EPISTOLARUM LIB. II. ἐπιλάθου τοῦ λαοῦ σου, καὶ τοῦ οἴκου τοῦ populum tuum, et domum patris tui, et concupiscet πατρός σου, καὶ ἐπιθυμήσει ὁ βασιλεὺς τοῦ κάλλους σου· ὅτι αὐτός ἐστι Κύριός σου, καὶ προσκυνήσεις αὐτῷ. Ορᾷς ὅτι ἐν τῷ ἐπιλαθέσθαι ὑμᾶς, ήγουν ἀποτάξασθαι γονεῦσιν, ἀδελφοῖς τε καὶ συγ γενέσι, φίλοις τε καὶ πᾶσι τοῖς κατὰ τὸν βίον, ἐπεθύμης σεν ὑμῶν ὁ βασιλεὺς τοῦ κάλλους τῆς ψυχῆς εἰς νυμφίωσιν; Τὸ δὲ, Αὐτός ἐστι Κύριός σου, καὶ προσκυνήσεις αὐτῷ, γενήσεται ὑμῖν ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς ἐπιφανείας αὐτοῦ. Ω, ω, οἷον ἐφρονήσατε επιλαθόμεναι τῶν ἁπάντ των! Βαβαί, βαβαί, οἷου ἐπετύχετε Νυμφίου! Κροτή. σατε χεῖρας ἀλαλάξατε τῷ Θεῷ ἐν φωνή ἀγαλλιάσεως· ὅτι ὑπὲρ πάσας τὰς ἐπὶ γῆς βασιλείας ὑψώθητε· ὑπὲρ πάντα τὰ ὡραῖα τῆς γῆς ὡραῖσθητε. Αἰδοῦνται ὑμᾶς καὶ ἄγγελοι, περιέπουσιν ὑμᾶς καὶ ἀρχάγγελοι· προὔχουσαι ὑμεῖς βασιλίδες ἐν οὐρανοῖς, ὑπεράνω πασῶν μητέρων καὶ θυγατέρων τῶν ἀπὸ σαρκὸς ἐρχομένων. Οὐκοῦν χαίρετε, καὶ συγχαίρετε ἀλλήλαις τὰ ἐπίπονα ἐντεῦθεν τῆς ἀσκήσεως, εἶτ᾽ οὖν θαλαμεύσεως, φέρουσαι εὐψύχως· εἰδυῖαι ὅτι πᾶσα σὰρξ χόρτος· πᾶσα δόξα ἀνθρώπου ως ἄνθος χόρτου· πᾶσαί τε ἐπιθυμίαι τοῦ αἰῶνος τούτου ἐκ φθορᾶς καὶ εἰς φθορὰν καταλήγουσαι· μόνον δὲ ὑμῶν ὁ ἔρως καὶ ἡ ἐπιθυμία ἄπειρος καὶ ἄφθαρτ τος. Μικρὸν λοιπὸν ὅσον ἀναμείνατε, ὑπομείνατε, ὑποτασσόμεναι μὲν ὑμεῖς τῇ κυρίᾳ τῇ πρωτονύμφῳ καλῶς καὶ εὐηκόως, τὰ τοῦ Νυμφίου Χριστοῦ ἐρωτικὰ ἰδιώματα καὶ φυλάγματα ἐπιταττούσῃ· αὐτὴ δε κυρία ως νυμφιοφόρος, καὶ τὴν ψυχὴν προϊεμένη, μὴ ὅτι γέ τι τῶν ἄλλων, εἰς περιποίησιν τῶν νεανίδων, οὐ λόγω ψυχῆς μόνης, ἀλλὰ καὶ σώματος • πληροῦσα τὸ ὑπὸ τοῦ ᾿Αποστόλου εἰρημένον· Ίμει· ρόμενοι εὐδοκοῦμεν μεταδούναι ὑμῖν, οὐ μόν νον τὸ Εὐαγγέλιον τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ καὶ τὰς ἑαυτῶν ψυχὰς, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν· ὃν καὶ περὶ ἡμῶν αἰτεῖσθε τὴν σωτηρίαν τῆς ταπεινῆς ἡμῶν ψυχῆς· ἵνα οἷς ἐνουθετήσαμεν νενουθετήμεθα, καὶ σωζοίμεθα πάντες ἀπὸ τοῦ Πονηροῦ. PNA' - p Σεναριανῷ υἱῷ πνευματικῷ Quod neque Christus in sua imagine colitur Ὅσον εὔφρανεν ἡμᾶς ἡ μικρὰ ἐπιστολὴ, τέκνον, τοσοῦτον ἐλύπησεν ἡ μείζων. Ὡς γὰρ μή πω κινήσαυτός σου λόγον περὶ τῶν ἐν αὐτῇ ἐμφερομένων προτάσεων· μήτε ἀκηκοότος πρὸς ἡμῶν τὸ δέον· ἤχθης νῦν προτεῖναι τὰς φωνὰς, δῆθεν μὲν ἄλλῳ μαχόμενος προσώπῳ, μᾶλλον μὲν οὖν τῇ ἀληθείᾳ ἀντικαθιστάμενος· καίτοι μὴ ὀφείλων διδάσκειν· οὐ λέγω τοσοῦτον διὰ τὸ ὑφειμένον σε εἶναι· καί γε φέρε μακροθύμως· ἀλλὰ γὰρ καὶ διὰ τὸ τοὺς ἁλόν τας τῇ αἱρετικη κοινωνίᾳ, ἐξ ὧν εἷς σύ, μὴ ἔχειν παρρησίαν ἀνοίγειν τὸ στόμα· μένειν δὲ ἐν ἡσυχία rex decorem tuum: quoniam ipse est Dominus tuus, et adorabis eum s. Vides quod, dum oblitæ vos estis, hoc est, renuntiastis parentibus, fratribusque et cognatis, amicisque et cunctis hujus smculi rebus, concupivit rex pulchritudinem anima vestræ ad desponsationem? Illud vero: Ipse est Dominus tuus, et adorabis eum; vobis, in die adventus ipsius obveniet. 0,oquam sapienter egistis obliviscentes omnium! Pape, papæ, qualem sponsum adepta estis! Plau dite manibus, jubilate Deo in voce exsultationis **; eo quod super omnia terræ regna exaltatæ estis: super omnia speciosa terræ speciosæ factæ estis. Reverentur vos etiain angeli, circumstant vos et archangeli: præcellentes in cœlis regins vos estis supra omnes matres ac filias quæ ex carne nascuntur. Quapropter gaudete, et congaudete invicem: labores inde asceticæ vitæ, tanquam illa thalamus sit vobis, ferentes alacriier; scientes quod omnis caro fenum: omnis gloria hominis sicut flos feni; et omnia hujus sæculi desideria ex corruptione in corruptionem desinunt; solus vero amor vester et desiderium expers est finis et corruptionis. Pusillum quod restatexspectate, sustinete: vos quidem quæ ad Christi Sponsi amorem conciliandum et conservandum faciunt, imperanti obedientes ut decet; ipsa vero domina, ut Sponsum repræsentans, et animam exponens, ne alia dicam, ad puellarum defensionem; neque animæ tantum, sed etiam corporis: implens quod dicit Apostolus: Cupide volebamus tradere vobis, non solum Evangelium Dei, sed etiam animas nostras 86, in Christo Jesu Domino nostro; a quo et vos pro nobis salutem humilis animæ nostræ petite: ut de quibus alios monuimus, eorum meminerimus ipsi, et a malo omnes liberemur. CLI. — Severiano flio spirituali ("). latria; neque imago Christi latria colenda. Quanto nos gaudio affecerai brevis epistola tua fili, tantum doloris ex prolixiore cepimus. Perinde enim ac si de contentis in ea propositionibus nondum verba feceris, neque a nobis quod par erat audiveris; in istas nunc voces erumpis, per speciem quidem quasi cum alio dimicans, reipsa autem veritati repugnans: quamvis docere omnino tibi non liceat. Nec solum ob tenuitatem tuam hoc dico, patienter sustine, sed quia qui hæretica communione obstricti tenentur, quorum e numero tu unus es, oris reserandi facultatem non habent: sed καθηκούσῃ, καὶ αἰτεῖσθαι συγγνώμην μέχρι βίου in convenienti silentio manere, ac veniam petere 82 Psal. XLIV, 11, 12. 83 Ibid. 12. 84 Psal. XLVI, 2. 85 Isa. XL, 6. 86 I Thess. 11, 8. In cod. Reg. ρδ'. ΝΟΤΑ. Hæcepistola, et quæ sequuntur usque ad 174, in cod. Regio separatim scriptæ sunt ante superiores omnes, atque ibidem dicuntur ad tertium Theodori exsilium pertinere, habentque titulum hunc, ᾿Αρχὴ τοῦ πρώτου βιβλίου. (*) Dogmatica.

tota vita debent. Accedit, quod non tanta scientiæ παντός. Ἔπειτα, οὐδὲ τοσαύτη σοι εὐτεχνίας δογμα dogmaticæ peritia est tibi, ut accurate loqui scias: cum nec grammaticam, nec philosophiam attigeris: cumque ii etiam qui in his apprime versati sunt, de Deo proprium dogma nullum afferant ipsi, sed divinorum virorum vestigiis insistant. Undenam ergo tibi, quæso, subiit dicere: Per habitudinem non adoratur imago Christi? An nosti quid sit habitudo? Habitudo eorum est quæ sunt ad aliquid: ad aliquid vero prototypum, et quod inde expressum est: verbi gratia, Christus et ejus imago: quia utrumque in utroque habetur, nec disjunctum est vel potentia, vel gloria. Ecce, imperite, nescis, atque hoc usurpare licet: Vidi iniquitatem sub sole, virum qui sibi sapere videbatur; et, quod pejus est, alios docere conabatur. τικῆς ἐπιστήμη, ὡς εἰδέναι ἀκριβῶς φθέγγεσθαι, μήτε γραμματικής, μήτε φιλοσοφίας ἁψαμένῳ· ὁπότε καὶ οἱ τούτων ἐπιστήμονες κατὰ Θεὸν οὐκ ἴδών τι δογματίζουσιν, ἀλλ᾽ ἑπομένως τοῖς θεοφόροις. Πάν θεν οὖν σοι ἐπῆλθεν, ἐρωτῶ, λέγειν· Οὐ σχετικῶς προσκυνεῖται ἡ εἰκὼν τοῦ Χριστοῦ; οἶδας γὰρ τί ἔστι σχέσις; Ἡ σχέσις τῶν πρός τί ἐστι· πρός τι δη τὸ πρωτότυπον καὶ παράγωγον· ήτοι ὁ Χριστὸς καὶ ἡ αὐτοῦ εἰκὼν, ὅτι ἔχεται ἐν ἑκατέρῳ ἑκάτερον, καὶ οὐκ ἀπέσχισται οὔτε τῷ κράτει, οὔτε τῇ δόξη. Ιδού, ἀμαθαίνων, οὐ οἶσθα, καὶ καλῶς ἔστιν ἐκεῖνο εἰπεῖν· Εἶδον ἀνομίαν ὑπὸ τὸν ἥλιον, ἄνδρα δόξαντα παρ' έαν τῷ σοφόν εἶναι, καὶ, ὃ τούτου χαλεπώτερον, και δεύειν ἄλλους φιλονεικοῦντα. Οἷον δέ σου καὶ τὸ δεύτερον πρόβλημα; Λατρεύει ται ὁ Χριστὸς ἐν τῇ αὐτοῦ εἰκόνι ὥστε καὶ ὁ Σ κών λατρευτή. Πόθεν τοῦτο ἡ παρὰ τίνος μαθών δε γματίζεις; οὐδεὶς γὰρ που τῶν ἁγίων τοῦτο φαίη· ἀλλ᾽, ὅτι προσκυνεῖται ἐν τῇ αὐτοῦ εἰκόνι Χριστός, καὶ προσκυνητὴ ἡ εἰκών, εἴτ᾿ οὖν τιμητική, εἶτ' εν σεβαστή· ἀμφότερα γὰρ εἰς ταυτὸν φέρει τὸν νοῦν· καὶ εἰκότως· ἐπειδὴ ἡ λατρεία, ὥσπερ καὶ ἡ πίστις, τῇ ἁγίᾳ Τριάδι μόνῃ ἀναφέρεται· τὰ δ᾽ ἄλλα τοῖς ἄλλοις, τῇ Μητρὶ τοῦ Θεοῦ, τῷ ἁγίῳ σταυρῶ, τις ἁγίοῖς, τῇ σεπτῇ εἰκόνι Χριστοῦ, καὶ πάσαις άλλαι; ἁγιωτικαῖς εἰκόσι· καὶ τοσοῦτον ὅσον ὑπερέχει τί πρωτότυπα τῶν κατὰ ταῦτα παραγώγων. Εἰ λατρεύεται, ὡς φῆς, ἐν τῇ εἰκόνι Χριστός· κα Qualis porro est secunda tua propositio? Latria colitur in imagine sua Christus: itaque latria coli debet etiam imago. Unde vela quo didicisti ista quæ doces? Nam sanctorum nullus hoc dixerit, sed, adorari in imagine sua Christum, et adorandam esse imaginem, id est, honorandam, seu venerandam (amborum enim idem est sensus) et merito: quoniam latria, sicut et fides, soli sanctæ Trinitati competit: alia vero aliis, Matri Dei, sancta cruci, sanctis, venerandæ imagini Christi, et aliis omnibus sacratis imagiuibus: atque in tantum, quantum supereminent prototypa iis quæ ex illis expressa sunt. Quod si latria colitur, ut ais, in imagine Christus: cum Trinitatis proprium sit latria coli, latria simul colitur in imagine et Pater et Spiritus. Quid c τῆς Τριάδος τὸ λατρεύεσθαι, συλλατρεύεται ἐν τ autem inde conficitur? Et Patrem et Spiritum carnem induisse: quo quidem impium magis dici quid possit? Et rursus: Quoniam, ut ais, latria itidem colenda est imago Christi; consequens est ut Tetradita deprehendaris, latria colens cum Trinitate imaginem Christi. At vero si quis Trinitatem adoret, necnon et imaginem, non idem sequetur absurdum. Dictum est enim, honorem et adorationem communicari etiam homini simplici: non vero fidem et latriam. Quemadmodum enim solummodo in Patrem et Filium et Spiritum sanctum credimuus: sic et latriam exhibemus. His aures præbens recede, frater, oro, a vaniloquio hæresis Tzycalicæ; sive Çentucladicæ, quæ ex diametro pugnat cum Iconomachica. Sin autem, quod absit, perstiteris, scito te nobiscum, vel potius cum omnibus orthodoxis, partem non habere. Nonnisi ægre hanc ad te epistolam dictavi. CLII. Theodoro monacho (*). κόνι καὶ ὁ Πατὴρ, καὶ τὸ Πνεῦμα. Καὶ τί τὸ ἀπὸ θεν συναγόμενον; τό, καὶ τὸν Πατέρα καὶ τὸ Πνεύμα σεσαρκῶσθαι· οὗ τί ἂν γένοιτο ἀσεβέστερον; Ἐπι δὴ δὲ αὖθις φής, Λατρευτὴ καὶ ἡ Χριστοῦ εἰκών κατὰ τὸ ἀκόλουθον, οὐδὲν ἄλλο ἡ Τετραδίτης σύμ θήση, λατρεύων μετὰ τῆς Τριάδος καὶ τῇ εἰκόν Χριστοῦ. Οὐ μὴν, ὅτι καὶ προσκυνοῦντι τῇ Τριάδι ἐπειδὴ καὶ τῇ εἰκόνι, τὸ αὐτὸ ἀκολουθήσει άτοπο, Εἴρηται γάρ, ὅτι ἡ τιμὴ καὶ ἡ προσκύνησις και ποιοῦνται μέχρι καὶ τοῦ τυχόντος ἀνθρώπου· οὐ μὴν ἡ πίστις καὶ ἡ λατρεία. Ωσπερ γὰρ πιστεύομεν ὡς Πατέρα καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα μόνον· είτ καὶ λατρεύομεν. Ταῦτα ἐνωτισθεὶς ἀπόσχου, αδών, παρακαλώ, τῆς κενοφωνίας καὶ Τζυκαλικής, έγι Κεντουκλαδικής αἱρέσεως, ἥτις ἐκ διαμέτρου προς τὴν Εἰκονομαχικὴν ἀντιφέρεται. Εἰ δὲ, ὅπερ μὴ γ νοιτο, επιμενεῖς, γίνωσκε μέρος μεθ᾿ ἡμῶν μὲ ἔχω, μᾶλλον δὲ μηδὲ μετὰ παντὸς ὀρθοδόξου. Μετὰ πάνω μοι περὶ σοῦ ὑπηγορεύθη ἡ ἐπιστολὴ αὕτη, ΡΝΒ – Θεοδώρῳ μονάζον τι. [χει.] De sacerdotibus et diaconis lapsis per subscriptionem et communionem hæreticam: et de Ecclesiis quæ ab hæ reticis detinebantur. Voluptate non molestia me affecerunt ea quibus Ἡδύνθην, οὐκ ἐδάχθην, ἐφ᾽ οἷς καθήψω μου, τη me perstrinxisti, vir reverende. Non enim sum μιώτατε. Οὐδὲ γὰρ οὕτως ἀνουθέτητος είμι, ὡς ὁ (*) Dogmatica. ΝΟΤΑ. In cod. Reg, pc'.

EPISTOLARUM LIB. II. ταῖς ἀγαπητικαῖς ὑποκρούσεσι δυσχεραίνειν. Εἰ δὲ adeo indocilis, ut amicas objurgationes graviter ἐδάχθην, οὐ διὰ τὴν ὑπόμνησιν, ἀλλὰ διὰ τὴν ἐκαστου αἵρεσιν· ἐξ ἧς τέτμηται τὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ εἰς μυρίας δόξας διαιρούμενον. Ἐγὼ τοίνυν ἵνα ἐκ βαλβίδος ἀφηγήσωμαι (δεῖ γάρ με ἀπολογήσασθαι · ἐγκληθέντα), δοὺς ἐπιτίμιον καταναγκαζόμενος ἀπὸ πρώτης ἡμέρας, καὶ τοῦτο ἀπὸ φυλακῆς διὰ γραμ μάτων· ὅτι καὶ διὰ γράμματος ἡ ἐξαίτησις μοναζόντων τε καὶ ἱερωμένων· τοῦτὸ ἀπεκρίθην ὡς οὐχ ὁριστικῶς, ἀλλὰ συμβουλευτικώς πρὸς ἐμοῦ τὸ ἐπιτ τίμιον. Διὰ τί; ὅτι οὐχ ἱεράρχης ἐγώ, ἀλλ᾽ ἱερεὺς, πρὸς μὲν τοὺς οἰκείους μαθητὰς νουθετικῶς [Reg. cod. νομοθετικώς] ἀγόμενος· πρὸς δὲ ἄλλους οὐχ οὕτως· ἀλλ' ὡς εἴρηται, ἀναθέμενος τὸν λόγον αὐτ τοῖς ἕως καιροῦ εἰρήνης, καὶ τηνικαύτα όπερ διορισθῇ παρὰ τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου, σὺν ἐπικρίσει τῆς ἁγίας συνόδου, εἰσδέξασθαι εἴτε πρόσθεσιν ἔχον· τος τοῦ ἐπιτιμίου, εἴτε ύφεσιν. Καὶ οὐκ ἔξω, οἶμαι, τοῦ εἰκότος πεποίηκα· ὀρέξας χεῖρα τοῖς πεπτω κόσι φιλανθρώπως· οὐ μὴν εἰς ἐμαυτὸν περιστήσας τὸ κράτος· ὅπερ ἔκτοπον. Τί δὲ τὸ ἐπιτίμιον; ποικίλον ἐπὶ ποικίλοις τοῖς ἁμαρτήμασιν [cod. Reg. παραπτώμασιν]· ὅπερ οὐκ ἐπιστολῆς μέτρον ἐξαγορεύει. Εν κεφαλαίῳ δὲ εἰπεῖν, τὸν ἢ ὑπογραφή κοινωνία αἱρετική άλόντα ἱερέα, ἡ ἁπλῶς διάκονον εἴργεσθαι παντάπασι τῆς ἱερουργίας· ἀλλὰ γὰρ καὶ τῆς κοινωνίας· μετὰ δὲ τὴν τῆς ἐπιτιμίας περαίωσιν, τῶν μὲν ἁγιασμάτων μετέχειν, τῆς δὲ λειτουργίας οὐδαμῶς, ἕως ἁγίας συνόδου· εὐλογεῖν δὲ ἡ εὔχε σθαι ὡς κοινὸν μοναχόν, οὐχ ὡς ἱερωμένον· ἀλλὰ καὶ τοῦτο μετὰ συμπλήρωσιν ἐπιτιμητικήν. Εἰς το c τὰς ὑπὸ αἱρετικῶν κατεχομένας ἐκκλησίας μὴ εἰσ είναι, μήτε ἐὰν καθῇ ναός, κρατεῖσθαι ὑπὸ ὀρθο δόξου μετὰ τὸ ἐκεῖσε αἱρετικὰς ἀναφορὰς γενέσθαι, λειτουργεῖν τὸν ὀρθοδοξον, ἄνευ λύσεως ὀρθοδοξοῦντός ἐπισκόπου. Ἐπεὶ οὖν εὐδοκίᾳ Θεοῦ ἀφείθημεν τῶν φυλακῶν καὶ συνήφθημεν τῷ τε ἁγιωτάτῳ πατριάρχη, καὶ τοῖς ἁγίοις ἐπισκόποις, πρὸς δὲ καὶ ὁσίοις ἡγου μένοις ἀνεθέμεθα τούς λόγους, καὶ οὐκ ἐμέμφθη μεν παρά τινος ἐν οὐδενί· 4 μόνον πρὸς ἑνὸς ἐπὶ τῷ εὐλογεῖν· ᾧτινι ἀπεκρινάμεθα· ὅτι εἰ μεμο πτών· Ἐξενεχθῇ ὄρος παρὰ τῆς κεφαλῆς· καὶ ἡμεῖς σιωπῶμεν. Ώστε οἱ ἐγκαλοῦντες, μὴ ἡμῖν, ἀλλὰ τοῖς κυρίοις ἐπισκόποις εγκαλείτωσαν· οἷς ἡμεῖς οἱ εὐτελεῖς καὶ ὑφειμένοι επόμενοι· καὶ παρ' αὐτῶν ἀναγκαστικώς προτρεπόμενοι μέχρι σήμε ρον καὶ ἐδώκαμεν ἐπιτίμια κατά τὸν εἰρημέτον εἱρμὸν, καὶ ἐπιδιδοῦμεν ὁπότε τύχη. Σκοπείτωσαν δὲ οἱ φιλεγκλήμονες, μήπως τὸν κώνωπα διυλίζοντες, λελήθασι τὴν κάμηλον καταπίνοντες· καὶ τὰ κάρφη ψηλαφῶντες, οὐκ αἰσθάνονται τὴν δο κὸν περιφέροντες. Ἡμεῖς οὖν οὕτω, θεοτίμητε άδελφέ, ὡς ὑπὸ Θεῷ μάρτυρι διεγενόμεθα συμπαθεία καὶ φιλαδελφίᾳ, οὐ κατὰ πρόσκλησιν, ή τινα ἄλλην περιπέτειαν ἀνθρωπίνην. Ὁ δὲ ταράσσων ἡμᾶς, φησὶν ὁ 'Απόστολος, βαστάσει τὸ κρῖμα, ὅστις ἂν ᾖ. “ feram. Quod si qua molestia fuit, ea non utique ob commonitionem, sed ob cujusque hæresim, qua Christi corpus scinditur, varias in opiniones divisum. Verum ut a principio rem exponam; oportet enim ut accusatus meipsum defendam; quod a prima die pœnas irrogare coactus fui, idque ex carcere per litteras; quoniam pariter per scriptum monachi et sacerdotes pro se deprecati sunt; illud ego non tanquam definirem aliquid, sed tanquam consilium dans respondi circa pœnas a me irrogatas. Cur ita? quoniam ego episcopus non sum, sed sacerdos, qui proprios quidem discipulos castigo, alios vero non item, sed sententiam, ut dictum est, ipsius proposui usque ad pacis tempus, atque inlerim id admittere quod a sanctissimo patriarcha definitum est cum sanctæ synodi approbatione, sive quod pœnam imponendam spectat, sive quod remittendam. Neque quidquam, ut reor, praeter jus feci: lapsis dexteram benigne protendens, non autem potestatem mihi arrogans, quod certe non decuit. Quænam autem pœna illa? diversa pro diversis peccatis: id quod epistolæ brevitas declarare non sinit. Ut summatim autem dicam, quicunque sacerdos, ut porro diaconus convictus fuerit subscriptionis aut communionis cum hæreticis, prorsus illum a ministerio sacro arceri, quinetiam a communione: postquam autem pœnasexsolverit, sacramentorum quidem participem fieri, at non ministerii sacri, usque ad sanctam synodum: sed benedicere et orare tanquam monachum duntaxat, non ut sacerdotem: sed neque id priusquam pœnitentiam expleverit: neque ingredi in ecclesias quæ ab hæreticis tenentur, neque, si templum post peractas ibi hæreticas oblationes, a catholico teneri contingat, in eo sacra facere orthodoxum, absque permisso episcopi orthodoxi. Quando igitur, Dei benignitate, dimissi ex car. cere, et cum sanctissimo patriarcha et sanctis episcopis conciliati sumus, atque insuper sanctis prepositis rationem reddidimus, neque ulla in re de nobis quisquam conquestus est, nisi unus in eo quod spectat ad benedictionem; cui hoc respondimus: Si offensionem habet istud: Mons excisus est ab ipso vertice 81 88; Dos vero silebimus: 80cusatores igitur non jam nos, sed dominos accusent episcopus, quos sequimur nos humiles et inimi: atque ab iis quasi per vim impulsi ad hunc usque diem, et poenas imposuimus eo quem diximus ritu, et cum opus est imponimus. Videant autem delatores illi, ne culicem excolantes, camelum incauti deglutiant: neve dum vestigant festucas, trabem circumferre se non sentiant. Nos igitur, frater a Deo honorate, sic tanquam sub Deo teste perseveravimus in concordia et benignitate in fratrem, non juxta propensionem animi, aut alterius humani affectus temeritatem. Qui autem conturbat nos, ait Apostolus, portabil judicium,quicunque est ille". eros Dan. 1, 34. * Matth. vu, 3; xxill, 24. " Galat. v, 10.

CLIII. Laurentio filio (*). PNI'. Λαυρεντίῳ τέκνῳ. [χλβ.] Ne fiat oblatio et res sacra pro quodam qui se laqueo suspenderat, sed solum eleemosyna. Ad aures nostras pervenit facinus, fili Laurenti, ᾿Ακουστὸν ἡμῖν ἐγένετο, τέκνον Λαυρέντις, όπερ quod mali dæmonis instinctu in Antisarensium ἐκ τοῦ πονηροῦ δαίμονος ἐτελέσθη δραμα ἐν τῇ ᾿Απ Comopoli patratum est; ejusque causa vehementer τισάρων [cod. Reg. 'Αντιζάρχῳ] κωμοπόλει· καὶ ingemuimus, tum ex communi lege humanæ chari- ἐστενάξαμεν ἐπ' αὐτῷ μεγάλως, καὶ κατὰ τὸν κοινὴν tatis, tum quia fratri Athanasio protopresbytero, νόμον τῆς ἀνθρωπίνης ἀγάπης, καὶ διότι ἀφ' α cujus ergo adductus sum ut scriberem, sanguine ματος τοῦ ἀδελφοῦ ᾿Αθανασίου καὶ πρωτοπρεσβυτί junctus erat is qui seipsum præfocavit. O tragicum ρου (ὑφ' οὗ καὶ κινηθεὶς γράφω) ἐστὶν ὁ ἀπαγχονι spectaculum! hominem honoratum, indigenis loci σθείς. Ω φοβερού τραγῳδήματος 1 άνθρωπος ἐν τιμή antecellentem, cui affatim vitæ subsidio suppete- ῶν, προφερέστερος τῶν ἐκεῖσε αὐτοχθόνων, αὐτάρχης bant, virum prudentem, in orationibus precibusque κατὰ τὸν βίον, ἀνὴρ συνετός, προσκαρτερῶν εὐχαῖς assiduum, atque in reliquo vitæ cursu probatum, τε καὶ διήσεσι, καὶ τῇ λοιπῇ τῆς ζωῆς ἀγωγή εμπρός cum nihil accidisset sinistri eventus, quæ persæpe πων· μηδενὸς περιστατικού συμβεβηκότος, ἐξ ούπερ causa est ab officio deflectendi; sic in nulla rerum πολλάκις ἔστι περιτρέπεσθαι τοῦ δέοντος κατά τι με perturbatione id sceleris admisisse, ut laqueum in- κρόν· οὕτως ἐν ἀταραξίᾳ πραγμάτων τηλικούτον κακόν dueret. O, et iterum dicam, detestandam vocem! ἀπεργάσασθαι αγχόνη χρησάμενος! Ω, καὶ αὖθις ἐρῶ, Tales sunt diaboli machinationes. Ille homicida ab τῆς ἀπεικτῆς φωνῆς [cod. Reg. ἀκοῆς]! Τομείς initio, ut ait Dominus”. Ille primum quidem Achitophel, deinde Judam adegit ad suspendium: et ad hanc usque diem non cessat idem persuadere iis qui ipsi obtemperant. Duobus autem, opinor, modis hominem prædatur, sicut experientia comperimus: aut ex dolore cordis inconsolabili, aut ex insana cupiditate, tenebras offundens, et pessumdans. Quemadmodum enim in homicidio, vel adulterio, vel in cæteris flagitiis, tenebras exhibet quasi lucem, et amarum ut dulce; neque enim, nisi ita sentire de rebus doceret, venari et capere nos posset: sic et in suspendio,dulcem fecit mortem, tenebris mentem obduxit, peregit suspendium. Credo equidem; qualis est draco ille, et quam multis prestigiis; homines ubique interimet, hoc istum modo, alium aliter; nec quisquam est qui ejus pedicas evadat, absque Dei auxilio, quod aderit viventi fideliter cum metu et tremore, juxta ipsius mandatum. Sed ad institutum veniat oratio. Significasti omnes loci illius incolas aversari domum ipsius, et uxorem, et liberos, neque contrectare, velle, aut attingere quidquam, ac ne panem quidem mutuo datum. Et quidem si ejus, qui se strangulavit, familiares dicunt recte illum fecisse, seque optare ut sibi idem exitus contingat; merito reliquuntur; quanquam neque id statim. Oportebat enim prius eos docere, illuminare, hortari ut fugerent interitum hoc enim Christianorum est: hoc fratres amantium; quia et Dominus, cum sciret quid facturus esset Judas, multis benevolentiæ indiciis, idoneisque ad correptionem prædictionibus deterrere illum conabatur, væ ipsi denuntians, et expedire dicens ut natus non esset homo ille. Sed non intellexit miser. Quod si, ut ais, et illum lugent qui eodem ac Judas exitio periit, et ab omni Chri91 Joan. vii, 44. 92 Philip. li, 12. (*) Dogmatica. Ο τοῦ διαβόλου τὰ μηχανήματα. Ἐκεῖνος ἀνθρωποκτά νος ἀπ᾿ ἀρχῆς, καθὼς ἔφη ὁ Κύριος. Ἐκεῖνος πρῶτα μὲν τὸν ᾿Αχιτόφελ, ἔπειτα τὸν Ἰούδαν ἔπεισιν ἀπέ ξασθαι ὃς οὐ παύεται καὶ μέχρι σήμερον τὸ αὐτὸ ἀποτελεῖν ἐν τοῖς πειθομένοις αὐτῷ. Οἶμαι δε κατά δύο τρόπους συλᾶν τὸν ἄνθρωπον, ὡς πείρᾳ ἔγνω μεν· ἡ ἀπὸ ὀδύνης καρδίας ἀπαρακλήτου, ἡ ἀπό ἐφέσεως ἀλογίστου, σκοτώσας, καὶ περιτρέψας. Ὡς γὰρ ἐπὶ φόνου, ἢ μοιχείας καὶ τῶν ὁμοίων ἀσελγ μάτων, ὑποδείκνυσι τὸ σκότος φῶς, καὶ τὸ παρά γλύκιον (οὐ γὰρ ἄν, εἰ μὴ οὕτως ἀναστοιχειώσει κ γίσασθαι, ἡμᾶς εὑρίσκῃ θηρεύσαι)· οὕτω καὶ i τῆς ἀγχόνης, ἡδυνε τὸν θάνατον, ἐζόφωσε τὸν πάρ ἀπετέλεσε τὴν ἀγχόνην. Οἶμαι [cod. Reg. Οἱ μ οἷός ἐστιν ὁ δράκων, καὶ ἐφ' ὅσοις μαγγανεύματο ἀνθρωποκτονεί ἑκάστοτε. Τοῦτον οὕτως, ἄλλον ε λως· καὶ οὐκ ἔστιν ὃς ἐκφεύξεται τὰς πάγας αυτή ἄνευ βοηθείας τοῦ Θεοῦ, ἥτις εἴη μετὰ φόβου καὶ τρόμου τῷ κατ' ἐντολὴν αὐτοῦ πιστῶς βιοῦντι. Αλλ᾽ ἐπὶ τὸ κατεπεῖγον ὁ λόγος. Εδήλωσας, ὡς οἱ τοῦ χωρίου ὁμοῦ ἅπαντες ἀποτρέπονται τῆς οἰκίας αὐτοῦ, ἤγουν γυναικὸς καὶ τέκνων, μήτε άπτι σθαι, μήτε θίγειν, μέχρι καὶ μεταδόσεως άρτου δεν νειακοῦ. Καὶ εἰ ἐπιλέγουσιν οἱ τοῦ ἀπαγξαμένω καλὴν εἶναι τὴν πρᾶξιν τῆς ἀπαγχονίσεως, καὶ τ αὐτὴν αὐτῷ φιλεῖν τελέσαι κἀκεῖνοι· καλῶς ἀφίστα ται ὁπότε οὐδ' οὕτως εὐθύς. Δεῖν γὰρ πρῶτον ἀ δάξαι, φωτίσαι, παρακαλέσαι φυγεῖν τὸν ὄλεθρον τοῦτο γὰρ Χριστιανῶν· τοῦτο φιλαδέλφων· ὅτι καὶ ὁ Κύριος τὸν Ἰούδαν πολλοῖς χρηστεύμασι, καὶ διορ θωτικοῖς προφητεύμασιν, εἰδὼς ὁ ἔμελλε ποιείν, ἐπειρᾶτο ἀναπείθειν· τὸ οὐαὶ αὐτῷ ἐπιφθεγγόμενος, καὶ τό, «Συνέφερεν εἰ οὐκ ἐγεννήθη ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖ· νος,» λέγων, κάν οὐ συνῆκεν ὁ τάλας. Εἰ δέ, ὡς μές, καὶ καταθρηνοῦσι τὸν Ἰουδοτέλεστον, καὶ ἀπεύχονται τῆς μερίδος ἐκείνης πάντα Χριστιανὸν, καὶ ἱκστασι 0s Matth. xxvΙ, 24. ΝΟΤΕ. In cod. Reg. ργ'.

EPISTOLARUM LIB. II. ἀναφορήτου θλίψεως, καὶ ζητοῦσι παρά- stianosortem illam deprecantur, intolerando autem ·ἱ τοῦτο ὅπερ διηγῇ, ἢ ὅτι τῷ Χριστῷ :ι οἱ χωρῖται, καὶ τῷ διαβόλῳ ἀνοίγουσι λείας τῶν ἀξιοπαρακλήτων; Οὐαὶ τοῖς οὕτω ότι συνεργοί εἰσι τοῦ διαβόλου. Καλώς ος Μακάριος καὶ πνευματικὸς Πατήρ παρἐς τοιούτους· καλῶς καὶ ἐστιάθη ἐν ἐκεινη καὶ μηδεὶς Χριστιανός διακρινέτω τὸ αὐτὸ τειδὴ δὲ λόγος περὶ ἐπιτιμίου· οὐχ ότι Εκαστος γάρ, φησίν, ἐν τῇ ἁμαρτία ἀποθανεῖται, καὶ οὐκ ἀποθανοῦνται ἐρ πατέρων, ὡς καὶ ἔμπαλιν), πρὸς δε », μια Τεσσαρακοστῆ φυλάξονται κρεωφαγίας, καὶ τοῦ μὴ μετέχειν τῶν ἁγιασμάτων. Εἰς λησίαν εἰσιέτωσαν εὐχόμενοι, μέχρι τῶν νων ἐπιμένοντες, δότωσαν καὶ τὴν ἀνεραν τοῦ ἀθλίου τοῖς πτωχοῖς [Reg. cod. ούς]. Προσφορὰ μὲν γὰρ καὶ λειτουργία ; οὐ θέμις γίνεσθαι πάντη· ἡ δὲ ἔλεημο. τθω· ὠφελεῖ γὰρ αὕτη καὶ εἰς ἄπιστον, ὁ Χρυσόστομος· καὶ ἄλλως ὅτι τοῦ Ἰούδα ὰ ἀργύρια εἰς ταφὴν τοῖς ξένοις ἐδόθη. ν καὶ τὸ σημεῖον τοῦ ζωοποιοῦ σταυροῦ τον, οὗ ἡ ἀγχόνη· ὅτι καὶ αὐτὸς ὁ σταυρὸς νίου τόπῳ πήγνυται· διότι ἐκεῖ τοῦ ἀνθρωξτος Αδάμ τὸ κρανίον, ἀφ᾽ οὗ καὶ ὠνόμα· αῦτα ἔχομεν λέγειν ἐκ τῶν ἐν Γραφαῖς· καὶ τοῦτο παθόντας παρακαλοῦντες καταλήξαι λύπης, καὶ δι᾿ εὐχαριστίας καὶ ἀγαθοερ δρεύειν τῷ ἀγαθῷ Θεῷ. Τοὺς δὲ τοῦ χω ιινοῦντες ἀφεμένους τῆς πονηρᾶς διακρίσ ινωνούς ἔχειν ὡς πρὶν τοὺς τῆς οἰκίας ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν. — Νικήτα ἡγουμένῳ. [χλβ'.] afflictionis vehementia extra se positi, consolationem quærunt; quid hoc est quod narras, nisi quod Christo adversantur vicani, et diabolo januam aperint ad perniciem eorum qui consolatione digni sunt? Væ iis sic agunt, quia cooperatores sunt diaboli. Recte igitur dominus Macarius et spiritualis Pater istos consolatus est; recte et in illa domo cibum sumpsit; nec ullus Christiauus idem facere cunctetur. Quoniam autem de indicenda pena sermo est; non quod sint culpandi: Unusquisque enim,ait, in peccato suo morietur; et non morientur filii pro patribus ". Aut vice versa: sed ad consolationem; Quadragesima una ab esu carnium abstinebunt, et utique sacrameutis quoque non participabuut. In Ecclesiam autem ingrediantur oraturi, tandiu dum catechumeni dimittantur, permanentes; partem etiam quæ ad miserum illum pertinebat, dent pauperibus. Nam oblationem et liturgiam pro illo feri omnino non licet: eleemosyna vero fiat: prodest enim hæc etiam infideli, ut dicit Chrysostomus; et ex Judæ laqueo nummiargentei ad sepulturam peregrinorum donati sunt. Signum etiam vividcm crucis in eo loco defigant, ubi præfocatus fuit: siquidem crux ipsa in Calvariæ loco defixa fuit, eo quod ibi hominis mortui Adam calvaria: unde et nomen loco datum. Hæc habuimus quæ ex Scripturis diceremus;quo illos hortaremur quibus id accidit, ut magno dolori finem imponant, et cum gratiarum actione, bona opera bono Deo sedulo exhibeant. Vicanos vero admonemus, ut pravo affetu deposito cum iis qui in domo illa sunt, pristino more communicent, in Christo Jesu Domino nostro. Amen. CLIV. - Nicetæ præposito (*). icipatio et communio idem sint: atque adeo panis hæreticorum, cum participatur ab aliquibus, cum hæreticis commnicantes efficiat. αιρον, οἶμαι, τὸ παρὸν γραμματεῖον τῆ ου ἁγιωσύνῃ· οὐ μόνον ὅτι τὸ τῆς ἀγάπης ἀλλ᾽ ὅτι καὶ λυπηρόν τι ἐνιξάνον ἡμῶν τῇ υχῇ, φανεροποιεῖ. Καὶ, οἱ κελεύεις, πρόσλεγομένοις. Μεθ᾽ ὑποστροφὴν τῆς ἐν τῷ συνόψεως ἡμῶν τῶν ἁγίων Πατέρων, συνἡμετέρῳ ἀδελφῷ ᾿Αθανασίῳ, διηγούμενος ν ἐν Κυρίῳ διειλεγμένων· ἐπειπών, ὅτι καὶ ιδικίου, συνίστησι τὸν Μαξιμίνου ἐπὶ τῇ μεταβολῇ αὐτοῦ, ἡγουν ἀπολογίᾳ καὶ ὁμο δὲ ἀνένευσε, καὶ τὴν αἰτίαν τῆς ἀνανεύ- · μέν ἀπητουν, ἐκεῖνος δέ φησιν· Ἐν τῷ νικῷ ὅπερ συνεγράψατο, καὶ αὐτὸς ἀνέγνων, κλαβεῖν· ἀλλ' οὐχὶ κοινωνῆσαι, καὶ οἰκονο καθ' ύφεσιν ἀκριβείας, ἀλλ' οὐκ ἔκπτωσιν τοῦτο. Τί ταῦτα, ὦ Πάτερ τιμιώτατε; Οὐχ ὡς ἐν τύπῳ εἰπεῖν, ὅτι φειδοῖ τοῦ γέρους, 6. Σχιν, 18. cod. Reg. ριδ'. Non importuna erit, opinor, haec epistola paternæ sanctitati tuæ; non solum quia officio fungitur charitatis; verum etiam quia triste quiddam, quod in humili anima nostra insidet, patefacit. Et, si jubes, attende quæ dicam. Post reditum a conspectu sanctæ paternitatis vestræ in Acrita, congressus sum cum fratre nostro Athanasio, singula enarrans de quibus in Domino disserueramus: addens insuper, quod Mediciensis commendat Maximinum in pulcherrima ejus conver sione, hoc est,in apologia et confessione.llle vero abnuit: cumque causam rogarem cur abnueret: In Apologetico, inquit, quem conscripsit, et quem ipse legi, ait participasse, non autem communicasse, atque hoc dispensationem esse, qua exactum jus emittatur, veritas autem non amittatur. Quidnam hoc est, Pater honoratissime? Annon sic confitetur, ut sumΝΟΤΕ. (*) Dogmatica.

matim dicam: Senectuti parcens, animam meam ὤλεσά μου τὴν ψυχὴν, κοινωνήσας ἐπὶ τῇ ἀρνήσει perdidi,communicans in negatione imaginis Christi, et Deiparæ, sanctorumque omnium: hæc enim Iconomachica est hæresis, atque in hoc impiis aggregatus sum. Deinde ad finem usque in monasterio meo permansi persecutionis expers, cum agitaretur Ecclesia nostra. Annon ita confitetur et deplorat? Verum nugas illas occinit, atque, ut refert is qui mihi narravit ad suam defensionem Dianium quemdam e Patribus producit, qui idem fecerit, et a sancto Basilio, ut ait, susceptus sit; tum etiam patrem Gregorii Theologi. 0 justam indignationem, et sacri antistitis nostri, et totius confessorum chori! Si enim hoc communicare non est, neque prolabi; quisnam fructus est susceptorum ab illis certaminum et præliorum, ac sanguinis profusi et ærumnarum? cur et ipse abscissus est? cur monasterium relinquit? cur inhibetur a sacrificio? O, et iterum dico, divinam indignationem: quod veritatem in injustitia detinens", idem quod ipse fecit, Patres lecisse existimat. Age ergo, inconsultum sermonem expendamus. Participavi, sed non communicavi. Ait itaque uspiam theologorum celeberrimus: Particeps factus snm imaginis, et non custodivi. Particeps fit meæ infirmitatis, ut et imaginem servet, et carnem morti tradat. Secunda ergo communione communicavit, quæ priori longe admirabilior est. Ecce vocem hanc, participavi, communionem significare ostensum est. Participatio enim seu μετάληψις, et communicatio, idem sunt; atque illa quidem sic dicta ex eo quod est simul haberi; hæc autem ex eo quod qui simul habent, commune faciant. Et divinus item Apostolus: Calix benedictionis cui benedicinus,nonne communicatio sanguinis Domini est 9 panis quem frangimus, ? nonne participatio corporis Domini est? Quoniam unus panis, unum corpus multi sumus, omnes qui de uno pane participamus". Ecce hic etiam qui mundi lumen fuit, ostendit, participationem sive μετοχήν esse communionem. Nemo autem mentis compos, qui neget μετοχὴν esse μετάληψιν. Sicut ergo divinus panis ab orthodoxis participatus, omnes qui participant unum corpus efficit, sie profecto et hæreticus panis conjungens inter se eos quiillum participant, unum η corpus oppositum Christo exhibet: et qui aliud effutit, inepte et frustra loquitur. Quod si mens, tunc cum ipse participabat, facto non consentiebat; hoc magis negare est, si, non ignorans absurde se agere, in scientia tamen peccavit, non veritus Deum, qui et animam et corpus occidit, mittens in gehennam; sed illum reveritus qui corpus ad tempus cædit. Quid juvant quæ non congruunt? Quid faventes sibi putat sanctos, qui contradicunt? Iilorum judicio, annuisse duntaxat vel abnuisse, cum de confessione aut negatione agitur, perinde 96 Rom. 1, 18. 96 II Cor. x, 16-18. τῆς εἰκόνος Χριστοῦ, τῆς τε Θεοτόκου, καὶ πάντων ἁγίων τοῦτο γὰρ ἡ Εἰκονομαχική αίρεσις· κάν τούτῳ συνηλίσθην τοῖς ἀσεβέσιν. Εἶτα καὶ ἕως τέλους ἐνέμεινα ἐν τῷ μοναστηρίῳ μου ἀδίωκτος δονουμένης τῆς καθ' ἡμᾶς Ἐκκλησίας [cod. Reg. οἰκουμένης]. Οὐχ οὕτως ἐξομολογεῖται καὶ προσκλαίει; ἀλλὰ τὰ βατταρίσματα ἐκεῖνα φαίη, καὶ ὡς φησιν ὁ ἐξηγού μενος, ὅτι γε καὶ παράγει εἰς συνηγορίαν αὐτοῦ Διά νιόν τινα τῶν Πατέρων ταυτό πεποιηκότα, ὄν, φησί, εἰσεδέξατο ὁ ἅγιος Βασίλειος· ἐπεὶ καὶ τὸν πατέρα Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου. Ω δικαίας ἀγανακτήσεως, τοῦ τε ἱεροῦ ἡμῶν ἀρχα ρέως, καὶ παντὸς τοῦ ὁμολογητικού πληρώματος! γὰρ ἐκεῖνο οὐ κοινωνία, οὐδὲ ἔκπτωσις· τί τὸ ὄφελος τῶν ἐκείνοις ἀγώνων τε καὶ ἄθλων, αἱμάτων τε καὶ τελει πωρημάτων; τί δὲ καὶ αὐτὸς ἀπεμήθη [cod. Reg. ἐπετιμήθη]; τί δὲ καὶ ἀφίησι τὸ μοναστήριον; τί δι καὶ εἴργεται τῆς ἱερουργίας; Ω, καὶ αὖθις λέγω, τῆς θείας ἀγανακτήσεως! ὅτι τὴν ἀλήθειαν ἐν ἀδικία κατέχων, οἴεται καὶ τοὺς Πατέρας ταυτοπαθεῖν κα τῶ. Φέρε οὖν, ἴδωμεν τὸν ἀλόγιστον λόγον· Μετέλαβαν, ἀλλ᾽ οὐκ ἐκοινωνησα. Λέγει τοιγαροῦν ὧδέ που τῶν θεολόγων ὁ διαβόητος· Μετέλαβον τῆς εἰκόνος, καὶ σύσ ἐφύλαξα· μεταλαμβάνει τῆς ἐμῆς ἀσθενείας, ἵνα καὶ τὴν εἰκόνα σώσῃ, καὶ τὴν σάρκα ἀθανατίση. Δεντί ραν οὖν κοινωνίαν κοινωνεῖ, καὶ πολὺ τῆς προτέρας παραδοξοτέραν. Ιδού, τό, μετέλαβον, κοινωνεῖν, ἐν πέρασται. Μετάληψις γὰρ καὶ κοινωνία ταυτί ἡ μὲν ἐκ τοῦ μετέχεσθαι· ἡ δὲ ἐκ τοῦ τοὺς με έχοντας κοινοποιεῖσθαι, ὀνομαζομένη. Καὶ τοὺν ἡ θεσπέσιος ᾿Απόστολος· Το ποτήριον τῆς εὐληνες ὁ εὐλογοῦμεν, οὐχὶ κοινωνία τοῦ αἵματος Κυρίου ἐστί; τὸν ἄρτον, ὃν κλώμεν, οὐχ νωνία του σώματος τοῦ Κυρίου ἐστίν; ὅτιεί; ἄρτος, ἔν σῶμα οἱ πολλοί ἔσμεν· οἱ γὰρ πάντες ἐκ τοῦ ἑνὸς ἄρτου μετέχομεν. Ἰδοὺ δέδειχε κἀνταῦθα τὸ φῶς τοῦ κόσμου, ότι κοινωνία ἐστὶν ἡ μετοχή· οὐκ ἄν τις δὲ φρενῶν ενι ῶν, οὐχὶ τὴν μετοχή, μετάληψιν εἴποι. Ὡς ε ὁ θεῖος ἄρτος ὑπὸ τῶν ὀρθοδοξων μετεχόμενος, πάσης τοὺς μετόχους ἓν σῶμα ἀποτελεῖ· οὕτω δὴ καὶ δι ρετικός ἄρτος κοινωνοὺς τοὺς οὕτω αὐτοῦ μετέχε τας ἀλλήλων ἀπεργαζόμενος, ἐν σῶμα ἀντίθετον Τρ στῷ παρίστησι· καὶ ὁ κενολόγος μάτην κενολογί Εἰ δὲ ὅτι ὁ νοῦς, οπότε μετελάμβανεν, οὐ συνδια θετο τῷ πραττομένῳ, τοῦτό ἐστι τὸ μᾶλλον ἀναμ τικόν· ὅτι καίπερ εἰδὼς ἐκτοπουργεῖν, ὅμως ἐν γ σει ἡμάρτανε, μή φοβηθεὶς τὸν ἀποκτένοντα θε καὶ ψυχὴν καὶ σῶμα διὰ τῆς ἐν γεέννῃ ἐμβολής ἀλλὰ τὸν προσκαίρως σῶμα τύπτοντα. Τί συμφέρε τὰ ἀσύμβατα; τί οἴεται συνηγόρους τοὺς ἀντηγόρω αὐτοῦ ἁγίους; ἤδη καὶ μόνον κατάνευσις ἡ ἀνα σις, ἐπί τε ὁμολογίας καὶ ἀρνήσεως, ἔργου πλήρως αὐτοῖς δοματίζεται· καὶ οὐδὲ ὑπόκρισιν εἰς μαρτύ

EPISTOLARUM LIB. II. τροσήκαντο, τοῦ μόνον άψασθαι θύματος, οὐκ est ac opus ipsum perfecisse: ac ne simulatioκοῦ, ἀλλ᾽ οὐδὲ ἰδιοθύτου· καὶ τὰ παραδείγματα ε. Τί δ' οὖν ἄλλο ἢ τοῦτο ἐνῆν τῷ προλαβόντι ~; Ὁ ἱερός πατριάρχης κατηνέχθη, έξωστρα περιωρίσθη ἐν παραβύστῳ τόπῳ· ἀντίθρονος ομάχος • σύνοδος ἀθετούντων αναθεματισμός • Νικαία ἁγίας συνόδου· ἀνάῤῥησις τῆς πάλαι νιστούσης· ὑπερορίαι τῶν ἁγίων ἐπισκόπων τε ἡγουμένων, μοναζόντων καὶ μοναζουσῶν· αἱχεόμενα, θάνατοι άωροι, είρηται, λιμαγχονή. λεηλασίαι το φοβερώτερον καὶ ὁρώμενον καὶ μενον, ἡ σεπτὴν εἰκὼν τοῦ Χριστοῦ ἐνυβριζοκαταπατουμένη, τῆς Θεοτόκου, τῶν ἁπάντων · οἵ τε ναοὶ καὶ τὰ θυσιαστήρια έρειπούμενα • μια βεβηλούμενα, πυρὶ παραδιδόμενα. Τούτων ἐχόντων, οὐ πᾶς ὁ κοινωνήσας ἔγουν μεταλατοῦ ἰοβόλου ἄρτου, ἀρνησίχριστος, έκθετος, ς· εἰ μήτε διὰ μετανοίας ἀνακληθῇ; Ούτως · ἀλήθεια· καὶ ταύτῃ ἀπεκτάνθησαν οἱ μάρτυ κὶ ὑποῖσαν ἅπαντα οἱ ἀντεχόμενοι. Καὶ εἴ τις ινόνι τούτῳ στοιχεῖ, φησὶν ὁ Ἀπόστολος, εἰσ ἐπ' αὐτὸν, καὶ ἔλεος, καὶ ἐπὶ τὸν Ἰσραήλ νεοῦ. Τὸ γὰρ τοῦ Διανίου, καὶ τοῦ Πατρὸς τοῦ του, εἴ τι καὶ τοιοῦτον ἕτερον· τεχνικού γράμ ὑπὸ αἱρετικῶν σκαιωρηθέντος - κλοπὴ ἦν τος κατασοφισθέντων, καὶ οὐκ ἐκ φόβου τινός, · υπογραψάντων τῶν ἁγίων ἐκείνων. Διόπερ εὐθὺς ἅμα τοῦ γνῶναι τὸν δόλον ἡ ἀνάκτησις εύναρσος ἀπολογία. Ταῦτα, Πάτερ άγιε, εἴ σοι *, ἐκφερομύθησαν τῷ ἀνδρὶ, ἵνα εἰδὼς τὴν ἀλή ἀπῤῥίψοι τὴν ἄδικον συγγραφὴν ἐκείνην, καὶ εὐσεβῶν τάττοιτο· ἐπ᾽ ἂν καὶ γέρων, καὶ ἐπιἰς, καὶ διὰ τοι τοῦτο ἐάσας τὴν περιβόητον ' Εἰ δὲ μὴ, ἀλλ᾽ ἡμῖν γε εὔξαι μηδεμίαν κοι ἔχειν ἐν τῷδε τῷ μέρει μετὰ τοῦ ἀνδρός, εἶπερ μεταμέλοιτο. Ε΄ – Θεοφίλῳ τῆς Ἐφέσου. [χλθ'.] Quod hæreticos doceri, τον ἐπὶ χεῖρας τὸ γραμματεῖον, ὅπερ ἐπέστει ἱερά σου κορυφή ᾿Αθανασίῳ τῷ ἡμετέρῳ ἀδελ αἱ ἀναγνοὺς ἐλυπήθην, τιμιώτατέ μου Πάτερ, ἱκανήν. Πρῶτον μὲν ὅτι ἐν ἡμῖν αὐτοῖς τοῖς μοῦσι τὸν λόγον τῆς ἀληθείας κατὰ τὴν νῦν σαν αἵρεσιν τῶν Εἰκονομάχων, ἐρεσχελίαι για καὶ σχίσματα ἐπιφύονται· ἔπειτα ότι αναγ κι ὁ ἐλάχιστος ἀντιθετικῶς τὴν διάλεξιν ποιή· α. ᾿Αλλὰ συγγινωσκέτω ή μεγαλειότης σου γὰρ ἀληθείας ὁ λόγος· ἧς οὐδὲν προτιμότερον, αἰδεσιμώτερον [cod. Reg. αιδιστικώτερον]. Τί · ἐμφερόμενον ἐν τοῖς γράμμασι, περὶ οὗ ἡ ; Πμεῖς, φησὶν, οὔτε κτένεσθαι τοὺς Μανι ς, οὔτε μὴ κτένεσθαι, συνεβουλεύσαμεν. Εἰ δὲ πετρέψαμεν, τῶν καλλίστων τὸ μέγιστον εἴχομεν Galat. vi, 16. ) In cod. Reg. ριζ' PATROL. GR. XCIX. nem quidem admittunt tangendæ victimæ, neque solum sacrificatæ idolis, sed nec privatim cæsæ: cujusmodi exempla sunt innumera. Quæ enim alia quam hæc erant in priori persecutione? Sacer patriarcha detentus est, in exsilium pulsus, in obscurum locum relegatus: in ejus sede locatus homo Christomachus: synodus abrogantium, anathematizatio sanctæ synodi Nicænæ, instauratio belli contra Christum, exsilia sanctorum episcoporum et præpositorum, monachorum ac monialium: sanguis effusus, mortes immatures, carceres, homines fame enecti: deprædationes et, quod oculis auribusque horrendum, contumeliose habita, proculcata, imago Christi veneranda, Deiparæ, omDium sanctorum: templa et altaria solo æquata, sancta profanata, ignique tradita. Quæ cum ita se habeant, quicunque communicat seu participat venenatum panem, nonne Christi est negator; ejectus, impius, nisi per pœnitentiam resipiscat? Sic habet veritas: et pro hac occisi sunt martyres, et omnia pro illius defensione pertulerunt: Εt si quis hanc regulam secutum fuerit, ait Apostolus, pax super ipsum, et misericordia, el super Israel Dei”. Quod enim de Dianio, et de Theologi patre, et si quid aliud ejusmodi, hæreticorum artificio scri ptum et excogitatum, fraus fuit ad fallendos simpliciores, non quod timore aliquo, absit, subscri pserint sancti illi. Quocirca simul atque dolum agnoverunt, revocarunt se, et cum fiducia responderunt Hæc Pater sancte, si fas erit, viro renuntia: ut agnita veritate, injustam syngrapham illam abjiciat, et in numerum piorum ascribatur, quandoquidem et senex, et reprehensus, et propterea reliquit celeberrimum monasterium; sin minus: at pro nobis ora, ut nullam cum viro communionem habeamus in hac parte, nisi animum mutet. CLV. — Theophilo Ephesi (*). non' Interfici oporteat. Sumpta in manus epistola quam sacra sublimitas tua fratri nostro Athanasio misit, ubi hanc legi, gravi dolore affectus sum, Pater mi honoratissime; primum quidem quod etiam inter nos ipsos, qui furente nunc leonomachorum hæresi, ex norma veritatis loquimur, rixæ, oriantur et exsistant schismata: deinde quod cogar ego minimus contrariam ex adverso dissertationem instituere. Sed ignoscat magnificentia tua; cum de veritate agatur, qua nihil est honore, nihil veneratione dignius. Quid autem est in litteris de quo ipsa doleat? Nos, inquis, neque ut occidantur Manichæi, neque ut non occidantur, consilium dedimus. ld vero si permitteremus, pulcherrimarum rerum maximam faceremus. Quid ais, vir a ΝΟΤΑ. (*) Dogmatica.

Deo honorate? Dominus in Evangeliis vetuit, di- ἂν ποιῆσαι. Τί φής, ὦ θεοτίμητε; ὁ Κύρι cens: Non, ne forte colligentes zizania, eradicetis simul cum eis triticum. Sinite crescere usque ad messem”. Et tu pulcherrimarum rerum maximam dixeris, eradicationem perimittere? Quod enim zizania vocarit hæreticos, tum eos qui tunc erant videlicet, tum omnes qui postea orituri essent, Chrysostomum audiamus hoc ipsum interpretanItem his verbis 99: «Quid ergo vetat Dominus dicens: Ne forte eradicetis simul cum eis triticum. Hoc vero aiebat, bella vetans, et sanguinem fundi et cædes fieri. Non enim oportet hæreticos occidere; alioqui bellum implacabile in terris futurum erat. Et post alia: Quid porro aliud, Ne eradicetis cum eis triticum. quam hoc innuit? Quod si arma movere comperitis, et hæreticos interficere, multos quoque de Sanctis una perire necesse est.» Quod et temporibus nostris accidit. Nam et sanguis effusus, et cædes regionem nostram complevere, multique de numero sanctorum simul sublati sunt, et verbum Domini non excidit: sicut testatum est apud multos. Quit autem dicimus, non permittendum ut occidantur hæretici? illis ne quidem imprecari concessum nobis est. Audiamus enim rursus Dominum sancto Carpo, ut sapientissimi Dionysii verba insinuant, sic loquentem: «Percute me deinceps; paratus enim sum pro hominum salute et iterum pati: pergratum quippe hoc mihi; dum alii homines non peccent. Cæterum vide an eretua sit, habitationem in voragine cum serpentibus, permutare cum illa quæ cum Deo est bonisque et homines amantibus angelis 1.» Vides, vir prudentissime, divinam indignationem, eo quod ille contra hæreticos precaretur, ut e vita excederent: et quo pacto codemnandus erat vir sanctus, si in proposito perstitisset. Nequaquam ergo, ut veritas monstravit, imprecari fas est: imo potius pro his orandum: sicut Dominus ipse cum pateretur, Patrem suum oravit dicens: Pater, dimitte illis peccatum: non enim sciunt quid faciunt s. Quod vero dicit sanctitas tua, habere se aliquos sanctos qui in eadem ac tu sententia sint; ignosce, Pater, sanctorom verba non recte accipimus, atque inde intelligimur Patribus et Deo ipsi repugnare. Divinus enim Cyrillus in opere contra Julianum, juxta id quod olim sancitum fuerat, locutus est non Testamentum Vetus cum Novo committens; absit; neque enim nesciebat, quæcunque lex loquitur, iis qui sub lege erant loqui: neque ignorabat comparationem qua utitui Salvator, cum ait: Dictum est illud antiquis; ego autem hoc dico vobis ³. Quare, sicut Demophilo cuida:u divinus dicit Dionysius, minime æmulandos impetus tuos non approbabimus, etsi millies proferas Phinees et Eliam. Hæc enim cum audiret Jesus, nequaquam ipsi placuerunt hujus mansueti et boui spiritus expertes discipuli. Nam et divinissimus noster sacroρευσεν ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις τοῦτο, εἰπών· Οὗ· συλλέγοντες τὴ ζιζάνια, ἐκριζώσατε τοῖς τὸν σῖτον. "Αφετε συναυξάνεσθε τοῦ θερισμοῦ. Καὶ αὐτὸς τῶν καλλίστων τὸ φαίης εἶναι, τὴν ἐπιτροπὴν τῆς ἐκριζώσεως; ζιζάνια τοὺς αἱρετικοὺς εἴρηκε, τούς το 1 δηλονότι, καὶ τοὺς ὑφ᾽ ἑτέρων, ήγουν ἅπαντ σώμεθα τοῦ Χρυσοστόμου αὐτὸ τοῦτο ἡ τος ἐφ᾽ ᾧ τάδε· «Τί οὖν ὁ Δεσπότη λέγων, Μήποτε ἐκριζώσητε ἅμα αὐτοῖς του; Τοῦτο δὲ ἔλεγε, κωλύων πολέμους γίνεσθ ματα καὶ σφαγάς. Οὐ γὰρ δεῖ ἀναιρεῖν αἱ ἐπεὶ ὁ πόλεμος ἄσπονδος ἔμελλεν εἰς τὴν ο εἰσάγεσθαι.» Καὶ μεθ᾿ ἕτερα· «Τί δε άλλο, Μὴ ἐκριζώσητε ἅμα αὐτοῖς τὸν σῖτο φησιν, ὅτι Εἰ μέλλοιτε κινεῖν ὅπλα, καὶ κατ' αἱρετικοὺς, ἀνάγκη πολλοὺς καὶ τῶν ἁγίω ταβάλλεσθαι.» Οπερ καὶ γέγονεν ἐν τι ἡμᾶς χρόνοις. Καὶ γὰρ αἵματα καὶ σφαγαί σαν τὴν καθ' ἡμᾶς οἰκουμένην· καὶ πολλοὶ τ συναπῆλθον· καὶ ὁ λόγος τοῦ Κυρίου οὐ ὡς ώμολόγηται παρὰ πολλοῖς. Καὶ τί λέγ τοῦ μὴ ἐπιτρέπειν κτένεσθαι αἱρετικούς; κατεύχεσθαι αὐτῶν συγκεχώρηται ἡμῖν. μεθα γὰρ αὖθις τοῦ Κυρίου πρὸς Κάρπον τ ὡς ὑποδεδήλωται διὰ φωνής Διονυσίου τοῦ τ λέγοντος· «Παῖς κατ᾿ ἐμοῦ λοιπόν· ἔτο εἰμι καὶ αὖθις ὑπὲρ ἀνθρώπων ανασωζομ θεῖν· προσφιλές μοι τοῦτο· μὴ ἄλλων άμα άνθρωπων. Πλὴν ὅρα εἰ καλῶς έχει σοι, τί χάσματι μετὰ τῶν ὄψεων μονὴν ἀνταλλάξι μετὰ Θεοῦ καὶ τῶν ἀγαθῶν καὶ φιλανθρώπ λων.» Ορᾷς, θεοσύνετε, τὴν θείαν αγαν ἐπειδὴ κατηύχετο τῶν αἱρετικῶν ἀπαλλαγ ζωῆς· καὶ ὅπως, εἰ ἐπιμένων τῇ διαθέσει τ ἔμελλεν ὁ ἅγιος καταδικάζεσθαι. Ούτε οὖν, ὦ χεν ἡ ἀλήθεια, κατεύχεσθαι δεῖ ὅλως μα οὖν ὑπερεύχεσθαι· ὡς αὐτὸς ὁ Κύριος ὑπέ τῷ τοῦ πάθους καιρῷ, λέγων πρὸς τὸν αν τέρα • Πάτερ, άφες αὐτοῖς τὴν ἁμαρτίαν· οἴδασι τι ποιοῦσι. Τὸ δὲ φάναι σου τὴν ἀγ έχειν αὐτοὺς συμφωνοῦντας ἐν τῷ προβλήματ Reg. προδηλώματι] τούσδε τοὺς ἁγίους· σὺ Πάτερ, οὐ καλῶς ἐκλαμβάνομεν τὰς τῶν ἀγ νὰς, κάντεῦθεν εὑρισκόμεθα πατρομαχία, δὲ θεομαχίαν εἰσφέροντες. Ο γάρ τοι θεῖος λος ἐν τοῖς κατὰ Ἰουλιανὸν κατὰ τὸ πάλαι θετημένον προὔτεινε τὴν ῥῆσιν· οὐκ ἐφάμιλ Νέᾳ τὴν Παλαιὰν συμβάλλων· μὴ γένοιτο ἠθγνόει ὅτι ὅσα ὀνόμος λέγει, τοῖς ἐν τῷ νόμῳ Οὐδὲ τὴν τοῦ Σωτῆρος σύγκρισιν, ἐν ᾗ φησιν· θα τοῖς ἀρχαίοις τόδε· ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν Ωστε, καθά φησιν ὁ θεοφάντωρ Διονύσιος πρ Δημόφιλον, οὐκ ἀποδεξόμεθά σου τὰς ἀζηλώτους κἂν εἰ [cod. Reg. οὐδ' εἰ] μυριάκις ἐπαναλάβοις νεῖς καὶ τὸν Ηλίαν. Ταῦτα γὰρ ἀκούοντα τὸν Ἰ 98 Matth. XIII, 29. 99 Hom. 47 in Matth. 1 Epist. 7, ad Demophilum monachum, num. 6. * Matth. v, 21, 22. ΧΧΙΙΙ, 34.

EPISTOLARUM LIB. II. ον οἱ τοῦ πραέος τούτου καὶ ἀγαθοῦ πνεῦ- rum institutor in mansuetudine docet eos qui doτοχοι μαθηταί. Καὶ γὰρ καὶο θειότατος θέτης ἐν πραότητι διδάσκει τοὺς ἀντιδιατῇ διδασκαλία τοῦ Θεοῦ. Διδάσκεσθαι ιμωρεῖσθαι χρὴ τοὺς ἀγνοοῦντας. Ἐνωτίο ν, ὦ μάκαρ, ἃ λέλεχε καὶ ὁ ἱερὸς Παῦλος, ἧς ὑπ οὐρανόν. Λέγει τοίνυν καὶ ὁ θεοφόρος Τοὺς μισοῦντας οὖν τὸν Θεὸν μισεῖν χρὴ, ῖς ἐχθροῖς αὐτοῦ ἐκτετηκέναι· οὐ μὴν δὲ μᾶς αὐτοὺς ἡ τύπτειν· καθάπερ τὰ ἔθνη τα τὸν Θεόν. Εἰ δὲ οὐ τύπτειν δεῖ, σχολή ὡς κτένειν. Επειδὴ δὲ καὶ τὸν ἅγιον Συτοῦ θαυμαστοῦ ὄρους εἴληφας, δέσποτα, οι· μὴ τοῦτο οἵου, ἱερὲ, ὡς μάχεται Χριεἰς ὑπὲρ αὐτὸν διδασκάλοις. ᾿Αλλὰ τί; ἐπὶ ματίζοντι τὸ Χριστιανόν φύλον ὁ λόγος πρὸς τὸν τηνικαῦτα βασιλέα παρακλήσεως, πορθοῦντο ὑπὸ Σαμαρειτῶν οἱ Χριστιανοί. ἔχει. Καὶ νῦν ταυτὸ τοῦτο παρακαλοῦμεν ας καὶ ᾿Αῤῥαβας θανατοῦντας τὸν λαὸν τοῦ εμεῖν, καὶ μὴ φείδεσθαι τοὺς βασιλέας" το, κἀκεῖνο ἕτερον· τὸ μὲν ἐπὶ τοὺς πολεὁ δὲ ἐπὶ τοὺς ὑπὸ χεῖρα αἱρετικούς. Τὸ ερὶ τοῦ Νηστευτοῦ Ἰωάννου τοῦ τῆς Κωνπόλεως προέδρου, ου μοι φαίνεται ἀληθες, ἀνασκολοπισθῆναι τοὺς γόητας, ἀλλὰ ρηκέναι. Φονεῖς γὰρ καὐτοί ἐφ᾽ οἷς οὐ τοῖς κρατοῦσι τὰ τῶν Ῥωμαϊκῶν νόμων γὰρ εἰκῆ, φησὶ, τὴν μάχαιραν φοροῦ δικοί εἰσι τῷ τὸ κακὸν πράσσοντι· οὐ ς ὁ Κύριος έκώλυσεν, ἐπιτρέπειν χρή. Σωμά. ρχοντες, τοὺς ἐν τοῖς σωματικοῖς ἁλόντας ἐξόν λάζειν οὐχὶ τοὺς ἐν τοῖς κατὰ ψυχήν· τῶν ν ἀρχόντων τοῦτο· ὧν τὰ κολαστήρια, ἀφο αἱ αἱ λοιπαὶ ἐπιτιμίαι. οὖν, ὦ δέσποτα, ἡμεῖς οἱ εὐτελεῖς φρονοῦ. γε, ἵνα ἐν ἀφροσύνῃ εἴποιμεν, και παῤῥηιήκαμεν τῷ μὲν μακαριωτάτῳ ἡμῶν πατρι· " μαχαίρᾳ ἡ Ἐκκλησία οὐκ ἐκδικεῖ, καὶ · τοῖς δὲ τὴν σφαγὴν δράσασι βασιλεύσι • ρώτῳ, ὅτι οὐκ ἠρέσθη Θεὸς ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ τῷ δὲ δευτέρῳ ἀπαιτοῦντι τὴν συνηγοἀναιρέσεως, ότι Πρότερον ή κεφαλή μου περ συνθέσθαι με τούτῳ. Ταῦτα δὴ παρ' · ἁμαρτωλῶν. Υμεῖς δὲ, ἁγιώτατοι, εἰ ἔτιγέλιον ἀνέγνωτε, ὅπερ ἡμεῖς οὐκ ἴσμεν, εὖ εἰ δὲ μὴ, σκοπήσατε τί ὁ ᾿Απόστολος ἀπο- 8). Τῇ περὶ τὸν Πατρίκιον υἱὸν ἀδελφότητι. De Theologia, et de immaculata imagine οἱ καὶ Πατέρες, παρακληθεὶς παρὰ τοῦ Παν, ὡς Πατὴρ κἀκείνου, καὶ ὑμῶν δι' ἐκεί. σαι ὑμῖν τὰ πρὸς σωτηρίαν· καὶ ἐπείσθην καὶ φθέγγομαι ὁ ταπεινὸς ἔνθεν ἐλών· Ἡ t. interpolata ad Philadelph. n. 3. a cod. Reg. ριη'. ctrinæ Dei adversantur. Doceri enim non puniri oportet ignorantes. Audivimus igitur, o beate, qua dixit sacer Paulus, sol orbis universi. Ait autem et deifer Ignatius*: Odio itaque Deum habentes convenit odio habere, et super inimicos ejus tabescere; non tamen illos persequi aut verberare, sicut gentes quæ non noverunt Deum. Quod si verberare non oportet, nullo utique modo illos occidere. Quod autem id sumpsisti, sanctum quoque Simeonem, qui in admirando monte est, tecum, domine, consentire: noli hoc existimare, vir sacer, quod ille Christo repugnet, aut magistris potioribus quam ipse sit. Sed quid? Sermo illi erat hortatorius ad illius temporis imperatorem, de gente quæ populum Christianum infestabat: ne a Samaritis opprimerentur Christiani. Quod bene habet. Nunc etiam idipsum obtestamur, ut Scythas et Arabas, qui Dei populum perimunt, bello petant, nec illi parcant imperatores. Sed est istud ab illo diversum; hoc enim adversus hostes, illud contra subditos hæreticos. Quare, quod de Joanne jejunatore, Constantinopolitano antistite ferunt, mandasse ut præstigiatores in crucem agerentur, mihi verum non videtur, sed permisisse. Homicidæ namque sunt et ipsi de quibus vetandum non est, quominus qui rerum potiuntur, ex legibus Romanis decernant. Non enim sine causa, inquit, gladium portant; vindices sunt ei qui malum agit 67; sed non in eos de quibus Dominus prohibuit, permittere oportet. Qui enim corporibus præsunt, his licet plectere eos qui in corporalibus convicti fuerint: non autem eos qui in spiritualibus; hoc enim eorum est qui animas regunt; quorum animadversiones sunt excommunicationes, et reliquæ pœnæ. Sic ergo, domine, nos humiles sentimus: et quidem, ut in insipientia dicamus, libere locuti sumus beatissimo patriarchæ nostro, quod Ecclesia gladio non vindicet; qui quidem annuit; imperatoribus vero, qui cædem patrarunt, priori quidem, quod Deo talis cædes non placuerit; posteriori autem cum cadis defensionem exigeret, prius mibi adimendum caput, quam ut his con-entirem. Haec itaque a nobis peccatoribus. Vos vero, sanctissimi, si aliud Evangelium legistis, quod nos non novimus, bene habebit; sin minus, considerate quid dicat Apostolus. CLVI. — Fratribus quicum Patricio filio sunt (*). sacra Domini et Dei nostri Jesu Christi. Fratres Patresque, rogatus a Patre vestro, tanquam et illius pater, et vester per ipsum, ad salutarem sermonem vobis impertiendum; et acquievi, ut par erat, et inde loqui humilis incipio. Salus * Psal. LXXVIII, 6. 6.7 Rom. XIII, 4. NOTÆ. (*) Dogmatica.

nostra, alii charissimi, recte credere in sanctam σωτηρία ἡμῶν, τέκνα ἠγαπημένα [Reg. α πητὰ], πιστεύειν ὀρθῶς εἰς τὴν ἁγίαν Τρι έργα έχειν μαρτυρούμενα ὑπὸ τῶν ἁγίων τοῦ Θεοῦ. Ἐν γὰρ Χριστῷ Ἰησοῦ, καθώς ᾿Απόστολος, οὔτε περιτομὴ ἰσχύει, ούτει στία· ἀλλὰ πίστις δι' ἀγάπης ἐνεργ Καὶ ὁ μὲν τῆς πίστεως λόγος, εἰς τὸ τῆς ὀρ δόγμα· ὁ δὲ τῆς ἀγάπης, εἰς τὸ τῆς εὐπραξ ρεμα αναφέρεται. Πιστεύομεν οὖν εἰς Πε Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα· ἅπερ ἐστὶ τρία π μία φύσις, μία δύναμις, μία ἀρχικὴ τῶν βασιλεία· ἐν ἑνὶ ὡς φύσει, καὶ θελήσει, κ γείᾳ προσκυνουμένη κράτει καὶ κλέει. Πι ὡς ὁ εἰς τῆς ἁγίας Τριάδος, ὁ Υἱὸς καὶ Θεοῦ καὶ Πατρός, δι᾿ ἄκρων ἀγαθότητα Trinitatem, et opera facere quæ a sanctis Dei mandatis testimonium habeant. In Christo enim Jesu, quemadmodum ait Apostolus, neque circumcisio aliquid valet, neque præputium, sed fides quæ per charitatem operatur. Et fidei quidem ratio ad dogma orthodoxie; charitatis vero, ad bona operationis considerationem reducitur. Credimus ergo in Patrem et Filium et Spiritum sanctum, quæ tres sunt personæ, natura una, una potestas, unum omnium princeps regnum, in uno, ut natura, sic et voluntate, et operatione adoratum imperio et gloria. Credimus quod unus de sancta Trinitate, Filius et Verbum Dei et Patris, per summam bonitatem exinanivit semetipsum, et formam servi accepit, in fornia nostra conspectus. Hoc enim est έαυτόν, μορφὴν δούλου ἔλαβεν ἐν τῷ καθ᾿ ἐ quod ait Theologus: Et Verbum caro factumest”; et quod magnus Apostolus dicit Deus apparuit in carne". Et unus idemque est in duabus naturis, perfectus Deus, et perfectus homo: et in utroque perfecto proprietatem nullam non assumpsit, habens scilicet ut Deus omnia quæ Patris sunt; et ut homo, omnia quæ Matris, tanquam germanus filius. Quemadmodum ergo ex Patre incircumscriptus, sic ex Matre circumscriptus, hoc est, qui perimaginem, perinde ac mater, exprimatur. Quare Iconomachi, ad quos pertinet hæc disceptatio, non confitentes illum circumscribi, haud dubie nec germanum Matris flium confteri deprehenduntur, sed alienum potius. Qui enim germanum, et non alienum penitus, nisi in omnibus naturæ proprietatibus genitrici simile sit quod ex illa genitum? Ut enim secundum circumscriptionem commune nihil habet cum Patre, sed cum Matre, ita secundum incircumscriptionem, vice vera, cum Genitore communio est, non cum Genitrice. ὀφθείς. Τοῦτο γὰρ ἐστιν ὁ φησιν ὁ Θεολόγος Λόγος σάρξ ἐγένετο· καὶ ὁ φησιν ο μέγι στολος· Θεὸς ἐφανερώθη ἐν σαρκί. Καί καὶ ὁ αὐτὸς ἐν δυσὶ φύσεσι τέλειος Θεός, κι ἄνθρωπος, καὶ ἐν ἑκατέρω τελείῳ οὐχ ἰδίωμα ἀπροσληπτον, ἔχων δὲ μᾶλλον τὰ τε Πατρός θεϊκῶς, καὶ πάντα τὰς τῆς Μητρός χῶς, ὡς υἱὸς γνήσιος. Ὡς οὖν ὁ τοῦ απερίγραπτος, οὕτως ἐκ τῆς Μετρός περε ἔχουν ἐξεικονιζόμενος μητρομοίως. Οι εν μάχοι, περὶ ὧν καὶ τὸ ταῦτα δογματίζει, λογοῦντες αὐτὸν περιγράφεσθαι, ευρίσκετα λώς μηδε ὁμολογεῖν αὐτὸν γνήσιον υἱὸν τῆς 1 ποὺ γὰρ τὸ γνήσιον, καὶ οὐ πέντε μέλλον ἂν μὴ κατὰ τὴν γενέσεσιν ἐν πᾶσι τοῖς ἰδιώμασιν εἶεν ἂν καὶ τὸ γέννημα; Ως γέ τὴν περιγραφὴν οὐδεμία κοινωνίας έχει Πατέρα, ἀλλὰ πρὸς τὴν Μητέρα· ούτως κα τὴν ἀγραφίαν τὸ ἔμπαλιν· πρὸς τὸν γενέσε ἡ κοινωνία, οὐ πρὸς τὴν τεκούσιο. Οὕτως τὸ ὀρθὸν δόγμα τῆς ἀληθείας· και στολική πίστις· περιγραπτόν ομολογεί το ἐν σαρκί. Καὶ γοῦν ὁ μέγας Βασίλειος· «Ε σύν τῷ είναι καὶ ὁ τῶν παλαισμάτων έγι Χριστός, ο Καὶ τὴν ἐγγεγραμμένην επένα τη ἐν αὐτε προσκυνουμένου Χριστού. Εν γὰρ τῇ fας ο χρυσούς Χρυσόστομος ἰδεῖν ἐγγεν. Sic se habet rectum veritatis dogma: hæc apostolica fides circumscriptum confiteri Christum in carne. Sic enim magnus Basilius: Depingatur in tabula certaminum præses Christus.» Et depietam imaginem venerari, tanquam adorato in ea Christo. In imagine quippe videre sa angelum clamat aureus Chrysostomus. Si autem incorporeum in imagine,quanto magis corpore indutum Verbum? Quod si videt, certum est quod etiam adoret in imagine angelum: quemadmodum et Christum. In imagine enim ridere meruisse. par est ac ado- Dyks ἀξιωθήναι ἰδεῖν ἐν Γραφή, ίσον ἐστι rare: ‹ Quandoqu:dem honor imaginis að protolypum transit, ut rursum ait magnus Basilius. Negatores naque sunt Christ, qui contumeliosi sunt in imaginem: atque hanc spernenas, contemptonem in ipsum transferunt, lice: Christum confiteri se dicant: quomodo dæmones etiam contitentur”, inquit, Christum, facts vero negant *. Magua igitur. fratres. impietas illorum, et præclara confessio nostra, nihilo inferior quam martyrum anuquorum. State gur fortiter, nullatenus titu- * Gaiai. V. τὸν ἀσώματον ὲν εἰκπι ποσω εν μάλλον τὰ ματον λεγεν; Καὶ εἰ ὁρᾷ, ἐξίες ότι και η ἐν είκοσι τὴν ἀγγείον ώσπες και την Αμε • Έπειπερ καὶ ἡ τῆς τάσης τα ° γε; cod. Reg. ταίς ο θείος Βασίλειος 1 τοιγαρούν είτε Χριστοῦ, εἰ τῆς πς επ στα, διὰ τῆς ἐπ᾿ αὐτῆς ἐξετάσεως, εἰς έδετο, ανετες· τώ λέγωτο επετε ἐπεὶ καὶ τὰ δειμέσια επιλεγείση τοῖς δε έργοις ἀρνούνται. Μεγα του. ἀπέςμε εντώ· καὶ μεγες ή ἐπελογες ενώ εὐτέπον ἐπελέτση τώ τών κατά. Στη * Jo3 1. 1, 14. " | T.m. m, 16. 11 Jac. 1,:9. 18 Tit 1, 16

EPISTOLARUM LIB. II. ὡς (cod. Reg. κραταιοί] μηδόλως ὀκλάζοντες bantes in his quæ vera esse demonstratum est; τῶν ἤδη ἀποδεικτικῶς ἠληθευμένων· ἀλλὰ τῇ πίστει μέχρις αἵματος, εἰ καλοίη καιρός, μενοι τοὺς ἀγῶνας. Εντεύθεν ἀνατέλλει καὶ ός βίος, ἐξ ἡλίου· ἐπείπερ θάτερον θατερον θα αρτύριον ὁ ἀδελφόθεος ἀποδέδειχαν είναι. Αγαὸν Θεὸν ἐξ ὁλοκλήρου τῶν τριῶν δυνάμεων, ἡ ἐντολὴ κελεύει. ᾿Αγαπᾶτε καὶ ἑαυτοὺς ὡς μέλη ῦ. Ἐν τούτῳ γὰρ, φησί, γνώσονται πάν ὅτι ἐμοὶ μαθηταὶ ἐστε, ἐὰν ἀγάπην ἐν ἀλλήλοις. Διὰ πίστεως ἄγετε τὸν νύμενον ὑμῶν· μηδεὶς ἔστω ἀνεξαγόρευτος ὁ γὰρ τοιοῦτος ὀφιοτρόφος. Μηδείς χλιαρόπιὁ γὰρ τοιοῦτος ἀμέτοχος τῆς τοῦ ἁγίου Πνεύ ζέσεως. Μηδεὶς κρυφιοκτήμων· ὁ γὰρ τοιοῦ υδοκλέπτης. Μηδεὶς ἰδιόγνωμος· ὁ γὰρ τοιοῦτος άχος. Μηδείς παῤῥησιοποιός· ὁ γὰρ τοιοῦτος γάτης. Μηδεὶς κλεψιφάγος· ὁ γὰρ τοιοῦτος οιος.Μηδεὶς ἐν μηδενὶ διδοὺς προσκοπήν. ἡ μωμηθή ή διακονία, ὡς βοᾷ ὁ ᾿Απόστολος. ν παντί συνιστῶν ἑαυτὸν ὡς Θεοῦ διά ' ἐν ὑπομονῇ πολλῆ, ἐν θλίψεσιν, ἐν χωρίαις, καὶ τοῖς λοιποῖς, οἷς αὐτὸς ἀπηριθμή κταρτίζων τὸν ἀληθινὸν Χριστιανόν. Εἰ δὲ ὁ ὑπο οὕτως· τί καὶ πόσον ἀπαιτοῖτο ὁ καθηγούμε πος ἀγαθὸς ὧν διδάσκει ὀφείλων προκεῖσθαι; ὁ ἀγών· ἀλλὰ καὶ ὁ μισθὸς ἀπειροπλάσιος, ἃ οὐρανῶν, ἧς ἀξιωθείημεν καὶ ἄρχοντες καὶ νοι, θείως βιοτένοντες ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ ἡμῶν. Ω ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος σὺν τῷ Πατρὶ ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς τῶν αἰώνων. ᾿Αμήν. 19). Αντωνίῳ τῷ Δυρραχίου. [χμθ'.] sed pro hac fide certamina usque ad sanguinem, si res exigat, non refugientes. Hinc exoritur et lucida vita, ex sole sol; alterum siquidem alterius indicium esse frater Domini comprobavit 15. Diligite Deum ex totis tribus facultatibus quemadmodum præcipit mandatum 14. Diligite et vos ipsos velut membra Christi. In hoc enim ait, cognoscent omnes, quia discipuli mei estis si dilectionem habueritis ad invicem 15. Fidem habete præposito: nemo sit qui se illi non aperiat: qui enim talis est serpentem nutrit. Nullus tepidam fidem habeat: qui enim talis est, is Spiritus sancti fervorem non participat. Nullus clam bona possideat: qui enim talis est, occultus est Judas. Nullus propriæ tenax sententia sit: qui enim talis est, extra monachum est. Nullius sermo sit licentior; qui enim talis est, perniciem operatur. Nullus furtim comedat; qui enim talis est, servum imitatur. Nullus in ulla re det offensionem, ut non vituperetur ministerium, sicut clanat Apostolus; sed in omnibus exhibeat seipsum sicut Dei ministrum, in multa patientia, in tribulationibus, in angustiis 16, et reliquis, quæ idem recenset, perficiens verum Christianum. Quod si hæc a subdito, ecquid et quantum requiratur a præposito, qui iis quos docet, tanquam egregia forma proponi debet? Magnum certamen: sed et merces infinita, regnum cœlorum; quo utinam et præsides et subditi donemur, Deo digne viventes in Christo Jesu Domino nostro, cui gloria et imperium cum Patre et sancto Spiritu nunc et semper, et in sæcula sæculorum. Amen. CLVII. — Antonio Dyrrhachii ("). De baptismo qui fit ex necessitate. μὲν τοῦ καιροῦ, ὅμως ὅτι κατελάβομεν τῶν γεγραμμένων ἐπιστολὴν τιμίαν τοῦ ἁγιωτάτου Πατρός, πάνυ ήσθημεν οἱ ταπεινοί· οὐδὲν γὰρ συνδεῖν οἶδεν ἀγάπην καὶ ἀδιασκέδαστον φυ- ', ὡς ἀντιδιδομένη διάθεσις. ᾿Αλλὰ τί ὅτι οὔτ ὁ δέσποτα, ήρες τῷ ἐγκωμιαστικῷ λόγῳ της φου σου γλώττης, τὰ καθ' ἡμᾶς τοὺς μηδ' ἀγαθὸν ἔχοντας; Η πάντως ἡ ἀγάπη αἰτία, ισα τ' ἀληθῆ, καὶ τὰ μὴ ὄντα ὡς ὄντα τοῖς ίνοις ἀνάπτουσα; Πλὴν ὅτι ἐν τούτῳ καὶ ἔχομεν ειρήσεται γάρ), εἰ μὴ ἀπατώμεθα, τὸ ν καὶ ἀγαπᾶν τοὺς ἀδελφοὺς καὶ Πατέρας, τοὺς οἷος σὺ εἶ, έλκων τῇ χρηστότητι τῶν · τρόπων προς φιλίαν καὶ τὸν ἠγριωμένον Ταῦτα μὲν οὖν παρ' ἀμφοτέρων ἡμῶν τῇ ἱερᾷ ορυφή βραχέσι συλλαβαῖς ἀμειψαμένων τὴν ἶχον καὶ πολύολβον επιστολήν. "Α δὲ πρὸς εἰς ἀπολογίαν τῆς περὶ τὸν ἀδελφὸν Ἔραστον έως, ἐν τούτοις. Ἡμεῖς, ἱερώτατε, εἰ καὶ εὐτελεῖς ἐσμεν, οὐ μὴν οὕτως ἀμαθεῖς, ἡ ac. 11, 18. Sero quidem, quia tamen dudum scriptam san - ctissimi Patris nostri epistolam accepimus, valde nos humiles gavisi sumus. Nihil enim adeo charitatem colligare, indissolubilemque servare solet, ac reciproca communicatio. Sed quid ita nos, domine, qui omnino nihil boni habemus, encomiasticis peritissimæ linguæ tuæ verbis extulisti? An causa est prorsus charitas, vera supprimens, et quæ non sunt, ac si essent, amicis adaptans? Nisi quod habemus et nos istud certe (dicendum est enim) quod, si non fallimur, fratres patresque amamus et diligimus, eos præsertim qui similes sunt tui, qui egregia morum probitate in amorem trahas etiam agrestis ingenii hominem. Atque hæc de utroque nostrum, sacro vertici tuo pauca, ad prolixam et locupletem epistolam breviter respondentes. Quæ vero ad fratris Brasti, quem accusant, defensionem habemus, hæc sunt. Nos, vir sacratissime, etsi viles alioqui sumus, non tamen adeo imperiti, aut divinarum constitutionum contem14 Matth. xx11, 27. 15 Joan. x11, 35. 16 I Cor. v1, 3, 4. In cod. Reg. ριθ'. ΝΟΤΕ. (*) Dogmatica

ptores, ut discipulo nostro, extra sacerdotium τῶν θείων διαταγών καταφρονηται, ὡς ἐντείλασθαι constituto, præciperemus ut quæ sacerdotis sunt, aggredi auderet ac proinde parvulos baptizare. Hæc enim est accusatio. Quod si necessitatis ratio id exigebat iis diebus, in quibus hæresis populum seducens grassabatur; maximequc in præteritis deprædationibus, quando ei qui sibi cautum vellet, nec extra domunculæ latebras prospicere licebat; non possum, pro exigua mea intelligentia, neque hunc monachum, neque alium damnare; quandoquidem ex necessitate, legis quoque mutatio. Et quidem priscis temporibus talia facta cernimus; atque hunc arena infusa, in deserto, eo quod mors instaret, baptizasse et baptizatum esse, et alium aliter nec vero perfectionem tuam latent, quæ ad sanctum spectant Athanasium. Attamen puerilis actio a beatissimo Alexandro conspecta, recepta est tanquam divinitus facta: et qui initiavit, habitus pro sacerdote; et qui initiatus, pro regenerato, quanquam nulla tunc erat necessitas. Sed et sexta synodus in divinis canonibus permittit 17, utlaicus ex necessitate, si non adsit sacerdos, sibi ipsi porrigat sacramenta: quod quidem citra urgentem rationem non est recipiendum. μαθητῇ ἡμῶν ἔξω ἱερωσύνης τελοῦντι, κατατομή ἐγχειρεῖν τὰ τῆς ἱερωσύνης, κάντεύθεν βαπτίζει παιδία· τοῦτο γὰρ τὸ ἔγκλημα. Εἰ δὲ ὁ λόγος ἀνέγ κης ἀπήτησεν ἐν ταύταις ταῖς ἡμέραις, ἐν οἷς ε ρεσις λαοπλάνος, καὶ μάλιστα ἐν ταῖς προλαβούσιας λεηλασίαις, ἐφ' αἷς οὐδὲ προκύπτειν ἦν τόν φυλα τόμενον τοῦ κρυπτικού δωματίου· οὐκ ἔχω ἀποκρί νειν, κατὰ τὴν ἐνοῦσαν μοι βραχείαν σύνεσιν, επι τόνδε τὸν μονάζοντα, οὔτ' αὖ ἔτερον· ἐπειδὴ ἀνάγκης καὶ νόμου μετάθεσις. Καίγε ὁρῶμεν ἐν τές πάλαι χρόνοις τοιαῦτα γιγνόμενα· καὶ ἂν μὲν ἀμμά δει ἐπιχύσει κατ' ἐρημίαν, ἐπειδὴ θάνατος παρήν, βαπτίσαντα καὶ βαπτισθέντα, καὶ ἄλλον ἄλλως· σ ἔξω δὲ γνώσεως τῇ τελειότητί σου τὰ κατὰ τὸν ἔγιν ᾿Αθανάσιον. Ομως ἡ παιδική πράξις οραθείσα πρός τοῦ μακαριωτάτου ᾿Αλεξάνδρου, ενεκρίθη ὡς θεοτι λής, καὶ ἐλογίσθη ὁ τελέσας ὡς ἱερεὺς, καὶ ὁ πο λειώσας ὡς ἀναγεννηθείς· καίπερ οὐκ ἐξ ἀνάγκες ἰ καιρός. Παραχωρεῖ δὲ καὶ ἡ ἔκτη σύνοδος ἐν τοῖς θείοις κανόσιν, εἰ μὴ πάρεστιν ἱερωμένος, ἐξ ἀνάγκης λαϊκὸν ἑαυτῷ μεταδοῦναι τῶν ἁγιασμάτων· ὅπιρ οἱ θεμιτόν, ἄνευ περιστατικού λόγου. Οὕτως οὖν εἰ γέγονεν ἡμεῖς, σύγγυνωθι, πότιμε οὐ τολμῶμεν παρὰ τὰ θειωδῶς τοῖς Πατράσιν ά περασμένα εἰπεῖν τι ἡ ἐπιτιμῆσαι. Συνίστησι δε το ἀδελφὸν οὕτω πράξαντα, καὶ μετὰ πολλῆς ἀγαπάς, πρῶτον μὲν αὐτὸς ὁ ἀναγκάσας, καὶ ἔστιν ὁ ἁψ τῶν λίαν καὶ εὐσεβῶν καὶ ἐμφρόνων, καίγε προ νῶν, Θωμᾶς ὁ ὑπατός τε καὶ χαρτουλάριος· κατε Ιάκωβος ὁ εὐλαβέστατος μονάζων, καὶ τῆς μίσους ἀμέτοχος. Εἶτα καὶ Εὐθύμιος, ἕτερος αιδέσιμος με νάζων, καὶ δεδιωγμένος. Ἐπὶ δύο καὶ τριῶν με τύρων σταθήσεται, φησί, πᾶν ῥῆμα. Λίγας, ο δεσπότης, οὐχ οὕτως ἔχειν· καὶ προφερέστερος ἐπ λονότι τῶν πάντων· Τί γοῦν ποιήσω ἐγὼ ἀπειλημμέ νος ἐν μέσῳ τοσούτων μαρτύρων; 'Εάν, ὡς αὐτές τίς ἔχῃ, ὅτι παρόντων ἱερέων, φιλαρχία προμνηστικά μενος αὐτῷ ἱερωσύνην, τοῦτο εἰργάσατο· εἴη τρός ἡμῶν μήποτε εἰς τὸ τῆς ἱερωσύνης ἀξίωμα προβεί νων, μετὰ καὶ ἑτέρων ἐπιτιμίων· δίκαιον γάρ. Εἰ δ ὡς οἱ μάρτυρες καὶ αὐτὸς διηγεῖται, ἀναγκας, καὶ δυοῖν προκειμένων· ἡ ἀμύητον το βρέφος πο τεθνάναι· ὅπερ ἔπαθεν ἐν δυσὶ πρότερον οὐ παιδές Quare si hoc modo res gesta est; ignosce, vir honoratissime, non audemus præter ea quæ divinitus a Patribus monstrata sunt, dicere quidquam aut reprehendere. Comprobat autem fratrem sic fecisse, idque magno cum animi angore, primum quidem ipse qui coegit, virinter insignes pietate ac prudentia, atque inter illustres. Thomas consul et chartularius deinde Jacobus religiosissimus monachus, cui pars nulla cum hæresi: tum Euthymius, venerandus alter monachus et persecutionem passus. In duobus vel tribus testibus stabil, inquit, omne verbum 18. Ais, domine, non ita rem habere; tu quidem omnibus haud dubie illustrior. Quid igitur faciam, in medio tantorum testium constitutus? Si ita res habet ut dicis, atque ille astantibus presbyteris, dominandi studio sacerdotium sibi despondens hoc egit, nunquam apud nos ad dignitatem sacerdotii provehetur, præter alias pœnas. Hoc enim justum. Sin autem coactus, ut testes et ipsemet narrant, et cum duo proposita essent, aut infantem non initiatum mori, quod in duobus antea pueris, quia obtemperare noluit, acciderat; παισίν· ἡ προέσθαι τοῖς αἱρετικοῖς τοὺς φυλετικέ aut hæreticis objici eos qui pietatem observabant: nihil ausim ego peccator injungere, quoad beatissimus sacrorum antistes noster re considerata proferat sententiam. Tu vero vilitatem meam, Patrum amicissime, ne deplores: sed potius ora, ut intra modulum nostrum consistamus, mendosamque vitam corrigamus. De aliis autem erratis, quorum indicium nobis regligio tua et significationem dedit, nullo modo inique illum egisse existimavimus; sed rem laude dignam, si, quosdam mæchari audiens, veritus non est rem denuntiare iis qui inhibere 17 Trull. can. 58. 18 Deut. XIX, 15. νους τὴν εὐσέβειαν· οὐδὲν ἐγὼ ὁ ἁμαρτωλός τελεί ἐπισκήψαι, ἕως ἂν ὁ μακαριώτατος ἡμῶν ἱεριαλι στὴς ἐπιθεωρήσας ἐξοίσει κρίσιν. Καὶ μὲ μου ταπεινώσεως, Πατέρων φίλτατε, καταστενάξεις ἀλλ᾽ ἢ μᾶλλον προσεύχου ἐν τοῖς ἰδίοις μέτρος ἐστάναι, καὶ τὸν ἐσφαλμένου βίου διορθώσασία ἡμᾶς. Περὶ δὲ ἑτέρων σφαλμάτων, ὧν ἔδωκεν έμφ σιν ἡ θεοσέβειά σου, καὶ ἐξηγόρευσεν ἡμῖν, καὶ οὐδ' όλως επενοήσαμεν ἐκθέσμως αὐτὸν πράξει, ἀλλ᾽ ἡ καὶ ἐπαίνου ἄξιον, εἰ μοιχεύοντας ακούω, οὐχ ὑπεστείλατο μὴ οὐχὶ ἀναγγείλαι τοῖς δυναμένοις "

EPISTOLARUM LIB. II. κι τὸ ἀσέβημα (cod. Reg. ἀσελγημα]· ἢ τὸ poterant impietatem, aut, cum uti laqueo velle αιτίσση αιρουμένη αγχόνη χρήσασθαι· ἰδεῖν σήκοντα ἐπιπράξασθαι. Τάδε γὰρ οἶδεν ὠφληκαὶ οὐκ ἄλλο· καὶ πολλῆς εὐφημίας πρὸς τῶν ω δηλωθέντων ἀνδρῶν, ὡς αὐτήκοος ἐγενόροανεδήσατο ὁ ἀδελφὸς Εραστος ἐπαίνους. Οὐ ἅγιε, διὰ τὸ σκινδαλμὸν αὐτὸν ἐμποιῆσαι ἐν ὐτόθι, ἀλλὰ διὰ τὰ ἀδιόρθωτα σκάνδαλα, είρξα ελφὸν τῆς παλινῳδίας· ὡς ἂν ἐντεῦθεν ἀθωωἐν ὁ κατηγορούμενος τῶν ἐγκλημάτων· είρηδὲ οἱ φιλεγκλήμονες, καὶ παθοπράται. μακαριώτατος ἡμῶν Πατὴρ ὑπακουσθείς, χαμῖν τὰς θεοκλινείς σου προσευχάς, ἐπεὶ καὶ λφῷ συγχώρησιν. comitissa, videre quid facto esset opus. Hæc enim officii sui fuisse novit, et non aliud, et magnas a viris supra memoratis, ut ipse audivi, laudes retulit frater Erastus. Non igitur, vir sancte, quod discordiæ illis in locis ipse auctor fuerit, sed propter perversa scandala, vetui ne frater palinodiam caneret; ut et accusatus absolvatur criminibus, et quiescant qui criminationes amant, et vitia vendunt. Tuque beatissimus Pater noster his auditis preces tuas Deum inflectentes largiaris nobis, et fratri veniam. oi PNH' – Ἰωάννη Σπαθαρίῳ. De Theologia, et de divina incarnatione, Εὐαγγέλιον τῆς σωτηρίας τοῦ εὐλογημένου σπότου καὶ πνευματικοῦ ἀδελφοῦ καὶ πρὸ τοῦ τὸς ἀπαγγελθέν, ἥδυνεν ἡμῶν τὰς ταπεινὰς ς· ἐπεὶ δὲ καὶ ἀνεγνώσθη, τελείως εὔφρανε τροποίησε· καὶ οὐχ ἡμᾶς μόνους τοὺς ἁμαρ ἀλλὰ καὶ τὰς ἀγγελικάς δυνάμεις· εἴπερ ἀνθρώπῳ μετανοοῦντι χαρὰ ἐν οὐρανοῖς γίνε τὰ τὰ ἱερὰ λόγια. ᾿Αλλ᾽ εὐλογητὸς ὁ Θεὸς ὃς σε τὴν τιμιότητά σου έως τέλους συναπαχθής πονηρᾷ αἱρέσει τῶν Χριστομάχων· ἀλλὰ διὰ ῆς καὶ μακαρίας θυγατρὸς ἐπέστρεψεν εἰς τὸ ἰς ἀληθείας. Καὶ ὦ τοῦ θαύματος, καὶ τοῦ αυτός, καὶ τῆς γεννηθείσης! Ω τῆς τῶν ἀμε εἰλικρινοῦς ἀγάπης! τῆς μὲν φροντισάσης αῖς ταῖς τελευταίαις ἀναπνοαῖς τὸ πατρικὸν τοῦ δὲ κλίναντος θεοπρεπῶς τὸ οὖς, καὶ μένου τῇ αίτησαμένη καλὸν ἐντάφιον, τὴν τον ἐπιστροφήν. ᾿Απῆλθεν ἡ μὲν ἔχουσα μετὰ είας καλοκαγαθίας ξένιον τερπνόν προσοῖσαι , τὸ πατρῷον σωτήριον· ὁ δὲ ἐπέμεινε θυγατρᾶς εὐσεβες ἐγκαλλώπισμα, καὶ πάντων τῶν ξων ὡς ἀληθῶς εὐφραντήριον. Τί γάρ οἶδας, είναι, εἰ τὸν ἄνδρα σώσεις; ἢ τί οἶδας, εἰ τὴν γυναῖκα σώσεις; Ἡμῖν δὲ μικρὸν κτέον, ὅτι ἔσωσεν ἡ θυγάτηρ τὸν πατέρα. Καὶ κ ἐκείνη ἡ ὁσία, μακάριος καὶ σὺ, ὦ τριπό είθομαι γὰρ ὅτι σὺν σοὶ καὶ ὅλην οἰκίαν, τάχα γένος προσαγάγης ὀρθοδοξοῦν τῷ Δεσπότῃ δε G ἵνα ἐκ πολλῶν προσώπων, τὸ εἰς ὑμᾶς χάδιὰ πολλῶν εὐχαριστηθῇ ὑπὲρ ὑμῶν. Τοιαύτη προσφορὰ, καὶ καλλίστη σου ἡ ὁμολογία, ήν · γράμμασιν ὡμολόγησας ἐνώπιον Θεοῦ καὶ ων. , γὰρ ἡ ἀληθινὴ πίστις τῶν Χριστιανῶν· κατά τῆς θεολογίας δόγμα πιστεύειν εἰς Πατέρα, ν, καὶ ἅγιον Πνεῦμα· ἐν οἷς καὶ τὸ βάπτισμα είωσιν ἔχει· Θεὸν τὸν Πατέρα, Θεὸν τὸν Υἱόν, ; Πνεῦμα τὸ ἅγιον· εἰς ἕνα Θεόν, καὶ οὐ τρεῖς, 1C. XV, 7. "I Cor. vii, 16. In cod. Reg. ρας'. CLVIII. Joanni Spathario (*). et de sanctis ac sacris imaginibus. Faustus de salute benedicti domini mei et spiritualis fratris nuntius ante litteras allatus,humilia corda nostra oblectabat; post lectas vero litteras plene ac perfecte exhilaravit et latitia affecit; neque nos solum peccatores, sed angelicas etiam virtutes: siquidem de homine uno pœnitentiam agente gaudium est in ccelis, juxta sacra eloquia 1, Sed benedictus Deus, qui honorificentiam tuam non permisit usque in finem abduci perversa hæresi Christomachorum: sed per egregiam et beatam filiam convertit ad lucem veritatis. Et, o rem miram, tum in genitore, tum in genita! o sinceram utriusque charitatem | hujus quidem, quod in extremo ipso spiritu paternæ salutis curam gessit; illius vero quod autem pie inclinaverit, et roganti pulchras exsequias, persolverit conversionem orthodoxam. Decessit illa quidem, habens, cum propria sanctitate, jucundum munus quod offerat Deo, paternam salutem; hic vero exspectabat a sacra filia pium ornamentum, omniumque revera orthodoxorum exsultationem. Unde enim scis, mulier, inquit, si virum salvum facies 9 aut unde scis, vir, si mulierem salvam facies *? Nobis paululum immutandum, quia salvavit flia patrem. Et felix illa sancta: et tu quoque beatus, o charissime. Persuasum enim habeo fore ut totam tecum familiam, ac fortasse cogationem, orthodoxam reddas, et ad Christum Dominum adducas: ut ex personarum numero, beneficium quod accepistis per multos cum gratiarum actione pro vobis celebretur. Talis est divina oblatio, et pulcherrima lua confessio, quam per litteras confessus es coram Deo et hominibus. Sic enim vera fides Christianorum; secundum theologiæ quidem dogma, credere in Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum, in quibus et baptisma perfectionem habet: Deum Patrem, Deum Filium, Deum Spiritum sanctum, in unum Deum, et ΝΟΤΕ. (*) Dogmatica.

