infelix, cum nihil eorum quæ commemoravi sim δὲ ὁ τάλας, ἐν οὐδενὶ ὧν εἶπον ἑαυτὸν καταλαμβανό assecutus, in summo mœrore animi sanctarum precum tuarum opem efflagito, ut aperiantur oculi mentis meæ, ut verum amorem dogustem. Sed est mihi simul cum animo corpus quoque imbecillum, ut scis; et quid agam incertus sum. Nam si paulo majorem adhibere conatum velim, perdo etiam quantulum habeo. Una mihi consolatio superest; quam et tibi exponam necesse est, mi Pater: quod nempe didicerim, ex lectione et usu Orientalium, oportere eos qui vitam in secessum agunt, singulis diebus, si quidem fieri possit participare divinam communionem. Hunc morem servavi, qui misero mihi opem attulit, revocato cogitatione a vitiosis animi motibus, propter doni præstantiam, quæ metum incutit. Nam quid majus, sive ad laetitiam, sive ad collustrationem animi esse omnino potest divina communione? In calicem autem vitreum peculiarem vino defuso, ac solemni precationi peracta, quanquam indignus doni compos fio. Indica mihi rectene agam, an secus. Ultra...... labores fructuum tuorum manducare: beatus es, mi Pater, et bene tibi erit 17, qui multorum Pater es, atque ad tantum vir tulis gradum perduxisti, ut nunc omnes in exsilio propter legis Domini mandatum versentur. Tu vero pro omnibus ora, ut cursum ipsi_consumment. – μενος, σκυθρωπάζω, τὴν τῶν ἁγίων εὐχῶν σου ἐπι· κουρίαν αἰτῶν, εἰς διάνοιξιν τῶν τῆς ψυχῆς ὀφθαλ μῶν· εἰς γεῦσιν τοῦ ὄντος ἔρωτος. ᾿Αλλ' ἔστι μα: σὺν τῇ ψυχῇ καὶ τὸ σῶμα ἀσθενὲς, ὡς οἶσθα, και οὐκ οἶδ᾽ ὅ τι χρήσομαι. Μικρὸν γὰρ εἰ δόξω βιάζει σθαι, ἀπύλλω καὶ ὅπερ μικρὸν κατέχω. Μίαν ταυτην παρηγορίαν εὕρηκα· καὶ δέον ἀναθέσθαι σοι, Πάτερ μου· ἐξ ἀναγνώσεως καὶ χρήσεως τῶν ἀνατολικῶ μαθὼν, τὸ χρῆναι τοὺς ἡσυχάζοντας εἰ δυνατὸν καθ' ἑκάστην μεταλαμβάνειν τῆς θείας κοινωνίας. Έχρη σάμην οὕτως, καὶ εὗρον βοήθειαν ὁ ἄθλιος· ὑποστολλομένης τῆς διανοίας ἐκ τῆς ἐμπαθοῦς κινήσεως, διὰ τὴν τοῦ δώρου ἔμφοβον ὑπεροχήν. Καὶ τί γὰρ μεῖζον εἰς ἀγαλλίασιν καὶ φωτισμὸν εἴη ἂν τῇ ψυχ πλέον τῆς θείας κοινωνίας; Ἐν ποτηρίῳ δὲ ὑπλίνῳ ἀφορισμένῳ προβαλὼν οἶνον, καὶ εὐξάμενος τὰ συν χθη, μετέχω ὁ ἀνάξιος τοῦ δώρου. Καὶ δήλωσόν με εἰ καλῶς ποιῶ, ἢ οὔ. Πέρα χαρ πῶν σου φάγεσθαι· μακάριος εἶ, Πάτερ μου, καὶ καλῶς σοι ἔσται, Πατὴρ χρηματίσας πολλῶν· καὶ εἰς μέσον ἀρετῆς τοσοῦτον ἀγαγών, ὥστε τανῦν ἐν ἐξορία ὑπάρχειν τοὺς πάντας δι᾽ ἐντολὴν νόμου Γου ρίου. 'Αλλ' ὑπερεύχου πᾶσι, τελειώσαι αὐτοῖς τὸν δρόμον. Εν ΒΙΒΛΙΟΝ ΔΕΥΤΕΡΟΝ. Ἐκ τῶν διαφόρων αὐτοῦ ἐπιστολῶν ἐκλογὴ τῆς τρίτης ἐξορίας. LIBER SECUNDUS. Ex diversis ejus epistolis collectio tertii exilii. I. - Iconomachicæ synodo, tanquam ex persona G Α'. - Τῇ Εικονομαχικῇ συνόδῳ, ὡς ἐκ πρι omnium præpositorum. Dogmatica de sanctis imaginibus. σώπου πάντων τῶν ἡγουμένων. (Baron. an. 814, n. 36.) Divinis legibus canonicisque decretis obsequen- Νόμοις θείοις καὶ κανονικοῖς θεσπίσμασιν ἐπόμε tes, quæ præter episcopi sui sententiam in iis quæ νοι, τοῦ μὴ δεῖν παρὰ τὴν τοῦ οἰκείου ἐπισκόπω ad ecclesiasticam disciplinam pertinent, nedum γνώμην πράττειν τι ἢ λέγειν τῶν ὅσα εἰς ἐκκλησια qua ad dogmaticas quæstiones deducunt, nihil agi στικὴν φέρει εὐταξίαν, πολλοῦ γε εἰπεῖν εἰς δογμα vel dici oportere definiunt; cum ad auctoritate ve- τικὴν ἐξέλκει συζήτησιν· τούτου χάριν τῆς ὑμετέρας stra semel atque iterum ad talia nos humiles evo- ἐξουσίας ἅπαξ καὶ δὶς ἐκκαλεσάσης πρὸς τὰ τοιαῦτα caremur; ausi non fuimus, præter ea quæ statuta τὴν καθ᾿ ἡμᾶς εὐτέλειαν, οὐκ ἐτόλμησεν ἔξω τι τῶν sunt agentes, accedere; ut qui sub sacra manu Ni- νενομισμένων πράττουσα παραγενέσθαι· ὡς ὑπὸ τὴν cephori sanctissimi patriarchæ divino Spiritu con- ἱερὰν χεῖρα Νικηφόρου τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου stituti sumus. Postquam autem quidam ex ordine πνεύματι θείῳ τελοῦσα. Ἐπειδὴ δέ τινες τῶν ὁμο nostro præpositi, quasi periculum aliquod fac- ταγῶν ἡμῖν ἡγουμένων ἀπόπειρἄν τινα ποιούμενοι turi, accedendum sibi, et oppositis sermonibus κεκρίκασιν ἀφικέσθαι, εἷς τε λόγους ἐλθεῖν ἀντιθετι respondendum censuerunt: quid aliud nobis κούς· τί ἄλλο ἢ ἐκεῖνα ἡμᾶς ἀκουτισθῆναι, ἃ ἐξ audire liceat, quam quæ humile cor nos. ίστησιν ἡμῶν τὴν ταπεινὴν καρδίαν; Φασὶ γὰρ τὴν trum obstupefaciunt? Ferunt siquidem conven- η πρόσκλησιν εἶναι ἐπὶ καταστροφῇ τῆς ἐν Νικαίᾳ τὸ tum istum ad eversionem secundo sancte synodi δεύτερον ἁγίας συνόδου· τὸ δὴ λεγόμενον ἐπ᾽ ἀναιρέ 87 Psal. cxxvii, 2.

EPISTOLARUM LIB. II. σει τοῦ προσκυνεῖσθαι τὴν σεπτὴν εἰκόνα τοῦ Κυρίου Nicæne, id est ad tollendam venerandam Domini ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, τῆς τε Θεοτόκου, καὶ πάντων ὁμοῦ τῶν ἁγίων. Ὤ τίς ἐνηχηθεὶς ταῦτα οὐ στενάξεις πικρὸν ἐκ βάθους καρδίας· ὡς ἀνατρεπομένης ἤδη ἐν τούτοις τῆς σωτηρίου οικονομίας τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ; "Ακουε, οὐρανέ, καὶ ἐνωτίζου,γῆ βοάτω μεθ᾿ ἡμῶν ὁ μεγαλοφωνότατος Ησαίας· καὶ ὅσα τούτοις ἐπιφερόμενα κατὰ συνέχειαν. Μᾶλλον δὲ ἶν' οἰκειότερον φθεγξώμεθα - Ακους ἀνατολὴ καὶ δύο σις, βοῤῥᾶ τε καὶ ἡ κατὰ θάλασσαν λῆξις, ἐν οἷς νῦν τὰ καρ᾿ ἡμᾶς, καὶ ἐφ᾽ οἷς συνεδρεύειν τετόλμηται. Ἡμεῖς μὲν οὖν οἱ ἐλάχιστοι, οἵ τε παραγενόμενοι καὶ μὴ παραγενόμενοι· ἀμφοτέροις γὰρ εἷς ὁ λόγος, ὡς συμψύχοις οὖσιν ἐν ἑνὶ θείῳ φρονήματι· τῇ ὑπ' οὐρανὸν Ἐκκλησία σύμφωνον πίστιν ἄγοντες· ἤγουν ἀναστηλοῦν τε καὶ προσκυνεῖν τὴν θείαν εἰκόνα αὐτ τοῦ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, τῆς τε πανω αγίας Μητρὸς αὐτοῦ, καὶ οὐτινοσοῦν τῶν ἁγίων· οὐχ ὅτι παρὰ τῇ ἐν Νικαία τὸ δεύτερον ἁγίᾳ συνόδῳ, ἢ παρὰ τῇ πρὸ αὐτῆς δογματισάσῃ θειότατα, τὸ ἀσφαλὲς ἔχειν διαβεβαιούμεθα· ἀλλὰ γὰρ ἀπ' αὐτῆς τῆς παρουσίας τοῦ Κυρίου ἡμῶν καὶ Θεοῦ, ἐγγράφως τε καὶ ἀγράφως ἐρηρεισμένοι ὄντες· ἀσφαλῶς βεβήκα μεν ἐπ' ἐκείνην τὴν ἔδραν, ἐφ᾽ ᾖ φησιν ὁ Χριστός· Σὺ εἶ Πέτρος, καὶ ἐπὶ ταύτῃ τῇ πέτρᾳ οἰκοδο μήσω μου τὴν Ἐκκλησίαν, καὶ πύλαι ᾅδου οὐ κατισχώσουσιν αὐτῆς. ό nostri Jesu Christi et Deiparæ sanctorumque simul omnium imaginis adorationem constitui. Et quisnam hæc audiens, ex imo pectore non amare ingemiscat, tanquam jam eversa per hæc salutari conomia Domini nostri Jesu Christi? Audi, cœlum, et auribus percipe terra”, et quæ sequuntur, nobiscum exclamet clarissimus Isaias: aut potius, et proprie magis, exclamemus: Audi, oriens, occidens, aquilo, et plaga quæ ad mare est, quo nunc redactæ sint res nostræ, et qua de se conventum isti agere non reformident. Nos itaque omnium minimi, qui præsentes, quique absentes; utrisque enim idem est sermo, tanquam unanimis in uno eodemque divino sensu; consonam universæ sub coelo Ecclesiæ fidem tenentes, divinam Salvatoris nostri Jesu Christi, et sanctissimæ Matris ejus, et cujuscunque sanctorum imaginem erigere et adorare: non solum ex sancta Nicæna secunda synodo, alterave, quæ ante illam divinissime docuit, securum et tutum esse affrmamus, sed ab ipsamet præsentia Domini nostri ac Dei, tam scripto quam sine scripto fundati secure supra sedem illam consistimus, de qua Christus ait: Tu es Petrus: et super hanc peiram ædificabo Ecclesiam meam, et portæ inferi non prævalobunt adversus eam 89. Quænam enim reperiri possit oratio, si quis tantum veritatis robur impugnandum sibi proponat? Nam si communi omnium consensu Dominus noster Jesus Christus in humana forma et in specie nostra visus est, congruenter profecto circumscribitur et imagine exprimitur more nostro, quamvis incircumscriptus ipse maneat secundum divinam formam quippe qui est mediator Dei ad hominum utriusque naturæ qua constat proprietates integras conservans. Quod si non circumscriberetur, homo esse desineret, ac multo magis mediator, sublatis una cum circumscriptionis privatione omnibus ejusdem ordinis proprietatibus. Etenim si curcumscriptitius non est, nec tangi potest: sin tangi potest, utique et contrectari: quibus sane contradicere stultum esset: corporis enim hæc propria sunt quod sub tactum coloremque cadit. Quomodo non circumscriptitius quando et passibilis? Quod si circumscriptitius et passibilis, omnino etiam adoΤίς γὰρ καὶ λόγος ἐξευρεθείη τῷ ἀντηγορείν ἑλομένῳ τοσούτῳ κράτει τῆς ἀληθείας; Βὶ γὰρ ὁμολογουμένως ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς ἐν ἄνθρω πεία μορφῇ, καὶ ἐν εἴδει τῷ καθ᾿ ἡμᾶς ώπται· ἀραρύτως περιϋράφεται τε καὶ εἰκονίζεται καθ᾿ ἡμᾶς - εἰ καὶ μένει τῇ θείᾳ μορφῇ ὁ αὐτὸς ἀπερίγραπτος· ἐπείπερ ἐστὶ μεσίτης Θεοῦ καὶ ἐνθρώπων· ἑκατέρων τῶν φύσεων ἐξ ὧν ἐστι τὰ ἰδιώματα αλώβητα διασώζων. Εἰ δὲ μὴ περιγράφοντο, ἀπόλωλε τὸ εἶναι ἄνθρωπος, πολλοῦ γε εἰπεῖν, μεσίτης, διὰ τῆς ἀναι ρέσεως τοῦ περιγραπτοῦ συναναιρουμένων πάντων τῶν ὁμοστοίχων ἰδιωμάτων. Εἰ γὰρ οὐ περιγραπτός, οὔθ᾽ ἁπτός· εἰ δὲ ἁπτὸς, ὁμοῦ καὶ ψηλαφητός· οἷς ἀντερεῖν ἠλιθιῶδες. Σώματος γὰρ ταῦτα τοῦ ἀφῇ τε καὶ χροιᾷ ὑποπίπτοντος. Πῶς οὐχὶ καὶ περιγραπτός ἐξ οὗ καὶ παθητός; Εἰ δὲ περιγραπτός και παθητὸς, πάντως καὶ προσκυνητός δηλαδὴ καθ᾿ ἣν περιγρά φεται ἰδέαν. Ὡς μὴ σχιζομένης τῆς δόξης τοῦ πρωτ τοτύπου ἐν τῷ παραγώγω, κατὰ τὸν μέγαν Βασί λειον· ἡ γὰρ τῆς εἰκόνος τιμὴ ἐπὶ τὸ πρωτότυπον randus, secundum eam nimirum formam qua cirδιαβαίνει· δηλονότι οὑτινοσοῦν, εἴτε φυσικῆς, εἴτε τεχνητῆς· ἐπεὶ καὶ ἐπὶ τοῦ τύπου τοῦ τιμίου σταυ ροῦ τὸ αὐτὸ θεόρημα νοητέον. Τῆ γὰρ προσκυνήσει τοῦ τύπου· συμπροσκυνεῖται τὸ ζωοποιόν ξύλον· ὡς καὶ ἔμπαλιν τῇ ἀναιρέσει συναναιρεῖσθαι ἔστιν ἐξ ἀναγκαίου. Ἡ οὐχὶ ἡ ὁμολογία τοῦ τύπου, ὁμολογία ἐστὶ τοῦ ζωοποιοῦ σταυροῦ; ὥσπὲρ οὖν καὶ ἡ ἄρνησις καθ' ὁμοίωσιν ἀντιστροφῆς. Τὸ ἀνάλογον οὖν • ληπτέον ἐπί τε τῆς εἰκόνος Χριστοῦ καὶ αὐτοῦ δὴ Χριστοῦ, παντὶ τῷ συνιόντι. Καὶ οὔπω καιρὸς δογ— 69 Isa, 1, 2. 10 Matth. xvr, 18, cumscribitur cum prototypi gloria, sicut magnus Basilius docet, in similitudinis expressione minime dividatur; honor siquidem imaginis ad prototypum transit quæcunque haud dubie illa sit, sive naturalis, sive arte facta: quandoquidem et in venerande crucis typo idem effalum locum habet. Cum typi enim adoratione vivifcum simul lignum adoratur: sicut et vice versa, ea sublata, simul tolli necesse est. Nonne typi confessio, confessio est vividcm crucis? eodemque modo negatio, juxta

συντελείες Επ:u3igen. Per igitur asalogia in μερικῆς ἐξαπλώσεως, πειθούσης και τον έγεν ἐπ azine Christi et Curists ipso sumenda est omni Care: rotte τρένουν ανανεύειν εὐπετῶς πρὸς τῆς εις τ Εληθείας. Αυτη η ευαγγελική ἡμῶν πίστεις τῶν έχει των A507, τελων· εἰ δ' εἶσι, ή πατροπαράδοτος ἡμῶν ὑπτες τῶν ἐλαχίστων. Παρά ταύτην, οὐχ ἔτι ὁ εἰς τις δε των νυν ή των πάλη, ἀλλ' οὐδ' εἰ Πέτρος Σε Παύλος είπομεν γαρ ενδεκτη ὡς ἐνδεχόμενα ἂν ἐξ αυτών ήκη, τῶν οὐρανῶν δογματίζων τ ἐκ ευαγγελιζόμενος ο δυναμις αυτόν κοινωνών τ ἠκατής, ὡς μὴ ποιοῦντα τῇ ύγιαινούσης της πίστης διδασκαλία. Καὶ πρὸς ταῦτα ότι To P. Sed modum ext tempus dogma tice explanationis, quæ vel obscure admodum mentis boxli facile persuadeat attollere oculos et suspicere ad splendorem veritatis. Hæc nostra, licet peccatores simus, fides es::hæc homil.um apostolica confessio nostra: hæc minimorum a Patribus tradita religio nostra. Præter banc, non solum si quie act si qua ex b's qui nunc sunt vel osim fuerunt, sed neque si Petrus, et Paulus (dicimus enim quæ evenire nequeunt quasi evenire possint, neque si ex ciis ipsis veniat quispiam aliud docens et evangelizens, illum in communionem recipere possumus, ut qui sanam fidei doctrinam non sequatur. Demum quidquid libet potestati vestræ, parata est humilitas nostra usque ad mortem perpeti potius, quam ut negatores simus sinceræ bujusce nostræ confessionis. Nonasticam vitam agentibus. η ε ὑμῶν, ετοίμη ἡ ταπείνωσις ἡμῶν μέχρι θανάτο επιστῆναι, ἤ ἐξάρνους ἡμᾶς γενέσθαι τῆς τους ἡμῶν εἰλικρινούς ομολογίας. Β΄. – Μονάζουσιν. 16. segniores fuerant. (Baron. an. 814, n. 24.) Ἐν τῷ καιρῷ τούτῳ, ἐν ᾧ ὁ Χριστὸς διώκεται εν τῆς εἰκόνος αὐτοῦ· οὐ μόνον εἰ βαθμῷ τις καὶ γα σε προέχων ἐστὶν, οφείλει διαγωνίζεσθαι, λαλων καὶ διδάσκων τὸν τῆς ὀρθοδοξίας λόγον· ἀλλὰ τὰ καὶ εἰ μαθητοῦ τάξιν ἐπέχων εἴη, χρεωστεί και σιάζεσθαι τὴν ἀλήθειαν, καὶ ἐλευθεροστομεῖν. Οι ἐμὸς ὁ λόγος τοῦ ἁμαρτωλοῦ, ἀλλὰ τοῦ θείου Χρυσο στόμου· ἐπὶ καὶ ἄλλων Πατέρων. Τὸ δὲ τοὺς κυρίως τοὺς ἡγουμένους κρατηθέντας ὑπὸ τοῦ βασιλέως, τὰ προειρημένα πράξαι· καίπερ ὄντας καὶ ἐν βαθμό καὶ γνώσει παρά πάντας τοὺς καθηγουμένους της γῆς ταύτης· τούναντίον δὲ μᾶλλον σιωπῆσαι. Και τ τοῦτο μόνον, καίπερ δν δεινόν· ἀλλὰ καὶ χειρόγρα τον ποιῆσαι, μήτε εἰς ἀλλήλους συνέρχεσθαι, μήτ διδάσκειν· ταῦτό ἐστι προδοσία τῆς ἀληθείας, π De quibusdam præpositis qui in causa imaginom In hoc temporis articulo, cum persecutionem in imagine sua Christus patitur: non solum qui dignitate et scientia præcellit, certare is debet, recta fidei doctrinam proferens et cæteris tradens; sed et discipalus quoque ipse fiduciam sumere, et veritatem intrepida ac libera voce profiteri. Non mea sunt hac verba, qui peccator sum, sed divini Chrysostomi, quinimo et aliorum Patrum. Quod vero Domini præpositi ab imperatore detenti hoc minime præstiterunt, quamvis dignitatis gradu et doctrina omnibus hujus oræ præpositis anteirent; at contra potius conticuerunt, neque id solum, quod re ipsa grave est: sed chirographo etiam suo, se neque congressuros mutuo, neque docturos confirmarunt: id vero est prodere veritatem, et præfecturam abnegare, et subditos eibi atque adeo quales et ο ἄρνησις τῆς προστασίας, καὶ κατάλυσις τῶν ὑπ socios subvertere. Apostoli enim, cum a Judæis denuntiatum illis esset, ne docerent in nomine Christi, his verbis responderunt: Judicate, si justum est in conspectu Dei vos potius audire quam Deum nostrum ". Et rursus: Obedire oportet Deo magis quam hominibus ". Hæc et similia illos dicere oportebat, ut per eos glorificaretur Deus et ædifcarent orthodoxos: ut monasteria confirmarent, et confortarent eos qui in exsiliis patiuntur. Sed quid, quod pluris facimus monastoria quam Deum; et pluris commoda quæ inde capimus, quam mala quæ boni causa sustinemus? Ubinam est illud: Loquebar in conspectu regum, et non confundebar ". Et illud: Ecce labia mea non prohibebo: Domine, tu scisti 98. Ubi gloria et fortitudo ordinis nostri? Quonam pacto beati Sabas et Theodosius, cum im. piam hæresim tunc temporis imperator Anastasius amplecteretur, insurrexerunt pro fide acriter pugnantes: tum eos qui perperam in Ecclesia sentiebant excommunicando, tum ad imperatorem ipsum scribendo, se mortem potius oppetere paratos quam ut de constitutis aliquid immutarent? Et w Act. iv, 19. 91 Acl. v, 29.» Psal. cxviii, 46. τακτικῶν, ἐπεὶ καὶ τῶν ὁμοταγών. Οἱ ἀπόστολο παραγγελθέντες ὑπὸ τῶν Ἰουδαίων μὴ διδάσκει ἐπὶ τῷ ὀνόματι τοῦ Χριστοῦ, τάδε φασίν· ῾Υμεῖς κρ νατε, εἰ δίκαιόν ἐστιν ὑμῶν ἀκούειν, ἢ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν. Καὶ πάλιν Πειθαρχεῖν δεῖ θεῶ με λον ἢ ἀνθρώποις. Τοιαῦτα καὶ παρόμοια έχει λαλῆσαι αὐτοῖς· ἵνα ἐδοξάσθη ὁ Θεὸς δι' αὐτῶν· κ ᾠκοδόμησαν τοὺς ὀρθοδόξους· ἵνα ἐστήριξαν τὰ με αστήρια - ἵνα ἐνεδυνάμωσαν τοὺς πάσχοντας ὁ ἐξορίαις. Ἀλλὰ τί ὅτι προτιμώμεθα μᾶλλον Θεοῦ τ μοναστήρια· καὶ τῆς ὑπὲρ τοῦ ἀγαθοῦ κακοπαθείς τὴν ἐντεῦθεν εὐπάθειαν; Ποῦ ἐστι τό· Ελάλουν ἐναντίον βασιλέων, καὶ οὐκ ᾔσχυνόμην; Πε ἐστι τὸ, Ἰδοὺ τὰ χείλη μου οὐ μὴ κωλύσω Κύριε, σύ ἔγνως. Ποῦ ἐστι τὸ κλέος καὶ ἡ ἰσχὺς τοῦ καθ' ἡμᾶς τάγματος; Πῶς Σάβας καὶ Θεοδόσιος οἱ για κάριο:· τὸ τηνικαῦνα Αναστασίου του βασιλέως δυσσεβεῖν ἐλομένου· διανέστησαν θερμώς προμε χοῦντες τῆς πίστεως· τοῦτο μὲν, μεθ' ὧν ἀνεθεμάτισαν τοὺς κακοδόξους ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ· τοῦτο δὲ, ἐν οἷς ἐπέστειλαν τῷ βασιλεῖ· διαμαρτυρόμενοι θέ νατον ἑλέσθαι, ἤ τι μετακινῆσαι τῶν καθεστώτων; 93 Psal. xxxix, 10.

EPISTOLARUM LIB. II. Καὶ λέγουσιν, ὥς φασιν, οἱ κύριοι ἡγούμενοι· Ἡμεῖς dicunt, ut fama est, Domini præpositi: Quinam suτίνες ἐσμέν; πρῶτον Χριστιανοί, οἳ ὀφείλουσι πάνω τως ἄρτι λαλεῖν· ἔπειτα μονάζοντες, οἱ μηδὲ τὸ τυχόν ὑφαρπαζόμενοι· ὡς ἄδετοι τῷ κόσμῳ καὶ ἀκράτητοι· ἔπειτα ἡγούμενοι, οἱ καὶ τὰ τῶν ἄλλων προσκόμ ματα ἐκβάλλοντες· καὶ ἐν μηδενὶ προσκοπὴν διδό και χρεωστοῦντες· "Ινα μή, φησί, μωμηθῇ ἡ δια κονία. Οἵαν δὲ προσκοπὴν καὶ μώμησιν, μᾶλλον δὲ συγκατάβασιν, διὰ τοῦ ἰδιοχείρου αὐτῶν δέδωκαν, τί χρὴ καὶ λέγειν; Εἰ γὰρ σιωπὴ μέρος συγκαταθέσεως· τὸ καὶ ἐγγράφως αὐτὴν κυρῶσαι ἐπὶ τῆς ὅλης Εκε κλησίασ, πόσον τὸ χαλεπόν; mus nos? Primum Christiani, qui nunc prorsus loqui debebant: deinde monachi, quos re nulla abduci nec abripi par sit, tanquam mundo minime astrictos minimeque obnoxios: denique præpositi, qui et aliorum scandala tollere, et in nullo dare offendiculum debent, ne vituperetur, inquit, ministerium nostrum **. Cujusmodi vero scandalum et vituperationem, seu potius condescensum, chirographo suo præbuerint, quid attinet loqui? Nam si consensui par est silentium: illum ipsum scipto in totius Ecclesiæ oculis firmare, quantum est nefas? At occulte, dicitis, sacrificans Nicephorus olam offert, et patricii omnes, ut cæleros omittam, sunt orthodoxi. Verum quid ait Christus? Si quis confitebitur me coram hominibus, confitebor et ego eum coram Patre meo qui in cœlis est 95. Et e contra de negatione. Quanquam enim hoc solum chirographo suo pacti sint, se mutuo non congressuros: idem plane est. Quomodo enim observabunt quod ait Christus: Eum qui venit at me non ejiciam foras 96 Veniat quispiam percontans, et discere cupiens veritatem, seu præpositus ille sit, seu quis alius, quid respondebit præpositus? Mandatum nempe, dicet, accepi ne loquar. Atque ulinam id solum! sed ut nec te monasterio ipso excipiam, nec tecum vescar. Christus dicit, suscipe et duce: Quod si subtraxerit se, inquit, non placebit animæ meæ “. At hi scripto fidem obstrinxerunt, ut imperatoris decreto contra Christum obedirent. Hæc sunt, fratres ac Praires, quæ ab es gesta pro certo comperi. Quæ, quoniam dicere me quod scirem voluistis, coram Deo teste nuntiavi, sermonem etiam arripiens tanquam..... Καὶ λέγετε, ὅτι κρυπτῶς ἱερουργών Νικηφόρον [Γ. Νικηφόρος] αναφέρει τὸ λάθρα· καὶ πάντες οἱ πατρίκιοι, ἵνα τοὺς ἄλλους ἐάσω, ὀρθοδοξοῦσιν. ᾿Αλλὰ τί λέγει ὁ Χριστός· Εἴ τις ὁμολογήσει ἐν ἐμοὶ ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ὁμολογήσω κἀγὼ αὐτὸν ἔμπροσθεν τοῦ Πατρός μου τοῦ ἐν οὐρανοῖς. Ὥσπερ καὶ τὸ ἐναντίον ἐπὶ τῆς ἀρνήσεως· κἂν μόνον τὸ μὴ συνέρχεσθαι εἰς ἀλλήλους ἐποίησαν τὸ χειρόγραφον, τὸ αὐτό ἐστι. Πῶς γὰρ φυλάξουσιν ὅ φησιν ὁ Χριστός· Τὸν ἐρχόμενον πρός με, οὐ μὴ ἐκβάλω ἔξω; Ἔρχεταί τις διερωτῶν καὶ ζητῶν μαθεῖν τὴν ἀλήθειαν· εἶτε ἡγούμενος, εἴτε τις ἄλλος τί ἀποκριθήσεται ὁ ἡγούμενος; Δηλονότι· παραγγε λίαν ἔλαβον μὴ λαλεῖν· εἴθε οὕτω μόνον! ᾿Αλλὰ μηδὲ εἰσδέξασθαί σε εἰς τὸ μοναστήριον καὶ συναλ: σθῆναι. Ὁ Χριστὸς λέγει· δέξαι καὶ δίδαξον· 'Εάν γὰρ ὑποστείλῃ, φησὶν, οὐκ εὐδοκεῖ ἡ ψυχή μου ἐν αὐτῷ. Ἐγγράφως οὖν ἐποίησαν, ἵνα τῷ βασιλεῖ πειθαρχῶσιν ἀπεναντίας τοῦ Χριστοῦ. Τοσαῦτά εἰσιν, ὦ ἀδελφοὶ καὶ Πατέρες, ἃ συνεπίσταμαι ἐξ ἀληθείας πεποιηκέναι αὐτούς. Καὶ ἐπειδὴ κατεκρίνατε με εἰπεῖν τὸ παριστάμενόν μοι· ἀνήγγειλα ἐπὶ μάρτυρι Θεῷ, λαβὼν καὶ λόγον ὡς [Suppl. ex cod. Vaticano 633, f. 29] φυλάσσεσθαι μυστήριον, φειδοῖ τοῦ πειρασμοῦ· λοιπὸν ὑμεῖς σώζοντες σώζετε τὰς ἑαυτῶν ψυχάς, εὐχόμενοι καὶ ὑπὲρ ἐμοῦ τοῦ ταπεινοῦ. ä Γ΄. - Ἡγουμένῳ. Δ΄.-Θεοφυλάκτῳ Νικομηδείας ἐπισκόπῳ. [ρε'.] 111. Praeposito 98. Theophylacto Nicomediæ episcopo. Dogmatica de sanctis imaginibus. (Baron. an. 816, n. 36.) Διετίαν ἔγω μεριμνῶν καὶ κάμνων τοῖς λογισμοῖς εἰς τὸ ἐπιστεῖλαί με τῇ ἱερᾷ σου κορυφῇ· καὶ μόλις μέχρι τοῦ νῦν ἐξεπλήρωσά μου ὁ ταπεινὸς τὸν πό θον. ᾿Αλλ' εὖγε ὅτι ἀξιοῦμαι διὰ τοῦ γράμματος ἀσπάσασθαί σε τὸν ἐμὸν Πατέρα, τὸν στύλον τῆς ἀληθείας, τὸ ἑδραίωμα τῆς ὀρθοδοξίας, τὸν φύλακα τῆς εὐσεβείας, τὸ στήριγμα τῆς Ἐκκλησίας, τὸν νικηφόρον ἄνδρα, τὸν Χριστοφόρον ἀρχιερέα, τὸν ὁμολογίας Θεοῦ μάρτυρα. Μὴ γὰρ οὐ μαρτυρίου στέφανός σοι; ὅτι διὰ Χριστὸν ἐξόριστος, ἄποικος, πολύτλας· καὶ ταῦτα ἐν ἀπαλῷ τῷ σώματι ὅσον ἐκ φύσεως· προτετρυχωμένῳ δὲ ἐξ ἀσκητικῆς οἶδ' ὅτι θεοδρομίας. Αὐχεῖ ἐν σοὶ τῶν ὀρθοφρόνων ὁ χορὸς, ὁ τῆς Νικομηδείας χῶρος χαίρει, καὶ εὐδοξεῖ προῖκα προβαλλόμενός σε τῇ ὑπ᾽ οὐρανόν· ἀποσεισάμενος τὰ πάλαι θρυλλούμενα ἐκ τῶν ἐκεῖσε προεδρεύσαντων 94 II Cor. VI, 3. 95 Matth. x, 32. * Joan. VI, 37. isque mutilus, extat in mss. Biennium est eum in hac cura et cogitatione versor, ut scribam ad sacrum verticem tuum: ac vix nunc tandem impleo desiderium humilitatis meæ. Sed recte quod dignus habeor, qui per litleras salutem Patrem meum, columnam veritatis rectæ fidei fundamentum, custodem pietatis, Ecclesia firmamentum, victorem virum, Christiferum pontificem, confessionis Dei martyrem. Annon enim martyrii corona libi præsto est? qui propter Christum exsul et peregrinus graves ærumnas sustines, idque in corpore tum natura sua imbecillo, tum pristinis, sat scio, asceticæ vitæ laboribus attrito. Gloriatur in te orthodoxorum chorus, lætatur Nicomediensum civitas, et triumphat orbis terrarum te ostentans; el vetera olim decantata præsulam suorum probra depellens. Ac si proprie 97 Hebr. x, 38. * Tantum hujus epist. titulus,

Ταράσιος ὁ ἐν ἁγίοις, ἐκ τῆς αὐτοῦ αὐλῆς καὶ χειρός πρόβατον πρὶν, ἔπειτα ποιμένα περιβόητον ὁρῶν, τανῦν ἀγωνιζόμενον καὶ προκινδυνεύοντα ὑπὲρ όρο θοδοξίας· η συνεισήνεγκε τὰ παρ᾽ ἑαυτοῦ συνοδικῶς χάριτι Θεοῦ ἐν ἡμέραις Βασιλείας εἰρηνωνύμου καὶ εἰρηνοδώρου· ὡς συνδραμεῖν φερωνύμως τοῖς ὀνόμασι τα πράγματα. Αλλ' ἐκεῖνα μὲν τοιαῦτα. Τὰ δὲ νῦν πικρά τε καὶ ἐπώδυνα. Πῶς γὰρ οὔ; θυσιαστηρίων ἀφανιζομένων, ἐκκλησιῶν πορθουμένων, ἄνω καὶ κάτω κυκώσης τῆς αἱρέσεως, καὶ Χριστὸν διωκούσης σὺν μητρὶ καὶ θεράπουσιν. Η γὰρ οὐχ οὗτοι δεδιω γμένοι, τῶν ἁγίων εἰκόνων αὐτῶν πορθουμένων; Εἰ μὴ ἄρα καὶ τοῦ τύπου τοῦ ζωοποιοῦ ξύλου αφα νιζομένου, λέγοι τις τὸν σταυρὸν μὴ ἐκποδὼν γενέσθαι; Εἰ δὲ ἐπὶ τοῦδε οὐχ οὕτως δοτέον· πῶς οὐχὶ καὶ ἐπὶ τῆς εἰκόνος συγκαταθετέον; εἰκὼν γέρ καὶ ὁ τύπος· ὡς ἀνάπαλιν ἀντιστρέφει ὁ λόγος. ᾿Αλλὰ τίς εἰμι ὁ τάλας καὶ ἂμύητος, θείῳ Πατρ καὶ διδασκάλῳ αἰτιολογῶν ταῦτα; Σὺ ἡμᾶς διδάσκοις, ὦ ἱερώτατε, τὰ τελεώτερα ὡς θεομύητος· καὶ ἔργῳ παιδεύοις φέρειν καρτερῶς τὴν νῦν εἴτε παιδείς», εἴτε δοκιμασίαν· τὸ πρῶτον ἐφ' ἡμῖν διὰ τὰς ἁμαρ τίας· τὸ δεύτερον ἐπὶ σοί, διὰ τὴν θείαν ἀγάπην Χριστοῦ ᾧ λιτανεύειν μὴ ἐλλείτοις ἐκπρέψαι τὴν τῆς ἀσεβείας σκιὰν εἰς πρωΐαν ειρηνικῆς ὀρθοδοξίας τάχιστα. magis loquendum est, exsultat animo sanctus Tara- ὀνείδη. Εἰ δέ τι οἰκειότερον δεῖ φάναι· θυμηδια sius, ex caula manuque sus prius ovem, tum pastorem inclytum videns depugnantem modo, et discrimen omne petentem pro fide orthodoxa: qui quod in se erat, per synodum Dei gratia contulit temporibus Augustæ, quæ pacis cognomen gessit et pacem dedit, ita ut res ipsæ nominibus apte congruerent. Verum illa quidem sic fuerunt: presentia vero amara et luctuosa. Qui enim aliter? altaribus exterminatis, eversis ecclesiis, sursum deorsum omnia miscente hæresi, et Christum cum matre et servis suis persequente. An vero persecutionem passi non sunt, dejectis et prostratis sanctis ipsorum imaginibus? Num ergo, si vivifici ligni typus aboleatur, sablatum e medio crucem quis neget? Quod si in typo dici hoo nullo modo potest, cur non idem etiam in imagine fatendum sit? siquidem et typus ipse imago est, ac vice versa recurrit oratio. At quisnam ego sum miser et sacrorum imperitue, qui hæc divino Patri et magistro edisseram? Tu ipse nos, sanctissime, perfectiora doce, ut divinis imbutus: tu factis instrue ad fortiter ferendam præsentem seu castigationem, seu probationem: quorum illud prius in nos quadrat propter peccata: posterius in te propter divinam charitatem Christi: quem tu orare ne cesses ut impietatis umbram discutial, et sereno tranquillæ fidei diluculo celerrime permutet. Naucratio filio. Ε΄. – Ναυκρατίῳ τέκνῳ. [ριε'.] Thaddæi monachi martirium. De quibusdam lapsis querela. Hortatio ad constantiam. (Baron. an. 814, n. 55.) Nuntius supra nuntium, et sermo supra sermonem. Quid dicam, aut quid loquar? Quem sensum miser capiam in iis quas acciderunt? Gaudium mihi et dolor, jubilatio et luctus. In affectum duorum medio positus sum, nec 'statuere possum, ad utrum me convertam. Verumtamen vincit qui Satanam vicit et principes et tortores hujus sæculi. Morti pro Christo datus est Christi agnus flagellis concisus, Thaddæug 99 ramus meus, viscera mea, filius obedientia, surculus pietatis, Apostoli cognominis. Gaudium immensum, incredibilis letitia, non mihi tantum pusillo, sed et Angelis pariter et hominibus. Quam magnificata sunt opera tua, Domine 1! quod nunc eliam in humili generatione ista incorruptum veritatis tuæ testem produxisti: et hunc non ex sapientibus, aut nobilibus hujus mundi, sed e plane diversis: ut Apostoli sermo compleretur: Ignobilia mundi et contemplibilia elegit Deus, et ea quæ non sunt, ut eu quæ sunt destrueret 2. Et quonam mihi abiisti, beate fili? ubi tam cito exaltatus es in martyrum album ascriptus? O sortem tuam 1 o generositatem tuamo prudens consilium tuum! Uno die infinita sæcula promeruisti: per cruciatuum tormenta inexplicabilem latitiam adeptus es: centum et triginta verberum suffragio plenam laboris merceῃ Αγγελία ἐπ' ἀγγελίᾳ· λόγος ἐπὶ λόγῳ. Τί εἶπε, καὶ τί λαλήσω; πῶς διατεθῶ ὁ τάλας ἐπὶ τοῖς γεγενημένοις; Χαρά μοι καὶ λύπη· ἄνεσις καὶ ἀπόκλισ σις. Εν μεταιχμίῳ δύο παθῶν ἀπειλημμένος γέγονε καὶ οὐκ ἔχω πότερον αἱρήσομαι λέγειν. Ὅμως νική ὁ νικήσας τὸν Σατανᾶν, καὶ τοὺς ἄρχοντας καὶ κολαστὰς τοῦ αἰῶνος τούδε. Εθανατώθη ὑπὲρ Χρι στοῦ τὸ ἀρνίον τοῦ Χριστοῦ μαστιγούμενον, Θαδδαίος ὁ ἐμὸς ὅρπηξ, τὸ ἐμὸν σπλάγχνον, ὁ υἱὸς τῆς δεν ακοῆς, τὸ στέλεχος τῆς εὐσεβείας, ὁ τοῦ ᾿Αποστόλο συνώνυμος ᾿Αβάστακτος ἡ χαρὰ ἀνυπέρβλητος εὐφροσύνη, οὐκ ἐμοὶ τῷ ταπεινῷ μόνον, ἀλλὰ π ἀγγέλοις καὶ ἀνθρώποις. Ὡς ἐμεγαλύνθη τὰ ἔργ σου, Κύριε! ὅτι καὶ νῦν ἐν τῇ ταπεινῇ γενεᾷ ταύτη μάρτυρα τῆς ἀληθείας σου απαράγραπτον ανέδειξα;· καὶ τοῦτον οὐκ ἐκ τῶν σοφῶν καὶ εὐγενῶν τοῦ τῇδε κόσμου, ἀλλ' ἐκ τῶν ἐναντίως ἐχόντων· ἵνα πληρωθή ὁ λόγος τοῦ Ἀποστόλου· ὅτι, Τὰ ἀγενῆ καὶ τὰ ἐξουθενημένα ἐξελέξατο, καὶ τὰ μὴ ὄντα· ἵνα τὰ ὄντα καταργήσῃ. Που μοι ἀπέστης, ὦ μακάριον τέκνον; ποῦ θᾶττον ὑπερυψώθης μάρτυσι συναρίθμιος γεγονώς; Ὢ τῆς ἐπιτυχίας σου! ὢ τῆς εὐγε νείας σου! ὢ τῆς εὐβουλίας σου! Εν ἡμέρᾳ μια ἐκέρδησας ἀπείρους αἰῶνας· ἐν ἀνίαις βασανιστικαῖς ἐκτήσω τὰς ἀνεκλαλήτους εὐφροσύνας· ἐν πληγαῖς ἑκατὸν πρὸς τριάκοντα εἴληφας τὸν τέλειον της » Vide infra epist. 21.· Psalm. xcı, 6. ' I Cor, 1, 28.

EPISTOLA RUM LIB. II. ἐργασίας μισθὸν σὺν μάρτυσι παρὰ τῆς ἁγίας Τριά- dem a sancta Trinitate cum martyribus accepisti. δος. Εἴπερ ὁ μὲν τῆς τελειότητος, ὁ δὲ τῆς Τριάδος ό ἀναλογῶν ἐστιν ἀριθμός· ἵνα κἀξ αὐτοῦ τοῦ κολασμοῦ σου παραδείξεις Θεὸς τὸ μεγαλοφυές σου. Τὸ αἷμά σου, μύρον· τὸ λείψανόν σου, ἁγιασμοῦ μεταδοτικὸν τοῖς ψαύουσι. Δέομαί σου, άγιε τοῦ Θεοῦ Θαδδαίε, πρέσβευε ὑπὲρ ἐμοῦ τοῦ ἀναξίου δούλου σου· οὐ γὰρ τολμῶ σε καλέσαι τέκνον. Οράτε, ἀδελφοί μου, τί γέγονε· ποῖον θησαυρὸν καὶ μέλος ἐκεκτήμεθα. ᾿Αρκεῖ εἴς τε Θεοῦ δόξαν καὶ ἡμέτερον καύχημα, ὁμοῦ τε καὶ τῆς ὅλης Εκκλησίας χαρμόσυνον, ὁ μάρτυς Χριστοῦ Θαδδαῖος. Τί τἄλλα; Ἔσονται, φησίν, οἱ πρῶτοι ἔσχατοι, καὶ οἱ ἔσχατοι πρῶτοι. Τοῦτο ἐπὶ τοῦ Ἰακώβου φημὶ καὶ Λουκιανοῦ· τοῦ μὲν ἐναθλήσαντος· εἴη καὶ ἐναθλήσοντος μέχρι τέλους· σὺν Δωροθέῳ καὶ Βησαρίωνι [Reg. cod. Βισαρίωνι]! Τοῦ δὲ κατὰ τὰς ἁμαρτίας μου ναυαγήσαντος σὺν τοῖς ὁμοτρόποις. Θ πῶς ἔπεσον ἐν μέσῳ φωστήρων οἱ οἴκιστοι | Επελάθοντο τοῦ εἰρηκότος ἄρα· Μή φου βηθῆτε ἀπὸ τῶν ἀποκτενόντων τὸ σῶμα. Μὴ γὰρ οὐ κατεμέτρησε τὸ δυνατὸν ὁ μόνος δυνάστης καὶ δυναμῶν τοὺς ἀσθενοῦντας; Καὶ οἱ μάρτυρες ἐγγύθεν. Μὴ γὰρ οὐκ ἐξαιρούμενος ἐξ ἀνάγκης τοὺς ἔτι μὴ ἰσχύοντας τῇ φύσει, οὐ τῇ προ θέσει; Καὶ ὁ μάρτυς Θαδδαῖος ἐν οὐρανῷ πιο στός. Μὴ δὴ οὖν, ἀδελφοί μου, πτοηθῶμεν, μηδὲ ἔμφοβος γενοίμεθα τῇ τῶν ἡττημένων πτώσει· ὡς ὅτι καὶ ἡμεῖς οὐχ ὑποίσομεν τὰς πληγάς. Οἴσομεν Θεοῦ δυνάμει, καὶ διαβησόμεθα, κἂν πῦρ, κἂν ξίφος. Θεὸς ὁ προηγούμενος καὶ προσκαλούμενος εἰσελθεῖν ἡμᾶς εἰς τὴν ἐπηγγελμένην ἡμῖν βασιλείαν, ὡς τὸν Ἰσραὴλ εἰς τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας. Οὐκ ἴστε τί πεπόνθασιν οἱ τότε ἀναστατοῦντες τὸν λαὸν, λέφοντες· Οὐ δυνησόμεθα διαβῆναι· ὅτι ἐκεῖ πόλεις τειχήρεις ἕως τοῦ οὐρανοῦ, καὶ γίγαντες ἐν οἷς ὁ Ἐνάκ. Καὶ τί τὸ γεγονός; οὐχὶ διὰ τοῦτο αὐτοὶ μὲν πυρίκαυστοι· ὁ δὲ γογγυστὴς λαὸς ἅπας ὤλετο· ὧν τὰ κώλα ἔπεσεν ἐν τῇ ἐρήμῳ; Μή τις τοιοῦτος ἀναστάτης· μή τις ὀλίγωρος· μή τις δύσελπις.Διαβησόμεθα οὖν ἀδελφοὶ, διαβησόμεθα ὡς Χαλέβ λέγω, καὶ Ἰησοῦς τοῦ Ναυῆ, οἱ τῆς ἐπαγγελίας κληρονόμοι. Τείχη ἡμῖν κατασει σθήσονται νοητά, ὡς τηνικαῦτα τὰ Ἱεριχούντια σάλπιγγι εὐχαριστίας, ἣν ᾖσεν ὁ μακάριος Θαδδαίος, ψάλας ἐκ βαλβίδος τῶν πόνων· Αὕτη ἡ ἡμέρα ἣν ἐποίησεν ὁ Κύριος. Οὕτω παρακαλώ, οὕτως ἀντιβολῶ· Υπέρ Χριστοῦ γάρ, φησί, πρεσβεύομεν, ὡς τοῦ Θεοῦ παρακολοῦντος δι' ἡμῶν. Δεύ μεθα μὴ δειλανδρῆσαι πρὸς τὸν ὑπὲρ αὐτοῦ καὶ σὺν αὐτῷ θάνατον, ἐὰν δέῃ. Πρὸς πάντας ἡ ἐπιστολὴ· κἂν εἰς πρόσωπόν σου, τέκνον ἀγαθόν. Διὸ καὶ πάντας ἀσπάζομαι, καὶ πᾶσι συγχαίρω ἐν τοῖς παθήμασι. Καὶ τίς ἄξιος ἀνταναπληρῶσαι τὰ ὑστερήματα τῶν θλί ψεων τοῦ Χριστοῦ ἐν τῇ σαρκὶ αὐτοῦ; Καὶ οὐαὶ τῷ ἐξάρνῳ καὶ ἐκκεκλικότι, κἂν θάνατος· ὅτι ὁ αἰώνιος θάνατος ποιμανεῖ αὐτὸν, Καὶ κατακυριεύσουσιν Nimirum ille perfectionis, hic Trinitatis speciem numerus repræsentat; ut vel ex ipso supplicio tuo animi tui magnitudinem Deus ostendat. Sanguis tuus, unguentum: reliquiæ tuæ, sanctificationis tangentibus largitrice. Oro te, sancte Dei Thaddae, intercede pro me indigno famulo tuo? neque enim audeo te filium appellare. Videtis, fratres, quid acciderit, qualem thesaurum, et quale membrum possideamus. Sufficit ad Dei gloriam, ad ostentationem nostram, ad Ecclesiæ totius exsultationem Christi martyr Thaddaeus. Quid cætera? Erunt, inquit, primi novissimi et novissimi primi ³. Hoc de Jacobo dixerim et Luciano: quorum alter quidem decertavit, et ulinam usque ad finem decertasset, cum Dorotheo et Bessarione I alter propter peccata mea naufragium fecit cum sui similibus. Ο quomodo ceciderunt in medio luminum infelices! Obliti illius qui dixit: Nolite timere eos qui occidunt corpus*. Annon enim vires et facultatem dimensus est, qui solus potensest, et infirmos confortans? At testes adsunt de propinquo. Annon eos eripit de tribulatione qui vires nondum habent natura non voluntate? At testis Thaddæus in cælo fidelis 5. Ne igitur terreamur, fratres, neque animo consternemur ob cladem eorum qui lapsi sunt, quasi plagas et ipsi perferre non possimus. Perferemus Dei virtute, el transiliemus quamvis per ignem, quamvis per gladium. Deus est qui nos ducit, et invitat ut promissum nobis regnum intremus, sicut Isarel terram promissionis. Nescitis quid iis contigerit, qui populum tunc subvertebant, dicentes Non poterimus penetrare, quoniam illic urbes usquo in cœlum muratas vidimus, et gigantes, inter quos Enac 6. Quid deinde secutum est? Nonne ob eam causam igne succensi sunt, et murmurator populus universus interiit, et membra corum ceciderunt in solitudine? Nullus sit bujusmodi perturbator, nullus contemptor, nullus desporabundus. Transgrediemur omnino, fratres, trans grediemur, sicut Caleb, inquam, et Jesus flius Nave, promissionis hæredes. Corruent ante hos spirituales muri, sicut tum Jericbantini ad gratiarum actionis buccinam 7, qua cecinit beatus Thaddeus ex ipsa laborum meta personans: Hæc dies quam fecit Dominus 8. Sic oro, sic obtestor: Pro Christo enim, ait, legatione fungimur, tanquam Deo exhortante per nos°. Obsecramus ne reformidetis mortem ipsam, si opus sit, pro illo et cum illo sustinere. Ad omnes hæc epistola, tametsi ad to inscribitur, fili optime. Propterea omnes saluto et omnibus gratulor in ærumnis. Et quis dignus erit adimplere ea quæ desunt passionum Christiin carnesua 10? Et væ neganti aut succum- * Matth. xxi. 16. * Matth. I, 28.: Paal LXXXVIII, 38. * Deut. Is, 12. 7 Josue. vi, 20. * Psal. cxvII, II Cor. v, 20. 10 Coloss. 1, 24.

benti, licet mors impendeat: quia mors aleras αὐτοῦ οἱ εὐθεῖς τὸ πρωί. Εἰρήνη ὑμῖν Χρι depascet eum: et dominabuntur ejus recli in matulino 11. Pas vobis Christi, robur, fortitudo, consolatio pro fratribus universis, et pro me orantibus, ut ad quæ hortor, ipse impleam Dei misericordia. Salutant YOS fratres qui mecum sunl. VI. - Presbytero qui subscripseral. κράτος, ἰσχύς, παράκλησις· προσευχομένοις πάντων ἀδελφῶν, καὶ ὑπὲρ ἐμοῦ, ἵνα πληρ ὧν νουθετῶ, ἐλέει Θεοῦ φανώ. Οι σὺν ἐμοὶ ἀδ ἀσπάζονται. 5. – Πρεσβυτέρῳ ὑπογράψαντι. [ρμό De sanctis imaginibus. Quid passa reverentia tua est in hoc subscriptionis naufragio?et quantopere lapsum delevisti? Lapsus enim revera est sanctæ Christi imaginis violatio, vel manu tantum. Ex libello tuo intellexi, o vir Dei, et commiseratus et conquestus sum, et vicem Iuam dolui, miserabiliter ejulans, et ut hominem decet fraterne amantem. Etenim sumus invicem membra 13. Et: Sive patitur unum membrum, compati debent omnia membra (vox est Apostoli), sive gloriatur unum membrum, gaudium ad omnia perlinet ". Sed o calamitatem! spoliati sumus, territi, pavore perculsi, ubi nulla pavoris, nulla causa terroris fuit: siquidem legimus: Ne terresmini ab his qui occidunt corpus, animam autem. non possunt lædere 1. Quorsum me igitur, qui suma ad nullam rem utilis, sermone compellas, o amice? Quæ mibi medendi vis est, cum sim a peccatis æger, nec ex eorum numero quibus talium vulnerum concredita curatio sit? Non enim Deus confusionis est: quæ presbyteros attinent sive sacerdotes, emendandi jus ac sanandi episcopis attribuit. Quida me ea poscis quibus sum impar? Non licet. At istud interim tum dandi consilii causa, tum benevolentiæ significandæ, suggero ac dico, ne te dimittam omnino a responso vacuum. Bonus est Deus qui non vult mortem hominis, sed ut magis convertatur et vivat “. Si igitur ex animo pœnitentia est, sacris operam dare omnino desine: nisi forte necessaria causa interveniente, sancta nonnullis impertieris. Fit enim interdum ex necessitate ac difficultate, ut a seipso quis accipiat propter hæresim declinandam. Quæ igitur præstitisti, sive a te ipso, sive inductus ab alio, egregia sunt et digna laude ad flectendum Deum. At nulla res omnino potest veniam dare rei sacræ faciendæ, vel si quocunque antistite data videatur: idque dum Ecclesia Dei pace perfruatur: quo tempore synodali judicio, ut par est, quæ ad similia spectant negotia, per canones sancientur, divino tum calculo sententiam corroborante. Quod si dixeris, Inter subscribendum exclamavi adorare me sanctas imagines; ignosce, frater, et Pilatus, dum expertem se Christi cædis ore faceret, calamo necem confirmavit. Hæc tibi nostra tenuitas, tanquam spectante Deo. At preces, quæso, funde pro mea salute, in pœnitentia ac dolore animi tui. Consolare eos, quos a te conspici ais, sanctos Patres meos ex episcopis, et jube salvere tanquam a me miserabili. 11 Psal. XLVIII, 15. Οἷον πέπονθεν ἡ τιμιότης σου ἐν τῷ ναυαγίο υπογραφῆς; καὶ ὁπόσον ἀπεκλαύσω τὸ παι Πτώμα γὰρ ἐστιν ὡς ἀληθῶς ἡ κατὰ τῆς ἁγίας νος τοῦ Χριστοῦ ἔκτασις, καὶ μόνον τῆς χ Ἔγνων διὰ τοῦ πιττακίου σου, ὦ ἄνθρωπε του καὶ συμπέπονθα, καὶ συνεποτνίατα, καὶ συνήλ σχέτλια φθεγξάμενος, καὶ οἷα εἰκὸς ἁρμόζι φιλαδέλφως ἔχοντι. Καὶ γὰρ μέλη ἀλλήλω μέν. Καί· Βἶτε πάσχει ἓν μέλος, συμπάσ ὀφείλει πάντα τὰ μέλη· (φωνή ἐστιν ἀπ λική)· Είτε δοξάζεται ἓν μέλος, ἡ χαρά πᾶσιν. Αλλ' ὢ τῆς ἐπηρείας! ἐσυλήθη μεν, ἐπιτι μεν, ἐφοβήθημεν, ἐν οἷς οὐ φοβητέον, οὐδ᾽ αὖ πτοι εἴπερ ἀναγινώσκομεν τό, Μή φοβηθῆτε ἀπὸ ἀποκτενόντων τὸ σῶμα, τὴν δὲ ψυχὴν με ναμένων λαβέσθαι [f. βλαβέσθαι]. Τί οὖν πρ τὸν ἀρχεῖον, ὦ φίλε, ἀνήνεγκας τὸν λόγον; Τίς πρὸς ἰατρείαν ὁ νοσῶν ἐν ἁμαρτίαις· καὶ οὐ τι τοιαῦτα πεπιστευμένων ᾶσθαι συντρίμματα; Επ ἀταξίας ὁ Θεός· τὰ τῶν πρεσβυτέρων, ήγουν δε ἐπισκόποις ἀπένειμεν ἐπανορθοῦν καὶ ἐσθαι. παρ' ἐμοῦ ἐπιζητοίης τὰ ὑπὲρ ἐμέ; Οὐκ ἐγχ Τοῦτο δὲ συμβουλευτικῶς καὶ ἀγαπητικῶς ὑποτ καὶ λέγω· ἵνα μή σε αναπόκριτον ἐάσω πάντι Θεὸς ἀγαθός ἐστιν οὐ θέλων τὸν θάνατον τοῦ ἀν που, ὡς τὸ ἐπιτρέψαι καὶ ζῆν αὐτόν. Εἰ οὖν ἐν θείᾳ ἡ μετάνοια· στῆθι τῆς ἱερουργίας παντάπ οὐκ οἶδα εἰ μὴ κατὰ ἀνάγκην τὴν ἐνεστῶσαν δοίης τισὶ τῶν ἁγιασμάτων. Επι γὰρ ἐξ ἀνα καὶ ἀπορίας, καὶ ἀφ' ἑαυτοῦ μεταλαβεῖν τὸν τυχ διὰ τὸ φευκτὸν τῆς αἱρέσεως. Οσα οὖν ἐποί εἴτε παρ' ἑαυτοῦ, εἴτε καὶ πρὸς ἄλλου ἐπιτρο καλὰ μὲν καὶ ἐπαινετὰ εἰς Θεοῦ ἐπίκαμψιν. δὲ τό καθόλου δυνάμενον λῦσαι τῆς ἱερουργίας· ἐξ οιουδηποτοῦν ἀρχιερέως δόξειεν εἶναι· καὶ: ἕως εἰρήνης τῆς τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας· ἐν ᾗ την κρίσει συνοδικῇ ὡς δέον πᾶν ὅτιοῦν τῶν το κανονισθήσεται, καὶ κρίσιν ἕξει θεόψηφον. Εἰ δ ὅτι ὑπογράφων ἔκραξον προσκυνεῖν με τις εἰκόνας· σύγγνωθι, ἀδελφέ, καὶ Πιλάτος, τῷ στο ἀθωῶν ἑαυτὸν τῆς σφαγῆς Χριστοῦ, τῷ καλ ἐκύρου τὸν θάνατον. Ταῦτά σοι παρ᾿ ἐμοῦ τοῦ τι νοῦ ὡς ἐνώπιον Θεοῦ. ᾿Αλλὰ δέομαι μνείαν: ὑπὲρ ἐμῆς σωτηρίας, ἐν τῇ μετανοίᾳ τῆς συνθλί σου. Προσαγορεύσαί τε παρακλήθητι οὓς ἔφης ἁγίους Πατέρας μου ἐν ἐπισκόποις, ὡς ἐξ ἐμοῦ οἰκτροῦ. Dogmatica. Ephes. 1, 23. 14 1 Cor. III, 26. 15 Matth. x, 28. 16

EPISTOLARUM LIB. II. Joanni filio. Ζ΄. — Ἰωάννη τέκνῳ. [ρμη'.] Respondet ad quæsita. και, τέκνον καὶ ἀδελφὲ, ἐν ταῖς ἐπιστολαῖς ι καθ' εἱρμὸν ἔχονται, καὶ τὸν τῆς πολυλοντιασμὸν ἀπαναίνονται. Καὶ γὰρ ἐπιστολῆς εὐθὺς τῆς προκειμένης ὑποθέσεως ἅπτεσθαι, αῦτα λέγειν ἅττα ἐπάναγκες· ἀλλὰ μὴ ἐπισ τὰ οὐχ οὕτως. Εἶεν. Περὶ ὧν ἠρώτησας, οὐ ρόντος καιροῦ τὰ τοιάδε φιλοπευστεῖν· οὔτε μῶν μυεῖσθαί σε, ὦ καλὲ παῖ· ἐπειδὴ μετὰ λων καὶ ἀμύητος ἐγὼ τῶν δυσετίκτων. Ὡς μὴ παραλυπῆσαι τῇ ἀφασίᾳ· ἐκεῖνο λέγω 5 πρώτου· ὅτι οὐδείς πω τῶν ἄλλων θεοφόρων ν ἐλεύκανε τὸ πρόβλημα οὕτως ὡς ὁ Νυστ ρηγόριος. ᾿Αρκεσθῶμεν οὖν τῇ τοῦ πνεύματ ωρίᾳ ἐν ἀνηγμένῃ θεωρίᾳ ἄγαν. Τὸ γὰρ ἐπι Γαδείρων οὐ περατόν· ὡς ὁ λόγος. Περὶ δὲ τέρου· Ο συνιὼν ἐν τῷ καιρῷ ἐκείνῳ σιω· αι· ὅτι καιρός πονηρός ἐστιν· οὐ δοκεῖ μοι ιον καὶ σκολιόν εἶναι. Καιρὸς γὰρ τοῦ λαλεῖν διώρισται ὑπὸ τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς, καὶ σιωπῆς, κατὰ τὴν ἐπιβάλλουσαν χρείαν, σκου ιν ἡμῶν καὶ οἰκονομούντων τὸν λόγον τῆς ἀληΗ γὰρ οὐχὶ μὴ βάλλειν τοῖς κυσὶ τὰ ἅγια, ίπτειν τοὺς μαργαρίτας ἔμπροσθεν τῶν χοί ροστετάγμεθα; Αθρει τοὺς θεοφόρους· καὶ · εὑρήσεις, πῇ μὲν ὑπὸ τὸν μόδιον τῆς σιωπῆς όγον τιθέντας, οπόταν ἀλυσιτελὲς τὸ λέγειν, · δὲ καὶ ζημιῶδες. Πῇ δὲ, ἐπὶ τῆς λυχνίας αὐτ ιέντας [Reg. cod. ανιόντας], ὁπηνίκα εὔκαρπος νὰ καὶ οὐ πετρώδης. Τοσαύτά μοι συνεώραται προτάσει. Εξευρίσκων δὲ παρὰ σεαυτοῦ ἢ καὶ ρων τὰ δοκιμώτερα· μὴ φθονήσειας μεταδοῦναι Delector, fili ac frater, litteris tuis: quod et continuæ perferuntur, et multiloquii fastidium vitant. Hæc enim epistolæ laus propria est, ut statim a proposito argumento initium dicendi faciat, eaque dicat que necesse est, nec ea revolvat quæ non sunt ejusmodi. Ad alia porro pergamus. De quibus interrogasti, neque est hujus temporis talia sciscitari, nec nostrarum virium edocere te, puer optime: quandoquidem, præter alia, rudis sum et imperitus in iis quæ sunt captu difficilia. Ne vero molestiam nostra tibi taciturnitas efferat, de priore sic statuo: a nemine cæterorum divinorum Patrum illustratam hanc quæstionem esse perinde atque a Gregorio Nysseno. Satis igitur nobis sit ea spiritu contemplari, patefacta oppido ad contemplandum via. Nam quæ ultra Gades, inaccessa: ut est in proverbio. De altero vero capite: Prudens in tempore illo tacebit, quia tempus malum est 17; non mihi videtur aut prave dictum, aut præpostere. Tempus enim loquendi nobis a Scriptura divinitus inspirata definitum est 1, et tempus tacendi, ut poscit usus, nobis explorantibus, ac dispensantibus verbum veritatis. Annon enim nec dare sancta canibus, nec mittere margaritas ante procos jubemur 19? Sanctos viros intuere: hos profecto intelliges nunc quidem sub silentii modio sermonem ponere, cum loqui supervacuum est, imo et damnosum: nunc vero super candelabrum attollere, cum spem proventus sementis habet, nec lapidosa est. Hæc sunt quæ in proposita quæstione animus intuetur. Si vel per te ipse, vel aliorum ope comῷ σῷ πατρὶ καὶ ἀδελφῷ, ἐνδεεῖ τῶν νοημάτων G pereris quæ magis probentur, fac me participem liοντι. Εῤῥωσο, πλεῖστά μοι προσευχόμενος. Θεόδωρος πάσαις ταῖς ἀδελφότησιν ἤτοι οδίαις ταῖς πανταχοῦ διὰ Χριστόν διεαρμέναις, σὺν τοῖς ἐν φυλακαίς τε καὶ ἐξω τις κρατουμένοις, ἐν Κυρίῳ χαίρειν. [ρν'.] bens, patrem videlicet, fratremque tuum, consilii in primis egentem. Vale, ac plurimum pro me precare VII. Theodorus omnibus ubique propter Christum dispersis fratribus, et iis qui in carceribus et exsiliis detinentur, in Domino salutem 20. Dogmatica de sanctis imaginibus. (Baron. an 814, n. 45.) ις ὑμῖν καὶ εἰρήνη, ἀποστολικῶς εἰπεῖν, εοῦ Πατρὸς ἡμῶν καὶ Κυρίου Ἰησοῦ Χριτῆς ἐλπίδος ἡμῶν· ὑπὲρ οὗ καὶ δι᾽ ἂν ὁ διωἡ θλίψις καὶ ἡ στενοχωρία, ἡ ἐρημία καὶ φυγ αἱ εἱρκταὶ καὶ ποιναὶ καὶ ὅσα ἄλλα καθεκάστην λαιπωρίαν ὑπαντήματα καὶ συμβάματα. Τούτου cidunt et occurrunt. Hujus rei gratia, fratres cham Gratia vobis et pax, ut Apostoli verbis utar, a Deo Patre nostro, et Domino Jesu Christo ut, qui est apos nostra, pro quo et propter quem persecutio tribulatio, angustia, solitudo, exsilium, carceres et pœnæ, et quotquot alia in dies ad cumulum calamitatis inἀδελφοί μου ἀγαπητοί, τῆς ἀπολείψεως τοῦ οὗ ἡμῶν προσώπου παραμυθίαν τινὰ ἐπισ μενοι, στέλλομεν ὑμῖν τὴν ἐπιστολὴν ταύτην, ζοντες, ὡς ἀδιαλείπτως μνείαν ἡμῶν ποιούἐν ταῖς ταπειναῖς ἡμῶν προσευχαῖς, ἕνα ἕκασ ἀναπολοῦντες καὶ ἀναλογιζόμενοι, δάκρυσι εναγμοῖς αἵροντες χεῖρας εἰς Θεόν· ἵνα καθὼς τάμεθα τοὺς ὑπὲρ ἀληθείας ἀγῶνας, καὶ ἐξmos v, 13. rissimi, absentiæ humilis faciei nostræ solatium aliquod excogitantes, hanc ad vos epistolam mittimus, notum facientes quod sine intermissione memoriam vestri facimus in humilibus orationibus nostris 2, unumquemque animo recolentes ac commemorantes, cum lacrymis ac gemitibus levantes manus ad Deum: ut sicut certamen pro veritate suscepimus, et in uno spiritu et anima una, tan 18 Eccle. III, 7. 13 Malth. VII, 6. 10 Catechetica. PATROL. GR. XCIX. 21 Galat. 1, 3. 22 Rom. 1, 9

quam ex nido a sacris nostris asceteriis processi- εληλύθαμεν ἐν ἑνὶ πνεύματι καὶ μιᾷ ψυχῇ, ὡς ἐκ και mus; ita usque ad finem, Domini virtute, perseveremus, eadem fidem, eamdem charitatem habentes, unanîmes, idipsum sentientes 13 et veritatis dogma retinentes, quod annuntiatum est, et inscriptum oculis et auribus in omni creatura quæ sub cœlo est: adorare quidem Patrem et Fllium et Spiritum sanctum, venerandam et beatam Trinitatem, sicut theologiæ ratio docet: confiteri autem unum e Trinitate, Filium ac Verbum Dei, et Dominum nostrum Jesum Christum, seipsum exinanisse 24, servique formam accepisse, et in similitudinem hominum factum, in forma nostra effingi, elformariquecorporis figura, quatenus idem perfectus Deus simulque et homo est sic inter circumscriptionem secundum nos, quorum formam assumpsit, consistens, quemadmodum ab ea per divinæ naturæ incomprehensibilitatem remotus est. Non enim utique est Scriptura, angelos apprehendit (quanquam et illis effingi convenit, ut viderunt quibus videre a Spiritu concessum est), sed semen Abrahe apprehendit 25. Unde oportuit eum per omnia fratribus assimilari. Dicant ergo Christomachi, quomodo potest semen Abrahæ non effingi? aut rursus quomodo per omnia similis nobis erit, quorum frater vocatur, si circumscriptionis proprietatem, prout in nobis est, qui ejus fratres sumus, non sumpsisse demonstretur? Non igitur frater, nec similis nobis est; ac proinde nec homo. Ita concluditur ex eo quod negant Christum per imaginem exprimi more nostro. Ita illi salutarem œconomiam destruunt: perinde ac Manichæi, Valentiniani, et Marcionist. Quorum communio-C nem fugiamus, fratres, tanquam serpentis venenum non corpus infuscans, ut quodam loco ait Theologus, sed animæ intima. Nos apostolicæ et universali Ecclesiæ consentientes (hæc enim Byzantina segmentum est hæreticum, cui solemne est et ab aliis frequenter abscindi) Dominum nostrum Jesum Christum corporali figura depingimus: serie sursum ab ipso ejus adventu ex apostolico facto deducta, imaginem eximagine derivantes, quemadmodum et vivificæ crucis: non autem ut hanc quidem exprimamus quæ Christi armatura est adversus diabolum, ipsum autem non exprimamus qui armiger est et interfector Satanæ. Qui enim depingi queat armatura victrix ac vera, quæ armatum quoque ipsum oculis non subjiciat? Adoramus deinde sanctam ejus imaginem, tanquam expressum in ea Christum adorantes. Expressus enim et efformatus ex utero prodiit Deiparæ matris sum: sin minus, abortivum quiddam et non formatus homo fuit, o theomachi! Quod si conformatus infans prodit, ut verum est, de quo dixit propheta: Omne masculinum adaperiens vulvam sanctum Deo vocabitur; necesse prorsus est ut exprimi natura sua possit et effingi. Surdi, audite; cæci, aspicile 27. Una in re duntaxat novitatem in Christo aguosci26 λιᾶς ἀπὸ τῶν ἱερῶν ἡμῶν ἀσκητηρίων· οὕτω δια μείνωμεν μέχρι τέλους, δυνάμει Κυρίου, τὴν αὐτὴν πίστιν ἔχοντες, τὴν αὐτὴν ἀγάπην, σύμψυχοι, τὸ ἓν φρονοῦντες, καὶ κρατοῦντες δόγμα τῆς ἀλη θείας, τὸ κηρυχθέν, καὶ ἐγγραφὲν καὶ ὄψει καὶ ἀκοῦ, ἐν πάσῃ τῇ κτίσει ὑπὸ τὸν οὐρανόν προσκυνεῖν μὲν οὖν Πατέρα καὶ Υἱὸν καὶ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, τὴν που λυύμνητον καὶ μακαρίαν Τριάδα κατὰ τὸν τῆς θεολογίας λόγον· ὁμολογεῖν δὲ τὸν ἕνα τῆς Τριάδος, τὸν Υἱὸν καὶ Λόγον τοῦ Θεοῦ, Κύριον δὲ ἡμῶν Ἰη σοῦν Χριστὸν, ἑαυτὸν κεκενωκέναι, δούλου τε μορφ φὴν ἀναλαβόντα, ἐν ὁμοιώματί τε ἀνθρώπων γεγονότα, ἐν εἴδει τῷ καθ᾿ ἡμᾶς εἰκονίζεσθαι, χαρακτη ρίζεσθαι χαρακτῆρι σώματος, καθότι ὁ αὐτὸς τέλειος Θεὸς, ὁμοῦ τε καὶ ἄνθρωπος ἐχρημάτισε· τοσοῦτον περιγραφής εἴσω γενόμενος καθ᾿ ἡμᾶς, ὧν καὶ τὴν φύσιν εἴληφεν· ὅσον ταύτης τῷ ἀπεριγράπτῳ τῆς θείας φύσεως ἀνώκισται. Οὐ γὰρ, δήπου κατὰ τὰ λόγια, ἀγγέλων ἐπιλαμβάνεται· εἴπερ κακείνοις τὸ εἰκονίζεσθαι· ὡς πται τοῖς βλέπουσιν ὑπὸ Πνεύ. ματος· ἀλλὰ σπέρματος ᾽Αβραὰμ ἐπιλαμβάνιτα:. "Οθεν ὤφειλε κατὰ πάντα τοῖς ἀδελφοῖς ὁμοιωθή. ναι. Εἰπάτωσαν οὖν οἱ Χριστομάχοι, πῶς οἷόν τε τὸ ᾿Αβραμιαίον σπέρμα μὴ εἰκονίζεσθαι; πῶς δ᾽ αὐτῷ ἕξει τὸ κατὰ πάντα ὅμοιον ἡμῖν, ὧν ἀδελφὸς κέκληται· εἴπερ οὐ τὸ περιγραφῆς ἰδίωμα καθ᾿ ἡμᾶς τοὺς ἀδελφοὺς αὐτοῦ εἰληφὼς δείκνυται; Οὐκοῦν ἀδελφὸς οὐδ᾽ οὐ μὴν ὅμοιος ἡμῖν· διὰ τοῦτο οὐδὲ ἄνθρωπος. Οὕτω συνῆκται ἐκ τοῦ μὴ λέγειν αὐτοὺς Χριστὸν καθ᾽ ἡμᾶς εἰκονίζεσθαι· καὶ οὕτως ἀποσκευάζονται τὴν σωτήριον οἰκονομίαν· ἐπίσης τῶν Μανιχαίων, Οὐαλεντίνων τε καὶ Μαρκιωνιστῶν· ὧν φύγοιμεν τὴν κοινωνίαν, ἀδελφοί, ὡς τὸν ὄψεως, μελαίνουσαν οὐ σῶμα, ὥς πού φησιν ὁ Θεολόγος· ἀλλὰ τὰ βάθη τῆς ψυχῆς. Τῇ ἀποστολικῇ δὲ καὶ ὑπ᾽ οὐρανὸν Ἐκκτσίᾳ τὰ σα φρονοῦντες· αὕτη γὰρ ἡ Βυζαντιαία τμήμα απ ρετικόν, ὡς εἴθισται αὐτῇ πολλαγῶς τῶν ἄλλων ἀπο σχίζεσθαι· εἰκονίζομεν τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν σωματικῷ χαρακτήρι, εἱρμῷ τῷ ἀνέκαθεν ἀπ' αὐτῆς τῆς ἐπιφανείας αὐτοῦ ἐξ ἀποστολικῆς πράξεως παρηγμένῳ, ἐξ εἰκόνος εἰκόνα μεταγρά φοντες, καθάπερ καὶ τοῦ ζωοποιοῦ σταυροῦ· καὶ μὴ τὸν μὲν τυποῦντες, ὅς ἐστιν ὅπλον Χριστο κατὰ τοῦ διαβόλου· τὸν δὲ οὐκ εἰκονίζοντες, ὅς ἐπτη ὁπλίτης καὶ καθαιρέτης τοῦ Σατανᾶ. Ποῦ γὰρ ἂν έγγραφείη ὅπλον νικητικὸν καὶ ἀληθὲς, μὴ τὸν ὁπλί την ἔχον ὑπ' ὄψιν δεικνύμενον; Εἶτα καὶ προσκυν νοῦμεν αὐτοῦ τὴν ἁγίαν εἰκόνα, ὡς ἐν αὐτῇ προς κυνοῦντες τὸν ἐξεικονισμένον Χριστόν. Εξεικονισμέ νος γὰρ προῆλθεν ἐκ κοιλίας μητρὸς αὐτοῦ τῆς Θεο τόκον· εἰ δὲ μὴ, αμβλωθρίδιόν τι καὶ οὐ μεμορφω μένος ἄνθρωπος, ὦ θεομάχοι! Ε' δὲ ἐξεικονισμένον τὸ βρέφος πρόεισιν, ὥσπερ ἀληθές· περὶ οὗ φησιν ὁ προφήτης Πᾶν ἄρσεν διανοίγον μήτραν ἅγιον τῷ Θεῷ κληθήσεται· πᾶσα ἀνάγκη καὶ ἐξεικονί ζεσθαι πέφυκεν. Οἱ κωφοί, ἀκούσατε, καὶ οἱ το 23 Philipp. 11, 2. 24 Philip. 7. 25 Hebr. 11, 16. 28 Exod. x111, 2; Luc. II, 13. 17 Isa. XLII, 18.