τρισὶν ὑποστάσεσιν, ἀλλ' ὅλη ἐφ᾽ ἑκάστῳ προσώπω θεωρουμένη ἀμερίστως· ὁ καὶ παράδοξον· Θεόν λέ γειν ἕκαστον, καὶ εἰς ἕνα Θεὸν ἀνακεφαλαιοῦν τὸ ὁμολόγημα· κατὰ δὲ τὸ τῆς οἰκονομίας, πάλιν πιο στεύειν, ὅτι Ὁ λόγος σάρξ ἐγένετο· ἔγουν ὁ εἷς τῆς ἁγίας Τριάδος ἐγεννήθη ἐκ τῆς παναχράντων παρθένου Μαρίας· μείνας μὲν ὅπερ ἦν, Θεός ἀντι λοίωτος, καὶ τῷ Πατρὶ συναίδιος, προσλαβών δε τ ἡμέτερον διὰ τῆς παρθενικῆς ἐν Πνεύματι ἀγώ γεννήσεως. Καὶ ἔστιν ὅλος Θεός, καὶ ὅλος άνθρωπος ο όλα φέρων ἀνελλιπῶς ἐν ἑαυτῷ τὰ τῶν ἑκατέρων φύσεων ἐξ ὧν συνετέθη· θεότητος, φημὶ, καὶ άνθρω πότητος, ἐν μιᾷ ὑποστάσει ιδιώματα· περιγραπτές καὶ οὐ περιγραπτός· τὸ μὲν κατὰ τὴν θεότητας, τί δὲ κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα· ταῦτα γὰρ τὰ ἰδιώματα· καὶ τῷ μὲν ἀπεριγράπτῳ εἰς ὧν τῆς ἁγίας Τριάδος· τῷ δὲ περιγραπτῷ, εἷς ὧν ἐξ ἡμῶν. Κάν τούτῳ πι στοῦται μεσίτης Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων γενόμενος, ως συνάπτων τὰ ἀρχα πρὸς ἑαυτὸν, καὶ δι' αὐτοῦ θείας φύσεως κοινωνοὺς καὶ Θεοῦ υἱοὺς ἡμᾶς ἀπεργασί μενος· τὸ θαυμαστὸν καὶ ὑπεραινετὸν, καὶ νοούμενο και λεγόμενον. Ο οὖν λέγων αὐτὸν μὴ περιγράφ σθαι ἐν σαρκὶ καθ' ομοίωσιν ἡμετέραν, ἀρνεῖται εὐλογημένε μου ἀδελφέ, Θεὸν ἐν σαρκὶ φᾶναι· τι τασσόμενος τῷ Εὐαγγελίῳ τοῦ Χριστοῦ, καὶ ἴστο Ιουδαίοις ἴσος. Ποῦ γὰρ ἀληθεύσει τὸ ὅμοιον ἐμὰ κατὰ πάντα γεγονέναι, εἴπερ μὴ ἐξεικονίζοιτο καθ' ἡμᾶς; Ποῦ δὲ τό· Ψηλαφή σατέ με και ίδια ὅτι πνεῦμα σάρκα καὶ ὀστέα οὐκ ἔχει, καθώς G ἐμὲ θεωρεῖτε έχοντα; Που δε τό, τί με θέλετε ἀποκτεῖναι ἄνθρωπον ὅς τὴν ἀλήθεια είν λελαληκα, ἣν ἤκουσα παρὰ τοῦ Πατρός; Ὁ τοίνυν μὴ περιγραφόμενος, οὔθ᾽ ὅμοιος ἡμῖν δηλώνει, οὔτ᾽ αὖ ψηλαφάται, οὐδ᾽ οὐ μὴν ἀποκτένεται. ᾿Αλλά μὴν ἀπεκτάνθη καὶ ἐψηλαφήθη μετὰ τὴν ἀνάσταση. Οὐκοῦν καὶ περιγραπτὸς τῇ καθ' ἡμᾶς ἐξεικονίσει ᾿Αλλ' ἐματαιώθησαν ἐν τοῖς διαλογισμοῖς εὐ τῶν οἱ Εικονομάχοι, καὶ ἐσκοτίσθη ἡ ἀσύνες αὐτῶν καρδία· ἐκ τοῦ ἀρνεῖσθαι τὴν εἰκόνα Χριστό, σὺν τῆς Θεοτόκου, καὶ ἁπάντων τῶν ἁγίων, ἀρνούμενα τὴν σωτήριον οἰκονομίαν, καὶ Χριστόν μεν όμιλο γοῦντες, ὡς τὰ δαιμόνια, τοῖς δὲ ἔργοις ἀρνούμαι. Οὐ γάρ τοι Χριστὸς ὁ Χριστός, εἰ μὴ περιγράφει οὐδὲ προσκυνεῖται, εἰ μὴ πιστεύεται ἐν τῇ non tres, absit; quoniam una deitas, non divisa ἅπαγε· ἐπείπερ μία ἡ Θεότης, οὐ διαιρουμένη ταῖς tribus hypostasibus, sed tota in singulis personis spectata indivisim quod plane intelligentiam excedit Deum dicere unumquemque, et in unum Deum recolligere confessionem: secundum vero incarnationis dogma, rursum credere quod Verbum caro factum est 11, sive unus de sancta Trinitate natus est ex immaculata virgine Maria; manens quidem id quod erat, Deus immutabilis, et Patri coæternus; sed assumpta natura nostra per virginalem in Spiritu sancto generationem. Estque idem totus Deus,et totus homo: totas sine defectu habens in seipso duarum naturarum ex quibus constat, deitatis scilicet atque humanitatis, in una hypostasi proprietates; circumscriptus et non circumscriptus; hoc quidem propter dei tatem, illud vero propter humanitatem: hæ sunt enim proprietates: et qua incircumscriptus, unus exsistens de sancta Trinitate; qua circumscriptus, unus de nobis. Atque in hoc creditur mediator Dei et hominum factus, ut qui in seipso extrema conjungat, et per seipsum divinæ naturæ participes Deique filios nos efficiat quod admirandum et omni laude majus, sive cogitatur, sive dicitur. Qui ergo illum ait non circumscribi in carne, quatenus similis est nobis; negat, benedicte mi frater, Deum in carne apparuisse, contradicens Evangelio Christi, et par est Judæis. Ubi enim verum erit illud, similem nobis per omnia factum esse, si imagine, more nostro, non exprimatur? Ubi illud: Palpale me et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet. sicut me videtis habere 18? Ubi et illud: Quid me vultis interficere, hominem qui veritatem vobis locutus sum, quam audivi a Patre "? Qui erga non circumscribitur, nec similis nobis est haud dubie, nec palpatur, neque porro occiditur. Atqui occisus est, et palpatus post resurrectionem. Ergo et circumscribi sicut nos per imaginem potest. Sed evanuerunt in cogitationibus suis Iconomachi, et obscuratum est insipiens cor eorum*: ex eo quod negant imaginem Christi, et Deiparæ, et omnium sanctorum, negantes salutarem dispensationem; et Christum ore quidem confitentes, stcut dæmonia, operibus autem negantes. Neque enim Christus Christus est, αὐτοῦ προσκυνούμενος. si non circumscribatur; neque adoratur, si non creditur in imagine sua adorari. Sic igitur, o homo Dei, se habet veritas atque ita docuerunt et apostoli, et propheta, et Deo pleni Patres; si non iisdem verbis, at certe per veram eorum quæ ab illis dicta sunt explanationem. Nam, velut semina quædam, proposita sunt omnes dogmaticæ sententiæ in divinorum eloquiorum notionibus subinde autem exorientibus hæresibus opponuntur pietatis dogmata, inde Spiritus impulsu exculta; et impietatis zizania abolentur. Sic et tu cre- " Joan. 1, 14. Luc. xxiv, 39. 13 Joan. viii, 40. Οὕτως ουν, ὦ ἄνθρωπε τοῦ Θεοῦ, ἡ ἀλήθεια· οὕτως δεδογμάτισται παρά τε ἀποστόλων, καὶ την φητῶν, καὶ θεοφόρων Πατέρων· κάν οὐκ αὐτή; λέξεσιν, ἀλλά γε διὰ τῆς ἀληθοῦς τῶν ὑπ' αὐτῶν λεγμένων ἀναθεωρήσεως. Οἷα γάρ τινα σπέρματι, προβέβληνται πᾶσαι αἱ δογματικαί δυνάμεις ἐν ταῖς τῶν θείων λογίων νοήσεσι· ταῖς δὲ κατὰ καιρὸν ἐσε φυομέναις αἱρέσεσιν ἀντεπεξάγεται τὰ εὐσεβῶς δι ματιζόμενα, ἐκεῖθεν πνευματοκινήτως γεωργοί * Rom. 1, 21.

EPISTOLARUM LIB. II. μενα καὶ τὰ τῆς ἀσεβείας ζιζάνια ἐκτίλλονται. dens, vale in Domino, Christum adorans, et adoΟὕτως καὶ αὐτός πιστεύων, ἔῤῥωσο ἐν Κυρίῳ, προσ- rans imaginem ejus; Deiparam, et ejus imaginem; sanctos, et eorum imagines; quandoquidem in imaginibus prototypa adorantur; et honor imaginis ad prototypum ascendit, ut ait magnus Basilius. κυνῶν τὸν Χριστὸν, προσκυνῶν καὶ τὴν εἰκόνα αὐτοῦ τὴν Θεοτόκον, καὶ τὴν εἰκόνα αὐτῆς· τοὺς ἁγίους, καὶ τὰς εἰκόνας αὐτῶν· ἐπειδὴ ἐν ταῖς εἰκόσι τὰ πρωτότυπα προσκεκύνηνται· καὶ ἡ τῆς εἰκόνος τιμὴ ἐπὶ τὸ πρωτότυπον ἀναβαίνει, ὡς φησιν ὁ μέγας Βασίλειος. ΡΝΘ΄ – Θωμά χαρτουλαρίῳ. [χνε.] Thomæ chartulario (*). Quod qui monasterium condidit, si manus in illud injiciat, postquam præposito tradidit, Deo non placet. Lectis litteris honorificentiæ tuæ, ut cognovi dominam conjugem tuam ex vita excessisse, tibi, domine, condolui, non ignorans quam acerba sit hæc ærumna. Quem enim dolorem infert corpus secans gladius, eumdem ipsum conjugii separatio. Una enim hic etiam caro, juxta Domini vocem 35 Εντυχών τοῖς γράμμασι τιμιότητός σου, κα καταμαθών ότι παρῆλθε τοῦ βίου ἡ κυρία καὶ ὁμό. ζυγος, συνήλγησά σοι, δέσποτα, εἰδὼς ὅσον ἐστὶν ἀλγεινὸν τὸ πάθος. Ὃν γὰρ ποιεῖ μάχαιρα τέμνουσα σῶμα πόνον, τὸν αὐτὸν καὶ ὁ τῆς ὁμοζυγίας χωρι σμός. Μία γὰρ κάνταῦθα σάρξ, κατὰ τὴν τοῦ Κυρίου φωνήν. Αλλ' ὅμως ἐγένετο, καὶ ὑπέστημεν τὸ κοι- Attamen id accidit, et communem omnibus disτὸν πᾶσιν ἐπιτίμιον τῆς διαζεύξεως. Μικρὸν δὲ ὕστερον καὶ ἡμεῖς τὴν αὐτὴν ὁδὸν πορευσόμεθα, ὡς οἶσθα· καὶ οὕτως ο βίος, οὐκ ὄντας γενέσθαι, καὶ γενομένους αναλυθῆναι. Επηνέσαμεν δε τὴν εὐσέ βειάν σου, τῇ διαζεύξει αἱρησαμένην μονάσαι, καὶ κολληθῆναι ἐξ ὁλοκλήρου τῷ Κυρίῳ. Τοῦτο γὰρ ἐδήλου το γράμμα· καὶ ὅτι ἀδελφός τις μονάζων πάρεστιν εἰς ὁδηγίαν τοῦ τηλικούτου βίου. Ὃν αὖθις ἀπέκρινεν ὡς ἀδόκιμον, διὰ δηλώματος Γεωργίου τοῦ καλοῦ ἀνδρὸς, καὶ οἰκείου Νοταριου· ἄλλον δὲ πρὸς ἡμῶν δοθῆναι μᾶλλον αἰτοῦσα, τὸν ἱκανῶς ἔχοντα κυβερνῆσαι ψυχάς, καὶ ὅλην μονὴν διασώσα σθαι. Ὁ μὲν οὖν ἔπαινος εἰκότως ἡμῖν προείρηται, Δεῖ δὲ πρῶτον μαθεῖν ὑμᾶς, τί το μοναδικὸν ἐπάγε γελμα, καὶ ὅσον τὸ τοῦ βίου ὕψος· ἵνα μὴ ἀπείρως G εἰσαχθέντες, κινδυνεύσωμεν περὶ τὸν πλοῦν. Ἡ ἀποταγὴ οὐδὲν ἄλλα καθέστηκεν, εἰ μὴ σταυροῦ καὶ θα νάτου ἐπαγγελία. Τί τοῦτο; κατὰ τὸν λόγον τοῦ Κυρίου, πᾶσι τοῖς ἑαυτοῦ ὑπάρχουσιν ἀποτάξασθαι τὸν βουλόμενον, καὶ ἄραντα τὸν σταυρὸν, ἀκολουθεῖν ὀπίσω αὐτοῦ. Ἐπειδὴ δὲ πρόσωπον ἐπέχει Χριστοῦ πᾶς ἀληθινὸς ἡγούμενος· Χριστῷ διὰ μέσου ἐκείνου ἀκολουθεῖν ἔστιν ἀψευδῶς. Καὶ οὕτως σωθήσεται τὸ τῆς ἐντολῆς ἀξιάγαστον. junctionis pœnam pertulimus. Postmodum autem eamdem et nos, ut scis, viam ingrediemur; et hæc est vitæ conditio, eos qui non sunt, nasci, et natos interire. Laudavimus sane pietatem tuam, quod post disjunctionem, monasticam vitam elegeris, et Domino penitus conglutinari. Hoc enim litteræ tuæ indicabant; tibique monachum quemdam fratrem præsentem adesse ad hujus vitæ directionem: quem rursum rejecisti ut improbum, indicio Georgii, viri egregii, et domestici Notarii: alium vero a nobis dari expetis, qui idoneus sit ad regendas animas, et lotum monasterium conservandum. Jure ergo a nobis ante laudatus es. Scire autem primum vos oportet, quid sit monastica professio, et quanta illius vitæ sublimitas, ne inconsulto admissi, periculum adeamus in navigatione. Renuntiatio aliud nihil est, quam crucis et mortis professio. Quid hoc est? juxta Domini verba, omnibus bonis suis renuntiare eum qui hoc vult, et sublata cruce illum sequi”. Quoniam autem Christi personam sustinet omnis verus præpositus, illius ductu Christum sequi licet absquc fallaciæ metu. Ita servabitur admirabile mandatum. Qui autem non constituit sic agere, sed in propriis monasterium exstruere, et moderatorem advocare, qui apud ipsum monachus sit, a quo dirigatur, atque ita salutem consequatur; is non videt se vanum laborem sumere, et quod quærit, non Ὁ δὲ μὴ οὕτως ἐλόμενος, ἀλλὰ κτίζειν μοναστή ριοχὺν τοῖς οἰκείοις, καὶ καθηγητὴν προκαλούμενος, ὡς ἂν ἐν τοῖς αὐτοῦ καὶ μονάσῃ, καὶ σωθῇ, καὶ οδηγηθῇ· ἀγνοεῖ ὅτι εἰκῆ καὶ μάτην κοπιᾷ, καὶ ἅπερ ζητεῖ, οὐχ εὑρήσει, ἀλλὰ τοὐναντίον ἔκτοπα ἐπειδὴ οὐ κατ᾽ ἐντολὴν Κυρίου ἡ τοιαύτη ἀποκαγὴ, inventurum, sed prorsus contraria, quia non juxta ὤφελον γυμνωθῆναι πάσης ὕλης, καὶ πόρρω τῶν ἰδίων γενέσθαι, καὶ καθηγεμόνος τυχεῖν ἀρίστου, καὶ οὕτω περαιωθῆναι τὸ μέγα πέλαγος τοῦ τῇδε βίου ἀκινδύνως· οὐχ ότι μηδὲν τῶν προειρημένων· ἀλλ᾽ ἐκ μόνου τοῦ οἰκοδομεῖν μοναστήριον καὶ τὸν Θεόν [cod. Reg. τὸ φαιὸν] περιβαλέσθαι· καὶ ἡγούμένον δοκεῖν ἔχειν ὄντα μᾶλλον ἐπίτροπον, καὶ συμποδίζοντα καὶ συμποδιζόμενον· καὶ οὔτε σώζοντα, οὔτε σωζόμενον. Εξελθε, φησίν, ἐκ τῆς γῆς σου ss Matth. ΧΙΧ, 5. 16 Luc. IX, 23. In cod. Reg. ρλ'. Domini mandatum est hujusmodi renuntiatio, cum deberet spoliari facultatibus omnibus, et procul a propriis abesse, et optimum ductorem nancisci, atque ita magnum hujus vitæ pelagus sine periculo trajicere; non autem horum quæ dicta sunt nihil agere, sed ex sola monasterii exstructione gratiam a Deo inire velle, atque in speciem duntaxat præpositum habere, qui procurator sit potius, qui simul impediat et simul impediatur, qui neque salΝΟΤΑ. (*) Dogmatica

vet neque salvetur. Egredere, inquit, de terra tua καὶ ἐκ τῆς συγγενείας σου λάβε τὸν σταυδὸν ἐπ᾿ et de congnatione tua "; accipe crucem in humeros, conspuere, colaphis creditor, bibe acetum, flagel lare, crucem ascende, sanguinem funde, sive intellectu, sive sensu. Quod si hæc non feras, sede in domo tua, humiliore vita salvari contendens. Neque enim sine labore hic salus, sed per multas angustias. Ne mihi hodierna exempla proferas. Quidquid non est ex mandato; improbum, inane, plenum scandali, ejus qui sic renuntiarit opus, non divini præcepti.Quod si monasterium novum exstruere cupis; id non est alienum a ratione: sed simul ac tradideris ipsum viro qui regat, ne amplius manum injicias, tanquam in rem tuam: et Deo acceptum id erit; et occurret tibi in hospitium sempiternum. Non ad eum qui sic eligitur, addimus fratrem illum quem elegerit is qui requirit, cum aliis novem fratribus qui præposito subjici volunt. Ecce, bone amice, monachi officium exposui tibi: sic agere debet qui vult exstruere monasterium: sic proficietis. Quod restat, Dominus sit consolatio tua, erudiens te in omnibus ad salutem. CLX. – Gregorio filio ("). ὤμων σου, ἐμπτύσθητι, κολαφίσθητε, πίς όξος, φρο γελλώθητε, ἄνιθι ἐπὶ τὸν σταυρὸν, κένωσον αἷμα, εἴτ᾿ οὖν νοητῶς, εἶτ᾽ οὖν αἰσθητῶς. Εἰ δὲ μὴ φέρεις ταῦτα, κάθου ἐν τῷ οἴκῳ σου, τῷ ταπεινοτέρω βίω ἐκβιαζόμενος σώζεσθαι. Οὐδε γὰρ ἐνταῦθα ἀμογητί τὸ σῶσμα, ἀλλὰ γὰρ καὶ διὰ πολλῶν θλίψεων. Μή μοι τὰ νῦν παραδείγματα προσοίσης· πᾶν ὅπερ οὐ κατ᾽ ἐντολήν· ἀδόκιμον, ἔωλον, σκανδαλώδες, του οὕτως ἀποταξαμένου ἔργον, ἀλλ' οὐ θείου προστά ματος. Εἰ δὲ ἐρᾷς νεουργῆσαι μονὴν, οὐκ ἔξω τοῦ εἰκότος· ἀλλ' ἐπ᾽ ἂν παραδώσεις αὐτὴν ἀνδρὶ καθ ηγουμένῳ, μηκέτι ἐπιβαλεῖς τὴν χεῖρα ἐπ' αὐτῷ, καθάπερ ἐπὶ τῶν οὐσῶν· καὶ Θεῷ τὸ πρᾶγμα εὐ ρεστον· καὶ ἀπαντήσει σοι εἰς ξενίαν αἰώνιον. Ημεῖς ἐπὶ τὸν οὕτως αἱρούμενον ἐπιδιδοῦμεν ἀδελφὸν ἐκεῖ. νον ὃν ἐκλέγοιτο ὁ ἐπιζητῶν, μετὰ καὶ ἑτέρων ἐννία ἀδελφῶν ἐθελοντων τάττεσθαι τῷ προηγουμένῳ Ιδού, φίλε καλέ, τὸ δικαίωμα τοῦ μοναχοῦ ἀνήγγειλα σοι· ὁ τρόπος τοῦ συνιστάνοντος τὸ μοναστή ριον, ἡ ὑμετέρα ἐπίδοσις. Τὸ λοιπόν, εἴη Κύριος παραμύθιόν σου, συνετίζων σε κατὰ πάντα εἰς σωτηρίαν. ΡΕ – Γρηγορίῳ τέκνῳ. [x5.] De sæculi restitutione: et qualem videlicet hanc esse futuram magnus Pater doceat. Quæ in priore epistola de sanctissimo Chalcedonis metropolita, et patre nostro, tanquam in transcursu dicta sunt, uberius et explicatius nunc dicentur. Dic illi, qua patrem alloqui docet reverentia, quid? quod omnino, juxta dictum Apostoli: Uniuscujusque opus quale sit ignis probabit. Si cujus opus manserit quod super ædificavit, mercedem acipiet. Si cujus opus arserit, detrimentum patietur. Ipse autem salvus erit, sic tamen quasiper ignem **. Percontor itaque: illud, arserit, absolutam abolitionem denotat, annon? Si primum dicitur, sicut Paulo cohærenter ait alicubi Theologus Gregorius, isque postremus est ignis, quo nostra omnia damnantur vel purgantur; quid est cur audiens quispiam existimet non recte dixisse sanctum Maximum” tres esse restitutiones in pristinum, quas novit Ecclesia? Unam quidem uniuscujusque pro ratione virtutis: in qua restituitur qui virtutis quem poterat modum implevit. Alteram naturæ univer. ss, in resurrectione: restitutionem scilicet in incorruptibilitatem et immortalitatem. Tertiam, qua frequentius utitur sanctus Gregorius Nyssenus in Sermonibus suis 30: per quam animæ facultates per peccatum collapsæ, in eum rursus statum quo conditæ sunt, restituentur. Sicut enim universa natura in resurrectione, incorruptabilitatem carnis diu speaatam recipiet; ita et animam oportet facultates quæ longa sæculorum duratione defluxerunt, recipere: et cum sæcula omnia transierit, nec statum invenerit, ad Deum venire quifidem non 17 Gen. XII, 1. 18 I Cor. 111, 13. Tom. I, p. 304. (*) Dogmatica. " μὲν οὖν ἐν τῇ προτέρᾳ ἐπιστολῇ περὶ τοῦ τῆς Χαλκηδόνος άγιωτάτου μητροπολίτου, καὶ πατρός c ἡμῶν εἴρηται, ὡς ἐν παραδρομή, νῦν δὲ διεξοδική δε τερον ειρήσεται. Εἰπὲ αὐτῷ πατροπρεπεί διαλέξεις τί; ὅτι πάντως, κατὰ τὴν τοῦ ᾿Αποστόλου ἀπόφαση, Εκάστου τὸ ἔργον ὁποῖον ἐστι τὸ πῦρ δει μάσει. Εἴ τινος τὸ ἔργον μένει ὁ ἐπῳκοδόμηση μισθόν λήψεται. Εἰ τινος τὸ ἔργον κατακτή σεται, ζημιωθήσεται· αὐτός δε σωθήσεται, οὕτως δὲ ὡς διὰ πυρός. Πυνθάνομαι οὖν, τό, κα τακαήσεται, ἐξαφανισίς ἐστι τελεία, ἡ οὗ; Εἰ δι ὁμολογουμένως τὸ πρῶτον· καθά πού φησιν επομένως τῷ Παύλῳ καὶ ὁ Θεολόγος Γρηγόριος· καὶ τὸ τελευταί πῦρ, ᾧ πάντα κατακρίνεται ἡ καθαίρεται τὰ ἡμίτερα· τί ἐπισείει τὸν νοὖν του ἀκούοντος οὐκ ο είρηκέναι τὸν ἱερὸν Μάξιμον, τρεῖς εἶναι τὰς ἐπι· καταστάσεις, ἃς οἶδεν ἡ Ἐκκλησία; Μίαν μὲν τ ἑκάστου κατὰ τὸν τῆς ἀρετῆς λόγον, ἐν ᾧ ἀποκαλ σταται τὸν ἐπ' αὐτῷ λόγον τῆς ἀρετῆς ἐκπληρώσεις. Δευτέραν δὲ τῆς ὅλης φύσεως τῇ ἀναστάσει· τὴν εἰς ἀφθαρσίαν καὶ ἀθανασίαν ἀποκατάστασιν. Τρίτη δε, ᾧ καὶ μᾶλλον κατακέχρηται ἐν τοῖς ἑαυτή λόγοις ὁ ἐν ἁγίοις Γρηγόριος Νύσσης, ἐστὶν αὕτη, ἡ των ψυχικών δυνάμεων τῇ ἁμαρτία ὑποπεσουσῶν, εἰς ὅπερ ἐκτίσθησαν, πάλιν ἀποκατάστασις. Δεῖ γὰρ ὥσπερ τὴν ὅλην φύσιν ἐν τῇ ἀναστάσει τὴν τῆς σαρ κὸς ἀφθαρσίαν χρόνῳ ἐλπιζομίνην ἀπολαβεῖν· οὕτως καὶ τὰς παρατραπείσας τῆς ψυχῆς δυνάμεις τη παρατάσει τῶν αἰώνων ἀπολαβεῖν καὶ περάσασι τοὺς πάντας αἰῶνας, καὶ μὴ εὑρίσκουσαν στάσιν, εἰς "Lib. De opific. hom., cap. 21. ΝΟΤΕ. In cod. Reg. ρλδ'.

EPISTOLARUM LIB. II. τὸν Θεὸν ἐλθεῖν τὸν μὴ ἔχοντα πέρας· καὶ οὕτως τῇ ἐπιγνώσει, οὐ τῇ μεθέξει τῶν ἀγαθῶν, ἀπολαβεῖν τὰς δυνάμεις, καὶ εἰς τὸ ἀρχαῖον ἀποκατασταθῆναι, καὶ μὴ δειχθῆναι τὸν Δημιουργὸν αἴτιον τῆς ἁμαρ τίας. habet; atque ita per cognitionem, non per particpationem bonorum, recipere facultates, et in pristinum restitui, et palam fieri quod Creator peccati auctor non sit. Aliud igitur nihil est tertia restitutio: de aliis enim duabus non est dubitatio quam quod Apo. stolus docuit, opus peccati ardere, illum autem qui fecit, servari incombustum: sic autem tanquam qui non sit particeps bonorum, sed participationis privationem agnoscat. Apposite vero a Patre dictum est, neque ostendi quod Creator sit auctor peccati. Quod enim a Deo est, scilicet natura nostra ex nihilo producta, igne illo consumi nequit. Quod vero non est a Deo, peccatum scilicet, sed illius qui commisit, propria voluntate effectum est; quippe quod nihil est eorum quæ sunt, sed inhæret; exolescet, non valens in eorum quæ sunt ordine consistere. Sic igitur, quamvis neque Grego rius Nyssenus, neque Maximus Pater diceret; attamen magnus Apostolus pronuntiavit, quod per ignem fat vindicta peccati 3. quæ restitutionis est expressa significatio, sicut a Patre dictum est (non Origeniana, absit: nulla enim communio luci cum tenebris, neque sanctis consensio cum hæresiarchis "), et adversus eos qui divinissimi Gregorii sacra dogmata sibi vindicant per pravam suam intelligentiam germana interpretatio, qua ille furtum eorum coorguit, sed non evertit quæ modo dicta sunt, ut nobis videtur. Quod si profundius aliquid, excogitatum fuerit a sanctissimo metropolita,iterum audiemus. Nam et sanctissimus patriarcha noster iis auditis quæ a sancto Maximo sunt dicta, nihil dissentaneum tunc dixit. Οὐδὲν οὖν ἕτερόν ἐστιν [abest in cod. Reg. ἕτερόν ἐστ τιν] ἡ τρίτη ἀποκατάστασις· περὶ γὰρ τοῖν δυοῖν ἀναμ φίλεκτον· ἡ ὅπερ δεδογμάτισται τῷ ᾿Αποστόλῳ, τοῦ τὸ ἁμαρτητικὸν ἔργον κατακαῆναι, καὶ τὸν πεπραχότα σωθῆναι ἀκατάκαυστον· οὕτως δὲ ὡς οὐ μετέχοντα τῶν ἀγαθῶν, ἀλλ' ἐπγεινώσκοντα τὴν στέρησιν τῆς μεθέξεως. Καὶ μάλα εἰκότως εἴρηται τῷ Πατρί· καὶ μὴ δειχθῆναι τὸν Δημιουργὸν αἴτιον τῆς ἁμαρτίας. Ο μὲν γὰρ παρὰ Θεοῦ, ἤγουν ἡ καθ᾿ ἡμᾶς φύσις, ὡς ἐκ τοῦ ὄντος παραχθεῖσα, ἀνάλωτος τῷ πυρὶ ἐκείνῳ. Ο δε οὐκ ἐκ Θεοῦ, ἤτοι ἡ ἁμαρτία, ἀλλὰ τῇ τοῦ πράξαντος δημιουργηθείσα προαιρέσει· ὡς οὗ τι τῶν ὄντων οὖσα, ἀλλὰ παρυφιστᾶσα, οἰχήσεται, ἀκατάτακτος οὖσα τοῖς οὖσιν. Οὕτως οὖν, κάν μήτε Γρηγόροις ὁ Νυσσαούς, κάν μήτε Μάξιμος ὁ Πατήρ λέγοι· ἀλλά γε ὁ μέγας ᾿Απόστολος ἀπέφησεν, ότι άμειψις διάπυρος εἴη τῆς ἁμαρτίας· ἡ δὲ ἔμφασίς ἐστιν ἀποκαταστάσεως, ὡς εἴρηται τῷ Πατρὶ, οὐκ Ωριγενιαστική· ἄπαγε· οὐδεμία γὰρ κοινωνία φωτι πρὸς σκότος· οὐδὲ συμφώνησις ἁγίοις προς αίρε σιάρχας· πρὸς οὓς σφετεριζομένους τὰ τοῦ θειοτάτου Γρηγορίου ἱερὰ δόγματα, πρὸς τὴν σφῶν κακόνοιαν, καὶ ἡ ἀνόθευτος καὶ ἡ ἀνόθευτος καὶ ὁ κλεπτέλεγχος, ἀλλ᾽ οὐκ ἐπ᾿ ἀνατροπὴ τῶν προειρημένων, ὡς ἡμῖν φαίνοιτο. Εἰ δὲ τι βαθύτερον ἐξευρεθείη τῷ ἁγια τάτῳ μητροπολίτη, ἀκουσόμεθα πάλιν. Ἐπεὶ καὶ ὁ ἱερώτατος ἡμῶν πατριάρχης ἀκηκοως τὰ λε χθέντα τῷ ἁγίῳ Μαξίμῳ, οὐδὲν ἀπεμφαῖνον τηνικαῦτα ίψησεν. CLXI. Niceta Spathario (*). imaginem Christi latria colit. Relativa enim ejus adoratio latria colitur cum Patre et santo Spiritu. ΡΞΑ΄ — Νικήτα Σπαθαρίῳ. Desanctissima Christi imagine: et quod idololatra sit qui et qui in ea relative adoratur Christus Ἐδηλώθη μοι ὑπὸ τοῦ καλοῦ σου ἀδελφοῦ, ὅτι τις τῶν ἡμετέρων ἱεραρχῶν ἐνδιέβαλέ με ἐπὶ τοῦ τιμίου προσώπου τῆς ἀγάπης σου, ὡς θεοποιούμενον τὴν Χριστοῦ εἰκόνα· καὶ τοῦτο δεῖσθαι ἐν τῇ πρὸς τὸν ἀδελφίνι. ᾿Αθανάσιον ἐπιστολῇ μου. Εφ' ἡ διαβολή Εστέναξε ὁ ταπεινός, εννοούμενος πῶς οἱ κατηγγελ μένοι καὶ περὶ ἀργοῦ ῥήματος δώσειν λόγον ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως, ἐπὶ τῶν οὕτω μεγίστων· τί γὰρ μείζον πίστεως; ἁπλῶς καὶ ἀφυλάκτως φθέγγονται, κατηγορίας βέλει τιτρώσκοντες τοὺς ἀνευθύνους· καὶ οὐχὶ μᾶλλον, εἴπερ καί τι ἦν ἐσφαλμένον, ἀγα πητικώς ὑπομνήσαι, κατὰ τὸ γεγραμμένον· Ἐλεγμῳ ἐλέγξεις τον πλησίον σου, καὶ οὐ λήψῃ δι' αὐτὸν ἁμαρτίαν. Τὸ δ' οὕτως ἐνδιαβάλλειν, οὐ μόνον ἐστὶ τῆς ἐντολῆς ἀναιρετικόν· ἀλλὰ γὰρ καὶ τῷ ὀνό ματι τῆς διαβολῆς αὐτὸς ἑαυτὸν ἄξιον ονομάζεσθαι ἀποφαίνει· οὗ τί χεῖρον εἶεν ἐν ἀνθρώποις; Αλλ' ἐπὶ τὴν ἔγκλησιν ὁ λόγος. Θεοποιεῖται, φησί, τὴν 31 II Thess. I, 1 seqq. In cod. Reg. ρμ'. Certior factus sum ab egregio fratre tuo,quemdam ex episcopis nostris obtrectasse mihi coram charitate vestra, quasi pro Deo habeam imaginem Christi; atque hoc exstare in epistola quam ad Athanasium fratrem soripsi. Quam ob calumniam humilis ingemui, animo reputans quo pacto ii quibus denuntiatum est, etiam de verbo otioso reddituros rationem in die judicii ss, maximis in rebus,quid enim fide majus? adeo temere et incaute loquantur, criminationis jaculo confodientes innoxios: ac non potius, si quid erratum foret, amanter admoneant, juxta id quod scriptum est: Publice argues proximum tuum et non habebis super illo peccatum s. Qui sic calumniatur, non modo præceptum tollit de medio, sed et ipse dignum se ostendit qui calumnatioris nomine appelletur: quo quid pejus inter homines esse possit? Verum ad accusationem veniat oratio. Deum, inquit,facit Christi imaginem. Nequaquam,o charis- ** I Cor. vi, 14.» Matth. x, 36. * Levit. xix, 17. ΝΟΤΕ. (*) Dogmatica.

sime, hoc in epistola mea, sed quod latria coli Χριστοῦ εἰκόνα. Οὐτίπου τοῦτο, ὦ τριπόθητε, ἐν non debet imago Christi, idolatrarum enim hic est sensus, siquidem id soli sanctæ Trinitati deferendum. Et quod in sancta imagine adoratus Christus. latria colatur cum Patre et Spiritu; imago autem Christi adoranda sit adoratione relativa; et quod hanc adorantes, Christum adoremus, non distinctum secundum hypostasim, sed discrepantem secundum rationem essentiæ, quod et verum est. Archetypum enim elucet in imagine, et alterum in altero, secundum essentiæ differentiam, ut ait sapientissimus Dionysius. ἐπιστολή μου· ἀλλ᾽ ὅτι τῇ Χριστοῦ εἰκόνε οὐ λατ τέον· εἰδωλολατρίας γὰρ φρόνημα τοῦτο· μόνη τῇ ἁγία Τριάδι τοῦτο ἀναθετέον. Καὶ ὅτι ὁ ἐν ἁγίᾳ εἰκόνι [cod. Reg. οἰκεία] προσκυνούμενος τ στός, λατρεύεται σὺν Πατρὶ καὶ Πνεύματι· τὴν Χριστοῦ εἰκόνα προσκυνητέον σχετική προσευή καὶ ὅτι ταύτην προσκυνοῦντες, τὸν Χριστὸν π κυνοῦμεν, οὐ διαιρούμενον κατὰ τὴν ὑπόστα ἀλλὰ διαφορούμενον κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγ ὅπερ καὶ ἀληθές. Τὸ γὰρ ἀρχέτυπον ἐν τῇ κόνι ἐκφαίνεται καὶ ἑκάτερον ἐν ἑκατέρῳ, κατά τῆς οὐσίας διάφορον, ὡς φησιν ὁ πάνσοφος Διονύσ Πῶς οὖν, οὕτως ἐχούσης τῆς ἐπιστολῆς, ἐνδι λει ὁ δι' ἐναντίας, καὶ ἀποδείκνυσιν ἑαυτὸν ἀντί Quo igitur pacto, cum epistola sic habeat, calum. niatur adversarius, et seipsum sanctis oppositum ostendit? Sed quid eum velle censemus? anutnos, τοῖς ἁγίοις; ᾿Αλλὰ τί βούλοιτο; προσκυνοῦντας ή cum imaginem Christi adoramus, aliam hypostasim adorare confileamur? Ο absurditatem! hoc enim est ea quæ sunt indivisa, dividere. At hoc fieri non potest: neque imperium quippe scinditur, neque gloria dividitur, ut rursum ait magnus Basilius. Quare adorata imagine, adoratur Christus, cujus est et similitudo: non autem materia quæ similitudinem recepit: quemadmodum et in effigie crucis ostenditur. Qui enim materiam putat se adorare, puer est, et rationis expers. Neque igitur materia, in qua est, imago, adoratur; neque alia, praeter eam cujus imago expressa est, hypostasis. Par enim in utrisque est erroris impietas. Propterea itaque et effigies crucis, crux appellatur; et imago Christi, Christus dicitur, non proprie, sed per catachresim. Si ergo nobis hoc persuaserit, crucis effigiem crucem non appellari, persuadebit etiam nobis imaginem Christi Christum non appellari. Et rursus, si in primo, non adorant crucem,qui adorant effigiem; nec, in secundo, adorare Christum, qui Christi adorant imaginem. Atqui primum verum est, quod propria crucis efigies et nuncupatur crux, et adoratur. Verum igitur et secundum, quo et Christus dicitur, et adoratur, propria ejus imago; et incassum inania blateral, qui novi quidpiam præter hæc sentit aut loquitur. Haec scripsi, partim quidem ut extra culpam esse me probarem; partim etiam amantissimæ eminentiæ tuæ rationem habens; ut fidem orthodoxam amplectatur, nec alterius doctrinæ sermonibus ab- η ducatur. CLXII. – Theodoro monacho (*). τὴν τοῦ Χριστοῦ εἰκόνα, ὁμολογεῖν προσκυνεῖν ἢ ὑπόστασιν, φεῦ τῆς ἀτοπίας! τούτο γάρ μερί ἐστὶ τὰ ἀμέριστα, ἀλλ' οὐκ ἐνδέχεται. Οὔτε γὰρ κράτος σχίζεται, οὔτε ἡ δόξα μερίζεται, ως ο φησιν ὁ μέγας Βασίλειος. Διό καὶ προσκυνούμ τῆς εἰκόνος, ὁ Χριστὸς προσκυνεῖται, οὗ ἐστι ὁμοιότης· καὶ οὐχὶ ἡ ὑποδεξαμένη ύλη τὴν ὁμοιότη ὡς καὶ ἐπὶ τοῦ τύπου τοῦ σταυροῦ διαδεύονται γὰρ τὴν ὕλην δοκῶν προσκυνεῖν, νήπιος, Ούτε οὖν ἡ ὕλη, ἐφ' ἡ ἡ εἰκών, προσκυνήσεις κα παρὰ τὴν τοῦ εἰκονιζομένου, ἄλλη υπόστασης. Τα ἀμφοτέροις γὰρ ἐπίσης ἡ παρατροπὴ τὸ ὁποῖς ἐχει Τοιγαροῦν διὰ τοῦτο καὶ ὁ τύπος τοῦ σταυροί που ρὸς εἴρηται, καὶ ἡ εἰκών τοῦ Χριστό στ εἴρηται· οὐ κυρίως, ἀλλὰ κατὰ κατέχονται. Να οὖν τοῦτο ἡμᾶς πείσῃ μὲ τὸν τύποι το πα σταυρὸν ὀνομάζειν, πείσειεν ἡμᾶς μέτι τι είνα τοῦ Χριστοῦ Χριστὸν ὀνομάζειν. Και, και από πρώτῳ τὸ μὴ προσκυνεῖν τὸν σταυρόν, προπονο τας τὸν τύπον, μηδὲ ἐν τῷ δευτέρω προσεικός την στὸν, προσκυνοῦντας τὴν Χριστοῦ είκονα και μὴν τὸ πρῶτον ἀληθές, ότι σταυρὸς καὶ λέγεται κ προσκυνεῖται ὁ οἰκεῖος αὐτοῦ τύπος. Οὐκοῦν τ δεύτερον ἀληθές, ὅτι Χριστὸς καὶ λέλεκται καὶ τον κυνεῖται ἡ οἰκεία αὐτοῦ εἰκὼν καὶ μάτην είνα γεῖ ὁ παρὰ ταῦτα καινότερον τι φρονῶν 4 λέγω Ταῦτα γέγραφα, ὁμοῦ μὲν ἑαυτὸν τιθείς· ὁμοῦ δὲ καὶ τῆς σῆς φειδόμενος πητικῆς ὑπεροχής· εἰς τὸ ἀντιποιεῖσθαι όρθ ξου πίστεως, καὶ μὴ παρασύρεσθαι λόγοις ἑτεροδό σκαλίας. ΡΞΒ΄ — Θεοδώρω μονάζοντι. De diversis argumentis: atque in fine, de sanctis imaginibus. Accepi epistolam reverentia tus, que sic inscripla erat, Epistola encyclica videlicet medicinalis: statimque ab initio obstupui, frater. Ulterius vero progressus, mente propemodum excidi, nec quid edisseram habens, nec quid ei quem valde amo respondeam. Neque tu graviter feras, etsi asperiora videantur quæ sum dicturus: cum nequeam aliter In cod. Reg. μρι Εδεξάμην τὴν ἐπιστολὴν τῆς τιμιότητας στο επ γράφουσαν. Ἐγκύκλιος ἐπιστολή, ήτοι θεματική κη. Καὶ εὐθὺς ἀπὸ βαλβίδος ἐξέστην, ἀδελφές πο θὼν δὲ τοῖς ἐφεξῆς, μικροῦ καὶ τοὺς λογισμούς ώλεσα, μὴ ἔχων ὅ τι διαλογίσομαι, ἢ τί ἀποκριθέσει τῷ ἡγαπημένῳ. Καί μοι μακροθύμως οἴσειας· εἰτ τραχύτερα τὰ λεχθησόμενα· οὐκ ἔχοντι πως εν ΝΟΤΑ. (*) Dogmatica.

S. EPISTOLARUM LIB. II. τὰ ἐνσκήψαντα τῇ ταπεινή μου καρδίᾳ κατὰ τὸ εἰ- ea quæ humile nostrum pectus gravant, commode explicare; et me ea eloqui necesse sit. Num quis, dilectissime, personam tuam induens in tantum se animi tumorem extulit, ut adeo superba animo meditatus sit, tamque exsecranda peregerit? Nunquid nos ipsi aliquando mente capti, ludum esse censuimus, nomen subscribere non in rebus ludicris, sed in difficillimis negotiis? Quid ais, vir optime? An nobis licet, qui nullo sumus sacerdotii honore insignes, solumque inter monachos censemur, nisi periclitetur veritas, sacerdotali arrepto munere, encyclicam interponere epistolam, in eaque adversus episcopos et sacerdotes, monachos præpositosque invehi: quinetiam et privatas leges ex insipienti pectore proferre: ingerere ad hæc contumelias ac vituperia, damnare ac pro alieno habere universum fratrum confessorumque cœ• tum? Hi enim, ut ais (etsi non omnes veritatis propugnatores), penitentiam simulantes; quemadmodum qui ex adversa parte pietatis nomen fallaciter usurparunt; veritatis confessionem ac pœnitentiam ex quo difficiles reddidere, gravibus impugnantes verbis, et quisquillias infelicium rationum obtrudentes, dissidia suscitantes, inculpatam fidem violantes, rerum omnium gubernatorem ac rectorem effectoremque injuria afficientes, litigantes inter sese,lucri cupiditate devicti,parando pecunis excogitantes rationem ac viam, adversantes iis qui ut impiis gratificentur, in unam conspiravere sententiam ex confessoribus, et ex iis qui pericula adierunt pro veritate: præferentes ac pluris æstimantes eos qui maxime illam læsere atque impugnavere: his qui veritati patrocinantur infensi: pati pro Christo floccipendentes prave gnari, et quorum causa periclitati sint, nefarie et turpiter obliti. Obstupuit colum super hoc, atque ego infelix penitus exhorrui: ac nisi verba tua agnoscerem, non crederem ei qui prius significavit concinnatam a reverentia tua fuisse epistolam adversus Ecclesiam Dei: nam adversus Ecclesiam est, in viros inclytos et confessores, qui circuierunt in variis tentationibus, egentes, angustiati, afflicti, vexati, in solitudinibus er rantes,etmontibus, et cavernis terra: quibus dignus non erat mundus ", ut verbis Apostoli utar; tales effutire nugas: nec quæ graviora sunt adhuc retulimus, et acerbiora maledicta. κὸς ἐκφερομυθῆσαι, καὶ ἀναγκαῖον εἰπεῖν. Δρα μή τις, ἀγαπητέ, τὸ σὸν πρόσωπον ὑποδὺς εἰς τοσού τον ἐξετραχηλιάσθη όγκον φρονήματος, ώστε ένα νοῆσαι τὰ ὑπερνεφῆ, καὶ ὁρᾶσαι τὰ καταράσσοντα; 'Αρα μὴ αὐτοὶ ἡμεῖς ἔξω ποτέ φρενών γενόμενοι παιδιάν τινα προειλόμεθα, συγγράφεσθαι, ἐν οὐ παι κτοῖς, ἀλλὰ καὶ λίαν χαλεποῖς τολμήμασι; Τί λέγεις, ὦ τῶν; ἔξεστιν ἡμῖν τοῖς μή τινα κλῆρον ἱερωσύ της ἔχουσιν, ἡ μόνον ἐν μοναχοῖς τελοῦσι, δίχα κιν δυνευοίσης ἀληθείας, ἁρπαγμῷ ἱερατικοῦ ἀξιώμα τος εγκύκλιον ἐπιστολὴν ἐντάττειν· καὶ ταύτῃ κατ εξανίστασθαι τεραρχῶν τε καὶ ιερωμένων, μονα στῶν τε καὶ καθηγουμένων· οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ νόμους ἰδικοὺς ἀποίσειν ἐξ ἰδιοκρίτου καρδίας· πρὸς δὲ καὶ ὕβρεσι καὶ ονείδεσι, κατακρίσεσι τε καὶ ἀλλοτριώ σεσιν ὑποβάλλειν τὸ ὅλον πλήρωμα τῆς ὁμολογητι. κῆς ἀδελφότητος; Οὗτοί γάρ, ὡς φῂς, κἂν οὐχὶ πάντες οἱ τῆς ἀληθείας υπασπισταί· το τῆς μετανοίας υποκρινόμενοι, ὃν τρόπον οἱ τῆς ἐναντίας μοί ρας τὸ τῆς εὐσεβείας ὄνομα ψευδώς υποδυσάμενοι, ἐξ ἴσου παγχάλεπα τὴν ἀλήθειαν καὶ τὴν μετάνοιαν διέθηκαν, δεινοῖς κατακοντίζοντες λόγοις, καὶ συρφετὸν ἀθλίων εἰσκομίζοντες λογισμῶν· διχοστασίας ἐγείροντες, τὴν ἀμώμητον πίστιν ἀδικοῦντες, τὸν ἁπάντων ἡνίοχον καὶ ἐπιστάτην καὶ δημιουργὸν ἀτι μάζοντες, ἀλλήλοις ἐρίζοντες, λημμάτων ἡττώμενοι πόρους ἐπινοοῦντες, τοῖς ὁμόφροσι τῶν ἀσεβησαντων χάριν προσκρούοντες τῶν ὁμολγησάντων, καὶ τῆς ἀληθείας κεκινδυνευκότων τοὺς τὰ μέγιστα ταύτην ἀδικήσαντας καὶ διώξαντας προτιμῶντες καὶ προτιθέμενοι· οἷς τε δρῶσι τῇ ἀληθείᾳ χαλεπαίνον- " τες· καὶ τὸ ὑπὲρ Χριστοῦ παθεῖν οὐδὲν ἡγούμενοι· κακῶς εἰδότες, καὶ ὑπὲρ ὧν κεκινδυνεύκασιν, ὁμῶς καὶ ἀκαθηκόντως ἀμνημονήσαντες. Ἐξέστη ὁ οὐρανὸς ἐπὶ τούτῳ· καὶ ἔφριξα ἐπὶ πλεῖον ἐγὼ ὁ τάλας καὶ εἰ μὴ τῶν σῶν φωνῶν ἐπαῖειν, οὐκ ἂν ἐπίσ στευσα τῷ προδεδηλωκότι ἐπιστολὴν συντετάχθαι ὑπὸ τῆς τιμιότητός σου κατὰ τῆς τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας. Κατ᾿ αὐτῆς γὰρ ἐστι, τὸ τοὺς κλεινοὺς καὶ ὁμολο γητὰς ἄνδρας, οι περιῆλθον ἐν ποικίλοις πειρασμοῖς ὑστερούμενοι, θλιβόμενοι, κακουχούμε ναι, διωκόμενοι, ἐν ἐρημίαις πλανώμενον, καὶ βρεσι καὶ ταῖς τῆς γῆς· ὧν οὐκ ἄξιος ὁ κόσ μος, ἀποστολικῶς εἰπεῖν· καταγορεύειν τὰ τοιαῦτα βατο ταρίσματα· καὶ οὔπω ἐκπέρασται τὰ αἰτιολογικών τερα καὶ ἀπανθρωπότερα. Τολμά τις, ἐρωτῶ, ἐν τοῖς στρατιώταις κατειλεγ μένος, βασιλικῷ συγγράμματι ἐξαυθεντήσας, τοῦτο κἀκεῖνο διαγορεύειν, καὶ τοὺς ἐν ὑπεροχαῖς καθυ βρίζειν, ὡς ἀτάκτως καὶ εἰκῇ φερομένους; Εἰ δὲ τοῦτο φωραθείη πεποιηκώς, ανάρπαστος εὐθὺς καὶ ἀγώγιμος ὡς ἐπιθανάτιος· τί καὶ οὐ πείσεται ὁ ἁπλῶς μοναστὲς ὑπὸ τοῦ τῆς Ἐκκλησίας κριτηρίου παραπλήσιον ἐκείνῳ τετολμηκώς; Μὴ γὰρ οὐκ ἔχο μεν ἀρχιερέα τὸν δυνάμενον συμπαθῆσαι ταῖς ἀσθενείαις, ἡμῶν, κατὰ τὸ γεγραμμένο, με 35 Hebr. 11, 37, 38. ** Hebr. IV, Ausitne aliquis, amabo, qui in militum numero sit, regio libello veluti pro potestate confecto, hoc vel illud mandare, et iis qui magistratus obtinent, dedecus ac notain inurere, tanquam temere agant et inconsulto? Quod si, qui deprehensus sit id egisse, rapitur confestim, ac morti addicitur: quam pœnam ab Ecclesiæ foro meretur simplex monachus, qui fuerit paria ausus? Annon enim habemus Pontificem qui possit compati infirmitatibus nostris, sicut scriptum est; et qui condolere

possit iis qui ignorant et errant "; a quo encyclica & τριοπαθείν τε δυνάμενον τοῖς ἀγνοοῦσι καὶ epistola mittatur secundum datam ei a Spiritu potestatem? qui, si quid in his quæ geruntur, præter fas ac non ex usu esse intelligeret, omnino quæ par est loqueretur. Sed cum prævalescere hæresim, et angustias undique instare videat: rectevir plane divinus egit, cum sivit omnes qui maximopere cuperent, prout quisque posset, ingruentibus morbis mederi. Ita neque lez suprema promulgata, nec tamen absque remediis relicta est anima, pro qua Christus est mortuus: et hoc nimirum usque ad synodum orthodoxam: quo tempore et quæ recte ccepta fuerint,comprobabuntur: et quæ secus gesta, rejicientur. Et est hæc ratio in primis Deo grata, qui vult salvos feri omnes: quanto magis eos qui ad poenitentia remedium accurrunt? qui fer opem una cum eo qui fraterno affectu manum tendit: qui collaborat ei qui jacentem erigit. Illius enim ea vox est: Consolamini, consolamini sacerdotes, populum meum: loquimini ad aures Jerusalem ". Quid est aliud porro consolatio, quam aversariorum conservatio, et eorum qui de via deffexerint, per pœnitentiam emendatio? Deinde ad eos qui peccarunt: Cum reversus igemueris, tunc salvus eris, et scies ubi fueris s. Et rursum: Adhuc verba precum loquente te, dicet: Ecce adsum 40. Et auxiliator est eorum qui convertuntur a via mala: et ovem deperditam humeris tollit: et donec hodie cognominatur 41, pœnitentiæ medicamenta præbet et latronem momento temporis ad paradisum admisit: et magnum Petrum, qui euin negarat, post amarum fletum recepit: ac Davidi, perinde ac si nihil peccasset, prophetiæ iterum donum impertiit. Quorsum vero attinet plura suggerere exempla, ac sermonem protrahere? Benignus est in eos qui erga conservos suos benigni: et in eos severus qui immisericordes exstiterint. Quam obrem poenæ quæ in præsenti penduntur, remedia sunt: non ut reverentia tua male jocata est, absit enim tale convicium: neque ea quæ geruntur, scandalorum initia, sed veræ charitatis argumenta sunt. Ait enim Dominus: Talem charitatem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis ‘. Posuere igitur animas suas medici pro iis qui egebant curatione, juxta verum sermonem: nec divinæ dispensationis mercaturam fecerunt Christi negotiatores. Ac populus Dei quotidie repurgatur: et domus Saul decrescens imminuta est: domus autem David major effecta et amplificata, semper in melius proficiente sanitate 4. Sed enim quid optas, vir egregie, his temporibus prævalescente hæresi, ac divino pereunte opificio, nullum uspiam medicum inveniri? nullam esse medendi artem? non præberi cæco manum? non sanari ægrotum? non indi vulneri lineamentun? non claudum erigi 87 Hebr. v, 1. 38 Isa. IL, 1 ex LXX. 39 Isa. xxx, + Joan. xv, 13. 43 II Reg. ur, 1. πλανωμένοις· οὗ ἡ ἐγκύκλιος ἐπιστολὴ κατὰ τὴν δεδομένην αὐτῷ ἄρρωσίαν ὑπὸ τοῦ Πνεύματος; ός εἰ ἔδει ἐν τοῖς γινομένοις έκθεσμών, τι καὶ οὐ λυσιτελοῦν, πάντως δὲ ἐφθέγξατο τὰ εἰκότως, Αλλ' ἐπειδὴ ὁρᾷ ἐπικρατοῦσαν τὴν αἵρεσιν, καὶ στενά ἀμφοτέρωθεν παριστάμενα· εἴασεν ἅπαντας τοὺς προθυμειωμένους ἰᾶσθαι τὰ συμπεσόντα νοσήματα, ὡς ἕκαστος έχει δυνάμεως, εὖ ποιῶν ὁ θεσπεσιώτατος. Ως μήτι νομοθεσίαν εἶναι τὸ τελούμενον, μήτε μὴν ἀσθεράπουτον ψυχὴν ὑπὲρ ἧς Χριστὸς ἀπέθανε, καταλιμ πάνεσθαι· καὶ τοῦτο δηλαδὴ μέχρις ορθοδόξου συνόδου· ὁπηνίκα καὶ τὰ καλῶς ὑπηργμένα εγκριθήσε ται· καὶ τὰ ἄλλως έχοντα ἀποδοκιμασθήσεται· καὶ τὸ πράγμα Θεῷ προσφιλές ότι μάλιστα, ὃς ἐρᾷ πάντας σώζεσθαι· μὴ ὅτι γε τοὺς τῷ τῆς μετανοίας φαρ μάχῳ προστρέχοντας; ὃς καὶ συνεπικουρεί τῷ φιλαδέλφως χεῖρα ορέγοντι, καὶ συνανίστησι τῷ συνεγείροντι τὸν κόμνοντα. Αὐτοῦ γὰρ φωνή ἐστι· Παρακαλείτε, παρακαλεῖτε, οἱ ἱεροῖς, τὸν λαόν μου· λαλήσατε εἰς τὰ ὦτα Ἱερουσαλήμ. Τί δ' αν άλλο είν ή παράκλησις, ἢ ἡ τῶν ἀνθέστη κότων συντήρησις, καὶ τῶν ἐκτραπέντων διὰ μετα νοίας ἐπανόρθωσις; Εἶτα πρὸς τοὺς ἡμαρτηκότας· Ὅταν ἀποστραφείς στενάξης, τότε σωθήση, καὶ γνώσῃ ποῦ ἦσθα. Καὶ αὖθις· Έτι σου τὰ ρήματα της προσευχής λαλούντος, ἐρεῖ· Ιδο πάρειμι. Καὶ βοηθός ἐστι τῶν ἀποστρεφόντων ἀπὸ ὁδοῦ πονηρᾶς· καὶ τὸ πεπλανημένον πρόβατον ἐπὶ τῶν ὤμων αἴρει· καὶ ἄχρις οὗ τὸ σήμερον καλείται τὰ τῆς μετανοίας φάρμακα προστίθησι· καὶ τὸν στὴν ἐν μιᾷ καιροῦ ῥοπῇ τοῦ παραδείσου ἠξίωσ· καὶ τὸν μέγαν Πέτρον αρνησάμενον τῷ πικρῷ κλε μῷ προσήκατο καὶ τῷ Δαυίδ, ὡς μηδ' όταν ἁμαρτήσαντι, πάλιν τὸ τῆς προφητείας ενίησι χάρι σμα. Καὶ τί δεῖ τὰ πολλὰ παραδείγματα ὑποφαίνει, καὶ μηκύνειν τὸν λόγον; καὶ χρηστός ἐστιν ἐν τοῖς πρὸς τοὺς ὁμοδούλους χρηστευομένοις, καὶ ἀπότε· μος ἐν τοῖς ἀσυμπαθέσιν. Οὗ εἵνεκα αἱ ἰατρεῖαι, εἱ ἐπιτιμίαι κατὰ τὸν παρόντα χρόνον τελούμεναι· οὐχ ὡς ἡ τιμιότης σου κεκωμώθηκεν, ἅπαγε της βλαστι μίας, οὐδὲ σκανδάλων παραίτια τὰ γινόμενα, άλλα ἀληθινῆς ἀγάπης τεκμήρια. Φησὶ γὰρ ὁ Κύριος, Τοιαύτην ἀγάπην οὐδεὶς ἔχει, ἵνα τις τὴν χὴν αὐτοῦ θῇ ὑπὲρ τῶν φιλων αὐτοῦ. Τιθέασιν οὖν τὰς ψυχὰς αὐτῶν ὑπὲρ τῶν ιατρειο μένων οἱ ἀκέστορες, κατὰ τὸν ἀληθῆ λόγου οίκ ἐμπορευόμενοι τὴν θεόκριτον οικονομίαν ὡς Χριστο έμποροι. Καὶ ὁ λαὸς τοῦ Θεοῦ ὁσημέραι ἀνακαθαί· ρεται· καὶ ὁ οἶκος Σαούλ ἀσθενῶν ἐλάττωται· ὁ δι οἶκος Δαυίδ μεγαλυνόμενος ἐπηύξηται ἐκ τούτου εἰς τοῦτο μεταττομένου τοῦ ἀνοσήματος Cod. Reg. ανασήλαντος]. ᾿Αλλὰ τί βούλοιο, ὦ θαυμάσιε· ἐν τοσούτοις χρόνοις ἐπικρατούσης τῆς αἱρέσεως, καὶ ὀλλυμένου τοῦ θείου πλάσματος, μὴ ὀπτανθῆναι ἱατρόν τί που; μὴ εἶναι θεραπευτικές μεθόδους; μὴ χειραγωγηθῆναι τυφλώττοντα; μὴ ὑγιασθῆναι 15 ex LXX. 40 Isa. LVIII, 9 ex LXX. 41 Hebr.

EPISTOLARUM LIB. II. νοσηλεύομενον; μὴ μοτωθῆναι τραυματιζόμενον; ut recto pede incedat? non quod confractum μὴ ὀρθοποδήσαι χωλεύοντα; μὴ καταδεσμευθῆναι est colligari? non contra quemlibet morbum pro συντριβόμενον; μὴ ἐπιστραφῆναι πλανώμενον; μὴ virili decertare eum qui facere id possit? Et utique κατὰ πᾶν ὁτιοῦν νόσημα καθόσον οἷόν τε ἐπαγωνί in medicis corporum maximam diligentiam adhiσασθαι τὸν προαιρούμενον; Καίτοιγε ὁρῶμεν ἐν τοῖς bemus, ac medicamenta plurima. Et hic quidem τῶν σωμάτων ἰατροῖς πολλὴν τὴν ἐπιμέλειαν, καὶ istum, alium iste curandum suscipit: neque qui in πολλὰ τὰ ἱατήρια· καὶ ὃς μὲν τόνδε, ὃς δὲ τόνδε ἐκ· ordine ministrorum censetur, admovere manum κεχείρισται θεραπεύειν· καὶ οὐδὲ ὁ ἐν τάξει [Cod. prohibetur, juxta eam quam callet artem mediReg. στάσει] ὑπηρέτου κατατεταγμένος κεκώλυται candi, sive excellentem, sive inferiorem. Et sunt χειραπτεῖν κατὰ τὴν ἐνοῦσαν αὐτοῖς ἰατρικὴν ἐπισ quotidie qui vulnera inspiciant, et plenæ sunt quæ στήμην, ἡ προύχουσαν, ἡ ὑφισταμένην Cod. Reg. hos excipiunt ædes: nec quisquam diligentiam reὑφειμένην]. Καὶ καθεκάστην οἱ συγκύπτοντες, καὶ prehendit, aut accusat eum qui medicæ arti perdiπλήρεις αἱ τούτους ὑποδεχόμεναι ἐστίαι· καὶ οὐδεὶς scendæ dat operam. Sed et principes ac præcipui κατεγκαλεῖ τὴν ἐπιμέλειαν· οὐδὲ καταιτιᾶται τὸν medicorum, et mediocres, et infimi, plenum humaπερὶ τὴν ἱατρείαν σπουδαιολογούμενον. ᾿Αλλὰ καὶ nitatis obsequium deferunt. Quod si ita se res illic πρώταρχοι, καὶ ἀρχιητροὶ, καὶ μέσοι, καὶ τελευταῖοι, habet: multo verius utique in iis quæ animam τὴν φιλάνθρωπον ὁρῶντες οἰκονομίαν. Εἰ δὲ ἐκεῖ spectant, proportione fileri omnia et videntur et οὕτως· πολλῷ δήπουθεν ἐν τοῖς κατὰ ψυχὴν, κατὰ necesse est. Ac si quis prohibuerit, humani geneτὸ ἀνάλογον, πάντα καὶ ὁρᾶται καὶ ὀφείλει γίγνε ris ille pestis quædam et communis hostis censeσθαι. Καὶ ὁ κωλύσων, λυμεών τις καὶ κοινὸς ἐχθρός bitur, tanquam ei qui ab initio homicida fuit, τοῦ γένους, ὡς τῷ ἀπ᾿ ἀρχῆς ἀνθρωποκτόνῳ συνερ consentiens. Non sic, inquis, nostræ res habent; γῶν λογισθήσεται. Ού, φησί, τοιοῦτον τὸ ἡμέτερον· sed illud rogo: si Dominus penitentiam, quæ deἀλλ᾽ ἐκεῖνο πυνθάνομαι, ὅτι εἰ ὁ Κύριος τὴν μετά- fectio est ab exacta justitia et virtute, quantumvis νοιαν παρατροπὴν οὖσαν τῆς τοῦ δικαίου ἀκριβείας commendanda sit, non ausus est præmio donare, διὰ τὸ ἀγαθὸν οὐ τεθαρρηκε δωρεῖσθαι, πρὶν πᾶσαν antequam debitam meritis pœnam omnem ad juris ἐφειλομένην τοῖς τοῦ δικαίου σταθμοῖς τε καὶ ζυ- et æqui trutinam ac stateram per se ipse solveret: γοῖς, δι' ἑαυτοῦ καταθέσθαι δικαίαν τιμωρίαν· τις quis audax adeo ac temerarius, qui hoc sibi ipse τολμηρὸς καὶ ὑπερήφανος, ὃς ἐπιτρέψει ἑαυτῷ με arroget, ut pœnitentiam tollere velit eorum, qui τάνοιαν καθαρίζειν τῶν ἀρνησαμένων του Σωτήρος toleratos a Christo Servatore nostro propter nos ἡμῶν Χριστοῦ τὰ ὑπὲρ ἡμῶν παθήματα· μὴ προ- cruciatus negarunt; nisi prius omne debitum exsolτερον άπασαν ἔκτισιν ἀποδοῦναι τῇ τοῦ δικαίου απα- c verint, ad exactam et inviolabilem summi juris ραβάτω αὐστηρία. legem? φοῦ τοῦ τολμηροῦ καὶ ἀσυνέτου προβλήματος 1 Πότε ώπται ὁ Χριστὸς τὴν μετάνοιαν εὐαγγελιζόμενος; πότε τῷ παραλυτικῷ εἴρηκε· Θάρσει, τέτ κνον, ἀφέωνταί σοι αἱ ἁμαρτίαι σου; Πότε τῇ διαφύσις βρεχούση πόρνη τοὺς θείους πόδας ἡ αὐτὴ συγχώρησις δεδώρηται, ἐπιπλήττουσα Σίμωνα τον Εστιάτορα; Πότε τῷ ἐν ἀσθενεία κατακειμένῳ ἐν τριάκοντα καὶ ὀκτὼ ἔτεσιν εἴρηται Ide by the γέγονας, μηκέτι ἁμάρτανε ἵνα μὴ χειρόν τί και γίνεται· ὡς ἐξ ἁμαρτίας δηλαδὴ τῆς ἀσθενείας ἐπισκηψάσης; ἀλλὰ ἅττα οὐκ εὐκαιρον ὑποφαίνειν ἀνελεττομένῳ θεοσημείας ἔργα· πότερον πρὸ τοῦ πάθους, ἡ μετὰ τὸ πάθος; Εἰ δὲ πᾶσιν εὔδηλον καὶ ὁμολογούμενον, ὅτι πρὸ τοῦ πάθους, ὥσπερ καὶ τοὺς μαθητὰς ἀπεσταλκώς δίδωσιν ἐξουσίαν, πᾶς σαν νόσον καὶ πᾶσαν μαλακίαν θεραπεύειν· ἡ τις διὰ τῆς τῶν προσεχυομένων [Cod. Reg. προσερχομένων] μετανοίας καὶ ὑποπτώσεως ἐδεδώρητο τίς ἡ τολμηρὰ γλῶσσα ἐπιφθεγγομένη μή τεθαρρη κέναι Χριστόν, πρὸ τοῦ πρὶν πᾶσαν ὀφειλομένην τοῖς τοῦ δικαίου σταθμοῖς τε καὶ ζυγοῖς δι' ἑαυτοῦ και ταθέσθαι δικαίαν τιμωρίαν· κἀντεῦθεν ἐπιτιμᾷν : τοῖς τῆς μετανοίας ἀναδεξαμένοις τὴν οἰκονομίαν· F ὡς τολμηρος καὶ ὑπερηφάνοις· μὴ πρότερον ἅπα σαν ἀποτίσασι τὴν τοῦ δικαίου αὐστηρίαν; ἢ δῆλον 48 Luc. vi, 44. "Joan. v, 14. ** Matth. 1x, 2. Proh audax et inconsultæ mentis quæsitum! Quandonam visus est Christus penitentiam annuntians? Quandonam paralytico dixit: Confide, fili, remittuntur tibi peccatatua"? Quando ei quælacrymis divinos pedes rigavit, eadem asserta venia est, cum reprehensione Simonis qui convivio ipsum exceperat 45? Quando ei qui erat infirmitate positus ab annis octo et triginta, dictum est: Ecce sanus factus es, jam noli peccare: ne deterius tibi aliquid contingat 4: tanquam orta videlicetex peccato ægritudine? Catera, quæ intempestivum sit suggere divinæ virtutis opera pervolventi utrum ante passionem gesta sunt, an post passionem? Quod si manifestum omnibus confestumque est, ante passionem gesta: quemadmodum et discipulis quos misit, dedit potestatem,ut curarent omnem languorem et omnem infirmitalem 41: quæ propter precantium penitentiam ac submissionem data est: qnanta audacia est linguæ dicentis, non ausum esse Christum, antequam debitam meritis pœnam omnem ad juris trutinam et stateram per se quisque solveret: atque idcirco iis qui penitentiam admittunt, dispensationem exprobrare, tanquam audacibus ac superbis, nisi omnem prius juris rigorem expleverint? Nonne hæc manifeste 47 Matth. X,

Pharisaicæ mentis objurgatio, ac Novations cru ότι Φαρισαϊκῆς διανοίας ἡ ἐπίπληξις, καὶ Ναυατια delitatis prohibitio est? Vide igitur, o vir, ut, te in sublime efferens, in præcipitium corrueris, extra proprios fines et cancellos egressus, nec servans eum quo prædituses dignitatis gradum? Non legisti omnem episcopum sedis alienæ invasorem, excommunicatum esse? Non mittebam eos, inquit, et ipsi prophetabant ". Et: Nec quisquam sumil sibi honorem, sed qui vocatur a Deo. Sic et Chri. stus non semetipsum clarificavit ut Pontifex feret: quemadmodum scriptum est, sed qui locutus est adeum: Tu es sacerdos in æternum secundum ordinem Melchisedech 4. Te vero, frater, quis vocavit, aut quis legislatorem constituit in Ecclesia Dei, qui neque parere forte didicisti? Ac proinde cum visus nondum sis cuiquam imperare: legem accipere te verius est quam imponere, manuregi quam regere, lucem mutuari quam impertiri, discere quam docere et ex rei prioris experimento ad alteram gradum facere: quemadmodum fert divina lex,egregie divinis humanisque sententiis constituta. Neque enim sic existimemus, o amice, si qui ex insulsa sapientia sciant aliquid, ac nefarium inculcent sermonem, ea re legum latores effici: siquidem et Moabitis et Ammonitis aditus ad divinum altare non patuit: sed quos Christi imitatrix obe. dientia probaverit, quos diuturna patientia exploraverit, quos evangelica doctrina perfecerit: si vero etiam externa adsit, non asperanda: si tamen humilitate est exornata, si evangelicæ doctrinæ subjicitur, nec propriis placitis insolescit: quibus qui gloriantur, tanquam arundineo innixi baculo, merito accepta plaga confringuntur. Verum, inquis, zelo zelatus sum pro Domino ", nec tolerabilia sunt ea quæ videntur. At ubi nobis, vir optime, prophetiæ donum? ubi mons Carmelus? ubi cœli claves? ubi pallium Jordanem dividens, quod cum dono spiritus duplicis Eliseo obtigit "? Nobis vero etsi donum aliquod inest, cui relinquemus, qui nec discipulum habemus? Jam itaque videamus, ne majora viribus appetentes, a justis etiam ao legitimis excidamus: neve culicem excolantes, glutiamus camelum 5: aut festucam ex oculis fratrum tollere tentantes, ipsi trabem in oculis, ut vulgo dicitur, gestare videamur 3: propterea quod hic et illic conversamur et convivamur, jure damnati. < At ille, inquit, ficte simulateque confessus est, turpe facinus suum occultans: alius impietatem celans, alia pro aliis narrat: quo itaque pacto medicus asseveret sanationis hos esse compotes?» Non fidem hoc, o bone vir, sed acrem objurgationem meretur. Neque enim quisquam ad curationem ultro se conferat, qui non retegere proprium scelus cupiat. Utrum vero et sincere semper; non nostri judicii est, sed inspicientis Dei. Ait enim: Quæ quidem patent, Deo ac nobis: quæ latent, Domino Deo tuo 5. Tu vero quid judicas fratrem tuum? quid 48 Jerem. xxiii, 21. 49 Hebr. v, 4, 5. 80 III Reg. 53 Matth. vii, 3. 64 1 Reg. XVI, 7. νικῆς ἀπανθρωπίας ἡ ἀπαγόρευσις; Ορα δὴ οὖν λοιπόν, ὦ ἄνερ, οἷον ἀπομετεωρισθείς κατακρημνί σθης, τῶν οἰκείων μέτρων εκστὰς, καὶ μὴ συντετι ρηκώς ἑαυτῷ τὸ ἐνόν σοι ἀξίωμα; οὐκ ἀνέγνως ὡς πᾶς ἀλλοτριοεπίσκοπος ἐκκήρυκτος; Καὶ οὐκ ἀπέστελλον αὐτοὺς, φησί, καὶ προεφήτευον. Καὶ Οὐχ ἑαυτῷ τις τὴν τιμὴν λαμβάνει, ἀλλ ὁ καλούμενος ὑπὸ τοῦ Θεοῦ. Οὕτως καὶ ὁ Χρισ τὸς οὐχ ἑαυτὸν ἐδόξασε γενέσθαι ἀρχιερέα· κατὰ τὸ γεγραμμένον· ἀλλ' ὁ λαλήσας πρὸς αὐτόν· Σὺ ἱερεὺς εἰ εἰς τὸν αἰῶνα κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ. Σε δὲ τίς κέκληκεν, ἀδελφέ, τίς δι κατέστησε νομοθέτην ἐπὶ τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Θεοῦ, ὡς μηδί άρχεσθαι τυχόν μεμαθηκώς; Κἀκ τούτου μή άρχειν τινὸς τεθεωρημένος, ὀφείλεις νομοθετεῖσθαι μάλ λον ἡ νομοθετεῖν· χειραγωγεῖσθαι μᾶλλον ἢ χειραγω γεῖν· φωτίζεσθαι ἡ φωτίζειν· διδάσκεσθαι ή δια δάσκειν· κακ τῆς τοῦ προτέρου πείρας ἐπὶ τὸ δεύ τερον άνιέναι· ὥσπερ δὴ θεῖος νόμος καὶ κάλλιστα ἔχων κὰν τοῖς θείοις, κάν τοῖς ἀνθρωπίνοις ἀξιώμασι. Μὲ γὰρ οἰώμεθα, ὦ φίλε, τὸ ἐκ τῆς μωρανθείσης σοφίας εἰδέναι τι φθέγγεσθαι, καὶ ἐπίτριπτον λόγον συνεισβάλλειν, τοῦτο καθίστησι νομοθέτας· ἐπεὶ καὶ Μωαβίταις καὶ ᾿Αμμανίταις οὐκ εἰσιτητὸν θυσιαστή. ριον· ἀλλ᾽ οὖς ὑπακοή χριστομίμητος ἐδοκίμασε, καὶ πολυχρόνιος ὑπομονὴ ἐμαρτύρησε, καὶ εὐαγγελικές λόγος ἐτελείωσεν· εἰ δὲ καὶ ἐξωτερικός παρέστα, οὐκ ἄχαρις· εἶχε ὑπὸ ταπεινοφροσύνης κεκοσμητες καὶ ὑπὸ τοῦ εὐαγγελικοῦ ἡγεμονεύοιτο· ἀλλὰ μὴ τοῖς οικείοις ἀξιώμασιν ἐναβρύνεται· οἷς οἱ ἐναβρυτής νοι, ὡς ἐπὶ καλαμίνη ράβδῳ ἐπερειδόμενοι, επί της τιτρωσκόμενοι καταράσσονται. ᾿Αλλὰ, φησί, δηλών ἐξήλωκα τῷ Κυρίῳ, καὶ οὐκ ἀνεκτὰ τὰ ὁρώμενα. Καὶ ποὺ ἡμῖν τὸ τῆς προφητείας χάρισμα, ὦ βάλ τιστε; καὶ ποῦ τὸ Καρμήλιον όρος; καὶ ποῦ αἱ οὐ ράνιαι κλεῖς; καὶ ποὺ ἡ διατέμνουσα τὸν Ἰορδάνην μηλωτή, ἐν διπλῷ χραίσματι τῷ Ελισσαίῳ ἐπιρο τήσασα; ἡμῖν δὲ εἰ καί τι πάρεστι χάρισμα, τόν καταλειπτέον· μηδὲ φοιτητὴν ἔχουσιν; Όθεν σκοπή μεν ήδη μήπως τῶν ὑπὲρ δύναμιν εφιέμενοι, ε τῶν μετρίων ἀποτύχοιμεν· μηδὲ τὸν κώνωπα δεν ζοντες, τὴν κάμηλον καταπίνωμεν· ἡ καὶ τὰ πάρ ἐκ τῶν ὀφθαλμῶν τῶν ἀδελφῶν ἐξαίρειν δοκιμάζει τες, αὐτοὶ τὴν δοκὸν ἐπὶ τῶν ὀφθαλμῶν μὴ δοκών τες, φέρωμεν· τὸ δὴ λεγόμενον· ἐξ ὧν συναναστρο φόμεθα καὶ συνεσθίομεν ὧδε κἀκεῖσε, καταγενωστό μενοι. «Ο δεῖνα, φησί, ψευδῶς ἐξηγόρευσε, και πτων τὸ αἰσχρὸν αὐτοῦ ἁμάρτημα· καὶ ἄλλος πρώ ψας τὸ ἀστημα, ἕτερα ἀνθ' ἑτέρων ἐξηγεῖται. Κα πῶς ὁ δῆθεν ἰατρεύων δύναται φάναι θεραπείας τούσδε τετυχηκέναι;» Οὐ πιστευτέον, ὦ τῶν· ἀλλὰ καὶ λίαν κατηγορητέον. Οὐδεὶς γὰρ αὐθαιρέτως ἐν πρὸς ἴασιν μὴ οὐχὶ ἀπογυμνοῦν τὸ οἰκεῖον πάθος αἱρήσεται. Εἰ δὲ καὶ ποι ἀληθές, οὐχ ἡμῶν τὸ πρό νειν, ἀλλὰ Θεοῦ τοῦ ἐφορῶντος. Φησὶ γὰρ· Τὰ μὲν φανερά, Θεῷ καὶ ἡμῖν· τὰ δὲ κρυπτά, Κυρίῳ τῷ xix, 10. 51 [V Reg. 11, 8. 53 Matth. ΧΧΙΙΙ, 24.

EPISTOLARUM LIB. II. υ. Σὺ δὲ τί κρίνεις τὸν ἀδελφόν σου; ή medicum spernis? Stabimus autem omnes ante · τί ἐξουθενεῖς τὸν ἰητῆρα; Πάντες γὰρ πτησόμεθα τῷ βηματι τοῦ Χριστοῦ, ὃς ντίσει τὰ κρυπτὰ τοῦ σκότους, καὶ φανε τὰς βουλὰς τῶν καρδιῶν· καὶ τότε ὁ ις γενήσεται έκάστῳ ἀπὸ Θεού. άντες, φησίν, ὑπερβάθμιον ἐκτείνουσι πόδα, οὐ παρακεχωρημένων κατατολμῶσι, καὶ τοῖς έροις ἐπεκτείνονται. ο Τοῖς οἰκείοις κάλους ὡς πού τις ἔφη τῶν ἔξω· ἀφ' οὗ καὶ ἡ πρόσ σου. Ποὺς γὰρ τεταγμένος, εἰς κεφαλὴν ἐξ ίας ήρθης. Ταῖς ἄλλαις δυσὶ προτάσεσι περιὦ γενναῖς, ἑτέρα πάλιν ἔγκλησις· «Πάντες ἐπιτρέπουσι τὰ ὑπὲρ δύναμιν, καὶ ἥττονας κι τοὺς ἄλλους· καὶ τῷ λύειν καὶ δεσμεῖν ς καὶ ἀκλήτως ἐπιτρέχουσι· καὶ πάντας φιἴσι πρὸς τοὺς οἰκείους ἕλκειν πόδας· καὶ μητρον τὸν λύοντα ἢ εἶναι, ἡ νομίζεσθαι θέλουσι· νοῦσι τοῖς τὰ τοιάδε πράττουσι· καὶ τούτους δέχεσθαι, οὓς αὐτοὶ λελύκασι· τοὺς δὲ ὑφ᾽ τετυχηκότες ἐπιτιμήσεως, ἀποστρέφεσθαι, καλεῖν· ἐπεὶ μὴ πρὸς αὐτοὺς δεδραμήκασι, φ' αὐτῶν ἠτήσαντο τὴν ἄφεσιν.» Διαπλά διανοίας δαιμονιώδους τὰ κατηγορήματα, φθονερᾶς καρδίας τὰ προβλήματα οἷς σεις τις εικότως ὡς παιδιάς τινας, καὶ καὶ ἀθύρματα· ἡ μᾶλλον, τάληθες εἰπεῖν, οδεὶς ἡμῖν ἐξ ἀπιστίας ὁ προστρέχων κατὰ ἐπιτιμήσεως, μαινόμεθα, πρὸς τοὺς ἐκ πεποιτῶν προσιόντων θεραπεύοντας, δαιμόνιον τι τάσχοντες, καὶ τοῖς Εἰκονομάχοις τὰ ἴσα τοὺς νας καθυβρίζοντες. φησί, τὸ διάφορον τῆς προαιρέσεως ταύτης » Μανιχαϊσμόν; Οὐχὶ κατὰ Μανιχαϊκῆς αἱρέ γωνίσμεθα καὶ λόγοις καὶ ἔργοις; καὶ δηλοῦ έγγραφα συντάγματα των κατ' αὐτῆς ἀγωνι ' , ἐν οἷς ἀπαραλογίστοις συλλογισμοῖς, καὶ μέτοις ἀποδείξεσιν ἀπέδειξαν· εἰ καὶ νῦν ἑαυ κὶ τῶν οἰκείων υπομνημάτων ἀμνημονούσιν. ὦ ἑταῖρε, ἀσυλλογίστως συλλογίζεσθαι, σας λογισμοῖς ἐπ᾿ ἀθετήσει ἀληθείας στηρίζε μὰ εἰδὼς ὅτι τὰ παραδείγματα τοῖς πρωτοτύ ταραβαλλόμενα, οὐκ αὐτὰ ἐκεῖνα εἶεν τὰ ἀρἀλλὰ τοσοῦτον ἔχοντα τὸ πρὸς ἄλληλα ταυ τον τὸ κατὰ τοὔνομα κοινὸν τοῖς ἄλλοις ἐξαλα. Καὶ τὰ μὲν κυρίως ὠνόμασται· τὰ δὲ οὐ καὶ τὰ μὲν κατὰ κατάχρησιν λέλεκται· τὰ ὁ ἀλήθειαν, οἷον φέρε εἰπεῖν, ἐπὶ τῆς εἰκόνος ῦ καὶ αὐτοῦ Χριστοῦ· ὅτι ὁ μὲν κατὰ ἀλήθειαν ς καὶ ἔστι καὶ ὀνομάζεται· ἡ δὲ κατὰ κατά ἤτοι όμωνυμίαν. Ἐπεὶ καὶ Παῦλος ὁ ἱερὸς λος, τὴν φιλαργυρίαν, δευτέραν εἰδωλολα ἀπεκάλεσεν, αιτιολογικῶς, και κατά άναφο διωματικὴς τῆς οὔσης εἰδωλολατρείας. Ἐξ οὗ ἐπιτιμητέον τοῖς φιλαργύροις, ὡς εἰδωλολα tribunal Christi: qui et illuminabit abscondita tenebraruin, et manifestabit consilia cordium: et tunc laus erit unicuique a Deo 5. «Omnes, inquit, ultra quam fas est pedem inferunt, et ea invadunt quæ sunt propria eorum qui non secesserunt, et ad sublimiora enituntur.» Propriis ipse alis periisti, ut quidam profanus ait: atque inde propositio tua. Nam cum sis pedis loco constitutus, ex arrogantia locum capitis occupasti. Duabus aliis propositionibus tuis confossis, vir egregie, rursum altera hæc criminatio: «Omnes sibi majora viribus arrogant, aliosque inferiores se arbitrantur: et ad solvendum ligandumque sine modo ullo, sine vocatu convolant: et omnes pertrahere ante proprios pedes obnituntur: nec alium quemquam volunt aut esse aut existimari qui solvat: invident iis qui illa agunt: atque adeo admittunt eos duntaxat, quos ipsi solverunt: qui vero sunt ab aliis ad pœnitentiam admissi, ad hos accusandos se convertunt: quoniam ad ipsos non convolarunt, nec ab ipsis relaxationem flagitarunt.» Figmenta sensus diabolici sunt hæ criminationes, et invidi animi quæsita, quæ quisque merito irrideat tanquam quosdam jocos, et nugas, lususque: vel potius, ut vere dicam, quando, ob diffidentiam, nemo ad nos advolat ad accipiendam pœnitentiam, insanimus adversus eos qui sanant adeuntes ad se cum fiducia, diabolico abrepti vitio quodam, pari ignominia viros probos atque Iconomachos afficientes. • Quodnam, inquit, discrimen sectæ hujus a Manichaica? Nonne contra Manichaicam hæresim sermone et opere decertavimus? Testes sunt scripti eorum commentarii, qui contra hanc dimicarunt. in quibus invictis argumentis et inexpugnabilibus exemplis id ostenderunt, quanquam nunc sunt et sui ipsorum, et propriorum monumentorum obliti.» Videris, o bone vir, imperite ratiocinari, ac privatis rationibus ad abrogationem veritatis inniti: cum nescias exempla prototypis collata; non ipsa esse exemplaria illa primigenia: sed habere tantum similitudinis inter se, quantum ea quæ commune nomen habent, cum cæteris rebus differant. Et alia quidem proprie appellata sunt, alia autem improprie: alia secundum abusionem dicta, alia secundum veritatem. Exempli gratia, in imagine Christi et ipso Christo, iste quidem secundum veritatem Christus et est el nominatur: hæc autem secundum abusionem, hoc est homonymiam. Quandoquidem etsanctus apostolus Paulus avaritiam nuncupavit$7, idololatriam alteram, causam dicti subjiciens, secundum relationem videlicet similitudinis cum ea quæ vere idololatria est. Quare non eadem pœna avaris imponenda, quæ idololatris: alioqui deberemus e mundo migrare. At nunc avari multi, et ἐπεὶ ἄρα ὀφείλομεν ἐκ τοῦ κόσμου ἐξελθεῖν. • πολλοὶ φιλάργυροι, καὶ πάντη ἀνεπιτίμητοι om. xiv, 10. 56 1 Cor. 17, 5, Θ.» Ephe s. v, 5. PATROL. GR. XCIX.

μαχική αίρεσις τῇ Μανιχαϊκής παραβάλλοιτο, όσο κατ᾿ εἰκόνος καὶ πρωτοτύπου λογον· καθὸ καὶ ἡ ἐ Νικαίᾳ τὸ δεύτερον οἰκουμενική τε καὶ ἁγία σ όδος, τοὺς ἐν ταύτη εαλωκότας, οὐχ ὡς Μανιχαίσι τας ἐπεξελθοῦσα τεθεράπευσε καὶ οὐτίπου μη μονήκασιν οἱ τὰ περὶ αὐτῆς πονήματα καταβαλλό μενοι· καὶ λόγοις καὶ ἔργοις κατ' αὐτῆς ἀνταγωνιστή. μενοι; Ηγνόηκας δ' αὐτὸς ὄντως ἑαυτόν, ὁ πολλές ἐστι κατηγορίας καὶ ἀβελτηρίας ἔγκλημα. quidem absque indicta ipsis penitentia prorsus παραωραμένοι. Τί οὖν ἀπάδον κανταῦθα, εἰ Επαν relicti. Quid igitur et hic absonum, si Iconomachica hæresis cum Manichaica componatur, quantum ad imaginis ac prototypirationem: quamvis et Nicæna secunda ecumenica et sancta synodus eos qui per hanc hæresim perierant, non tanquam Manichai- ·zantes damnans curaverit. et nequaquam obliti sint ii qui operam suam adversus Manichæos contulerunt, se et sermone et opere contra ipsos dimicasse. Omnino teipsum ignorasti, quæ culpæ non mediocris ac stuporis reprehensio est. Εβουλόμην οὖν καὶ ἑτέρας προτάσεις του πολε σχιδοῦς καὶ ταυτολογούντος γραμματείου συνεισ σαι τοῖς προλεχθεῖσι, καὶ ἀποδείξαι πάντα ἐξ ὀρθοῦ λόγου εληλεγμένας· ἀλλὰ ἂς μὲν ὡς ἀλυσιτελεῖς καὶ Vellem itaque et propositiones alias libelli multarum paginarum,in quibus eadem iterum atque iteruin repetuntur, superius commemoratis adnectere; et quod penitus recta ratione confutatæ sint ostendere: sed alias quidem tanquam inutiles et ineptas; ἀσυναρτήτους· ᾶς δὲ ὡς αὐτόθεν ἐχούσας τὸν έλεγ alias vero ut quæ seipsas refellant: nonnullas autem tanquam obscuras et oppositas veritati, procul, veluti in Vulcani ignem, ablegans ac projiciens, ac finem dicendi faciens, istud adjicio; quod, si quidem veniam poscamus, quod inconsiderate et ad iracundiam Deum movimus, et Sanctos ignominia affecimus, et confessores damnavimus, et Ecclesiam infamavimus; agetur sane præclare. Sin minus, at nos certe humiles manum ori admovebimus, nec sanctitatem tuam ad alteram scriptionem exarandam provocabimus. CLXIII. Theodoro patricio (*). χον· ἀνίας δὲ ὡς σκοτεινὰς καὶ ἀντιθέτους (Cod. Reg. αντιδόξους] τῇ ἀληθείᾳ, πόρρω που απορριψε μενος ὡς εἰς πῦρ Ηφαίστου· ἐπὶ τέλει τοῦ λόγου ἐκεῖνο ἐπιφθέγγομαι· ὅτι εἰ μὲν αἰτοῦμεν συγχ μην, ἐφ᾽ οἷς προπετῶς καὶ Θεόν παρωργίσαμο, καὶ ἁγίους ἡτιμήσαμεν, καὶ τὴν ὁμολογίων κα ητιασάμεθα, καὶ τὴν Ἐκκλησίαν δεδυσφημήχανα, εὖ ἂν ἔχει· εἰ δὲ μὴ, ἀλλ' ἡμεῖς γε οἱ ταπεινοὶ ἐπ στόματι χεῖρα ἐπιθήσομεν, μὴ ἐκκαλούμενοι στο τὴν ὁσιότητα εἰς δευτέραν γραμματικών προσφώ νησιν. PET De sanctis imaginibus. Θεοδώρῳ πατρικίῳ. [χή.] ᾿Απὸ τοῦ τιμίου σου γράμματος εἶδομεν του τὴν πανεύφημον ὑπεροχὴν, καὶ ἀπὸ ἀκροάσεως τών την μαινομένων ἐπίγνωμέν σου τὴν καλὴν ψυχήν. Τί γὰρ πρὸς ἡμᾶς τοὺς ἁμαρτωλοὺς τοιούτοις χρήσι σθαι τιμητικοῖς λόγοις, ἐπιθυμεῖν τε ἡμῶν ἰδεῖν τὸ εὐτελὲς πρόσωπον, εἶτα καὶ ἀκοντισθῆναι λόγω το τήριον, ἀνδρὸς ἐστιν ὄντως ἐνθέου, καὶ ψυχῆς ἐπι ποθούσης Θεόν. Καὶ ὡς θαυμαστὰ τὰ ἔργα τοῦ με γάλου καὶ μόνου Θεοῦ ἡμῶν τῶν Χριστιανῶν· ότι ἐκάλεσε σε ἐξ ἐθνούς οὐχ ὁσίου εἰς τὴν σεπτήν γνωσιν τῆς ἀληθείας αὐτοῦ τρόπῳ τηλικούτῳ, κοῦντι μὲν ἀκουσίῳ, αυθαιρέτῳ δ' ότι μάλιστα, σύν τοῖς συνεξελθοῦσιν ἀρχιερεύσιν Cod. Reg. άρχι στεῦσιν]· ἐπείπερ άλλως οὐ δεδοκίμασται το θέμα αν κονομίᾳ ἀφαρπάσαι ὑμᾶς τῆς ἀθεότητος. Ο ε Ex honorandis litteris conspeximus laudatissimam eminentiam tuam, ex auditione vero rerum quas significabant, egregiam animam tuam agnovimus. Quod enim erga nos peccatores tam honorificis verbis usus es, quodque humilem faciem nostram videre desideras, ac salutarem deinde sermonem audire; hominis est vere a Deo afflati, et animæ Deum concupiscentis.Quam mirabilia autem opera magni et solius nostri Christianorum Dei: quod te de gente non sancta in venerandam agnitionem veritatis suæ vocavit tali modo, in speciem quidem minime voluntario, sed reipsa liberæ quam maxime voluntatis, una cum cognatis qui simul adducti sunt! Non aliter enim vos ab impietate eripere visum est divinæ dispensationi. O mirabilem vocationem! o laudandam redemptionem; θαυμαστής κλήσεως 1 & τῆς ἐπαινετῆς ἀπολυτρό Translatus es de tenebris in admirabilem ipsius lucem: exutus veteri homine, cum absurdis ethnicisque cogitationibus et actibus; Christum induisti, Christianus reipsa pro ethnico, filius lucis et diei pro fillo tenebrarum et noctis impietatis; unum Deum colens, qui in Patre et Filio et Spiritu sancto adoratur; multitudinis deorum et Bulgarica idololatriæ fugiens falsam religiouem: confitens deinde unum de sancta Trinitate, Filium ipsum et Verbum Dei per summam erga genus (*) Dogmatica. ΝΟΤΕ. σεως! ηνέχθης ἐκ σκότους εἰς τὸ θαυμαστὸν αὐτο φῶς· ἀπεκδυσάμενος τὸν παλαιὸν ἄνθρωπον, σὺν τοῖς ἀτόποις καὶ ἐθνικοῖς λογισμοῖς τε καὶ πράξια, ἐνεδύσω τὸν Χριστόν, Χριστιανὸς ἀντ᾽ ἐθνικοῦ χ ματίζων· υἱὸς φωτός καὶ ἡμέρας, ἀνθ' υἱοῦ σπί τους καὶ νυκτὸς ἀσεβείας· ένα Θεὸν σέβων, τὴν ὁ Πατρὶ καὶ Υἱῷ καὶ ἁγίῳ Πνεύματι προσκυνούμεν πεφευγώς τῆς πολυθείας καὶ Βουλγαρικής ειδι λατρείας τὴν δυσσέβειαν· εἶτα καὶ ὁμολογῶν τὸν ἑα τῆς ἁγίας Τριάδος, αὐτὸν τὸν Υἱὸν καὶ Λόγου του In cod. Reg. ρμπ.

EPISTOLARUM LIB. II. · ὑπερβάλλον ἔλεος τοῦ καθ᾽ ἡμᾶς γένους, nostrum misericordiam hominem esse factum simi- · γεγενήσθαι όμοιον ἡμῖν κατὰ πάντα, μετὰ lem nobis per omnia,cum idem ipse perfectus esset εἶναι τὸν αὐτὸν Θεὸν τέλειον. Θεὸς γὰρ ὁ Deus. Deus enim Pater, Deus et Filius, Deus et Θεὸς καὶ ὁ Υἱὸς, Θεὸς καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ Spiritus sanctus; unus Deus, non tres Dii, absit: τἷς Θεός, οὐ τρεῖς θεοῖ, ἅπαγε· τὸ μὲν, διὰ hoc quidem, propter unam deitatem; illud vero, · θεότητα· τὸ δὲ διὰ τὰ τρία πρόσωπα. Αὕτη propter tres personas. Hæc vera est fides Chriἡ πίστις τῶν Χριστιανών, καταργούσα πάν stianorum, abolens errorem omnem et hæresim. ὴν καὶ αἵρεσιν. ἡ δὲ διπλοῦς ὁ Χριστός, καθό Θεὸς τέλειος, ρωπος τέλειος· τὸ μὲν ὡς ἐκ τοῦ Πατρός ; πρὸ αἰώνων, ὡς ἔξ ἡλίου ἀπαύγασμα· τὸ ῆς μητρὸς ἐπ' ἐσχάτων τῶν χρόνων, ὡς ἡ ᾶς γέννησις, μᾶλλον δὲ καὶ ὑπὲρ ἡμᾶς· παρθένος ἡ τεκοῦσα, καὶ πρὶν, καὶ ἐν τῷ καὶ μετὰ τὸ τίκτειν· ἐφ᾽ οἷς καὶ Θεοτόκος Ιῶς καὶ νενόηται καὶ προσηγόρευται. Διὰ τοῦ ερ κατὰ τὸν Πατέρα απερίγραπτος, οὕτως τὰ τὴν μητέρα ἐν πίνακι περιγραφόμενος - περιγραφὴ αὐτοῦ ἤτοι ἡ εἰκών, προσκυνητή αστή, ἐν ᾗ βλέπεται ὑφ᾽ ἡμῶν τῶν Χριστιαη μορφὴν ἀνέλαβε και δεδοξολόγηται ὡς ἡμῖν κατὰ πάντα γεγονώς πλὴν ἁμαρτίας· σας πᾶν εἰδωλικὸν ὁμοίωμα, ἐφ᾽ ᾧ ὤλλυτο ', ἐξ ἡμερῶν αἰῶνος, τὸ γένος τῶν ἀνθρώγοῦν μὴ καταδεχόμενος αὐτὸν εἰκονίζεσθαι, φίλε, ἀπαναίνεται αὐτοῖς πράγμασι, κἄν εγκατατίθηται, γενέσθαι τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ καὶ ὁ μὴ προσκυνῶν αὐτοῦ τὴν ἁγίαν εἰ ἡ προσκυνεῖν αὐτὸν ἀποδέδεικται, κἄν ὁμοι βοσκυνεῖν. Η γὰρ τῆς εἰκόνος αὐτοῦ τιμὴ τρωτότυπον διαβαίνει· ὥσπερ καὶ ἡ ἄρνησις c ἰς αὐτὸν τὴν ἄρνησιν ἀναπέμπει. Ἐπεὶ οὖν, θάνω, οὕτως καὶ αὐτὸς πέποιθας, καὶ διὰ τέλλη τῆς κοινωνίας τῶν Εἰκονομάχων· χαίρω χαίρω σοι, εὐχαριστῶ καὶ συνευχαριστῶ σοι, ἐς τὴν ἀλήθειαν, καί τοι όψιμαθὴς ὤν, καὶ νητος υἱὸς Θεοῦ. Καὶ μὴ τοι θαυμάσης ότι Χριστιανοῖς εἰσέρχεται πλάνη. Οπου γὰρ ἡ α, ἐκεῖ τρέχει ο δράκων διάβολος ποιῆσαι κν· καὶ τοῦτο δι' ἐνὸς ἀνθρώπου τοῦ ἐξουσιά Αρτι γὰρ ἡ πλάνη αὕτη ἐπεισήχθη ἐν τοῖς κνοῖς. Ἐπεὶ ἐξ αἰῶνος ἡ Χριστοῦ εἰκών, τῆς όκου, καὶ τῶν ἁγίων αὐτοῦ. ען τά σοι, δέσποτα τιμιώτατε, ὡς παρὰ Θεοῦ 5, κάν ἁμαρτωλός είμι, ἐφθεγξάμην προς σιν τῆς πίστεώς σου ἐπειδὴ ἀδελφὸς σὺ ἡμέ καὶ οὐ ξένος, καθὼς εἴρηκας. Εἰ δὲ ξένος τοῦ ', εὖ ἂν ἔχοι. Καὶ ἡμεῖς γὰρ οἱ ταπεινοὶ τὸ ἔχομεν· καὶ διὰ τοῦτό ἐσμεν ἀπεῤῥιμμένοι ἐνδιὰ τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ. Καὶ μακάριος εἰ πι- · εἰς Χριστὸν ὀρθῶς, καὶ πάντα δεύτερα ὑπερ ἡγούμενος. Ἰδέσθαι δὲ ἀλλήλους δύσκολον διὰ ουσίαν εἰ μή τι Θεός κελεύει καθ᾿ ὃν οίκονοτρόπον. Μεμνῆσθαι δέ σου οὐ διαλειψόμεθα, απᾶν σε ὡς ἀδελφὸν ἡμῶν· ὅν ποτε οὐκ έγνωεν ἀπὸ σαρκὸς καὶ αἵματος· νῦν δὲ ἀπὸ τοῦ Πνεύματος έχομεν ὡς σύγγονον· ἀποτεχθέντες εροι ἐκ μητρὸς τῆς υἱοθετικῆς, κολυμβήθρας Quoniam autem duplex est Christus, quatenus Deus perfectus et homo perfectus; illud quidem tanquam ex Patre natus ante sæcula,sicut splendor ex sole; istud vero ex matre, in novissimis temporibus, ut nativitas est nostra, vel potius supra nostram; quandoquidem, et ante, et in partu, et post partum virgo est quæ ipsum peperit: quare et Deipara verissime et intelligitur et appellatur. Eapropter, quemadmodum incircumscriptus est secundum Patrem, sic et secundum matrem in tabula describitur, et descriptio ejus sive imago, adoranda et veneranda; in qua cernitur a nobis Christianis qualem formam assumpserit; et declaratus est similis nobis factus per omnia præter peccatum: abolens omnen idolicam similitudinem,quam colens periit hominum genus a diebus sæculi. Qui ergo illum imagine repræsentari non admittit, o bone amice judicio contendit, tametsi verbo annuat, Filium Dei hominem factum fuisse: et qui ejus sanctam imaginem non adorat, ipsum non adorare convictus est, licet adorare se profiteatur. Honor enim imaginis ejus ad propotypum transit: quem admodum et imaginis ipsuis negatio ad ipsum transfert negationem. Cum ergo, ut audio, sic etiam ipse persuasum habeas, ideoque ab Iconomachorum communione te subtrahas; gaudeo et congaudeo tecum; gratias ago, et tua causa gratias ago, quod cernas veritatem, tametsi sero edoctus, ut filius Dei nuper genitus. Nec vero mireris quod etiam inter Christianos error obrepat. Ubi enim est salus, eo accurrit draco diabolus ut Inferat exitium: atque hoc per hominem unum, penes quem est potestas. Nuper enim hic error inter Christianos invectus est. Nam ab omni memoria imago Christi, et Deiparæ, et sanctorum ejus. Hæc ego tibi, domine honoratissime, tanquam a Deo impulsus, licet peccator sim, prolocutus súm ad confirmationem fidei tuæ: quoniam frater tu noster; non peregrinus ut dixisti. Quod si peregrinus es mundis, bene habet. Nos quippe humiles hoc ipsum sumus: et propterea ejecti huc sumus propter verbum Dei. Ac beatus es qui recte in Deum credis, et omnia illi postponenda ducis. Videre autem nos invicem difficile est, prohibente id principe: nisi Deus disponat quo ipsi modo videbitur. Tui vero meminisse non desinemus, et amare te ut fratrem nostrum, quem non usquam novimus ex carne et sanguine, nunc vero ut cognatum habemus ex Spiritusancto; geniti ambo ex matre adoptiva, sci

licet piscina baptismatis. Pax tibi, amice et frater τοῦ βαπτίσματος. Εἰρήνη σοι, φίλε καὶ ἀδελφέ της et domine. Pax et domui tuæ, et omnibus qui ad δέσποτα. Εἰρήνη καὶ τῷ οἴκῳ σου, καὶ πᾶσι τις te pertinent, a Patre, et Filio, et Spiritu sancto. διαφέρουσί σοι, ἀπὸ τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ Amen. τοῦ ἁγίου Πνεύματος. • Archimandritz Gotthiæ (*). ΡΕΔ' — Αρχιμανδρίτη Γοτθίας. [γ.] De monastico instituto. Χάριν ὁμολογοῦμεν τῷ ἁγίῳ Θεῷ, ὅτι ἠξιώθηκα δέξασθαι γράμματα ἀγαπητικὰ τῆς ὁσιότητος ὑμῶν· οὐ μὴν χρήζομεν ἀπολογίας διὰ τὴν βραδυτητα. Της γὰρ ἡμεῖς οἱ εὐτελεῖς; ἢ τίνος ένεκεν ὅλως τὸ τ ἡμετέρᾳ αὐθανότητι ἀναφέρειν ὑμᾶς περὶ τῶν στην κινούντων ὑμᾶς ἀναγκαίων; Όμως ἐπειδὴ μετριόφρα νες τυγχάνοντες οἴδατε καὶ τοῖς ἐλαχίστοις συμπα φέρεσθαι· εἰκότως καὶ αὐτοὶ γεγράφατε, καὶ ἡμᾶς ἐδιδάχθημεν, οὐ μόνον ὅσα ἡ ἐπιστολὴ, ἀλλὰ καὶ ὅσι οἱ ταύτην ἐπιφερόμενοι αἰδεσιμώτατοι ἀδελφοὶ καὶ Πατέρες ἐδίδαξαν. Καθ' ὧν ἀπάντων ὁ Θεὸς ἡμῶ ὑπερασπιστής· καὶ τῶν ἐπιφερομένων ἀλογίστως αἰτιαμάτων διαλλακτής. Συνεισοίσομεν δὲ καὶ ἡμεῖς οἱ ταπεινοί, εἴ ποτε λόγος γένοιτο τὰ παρ' ἑαυτῶν, ὁ τοῖς φθάζουσιν ἐνδιαβάλλειν, οὐ χάριν ὑμῖν κατε βαλλόμενοι, ἀλλὰ τὸ κεχρεωστημένον τῇ ἀγάπῃ ἐπι πληρώσοντες. Οὗ χάριν ηναγκάσθημεν ἐπιστείλα καὶ τῷ θεοφιλεστάτῳ Πατρὶ καὶ ἀρχιερεῖ κυρίῳ θ αρέτῳ· εἶχε καὶ προσδεχθείη ἡ παράκλησις ἡμῶ τῶν ταπεινῶν, συνδέουσα τὰ πρὸς εἰρήνην, ἷς οὐδε λυσιτελέστερον, καὶ ἐφ᾽ ἡ Χριστοῦ μαθηταὶ οἱ ἐπ αὐτοῦ κεκλημένοι, ὀφείλουσι χαρακτηρίζεσθαι. Ταύτα ὡς ἐν κεφαλαίῳ περὶ τῶν κατεπειγόντων. Υπέρ δ τῶν ἄλλων, τί καὶ ἐπεζητήθημεν όλως ἀποκριθήνα; ἐχόντων ὑμῶν τῶν θεοδιδάκτων τὴν Θεοχάρατα βία όλου του μεγάλου βασιλείου, διδάσκουσαν τοῦ μ δικοῦ, εἶτ᾽ οὖν κοινοβιακοῦ βίου τὰ σωτήρια καὶ ἐπ σίφορα· ἧς χωρὶς οὐκ ἔστιν οὔτε καθοδηγήσει κα πρεπῶς, οὔτε καθοδηγηθῆναι λυσιτελῶς, καὶ ἄρχοντα καὶ ἀρχόμενον. Ἐκεῖνος ἐρωτώμενος ἐπὶ πάση πε θέσει καὶ ἀφορμῇ τῆς ἐν κοινοβίῳ ἱερᾶς ζωής, διὰ Πνεύματος ἁγίου ἀποκέκριται· καὶ ὁ ἐκείνῳ στοιχών, ἐστοίχησε τῷ ἁγίῳ Πνεύματι· ὁ δ᾽ αὐτῷ ἀπειθῶν, ἠπείθησε τῷ ἐν αὐτῷ φθεγξαμένῳ Χριστῷ. Τὰ γνώ συμπίπτοντα ἐξ ἀπροσεξίας τοῖς ἀδελφοῖς σφάλματα, οὐκ ἐξὸν ἐπὶ λαϊκῶν προσώπων κρίνεσθαι, καὶ αὐτός ο ίερος Απόστολος βοᾷ· Τολμᾷ τις ὑμῶν πράγμα ἔχων κρίνεσθαι ἐπὶ τῶν ἀδίκων, καὶ οὐχὶ ἐπὶ τῶν ἁγίων; Καὶ μεθ᾽ ἕτερα· Οὕτως οὐκ ἔνι ἐν ὑμῖν σοφὸς οὐδὲ εἰς, ὃς δυνήσεται ἀνακρίνει Gratiam habemus sancto Deo, quod digni habiti sumus qui amicas sanctitatis tuæ litteras acciperemus.Nec vero tarditatis excusatione nobis est opus Quinam enim sumus nos homines tantilli?aut qua de causa vos ullatenus denegotiis vestris maximis ad tenuitatem nostram referatis? Attamen quia modice de vobis sentientes, nostis etiam minimos complecti conveniens fuit et vos scribere, et nos discere, non solum quæ epistola continebat, verum etiam quæ reverendissimi fratres ac patres docuere, qui eas attulerunt. Contra quæ omnia Deus protector noster, et inconsiderate objectarum criminationum depulsor. Conferemus autem et nos humiles, si quando incidat sermo, quæ in nobis erunt, apud eos qui voluerint calumniari; non quo beneficium vobis rependamus, sed ut quod charitati debetur, expleamus. Quam ob causam scribere coacti fuimus Dei amantissimo Patri et pontifici domino Philareto si forte suscepta fuerit humilis nostra intercessio, ad componendam pacem, quia nihil est conducibilius, et qua Christi discipuli, qui ab ipso vocati sunt, insigniri debent. Hæc velut in summa de iis quæ urgent. De aliis vero quorsum a nobis quæsitum est ut respondeamus? cum vos divinitus edocti librum magni Basiliii a Deo exaratum habeatis, docentem quæ monasticæ seu cœnobiacæ vitæ salutaria sunt et utilia: absque quo nec gubernare digne Deo possit præses, nec utiliter gubernari subditus. Ille de quolibet et argumento et materia sacræ vitæ cœnobiacæ propria interrogatus, per Spiritum sanctum respondet: ut qui ejus du- ´ctum sequitur, ductum sequatur Spiritus sancti: qui ei non credit, Christo qui per eum locutus est, non credat. Quæ ergo perincuriam fratribus obrepunt delicta, ea per laicos homines judicari non licere sacer ipse clamat Apostolus: Audet aliquis vestrum habens negotium adversus alterum judicari apud iniquos el non apud sanctos³¸”. Et post alia: Sic non est inter vos sapiens quisquam, sit possit judicare inter fratrem suum; sed frater cum fratre contendit, et hoc apud infideles? Perinde autem est, ἀνὰ μέσον τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ· ἀλλὰ ἀδελφὸς ac si apud infideles fiat, apud laicos monachorum negotia, examinari, et janum iis aperire, quos nefas est res nostras inspicere: absurdumque hoc prorsus et damnosum et Ecclesiis Dei. μετὰ ἀδελφοῦ κρίνεται, καὶ τοῦτο ἐπὶ ἀπίσ των. Ἴσον δὲ τῶν ἀπιστων ἐστὶ τὸ ἐπὶ τῶν λαϊκῶν τὰ τῶν μοναχῶν ἐξετάζεσθαι, καὶ ἀνοίγειν θύραν ως ἀθέμιτον παρακύπτειν εἰς τὰ ἡμέτερα· καὶ τοῦτο ἐπι ᾄδον ἐστὶ παντάπασι καὶ ἀσύμφορον τῷ ᾿Εκκλησία τοῦ Θεοῦ. 88.59 I Cor. vi, 11. 60 Ibid. 5. (*) Dogmatica. ΝΟΤΑ. in cod. Reg. ρνδ'.

EPISTOLARUM LIB. II. ἀποταγῆς καὶ ἀποκάρσεως, ἐπειδὴ καὶ τούτου οὔτε τὸ ἀποσείεσθαι ἀκίνδυνον· φησί γάρ, ρχόμενον πρός με, οὐ μὴ ἐκβάλω ἔξω· προσίεσθαι ἁπλῶς καὶ ὡς ἔτυχε· καὶ ἀποκείρειν ημόνως, ὅσιον. Εἰ γὰρ οὐδεὶς στρατευόμεπλέκεται ταῖς τοῦ βίου πραγματείαις, στρατολογήσαντι ἀρέση, καθὰ γέγραπται· δὴ οὖν μᾶλλον ἐπὶ τῇδε τῇ θεολέκτῳ στρατιᾷ; ἀποτάξασθαι δεῖ, πάντων ἀπογυμνωθῆναι χρή, ἀποῤῥαγῆναι δέον, καὶ σχέσεων, καὶ οἰκείων, ων, καὶ συγγενῶν, καὶ τοῦ σύμπαντος κόσμου 'ιάθεσιν ξενωθῆναι, τόν γε ὡς ἀληθῶς ἀκολου λλοντα τῷ Χριστῷ· εἶθ᾽ οὕτως στοιχηθῆναι καὶ σθῆναι τὴν θεοστοιχῆ καὶ θεόπλαστον μοναδι καὶ πεῖραν δόντα καὶ βάσανον ἀρετῆς, οὐ ταχθῆναι τῇ μαρτυρίᾳ τῶν πολλῶν εἰς τὴν μον τελείωσιν, καὶ ἕνα γενέσθαι τῶν τοῦ Χρισ προβάτων. ᾿Αμυήτως δὲ καὶ ἀμαθῶς, ὡς λται ἡμῖν, ἀποκείρεσθαι, ἐπικίδυνον καὶ τατον, καὶ τῷ κειρομένῳ καὶ τῷ κείροντι. γὰρ καὶ ἀποσχηματίζειν μοναχὸν, ἴσον ἐστὶ οβαπτίζειν. Ολως τολμᾶται τοῦτο γίνεσθαι· · ἐστι καὶ ἀκουόμενον. Εἰ δὲ μετὰ τοῦ δεόντ τοκεῖραι, ἐπειδὴ ὑπονοστοῦσί τινες πρὸς τὰ ι· τοὺς τοιούτους ἐπιμένοντας τῇ κακίᾳ, καὶ ένους ἑαυτοὺς ἐν τοῖς ψυχικοῖς ἀῤῥωστήμασιν, ισθαι χρὴ τῆς ἀδελφότητος, καθ' ομοίωσιν ισοπότων μελῶν, ὡς ἂν μὴ τῷ συνεχείᾳ καὶ τς βλάπτοιτο. Φησὶ γὰρ ὁ Κύριος· Συμφερές α ἐν τῶν μελῶν σου ἀποκοπῇ, καὶ μὴ ὁ σώμα σου βληθῇ εἰς τὴν γέενναν τοῦ Ἐὰν δὲ ἄλλῳ δυνατὸν ἢ τὸν ἐκκοπέντα προσή κατὰ φιλανθρωπίας τρόπον, οὐκ ἔξω τοῦ εἰκότος· ὑρεθείη ἐπιστημονικώτερος ἰατρεύειν, ἀλλὰ μὴ μένων συμπεριφερόμενος. Οἱ δὲ ἄλλως κουφόἀποπηδώντες τοῦ κοινοβίου, ἀπρόσδεκτοι ἔστω εἰς ἄλλαις ἀδελφότησιν· ἵνα συνασπισμός ᾗ μφωνία κατά πάντα τοῖς πᾶσι· καὶ μὴ ὑπ' ἀλο τὰ ἀλλήλων καταλύοντες σπουδάσματα· ἐξ ὧν κλὺ ὁ Χριστὸς, ὁ τῇ εἰρήνῃ συνδέων τὰ πάντα, τες; ἀπευκταίον καὶ λέγειν. Δούλον δε ἔχειν - εἰς μοναστήριον, τοσοῦτον ξένον ὡς καὶ τὸ γυναῖκα· ἀμφότερα γὰρ τῆς παρακοῆς εὑρέ καὶ τοῖς εἰς τὸ κατ᾿ ἀρχὰς ἀναδραμεῖν ἐφισμέ ὰ τῆς μοναδικῆς πολιτείας, καὶ τὴν ἀπήμονα αραδείσου ζωήν μιμεῖσθαι ἐζηλωκόσιν, ἀπότὰ προειρημένα. Ταῦτα οὐκ οἴκοθεν, ἀλλ' ἐξ θεοφόροι Πατέρες φθέγγοντες, συνειληχότες ιστικῶς ἐφθεγξάμεθα· αιτούμενοι ὑμᾶς τοὺς ους προσεύχεσθαι μὴ μόνον λέγειν ἡμᾶς τὰ ἀλλὰ καὶ πράττειν ἐν Κυρίῳ. ΡΞΕ – Γρηγορίῳ τέκνῳ. [σγ.] De renuntiatione et tonsura, quandoquidem de hoc etiam sermo: nec periculo vacat repellere: aitenim: Eum qui venit ad me, non ejiciam foras 61: neque temere ac fortuito admittere, et tondere imperite, sanctum est. Nam si nemo militans implicat negotiis sæcularibus, ut ei placeat cui se probavit ", sicut scriptum est, quanto magis in hac a Deo constituta militia? Omnibus renuntiare oportet, omnibus spoliari necesse est, ab omnibus avelli convenit, et affectibus, et domesticis, et amicis. et cognatis, et a mundo universo voluntate peregrinari eum, qui vere secuturus sit Christum: atque ita institui et formari monasticam professionem a Deo conditam: eumque cujus virtus spectata atque experta fuerit, sic introduci sub multorum testimonio ad monachicam perfectionem, et unam feri de ovibus Christi. Sine initiatione autem et sine scientia, ut nobis denuntiatum fuit, tonderi periculosum est, ac perniciosissimum et tonso et tondenti. Sed et habitum detrahere monacho, perinde est ac baptismo spoliare. Omnino eo proceditur audaciæ ut istud fiat, orrendum est vel auditu. Si vero postquam tonsura rite facta fuerit, ad deteriora redeant aliqui, iique persistant in improbitate, nec animæ suæ morbos curent; exscindi debent a fratrum coetu, sicut solent putrida membra, ne contactu quod sanum estlædatur. Dicit enim Dominus: Præstat unum de membris tuis abscindi, quam totum corpus tuum mitti in gehennam ignis“. Eum autem qui rescissus est, ab altero suscipi humani. tatis gratia, non est præter fas et æquum; si modum peritior medicus inveniatur qui eum sanet, nec a pereuntibus simul abducatur, Cæterum qui per levitatem et cœnobio resiliunt, ab aliis fraternitatibus aullo modo recipiantur: ut mutua sit dilectio et concordia omnium in omnibus; et ne alii aliorum invicem pia studia destruant; ex qui. bus fit, ut caput non sit Christus, qui per pacem colligit universa; sed quis? detestandum est dictu. Quod autem servum habeat monachus in monasterio, Td non minus alienum est quam si habeat mulierem; utraque enim inventa sunt inobedientiæ: et iis qui ad primigeniam integritatem redire per monachicam conversationem supiunt, et mali expertem paradisi vitam imitari student respuenda sunt quæ dixi. Hæc non domi nata, sed ex iis que· divini Patres docent collata protulimus; postulantes ut vos sanctissimi oretis, ut nos bona non dicamus modo, sed et faciamus in Domino. De diversis argumentis. CLXV. - Gregorio filio. χρην ἐπὶ τῷ γράμματι σου, τέκνον ἠγαπημέ Gavisus sum litteris tuis, dilecte fili: quod ur. ι καὶ ἀστεία ἡ ὁδὸς τῶν ἐν ἄστει· καὶ ὑγείαν bane et honeste se gerant qui sunt in urbe, quod 37. 6ª II Timoth. 11, 4. 6s Matth. v, ΝΟΤΕ. loan. vi, | In cod. Reg. ρμζ'.

ξεως· καὶ τἆλλα ὑμῖν ὅτι κατὰ σκοπὸν ἀπέβη. Ἐπὶ δε ταῖς παρὰ τοῦ Ξενοδόχου προτάσεσι, τί ότι παρ' ἡμῶν ἐπεζήτησας ότι διασάφησιν, εγκεκριμένως ἀποκριθεὶς αὐτῷ κατὰ τὴν τῶν θεοφόρων Πατέρων διδασκαλίαν οὐδὲν περισσότερον ἔχομεν λέγειν τον σῶν ἀντιπαραστάσεων. Εικαιολογούσι δε, ὡς ἔναι, καὶ οὐ φιλομαθοῦσιν οἱ ἐπερωτῶντες όμως ἐπειδὴ για γραπται· Έτοιμοι ὄντες πρὸς ἀπολογίαν παντί τῷ αὐτοῦντι ὑμᾶς λόγον περὶ τῆς ἐν ὑμῖν ἢ πίδος· ἀποκρινούμεθα καὶ ἡμεῖς τάδε. Τὸ τῶν μετα χῶν σχῆμα, παρθενίας ἐστὶν ἐπάγγελμα, καὶ μυστή ριόν ἐστι μοναχικῆς τελειώσεως, κατὰ τὴν φωνὴν τοῦ θείου καὶ πανσόφου Διονυσίου. Καὶ τὸ λέγειν τ νὰς τό, Πόθεν παρεδόθη τὸ ἀποτάσσεσθαι, καὶ γίνε valetudinem cum fratre Zosima receperis per san- προσελάβου ἅμα τῷ ἀδελφῷ Ζωσιμάς διὰ τῆς ἀφαιμά guinis detractionem et quod alia vobis ex animo successerint. De Xenodochi autem propositionibus, quod adhuc a nobis declarationem flagitasti; cum probe illi ex divinorum Patrum doctrina responderis, nihil habemus, quod ad responsiones tuas addi possit. Temere auten garriunt, ut apparet, nec discere cupiunt, qui interrogant. Attamen quia scriptum est: Parati ad satisfactionem omni poscenti vos rationem de ea quæ in vobis est spe **, respondebimus et nos ista. Monachorum habitus virginita-is est progressio, et mysterium est monachics perfectionis, ut loquitur divinus et sapientissimus Dionysius. Et quod quærunt nonnulli: Undenam orta traditio, qua homo renuntiat sæculo, et ft monachus, aliud nihil respondendum, quam: σθαι μοναχόν; οὐδὲν ἑτερόν ἐστιν εἰπεῖν, ἢ ὅτι, Πέ Undenam orta traditio qua Christianus fit aliquis? Qui enim prius sanxit apostolica traditione, poste. rius etiam edidit sex mysteria instituens: primum de baptismate: secundum, de synaxi seu communione: tertium, de consecratione unguenti: quartum, de sacerdotalibus initiationibus:quintum, de monachica perfectione: sextum, de sancte dormientibus. Quid ergo in his dicendum? Quod qui de uno dubitat ex iis quæ dicta sunt, ambigit haud dubie et de aliis, utrum a divina traditione habeantur; et uno sublato, simul necessario tolluntur et reliqua, et neque baptisma, neque synaxis, neque divinum unguentum, neque sacerdotalis initiatio, neque sancte dormientium dispositio erit ulla, si non adsit monachica perfectio; et uti gentiles sapimus, et athei sumus in mundo, neque spem habemus. Talis est qui propositionem hanc profert Undenam sumptum sit quod aliquis fiat monachus. Ac nondum dico præcellentes omnes divinos Patres, et monachos fuisse, et monachicam vitam, velut angelicam, divinis laudibus efferre: a quibus et de sacræ vitæ institutis scripta exstant volumina. Quod si quis animum advertat, inveniet divinum ipsum Dionysium, ad instar angelicorum ordinum, et sacerdotales gradus, et eos qui extra sacerdotium, pari numero tres in ordines distribuere; primum adhuc incipientium, seu catechumenorum; alterum baptizatorum; tertium monachica perfectione præditorum: iis autem quæ manifesta sunt repugnare, sensu carentium est, aut minime baptizatorum. Secunda propositio, de infantibus: quod sanctus Basilius in Regulis præcipiat, ut qui ad legiti. mam pervenit ætatem, si virginalis vitæ jugum non ferat, habitu spolietur, non est ita, sed omnia in omnibus divino Spiritu, et opportune ad mundi salutem constituit. Et ne cui veniat in mentem melius aliquid esse, quantumvis meliora insipientes quidam statuere conentur, ipse de illis etiam qui 6 I Petr. 111, 15. θεν παρεδόθη γίνεσθαί τινα Χριστιανόν; Ο γὰρ τὸ πρότερον θεσμοθετήσας ἀποστολική παραδόσει, καὶ τὸ δεύτερον ἐξέδωκεν, ἐξ μυστήρια ἐκτεθεικώς· πρῶτον, περὶ φωτίσματος· δεύτερον, περὶ συνάξεως, εἶτ᾽ οὖν κοινωνίας· τρίτον περὶ τελετῆς μύρον· τί ταρτον, περὶ ἱερατικῶν τελειώσεων πέμπτον, καὶ μοναχικῆς τελειώσεως· ἔκτον, περὶ τῶν ἱερῶς τ κοιμημένων. Τί οὖν ἔστιν εἰπεῖν ἐν τούτοις; ὅτι ἡ ἀμφισβητῶν περὶ ἑνὸς τῶν εἰρημένων, ἀμφιβάλλε δηλονότι καὶ περὶ τῶν ἄλλων, μὴ θεοπαραδότως ἔχειν· καὶ τῇ τοῦ ἑνὸς ἀναιρέσει συνανήρηται ξ ἀναγκαίου καὶ τὰ λοιπά· καὶ οὔτε ἱερατική τελείω σις, οὔτε τῶν ἱερῶς κεκοιμημένων διατύπωσις είν ἄν, εἴπερ μὴ πάρεστιν ἡ μοναχικὴ τελείωσις· επί ἐσμεν ἐθνόφρονες, ἄθεοι ὄντες ἐν τῷ κόσμῳ, καὶ ἐλα πίδα μὴ ἔχοντες. Τοιοῦτός ἐστιν ὁ τὴν πρόταση εἰσάγων, το πόθεν παρείληπται μονάζειν άνθρωπο, Καὶ οὔπω λέγω, ὅτι καὶ πάντες οἱ ἔξοχοι τῶν θεωρε ρων Πατέρων, καὶ μονασταὶ γεγόνασι, καὶ τὸν μονα χικὸν βίον, ὡς ἀγγελικόν, ἐκθειάζουσι· πρὸς ὧν καὶ τὰ διατυπωτικὰ τῆς ἱερᾶς ζωῆς συγγράμματα. Εἰ δ τινι νοῦς πάρεστι, πάντως εὑρήσει, καὶ αὐτὸν τὸν θεῖον Διονύσιον, πῶς κατὰ τοὺς ἀγγελικούς δικαί σμους, καὶ τοὺς ἱερατικούς βαθμούς, καὶ τοὺς ἔξω ἱερωσύνης, ισαρίθμους τρισι τάξεσιν ἀπένειμε· πρώτην καὶ εἰσαγωγικὴν, τῶν ἔτι μαιευομένων, ήτα κατηχουμένων· δευτέραν τῶν πεφωτισμένων, καὶ τρίτην τῶν μοναχικῶς τελειουμένων· καὶ τὸ τοῖς ἐναργέσι μαχεσθαι, ἀναισθήτων ἐστὶν, ἢ ἅδιατί στων. Το δεύτερον πρόβλημα, περὶ τῶν νηπίων, ότι, με σὶν, ὁ ἅγιος Βασίλειος ἐν τοῖς Κανόσιν ἐπιτρέπει έν ό χόμενα εἰς τὴν ἔννομον ἡλικίαν, εἰ μὴ φέροια τον ζυγὸν τῆς ἐν παρθενίᾳ ζωής, αποσχηματίζεσία, οὐχ οὕτως· ἀλλὰ νομοθετήσας πάντα ἐν πᾶσι θύμ Πνεύματι, καὶ σωτηρίως τῷ κόσμῳ. Καὶ ὡς οὐχ ὁ ἐπινοηθεῖεν, βελτιώτερόν τι γίνεσθαι, κάν τους ἀφρονεύοντες πειρώνται τὰ κρείττονα νομοθετείν ΝΟΤΕ. (57') Hanc Dionysii et Theodori sententiam explicat Leo Allatius lib. uu De consensu, cap. 16.

EPISTOLARUM LIB. II. prescripsit iis qui ipsos receperint: idque liber explicat, et ut singula hic ad verbum recitentur, tempus non sufficiat. Cæterum, ubi plane compotes rationis jain sunt, hoc est ab anno ætatis decimo sexto et ultra, tunc cum et honores et pœnæ locum habent, ut ipse ait, de illis statui, et fraternitati ipsos per monachicam perfectionem adjungi jubet: ex eoque tempore, si per improbam conver sionem velint ad communem vitam transferri, januam illis, etiam minimo post tempore, aperiri voluit ut ad ea redeant quæ reliquerunt. Intra dictum autem annum, qui non elegerint vitam virginalem, aut elegerint quidem, sed ad vitæ monachicæ perfectionem nolint contendere, hos secerni nec καὶ περὶ τῶν ἀπὸ πρώτης ηλικίας προσερχο- aprima ætate veniunt, quomodo regendi sint, legem τοῖς ἀναδεδεγμένοις, τὸν τῆς ἡγεμονίας θενενομοθέτηκε· καὶ ἡ βίβλος δηλοί, καὶ τὸ κατ᾿ λέγειν ἐνταῦθα οὐκ ἐπαρκές. Πλὴν ὅτι μετά υμπλήρωσιν τοῦ λόγου, ήγουν ἀπὸ ἐκκαιδεκακαὶ πρός, μεθ' ὧν καὶ τιμαὶ καὶ τιμωρίαι, ὡς αὐτός. περὶ αὐτῶν ἐκκρίνεσθαι δεῖν, καὶ συνθαι ταῖς ἀδελφότησι διὰ τῆς μοναχικῆς τελειώπροστέταχε· καὶ ἔκτοτε μετατιθεμένους πρὸς ινωνικὸν βίον, ἐξ ἀκατροπῆς πονηρᾶς, μηδε θύνοίγεσθαι αὐτοῖς κατὰ ψιλὴν παράδοσιν [Cod. περίοδον] ἐξ ὧν ἀπέστησαν κεκελευκεν. Ενδοὲ τοῦ προειρημένου ἔτους, εἰ μὴ αιρουμένους · παρθενία βίον, ἡ καὶ αἱρουμένους, ἀλλὰ μὴ ας καταρτισθῆναι πρὸς τὴν μοναχικὴν ζωήν, ίνεσθαι, καὶ ἀποπέμπεσθαι εἰς τὸν κοινωνικόν jubet et ad communem vitam amandari, ne sacra ὡς μὴ ὀνείδη ἀνάπτεσθαι τῷ ἱερῷ βίῳ Reg. ανάπτεσθαι ταῖς ἀποτυχίαις τῷ ἱερῷ βίῳ]. δὲ ἐπεὶ οὐ πάντως γίνονται ἔν τισι καθὼς ἐνα αι, ἀλλὰ ἀποκείρουσι νηπιόθεν· ἡ καὶ κατὰ ν ἔννομον, ἀλλ' οὐ νομίμως, καὶ κατηρτισμέ διὰ τοῦτο τὰ ἄνω κάτω· καὶ ἱερεὺς καὶ προἐξέστησαν, κατὰ τὸ γεγραμμένον· καὶ μυριό παράδοσις, καὶ αὐτόκριτος νομοθεσία, οὐ διὰ ἀλλὰ διὰ φιλαργυρίαν· οὐδὲ διὰ σωτηρίαν, διὰ φιλοκερδίαν. Καὶ πρὸς ταῦτα ἐγὼ ὁ τάλας νεσθαι οὐκ ἔχω, ἡ στένειν καὶ σκυθρωπάζειν, 5 ἑαυτῶν ἁμαρτίας ἀποκλαίειν· σὺ δὲ σωθείης, ἠγαπημένον. 5. – Θεοκτίστῳ ἐρημίτη [ψδ.] vitæ infamiam inurant. Quæ quoniam in quibusdam non ita prorsus fiunt ut præcepta sunt, sed tondentur ab infantia; aut si legitima ætate, at non legitime et perfecte; propterea susque deque omnia, et sacerdos et propheta mente alienati sunt, sicut scriptum est 65, et numero infinita traditio pro arbitrio cujusque, et quam suo quisque judicio fingit legislatio, non ex dilectione, sed ex avaritia: neque salutis, sed lucri studio. Et ad hac ego miser quid respondeam non habeo, nisi ut gemant et tristentur, et sua ipsorum peccata defleant: tu vero salvus sis, fili dilecte. CLXVI. Theoctisto eremitæ. De diversis argumentis: et in fine de sacris imaginibus. μενος τὸ γραμματεῖον τῆς τιμιότητός σου, Ο αγνοὺς εἰς ἐπήκοον τοῦ θεοφιλεστάτου άρχιπου καὶ ἀδελφοῦ μου, ἅμα τοῖς συνοῦσιν ἀδελ εὐχαρίστησα ὁ ταπεινὸς τῷ Κυρίῳ, ὃς ἔκλινε φδίαν σου γράψαι ὀρθῶς τὸ τῆς πίστεως σύμβ Τὸ γὰρ ὁμολογεῖν δέχεσθαι τὴν Παλαιὰν καὶ Διαθήκην, καὶ πάντα τὰ ὑπὸ τῶν ἁγίων Πατέ κραδεδομένα τῇ Ἐκκλησίᾳ τοῦ Θεοῦ, κεφαλαιω ὀρθότης ἐστὶ τῆς πίστεως. Ἐπειδὴ εε αίρετη στα ταῦτα λέγειν, οὐ μὴν εὐρίσκεσθαι κατὰ άγους αὐτῶν ὀρθοτομοῦντας τὸν λόγον τῆς κς· διὰ τοῦτο παρὰ τῶν πεμφθέντων ἀδελφῶν, λιστα παρὰ τοῦ ἀββᾶ Σωσιπάτρου ἐπεζητήσα ἀκριβες, καθὰ καὶ ἐζήτησας ἐν τοῖς γράμμαιὰ τὸ μὴ πάντα ἐγχωρεῖν ἀπαγγέλλειν τὴν ἐπι- · καὶ εὗρομεν χάριτι Χριστοῦ, ἀπαγγέλλοντας · ὀρθοφρόνως τὰ παρὰ σοῦ αὐτοῖς παρατιθέν να δὲ ταῦτα; δεῖν ἐν κεφαλαίοις ἐπισημανθῆς νῶτον περὶ τῆς ἁγίας Θεοτόκου· φασί γάρ λέ- *, ὅτι πρὸ τῶν αἰώνων ἡ Παρθένος. Τοῦτο ἀρνῆσαι μήτε λέγειν, μήτε δε φρονεῖν, ἀλλ᾽ εῖν ἐξ ἀνδρὸς καὶ γυναικὸς Ἰωακεὶμ καὶ ᾿Αν τάχθαι αὐτὴν, εὖ ἂν ἔχοι. Δεύτερον, περὶ τοῦ ι, ὅτι οὐκ ἐσταυρώθη. Ἐπειδὴ δὲ ὁμολογεῖς 32. ΧΧΥΙΙ, | In cod. Reg. ρνη'. Brevem epistolam reverentiæ tuæ cum accepissem, legissemque audiente Dei amantissimo ar chiepiscopo et fratre meo, una cum fratribus qui aderant; Domino humilis ego gratias egi, qui cor tuum inflexit, ut fidei symbolum recte perscriberes. Quod enim confiteris te Vetus Novumque Testamentum recipere, simulque omnia quæ a sanctis Patribus tradita sunt Ecclesiæ Dei, recta est atque omnis, breviter complectens Gdei professio. Sed quia hæretici etiam hæc dicere solent, nec tamen recte, ut ipsi jactant, veritatis doctrinam explicare deprehenduntur: ldalreeeb iis qui missi sunt fratribus, maximeque ab abbate Sonipatro rem exquisivimus, quemadmodum ipse}per litteras postularas: eo quod omnia enuntiare non posset epistola: Christique benefcio comperimus, orthodoxe ab ipsis referri quæ tu illis commiseras. Quænam hæc sunt? necesse enim est ut ea capitulatim designentur. Primum, de santa Deipara: aiunt enim dicere te, Virginem ante sæcula exstitisse. Hoc quia negas te vel dicere vel sentire, sed confiteris illam ex viro et femina, Joachim et Anna, progenitam, bene habet. Secundum, de Domino, quod crucifixus non fuit. Quoniam autem confiteris cruΝΟΤΕ.

cifixum fuisse secundum Scripturas, bene habet. σταυρῶσθαι αὐτὸν κατὰ τὰς Γραφάς, εὖ ἂν ἔχει, Τρίτον, περὶ τῶν ἀγγέλων καὶ τῶν δαιμόνων, ὅτι μετὰ τὴν κρίσιν ἀποκατάστασις ἔσται παλίν· καὶ γενήσεται μία ποίμνη, εἷς ποιμήν. Καὶ ἐπειδὴ τοῦτο ἀπαρνῆσαι, καὶ ὁμολογεῖς αἰώνιον είναι και τὴν κρίσιν καὶ τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, εὖ ὁ ἔχοι. Τέταρτον περὶ μοναχοῦ ἑνός, ότι δύναται τῆς κολάσεως ῥύσασθαι ἑκατὸν πεντήκοντα κρινομένους. Καὶ ἐπειδὴ τοῦτο ἀπαρνῆσαι, και λέγεις, μήτε μετά νοιαν εἶναι μετά θάνατον, μήτε τινὰ τὸν δυνάμενο ἐξελέσθαι ἀπὸ τῆς ἐκ τοῦ Θεοῦ ἀπονεμηθείσης επί στῷ κολάσεως, εὖ ἂν ἔχοι. Πέμπτον περὶ βιβλίου τοῦ ἐπιλεγομένου τοῦ ᾿Αντωνίου· ὅτι λέγεις εὐαπ δεκτον εἶναι ἐν ᾧ πολλὰ βλάσφημα, ὡς ἡμεῖς αὐτοί ἀναγνόντες ἔγνωμεν. Καὶ τοῦτο ἐπείπερ ομολογείς Tertium, de angelis et dæmonibus: quod post judicium futura est iterum restitutio in pristinum, fetque unum ovile, et unus pastor “. Et quia hoc negas, faterisque æternam fore tum damnationem, tum regnum calorum, bene habet. Quartum, de monacho unoquoque, quod possit pœnis liberare centum quinquaginta damnatos. Et quoniam hoc negas, et dicis nec pœnitentiam esse post mortem, nec quemquam qui possit ab inflictis a Deo pœnis eruere, bene habet. Quintum, de libro, qui dicitur Antonii; quod eum dicas merito recipiendum, in quo multa sunt blasphema; sicut ipsi legentes cognovimus. Et quoniam fateris te hunc rejicere tanquam alienum ab Ecclesia Dei, nec amplius habere aut legere: neque te, neque illos qui tecum ἀποβάλλεσθαι ὡς ἀλλότριον τῆς Ἐκκλησίας του sunt; bene habet. Benedictusque sit Deus, qui prædictis scandalis vos purgavit: et benedictum nomen gloriæ ejus, quod persuasit ut diceres te rusticum esse atque imperitum, cessurumque in omnibus, et obtemperaturum verbis humilitatis meæ. Ego vero nihil præter ea quæ a sanctis apostolis et prophetis et Patribus divinitus enuntiata sunt, suadebo vel præscribam: sed hoc ipsum, sicut scripsisti, ut credas in sanctam Trinitatem, indivisam essentia, divisam characteribus: in Patrem et Filium et Spiritum sanctum; unum Deum, unum Dominum: sicut et una fides. Est autem et Pater Deus, et Filius Deus, et Spiritus Deus; non c tres dii, absit! sed unus Deus, quemadmodum et Dominus. Hoc est theologiæ dogma. De œconomia autem credere, unum de sancta Trinitate, Patris beneplacito, et cooperatione sancti Spiritus, incarnatum esse de sancta Deipara, superveniente in illam Spiritu sancto, et ita obumbrante Altissimi virtute, sicut est in Evangelio 67; ex qua et natus est homo perfectus simul et Deus perfectus; unus hy. postasi, duplex natura; quemadmodum divini Patres, etseptem sanctæ œcumenicæ synodi exposuerunt. Confiteri etiam virginem Deiparam esse, omnibus sublimiorem et honoratiorem; quæ materno jure apud Filium suum ac Dominum possit pro universo mundo intercedere. Angelos confiteri quoque ut angelos, qui et ipsi magnopere pro omnibus hominibus deprecentur. Horum autem consortio genus dæmonum exclusum esse in sæcula sempiterna, eosdemque proprio domicilio per apostasiam ejectos, atque a Deo ad justa supplicia damnatos. Confiteri etiam sanctos omnes, velut famulos Dei, pro salute nostra posse apud Deum intercedere. Confiteri præterea sanctas imagines, et ipsius Domini nostri Jesu Christi, et matris ejus, Angelorumque ac sanctorum omnium, et adorare. et suscipere, juxta id quod est in Nicæna secunda synodo constitutum; et anathematizare omnes hæ66 Joan. x, 16. 67 Luc. 1, 35. Θεοῦ, καὶ μηκέτι μήτε ἔχειν μήτε ἀναγινώσκειν, μήτε σε, μήτε τοὺς μετὰ σοῦ, εὖ ἄν ἔχοι. Καὶ εὐλο γητὸς ὁ Θεὸς ὁ ποιησάμενος καθαρισμὸν ἐν ὑμῖν τῶν προειρημένων σκανδάλων· καὶ εὐλογημένον τὸ ὄνομα τῆς δόξης αὐτοῦ, τὸ πεῖσάν σε εἰπεῖν χωρικόν είναι καὶ ἀμαθῆ, καὶ εἴκειν κατὰ πάντα καὶ πείθεσθαι τῷ λόγῳ τῆς ταπεινώσεώς μου. Ἐγὼ δὲ οὐδὲν παρὰ τὰ θειωδῶς ἐκπεφασμένα τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις καὶ προφήταις καὶ Πατράσι, παρ αινέσω ή διατυπώσω· ἀλλ' αὐτὸ τοῦτο, καθώς γέγρα φας, πιστεύειν σε εἰς τὴν ἁγίαν Τριάδα τὴν ἀμερή κατ' ουσίαν, διαιρουμένην δὲ τοῖς χαρακτήρσιν· εἰς Πατέρα καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεύμα, ένα Θεόν, ότ Κύριον, καθὸ καὶ μία πίστις. Εστι δὲ καὶ ὁ Πατήρ Θεός, καὶ ὁ Υἱὸς Θεός, καὶ τὸ Πνεῦμα Θεός, σε τρεις Θεοί, μὴ γένοιτο! ἀλλ᾽ εἴς Θεός, ὥσπερ καὶ Κύρως. Τοῦτο τῆς θεολογίας τὸ δόγμα. Περὶ τῆς οἰκονομίας πιστεύειν, ὅτι ὁ εἰς τῆς Τριάδος, εὐδοκίᾳ τοῦ Πα τρὸς, καὶ συνεργίᾳ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, ἐσαρκώθη ἐκ τῆς ἁγίας Θεοτόκου, προεισεληλυθότος τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐν αὐτῇ, καὶ οὕτως ἐπισκιάσαντος τῆς τοῦ Ὑψίστου δυνάμεως, κατὰ τὸ Εὐαγγέλιον· ἐξ ἧς καὶ ἐτέχθη άνθρωπος, τέλειος ὧν ἐν ταὐτῷ καὶ θες τέλειος· εἰς τῇ ὑποστάσει, διπλοὺς τῇ φύσει· καθώς οἱ θεοφόροι Πατέρες, καὶ αἱ ἑπτὰ ἅγιοι οἰκουμενιστ σύνοδοι ἐξέθεντο· «Ὁμολογεῖν τε τὴν Παρθένων θα τόκον, πάντων οὖσαν ὑψηλοτέραν καὶ τιμιωτήρα δυναμένην τε πρεσβεύειν μητρικώς τῷ αὐτῆς τῶ καὶ Κυρίῳ ὑπὲρ παντὸς τοῦ κόσμου. Ομολογών τ τοὺς ἀγγέλους, ὑπερδεομένων καὶ αὐτῶν πάντων θρώπων Τό τε δαιμόνιον φύλον ἀμιγὲς εἶναι εἰς αἰῶν νας ἀτελευτήτους, πρὸς αὐτοὺς τὸ ἴδιον οἰκητήριον δι' ἀποστασίαν ἀπολιπόντας, καὶ καταδεδικασμένους ὑπὸ Θεοῦ ἐνδίκοις κολάσεσιν. Ομολογεῖν τε καὶ τοὺς ἁγίους πάντας ὡς θεράποντας Θεοῦ, πρεσβεύειν το Θεῷ δυναμένους εἰς σωτηρίαν ἡμῶν. Ἔτι ὁμολογεῖν τὰς ἁγίας εἰκόνας, αὐτοῦ τε τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, τῆς τε αὐτοῦ Μητρός, ἀγγέλων τε καὶ πάντων ἁγίων, προσκυνεῖν τε καὶ ἀποδέχεσθαι, κατά τὸ δογματισθὲν τῇ ἐν Νικαίᾳ τὸ δεύτερον συνόδῳ· ἀναθεματίζειν τε πάντας αἱρετικοὺς τοὺς ὑπὸ τῶν

EPISTOLARUM LIB. II. συνόδων ἀναθεματιζομένους· ἀνακηρύττειν πάντας reticos qui a synodis anathematizati sunt, prædicare eos omnes quos eædem ut orthodoxos laudibus extulerunt. Hæc vera est Christianorum fides: hoc testimonium confessionis Christi. Extra hæc qui sentit, anathema sit a Patre, et Filio, et Spiritu sancto: sicut Paulus apostolus ait: Licet nos, aut angelus de calo evangelizet vobis præterquam quod evangelizavimus, analhema sit. Sicut predizi, et nunc iterum dico: Si quis vobis evangelizet præter quod accepistis, anathema sit o. Quoniam ergo bac singillatim exposuisti in litteris tuis: necesse est prorsus confitearis te ita sentire. Hoc vero qui flet? Si ad finem epistolæ hujus subscribas juxtainsertum in ea pittacium. Atque ita pax Dei, quæ ex superat omnem sensum, custodiet ", præmioque afficiet nos et vos in uno spiritu et uno corde, ut credamus, colamusque sanctam Trinitatem, ad salutem nostrarum animarum, et populi in duas partes dissecti, coram domno Joannicio spirituali patre nostro, teque et patre et fratre nostro honorando (58°). ἀδελφοῦ ἡμῶν. τοὺς ὀρθοδόξους παρ' αὐτῶν εὐφημουμένους. Αὕτη ἡ ἀληθινὴ [Cod. Reg. ειλικρινής] πίστες τῶν Χριστια τῶν τοῦτο τὸ μαρτύριον τῆς Χριστοῦ ὁμολογίας. Παρὰ ταῦτα ὁ φρονῶν ἤτω ἀνάθεμα ἀπὸ τοῦ Πατρός, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος· καθά φησιν ὁ ἀπόστολος Παῦλος • Οτι κἂν ἡμεῖς, ἢ ἄγγελος ἐξ οὐρανοῦ εὐαγγελίζηται ὑμῖν παρ' ὅ εὐηγγελισάμεθα, ἀνάθεμα ἔστω. Ὡς προείρηκα, καὶ πάλιν λέγω· Εἴ τις ὑμᾶς εὐαγγελίζεται παρ' ὁ παρελάβετε, ἀνάθεμα έστω. Ἐπεὶ οὖν αὐτὸς λεπτομερώς ταῦτα ἐξεκάλυψας ἐν τοῖς γράμμασί σου δέον πᾶσα ἀνάγκη ὁμολογήσαί σε οὕτω φρονεῖν. Τοῦτο δὲ ἔσται πῶς; ἵνα ἐν τῷ κληρώματι τῆς ἐπιστο λῆς ταύτης ὑπογράψης κατὰ τὸ ἐμφερόμενον πιττάκιον. Καὶ οὕτως ἡ εἰρήνη τοῦ Θεοῦ ἡ ὑπερέχουσα πάντα νούν, φρουρήσει, καὶ βραβεύσει ἡμᾶς τε καὶ ὑμᾶς ἐν ἐνὶ πνεύματι καὶ μιᾷ καρδίᾳ, πιστεύειν καὶ λατρεύειν τῇ ἁγίᾳ Τριάδι ἐπὶ σωτηρίᾳ τῶν τε οἱ χείων ψυχῶν, καὶ τοῦ διαιρεθέντος λαοῦ εἰς δύο μέσ ρα ἀπέναντι τοῦ κυροῦ Ἰωαννικίου τοῦ πνευματικοῦ ἡμῶν Πατρός, καὶ σοῦ τοῦ τιμίου καὶ πατρὸς καὶ PEZ' – Διογένει ἀσηκρήτις. ⋅ CLXVII. — Diogeni secretario (*). De sanctissima imagine Christi, et quod adorari relative debeai non‘latria coli. Πῶς δεῖ καλεῖν τὴν Χριστοῦ εἰκόνα, καὶ πῶς αὐτὴν προσκυνεῖν χρή. INTERROGATIO. Quomodo appellanda sit imago Christi, et quomodo illam oporteat adorare. RESPONSIO. Ἡ ἐρώτησις διπλὴν τὴν ἀπόκρισιν ἔχει, ἤγουν τὴν κλῆσιν. Λέγεται γὰρ καὶ κυρίως, καὶ οὐ ἐπ' αὐτῷ ὀνομαζόμενον. Κυρίως μὲν γὰρ, εἰκὼν Χριστοῦ εἴρηται, ἡ εἰκὼν αὐτοῦ· οὐ κυρίως δε, ὅταν καλή ται Χριστός, ἀλλὰ κατὰ κατάχρησιν ὡς ἔχει. Επί τε τοῦ ζωοποιοῦ σταυροῦ καὶ τοῦ τύπου αὐτοῦ, ὁμολογοῦν τὸ θεώρημα. Ωσαύτως καὶ ἐπὶ τῆς προσκυνήσεως, παραπλησίως τῷ τύπῳ τοῦ σταυροῦ, ἡ προσκύνησις. Σχετική γάρ, ὡς τῶν πρός τι ὄντων, πρωτοτύπου τε καὶ εἰκόνος, κατὰ τὴν φωνὴν τοῦ μεγάλου Βασιλείου. Η γὰρ τιμὴ τῆς εἰκόνος ἐπὶ τὸ πρωτότυπον αναβαίνει· ἔστι τῶν ἀμφοτέρων μία ἡ προσκύνησις· οὐ σχιζομένη, οὐδὲ διαιρουμένη, ἀλλ' ἐπὶ μὲν τοῦ πρωτ τον τον οὐσιωδῶς· ἐπὶ δὲ τοῦ παραγώγου σχετικῶς ὑπάρχουσα· ὥσπερ καὶ τὸ εἶδος τῆς μορφῆς· ὅτι ἐκεῖ μὲν φυσικῶς, ἐνταῦθα δὲ μεθεκτῶς πάρεστιν. Ὁ γοῦν προσκυνῶν τὴν εἰκόνα οὐτινοσοῦν, εἴτε Χριστοῦ, εἴτε τῆς Θεοτόκου, εἴτε ἁγίου, εἴτε ἁπλῶς βασιλέως, εἴτε ἄρχοντος, εἴτε ὑφειμένου ἀνθρώπου, ἐν ταύτη προσεκύνησε τὸν οὔπερ αὕτη τυγχάνει εἰκών· καὶ οὕτω προσκυνῶν οὐ σφάλλεται ἀλλ᾽ ὀρθοδόξως ἐρει δόμενος, τοὺς ἐφ' ἑκάτερᾳ τῇ ἀληθείᾳ ἀντιπίπτον τας, ενδίκως ἀποκρούεται. Τίνες δὲ οὗτοι; οἵ τε ἀπὸ αναινόμενοι προσκυνεῖν τὰς σεπτὰς εἰκόνας· καὶ οἱ ἐν τῇ προσκυνήσει λέγοντες, αὐτὰ τὰ πρωτότυπα * Galat, 1, 8, 9. 6ο Philip. IV, 7. 70 Tom. II, De Spiritu sancto, c. 18, p. 189. Interrogatio duplicem habet responsionem, sive κυρίως τὸ appellationem. Dicitur enim et proprie, et non Baronius qui ad ann. 825, n. 68, hanc epist. recitat, notat ultimam fortasse fuisse a Theodoro datam, siquidem anno sequenti e vivis excessit. proprie, id quod in ea nominatur. Proprie, si nempe imago Christi, ejus imago dicatur; non proprie autem, si Christus appelletur, sed per catachresim. In vivifia item cruce, et in ejus efigie, par est ratio. Sic etiam in adoratione imaginis similiter atque in crucis effigie, se habet adoratio. Relativa enim est, tanquam eorum quæ ad aliquid sunt, prototypi et imaginis, juxta efatum magni Basilii 70. Honor enim imaginis ascendit. ad prototypum: una quippe est amborum adoratio, non scissa, neque divisa; sed in prototypo quidem essentialiter exsistens, in effigie vero expressa, relative. Quemadmodum et formæ species, illic quidem naturaliter, hic vero participatione. Qui ergo adorat imaginem cujuscunque, sive Christi, sive Deiparae, sive sancti, sive simpl. citer regis, sive principis, sive inferioris hominis; in hac adoravit illum cujus ipsa est imago; et ita adorans non errat, sed orthodoxe firmatus, eos qui veritati alterutram in partem obsistunt, merito repellit. Quinam vero hi sunt? tum ii qui venerandas imagines adorare abnuunt; tum ii qui in adoratione dicunt, prototypa ipsa se physice adorare: NOTÆ. In cod. Reg. ρηθ'. (*) Dogmatica.

quorum par est utrorumque blasphemia: illorum φυσικώς προσκυνεῖν ὧν ἀμφοτέρων ἐπίσης τὸ quidem, ut qui incarnationis mysteri:m tollant; horum vero. ut qui deos sive substantias faciant ea quæ natura procul absunt a prototypis. Quapropter adoranda estimago Christi (hic enim est colophon dissertationis) relative, non autem cultu l8triæ hoc enim naturæ ipsi Christi convenit; quandoquidem unica est Trinitatis latria. Ac ne ipsa quidem Deipara colenda est latria, neque crux ipsa vivifica. Sic neque Christi imagini deferenda est latria. sed adoratio: ita ut omnes adorationes, per media illorum prototypa, ad unam solamquæ sanctæ Trinitatis adorationem referantur. Aliæ namque non latreuticæ, sed adorativæ omnes, secundum discrimen inferioris aut eminentis personæ. - Joanni Grammatico (*). βλάσφημον· τῶν μὲν, ὡς ἀναιρούντων τὸ τῆς οἰκο νομίας μυστήριον· τῶν δὲ ὡς θεοποιούντων, ήτοι οὐσιοποιούντων τὰ μακρὰν ἀπέχοντα τῇ φύσει ἀπὸ τῶν πρωτοτύπων. Τοιγαροῦν προσκυνητέον τὴν εἰκόνα Χριστοῦ· ὧδε γὰρ ὁ κολοφών τοῦ λόγου· σχε τικῶς, ἀλλ᾽ οὐ λατρευτέον· τοῦτο γὰρ φυσικῶς ἐπ' αὐτοῦ Χριστοῦ· ἐπείπερ ἡ λατρεία μία τῆς Τριά δος. Καὶ οὐδὲ αὐτῇ Θεοτόκῳ λατρευτέον· οὐδὲ αὐτῷ τῷ ζωοποιῷ σταυρῷ. Οὕτως οὐδὲ τῷ Χριστοῦ εἰκόνι λατρευτέον· ἀλλὰ προσκυνητέον· πασῶν τῶν προσ κυνήσεων διὰ μέσου τῶν κατ᾿ αὐτὰς πρωτοτύπων, ἐπὶ τὴν μίαν καὶ μόνην λατρευτικὴν προσκύνησα τῆς ἁγίας Τριάδος αναφερομένων. Αἱ γὰρ ἄλλαι οὐ λατρευτικαί, ἀλλὰ προσκυνηταὶ ἅπασαι, κατὰ τὸ διάφορον τοῦ ὑφειμένου, ἡ προύχοντος προσώπου. ΡΞΗ΄ — Ιωάννη Γραμματικῷ. [5.] Quid sit suppositum. Minime fucatum sinceræ charitatis candorem demonstravit honorabilitas tua in his quæ corrigenda observavit in libro a nobis imperitis compo. sito. Et erunt illa quidemsigillatim cum libro conferenda. Quod vero hæsitasti, quo pacto suppositum sic intellexerimus; quasi aliter a te accipiatur sicut significasti: hæsitavimus nos quoque, quomodo hæsitarit vir undequaque doctissimus. Suppositum autem, vis admirande, beatus Leontius, cujus scholia exstant præstantissima, substantiam esse dicit cum hypostasi. Dicit porro et magnus Basilius, non in supposito. De sancta loquens Trinitate. Sed et sapientissimus Dionysius quodam loco ait: Multa quidem, ratione accidentium; sed unum « Τὸ ἀνυπόκριτόν σου τῆς εἰλικρινούς ἀγάπης δέξει χεν ἡ τιμιότης σου ἐν τοῖς ἐπανορθωτικοῖς σημειώ μασι, τοῦ πρὸς ἡμῶν τῶν ἀμαθῶν συνταχθέντος λέ γου. Καὶ ἔχει μὲν ἐκεῖνα οὕτως ή οὕτως συγκεκρίσθαι τῷ λόγῳ. Ἐπειδὴ δὲ ἀπόρησε, πῶς ἡμῖν νενόηται τὸ ὑποκείμενον, καὶ ὡς ἄλλως ἐκλαμβάνεσθαι παρ' αυτ τοῦ [Cod. Reg. αὐτῆς], καθὰ ὑπεσημήνατο συν απορήσαμεν καὶ ἡμεῖς, ὅτι ἀπόρησεν ὁ περὶ πάντα σοφός. Τὸ γὰρ ὑποκείμενον, ὦ θαυμάσιε. κατά Λεόντιον τὸν μακάριον, οὗ τὰ σχόλια ὑπερκαλή, ού σίαν εἶναι λέγει μετὰ ὑποστάσεως. Λέγει δε καὶ ὁ μέγας Βασίλειος, οὐκ ἐν τῷ ὑποκειμένῳ, ἐπὶ τές ἁγίας Τριάδος. ᾿Αλλὰ γὰρ καὶ ὁ πάνσοφος Διονύσιος ὧδε πού φησι τό· «Πολλὰ τοῖς συμβεβηκόσιν, ὁ τῇ ὑποκειμένῳ. Συμβεβηκότα δε οὐκ ἐν τῇ καθόλου οὐ σίᾳ, ἀλλ' ἐν τῇ ὑποστάσει τεθεώρηται, ὡς οἶσθα.» Ωστε εἰπὼν τό· «Πολλὰ τοῖς συμβεβηκόσιν, ἐν τῷ υποκειμένῳ·» τὸ ὑποκείμενον, οὐσίαν μετὰ ὑποστάσεως εἴληφε· καὶ οὐκ ἔξω τοῦ εἰκότος, ὡς οἶμαι, τῷ κεῖσθαι ἐν τῷ λόγῳ. Πῶς γὰρ ἂν τῷ μὴ ἐν τῷ ὑποκειμένῳ, μὴ οὐχὶ τρισὶ καὶ ὀνόμασι καὶ πράγμασι θεολογηθήσεται; ὡς εἶναι τὸ ὑποκείμενον οὐδεν ἄλλο, ἢ οὐσίαν μετὰ ὑποστάσεως. Εἰ δέ τι οπτική. τερον εξενεχθείη [cod. Reg. ἐξευρεθείη] ἐν τῇ ἁγια σύνη σου, μὴ παραιτήσηται διδάξαι, τὸ δῶρον πρὸς τῆς ἐγκαλλωπιζόμενον [cod. Reg. ἐγκωμιαζόμενον]. ΡΞΘ΄ Θεόδωρος ὑπὲρ Εὐστρατίου ἡγουμένου. [ψιδ'.) ratione suppositi. Accidentia autem non in substantia universali, sed in hypostasi spectantur, sicut nosti.» Itaque cum ait: «Multa quidem ratione accidentium, unum vero ratione suppositi:» suppositum intellexit substantiam cum hypostasi; neque, ut reor, aliter quam debuit, in libro scriptum est. Quare enim, si non est unum supposito, non tribus etiam nominibus et rebus a theologis explicabitur? ita ut suppositum aliud nihil sit quam substantia cum hypostasi. Quod si quid acutius inventum fuerit a sanctitate tua, id docere nos, et perpolitum ab ipsa munus impertiri non recuset. CLXIX. Theodorus pro Eustratio præposito ("). Quod Christus sit incircumscriptus et circumscriptus. Propositio, quam sanæ doctrinæ arbitraris, o amice, ut alias antecedentes vel subsequentes dictiunculas, tanquam ineptas et solœcas omittam, ad verbum est hujusmodi: Quandoquidem Christus verus Deus noster, duas naturas, duas voluntates,duas operationes, unicam vero habeat duarum naturarum personam,cujusnam effingam personam? Quoniam igitur, Ecquam personam, rogasti, audi attente. Quæ formam assumpsit: siquidem forma expers imago (*) Dogmatica. Dogmatica. ΝΟΤΕ. Το πρόβλημα τῆς δοκούσης σοι εὐδοξίας, ὦ τῶ, ἵνα τάλλα σοι προηγούμενα καὶ ἑπόμενα λεξει δια, ὡς ἀσύφιλα τε καὶ σεσολοικισμένα παρά τοιοῦτόν ἐστιν ἐπὶ λέξεως· Χριστὸς ὁ ἀληθινός Θεός ἡμῶν, δύο φύσεις, δύο θελήσεις, δύο ἐνεργείας, ἐν δε πρόσωπον ἔχων τῶν δύο φύσεων, τίνος εἰκονίσω πρόσωπον; Επειδή οὖν ἠρώτησας, Ποῖον πρόσωπον ἄκουσον ἐμμελῶς. Τὸ εἰδοποιηθέν· ἐπειδὴ ὁ ἀνείδεος χαρακτήρ τῆς ὑποστάσεως τοῦ Πατρὸς εἰδοποιήθη In cod. Reg. ρξ In cod. Reg. ρξη.

EPISTOLARUM LIB. II. τὸ καθ᾿ ἡμᾶς. Τὸ ἔγχρονον· ἐπειδὴ ὁ ἀἴδιος παρά- substantiæ Patris, for mam scilicet nostram induit. τασιν ἔχει [Cod. Reg. είληφε χρονικήν. Τὸ ἔχον ὀφθαλμούς, ἦτα, ῥίνα, στόμα, παρειάς· ἐπειδὴ ὁ ἀσχημάτιστος ἐν σχήματι ευρέθη ὡς ἄνθρωπος. Τὸ φιληθέν· ἐπειδὴ ὁ ἀπερίληπτος περιληφθεὶς, ἐφιλήθη ὑπὸ τοῦ προδότου. Τὸ ῥαπισθέν· ἐπειδὴ ὁ ἀναφὴς ἔπαφος γεγνώς, ἐῤῥαπίσθη ὑπὸ τοῦ ὑπηρέτου. Τὸ ἐν σταυρῷ ὀφθὲν ἐγκάρσιον· ἐπειδὴ ὁ ἀθάνατος κλίνας τὴν κεφαλὴν παρέδωκε τὸ Πνεῦμα. Καὶ οὐ δυοῖν προσώπων τοῦτο ἐμφαντικόν· ἀπαγε τῆς ἀσεβείας· ἀλλ᾽ ἑνὸς προσώπου τοῦ ἐκ δύο, καὶ ἐν δυσὶ φύσεσιν ὄντος ἀδιαιρέτως καὶ ἀσυγχύτως ἀποδεικτικόν. Διό φησιν ὁ ἱερὸς ᾿Απόστολος· Περὶ τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ τοῦ γενομένου ἐκ σπέρματος Δαυίδ κατὰ σάρκαι τοῦ ὁρισθέντος Υἱοῦ Θεοῦ ἐν δυνάμει κατὰ πνεύμα άγιωσύνης. Τοίνυν δέδειχέ σοι, διὰ τοῦ εἰπεῖν, κατὰ σάρκα, περγραπτὸν εἶναι, ἤτοι ἐξεικονισμένον· διὰ δὲ τοῦ φάναι, κατὰ πνεύμα άγιωσύ. νης, ἀπεργίραπτὸν αὐτὸν ὑπάρχειν Ιησούν Χριστόν· ἀφ᾽ οὗ ἐξειληφότες πάντες οἱ θεοφόροι Πατέρες βοῶσε τρανότατα περιγραπτὸν αὐτὸν καὶ ἀπερίγραπτον, ὁρατόν τε καὶ ἀόρατον, ἔγχρονόν τε καὶ ἀίδιον. Quæ tempori subest: quia æternus extensionem habet temporariam, Quæ oculos habet, aures, nasum, os, malas: quia figura carens, in figura inventus est ut homo. Quæ osculum excepit: quia incomprehensibilis comprehensus, osculo affectus est a proditore. Quæ alapam pertulit: quia qui tangi non poterat, is tactui factus obnoxius, alapa cæsus est a ministro. Quæ in cruce visa est transversim exporrecta: quia immortalis inclinato capite tradidit spiritum. Neque vero duas personas hoc demonstrat apage hanc impietatem: sed unam personam, ex duabus et in duabus naturis indivise inconfuseque exsistentem ostendit. Unde ait sanctus Apostolus: De Filio suo, qui factus est ex semine David secundum carnem: qui prædestinatus est Filius Dei in virtute secundum spiritum sanctificationis”. Igitur ostendit tibi, cum dicet secundum carnem, circumscribi posse seu effigiari: cum dicit autem secundum spiritum sanctificationis, incircumscriptum esse eundem Jesum Christum. quo edocti omnes divini patres clarissima voce prædicant, illum et circumscriptum et incircumscriptum, visibilem et invisibilem, temporarium et æternum. Quod si non intelligis, Judaica est propositio: quo autem pacto, duarum naturarum Christum dicens, tantummodo incircumscriptum dicis? hoc enim unicam ejus naturam significat. Qui vero duarum dicat, et circumscriptum consequens est dicere, et incircumscriptum, igitur tibi ipse contradicis. Εἰ δὲ οὐ χωρεῖς, Ἰουδαϊκὸν τὸ λῆμμα· πῶς δὲ καὶ δύο φύσεων τὸν Χριστὸν λέγων, φὴς ἀπερίγραπτον μόνον· τοῦτο γὰρ μιᾶς φύσεως αὐτοῦ ἐστι σημαντι κόν. Τὸ δὲ τῶν δύο, τὸ περιγραπτὸν εἰπειῖν ἀκολού θως καὶ ἀπερίγραπτον. Οὐκοῦν ἑαυτῷ ἐναντιολογεῖς. Εἰ γὰρ ἀπερίγραπτος μόνον δοκεῖ σοι, τοῦτο καὶ Μανιχαίῳ τῷ ἀπαμφιεννύντι τὸν Λόγον τῆς ἀν- Nam si incircumscriptus tantum tibi videtur, idθρωπότητος. Ο γάρ τήσδε γυμνός, ἀπερίγραπτος καὶ ἀνεξεικόνιστος. Ταὐτὸν γὰρ ἀμφότερα. Η πῶς πάλιν μετέχεις τοῦ σώματος καὶ αἵματος τοῦ Χριστοῦ, αὐτοῦ ὄντος κατὰ σὲ ἀπεριγράπτου, ὧν δε μετέχεις περιγεγραμμένων; ἢ μὴ μέτεχε, ὦ βελτι στε, ή μετέχων ὁμολόγει τοῦ περιγεγραμμένου Χρι στοῦ μετέχειν τὸ περιγεγραμμένον σῶμα καὶ αἷμα· ἵνα μὴ Παυλιανίζης· ὡς ψιλοῦ ἀνθρώπου μετέχων, ἀλλ᾽ οὐ Θεοῦ σεσαρκωμένου. Συνῆκται οὖν ἐξ ἁληθείας αραρότως, ως ο περιγράφουν τον Χριστόν, οὐκ ἀνθρωπολάτρης κατά Νεστόριον, ἢ κτισματολάτρης κατά Αρειον, ὡς ἐφληνάφησας ἀμαθαίνων· άλλ, ἀπρὶς ὀρθόδοξος Χριστιανὸς ἀληθέστατος· ὡς καὶ ὁ μὴ περιγράφων κατὰ σέ, Μανιχαίζων ὁμοῦ τε καὶ Παυλιανίζων· τὸ μὲν τῇ τοῦ ἀπεριγράπτου φωνή γυμνὸν Θεὸν εἰσάγων, φαντασιωδῶς ἐνανθρωπήτὸ δὲ τῇ αὐτῇ φωνῇ τοῦ ἀπεριγράπτου, ὡς ψιλοῦ ἀνθρώπου μετέχων σῶμα καὶ αἷμα κατὰ Παῦλον, καὶ οὐ Θεοῦ ἀληθῶς ἐνανθρωπήσαντα σαντος. ΡΟΥ – Θεοδώρῳ διακόνῳ. [ψαγ.] ipsum et Manichæo, qui Verbum spoliat humanitate qui enim illa caret, incircumscriptus est et ineffigiabilis.ldem enim sunt ambo. Aut rursus quomodo participas corpus et sanguinem Christi, cum ipse tua sententia sit incircumscriptus, et circumscripta sint ea quæ participas? Aut participare abstine, vir optime, aut participans confitere te circumscripti Christi circumscriptum corpus et sanguinem participare: ut non Paulianizes, velut nudum hom minem, et non Deum incarnatum participans. Apte igitur ex veritate conclusum est, eum qui Christum circumscribit, pan esse hominis adoratorem juxta Nestorium, nec creatures adoratorem, juxta Arium, sicut tu imperite nugatus esd orthodoxum mordicus, verissimumque Christianum: quemad modum qui tecum non circumscribit, in Manichæi simul et Pauli hæreses incurrit: in illam quidem, ipsa incircumscripti voce inducens nudum Deum, phantastice hominem factum; in hanc vero, per eamdem incircumscripti vocem, ut qui nudi hominis corpus et sanguinem percipiat secundum Paulum, et non Dei vere hominis facti. Confutatoria hæreticarum quæstionum. Ηκω τῇ ἐπιτροπη τῆς ἀγάπης σου ἐπὶ τῇ ἀπαν 71 Rom. 1, 3. In cod. Reg. ρξς'. Theodoro diacono (*). Venio, charitatis tuæ mandato, ad refellendas NOTÆ. (*) Dogmatica,

hæreticorum objectiones: quas si recte confutavero, τήσει τῶν αἱρετικῶν προβλημάτων scriptioni sigillum appone; sin minus, explicabis ipse dilucidius. Quia vero commode solvi hæretica objectio non potest, nisi propositio ipsa exponatur, priore illa loco statuetur, tum deinde fdes orthodoxa. Objectio hæretici. Unam naturam Dei Verbi incarnatam confitens, totum quiddam Christum, sive unam totalitatem ex partibus, divinitate scilicet et humanitate, dicitis. Interrogamus ergo, quidnam sancta Trinitati annumeratis? totumne, an partem? Et siquidem totum, non erit sancta Trinitas consubstantialis: si vero partem, aut divinitatem annumerantes, extra sanctam Trinitatem perspicue humanitatem relinquitis; aut humanitatem annomerantes, divinitatem extra Trinitatem dicere deprehendemini. Solutio objectionis. Unam naturam Verbi incarnatam confitentes, non simpliciter totum quiddam Christum, sed ex duabus totalitatibus simul conjunctis, divinitate et humanitate,confitemur: secundum quas totalitates, quæ ut partes ad compositionem assumptæ sunt, totus est, tanquam Deus, Patri et Spiritui sancto naturaliter conjunctus; et totus, velut homo, cum matre et nobis substantialiter cooptatus; singulari charactere colligans extrema in seipso, extremorumque definitiones illæsas et inconfusas in unione conservans. In quo Trinitas manet Trinitas, alienum quidquam a natura per additionem non admittens; et humanitas manet humanitas, ab unita sibi divinitate minime divisa. Quapropter rationis expers fuit objectio tua, ex Acephalorum confundentium hæresi ebulliens. Objectio altera ejusdem hæretici. Hic Christus, quem nos confitemur, annumeratur sanctæ Trinitati, vel non. Et si quidem sanctæ Trinitati annumeratur, quo pacto jam Trinitas erit consubstantialis? Si autem non annumeratur, nec Deus erit, sed nudus tantum homo. Quibus vos verbis dubitationem solvetis, illæsam de uno Christo servantes opinionem; eadem ipsa nobis ad hanc sufficient. Solutio objectionis. Hic Christus, quem nos confitemur, quibus veritatis verbis priorem objectionem repulit, iisdem et præsentem repellet, ut quæ parem continet impietatem. Quem vero vos Christum, unam scilicet ex partibus, divinitate et humanitate, totalitatem naturalem prædicatis, nec consubstantialis est Patri, siquidem Pater Deus solum est, et non homo: neque consubstantialis matri; siquidem mater homo est tantum, et non Deus: et tempus est ut Christos alios quæratis, quibus iste sit consubstantialis; siquidem non est ullam reperire naturam quæ unius tantum personæ propria sit. Quod si non inveniatis, · καὶ εἰ μὲν ἀπαντήσοιμι, ἐπίθες τὴν σφραγίδα τῷ λόγῳ· εἰ δι μήγε, σαφηνίσειας αὐτὸς εὐκρινέστερον. Ἐπεὶ δὲ οὐχ οἷόν τε εν μάλα διαλύσαι τὸ αἱρετικόν πρόβλημα, [Cod. Reg. φρόνημα] εἰ μὴ αὐτὴ ἡ πρότασις ἀπο δείκνυται [Cod. Reg. Υποδείκνυτο], πρῶτον κείσθω αὕτη, καὶ εἶθ᾽ οὕτως ἡ ὀρθόδοξος πίστις. JGod.Reg. λύσις.] Πρόβλημα αἱρετικού. Μίαν φύσιν τοῦ Θεοῦ Λόγου σεσαρκωμένην όμολο γοῦντες, ὅλον τι τὸν Χριστόν, ήγουν μίαν ὁλότητα ἐκ μερῶν, θεότητός τε καὶ ἀνθρωπότητος δηλονότι, λέγετε. Πυνθανόμεθα οὖν, τί συναριθμεῖτε τῇ ἁγία Τριάδι; τὸ ὅλον, ἢ τὸ μέρος; καὶ εἰ μὲν τὸ ὅλον, οὐκ ἔσται ὁμοούσιος ἡ ἁγία Τριάς· εἰ δὲ τὸ μέρος, τῇ τὴν θεότητα συναριθμούντες, ἐκτὸς τῆς ἁγίας Τριάδος τὴν ἀνθρωπότητα προδήλως καταλιμπάνετε· ἢ τὴν ἀνθρωπότητα συναριθμούντες, ἁλώσεσθε τῆς Τριάδος ἐκτὸς τὴν θεότητα λέγοντες. Λύσις πρὸς τοῦτο. Μίαν φύσιν τοῦ Λόγου σεσαρκωμένην ὁμολογοῦν τες, οὐχ ἁπλῶς ὅλον τι τὸν Χριστόν, ἀλλ᾽ ἐκ δυοίν ὁλοτήτων συνενηνεγμένων, θεότητός τε καὶ ἀνθρωπό τητος, ὁμολογοῦμεν· καθ᾿ ὡς ὁλότητας τὰς ὡς μέρι πρὸς τὴν σύνθεσιν ειλημμένας, όλος ἐστὶν, ὡς Θεός, τῷ Πατρί τε καὶ τῷ Πνεύματι φυσικῶς συνημμένος· καὶ ὅλος, ὡς ἄνθρωπος, τῇ μητρὶ καὶ ἡμῖν οὐσιωδῶς συντεταγμένος· τῷ μοναδικῷ χαρακτῆρι τὰ ἄκρα πρὸς ἑαυτὸν συνδέων, καὶ τοὺς τῶν ἄκρων όρους ἀλώβητους καὶ ἀσυγχύτους ἐν τῇ ἐνώσει διαφυλάτ των. Εφ᾽ ᾧ ἡ Τριάς μένει Τριάς, ἀσυμφυές τι εἰς προσθήκην μὴ προσιεμένη· καὶ ἡ ἀνθρωπότης μέχει ἀνθρωπότης, τῆς ἐνωθείσης αὐτῇ θεότητος μήπω διαιρουμένη. Ωστε σου ἀλογῶδες το πρόβλημα τῆς τῶν ᾿Ακεφάλων συγχυτικῆς αἱρέσεως ἀποζευγνύ μενον. · Τοῦ αὐτοῦ αἱρετικοῦ ἕτερον πρόβλημα. Οὗτος ὁ Χριστὸς ὁ παρ' ἡμῶν ὁμολογούμενος συν αριθμεῖται τῇ ἁγίᾳ Τριάδι, ἡ ού. Καὶ εἰ μὲν συναρι θρεῖται τῇ ἁγίας Τριάδι, πῶς ἔσται λοιπὸν ἡ Τρις ὁμοούσιος; εἰ δὲ οὐ συναριθμεῖται, οὐδὲ Θεὸς ἔσται, ἀλλὰ μόνον ψιλός άνθρωπος. Οἷς τοίνυν ὑμεῖς τ ἀπορίαν ἐπιλύσεσθε λόγοις, τὴν περὶ ἑνὸς Χριστιά φυλάττοντες δόξαν ἀπήμαντον, οὗτοι καὶ ἡμῖν προς ταύτην ἀρκέσουσιν. Λύσις πρὸς τοῦτο. Οὗτος ὁ Χριστὸς ὁ παρ' ἡμῶν ὁμολογούμενος, οἷς λόγοις ἀληθότητος ἐξεκρούσατο τὴν προτέραν πρότα σιν, τούτοις, καὶ τὴν παροῦσαν συγκρούσειεν, ὡς ἱσοῤῥόπως τὸ ἀσεβὲς ἔχουσαν. Ον δὲ ὑμεῖς Χριστόν, ἤγουν μίαν ὁλότηρα φυσικὴν ἐκ μερῶν, θεότητός το καὶ ἀνθρωπότητος, πρεσβεύετε, οὔτε ὁμοούσιος αν εἴη τῷ Πατρὶ, εἴπερ ὁ Πατήρ Θεός μόνον, ἀλλ᾽ οὐχὶ καὶ ἄνθρωπος· οὔτε ὁμοούσιος τῇ μητρὶ, εἴπερ ἡ μήτ της άνθρωπος μόνον, ἀλλ' οὐχὶ καὶ Θεός· καὶ ὡρα ὑμῖν ζητεῖν ἑτέρους Χριστούς, οἷς οὗτος ἂν εἴη όμο ούσιος· ἐπεὶ μὴ οἷον τε μονοπρόσωπον φύσιν γνωρί ζεσθαι· Εἰ δὲ οὐχ εὑρίσκοισε, τοῖς ἰδίοις προβλήματ

EPISTOLARUM LIB. II. σιν εαλωκότες, τῷ κινῷ ἀναπλασμῷ οὐ Χριστὸν εἶναι propriis objectionibus capti, hoc inani fgmento ὅλως δοξάζοιτε. Christum prorsus non esse docebitis. ΡΟΛ΄ — Νικήνα μονάζοντι. [ψαδ'.] CLXXI. Nicetæ monacho ("). Quod quemadmodum omnis vir perfectus, etiamsi in apostolico ordine censeatur indiget libro evangelico; sic et pictura historiæ quæ in eo libro continetur. Τὸ παρὰ τῆς ὁσιότητος ἡμῶν διὰ τοῦ θεοφιλεστά του μητροπολίτου ἀποσταλιν ἡμῖν βιβλίον ἀνέγνω μεν. Καὶ οὐκ ἔστιν ὁ τοῦτο συγγραψάμενος ἐπὶ τῷ δόγματι τῶν σεπτῶν εἰκόνων ὀρθοφρονῶν. Λέγει γὰρ τάδε· «Τὴν ἄῤῥητον καὶ ἀπερίληπτον εἰς ἡμᾶς τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίαν, καὶ τοὺς ἱεροὺς τῶν ἁγίων ἀγῶν νας ἐν Γράμμασι μὲν ἡμεῖς ἱεροῖς ἀνευφημεῖσθαι διατυπούμεν, οὐδεμιᾷ πλάσει τὸ ἐφ' ἡμῖν ἢ γραφή καθάπερ [Cod. Reg. καθάπαξ] ὁδόμενοι. Συγχωρού μεν δὲ τοῖς ἁπλουστέροις ἀτελεστέροις αὐτοῖς ὑπὸ άρχουσιν, ὑπὸ συμφυούς αὐτῶς ἐναγωγῆς, καὶ ὄψει τῇ αὐτοῖς συμμέτρῳ, τὰ τοιαῦτα ἐν εἰσαγωγῆς τρό πῳ μανθάνειν.» Τί οὖν ἔστιν ἐν τούτοις εἰπεῖν; Πρῶτον μὲν ὅτι διαίρεσιν τῆς μιᾶς καὶ ἐντελοῦς, καὶ μηδ' ὁτιοῦν πρόσθεσιν ἢ ὑφαίρεσιν προσιεμέν νης πίστεως ἡμῶν ἀπεργάζεται· ἑαυτῷ μὲν τὴν διὰ τῶν ἱερῶν Γραμμάτων απονέμων διατύπωσιν· τοῖς ἁπλουστέροις δὲ δῆθεν καὶ ἀτελεστέροις ὑπάρχουσι τὴν ἐν πλάσει καὶ γραφῇ ἱστορίαν ἀποίσάς. Επειτα αὐτῷ μὲν ἀνάπτει τὸ τέλειον τῆς χάριτος· τοῖς δὲ τὴν Ἰουδαϊκὴν ἀποῤῥίπτει νηπιότητα, δεομένοις συμφυοῦς ἀναγωγῆς. Οὐκοῦν κατ αὐτὸν διαψεύδεται ὁ ἱερὸς Απόστολος φάσκων· Οὐκ ἔνι Ἰουδαῖος, οὐδὲ Ἕλλην· οὐκ ἔνι δοῦλος, οὐδὲ ἐλεύθερος· οὐκ ἔνι ἄρσεν καὶ θῆλυ. Πάντες γὰρ ὑμεῖς εἰς ἐστε ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ. Εἰ δὲ ἀληθεύει, ὥσπερ οὖν ἠλήθενται, καὶ Εἰς Κύριος, μία πίστις, εν βάπο τισμα· τίς ἡ κενὴ αὕτη διαίρεσις εἰς δύο τμήματα ἄνισα; τὸ ἔθνος τὸ ἅγιον, τὸ βασίλειον ιεράτευμα, ἀποκpizzeri· καὶ τὸ μὲν εἶναι τῆς ἐντελεστέρας μοίρας· τὸ δε τῆς ὑφειμενεστέρας. Έπειτα, ὅτι ἐπειδὴ πᾶς εὐ φρανῶν ἐφίεται τελειότητος· νεμεσητὸν ἡγήσεται τὸ ἀτελές· κἀντεῦθεν ἐξ ἀναγκαίου παρέλκον ἐστὶ τὸ τῆς ἱστορίας δόγμα. Εναντιοῦται δὲ ὅτι μάλιστα καὶ τῷ μεγάλῳ Βασιλείῳ, μὴ ταυτίζων τὰ ὑπ' ἐκείνου Επίσης δογματιζόμενα. «γὰρ ὁ λόγος, φησὶ, τῆς ἱστορίας δι' ἀκοῆς παρίστησι, ταῦτα γραφική στο πῶσα διὰ μιμήσεως δείκνυσιν.» Αντανίσταται άρα ὁ γεννάδας τοῖς ἱεροῖς Λογίοις, ὥσπερ καὶ τῷ κορυφαίῳ Πατρί· καὶ οἰόμενος ἄλλον ἐπ' αὐτῷ δὴ τούτῳ τῷ δόγματι διορθοῦσθαι, αὐτὸς πεφώραται όφλισκά. των μάταια. Καὶ διὰ τοῦτο ἡμεῖς μὲν πάντη διαγρά φομεν τὰ τοιαῦτα βατταρίσματα. Υπομιμνήσκομεν δὲ καὶ τὴν ὑμετέραν ἐμμέλειαν, τῷ αὐτῷ στοιχεῖν κανόνι τῆς ὀρθδοξίας, εἰδυῖαν ὅτι ὡς δεῖται πᾶς τέσ λειος, κἂν ἐν ἀποστολικῷ ἀξιώματι κατείλεκται, τῆς εὐαγγελικῶς δέλτου· οὕτω καὶ τῆς κατ' αὐτὴν γραφι κῆς ἱστορίας· ὅτι καὶ τῆς ἴσης τιμῆς τε καὶ προσο κυνήσεως ἀμφότερα. Quem sanctitas vestra per religiosissimum metropolitam ad nos librum misit, legimus, et profecto, qui hunc scripsit, in venerandarum imaginum dogmate non recte sentit. Hæc enim dicit: • Ineffabilem et incomprehensam Dei erga nos benignitatem, et sacros Sanctorum agones in Litteris quidem sacris laudari affirmamus, nullo nos figmento, quantum in nobis est, vel pictura velut oblectantes. Permittimus autem simplicioribus, cum imperfectiores sint, pro naturali ipsorum persuasione, etiam aspectu ipsis congruente, talia per modum introductionis doceri.» Quid ad hæc igitur dicendum est? Primum quidem, quod unius et perfectæ, nullamque vel additionem vel substractionem admittentis fidei nostræ divisionem instituit; sibi ipsi quidem petitam ex sacris Litteris delineationem attribuens; simplicioribus vero atque imperfectioribus videlicet, per fictas vel pictas effigies ediscendi studium deferens. Deinde sibi quidem perfectionem gratiæ adaptat: aliis vero Judaicam relinquit infantiam, qui naturali institutione indigeant. Igitur secundum ipsum mentitur sanctus Apostolus cum ait: Non est Judœus, neque Græcus: non est servus, neque liber: non est masculus, neque femina. Omnes enim vos unum estis in Christo Jesu 18. Sin autem verum dicit, ut certe dicit, et Unus Dominus, una fides, unum baptisma 18: quænam est hæc inanis divisio in segmenta duo inæqualia? gentem sanctam, regale sacerdotium 7, dirimi: et alios quidem perfectioris partis esse, alios deterioris. Deinde, quoniam unusquisque si sapit perfectionem expetit; odio dignum ducet quod imperfectum est; atque hinc necessario supervacaneum est dogma picturæ. Adversatur et quam maxime magno Basilio, non assentiens, nec ea simul conjungens quæ ille ex quo docuit. «Quæ enim, inquit, historias sermo per aures representat, hæc pictura silens per imitationem ostendit”.» Repugnat ergo vir egregius sacris Scripturis, sicut et præ stantissimo Patri: et dum alium in hoc ipso dogmate corrigere studet, ipse frivola dixisse deprehenditur. Et hanc prorsus ob causam tales nugas nos quidem omnino rejicimus. Commonefacimus autem diligentiam vestram, ut eamdem sequatur regulam fidei orthodoxe, sciens, quemadmodum perfectus quisque, licet apostolica dignitate ornatus sit, evangelica eget pagina; ita et pictura secundum illam expressa: quoniam ejusdem honoris atque adorationis utrumque. 1 Galat. in, 28.” Ephes. 1v, 5. 74 I Petr. 11, 9. " Hom. xx, in 40 martyres. In cod. Reg. ρξη. NOTÆ. (*) Dogmatica.

Hesychio protonotario (*). POB' Ἡσυχίῳ πρωτονοταρίῳ. [ψαέ.] Καλὴ μὲν ἡ ἐπιστολὴ τῆς παγκαλου σου τιμιότητος, καὶ ὡς ἀπ' ἀγαθοῦ θησαυροῦ τῆς καρδίας εξαγο ρευθεῖσα· καὶ ὡς τῷ κάλλει τῆς ἀγάπης αναγλαί σθεῖσα. Οὐ μὴν ὡς ἀπεσέμνυνεν ἡμᾶς τοὺς ἀμούσους, λόγους εγκωμίων ἔχει. Πότε γὰρ ἐγενόμην, ὡς φές, λύχνος καιόμενος καὶ φαίνων, ἐν ᾧ ὁ Δεσπότης μου ἠγαλλιάσω φωτιζόμενος; ἢ πηγή ναουσα διειδί στατα, ἀφ' ἡ ἠῤῥύσατο ἡ φιλότης σου λόγου σωτής. ριον; καὶ οὐχὶ τοὐναντίον μᾶλλον ἐσκότασεν ὑπὲρ ἀσβόλην, προφητικῶς εἰπεῖν, τὸ εἶδος ἡμῶν τῷ τοῦ βίου ἀχρηστότητι; καὶ ὁ λόγος ἠσθένησεν οὐκ ἔχων τὴν ἐξ ἔργου δύναμιν, εἰς ἐνίδρυσιν τοῦ ἀκούοντος; Καὶ ταῦτα λέγω, οὐ τὴν ἐν τῇ Σμύρνη φυλακήν και κίζων· μή τι γένοιτο! ἡ μὲν γὰρ σεβαστή, σεβαστής ομολογίας μοι φρουρός· ἐμαυτὸν δὲ αἰτιώμενος, ὡς οὐκ ἀξίως ἐν αὐτῇ πολιτευσάμενον. 'Αλλ᾽ ἀφεὶς ταῦ τα, ὡς τῆς ἀγάπης ὄντα συμβόλαια, ἐπὶ τὸ κατ επείγον τὸν λόγον μεθαρμό είμαι. Εσήμανεν ἡμῖν ἡ χρηστότης σου, ὡς δύο ἔχειν, στόμως εἰπεῖν, θα δωρήτους θυγατέρας· καὶ τὴν μὲν πρώτων πρό γενν νήσεως καθυποσχέσθαι δι' ἀφιερώσεως τοῦ μοναδικού βίου Θεῷ· τὴν δε δευτέραν ἐν μεταιχμίῳ φέρεσθαι· νῦν δὲ μεταβεβουλεύσθαι ἐναλλάξ ποιήσασθαι κατά τινα ἀναγκαίαν περιπέτειαν· ὥστε τὴν ὑποσχεθεῖστοι ἀπονείμαι τῷ κόσμῳ, ήγουν ἀποδόσθαι ἀνδρὶ καλῷ τε τὰ πάντα, καὶ τῷ παιδὶ συνηλικιώτῃ· τὴν δι ό μεταιχμίῳ κομιδή νέαν οὖσαν καὶ οὐ συντρέχουσα τῇ ἡλικίᾳ, ἀναθεῖναι Θεῷ· κἂν τούτῳ σκάζει, επί δυσχεραίνειν, μή πως ἐναντιοθελώς εἴη τῷ θεῷ. Εδει μὲν οὖν, ὦν δέσποτα τιμιώτατε, άλλους πολέ νεσθαι περὶ τοῦδε τοῦ δράματος, καὶ παρ' αὐτῶν ὡς De filiæ consecratione: et ne ullatenus cum hæreticis communicet. Præclara quidem epistola præstantissimæ hono. rificentiæ tuæ, et tanquam de bono thesauro cordis profecta, et tanquam pulchritudine radians chari- - tatis: non hoc tamen nomine laudanda, quod nos imperitos laudibus extollebat. Ecquando enim factus sum, quod ais, lucerna ardens et lucens 14, in qua tu Dominus meus luce collustratus exsultaveris? aut fons limpidissime fluens, de quo dilectio tua sermonem salutarem hauserit? Annon potius obscurata est e contrario facies nostra supra fuliginem, ut cum propheta loquar ", per vitæ inutilitatem? et sermo noster operis viribus destitutus elanguit ad erudiendum talem auditorem? Quæ quidem a me dicuntur, non quod Smyrnensem custodiam vituperem; absit! veneranda enim illa, venerandæ confessionis meæ custós: sed ut meipsum culpem, qui non pro eo ac decuit in illa versatus sim. Verum bis omissis, quæ indicia sunt charitatis, ad institutum orationem converto. Significavit nobis bonitas tua, duas te, ut verbo dicam, habere filias a Deo datas; et priorem quidem, autequam nasceretur, Deo per vitæ monastica consecrationem spopondisse; alteram in medio et ancipiti reliquisse: nunc autem mutato consilio, vice versa facere constituisse ob quamdam necessitatem quæ incidit: ut nempe Deo promissam, mundo assignes, hoc est viro tradas omni ex parte laudabili, ejusdemque cum puella ætatis; in medio autem relictam, admodum juvenculam et imparem ætate, offeras Deo; et in hoc vacillare te ac perplexum esse, ne forte id repugnet voluntati Dei. Debueras quidem, Domine honoratissime, hac de re alios G προφερεστέρων κατὰ γνῶσιν τῆς ἡμῶν οὐθανότητες, interrogare, ab iisque, ut qui scientia nobis antecellant, solutionem accipere; neque a nobis tam longo locorum intervallo disjunctis responsum requirere. Attamen quando pro ea quam habuisti fiducia sic statuisti; re cum Dei amantissimo archiepiscopo et fratre nostro considerata, judicavimus eam esse præter officium, et præter rectam fidem, præterque ea quæ unquam fuerint exempla. Olim Anna illa celebris Samuelem priusquam nasceretur pollicita, quem promiserat non commutavit, tametsi alios habebat filios, sed hunc ipsum obtulit Deo. Beata Nonna, cum Gregorium Theologum similiter promisisset, votum suum Deo reddidit. Sanctus item Euthymius, Deo a parentibus datus ante nativitatem, non est postea commutatus. Qui admirabiles plane in mundo visi sunt: quorum causa et parentes beati prædicati sunt. Quo igitur pacto nos, vir admirande, contra hæc agentes, extra reprehensionem erimus? ac non potius perstringet nos beatus Petrus, alicubi dicens: Nonne 76 Joan. v, 35. 77 Thren. 1V, λαμβάνειν τὴν λύσιν, καὶ μὴ τοσούτῳ μήκει διμαι σμένους ἡμᾶς τῇ θέσει τοῦ τόπου ἐπαναλαμβάνο εἰς ἀπόκρισιν. Ομως ἐπειδὴ κέκρικας, οἷς πιπί στευκας τρόποις· τοῦτο δὴ μετὰ τοῦ θεοφιλεστάτου ἀρχιεπισκόπου καὶ ἀδελφοῦ ἡμῶν συνέσκεπται ὡς παρὰ τὸ δέον τὸ πρᾶγμα, καὶ παρὰ τὴν ὀρθὴν πί στιν [Cod. Reg. κρίσιν], καὶ παρὰ τὰ ἐξ αἰῶνας παραδείγματα. Πάλαι Αννα ἡ ἀοίδιμος τὸν Σαμολ πρὸ γεννήσεως ὑποσχομένη, οὐχ ὑπήλλαξε τὸν ὑπ σχεθέντα, καί τοι έχουσα καὶ ἑτέρους παῖδας, αλλά τοῦτον προσήγαγε τῷ Θεῷ. Νόννα ή μακαρία, ώστε τως υποσχομένη Γρηγόριον τὸν Θεολόγον, ἀπέδια τῷ Θεῷ τὴν εὐχὴν αὐτῆς. Καὶ μὴν ὁ ἅγιος Εὐθύμιος δοτὸς τῷ Θεῷ παρα τοῖς γονεῦσι πρό γεννήσεως, και οὐ διήλλακται μετὰ τὴν γέννησιν. Οἱ καὶ χρῆμά τι θαυμαστὸν τῷ κόσμῳ ὤφθησαν· ἐξ ὧν καὶ οἱ τομείς μεμακάρηνται. Πῶς δ᾽ ἂν οὖν ἡμεῖς, ὦ θαυμαστέ τατε [Cod. Reg. συνετώτατε], παρὰ ταῦτα ποιοῦν τες, ἔξω ἐγκλήματος πέσοιμεν; καὶ οὐχὶ μᾶλλον καθάψοιτο ἡμῶν ὁ μακάριος Πέτρος ὧδέ που λέγων· (*) Dogmatica. NOTÆ. In cod. Reg. ρξθ'.

EPISTOLARUM LIB. II. Οὐχὶ μένον σοι ἔμενε, καὶ πραθὲν ἐν τῇ σῇ ἔξω tibimanensmanebat, et venumdatum in tua erat po ουσίᾳ υπήρχε; τί ὅτι ἔθου ἐν τῇ καρδίᾳ σου τὸ πρᾶγμα τοῦτο; καὶ τὸ ἑξῆς δύσφημον παρίημι λέγειν, εἰδότι διαλεγόμενος. Καὶ γὰρ ἐπὰν ὁτιοῦν ἀποταχθειη Θεῷ δι᾽ εὐχῆς αἰσίας, εἰς κοινὴν χρῆσιν μεταφέρειν οὐκ ἀκίδυνον. Κοινὴ δὲ χρησίς ἐστιν ἡ τοῦ βίου ἐπιγαμία. Καὶ ὥσπερ ὁ ὑποσχόμενος μονάσαι, καὶ ἐπὶ τούτῳ κείμε τος, ὑπονοστήσας καὶ γήμας κατακέκριται· οὕτω καὶ ὁ προελόμενος υἱὸν ἡ θυγατέρα προσοῖσαι Θεῷ, εἶτα μεταλλάξας, τὴν αὐτὴν κατάκρισιν ἔχοι. Ούτω νοοῦμεν, σύγγνωθι· καίπερ ἐφιέμενοι τὸ ἀναπαυστικόν σου, καὶ τὸ περὶ σεαυτὸν εὐχθέν, εἰς ἔργον ἀποβῆκαι· ἀλλ' οὐ δι' ἐντολὴν ἐντολὴ παραβαίνοιτο· οὐδε διὰ τὸ θατέρου σωτηριώδες, τὸ θατέρου ἐπιζήμιον θεραπεύοιτο [Cod. Reg. πραγματεύοιτο]· ὡς οἱ θεο φόροι Πατέρες ἀπεφήναντο. Καὶ ταῦτα μὲν ἐπὶ τοσοῦτον. Ἡ δὲ τρίτη ἐπιβολὴ τοῦ λόγου, ὅτι εἰσί τινες μοναχοὶ ὡς τὸ δοκεῖν τῆς ὀρθῆς πίστεως ἀντο εχόμενοι, καὶ πολλοὺς διωγμοὺς ὑπὲρ ἀληθείας ὑπομεμενηκότες, συναναστρεφόμενοι δὲ ὅμως, καὶ συν εσθίοντες τοῖς αἱρετικοῖς, καὶ συγκαταβαίνοντες, καὶ ἀδιάφορον τὸ πρᾶγμα οιόμενοι, ὡς παρά τινι Πατρὶ νενομοθετημένοι, τρία ταῦτα φυλάξασθαι· μὴ εὐλο γεῖσθαι ὑπὸ τῶν αἱρετιζόντων· μὴ συμψάλλειν αὐτ τοῖς προαρχομένοις· καὶ τὸ ἀπέχεσθαι τῆς κοινωνίας τοῦ ἄρτου αὐτῶν. Παρὰ τὰ διατεταγμένα τοῖς ἁγίοις Πατράσι τὸ λεγόμενον. Οὔτε γὰρ συναναστέρφεσθαι, οὔτε συνεσθίειν, οὔτε συμψάλλειν, οὔθ' ὅλως ἔχειν τινὰ κοινωνίαν πρὸς αὐτοὺς καταδέχονται· ἀλλὰ καὶ τὸ οὐαὶ ἐπιφθέγγονται τοῖς μέχρι βρώματος, καὶ πόσ ματος, καὶ σχέσεως κοινωνοῦσιν αὐτοῖς. Ωστε ἐκκή. G ρυπτος καὶ ἀλλοτριοδιδάσκαλος ὁ ἐκεῖνα λέγων, ὅστις ἂν εἴη ἐν ἀνθρώποις. ΡΟΓ. – Γρηγορίῳ ὑπάτῳ. [ψκη.] testate? Quare posuisti in corde tuo hanc rem ¹ª? Et quod sequitur mali ominis prætermitto: cum scienti loquar. Enimvero ubi quidpiam Deo fuerit felici voto sepositum, in communem usum id transferre, periculo non vacat. Communis autem usus est sæculare connubium: et quemadmodum qui monasticam vitam promisit, eamque adorsus est, si retrocedat et conjugium ineat, condemnatur: sic et qui filium aut filiam offerre Deo instituit, si postea mutet, in eadem erit condemnatione. Sic sentimus,ignosce; quamvis ea dicere quibus acquiescas cupiamus, et id quod optas tibi ex sententia succedere; non est tamen præceptum præcepti causa violandum; nec ex eo quod salutare est alteri, curabitur quod alteri est noxium, sicut divini Patres docuerunt. Ac de his quidem huc usque. Tertium epistolæ caput de mo. nachis quibusdam, qui rectam fidem tueri videntur, et multas persecutiones pro veritate pertulisse; conversantur tamen et convescuntur cum hæreticis, et condescendunt, pro re indifferenti habentes (quasi hanc a Patre aliquo legem acceperint) tria hæc cavere, videlicet ne benedictionem ab hæreticis accipiant, ne cum illis psallant præeuntibus, et ut a panis ipsorum communione abstineant. sanctorum Patrum Constitutionibus aliena sunt quæ dicunt. Nam neque conversari, neque con vesci, neque una psallere, neque ullam omnino communicationem habere permittunt: quin et væ pronuntiant in eos qui vel in cibo, vel in potu, vel affectu cum illis communicant. Quare damnatus, et aliena doctrinæ magister est qui hæc dicit, quisquis ille sit mortalium. Gregorio consuli (*). omnis plenitudo divinitatis corporaliter. In illud Apostoli: In ipso inhabitat Εζημίου ἡμᾶς μέχρι τοῦ δεῦρο ἡ τιμιότης σου μὴ ἐπιστείλασα· καίπερ ἐπιστέλλουσα καλῶς· ὡς αὐτὰ τὰ γράμματα δηλοῖ. Ἐφ᾽ οἷς καὶ ἐπηνέσαμεν αὐτῆς. οὐ μόνον τὸ εὐμαθες, ἀλλὰ καὶ τὸ ἔτι φιλομαθές· γλαχομένης παιδείας υψηλοτέρας μετασχεῖν· ἧς τὸ πυκτίων, καθὼς ἐπεζήτησεν, ἔχομεν μὲν, οὐ μὴν δ' ἐνταῦθα. Ἐὰν δὲ συμβαίη ἀφικέσθαι ἐν τοῖς αὐτοθι τον παροικονόμον ἡμῶν, λαβὼν ἐξ οὗπερ τεταμίευ ται τόπου ἐπιδώσειεν αὐτό. Καλὴ δὲ ἡ παιδεία, ὦ δίσποτα, ἕως ἂν συνεργός εἴη πρὸς τὴν ὄντως ἀληθινὴν παιδείαν, ἀλλὰ μὴ κορυβαντιώσα, ἀπαιδεύτους δια δεικνύῃ τοὺς μετόχους αὐτῆς. Τοῦ δὲ ἀποστολικοῦ ῥητοῦ ἡ ἔννοια· Ὅτι ἐν αὐτῷ κατοικεῖ πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς θεότητος σωμάτικῶς· οὕτως μοι δοκεῖ ἔχειν· τουτέστιν ὅτι ἐν τῇ προσληφθείσῃ ἐκ Παρθένου σαρκὶ τοῦ Λόγου, ἤτοι ἐν τῷ ναῷ, ᾧ ᾠκο δόμησεν ἑαυτῷ, κατοικεῖ πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς θεό τητος· πᾶν τὸ πλήρωμά φησιν, οὐ μέρος τι καθὰ πεφρόνηται τοῖς τὴν ἀμερῆ μερίζουσι θεότητα. Τὸ δὲ σωματικῶς, ήγουν οὐσιωδῶς· οὕτω γὰρ ἐξείληπται 78 Ach. v, 4.” Coloss. 11, 9. Damno affecit nos hactenus honorificentia tua nihil scribens litterarum, quamvis egregie scribat, at littera ipse demonstrant. In quibus laudavimus ejus non solum docilitatem, sed præterea discendi quoque studium, ut quæ sublimiorem doctrinam adipisci cupiat: cujus codicem quem expetis, habemus quidem, non tamen hoc in loco. Quare cum parœconomum nostrum eo proficisci continget, inde ubi conditus est ablatum tradet tibi. Bona res est eruditio, domine, quatenus conferre potest ad eam, quæ vera prorsus est, doctrinam: sed ne Corybantum more insaniens imperitos reddat illos qui hac imbuti sint. Apostolici porro dicti sensus: Quia in ipso inhabitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter, hic esse mihi videtur,nimirum, quod in carne Verbi, quam de Virgine assumpsit, sive in templo quod sibi exstruxit, inhabitet omnis plenitudo divinitatis. Omnem plenitudinem dicit, non partem aliquam, prout ii senserunt qui partibus carentem dividunt divinitatem. Corporaliter (*) Dogmatica.