EPISTOLARUM LIB. II. sit, et sine corruptione prognatus: quippe qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus 18. Cætera autem omnia more nostro, edit, bibit, spiritum duxit, crevit, ambulavit, sudavit, laboravit, crucifixus est, mortuus est: etsi, ut Deus, tertio die resurrexit, habens etiam post resurrectionem expressam formam nostram jam deificatam et immortalem in ipso factam: secundum quam et visus est ab apostolis, et cum illis edit, bibit, redivivus eta Thoma contrectatus est: omnibus qui eum esse spiritum suspicabantur, dicens:Palpate me et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut ridelis me habere 29. Sic et assumptus est in gloria; sic et veniet in forma eadem speciei nostræ; quem videbitomnis caro de 30 calo, cum angelis virtutis ejus in flamma ignis vindictam dantem iis qui non noverunt Deum, el qui Evangelio ejus non obedierunt 30, sicut scriptam est cum quibus plangent et qui crucifixerunt eum Judai, et qui ejus effigiem fieri non ferunt Iconomachi. Hæc est, fratres, evangelica prædicatio: hæc sunt apostolica documenta. Qui vero contra sentiunt, ad aliud Evangelium 31, quod quidem non aliud est, Dei populum traducere conantur, adulterina scripta proferentes, ex ventre loquentes, et non ex ore Domini. Solent semper cum tritico zizania seminari, et veritati mendacium aspergi. Quomodo enim ueritas elucescat, si contradictionem nullam habeat? Sed licet nos, inquit Apostolus, aut angelus de cœlo evangelizet vobis, præter quam quod evangelizavimus vobis, anathema sit: sicut prædiximus, et nunc iterum dico: Si quis vobis evangelizet præter id quod accepistis, anathema sit s2. φλοὶ, ἐμβλέψατε· ἐν ἐνὶ μόνον ἡ καθ᾿ ἡμᾶς καινο- mus, quod sine semine in Virginis utero conceptus τομία ἐπὶ Χριστοῦ· ὅτι ἄνευ σπορᾶς συνείληπται ἐν μέτρα Παρθένου, καὶ δίγα φθορᾶς γεγέννηται· και θότι οὐδὲ ἁμαρτίαν ἐποίησε γραφικῶς· οὐδὲ δόλος εὐρέθη ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ. Τὰ δ᾽ ἄλλα πάντα καθ' ἡμᾶς· ἔφαγεν· ἔπιε· διεπνεύσθη· ηΰζησεν· ἐβάδισεν· ἵδρωσεν· ἐκοπίασεν. ἐσταυρώθη • ἀπέθανε· κἂν, ὡς Θεός, τριήμερος ἐγήγεραι, ἔχων καὶ μετὰ τὴν ἀνάστασιν τὴν ἐξεικονισμένην ἡμῶν μορ φὴν θεωθεῖσαν καὶ ἀφθαρτισθεῖσαν ἐν αὐτῷ· καθ᾽ ἦν καὶ ἐθεάθη τοῖς ἀποστόλοις, καὶ συνέφαγε καὶ συνέπιεν ἐγω ηγερμένος, καὶ ἐψηλαφήθη ὑπὸ Θωμᾶ· λέγων τοῖς πᾶσιν ὑποτοπήσασιν αὐτὸν πνεῦμα εἶναι· Ψηλαφήσατέ με καὶ ἴδετε, ὅτι πνεῦμα σάρκα καὶ ὀστέα οὐκ ἔχει, καθὼς ἐμὲ θεωρεῖτε ἔχοντα. Οὕτω καὶ ἀνελήφθη ἐν δόξῃ· ὡσαύτως καὶ ἥξει ἐν μορφῇ τῇ αὐτῇ τοῦ καθ᾿ ἡμᾶς εἴδους· ὃν ὄψεται πᾶσα σάρξ " ἀπ᾿ οὐρανοῦ μετ᾿ ἀγγέλων δυνάμεως αὐτοῦ ἐν πυρὶ φλογός, διδόντα ἐκδίκησιν τοῖς μὴ εἰδόσι Θεὸν, καὶ τοῖς μὴ ὑπακούσασι τῷ Εὐαγγελίῳ αὐτοῦ, καθώς γέγραπται· μεθ' ὧν οἱ σταυρώσαντες αὐτὸν Ἰουδαῖοι κόψονται, καὶ οἱ μὴ ἀνεχόμενοι αὐτὸν εἰκονίζειν Εικονομάχοι. Ταῦτὰ ἐστιν, ἀδελ φοί, τὰ εὐαγγελικὰ κηρύγματα· ταῦτα τὰ ἄποστο λικά διδάγματα. Οἱ δὲ τἀναντία φρονοῦντες, εἰς ἕτερον Εὐαγγέλιον, ὃ οὐκ ἔστιν ἄλλο, πειρῶνται μεταστρέψαι τὸν λαὸν τοῦ Θεοῦ προσέροντες νόθα συγγράμματα· ἐκ κοιλίας φωνοῦντες, καὶ οὐκ ἀπὸ στόματος Κυρίου. Εἴωθε γὰρ ἀεὶ τῷ σίτῳ τὰ ζιζάνια παρασπείρεσθαι, καὶ τῇ ἀληθείᾳ τὸ ψεῦδος παρατίθεσθαι. Ἐπεὶ πῶς καὶ φανείη ἀλήθεια μὴ ἀντιλογίαν ἔχουσα; ᾿Αλλὰ καὶ ἐὰν ἡμεῖς, φησὶν ὁ ᾿Απόστολος, ἢ ἄγε γελος ἐξ οὐρανοῦ εὐαγγελίζηται ὑμῖν παρ᾽ ὅ εὐηγγελισάμεθα ὑμῖν, ἀνάθεμα ἔστω· ὡς προειρήκαμεν, καὶ ἄρτι πάλιν λέγω· Εἴ τις εὐαγγε λίζεται ὑμᾶς παρ' ὅ παρελάβετε, ἀνάθεμα ἔστω. Περὶ δὲ τῆς Θεοτόκου, ἢ οὐτινοσοῦν τῶν ἁγίων, ὅτι εἰκονίζονται, περισσόν μοι ἐστι τὸ γράφειν ὑμῖν. Ἠλίθιαν γὰρ όντιναοῦν ἄνθρωπον φαίην μὴ χαρακτηρίζεσθαι. 'Αλλ' οἱ Χριστὸν ἀπαναινόμενοι περιγράφεσθαι, ὃς ἐστιν ἡ κεφαλὴ τοῦ σώματος τῆς Ἐκκλησίας, συμπεριελεῖν ἔδοξαν καὶ τὰ μέλη Χριστοῦ μὴ εἰκονίζεσθαι· εἴπερ σῶμα Χριστοῦ ἡμεῖς πάντες, καὶ μέλη ἐκ μέρους. Ἔλεγχος γὰρ αὐτοῖς, μητέρα μὲν Θεοῦ εἰκονίζεσθαι· οὐ μὴν τὸν ἐξ αὐτῆς τεχ θέντα, καὶ αὐτῇ ὑπομάζιον δφθέντα, καὶ ὅσα τῆς " σωματικῆς αὐτοῦ παρουσίας ὑπείκοντα· ἢ πάλιν τοὺς αὐτόπτας καὶ ὑπηρέτας στηλογραφεῖσθαι· τὸν δὲ ὑπηρετηθέντα καὶ συναναστραφέντα μὴ χαρακτηρίζεσθαι. Καὶ Ἰουδαίων χείρους δείκνυται. ὅτι οὐδὲ Μωσέως, οὐδ᾽ εἴ τινος ἄλλου τῶν προφητῶν εἰκόνα προσίενται· προσεμένων ἐκείνων τῶν πρὸ τῆς χάριτος, ὡς νομικῶν καὶ οὐ Χριστιανῶν. Οἱ δὲ τοσοῦτον ἀνοηταίνουσιν ὡς καὶ ἑαυτοῖς καὶ Ἰουδαίοις μάχεσθαι· καὶ μήτε Ἰουδαίους εἶναι νομοφύλακας μήτε Χριστιανούς, οὐκ εἰδογρασοῦντας τὸν Χριστὸν, ὃν προσήκαντο ἄνθρωπον γεγονότα. Φωνὴ Πέτρου τοῦ De Deipara autem et unoquoque sanctorum, quod eorum imagines efformantur, supervacaneum est mibi scribere vobis. Stultum quippe dixerim, quemcunque hominen non figurari. At qui Christum ciroumscribi negant, qui estc aput corporis Ecclesiæ; inførre una voluerunt, membra itidem Christi non effingi: siquidem corpus Chrisli nos sumus om nes, et membra ex parte *. Ipsorum autem confutatio est, matrem quidem Dei effingi, nec tamen eum qui ex ea natus est, qui ejus uberibus adbasit, et quæcunque alia illius in corpore adventum secuta sunt: aut rursum oculatos testes ac famulos statuis exprimi; ipsum vero cui serviebant, et quocum versabantur, non exprimi. Et Judæis plane deteriores se ostendunt: qui nec Moysis, nec alterius cujuspiam e prophetis imaginem recipiunt: admittenbus illis eos qui ante gratiam fuerant, ceu legis cultores, et non Christianos. Isti vero eo vecordes sunt, ut secum ipsi et cum Judæis pugnent: ut neque Judei sint legis custodes, neque Christiana: qui Christi effigiem expriminolint, quem 8 I Petr. 11, 22. 29 Luc. xxiv, 39. 30 Thess. 1, 7. 31 Galat. 1, 7. 32 Galat. VIII, 9. 33 I Cor. XII,

hominem factum agnoscunt. Petri apostoli vox est, ἀποστόλου ἐστὶν ἐν ἱστορίᾳ μαρτυρίου τοῦ ἁγίου in historia martyrii sancti Pancrati: «Fili Joseph, affer imaginem Domini nostri Jesu Christi, et imprime illam in pyrgisco, ut cernant populi qualem formam assumpserit Filius Dei: ut videntes amplius credant, formæ typum intuentes et reminiscantur eorum quæ per nos eis annuntiata sunt 34.» Vox Pauli est: O insensuli Galatz! quis vos fascinavit non obedire veritati; ante quorum oculos Jesus Christus præscriptus est in vobis crucifixus 35? Vos Basilii magni est: «Exprimatur in tabula certaminis præses Christus 36.» Et iterum: «Imagini habitus honor ab exemplar transit ".» Tot palmis inclyti Athanasii vox est: «Nos, qui fideles sumus, imagines non adoramus tanquam deos, quod Græci faciunt: absit: sed affectum tantummodo et charitatis nostræ studium erga figuram personæ per imaginem expressæ declaramus 88.» Vox Chrysostomi est: «Ego ex cera fusam amavi picturam, pietatis ergo factam ". Vidi enim angelum inimagine copias barbarorum versantem in fugam, vidi protritas barbaras gentes, et Davidem vera voce concinentem: Domine, in civitate tua imaginem ipsorum ad nihilum rediges» Quod in Christum hoc tempore, et in Deiparam ac sanctos, faciunt Icononomachi: o rem auditu horrendam! sanctas illorum imagines abolendo. Atque ut cæteras aliorum auctoritates prætermittam; multæ enim suppetunt; si unam adjecero, ad aliud orationem convertam. Vox est divinorum Patrum qui sextæ sanctæ synodo affuerunt: «In quibusdam venerandarum imaginum picturis, agnus qui Præcursoris digito monstratur exprimitur, qui in gratiæ typum assumplus est: Agnum verum nobis per legem demonstrans Christum Deum nostrum Nos igitur fguras veteres atque umbras, tanquam veritatis notas ac signa Ecclesiæ tradita complectentes, gratiam et veritatem anteponimus, quam ut legis plenitudinem accepimus. Itaque ut id quod perfectum est, omnium etiam oculis subjiciatur in picturis; statuimus ut posthac veteris agni loco, Agnus ille qui tollit peccatum mundi, humana forma etiam in imaginibus erigatur; ut per ipsum, celsitudinem humilitatis Dei Verbi comprehendentes animo, ad memoriam conversationis etiam in carne et cruciatus ipsius, ac salutiferæ mortis. unde mundo facta redemptio est, deducamur 41.» His ergo instructi testimoniis, charissimi, cum illa nostra, et ab ispsa veritate minime dubia demonstratione, ut supra demonstratum est, Vigilate, obsecro, state in file: viriliter agile, et confortamini 42: in nullo terreamini ab adversariis *³, neque a falsis fratribus qui seducti fuerunt, et in fraudem inducti: quæ illis est causa perditionis, nobis autem salutis: et Παγκρατίου. «Τέκνον Ἰωσήφ, ἐξένεγκε τὴν εἰκόνα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ· καὶ ἐντύπωσαν αὐτὴν ἐν τῷ πυργίσκῳ· ἵνα εἴδωσιν οἱ λαοὶ ποίαν μορφὴν ἔλαβεν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ· ἵνα ἰδόντες ἐπ! πλέον πιστεύσωσιν, ὁρῶντες τὸν τύπον τῆς μορφῆς, καὶ ὑπόμνησιν λαμβάνωσι τῶν παρ' ἡμῶν εἰς αὐτοὺς κηρυχθέντων.» Φωνὴ Παύλου ἐστίν· ἀνόητοι Γα λάται, τίς ὑμᾶς ἐβάσκηνετῇ ἀληθείᾳ μὴ πείθεσ θαι,οῖς κατ' ὀφθαλμοὺς Ἰησούς Χριστός προεγράφη ἐν ὑμῖν ἔσταυρωμένος; Φωνὴ Βασιλείου του μεγάλου ἐστίν· «Ἐγγραφέσθω τῷ πίνακι καὶ ὁ τῶν παλαισμάτων ἀγωνοθέτης Χριστός.» Επὶ αὐτ θες «Η τῆς εἰκόνος τιμὴ ἐπὶ τὸ πρωτότυπον δια βαίτει.» Φωνή ᾿Αθανασίου τοῦ πολυάθλου ἐστίν· «Οὐχ ὡς θεοὺς τὰς εἰκόνας προσκυνοῦμεν οἱ τιο στοί, μὴ γένοιτο, ὥσπερ οἱ Ἕλληνες· ᾿Αλλὰ τὴν σχέσ σιν μόνον, καὶ τὸν πύθον τῆς ἡμῶν ἀγάπης πρὸς τὸν χαρακτῆρα τοῦ προσώπου τῆς εἰκόνος ἐμφανίζον τες.» Φωνὴ τοῦ Χρυσοστόμου ἐστίν· «Εγώ καὶ τὴν κηρύχυτον ηγάπησα γραφήν, εὐσεβείας ἕνεκεν πι· πληρωμένην. Εἶδον γὰρ ἄγγελον ἐν εἰκόνι ἐλαύνοντα βαρβάρων στίφη· εἶδον πατούμενα βαρβάρων φύλα, καὶ τὸν Δαυΐδ ἀληθεύοντα· Κύριε, ἐν τῇ πόλει σου τὴν εἰκόνα αὐτῶν ἐξουδενώσεις.» Οπερ οἱ εἰς Χριστὸν τῶν Εἰκονομαχοῦντες εἴς τε τὴν Θεοτόκον και τοὺς ἁγίους ἐργάζονται, ὦ τοῦ φοβεροῦ ἀκούσματος! τὰς ἁγίας αὐτῶν εἰκόνας εἰξουδενοῦντες. Καὶ ἵνα τις τῶν ἄλλων φωνὰς παραδράμω· πολλαὶ γάρ εἰσ., Μίαν προσθεὶς, ἐπ' ἄλλο τρέψοιμι τὸν λόγον. Φωνὴ τῶν τῆς ἕκτης ἁγίας συνόδου θεοφόρων Πα. τέρων ἐστίν· «Εν τισι τῶν σεπτῶν εἰκόνων γραφ ταῖς ἀμνὸς δακτύλῳ τοῦ Προδρόμου δεικνύμενος ἐγ. χαράττεται· ὃς εἰς τύπον παρελήφθη τῆς χάριτος, τὸν ἀληθινὸν ἡμῖν διὰ νόμου προϋποφαίνων ἀμνὸν, Χριστὸν τὸν Θεὸν ἡμῶν. Τοὺς οὖν παλαιούς τύπου καὶ τὰς σκιὰς, ὡς τῆς ἀληθείας συμβολά τε καὶ προ χαράγματα τῇ Ἐκκλησίᾳ παραδεδομένους κατασκε ζόμενοι, τὴν χάριν προτιμῶμεν καὶ τὴν ἀλήθεια, ὡς πλήρωμα νόμου ταύτην υποδεξάμενοι. ὡς ἂν οὖν τὸ τέλειον κἂν ταῖς χραματουργίαις ἐν ταῖς ἀπάντων ὄψεσιν ὑπογράφηται· τὸν τοῦ αἴροντος τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου ἀμνοῦ Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν, κατὰ τὸν ἀνθρώπινον χαρακτῆρα· καὶ ἐν ταῖς εἰκόσιν ἀπὸ τῶ νῦν ἀντὶ τοῦ παλαιοῦ ἀμνοῦ ἀναστηλοῦσθαι ορίζε μεν. Δι' αὐτοῦ τὸ τῆς ταπεινώσεως ὕψος τοῦ Θεοῦ Λόγου κατανοοῦντες· καὶ πρὸς μνήμην τῆς ἐν σαρκὶ πολιτείας, τοῦ τε πάθους αὐτοῦ, καὶ τοῦ σωτηρίου θανάτου χειραγωγούμενοι, καὶ τῆς ἐντεῦθεν γινομέν νης τῷ κόσμῳ ἀπολυτρώσεως. Ταύτας οὖν ἔχοντες, ἀγαπητοί, τάς μαρτυρίας, μετὰ τῆς οἴκοθεν καὶ παρ' αὐτ τῆς τῆς ἀληθείας ἀναμφιλέκτου ἀποδείξεως,καθὼς προς ποδέδεικται,παρακαλῶ, Γρηγορεῖτε· στήκετε ἐν τῇ πίστει· ἀνδρίζεσθε,κραταιοῦσθε, μὴ πτυρόμε νο: ἐν μηδενὶ ὑπὸ τῶν ἀντικειμένων, μηδ᾽ αὖ 8. Hæc ipsa testimonia retulit in Refut. Poem. Icon. supra, p. 154, Ex Vita S. Pancratii Exstat apud Bollandum. 35 Galat. mit 1. 36 hom. 18 in S. Barlaam. si De Spiritu sancto c. 18, p. 189. 38 Ex Quæsl. ad Antiochum, quæst.39. 39 Ex serm. I De diversis utriusque Testam. locis, *• Psal. LXXI1, 20. 62 1 Cor. xv1, 13. 43 Philip. I, 28, 30. 41 Can. 82.

EPISTOLARUM LIB. II. ὑπὸ τῶν ὑποσκελισθέντων καὶ φρεναπατηθέντων ψευδη- hoc a Deo; sicut scriptum est: Quia vobis donatum δέλφων· Ητις ἐστὶν, αὐτοῖς μὲν ἔνδειξις απω λείας, ἡμῖν δὲ σωτηρίας· καὶ τοῦτο ἀπὸ Θεοῦ, καθὰ γέγραπται· Ὅτι ὑμῖν (Reg. cod. ἡμῖν] ἐχαρίσθη ἀπὸ Θεοῦ τὸ ὑπὲρ τοῦ Χριστοῦ, οὐ μόνον τὸ εἰς αὐτὸν πιστεύειν, ἀλλὰ καὶ τὸ ὑπὲρ αὐτοῦ πάσχειν· τὸν αὐτὸν ἀγῶνα ἔχοντες, οἷον εἴδετε ἐν ἔμοὶ τῷ ἁμαρτωλῷ, καὶ νῦν ἀκούετε. Συμφρονοῦντες, συμψυχοῦντες, συναθλούντες τῇ πίστει τοῦ Εὐαγγελίου· μετὰ φόβου καὶ τρό μου τὴν ἑαυτῶν σωτηρίαν κατεργαζόμενοι· ἵνα ἀκούων τὰ περὶ ὑμῶν χαίρω ὁ ἁμαρτωλός. Βλέπετε τὸν Σατανᾶν· βλέπετε τὴν παῤῥησίαν· ὁρᾶτε μή τις ἔν τινι παραπικράνοι τὸν Θεόν. Ὁ γὰρ δράκων ὁ μέγας, πολύτεχνος ἐστι καὶ πολύπειρος. Ἔνθεν διὰ πίστεως οὐχ εὑρίσκει ὀλέσαι ἐκεῖθεν τρέχει διὰ παραπτώματος τὸ αὐτὸ κακὸν ἀπεργάσασθαι ἐν ἡμῖν αὐτοῖς διὰ τοῦ ἀντιστρατευομένου νόμου τῆς ἁμαρ τίας τῷ νόμῳ τοῦ νοὸς ἡμῶν. Βρυχᾶται, ἐπιτηρεῖ ὡς λέων ἁρπᾶσαι, γαργαλίζει· πῦρ ἀνάπτει· ἐμπιπρᾶν ὀρέγεται τὸν οἶκον τῆς ψυχῆς. Ἔχομεν ἐκ Θεοῦ τὰ καθαιρετικὰ αὐτοῦ ἀμυντήρια· ὕδωρ κεφαλῆς, πηγὴν δακρύων· δεήσεις· προσευχάς. Ἐπὶ πᾶσιν ὁ θεῖος φόβος σιδηρῶν καὶ καθηλῶν τὰς σάρκας ἡμῶν ἔστω. Μηδαμοῦ φθόνος αὔλιζέσθω· μηδ' αὖ ἔρις· μὴ μὴν κενοδοξία· μήτε τι τῶν ἔργων τοῦ σκότους· ἕως ὅτε ἀκροβολεῖ τὰ πάθη ἐκκρουέσθω· ἵνα μὴ εἰσοικι σθέντα καὶ φαρμάξαντα τὴν ψυχὴν δυσαπάλλακτα γένηται. ῾Ο ἀγωνιζόμενος πάντα ἐγκρατεύεται. Οὕτως τρέχετε, ἵνα καταλάβητε· ὑπείκετε οἱ ἔσχατοι τοῖς πρώτοις. Οὐ γάρ ἐστιν ἀκαταστασίας ὁ Θεὸς, ἀλλ᾽ εἰρήνης. ᾿Αγαπᾶτε θεϊκῶς οἱ προηγού μενοι τοὺς ἐπομένους· καὶ μὴ ἐξ αὐθεντείας, ἀλλ᾽ ἐξ ἀρετῆς καὶ ἀγαθότητος ἀπαιτοίητε τὸ ὑποτακτικὸν, καὶ ὑπήκοον. Μὴ χωρίζεσθε ἀπ' ἀλλήλων, ἀμείβοντες πολλοὺς πρώτους [f. τόπους], καὶ οὐδαμοῦ χρησιμεύοντες. Μάρκον τὸν εὐαγγελιστὴν οὐχ εἴλετο συμπαραλαβεῖν Παῦλος, ὡς γέγραπται, διὰ τὸ μὴ συνελ θεῖν, ἀλλ᾽ οἶκοι ἀναστρέψαι τὸ πρότερον. Πόσῳ μᾶλ λον ἡμεῖς ὀφειλέται ἐσμὲν στέρυειν; "Εκαστος ἐν ᾧ ἐκλήθη, ἀδελφοὶ, ἐν τούτῳ μενέτω. Καθαρίζω μεν ἑαυτοὺς, ἀγαπητοὶ, ἀεὶ ἀπὸ παντὸς μολυσ μοῦ σαρκὸς καὶ πνεύματος· ἐπιτελοῦντες ἀγιωσύνην ἐν φόβῳ Θεοῦ, Τὰς παραδόσεις κρατεῖτε, ἃς ἐδιδαχθητε κατηχεῖτε ἀλλήλους· ὑπόμ νησιν λαμβάνετε ἀεὶ τοῦ θανάτου. Εύχεσθε οὖν, παρακαλῶ, ὑπὲρ πάντων. Εὐλογεῖτε τοὺς διώκοντας ὑμᾶς· εὐλογεῖτε, καὶ μὴ καταρᾶσθε περιερχόμε. νοι ἐκ τόπου εἰς τόπον, ὑστερούμενοι, θλιβόμενοι, και κουχούμενοι· ἐν ἐρημίαις καὶ ὄρεσι πλανώμενοι· ἢ τάχα καὶ ἐν ὀπαῖς τῆς γῆς εἰσδύοντες. Αὐχεῖτε ὅτι διὰ Χριστὸν, ὅτι ὑμῶν οὐκ ἄξιος ὁ κόσμος. Ενέγκατε, τεκνία μου, τεκνία, ἐνέγκατε μικρὸν, καὶ ἐλεύσεται Κύριος ὁ στεφανοδότης, ὁ μισθαποδότης· οὗ συγκληρονόμοι γεγενῆσθαι ἐπηγγέλμεθα· Εἴπερ συμπάσχομεν, ἵνα καὶ συνδοξασθῶμεν· ἐπὶ πᾶσι προσευχόμενοι 45 1 Cor. 18. 25. 44 Philip, II, so II Cor. VII, 1. 61 Thess. 11, 14. $6. 19. est a Deo pro Christo non solum ut in eum credatis sed ut etiam pro illo patiamini: idem certamen habentes, quale vidistis in me, peccatore, et nunc auditis idem sentientes, unanimes, collaborantes fidei Evangelii: cum metu et tremore salutem vestram operantes: ut ego peccator gaudeam, cum audio de vobis. Videre Satanam: videte audaciam: videte ne quis in ullo Deum irritet. Draco enim magnus, vafer et callidus in varias partes se versat. Ubi per fidem perimere non potest, illic per lapsum eamdem perniciem nobis ipsis afferre studet per legem peccati repugnantem legi mentis nostræ. Rugit, quærit sicut leo quem rapiat, titillat, ignem accendit, inflammare cupit animæ domum. Habemus a Deo unde illum disturbemus, aquam capitis, lacrymarum fontem, supplicationes, orationes. Sit in omnibus timor Dei, qui carnem nostram roboret et configat. Nusquam invidia habitet, nec contentio, nec inanis gloria, nec quidquam de operibus tenebrarum: dum adhuc emergunt et oriuntur perturbationes, arceantur: ne postquam admissæ fuerint, animamque infecerint, difficilius expellantur. Qui in agone contendit, ab omnibus se abstinet. Sic currile, ut comprehendatis": cedite novissimi primis. Non enim est dissensionis Deus, sed pacis 4. Diligite, sicut Deus, præpositi subditos? et non ex auctoritate, sed ex virtute et bonitate subjectionem exigatis et obedientiam. Ne separamini ab invicem, loca multa mutantes, et nusquam proficientes. Marcum evangelistam secum assumere noluit Paulus, sicut scriptum est *, eo quod non isset cum iis, sed domi prius remansisset. Quanto magis nos acquiescere debemus? Unusquisque in quo vocatus est; fratres, in hoc permaneat 4. Mundemus nos, dilecti semper ab omni inquinamento carnis et spiritus perficientes sanctificationem in timore Dei to. Tenete traditiones quas didicistis ": instruite invicem, mortem semper recogitate. Orate itaqueobsecro, pro omnibus. Benedicite persequentibus vos: benedicite, et nolite maledicere: circumeuntes de loco in locum, egentes, angustiati afdicti w, in desertis et montibus errantes, forsan et cavernas terræ intrantes. Gloriamint quia propter Christum quia vobis dignus non est mundus. Sustinete, filioli, mei: filioli, sustinete modicum: et veniet Dominus coronæ dator, et mercedis retributor cujus nos cohæredes fore nobis promissum est: Si tamen compatimur, ut et conglorificemur”, in omnibus orantes, pro me etiam misero, ut confirmetur cor meum ad perferenda usque ad mortem ea quæ nobis infliguntur: ut non repellat me Christus propter indignitatem meam: ut liberer a malo per omnia usquequaque. Nunc vivo, dilectissimi, dum statis in Domino. Quest enim nostra spes, aut gaudium. aut corona gloriæ s5? Nonne vos * ibid. 24. 47 I Cor. xiv, 33. 748 Act. xv. 38. 49 I Cor. VII, 34. 5ª Rom. x11, 14. 53 Hebr. XI, 37. 56 Rom. VIII, 17. & I Thess.

estis tum in hoc, tum in futuro seculo? Vos enim καὶ ὑπὲρ ἐμοῦ τοῦ ἀθλίου· ἵνα μου στερεωθῇ ἡ καρet solatium charitatis, et consolatio mea estis. Ipsautem Deus pacis sanctificet vos per omnia: ut integer spiritus vester, et anima, et corpus sine querela servetur 66. Fidelis Deus noster, fratres, qui et faciet. Salutate invicem in osculo sancto 57. Salutatio mea, humilis Theodori ad omnia membra mea ex labiis cordis mei. Salutant vos qui mecum sunt fratres. Gratia cum spiritu vestro. Amen. δία ἐνεγκεῖν μέχρι θανάτου τὰ ἐπαγόμενα ἡμῖν· νε μή με ἀπώσηται Χριστὸς διὰ τὴν ἀναξιότητά μου ἵνα ῥυσθῶ ἀπὸ τοῦ πονηροῦ διὰ παντὸς ἐν παντὶ τρό πῳ. Νῦν ζῶ, ἀγαπητοὶ, ἐὰν ὑμεῖς στήκετε ἐν Κυρίῳ. Τίς γὰρ ἡμῶν ἐλπὶς, ἢ χαρά, ἢ στέφανος και χήσεως; ἀλλ' οὐχὶ ὑμεῖς καὶ ἐν τῷ νῦν αἰῶνι, καὶ ἐν τῷ μέλλοντι; ναὶ, ὑμεῖς γὰρ καὶ παραμύθιον ἀγάπης, καὶ παράκλησίς μου. Αὐτὸς δὲ ὁ Θεὸς τῆς εἰρήνη; ἁγιάσαι ὑμᾶς ὁλοτελεῖς, καὶ ὁλόκληρον ὑμῶν τὸ πνεῦμα, καὶ ἡ ψυχὴ, καὶ τὸ σῶμα ἀμέμπτως τηρηθείη. Πιστὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν· ὃς καὶ ποιήσει, ἀδελφοί. Ασπάσασθε ἀλλήλους ἐν φιλήματι ἁγίῳ. Ὁ ἀσπασμός μου τοῦ ταπεινοῦ Θεοδώρου πρὸς πάντα τὰ μέλη μου ἀπὸ χειλέων μου καρδίας. Ασπάζοντα, ὑμᾶς οἱ μετ᾿ ἐμοῦ ἀδελφοί. Η χάρις μετὰ τοῦ πνεύματος ὑμῶν. Ἀμήν. IX. Josepho fratri et archiepiscopo. Θ΄. Ἰωσὴφ ἀδελφῷ καὶ ἀρχιεπισκό πῳ. ίρνα. Quorumdam prævaricationem deflet. (Baron. an. 815, n. 11) Ἐμοὶ τὸ ἐπιστέλλειν τῇ ἁγιωσύνη σου πάντοτε ποθητόν· καὶ τοσοῦτον ὅσον καὶ τὸ τῆς περιορίσεις διάστημα μακρότερον· ἐγγὺς γάρ με ποιεῖ τοῦ τι μίου προσώπου σου· καὶ ῥᾳστώνην ἐμποιεῖ διὰ τῆς προσφωνήσεως· οἷα καὶ νῦν λυπηρῶς διακειμένῳ ἐν τῇ τῶν τινων ἡγουμένων προδοσίᾳ τῆς ἀληθείας. Ἵνα γὰρ οἶδέ σου ἡ ὁσιότης, ὅτι ἡ πάλαι κουστωδία· λέγω δὴ Ἰωσὴφ ὁ μοιχοζεύκτης, ὁ Φωτεινουδίτης, ὁ Ηρακλειώτης, ὁ Μηδικιώτης, ὁ Μυλιανὸς, ὁ Ὑπολ χνιώτης, ὁ Γουλαιάτης, ἀλλὰ φεῦ τῆς ἁμαρτίας μου! ὅτι καὶ ὁ Φλουβουτηνός [Reg. cod. Φλουβουτινός συλληφθεὶς ἐξ ἄφρονος ἁπλότητος· ὁμοθυμαδόν, με κρὸν ἐνστάντες δῆθεν οἰκονομίας, ὑφορμηθέντες παρὰ τοῦ εἰωθότος κατεργάζεσθαι τὰ τοιαῦτα σήφ, ἐξετράπησαν ὀπίσω τοῦ Σατανά, κοινωνήσαν ἅπαξ καὶ δὶς τοῖς ἀσεβέσιν. Εν ᾧ καὶ εὐμενῶς ἀπὸ λυθέντες, ἁλίσκουσιν ἐν τῷ οἰκείῳ πτώματι τους ἀστηρίκτους. Αλλ' ὡς ἔοικε, καὶ ὁ τῆς Νικαίας εξ πτῶμα κεῖται τῶν ἐπισκόπων. Ανακαλοῦνται τὰς τοὺς ἐν ἐξορίαις πρὸς τὸ τὰ ὅμοια πράξαι. Καὶ εἰ μή προφθάσει ἡ χεὶρ τοῦ Θεοῦ ὑπερείδουσα, ολλύμεθα κε οἱ ὑπολειφθέντες. Τί οὖν ἐστιν ὅτι καὶ πάλιν, ὡς φαί νεται, εἰς ἡμᾶς τοὺς ταπεινούς περιίσταται τὸ δρόμ σὺν ὀλίγοις; Ανάστα οὖν, ὦ ἄνθρωπε, τοῦ Θεοῦ· ἀρχιερεὺς τοῦ Χριστοῦ τοῦ ἀληθινοῦ ἀρχιποιμένο; καὶ τοσοῦτον ὅσον τῶν ἁπάντων εξ ὑπερέχων τῇ κ ψαλίδι τῆς ἱερωσύνης, πλὴν τοῦ ἑνὸς ἐν παραβί κειμένου. Δόξασιν δὴ τὸν Θεὸν ἐν τῷ σώματι σου καὶ ἐν τῷ πνεύματί σου· οὐ πάντως ἀρεθί ἐν τῇ νήσῳ· τυχόν πειρασθῆναι σε δεῖ κατὰ τὰ πέλε ἵνα καὶ στεφανίτης κανταῦθα λαμπρότερος χρημα σοις. Δ', α', ἀδελφέ, εἰς οἵους καιροὺς ἐταμιεύθη μεν; Ἀλλὰ χάρις όμως τῷ ταμιευσαμένῳ· και τοῦτο ἀπὸ Θεοῦ, φησὶν ὁ ᾿Απόστολος, ὅτι ἡμῖν ἐχε ρίσθη ὑπὲρ Χριστοῦ, οὐ μόνον τὸ εἰς αὐτὸν τ στεύειν, ἀλλὰ καὶ τὸ ὑπὲρ αὐτοῦ πάσχειν. θα παρεῖδε Κύριος τὴν ταπείνωσιν ἡμῶν ἐν τοῖς προτο βοῦσιν· ἀλλ' οὐδὲ νῦν, πέποιθα, ὑπερύψεται της το μιότητός σου· ἀλλ' ὡς τηνικαῦτα οὕτως καὶ ἀντι μεγαλυνθήσεται Χριστὸς ἐν τῷ σώματί σου· ποιῶν ὑπερεκπερισσοῦ τὸ ἔλεος αὐτοῦ εἰς ἔνδειξιν τῆς ἀπο Semper mihi optabile scribere sanctitati tuæ, ac. tanto magis, quanto exsilii nostri longiora sunt intervalla: facit enim ut propius quodammodo veniam in venerabilem conspectum tuum, et leva men affert ipsa tui allocutione: quod et nunc quoque accidit graviter mærenti ob proditam a quibusdam præpositis veritatem. Ut enim jam novit sanctilas tua, velus illa custodia, Josephus, inquam, adulteri copulator, Photinodites, Heracleotes, Mediciotes, Mylianus, Hypolichniotes, Gulmates, et, ο peccatum meum etiam Phlubutenus, stulta simplicitate captus, unanimi consensu, dispensationem scilicet propugnantes, abrepti ab eo qui talia patrare solet Josepho, post Satanam abierunt, semel atque iterum cum impiis communicantes. Qua de causa benevole dimissi, in errorem suum instabiles impellunt. Quinetiam, ut apparet, Nicinus quoque in ruinam positus est episcoporum. Revocant enim ab exsiliis, ut talia faciant. Et nisi nos fulciens præveniat manus Dei, perimus et nos qui residui sumus. Quid ergo est quod et iterum in nos humiles cum paucis aliis incumbere fabula videtur? Exsurge ilaque, vir Dei, tanquam pontifex Christi veri principis pastorum, tantoque impensius, quanto cæteris omnibus superemines culmine sacerdotii, uno dempto, qui in abdito detinetur: Glorifica Deum in corpore tuo et in spiritu tuo 58. Non penitus in insula relinqueris: exerceri forsitan et probari te, sicut antea, oportet ut coronam inde referas illustriorem. Heu! heu! frater, in quæ tempora reservati sumus? Sed gratia tamen ei qui reservavit: Εt hoc a Deo, ait Apostolus, qui a nobis donatum est pro Christo, non solum ut in eum credamus, sed etiam ut pro illo patiamur 59. Non despexit Dominus humilitatem nostram in iis quæ antecesserunt: sed neque nunc, spero, despiciet reverentiam tuam: sed sicut tone, ita et nunc magnificabitur Christus in corpore tuo, faciens supra modum misericordiam suam ad ostensionem virtutis tuæ. Propterea, vir sancte, et mihi quoque porrige manum intercessionis, ut confirmer et eruar ab ingruente hieme 36 I Thess. v, 23. 57 II Cor. xiii, 12. 58 I Cor. vi, 20. 59 Philipp. 1, 28.

EPISTOLARUM LIB. II. ram Spiritus sancti convertatur: utinam! Fratribus salutem plurimam dico, eos obsecrans, ut orent pro humilitate mea. Qui mecum sunt, pedibus tuis advolvuntur. τῆς σου. Διὸ ὀρέγοις καμοί χεῖρα πρεσβευτικὴν, ὅτιε, amara. Sia, et propitium fac, ut procella in auστηριχθῆναι καὶ σωθῆναι ἀπὸ τοῦ ἐνεστῶτος χειμών νος τικροῦ. Στῆθι καὶ ἱλέωσαι, μεταστραφῆναι τὴν καταιγίδα εἰς αὔραν τοῦ ἁγίου Πνεύματος· γένοιτο 1 Τοὺς ἀδελφοὺς ἀσπαζόμενος πλεῖστα· καὶ παρακαλῶ ὑπερεύχεσθαί μου τῆς ταπεινώσεως. Οἱ σὺν ἐμοὶ τοῖς ποσί του προσπίπτουσιν. Ι. 1. – Ναυκρατίῳ τέκνῳ. [ρνβ'.] Χ. Naucratio filio. Dogmatica de sanctis imaginibus. Ne quorumdam lapsu pertubentur alii: potius eo ipso excitentur ad constantiam. (Baron., an. 815, n. 13.) Πονηρὰ ἡ ἀγγελία τῶν γραμμάτων σου, ὦ τέκνον· Στις καθαψαμένη μου τῆς ταπεινῆς ψυχῆς τῷ ὄντι ὠδύνησε, καὶ δάκρυον προσεκαλέσατο καρδιακον· μι κροῦ δεῖν, ἄϋπνόν μοι τὴν νύκτα καθ' ἣν ἐδεξάμην ἐπὶ χεῖρας τὴν ἐπιστολὴν ἐμποιήσασα. Τοῦτο μὲν ἐπὶ πάντων τῶν συμπεπτωκότων· ἐξαιρέτως δὲ εἰς τὸν τῆς Φλουβουτῆς. Ὅτι οἱ μὲν τοῖς προλαβοῦσιν ὅμοια καὶ τανῦν ἔπραξαν· ὁ δὲ τῶν δοκούντων ἐστάναι ἀσφαλῶς ἐγνωρίζετο. Εθαύμαζον οὖν, ἔτι ἑπτης κότων αὐτῶν, ὅτι μὴ ὁμολογήσαντες τὴν προτέραν ἐπὶ μοιχεία καὶ μοιχοζευξίᾳ ήτταν αὐτῶν, ἀντἐποιοῦντο ἐπὶ τῇ προκειμένῃ ὑποθέσει· καὶ τάχα ὑπο ενόουν ἰδίᾳ καὶ καθ᾽ ἐκυτοὺς τὴν μεταμέλειαν ἐσχηκέναι· καὶ ἔχαιρον ὁ ταπεινὸς ἐπὶ τῇ ὀρθοποδήσει αὐτῶν. Ἀλλ' ὡς ἔοικεν, ἐν σαθροῖς τὴν οἰκίαν αὐτῶν οἰκοδομήσαντες, τῷ λαίλαπι τῆς προσπεσούσης αιρέσεως, πεπτώκασι πτῶσιν τὴν χαλεπωτάτην· πάλιν οἰκονομίαν λέγοντες τὴν ἀθέτησιν τῆς ἀληθείας. Ο αὐτοὶ καὶ πρότερον σκάνδαλον γεγόνασι τῇ Ἐκκλησ σίᾳ τοῦ Θεοῦ· καὶ νῦν τὸ αὐτὸ δι᾽ ὧν ἔπρακαν πάντας προσκαλούμενοι εἰς ἀπώλειαν. Καίγε ἕτοιμοι οἱ πλεῖστοι πρὸς τὴν τοῦ κακοῦ μετουσίαν ἐν ταῖς ἀνάγκαις ζητοῦντες ἐξευρεῖν τινα πρόφασιν· δι' ἧς ἄθλιπτὸς καὶ ἀταλαίπωρος αὐτοῖς ὁ ὑπὲρ εὐσεβείας ἀγὼν ὑπαχθείη· ἐκοινώνησαν ἐπὶ τῇ ἀρνήσει Χριστοῦ, τῆς Θεοτόκου, τῶν πάντων ἁγίων. Τοῦτο γὰρ ἡ τῆς εἰκόνος οὐτινοσοῦν ἄρνησις. Φεῦ τῆς συμφορᾶς! φεῦ τῆς ἀπάτης! οἶμοι! πῶς ἐναρξάμενοι και λῶς, ἐστράφησαν εἰς τὰ ὀπίσω; οἴμοι! πόσοις ἔσονται καταστροφή· ὁμοταγάσι καὶ ὑπερέχουσι· λαϊκοῖς τε καὶ κληρικοῖς καὶ μονασταῖς; 'Αλλ᾽ ἡ ἀρχαία πληγή, τὸ ἑγκόλπιον κακόν. Ἰωσὴφ ὁ πάλαι εἰκότως κληθείς Μοιχοζεύκτης, νυνὶ δὲ Χριστεμπαίκτης· αὐ τὸς ὁδηγὸς τοῖς τῆς ἀρχαίας κουστωδίας. Τί πρὸς ἐκλυθησόμεθα; καταπεσούμεθα; ἀποκαμούμεθα πρὸς τὴν Χριστοῦ ὁμολογίαν ὁμοῦ καὶ ἔνστα σιν; μηδαμῶς, ὦ ἀδελφοί, μηδαμώς. γὰρ, ἀσεβῶν καταπιπτόντων, οἱ δίκαιοι ἔμφοβοι ἔσονται· ἀλλ᾽ οὖν τῷ τοῦ πέλας πτώματι ἀσφάλεια τῷ ἐστηκότι μεγίσ στην Στῶμεν οὖν ἐν Κυρίῳ βεβαιότερον, μᾶλλον παρακαλῶ· μὴ πτυρόμενοι ἐν μηδενὶ ὑπὸ τῶν ἀντικειμένων. Μὴ γὰρ ἕνεκεν τῶν ὑποσκελισθέντων ἡ ὁμολογία ἡμῶν; ἢ τῇ τούτων στάσει ἐπερειδόμενοι ἐστερεούμεθα, ἵνα καὶ τῇ σκελίσει αὐτῶν κατασεις σθῶμεν; μὴ γένοιτο! οὔτε τούτων, οὔτε ἄλλων • Χρι στὸς ἡμῶν ὁ θεμέλιος, ἐν ᾧ στήκομεν· ἐν ᾧ καυχώμεθα· σὺν τῷ Παύλῳ λέγοντες· Τίς ἡμᾶς χωρίσει Pessimus nuntius litterarum tuarum, o fili: qui simul humilem animam meam attigit, revera contristavit, et cordis lacrymas elicuit, tantum non insomnem mihi reddens noctem illam qua litteras accepi. Atque hoc quidem omnium causa una lapsi sunt, maxime autem ob Phlubutæ præpositum. Nam quod ad alios attinet, consentanea præteritis egerunt: hic vero ex iis erat, qui secure stare videbantur. Mirabar itaque, priusquam ruerent illi, quod pristinam suam circa adulterium et adulteri nuptias ignaviam minime agnoscentes, in re præsenti aliquid auderent: cogitabamque illos privatim forsitan et apud se ponitentia tactos fuisse: ideo gaudebam miser, quasi recte ambularent. Sed in marcidis, ut apparet, domum suam ædificantes; ingruentes hæreseos turbine, ruina pessima corruerunt: dispensationem iterum appellantes, ipsam veritatis condemnationem. Illi ipsi qui Ecclesiæ Dei scandalo antea fuerant, eodem nunc relabuntur, et facti sui exemplo ad interitum provocant universos. Et quidem paratis plurimi ad criminis societatem, prætextum quempiam in necessitatibus reperire gestientes, quo ærumnarum et calamitatum expers ipsis pietatis certamen reddatur: in negatione Chrisli, Deiparæ, sanctorum omnium, communionem inierunt. Hoc siquidem est cujuslibet imaginis negatio. O perniciem! o fallaciam! bei mihil quomodo, cum recte coepissent, retro conversi sunt? hei mihi quam multis fraudi erunt et subversioni, æqualibus,et majoribus, laicis,clericis et monachis? Etenim antiquum vulnus, intestinum malum, Josephus olim Machozeuctes merito dictus, nunc Christem pæctes, ipse dux fuit veteris custodiæ præpositus. Quid ad hæc? languidioresne erimus? frangemur? concidemus animis ad confessionem, defensionemque Christi? Minime gentium, fratres, mi nime. Etenim si, corruentibus impiis, justi metu percelluntur; at vicini lapsus maxima est stantis securitas. Stemus igitur in Domino constantiores, amplius obtestor, nec in ullo conterriti ab adversariis. Nunquid enim propter eos qui subversi sunt confessio nostra? aut illorum stabilitate nixi consislebamus, ut eorum quoque lapsu concutiamur? Absit! neque horum, neque aliorum. Fundamentum nostrum Christus est, in quo stamus, in quo gloriamur, cum Paulo dicentes: Quis nos separabit a charitate Dei? Tribulatio? an angustia? an fa-

ΚΑ mes" on persecutio? an nudilas? an periculum? Ai=ὸ τῆς ἀγαπης τοῦ θεοῦ ἡ θλίψις, ή στον. an pladına * Sed enim in his omnibus superamus propter eum qui dilexit nos 6º¸”. ¡taque qui accinetas pro Christo, non cartaverit, Christianus esse non piritual. An vero Inenasum martyrum agones, certamina, tormenta Y au camidem nobiscum carnem non gesverunt? An tantis suppliciis subjecti laborem no!- lum menuerunt? Annon cos vivere tædesat, ut ait Apostolus 7 and perenium paneram meta, calestfumque prælorum desiderio, carnis mortem, wet prudentes, quam maternam subire maluerunt. Nihil expavono-bant, minime animo consternabantur, et futura tanquam præsentis mediantes, læti et alacrem adl Lorrnenta pergebant, muneris loco habebant plurima rati: Nobis mim pro Christo donatum cat non solum ut in eum credamus, sed ut etiam pro illo paliamur ". Et alibi rursum: In multo enim experimento tribulationis abundantia panalii ipsorum fuit. Itn gaudebant, ita lætabantur, cum pro Christo paterentur sancti omnes. Delibomus ot nos, dilectissimi, charitatem Christi, incedamus per sanctorum vestigia: sæculi hujos affectus omnes abjiciamus: Non habemus hic manentem civilutem 5. Superna Jerusalem patria et civitas nostra est, o viri potentes in Spiritu, o filif Dei, non enim mei qui peccatur sum! Ne prorum. bamus, quamvis omnes subvertantur, quod absit. Ipsi autom, ut olim, a Deo corroborati: vel soli eliamnum depugnerous. Stat a nobis Deus, sanctique omnes qui unquam fuerunt. Nobiscum Oriens, & nobiscum Occidens: exigua pars est quæ ab Eco clesia universa sere abrupit. et sejunxit, idque metu, et propter hæc temporalia, propter carnem: quam postmodum, nisi veritatem defendimus, seirpiternis ignibus una cum anima ipsa trademus. Exerceamur, esto, et flagellemur, neque id semnel, sed sæpius: denique moriamur. Nonne post hæc gaudium erit ineffabile, nos cœlorum regnum consequi, et gloriam inde referre immortalem, non contra iis qua: dixi vitatis, propterea irrideri perpetuo, et ignominia' interminatam sustinere? Ctique vos oro, filioli mei, quos genui in Domino, quibus incrementum dedit Christus: per ærumnas et labores non solum asceticos, verum etiam athleLicon. Implete gaulium meum, ut idem sapiutis, eumdem claritatem habentes, unanimes, ilipsum sentientes: nihil per contentionem, neque per inanem gloriam, sed humalitate, superiores sibi invicem arbitrantes **. Apostolica hæe monita: licet a me miRoro in memoriam reducantur. Orate et pro me, obsecro, ut detur mihi fortitudo, robur, sermo per vos, quamvis divina gratia indignus sim: ut unanimiter in uno spiritu glorificetur Deus in corpore ot spiritu nontro. Mitte ad archiepiscopum egregium Dionysium. Saluta Petrum abbatem, Ignatium abωρία, ή λιμός. διωγμός. Η ενότης, η κίνης Η μάχα::2; δε τάς ἐν τούτοις πάσιν ότι πώμεν διά τοῦ ἀγαπήσαντος Είσαι Χριστός εἶνα:. θα Οὐκ εὐχι οἱ ἀγώνες των μαστόρων, βάσεις:: με τὰς ἡμῶν μὴ νὰ ἐπ και ταύταις τιμωρίας υποβαλλόμενοι ή με τα ἐξηπονούσε και του την, ως την ὁ ᾿Απόπεις; τοῦ 2002 την του του Σιωνίων κλάσεων, και το τ των ουρανίων αμοιβών, έλεσε μάλλον, ὡς ἔμε τὴν τῆς πρός hazer, πες τον Σιώνιον ἤνεγκει Obz imzoýhy szu·6) zzzÀÍ777). Kai ó; mapóra Τα 15 ταζόμενοι, [257 ἐχυρον πρὸς τῆς τάνος· δωρεάς ηγούντο της πολυπαθείας. Ημι γὰρ ἐχαρίσθη ὑπέρ Χριστοῦ οὐ μόνον τὸ εἰς το τον πιστεύειν, ἀλλὰ καὶ τὸ ὑπὲρ αὐτοῦ πάσχε Καὶ αὖθις ἐτέρας· 'Εν γάς πολλή δοκιμή θα ψεως ή περιστεία τῆς χαρᾶς αὐτῶν. Οὕτως έχει των, ούτως η άλλοντο υπέρ Χριστού πάσχοντες πάντες οἱ ἅγιοι. Γενσώμεθα καὶ ἡμεῖς, ἀγαπ τῆς ἀγάπης Χρισιού - περιπατήσωμεν ἐν ἔχνες ἁγίων· ξήξωμεν τὰς προσπαθείας τοῦ αἰῶνας του του. Οὐκ έχομεν ὧδε μένουσαν πόλιν· ἡ ένα Ιερουσαλήμ πατρὶς καὶ πόλις ἡμῶν· ὦ ἄνδρες ἐν νατοὶ ἐν Πνεύματι, ὦ τέκνα θεοῦ· οὐ γὰρ ἐμου τη ἁμαρτωλον! Με κλάσωμεν, και πάντες τραπούν ὅπως μὴ γένοιτο. 'Αλλ' ἡμεῖς ὡς πάλαι ὑπὸ θεί δυναμωθέντες, καὶ τὰ νῦν μονομαχήσωμεν. Μat ἡμῶν ὁ Θεός· πάντες οἱ ἀπ' αἰῶνος ἅγιοι· μεν ἡμῶν ᾿Ανατολή και Δύσις· μικρά μερὶς ἡ ἀπορρή ξασα ἑαυτὴν ἀπὸ τῆς ὑπ᾽ οὐρανὸν Ἐκκλησίας τ τοῦτο διὰ φόβον· διὰ τὰ πρόσκαιρα· διὰ τὴν σάρκα ἦν μικρὸν ὕστερον παραδώσομεν τῷ αἰωνίῳ πυρ σὺν τῇ ψυχῇ, εἰ μὴ ἀντισχώμεθα τῆς ἀληθείας· Ἔστω, καὶ πειρασθῶμεν· καὶ μαστιχθῶμεν καὶ τοῦτο πολλάκις· τέλος, καὶ ἀποθάνωμεν, Εἶτα σα ἔστι χαρὰ ἀνεκλάλητος ἐπιτυχεῖν ἡμᾶς βασιλείας οὐρανῶν· καντεῦθεν ἀπενέγκασθαι κλέος ἀθάνατον η κουναντίον φυλώντας τὰ προειρημένα, κάντεῦθεν κωμιμηθῆναι μέχρι τέλους· καὶ αἰσχύνην ὑποῖσε: ἀτελεύτητον; Ναί, δέομαι, τεκνία μου, οὓς ἐγέννησε ἐν Κυρίῳ· οὕς πύξησε Χριστὸς ἐν πόνοις καὶ κύπε οὐ μόνον ἀσκητικοῖς, ἀλλὰ γὰρ καὶ ἀθλητικούς Πληρώσατέ μου τὴν χαράν, ἵνα τὸ αὐτὸ φρο νῆτε· τὴν αὐτὴν ἀγάπην ἔχοντες σύμψυχοι το ἔν φρονοῦντες· μηδὲν κατ' ἐρίθειαν ἢ κενοδο ξίαν· ἀλλὰ τῇ ταπεινοφροσύνῃ· ἀλλήλους ἡγούμενοι ὑπερέχοντας ἑαυτῶν. ᾿Αποστολικὰ τὰ παραγγέλματα· κἂν παρ' ἐμοῦ τοῦ ταλαιπώρου ὑπο μιμνησκόμενα. Προσεύχεσθε καὶ περὶ ἐμοῦ, παρα καλῶ· ἵνα μοι δοθῇ ἰσχὺς, κράτος, λόγος δι' ὑμᾶς και ἐγὼ ἀνάξιος θείας χάριτος· ὅπως ὁμοθυμαδὸν ἐν ἑνὶ πνεύματι δοξασθῇ ὁ Θεὸς ἐν τῷ σώματι καὶ ἐν τῇ πνεύματι ἡμῶν. Στεῖλον εἰς τὸν ἀρχιεπίσκοπον τὸν καλὸν Διονύσιον. Προσαγόρευσαν τὸν ἀββᾶν Πέτρον. 66 Philipp, 600 Rom. viii, 33,36. 68 11 Cor. 1, 8. 63 Philip. 1, 29. " II Cor. viii, 2. w Hebr. z111, 14.

EPISTOLARUM LIB. II. epistolam. Porro accingere, et paratus esto cum cæteris, et cum iis maxime quos scripsi: quoniam cum lapsi sint qui nobis vicini erant, fieri nequit ut relinquamur ab illis ipsis delati. Det autem Dominus vobis vires, rubur, intellectum, oculum, prudentiam, omnia recte agere in honorem et gloriam Christi, ad laudem meam et gloriationem vestram sempiternam. Salutant qui mecum sunt utrosque. Christus vobiscum. Amen. τὸν ἀσβῶν Ἰγνάτιον· καὶ τὴν ἀββᾶν Τίθόην· και batem, et Tithoen abbatem, et ostende illis banc ὑπόδειξον αὐτοῖς τὸ γράμμα. Ἔτι ἑτομάζου συν τοῖς λοιποῖς, καὶ μάλιστα τοῖς προγεγραμμένοις ὅτι τῶν ἐγγύθεν ἡμῶν ὀλισθησάντων, οὐκ ἔστιν ἡμᾶς [Reg. cod. ὑμᾶς] ἐσθῆναι ὑπ᾽ αὐτῶν ἐκείνων ἐνδιαβαλλομένους. Δοίη δε Κύριος σθένος, κράτος, νοῦν, ὀφθαλμόν, σύνεσιν, πᾶν ὁτιοῦν εὖ πρᾶξαι ὑμᾶς εἰς ἔπαινον καὶ δόξαν Χριστοῦ· εἰς καύχημα ἐμόν· εἰς κλέος ὑμῶν αἰώνιον. Προσαγορεύουσιν οἱ συνόντες μοι ἀμφοτέρους. Ὁ Χριστὸς μεθ' ὑμῶν. Αμήν. ΙΑ΄. – Τῷ αὐτῷ. [ρνδ'.] ΧΙ. Eidem. De quibusdam, qui lapsi erant, recipiendis. (Baron. an. 816, n. 16.) Παρὰ προσδοκίαν εἶδον τὰ γράμματά σου, τέκνον ἠγαπημένον, καὶ τοὺς ἀδελφούς· οὐ γάρ, ὡς προς έγραψα, ἐπέσχες μέχρι Σεπτεμβρίου. Αλλ᾿ ὅμως ἀπεδεξάμην σου τὸ πρόθυμον, τὸ οὐκ ἀνεκτὸν τῆς ἀγάπης, τὸ διάπυρον τοῦ πόθου, τὸ περὶ πάντα φιλόθεον· προσθείη δ᾽ ἂν καὶ φιλοπάτριον. Σύ μου χαρὰ καὶ παραμύθιον· σύ μου ἐν Κυρίῳ ἐν πᾶσι τοῖς κινδύνοις καὶ θλίψεσιν ἕδρασμα, καὶ στέφανος καυχήσεως, μετά πάντων τῶν συνάθλων σου· καὶ πρὸ πάντων ἀδελφῶν ἡμῶν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, καὶ τέκνων. Διὸ καὶ χαίρω, εὐλογῶν τὸν Θεὸν τοῦ Πατρός μου· ὅτι ὑγιάζῃ ψυχῇ καὶ σώματι· οὕτως ὑπὸ Θεοῦ οἰκονομηθέντος εἶναί σε ἄφετον ἐκ δεσμῶν· ἵνα τοὺς ἐν δεσμοῖς ἀλείφης, τοὺς ἀφεμένους συνδέων ἐπιστηρίζοις. Ο καὶ ποιεῖς χάριτι Χριστοῦ, παρακαλῶν, νουθετῶν, παραμυθούμενος ἕνα ἕκαστον. Ὡς ἀληθῶς Θεοῦ οἰκονόμος. Δέομαι οὖν αὐτὸ τοῦτο μὴ ἐκκακεῖν ἐργάζεσθαί σε εἰς δόξαν Χριστοῦ, εἰς περιποίησιν σωτηρίας σου, εἰς καύχημα ἐμοὶ τῷ ἠπορημένῳ ἐν παντιοῦν ἀγαθῷ. Πλὴν, ἀδελφὲ, ὅτι οὐκ εἰς κενὸν ἑδράμομεν καὶ τρέχομεν πάλαι τε καὶ νῦν· οὐδ᾽ εἰς κενὸν κοπιῶμεν· ὑπὲρ Χριστοῦ γὰρ καὶ διὰ Χριστὸν ὑπὲρ οὐ τὸ πάσχειν, πάσχα· ὑπὲρ οὐ τὴ λυπεῖσθαι. χαρά. Εἴπερ συμπάσχομεν, φησίν, ἵνα καὶ συνδοξασθωμεν. Λογίζομαι γὰρ ὅτι οὐκ ἄξια τὰ παθήματα τοῦ νῦν καιροῦ πρὸς τὴν μέλλουσαν δόξαν ἀποκαλυφθῆναι εἰς ἡμᾶς. Καὶ εἰκότως. Ἡ γὰρ ἐνταῦθα σύνθλιψις, ὁποιοῦν σκιώδης καὶ ὀνειρώδης· ἡ δὲ ἐκεῖσε αντάμειψις, ζωὴ ἀπέραντος μετὰ δόξης αἰωνίου. Μὴ οὖν ἐπαισχυν. θῶμεν, ὦ τέκνον, τὸ παρὸν μαρτύριον· τοῦ Κυρίου γάρ ἐστι. Πολλοὶ ἐπεθύμησαν ἐξ ἀγάπης Χριστοῦ τοῦτο ἰδεῖν· ἀλλ᾽ οὐκ ἐπέτυχον· ἡμεῖς δὲ κατηξιώ μεθα. Τί τοῦτος ὑπὲρ αὐτοῦ πάσχειν· διώκεσθαι· αἰχμαλωτίζεσθαι· φυλακίζεσθαι· ἐκ τόπου εἰς τόπον περιορίζεσθαι· ἢ τάχα καὶ τύπτεσθαι· θέατρον για νεσθαι καὶ ἀγγέλοις καὶ ἀνθρώποις. Εἰ δὲ ὅτι καὶ τὸ ὄνομα ἡμῶν ὡς πονηρὸν ἐξέβαλον, ἀναθεματίζοντες ἰδίᾳ τε καὶ δημοσίᾳ σὺν ἁγίοις· οὐκ ἔνι χαρά; οὐκ ἔνι σκιρτήν; Οἶδα, τέκνον, τὸν μακαρισμόν Κυρίου. Τούτοις καὶ αὐτὸς γήθου· τέρπου σὺν ὅλοις τέκνοις. Ὑμεῖς γάρ ἐστε σῶμα Χριστοῦ, καὶ μέλη ἐκ μέρους. Καὶ εἴτε πάσχει 67 Rom. viii, 17, 18. 68 Luc. VI, 22. Præter exspectationem, dilecte fili, litteras tuas et fratres vidi. Non enim, ut antea scripseram. usque ad Septembrem distulisti. Ceterum amplexus sum alacritatem tuam, charitatem non remissam, ardens desiderium, in omnibus pietatem erga Deum, addiderim etiam erga patrem. Tu lætitia et consolatio mea: tu meum in omnibus periculis et tribulationibus firmamentum in Domino et exsultationis corona, cum certaminum tuorum sociis universis, præ omnibus nostris in Christo Jesu fratribus et filiis. Quocirca et lætor plurimum, Deum Patris mei laudans, quod animo et corpore recte vales: Deo sic omnia disponente, ut tu vinculis solutus fueris, quo illos qui in vinculis sunt subleves, eos autem qui soluti sunt conjungendo confirmes. Quod quidem facis per Christi gratiam, unumquemque adhortans, admonens, consolans, tanquam verus Dei dispensator. Precor igitur ne animo deficias illud ipsum agendo ad Christi gloriam, ad salutis tuæ assertionem, ad meam, qui cujuscunque boni sum inops,gloriationem. Tamelsi,frater, non in vacuum olim concurrimus, neque in vacuum laboramus; siquidem pro Christo et per Christum, pro quo aliquid pati, pascha est: pro quo tristari, lætitia. Si modo compatimur, inquit, ut et conglorifcemur. Existimo enim quod non sunt condignæ passiones hujus temė poris ad futuram gloriam quæ revelabitur in nobis 7 Et merito. Istic enim afflictio qualiscunque, umbræ et somnio similis: illic autem compensatio, interminata vita cum gloria sempiterna. Non erubescamus ergo,ali, præsens testimonium: Domini enim est. Multi præ Christi amore illud videre optaverunt, sed nacti non sunt: nos autem digni habiti sumus. Quidnam illud?pro ipso pati, vexari,captivitatem ac vincula sustinere,de loco in locu mpelli,aut fortassis etiam verberari, spectaculum fieri et angelis et hominibus 68. Quod si et nomen nostrum ejecerunt tanquam malum, anathematizantes privatim et publice cum sanctis; nonne gaudium est? nonne licet exsultare? Novi ego, fili, beatitudinem a Domino prædicatam. Tu quoque ob hæc lætare: gaude cum universis filiis: Vos enim estis corpus Christi et membra ex

δοξάζεται ἓν μέλος, συγχαίρει πάντα τὰ μέλη. Ζήτει, φησί, τὰ λειπόμενα, ἐμπτύσματα, κολαρίσματα, τέλος τὸν σταυρόν· τοὺς γλυκεῖς μοι Χριστοῦ ἥλους· οἷς τίς ἂν καταξιωθείη συσταυρωθῆναι· συλλογχει. θῆναι δοῦλος Δεσπότῃ· μίξαι αἷμα αἵματι· ἄνθρω πος, Θεοῦ τοῦ ζῶντος; Τοιαύτῃ διαθέσει (χωροῦντες οἱ ἅγιοι ἔχαιρον κοπτόμενοι· ήδοντο μελοτομούμενα, Ἔφθασε τοιγαροῦν καὶ ἡ ἡμετέρα χαρά· ἐκ μέρους ἐπειράθημεν· εἶγε καὶ πειραθείημεν τέλεον· χάριτι καὶ φιλανθρωπία Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν! Τῇ γὰρ χάριτι εἴη τὸ νίκος ἐφ᾽ ὁτιοῦν· ἵνα μή τις καυχήσηται οἶκοθέν τι ἔχειν· ὥστε ἕλκομεν τὸν ἔλε Θεοῦ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, διὰ τῆς ταπεινοφροσύνη; καὶ ἐνεργοῦς πεποιθήσεως. Εἴ τις οὖν παράκλησις ἐν Χριστῷ· εἴ τι παραμύθιον ἀγάπης· εἴ τις κοινωνία πίστεως· εἴ τινα σπλάγχνα καὶ οἱ κτίρμοι, πληρώσατέ μου την χαράν· σὺν τῷ ᾿Αποστόλῳ ὁ τάλας λέγειν· Τὸ αὐτὸ φρονεῖν, τὴν αὐτὴν ἀγάπην ἔχοντες· σύμψυχοι· τὸ ἓν φρο νοῦντες· μηδὲν κατ᾽ ἐρίθειαν ἢ κενοδοξίαν τιπράττοντες, καὶ ἀντικαθιστάμενοι ἀλλήλοις. Πέψη γὰρ καὶ ἐπ' αὐτῶν τῶν ὑπὲρ εὐσεβείας αγώνων το φιλόπρωτον καὶ φιλόνεικον παρεισδύειν. Αλλ' ὑμεῖς ὡς Θεοῦ διάκονοι (συμπαραλαμβάνω γὰρ τῷ προσ ώπῳ σου τοὺς ὑπερέχοντας, οἱ καὶ ἀναγνούν την ἐπιστολὴν), Μηδεμίαν ἐν μηδενὶ δοίητε προσκ πὴν, ἵνα μὴ μωμητή ή διακονία ὑμῶν γένοιτο, parte. Et si quid patitur unum membrum, compa- ἓν μέλος, συμπάσχει πάντα τὰ μέλη· εἴτε tiuntur omnia membra: sive gloriatur unum membrum, congaudent omnia memhra 60. Quære, ail, quæ restant, sputa, colaphos, crucem denique; dulces mihi clavos Christi, quibus crucifigi cum ipso ecquis erit qui dignus habeatur: servus cum Domino lancea confodi, sanguinem miscens sanguini:homo, Dei viventis Sancti hoc affectu pleni, gaudebant cum dilaniarentur: gestiebant cum membra securentur. Advenit itaque et nostrum gaudium: ex parte tentati fuimus et utinam consummata esset tentatio gratia et benignitate Jesu Christi Domini nostri per gratiam enim victoria contingat in quocunque: ut nom glorietur quisquam quasi aliquid ex se habeat: sed ut Dei misericordiam in Christo Jesu consequamur per animi demissionem et efficacem confidentiam. Si qua ergo consolatio in Christo, si quod solatium charitatis, si qua societas fidei, si qua viscera ct miserationes, implete gaudium meum ™º; ut ego miser cum Apostolo dicam: Idem sapite, eamdem charitatem habentes, unanimes, idipsum sentientes, nihil per contentionem neque per inanem gloriam ", invicem adversantes. Interdum enim in iis etiam quæ pro pietate geruntur certaminibus aucupatio primarum partium et pervicacia contentionem obrepit. Vos vero tanquam Dei ministri; nam in persona tua cos comprehendi volo qui præsunt, quique hanc epistolam legerint: Nemini dantes ullam offensionem, ut ministerium vestrum non flat vituperabile ". Περὶ ὧν ἔγραψάς μοι ἐν μετανοίᾳ γεγονέναι· ε De illis autem quos scribis mihi erroris sui pœnitentia duci; erga eos qui de corpore nostro sunt, G τοὺς τοῦ σώματος ἡμῶν, εἰ καὶ ἀνάξιοι, ἀλλ' ἀ ? medici sumus, quamvis indigni. Quam igitur poenam Oresti, qui ad nos huc venit, per fratres indiximus (neque enim convenire multas ob causas visum est, ut in conspectum nostrum admitteretur), hanc eamdem et cæteri suscipiant: nimirum ut sanctis mysteriis non participent; una cum aliis observationibus. Quousque tandem f rogas. Quoad orthodoxæ fidei tranquillitas redeat. Si mors interveniat, inquit, communicent. Remissum illis peccatum arbitramur. Quod vero significasti, vos de hac et illa reinter vos dissidere: tollite quæstiones vestras, et mutuam pacem habetote. Non sicut hi qui ab haresi convertuntur, recipiendi suntisti; quanquam et illic quoque non leve discrimen est hujus ad illam; sed tanquam qui nomen Domini abnegarint, sive ad ejus abnegationem Christomachis communicarint, seu metu adacti seu aliam ob causam. Ad hujus enim abnegationem manifesto communicarunt sanctam ejus imaginem negantibus: quia negatio imaginis ad prototypum transit, ut clamans clamat 7. Nec aliter se res habet, tametsi negationem elevare quidam velint. Si ergo non prius recte sentientes, nec veritatem edocti, sed divina quadam providentia veritatis lumine illustrati ad nos convolassent alia ratio esset, nec temere eos admitti oporteret, nisi ex plurimorum orthodoxorum con6º I Cor. x11, 2, 26. 70 Philipp. 11, 1, 2. 71 ibid. 3. 7 ἡμεῖς ἰατρο!. Ὃ τοίνυν ἐδώκαμεν ἐπιτίμιον Ὀρέστῃ ἐλθόντι ἐνταῦθα, διὰ φωνῆς τῶν ἀδελφῶ (οὐδὲ γὰρ κεκρίκαμεν εὖ ἔχειν συνοψισθῆναι αὐτό διὰ πολλὰ αίτια), τοῦτο σχοῖεν καὶ οἱ λοιποί· ἀμετα χους εἶναι τῶν ἁγιασμάτων· καὶ ἐν τοῖς ἄλλες παρατηρήμασιν. Ἐρωτᾷς ἕως πότε; ἕως ἂν έχει λάμψῃ ἡ τῆς ὀρθοδοξίας αιθρία. Εἰ, φησί, τύχε θάνατος; Κοινωνείτωσαν. Πιστεύομεν συγκεχωρήσε αὐτοῖς τὸ ἁμάρτημα. Ἐπειδὴ δὲ γέγραφας, του κἀκεῖνο ἀντιλεκτεῖν ὑμᾶς πρὸς ἀλλήλους· διαλύετα τῶν προβλημάτων ὑμῶν, καὶ εἰρηνεύετε ἐν ἑαυτοῖς, Οὐχ ὡς οἱ ἐξ αἱρέσεως ἐπιστρέφοντες, οὗτοι δεπτίοι· είπερ κἀκεῖ παρατήρησις διαφορᾶς οὐ τῆς τυχούσης τῆσος πρὸς τήνδε· ἀλλ' ὡς ἀρνησάμενοι τὸ ὄνομα Κυρίου, ἤτοι ἐπὶ τῇ ἀρνήσει αὐτοῦ κεκοινωνηκίες τοῖς Χριστομάχοις διὰ φόβον ἤ τινα ἄλλην περιπο τειαν. Ἐπὶ γὰρ τῇ ἀρνήσει αὐτοῦ ἐκοινώνησαν τ δήλως ᾑρνημένοις τὴν ἁγίαν αὐτοῦ εἰκόνα. Ἡ γέρ τῆς εἰκόνος ἄρνησις ἐπὶ τὸ πρωτότυπον ἀναβαίνει, ὡς βοᾷ ὁ βοῶν. Καὶ οὐκ ἔστιν ἀλλοίως· κἂν τινες σμικρύνειν τὴν ἄρνησιν βούλοιντο. Εἰ οὖν μὴ ὀρθο δοξοῦντες τὸ πρότερον, μηδὲ μυηθέντες τὴν ἀλήθειαν, ἐκ θείας προνοίας αὐγασθέντες τἀληθὲς μετεπήδησαν εἰς ἡμᾶς, ἄλλως εἶχε· κἀκείνους οὐχ ὡς ἔτυχε προσδεκτέον, εἰ μὴ διὰ πλείστων ὀρθοδόξων συμφω νήσεως· ὡς δεδήλωκεν ὁ θεῖος Βασίλειος πρὸς τοὺς II Cor. vi, 3. 7s S. Basilius.