φούντων. Τοιοῦτόν ἐστι καὶ τό, Ὁ λόγος σάρξ ἐγί νετο, καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν. Ἵνα γὰρ μὴ δόξεις τις εἰς σάρκα τετράφθαι τον λόγον, ἐπήγαγε, καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν. Δῆλον δὲ ὅτι ἄλλο τὸ σκηνούν, καὶ ἄλλο τὸ σκήνωμα ἐν ᾧ ἡ σκήνωσις τοῦ σκηνούν τος· ώσθ' ἅμα μὲν εἶναι τὰ δύο, θεότητα καὶ άνθρω πότητα, ἐν τῷ ἐνὶ προσώπῳ Χριστοῦ. Εἰ δέ σοι δικεί ἄλλως ἔχειν, τῆς ὀπτικωτέρας καὶ ἀληθεστέρας θεω ρίας μὴ ἀποστερήσειας ἡμᾶς τοὺς ὀλιγομαθεῖς· προσθείην δ' ἂν καὶ ἀτημελεῖς· κἂν ἄλλως αὐτός ἐξεθείασας τοῖς φιλικοῖς ἐπαίνοις. vero, id est substantialiter; sic enim acceperunt τοῖς Πατράσι κατὰ ἀντίθεσιν των σχετικώς φληνα Patres adversus eos qui affectu uniri garriunt. Tale est et illud: Verbum caro factum est et habitavit in nobis ³. Nam, ne opinaretur quispiam in carnem conversum esse Verbum, adjecit: El habitavit in nobis. Perspicuum est autem aliud esse quod in tabernaculo habitat, et aliud tabernaculum in quo habitantis est habitatio: ut simul duo sint in una persona Christi, divinitas et humanitas. Quod si aliter tibi videtur res habere, noli perspicaciori et veriori speculatione privare nos, qui pauca didicimus, atque, ut hoc addam, negligentiores sumus, tametsi ipse nos, amicorum more, laudibus in cclum sustuleris. CLXXIV. Philotheo possessori. Ut omnem cum Iconomachis Acceptabiles Deo pioque homini sunt litteræ honorificentiæ tuæ: siquidem hoc tempore, in quo nocturna pugna hæreticorum, et procella incredulitatis, palam nobis fecisti, te stella cujusdam instar hic fulgere, nec tenebris obscuratum hæreticæ communionis, nec obrutum salo infidelitatis. Benedictusque sit Dominus, qui etiam in ordine laico defensores habet legis suæ, in præsenti confusione acsubversione orthodoxæ doctrinæ. Beatus es, frater honoratissime, vereque tibi congruit nominis tui appellatio, quia et Deum adamasti, et depositum fidei servasti. Nuntiasti autem in litteris tuis, hunc et illum tibi affectum inditum fuisse a beatis illis Patribus, qui sancto fine migrarunt ad Dominum, quorum nomina sunt in libro vitæ ". Ac bene res habet: hoc quoque ardentis zeli tui proprium est. Et quoniam post illorum excessum orbus quodammode, postulasti ab humilitate nostra iterum erudiri: nos viles quidem et nihili, quia tamen scriptum est, Supportantes invicem in charitate ", propter hanc in Domino charitatem, cedimus, approbamusque consecrationem tuam, pulchram prorsus et laudabilem. Igitur ab hæretica communione et abstinere conatus es, et abstinuisti, ut ais, Christi gratia; et abstine porro: sic enim tuam erga Deum dilectionem ostendes et communionem: contraria quippe communio separata Christo. Quod autem cogimini a duce exercitus, simul psallere cum hæreticis, et quæ ab illis cruce signata sunt comedere, ita ut aliter agere dominus strategus non possit sine periculo; de ea re non habemus facile quod respondeamus. quoniam accurata disciplinæ ratio prohibet omnino, ne cum heterodoxis participet qui recte sentit, neque in cibo, neque in potu, neque in affectu cum ipsis communicet. Hæc bonitati tuæ cum perspecta sint, in bono zelo tuo permane, super pulchro fundamento utiles exactæ 60 Joan. 1, 14. 81 Philipp. 17, 3. 81 Philipp. 17, 3. ss Ephes. 17, In cod. Reg. ᾿Αρχὴ βιβλίου Δ'. ΡΟΔ' — Φιλοθέῳ κτήτορι [ψλπ.] communionem devitet. Εὐαπόδεκτα τὰ γράμματα της τιμιότητός σου καὶ Θεῷ καὶ εὐσεβεῖ ἀνθρώπῳ· ὅτι ἐν τῷ παρόντι καιρῷ, ἐφ᾽ ᾧ νυκτομαχία αἱρετικὴ καὶ ζάλη ἀπιστίας, δι λωσιν ἡμῖν ἐποιήσατο, ότι ώσπερ τις ἀστὴρ φαίνοις ἐν τοῖς αὐτόθι, μὴ ζοφωθεὶς τῇ αἱρετική κοινωνία, μηδὲ μὴν ὑποβρύχιος γεγονώς τῷ τῆς ἀπιστίας από λῳ. Καὶ εὐλογητός Κύριος, ὃς ἔχει καὶ ἐν τῷ λαϊκώ τάγματι τοὺς ἀντεχομένους τοῦ νόμου αὐτοῦ, κατά τὴν νῦν σύγχυσιν καὶ ἀνατροπὴν τῆς ὀρθοδοξίας. Μα κάριος εἶ, ἀδελφὲ τιμιώτατε, καὶ όντως φερωνύμως σοι ἡ κλήσις ὅτι καὶ Θεὸν περίληκας, καὶ τὴν παρακαταθήκην τῆς πίστεως πεφρούρητας. Απήγ γειλας δὲ ἐν τοῖς γράμμασιν, οὕτως καὶ οὕτως ἠχθεί σε ὑπὸ τῶν μακαρίων Πατέρων ἐκείνων τῶν τέλε χρηστῷ ἐκδημησάντων πρὸς Κύριον· ἂν τὰ ὀνό ματα ἐν βίβλῳ ζωῆς. Καὶ εὖ ἂν ἔχοι καὶ τούτι τοῦ διαπύρου σου ζήλου ἰδίωμα. Ἐπειδὴ δὲ τῇ επιδι μίᾳ ἐκείνων, οἷα απορφανισθεὶς, ἐπεζήτησας παλα πρὸς τῆς ταπεινώσεως ἡμῶν στοιχειωθῆναι· ἡμεῖς μὲν εὐτελεῖς καὶ οὐδαμινοί· ὅμως ἐπεὶ γέγραπται, Ανεχόμενοι ἀλλήλων ἐν ἀγάπη· διὰ ταύτην τὴν ἐν Κυρίῳ ἀγάπην, ὑπείκομεν, καὶ προσιέμεθα τὴν ἀνάθεσίν σου, καλὴν οὖσαν τῷ ὄντι καὶ ἐπαινετή, Τὸ μὲν οὖν ἀπέχεσθαί σε παντάπασι τῆς αἱρετικής κοινωνίας, καὶ ἠγωνίσω, καὶ ἀπέσχου, ὡς τὰς χε ριτι Χριστοῦ· καὶ ὅτι ἀπόσχου· οὕτω γὰρ δείξουν τό πρὸς τὸν Θεόν σου φιλητὸν καὶ κοινωνικόν· ἡ γέρ ἐναντία κοινωνία διίστησιν ἀπὸ Χριστοῦ. Εἰς ἃ & ἀναγκάζεσθε ὑπὸ τοῦ στρατηγοῦντος εἷς τε τὸ συμ ψάλλειν τοῖς αἱρετικοῖς καὶ τὰ πρὸς αὐτων σφραγι ζόμενα βρώματα ἐσθίειν· ὡς οὐκ ἂν ἄλλως δύνασθα τὸν κύριον τὸν στρατηγὸν ἀκινδύνως διελθεῖν· καὶ πρὸς τοῦτο οὐκ ἔχομεν εὐπετῶς ἀποκρίνεσθαι· διότι ἡ ἀκρίβεια ἀπείργει παντάπασιν ἀμέθεκτον είναι τῶν ἑτεροδόξων τὸν ὀρθόφρονα· καὶ μήτε ἐν βρώσις, μήτε ἐν πόσει, μήτε ἐν σχέσει συνέρχεσθαι αὐτοῖς. Ταῦτα εἰδυῖα ἡ χρηστότης σου εχέσθω τοῦ ἀγαθοῦ NOTÆ. In cod. Reg. ροδ'.

EPISTOLARUM LIB. II. αὐτῆς ζήλου· ἐποικοδομούσα τῷ καλῷ θεμελίῳ τὰς observationis structuras difcans, et pro humiliτῆς ἀκριβείας χρυσοειδεῖς ἐνδομήσεις· εὐχομένη καὶ tate nostra orans. ὑπὲρ τῆς ταπεινώσεως ἡμῶν. ΡΟΕ' - Εἰρήνη πατρικίᾳ. [ψλθ.] CLXXV. – Irena patricia. Ut ad officium et virtutem maritum excitet. Ἐπειδὴ προσηγόρευσας ἡμᾶς τοὺς ταπεινούς, κυρία, διὰ τοῦ αἰδεσιμωτάτου πρεσβυτέρου· ἀμειβόμεθα τὴν προσηγορίαν γράμμασιν, ἀποδεχόμενοί σου τὴν καλὴν πίστιν καὶ τὴν θερμὴν πεποίθησιν· ἐγὼ νωκότες ἐντεῦθεν ἀγαθήν σε εἶναι ἐν γυναιξί, φι λόθεόν τε καὶ φιλομόναχον· ὥστε ἀρμόσαι ἐκεῖνο ἐπιφθέγξασθαι τὸ Γραφικόν Γυναικὸς ἀγαθῆς μακάριος ὁ ἀνήρ. Ορᾶς, ὦ κυρία, ότι μακαρίζι. ται τῇ ἀγαθότητί σου ὑπὸ τῆς Γραφῆς ὁ κύριος ὁ πατρίκιος, καὶ θεοσδοτής σου σύζυγος. Οὐκοῦν ζηλοῦσα ζήλωσον ἔτι μακαριώτερον αὐτὸν ἀπεργάσασθαι. Πῶς δ᾽ ἄν εἶεν τοῦτο; ἐν τῷ σε ἔτι ἀγαθύνε σθαι· ήγουν ὑπομνηματίζειν αὐτόν, παρακαλεῖν, Εκλιπαρεῖν, τὸ τῆς στρατηγίας ύψωμα διέπειν θεο φιλῶς, καθὰ καὶ διέπει· ἐπισκέπτεσθαι ὀρφανούς καὶ χήρας ἐν τῇ θλίψει αὐτῶν άσπιλον ἑαυτόν τηρεῖν ἀπὸ ἀδικίας· φιλομόναχόν τε εἶναι καὶ φιλό πτωχον· ἡμερότητι κεκραμένον· ἐπειδήπερ ἡ ἐξουσία αὐτὴ ἀρκοῦσα ἐστι καταπλῆξαι τοὺς ὑπὸ χεῖρα· καὶ μὴν ἀνεχόμενον ἀπειλῆς καὶ παιδευτι κῶς μὲν πλήττοντα, φιλανθρώπως δὲ καὶ μεμετρη μένως μαστίζοντα· επείπερ οὔτε τὸ ἄφετον παν τάπασι σωτήριον· οὔτε τὸ ὑπέρμετρον πλητικόν εὐαπόδεκτον. Καὶ πρόγε πάντων, τὸ κατὰ πίστιν ὀρθόδοξον. Εἰ γὰρ καὶ πρὸς τὸ ἔξω ἔστι λέγειν ἀδυνατεῖν κατὰ τὰ φθάσαντα τοῦτο φυλάττειν· ὅπερ οὐδὲ τοῦτο ἀρκοῦν εἰς Θεοῦ ἀπολογίαν· «τῆς γὰρ αὐτ τοῦ ἀγάπης οὐδεν προτιμότερον » ἀλλ᾽ οὖν τὸν ἔσω ἄνθρωπον, δυνατὸν τοῦτο παραφυλάττεσθαι, καὶ πολλῶν σωτήρα χρηματίζειν αὐτὸν καὶ μοναστῶν καὶ λαϊκῶν, καὶ ἀρχόντων καὶ ἀρχομένων. Ταῦτα ἐξ ἀγάπης πνευματικῆς τῆς πρὸς ὑμᾶς κι νούμενοι, τεθαῤῥήκαμεν ὑπομνήσαι· εἰδότες καὶ ἀνυπομνήστως ἔχεσθαι ὑμᾶς τοῦ καλοῦ. 1ος π Βρυένα στρατηγό. (φρ.] τοῦτον κατά Quoniam per reverendum hunc presbyterum humiles nos, domina, salutasti: mutuam salutationem per litteras rependimus, egregiam fidem tuam, ardentemque duciam probantes, atque hinc egregiam te inter mulieres, Deique et monachorum amantem esse agnoscentes, ut illud Scripturæ acclamare conveniat: Mulieris bonæ vir beatus 83 Vides, domina, bonitate tua beatum a Scriptura prædicari dominum patricium conjugem tibi a Deo datum. Quare omni studio contende ut illum beatiorem adhuc efficias. Quonam autem pacto id fiet? Si bene illi facere pergas; hoc est, si illum commonefacias, horleris, exores, ut militaris prefecturæ apicem ex Dei nutu regat, sicut reipsa regit; ut orphanorum viduarumque curam in eorum ærumnis gerat; intactum se ab iniquitate conservet; monachorum amatorsitet pauperum; humanitate temperatus; potestas siquidem ipsa sufficit ut subditis terrorem injiciat; et minas utique sperDens, et correctionis quidem gratia plectens, sed humane et moderate cædens: quia nec salutaris est immodica usquequaque remissio,et. ægre admittitur quæ modum excedit severitas. Ante omnia vero ejus fides sit orthodoxa. Nam etsi fortasse dicat non posse ad ea quæ præcesserunt hanc foris servarı: quod ipsum tamen non sufficit ut Deo satisfiat (Dei enim amori nihil anteponendum est), at certe secundum interiorem hominem servari potest ut salutis auctor multis sit ipse, et monachis etlaicis, et principibus et subditis. Hæc spirituali erga vos charitate permoti suggerere ausi sumus: non ignorantes boni rectique studio, etiam sine monitore, vos teneri. Consolatur de obitu matris. ᾿Ανηγγέλη ἡμῖν ὁ θάνατος τῆς μακαρίας μητρός καὶ ὅσον ἐστονάξαμεν τί χρὴ καὶ λέγειν; οὐ διὰ τὴν ὁσίως κεκοιμημένην, ἅπαγε· κέρδος γὰρ αὐτῇ ἐγές νετο ἡ μετάστασις, φυγούσῃ τὸν πολυαμάρτητον βίον ἀλλ᾽ ἐννοοῦντες τὴν σὴν καλοκαγαθίαν, ὡς ἀπορφανισθεῖσαν τέλεον, καὶ μηδεμίαν ἐν τῷ βίῳ παραμυθίαν κεκτημένην. Καὶ ταῦτα ἐν οὕτω σκυ θρωπος καταστάσει ὑπάρχουσαν· καὶ οὐδὲ αὐτῆς τῆς ὁσίας κηδείας ἀπολαύσασαν· ὁ φέρειν οἶδε μια κρὰν παρηγορίαν· λόγος ἐξιτήριος καὶ τελευταία φωνὴ, πρόσπτυξις τε τιμίου λειψάνου, καὶ αὐτῆς τῆς ἐν ᾧ κατατίθεται θήκης ἐπισκέψεως· καὶ ἔοικας τὸ τοῦ Ταντάλου παθεῖν) εἰ καὶ μυθικώτερον τὸ ἐπί 83 Eccli. XXVI, 1. In Cod. Reg. ροζ'. PATROL. GR. XCIX. Bryenæ stratego. Nuntiata nobis est mors beatæ matris: et quantum ingemuerimus, quid attinet dicere? non propter illam quæ sancte obdormivit, absit: lucrum enim ipsi fuit, quod multis peccatis obnoxiam hanc vitam evasit: sed cum cogitaremus eximiam probitatem tuam velut orbatam esse penitus, omnique in vita solatio destitutam: atque hæc in tam tristi rerum tuarum statu: et quod nec justa sanctæ illi persolvere ac funus curare licuerit; quæ res aliquam afferre solet consolationem: morientis oratio et postrema vox, chararum reliquiarum amplexus, ipsiusque in quo depositæ sunt loculi conspectus: viderisque mihi idipsum pati ·ΝΟΤΕ. In cod. Reg. pon'..

μόναις, ἀλλ' οὐκ ὀφθαλμοῖς ὑπολαβὼν τὴν τῆς με τρὸς κοίμησιν. Τί οὖν ἐν τούτοις; στενάξομεν ώρα πέρα τοῦ δέοντος; δακρυῤῥοήσομεν άπληστα; ἀπο δυσπετήσομεν ἀκράτητα; Καὶ ποὺ ἡ γνῶσις; που ἡ σοφία; ποῦ ἡ σύνεσις; οἷς κατεκοσμήθη σου ἡ εἰ γένεια, καί γε ὑπὲρ πολλοὺς τῶν νῦν ὁρωμένων ὁ τελει. Μηδαμῶς οὖν, ὦ ἐπιπόθητε, μηδαμῶς ἀλλά στενάξας καὶ κλαύσας μετρίως, ὅσον καὶ τὰ με τρικὰ ἐπικήδεια ἀφοσιώσασθαι, καὶ τὸ τῆς φύσεως ἐπιδείξασθαι· εἰς ἑαυτοὺς παλιν, εἰ βούλει, γενν μεθα, και διαβλέψωμεν μετεώρω θεωρία τί τῇδε· ὡς ὄναρ, καὶ σκιά, καὶ τὸ ἐπὶ γῆς τοῦ το παίγνιον, ὡς πού φησι τις τῶν θεολόγων, οὐκ ὄντας γενέσθαι, καὶ γενομένους ἀναλυθῆναι, Καὶ γὰρ τὴν αὐτὴν ὁδὸν καὶ ἡμεῖς πορευσόμεθα, ἤνπερ οἱ Πατέρες ἡμῶν προωδεύκασι· καὶ τὸ αὐτή πᾶσιν ἐξ ἴσου ἀναμένει κατάλυμα· τάχα δε καὶ ἂλλ λου άλλο τραγῳδικώτερον· ὅτι τοῦ μὲν ἐν εἰρήνῃ ἡ ταφὴ τυχόν, τοῦ δὲ οὐχ οὕτως. 'Π γὰρ πολέμου τι ρανάλωμα γέγονεν· ἡ θαλάσσης ὑπορρόφημα πως άλλως, ὡς ὁρᾶται τὰ ἄλλοις τρόποις ελαιο τῶν ἐξαπίνης θανάτων· ὧν ἡ μακαρία μήτηρ άνω τέρα, ἐν ὁσιότητι καὶ σταυροφορῳ βίῳ ἀπέρασα τῶν ἐνθένδε. Λειπόμενον οὖν ἔστιν ἐν τούτοις εἰπεῖν ἡμᾶς τὴν ἀοίδιμον ἐκείνην τοῦ μακαρίου Ἰὼβ φωνήν Ο Κύριος έδωκεν, ὁ Κύριος ἀφείλετο· ὡς τῷ Κυρίῳ έδωκεν, οὕτως καὶ ἐγένετο. Προσθείην δ' ἄν λυσιτελεῖν ἡμᾶς τὴν φωνὴν ταύτην, καὶ ἐν ὡς ἐσμεν θλιπτικῶς καὶ ἐξαπορητικῶς. ᾿Επεὶ κἀκεῖνος ὁ ἀοίδιμος, ὡς οἶσθα, ἐπὶ μυρίοις ἀλγεινοῖς τὰ εἰ χαριστήρια τῷ Θεῷ ἀπεδίδου Μὴ τοίνυν θυμή σωμεν, ὦ φίλτατε, μηδὲ ἐξαπορήσωμεν καὶ τοῦ ζῆ εἰδότες ὅτι οὐκ ἐάσει ἡμᾶς Κύριος πειρασθῆναι ὑπὲρ ὁ δυνάμεθα. Τίς οἶδε τί τέξεται ἡ ἐπιοῦσε, καὶ Τίς ἀναγγελεῖ Αβραάμ, ὅτι Σάῤῥα θηλά ζει; συμβολικὸς ὁ λόγος. Εὐχόμεθα οὖν αὐτὸν τὸν Κύ ριον τῆς δόξης, έφαψάμενόν σου τῆς καρδίας, έμπο σαι φῶς ἐν αὐτῇ ἀλήκτου παραμυθίας, ὡς ἂν - καθεν ἔχουσαν τὰς ἀφορμὰς τῆς παρακλήσεως, μεθί δεῖσθαι φωνῆς ἑτέρας. Είδομεν δὲ καὶ τὸν ἀγαπ τον ἀδελφὸν ἡμῶν καὶ πνευματικὸν υἱα, την ΕΕ. ριον Ιωάννην, τὸν ὁμαίμονα τῆς ὑψηλότητες του, ἐπισκεψάμενον ἡμᾶς τοὺς ἁμαρτωλοὺς κατὰ τὸ ε κός· ἦν καὶ παρεμυθησάμεθα βραχέσι λόγοις διά τὸ μητρικόν πάθος· καὶ συμπαρεκαλέσαμεν οίσα τῇ ἀδελφική συνδιαθέσει τα κατὰ τὴν θεοσέβεια quod Tantalus (etsi fabulosior est hac commemo- φθεγμα, ἐν μέσαις πηγαῖς δίψει τηκόμενος, εκθεῖς, ratio) in mediis fontibus siti confectus: cum tu auribus tantum, et non oculis, matris obitum acceperis. Quid ergo in istis? An præterquam decet ingemiscemus? an inexplebiliter flebimus? effre nate stomachabimur? Et ubi scientia? ubi sapientia? ubi prudentia? quibus nobilitas tua ornata est, et quidem supra multos eorum qui magistratum nunc gerunt. Nequaquam, o amantissime, nequaquam sed ubi moderate ingemueris et planxeris,quantum videlicet satis ut maternis funebribus defungare, et quod naturæ est patefacias; redeamus iterum ad nos, si placet, sublimique contemplatione quæ hic sunt despiciamus: cum somnium, et umbra, et ludus sit quidquid in terra est, sicut Theologorum quidam ait: nasci eos qui non sunt, et natos interire. Nam et nos viam eamdem ingrediemur, quam patres nostri ante nos tenuerunt idemque omnes ex æquo exspectat diversorium; forsan autem et aliud alio luctuosius; quoniam hic in pace sepultus est fortasse, hic vero non item, aut enim belli ludibrium fuit; aut maris fluctibus absorptus est, aut alio quopiam modo, quales videre est diversorum generum miserandas mortes repentinas. Quibus superior exstitit beata mater, quæ in sanctitate, et crucein gestante vita, hinc mihravit. Reliquum ergo est ut in his celebrem illa beati Job vocetn usurpemus: Dominus dedit, Dominus abstulit: sicut Domino placuit, ila factum est 8. Addam, utilem nobis fore hanc vocem in quibus conflictamur rerum difficultatibus c et angustiis quandoquidem præclarus ille vir, ut nosti,inter innumeras a'rumuas, gratiarum actiones Deo reddebat: ne igitur animum remittamus, amicissime, nec vitæ tædio afficiamur: scientes non permissurum Dominum, ut tentemur supra quam possumus sustinere 8. Quis scit quid paritura sit crastina dies 86? Et: Qui annuntiabit Abraham, quia lactat Sarra 81? Symbolicus est sermo. Oramus itaque Dominum ipsum gloriæ, ut cortuum tangens, lumen in eo producat consolationis nunquam deficientis: ut in teipso habens quo te consoleris, alterius voce non egeas. Vidimus porro dilectum etiam fratrem nostrum, et spiritualem filium, dominum Joannem,consanguineum celsitudinis tuæ; qui nos peccatores opportune visitavit; quem et paucis verbis consolati sumus de obitu matris et fraterna conspiratione, una egimus de pietatis etiam tuæ consolatione. CLXXVII. – Euphrosynæ præpositz. σου. ΡΟΖ' — Εὐφροσύνη ἡγουμένη. [ψμα.] Ejus vitæ sanctitatem, ac præclaram monasterii administrationem commendat. Nunc etiam per litteras invisimus reverentiam tuam, scire aventes quam constanter in vita spirituali rite ferenda perseveres. Etenim ut hoc aga84 Job 1, 21. 85 I Cor. x, 13. 16 Jac. 17, 14. Καὶ ἐπὶ τοῦ παρόντος επισκεπτόμεθά σου την τιμιότητα διὰ τοῦ γράμματος, γλιχόμενοι μαθών ὅπως ὑγιῶς διατελοίη φέρουσα εὐαγῶς τὴν πνευμε 87 Gen. xxı, 7 sec. LXX. NOTE. In cod. Reg. ροθ'.

EPISTOLARUM LIB. II. ήν. Καὶ γὰρ ἔργον ἡμῖν ὀφειλόμενον τοῦτο mus, officii est nostri: quatenus tu teipsam humiκαθάπερ καὶ αὕτη προσανατέθεικας ἑαυτὴν litati nostræ commisisti post obitum beatæ matris νώσει ἡμῶν, ἀπ᾿ αὐτῆς τῆς μακαρίας μη- tuæ; cujus memoria in viventium libro est, ut quæ · ἧς τὸ μνημόσυνον ἐν βίβλῳ ζώντων· και sancte vixit: pietatisque formam, suam ipsius viτάσης, καὶ χαρακτῆρα εὐσεβείας τὸν ἑαυτῆς tam reliquit, non solum tibi, quæ sacra es, et diαλιπούσης, οὐ μόνον σοι τῇ ἱερᾷ καὶ θεό- vina sapis, et iis quæ sub manu tua sunt sororiαῖς τε ὑπὸ χεῖρα, ἀλλὰ καὶ πᾶσιν ἄλλοις, bus, sed aliis etiam omnibus, qui recta æmulari πόθος ζηλοῦν τὰ καλά. Τὸ γοῦν ὑπόδειγμα desiderant. Cum ergo virtutis exemplum a matre ῆς μητρόθεν ἔχουσα, πρόσθες καὶ τὰ κατὰ habeas, adjice insuper quæ tua sunt, domina, obτι, κυρία, παρακαλοῦμεν· ἐξ εἰκόνος ἀρίστης testamur, ut ex optima imagine imago et ipsa diομένη καὶ αὐτὴ ἐνθέου βίου τοῖς ὁρῶσί σε, vinæ vitæ sis intuentibus, quemadmodum revera αἱ γίνοιο. Καὶ γὰρ ἀκούομεν ἔτι καὶ ἔτι futura es. Audio enim etiam atque etiam præclara σε πράττουσαν· τοῦτο μὲν ἐν τῇ καθη quæ geris, partim circa præfecturam sororum, cunἂν ἀδελφῶν, μιᾷ ψυχῇ ἀγαπητικῶς τὰς πά- ctas in anima una per charitatem continens, vigilans χουσαν, γρηγοροῦσαν τὰ πρὸς Θεὸν, ἐν προσω in iis quæ ad Deum spectant, in orationibus, in ἐν ψαλμῳδίαις ἐν ἀναγνώσεσι· τοῦτο δὲ psalmodiis, in lectionibus: partim et in amica ho φιλαδέλφῳ ξενοδοχίᾳ πολυτρόπως διαμερι- spitum sororum receptione, animum in curas larταῖς φροντίσεσί τε καὶ ἐπιδόσεσι καὶ οἷόν μὸς ἐν σώματι, τοῦτο ἐν τῇ Βυζαντίδι, ὡς τὸ σὸν μοναστήριον· δι' οὗ δοξάζεται Θεός, ται ἀῤῥήτως ἡ μακαρία μήτηρ· ἐπείπερ οἱ ἅγιοι βλέπειν τῶν σφῶν μαθητῶν τὰ κατα. Χαίροις οὖν, ἀγαθὴ διδάσκαλε, καὶ νησιεύουσα τῶν κατὰ Θεὸν τέκνων· καὶ ἄλο ἐχέτωσαν δόξας γηίνας καὶ λαμπρότητας, τα τε καὶ στεφανώματα πρόσκαιρα· σοὶ τει ὁ σταυρὸς Χριστοῦ, ὁ θεόληπτος βίος, ὁ όθητος παρθενών, εἰ δὲ βούλει, τὰ ὑπὲρ χρυλίθον τίμιον τιμαλφέστερα λόγια τοῦ Θεοῦ· ἱμάτιον, ἡ ἀκολούθησις τοῦ Χριστοῦ· άτιμείζω πάντων τῶν ἐπιγείων, καὶ ἀῤῥαβωτῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν. κε λοιπόν ποτε νυστάξῃ τὸ ὄμμα τῆς διανοίας, ἀκοὴ τῆς καρδίας ανακουστήση· μηδὲ λήξη ε ὁ θεῖος ἔρως· ἀλλὰ γὰρ καὶ προσθήκαις ἀεὶ ἐπαύξαιο, νύσσουσα καὶ κατανύσσουσα ὴν, καὶ ὥσπερ ἐκ τινος πηγῆς προχέουσα δάΚαλόν γάρ ἐστιν ὅτι μάλιστα τὸ ὕδωρ τοῦτο· ι ψυχὴν, ἔσθ' ὅτε ῥυπουμένην ἐν λογισμοῖς· ι πῦρ ἐξ ἀπροσεξίας ἀναπτόμενον ὑπὸ ἔρω κός· κατευνάζει ταραχώδη διάθεσιν καὶ δυσπροσβολῆς· κάμπτει τῷ ὄντι Θεὸν εἰς ἔλεον· τσι πάλιν ἐπὶ τῆς προτέρας γνησιότητος τὸν Σοφὴ οὖσα, νόει 2 λέγω. Δίδωσι γάρ σοι χάριν, καὶ δώσεις σοι ἔτι, εἰς τὸ στέργειν καὶ ἀντιστέργεσθαι, ποθεῖν καὶ ἀντιπο- ὡς ἂν ἕξει καὶ σοὶ εἰπεῖν μετὰ τοῦ ίλου· Ζῶ δὲ, οὐκέτι ἐγώ, ζῇ δὲ ἐν ἐμοὶ ός. Καὶ γὰρ ὁ ἀγαπῶν ολοσχερῶς τὸν Θεὸν αι ἑαυτοῦ, ἐν τῷ ἀγαπωμένῳ ζκαὶ ὢν καὶ νος καὶ ὧν. Τοιαύτην σε ὁ λόγος ἐπιζητεῖ μφην τοῦ Χριστοῦ, καίγε τὰς ὑπὸ σὲ θυ- ; Θεοῦ. Καὶ τί τὸ ἐντεῦθεν; ὁ Νυμφίος Χρισ ἐπουράνιος νυμφών, καὶ τὰ ἀγαθὰ τῆς ἄνω Ἰε ἡμ, αὕτη ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν καὶ ὅσα λται αναπαυστικά τοῖς ἁγίοις· ἃ φθάσασα ἡ μαμήτηρ, παρακαλεῖ ἐπιμένειν ὑμᾶς ἐν τῇ ἀσκή τῷ ὁμονοίᾳ, ἐν τῇ συμψυχίᾳ· πατεῖν τὰ πάν alat. 11, 22. gitionesque dividens: quodque oculus est in corpore, hoc in Byzantina urbe, ut intelligo, monasterium tnum: cujus gratia glorificatur Deus, et beata mater lætatur supra quam dici potest: hoc enim meriti sunt sancti, ut discipulorum suorum recte facta videant. Gaude igitur, bona magistra, et vera mater secundum Deum: sibique habeant alii dignitates terrenas et claritates, diademata et brevis temporis coronas; tibi vero satis erit crux Christi, vita Deo acceptu, Christo chara virginum domus, ac, si modo vis, desiderabilia super aurum et lapidem pretiosum, eloquia Dei: pulla vestis, consectatio Christi: quæ quidem terrenis omnibus bonis potiora sunt, et pignora regni coelestis. Cæterum nunquam tibi dormitet oculus mentis, neque auris cordis obsurdescat, neque unquam cesset divinus amor tuus; sed incrementis virtutum semper augearis, pungens et compungens animam, et tanquam ex fonte quodam lacrymas effundens. Pulchra enim est quam maxime hæc aqua, et animam cogitationibus interdum sordentom eluit; ignem exstinguit, qui ex negligentia per carnis amorem accenditur; sedat turbulentam affectionem ab hoste injectum: inflectit prorsus Deum ad misericordiam et in pristina sinceritate rursus constituet amalorem. Sopismo.cum sis, intellige quod dico. Dat enim tibi Dominus gratiam, atque utinam det porro, ut ipsum ames et redameris, desideres et mutuo desidereris: ut tibi dicere liceat cum Apostolo: Vivo autem, jam non ego, vivit vero in me Christus 88. Etenim qui penitus amat Deum, exit de seipso, et in amato vivit et movetur et exsistit. Talem te esse postulat ratio, sponsam Christi, simulque tibi commissas Dei filias. Quid inde autem? Sponsus Christus, coelestis thalamus, et bona supernæ Jerusalem, hoc est, regnum coelorum, et quæcumque sanctis ad quietem promissa sunt; quæ cum jam adepta sit beata mater, hortatur nos ut in exercitatione persistamus, in concordia et unanimitate; perturbationes animi con-

culcemus; carnem oderimus et sanguinem; dediti θη, μεσεῖν σάρκα καὶ αἷμα, ἀντέχεσθαι τῶν ἀρετῶν simus virtutibus, per quas ineffabilia hæc bona δι' ὧν ἔστιν ἐπιτυχεῖν τῶνδε τῶν ἀῤῥήτων ἀγαθῶν. consequi licet. CLXXVIII.-Eudocimo spathario. ΡΟΗ — Εὐδοκίμῳ σπαθαρίῳ. [ψμβ'.] Ipsius patientiam, et in adversis constantiam laudat. Iterum scribo ad excellentiam tuam, idque impulsu Silvani reverendissimi fratris nostri. Postquam enim in conspectum et colloquium venit, humilem animam nostram percussit, cum singula enarrasset, quemadmodum cum gratiarum actione feras, domine noster, quod accidit, et ad Deum referas hanc ærumnam; extra te omnia statuens quæ hominum injustitia machinata est; atque unum denique hoc quaerens, quo pacto acceptabilem Domino universorum vitam instituas in po. sterum. Quibus omnibus effecit ut merito illud diceremus: Bonus homo de bono thesauro cordis profert bona. Etenim cum in anima tanquam in promptuario quodam, ex præterita institutione divina et humana thesauros scientiæ condideris: tempore videlicet opportuno spirituales profers divitias, ad salutem tuam dispensans. Ac vide, vir optime, ut in bonum tibi cesserint divina documenta; lectio et cognitio, otium et occupatio, congressus et oratio, sacrorum sermonum et codicum possessio: quam dives tu admodum, licet pauca tibi restent vitæ subsidia: quam pulchri tibi oculi et palpebræ, licet visu per injuriam orbatus sis: quam illustris valde sis et gloriosus, licet inhonoram et ingloriam vitam tolerare existimeris. Enim vero hec haud dubie probatio est experimentumque virtutis, ut unde nos derelictos putamus, inde nos beneficio afectos a bono Deo comperiamus, qui per prospera et adversa,per gloriam et ignobilitatem,per infamiam et bonam famam, et quotquot alia vox apostolica distinxit, vitam nostram novit utiliter dispensare. Atque hoc vetus est decretum, et omnium qui accepti Deo sunt vitæe probatio. Sumue mihi Abel Dei testimonio justum: annon fraterns manus ludi brium fuit? Enoch illum qui Deo placuit: annon propter illius temporis corruptores, qui et ipsum corrumpere nitebantur, Deus illum de medio rapuit, atque in ignota loca transtulit, ubi ad hanc diem permanet, præenuntius secundi adventus Christi futurus? Agnosce Abraham multis modis tentatuma Deo: cujus probatio fidei multo pretiosior auro. Alque ut alios prætermittam, multos numero, et qui intra epistolæ modum commemorari non possunt; si cum ærumnis Job, cujus innumera fuerunt certamina, erumnas nostras contendamus, has utique inferiores deprehendemus; et celebrem illam ejus vocem usurpantes una cum ipso pronuntiabimus. Sic igitur hortamur te, ut de rebus tuis 89 Matth. x, 35.00 II Cor. vi, 8. 91 Sap. 1v, 11. in cod. Reg. ρπ. Δευτερεύω τοῦ ἐπιστέλλειν τῇ τιμιότητί σου· καὶ τοῦτο προτραεπὶς παρὰ Σιλουανοῦ τοῦ αἰδεσιμωτάτου ἡμῶν ἀδελφοῦ. Ἐπειδὴ γὰρ ἦλθεν εἰς ὁμιλίαν τὴν κατ' ὀφθαλμούς, κατέκλασεν ἡμῶν τὴν ταπεινών ψυχὴν, ἐξηγορήσας ἕκαστα ὅτι καὶ εὐχαρίστως μέσ ροις, ο δεσπότης ἡμῶν, τὸ συμβεβηκός καὶ ἐπὶ Θεὸν ἀναφέρεις τὸ πάθος. Ἔξω ἑαυτὸν τεθεὶς τῶν σκαιωρηθέντων ἀνθρωπίναις ἐπηρείαις· καὶ τέλος ἕν ζητῶν, ὅπως εὐπρόσδεκτον πρὸς τὸ ἑξῆς τὴν ζωὴν καταστήσειας τῷ Δεσπότη τῶν ἁπάντων. Επί πᾶσι τούτοις διέθηκεν ἡμᾶς κατὰ τὸ εἰκὸς ἐκεῖνο είποντας, ὅτι ῾Ο ἀγαθός άνθρωπος ἐκ τοῦ ἀγα θοῦ θησαυροῦ τῆς καρδίας ἐκβάλλει τα ἀγαθά. Καὶ γὰρ ὥσπερ ἔν τινι ταμιείῳ, τὰ ἐκ τῆς προλα βούσης παιδείας θείας τε καὶ ἀνθρωπίνης ἐναποθέτ μενος τῇ ψυχῇ γνωστικά θησαυρίσματα, ἐπὶ καιρού εἰκότως χρειώδους προΐοις τὰ πνευματικά πλούτη, οἰκονομῶν τὸ κατὰ σεαυτόν σωτήριον. Καὶ ἴδε, ανα θρωπε ἀγαθε, ὅτι εἰς καλόν σοι ἀπέβη τὰ θεῖα μαθή ματα· ἡ ἀνάγνωσις καὶ ἡ ἐπίγνωσις, ἡ σχολή, καὶ ἡ ἐντριβή, ἡ έντευξις καὶ ἡ προσευχή, ἡ κτήσις τῶν ἱε ρῶν λόγων τε καὶ δέλτων· ὡς πλούσιος σὺ ἄγαν, καν εἰς ὀλίγα σοι περίεστι τὰ τῆς ζωῆς ἐφόδια· ὡς εὐώπης καὶ καλλιβλέφαρος, κἂν τὴν ὄψιν ἀδικίᾳ ἀπεστέρησαι ὡς περιφανής λίαν καὶ περίδοξος, καν τὴν ἄτιμον καὶ άδοξον ζωὴν ἀντλῶν διανενόησαι. Καὶ της πάντως τοῦτο δοκιμή τίς ἐστι και βάσανος ἀρετῆς, ἵνα ἐξ ὧν δοκῶμεν ἐγκαταλελεῖφθαι, ἐντεῦθεν εύρωμεν εὐεργετείσθαι πρὸς Θεοῦ τοῦ ἀγαθοῦ· ὃς διὰ τῶν δεξιῶν καὶ ἀριστερῶν, διὰ δόξης καὶ ἀτιμίας διὰ δυσφημίας καὶ εὐφημίας, καὶ τῶν ἄλλων ὅσα ἡ ἀποστολική διεστείλατο φωνὴ οἶδεν οἰκονομεῖν συμφερόντως τὴν ζωὴν ἡμῶν, Καὶ τοῦτο δόγμα ἀρχαῖον, καὶ τῆς τῶν θεολήπτων ἀνδρῶν πολιτείας γνωριστικόν. Λάβε μοι "Αβελ τόν θεοκρίτως μαρτυρηθέντα δίκαιον· οὐχὶ παρανάλωμα αδελφικής χειρός γέγονε; Τον Ενώχ ἐκεῖνον Θεῷ εὐαρεστήσαντα· οὐχὶ διὰ τοὺς τηνικαῦτα φθορές καὶ φθείρειν αὐτὸν ἐσπουδακότας, Θεός ἐκ μέσου ἥρπασεν, ἐν ἀδήλοις τόποις μεταθέμενος, ὃς καὶ μέν και μέχρι τοῦ δεύρο προάγγελον τῆς δευτέρας Χρισ στοῦ ἐπιφανείας ἐσόμενος; Γνώθι τὸν ᾿Αβραάμ πο ραζόμενον ὑπὸ Θεοῦ πολυτρόπως· οὗ τὸ δοκίμιον τῆς πίστεως πολυτιμότερον χρυσοῦ ὅτι μάλιστα Καὶ ἵνα τοὺς ἄλλους παραδράμοιμι, πολλοὺς ὄντας, κα οὐκ ἐν ἐπιστολῆς μέτρῳ υπομνηματίζεσθαι ἐγχε ροῦντας, Ἰὼβ τὸν μυρίαθλον τάχα, εἰ παραβάλωμα τὰ ἑαυτῶν τοῖς ἐκείνου πάθεσιν, εὕροιμεν δὲ ἐνδος έχοντα· καὶ συμφθεγξόμεθα τὴν ἐκείνου ἀοίδειες φωνὴν ἑκάστοτε ἀναλαμβάνοντες. Οὕτως οὖν παρα 91 Petr. 1, 7. ΝΟΤΕ.

EPISTOLARUM LIB. II. καλοῦμέν σε, ἐπιπόθητε, διαθέσθαι τὰ κατὰ σαυτόν. statuas, charissime, tempusque adversitatis mulΚαὶ τὸν καιρὸν τῆς δυσπραγίας καὶ πολυπαθείας κρείττονι λογισμῷ καὶ βεβαιοπίστῳ γνώμῃ εἰς εὐτυχίαν καὶ εὐπάθειαν μεταστοιχειώσασθαι. Τὸν γὰρ οὕτως ἐρηρεισμένον καὶ πεποιθήσει Θεοῦ ζῶντα, οὐδεν παρακινήσει τῶν ἀνθρωπίνων· ὑψηλότερον περ φηνότα πάντων τῶν λυπεῖν εἰωθότων. Κἂν λέγης ἐν τῇ παρακροάσει τοῦ ἀναγινώσκοντος εἰς ὕμνον τρέ πεσθαι, οὐ θαύμα - πέφυκε γὰρ ἡ ἀφαίρεσις τῆς ὄψεως τοῦτο ἐργάζεσθαι. Κἂν τῆς μηδὲν ἔργον ἐπὶ χεῖρας ἔχειν, ἀπρακτούσης τῆς φύσεως, μηδέν σοι μελέτω. Φησὶν ὁ ᾿Απόστολος - Ψαλμὸν ἔχεις, διδά χὴν ἔχεις, γλῶσσαν ἔχεις, ἀποκάλυψιν ἔχεις· πάντα πρὸς οἰκοδομὴν γενέσθω, φάγε, πίε, ύπνωσον. Μόνον τὸ εὐχάριστον κέκτησο· καὶ ὅσα σου οἴκοθεν, καὶ ἐν τῷ φυσικῷ τοῦ νοῦ βιβλίῳ ἀπόκειται, ἀναγίνωσκε. Καὶ μικρόν ὕστερον ἀναβλέψειας μέγα, καὶ ἴδοις τὸ φῶς τὸ ἀπρόσιτον, Ἰησοῦν τὸν Υἱόν Θεοῦ ἀπ᾿ οὐρανῶν ἐρχόμενον μετὰ δόξης καὶ δυνάμεως αὐτοῦ ἐν πυρὶ φλογός· οὓς μὲν κρίνοντα ὡς ἐνδίκους κρίσεως· οὓς δὲ δοξάζοντα ὡς δόξης συνίστορας μεθ' ὧν εἴης καὶ αὐτὸς, φίλτατέ μοι καὶ τιμιώτατε, ἀπαστράπτων ἴσα καὶ ἡλίου βολίδι. Περὶ οὗ προώρισας προαστείου εἰς μοναστήριον καθεστάναι, εἴ τι οὖν ἄλλο, οὕτως ἢ ἑτέρως, ἐν καλῷ διώριστο, πάντα ὡς ἤδη γεγονότα Θεὸς ἐδέξατο· εἴπερ εὐχαρίστως τὴν ἀφαίρεσιν πάντων οἴσεις. Προσεύχου περὶ ἡμῶν τῶν ἁμαρτωλῶν· ἄρτι γὰρ οὐχ ἡμεῖς οἱ ἁμαρτωλοὶ, ἀλλὰ καὶ εἴ τις τῶν ὁσίων ἐξαιτήσοιτο ἂν σου τὴν δέησιν, ὡς κάμνοντος τοῖς παθήμασιν. Ο θεοφιλέ στατος ἀδελφὸς ἡμῶν καὶ ἀρχιεπίσκοπος πλεῖστα σε προσαγορεύει. tarumque ærumnarum, meliori cogitatione ac fide nixa sententia, in felicitatem prosperitatemque convertas. Eum enim qui sit confirmatus Deoque confsus vivit, nihil rerum humanarum commovebit, ut qui omnibus quæ tristitiam afferre solent, superior apparuerit. Quod si dicas, tibi, dum lectorem audis, somnum obrepere, nihil mirum: solet enim privatio visus hoc efficere. Si dixeris nullum te opus prae manibus habere, ob inertiam nature: ne tibi id caræ sit. Ait Apostolus: Psalmum habes doctrinam habes, linguam habes,apocalypsim [revelationem habes: omnia ad ædificationem fiant 38. Ede, bibe, dormi. Tantum grato sis animo, et quae ex teipso tibi suppetunt, et in naturali mentis libro condita sunt, lege. Et postmodum acute perspicies, et videbis lucum inaccessibilem, Jesum Filium Dei de cœlis venientem cum gloria et potestate sua in igne flamm; hos quidem condemnantem, utreos judicii "; hos vero glorificantem ut consortes gloriæ: quibuscum sis et tu, amicissime mi et hom noratissime, coruscans instar solaris radii. De suburbano in quo monasterium constituere decrevisti, sive quid aliud isto vel illo modo recte ac præclare designatum est; omnia, ut jam facta suscepit Deus: modo omnium privationem grato feras animo. Ora pro nobis peccatoribus: neque pro nobis modo, qui peccatores sumus, sed si quis etiam sanctorum preces expetet tuas, ut qui ærumnis conflicteris. Dei amantissimus frater noster et archiepiscopus plurimum te salutat. CLXXIX. — Sergio preposito. hæreticorum communionem vitet. ΡΟΘ' – Σεργίῳ ἡγουμένῳ. [μγ'.] Hortatur ad vigilantiam utque Χάρις Κυρίῳ, ὅτι ὑγιαίνει ἡ τιμιότης σου· τοῦτο γὰρ ἀνήγγειλε τὸ γράμμα, καὶ ἡ διὰς τῶν ἀδελφῶν. Απεδεξάμεθα δε καὶ τὴν πρόθεσιν τοῦ ἐπιθυμεῖν σε ἀφίχθαι πρὸς ἡμᾶς, κωλυθέντα γε μὴν ὑπὸ τῆς συνοχῆς τῶν ἐμφυλίων πολέμων, καὶ τῆς κατὰ τὴν ὁδὸν ἀπηρείας· άτινα κακά Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν διασκεδάσει ἐν τάχει, ἐπανάγων εἰς εἰρήνην τὸ ὑπ. ήκοον, καίγε ἀπαλλάττων τῆς τῶν ᾿Αγαρηνῶν ἐπιδρομῆς. Εδιδάχθημεν γὰρ καὶ τὴν περὶ αὐτῶν ῥομφαίαν, οἷα καὶ ἡλίκη γέγονεν ἐν τοῖς αὐτόθι. Καὶ ταῦτα πάντα ἐπιτιμιά ἐστι παρὰ Θεοῦ, ἐπὶ τῇ ἀμετανοήτῳ ἡμῶν κακίᾳ. Όμως σύ, ἄνερ ἀγαθέ, καὶ ἀδελφὲ τιμιώτατε, στῆθε καὶ ἀνδρίζου ἐν τῷ καθηγεῖσθαι τῆς ἀδελφότητος· μὴ ὑποπίπτων ἀθυ μία, κἂν πολλαὶ αἱ δυσκολίαι· μὴ ἀποκάμνων ταῖς ἀπορίαις, κἂν ἡ ἰσχὺς δαπανᾶται. ᾿Αλλὰ πρῶτον μὲν, ὁ καὶ πρώτου λόγου ἐστὶ ζήτημα, τὴν πίστιν φρούρει ἀσφαλῆ καὶ ἀκράδαντον, φεύγων τὴν κοινωνίαν τῶν ἑτεροδόξων παντοίῳ τρόπῳ. Ἴσθε γὰρ ὅτι διωγμός πάρεστι καὶ οὐ τελειότητος, τὸ ὑμᾶς οἴκοι καθέζε σθαι, καὶ ἀδιώκτους διαμένειν· τῶν ζηλωτῶν τῆς εὐσεβείας πολλὰ πεπονθότων· καὶ μαρτυρίου διά93 I Cor. xiv, 26. 94 II Thess. 11, 8, VI. ln cod. Reg. ρπα. Gratias Domino, quod incolumis sit honorabilitas tua; hoc enim litteræ renuntiarunt, et fratres duo. Pergratum etiam habuimus, quod consilium et animus fuerit tibi ad nos veniendi, nisi bella civilia obstitissent, et injuriæ quibus viæ infesta sunt: quæ incommoda brevi dissipabit Dominus Deus noster, subditos ad pacem revocans eosdemque liberans ab Agarenorum incursione. Nam et de rhomphæa illorum didicimus, quales et quantas apud vos strages ediderit. Atque hæc omnia pœnæ sunt, a Deo propter impoenitentem malitiam nostram inflicte. Τu tamen, vir bone, ac frater hom noratissime, sta et viriliter age in prefectura fratrum; nec animo cadas, quamvis multæ sint difficultates; nec fatiscas in angustiis, etsi vires consumuntur. Sed primum quidem, quod primo loco quæritur, fidem serva firmam et inconcussam, heterodoxorum communionem modis omnibus devitans. Scis enim adesse persecutionem, nec per fectionis esse residere vos domi, atque extra persecutionem permanere; dum, qui zelo pietatis flagrant, multa patiuntur, nonnullis jam martyrii ΝΟΤΑ.

χρεία, αναπληρούσης τὸ ἐλλιπὲς τῆς ἡλικίας [ood. Reg. ὑποπτώσεως, penitentia], ἂν ὑπέπεσεν ὁ προκαθηγησάμενος ὑμῶν, καὶ δι᾿ αὐτοῦ πάντες ἡμεῖς τῇ ἐκείνου παραδοχῇ. Οία γὰρ ἡ κεφαλὴ, τοιοῦτον καὶ τὸ ὅλον σῶμα. Καὶ ταῦτα λέγω, οὐχ ἵνα διαλυ θῆτε, ἀλλ᾽ ἵνα συντηρῆσθε ἀκριβῶς, καὶ ἐπιῤῥώνον σθε τῇ ἀμεθεξίᾳ τῆς αἱρέσεως. Δεύτερον, νήφων νήρε, καὶ γρηγορῶν γρηγόρει· ὅτι πολλοὶ οἱ πολι μοῦντες ἡμᾶς ἀπὸ ὕψους· ὅτι πολλὰ τὰ θήρατρα του διαβόλου· Οτι ὡς λέων ωρυόμενος ζητεί τίνε καταπίη. Καὶ ἂν μὲν ἡδονῇ σαρκός πειρᾶται ροφή σαι· ὃν δὲ ἀπιστίας νοσήματι διαῤῥῆξαι τῆς συν αφείας τῶν ἀδελφῶν. Καὶ ἄλλον φθόνου βέλεσι κατα τιτρώσκει, Κάϊν ἄλλον ἀποδείξαι βουλόμενος· ἕτερον diademate coronatis. Quapropter exacta vibis vita δημα στεψαμένων τινῶν. Ωστε ἀκριβοῦς ζωῆς ὑμῖν est opus, quæ expleat quod reliquum est ætatis: qualem sectatus est qui antea vobis præfuit, et quam ab illo vos suscepistis: quale namque est caput, tale et totum corpus. Et hæc dico, non ut dissipemini, sed ut diligenter conservemini, et corroboremini,commune cum hæresinihil habentes.Deinde,attendens attende, et vigilans vigila, quia multi ab alto impugnantes nos, quia diaboli complures suntlaquei: Quia tanquam leo rugiens quærit quem devore! *, Atque hunc quidem voluptate carnis exsorbere conatur; alium vero incredulitatis morbo a compage fratrum divellere. Alium invidiæ telis vulnerat; ut Cain alterum efficiat alium avaritiæ casu dejicit, Judam alterum gestiens ostendere. Atque ut semel dicam, opus ejus noctes diesque, δε φιλαργυρίας πτώματι καταβάλλει, Ἰούδαν δεύτε nostrum est exitium. Observa, custodire ac verbis oves Christi; et merces tibi multa erit a Deo. Ipse enim apostolorum coryphæo dixit: Simon Jonæ diligis me plus his Pasce oves meas ". Itaque probatio amoris erga ipsum est, juxta Scripturam, virga pastoralis. Stephano filio. Monasticæ paupertatis Advenit et abbas Anthimus, egregie Stephane, et fili dilecte: cumque, ut par erat, tanquam teipsum accepissem, interrogaviquemadmodum te gereres. Nam quia hoc postulat præfecturæ ratio, sic etiam usus sum ergo fratrem tuum Anthimum. Et charitatem quidem mutuam inter vos esse cognovi, sed non qualem veritas exigit in germanis secundum Dominum fratribus. Quid hoc enim est quod non communia facitis omnia; sed et privatum ipse aurum habes, et aurum ille privatim habet, id quod dirimere solet charitatem? Quomodo enim anima una et cor unum queat esse, ubi meum et tuum nominatur? Hinc suspiciones, hinc oblocutiones: hinc tertio, quod non in medio vestrum Christus, qui dixit: Ubi sunt duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum "7; sed hostis animarum nostrarum, qui dissecat membra Christi Perspicuum enim est, ubi sit privata rerum possessio et non communitas, illinc abesse Christum: quoniam de apostolis scriptum est: Erant illis om. nia communia; nec quisquam eorum quæ possidebat aliquid suum esse dicebat 98. Non pudet nunc, date veniam,cum duo sitis, bona in communenon possidere: cum inter apostolos, qui numero tot erant, communitas exsisteret? Propterea ibi erat Christus: inter vos autem nequaquam, etsi grave est dicere: alioqui unanimes essetis, et consentientes, et concordes; invicem sustinentes. invicem curantes, vobis sufficientes, bene affecti, blandi, hilares, præ95 I Petr. V, ρον γνωρίσαι γλιχόμενος. Καὶ ἅπαξ ἁπλῶς, ἔργον αὐτοῦ νύκτως καὶ μεθ᾿ ἡμέραν, ἡ καθ᾿ ἡμῶν ἀπύ ώλεια. Σκόπει, φυλάττου τρόποις καὶ λόγοις τὰ πρό βατα τοῦ Χριστοῦ. Καὶ ὁ μισθός σου πολὺς παρά Θεοῦ. Αὐτὸς γὰρ εἴρηκε πρὸς τὸν κορυφαῖον τῶν ἀποστόλων· Σίμων Ἰωνᾶ, φιλεῖς με πλέον τού των; Ποίμαινε τὰ πρόβατά μου. Ωστε ἀπόδειξις τῆς εἰς αὐτὸν ἀγάπης, ἡ ποιμαντικὴ κατὰ λόγον ῥάβδος. ΡΠ' (72-73). — Στεφάνῳ τέκνῳ. [ψμέ.] curam commendat. Κατέλαβε καὶ ὁ ἀββᾶς ῎Ανθιμος, ὦ καλέ Στέφανε, καὶ υἱέ ἀγαπημένε· καὶ καθάπερ σε ὀφειλομένως ἰδὼν ἀνέκρινα, όπως διάγοις. Ἐπειδὴ ὁ λόγος τῆς προστασίας ἀπαιτεῖ τοῦτο, οὕτως ἐχρησάμην καὶ ἐπὶ τοῦ ἀδελφοῦ σου ᾿Ανθίμου. Καὶ ὅτι μὲν ἀγάπην ἔχετε μετ᾿ ἀλλήλων διέγνων, οὐ μὴν οἷον ἐπιζητεῖ ἡ ἀλήθεια ἐπὶ ἀδελφοῖς γνησιεύουσι κατὰ Κύριον. Καὶ τί τοῦτο ὅτι οὐ κοινοποιεῖτε πάντα, ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ἰδιοχρυσεῖς, καὶ οὗτος ἰδιοχρυσεῖ, ὅπερ ἐστὶ διαιρο τικὸν ἀγάπης; Ποῦ γὰρ δύναιτ' ἂν μία ψυχὴ καὶ μία καρδία εἶναι, ὅπου τὸ ἐμὸν καὶ τὸ σὺν εἴρηται; Ἐν τεῦθεν αἱ ὑποψίαι, ἐντεῦθεν αἱ καταλαλιαί. Καὶ τὸ τρίτον, ἐντεῦθεν οὐχ ὁ Χριστὸς ἐν μέσῳ ὑμῶν, ὁ εἰπών· Οπου εἰσὶ δύο ἡ τρεῖς συνηγμένοι εἰς τὸ ἐμὸν ὄνομα, ἐκεῖ εἰμι ἐν μέσῳ αὐτῶν· ἀλλ' ὁ ἐχθρὸς τῶν ψυχῶν ἡμῶν, ὁ διατέμνων τὰ μᾶς τοῦ Χριστοῦ. Δῆλον γὰρ ὅτι ὅπου ιδιοκτημοσύνη καὶ οὐ κοινότης, ἄπεστιν ἐκεῖθεν ὁ Χριστός· ἐπειδὴ γήρα. πται ἐπὶ τῶν ἀποστόλων· Εἶχον ἅπαντα κοινά, καὶ οὐδεὶς τῶν τι ὑπαρχόντων αὐτῷ ἔλεγεν ἴδιον εἶναι. Οὐκ αἰσχυνόμεθα άρτι, σύγγνωτε, δύο ὄντες μὴ κεκτῆσθαι κοινὰ τὰ ὄντα· ἐπὶ τῶν ἀποστόλων τοσούτου πλήθους όντος τὴν κοινότητα ὑπάρχων; Διὰ τοῦτο ἐκεῖ ἦν ὁ Χριστός. Ἐν ὑμῖν δὲ οὐδε μῶς· κἂν βαρὺς ὁ λόγος· ἡ γὰρ ἂν τὸ σύμψυχοι επι σύμφρονές τε καὶ ὁμοκάρδιοι, ἀλλήλων ἀνεχόμενα, ἀλλήλων φροντίζοντες, αὐτάρκεις, εὐπειθεῖς, εὐμε λικτοι, ἱλαροί, ἀρκούμενοι τοῖς παροῦσι, γλυκά ζωὴν ἔχοντες, καὶ μετὰ μόνου ἄρτου καὶ ὕδατος, οτι 8. 96 Joan. xxi, 15-17. 97 Matth. xvi11, 2. 98 Act. iv, 32. (72-73) In cod. Reg. ρπβ'. ΝΟΤΑ.

EPISTOLARUM LIB. II. εἶχον οἱ ἅγιοι. Νῦν δὲ τοὐναντίον κατὰ τὰ προειρη- sentibus contenti, dulcem vitam agentes, etiam μένα. Διὰ τοῦτο καὶ ὁ περισπασμὸς ὑμῖν, ἵνα προ σταθῇ ἐν ἀργύριον, ἢ ἐν χρύσιον τῷ ἤδη προστοι· βασθέντι κέρματι ὅπερ ἐστὶ φιλαργυρίας πάθος, καὶ Ἰουδαϊκὸν ἀποτέλεσμα. Ερωτῶ, καὶ ἀποκρίθητέ μοι· Ἔχετε ἄρτον καὶ οἶνον, καὶ ἔλαιον κατ᾿ ὀλιγότητα, σὺν τοῖς ἄλλοις ἐπιτηδείοις καὶ τροφευτικοῖς τοῦ σώματος, μέχρι μηνὸς ἑνὸς ἡ δυοῖν; ἐὰν κατανεύσητε, χάρις Κυρίῳ. Εἰ δὲ μή, πρίασθε, ἐξ οὗ δέδωκα ὑμῖν νομίσματος ἄρτι· καὶ οὐδεὶς περισπασμὸς, καὶ οὐδεμία ταραχή. Ικανήσει γὰρ οἶδ' ὅτι καὶ τετραμηνιαίου χρόνου εἰς χρείαν. Καὶ ὅτι ἀπορέσετε, πάλιν ἢ ἐντεῦθεν ἡ άλλοθεν, προσθείην δ' ἂν καὶ ἐκ τοῦ ἐργοχείρου ὑμῶν, ὁ τρέφων τὰ πάντα, θρέψεις καὶ ὑμᾶς. Οὗτος ὁ βίος ἄριστος· οὕτως τὸν Χριστόν μέσον ὑμῶν σχοίητε, πῆ μὲν ἐργαζόμενοι, πῆ δὲ προσευχόμενοι, καὶ ποτὲ μὲν ἡσυχάζοντες, ποτὲ δὲ ἀναγινώσκοντες. Καὶ ἀνατελεῖ ὑμῖν φῶς γλυκύ· καὶ τοῖς ὁρῶσιν ἔσεσθε ἐραστοί· καὶ Θεὸς δοξασθήσεται ἐν ὑμῖν· καὶ ἀντιδοξάσειν ὑμᾶς καὶ νῦν καὶ ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι. Ημῶν τε αὐτῶν τῶν ἁμαρτωλῶν ἔσεσθε καύχημα, καὶ ὅλης τῆς ἀδελφότητος κλέος. Ταῦτα εἴρηκα, οὐχ ὡς ἐχόντων ὑμῶν χρυσίον τεθησαυρι σμένον· μηδέ εἴη ἔχειν ὑμᾶς, ὡς ἂν μὴ ἀκούσητε· Όπου ὁ θησαυρὸς ὑμῶν, ἐκεῖ καὶ ἡ καρδία ὑμῶν ἔσται. Θησαυρὸς δὲ ἐστι μοναχῷ, ἐὰν ἐπάνω τῶν τριῶν νομισμάτων, κατὰ τὸ γεγραμμένον ἐν τοῖς Πατράσι, περιποιήσηταί τις ἑαυτῷ, καὶ τοῦτο ἐπὶ τῶν πτωχῶν τὴν διάνοιαν· ἐπεὶ ὄγε ἀκριβὴς μοναχός, καὶ δεσπόζων κόσμου δι' ἀκτημοσύνης, οὐδὲ ἐν ἀργύριον κέκτηται καὶ κράζει μετὰ τοῦ ἁγίου Παύλου· Ὡς πτωχὸς ἐγώ, πολλοὺς δὲ πλουτίζων· καὶ ὡς τὰ πάντα κατέχων, καὶ μηδὲν ἔχων. Καὶ γὰρ ὁ Θεὸς τῷ τοιούτῷ πάντοθεν ἀνοίγει θύραν, καὶ ἡσυχάζοντι, καὶ διωκομένῳ, καὶ φυλακιζομένῳ, καὶ ὁτιοῦν πάσχοντι ἕτερον. Καὶ Χριστοφόρος ὁ τοιοῦτος καὶ Χριστιανὸς ἀληθινὸς, καὶ ἄγγε‐ λος ἐπὶ γῆς, καὶ θεομιμίτος ἀνὴρ, καὶ κληρονόμος Θεοῦ, συγκληρονόμος δε Χριστοῦ. Σκέρασθε οὖν λοιπόν, ὦ ἀδελφοί, τὸν λόγον· καὶ εἰ μὲν τρινομεῖτε ἀμφότεροι, οὐκ ἀπόβλητοι ἐν μου ναχοῖς, κατὰ τὸ ὑπόδειγμα τὸ πατρικόν· εἰ δὲ ἐπάνω δεκανομούντες, καθὼς ἀκούω, ἡ καὶ πρός· για νώσκετε ἔιπτωτοι εἶναι τῆς μοναχικῆς καταστάσεως, καὶ θεραπευταὶ οὐ Χριστοῦ, ἀλλὰ τοῦ ἐναντίου· καὶ τέκνα οὐκ ἐμοῦ τοῦ ταπεινοῦ, ἀλλὰ τοῦ φιλοχρυσοῦντος. Δόξειεν ὑμᾶς λέγειν, ὅτι ἔχεις, ναί· ἐπεὶ καὶ Χριστὸς διὰ τοῦ γλωσσοκόμου οὗ ἐπεφέρετο, καὶ πᾶς καθηγούμενος καὶ προεστὼς τῶν Ἐκκλησιῶν. ᾿Αλλὰ διὰ τὴν οἰκονομίαν τῆς ἀδελφότητος. Φησὶ γὰρ ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ ὁ Κύριος πρὸς τὸν Ἰούδαν· Ο πιείς, ποίη σον τάχιον. Τοῦτο δὲ οὐδεὶς ἔγνω τῶν ἀνα κειμένων προς τί εἶπεν αὐτῷ. Τινές γὰρ ἐδό κουν, ἐπεὶ τὸ γλωσσόκομον εἶχεν Ἰούδας, ὅτι » Luc. xii, 34. 1 Cor. νι, 10. s Rom. VIII, 18. cum solo pane et aqua, qualem duxerunt sancti. Nunc vero res aliter se habet, ut superius dictum est. Hanc ob rem et distractio vobis: ut argenteus unus vel aureus unus addatur ad nummulos jam coacervatos: quod avaritiæ morbus est, opusque Judaicum. Quæso, respondete mihi, nonne panem habetis et vinum, modicumque oleum, cum aliis opportunis, quibus ad mensem unum duosve sustentari corpus possit? Si annueritis, laus Domino. Sin minus, emite pecunia, quam vobis nuper dedi; et nulla erit distractio, et nulla perturbatio. Sufßiciet enim, sat scio, vel ad quatuor mensium necessitatem. Et cum indigebitis, rursus qui alit omnia, illinc aut aliunde, addiderim ego, et ex opere manuum vestrarum, vos nutriet. Hæc vita præstantissima: sic Christum inter vos habebitis, nunc laborantes, nunc orantes, et interdum quidem quiescentes, interdum legentes. Et orietur vobis lux dulcis, et intuentibus amabiles eritis; et Deus glorificabitur in vobis, et vicissim glorificabit vos, et nunc et in futuro sæculo. Ac nostra quoque, qui peccatores sumus, gloriatio eritis, el universæ societatis decus. Hæc dixi, non quasi aurum reconditum vos habeatis: neque vero contingat vos habere, ne audiatis: Ubi thesaurus vester, ibi et cor vestrum erit. Thesaurus porro est monacho, si ". supra tres nummos, sicut apud Patres scriptum legitur, sibi acquirat: idque ut inter mendicos censeri possit:qua exactus monachus, et qui mundi dominus est per egestatem, ne unum quidem argenteum possidet, clamatque cum sancto Paulo: Sicut egens ego et multos locupletans; et tanquam omnia possidens, et nihil habens 1. Etenim Deus et, qui talis est, ubique aperit januam, et quietem habenti, et persecutionem patienti, et in custodia detento, aut alia quavis ærumna oppresso. Et talis, Christifer ac verus est Christianus, et angelus in terra, et Deum imitans vir, et hæres Dei, cohæres autem Christi s. Attendite igitur, fratres, ad hunc sermonem; et si quidem tres tantum nummos habetis ambo, non estis rejiciendi ex monachie, juxta Patrum, exemplum. At si supra decem nummos, ut audio,' vel amplius, scitote vos monachorum statu excidisse, cultoresque esse, non Christi, sed adversarii; et filios esse, non humilitatis meæ, sed illius qui aurum amat. Dicetis fortasse habere vos quidem, sed et Christum loculos habuisse, itemque præpositum omnem ac præsidem Ecclesiarum. At illi hoc tanquam fratrum œconomi. Dicit enim in Evangelio Dominus Jude: Quod facis, fac citius. Hoc autem nemo scivit discumbentium ad quid dixerit ei. Quidam enim putabant, quia loculos habebat Judas, quod dixisset ei: Eme ea quæ opus sunt

nobis ad diem festum: aut egenis ut aliquid daret. λέγει αὐτῷ, Αγόρασον ὧν χρείαν ἔχομεν εἰς Sic ad imitationem Christi, omnibus qui vere præsunt, loculos habere licet, non ob aliud quidquam, absit! Deo enim magnopere displicet. Si ergo præsides etiam vos estis, et vobis aliqui largiti fuerint, quemadmodum et Christo ipsi, de facultatibus suis, sicut scriptum est, mulieres quæ illum sequebantur: et sanctis similiter alii et aliæ: bene habet, possideatis licet, non decem nummos, sed decies mille: nihil enim vestrum est, sed Christi; et dispensatores vos estis bonorum Christi; sicut et Paulus omnia possidens, nihil habebat, et quicuuque alius ad hunc diem cùm Dei timor præfecturam gessit. Quod si præpositi non estis, ac dispensatores animarum, hortor et obsecro, ut quamprimum erogetis quod præscriptam mensuram excedit, ne avaritiæ morbo capti a diabolo, discipuli Christi esse desinatis. Hæc non vobis solis dixi, sed per vos cunctis fratribus; nec odio habens, absit; sed magnopere diligens; neque in angustias redigi vos cupiens, sed admodum dilatari. In angustia quippe latitudo: et in tristitia secundum Christum, exsultatio spiritus. Et audite me, filii, peccatorem recte consulentem, legitime præcipientem; ut per omnia et in omnibus placentes Christo, hæredes simus bonorum æternorum. Mariæ reginæ. τὴν ἑορτὴν, ἡ τοῖς πτωχοῖς ἵνα δῷ τι. Οὕτως κατά μίμησιν Χριστοῦ, ἐν πᾶσι τοῖς ἀληθινοῖς προεστῶσιν, ἔστι πάντως τὸ γλωσσόκομον· καὶ οὐ δι' ἄλλο τι, ἅπαγε! ἔχθιστον γὰρ Θεῷ. Εἰ οὖν καὶ ὑμεῖς ἐστε προεστῶτες, καὶ ἐπιδιδούσιν ὑμῖν τινες, ὡς καὶ αὐ τῷ Χριστῷ, ἐκ τῶν ὑπαρχόντων αὐτῶν, καθὰ γί γραπται, αἱ συνακολουθοῦσαι αὐτῷ γυναῖκες· καὶ τοῖς ἁγίοις ὁμοιοτρόπως άλλοι καὶ ἄλλαι· εν τ ἔχοι· καὶ σχοίητε μὴ ἀπὸ δέκα νομισμάτων, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ μυρίων· οὐδὲν γὰρ ὑμέτερον, ἀλλὰ Χριστοῦ· καὶ οἰκονόμοι ὑμεῖς διὰ τοῦ Χριστοῦ· καθὰ καὶ Παῦ λος τὰ πάντα κατέχων, οὐδὲν εἶχε, καὶ πᾶς τις άλλος μέχρι τοῦ δεῦρο θεοφόβως ἔχων τὴν προστασίαν. Εἰ δὲ οὐκ ἐστὶ προστάται, καὶ οἰκονόμοι ψυχῶν, παρα καλῶ καὶ ἀντιβολώ, διανείματε τὸ παρὰ τὸ ὡρισμέν νον μέτρον τάχει· ἵνα μὴ τῷ τῆς φιλαργυρίας πάν θει ἁλόντες ὑπὸ τοῦ διαβόλου, ἐκπέσοιτε ἀπὸ τῆς μαθητείας Χριστοῦ. Ταῦτα οὐχ ὑμῖν μόνοις εἴρηκα, ἀλλὰ καὶ δι᾽ ὑμῶν πᾶσι τοῖς ἀδελφοῖς· καὶ οὐ μισών, ἅπαγε! ἀλλὰ καὶ πάνυ φιλῶν· καὶ οὐ στενοχωρῆσαι ὑμᾶς αἱρούμενος, ἀλλὰ καὶ πάνυ ευρυχωρῆσαι. Εν γὰρ τῇ στενότητι ἡ πλατύτης· καὶ ἐν τῇ κατὰ Χρι στὸν θλίψει ἡ ἀγαλλίασις τοῦ πνεύματος. Καὶ ἀκού σατέ μου, τέκνα, τοῦ ἁμαρτωλού καλώς συμβου λεύοντος, ἐννόμως προστάσσοντος. Ἵνα κατὰ πάντα καὶ ἐν πᾶσιν εὐαρεστούντες Χριστῷ, κληρονόμοι γενώμεθα τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν. Ne in palatio cum filia Augusta habitet: quo fugiat Quales, nos abjecti, et quinam sumus, quos in C. occurrentibus molestiis defendere, et laudibus supra modum efferre et consecrare dignata sit præcellens dominatio tua? Attamen quod istam pietatis tuæ dignationem susceperimus, res ipsa fidem faciet quando etiam necessarium est, multos abs te liberari falsa suspicione, quæ in hujusmodi occasionibus solet obrepere: nec mirum. Effusus enim sermo cum in multos dispergatur, tum non est in singulorum ore verus usquequaque. Nos vero quibus verbis utemur afflictissimi cordis tui dolorem abstergere conantes? aut quonam molliore contactu asperrimum animi sensum lenire possimus? Pertulisti ergo (ut ab initio provehatur oratio) injustum conjngis divortium, ab imperio quoque si- *mul avulsa, cujus rei causa concussus est mundus. Miserandum spectaculum! Adultera purpuram gerens, et regina pullo amictu tecta: famula imperans, et domina serviens. Atque ut cætera omittam, tibi, quæ passa es, notiora quam nobis ignorantibus: exsilium pro veritate pertulisti a propriis visceribus separata. Ex quo et dolor tibi summus, et præcipua laus a Deo, piisque omnibus. Tertia hac plaga est, de qua, quid deceat, exponere jussi • Joan. x, 27, 28. In cod. Reg. ρπγ'. Luc. vult, 3; ΣΙΙΙ, 49. ΡΠΑ - Μαρία βασιλίσση [μζ'.] hæreticorum consortium. (Baron. an. 816, n. 23.) Ὁποῖοι ἡμεῖς καὶ τίνες οἱ εὐτελεῖς, ἀπολογίας ἠξιωμένοι ἐπὶ τοῖς συμβᾶσιν ἀνεαροῖς, πρὸς δὲ καὶ ἐπαίνοις ὑπεράγαν ἀφοσιωθέντες παρὰ τῆς ὑπερτίμου σου κυριότητος; Όμως ὅτι ἀποδεδέγμεθα τὸ εὐσυγκατάβατον σου τῆς εὐσεβείας, διδάξει τὸ ἀλη θὲς τῶν πραγμάτων ἐπείτοιγε καὶ ἀναγκαῖον, ἀπαλ λάξεις τοὺς πολλοὺς ψευδοεπούς υπολήψεως, ειωθυίας ἐν ταῖς τοιαύταις ὑποθέσεσι παρεισκρίνεσθαι, καὶ οὐ θαυμαστόν Ῥυϊσκόμενος γὰρ ὁ λόγος σκίδναται ἐπὶ πολλοῖς· οὐκ ἔχων ἐφ' ἑκάστῳ τἀληθὲς ἐντελῶς. Ἡμεῖς δὲ ποίοις λόγοις χρησόμεθα, πειρώμενοί σου θεραπεύειν τὸ ἄλγος τῆς πολυωδύνου καρδίας; Η τίσι πραοτέραις ἐπαφαῖς λειᾶναι σου δυνηθείημεν τὸ τραχύνον τῆς ψυχῆς; Ηνεγκας τοιγαροῦν Β' ἐξ ἀρχῆς ἡμῖν προΐοι ὁ λόγος· ἄδικον ομοζύγου χωρι σμόν· συνεκαγεῖσα καὶ τοῦ κράτους, ἐφ᾽ ᾧ δεδόνεται ὁ κόσμος. Ελεεινὸν θέαμα! Η μοιχαλίς πορφυρο φοροῦσα, καὶ ἡ βασιλὶς μελανειμονοῦσα· ἡ δούλε δεσπόζουσα, καὶ ἡ δέσποινα θητεύουσα. Καὶ ἵνα τάλλα παραδράμωμεν· σοῦ τῆς παθούσης μάλλον εἰδυίας, ὑπὲρ ἡμᾶς τοὺς ἁγνῶτας· ἤνεγκας ἐξορία ὑπὲρ ἀληθείας, ἐκτμηθεῖσα τοῦ γνησίου σπλάγχνου. Κἀνταῦθα καὶ ὁ πόνος μέγας, καὶ ὁ ὕμνος σοι μάλα παρά τε Θεῷ καὶ πᾶσι τοῖς εὐσεβέσι. Τρίτη πληγή ΝΟΤΑ. ó

EPISTOLARUM LIB. II. matri adesse, eamque sequi oportere. Hoc enim, aiunt, ipsis in belluis naturæ instinctu contingit, Viderint illi nos vero humiles usurpabimus illud Domini Quæ est maler mea, et qui sunt fratres mei 5? Atque iterum: Si quis venit ad me, et non odit filiam, non est me dignus 6. Quid consectarium? religiosam pietatem tuam domi manere, Angusta palatium obtinente: in quo cernitur evangelicus gladius sectionem inducens. Hæc ignosce, domina, cum multa cordis attentione et sollicitudine ausi sinus, tanquam in aurem loquentes, scribere, pro ambabus orantes meliora et saluti propriora, et nunc et in futurum. ἡ παροῦσα· ἐφ᾽ ᾖ τὸ δέον παραδείξαι κεκελεύσμεθα. sumus. Et alia quidem alii pronuntiabunt: fliam Αλλα μὲν οὖν ἄλλοι φθέγξονται συνέπεσθαι μητέρα θυγατρί. Οτι τοῦτο καὶ θηρίοις φασί φυσικῇ ὀλκη συμβαῖνον. Ίδοι τις ἦν· ἡμεῖς δὲ οἱ εὐτελεῖς τὰ τοῦ Δεσπότου· Τίς ἐστιν ἡ μήτηρ μου; καὶ τίνες εἰσὶν οἱ ἀδελφοί μου; Καὶ αὖθις· Εἴ τις ἔρχε ται πρός με, καὶ οὐ μισεῖ τὴν θυγατέρα, οὐκ ἔστι μου άξιος. Τί τὸ συναγόμενον; τὸ τὴν σὴν θεο σέβειαν οἴκοι μένειν, τῆς Αὐγούστης ἐχούσης τὰ βασίλεια ἐφ᾽ ᾧ δέδεικται ἡ εὐαγγελική μάχαιρα τὴν τομὴν ἐπάγουσα. Ταῦτα σύγγνωθι, δέσποινα, σὺν πολλή προσοχῇ καὶ συνοχή καρδίας τεθαῤῥήκαμεν, ὡς ἂν εἰς οἷς ὁμιλοῦντες, ἐπιστεῖλαι ὑπὲρ ἀμφοτέρων προσευχό μενοι τὰ κρείττονα καὶ ἐχόμενα σωτηρίας νῦν τε καὶ πρὸς τὸ ἑξῆς. ΡΠΒ΄ -- Βασιλείῳ μονάζοντι. [ψμν.] CLXXXII. Basilia monacho. De obitu cujusdam præpositæ et decem sororum. ς Οὐ παραιτούμεθα γράφειν τὸν ταπεινὸν ἡμῶν λόγον, οσάκις ἂν εὐλόγως ἐπιζητῇ ἡ τιμιότης ὑμῶν· εἴπερ καὶ εἴη λυσιτελῶν ὑμῖν. Αὐτὸ γὰρ τοῦτο καὶ ἐν τῇ προλαβούσῃ ἐπιστολῇ επεσημηνάμεθα. Οὐκοῦν καὶ νῦν προσιέμεθα αὐτὸν, ὁμοῦ μὲν παρακλητικόν, ὁμοῦ δὲ καὶ ὑπομνηστικόν. Τίς δε ὁ παρακλητικός; Οτι ἐπειδὴ ἀπεβίωσεν ἐν Κυρίῳ ἡ καθηγουμένη σὺν δεκαδικῷ ἀριθμῷ ἀδελφότητος, ὡς φατε, οὐκ ἀπαθὲς τὸ δράμα, ἀλλὰ καὶ λίαν ἐκστατικόν· ἐπείπερ κεφαλῆς ἀπούσης ὅλον τὸ σῶμα νεκρὸν, καὶ μελῶν τῶν τιμιωτάτων ἐκκοπέντων τὰ ἐναπολειφθέντα εἰδεχθῆ. Τοιοῦτον οὖν ὅσον τὸ κατὰ σάρκα τὸ γεγονός. Αλλ' ἐπειδὴ πνευματικὰ πνευματικοῖς συγκρίνονται, ὁμοῦ μὲν λυπηρόν, ὁμοῦ δὲ καὶ περιχαρὲς τὸ συμβάν· τὸ μὲν διὰ τὴν στέρησιν, τὸ δὲ διὰ τὴν ἐλπίδα. Παρεπέμψατε καθηγουμένην ἱερὰν ότι μάλιστα, καθώς διηγεῖσθε, ἀδελφὰς σεβασμίας - χαρᾶς ὑπόθεσις· ἐκείνων μὲν τῶν προσληφθεισῶν, ἑτοιμαζουσῶν ὑμῖν τόπον ἀναπαύσεως διὰ πρεσβευ τικῆς ἐντεύξεως, ὡς ἂν οἱ προκαταλαμβάνοντες καθ' ὁδὸν τὰ καταλύματα· ἡμῶν δὲ τῶν ἀπομεινάντων, ήγουν ἀπομεινασών, ζηλούντων καὶ ζηλουσῶν προκαταλαβέσθαι τὴν ἀγαθὸν βίον, καὶ τὴν σεμνὴν που λιτείαν· καὶ καὶ ἐκεῖ βλεπόντων καὶ βλεπουσών, όπου μέτρον ὕστερον συντευξόμεθα τῇ κατὰ Θεὸν μητρὶ καὶ ταῖς ἀδελφαῖς. Ιδε τοιοῦτον τὸ καθ' ὑμᾶς πάθημα εύελπι καὶ περιχαρές, καὶ οὐχ ὡς τῶν κατὰ σάρκα τεθνηκότων· οἱ θρήνοις καὶ κοπετοῖς αλόγοις βαλλόμενοι, ἴσα τοῖς μὴ ἔχουσιν ἐλπίδα ἔθνεσι, λύπης πεπλήρωνται. Διὰ τοῦτο οὐδὲ ἐπιθησ μητὴ αὐτοῖς ἡ μετάστασις, ἀλλὰ καὶ λίαν φευκτέα. Ἡμῖν δὲ οἷς τὸ ζῆν Χριστὸς, καὶ τὸ ἀποθανεῖν κέρδος· χαρᾶς περιπέτεια ή κοίμησις τῶν πνευματικών Πατέρων, ὡς ἐν Κυρίῳ ζώντων, καὶ μᾶλλον τῆς ἐνθάδε ζωῆς ὑψηλότερον καὶ ἀθανάτων τερον. Αποῤῥέψαντες οὖν καὶ ἀποῤῥέψασαι πᾶσαν ἀλο- * Matth. II, 48. • Luc. xiv, 26. 'I Cor. 11, 13. in cod. Reg. ρπδ, Humilem sermonem nostrum litteris mandare non abnuimus, quoties cum ratione id expetit honorificentia tua: siquidem id nobis etiam utile fuerit. Hoc enim ipsum præcedenti quoque epistola significavimus. Quapropter illum nunc etiam exponimus, partim quidem consolatorium, partim vero commonitorium. Qua in re consolatorius? Quia, quod in Domino diem obiit præposita cum denario numero sororum, ut dicitis, non vacuus doloris est sermo, sed qui vehementer perturbare mentem possit: quandoquidem capite ablato totum corpus mortuum est, et nobilissimis membris abscissis, cætera quæ restant, deformia Tale igiturest secundum carnem quod accidit. Sed quia spiritualia spiritualibus comparantur: et triste simul est, et simul perjucundum: illud quidem propter privationem: hoc vero propter spem. Extulistis præpositam summa præditam sanctitate, sicut exponitis, sorores venerandas: lætitiæ argumentum: dum illæ quidem quæ assumptæ sunt, quasi legatione funguntur ut quietis locum vobis præparent, sicut qui diversoria in itinere præoccupant: vos vero qui relicti, et quæ relictas estis, bonam vitam, gravemque conversationem, maturare certatim studetis, semperque illuc spectatis, ubi postmodum matri in Deo sororibusque occurremus. Talis nempe vester est dolor, cum spe et lætitiæ conjunctus; neque ut mortuorum secundum carnem: qui lamentis et plangoribus insanis oppressi, perinde ac gentes que spem non habent ®, tristitia implentur. Quapropter nec optanda illie est emigratio, sed valde refugienda. Nobis vero, quibus vivere Christus est, et mori lucrum ', inexspectatæ lætitiæ occasio est spiritualium Patrum mors, tanquam in Domino viventium, vita multo, quam hæc nostra, sit, sublimiore et immortali. Abjicientes ergo singuli et singulæ omnem tri- * II Thess. IV, 12. • Philipp. x, 1. ΝΟΤΑ.

stitiam a ratione alienam, et degeneres lacrymas: prout per Christi gratiam constituti estis, hic quidem in regendo virorum domicilio; hæc vero in domicilii virginem praefectura: Sobrii estote, vigiLale 10, viriliter agite, confortamini: omnia vestra in charitate 11, omnia in mandatorum custodia, juxta præceptiones sancti Basilii. Atque hæc in duobus monasteriis vostris vigeant; ut sine offensione et reprehensione vitam ducentes, glorificetis Deum in corpore vestro et in spiritu vestro: alterum que ab altero monasterium excitetur, et sancte conspiret: te videlicet, fratre Basilio, qui ad nos scripsisti, et nobis comprobatus es, simul assim stente, curamque participante utriusque monasterii quoad potes: quamvis præsidis onus non sustines: sed quasi desiderio tuo per successoris promotionem expleto, teipsum enixius impondens, et adjuvans ubi est opus. Habetis itaque, ad virtutis increm mentum, præclara exempla eorum earumve, qui et quæ obierunt. Habetis vitas sanctorum, leges sanctionesque Patrum; habetis, quod his majus est, universorum conditorem Deum in medio vestrum, juxta ipsius promissionem, minime fallacem Habetis sanctam Deiparam auxiliatricem, omnes sanctos intercessores. Habetis et tenuitatem nostram promptam et paratam vobis in bono. Omnia ergo bene agite, omnia pacifice. Semper gaulete; sine intermissione orate: in omnibus gratias agite, elamat magnus Apostolus 13 cujus intercessionibus utinam salvemur et nos el vos. CLXXXIII. — Eliæ presbytero. γον λύπην καὶ ἀγεννὲς δάκρυον, καθ' ὁ κατέστησε χάριτι Χριστοῦ· ὁ μὲν ἐπὶ τῇ καθηγήσει τοῦ ἀνδρῶ νος· ἡ δὲ ἐπὶ τῇ ἀφηγήσει τοῦ παρθενώνος· Νήφετε, γρηγορεῖτε, ἀνδρίζεσθε, κραταιούσθε πάν τα ὑμῶν ἐν ἀγάπη, πάντα ἐν φυλακῇ ἐντολῶν, κατά τὰς ὑποθήκας τοῦ ἁγίου Βασιλείου. Μεταξύ δε ὑμῶν τοῖν δυοῖν μοναστηρίων ἔστωσαν· ἵνα ἀπρόσκοπον καὶ ἀνένοχον βίον διανύοντες καὶ διανύουσαι, δου ξάσητε τὸν Θεὸν ἐν τῷ σώματι ὑμῶν καὶ ἐν τῷ πνεύματι ὑμῶν· ἕτερον ὑφ' ἑτέρου μοναστήριον θεοπρεπών συγκροτούμενον τε καὶ συνιστάμενον, δηλονότι σοῦ τοῦ ἀδελφοῦ Βασιλείου, τοῦ καὶ γεγρα φότος ἡμῖν, καὶ συνεγνωσμένου, συμπαρόντος καὶ συναντιλαμβανομένου ἑκατέρας τῶν μονῶν καθ' ὅσον οἷόν τε, καὶ μὴ ὅτι οὐχ ὑπέχεις λόγον προεστώτος ἀλλ' ὡς τῆς ἐφέσεως σου πληρωθείσης διὰ τῆς τοῦ προβληθέντος ἀναδοχῆς· μᾶλλον ἑαυτὸν συνεισβάλλων καὶ συνεπαμύνων τὰ δέοντα. Ἔχετε τοιγαροῦν καλά παραδείγματα εἰς ἀρετῆς ἐπίδοσιν, τὰς ἐκδημησά σας εἶτ᾽ οὖν ἐκδημήσαντας. Ἔχετε τοὺς βίους τῶν ἁγίων, τὰς νομοθεσίας τῶν Πατέρων. Έχετε το μεῖζον αὐτῶν τὸν ποιητὴν τῶν ὅλων Θεὸν ἐν μέσῳ ύμων κατὰ τὴν ἀψευδῆ αὐτοῦ ἐπαγγελίαν. Εχετε τὴν ἁγίαν Θεοτοκον ἐπίκουρον, τοὺς πάντας ἁγίους πρεσβευτάς. Έχετε καὶ τὴν ἡμῶν οὐθενότητα προθυμουμένην ὑμῖν ἐν τἀγαθῷ. Πάντα οὖν εὖ πράξατε, πάντα εἰρηνικῶς διατελέσατε. Πάντοτε χαίρετε ἀδιαλείπτως προσεύχεσθε· ἐν παντὶ εὐχα ριστεῖτε, βοᾷ ὁ μέγας ᾿Απόστολος· οὗ ταῖς πρεσβείαις σωθείημεν καὶ ἡμεῖς καὶ ὑμεῖς. ΡΙΓ' — Ηλίᾳ πρεσβυτέρω. [ν.] De pueris qui parentum voluntate inviti tondentur. Osculum quidem tuum, vir sancte, venerandum quam maxime, idemque concordiæ servans indicium: interrogatio autem, vix audeo dicere, indigesta, nec satis explorata humilitati nostra. Ad hunc enim diem non audieramus, pueros a patre per vim ac non sponte detonsos fuisse. Namn si plane infantes ii, sive ante pubertatem, non est in ipsis voluntarium: neque enim rectum a pravo possunt dignoscere: sed eorum arbitrio, cum adoleverint, res tota permittenda.... Τὸ μὲν φίλημά σου, ὦ ἱερὲ ἄνθρωπε τοῦ Θεοῦ, σεπτὸν ὅτι μάλιστα, καὶ τὸ τῆς συμψυχίας ἀποσώζον γνώρισμα· τὸ δὲ ἐρώτημα, οὐκ οἶδ' ὅπως εἴπω, ἀκατάλληλον καὶ οὐ συνεγνωσμένον τῇ ταπεινώσει ἡμῶν. Οὐδέπω γὰρ καὶ τήμερον ἀκηκόαμεν, πρὸς πατρὸς ἀναγκαστικῶς καὶ οὐκ ἐθελουσίως αποκαρτ θῆναι παῖδας. Εἰ μὲν γὰρ κομιδή νήπιοι, εἶτ᾽ οὖν πρὸ τῆς ἡλικίας, οὐκ ἐν αὐτοῖς τὸ θελητόν ούδε γὰρ εἰσι διαγνωστικοὶ καλοῦ τε καὶ κακοῦ αλλά τῇ τῶν φυσάντων προαιρέσει ανακτέον [ood. Reg. ἀνενεκτέον] τὸ πράγμα.... ἀναθετέον τὸ πρᾶγμα. Παρ' οὗ καὶ ἡμῖν καὶ ὑμῖν τὸ σωτήριον ψυχῆς τε καὶ σώματος. Καὶ περὶ μὲν τούτων ἅλις· ότι μηδέ καιρός μοι μακρηγορεῖν, ἐν ἄλλοις ἀσχολουμένῳ πράγμασιν οὐκ εὐδια λύτοις. Περὶ δὲ τοῦ ἐπισκόπου Χίου, τί τοῦτο κἀκεῖνο γέγραφας; Ἡμεῖς οὔτε τὸν ἄνδρα εἰς ὄψιν ἡμῶν ἠγάγομεν ἐληλυθότα ἐνταῦθα, τὰς ὑποψίας διαφεύ γοντες, οὔτε πάντη ἀνυπόκριτον εἰάσαμεν· ὅτι μηδί ...... Res permittenda. Unde nobis ac vobis animi futura est et corporis salus. Sed de his satis: quoniam nec mihi prolixi sermonis est otium,aliis occupato negotiis haud facilibus expeditu. De episcopo Chii, quid hoc et istud narras 9 Nos neque p virum in conspectum nostrum, ubi huc venit, admisimus, suspicionis vitandæ causa, neque omnino sine responso dimisimus: quod neque fas fuit vel 10 I Petr. v, 8. 11 I Cor. xvi, 13, 14. 1 Matth. xxi, 20. 1 I Thess. v, 16. ΝΟΤΑ. In col. Reg. ρπε. Ibi magna satis lacuna in Regio codice. Quæ autem sequuntur,alterius epistolae esse (cui tamen, quia initium deest, apposita non sit sua numeri nota) indicare videturSyllabus Epistolarum in eodem codice: ici enim inter inscriptiones epistolæ ρπε Ηλία πρεσβυτέρω, et epistola ρπς Αυξεντίῳ ἡγουμένῳ, media est inscriptio Μακαρίῳ μονάζοντι, ρπς. Bisi autem superioris fragmenti voces ultime repetantur initio posterioris, eoque videantur partes esse unius ejusdemque epistolæ, cui nihil admodum desit; tamen quæ sequuntur, vix possent cum superioribus sententia cohærere.

EPISTOLARUM LIB. II. virum, et episcopale nomen adeptum. Itaque gratulati sumus quod episcopatum tandem abdicarit, eligens vel sic pro neglecto haberi: ipsum convenienti pœnæ subjecimus: quemadmodum egimus in iis qui similia perpetrarunt. Deus autem pœnitentium est. Et hoc manifestum pœnitentiæ argumentum requisitum est tum a nobis tum ab iis quibus alios sanandi cura demandata est, eum qui lapsus est, de episcopatu cedere: et a sacris arceri, cum pœna subeunda usque ad tempus pacis. Sihæc itaque vir ille præ se aperte tulit: quinam sumus nos ut accedentem repellamus, etin odium idcirco Dei incurramus? Ne tu, vir admirande, homini illi succenseas, vel si maxime, quæ ab eo patrata θεμιτόν καὶ τὸν τυχόντα ἀποπέμπεσθαι· μὴ ὅτι γε unum e multis repellere, nedum ejusdem instituti ὁμόσχημον καὶ ἐπισκοπῆς ὄνομα κεκληρωμένον. Ἠσμενίσαμεν οὖν ὅτι ὀψέποτε ἀπενόσφισε επισκο πῆς, ἐλόμενος ὧδε που παρεῤῥίφθαι· ὑποβάλλοντες αὐτὸν καὶ ἐπιτιμίῳ προσήκοντι· ὥσπερ πεποιήκαμεν ἐπὶ τοῖς ὁμοίως αὐτῷ δράσασι. Καὶ ὁ Θεὸς τῶν μετανοούντων ἐστί. Καὶ τοῦτο ἐναργές υπόδειγμα μετανοίας ἐπεζήτηται καὶ παρ᾿ ἡμῶν καὶ πρὸς ἄλ λων τῶν ἰατρεύειν ἐπιτεταγμένων ἡ τοῦ ὑποπεπτω κότος υποχώρησις τῆς ἐπισκοπῆς· καὶ εἰρξις τῆς ἱερουργίας, σὺν ἐπιτιμίῳ ἕως καιροῦ εἰρήνης. Εἰ οὖν ταῦτα ὡμολόγηται τῷ ἀνδρὶ· τίνες ἦμεν ἡμεῖς ἀποσείεσθαι τὸν προσιόντα, καὶ ἐχθραίνειν ἐν τούτῳ Θεῷ; Μὴ σύ, ὦ θαυμάσιε, βαρέως φέροιο ἐπὶ τῷ ἀνδρί· κὰν ὅτι μάλιστα ἃ λέγεις πεπραχέναι αὐτὸν, ἀποδέδεικται ἀληθῆ εἶναι ἐπεὶ ἡμεῖς οὔτε ἀκηκόα narras, vera esse constet: quandoquidem nos neμεν ἕως τοῦ παρόντος, οὔτε, εἰ καὶ ἀκηκόαμεν, κρίνομεν αὐτὸν ἐν τούτοις. Γέγραπται γάρ· Μὴ ὁ νό μος ἡμῶν κρίνει τὸν ἄνθρωπον, ἐὰν μὴ ἀκούσῃ παρ' αὐτοῦ πρότερον, καὶ γνῷ τί ποιεῖ; Καὶ πάλιν ὁ ᾿Απόστολος λέγει· Κατά πρεσβυτέρου κατηγορίαν μὴ παραδέχου, ἐκτὸς εἰ μὴ ἐπὶ δύο ή τριών μαρτύρων. Έπειτα οὐδὲ τούτων πρόκειται λόγος ἢ ἐξουσίὰ τοῦ κρίνειν· ἀλλὰ περὶ τοῦ προσίεσθαι τοὺς ὑποπεπτωκότας τὴν μετάνοιαν· ταμιευο μένων τῶν ὑπὸ τῆς τιμιότητός σου λελεγμένων, ἡ ἐνταῦθα καιρῷ τῷ δέοντι τοῖς προεστῶσι τῆς Ἐκε κλησίας, ἢ ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι τῶ κριτῇ τῶν ἁπάντων. Διό συμβουλεύω τῇ χρηστότητά σου άφ εμένη τῶν λόγων ἐκείνων ἐν τῷ τέως εὐχαριστεῖν τῷ Κυρίῳ ἐπὶ τῇ τοῦ ἀνδρὸς μετανοίᾳ· ὡς ἂν συνεργοί εἴημεν Θεῷ τῷ φιλοῦντι σώζεσθαι πάντα ἄνθρωπον· κάν τούτῳ εἰρήνην ἔχωμεν πρὸς αὐτὸν διὰ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Καὶ τέλος όταν λάβης καιρόν, εἴπερ καὶ ζητεῖς, τότε εὐθύτητας κρίνοις. Τὸ δὲ νῦν προσεύχου περὶ ἡμῶν, σώζεσθαι ἡμᾶς ψυχῇ τε καὶ σώματι· ὅτι ὁμολογοῦμεν πάντων ἀνθρώπων ἁμαρτωλότεροι εἶναι. Ὁ Κύριος ὁ ἀρ χιεπίσκοπος πλείστα σε προσαγορεύει, προσαγορευθεὶς ὑπὸ τῆς φωνῆς σου ἐπεὶ καὶ πάν τις οἱ μαθ᾿ ἡμῶν, ἀδελφοί. "Ερρωσο ἐν Κυρίῳ, ἡ ἀδελφές ΕΠΔ΄ — Αὐξεντίῳ ἡγουμένῳ. [ψνδ'.] Respondet ad quasdam Τὸ μὲν γράμμα τῆς τιμιότητός σου ἐδεξάμεθα, καὶ ὡς ἦν ἡμῖν δυνατὸν ἐπήλθομεν· τὰ μὲν καθ' ἡμῶν ἐγκώμια ποῤῥωτέρω θέμενοι, ὡς οὐκ ἀξίων ἐγκωμιαστικῆς οὐδ' όλως ἐμφάσεως· ὅτι μὴ καὶ κατηγορητικής μᾶλλον ἐπισκώψεως. Τίνες γὰρ ἐσμεν ἡμεῖς οἱ ἀχρεῖοι, καὶ οὐδὲ ὀνόματος ἄξιοι οὗ ἐπικεκλήμεθα; Πρὸς δὲ τὰ ἐπιζητηθέντα σοι κεφάλαια Γραφικά, πάνυ ἐξενίσθημεν, ὅτι καὶ πρὸς ἡμῶν τῶν ἀμαθῶν ἡ ἐξήγησις, καίγε περὶ τοιούτων ἐμφάσεων, que in hunc diem audivimus: nec, licet audiissemus, ipsum de his judicamus. Scriptum est enim: Nunquid lex nostra judicat hominem, nisi prius audierit ab ipso, et cognoverit quid faciat 14? Et rursum Apostolus ait: Adversus presbyterum accusationem noli recipere, nisi sub duobus aut tribus testibus 15. Deinde neque ratio suppetit vel potestas de his judicandi, sed eos qui se pœnitentiæ subjecerint, admittendi: reservatis iis quæa reverentia tua commemorata sunt, vel in hac vita opportuno tempore, præpositis Ecclesiæ; vel in futuro sæculo judici omnium. Quamobrem auctor sum pietati tuæ, dimissis his sermonibus nunc quidem Domino gratias agere ob viri pœnitentiam "; ut adjutores. Dei simus, qui vult omnem hominem salvum fieri 17 et eatenus pacem habeamus ad ipsum per Dominum nostrum Jesum Christum 1. Denique cum acceperis tempus, siquidem hoc quæris, tunc justitias judicabis 19. In præsenti vero pro nobis ora ut salvi tum animo tum corpore simus: nam supra mortales omnes nos peccatores profitemur. Dominus archiepiscopus plurimam tibi salutem dicit, quem et tuo nomine salutavimus: deinde et omnes qui nobiscum sunt fratres. Vale in Domino, frater. CLXXXIV. Auxentio præposito. ejus interrogationes. Litteras honorificentiæ tuæ accepimus, et quoad integrum nobis fuit legimus, encomiis nostris procul seqositis, ut qui encomiastica laudatione digni nullo modo sumus, sed accusatoria potius exprobratione. Quinam enim sumus nos inutiles, ne nomine quidem digni quo nuncupamur? Ad illa vero Scripturæ capita de quibus interrogasti, vehementer obstupuimus, quod a nobis indoctis facienda sit enarratio, et quide: arcanorum ejusmodi, quo14 Joan. vu, 51. 15 I Tim. v, 19. 16 Ezech. XXXIII, In cod. Reg. ρπζ. NOTE. 11. 17 I Tim. 11, 4. 18 Rom. v, 1. 10 Psal.

rum dilucidatio ad divinos tantum interpretes per- & ἀνήκει μόνοις τοῖς θεοφόροις διαλευκαίνειν, παρ' tineat, a quibus jam edita est declaratio, maximeque ad verbum a magno et divino Basilio. Sumpto igitur commentario ejus codice in Isaiam,disces quæ desideras; præsertim cum epistolæ modum excedat; que integram scriptionem exigit, talium rerum disceptatio. Quod vero ais propositam esse Judæis verborum contentionem: sine Christomachos, Patrum optime, furere in seipsos. Qui enim ipsius Christi, veri Dei nostri, doctrinam exploserunt, qui apostolorum præcepta repulerunt, qui omnium denique divinorum Patrum celsa eloquia detestati sunt; haud sane conveniat cum his ambulare,aut sermonem conferre. Sinite illos, ait Dominus, cæcisunt s. Et propheta ait: Non est gaudium impiis, dixit Dominus 31. Præterquam enim quod nihil juvaremur ex eorum colloquio; nos ipsos venenatis verbis velut serpentium afflatu læderemus. Deus conteret dentes eorum in oreipsorum: molas leonum confregit Dominus **. Sufficiant hæc tibi. Quid autem nobis necessario præstandum est, ut placeamus Domino? Quo pacto diaboli laqueos effugiemus? nimirum si spiritu tanquam alis sublevemur, quæ sursum sunt quærentes, quæ sursum sunt sapientes, ubi Christus est in dextera Dei sedens "; unde et venturus est cum angelis virtutis suæ in flamma ignis, vindictam inferens iis qui non noverunt Deum, et qui non obediunt Evangelio ejus *; hoc est Judæis, et qui consentiunt Judæis, aut perversione fidei aut vitæ pravitate. ὧν καὶ ἡ διασάφησις ἐγεγόνει· καίγε μάλιστα κατά λέξιν ὑπὸ τοῦ μεγάλου καὶ θείου Βασιλείου. Λαβών οὖν τὸ εἰς τὸν Ἡσαΐαν ερμηνευτικὸν αὐτοῦ πυκτίον, μαθήσῃ τὰ ἐπιζητούμενα· άλλως τε ὅτι καὶ μέτρον ὑπερβαίνει ἐπιστολῆς, ὅλης συγγραφής δεομένη ή τῶν τοιούτων ἐπίκρισις. Πρὸς δὲ ὅτι τοῖς Ἰουδαίοις λογομαχία πρόκειται· ἴα τοὺς Χριστομάχους, ὦ Πατέρων ἄριστε, λυττῶν εἰς ἑαυτούς. Οἱ γὰρ αὐτοῦ Χριστοῦ τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ ἡμῶν τὰς διδαχὰς ἀπορ ῥαπίσαντες, τάς τε τῶν ἀποστόλων ὑποθήκας παρ ωσάμενοι, καὶ συλλήβδην πάντων τῶν θεοφόρων τὰς ὑψηγορίας βδελυξάμενοι· σχολή γ' ἂν ὑφ᾽ ἡμῶν αὐτοὺς ὁδηγεῖσθαι, ἤ συναίρειν λόγον, καθήκον, Αφετε αὐτοὺς, ὁ Κύριος εἶπε, τυφλοί εἰσι. Καὶ ὁ Προφήτης φησίν· Οὐκ ἔστι χαίρειν τοῖς ἀσεβέσι, λέγει Κύριος. Πρὸς γὰρ τῷ μηδὲν ὠφελεῖσθαι ἐν τῇ συμβολή του λόγου, καὶ ἑαυτοὺς παραβλάψοιμεν τοῖς ἰοβόλοις ρήμασι, δίκην όφεως φαρμακευόμενοι, Ο Θεός συντρίψει τοὺς ὀδόντας αὐτῶν ἐν τῷ στόματι αὐτῶν· τὰς μύλας τῶν λεόντων συν έθλασεν ὁ Κύριος. Ικανούσθω σοι ταῦτα. Τί δι ὀφειλόμενον ἡμῖν ἐξ ἀναγκαίου, όπως εὐαρεστήσω μεν τῷ Κυρίῳ; Πῶς διαφευξόμεθα τὰς πάγας του διαβόλου; Δηλονότι υπόπτεροι τῷ πνεύματι γιγνά μενοι, τὰ ἄνω ζητοῦντες, τὰ ἄνω φρονούντες, οὗ ὁ Χριστός έστιν, ἐν δεξιᾷ τοῦ Θεοῦ καθήμενος· ἀφ' οὗ καὶ ἥξει μετ' ἀγγέλων δυνάμεως αὐτοῦ ἐν πυρὶ φλογός· διδόντος ἐκδίκησιν τοῖς μὴ εἰδύει Θεόν, καὶ τοῖς μὴ ὑπακούουσι τῷ Εὐαγγελίῳ τοῦ, ἤγουν Ἰουδαίοις, καὶ εἴ τισι σύμφροσιν Ἰουδαίων, καὶ κατὰ πίστεως διαστροφὴν, καὶ κατὰ βίον στρεβλότητα. Hæc meditare, o amice, in his insiste, ut profectus tuus manifestus sit in omnibus. Hortatur te Paulus magnus præco veritatis: Stultas autem quæstiones, et genealogias, et contentiones, et pugnas Judaicas devita". Ut autem in summa de iis quæ proposuisti respondeamus, totum argumentum prophetice de adventu est Domini nostri Jesu Christi in quo et populus qui expulsus erat, restitutus est, a quatuor aliis seu partibus terræ, et quod in manibus descripti sunt muri” novæ Jerusalem, crucis passionem significat. Clavis siquidem manus sanctas confixus, homines retrahit ab immodica peccati affectione, et speciosos reddit archetypa pulchritudine deificationis. Quare, ad exemplum resurrectionis post tres dies noctesque, Leva oculos tuos in circuitu, et filios tuos omnes vide: ecce congregati sunt et venerunt ad te. Vivo ego, dicit Dominus s7. Quæ postea sequuntur, connexa prophetice, leta sunt et festiva, et plena jucunditatis; et qui grato est animo, intelliget, simulque acclamabit congruentia: ingratus vero Judæus pravo erit corde, ac neque Vetus, neque Novum Testamentum audiet ad salutem. quo liberemur sanctorum precibus, sanctiticate Pater, 10 Matth. xv, 14. ** Isa. XLIX, 16. 21 Isa. XLVIU, 22. ss Psal. ivit, 7. 37 Isa. LX, 4. Ταῦτα μελέτα, ὦ τῶν, ἐν τούτοις ἴσθι· ἵνα σου ή προκοπὴ φανερὰ ᾗ ἐν πᾶσι. Παρακελεύεται σοι Παί λος ὁ μέγας τῆς ἀληθείας κήρυξ· Τὰς δὲ μωρές ζητήσεις καὶ γενεαλογίας, καὶ ἔρεις, καὶ μάχας Ἰουδαϊκὰς παραιτήσαιο. Ίνα δε ἐν κεφα λαίῳ περὶ ὧν προέτεινας ἀποκριθῶμεν, ὅλον τὸ λήμμα τῆς προφητείας περὶ τῆς παρουσίας τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐστιν· ἐν ᾧ καὶ ὁ λαὸς ὁ ἀπωσμένος ἀνασέωσται ἐκ τῶν τεσσάρων πτερύγων, εἴτε ο περάτων τῆς γῆς. Τό τε ἐπὶ τῶν χειρῶν ἐξαγρα φῆσθαι τὰ τείχη τῆς νέας Ἱερουσαλήμ, τὸ σταυρι κὸν πάθος δηλοί. Επείπερ ήλοις ἐμπεπαρμένος τες ἁγίαις χερσίν, ἀφηλοῖ τὸ ἀνθρώπινον τῆς ἐμπαθούς καθ᾽ ἁμαρτίαν ἔξεως, καὶ ὡραιοῖ τῷ ἀρχετύπω καλ λει τῆς θεώσεως. Ἐφ' οἷς μικρόν διὰ τῆς τριημερονύκτου αναστάσεως, Αρον κύκλῳ τοὺς ὀφθαλμούς σου, καὶ ἴδε πάντας τοὺς υἱούς σου· ἰδοὺ συνή χθησαν καὶ ἦλθον πρὸς σέ. Ζῶ ἐγώ, λέγει Κύριος. Επομενα τούτοις τὰ συνημμένα τῇ προφητεία, χαρίσματά τε καὶ ἑορτάσιμα, καὶ πλήρη θυμηδίας· καὶ ὁ μὲν εὐγνώμων, εἴσεται καὶ συνεπεφθέγξεται τὰ εἰκότα· ὁ δὲ ἀγνώμων Ἰουδαῖος στρεβλοκαρδιάσει, καὶ οὔτε Παλαιᾶς, οὔτε Νέας Διαθήκης ἐπακούσεται υγιώς. Οὐ ῥυσθείημεν εὐχαῖς ἁγίων, ἡγιασμένε Πά ** II Thess. 1, 8. ss Tit. 10, 9. 18 Coloss. 111, 1.