EPISTOLARUM LIB. II. ἐν Μεσοποταμίᾳ ἐξ Αἰγύπτου περιωρισμένους· καθ- sensu: ut divinus Basilius docet ", ad eos scribens απτόμενος αὐτῶν ἐν τῷ ἀφυλάκτως προσήκασθαι. Η ἀγνοεῖτε ὅ φησιν ὁ αὐτὸς Πατὴρ ἐν ἑτέρᾳ ἐπιστολῇ; «Οὐκ οἶδα ἐπίσκοπον, μηδὲ ἀριθμήσαιμι ἐν ἐπισκόποις τὸν ἐπὶ καταστροφῇ τῆς πίστεως ὑπὸ τῶν βεβήλων χειρῶν προαχθέντα εἰς προεδρείαν·, οἷοί εἰσι τανῦν, οὐ δι᾽ ἄγνοιαν, ἀλλὰ διὰ φιλαρχίαν, ἐπιπηδῶντες τοῖς θρόνοις· προέμενοι ἀκουσίως [Γ. ἑκουσίως] τὴν ἀλήθειαν· καὶ ἀντιλαμβάνοντες τὴν τῆς ἀσεβείας προεδρείαν. Εἰ κατὰ ἄνθρωπον ἐθηριομάχησα, φησὶν ὁ ᾿Απόστολος, ἐν Ἐφέσῳ, τί μοι τὸ ὄφελος; Λέγω καγώ· Εἰ καθ' ὑμᾶς μετὰ τὴν ἄρνησιν ἤτοι κοινωνίαν τῶν Χριστομάχων εὐθὺς δεκτέοι καὶ ἀνεπιτίμητοι οἱ τοιοῦτοι· τί μάτην κινη δυνεύων καθ᾿ ἑκάστην ἡμέραν· καὶ μὴ αὐτομολήσας πρὸς τοὺς ὑπεναντίους, αὖθις διὰ μετανοίας τοῖς ὀρθοδόξοις ἀνεπιτιμήτως συνταχθείην; Μὴ πλανᾶ σθε, φθείρουσιν ἤθη χρηστὰ ὁμιλίαι κακαί. Ἐκνήψατε ἐν Κυρίῳ. Τίς δὲ κοινωνία φωτὶ πρὸς σκότος· ἵνα ἐκ παραλλήλου τῶν Χριστομάχων τὰ ἡμέτερα τηρῆται; ὡς ὅτι, φησίν, αὐτοὶ τοὺς ἐξ ὀρθοδοξίας πρὸς αὐτοὺς χωροῦντας χαρᾷ ἀνεπιτιμήτως προσίενται. Οὐά· δέον οὖν καὶ στεφανοῦν ἡμᾶς τοὺς ἀρνητὰς τοῦ Χριστοῦ, καὶ σολυμνιάζειν ὡς ἐκεῖνοί τι νας ἐκείνων. Αδελφοί, δέομαι ὑμῶν, μὴ παιδία γίνεσθε ταῖς φρεσίν· ἀλλὰ τελειοῦσθε διὰ τῆς ἀληθοῦς ἐπιγνώσεως. Περὶ τῶν ἔξω τῆς ἀδελφότητος ἡμῶν, τίς εἰμι δοῦναι λόγον; Εἰ δὲ καὶ ἀναγκάζοι τίς· ἐπειδὴ ἡ ἀγάπη πλήρωμα οὖσα νόμου ἔχει καὶ τὴν πειθώ· τοῦτό φημι ὃ καὶ ἐπὶ τῶν ἡμετέρων· ἡμεδαποί γὰρ κἀκεῖνοι, Πρεσβύτερος εἶτε υπογράψας, εἶτε κοινωνήσας φόβῳ μὴ φέρων τὴν κάκωσιν, εἰργέσθω τῆς κοινωνίας. Κατὰ Χριστοῦ γὰρ κοινωνήσας, πῶς δύναιτ' ἂν Χριστῷ κοινωνεῖν; Τῆς γὰρ ἐγκρατήσεως τῆς ἱερουργίας παρὰ συνοδικῆς ἐπισ σκέψεως ἡ λύσις. Ὁ δόξας μετὰ τὴν ἦταν ἀναπαλαῖσαι· ἀποχωρείτω τοῦ ἐν ᾧ ἐκαθέζετο πρὶν τόπου ἐπεὶ πῶς γνωσθήσεται αὐτῷ τε ἐκείνῳ ἡ ἄρνησις ἣν ὑπέστη, καὶ ἄλλοις; qui in Mesopotamiam fuerant relegati ex Ægypto: perstringens illos quod temere admitterent. An nescitis quid idem Pater dicat in alia epistola? • Non agnosco episcopum, nec inter episcopos illum adnumerarim, qui a profanis manibus ad fidei destructionem præsul electus est 75.» Quales nunc sunt qui, non per ignorantiam, sed dominandi studio, in sedes insiliunt, veritatem sponte sua prodentes, et præmii loco impietatis principatum accipientes. Si secundum hominem, inquit Apostolus, ad bestias pugnavi Ephesi, quid mihi prodest "? Aio et ego: Si post negationem vel communionem cum Christomachis, tales statim, sententia vestra, sine pœna recipiendi sunt: cur incassum periclitor in dies, ac non potius ad adversarios ultro occurrens, orthodoxis iterum, mox ut facti ponituerit, sine pœna ulla me aggrego? Nolite seduci: corrumpunt bonos mores colloquia prava 77. Evigilate in Domino. Quæ autem societas luci ad tenebras 78: ut Christomachorum instar res nostræ dirigantur? Quoniam ipsi, inquiunt, eos qui ab orthodoxa parte ad illos transeunt, cum gaudio, nulla pœna irrogata, suscipiunt. Ve: ergo et coronandi sunt nobis negatores Christi, et solemni honore afficiendi, ut ab illis quidam eorum affecti sunt. Pratres, oro vos, nolite pueri effici sensibus ", sed per veram scientiam perficimini. De his autem qui extra fraternitatem nostram sunt, quis ego sum ut verba faciam? Si cogat tamen quispiam: quoniam quæ plenitudo legis est dilectio 80, suam quoque suadelam habet: hoc ipsum dico, quod de nostris: nam et nostri sunt etiam illi. Presbyter seu subscripserit, seu metu communicarit afflictionem non ferens; a communione arceatur. Qui enim adversus Christum communionem iniit, qui potest cum Christo communicare? Privationis enim sacrificii relaxatio synodicæ est consultationis. Qui post lapsum ad certamen iterum revertitur, abstineat ab eo loco quem prius obtinuit: alioqui quomodo innotescat tum ipsimet negatio quam passus est, tum aliis? Οὐ χωρῶ ἐπιτρέψαι· ἐπ᾿ ἂν ἡ ἀναπάλαισις αὐτοῦ μάλιστα οὐκ ἐγένετο ἐν ἐπισήμῳ τινὶ δράματι οἷον ἐπὶ τοῦ Λαοδικείας. Οὐδὲ γὰρ ἐκείνῳ συμβου λεύσαιμι ἂν ἔγωγε ἱερουργεῖν, ἢ μόνον κοινωνεῖν διὰ τὸ ἐπίσημον. Οὕτως ἐπὶ τοῦ τυχόντος μονάζον. της· οὕτως ἐπὶ λαϊκοῦ· εἶρξις τῆς κοινωνίας, μετὰ τῶν ἄλλων ἀξίων καρπῶν τῆς μετανοίας· ἀναμένειν τε τὸν καιρὸν τῆς ὀρθοθοξίας. Πλὴν ἐπειδὴ ἐνα δέχεται, καὶ ὕφεσιν καὶ πρόσθεσιν γίνεσθαι παρά τοῦ ἐπιτιμῶντος· ἐπὶ τῆς κοινωνίας λόγω· ἔκτεινομένων τῶν χρόνων τῆς αἱρέσεως κατὰ τὰ ἀθεώρητα κρίματα τῆς δικαίας ὀργῆς τοῦ Θεοῦ· ἔστι καὶ πρὸ συνόδου λῦσαι ἐν Κυρίῳ· καθὼς ὑποπέπτωκε τὸ πρόσωπον βαρύτερον ἢ ἐλαφρότερον· καὶ καθ᾿ ἣν πάλιν ὑποδείκνυσι μετάνοιαν· εἴς τε τοὺς ἡμετέ ρους καὶ τοὺς ἔξω, συνεστιᾶσθαι αὐτοὺς οὐ κωλυτέον * Epist. 213. 18 Epist. 192, Nicopolit. presbyt. 79 I Cor. xiv, 20. 80 Rom. XIII, 10. Non possum permittere: præsertim quando iterata ipsius pugna insigni quopiam opere non oernitur: quemadmodum in episcopo Laodices. Neque enim illi ego auctor fuerim sacrificandi, sed communicandi tantum propter celebritatem. Sic in monacho unoquoque, sic in laico: arcendus est a communione, cum aliis dignis fructibus penitentia; exspectandumque tempus fidei orthodoxæ. Cæterum, quoniam et remitti et intendi ponam ab eo fas ent qui imponit; de communione loquor; si occultis justæ Dei iræ judiciis hæreseos tempora prorogentur, licebit etiam ante synodum in Domino relaxare, prout persona gravius leviusve lapsa est, et pro ea rursum pœnitentia, quam præ se fert: tum erga nostros, tum erga extraneos prohibendum non est; quin una epulentur, non tamen ut benedicant ante 7 1 Cor. xv, 32. "Ibid. 33. 78 II Cor. VI, 14.

relaxationem. Hæc sunt quæ de his habeo in timore οὐχ ἵνα εὐλογῶσιν ἕως λύσεως. Τοσαῦτά μοι ώτα Dei et veritate. Si quid novi vel a vobis vel ab aliis proferatur, discam. Fateor enim me in multis peccare et multa nescire non abnuo. Saluta fratres tuos et filios meos, Petrum abbatem, et ignalium, et Tithoen, desideratos mihi in Domino et adjutores meos. Saluta eos qui mihi chari sunt ex sancta congregatione. Saluta mysteriorum custodes, viscera mea charissima. Saluta eam cujus magnus est labor in Domino: de qua recipio et abundo in bonis. Saluta omnes in Christo fratres, etiam qui sunt laici, ex quibus est Sergius pius et Engius. Qui mecum sunt fratres semper dilecti te et alios salutant. Memento te tenuitatis meæ. Dominus noster Jesus Christus vobiscum fratres. XII. Paschali papæ Romæ. περὶ τούτων ἐν φόβῳ Θεοῦ καὶ ἀληθείᾳ. Εἰ δέ τι ὑμῶν ἢ ἀπ᾿ ἄλλων καινότερον, διδαχθώ. Ὁμολογώ γὰρ ὡς πολλὰ ἁμαρτάνων, καὶ πολλὰ ἀγνοεῖν δέχο μαι. Ασπασαι τοὺς ἀδελφούς σου καὶ τὰ τέκνα μας τὸν ἀββᾶν Πέτρον, καὶ Ἰγνάτιον, καὶ Τιθόην [ed. Reg. Τιδόϊον], τοὺς ἐν Κυρίῳ ἐπιποθήτους μου καὶ συνεργούς. "Ασπασαι τοὺς ἐκ τῆς ἁγίας συνοδίας τις λητούς μου. Ασπασαι τοὺς μυστηριοφύλακες, τι ἐμὰ ἠγαπημένα σπλάγχνα. Ασπασει τὴν κοπιῶσ ἐν Κυρίῳ· ἧς ἀπέχω καὶ περισσεύω ἐν ἀγαθοῖς· ἄσπασαι πάντας τοὺς ἐν Χριστῷ ἀδελφοὺς, καν λαν κοὶ, ἐξ ὧν Σέργιος ὁ εὐσεβὴς καὶ ἔγγιος (Γ. ἅγιος. Ασπάζονται σὲ καὶ τοὺς ἄλλους οἱ σὺν ἐμοὶ ἀδελφο ἀειπόθητοι. Μνημονεύετέ μου τῆς ταπεινώσεως. Ο Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός μεθ᾽ ὁμῶν, ἀδελ φοί. ΙΒ΄. Πασχαλίῳ πάπα Ρώμης. Romani pontificis opem adversus Iconomachos exposcit. (Baron. an. 817, n. 21.) Prorsus sanctissimo luminari magno, antistitum supremo, domino nostro, domino apostolico papæ, Joannes, Theodosius, Athanasius, Joannes, Theodorus, minimi presbyteri et præpositi eorum qui apud Cathara, Picridium, Paulopetrium, Euceriam, et Studium. Τῷ πάντα πανάγεστάτῳ, φωστῆρι μεγάλῳ, ἀν χιερεῖ πρωτίστῳ, κυρίῳ ἡμῶν, δεσπότη ἀποστολικῷ πάπα, Ἰωάννης, Θεοδόσιος, ᾿Αθανάσιος, Ἰωάννης, Θεόδωρος, ἐλάχιστοι πρεσβύτεροι καὶ ἠγούμενοι τῶν Καθαρή τῶν Πικριδίου, τοῦ Παυλοπετρίου, της Εὐκερίας, τῶν Στουδίου. Audita jam sunt haud dubie supremæ vestræ beatitudini ea quæ propter peccata nostra in nostram Ecclesiam invasere. Etenim facti sumus in parabolam et proverbium omnibus gentibus, ut secundum Scripturam loquar ": nondum tamen fortasse ea perfecte et perepistolas renuntiata fuere. Quare nos minimi, etsi membrum corporis Christi ultimum sumus: tamen, cum is qui caput nostrum est, captivus sit, atque ii qui inter fratres eminent, huo atque illuc dissipati: aliquo modo potuimus, ex eo quod prope sumus, et ex mutua significatione, tanquam uno spiritu et communibus verbis quamvis temerarium sit, ista scribere. Audi, apostolicum caput, a Deo præposite pastor ovium Christi, janitor regni cœlorum, petra fidei super quam ædificata est catholica Ecclesia. Petrus enim tu, Petri sedem exornans et gubernans. Lupi graves irruperunt in caulam Domini: portæ inferi, ut olim, ruptæ sunt in ipsam. Quid hoc? Persecutionem patitur Christus ὡς πάλαι, προσεβεάγησαν αὐτῇ. Τί τοῦτο; διώ cum matre et ministris: siquidem contra imaginem incursus, prototypi est persecutio. Hinc detentio patriarchalis capitis: exsilia et relegationes archiepiscoporum et sacerdotum, et monachorum monacharumque compedes et vincula ferrea, tormentaque et ad extremum mors. O horribilem auditionem! Veneranda imago salvatoris Dei nostri, quam etiam demones perhorrescunt, contumeliis affecta et ludibrio habita est, non solum in regia urbe, verum etiam in omni regione et opido. Altaria deleta sunt, templa destructa, sacra profanata, effusus est sanguis et effunditur eorum qui retinent Ηδη που πάντως ἤκουσται τῇ κορυφαία ὑμῶν μακαριότητι τὰ κατὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν τῇ καὶ ἡμᾶς Ἐκκλησίᾳ ἐπελθόντα. Καὶ γὰρ γεγενήμεθα εἰς παραβολὴν καὶ διήγημα ἐν πᾶσι τοῖς ἔθνες; Γραφικῶς εἰπεῖν. οὐ μὴν ἴσως ἡ ἀπαγγελία ἐντελί τε καὶ ἐπιστολικῶς. Διόπερ ἡμεῖς οἱ ἐλάχιστοι, ε και μέλος που τοῦ σώματος Χριστοῦ ἔσχατον την Χάνοντες· ὅμως τῆς κεφαλῆς ἡμῶν εἰργομένης, τῶν τε ἐν ἀδελφότητι προεχόντων ὧδέ τε κἀκεῖσε δι εσπαρμένων· ηδυνήθημεν πως ἐκ τοῦ σύνεγγυς ε ναι καὶ διὰ τῆς εἰς ἀλλήλους καταμηνύσεως εἰς ὁ γενέσθαι καὶ πνεῦμα καὶ ῥῆμα· γράφοντες εἰ πέ τολμηρῶς τάδε. Ακουε, ἀποστολικὴ κάρα, θεοπρόβλητε ποιμὴν τῶν Χριστοῦ προβάτων· κλειδούχε τη οὐρανῶν βασιλείας· πέτρα τῆς πίστεως, ἐφ᾽ ᾠκοδόμηται ἡ καθολικὴ Ἐκκλησία. Πέτρος γὰρ εἰ, τὸν Πέτρου θρόνον κοσμῶν καὶ διέπων. Λύκοι ρεῖς εἰσεφθάρησαν ἐν τῇ αὐλῇ Κυρίου· πύλαι δ B1 Psal. LXVIII, 12. κεται Χριστὸς σὺν μητρὶ καὶ θεράπουσιν· εἴπερ ἡ τῆς εἰκόνος καταδρομή, τοῦ πρωτοτύπου διωγμός. Ἐντεῦθεν κατένεξις πατριαρχικῆς κεφαλῆς· ορίαι τε καὶ περιορισμοί ἀρχιερέων τε καὶ ἱερέων, μοναστῶν τε καὶ μοναζουσῶν· εἱρκταί τε καὶ στο δηρώσεις - βάσανοί τε καὶ τέλος θάνατοι. Ὁ τοῦ φοβεροῦ ἀκούσματος! ἡ σεπτὴ εἰκὼν τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Θεοῦ, ἦν καὶ δαίμονες φρίττουσιν· ἐνύβριο σται ἐξουδένωται· οὐ μόνον ἐν τῇ βασιλευούση πόλει· ἀλλὰ γὰρ καὶ κατὰ πᾶσαν χώραν καὶ που λίχνην. Θυσιαστήρια ἠφανίσθη· ναοὶ ἡμαυρώθησαν· ἱερὰ ἐκοινώθη, ἐχέθη αἵματα καὶ χέεται τῶν ἀπ ἀντ

EPISTOLARUM LIB. II. εχομένων τοῦ Εὐαγγελίου. Διωγμοί καὶ φυγαδεῖαι τῶν ἔτι ὑπολελειμμένων. Ἐπίγησε πᾶν εὐσεβοῦν στόμα δέει θανάτου· ἀνέφκται ἡ ἀντίθετος καὶ βλάσφημος γλῶσσα· σεσάλευται πᾶσα σὰρξ ἀμφοτερί ζουσα. Οι μοι, φησὶν, ὅτι ἐγενήθημεν ὡς συνά γων καλάμην ἐν ἀμητῷ, καὶ ὡς ἐπιφυλλίδα ἐν τρυγητῷ· οὐχ ὑπάρχοντος βότρυος. Evangelium, persecutiones et exsilia eorum qui adhuc relicti sunt. Conticuit omne os plum mortis metu aperta est adversaria et blasphema lingua: commota est omnis caro in ambiguitate versans. Hei mihi! inquit, quia facti sumus ut qui colligit calamum in messe, et racemum in vindemia, cum non sit botrus 83, In nos, a beate, hæc omnia facta sunt. Quæ quis non egre tulerit, in seipso proximi damna considerans? Quis autem ratiocinatus non fuerit, esse adventus Antichristi præludia tantum diffe rentia quantum ab exemplari imago, in quam etiam insanitur? Huc igitur ab Occidente, o Christi imitator: Exsurge et ne repellas in finem ". Tibi dixit Christus Deus noster: Et tu aliquando conversus confirmabis fratres tuos ". Ecce tempus, ecce locus; opitulare nobis, qui et a Deo ad hoc ordinatus: porrige manum quantum fieri potest: habes potestatem a Deo, eo quod omnium princeps es: in quo et positus es. Terreto, supplicamus, hæreticas feras calamo divini verbi lui. Pastor bone, pone animam pro ovibus, supplicamus. Audiat Ecclesia quæ sub cœlo est, quod a vobis anathematizantur per synodum qui hæc ausi, et jam sanctos Patres nostros anathematizant. Hoc fuerit Deo acceptum, angelis et sanctis gaudium, concussis firmamentum, fundatis stabilimen, lapsis resurrectio, omni orthodoxorum Ecclesiæ exsultatio, et tuæ certe celsitudini, secundum eos qui antiquitus præcesserunt æternum monimentum. Qui similibus temporibus cum fecerint ea quæ a nobis peccatoribus nunc petuntur, Spiritu sancto affati; et commemorantur, et beati habiti sunt. Prorsus autem credimus et confidimus, quod misericordia miserationum flexus nostram tenuem epistolam accipies. Christum imitatus, qui, Deus cum esset omnium, non recusavit ab Abgaro epistolam accipere, et -acceptæ rescribere. Εφ᾽ ἡμᾶς, ὦ μάκαρ, ἐγένετο ταῦτα πάντα. τίς μὲν οὐκ ἐπιστυγνάσειεν εἰς ἑαυτὸν τὰ τοῦ πλησίον ἀναθεωρῶν πάθη; Τίς δὲ οὐ λογίσοιτο προεισόδια εἶναι τῆς τοῦ ᾿Αντιχρίστου παρουσίας· τοσοῦτον διαφέροντα ὅσον εἰκὼν ἀρχετύπου, ἐφ᾽ ᾧ καὶ μαίνεται; Δεῦρο δὴ οὖν ἀπὸ Δυσμῶν ὁ Χριστομίμητος, ᾿Ανάστητι, καὶ μὴ ἀπώσῃ εἰς τέλος. Πρὸς σὲ εἴρηκε Χριστὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν· Καὶ σὺ ποτὲ ἐπισε τρέψας στηρίξεις τοὺς ἀδελφούς σου. Ἴδε ὁ χρόνος καὶ ὁ τόπος· βοήθησον ἡμῖν ὁ ὑπὸ τοῦ Θεοῦ τεταγμένος εἰς τοῦτο· ὄρεξον χεῖρα καθ᾽ ὅσον οἷόν τέ ἐστιν· ἔχεις τὸ ἰσχύειν παρὰ Θεῷ ἐκ τοῦ παντων πρωτεύειν· ἐν ᾧ καὶ ἐτέθης. Πτύησον, δεόμεθα, τοὺς αἱρετικοὺς θῆρας σύριγγι τοῦ θείου λόγου σου. Ὁ ποιμὴν ὁ καλὸς, θὲς τὴν ψυχὴν ὑπὲρ τῶν προβάτων· Σκετεύομεν. Ακουσάτω ἡ ὑπ᾽ οὐρανὸν, ὅτι ὑφ' ὑμῶν ἀναθεματίζονται συνοδικῶς οἱ ταῦτα τετολ μηκότες, καί γε ἀναθεματίζοντες τοὺς ἁγίους Πα τέρας ἡμῶν. Τοῦτο εἴη Θεῷ εὐπρόσιτον· ἀγγέλοι; καὶ ἁγίοις χαρμόσυνον· σαλευομένοις στήριγμα· Εδραιουμένοις ἐπισφράγισμα καταπεπτωκόσιν ἀνάστημα· πάσῃ Ἐκκλησίᾳ ὀρθοδόξων ἀγαλλίαμα· καί γε τῇ σῇ κορυφαιότητι κατὰ τοὺς πάλαι προ ηγησαμένους μνημόσυνον αἰώνιον. Οἱ ἐν τοῖς ὁμοίοις καιροῖς τὰ παρ' ἡμῶν τῶν ἁμαρτωλῶν νῦν αὐτούς μενα δεδρακόνες πνευματοκινήτως· καὶ μνημονεύονται, καὶ μεμακάρινται. Πάντως δὲ πιστεύομεν ὡς ἐλέῳ οἰκτιρμῶν καμπτόμενος δέξῃ ἡμῶν τὸ εὐτελὲς γράμμα· Χριστὸν μιμούμενος· ὃς Θεὸς ὢν τῶν ἁπάντων, οὐκ ἀπηξίωσε τὴν παρὰ Αὐγάρου ἐπιστολὴν καὶ δέξασθαι, καὶ πρὸς αὐτὴν ἀντιγράψαι. ΙΓ΄. Τῷ αὐτῷ. [σα] XIII. Eidem. Per omnia religiosissimo Patri, supremo luminari universali, demino nostro, domino apostolico papa, Joannes, Theodosius, Athanasius, Theodorus, minimi presbyteri et Præpositi Catharorum, Picridii, Paulopetrii, et Studii. Ejusdem et superior argumenti. (Baron. an. 818, n. 2.) Τῷ τὰ πάντα παναγεστάτῳ Πατρί, κορυφαίῳ φωστῆρι οικουμενικῷ, κυρίῳ ἡμῶν, δεσπό τῇ ἀποστολικῷ πάπα, Ἰωάννης, Θεοδόσιος, ᾿Αθανάσιος, Θεόδωρος, ἐλάχιστοι πρεσβύ τεροι καὶ ἡγούμενοι τῶν Καθαρὰ τῶν Πικριδίου, τοῦ Παυλοπετρίου, τῶν Στουδίου. Ἐπεσκέψατο ὑμᾶς Ἀνατολὴ ἐξ ὕψους. Χριστὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν· τὴν σὴν ἐν τῇ Δύσει μακαριό τητα, ὥσπερ τινὰ λυχνίαν θεαυγῆ, εἰς περίλαμψιν τῆς ὑπ' οὐρανὸν Ἐκκλησίας, ἐπὶ τὸν ἀποστολικὸν πρώτιστον θρόνον θέμενος. Καὶ γὰρ ᾔσθημεν φωτός νοεροῦ οἱ ἐν σκότει καὶ σκιᾷ θανάτου ἐνισχημένοι τῆς πονηρᾶς αἱρέσεως· καὶ τὸ νέφος τῆς ἀθυμίας ἀπεθέμεθα· καὶ πρὸς χρηστὰς ἐλπίδας ἀνενεύσαμεν μεμαθηκότες δι' ὧν ἀπεστείλαμεν ἀδελφῶν ἡμῶν καὶ συνδούλων, οἷα καὶ ἡλίκα πέπραχέ τε καὶ λέλεγεν ἡ ἁγία ὑμῶν κορυφαιότης· τοὺς μὲν αἱρετικούς 8: Mich. VII, 1. Respexit nos oriens ex alto *, Christus Deus noster, tuam in Occidente beatitudinem, tanquam facem quamdam divinitus lucentem, ad Ecclesiæ quæ sub coelo est illuminationem, in apostolica prima sede constituens. Etenim spirituale lumen percepimus, qui in tenebris et in umbra mortis improbæ hæreseos tenebamur: et tristitiæ nebulam deposuimus, atque in spem optimam emersimus, cum didicissemus ex fratribus nostris et conservis quos misimus, qualia et quanta egerit et dixerit sancta celsitudo vestra: quando hæreticos quidem. Apocrisia83 Psal. XLIII, 23. 84 Luc. ΧΧΙΙ, 32. 85 Luc. 1, 78.

rios, velut fures, ne in sacrum quidem conspectum ἀποκρισιαρίους ὡς λωποδύτας, μηδὲ εἰς ἱερὰν αὐτῆς admisit, sed cum procul adhuc essent, merito reje- θέαν προσηκαμένη, πόῤῥω δὲ ὄντας ἐνδίκως απου cit: nostris vero calamitatibus ex litterarum audi- πεμψαμένη· τοῖς δὲ ἡμετέροις ταλαιπωρήμασι, διὰ tione et missorum relatione compatiens, indoluit τῆς ἐπακροάσεως τῶν γραμμάτων, καὶ διηγήσεως atque ingemuit, Dei exemplo, tanquam propriis mem των ἀποσταλέντων, ἐπιστυγνάσασά τι καὶ ἐπι bris. Ac reipsa nos humiles cognovimus, manife- στενάξασα θεομιμήτως, ὡς οἰκείοις μέλεσι. Καὶ ὅσα stum Apostolorum principis successorem Romanæ τως ἔγνωμεν οἱ ταπεινοί, ὡς ἐναργής διάδοχος του Ecclesiæ præsidere, certoque nobis persuasimus, τῶν ἀποστόλων κορυφαίου προέστη τῆς Ῥωμαϊκής Dominum Ecclesiam nostram minime deseruisse, Ἐκκλησίας· ἀληθῶς πεπείσμεθα, ὅτι οὐκ έγκατα cui unum solumque a vobis auxilium hactenus, έλιπε Κύριος τὴν καθ᾽ ἡμᾶς Ἐκκλησίαν· μιᾶς καὶ atque ad ipso exordio, in occurrentibus molestiis, μόνης τῆς παρ' ὑμῶν ἐπικουρίας ἄνωθέν τε καὶ ἐ Dei providentia concessum est. Vos igitur illimis ἀρχῆς ἐν ταῖς συμβαινούσαις περιστάσεσιν ύπαρο revera ac sincerus ab initio fons orthodoxæ veriχούσης αὐτῇ Θεοῦ προμηθείᾳ. Ὑμεῖς οὖν ὡς ἀλη tatis vos adversus omnein hæreticam procellam θῶς ἡ ἀθόλωτος καὶ ἀκαπήλευτος πηγὴ ἐξ ἀρχῆς tranquillus sepositus Ecclesiæ univereæ portus: τῆς ὀρθοδοξίας· ὑμεῖς ὁ πάσης αἱρετικῆς ζάλης vos a Deo electa civitas refugii salutis. Sed quoniam p ἀνῳκισμένος εὔδιος λιμὴν τῆς ὅλης Ἐκκλησίας· ὑμεῖς temerarium est a nobis miseris ac indignis encomia congeri divino nomini vestre, quod divinæ olim linguæ beatum prædicarunt: præstat ut ad ærum. nas nostras veniamus. Impii ergo consueta sibi omni conatu ac vesania facere non cessant: omnes, qui mortis metu franguntur, in hæresis barathrum trahentes, et abripientes siquidem omnino necesse est eum qui cedere nolit, verberum aliorumque suppliciorum pœnis subjici ita ut diffluant sensim aliqui, quod est miserrimum, etiam ex iis qui certamen antea sustinuerant. Nos vero iterum, humiles 'et in membris postremi, tam pro sacro proprio capite, quam pro reliquis decertantibus patribus et fratribus audentes legatione fungimur, et obsecranus ut console. tur nos sancta et apostolica anima tua. Primum quidem, quod et facere illam credimus, ne suas pro stabilitate et salute omnium Deum flectentes preces intermittat. Ita obtestamur sacratissima viscera. ή θεόλεκτος πόλις τοῦ φυγαδευτηρίου τῆς σωτηρίας. Αλλ' ὅτι τολμηρὸν παρ' ἡμῶν τῶν οἰκτρῶν καὶ ἀναξίων ἐγκώμια συναίρειν τῇ ὑπὸ θείων γλωσσών πάλαι με μακαρισμένῃ ὑμῶν θεωνυμίᾳ· δέον ἐπὶ τὸ πονεῖν ἐλθεῖν. Οἱ μὲν οὖν ἀσεβοῦντες τὰ συνήθη σὺν πάσῃ σπουδή καὶ μανίᾳ ποιεῖν οὐκ ἐκδιδόασι· πάντας ὑφέλκοντες καὶ κατασπῶντες εἰς τὸ τῆς αἱρέσεως βάραθρον δε διττομένους τὸν θάνατον. Ανάγκη γὰρ πάσα, τὴν μὲ εἴκοντα τῇ πονηρά φλογὶ τῶν μαστίγων ὑποβληθή. καὶ σὺν τοῖς ἀκολούθοις, ὥστε κατὰ μικρὸν ὑπερ ξέειν, τὸ σχετλιώτατον, καὶ ἐξ αὐτῶν τῶν ἠθληκό των. Ἡμεῖς δὲ καὶ αὖθις οἱ ταπεινοὶ καὶ ἔσχατοι ἐν τοῖς μέλεσιν, ὑπέρ τε τῆς οἰκείας ἱερᾶς κεφαλής, καὶ τῆς ἐνισταμένης ὑπερεχούσης πατρότητας τ καὶ ἀδελφότητος, τολμῶντες πρεσβεύομεν τε κα ἐκλιπαροῦμεν, παρακληθῆναι σου τὴν ἁγίαν και ἀποστολικὴν ψυχήν. Πρῶτον μὲν, ὅπερ καὶ πιστεύ μεν ποιεῖν, μὴ καταλῆξαι τῆς ὑπὲρ στηριγμοῦ κα διασώσεως ἁπάντων θεοκλινούς προσευχῆς. Να, δεόμεθα τὰ ἱερώτατα σπλάγχνα. Ἔπειτα α πνευμα τοκινήτως αὐτῇ βεβούλευται καὶ ὥρισται ἐπ᾿ α λείᾳ μὲν ἡμῶν τῶν ταπεινών, αἰωνίῳ δὲ μακαρισμό τῆς οἰκείας ἀρετῆς, εἰς πέρας σὺν Θεῷ ἀγαγεῖν. - Papæ Alexandriæ. Πάπα Αλεξανδρείας. [σδ'.] Ejusdem ac duæ superiores argumenti. (Baron. an. 817, n. 26.) Deinde ut quæ Spiritus sancti instinctu pro humilitatis nostræ utilitate ac perpetua virtutis suæ laude deliberavit et statuit, ad exitum, Deo adjuvante, perducat. In omnibus sanctissime Patri Patrum, luminari luminarium, Domino meo, Domino beatissimo papæ Alexandriæ, Theodorus minimus presbyter et præpositus Studii. Maximum humilitati meæ munus, et summi voti opus erat, ut dignus fierem qui per litteras colloquerer cum apostolico vertice tuo, non solum ob tenuitatem parvitatis meæ, quæ impar est ut ad æquales scribat, nedum ad tam magnum et divinum caput; verum etiam ob difficilem in tanto intervallo accessum, quem ethnica præcipue inhibet obstructio. Attamen Dei optimi bonitate mihi obtigit, et nunc scribo duabus de causis: altera, ut quo jamdumdum teneor desiderio, id peccator explicem, IA'. Τῷ τὰ πάντα αγιωτάτῳ Πατρὶ Πατέρων, τω τῆρι φωστήρων, κυρίῳ μου, δεσπότη μακεριωτάτῳ πάπα ᾿Αλεξανδρείας, Θεόδωρος ἐλάχιστος πρεσβύτερος καὶ ἡγούμενος τῶν Στουδίου. Ὡς μέγιστον τῇ ἐμῆ ταπεινώσει δῶρον, καὶ εὐχῆς τῆς ἀνωτάτω ἔργον, διὰ γράμματος ἀξιωθή. ναι εἰς ὁμιλίαν ἐλθεῖν τῆς ἀποστολικῆς σου κορυφής, οὐ μόνον διὰ τὸ εὐτελὲς τῆς σμικρότητός μου· ῆς καὶ τὸ πρὸς ὅσους γράφειν ἐνδεὲς, μὴ ὅτι γε πρὸς οὕτω μεγάλην καὶ θείαν κεφαλήν· ἀλλὰ γὰρ καὶ διὰ τὴν ἐν τοσούτῳ μακρυσμῷ πάροδον, τῇ ἐθνικῇ ὅτι μάλιστα εἰργομένην διατειχίσει. Όμως εὐδοκίᾳ τοῦ ὑπεραγάθου Θεοῦ ἐξεγένετό μοι· νοῖν εἵνεκα· ἑνὸς μὲν, ὡς ἂν ἦν πάλαι εἶχον ἐπιθυμίαν

EPISTOLARUM LIB. II. ρτωλὸς ἀποπληρώσω, διὰ νοερᾶς προσψαύσεως intellectuali contactu sacrorum pedum tuorum, ἱερῶν σου ἐχνῶν· οὐδὲ γὰρ ἄλλως ἦν δυνατὸν θαθύμιον πληρωθῆναι· ἑτέρου δὲ, ὅ καὶ μᾶλλον εἶχον, πρὸς τὸ γνωριμώτερα παραστῆσαι τὰ ὄντα δεινὰ ἐνταῦθα, τῇ θειοτάτῃ σου κορυφή, υμπασχούσῃ τοῖς τοῦ ὅλου σώματος τῆς Ἐκ ας μέλεσιν. "Α εξήκουσται, ὡς οἶμαι, καὶ εἰς σχατα τῆς οἰκουμένης, διὰ τὸ τῆς κακίας περ του. υγμὸς κατείληφεν ἡμᾶς, ὦ μακαριώτατε, καὶ τῶν ὁ βαρύτατος. Πάλαι μὲν οὖν Αχαάβ ζητῶν ν τὸν προφήτην, πάντα τόπον ἐμπρῆσαι λέγετοῦ ἐμπρησμοῦ τὸν θυμὸν τοῦ ἀσεβοῦς ὑποφαί ς. Νυνὶ δὲ ὁ ᾿Αχααβίτης καὶ τὴν ἀξίαν καὶ τὴν 2ν, οὐ τὸν Ἡλιού μόνον ἐγγεγραμμένον· ἀλλὰ όν τούτου Δεσπότην Ἰησοῦν Χριστὸν, τὸν Κύριον τὸν ἡμῶν· τὴν Θεοτόκον καὶ πάντα ἅγιον ζητῶν εἴ, καὶ εὑρὼν ἐξαφανίζει θυμῷ μεγάλῳ ἐκ πάπόλεως καὶ χώρας τῆς ὑπὸ χεῖρα. Ἐντεῦθεν θυ ήρια κατεσκαμμένα· ναοί Κυρίου ἠχρειωμένοι, κατ' οίκους καὶ καθολικῶς καὶ ἐν ἀνδρῶσι, καὶ αρθενῶσιν, οἱ πάλαι, οἱ νεωστὶ ἐγηγερμένοι. ινὸν θέαμα ὥσπερ ἐξοψισθέντας ἀνθρώπους τέ τινα· οὕτως τὰς τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας βλέπειν ημένας τὸν οἰκεῖον κόσμον, καὶ ἀμορφώτους τώτας. Τίς ἤκουσε τοιοῦτον ἢ ἑώρακεν ἐν τοῖς · ἀσεβήματι; Τάχα ὁ ἐπικείμενος ὑμῖν Δραψ χρώμενος φιλοχριστότερον διέξεισιν ἐν τούτῳ. οὐχ ὁ ἡμέτερος Ταβιήλ· Φεῖσαι, Κύριε, καὶ ως τέλεον τὴν κληρονομίαν σου εἰς ὄνει Καὶ εἰ τοὺς ἐν πίναξι χαρακτῆρας, τοὺς ἐν ἱεροῖς μασι, δέλτους τὰς ὑπομνηματιζούσας περὶ αὐ. σκώπτει, κωμῳδεῖ, διασύρει ὡς βδελύγματα εοστυγῆ· τὰ θεοφιλῆ, καὶ κόσμου σωτήρια· ω! ἐκ ἐπιστάξειε δάκρυον; τίς οὐκ ἀφήσει στεναἐκ βάθους καρδίας αναπεμπόμενον; Οδοὶ Σιών τοῦσι παρὰ τὸ μὴ εἶναι τοὺς εὐσεβῶς δι ντας. Καί γε Πάντες ἐξέκλιναν, ἅμα ή χρειώ αν. Ιεραρχεῖν δοκοῦντες καὶ ἱερεῖς, μονασταὶ μιγάδες, πᾶν γένος, καὶ πᾶσα ἡλικία· οἱ μὲν αν ναυαγήσαντες περὶ τὴν πίστιν, οἱ δὲ εἰ καὶ λογισμοὺς οὐ καταποντισθέντες, τῇ δὲ αἱρετικῇ υνίᾳ ἐξ ἡμισείας δέει σωματικοῦ θανάτου συγνεύοντος. Πλὴν ὅτι εἰσὶν ὑπολελειμμένοι, οἴτι οὐκ ἔκαμψαν γόνο τη Βάαλ. Καὶ τοσοῦτοι οι καὶ ἠρίθμηνται Κυρίῳ. Πρὸ πάντων ὁ πρώτιἡμῶν, ἡ ἱερὰ ἡμῶν κεφαλὴ, καὶ ὁμοταγὴς τῇ ότητί σου· ἱεράρχαι καὶ ἱερεῖς Κυρίου· μονακαὶ μονάζουσαι· τούτων οἱ μὲν ἐμπαιγμῶν καὶ ἔγων πεῖραν ἔλαβον· οἱ δὲ δεσμῶν καὶ φυλακῆς· μετρίῳ καὶ ὕδατι τρεφόμενοι. "Αλλοι ἐξορίαις ορισθέντες· ἕτεροι ἐν ἐρημίαις καὶ ὄρεσι καὶ αίοις καὶ ταῖς ἐπαῖς τῆς γῆς ἐνδιαιτώμενο:· δὲ καὶ παραυτά μαστιγωθέντες, μαρτυρικῶς Κύριον ἐξεδήμησαν. Εἰσὶ δὲ οἳ καὶ σακκισθένο θαλασσεύθησαν ἀωρία, ὡς σαφὲς γέγονεν ἐκ τῶν ους θεασαμένων. III Reg. XVIII, 1 seqq. 87 Joel 11, 17. ΧΙ, 4. Ο quandoquidem aliter votum explere non licet: altera, quæ magis urget, ut notiora fiant divinissimo vertici tuo, quæ hic dira acciderunt: ut qui totius corporis Ecclesia membris condolent. Quæ quidem vel in ultimis terræ finibus ob extremam impietatem audita existimo. Invasit nos persecutio, beatissime, et persecutionum gravissima. Olim quidem Achab Eliam quærens prophetam, loca omnia incendisse dicitur, incendio illo impii iram et furorem demonstrante 36. Nunc vero et dignitate et corde Achabites, non Eliam solum depictum, sed hujus quoque Dominum Jesum Christum, Dominum et Deum nostrum, Deiparam et sanctum unumquemque quærens quærit, inventumque magna ira delet in omni civitate et regione ditionis suæ. Hinc eversa altaria, templa Domini vastata, et privata et publica, quæ in vivorum et virginum habitaculis, tam vetera quam recens exstructa. Miserabile spectaculum tanquam facie deformatos homines et ostenta quædam, sic Dei Ecclesias ornatu suo destitutas et informes relictas contemplari. Quis talia audivit aut vidit unqua:n in priscæ improbitatis exemplis? Ille ipse qui cervicibus vestris incumbit Arabs, mitius forsitan hac in parte erga Christum se ge. ril. At non sic Tabeel noster: Parce, Domine, ne des ultra hæreditatem tuam in opprobrium". Cum ergo pictas in tabulis imagine e sacris donariis sublatas, et libros qui mentionem earumn continent, proscindit, irridet, subsannat tanquam abominanda et invisa Deo piacula, quæ Deo accepta sunt et mundo salutaria: Heu! quis lacrymas teneat? quis gemitus eximo pectore non edeat? Viæ Sion lugent, eo quod non sint qui pie ambulent in eis 88. Et vero Omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt 89, Qui episcopi videbantur et sacerdotes, monachi et sæculares, omnis sexus et omnis ætas, alii quidem circa fidem ultimum naufragium passi sunt, alii, si minus mente et cogitatione demersi, hæretica saltem communione mortis metu contracta, eodem ex parte periculo involuti. Relicti tamen quidam sunt qui non curvaverunt genua ante Bual ɔ: siquidem tot numero, quot et numerati sunt a Domino. Ante omnes, qui primus est inter nos, 88crum caput nostrum, et ejusdem tecum dignitatis; episcopi et sacerdotes Domini; monachi et monachæ quorum hi ludibriis et verberibus tentati fuerunt; illi vinculis et carceribus, pane modico et aqua vitam trahentes; alii exsiliis relegati; alii in desertis et montibus, in speluncis et cavernis terræ versantes; quidam insuper flagellis cæsi martyres ad Dominum emigrarunt. Sunt qui sacco inclusi in mare demersi noctu fuerunt, ut ab iis qui viderant, relatum est. 88 Thren. 1, 4. 89 Psal. LII, 4. 90 III Reg. x, 18;

Quid cætera? Anathemate feriuntur sancti Patres nostri prædicantur qui impii fuerunt, infantes impietatis dogmata, tradito magistris tomo, docentur: non est usquam salutis perfugium inter mortales: pium verbum proferri non licet, prope instant insidiæ, ita ut vir a conjuge sua caveat: indices et pittaciorum oblatores ad hoc ipsum ab imperatore mercedem capiunt, ut observent, ubi quis quid dicat a Cesare discrepans, aut impietati non communicel, aut librum habeat de imaginibus tractantem: vel imaginem ipsam, aut exsulem recipiat, aut captivis pro Domino ministret. Qui si deprehendatur, illico rapitur, ceditur, relegatur: unde et dominos videas servis supplicantes indicii metu. Nobis illud dicere fas est: Non est in tempore hoc princeps, et propheta, et duæ, neque locus primitiarum coram Domino, ut possimus invenire misericordiam 9. Propterea hæc apud sanctam animam tuam indigni lamentamur, tanquam ex ore omnium qui veritatem defendunt, ejus patrocinium et miserationem implorantes. Scimus enim, si juvare aliter non possit, precum saltem subsidio magnam nobis in summis angustiis, cum propitium Deum habeat, emolumentum allaturam. Quo autem ex parte cognoscat, qualia sint nefaria impiorum dogmata, his ea litteris adjunxi in quaternionibus: quæ piorum rogatu refutanda imperitus suscepi. Oro autem divinam sapientiam tuam, ut omnia inspiciat, et imperfecta corrigat, veniamque tribuat mihi erratorum, meique inutilis filii in suis flectentibus Deum precibus recordetur. Hæc autem epistola missa est etiam ad patriarcham Antiochiæ. Adversus Iconomachorum hæresim et In omnibus sanclissimo Patri Patrum, lumini luminum, magistro meo, domino patriarcha Hie rosolymorum, Theodorus minimus, presbyter, et præpositus Studilarum. Quis annuntiabit Abraham, quod actat puerum Sara 9? ait uspiam sermo divinus. Et quis indigno mihi nuntiet humilem epistolam meam ad sacras apostolici vestri beatissimi culminis manus pervenisse? Altamen perveniet, ut spero: non enim vesana cupiditate, sed necessaria causa impulsus peccator et epistolam mittere ausus sum, et latorem una fratrem charissimum Dionysium destinare, tidelem prorsus, et qui supplere per se omnia queat quæ epistolæ desunt. Itaque velut absens corpore, præsens autem spiritu, primum quidem ejus pedes secundum Deum ambulautes humilis amplector: hinc enim mihi benedictio et sanctificatio. Deinde tanquam ab ea jussus ad sancta loca proficiscor, adveneror sacrum solum, quod divina vestigia calcarunt, vivificum monumentum, in quo 91 Dan. 111, 38. 92 Gen. xxı, 7. Τί τἄλλα; Αναθεματίζονται οἱ ἅγιοι ἡμῶν Πατί ρες· ἀνακηρύττονται οἱ ἠσεβηκότες· τὰ νήπια εν τοῖς τῆς ἀσεβείας δόγμασιν ἀνατρέφονται, τῷ δοθέντι τόμῳ τοῖς διδασκάλοις· οὐκ ἔστι που καταφευκτήριον σώματος ἐν οἰκουμένοις· οὐκ ἔστι προέσθαι εὐσεβές τι ῥῆμα· καὶ ἡ θήρα ἐγγύθεν· ὡς φυλάττεσθαι ἄν θρωπον καὶ ἀπὸ τῆς συγκοίτου· μηνυταὶ καὶ πιττακοδόται εἰς αὐτὸ τοῦτο παρὰ τοῦ κρατοῦντος μεμισθωμένοι, ποῦ τίς σι λέγει ἀπαρέσκον τῷ Καίσαρι, ἡ μὴ κοινωνῶν τῇ ἀσεβείᾳ, ἢ βίβλον ἔχων περὶ εἰκό νων ἔχουσαν τι λεγόμενον, ἤγουν αὐτὴν εἰκόνα· ἄν τε φυγαδευόμενον εἰσδεχόμενος, ἢ τοῖς διὰ διὰ Κύριο φρουρουμένοις διακονῶν. Κἂν φωραθείη· εὐθὺς ἀν άρπαστος, δαρήσιμος, εξόριστος· ἐξ οὗ καὶ τοῖς δ λοις οἱ δεσπόται ὑποπίπτοντες δέει μηνύσεως. Ημίν πρέπει λέγειν, ὅτι οὐκ ἔστιν ἐν τῷ καιρῷ τούτῳ ἄρχων, οὔτε προφήτης, οὔτε ἡγούμενος· οὐ τόπος του καρπῶσαι ἐνώπιον Κυρίου, καὶ εἰ ρεῖν ἔλεος. Διὰ τοῦτο ταῦτα ἐπεβοησάμεθα οἱ ἀνάξιος τῇ ἁγίᾳ σου ψυχῇ, ὡς ἀπὸ στόματος πάντων τῶν ἀντ εχομένων τῆς ἀληθείας, εἰς ἀντίληψιν καὶ συμπά θειαν ἡμῶν ἐκκαλούμενοι αὐτήν. Οἴδαμεν γάρ, ὅτι κἂν μὴ οἷόν τε ἐπικουρεῖν ἄλλως, ἀλλά γε τῇ τῶν εὐχῶν βοηθείᾳ μέγα παρέξει ἡμῖν ἐν τοῖς ἀναγκαιοτά τοις τὸ ὄφελος, εὐμενῆ τὸν Θεὸν ἔχουσα. Ἵνα δι γνοίη ἐκ μέρους, οἷα τὰ ἀσεβῆ δόγματα τῶν ἀθέων, συναπέστειλα τοῖς γράμμασι καὶ ταῦτα ἐν τετρα δίοις. "Α καὶ ἔδοξα ὁ ἀμαθὴς ἀνατρέπειν, προτρα πεις παρὰ εὐσεβῶν. Αὐτῷ δὲ ὑπὸ τῆς θείας σου μεγα λονοίας ἐπισκεφθῆναι καὶ τὸ ἐλλιπὲς ἀνορθωθῆναι, καὶ συγγνώμην τῶν ἐπωφλημένων δέξασθαί με, λαμ βάνεσθαί τε εἰς μνήμην ἐν ταῖς θεοκλινέσιν αὐτῆ; προσευχαῖς, ὡς ἀχρείον τέκνον. Ἡ αὐτὴ δὲ ἐπιστολὴ καὶ πρὸς τὸν τῆς Αντιοχείας πατριάρχην ἀπεστάλη. immanitatem. (Baron. an. 817, n. 30.) ΙΕ΄. — Τῷ τὰ πάντα άγιωτάτῳ Πατρὶ Πατέρων, φωστῆρι φωστήρων, κυρίῳ μου, δεσπότη πατριάρχη Ἱεροσολύμων, Θεόδωρος ελέ χιστος, πρεσβύτερος καὶ ἡγούμενος τῶν Στουδίου. [σε΄.] Τίς ἀναγγελεῖ Ἀβραὰμ ὅτι Σάβρα θηλάζει; φησί που ὁ ἱερὸς λόγος. Καὶ τίς ἐμοὶ τῷ ἀναξίᾳ εὐη γελίσοιτο, ὅτι μου τὸ ταπεινὸν γράμμα εἰς ἱερὰς χεῖ ρας φθάσειε τῆς ἀποστολικῆς ὑμῶν μακαριωτάτης κορυφῆς; Ὅμως πιστεύω, ὅτι γενήσεται· οὐ γάρ ἀλόγῳ ἐπιθυμίᾳ, ἀλλὰ ἀναγκαία ὑποθέσει κινηθεὶς ὁ ἁμαρτωλὸς ἐτόλμησα καὶ τὸ γράμμα ἀποστείλαι, καὶ τὸν ἐπιστοληφόρον Διονύσιον τὸν ποθεινότατον ἀδελφὸν συνεκπέμψασθαι, πιστὸν ὄντα, καὶ δυνατὸν ὅσα ἐλλείπει τῇ ἐπιστολῇ ἀφ' ἑαυτοῦ ἐξηγορήσει. Τοιγαροῦν ὡς ἀπὼν τῷ σώματι, παρὼν δὲ τῷ πνεύ ματι, πρῶτον μὲν ὁ ταπεινὸς κατασπάζομαι τὰ θεοβιδῆ αὐτῆς ἴχνη· τοῦτο γὰρ ἐμοὶ εὐλογία τε καὶ ἁγιασμός. Ἔπειτα ὡς πρὸς αὐτῆς ἐπιτραπεὶς ἄπειμ: ἐν τοῖς σεβαστοῖς τόποις· προσπτύσσομαι τὸ θεῖον ἔδαφος, οὗ τὰ θεῖα ἴχνη βέβηκε· τὸ ζωοποιὸν μνῆμα,

EPISTOLARUM LIB. II. ἐφ᾽ ᾧ τὸ πανάγιον σῶμα τοῦ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν sanctissimum Dei et Salvatoris nostri Jesu Christi Ἰησοῦ Χριστοῦ κατετέθη· τὸν χῶρον τοῦ ἁγίου Κρα νέου, ἐν ᾧ ἐσταύρωται ὁ Κύριος τῆς δόξης. Μετειμι ἀλλαχοῦ· ὁρῶ τὴν ἁγίαν Βηθλεὲμ ὡς τὴν Ἐδέμ προσκυνῶ τὴν θείαν φάτνην ὑπὲρ τὴν στάμνον τὴν χρυσῆν, ἐν ᾗ οὐ μάννα, ἀλλ᾽ ὁ τῆς ζωῆς ἄρτος τέ θεῖται. Καὶ μὴν βλέπω τὸ ἅγιον Όρος, οὗ ἡ θειοτάτη μεταμόρφωσις· τὸ τῶν ἔλαιῶν ὅρος, ἀφ᾽ οὗ ἀνέπτη πρὸς οὐρανοὺς ὁ τῶν ὅλων Κύριος· τὴν ἁγίαν Γεθσημανῆ, ἐφ' ᾗ ὁ τάφος τῆς πανσεβάστου δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου· τοῦτο κἀκεῖνα· ἵνα μὴ μακρὸν ἀποτείνοιμι λόγον. "Ω πῶς καὶ ἀπ' αὐτῆς μόνης ἐπι μνήσεως ἁγιασμοῦ ἐστι μετάληψις! Ω πηλίκων καὶ φρατῶν σεβασμάτων ἡ τῆς σῆς μακαριότητος ὑπο άρχει κορυφή! Σὺ πρῶτος πατριαρχῶν, κἂν πεντά ζοις τῷ ἀριθμῷ. Οὐ γὰρ ὁ ἐπίσκοπος τῶν ψυχῶν, καὶ τῶν ὅλων ἀρχιερεὺς καὶ ἐγεννήθη, καὶ ἕδρασε τὰ θεουργὰ πάντα, καὶ ἔπαθε, καὶ τέθαπται, καὶ ἀν έστη, καὶ ἔζησε, καὶ ἀνελήφθη· ἐκεῖ δηλονότι τὸ ὑπεραῖρον ἁπάντων ἀξίωμα. ᾿Αλλὰ περὶ μὲν τού των τοσαῦτα πόθῳ καὶ τρύμῳ τετόλμηταί μοι λαλῆσαι· ἐπὶ δὲ τὸ ἕτερον τρέψομαι ἀπάγγελμα. corpus depositum fait, sacrum Calvariæ locum, ubi Dominus gloriæ crucifixus. Alio pergo: sanctam Bethleem quasi Edem conspicio: divinum adoro præsepe supra urnam auream, in quo noa manna, sed panis vitæ conditus est. Video etiam sanctus montem, in quo divinissima. Transfiguratio: Olivarum montem, unde ad coelos Dominus omnium evolavit: sanctam Gethsemanen, ubi sepulcrum omni honore colendæ Dominæ nostræ Deiparæ. Hoc atque illud, ne longam texam orationem, O quanta vel ex ipsa commemoratione manat sanctificatio! o quot et quantis culturis præest beatitudinis tuæ vertex! Tu primus patriarcharum, licet quintus numereris. Ubi enim episcopus animarum ac pontifex omnium natus est, et divina omnia operatus, et passus, et sepultus, ubi resurrexit, et vixit et assumptus est; illio suprema omnium procul dubio dignitas. Sed de his hactenus, desiderio ac reverentia impulsus loqui ausus sum. Nunc ad alteram narrationem me converto. Διωγμὸς ἡμᾶς κατείληφεν, ὦ μακαριώτατε, καὶ διωγμῶν ὁ Ἑλληνοειδέστατος. Ἐπεὶ γὰρ ᾔσθετο ὁ Σατανᾶς ἐν προθύροις εἶναι τὴν μακαρίαν ἐλπίδα καὶ ἐπιφάνειαν τῆς δόξης του μεγάλου Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Μείζους τῶν αἱρέσεων ἀν άπτει τὰς φλόγας, προεισόδια τῆς τοῦ ᾿Αντιχρίστου παρουσίας. Τί τοῦτο; τὴν πάλαι ἐπὶ Λέοντος καὶ Κωνσταντίνου διεγερθεῖσαν ασέβειαν, καὶ μανεῖσαν ἐπὶ πολύ, καὶ ῥαγεῖσαν θείᾳ ἀπιτιμήσει, αὖθις ἄρτι ὁ ὁμώνυμος καὶ συνώνυμος τῇ ἀσεβείᾳ κρατῶν ἀνενεώσατο. Καὶ τοσοῦτον, ὡς ἀποκρύψαι τὴν ἐκείνων λύτταν. Διώκει τὸν Χριστὸν ἐγγεγραμμένον σὺν Μη τρὶ καὶ θεράπουσι· καὶ οὗ ἂν εὕροι, καθαίρει, φλέ. γει. Ἐντεῦθεν θυσιαστήρια κατεσκαμμένα ἱεροὶ ναοὶ ἡμαυρωμένοι· σκεύη ἱερὰ ἐμπεπρησμένα· οὐκ ἔστιν ὅτι μὴ ἐλλέλειπται μέρος τῆς ὑπ᾽ αὐτὸν βασιλείας ἐαθὲν ἀκαθαίρετον. ᾿Αλλ' εἴ πως εὐρεθείη τις ἐγκεκρυφὼς σεπτὴν εἰκόνα, ἢ δέλτον περὶ αὐτῆς λε κτόν τι ἔχουσαν· ἀνάρπαστος εὐθὺς, μάςτιξι καταξαινόμενος, καὶ πᾶν ἄλλο δεινὸν ὑφιστάμενος. Ἐνω τεῦθεν δείματα, καὶ τρόμοι, καὶ ἐκστάσεις περὶ πάντα ἄνθρωπον· ὡς καὶ χαίρειν λέγειν ἀδελφῷ ἀδελφὸν, καὶ φίλῳ φίλον, ἐκτρέπεσθαι. Σύνοδος και ροῦσα τὴν πάλαι ἀσεβεστάτην, καὶ καταναθεματίζουσα τὴν ὀρθόδοξον. Ἱερεῖς ἠφρονεύσαντο, καὶ τὸν Κύριον οὐκ ἐξεζήτησαν· ἀλλὰ τὸ τῷ ᾿Αχαάβ δόξαν συνεκρό τησαν. Πάντες ἐξέκλιναν, ὅμα ἠχρεώθησαν πλὴν ὀλίγων κομιδῇ. Τίνων τούτων; ἐπισκόπων τε καὶ ἡγουμένων· μοναζόντων τε καὶ μοναζουσῶν· αὐ τοῦ τε, χάριτι Θεοῦ, τοῦ κορυφαιοτάτου ἡμῶν ἀρχε ιερέως· ὧν οἱ μὲν ἐμαστίχθησαν· ἄλλοι ὑπερωρίσθησαν· ἕτερο: ἐσυλακίσθησαν. Ενιοι δὲ καὶ παραυτά τῶν ποινῶν πρὸς Κύριον ἐξεδήμησαν, αθλητικὸν στέ φανον ἀράμενοι. Τί τὰ τῆς βλασφημίας; Κωμῳδεῖται ἡ σεπτὴ καὶ 3s Psal. LII, PATROL. GR. XCIX. Invasit nos persecutio, beatissime, et persecutionum omnium ethnicæ simillima. Postquam enim sensit Satanas in januis esse beatam spem, et adventum gloriæ magni Dei et Salvatoris nostri Jesu Christi, majores hæresum faces accendit, præludia adventus Antichristi. Quid hoc rei est? Exortam olim sub Leone et Constantino impietatem, diaque debacchatam, sed divina vindicta compressam, nunc iterum cognominis et æque impius imperator renovavit, idque tanto conatu, ut illorum rabiem obscuret. Expressum picturis Christum insectatur cum Matre et ministris; ubicunque nactus eas est, delet, exuril. Hinc eversa allaria, ædes sacre deformatæ, sacra vasa concremata, nec ulla pars in ejus regno est ab illa grassatione immunis. Quin si repertus quispiam fuerit venerandam imaginem occultasse, aut librum qui de ea retractet, rapitur e vestigio, verberatur, et dira alia omnia perpetitur. Hinc terrores ac trepidationes, stuporesque omnium hominum: adeo ut frater fratri valedicat, et amicus amicum aversetur. Synodus facta est, veterem illam impiam confirmans, et orthodoxam anathemate condemnans. Sacerdotes non intellexerunt, Dominum non requisierunt: sed quod Achab placuit, comprobarunt: Omnes declinaverunt, είν mul inutiles facti sunt”, paucis admodum exceptis. Quibusnam illis? Episcopis et præpositis, monachis et monialibus, et ipso, Dei gratia, supremo archiepiscopo nostro. Quorum quidem alii flagellis cæsi sunt, alii relegati, alii in carcerem detrusi, alii per basce pœnas ad Dominum migrarunt, athleticam coronam reportantes. Quid de blasphemia loquar? Irridetur veneranda

φρικτὴ εἰκὼν Χριστοῦ, ὡς βδέλυγμα ἐρημώσεως, ὡς εἴδωλον πλάνης " οὕτως πᾶσα ἄλλη δεσποινιχὴ, ἁγιω- τιχή. "Ἄρτι, φησὶ, καθαρὰ καὶ ἀμώμητος πίστις " ἄρτι, φησὶ, Κύριος ἐλάλησεν εἰρήγην' ἐπὶ τὸν λαὸν αὐτοῦ, καὶ ἐπὶ τοὺς ὁσίους αὐτοῦ, καὶ ἐπὶ τοὺς ἐπιστρέφοντας καρδίαν ἐπ' αὐτόν. Ὡς ἤδη ἀρθεί- σης τῆς εἰρήνης, ἀφ᾽ οὗ Χριστὸς ἔφη" Εἰρήνην ἀρ- ημι ὑμῖν" " εἰρήνην τὴν ἐμὴν δίδωμι ὑμῖν" μέχρι τοῦ δεῦρο καὶ ἐῤῥυπωμένης οὔσης τῆς Ἐχκλησίας αὐτοῦ - ἣν ὁ ἱερὸς Παῦλος βοᾷ μὴ ἔχειν' σπῖλον, ἢ ῥυτίδα, ἤ τι τῶν τοιούτων" ἀλλ᾽ εἶναι ἁγίαν καὶ ἄμωμον. Οἱ μὲν τέλεον περὶ τὴν πίστιν ἐνανάγησαν " οἱ δὲ, εἰ καὶ τοῖς λογισμοῖς οὐ χατεποντίσθησαν, ὅμως τῇ κοινωνίᾳ τῆς αἱρέσεως συνόλλυνται, ᾿Αλλὰ γὰρ καὶ αὐτοὶ οἱ κατὰ νοῦν ὀρθοδοξοῦντες, τῇ ἐπιμονῇ τοῦ διωγμοῦ ἐλιγγιῶσι περὶ τὴν ἀλήθειαν " ὥσπερ οἱ ὑπὸ τρικυμιῶν θαλάσσης ἀπειρίᾳ πλεύσεως σχοτού- μένοι. Ἐλεεινὰ τὰ πάντα ὑμῖν καὶ ὀδυρμῶν ἄξια. Παραστέλλονται ψαλμῳδία: ἀρχαιοπαράδοτοι, ἐν αἷς περὶ εἰκόνων ἄδεταί τι" ἀντάδεται τὰ ἀσεδῆ νέα δό- Ὑματα εἰς προῦπτον χείμενα " ἄλλα τοῖς παισὶ πρὸς τῶν διδασχάλων παραδιδόμενα. Καὶ μεταστοιχείωσις τῶν ἁπάντων ἀθεωτάτη. Ἐγενόμεθα, κυρίως εἰπεῖν, ὡς Σόδομα καὶ Γόμοῤῥα κατὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν" καὶ ἡ καιταιγὶς τῆς αἱρέσεως χορυφουμένη χορυφοῦ- ται ὁσημέραι χαὶ ὁ διαναστήσων Χριστὸν τὸν Θεὸν ἡμῶν ἐπιτιμῆσαι τῇ πονηρᾷ ταύτῃ θαλάσσῃ οὐχ εὖ- ρηῆται. ᾿Αλλὰ γενοῦ ἡμῖν εἷς τῶν δώδεκα ἀποστόλων, ὦ μαχαριώτατε " διύπνισον τὸν ἀχοίμητον ὀφθαλμὸν οἰκονομικῶς καθεύδοντα " ὅτι ἀπολλύμεθα τέλεον. ΕἸ πως καὶ ἄλλως ἐστί τι φάρμαχον βοηθείας, ἰατρεῦ- σαι τοὺς ἠσθενηκότας " ὡς ἐπιστήμων ἐπείχθητι. Ναὶ, δεόμεθα, ἁγιώτατε "ἀντιθολοῦμεν " παρακαλοῦ- μεν. Σοῦ ἐσμεν μέλη " ἐπεὶ οἱ πάντες πιστοὶ σῶμε Χριστοῦ καὶ μέλη ἐκ μέρους. Ἐπίτρεψον καὶ τοῖς ἄλλοις ἁγίοις Πατράσιν ἡμῶν χεῖρα πρεσδευτιχὴν ὀρέξαι" ἕνα ἐκ πολλῶν προσώπων τὸ εἰς ἡμᾶς ἔλεος εἴη παρὰ Θεοῦ, Τούτου δὴ χάριν τὸ γράμμα, καὶ ὁ γραμματηφόρος πρὸς πάντων τῇ προθέσει ἀπεσταλ- μένος " εἰ καὶ παρ᾽ ἡμῶν μόνων τῶν ἐλαχίστων ἀνα- πληρούντων τὸ ἐχείνων πρόσωπον. Ἵνα δὲ γνοίη ἐκ μέρους ἡ χορυφαιότης σου, οἷα τὰ τῶν ἀθέων δόγμα- τα" συναπέστειλα τοῖς γράμμασι ταῦτα ἐν τετρα- δίοις" ἃ καὶ ἔδοξα ὁ ἀμαθὴς ἀνατρέπειν, προτραπεὶς ὑφ᾽ ἑτέρων. Αἰτῶ δὲ παρὰ τῆς σῆς θεοτοφίας ἐπι- σχεφθῆναι" καὶ τὸ ἐλλιπὲς ἀνορθιωθῆναι " συγγνώψην τε τῶν ἐπωφλημένων δέξασθαί με" οὐ μὴν ἀλλὰ χαὶ τὸν σύνδουλον ἡμῶν ἀδελφὸν συγχροτηθῆναι" πρός τε διάδοσιν τῶν ἐν οἷς ἐπεστείλαμεν ἐτέ- AX ————aÓ et tremenda imago Christi, tanquam abominatio | desolationis, tanquam idolum erroris : eodem mo- do quzlibet alia Domins nostre el sanctorum. Nune, inquit, sincera et inculpata fides : nunc Dominus locutus est pacem populo suo, e! sanctis ejus, et iis qui ad. illum cor convertunt *,. Quasi Sublata pax esset, ex quo Christus dixit : Pacem relinquo vobis, pacem. meam do vobis", ad hoc usque iempus : et ejus Ecclesia contaminata, quam sanctus. Paulus non habentem maculam pr:e- dicat, aut rugam, aut. aliquid hujusmodi, sed san- clam et immaculatam ?* Et alii quidem ultimum cirea fidem naufragium fecerunt ; alii vero quam- vis mente et. cogitatione submersi non sint, ipsa lamen heresis communione, una perierunt. Enim- vero etiam ii qui recte sentiunt, persecutionis ! diuturnitate tilubant cirea veritatem : quemadmno- dum iis eontingit qui ad decumanos maris fluctus navigationis rudes caligant. Miseranda nobis omuia, luetuque digna. Subtrahuntur cantica ab antiquis aecepta, in quibus imaginum fit mentio : canuntur pro eis nova impia dogmata palam expo- sila, que et pueris ipsis traduntur a magisiris. Omnium rerum impia est conversio, Facti sumus, uL proprie loquar, sicut. Sodoma: et Gomorrha propter peceata nostra *" : et procella haeresis altius in dies assurgens nos operit : nec inventus est qui Christum Deum nostrum expergefaciat, ut in- crepet turbulentum hoc mare. Àt tu esto nobis unuse duodecim apostolis, bea- r tissime : exeita e somno insomnem oculum dispei- satorie dormitantem, quia perimus omnino. Si quod est et aliud auxilii pharmacum ad sanandos infirmos ; ut peritus adhibe. Depreeamur, sanctis- sime, obtestamur, hortamur. Membra tua. sumus : quandoquidem fideles omnes corpus sunt Christi, et membra ex. parte **, Preecipe et aliis sanctis Patri- bus uosiris, intercessoriam manum porrigant, ut multorum interpositu, suam Deus nobis misericor- diam impertiat. Hune in finem epistola, et tabel- larius ab omnibus animo destinatus, etsi a nobis solis ormium minimis illorum vicem agentibus missus. Ut autem ex parte cognoscat celsitudo ve- stra, eujusmodi sint dogmata impiorum : ea in quaternionibus descripta epistola adjeci : quse et D aliorum rogatu refulanda imperitus suscepi. Ora aulem ut ea inspiciat divina tua sapientia, et quod deest suppleat, veniamque mihi tribuat erratorum : atque adeo conservum fratrem nostrum litteras quas accepit sanctis aliis reddere, et huc postea, Deo volente, redire permittat. VLECAS Güsciecs o nci mec GM. Mem éunc. - cusa MEE o ceps wc XVI. — Ad Lauram sancti Sabe. A Deo honorato, dilecto et spirituali Patri meo, do- mino preposito percelebris lauri beatissimi sancii Patris nostri Sabe, el iis qui sub ea sunt sanctis - Lan ME — d LM OMM ?* Psaltxxxrv, 9, 9 Joan. xiv, 27. ** Ephes. v, 97, *' 153, 1, 9. *' 11 Cor. xn, 27. ΒΑΘ ΉΘΘΩΣΒ ΔΟΘΗ͂Ι, μάν ν φρικτὴ εἰκὼν Χριστοῦ, ὡς βδέλυγμα ἐρημώσεως, ὡς εἴδωλον πλάνης " οὕτως πᾶσα ἄλλη δεσποινιχὴ, ἁγιω- τιχή. "Ἄρτι, φησὶ, καθαρὰ καὶ ἀμώμητος πίστις " ἄρτι, φησὶ, Κύριος ἐλάλησεν εἰρήγην' ἐπὶ τὸν λαὸν αὐτοῦ, καὶ ἐπὶ τοὺς ὁσίους αὐτοῦ, καὶ ἐπὶ τοὺς ἐπιστρέφοντας καρδίαν ἐπ᾿ αὑτόν. Ὡς ἤδη ἀρθεί- σης τῆς εἰρήνης, ἀφ᾽ οὗ Χριστὸς ἔφη" Εἰρήνην ἀρ- ημι ὑμῖν" - εἰρήνην τὴν ἐμὴν δίδωμι ὑμῖν" μέχρι τοῦ δεῦρο" καὶ ἐῤῥυπωμένης οὔσης τῆς Ἐχχλησίας αὐτοῦ - ἣν ὁ ἱερὸς Παῦλος βοᾷ μὴ ἔχειν σπῖλον, ἢ ῥυτίδα, ἤ τι τῶν τοιούτων" ἀλλ᾽ εἶναι ἁγίαν καὶ ἄμωμον. Οἱ μὲν τέλεον περὶ τὴν πίστιν ἐνανάγησαν " οἱ δὲ, εἰ καὶ τοῖς λογισμοῖς οὐ χατεποντίσθησαν, ὅμως τῇ κοινωνίᾳ τῆς αἱρέσεως συνόλλυνται, ᾿Αλλὰ γὰρ καὶ αὐτοὶ οἱ κατὰ νοῦν ὀρθοδοξοῦντες, τῇ ἐπιμονῇ β τοῦ διωγμοῦ ἰλιγγιῶσι περὶ τὴν ἀλήθειαν " ὥσπερ οἱ ὑπὸ τριχυμιῶν θαλάσσης ἀπειρίᾳ πλεύσεως σχοτού- μένοι, Ἐλεεινὰ τὰ πάντα ὑμῖν καὶ ὀδυρμῶν ἄξια. Παραστέλλονται ψαλμῳδία: ἀρχαιοπαράδοτοι, ἐν αἷς περὶ εἰκόνων ἄδεταί τι" ἀντάδεται τὰ ἀσεδῆ νέα δό- Ὑματα εἰς προῦπτον χείμενα " ἄλλα τοῖς παισὶ πρὸς τῶν διδασχάλων παραδιδόμενα. Καὶ μεταστοιχείωτις τῶν ἁπάντων ἀθεωτάτη. Ἐγενόμεθα, κυρίως εἰπεῖν, ὡς Σόδομα καὶ Γόμοῤῥα κατὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν" καὶ ἡ καιταιγὶς τῆς αἱρέσεως χορυφουμένη χορυφοῦ- ται ὁσημέραι χαὶ ὁ διαναστήσων Χριστὸν τὸν Θεὸν ἡμῶν ἐπιτιμῆσαι τῇ πονηρᾷ ταύτῃ θαλάσσῃ οὐχ εὕὖ- ρηῆται. ἢ ΙΑλλὰ γενοῦ ἡμῖν εἷς τῶν δώδεκα ἀποστόλων, ὦ μαχαριώτατε " διύπνισον τὸν ἀχοέμητον ὀφθαλμὸν οἰκονομικῶς καθεύδοντα " ὅτι ἀπολλύμεθα τέλεον. ΕἸ πως καὶ ἄλλως ἐστί τι φάρμαχον βοηθείας, ἰατρεῦ- σαι τοὺς ἠσθενηκότας " ὡς ἐπιστήμων ἐπείχθητι. Ναὶ, δεόμεθα, ἁγιώτατε "ἀντιθολοῦμεν - παρακαλοῦ-. μεν. Σοῦ ἐσμεν μέλη " ἐπεὶ οἱ πάντες πιστοὶ σῶμα Χριστοῦ καὶ μέλη ἐκ μέρους. Ἐπίτρεψον καὶ τοῖς ἄλλοις ἁγίοις Πατράσιν ἡμῶν χεῖρα πρεσδευτικὴν ὀρέξαι" ἕνα ἐχ πολλῶν προσώπων τὸ εἰς ἡμᾶς ἔλεος εἴη παρὰ Θεοῦ, Τούτου δὴ χάριν τὸ γράμμα, καὶ ὁ γραμματηφόρος πρὸς πάντων τῇ προθέσει ἀπεσταλ- μένος " εἰ καὶ παρ᾽ ἡμῶν μόνων τῶν ἐλαχίστων ἀνα- πληρούντων τὸ ἐχείνων πρόσωπον. Ἵνα δὲ γνοίη ἐκ μέρους ἡ χορυφαιότης σου, οἷα τὰ τῶν ἀθέων δόγμα- ) τα" συναπέστειλα τοῖς γράμμασι ταῦτα ἐν τετρα- δίοις- ἃ χαὶ ἔδοξα ὁ ἀμαθὴς ἀνατρέπειν, προτραπεὶς ὑφ᾽ ἑτέρων. Αἰτῶ δὲ παρὰ τῆς σῆς θεοτοφίας ἐπι- σχεφθῆναι" καὶ τὸ ἐλλιπὲς ἀνορθιωθῆναι " συγγνώψην τε τῶν ἐπωφλημένων δέξασθαί με" οὐ μὴν ἀλλὰ χαὶ τὸν σύνδουλον ἡμῶν ἀδελφὸν συγχροτηθῆναι πρός τε διάδοσιν τῶν ἐν οἷς ἐπεστείλαμεν ἐτέ- 1α΄. --- Εἰς τὴν Λαύραν τοῦ ἁγίου Σάδα, Τῷ θεοτιμήτῳ, ἠγαπημένῳ καὶ πγευματικῷ μου Πατρὶ, κυρίῳ καθηγεμόνι τῆς περιξοήτου λαύ- ρὰς τοῦ παμμάκαρος ἁγίου Πατρὸς ἡμῶν Σά-

δα, καὶ τοῖς ὑπ᾽ αὐτῇ ὁσίοις μου Πατράσι, Θεό- δωρος ἐϊάχιστος, πρεσδύτερος καὶ ἡγούμενος τῶν Στουδίου. [-ς Χαρά μοι μεγάλη χαὶ δόξης περιδολὴ τῷ ἀναξίῳ" ὄτιπερ ἠξίωμαι εὐτελές μου γραμματεῖον ἀποστεῖλαι ἐν τόπῳ ἁγίῳ, ἐν σκηναῖς ὁσίων τῆς ὑμετέρας περι- ποθήτου πατρότητος. Ἐπειδὴ γὰρ τῇ τοῦ σώματος παρουσίᾳ οὐχ οἷόν τε ἦν παραγενέσθαι με πρὸς τὰ ἴχνη ὑμῶν, καὶ ἰδεῖν τὸ ἅγιον τέμενος, τὴν ἱερὰν περιοχὴν ὑμῶν, ἣν ἐγὼ ὁ ταπεινὸς, ὡς πόλιν Θεοῦ δι᾿ αἰδοῦς ἔχων εἰμί εὐδόχησεν ὁ ἀγαθὸς Θεὸς διὰ τῆς τοῦ γράμματος ἐπισκοπῆς τὸ καταθύμιόν μου πλη- ρῶσαι τοῦ ἁμαρτωλοῦ, Καὶ δὴ ὡς παρὼν πρὸ τῶν ποδῶν ὑμῶν, καὶ περιπτύσσομαι ὑμᾶς τῷ ἁγίῳ πό- θῳ " χαὶ προσκυνῶ τὸ θεῖον ἔδαφος, ἐν ᾧ τὸ ἐχλε- κτὸν σκεῦος τοῦ Θεοῦ τεταμίενται" τὸ φῶς τῶν μο-! ναζόντων" ὁ λαμπτὴρ τῆς οἰκουμένης " ὁ τοῦ νοητοῦ Φαραὼ καταποντιστής" καὶ τοῦ ἀγίου ἔθνους χαθ- ηγητῆς, ὁ τῆς ἁγίας γῆς ἐγκρατὴς, καὶ τῶν θείων μονῶν χληροδότης. Συνασπάζομαι καὶ τὰς λοιπὰς σεθασμίας θήκας, ἐφ᾽ αἷς τὰ ἱερὰ σώματα τῶν ὁσίων" οἷς ὁ πλοῦτος τῶν ἀρετῶν, ἐν νυχτὶ τοῦ τῇδε βίου ἄττροις ἐοιχόσι θεοφαέσιν. Ὁρῶ τὸν χῶρον, ἐφ᾽ ᾧ ὁ στύλος τοῦ πυρὸς τῷ στύλῳ τῶν ἀρετῶν ὥπται- ἡ πρὸς τοὺς ἀοράτους ἐχθροὺς νικηφόρος πά- λη" τὸ τῆς θαυματουργίας δρᾶμα" τοῦτο κἀκεῖνο ποιχιλλόμεγον ταῖς κατὰ χαιρὸν ἐνεργείαις τοῦ Πνεύ- ματος, Ὦ πόσα μοι ὁ πόθος ἐπιδάλλει λέγειν ! χαὶ ὁ τρόπος εἴργει τοῦ μὴ εἰς ἄμετρον ἐκπεσεῖν τὴν ἐπι- στολήν. Ὦ πόσων ἀγαθῶν πράξεων σύμδολα καὶ ὑπο- ( μνήματα ἐν ὑμῖν 1 μονονουχὶ καὶ ὑπὸ θέας αὐτῆς δυ- νάμενα παρακαλεῖν ψυχὴν εἰς ἐπίδοσιν ἀρετῆς. ᾿Αλλ᾽ ὁ μὲν πρῶτος λόγος ἐχέτω ταῦτα. εἰ χαὶ ἐνδεέστερον τῆς ἐπιθυμίας, Ἐφ᾽ ἕτερον δὲ μετελεύσομαι ὀδυρτι- χὸν, οὐ περιχαρῇ" δι᾽ ὃν καὶ ὁ πρότερος ὑφωρμήθη μο: ὑπάρξαι. Ὀργὴ, θεοῦ ἡμᾶς κατέλαδεν, ᾧ Πατέ- ρὲς ἁγιώτατοι, διὰ τὸ πληθυνθῆναι τὴν ἀνομίαν, ψυ-- γείσης τῆς ἀγάπης, ὡς ὁ Κύριος εἴρηχε. Διωγμὸς Ἑλληνοειδῆς, χαλεπώτατος λίαν. ᾿λπηλάθη τῆς αὖς. λῆς ὁ ἀρχιποιμὴν ἡμῶν " διεσκορπίσθη τὰ Χριστοῦ πρόδατα " λύχοι βαρτῖς εἰσεφθάρησαν [{. εἰσέφθα- σαν] ἐν τῇ ποίμνῃ, καίγε μογιὸς ἄγριος κατεγεμή- σατο αὐτήν. Τί τοῦτο; Πάλιν ἐνταῦθα ἠτιμάσθη ἡ σεπτὴ εἰχὼν τοῦ Θεοῦ χαὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, τῆς Θεοτόχου, παντὸς οὑτινοσοῦν ἁγίου. Διὰ τοῦτο ποιμένες ἠφρονεύσαντο, χαὶ οὐχ ὅτι τὸν: Κύριον, προφητικῶς εἰπεῖν, οὐκ ἐξεζήτησαν " ἧττον γὰρ ἂν ἦν τὸ ἀσέδημα " ἀλλ᾽ ὅτε συγήχθησαν Ἰουδαϊχῶς κατὰ τοῦ Κυρίου, καὶ κατὰ τοῦ Χριστοῦ αὐτοῦ" ἀποδοχιμάσαντες αὑτοῦ τὴν ἁγίαν εἰκόνα, τῆς τε αὐτοῦ Μητρὸς, χαὶ τῶν θερα- πόντων. Διὰ τοῦτο θυσιαστήρια ἅγια ἠφανίσθη " χαὶ ναοὶ Κυρίου ἡμαυρώθησαν, ἐν πάσῃ πόλει καὶ χώρᾳ τῆς τῇδε ἐξουσίας, εἰς πένθος προχείμενοι τοῖς ὁρῶσι, πὸν οἰκεῖον κόσμον τῆς θείας εὐμορφίας ἀφῃρημένοι. Διὰ τοῦτο ἱερὰ σχεύη ἀναχωνενόμενα, καὶ ἐσθὴς sens quidem, ait: Panem afficionis dalit tibi, principium reversionis intelligens : quo tempore a xicinis a(ffigebantur. Weg 4 TOMOS. POCASUS. BP TRESUHE (wapecide. MORE, ub wisercatur vestri z et propterea in altum tolletur, qroniam judex Dominus Deus vestri, et. ubi. velin- quetis gloriam. vesiram?. Beati, qui manent. in 605 quoniam populus sanctus in Sion habitabiL, el Jeru- salem fletu. flevit, etc. 3739 Populi veversionem. deinceps. vaticinatur, qui post gravia Jeremiz tempora exstitit, cum labitatoribus quidem civitas, agricolis autem regio ipsa abundaret, Est vere rursus. instauratum tem- plum sub Zerobabele et Jesu, prophetautibus ἢ Zacharia et Aggeo : quas Esdras et. Neem'as inse- vun, nihil non ad urbis perfectionem oper ct industrias contulerunt; eude et illa diu pormausit Jnexpuguabilis : qui& üt propheta. signiticaret, Denm rursus, ut mostri misereatur exspectare , proque suo. judicis officio, qui de nobis captivitate digni fuerunt, eidem illos tradidisse; quorum utem misereri justum fuil, conservasse adjicil ; itaque Pearum esse in "ipso manere, aut secundum Symmachi interpretationem, ipsum sustinere, qui Jerusalem misertus, ipsam rursmm. sit instauratu- τα. Cwterum advertendum est vocabulum, san- etus, ubi. populis sauctus habetur, in Detrea le- ctione, aliisque etiam editionibus, non immerito 1uinime reperiri. Neque euim omnino sanctus fuit, ἡ qui urbem post reditum populus. habitavit, Quin- etiam ubi [feta flevit habemus; xou ματι in Hebraeo scribi; unde non febis Symmachus, zon lugebitur Theodotio dixerunt, Erat enim latandi, nox flendi Jis occasio, qui urbem Deo miserante. yecepisseut. Juxta illud :« Venientes antem. venient cum exsul- Vatone portantes manipulos suos U. » AL. quod vocem clumoris tui. quando vidit, aulivit te scribit, ita Syumnaehus : Ad vocem. clamoris tui, quemad- motum auditus fuit, audit te. Cujus generis est illud : « Seeundum fidem tuam fiat tibi '*, » lu pra- sens quidem, ait: Panem. affliziionis dalii tibi, vicinis afffigebantur. 373 Deinceps enim omnem illis ubertatem et co- 1 giam denuntiat, imprimisque errore carentem secu- ritatem, cuin codem se liberari semel agnoscent : quantumvis non defuturi sinl, qui advertere, ct xw ata GalsSMESR alewxNmn. δ, αὐδῶ mass

κτῆρσι καὶ βίβλοις ἐν αἷς τι λεκτὸν περὶ εἰκόνων. Δια τοῦτο γελᾶται τὸ μέγα τῆς οἰκονομίας μυστήριον - καὶ βδέλυγμα κέκληται, ὃ καὶ φρίττω λέγων, τὸ σω τήριον κόσμῳ ὁμοίωμα Χριστοῦ· μᾶλλον δὲ Χριστὸς σὺν Μητρὶ καὶ θεράπουσιν· εἵπερ ὡς τῇ τιμῆ καὶ τῇ κλήσει ταὐτὸν ἀμφότερα, εἰκὼν καὶ πρωτότυπον, Διὰ τοῦτο ἐξερευνήσεις καὶ ἐκζητήσεις, καὶ κατ' αν δρα καὶ κατ᾽ οἶκον· καὶ φόβοι καὶ ἀπειλαὶ, μὴ ὑπολείφθῆναι ἀνάλωτον τῇ αἱρέσει τινὰ μηδ' αὖ πᾶσαν εἰκόνα. Διὰ τοῦτο ἱερεῖς ἀνομοῦντες, καὶ μοναχοί ἀμόναχοι κατὰ τῶν ὁμοσχήμων φερόμενοι· φοιτητα κατὰ τῶν ἡγουμένων, ἄθλον τῆς ἀποστασίας την προεδρίαν κομιζόμενοι· καὶ ὁ τὰ πλεῖστα μανεὶς κατά Χριστοῦ, πλειόνων καὶ τιμῶν ἠξιωμένος. Διὰ τοῦτο μάστιγες, δεσμοί, φυλακαί, λιμοκτονήσεις, ἐξορίαι, θάνατοι, ἐπὶ τοὺς ἐνισταμένους. vestis igni tradita, cum depictis in tabella imagini- θεία πυρὶ παραδιδομένη, σὺν τοῖς ἐν πίναξι χαραbus, et libris in quibus aliqua mentio imaginum esset. Eam ob causam magnum incarnationismysterium deridetur, et abominanda res appellatur, quod et horresco referens, qua salutari orbi est expressa Christi figura, vel Christus ipse potius cum Matre et famulis: quandoquidem honore et appellatione idem ambo sunt, imago et exemplar. Idcirco quæstiones et inquisitiones per singulos quosque viros ac domos, terrores ac minæ, non modo ne omnis, sed ne aliqua; hæreticis intacta imago subtrahatur, Idcirco sacerdotes inique agunt, et monachi, exuto monachatu, irruunt in ejusdem instituti viros, alumni adversum præpositos, dele ctionis præmium præfecturam accipiunt; et qui vehementius in Christum insanit, pluribus is honoribus cumulatur. Idcirco verbera, vincula; carceres, inediæ, exsilia, neces in eos qui obnituntur. Non est impiis socerdotii reverentiam, non cani- Οὐκ ἀρχιερωσύνη τοῖς ἀσεβέσιν αἱδέσιμος· οὐ που tiei commiseratio, non cultus pietatis, aut aliud λιὰ οἰκτειρήσιμος· οὐκ ἄσκησις εὐσεβίας· οὐκ άλλο quidpiam eorum quæ veniam commerentur. Lexuna τι τῶν φειδοῦς ἀξίων. Εἰς νόμος τὸ τοῦ Καίσαρος his principis arbitrium est: cura item una, omnes θέλημα· καὶ μία σπουδὴ ἅπαντας ἐν τούτῳ ἁλῶναι, ut hoc laqueo intercipiantur. Nunc eos qui se fugæ Αἱ ἐρημίαι τοὺς διαπεφευγότας ἔχουσιν· αἱ πέτραι dederunt, solitudines habent: rupes ac speluncæ καὶ τὰ σπήλαια τοὺς διασεσωσμένους. Ὁ πῶς ὡμοιώ eos, qui consuluerunt saluti suæ. Ut similes facti θημεν πελεκάνι ἐρημικῷ! ὢ πῶς παρεδόθημεν εἰς sumus pelicano solitudinis *! ut dati sumus in χεῖρας τοῖς ὁδοῦσι τῶν ἀσεβῶν! καὶ τὰ πλείω παρῆκε captionem dentibus impiorum "I et plura præter- διὰ τὸ προσκορές. ᾿Αλλὰ στενάξατε ἐφ' ἡμᾶς, ὦ mitto, quæ fastidium afferrent. At vicem nostram συμπατέστατοι, ὡς σύσσωμοι· ορέξατε χεῖρα πριν vos lugete, quibus est in alienis malis tene- σβευτικὴν ὡς φιλάδελφοι. Τῶν αὐτόθι χείρονα τ rum pectus tanquam ejusdem corporis: preci- ἡμέτερα βαρβαρίζεται. Ὡς Σόδομα ἤδη γεγόναμεν, bus fusis, porrigite manum tanquam fratribus. καὶ ὡς Γόμορρα ἤδη ώμοιώθημεν. Διὰ τοῦτο του Acerbiora sunt quæ hic patimur, quam quæ uspiam G ροῦν καὶ ἐπεβοησάμεθα τῇ ἁγιωσύνῃ ἡμῶν οἱ τοπ a barbaris gesta sunt. Jam sicut Sodoma facti su- νοί, ὡς ἐν ἑνὶ στόματι τῶν πάντων ἀδελφῶν π n:us, et sicut Gomorrha similes sumus. Hanc συμπασχόντων. Ισμεν γὰρ ὅτι ἰσχύει ἡ δικαία ἡμῶν igitur ob causam sanctitatis vestræ auxilium hu- δέησις ἐνεργουμένη· ὡς ἂν τῷ ἐξιλασμῷ αὐτῆς κ miles imploravimus, velut uno ore omnium fratrum πάσῃ ἡ θράνσις τῆς αἱρετικῆς ῥομφαίας· τοῦ Κυρίω qui pariter vexantur. Novimus enim quantum valeat εἰς εἰρηνικὴν ὀρθοδοξίαν ἐπανάγοντος καὶ τὴν κα justa vestra deprecatio assidua ', ut, exorato Deo, ἡμᾶς Ἐκκλησίαν. Ἵνα δὲ εἰδῆτε καὶ ὑμεῖς, ὦ σενά hæretici gladii acies conquiescat: ad rectam fidem σμιο:, ἐκ μέρους, οἷα τὰ ἀσεβῆ δόγματα τῶν ἀθέων cum pace conjunctam revocante Domino nostram συναπέστειλα τοῖς γράμμασι ταῦτα ἐν τετραδίοις· quoque Ecclesiam. Ut autem et vos vicissim intel- ἃ καὶ ἔδοξα ὁ ἀμαθὴς ἀνατρέπειν, προτραπείς παρ ligatis, viri venerabiles, qualia sint sacrilegorum εὐσεβῶν. Αὐτῶ δὲ ὑπὸ τῆς θείας ὑμῶν ἀγχινοίας impia dogmata: simul hæc cum litteris misi in ἐπισκεφθῆναι· καὶ τὸ ἐλλιπὲς ἀνορθωθῆναι· καὶ quaternionibus, quæ indoctus licet confutare ag- συγγνώμην τῶν ἐπωφλημένων δέξασθαί με· λαμ gressus sum, proborum virorum hortatu. Oro autem βάννεθαί τε εἰς μνήμην ἐν ταῖς θεοκλινέσιν ὑμῶν ut ea pro divina vestra sagacitate expendatis, quod προσευχαῖς· καὶ μὴν καὶ συντάττεσθαι ὡς ἔσχατη vitiosum est emendetis, erratorumque veniam tri- πάντων μέλος ἐν τῷ πληρώματι τῆς ἁγίας ὑμῶν buatis, et ut mei memineritis in vestris flectentibus Ἐκκλησίας. Deum precibus denique ut tanquam postremum omnium membrum censear in plenitudine sanctæ vestræ Ecclesiæ. Hæc eadem epistola missa est etiam ad monasterium sancti Theodosii. Ἡ αὐτὴ ἐπιστολὴ ἀπεστάλη καὶ πρὸς τὴν μονὴν τοῦ ἁγίου Θεοδοσίου. Adversus eosdem Iconomachos. (Baron. an. 817, n. 34. XVII. Deo honorato, dilecto et spiritali Patri meo, domino moderatori maximæ lauræ beatissimi sancti Patris nostri Charitonis, et iis qui sub ΙΖ΄. - Τῷ θεοτιμήτῳ, ἠγαπημένῳ καὶ πνευμα τικῷ μου Πατρί, κυρίῳ καθηγεμόνι της με γίστης λαύρας τοῦ παμμάκαρος, ἀγίου Πε 4 Psal. CI, 7. * Psal. cxx11, 6. • Isa. 1, 9. 1 Jac. v, 16.

EPISTOLARUM LIB. II. presbyter et præpositus Studitarum τῶν Χαρίτωνος, καὶ τοῖς ὑπ᾽ αὐτῇ illa sunt sanctis Patribus meis, Theodorus minimus του Πατράσιν, Θεόδωρος ἐλάχιστος, τερος καὶ ἡγούμενος τῶν Στουδίου. [σζ΄.] παρ' ἐλπίδα ἡ ἐπίτευξις τῶν γραμμάτων, Quandoquidem præter spem occasio se dať litς βοήσομαι· Πόθεν μοι τοῦτο, ἵνα ἀξιωθῶ terarum, stupens exclamabo: Unde hoc mihi, ut πιστείλαι ὑμῖν τοῖς ἁγίοίς μου Πατράσιν; cum nullius sim pretii, ad vos, Patres mei sancti. ὡς κατείληφεν ἡμᾶς διὰ τὰς ἁμαρτίας litteras conscribam? Ecce enim ubi nos oppressit ελεπώτατος διωγμὸς οὗτος· οὗ ἡ ἀκοὴ ob scelera nostra acerba hæc in primis persecutio, χρι καὶ ὑμῶν ἔφθασεν. Ἐσκόπουν καὶ cujus fama omnino ad vos usque pervenit. Explo- · ταπεινὸς, πῶς καὶ δι᾽ οὗτινος προσώπου ravi ego misellus, et animo volutavi,quemadmodum ἀποδύρασθαι, καὶ πρὸς ὑμᾶς τοὺς ἁγίους et per quem mihi fas esset ea lugere etiam apud vos, * ἡμῖν δεινὰ, οὐκ ἄλλου τινὸς ἕνεκεν, ἢ viri sancti, quæ nobis contigere infortunia, neque απάθειαν ἐκκαλέσασθαι ὑμῶν τὰς ἁγίας aliam ob causam, quam ut sanctum pectus vestrum ιλαβέσθαι ἡμῶν διὰ τῶν προσευχῶν, ad commiserationem provocaremus, ut nos precibus δηλονότι εἰδότων κατὰ τὴν ἀποστολικήν η sublevaretis, qui compati videlicet apprime nostis, Εἵπερ ἐσμὲν οἱ πάντες σῶμα Χρισ- " juxta Apostoli adhortationem. Siquidem omnes Chri έλη ἐκ μέρους. Καὶ ὡς ἤδη ταῦτα ἐνε sti corpus sumus, et membra ex parte³. Et cum hæc τη αθρόως καὶ ὁ γραμματοφόρος ἐκ τῶν jam ipse mecum reputarem, astitit repente tabellarius ν· καὶ οὗτος υἱὸς ἐμὸς ἐν πνεύματι, καὶ ex illis regionibus reversus; et ille quidem filius ιτος. Πῶς οὖν οὐκ ἔμελλον ὁ ἁμαρτωλὸς meus in spiritu, idemque integerrima fide. Quomoἐπὶ τῷ ἑρμαίῳ; Πῶς δὲ οὐκ ἀνθομολογή do igitur non me peccatorem oportuit tam inspeῳ τῷ Θεῷ μου τὰ εἰκότα; Ἀλλὰ πρὶν rato lucro obstupescere? Quomodo non decuit juὀδυνηρά, τὸν πρὸς ὑμᾶς μου πόθον stissimas agere gratias Domino meo Deo? Sed ὁ ταπεινός. Χαίρετε, ὦ μακαριώτατοι priusquam ea quæ sunt digna luctu eloquar, obiter τῆς ἁγίας γῆς οἰκήτορες· τὸ χρυσοῦν meum erga vos desiderium indignus exponam. ὴν πίστιν δοκιμώτατοι, καὶ τῶν παθῶν Gaudete, Patres felicissimi, terræ sanctæ incolæ, χαίρετε, ἡ περιβόητος ὁμήγυρις Χριστοῦ· genus aureum, fide supra cæteros probati, vitiorum τῶν ἐντολῶν Κυρίου· καὶ τῆς ἑν παρα- domitores: gaudete, percelebris Christi cœtus, ἐς τὴν θεοειδῆ ζωὴν μιμούμενοι· χαίρετε, effectores mandatorum Dei, ac divina vivendi nore πόλις ἐκλεκτή· εἴπερ ἐν μένῳ ὑμῶν ma imitatores ejus vitæ quæ in paradiso degitur: τῆς τῶν ἀγαθῶν ἔργων αναλήψεως θε- gaudele, electa Dei civitas, siquidem est in medito . Ἐβουλόμην ὄψει ὑπολαβεῖν τὴν θείαν cœtu vestro Dominus, quem bonorum operum χὴν, καὶ προσάψασθαι τῶν ἱερῶν ὑμῶν exercitatione colitis. Vellem utique divinum illud ν τὸ ἅγιον τέμενος· προσκυνῆσαι τὸ θεῖον vestrum septum oculis usurpare, sacra vestra conστα κατασκοπῆνάι, ποὺ ὁ ἅγιος τοῦ Θεοῦ tingere vestigia, sanctam intueri ædem, divinum ως Χαρίτων πεπληρωμένος ἐνήθλησε solum osculari, singula lustrare attentius, ubi Deo τε ὁμοῦ καὶ ἀσκητικῶς· πῆ δὲ τὸ ἱερὸν plenus, ac suo respondens nomini sanctus Dei Chaι τεταμίευται· ὁ ὄντως θησαυρὸς τῶν rito, tum martyrii tum vitæ monastica palmam τῆς ἐρήμου πολίτης, καὶ τῆς οἰκουμένης tulit ubi sacrum illius corpus reconditum: vere 5 τὸ ἔντιμον σπέρμα οὐκ ἐκλέλοιπεν, thesaurus virtutum, eremi civis, orbis terrarum μεν ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος. Εἶθε lucerna: cujus pretiosum semen non defecit, nec καὶ περιεπτυξάμην τὸν χοῦν ὡς ἔμψυ vero deficiet usque in consummationem sæculi. ν καὶ ἀπήχθην ἐν ταῖς λοιπαῖς θήκαις Utinam hæc oculis cernerem, pulveremque comἀπ' αὐτῆς μόνης ὄψεως ἁγιαζόμενος! plecterer veluti spirantem! Utinam et progrederer ταῦτα ἐξ ὀλίγου μοι ὕμνηται, φέρε δι ad reliquos sanctorum loculos, vel solo intuita καὶ τὰ ὀδύνης ἔμπλες· 'Ανέστη βασι- expiatus! At postquam hæc strictim commemoravi, ος, φησί που τὸ ἱερὸν Γράμμα, ὃς οὐκ dicam porro et quæ sunt plena luctus: Surrexit Ιωσήφ. rex novus, alicubi referunt sacræ paginæ, qui ignorabat Joseph'. δὴ οὖν ὁ ἡμέτερος Φαραώ, ὦ ἁγιώτατοι· ὴς ἀγνοῶν, ἀλλὰ τὸν ἀγοράσαντα αὐτὸν ινούμενος. Δῆλον γὰρ ὡς ὁ ἀθετῶν αὐτοῦ αὐτὸν ἀθετεῖ. Οὕτω καὶ τὴν Θεοτόκον, ἅγιον ἠθέτησεν. Οὐ γὰρ ἔφερε φύσις ὢν ἢ οὐχὶ τῇ κεφαλῇ συμπεριελεῖν καὶ τὰ · ἵνα μόνη ἡ εἰκὼν αὐτοῦ ἐμφανίζηται, οπορικῷ δόγματι. Εντεῦθεν ἐρήμωσις • Εκκλησιῶν τοῦ Θεοῦ, ἀφανιζομένης 9 Exod. 1, 8. Ο Talis profecto Pharao noster est, viri sanctissimi, non qui Joseph nesciat, sed qui eum, a quo redemptus est, Dominum ipsum neget. Quippe manifestum est, qui ipsius imaginem aspernatur, ipsum aspernari. Sic ille et in Deiparam et in sanctum quemlibet injurius fuit. Neque enim ferre potuit natura ad negandum proclivis, quominus una cum capite universa quoque membra auferret: ut sola sit ipsius imago conspicua, Nabu-

chodonosorico edicto. Hinc omnium Doi Ecclesia- πανταχοῦ πάσης σεπτῆς εἰκόνος Εντεῦθεν ἔμπρησις rum desolatio, ubique sublata e medio omni veneranda imagine. Hinc sacrorum donariorum exustio, in quibus imago; ac voluminum, in quibus aliqua imaginis mentio. Hinc plenæ impietatis subscriptiones exiguntur: et sacrilegæ communionis participatio facta diligenti ac sollicita inquisitione, ne quis mortalium non devictus se ruinæ subtrahat. duobus enim alterutrum necessarium est: aut colenda imago aurea, aut acerba cruciatuum flamma perferenda. Ac nihilominns numerare in promptu est eos qui perstitere immoti. Quinam illi porro? Sacer utique patriarcha poster, episcopi et sacerdotes, monachi et monacha. Neque enim meretricius oculus veritus est vel in hos usque flagella immittere. Quo enim pacto palam exponam vexationes, carceres, vincula, inediam, exsilia, damna illata, neces? Et hæc omnia sumus experti: in montibus fugas, occultationes in speluncis et cavernis terræ. Abdias propheta, cum esset adhuc e ducibus Achab, cum Jezabel cædes patraret, dicitur filios prophetarum quinquagenos in duabus speluncis occultasse, quos et pavit 10. Hic vero si quis deprehendatur vel unum modo occuluisse, in magnum ille discrimen venit: imo si vel clam impiam communionem refugisse, aut penes se servasse imaginem, aut volumen aliquod in quo quid inesset ejus argumenti. Silent domi ora piorum; nefaria lingua solvitur, magnun incarnationis mysterium in contemptum venit. Nunc, inquit: Dominus locutus est pacem in plebem suam. et super sanctos suos, et in eos qui convertunt cor ad ipsum ut: qui initio propriis discipulis dixit: Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis 19. Nunc, inquiunt, sublata e medio idola ethnicæ superstitionis, quæ Deorum multitudinem astruit: clamante jam olim Apostolo; Nihil est idolum in mundo's. Nunc, aiunt, mundata Ecclesia est, quam olim idem Apostolus pronuntiavit 14 non habere masculam neque rugam, aut aliquid ejusmodi, sed esse sanctam et immaculatam. Nunc, inquiunt, lux Christianis affulsit ignorantiæ caligine implicatis quibus jampridem a principio Christus dixit: Ege luæ in mundum veni: ut omnis qui credit in me, in tenebris non maneat 15. Videtis, fratres sancti, discessionem, quam opportet primun venire, quemadunodun Apostolus loquitur 16. Nunc oculis ipsi cerminus Antichristi primordia. Defecimus, consumpti sumus: Defecit sufflatorium 17: occidit spes omnis, si facultas humana spectatur. Al vicem nostram vos lugete, quibus est in alienis malis tenerum pectus, tanquam ejusdem corporis. Opem nobis per vestras preces ferte, tanquam fratum amantes. Acerbiora sunt quæ hic patimur, quam quæ uspiam a Barbaris geruntur. Jam sicut Sodoma facti sumus, et sicut Gomorrha similes sumus 48. Hanc igitur ob causam sanctitalis veἱερῶν ἀναθημάτων, ἐν οἷς εἰκών· καὶ βίβλων, ἐν οἷς περὶ αὐτῆς τι λεκτόν. Εντεῦθεν τὰ τῆς ἀσεβείας χειρόγραφα ἀπαιτούμενα· καὶ ἡ μέθεξις τῆς ἀθώς κοινωνίας διὰ πολλῆς ἐκζητήσεως καὶ ἐρεύνης· ὡς μὴ ὑπολειφθῆναι ἀνάλωτον πάντα ἄνθρωπον. Δυος γὰρ θάτερον ἀνάγκη· ἡ προσκυνῆσαι τῇ εἰκόν: τῇ χρυσῇ, ἢ τῇ πονηρᾷ φλογὶ τῶν βασάνων ὑποβληθή. ναι. Καὶ ὅμως εὐαρίθμητοι οἱ ἀκαμπεῖς. Τίνες οὗτοι; Ὁ ἱερὸς ὑμῶν πατριάρχης, ἱεράρχαι τε καὶ ἱερεῖς, μονασταὶ καὶ μονάζουσαι. Οὐδὲ γὰρ ἡ πόλη [Γ. πόρνης] ὄψις, ἠδέσθη καὶ μέχρι τούτων τὰς μέσ στιγας ἐπαφεῖνα:. Πῶς γὰρ ἂν ἐναργώς παραστή. σαιμι τὰς θλίψεις, τὰς φυλακὰς, τοὺς δεσμούς, τις λιμοκτονήσεις, τὰς ἐξορίας, τὰς ἀπαγωγάς, τους θανάτους; Επεὶ καὶ μέχρι τοῦδε ἡ πεῖρα, τὰς ὁ ὄρεσι φυγαδείας, τὰς ἐν σπηλαίοις καὶ ὁπαῖς τῆς γῆς κατακρύψεις. Αβδιού ὁ προφήτης, ἔτι ὧν τριστάτης ᾿Αχαάβ, τῆς Ἰεζάβελ φονώσης· λέγεται κατακρίν υἱοὺς τῶν προφητῶν ἀνὰ πεντήκοντα εἰς δύο σπήλαιο, οἷς καὶ διέτρεφεν. Ἐνταῦθα δὲ εἰ φωραθείη τις καὶ μόνον ἕνα κατρα φως, ἐν κινδύνῳ μεγάλῳ· ἀλλὰ γὰρ ἂν κρύβδην, φεύγων τὴν ἀσεβῆ κοινωνίαν, ἢ εἰκόνα φρουρῶν, ἡ βίβλον περιέχουσαν τὰ κατ' αὐτήν. Σιγά τὰ τῶν εὐσεβούντων ἔνδον στόματα· ἀνεῖναι βλάσφημες γλῶσσα· κωμῳδεῖται τὸ μέγα τῆς οἰκονομίας με στήριον. Αρτι, φησί, Κύριος ἐλάλησεν εἰρήν ἐπὶ τὸν λαὸν αὐτοῦ, καὶ ἐπὶ τοὺς ὁσίους αὐτο; καὶ ἐπὶ τοὺς ἐπιστρέφοντας καρδίαν ἐπ' αὐτά ὁ ἐν ἀρχῇ φήσας τοῖς οἰκείοις μαθηταῖς· Εἰρήσι ἀφίημι ὑμῖν, εἰρήνην τὴν ἐμὴν δίδωμι ὑμῖν . "Αρτι, φασίν, ἤρθη ἐκ μέσου βδελύγματα Ελλιπής πολυθείας· τοῦ ᾿Αποστόλου ἀρχῆθεν βοῶντος· Οὐ εἴδωλον ἐν κόσμῳ. "Αρτι, φασί, κεκάθαρται ή Ἐκκλησία, ἣν πάλαι ἀπέφηνεν ὁ αὐτὸς ᾿Απόστολο μὴ ἔχειν σπίλον, ἢ ρυτίδα, ἤ τι τῶν τοιούτων· αλλ' εἶναι ἁγίαν καὶ ἄμωμον. "Αρτι, φασί, τὸ φῶς τύγα τοῖς Χριστιανοῖς ἐνισχημένοις ζόφῳ ἀγνοίας· μ ἄνωθεν καὶ ἀπ᾿ ἀρχῆς Χριστὸς ἔφησεν· Ἐγὼ φας εἰς τὸν κόσμον ἐλήλυθα· ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς ἐμὲ, ἐν τῇ σκοτίᾳ μὴ μείνῃ. Ὁρᾶτε, ἀδελφοὶ ἅγιοι, τήν ἀποστασίαν ἣν δεῖ πρῶτον ἐλθεῖν, καθά φησιν ὁ ᾿Απόστολος. Ηδη ἐν ὀφθαλμοῖς ἡμῶν ὁρῶ μεν τὰ εἰσόδια τοῦ ᾿Αντιχρίστου. Ἐκλελοίπαμε παρανηλώμεθα· Ἐξέλιπε φυσητήρ· ἀπελήλατα πᾶσα ἐλπὶς ὅσον κατὰ ἄνθρωπον. ᾿Αλλὰ στενάξετε ἐφ' ἡμᾶς, ὦ συμπαθέστατοι, ὡς σύσσωμοι. Ορέξατε χεῖρα πρεσβευτικήν, ὡς φιλάδελφοι. Τῶν αὐτόθ χείρονα τὰ ἡμέτερα βαρβαρίζεται. Ὡς Σόδομα ήδη γεγόναμεν, καὶ ὡς Γόμορρα ἤδη ἡμοιώθημεν. Δια τοῦτο τοιγαροῦν καὶ ἐπεβοησάμεθα τῇ ἁγιωσύνη ὑμῶν οἱ ταπεινοί, ὡς ἐν ἑνὶ σώματι τῶν πάντων ἀδελφῶν καὶ συμπασχόντων. Ισμεν γὰρ ὅτι ισχύει ἡ δικαία ὑμῶν δέησις ἐνεργουμένη, ὡς ἂν τῷ ἐξιλα 43 Jonn. 10 111 Reg. xvii, 4. 11 Psal. LXXXIV, 9. 13 Joan. Σιν, 27. 13 I Gor. VIII, 4. 14 Ephes. ν, 27. 10 11 Thess. 11, 17 Jerem. VI, 18 Isa. 1,

EPISTOLARUM LIB. II. σμῷ αὐτῆς κοπάσῃ ἡ θραύσις τῆς αἱρετικῆς βομ- stræ auxilium nos humiles imploravimus, cum φαίας· τοῦ Κυρίου εἰς εἰρηνικὴν ὀρθοδοξίαν ἐπαν άγοντος καὶ τὴν καθ᾿ ἡμᾶς Ἐκκλησίαν. "Ινα δὲ εἰδῆτε καὶ ὑμεῖς, ὦ σεβάσμιοι, ἐκ μέρους, οἷα τὰ ἀσεβῆ δόγματα τῶν ἀθέων· συναπέστειλα τοῖς γράμμασι ταῦτα ἐν τετραδίοις· ἃ καὶ ἔδοξα ὁ ἀμαθὴς ἀνατρέ ἃ καὶ ἔδοξα ὁ ἀμαθής ανατρέπειν, προτραπεὶς παρὰ εὐσεβῶν. Δἰτῶ δὲ ὑπὸ τῆς θείας ἀγχινοίας ὑμῶν ἐπισκεφθῆναι, καὶ τὸ ἐλλιπές ἀνοθρωθῆναι· καὶ συγγνώμην τῶν ἐπωφλημένων δέξασθαί με· λαμβάνεσθαί τε εἰς μνήμην ἐν ταῖς θεοκλινέσιν ὑμῶν προσευχαῖς· καὶ μὴν καὶ συντάτ τεσθαι ὡς ἔσχατον πάντων μέλος ἐν τῷ πληρώματι τῆς ἁγίας ὑμῶν ᾿Εκκλησίας. sit unum corpus omnium fratrum qui pariter vexantur. Novimus enim quantum valeat justa vestra deprecatio assidua 19, ut, exorato Deo, baretici gladii acie conquiescat: ad rectam fidem cum pace conjunctam revocante Domino nostram quoque Ecclesiam. Ut autem, et vos, viri venerabiles, ex parte intelligatis qualia sint sacrilegorum impia dogmata: simul hæo misi cum litteris in qualernionibus: quæ confutare aggressus sum, quanquam indoctus, proborum virorum hortatu. Oro autem ut ea pro divina vestra sagacitate expendatis: quod vitiosum est emendetis: erratorumque veniam tribuatis: et ut mei memineritis in vestris apud Deum precibus: denique ut tanquam postremum omnium membrum censear in plenitudine sanctæ vestræ Ecclesiæ. Ἡ αὐτὴ ἐπιστολὴ ἀπεστάλη καὶ πρὸς τὴν μονὴν τοῦ ἁγίου Εὐθυμίου. ΙΕ΄. Νικηφόρῳ τῷ ἁγιωτάτῳ πατριάρχη.[σιε΄] Eadem epistola missa est etiam ad monasterium sancti Euthymiit. XVIII. — Nicephoro sanctissimo patriarche. Solatur exsulem. (Baron. an. 814, n. 29.) Πολλάκις προθέμενος ἐπιστεῖλαι τῇ ἱερᾷ κορυφῇ τῆς μακαριότητός σου· ἐνεκόπην, πῆ μὲν τὴν ἑαυτοῦ αναξιότητα λογιζόμενος [Reg. cod. ἐπαισθόμενος], πῆ δὲ ὑποδεὴς ὢν τοὺς πειρασμούς. Νυνί δέ περιφρο νήσας ἀμφοτέρων, καὶ τῇ Τριάδι ὁ τάλας θαῤῥήσας, λέγων εἰμὶ τάδε· Χαῖρε, ἀληθῶς νικητήριον ἀσεβείας, ὁ ἐν τεθρίππῳ ἀρετῶν διανύων τὸν τῆς πίστεως δρόμον· χαῖρε, ὁ μέγας ἥλιος τῆς ὀρθοδοξίας, οὗ ταῖς ὁμολογητικαῖς ἀκτῖσι φωτοβολεῖται ἡ οἰκουμένη χαῖρε, ὑπέρμαχε τῆς ἀληθείας κατὰ τοὺς ἔκπαλαι θεοφόρους διαπρέπων τῷ τῆς ἀρετῆς κάλλει. Απο ἔλιπες τὸν ὑψηλὸν θρόνον διὰ τὸν ἑαυτὸν ταπεινώσαντα μέχρι θανάτου, θανάτου δὲ σταυροῦ· ἀπέλιπες ἀρχιερατικὰς ὑπηρεσίας καὶ ἀναπαύσεις - μᾶλλον ἑλόμενος συγκακουχεῖσθαι τῷ ὁμολογητικῷ τρόπῳ, ἢ πρόσκαιρον ἔχειν ἁμαρτίας ἀπόλαυσιν. Ὅμως ὅτι οὐδὲ κατ᾿ αὐτὰς, κἂν ἐν αὐταῖς, ζῶν ἧς νεκρῶν τὰ μέλη τῇ ἐν Κυρίῳ ζωῇ· ἤνεγκας ἁγίας Μητρὸς στέρησιν· ἀδελφῶν τιμίων, πάντων ὁμοῦ ἐν ἅπασιν ἀφαιρεθείς. Καὶ οὕπω λέγω τοὺς Χριστοειδεῖς σου ὀνειδισμούς, τὰς ἐκ τῶν κρατούντων προσβολάς, ἐρεσχελίας, στενοχωρίας, καὶ οἱονεὶ ἀποπνίξεις. Κατηνέχθης σὺν Χριστῷ ἐν νυκτί· ἐπειδὴ καὶ αὐτὸς προδιδόμενος, περιωρίσθης, μεθωρί σθης ἐν γεωλόγῳ που καθεζόμενος ὁ μαρτυς Χριστοῦ. ᾿Αλλ' εὔγε, ὅτι πάντα εἰς καλόν σοι. Αρον κύκλῳ τοὺς ὀφθαλμοὺς σου ἀπὸ τῆς τοῦ νοῦ σκοπιάς· καὶ ἴδε σου τὰ τέκνα, εἴτ᾿ οὖν πρόβατα, ὁ ποιμὴν ὁ και λὸς, εἰ καὶ διεσκορπισμένα σώματι, ἀλλ' ἡνωμένα πνεύματι, διειληφότα σχεδὸν ἄλλο κατ᾿ ἄλλο μέρος τὴν Ἐκκλησίαν σου πᾶσαν· καὶ ταῖς αὐγαῖς τῆς ὁμολογίας δίκην ἀστέρων φρυκτωροῦντα τοῖς ἐν νυκτομαχίᾳ τῆς αἱρέσεως, τὸ φῶς τῆς ὀρθοδοξίας· τὰ μὲν τυθέντα Θεῷ δι᾿ ἀθλητικῆς τελειώσεως· τὰ δὲ ἀθλοῦντα, μηδὲν ὑποπτήσσοντα τῶν παρόντων ἀλλὰ ῥωννύμενα ταῖς θεοκλινέσι σου προσευχαῖς. Αὕτη ἡ δόξα σου τῆς Ἐκκλησίας· τοῦτό σου τὸ 19 Jac. V, 16. 19* Philip. 11, 8. 20 Hebr. x1, 25. Cum sæpenumero ad sacrum beatitudinis tuæ verticem scribere institutuissem, destiti ab incœpto, partim indignitatis mem consideratione, partim etiam infirmitate ex ærumnis nata præpeditus. Nunc vero utrumque parvipendens, et Trinitate fretus, miser hæc dico. Gaude, vere violor impietatis, qui virtutum quadrigis fidei oursum consammas: salve, magne sol doctrinæ orthodoxe, cujus confessionis radiis universus orbis illustratur: salve propugnator veritatis, veterum sanctorum instar virtutis pulchritudine collucens. Reliquisti excelsum thronum ejus causa, qui semetipsum humiliavit usque ad mortem, mortem autem crucis 18; reliquisti turbam famulorum et oblectamenta archiepiscopalia: et variis incommodis, confessorum more, exerceri maluisti, quam temporariis frui deliciis peccati w. Ao certe, quoniam non ex illis, etsi in illis, vivebas, membra per vitam in Domino actum mortifcans, sancta matris privationem pertulisti: charis fratribus, omnibus simul omnino, spoliatus. Necdum opprobria tua Christi opprobriis similia commemoro, immissas ab imperatoribus oppugnationes, ludifcationes, angustias: ac veluti suffocationes. Νocta cum Christo abductus ef: etenim proditus etiam ipse relegatus es, in colle confinium redactus es, martyr Christi. Sed euge, quoniam in bonum tibi omnia. Attolle in orbem oculos ex specula mentis, et aspice flios tuos, seu mavis oves, pastor bone, quamvis corpore dispersas, animo tamen conjunctas, in tota pene Ecclesia tua variis locis positas, et confessionis suæ fulgore, stellarum instar, iis qui in nocturnis hæreseos tenebris versantur, orthodoxæ fidei lumen ostendentes: alias quidem Deo immolatas per athleticam consummationem, alias decertantes sine ullo præsentium rerum metu: sed Deum flectentibus precibus tuis corroboratas. Hæo est gloria Ecclesiæ tuæ: hoc insigne ac symbolum

marlyrii: quod sequens ætas excipiens, Deum in σύσσημον τῆς μαρτυρίας· ὅπερ ὁ μέλλων χρόνος te, uti nunc, glorificabit. Multa tibi pro Christo imagine pugnanti eficomia debentur. Sed ignosce mihi, Dei imitator, qui hæc ex amore ausus sum, quæ dixi; sacras preces tuas impertiens, ut minimus filius tuus esse non desinam. qui omnium maxime inutilis sum propter peccata. ΧΙΧ. Monialibus. ὑποδεξάμενος, δοξάσειε τὸν Θεὸν ἐν· σοι, ὡς καὶ τὰ νῦν. Πολλά σοι τὰ ἐγκώμια ὀφείλεται τῷ ὑπὲρ τῆς εἰκόνος Χριστοῦ ἐναθλοῦντι. Αλλά μοι σύγγνωθι, ὦ θεομίμητε, τολμήσαντι ἐκ πόθου ἐν οἷς ἐφθεγξάμην - χαριζόμενος τὴν ἱεράν σου προσευχὴν, ὡς ἂν μὴ ἀποπέσοιμι τοῦ εἶναί σου ἐλάχιστον τέκνον, ὁ τῶν ἁπάντων ἀχρειότερος διὰ τὰς ἁμαρτίας. ΙΘ΄. – Μοναζούσαις. [σκά.] perfectionem excitat. Ad religiosæ vitæ Optima ad me fama perlata de reverentia vestra, ego humilis lator: imprimis quod sanguis et spiritus estis hominis Dei, et communis parentis. Vehementius autem gaudeo et glorifco Deum, cum audio perstitisse vos hactenus nulla communionis hæretico labe aspersas. Et eos utique oportet, qui sunt corpore illibati, fidei quoque integritatem quoque integritatem custodire. Fornicationis enim genus est, o prudentissimæ, vel communione copulari: a qua vos Dominus usque in finem servet intactas, qui vos ipse sibi per virginitatis votum despondit. Hæc prior pars orationis meæ. Institutionem autem a me peccatore cur flagitatis, cum sitis ipsæ per Christi gratiam a Deo edoctæ? Nam et ex piis ambæ ortæ parentibus, et scientiæ eximiæ, et ipso vitæ genere doctrinam mandatorum præferentes. Si quid autem et a nobis imperitis poscitis, timor Dei conquirendus imprimis. Nam is ubi animum subiit, lux affulsit, vitiosos temperavit effectus. Inde compunctio, lacrymæ, mundi odium, cali desiderium; et quid non inde rectum oriatur? Hac Dei videlicet inhabitatio est: ubi vero Deus, ibi fons honorum, pax, gaudium, charitas. Hortor vos itaque ego humilis, non ad ea quæ circumstant exempla intueri, maxime vero non ad simulatam, quam pleræque moniales præferunt, conversationem lepidam, ut ita loquar, et remissam: sed ad egregia exemplaria, quorum vitas habetis præ manibus divino passim amore coruscantes: quandoquidem nec pictor ex deformibus, sed ex decoris imaginibus ac vetustate conspicuis imaginem expresserit. Quid in illis vobis exploratum sit? Solutio ab affectuum vinculis, virilis aspectus fuga, quoad ejus fieri potest, demissus animi sensus, vestis sordida, dejectus in terram oculus, inutiles narratiunculas auris evitans, os divina loquens, vexatio corporis. Nam sic affectus carnis superarunt; quandoquidem caro concupiscit adversus spiritum, ut scriptum est, spiritus autem adversus carnem: hæc enim sibi invicem adversantur 21, et est bellum implacabile. Quare omni die necesse est, prope dixerim omni hora, adversus vitia strenue nos dimicare, Deo spectante ac juvante, post diuturnum certamen hostem vincentes, qui nostrum semper exitium sitit: cujus jacula nullius demum sunt 21 Galat. v, 17. η ᾿Αγαθὴν ἀκοὴν ἐνηχούμενος περὶ τῆς τιμιότητος ὑμῶν χαίρω ὁ ταπεινός· μάλιστα ὅτι αἷμα καὶ πνεῦμά ἐστε τοῦ ἀνθρώπου τοῦ Θεοῦ καὶ κοινοῦ Πατρός. Ἔτι δὲ περισσοτέρως ἥδομαι καὶ δοξάζω τὸν Θεὸν, μανθάνων ὅτι ἄχραντοι διαμεμενήκατε ἕως τοῦ νῦν τῆς τῶν αἱρετικῶν κοινωνίας. Καίγε δεῖ τοὺς τὰ σώματα ἀνέπαφα ἔχοντας, καὶ κατὰ τὴν πίστιν παρθενεύειν. Μοιχεία γάρ ἐστιν, ὦ πανσύνετοι, καὶ τὸ τῆς κοινωνίας μετέχειν· ῆς ὑμᾶς Κύριος μέχρι τέλους διατηρήσειεν ἐναψαύστους· ὁ νυμφευσάμενος ἑαυτῷ διὰ τοῦ κατὰ τὴν παρθενίαν ἐπαγγέλματος. Οὗτος ὁ πρῶτος μοι λόγος. Διδασκαλίαν δὲ παρ' ἐμοῦ τοῦ ἁμαρτωλοῦ ἵνα τί αἰτεῖσθε; ὑμεῖς θεοῦ. δακτο! ἔστε χάριτι. Χριστοῦ. Καὶ γὰρ καὶ ἐκ γονέων εὐσεβῶν ἀμφότεραι, καὶ γνώσει διαφέρουσαι· καὶ τῷ βίῳ τὸ διδασκάλιον τῶν ἐντολῶν προβαλλόμενα. Εἰ δέ τι καὶ παρ᾽ ἡμῶν δέοισθε τῶν ἀμαθῶν· ὁ φόβος τοῦ Θεοῦ τὸ ζητούμενον. Οὗτος γὰρ ἐν καρδίᾳ δι χθεὶς, φῶς ἔλαμψε, τὰ πάθη ἐμείωσεν. Ἐξ οὗ κατά νυξις· δάκρυον· μῖσος κόσμου· ἐπιθυμία οὐρανῶν· καὶ τί γὰρ οὐ καλὸν ἐντεῦθεν προσγίνοιτο; Τους οὖν ἐστιν ἐνοίκησις Θεοῦ· οὗ δὲ Θεὸς, ἐκεῖ τῶν ἀγι θῶν ἡ πηγή, εἰρήνη, χαρά, ἀγάπη. Παρακαλῶ οὖν ὑμᾶς ὁ ταπεινὸς, μὴ πρὸς τὰ τῶν πλησίον ἀποβλέ πειν παραδείγματα· καὶ μάλιστα τῆς ἐπιπλάστως ταῖς πλείσταις τῶν μοναζουσῶν ἐπιδεδειγμένης πολύ τείας χλιαρᾶς, ἵν' οὕτως εἴπω, καὶ συγκεχυμένης ἀλλὰ πρὸς τὰ ἀρχέτυπα κάλλη, ὧν οἱ βίοι ἐν χερσὶ ὑμῶν, ἀστραπηφοροῦντες τους θείους ἔρωτας" ἐπεὶ καὶ ζωγράφος οὐκ ἐκ φαύλων, ἀλλ' ἐξ ὡραῖ σμένων καὶ ἀρχαιότητι διαφερόντων εἰκόνων μετα γράφοιεν εἰκόνα. Τί ἦν ἐν ἐκείναις γνωστὸν ὑμῖν; Λύσις τῶν σμῶν τῆς προσπαθείας· φυγὴ ἀῤῥενικής ὄψεως δεν ἐνδέχεται· καταβεβλημένον φρόνημα· ῥυπῶσα ἐσθῆς, ὄμμα κάτω νενευκός. Οὖς φεύγον ἀνωφελῆ ἀκού σματα· στόμα λαλοῦν ἔνθεν, ὑπωπιασμός σώματος. Οὕτω γὰρ περιεγένοντο τοῦ τῆς σαρκὸς φρονήματος· ἐπείπερ ἡ σὰρξ ἐπιθυμεῖ κατὰ τοῦ πνεύματος, ὡς γέγραπται· τὸ δὲ πνεῦμα κατὰ τῆς σαρκός ταῦτα δὲ ἀντίκειται ἀλλήλοις· καὶ ἀκήρυκτος πόλεμος. Καὶ δεῖ ἡμᾶς πᾶσαν ἡμέραν, εἴπω καὶ ὥραν, ὁπλίσασθαι κατὰ τῶν παθῶν ἀνδρικῶς μετά Θεοῦ καὶ σὺν Θεῷ, ἐν πολλῷ ἀγῶνι νικώντας τὸν ἐχθρὸν, τὸν ἀεὶ διψῶντα τὴν ἀπώλειαν ἡμῶν· οὐ αἱ ἑομασται εἰς τέλος ἐξέλιπον τοῖς προσέχονσιν

EPISTOLARUM LIB. II. ἀσφαλῶς. Οὐκ ἔστι δὲ μὴ ἡττᾶσθαι πάντως, καὶ roboris in eos qui sibi sedulo prospiciunt. Non πλήττεσθαι, τὸν ἄγωνιζόμενον, ἐν λόγῳ καὶ ἐννοίᾳ, καὶ ἐν τοῖς ὁμοίοις τοῖς μὴ πρὸς θάνατον ἁμαρτίας - ἀλλὰ τὸ θᾶττον ἀναπαλαίειν χρὴ, καὶ ἐπὶ τῆς δεούσης ἵστασθα: καταστάσεως. Παραπτώματα γὰρ τίς συνήσει; Κοὶ τίς καυχήσεται τὴν ψυχὴν ἁγνὴν ἔχειν; Καὶ ἐν θλίψει μὲν ὁ ἐν Κυρίῳ ζῶν· ἐπειδὴ στενή καὶ τεθλιμμένη ἡ ὁδὸς ἐπάγουσα εἰς τὴν ζῶ. ἦν· ὥσπερ ἡ ἐναντία τοῖς ἐναντίοις. Οτε δὲ ἔλθοι τὸ πέρας τῶν ἀγώνων, τότε εἴσεσθε, ὦ νύμφαι Χριστοῦ. τί προεξένησεν ὑμῖν ἡ πολιτεία· ἀρθήσεσθε γὰρ ἐν χαρᾷ ἀνεκλαλήτῳ ὑπὸ ἀγαθῶν ἀγφέλων· καὶ εἰσελεύ σεσθε εἰς τὴν ἀχειρότευκτον παστάδα, εἰς τὸν οὐράνιον νυμφῶνα, πάντοτε σὺν Κυρίῳ εἰς αἰῶνα ἐσόμεναι. Ην μὲν καὶ πλέον τι λέγειν· ἀλλ' ἐπειδὴ στοχάζομαι ὑπερβεβηκέναι τὸ μέτρον τῆς ἐπιστολῆς, ἐνταῦθα καταπαύσοιμι τὸν λόγον· ὑπὲρ οὗ χαρίσασθέ μοι τῷ ἁμαρτωλῷ τὰς ἁγίας ὑμῶν εὐχάς. K'. Μακαρίῳ ἡγουμένῳ. [σκγ'.] contingit autem non vinci omnino, ac nullum vulnus recipi inter præliandum, verbo vel cogitatione, aliisque similibus, quæ mortem peccati non inferunt: sed pugna confestim redintegranda, et in propria stalione consistendum. Delicta enim quis intelliget? Et quis gloriabitur animum se castum gerere? In tribulatione utique est, qui vivit in Domino quandoquidem arcta el angusta via est quæ ducit ad vitam s: quemadmodum via contraria e contrario. At cum certaminum finis advenerit, tunc intelligetis, ο sponse Christi, quid vobis suscepta vivendi ratio contulerit: auferent enim VOS sublimes cum inenarrabili lætitia angeli optimi, et in thalamum ingrediemini non manufactum, in cœlestem torum, semper cum Dom mino in omne ævum futuræ. Habebam equidem plura dicere: sed quoniam sentio me modum epistolæ supergressum, finem imponam huic sermoni: pro quo mihi peccatori sanctas vestras preces impertite. ΧΧ. aliisque lapsis. Macario præposito. Quid agis, o divine pater, cum teipsum deprimis, qui sublimis es virtute: ac me honorifica oratione tua extollis, qui sum improbitate abjeclus, quippe innumeris quotidie vitiis profligatus? Ego igitur servus tuus, ac pene puer, cui major discendi cupiditas, quam facultas docendi. At bonus homo de bono thesauro cordis sui profert bona 24 1: cujusmodi tu quidem et videris et agnosceris. De præposito autem Demetriadis ac discipulis ejus quod quæris, periisse scito, ut ex fructibus arborem agnoscas: ac pro illis quidem resipiscentiam depreceris pro me autem infelice robur adversus hostes tum invisibiles tum visi biles ut vestigiis insistere merear omnium hoo evo Christi confessorum: confessor enim est De quodam præposito, Τί ποιεῖς, ὦ θείε Πάτερ, ἐαυτὸν ταπεινῶν τὸν ὑψηλὸν τῇ ἀρετῇ· κἀμὲ ὑψῶν ἐν τοῖς τιμίοις λόγοις σου, τὸν χθαμαλὸν τῇ κακίᾳ, ὡς μυρίοις πάθεσι που λιορκούμενον καθεκάστην; Ἐγὼ τοίνυν δοῦλός σου καὶ παῖς, μαθητιᾷν μᾶλλον ἐφιέμενος, ἢ διδάσκειν δυνάμενος. Ὅμως ὁ ἀγαθὸς ἄνθρωπος ἐκ τοῦ ἀγαδ θοῦ θησαυροῦ τῆς καρδίας ἐκβάλλει τὰ ἀγαθά· τοιοῦτος σὺ καὶ ὁρώμενος καὶ ἀναγινωσκόμενος. Περὶ μὲν οὖν τοῦ τῆς Δημητριάδος, καὶ τῶν μαθητῶν, ὅτι ᾤχοντο· ἵνα γνοίης ἐκ τῶν καρπῶν τὸ δένδρον καὶ εύξῃ, ἐκείνοις μὲν μετάνοιαν, ἐμοὶ δὲ τῷ ἀθλίῳ στηριγμόν πρός τε τοὺς πολεμοῦντας ἀοράτως τε καὶ ὁρωμένως· ὡς ἂν κατόπιν ἀξιωθείην ἐλθεῖν τῶν νυνὶ πάντων ὁμολογητῶν Χριστοῦ· ὁμολογητής γὰρ πὰς ὁ ἐνιστάμενος. Περὶ δὲ τῶν δύο ἄλλων κεφα λαίων, τοιοῦτον τὸ παριστάμενόν μοι· Υπογράψας πρεσβυτερος τῇ ἀσεβείς, μετανοεῖν ὀφείλει, καὶ προσκλαίειν θερμῶς· συγχωρηθῆναι αὐτῷ τὸ ἀσέβημα· λειτουργεῖν δὲ, κἂν οὐ μνημονεύῃ τοῦ ἀσεβῶς [Ι. ἀσεβοῦς]· οὐδαμῶς, ἀλλ᾽ εἴργεσθαι τῆς ἱερουργίας· ἕως ἂν ἐπίδοι Κύριος, καὶ δοίη καιρὸν ὀρθοδόξου συνόδου· ἐν ᾗ λήψεται [Reg. cod. ἕκαστα] ἕκαστος τὰ κατ' ἀξίαν θεοκρίτως. Ἐγὼ δὲ συμβουλέυω, εἰ με τέσχε τῆς ἀσεβοῦς κοινωνίας, ἐν μεταλήψει καὶ τῶν ἁγιασμάτων ἀπέχεσθαι μέχρις ἐνὸς ἢ δυοῖν χρόνοιν. Γέγραπται γάρ· Οὐ δύνασθε ποτήριον Κυρίου πίσ νειν, καὶ ποτήριον δαιμονίων· οὐ δύνασθε τρα πέζης Κυρίου μετέχειν, καὶ τραπέζης δαιμο νίων. Τὸ δ᾽ αὐτὸ καὶ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιῶν. Τίς συγκα τάθεσις ναῷ Θεοῦ μετὰ εἰδώλων; Οὐ δεῖ οὖν εἰ σιέναι εἰς τὰ μαρτύρια τῶν αἱρετικῶν. προστέτακται ἡμῶν ὑπὸ τῆς ἀγίας συνόδου· οὐκ οἶδα εἰ μὴ ἐπ' ἐξουσίαν τελέως γίνοιτο ὁ ναὸς ὀρθοδόξου τοῦ μηκέτι λειτουργεῖσθαι ὑφ᾽ αἱρετικοῦ· τότε γὰρ καὶ εἰσιτέον 22 Peal. XVIII, 13. quisquis se strenue gerit. De duobus aliis capitibus, nunc illud occurrit animo. Qui subscripsit impietati presbyter, debet is scelus expiare pœnis, et magnam vim profundere lacrymarum; ut venia deinde fagitii tribuatur: nt autem rem sacram faciat; etiamsi hominem impium non commemoret; minime sane, sed a sacro munere probibendus est, donec respexerit Dominus, dederitque tempus synodo orthodoxæ, in qua admittetur unusquisque pro merito,tanquam ex Dei judicio.Auctor vero sum,ut,si communionis impiæ particeps fuit,in perceptione rei sacræ sanctificatis donis abstineatanno uno aut altero. Scriptum est enim. Non potestis calicem Domini bibere, et calicem dæmoniorum: non potestis mensæ Domini participes esse, et mensæ dæmoniorum s. Idem et de Ecclesiis statuendum. Quis corsensus templo Dei cum idolis 26? Nefas igitur in hæreticorum martyria pedem inferre: sic sancta nobis synodus præcepit: nisi forte orthodoxorum ** Matth. vi, 14. 4 Luc. vi, 45. 15 I Cor. x, 20. * I Cor. vi, 16.

ματος τὰ προλαβόντα. Οὕτω φρονῶ, Πάτερ μου, ὁ ταπεινός· ἀναθεωρῶν τὰ ὑπὸ τῶν θείων Πατέρων παραδείγματα. Τῆς σῆς δ᾽ ἂν εἴη τελειότητος τὰ κρείττονα καὶ θεωρῆσαι, καὶ ἐμοῖς ὄμμασιν ὑποδεῖ ξαι. Εβρωμένος καὶ ἐναθλῶν ὑπὲρ Θεοῦ διαφυλε χθείης μοι ἔτι· ὁ ἐξάκουστος ἐν Πατράσιν· ὁμοῦ τε καὶ ὑπερευχόμενός μου τῆς ἄναξιότητος, τὸ μὲν ἐξ ἀγάπης, τὸ δὲ καὶ διὰ τὴν κελεύουσαν ἐντολήν. mdes non omnino in alienam potestatem venerit, καὶ λειτουργητέον τὸν ὀρθόδοξον. Οὐκ ὄντος προκρί nec liturgiam hæreticus ibi peregerit. Tunc enim et ingredi orthodoxo fas, et rem sacram obire. Quæ quidem sine præjudicio dicta sint hactenus. Sio ego humilis, Pater mi, sentio: divinorum Patrum exempla recognoscens. Tum vero præstantiæ fuerit, meliora contemplari, ac meis exhibere oculis. Valetudine integra pro Deo dimicans tu mihi esto incolumis, o inter Patres celebratissime: simul et pro me indigno orans partim ex charitate, partim vero ut legi ita præcipienti obtemperes. XXI. Theodorus iis qui propter Dominum in diversis carceribus detinentur fratribus dilectis salutem (*). ΚΑ'. Θεόδωρος τοῖς διὰ Κύριον ἐν διαφό ροις φυλακαῖς τηρουμένοις ἀδελφοῖς ἀγω πητοῖς χαίρειν. [σλ'.] (Baron. an. 816, n. 27.) Τί τὰ παρόντα; χαρὰ καὶ ἀγαλλίασις· ὅτι ἐν τοῖς ὑπὲρ Χριστοῦ μαρτυρίοις ἐναθλεῖν ἡξιώμεθα· ὅτι φυλακαῖς τε καὶ θλίψεσι διὰ τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ παρ εδόθημεν· ὅτι πληγαῖς τε καὶ ὕβρεσι διὰ Χριστὸν τὸν ὑπὲρ ἡμῶν μαστιχθέντα καὶ ὀνειδισθέντα· ἔπειτα καὶ σταυρωθέντα ὑπεβλήθημεν. Τίς οὐκ αἰνέσειε; τίς οὐ δοξάσειεν; ᾿Ανατολή ήδεται, Δύσις εὐφραίνε ται πᾶσα Εκκλησία τῆς τετραπεράτου κτίσεως ἀγάλλεται. Καὶ τί λέγω τὸν περίγειον κόσμον; Ὁ οὐρανὸς αὐτὸς θυμηδίας πεπλήρωται· ὅτι οὐ μόνον ὁ κορυφαῖος τῶν καθ᾿ ἡμᾶς ἱεραρχῶν ἱεράρχαι τ καὶ ἱερεῖς, καθηγεμόνες τε και φοιτηταί, ἀλλὰ καὶ μονάζουσαι σὺν προεστώσεις, εἵλοντο τὰ τῆς μαρ τυρίας σκάμματα. Ἐῶ λέγειν τοὺς ἐν ἐρημίαις καὶ ὄρεσι, καὶ σπηλαίοις, καὶ ταῖς ὁπαῖς τῆς γῆς, φυγαδείας θλιβομένους, ὑστερουμένους, κακουχουμέν νους διὰ τὸν ὑπὲρ Χριστοῦ διωγμόν. Εικότως οὗτ ἀδελφοί μου ἠγαπημένοι καὶ ἐπιπόθητοι, χα ρὰ καὶ στέφανός μου, χαίρω καὶ συγχαίρω ὑμῖν· τὸ δ᾽ αὐτὸ καὶ ὑμεῖς χαίρετε καὶ συγχαίρετέ μοι. Παύλου μὲν τοῦ μακαρίου αἱ φωναί· τῷ καιρῷ δὲ πρέπουσα ᾿Επειδὴ εἰς ἡμετέραν νουθεσίαν πάντα γέγρα πται· καὶ μιμητὰς αὐτοῦ ἐκλιπαρεῖ γίνεσθαι ἡμᾶς. Πρῶτον μὲν ἐκεῖνο ἀληθὲς εἰπεῖν· ὅτι οὐχ ὅσον προαιροῦνται καὶ βούλονται οἱ κακοῦντες ἡμᾶς, ταῖς θλίψεσι καὶ περιστάσεσι παραδιδόμεθα. Οὕτω γὰρ ἂν ἀνύποιστος ἦν ἡ πεῖρα· καθὰ καὶ ἡ παρὰ τῶν δαιμόνων ἀοράτως ἡμῖν προσβάλλουσα· ἀλλὰ καὶ όσον παραχωρεῖ ὁ ἀγωνοθετῶν καὶ συναθλῶν ἡμῖν Χριστὸς, μετρῳ καὶ σταθμῷ τῆς ἑκάστου δυνάμεως, ἐν κρίσει δικαίᾳ τοὺς ἀγῶνας ἐπαφεὶς, ἢ εἰς ἔατι De sanctis imaginibus. Quidnam hæc rei sunt, quæ videmus? gaudium et exsultatio; quoniam martyria pro Christo subire dignati fuimus; quia carceribus et tormentis traditi sumus propter Dei verbum: quoniam plagis et contumeliis propter Christum qui pro nobis verbera, opprobria, crucem denique passus est, subditi sumus. Quis non laudet? Quis non gloria ducat? Oriens lætatur, gaudet Oocidens, universe per quator mundi cardines exsultant Ecclesia. Et quid turrenum orbem loquor? Colum ipsum gaudio repletum est: quod non solum supremus antistitum nostrorum, episcopi ac sacerdotes, præsides cœnobiorum et discipuli, sed et monachæ cum moderatricibus suis martyrii stadium ingressa sunt. Mitto illos dicere qui in desertis et montibus, in speluncis et in cavernis terræ, exsules affliguntur, inopiam patiuntur et dura pro Christo persecutione vexantur. Merito itaque, fratres mei dilecti et desideratissimi, gaudium et corona mea ", gaudeo et congratulor vobis. Idipsum autem et vos gaudete et congratulamini mihi. Beati quidem Pauli sunt hæc verba, sed huic tempori congruentia Omnia siquidem ab nostram doctrinam scripta sunt 28, et imitatores sui nos esse obtestatur. Pris mum ergo illud vere dixerim, non quantum volunt cupiuntque ii qui nos vexant, ærumnis et afflictionibus nos premi. Sic enim intolerabilis foret tentatio: qualis quæ a dæmonibus occulte nobis infertur: sed quantum permittit certaminis praees et particeps nobiscum Christus, qui pro cujusque virium modulo ac mensura, justo judicio agones immittit, vel ad delictorum vindictam, si modo σιν ἁμαρτιῶν· εἰ καὶ αὐθαιρέτως ἥκομεν πρὸς τὸ sponte ad patiendum accedimus, vel ad victricium coronarum retributionem, e gloria in gloriam progredientibus. Non enim in iisdem nos, quibus Pe-- trus et Paulus cum æqualibus, aut Georgius et Theodorus cum ejusdem gloriæ sociis, aut Thecla et Febronia cum patribus, affecti tormentis fuimus, in quibus, cum multum diligerent, proportione abundarent et Christi concessæ passiones. At quibus exigua est charitas, iis minora etiam pati con1. 27 Philip. IV, (*) Dogmatica. 28 Rom. xu, 4. πάσχειν· ἡ ἐπὶ στεφάνων ἀθλοφορικῶν ἀμοιβὴν ἀ δόξης εἰς δόξαν προερχομένοις. Μὴ γὰρ ὡς Πέτρος ἢ Παῦλος σὺν τοῖς ὁμοταγέσιν, ἢ Γεώργιος καὶ Θεό δωρος σὺν τοῖς ὁμοκλεέσιν, ἢ Θέκλα καὶ Φεβρωνία σὺν ταῖς ὁμοδόξοις, βεβασανίσμεθα· οἷς πολὺ ἀγαπή σασιν ἀναλόγως περιέσσευσε καὶ τὰ Χριστοῦ παθή ματα δεδωρημένα. Οἷς δὲ τὸ τῆς ἀγαπήσεως, ὀλίγον, ἐνδεέστερον καὶ τὸ πάσχειν· ὥστε λυπεῖσθαι καὶ δυσφορεῖν, ὅτι μὴ πολλὰ πανθάνομεν· οὐκ ἀλλοιοῦ

EPISTOLARUM LIB. II. σθα: δεῖν καὶ ἀποκάμνειν ἐν οἷς μετρίως ἐσμεν τι- ceditur; ut dolere atque gre ferre quod multa μωρούμενοι. Εἰ δὲ ἐκπέσοιμεν· ὅπερ ἀπείη καὶ ἐννοεῖν· οὐ παρὰ τὴν θεόκριτον ἐπαφήν· παρὰ δὲ τὴν τοῦ καὶ ταμαλακισθέντος ἀτονίαν, καὶ ἀκαρδίαν, καὶ ἀθείαν. Ὁ μὲν γὰρ δέδωκε τὸ ἰσχύειν κατὰ τοῦ πονηροῦ κρά τους· νικηφόρον βουλόμενος τὸν ἀγωνιστὴν ἔσεσθαι ο ὁ δὲ ὀλιγωρία ρίψας τὰ τῆς ὑπομονῆς ὅπλα ὤλετο. Μάρτυς τοῦ λόγου ὁ κράζων· Πιστὸς ὁ Θεὸς, ὃς οὐκ ἐάσει ὑμᾶς πειρασθῆναι ὑπὲρ ὃ δύνασθε ἀλλὰ ποιήσει σὺν τῷ πειρασμῷ καὶ τὴν ἔκβασιν τοῦ δύνασθαι ὑμᾶς ὑπενεγκεῖν. Ωδε ἡ ὑπομονὴ, ἀδελφοί· ὧδε οἱ θεόπλοκοι στέφανοι τῆς εὐπισε τίας. Μὴ οὖν ἐπαισχυνθῶμεν τὸ μαρτύριον τοῦ Κυρίου ἡμῶν· μηδὲ ἀπολειφθῶμεν Θαδδαίου τοῦ νεολέκτου μάρτυρος, καὶ τῶν συνομολογησάντων, και συνεκδη- " μησάντων ὀπίσω αὐτοῦ· ὧν ἴστε δὴ τὰ ὀνόματα. Αἵματι μαρτύρων ἠρδεύθη καὶ νῦν ἡ Ἐκκλησία τοῦ Θεοῦ· ἐπεὶ καὶ ἀρδεύεται διὰ τῶν ἔτι ἀθλούντων καὶ πολυτρόπως ἐκπιεζομένων ταῖς θλίψεσιν. Αίμα κενοῖ ὁ καθειργμένος, ὁ μεμονωμένος, ὁ στενοχωρούσ μενος, ὁ ἀφηρπασμένος ἐκ παντὸς προσώπου, ὁ ὁστε ρούμενος τῶν κατὰ χρείαν, ὁ πεινῶν, ὁ διψῶν, ὁ μὴ τὴν τοῦ ἡλίου ἀκτῖνα δεχόμενος, καθημέραν απο θνήσκων, ὡς βοᾷ Παῦλος, καὶ ὅλην τὴν ἡμέραν θανατούμενος, ὡς ἔδει Δαβίδ. Ἀλλ᾽ εἰ ἀποθάνωμεν, καὶ συζήσομεν Χριστῷ· εἰ ὑπομείνωμεν, καὶ συμβασιλέυσομεν αὐτῷ. Ἐν τοῖς ἄνω χρόνοις ἐξελέξατο ἡ χάρις οὓς ἐξελέξατο εἰς τὸ Χριστοῦ μαρτύριον. Κατὰ γενεὰν καὶ γενεὰν ἀνίσχουσι μάρτυρες. Ανάγκη γὰρ ἐλθεῖν τὰ σκάνδαλα· Χριστὸς ἔφη. G ἵνα οἱ ἐκλεκτοὶ λάμψωσιν ἡλιοειδῶς· καὶ τὰ ζιζάνια φανερά γένηται νυκτοειδῶς. σεν Γενοίμεθα, ὦ ἀδελφοὶ, ἐν τῇ γενεᾷ ταύτῃ τῇ σκου λιᾷ καὶ διεστραμμένη, ὡς φωστῆρες αὐγάζοντες ἐν σκοτομήνῃ τῆς αἱρέσεως· κατὰ ἡμᾶς ἐξελέξατο Χριστὸς εἰς καύχημα αὐτοῦ εἰς κλέος ὀρθοδοξίας. Ως ἡμῖν οἱ ἀνέκαθεν, οὕτως ἡμεῖς τοῖς μετέπειτα στηριγμὸς καὶ ὑπογραμμὸς ὑποδειχθείημεν· καὶ εἰς ἡμέραν Χριστοῦ εὑρεθείημεν χορεύοντες. Καίτοιγε τῶν προσεχῶν ἡμεῖς μᾶλλον φανερώτερον τὸ μαρτύριον ἔχομεν. Οὐδὲ γὰρ περὶ τῶν ἐν Χριστῷ φύσεων ἢ θελημάτων, καὶ ὅσα πρὸς τούτοις ἀμφισβητούμενα· ὧν ἡ διαμάρτησις κατὰ τὰ νοήματα οὖσα, οὐδὲν αἰσθητῶς παρεῖχε τὴν ἀπόδειξιν· νῦν δὲ σὺν τοῖς νοήμασι καὶ κατ' ὀφθαλμοὺς τὸ ἀμφισβητούμενον, η ἤτοι ἀσεβούμενον. Τὸν γὰρ Χριστὸν οἱ ἀντικείμενοι, οὐ μόνον οὐκ εἰκονίζεσθαι λέγουσί τε καὶ λοξονοοῦσι σὺν τῇ Θεοτόκῳ καὶ οὑτινοσοῦν τῶν ἁγίων· ἀλλὰ καὶ ἐγγεγραμμένους ἐξαφανίζουσι· πλάνην καὶ ὄλεθρον ψυχῶν τοὺς θείους χαρακτῆρας δογματίζοντες. Ο τῆς Ἰουδαϊκῆς καὶ Ἑλληνικῆς ἀντιπεπονθότος άσεβείας! Οὐδὲν οὖν ἄρα τὸ καθόλου· ἢ παρὰ τὸ τῆς οὐσίας διάφορον, ἡ ἐξαλλαγὴ ἐν ᾧ ὁ λόγος. Φὴ ὁ Ἰουδαῖος ἤτοι ὁ Ἕλλην τῷ Χριστιανῷ· "Αρνησαι τὸν Χριστὸν, τὴν Μαρίαν. Τοῦτο καὶ ὁ Εικονομάχος. Ἡ 29 II Cor. x, 18. 30 I Cor. xv, 31. 31 Psal. XLIII, 22. non patimur, non turbari nos deceat, neque frangi ob mediocria hæc supplicia quæ sustinemus. Quod si ceciderimus, quod absit vel cogitare! non ad divinum impulsum, sed ad ejus qui factus est remissionem, et ignaviam, impietatemque referendum. Deus enim vires dedit adversus dæmonis potentiam, victorem volens athletam fieri: hio vero negligentia sua, patientiæ arma projiciens periit. Tostis horum qui clamat: Fidelis Deus, qui non patietur vos tentari supra id quod potestis; sed faciet cum tentatione proventum, ut possitis sustinere 9. Hic, fratres, patientia; hio que a Deo noctuntur fdei corona. Ne igitur erubescamus testimonium Domini nostri, nec vinci nos patiamur Thaddæo recenti martyre, iisque qui una confessi post eum abierunt: quorum ipsi nomina tenetis. Martyrum sanguine irrigata etiamnum est Ecclesia Dei: atque adeo irrigatur per eos qui adhuc decertant, et variis ærumnis afflictantur. Sanguinem fundit qui inclusus tenetur, qui ab aliis sejunctus est, qui in angustiis positus, qui ab omni conspectu remotus, qui rebus necessariis destitutus, qui esurit, qui sitit, qui solis radium non videt, quotidie moriens, ut loquitur Paulus 30, et tota dlo mortificatus, ut canit David "1. Sed si commortui erimus, et convivemus Christo; si sustinuerimus, et conregnabimus 32. Superioribus sæculis elegit gratia quos elegit ad Christi testimonium. Per ætates singulas exoriuntur martyres. Necesse enim est ut veniant scandala, dixit Christus 83: ut solis ritu splendeant electi, et zizania nocturna sua obscuritate manifesta filant. Simus, fratres, in natione hac prava et perversa, tanquam stella lucentes in tenebris hæreseos, sicut elegit nos Christus in gloriam suam, ad laudem Adei orthodoxm. Quemadmodum nobis ii qui olim fuerunt, ita nos posteris stabilimento, atque exemplo simus: ut in die Christi exsultantes reperiamur. Εt vero clarius atque manifestius, quam majores nostrl; testimonium habemus. Non enim de Christi naturis, aut voluntatibus, et cæteris quæ in quæstionem vocata fuerunt; in quibus hallucinatio, quoniam in notionibus ipsis posita erat, nullam sub sensus demonstrationem dabat: sed nunc de iis quæ cogitationes simul atque oculos feriunt, dubitatio est, seu potius impia negatio: Christum siquidem adversarii non solum effingi posse negant ac prave sentiunt; eodemque modo Deiparam, atque sanctos quoslibet; verum expressos etiam abolent, errorem ac perniciem animarum sacras imagines esse affirmantes. O Judaicam pariter et ethnicam impietatem | Nulla igitur universe, aut quoad substantiæ differentiam, varietas in eo de quo sermo est. Ait Judæus aut ethnicus Christiano; Nega Christum, nega Mariam: 3 II Tim. 11, 12. 3³ Matth. XVIII,

hoc ipsum ait et Iconomachus Imago enim Christi γὰρ εἰκὼν Χριστοῦ, ὥσπερ καὶ τῆς Θεοτόκου, όμω et Deiparæ, eodem, nomine Christus et Deipara nuncupatur. Quare qui imaginem negari jubet. eum cujus imago est, negari haud dubie jubet. Non mea, qui nullus sum, hæc sententia. Audi quid Moysi dicat universorum Deus: Fac Cherubim 34. Itaque Cherubim imagines fieri jussit. Nec enim naturam Cherubim designasse, mentis compos ullus dicet. Et rursum: Fac serpentem æneum 38: et hic quoque serpentis imaginem exprimi jubet. Verum hæc est natura prototypi, et exempli ab eo deducti, ut exemplum archetypi nomen sumat, et uno sublato alterum tollatur, tanquam quæ simul sint. Eratangelus, ideo et angeli imago: eratserpens, ideo et imago serpentis. Eadem est ratio rei cujuslibet. Itaque vocantur interdum quidem imagines, quorum reipsa sunt: interdum vero, propter babitudinem, tanquam archetypa ipsa nuncupantur, et non imagines eorum. Hoc modo divinus Apostolus ait: Superque eam Cherubim gloriæ obumbrantia propitiatorium * prototypi nomen tribueus imaginibus. Audi et Basilium magnum. «Exprimatur etiam in tabula certaminum præses Christus 36.» Non enim ait: Exprimatur imago præsidis certaminum Christi, sed, Christus. Audi et Gregorium Nyssenum: < Præsto est Isaac. Ipsam Isaac imaginem, Isaac appellat. Audi Chrysostomum: «Vidi angelum in imagine.» Non enim imaginem angeli in imagine a se visam dixit, sed angelum. In imagine quippe prototypum repræsentatur: sicut et in typo crucis crux ipsa vivifca: quatenus inseparabile et unum G ab altero in adoratione. Propterea et archetypi nomen obtinet imago. Crux enim crucis typus appellatur. Sic de rege, omnique homine, et de omni alia re, vere nobis dicere liceat, regem dici etiam regis imaginem ait divinus Basilius, et Petrum, Petri imaginem; et Paulum, Pauli imagi nem. Dicam aliquid sublimius, et Deum quoque hominem dici, tanquam Dei imaginem. Ergo juxta ea quæ Basilius docuit, etiam Christus imago Chrlsti. Dixit enim, et iterum dico: Exprimatur in tabula, non imago Christi, sed Christus Quod si hæc non ferunt contentiosi; primum divinas voces improbant; deinde Christum hominem non esse, si non verbo, reipsa docent. Si enim est homo, depingitur utique; hominis enim proprietas prima est depingi. Si vero non depingitur, homo non est, sed carnis expers: et nondum venit Christus, sicut Judæi nugantur. Hanc ob causam et Deiparam quoque depictam exterminant, et sanctos omnes: quasi non mater Christi, nec famuli Christi essent. Exclamat vox aurea: Verbis tuis opera mihi credibiliora sunt. Consequitur ergo judaizare revera [conomachos: et qui ab iis patitur, propter Chri3* Exod. xxv, 18. * Num. ΧΧΙ, 9. 3 Hebr. II, 9. νύμως Χριστὸς καὶ Θεοτόκος λέγεται. Ωστε λέγων τὴν εἰκόνα ἀρνεῖσθαι· τὸν οὔτινος ἡ εἰκὼν, ἐκεῖνον διαῤῥήδην ἐξαρνεῖσθαι ἀπαιτοίη. Μὴ γὰρ ἐμοῦ τοῦ οὐδανιμοῦ ὁ λόγος. Ακουε τί φησι τῷ Μωσεῖ ὁ τῶν ὅλων Θεός· Ποίησον Χερουβίμ. Καί τοι εἰκόνα Χερουβὶμ ποιῆσαι προστέταχεν. Οὐ γάρ τοι φύσιν Χερουβικὴν φρονῶν τις παραστῆσαι αὐτὸν φαῖεν ἄν. Καὶ αὖθις· Ποίησον ὄφιν χαλκοῦν· καὶ μὴν κανταῦθα εἰκόνα ὄφεως ποιεῖν προστάσσει. Αλλ' αὕτη ἡ φύσις πρωτοτύπου καὶ παραγώγου· τὸ πιο ραχθὲν εἶτ᾽ οὖν τὸ εἰκονισθὲν τοῦ ἀρχετύπου τῷ ὀνόματι καλεῖσθαι, καὶ τῇ θατέρου ἀναιρέσει θάτερον ἀναιρεῖσθαι, ὡς τῶν ἅμα ὄντων. Εν ἄγγελος, διὰ τοῦτο καὶ εἰκὼν ἀγγέλου· ἦν ὄφις, διὰ τοῦτο καὶ εἰκὼν ὄφεως· καὶ οὑτινοσοῦν ἄλλου τῶν ὄντων. Κα καλοῦνται πῆ μὲν εἰκόνες ὧνπερ καὶ εἰσί· πῆ δὲ, διὰ τὴν σχέσιν, ὡς αὐτὰ τὰ ἀρχέτυπα ὀνομαζόμενα, καὶ οὐκ εἰκόνες αὐτῶν. Οὕτω φησὶ καὶ ὁ ἱερὸς Απότολος· Υπεράνω δὲ αὐτῆς Χερουβίμ δόξης κατασκιάζοντα τὸ ἱλαστήριον· τῷ ὀνόματι τῶν πρωτοτύπων χρησι μενος ἐπὶ τῶν εἰκόνων. Ακους καὶ τοῦ μεγάλου Βασι λείου· « Ἐγγραφέσθω τῷ πίνακι καὶ ὁ τῶν παλαιτ μάτων ἀγνωνοθέτης Χριστός.» Μὴ γὰρ εἶπεν· Εγγρα φέσθω ἡ εἰκὼν τοῦ τῶν παλαισμάτων ἀγωνοθέτου Χριστοῦ· ἀλλὰ, Χριστός. Ακουε καὶ Γρηγορίου τοῦ Νυσσέως· «Πρόκειται ὁ Ἰσαάκ, ο τὴν εἰκόνα τοῦ Ἰσαάκ, Ἰσαὰκ ὀνομάσαντος. Ακους τοῦ Χρυσοστόμου «Εἶδον ἄγγελον ἐν εἰκόνι·» Μὴ γὰρ ἀγγέλου εἰκόνα ἔφη ἐν εἰκόνι ἰδεῖν, ἀλλ᾽ ἄγγελον. Ἐν γὰρ τῇ εἰκόνι τὸ ἀρχέτυπον ἐκφαίνεται· ὡς καὶ ἐν τῷ τύπῳ τοῦ σταυροῦ ὁ ζωοποιός σταυρός· καθὰ καὶ ἀχώριστον ἐστι θάτερον θατέρου τῇ προσκυνήσει· διὰ τοῦτο καὶ τὴν κλῆσιν τοῦ πρωτοτύπου ἔχει τὸ εἰκόνισμα. Σταυρὸς γὰρ ὁ τύπος τοῦ σταυροῦ κέκληται. Οὕτω καὶ ἐπὶ βασιλέως, καὶ παντὸς ἀνθρώπου, καὶ παν τὸς εἶδους, ἀληθὲς ἡμῖν λέγειν, ὅτι βασιλεὺς λέγεται καὶ ἡ τοῦ βασιλέως εἰκών, φησὶν ὁ θεῖος Βασίλειος· καὶ Πέτρος ἡ Πέτρου εἰκών· καὶ Παῦλος ἡ Παύλου εἰκών. Εἴπω τι καὶ ὑψηλότερον, καὶ Θεὸς ὁ ἄνθρω πος, ὡς Θεοῦ εἰκών. Τοιγαροῦν καθάπερ Βασίλειος ἔφη, καὶ Χριστὸς ἡ Χριστοῦ εἰκών· εἶπε γὰρ, καὶ αὖθις λέγω· Ἐγγραφέσθω τῷ πίνακι, οὐχ ἡ εἰκὼν Χριστού· ἀλλὰ, Χριστός. Εἰ δὲ οὐκ ἀνέχονται οἱ δύσε ερις, πρῶτα μὲν ἀθετοῦσι τὰς θείας φωνάς· ἔπειτα ἐντεῦθεν μὴ ἄνθρωπον γενέσθαι τὸν Χριστὸν ἔργῳ, κἂν λόγῳ οὐ, δογματίζουσιν. Εἰ γὰρ ἄνθρωπος, καὶ εικονίζεται δηλονότι· ἀνθρώπου γὰρ τὸ εἰκονίζεσθαι πρῶτον ἰδίωμα· εἰ δὲ οὐκ εἰκονίζεται· οὐκ ἄνθρωπος, ἀλλὰ ἄσαρκος· καὶ οὔπω ἧκε Χριστός· ὡς οἱ Ἰουδαῖοι φενακίζονται. Διὰ τοῦτο καὶ τὴν Θεοτόκον εἰκονιζομένην ἐξορίζουσι, καὶ πάντα ἅγιον, ὡς οὐ Μητέρα Θεοῦ, οὐδὲ θεράποντας ὄντας Χριστοῦ. Καὶ βοᾷ ὁ χρυσορρήμων· Τῶν λόγων σου τὰ ἔργα ἐμοὶ πιστότερα. Συνῆκται οὖν ἐξ ἀληθείας Ἰουδαΐζειν τοὺς Εἰκονομάχους· καὶ ὁ πανθάνων ὑπ' 37 Testimonia hæc vide supra, col. 477.