EPISTOLARUM LIB. II. τερ, καὶ σωθείημεν ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν, ἐν et salvemur in regno calorum, in Christo Jesu DoΧριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν. ᾿Αμήν. mino nostro. Amen. ΡΠΕ' — Εὐδοκίμῳ σπαθαρίῳ [ψνε.] CLXXXV. Eudocimo spathario. Consolatur de cæcitate oculorum. Καὶ ἀφ' ἑαυτῶν ἐπαισθανόμεθα, ὅσον τὸ ἄλγος καὶ τὸ πάθος τὸ συμπεσὸν τῇ τιμιότητί σου. Νῦν δὲ ἐπειδὴ ἠκούσαμέν σου καὶ τῶν πολυστενάκτων φω νῶν, ὑποδηλουσῶν ἕκαστα τῶν συμβεβηκότων ανια ρῶν, πλέον ἐπησθάνθημεν, καὶ συνηλγήσαμεν, κατὰ τὸ εἶκος. 'Αλλ' ὅμως ὅπως ἂν μεθοδεύοις τὰ πράγματα κατὰ δικαίαν ἔκτισιν Θεοῦ ἀπαντήσαντά σοι, ευ πράττων καν τούτῳ, ὡς κακίας μᾶλλον καὶ οὐκ αρετῆς βάσανον τὰς ἐπιφορὰς ἐνεχθῆναι. Ἡμεῖς δ' οὖν οὐ παυσόμεθα καὶ ἔτι πρὸς τὸ εὔσημον καὶ εὐτ διάγνωστον ἀνθυποφέρειν τὸν λόγον. Εστέρησαι τοις γαροῦν ὄψεως. Καὶ ἀλγεινὸν (πῶς γὰρ οὔ;), τὸν λύο χνον τοῦ σώματος ἀπολωλεκέναι ᾿Αλλὰ πάλιν εὐχα ριστήριον, ὅτι ἀβλεπτοῦμεν τὰ τοῦ κόσμου μάταια ἐξ οὗπερ ὑποφέρεσθαι πέφυκε πᾶς νοῦς οὐκ εὐο κταίως. Είρχθης προόδων καὶ συνόδων ἀστικῶν τε καὶ ἀνακτορικῶν· ἀλλ᾿ οὖν γε λελύτρωσαι Εκκλησίας πονηρευομένων, καὶ συναναστροφῆς παρανο μούντων. Οἶδας ὁ λέγω, ἐφιλώθης τὰ ὑπάρχοντα; καὶ τουτο δυσφορώτατον· ἀλλ' ἔχεις το κούφως φέρεσθαι, καὶ ὑπερπλέειν τῶν βιωτικών περιστάσεων καὶ συναλλαγμάτων. Ποῦ ποτ᾽ ἂν εὔρες, ὦ θαυμά σι, τόπον τοιοῦτον, οἷον νῦν, ἐν ᾧ ἔστι σε σχολάζειν Θεῷ, λαὶ γνῶναι αὐτὸν καθ᾽ ὅσον οἷόν τε; Ποῦ δὲ καιρὸν τοιοῦτον προσευχῆς, στεναγμού, κατανύξεως, ἐκπετάσεως χειρῶν, ὅσον πρόκειται ὑμῖν ἀπολαύειν ἐκ τῆς ἐπενεχθείσης ἐπηρείας; Οὐχ ὁρᾷς ὅτι εἰς και λόν σοι ἀπήντηκε τὰ πράγματα, περιτραπείσης τῆς κακίας τῶν ἀνθρώπων εἰς σωτηρίαν σου; ἓν ἐπὶ πάντων διαγνωστέον· ὅτι κατὰ τὴν προτέραν ἀνα στροφὴν δυστέκμαρτον ἦν ἐπιλαβέσθαι τοῦ σωτηρίου συντάγματος, πολλῶν ὄντων, ὡς οἶσθα, τῶν ἀντιπραττόντων τῷ εὐσεβεῖ σκοπῷ. Νῦν δὲ ἤνοικται ὑμῖν οὐχὶ μόνη τῆς μετανοίας ἡ θύρα· ἀλλὰ καὶ τῆς οὐσ ρανίου βασιλείας ἡ εἴσοδος· καὶ πᾶς τις τῶν εὐφρονούντων ἐν τῷ μέρει τῶν σωζομένων σε τετάξεται καὶ περὶ πῦ πᾶς σπουδαῖος ἐπείγεται. καὶ οὗ ποῦ τυχῶν οὐδὲν τῶν ἁπάντων ἀνταξιώτερον. Είθε ἦν πως ἀντάλλαγμα γενέσθαι εἰς τὸ ἀμείψασθαι αλλή - λοις τὰς αἰσθήσεις. Καὶ πολλοῦ ἂν εὐχῆς μοι ἔργον ἦν τῇ ἀφαιρέσει τῆς ὄψεως συναφαιρεθῆναι καὶ τῶν πρὸ τῆς ὄψεως κέντρων τῆς ἁμαρτίας. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν κατὰ φιλίας τρόπον. Σὲ δὲ ὁ ἀγαθὸς Θεὸς ἡμῶν παρακαλέσεις παρακλήσει πολλῇ οἴσειν πάντα εὐχαρίστως, κατά μίμησιν τοῦ μακαρίου Ἰώβ· καὶ ἀξιώσεις καὶ εἰς τὴν κατ᾿ ὀφθαλμοὺς ὁμιλίαν ἐλθεῖν ἡμας ποτε· ἵνα ὅσα νῦν διαφεύγει τοῖς γράμμασι, ζώση φωνῇ ἀναπληρώσαιμεν· καὶ μᾶλλον τηνικαῦτα γνωρίσωμεν ἀλλήλους, ἐκ μικρᾶς πρότερον πείρας ἀπογευσάμενοί σου τῆς γλυκείας ἀγάπης. Et per nos ipsos sentiebamus, quantus dolori quantaque sit calamitas quæ accidit honorificentiæ tuæ. Nunc vero, postquam te audivunus, et luctuosas voces, quæ molestias quas passus es, sigillatim enarrabant, amplius sensimus, et condoluimus ut par erat. Cæterum quoque modo ad justam Dei vindictam hæc referas quæ tibi evenerunt, recte in hoc etiam agens, quasi ærumnæ istæ ad puniendam malitiam potius quam ad probandam virtutem fuerint inductæ non differam ultra disertis et perspicuis verbis rem eloqui. Visu itaque orbatus es. Grave prorsus: qui enim grave non sit lucernam corporis amisisse? At est vicissim unde gratiæ agantur, quia mundi vanitates non cernimus, ex quo ferri trahique omnium mentes solent aliter quam optandum sit. Inhiberis ab egressibus congressibusque tum urbanistum palatinis: sed hoc modo liber factus es a conventu malignantium, et societate iniqua agentium. Intelligis quid dicam, spoliatus es facultatibus, et hoc ferre difficillimum: sed habes quo leviter feras, et sæculi opportunitatibus commerciisque sis superior. Ubinam unquam, vir admirande, locum talem nactus es, qualem nunc, in quo tibi vacare Deo licet, ipsumque nosse, quoad fieri potest? Ubi tam commodum tempus orationis, gemitus, compunctionis, expansionis manuum, quam quo frui vobis in promptu est ex inflicta calamitate? Annon vides bono tuo res cessisse, conversa in salutem tuam hominum nequitia? Unum super omnia dijudicandum, quod in priori vitæ conditione, intellectu fuit difficile, an salutis viam insisteres, multis, ut nosti, pio proposito resistentibus. Nunc vero aperta vobis est non solum pœnitentiæ janua, sed regni quoque cœlorum ingressus; teque omnes qui recte sentiunt, in salvandorum ordine collocabunt cujus rei studio boni omnes ducuntur, et cujus adeptioni nulla omnium res est quæ æquiparari possit. Utinam permutatio fieri posset ad sensus invicem commulandos. Εt mibi quidem summi voti res foret, cum visus adeptione adimi simul eos qui oculis observantur, stimulos peccati. Verum hæc amicitiæ jure dicta sint hactenus. Te vero bonus Deus noster consolatione multa consoletur, ut cum gratiarum actione feras omnia, beati Job exemplo, digneturque præstare, ut in mutuum colloquium coram veniamus nos aliquando; quo ea quæ nunc litteris explicari non possunt, viva voce suppleamus; et tunc amplius mutuo nos agnoscamus, qui ex tenui antehac experientia dulcem tuam charitatem degustavimus. ΝΟΤΕ. In cod. Reg. ρπη'.

Nicela Spathario. PI5 – Νικήτας σπαθαρίῳ. [ψυζ.] De uxoris obitu. In parvis quidem doloribus consolationes invenire facile est ei qui afflictos consolari velit. In hujusmodi vero maximo dolore, quo pietas tua obsessa est, quænam reperiri consolatoria oratio queat? aut quis mœrorem tantum curare aggressus, scite id præstare possit? O luctuosum nuntium! Abrepta tibi est domina conjux, ut proxime audivimus: ablata est unica consolatio in iis quæ accidunt ærumnis: spoliata est ornamento suo benedicta domus: tristantur rami excisabona radice: famuli et famulæ huc illuc oberrant, dominam quæ domum collustrabat, præsentem non habentes. Omnia mororis plena: fortasse et aer ipse tibi mutatus ob mentis mutationem. Ubi est illa quæ te domi a palatinis commorationibus redeuntem bilariter excipiebat? Ubi illa quæ genere propiaquos perhumaniter excipiebat? quæ hoc et hoc, atque ut paucis dicam, omnia rite disponebat, et ad exitum perducebat,dispensans etcurans singula quæ ad domum spectabant, quæque ad domesticos vel hospitio receptos. Abierunt et interierunt omnia, et tanquam in solitudine bonis omnibus nostris orbati sumus. Talis ac tanta est, domine, honorandæ animæ tuæ calamitas, ut nullum ab hominibus solatium leniendo inflammati cordis tui dolori par fuerit, sed a solo Deo qui humiles corde, per bonarum cogitationum susceptionem consolatur. illa quidem beata: nam beata est, quæ et fidem erga Deum firmam coluit, et vitam egit honestam; cujus indicia multa sunt, quorum nos etiam expertes non fuimus: ad extremum, quæ tanquam aurum in igne, diuturno ac difficili morbo probata hinc evolavit. Quare hoc nobis satis est ad consolationem, quod talem uxorem ad Deum præmiseris, quæ pulcherrima conversationis exemplum suam ipsius vitam nobis reliquit. Accedit quod, cum in divinis ipse sis eruditus, non debes ex eo quod accidit, conturbari. Scis enim, simul atque in hanc lucem Deo volente nascendo venimus, nobis exitum impendere, prorsus nativitati adnexum nec immortalem ullum hominem esse, nec conjugium ullum indissolubile. Contemplemur, si placet, ab Adam ad hunc usque diem, et reperiemus aliam ex alia, quandiu stabit hic mundus, descendentem successionem. Ubi sunt qui te genuerunt, Domine, et qui illos procrearunt? et sursum versus commeans, aliud nihil reperies quam fluxum ac defluxum in hominibus esse perpetuum. Quid igitur nunc est quod quæritur? Ut apud nos simus, et nunquam obliviscendæ mulieri congrua quidem jusa persolvamus (pro qua nos quoque, humiles non minimum precati sumus ut in hac vita permaneret; tametsi exauditi, ut peccatores, non In cod. Reg. ρπθ'. Επὶ μὲν πικροῖς πάθεσιν ἔστιν ἐξευρίσκειν εὐκό λως τὰς παρακλήσεις τὸν προαιρούμενον παραμι θεῖσθαι τοὺς κακουμένους. Ἐπὶ δὲ τοιούτῳ μεγίστω πάθει, ἐν ᾧ περιεσχέθη ἡ θεοφίλειά σου, τίς ἂν καὶ ἐξευρεθείη λόγος παρακλητικός; τίς δὲ ὁ ἐπιχειρῶν θεοραπεύειν τοιοῦτον ἄλγος επιστημνως δυνηθείη; ὦ τῆς ἀπευκταίας ἀκοῆς! Απερράγη σοι ἡ κυρία ή ὁμόζυγος, ὡς ἄρτι ἤκουσται ἡμῖν· ἀφηρέθη τὸ μόνον παραμύθιον ἐν ταῖς συμβατικαῖς περιστάσεσιν· εκοσμήθη ἡ εὐλογημένη ἐστία· οἱ κλάδοι κατηρεῖς, τῆς ἀγαθῆς ῥίζης ἐκκοπείσης· οἱ θεράποντες καὶ αἱ θεράπαιναι ὧδε κἀκεῖσε περιειλούμεναι, ὡς οὐκ ἔχουσαι τὸ Δεσποτικόν πρόσωπον ἐπιλάμπον τῷ οἱ κίᾳ. Τὰ πάντα κατηφείας μεστά- τάχα καὶ ὁ ἀήρ σοι ἠλλοιωμένος τῇ ἀλλοιώσει τῶν φρενών. Ποῦ ἡ προσο ιεμένη σε επανιόντα οἴκοι περιχαρῶς ἀπὸ τῶν ἀνα κτορικών διατριβῶν; Ποῦ ἡ τοὺς ἀγχιστεύοντας δι ξιουμένη ἐπιεικώς; ἡ τόδε, καὶ τόδε καὶ ὅσα ἐστί, συντόμως εἰπεῖν, διευθετούσα καὶ συμβιβάζουσα, οικονομοῦσα τε καὶ οἰκουροῦσα, ὅσα τα κατ᾽ οἶκον· ὅσα τὰ πρὸς ἄλλους οἰκείους τε καὶ ἐπεξενουμένους. Πάντα οἴχεται καὶ ἀπόλωλε· καὶ γεγόναμεν ὡς ἐν ἐρημίᾳ πάντων τῶν προσόντων ἀγαθῶν ἀπεστερημέν νοι. Τοιοῦτον καὶ τηλικοῦτον τὸ πάθος τῆς τιμίας σου ψυχῆς, ὦ δέσποτα, καὶ οὐδεμία παραμυθία πρὸς ἀν θρώπων ἱκανουμένη καταλεᾶναι τὴν φλεγμαίνουσ σου καρδίαν, ἡ παρὰ μόνου Θεοῦ τοῦ παρακαλούντος τοὺς ταπεινοὺς τῇ καρδίᾳ, διὰ τῆς τῶν ἀγαθῶν λα γισμῶν ἀναλήψεως. Εκείνη μὲν οὖν ἡ μακαρία μακαρία γὰρ ἐστιν, ἐπ᾿ ἂν τὴν πίστιν πρὸς θάν c ἐκέκτητο ἀσφαλῆ, καὶ τὸν βίον διετέλει σεμνόν· ο γνωρίσματα πολλά, ὧν καὶ ἡμεῖς οὐκ άμοιροι τετο χήκαμεν· τὸ δὲ τελευταῖον, ὅτι ὡς χρυσὸς ἐν πυρὶ τῇ μακροτέρᾳ καὶ δυσοίστῳ νόσῳ δοκιμασθεῖσα ἀπο έπτη τῶν ἐνθένδε. Οὐκοῦν ἀρκετὸν ἡμῖν τοῦτο εἰς παρηγορίαν· ὅτι τηλικαύτην ομόζυγον παρέπεμψας μὲν Θεῷ, ὑπόδειγμα καλλίστης πολιτείας τὸν ἑαυτῆς βίον ἐναφήσασαν ἡμῖν. Καὶ ἄλλως ὅτι τὰ θεῖα ἐν πεπαιδευμένος αὐτὸς, οὐ τοσοῦτον ὀφείλεις· Εκσταλή και ἐπὶ τῷ γεγονότι. Οἶδας γὰρ ὅτι εἰς γέννα ἐληλυθότες κατ᾽ εὐδοκίαν Θεοῦ, πάντως τῇ γεννήσα συνεζευγμένη καὶ ἡ ἔξοδος ἡμῖν προσγίνεται, οὐδεὶς ἄνθρωπος ἀθάνατος, καὶ οὐδεμία συζυγία ἀδιάζευκτος. ᾿Αναθεωρήσωμεν, εἰ δοκεῖ, τοὺς ἀπό Αδάμ μέχρι τήμερον, καὶ εὑρήσομεν τὴν ὑπαλλη λον διαδοχὴν κατιοῦσαν ἕως ἂν καὶ συσταίη ὁ τῇδε κόσμος. Ποῦ οἱ φύσαντές σε, δέσποτα, καὶ οἱ ἐκεί νους τεκόντες; καὶ ἀναποδίζων οὐδὲν άλλο εύρήσεις, ἡ ῥοὴν καὶ ἀποῤῥοὴν τὰ ἀνθρώπινα. Τί οὖν ἐστι νῦν τὸ ζητούμενον; ὅπως εἰς ἡμᾶς αὐτοὺς γενοίμεθα, καὶ τὰ μὲν εἰκότα ἐπιτάφια ἐπιτελέσωμεν τῇ όει μνήστῳ· ὑπὲρ ἧς καὶ ἡμεῖς οἱ ταπεινοὶ οὐκ ἐλάχι· στα ηξάμεθα, εἰ καὶ οὐκ ἠκούσθημεν ὡς ἁμαρτωλοί, ΝΟΤΑ.

EPISTOLARUM LIB. II. τὸ ἐπιμεῖναι αὐτὴν ἐν τῷδε τῷ βίῳ· τὰ δὲ τῶν παί- fuerimus) ut quæ ad flios spectant, recte constiδων, εὖ διαθώμεθα, καὶ τὰ ἡμέτερα εξόδια προευτρεπίσωμεν, έμβιοτεύοντες τῷ βίῳ θεοπρεπῶς· ἵνα μεταστάντες τῶν ἐνθένδε, όπηνίκα ἐπιτρέπει ἡ πρόνοια, εὑρήσομεν ἐκεῖσε τὴν καλὴν ὁμόζυγον ἐν ἀπείροις αἰῶσι χαίρουσαν σὺν ἡμῖν αὐτοῖς ἐπὶ μεθέξει τῶν ἀποῤῥήτων ἀγαθῶν. Ταῦτα εἰ καὶ ἐλάχιστα πρὸς παρηγορίαν· ὅμως ὅτι ἐπιδεικτικὰ τῆς ἀγάπης σου, ήτις καὶ χαρισθείη ἡμῖν εὔθυμος καὶ εὐο παρηγόρητος ἐπὶ τῆς ἐπὶ πάντα εἰς Θεὸν ἀναθέσεως ὑμῶν. ΡΠΖ' - Λέοντι Σακελλαρίῳ. [ήνη'.] tuamus, et ad exitum nostrum nos comparemus, vitam hanc Deo digne transigentes: ut hinc translati tunc cum jusserit providentia, illic nanciscamur egregiam conjugem infinitis sæculis nobiscum in participatione ineffabilium bonorum gaudentem. Hec, licet exigua ad consolationem, nostram 18men testabuntur benevolentiam erga te: quem velim semper esse bono animo et ad consolationem capiendam parato pro tua in Deo fiducia. Leoni Sacellario. Et silere nobis non licet qui summæ et desideGratias agit et virtutes ejus prædicat. Και σιωπὴν οὐκ ἐπιτρεπόμεθα τῶν εὐεργεσιών τῆς μεγίστης καὶ ἐπιποθήτου σου υπεροχῆς ἀπο- ratæ excellentiæ tuæ beneficiis fruimur, et responλαύοντες· καὶ ἀπαντᾶν κατ᾽ ἀξίαν οὐκ εὐποροῦμεν, λόγου ἀποροῦντες προσήκοντος. Εἰ δὲ ὅτι ἡ θεοφιλής σου ψυχὴ μὴ οὕτως οἴεται, οὐ θαυμαστόν. Ἡ ἀγάπη γάρ, φησί, τὸ κακὸν οὐ λογίζεται· ἐπεὶ καὶ ἔχε παλαι τὸ αὐτὸ εἶωθε φιλικῶς ὑπολαμβάνειν καὶ στο μνύνειν ὑμᾶς δωρεάν τοὺς ἀλητίμους· καὶ ὡς φασιν, οὐδε συγκρίνειν ἔχεις πρὸς ἀλλήλους καθ᾽ ὑπεροχήν. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν, ὡς εἴρηται, τῆς ἱερᾶς στοργῆς τὰ συμβόλαια. Αὐτὸς δὲ, ὦ παντεπαίνετε, ἔοιακς ἀκρόπολές τις ἐνιδρύσθαι ἐν τῇ βασιλίδι τῶν πόλεων· ἡ ταληθές οἰκειότερον εἰπεῖν, λιμὴν πολυχώρητος, θλε βομένων ἀνάπαυλα, διψώντων λόγου ἐμμελοὺς ἱκανὸν παραμύθιον, καθεκάστην, ὡς εἰπεῖν, εἰσδεχόμενος καὶ ἰώμενος, θεραπεύων τε καὶ ἀφοσιούμενος τούτους κακείνους, μείζους καὶ ἐλάττους, ἱερεῖς καὶ ἀρχ- G ιερεῖς, ἐντελεῖς καὶ ὑφειμένους. Ὡς μεγαλοπρεπές σου τὸ θεῖον ἀξίωμα, καὶ τὸ θεοφιλές πρακτήριον 1 Προσήκει σοι καὶ τὰ τοῦ ἀοιδίμου Ἰὼβ τὰ ἐπιφθέν γματα Πατὴρ ἐγενόμην ὀρφανῶν, ποὺς δὲ χω λῶν, παντὶ δὲ ἀνθρώπῳ ἀνέῳκταί μου ἡ θύρα, καὶ ὅσα τούτοις συνεπόμενα. Σὺ τὸ λείψανον τῆς εὐσεβείας· αὐτὸς τὸ κειμήλιον τῆς ὀρθοδοξίας· καὶ τὰ πολλὰ παρατρέχει ὁ λόγος· ἵνα μὴ δόξη προς χάριν ό λέγειν, καὶ κολακείαν τὰ εἰς πρόσωπον ἀκουτιζό μενα. Όμως μίαν φωνὴν προσθεὶς ἀποπαύσεις τοῦ λέγει μια παραμυθία Πατρὶ, μονογενής τε καὶ φελλάτωρ υἱὸς, καὶ τῇ βασιλίδι πόλει ἡ σὴ μεγα λοφυής καὶ περιβόητος ἀρισταρχία. ΡΠΗ' (82).—Τῇ σπαθαρίᾳ τοῦ Φλαβιανού. [ψυθ] dere pro dignitate non possumus, congruenti ser. mone destituti. Quod vero Deum amans anima tua non sic sentit, mirum non est. Charitas quippe, ut ait, non cogitat malum 28; quia jampridem idipsum solita est amice præsumere, et nos indignos gratis honore afficere; teque cum aliis tanquam excellentioribus, minim audes, uti dicitur, comparare. Verum hæc, ut dixi, sacræ dilectionis sunt indicia. Tu vero, undequaque laudabilis, videris in urbium regina, tanquam arx quædam collocatus, aut, ut proprie magis verum dicam, velut portus capacissimus, afflictorum requies, audire jucunda cupientibus consolatio idonea, quotidie, ut dicam, admittens et sanans, procurans et religiose colens hos et illos, majores ac minores, sacerdotes et episcopos, primores et subditos. Quam magnifica est dignitas tua divina, et Deo accepta exercitatio. Tibi etiam conveniunt decantati Job verba: Pater eram orphanorum, eipes claudorum, et omni homini aperta erat janua mea "; et alia quæ sequuntur. Tu reliquiæ pietatis, tu receptaculum orthodoxiæ: et multa prætermittit oratio, ne ad gratiam loqui quæ in os dicuntur, et adulari videatur. Verbum tamen unum addens conti- 'cescet. Patris una est consolatio, unigenitus et patrem amans filius, tum reginæ urbi magnanima et celebris optima tua administratio. In obitu filii. Spatharis Flaviant ("). Έφθασεν ἡ ἀπευκτὴ ἀγγελία τοῦ περὶ τοῦ ἀειμνήσ- Pervenit usque ad humilitatem quoque nostram τοῦ υἱοῦ σου πάθους, μέχρι καὶ τῆς ἡμῶν ταπεινώσεως. Ἐν ᾧ ὥσπερ οἱ τὰς ἀκοὰς βροντηδόν καταπλαγέντες πεπτήχασιν ὅλως· οὕτως ἡμῖν ὁ λόγος ἐξαπορεῖσθαι πεποίηκε, καὶ μηδὲ ἔχειν τι φθέγξασθαι ἄξιον τῆς ὀδύνης. Ω τί γέγονεν ἐξάπινα; πῶς ᾤχετο ἀνὴρ θαυμαστός, αὐτὸ τῆς ἡλικίας ἄγων τὸ βιώσιμον; ὡς μεγαλοήλιξ 1 ὡς ὡραῖος τὴν ὄψιν! ὡς εὐγενὴς τὸ 30 1 Cor. XIII, 5. Job xxix, 15. (*) Consolatoria. In cod. Reg. ρ. feralis nuntius de æternæ memoriæ filii tui casu. in quo, quemadmodum iiquibus aures tonitru percussæ sunt, toti metu consternantur; ita nos hic rumor in summas angustias redegit, ut nec verba suppetant quæ paria sint dolori. O quid derepente factum est? quomodo excessit vir admirandus, ea ætate quæ maxime vitalis est, quam procerus staNOTÆ. In cod Reg. plα.

tura? quam pulcher aspectu? quam nobilis san- αἷμα | ὡς εὐκλεὴς τὸ κῦδος 1 ὡς μόνος έγκαταλελειμ guine? quam illustri fama gloriosus? tanquam solus relictus faustæ matri consolatio, paternæ familis firmamentum, generi decus et ornamentum; addiderim et regiis palatiis inusitatum spectaculum. Hic longinqua in regione res imperatoris administrans, avolavit: matrem relinquens laudatissimam, relinquens simul et illustrem conjugem, cum egregiis filiolis, et lautam domum, sanguinem celeberrimum, rem opulentam, industrios famulos, stipatores dominum amantes, hæc et illa; simul omnia: ne minuta quæque singillatim consectetur oratio μένος παραμύθιον μητρὶ αἰσίᾳ, οἰκίᾳ πατρώα ἔρει σμα, γένει ἐγκαλλώπισμα· προσθείην δ' ἂν καὶ βασιλείοις αὐλαῖς ξένον όραμα. Οὗτος ἐν ἀλλοδαπή τὰ βασιλέως διοικούμενος, ἀπέπτη· καταλιπών μέν τὴν περιβόητον μητέρα, συναπολιπών δε καὶ τὴν πιο ρίδοξον ομόζυγα, σὺν ευγενέσι νεογόνοις, καὶ λαμ πρὰν ἐστίαν, τὸ πολυθρύλλητον αἷμα, τὸ πολυούσαν κτήμα, τοὺς δεξιούς ὑπηρέτας, τοὺς φιλοδεσπότους παραστάτας, ταῦτα κἀκεῖνα, ὁμοῦ τὰ πάντα, ὡς ὁ μὴ κατακερματίζοιεν ἓν ἕκαστον ὁ λόγος εἶτα ἐπι ανελθὼν ἐκ τῆς ξένης οἴκαδε, φόρτος ἐλεεινός, στη θρωπὸν ἀπάντημα καὶ βασιλίδι πόλει, καὶ άξι αγάστῳ ἐστία. Ω τῆς ὑπερβαλλούσης συμφοράς! Στενάξεις δ᾽ ἂν καὶ αὐτὰ τὰ τείχη της πόλεως, με dehinc ab exteris oris domum reversus, onus miserandum, lamentabilis occursus et urbi regiæ, et domui spectatissima. O calamitatem immodicam! Ingemuerint muri ipsi urbis, ne di- ὅτι ἄρχοντες καὶ ὁμήλικες, στενάξειαν δ' ἂν καὶ αὐτο οἱ αὐτοκράτορες, ἀποβεβληκότες ἔρνος πολυθαύμα στον. Δακρύσεις τάχα καὶ ὁ ἐπιπόλιος όμιλος· ἐπιστι γνάσει δὲ εἰκότως καὶ πᾶν τὸ γένος. Εἰ δὲ ταῦτα οὕτως, τίς τὸ ἐπὶ σοὶ πάθος εκτραγῳδήσειεν, ὦ δέ σποινα; τίς δὲ τὸ τῆς ὁμοζύγου; τίς δὲ τὸ τῆς ἀδελ φῆς; τίς δὲ τὸ τῶν οἰκετῶν; οὐδ᾽ ἂν τῶν ποταμώ τὰ ρεύματα εἰς δάκρυον μεταποιούμενα εξαρκέσεια ὑμῖν ὑπηρετεῖσθαι τῷ θρήνῳ. Τί δε ὁ ἀήρ; οὐκ έλα λοίωται τοῖς ὀφθαλμοῖς ὑμῶν ἄρα; καὶ ὁ ἥλιος ο ἀνατεταλκὼς, τὸν τῆς ἐστίας ἥλιον ἀπολωλεκώς; Τοσαῦτα καὶ ὅσα τούτοις ἐφάμιλλα ὑποβάλλει τὸ πέ· θος ἀποδύρασθαι. ᾿Αλλ᾿ ἐπειδὴ πρὸς γυναῖκα ἡμῶν ὁ λόγος πάλαι τὰ θεῖα πεπαιδευμένην, καὶ ὅλην ὑπὸ θεσιν ἀρετῆς τὸν ἑαυτῆς βίον ὑποδεινύουσαν· ἐς μαρτυρεί σχεδόν πᾶσα ἀκοὴ καὶ ὄψις· οὐ πολλές χρ ὑπομνήσεως· οἴκοθεν ἔχουσαν τὰ φάρμακα της πο ραμυθίας. Πολλὰς ἱερὰς βίβλους ἐπὶ χεῖρας ελαφαςπολλὰ πατρικὰ ἀναγνώσματα διεξελήλυθας. Νύκτωρ τε καὶ μεθ' ἡμέραν σχολάζουσα ταῖς προσευχαίς, ταῖς δεήσεσιν ἐπιμένουσα ταῖς παννύχοις, εἶτ' νυκτεριναῖς καὶ ἡμεριναῖς ψαλμῳδίαις τε καὶ ύψο ῳδίαις. Αφ' ὧν καὶ τὸ ἐγκρατές, καὶ τὸ ὑπωπιαστι κὸν τοῦ σώματος· τὸ πρὸς τοὺς ἐνδεεῖς ἐπιδοτείς, ἱερεῖς τε καὶ μοναστὰς θεραπευτικόν· τὸ ἐπὶ π λοῖς οὖν ἄλλοις εὐσεβείας τρόποις ὑμνούμενόν μ καὶ ἀδόμενον. Οίκοθεν τοιγαροῦν καὶ παρ' ὑπρος ἱκανῶς ἔχεις ἐπᾶσαι τῇ ψυχῇ τὰ εἰκότα. Οὐ μὴ, ἀλλὰ καὶ τῇ νύμφη, καὶ τῇ θυγατρὶ, καὶ πάση τη ᾿Αβρααμιαίᾳ ἐστίᾳ· ὡς κοινὸς διδάσκαλος, ὡς ἐει; ὑπόδειγμα, ὡς ἔκπαλαι τὰ θεία λόγια θησαυρίσει, cam principes et æquales. Ingenuerint et imperatores ipsi, germine orbati multis nominibus admirando, lacrymata fortasse urbana multitudo: mosta autem merito fuerit universa cognatio. Quod si hæc ita sunt, quis dolorem tuum, o domina, luctuose satis explicet? quis et conjugis? quis et sororis? quis et domesticorum? Nec ipsæ fluminum profluentes aquæ in lacrymas conversæ vobis ad lamenta sufficerent. Quid aer? annon oculis vestris mutatus est? sol neque ortus est, sole domus amisso? Hæc atque his similia suggerit dolor ad lugendum. Sed quia mulierem alloquimur et divinis olim eruditam, et quæ omne virtutis argumentum in sua ipsius vita exhibet, sicut omnium prope aures oculique testantur; admonitione multa non est opus, cum domi habeat medicamenta consolationis. Multos codices sacros in manus sumpsisti: multa Patrum scripta evolvisti, nocte dieque vacans orationibus, in precibus pernoctans, hoc est, in nocturnis diurnisque psalmo rum hymnorumque modulationibus. Ex quibus et continentia, et attritio corporis? liberalitas erga pauperes, erga sacerdotes et monachos observantia, et quidquid in aliis pietatis generibus laudatur et canitur. Domi ergo et a teipsa sat habes unde animæ suggeras quæ conveniant. Sed et sponsæ, et filiæ, et toti Abrahamitica domui, tanquam communis magistra, et virtutis exemplar, et quæ jampridem divinorum eloquiorum thesauros condidisti; potes et in tempore tritici mensuram distribuere s. Memineris, o generosa et admiranda καὶ ἐν καιρῷ τὸ σιτομέτριον ἑκάστῳ διαιέμειν έχειν inter mulieres, nec novum nec præter exspectationem evenisse quod accidit. Contemplare omnes qui ab Adain fuerunt ad hunc usque diem, et in profunda Dei judicia ingredere: ac vide, quia homo velut fenum: dies ejus velut umbræ prætereunt. Quoniam igitur progenitor mortalis per peccatum, mortales et posteri invicem succedeutes. Verum ex quo Christus, mors non amplius mors est, sed immortalis regenerationis principium. Pietate insignem filium, et orthodoxum, et ao Luc. ru, 42. s1 Psal. cut, 15. σα. Αναμνήσθητι, ὦ γενναία καὶ θαυμαστὴ ἐν ναιξὶν, ὡς οὐδὲν ξένον καὶ τῶν παρ' ἐλπίδα τὸ την βεβηκός. Αναθεώρησον τοὺς ἀπὸ ᾿Αδάμ μέχρι τῆς σήμερον· καὶ χώρησον εἰς τὰ τοῦ Θεοῦ βαθέα κρίματ' καὶ ἴδε, ὅτι ἄνθρωπος ὡσεὶ χόρτος· αἱ ἡμέρας αὐτοῦ ὡσεὶ σκιαί παράγουσιν. Ἐπεὶ οὖν ὁ ። πάτωρ θνητὸς διὰ ἁμαρτίαν, θνητὸς καὶ ὁ γόνος αλλε λούχως τών μέχρι τοῦ δεύρο. Αλλ' ὅμως ὅτι ἀφ' τ Χριστός, οὐκέτι θάνατος, ὁ θάνατος, ἀλλ' ἀρχὴ τ λιγγενεσίας ἀθανάτου. Εὐσεβῆ παῖδα, καὶ ὀρθόδοξη

EPISTOLARUM LIB. II. φιλομόναχόν τε καὶ φιλάγαθον, καὶ γεγέννηκας, καὶ monachorum amantem, et boni studiosumn, et geπροϋπεμψας. Έστω σοι παραμυθία αὐτάρκης καὶ εὐχαριστίας ὑπόθεσις. Καὶ παρακαλοῦμέν σε τὴν θεοπαράκλητον καὶ πανσύνετον γενοῦ, ὡς ἐν πᾶσι τοῖς ἄλλοις, κάνταῦθα μεγαλοψυχίας υπόδειγμα καλὸν ἐντάφιον καὶ τῷ παγκάλῳ υἱῷ, ὡς καὶ ψυχικῶς ἐμειρομένη τὰ αὐτῷ ἐπιβάλλοντα, ἀπομοιραν Θεῷ εἰσοίσουσα. Τάχα γὰρ διὰ τοῦτο Θεός σε ἐταμιού. σατο τῶν προλαβόντων ὑστάτην, ἵνα πάντα θεοπρε πῶς διαθεμένη, εὐκταίως συναπάρης τῶν ἐνθένδε, καὶ κληρονομήσης σὺν αὐτοῖς ζωὴν αἰώνιον. Ταῦτα καὶ ὁ ἀδελφὸς ἡμῶν ὁ θεοφιλέστατος ἀρχιεπίσκο πος συμφθεγγόμενος ἐστι, πολυτιμιωτάτη κυρία μου. ΡΠΘ' — Παντολέοντι λογοθέτη. [ψξα.] ς nuisti. et præmisisti. Sit tibi consolatio idonea, et gratiarum agendarum argumentum. Utique hortamurte, licet divinius incitatam et prudentem undequaque: esto, quemadmodum in ceteris omnibus, hic etiam magni animi exemplum: pulchrum funus pulcherrimo ipsi quoque filio, tanquam de iis quæ ad illum spectant, pie sollicita, in Dei partem offerens. Propterea enim fortasse Deus te illorum qui præcesserunt ultimam reservavit, ut omnibus digne Deo dispositis, feliciter hinc emigres, et cum ipsis vitam æternam sortiaris. Hæc et frater noster Dei amantissimus archiepiscopus una nobiscum loquitur, domina mea longe honoratissima. CLXXXIX. Pantoleonti Logothetæ. Protospathario. Deprecatoria pro Theodoto Ἴσμεν καὶ τὸ εὐπαῤῥησίαστον νεμεσητὸν ὑπάρχειν συνεπιστάμεθα καὶ τὸν καιρὸν συστολὴν ἡμῖν ἐπιτρέπειν· ἀλλ' ὅμως τὸ ὑπερβάλλον τῆς ἀμυθήτου σου περὶ ἡμᾶς τοὺς ταπεινοὺς εὐδιάθετον ἠνάγκασεν ἡμᾶς τολμηρότερον χρήσασθαι καὶ τῷδε τῷ γραμματίῳ. Τολμηρόν γάρ ἐστιν ὡς ἀληθῶς οὐ μόνον τὰ καθ' ἑαυτοὺς ἀναφέρειν, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ ἑτέρων δεν δεῖσθαι· ὅμως, ὡς εἴρηται, τὸ πολύ σου εὐμενες καὶ διπλούν εὐσεβές, παρεθάρρυνεν ἡμᾶς τολμήσαι. Τί οὖν τὸ λεγόμενον; περὶ Θεοδότου τοῦ πρωτοσπαθα ριου, ὃς ὅπως ἐστὶν ἐναγώνιος, αἰτία τοῦ συναπο άραντος αὐτῷ οἰκονόμου τῆς Ἐκκλησίας ἐν τῇ Δύσει, διαγινώσκει πάντως ἡ ἀνυπέρβλητός σου υπεροχή. Τις οὖν ἄλλος ἂν ἐξευρεθείη αῤῥωγὸς ἐπὶ τῇ ἀντιλήψει τοῦ ἀνδρός; τίς δ' ἂν ἐχεφρονέστερος τῆς σῆς μεγαλονοίας συνιδεῖν τὸ δέον; τίς δὲ καὶ ὁ ἐπὶ τοῦ κράτους τὸ ὑπόγυον ἔχων πλέον τῆς σῆς γνησιευτι κῆς παραστάσεως; Δὸς ὅ εἴληφας παρὰ Θεοῦ ἔλεος, δέσποτα παμπόθητε, τῷ δεομένῳ. Προκυλινδούμεθά σου τοῖς τιμίοις ίχνεσι· βουλή σου ως βουλὴ ἀγγέλου· φωνή σου ὡς βολὶς ἀστράπτουσα τῇ τε λαμ πρότητι τῆς παρρησίας, καὶ τῇ τῆς ἀγάπης ἀγλαίᾳ· ἧς εἰ ἀξιωθείς μέτοχος γενέσθαι ο ικέτης σου, πάνω τως ότι έξω τα γένηται τῶν κατηγορητικών βελών τοῦ ἀνταμμένου αὐτῷ, ὡς οἶδας ὁ ὑψηλόνους, κατὰ διαφόρους τρόπους. Ἡμεῖς τε οἱ ταπεινοὶ προσοίσο μέν σοι πολλὰς τὰς εὐχαριστίας τε και προσευχάς ὑπὲρ ὑγείας άμφοτέρων ὑμῶν, τῆς καλῆς ὄντως καὶ ἀξιαγάστου συζυγίας. Καὶ τάχα ὑπὲρ τὴν τῶν χρύ στα δώρα προσφερόντων οὐκ ἀτιμοτέρα εἴη ὑμῖν ἡ θεοπάροχος δωρεά, καὶ ἡ ἀπὸ Κυρίου χορηγουμένη εὐμένεια, εἰς σωτηρίαν ψυχῆς τε ὁμοῦ καὶ σώματος ὑμῶν τῆς παμποθήτου καὶ πανευφήμου δυάδος. β) — Θεοφάνη μονάζοντι. [ψξζ'.] py' Scimus nimiam loquendi libertatem expositam esse reprehensioni: scimus præterea tempus ipsum cautionem nobis imperare: attamen exsuperans tuæ erga nos humiles inexplicabilis benevolentiæ magnitudo coegit nos audacius his etiam litteris uti. Audacis enim revera est, non solum de propriis rebus suis referre, sed pro aliis etiam deprecari: et tamen, ut dictum est, eximia humanitas tua, et gemina pietas, confirmavit nos ut auderemus. Quid ergo est quod loquimur? De Theodoto Protospathario, qui quo pacto in discrimine versetur, propter œconomum Ecclesiæ, quia una cum ipso navigavit in Occidenten, novit prorsus incomparabilis eminentia tua. Quis igitur alius inveniri adjutor possit, qui viri causam suscipiat? Quis magna tua mente intelligentior, ut quid facto sit opus perspiciat? Quis autem cujus opera paratior et validior sit quam sincera tua protectio? Quam a Deo accepisti misericordiam, domine de sideratissime, impertire postulanti. Honoratis vestigiis tuis advolvimur: consilium tuum sicut consilium angeli: vox tua velut fulgur coruscans et libertatis claritate, et splendore charitatis: cujus particeps si fieri meruerit supplex tuus, adversarii sui accusationis jacula penitus evadet variis modis qui tibi pro alta mente tua perspecti sunt. Nos vero humiles gratiarum actiones plurimas reddemus, et preces pro incolumitate utrisque vestrum, pulchræ omnino et admirandæ-copulæ. Et fortasse beneficii divini, et a Domiuo subministratæ humanitatis haud minus pretium vobis ambobus, amabilissimis et clarissimis viris, constabit ad animæ simul et corporis vestri salutem, quam si quia aurea dona proferrent. CXC. - Theophani monacho (*). Quod Christus, Christus non est, nisi circumscribatur nostra effigie. Εἴ σοι φίλον τὸ πρὸς ἡμῶν τῶν εὐτελῶν γράμμα, Si te humilitatis nostræ litteræ delectant, rursum ΝΟΤΑ. In cod. Reg. phe. In cod. Reg. ρη'. Ceramaeo, postea archiepiscopo TauromeniPATROL. GR. XCIX. tano, cujus exstant Homiliæ in Evangelia Dominicalia et festa, etc. (*) Dogmatica.

πρεπές τε καὶ εὐφραδες, ὡς χάριτι φῂς, τὸ δ' οὖν τῆς ἀγάπης σύμβολον καὶ πάνυ ομολογουμένως· καί γε ὅσον ἡ ἀντίδοσις τῶν γραμμάτων γίνοιτο, τοσού τον ἡ τῆς ἀγάπης διάθεσις αὔξοιτο. Οὗ τί ἂν εἴη σπου δαιότερον; ᾿Αλλὰ τοῦτο νῦν κείσθω ἐνταῦθα· πρὸς δε τὸ ἐξῆς βαδιστέος ὁ λόγος. Τί τὸ νῦν καινοτομηθε ἐν τοῖς αὐτόθι; καὶ τίνες οἱ νεοφανείς δράκοντες Χαρυβδηδόν καταπίνοντες ψυχὰς μὴ ἐστηριγμένες τῷ λόγῳ τῆς ἀληθείας; Αὐτὸς μὲν οὖν οὐκ ἐξωνομά τισας· ἡμεῖς δὲ, καὶ πρὸ τῆς δηλώσεως τῶν γραφ μάτων, καταστενάξαμεν ότι μάλιστα ἐφ᾽ ἀνδρὶ αέρι τικῷ, μᾶλλον δὲ βλασφήμῳ τῷ ὄντι εἰς Θεόν, λα χόντι ἐν τοῖς αὐτόθι παρὰ τοῦ κράτους χαρτονία ρεύειν, ἐκεῖνο εἰπόντες, ὅτι γε τῆς περιβοήτου Σε accipe, vir charissime, non qum facundiæ et ele- δέχοιο καὶ αὐθις, ὦ τριπόθητε· οὐδὲν μὲν ἔχον εὐgantiæ quidquam habeant, ut tu blandiens dicis; at quæ charitatis symbolum sunt procul dubio: quantoque crebriores fuerint litterarum vices, tanto et charitatis crescat affectus: quo quid optabilius,esse possit? Verum hæc missa faciamus: ad sequentia pergat oratio. Quid hoc est quod apud vos tentatum est novi? et quinam hi novi dracones, Charybdis instar absorbentes animas, quæ veritatis verbo firmata non sunt? Tu quidem haud nominasti: nos vero, etiam antequam litteræ tuæ significarent, vehementer planximus, unius hominis, causa hæretici, seu potius revera blasphemi in Deum, qui chartularii munus istic ab imperatore adeptus est, hanc celeberrimæ Siciliæ perniciem dicentes obtigisse. Istud autem exitium non ex dogmatica do- κελίας ἔφθασεν όλεθρος. Τόδε τὸ πῆμα οὐκ ἐκ δε ctrina conflatum est: doctrinæ enim expers ingens hæc statua: sed ab impia mente profectum, atque, ut quod verius est dicatur, ad impietatem amajoribus natum: et quidem cum duobus aliis consanguineis. Sed hos Trinitas, scio, profligabit, et vestro et aliorum qui veritatem una defendunt ore divino. Tu vero et tui similes minime turbet adhuc furens hæresis. Nondum enim excussum et contusum est malum, nec satis adhuc probatus fidelium in Deum amor: ac præterea non possumus ingredi in abyssum judiciorum Dei, quomodo populum suum infidelitatis procella usque adeo agitari sinat.Cæterum sermonis conclusio est, ut qui probati sunt, manifesti fiant; sicut sapientiæ dispensator Paulus dixit. Quapropter hortanur, et obsecramus, ne fatigeris, neque cesses adversarios coarguere, ex intimo cordis tui penu divina promens documenta, atque hinc perspicue demonstrans, Christum non esse Christum, nisi juxta figuram nostram circumscribatur. Nam si caro factus est, utique veluti caro circumscribetur. Quod vero non circumscribitur, id intra humanitatem non est, sed extra hanc haud dubie, necnon extra locum, et tempus: Deus nudus, quem natura incomprehensibilem et indefinitum dicimus et cogitamus. Atque hoc ex rerum natura per certam veritatis demonstrationem sequi necesse est: circumscribi nempe Christum, et in imagine adorari: «Siquidem in imagine archetypum repræsentatur,» sicut alicubi divinus ait Dionysius: et alibi: «Alterum in allero, præter substantiæ differentiam.» Quare qui negat depingi Christum, is natum hominem esse negavit: et qui ejus imaginem non adorat, prorsus ne ipsum quidem adorat, licet adorare se putet: quandoquidem, ut sermo sacer ait: Infideles confitentur se Deum nosse, factis autem negant 3. Hæc ego reverentiæ tuæ tus non tanquam ignoranti exposui, sed tanquam eadem sentienti, ac veluti guttam ex dogmatum pelago hauriens; cum infinitæ præterea suppetant Patrum sententiæ, una cum vetere historia ab exordio ipso evangelicæ prædicationis, ad ss [ Gor. x1, 19. 83 Tit. 1, 16. ματικῆς πείρας τετεχνωμένον· άπειρον γὰρ τὸ ἀ δριαντάριον· ἀλλ᾽ ἐξ ἀσεβοῦς γνώμης πεπληρωμέ νον, καὶ ἵνα ταληθέστερον ῥηθείη, πατρόθεν ἐπὶ τὸ ἀσεβεῖν ἡγμένον· καὶ γε σὺν δυσὶν ἄλλοις ὁμαία σιν. ᾿Αλλὰ τούτους μὲν ἡ Τριάς οἶδ' ὅτι ἐπιῤῥκεί σειεν, ἐνθέοις στόμασιν ὑμῶν τε καὶ τῶν ἐνταῦθε ὑπερμαχούντων τῆς ἀληθείας. Σε δὲ καὶ τὸν, οἷος σύ, μηδέν ξενιζέτω ἡ ἔτι λυττώσα αἵρεσις. Ούπω γάρ ἐκτέτριπται τὸ κακὸν, οὔτε δεδοκίμασται ικανής τῶν πιστῶν τὸ φιλόθεον, καὶ τρίτον οὐχ οἷοί ἔσμα ἐμβατεύειν εἰς ἄβυσσον κριμάτων Θεοῦ καθ' ώς τρόπους ἀνέχεται ἀκμὴν κλυδωνίζεσθαι τῷ σάλῳ τῆς ἀπιστίας τὸν λαὸν αὐτοῦ. Πλήν συμπέρασμα του λόγου, ἵνα οι δόκιμοι φανεροί γίγνοιτο, ὡς ὁ τῆς σοίας ταμίας Παύλος λέλεχε. Διὸ καὶ παρακολού μεν καὶ ἀντιβολοῦμεν μὴ ἐκκακεῖν, διακατελέγχια σε τοὺς ὑπεναντίους, ἐκ τῶν ἀδύτων ταμείων τῆς καρδίας σου προφέρων τὰ θεῖα διδάγματα· καὶ ὑπ δεικνύων έντευθεν ἀριδήλως, ὅτι Χριστὸς οὐ χρο στός, εἰ μὴ περιγράφοιτο τῇ καθ' ἡμᾶς ἰδέα. Επι γὰρ σὰρξ ἐγεγόνει, πάντως καὶ ὡς σὰρξ περιγρά φεται. Ο δὲ μὴ περιγράφοιτο, τοῦτο οὐκ εἴσω ἐ θρωπότητος, ἀλλ᾽ ἔξω δηλονότι καὶ τόπου καὶ χρ νου· Θεός γυμνός τῇ ἀπεριληψία τε καὶ ἀοριστής καὶ λεγόμενος καὶ νοούμενος. Καὶ ταῦτα ἀραρίτες εἰς ἀναμφίλεκτον ἀπόδειξιν τῆς ἀληθείας φυσικές ἀκολουθίαις αναγκαζόμενον· περιγράφεσθαι τ στόν, κάν τῇ εἰκόνι προσκυνούμενον. «Επείπη ή αὐτῇ τὸ ἀρχέτυπον ἐκπέρασται, ὡς πού φησιν ὁ φάντωρ Διονύσιος·» καὶ ἀλλαχού «Εκάτερα τ ἑκατέρῳ παρὰ τὸ τῆς οὐσίας διάφορον.» Ωστό ἀπαναινόμενος ἐγγράφεσθαι Χριστόν, ήρνηται ο θρωπον γεγονέναι· καὶ ὁ μὴ προσκυνῶν αὐτοῦ τὸ εἰκόνα, οὐτίπου προσκυνεῖ αὐτὸν τὸ καθόλου, τ νομίζη προσκυνεῖν· ἐπεί φησιν ὁ ἱερός λόγος· Οἱ ἄπιστοι ὁμολογοῦσι Θεὸν εἰδέναι, τοῖς δ ἔργοις ἀρνοῦνται. Ταῦτα οὐχ ὡς ἀγνοούσῃ τῇ τιμή τητί σου υπεδήλωσα, ἀλλ' ὡς συνομογνωμονούση κα ὥσπερ ρανίδα ἐκ πελάγους δογμάτων ἀνελκύσας· πρὸς τῷ καὶ ἄπειρον ἐσμὸν εἶναι πατρικῶν· μετά καὶ τῆς ἀρχαιολόγου ἱστορίας ἀπ' αὐτῆς βαλβίδας

EPISTOLARUM LIB. II. γματος, εἰς σύστασιν τῆς ἀμωμήτου ἡμῶν illibatae fdei nostræ Christianæ confirmatioτιανῶν πίστεως. Δ΄ – Φιλοθέῳ κτήτορι, [ψξ'.] nem. επε. Laudat ejus virtutes, genus, patriam. κέρδος ἡγεῖται σου ἡ τιμιότης, ὡς φησι, ἡμῶν γράμματα, ὁμοῦ τε καὶ μνημονευος ἡμῶν αὐτῶν. Τοῦτο δὲ τῆς σῆς Θεόφρο νοίας ταπεινοφροσύνη πολλή κεχρημένης οὐχ ἡμῶν τῶν ταπειτῶν [Cod. Reg. εύ καὶ οὐδενὸς ἀξίων λόγου. Όμως κατὰ τὴν ιν αὐτῆς λήψεται τὸν μισθὸν ὑπὸ τῆς τοῦ ἡμῶν Θεοῦ δικαιοκρισίας, αμειβομένου ιν ἑκάστου αμοιβαῖς οὐρανίαις, και εἰς ἑαυ οὐ πέλας γιγνόμενον Χριστοειδῶς ἀνατιθε· [μεῖς δὲ τῷ ὄντι χαίρομεν, ἀνδρὶ τοσούτω κούτῳ φιλιάζειν γνωρίσαντες· οὗ ἡ ἀρετὴ ος, καὶ ὁ ἔπαινος δικαιοτατος, καὶ τὸ πολίἀλλοῖς ὑπόδειγμα τοῖς ἐθέλουσιν εὐσεβεῖν ἐν ίση γενιά, ὡς ἐν περιωπῇ ὅρους ἀρετῶν ον. Καὶ φερωνύμως ὡς ἀληθῶς ἐξέλαμψας φίλτρῳ Θεοῦ τὸ ἄπραγμον καὶ ἡσύχιον νος, ἐπιτηρήσει θείων ἐντολῶν, καὶ ἐπιτεύ ἱωνίων ἀγαθῶν. Καίτοι ὑπάρχων, καὶ κατὰ τος τυραννίδος, καὶ κατὰ γένος ὑπέρλαμπρος ἀλλ᾽ ὁ θεῖος πόθος σβέσας ταῦτα πάντα, καὶ δείξας, ὅπερ καὶ ἀληθὲς, πρὸς τὴν ὑπέρφωτον ὡραιότητος ἦρέ σου τοὺς τῆς διανοίας όφαἴγλην ἐκεῖ βλέπειν, ἐκεῖ φαντάζεσθαι, ιτιθέναι τὸ πολίτευμα, οὗ χαρὰ ἀνεκλάλη ζωὴ ἀκήρατος [cod. Reg. ἀμήρυτος), ὅπου ες τῆς μακαρίας καὶ ἀρχικῆς Τριάδος. ᾿Αλλὰ τοι, ὦ θαυμάσιε καὶ ἐπιπόθητε ἡμῖν, ἐπαύστῆς ἔτι καὶ ἔτι, καὶ θησαύρισις ἀγαθῶν ἰς τὸ μεγαλεμπόρως απαραί σε τῶν ἐνθένδε, εἰ τῶν ἀϊδίων. Σὰ μὲν οὖν τῆς προσηγορίας κείσθω. Ἐπειδὴ δὲ καὶ περὶ τοῦ πρεσβυτέ ρώτησας αὖθις, ὑποδείξας τὸ ἀνεξαγόρευτον ἐκεῖνο λέγομεν, ὅτι ὁ κανὼν οὐδὲ εἰς διγαγάμου ἐστιαθῆναι τὸν πρεσβύτερον παραχω τον γε μᾶλλον στεφανώσαι τὸν τοιοῦτον; Ὁ γάς ; ἐπιτίθεται ἐπὶ τῷ νικῶντι τὴν ἀκρασίαν, τῆς παρθενίας κλέος ἀποσωσαμένῳ. Ὁ δὲ , πρὸς τῷ μὴ ἄξιος εἶναι στεφανωθῆται, καὶ ὡς ὑποβέβληται κανονικῶς. Πῶς οὖν οὐκ στεφανώσαι τοὺς ὑπὸ κανόνας κειμένους τῆς ;; Παρ᾿ ἡμῶν τοίνυν, συγγνωθι, ίνα μηδεν αἰτίαμα, οὐκ ἐπιτέτραπται τὸ καθόλου ίε- οὐκ οἶδ' ὅτι εἰ μή τι κατ' οἰκονομίαν, με κι ὑμῖν τῶν ἁγιασμάτων, παρὰ σεσωσμένου έρου τετελεσμένων. Περὶ τοῦ ἀναγνώστου, ὅτι δεν ἐπιτιμιασθείς, δίκαιόν ἐστιν ἕως καιροῦ μὴ ἀποστολίζεσθαι αὐτον· ὁ μὲν γὰρ προ- ; εἴργεται τῆς λειτουργίας ἐπιτιμιασθείς, ὁ μονος τῆς διακονίας, καὶ ὁ ἀναγνώστης τῆς Philotheo possessori. Magnum lucrum putat honorificentia tua, ut ait cum litteras nostras accepit, simulque cum ipsius a nobis fit mentio. Hoc vero divinæ mentis tuæ, magna humilitate predits encomium est, non nostrum, qui abjecti, et nullius pretii homines sumus. Attamen juxta fiduciam tuam mercedem accipies a justo judicio boni Dei nostri, qui uniuscujusque fidem coelestibus præmiis remuneratur, et quod proximo factum est, ut sibi ipsi Christus imputat. Nos vero gaudemus reipsa cum palam facimus amicos nos esse tanti ac talis viri, cujus virtus caleberrima, lausque justissima, et vivendi ratio multis pie in hoc sæculo vivere volentibus, exemplum est, tanquam in summo montis virtutum vertice propositum. Ac tuo certe nomini congruenter Philotheum te exhibuisti, Dei amore vitam tranquillam et a negotiis remotam eligens, ut divina serves mandata, et æterna bona consequaris. Et vero cum sis et ob formam dignus imperio, et, si genus spectetur, sanguine perillustri: divinus tamen amor exstin guens hæc omnia, et nihili esse docens, sicut verum est, et divinæ pulchritudinis splendorem omni lumine superiorem oculos tum mentis erexit; utilluc spectes, illuc contemplationem, illuc conservationem tuam transferas, ubi gaudium est ineffabile, ubi vita immortalis, ubi coruscatio beatæ et supremæ Trinitatis. Sed contingat tibi, vir admirande nobisque desiderande, majus majusque virtutis incrementum, et bonorum operum congeries: ut magni mercatoris instar hinc solvas ad participationem æternorum.Quod igitur ad tuum nomen attinet, hic finis esto. Quia vero de presbytero etiam rursus interrogasti, pœnam minime expressam significans; illud dico, canonem ne concedere quidem presbytero ut in digami nuptiis convivetur; quanto minus ut illum coronet qui talis est? Corona enim ei imponitur, qui vicit intemperantiam, et virginitatis decus consebyavit. Qui vero secundas nuptias init, præterquam quod dignus non est qui coronetur, canonum etiam pœnis ést`abaoxius. Quo igitur pacto coronare ausus est eos, qui ex canonibus de digamia multandi sunt? Quamobrem, ignosce, ut crimen aliud nullum eset, nullatenus sacrificare permissum est; haud scio an per indulgentiam dispensare circa sacramenta, quæ ab innoxio presbytero fuerint consecrata. De lectore, qui pœna suscepta reversus est, æquum est ut ante synodi tempus Apostolum non legat. Nam et presbyter inhibetura sacrificio, et diaconus a ministerio, et lector a lectione. Nos ita sentimus et sanci ΝΟΤΕ. In cod. Reg. pho.

mus. Sicut autem pietati tum visum fuerit, sic fa- ἀναγνώσεως. Ἡμεῖς οὕτως φρονοῦμεν καὶ τυπούμενο Ως δὲ ἡ εὐσέβεια ὑμῶν νομίζει, ποιείτω. ciat. IrenaPatricia. De monasterio feminarum ad Bonæ fiduciæ tuæ argumentum est, quod nos humiles salutaveris, Domina mihi honoratissima, per dilectum fratrem nostrum dominum Petrum propinquum tuum per quem et nos vicissim quam debemus salutationem reddimus, laudantes pielatem tuam, rectamque in bonis æmulationem. Hoc quippe et ipsi per nos scimus, et a fratre persæpe discimus, quodque ob Dei amorem, ipsum etiam in honore habes,sicut virtuti tuæ, et viri moribus convenit. Quoniam autem percontata es de monasterio, quod Leones vocant, utrum conveniat viris illud attribuere, sicut est consilium tuum in ejus instauratione, cum antea muliebre monasterium diceretur, et reipsa esset: hoc habemus quod respondeamus, quod nempe, si a te nunc primum consecratus esset locus, integrum foret facere quod velles. Sed quia consecratus antea fuit per beatæ memoria defunctam filiam tuam illic presidentem, quae et multis annis monasterium rexit cum virginum coetu; etsi superiore bello civili facta est sororum illius loci translatio, atque ipsius præpositæ, quæ ibi quiescebat in sacris loculis, cum aliis quæ præcesserant ejusdem ordinis animabus; fas non est, ut opinor, Domina, mutationem a te fieri, aut porro illius quæ præcessit, sorores filiasque dimittere, quæ ibi Deo Servire malunt, ubi sepulta est præposita. Aposto. licus sermo est: Unusquisque in quo vocatus est, in hoc maneat s. Monasterium muliebre appellatum est: quæ causa immutationis, ut virorum nomen gerat 9 praesertim cum viri non appareant? quæ autem expulsa sunt, non ferant se non ibi vivere. Quod si sæpe mutatio facta est in quibusdam monasteriis, aut persecutio causa fuit, aut subreptio injusta, aut potentia non legitima. Quibus vero recta est fides, et vita fidei non repugnans, eos consentaneum fuerit secundum leges et canones loqui et agere. Quamobrem hortamur et obsecramus, ac si ipsa beatæ memoris filia tua per nos humiles vocem ederet,monasterium Leones pergat muliebre nuncupari, et ipsius filias in spiritu, servientes Deo custodire. Hoc enim ut illius, sic et tuæ quoque pietati laus erit sane maxima, neque ansam reprehensionis dabit iis qui nostra observant: quod præcipit Apostolus cum ait: Sine offensione estote et Judæis, et Græcis, et Ecclesiæ Dei 15. Quoniam nisi ita feceris, res quidem non subsistet, ab eo quod convenit, ad id quod præter naturam est, translata; nos vero non effugiemus publicam ca14 1 Cor. vul, 20. 35 1 Cor. I, 32. ΡΟΒ΄ - Εἰρήνη πατρικία. [7ο.] viros non transferendo. Τῆς ἀγαθῆς σου πεποιθήσεως σύμβολον τὸ ἡμᾶς τους ταπεινούς προσαγορεύσαι, κυρία τιμιωτάτη μοι, διὰ τοῦ ἠγαπημένου ἡμῶν ἀδελφοῦ Κυρίου Πέ τρου καὶ συγγενούς σου· δι' οὗ καὶ ἡμεῖς ἀντιπροσαγορεύομεν ὀφειλομένως, ἐπαινοῦντές σου το είπε δες, καὶ εὐζήλωτον ἐν ἀγαθοῖς. Ὅτι τοῦτο καὶ ἀφ' ἑαυτῶν ἴσμεν, καὶ παρὰ τοῦ ἀδελφοῦ πολλάκις διδα σκόμεθα· καί γε ὡς διὰ Θεοῦ ἀγάπην, καὶ αὐτὸν διὰ τιμῆς ἄγοις, ἀξίως τῆς ἐνούσης σοι ἀρετῆς, καὶ τῆς τοῦ ἀνδρὸς πολιτείας. Ἐπειδὴ δὲ ἠρώτησας περὶ τοῦ μοναστηρίου τοῦ ἐπιλεγομένου τοὺς Λέοντας, ὡς εἰ δέοι ἀνδρεῖον αὐτὸ καταστήσασθαι· οὕτως αἱρέσεως ἔχουσα ἐν τῷ μετασχηματισμῷ τοῦ πρὶν γυναικείαν μονὴν ὀνομαζομένου καὶ χρηματίσαντος· τοῦτο ἀπο κρίνεσθαι ἔχομεν· ὅτι εἰ μὲν νεωστὶ ἤρηταί σοι καθώ ιεροῦν τὸν τόπον, ἐξὸν ὅπερ αἱρῇ διαπράξασθαι. Επειδὴ δὲ προκαθιέρωται διὰ τῆς ἐν μακάρια μνή μη τελεσθείσης σου θυγατρὸς ἐκεῖσε καθηγουμένης, καὶ τοῦτο ἐπὶ χρόνοις ἱκανοῖς διακρατησάσης, μετά καὶ συνοδίας παρθενικῆς· εἰ καὶ ὅτι μετάθεσις γέν γονεν ἐκ τοῦ προλαβόντος ἐμφυλίου πολέμου, τῆς ἀδελφότητος τῶν ἐκεῖσε, αὐτῆς τε τῆς ἡγουμένης δεῦρο κατακειμένης ἐν θήκαις ὁσίαις μετὰ καὶ προς λαβουσῶν ἄλλων ὁμοταγῶν ψυχῶν· οὐ θεμετόν, ὡς οἶμαι, κυρία, ἐξαλλαγὴν ποιήσασθαί σε μάλιστα τῶν ἀφεθεισῶν ἀδελφῶν καὶ τέκνων τῆς προηγησα μένης ὧδε αἱρουμένων λατρεύειν Θεῷ, ἔνθα καὶ ἡ καθηγουμένη κατάκειται. Αποστολικός ο λόγος ἐστίν· Εκαστος ἐν ᾧ ἐκλήθη, ἐν τούτῳ μενέτω. Μονὴ ἐκλήθη γυναικεία· τίς λόγος της μεταλλαγῆς ἀνδρώνυμον γενέσθαι; καίτοι ἀνδρῶν μὴ κατ' όρο θαλμούς φαινομένων, καὶ τῶν ἐκβεβλημένων οὐκ ανεχομένων μὴ οὐχὶ ἐκεῖσε διαζῆν. Εἰ δε ότι γέγονε πολλάκις ἐξαλλαγὴ ἔν τισι μοναστηρίοις, ἀλλὰ κατὰ διωγμοῦ αἰτίαν, καὶ ὑφαρπαγὴν οὐχ ὁσίαν, καὶ ἐξουσίαν οὐκ ἔνθεσμον. Οἷς δὲ καὶ πίστες ὀρθὴ καὶ βίος μὴ ἀνθιστάμενος, τούτοις ἀκόλουθον ἂν εἴη ἐνθέσμως καὶ κανονικῶς λέγειν καὶ πράττειν. Διά τοῦτο καὶ παραινοῦμεν καὶ ἀντιβολοῦμεν, ὡς αυτές τῆς μακαρίας θυγατρός σου φωνὴν ἀφιείσης δι' ἡμῶν τῶν ταπεινῶν· μενέτω τὸ μοναστήριον οἱ Λέπτες γυναικεῖον χρηματίζον, καὶ φρουροῦν τὰς καταλα φθείσας θυγατέρας αὐτῆς, ἐν πνεύματι λάτριδας θεμ Τοῦτο γὰρ σὺν ἐκείνῃ καὶ τῇ σῇ θεοσεβεία κλέος ὅτι μάλιστα, καὶ ἀνεπίψογον τοῖς ἐπισκήπτουσι τὰ ἡμέτερα· ὅπερ παρεγγυᾷ ὁ ᾿Απόστολος λέγων ᾿Απρόσκοποι γίνεσθε καὶ Ἰουδαίοις, καὶ Ελ λησι, καὶ τῇ Ἐκκλησίᾳ τοῦ Θεοῦ. Ἐπεὶ ἐπι ΝΟΤΑ. In cod. Reg. p.

EPISTOLARUM LIB. II. μη οὕτω πράξεις, τὸ μὲν δράμα στάσιν οὐχ έξει, villationem, addiderim etiam, in condemnationem ἀπαξ κινηθὲν ἐκ τοῦ καθήκοντος εἰς τὸ παρὰ φύσιν· ob delictum incurremus. ἡμεῖς δὲ οὐκ ἔξω κωμῳδίας, προσθείην δ' ἂν καὶ κατακρίσεως ἀπενεγκοίμεθα παράπτωμα. ΡΕΓ – Εὐδοκίμῳ σπαθαρίῳ. [ψοβ'.] De præscientia Dei et prædestinatione. Ωψίσαμεν ἀντεπιστεῖλαι τῇ τιμιότητί σου· ὥστε μικροῦ δεῖν καὶ ἐκκεκρούσθαι ἡμᾶς τῆς τῶν ἐπ· εσταλμένων δυνάμεως. ᾿Αλλὰ τὸ αἴτιον, τὸ μὴ παρείναι πιστόν γραμματτηφόρον. Νῦν δὲ ἐπειδὴ ἐξ ἀναγκαίου ἀπεστείλαμεν τὸν οἰκονόμον τῆς καθ᾿ ἡμᾶς μονῆς ἐν τοῖς αὐτόθι· εἰκότως τὸ ἐλλιπές ἀποπληρούμεν· ἐκεῖνο πρῶτον λέγοντες, ὅτι οὐχ οἷοί ἐσμεν φαρμακεύειν ψυχὴν λυπουμένην, καὶ πολλοῖς τετρυχωμένην πάθεσιν. Όμως πειρατέον ἐκ τῶν θεοπνεύστων λογίων τὴν θεραπείαν ἐξευρίσκειν. Τί οὖν φησιν ὁ τούτων μέγιστος ταμίας; Πάντοτε χαίρετε, ἀδιαλείπτως προσεύχεσθε, ἐν παντὶ εὐχαριστεῖτε. Εἰ οὖν ἐν παντὶ καιρῷ, καὶ ἐν παντὶ πράγματι, καὶ ἀδιαλείπτως τὸ χαίρειν, καὶ εὐχαριστεῖν, καὶ προσεύχεσθαι ἡμῖν διατέτακται οὐκ ἂν ἐξοιχήσεται χρόνος, οὐδὲ ὁ ἀκαριαῖος, μὴ οὐχὶ περιοριζόμενος ἐν τῷ χαίρειν καὶ εὐχαριστεῖν τὸν ἀληθινὸν Χριστιανόν. Ούκουν λοιπόν θλιπτικὰ τὰ παρόντα, κάν οἷα ποτ᾽ ἂν εἶεν τῆς δυσπραγίας ἔχον τα τὸ ὑπέρογκον; Καὶ ταῦτα οὐχ ὡς ἁγνοούσῃ τῇ ἀγαθη σου ψυχῇ, ἀλλὰ ὑπομνηστικώς εἴρηταί μοι· ἐπειδὴ κάμνουσα ψυχὴ ἔσθ' ὅτε ἀτονεῖ πρὸς τὸ ἀνηγμένον τῆς θεωρίας. Δεύτερος λόγος μοι· ὅτι εἰ καὶ πολλῶν τῶν ἐνόντων ἀπεγύμνωσαν σε οἱ ἐξου σιάζοντες· ἀλλ᾽ οὐδαμῶς ἀποστερῆσαι σε τοῦ τιμιω τέρου κτήματος ἡδυνήθησαν. Οὐχ ὁρᾶς καὶ εὐχαρι στεῖς, οίαν σοι γνῶσιν ὁ Θεὸς ἐθησαύρισε; πηλίκην γλώσσα; ἐξ ἧς ὡς ἐξ ἀδύτων θησαυρῶν τῆς καρδίας προφέρει τὰ ἀγορεύματα καὶ διανοήματα προίξ ότι μάλιστα. Τοῦτο προφερέστατον καὶ πάντων χρημάτων χρηματιστικώτερον, καὶ πάσης οὐσίας ὑπερουσιώτερον· δ εἴ τις κέκτηται, τῶν ἅγαν που λυουσίων αἱρετώτερός ἐστι τῷ ναῶν ἔχοντι, καν ῥακίοις μένον άμαχόμενος. Καὶ τοῦτο δέδειχε σύμπας μὲν δ των δικαίων χορός· ἐν δὲ τοῖς ἐξωτερικοῖς προσώποις ὁ Ὀδυσσεὺς ἐκεῖνος, ἐκ ναυαγίου γυα μνὸς ὀφθεὶς τῇ βασιλίδι. Eudocimo Spathario Cunctati supra modum sumus honorificentiæ tuæ litteris respondere; adeo ut pene nobis exciderit quid potissimum continerent. Sed causa fuit,quod fidum tabellarium non haberemus. Nunc vero, quando quidem necesse fuit istuc mittere œconomum monasterii nostri, quod omissum fuit explemus ut par est, atque illud primo loco dicimus, non posse nos animæ morenti, et multis ærumnis attritæ remedium afferre: connitendum tamen ut ex divinis eloquiis curationem nanciscamur. Quid ergo ait maximus illorum dispensator? Semper gaudete, sine intermissione orate, in omnibus gratia agite s. Si ergo et omni tempore, et in omni re, et sine intermissione gaudere, el gratias agere, et orare nobis præceptum est; nullum utique tempus effluet, ne momentaneum quidem, quod vero Christiano, ut gaudeat et gratias agat, definitum non sit. Rursum, nonne afflictionem parere solent præsentia, gravique rerum adversarum oneri sunt obnoxia? Atque hæc me bonæ animæ tuæ, non ut ignoranti, sed excitandæ memoriæ causa dicta sunt; quia æger animus languescit interdum, quominus possit ad contemplationem assurgere. Altera mihi est ratio, quod etsi multis te opibus spoliarunt qui rerum potiuntur, at nullo modo privare te pretiosiori possessione potuerunt, Qualem tibi scientiæ copiam donarit Deus, annon vides,'et gratias agis? qualem linguam? exqua tanquam ex abditis cordis thesauris dicta et cogitata profers quam maxime gratuita. Hoc longe præstantissimum, et omnibus opibus opulentius, et rerum omnium copia copiosius: quod qui possideat locupletissimis præferendus est, judicio sapientum, etiamsi panniculis induatur. Et hoc quidem demonstravit justorum chorus universus: inter extraneos autem Ulysses ille, qui post naufragium spoliatus a regina conspectus est. ᾿Αλλ᾽ ἐπὶ τὸ ἐρώτημά σου τρεπτέον τὸν λόγον. Καίτοι εἰδὼς ἀφ' ἑαυτοῦ τὸ εὖ ἔχον, φιλοπευστείς πρὸς ἡμῶν τῶν ἀμαθῶν ἐκδιδάσκεθαι. Φῆς γὰρ ὅτι πῆ μὲν λογισμός προτρέπεται σε εἰς προσευχήν· πῆ δε ανακύπτει, ὡς τοῦ Θεοῦ εἰδότος όπερ βουλόμεθα αἰτῆσαι [cod. Reg. αἰτεῖσθαι]· ὡς ἐντεῦθεν παρέλκον ἂν τὸ προσεύχεσθαι. Πρὸς τούτοις, ἐπεὶ ἁμαρτωλός εἷς, οὐδὲν ἐνεῖ [cod Reg. ὀνίνησι] τὸ προσεύχεσθαι. Καὶ ἁπλῶς εἴ τι ἄλλο ἐδήλου τὸ γράμμα· οὐ γὰρ παρῆν μοι ἐπὶ χεῖρας ἔχειν. Τί οὖν ἔστιν εἰπεῖν ἐν τούτοις; Ότι τύχης καὶ εἱμαρμένης ἔμφασιν ἔχει ἡ ** I Thess. v, 27. In cod. Reg. ps". Verum ad interrogationnem tuam convertenda est oratio. Licet per te noris ipse quid rectum sit, quæris a nobis ineruditis edoceri. Ex una partė ratio, ut ais, te provocat ad orationem; ex altera inhibet, tanquam sciente Deo quid petere velimus: ut proinde supervacaneum sit orare. Ad hæc quia peccator es, nihil juvat orare; ac demum si quid aliud litteræ significabant; neque enim ad manus erant. Quid in his ergo dicendum est? Quod fortunæ, et fati significationem habeat hæc cogitatio, atque, ut totum dicatur, liberi arbitrii eversionem. ΝΟΤΕ. (*) Dogmatica.

σιν. Οὐμενοῦν ταύτῃ τῇ δόξῃ ἐπερείδεσθαι ἡμᾶς χρὴ [cod. Reg. δεῖν], ἐχέφρονας ὄντας· καὶ δόξαν [cod. Reg. γνῶσιν] Θεοῦ πεπλουτισμένους· ἀλλὰ περὶ μὲν τοῦ δευτέρου προβλήματος, πεπείσθαι, ὅτι καὶ ἁμαρ τωλῶν ἀκούει ὁ Θεὸς μετανοίᾳ κεχρημένων ἀρίστη πῶς γὰρ ἐφ᾽ οἷς χαίρει μετανοοῦσι, κατὰ τὰ ἱερὰ Λόγια, μὴ οὐχὶ καὶ εἰσακούειν τῆς τούτων δεήσεως; Περὶ δὲ τοῦ προηγουμένου προβλήματος ούτως ἀπαντητέον· ὅτι ἡ θεία πρόγνωσις οὐκ ἀναιρεῖ τή αὐτεξούσιον. Καὶ γὰρ οὐχ ότι προγινώσκει, πράττο μεν ά πράττομεν· ἀλλ' ὅτι πράξομεν, προγινώσκει καὶ ἔῤῥωται ἐν τούτῳ, καὶ ὁ τῆς προγνώσεως, όρος καὶ ὁ τοῦ αὐτεξουσίου λόγος. Ἐν μὲν γὰρ τοῖς οὐκ ἐφ' ἡμῖν, προηγούμενος ἐστιν ὁ τοῦ Θεοῦ όρος, ἐπὶ Idcirco huic opinioni adhærere nos oportet, qui διανοια, καὶ, τὸ ὅλον εἰπεῖν, τοῦ αὐτεξουσίου ἀναίρε prudentes sumus, et Dei cognitione locupletati: sed, quod secundam propositionem attinet, persua sum habere, etiam peccatores, optimna penitentia utertes audiri a Deo. Quo enim pacto, cum super pœnitentibus gaudeat,juxta divina oracula", horum preces non exaudiat? In præcedenti propositione sic respondendum: Divina præscientia non tollit liberum arbitrium. Etenim non quia præscit, facimus quæ facimus, sed quia facturi sumus prænoscit; et confirmatur in hoc, et præscientiæ definitio, et liberi arbitrii ratio. In iis enim quæ non sunt in nostra potestate, præcedit Dei definitio, de tempore, loco ac modo: in iis vero quæ in potestate nostra sunt, in quibus est liberum arbitrium, subsequitur quodammodo Dei præscientia, tum in τε χρόνου, καὶ τόπου, καὶ τρόπου· ἐπὶ δὲ τῶν ἀφ' virtute, tum in vitio. Quare oportet nos et amare et orare meliora, ut Deum inde habeamus subsequentem nos, sed contrariis modis.Nos enim modis contrariis subsequetur,si hic quidem puniat et castiget; ibi vero coronet et regnum,cœlorum nobis rependat. CXCIV. Joanni grammatico. Quamdam suam de imaginum Cum accessissem ad sermones de venerandis imaginibus, et colloquio adesset Plato noster: dixit is facundiam tuam, accepta olim mea de hocce argumento epistola, addubitasse, quasi ea non satis liquidam doctrinam contineret, alque a vero for. tasse auditorem abduceret. Ego vero, si unus de multis esset is qui feriit, non cito commoverer, ut qui norim et jacula invidiæ, et ignotorum contumelias sustinere. Postquam vero ab amico est reprehensio, et amico doctissimo; necessarium existimavi epistolam ipsam ob oculos ponere, et quoad in me foret discussam et approbatam mittere ad benevolentiam tuam, ut aut percontandi cura liberet, aut corrigatur a solertia tua. Oportet enim eum qui increpat, vicissim proferre propriam sententiam, quid redarguendum existimet. Bst igitur epistola hujusmodi. Theodorus Athanasio. «Quomodo, inquis 88, latria non colitur imago Christi, sed qui in illa adoratur Christus, cum una in ambobus sit adoratio? Quoniam in ipso quidem Christo latris est adoratio (adorans enim ipsum coadoro Patrem et Spiritum sanctum; quæ Trinitatis est adoratio simul et latria), in imagine vero eadem est quidem; quienimnon sit? namquorum unum est imperium et gloria una, horum profecto et cultus unus et una est adoratio: at relativa tamen, sive homonymica. Adorans enim illam, Christum non coadoravi, non divisum secundum hy87 Luc. xv, 10. 38 Supra, epist. 85. In Cod. Reg. pht. Ο ἡμῖν, ἐφ' οἷς τὸ αὐτεξούσιον, οἱονεὶ ἐπομένη ἐστι ἡ τοῦ Θεοῦ πρόγνωσις, ἐπί τε ἀρετῆς καὶ κακίας. Ωστε δεῖ ἡμᾶς καὶ ἐρᾶν καὶ εὔχεσθαι τὰ κρείττονα - ἵνα ἔχωμεν ἐντεῦθεν τὸν Θεὸν ἐφεπόμενον ἡμῖν, ἀλλὰ τοὐναντίον. Εξεναντίας γὰρ ἔψεται ἡμῖν, ὧδε μέν κολάζων καὶ τιμωρῶν, ἐκεῖ δὲ στεφανών καὶ ἀποδι δοὺς ἡμῖν βασιλείαν οὐρανῶν. – Ιωάννη γραμματικῷ. [ψος.] PLA' cultu epistolam propugnat. Εν λόγοις ἐληλυθότος μου τῶν σεπτῶν εἰκόνων, παρῆν δὲ συνδιαλεγόμενος Πλάτων ὁ ἡμέτερος· ἔφη δὴ πάλαι εἰληφυῖαν τὴν λογιότητά σου, ἐπιστολὴν ἐμὴν, περὶ τῆς αὐτῆς ὑποθέσεως ἀπορηκέναι, πώς οὐκ εὐκρινῶς δογματισθεῖσαν, ἡ τάχα που καὶ παι ρακομίζουσαν τοῦ ἀληθοῦς τὸν ἀκροατήν. Εγώ δε εἰ μὲν τῶν ὡς ἔτυχεν ἦν ὁ βαλών, οὐ ταχέως έπε εστράφην ἂν, εἰδὼς καὶ φθόνου βολίδας, καὶ ἀγνώτων ἐπιτιμήσεις ὑποίσειν. Ἐπεὶ δὲ παρὰ φίλου ἡ ἐπίληψες, καὶ φίλου σοφωτάτου· ἀναγκαῖον ᾠήθην αὐτὴν τὴν ἐπιστολὴν ὑπ' ὄψιν ἀγαγεῖν· καὶ καθ᾽ ὅσον οἷόν τέ μοι ἐπικριθεῖσαν, ἀποστεῖλαι τῷ φιλότητί σου· ἡ ἀπολύουσαν τῆς ἀπορίας, ἡ ἐπανορθουμένην ὑπὸ τῆς ἀγχινοίας σου. Δεῖ γὰρ ἀντεισάγεσθαι πρὸς τοῦ ἐπι· τιμῶντος τὴν οἰκείαν γνώμην τῆς μεμφθείσης υπε λήψεως. "Εστιν οὖν ἡ ἐπιστολὴ δε Θεόδωρος ᾿Αθανασίῳ. «Πῶς, φής, οὐ λατρεύεται ἡ εἰκὼν Χριστοῦ, π ὁ ἐν αὐτῇ προσκυνούμενος Χριστός, μιᾶς οὔσης ἐ ἀμφοῖν προσκυνήσεως; Ὅτι ἐπ' αὐτοῦ δὴ Χριστό λατρευτικὴ ἡ προσκύνησις (προσκυνῶν γὰρ αὐτός, συμπροσκυνῶ τὸν Πατέρα καὶ ἅγιον Πνεῦμα· όπω ἐστὶν ἡ Τριαδικὴ ὁμοῦ προσκύνησις καὶ λατρεία ἐπὶ δὲ τῆς εἰκόνος ἡ αὐτὴ μὲν (πῶς γὰρ οὔ; ὧν γή ἔν τὸ κράτος καὶ ἡ δόξα μία, τούτων δηλαδὴ ἐν σέβας, καὶ μία ή προσκύνησις), σχετικὴ δὲ όμως ἤγουν ομωνυμική. Προσκυνῶν γὰρ αὐτὴν, οὐ σ προσεκύνησα, ἀλλὰ προσεκύνησα Χριστόν, οὐ δια NOTÆ.

EPISTOLARUM LIB. II. τον καθ᾽ ὑπόστασιν, ἀλλὰ διαφορούμενον κατά postasim, sed discrepantem juxta substantiæ ratioῆς οὐσίας λόγον· ὅπερ ἐστὶ σχετική, ἀλλ᾽ οὐ υτική, κἂν ἡ αὐτή· ἐκεῖ μὲν οὕτως νοουμένη λεγομένη, καθότι τριαδική, ἤγουν φυσική· ἐνα κ δὲ τὸ ἔμπαλιν, καθότι σχετική, ήγουν ὑποστα- Εἰ γὰρ εἴποις, λατρευτική, ἐσήμανας σεσαραι, ὡς τὸν Υἱόν, τόν τε Πατέρα καὶ τὸ Πνεῦμα· ἐστὶν ἔκτοπον. Τοιγαρούν προσκυνῶν τὴν * Χριστοῦ, οὐ τὴν θεότητα προσκυνῶ, ὡς φασί τοῦτο γὰρ τῆς Τριάδος σημαντικόν· καὶ οὐ γκωται ἡ Τριάς· ἄπαγε! ἀλλὰ τί; αὐτὸν Χρισ σχετικῶς. Μόνος γὰρ αὐτὸς ὁ σαρκωθεὶς Θεὸς 5. Προσκυνῶν δὲ αὐτὸν Χριστὸν, δηλονότι συμκύνησα τον Πατέρα ὁμοῦ καὶ τὸ Πνεῦμα. Ωστε τῆς εἰκόνος σχετικὴ εἰκότως ἂν νοοῖτο καὶ λέ- · ἐπ᾿ αὐτοῦ δὲ Χριστοῦ λατρευτική· ὡς συνεπιένου τε καὶ συμπροσκυνουμένου τοῦ τε Πατρὸς οῦ Πνεύματος.» λῶς οὖν, ὦ τῶν, ἔχειν μοι δοκεῖ τὸ θεώρημα, μὲν τῆς μακαρίας καὶ προσκυνητής Τριάδος σύν, πρόθεσιν εἰλῆφθαι. Ἡ γὰρ, σὺν, διάκριῶν ὑποστάσεων ὑποφαίνουσα, ἑνότητα φυσικὴν τησι καθὼς ἐπὶ τοῦ συμβόλου τῆς πίστεως πᾶσι Χριστιανοῖς άδεται. Ἐπὶ δὲ τῆς προσκυ5 Χριστοῦ τε καὶ τῆς αὐτοῦ εἰκόνος οὐκ ἔχει , ή, σύν, πρόθεσις εἰλῆφθαι· ἡ γὰρ ἄν, εἰς ι ὑποστάσεων κατὰ τὸν τῆς ἀκολουθίας λόγον Reg. τὸν ἀποδοθέντα λόγον] διιστᾶσα τὴν ὑπόστασιν, ἀποκομίσῃ ἡμᾶς εἰς τὸ τῆς κτισμαγείας ἀσέβημα. Οὐκοῦν εἰκότως ἡ ἀντωνμία ὀρθη, ἥτις τὸ ἐνιαῖον τῆς ὑποστάσεως ἐπ' ἀμτηρήσασα διίστησι τὸ ἑτεροῖον τῶν φύσεων. γοῦν, φησὶν ὁ πάνσοφος Διονύσιος, ἑκάτερον τέρῳ παρὰ τὸ τῆς οὐσίας διάφορον.» Διαφο κ οὖν οὐσίας φήσας, ταυτότητα δηλονότι υποως, κατὰ τὸ ἑκάτερον ἐν ἑκατέρῳ ὑπέδειξε· 1 καὶ ἡ κατά σχέσιν προσκύνησις τεθεώρηται. ο σχέσις, ώς φασι, τῶν πρός τί ἐστιν· ἅμα τε στι, καὶ ἀντιστρέφει πρὸς ἄλληλα, οἷον αρχές πρὸς εἰκόνα. Οὐ γὰρ ἂν εἴη θάτερον μα η παρόντος· καθὸ καὶ περὶ τῶν ἅμα πεφιλοσ κι. Πρόσκειται δε, ήγουν όμωνυμική και γε τῆς ἐμφάσεως καὶ ὧδε ἡ λέξις. Τὸ γὰρ ὄνομα, κομένου όνομα. Ωστε κἀνταῦθα τῶν πρός τι ὁ · ἐπεὶ καὶ κατὰ φιλοσοφίας λόγου [cod. Reg.] ομώνυμα ἐστι διδασκόμεθα, ὧν ὄνομα μόνον · ὁ δὲ κατὰ τοὔνομα λόγος τῆς οὐσίας ἑτέρος αὐτὸς Χριστός, καὶ ὁ γεγραμμένος. Επεὶ δὲ ποστατική, πρόσκειται, τοῦτο διαῤῥήδην ώμο κι [cod. Reg. ἀποδέδεικται ]· ὅτι οὐχ ἑτέρα κσις παρὰ τὴν τοῦ Χριστοῦ ἐν τῇ αὐτοῦ εἰκόνι, ὐτὴ δὴ ὑπόστασις Χριστοῦ, ἤγουν ὁ χαρακτήρ ς μορφῆς αὐτοῦ εἴδει ἐκφαινόμενός τέ ἐστι ἐν ιόνι καὶ προσκυνούμενος· καὶ ἔῤῥωται ὁ πᾶς τοῖς ὑγιῶς φρονοῦσι. Πρὸς δὲ τὸ πίστωσιν μᾶλλον τὸ λόγον, ἀναγκαῖον ἡγησάμην τρεῖς ις Πατρικὰς ὑποθεῖναι τῇ ἐπιστολή· ὡς ἀν )eut. xrx, 15. – nem; quod est relativam esse, non latreuticam, tametsi eamdem, illicquidem sic intellectam dictam que, quatenus triadica est sive naturalis, hic vero quatenus relativa sive hypostatica. Nam si latreuticam dixeris, incarnatum significasti, ut Filium, sic et Patrem et Spiritum, quod est absurdum. Itaque adorans imaginem Christi, nou deitatem adoro sicut quidam aiunt: hoc enim Trinitatem designaret: at Trinitas incarnata non est; absit: quid autem? ipsum Christum relative. Solus enim ipse incarnatus est Deus Verbum. Ipsum vero Christum adorans, haud dubie coadoravi Patrem una et Spiritum. Quare in imagine merito intelligetur et dicetur relativa, in ipso autem Christo latreutica; utpote simul intellecto et simul adorato et Patre et Spiritu.» Recte igitur, amice, habere mihi decisio videtur, debeata quidem et adoranda Trinitate præpositionem simul usurpari. Simul enim hypostasum discrimen innuens, naturæ unitatem exhibet, quemadmodum in symbolo fidei apud Christianos omnes canitur. In adoratione vero Christi et imaginis ejus, locum non habet præpositionis simul usurpatio: alioqui, quod inde sequeretur, duas in hypostases unam dirimens hypostasim, abduceret nos ad creaturæ cultus impietatem. Itaque merito assumptum est pronomen, quod unitatem hypostasis in ambobus servans, diversitatem distinguit naturarum. «Est igitur, ait sapientissimus Dionysius, alterum in altero, praeter substantiæ discrepantiam. Discrepan tiam autem substantiæ cum dixit, identitatem videlicet hypostasis, quatenus alterum in altero, insinuavit: juxta quam relativa quoque adoratio constituta est. Relatio enim, ut aiunt, eorum est qua ad aliquid; simul enim sunt, et inter se convertuntur, utarchetypum ad imaginem. Nec enim alterum esse possit altero non præsente; sicut de iis quæ simul sunt philosophatum est. Adjectum porro, sive homonymica; quod nempe eamdem emphasim habeat hæc dictio.Nomen enim nominati nomen est. Quare hic quoque relativorum est ratio: quoniam, ex philosophiæ præceptis, homonyma esse docemur, quorum nomen solum commune est; essentiæ vero ratio, quæ nomini subest, diversa; ut Christus ipse, et qui pictus est. Cum autem additur, sive hypostatica, hoc diserte asseritur, non aliam, quam Christi, in ejus imagine hypostasim esse, sed ipsammet utique hypostasim Christi, sive characterem per formæ ipsius speciem conspici in imagine et adorari: atque ita confirmata est tota oratio apud eos qui recte sentiunt. Ad majorem autem fidem eorum quæ dicta sunt, necessarium duximus tres Patrum sententias epistolæ subjicerc; ut hic etiam impleatur quod scriptum est: In duobus et tribus testibus stabit omne verbum "9.

πληρωθη κονταῦθα κάν. Ἐπὶ δύο καὶ τριῶν μαρτύρων σταθήσεται πάν ῥῆμα, Γραφικῶς εἶν Chrysostomi ex interpretatione in Pelvim. Ut cum regiæ effigies et imagines in urbem afferuntur, obviam procedunt magistratus et populi cum faustis acclamationibus, non tabulas, aut cereas picturas honorantes, sed regiam imaginem; sic creatura, non terrenam figuram honorat, sed cœlestem effigiem veneratur. Synodi Antiochenæ sub Theodorito patriarcha. Τοῦ Χρυσοστομον ἐκ τῆς ἑρμηνείας τοῦ Νιπτήρος, Όταν βασιλικοί χεματίοις καὶ εἰκόνες εἰς πόλει εἰσφέρωνται, ὑποτόσο έχοντες καὶ δήμοι μετ' εὐφημίας· οὐ σανίδα τιμώντες, οὐδὲ τὴν κηρόχυτον γραφήν, αλλά τον χερατέρα του βασιλέως· οὕτως ἐ κτίσις, οὐ τὸ γείνω σχήμα τιμά, ἀλλὰ τὸν οὐράνων χαρακτήρα αἰδεῖται. Τῆς ἐν ᾿Αντιοχείᾳ συνόδου ἐπὶ Θεοδωρίτου πατριάρχου. Οὐχ ὡς ἕτερον τῇ μορφή, ἀλλ᾿ ὡς αὐτὸν ἕνα Κί ριον ἐν μιᾷ μορφῇ ἐντά· καθ᾽ ἂν καὶ χαρακτήρ ες πεφυκὼς τῆς τοῦ Πατρὸς ὑποστάσεως, καὶ πρὸ σαρ κὸς ἀσώματος εἷς τε ἦν, καὶ ἐν σαρκὶ εἷς ἐστι. καὶ ἐν εἰκόνι ὁ αὐτὸς εἰς ὑπάρχει· μὲ διαιρούμενος εἰς δύο χαρακτῆρας· μήτε δε σχιζόμενος εἰς δύο δόξας· ἀλλ᾽ εἰς μίαν συναγόμενος. Και μεθ' ἕτερα· Αλλο ὥσπερ αὐτὸς εἷς ἐστιν ἐκ δύο τῶν ἐναντίων, καὶ εἰς εν συνάγεται πρόσωπον· οὕτω καὶ εἰκὼν αὐτοῦ μία τέ ἐστι, καὶ τοῦ αὐτοῦ ἑνὸς Χριστοῦ· καὶ οὐχ ἕτερον χαρακτῆρα ἐν εἴδει μορφῆς αὐτοῦ· ἀλλὰ τὸν αὐτὸν ἡμῖν, καὶ ἕτερον τὸν κατ' οίκονα σχηματιζόμενοι χαρακτῆρα ἐν εἴδει μορφῆς αὐτοῦ· ἀλλὰ τὸν αὐτὸν ένα ἐπεὶ μήτε καθό σῶμα χαρακτήρ εἴρηται, ἀλλὰ καθὸ ἀσώματον· καὶ τοῦτο μᾶλλον διὰ τοῦ θείου Χρυσοστόμου διευκρινηθήσεται, τὸν χαρακτήρα ούτ ράνιον λέγοντος, ἐπείπερ καὶ ἐξ οὐρανοῦ, οὐ καθό σῶμα, ἀλλὰ καθὸ ἀσώματον, ὁ μονογενής Θεός κατ ελθὼν ἐκ τῶν οὐρανῶν ἐσαρκώθη, καὶ ἐπέφανε σῶμα περιθέμενος τὸ ἡμέτερον. Καὶ μετ' ὀλίγα· Οὐκοῦν ἐπεὶ κατὰ ἀναφορὰν αὐτὸν δείκνυσι τὸν χαρακτήρα, αὐτὸν Χριστὸν προσκυνοῦμεν, καὶ οὐ τὴν ὕλην το χνικώς σχηματιζομένην ἐν τῇ εἰκόνι. Non ut alterum forma, sed ut ipsum unum Do. minum in una forma exsistentem; quatenus et character unus Patris subtantiæ natus, et ante carnem incorporeus erat, et in carne unus est; et in imagine idem unus est, non divisus in duos characteres, nec in duas scissus glorias; sed in unam coalescens. Et post alia: Sed quemadmodum ipse ´unus est ex duobus contrariis, et in unam coalescit personam; sic etiam ipsius imago et una est et ejusdem unius Christi: neque alterum characterem secundum carnem apparuisse nobis dicimus, ´et alterum in imagine efformatum characterem juxta speciem formæ ipsius; sed eumdum unum: quoniam neque character dictus est quatenus corpus, sed quatenus incorporeus: et hoc clarius per divinum Chrysostomum explicabitur, qui character rem coelestem dicit, quippe qui e cœlo, non quatenus corpus, sed quatenus incorporeus, unigenitus Deus descendens de cœlis incarnatus est, et apparuit corpore nostro indutus. Εt post pauca: Ergo quia perrelationem ipsum ostendit characterem, ipsum Christum adoramus, et non materiam arte figuratam in imagine. Synodi Nicænæ II. Et qui adorat imaginem, adorat in ea hypostasim ejus qui depictus est. CXCV. Eudaciæ Candidatissæ. Τῆς ἐν Νικαίᾳ συνόδου τὸ Β'. Καὶ ὁ προσκυνῶν τὴν εἰκόνα, προσκυνεῖ ἐν αὐτῇ οῦ ἐγγραφομένου τὴν ὑπόστασιν. ΡΕ' Εὐδοκία Κανδιδατίσσῃ. [ψπ.] animum corroborai. Ægrum vanis terroribus Indicatum est mihi a fratre Silvano, honorificentiam tuam in mœrore esse, propter metum quemdam et terrorem, qui animam absque ulla causa occupavit. Quod audiens ego humilis haud sine animi sensu tuli, sed dolui, precatusque sum, licet indignus qui a Deo exaudiar, ut a te abscedat hic metus. Quin nunc etiam et ego et dominus archiepiscopus, et fratres simul orant ut pietas tua ab hoc ὁ ἀρχιεπίσκοπος, καὶ οἱ ἀδελφοὶ συνεύχονται κατα morbo convalescat.Caterum morbus hic,domina,absurdus est et jure contemnendus; neque existimare debesipsum tibi quidquam mali afferre posse: siquidem Christum induta es, et crucem ejus pro armis habes:cujus signo te muniens, omnes protinus dre monis machinas expulsuram te crede, sive interdiu, Εδηλώθη μοι ὑπὸ τοῦ ἀδελφοῦ Σιλουανού την τῆς τιμιότητός σου, ὅτι ἐν λύπῃ ἐστὶ διὰ τὸ ἐγέν σθαί σοι φόβον τινὰ καὶ πτόησιν ἐν τῇ ψυχῇ ἐσ τινὸς αἰτίας. Καὶ ἀκούσας οὐκ ἀπαθῶς ἤνεγκα όπ πεινός· ἀλλὰ καὶ ἐλυπήθην, καὶ ηὐξάμην, ει και ἀνάξιος ὑπακούεσθαι· παρὰ Θεοῦ, λυθῆναι τὸ δέος ἐκεῖνο ἀπὸ σοῦ. ᾿Αλλὰ καὶ ἔτι κἀγὼ καὶ ὁ κύρας ῥαϊσθῆναι τὸ πάθος ἀπὸ τῆς εὐσεβείας σου. Τελι δὲ, κυρία, ἀλλόκοτον ἐστι τὸ πάθος, καὶ εὐκαταπο νητου καὶ οὐκ ὀφείλεις λογίζεσθαι αὐτό ὅλως ὁ τινι δυνάμενον σε παραβλάπτειν· διότι τὸν Χριστό ἐνδεδυμένη, καὶ τὸν σταυρὸν αὐτοῦ ἔχεις ὅπλον· ἡ ᾧ σημειουμένη, ἀποδιώκειν παραυτά πίστευε πάνω NOTÆ. In cod. Reg, ρεη'.