EPISTOLARUM LIB. II. Deipara; propter sanctos omnes et pro sanctis quibuscunque; martyrem irrefragabilem et confessorem Christi esse, qui decertat et resistit. Nec opponi contra quidquam potest. Machabæi martyres facta, quod suillas carnes edere abnuerent. Præcursor martyr fuit propter indicium veritatis, alius quod obolum conferre nollet ad structuram idolii; et alius aliud ob mandatum. Quid enim attinet multa loqui? Et hic qui manifeste pro Christo decertat martyr non erit, ut miseri quidam affirmant? Martyr plane verus, nulla re discrepans ab illis quos ethnici vel Judæi martyres fecerunt: Et testis in cœlo fidelis 38. Omnino ergo, si quis crucis typum spernit,in Christum ipsum contemplum hunc torquet: multo magis qui imaginem Christi negat, negationem in Christum refert. Sio, qui martyrium pro alterutro suffert, martyr verissimus: ac magis eliam in imagine: quia typus signum, imago forma est Christi. Obsecro, fratres mei sancti, cœlestis vocationis participes, primum quidem memoriam mei humilis faciatis, orantes, ut quæ dico, re prastem, nullis cedens nec apertis nec occulis insultibus deinde vobis ipsis attendatis et præsenti certamini. Nec vero cogitationibus uramini ex inopia scientiæ in harum rerum contemplatione, quæ a providentia alto consilio gubernantur, quod assequi nequit humana intelligentia; nec vobis id contingat quod canitis: Mei autem pene moti sunt pedes: pene effusi sunt gressus mei; quia velavi super iniquos º, hoc et illud videns. Sed audite potius dicentem Dominum: Exspecta me in die resurre ctionis meæ “. Et: Qui sustinuerit usque in finem, hic salvus erit 41. αὐτῶν· διὰ Χριστὸν καὶ ὑπὲρ Χριστοῦ πάσχων· διὰ stum et pro Christo pati; propter Deiparam et pro τὴν Θεοτόκον καὶ ὑτὲρ τῆς Θεοτόκου διὰ πάντα ἅγιον καὶ ὑπὲρ πάντων ἁγίων· μάρτυς ἀπαράγραπτος, καὶ ὁμολογητής Χριστοῦ, ὁ ἐναθλῶν καὶ ἐνιστάμενος. Καὶ οὐδεὶς ἀντερήσει λόγος. Οἱ Μακ καβαῖοι μάρτυρες, μὴ κρεῶν ὑείων ανασχόμενο: παρανόμως γεύσασθαι. Ὁ Πρόδρομος μάρτυς ὑπὲρ ἐλεγμοῦ ἀληθείας· καὶ ἄλλος ὑπὲρ τοῦ μὴ καταβα λέσθαι ὀβολὸν εἰς οἰκοδομὴν εἰδωλείου καὶ ἕτερος δι' ἕτερον ένταλμα. Τί γὰρ δεῖ τὰ πολλὰ λέγειν; καὶ ἐνταῦθα προδήλως ὁ διὰ Χριστὸν ἐναθλῶν οὐ μάρτυς, ὡς φασί τινες τῶν δυστήνων; μάρτυς ἀλη θής, μηδ' ὁτιοῦν ἐνδέων τῶν ἐφ' Ελλήνων ἢ Ιου δαίων μαρτυρησάντων· Καὶ ὁ μάρτυς ἐν οὐρανῷ πιστός. Ολως οὖν, εἰ ὁ τὸν τυπον τοῦ σταυροῦ ἀθετῶν, εἰς Χριστὸν ἀναφέρει τὴν ἀθέτησιν· πολλῷ μάλλον ὁ τὴν εἰκόνα Χριστοῦ ἀρνούμενος, εἰς Χριστὸν ἀναπέμπει τὴν ἄρνησιν. Οὕτως καὶ ὁ ἐφ᾿ ἑκατέρᾳ μαρτυρῶν, μάρτυς ἀληθέστατος· καὶ μᾶλ λον ἐν τῇ εἰκόνι. ὅτι ὁ μὲν σημεῖον· ὁ δὲ μορφή Χριστοῦ. Παρακαλῶ, ἀδελφοί μου ἅγιοι, κλήσεως ἐπουρανίου μέτοχοι, πρῶτον μνήμην μου ποιεῖ σθαι τοῦ ταπεινοῦ· οἷς λέγω, ἔργῳ ἀποδειχθῆναί με εὐχόμενοι· μηδαμῶς ὑποχαυνούμενον ἔκ τε τῶν ἀοράτων καὶ ὁρωμένων προσβολων ἔπειτα προσέχειν ἑαυτοῖς καὶ τῇ ἐνισταμέτῃ ἀθλήσει. ᾿Αλλὰ μὴ τοῖς λογισμοῖς ἐμπυρίζεσθαι διὰ πτωχείαν συνέσεως ἐν τῇ τῶν πραγμάτων δείξει ὑπὸ τῆς προνοίας διοικουμένων βαθέως, καὶ ὡς οὐκ ἐφιχτὸν ἀνθρώπου διανοίᾳ· μηδὲ ὁ ψάλλεττ πάθοιτε. Ἐμοῦ δὲ παρὰ μικρὸν ἐσαλεύθησαν οἱ πόδες· παρ' ὀλίγον ἐξεχύθη τὰ διαβήματὰ μου· ὅτι ἐζήλωσα ἐπὶ τοῖς ἀνόμοις, τὸ καὶ τὸ θεωρῶν. Ἀλλὰ μᾶλλον μἀκούειν τοῦ Κυρίου λέγοντος· Υπόμεινόν με εἰς ἡμέραν ἐναστάσεώς μου. Καὶ ὅτι ἡ ὑπομείνας εἰς τέλος, οὗτος σωθήσεται. XXII. Fratribus absentibus. testamentum. (Baron. an. 816, n. 35. ΚΒ΄. – Τοῖς ἀποῦσιν ἀδελφοῖς. [σλα.] In carcere scripta tanquam Πάντοτε μὲν διατίθεσθαι χρὴ τὸν Χριστιανὸν τὰ πρὸς θάνατον μάλιστα δὲ ὁπόταν πειρασμοῖς περιπαρῇ θάνατον ἀπειλοῦσιν. Ἐπεὶ οὖν τοιοῦτον τὸ καθ᾿ ἡμᾶς, διὰ τὴν σφύζουσαν τῶν διωκτῶν μανίαν εἵνεκα τῆς Χριστοῦ ἀγάπης· τοῦ προκει μένου δὴ μαρτυρίου τῆς περὶ αὐτὸν ὁμολογίας· καὶ οὐκ οἶδα τί μοι ἀποβήσεται αθρόως ὄντι μεμονω μένῳ καὶ περιειργμένῳ μακδάν που ἀφ᾽ ὑμῶν τῶν ἀπέντων ἀδελφῶν μου καὶ Πατέρω· ἔδοξα καλῶς ἔχειν τελευταίαν οἱονεὶ φωνὴν, ταύτην τὴν ἐπιστο λὴν παραθέσθαι ὑμῖν, καὶ δι' ἐμῶν πάσῃ τῇ ἀδελ φότητι. Καλόν γὰρ πολλάκις διατίθεσθαι καὶ ἐπιμένειν, ἢ προσδοκίᾳ ζωῆς ἐξάπινα ἀνάρπαστον γινόμενον, ἀδιάθετον ἀβούλως ἐγκαταλιμπάνεσθαι. Τί τοίνυν τὸ παρόν; Ἐπειδὴ πολλάκις ὅσα ἔδει εἰπεῖν, εἴτε βαρέως νοσήσας, εἴτε διωγμῶν προς κειμένων, καὶ διεθέμην καὶ ὑπεμνημάτισα καὶ οὔπω χρεία περὶ τῶν ἤδη λεχθέντων δευτερολογεῖν. Εκείνο πρῶτον, ἀδελφοί μου, ἵνα μοι συγγνώμην 38 Psal. LXXXVIII, 39 Psal. LXX11, Semper quidem ad mortem omnia disponere Chri+ stianum oportet: sed tum maxime cum ærumnis mortem intentantibus urgetur. Quando igitur hoo in statu sunt res nostræ, sæviente persecutorum rabie ob Christi charitatem, sive ob præsens testimonium confessionis ejus; nec soire possum quid subito eventurum sit mihi ab aliis sejuncto, proculque a vobis omnibus fratribus meis ac Patribus circumcluso: recle facturum me existimavi, si, supremam veluti vocem, hanc epistolam vobis commendarem, et per vos universæ fraternitati. Melius enim est sæpe testari, et exspectare, quam vitæ longioris exspectatione subito abripi, et intestatum inconsulto relinqui. Quid ergo non restat? Quandoquidem sæpe quæcunque dicere conveniebat, vel gravi quopiam morbo decumbens, vel instante persecutione, recensui, memoriæque suggessi; neque nunc opus est quæ dicta sunt, ite rum repetere. Hoc primum, fratres mei, ut veniam * Marc. xııı, 13. 2. Sophon. 111, 8.

mihi delis eorum, quæ præter rationem in guber- δοίητε ἐφ᾽ οἷς παρὰ λόγον διὰ τῆς καθηγήσεως natione adversum vos dixi,vel egi, tum verbo, tum facto. Delicta enim quis intelliget **? El: Offendimus omnes; ego præsertim omnium nequissimus. Unde et preces vestras imploro ad consequendam salutem ærumnosæ animæ meæ: deiude pro fratribus, qui propter; peccata mea segregati, avulsique sunt a nostra in Spiritu sancto congregatione. Est quidem, est plane omnibus patefactum quod eis impendet justum Dei judicium: verumtamen quia filii sunt et membra, condolendum illis est, et amplius contestandum. Dico autem, fratri Leontio, Maximo, Clementi, aliis omnibus, qui seipsos quacunque inanis prætextus specie segregarunt; quæ in me quidem admiserunt, olim dixi, et nunc dico, ignoscendum illis est. Sed quoniam quæ in Deum commissa sunt, hominis non est, si absque pænitentia maneant, solvere; illi autem poenitentiam nondum tacti videntur; quin alia insuper hæc et illa egisse quæ ipsi norunt: obsecro, ut per vos sive nunc, sive post mortem meam, hoc illis tentationum metu, denuntietur: quia videtis, fratres, terribile et inevitabile judicium, nisi Deum digna pœnitentia placaveritis: quantum enim ad me peccatorem ignoscendum est vobis. Hoc est quod nonnihil me contristat, et menti occurrit: quod ut erga omnes perficiatis vos oro. Valete in Domino. XXIII. — Præposito (*). De sanctis imaginibus. Paterns sanctitati vestre scribendi moram feci: ita quidem impeditus ab ea custodia quæ me circumstat. Audivi enimvero olim carceris propter Dominum ac certaminis tui laborem. Sed benedictus Deus qui et sanctitatem tuam vocavit ad confessionem Filii sui Jesu Christi, Domini et Dei nostri. Neque enim aliud est pro imagine formæ illius corporeæ decertare, quam pro ipso martyrium facere: quandoquidem unum idemque est, quoad repræsontandi vim, et imago el is qui imagine adumbratur. Depingi autem Christum, vel lapides ipsi clamant. Idcirco similis factus est nobis per omnia absque peccato, sicut scriptum est 44: absque peccato autem, quod sine semine carnem accepit, conceptusque eet virginali more ex sanctissima Matre ac Deipara. Quando nostrum igitur unusquisque pingitur (nam qui pingi nequit, non is homo, sed abortivum quiddam est: vivens enim quodlibet, quod in lucem exit, natura habet ut ipsum pingi possit), piotus videlicet et Christus est: etsi aliter impiis videtur, qui salutaris proinde dispensationis mysterium abnegant. Nam quo pacto confiteri licet Filium Dei hominem, sicut nos, appellatum, quorum et frater nuncupari voluit; nisi æque ac nos circumscribatur? Aut quomodo lege naturæ natum, nisi 62 Psal. ΧΙΙ, 13. 2. σε Hebr. 1, 15. (*) Dogmation. 48 Jao. III, ἔλεξα ἢ ἔδρασα εἰς ὑμᾶς λογικῶς καὶ πραγματι κῶς. 'Αμαρτίας γὰρ τίς συνήσει; Καὶ· Πταίομεν ἅπαντες· καὶ γε μάλιστα ἐγὼ ὁ πάντων ἀχρειότερος ἀνθρώπων. Διὸ καὶ ἐξαιτοῦμαι ὑμῶν τὴν προσευχὴν εἰς ἐπίτευξιν σωτηρίας τῆς ταλαι πώρου μου ψυχῆς· ἔπειτα διὰ τοὺς κατὰ τὰς ἁμαρτίας μου ἀποῤῥαγέντας τῆς ἐν Πνεύματι ἁγίῳ συναφείας ἡμῶν ἀδελφούς. Εστι μὲν οὖν, ἔστι δεδηλωμένον ἐν ἅπασι οὸ ἔνδικον αὐτοῖς παρά Θεῷ κρῖμα· ἀλλ᾽ ὅμως ἐπεὶ τέκνα καὶ μέλη, συμπαθητέον, καὶ διαμαρτυρητέον αὐτοῖς ἔτι. Λέγω δή, τῷ ἀδελφῶ Λεοντίῳ, Μαξίμῳ, Κλήμεντι, τοῖς ἄλλοις ἅπασι, τοῖς καθ' οιονδηποτούν τρόπον προφασιλογίας ματαίας ἀποσχισθεῖσι· τὰ εἰς ἐμέ· καὶ εἶπον πάλαι, καὶ λέγω ἄρτι· Συγχωρητέον αὐτοῖς. Ἀλλ᾽ ἐπειδὴ τὰ εἰς Θεὸν, οὐκ ἀνθρώπου λύειν ἀμετανόητα μένοντα· οὐ δήπου δὲ μετανενοηκότες φαίνονται ἀλλὰ καὶ προσεξεργασάμενοι τοῦτο κἀκεῖνο, ἃ ἴσασι· παρακανῶ, δι᾿ ὑμῶν ἢ νῦν, εἴτε μετὰ θάνατόν μου, φόβῳ τῶν πειρασμών, δοθῆναι αὐτοῖς τὸν λόγον; ὅτι βλέπετε, ἀδελφοί, φοβερὸν τὸ κρῖμα καὶ ἀπαραίτητον· εἰ μὴ μετανοίᾳ ἀξιολόγῳ ἐξιλεώσεσθε τὸν Θεόν· τὸ γὰρ ἐν ἐμοὶ τῷ ἁμαρτωλῷ συγχωρητέον ὑμῖν. Τοῦτό ἐστι τὸ ὑπολυποῦν με καὶ παριστάμενον· ὃ διατελέσαι πρὸς πάντας δυσωπῶ ὑμᾶς. Ερρωσθε ἐν Κυρίῳ. ΚΓ΄. — Ηγουμένῳ. (σλβ'.] (Baron. an. 816, n. 34.) Εβράδυνα ἐπιστεῖλαι τῇ πατρικῇ σου αγιωσύνη οὕτω πως ἐμποδισθεὶς ὑπὸ τῆς περιεχούσης με ἀσφαλείας. Ἐπεὶ πάλαι ἀκηκοώς εἰμι τῆς διὰ Κύριον φυλακῆς καὶ ἐναθλήσεώς σου τὸν ἀγῶνα, ᾿Αλλ' εὐγογητὸς ὁ Θεὸς, ὁ καὶ τὴν σὴν ὁσιότητα, καλέσας εἰς τὴν ὁμολογίαν τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ ἡμῶν. Οὐ γάρ τι ἄλλο ἐστὶ τὸ ὑπὲρ τῆς εἰκόνος τοῦ σωματικοῦ αὐτοῦ χαρακτῆρος ἐναθλεῖν, ἢ τὸ περὶ αὐτοῦ μαρτυρεῖν. Ἐπειδὴ ἔν καὶ ταυτὸν τῇ ὁμοιωτικῇ ὑποστάσει, ε εἰκὼν πρὸς τὸν εἰκονιζόμενον, Οτι δὲ εἰκονίζεται Χριστὸς, καὶ οἱ λίθοι κεκράγασι. Διότι ὅμοιος ἡμᾶ γέγονε κατὰ πάντα πλὴν ἁμαρτίας· καθὰ γέγραπται· ἁμαρτίας δὲ, ὅτι ἄνευ σπορᾶς εἴληφε τὴν σάρκα, με ἐκυήθη παρθενικῶς ἐκ τῆς παναγίας αὐτοῦ μητρός καὶ Θεοτόκου. κεν Ἐπεὶ οὖν ἡμεῖς εἰκονιζόμεθα ἅπαντες· ὃς γὰρ οὐκ εἰκονίζεται, οὐκ ἄνθρωπος, ἀλλά τι ἔκτρωμα· ὅτι καὶ πᾶν ζῶον εἰς φῶς ἐλθὸν εἰκονίζεσθαι πέρυεἰκόνισται δηλονότι καὶ Χριστός καν τοῖς ἀθέοις οὐ δοκῇ, ἀρνουμένοις ἐντεῦθεν τὸ τῆς σωτηρίου οικονομίας μυστήριον. Πῶς γὰρ ἂν ὁμολογη θείη ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ άνθρωπος χρημαγίσαι καθ' ἡμᾶς, ὧν καὶ ἀδελφὸς ἠξίωσε κληθῆναι, μὴ ἐπίσης ἡμῖν περιγραφόμενος; Πῶς δὲ γεννηθῆναι νόμῳ φύσεως, μὴ ἐμφερὴς ἐν τῇ οἰκείᾳ μητρί; Εἰ οὖν οὗ περι-

' EPISTOLARUM LIB. II. οὐκ ἔκ τῶν παρθενικῶν αὐτῆς, αἱμάτων, sit matri suæ similis? Nisi igitur est circumscriλαστούργησεν ἑαυτῷ ναόν, ἀλλ' οὐράνιον เร ια· καθώς Μαρκέλλῳ τῷ αἱρετικῷ δοκεῖ, πρὸ αὐτοῦ πάλαι ἀσεβέσιν. Ἐντεῦθεν ὲ μήτηρ ἀληθῶς ἡ μήτηρ, ἀλλὰ ψευδώ δ᾽ ἡμῖν ὅμοιος, ἀλλ᾽ ἑτεροούσιος. Οὐ μὴν ι ἀνακέκληται· πῶς γὰρ ἄν; ἑτερογενεῖ τι σώματι τὸ χοϊνόν; Διότι τῷ ὁμοίῳ τὸ ασώζεσθαι δέδεικται. Οὔτε οὖν ὁ θάνατος κατὰ τὸ ἀκόλουθον· οὔτε ἡ νομική τέπαυται· χρεία περιτομῆς, καὶ τῶν · τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπε, εἰς ὃ βάραθρον ἀσε λακότες ἐνεπάρησαν, ἐκ τοῦ μὴ ἐγγρά. Χριστὸν ἐν πίνακι δοξάζειν οἱ ΕἰκονοἸουδαίζουσιν ἄρα ἀσφαλῶς. Εντεῦθεν Θεοτόκον, οὔτε τινὰ τῶν ἁγίων παραδέ ὰ τῆς τῶν οἰκείων αὐτῶν χαρακτήρων τοὺς χαρακτηριζομένους βδελυττόμενοι. ; εἰκόνος τιμὴ καὶ ἀτιμία ἐπὶ τὸ πρωτότυ νει, ὥς φησιν ὁ μέγας Βασίλειος. Βδέλυὑπον τοῦ σταυροῦ· καὶ τίνα βδελύσσῃ; ζωοποιὸν σταυρόν; Οὕτως τοῦ βασιλέως, νοτοῦν ἀνθρώπου· οὕτω καὶ τοῦ Χριστοῦ, τρὸς αὐτοῦ, καὶ παντὸς ἁγίου. Ἥρνηται πὸς, καὶ δεδίωκται, καὶ ἐξουδένωται. Καὶ εἴ, Πάτερ, ἐναλθῶν καὶ ἀντεχόμενος τῆς . Ἀλλὰ προσεύχου καὶ ὑπὲρ ἐμοῦ τοῦ οἱ τόπιν ἰέναι τῆς ἁγιωσύνης σου, καὶ μὴ διὰ τὰς ἁμαρτίας μου. Δ΄. – Ἰγνατίῳ τέκνῳ. [σλζ.] ptus, non ex virginali ipsius sanguine, ex quo sibi ipse templum exstruxit, sed coeleste præfert corpus, uti Marcello hæretico visum est, cæterisque olim impiis ante ipsum. Unde consectarum est, ut ne que mater vere mater sit, sed falsum nomen gerat: nec ille similis nobis, sed naturæ dissimilis. Neque igitur Adam appellatus est: nam quo id pacto? In alterius naturæ corpore resurget quod terrestre est? Certe simili simile salvari intelligitur. Neque igitur (nam id est ex eo consequens) mors absorpta est, neque legalis servitus desiit: tum vero et circumcisione, et reliquis opus. Vides, o homo Dei, in quem demersi impietatis gurgitem leonomachi devenerint, non depingi Christum in tabula statuentes? Absque ulla dubitatione judaizant. Hinc neque Deiparam, nec sanctorum quemquam admittunt, per negationem propriæ ipsorum formæ, eos quoque quorum forma exprimitur, exsecrantes. Imaginis enim honor et contemptus in prototypum redit, ut magnus ait Basilius. Crucis similitudinem exsecraris: quam rem te exsecrari censes? nonne ipsam vivificam crucem? Sic de regis effigie, aut cujusvis hominis: sio et Christi, et Matris ejus et sanoti cujuslibet. Nunc Christus negatus est, et persecutionem passus est, et despicatui habitus est. Et beatus es, Pater, cum dimicas ac obniteris pro orthodoxa fide. Sed et pro me misero precare, ut vestigiis sanctitatis tuæ insistam, nec propter peccata mea ejiciar. Celebrat illius laudes. αφας, τέκνον ἠγαπημένον, ἔγνων· καὶ ίων σου τῆς φωνῆς· οὐ μὴν ὡς ὑπολαμβάνεις ;· ἕωλα γὰρ καὶ οὐδαμινά· πλὴν εἰ λέγοις · ἐν τοῖς λόγοις μου. Γράφε καὶ δέχου· καὶ δείς. Συνίημι βίον ἕλκειν σε στενοχωρητι παρόντι διωγμῷ· ὥσπερ καὶ οἱ ὁμοτρό κρυπτόμενοι. 'Αλλ' ἡ ἐλπὶς κουφίζέτω. στὰ σὲ ἀσφαλῶς, μετὰ τοῦ καλοῦ Εὐσε καὶ προσαγορεύω. Ἡ παρὰ τῶν αἱρετικῶν 3 κοινὸς ἄρτος, ἀλλὰ φάρμακον, οὐ σῶμα ἀλλὰ ψυχὴν μελαῖνον καὶ σκοτίζον· ῥί νὰ κρύβδην, οὐκ ἐμοὶ τὸ λέγειν. Ἀλλὰ τῶν φόβῳ· περὶ ὧν ἐκεῖνο λέγειν ἔστιν, ὅτι τῶν ἀρχόντων ἐπίστευον εἰς αὐτόν· ὡμολόγουν διὰ τοὺς Φαρισαίους· ποσυνάγωγοι γένωνται. Ηγάπησαν δόξαν τῶν ἀνθρώπων μᾶλλον ἢ τὴν ῦ Θεοῦ. Εἰ δὲ ὀρθοδόξων αἱ εὐχαὶ τῆς · τί τοῦτο, εἰ παρὰ αἱρετικῶν γίνοιντο, α:; Οὐ γὰρ ὡς ὁ ποιήσας αὐτὰς φρονοῦσιν· αὐταὶ αἱ φωναί σημαίνουσι, πιστεύουσιν σα ἡ μυσταγωγία, Χριστὸν ἄνθρωπον ἀλη ᾔσθαι δοξάζει· οἱ δὲ ἀρνοῦνται, και λέγωσι, νεῖν μὴ ἐξεικονίζεσθαι αὐτόν. · Ignatio filio. Quæ scripsisti, dilecte fili, intellexi, ac vocem tuam quidem audire me delectat: at res meæ non sic sunt, ut tu existimas: nam sunt inanes ac nullius pretii, nisi quod sermonibus meis juvari te ais. Scribe et accipe; nec invidebo. Intelligo vitam trahere te plenam molestiarum in præsenti persecutione: quemadmodum et ii qui similiter ac tu in latebris degunt. Sed laborem spes sublevet. Tibi sedulo cave cum egregia. Eusebio, quem et saluto. Communio cum hæreticis non panis communis est, sed venenum, quod non corpus quidem, sed animum obscurat et obtenebrat: projicere vero occulle, non est meum dicere; sed sunt qui motu faciant; de quibus illud usurpare fas est: Multi ex principibus crediderunt in eum: sed propter Pharisæos non confitebantur, ut e Synagoga non ejicerentur. Dilexerunt enim gloriam hominum magis, quam gloriam Dei 4. Quod si orthodoxum sunt em preces quibus res sacra peragitur: quorsum an ab hæreticis illæ flant, disceptatur? Neque enim eas perinde atque ipsarum auctor intelligunt: neque id credunt quod voces ipse significant: siquidem rei sacræ peractio omnis Christum hominem vere factum statuit: hi vero negant, quidquid dicant, qui eum pingi posse inficiantur.

ὡς ἂν εἰ καὶ λέγων τις· Πιστεύω εἰς Πατέρα Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα· φρονῶν δὲ ὅτι ὁ Πατὴρ ὁ Υἱὸς καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα μία ὑπόστασις τριώνυμος· ὅπερ ὑπάρχει δόγμα Σαβελλίου ματαιόφρονος· τί οὖν; εἴπωμεν τὸν τοιοῦτον στεύειν εἰς Τριάδα; οὐδαμῶς· κἂν λέγῃ. Οὕτως οὐδὲ ἐνταῦθα πιστεύει ὡς λέγει· κἂν ὀρθόδοξο μυσταγωγία· ἀλλ᾿ εἰκαιολογεῖ ὁ τοιοῦτος [1 cod. ἑκάτερος]· μᾶλλον δὲ ἐνυβρίζει παίζων λειτουργίαν· ἐπεὶ καὶ γόητες καὶ ἐπαοιδοί χρώ θείαις ᾠδαῖς ἐν τοῖς δαιμονιώδεσι. Συμφέρει ἀβάπτιστον, εἰ μὴ εὑρίσκοιτο ὀρθόδοξος ὁ βα ζων, ὑπὸ μοναχοῦ, ἤ, καὶ τούτου μὴ ὄντος, λαϊκοῦ βαπτισθῆναι, λέγοντος· Βαπτίζεται ὁ ἐ εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ὁ Quemadmodum si diceret aliquis: Credo in Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum, sentiret autem Patrem,et Filium,et Spiritum sanctum unam 0880 hypostasim sub triplici nomine; quod fuitinsipientis Sabellii dogma; age, hunc quisquam nostrum dicat in Trinitatem credere? minime sane: quanquam is asseveret. Sic igitur, neque hic, ut loquitur, ita credit, quamvis rei sacræ ritus orthodoxus est: sed is incassum loquitur, vel potius ludos agit, ac liturgiam contumelia afficit: quandoquidem et præstigiatores et incantatores divinis abutuntur canticis in dæmoniorum sacris. Præstabilius est eum, qui nondum sit sacro fonte tinctus, si baptizator orthodoxus non adsit, a monacho; aut si desit ille, a laico baptizari, dicente: Baptizatur talis in nomine Patris, et Filii, οι Spiritus sancti; Πνεύματος· ἢ ἀφώτιστον ἐκδημῆσαι· καὶ ἀλι quam lavacri expertem e vita abire: et ille vere baptizatus est. Ex necessitate enim fit legis commutatio; uti olim factum et constitutum est. XXV. Petro Nicææ ἐβαπτίσθη. Ἐξ ἀνάγκης γὰρ καὶ νόμου μετάθει ὡς γέγονε πάλαι καὶ ἀποδέδεικται. ΚΕ. Πέτρῳ Νικαίας. [σμβ'.] De hæreticorum vitanda communione. (Baron. an. 816, n. 46.) Sciens tibi cordi esse, ut tecum, sacro capite meo, nihili homo loquar; amoris ergo, non necessitatis causa, nunc loquor. Et quidem jam ante locutus per alteram epistolam videor: quam utrum acceperis nescio. In utraque autem eadem vox mihi, ut corpore valeas, mi Pater, firmum veritatis fundamentum ad multorum stabilitatem, ad fidei signaculum, ad laudem Christi, ad gloriam universæ Ecclesiæ: quoniam conspicuus tu oculus præ cæteris, Orienti et Occidenti notus, habens una cum vita sancto, facultatem sermonis eximiam. Unde et imperatoribus charus factus es, et principibus amabilis, ei monachis laudabilis, propriæ vero Ecclesiæ quid dicere opus est? cum beatum te prædicet, te exspetat, ametque ob plurima quæ patrasti egregia facinora, ut infantes ubera materna, ut pulli nutricem, ut agni verum pastorem. Quidni autem? cum auribus insonantia habeant vivifica verba tua; præ oculis erecta per te Dei templa. Necdum dico eleemosynarum copias, et reliqua opera sancta. Nec vero arbitrere me amicitiæ gratificari. Nam etsi oculis non usurpavi, audivi nihilominus ex iis qui viderant. Quod si nunc hæc occupat piaculum, vere luscus ille et externis et internis oculis: ne conlristeris, beate, neque adeo mireris. Apostoli in cœnaculo erant, et celeberrimum templum deicidæ occupabant. Eadem nunc Iconomachorum ratio, et Judaica sentientium: quos convertat; Dominus, et custodiat te pro me orantem filio tuo. Εἰδὼς ὅτι φιλεῖς φθέγγεσθαί με τὸν οὐδενὸς ὁ πρὸς σὲ τὴν ἱερὰν μου κεφαλήν φιλίας χάρι χρείας ἕνεκα ἤδη φθέγγομαι· φαίνομαι δὲ καὶ φθεγξάμενος δι' ἑτέρας ἐπιστολῆς· ἦν εἰ ἐδέξατο ἐπίσταμαι. Ἐν οὖν ἀμφοτέραις εἷς μοι ὁ λό ὑγιαίνειν σε τῷ σώματι τὸν ἐμὸν Πατέρα, τὸν ρεὸν θεμέλιον τῆς ἀληθείας, εἰς ἕδρασμα πολύ εἰς σφραγίδα πίστεως, εἰς ἔπαινον Χριστοῦ, κλέος τῆς ὁλῆς Ἐκκλησίας· ἐπειδὴ περιφανὴ; ὀφθαλμὸς παρὰ τοὺς ἄλλους, Ἀνατολῆ καὶ γνωριζόμενος· ἔχων μετὰ τοῦ ἱεροῦ βίου καὶ λόγον πολλοστόν. Ἐξ οὗ καὶ βασιλεῦσι γίγ φιλητὸς, καὶ ἄρχουσιν ἐραστὸς, καὶ μονας ἐπαινετός· τῇ δὲ οἰκείᾳ Ἐκκλησίᾳ τί δεῖ καὶ γειν; μακαριζούσῃ σε καὶ ἐπιποθούσῃ, δι' ἃ σας πλεῖστα ὅτι μάλιστα κατορθώματα, ὡς 8512 τοὺς μητρικούς μαζούς, ὡς νεοττοί τροφόν, ὡς ἄρνες τὸν ἀληθῶς ποιμένα. Καὶ γὰρ οὔ; ἔναυλα ἔχοντες τὰ ζωηρά σου ῥήματα, ὀφθαλμοὺς βλέποντες τοὺς ὑπὸ σοῦ ἀνορθωθεί ναοὺς θεοῦ. Καὶ οὔπω λέγω τὸ δαψιλὲς τῆς ἐλεη σύνης, καὶ τὰ λοιπὰ ὁσιώματα. Και μή δόξι φιλία με χαρίζεσθαι. Εἰ γὰρ καὶ μὴ ὄψει ὑπέλε ἀλλ᾽ ὅμως κατήκοος ἐγενόμην παρὰ τῶν εἰδή Εἰ δὲ ὅτι νῦν κάθαρμα ό ὡς ἀληθῶς ἑτερόφθαλ καὶ τοῖς ἔξω καὶ τοῖς ἔνδον ὅμμασι κατέχει τα μὴ λυποῦ, ὦ μάκαρ· μήτε μὴν θαυμάσῃς. Οἱ ἀ στολοι ἐν τῷ ὑπερῴῳ ἦσαν, καὶ τὸν περιβόητον ν οἱ θεοκτόνοι περιελάμβανον. Τοιαῦτα καὶ τὰ τῶν κονομάχων καὶ Ἰουδαιοφρόνων νῦν· Οὓς ἐπισ ψειεν ὁ Κύριος, καὶ σὲ περιφυλάξεις προσευχόμενον περὶ ἐμοῦ τοῦ σοῦ τέκνου. Theophilacto Nicomediæ. De sanctis imaginibus. Jamdum optabam beatitudini tuæ scribere: sed defuit mihi humili copia tabellarii. Nunc Dei voluntate ΚϚ΄. – Θεοφυλάκτῳ Νικομηδείας. [σμγ. (Baron. ap. 816, p. 39.) Πάλα: ἐπεθύμουν ἐπιστεῖλαι τῇ μακαριότητί καὶ οὐκ ἐξεγένετό μοι τῷ ταπεινῷ ἀπορίᾳ γραμ ΝΟΤΑ. Hujus Petri episcopi honorifica mentio est in Vita S. Nicetæ apud Surium 3 Aprilis.

EPISTOLARUM LIB. II. τηφόρου· νῦν δὲ εὐδοκίᾳ Θεοῦ ἐπιτυχών, τὸν πό- nactus, expleo desiderium meum, quod erga te jure θον μου ἀποπληρῶ, ὃν εἰκότως ἐπ᾿ αὐτῇ κέκτημαι· οὐ μόνον διὰ τὴν ἐν Κυρίῳ ὁμολογίαν· ἀλλὰ γὰρ καὶ ἰδίως διὰ τὴν ἐξαίρετόν σου παρὰ τοὺς πολλοὺς ἰδιοτροπίαν, τὸ μειλίχιον, τὸ ἁπλοῦν, τὸ ἐπίχαρι, τὸ γλυκὺ ἐν ταῖς ὁμιλίαις, τὸ εὐπροσήγορον ἐν ταῖς ἐντεύξεσι, τὸ περὶ πάντα ἀγαθοεργές· ἀφ᾽ ὧν ὁ τῆς Ιερας σου ψυχῆς χαρακτήρ, καὶ μὴ ὁρώμενος, τε θεώρηται ὡραϊσμένος τῇ ποικιλίᾳ τῶν ἀρετῶν. Αλο λὰ περὶ τοῦδε μὲν ἱκανῶς, ὅτι μηδὲ καιρὸς ἔγκωμίων. Τί δέ σοι ώπται, ὦ μάκαρ, τὰ παρόντα; ἀλλ᾽ οὐχὶ μικροῦ δεῖν Ἰουδαϊσμος, ἤτοι Ελληνισμός; Αφηρέθη ὁ κόσμος τῆς Ἐκκλησίας, ἡ ὄψις τῶν ἱερῶν ναῶν πυρὶ παρεδόθη τὰ ἅγια· ἄλλο τι σχῆμα γνω τίζεται ἐν τῷ Χριστιανισμῷ· εἶχε δεῖ Χριστιανι σμὸν, ἀλλὰ μὴ Ἰουδαϊσμὸν καλεῖν. Εὔκαιρον καὶ νῦν λέγειν· Κύριε, τοὺς Προφήτας σου ἀπέκτειναν, καὶ τὰ θυσιαστήριά σου κατέσκαψαν. Καί γε ἔκτειναν καὶ γε κατέσκαψαν. Τὸ γὰρ ξέειν καὶ ἐξορύσσειν τὴν ὄψιν αὐτῶν, οὐχὶ κατασκάπτειν ἐστὶν ἐμφανῶς; Αφελε ὄψιν ἀνθρώπου· καὶ οὐκέτι ἄνα θρωπος, ἀλλά τι ἔκτρωμα· εἶχε καὶ ἔστι ζῆν· Ἐνεπύρισαν ἐν πυρὶ τὸ ἁγιαστήριόν σου. Καὶ ταῦτα ἀληθῶς· πᾶσαν θείαν εἰκόνα ἐν πάσῃ ὕλῃ χαραχθεῖσαν ἐμπρήσαντες. ᾿Ανέφκται γλῶσσα βλάσ φημος, τὸν Χριστὸν εἴδωλον λέγουσα, τὴν Θεοτόκον, πάντα ἅγιον. Καὶ γὰρ τοῦ ἀρχετύπου τὴν κλῆσιν τὸ παράγωγον κέκτηται· ἐπειδὴ καὶ τὴν προσκύνισιν. Διὰ τοῦτο καὶ [πάντα σταυροῦ τύπου, σταυρὸν καλοῦμεν, καὶ 47*] προσκυνοῦντες τὸν ζωοποιὸν σταυρόν, προσπτυσσόμεθα. ᾿Αλλὰ ταῦτα ἐξετραγ φθησα ὁ ταπεινός, οὐχ ὡς ἀγνοούσης σου της πανσόφου τελειότητος τῆς πλάνης τὸν ὄλεθρον, μὴ τι πάθοιμι μωρικόν· τὸ θλιπτικὸν δὲ πάθος παραμυθούμενος τῆς ἐμαυτοῦ καρδίας διὰ τῶν ἀναφο ρῶν· αἱ πως πεφύκασι λαλούμεναι, κουφίζειν τὰ ἐνκρυφῆ ἀλγεινά· καὶ ἅμα ὑποκινῶν αὐτὴν θερμότ τερον προσιέναι Θεῷ, ταχεῖαν ἐπιτίμησιν ποιῆσαι τῇ πονηρᾷ ταύτῃ αἱρέσει εἰς σπτηρίαν τοῦ λαοῦ αὐ τοῦ. Προσεύχου καὶ περὶ ἐμοῦ τοῦ ἐλαχίστου του τέκνου, αγιώτατέ μου Πάτερ. ΚΖ΄. – Τιμοθέῳ τέκνῳ. [σμό.] Laudat ob constantiam pro imaginum defensione: tum jejunio modum præscribit. suscepi, non solum ob tuam in Domino confessionem, sed peculiariter etiam ob egregios præ multis mores tuos, suavitatem, candorem, gratiam, et mellitam conversationem, afabilitatem in congressi bus, et supra omnia beneficentiam: ex quibus sacræ animæ tuæ character, etsi non impectus, ornatus visus est virtutum varietate. Sed de hac re satis: nec enim tempus est encomiorum. Quid vero tibi, o beate, visa sunt hæc quæ geruntur? Annon prope Judaismus, aut paganismus? Detractus est ornatus Ecclesiæ, sacrarum ædium facies: igni tradita sunt sancta: alia quædam forma cernitur in Christianismo: si Christianismum dici fas est, et non potius Judaismum. Nunc opportunum est ut dicatur: Domine, prophetas luos occiderunt, et altaria tua destruxerunt 46. Et quidem occiderunt, et quidem destruxerunt. Eradere enim et effodere faciem eorum, quid aliud est, quam aperte destruere? Aufer hominis faciem, non jam homo erit, sed abortivum quiddam, si tamen vivere possit. Incenderunl igni sanctarium tuum 17. Et hoc vere item: omnem divinam imaginem quacunque materia expressam concremantes. Apertum est os blasphemum, Christum idolum appellans, et Deiparam, et omnem sanctum: archetypi siquidem nomen retinet etiam exemplum, quando et adorationem quoque. Idcirco et omnem typum crucis, crucem appellamus, et vivificam crucem adorantes amplectimur. Verum hæc ego humilis deploravi, non quasi erroris perniciem ignoret exacta sapientia tua: ne stultus videar: sed ut cordis mei dolorem ipse leniam commemorando: solent siquidem narrationes, cum efferuntur, occultas levare molestias; atque ut illam una excitem ad Deum enixius deprecandum, ut celerem vindictam pravæ huic hæresi reddat ad populi sui salutem. Ora etiam pro me minimo filio tuo, Pater sanctissime. G Οία σου ἡ ψυχή, τέκνον μου ποθητόν, τοιαυτα καὶ τὰ γράμματα, θαρσαλέα, εὔθυμα, εὐπρόθυμα, φιλόθεα, φιλομάρτυρα· καί γε τῆς ψυχῆς εἰκόνες οἱ λόγοι· καὶ ἐκ τοῦ περισσεύματος τῆς καρδίας ἕκαστος φέρει τα λόγια· ὥστε καὶ ἡμᾶς ἀκούσαντάς σου τῶν ῥημάτων, ἐπιῤῥωσθῆναι, καὶ μᾶλλον, ἀνα δρειωθῆναι, καὶ πρὸς ἄθλησιν ἐπειχθῆναι. Ἐμέ δὲ καὶ ὁ ἀδελφὸς Αδριανός ἐξηγησάμενος πλέον ἐξένισεν· ἀναγγείλας σου τὸ εὔθαρσον καὶ σταθηρὸν καὶ εὐπαῤῥησίαστον· καὶ μέν τοι καὶ διαλεκτικὸν πρὸς τοὺς ἐρεθίζοντας. Πόθεν σοι ταῦτα; ἢ οὐχὶ ἐπὶ τῆς προαγούσης ἀγαθῆς προαιρέσεως καὶ θείας περιποιήσεως· δι' ἧς ἤνεγκας τὰ προλαβόντα, καὶ ἕστηκας τῇ ἐλπίδι τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ, μέχρι θα Timotheo filio. Qualis animus tuus, ali mi desideratissime, talks et litteræ plenæ fiducia, alacritate, strenuitate, insigni erga Deum et martyres charitate. Quippe imago animi sermo est, et ex abundantia cordis unusquisque profert oracula. Ita ut et nos, postquam ver bis tuis aures præbuimus, fortiore animo ac magis virili fuerimus, et ad certamen ineundum multo promptiores. Me vero et frater Adrianus de te narrans vehementius perculit: cum et fiduciam ille tuam, et robur animi, et dicendi libertatem referret, quinetiam et artem disserendi adversus provocantes. Unde hæ tibi dotes? annon ex bono proposito antecedente, ac fiducia in Deum; cujus ope superiora pertulisti, ac spe gloriæ Dei per 46 III Reg. xIx, 14. 47 Pal. LXXIII, 7. 47* Inclusa, in edit. Sirmondi typographi vliio omissa, supplevimus. EDIT. PATROL. GR. XCIX.

11% σὺν Θεῷ πάντα ἐνεγκεῖν, ἀθλοφορικόν στέφανον ανα δησάμενος. Αλλ' εὔχου καμοί, ἀδελφὲ, συνέπεσθε σοί τε καὶ εἴ τιν: ἄλλῳ παραπλησίῳ. Ικανοὶ δὲ χε ριτι Χριστοῦ. Καὶ γὰρ ὡς τὸ στάδιον λαμπρὸν καὶ ἐμφανές· πλεῖστοι καὶ οἱ μάρτυρες. Μὴ γὰρ εἴτι τι άλλο εἶναι τὰ παρόντα, ἢ Χριστοῦ ἄρνησιν ἐπὶ τοὺς διώκοντας· καὶ Χριστοῦ μαρτυρίαν εἰς τους τὰ ἆθλα φέροντας, καὶ τοῦτο εὔδηλον. Ὡς γὰρ ἐν τῇ εἰκόν: τοῦ σταυροῦ ὁ ζωοποιός σταυρὸς καὶ ὡμολ.. γηται καὶ ἤρνηται· οὕτω καὶ ἐν τῇ εἰκόνι Χριστο τὸ αὐτὸ ἀπαραλλάκτως. Εἰ καὶ τετύφλωται ὁ πό σμος· καὶ Χριστὸν ἀρνούμενος, παίζει τὴν ὕβριν, δι τὴν τοῦ ὑβριζομένου μακροθυμίαν. Καὶ τί θε μαστὸν εἰ ὑπομένει, ζητῶν τὴν τῶν παραινούντων επιστροφήν; Μὴ οὐχὶ στέφανον ἐξ ἀκανθῶν ἐπέθη καν αὐτοῦ τῇ κεφαλῇ οἱ στρατευόμενοι; μὴ συχ καὶ ἱμάτιον πορφυρούν περιέβαλον αὐτόν; οἱ π ἔλεγον· Χαῖρε, ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων· κα ἐδίδουν αὐτῷ ῥαπίσματα. Ὁ δὲ ἔφερε πάντα, κ ταγελώμενος, μυκτηριζόμενος, καὶ ὅσα ἄλλα τα σχων ἐν σταυρῷ. Τοιαῦτά ἐστι νῦν πάσχων διὰ τῆς εἰκόνος αὐτοῦ, καὶ ἐν τῇ εἰκόνι αὐτοῦ· ἐπειδὴ τ ἀρχέτυπον ἐν τῇ εἰκόνι ἐκφαίνεται, ὡς εἴρηται της ἁγίοις. Αλλ' εἴη ἔλεος ἐν τάχει τῇ Ἐκκλησίᾳ τοῦ, ἐνδυναμῶν τοὺς ὁμολογοῦντας. Ακούω ότι προ στείαν ἕλκεις· καὶ χαίρω μὲν, συμβουλεύω δε και εκάστην ἐσθίειν μετὰ τὰ ἑσπερινά. Τοῦτο γὰρ βασιλικὴ ὁδὸς, καὶ αὕτη ἐπαινετὴ ἐγκράτεια ὁ π μαρτυρία. stitisti, usque ad obitum ad pugnam accin- νάτου εὐτρεπιζόμενος; Χαῖρε, εὐφραίνου· ἰσχέση tus? Gaude, lælare: cum Deo valebis omnia tolerare, corona victoriæ redimitus. Sed et pro me ora, frater, ut et tua, et cujusvis alterius similis vestigia consequar. Sunt autem satis multi per Christi gratiam: etenim veluti curriculum est in luce et conspectu positum: plurimi quoque martyres. Ne aliud igitur hæc quæ geruntur existimes quam Christi negationem, quoad eos qui persequuntur, factumque pro Christo martyrium, quoad eos qui præmia referunt. Atque istud quidem est in confesso. Nam ut in crucis imagine crux ipsa vivifica et agnoscitur, et negatur: sic et in imagine Christi idem sine discrimine statuendum. Mundus licet obcæcatus sit, vel ubi Christum abnegat, contumeliam jocum reputat, propter illius tolerantiam, η quem contumeliose tractat. Sed quid mirum si ille sustinet, furiosorum conversionem quærens? Annon spineam coronam capiti ejus imposuere milites? annon vestem ei circumdedere purpuream qui et dixere: Ave, rex Judzorum: et dabant εἰ alapas 40. Ipse vero omnia perferebat, cum derideretur, habereturque ludibrio, cum et in cruce alia plurima pateretur. Talia nunc quoque propter imaginem suam, et in sua ipse imagine perpetitur, siquidem archetypum in imagne conspicitur, ut viri sancti dixere. Sed miserescal ille celeriter Ecclesiæ sum, confessores corroborans. Audio te jejunium protrahere, et lætor utique: tibi vero auctor sum ut quotidie post vesperam cibum sumas. Hæc enim via regia est, et hæc laudabilis abstinentia in isto martyrii genere. XXVIII.· Basilio præposito. ΚΗ΄. — Βασιλείῳ ἡγουμένῳ. [σμς'.] Ut fortiter pro Christo pati pergat, nec trepidet si ante imperatorem aut præsides ducatur. Ubi intellexi omnia quæ propter Dominum passa est sanctitas tua, cum sacro suo subdito; glorifi• cavi optimum Deum nostrum valde: quod utique exortus et ipse es veluti sidus in mundo cum aliis sideribus, in hac præsenti quasi nocturna hæreseos pugna, vas electionis, columna et firmamentum veritatis. Quam admirabile par illud vestrum! quam Christo amabile, quod plagas ipsius causa pertulit, exsilia, carceres, et ea usque in præsentem diem! Sed quid quod, antequam Πάντα καταμαθών ἅπερ διὰ Κύριον ὑπέστη π οσιότης σὺν τῷ ἱερῷ ὑπηκόκῳ· ἐδόξασα τὸν ἁγια Θεὸν ἡμῶν λίαν· ὅτιπερ ἀνέτειλας καὶ αὐτὸς τη στὴρ ἐν τῷ κόσμῳ σὺν ἄλλοις λαμπτῆρσιν, ἐν ἡ νυνί, νυκτομαχία τῆς αἱρέσεως, σκεύος εκλογές στύλος καὶ ἐδραίωμα τῆς ἀληθείας. Ως θαυμαστή ή δυὰς ὑμῶν! ὡς ἐραστὴ τῷ Χριστῷ, πληγὰς δι' τὰ τὸν ὑπομείνασα, απαγωγάς, φυλακάς, καὶ ταῦτα ἕως τοῦ παρόντος. Ἀλλὰ τί ὅτι πρὸ τῆς πείρας τρα faceres, ad me humilem venisti, sicuti ex te intel. Ο πρός με τὸν ταπεινὸν, καθὰ ἐδίδαξας, μὴ ἐπιτυχώ lexi, neo tamen conspectu meo frui licuit: nec mirum utique. Quandoquidem enim, ut conjiciebas, non aderam; miser enim ego ac tenebris obsitus; quid te incommodo affecisti? nisi quod nunc teipsum nobis per litteras conjunxisti: et jam nos spiritu invicem intuemur, et in unum convenimus in spiritu, una in Domino anima effecti, ego humilis in vobis sanctis, et vos in me. Quamobrem Christus in medio nostrum, juxta veracem illius pollicitationem. Quid deinde reliquam est? Ut, quemadmodum cœpimus in laboribus pro Christo, consum, mnemus propositum nobis certamen, nihil reformi48 Joan. ΧΧΙ, 3. μου του συνοψισμοῦ; καὶ εἰκότως. Ἐπειδὴ νέα ὡς ὑπελάμβανες, οὐκ ἦν· οἰκτρὸς γὰρ ἐγὼ και σκοτεινός· τί ἵνα καὶ ἐβλάβης; πλὴν ὅτι συνήψας ἡμῖν ἑαυτὸν νυνὶ διὰ τοῦ γράμματος· καὶ ὁρῶμεν ἀλλήλους ἤδη τῷ πνεύματι· καὶ εἰς ταυτὸν συνήλ θομεν ἐν πνεύματι· μία ψυχὴ ἐν Κυρίῳ γεγονότες. ἐγὼ ὁ ταπεινὸς ἐν ὑμῖν τοῖς ἁγίοις, καὶ ὑμεῖς ὁ ἐμοί· ὅτιπερ Χριστὸς ἐν μέσῳ ἀμφοτέρων, κατά τὴν ἀψευδῆ ἐπαγγελίαν. Τί λοιπὸν ἔτι; ἵνα, καθε ἐνηρξάμεθα ἐν τοῖς ὑπὲρ Χριστοῦ μαρτυρίοις, τον λειώσωμεν τὸν προκείμενον ἡμῖν ἀγῶνα, μηδὲν ὑποπτήσσοντες· μὴ πληγὰς αὖθις, μὴ δεσμὰ μὴ στρεβλωτῆρας, μὴ πῦρ, μὴ ξίφος, μὴ ὕδωρ, μηδ

EPISTOLARUM LIB. II. Οὕτως ἐποτίθεται ἡμῖν ὁ λόγος· οὕτως dantes, non plagas porro, non vincula, non tormerπόστολος· οὕτως ἡ τελείωσις τῶν μαρτύντων. Οὐκ ἐσμὲν ἀγενέστεροι αὐτῶν καν ;, ἐκ Θεοῦ καὶ αὐτοὶ ἐγεννήθημεν· τὴν αὐτ α τῆς υἱοθεσίας κεκτήμεθα. Ἐκεῖνοι ήθλοκαὶ ἡμεῖς ἀσχημονήσομεν; γυναῖκες καὶ τέφθησαν ο καὶ ἡμεῖς φιλοσαρκήσομεν; καὶ νήπια νενικήκασι τυράννους καὶ βασικαὶ ἡμεῖς ἱλιγγιάσομεν; οὐδαμῶς. Δῶμεν ις τοῖς σαρκοφίλοις· ἡ ψυχὴ ἄληπτος. Μὴ ντούς σωματοκτόνους· ἀλλὰ τὸν δυ καὶ ψυχὴν καὶ σῶμα ἐν γεέννῃ ἀποινῦν ἀγαλλίασις καὶ θυμηδία. Εἵπερ γὰρ ομεν, καὶ συνδοξασθησόμεθα. Θρηνεία ολος, καὶ οἱ αὐτοῦ ὑπηρέται· τοῦτο γὰρ πάτῇ ἀκαταπλήκτῳ ἐνστάσει τῶν μαρτυρούν μὴ ἰδέσθαι πώποτε βασιλέα· μηδὲ ἄρχουσι " ·· κἀντεῦθεν πως δεδιᾷν. Μηδαμῶς. Ω αταφρόνησον ἀμφοτέρων, ὁ Χριστὸν ἔχων ι. Εκεῖνός σε πτηξάτω ὥσπερ καὶ δαίοιξον σὸν στόμα παρών πρὸς αὐτὸν. Δου άρ σοι λόγος· Χριστὸς ἐπηγγείλατο. Ετὸν, εἰ ματαιολογεῖ. Οὐ τὸν ᾿Αχαάβ ἤλεγ- ; οὐ τὸν Ἡρώδην Ἰωάννης; οὐκ ἄλλοι ους; ἵνα μὴ κατονομάξων μακρολογώ, Ο ta, non ignem, non ensem, non aquam, non gladium “. Sic ipsa nos Scriptura admonet: sic Apostolus clamat: sic martyrum omnium consummatio. Non sunt nobis, quam illis, minus clari natales, quanquam ego infelix; ex Deo et ipsi nati sumus eamdem adoptionis matrem adepti. Illi præmia retulere et nos degeneres erimus? feminæ ac puellæ coronatæ sunt: et nos carni blandiemur? senes et pueri tyrannos vicere et reges: et nos stupentes hærebimus? Minime vero. Carnem dimittamus his qui carnem diligunt: animus interim expugnari nequit. Ne timeamus eos qui occidunt corpus: sed eum qui potest animam et corpus perdere in gehennam ". In præsenti lætitia est et alacritas: Siquidem enim compatimur, el conglorifcabimur ". Lugeat diabolus et ministri ejus: hunc enim ipsis dolorem parit invicta martyrum constantia. Nunquam te regem ais coram intuitum, nec in conspectum venisse procerum, atque idcirco extimescere. Absit. Ο Pater, utrosque sperne, qui Christum habes quem induisti. Ille te timeat uti et dæmones. Resera os tuum, cum apud ipsum coram ages. Dabitur enim tibi sermo; Christus pollicitus est ss. Argue eum si inania loquitur. Non Achab Elias coarguit? Non Herodem Joannes? non alios alii? ut ne singulos appellando sim longior. Qui tunc Deus, idem et nunc. Ut illos dilexit, ita et nos. Alumnum te professus es apostolorum, martyrum, prophetarum, Patrum, sanctorum. Arbori fructus respondeat Nisi enim nos ita gerimus, degeneres sumus, non discipuli, non filii, non fructus: sed in contraria parle sumus, eorum dico, qui mundum diligunt, qui carni serviunt: quorum exempla fugiamus, et possimus, omni ope certantes in Christo Jesu Domino nostro qui dixit: Confidite, ego vici καὶ νῦν. ὡς ἠγάπησεν ἐκείνους, καὶ θητιῶν ἧς τοῖς ἀποστόλοις, μάρτυσι, προς Ιατρασιν, ὁσίοις. Ὁ καρπὸς τῷ δένδρῳ νω, καὶ εἰ μὴ οὕτω περιπατήσομεν : οὐχὶ μαθηταί, οὐδὲ υἱοὶ, οὐδὲ καρποί· ἀντικειμένης μερίδος· τῶν φιλοκόσμων δή, δουλοτάρχων· ὧν τὴν μίμησιν φύγοιμεν, ἐν δὲ Θεοῦ, τελε:οφρόνως ἀγωνιζόμενοι ο Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν εἰρηκότι· θαρ γὼ νενίκηκα τὸν κόσμον. εγαλῷ καὶ Μαρία μοναζούσαις. [σνο'.] ΧΧΙΧ. præpositi. · Megaloni et Mariæ monialibus. In obitu μμα ὑμῶν τίμιον· καὶ ἡ προσηγορία συνδὲ ἀγγελία, τί εἴπω; ἐδυνηρά, ἢ χαρο- · ἐμὸς Πατὴρ ἐξεδήμησεν, ὁ ὁμολογητής ὁ δεύτερος Ἰώβ, τὸ ἐγκαλλώπισμα τῶν , ὁ τῆς ἀγάπης Δημιουργὸς, ὁ παντοφίλητος οῦ Θεοῦ ἄνθρωπος, ὁ πολύδακρυς ὀφθαλμός, της νοῦς, ὁ θείᾳ γνώσει πεπλουτισμένος, ὁ ταπεινοφροσύνῃ, καὶ πολλοστὸς ἐν συνέσει, ής, πρὸ σχήματος, καὶ μετὰ τὴν μοναχι ωσιν ὑπέρτερος. Ὁ δεθεὶς ἐν ἀγάπῃ Θεοῦ· μισήσας κόσμον· δούς τε προῖκα πάντα πολύολβον οὐσίαν· εἶτα διαζευχθείς περιοζύγου, γένους τε καὶ φίλων καὶ συνήθων Christo elargitus: mox sejunctus est ab illustri λοιπώς περίγειον ἀξίωμα, οἶκον, πόλιν, καὶ ταῦτα ἐν ἀκμαζούσῃ ἡλικίᾳ· εὐπρε προσώπου καὶ ὕψει ἡλικίας· εὐσθενείᾳ τε καὶ ἀμφοτεροδεξιότητι τρόπων, νοητῶν τε ῶν· καὶ πλείω τούτων ἄν τις εἰπὼν, ἐλάτVenerabilis epistola vestra, cordata salutatio: nuntius vero, quid dicam? plenusne luctus, an gaudii? Pater meus excessit e vivis, Christi confessor, Job alter, decus monachorum charitatis conciliator, vir omnibus charus, homo Dei, cui perpetuo madens oculus lacrymis, mens discendi cupida divinis doctrinis locuples, in humilitate assiduus, idemque perspicacia animi inclytus, ante sacrum habitum conspicuus, et idem post monasticam perfectionem longe præstantior. Ille Dei charitate devinctus, ac deinde mundum exosus, gratuitoque munere facultates omnes, cum prædives esset, 50 Matth. xx, 28. st Rom. III, 17. conjuge, a cognatie et amicis et familiaribus: abdicato terrestri magistratu, relicta domo, civitate, patria; et hæc in florenti ætate: oris forma perelegante, eminenti statura, optima corporis valetudine, utroque laudum genere præditus, et qua ss Mallh. x, 19, 53 Joan. νι, 33.

ἀνῆλθε πρὸς Κύριον. Ποῦ καὶ πῶς; ἀρθεὶς φόρτι ἐκ τῆς ποίμνης διὰ τὴν δύσοιστον νόσον· φ σθεὶς ἐν ἄστει ἄλλοις δύο ἔτεσι καὶ πρός· ἐξορισθεὶς ἐν νήσῳ τινί· κἀκεῖσε τελειώσαι ὁμολογητικὸν δρόμον ὑπὲρ Χριστοῦ. animo continentur, et quæ incurrunt in oculos: et των ἔλθοι τῆς τοῦ ἀνδρὸς ἀρετῆς. Οὗτος ή si quis plura dixerit, non is tamen viri virtutem oratione consequatur. Vixit ille, ad Dominum abiit: ubi autem, et quo pacto? Ereptus importune gregi ob morbum difacilem; inclusus carcere in civitate annis duobus aliis et eo amplius: deinde in quamdam ablegatusinsulam, ubi, qui confessorem decet, pro Christo cursum consummavit. Οὐκ ὀδυνηρόν μοι οὖν τὸ πάθος· ἀλλὰ καὶ περιχαρές· οὐ τέθνηκεν· ἀλλὰ μετέστη εἰς νιον ζωήν· οὐ γῆ αὐτὸν ἐκάλυψεν· ἀλλ᾽ οὐρανὸ εδέξατο. Υπέλαβεν αὐτὸν ἡ ὁμολογητών χ ἡ ἀσκητῶν ὁμοσκηνία· ὅπου τὸ φῶς τὸ ἀλη ἔνθα αἱ μακάριαι ἀναπαύσεις, ἀνθ' ὧν είλετο καὶ πόνων ἐν σαρκὶ ἀσκητικῶς τε καὶ ὁμολογη Νῦν μοι πανήγυρις, ἑορτή, θυμηδία· ἀλλὰ με πᾶσιν ὀρθοδόξοις, προστάτην εἰς Θεὸν παραπέ σύνδρομον τῶν προδραμόντων μαρτύρων Αγαλλιάσθω ἡ Ἐκκλησία, ὅτι στύλους ἔτι κτ εὐφραινέσθω ὁ ἱερὸς θίασος, ὅτι φωστῆρες ἐ σμῳ πάλιν ἀνίσχουσι φρυκτωροῦντες τοὺς ἐν τῆς αἱρέσεως. 2! ὦ Πάτερ, Πάτερ, ὡς καλός δρόμος! ὡς ὅσιον τὸ μνημόσυνόν σου! ὡς με τὸ ὑπόμνημά σου! ὅλος σὺ φαιδρός, ὅλος χε Τίς σε ἰδὼν οὐκ ἠγάπηκε; τίς δὲ συντυχών οι γλύκανται; Ἡ συνουσία σου ἐφετή· ἡ ἀρετὴ γ στική. Τί το λοιπόν; Μέμνησο ὡς τῆς ποίμνης καμοῦ τοῦ σοῦ υἱοῦ, κἂν ἐλαχίστου καὶ ἐῤῥιμμ Οἶδας τὸν πόθον σου τὸν ἐν ἐμοί· ὡς κἀγὼ τὸν ἐμοῦ. Βοήθησον [Γ. Βόησον] ὑπὲρ πάσης τῆς Ἐ σίας πρὸς Κύριον· δεήθητι καὶ περὶ ἐμοῦ τοῦ οἱ τάχει ἐλθεῖν πρὸς σὲ, ἐν ᾧ τρόπῳ τετελείωσαι. μέν μοι αἱ φωναὶ πρὸς τὸν κοινὸν Πατέρα. Ὑμ παρακαλῶ, μὴ προδοῦναι τὴν πίστιν· ὁσίως ὡς ἐκείνου οὖσαι, θατέρα θατέρας· ἡ μὲν ὁμόζ ἡ δὲ τῆς ὁμοζύγου ὁμαίμων· ὡς ἂν σὺν ἐκείνῳ ξης τῆς ἀἰδίου ἀπολαύσοιτε. Non igitur mihi mororem hic casus affert, sed Imtitiam singularem. Non ille est mortuus, sed in sempiternam vitam migravit: non hunc terra tegit, sed colum amplectitur. Excepit hunc confessorum chorus, cotus ascetarum: ubi lux vera, ubi beata requies, propter quam adipiscendam labores ac molestias ultro in carne subiit, ascetarum confessorumque ritu. Nunc mihi solemnis iste festusque dies, nunc animi ingens oblectatio est, sed et orthodoxis omnibus, quod adjutorem ad Deum transmisere, qui eodem modo atque martyres hactenus cursus absolvit. Latetur Eccelsia, quod columnas adhuc habet: sacer ordo exsultet, quod stellæ in mundo rursum oriuntur, quæ iis qui in tenebris hæreseos versantur lucem ostendant. Oh! Pater, Pater! quam egregius cursus ille tuus est! quam sanctum monumentum tuum! quam beata recordatio tui! Totus tu splendidus, pulcher totus. Quis te intuitus non dilexit? Quis tibi obvius non delinitus est? Consuetudo tua optabilis, virtus explorata; quid reliquum est? Memento tum gregis tui, tum mei ipsius, filii tui, quanquam mim nimi quidem ac vilis. Quo egote prosequar amore, nosti: el quo tu me, novi. Fer toti Ecclesiæ suppetias apud Dominum. Pro me misero deprecare, ut statim ac te veniam, quo more diem clausisti. Hæc quidem mea est apud cummunem Patrem oratio. Vos vero adhortor, ne fidem prodatis: ut sancte vivatis, cum sitis ambæ illius, et alterius altera, hæc quidem conjux, illa autem conjugis consanguinea; ut cum illo gloria perfruamini; piterna. ΧΧΧ. Simeoni monacho. Λ. – Συμεών μονάζοντι. [σξα·] Δεξάμενος ἐπὶ χεῖρας τὴν τῆς ἁγιωσύνης ἐπιστολὴν, καὶ ἀναγνοὺς καὶ διδαχθεὶς ἕκαστ συμβεβηκότων αὐτῇ τε καὶ τοῖς σὺν αὐτῇ ἐ Πατράσιν ἡμῶν· ἂν τὰ ὀνόματα ἐν βίβλω ζε διὰ τὴν ἁπάντων ἱερὰν φυγαδείαν, καὶ ἀλλοῦ Gratulatur quod pro Christo strenue dimicasset adversus Iconomachos). (Baron. an. 818, n. 22.) Reddita mihi epistola sanctitatis tuæ. Ubi eam legi, et singula didici quæ illi cæterisque, qui cum ea sunt, sanctis Patribus nostris: Quorum nomina sunt in libro vitæ 54, acciderant, sacram omnium expulsionem, loginquam deportationem, molestam illam et gravem, ob variam huc atque illuc abdue μετανάστασιν, καὶ πειραστικὴν καὶ θλιπτικὴν, ctionem, et duram impiorum custodiam; ingemui simul humilis, in cujusmodi tentationes Dei Ecclesias tempus perduxerit animo considerans: simul etiam beata duxi persecutionem pro Christo ferentium certamina; teque pariter qui gestorum omnium nobis nuntius fuisti, nec renuisti erga me, nihili hominem, et manum movere ad scribendum, et totam afflictionis seriem singulatim percensere. Quo nomine benedicat tibi Dominus, ac magis magisque confirmet et corroboret in acerba ista testi - 54 Philipp. IV, 3. τῆς ὠδέ τε κἀκεῖσε ἀπαγωγῆς τε καὶ φρουρητ παρὰ τῶν ἀθέων παταπράξεως· ὁμοῦ μὲν ἐπέ ὁ ταπεινός, εἰς οἷα ἤγαγεν ὁ χρόνος πειρασ τὰς Εκκλησίας τοῦ Θεοῦ κατασκοπῶς· ὁμο ἐμακάρισα τὰ ἆθλα τῶν δεδιωγμένων ἕνεκεν στοῦ· ἔπειτα καὶ σὲ τὸν ἄγγελον ἡμῖν γεγο ἁπάντων τῶν δραματουργηθέντων· οὐκ ἀπω σαντα πρός με τὸν οὐδενὸς ἄξιον, καὶ χεῖρα ἐπὶ γράψαι δοῦναι, καὶ ἰχνομυθῆσαι ὅλην τὴν τῆς κώσεως ὑπόθεσιν· ἀνθ' ὧν εὐλογήσαι σε Κύρ

EPISTOLARUM LIB. II. ιι τε ἐπὶ πλέον, καὶ βεβαιώσαι ἐν τῇ ἀμει- monii Christi dimicatione. Enimvero cognovi quemἐνστάσει τῆς μαρτυρίας Χριστοῦ. Καὶ γὰρ ότιπερ συμβαλών μετὰ τὴν ἔνστασιν τῷ χῃ Ἰωάννῃ οὐχ ὑπεστάλης, οὐδὲ δεύτερος τῆς εἰς λόγους συμπλοκῆς· ἀλλὰ στεῤῥῶς καστάς, περιείλες αὐτὸν, καὶ ἀπεστομάτισας ως λόγῳ ἀληθείας τῆς δοθείσης σοι ὑπὸ ἐνερ οῦ ἁγίου Πνεύματος. γὰρ οὐδὲ πάρεστιν ἐν τοῖς ἠπατημένοις δύο λόγου· ἐπεὶ μηδὲ φῶς· οὐδὲ ἀληθείας ἀπό οὐδέ τι εὐθὲς, οὐδὲ ὅσιον ἐν σκότει διαπό νοις τῇ ἀσύνετῳ καρδίᾳ καὶ μεμωραμένη τἀληθὲς δὲ εἰπεῖν, ἀσοφίᾳ καὶ ἀμαθίᾳ καὶ ητι. Εν δὲ μόνον καὶ πρῶτον καὶ τελευταῖον, ία τοῦ σκότους· τοῦτο αὐτοῖς καὶ λόγος, καὶ αἱ πίστις, καὶ δόξα, καὶ ὅπλον. Ἐκ τῶν αὐτῶν ἐπιγνώσεσθε αὐτοὺς, ἔφη ὁ Κύριος · οὐκ ἔδρασαν ἀσεβές τε καὶ Ἰουδαϊκόν; ν ἐνύβρισαν, τὴν Θεοτόκον, τους ἁγίους· ὧν σωματικοί χαρακτῆρες ἀτιμάζονται, αὑτοῖς ; ἡ ὕβρις ἀναπέμπεται τοῖς πρωτοτύποις· ἡ τοῦτο εἰκότως ᾿Αντίχριστοι ῥηθεῖεν οἱ μάχοι· ἐπειδὴ λέγει ὁ Θεολόγος καὶ εὐαγγε Καὶ νῦν πολλοὶ ᾿Αντίχριστοι. Ταῦτα μὲν πρὸς τὴν σὴν σύνεσιν· τῆς ἀγάπης δὲ α, τῆς ἐν ἐνὶ φρονήματι καὶ μιᾷ ψυχῇ δου ἡμῖν ὑπὸ Θεοῦ. ᾿Αλλὰ μοι προσεύχου, ἀδελφὲ ὶ ἴσά σοι ἐναθλεῖν· καὶ γνωρίσαι μοι πάλιν , ὅπως σύ τε διάγοις, καὶ ὅπως ἔχει καὶ ἕξει ἱερᾶς σου συνοδίας. - Ιωσὴφ ἀδελφῷ καὶ ἀρχιεπισκόπῳ. [σέβ΄.] admodum post dimicationem ipsam, cum Joanne impiorum duce congressus, haudquaquam metu cesseris, nec inferior sermonis conflicta exstiteris, sed fortiter obsistens ipsum viceris, et elinguem juvenili vigore reddideris verbo veritatis subnizus, quam tibi Spiritu sancti operatio suggerebat. Nulla videlicet in iis qui decepti sunt residet vis sermonis; quoniam nec lumen, nec vertatis specimen nec rectum aliquid, aut sanctum in tenebris ambulantibus stulto corde et evanida sapientis, seu, ut verius dicatur, insipientia, imperitia, eæcitate. Unum autem inest, et primum et postremum, potestas tenebrarum: hoc illis et sermo, et definitio, et fides, ei gloria, et arma. Ex operibus eorum cognoscetis eos ", ait Dominus. Quid enim impium aut Judaicum non egerunt? Christum contumelia affecerunt. Deiparam et sanctos: quorum enim corporeæ figuræ ignominia afficiuntur, in prototypa ipsa transmittitur contumelia: ideoque Antichristi merito dici possunt Iconomachi: quandoquidem, uti a Theologo et evangelista scriptum est: Et nunc multi sunt Antichristi 5. Hæc parva quidem ad prudentiam tuam: sed charitatis, quæ nobis a Deo in uno sensu et anima una donata est, symbola sunt. Τu vero, frater egregie, pro me ora, ut parti tecum pugna decertem; et indicare porro non graveris, quomodo et ipse agas, et quomodo se habeant habiturique sint sacri comites tui. XXXI. Josepho, fratri et archiepiscopo. im ab Iconomachis impie, tum contra Iconomachos a Christi confessoribus fortiter gesta memorat. (Baron. an. 816, n. 43.) · μὲν ἀπὸ γραμμάτων, οὐκ ἔμαθον τὰ τῆς σου, ἀλλὰ φεῦ τῶν ἁμαρτιῶν μου ὅτι οὕτω ! Ἐδηλώθη γάρ μοι ὑπὸ τῶν ἀδελφῶν ἡ μεθ᾽ ἐτέρων ἀπωλεια· καὶ ἤδε τοῦ διαβόλου κ. ᾿Αλλὰ δόξα τῷ Θεῷ τῷ κρύψαντι αὐτὰ ν κρατούντων. Ἔμελλον γὰρ πολλοὶ κινδυ Αλλ' ὅτι καὶ οἱ ἴαμβοι συναπώλοντο, οὓς ὢν ἐμότρησας κατὰ τῶν Εἰκονομάχων. Οὐ δὲ ἀμεταγράφους καὶ ἀπαρασημειώτους αὐτοὺς πέμπειν. Ταῦτα μὲν ἐλύπησεν ἡμᾶς, εἰκός. Ἐγὼ δὲ ὁ ταπεινὸς, καὶ αὖθις προσ ο τὴν ἁγιωσύνην σου γλιχόμενός σου τὸ τίμιον ον· καὶ τίνος γὰρ πρὸ σοῦ; καὶ οὐχὶ ἀεί; οῦτον ἐν φύσεως, ὅσον ἐκ συμπράξεως οὐ μόθεν ἐγειρομένης, ἀλλ' οὐρανόθεν ἐνεργουἐκ πρώτης βαλβίδος σχεδόν μέχρι τοῦ δεῦρο· τι πάντες· καὶ ἐμόρφωσαν οἱ γεννήσαντες, αἱ σωματικῶς καὶ πνευματικῶς; Εἴη δὲ μέιᾶς καὶ πρὸς τὸ ἑξῆς ὡσαύτως· καὶ μή με θαί σου τῆς ἀρετῆς πλήθει τῶν ἁμαρτιῶν 5 φιλανθρωπίας συγκροτουμένους, καὶ ἐν τῶν εἰς φῶς ἐνεγκόντων. Τὰ μὲν δὴ τῆς οιαῦτα. ἄλλα, οἷα καὶ ὅσα, ἐπὶ τῆς Ἐκκλησίας τοῦ τεναγμῶν καὶ ὀδυρμῶν ἄξια, ἤδη πάντως atth. vn, 16. 56 1 Joan. 11, 19. Quantum quidem ex litteris, de valetudine tua nihil cognovi, sed heu peccatis meis quod hæc ita evenerunt! Indicatum enim mihi est;a fratribus, litteras illas una cum aliis intercidisse: et hæc quidem diaboli vis. Sed laus Deo, qui illas abscondit iis qui rerum potiuntur: multis enim impendebet periculum. Quinetiam periisse simul. iambos, quos recte agens contra Iconomachos scripseras: omnino autem sine exemplo et note eos mittere non debueras. Ηoe sane contristarunt nos, ut par erat. Ego vero humilis iterum alloquor sanctitatem tuam, faciem venerandam videre desiderans; cujus enim potius quam tuam? Ac nonne semper? neque id ex natura tantum, quantum ex actionum conspiranti societate non humi nata, sed cœlitus profecta, a primis fere carceribus in hanc diem, ut sciunt omnes; ac formaverunt parentes, corporaliter dicam an spiritualiter? Utinam autem sio maneamus etiam in posterum, ut a virtute tua non divellar peccatorum meorum multitudine, ex divina benignitate consentientes, et ex eorum deprecatione qui genuerunt! Ac vola quidem nostra talia sunt. Cætera autem qualia et quam multa, in Ecclesia Dei, gemitu ac lacrymis digna, jam prorsus audi-

Η sti: quæ enim ne prisci quidem contra Christum ἀκούοις· 2 γὰρ οὐδὲ οἱ πάλαι αἱρετίσαντες egerant hæretici, ea nunc majori rabie patrata sunt. Et dormit Christus, et salsum incredulitatis mare intumescit, extremam perniciem afferens. Sed adsint tecum germani discipuli, et Christum ad increpationem periculique depulsionem exsuscitent. Abiit et mens in habitu susceptor ac sponsor, vir bonus, confessionis præmium reportans in molestissima, ut in lectulo se ipse versare non posset, infirmitate. Quomodo? Cum resisteret, abductus est et custodibus, deinde etiam relagatus, atque ita martyrum consummans. Itaque Dominus non despexit obedientiæ ejus labores, quantos nosti: tamesti propter peccata mea inter Mochianos deprehensus fuerit, corpori parcens, non animo item abreptus, ut res ipsa declaravit. Propterea cœtui a Deo subductus, in alteram partem victoriam verlit: quemadmodum et Mediciotes, atque adeo Nicænus quoque: ut litteris ipsis edoctus sum. Et quid hunc aut illum dico? Mihi enim persuadeo, sic affectos esse omnes qui restiterunt. Quin et ipse verus patriarcha noster veritatem profitetur, ut ex ejus ore didici qui illum audierat, ejusque defensionem laudabat. Hæc dixi, tum ut defunctum merito laudarem, tum ut sanctitati tuæ nota facerem quæ debebam. Sed non ignoras intestinum malum. Leontium illum quondam nostrum, qui et antea Mochianis adhæsit, et nunc princeps est Iconomachorum. Eam ob causam et Studianum obtinuit, et Saccedioni injuste dominatur. Ex impuro nihil purum: qualis genitor carnalis, talis et flius: quem Deus convertal sanctis precibus tuis; et me peccatorem in timore suo confirmet. Saluto eos qui reverentiæ tuæ famulantur. Qui mecum est ut famulus te veneratur. XXXII. Thalelæo filio. κατὰ Χριστοῦ, ταῦτα μανικώτερον ἐξείργαστι Καὶ Χριστὸς καθεύδει· καὶ ἡ ἀλμυρὰ τῆς ἀπ θάλασσα κεκορύφωται, πανολεθρίαν ποιοῦσε. εἴησαν σὺν σοὶ οἱ γνησιεύοντες τῶν μαθητῶν στὸν εἰς ἐπιτίμησιν καὶ καταστόρευσιν τῆς νεύσεως διεγείροντες. Οίχεταί μου καὶ ὁ το ματος ἀνάδοχος, ἀνὴρ ἀγαθὸς, ὁμολογίας ἀπενεγκάμενος ἐν τοιαύτῃ χαλεπωτάτῃ νέσι ἐνδεῶς ἔχειν καὶ τοῦ ἐπὶ κλίνης στρέφεσθαι. ἐνστας, καὶ ἀρθεὶς καὶ φυλακισθείς, εἶτα: ορισθείς· καὶ ταύτῃ τὸ μαρτύριον τελέσας. Ο εἶδεν οὖν αὐτοῦ Κύριος τοὺς ὑποτακτικούς: ὁπόσους οἶσθα, κἂν δάλω κατὰ τὰς ἁμαρτίας τοῖς Μοιχειανοῖς, φειδοῖ τοῦ σώματος, οὐ συ μενος τῷ φρονήματι· ὡς τὸ πρᾶγμα ἐδείκ τοῦτο ὑπὸ Θεοῦ καὶ ῥαγεὶς τῆς συμμορίας, ἔτι τὴν νίκην πεποίηται, ὥσπερ καὶ ὁ Μηδικιώτης μὴν καὶ ὁ Νικαίας· ὡς γράμμασιν αὐτοῖς ἱ θην. Καὶ τί λέγω τοῦτον κἀκεῖνον; Καὶ γὰρ μαι καὶ ἕκαστον τῶν ἐνισταμένων οὕτως ἔχειν γὰρ καὶ αὐτὸς ὁ ἀληθινὸς ἡμῶν πατριάρχης γῶν ἐστι τὴν ἀλήθειαν· ὡς ἔμαθον ἐκ στόμα παρ' αὐτοῦ ἀκηκοότος, καὶ ἐπαινοῦντες τὴ ἔνστασιν. Εἴρηκα ταῦτα, ὁμοῦ μὲν τὸν ἐκδημ εἰκότως ἀποτιμῶν· ὁμοῦ δὲ καὶ τῇ σῇ ἐ γνώριμα καθιστῶν τὰ ὀφειλόμενα. ᾿Αλλ' οι τὸ ἐγκόλπιον κακόν Λεόντιος, ὁ ποτὸ ἡμέτε συναπήχθη τοῖς Μοιχειανοῖς πρότερον, κ προστάτης τῶν Εἰκονομάχων. Διὰ τοῦτο Στουδίου παρέλαβε· καὶ τοῦ Σακκουδίωνος ἄρχει. Ἐξ ἀκαθάρτου οὐδὲν καθαρόν: οἷος κατὰ σάρκα, τοιοῦτον δὴ καὶ τὸ γέννημα Θεὸς μεταστρέψειεν εὐχαῖς σου ἀγίαις· και ρίξειε τὸν ἁμαρτωλὸν εἰς φόβον αὐτοῦ. Τούς μένους ὑπηρετεῖσθαι τῇ τιμιότητί σου (προ μαι. Ὁ σὺν ἐμοί σε δουλικῶς προσκυνεῖ. ΑΒ΄. – θαλελαίῳ τέκνῳ. (σξθ'.] De presbytero, qui, cum orthodoxus esset, metu, cum hæreticis cibum sumebat. (Baron. an. 818, n. Recte egisti, qui ad me scripseris, dilecte fili. Hoc ipso enim tum fidem, tum amorem tuum prodidisti. Sed quid mihi laudes occinis, quarum omnino sum expers? Non me peccatorem nosti, ac sermone rudem? Sed solers est admodum charitas, amicis eas quarum expertes sunt laudes attribuens. Laudandi igitur studio misso, ora potius, fili, ut in Domino constabiliar, et omni modo server a malo. Corporalis infirmitas tua cum gratiarum actione sit apud Deum: nec de modo contristare quo contigit. Novit Dominus quæ cuique prosint tribuere. Unde id tamen acciderit nescio. Maledicentia contemnatur, ac celeriter evanescet: si enim timeatur, magis ingruet; quam vincas utinam, Deo corroborante. Quanquam plurimæ ab iis qui persequuntur molestiæ ingruunt: at cœlestis remuneratio est. Siquidem igitur compatimur, et conglorificabimur ³7. Non enim oblectationis istud, sed martyrii tempus est. 57 Rom. viii, 17. Καλῶς ἐποίησας, ἐπιστείλας μοι, τέκνον μένον. Εδειξας γὰρ ἐν τούτῳ τὴν πίστιν καὶ σου. ᾿Αλλὰ τί μοι ἐπαίνους ᾄδεις, ὧν ἀμοιρ πάντα; Οὐκ οἶδας ὅτι ἁμαρτωλὸς ἐγὼ καὶ τῷ λόγῳ; 'Αλλ' ἡ ἀγάπη κλεπτίστατος, τὰ τοῖς ἀγεράστοις παρὰ τῶν φιλούντων προσέ Αφέμενος οὖν τοῦ ἐπαινεῖν, προσεύχου μ τέκνον, στηρίζεσθαί με ἐν Κυρίῳ, καὶ σώζε ποντὶ τρόπῳ ἀπὸ τοῦ Πονηροῦ. Η σωματι ἀσθένεια ἐν εὐχαριστία εἴη πρὸς Θεόν· καὶ μὴ τὸν τρόπον ἐξ οὗ ἦλθεν. Ο δε Κύριος τὰ συμ ἑκάστῳ τιθναι· πλὴν ἀγνοῶ ὅθεν σου Txi βλασφημία καταφρονείσθω· καὶ οἱχήσεται θ φοβοῦσα δὲ μᾶλλον παραγίνεται. Ης ῥυσθείη ἐπιῤῥώσει. Εἰ καὶ καταπόνησις πολλὴ παι διωκτῶν· ἀλλὰ τὸ βραβεῖον οὐράνιον. Εἶπε συμπάσχομεν, [να] καὶ συνδοξασθώμ γὰρ εὐπαθείας ὁ καιρὸς, ἀλλὰ μαρτυρίου.

EPISTOLARUM LIB. II. Quæstio de presbytero, qui cum orthodoxus crederetur; cum episcopo, quemadmodum dixisti, una cibum capit; si quidem ita convivari desierit, impositia pœna, abstentus ut sit ab re sacra obeunda usque ad certum tempus, ne posthac simili lapsu offendat: sanari potest, ut sacris operetur. Sin is parvipendat; ne sint homini propriæ opes pro redemptionis pretio. Fugienda enim cum donatione communio hæretica et aliud quodvis scelus: nec sic instituenda commutatio, ut quod bonum est detur, accipiatur quod deterius: cujusmodi est lucem impertiri, ac tenebras referre. Nec si quis universas mundi divitias offerat, communicetque hæresi, amicus Dei censebitur, sed hostis. Quanquam quid communionem dico? Vel si in cibo potuque, et amicitia cum hæreticis congrediatur, reus est. Hæc Chrysostomi, imo et cujusvis sancti, oratio est. Quomodo vero id contra voluntatem ac non sponte fit, cum quis orthodoxus quidem videtur, hæresi tamen interim communicat? Contra voluntatem est, si quis orthodoxi os per vim aperiens, hæreticam communionem infundat: id quod fecerunt olim hæretici, et faciunt, ut didici, hujus elatis Christomachi. Cum quis autem a seipso particeps fit, id sponte fit. Sin autem quoniam timet; hoc enim est quod quæritur; nec sic habebit excusationem. Nolite, enim timere eos qui occidunt corpus 58; sed Deum, qui utrumque potest in gebennam sempiterni ignis amandare. Audimus? Vere mundus totus non est cum anima una conferendus, quæ seipsam tum ab hæretica communione, tum ab omni malo servat immunem. Qui vero sunt utriusque participes, feno similes sunt, ligno, Τὸ πρόβλημα περὶ τοῦ πρεσβυτέρου τοῦ ὀρθοδοξεῖν δοκοῦντος, συνεσθίοντος δὲ ἐπισκόπῳ καθὰ εἴρηκας· εἰ μὲν παύσοιτο τῆς τοιαύτης συνεστιάσεως, μετ᾿ ἐπιτιμίου ἀπείρξεως τῆς ἱερουργίας ἕως τινὸς χρόνου, μηκέτι εἰς τὸν αὐτὸν ὄλισθον ὑποπίπτειν· ἔχει ἴασιν τοῦ ἱερουργεῖν Θεῷ. Εἰ δὲ ἀδιαφοροίη· μὴ γένοιτο λύτρον ἀνδρὸς ὁ ἴδιος πλοῦτος· τοῦ φυτ γεῖν σὺν τῇ δόσει καὶ αἱρετικῆς κοινωνίας, καὶ ἁμαρτη]τικῆς ἄλλης πράξεως· οὐ μὴν τῇ ἀνταλλαγῇ δοῦναι τὸ καλὸν, καὶ λαβεῖν τὸ χεῖρον· οἷον δοῦναι φῶς, καὶ λαβεῖν σκότος. Οὐδ᾽ ἂν τὰ ὅλα χρήματα τοῦ κόσμου παρέξει τις· καὶ καινωνῶν εἴη τῇ αἱρέσ σει, φίλος Θεοῦ καθίσταται, ἀλλ' ἐχθρός. Καὶ τί λέγω κοινωνίας; Κἂν ἐν βρώματι, καὶ πόματι, καὶ φιλία συγκάτεισι τοῖς αἱρετικοῖς ὑπεύθυνος. Τοῦ Χρυσοστόμου ἡ ἀπόφασις· ἐπεὶ καὶ παντὸς ἁγίου. Ηῶς δὲ ἀκούσιον, καὶ οὐκ ἔργον τῷ δοκοῦντι ὀρθο φρονεῖν, κοινωνοῦντι δὲ ὅμως τῇ ἀρέσει; Ακούσιόν ἐστιν, ὅταν τὸ στόμα τις τοῦ ὀρθοδόξου βιαίως ἀναχάνας, ἐγχέῃ τὴν αἱρετικὴν κοινωνίαν· ὅπερ ἐποίη σαν οἱ πάλαι αἱρετικοὶ, καὶ ποιοῦσιν, ὡς ἔμαθον, οἱ νυνὶ Χριστομάχοι. Τὸ δὲ ἀφ' ἑαυτοῦ μετασχεῖν, ἑκούσιον. Εἰ δὲ ὅτι δέει· τοῦτο γάρ ἐστι τὸ ζητούμε νον· οὐδὲ οὕτως ἕξει ἀπολογίαν. Μὴ φοβεῖσθε γὰρ ἀπὸ τῶν ἀποκτενόντων τὸ σῶμα, ἀλλὰ Θεὸν, τὸν τὸ συναμφότερον γεέννῃ αἰωνίου πυρὸς παραπέμποντα. ᾿Ακούομεν; Αληθῶς ὁ κόσμος ὅλος μιᾶς ψυχῆς οὐκ ἔστιν ἀντάξιος, τῆς φυλαττούσης ἑαυτὴν ἀμέτοχον καὶ αἱρετικῆς κοινωνίας καὶ παντὸς κακοῦ. Οἱ δὲ ἀμφοτέρων μέτοχοι, χόρτῳ ἰσότιμοι, ξύλοις, καλάμῃ. κατακαύσειε τὸ δοκιμαστικὸν πῦρ τῆς κρίσεως - τοὺς δ' αὐτῶν πράκτορας συντηρήσει, αϊδίως φλογιζομένους, καὶ μὴ χωνευομένους. stipulæ: quæ quidem exploratur ignis judicii cremabit: eorum autem auctores in sempiternum ævum servabit, exurendos idem, non vero purgandos. ΑΓ. — Πρὸς τοὺς λέγοντας μὴ περιγραπτόν εἶναι τὸν Χριστόν [σπη'.] Ὁ μὴ περιγραπτὸν εἶναι σώματος χαρακτῆρι τὸν Χριστὸν λέγων· εἰρμῷ τινι πάντως φυσικῷ, καὶ ἀποδείξει λογικῇ κεχρημένος, τὴν περὶ τούτου ἔνστασιν πεποίηται, εἰς βεβαίωσιν ἀληθείας καὶ διασάφησιν τῶν ἀμυήτων. Οὐκοῦν παρελθὼν διδασκέτω, ὅπως ἔχει φύσεως ὁ λόγος, καὶ τίς ἡ αἰτία τῆς ἀγραφίας. Ὅτι τῷ καθ' ἡμᾶς εἴδει οὐ μεμόρφωται; ὅτι ὀστέοις τὸ σῶ μα οὐ διείληπται; ὅτι βλεφάροις καὶ ὀφρύσι τὰς ὀπτικὰς κόρας οὐκ ἐφήρμοσται; ὅτι ὡσὶ τοὺς ἑλέκοειδεῖς πόρους οὐ τετόνωται; ὅτι ῥισὶ τῶν ὀσφραν τῶν ἀντιλαμβάνειν οὐκ ηὐθείασται; ὅτι παρειαῖς ἠβώσαις οὐκ ἐξήρτηται; ὅτι στόματι και γλώττη, χείλεσί τε καὶ ὁδοῦσιν, οὗ διείλεκται, βέβρωκέ τε καὶ πέπωκεν; ὅτι ὤμων, καὶ ὠλενῶν, καὶ χειρῶν περιθέσει οὐ διέπλασται; ὅτι στέρνα αὐτῷ καὶ νῶτα σὺν κνημῖσι καὶ ποσὶν οὐκ ἐμπέφυκεν; ὅτι παράτασιν χρονικὴν κατὰ προκοπὴν καὶ αὔξησιν ἡλικίας οὐκ εἴληφεν; ὅτι κίνησις αὐτῷ πορευτική, ἡ ἄνω, ἡ κάτω, ἡ ἐντὸς, ἡ ἐκτὸς, ἡ δεξιά, ἡ ἀριστερὰ, ἡ κυκλοφορική, οὐ συνεκπέφανται; ὅτι κόποις καὶ 38 Matth. x, 28. η Ad eos qui dicunt non circumscribi Christum. Qui circumscriptum esse corporis forma Christum negat; consecutione quadam omnino physica, et demonstratione logica, usus, hanc de isto argumento instantiam protulit ad confirmationem veritatis, et ut profani homines manifesti fiant. ' Prodiens itaque in medium, doceat cujus sit naturæ sermo, et quæ causa sit, our Christus pingi non possit. An quod non est ad similitudinem nostram informatus? quod corpus ei non est divisum ossibus? quod pupillas oculorum non habet palpebris instructas ac superciliis? quod aures non sunt sinuosis compactæ meatibus? quod non sunt apte compositæ nares ad percipiendos odores? quod non est pubescentibus genis instructus? quod ore, lingua, labilis dentibusque, nec vocem protulit, nec comedit aut bibit? quod non est humeris, et ulnis, et manibus circumductis conformatus? quod nec pectus ei nec dorsum, cum cruribus pedibusque, inest a natura? quod progressu temporis non est procerior factus juxta processum et incrementum ætatis? quod nullus ei ad incessum motus, supra, in-

fra, intra, extra, dextrorsum, sinistrorsum, in or- ἀχθηδόσι, καὶ τοῖς ἄλλοις ἀδιαβλήτοις πάθεσιν, οὐ bem deprehensus est? quod laboribus ac molestiis συνουσίωται· θριξὶ τὴν κεφαλὴν κομῶν, καὶ χιτώσι aliisque affectionibus, quæ culpa vacant, obnoxius τὸ ὅλον σῶμα σκεπόμενος; Εἰ δὲ ἐν τούτοις ὁμολο non fuit; capitis comam nutriens, et vestibus γουμένως ὦπται, ὧν ἡ ἄθροισις, ἄνθρωπος ἀληθῆς, universum corpus obvelans? Sin autem in confesso καὶ οὗ ἡ κατὰ τὸν σωματικὴν χαρακτῆρα ἐξεικόνι est visum in his quæ collegimus hominem verum, σις, γραφὶς ἀψευδής· καὶ ἧς ἄνευ οὐδὲ συστήνει cujus fieri delineatio possit quoad formam corpora- πᾶν σῶμα σύνθετον οἷόν τε· εἴπερ ἐν ἀφῇ καὶ lem, veraxque pictura, sine qua nec constare ul- χροιᾷ τὸ τοιοῦτον· τίς ἡ ἄγαν τυφλότης καὶ ἄθεος lum corpus compositum possit siquidem tactu ἔρις, τὸν ἡμῖν ὁμοούσιον καὶ ὅμοιον κατὰ πάντα et colore continetur: quæ ingens illa cæcitas est, πεφηνότα, ἄγραπτον Χριστὸν λέγειν; Πῶς δὲ καὶ impiaque altercatio, ut Christum, qui nobis con- τοῦ γραπτοῦ οἴχομένου, οὐ συνοιχήσεται ἅπαντα τα substantialis apparuit, ac per omnia similis, pingi σύστοιχα ιδιώματα; Η γὰρ ἰδιότης, φησὶν ὁ Θεολ non posse contendat? Quomodo vero, eo pereunte γος, ἀκίνητος, ἢ πῶς μένοι ἰδιότης κινουμένη κα quod pingi potest, non una perire necesse est co- μεταπίπτουσα; Εἰπάτω ὁ ἀντικείμενος. gnatas omnes proprietatis? Est enim immutabilis mutata evanescensque proprietas? Respondeat adversarius. XXXIV. Naucratio filio. propietas, ait Theologus; aut quomodo permanet ΛΔ΄. [ΤΕ'.] - Ναυκρατίῳ τέκνῳ. Carcere inclusum cohortatur: tum, quæ et ipse in suo carcere pateretur, exponit. (Baron, an. 816 n. 8.) Quid jucundius audire ego peccator poteram, quam te dilectum filium meum, cum aliis septem fratribus tuis, quorum momina sunt in libro vitæ ". pro Christo optimo Deo nostro flagris causam fuisse? Laus ei qui vos vocavit ad confessionem veritatis suæ: laus ei qni honorandas animas vestras corroboravit, ut ante alios certamen subirent: ut non reformidarent, nec refugerent a conspectu impii. sed pulchram confessionem vestram obirent, et propter eam dorsum verberibus cum Christo præberent. Vos chorus alius confessionis Ecclesiæ Dei adjecti estis: vos fraternitatis in Christo gloriam auxistis. Beati omnino, dilecti mei, et ter beati: quin et beati ventres qui in lucem vos ediderunt. Quod si de me aliquid etiam dicendum est: beatus ego quoque infelix ac miser, qui tantorum audio pater filiorum, Dei filiorum et hæredum Christi. .Quodnam hoc gaudium? Annon omni gaudio delectabilius? Quænam gloria hæc? Annon diadema gestantium gloria mirabilior, ferre stigmata Christi: vivificas ejus passiones, ceu coronas? Sic igitur vestra se habent, quæ et cœlum laudavit, et terra audivit. Nostra vero nullius sunt momenti, et plena peccatis, qualia nimirum Adrianus frater nuntiavit: omnino enim salvus evasit. Quod si quid adjici oporteat: hæc quoque indicabimus. Post dilaniationem incluserunt nos ambo in sublimi loco, januam obstruentes: et, scalis remotis, additi sunt circumquaque custodes, ne quis proprius accedat, contingatque domicilium. Quin et castrum ingredientes singulos obvii custodes observant, nec alio divertere sinunt quam ad proprias domos, quoad illi rursum egrediantur. Interdictum est severe, ne quid nobis detur præter aquam solum et lignum. Ita nos plane tanquam in sepulcro locarunt, ut enecent nos. Deus autem benignitatis suæ misericordia, per ea quæ intulimus necessaria, et quod insuper ab eo qui admo69 Philipp. 19, 3. Τί τούτου χαριέστερον, τοῦ ἀκοῦσαί με τὸν ἁμαρ τωλόν, ὅτιπερ σὺ ὁ ἀγαπητός μου υἱὸς, μεθ' ἑτέρων ἑπτὰ ἀδελφῶν σου, ὧν τὰ ὀνόματα ἔν βίβλο ζωῆς, ἐμαστίχθητε ὑπὲρ Χριστοῦ τοῦ ἀγαθοῦ ἡμῶν Θεοῦ; Δόξα τῷ καλέσαντι ὑμᾶς εἰς τὴν ὁμολογίαν τῆς ἀληθείας αὐτοῦ· δόξα τῷ σταθερώσαντι τὰς τιμίας ὑμῶν ψυχὰς τῶν ἄλλων προκινδυνεῦσαι εἰς τὸ μέ πτῆξαι, μηδὲ ὑποχωρῆσαι ἀπὸ προσώπου τοῦ ἐλε στορος· ἀλλὰ τὴν καλὴν ὑμῶν ὁμολογίαν ὁμολο γῆσαι, καὶ διὰ ταύτην σὺν Χριστῷ δοῦναι τὴν τῶν τον εἰς μάστιγας. Προσετέθητε χορὸς ἄλλος ὁμολο γίας τῇ Ἐκκλησίᾳ τοῦ Θεοῦ. Αὐξήσατε τὸ κλίς τῆς ἐν Χριστῷ ἀδελφότητος. Μακάριοι ὄντως, θητοί μου, καὶ τρισμακάριοι, μακάρια: καὶ αἱ τ λίαι, αἱ εἰς φῶς ὑμᾶς ἤγαγον. Εἰ δέ τι καὶ π ἐμοῦ· μακάριος κἀγὼ ὁ ἀμακάριστος καὶ ἄθλιες ὅτι τηλικούτων ἀκούω, Πατήρ τέκνων, Θεοῦ αἰῶν καὶ κληρονόμων Χριστοῦ. Τίς ἡ χαρὰ αὕτη, αλλ οὐχὶ πάσης χαρᾶς θυμηρεστέρα; Τίς ἡ δοξα αυτη ἀλλ᾽ οὐχὶ τῶν τὰ διαδήματα φορούντων θαυμασι τέρα, στίγματα φέρειν τοῦ Χριστοῦ, τὰ ζωοποί αὐτοῦ πάθη, ὡς στέφη; Οὕτως μὲν οὖν τὰς καθ᾽ ὑμᾶς· ἃ καὶ οὐρανὸς ἤνεσε, καὶ γῆ ἠκουτίσθη. Τὰ δὲ ἡμέτερα πλε μινὰ καὶ ἁμαρτωλά· πλὴν ὡς ἀπήγγειλεν ὁ ἀδελφὸς Αδριανός· πάντως γὰρ ἀποσέσωσται. Εἰ δέ τι εκ καὶ προσθεῖναι, ταῦτα καὶ δηλώσομεν. Μετά την δαρμὸν ἔκλεισαν ἡμᾶς τοὺς δύο εἰς ἀνεγεων, ἐκ φράξαντες τὴν θύραν, καὶ ἄραντες τὴν κλίμα κυκλόθεν φύλακες· μή τις που θίγῃ, μηδὲ άψητα. τοῦ δωματίου· ἀλλὰ καὶ πάντα τὸν εἰσερχόμενο εἰς τὸ κάστρον, προϋπαντῶντες οἱ φύλακες, να ἐωσί που τραπῆναι πάρεξ τοῦ ἰδίου οἶκου, ἕως τ αὖθις [Γ. αὖτις] ἐξέλθοι. Παραγγελία κραταιά, με ἐπιδοθῆναι ἡμῖν τι πάρεξ ὕδατος μόνου και ξύλοι Οὕτως ἁπλῶς θέμενοι ὡς ἐν τάφῳ, καὶ πρὸς τ κτεῖναι ἡμᾶς. Ὁ δὲ Θεὸς ἐλέει φιλανθρωπίας ε τοῦ· δι᾿ ὧν προεισηνέγκαμεν χρειῶν· καὶ ἔτι δι' ε ἐπιδέδοται ἡμῖν τὸ προσταχθὲν δι' ἐπῆς τῆς θυρεο

EPISTOLARUM LIB. II. δος, ἐπὶ κλίμακος ἀνιόντος κατὰ τὴν ὥραν ἐστώσης tis stata bora scalis redit, nobis tribuitur imperaδιατρέφει. Οὐ τολμῶμεν φῆσαι ἐκεῖνο δ φησι Δανιὴλ δεξάμενος παρὰ τοῦ ᾿Αβμρακούμ τὸ ἄριστον· Ἐμνήσθη γάρ μου ὁ Θεός. Πλὴν ὅτι ἐμνήσθη καὶ ἡμῶν τῶν ἁμαρτωλῶν· καὶ ἐλεεῖ, καὶ περιέπει, καὶ σκέ πει. Ἕως ἂν οὖν πάρεστιν ἡμᾶς τρέφεσθαι ἐκ τῶν ἔνδον· ἢ ὅπως ποτὲ ἑνὸς τῶν πορταρίων οἴκοθεν λάτρα ἐπιδιδόντος τοῦ καὶ ἐβδρομαρησίου τρέφει ἡμᾶς, καὶ δοξάζομεν τὸν Θεόν. Επιλιπόντων δὲ τῶν χρεῶν, οἰκονομία Θεοῦ, συγκαταλείψομεν καὶ ἡμεῖς τὴν ζωὴν, καὶ ἐν τούτῳ χαίρομεν· καὶ τοῦτο τῆς μεγαλοδωρεᾶς τοῦ Θεοῦ. Καὶ τίς εἰμι ἐγὼ ὁ τάλας, τοιούτῳ τρόπῳ καταληφθεὶς ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ, καὶ πρὸς τὸ ἑξῆς, ὡς κελεύει, δόξης περισσοτέρας τὸν ἀγέραστον κατο αξιῶσαι σὺν τῷ ἀδελφῷ; Παρακαλῶ οὖν ὑμᾶς, ἀδελφοί, συναγωνίσασθέ μοι ἐν ταῖς προσευχαῖς ὑμῶν πρὸς τὸν Θεὸν, ἵνα ῥυσθῶ ἐν παντὶ τρόπῳ διὰ παντὸς ἐκ τοῦ Πονηροῦ· καὶ ἵνα ὁ ἐναρξάμενος ἐν ἡμῖν ἔργον ὁμολογίας αὐτοῦ διὰ σπλάγχνα οἰκτιρμῶν, οὐκ ἐξ ἔργων μού τινων· οὐ γὰρ ἐποίησά τι ἀγαθὸν ἐπὶ τῆς γῆς, ἀλλὰ τοὐναντίον. αὐτὸς καὶ ἐπιτελέσειεν ἐν ἀμφοτέροις. Τοῦτο καὶ ἡμεῖς οἱ τα πεινοὶ πρὸς ὑμᾶς τοὺς τὰ αὐτὰ πάσχοντας οὐ διαλιμπάνομεν αἰτεῖσθαι μετὰ δακρύων. Οὐ μόνον τοὺς ὀκτὼ τὴν ἐκλογὴν τοῦ Κυρίου· ἀλλὰ καὶ τὸν ἀββᾶν Πέτρον, καὶ τὸν καλὸν Λητόϊον· καὶ εἴ τινα ἄλλον, ἀσπαζόμεθα ἐν Κυρίῳ. ΛΕ΄. tum per foramen ostioli, nos sustentat. Dicere non audemus quod Daniel dixit, cum prandium ab Habacuc accepisset: Recordatus enim est mei Deus 6º. Verumtamen recordatus est nostri qui peccatores sumus, et miseretur, et regit, et protegit. Quandiu igitur suppetit intus unde alamur, aut quocunque modo aliquis ostiariorum qui hebdomadarius sit, clam elargitur domo allatum cibum; alit nos, et Deum glorificamus. Deficientibus autem necessariis, Dei permissu; vitam una ponemus ipsi atque in hoc gaudemus, idque ipsum est Dei munificentia. Et quis ego sum miser, qui pro ejus nomine in hunc modum detinear, ut abundantiore post gloria, sicut jubet, inhonoratum cum fratre remuneret? Obsecro ergo vos, fratres, juvate me precibus vestris ad Deum, ut semper a malo liberer omnibus modis et qui confessionis suæ opus in nobis cœpit, per viscera misericordiæ suæ, non ex operibus meis ullis; neque enim bonum aliquod in terra egi, sed contrarium; ipse perficiat in ambobus. Hoc etiam et nos humiles pro vobis, qui eadem patimini, cum lacrymis orare non cessamus. Non octo tantum in Domino electos, sed abbatem quoque Petrum, et egregium Letoium, et si quis alius, in Domino salutamus. Epiphanio filio. Ἐπιφανίῳ τέκνῳ. [τς']. Epiphanius mittitur ad Paschalem summum pontificem (Baron. an 818. n. 4.) Ιδού, τέκνον μου Αγαπημένον, καθώς προεθυμή θης, ἀπᾶραι ἐν τῇ Δύσει, εἰπόντος μου ἆραι γράμματα ταῦτα. Απέστειλα δύο ἐπιστολὰς, τοῦ τε ἀποστολικοῦ, καὶ τοῦ κυροῦ Μεθοδίου. Οἱ γὰρ περὶ τὸν ἀδελφὸν Διονύσιον εὐδοκίᾳ Θεοῦ καὶ ἀπεσώθησαν ἕως τῶν ἐκεῖ, καὶ χρηστὰς ἐλπίδας ἤνεγκαν· πρὸς ἃς καὶ πάλιν ἐπιστεῖλαι εὖ ἐνόμισα. Ἐπ έστειλα δὲ, οὐχ ὡς ἀπ' ἐμοῦ μόνον, ἀλλ' ὡς τὸ πρότερον, ἐξ ἀμφοτέρων τῶν ἡγουμένων, οὓς δῆλοῖ ἡ ἐπιστολὴ, πάρεξ τοῦ τῆς Εὐκαιρίας· οὗτος γὰρ, ὡς ἔμαθον, κατὰ τὰς ἁμαρτίας μου κατέπεσε. Γνώσει οὖν καὶ κοινῇ γνώμη, διὰ μηνύματος λαθραίου, καὶ ἀναγνώσεως τῆς ἐπιστολῆς, τότε ἐπεστείλαμεν, ὡς καὶ ἐδήλου τὸ ἀπιὸν γράμμα. Νῦν δὲ, κἂν οὐ δεδύσ νημαι τοῦτο ποιῆσαι διὰ τὴν ἀσφάλειαν, ἀλλ' ὡς ἤδη ὁμογνωμονούντων ἀμφοτέρων, καὶ αὕτη ἡ ἐπιστολή. Ἴσως δὲ καὶ μετὰ ταῦτα ἐνδέχεται κἀκεί νους ἐπιγνῶναι. Απιθι οὖν, ὦ καλὲ Ἐπιφάνιε· ἐπίφανον τῇ Δύσει ἄγγελος πιστός, φρόνιμος, πιστός, φρόνιμος, ἀρχαιογνώριστος· ἀποδιδοὺς τὴν ἐπιστολὴν, καὶ κατὰ τὰ θεοκινήτως τυπωθέντα ἐν τῷ ἁγίῳ ἀποστο λικῷ, ὑποθετικῷ τρόπῳ καὶ λόγῳ τοῦ ἱεροῦ Μεθο δίου, καὶ τοῦ τῆς Μονεμβασίας ἁγίου ἐπισκόπου, καὶ αὐτὸς συνεπιπρεσβεύων καὶ ἐκλιπαρῶν εἰς πέρας ἐνεχθῆναι ταῦτα Θεοῦ εὐδοκίᾳ, τοῦ ἔχοντός σε καὶ ἀποσῶσαι, καὶ παραστῆσαι τῇ ἱερᾷ καὶ μακα 60 Dan. χιν, 37. En, dilecte fili mi, sicut alacri animo instituisti, solve in Occidentem, litteras istas laturus quas dictavi. Misi epistolas duas, ad apostolicum, et ad dominum Methodium, Frater enim Dionysius Dei nutu et incolumis eousque pervasit, et spem optimam reportavit: ad quam iteratas litteras addere operæ pretium duxi. Scripsi autem, non tanquam a me solurn, sed, sicut antea, ex persona utrorumque præpositorum, uos ţindicat epistola, præterquam Eucariæ: is enim, ut accepi, propier peccata mea lapsus est. Ex communi ergo sententia et scientia, tum per occultam significationem, tum per epistolæ ipsius lectionem, tune scripsimus, nt epistolæ missa etiam declarabat. Nunc vero, etsi propter arctam custodiam id facere non potui, attamen veluti jam consentientibus utrisque, eorum etiam est hæc epistola. Fortasse autem postea contingit ut et ipsis certiores fiant. Vade igitur, egregie Epiphani, appare Occidenti nuntius Adelis, prudens, jam olim probatus: redde epistolam, et juxta ea quæ divino instinctu impressa sunt in sancto apostolico, suggestione verbisque sancti Methodii, et sancti Monembasiæ episcopi simul intercede et ipse, et ora, ut ad finem hac perducantur Dei voluntate, qui potest et salvum te servare, et sistere sacro, et beato vertici. Ne formides: mulla tibi

merces, et magnum certamen. Christus lecum. ρίᾳ κορυφῇ. Μὴ δείσῃς· πολύς σοι ὁ μισθός Saluta sanctos omnes, et maxime eos qui notissimi sunt: præcipue sanctum Patrem meum archimandritam, ac dominum meum Chartophylacem: cujus charitas infixa est in humili corde meo, XXXVI. Naucratio filio. μέγας ὁ ἀγών. Χριστὸς μετὰ σοῦ. Πρόσειπε τ τοὺς ἁγίους, και μαλιστα τοὺς γνωριμωτάς ἐξαιρέτως τὸν ἅγιόν μου Πατέρα τὸν ἀρχιμα την. ᾿Αλλὰ καὶ τὸν δεσπότην μου τὸν Χαρτο κα· οὗ ἡ ἀγάπη ἔγκειται ἐν τῇ ταπεινῇ καρδία. 15΄. [ΤΘ'.] – Ναυκρατίῳ τέκνῳ. Dogmatica de sanctis imaginibus. De te gaudeo, mi frater Naucrati, quod lætitiæ Χαίρω ἐπὶ σοὶ, ἀδελφέ μου Ναυκράτιε, ὅτι flius factus es, quod est pro Christo pati. Nam quod χαρᾶς υἱὸς χρηματίζεις· ὅπερ ἐστὶ τὸ διὰ Χρ isto majus lætitia argumentum, aut quid est ad πάσχειν. Καὶ τί γὰρ τούτου χαριέστερον;: laudem illustrius? Flagellis igitur cæsus es, Christi εὐκλεέστερον; Ἐμαστίχθης οὖν Χριστομικής exemplo: e carcere pertractus in carcerem, in ma- ἤρθης ἐκ φυλακῆς εἰς φυλακήν, παραδοθείς nus impii Joannis traditus, es, sub quo et ego hu- χεῖρας Ιωάννου τοῦ ἀπεβοῦς, ἐφ᾽ ᾧ ταπεινὸς milis decertavi. Quinetiam, quod illo agrediente ἠγωνίασα. Αλλ' ὅτι προσβαλόντος αὐτοῦ οὐ π non es subversus, sed e contrario insanæ mentis τράπης, τοὐναντίον δὲ καὶ ἀπεπέμψω διελεγκτ hominem repulisti et confutasti, utique audivi ego τὸν ματαιόφρονα, πάνω ὁ τάλας ἦσθην, και miser, et magnam animo cepi voluptatem. Adsit μησα. Εἴη δέ σοι καὶ πρὸς τὸ ἑξῆς πρὸς πᾶν ότ vero tibi et in posterum ad eventus omnes a Do- τῶν συμβησομένων παρὰ Κυρίου βοήθεια. Επ mino subsidium. Quoniam vero insinuasti, quasdam δὲ ἔφης προτεῖναι αὐτὸν ἐν τῇ διαλέξει φωνές ab eo inter disputandum proferri sententias, ad ἀνατροπῇ τῶν ἁγίων εἰκόνων· ήγουν Απερ eversionem sanctorum imaginum, videlicet Asterii, Επιφανίου, καὶ Θεοδότου· ἀναγκαῖον ᾠήθην: Epiphanii, et Theodoti: operæ pretium duxi ad καταρθισμὸν ἀμφοτέρων, παραθέσθαι ἐνταῦθα instructionem amborum, hoc loco recensere, quan- καὶ ὑπερτείνει τὸ ἐπιστολιμαῖον ὕφος· αὐτός ὁ quam id epistolæ modum excedit, tum ipsas illorum νων τὰς φωνάς, καὶ τὴν σὺν Θεῷ παρ' ἡμῶν: voces, tum nostram, Deo juvante, etsi imperiti su- ἀμαθῶν ἀνατροπὴν αὐτῶν. Ἡ οὖν του mus, earum confutationem. Asterii itaque oratio ρίου ἐπὶ λέξεως τάδε· «Μὴ γράφε τὸν Ι ad verbum est hujusmodi. Christum ne pinge. στόν· ἀρκεῖ γὰρ αὐτῷ ἡ μία τῆς ἐνσωματής Sufficit enim ipsi quod ad corpoream naturam assu- ταπεινοφροσύνη, ἣν αυθαιρέτως δι' ἡμᾶς π mendam nostra causa seṛsponte dimisit: sed mente ξατο· ἐπὶ δὲ τῆς ψυχῆς σου βαστάζων νοητι et intellectu Verbum incorporeum circumfer 61. ἀσώματον Λόγον περίφερε.» Ερωτάσθω πο Interrogetur itaque argutator, quamobrem Chri- οὖν ὁ λογογράφος, ἀνθότου ἀπαγορεύσας Χ stum pingi negat. Sufficere ei dicit unicam incor- γράφεσθαι, ἀρκεῖν αὐτῷ λέγει τὴν μίαν τῆς ἐπ porationis humilitatem, quippe quæ semel suscepta ματώσεως ταπεινοφροσύνην· ὡς καὶ τὴν ἅπαξ ε est sine honore, refugiente ipso alteram humilitatis θεῖσαν ἄδοξον ὑποφεύγοντι τὴν δευτερεύουσαν manifestationem. Et quomodo illa sponte suscepta, ταπεινοφροσύνης φανέρωσιν. Καὶ πῶς αὐθαίρ si habet adjunctam infamiam? Nam quod volunta- εἰ ἔδοξος; τὸ γὰρ αὐθαίρετον ένδοξον, οὐκ rium est, id gloriosum quoque, nec adjunctam habet τοῦ ἀκουσίου τὸ ἄδοξον. Εἰ δὲ τοῦτο οὔ· ἀλλ' involuntarii notam. Ac, si res secus foret, tamen δευτέρωσις ἡ τὸ αὐτὸ καὶ πρῶτον καθ᾽ ὁμοία pictura iteratio est, idem quod prius exhibens quoad δεικνύουσα γραφή. Πῶς δὲ καὶ τὸ ὑπομνημ similitudinem. Et quomodo illius memoriam per- ζεσθαι δι' ἀκοῆς οὐ παραιτήσεται· εἶχε τὸ δι' όψ auditum refricare non piaculum sit: si quidem θριαμβεύεσθαι ὡς δευτέρωσινί φέρον νεμεσι per visum rem divulgare, quasi iterare injuriam αὐτῷ; Εκάτερον γὰρ θατέρου συνοδόν τε καὶ ἡ fuerit? Est enim alterum alteri consonum et æqua- δύναμον, ὡς τὸ θεῖον στόμα. Βασίλειος ὁ μέ le, ut magnus Basilius divino ore pronuntiavit. ἀπεφθέγξατο. Λογισθήσεται δὲ καὶ κατὰ τὸ ἀνά Intelligetur autem et per comparationem, si crux γον, καὶ τό τὸν σταυρὸν ἅπαξ γραφῆναι, ἑτέρου semel delineatur, alterius videlicet esse crucis ite- λαδὴ σταυροῦ δευτέρωσις· ὡς καὶ ἐπὶ τοῦ Εὐ rationem, sicut et de Evangelio. Et quoniam semper γελίου. Καὶ ἐπειδὴ ἀεὶ γράφεται ἀμφότερα· 1: utrumque describitur; innumeras esse; cruces, ρους σταυρούς, πρὸς δὲ καὶ Εὐαγγέλια, οὐχ multoque plura Evangelia, non unam et unum. καὶ ἕν, ὑπάρχειν. Εἰ δὲ εἷς καὶ οὐδέτερος, Quod si una crux et non alia est, etsi mille pin- μυριοστῶς γράφοιτο, σταυρός Καὶ ἓν καὶ οὐ » In code. Reg. ad oram libri: Ιστέον ὡς ἔστιν Αστέριος ὑπὸ τοῦ ἁγιωτάτου Σωφρονίου ἐν τοῖς αὐ τοῦ συνοδικοῖς ἀναθεματιζόμενος, καὶ ὑπὸ ἄλλου Πατρὸς ᾿Απολιναρίῳ καὶ Εὐτυχεῖ συνταττόμενος. Sciendum quod Asterius a sanctissimo Sophronio est anathematizatus; et ab alio cum Apollinario et Eutyche conjunctus. In Cod. Reg. ad oram libri: Εἷς ἐστι Χριστ και γράφωνται μυρίοι. Καὶ σταυρὸς οὔτω, καν νωνται πλείονες. Unus est Christus; etsi innum pingantur. Sic et cruz, licet plures conficiantur.

EPISTOLARUM LIB. II. καὶ gantur: si unum, et non alterum, Evangelium est, etsi infinite describatur: sic unus, non geminus, etsi similiter pingatur, Christus est. Pingitur enim, ut et legitur: nec multiplicaturauris audito, aut oculus visu. Jan cum Deus factus homo sit, infans habitus qui sempiternus: cum lacte alatur per quem universa aluntur; cum incomprehensibilis ulnis contineatur; cum appelletur qui Deus eximius est; cum baptizetur is cujus inexhausta sapientia est; cum divina humanaque peragat qui naturam omnem superat; cum cruci Dominus gloriæ affigatur; sepeliatur ac resurgat is qui rebus omnibus vitam impertit; accipiatur denique ut hominem decet is qui nullo spatio continetur. Desinat tam salutarem mundo utraque ex parte manifestationem prohibere, et cum Domini gloriam ignominiam reputat, et cum spontaneam humilitatem contra voluntatem fuisse falso supponit: desinat et magno Basilio adversari, cujus vox, Dei vox est: sic autem is alicubi præcipit: «Pingatur in tabula et certaminum præses Christus®². Repudietur autem a piorum cœtu cum hac sententia, sequens quoque assertio, cum ait illa ex æquo absurda. τερον, κἂν ἀπείρως γράφοιτο, Εὐαγγέλιον εἷς καὶ οὐ δύο, κἂν ὡσαύτως γράφοιτο, Χριστός. Γραφόμενος γάρ ἐστιν, ὡς ἀναγινωσκόμενος· καὶ οὐ πλησθήσεται οἷς ἀπὸ ἀκροάσεως, οὔτε μὴ ὀφθαλ. μὸς ἀπὸ ὁράσεως· ὅτι ὁ Θεὸς ἄνθρωπος γέγονε καὶ ὅτι ὤφθη βρέφος ὁ αἰώνιος· καὶ γαλακτοτροφεῖται ὁ τρέφων τὰ σύμπαντα· καὶ ἀγκαλίζεται ὁ ἀπερίληπτος· καὶ χρηματίζει ἀνὴρ ὁ ὑπέρθεος· καὶ βαπτίζεται ἡ τῆς σοφίας ἄβυσσος· καὶ δρῷ τὰ θεόπρεπῆ καὶ ἀνθρωποπρεπῆ ὁ ὑπερούσιος· καὶ σταυροῦται ὁ τῆς δόξης Κύριος· καὶ θάπτεται καὶ ἀνίσταται ὁ ζωοποιῶν τὰ σύμπαντα· καὶ ἀναλαμ βάνεται ἀνθρωποπρεπῶς ὁ μηδαμου χωρούμενος. Παυσάσθω ἀπαγορεύειν τὴν οὕτω σωτήριον κόσμου καθ᾿ ἑκάτερα φανέρωσιν καὶ τὴν δόξαν Κυρίου ἀδοξίαν υποτιθέμενος, καὶ τὴν αὐθαίρετον ταπει νοφροσύνην ἀκούσιον ὑποβαλλόμενος· παυσάσθω δὲ καὶ τῷ μεγάλῳ Βασιλείῳ ἀντιφερόμεσος, οὗ ἡ φωνὴ, Θεοῦ φωνή· ὧδέ που προστάσσοντι· «Εγγραφές σθω τῷ πίνακι καὶ ὁ τῶν παλαισμάτων ἀγωνοθέτης Χριστός.» Ερρίφθω δέ που θείου χοροῦ σὺν τῇ παρούσῃ ἀποφάσει καὶ ἡ ἑξῆς κατάφασις, ὡς τὸ ὅσον τῆς ἀτοπίας ἔχουσα. Quid enim ait? In animo tuo percontemplationem incorporeum Verbum circumfer. Ο dementiam! Nunquid enim Dei vox incorporeum Verbum, postquam caro factum est, appellavit? Non carnem quidem Christum, sed neque incorporeum Verbum sacer Apostolus dixit, ubi sic ait: Itaque nos ex noc neminem novimus secundum carnem: etsi cognovimus secundum carnem Christum; sed nunc jam non novimus. Quod interpretatus Gregorius Theologus, carnis dixit affectus, et quæ nostra sunt absque peccato: ut et alibi dicit: jam quidem non carnem, non incorporeum tamen. Qui vero incorporeum Verbum dicit, non duobus modo, sed et omnibus sanctis Patribus adversatur. Ostensum. igitur ratione physica, absurdum ex absurdo consequi: Jam prodigato mendacio, ex adverso veritas statuatur. Quo pacto? Christum pinge ubi operæ pretium fuerit: teaquam ipsum gerens habitantem in corde tuo: ut sive in libro legatur, sive cernatur in pictura; tanquam duplici sensu agnitus, bifariam animum tuum collustret, expertum utique quod per sermonem edoctus es, hoc ipsum oculis intueri. Atqui cum sic auditur ac cernitur, natura omnino comparatum est ut et glorifcetur Deus, et homo pius dolore pungatur, quo quid salutarius fieri potest, aut facilioris ad Deum aditus? Sic igitur nos pusilli vera cogitamus: etsi quidam e sanctis Patribus, qui nos præcesserunt, confutatam quæstionem aliter accepere. Hac igitur confecta illius sententia quænam aliera Epiphanii Τί γάρ φησιν; 'Επὶ δὲ τῆς ψυχῆς σου βαστάζων νοητῶς τὸν ἀσώματον Λόγον περίφερε. Ο τῆς ἀλογίας! Οὐτίπου γὰρ θείον στόμα ασώματον τὸν Λόγον, μετὰ τὸ γενέσθαι αὐτὸν σάρκα, λέλεχεν; Οὐκέτι μὲν γὰρ σάρκα Χριστόν, ἀλλ' οὐκ ἀσώματον τὸν Λόγον ὁ ἱερὸς ᾿Απόστολος εἴρηκεν, ἐν οἷς φησιν· Ἡμεῖς δὲ ἀπὸ τοῦ νῦν οὐδένα οἴδαμεν κατὰ σάρκα· οἱ δὲ καὶ ἐγνώκαμεν κατὰ σάρκα Χριστὸν, ἀλλὰ νῦν οὐκέτι γινώσκομεν. Ὅπερ ἑρμηνεύων ὁ Θεολόγος Γρηγόριο, τὰ σαρκικὰ ἔφη πάθη, καὶ χωρὶς ἁμαρτίας ἡμέτερα· ὡς καὶ ἀλλαχοῦ φησιν· Οὐκέτι μὲν σάρκα, οὐκ ἀσώματον δέ. Ὁ δὲ ἀσώματον τὸν Λόγον φήσας, οὐ μόνον τοῖς δυσὶν, ἀλλὰ καὶ πᾶσι τοῖς θεοφόροις μαχόμενος εἶεν. Δέδεικται τοίνυν φύσεως λόγῳ ἀτόπῳ ἄτοπον ἐπακολουθῆσαν· καὶ τῇ τοῦ ψεύδους ἀνατροπῇ κείσθωο ἀντιστρόφως ἡ ἀλήθεια. Πῶς; Γράφε τὸν Χριστὸν ὅπου δεῖ· ὡς ἔχων αὐτὸν κατοικοῦντα ἐν τῷ καρδίᾳ σου· ἵνα καὶ ἀναγινωσκόμενος ἐν δέλτῳ, καὶ ὁρώμενος ἐν Γραφῇ· ὡς ταῖς δυσὶν αἰσθήσεσι γνωριζόμενος διττῶς, φωτίζῃ σου τὰς φρένας· μαθόντος ὅπερ διὰ λόγου κατηχήθης, τοῦτο βλέπειν κατ' ἀφθαλμούς. Καί γε ἐν τῷ οὕτως ἀκουτίζεσθαι καὶ ὁρᾶσθαι, οὐκ ἔχει φύσιν μὴ οὐχὶ δοξάζεσθαι Θεὸν, καὶ κατανύττεσθαι ἄνθρωπον εὖσεβῆ· οὗ τί ἂν γένοιτο σωτηριωδέστερον καὶ Θεῷ εὐπρόσιτον; Οὕτως οὖν οἱ οὐδαμινοί νοοῦμεν τάληθῆ· εἰ καί τινες τῶν πρὸ ἡμῶν ἱερῶν Πατέρων ἐτέρως ὑπειλήφασι τὸ διελεγχθὲν πρόβλημα. Τῆς γοῦν τοῦδε φωνῆς περαιωθείσης, τίς ἡ τοῦ Ἐπιφα νιου; Νοήσει ἡ σὴ θεοσέβεια, εἰ πρέπον ἐστὶ 61 Homil. I De divite et Lazaro. 62 Orat. in S. Barlaam, in fine. 63 II Cor. v, 16. σε Orat. 11. de Filio. NOTE. In cod. Reg. ad oram libri: Ιστέον ὡς Ἐπίφα νιος ὑπὸ τοῦ ἁγίου Ἐπιφανίου, ἐν τῷ λβ'. κεφαλαίῳ τῶν αἱρέσεων, Οὐαλεντίνῳ καὶ Ἰσιδώρα συντάττεται ὑπὸ δὲ τοῦ ἁγίου Σωφρονίου μετὰ Καρποκράτην Ἐπιφάνιος ἀναθεματίζεται. Sciendum quod Epiphanius a sancto Epiphanio, hæreseon capite xxxIII,

est? Viderit pietas tua, num deceat depictum co- Θεὸν ἔχειν ἡμᾶς ζωγραητὸν διὰ χρωμάτων. loribus nos habere Deum. Vide porro mendacem. Non Christum dixit, in quo circuscription cum inoircumscriptione demonstratur: sic enim utrius. que naturæ declaratio fit: sed Deum habere nos depictum, Verbum humanitate exuens ex Manichæorum sententia, ac Deum nudum proponens, ut propositionis absurditate terreat audientem. Sic profecto et visibilem Deum dicere absurdum est; siquidem ait divina Scriptura: Deum nemo vidit unquam, el quidem unigenitus Filius, cum Deus esset et cerneretur, hoc ipsum enarravit“. Sed, procul dubio, nudum humaintate Deum nemo vidit. Quoniam vero unigenitus non ita nudus post incarnationem; idcirco et aspectabilis est. Hinc sacer Apostolus clamat: Deus manifestatus est in carne, β justificatus est in spiritu, apparuit angelis, prædicatus est in gentibus, creditus est in mundo, assumptus est in gloria. Illud utique in carne, in quacunque enuntiatione æquo jure subintelligendum est. Cohæret enim vox illa prior, non modo cum subsequentibus, sed et cum omnibus incorporationis proprietatibus. Quemadmodun igitur Deus manifestatus est in carne; sic et in singulis quæ sunt ante commemorata. Neque enim natura fert, ut, nisi subintelligatur illud in carne, aut apparuerit, aut assumptus sit. Ita videlicet et lacto nutritur in carne et profcit mtate, et pedibus ambulat, et alia sunt ejusdem ordinis. δὴ τὸν ψευδηγόρον. Οὐ Χριστὸν εἶπεν, ἐφ᾽ ᾧ δηλ ται ἡ περιγραφή μετὰ τοῦ ἀπεριγράπτου· ὧδε τῶν ἑκατέρων φύσεων ἡ δήλωσις· ἀλλὰ Θεὸν ἔ μὰς ζωγραφητόν· ἀπαμφιεννύς τον Λόγον ἀνθρωπότητος Μανιχαϊκῷ φρονήματι, καὶ Θεὸν μνὸν προτείνας· ὡς ἂν τῷ ἀτοπῳ τῆς προτά τὸν ἀκροατὴν ἐκπλήξειεν. Οὕτω δὴ καὶ ὁρι Θεὸν εἰπεῖν ἔκτοπον· εἴπερ φησὶ τὰ θεῖα λόγ Θεὸν οὐδεὶς ἑώρακε πώποτε· καὶ μὴν ὁ μονο νὴς Γιὸς Θεὸς ὢν καὶ ὁρώμενος, τοῦτο ἐξηγήσο ἀλλ' εύδηλον ὅτι γυμνὸν Θεὸν ἀνθρωπότητος οὐ ἑώρακεν. Ἐπεὶ δὲ ὁ Μονογενὴς οὐ γυμνὸς μετὰ σάρκωσιν, διὰ τοῦτο καὶ ὁρατός. Καὶ βεβόησεν ὁ Απόστολος· Θεὸς ἐφανερώθη ἐν σαρκὶ, ἐδι ώθη ἐν πνέυματι, ὤφθη ἀγγέλοις, ἐκηρύχθ ἔθνεσιν, ἐπιστεύθη ἐν κόσμῳ, ἀνελήφθη ἐν ξῃ. Τὸ οὖν ἐν σαρκὶ, ἐπὶ πάσῃ ἄποφάνσει ἀπὸ κα ληπτέον. Εἱρμὸς γάρ τίς ἐστιν ἡ πρώτη φων μόνον ταῖς ἐφεξῆς· ἀλλὰ γὰρ καὶ πάσαις ταῖς ἐνσωματώσεως ἰδιότησιν. Ὡς οὖν ὁ Θεὸς ἐφανερ ἐν σαρκί, καὶ ἐφ᾿ ἕκαστῳ τῶν προειρημένων γὰρ ἂν ἔχοι φύσιν, μὴ προσυπακουομένου τοῦ ἐν ρκι, ἢ ὀφθῆναι, ἢ ἀναληφθῆναι)· οὕτω δηλ καὶ γαλουχεῖται ἐν σαρκί, καὶ προκόπτει ήλι καὶ βαδίζει ποδί, καὶ ἱδροῖ ἀγωνίᾳ, καὶ διαλέ γλώττῃ· καὶ ὅσαπερ ἄλλα τῆς αὐτῆς συστοιχίας. in agonia sudat, et lingua loquitur, et quot Εἰ δὲ ταῦτα οὕτως· ἐπειδὴ ἕν τῶν ἁπάντων τ μάτων τοῦ σώματος καὶ ἡ περιγραφή, εὔδηλον ὅτι περιγράφεται Θεὸς ἐν σαρκί, εἴτε χρωματουργι εἶτ᾽ οὖν ἑτεροτρόπως. Δυοῖν γὰρ ἑκάτερον, πᾶσα ἀ κη. Εἰ ώπται ἐν σαρκί, καὶ περιγράφεται ἐν στ ἐπείπερ σύστοιχον καὶ ἀλληλαίτιον ἑκάτερον ἑκατέ Εἰ οὖν μὴν τὸ δεύτερον ἀληθὲς, οὐδ' ἄρα τὸ π τον. ᾿Αλλὰ μὴν τὸ πρῶτον ἀληθές· οὐκοῦν καὶ τὸ τερον. Οὕτω καὶ κατὰ τὰ θεῖα Λόγια, καὶ κατὰ κο συλλογισμὸν, ἠλίθιον τὸ μὴ ὁμολογεῖν Θεὸν ἐγ φεσθαι ἐν σαρκί, εἴπερ ώπται ἐν σαρκί· Ἐπεὶ ἑτέρωθι ὁ γεννάδας φησίν· α Εκουσα ὅτι καὶ ἀκατάληπτον Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τινες γράφειν ἐπαγ λοντα:. Φρίξαι ἐπὶ τοῦ ἀκοῦσαι.» Τίς γοῦν ἔχων οὐκ ἐπιγελάσειε τὸν ματαιόφρονα; Οὐτί Hæc vero si habent, quandoquidem una ex omnibus corporis proprietatibus circumscriptio est, manifestum est et circumscribi Deum in carne, sive coloribus adumbretur, seu quovis alio modo. duobus enim alterum omnino necessarium est. Si visus est in carne, et in carne circumscribitur: siquidem hæc cognata sunt inter se, et alterum alterius causa. Si itaque posterius verum non est, certe nec prius: atqui verum prius: igitur et posterius. Sic et juxta divinas paginas, et secundum vulgarem ratiocinandi modum, insipientis est non confteri Deum in carne pingi, siquidem visus in carne est. Deinde alio in loco vir strenuus ait: «Audivi quosdam jubere incomprehensibilem Dei Filium pingi. Cum istud audis, exhorresce.» Quis itaque sana mentis desipientem non rideal! Non ἀνέγνω, ὅτι Συνέλαβον τὸν Ἰησοῦν, καὶ ἔδη legit utique, quod comprehenderunt Jesum, et ligaverunt eum; et adduxerunt eum ad Annam primum 76, principem sacerdotum? Et alibi rursum: Acceperunt ergo corpus Jesu, et ligaverunt illud lineis cum aromatibus 68? Annon confitetur Deum esse Jesum? Si Deus igitur, quomodo is qui comprehendi nequit, comprehensus est ac ligatus nisi manifeste in carne, quemadmodun sapientissimus Paulus confessus est? Sileat igitur furens in Christum et hic fraudulentus. Sicubi vero audiat haJoan. I, 11. 66 I Tim. 111, 16. 67 Joan. XVII, 12. cum Valentino et Isidoro conjungitur: a sancto katur. αὐτὸν, καὶ ἀπήγαγον αὐτὸν πρὸς ᾿Ανναν πρ τον, τὸν ἀρχιερέα; Καὶ ἑτέρωθι πάλιν· “Ελαί οὖν τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ· καὶ ἔδησαν αὐτὸ ὁθονίοις μετὰ τῶν ἀρωμάτων; Οὐχ ὁμολογεῖ θ τὸν Ἰησοῦν; Εἰ Θεὸς οὖν, πῶς ὁ ἀκατάληπτος ἐ φθη καὶ ἐδέθη, ἢ δῆλον ὅτι ἐν σαρκί, καθὰ ὁμο γησεν ὁ πάντοφος Παῦλος; Σιγάτω οὖν λυττῶν κι Χριστοῦ καὶ οὗτος ὁ πλάνος. Ἐὰν δέ που ἀκούσι ὅτι καὶ ἐσθιόμενον ἔχομεν Θεὸν, τάχα ἂν οὐ μό φρίξοι, ἀλλὰ καὶ διαῤῥηχθείη, μὴ φέρων τὸ ἔκ 68 Joan. ΣΙΣ, 40. autem Sophronio post Carpocratem anathema

EPISTOLARUM LIB. II. σμα. ᾿Αλλὰ τί φησιν ὁ Χριστός; Καὶ ὁ τρώγων bere nos Deum quem manducemus, forte non με, κἀκεῖνος ζήσεται δι' ἐμέ. Οὐκ ἂν δὲ ἄλλως βρωθείη εἰ μὴ ἐν σαρκί. Καὶ γὰρ ὁ Χριστὸς ὁμοῦ Θεὸς καὶ ἄνθρωπος τέλειος ὑπάρχων, ὁπότερον καθ᾿ ἑκάτερον τῶν ἐξ ὧν συνετέθη φύσεων ὀνομάζοιτο· καὶ καθ᾿ ἑκάτερον κυρίως νοούμενος λέγοιτο· οὐ τῆς θατέρου ἰδιότητος ἐν τῷ μοναδικῷ τῆς ὑποστά σεως μειουμένης ἢ συμφυρομένης. Καὶ μάρτυς τοῦ λόγου αὐτὸς ὁ Θεὸς καὶ Λόγος, πῆ μὲν λέγων· Τί με ζητεῖτε ἀποκτεῖναι, ἄνθρω· που ὃς τὴν ἀλήθειαν ὑμῖν λελάληκα; Καίτοιγε ὁ λέγων καὶ Θεὸς ἀθάνατος ἦν. Πὴ δὲ φάσκων· «Ὑμεῖς λέγετε, ὅτι Βλασφημεῖς· ὅτι εἶπον· Υἱὸς τοῦ Θεοῦ εἴμι.» Καὶ μὴν ὁ εἰπὼν, καὶ υἱὸς ἀνθρώπου ἦν. Οὕτω τὸ πεφυκὸς ἑκατέρου ὀνόματος θατέρα φύσει ἀπονέμοντες οὐτίπου διασφαλλόμεθα. Ἐπεὶ δὲ καὶ τοῦδε τέλος εἴληφεν ἡ φωνὴ, τίς ἡ Θεοδότου «Τὰς τῶν ἁγίων ἰδέας οὐκ ἐν εἰκόσιν ἐξύλικῶν χρωμάτων ἄτα μορφοῦν παρο ειλήφαμεν· ἀλλὰ τὰς τούτων ἀρετὰς διὰ τῶν ἐν Γραφαῖς περὶ αὐτῶν δηλουμένων, οἷόν τινας ἐμε ψύχους εἰκόνας ἀναμάττεσθαι δεδιδαγμεθα· ἐκ τού του πρὸς τὸν ὅμοιον αὐτοῖς διεγειρόμενοι ζῆλον. Ἐπεὶ επάτωσαν οἱ τὰς τοιάσδε ἀναστηλοῦντες μορφάς, ποίας ἄρα ἐκ τούτων καταπολαύοιεν ὠφε λείας· ἢ ἐν ποία διὰ τῆς τούτων ἀναμνήσεως ἀνάγονται πνευματική θεωρία. Αλλ' εὔδηλον ὡς μας ταία ἡ τοιαύτη ἐπίνοια, καὶ διαβολικῆς μεθοδείας εὕρεμα.» Εὐθὺς ἡ βαλβὶς τοῦ λόγου οὐ νεμεσητή, εἰ καὶ τῶν ἐφεξῆς ἀτόπων κατασκευαστική· ἐπεὶ καὶ πολλοὶ τῶν ἱερῶν διδασκάλων τῆς εἰκονικῆς θέας τὴν διὰ λόγων ἱστορίαν προυργιαιτέραν τίθενται· οὐ διαβάλλοντες τὴν θατέραν· ἕτεροι δὲ τὸ ἔμπαλιν· ἔχοι δὲ τὸ ἴσον, καθά φησιν ὁ μέγας Βασίλειος· « γὰρ ὁ λόγος τῆς ἱστορίας δι' ἀκοῆς παρίστησι, ταῦτα γραφικὴ σιωπῶσα διὰ μιμήσεως δείκνυσι.» Καὶ οὐ πάντες ζωγράφοι, οὐδὲ πάντες λογογράφοι· ἀλλ' ἑκάστῳ ὡς ὁ Θεὸς ἐμέρισε μέτρον χάριτος, Ὥστε τήνδε τὴν πρότασιν παρεις, λεγέτω τὴν ἑξῆς· «Ἐπεὶ εἰπάτωσαν οἱ τὰς τοιάσδε ἀναστηλοῦντες μορφάς, ποίας ἐκ τούτων ἄρα καταπολαύοιεν ὠφελείας· ἢ ἐν ποίᾳ διὰ τῆς τούτων αναμνήσεως ἀνάγονται πνευματικῇ θεωρίᾳ.» modo is 'exhorrescet, sed disrumpetur, dictum non ferens. Sed quid Christus ait? Et qui manducat me, et ipse vivet propter me 6. Nec vero aliter manducaretur nisi in carne. Etenim Christus cum simul Deus sit et idem homo perfectus, utrumlibet secundum alterutram, ex iis naturis quibus constat, appellari, et secundum alterutram proprie spectatus dici potest, neutra proprietate in singularitate personæ vel diminuta vel commista. Et testis quidem hujus sententias Deus idem ac Verbum, alicubi dicens: Quid me quæritis interfcere, hominem qui veritatem vobis locutus sum 7? Bt qui hæc tamen dixit, Deus etiam immortalis fuit. Alibi vero siens: Vos dicitis, quia blasphemas, quia dixi: Filius Dei sum ". Et sane cum hac diceret, flius etiam hominis fuit. Sic quod proprium est alterutrius appellationis alterutri nature tribuentes, & vero neutiquam aberramus. Quando autem et hujus vox finem accepit, jam Theodoti quænam est? «Sanctorum ideas non in imaginibus ex crassis coloribus informare accepimus, sed eorumdem virtutes per ea quæ de ipsis declarantur in sacris Scripturis, quasi quasdam animatas imagines exprimere edocti sumus, ex quo pari cum ipsis studio incitamur. Dicant deinde qui tales formarum effigies erigunt, quem ex illis denique fructum consequantur: aut ad quam ex earum admonitione spiritalem contemplationem assurgant. Sed perspicuum est inanem ejusmodi excogitationem esse, et diabolicæ artis inventum 78.» Non statim reprehendendum orationis exordium est etsi viam muniat ad absurda quæ consequuntur: quandoquidem et multi e sacris doctoribus narrationem quæ voce fit, utiliorem arbitrantur aspectu imaginum, neque hunc tamen vituperant; alii vero vice versa. Sed perinde est, ut magnus ait Basilius: Nam quæ narrationis sermo per auditum ingerit,. học pictura silens per imitationem ostendit ".» At nec omnes pictores, nec omnes sunt oratores: sød prout unicuique Deus gratiæ modum impertit. Quare, omissa hic propositione, ad sequentem ve niat. «Dicant deinde qui tales formarum effigies aut ad quam ex earum admonitions spiritalem erigunt, quem ex illis denique fructum consequantur: contemplationem assurgant.» ᾿Αντερωτάσθω οὖν ὁ γεννάδας· ποίαν γὰρ ὄνησιν καὶ ἱερὰν θεωρίαν οὐκ ἔστιν ἐντεῦθεν εὑρέσθαι; Εἰ γὰρ αὕτη φύσις εἰκόνος, μίμημα εἶναι τοῦ ἀρχετύ– που, καθά φησιν ὁ Θεολόγος Γρηγόριος· καὶ ἐν τῇ εἰκόνι τὸ ἀρχέτυπον ἐκφαίνεται, καθά φησιν ὁ πάνω σοφος Διονύσιος· δῆλον ὅτι ἐκ τοῦ μιμήματος, 69 Joan. VI, 58. 70 Joan. VII, 40. 71 Joan. x, 36. martyres, initio, t. I, pag. 527. Interrogetur vicissim vir strennus, quis non inde fructus, quæ non pia contemplatio oriatur. Nam si imaginis natura est ut sit archetypi simulacrum, quemadmodum ait Gregorius Theologus, et in imagine archetypum cernitur, ut sapientissimus Dionysius loquitur: perspicuum est ex simulacro, 7 Concil. Nicæni 11, act. 6. 73 Hom. 20 in 40 ΝΟΤΕ. In cod. Reg. ad oram libri: Ιστέον ὡς Θεό δοτοι τέσσαρες ὑπὸ τοῦ ἁγίου Σωφρονίου ἀναθεματί ζονται· ἀλλ' οἱ μὲν τρεῖς πρόδηλοί· ὁ δὲ εἰς ἀνώνυ μος, ὑπὸ δὲ ἑτέρου πατρός, ὡς ἀνέγνων, Θεόδοτος Αγκύρων διαβέβληται. Sciendum est quatuor Theodotos a sancto Sophronio anathematizari ac tres quidem noti sunt: hic autem unus sine cognomine, ab altero Patre, sicut legi, infamatur tanquam sit Theo - dotus Ancyranus.

hoc est, ex imagine magnam utilitatem percipi, ac ήγουν εἰκόνος, πολὺ τὸ ὄφελος πρόεισι· καὶ διὰ τοῦ per simulacrum existere multiplicem circa archetypum mentis contemplationem. Ac testis quidem divinus Basilius, alicubi dicens: «Imaginis honor ad prolotypum ascendit "*.» Si ascendit autem, et descendit haud dubie ad imaginem a prototypo. Nemo vero ita desipit ut dicat honorem nullius esse utilitatis, aut simulacrum non esse rei assimilatæ expressam effigiem, ita ut alterum in altero sit, juxta divinum Dionysium: quo quid esse utilius potest vel ad sublimia animo contemplanda Est enim repræsentatio ipsi rerum aspectui par: est imago, ut proprio exemplo utar, ad solis lucem quasi lunæ lux. Alioqui si res secus habet, quid veteribus tabernaculum testimonii profuit, quod fuit cœlestium simulacrum? Nam et illic cum cæteris Cherubim gloriæ propitiatorium obtegebant 75, hoc est, imagines humana similitudine expressæ: omnes ad mentem sursum attollendam aptæ, et contemplationes adorationis in spiritu. Frustra vero nobis, secundum illam propositionem, et imago crucis: frustra et quæ lanceam: frustra et quæ spongiam repræsentat: siquidem et hæc simulacra sunt, etsi non humanæ similitudinis: frustra et quæcunque alia sensibilibus imaginibus, ut cum Dionysio loquar 76, nobis sunt tradita: per quæ ad intelligibilem, quoad ejus fieri potest, inquit, contemplationem assurgimus. Deinde vero et una e quinque animæ facultatibus phantasia est: phantasia vero imago quædam merito videatur: utrumque enim simulacrum est. Non inutilis igitur imago, quæ sit phantasiæ similis. Quod si inutilis ea est quæ præstantior, multo utique magis ea quæ deterior, frustra naturæ congenita. Ac si frustra, pariter et quæ sunt ejusdem cum illa ordinis, sensus, opinio, cogitatio, mens. Sic ratione physica utens oratio insipientem ostendit, magis probabili contemplatione, imaginis sive phantasiæ contemptorem. Ego vero et alio nomine phantasiam miror. Aiunt enim nonnulli mulierem hausta Ethiopis imagine sub ipso conceptu, Ethiopem peperisse. Simile quiddam de patriarcha Jacob narratur in virgarum decorticatione 77; quo ex visu, varii coloris pecora nascebantur, et, o rem miram! imagini similis phantasia vim effrectricem visa est consummasse. Sed ad propositum revertatur oratio: «Dicant qui tales formarum effigies erigunt, quem ex illis denique fructum consequantur: aut ad quam ex earum admonitione spiritalem contemplationem provehantur.» Ecquis, o amice, ex imaginis aspectu, siquidem exacte fixisque dextrorsum, ac sinistrorsum oculis cernat, simulacra hauriens non infigat in animo: et optima quidem, si ex imagine opiima: sin ex turpi, turpia? ita ut persæpe et domi habitans nunc cumpungatur, nunc vero succenseat. Annon et aliquis interdum obdormiens visis nocturμιμήματος πλείστη ἐπὶ τὸ ἀρχέτυπον ἡ πνευματική θεωρία ἄνεισι. Καὶ μάρτυς ὁ αὐτὸς θεῖος Βασίλειος ὠδέ που λέγων· «Ἡ τῆς εἰκόνος τιμὴ ἐπὶ τὸ προ τότυπον ἀναβαίνει.» Εἰ δὲ ἀναβαίνει, καὶ κάτεισιν εὔδηλον ἐπὶ τὴν εἰκόνα ἀπὸ τοῦ πρωτοτύπου. Οὐκ ἂν δέ τις ανοηταίνων ἀνωφελῆ τὴν τιμὴν εἶποιεν· οὐδ᾽ αὖ τὸ μίμημα μὴ οὐχὶ τοῦ μεμιμημένου ἀποτύπωμα· ὡς εἶναι ἑκάτερον ἐν ἑκατέρῳ κατὰ τὴν θεῖον Διονύσιον· οὗ τί ἂν γένοιτο ὠφελιμώτερόν τε καὶ ἀναγωγικώτερον; Εμφασις γάρ ἐστι τῆς αὐτο οψίας, καὶ σεληνιαῖόν τι φῶς, ἵνα καὶ οἰκείῳ παραδείγματι χρήσωμαι, πρὸς ἡλιακὸν φῶς ἡ εἰκών· ἐπεὶ εἰ μὴ τοῦτο, τί ὀνίνησι τοὺς πάλαι ἡ σκηνή τοῦ μαρτυρίου, μίμημα οὖσα τῶν ἐπουρανίων; Κἀκεῖ γὰρ μετὰ τῶν ἄλλων Χερουβίμ δόξης κατα σκιάζοντα τὸ ἱλαστήριον· τουτέστιν εἰκόνες άνθρω πομόρφῳ είδει διατυπούμενα:· ἀναγωγικά πάντα, καὶ τῆς ἐν πνεύματι λατρείας θεωρήματα. Μάτην δὲ ἡμῖν ὅσον ἐπὶ τῇ τοιᾷδε προτάσει καὶ ἡ στον ροειδής εἰκών· μάτην καὶ ἡ λογχοειδής· μάτην καὶ ἡ σπογγοειδής. Επείπερ καὶ ταῦτα μιμήματα, κἂν οὐκ ἀνθρωπόμορφα· μάτην καὶ ὅσα ἄλλα αἰσθη ταῖς εἰκόσι, Διονυσιακῶς εἰπεῖν, παραδέδοται ἡμῖν· δι' ὧν ἐπὶ τὰς νοητὰς κατὰ τὸ δυνατόν, φησίν, ἀναγό μεθα θεωρίας. Ο 74 Lib. De Spiritu sancto, c. 17. 75 Exod. xxv, 20. Ἔπειτα καὶ ἡ μία τῶν πέντε τῆς ψυχῆς δυνά μεων ἡ φαντασία· φαντασία δὲ δόξειέ τις εἰκών ινδάλματα γὰρ ἀμφότερα. Οὐκ ἀνωφελής ἄρα ἡ εἰκὼν τῇ φαντασίᾳ ἐοικυῖα. Εἰ δὲ ἀνωφελὴς ἡ προς γιαιτέρα, πολλῷ οὖν μᾶλλον ἡ ὑφειμενεστέρα, μέσ την συνυπάρχουσα τῇ φύσει· καὶ εἰ μάτην, καὶ αἱ σύστοιχοι αὐτῆς, αἴσθησις, δόξα, διάνοια, νοῦς. Οὕτω φυσιολογῶν ὁ λόγος ἄνουν ὑπαγορεύει διά θεωρίας επαγωγικωτέρας τὸν τῆς εἰκόνος ἤτοι φαντασίας ἐξουδενωτήν. Ἐγὼ δὲ καὶ ἄλλως ἄγαμαι τὴν φαντα σίαν. Φασὶ γάρ τινες γυναῖκα κατὰ τὸν συλλήψεως καιρὸν Αἰθίοπα φαντασθεῖσαν, Αιθίοπα ἀποτελεῖν. Τοιοῦτον καὶ τὸ κατὰ τὸν πατριάρχην Ἰακὼβ ἐπὶ τῷ τῶν ῥάβδων λεπισμῷ· ἐξ ἧς φαντασίας ἐποικία. λοντο τὰ ἐν τοῖς θρέμμασι τικτόμενα, και, ὦ τοῦ θαύματος! ὅτι πραγματικῆς ἐνεργείας ἡ εἰκονος:- δῆς φαντασία ώπται ἀποτέλεσμα. Αλλ' ἐπὶ τὸ προκείμενον ὁ λόγος· «Εἰπάτωσαν οἱ τὰς τοιάσδε ανα στηλοῦντες μορφάς, ποίας ἄρα ἐκ τούτων καταπολαύοιεν ὠφελείας· ἢ ἐν ποίᾳ διὰ τῆς τούτων ἀνα μνήσεως ἀνάγονται θεωρίᾳ.» Καὶ τίς, ὦ τῶν, οὐκ ἐκ τῆς εἰκονικῆς ἰδέας, εἴπερ ἐναργῶς ἀτενίσεις, δεξιάς τε ἢ ἀριστερᾶς, ἐνδάλματα λαβὼν ἐν νῷ ἔπεισιν; ἀλλ᾽ εἰ μὲν ἐξ ἀρίστης ἄριστα· εἰ δὲ ἐξ αἰσχίστης αἴσχιστα· ὥστε πολλάκις καὶ οἴκοι μένων τῇ μὲν κατανύττεσθαι, τῇ δὲ παθαίνεσθαι. Η οὐχὶ καί τις ἐνίοτε ἀφυπνώσας τοῖς νυκτερινοῖς φαντάσμασι πιο ριχαρῶς ἢ λυπηρῶς διανίσταται; Εἰ δὲ ἐκεῖ οὕτως, πολλῷ μᾶλλον ἐν τοῖς καθ᾽ ὕπαρ εἰκονίσμασι διατί 77 Gen. ΧΧΧ, 87. 76 De cœlesti hierarchia, cap. 1.