και ξανα, τὸ ὁ EPISTOLARUM UR 1. zò à mari â sive mocta de perturbari canta DI Ħ inboeristen. Tên xùs 230; Kwen - τοθεν έχθεις εξείες την ψύχει μια GD' O sszθησεται ἀπό μύfaz maxte ότι ξελους sirsace» έμενες ἐπὶ $> **ı:11 dia*ızistansez àri fataııııı ateraiuni, Εἰ ὁ Θεὸς ὑπες σες τις κατὰ σου; ε καὶ να ισότης, και τι είχε τινα;· ἐφ᾽ εἰς κατα · πάνω μονο καί σχέσεων, καὶ ἐπὶ τάττω τὴν a við fglass. Mi van rajza:amirez, vedė ἐπ; Ο το καπέλω τούτω πανω· αλλ' εύθυμα ο και πως σκέπη, προσευχών, καθὼς καὶ Στοι, τως καὶ καθ' έχειν, οἱ δνος, καὶ ' λέγοντας· καὶ ἡ εἰρηνη τοῦ θεοῦ φρουρήσει Η έκταση διατηρήσει ο κάτω. ION Deus pra te, quis contre MP4, QIKE (carpus ejus edir. et sanguinem bibis; quorum ope premĀMA in ambulamus super serpentes eT ANVYNIOT SUPES (N= mem virtutem muimten * † Në zeitur anima domTIKAN nec languidior tias in boe timore importuno: sed ketare in Domino; et, quod admonemus, ora, ut soles, nocte dieque, si potes, et aliquantulum lege: et pax Dei te custodiet, et illesam serrabat in omabus CXCVI. — Euphrusyne prepositæ. — Ευφροσύνη ἡγουμένη. [3.] Quomodo gerere se debeat erga quamdam, que ex ipsius monasterio dimitti postulabat. ισθηκε παρὰ τοῦ εν είδοτος, ότι τον έχατο της τιμιότητος, διὰ τὸ ἐθέλειν μίαν ἀδελφὲν επί του τῆς ἁγίας συνοδίας· καὶ οὐκ ἔξω τοῦ ἡ ἐ λύπη. Πῶς γὰρ ἂν καὶ οὐκ ἐλγέσεις ψυχὲ τομενου τοῦ οἰκείου μέλους; Αλλ' όμως ότι τὰ τοιαῦτα ἐξ ἐπηρείας τοῦ ἐνεδρεύον τοῖς υἱοῖς τῆς ἀπειθείας· καὶ χοὶ ἐμᾶς μα μας φέρειν πᾶσαν ἐπιδεικνυμένους ἐπιμέν ة ὅσον ἐπιτρέπει ὁ ἀληθὲς λογος· ὡς ἂν ἀθώσε ἵματος εσμεν τοῦ τοιούτου, ἐγουν τις τοιάσ δελφοῦ τε ονομασθέντος ἡ ἀδελφές. Έπειςδὲ μαθεῖν, εἰ ἀνένοχον ἐστι τῇ τιμιότητά σου και την φιλονεικούσαν εκραγεναί σου ἀδελ Καὶ πῶς σοφὴ οὖσα καὶ συνετὴν οὐκ ἀφ᾽ ἐαν πιγινώσκεις τὸ δέον; Οὔτε οὖν σεαυτῇ τῇ διδα οὔτε τῇ μαθητευθείσῃ ἀκίνδυνος ἡ διάστασις σίως γινομένη. Διὰ τί γὰρ καὶ ποθεν τὸ ε ἔχουσα; εἰ μὲν γὰρ τελεία οὖσα καὶ κατηρ ση ή μαθήτρια, πρὸς τὸ ἄλλων ἀδελφῶν καθ· θαι, ήδη υποζητουμένης ἀδελφότητος, οίκονο- · τοιοῦτον, καθώς φησιν ὁ ἅγιος Βασίλειος, καὶ έστασες. Απαγε! Καὶ γοῦν ἀπὸ του αρχεσθαι ἄνεισί τις ἐπὶ τὸ ἄρχειν ἐννόμως. Κάντεῦθεν ἀγαθὸς ταῖς ὁμοτρόποις. ἰέναι ἐπὶ τὴν τελειό καὶ ταυτοπραγῆσαι θεοπρεπώς· ἐπειδὴ ἔντῆς εἰς αὐτὸν ἀγάπης ὁ Κύριος καὶ Θεὸς ἡμῶν ορυφαίῳ τῶν ἀποστόλων ὑποδεικνὺς ἔφη· Εἰ Ei ᾷς με, βόσκε τὰ ἀρνία μου. Καὶ πάλιν· [οίε τὰ πρόβατά μου. Ως όγε τοιαύτῃ προθέσει ηχώς εἰς τὸ ποιμαίνειν, μακάριος ἂν εἴη, Χρισ μιμούμενος τὸν ἀληθινὸν πρῶτον ἀρχιποίμενα. γοῦν καὶ ἑτέρα οικονομία ἐν τοῖς Πατράσιν τεθεωρημένη· ὁπόταν ψυχή δυστροπεύουσα, πολλὴν καὶ μακρὰν ἐπιμέλειαν, αἱρεται μετα · εἰς ἄλλην ἀδελφότητα, ὡς ἐκεῖσε χρησιμεύέλλουσα, κατά μίμησιν τῶν μεταφυτευομένων των ἐκ τοῦδε εἰς τόνδε τόπον. Ἐὰν οὖν καὶ τοῦτο ό Didici ab eo cui probe nota res erat, dolore inetam esse reverentiam tuam, eo quod una desoryribus a saneta congregatione tua abseindi vehtt; neque abs re profecto hie dolor. Quo enim pacto anima non doleat cum proprium membrum reseAR tur? Verumtamen quia hæc per vim contingunt, atque ex illus improbitate, qui insidias struit Kiliis inobedientiæ; magno animo nos ferre oportet, omnemque, quoad ratio vera præcipit, diligentiam adhibere, ut innocentes simus a sanguine hujus vel illius, sou frater nominetur seu soror. Seire autem quæsiisti an extra culpam futura, sit reverentia tun. si sororem illam dimittat quæ contendit per vim exire. Et quomodo tu, eum sapiens sis et intelli gens, non per teipsam discernis quid facto sit opus? Ergo, nec tibi ipsi magistræ, nec discípulæ, periculo vacat, quæ sponte flat separatio. Quo enim modo aut unde rationi esset consentanea ♬ Nam si jam perfecta et consummata est discipula, ut sororibus aliis præfici posset, et a sororum communi expetitur, dispensatio hæo est, siout alt sanotus Basilius, et non dissidium: nbait. Utique ab eo quod quis sub imperio rite fuerit, ascendit ut legitime imperet. Indeque sodalibus bona emulatio; tendendi ad perfectionent, idemque agendi quam accuratissime: quandoquidem amoris arga no ar=' gumentum Dominus et Deus noster apostolorum corypheo exhibens ait: Si diligis me, pasce agnos meos “. Et iterum: Pasce oves meas “, ut is qui isto consilio egrossus ost ad pascondum, beatus sit, Christum imitans verum principem, primum pasto. rum. Est porro et altera dispensatio, qum apud Patres nostros cornitur: quando anima ingenio moribusque difficilis, post multam et longam dillgentiam, ad aliam congregationem, tanquam era utilim ibi futura, transire delegerit, arborum ritu qum ab uno in alium locum transplantantur. Et hoc ergo ni Psal. Lx111, 2. 41 Psal. xc, 5, 6. * Rom. v, 31. " Luc. x, 19. "Joan. xxt, 18. " Ibid. 17. )) in cod. Reg. 190. NOTE.

feceris, subest aliqua ratio: utrisque videlicet, ποιήσειας, έχει τινὰ λόγον· ἀμφοτέρων δηλονότι, τῆς tum ea quæ dimittit, tum ea quæ recipit, adjuvantibus se mutuo, ut apostolicum præceptum implea· tur: Alter alterius onera portate et sic adimplete legem Christi 46. τε ἐπιδιδούσης καὶ τῆς ἐπιδεχομένης, συνειρομένων ἀλλήλαις, πληρουμένου τοῦ ἀποστολικού παραγγελ ματος· 'Αλλήλων τὰ βάρη βαστάζετε, καὶ οὐ τως αναπληρώσατε τὸν νόμον τοῦ Χριστοῦ, Αλλον δὲ χωρισμὸν οὐκ ἐπιδέχεται ὁ λόγος τῆς ἀληθείας. Πρῶτον μέν, ὅτι ἡ σύμβασις τοῦ ἁγίου Πνεύματος διασπάται ἡ καθομολογηθεῖσα ἐνώπων Θεοῦ καὶ ἀνθρώπιον ἐπὶ τῇ μοναχικῇ τελειώσει· τί ἂν εἴη ὀλεθριώτερον; Καί γε ἁρμόζει κανταύθα ὁ λόγος τοῦ Κυρίου· Οὺς ὁ Θεὸς ἔζευξεν, άπ θρωπος μή χωριζέτω. Εἰ γὰρ ἐκεῖ, καίτοι ἐπὶ σαρ κικῇ ζεύξει, απηγόρευται ο χωρισμός - πόσω γε μάλλον ἐπὶ πνευματική συναφείᾳ; εἰ μή τι ἄρα παίζεται τὰ θεία· ἀλλ᾽ ἄπαγε! πιστὸς ὁ λόγος τοῦ μυστηρίου, Aliam vero separationem non recepit verbum veritatis.Primo quidem, quia disrumpitur conventio Spiritus sancti, quæ coram Deo et hominibus celebrata est in monastica professione: quo quid esse potest perniciosius? Et vero quadrat hic etiam verbum Domini: Quos Deus conjunxit, homo non separet 4. Nam si ibi, tametsi in carnali conjunctione, interdicta est separatio, quanto magis in spirituali copulatione? nisi forte ludicra sunt divina: sed absit. Fidelis est sacramenti sermo, tum in remissione peccatorum, tum in vinculo indissolubili ἐπί τε ἀφέσει τῶν ἡμαρτημένων, επί τε δεσμῷ ἀλύ conjunctionis. Deinde quomodo non offendetur sororum congregatio ex qua avellitur, si culpa vacet illa quæ a proposita dimittitur? ac non potius abducetur ad dissidium simili studio abscissa, nunchæc postmodum altera, et non multo post alia (et sic integrum Christi corpus disperibit penitusque corrumpetur), a primis carceribus vix egressa? Et maledictionis est hæres, ut clamat sanctus Basilius quæ totum hoc malum perpetrat: neque enim stabilitatem, nec basim habebit, neque monasterium tuum, neque aliud porro ubi id fiat. Quare qui non credit non credat; et qui inique agit, inique agat, sicut scriptum est". Tu vero servans serva animam tuam, non abjiciens leges Dei, sed innitens doctrinis sanctorum, quorum primus in his magnus Basilius etiamsi cum duabus aut tribus virginibus tibi contingat vivere! Ubi enim sunt duo vel tres in nomino meo, inquit Dominus, ibi sum in `medio eorum"; non autem cum iniqua agentibus, et si decies mille sint. CXCVII. Dorotheo filio. τῷ τῆς συναφείας. Έπειτα πώς οἰκοδομηθήσεται ἡ ἀδελφότης ἐξ ἧς ἀποῤῥήγνυται, είπερ ἀνεύθυνος ή ἡ ἀπολελυμένη παρὰ τῆς καθηγουμένης; καὶ οὐχὶ μᾶλλον ὑπαχθήσεται εἰς διάστασιν τῷ ὁμοίῳ ζήλῳ τεμνομένη, νῦν μὲν αὕτη, πρὸς δὲ τὸ ἐξῆς ἑτέρα, καὶ μετ' οὐ πολὺ ἄλλη (καὶ οὕτω τὸ άρτιον σῶμα τοῦ Χριστοῦ οἰχήσεται καὶ διαφθαρήσεται πάμπου), ἐκ τῆς πρώτης βαλβίδος ἀφορμηθεῖσα; καὶ τοῦ οὐαὶ κληρονόμος, ὡς βοᾷ ὁ ἅγιος Βασίλειος, ἡ τοῦτο ὅλον τὸ κακὸν ἀπεργαζομένη. Οὔτε γὰρ στάσιν, οὔτε βάσιν ἕξει, οὔτε ἡ σὴ μονὴ, οὔτε ἑτέρα, ἡ οὕτως πράττουσα. Ωστε ὁ ἀπειθῶν, ἀπειθείτω· καὶ ὁ ἐν μῶν ἀνομείτω, κατὰ τὸ γεγραμμένον. Σὺ δε σώζουσε σώζε τὴν ἑαυτῆς ψυχὴν, μὴ προϊεμένη τοὺς νόμοις τοῦ Θεοῦ· ἀλλ' ἐρηρεισμένη ἐν ταῖς διδασκαλίαις τῶν ἁγίων· ὧν πρῶτος ἐν τούτοις ὁ μέγας Βασίλειος· κᾶν μετὰ δυοῖν ἢ τριῶν παρθένων φθάσης συζή Οπου γάρ εἰσι δύο ἡ τρεῖς ἐν τῷ ὀνόματί μου, φησὶν ὁ Κύριος, ἐκεῖ εἰμι ἐν μέσῳ αὐτῶν· οὐ μὴν μετὰ παρανομούντων, καν μυρίοι ὦσιν. Δωροθέῳ τέκνῳ. [45.] Ζ' - Ejus qui ante mortem resipuerit, commemorationem in publicis precibus fieri debere. Cognovi, dilecte fili, etiam ex ea quæ nuper a te scripta est epistola, fidem erga nos humiles ac dilectionem tuam; quod quidem indicium est veræ subjectionis; etsi non peccatores et nullius pretii sumus. In quo utinam perseveres in posterum,bene placens Domino, et virtute collucens apud fratres tuos, imo etiam apud alios multos. Bonum siquidem natura sua occultari non solet; sed tum etiam cum latere magis videtur, conspicuum reddit operarium; ita ut civitas Dei appelletur, sicut scriptum est 50. Verum hoc quidem hactenus. De eo autem quod significasti, hoc est, de illius commemoratione facienda; debes tecum ipse dispicere, quod, si in morte, cum antea humano terrore communicasset hæresi, substitit confitens et velut a Έγνων, τέκνον ἠγαπημένον, καὶ ἐκ τῆς ἀρτίως γραφείσης σου έπιστολῆς, τὸ πρὸς ἡμᾶς τοὺς ταπα τοὺς πιστόν τε καὶ ἀγαπητόν σου· ὅπερ ἐστὶ γνώρι σμα ἀληθινῆς ὑποταγῆς· εἰ καὶ ἡμεῖς ἁμαρτω καὶ οὐδαμινοί. Ἐφ᾽ ᾧ καὶ συντηρηθείης πρὸς τὸ ἐξῆς, εὐαρεστῶν Κυρίῳ, καὶ διαλάμπων τῷ ἁμ ἐν τῇ ἀδελφοτητί σου, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἐν ἄλλους πολλοῖς. Φύσιν γὰρ οὐκ ἔχει κρύπτεσθαι τὸ ἀγαθὴ· ἀλλὰ καὶ μᾶλλον λανθάνειν δοκοῦν, εὔδηλον τὸν γάτην ἀποκαθίστησιν ὡς πόλιν Θεοῦ χρηματίζει, κατὰ τὸ γεγραμμένον. ᾿Αλλὰ τοῦτο μὲν ἐπὶ τοσοῦται. Περὶ δὲ ἧς ἐσήμανας ὑποθέσεως, ήγουν τοῦ ποιε μνήμην τοῦ δεῖνος, ὀφείλεις ἐξ ἑαυτοῦ συνορῶν, ὅτι εἰ μὲν ἐν τῷ θανάτῳ προκοινωνῶν ἐν τῇ αἱρέσει δια φόβον ἀνθρώπινον ἐστι ἐξαγορεύων, καὶ οἱονεὶ ἐπιτι * Matth. xv, 20. 50 Psal. XLVII, 9. 46 Galat. vi, 2. 47 Matth. XIX, 6. * Apoc. xxi, 11. In cod. Reg. σ'. ΝΟΤΕ.

EPISTOLARUM LIB. II. πρός τινος, εἶθ' οὕτως τῆς ὀρθοδόξου κοι- quopiam castigatus, atque ita orthodoxm comm αἱ ταύτη συναπέπτη· ἔχει φύσιν ἐν μνη τάττεσθαι ὀρθοδοξων· τοῦ ἀγαθοῦ ἡμῶν κ πολλὴν φιλανθρωπίαν, ἐπ᾿ αὐτῆς τῆς τε ώρας δεχομένου τον μεταμελούμενον, καὶ η κρίνοντος. Ωστε εἰ οὕτως ἐγένετο, ποιεῖ ουργίας ὑπὲρ αὐτοῦ πρὸς Θεὸν οὐ παραιτη δὲ οὐδὲν τούτων γέγονεν, ἀλλὰ κοινῶνῶν ἦν ει, καὶ οὐκ ἔφθασε μετασχεῖν τοῦ σώματος τος τοῦ Κυρίου· αἱρετικός γὰρ ὁ ἄρτος αὶ οὐ σῶμα Χριστοῦ (Οὐ τολμητέον εἰπεῖν τερὶ αὐτοῦ ποιεῖν)· οὐδὲ γὰρ παίγνια τὰ ἂν μὴ ἀκούσῃ ὁ αἰτῶν περὶ τοῦ τοιούτου· καὶ οὐ λαμβάνετε, διότι κακῶς αὐτοῖ ο τι λέγειν οὐκ ἔχω, ὅσον τὸ κατ' ἐμὲ γινώσω ηθές. Οὐδεμία γὰρ κοινωνία φωτὶ πρὸς οὔτε ἐν τῷ μέρει τῶν ὀρθοδόξων τετάξεται ὁ νῶν τῇ ὀρθοδοξίᾳ, κἂν ἐν τῇ ἐσχάτη ώρα. εὑρεθῇ, ἐκεῖ καὶ κριθήσεται· καὶ οἷον ἐφό 5 πρὸς τὴν αἰώνιον ζωὴν, τούτῳ καὶ συναρι . Τὸ λοιπὸν εὔχου ὑπὲρ ἐμοῦ. Ασπάσεται ως ὁ ἀρχιεπίσκοπος, καὶ οἱ ἀδελφοί σου. : σοῦ ἀδελφοὺς ὡς τέκνα μου προσαγορεύω · ὴν κυρίαν Θέκλαν ὡς θυγατέρα ἐν Χρι — Αβολίῳ καὶ Ἰωάννη μονάφουσιν. nionis particeps factus est, in eaque defunctus consentaneum est ut in orthodoxorum commemorationibus locum habeat, bono Deo nostro per summam clementiam in ultima illa hora pœnitentem suscipiente, ibique eum judicante. Quare si ita se res habuit, non ¡recusandum est quominus publicæ preces pro illo fiant ad Deum. Sin autem horum nihil factum est, sed qui hæresi communicabat, non ante particeps fuit corporis et sanguinis Domini (hæreticus enim panis ille et non corpus Christi), non audendum est dicere, ut pro illo synaxis fiat. Neque enim ludicra sunt divina, ut non audiat qui pro illo petit: Pelitis, et non accipitis, eo quod male petalis 51. Aliud quod dicam non habeo, quoad possim id quod verum est cognoscere. Nulla enim est societas luci ad tenebras³; neque in orthodoxorum parte collocabitur, qui orthodoxia vel in ultima hora non communicat. Ubi enim fuerit deprehensus, ibi judicabitur; et quale viaticum sumpserit ad vitam æternam, ex eo connumerabitur Quod reliquum est, ora pro me. Salutat te dominus archiepiscopus, et fratres tui. Fratres qui tecum sunt, ut filios saluto: tum et dominam Theclam ut filiam in Christo. CXCVIII. • Abolio et Joanni monachis. De sancta imagine. ορίαν ὑμῶν τῶν ἁγίων κομισάμενος παρὰ οὐ θεοφιλεστάτου ἐπισκόπου καὶ πνευματι ός, οὐ μόνον ἐξεδιδάχθην τίς ἡ ὁσία καὶ ὑμῶν δυάς· ἀλλὰ γὰρ καὶ προετράπην μῖν τήνδε τὴν οἰκτρὰν συλλαβήν. Ἡμεῖς · μὲν καὶ ἁμαρτωλοί, ὅμως φιλοῦντες ὑμᾶς ἡ ἀγάπην, ἧς οὐδὲν προτιμότερον. Αλλως τακοὴν πληρούντες, ἐπεδώκαμεν ἑαυτοὺς τῷ Καὶ δὴ εὐχαριστοῦμεν τῷ Θεῷ, ὅτι καὶ τῷ σεισπῷ τῆς Εἰκονομαχικῆς αἱρέσεως ιεμείνατε, άγιοι Πατέρες, μὴ ἁλόντες τῇ ψυχοφθόρῳ κοινωνίᾳ· ἀλλὰ τῇ φυγῇ τὸν τοῦ ρισμακάριστον (cod. Reg. θεομακάριστον] κομισάμενοι, ἄξιον ὄντως τῆς ἀρετῆς καὶ τῶν προδιηνυσμένων ὑμῖν ἀσκητικῶν Διότι ἐκ τῶν ἤδη φθασάντων ἀπόδειξιν ; τις τοῦ προτέρου βίου, εὖ τε καὶ ὡς ἐτέΟἱ πὴν οσιότητα αμπεχόμενοι ἐνεδύσασθε ὁμολογίαν Χριστοῦ, ἀμφικαλλείς γενόμενοι. γὰρ Χριστοῦ, Πατέρες, ἡ τῆς ἁγίας αυτ 5 ὑπερμάχησις· ὡς καὶ ἔμπαλιν ἀθετῶν τὸν ὁ ταύτην ἐξαρνούμενος· διότι, φησὶν ὁ ·ίλειος, ἡ τῆς εἰκόνος τιμὴ ἐπὶ τὸ πρωτό3αίνει [cod. Reg. ἀναβαίνει]· καὶ ἐν ἑκατέ ιν καὶ ὁρώμενόν ἐστι καὶ προσκυνούμενον· ὁ θηριώνυμος, καὶ τοῦ Σατανᾶ ὑπηρέτης, 5 II Cor. VI, 14. cod. Reg. ριβ. Cum salutationis officium vestro nomine, viri sancti, accepi ab Isaia episcopo Dei amantissimo, ac spirituali patre, non modo intellexi, quam sanctum par Patrum sitis vos duo; sed etimpulsus sum ad hanc miserabilem epistolam exarandam. Nos vero, humiles licet ac peccatores, vos tamen optamus ad charitatem incendere, qua nihil præstabilius est. Alioqui et morem vobis gerentes, animum ad scribendum adjecimus. Et sane gratias Deo agimus, quod et vos in procella hæreseos Iconomachis perstitistis immoti, Patres sancti, minime irrețiti pestifera illius communione: sed arrepta fuga ter felicem persecutionis coronam adepti estis, vere virtutis præmium, ac certaminum quæ prius in vita monastica sustinuistis, illustre documentum. Quare ex iis quæ jam colligere, specimen quilibet prioris vitæ colligat, dum et dispari modo se gerit. Sanctimonia vitæ ornati, Christi quoque confessionem induistis, utraque jam laude conspicui. Confessio enim Christi est, Patres, sanctæ ipsius imaginis propugnatio: ut et vice versa Christum despicit, quisquis hanc negat: «Quoniam, inquit magnus Basilius, imaginis honor transit ad prototypum et alterum in altero cernitur et adoratur; quantumlibet Leo, cui congruum a fera cognomen, Satanæ administer, Constantini, qui pridem NOTÆ. hac sententia, quæ tanquam ex Scriptura citatur a Patribus, videsis quae notavit Cotelerius m. Eccl. Græcæ, pag. 821.

exstitit, impietatis mulatione ferociter adversus ζήλῳ τῆς τοῦ πάλαι Κωνσταντίνου δυσσεβείας μανείς Christum insaniat, adversus Deiparam, sanctumve quemlibet cujus memoria periit cum sonitu ** anathematis sempiterni. Vos vero utinam servemini, Ecclesiæ Dei columnæ ac firmamenta, nobis autem humilibus, apud optimum Deum defensores ac patroni ut fidem habentes quæ per charitatem operatur ", a maligno servemur. Quandoquidem vero litteras ad vos misimus,charitatis officium explentes vicissim et a vobis scripta reddatur epistola; ut magis invicem agnoscamus, et mutuo veluti perfruamur aspectu, commercio litterarum, in Christo Jesu Domino nostro: cujus imago incorrupta, mundi salus, idolorum errori opposita. ἐμάνη κατὰ Χριστοῦ, τῆς τε ἁγίας Μητρὸς αὐτοῦ, καὶ παντὸς ἁγίου· οὗ τὸ μνημόσυνον όλοιτο μετ' ἤχους ἀναθέματος αἰωνίου. Ὑμεῖς δὲ φυλαχθείητε τῇ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίᾳ στύλοι καὶ ἱδραιώματα, ἡμῶ τε τοῖς ταπεινοῖς πρὸς Θεὸν τὸν ἀγαθὸν προασπι σταί τε καὶ παρακλήτορες· ὡς ἂν τὴν πίστιν ἐνερο γουμένην δι' ἀγάπης ἔχοντες, σωθείημεν ἀπὸ τοῦ πονηροῦ. Ἐπειδὴ δὲ ἐπεστείλαμεν τὸ τῆς ἀγά πης ἔργον πληροῦντες· καὶ ἀντιδεξοίμεθα λόγον έγ γράμματον· ἵνα μᾶλλον καὶ γνωρίσωμεν ἀλλήλους, καὶ ὡς ὁρῶντες όρώμενοι τῇ γραμματική προσφωνή σει διαμενοῦμεν, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν· οὗ ἡ ἄχραντος εἰκὼν σωτηρία κόσμου, τῆς εἰδώλι τῆς πλάνης ἀντίθετος. CXCIX. - Michaeli et Theophilo impp. De fide orthodoxa, et de sanctis imaginibus. (Baron. an. 823, n. 14.) Regibus piissimis et religiosissimis a Deo Augustis et imperatoribus, apologia et allocutio eorum qui hic atque illic dispersi sunt. 50' (93'). - Μιχαὴλ καὶ Θεοφίλῳ βασιλεύσιν. [ψη.] Βασιλεύσι θεοφιλεστάτοις καὶ εὐσεβεστάτοις ἐκ Θεοῦ Αὐγούστοις καὶ αὐτοκράτορσιν, ἀπολογία καὶ προσφώνησις, παρὰ τῶν ὧδί τε κ ἀκεῖσε διεσπαρμένων. Ἐγνωσμένον ἐστὶ τοῖς λόγου μετέχουσιν, ότι ο παμβασιλεὺς τῶν ἁπάντων Θεός, τὸ τῆς ἐπιγείου βασιλείας χρῆμά τε καὶ ὄνομα τούτου χάριν ἐδωρή. σατο τῇ ἀνθρωπεία φύσει, ἵνα μιμήσει τῶν οὐρα νίων καὶ τὰ ἐπίγεια τὸ εἰρηναῖον καὶ ἀστασίαστον κεκτημένα, σύμφωνον ἄγοιεν τὴν εἰς αὐτὸν δοξολο γίαν τε καὶ προσκύνησιν. Ης τὰς ἡνίας λαχούσε θεοκρίτως ἡ ὑμετέρα Χριστομίμητος βασιλεία, είν κότως προσκέκληκεν ἡμᾶς τοὺς ἐλαχίστους, εἰς λέ γους ἐλθεῖν μετὰ τῶν ἀντιδιατιθεμένων ἡμῖν τῷ τῆς πίστεως λόγῳ· ὡς ἂν ἐντεῦθεν γνοίη πότερον μέρος τὸ ἀληθὲς πρεσβεύοι, καὶ ταύτῃ δοίη τὰ νιητήρια· εἰς τὸ μὴ εἶναι σχίσματα ἐν ἡμῖν, ἀλλὰ τὸ αὐτὸ φρονεῖν ὀρθοδόξως ἅπαντας. Ἐφ᾽ ᾧ ἡνέσαμεν μὲν ὑμῶν τὸ φιλομαθὲς τῆς πίστεως, ὑπερηνέσαμεν δι τὸ εἰρηνοθελὲς τῆς προαιρέσεως· τὸ οὕτως ἔφισμέν νης ἐπ' ὠφελείᾳ καὶ σωτηρίᾳ ὑπήκοον καταστήσα· σθαι. Ετη γὰρ ὑμῖν ἐντεῦθεν ἄμειψις, ἐπὶ λαμπρό τητι λαμπρότης ἄῤῥητος, καὶ ἐπὶ βασιλεύς βασιλεία ἀτελεύτητος. ᾿Αλλ᾽, ὦ δεσπόται κράτιστοι καὶ των θεώτατοι, οὐχ οἷον τέ ἐστι τοῦτο τὸ μέγα καὶ ευκτον κατόρθωμα ἁπλῶς οὕτως καὶ ἀκαμάτως Perspectum est iis qui ratione præditi sunt, Deum regem universoruni, terreni imperii rem nomenque propterea naturæ humanæ concessisse, ut terra, imitatione cceli, pacem atque tranquillitatem obtinens, parili eum laude et adoratione prosequatur. Cujus nunc habenas divino sortitum suffragio vestrum Christi emulum imperium, jure nos minimos advocavit, ut cum iis sermonem conferamus, qui circa fidei doctrinam a nobis dissentiunt ut hinc nimirum cognoscatis utra pars verum proferat, et huic palmam tribuatis, ut non sint inter nos schismata, sed idem omnes orthodoxe sentiamus.In quo quidem vestrum laudavimus perdiscenda fidei studium; ac magis etiam pacis componendæ consilium laudavimus; quo subditorum utilitati ac saluti consulitis. Et vobis quidem hinc præmium erit, in claritate claritas ineffabilis, et in regno regnum sempiternum. Verum, o domini optimi et Deo amantissimi, non potest magnum hoc et exoptandum facinus tam facili negotio et sine labore confici: quoniam magnarum rerum semper sunt difficultates. Quid hoc sibi vult? Primum quidem, quoniam adversarii nostri longo γενέσθαι· διότι τῶν μεγίστων πραγμάτων μέγιστα tempore, et per synodicos conventus in opinionibus suis obfirmati sunt; nos vero, apostolorum Patrumque sanctionibus prohibemur sermonem de fide cum iis conferre, qui sic sunt errore occupati. Deinde, quoniam hujusce rei judicium non ad alios pertinet, quam ad eos, qui soli hanc a Domino potestatem per Spiritum acceperunt, consentientibus et comprobantibus etiam vobis, qui ad hoc ipsum a Deo præcipue vocati estis. Sincera autem 6s Psal. IX, 7, 8. ** Galat. v, 6. συναναφαίνονται καὶ αἱ τληπαθήσεις. Τί τοῦτο; Πρώτ τον μὲν, τὸ τοὺς ἐναντιουμένους ἡμῖν, χρονίως τι καὶ συνοδικῶς πεπαγιῶσθαι ταῖς οἰκείαις δόξαις· ἡμᾶς δὲ ἀποστολικῶς τε καὶ Πατρικῶς κεκωλύσθαι συνᾶραι μετὰ τῶν οὕτω κεκρατημένων τὸν περὶ πίστεως λόγου. Ἔπειτα, ὅτι καὶ ἡ περὶ αὐτοῦ κρίσις οὐκ ἄλλοις ἀνήκει, ἢ μόνοις τοῖς ὑπὸ τοῦ Κι ρίου τὴν ἐξουσίαν διὰ τοῦ Πνεύματος ειληφόσι, συναιρομένων τε καὶ συνεπισφραγιζόντων ὑμῶν In Cod. Reg. σα. NOTÆ.

EPISTOLARUM LIB. II. ὶ τούτῳ ὑπὸ Θεοῦ προηγουμένως κεκλη- et incorrupta Christianissime religionis nostres Το Τὸ δὲ ὑγιες καὶ ἀμώμητον τῆς Χριστια ἧς ἡμῶν θρησκείας φρόνημα όποῖον ἐστιν, ον ἐκθέσθαι. ύομεν εἰς ἕνα Θεόν, τὸν ἐν Πατρί τε, καὶ Πνεύματι ἁγίῳ προσκυνούμενόν τε καὶ ζόμενον· τὴν πολυύμνητον, παντουργὸν καὶ Τριάδα, κατὰ τὸ ὑπὸ τῶν ἁγίων τριακοσίων κι ὀκτὼ Πατέρων παραδοθεν ἡμῖν θεόπνευ μβολον· δι' οὗ πᾶσα αἵρεσις ἐκκέκρουσται, , οὗ πᾶσα ἁγία σύνοδος ήρτηται, οἷάπερ της κλάδοι, καὶ πηγῆς ποταμοί. Εντεῦθεν δευτέρα τὴν κυρίαν φωνὴν τοῦ Πνεύματος Εἶτα ἡ τρίτη τὴν ἁγίαν Μαρίαν Θεοτό αὐτὸν τὸν μονογενῆ Υἱὸν τοῦ Θεοῦ ἀποκυήἐκήρυξεν. Επειτα ἡ τετάρτη ἐκ δύο καὶ ἐν ίσεσι καθ᾽ ὑπόστασιν ἑνικὴν τὸν Κύριον ἡμῶν Χριστὸν ἐδογμάτισεν. Εἶτα ἡ πέμπτη τὴν τῆς ἐπισφραγίσασα, Ωριγένην τε καὶ τοὺς ὐτὸν Προϋπαρκτίτας ἀνεθεμάτισεν. Έπειτα ἀκολούθως ταῖς δυσὶ φύσεσι, δύο θελήματά ἐνεργείας ἐπὶ τοῦ ἑνὸς Χριστοῦ ἐξεδίδαξεν. περον ἡ ἑβδόμη, επομένως ταῖς πρὸ αὐτῆς, λᾶ πάντα τὰ ἐπὶ τοῦ ἑνὸς Χριστοῦ φυσικὰ α, τὸν αὐτὸν ἀπερίγραπτον κατὰ τὸ ἀόρατον, ριγραπτόν κατὰ τὸ ὁρώμενον ἀνεκήρυξε τρόποις ερηρεισμένως τὸ ἀληθὲς ἔχουσα· φυσικού δόγματος, παρά τε Πατρικῶν χρήσ ἐκ τε συνοδικων ἐκφωνήσεων, καὶ παρὰ ἀρ θεσμοθεσίας. Κατὰ μὲν οὖν φυσικὴν ἀκολου πέρα εἰπεῖν, ὁ εὐαγγελιστής Ιωάννης ὑποδείέγων· Καὶ ὁ Λόγος σάρξ ἐγένετο, καὶ σεν ἐν ἡμῖν. Εἰ τοίνυν ὁ Λόγος σάρξ εγέ λον ὅτι ὡς μὲν Λόγος, ἀπερίγραπτος· ὡς δὲ τριγραφόμενος. Καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν τὸ σκηνοῦν, καὶ ἕτερον ἡ σκηνή· καθ᾿ ἕτερον γράφοιτο· καθ᾽ ἕτερον δὲ περιγραφῆς ἀνώτερος. ποίοις σημείοις ἄνθρωπος γεγονέναι ἐπιγνω- ", εἰ μὴ τὸ τῆς ἐξεικονίσεως ἰδίωμα, όπερ ἐν μεμορφωμένῳ ἀνθρώπῳ, φυσικῶς ι· οὗ τῇ ἀναιρέσει, φροῦδος ὁ άνθρωπος; τὴν ἄνθρωπος ἀληθῶς· οὐκοῦν καὶ ὡς ἄνθρω τριγραφόμενος, ὁ ὡς Θεός ὧν ἀπερίγραπτος τερ λόγῳ μεσίτης. Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων έχρη- , ὡς τὰ ἀμφότερα ἄκρα πρὸς ἑαυτὸν συνκαὶ ἀμφότερα ὑπάρχων, καὶ τὰ τῶν ἀμφοἐξ ὧν συνετέθη, φύσεῶν ἰδιώματα ἐν μιᾷ τει ἀνελλιπῶς κεκτημένος· ἔκ το Πατρός, σύν αὶ τὸ ἀπερίγραπτον· ἐπείπερ εἴρηκε· Πάντα · σὰ ἐστι, καὶ τὰ σὰ ἐμά· ἔκ τε Μητρός, ᾶσι, καὶ τὸ περιγραπτόν· ἐπείπερ γέγραὐ γὰρ δήπου ἀγγέλων ἐπιλαμβάνεται, σπέρματος Αβραὰμ ἐπιλαμβάνεται. φειλε κατὰ πάντα τοῖς ἀδελφοῖς ὁμοιωθῆναι. Εν · ἑκατέραν φύσιν ἀναιρούμενον ἰδίωμα, συναν an. I, 14. νῶτον 56 Joan. xvII, 10. 87 Hebr. ) Animarum præexsistentiæ assertores. sententia qualis sit, necesse arbitror exponi. Credimus in unum Deum, qui in Patre, et Filio, et Spiritu sancto adoratur et conglorificatur: laudatissimam omnium effectricem et principem Trinitatem, juxta nobis traditum a trecentis octodecim sanctis Patribus symbolum divinitus inspiratum: per quod omnis hæresis explosa est, et a quo omnis sancta synodus pendet, tanquam rami a radice, et a fonte fluvii. Hinc enim secunda propriam Spiritus vocem declaravit. Dein tertia sanctam Mariam Deiparam, ut quæ ipsum unigenitum Dei Filium enixa esset, pronuntiavit. Tum quarta ex duabus et in duabus naturis singularem secundum hypostasim Dominum nostrum Jesum Christum asseruit. Postmodum quinta, eam quæ præcesserat consignans, Origenem, et asseclas ipsius Probyparctitas (93") anathemate damnavit. Tum sexta, consequenter ad duas naturas, duas quoque voluntates et operationes in uno Christo esse docuit. Demum septima, superiores sequens, uti duplices omnes in uno Christo naturales proprietates, ita eumdem incircumscriptum juxta id quod non cernitur, cir cumscriptum vero juxta id quod cernitur, esse sanxit: quaternis modis fundatam tenens veritatem ex naturali nimirum doctrina, ex Patrum auctoritatibus, ex synodicis decretis, et ex antiqua consuetudine. Secundum naturalem ergo consequentiam, verbi gratia, evangelista Joannes demonstrat, cum ait: Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis 5. Etenim si Verbum caro factum est, perspicuum utique, quod, ut Verbum, incircumscriptum; utcaro, circumscriptum. Εt habitavit in nobis: cum aliud sit quod inhabitat, et aliud ipsum habitaculum; secundum alterum circumscribetur; secundum alterum autem omnem circumscriptionem excedit. Et vero quibusnam signis bomea esse cognoscetur, nisi assimilationis proprietatem,quæ in efformato homine prima est, naturaliter obtineat: qua sublata, vanus et nullus est homo? Atqui homo vere est: ergo, ut homo, circumscriptus; et ut Deus, incircumscriptus. Qua quidem ratione mediator Dei et hominum factus est, ut qui extrema ambo in seipso conjunxit, et utrumque exsistit, et utriusque, qua constat, naturæ proprietates in una hypostasi plene et sine defectu habet: ex Patre, cum aliis omnibus, incircumscriptionem; quippe qui dixit: Omnia mea tua sunt, et tua mea sunt s; et ex matre, cum reliquis omnibus, etiam circumscriptionem: quia scriptum est: Non enim angelos apprehendit, sed semen Abrahæ apprehendit 7. Unde per omnia fratribus assimilari debebat. Vel unica igitur in alterutra natura proprietas si ΝΟΤΑ.

tollatur, omnes ejusdem ordinis alis simul tollan- αιρεῖν πέφυκεν ἐξ ἀναγκαίου πάντα τὰ ὁμόστοιχα. tur necesse est. Sublatis autem proprietatibus, una utique tolluntur et earum naturæ. Testis horum sacer matyr Justinus, cujus in quodam loco hæc sunt verba: «Nihil enim in rebus id quod est permanet, si unum, vel solum ex iis, quæ naturaliter ei insunt, deficiat.»Atque hine cassa et vana per novam hypothesim fiunt fidei nostre mysteria. Congruenter autem evangelistæ Apostolus haec ait: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se æqualem Deo; sed semetipsum exinanivit,formam servi accipiens 38. Igitur si, in forma Dei cum esset, formam servi accepit, sine controversia, quatenus quidem in forma Dei est, imagine non exprimitur; quandoquidem Deus supra comprehensionem est:quatenus vero formam servi accepit, exprimitur, quoniam comprehensioni, quæ tactui et colori subest, servilis forma subjicitur. Quomodo enim in similitudine hominum factus credetur, nisi hominum more aptus sit qui per imaginem exprimatur? Quomodo rursus et habitu inventus ut homo dicetur, nisi humano habitu pictus cernatur? Videtis, o serenissimi, quo pacto, qui per omnia fratribus assimilari debuit, quibuscum ex æquo carnem ac sangninem habuit, ex quo pariter exprimi, sicut illi, necessario debeat. Sin minus, similis factus non est; mentitusque est qui dixit: Et natura immutata est. Et tamen Deus ipse ac Verbum alicubi dixit: Quid me quæritis interficere,hominem,qui veritatem vobis locutus sum, quam audivia Deo 59? Nunquam autem, qui non exprimatur, hominem seipsum fecit: nec, qui occidi queat, non idem etiam natura exprimi possit; alterum enim alterum infertet confirmat. Hic est mortificatus quidem carne, vivifcatus autem spiritu ®, sicut beatus Petrus dixit. Quid autem hoc aliud est, quam dicere, exprimi secundum carnem, qui exprimitur spiritu? Hic est, qui dixit: Qui manducat me, et ipse vivet propter me 61. Minime autem qui circumscriptus non esset, manducari se diceret, nisi forte phantasma quodpiam foret. Quod quidem si admiserimus, in Manichæorum opinionem prolabemur, magnum pietatis mysterium destruentes. Ille siquidem in aspectabili et non aspectabili Filium propriam substantiam in monte manifestasse dicit, non duas habentem naturas, sed unicam. Quare ii pariter, qui non circumscribi Christum affirmant, tanquam naturam unam prædicantes, in ejus sententiam devolvi convincuntur. Quod enim incircumscriptum,idem incorporeum. Neque vero, eo quod circumscribitur, idcirco in duas personas unica Christi persona, ut quidam putant, dividitur. Quoniam neque natura imaginis ac prototypi secundum hypostasim dividitur; sed ex substantis ratione differentiam sortitur. Ait enim sapientissimus Dionysius: «Uirumque in utroque ᾿Αναιρουμένων δὲ τῶν ἰδιωμάτων, δηλονότι συναναι ροῦνται καὶ αἱ τούτων φύσεις. Καὶ μάρτυς τοῦ λόγου ὁ ἱερόμαρτυς Ἰουστίνος ὧδέ που λέγων· «Οὐδὲν γὰρ διαμένει τῶν ὄντων, ὅπερ ἐστὶν, ἑνὸς καὶ μόνου τῶν προσόντων αὐτῷ φυ σικῶς ἐλλείποντος.» Καντεύθεν φρούδα τὰ τῆς πί στεως ἡμῶν ἐκ τῆς καινῆς ὑποθέσεως καθέστηκεν. Ἑπομένως δ᾽ οὖν τῷ εὐαγγελιστῇ καὶ ὁ ᾿Απόστολος τα δε φησίν· ὃς ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα θεῷ· ἀλλ ἑαυτὸν ἐκένωσε μορφὴν δούλου λαβών. Τοίνων εἴπερ ἐν μορφή Θεού υπάρχων μορφὴν δούλου έλα δεν· ἀναντιῤῥήτως ἡ μὲν ἐν μορφή Θεοῦ ὑπάρχει, οὐκ ἐξεικονίζεται· ὅτιπερ τὸ Θεῖον ὑπὲρ καταληψεν ᾗ δε μορφὴν δούλον ἔλαβεν, ἐξεικονίζεται, ὅτι ὑπὸ κατάληψιν τῆς ἐν ἀφῇ τε και χροιά ἡ δουλική μορφή περιορίζεται. Πως γὰρ ἂν ἐν ὁμοιώματι ἂν θρώπων γεγονέναι πιστευθήσεται, εἰ μὴ ὁμοίως τοῖς άνθρώποις ἐξεικονίζεσθαι πέφυκε, πῶς δὲ καὶ σχέ ματι εὑρεθῆναι ὡς ἄνθρωπος λεχθήσεται, εἰ μὴ τῷ ἀνθρωπίνω σχήματι γεγραμμένος ὀφθήσεται, Ορά τε, ὦ γαληνότατοι, πῶς ὀφειλομένως κατὰ πάντα τοῖς ἀδελφοῖς ὁμοιούμενος, οἷς καὶ παραπλησίως μετα έσχηκε σαρκὸς καὶ αἵματος, ἐξ ἀναγκαίου ἔχει τὸ ἐπίσης τούτοις ἐξεικονίζεσθαι· εἰ δὲ μή, οὐχ ὁμοίως ται, καὶ διέψευσται ὁ ἀποφηνάμενος. Και ἡ φύσ σις παρήλλακται. Καὶ μὴν αὐτὸς ὁ Θεὸς καὶ Δο γος ὧδε πού, φησι· Τί με ζητεῖτε ἀποκτεῖναι, άνθρωπον, ὡς τὴν ἀλήθειαν ὑμῖν λελάληκα, ἣν ήκουσα παρὰ τοῦ Θεοῦ; Οὐκ ἂν δὲ ὁ μὲ ἔξει κονιζόμενος ἄνθρωπον ἑαυτὸν εἶποτέ ποτε· οὐδ' ἂν ὁ πεφυκώς ἀποκτείνεσθαι, μὴ οὐχὶ πεφυκώς εἴη καὶ τοῦ ἐξεικονίζεσθαι· θάτερον γάρ θατέρω εισαγωγι κὸν καὶ ὁμολογητικόν. Οὗτός ἐστιν ὁ θανατωθεὶς μεν σαρκί, ζωοποιηθεὶς δὲ πνεύματι καθώς ὁ μακάριος Πέτρος λέλεχε. Τί δ' ἄλλα εἴς, τοῦτο, ὁ τὸ φάναι, ἐξεικονίζεσθαι σαρκικῶς, ἐξεικονιζόμενου πνεύματι; Οὗτός ἐστιν ὁ εἰρηκώς· Καὶ ὁ τρώγων με, κἀκεῖνος ζήσεται δι' ἐμέ. Οὐκ ἂν δὲ ὁ μὴ περιγραφόμενος είποιεν ἐσθίεσθαι, εἰ μὴ τί γε ἄρα φάντασμα εἶεν. Ὅπερ εἰ καταδεξοίμεθα, έμπεσούμες εἰς τὸ τῶν Μανιχαίων φρόνημα, αποσκευαζόμενοι τ μέγα τῆς εὐσεβείας μυστήριον. Καὶ γὰρ ἐκεῖνος ἐν τῷ ὁρατῶ καὶ ἀοράτῳ τὸν τῶν τὴν ἰδίαν οὐσίαν ἐν τῷ ὄρει πεφανερωμένον eod. Reg. πεφανερωκέναι] φησὶν οὐ δύο έχοντα φύσεις, ἀλλὰ μίαν. "Ωστε καὶ οἱ μὴ περιγράφεσθαι Χριστό διισχυριζόμενοι, ως μίαν φύσιν πρεσβεύοντες, ἐκείνον τῷ φρονήματι συνεμπίπτειν ἀπελέγχονται. Ο γαρ απερίγραπτον, τοῦτο καὶ ἀσώματον. Οὐδ᾽ αὖ ἐν τῷ περιγεγράφθαι, εἰς δυάδα προσώπων τὸ ἐν Χριστού πρόσωπον, ὡς δοκεῖ τισι, διατέμνεται. Ότι μηδι φύσις εἰκόνος τε καὶ πρωτοτύπου υποστατικῶς οὐδε τέμνεσθαι· ἀλλὰ τῷ τῆς οὐσίας λόγῳ τὴν διαφορών κέκτηται. Φησὶ γὰρ ὁ πάνσοφος Διονύσιος· «Εκε τερον ἐν ἑκατέρῳ παρὰ τὸ τῆς οὐσίας διάφορον. 68 Philipp. 11, 6. 60 Joan. VII, 20; VIII, 40. w I Petr. 111, 18. o Joan. V1, 28,

EPISTOLARUM LIB. II. καὶ ἐπὶ τοῦ ζωοποιοῦ σταυροῦ, οὐκ ἂν τις præter substantiæ differentiam.» Quandoquidem ἐν σταυροειδῆ εἰκόνα ἄλλο τι παρὰ τὸ ταύωτότυπον, ἢ μόνον τῷ φυσικῷ λόγῳ διαφο · καὶ τὸ παράδειγμα ἐγγύθεν, καὶ ἡ ἀλή αμφίλεκτος. Οὗτος οὖν ὁ πρῶτος τρόπος τῶν ων. Τίς ὁ δεύτερος; Αἱ τῶν ἁγίων φωναί, οὐ στικῶς, ἀλλὰ γυμνῶς, ἐξεικονίζεσθαι τὸν ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν διαγορεύουσαι· ἃς εἰ ἐνταῦθα βουληθείημεν ἐντάξαι, ἐκβησόμεθα τρίου τῆς προσφωνήσεως. Ἐκ πολλῶν δὲ δύο , καὶ ταύτας προυργιαιτέρας αναλεξάμενοι, δε καὶ τὰς λοιπὰς πιστωσόμεθα· πληρουμέ ταῦθα τοῦ γεγραμμένου· Ἐπὶ στόματος δύο ῶν μαρτύρων σταθήσεται πᾶν ῥῆμα. οὐ κορυφαίου τῶν ἀποστόλων Πέτρου ἐν ἱστορία ρομάρτυρος Παγκρατίου υπομνηματιζομένη ' εγκον τὴν εἰκόνα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χρισ καὶ ἐντύπωσον αὐτὴν ἐν τῷ πυργίσκῳ· ἵνα οἱ λαοὶ, ποίαν μορφὴν ἔλαβεν ὁ Υἱὸς τοῦ ἵνα ἰδόντες ἐπὶ πλεῖον πιστεύσωσιν, ὁρῶντες 'πον τῆς μορφῆς, καὶ ὑπόμνησιν λαμβάνωσι ἰς αὐτοὺς παρ' ἡμῶν κηρυχθέντων, ο Ως ; ὁ λόγος οὗτος! Μονονουχὶ καὶ ἐπιβοῶντος· κον τὴν εἰκόνα τοῦ τῇ ἀρετῇ τοὺς οὐρανοὺς ντος, καὶ ἐντύπωσον οἱονεὶ ἐν τῷ μετεώρῳ ρτύριον ἐμφανές· ἵνα ἴδωσιν οἱ λαοὶ ποίαν ἔλαβεν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ· οὐκ ἀγγέλου, οὐδὲ γελου, οὐδέ τινος άλλης δυνάμεως· ἀλλὰ τὴν μᾶς δουλικὴν μορφήν· ἵνα ἰδόντες, ἐπὶ πλεῖον τωσιν· ὡς οὐκ ἀρκούσης τῆς διὰ λόγου ἱστορίας, κομένης καὶ τῆς δι᾿ ὄψεως ενεργείας εἰς πλείοὅτι ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, Υἱὸς ἀνθρώπου σωσιν καὶ ὑπόμνησιν λαμβάνωσι τῶν παρ' ἡμῶν τοὺς κηρυχθέντων· ὅμοιον τοῦ εἰπεῖν· Τοῦτο νημόσυνον εἰς γενεάς γενεών. etiam in vivifica cruce, nemo cruciformem imaginem aliud ab ejus prototypo esse dixerit,sed naturali tantum ratione discrepare et exemplum de propinquo est, et veritas extra controversiam. Hic igitur primus est modus ex iis quos diximus. Quisnam est secundus? Sanctorum voces, quæ non syllogistice, sed nude et aperte, exprimi per effigiem Dominum nostrum Jesum Christum enuntiant: quas si omnes digerere hic velimus, egrediemur terminos moderatæ allocutionis. Ex multis autem duas tresve, et ad rem magis aptas seligentes, ex illis fidem de cæteris faciemus. Ita ut hic etiam locum habeat quod scriptum est: In ore duorum vel trium testium stabit omne verbum ". Vos coryphæi apostolorum Petri in historia sacri martyris Pancratii, memoriæ prodita 63 • After imaginem Domini nostri Jesu Christi eamque exprime in turricula, ut videant populi qualem formam accipit Filius Dei, et videntes amplius credant, Aguram formæ intuentes, et recordentur eorum quæ per nos illis prædicata sunt.» Quam formidanda hæc oratio! quasi tantum non exclamaret: Profer imaginem ejus, qui cœlos virtute operit: et efforma, tanquam in sublimi, ad conspicuum testimonium: ut videant populi qualem Filius Dei formam sumpserit, non angeli, neque archangeli, alteriusve cujuspiam potestatis, sed servilem secundum nos formam: ut videntes amplius credant; quasi non sufficiat verborum narratio, sed necessaria etiam sit ad pleniorem faciendam fidem, sub oculos et aspectum cadens eficax demonstratio: quod Filius Dei, Filius hominis factus sit: et recordentur eorum quæ per nos ipsis prædicata sunt: quasi diceret: Hoc vobis est monumentum in generationes generationum. σημαίνει δὲ ἡ ἱστορία, ὅτι καὶ οἱ λοιποὶ ἀπό- Indicat autem historia, solitos idem facere cœτὸ αὐτὸ ἐποίουν ἔν τε πόλεσι καὶ κώμαις teros apostolos in urbibus et vicis, universam In- · ἱστορίαν τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Κυρίου carnationis Domini nostri Jesu Christi seriem deἸησοῦ Χριστοῦ διακοσμοῦντες ἀπ' ἀρχῆς, ὅτι ὁ scribendo abinitiis ipsis, quando angelus Virginem στό, Χαίρε, κέκραγε τῇ Παρθένω, μέχρις ότου salutavit, quousque assumptus est. «Quas, inquit, κλήφθη. Ας, φησὶ, καὶ φόβῳ παρήνουν τιμᾶ imagines cum timore honorandas monebant.» ViΟρᾶτε, ὦ φιλανθρωπότατοι [cod. Reg. φιλο- detis, o benignisstui, una cum sacrarum imaginum οι], ὅτι ὁμοῦ τῇ ἀναστηλώσει τῶν ἱερῶν εἰκόν erectione, illarum etiam cum-timore adorationem αἱ τὸ προσκυνεῖσθαι αὐτὰς φόβῳ, ὑπὸ τῶν ἀπο- ab apostolis in exordio ipso traditam fuisse? Hono- • ἀπ' ἀρχῆς παραδέδοται; Τὸ γάρ τοι τιμά- rare siquidem, vim eamdem habere atque adorare, ισόρροπον δηλονότι τοῦ προσκυνεῖσθαι ώμολό- utique in confesso est. Vox strenui athlets AthaΦωνὴ ᾿Αθανασίου τοῦ πολυάθλου, ἐκ τῆς ἐν nasii ex allocutione in Beryto habita “: «Levato ᾧ προσφωνήσεως· «Αρατε τοὺς ὀφθαλμοὺς τῆς oculos intellectus vestri, et novum hoc spectaculum ας ὑμῶν, καὶ ἴδετε το καινὸν θέαμα τοῦτο.» contemplamini.» Et post alia: «Tum imaginem καθ' έτερα «Τότε τὴν εἰκόνα τοῦ Κυρίου Domini nostri Jesu Christi proferentes Judæi dixeἸησοῦ Χριστοῦ οἱ Ἰουδαῖοι κατενέγκαντες runt: Quemadmodum patres nostri illuserunt ei ν, ότι καθώς οι πατέρες ἡμῶν ἐνέπτυσαν quondam, ita et nos illudamus nunc ei. Tunc cœποτε, οὕτως καὶ ἡμεῖς ἐμπτύσωμεν αὐτῷ. perunt exspuere in faciem imaginis Domini, colaἤρξαντο ἐμπτύειν εἰς τὸ πρόσωπον τῆς εἰκόνος phisque hinc illinc cædentes dixerunt: Quæcunque Κυρίου, καὶ ἐῤῥάπισαν αὐτὴν κατὰ πρόσωπον designarunt patres nostri in illum, ea et nos quoσυνελθόντων ἔνθεν κἀκεῖθεν, ἤγουν τὴν εἰκόνα que faciamus in illius imaginem. Et dicunt: IlluDeut. ΣΙΣ, 15. 63 Apud Bollandum, 3 die mensis Aprilis, pag. 237. ** In libello De passione imaDomini nostri Jesu Christi, t. II, pag, 627.

serunt ei, et nos idem faciamus. Mox infinita con- τοῦ Κυρίου, λέγοντες· Όσα ἐποίησαν αὐτῷ οἱ παvicia evomuerunt in imaginem. Domini, quæ nec efferre quisquam ausit. Addunt deinde: Audivimus patres nostros, pedes manusque illius clavis fixisse: quid obest quominus idem tentemus? Confestimque imaginis Domini pedes manusque clavis foraverunt. Rursum insano ore clamant Audivimus quod aceto et felle imbuta spongia illum potaverunt; faciamus et nos similiter. Acceptaque spongia aceto plena, ad os imaginis applicuerunt. Rursus aiunt: Notum nobis est, quod arundine caput illius Patres nostri percusserunt: fiat idipsum etiam a nobis. Sumpta itaque arundine, caput Domini cadere coeperunt. Tandem aiunt: Clarum nobis est, quod et lancea latus ejus pupugerunt, nihil omittamus: addamus et hoc ipsum. Itaque lanceam cuidam suorum porrigentes, jusserunt ut latus imaginis dominicæ transfigeret: ex eo autem confestim sanguinis et aquæ rivuli emanare caperunt.» Fidelis sermo, o sapientissimi, partim quidem, quia sigua incredulis dantur, non autem credentibus; partim vero ut et nos intelligamus, per imaginis contumeliam probro affici prototypum; ut contra per imaginis honorem honore afficitur. τέρες ἡμῶν, πάντα ποιήσωμεν τῇ εἰκόνι αὐτοῦ· καὶ λέγουσιν, ὅτι Ενέπαιξαν αὐτῷ· καὶ ἡμεῖς τὸ αὐτὸ ποιήσωμεν. Εμπαιγμοῖς οὖν ἀπείροις ἐνέπαιξαν τὴν είκονα τοῦ Κυρίου, ἅπερ οὐδὲ λέγειν ἡμῖν τετόλμη. ται. Εἶτα λέγουσιν· Ἠκούσαμεν ὅτι ἤλωσαν αὐτοῦ τὰς χεῖρας καὶ τοὺς πόδας· τοῦτο καὶ ἡμεῖς ποιήσωμεν αὐτῷ· τότε τὰς χεῖρας καὶ τοὺς πόδας τῆς τοῦ Κυρίου εἰκόνος ἔπηξαν τοῖς ἤλοις. Πάλιν λέγουσι μεμηνότες· Ηκούσαμεν ότι όξος καὶ χολὴν ἐπότιση αὐτὸν μετὰ σπόγγου· ποιήσωμεν αὐτῷ καὶ ἡμεῖς. Καὶ ἐποίησαν, προσθέντες τῷ στόματι τῆς εἰκόνος τοῦ Κυρίου, τὸν σπόγγον τοῦ ὄξους πεπληρωμένου. Πάλιν λέγουσι· Μεμαθήκαμεν ότι καλάμῳ τὸν και φαλὴν αὐτοῦ ἔτυψαν οι πατέρες ἡμῶν· τὸ αὐτὸ καὶ ἡμεῖς ποιήσωμεν. Καὶ λαβόντες καλαμον, έτυπτον εἰς τὴν κεφαλὴν τοῦ Δεσπότου. Τέλος λέγουσιν· Ὡς ἀκριβῶς μανθάνομεν, ὅτι λόγχῃ τὴν πλευρὰν αὐτοῦ ἔνυξαν μηδεν παραλείψωμεν ἀλλὰ προσθῶμεν καὶ τοῦτο. Καὶ ποιήσαντες ἐνεχθῆναι λόγχην, ἐπι έτρεψαν τινι αὐτῶν ἄραι τὴν λόγχην, καὶ κρούσαι κατὰ τῆς πλευρᾶς τῆς εἰκόνος τοῦ Κυρίου καὶ τού του γενομένου εὐθέως ἀνέβλυσεν ἀπ' αὐτῆς πλήθος αίματος καὶ ὕδατος.» Πιστός ὁ λόγος, ὦ σοφώτατοι· τὸ μὲν, ὅτι τὰ σημεῖα τοῖς ἀπίστοις, οὐ τοῖς πιστεύουσι· τὸ δέ, ὡς ἂν καὶ ἡμεῖς γνοίημεν, ὅτι τῇ τῆς εἰκόνος ὕβρει εφύβρισται τὸ πρωτότυπον· ὡς ἔμπαλιν, τῇ τῆς εἰκόνος τιμῇ ἀποτετίμηται. Vox Basilii magni ex laudatione in Barlaam Φωνὴ τοῦ μεγάλου Βασιλείου ἐκ τοῦ ἐγκωμίου τοῦ martyrem 65: «Exprimatur in tabula et certami- c εἰς τὸν μάρτυρα Βαρλαάμ· «Εγγραφέσθω τῷ πέν num præses atque auctor Christus. Hic etiam, serenissimi, certissima lex imaginis erigendæ. Neque enim, ut frustra garriunt quidam, mentis tabulæ imprimi Christum jussit vir divinus. Non enim depictum in nobis, sed inhabitantem Christum per fidem in cordibus nostris habemus, sicut vociferatur Apostolus ". Deinde, conjunctionem et inserens, præcedentia utique designavit, quæ sic habent Exsurgite nunc, o præclari athleticorum gestorum pictores: mutilam ducis imaginem vestro illustrate artificio; et obscurius a me depictum, coronatum athletam, vestræ industriæ coloribus conspicuum reddite. Abean, certaminum ac victoriarum martyris a vobis posita imagine victus: gaudeam tali hodie per vestram dexteritatem victoria superatus. Videam manus hujus luctam cum igne exactius a vobis depictam. Videam alacriorem pugilem per vestram depictam imaginem. Plorent dæmones etiam, martyris in nobis perculsi victoriis ardens iterum illis ac victrix manus ostentetur.» Hæc ille haudquaquam in nobis pingi diceret: et, si hoc etiam daretur, non prius servum, ac deinde dominum pingi juberet. Sed et initio cum ait: Exsurgite nunc, o præclari athleticorum certaminum pictores: imaginum procul dubio, et non ora66 * Tom. I, hom. 18, pag. 515 Eph e s. 111, 17. νακι καὶ ὁ τῶν παλαισμάτων ἀγωνοθέτης Χριστός - Κανταῦθα, ὦ γαληνότατοι, ἀσφαλὲς ὁ ὄρος τῆς εἰ κονικῆς ἀναστηλώσεως. Οὐ γάρ, ώς τους εἰκαιολο γούσι, τῷ πίνακι τῆς ψυχῆς ἐγγεγράφθαι Χριστόν εἴρηται τῷ θεοφόρῳ. Οὐδὲ γὰρ ἐγγεγραμμένον ἐν ἡμῖν, ἀλλὰ κατοικοῦντα τὸν Χριστὸν διὰ τῆς πίστεως ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν ἔχομεν, ὡς ὁ ᾿Απόστολος βο Επειτα, ὅτι καὶ τῇ ἐπιφορᾷ τοῦ, καὶ συνδέσμου τὰ προηγούμενα ὑπεσημήνατο, ἀτὶνά ἐστι τάδε· 'Ανά στητέ μοι νῦν, λαμπροὶ τῶν ἀθλητικών κατορθωμά των ζωγράφοι, τὴν τοῦ στρατηγού κολοβωθεῖστο εἰκόνα ταῖς ὑμετέραις μεγαλύνατε τέχναις· ἀμπ ρότερον παρ' ἐμοῦ τὸν στεφανίτην γραφέντα, τῆς ὑμετέρας σοφίας περιλάμψατε χρώμα Απέλθω τῇ τῶν ἀριστευμάτων του μάρτυρος τ ὑμῶν νενικημένος γραφῇ. Χαίρω τῇ τοιαύτης τ ὑμετέρας ισχύος σήμερον νίκη ήττώμενος. Ἴδω χειρὸς πρὸς τὸ πῦρ ἀκριβέστερον παρ' ὑμων έγγρα φομένην τὴν πάλην. Ἴδω φαιδρότερον ἐπὶ τῆς ἐμε τέρας τὸν παλαιστὴν γεγραμμένον είκονος. Κλανιά τωσαν δαίμονες καὶ νῦν, ταῖς τοῦ μάρτυρος ἐν ὑμ ἀριστείαις πληττόμενοι· φλεγομένη πάλιν αὐτοῖς χεὶρ καὶ νικῶσα δεικνύσθω.» Ταῦτα οὐ δήπου εγγεγράφθαι φαίη ἐν ἡμῖν· καὶ τοῦτο δοθείη, οὐκ ἂν πρότερον τὸν δοῦλον, οὕτως τὸν δεσπότην παρεγγυάτο. Αλλως τε καὶ εὐθὺς ἐν τῇ ἀπαρχῇ λέγειν· ᾿Ανάστητε μοι νύν, λαμπροὶ τῶν ἀθλητικῶν κατορθωμάτων ζωγράφ

EPISTOLA RUM LIB. II. ἢ τοὺς εἰκονουργούς, οὐ τοὺς λογογράφους ἐσή- tionum artifices designat; quemadmodum et iu καθὼς καὶ ἐν τῷ ἐγκωμίῳ τῶν τεσσαράκοντα ρων, ὁ αὐτὸς τάδε φησίν ' α Επεὶ καὶ πολέμων γαθήματα, καὶ λογογράφοι πολλάκις, καὶ ζω ι διασημαίνουσιν, οἱ μὲν τῷ λόγῳ κοσμοῦντες, τοῖς πίναξιν εγχαράττοντες.» Επεὶ γοῦν καὶ ὁ 1ος τρόπος πέρας εἴληφε, τίς ὁ τρίτος; Φωνὴ μετὰ τὴν ἔκτην συνεδρευσάντων Πατέρων ἐν αντινουπόλει. Εν τισι τῶν σεπτῶν εἰκόνων ῖς ἀμνὸς δακτύλῳ τοῦ Προδρόμου δεικνύμενος άττεται, ὃς εἰς τύπον παρελήφθη τῆς χάριτος· ἀληθινὸν ἡμῖν διὰ νόμου προϋποφαίνων ἀμνὸν ὸν τὸν Θεὸν ἡμῶν. Τοὺς οὖν παλαιούς τύπους ὰς σκιὰς, ὡς τῆς ἀληθείας σύμβολά τε καὶ ράγματα, τῇ Ἐκκλησίᾳ παραδεδομένους κατόμενοι, τὴν χάριν προτιμῶμεν καὶ τὴν ἁλής ὡς πλήρωμα νόμου ταύτην υποδεξάμενοι. Ως ν τὸ τέλειον κἀν ταῖς χρωματουργίαις ἐν ταῖς ων ὄψεσιν ὑπογράφηται· τὸν τοῦ αἵροντος τὴν ίαν τοῦ κόσμου ἀμνοῦ Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν τὸν ἀνθρώπινον χαρακτῆρα, καὶ ἐν ταῖς εἰκός πὸ τοῦ νῦν ἀντὶ τοῦ παλαιοῦ ἀμνοῦ, ἀναστη κι ορίζομεν· δι' αὐτοῦ τὸ τῆς ταπεινώσεως τοῦ Θεοῦ Λόγου κατανοοῦντες, καὶ πρὸς μνή ῆς ἐν σαρκὶ πολιτείας, τοῦ τε πάθους αὐτοῦ, οὐ σωτηρίου θανάτου χειραγωγούμενοι, καὶ τῆς εν γινομένης τῷ κόσμῳ ἀπολυτρώσεως. Ενὁμοῦ τῇ Χριστοῦ εἰκόνι, καὶ τῶν ἁπάντων εικόνων λόγος πρόσεστι. Πρῶτον μέν, ὅτι, ὡς προεξεικονισμένου καὶ λείποντος τοῦ καὶ ἀντὶ παλαιοῦ ἀμνοῦ, αὐτὸν ἀναστηλούσθαι ἡ διαγό ;. Ἔπειτα ὅτι οὐ μόνον ἀσπαστὴ ἡ τοῦδε εἰκών, τὰ ἐν νόμῳ σύμβολά τε καὶ προχαράγματα τὰ κεκλῆσθαι· ἀλλὰ καὶ προσκυνητὴ αὐτοῦ τε αντὸς οὗτινοσοῦν ἁγίου. ' ιον γὰρ ὅτι τὸ σεπτὸν, καὶ προσκυνητὸν ἄν τις γήσειεν. Έτι τε ὅτι πᾶσα ἡ εἰκὼν ὁμωνύμως αὐτῆς πρωτοτύπῳ κέκληται, διὰ τοῦ εἰπεῖν· ινός δακτύλῳ τοῦ Προδρόμου δεικνύμενος ἐγχα. ται.» Ὡς καὶ ὁ Νυσσαεύς θεῖος Γρηγόριος του φησι τα Πρόκειται ὁ Ἰσαὰκ τῷ Πατρὶ, παρ' της θυσιαστηρίῳ.» φωνὴ τῶν ἐν ᾿Αντιοχεία ρευσάντων Πατέρων· «Οὐχ ὡς ἕτερον τῇ μορλλ᾽ ὡς αὐτὸν ἕνα Κύριον ἐν μιᾷ μορφῇ ὄντα· δν καὶ χαρακτήρ εἰς πεφυκώς τῆς τοῦ Πατρὸς άσεως, καὶ πρὸ σαρκὸς ἀσώματος, εἷς τε ἦν, ν σαρκὶ εἷς ἐστι, καὶ ἐν εἰκόνι ὁ αὐτὸς εἰς χει, μὴ διαιρούμενος εἰς δύο χαρακτῆρας· μήτε ριζόμενος εἰς δύο χαρακτῆρας· μήτε δε σχιζόεἰς δύο δόξας· ἀλλ᾽ εἰς μίαν συναγόμενος.» μεθ' ἕτερα. «Αλλ' ὥσπερ αὐτὸς εἷς ἐστιν ἐκ τῶν ἐναντίων, καὶ εἰς ἔν συνάγεται πρόσωπον· καὶ ἡ εἰκὼν αὐτοῦ μία τέ ἐστι, καὶ τοῦ αὐτοῦ Χριστοῦ. Καὶ οὐχ ἕτερον χαρακτῆρα ἐροῦμεν κατὰ σάρκα επιφανέντα ἡμῖν, καὶ ἕτερον τὸν εἰκόνα σχηματιζόμενον χαρακτῆρα ἐν εἴδει μοραὐτοῦ· ἀλλὰ τὸν αὐτὸν ἕνα, ἐπεὶ μήτε καθὸ σῶμα S. Basil. t. I, hom. 20, pag. 526. 68 Concil. 908PATROL. GR. XCIX. quadraginta martyrum enconio, cum hæc dicit: «Nam magnifica in bellis gesta, et oratores sæpenumero, et pictores palcherrime demonstrat, hi oratione, illi tabulis describeutes atque ornantes. › Quoniam igitur secundus quoque modus ad finem perductus est, quis est tertius? Vox Patrum, qui post sextam synodum Constantinopoli convenerunt";In quibusdam colendarum imaginum picturis agnus exprimitur, quem Præcursor digito demonstrat, qui iu typum assumptus est gratiæ. Refert enim nobis verum illum agnum, quem lex significa bat, nempe Christum Deum nostrum. Has igitur veteres figuras atque umbras, ut veritatis notas et signa Ecclesiæ tradita complectentes, gratiam et veritatem anteponimus,quam ut plenitudinem legis accepimus. Itaque ut id quod perfectum est, in picturis etiam omnium oculis subjiciamus, agnum illum, qui mundi peccatum tollit, Christum Deum nostrum, loco veteris agni, humana posthac forma exprimendum decrevimus: ut per humilitatem cogitemus Dei Verbi celsitudinem, ct in memoriam conversationis ejus in carne, et cruciatum, ac salutiferæ mortis ejus,ex quo mundo redumptio parta est, reducamur. Hor loco simul cum Christi imagiue de omnium etiam sanctorum imaginibus sermo est. Primum quidem, quod, tanquam antea pingeretur, et jam desineret, veteris agni loco exprimi eum jubent. Deinde, quod non solum amplectenda sit ejus imago, ad eum modum quo legis notæ et signa amplectenda dictuntur, sed etiam adoranda, tum ipsius, tum uniuscujusque sanctorum. Manifestum enim est concessurum quemvis, venerandum quod dicatur, idem dici adorandum: itemque quod omnis imago homonyme cum prototypo suo nuncupetur; cum dicitur: «Agnus exprimitur, quem Præcursor digito demonstrat. Quomodo et divinus Gregorius Nyssenus quodam in loco ait: Procumbit Isaac coram patre ad aram.» Vox Patrum, qui Antiochia convenerunt: «Non tanquam alterum forma, sed tanquam unum ipsum Dominum in una forma existentem: quomodo et.' character unus existens subsistentiæ Patris, atque ante Incarnationem incorporeus, unus erat: et in carne unus est, et in imagine idem unus exsistit, non divisus in duos characteres, neque dissectus in glorias duas, sed in unam collectus.» Et post alia Sed quemadmodum ipse unus est ex duobus contrariis, et in unam coalescit personam: sic et imago ejus et una est, et ejusdem unius Christi. Neque alterum characterem dicamus eum qui secundum carnem nobis apparuit, alterum autem characterem qui secundum imaginem exprimitur in figura forma illius, sed unum et eumdem: siQuinisext., can. 82. se Orat. in Abrahamn, t. 1,

quidem neque ratione corporis ille character dicitur, ὁ χαρακτήρ εἴρηται, ἀλλὰ καθὸ ἀσώματον. Και sed ut est incorporeus. Hoc vero magis per divinum Chrysostomum declarabitur, qui characterem cœlestem vocat, quoniam in cælo, non quatenus corpus, sed quatenus corporis expers, unigenitus Deus descendens de ccelis incarnatus est, et apparuit corpore nostro indutus.» Et post pauca: «lgitur, quoniam secundum relationem ostendit illum eumdem characterem: ipsum Christum adoramus, et non materiam artificiose figuratam in imagine.» En apertior dogmatica declaratio: primum quidem unam esse formam in ambobus, Christo scilicet et imagine: deinde, characterem ipsum subsistentiæ Patris, in imagine, figura formæ ipsius, conspici simul et adorari gloria indivisa. Reliquus est quartus modus. antiquæ consuetudinis et instituti. At tolle in orbem oculos tuos, vir humanissime, et vide terram universam, ex ipsa apostolica prædicatione, ubique gentium, in sacris templis, vasisque divinis, et sanctis donariis, expressum Christum gestantem, et factis ipsis vocem edentem quod Christus regnavit super eos qui in terra sunt, sicut cecinit Cavid: Postula a me, er dabo tibi gentes hæreditatem tuam, el possessionem tuam terminos terra: et: Quia nihil est idolum in mundo 1, juxta dictum Apostoli: et quod omnia beato lumine repleta sint, veniente eo qui dixit: Ego lux in mundum veni nr. Qualia enim sunt quæ cernuntur 9 Hic quidem in spelunca natus, et ab angelis glorificatus: hic vero in ulnis a matre gestaius, et a magis adoratus. Deinde puer, quando in medio doctorum sedens visus est. Tum baptizatus a Præcursore: tum miracula cum apostolis faciens: in crucem ascendens, exspirans, sepultus, resurgens,in celos revertens. In hæc igitur omnia per imaginem intenti, sicut tunc per contuitum ipsum apostoli, jure et nos dixerimus: Vidimus gloriam ejus,gloriam quasi Unigeniti a Patre, plenum gratiæ et veritalis 78. Hæc igitur est ab ævo annuntiata fides: hanc amplexae sunt synodi sanctæ: et huic suffragantur omnes ubique locorum Ecclesiæ, in Oriento et Occidente 7, in Septentrione et mari: quam et nos minimi amplectentes, oramus, jureque supplicamus pro vestro,quod Deus charum habet, imperio. ψηφοι τυγχάνουσι πᾶσαι αἱ πανταχοῦ κατὰ τόπον καὶ θαλάσσῃ· ἦν καὶ ἡμεῖς οἱ ἐλάχιστοι ἀσπαζόμενοι, φιλοῦς ὑμῶν βασιλείας. τοῦτο μᾶλλον διὰ τοῦ θείου Χρυσοστόμου διευκρινη θήσεται, τὸν χαρακτῆρα οὐράνιον λέγοντος, ἐπείπερ καὶ ἐξ οὐρανοῦ, οὐ καθό σῶμα, ἀλλὰ καθὸ ἀσώ ματον ὁ μονογενής Θεός κατελθὼν ἐκ τῶν οὐρανῶν ἐσαρκώθη, καὶ ἐπέφανε σῶμα περιθέμενος τὸ ἡμέτε ρον.» Καὶ μετ' ὀλιγα· «Οὐκοῦν ἐπεὶ κατὰ ἀναφο ρὰν αὐτὸν δείκνυσι τὸν χαρακτῆρα αὐτὸν Χριστόν προσκυνοῦμεν, καὶ οὐ τὴν ὕλην τεχνικῶς σχηματι ζομένην ἐν τῇ εἰκόνι.» Δεύρο τρανοτέρα ἡ δογματική ή διασάφησις· πρῶτον μέν, ότι μία μορφὴ ἐπ' ἐμ φοῖν, τοῦ τε Χριστοῦ καὶ τῆς εἰκόνος· ἔπειτα, ὅτι ὁ αὐτὸς ὁ χαρακτήρ τῆς τοῦ Πατρὸς ὑποστάσεως, εἰκόνι τῷ εἴδει τῆς μορφῆς αὐτοῦ, ἐκφαινόμενός τί ἐστιν ὁμοῦ καὶ προσκυνούμενος ἀσχίστῳ δόξη. Δε πόμενος ἐστιν ὁ τέταρτος τρόπος τῆς ἀρχαίας θεσμο θεσίας [cod. Reg. νομοθεσίας]. Αρον κύκλῳ τοὺς ὀφθαλμούς σου, ὦ φιλανθρωπότατε, καὶ ἴδε τὴν ὑπ' οὐρανόν, ἐξ αὐτοῦ τοῦ ἀποστολικού κηρύγματος, πανταχοῦ γῆς τε καὶ θαλάσσης, δι' ἱερῶν ναῶν, θείων τε σκευῶν, καὶ σεπτῶν ἀναθημάτων, τὸν Χρι στὸν ἐξεικονισμένον φέρουσαν, καὶ αὐτοῖς ἔργοις φωνὴν ἀφιεῖσαν, ότι Χριστὸς βεβασίλευκε τῶν ἐπὶ γῆς, κατὰ τὸ ἀδόμενον Δαβιτικῶς· Αἴτησαι παρ' ἐμοῦ καὶ δώσω σοι ἔθνη τὴν κληρονομίαν σου, καὶ τὴν κατάσχεσίν σου τὰ πέρατα τῆς γῆς καὶ ῞Οτι οὐδὲν εἴδωλον ἐν κόσμῳ· κατὰ τὸ ὑπὸ τοῦ Αποστολου εἰρημένον. Καὶ ὅτι πάντα ολβίου φωτός πε πλήρωται, ἐληλυθότος τοῦ εἰπόντος· Ἐγὼ φῶς εἰς τὸν κόσμον ἐλήλυθα. Οἷα γὰρ τὰ ὁρώμενα; ὧδί Ο μὲν ἐν σπηλαίῳ τικτόμενος, καὶ ὑπ' ἀγγέλων δοξα. ζόμενος· δεῦρο δὲ ἐπ' ὀλενῶν ὑπὸ τῆς Μητρός βα σταζόμενος, καὶ ὑπὸ μάγων προσκυνούμενος. Είτε ἐν μειρακίοις, όπηνίκα μέσος τῶν διδασκάλων ώπτα καθήμενος. Επειτα βαπτιζόμενος ὑπὸ τοῦ Προ δρόμου· εἶτα θαυματουργῶν σὺν ἀποστόλοις· ἐπὶ τὸν σταυρὸν ἀνιών, ἀποπνέων, θαπτόμενος, ἀνιστάμεν νος, εἰς οὐρανοὺς ἀνερχόμενος. Τούτοις οὖν πάστ εικονικῶς ἐνατενίζοντες, ὡς τηνικαῦτα αὐτοπτικώς οἱ ἀπόστολοι, εἴποιμεν ἂν εἰκότως καὶ ἡμεῖς· Έθεσ σάμεθα τὴν δόξαν αὐτοῦ, δόξαν ὡς Μονογρ νοὺς παρὰ Πατρός, πλήρης χάριτος καὶ ἀδε θείας. Αὕτη οὖν ἐστιν ἡ ἐξ αἰῶνος κηρυττομένη πίσις - ταύτην ἐσπάσαντο αἱ ἅγιαι σύνοδοι, καὶ ταύτῃ Εκκλησίαι, ἔν τε ᾿Ανατολῇ καὶ Δύσει, Βορί εὐχάμεθα καὶ ὑπερευχόμεθα όφειλομένως τῆς CC.· Petro Nicaæ. De morte metropolitæ Audiverunt prorsus sacræ aures tuæ id quod accidit beato et communi Patri nostro metropolita Synadorum; planxitque sancta anima tua illius causa, prout par fuit: necdum videlicet gemitus cessavit nec sedatus est dolor, qui tanquam ex dissectione quadam natus est. Verum huc ades, et a nobis, vir desideratissime, clarius edisce ut et 70 Psal. 11, 8. 71 | Cor. vill, 4. 7 Joan. x11, 46. In cod. Rog. σβ'. Σ΄ - Πέτρῳ Νικαίας. [ωγ'.] Synadorum Ἤκουσε πάντως ἡ ἱερά σου ἀκοὴ τὸ περὶ τὸν μπο κάριον καὶ κοινὸν Πατέρα ἡμῶν μητροπολίτης Συν ἀδων πάθος· καὶ ὠδύρατό σου ἡ ἀγία ψυχὴ ἐπ' αὐτῷ τὰ εἰκότα· ἐπεὶ καὶ ἔτι τοῦ στεναγμοῦ οὐκ ἀποπε σοι· οὐδὲ τῆς οἱονεὶ ἐκ τῆς διχοτομίας γενομένης ἀλγηδόνος ἀπολήξειεν. ᾿Αλλὰ δεύρο, καὶ παρ᾿ ἡμῶν, ὦ τριπόθητε, διδάχθητι ἐναργέστερον· ὡς ἂν τὰ ” Joan. 1, 14. 74 Paal. cv1, 3. NOTE.

EPISTOLARUM LIB. II. ἐφειλόμενον χρέος τίσωμεν· καὶ αὐτὸς ἱστο- nos munus debitum solvamus, et ta res ejus cerἐπιγνοὺς τὰ κατ' αὐτὸν, ραστώνην τινὰ τῆς ἐξηγορίας. Ω, ὦ! πῶς ἀδακρυτὶ ἐνέγ ὀδυρτικὸν ἁπάγγελμα; υγιαίνων ἦν ὁ συνήθη ἐνεργῶν τῆς ἀνυποκρίτου αὐτοῦ ὰ πρὸς τοὺς ἀδελφοὺς καὶ Πατέρας δεξιώγὰρ ὁ πλέον ἐκείνου φιλοξενίαν ἀσπαζό θεραπεύων φιλουμένους; ὅν οὐχὶ ἡ ἐπάλα ἐπιφοιτώντων παρουσία καὶ ἐπιμονὴ ἰδάον ἡνία μᾶλλον ἡ σπάνις τούτων, καὶ τα ιοδία. Καὶ τί δεῖ πρὸς σε τόν εὖ εἰδότα ·ίζειν τὸ λεγόμενον; Ην οὖν, ὡς εἴρηται, Ἐπεὶ δὲ παρῆν ἡ ἡμέρα τῆς μετὰ τὴν ὴν δευτέρας ἑορτάσιμος, ἀναστὰς ἀπὸ τῆς ἐλήφθη πόνοις καταῤῥοίας ἀπὸ τῆς κε μένης ἐπὶ τὸν σπόνδυλον καὶ τοὺς τόπους ρένων. Εφ᾽ ᾧ κινηθέντες οἱ ταπεινοὶ, εὖἐν κάμνοντα τῷ ὄντι, καὶ διασαφοῦντα τὰς 5 συμπτώσεως. Εἶτα ἐπειδὴ ὑπεστρέψαμεν θες τῇ ἐξῆς παραγενόμενοι, εύρομεν αὐτὸν ενον σφοδροτέραις άλγηδοσι, καὶ διακαεῖ μόλις δυνηθέντα ἡμῖν ἡρέμα προσφθέγξα τὴν ἀπόγνωσιν τοῦ ζῆν ἐν σαρκὶ αἰνιττό τὸ ἐξῆς; τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ καὶ δεσμὸς τῆς άμπαν, καὶ οὐ μετ᾿ οὐ πολὺ ὁ πικρός θάλλ' ἡμῖν μὲν, διὰ τὴν στέρησιν τοῦ ἁγίου ὁ πικρὸν εἰρήσθω· ἐκείνῳ δὲ καὶ πάνυ * τὸ ἀναλῦσαι καὶ σὺν Χριστῷ εἶναι· οὗ τί καριώτερον; Εκειτο οὖν ὁ μακαρίτης (και εἰ τοῦτο ὑπογράψαι, ώσπερ τι ξένον θέαιμος τῇ ὄψει, ἀγγελοειδὴς τῷ σχήματι· τῆς της προς Κύριον ψυχῆς ὥσπερ τινὰς χαρακτήρας εναπομαξαμένης τῷ ἱερῷ σώ οὗ καὶ ἐφ᾽ ᾧ λελάτρευσε τῇ ἁγία Τριάδι. ἐξαπίνης όμιλος, ὁμοῦ μὲν μοναστῶν, ὁμοῦ γάδων, πολὺς ὅτι μάλιστα· περιεκέχυτο εἰς ἱερὸν κειμήλιον ἀποβλέπων, ἢ μᾶλλον οἰω εἰπεῖν, ὡς ἔμπνουν καὶ φωνεῖν δυνάμετο δάκρυα τῶν μὲν αἰδημόνων αψοφητί, εραπευτῶν ἐκραγέστερον. Οὕτως οὖν σὺν ις ταῖς καθηκούσαις καὶ ἐπικλήσεσιν Ιεραρ κρεδόθη τῷ τάφῳ, καθ᾿ ὃν τόπον εἰώθει ὁ λειτουργεῖν Κυρίῳ καίγε προσετέθη ὁ ς Πατράσιν, ὁ ὁμολογητής τοῖς ὁμολογηταῖς, ό λος τοῖς διδασκάλοις, ὁ ὑποφήτης τοῖς ὑποπροσθείημεν δ' ἂν καὶ ταῦτα· ο εγκρατής ατέσιν, ὁ ἁγνὸς τοῖς φιλάγνοις, ο φιλόξενος οξένοις, ο μέτριος τοῖς μετριοφροσιν· ὁ ς πᾶσιν εὖ γεγονώς, καθ᾽ ὅσον οἷόν τε, ἵνα τὰς, ἢ τοὺς πλείονας κερδήσῃ· ἀποστολι ορθώμασιν ἐπερειδόμενος. Καὶ νῦν ἡμεῖς απεινοὶ ὀρφανικῶς ἀποδυρόμενοι τὸν ὡς καὶ φιλοπάτορα καὶ φιλάδελφον· ἡ δὲ κατ' κλησία, εἶτ᾽ οὖν τὸ μικρὸν ποίμνιον, υπολίαν, καὶ ἀνακαλούμενον τὸν ποιμένα καὶ οἷα εἰκὸς νεοττούς.... tiore historia cognoscens, quietem aliquam ex narratione accipias. O, o, quo pacto luctuosam commemorationem sine lacrymis feram? Incolumis erat Pater, solitis minime fucatæ charitatis sue operibus intentus, fratribusque ac Patribus hospitio recipiendis. Quis enim hospitalem plus illo adamavit, aut amice exceptis ministravit im. pensius? quem nec continua aliorum ex aliis adventantium frequentia, nec diuturnior mora frangebat: quantum angebat potius horum raritas, et cita profectio. Et quid opus est hæc tibi, cui probe nota sunt, exemplis confirmare? In his igitur erat, ut dictum est. Cum autem festa dies ageretur secunda Pentecostes, surrexissetque a convivio, correptusest catarrho, a capite in vertebras et alia dorso vicina defluente. Quo casu exciti nos humiles, offendimus ipsum revera languentem, et ejus quod acciderat, causas explicantem. Deinde cum regressi domum essemus, iterum die sequenti accedentes, invenimus illum acrioribus adhuc doloribus ardentique febri laborantem: ita ut ægre nos leni voce alloqui posset, ac de vita in carne desperare se innueret. Quid postea? die tertio et lingua impedita prorsus, nec multo post acerba mors. Sed illa nobis quidem, qui sancto viro privati sumus, acerba dicatur; illi vero et valde dulcis, ut dissolveretur, et esset cum Christo; quo quid esse queat beatius? Jacebat ergo vir beatus (bonum enim est quod etiam designare, tanquam inusitatum quoddam spectaculum) venerandus aspectu, angeli referens speciem, cum ad Dominum proficiscens anima, solis instar, radiantes notas quasdam impressisset in sacro corpore, cum quo et in quo sanctam coluerat Trinitatem. Coactus est illico cœtus monachorum sæculariumque quam maximus; circumfusus illum tanquam sacrum pignus intuebatur; vel, ut magis proprie dicam, tanquam spirantem, et qui loqui posset. Fundebantur lacrymab honoratis quidem viris, sine strepitu, a servis autem sonitu majore. Sic ergo cum psalmodiis congruentibus et faustis episcoporum apprecationibus sepulturæ mandatus est eo in loco, ubi vir beatus sacra Domino facere consueverat: appositusque est Pater Patribus, confessor confessoribus, magister magistris, interpres interpretibus: addiderim vero et ista: continens continentibus, castus castimoniæ amantibus, hospitalis hospitalitatem colentibus, modestus modice de se sentientibus:qui omnia omnibus 75 rite fuerat, quoad fas fuit, ut omnes aut complures lucrifaceret, apostolicis recte factis subnixus. Et nos quidem humiles nunc orphanorum more lugemus illum vere Patrum fratrumque amatorem ejus vero Ecclesia, seu pusillus grex, quo se vertat nesciens, pastoremque et patrem reposcens,quemadmodum pullos verisimile est. ɔr. IX, 19 et 22.

CCI. — Philotheo possessori. ΣΑ΄ - Φιλοθέῳ κτήτορι, Presbyterum, qui digamos coronaverat, sacris operari non debere: sicut jam de eodem presbytero ad eumdem Philotheum scripserat epistola 191. cujus laus est per totam Macedoniam, a monachis piisque laicis, in hore habentibus decorem et virtutem pietatis tuæ. Det tibi adhuc Dominus bene agere, in bonis operibus ditescere, facilem esse ad erogandum et communicandum, tibi in futurum thesaurizare fundamentum bonum, ut vitam æternam consequare. Ο Philothee optime, depositum fidei diligenter custodi, divinis actionibus semper refulgens. Ac de his quidem satis.Quoniam autem de presbytero iterum sermo est, postulante honorificentia tua, ut liberum ei sit sacris operari: recte id quidem, si humanum esset quod quæritur: namque ad obsequendum tibi in omnibus festinaremus, inservire cupientes tibi, qui assidue nobis obsecundas. Sed quia de Deo agitur, deque divinorum canonum decreti prævaricatione, ignosce, frater charissime, non possumus contra Deum et sacros canones ferre judicium, præsertim cum in negotio plane consimili, superioribus temporibus totam vitam nostram posuerimus; in adeundis periculis, et exsiliis, et mortibus, potius quam consentiremus iniquitati et violatioui Evangelii Christi. Neque ergo adulterorum copulator a nobis, neque copulator digamorum, facultatem habuit sacrificandi. Etenim si non patitur sacer canon, ut presbyter convivetur in digami nuptiis, multo sane magis prohibet ne illum coronet. οὗ ὁ ἔπαινος διὰ πάσης τῆς Μακεδονίας, παρά το μοναζόντων καὶ λαϊκῶν εὐσεβῶν, ἐπὶ γλώσσας φερόντων τὴν καλλονὴν καὶ ἀρετήν τῆς εὐσεβείας σου. ᾿Αλλ' ἔτι δώη σοι Κύριος ἀγαθοεργείν, πλατ τεῖν ἐν ἔργοις καλοῖς, εὐμετάδοτον εἶναι, κοινωνι κόν, ἀποθησαυρίζοντα ἑαυτῷ θεμέλιον καλὸν εἰς τὸ μελλον· ὡς ἂν ἐπιτεύξῃ τῆς αἰωνίου ζωής. "Ω φιλάβα κράτιστε, τὴν παρακαταθήκην τῆς πίστεως ἀκριβῶς [cod. Reg. ἀσφαλῶς] κάτεχε, ἀεὶ λαμπρυνόμενης ταῖς θεουργοῖς πράξεσι. Καὶ περὶ τούτων μὲν όλες Ἐπειδὴ δὲ καὶ αὖθις περὶ τοῦ πρεσβυτέρου ὁ λόγος, ἐξαιτούσης τῆς τιμιότητός σου τὴν λύσιν τοῦ ἱερουρ γεῖν αὐτόν· εἰ μὲν ἀνθρώπινον ἦν τὸ ζητούμενου, εὖ ἂν εἶχεν· ἐχωροῦμεν γὰρ πρὸς πᾶσάν σου ὑπὸ ακοήν, φιλοῦντες σε θεραπεύειν τὸν πολλοστὸν θερα. πευτὴν ἡμῶν. Ἐπεὶ δὲ περὶ τοῦ Θεοῦ τὸ κινούμε καὶ τῆς τῶν θείων κανόνων οροθεσίας ἡ παρά βασις· σύγγνωθι, ἀδελφέ φίλτατε· οὐχ οἷοί τέ ἐσμα κατά τε Θεοῦ καὶ ἱερῶν κανόνων ἀποῖσαι κρίσω· μάλιστα ὅτι ἐν αὐτῷ τούτῳ τῷ παρομοίῳ κεφαλαίω ἐν τοῖς προλαβοῦσι χρόνοις πᾶσαν τὴν ζωὴν ἡμῖν ἐθέμεθα· χωρῆσαι πρὸς κινδύνους, καὶ ἐξορίας, καὶ θανάτους, ἅπερ συνθέσθαι τῇ ἀνομίᾳ, καὶ λύσει του Εὐαγγελίου τοῦ Χριστοῦ. Οὔτε οὖν μοιχοζεύκτες παρ' ἡμῶν, οὔτε διγαμοζεύκτης, λέλυται τῆς ἱερουρ γίας. Εἰ γὰρ ὁ ἱερός κανὼν οὐκ ἀνέχεται εἰς δια ποῦντος γάμον ἐστιαθῆναι τὸν πρεσβύτερον· πολλῷ γε μᾶλλον ἀπείργει τοῦτον τοῦ στεφανώσαι. νου Εἰ δὲ ἄλλοι άλλως κρίνουσιν, ὄψονται ἐφ᾽ οἷς πράττουσιν. Ἡμεῖς γὰρ, φησὶ, καὶ αἱ ᾿Εκκλησίαι Quod si alii aliter judicant, viderint quid agant. Nos enim, inquit, talem consuetudinem non habemus, neque Ecclesia Dei 16. Quare, cum judicium τοῦ Θεοῦ τοιαύτην συνήθειαν οὐκ ἔχομε videas cum periculo conjunctum, noli vim facere humilitati nostræ. Nam si pro veritatis defensione ad pericula quotidie accingimur, quo pacto contra veritatem dissimili consilio irruemus? Non est consentaneum, Domine, præter ea quæ divinitus judicata sunt, facere quidquam aut loqui. Credimus autem te, qui unam quæris divinam voluntatem et salutem animæ tuæ, assensuru his quam diximus, oraturumque ut divinæ legi firmius inhæreamus, nec quidquam admittamus quo mandatum Dei vel canon violetur. Ωστε εἰδὼς τὸ ἐπικίνδυνον κρῖμα, μὴ παραβιάζου τὴν ταπείνωσιν ἡμῶν. Εἰ γὰρ ὑπὲρ τοῦ λόγου της άλλ θείας καθ' εκάστην ἡμέραν εἰς κινδύνους παρατι τάγμεθα, πῶς κατὰ τῆς ἀληθείας ετεροτρόπως και θησόμεθα; οὐκ ἔχει φύσιν, ὦ δέσποτα, παρὰ τὰ θειωδῶς κεκριμένα τοῖς κανοσι, δρᾶσαί τι ἡ εἰπτά. Πιστεύομεν δε ότι καὶ αὐτὸς ἔν ζητῶν τὸ θέλημα, καὶ τὸ σωτηριώδες τῆς ψυχῆς σου, συμψήσειας έχε ἐπὶ τοῖς λελεγμένοις· καὶ προσεύξη μᾶλλον ἐπιμε δεσθαι ἡμᾶς τῷ θείῳ νόμῳ, καὶ μὴ προϊεσθαι τό οἷονοῦν ἐπὶ παραβάσει ἐντολῆς Θεοῦ καὶ κανόνος. ΣΒ΄ - Mariæ Spathariæ. Μαρία σπαθαρίᾳ. [ωιδ'.] Poenitentiam indicit ob violatum Ecclesiæ asylum. Agnoscit honorificentia tua, Ecclesiam salutis esse perfugium,ad eamque tanquam in manus Dei, profugum accurrere eum, quem circumstant angustiæ. Neque igitur in Veteri Testamento fas erat eorum qui ad refugii civitatem evaserant, abripere quemquam; et multo magis in Novo Testamento nefas est extrahere ab ecclesia qui eo confugerint. 76 | Cor. xu, 16. In cod. Reg. σε. NOTÆ. Η τιμιότης σου γνωρίζει ότι ἡ Ἐκκλησία της δευτήριον ἐστι σωτηρίας· καὶ ὥσπερ εἰς χεῖρας θαῦ ὁ πρόσφυξ ἀποτρέχει περιστατηθεὶς ὑπὸ ἀναγκών. Ούτε οὖν ἐν τῇ Παλαιᾶς Διαθήκῃ ἐξὸν ἦν τῶν εἰς τὴν πόλιν τῶν φυγαδευτηρίων ἀποσεσωσμένων άφαρ πάζειν τινά· οὐ πολλῷ μᾶλλον ἐν τῷ Νές θεματι ἀποσπᾷν τῆς ἐκκλησίας τοὺς καταφεύγοντας. Καλ In cod. Reg. 5.

EPISTOLARUM LIB. II. γάρ ἐστι τοῦτο τῶν θείων νόμων, καὶ τοῦ Contumelia enim hæc est divinarum legum diviΙυσιαστηρίου. Ώστε σκοπησάτω σου ἡ εὐσέ nique altaris. Quare consideret pietas tua, quanλίκον τὸ τόλμημα. Τίς δὲ ἡ θεραπεία; Πρῶτ tum sic hoc facinus. Quænam vero est medela? τὸ θέσθαι ἑαυτῇ ὅρον, μηκέτι τολμῶν τοῦτο Primum quidem tibi ipsi ut legem statuas, ne hoc κἂν τὰ ἄνω κάτω γένηται. Επειτα Τεστ facere audeas amplius, et pessum eant omnia. Deστὴν ὅλην ἀπέχεσθαι τῶν ἁγιασμάτων, γονυ- inde ut totam Quadragesimam a sacris abstineas, α καθεκάστην δεκάκις, καὶ πεντηκοντάκις decies genua flectens singulis diebus, et quinquagies κ· Κύριε, συγχώρησόν μοι τὴν ἁμαρτίαν· dicens: Domine, condona mihi hoc peccatum. Doe ἱλάσθητί μοι τῇ ἁμαρτωλῷ. Ομοίως και mine, propitius esto mibi peccatrici. Similiterque: ἐλεησόν με δωρεάν. Τρεῖς τε ψαλμούς στιχοDomine, miserere mei gratis. Tres quoque psalmos ἐξαιρέτως τὸν ς', τὸν λζ', καὶ τὸν ν', καὶ recites, præcipue sextum, tricesimum septimum, ως ὁ Θεός συγχωρήσει σοι, κυρία, τὴν ἁμαρ et quinquagesimum: atque ita Deus peccatum tibi, ἱ δὲ καὶ πάρεστι δύναμις, τεσσαράκοντα ἀρ. domina, remittet. Quod si etiam suppetit facultas οῦναι πτωχοῖς. quadraginta argenteos des pauperibus. Γ΄ – Εἰρήνῃ ἡγουμένη. [ωιά.] de presbytero qui cum hæreticis communicaverat CCIII. — Irenæ præposita. sacrificare non debere usque ad synodum, qua de talibus statuatur. νὰν ἀπὸ τῶν ἐγκωμίων σου οἱ τρόποι καὶ οἱ ἧς πολιτείας μου, τιμιωτάτη γυναικών. Αλλ' υχὴ πιστὴ καὶ ζητοῦσα τὸν Κύριον, ἐπαίνους ν τοῖς ἀγεράστοις, ὡς ἂν ἐντεῦθεν ἐρανίσοιτο ταπεινοφροσύνης κλέος. Τοιαύτη οὖν ὑπεδεί μῖν, ἀδελφὴ ἐν Κυρίῳ. Ἐπεὶ καὶ ἡμεῖς γι τις τὰ καθ᾿ ἑαυτοὺς, οὐδὲ τῶν νῦν ἐσχάτων εῖν κρίνομεν ἑαυτούς· μὴ ὅτι γε ύψει τηλι παρενείρειν, καθὰ γέγραφας. Ἀλλ᾿ ὧδε μὲν κείσθω. Ἐπὶ δὲ τῇ τοῦ πρεσβυτέρου ὑποθέ ακτέον τὸν λόγον. Οὐτίπου ἡμεῖς, ὦ ἀμμὰς, · τούτο λέγομεν, αύριον δὲ ἕτερον· ἀλλ' ὁ αὐ ος ἐν ἡμῖν ἐστιν ἀεί. Τί τοῦτο; τὸν ἁλόντα τερον τῇ κοινωνίᾳ τῶν αἱρετικῶν, είγε μάκαὶ ὑπογραφή, μὴ ἐξεῖναι ἱερουργεῖν, έως ὀρθοδόξου συνόδου, ἐφ᾽ ᾧ τὰ τοιαῦτα καὶ ἡσεται καὶ διακριθήσεται· ἡ μόνον τὸ κατὰ σιν βαπτίζειν, ἐκκομίζειν νεκρόν, διδόναι Reg. διδεῖν] σχῆμα μοναχῷ, ἁγιάζειν τῶν ίων τὸ ὕδωρ, εὐαγγελίζεσθαι κατ᾽ ἄρθρον, καὶ δόναι τῶν ἁγιασμάτων ἤδη θεουργηθέντων σωσμένου πρεσβυτέρου. Καὶ ταῦτα, ὡς εἶπον, γκης. Ἐπεὶ εὑρισκομένου τοῦ μὴ ἐμπαρόντος ιωνίᾳ ἱερέως, οὐδὲ τὰ προειρημένα πράσσειν ἐν οὖν ἡμέτερος λόγος τοιοῦτος. Εἰ δὲ ἄλλοι ἡ φρονοῦσιν ἢ κρίνουσιν, εἴτε ἰσοστάσιοι, εἴτε μιοι· ἐπειδήπερ οὐχ όρος ἐξ[εν]ήνεκται ἀπὸ χιερέως, ἐφ᾽ ᾧ ἀναγκαῖον ἦν στέργειν πάντας - ουσίας εἰσὶ κύριοι, καὶ ἡμεῖς γε σιωπὴν ἕξοαρακαλοῦμεν δὲ τὴν τιμιότητά σου, ὡς ἐπὶ ιθῇ πολιτεία, οὕτως καὶ ἐπὶ τῇ ὀρθοδοξία αν έλκειν· ἀκούουσαν τοῦ ᾿Αποστόλου λέγοναθαρίσωμεν ἑαυτοὺς ἀπὸ παντὸς μολυ σαρκὸς καὶ πνεύματος, ἐπιτελοῦντες ύνην ἐν φόβῳ Θεοῦ. Οἶδας γὰρ ὅτι οὐ μικρὸς ἔσθη διωγμὸς ἐν τῇ λυσσώση μέχρι τοῦ παρόντος or.VII. 1. Longe absunt ab encomiis tuis mores et sermones vitæ meæ, honoratissima mulierum. Sed solet anima fidelis et quærens Dominum laudes tribuere immeritis, ut humilitatis inde gloriam nanciscatur. Talem igitur te esse agnovimus, soror in Domino. Nam cum nos ipsos cognoscamus, nec postremis qui nunc sunt, nos exæquamus: nedum ut tanto nos inferamus fastigio, sicut scripsisti. Verum hæc quidem ita se habeant. Ad presbyteri causam transferenda est oratio. Haudquaquam nos, o mater, nunc quidem hoc dicimus, cras autem aliud: sed idem nobis semper est sermo. Quid hoc est? Presbytero, qui in hæreticorum communione deprehensus est, maximeque si subscripsit, sacris fungi non licere, usque ad synodum orthodoxam, in qua hæc discutientur, et dijudicabuntur: nisi tantummodo re urgente baptizare, mortuum efferre, habitum dare monacho, Theophaniorum aquam sanctificare, evangelizare diluculo, et impertiri sacramenta jam ante ab innoxio presbytero consecrata. Atque hac; ut dixi, ex necessitate. Nam si reperiatur sacerdos qui a communione illa immunis manserit, ne hæc quidem quæ dicta sunt, facere licet. Nostra igitur hæc est sententia. Quod si alii aliter vel sentiunt, vel judicant, sive ejusdem sint gradus, sive superioris: quoniam non ab episcopo lata lex est, in qua necesse sit omnes acquiescere; libertatis suæ sunt domini, et nos in silentio erimus. Hortamur autem reverantiam tuam, ut sicut in bona conversatione, sic etiam in fide orthodoxa diligentiam adhibeat: audiens Apostolum dicentem: Mundemus nos ab omni inquinamento carnis et spiritus, perficientes sanctificationem in timore Dei". Nosti enim non exiguam excitatam esse persecutionem a furente hactenus hæresi: sed et sanguiIn cod. Reg. σε. NOTÆ.

nem exhaustum, et carnes dilaniatas, et martyres αἱρέσει· ἀλλὰ καὶ αἷματα ἐκενώθησαν, καὶ σάρκες consummatos. Quam multa porro in custodiis carceribusque inflicta sint acerba, quid opus est dicere? relegationes, abactiones, raptus, vincula ferrea, famis cruciatus, solitudines, cætera omnia, quæ longum sit narrare. Si ergo hæc ita sunt, an presbyterum illum oportet pari conditione hinc abire,immarcescibilem gloriæ coronam percepturum? £ contrario, cum in communione ille deprehensus sit atque subscriptione contra Christum, Deiparam, et sanctos omnes concepta; sic enim se res habet, ob propriarum imaginum relationem ad prototypa: quo pacto non magnum ducit quod vivat, vel quod sceleris veniam impetret, prorsus devitans vel attingere ea quæ per indulgentiam dicta sunt; nedum ut licere sibi velit omni ex parte sacris operari? Ergo vana sunt omnia, et frustra martyria, et incassum athleticæ contentiones: sed absit! Et martyr, martyr est in hac confessione; et qui negavit, lapsus est in hac negatione: et usque ad mortem flere necesse est, quisquis lapsus fuerit, si me au- 'diat recta consulentem. Theodosiæ Augustæ et Basilio, filio ejus ("). κατεξάνθησαν, και μάρτυρες ἀπετελέσθησαν. Ὅσι δὲ τὰ ἐν φυλακαῖς καὶ εἱρκταῖς κακωτικά, τί δη καὶ λέγειν; τὰς ἐξορίας, τὰς ἐπαγωγάς, τάς άρπα γάς, τά, σιδηρώσεις, τὰς λιμαγχονήσεις, τὰς με ώσεις, τὰ ἄλλα πάντα, ὧν οὐ μικρᾶς ἐστιν ἱστορίας ἔργον. Εἰ τοίνυν ταῦτα οὕτως, καὶ δεῖν τὸν πρεστί τερον ἰσοπαθῶς διεξελθεῖν, κομιούμενον τὸν ἀμαρά. τινον τῆς δόξης στέφανον; τοὐναντίον, ἐπειδὴ ὅλα τῇ κοινωνίᾳ καὶ τῇ ὑπογραφῇ τῇ κατὰ Χριστοῦ, τῆς τα μητρὸς αὐτοῦ καὶ πάντων τῶν ἁγίων τούτο γάρ διὰ τῶν οἰκείων εἰκόνων ἡ ἐπὶ τῶν πρωτοτύπων ἀναφορά· πῶς οὐ μέγα ἡ γεῖται καὶ τὸ ὅλως ζῆν, επ τὸ ὅλως συγκεχωρῆσθαι αὐτῷ τὸ ἀνόμημα· φεύγω ἐφάπτεσθαι καὶ τῶν προειρημένων κατά φιλάνθρω πίαν· μὴ ὅτι γε καὶ ἐξ ὁλοκλήρου λελύσθαι αὐτὸ ἱερουργεῖν; Οὐκοῦν ἕωλα τὰ πάντα, καὶ εἰκῆ τὸ μαρτύρια, καὶ μάτην αἱ ἀθλητικαὶ ἐνστάσεις· ἀλλά μὴ γένοιτο. Καὶ ὁ μάρτυς, μάρτυς ἐν τῇδε τῇ ὁμολογία· καὶ ὁ ἐρνημένος, ἔκπτωτος ἐν τῇδε τῇ ἐξαρνήσει· καὶ δεῖν προσκλαίειν μέχρι θανάτου πάντα τὸν ἁλόντα· εἶχε ἔμοὶ πείθοιτο καλῷ συμβούλῳ, ΣΔ' - Θεοδοσία Αὐγούστη και Βασιλείο υἱῷ αὐτῆς. [ωις.] De immaculata prorsus Domini imagine. (Baron. an. 823, n. 25.) Cum ex variis fide dignis, imprimisque ex Dei amantissimo Isaia, episcopo, et ex reverendissimo Medicii antistite, sanctis Patribus nostris, de rerum vestrarum statu accepissemus, quod Dei nostri optimi nutu, ad pietatis rectæque fidei rationem et modum conversi fueritis, pristino vale dicentes errori, ut qui a Deo non sit ortus, sed ab adversa parte: cum religio tua ex pia sit radice, (talem siquidem fuisse fatendum est virum illum Deo dilectum, omnique probitate conspicuum), egimus gratias Deo, qui non permisit nos in hæresis caligine permanere, sed mentes vestras felici lumine implevit, ut cognosceretis Jesum Christum Filium Dei in forma nostra per misericordiæ suæ viscera natum, ut figmentum suum ab interitu redimeret, more nostro depingi atque effingi: ne qua illi desit humanarum proprietatum: cum maneat idem incircumscriptus: quatenus Deus; ut qui paternas quoque omnes proprietates sub eadem persona retinet: ex quo mediator Dei et hominum apparuit, medio ipsa extrema participans, et per seipsum divinæ nos naturæ participes efficiens. Sicut enim fieri nequit ut, Deus ipse cum sit Patrique æqualis, non extra omnem sit incircumscriptionem (infinitus siquidem est Deus et interminus et incomprehensibilis), sic etiam fieri non potest, ut, cum vere homo sit ipse, et nobis similis factus per omnia, intra circumscriptionem non maneat. Comprehensibile quippe est ejus corpus, tactuque palpabile, et colore visibile. Quod non confitentes (*) Dogmatica. Ἐκ διαφόρων ἐξιοπίστων προσώπων, καίγε πρό τῶν ἄλλων παρά τε τοῦ θεοφιλεστάτου ἐπισκόπου Ησαίου, καὶ τοῦ τιμιωτάτου καθηγουμένου τοῦ Χρ δικίου, ὁσίων Πατέρων ἡμῶν ἐκδιδαχθέντες τὰ καθ' ὑμᾶς, ὅτι εὐδοκία τοῦ ὑπεραγάθου Θεοῦ ἡμῶν μομεν τεστοιχειώθητε εἰς τὸν τῆς εὐσεβείας καὶ ὀρθοδοξίας τροπον καὶ λόγον· χαίρειν φράσαντες τῇ πόλει κοδοξίᾳ, ὡς οὐκ ἠργμένη θεόθεν, ἀλλ' ἐκ τῆς ἐνου τίας μερίδος. Καθό καὶ ὥρμηται πατρόθεν ἐξ ε σεβοῦς ρίζης ἡ σὴ θεοσέβεια. Ομολογητέον γάρ ότι τοιοῦτος ὁ ἀνὴρ ἐκεῖνος· Θεῷ τε πεφιλημένος καὶ πάση καλοκαγαθία κατηγλαϊσμένος· ηὐχαριστήσεται τῷ Κυρίῳ, ὃς οὐκ εἴασεν ὑμᾶς ἐν τῷ ζόφῳ τῆς εἰρή σεως διαμεῖναι· ἀλλ' ἔπλησε τὰς ψυχὰς ὑμῶν ὀλείου φωτὸς εἰς τὸ ἐπιγνῶνα, ὅτι Ἰησοῦς Χριστὸς ὁ γάς τοῦ Θεοῦ ἐν τῷ καθ' ἡμᾶς εἴδει γεγονώς διά σπλάγ χνα οἰκτιρμῶν, εἰς τὸ ἀνασώσασθαι τὸ ἑαυτοῦ ὕδα πτωχὸς εἰς φθορὰν πλάσμα, ὁμοίως ἡμῖν ἐξενί ζεται· ὡς ἂν μηδεν λείποιεν αὐτῷ τῶν ἀνθρωπίνων ἰδιωμάτων· μένων ὡς Θεὸς ὁ αὐτὸς ἀπερίγραπτος· ὡς καὶ τὰ πατρῷα ἰδιώματα ἅπαντα ὑφ' ἐπὶ προσ ώπῳ κεκτημένος καθὸ καὶ μεσίτης Θεοῦ καὶ ἐ θρώπων πέφηνε, τῇ μεσότητι τοῖς ἄκροις κοινωνῶν· καὶ δι᾿ ἑαυτοῦ κοινωνοὺς ἡμᾶς θείας φύσεως άπεγασάμενος. Ὡς γὰρ οὐκ ἐνδέχεται Θεὸν αὐτὸν ὄνε καὶ ἴσον τῷ Πατρὶ, μὴ οὐχὶ ἔξω περιγραφές είναι ἄπειρον γὰρ τὸ θεῖον καὶ ἀόριστον καὶ ἀπερίληπτον τὸν αὐτὸν δὴ τρόπον ἀνεγχώρητον ἐστιν άνθρωπο αὐτὸν ἀληθῶς ὄντα, καὶ ὅμοιον ἡμῖν κατὰ πάντα για γονότα, μὴ οὐχὶ περιγραφῆς εἰσω μένειν· περιχε ΝΟΤΕ. In cod. Reg. σζ.

EPISTOLARUM LIB. II. corporatum incorporum arbitrantes, eumque qui nobiscum natus est, naturæ nostræ expertem decernentes. Hinc concussus est mundus: negatus est per venerandam imaginem suam Christus, et Deipara, et sancti omnes. Per imaginis enim receptionem recipitur is cujus est imago: sicut contra per rejectionem rejicitur. Hinc ebullut persecutio, et divinus patriarcha relegatus est, sacerdotes atque episcopi, monachi et sæculares sanctissimi, alii exsilio et carceribus addicti, alii verberibus fameque cruciati nonnulli etiam enecti. Hinc extorres in montibus, in speluncis et cavernis terræ, qui Deo mortale nihil prætulerunt. Hinc diruta templa, et sancta profanata, et divina donaria igni tradita, πτὸν [cod. Reg. περιληπτὸν] γὰρ αὐτοῦ τὸ σῶμα, Iconomachi, Christi negatores manifeste facti sunt ἀφῇ καὶ χροιᾷ ψηλαφώμενον. Οπερ οὐχ ὁμολογοῦν τες οἱ Εικονομάχοι, αρνησίχριστοι ἀριδήλως καθ εστήκασι, τὸν ἐνσώματον ἀσώματον ὑπολαμβάνοντες καὶ τὸν μεθ᾿ ἡμῶν γεγονότα ἔξω τῆς καθ' ἡμᾶς φύσ σεως δογματίζοντες. Εντεύθεν ἐδονήθη ὁ κόσμος • ἀρνήθη Χριστὸς διὰ τῆς σεπτῆς αὐτοῦ εἰκόνος· ἡ τε Θεοτόκος, καὶ πᾶς τις τῶν ἁγίων. Τῇ γὰρ παραδοχή τῆς εἰκόνος παραδέδεκται ὁ εἰκονιζόμενος· ὡς καὶ ἔμπαλιν τῇ ἀθετήσει ἠθέτηται. Ἐντεῦθεν διωγμᾶς ἀναβρασσόμενος, καὶ πατριάρχης θεσπέσιος ἐκσκορακιζόμενος, ἱερεῖς τε καὶ ἱεράρχαι, μονασταί τε καὶ μιγάδες ἐνθεώτατοι, οἱ μὲν ἐξοριζόμενοι καὶ φυλακιζόμενοι· ἕτεροι δε μαστιγούμενοι, καὶ λιμοκτονούμενοι· ἔνιοι δὲ καὶ ἀποκτενόμενοι. Ἐντεῦθεν ἐν ὄρεσι φυγαδευόμενοι καὶ σπηλαίοις καὶ ταῖς ὁπαῖς clamoreque, ut paucis dicam, et direptione plena τῆς γῆς, οἱ μηδὲν τῶν τῇδε προκρίνοντες Θεοῦ. Εν- omnia. τεῦθεν ναοί κατασκαπτόμενοι, και για βεβηλουμένα, καὶ θεῖα ἀναθήματα πυρὶ παραδιδόμενα, καὶ κραυγῆς τὰ πάντα καὶ λεηλασίας πλήρη, ὡς ἐν συντόμῳ εἰπεῖν. Τοιαῦτα τὰ τῆς ἀσεβείας ἐγχειρήματα· ὡς ἂν ἐκ τοῦ καρποῦ τὸ δένδρον γινώσκηται. Ἐπειδὴ δὲ ὑμᾶς, ὡς προείρηται, ἡ θεία χάρις ἠγκαλίσατο διὰ τῆς και λῆς ὁμολογίας ἧς ὡμολογήσατε τοῖς Πατράσιν· ὑπὲρ ἧς καὶ μέχρις αίματος προθυμεῖσθε ἀντικαθίστα σθαι· καὶ ἡμεῖς οἱ ταπεινοὶ ταύτῃ δὴ τῇ ὁμολογη τική πεποιθήσει, σέ τε τὴν κυρίαν δέσποιναν, τόν τε κύριον καὶ δεσπότην, σὺν τοῖς λοιποῖς εὐκλείσι κλάδοις καὶ εἰσδεδέγμεθα, καὶ συνεισκρίνομεν τῷ μέρει τῆς ὀρθοδοξίας· μᾶλλον δὲ τῇ τοῦ Θεοῦ Ἐχο κλησίᾳ· καὶ ἡκοντας ὑμᾶς πρὸς τὴν ταπείνωσιν ἡμῶν προσκυνοῦμεν, καὶ συγκοινωνούμεν ὑμῖν· εὐχαριστήρια τῷ ἀγαθῷ Θεῷ ἀναπέμποντες τῷ ποιοῦντι μεγαλα καὶ ἀνεξιχνίαστα, ὧν οὐκ ἔστιν ἀριθμός τῷ ἐκ σκότους εἰς φῶς ἄγοντι, καὶ ἐξ ὁδοῦ πλάνης εἰς τρίβον εὐσεβείας μεταφέροντι πάντα τὸν ἐξ ἁληθινῆς καρδίας ἐφιέμενον σώζεσθαι. Ταῦτα μὲν οὔ τως. Ἐπειδὴ δὲ ἀπεδόθη ὑμῖν παρὰ τοῦ μεγάλου βασιλέως ἡ νῆσος τῆς Χαλκίτου εἰς κατοικητήριον διαίτης, οὐ μικρῶς ἐλύπησεν, οὐχ ἡμᾶς μόνον, ἀλλὰ καὶ πολλοὺς τῶν Πατέρων, ὅτι ἀδελφότης ὅλη σύν καθηγουμένης της πάλαι οἰκείας μονῆς ἐξεώθη· καὶ νῦν τὸν κἀκεῖσε περιφέρεται· καὶ ὅτι ὤφθημεν ἀνοίγαντες γλώσσας ἐπὶ προτέραις δυσφημίαις Όμως ἐπειδὴ ἀπελογήσασθε διὰ τοῦ πνευματικού ἡμῶν υἱοῦ Κλήμεντος, τοῦ εὐλαβεστάτου ἡγουμένου, οὕτως καὶ οὕτως ὑπάρξαι τὴν ὑπόθεσιν ἐκ βασιλικῆς ἐξουσίας, ἀπελύθημεν τῆς λύπης. Τοῦτο δὲ παρα καλοῦμεν, ὅσον ἐνδέχεται ἐκβιάσασθαι ὑμᾶς θεραπεῦσαι τὸ ἄλγος τῶν ἐξιόντων· ἐπειδὴ γέγραπται Μὴ δῶς ἀνθρώπῳ τόπον καταρᾶσθαί σε. Καί· Ἵνα τί, φησίν, ἡ ἐλευθερία μου κρίνεται ὑπὸ ἄλλης συνειδήσεως; ΣΕ΄. – Κασσίᾳ κανδιδαστίσσῃ. [ωκά.] ⋅ Tales erant impietatis conatus: ut ex fructu arbor cognoscatur. Postquam autem divina vos gratia, sicut dixi, amplexa est per egregiam confessionem, quam Patribus professi estis: pro qua usque ad sanguinem decertare parati estis: nos quoque humiles istius nimirum confessionis fiducia freti, te dominam et magistram, simul etiam dominum et magistrum, cum cæteris inclytis ramis et suscepimus, et orthodoxæ fidei partibus, seu potius Ecclesiæ Dei accensemus, venientesque ad humilitatem nostram vos veneramur,et vobiscum communicamus,gratias agentes Deo optimo qui fecit magna et inscrutabilia absque numero 7; qui ex tenebris ad lucem deducit, ex via erroris ad pietatis semitam transfert eum omnem, qui exanimo salvari cupit. Atque hæc quidem in hunc modum. Cæterum postquam Chalcita insula vobis designata fuit a magno imperatore ad domicilium habitationis,per duos annos, non mediocriter doluimus, neque solum nos, sed multi etiam ex Patribus, quod universus fratrum coetus cum antistite, vetere suo monasterio ejectus sit, et nunc huc illucque circum. agatur, et quod visi simus linguas aperire ad pristina convicia. Verumtamen, quoniam per Clementem spiritualem filium nostrum, reverendissimum præpositum respondistis, ita atque ita constitutam ex regia autoritate rem fuisse, tristitiam depulimus. Hoc vero obtestamur, ut, quantum conniti vobis licet, egredientium dolorem mitigetis; quia scriptum est: Ne des homini locum, ut maledicat tibi 7. Et: Utquid, ait, libertas mea judicatur ab aliena conscientia 80? Cassia candidatissæ. Interrogatum se ab ea, superioribus litteris respondisse id quod verum et æquum putavit, nec posse a sententia discedere. Χρονία ἡ ἐπιστολὴ τῆς τιμιότητος σου, καὶ αὕτη Prolixa epistola honorificentiæ tuæ, eademque 18 Job v, 9. 79 Prov. xxx, 10. 80 I Cor. x, 29. ΝΟΤΕ. In cod. Reg. on'.

expostulatoria; et nunc humilius se deprimens,nunc ἐγκλητική· καὶ πῆ μὲν ὑποταπεινουμένη· πῆ δι insurgens adversus tenuitatem nostram; tanquam κατεξανισταμένη τῆς οὐθενότητος ἡμῶν· ὡς ἁπλῶς temere et inconsiderate contra te calumnias admittamus; sed et voces quæ sine judicio proferuntur: idque in rebus maximi momenti. Nos vero cum tales amandare soleamus tum illud denuntiamus, quæ vulgo jactantur, sic nos audire ceu ludicra quædam; sic nos loqui, non ut hominibus placentes, sed Deo qui probat corda nostra: tametsi alioqui peccatores sumus. Nam si Balaam augur adduci non potuit, ut præter Dei voluntatem Balac allophylorum regi responderet; qui fieri queat ut nos in sacerdotii gardu constituti, rationemque in die judicii eorum interrogati responderimus reddituri, aliquid præterquam decet proferamus? Sic igitur ad interrogata respondimus, non ipsi per nos ut hoc vel illud fieret imperantes, sicut ipsa dicere non dubitasti. Quid enim vis? an ut cuique placet, mercatorum more, nos respondere? An potius veritatem ut se habet profiteri? Ne igitur plectamur nos humiles intempestive, ut a teipsa, aut a domina sorore, aut ab alio, cui proscindere ac traducere nos liceat. Scito autem nos erga dignum æterna memoria Strategum alieno animonon esse, quin et valde benevolo; quemadmodum et erga ipsius quoque conjugem. Dolemussane ac vicissim jure expostulamus, quod vos et scientia præstantes, et religionem amplexæ, non vera charitate illum in fine prosecute sitis. Oportebat enim ante omnia ei super omnia, id quod ejus animæ salutis erat, ut sacramentorum particeps fieret contendere, cætera omnia ut stercora existimare, modo in orthodoxa communione inveniretur; quia scriptum est: Ubi te invenero, ibi te judicabo 81. Nos quidem hic sentimus et dicimus. Quod si alii aliter, propriæ ipsi vocis sunt domini: et nos utique sileamus. Cognovit Dominus qui sunt ejus; et discedat ab iniquitate omnis qui nominat nomen Domini ss, sicut scriptum est. CCVI. Hypacoe moniali. καὶ ἀνεξετάστως προσιεμένων τὰς κατὰ σοῦ διαβο λάς· οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἀκρίτως ἐκφερόντων φωνάς, καὶ ταύτας ἐν τοῖς μάλιστα αναγκαίοις. Ημεῖς δι τοῖς τοιούτοις κατεθισθέντες χαίρειν λέγειν, ἐκεῖνο δηλοῦμεν, ὅτι οὕτως ἀκούομεν τὰ θρυλλούμενα ὡς παιδίας τινάς· καὶ οὕτως λαλούμεν οὐχ ὡς ἀνθρώ ποις ἀρέσκοντες, ἀλλὰ τῷ Θεῷ τῷ δοκιμάζοντι τὰς καρδίας ἡμῶν· εἰ καὶ ἄλλως ἁμαρτωλοὶ τυγχάνομαι. Εἰ γὰρ Βαλαὰμ ὁ οἰωνοσκόπος οὐ παρὰ τὸ βούλημα τοῦ Θεοῦ ἠνέσχετο ἀποκριθῆναι τῷ Βαλάκ βασιλεί τῶν ἀλλοφύλων· πῶς ἡμεῖς οἱ ἐν βαθμῷ ἱερωσύνης κείμενοι, καὶ λόγον ὑφέξοντες ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως ἀνθ' ὧν ἐρωτώμενοι ἀποκρινούμεθα δυνατόν παρατετραμμένως φθέγγεσθαι τοῦ δέοντος; Rursus eam de fratris Qui monasticam vitam sunt amplexi, ao mundo proinde mortui, velut carnalibus affectibus casibusque superiores jam facti, in propinquorum calamitatibus quæ accidunt, frangi animo non solent, nec in illorum funeribus dolere. Sed quoniam invenimus ipsos quoque sanctos in consanguineorum dolore commotos fuisse, calentesque lacrymas in eorum excessu fudisse; non alienum ducimus, idem ipsum nobis contigisse, ac præsertim fratris causa, fratrisque prudentia et circumspectione præstantissimi, et qui velut patris loco nostræ erga vos sollicitudinis vices sustinebat. Gravis prorsus dolor, soror in Domino, cujus plaga cor 81 Vide supra col. 1598. 82 II Tim. 11, 19. In cod. Reg. σθ'. Οὕτως οὖν ἀπεκρίθημεν τοῖς ἐρωτήσασιν· οὐκ αὐτοὶ ἀφ' ἑαυτῶν ἐπιτετροφότες τοῦτο κἀκεῖνο για νέσθαι, ὡς αὐτὴ προήχθης εἰπεῖν. Καὶ τί βούλει; πρὸς τὸ ἀρέσκον ἑκάστῳ ἐμπορικῶς ἡμᾶς ἀποκρίνε σθαι; ἡ ὀρθοτομοῦντας τὸν λόγον τῆς ἀληθείας; Με τοίνυν μήτε αὐτὴ πλήττου εἰς ἡμᾶς τοὺς ταπεινούς ἀκαίρως, μήτε ἡ κυρία ἡ ἀδελφὴ, μήτ' ἄλλος ὁ προ ό αιρούμενος σκώπτειν καὶ διασύρειν ἡμᾶς. ᾿Αλλὰ για νωσκε ὅτι καὶ τὸν ἀείμνηστον Στρατηγὸν οὐκ έχθρω δῶς ἔχομεν, ἀλλὰ καὶ μάλα ἀσπασίως· ὥσπερ καὶ τὴν ὁμόζυγα αὐτοῦ. Λυπούμεθα δὲ καὶ ἀνατεγκα λοῦμεν εἰκότως· ὅτι ὑμεῖς αἱ καὶ γνώσει διαφέρουσαι, καὶ εὐλαβείας ἀντιποιούμεναι οὐκ ἀληθινὴ ἀγάπη ἤχθητε ἐν τέλει πρὸς αὐτόν. Ἐπεὶ ἔδει πρὸ πάντων καὶ ὑπὲρ πάντα, τὸ σωτηριώδες τῆς ψυχῆς αὐτοῦ, εἰς τὸ μετασχεῖν τῶν ἁγιασμάτων, ἀγωνίσασθαι· τ ἄλλα πάντα σκύβαλα ἡγούμεναι· ὥστ᾽ ἂν εὑρεθῇ ὁ τῇ ὀρθοδόξῳ κοινωνίᾳ· ἐπειδὴ γίγραπται· Οπου αν ευρω σε, ἐκεῖ σε χρινο. Ἡμεῖς μὲν οὕτως φρονούν μεν καὶ λέγομεν. Εἰ δὲ ἄλλως, αὐτοὶ κύριοι τῆς οἰ κείας φωνῆς· καὶ ἡμεῖς γε σιωπώμεν. Οἶδε Κύριος τοὺς ὄντας αὐτοῦ· καὶ ἀποστήτω ἀπὸ ἀδικίας πᾶς ὁ ὀνομάζων τὸ ὄνομα Κυρίου· καθὰ γέγρα παι ΣϚ' – Υπακοή μοναζούση. [ωκγ'.] obitu consolatur. Οἱ τὸν μονήρη βίον ἐπανηρημένοι, καὶ τῷ κόσμῳ ἐντεῦθεν ἐσταυρωμένοι, ὡς ἤδη ἀνώτεροι γενόμενα τῶν σαρκικών σχέσεων καὶ συμβάσεων, οὐ πεφύκεσι κατακάμπεσθαι ἐν ταῖς συμβατικαῖς τῶν συγγενία περιστάσεσιν, οὐδὲ λυπεῖσθαι ἐν ταῖς τούτων ἀπι βιώσεσιν. Αλλ' ἐπειδὴ εὑρίσκομεν, καὶ ἐπ' αὐτῶν τῶν ἁγίων κεκάμφθαι ἐν τῷ τῶν συναίμων πάθει, καὶ δάκρυον ἀποστάζειν θερμὸν ἐν ταῖς τούτων ἀποβιώ σεσιν· οὐ ξένον τι κρίνομεν καὶ ἡμεῖς τὰ αὐτὰ πε πονθέναι, καὶ μάλιστα ἐπὶ ἀδελφῷ, καὶ ἀδελφῷ κατά τε φρόνησιν καὶ περιφάνειαν καλλίστω, καὶ οἷον ἐν τάξει πατρὸς ἐπέχοντι τῆς καθ᾽ ὑμᾶς φροντίδος τὴν λόγον. Δεινὸν ὄντως τὸ πάθος, ἀδελφὴ ἐν Κυρίῳ, NOTÆ.

EPISTOLARUM LIB. II. στο ὑμῶν τῆς καρδίας ὁ πληγή καθάπερ vestrum, quasi gladio feriente, perculit. Quid hoc χαίρας τεμνούσης. Τί τουτο; ἐκκαλυπτέον πρόσωπον. Ο κύριος ὁ ἀδελφός, ὡς φασί, ται. Ωχετο ἀνὴρ ἀγαθός, ἐσβέσθη ὁ ὀφθαλ · γένους, ἀπέπτη τὸ παραμύθιον ὑμῶν· ὀρ ὲν οἱ παῖδες οὓς ἤνεγκεν· ὀρφανὴ δὲ καὶ ἐν ταῖς ἀδελφαῖς, οὐκ ἔχουσα ποῦ ἐρείσης τὴν κλάζουσαν, ἢ ποὺ ἀποβλέψοις περιστατουμέ λ᾽ ἵνα τί ἐπὶ πλεῖον ἐλεεινολογοῦμεν τὸ πάτὸς θεοφιλῇ ἡμῖν ὁ λόγος, πρὸς συνετήν, πρὸς α, πρὸς πολύπειρον, πρὸς ἔμπλεων τῇ θείᾳ δυναμένην καὶ ἄλλους σωφρονίζειν τῷ καθ᾿ ὑποδείγματι. Εκβαλε ἐκ τοῦ ἀγαθοῦ θησαυ5 καρδίας σου τὸν πνευματικὸν πλοῦτον, τὰ κ τῆς παραμυθίας, ἐπαρχοῦσα σαυτῇ τε καὶ ελφαῖς. Ἴσμον γὰρ ὅτι κακείνων ήψατο ἐξ λύπη· ἐπεὶ καὶ τῆς κυρίας ἡγουμένης· ἀλλὰ ὅλου τοῦ γένους, προσθείην δ᾽ ἂν καὶ αὐτῆς γκλήτου. Τίς ἐπ᾿ αὐτῷ μὴ ἐπιστενάξεις; τις αταγάγοι δάκρυα; οὔπερ καὶ ἡμῶν τῶν τα καίπερ οὕτω φιλοσοφούντων, ήψατο ἡλόπη. πειδὴ ἀπεβλέψαμεν ὅτι οὐδεὶς εἰς γέννησιν η οὐχὶ καὶ ἐκδημήσεις τῶν ἐνθένδε· καὶ τοῦτο προπάτορος ἡμῶν ᾿Αδάμ μέχρι τοῦ δεύρο έναν ἡγησάμεθα ἐπὶ τῷ συμβεβηκότι· ξένον ἶεν, εἴπερ ἡ θεοσύνθετός σου καρδία ενέγκοι τως, ὑποτύπωσις γενομένη σὺν τῇ κυρίᾳ καθα ῃ, ταῖς τε ἀδελφαῖς, καὶ πάση τη συγγρα υ κατὰ τὸ εἰωθός σοι εὐψυχῶς πάντα, μελως καθ' όσον ἐνδέχεται ἐπικουροῦσα καὶ αν τοῦ ἀδελφοῦ, εἰς τὸ μὴ ἐρήμην καταδρα ὺς ἐφεδρεύοντας, ἐν ταῖς περιστάσεσι τῶν ν. Φρόντισον οὖν ὅσον δυνατόν, καὶ τῆς τι χῆς τοῦ ἀγαθοῦ ἀνδρὸς ἐκείνου· ὅτι καὶ μετὰ βοηθοῦνται παρὰ τῶν ζώντων οἱ ἐκδεδημη καὶ ἁπλῶς τὰ πάντα ἐν πᾶσιν οἴδαμέν σε εὖ ιθαι, καὶ στρατηγεῖν τὸν λογισμὸν μᾶλλον, ηγεῖσθαι ὑπό τῆς ἀθυμίας καὶμοχθηρίας. Εἰς ο τοῦτο καὶ τὸν ἀδελφὸν Ἀθανάσιον ἀπεστάλ ἐπιδεικνύντες τὸ περιπαθὲς ἡμῶν πρὸς τὸν καὶ πρὸς τὴν ὑμετέραν τιμιότητα ἐπικαμ ὃν ευχόμεθα τάχιον ἀποδέξασθαί ἀγαθὸν τῆς εὐχαρίστου ὑμῶν ὑπομονῆς γιγνόμενον. – Ολβιανῷ πατρικίῳ. [ωκδ'.] est? retegenda enim est persona. Dominus frater, ut aiunt, obdormivit. Abiit vir bonus, exstinctus est oculus familiæ, avolavit consolatio vestra: patre orbati sunt filii quos genuit: orbata et tu ipsa cum sororibus, non habens ubi manum figas titubantem, nec quo periculis obsessa, respicias. At quorsum ærumnam pluribus deploramus? Ad Dei amantem nobis sermo est, ad intelligentem, ad prudentem, ad multa expertam, ad divina scientia plenam, quæ et alios possit suo ipsius exemplo emendare. Exprome de bono thesauro cordis tui spirituales divitias: consolationis remedia, et tibi ipsi, et sororibus suppedita. Scimus enim has quoque pari affectas esse tristitia: quemadmodum et domina præposita, quin et tota familia, addiderim autem, et senatus ipse. Quis illius causa non ingemiscat? quis lacrymas non fundat? quando et nos humiles, qui sic philosophamur, tetigit tamen dolor. Verum postquam perspeximus neminem nasci qui hinc itidem non exeat, idque a primo usque parente Adam ad nostram hanc ætatem; nihil singulare arbitrati sumus in eo quod accidit, singulare potius fuerit, si sapiens cor tuum cum gratiarum actione hoc ferat; ita ut exemplo sis, perinde ac domina præposita tum sororibus, tum sororum liberis, cognatorumque universæ familiæ. Dispone, ut solebas, tranquillo animo omnia, magno quoad feri potest consilio, fratris quoque domum adjuvans, ne ope destituta in eos incurrat, qui insidias struunt in adversis hominum rebus. Curam igitur, quoad potes, habe anima boni illius viri: quoniam etiam post mortem a viventibus adjuvantur qui vita functi sunt. Denique omnia in omnibus novimus te recte disponere, ac potius rationem sequi ducem, quam a mœrore et molestia regi. Hac enim de causa fratrem etiam Athanasium misimus, dolorem nostrum testantes erga defunctum, et affectum erga reverentiam vestram: quem optamus brevi reducem, bonumque grate patientis vestre, nuntium recipere. CCVII. – Olbiano patricio. Ut in magistratu pie ac sancte, et uti Christianum decet, se gerat. νος ὁ θεοφιλὴς ἀνὴρ καὶ περίδοξος νοτάριος ρίαν ἡμῖν κεκομικώς παρὰ τῆς πανευφήμου βοήτου ὑμῶν ὑπεροχής, απήτησε τὸν ἀντα- · ἐγγράμματον ἡμᾶς ποιήσασθαι, ὡς τοῦτο της τῆς μακαριότητος ὑμῶν. Ἡμεῖς δὲ πεπεικότες ὑπείκειν ἐν τοῖς φιλικοῖς καθή· χαράττομεν τήνδε τὴν ἐπιστολήν πρῶτον νοσαγορεύοντες τὰ εἰκότα οἱ εὐτελεῖς, αὐτὸ Georgius vir religiosus insignisque notarius cum salutationem nobis attulisset ab omni laude prædicanda et celeberrima celsitudine vestra, postulavit ut mutuam salutationem scriptis litteris redderemus, tanquam id beatitudo vestra præciperet. Nos vero cum animum induxerimus in amicitiæ officiis obtemperare, hanc epistolam exaramus: primum quidem salutantes, ut a nobis tenuibus ΝΟΤΑ. a cod. Reg. σι.

fieri par est, atque hoc ipsum approbantes ac su- τοῦτο ἀποδεχόμενοι καὶ ὑπεραποδεχόμενοι, ότι γλί perapprobantes, quod vocem nostram audire cupit, qui miselli sumus et peccatores. Etenim hoc argumentum est pietatis non vulgare, quod celsitudine sublimis ad humilium vocem inflectitur, ac præsertim hoc tempore, quando plerique etiam valde amicos homines aversantur, ne dicam obscuriores: deinde commonefacientes, ut cum moderatione præsitis et subditos divine regatis. χεται τῆς φωνῆς ἡμῶν ἀκοῦσαι οἰκτρῶν ὄντων καὶ ἁμαρτωλῶν. Καὶ γὰρ εὐσεβείας δεῖγμα τοῦτο οὐ τὸ τυχόν, ὅτι ὁ ὑψηλὸς τῇ ὑπεροχη πρὸς τὴν τῶν τα πεινῶν φωνὴν ἐπικάμπτεται, καὶ μάλιστα ἐν τῷ παρ όντι καιρῷ, οπότε αποτροπάδην οἱ πολλοὶ, καὶ τοὺς ἄγαν φίλους ἔχουσι, μὴ ότιγε καὶ τοὺς ἀφανεστές ρους· ἔπειτα ὑπομιμνήσκοντες μεθ᾽ ὑποστολῆς ἐρ χειν, καὶ διέπειν τὸ ὑπήκοον θεοπρεπώς. Εἰ γὰρ πᾶσα ἀρχὴ καὶ ἐξουσία ἀπὸ Θεοῦ ἐστι τ ταγμένη, ἀποστολικῶς εἰπεῖν, δηλονότι ὁ ἄρχων τ ὁ ἐξουσιάζων θεοτελῶς ὀφείλει διεξάγειν τὸν ὑπὸ χεῖρα λαόν· τοῦτο μὲν ἐν ἀδεκάστοις κρίμασι τῶν ὁ ταῖς διαδικασίαις ἀμφισβητουμένων· τοῦτο δὲ καὶ ἐνευμενεῖ καὶ εἰρηνικῷ προσώπου ὀπτάνεσθαι τους Nam si omnis principatus et potestas a Deo est ordinata, sicut Aloquitur postolus ", perspicuum est eum, qui principatum et potestatem obtinet, Dei more populum sibi commissum regere debere tum ut incorrupta sint ipsius judicia in iis quæ in disceptationem et controversiam veniunt: tum ut benigno pacatoque vultu cernat adeun- προσιόντας, καὶ διδόναι τῇ εὐπροσίτῳ παραδοχή θάρ tes, facilisque aditus fiduciam det eloquendi quod opus est. Mendicus enim, ut aiunt, non sustinet minas. Dehinc ad mendici et abjecti res descendere, et castigare quidem ubi necesse est, castigare autem non per iram, sed studio emendationis, absque perturbatione animi; neque per verberum frequentiam: quod enim immite est, Deo non placet sed judicium adhibeat, quantum satis est, ut quod extra disciplinam est revocet, correctionemque efficiat, sicut filio pater, et sicut medicus ægroto. Ac beatus ille qui ad hunc modum vel civili præest imperio vel militari. Nam et Moyses Dei famulus populum regens, et Jesus filius Nave copias ducens, multique non solum regum, sed judicum et principum, qui vel ante legem, vel sub lege, vel post gratiam imperarunt, primasque tenuerunt. Domino placuere, quod cum pietate ad ministrarent. Hocigitur exemplo te, laudatissimum et desideratissimum dominum nostrum, præesse cupimus, et oramus, atque inter hos sanctos et admiratione dignos viros recenseri. Nec vero admonitionem nostram sic accipias quasi ab arrogautia profectam, sed potius tanquam a charitate; quoniam amamus te, qui Deum amas, et amicitiæ argumentum est, utilia ei qui amatur, loqui: quod ostenderunt humiles litteræ nostre. Tribuat autem nobis bonus Deus noster, ut coram in colloquium tandem aliquando veniamus, et bonis quæ in te sunt perfruamur: ut quæ fama et audito non exhibet coram hæc oculata cognitio demonstrans, paratiores nos reddat capacioresque ad amicam conjunctionem: quando quidem a bono tabellario didicimus, pietatem tuam non paucis egregiis facinoribus insignitam, quam utinam Dominus ut pupillam oculi, noxias omnes injurias superantem custodiat, servetque ad ipsius regnum quod in cœlis est. Antonio episcopo. σος φθέγγεσθαι τὸ παριστάμενον. Πτωχός γάρ, φησίν, οὐχ ὑφίσταται ἀπειλήν. Εἶτα καὶ περὶ τὸ πτωχή μέρος καὶ τεταπεινωμένον ἐπικάμπτεσθαι, καὶ τα· δεύειν μὲν ὁπηνίκα ή χρεία αναγκάζει· παιδεύει δὲ μὴ ἐν θυμῷ, ἀλλὰ σκοπῷ διορθώσεως αταράχως μηδὲ ἐν πολλαῖς μάστιξι τὸ γὰρ ἀπηνὲς ἄφιλο Θεῷ ἀλλ' ἐγκεκριμένως, καὶ ὅσον τὸ ἀπαίδευτο ἀναστείλαι, καὶ τὸ διορθωτικὸν περιποιήσασθαι· εκ πατὴρ παιδί, καὶ ὡς ἰατρὸς τῷ κάμνοντι. Καὶ με κάριος ὁ οὕτως δημαγωγῶν καὶ στρατηγών. Επειδή καὶ Μωσῆς ὁ θεράπων τοῦ Θεοῦ ἀρχικός, καὶ Ιησούς ὁ τοῦ Ναυῆ στρατηγός, καὶ πολλοὺς ἔστι φάναι, όσοι οὐ μόνον ἐν βασιλεῦσιν, ἀλλὰ καὶ κριταῖς καὶ έρ χουσι, καὶ πρὸ νόμου, καὶ ἐν νόμῳ, καὶ κατὰ τὴν χάριν ἀρχαίζοντες καὶ πρωταρχοῦντες, εὐηρίστησαι τῷ Κυρίῳ σὺν εὐσεβείᾳ ἀναστρεφόμενοι. Ταύτη δε οὖν καὶ σὲ τὸν πανεύφημον καὶ ἐπιπόθητον ἡμῶν Δεσπότην φιλοῦμεν καὶ αἰτοῦμεν διέπειν· καὶ τού τοις δὴ τοῖς σεσωσμένοις καὶ ἀξιαγάστοις εναρίθμιου γενέσθαι. Καὶ μή τοι δέξῃ τὴν ὑπόμνησιν ἡμῶν ὡς αὐθαδιασμόν, ἀλλ' ὡς ἀγαπητικόν τρόπον· ἐπειδὴ φιλοῦμέν σε φιλοῦντα τὸν Θεὸν, καὶ φίλου δείγμα, τὰ ἐπωφελῆ φθέγγεσθαι τῷ φιλουμένῳ· όπερ δέδειχν το αὐτολές ἡμῶν γράμμα. Αξιώσεις δὲ ἡμᾶς ὁ ἐγε θὸς Θεὸς ἡμῶν καὶ εἰς τὴν κατ' ὀφθαλμοὺς ὁμιλία ὀψέ ποτε ἐλθεῖν, καὶ ἀπολαῦσαι τῶν ἐν σοὶ καλῶν· ἵνα ὅσα ὁ λόγος τῆς ἀκοῆς οὐ παρίστησι, ταύτ αὐτοπτικὴ ἱστορία ὑποδείξασα ἐνεργεστέρους ὑμᾶς καταστήσεις τῆς φιλικῆς ἀνακράσεως· ἐπειδήπ ἐξεδιδάχθημεν παρὰ τοῦ χρηστού γραμματοφόρου, οὐκ ὀλίγων κατορθωμάτων κεχαρακτηρίσθαι την εὐσέβειαν ὑμῶν· ἣν καὶ διασώσειεν ὁ Κύριος ὡς κόρην οφθαλμοῦ, ὑπερθέουσαν πάσης βλαπτική; ἐπηρείας, καὶ σώσειεν εἰς τὴν βασιλείαν αὐτοῦ τὸ ἐπουράνιον. Αντωνίῳ ἐπισκόπῳ. [ωκέ.] Studium ejus erga Christi confessores prædicat: tum metropolitæ Synadorum, et quorumdam aliorum mortem ΣΗʹ nuntiat. Πρέπουσαν προσφώνησιν ή πατρική σου άγνωστ ΝΟΤΕ. Decenti compellatione nunc usa est paterna san83 Coloss. 1, 16. In cod. Reg. σια'.

EPISTOLARUM LIB. II. ctitas tua non propter nos humiles, absit; novimus enim ipsi quales simus, utpote miseriores üs qui postremum virtutis gradum sortiti sunt; sed propter omnes divinos patres et confessores, velut bonus quidam nuntius alloquia deferens nosque omnes charitatis affectu devinciens. Hoc certe justum et conveniens, eos qui alio dispersi sunt propter verbum Dei, et testificationem unigeniti ejus Filii Domini nostri Jesu Christi, colloqui mutuo per litteras, et spiritualiter per commonitiones colligari; nec ullatenus per silentium tanquam mortuos reputari. Sic enim scimus beatum Paulum apostolum cum sociis eminus inter se locutus et per commercium sermonis una conspirantes, Evangelium regni Dei annuntiasse universo mundo: in quo nos etiam Spiritus sanctus, etsi audacius est dicere, constituens, mandat: Loquere, inquit, et ne sileas, quia populus meus multus est hic® Et alibi: Sisubiraxerit se, non placebit sibi anima in illo 85. Quocirca formidabile est judicium silentii, in hac præsertim maligna surdidate hæretizantium. Quod quidem sanctitas tua, quemadmodum scripsit, sedulo riteque dum exsequitur, molestias plurimas ab iis sustinet, qui sacrum verbum audire nolunt; sed a Deo pictam Christi, Deiparæ, vel cujusvis servorum ejus imaginem rejiciunt. Perge autem, desideratissime, qqui super candelabrum Verbi, Evangelica voce es positus, lucens in omnibus qui in domo sunt, 36 ut qui oculos aperiunt lumen excipiant; qui vero „sensus occludunt, cæcitatis suæ fructus colligant; et ora utique, ut hoc et nos præstemus, culpaque vacuum præfecture donum reportemus. Scire porro te volumus, unum de luminaribus ad Dominum avolasse; is est sanctissimus metropolita Synadorum; ac prius etiam præclaros fratres et patres, Athanasium Paulopetrii moderatorem, et Joannem rectorem Chalcitæ. Et putant quidem hæretici, numerum succidi confessorum Christi: ignorant autem, æmulatione præcuntium athletarum, augeri potius agmen convolantium, cætumque alas explicantium: Christum vero adhuc dormire, atque aliis quidem januam aperire bonitate ineffabili; aliorum explorare studium proposita patientiæ corona; alios, tanquam probatum aurum, ubique semper assumere ad diadema decoris glo̟- riæ suæ. Hæc tibi a nobis, o beate. Tu vero perge Deum exorare, ut pacem Ecclesiæ suæ largiatur: mala omnia evellens de medio, et nos, qui residui sumus, dignos censeat, qui ad intuitus congressum veniamus, sicut optare te significasti. πεποίηται τὰ νῦν, οὐκ ἐφ' ἡμῖν τοῖς ταπεινοῖς, ἅπαγε· σύνισμον γὰρ ἑαυτοὺς οἷοί ἐσμεν ὡς ἀποδέοντες καὶ τῶν ἐν τῷ ἐσχάτῳ βαθμῷ ἀπονενεμημένων κατά τὸν τῆς ἀρετῆς λόγον· ἀλλὰ τοῖς πᾶσι θείοις τε Πατράσι καὶ ὁμολογηταῖς ὥσπερ τις άγγελος ἀγαθός ἀναγγέλλων τὰ προσαγορευτικά, καὶ συνδέων τοὺς ἅπαντας ἡμᾶς τῷ ἀγαπητικῷ τρόπῳ γε [f. Καίγε τοῦτο.] Τοῦτο δίκαιον καὶ προσῆκον, τοὺς ἄλλους ἀλλαχή διεσπαρμένους διὰ τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ καὶ τὴν μαρτυρίαν τοῦ μονογενούς αὐτοῦ Υἱοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, φθέγγεσθαι ἀλλήλοις τοῖς γράμμασι καὶ συνάπτεσθαι πνευματικῶς τοῖς ὑπομνήμασι· καὶ μηδαμῶς τῇ ἀφωνίᾳ ὡς τεθνεῶτας λελογίσθαι. Τοῦτο γὰρ ἴσμεν καὶ τὸν μακάριον ἀπό στολον Παύλον σὺν τοῖς ὁμοταγόσι θεστολοις ἀλλήλους μακρόθεν φωνοῦντας, καὶ εἰς ταυτὸν ἐρχομένους τῷ συναπτικῷ λόγῳ καὶ τὸ εὐαγγέλιον τῆς βασιλείας Θεοῦ καταγγέλλοντας παντὶ τῷ κόσμῳ· ἐν ᾧ καὶ ἡμᾶς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, εἰ καὶ τολμηρὸν εἰπεῖν, θέμενον παρεγγυά· Λάλει γάρ, φησί, καὶ μὴ σιω πήσῃς, ὅτι λαός μοι πολὺς ἐστιν ἐνταῦθα. Καὶ ἀλλαχοῦ· Ἐὰν ὑποστείληται, οὐκ εὐδοκεῖ ἡ ψυχή μου ἐν αὐτῷ. Ωστε φοβερὸν κρῖμα τῆς σιω πῆς, καὶ ταῦτα ἐν τῇδε τῇ ἐθελοκάκῳ κωφεύσει τῶν αἱρε τιζόντων. Οπερ ἡ ἁγιωσύνη σου καθὰ γέγραφεν ἐνεργοῦσα θεοπρεπῶς πολλοὺς πειρασμούς ὑφίστα. σθαι φαίη παρὰ τῶν οὐκ ἐθελόντων λόγον ὅσιον ένα ηχεῖσθαι· ἀλλ' ἠρνημένων τὴν θεόγραπτον Χριστοῦ εἰκόνας τῆς Θεοτόκου, καὶ οὗτινοσοῦν τῶν θεραπόν - των αὐτοῦ. Μένοις οὖν, τοριπόθητε, ἐπὶ τῆς λυχνίας τοῦ λόγου κείμενος εὐαγγελικῷ προστάγματι, καὶ λάμπων πᾶσι τοῖς ἐν τῇ οἰκίᾳ· ὡς ἂν ἀπλοῦντες τὰς ἄψεις, τὸ φῶς εἰσδέχοιντο· οἱ δὲ μύοντες τὰς αἰσθήσεις, τῆς οἰκείας ἀβλεψίας τὸν καρπὸν δρό ψωντα. Καίγε εύξαιο τοῦτο καὶ ἡμᾶς ποιεῖσθαι, καὶ ἀνένοχον τὸ τῆς προστασίας δώρον ἀπενέγκασθαι. Γινώσκειν δέ σε βουλόμεθα, ὅτι εἷς τῶν λαμπτήρων ἀπέπτη πρὸς Κύριον· οὗτος δὴ ὁ ἁγιώτατος Μητροπολίτης Συνάδων· ἐπεὶ καὶ πρότερον οἱ κλεινοί ἀδελφοὶ καὶ Πατέρες, Αθανάσιος, ὁ τοῦ Παυλοπο τρίου καθηγεμών, καὶ Ἰωάννης ὁ τῆς Χαλκίτου καθα αγαπάς. Καὶ οἱ αἱρετικοὶ μὲν δοκοῦσιν ὑποτέμνεσθαι τὸ ὁμολογητικὸν πλήρωμα τοῦ Χριστοῦ. ᾿Αγνοοῦσι δε, ὅτι καὶ μᾶλλον πληθύνεται ζήλῳ τῶν προηθληκότων συνανιπτάμενον, καὶ τὸ πτεροῤῥυῆσαν τυχον στίφος. Χριστὸς δὲ ἔτι καθεύδει, τοῖς μὲν ὑπανοίγων θύραν χρηστότητι ἀνεκδιηγήτῳ, τῶν δὲ δοκιμάζων τὸν πό θαν ἐν ὑπομονῆς στεφανώματι, τοὺς δὲ καὶ ὡς χρυσόν δεδοκιμασμένον προσλαμβάνων ἑκάστοτε εἰς διάδημα κάλλους δόξης αὐτοῦ. Ταῦτά σοι παρ' ἡμῶν, ὦ μακάριε. Αὐτὸς δὲ ἔτι δυσωπήσειας τὸν Θεὸν, εἰρήνην ἐμποιῆσαι τῇ αὐτοῦ Ἐκκλησίᾳ· ἐκτίλλων πᾶν κακὸν ἐκ μέσου, καὶ τοὺς ὑπολελειμμένους ἡμᾶς ἀξιῶν εἰς τὴν κατ' ὀφθαλμοὺς ὁμιλίαν ἐλθείαν έλα θεῖν, καθὰ καὶ εὐκτικῶς ὑπεδήλωσας. ΣΘ' Διονυσίῳ μονάζοντι. [ωκς'.] GCCIX. Dionysio monacho. Poenitentem, et ad rectæ fidei confessionem reversum, confirmat. Οἱ παρὰ τῶν ἐπιστημόνων ἰατρῶν θεραπευόμεν Qui a peritis medicis curantur deteriorum in8 Psal. ΙΣΧΥ, 13. 85 Hebr. x, 38. 86 Matth. v, 15. ΝΟΤΑ. In cod. Reg.

εἰ μή τι ἄρα ἀγάπης τρόπῳ ἀφοσιούμενοι τοὺς γης σιεύοντας. Ώστε καὶ ἡ ἀδελφικὴ ὑμῶν τιμιότης περ ριττόν τι ἂν εἰργάζετο, παρὰ τοῦ θεοφιλεστάτου ἡμῶν πατρὸς καὶ ἀρχιεπισκόπου του Δυρραχίου ἱαθεῖσα καὶ μὴ ἐμμείνασα, ἀλλ᾽ ἔτι καὶ παρ᾽ ἡμῶν τῶν ὑφειμένων θεραπείαν ἐπιζητούσα. Αλλ' ἐπεὶ ὁ λόγος τῆς ἀγάπης κεκίνηκε νῦν ὑμᾶς ἐπιστείλει, πέπεικε καὶ ἡμᾶς τοὺς οὐδαμινοὺς ἀντεπιστελε ὑμῖν, καὶ συνάψαι πρὸς ἑαυτοὺς τῇ ἀγαπητική δια θέσει. Χρὴ γάρ, καὶ δίχα τινὸς ἀναγκαίου, τοὺς τὸ αὐτὸ ἐπάγγελμα επανηρημένους, καὶ τὸ αὐτὸ οὖν φρόνημα ἀσπαζομένους ἀγαπητικῶς συνανακράσθαι. Καὶ γὰρ διὰ τὸ πληθυνθῆναι τὴν ἀνομίαν, ψυγῆνα τὴν τῶν πολλῶν ἀγάπην, ὁ Κύριος εἴρηκε. Τὸ μα οὖν τῆς ἰατρείας ὑμῶν κατὰ τὸ κεκανονισμένον ὑπὸ τοῦ ἁγιωτάτου ἀρχιεπισκόπου, συντηρείσθω άνισον, Τοῦτο δὲ παραινοῦμεν καὶ ὑπομιμνήσκομεν, με ύφο ζάνειν πάλιν εἰς τὰ ὀπίσω· μηδε πρὸς τὴν ὀλεθρία ὑπόπτωσιν απάγεσθαι διὰ τῶνδε καὶ τῶνδε τῶν για ρισμάτων. Αρκεῖ γὰρ καὶ τὰ πάλαι ἐφ᾽ οἷς καὶ ὀφείλομεν στένειν καὶ ποτνιᾷν εἰς τὸ ἀεὶ, κλαίειν τ καὶ οιμώζειν, ὅτι τῶν ἀδελφῶν ὁμοσχήμων, μετα σθέντων ὡς ἀστῶν ὑψοῦ τῇ ὁμολογία· ἡμεῖς ὑπὸ παγίδα κεκρατήμεθα τῆς αἱρέσεως· κἀκείνων διωκο μένων, ἡμεῖς οἴκοι μένομεν· καὶ τῶνδε ήθληκότων μαρτυρικῶς, ἡμεῖς ἔξαρνοι γεγόναμεν χειρὶ καὶ στό ματι, κάν οὐ καρδίᾳ· καὶ ἄλλων φυλακιζομένων καὶ λιμοκτονουμένων, ἡμεῖς ἐν ἀδείᾳ διήγομεν. Πῶς οὖν οὐκ ἐνθυμητέον ταῦτα, καὶ διὰ τάδε ὀδυρτέον; «Πώς spectione opus non habent; etsi ex charitate ali- νοι, οὐ χρείαν ἔχουσι τῆς τῶν ὑφειμένων ἐπισκέψεως· quos interdum benevolentes non respuunt. Quare supervacaneam rem egit fraterna reverentia tua, cum a Hatre nostro Dei amantissimo archiepiscopo Dyrrachii sanata, non conquievit: sed a nobis etiam infimis et abjectis curationem expetiit. Sed quandoquidem permovit nunc vos charitatis ratio ut scriberetis; persuasit et nobis, qui nihili sumus, ut vobis rescriberenius, nobisque vos charitatis affectu conjungeremus. Debent enim, etsi nulla res cogat, qui institutum idem amplexi sunt, eumdem etiam sensum amplectentes, amanter inter se contemperari. Nam eo quod multiplicata est iniquitas, refrixisse charitatem multorum, dixit Dominus 7. Quod igitur circa curationem vestram a sanctissimo archiepiscopo statutum est, integre β observetur. Hoc vero adhortamur, et admonemus, non fatiscere, ad ea respectantesquæ retro sunt, neque ad exitiosam submissionem his aut illis quibuslibet indiciis abduci. Sufficiunt enim præterita: de quibus gemere, et cum lacrymis deprecari perpetuo debemus, plorare ac lamentari, quod cum ejusdem habitus fratres, velut aquilæ, sursum per confessionem evolarint, nos sub hæresis laqueo detinemur; dumque illi persecutionem patiuntur, nos domi manemus et cum illi usque ad martyrium decertaverint, nos negatores, si non corde, ore tamen manuque, facti sumus: et, aliis in carcere detentis fameque enectis, nos liberi et securi vivimus. Quo igitur modo hæc animo versanda non sunt, vel horum causa non lugen- ἔσομαι, φησὶν ὁ μέγας Βασίλειος, μετὰ Ἰὼβ ὁ μαζί τὴν τυχούσαν θλίψιν μετ᾿ εὐχαριστίας δεξάμεις; πῶς δὲ μεθ᾿ ἑκάστου τῶν ἁγίων, ὁ μὴ τοῖς ἔχουσα αὐτῶν ἐμπολιτευσάμενος;» Ορᾶτε, ἀδελφοί, εκ οἱ φοβερισμοί, οἷα τὰ διαστήματα. Τί, φησίν, ώφε λήσει άνθρωπον, ἐὰν ὅλον τὸν κόσμον περ δέση, τὴν δὲ ψυχὴν αὐτοῦ ζημιωθῇ; Οὐχὶ τοῦ Κυρίου φωνὴ αὕτη; Οὐκοῦν φοβηθῶμεν καὶ τρομέ ξωμεν· καὶ περὶ μέν τι τῶν προτέρων δεηθῶμεν ἔτι τὴν συγχώρησιν· πρός τε τὰ ἑξῆς βαδιούμεθα ὀρθοποδοῦντες, μηδ' όλως σκελιζόμενοι· μηδ' έχει αμφοτέρας ταῖς ἐγνύαις χωλανοῦντες, κατὰ τὸ γεγραμμένον· άλλ εὐθυποροῦντες ἐν ταῖς ἐντολαῖς τοῦ Θεοῦ· τὴν πίστι ἀκραιφνῆ, τὴν πολιτείαν ἀκίβδηλον συντηρούντες· ἵνα κληρονομήσωμεν, οὐκ ἀγροὺς, καὶ ἀμπελῶνας dum? «Quo pacto, ait magnus Basilius, cum Job ero, qui nec minimam afflictionem cum gratiarum actione suscepi? quomodo cum unoquoque sanctorum, qui per eorum vestigia vitam non duxi?» Videte, fratres, cujusmodi sint terrores: quantum intercedat discriminis. Quid proderit, inquit, homini si universum mundum lucretur, animæ vero suæ detrimentum patiatur **? Nonne hæc Domini vox est? Timeamus ergo et contremiscamus: ac de prioribus quidem veniam porro imploremus; in posterum autem recto gressu ambulemus, non vacillantes ullo modo, neque in duas partes, quod scriptum est, claudicantes 89; sed in Dei mandatis recta incedentes, fidem sinceram, vitamque doli expertem conservantes; ut καὶ συχᾶς, καὶ ὅσα τῆς ἐπικήρου καὶ φθειρομένης hæreditatem adipiscamur, non pgrorum et vinearum, et ficorum, et quæcunque sunt morti obnoxiæ et corruptibilis vitæ; sed bonorum quæ promissa sunt, vitæ æternæ, regnique cœlorum. Quod enim contrariis actionibus rependatur merces ipsis contraria, absit ut cogitemnus aut dicainus. Pax vobis, fratres in Domino. Pacifici estote invicem; orate pro nobis fratribus; consolamini. ζωῆς· ἀλλὰ τὰ ἐν ἐπαγγελίαις ἀγαθὰ, τὴν ζωὴν τὴν αἰώνιον, τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν. Τὸ γὰρ ἐπι τίον ἐκ τῶν ἐναντίων πράξεων ἀπάντημα, ἀπείη και ἐννοεῖν καὶ λέγειν. Εἰρήνη ὑμῖν, ἀδελφοὶ ἐν Κυρίῳ Εἰρηνεύετε ἐν ἀλλήλοις· εὔχεσθε ὑπὲρ ἡμῶν τῶν ἀδελφων· παρακλήθητε. 87 Matth. χχιν, 12. 88 Matth. xiv, 26. 89 Hebr. XII, 13.

EPISTOLARUM LIB. II. ΣΙ΄ — Ἰωσὴφ καθηγουμένῳ τῶν Κερα. μέων. [ωκη']. CCX. - Josepho proposito Cerameorum. Josephum ad perseverantiam cohortatur. Et ante adventum boni Sergii, de luctu vestro circa beatum metropolitam audiveramus, fratres honoratissimi: quantum ingemuerimus, addam autem, lacrymati simus, novit occultorum Cognitor. Communis quippe pater erat et vester et noster, fidusque amicus, qualis ab omnibus quæritur, et raro invenitur. Ο quomodo cecidit columna Ecclesiæ inconcussa? quomodo exstinctum est lumen in tenebris commorantium, et splendor vester peculiaris? ob mutuit lingua suaviloqua, abiit mens prudentissima, convulsum est columen fidei, propugnator Ecclesiæ, mellifluus sermo, vox persuadens quidquid denique boni de viro prædicatur et agnoscitur. Et facti sumus, non dico vos tantum, sed omnes ubique orthodoxi, orphani supra præcedentes orbitates. Antecessit beatus hic Pater, subsecutus est alter, simul avolavit alius, omnia prope fidelium lumina occiderunt, paucis admodum relictis. Et tristatur quidem cœlum nubibus circumfusum; tristatur autem in primis nunc Ecclesia, stellis suis sibi detractis. Verumtamen Sol justitiæ assumpsit Patres beato exitu vita functos: et ipse nobiscum usque ad consummationem sæculi" futurum se promisit. Quare licet tristia sint præsentia, læta sunt rursus propter spem, quod Patres nostros apud Deum protectores habeamus, ab alto nos benigne respicientes, ejusque bonitatem ad nostri commiserationem inflectentes. De cætero ad vos convertenda est oratio. Haudquaquam destitutus grex estis, fratres. Egregius enim vir, primus pastor vester, beati Petri apostoli cognominis, jam vos erudivit et iuformavit, et cum adhuc viveret, præpositum vobis præfecit; et quæ debebat, omnia constituit; totoque anno, velut diebus singulis migrans, comparatis ad discessum verbis vos alloquens, perfecte instruxit unumquemque: adeoque optandum est, ut non aliter, ob temporis difficultates, res cucsedant; sed sicut ipse constituit, ita permaneatis et vos, et res ipsæ. Neque tamen, si quid contra evenerit, idcirco abjiciatis vos veritatem; sed, quemadmodum scripto ille precepit, omnia propter Christam arbitremini ut stercora, et in fidei veritatisque defensione non præDeflet obitum metropolitæ. Deinde hunc Καὶ πρὸ τῆς ἐλεύσεως τοῦ καλοῦ Σεργίοτι ήκουτίσθη ἡμῖν τὸ περὶ τὸν μακάριον Μητροπολίτην πένθος ὑμῶν, ὦ ἀδελφοὶ τιμιώτατοι· καὶ ὅσον ἐστε νάξαμεν, προσθείην δ᾽ ἄν, καὶ ἐδακρύσαμεν, οἶδεν ὁ τῶν κρυπτῶν [Cod. Reg. γνώστης.] Επειδή κοι νὸς ὁ Πατὴρ καὶ ὑμῶν καὶ ἡμῶν, φίλος τε πιστός· τὸ παρὰ πᾶσι ζητούμενον καὶ σπάνιον ευρισκόμενον. "Ω πῶς κατέπεσε στύλος τῆς Ἐκκλησίας ἀκράδαντος; πῶς δὲ ἀπεσβέσθη φῶς τῶν ἐν σκότει, καὶ τὸ ὑμέτερον ἰδιαίτατον αύγασμα; σεσίγηκε γλώσσα ήδυςπής, ᾤχετο νοῦς ἐμφρονέστατος· ὑπεσπάσθη ἔρει σμα πίστεως, πρόμαχος Ἐκκλησιῶν, μειλίχιος λου γος, πειθήνιος φωνή· πᾶν ὅσον καλὸν καὶ ᾄδεται περὶ τοῦ ἀνδρὸς καὶ γνωρίζεται. Καὶ γεγόναμεν, οὐ λέγει τὸ ὑμῶν μόνον, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸ τῶν ὀρθοδό των πλήρωμα, ὀρφανοὶ ἐπὶ προλαβούσαις ὀρφανίαις. Προύλαβεν ἴδε ὁ μακάριος Πατήρ· ἐπηκολούθη σεν έτερος· συναπέπτη ἄλλος· σχεδόν πάντες οἱ φω στῆρες τῶν πιστῶν ἔδυσαν, κομιδῆ ὀλίγων ἐναπολειφθέντων. Καὶ στυγνάζει μὲν ὁ οὐρανός, νέφει περιεχόμενος· στυγνάζει δε ότι μάλιστα ἡ Ἐκκλη. σία νῦν, τοὺς ἀστέρας αὐτῆς ἀποβεβληκυῖα. Πλήν ὅμως ὁ τῆς δικαιοσύνης ἥλιος εἴληφε τοὺς Πατέρας [Cod. Reg. αστέρας.] μακαρίω τέλει ἀποβιώσαντας καὶ αὐτὸς ὑπέσχετο ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰ ῶνος ἔσεσθαι μεθ' ἡμῶν. Ωστε εἰ καὶ λυπηρὰ τὰ παρόντα· ἀλλὰ πάλιν περιχαρῆ διὰ τὴν ἐλπίδα, ότι ἔχομεν εἰς Θεόν τοὺς Πατέρας ἡμῶν ὑπερασπιστάς, ἄνωθεν ἐποπτεύοντας ἡμᾶς ἵλεως, καὶ κάμπτοντας G εἰς τὸν περὶ ἡμᾶς οἶκτον, τὴν αὐτοῦ ἀγαθότητα. Λοιπὸν ἐφ' ὑμῖν ἐπιστρεπτέος ὁ λόγος. Οὐ ποίμνιόν ὥστε ἐπορημένον, ὦ ἀδελφοί. Ὁ γὰρ καλὸς ἀρχιποίς μην ὑμῶν, ὁ τοῦ μακαρίου Πέτρου τοῦ ἀποστόλου ὁμώνυμος, ήδη καὶ ἐτύπωσε καὶ ἐστοιχείωσεν, ἔτι τε ζῶν ἡγούμενον ὑμῖν προεστήσατο· καὶ πᾶν ὅτι οὖν ὀφειλόμενον διετάξατο· καὶ ὅλον ἐνιαυτόν, ὡς ἤδη ἀπαίρων καθ' εκάστην ἡμέραν, τοὺς συνταχ τηρίους λόγους ἐπιφωνῶν, - κατήρτισαν ένα κάστιν ἐπὶ εὐχῆς μὲν ἔργον, μὴ κατὰ τὴν δυσκολίαν τοῦ χρόνου, ἄλλως ἀπαντήσει τὰ πράγματα, ἀλλ' ὡς διε τάξατο, διαμεῖναι καὶ ὑμᾶς καὶ αὐτά. Οὐ μὴν εἰ δι' ἐναντίας ἔλθοι, τούτου χάριν προέσθαι ὑμᾶς τὴν ἀλήθειαν· ἀλλὰ καθὼς κἀκεῖνος διετάξατο ἐγγράφως, πάντα σκύβαλα ἡγήσασθαι διὰ Χριστὸν, καὶ μὴ varicemini. προδοῦναι τοὺς περὶ πίστεως καὶ ἀληθείας λό γους. ό Ταῦτα μὲν πᾶσιν ὑμῖν λεκτέον, προηγουμένως δε σοὶ τῷ κυρίῳ καθηγεμόνι· ἐπειδὴ οἷον τὸ ἄρχον, καὶ τὸ ἀρχόμενον πέφυκε γίνεσθαι. Καί γε ἅπαξ ἐαλώκαμεν ἐπὶ τῇ αἱρετική κοινωνίᾳ, φειδοῖ τῶν ὁρωμένων· μὴ πάλιν, δεόμεθα καὶ ὑπομιμνήσκου ** Matth. xxvш, 20. Hæc omnibus quidem vobis dicenda; sed tibi potissimum domnino præposito; quia quales sunt qui præsunt, tales esse solcnt et subditi. Et quidem semel deprehensi sumus in hæretica communione, propter studium rerum visibilium: ne iterum, In cod. Reg. σιγ. ΝΟΤΕ.

oramus et admonemus,propter monasteria, vineas- μεν, διὰ μοναστήρια, ἀμπελῶνας τε καὶ ἐλαιῶνας que et oliveta et ficeta, quæ nos postmodum sicut patres nostri relicturi sumus, et relicturi in 880cula. attentum instituti nostri studium negligamus, polluamurque heterodora communione, prava exempla hinc inde circumspicientes. Non ista nobis auxilio erunt tempore mortis, in hora judicii; sed bona conscientia, et inculpabilis conversatio. Atque hæc nos sic hortamur, non tanquam velimus grave aliquid vos pati, sed quod tanquam fratres fratribus opem ferre cupiamus, prout mandato præceptum est. Etenim miseret nos, compatimurque domino Gregorio, spirituali fratri nostro, ut qui prospere jam consenuerit, talisque sit qualem nostis, tum ex carnis officiis, tum ex spiritualibus recle factis: quique Christum imitatus paternas subire omnia maluerit, quam adversus paternas definitiones quidquam perpetrare. Donetur vobis per gratiam pax Dei, quam sanctis apostolis suis ad coelos abiens impertiit; quinetiam et mutua inter vos dilectio. In hoc enim, ait, cognoscent omnes quia discipuli mei estis, si dilectionem habuerilis ad invicem 1. Bono sis animo, domine preposite, et ipse dominus Gregorius; tum et cæteri omnes ex ordines; universi tristitiam refugientes, et tanquam novum quiddam iter, spirituale certamen vestrum obeuntes: pro nobis etiam humilibus orantes meliora et viciniora saluti”. Euphemio Sardensi. Abstinere a sacris functionibus debere eos, Tu quidem, o beate, consueta utens humilitate, nos inhonoratos verbis efferre non desinis. Nos vero plane te novimus et basim verbi esse, et firmamentum Ecclesiæ: maximeque hoc tempore, quando deseruerunt nos hi atque illi conspicui Patres, gloria orthodoxorum; tuque velut fax prope unica discurris, prælucens iis qui in urbe remissiores sunt: multos illuminans, lucis inopia cæcutientes, plures ad Deum adducens, per exuberantem, fluminis cujusdam instar, mellifluam doctrinam tuam. Verum tu nobis porro conserveris, vir desideratissime, imo Ecclesiæ universæ, ad stabilimentum, divinamque exsultationem. De presbytero autem, de quo significari jussisti, quomodo se habeat, et quod redemptus sit a captivitate barbarica, scimus et nos, singula ab ipsomet edocti. Sed vir iste nec vult, nec patitur, ex norma inter nos recepta se corrigi. Nosti enim, Deo dilecte, communi calculo confessorum, qui aut adhuc superstites sunt, aut paulo ante ad Dominum abierunt, statutum esse, ut sacris initiati, qui semel in hæretica communione deprehensi fuerint, a sacra functione penitus arceantur, quoad videlicet superna Providentia nos respiciat. Et quomodo ca1 Joan. XIII, 35. • Hebr. vi, 9. In cod. Reg. σιδ'. καὶ συχῶνας, ὰ μικρὸν ὕστερον καὶ ἡμεῖς ὡς οἱ πατέρες ἡμῶν καταλείψομεν εἰς αἰῶνας, προδώμεν τὴν ἀκρίβειαν τοῦ ἐπαγγέλματος, καὶ χρανθῶμεν τῆ ἑτεροδόξω κοινωνίᾳ, τὰ σκαμβά ὑποδείγματα κύκλο θεν περιβλέποντες. Οὐ προστήσεται ἡμῖν ἐν καιρῷ θανάτου, ἐν ὥρᾳ κρίσεως εἰς βοήθειαν ταῦτα· ἀλλὰ τὸ χρηστὸν συνειδός, καὶ ἡ ἀκατάγνωστος πολιτεία. Καὶ ταῦτα οὐχ ὡς βουλόμενοι ὑμᾶς πάσχειν τι δει· νὸν, προτρεπόμεθα· ἀλλ' ὡς ἀδελφοὶ ἀδελφοῖς βοη θεῖν προαιρούμενοι κατὰ τὴν κελεύουσαν ἐντολήν. Ἐπεὶ καὶ κατελεοῦμεν, καὶ οἰκτείρομεν τὸν κύριον Γρηγόριον τὸν πνευματικὸν ἡμῶν ἀδελφόν, ὡς ἔδη λιπαρώς γεγηρακότα, καὶ τοιοῦτον ὄντα οἷον ἴστε, ἀπό τε τῶν σαρκικῶν καθηκόντων, καὶ ἀπὸ των πνευματικών κατορθωμάτων· εἰ καὶ ὅτι χριστομιμήτῳ ταπεινώσει οἴσειν πάντα προέκρινεν, ἡ τι ἐναντίον τῶν πατρικῶν ὁρισμῶν διαπράξασθαι. Τα ρισθείη ὑμῖν ἡ εἰρήνη τοῦ Θεοῦ, ἡνπερ ἐπεφθέγξατο τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ ἀποστόλοις ἀπαίρων ἐν οὐρανοῖς· ἀλλὰ μὴν καὶ ἡ εἰς ἀλλήλους ἀγάπη. Ἐν τούτῳ γάρ, φησί, γνώσονται πάντες ότι ἐμοὶ μαθηταὶ ἐστὶ, ἐὰν ἀγάπην ἔχητε ἐν ἀλλήλοις. Εὐθύμα, ὁ κύριος ὁ ἡγούμενος, αὐτὸς ὁ κύριος Γρηγόριος· εἶτα εἰς ἕκαστος τῶν ἑξῆς· ἀνανεύοντες ἅπαντες ἀπὸ τῆς λύπης, καὶ ὁδοποιοῦντες ὥσπερ νέαν τινὰ ὁδὸν τὸν πνευματικὸν ὑμῶν ἀγῶνα· προσευχόμενοι καὶ περὶ ἡμῶν τῶν ταπεινῶν τὰ κρείττονα καὶ ἐχόμενα σωτηρίας. ΣΙΑ΄ Εὐφημίῳ Σάρδης. [ωλέ.] qui cum hæreticis communicaverant. Σὺ μὲν, ὦ μακάριε, τῇ συνήθει ταπεινοφροσύνη χρώμενος οὐ διαλιμπάνεις αποσεμνύνειν ἡμᾶς τοὺς ἀγεράστους. ῾Ημεῖς δέ σε ἴσμεν, ὡς ἀληθῶς, καὶ κρηπίδα τοῦ λόγου, καὶ ἔρεισμα τῆς Ἐκκλησίας· καὶ μάλιστά γε ἄρτι, όπηνίκα ἀπολελοίπασιν ἡμᾶς ὁ δεῖνα καὶ ὁ δεῖνα, οἱ διαφανεῖς Πατέρες, τὸ κλέος τῶν ὀρθοδόξων, καὶ ὡς εἰς σχεδόν πυρσός ὑπερλάμ πων τῶν ὑφειμένων διαθέεις τῶν ἐν ἄστει· πολλούς μὲν φωτίζων μυωπάζοντας ἐκ φωτολειψίας, πλείους δὲ προσάγων τῷ Θεῷ διὰ τῆς ἐπικλυζούσης, οἷον ρεύματί τινι μελισταγούς διδαχῆς σου. Αλλά φυλαχ θείης ἡμῖν ἔτι, ὦ τριπόθητε· οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ πάση τῇ Ἐκκλησίᾳ, εἰς στηριγμόν τε καὶ θεῖον ἀγαλλία μα. Περὶ δὲ οὗ πρεσβυτέρου ἐκέλευσας σημανει ε τως καὶ οὕτως, εἶναί τε καὶ ἐκλελυτρώσθαι τῆς βαρ βαρικῆς αἰχμαλωσίας, σύνεσμεν πρὸς αὐτοῦ τούτου ἕκαστα ἐκμεμαθηκότες. ᾿Αλλ' ὁ ἀνὴρ οὐ βούλεται, εἶτ᾽ οὖν οὐκ ἀνέχεται, τῷ καθ᾿ ἡμᾶς τύπῳ καν νίσθαι. Οἶσθα γάρ, θεοτίμητε, ότι κοινῇ ψήφῳ τῶν τε ὅτι ὑπὲρ γῆν ὄντων, καὶ τῶν ἔναγχος έκδημη σάντων πρὸς Κύριον ὁμολογητών, τοὺς ἀπαξ καλω κότας τῇ αἱρετική κοινωνία ἱερωμένους εὶρχθαι τῆς ἱερουργίας, διώρισται, έως δηλονότι καιροῦ ἐπισκο πῆς τῆς ἄνωθεν προνοίας. Καὶ πῶς ἂν δυνηθείημα NOTE.

EPISTOLARUM LIB. II. λῦσαι τὸν κανόνα, καὶ διὰ τῆς τοῦ ἑνὸς παραδοχῆς nonem violare possimus, ac per susceptionem unius, νόμον ἐπὶ ἅπαντας τοὺς προειρημένους ἀποῖσαι, κἂν τούτῳ ὑπεναντία μὲν δρᾶσαι τῷ θείῳ ἡμῶν καὶ πρωτάρχῳ καθηγεμόνι· ότι μηδὲ ἁπλῶς αὐτὸς τοὺς τοιούτους εὐλογεῖν κοινὴν βρῶσιν ἀνέχεται. μὴ ὅτι με πλέον τί ἐνεργεῖν ἱερατικῶς· τοὺς ἄλλους τε τῶν ὁμολογητών σκανδαλίσαι, καὶ ὑποῖσαι διχόνοιαν τοὺς ἀκριβείας αντεχομένους; Κάν τινες ἴσως ἔφθασαν τῇ κατ' αὐτοὺς διακρίσει διὰ τὸ στενὸν τοῦ χρόνου, καὶ τὸ τῶν ἐπιζητούντων αναγκαστικόν, τινὰς τῶν πρεσβυτέρων μετὰ τὴν ἐπιτιμίαν ἀπολελυκέναι· ἡμῖν δὲ οὐδαμῶς τοῦτο κατεργάσασθαι ἄτερ τοῦ προέδρου· ὅτι καὶ νομι στέον εὖ ἔχειν τὸν λόγον τῆς καθείρξεως. Ποῦ γὰρ φανείη τὸ διάφορον τῶν προδωσάντων τὴν ἀλήθειαν, καὶ μὴ; τῶν γενναίως ἐνηθληκότων, καὶ μηδαμῶς ελομένων ὑπὲρ τοῦ καλοῦ τληπαθεῖν; Καὶ ποὺ ὁ Χριστὸς καὶ ὁ Βελίαλ, τὸ φῶς καὶ τὸ σκότος· εἴπερ ἀναμίξ τὰ πάντα, καὶ πρὸ κρίσεως συνοδικῆς, κρέα σις· καὶ πρὸ εἰρήνης, εἰρήνη; ᾿Απόμοπον τοῦτο, ὦ Πατέρων κρατιστε, ὡς ἡμῖν γε δοκεῖ· εἴποιμεν δ' ἂν καὶ τῇ ἀληθείᾳ. Αρκετόν γε τῷ τοιούτῳ ἡ ἐπι τιμία αὕτη ἡ ὑπὸ τῶν πλειόνων, ὥς φησιν ὁ ᾿Απόστολος, ὡς ἂν μὴ τῇ περεσσοτέρᾳ λύπη καταποθῇ ὁ τοιοῦτος. Οὐ μὴν προακτέον εἰς τὸν ἀφ' οὗ εἴρχθη διὰ τὴν παράβασιν βαθμόν, ἕως τοῦ δέοντος και ροῦ· ἵνα καὶ τὸ τοῦ πλημμεληθέντος εἶδος ἔτι κολάζοιτο παραπληκτιώτερον, καὶ ὁ τῆς ὑγιώσεως τρόπος ὑποφαίνοιτο διὰ τῆς προλήψεως τὸ ἱκανὸν ἔχων. Εἰ καὶ ὅτι ἐξαίρετα τινα κατ' απορίαν, μὴ παρόντος c σεσωσμένου, συγκεχώρηται δρῶν ἱερατικῶς, ἃ καὶ συνεπίσταται ἡ τελειότης σου, ὁ ήδη εἰργμένος ταύ τη. 'Αλλ' οἷον όδε ὁ πρεσβύτερος καὶ πρὸ τῶν [Cod. Βeg. τῆς] Βαρβάρων πεπραγμένα αὐτῷ συννοῶν, καὶ ὡς πολλοὺς τῇδε ἐφώτισε, καὶ δεῖν, φασί, διὰ πάντα ταῦτα λελυμένον εἶναι, οὐκ ἠνέσχετο ὑπελο θεῖν ὁμοιοπαθῶς τοῖς ἐνταῦθα εἰρχθεῖσι· διό παρα κεχωρήκαμεν αὐτῷ τὰ κατ' αὐτὸν, ὡς ἂν διακρίνοιτο πρᾶξαι· οὔτε λύσαντες, οὔτε εἱρξαντες. Ερρωσο ἐν Κυρίῳ, ὑπερεύφημε, ἡμεῖς του και οι μεθ' ἡμῶν αδελφοὶ πλεῖστα προσαγορεύομεν. ☑(7). 1 – Ιωάννη Γραμματικῶ. [ωλς'.] legem eamdem ad omnes jam abstentos transferre; atque hac in re, contraria agere divino et primario moderatori nostro (quippe qui tales ne communem quidem cibum benedicere patitur; nedum ut amplius quidpiam sacerdotalis muneris exsequantur), reliquis etiam confessoribus scandalo esse, et dissensionis causam præbere iis, qui accuratam retinent disciplinam? Etsi autem jam aliqui fortasse tale de illis tulere judicium, propter temporis angustias, et flagitantium violentiam, ut presbyteros quosdam per pœnitentiam absolverent: nobis tamen nullo modo id fieri placet injussu antistitis: quia prohibitionis causam legitimam esse, censere debemus. Ubi enim eluceret discrimen illorum qui veritatem prodiderunt, et eorum qui non prodiderunt? eorum qui certamen strenue sustinuerunt, et eorum qui nec boni honestique studio dura perpeti voluerunt? Et ubinam Christus et Belial, lux et tenebra, si confusa sunt omnia: et ante synodicum judicium, judicium; et ante pacem, pax? Vitandum hoc, Patrum optime, ut nobis quidem videtur, dixerim autem, etiam veritati: Sufficit illi qui ejusmodi est, objurgatio hæc quæ fit a pluribus, ut ait Apostolus, ne forte abundantiori tristitia absorbeatur qui ejusmodi est. Sed in eum gradum, a quo per prævaricationem decidit, restituendus non est ante idoneum tempus; ut et qui deliquit, severius adhuc puniatur; et sanationis modus id quod satis sit, per anticipationem habuisse videatur. Quanquam peculiaria quædam ob inopiam, quia innoxius aderat nullus, sacerdotis ritu obire permissus est (quod et perfectioni tuæ notum est), is ipse qui nunc prohibetur. Verum, quia hic presbyter, intelligens quas apud Barbaros egerat, el quod multos ibi baptizasset, quodque propter hæc omnia absolutione indigeret, recusavit eadem subire quæ qui hic abstenti sunt: idcirco permisimus illi ut res suas pro arbitrio suo ageret, nec solventes illum, nec prohibentes. Vale in Domino, vir laudatissime. Nos, et qui nobiscum sunt fratres, plurimum salutamus. CCXt. Joanni Grammatico (*). Quod adorari debeat imago Christi, non latria coli, sed Christus, qui in ea relative adoratur. Χάριν ὁμολογῶ τῷ ἁγίῳ Θεῷ, ὅτι σου ηκοντίσθην εἰ καὶ ὀψὲ τοῦ καιροῦ τὴν φίλην φωνήν· οὐ γὰρ ἂν εποιμι χάριν εὑρεῖν τῷ ταύτην ἀσυφίλως [cod. Reg. ἀσυφιλῳ προπετείᾳ διακόψαντι] πρότερον διακόψαντι. Αλλ' ἐπειδὴ ὁμοῦ τῇ ἀποσκευῆ τῆς λύπης ή σοφή σου τιμιότης, καὶ τὸν περὶ τῆς σεπτῆς εἰκόνος τοῦ Χριστοῦ λόγον ἀντεξήγαγεν, ἐκεῖνο ἔχω λέγειν, ὦ τριπόθητε, ότι συνηγοροῦσαν, ἀλλ᾽ οὐκ άντηγορούσαν τοῖς πρὸς ἐμοῦ ἀπεσταλμένοις πάλαι τὴν αναγχος σου ἐπιστολὴν συμβαίνουσαν εὗρον. Ομολο "Il Cor. 11, 6, 7. In cod. Reg. σιέ. Gratiam habeo Deo sancto, quod vel sero tandem amicam vocem tuam audierim: nec enim dixerim gratiam habere me ei, qui hanc antea turpiter discidit. At quoniam simul, cum dolorem deponeret sapiens reverentia tua, de veneranda etiam imagine Christi sermonem injecit, hoc habeo dicere, vir desideratissime, patrocinari, non contradicere, et iis quæ a me dudum missa sunt cohærere visam esse proximam epistolam tuam. Confiteris enim, juxta præstitutas tibi propositiunNOTE. (*) Dogmatica.

τια, ὅτι πᾶσα εἰκὼν ἄλλου ἐστι δηλωτική, δηλονότι του πρωτοτύπου· καὶ εἰ χρὴ φάναι κατὰ τὴν γραμ ματικὴν τεχνολογίαν, τοῦτ᾽ ἂν εἴη αναφορικήν, ο καὶ ὁμοιωματικὸν καὶ δεικτικὴν καὶ ἀνταποδοτικόν καλεῖται. Καὶ μὴν οὐχ ὡς ὕλη δεῖν προσάγειν τη Χριστοῦ εἰκόνι τὴν προσκύνησιν· ἀλλ᾿ ὡς αὐτῷ Χρι στῷ· εἴπερ ἡ τῆς εἰκόνος τιμὴ ἐπὶ τὸ πρωτότυπη ἀναβαίνει, υπεξαιρουμένης τῆς ὕλης τῷ τῆς ἐπι νοίας λόγῳ ἐκ τοῦ ἐν αὐτῇ σχηματιζομένου χαρακτή ρος. Καὶ λατρευτώς, ως φής, προσακτέον τὴν προσ κύνησιν τῷ Σωτῆρι Χριστῷ, καὶ πρὸ σαρκός, καὶ μετὰ σάρκωσιν· καὶ πρὸ τῆς εἰκόνος, καὶ δι' αὐτῆς· καὶ οὐδεὶς τῶν εὐ φρονούντων, οἶμαι, ἀντιφέρεσθαι τοῖς ὀρθῶς δεδογματισμένοις. ᾿Αλλὰ γὰρ καὶ τοῖς αύλου τριγώνου, ήτοι μαθηματικού, πρὸς τὸ ἔουλον, οὐκ ἀπεμφαῖνον ἐπεσθαι. Ἐπεὶ καθ᾽ ὑπόθεσιν εἰ ληφθείη λατρευτός ὁ ἥλιος, ἢ τὸ τρίγωνον σχήμα, πρὸ τοῦ τὸν μὲν ἐν ὕδασι πάλλειν, τὸ δὲ πρὸ τοῦ ἐν ὕλῃ ὑποφανθῆναι· δηλονότι, καὶ μετὰ τὴν ἐκεῖσε ἔμπτωσιν, ἤτοι συμφυίαν, λατρευτὸν ἑκάτερον. Ο τω γὰρ καὶ τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν ἄρα ρότως υπέδειξας, καὶ μετὰ σάρκωσιν ὡς πρὸ σαρκώ σεως λατρευτὸν εἶναί τε καὶ προσκυνεῖσθαι. Λατρευ τὸς οὖν, ὦ τᾶν, ὁ Χριστὸς ὁμολογουμένως ἀλλ' οὐχὶ culas, omnem imaginem esse demonstrativam al- γουμένως γὰρ κατὰ τὰ προσκευασθέντα σοι λημματ terius, nimirum prototypi: ac, si ex arte grammatica loquendum est, hoc relativum erit, quod similitudinis significativum, et demonstrativum, et repræsentativum appellatur. Quinetiam non ut materiæ tribuendam esse adorationem imagini Christi, sed ut Christo ipsi siquidem honor imaginis asceudit ad prototypum, subducta, per actionem mentis, materia ex charactere qui in ea formatur. Et latris cultu deferenda est, ut ais, adoratio Servalori Christo, et ante carnem, et post incarnationem: et ante imaginem, et per illam: nec sana mente quisquam est, opinor, qui huic recte constitutæ doctrinæ se opponat. Sed et exemplis, vel solis ad aquam vel trianguli immaterialis, hoc est, mathematici, ad materialem, non videtur insisten- υποδείγμασι τοῦ τε ἡλίου πρὸς τὸ ὕδωρ, καὶ τοῦ dum. Quoniam per hypothesim si sumatur, latria coleudum esse solem, et figuram triangularem, priusquam vel ille in aquis micet, vel hæc in materia cernatur: manifestum est, etiam postquam hæc acciderint, vel simul facta fuerint, latria com lendum utrumque esse. Sic enim et Dominum nostrum Jesum Christum apposite ostendisti, ut ante, sic et post incarnationem, latria coli debere et adorari. Latria ergo colendum esse Christum, o amice, in confesso est: at non ita veneranda ejus imago latria prosequenda est, sicut juxta hypothesim, sol aquæ immixtus, at non imago trianguli. triangulus materiæ affixus, at non imago trianguliAttende enim, apud nos Christianos unicam esse latriam, æquam soli sanctæ et consubstantiali Trinitati exhibet universa natura visibilis et invisibilis. Nec fas est venerandam imaginem Christi, latria colendam dicere. Duorum enim alterum: aut id quod latria, sicut illa, colendum sit, Trinitatis latriæ inseri, quod impossibile; quia Trinitati additio inferri nulla potest, jam enim quaternitas foret: aut si non inseratur, sed ipsum per se colendum sit, duas apud nos latrias doceri: quo quid a nobis expeterent græcizantes Iconamachi, quam ut inde ostenderent, nos, admissa duplici latria, creaturam præter Creaturem colere, Arianorumque impietati nihil concedere? Adoranda igitur est imago Christi, at non deferenda illi latria, sed Christo, qui in ea adoratur, juxta consequentiæ rationem: quoniam hæc duo sunt, imago et prototypum; et discrimen est, non in hypostasi, sed in essentia. CCXIII. — Michaeli Syncello Hagiopolitano. όπερ ἀδύνατον ἡ σεπτὴ αὐτοῦ εἰκὼν λατρευτή, ὥσπερ καὶ ὁ ἥλιος καθ᾽ ὑπόθεσιν συμμιγὴς τῷ ὕδατι, ἀλλ' οὐχὶ ἡ εἰκὼν τοῦ ἡλίου· καὶ τὸ τρίγωνον ὑλωθέν, ἀλλ' οὐχὶ ἡ εἰ κών του τριγώνου. Ορα γὰρ ὅτι μία ἡ λατρεία ἡμῶν τῶν Χριστιανῶν μόνη τῇ ἁγίᾳ καὶ ὁμοουσίῳ Τριάδι προσενηνεγμένη υπό τε πάσης ὁρατῆς φύσεως και ἀοράτου. Καὶ οὐκ ἐγχωρεῖ τὴν σεπτὴν εἰκόνα μ στοῦ λατρευτὴν φάναι. Δυοῖν γὰρ θάτερον· ἡ τὸ κα αὐτὴν λατρευτὸν τῇ τριαδική λατρεία συνεισκρίνειν, ὅπερ ἀδύνατον· ἐπείπερ οὐκ ἐδέχεται προσθήκην τινὰ συνεισοίσειν τῇ Τριάδι· εὑρεθήσεται γάρ του τράς οὖσα· ἡ μὴ συνεισκρινομένου ἐκεῖσε, καθ᾽ ἐαυ τὸ δὲ ὄντως λατρευτού, δύο τὰς λατρείας ἡμῶν δι ματίζειν· καὶ τί ἂν ἄλλο ζητοῖεν Ελλήνιοι (cod. Reg. ελεῖν] Εικονομάχοι πρὸς ἡμῶν, ἡ τὸ ἐντεῦθεν ἀπο δεῖξαι ἡμᾶς τῇ δυϊκή λατρείᾳ λατρεύοντας τη κτίσει παρὰ τὸν Κτίσαντα, καὶ οὐδὲν τῶν ᾿Αρειανῶν Ελέν τους κατὰ ἀσέβειαν; Προσκυνητέον οὖν τῇ εὐαίνε Χριστοῦ, οὐ λατρευτέον· ἀλλὰ τῷ ἐν αὐτῇ προσευ νουμένῳ Χριστῷ, κατὰ τὸν τῆς ἀκολουθίας [ed. Reg. ἀληθείας] λόγον· ἐπειδὴ ταῦτα δύο, εἰκών π καὶ πρωτοτυπον, καὶ ἡ διαφορότης οὐκ ἐπὶ τῆς ὑπο στάσεως, ἀλλὰ κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον. ΣΙΓ - Μιχαὴλ Συγκέλλῳ ᾿Αγιοπολίτη [ωλή.] Laudat illum ob ea quæ Hierosolymis pro veritatis confessione pertulerat, tum nuntiat persecutionem Constantinopoli cessasse. (Baron. an. 845, n. 42.) Scribo nunc ad reverentiam tuam, quando mihi Dei nutu obtigit ut epistolæ ministrum nanciscerer: Αρτι ἐπιστέλλω τῇ τιμιότητί σου, ἐπηνίκα εὐσ δώθη μοι ἐν τῷ θελήματι τοῦ Θεοῦ εὑρεῖν διάκονον In cod. Reg. σις. NOTE.

EPISTOLARUM LIB. II. ἅματος· ἐπεὶ ἔμελλον ἂν ἐξ αὐτῆς τῆς καθ alioquin ex ipsa custodia nostra idipsum facturus ἡμῶν αὐτὸ τοῦτο ποιεῖν, καὶ οὐχ άπαξ, ἀλλὰ καὶ πολλάκις ἴσως· οὐδὲ γὰρ ὅτι ὑμεῖς ἀλἡμεῖς ὑμῶν ἑτεροειδεῖς. Ἀλλ᾿ ὅτι ἐκ μιᾶς τῆς υἱοθεσίας γεγεννημένοι, καὶ τῷ αὐτῷ ρι τῆς εἰλικρινούς πίστεως μεμορφωμένοι, λφοί, καὶ συμπολῖται, κεφαλὴν ἔχοντες τὸν · οὔπερ ὡς σῶμα τελοῦντες, καὶ μέλη ἐκ ὀφειλέται ἐσμὲν καὶ συγχαίρειν ἀλλήλοις ἐν οἷς, καὶ ἀνιᾶσθαι αὖ ἐπὶ τοῖς λυπηροῖς. Αλλ' ἀλλαχῇ ωρμημένους ὑμᾶς πορεύεσθαι, ήν ἡ φορὰ τοῦ καιροῦ ἐν ἄρκυσιν ἐμπεσεῖν τῶν ατούντων; Τί οὖν ἔστιν εἰπεῖν πρὸς ταῦτα; ησὶ τὸ ἱερὸν γράμμα· Καὶ ὁ ἀγὼν ἦγε τον λ' ἐκεῖ μὲν εἰς τὸ βασιλεῦσαι τοῦ Ἰσραήλ· δέ, εἰς τὸ μαρτυρῆσαι τῇ ἀληθείᾳ· ὡς ἂν τὸ εἰρημένον καὶ τανῦν· Ἐκ Σιὼν ἐξελεύ όγος, καὶ νόμος Κυρίου ἐξ Ἱερουσαλήμ. ούς, ὦ πάμμακαρ [Cod. Reg. μάκαρ.]· Στήθι ὑπομιμνήσκομεν· Δόξασον δὴ τὸν Θεὸν τώματί σου καὶ ἐν τῷ Πνεύματι. Εἰπὶ ς μετὰ τοῦ θεσπεσίου Παύλου· Οἶδα ὅτι τοῦ ἀποβήσεται εἰς σωτηρίαν διὰ τῆς εήσεως καὶ ἐπιχορηγίας του Πνεύματ οῦ Χριστοῦ, κατὰ τὴν ἀποκαραδοκίαν ίδα μου· ὅτι ἐν οὐδενὶ αἰσχυνθήσολλ' ἐν πάση παῤῥησίᾳ ὡς πάντοτε καὶ αλυνθήσεται ἐν τῷ σώματί μου, εἴτε ἧς, εἴτε διὰ θανάτου. Ἐμοὶ γὰρ τὸ ζῆν ς, καὶ τὸ ἀποθανεῖν κέρδος. Ιδε ὁ γλυἴδε ὁ μακάριος συναλλαγμός, βραχείαις θλίαἱ περιστάσεσιν, εἶτ᾽ οὖν πληγαῖς τε καὶ ῥανίτος Θεόν γενέσθαι, καὶ Θεοῦ τοῦ ὄντως ὄντος 1. Εμονώθης τοιγαροῦν, ὡς ἀκηκόαμεν, τμηθεὶς ματι ἀπὸ τῶν ἀγαπησάντων τὸν νῦν αἰῶνα· κιώθης πᾶσι τοῖς ἀντεχομένοις τοῦ τῆς ἀληθείας Εντευθέν σε ὁ χορὸς τῶν μαρτύρων 5 χεῖρα προτείνει ἐλεῖν ὁμόχρον. ". eram, nec semel modo, sed bis etiam ac sæpius fortasse: neque enim, quia exteri vos estis,idcirco a vobis specie discrepamus. Sed cum ex una adoptionis matre geniti simus, et eodem sincere fidei charactere insigniti, et fratres, et concives, caput habentes Christum, ut qui ipsius corpus sumus, et membra de membro ": congaudere (inter nos debemus in prosperis, angique pariter in adversis. Verum quomodo vos, cum alio profecti essetis, impulit temporum violentia, utin eorum qui rerum hic potiuntur, retia incideritis? Quid ad hae dicemus? nisi id quod sacra Scriptura ait: Et multitudo duxit Jehu 95, sed illic quidem ad regnum Israel; hic vero ad testimonium veritatis, ut nunc etiam impleatur quod dictum est: De Sion exibit sermo, et lex Domini de Jerusalem ". Huc animum adverte, o beatissime: sta fortiter, monemus: glorifca Deum in corpore tuo, et in spiritu ". Dic et ipse cum divino Paulo: Scio quia hoc mihi proveniet ad salutem, per vestram orationem et subministrationem Spiritus Jesu Christi, secundum exspectationem et spem meam, quia in nullo confundar: sed in omni fiducia sicut semper, et nunc magnificabitur Christus in corpore meo, sive per vitam, sive per mortem. Mihi enim vivere Christus est, et morilucrum *7*. En dulce certamen, en felicem commutationem, per breves tribulationes et angustias, seu plagas et sanguinis guttas, Deum feri, et Deo, qui vere est, potiri. Solus ergo factus es, ut accepimus, ab iis sensu divisus, qui seculum hoc amarunt: sed cum iis omnibus conjunctus, qui veritatis sustinent defensionem. Hinc te martyrum chorus integrum suscipere desiderat: hinc confessorum cuneus manum porrigit, ut in locum suum recipiat. υπολαβεῖν ἀπολειφθῶμεν τῆς καλῆς χορείας, ὦ σεβά οδ' αὖ καταισχύνωμεν τὰς πάντων ἐλπίδας, θητε. Πόσα ἂν ἔκαμες, ώστε σου τὸ ὄνομα · ἐν ἀρετῇ γενέσθαι τοῖς ὧδε κἀκεῖσε; Νῦν τ' ὄρους ἀρετῶν διὰ τῆς ὁμολογίας αναβεβηφανὴς ἐγένου τῷ κόσμῳ, καὶ λαμποφορεῖς ωτεινότερον σὺν τῷ λόγῳ καὶ τὸν βίον, εἰς οῦ Πατρὸς ἡμῶν τοῦ ἐν τοῖς οὐρανοῖς· ἤρχθης ὑπεραίνοντα, εἰς γλῶσσαν παρεδόθης τον πόσα μὲν οὖν σαίνουσαν; πόσα δὲ οὐ γοῦσαν καὶ πειρωμένην ὑποκλίνειν ἀπὸ τοῦ καὶ θείου φρονήματος; ἀλλ᾽ ἴσμεν ἐξ ἀκοῆς, αὐτὸς εἶ χάριτι Χριστοῦ, λόγον ἐπέχων ζωῆς, εἴθρον ἀπὸ στόματος προβαλλόμενος, ἀντεπ τὰ εἰκότα ταῖς ματαίαις προτάσεσιν. Ἡμεῖς απεινοὶ ἐκεῖνο λέγομεν καὶ διασαφοῦμεν, ὅτι πάλαι τε καὶ νῦν προέστησαν τοῦδε τοῦ ἱε5 θρόνου, εὐτεχνία δογμάτων τὸ περὶ τῶν κόνων θεώρημά τε καὶ σύνθημα διατυπώ or. x11, 27. 95 IV Reg. 1, 13. " Isa. 1, PATROL. GR. XCIX. βούλεται ὁλόκληρον· ἐκεῖθεν τῶν ὁμολογητών Haudquaquam ab hac præclara chorea desciscamus, vir venerande, neque spes omnium confundamus,vir desideratissime. Quanta pertulisti? adeo ut nomen tuum passim ab his etillisauditum sit. Nunc autem, tanquam in virtutum montem per confessionem subvectus,conspicuus mundo factus es, et facem geris sole lucidiorem, vitam simul eum sermone, ad gloriam Patris nostri, qui in cælis est ". Excel sum in locum evectus es, linguæ objectus es maledicæ, quid non vellicanti? quid non mentienti? dum te ab excelso et divino sensu deflectere conatur. Sed auditione accepimus quantus et ipse sis gratia Christi, vitæ sermonem adhibens, sapientiæ flumen ex ore profundens, vanis propositionibus congruentia opponens. Nos vero humiles illud dicimus et testamur, viros eximios et olim et nunc hierarchice huic sedi præfuisse, qui, dogmatum peritia, totam de sacris imaginibus speculationem et doctrinam descripserunt tradideruntque. Et, si 3. 97 I Cor. VI, 20. 97* 7* Philipp. 1, 29 seqq.

apostolicis verbis dicendum est. Ubi abundavit σαντές τε καὶ ἐκδώσαντες. Καὶ, εἰ δεῖ ἀποστολικῶς peccatum, superabundavit et gratia ". Hinc enim progressa, tanquam ex portis inferi, hæresis Iconomachica, hic quoque repressa est: quin et reprimetur deinceps magis Spiritus sancti afflatu, quando increpabit Christus perversum hoc revera mare, in ‘quo multa circa fidem naufragia fiunt, non tam mentis perversitate, quam imperantium metu. Attamen multi e procella emerserunt, Spiritus sancti clavo nixi: et multa exstitere martyria, et pietatis scripta monumenta, universum errorem refellentia, et veritatis pulchritudinem cunctis fidelibus mentibus demonstrantia: quibuscum servetur et beatitudo tua, bonum certamen certans, cursum consummans, fidem servans; ut justitiæ coronam accipiat 1. Ita sit. CCXIV. — Hypacoe moniali. εἰπεῖν, (που έπλεόνασεν ἡ ἁμαρτία, ὑπερεπερίσσευσεν ἡ χάρις. Ωδε γὰρ προελθοῦσα ὡς ἐξ ᾅδου πυλῶν ἡ Εικονομαχική αίρεσις, ὧδε καὶ κατ ήργηται, ἀλλὰ καὶ ἔτι καταργηθήσεται ταῖς αύραις τοῦ ἁγίου Πνεύματος· ὁπηνίκα ἐπιτιμήσει Χριστός τῇ πονηρᾷ ταύτῃ ὡς ἀληθῶς θαλάσσῃ, περὶ ἦν πολ λὰ τὰ περὶ τὴν πίστιν ναυάγια, οὐ τοσοῦτον δια στροφή νοός, ὅσον δέει τῶν κρατούντων. Πλὴν ὅτι περιείλοντο πολλοὶ τοῦ κλύδωνος πηδαλιουχούμενα Πνεύματι ἁγίῳ· καὶ πολλὰ τὰ μαρτύρια, καὶ τὰ τῆς εὐσεβείας συγγάμματα πᾶσαν πλάνησιν διελέγχοντας, καὶ τὴν τῆς ἀληθείας ωραιότητα πάσαις πισταῖς διπ νοίαις ὑποφαίνοντα. Μεθ' ὧν φυλαχθείη καὶ ἡ σὴ ματα ριότης, τὸν ἀγῶνα τὸν καλὸν ἀγωνιζομένη, τὸν δρόμου τελοῦσα, τὴν πίστιν τηροῦσα, εἰ από ληψιν τοῦ τῆς δικαιοσύνης στεφάνου. Εἶεν. ΣΙΔ΄. — Υπακοή μοναζούση [ωλη.] Consolatur de morte fratris. Etsi timide scribo, facere tamen non possum, quin ad gratias et laudem os meum aperiam honorificentiæ tuæ. Quousque igitur non desines, præclara mater, teipsam nobis impendere? Quousque munera hinc et inde transmissa non cessabunt? ac nunc maxime, quando multa te tristia obsederunt: propter quæ impulsi ad scribendum præcipue sumus, cum didicissemus te, circa beati fratris tui reliquias, hæc et illa egisse. Aiunt enim te capsam, cum alia ex regione fuisset allata, reserasse; tum reliquiis, affusam, in ulnas sumpsisse, novisque illas, velut ipsum mortuum, linteis aliis induisse. Quis hic fraternum amorem tuum non admiretur? aut quis tum præsens lacrymas non effudit? non doluit vehementer? quando nos etiam longe remotos, ex auditu solo tetigit dolor, gravique tristitia cor affecit. Ο acerbum nuntium fo luctuosum quid fuimus? et quid facti sumus? repente orphani, fratre destituti. Ingemuit fortasse sol et ipse, hoc cernens: devit luna eventum: tristiores fuerunt stells, velut mærentes: similique in luctu fuisse dixerim singula elementa. Quid ergo? num in tristitia persistemus, dolorisque nube contenebrescemus, sicut ii qui perierunt? Minime vero, soror in Domino. Nec enim sine providentia sunt res nostræ, nec sine spe, quemadmodum apud gentes mysteriis non initiatas: sed sunt in manu Dei, qui omnia continet; a quo facti sumus, et nos, et qui nos genuerunt; cujus munere et spiramus et vivimus; a quo item ad hanc, quæ omnium maxima est dignitas, virginitatis professionem evecta es. Planximus quantum satis erat fratris necem. Nunc tempus est consolationis, nunc dies gratiarum actionis. Deponamus ergo lugubrem habutm, et magni animi arma induamus. Præmisimus fratrem, et forma, et mente, et fide præstan99 Tom. v, 20. 1 11 Tim. 17, 7. In cod. Reg. σιζ'. ΝΟΤΑ. Καὶ εὐλαβούμενοι γράφειν, ὅμως ἀναγκαζόμεθα στόμα εὐχάριστον καὶ αἰνέσιμον ἀνοίγειν τῇ τιμιό τητί σου. Εως πότε οὖν οὐκ ἀνήση, καλλιμῆτος, κιχρᾷν ἡμῖν σεαυτήν; Εως τίνος τὰ δωρήματά σα οὐκ ἀπολήξουσιν ἐντεῦθεν καὶ ἐντεῦθεν παραπεμπό μενα; καὶ μάλιστά γε νῦν· ὅτε πολλά σε τὰ λυπηρέ περιεστοίχισαν· ἐφ᾽ οἷς καὶ ἐκινήθημεν μᾶλλον ἐπι στείλαι· μαθόντες οὕτως καὶ οὕτως, ἐπὶ τῷ λειψίν τοῦ μακαρίου ἀδελφοῦ σου καταπράξασθαί σε. Φασὶ γὰρ ἀνεῳγέναι σε τὴν θήκην παραγενομένην ἐκ τῆς ἀλλοδαπής, εἶτα περιπλακῆναι τῷ λειψάνῳ, καὶ εἰς ἀγκάλας ἐλεῖν μετενταφιάζουσαν [1. μεταμφιέζου σαν] οἱονεὶ τὸν νεκρὸν ἄλλοις καινοῖς ὀθονίοις. Τις οὖν οὐκ αιάσατο [Cod. Reg. αγάσαιτο] τὸ φιλάδε φόν σου; τίς δὲ τηνικαῦτα παρὼν οὐκ ἂν ἐξέχει δύ κρυα; οὐκ ἂν ὀλοφύρατο θερμῶς; ὅπου γε καὶ ἡμῶν ποῤῥωτέρω διακειμένων ἐξ ἀκοῆς μόνον ἔψατο τὸ πάθος, καὶ περιωδύνησε τὴν καρδίαν σφόδρα. Ο ἀγγελίας πικρᾶς! ὦ συναντήματος ὀδυρτικοῦ! τί ἦμεν, καὶ τί ἐγενόμεθα; ἐξαπίνης ὀρφανοί, έρημ άδελφοι. Τάχα ἐστέναξεν ὁρῶν καὶ ὁ ἥλιος τὸ γενό μενον· ἐδάκρυσε δε σελήνη τὰ φθάσαντας· ἐστύχη σαν δὲ ἀστέρες, ὡς λυπούμενοι, ότι οὖν εἰπεῖν εἰ τῶν στοιχείων πεπονθὸς τὰ ὅμοια. Τί οὖν ἐπιφάν μεν τοῖς λυπηροῖς; συσκοτάσωμεν τῷ νέφει τῆς λέ πης, καὶ γενώμεθα ὡς οἱ ἀπολωλεκότες; Ούμων, ἀδελφὴ ἐν Κυρίῳ. Οὐ γὰρ ἀπρονόητα τὰ ἡμέτερα οὐδὲ ἀνέλπιστα, κατὰ τὰ ἔθνη τὰ ἀμύητα· ἀλλ' ότι χερσὶ Θεοῦ τοῦ τὰ πάντα συνέχοντος· παρ᾽ οὗ καὶ γεγόναμεν καὶ ἡμεῖς, καὶ οἱ γεγενηκότες ἡμᾶς· ἐξ οὗ καὶ τὸ ἀναπνεῖν καὶ ζῆν κεκτήμεθα· καὶ τὸ εἰς τόδε προαχθῆναι τοῦ μεγίστου τῶν ἀξιωμάτων παρ θενικὸν ἐπάγγελμα. Εκλαύσαμεν οὖν τὰ εἰκότα ἐπὶ τῷ ἀδελφῷ. Νῦν καιρὸς παρακλήσεως, νῦν ἡμέρα εὐχαριστίας. ᾿Αποθώμεθα οὖν τὸ πενθικόν σχε μα, καὶ ἐνδυσώμεθα τὰ ὅπλα της μεγαλοψυχίας.