EPISTOLARUM LIB. I. τι πρὸς ἑκάτερα τὸν βλέποντα· Οὐ δήπου nis excitatur, scu lata ea sint, seu tristia? Quod ὦ βέλτιστε, ὡς οἱ πάλαι ὑποδείγματι καὶ τρεύουσι τῶν ἐπουρανίων. Τί; ἑκάτερον ιν; οὐκ ἐν εἰκόνι ἀνήγοντο πρὸς τὴν τῶν ων θεωρίαν; οὐκ ἐν εἰκόνι διαπορεύεται ρωπος, Δαυϊτικῶς εἰπεῖν; οὐκ αὐτὸς σὺ ὁ ίχος εἰκὼν Θεοῦ, καὶ κατὰ ἰδέαν πατρῴαν ;, καὶ εἰκονικῶς ἐν πίνακι ἐγγραφόμενος; σὺ ἀνεξεικόνιστος, ὡς οὐκ ἄνθρωπος, ἀλλ᾽ ίδιος· καὶ διὰ τοῦτο καὶ τοὺς ἁγίους οὕτως ; Αλλ' ἵνα μᾶλλον ὁ περὶ τοῦδε λόγος πίέξοιτο· παρεὶς τὸ οἴκοθεν δογματίζειν, αὐτ ιστήσεται τοὺς τῆς οἰκουμένης λαμπτῆρας, μένους σοι πρὸς τὴν ἐρώτησιν. Γρηγόριος ός· «Εἶδον πολλάκις ἐπὶ γραφῆς εἰκόνα καὶ οὐκ ἀδακρυτὶ τὴν θέαν παρῆλθον· τῆς τέχνης ὑπ' ὄψιν ἀγούσης τὴν ἱστορίαν.» όστομος· «Ἐγὼ καὶ τὴν κηρόχυτον ἠγά καφὴν εὐσεβείας ἕνεκεν πεπληρωμένην. Εἰ. ἄγγελον ἐν εἰκόνι ἐλαύνοντα Βαρβάρων στίφη· ετούμενα βαρβάρων φύλα· καὶ τὸν Δαβὶδ κα Κύριε, ἐν τῇ πόλει σου τὴν εἰκόνα ἐξουδενώσεις. Κύριλλος Αλεξανδρείας· ἐγὼ κατὰ τοίχου γραφὴν, ἐναλθοῦσαν τοῖς τι κόρην· καὶ οὐκ ἀδακρυτὶ τὴν θέαν κατώ- » Γρηγόριος ὁ Θεολόγος - si sic res illic habet; multo magis in iis imaginibus quæ inter vigilandum informantur, utrolibet modo necesse est affici contuentem. Non legisti scilicet, vir optime, quod veteres exemplari et umbræ deserviunt calestium 78. Quid? utrumque non imago est? non in imagine ad cœlestium contemplationem subvehebantur? non in imagine pertransit omni homo 79, ut cum Davide loquar? non ipse tu, Iconomache, Dei imago. et ad patris similitudinem genitus, et graphice depictus in tabula? An tu solus sine imagie es, tanquam non homo sis, sed partus abortivus, atque idcirco sic et de sanctis existimas? Verum ut majorem hæc oratio inveniat fidem, propria ratiocinatione prætermissa, ipsa exhibebit orbis terrarum lumina, quæ tibi ad interrogata respondeant. Gregorius Nyssenus: Vidi sæpenumero in pictura imaginem rei miserabilis, nec oculis siccis spectaculum præterii: adeo manifeste sub oculos rem gestam ars exhibebat 8º. Chrysostomus 1: «Ego et in cera expressam amavi picturam, pietatis causa confectam. Vidi enim angelum in imagine Barbarorum copias dissipentem: vidi Barbarorum agmina conculcantem: Davidemque vere dicentem: Domine in civitate tua imaginem ipsorum ad nihilum rediges 8.» Cyrillus \rinus: «Vidi ego in pariete picturam, puellam in stadio decertantem: nec licuit sine lacrymis alum contueri. Gregorius Theologus 83 * ἦν ὑπερκύπτων Πολέμων ἐν εἰκόνι. ソ ἰδοῦσα (supple, εταιρίς] (καὶ γὰρ ἦν σεβασμία), δεν εὐθύς· καὶ θέας ηττημένη, οντ' ἐπαισχυνθεῖσα τὸν γεγραμμένον. ς ὁ μέγας «᾿Ανάστητέ μοι νῦν, ὦ λαμ- · αθλητικῶν κατορθωμάτων ζωγράφοι· τὴν ατηγοῦ κολοβωθεῖσαν εἰκόνα ταῖς ὑμετέραις νατε τέχναις· ἀμαυρότερον παρ' ἐμοῦ τὸν την γραφέντα τοῖς τῆς ὑμετέρας σοφίας περ ατε χρώματι». Απέλθω τῇ τῶν ἀριστευμα5 μάρτυρος νενικημένος γραφῇ. Χαίρω τῇ τῆς ὑμετέρας ἰσχύος σημερον νίκῃ ἡττώμε ω τῆς χειρὸς πρὸς τὸ πῦρ ἀκριβέστερον παρ' γραφομένην τὴν πάλην. Ἴδω φαιδρότερον ἐπὶ ετέρας τὸν παλαιστὴν γεγραμμένον εἰκόνος. τωσαν δαίμονες καὶ νῦν ταῖς τοῦ μάρτυρος · ἀριστείαις πληττόμενοι· φλεγομένη πάλιν ἡ χεὶρ καὶ νικῶσα δεικνύσθω.» Ορᾷς ὅπως προτίθησι τῆς λογογραφίας τὴν ζωγραφίαν· λίκη ἡ ἐκθείασις, ὡς καὶ κλαίειν τοὺς δαίο ὁ δὲ πηλίκως πῶς σεβαστὴν τὴν εἰκονούρ. έκληκεν, ὡς ἑταιρίδης σωφρονισμὸν ὑπάρξα Στα πάλιν πῶς ὁ ἕτερος οὐκ ἀδακους ἐκ τῆς ῆς θέας ἔπεισιν, ἐν τῇ γραφή ἀλθοῦσαν τὴν μάρτυρα; Πάλιν πῶς ὁ ἄλλος ἠγαπηκαλεῖ τὴν κηρόχυτον γραφήν, ὡς ἐν αὐτῇ ὰ πρωτότυπα; Ἔπειτα καὶ ὁ μετ᾿ αὐτοὺς, δ' αὐτὸς ἐκ τῆς γραφῆς τῆστε ἀδακρυς ἄπειbr. viri, 5. 70 stamenti locis. Eminebat exinde Polemon in imagine: Quam cum (scortum) videret; erat enim pictura [venerabilis; Repente abiit, nec ferre spectaculum`potuit. Cum puderet intueri quasi viventem qui pictus erat. Basilius magnus: «Exsurgite mihi nunc, o præclari athleticorum gestorum pictores, mutilam duois imaginem eximio vestro artificio illustrates: coronatum athletam, obscurius a me depictum, vestræ vos industriæ coloribus conspicuum reddite. Discedam rerum præclare a martyre gestarum pictura victus. Gaudeam tali vestræ solertiæ victoria hodierno die superatus. Liceat intueri manus hujusce: cum igne lustam-diligentius a vobis delineatam. Videam alacriorem pugiter vestra depictum imagine. Lugeant dæmones et nunc martyris inter vos virtute perculsi: ardens iterum ipsis manus, et victrix quidem, ostendatur 8.» Viden', quemadmodum alter narrationi picturam anteponit, in qua tartum insit divinæ virtutis, ut dæmones ad lacrymasadigat: alter ut venerabilem picturam appellet, quod scortum adegerit ad continentiam? Mox ut alter iterum non sine lacrymis visa tabella abierit, quasi in pictura martyrem puellam decertantem vidisset? Rursum ut alius charissimam vocet picturam encausticam, quasi in ipsa prototypa intueretur? Postea et is qui cæteros subsequitur, ut nec ipse siccis ab aspectu hujusce tabulæ oculis abierit, perinde atque rem ipsam oculis usurpasset? Psal. xxxvil1, 7. 80 Oral. in Abraham, t. II, pag. 908. * Serm. de diversis utrius 82 Psal. LXXII, 20. 83 lamb carm. 18. 84 Hom. 17 in S. Barlaam, in fine.

Vide quot ex ea re recommoda: contemplare quants σιν, ὡς αὐτὴν ὑπολαβὼν τὴν αὐτοψίαν; Ιδε όσε sint utilitates. Et postquam sciscitatus audiisti, non ab hoc vel illo ex hominum plebe ac fæce, sed ab iis qui cum Spiritu Dei loquerentur, orbem universum quasi tonitru terruere; subjice quod ex iis concluditur, o ratiocinator. Sed perspicuum est inanem ejusmodi excogitationem esse, et diabolicæ artis inventum *. Opportune hic licet contenta voce exclamare: Obstupesce, cœlum, super hoc 86; quoniam frivola excogitatio ac diabolicæ artis inventum id appellatur, quod divini Patres docuere. At non ita est, impostorum nequissime: sed e diverso regerenda in te linguæ vibrantis jacula. Quandoquidem igitur tela est ad finem usque pertexta, illud pervelim te nosse, frater, has sententias ab Iconomachis proferri: quarum aliæ ab hæreticis manifeste petuntur: feri enim, fieri omnino non potest, utnon interseratur mendacium veritati, ut frumento zizania; aliæ ex sanctis Patribus, quas illi obducta tenebris cogitatione perversa accipiunt aliæ denique a proposito alienæ, ea quæ idola spectant, Christi imagini accommodantes: quorum non oportet temere vocem admittere, neque, contra sanotionem. Ceterum salvus sis, fili: et ut salvus sim ora. XXXVII. Theodorus omnibus ubique dispersis fraternitatibus. τὰ ὀνησιφόρα· σκόπησον πηλίκα τὰ ὠφέλιμα. Καὶ ἐπειδὴ ἐρωτήσας ἤκουσας, οὐ παρὰ τοῦδε καὶ τοῦδε σμικρῶν ἀνθρώπων καὶ οὐδαμινῶν, πρὸς αὐτῶν δὲ τῶν πνεύματι φθεγξαμένων Θεοῦ, καὶ βροντώντων τὴν ὑπ᾽ οὐρανὸν, φράσον καὶ τὸ συμπέρασμα τοῦ λόγου, ὦ δογματιστά. Αλλ' εὔδηλον ὡς μα ταία ἡ τοιαύτη ἐπίνοια, καὶ διαβολικῆς με θοδείας εὕρεμα. Εὔκαιρον ἐνταῦθα ἐκβοῆσαι μέγα Εκστηθι, οὐρανέ, ἐπὶ τούτῳ· ὅτι ματαίαν ἐπίνοιαν, καὶ εὕρεμα μεθοδείας διαβόλου τὰ παρὰ τῶν θεοφόρων ἱερὰ δόγματα ἐκπέρασται. Αλλ' οὐχ οὕτως, ὦ πλάνων μέγιστε· τοὐναντίον δὲ ἐπὶ σοὶ ἀναθείν τὰ τῆς γλώττης σου ἀμαρύγματα. Ἐπεὶ οὖν τέλος ἔχει τὸ ὕφος· ἐκεῖνο βούλομαί σε, ἀδελφέ, εἰδέναι, ὅτι ὥσπερ προφέρουσι χρήσεις οἱ Εικονομάχοι· αἱ μὲν προδήλος αἱρετικῶν· οὐ γὰρ ἔστιν, οὐκ ἔστι, μὴ οὐχὶ παρυφίστασθαι τῇ ἀληθείᾳ τὸ ψεῦδος, ὡς καὶ τῷ σίτῳ τὰ ζιζάνια· αἱ δὲ Πατέρων ἁγίων, στρεβλῶς ὑπὸ τῆς ἐσκοτισμένης αὐτῶν διανοίας ἐκλαμβανόμεναι· αἱ δὲ παντάπασιν ἀλλόκοτοι, τὰ κατὰ εἰδώλων τῇ εἰκόνι Χριστοῦ ἀνάπτουσαι ὧν οὐ δεῖ ὡς ἔτυχε προσίεσθαι φωνὴν, οὔτε μὴν συναίρε λόγον αἱρετικοῖς παρὰ τὴν ἀποστολικήν νομοθεσία. Τὸ λοιπὸν, σώζοιο, τέκνον· καὶ μὲ σώζεσθε προσεύχου Cohortatur ad patientiam. • Gratia vobis et pax adimpleatur 87.» Equum enim est Apostolicis verbis affari eos qui pro Christo persecutionem patiuntur. Benedictus Deus et Pater Domini nostri Jesu Christi, qui humilitati nostræ januam aperuit, quamvis arcte custodiamur, ut vobiscumn charissimis fratribus nostri epistolarum colloquio congredi possimus. Vere Verbum Dei non est alligatum 88: etsi alligare se putent qui dominantur. Vere lætari plurimum debemus, cum divinarum prædictionum eventa in nobis ipsis peccatoribus conspicimus. Age, cum Apostolo dicamus, fratres: Quis nus separabit a charitate Dei? tribulatio? an angustia? an fames? an persecutio? an nudilas? an periculum? an gladius ®? Num enim de seipso tantum hæc dixit, ac non etiam de nobis: et ut nos erga Deum sic affecti simus, ut afflictionibus istis quas sustinemus, minime frangamur, sed ea quæ desunt, passionum cum gaudio perferre amemus ". Gaudium enim est inenarrabile, pro Christo et cum Christo pati, quemadmodum ostenderunt sancti omnes usque ad Thaddæum martyrem nostrum, et quemlibet alium confessorem, egregia animi constantia, et persecutioni convenientibus factis: qui sive ex carcere, sive ex alio exsilii quovis loco, post illum abierunt. " ΛΖ΄. – Θεόδωρος ταῖς πανταχού διεσπαρμέ ναις ἀδελφότησι. [τι.] (Baron. an. 818, n. 7.) Χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη πληθυνθείη. Δίκαν γὰρ ἀπὸ φωνῶν ἀποστολικῶν τοῖς διὰ Χριστὸν διωγμένοις ἐπιφθέγγεσθαι. Εὐλογητὸς ὁ Θεὸς ε Πατὴρ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὁ ἀνοις ἡμῖν τοῖς ταπεινοῖς θύραν, καίπερ τηρουμένη ἀσφαλῶς, τῇ διὰ τοῦ γράμματος ὁμιλία συναφθῆκε ὑμῖν τοῖς ἀγαπημένοις ἀδελφοῖς ἡμῶν. Οντως ο Λόγος τοῦ Θεοῦ οὐ δέδεται· κἂν δεσμεῖν οἱ και τοῦντες οἴωντα:· ὄντως μέγα ὀφείλομεν χαίρειν· ὅτι ὁρῶμεν ἐν ἡμῖν αὐτοῖς τοῖς ἁμαρτωλοῖς τὰς ἐκεί σεις τῶν θείων προῤῥήσεων. Δεῦτε, εἴπωμεν, ἀδελ φοί, μετὰ τοῦ ᾿Αποστόλου - Τίς ἡμᾶς χωρίσει ἐπὶ τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ; θλίψις; ἢ στενοχωρία; ἢ λιμός; ἢ διωγμός; ἢ γυμνότης; ἢ κινο νος; ἢ μάχαιρα; Μὴ γὰρ δι᾽ ἑαυτὸν μόνον πί εἴρηκεν, ἀλλ' οὐχὶ καὶ ὑπὲρ ἡμῶν· ἵνα καὶ ἡμῖς τοιαύτῃ διαθέσει τὰ πρὸς Θεὸν ἔχωμεν, ὥστε μέ ἐκκακῶμεν ἐν οἷς ἐσμεν θλιβεροῖς· ἀλλ᾽ ἀγαπῶμεν καὶ τὰ ἐλλείποντα παθήματα ὑποῖσαι μετὰ χαρά;; χαρὰ γὰρ ἐστιν ἀνεκλάλητος ὑπὲρ Χριστοῦ κα μετὰ Χριστοῦ πάσχειν· καθὼς ἔδειξαν οἱ ἅγι πάντες μέχρι Θαδδαίου τοῦ ἡμετέρου μαρτυρά, καὶ οὗτινος ἄλλου ὁμολογητοῦ μετόπισθεν ἀπάρει τος, ἢ ἐκ φυλακῆς, ἢ ἔκ τινος ἄλλου φυγαδείας της που, καλῇ προθυμίᾳ καὶ ἀξιοδιώκτῳ πράξει. 85 Jerem. 11, 12. 86 lbid. 87 II Petr. 1, 2. 88 II Timoth. II, 9. 8 Rom. vm, 35. 90 Coloss. 1, 21. NOTÆ. Cod. Reg. hic: "Αρχή βιβλίου β'. initium libri II; nempe posterior iste Theodori epistolarum liber, seu sylloge, dividitur in hoo codice it libros quatuor, quorum primus ibi desinit.

EPISTOLARUM LIB. II. Γενοίμεθα, ἀδελφοί μοι, καὶ ἡμεῖς μάρτυρες τοιουτοτρόπως· ἐν τῷ ἀεὶ παρεσκευάσθαι συλληφθῆς ναι, ὁμολογῆσαι, φραγελλωθῆναι, ἀποθανεῖν. Τοῦτό ἐστι καθ᾿ ἡμέραν μαρτυρεῖν· τοῦτο καθ' ἡμέραν ἀποθνήσκειν· ἐξ οὐ καθαίρεσθαι συμβαίνει τὴν ψυ χήν· ἀναχωρεῖν τῶν παθῶν - ἐγγίζειν τῷ Θεῷ· μισεῖν κόσμον· φαντάζεσθαι οὐρανὸν, τὰ εἰς αἰῶνας ἀποκείμενα ἀγαθά· ἀλλ᾽ οὖν καὶ σκυθρωπά. Οὐδὲ γὰρ ἂν ἡ τοιαύτη παρασκευή δίδωσι σχολὴν τῷ νῷ φιληδονεῖν, καὶ διακεῖσθαι προσπαθῶς ὧδε κἀκεῖσε ἀλλὰ νευροῖ μᾶλλον τὴν καρδίαν· κατανύσσει δακρυῤῥοεῖν τοὺς ὀφθαλμοὺς· ἐφίεσθαι τὴν ἀπὸ σώματος ἔξοδον ὡς ἔκ τινος δεσμωτηρίου ἐπεχθοῦς. Σκοπῶμεν οὖν λοιπὸν ὁποῖοι ἐσμεν, καὶ εἰ οὕτως, εγε μάλα· εἰ δ᾽ ἄλλως, ἐπαναγώμεθα, καὶ καθαι ρώμεθα. Φεύγωμεν τὸν ἀνήμερον δράκοντα διάβολον τὰ πεπυρωμένα τῆς πικρᾶς καὶ θανασίμου ἐπιθυμίας βέλη. Οὐκ ἔστιν ἡδονὴ, ἀλλ' ὁδύνη· οὐχ ἡδύτης, ἀλλὰ χολή· οὐκ εὐπάθεια, ἀλλὰ δυσμένεια, δουλεία, φθορά, δαιμονισμός, ἀλλοίωσις τῆς κατὰ φύσιν ἔξεως. Ἐπεὶ εἰ καλὴ καὶ ἡδεῖα, πῶς οὓς ὅλῃ, εὐθὺς δείκνυσι μωρούς, κτηνώδεις, ᾔσχυμμένους, δουλοπρεπεῖς, δυσελπίστους, ἐκλελυμένους, ὑποδίκους θανάτου αἰωνίου; Ὥστε φαρμακεύει ἐξιστῶσα καὶ ἀλλοιοῦσα, οὐκ οὖσα ὡς ὑποτίθεται καὶ ἀρχιφάρο μακος, καθάπερ τοὺς δαιμονῶντας, οὗ συνιόντας ἀ ὑφίστανται, εἰ μὴ μετὰ τὴν ἀνάνηψιν. Βλέπωμεν οὖν λοιπόν, ἀγαπητοί, τὰ καταγώγια ἡμῶν, τὰς ἀναστροφὰς ποῦ καὶ μεθ᾽ οὔ. Καὶ εἰ βλαβερὸν ἐκεῖ μετεστατέον. Καὶ εἰ μετὰ σκανδαλίζοντος, ἐκκοπτέον. Καὶ εἰ οὐ μετ' οὐδενὸς, προσληπτέον· ἐπείπερ ἀρατὸν τὸ μεμονωμένον, ἕως ἂν ἀναγκαῖος τρόπος οὐ πάρεστι. Τηρητέον τἄλλα, τὴν βρῶσιν, τὴν πό σιν, τὸν ὕπνον, τὴν ἐργασίαν ὡς ἂν τὰ πάντα στάθμια δυνατοῦντα τὸ σῶμα ὑπουργεῖν ταῖς ἐντος λαῖς, ἀλλ᾽ οὐκ ἐξαγριοῦντα κατεξαναστῆναι τῆς λυχῆς. Πωλός ἐστιν· ἐὰν ὑπερμαζῇ, ἀτακτεί, φέρει κάτω τὸν ἀναβάτην νοῦν. Αφ᾿ ἡμῶν καὶ τὰ ὑμῶν ἐξηγοροῦμεν· ἐπεὶ πάντες ἄνθρωποι τὰς ἡνίας τοῦ αὐτεξουσίου ὁμοίως πρὸς Θεοῦ εἰληφόνες αυτοκρα τορικῶς· κἂν ἀεὶ πόλεμος, ψυχῆς καὶ σώματοι ἀντικαθεζομένων. Ὁ μὲν δὴ περὶ τούτου λόγος εχέτω ταῦτα. Τί δὲ τὰ ἑξῆς; Ἡ πίστις ἀκλινῆς ἀπερίτρεπτος, καθὼς παρέδωκα ὑμῖν, καὶ παρέλαβον παρὰ τῶν ἁγίων· μᾶλλον δὲ ἀμφότεροι ἀφ' ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ πνεύ ματος. Χριστὸς οὐ Χριστὸς, εἰ μὴ ἐγγράφοιτο. Αμα γὰρ εἰπεῖν Χριστὸν, ἐννοεῖν ἔστι τὸ τῆς σωματ τώσεως αὐτοῦ μυστήριον. Οὐ γὰρ ἂν Χριστὸς λέγοιτο γυμνὸς σώματος ὁ Λόγος, ἐννούμενος. Ἐπεὶ δὲ σάρξ ὁ Λόγος, σαρκὶ δηλονότι καὶ περιγράφοιτο· καὶ τῷ Χριστὸς ὀνόματι, καὶ τὸ τῆς περιγραφής συνεισήνεκται καὶ συνεπινενόηται ἰδίωμα. Ὥστε οἱ μὴ λέγοντες αὐτὸν γράφεσθαι,· ἤγουν εἰκονίζεσθαι ἄσαρκον αὐτὸν ὑπολαμβάνουσι. Καὶ πόῤῥω τῆς αὐ λῆς Χριστοῦ· κἂν Πέτρος εἶεν, κἂν Παῦλος· ὡς 91 Eccle. IV, 10. PATROL. GR. XCIX. Simus et nos, fratres mei, martyres ad hunc modum: ut parati nimirum semper simus comprehendi, confiteri, flagris cædi, mori; hoc est enim quotidie martyrem esse, hoc est quotidie mori. Ex quo quidem purgari mentem contingit, & perturbationibus abscedere, Deo appropinquare, mundum odisse, cœlum meditari, bona in æternum reservata, nec non et tristia. Nec enim locum menti relinquit ejusmodi præparatio, ut voluptates consectetur, ut hoc illudve carnali desiderio amplectatur: sed vires cordi et nervos addit, oculos in lacrymas solvi compellit, desiderium injicit ex corpore, tanquam ex gravi quodam carcere, emigrandi. Consideremus itaque quales simus: et si quidem sie affecti, recte sane: sin aliter, redeamus in viam, et emundemur. Fugiamus immitem draconem diabolum, et ignea tela amare et letbifera cupiditatis. Non est voluptas, sed dolor: non dulcedo, sed fel: non benevolentia, sed odium, servitus, corruptela, dæmoniaca vexatio, ejus qui secundum naturam est status immutatio. Etenim si bona est et dulcis, quomodo quos abripuit, eos factuos statim reddit, jumentis similes, probrosos, serviles, desperabundos, enervatos, æternæ mortis reos? Itaque fascinat a mente alienans, pervertens, non id revera existens quod præ se fert præstigiatrix, tanquam energumenos a dæmone correptos, qui id quod patiuntur, priusquam ad se redeant non agnoscunt. Videamus ergo, dilecti, quænam sunt diversoria nostra, ubi et quibuscum habitatio et consuetudo. Quod si quid ibi noxium est, migrandum. Si cum eo qui scandalum afferat, abscindendum: si cum nemine, asciscendum: quia exsecrabile, solum esse ", quandiu necessitas non cogit. Observanda sunt et alia, cibus, potus, somnus, opus: ut in mensura fiant omnia quæ corpori vires præbeant ut pareat et jussa faciat, non efferatum reddant ut insurgat et animæ repugnet. Eculeus est: si alfatim alatur, lascivit, sessoremque animum proster- ♬ nit. Ex rebus nostris de vestris etiam enuntiamus. Omnes siquidem homines liberi arbitrii habenas a Deo pari jure acceperunt cum summa potestate: licet, anima et corpore inter se pugnantibus, perpetuum bellum sit. De hoc igitur hactenus hæc dicta sint. Quid cæ tera deinde? Fides firma, immutabilis, sicut tradidi vobis, et a sanctis accepi, vel potius ab uno utrique et eodem spiritu. Christus jam Christus non est, nisi pingi potest. Simulenim ac Christum dicimus, necesse est incorporationis ejus mysterium intelligi. Neque enim Christus dicatur, cum nudum a corpore Verbum agnoscitur. Postquam autem Verbo caro; et carne utique circumscribitur: et jam Christus appellatione est, et circumscriptionis simul inducitur intelligiturque proprietas. Quamobrem qui ipsum describi negant, hoc es, delineari; carnis ipsum expertem facient. Sed longe illi a Christi grege, vel si Petrus fuerit vel Paulus ut Petrus ipse

=' EPISTOLA RUM LIB. 11. εἰ τὸν λόγον μου ἀτήρησαν, καὶ τὸν ὑμέτερον monem meum servaverunt, et vestrum servabunt. τηρήσουσιν· Ἀλλὰ ταῦτα πάντα ποίησουσιν ὑμῖν διὰ τὸ ὄνομά μου· ὅτι οὐκ οἴδασι τὸν πέμψαντά με. Ἐπ᾽ ἀληθείας γὰρ οὐκ οἴδασιν, ὅτι Ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ ἔπεμψε τὸν Υἱὸν αὐτοῦ τὸν μονογενή γενόμενον ἐκ γυναικός, γενόμενον ὑπὸ νόμον· ἵνα τοὺς ὑπὸ νόμον ἐξαγοράσῃ ἵνα τὴν οἰκουμένην τῷ ἰδίῳ Πατρί κατακτήσηται. "Η γὰρ ἂν οὐκ ἂν ἠρνοῦντο αὐτὸν ἐγγράφεσθαι· οὐδεὶς γὰρ ἐκ γυναικὸς γεννωμενος, ἀνεικόνιστος, εἴ μηδ' ἂν εἶεν ἔκτρωμα. Οὕτω τοιγαροῦν, ἀδελφοί, καταρτίζωμεν ἑαυτούς. Καὶ οὕτω παρακαλούμεθα τοῖς λόγοις τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ· ἀναμένοντες τὴν ἀνταπόδοσιν. Αλλ' οἴδατε οἷος ὁ Λεόντιος· εὐνούχων γένος. οὐ μόνον ἄτιμον, ὥς τις τῶν θεοφόρων εἴρης κεν, ἀλλὰ καὶ ἀρνησίχριστον· καὶ οὐδ᾽ οὕτως ἀρκού. μενον, ἀλλὰ καὶ ἀγρίως τιμωρούμενον ἀδελφοὺς ἡμῶν. Ὁ πρὶν μαθητὴς, νῦν ἀρνητῆς Ἰουδαίζων· ὁ ἐν ἀδελφοῖς ὑπερέχουσι, κατὰ τῶν ἀδελφῶν ὑπὲρ ἅπαντας τοὺς δικάζοντας· ὁ μὴ λέγων ἁπλῶς εἰκόνα, ἀλλὰ ἁγίαν εἰκόνα, Χριστοῦ τυχόν, τῆς Θεοτόκου, ἢ τινοποῦν τῶν ἁγίων· ἄρτι ἐστὶ καίων, καθαιρῶν, ὡς θὴρ μαινόμενος βλασφημῶν. Ἐξ οὗ καὶ τῷ κρασ τοῦντι φιλούμενος, καὶ τῶν μοναστηρίων ἡμῶν ἄρα χων, καὶ πάντα πράττων ὁ τάλας εἰς Χριστοῦ ὕβριν. ᾿Αλλ' ουαί μοι! ἐμὰ γὰρ τὰ ἐκείνου κωμῳδήματα. Ὅμως ὅτι τῷ κατὰ σάρκα φύσαντι ὅμοιος· ἐπεὶ κἀκεῖνος ἐν τοῖς πάλαι καιροῖς ἀκροθίνιον ἀσεβείας, ὥσπερ καὶ τοῦ Ἑρμίου, Αμφω γάρ δαιμονῶσι· καὶ οὐ μίγει ὁ Θεὸς κορώνην καὶ περιστερών· ἀλλὰ τὰ ὅμοια τοῖς ὁμοίοις. Ἐκεῖνοι μὲν οὕτως. Καὶ δοίη αὐτ τοῖς Κύριος ἐπίγνωσιν ἀληθείας, ἐζωγρημένοις ὑπὸ τοῦ διαβόλου εἰς τὸ ἐκείνου θέλημα. Ὑμᾶς δὲ Χριστὸς σὺν οἷς ὁ ἀποστάτης κολάζει, στηρίξεις, δυναμώσεις, κρατύνοιεν, ὑπενεγκεῖν ἔτι, πεινώντας, διψῶντας, γυμνητεύοντας, κολαφιζομένους, ἀστατοῦντας, και πιώντας, λοιδορουμένους, διωκομένους, βλασφήμου μένους, ὡς περικαθάρματα ὄντας τοῦ κόσμου, πάντων περίψημα, κατὰ Παῦλον τὸν μέγαν, μεθ' οὗ εἶεν καὶ ἡ μερὶς ὑμῶν. ᾿Αδελφοί, προσεύχεσθε περὶ ἡμῶν τῶν ἁμαρτωλῶν, ἵνα σωζοίμεθα· ἀξιού. μενοι πάντων τῶν ἐνισταμένων τοῦ ἐσχάτου βαθμοῦ. Ασπάζεται ὑμᾶς ὁ σὺν ἐμοὶ ἀδελφὸς Νικόλαος. Η χάρις τοῦ Θεοῦ μετὰ πάντων ὑμῶν. Ἀμήν. ΛΗ΄. — Θεόδωρος ταῖς πανταχοῦ διεσπαρμέν ναῖς ἀδελφότησιν. [τια.] Catechetica. carcere suos adhortatur. (Baron. an. 819, n, 18.) Sed hæc omnia facient vobis propter nomen meum: quia nesciunt eum qui misil me ". Vere enim ignorant quod Deus et Pater misit Filium suum unigenitum factum ex muliere, factum sub lege ut eos qui sub lege erant redimeret, et Patri suo mundum acquirøret. Nisi enim ignorarent, illum pingi non negarent: nemo quippe qui ex muliere natus sit, talis est ut exprimi non possit: alioqui abortivum quiddam esset. Sic itaque, fratres, perficiamus nos ipsos; sic consolationem habemus in verbis Salva. toris nostri Jesu Christi, exspectantes renumerationem. Sed nostis qualis sit Leontius: eunuchorum genus, non solum inglorium, ut quidam sanetorum dixit, sed et Christum negans; neque adeo his finibus se continens, verum acerbe et crudeliter fratres nostros excrucians. Qui ante discipulus, nunc negator judaizans: qui inter fratres eminem. tiores, nunc contra fratrem supra judices omnes: qui non simpliciter imaginem dicebat, sed sanctam imaginem, sive Christi, sive Deiparæ et cujuslibet sanctorum; nunc eas incendit, et abolet, insaniontis instar feræ blasphemans. Unde et imperatori charus factus est, et monasteriis nostris potitur, et omnia miser facit in contumeliam Christi. Sed heu me mea enim hæc ejus ludibria. Attamen similis illi est, qui genuit secundum carnem: nam et ille olim primitiæ fuerat impietatis, sicut et Hermiæ: ambo enim furentes aguntur: nec miscet Deus cornicem columbæ, sed similia similibus. Ergo illi ad hunc modum. Det illis Dominus agnoscere veritatem, quos captos diabolus tenet pro sua voluntate. Vos vero Christus cum iis, quos vexat apostata, confirmet, viresque ao robur tribuat, ut sustinere adhuc possitis, esurientes, sitientes, nudi, colapbis casi, instabiles, laborantes, maledicta et persecutionem patientes, blasphemati, tanquam purgamenta hujus mundi, omnium peripsema 3, ut Paulus magnus: quorum pars vestra sit. Fratres, orate pro nobis peccatoribus ut salvemur, digni habiti omnium qui restiterunt in fimo gradu. Salutat vos qui mecum est frater Ni colaus. Gratia Dei cum omnibus. vobis. Amen 3. Χαίρετε, ἐπιπόθητοί μου ἀδελφοὶ καὶ Πατέρες, ὅτι χαρᾶς εὐαγγέλια. Πάλιν ἠξιώθημεν οἱ ἀνάξιοι ὁμολογῆσαι τὴν καλὴν ὁμολογίαν· πάλιν ᾐκίσθημεν ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος τοῦ Κυρίου ἀμφότεροι. Καὶ γὰρ καὶ ὁ ἀδελφὸς Νικόλαος ἐνήθλησε κάλλιστα καὶ πιστή τατα. Εἴδομεν ἐκ σαρκῶν ἡμῶν κενούμενα 1. χεό μενα] ἐπὶ γῆς αἵματα οἱ ταπεινοί· ἐθεασάμεθα μά λωπας, ἰχώρας, τὰ τούτοις ἀκόλουθα. Οὐ ταῦτα χαρᾶς; οὐ ταῦτα ἀγαλλιάσεως ψυχικῆς; ᾿Αλλὰ τίς εἰμι 99 Joan. xv, 20, 21. 1 Galat. IV, 4. 3 1 Cor. IV, 13. Theodorun ubique dispersis fraternitatibus. Gaudete, Fratres mei ac Patres desiderandi, quoniam gaudii adsunt nuntia. Digni rursum habiti fuimus, indigni, qui pulchram confessionem confiteremur. Rursum plagis affecti ambo fuimus pro nomine Domini. Etenim et frater Nicolaus pulcherrime et fidelissime decertavit. Vidimus humiles ex carnibus nostris fluentem in terram sanguinem: conspeximus vibices, saniem, et quæ his adjuncta. Annon hoc gaudii sunt? nonne hac ³ Til. 111, 15.

exsultationis spiritualis? Sed quis ego sum infelix, ἡ ἐγὼ ὁ τάλας, σὺν ὑμῖν τοῖς ἀξίοις Χριστοῦ ὁμολογη qui vobiscum dignis Christi confessoribus adnumerer, omnium hominum inutilissimus? Causa autem, cujus gratia hæc contigerunt, pristina fuit Catechesis: quæ cum in manus venisset imperatoris, ad magistrum militum eam misit, comitem cohortis ad nos venire jubens. Qui cum ducibus ac militibus intempesta nocte adveniens, et domunculam in qua eramus repente obsidens cum clamore, veluti feram nactus: objectum septum per fossores celerrime perfregit: deinde protulit, excussit, ostendit Catechesim. Confessi sumus nos eam fecisse, sicut Deus voluit. Et ille quidem unum hoc petebat, ut ad imperatoris voluntatem descenderemus. Respondimus quod veritas postulabat: Absit! Deum nostrum non rejicimus; et alia quæ consentaneum erat respondere. Tum acriter ab eo verberati sumus. Et frater quidem nibil hujusmodi post primam comprehensionem et inscriptionem in ærumnis passus est. Ego vero humilis et infirmus febribus immensis correptus et intolerandis doloribus, parum abfuit quin vila privarer. Attamen bonus Deus sensim misertus est mei, adjuvante fratre in quibus decuit: etsi adhuc maneant plage ad integram sanitatem nondum perducte. Hæc igitur sic se habent, et vim mali vobis exposui, id cupere vos sciens ad condolendum. Quid autem post hæc? et minæ graviores, et custodia arctior. Nam verbera et custodibus, et custodia præfecto proposita, ut nec mutira nobis, nedum alicui scribere licat. Deterrebimur ergo, et silebimus, obedientes præ limore hominibus et non Deo? Nequaquam sane. Sed donec januam nobis aperiat Dominus, non desistemus, quod in nobis est, officium præstare, reformidantes ac timentes impendens silentii judicium: Quod si subtraxerit se, inquit, non placebit animæ meæ *. Et rursum Apostolus: Nos autem non sumus sabtractionis filii in perditionem, sed fidei in acquisitionem animæ 5. Hanc ob causam hæc epistola mea ad omnes quidem dispersos fratres, qui persecutionis tribulationem ægre sustinent: præcipue autem ad vos, confessores Christi. Sualineamus, fratres mei dilecti, magis adhuc ac magis corroborati, at non conterriti in afflictionibus. Carnes sunt, ne parcamus. Pro Christo tormentis subjecti, exsultemus. Cui abundant labores, amplius gaudeat, tanquam præmiis abundans: qui verberum pœnas reformidat, metum exculiat, sempiternos cruciatus recogitans. Illorum enim plage, si cum his conferantur, somnium sunt et sagittæ parvulorum. Næ quæso, obtestor: in ærumnis pro Christo delectemur, quantumvis secundum carnem sint amaræ. Contemplemur futura et permanentia, non præsentia et prætereuntia. Expetamus sanguinem nostrum martyrum sanguini admiscere, partem nostram confessorum parti: ut cum eis exsultemus ταῖς ἐνταγῆναι, πάντων ἀνθρώπων ὢν ἀχρειότερος: Τὸ δὲ αἴτιον οὗ χάριν τὸ συμβάν, ἡ πάλαι κατήχησις ἣν ἐπὶ χεῖρας δεξάμενος ὁ κρατῶν, πέπομφε πρὸς τὸν στρατηγοῦντα, παραγενέσθαι ἐγκελευσάμενος τὸν τῆς κόρτης κόμητα πρὸς ἡμᾶς· ὃς ἐληλυθὼς σὺν ἄρχουσι καὶ στρατιώταις ἐν ἀωρίᾳ, καὶ περιο στοιχίσας τὸ οἰκίδιον ἐν ᾧ ἦμεν αθρόως μετὰ κραν γῆς, ὡς ἐπί τι θηράσιμον εὕρεμα· ὀρυκτῆροι και έαξαν [f. κατέαξεν] τὸ ἀνάφραγμα τάχιστα· εἶτε ἐξήνεγκεν, ἀνέκρινεν, ὑπέδειξε την κατήχησιν. Ὁμολογήσαμεν ἡμεῖς αὐτὴν πεποιηκέναι, ὡς ὁ θεὸς ἠθέλησεν. Ὁ μὲν ἐν ἐζήτει μόνον, ἐλθεῖν ἡμᾶς εἰς τὸ τοῦ βασιλέως θέλημα. Εἴπομεν ὅπερ ἀπῄτει ἡ ἀλήθεια. Μὴ γένοιτο! οὐκ ἀθετοῦμεν τὸν Θεὸν ἡμῶν· ὅσα τε ἄλλα ἦν ἀκούοντας ἀνταποκρίνασθαι. Εν τού τοις ἔδειρε βαρέως· καὶ ὁ μὲν ἀδελφὸς οὐδὲν τοιοῦ τον μετὰ τὴν εὐθὺς κάθειρξιν καὶ ἀναγραφὴν δεινὸν ἐν πόνοις ὑπέστη. Ἐγὼ δὲ ὁ ταπεινὸς καὶ σαθρός, πυρετοῖς λαύροις συσχεθείς, καὶ πόνοις δυσυποίστου, μικροῦ δεῖν ἐξηπορήθην καὶ τοῦ ζῆν· ὅμως ὁ ἀγαθὸς Θεὸς κατὰ μικρὸν ἐλεῶν ἠλέησέ με· συνυπουργοῦντας καὶ τοῦ ἀδελφοῦ ἐν τοῖς καθήκουσι· κἂν ἔτι αἱ πλη γαὶ ἐπιμένωσι μὴ λαβοῦσαι τελείαν ἵασιν. Ταύτα μὲν ἐν τούτοις· καὶ ἐξηγόρησα ὑμῖν τὸ πάθος· εἰδὼς ἐφιεμένους μαθεῖν εἰς συναλγησιν. Τί οὖν ἐπειδὴ τ τοιαῦτα; Καὶ ἡ ἀπειλὴ δεινοτέρα· καὶ ἡ ἀσφάλει κραταιοτέρα. Δαρμοὶ γὰρ καὶ ἐπι τοὺς φύλακες, καὶ ἐπὶ τὸν παραφύλακα. Τοῦ μὴ γρύξαι ἡμᾶς, με τα γε καὶ γράφειν τινί. Ὑποπτήξομεν ἄρα καὶ ἀποση πήσομεν, πειθαρχοῦντες τῷ φόβῳ ἀνθρώποις τ' οὐχὶ Θεῷ; Οὐμενοῦν. ᾿Αλλ' έως ἂν ἀνοίγῃ ἡμῖν ραν ὁ Κύριος, οὐ παυσόμεθα τὸ δέον ἀποπληρώ κατὰ τὸ ἐφικτὸν ἡμῖν, φοβούμενοι καὶ τρέμοντες ή ἐπηρτημένον τῆς σιωπῆς κρίμα. Ἐὰν ὑποστέλλε ται, φησὶν, οὐκ οὐδοκεῖ ἡ ψυχή μου ἐν αὐτῇ Καὶ πάλιν ὁ ᾿Απόστολος· Ἡμεῖς δὲ οὐκ ἐσμέν ὑποστολῆς εἰς ἀπώλειαν, ἀλλὰ πίστεως εἰς περιποίησιν ψυχῆς. * Hebr. x, 38. 5 Ibid. 39. Διὰ τοῦτό μοι καὶ ἡ παροῦσα ἐπιστολὴ πρὸς μὲ πάντας τοὺς διεσπαρμένους ἀδελφούς, καὶ διαφέρο τας τὸν διωγμὸν θλιπτικῶς· ἐξαιρέτως δὲ εἰς ὑμᾶς τοὺς ὁμολογητὰς Χριστοῦ. Ἐνέγκωμεν, ἀδελφοί με ἀγαπητοί, ἔτι μᾶλλον δυναμούμενοι, ἀλλ' οὐ και πτήσσοντες ἐν τοῖς παθήμασι. Σάρκες εἰσί. Η φεισώμεθα· ὑπὲρ Χριστοῦ βασανιζόμενοι, ἀγαλλιά μεθα. Ο περισσεύων ἐν τοῖς πόνοις, χαιρέτω μᾶλλον, ὡς πλεονεκτῶν ἐν τοῖς μισθοῖς· ὁ δειλαινόμενος μαστίγων ἐνεγκεῖν πόνους, διὰ τοῦτο ἀποσειέτω το δέος, τὰς αἰωνίους ἀνίας ἐννοούμενος. Δὲ γὰρ πλη γαὶ αὐτῶν πρὸς ἐκείνας, ὄναρ, βέλη νηπίων. Με δέομαι, ἀντιβολῶ· γλυκανθῶμεν ἐν τοῖς ὑπὲρ Χρι στοῦ ἀλγήμασι· κἂν λίαν ὀδυνηρὰ κατὰ σάρκα. Δη θεωρῶμεν τὰ μέλλοντα καὶ μένοντα· ἀλλὰ μὴ π παρόντα καὶ παρερχόμενα. Ποθήσωμεν τὸ αἷμε ἡμῶν μίξαί τῷ τῶν μαρτύρων αἵματι· τὸ μέρος ἡμῶν τῇ τῶν ὁμολογητών μερίδι· ἵνα χορεύσωμεν

EPISTOLARUM LIB. II. ὐτοῖς αἰώνια. Τίς φρονίμος; τίς σοφός; τίς in sternum. Quis prudens? quis sapiens? quis πραγματευτής, δοῦναι αἷμα καὶ λαβεῖν bonus negotiator, ut det sanguinem et spiritum καταφρονῆσαι σαρκὸς καὶ ἐπιτυχεῖν βασιΘεοῦ; Ὁ φιλῶν τὴν ψυχὴν αὐτοῦ, ἀπολέ τὴν, εἶπεν ὁ Κύριος· καὶ ὁ μισῶν τὴν ψυ αὐτοῦ ἐν τῷ αἰῶνι τούτῳ, εἰς ζωὴν αἰώ φυλάξει αὐτήν. Ἐνωτισθῶμεν τοὺς λόγους ἀκολουθήσομεν αὐῷ. Οπου ἐγώ εἰμί, φησί, ἔσται καὶ ὁ διάκονος ὁ ἐμός. Ποῦ ἐκεῖνος; ταυροῦ· καὶ ἡμεῖς οἱ ταπεινοί, ὡς μαθητιώντες ἐκεῖ. Παρακαλῶ ὑμᾶς ἀνέχεσθαι τοῦ λόγου τῆς Λήσεως. Καὶ γὰρ δια βραχέων ἡ ἐπιστολή. τετε ἡμᾶς τοὺς ἁμαρτωλοὺς χαίρειν, ἀλλ᾽ οὐκ ν, ἕως ἂν ὑμεῖς μόνον στήκετε ἐν Κυρίῳ. Ασ · ὑμᾶς Νικόλαος ὁ σύγκλειστος καὶ σύμπονος στρατιώτης μου, ἄμῶν δὲ ἀδελφὸς ἀληθέστατος. ασθε ἀλλήλους ἐν φιλήματι ἁγίῳ, οἱ άθλη- " τις συναθλητάς, οἱ δεδιωγμένοι τους δεδιωγμέν οἱ πάντες τοὺς φιλοῦντας ὑμᾶς ἐν πίστει. Εἴ · ὁμολογεῖ τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν όμενον σώματι, ἔτω ἀνάθεμα ἀπὸ τῆς Τριά χάρις τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χρισ εθ᾽ ὑμῶν. Ἀμήν. ΑΘ΄. – ᾿Αθανασίῳ τέκνῳ. [τιβ΄.] Proposito de mendacio · τοῖς ἄλλοις καὶ τοῦτο ἡμῖν ἀγαθὸν ἐν ταῖς ς ταύταις ἀγωνιζομένοις ὑπὲρ ἀληθείας Θεοῦ, ἔρον τῆς παρ᾽ ἀλλήλων φωνῆς διὰ τοῦ γράμμαούειν, καὶ ἀνακοινοῦσθαι τὰς ἐν καρδίᾳ δια Ορᾷς γὰρ, ἀδελφὲ ἠγαπημένε, ὅπως ὡσανεὶ ίδες αἱ ἐπιστολαὶ ὑπάρχουσι, συνάπτουσαι κλικώτερον. Ιδε πόσα καλὰ ὁ ὑπὲρ Χριστοῦ ς παρέσχετο· καὶ ἔτι παράσχοιεν· ἐπὰν θερὡς ἡμᾶς πρὸς τὸ ἑξῆς λάβοιεν, μηδὲν ὑπο ντας τῶν ἀνθρωπίνων. Ἀλλὰ γλιχομένους αίμητα ὑποίσειν παθήματα, δι' ο ὧδε κἀκεῖσε νος καὶ αὐτὸς ἀλθεῖς. Ἀλλ᾽ εὖ ἔσται τοῖς σι καὶ συνδιαφέρουσί σοι τὰ ἀγωνίσματα· οἷς ιῶς προαπελογησάμην, καὶ αὖθις δὴ ἀπολο !. accipiat: carnem aspernetur, et regnum Dei consequatur? Qui amat animam suam, perdet eam, ait Dominus; et qui odit animam suam in hoc mundo, in vitam æternam custodiet eam 6. Audiamus verba illius, et sequamur eum: Ubi sum ego, inquit, illic erit et minister meus 7. Ubinam ille? In cruce. Et nos humiles, tanquam ejus discipuli, ibidem. Obsecro vos ut sufferatis verbum exhortationis: etenim perpaucis scripsi vobis. Scitote nos peccatores gaudere, et animum non despondere, quandiu statis in Domino. Salutat vos Nicolaus concaptivus meus, et laboris socius, et commilito meus, vester autem et frater verissimus. Salutate invicem in osculo sancto; athletæ, eos qui simul pugnant; persecutionem passi, eos qui persecu tionem passi sunt; universi eos qui vos amant in fide. Si quis non confitetur Dominum nostrum Jesum Christum corpore depictum, anathema sit a Trinitate. Gratia Domini nostri Jesu Christi vobiscum. Amen. quætioni respondet. Athanasio filio. Ad cætera bona et istud nobis hac tempestate contigit, qui pro Dei veritate dimicamus, ut frequentius mutuam per litteras vocem audiamus animique nostri affectiones communicemus. Vides enim, dilecte frater, ut quotidiana propemodum epistole sunt quibus majore inter nos benevolentia copulamur. Vide quot bona pepererit pro Christo persecutio, et adhuc paritura sit, postquam nos ardentiores ad ea quæ instant effecerit, nihil humanorum casuum extimescentes sed Dei exemplo molestias perferendi cupidos, per quas huc et illuc et ipse agitatus dimicas. Sed recte cum his agetur qui tibi opem ferunt, ac bellum una tolerant: quos et jam ante egregie defendi, rursusque, defendam. δὲ τὴν ἐρώτησιν μέτειμι, ἐῶν ὑπὲρ ὧν δώσ Ab interrogationem venio, omittens quidquam κωμιάζεις με, τὰς ἀντιλέξεις ἀποίσειν· ὡς μὴ reponere in earum laudum vicem quibus me oneαι με συγκαταθέσθαι τοῖς ἐπαίνοις. Εἰμὶ γὰρ ras; ne videar laudationi assentiri. Sum eteným παντὸς ἀγαθοῦ. Ὅπου οὖν ὁ μέγας Βασί omnis boni expers. Ubi igitur magnus Basilius ', τὸ φῶς τοῦ κόσμου, ἀποφήσειε, τίνι τολμητέον lux orbis, sententiam protulit, quis sans mentis νοῦν ὅλως ἀντιφέρεσθαι; Ἔστι δὲ τοῦτο ἐν obluctari aussit? Est istud in interrogatione Ascetiντήσει τῶν ἀσκητικῶν, καθὰ ὑπεσημήνω «Εἴ χρὴ οἰκονομίας δῆθεν χρησίμου ψεύ- » Πρὸς δὲ φησιν «Ἡ ἀπόφασις τοῦ Κυ τῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦτο οὐ συγχωρεῖ· ἅπαξ κς, ὅτι τὸ ψεῦδος ἐκ τοῦ διαβόλου ἐστί· διαψεύδους μηδεμίαν ἐμφήναντος. Καὶ ὁ ᾿Από δὲ μαρτυρεῖ γράψας, ὅτι Κἂν ἀθλῇ τις, σὺ νοῦνται, εἰ μὴ νομίμως ἀθλήσει.» Ταῦτα ρὰ τοῦ Πατρός. Εφης δὲ προσκεῖσθαι ἐν τῷ ίῳ σχόλιον, ὅτι χρησίμου ἕνεκεν ἡ ἐρώτησις, εγκαίου· οὐ γὰρ ταυτὸν ἀμφότερα. Καὶ πάλιν corum, ut subnotasti: videlicet «Nunquid utilis dispensationis causa mentiendum sit? «cui respondet. «Hoc sententia Domini nostri Jesu Chrisli non sinit, a quo dictum præcise est 10, mendacium ex diabolo esse: nec ullum is mendacii discrimen ostendit. Quin hoc idem Apostolus quoque testatur his verbis: Etsi certavit aliquis, non coronatur nisi legitime certaverit 11.» Hactenus Pater. Aiebas autem appositam capiti adnotationem quod de utilitatis causa interrogatio sit, non necessitatis. Neque enim utrumque idem. RursumIn. XII, 25. 7 Ibid. 26. 8 I Thess. 28. * Interrog. 76. 1º Joan. xviii, 44. 41 II Timoth. 1, 5.

περ δεῖ τιθένα: τὴν ψυχὴν ὑπὲρ τῶν φίλων μέ θανάτου, εἴτε ἁμαρτωλοῦ, εἴτε δικαίου ὄντος φίλου. Ὡς ἐντεῦθεν ἀπορεῖν σε καὶ μὴ ψεύδις ὅλως ἐν ταῖς συμβαινούσαις ἀνάγκαις εἰς θάνα ἡκούσαις ἀδελφοῦ· καὶ πάλιν τὴν ψυχὴν ὑπὲρ αὐ τιθέναι. Ἐὰν γὰρ μὴ ψεύσωμαι, φῆς ἀποθνήσ τὸν φίλον· καὶ ψευδόμενος οὐκ ἀθλῶ νομίμως ἐκπίπτω τοῦ Θεοῦ. Τοῦτο οὖν τὸ κεφάλαιον καὶ ἐ Απορημένον ἐστί· δοκῶ δὲ καὶ πολλοῖς. Πειράσο δ᾽ οὖν ὅμως, ὡς οἷόν τέ μοι, δοῦναι ἀπόκρισιν ἀγάπῃ σου, εὐδοκοῦντος Θεοῦ. Ὅτι μὲν οὖν κατὰ σχόλιον οὐ ταὐτὸν χρήσιμον καὶ ἀναγκαῖον, ἀλη Τὸ μὲν γὰρ ἐνδεχόμενόν ἐστιν· οἷον, χρήσιμον δὴ λεχθῆναι με τῷ δεῖνι περὶ τοῦδε· ἀλλὰ μὴν καὶ que altero capite ab eodem doctore tradi 18, ἐν ἑτέρῳ κεφαλαίῳ τὸν αὐτὸν φωστῆρα λέγειν ponendam pro amicis animam vel ad mortem usque, sive amicus peccator, sive justus sit. Ita ut dubium sit, hinc quibem num mentiaris incidente causa ubi agatur necessario de morte fratris; inde vero num pro ipso animam ponas. At enim nisi mentiar, inquis, actum est de amici vita: sin autem mentior, nec legitime certo, et a Deo dee scisco. Hoc igitur caput affert mibi dubitationem, et, ut arbitror, multis etiam aliis. Conabor nihilominus, quoad fieri poterit, responsum dare charitati tuæ, Deo largiente. Quod igitur secundum illam adnotationem, non idem sit utile quod necessarium, verum est, illud enim contingens est. Verbi gratia: utile est me cum illo homine de tali argumento disserere: sed tamen etsi non dissererem, η διαλέξαιμι, ἔστι δυνατὸν ἐπιτυχεῖν τοῦ ζητουμέ fieri potest ut quæsitum per se inveniat. Et rursum: utile est ab errore quempiam revocare: at quanquam hodierno die non revocem, possim ipsum oras revocare. Ejusmodi est igitur quod utile dicitur, nempe contingens. At quod necessarium, idem inevitabile est, nec potest omnino in utramque partem accipi. Exempli gratia: Nisi sum sacris initiatus, fieri non potest ut non ablutus salutem consequar. At rursum si dixero: Possum non ducere spiritum et vivere; mendacium est: vivere. Καὶ πάλιν· χρήσιμόν ἐστιν ἀποστραφήνει δεῖνα· ἀλλὰ γὰρ κἂν σήμερον μὴ ἀποστραφώ, δι μην αὐτὸν αὔριον αποστραφήναι. Τοιοῦτόν ἐστι χρήσιμον, ἤτοι ἐνδεχόμενον. Τὸ δὲ ἀναγκαῖον, ο ραίτητόν ἐστι. Τὸ πάντως μὴ ἀμφοτερίζειν. Ο ἐάν εἰμι ἀμύητος, οὐκ ἐνδέχεται μὴ βαπτισθησόμι σωθῆναί με. Καὶ πάλιν, ἐὰν εἴπω· Δυνάμαι μη ι πνεῖν, καὶ ζῆν· ψεῦδος· ἀναγκαῖον γὰρ τὸ ἀναπ οὗ χωρὶς οὐκ ἔστι ζῇν. necesse est enim aerem ducere, sine quo nec Dei itaque mandata necessarie ab ore veraci protata sunt, ac necessarii eadem custodienda: neque sunt naturæ versatilis, ut interdum quidem servari ea fas sit, interdum nefas: aut ab illo quidem, ab isto minime: aut illo utique tempore, non item isto, sed semper, et a quovis homine, et quovis tempore. Quapropter dixit magnus Basilius: «Discrimen mendacii nullum ostendit,» ut de necessitate responsio sit, quanquam interrogatio proposita sit de contingente. Idem enim est, ut dixi, utile et contingens. Quid postea fet, ut præmonui sti, si fratrem mori contingat, eo quod mentiri non ausim? Hoc vero mendacium non est, opinor. Juval exemplum tale in me ipso fingere. Venit ad me puella quam aliquis stuprator insequitur, orat: Ne stupratori me prodas roganti num apud te domi sim; alioqui me continuo vitiat. Igitur, corruptore veniente, ac percontante: Num venit huc apud te puella? Si negern, non mentior: non quod non esse domi puellam cogitem: sed quod istud admissurum apud me scelus per reticentiam negem. Iterum aliud: Gladium mihi commisit aliquis quo se ipse interimat; mox veniens hunc a me reposcit. Si dixero igitur: Nec novi, nec accepi; non mentior; nosse enimvero me nego aut accepisse ut gladium tibi ad mortem porrigam. Nam si dixero: Sic est: vitiata puella est, et sibi necem intulit qui gladium dedit. Hoc vero malum est: malum autem non ex bono sed ex mendacio est. Nam mendacii pater, idem et auctor mali. Puel48 Interrog. 176. « Α' τοίνυν ἐντολαί τοῦ Θεοῦ κατὰ τὸ ἀναγκ παρὰ τοῦ ἀψευδούς στόματος διηγορεύθησαν· ἐξ ἀνάγκης ὀφείλουσι φυλάττεσθαι· οὐ τρεπόμ εἰς τὸ πῆ μὲν ἐνδέχεσθαι φυλάττεσθαι, πῆ δὲ, οὗ ὑπὸ τοῦδε μὲν, ναί ὑπὸ τοῦδε δὲ, οὔ· ἢ ποτὲ ναί· ποτὲ δὲ, οὔ· ἀλλ' ἀεί· καὶ ἐπὶ παντὸς προσώ καὶ καιροῦ. Κατὰ τοῦτο εἴρηκεν ὁ μέγας Βασίλε Διαφορὰν ψεύδους μηδεμίαν ἐμφήναντος·» ὡς ἐξ ἀναγκαίου ἡ ἀπόφασις· κἂν ἡ ἐρώτησις προετ ὡς ἐνδεχομένη. Ταυτὸν γὰρ, ὡς ἔφην, χρήσιμον ἐνδεχόμενον. Εἶτα τί γενήσεται, καθὰ προέρης, τῇ συμβάσει τοῦ ἀποθνήσκειν τὸν ἀδελφὸν τῷ αἱρήσασθαί με ψεύσασθαι; Τοῦτο δὲ οὐκ ἔστι ψεῦ ὡς δοκω· οἷον μετασχηματίζω εἰς ἐμαυτὸν τοις τι. Ήλθε κόρη πρός με διωκομένη υπό τινος ή ρέως, αἰτοῦσα μὴ φανερῶσαι τῷ φθορεῖ ἐρωτί ὅτι με φυλάττοις· ἐπεὶ φθείρει με πάντως. Το ἐλθόντος τοῦ φθορέως, καὶ ἀνακρίναντος· ἦλθεν κόρη πρός σε; λέγων ἐγώ, οὔ· οὐ ψεύδομαι· οὐχ οὐκ ἔχω τὴν κόρην λογιζόμενος· ἀλλ᾽ ὅτι οὐ που τοῦτο ἐγγύς μου τὸ πονηρὸν κατὰ τὸ σιωπώμι λέξας. Καὶ πάλιν ἄλλο. Παρέθετό μοί τις ξίφος τ τὸ ἀναιρεῖν ἑαυτόν· εἶτα ἐθλὼν ἐπιζητεῖ τοῦτο 1 ἐμοῦ. Ἐὰν οὖν εἴπω, ὅτι οὐκ οἶδα, οὐδὲ ἔλαβον· ψευδοεπῶ. Οὐκ οἶδα γὰρ, λέγω, οὐδὲ ἔλαβον πρὸ ἐπιδοῦναι μέ σοι τὸ ξίφος εἰς θάνατον· ἐπεὶ, εἴπω, ναί, ἐφθάρη ἡ κόρη· καὶ ἔσφαξεν ἑαυτὸ δοὺς τὸ ξίφος· καὶ ἔστι τοῦτο κακόν. Το δὲ κανόν ἐξ ἀγαθοῦ, ἀλλ' ἐκ ψεύδους· πατὴρ γὰρ τοῦ ψεύδ ὁ τῆς κακίας εὑρετής. Τὸ δὲ μὴφθαρῆναι τὴν πόρ

EPISTOLARUM LIB. II. καὶ μὴ ἀναιρεῖν ἑαυτὸν τὸν ξιφοδότην, ἀγαθόν· τὸ δὲ lam autem non vitiari, nec sibi necem afferre qui ἀγαθόν, ἡ ἀλήθεια· ὁ Θεὸς γὰρ ἀγαθὸς ὁμοῦ καὶ ἀλή. θεια. Εὑρέθη οὖν τὸ δοκοῦν ψεῦδος, ἀλήθεια ὁμολογου μένη εἶναι. Καὶ ἔθηκα τὴν ψυχὴν ἐν τῷ δῆθεν δοκοῦντι ψεύσματι ὑπὲρ τοῦ φίλου· καὶ ἔῤῥωται ἀμφοτέρωθεν ἡ ἐντολή· οὐκ ἐν ψεύσματι, ἀλλ' ἐν ἀληθείᾳ τελειωθεῖσα. Οὐ μέντοιγε εἵνεκα ἑαυτοῦ, ἵνα μὴ ἀποθάνω, τοῦτο ποιεῖν χρή· ψεῦδος γὰρ ὧδε. Οὔτε μὴν ὁμόσαι τὸ καθόλου, οὔτε περὶ ἑαυτοῦ, οὔτε περὶ ἄλλου σω τηρίας· προφανής γὰρ ἡ παράβασις· Οὕτω τὸ ἐμοὶ φαινόμενον ἔχει. Ἐπεὶ καὶ ἡ Σάββα εἶπε τῷ ᾿Αβιμέλεχ, ὅτι Αδελφή εἰμι τοῦ ᾿Αβραάμ. Καὶ ὁ προφήτης Ιερεμίας τοῖς ἐρωτῶσιν αὐτὸν ἄρχουσι· Τί σοι εἶπεν ὁ βασιλεύς; ἄλλο ἀντὶ ἄλλου ἀπεκρίθη, καθότι ὑπέθετο αὐτῷ ὁ βασιλεὺς, δέει θανάτου, καὶ τότε οἰκείου. Καὶ εἰς τὰ ἀποφθέγματα τῶν Πατέρων ἐμφέρεται τὸ τοιοῦτον. Εἰ δέ τι αὐτὸς παρὰ σεαυτοῦ, ἢ παρ' ἑτέρου εὕροις, φανερῶσαι ἡμῖν μὴ παραιτήσῃ, πρὸς ἐπίγνωσιν ἀληθείας, καὶ φωτισμὸν ναὸς ἡμῶν ἀμυδροῦ. Τὸν συγκακοπαθοῦντά σοι προσαγορεύω. Ὁ σὺν ἐμοὶ προσαγορεύει σε. Μ΄. – Ναυκρατίῳ τέκνῳ. [τιγ΄.] De lapsis eoremque pœnis. Είωθας ἀεὶ μακρὸν ποιεῖσθαι τὸ τῆς ἐπιστολῆς προοίμιον· πολλὰ ἡμῖν τοῖς ἀναξίοις συμφέρων τὰ ἐγκώμια, οὐκ ὄντα ἀληθῆ, φιλικῆς δὲ διαθέσεως ενα δείγματα. Ἐγὼ δὲ ἐν βραχέσι. Τί τοῦτο; ἵνα ὑγιαίνοις ἐν Κυρίῳ, ἀδελφέ μου, θερμότερος ἀεὶ γινόμενος τῇ ἀγάπῃ Χριστοῦ ὑποφέρειν τὰ ὑπὲρ αὐτοῦ· G ἀλλ᾽ οὐτίπου ὑπολήγειν ἐκ ῥαθυμίας. Καὶ εἴη σοι ἔτι ἔξαψις· ὡς ἂν ἐπάδειν σε μετὰ Δαβὶδ τοῦ ἁγίου Ον τρόπον ἐπιποθεῖ ἡ ἔλαφος ἐπὶ τὰς πηγὰς τῶν ὑδάτων, οὕτως ἐπιποθεῖ ἡ ψυχή μου πρός σε, ὁ Θεός. Τοῦτο δὲ ἐνεργῶς ᾄδοιεν ἄν τις κεκαθαρμένην ἔχων τὴν καρδίαν, ἢ καθαιρομένην. «Οὐ γὰρ κάθαρσις, ὥς φησιν ὁ Θεολόγος, ἔλλαμψις.» Ὡς μακαρία ἡ ψυχή αὕτῃ, ὑφ᾽ ἧς τὸ πάντα παθεῖν διὰ Χριστὸν ἐπιπόθητον λίαν, καὶ τὸ βδέλυγμα ἡγεῖ σθαι ἅπαν σαρκὸς ἔργον. Εὔξαι [εύξαι], ἀδελφέ, ὀσφρανθῆναι με τῆς εὐωδίας ταύτης, τὸν ὀδωδότα τοῖς πάθεσιν. Οὗτος ὁ πρῶτος λόγος. Ο δεύτερος, περὶ τοῦ ᾿Ανατολίου. Ὡς λυπηρόν μοι τὸ πτῶμα αὐτοῦ· πλὴν ἀπεδεξάμην σου τὴν ἱατρείαν. Ἔτι οὖν ἐπιμελήθητι αὐτοῦ φιλαδέλφῳ διαθέσει. Ο τρίτος, περὶ ὧν προέτεινας κεφαλαίων. Α΄. Ἐὰν ὀρθόδοξος διαβληθείς ὡς μὴ κοινωνῶν, ποιήσῃ σταυρὸν, ὅτι Κοινωνῷ· μηδὲν ἕτερον πολυ πραγμονηθεὶς παρὰ τῶν αἱρετικῶν· αὐτοῦ δὲ ἔχοντος κρύβδην τῷ λογισμῶ· ὅτιπερ Ἐξ ὀρθοδόξου κοινωνῶν εἰμι· οὐκ οἰκονομία τὸ τοιοῦτον, ἀλλὰ προδοσία τῆς ἀληθείας. Τὸ ἐπιτίμιον ἡμισευμένον πρὸς τὸν ὁλοτρό πως τῇ αἱρέσει κοινωνήσαντα. Πόσον δὲ τὸ τοιοῦτον ἤδη προερωτηθεὶς καὶ ἀποκριθεὶς, περιττόν ἐστι δις τὰ αὐτὰ ἐπανακυκλεῖν. gladium dedit, bonum est: bonum autem veritas est. Deus enim, idem et bonus est et veritas. Deprehensum est igitur id quod mendacium videbatur, sine controversia veritatem esse. Sic et animam posui, in eo videlicet quod mendacium videbatur, amioi causa. Et salvum est ex utraque parte mandatum, non in mendacio sed in veritate prestitum. Nefas utique hoc fieri mea causa, ne moriar: mendacium enim tunc est. Nec jurandum omnino, neque pro sua ipsius, neque pro alterius salute: manifesta est enim legis violatio. Sio, ut equidem arbitror, se res habet. Nam et Sara dixit Abimeleoh: Soror sum Abrahæ “. Et Jeremias propheta sciscitantibus ex eo principibus: Quid tibi rex dixit? responsionem alio derivavit, quemadmodum rex oi suggesserat, metu mortis, et tunc quidem proprie 14. Et inter Patrum sententias istud ipsum inseritur. Quod si quid vel per to ipse, vel alterius ope inveneris, significare nobis ne graveris ad agnitionem veritatis, ac mentis nostræ hebetioris collustrationem. Socium ærumn arum tuarum saluto. Qui mecum est salutem tibi dicit. XL. Naucratio filio. (Baron. an. 816, n. 19.) Semper solituses prolixius facere litterarum exordium: dum plurima in nos qui indigni sumus, congeris encomia, non vera illa quidem, sed tamen singularis benevolentia argumenta. Αt ego paucis. Quid hoc? ut recte valeas in Domino, frater mi: ferventior factus in dies, tum ut Christi charitate, quidlibet ipsius causa perpetiare, tum ut nihil ex 80cordia prætermittas. Atque utinam fervor tibi mentis adsit, ut cum sancto Davide possis accinere. Quemadmodum desiderat cervus ad fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad te, Deus 15. Id autem magno animo cecinerit, quisquis vel purgato jamdudum corde fuerit, vel purgando det operam. • Ubi enim purgatio est, ut ait Theologus, ibi illuminatio ‘6.» Quam felix ille animus est, cui summa votorum est omnia propter Christum perpeți: et abominandum censere omne carnis opus! Ora, frater, ut suavem huno odorem olfaciam, et arom narum perpessione redoleam. Hæc prior pars orationis. Altera, de Anatolio. Quam acerbus mihi illius lapsus exstitit! Sed tamen gavisus sum medicatione tua. Adhuc igitur illius curam habe fraterno affectu. Tertia, de capitibus quæ proposuisti. I. Si orthodoxus accusatus quod non communicet, facta cruce dixerit: Communico, nihil ei amplius negotii facessentibus hæreticis; clan autem ipso habente istud in animo, cum orthodoxis communico: non dispensatio istud est, sed proditio veritatis. Dimidium huic subeundum pœnæ quæ ei statuitur qui plane hæresi communicarit. Quanta vero ea sit, cum ad interrogatum jam antea responsum sit, supervacaneum est bis eadem iterare. 13 Gen. x11, 1. 14 Jerem. xxXVIII, 25 segg. 15 Ρsal. Σιν, 13. 16 Gren. Naz. orat. 39, pag. 728.