EPISTOLARUM LIB. II. ψαμεν ἀδελφὸν ἀγαθὸν τῷ τε εἴδει, καὶ τῇ tem, sicut et antea consanguineos et parentes: καὶ τῇ πίστει, ὥσπερ καὶ πρότερον τοὺς 5,» καὶ τοὺς γεννήτορας· μικρὸν ὕστερον θα καὶ ἡμεῖς. Οὐδεὶς ὁ ζήσων, καὶ μὴ θνηοὐδεὶς ὁ γεννηθείς, καὶ μὴ ταφείς. Παραμεθα λίαν [Cod. Reg. λοιπόν] καὶ ἡμεῖς πρὸς Τον· ἑτοιμάσωμεν τὰ ἐφόδια τῆς μεταστά τυπώσωμεν τὰς ἀδελφὰς τῷ οἰκείῳ καταστή αἱ πενθεῖν εὐκαίρως, καὶ εὐχαριστεῖν ἁρμοέξωμεν τοῖς ὁρῶσιν, ὅτι ὁ Θεὸς ἐν ἡμῖν ἐστι ενος, ευχαριστούμενος ἐφ᾽ οἷς κελεύει. Αύ ωκεν, αὐτὸς καὶ ἀφείλετο· ὡς τῷ Κυ οξεν, οὕτως καὶ ἐπίετο. Ναὶ παρακαλῶ ότητά σου ἴσα καὶ μητρὶ καὶ γεννησάσῃ ἤτοι τῇ φιλτάτη μοι· ἀφήσωμεν φωνὴν αἰνέσεως· μεν πρόσωπον φαιδρότητος· διδάξωμεν ἔρι τὸν σταυρὸν ἐπ᾽ ὤμων φέρομεν· καὶ τῇ κι ἀπεθάνομεν, καὶ εἴκομεν κατὰ πάντα ως προστάγμασιν. Εάν οὕτω πράξεις, ὅσον ', εὐφρανεῖς Χριστόν, τὸν ἀθάνατόν σου νυμἱπεὶ ἐὰν λυπῇ, λυπεῖς αὐτὸν ὡς τὸ εἰκὸς, ν περισσότερον ἐκείνου φιλοῦσα. Ὁρᾶς ποῦ γος ήγαγεν; ὡς οὐδὲ ὀρφανὴν οὖσαν, οὐδὲ πον, οὐδὲ ἀπροστάτευτον· Εἰ γὰρ ὁ Θεός ό μῶν, τίς καθ' ἡμῶν; εἰ αὐτὸς ὁ περιέπων, επίπτων; Οὕτως καὶ τανῦν προήχθην, ἀδελφὴ, ιέσαι σε. Αὐτὴ δὲ εὖ πράττουσα πείθοιο έροντι, εὖ συμβουλεύσαντι, καὶ τῷ ὄντι οἰκεοπαθοῦντι ὀφειλομένως, ὡς οἰκεῖα, τὰ σά paulo post et nos subsequemur. Nullus vivet, qui non sit moriturus: nemo natus et non sepultus. Accingamur et nos deinceps ad exitum: migrationis viatica comparemus: sorores exemplo nostro informemus, ut et tempestive lugeant, et ut decet, gratias agant. Ostendamus iis qui nos vident, Deum a nobis glorificari, eique gratias agi ob ea quæ jubet: Ipse dedit, ipse abstulit: sicul Domino placuit,ita factum est. Utique obtestor honorificentiam tuam, perinde ac matrem quæ me genuerit, aut sororem mihi charissimam; promamus vocem laudationis: exhibeamus vultum hilaritatis: doceamus operibus, nos crucem humeris gestare, et voluntate nostra mortuos esse, et divinis mandatis in omnibus obtemperare. Hoc modo si te gesseris, prout rectum est ac præclarum, Christum exhilarabis immortalem Sponsum tuum; quoniam, si tristaris, contristas illum, ut par est credere, tanquam alium præ illo amans impensius. Vides quo te hic sermo perduxit: quod neque orba sis, nec inspectore careas, nec tutore. Si enim Deus pro nobis, quis contra nos ³? si ipse curam gerit, quis adversabitur? Sic et nunc, soror, adductus sum ut te hortarer. Tu vero recte feceris si credas indocto seni consulenti, et qui rebus tuis, prout debet, sic afficitur tanquam propriis. 9). - Μεθοδίῳ μονάζοντι. [ωμ'.] αι De diversis argumentis. ἔχει ἐπιποθίαν ἡ τιμιότης σου ἰδεῖν τὴν τα- · ἡμῶν, τοσαύτην οἰέσθω καὶ τὴν ἡμετέραν νὸς τὴν κατ᾿ ὀφθαλμοὺς ὁμιλίαν. ᾿Αλλ᾽ ἐπειδὴ Οὐ τοῦ θέλοντος οὐδὲ τοῦ τρέχου λὰ τοῦ ἐλεοῦντος Θεοῦ· αὐτῷ ἀναθετέον ον, καὶ ἐπιῤῥιπτέον τὴν μέριμναν, καὶ αὐτὸς ὁπηνίκα ἂν καὶ βούληται, θέλημα των φο ῶν αὐτόν. Τὸ δὲ νῦν ἔχον, ἀναγκαῖον περὶ ταθέντων κεφαλαίων ὑπὸ τῶν πνευματικῶν ἡμῶν Ἱλαρίωνός τε καὶ Εὐστρατίου, μεσολαβούσης εὐλαβείας, ἀποκριθῆναι τὰ εἰκότα. Ὡς ἂν δε τα γένηται τὰ λεγόμενα, ἑνὸς ἑκάστου προταθέν ιλαίου κατὰ συνέχειαν, καὶ ἡ ἀπόκρισις εἶεν. τησις Α΄. - Περὶ τῶν χειροτονηθέντων προαν ἐν Ῥώμῃ, ἐν Νεαπόλει, καὶ ἐν Λογγιβαρκηρύκτων, καὶ ἀπολελυμένων· εἰ χρὴ τοὺς ως δέχεσθαι, καὶ κοινωνεῖν αὐτοῖς, καὶ συνκαὶ συνεύχεσθαι. ίκρισις. Εν καιρῷ αἱρέσεως οὐ κατὰ τὰ νη τυπωθέντα πάντως ἀπαραλείπτως γίνεται, ν ἀναγκάφουσαν χρείαν. Όπερ φαίνεται περ 5 ὅ τε μακαριώτατος ᾿Αθανάσιος, καὶ ὁ ἁγιώ0 1, 21. • Rom vult, 31. 4 Rom. 1x, 16. In cod. Reg. σιη'. Methodio monacho ("). Quanto flagrat excellentia tua desiderio vivendi tenuitatem nostram: tantum et putet esse nostrum, ut tecum coram congrediamur. Sed quia scriptum est: Non volentis neque currentis, sed miserentis est Dei '; ad ipsum referendus est affectus, ac projicienda in eum cura: atque ipse, cum voluerit, Voluntatem timentium se faciet *. Quod vero ad hoc tempus attinet, de capitibus propositis a spiritualibus fratribus nostris Hilarione et Eustratio, interveniente reverentia tua, necessarium est qua convenientia videbuntur respondere. Verum ut facilius percipi possint quæ dicentur, unicuique propositas quæstioni conjunctim subjungetur ordine responsio. Interrogatio I. De presbyteris, qui Romæ aut Neapoli, et in Longobardia ordinati absque accla malione sunt, et dimissi: utrum eos recipere opor teat, cum eisque communicare, et cibum sumere, et orare. Responsio. - Hæreseos tempore,propter cogentem necessitatem, non plane omni ex parte fiunt quæ in pace sancita sunt. Id quod fecisse cernimus tum beatissimum Athanasium, tum sanctissimum * Psal. cxLIV, 19. ΝΟΤΑ. Hanc epistolam edidit Cotelerius, t. III MɔEccles. Græcæ, ex cod. Regio, n. 1770, sub no Nicephori CP.; at Theodoro nostro vindicant cod. Reg. n. 1987, quo usi sumus, et duplex apographum Sirmondi. (*) Dogmatica.

Eusebium: qui ambo exlerorum ordinationes fe- τατος Εὐσέβιος, ὑπερορίους χειροτονίας ἀμφότεροι cere. Idemque nunc in præsenti hæresi fieri conspicitur. Itaque presbyteri memorati, si palam damnati non sint, nequaquam ob ejusmodi ordinationem aversandi sunt, sed admittendi secundum quatuor propositiones. Interrogatio 11. - De presbyteris extra provinciam in Sicilia ordinatis: utrum admitti debeant. Responsio. Hæc interrogatio similis est superiori, licet ratione loci discrepet: similem itaque responsionem accipiet. Interrogatio III. De Ecclesiis inquinatis per sacerdotes qui hæresi communicarunt, a quibus detinentur: utrum in eas orationis vel psalmodiæ causa ingredi oporteat. Responsio. Nullatenus in hujusmodi ecclesias ingrediendum est, juxta modos memoratos: quandoquidem scriptum est: Ecce relinquetur domus vestra deserta. Simul enim atque introducta est hæresis, abscessit angelus loci præses, juxta magni Basilii vocem 7: ac templum ejusmodi, communis et profana domus factum est: Et non introibo, inquit, in ecclesiam malignantium *. Et Apostolus: Qui consensus templo Dei cum idolis '? Interrogatio IV. De ecclesiis per eosdem sacerdotes pollutis,sed quæ ab ipsis non detinentur: num in illis psallere et orare oporteat. Responsio. Oportet sane in eas ecclesias intrare ad psallendum et orandum, si modo illæ non amplius polluuntur ab hæreticis, sed ab orthodoxis in perpetuum detinentur. Constitutum autem hic est, ut ab episcopo vel sacerdote sans fidei, solemnis apertio ecclesiæ, exhibita prece, fiat. Itaque si hoc fiat, et sacrum ibi celebrari non erit absonum. Exemplo sit sanctus Athanasius, qui, cum imperator Constantius ipsum hortaretur ut hanc unam gratiam concederet, tradendi scilicet Arianis apud Alexandriam templum unum ubi convenirent; annuit, modo ipse quoque gratiam eamdem Constantinopoli consequeretur, ut nempe orthodoxi convenirent in templum unum, ab Arianis detentum. Interrogatio V. De sanctis qui in corpore: utrum ingredi oporteat in eorum cœmeteria, ibique orare et adorare, dum ea pollutis sacerdotibus tenentur. Responsio. Non permittit canon, secundum ea quæ prius declarata sunt, in eorum cœmeteria introire. Scriptum est enim: Ut quid liberlas mea judicatur ab aliena conscientia 10? nisi forte ex necessitate, tantummodo ad venerandas sancti reliquias, fiat ingressus. Interrogatio VI. De iis qui babitum mona- * Matth. xxi, 38. Epist. 191. Psal. XIV, 5. ποιησάμενοι. Καὶ νῦν δὲ τὸ αὐτὸ ὁρᾶται πραττόμενον ἐν τῇ παρούσῃ αἱρέσει. Ωστε οἱ ὑποδηλωθέντες, εἰ οὐ προδήλως εἰσὶ κατεγνωσμνέοι, οὐδαμῶς ἐκ τοῦ οὕτως χειροτονηθῆναι ἀποτρόπαιοι, ἀλλὰ προσδιατέα κατὰ τέσσαρας προτάσεις. Ερώτησις Β'. — Περὶ τῶν χειροτονηθέντων προσβυτέρων ὑπερόριὰ ἐν Σικελίᾳ· εἰ χρὴ τούτους δί χεσθαι. Απόκρισις. Τοῦτο τὸ ἐρώτημα όμοιον τοῦ προτεθέντος, εἰ καὶ καθ' ύφεσιν τόπου ἀνόμουν. Ὁμοίαν δηλονότι ἕξει καὶ τὴν ἀπόκρισιν. Ερώτησις Γ΄. Περὶ τῶν κοινωθέντων ἐκκλη σιῶν ἐκ τῶν ἱερέων τῶν κοινωνησάντων τῇ αἱρέσει, καὶ κατεχομένων ὑπ' αὐτῶν· εἰ χρὴ ἐν αὐταῖς εἰσιέναι χάριν εὐχῆς καὶ ψαλμῳδίας. Απόκρισις. – Οὐ χρὴ τὸ καθόλου εἰς τὰς τοικί τας εκκλησίας εἰσιέναι, κατὰ τοὺς εἰρημένους τρό πους· ἐπειδὴ γέγραπται· Ἰδοὺ ἀφίεται ὁ οἶκος ὑμῶν ἔρημος. Αμα γὰρ τῷ εἰσαχθῆναι τὴν αἵρεσιν, ἀπέπτη ὁ ἔφορος τῶν ἐκεῖσε ἄγγελος, κατὰ τὴν φω νὴν τοῦ μεγάλου Βασιλείου καὶ κοινὸς οἶκος τοιόσδε χρηματίζει ναός. Καὶ οὐ μὴ εἰσέλθω, μ σίν, εἰς Ἐκκλησίαν πονηρευομένων. Καὶ ὁ ᾿Από στολος· Τις συγκατάθεσιν ναῷ Θεοῦ μετά εἰδώλων; Ερώτησις Δ'. Περὶ τῶν τῶν κοινωθέντων ἐπι κλησιῶν ὑπὸ τῶν αὐτῶν ἱερέων, καὶ μὴ κατεχομένων ὑπ' αὐτῶν· εἰ χρὴ ἐν ταῖς τοιαύταις ψάλλειν καὶ ενο χεσθαι. Απόκρισις. Χρὴ μὲν οὖν εἰσιέναι ἐν ταῖς τοιαύταις ἐκκλησίαις εἰς τὸ ψάλλειν καὶ εὔχεσθαι· ἀλλ᾽ εἴπερ ἀσφαλῶς μηκέτι χραίνονται ὑπὸ τῶν ὀρθοδόξων εἰς τὸ ἀεί. Τετύπωται δὲ ἐνταῦθα, ὑπὸ σεσωσμένου ἐπισκόπου, ἡ ἱερέως τὰ ἀνοίξια τῆς ἐκ κλησίας γίνεσθαι, υποφωνουμένης εὐχῆς. Ωστε εἰ τοῦτο γένοιτο, καὶ τὸ λειτουργεῖν ἐκεῖσε οὐκ ἀπᾷδι. Παράδειγμα, τὸ τὸν ἅγιον ᾿Αθανάσιον ὑπὸ Κωνσταν τίου τοῦ βασιλέως παρακαλούμενον μίαν ταύτην χά ριν παρασχέσθαι, τοῦ ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ ένα ναόν παραδοῦναι τοῖς ᾿Αρειανοῖς εἰς τὸ συνάγεσθαι, κατα νεῦσαι, ἄνπερ ἐν Κωνσταντινουπόλει λήψοιτο· κακούς τὴν αὐτὴν χάριν, τοῦ συνάγεσθαι τοὺς ὀρθοδόξως έν ἑνὶ ναῷ κατεχομένῳ ὑπὸ ᾿Αρειανῶν. Ερώτησις Ε΄. – Περὶ τῶν ἐν σώματι ἁγίων· χρὴ εἰσιέναι εἰς τὰ κοιμητήρια αὐτῶν, καὶ εύχεσθαι, καὶ προσκυνεῖν αὐτοῖς κατεχομένων [αι. κατεχομέν νοις, αι. καταδεχόμενον] ὑπὸ τῶν μιανθέντων ρέων. Απόκρισις. Οὐ παραχωρεί κανών, κατὰ τ προδηλωθέντα, εἰσιέναι εἰς τὰ τοιαῦτα κοιμητήρια Γέγραπται γάρ Ινα τί ἡ ἐλευθερία μου κρίνεται ὑπὸ ἄλλης συνειδήσεως; εἰ μή τι ἂν ἐξ ἀνάγκης, κατὰ μόνον τὸ ἀσπάσασθαι τὸ τοῦ ἁγίου λείψανον, ἡ εἴσοδος γένοιτο. Ερώτησις 5. Περὶ τῶν λαβόντων τὸ μοναχι ' II Cor. vi, 16. 101 Cor. x, 29.

EPISTOLARUM LIB. II. χῆμα ἐκ τῶν κοινωθέντων ἱερέων πῶς χρή sticum a contaminatis sacerdotibus acceperunt: ως δέχεσθαι. τόκρισις. Ὁμολογοῦντας ἡμαρτηκέναι, καὶ ηθέντας χρόνῳ τινὶ, εἶθ' οὕτως σφραγίδα ένους παρασεσωσμένου πρεσβυτέρου, προσδε- ώτησις Ζ΄. Περὶ τῶν ὑπογραψάντων καὶ ησάντων μοναχῶν καὶ κληρικῶν ἐν τῇ αὐ έσει· πῶς χρὴ τούτους δέχεσθαι· χωρὶς ἐπιἢ μετὰ ἐπιτιμίου· ἐὰν ὁμολογῶσι μηκέτι ῖν ἐν τῇ ἱερατείᾳ· καὶ εἰ ἔξεστιν ἡμῖν, διδόναι κα τοῖς τοιούτοις. · όκρισις. Δῆλον ὅτι μετὰ τῶν προσηκόντων ίων. Πῶς γὰρ ἂν μὴ τοὺς καρποὺς τῆς μεταἐπιδεικνύμενοι, εἶεν ἄξιοι συναφθῆναι τῷ ὀρθοquomodo recipi debeant. Responsio. Si confiteantur se peccasse, et ad aliquod tempus penitentiam egerint, atque ita consignationem deinde ab recte fdei presbytero acceperint, admittendi sunt. Interrogatio VII. De monachis et clericis qui eidem hæresi subscripserunt communicaruntque: quomodo recipiendi sint: sine penitentia, an cum pœnitentia si professi fuerint se non amplius sacra munia obituros: et num liceat nobis pœnitentias talibus imponere. Responsio. — Utique cum pœnitentiis convenientibus; quo enim modo, nisi exhibitis pœnitentiæ fructibus,digni sint qui orthodoxo corpori uniantur? σώματι; διδόναι δὲ καὶ ἡμᾶς ἐπιτίμια τοῖς His autem et a nobis penitentias injungi, non est οις, οὐκ ἀποκριτέον. Γέγραπται γάρ, ᾿Αλλή α βάρη βαστάζετε, καὶ οὕτως ἀναπλη τε τὸν νόμον τοῦ Χριστοῦ. ώτησις Η΄. Περὶ τῶν μοναχῶν τῶν ἀδιαφό αραβαλλόντων τοῖς τυχοῦσι, καὶ συνευχομένοις νεσθίουσιν αὐτοῖς· εἰ χρὴ δέχεσθαι τοὺς τοιούἐς συνεστίασιν καὶ ψαλμῳδίαν. όκρισις. - Τοῦ ᾿Αποστόλου λέγοντος ο Στέλ τι ὑμᾶς ἀπὸ παντὸς ἀδελφοῦ ἀτάκτως πετοῦντος, καὶ μὴ κατὰ τὴν παράδοσιν ἢν λαβον παρ' ἡμῶν· πῶς οὐχὶ καὶ ἀφ' ἑαυτῶν τὸ κρίνετε; εἰ μὲν οὖν ἀπόσχοιντο τῆς ἐφαμάρ υνηθείας, καταδεχομενοί τε καὶ ἐπιτιμίαν τὴν κουσαν, δεκτέοι. Επιτηρητέον δὲ τίνες εἰσὶν ἦτε τυχόντας· ἄρα αἱρετικοί, ἡ προδήλως ωσμένοι ἐπὶ τῷ βίῳ; περὶ τῶν τοιούτων γάρ, ὁ ᾿Απόστολος· Ἐάν τις ἀδελφός ὀνομαζό πόρνος, ἡ πλεονέκτης, ἡ εἰδωλολάτρης, ἐξῆς· τῷ τοιούτῳ μηδὲ συνεσθίειν. ώτησις Θ΄. Περὶ τῶν πρεσβυτέρων, τῶν ιότων μετὰ τῶν αἱρετικῶν ἀπαξ καὶ δὶς, καὶ ινωνησαντων, ἡ ὑπογραψάντων, ἡ συλλειτουρ των εἰ χρὴ τοὺς τοιούτους δέχεσθαι εἰς συνεν, καὶ ψαλμῳδίαν, χωρίς σφραγίδος ἡ μετά ίδος. δκρισις. Ἐπὶ τῶν τοιούτων τηρητέον, εἰ οἱ εύτες ἱερεῖς μετὰ ἱερέων αἱρετικῶν ἡ λαϊκῶν καὶ ὁμολογουμένων ἡ ὀρθοφρονούντων μεν, ούντων δὲ τοῖς αἱρετικοῖς. Μεῖζον γὰρ τὸ κρῖμα ῶν ἱερωμένων. Μετανοίᾳ δὲ ἀξιολόγῳ ἑκατέ προσδεκτέον κοινωνῆσαι αὐτοῖς ἁλῶν τε, καὶ υχῶν [αι. άλλων τε προσευχῶν] καὶ σφρα ώτησις Ι΄. Περὶ τῶν ὑπογραψάντων και ν ἐν τῇ αἱρέσει καὶ κοινωνούντων· εἰ χρὴ οιούτοις κοσμικοῖς ὀρθοδόξους κοσμικούς συνc Ἡ ἀδιαφορία, τῶν κακῶν τὸ αἴ- · όκρισις. Αναμέσον γάρ, φησί, καθαροῦ καὶ βεβήλου ιέστελλον. Χρὴ οὖν, εἴπερ ζηλωταί εἰσιν οἱ όρο οῦντες, μὴ προσίεσθαι τοὺς τοιούτους εἰς συνialat. 17, 2. 12 II Thess. III, 6. 18 I Cor. v, 11. improbandum. Scriptum enim est: Aller alterius onera portate, et sic adimplete legem Christi ¹¹. Interrogatio VIII. - De monachis qui promiscue cum obviis quibuslibet conveniunt, unaque orant ac cibum sumunt: utrum ad communem cibum et psalmodiam admitti debeant. Responsio. Cum Apostolus dicat: Ut subtrahatis vos ab omni fratre ambulante inordinate et non secundum traditionem quam acceperunt anobis¹; quomodo non ex vobis ipsis quod bonum est judicatis? Itaque, si a prava consuetudine destiterint, acceperintque convenientem panitentiam, admittendi sunt. Observandum autem est quinam sint ii quos vocatis obvios quoslibet: num hæretici, aut palam culpatæ vitæ? De talibus quippe Apostolus ait: Si is qui frater nominatur, est fornicator, aut avarus, aut idolis serviens, et quæ sequuntur; cum ejusmodi nec cibum sumere ¹³. Interrogatio IX. - De presbyteris qui semel aut iterum cum hæreticis cibum sumpserunt, non tamen communicaverunt vel subscripserunt, autuna sacris operati sunt: sintne ad communem cibum et psalmodiam admittendi, absque consignatione, vel cum consignatione. " Responsio. In istis observandum est, an sacerdotes qui cibum sumpserunt, cum hæreticis sacerdotibus, an cum laicis sumpserint, et num cum iis qui recte quidem sentirent, sed com-- municarent cum hæreticis. Majus enim erimen est in sacratis hominibus. Utrique porro cum pœnitentia condigna suscipi debent, et admitti ad communionem salis, et precum, et consignationis. Interrogatio X. De sæcularibus qui in hæresi subscripserunt communicaruntque utrum cum illis sæcularibus sæculares orthodoxos cibum sumere conveniat. Responsio.· Usus promiscuus causa est malorum. Ait enim: Inter mundum et profanum non habuerunt distantiam 14. Itaque orthodoxi debent, si zelo flagrant, tales ad communem cibum non ad14 Εzech. xxii, 26.

mittere, nisi prius ponas pro improba subscriptione εστίασιν, εἰ μὴ πρότερον ὑπὲρ τῆς πονηρᾶς ὑπου dederint, seque ab hæretica communione abstraxerint. Sed quoniam aliqui ob angustias, dum pericula fugiunt, hæretica communione polluntur: hos, casu factum id esse confitentes, oportet ad convictum admittere: non tamen indiscriminatim, sed indulgentia quadam tempori accommodata, et quæ utriusque afferat emolumentum,non autem animæ detrimentum. Interrogatio XI. - De iis qui baptizari volunt, si non reperiatur sacerdos orthodoxus aut inculpatus: baptizari oporteat a sacerdotibus pollatis minimeque proclamatis, præcipue si mors immineat. Responsio. Hujusmodi formula istic a confessoribus, episcopis, et præpositis promulgata est: iis presbyteris, qui propter communionem cum haereticis, a sacris officiis exclusi sunt, permitti ut, si non inveniatur sacerdos inculpate fidei, et baptizent, et sacramenta tradant: quæ per sacerdotem minime culpae affinem consecrata fuerint. Habitum quoque monasticum dent, ac preces faciant in exsequiis, el Evangelium in matutinis pronuntient, et aquam Theophaniornm benedicant, ut ditum est, cum rerum angustiæ urgent: quo populi non permaneant prorsus absque Evangelii auditione, minimeque baptizati. Si ergo vobis etiam placet haec formula, illis quoque in locis observetur. Interrogatio ΧΙΙ. - De iis qui per schisma seXII. cesserunt, et poenitentia ducti accurrunt: utrum c nobis liceat penitentias talibus injungere, aut ipsos suscipere. Responsio. - Jam in superioribus declaratum est, injungi debere: ac superfluum est, idipsum bis retexere. Interrogatio XIII. Si episcopus in crimen lapsus, a synodo depositus fuerit, postea tamen presbyterum ordinaverit; iste autem presbyter, postquam in monasterium venerit, poenitentiam a suo præposito acceperit ad tempus, et postea sacerdotio functus sit: doceri expetimus an ejusmodi sacerdotem, si inculpatus est, suscipere oporteat. Responsio. - Cum manifesta sit absurditas, ne interrogationem quidem a nobis de hoc crimine fieri oportuit. Dixit quippe Christus: Non potest arbor mala fructus bonos facere 15. Itaque, non quia a proprio praeposito, sed neque si a quopiam sancto, pœnitentiam acceperit, ideo soiutus est ut sacrum facere possit. Neque enim ipse sacerdos, neque qui solvit, sanctus: quoniam sic omnes canonice constitutiones subvertentur ac disperibunt. 15 Matth. vi, 17. – γραφῆς ἐπιτιμηθεῖεν· εἶτα καὶ ἀπόσχοιντο τῆς αἱρε τικῆς κοινωνίας. Ἐπειδὴ δὲ κατὰ περίστασιν φεύγον τες τοὺς κινδύνους, χραίνονται τῇ αἱρετική κοινωνία τινές· ὁμολογοῦντας τὴν περιπέτειαν καὶ μετα νοοῦντας προσδεκτέον εἰς συνεστίασιν· καὶ τοῦτο οὐκ αδιαφόρως, ἀλλὰ κατὰ τινα σύμβασιν περιστατικών, καὶ φέρουσαν ἐντεῦθεν κέρδος αμφοτέροις, ἀλλ' οὐ ζημίαν ψυχικήν. Ερώτησις ΙΑ΄. - Περὶ τῶν θελόντων βαπτιστ ναι, ἐὰν μὴ εὑρεθῇ ὀρθόδοξος ἱερεὺς, ἡ ἄμεμπτος· εἰ χρὴ βαπτισθῆναι ὑπὸ τῶν κοινωθέντων ἱερέων, ἡ ἀκηρύκτων· μάλιστα ἐὰν θάνατος κατεπείγη. Απόκρισις. - Τύπος τοιοῦτος ἐξεφωνήθη ἐνταῦθα παρά τε ὁμολογητών, ἱεραρχῶν τε καὶ καθηγουμέν νων· τοὺς εἰρημένους πρεσβυτέρους τῆς λειτουργίας διὰ τὴν αἱρετικὴν κοινωνίαν, συγχωρεῖσθαι, μὲ τὰ ρισκομένου σεσωσμένου ἱερέως, καὶ βαπτίζειν, καὶ μεταδιδόναι τῶν ἁγιασμάτων προτετελεσμένων καὶ ἐξ ἀκρατήτου [Γ. ἀχράντου] ἱερέως. Σχῆμα τα διδά και μοναχοῦ, εὐχήν τε ποιεῖσθαι ἐπὶ ἐκκομιδῆς Εὐαγγέλιόν τε ἔκφωνεῖν ἐπὶ ὄρθρου, καὶ τὸ τῶν θε φανίων ὕδωρ εὐλογεῖν, ὡς εἴρηται, κατά περίσταση διὰ τὸ μὴ ἐναπομένειν τοὺς λαούς παντάπασιν ἀνηκόους τοῦ Εὐαγγελίου, καὶ ἀφωτίστους. Εἰ οὖν συναρέσκει ὑμῖν, κρατείτω ὁ τοιοῦτος τύπος καὶ ἐν τοῖς αὐτόθι. Ερώτησις ΙΒ΄. – Περὶ τῶν ἀποσχισώντων καὶ τῇ μετανοίᾳ προστρεχόντων τῇ μετανοίᾳ προστρεχόντων· εἰ ἔξεστιν ἡμῖν τοῖς τοιούτοις ἐπιτίμια δίδοναι, ἢ δέχεσθαι αὐτούς. Απόκρισις. — Ηδη ἐν τοῖς ἀνωτέρω δεδήλων ται, ότι χρὴ διδόναι· καὶ παρέλκον, δὲς τὸ αὐτὸ ἐπι κυκλοῦν. δε Ερώτησις Π'. — Κἂν ἐπίσκοπος εἰς ἔγκλημα περιπεσών, ὑπὸ συνόδου καθαιρεθῇ, εἶτα πάλιν μετά καθαίρεσιν χειροτονήση πρεσβύτερον· ὁ δὲ αὐτός πρεσβύτερος ἓν μοναστηρίῳ παραγενόμενος, ὑπό τοῦ ἰδίου ἡγουμένου δέξηται ἐπιτίμιον προς χρόνον [al. πρὸ χρόνων, jam pridem], καὶ μετὰ ταῦτα ἐκε γῇ ἐν τῇ ἱερωσύνη· εἰ χρὴ δέχεσθαι τὸν τοῦ τον ἱερέα, εἰ ἀνέγκλητος ἔστι, διδαχθῆναι τα μεθα. Απόκρισις. – Προφανούς οὔσης τῆς ἀτυπίας, οὐδὲ ἐπερωτῆσαι ὑμᾶς ἐχρῆν περὶ τοῦ τοιούτοι έγι κλήματος. Εἴρηκε γὰρ ὁ Χριστός· Οὐ δύναται σε πρὸν δένδρον καρποὺς καλούς ποιεῖν. Ὥστε οὐχ ὅτι ὑπὸ τοῦ ἰδίου ἡγουμένου, ἀλλὰ κἂν ὑπὸ έχει τινός, ἐπιτιμηθεὶς ὁ τοιοῦτος ἀπολέλυται τοῦ λε τουργεῖν. Οὐχ ἱερεύς, οὐδὲ ὁ λύσας, ἅγιος - ἐπι οὕτω περιτραπήσεται πάντα κανονικά παραγγέλματα καὶ οἰχήσεται NOTÆ. Quæ sequuntur hujus epistolæ, non exstant in codice Regio n. 1987, sed exstantin apographis Sirmondi et Frontonis Ducæi, tum et in editie Cotelerii.

EPISTOLARUM LR 11. Ερώτησις ΙΔ΄. Περὶ τῶν πατέντων των ini işlediğim zamernekana, ač šmariino di, urdi xummisitu, mapaYSY μετά Γρηγορίου του εκτραπείτου. Απόκρισις. - Εν ταῖς ἐνα πάνω σε εκπεδευε περὶ τούτου λόγος. Είτε τα επί Γεεγεείον, είτε οἷον δέποτε τῶν πέρδιξω, ἡ σωστίασης με τους μετανές ἐξειλέγω ο συσταθείς του συσταθείς τον έγω κλήματος ἐπιλάντα, ο μένω πρός συνετέκτι τῶν περιλεγμένιο, ἀλλὰ καὶ πρὸς ἐν ἐξεύδετα ἱερωσύνην. Τὸ δὲ μέτριο τοῦ ἐπιτιμίον ο δυνατόν ὡρισμένως ὑποβαλλειν, διὰ ποιότητα και προσωπου καὶ τρόπου ὥστε ἐν ἐστὶν ἐ τρισί τεσσαρακοσταῖς ἀρχεῖσθαι τὸν ἐπιτιμι δέστε Ερώτησις ΙΕ΄. – Περὶ πρεσβυτέρων ομοίως ὑπὸ ὀρθοδόξων χειροτονηθέντων, καὶ κατὰ έγνοιαν συχν φαγόντων μετά πρεσβυτέρων βεβρωκότων μετά του αὐτοῦ μητροπολίτου. Απόκρισις. - Γέγραπται· Πἂν τὸ ἐν ἀγνοίᾳ καθαρισθήσεται. Ωστε δένχεί εἰσι παντὸς ἐπιτιμίου. Ερώτησις 15. - Περὶ πρεσβυτέρων ορθοδόξων, ήγουν Ἰλαρίωνος, καὶ Εὐστρατίου μοναχοῦ· ὁ ἔχων σιν ἐξουσίαν τοῦ διδόναι ἐπιτίμια, Απόκρισις. Προερεται κέν τοῖς ἀνωτέρω, ὅτι χρὴ διδέναι. Ἐπειδὴ δὲ ἐμφαίνει ἡ ἐρώτησις, εἰ δεῖ καὶ τὸν μὴ ἔχοντα ἱερωσύνην, διδόναι κατὰ ἀπορίαν πρεσβυτέρων, καὶ πίστιν τοῦ προσιόντος· οὐκ ἔξω τοῦ εἰκότος, καὶ τὸν ἁπλῶς μοναχὸν ἐπιτίμια διδόναι. Ερώτησις ΙΖ΄. - Περὶ μονάζοντος τοῦ λαβόντος τὸ ἱερὸν σχῆμα κατά έγνοιαν ἀπὸ πρεσβυτέρου χει ροτονηθέντος ὑπὸ καθηρημένου. Απόκρισις. – Εἴρεται ἐν ἑτέρῳ κεφαλαίω, ότι Πᾶν τὸ κατὰ ἄγνοιαν, καθαρισθήσεται. Καὶ οὐκ ἐξὸν ἀποστρέφεσθαι τὴν μετὰ τοῦ τοιούτου συνεστία σιν, καὶ ἐπὶ ἄλλων την σύμβασιν ποιούντων ὁμοίως καὶ φιλίαν. Ταῦτά σοι μὲν ὡς συμψύχων καὶ συμπόνῳ ἡμεῖς κατὰ τὸ ἐφικτόν ἀνεπτύξαμεν. Αὐτὸς δὲ μετανοίας ἀσφαλῶς τοῖς ἐπερωτάσασιν ἀδελφοῖς. Οὐ γὰρ πάν των ἡ πίστις· οὐδὲ πολλοῖς ἐκπέφρασται τὰ τοιάδε· οὐ μόνον διὰ τὴν ἄνοιαν τῶν ἀνομησάντων, ἀλλὰ καὶ διὰ τοὺς πειρασμοὺς τῶν κρατούντων. ᾿Ανθ' ὧν δε οἱ εὐλαβέστατοι ἀπεστάλκασιν ἀποστόλων πολλών τε καὶ καλῶν, ἀμείψοιντο παρὰ Θεοῦ τὴν ἀξίαν μισθ. αποδοσίαν, καὶ τάδε δύο μαλακίσκια εἰς ὑπόμνημα φι λίας. Ερρωσθε ἐν Κυρίῳ, τιμιωτατοι, προσευχόμενοι ὑπὲρ ἡμῶν τῶν ἁμαρτωλῶν τὰ κρείττονα, καὶ ἐχόμενα σωτηρίας. ΣΙΓ΄ — Ιωάννη κληρικῷ. [ωμγ'.] Interrogatio XIV. — De preshrtaris qui similiter aborthodoxis ordinati sunt,et neque subscripserunt. NAJUE COMmunicarunt, sed duntaxatĉibum sumapinerunt cum Gregorio metropolita. Responsio. — Jam in superioribus de ista re dex est tradita. Sive igitur cum Grguri, sire cum quolibet ex beendoris cibus sumptus sit: qui sumpserit, a crimine per praitentiam compream solvitur, non modo ut cum iis qui se immunes culpae serrarunt, cibuma sumat, sed etiam ut sacer dotio quo insignitus est fungatur. Pænitentiæ autom modum definite subjicere, non est possibile ob qualitatem persons et morum: ita ut duabus tri busve quadragesimis multatum fuisse suff ciat Interrogatio XV. — De presbyteris qui similiter ab orthodoxis ordinati sunt, ac per ignorantiam cibum sumpserunt cum presbyteris qui cum eodem metropolita cibum sumpserant. Responsio. — Scriptum est: Omne quid in iynorantia, mundabitur”. Quocirca nulli pœnæ sunt obnoxii. Interrogatio XVI. — De presbyteris orthodoxis, puta Hilarione, et Eustratio monacho: habeantne potestatem injungendi pœnitentias. Responsio. — Jam dictum est et in superioribus, injungi oportere. Quia vero innuit interrogatio, an qui sacerdos non est, debeat, ubi presbyteri non sunt, injungere propter fidem accedentis: præter fas non est ut val simplex monachus pœnitentias imponat. Interrogatio XVII. — De monacho qui per ignorantiam sacrum habitum accepit a presbytero per depositum ordinato. Responsio. In alio capite dictum est: Owne quod per ignorantiam, mundabitur. Nec licet a versari communem cum isto cibum, neque alia similiter quæ concordiam et amicitiam fovent. Atque hæc quidem tibi tanquam unanimi et laborum socio nos pro viribus explicuimus. Tu vero ea caute tradito fratribus qui interrogaverunt. Non enim omnium est fides"; neque hæc exposita sunt multis: non modo propter dementiam eorura qui deliquerunt; sed etiam propter tentationes eorum qui dominantur. Pro iis autem multis prese clarisque muneribus quæ religiosissimi homines miserunt, dignam a Deo remunerationem aooipiant, et has duas sportellas in amicitim monumentum. Valete in Domino, reverendissimi, pro nobis peccatoribus precantes meliora et viciniora saluti 18. Joanni clerico. Potius non peccare curet, quam qualis pœna peccato statuenda sit. Dilectionis tuæ munus accepimus, amice sinceΤὸ μὲν τῆς ἀγάπης σου δῶρον ἀπεδεξάμεθα, φίλε 10 Levil. iv, 2. 17 II Thess. 111, 2. 18 Hebr. vi, 9. ΝΟΤΑ. In cod. Reg. σιν'.

rissime. Ad interrogationem vero tuam, qua scire γνησιώτατε. Τὸ δὲ αἴτημα ὅπερ ἢτήσω πρὸς aves, quæ pœna sit luenda, si contigerit te cum hæreticis convivari; hoc respondemus: in omni quidem peccato paratam esse veniam idoneæ pœnitentiæ cæterum ante peccatum pœnam statuere non licere, peccatique januam hoc modo aperire. Neque enim si perconteris: Si machatus fuero, quod nolim, quænam erit pœna? de hac respondere debeo: incitatio enim est ad peccandum. Sed ita respondendum est: Cave ne peccatum admittas, pedemve ad lapidem offendas, sive intellectu, sive sensu. Ubi autem offenderis, tunc medicus obsecranti et pœnitenti idoneum ad sanationem remedium adhibebit. Hæc tibi magna cum attentione scripsi, orans, dilecte, ut ab omni malo libereris. CCXVII. — Thomaidi virgini ("). τὸ, ἐὰν φθάση συνεστιαθῆναι αἱρετικοῖς, εἰδέναι τὸ ἐπιτίμιον, ἐκεῖνο λέγομεν, ὅτι ἐπὶ παντὸς ἁμαρτή ματος ἡ ἀξιόλογος μετάνοια τὴν συγχώρησιν ἔχει· οὐ μὴν πρὸ τοῦ ἁμαρτήματος ἔξεστιν ἐπιτίμια τι θέναι, καὶ ἀνοίγειν ἐντεῦθεν τὴν θύραν τῆς ἁμαρτ τίας. Οὐδὲ γὰρ ἐὰν ἐρωτήσης· Εἰ φθάσω πορνεύσας, ὡς οὐ βούλομαι, τί τὸ ἐπιτίμιον; χρή με ἀποκριθή ναί σοι τόδε· προτροπὴ γὰρ γίνεται τοῦ ἁμαρτεν, ᾿Αλλὰ τοῦτο ἀποκριτέον· Μὴ ποιῆσαι τὴν ἁμαρτία, μηδε προσκόψαι πρὸς λίθον τὸν πόδα, καὶ νοητῶς, καὶ αἰσθητῶς. Οταν δε προσκόψης, τότε ὁ ἰατρὸς παν ρακαλοῦντι καὶ μετανοοῦντι ἐπιδίόωσι τὸ θεραπει τικὸν ἴαμα. Ταῦτά σοι γέγραφα σὺν πολλή προσοχή, εὐχόμενος ῥυσθῆναι σε, ηγαπημένε, ἀπὸ παντὸς De eo quod nequaquam latria Propositionem reverentiæ tuæ, ex viva voce admodum honorandi domini archiatri lætus accepi, utpote a propinquo Deique amante expositam. Nec recuso vel a femina discere interdum quod me latet. Attamen de venerandarum imaginum adoratione, qualis esse debeat, ignorasse non videor. Nos itaque, reverendissima, ut de aliis in præsens dicere omittam, imaginem Domini nostri Jesu Christi sic adoramus, ut ipsum Dominum nostrum Jesum Christum. Hoc autem, Sicut, similitudinis est, non confirmationis: alioquin, non imago Chri. sti, sed Christus ipse esset. At vero imago Christi est: et ille in sua imagine adoratus est, et tanquam alterum in altero est ostensus. Ait enim Chrysostomus 19: «Vidi angelum in imagine:» et Gregorius Theologus rursum 20; «Hanc autem intente prospiciebat Polemon in imagine.» Igitur et Christus in ea imagine cernitur et adoratur: verum etsi per similitudinem; non tamen ideo, quia ipse adoratur et ipse latria colitur, imago latria colenda est siquidem nullum foret discrimen imaginis et prototypi. Itaque hæc sunt duo, essentiæ differentia, sed non hypostasis similitudine. Ad hæc, si sola Trinitas latria colitur, quo pacto queat etiam imago latria coli? quaternitas enim facta Trinitas invenietur, additione suscepta, quod impium est. Quod si proprie ac peculiariter habet imago Christi ut latria colenda sit; hoc etiam modo latriæ duæ deprehensæ, ad creaturæ cultum nos adducent, perinde ac haeresis Arianorum. Sed apage impium sensum. Te vero bonus Deus noster servet illæsam, et sine offensione, tum in orthodoxa fide, tum id honesta vitæ conditione, quam per virginitatem elegisti, ut placeas Domino. 10 Sermo 1 de diversis utriusque Testamenti locis. (*) Dogmatica. G κακού. NOTE. ΣΙΖ΄ — Θωμαΐδι παρθενευούση. [ωμί.] colitur imago Domini. Περιχαρῶς ἐδεξάμην τὴν πρότασιν τῆς τιμιότητές σου, διὰ φωνῆς ζώσης τοῦ ὑπερτίμου κυρίου ἀρχα τρου, ἅτε παρὰ συγγενοῦς καὶ θεοφιλούς προσφο νηθείσης. Καὶ οὐκ ἀπαναίνομαι καὶ παρὰ γυναικός μανθάνειν ἔσθ' ὅτε τὸ λανθάνον. Οὐ μὴν δοκῶ ἡγν κέναι τὴν περὶ τῶν σεπτῶν εἰκόνων προσκύνησα, ὅπως ὀφείλει εἶναι. Ἡμεῖς τοιγαροῦν, ὦ τιμιωτάτη, ἵνα περὶ τῶν ἄλλων ἐάσω τὸ παρὸν λέγειν, τὴν ε κόνα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ οὕτως προσ κυνοῦμεν, ὡς αὐτὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν, τὸ δέ, Ὡς, τοῦτο ὁμοιώσεως ἐστιν, ἀλλ᾽ οὐ βεβαιών σεως· ἡ γὰρ ἄν, οὐκ εἰκὼν Χριστοῦ, ἀλλ' αὐτὸς Χριστός ἐστιν. ᾿Αλλὰ μὴν εἰκὼν Χριστοῦ ἐστι, καὶ ἐν τῇ αὐτοῦ εἰκόνι προσκεκύνηται, καὶ ὡς ἕτερον ἐν ἑτέρῳ δέδεικται. Φησὶ γὰρ ὁ Χρυσόστομος - - Είδου ἄγγελον ἐν εἰκόνε·» καὶ ὁ Θεολόγος Γρηγόριος πάν λιν· «Τῇ δ' ἦν ὑπερκύπτων Πολέμων ἐν εἰκόνι.» Οὐκοῦν καὶ ὁ Χριστὸς ἐν τῇ ἐκείνη [αι. οἰκεία] ε κόνι καὶ ὁρώμενός ἐστι καὶ προσκυνούμενος. 'Αλλ εἰ καὶ ὁμοιωματικῶς, ὅμως, ὅτι αὐτὸς προσκυνεῖται καὶ αὐτὸς λατρεύεται, οὐ μὴν ἡ εἰκὼν αὐτοῦ λα τρευτή· ἐπεὶ οὐδεν διάφορον εἰκόνος καὶ πρωτοτύ που. Καίτοιγε ταῦτα δύο, τῇ διαφορότητα τῆς οὐσίασ οὐ τῷ ὁμοιότητι τῆς ὑποστάσεως. Επειτα, καὶ Τριὰς μόνη ἐστὶ λατρευομένη, πῶς δύναιτ' ἂν καὶ ἡ εἰκὼν λατρεύεσθαι; εὑρεθήσεται γὰρ τετράς 4 Τριάς, προσθήκην δεξαμένη· ὅπερ ἐστὶν ἀσοβάς, Εἰ δὲ καὶ ἰδιαζόντως ἔχει τὸ λατρευτὸν ἡ εἰκὼν Τρι στοῦ· καὶ οὕτω δύο λατρείαι εὑρισκόμεναι εἰς πτω σματολατρίαν ἡμᾶς ἀγάγοιεν, ἐπίσης τῆς τῶν ᾿Αρει νὴν αἱρέσεως. ᾿Αλλὰ ἅπαγε τοῦ ἀσεβοῦς φρονήματος. Σε δὲ ὁ ἀγαθὸς Θεὸς ἡμῶν περιφυλάξειεν ἀσινῆ καὶ ἀπρόσκοπον τῇ τε ὀρθοδόξῳ πίστει, καὶ τῇ σεμνο πρεπεῖ πολιτείᾳ, ἣν διὰ παρθενίας προείλου, πρὸς εὐαρέστησιν Κυρίου. 20 lamb. 18. In cod. Reg. σκ'.

EPISTOLARUM LIB. II. ΣΙΗ΄ — Δημητρίῳ ὑπάτῳ. [αμβ΄.] Demetrio consuli (*). ſtantinum Iren. fil. ob nuptias adulterinas merito Herodem alterum dici, attamen ipsius mentionem in re divina fieri posse. ικροῦ καὶ προτερον διὰ τοῦ γράμματος ἀπελοέμεθα, ὡς πολλὴ καὶ ὑπὲρ τὴν ἀξίαν ἡμῶν ἡ ις σου, Δέσποτα, ἥ τε τιμὴ καὶ ἡ ἀγάπησις. ῖς δὲ οὐχ οὕτως ἐσμεν καθὰ ὑπολαμβάνετε· ἁμαρτωλοὶ εἰς οὐδὲν ἔφελος, οὔτε ὑμῖν, κλαδοις· ἄλλοις ὑπάρχοντες. Εἴη δὲ ὑμῖν κατὰ τὴν πεησιν ὁ μισθὸς καὶ ὁ ἔλεος παρὰ Κυρίου, σὺν τῇ α ὑπατίσση, καὶ τοῖς εὐγενέσιν ὑμῶν οὔτε καὶ τὰς προσφοράς δεξάμενοι προσηνέγκαμεν Κυ τὰ χαριστήρια. ᾿Αλλ᾿ ἐπὶ τὸ κατεπείγον ὁ λόγος. πήθησαν, φησί, τινὲς διὰ τὸν δεύτερον Ηρώδην, ὀρθόδοξος ἦν καὶ ἡ Ἐκκλησία μνημονεύει αὐτοῦ. τον μὲν Ηρώδην σύνηθες λέγειν τοὺς κρατοῦν- · καθά φησιν ὁ Θεολόγος· α Ἐὰν Ηρώδη παράσιώπησον.» Επειτα σκοπείτωσαν οἱ ἐπισκή- η τες, εἰ μὴ εἰκότως ἡ ἀφομοίωσις. Ὁ δες γυναῖκα ἔχων τὴν θυγατέρα Αρέτα ως, καὶ ταύτην ἐκβαλών, είληφε τὴν που τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ εἰς δεύτερον συνοικέ καὶ ἐπειδὴ παρὰ τὸν νόμον τοῦτο, ἐλέγχεται τοῦ Προδρόμου· καὶ μὴ φέρων τὸν ἔλεγχον, κτείτὸν προφήτην. Εἶτα μετὰ μικρὸν ὑπὸ τοῦ ἰδίου · ἀνασοβευθεὶς φονεύεται· τοῦ δικαιοκρίτου Θεοῦ οι επαγαγόντος δίκην τῷ φονευτῷ, ἀντὶ θανάτου ν θάνατον οἴκτιστον. Ελθωμεν ἐπὶ τὸν περὶ οὗ γος. Et paulo antea per litteras commemoravimus, quanta esset et quam supra meritum nostrum fiducia tua, Domine, observantia item, ac dilectio. Nos vero non ii sumus quos esse arbitramini, sed peccatores, quorum inanis tum vobis tum aliis opera est. Siautem vobis secundum fidem vestram merces et misericordia a Domino, cum domina consulissa, nobilique sobole vestra: quorum oblationibus acceptis obtulimus Domino munera. Sed ad negotium urgens ac necessarium oratio convertatur. Agre fuit nonnullis, inquit, ob Herodem alterum, quod orthodoxus fuerit, et Ecclesia ipsum commemoret. Primum quidem, solenne est Herodis appellatione principes indicare. Ad quem modum Theologus ait: «Si coram Herode steteris, sile.» πρῶτος - Perpendant deinde qui accusant, annon conveniens τοῦ βα- comparatio sit. Primus Herodes uxorem habens filiam Aretæ regis, ea dimissa, conjugem Philippi fratris sui accepit in alterum connubium: et quoniam id præter legem, arguitur a Præcursore; ac reprehensionem non ferens, prophetam occidit: deinde haud multo post a proprio populo ejectus occiditur justo Deo vindice debitam rependente homicidæ ultionem, pro viri sancti nece miserabilem interitum. Ad eum porro veniamus, de quo sermo est institutus. γυναῖκα ιναῖκα καὐτὸς ἔχων Μαρίαν τὴν νομίμως συν ἴσαν αὐτῷ ἐκ νεότητος, ἐκβαλών ταύτην, μοι5, κατὰ τὸν λόγον τοῦ Κυρίου, εἴληφε γυναίκα στην κουβικουλαρίαν εἰς δεύτερον συνοικέσιον ἐπειδὴ παρὰ τὰ Εὐαγγέλια τοῦτο, ἐλέχεται ωνος κατὰ προσωπον καὶ μὴ φέρων τὸν ἔλεγ κλείει τὸν ὅσιον ὡς τεθαμμένον· εἶτα μετὰ μι ὑπὸ τοῦ ὑπηκόου ἀνασοβευθεὶς τυφλοῦται, τοῦ οδότου Θεού προσήκουσαν ἐπαγαγόντος δίκην τουριστῇ, ἀντὶ φυλακῆς ὁσίας πήρωσιν ὀφθαλἘνωτισάσθω οὖν πᾶς ἔχων νοῦν, ὡς ἄρα δις δεύτερος. Ἡρώδης Κωνσταντίνος, ἐπ᾽ ἂν οὐκ Έκτοτε μέχρι τοῦ δεῦρο πέπραχε τοιοῦτον, ὀνο κτο· αὐτὸς ἑαυτῷ προξενήσας πρακτικῶς τὸ κ. Καὶ περὶ τούτου πράγματα μὴ παρεχέτωσαν . Οὐ δύναται Χριστὸς ἡ ἀλήθεια ψεύσασθαι· ὅτι ὡς ἔστιν, οὐδὲ ὁ ἀντιπίπτων, ὅτι μὴ οὐχὶ θεομα Καὶ οὐ λήξοι λαλούμενον ὃ ἐποίησεν ὁ μοιχεύσας, συντελείας τοῦ αἰῶνος. Ἀλλ᾿ ἐπειδὴ οἱ λυπού- · συναπήχθησαν τῇ μοιχείᾳ. ἀνιῶνται κακῶς πομνήσει· δέον αὐτοὺς ὑμολογεῖν τὸ ἀληθὲς, καὶ πίπτειν καὶ προσκλαίειν τῷ Θεῷ ὑπὲρ τῆς ἀπὸ γῆς ἐφ᾽ ᾧ καὶ δώσουσι λόγον ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως μετανοοῦντες. Οἱ δὲ πρὸς τὸ παροξύνειν τὸν Θεόν, ἁμαρτίας ἐφ᾽ ἁμαρτίᾳ ἐπισπῶνται· ἡ λέληθεν ό Uxorem et hic cum haberet Mariam legitime sibi ab adolescentia copulatam; hac ejecta, per adulterium, juxta verbum Domini, accepit conjugem Theodoten cubiculariam secundo connubio: et quoniam id contra Evangelium est, a Platone coram reprehenditur; cumque non ferret reprehensionem, virum sanctum, tanquam sepultum, includit: deinde paulo post a subdito pulsus excæcatur: justo judice Deo congruas sumente pœnas a carcerario, pro viri sancti carcere orbitatem luminis. Audiat itaque quisquis est mentis suæ compos, annon tanquam alter Herodes Constantinus, cum nihil aliud ex eo tempore usque in hunc diem egerit, merito sic nominetur, hanc ipse sibi reapse appellationem adoptans. Ao de re ista ne nobis illi facessant negotium. Non potest Christus, qui veritas est, mentiri: quoniam mœchus est qui non obsistit: quinetiam Dei hostis est. Nec ulla silebit ætas id quod mochus egit, usque ad consummationem seculi. Sed quoniam ii qui conqueruntur, mochiæ obsecundarunt; hujus rei mentionem acerbe ferunt. Debentii verum confiteri, prosternere se et coram Deo lugere ob sanctorum captivitatem, de qua et reddituri sunt rationem in die judicii, nisi ipsos peniteat. Si vero ad irritandum Deum pecca14) In cod. Reg. pб. NOTÆ. (*) Dogmatica.

ὅσοι ἐμοίχευσαν ἐκ τοῦ προύχοντος παραδείγματος; καὶ τἆλλα σιωπῶ λέγειν, αἰδοῖ τινων προσώπων. Πανσάσθωσαν λυπεῖσθαι λύπην θεοστυγῆ, οἵτινες ἂν εἶεν. Πρόσωπον γὰρ Θεὸς ἀνθρώπου οὐ λαμβάνει, Καὶ, παρ' ὁ ἐκ τοῦ Εὐαγγελίου παρελάβομεν, ἐάν τις εὐαγγελίζηται ἕτερον, μέχρι καὶ ἀγγέλου, ἀναθέματι ὑποβάλλεται, καθὰ βοᾷ ὁ μακάριος Απόστολος. Ταύτα εἰδὼς καὶ ὁ εὐλαβέστατος ἡγούμενος, μὴ εγκαλείτ περὶ τοῦ ἁγίου Θεοφάνους, ὅτι ἡτιάθη ἐν τῷ πράγ ματι. ᾿Αληθείας γὰρ οὐδὲν προτιμότερον. Καὶ οίκ ἀπαναίνεται ἀκούων, ὡς οὐδὲ Πέτρος ὁ μέγας ἀπό στολος τὴν ἄρνησιν, οὐδὲ Δαβὶδ ὁ ἅγιος τὴν μοιχεία, οὐδὲ Κυπριανὸς ὁ ἱερόμαρτυς τὴν γοητείαν. Περὶ δι τοῦ ὅτι ὡς ὀρθόδοξος μνημονεύεται ἐν τῇ Ἐκκλησίας, ta peccato adjiciant: anlatet ipsios quanta perse· αὐτοὺς οἷος διωγμὸς ἐντεῦθεν ἀνήφθη πανταχοῦ· καὶ cutio hinc ubique conflagraverit, et quam multi mochati sint propter insigne hoc exemplum? Sed alia mitto dicere, nomullorum hominum reverentia. Desinant, quicunque illi sunt, dolorem præ se ferre qui Deo exosus est. Deus enim personam hominis non accipit 31. Ac, præter id quod ex Evangelio accepimus, si quis aliud evangelizet, vel si angelus sit, anathemati subjicitur, quemadmodum beatus Apostolus clamat ". Hæc cum religiosissimus præpositus probe norit; ne conqueratur, quod sanctus Theophanes in hoc negotio accusationem non effugerit. Veritati enim nihil anteponendum. Nec ipse negat, cum audit: sicut neque magnus apostolus Petrus negationem suam, nec sanctus David mcchiam, nec sacer martyr Cyprianus ma- οὐδὲν προΐσταται τῷ Εὐαγγελίῳ· ἐπεὶ μνημονεύεται giam. Quod autem tanquam orthodoxus in Ecclesia commemoratur; nequaquamid Evangelio adversatur: quandoquidem commemoratur et Valentinianus: at non eo quod duas simul uxores habuerit praeter legem, sed propter rectam fidem: et Jovianus, at non quod masculorum corruptor fuerit, quemadmodum narrant: et Nicephorus, at non eo quod avarus fuerit. Plura dici et de aliis possunt, quiquanquam aliis criminibus accusati, tamen ob rectam fidem duntaxat, memoria ecclesiastica perfruuntur. Sed de his hactenus. Tu vero, Domine, hanc epistolam serva sedulo, nec pervulgari sinas: non enim res periculo vacat, sicut tabellarius renuntiat. Dominus cum spiritu vestro. Amen. CCXIX. Solutiones diversorum capitum. Interrogatio 1. - De presbytero, et diacono, et lectores, qui cum rectafide essent, hæreticis tamen communicarunt ex humano metu: an oporteat pro ipsis oblationem facere, aut pervigilium, aut precationem. Responsio. Si usque ad obitum hæreticis com - municantes perseverarint, nequaquam. Sin autem in exitu, et resipuerunt, et confessi sunt se timore victos, ac tertio, si sacra mysteria ab orthodoxis perceperunt, indulgendum ut pro ipsis fiant ea quæ prius commemoratą sunt. Interrogatione II. - De monachis et monialibus qui similiter in commumione hæreticorum e vita decesserunt. καὶ Οὐαλεντινιανός· ἀλλ' οὐ κατὰ τὸ δύο ὁμοῦ για ναῖκας ἔχειν παρανόμως, ἀλλὰ κατὰ τὴν ὀρθὴν πίσ στιν· καὶ Ἰοβιανός, ἀλλ' οὐ καθώς ἱστορεῖπται ότι ἀῤῥενοφθόαος ἦν· καὶ Νικηφόρος, ἀλλ᾽ οὐ καθό πλεον έκτης. Καὶ πολλοῦ ἐστι λέγειν περὶ τῶν ἄλλων, οἱ, κἂν τὰ ἄλλα διαβεβλημένοι, διὰ δὲ τὴν ὀρθοδοξία μόνον μνήμης ἔτυχον ἐκκλησιαστικῆς. Ταῦτα ἐχέτω ὧδε. Αὐτὸς δὲ, Δέσποτα, κάτεχε ἀσφαλῶς τὸ σύγ γραμμα· μὴ ἔκφορον αὐτὸ ποιῶν, ἐπειδὴ κίνδυνος, καθὰ ἀναγγελεῖ ὁ γραμματοφόρος. Ο Κύριος μετά τοῦ πνεύματος ὑμῶν. ᾿Αμήν. Ο ΣΙΘ΄ (15).-Λύσεις διαφόρων κεφαλαίων. [ωμθ'.] Ερώτησις Α΄. Περὶ πρεσβυτέρου, διακόνου τι καὶ ἀναγνώστου έσχηκοτων φρόνημα ὀρθόν, τοῖς αἰ. ρετικοῖς δὲ κοινωνησάντων ἐξ ἀνθρωπίνου φόβου εἰ χρὴ προσφορὰν ὑπὲρ αὐτῶν ποιεῖν, ἢ πανυχίδα, ἡ εὐχήν. Responsio. Superior responsio et in his servetur. Similiter et in laicis, viris, feminis, pueris. Hæc autem de mortuis dicta sunt. Nam si vivit adhuc quivis ex omnibus ante appellatis, ac resipiscit, ex eo die matum deponens, eligensque pro recto et honesto dura pati; si quidem presbyter sit vel diaconus, sacro ministerio prohibeatur usque ad tempussynodi orthodoxæ: postconvenientem vero pœnitentiam, particeps esto sacræ Eucharistiæ ab orthodoxo consecrate. Pænitentiæ 21 Galat. II, 6. 22 Galat. 1. In Cod. Reg. σκθ'. Απόκρισις. Εἰ μέχρις ἀποβιώσεως κοινων νοῦντες τοῖς αἱρετικοῖς διέμειναν, οὐδαμῶς. Εἰ δὲ ἐν τῇ ἐξόδῳ καὶ μετεμελήθησαν, καὶ ὡμολόγησαν φόβῳ κεκρατῆσθαι, καὶ τρίτον εἰ ἐκοινώνησαν τῶν ὀρθοδό ξων ἁγιασμάτων· συγχωρητέον γίνεσθαι ἐπ' αὐτοῖς τὰ προειρημένα. Ερώτησις Β'. Περὶ μοναχῶν καὶ μοναζουσών ὁμοίως τῇ κοινωνίᾳ τῶν αἱρετικῶν ἀποβιωσάντων. Απόκρισις. Ἡ προειρημένη ἀπόκρισις με λαττέσθω καὶ ἐπὶ τοῖσδε. Ὁ μοίως καὶ ἐπὶ λαθῶν, ἀνδρῶν τε, καὶ γυναικῶν, καὶ παίδων. Είρητα δὲ ταῦτα περὶ τῶν τεθνεώτων. Εἰ γὰρ ἔτι ζών ἐστιν ἐκ πάντων τῶν προειρημένων, καὶ μεταμέλατο, ἔξω ρίπτων τὸν φόβον ἀπὸ τοῦ δεῦρο, καὶ αἱρού μενος ὑπὲρ τοῦ ἀγαθοῦ κακοπαθεῖν· εἰ μὲν πρεσβύ τερος ἢ διάκονος, εἰργέσθω τῆς ἱερουργίας έως καιρού συνόδου ὀρθοδοξίας· μετὰ δὲ ἐπιτιμίαν τὴν προσ ήκουσαν, μετεχέτω τῶν ὀρθοδόξων ἁγιασμάτων. Η NOTÆ.

EPISTOLARUM LIB. II. δε δύναμις τῆς ἐπιτιμίας, ἀμεθεξία ἐστὶ τῶν ἁγια- autem pars est, Eucharistiæ dilata perceptio, σμάτων, καθ' ὃν καιρὸν ἡ καιροὺς ὁ ἐπιτιμῶν οἰκου quanto temporis spatio censuerit is qui pœnam νομοίη. Οὐ γὰρ ὁριστικῶς ἔστιν ἀποφήνασθαι· διὰ τὸ ἄλλον ἄλλου διαφέρειν καὶ προσώπῳ, καὶ γνώσει, καὶ σπουδῇ, καὶ ἡλικίᾳ. Εἰ δὲ μονάζων εἴη, ἡ ἀνα γνώστης, ἢ μονάζουσα· τοῦ ἐπιτιμίου πληρουμένου εὐθὺς διδόσθω ἡ θεία μέθεξις· ὡσαύτως καὶ ἐπὶ λαϊκῶν, ἀνδρῶν τε καὶ γυναικῶν καὶ παίδων. Δῆς λον δε κάν τούτοις διαφορότης, κατά το πρόσωπον καὶ τὸ ἀξίωμα καὶ ἡλικίαν· ὡς καὶ μιᾷ τεσσαρα κοστῇ ἱκανοῦσθαι τὴν ἐπιτιμίαν τῷ λαμβάνοντι. φανερὸν δὲ ὅτι τὸ ἐπιτίμιον τῆς ἀμεθεξίας τῶν ἁγια σμάτων συνεπιλαμβάνεται καὶ προσευχῶν, καὶ γονυκλισιῶν, καὶ ἐκγρατείας βρωμάτων, κατὰ τὴν ὑποκειμένην φύσιν τοῦ ἐπιτιμωμένου. Ερώτησις Γ. — Περὶ τοῦ διδόναι δῶρα ἐν μοναστηρίοις ἀνδρείοις τε καὶ γυναικείοις. Απόκρισις. – Δοτέον, εἰ εἰσὶ πεφυλαγμένοι τῆς αἱρετικής κοινωνίας. Ερώτησις Δ΄. Περὶ τοῦ ἀφ' ἑαυτῶν κοινωνεῖν ἡ μονάζοντας ἤ μοναζούσας τῶν ἁγιασμάτων. statuit. Neque enim præcise definire aut statuere licet; quod alius ab alio differat dignitate, doctrina, negotiis, et ætate. Si vero monachus sit, aut lector, aut monialis: penitentia peracta, sta timdivina Eucharistia donetur: quemadmodum et de laicis censendum, viris, feminis, puerisque. Manifestum est autem et in his discrimen esse personarum, dignitatis, et statis: ut vel una quadragesima satis ei sitqui penitentiam accipit. Liquido constat autem pœnitentiam, una cum dilata perceptione Eucharistiæ, complecti et orationes, et genuum flexiones, et abstinentiam a cibis, juxta illius qui pœnam subit, facultatem ac vires. Interrogatio III. - De donis, an monasteriis tum virorum tum feminarum dari debeant. Responsio. — Danda sunt, si quidem ii sint hæreticæ communionis expertes. Interrogatio IV. De communione sacræ Eucharistiæ, quam per se ipsi monachi vel moniales accipiant. Responsio. Ne sacra quidem donaria tangere licitum est iis qui sacerdotes non sunt: nec, nisi forte necessitate urgente, si desit presbyter veldiaconus; per seipsum sumere Eucharistiam. Istud autem quo pacto? Posito sacro libro, extensoque puro linteo, aut sacro velamine, deposita prius illic e manu cum metu sacra Eucharistia, post hymnorum recitationem, ore sumi debet. Postea, qui accepit, abluere os vino debet. Interrogatio V. De laicis, viris ac feminis orthodoxis, qui ab orthodoxo communicant, humano autem timore in cæteris omnibus cum hæreticis miscentur: quomodo illos oporteat, qui exactioris disciplinæ studiosi sunt, cum his se gerere. Απόκρισις. Οὐκ ἐξὸν ἅπτεσθαι οὐδὲ τῶν θείων ἀναθημάτων τοὺς ἔξω ἱερωσύνης· πλὴν εἰ μή τι κατὰ πᾶσαν ἀνάγκην, μὴ εὑρισκομένου πρεσβυτέ ρου ἡ διακόνου, ἀφ' ἑαυτῶν μετέχειν τοῦ δώρου. Τοῦτο δὲ πῶς; τιθεμένης βίβλου ἱερᾶς, καὶ ἐφαπλουμένης οθόνης καθαρᾶς, ἡ ἱερᾶς ἐπικαλυμματίδος, ἐκεῖσε τοῦ δώρου ἀπὸ χειρὸς σὺν φόβῳ προτεθέντος μετὰ τὴν ὑμνῳδίαν, ἀπὸ στόματος ληπτέον· εἶθ᾽ οὕτως διακλύσεως οἴνου γινομένης τῷ λαμβάνοντι. Ερώτησις Ε΄. – Περί λαϊκῶν, ἀνδρῶν τε καὶ γυναικῶν ὀρθοδόξων ἐξ ὀρθοδόξου κοινωνούντων, φόν βῳ δὲ ἀνθρωπίνῳ τάλλα πάντα τοῖς αἱρετικοῖς συν αναμιγνυμένων· πῶς χρὴ τοὺς ἀκριβευομένους περὶ αὐτῶν ἔχειν. Απόκρισις. ᾿Απὸ μὲν ἱερατικοῦ ἤγουν πρεσβυτέρου καὶ διακόνου, μονάζοντός τε καὶ μοναζούσης, ἀφεκτέον συνεσθίειν τὸν ἠκριβωμένον· οὐκ οἶ δε εἰ μή τι οἰκονομίας τρόπῳ, καὶ τοῦτο σπανιώτε ρον. ᾿Απὸ δὲ τῶν λαϊκῶν, ἀδιάφορον τὸ συνεσθέειν· κάν εύχη πολλάκις καὶ κοινωνεῖν αὐτὸν φόβῳ τῇ αἱρέ σει, ἔχοντα δὲ ὅμως ὀρθόδοξον τὸ φρόνημα. Πλὴν ἵνα μὲ ἀκόλαστον εἴη τὸ ἁμάρτημα, μικρὸν ἐπιτίμιον ἐπιδιδόσθω τοῖς ἀδιάφοροῦσιν ἐκ φόβου τοῖς αἱρετικοῖς. Τὸ δὲ ἐπιτίμιον, γονυκλισίαι πεντεκαίδεκα, εὐχαὶ ὡσαύ- η τως· Κύριε, συγχώρησόν μοι τὴν ἁμαρτίαν· Κύριε, ἱλάσθητί μοι τῷ ἁμαρτωλῷ· Κύριε, ἐλέησόν με· ἀπὸ πεντήκοντα, ἤτοι ἑκατόν. Ερώτησις Ϛ'. - Εἰ χρὴ τοῖς συμψάλλουσι τοῖς αἱρετικοῖς, ἀπεχομένοις δὲ τῆς κοινωνίας αὐτῶν, ἀν τε πρεσβυτέρῳ, ἂν τε διακόνῳ, ἂν τε λαϊκῷ, ἄν τε γυναικὶ, μεταδιδόναι τῶν ἁγιασμάτων τὸν ὀρθόδοξον ἱερέα. Απόκρισις. – Τὸ μὲν οὖν μεταδιδόναι, μεταδι δότω· τοῖς μὲν ἱερωμένοις, οἰκονομικῶς μετὰ ἐπιτι μίου, διὰ τὴν πρὸς τοὺς αἱρετικοὺς ἀπαγωγὴν ἐν τοῖς ἄλλοις· τοῖς δὲ λαϊκοῖς ἄνευ ἐπιτιμίου. Περὶ δὲ τοῦ διετίαν ἔχοντος αναγνώστου ἐν τῇ ἀποχῇ τῆς Responsio. - Sacro quidem homini, hoc est, presbytero et diacomo, deinde monacho etmoniali, cavendum ex disciplina exactiore ne cum his cibum sumat: nisi forte per dispensationis quemdam modum, et hoc ipsum rarius. Laicis vero licitum est, cibum cum his capere: etiamsi sæpe contingat hos ex metu communicare hæresi; dum rectam iuterim fidem animo teneant. Tamen, ne impunitum sit dilectum, exigua imponatur pœna iis qui cum hæreticis ex metu promiscue agunt. Pana vero, quindecim flexiones genuum, precationes totidem: Domine, ignosce mihi hoc peccatum; Domine, propitius esto mihi peccatori; Domine, miserere mei; quinquagies vel centies. Interrogatio VI. - An oporteat iis qui cum hæreticis simul psallunt, ab ipsorum autem communione abstinent, sive presbytero, sive diacono, sive laico, sive mulieri, Eucharistiam impertiri ab orthodoxo sacerdote. Responsio. Quod ad impertiendum attinet, impertiatur utique sacerdotibus quidem ex dispensatione cum pœnitentia, quod ab hæreticis in aliis rebus se abstrahant: laicis autem sine pœni. tentia. Lector vero si jam per biennium hæretica

communione abstinuit, equum est eum participem αἱρετικής κοινωνίας, δίκαιον μετέχειν αὐτὸν τῶν fieri sacræ Eucharistiæ, etsi in aliis abreptus fuerit. Ex dispensatione autem hæc dicta sunt propter hominum imbecillitatem; ne dum eos optamus efficere omni hæretica conspersione puros, incaute ipsos in eadem pericula conjiciamus. Interrogatio VII. - An oporteat una psallere cum iis qui hæreticis non communicant quidem, sed cum iis libere agunt in aliis rebus: aut accipere oblationes ab ipsis, seu ceram, seu oleum. Responsio. Si quidem sacerdotes fuerint, nec heterodoxis offerant, accipienda ab iis oblata, cum pœnitentia aliqua. Si vero laici, sine pœnitentia porro pergendum. Oportet enim discrimen esse, propter sacerdotis dignitatem. Interrogatio VIII. - An licet nobis precationem adhibere iis qui poscunt, aut oleum benedicere, aut ceram accendere, aute sacro calice bibere? Responsio. Si heterodoxi sunt, minime: etsi cum fide accedant. Nulla enim societas luci ad tenebras 18. Interrogatio ΙΧ. Si monachus aut monialis ad nos venerit divinæ Eucharistiæ causa, quænam exigenda confessio est, ubi, quo sint illi statu, lateat? Responsio. - Omni venienti impertienda communio, si quo in statu sit ignoratur, rogandus an venerandam Christi imaginem et sanctorum colat: an fugiat hæreticorum communionem, nec aliam ἁγιασμάτων, κἄν ἐν τοῖς ἄλλοις συναπάγηται. Οίκονομικῶς δὲ ταῦτα εἴρηται διὰ τὴν ἀσθένειαν τῶν ἀν θρώπων ὡς ἂν μὴ πάντη ζητοῦντες αὐτοὺς καθα ροὺς ποιεῖν τῆς αἱρετικής συμφύρσεως, λάθωμεν εἰς αὐτὰ τὰ καίρια παραλύοντες αὐτούς. Ερώτησις Ζ'. - Εἰ δεῖ συμψάλλειν τοῖς μὲ κοι νωνοῦσι τοῖς αἱρετικοῖς, ἀδιαφοροῦσι δὲ ἐν τοῖς ἄλ λοις· ἡ δέχεσθαι προσφοράς παρ' αὐτῶν, ἡ κηρούς, ἢ ἔλαιον. Απόκρισις. – Εἰ μὲν ἱερωμένοι εἶεν, καὶ οὐ τοῖς ἑτεροδόξοις προσφέρουσι, προσδεκτέον τὰ παρ' αὐτ τῶν προσενηνεγμένα μετ' ἐπιτιμίου τινός. Εἰ δε λαϊ κοὶ, ἄνευ ἐπιτιμίου προσιτέον. Δεῖ γὰρ διαφορότητα εἶναι διὰ τὸ τῆς ἱερωσύνης ἀξίωμα. Ερώτησις. Η'. Εἰ ἔξεστι ποιεῖν τοῖς αἰτοῦσιν ἡμῖν εὐχὴν, ἡ εὐλογεῖν ἔλαιον, ἡ κηροὺς ἀνάπτειν, ἡ ἀπομυρίζειν ἅγια; Απόκρισις. — Ἐὰν ἑτερόδοξοί εἰσιν, οὐδαμῶς· κἂν πίστει προσέρχωνται. Οὐθεμία γὰρ κοινωνία φωτὶ πρὸς σκότος. Ερώτησις Θ'. - Ἐὰν μονάζων ἢ μονάζουσα κοι πρὸς ἡμᾶς ἐπὶ τῇ θείᾳ κοινωνίᾳ· ποταπὴν ὁμολο γίαν ἀπαιτητέον διὰ τὸ ἀδιάγνωστα εἶναι τὰ κατ' αὐτούς; Απόκρισις. Πάντα τὸν ἐρχόμενον κοινωνή σαι. Εἰ ἀγνοεῖται τὰ κατ᾽ αὐτὸν, ἐρωτητέον εἰ προσ κυνεῖ τὴν σεπτὴν εἰκόνα Χριστοῦ καὶ τῶν ἁγίων ε μὴ κοινωνεῖ τοῖς αἱρετικοῖς, καὶ εἰς ὅ τι ἂν ἄλλο ullam hæreticam animo sententiam teneat. Atque ὑποπτεύηται φρόνημα ετερόδοξον. Καὶ ὅταν κατὰ ubi omnia confessus fuerit, et confessio tenebitur omnem detestata hæresim; tunc impertienda ei sacræ Eucharistiæ communio est. Interrogatio X. An liceat moniali aquam e sacro calice bibere. [Ut puta sanitatis causa.] Responsio. — In summa sacerdotis aut monachi penuria, ob urgentem necessitatem, bibat. Interrogatio XI. In transitu num ingredi fas in Ecclesiam quam hæreticus obtineat? Responsio. Si penes hæreticum Ecclesia est, omnino non licet ingredi orationis causa: nisi ob aliam circumstantiam quæ excuset. Interrogatio XII. Ignotum abbatem ad nos venientem, an fas ante examen, ut sanctum compellare, ac precationem ab eo poscere. Responsio. - Quandoquidem tempus est hæresis, ante examen non oportet neque, Benedicite, sancti, dicere, nec precationem ab eo poscere. Communis vero deneganda non est salutatio, secundum sancti Basilii constitutionem. Interrogatio XIII. — De puteo, si pollutus sit, an precem peragere oportea orthodoxum sacerdotem. πάντα ομολογήσῃ, καὶ ἡ ὁμολογία σώζοιτο ἐπὶ πάν σης αἱρέσεως ἀπαγορευτική· τότε μεταδοτέον και συγκοινωνητέον αὐτῷ τῶν ἁγιασμάτων. Ερώτησις Ι΄. – Εἰ ἔξεστι μοναστρία ἀπομυρί ζειν. Απόκρισις. — Ἐξ ἀπορίας πάσης ἱερωμένου ἡ μονάζοντος, ἀπομυριζέτω, διὰ τὴν κατεπείγουσαν ἀνάγκην. Ερώτησις ΙΑ΄. - Εἰς ἐκκλησίαν κατὰ πάροδον ὑπὸ αἱρετικοῦ κρατουμένην εἰ δεῖ εἰσιέναι; Απόκρισις. *Απαξ, εἰ ὑπὸ αἱρετικοί κρατου μένη εκκλησία ἐστὶν, οὐ δεῖ εἰσιέναι προσευχές χάριν· εἰ μή τι κατὰ ἄλλην περιστατικών πρό φασιν. Ερώτησις ΙΒ΄. – ᾿Αββᾶν ἐρχόμενον πρὸς ὑμᾶς ἀγνώριστον, εἰ χρὴ πρὸ ἀνακρίσεως ἁγιολεκτών αὐτὸν, καὶ αἰτεῖσθαι πρὸς αὐτοῦ εὐχήν. Απόκρισις. – Επὰν ὁ καιρὸς αἱρέσεως ἐστι, πρὸ ἀνακρίσεως οὐ δεῖ· οὔτε, Εὐλογεῖτε, ἅγιοι, λέγειν· οὔτε εὐχὴν αἰτεῖν παρ' αὐτοῦ. Τὸν δὲ κοινὸν ἀσπα σμὸν οὐκ ἀπαγορευτέον, κατὰ τὴν νομοθεσίαν τοῦ ἁγίου Βασιλείου. Ερώτησις ΙΓ΄. - Περὶ φρέατος, ἐὰν μιανθή, α δεῖ ποιῆσαι εὐχὴν τὸν ὀρθόδοξον ἱερέα. 33 II Cor. VI,

EPISTOLARUM LIB. II. Απόκρισις. Ἐκεῖ δεῖ ποιεῖν τὴν εὐχὴν, οὗ ἐστιν ἡ ὀρθόδοξος κοινωνία. Πρὸς δὲ τοὺς κοινωνοῦντας τοῖς αἱρετικοῖς οὐκ ἰτέον. Ἐν οἷς γὰρ μιαίνονται κατὰ ψυχὴν διὰ τοῦ ἄρτου αὐτῶν, μιανθήσονται καὶ κατὰ σῶμα. Ερώτησις ΙΔ'. Περὶ βαπτίσματος, ὡς οὐκ ἔστιν ἐκκλησία κρατουμένη ὑπὸ ὀρθοδόξου, ἐὰν αἰτήσης ται ἡμᾶς τις ποῦ χρὴ σφραγίζειν, κατηχεῖν, καὶ βαπτίζειν· ποταποὶ δὲ οἱ γονεῖς καὶ οἱ ἀνάδοχοι. Απόκρισις. - Οὐκ εἰσιέναι, καθὰ προείρηται, εἰς ἐκκλησίαν κρατουμένην ὑπὸ αἱρετικοῦ δεῖ πόσῳ γε μᾶλλον τὰ λελεγμένα πρᾶξαι; ἀλλὰ διὰ τὴν ἀπο ρίαν ἀναγκαῖον εἰς τόπον καθαρώτατον οἰκίας· ἐφ' ἡ διὰ θυσιαστηρίου καθηγιασμένου, ἤτοι τραπέζης, τὴν ἱερουργίαν ὁ μέλλων ἐπιτελεῖν τὸ φώτισμα βαό πτιζέτω. ᾿Αναδόχους δὲ ἐκείνους προσιτέον, τοὺς οὐ τοῖς αἱρετικοῖς κοινωνοῦντας, καὶ γονέας τοὺς ὡσαύτως πεφυλαγμένους. Ερώτησις ΙΕ΄. Εἰσὶν ἐκκλησίαι ἔχουσαι δύο κόγχας ἢ καὶ τρεῖς· ἔστι δὲ ἐξ αὐτῶν μία ἀνενθρο νίαστος· χρὴ ἐκεῖσε λειτουργῆσαι, ἡ οὗ; Απόκρισις. — Ἐὰν ὑπὸ τὸν ἀναφερόμενον απο ρετικόν ἐστιν ἡ τοιαύτη ἐκκλησία, κάν μία κόγχη οὐ καθιέρωται, οὐ χρὴ λειτουργεῖν ἐκεῖ· εἰ δὲ κρατ τεῖται ὑπὸ ὀρθοδόξου, ποιείτω λειτουργίαν εἰς τὴν κόγχων ἥτις οὐ καθιέρωται. Ερώτησις 5. - Εἰ δύναταί τις κρατῆσαι τὴν ἐκκλησίαν αὐτοῦ, ἵνα μὴ λειτουργῆται υπό αέρατικού πόσον χρόνον ἔξεστι σφαλισθῆναι· καὶ τί ὀφείλει περὶ αὐτῆς; Απόκρισις. Τοῦτο ὑφ᾽ ἡμῶν οὐ λέλυται τὸ κεφάλαιον· ἐπισκόπου γάρ ἐστι τοῦ λύοντος τὰς ἐκε κλησίας. Ερώτησις ΙΖ'. Ἐὰν δὲ εἰσιν ἄνδρες τε καὶ γυναῖκες, λαϊκοὶ αἱρετικοὶ εἴτε ἀπὸ χωρικίας, εἴτε ἔμφυτον ἔχοντες τὴν αἵρεσιν· εἰ ἔξεστιν ἐσθίειν μετ' αὐτῶν, ἡ λαμβάνειν ἐξ αὐτῶν τί ποτε. Απόκρισις. - Οὔτε εἰ ἐκ κακονοίας εἰσὶν αἱρι τικοί, οὔτε εἰ ἐξ ἀμαθίας, ἔξεστιν ἢ ἐσθίειν ἡ λαμβάναν τὰ παρ' αὐτῶν προσενενημένα· οὐκ εἶθα εἰ μή τι οἱ ἀμαθεῖς βελτιωθέντες ὀρθοδοξεῖν ἐπαγγέλλονται. Ερώτησις ΙΗ΄. — Περί τοῦ πατρός μου, εἰ ἔστιν ἄξιος εἰς λειτουργίαν μνημονεύεσθαι; Απόκρισις. - Εἴτε πατὴρ, εἴτε μήτηρ, εἴτε ἀδελ φός, ἡ ὀστισοῦν ἄλλος κατελείφθη μέχρι θανάτου η κοινωνῶν τῇ αἱρέσει, προείρηται ἐν τῷ ἀνωτέρῳ κεφαλαίῳ, μὴ μνημονεύεσθαι ἐν τῇ λειτουργίᾳ μή τι έκαστος κατὰ διάνοιαν ἔλοιτο εὔχεσθαι περὶ τῶν τοιούτων, καὶ ὑπὲρ αὐτῶν ποιεῖν ἐλεημοσύνας. Πῶς γὰρ ἂν ὁ ἔτι ζῶν, μετέχων τε τῆς αἱρετικῆς κοινωνίας, καὶ οὕτως ἐκκομισθεὶς, ληφθήσεται ἐν μνημοσύνοις κατὰ τὴν μυσταγωγίαν τῶν ὀρθοδόξων; οὐδαμῶς. Ταῦτα οὐ κανονικῶς ἐφθεγξάμην ἐπισκόπων γὰρ τοῦτο· ἀλλὰ συμβουλευτικῶς ἐξ ἀγάπης· οὐδὲν γὰρ ἀγάπης ἀναγκαιότερον, φθεγξάμενος. Εἰ δέ τι τῇ εὐλαβείᾳ σου άλλως δοκιμάζεται οἰκονομεῖσθαι· ἡμεῖς περὶ τούτου λόγον οὐκ ἔχομεν, ἢ τὸ ἐξαιτεῖ1666 Responsio. Responsio. - Ibi precatio peragenda, ubi orthodoxa communio est. Ad eos autem qui cum hæreticis communicant, non eundum. In quibus enim animo polluti sunt ob panem ipsorum, et corpore polluentur. Interrogatio XIV. - De baptismo, ubi non est Ecclesia quam orthodoxus obtineat, si quis a nobis poscat, ubi signare oporteat, docere, et baptizare: quales autem parentes ac patrini. Responsio. — Nefas, ut dictum est, in ecclesiam ingredi, quæ ab hæretico detineatur: quanto vero magis quæ modo commemorata sunt agere? sed propter loci penuriam, in locum ædium mundissimum necesse est abire: ubi super altari consecrato vel mensa, qui sacro fungi ministerio debet, baptismum illuminationis impertiat. Patrini autem illi admittendi, qui cum hæreticis non communicent: parentes similiter integræ fidei. Interrogatio XV. Sunt ecclesiæ, quæ duas habent aut tres ædiculas; ex his autem una est quam nemo occuparit: utrum fas ibi sacrum faceret annon? Responsio. Si penes hæreticum declaratum ejusmodi ecclesia est, etsi una ædicula sit non dedicata, nefas ibi sacrum facere: si vero penes orthodoxum fuerit, sacrum peragatur in ædicula quæ non est dedicata. Interrogatio XVI. - Si potest qui ecclesia sua potiri, ut ne sacrum in ea hæreticus faciat; quanto tempore debet exspectare: et quid de ea statuendum? Responsio. - Non nostrum est huic capiti satisfacere: est enim episcopi, a quo solvuntur ecclesiæ. Interrogatio XVII.- Si qui autem sunt viri ac mulieres e laicis qui vel ob rusticitatem, velobinnatam hæresim sint hæretici: an liceat cum ipsis edere, aut accipere quidquam ab ipsis. Responsio. — Neque si ex animi pravitate heretici sunt, neque si ex ignorantia, aut edere licet, aut accipere quæ sunt ab iis oblata: nisi forte rudiores emendati, recte sentire se profitentur. Interrogatio XVIII. — De patre meo, utrum: par est eum in re divina commemorari? Responsio. — Sive pater, sive mater, sive frater, seu quivis alius, deprehensus fuerit ad obitum usque communicavisse hæresi; antea dictum estin supperiore capite, non esse memoriam illius in re sacra faciendam: sed tamen quisque secum in animo precari pro his si lubet potest, ac pro iisdem eleemosynas erogare. Quomodo enim, qui dum viveret, particeps fuit hæreticæ communionis, et sic elatus sepultusque, locum habebit in diptychis, dum rem sacram peragunt orthodoxi? minime sane. Hæc ego non tanquam sanciens legem: nam hoc munus episcoporum est: sed ex charitate consilio juvans dico: nihil enim charitate magis necessarium est. Si vero aliter dispensandum videtur pietati tum: nos de ea re nihil habemus dicere,

nisi quod sanctas vestras preces flagitamus, quo- σθαι ὑμῶν τὰς ἁγίας προσευχάς, ότι ἁμαρτωλοὶ ἄνω niam homines peccatis obnoxij sumus. CCXX. Sancti Patris nostri et confessoris Theodori præsidis monachorum Studii epistola ad spathariam, cui nomen Machara. (Ang. Mai, Biblioth. nov. 4. Quid sibi vult pulchra epistola nobilitatis tuæ, provinciali sermone dictata, et quod mirum est, statim præ se ferens tuimet revelationem, tanquam Deo gratum munus? Vel cur erga nos peccatores tanta tua fiducia et tam pia effusio? nisi scilicet ut nobis innotescat, quali tu quantaque pietate sis; quæ et dominum caputque tuum (virum scilicet) tecum perducis; insuperque in idem trahis, ceu quasi Dei mensa dignum opsonium, dominas quoque sorores. Adeo mirabilis est epistola tua, et pietatis vestræ imaginem ostendens speciosissimam! Jam vero,quod vosmet ipsos humilitati meæ tradideritis, mihi dicere non licet: verumtamen haud mihi, sed Deo vosmet tradatis. Quamobrem et de vestra præclara vita lætari debemus, et vobis sancta omnia precari, idque solum quod in nostra potestate est largiri, nostrum videlicet simplicem sermonem: quem nunc quoque præbentes, sciscitamur. 2. Cur tu, o veneranda, a me exigis ut de divina communione loquar, et cur tu jam a tot annis raro ea uteris: etenim hoc sine aliqua causa fieri non debet. Quippe neque raro neque quotidie, sed cum pura conscientia participandum est. Nam qui indigne, inquit Scriptura, manducat ei bibit, judicium sibi manducat et bibit, non dijudicans corpus Domini. Igitur si hac ratione, conscientiam tuam perscrutans, et reverenter te gerens, procrastinaris, bene est; sive id brevi sive longiore tempore fiat nullusque alius huic rei terminus assignari potest, quam cum puro, quatenus homini possibile est, corde accessus. Quod si qui culpa gravatur quæ a communione prohibet, is tum demum participabit, cum impositam poenam expleverit.Quod si rursus semet secernit ob hæresim, hoc quidem necessario fit. Etenim sacrosanctum mysterium accipere ab hæretico, aut palam vituperatæ 99 I Cor. XI, 29. θρωποι τυγχάνομεν. ΣΚ΄. — Τοῦ ὁσίου Πατρὸς ἡμῶν καὶ ὁμολογη τοῦ Θεοδώρου ἡγουμένου τῶν Στουδίου ἐπιστολὴ πρὸς τὴν σπαθαρίαν ἧς τὸ όνομα Μαχαρά. Patr., t. IV, p. 99.) [Cod. Vat. 633, f. 1.] α'. Τί καλὴ ἐπιστολὴ τῆς εὐγενείας σου, τῇ ἐγχωρίῳ μὲν φωνής υπηγορευ μένη, καὶ τὸ παράδοξον ἐξάπινα τὴν ἐξαγόρευση φέρουσα, ώσπερ τι ἔδνον θεοχάριστον! ᾿Αλλὰ πόθεν ἡμῶν ὄντων ἁμαρτωλῶν, ἡ τοσαύτη σου πίστις και εὐσεβὴς ἐπίχυσις; Η ἵνα καὶ ἡμῖν γνωσθείη, τίς καὶ ποταπὴ ὑπάρχεις τὴν εὐσέβειαν, συλλαμβάνουσα μεθ᾿ ἑαυτῆς τὸν Κύριον καὶ κεφαλὴν, ἀλλὰ μὴν καὶ συνεφελκομένη, καθάπερ τι οψώνιον Θεοτράπεζον, καὶ τὰς κυρίας σὰς ἀδελφάς. Οὕτω μὲν οὖν θεοπρο πὴς ἡ ἐπιστολὴ, καὶ τὸν τῆς εὐσεβείας ὑμῶν χαρα κτήρα ὑποδεικνύουσα ὡραιότατον! Ἐγὼ δὲ πρὸς τὸ λέγειν ἐπιδεδωκέναι ὑμᾶς καὶ αὐτοὺς τῇ ἐμῇ ταπει νώσει, οὐχ ἱκανὸς εἰμι· πλὴν οὐχ ἡμῖν, ἀλλὰ Θεῷ ἑαυτοὺς ἐπιδίδοιτε. Διὰ τοῦτο ὀφειλέται ἐσμέν, καὶ χαίρειν ἐπὶ τῇ ἀγαθῇ ζωῇ ὑμῶν, καὶ εύχεσθαι ὑμῖν τὰ ὅσια, καὶ νέμειν μόνον ὃ ἔχομεν, παρέχεται τὸν λεπτὸν ἡμῶν λόγον, ὁ καὶ νῦν ἐπιδιδόντες, έρα τῶμεν. β'. Τίνι λόγῳ ἐπιζητείη σου ἡ τιμιότης φάναι με περὶ τῆς θείας κοινωνίας, καὶ τίνος χάριν τοσαῦτα ἔτη σπανίως μετέχεις· τοῦτο γὰρ λόγον ὀφείλει τις ἔχειν. Οὐ γὰρ τὸ σπανίως, ἢ τὸ καθεκάστην ἁπλῶς ἀλλὰ τὸ μετὰ καθαρᾶς συνειδήσεως μεταλαμβάνειν δέον Ο γὰρ ἀναξίως, φησὶν, ἐσθίων καὶ πίνων, κρίμα ἑαυτῷ ἐσθίει καὶ πίνει, μή διακρίνων τὸ σῶμα τοῦ Κυρίου. Εἰ οὖν τοιούτῳ τρόπῳ σκο ποῦσα τὰ ἑαυτῆς καὶ εὐλαβουμένη αναμένεις τὸν καιρόν, εὖ ἂν ἔχοι, εἴτε συντομώτερον, εἴτε χρονικώτερον· καὶ ὄρος ἐν τούτῳ ἄλλος οὐκ ἔστιν, ἢ ἡ ἐν καθαρά καρδίᾳ καθόσον δυνατὸν τῷ ἀνθρώπῳ προσέλευσις· ἂν δε διάπταισμά τις ἔχῃ τὸ ἀκοινώνητον, δηλονότι τότε ἐκεῖνος κοινωνήσῃ, ὁπότ᾽ ἂν πληρωθῇ αὐτῷ τὸ ἐπιτίμιον. Εἰ δὲ διακρίνηται αὖ πάλιν δι' αἵρεσιν, τοῦτο ἀναγκαῖον. Τὸ γὰρ κοινωνεῖν παρὰ αἱρετικού ἡ προφανοῦς διαβεβλημένου κατὰ τὸν βίον, ἄλλοτρι Θεοῦ, καὶ προσοικειοῖ τῷ διαβόλῳ. Σκέψαι οὖν, ὦ ΝΟΤΑ. Præcipuum fere inter Studitæ scripta locum tenere Epistolas ejus, exploratum est. Harum collectio plenissima, in quinque libros distributa, exstat magnam partem adhuc inedita in duobus codicibus Parisiacis, quorum diligentem more suo notitiam tradit Fabricius B. G. ed. nov. T. X, p. 439, seqq. Quinque hos libros exstare etiam in bibliotheca Vaticana, dixit auctor Indicis alphabetici Patrum in Bibliotheca magna Lugdunensi; falso tamen, nam quantum ego scio vel exploravi, nihil est apud non (præter sparsa epistolia aliquot) nisi Codex Vat. 1432, insignis hercle et satis antiquus, libros duos Epistolarum Studitæ continens: ex quo adamussim codice sumpta fuit Sirmondi editio, ut ego conferens certo comperi: nam et lacunæ editionis sive majores sive etiam minima cum hoc codice prorsus conspirant. Cum igitur Parisiacus ille thesaurus a me procul absit,vix ego unam aut alteram adjicere nunc queo epistolam, ex Vat. codice 633, cum brevissimis lacunarum aliquot supplementis. Apud Fabricium B. G., tom. cit., p. 444, ino ditæ duæ nominantur Theodori nostri Epistolæ ad spatharium. Porro scimus spatharium titulum fuisse officii in aula Byzantina, uxoribus quoque, ut fit, communicatum. Nostra igitur spathar (cod. spatharea) uxor fortasse illius spathari erat.

EPISTOLARUM LIB. II. μακαρία, ώτινι τρόπῳ τῶν εἰρημένων εἴη σου ὁ homine, a Deo arcet, et diaboli facit familiarem. Considera igitur, o beata, quamnam ex prædictis agendi rationem tibi proposueris, et secundum illam ad sacra mysteria accedito. Quippe exploratum est omnibus, quæ nunc hæresis Ecclesiam nostram occupet, Mochianorum videlicet. Consule itaque pretiosæ animm tuæ, et sororibus atque capiti (viro). Porro mihi ais vereri te dicere tuo presbytero, non licere hæresiarchæ liturgiam facere. Qua super re quidem quid tibi nunc dicam? ego hoc vacare culpa non judico. Nam quia illa communio inquinat, quæ in liturgia fit; ideo qui facit liturgiam, haud orthodoxus erit. Dominus autem, qui vos in tantum pietatis culmen provexit, innoxios et undequaque incolumes corpore σκοπός, καὶ κατ' αὐτό πρόσιθι τοῖς μυστηρίοις. Γνωστὸν δὲ πᾶσιν ὅτι νῦν αἵρεσις ἐν τῇ καθ᾽ ἡμᾶς Ἐκκλησίᾳ κατακρατοῦσα τῶν Μοχιανῶν ἐστι. Φεῖσαι τοίνυν τῆς τιμίας σου ψυχῆς μετὰ τῶν ἀδελφῶν καὶ τῆς κεφαλῆς. Ἔφης δέ μοι, ότι δέδοικας εἰπεῖν τῷ πρεσβυτέρῳ σου, μὴ ἀναφέρειν τὸν αἱρεσιάρχην Καὶ τί περὶ τούτου εἰπεῖν σοι τὸ παρόν, οὐ καθορώ. Πλὴν ὅτι μολυσμὸν ἔχει ἡ κοινωνία ἐκ μόνου τοῦ ἀναφέρειν, οὐκ ἂν ὀρθόδοξος εἴη ὁ ἀνα φέρων. Ο δε Κύριος ὁ ἐν τοσούτῳ μέτρῳ εὐσεβείας ὑμᾶς ἀγαγών, αὐτὸς ἐν πᾶσιν ἀπήμονας καὶ ὁλοτε λεῖς σώματί τε καὶ ψυχῇ πρὸς πᾶν ἔργον ἀγαθὸν καὶ πρὸς πᾶσαν αὐτάρκειαν βίου συντηρών διαφυλάξεις, τήν τε ὑμῶν συζυγίαν φημὶ καὶ τὰς εὐλαβεστάτας ἀδελφάς, ὑπερευχομένων πάντων τῆς ἡμετέ- animaque ad omne opus bonum, omnemque vitæ ρας αναξιότητος. ΣΚΑ΄. usum conservet, vestrum, inquam, conjugium, et sorores religiosissimas: cunctique pro nostra indignitate enixe precemini. Basilio inclyto præsidi cum universis venerandi monasterii sancti Sabæ. Βασιλείῳ τῷ ἀοιδίμῳ ἡγουμένῳ σὺν πᾶσι τῆς σεβασμίας μονῆς τοῦ ἁγίου Σάβα. [Cod. Vat. 633, f. 43 b.] Τῶν τῆς εὐσεβείας δο γμάτων καθεστώτων, φιλοτάραχον τὸ κινεῖσθαι. Τούτων δὲ στασιαζόντων, ὡς νῦν ἐν τῇ καθ᾽ ἡμᾶς μάλιστα ᾿Εκκλησίᾳ, πῶς οὐκ ἀναγκαίως διεγερτέον, φειδομένους οὐδενός, μὴ ότι γε μακρᾶς ὁδοῦ, τῶν τε άλλων τληπαθημάτων, ἀλλὰ καὶ αὐτοῦ θανάτου και ταφρονείν; Αύτη ἡ αἰτία τῆς πρὸς ὑμᾶς τοῦ ὁσιω· τάτους τῶν πνευματικῶν ἡμῶν τέκνων Λητοΐου καὶ Συμεώνος ἀποστολῆς. Οὗτος ὁ τροπος τῆς μετά Θεόν πεποιθήσεως κινδυνώδους ἐν τοῖς αὐτόθι ἐκδη- thuc expeditionem susceperint. Verumtamen,Patres μίας. Αλλ' ὦ πατέρες ἅγιοι, πῶς ὑμῖν ἐναργώς διηγήσαιμι τὰ κατὰ τοῦ Εὐαγγελίου τοῦ Χριστοῦ ὑπὸ τῶν ἐνταῦθα τολμηθέντα καὶ πραχθέντα; Ἱερο μίας ὁ πολυθρηνότατος ὧδε πού φησιν ἐν ταῖς ἑαυτοῦ προφητείαις· Ποιμένες ήφρονήσαντο, καὶ τὸν Κύριον οὐκ ἐξεζήτησαν. Ενταῦθα δὲ χαλεπώτερόν τι καὶ λίαν ἔκτοπον· τοὺς γὰρ ἐκζητεῖν αὐτὸν προαιρουμένους καὶ ἀντεχομένους τοῦ νόμου αὐτοῦ, ἀλλοτριωμένους αὐτοῦ ἀναθέματι ἀνε (β)... Cum religionis dogmata stant, ille perturbatorem se præbet qui motus ciet. His tamen commotis, uti nunc in nostra præsertim Ecclesia usuvenit, quid ni necessario consurgendum sit, nullique labori parcendum, neque longo itineri, neque aliis ærumnis, quin et ipsa mors contemnenda? Hac de causa, ad vos misimus de spiritalibus filiis nostris sanctissimos Letoium et Simeonem. Hæc est ratio, cur hi post fiduciam erga Deum, periculosam issancti, quomodo perspicue vobis exponam quæ adversus Christi Evangelium a nostræ regionis hominibus ausa sunt et peracta? Luctuosissimus quidem Hieremias sic in sua prophetia loquitur: Pastores stulte egerunt, et Dominum non exquisiverunt? At enim apud nos asperius, aliquid et valde perversum actum est: etenim eos qui Dominum exquirere maluerunt, ejusque legem tueri, tanquam apostaticos anathemate perculerunt..... Supersunt præterea (in codice xcv Bibliothece Coislinianæ apud MONTFAUGON Biblioth. Coislin. pag. 194). Epistolae ducentæ et septuaginta septem, nunquam hactenus emissin lucem, quarum laterculum damus. Incipiunt a fol. 210 verso, ubi. Epistola 972 ad Josephum fratrem et archiepiscopum tertio exsulem. Initium: Εδεξάμην τα γράμματα τῆς σῆς ἁγιωσύνης, etc. 273. Ad eumdem. Initium: Δὶς ἄρτι ἐπιστελλόμεθα τὴν ἀπὸ τοῦ Βυζαντίου ἄφιξιν, etc. 274. Euthymio Sardensi. Εμακρύνθη σου ἡ ὁσιότης, etc. 275. Ignatio episcopo Mileti. Εύρεμα καλὸν ἐθήρασα, etc. ΝΟΤΕ. Notissimna est in Studitæ scriptis hæresis haec. Nam cum Constantinus Irenes filius, ejus temporis imperator, pulsa legitima uxore, aliam duxisset,tum ipse tum ejus favitores dicti sunt mæchiαπό, μοιχεία, adulterio. Intelligi Josephum æconomum qui adulterinis imperatoris nuptiis benedixerat. De eo Studita Epist. lib. I, 21 et 22. Sic: Εστω οἰκονόμος· τί καὶ ἀναξίως ἱερουργεί; Εξέλιπε πρεσβύτερος: Esto æconomus; cur etiam indigne sacris operatur? Desiit esse presbyter. Ad hunc Simeonem strenuum orthodoxia defensorem scribit Studita epistolas lib. I, 21, 22, 23, et lib. II, 30. Innuit decreta synodi Iconomachicæ, ad quam scribit Studita epist. lib. II, 1.