II. Si quis impiorum suasu, eorum conspectui prodat presbyterum latitantem propter recta fidei dogma, nec hæreticos commemorantem, et ab ipso fiat sacrorum mysteriorum particeps: et iste, ut proditor veritatis, in poenam anno uno a sacris abslineat. III. Si quis juraverit nec se divinam imaginem adoraturum, nec orthodoxos monachos suscepturum; post jusjurandum autem culpam agnoscens resipiscat, et adoret occulte: grave delietum; jam Christum ille ac Deiparam et sanctos ejuravit: tribus annis ille divinis mysteriis arceatur, non sine magna humanitate. IV. Si quis per metum imaginem Christi pungat, vel sancti cujuslibet: per annum a communione prohibeatur. V. Si quis sacerdos hæreticum publice commemoret, privatim autem ab orthodoxo aliquo in oratorium vocatus, commemonare hæreticum nolit an religiosum hominem oportet in oratio isto preces peragere? Minime. VI. An possit aliquis recte, dum peccata poenis expiat, asciscere aliquem sibi socium ad levationem pana. Circa communionem quidem, minime: cire ca alia autem, non omnino improbandum. Neque vero eleemosynis per se ipse potest quidquam ex eo subtrahere quod est definitum. Nam qui pœnam irrogat, novil omnino et personam, et tempus, et adjuncta perpendere, ut relaxet. Nam certo fine, juxta canones qui sunt contingenter positi, non possunt ista comprehendi: quemadmodum magnus ipse Basilius dixit 17. Dans enim episcopo potestatem augendi ac remittendi, non ex necessi tate videlicet ineluctabili canonem sanxit, sed quoad ejus feri potest: ut qui dat, quemadmodum det, videat. Neque enim ego humilis definiendi cupiditate sed vi adactus, et quidem dandi consilii causa, ut sæpe dixi respondeo ad propositas mihi sivo a te, sive ab alio quæstiones. Cæterum pro me humili precare: pro viribus opem iis præbens, qui propter Studii negotia dimicant, quandocunque et ubicunque valebis in Domino. Salutat te frater Nicolaus. XLI.-Theophilo Ephesi [episcopo]. Β΄. Εαν τις πρὸς πληροφορίαν τῶν ἀσεβῶν ἐ ὄψεσιν αὐτῶν ἐνεγκο, κρυπταζόμενον πρεσβύτερο κατὰ τὸ τῆς ὀρθοδοξίας δόγμα, καὶ μηδὲ ἀναφέροντε αἱρετικόν· καὶ πρὸς αὐτοῦ μεθέξοι τῶν ἁγιασμάτων καὶ οὗτος ὡς προδότης τῆς ἀληθείας, τὸ ἐπιτίμων ἐχέτω ἐνιαυτὸν ἀποχὴν τῶν ἁγιασμάτων. Γ΄. Εάν τις ὁμόσας μὴ προσκυνεῖν θείαν εἰκόνα, μήτ' αὖ δέξασθαι ὀρθόδοξον μονάζοντα· μετά την ὁρκωμοσίαν εἰδὼς τὸ πταῖσμα, μετανος, καὶ ποιος κυνῇ κρυπτῶς· βαρὺ τὸ πτῶμα· ἤδη ἔξαρνος ἐγεν νετο Χριστοῦ, τῆς τε Θεοτόκου, καὶ τῶν ἁγίων τριετή χρόνον εἰργέσθω τῶν ἁγιασμάτων, σὺν πολλή φιλανθρωπία. Δ΄. Εάν τις χρίσεις δεδοικώς εἰκόνα Χριστού, τινος τῶν ἁγίων· ἐνιαυτὸν εἰργέσθω τῆς κοινωνίας. Ε΄. Εάν τις ἱερεὺς ἀναφέρῃ τὸν αἱρετικῶν όπως σίᾳ· ἰδίᾳ δὲ προσκαλούμενος ὑπό τινος ὀρθοδόξους εὐκτηρίῳ, στέλλεται ἀναφέρειν τὸν αἱρετικῶν· ἐ ἄρα ἐν τῷ τοιούτῳ εὐκτηρίῳ τὸν ἀκριβῆ δεν προσ χεσθαι; Οὐδαμῶς. 5'. Ἐάν τις ἐπὶ τῷ οἰκείῳ ἐπιτιμίω δύναται από λόγον προσλαβέσθαι τινὰ εἰς ἐπικουφισμὸν τοῦ ἐ τιμίου; ἐπὶ μὲν τῆς κοινωνίας, οὐδαμῶς· ἐπὶ τῶν ἄλλων, οὐκ ἀπόβλητον. Ούτε δὲ ἐλεημοσύ δύναιτ' ἂν ὑφαιρεῖν τι τοῦ ὁρισμοῦ ὡς ἀφ' ἑεπί Ὁ γὰρ ἐπιτιμιάζων οἶδε πάντως καὶ πρόσωπο, τ χρόνον, καὶ τὰ ἐκτὸς δοκιμάζειν πρὸς τὸ ὑπε Ορῳ γὰρ ἐπὶ τῶν ἐνδεχομένως κειμένων και περιλαβεῖν τὰ τοιαῦτα οὐχ οἷόν τε, καθώς κα μέγας Βασίλειος εἴρηκε. Δοὺς γὰρ τῷ ἐπει εξουσίαν προσθήκης καὶ ὑφέσεως, οὐκ ἐξ ἀνατ ήγουν ἀπαραιτήτου τὸν κανόνα ἔθετο, ἀλλ' ἐνα μένως· ὥστε ὁ διδοὺς, βλεπέτω πῶς διδοῖ. Κάποι ὁ ταπεινὸς οὐχ ὁριστικῶς, ἀλλ' ἐκβιαστῶς, ἐπ συμβουλευτικῶς, ὡς πολλάκις εἴρηκα, ἀποκρίνομ πρὸς τὰς προτεινομένας μοι εἴτε ὑπὸ σοῦ, εἴτε πε ἄλλου πεύσεις. Τὸ λοιπὸν προσεύχου περὶ τῆς ταπ νώσεώς μου· βοηθῶν τὸ κατὰ δύναμιν τοῖς εἰς τ Στουδίου ἐναθλοῦσιν, ἐπείπερ καὶ ὅπουπερ ἂν ἰσχύης ἐν Κυρίῳ. Ὁ ἀδελφὸς Νικόλαος προσαγορεύει σε ΜΑ'. — Θεοφίλῳ τῆς Ἐφέσου. [τις.] De sanctis imaginibus. (Baron. an. 816, n. 41.) Et sacram epistolam tuam accepi tanquam divinitus scriptum libellum, et eulogiam simul suscepi veluti amoris incitamentum. Et quis ego sum miser, qui a sancto ore tuo sic lauder, qui nec corrigiam calceamenti tui solvere dignus sum? En humilitatis Deum æmulantis proprietas. Tu, beatissime Pater, qui et magnus diceris, et extolleris, ac predicaris Orienti atque Occidenti, maximi apostoli, evangelista ac theologi thronum digne condecorans per ea quæ passus es, et pateris etiam nunc, sanctæ carnis tuæ sanguine vitam illustrans, et pingi Christum confitens ut corporeum, non, 17 Can. 74. Καὶ τὴν ἱεράν σου συλλαβὴν ἐδεξάμην ὡς βιβλίον θεόγραφον, καὶ τὴν εὐλογίαν συναπεδεξάμην ὡς πόθου ἐμπόρευμα. Καὶ τίς εἰμι ἐγὼ ὁ τάλας ναιαῦτα παρὰ τοῦ ἁγίου σου στόματος εὐφημούμενος, ὁ μην τοῦ λῦσαι τὸν ἱμάντα τοῦ ὑποδήματός σου ἐπάξιος: Ιδε ταπεινοφροσύνης θεομιμήτου ιδιώματα. Σύ, ο μακαριώτατε προπάτορ, μέγας καὶ λαλούμενος, με γαλυνόμενός τε καὶ ἐπαινούμενος Ανατολῇ τε καὶ Δύσει· ὁ τοῦ μεγίστου ᾿Αποστόλου, εὐαγγελιστοῦ το καὶ θεολόγου κοσμήσας τὸν θρόνον ἐπάξια, δι' ών ἤθληκας, καὶ ἔτι ἀθλεῖς, αἵμασι σαρκός σου ἁγίας λαμπρύνας τὸν βίον, καὶ Χριστὸν ὁμολογῶν ἐγγρά

EPISTOLARUM LIB. II. · ὡς ἑνσώματον, ἀλλ᾽ οὐχὶ ὡς οἱ ἀσεβεῖς ἐξαρ- sicut impii faciunt, negans, quando depingi eum νος· ἐπ᾽ ἂν οὐ δέχονται αὐτὴν εἰκονιζόμενον. ρ οὐκ εἰκονίζεται, οὐδὲ ἐνσώματον. Εῶ λέγειν · καὶ ἄγγελος ὢν ἀσώματος, αἰσθηταῖς εἰκόσιν ῶν θεολόγων ἀναγράφεσθαι παραδέδοται. Οἱ δὲ ιν ἐνσώματον δεσπότην, καὶ τὸν ἀσώματον δοῦ προσέτι καὶ τήν τε τοῦ Θεοῦ Μητέρα, σὺν πᾶσι υ θεράπουσιν, ήρνηνται εγγεγράφθαι, διὰ τῶν ἐν ἀριδήλως συναπαρνούμενοι τὰ πρωτότυπα. αὐτὸ τοῦτο ἐννοοῦντες, ὅτι τῇ παραδοχῇ τοῦ οἱ χαρακτῆρος τὸ κρατεῖν ἔχουσιν· οὐκ ἀφαιρεθέν ἀτιμασθέντος, ἀφῄρηται δηλονότι καὶ ἠτίμως ὐτῶν τὸ κράτος. Αλλ' όμως οὐ βούλονται αι τοῦ ἀγαθῦναι. Ἐκείνοις μὲν οὖν εἰς κέντρα ζειν ἔστι. Σὲ δὲ ἡ κραταιὰ χεὶρ περιφυλάξειεν λέος τῆς ἑαυτοῦ Ἐκκλησίας, ὡς στύλον, ὡς μα, ὡς πρόμαχον. Καὶ ἴδοιμέν σε οἱ ταπεινοί, ν ἐπὶ τὴν Ασιάτιδα χθόνα επαναστρέφοντα· πάλαι ἀπὸ τῆς ἐν Πάτμῳ φυλακῆς τὸν τοῦ ελίου ἥλιον· ἢ ἐν οὐρανοῖς ἐπάνω δέκα πόλεων χικῶς δοξαζόμενον. ΗΡ. — Θαλελαίῳ τέκνῳ. [τκγ'.] non admittunt. Quod enim non exprimitur imagine, nec corporeum quidem est. Mitto dicere quod cum angelus incorporeas sit, per sensibiles imagines a theologis exprimi traditum est. Hi autem corpo reum Dominum, et incorpoerum famulum, Ma tremque Dei insuper cum omnibus Domini ministris depingi negarunt, per imagines videlicet prototype ipsa simul negantes. Neque hoc intelligentes, ea propriæ figuræ et characteris susceptione vim suam et statum obtinere: quo sublato, vel dedecore effecto, tollitur procul dubio, et dedecore afficitur eorum vis omnis et dignitas. Attamen intelligere nolunt ut bene agant. Illis autem adversus stimulum calcitrare libet. Te vero potens mauus custodiat ad gloriam Ecclesiæ suæ, ut columnam, ut fundamentum, ut propugnaculum: videamusque te humiles, aut inde in Asiaticam terram redeuntem, sicut illi olim ex Patmi custodia solem Evangelii; aut in cœlis supra decam civitates 18 pontificis gloria decoratum. XLII. Thalelæo filio. atica. De sanctis imaginibus. Adversus Gregorium Adelphiensem, qui Iconomachis adhæserat. Tum Chrysostomi locus explicatur. Quæ quidem per litteras significasti, hæo, filii, perlegi: quæ vicissim babeo tibi dicere, hæc sunt. Sanctus Apostolus præcipit,ut subtrahamus nos ab omni fratre ambulante inordinate “. Quomodo ergo dicit Gregorius Adelphiensis, vos ipsum aversari sine causa: quando ipse non tantum inordinate ambulat, sed ad eosdem plane mores cum Iconomachis abduci se passus est, subscribens hæresi, cum ipsis cibo, potu, consuetudine conjunctus! Quod si dixerit resipuisse se, ac delicti pœnam exsolvere; hoc ipsa subscripta confessione significet, hæreticos cum hæresi anathematizans, owni cum ipsis amicitiæ conjunctione præcisa. Id vero donec effecerit, sit ille detestabilis vobis qui timetis Dominum. Nectit enim dolos, dum resipiscentiam simulat, irretiens vos, et pestiferos occulte sermones serens, tanquam ex persona videlicet adversariorum. Undota, utpote imbecillior, illius oratione lesus, circa hoc et illud besisti animi dubius. Sed quandoquidem solutionem sciscitatus es, solerter accipe. Quod Chrysostomus dixit, in laudetione sancti Romani, «Christus noster parietibus non circumscribitur ",» non est simpliciter acci piendum: sed explorandum quem tum alloqueretur cum hæc diceret: quandoquidem in sermocinatione observari necesse est et tempus, et personam et modum. Tempus, quod non eadem præcepta veteribus dantur, atque iis qui sunt sub lege gratiæ. Personam, quod alia sit hæretici, orthodoxi alia. Modum, quandoquidem aliud est dogmatice disserere, aliud simpliciore filo orationem texere. Quem igitur Chrysostomus est allocutus? An orthodoxum qui Christo imaginem statuit? Minime; sed gentilem quempiam, qui supremam rerum omnium μὲν οὖν ἐσήμανας διά τῆς ἐπιστολῆς ἐπέγνων, · 2 δὲ ἐγὼ ἀποκρινοῦμαί σοι, ταῦτα ἐστι' Στέλ κι ἡμᾶς ἀπὸ παντὸς ἀδελφοῦ ἀτάπτως πατοῦντος, διακελεύεται ὁ ἱερὸς ᾿Απόστολος. οὖν λέγει Γρηγόριος ὁ τῶν ᾿Αδελφίων, αλόγως αὐτὸν ἀποστρέφεσθαι, ὁπότε αὐτὸς οὐχ ἁπλῶς ως, ὁλοτρόπως δὲ συνππήχθη τοῖς Εἰκονομάὑπογράψας τῇ αἱρέσει, συνεσθίων τε καὶ συμκαὶ συναναστρεφόμενος αὐτοῖς; Εἰ δὲ λέγοι ενοηκέναι, καὶ ἐπιτίμια κρατεῖν· δειξάτω τοῦτο γράφου ὁμολογίας, ἀναθεματίζων τε τοὺς αἱ οὺς σὺν τῇ αἱρέσει, καὶ μηδαμῶς συναπτόμενος ;. Ἕως δ' ἂν τοῦτο οὐ ποιῇ, ἀποτρόπαιος ὑμῖν τοῖς φοβουμένοις τὸν Κύριον. Δόλιος γὰρ ἐστιν οσποιήσει ἐπιστροφῆς ὑφελκόμενος ὑμᾶς, καὶ :είρων λόγους λοιμώδεις, ὡς ἐκ προσώπου δῆθεν ἐναντίων. Ὅθεν σὺ ὡς ἀτελέστερος ἐμπαρεὶς ιλέξει αὐτοῦ ἡπόρηκας εἰς τοῦτο κἀκεῖνο. ᾿Αλλ', ; ᾔτησας τὴν λύσιν, δέξαιο συνετῶς. Τὸ εἴρητὸν Χρυσόστομον· «Ο ἡμέτερος Χριστὸς ἰς οὐ περιγράφεται·» ἐγκωμιάζοντα τὸν ἅγιον ινόν· οὐχ ἁπλῶς ἐκλαμβάνειν δεῖ, ἀλλὰ γνῶναι διαλεγόμενος εἴρηκεν· ἐπειδὴ ἐν ταῖς διαλέξεσι ηρητέον καὶ χρόνον, καὶ πρόσωπον, καὶ τρόΚρόσον, διὰ τὸ μη τὰ αὐτὰ νενομοθετῆσθαι τοῖς πρὸς τοὺς ἐν τῇ χάριτι. Πρόσωπον, ὅτι ἄλλο κὸν, καὶ ἕτερον ὀρθοδόξου. Τρόπον, ἐπειδὴ οὐ · ἐστι δογματικῶς διαλέγεσθαι, καὶ ἁπλοϊκώ προτείνειν τὸν λόνον. Τίνι οὖν διελέλεκτο ὁ στομος; ἄρά με ὀρθοδόξῳ ἀναστηλοῦντι τὴν Χριστοῦ; οὐδαμῶς· ἀλλά τινι Ἕλληνι· ὃς τὴν ιν ὑπερκειμένην αἰτίαν, καὶ ἐκ τῶν ἐν τοῖς ἐσχάτων χαρακτηρίζει, ὥς φησιν ὁ θεῖος Διο- · καὶ οὐδὲν αὐτὴν ὑπερέχειν φησὶ τῶν πλατLuc xix, 19, 17. 19 11 Thess. 111, 6. 20 Hom. 11, de S. Romano. ις

τομένων αὐτῷ ἀθέων καὶ πολυειδῶν μορφωμά Καλῶς οὖν καὶ πάνω εἰκότως ἔφη ὁ Πατήρ ἡμέτερος Χριστὸς τοίχοις οὐ περιγράφεται υπακουστέον τῇ τῆς θεότητος φύσει· ὡς τῶν ἐν θεῶν ἐν τοίχοις ἱδρυμένων, κἀκεῖ περιωρισμέ οὐκ ἐχύντων τι ἄλλο νοούμενον παρ' ο βλέπ [Γ. βλέπεται] τῶν ὁρῶσιν. Οφθαλμοὶ αὐτοῖς, κα βλέπουσιν· ὦτα, καὶ οὐκ ἀκούουσι· χεῖρες, και ψηλαφώσι. Πόδες, καὶ οὐ περιπατοῦσι· ρινες οὐκ ὀσφραίνονται· καθά προφητικώς κατηγο και causam ad formam vilissimarum quæ quidem exeistant, depingit, ut ait divinus Dionysius: neque ipsam putat ulla re præntare formis illis multiplicibus ao divinitatis expertibus quas illa finxit. Egrəgie igitur et valde apposite Pater pronuntiavit: ~ Christus noster parietibus non circumscribitur:» subintelligendum, secundum naturam divinitatis, ut ethnici illius dii, qui intra parietes sedent, eo spalio conclusi, neo aliud habent quod intelligatur animo, quam quod cernitur intuentibus. Oculos habent et non vident: aures, et non audiunt; manus, et non palpant: pedes, et non ambulant: nares, et con odorant: sicut & Propheta exprobratur 31, At Christus noster non secundum externam spe- Ὁ δὲ ἡμέτερος Χριστὸς οὐ κατὰ τὸ δρώμενο ciem modo, est homo proprie ac vere, siquidem νον ἄνθρωπος κυρίως καὶ ἀληθῶς· ἐπείπερ δι similis nobis per omnia audiit, et corpore, et ani- ἡμῖν κατὰ πάντα χρηματίσας, καὶ ἐνσώματος, ma, et miale, et quibuscunque rebus, quæ ex con- ἔμπνους, καὶ ἐνήλιξ, καὶ ὅσα ἄλλα γνώριμα τ fesso humanæ naturæ competunt, dempto solum θρωπεία φύσει, πλὴν μόνης ἁμαρτίας· ἀλλὰ peccato: sed et Deus naturæ ac veritate, et idem θεὸς φύσει καὶ ἀληθείᾳ· καὶ ὁ αὐτὸς ἀμφότερα. utroque constans. Exempli gratia dico quemad- τι λέγω· ὥς φησί που ὁ αὐτὸς Χρυσόστομος·. modum alicubi idem Chrysostomus loquitur: «Infra τω κοπιά, καὶ ἄνω συγκροτεῖ τὰ στοιχεῖα faligatur, supra commovet elementa; infra esurit, πεινᾷ, καὶ ἄνωθεν ὑετοὺς χορηγεῖ· κάτω δειλια supra emittit imbres; infra pavet, supra tonal; ἄνω βροντᾷ· κάτω δικαστηρίῳ παρίσταται, καὶ infra coram tribunali astat, supra prospicit uni- θεν πάντα θεωρεῖ.» Κατὰ τοῦτο οὖν εἴρητα: versa.» Eadem igitur sententia gentilem est allo- πρὸς τὸν Ελληνα·. Ὁ ἡμέτερος Χριστός του cutus: «Christus noster parietibus non circum- οὐ περιγράφεται.» Καὶ οὐχ ἡγεῖτο χρῆναι ἀπ scribitur.» Neo puta sententiam accuratius expri- λογεῖσθαι περὶ τὴν ἀπόφασιν εἵνεκα τῆς νυνὶ λυ mendam propter hæresim nunc insanienlem. σης αἱρέσεως. Δήλον δὲ ὅτι τὸν κοπιῶντα καὶ Manifestum autem est quod et fatigatum, et esurien- νῶντα, δειλιώντά τε καὶ παριστάμενον κριτι tem, et paventem, et astantem coram tribunali οἶδεν ἀσφαλῶς ὁ ἅγιος, σώματος χαρακτῆρι περι vidit haud dubie vir sanctus effigie corporis cir- φεσθαι, εἴτε ἐν τοίχῷ χρώμασιέ, εἴτε ἐν πίνακι. cumscribi, sive in pariete coloribus, sive in tabula. ἐν τοῖς ἐναργέσιν οὐκ ἦν λόγος αὐτῷ διασαφή: Et vero in rebus perspicuis explanationem causa Εἰ γὰρ τὸν ἀσώματον ἄγγελον ἰδεῖν ἔφη, ἐν εἰ nulla poscebat. Nam si corporis expertem angelum τὸν ἐνσώματον Χριστὸν οὐ βλέπει εἰκονιζόμε visum a se narrat in imagine, Christum corporatum ἠλίθιον οὖν τοιοῦτόν τι περὶ τοῦ ἁγίου ὑπολε non idem in, imagine, viderit? Dementis utique est νειν. Εἰ οὖν εἰς μαρτυρίαν αὐτὸν ἔχουσι τοῦ πον de viro sancta tale aliquid suspicari. Si igitur huno αὐτῶν δόγματος· τί τὸν αὐτὸν ἀποβάλλονται, με testem advocant sui pravi dogmatis, our eumdem χόμενοι ἄγγελον εἰκονίζεσθαι, μηδ' αὖ τινα τῶν rejiciunt, ac vel angelum, vel e sanctis aliquem φόρων; λέγοντος ὠδέ που τοῦ Χρυσοστόμου κ pingi egre ferunt? Cum dicat alicubi Chrysostomus: γοῦν ἐν ὀνόμασιν ἐποιήσατε, τοῦτο ἐπὶ τῆς εἰκ «Quod igitur in nominibus fecistis, hoc ipsum in ἐπράξατε τῆς ἐκείνου·» ἤγουν Μελετίου τοῦ ἀγ ejusdem imagine præstitistis 22,» sancti Melotii «Καὶ γὰρ καὶ ἐν δακτυλίων σφενδόναις, καὶ ἐν scilicet. «Nam et in annulorum palis, et in poculis πόμασι καὶ φιάλαις, καὶ ἐν θαλάμων τοίχους, pateris que, et in cubiculorum parielibus, et ubique πανταχοῦ τὴν εἰκόνα τὴν ἁγίαν ἐκείνην διεχώ passim sanctam illam imaginem multi insoulpse- πολλοί.» 'Αλλ' ὅμως οὐδὲ ἀκοῦσαι αὐτοῦ ἀνέχο runt» Nec tamen aures ei præbere sustinent. Περὶ τῆς ἱστορίας τοῦ ἁγίου Παγκρατίου, ὅτι οὐ De historia sancti Pancratii quod non liqueat a quo ῃ λοῖ πρὸς τίνος συνεγράφη, τί τοῦτο; σχεδόν π sit exarata, quid tum? Martyrum gesta pleraque τὰ μαρτυρογράφια, ἀνεπίγραφά εἰσιν· ἀλλ' ὅμως βαιά εἰσι· κἀκεῖθεν οἱ διδάσκαλοι ἀφορμίζο ποιεῖν τὰ τῶν μαρτυρησάντων εγκώμια. Ὁ Σ Παγκράτιος ἐν Σικελία τιμᾶται, ναῷ μεγίστῳ· ἐ φασι καὶ σημεῖα γεγενῆσθαι. Ὁ οὖν μὴ δεχόμ τὴν ἱστορίαν, συναπεβάλετο τὸν μάρτυρα δηλον Ταῦτα μὲν ὡς ἐν ὀλίγοις. Σὺ δὲ, τέκνον, υγίαν omnia nullo sunt inscripta titulo: at sunt eadem tamen sincera: atque inde doctores depromunt argumenta in martyrum laudem. Colitur in Sicilia sanctus Pancratius, æde maxima, fin qua et miracula edi narrant. Qui igitur historiam non admittit, martyrem una videlicet aspernatur. Hæc quidem 21 Psal. CXIII, 6, 7. " Hom. 45, de S. Meletio Antiocheno. ΝΟΤΕ. Meminit hujus Nicephorus in Antirrhetico ms.

BPISTOLARUM LIB. II. καὶ σώζοιο· καὶ τοῦ Γρηγορίου μακρὰν ἀπόστηθι paucis. Τu vero, fili, salvus sis et incolumis: et μὴ σε ὀλέσῃ ἐξ ἀπροσεξίας. a Gregorio abscede procul, ne imprudenti tibi exitiun afferat. ΜΓ΄. — Εγκλείστῃ. [τκε'.] Inclusæ. Præcepta monasticæ vitæ tradit: simul quæ ad constantiam in catholica fide adhortaretur. ᾿Ανέγνων σου τὸ γράμμα τῆς εὐλαβείας· ἀλλὰ τίς ὁ ἔπαινος ὃν ἐποίησας ἡμῖν ξένοις οὖσι παντὸς ἀγαπ θοῦ; τίς δὲ δὴ καὶ ἡ ἐπιζήτησις τοῦ διδασκαλικοῦ λόγου, μὴ ἔχουσιν οἰκειοποτεῖν, οὐχ ὅτι γε καὶ ἑτέροις ἄρδειν νάματα; ὅμως ἐπειδὴ γέγραπται, Παντὶ τῷ αἰτοῦντί σε δίδου· δέξαιο βραχυλογίαν τινὰ τῆς πανιχρότητος ἡμῶν. Τῶν ἐν τῷ κοινῷ βίῳ ἀναστρεφο μένων οὐχ οὕτως δύναιτ' ἂν ὁ τῆς διανοίας ὀφθαλμὸς κεκαθάρθαι, ὡς ἐνατενίζειν ἀπαρεμποδίστως τῷ κάλλει τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ· οἷόν τινι λύμῃ τῇ τῆς σαρκός προσπαθεία μυωπάζων. Ἡμῖν δὲ οἷς πᾶσιν ἀποτακτέον, καὶ μόνον τὸν Χριστοῦ σταυρὸν αἴρειν ἐγκελευομένοις, εὐπετὴς ἡ θεοπτία· ἤγουν τὸ μηδὲν ἄλλο καὶ ἔχειν καὶ ἐννοεῖν, ἢ τὸ πῶς εὐαρεστήσοιμεν τῷ Κυρίῳ· καθαρᾷ καρδίᾳ λατρεύειν αὐτῷ, ἐν ἀποῤῥήξει πάσης σχέσεως σαρκικῆς. Ἔστω οὖν ὑμῶν ἡ τῆς ἐγκλείσεως περιοχή, πόλις Θεοῦ πεποικιλμένη χρυσέοις κατορθώμασι· μὴ κλεῖς περὶ τὸ σῶμα μό νον, ἀλλὰ γὰρ καὶ κατὰ πνεῦμα. Προσῆκον τοίνυν φεύγειν ὑμᾶς τὰς τῶν ἀνδρῶν ὄψεις, τὰς πρὸς τοὺς ἀφ' αἵματος σχέσεις, τὰς πρὸς ὅλον τὸν κόσμον φι λίας· αὐτὰς δὲ ἐφ' ἑαυτὰς συνανεστράφθαι· καὶ ἔχειν μίαν ψυχὴν καὶ καρδίαν, κατὰ μίμησιν τῶν ἀρχῆθεν ἐπὶ τῶν ἀποστόλων πεπιστευκότων. Η καθα ηγουμένη οὕτω καθηγείσθω ὡς Χριστοῦ ἐπέχουσα χαρακτήρα, ποιοῦσα πρῶτον, εἶθ᾽ οὕτως διδάσκουσα. · μηδὲν ἐλλιμπάνουσα τῶν κατ' ἐντολὴν πρακτικῶς ὑποδεικνύναι. Η καθυποτασσομένη οὕτω πείθεσθαι καὶ ὑπείκειν, ὡς αὐτῷ Χριστῷ τὴν ὑπακοὴν ἀνύου σα. Ὅπου δὲ ταῦτα, ἐκεῖ πάσης ἀγαθοεργίας καρ πός· οἱ δὲ οὐ ταῦτα, ἐκεῖ πάντως τὰ ἐναντία, ἑταιρίαι, φιλονεικίαι, ψιθυρισμοί, ιδιοκτημοσύναι, φυσιώσεις, προσπάθειαι, πρός τε αλλήλας καὶ πρὸς τοὺς ἔξωθεν, εἴτε ἐκ γένους, εἴτε ἐκ φιλίας ἄλλης. Legi epistolam pietatis tuæ, sed quæ laus ea est, qua nos affecisti qui sumus ab omni bono inopes? aut quid a nobis magistri monita flagitas, qui vix sumus propriæ siti explendæ pares, nedum ut aliis rigua præbeamus? Quoniam tamen scriptum est: Omni petenti te trihue "; exiguam pro nostra inopia orationem accipe. Qui in seculari vita degunt, haud proclive est ut hic mentis oculus ita purgatus sit, ut sine obice intendat aciem in pulchritudinem glorie Dei: quasi quadam lippitudine, carnis affectu osoutiens. Nobis vero quos renuntiare, Οὕτω μὲν οὖν ὡς ἐν ὀλίγῳ ἡ περὶ τοῦδε ὑπόμνη σις. Ἐγὼ δὲ ὁ ταπεινός παρακαλώ, σὺν τῷ βίῳ καὶ τὴν πίστιν ἠγλαϊσμένην κεκτῆσθαι ὑμᾶς· μηδαμῶς τῇ Χριστομάχῳ αἱρέσει κοινωνεῖν, ἥτις Ἰουδαϊσμοῦ οὐδὲν διενήνοχε, τὴν σωτήριον Χριστοῦ οἰκονομίαν, διὰ τῆς καθαιρέσεως τῶν σεπτῶν εἰκόνων αὐτοῦ τε Χριστοῦ, τῆς τε Θεοτόκου καὶ πάντων τῶν ἁγίων, ἀρνουμένῃ· ἐπειδήπερ ἡ εἰκὼν ταυτόν ἐστι τῷ πρωτοτύπῳ τιμῇ τε καὶ προσκυνήσει· οἷον ἐπ᾿ αὐτοῦ τοῦ ζωοποιοῦ σταυροῦ] καὶ τοῦ τύπου. Μὴ δὴ οὖν ἀρνήση. σθε τὸν Χριστὸν αἱ Χριστοφόροι τῷ ἁγίῳ περιβλήματι· μήτε τοὺς τοσούτους κόπους, οὓς ἀνατλᾶτε τὸν ἐν παρθενία βίον μετὰ καθείρξεως διανύουσαι, ἔνθεν ὀλέσαι, καὶ τῆς ἀντικειμένης μερίδος, ὅπερ ἀπείη καὶ ἐν νοεῖν καὶ λέγειν, γινόμεναι· ἀλλ᾽ εἰδυῖαι ὅτι οὔτε βίο: δίχα πίστεως ὀρθῆς, οὔτ᾽ αὖ πίστις δίχα πράσ ξεως θείας σώζειν δύναιτο, ἀμφοτέρωθεν εἴητε δια * Luc. vi, 30. 2 Act. 1, 1. omnibus rebus oportet, qui et solam Christi crucem tollere jussi sumus, facile est Deum intueri: boo est, aliud nihil spectare vel cogitare quam quemadmodum Domino placeamus: mundo corde ei servire, præciso omni carnis aflectu. Sit ergo claustri vestri ambitus, civitas Dei, virtutibus quasi auro distincta: neo corpus modo clavibus, sed et spiri tus eohibeatur. Est igitur consentaneum ut virorum conspectum fugiatis, affectum erga consanguineos, amioitias erga mundum universum: et ut inter vos ipsas degatis, habeatisque animam unam et cor unum, ad exemplum eorum qui jam olim a principio, apostolorum temporibus credideruut. Præposita sic regat tanquam Christi personam sustinens, primum faciens, deinde sic ducens " nihil prætermittens eorum quæ sunt imperata, exemplo monstrare. Quæ subdita est, ita obtemperare ac parere consuescat, tanquam Christo ipsi morem gerat. Nam hæc ubi affuerint, ibi omnis boni operis fructus: ubi non adsint illa, ibi omnino contraria, conventicula, contentiones, murmurationes, privata peculia, tumor animi; vitiosi affectus tum erga se invicem, tum erga extranoos, sive ob cognationem, sive ob aliam necessitudinem. Paucis itaque verbis hæc de isto argumento commonitio fit. Ego humilia obsecro, ut cum moribus illibatam fidem tusamini, nullo modo commuaicantes Christomachorum hæresi, quæ nihil à Judaismo discrepat, salutarem Christi dispensationem negans, sublatis e modio venerandis ipsius Christi, tum Deiparæ, omniumque sanctorum imaginibus: quandoquidem imago idem est cum prototypo, honore et adoratione: ut in vivifica ipsius oruce contingit, et in ejusdem effigie. Nolite igitur Christum negare, qui sacro habitu Christum gestatis: nec tuntorum laborum, quos transacto in virginitate ævo intra claustra perfertis, inde jacturam facite, in adversariorum castra, quod vel dicere vel cogitare nefas est, transvolantes: sed probe intelligentes, nec mores sine recta fide, nec rursum fidem sine divinis operibus, efferre salutem posse,

utraque dote fulgentis ad gloriam Dei, ad Ecclesia ηυγασμέναι εἰς δόξαν Θεοῦ, εἰς κλέος τῆς Ἐκείν splendorem, ad consecutionem æternorum bonorum σίας, εἰς ἐπίτευξιν τῶν ἐν ἐπαγγελίαις αἰωνίων έχει quæ promissa sunt: orantes etiam pro nobis pec-θῶν· προσευχόμενοι καὶ περὶ ἡμῶν τῶν ἁμαρτωλῶν caloribus, ut salvi simus. ὡς ἂν σωζοίμεθα. XLIV. Simeoni filio. ΜΔ΄. – Συμεών τέκνῳ. [τας.] Cum aliis novem latenti, de iis qui martyrio se ipse objiciunt. (Baron, an. 818, n. 18.) Sero quidem, sed tamen litteras tuas accepi, fili, et gratias egi Domino tum ob defensionem tuam, tum ob solertiam et curam qua tot fratres tulos præstas ab hæreticum laqueis, qui non corpora sed animos discerpunt: quanquam et corpora, plagis mortibusque illatis. Esto mente integra, fili mi dilecte, strenuus esto, fratres tuos rege, fac esse eos animo alacri, quæ veritatem attinent exhibe, ad martyrium impelle. Tempus enim ad postulat: quanquam juste latebras peliistis. Projicere enim seipsum in tentationem, quemadmodum ut docereris rogasti, illud est, impelli sua sponte quemduam, ut se ipse interfectoribus prodat. Quod si sanctus Gordius, quemadmodum et alii nonnulli e martyribus, obtulere ultro sese 35; sic temporum ratio poscebat: nemine, ut fl, libere loquente, et vehementius exardescente impietate. Deinde illi et puro corde Deum intuiti clare, et ab eodem incitati. Nam et magnus Præcursor intrepido Ganimo Herodem coarguit. Novissime vero Dei beneficio restitere multi et martyrium sustinuerunt. Nefas alioqui in pericula sese inferre. Gavisus autem sum vehementer, quod cæteri tecum Patres conspirant, Quorum nomina sunt in libro vitæ ": quos et per te saluto, quorum sanctis precibus egeo ad salutis subsidium. Valde me juvat, quod ab Hypatio fratre boni aliquid impetraris. Fratres in angustiis comprebontur 37, ut sacra paginæ admonent. nostra enim tenuitate nulla utilitas cuiquam est: quanquam ipse de nobis magnifice loqueris ex charitate. Quoniam vero et catechesim rogasti quam habui ad universos fratres, nuper ad te misi. Tu mihi porro assidua prece salutem exora. Accepi poculum servoque ut sit obvia magis tui recordatio. Novem fratres meos filiosque salvere jubeo, enixe preces implorans. Nicolaus frater qui mecum est inclusus, tibi cum omnibus η salutem dicit. Gratia vobiscum. Amen. XLV. - Basilio præposito. De recipiendis lapsis deque eorum Brevem epistolam tuam, Pater sancte, legi cum voluptate tanquam ex puro corde profectam: nec laudibus tamen delectatus sum, quippe expers earum quas commemorasti. Sed tu, si ita vis, ploius ora ut partem ac statum tuum proxime attingam. Sed hac de re hactenus. Utinam vero, quemadmodum ais, utilis Deo sit Hypatii fratris opera, alteriusve cujuslibet eorum qui decertant: ut vel per ipsos habeamus et nos humiles propitium Numen. Interrogatio de his qui prolapsi sunt in ea Ὀψὲ μὲν, ὅμως ἐδεξάμην τὰ ἀντίγραφά του, το κνον· καὶ ηὐχαρίστησε τῷ Κυρίῳ ἐπὶ τῇ ἀπολογή σου, τῇ τε συνέσει καὶ διασώσει· ὅτιπερ καὶ τιπο τους ἀδελφοὺς ἔχεις συνδιαφυλάττων ἀπὸ τῆς θήρα τῶν αἱρετιζόντων, καὶ οὐ σάρκας, ἀλλὰ ψυχές του ρασσόντων· πλὴν ὅτι καὶ σώματα, δι' ὧν ἐπιφέρεια πληγῶν καὶ θανάτων. Υγίαινε, υἱέ μου αγαπης ἀρίστευε, ήγου τῶν ἀδελφῶν σου, προθυμοπία, παραδείκνυε τὰ τῆς ἀληθείας, παράθηγε εἰς μέρα ρίαν. Ο γὰρ καιρὸς τοιοῦτος· κἂν ὑποκρύβεσθε ἐν νόμως. Τὸ γὰρ ἐπιῤῥίψαι ἑαυτὸν ἐν πειρασμῷ, καὶ ἐζήτησας μαθεῖν, τοῦτό ἐστι, τὸ ἀφ' ἑαυτοῦ τους ναί τινα, καὶ φανερῶσαι ἑαυτὸν τοῖς φονεύουσα δὲ ὅτι ὁ ἅγιος Γόρδιος, ὥσπερ καὶ τινες ἄλλοι τον μαρτύρων, αὐτόκλητοι ἧκον· ὁ τρόπος οὕτως ἀπόσ οὐδενὸς ὡς ἔτυχε παῤῥησιαζομένου, καὶ ἀναπτες τῆς ἀθείας σφοδρότερον. Ἔπειτα καὶ καθαρά και Θεὸν ἐνοπτρισάμενοι, καὶ πρὸς αὐτοῦ νυχθύτε Ἐπεὶ καὶ ὁ μέγας Πρόδρομος ριψοκινδύνως τα τὸν Ἡρώδην. Αρτι δὲ πολλοὶ χάριτι Θεοῦ ἐνισ νοι καὶ μαρτυροῦντες· καὶ οὐκ ἔννομον τὸ ἐπιδε Εχάρην δὲ λίαν ὅτι καὶ ἕτεροι Πατέρες συμπ σοι, ἂν τὰ ὀνόματα ἐν βίβλῳ ζωῆς· οὓς και αγορεύω διὰ σοῦ, καὶ δεδέημαι τῶν ἁγίων χῶν εἰς ἐπικουρίαν σωτηρίας. Ωφελον ὅτι πρ ἀδελφοῦ Ὑπατίου εὑρές τι τῶν καλῶν. "Αδελφί ἀνάγκαις ἔστωσαν χρήσιμοι· ἡ Γραφὴ ἐγεία ται. Παρὰ γὰρ τῆς ἐμῆς ταπεινώσεως οὐδὲν τοὺς κἂν αὐτὸς μεγαλαυχῆς ἡμᾶς ἐξ ἀγάπης. Ἐπεὶ ἐζήτησας καὶ κατήχησιν, ἣν πρὸς πάντας τους αλλ φοὺς ἐποίησα, ἄρτι ἐπέστειλα καὶ πρός σε Σύ προσεύχου ἀδιαλείπτως τὴν σωτηρίαν μοι. Το τις σύβιον ἐδεξάμην· καὶ ἔστω σου εἰς ἐναργεστέρα μνήμην. Τὴν ἐννεάδα τῶν ἀδελφῶν μου καὶ τέχν προσαγορεύω, πλεῖστα δεόμενος καὶ τῆς εὐχής Ὁ ἀδελφὸς Νικόλαος ὁ σὺν ἐμοὶ ἐγκεκλεισμός προσαγορεύει σε σὺν πᾶσιν. Η χάρις μεθ' ὑμε Αμήν. ΜΕ΄. – Βασιλείῳ ἡγουμένῳ. [τλς.] poenitentia. (Baron. an. 817, n. 19.) Ηδέως σου ἀνέγνων τὸ γραμματεῖον, ο πατρ της ἁγία, ὡς ἀπὸ καρδίας καθαρᾶς προσενηνεγμένον οὐ μὴν ἐν τοῖς ἐπαίνοις ἤσθην, ὡς ξένος τῶν λελει γμένων. Αλλ' αὐτὸς, εἰ βούλει, μᾶλλον προσεύχει τῆς μερίδος καὶ στάσεώς σου ἐγγύθεν παραθέτει Τοῦτο μὲν τοιοῦτον. Εἴη δὲ κατὰ τὸ ῥῆμά σου χρήση μεύειν τῷ Θεῷ Ὑπατιόν τε τὸν ἀδελφῶν, καὶ ὄντιν ἄλλον τῶν ἐναθλούντων· ὡς ἂν δι' αὐτῶν σχοίημα καὶ ἡμεῖς οἱ ταπεινοὶ εὐμενὲς τὸ θεῖον. Τὸ ἐρώτημα τῶν ἐμπαρέντων ἐν τοῖς κατὰ φύσιν ἢ παρὰ φύσι 25 Basil. Hom, in S. Gordium martyrem. 2 Philipp. iv, 3. 7 Prov. xvai, 17.

EPISTOLARUM LIB. II. πτώμασιν, ἐκείνην ἔχει τὴν ἀπόκρισιν· ὅτι ἡ ἀληθὴς, peccata quæ secundum naturam et quæ contra μετάνοια ἐν ἐπιδείξει τῶν κατ' αὐτῆς καρπῶν· ἅτινά ἐστιν, ἡ ἀποχὴ τῶν ἁγιασμάτων κανονικῶς, μετὰ καὶ τῆς συντελουμένης ἐγκρατείας, τὴν συγχώρησιν τῶν ἡμαρτημένων ἀντιλαμβάνει, καὶ ἄνευ μαστίγων καὶ μαρτυρίου. Ἕως ἂν γὰρ μὴ ἀποκλείσῃ καθ᾽ ἡμῶν, ὡς γέγραπται· ἀπόκλεισις δὲ ὁ θάνατος· κἂν ἐν τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ τῆς ζωῆς ἡ ἀληθὴς μετάνοια φθάσειεν, ἔσωσε τὸν ἐπιστρέψαντα τῆς ἁμαρτίας. Οὕτω Θεὸς διὰ Ἰεζεκιὴλ τοῦ θεολόγου διωρίσατο· καὶ τοιοῦτον φιλάνθρωπον Θεὸν ἔχομεν, τὸν καὶ λῃστὴν μια ὥρᾳ εἰσοικισάμενον, τὸν πάλαι καὶ τὸν ἔσχατον, καὶ τελώνην ὡσαύτως δικαιώσαντα. Εἰ δὲ, κατὰ τὰ φθάσαντα ἅρτι, ἐπιδοῖεν ἑαυτὸν ὁ ἡμαρτηκώς, καὶ πληγὰς ἐπὶ νώτου δέξασθαι, καί τι ἄλλο περισσότε ρον· τίς ἀμφιβάλοι μὴ συγκεχωρῆσθαι αὐτὸν τῆς ἁμαρτίας; Τὸ γὰρ καὶ θανεῖν ἐν τῇ ὁμολογία Χρι- " στοῦ, μάρτυρα ἀποτελεῖ κυρίως Κυρίου. Αλλ᾽ ἴσως ὁ λόγος περὶ τοῦ ἐπιτιμίου. Ὅτι ἐὰν ὑποβληθῇ βασά. νοις, μὴ μέντοι θάνοι· τοῦτο παρὰ τοῦ δόντος τὸ ἐπιτίμιον κανονιζέσθω, πόσον ὑφελεῖν διὰ τὰ παθήμα τα, ὅλου τὸ ἥμισυ. Ἡμῖν γὰρ ὁρίζειν οὐχ οἷόν τε. Οὕτως ὁ τῆς ταπεινώσεως ἡμῶν λόγος. Εἰ δὲ δεῖ ἄλ λως, δίδαξον, Πάτερ, καὶ φώτισον ἡμᾶς τοὺς ἀμυήτους. Τὸν ἀδελφόν μου τὸν κῦριν Προκόπιον πλεῖστα πρόσειπε. naturam dicuntur responsum habet hujusmodi: veram pœnitentiam ex ostensione fructuum illius intelligi. Videlicet rei sacra dilata perceptio secun dum canones, conjuncta interim ciborum abstinentia, veniam impetrat delictorum, citra plagas, citra martyrium. Quandiu enim non est clausum ostium adversum nos sicut scriptum est 28 (per mortem vero occluditur) vel si hora vitæ novissima, vera pœnitentia intervenerit, revocantem se a peccato salvum præstat. Sic Deus per Ezechielem theologum aperte affirmat ". Tam benigno enim numine utimur, ut et latronem horæ spatio domum introduxerit, primum æque atque novissimum, et publicanum similiter justum effecerit. Quod si, ut nuperrime contigit, obtulerit ipse 30 qui peccavit, et idem dorso plagas exceperit, et gravius aliud quidpiam: quis ambigat veniam huic delicti datam? Nam et mortem obire in confessione Christi, martyrem Domini proprie efficit. At forte de pœna quæstio vertitur. Quod si cruciatus ille pertulerit citra mortem, illius est id definire qui pœnam imponit. quantum ob malorum perpessionem detrahi par sit; totiusne dimidiam partem. Nobis enim id definire baud proclive est. Hæc oratio est nostra humilitatis. Sin secus oportet, edoce, Pater, et nobis imperitis præbe lumen. Fratri meo domno Procopio plurimam die selu. tem. 15'. – Αρκαδίῳ μοναχῷ. [τλζ'·] Exsulem vinctum, et verbera passum, Δὶς ἄρτι γράφω ἀφ' οὗ συνελήφθης, Αγαπημένε, Ο ὑπὸ τῶν Ἰουδαϊζόντων. Τὴν πρώτην οὐκ ἐδέξω· εὔχομαι κἂν ταύτην τὴν ἐπιστολὴν εἰς χεῖράς σου έλε θεῖν, Ἐγὼ γὰρ πρῶτον μὲν κατὰ τὸν κοινὸν τῆς ἀγάπης νόμον, χρεώστην ἐμαυτὸν λογιζόμενος· ὅτι χρὴ ἀλλήλους συμπροθυμοποιεῖσθαι τοὺς ἐπὶ τὸ αὐτὸ συνημμένους τῷ φρονήματι τῆς ὁμολογίας Χριστοῦ· τὸ ἐπιστεῖλαί σοι ἀναγκαίως ἔχω. Επειτα καὶ διὰ τὴν ἰδιότροπον σχέσιν· ἣν οἶσθα ὁποία καὶ πόση ἀπο αρχῆς ἡμῖν ὑπῆρξε· πάνυ ἐπειγομένως γράφω. ᾿Αλλὰ χάρις τῷ Θεῷ, ἀδελφέ μου τιμιώτατε· ὅτι ἐν τῷδε τῳ πικρῷ χειμῶνι τῆς ἀπιστίας ἄνθος διεφάνης ὁρθοδοξοῦν· μᾶλλον δὲ ὁμολογητής Χριστοῦ, ἅπαξ ενεχθεὶς εἰς ὕψος [Reg. cod. ὄψιν] τῶν κρατούντων οὐχ ὑπέπτηξας· ὡμολόγησας τὴν καλὴν ὁμολο γίαν· ἐμαστιγώθης ἱκανὰ, ἐξωρίσθης, περιωρίσθης ὧδέ που ἐν παραβύστῳ. Πάλιν ἤχθης ἐν χεροῖν [Γ. χερσὶν] κολαστῶν· οὐκ ὠλιγώρησας· οὐκ ἐξηρνήσω τὴν πίστιν· κατεξάνθης αὖθις ταῖς πληγαῖς· καὶ μετ μένηκας αήττητος· μὴ φοβούμενος ἀπὸ τῶν ἀποκτε νόντων τὸ σῶμα, ἀλλὰ τὸν μόνον Κύριον καὶ Θεὸν καὶ βασιλέα, κατὰ τὸ ὑπ' αὐτοῦ ἐντεταλμένον. Μακάριος : εἶ, καὶ καλόν σοι ἔσται· ὡς εὐγενὴς σύ, καὶ τῶν ἀφ᾽ ἡλίου ᾿Ανατολῶν εὐγενέστερος. Εἰ δὲ ὅτι τοῖς ἱστο ουργούς σε συνηρίθμησαν, ὡς βασιλικόν οἰκέτην, μὴ η XLVI. Arcadio monacho. hortatur ad constantiam. Nunc iterum ad te scribo, dilecte, ex quo comprehensus es a judaizantibus. Priores litteras non accepisti precor ut saltem ad te hæc epistola perferatur. Primum enim, juxta communem amiciliæ legem, cum debitorem me ipse reputem: quod animos sibi invicem addere oporteat eos qui sunt in eodem Christi confessionis proposito consociati imposita mihi quædam ad te scribendi necessitas est. Deinde et propter privatam consuetudinem, quam nosti qualis et quanta inter nos ab initio intercesserit, vehementer impellor ad scribendum. Sed Dei gratia, frater mi reverendissime, quod in hao tristissima infidelitatis heime veluti rectæ fidei flos emicuisti: ¡me potius quod ut Christi confessor, semel abreptus ad eorum tribunal qui rerum potiuntur, non exparisti. Confessus es bonam confessionem: plurimas excepisti plagas, ejectus es in exsilium, in terra nescio quem angulum exterminatus. Incidisti rursum in tortorum manus, nec animo concidisti: fidem non negasti: plagis iterum laceratus, tamen invictus perstitisti: nihil eos extimescens quioccidunt corpus sed Dominum solum et Deum et regem, quemadmodum ipse præcepit 31. Beatus es, et bene tibi erils: quippe tu vir nobilis, et totius Orientis clarissimus. as Matth. Χ, 38 Psal. cxxvi, 2. 28 Luc. xılı, 25. 29 Ezech. xxxIII, 12. 30 1 Timoth. VI, 12. De utrisque peccatis illis, videsis Penitentialem librum Joannis Jejunatoris, apud Joan. Mori. num in Commentario de pœnitentiæ disciplina.

μὴ βουλόμενοι, ὡς ἀληθῶς ὑπέδειξαν τῷ κόσμῳ δ λόν σε εἶναι τοῦ βασιλέως τῶν οὐρανῶν, ἔνδεση μαρτυρίας Θεοῦ, ἔλεγχον ἀσεβείας. Στῆθε οὖν, ναῖς στρατιῶτα Χριστοῦ· ἀρίστευσον τελείως· Εε ποπαθησον ἔργον ποίησον εὐαγγελιστοῦ ὁμολογίαν σου πληροφόρησον· ἔχων ἀοράτως θα ἐπίκουρον, τὸν φύλακα τῆς ζωῆς σου ἄγγελον και κλοῦντά σε, περιέποντά σε, χαίροντα λίαν, καὶ τ προσευχάς σου αναφέροντα εἰς Θεὸν εἰς ὀσμὴν κ ωδίας· ἐν αἷς μέμνησο καὶ ἡμῶν τῶν ἐμαρτωλή μὲν, ποθούντων δέ σε λίαν. Quod vero te una cum textoribus adnumerarunt, À θαυμάσης· τοιαῦτα γὰρ τοῖς ἁγίοις· ἔπειτα ὅτι κά lanquam regis mancipium, desine mirari: nam talia sanctis contingunt: deinde vel inviti vere ostenderunt mundo, le famulum esse regis colestie, exemplum obeundi pro Deo martyrii, reprehensorem impietatis. Itaque sta forti animo, Christi miles: esto ex omni parte strenus: Labora: opus fac evangelista 33; confessionem tuam imple, cum Deum occulte habeas adjutorem; custodem vitæ tuæ angelum, qui te totum complectatur ac foveat, qui do te valde lætetur, qui preces tuas ad Deum deferat in odorem suavitatis, in quibus et nostri memento, qui quamvis peccatores plurimum te amamus. Præposito. ΜΖ'. Confirmat Christi confessorem. Ex quo te intellexi damnatum in judicio, et Christi causa cæsum, o amantissime, gaudeo, et tibi gratulor. Hoc enim gaudium et exsultatio est, non juxta mundi lætitiam: hæc enim illætabilis: quæ cum esse latitia videatur, non est reipsa, quandoquidem labitur illa nec stare potest, cademque cum desinit, mortem operatur: sed eam dico, quæ sola secundum Deum est: ipsa enim unicum animi oblectamentum est, et perpetuo sibi constans, cujus finis vita sempiterna. Quamobrem jure gaudeo et gratulor tibi, Pater reverendissime. Namn quod, ut aiunt, centum, nivis ritu, impactæ sunt plagæ, quibus concisa cutis; hæc vero nova gaudii accessio est. Istud quidem non sine aliquo doloris sensu licet absens accepi. Sed Deo tamen gloria, qui te glorificavit. Nam quod immania vulnera dorso ab impiis excepisti, laus tua immortalia est, perpessio sancta, firmamentum eorum qui pariter confitentur, alacritas orthodoxorum, hæreticorum fremitus, ædificatio Ecclesiæ Dei. Lapides sancti volvuntur super terram s, ut ait propheta. Quorsum istud? ad æquabilitatem pietatis, ad Ecclesia structuram. Ipse igitur unus omnium a Spiritu sancto, angulari lapidi coaptatus es et coagmentatus. Sed et nostri, qui peccatores sumus, memento, o sanctissime, in orationibus: ne a structura excidamus, sed alicubi vel tanquam silex inveniamur, gratia ac benignitate optimi Dei nostri. XLVIII. - Theodorus dispersis ubique Fraternitatíbus cum iis qui in confessione Christi certanı, salutem. " Ο Ηγουμένῳ. [τμη'.] Ἐπειδὴ ἔμαθον εἰσαγώγιμον σε γενέσθαι, και τύφθαι ὑπὲρ Χριστοῦ, ὦ τριπόθητε, χαίρω και την χαίρω τοι. Τοῦτο γὰρ χαρὰ καὶ ἀγαλλίασις· οὐ κ τὴν τοῦ κόσμου χαρὰν ἀχαρής γὰρ τὰς, απα μὲν, οὐκ οἶτα δὲ, ἐπείπερ ῥέουσα οὐχ ἵστατες, κ τελευτῶσα θάνατον κατεργάζεται), ἀλλὰ τὴν π Θεόν· αὕτη γὰρ καὶ μόνη [Reg. cod. μόνον, ω ηδία, καὶ ὡσαύτως ἔχουσα, ἧς τὸ τέλος ζωὴν τῶ Εἰκότως οὖν γήθω και συγγήθω σοι. Πάτερ τ τατε. Ἀλλ' ὅτι, ὥς φασι, ἑκατοστεύουσα ή νεφές, τε βαρύδαρτος· δε [Γ. ἥδε] πάλιν ἐπίστασις τῆς καν νης. Οὐκ ἀπαθῶς ἤνεγκα τὴν ἀκοὴν καὶ ἀπών. Ἡ ὅμως δόξα τῷ δοξάσαντι σε Θεῷ. Ἐπὶ νώτου θῆναι ὑπὸ τῶν ἀσεβῶν, ασβεστόν σου τὸ κλέο σου τὸ πάθος, στήριγμα τῶν συνομολογούντας θυμία τῶν ὀρθοδοξούντων, διάρρηξις τῶν απ των,οἰκοδομὴ τῆς τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας. Λίθοι: κυλίονται ἐπὶ τῆς γῆς, ὥς φησιν ὁ προφήτ τοῦτο; εἰς ὁμαλισμὸν εὐσεβείας, εἰς ἐνδόμησε Ἐκκλησίας. Τῶν ἁπάντων οὖν εἰς καὶ αὐτὸς ὑπ ἁγίου Πνεύματος τῷ ἀκρογωνιαίῳ λίθῳ συνεργά γούμενος καὶ συμβιβαζόμενος. ᾿Αλλὰ μέμνησο ἡμῶν τῶν ἁμαρτωλῶν, ἁγιώτατε, ἐν ταῖς προσ χαῖς, μὴ ἀποπεσεῖν τῆς ἐνδομήσεως, ἀλλ' ὡτέ της κἂν ὡς χάλιξ εὑρεθῆναι, χαριτι καὶ φιλανθρωπία ἀγαθοῦ Θεοῦ ἡμῶν. Ad patientiam, Christi amorem, Omne gaudium existimare debetis, fratres, in præsenti tribulatione quandoquidem propter Christum et persecutio est eorum qui vexantur, et eorum carcer qui detinentur: adjici potest, et corum verbera qui cæduntur. Non igitur cessabo et omnes conjunctim et seorsim singulos compellare, hortari commonere: quamvis non sin nescius esse vos in fide stabiles, et habere domi adhortationem ac documentum. Sed tamen debitor 33 II Timoth. iv, 5. 3 Zach. ix, 16 sec. LXX. ΜΗ'. — Θεόδωρος ταῖς πανταχού διεσπαρμ ναις ἀδελφότησι σὺν τοῖς ἐναλθοῦσιν ἐν τ ομολογία Χριστοῦ, χαίρειν. [τνα.] et perseverantiam excitat. Πᾶσαν χαρὰν ἡγητέον, ἀδελφοί μου, ἐν τοῖς π οῦσι θλιβεροῖς. Ἐπείπερ διὰ Χριστὸν καὶ ὁ διωγμέ τῶν διωκομένων, καὶ αἱ φυλακαὶ τῶν καθειργμένων προσθείην δ᾽ ἂν, καὶ αἱ μάστιγες τῶν μαστιγωμέ νων. Οὐκ ἀποπαύσοιμι τοιγαροῦν καὶ κοινῇ πᾶσι κ ἰδίᾳ ἑκάστῳ προσφωνεῖν, παρακαλεῖν, ὑπομιμή σκειν· καίπερ εἰδὼς ἐστηριγμένους ὑμᾶς ἐν τῷ τ στει, καὶ οἴκοθεν ἔχοντας τὸ παρακλητικὸν καὶ να θετητικόν. Αλλ' όμως ὀφειλέτης εἰμὶ ὁ ἁμαρτωλές

EPISTOLARUM LIB. II. κρ' ἐμαυτοῦ προστιθέναι [Reg. cod. προστι- sum, etsi peccator, ut et aliquid de meo conferam. λως τε καὶ τοῦ πόθον ἐκβιαζομένου. Ζηλῶ ἐς ζήλῳ Θεοῦ· ἐγκαλλωπίζομαι ὁ ἀκαλλώ. αῖς ὁμολογητικαῖς ὑμῶν ἀρεταῖς. Χαρά μοι ρανος ὑμεῖς, ἔρεισμα καὶ ἀκαταγώνιστον 12. Ναὶ ἐρωτῶ καὶ παρακαλῶ ἀσαλεύτους ν ἅπαντας ἐν πάσῃ εὐθυμίᾳ καὶ προθυμία. ε, φησιν ὁ θεῖος ᾿Απόστολος, χαίρετε· ἀδιας προσεύχεσθε· ἐν παντὶ εὐχαριστεῖτε· παρὰ ταῦτα καὶ ἀγαλλίασις; ὅτι Είπερ συμεν, καὶ συνδοξασθησόμεθα· εἰ ἀποθά καὶ συζήσομεν· εἰ ὑπομείνωμεν, καὶ ιλεύσομεν, ὡς γέγραπται. Ἡλίκη ἡ ἐπαγαπητοί! Εἰ γὰρ εἰς πῦρ ἐμβληθῶμεν,οἴσωμεν· οσὶν ἐκδοθῶμεν, ἐνέγκωμεν. Οὕτω γὰρ ἤνεγκαν ῶνος ἀθλοφοροῦντες, ἄνδρες τε καὶ γυναῖκες, εν προβλέποντες, καὶ τὸ παρὸν ὀδυνηρόν, τίσι κουφίζοντες, καὶ τρυφὴν ἡγούμενοι τὰ καὶ τὴν προσθήκην τῶν παθημάτων ἐπι- ;, οὐκ ἀποστυγοῦντες, ὥσπερ οἱ τὰ πλείω τῶν συνεταίρων ἁρπάζοντες· ὡς ἔστε ὑμεῖς ῶν γευσάμενοι τῆς ἀθανάτου γλυκύτητος. πλάνε! ὅτι πικρόν σου τὸ δοκοῦν ἡδὺ, καὶ ν, κατὰ πᾶσαν ἡδονὴν καὶ περιχάρειαν. Καὶ ριστοῦ, ὅτι σοὶ ἡ εὐλογία, καὶ ἡ χαρὰ, καὶ ύνη, καὶ ἐπὶ τοὺς κατόχους σου· Ιδετε πηιᾶς φθέγμασι παρακαλῶ ὁ εὐτελής· οὔ τί ἀξιεπαίνων, ἀλλ᾽ ὅτι φιλικοῖς· Όσοι βραδύῦνται τὴν ἐπισκοπὴν Κυρίου· ἐκεῖνο ἐννοείτι Τὸ χρηστὸν τοῦ Θεοῦ εἰς μετάνοιαν διώκοντας, εἰς δοκιμὴν δὲ τοὺς πάσχοντας. ἐθυμείτωσαν, μηδὲ τὰ κρίματα Κυρίου ἐξαν. Οὐκ εὐγνωμόνων δούλων λέγειν· ἕως κ εἶπε τοῦτο Ἰὼβ ὁ ἀοίδιμος, οὐχ ὁ Πέτρος, αῦλος, οἱ μυρίαθλοι, οὐδὲ τις τῶν μαρτύ 5 ἀκοίμητος ἀφθαλμὸς τὸ ἀρκοῦν ἐπ' ἀμφος Οὐκ ἐλεεῖς, ὅτι θησαυρίζεις ἑαυτῷ ὀργὴν φ ὀργῆς καὶ ἀποκαλύψεως καὶ δικαιοκ οῦ Θεοῦ, ὁ τοιοῦτος, οὐ οὐκ ἔστι πέρας τῆς οὐδὲ ἐξαγόρευσις τῶν ἐν περὶ ἀπέστῳ ων ἀνιῶν, Καὶ παρακαλεῖν ὑμᾶς δεῖ τὴν ίσον τὸ ἐφ' ἡμῖν· εἰ μὴ ἄν διὰ τοὺς ὀλλυμέ · ἐκπεπτωκότας τῆς ὑπομονῆς. Ὁ ἐπειγόν θάνατον ἰδεῖν τοῦ ἁμαρτωλοῦ οὐ δύναται χειν πρὸς τὸν Θεόν· οὗ χεῖρον οὐδέν. Δεὶ ταραχῇ κατὰ ψυχὴν ἐπιθυμῶν, ὅπερ Θεὸς ῖ, καὶ θέλων ὃ οὐ θέλει. Ἐντεῦθεν ἀκηδίαι, βλασφημίαι, καὶ τὰ λοιπὰ βλαστήματα τῆς . Εἴπωμεν, ἀδελφοί· Γενηθήτω τὸ θέλημά καρδίας. Κτηνώδης ἐγενήθην παρὰ σοί, οπαντός μετὰ σοῦ. Καὶ οὕτως ειρηνεύουσα παρρησίαν ἔξει πρὸς Θεόν· ἑκατονταετίτοῖς ὑπὲρ αὐτοῦ παθήμασι προαιρουμέν ε γὰρ ἐὰν κατευξώμεθα τὸ τάχος, ἐπιστῇ· ἐπευξώμεθα, βραδυνεῖ· ἀλλὰ τότε ήξει, or. xi, 2. bid. 5. 36 Phillip. tv, 1. 42 Matth. vi, 10. ipso alioqui amore impellante. Emulor enim vos Dei æmulatione: et cum nihil habeam unde gloriari possim, confessionis vestræ virtutibus glorior. Gaudium mihi et corona vos estis, fulcimentum et robur invictum. Utique precor et hortor, ut omnes firmi maneatis in omni gaudio et alacrilate. Semper gaudete, inquit divinus Apostolus, sine intermissione orate: in omnibus gratius agite³¹. Annon istud gaudium est et exultatio? Quoniam si compatimur, et conglorificabimur: si commortui fuerimus, et convivemus 38: si sustinuerimus, et conregnabimus, sicut scriptum est. Quale promissum, dilecti? Igitur vel si conjiciamur in ignes, feramus vel si tradamur bestiis, patiamur. Sic enim tulere qui ab omni evo vicerunt viri ac mulieres. Alterius vite bona prospicientes præsentemque molestiam spe lenientes, ærumnas deliciarum loco habuere, et accessionem exoptaverunt dolorum, nedum egre, tulere: quemadmodum qui copiosiores quam socii cogunt opes. Id quod por vos ipsi nostis, immortalem hanc experti dulcedinem. O munde fallax! quam amara est et letifera illa tua quæ videtur suavitas! quam omni voluptati lætitiæque contraria! O Christi amor, tibi benedictio, gaudium, imperium, et iis qui sunt tui compotes. Videtis quibus ego, qui tantillus sum, verbis vos adhorter, nec illis quidem exquisitis, sed lamen amicis. Quicunque Domini visitationem tarditatis insimulant, secum illi reputent, benignitatem Dei ad penitentiam adduceret eos qui persequuntur, ad probationem eos qui patiuntur. Nec despondeant animum, nec judicia Domini explorent. Nefas est servos candidos ac probos divere: Usquequo? Non in hanc vocem erupit inclytus Job, non Petrus, non Paulus, viri plurimorum certaminum, non e martyribus quisquam. Novit pervigil oculus quid utrisque competat. Νon te tui miseret, qui thesauritas tibi iram in die iræ et revelationis et justi judicii Dei, quisquis is es, ubi nullus supplicii finis, nec fas est eloqui intolerabiles in igne inexstincto dolores? Hortarı vos utique ad tolerantiam, quantum est situm in nobis, operæ pretium est, saltem ob eos qui pereunt, et a patienta exciderunt. Qui mortem peccatoris enlrius optat intueri, pacem is habere cum Deo nequit: quo nihil est tetrius. Semper enim perturbato animo est, quiquis quæ Deus aversatur expetit, aut ea vult quæ Deus nolit. llinc tædium, animi languor, maledicentia, ac cæteri fructus improbitatis. Dicamus, fratres, Fiat voluntas tuas; idque ex animo. Ut jumentum factus sum apud te, et ego semper tecum. Atque ita pacatus animus fiduciam habebit ad Deum", certus vel annos centum in laboribus ejus causa degere. Neque enim si accele. rationem imprecemur, instabit: nec si deprecemur moram faciet. Sed tunc veniet, quando, qui ante 31 I Thess. v, 16. 88 Rom. viii, 17. w 11 Timoth. 11, 12. * Rom. 1, 48 Psal. Lxx11, 23. ** I Joan. 111, 21.

mandi constitutionem definiit, convenire justum όπηνικά ὁ πρό καταβολής κόσμου διορίσας, τό ση judicium novit Deus. Precamini, oro vos, pro nobis qui peccatores sumus, ut salutem consequatur. Nicolaus frater vester et meus omnes salutat. Gratia vobiscum. Amen. · Exsulibus propter Dominum sanctis Patribus meis spiritualibus, Theodorus minimus presbyter ac præpositus Studitarun, in Domino salutem. ρον δίκαιον κρίμα ο δε Θεός. Προσεύχεσθε ἡμῶν τῶν ἁμαρτωλῶν, παρακαλώ, ἵνα τω μεθα. Ὁ ἀδελφὸς ὑμῶν τε καὶ ἐμοῦ Νικολ προσαγορεύει ἅπαντας. Η χάρις μεθ' ὑμῶν. Αμ ΜΘ΄. – Τοῖς διὰ Κύρων περιγαδευμέν πνευματικοῖς ἁγίοις μου Πατράσι, Θεό ρος ἐλάχιστος πρεσβύτερος, καὶ ἡγούμε τῶν Στουδίου, ἐν Κυρίῳ χαίρων. [ευή. Quod Christi causa profugi secesserint in montem, gratulatur tanquam cœlo ac Deo propioribus: mox ad vi circa lapsorum pœnas, vitandamque Iconomachorum societatem, interrogata respondet. Ο Vel ab orthoxodo uno accipere aliquid litterarum difficillimis hisce temporibus, multo vero magis a multis in unum congregatis tam pro hac tempestate novum, quam hyeme, rosa foliis dives. Et est id humilitati meæ jucundum in primis: ita ut vel ipsius inscriptionis intuitu spiritus exsultaverit, et gratias, ut par est, Domino egerit: qui in præsenti persecutione, Achabicæ simili, reliquit sibi tot viros, qui non curvaverunt genua ante Baul ". Nec pauciores enim esse nunc reor qui fracti non sint, quam tunc fuere: non propter eos modo qui ex coufessione innotuerunt: verum etiam ob eos qui buc ct illuc incolumes evasere, in solitudinibus erranies, in montibus, et speluncis, et cavernis terra 46; ut Apostoli verbis utar: quemadmodum cœtum vestrum mons ille tergemini verticis, tanquam decus, immortale consecutus, ostentat. Deo igitur grates agendæ, qui dives est in vos, et in omnes qui invocant nomen ejus 17. Sacram hanc vestram fugam laudo: vestrum illud in monte domicilium prædico, calamitosum illud quidem, sed tamen divinum. Moses in monte Sina cum Deo est colloculos. Elias in monte Hore. Deum intueri, quantum fas est, meruit. Jesus ipse divinissimus in montem ascendit ut homo, ad orandum. Quid istud rei est? signum esse existimo mentis ascensus, contemplandum nobis. Nam uti mons elatior est subjecta planitie locisque concavis: eadem proportione precantis animus ex sublimi loco ascendit ad Deum. Videte, o desideratissimi, qualis et quanta sedes vestra sit. Nostri porro me mentote, qui peccatores sumus, qui hic bumi degimus: ut consociemur vobis, qui estis altivolæ Domini aquilæ. Sed de his hactenus quanuquam plura dicere ardet animus. Quæ vero tam demisse de vobis sentire causa impulit, ut a me, qui sum indoctus, reponsu discatis ad interrogala quæ protulistis? cum quæ Christi gratia est quid agendum sit per vos, ipsi tenealis: sin minus, per eos certe qui et dignitate et dicendi facultate præstant. Suntenim plurimi, ut subindicavit oratio, quos edoceri necesse est. Veritus igitur ne vos contristare, simulque vobis obtemperare nolle videar: memet ad morem gerendum accingo. At illud prius habeo dicere: hanc hæresim (quanquam majoribus visa forte est, aul quibusdam etiamnum videatur, non scelesta adeo nec valde gravis), mihi certe, qui hebes sum, nibil aliud videri, quam Christi negationem esse. Si *III Reg. xix, 18. 46 Hebr. x1, 38. $7 Rom. x, Καὶ ἀφ' ἑνὸς τοῦ ὀρθοδόξου τὸ δέξασθαι γιατ τεῖον ἐν ταῖς χαλεπαῖς ἡμέραις ταύταις, μὴ κα ἐκ πολλῶν ἐπὶ τὸ αὐτὸ συνεληλυθότων, ξένον της καιρῷ, ὡς ἐν χειμῶν: πολύφυλλον ῥόδον. Καὶ εί ταπεινώσει χάριεν ὅτι μάλιστα· ὥστε ἀπ' αυτής προγραφής σκιρτῆσαί μου τὸ πνεῦμα, καὶ ἐ λογήσασθαι Κυρίῳ τὰ εἰκότα· ὃς καὶ ἐν τῷ α ᾿Αχαβαϊκῷ διωγμῷ, κατέλιπεν ἑαυτῷ τοπίττα: κάμψαντας γόνυ τῇ Βάαλ. Οἶμαι γὰρ τῶν τ καῦτα ισαρίθμους εἶναι τοὺς νῦν ἀκαμπεῖς· οὐ μόνο τῶν εἰς προϋπτον κειμένων ἐξ ὁμολογίας· ἀλλέγει διὰ τῶν ὧδέ τε κἀκεῖσε διασεσωσμένων, ἐν ἑρεις καὶ ὄρεσι, καὶ σπηλαίοις καὶ ταῖς ὁποῖε γῆς, ἀποστολικῶς εἰπεῖν· καθάπερ καὶ τὴν ὑμῶνες τὸ τρίκόρυφον ὄρος ὡς τρισόλβιον κλέος ὡραίζεται. Χάρις οὖν τῷ Θεῷ τῷ πλυστικά σὺν πᾶσι τοῖς ἐπικαλουμένοις τὸ ὄνομα κ Ἐπαινῶ τὴν ἱερὰν φυγαδείαν ὑμῶν· ὑμνῶ τ νὴν συνοικίαν ὑμῶν· ὅτι εἰ καὶ τληπαθής, εν ποιός. Μωσῆς ἐν ὄρει τῷ Σιναίῳ Θεῷ στ Ἠλίας ἐν ὄρει τῷ Χωρήβ Θεὸν ἰδεῖν ὡς ἠξίωται. Ἰησοῦς αὐτὸς ὁ θεαρχικώτατος εἰς τ ἄνεισιν ἀνθρωποπρεπῶς προσεύξασθαι. Τί ε ἐμοὶ δοκεῖ σύμβολον τῆς κατὰ ψυχὴν ἀναβίας θεώρημα εἶναι. Ὡς γὰρ τὸ ὄρος υπερανεστές τ τῆς ὑπωρείου πεδιάδος καὶ τῆς κοιλότητος κα δὴ μέτρῳ ὁ νοῦς τοῦ προσευχομένου κ:τ: Θεὸν διὰ τοῦ μετεώρου τόπου. Ορᾶτε, ὦ τριπολης οἷον καὶ ἡλίκον ὑμῶν τὸ ἐνδιαίτημα. Μιμνήτι καὶ ἡμῶν τῶν ἁμαρτωλῶν καὶ χαμοζώων ἐντα ὡς ἂν συναφθείημεν ὑμῖν τοῖς ὑψιπετέσιν ἀετοῦ ὑ ρίου. Αλλ' ἐχέτω μὲν ταῦτα ὧδε, εἰ καὶ ὁ πόθος πλέον λέγειν. Τί δὲ εἰς τοσοῦτον ἐληλύθατε τα ν σεως μέτρον, παρ' ἐμοῦ τοῦ ἀμαθοῦς μαθεῖν ὧν τ ετείνατε πεύσεων τὰς ἀποκρίσεις; αὐτοὶ χάριτ:1 στοῦ ἀφ' ἑαυτῶν εἰδότες τὸ δέον εἰ δὲ μή, κ τῶν προεχόντων καὶ ἀξιώματι καὶ λόγῳ. Επ πλεῖστοι, ὡς ὑπέδειξεν ὁ λόγος, ὀφείλοντες ἐκδιδαχ ναι. ν᾿ οὖν μὴ δόξω λυπεῖν ὑμᾶς, ἅμα τε καὶ διὼς τὸ ἀνήκουν, καθίημι ἐμαυτὸν πρὸς τὸ ὁ ταγμα. ᾿Αλλὰ πρῶτον ἐκεῖνο ἔχω λέγειν· ὅτι ἡ ἐ σις αὕτη. εἰ καὶ τοῖς προλαβοῦσιν ἐφάνη αλλα και τισι φαίνοιτο νῦν, μεσοπόνηρος καὶ οὐ λίπ λεπή· ἐμοὶ γοῦν τῷ ἀμύδρωπ: οὐδὲν ἄλλο δαπε ἄρνησις Χριστοῦ εἶναι. Εἰ γὰρ ἐν τῇ εἰκέτ ἀρχέτυπον ἐκφαίνεται, ὥς φησιν ὁ πάνσοφος 1: σιος· καὶ εἰ ἡ τῆς εἰκόνος τιμὴ ἐπὶ τὸ πρωτό..

EPISTOLARUM LIB. II. η ·, ὥς φησιν ὁ μέγας Βασίλειος· ἐξουδένωται enim in imagine archetypum elucet, ut sapientissi ἡ εἰκὼν Χριστοῦ, ἤρνηται, πεπάτηται παρὰ στομάχων· ἄρα ἐν τῇ εἰκόνι αὐτοῦ καὶ διὰ νος ἠρνήθη Χριστὸς, ήτιμάσθη, ἀπεδοκιμάλαϊκῶς· καὶ ἀλλοίως οὐκ ἔστιν ὑπεξαγαγεῖν ημα. Διὰ τοῦτο θρήνων καὶ κοπετῶν ὁ και τοῦτο καὶ τοσοῦτοι οἱ ἐνιστάμενοι, οὐ μόνον ἀλλὰ καὶ γυναῖκες· ὡς λογικῶς τε καὶ πρας ἀρνουμένου Χριστοῦ· ὅπερ ἐπὶ τῶν πάλαι οὐκ ὤπται· λογικῶς μὲν ἐν τῷ λέγειν τοὺς μὴ οἷόν τε έγγεγράφθαι Χριστόν σώματος ρι • πραγματικῶς δὲ, ὅτι καθαιροῦσι πᾶσαν γίαν Χριστοῦ, τῆς Θεοτόκου, ἀγγέλων, ἁγίου καὶ ἁγίας, ἐκ πάσης Ἐκκλησίας, ἀπὸ παντ 5 ἀναθήματος, πυρὶ παραδιδόντες, ἐπιτωθά ελῶντες τὸ μέγα τῆς εὐσεβείας μυστήριον, α Χριστὸν ἐγγεγραμμένον σὺν Μητρὶ καὶ θε · ἀποκαλοῦντες· ὅπερ φρονεῖν καὶ λέγειν καὶ Ἰουδαίων ἐστὶ καὶ Ἑλλήνων. Οἱ γὰρ καὶ Σκύθαι αἰδοῖ χρώμενοι οὐδὲν τοιοῦτον Ο πεποιηκότες. Πῶς οὖν οὐκ ἄρνησις τῆς οἰ ; Χριστοῦ ταῦτα; ᾿Αλλ᾽ ἐπὶ τὰς προτάσεις ὁ Γινὲς ἐξ ἰδίας προαιρέσεως ὑπέκυψαν, ἄνευ ιναγκάζοντος· ἄλλοι μετὰ πληγῶν· ἄλλοι δι καὶ μόνης· ἕτεροι ἄνευ ἀπειλῆς, καὶ βασάι, καὶ μόνον· ἄλλοι διὰ τὸ μὴ ἐκπεσεῖν τῶν τινὲς δὲ καὶ κατὰ ἄγνοιαν. Τούτους ἐπιτρέτῶς δεῖ ἀποδέχεσθαι; ἐπιδεικνυμένους δηλαδή αρποὺς τῆς μετανοίας ἅπαντας. Τίνες δὲ οὔτ τοχὴ τῶν ἁγιασμάτων, μετὰ προσκλαύσεως, τόνου δεήσεως· ἐπὶ μὲν τῶν πρώτων, τριετίἐπὶ δὲ τῶν δευτέρων, διετίζουσα· ἐπὶ τῶν καὶ τετάρτων καὶ πέμπων, ἡ τῶν πρώτων. ἕκτων, ἐνιαυσιαία. Μετὰ τὴν ἐκπλήρωσιν ἔχειν αὐτούς; Εἰ μὲν ἐξ ἱερατικοῦ πληρώκαὶ οὐχ ὑπέγραψε, μηκέσι μετέχων τῆς ἀσε ινωνίας τις. Ὡς ἐν ᾧ ἐτέτακτο κλήρῳ· Εἰ δὲ γράψας, εἴη ὡς εἰργόμενος τῆς ἱερουργίας οδόξου συνόδου· κοινωνῶν δ᾽ οὖν ὅμως τῶν των. Τοῖς πάντη ἀσεβέσιν εἰ ἔξεστι κατά δέους ἕνεκα, ἢ διὰ λιμὸν, ἢ καὶ ἄνευ ἀνάγκαὶ διὰ βίαν ἄλλοις κοινωνοῦσιν, ὀρθοδόξους κς ὁμολογοῦσι, συνεσθίειν; Οὐδαμῆ οὐδαμως τί γε τοῖς ἐσχάτοις, οὐκ ἀδιαφόρως; ἀλλ' ἐξ ου τινὸς τρόπου, ἅπαξ ἢ δίς. Εἰ τῶν τούτοις ιν τὰ λείψανα ἐσθίειν κατὰ ἀνάγκην, ἢ καὶ άγκης, διότι προεσχημάτισται ἐν αὐτοῖς ὁ lur,an licet cum istis cibum sumere? Nullo prorsus ; Εἰ μὲν παρὰ ἱερέως, οὐδαμῶς· εἰ δὲ μὴ, τέον κατὰ βίαν. Εἰ δὲ εἰς εὐκτήριον αὐτῶν θαι εὐχῆς χάριν· καὶ εἰ δεῖ τὴν ἁγίαν ἀνα- · αὐτῷ ἐπιτελεῖν μετὰ ἰδίας τραπέζης; ς ἑκάτερον. Εἰ δεῖ χαίρειν αὐτοῖς, λέγειν, άζεσθαι; Οὐδαμῶς, ὥς φησιν ὁ μέγας Βασί Ο Κύριος εκώλυσε τὸν κοινὸν ἀσπασμόν. οῦτο κατὰ σύμβασιν· ὡς δὲ ἐξ ἀγάπης καὶ φευκτέον· ἵνα πληρωθῇ ἐν τούτῳ. Οὐκ ἔστι χαίρειν τοῖς ἀσεβέσιν. Εἰσί τινες τῶν μονα οἱ οὔτε λόγῳ, οὔτε ἔργῳ συνῆλθον φυγή PATROL. GR. XCIX. mus Dionysius ait: ac imaginis honor ad prototypum ascendit,ut magnus loquitur Basilius: nunc autem despicatui habita est imago Christi, negata, conculcata a Chrystomachis: utique Christus in imagine ipsius et per imaginem negatus est, ignominia affectus, more Judaico reprobatus: nec colligere aliud, re plane perspecta, licet. Idcirco plangendi et ejulandi tempus istud est: idcirco et tam multi reluctantur, non viri modo, sed et mulieres, ço quod non voce solum, sed et opere ipso Christus negatur: quod in vetustis hæresibus minime visum est. Voce quidem, cum negent impii corporea similitudine pingi Christum posse: opere autem ipso, cum omnem evertant Christi sanctam imaginem, Deipara, angelorum, sancti ac sancte cujusvis, ex omni æde sacra, ex omni sacro monumento, igni tradentes, conviciis insectantes, magnum pietatis mysterium irridentes, Christum depictum, cum matre et famulis, abominandam rem nuncupantes: quod quidem cogitare, et dicere et facere, Judæorum est atque gentilium.Arabes enim ac Scythæ reverentia ducti, nihil tale visi sunt prætitisse.Quid est igitur dispensationem Christi negare, si hoc non est? Sed ad propositiones revertatur oratio. Quidam propria sponte manus dedere, nemine per vim cogente: alii cum plagis: alii minis duntaxat exterriti; alii circa minas ac supplicia, solo metu; alii, ne exuerentur bonis: nonnulli aulem per inscientiam. Hi si resipiscant, qua ratione sunt ad mittendi? Utique si dignos videlicet pœnitentiæ fructus omnes exhibeant. Qui sunt illi porro fructus? Dilata Eucharistiæ perceptio, cum fletu, et assidua deprecatione, primis quidem, pertriennium: secundis, per annos duos: tertiis, quartis, et quintis, quemadmodum primis: sextis denique, unius anni spatio. Quibus ubi perfuncti fuerint, qua ratione sunt habenti? Si quidem est ex sacerdotali ordine aliquis, nec subscripsit, nec fuit impis communios nis particeps; in quo ordinatus est clero permaneat. Sin vero subscripsit idem; abstentus a re sacra facienda sit usque ad synodum orthodoxam: com municet tamen sacris mysteriis. Si hominibus omni ex parte impiis. propter necessitatem ingruentemeta, vel ob famem, vel etiam citra necessitatem aut per vim, alii communicent qui orthodoxos se profitean- modo: nisi forte sint ex infima plebe: nec passim ac promiscue, sed casu aliquo necessario, semel aut iterum. An licet eorum conæ reliquias ex necessitate, vel citra necessitatem edere, eo quod in his signum crucis prius expressum sit? Si quidem a sacerdote, minime: sin minus, cogente vi sumi oportet. An licet orationis causa eorumdem oratiorum ingredi? ac num licet sanctam ibi oblationem peragere cum mensa propria? Neutrum licet. An fas est gratulari ipsis, confabulari cum iis, eosdem salulare? Neutiquam, ut ait magnus Basi40

χώρησιν τῶν ἀσεβῶν ανθυποστρέφοντες. Εὖ ενή Εἰ δὲ καὶ ἑλειτουργήθη ἡ Ἐκκλησία ὑπὸ τῶν βῶν, εἰ μὴ ἅπαξ· εἰσίτωσαν ἐπιτελοῦντες ἐν ε τὰς προσευχὰς μόνον· εἰ δὲ πολλάκις, υποχωρε σαν ταύτης πόρρω. Κοσμικοί τινές εἰσιν ἢ καὶ χοί, σφοδρῶς μυσαττόμενοι, ἢ καὶ ἀποδυρόμενα ἀσέβειαν· διὰ δὲ τὰς ἀπειλὲς τῶν ἀθέων προσίτη ται τῇ αὐτῶν κοινωνία, οἰόμενοι αὐτὴν δηλητήρ εἶναι, αὐτοῦνται δὲ εὐχὴν ὑπὲρ αὐτῶν ἡμᾶς πε σθα:. Β' ἔξεστιν αὐτοῖς μεταδιδόναι τῶν θείων στηρίων; Εὐχὴν μὲν ποιεῖσθαι ἐξόν, οὐ μὴν μετά δόναι, κἂν δ τι λέγωσιν ἢ πράττωσι. Σταυρικ ἱστῶσι κατὰ τὰς λεωφόρους, εἰ δεῖ προσκυνες: κωλυτέον. Εἰ δεῖ τῶν τοιούτων τὰς προσφορές κι κομίζειν; Οὐδαμῶς. Ταῦτα οὖν ὡς ὁ Κύριος με τοῦν ἐπήγαγεν ἡμῖν, ἐφθεγξάμεθα· οὐ νομοθετεί ἐπεὶ μηδέ ἐσμεν τῶν ἱεραρχούντων· αὐτῶν τὰ τυπούν κανονικῶς ἀλλὰ συμβουλευτικές, κ ἐσμεν ὑμῖν ὁμοταγεῖς καὶ ἐπειδὴ ἐξ ἀπορίας τῶν αρχικῶς ὀφειλόντων τυπῶσαι· ἀναγκασθέντι; ε ὑμῶν ἐληλύθαμεν εἰς τοῦτο. Ὑμεῖς δὲ, είπ Πατέρες, σύγγνωτε, εἴ τί ἐστιν ἀπαρέσκον ομ τοῖς εἰρημένοις. Πλὴν ὅτι ὁ Ιατρὸς καὶ φυγει σώματος, καὶ προσώπου ποιότητα, καὶ καιροί ε τητα, ἕξιν τε καὶ πάθος, δύναμίν τε καὶ ἐπει ἐπιτηροίη· καὶ οὕτω φαρμακεύοι καὶ ἱπτει· ψεσι καὶ προσθήκαις χρώμενος· ᾶ ἐν π περιλαβεῖν οὐχ οἷόν τε κανονικῶς· ὡς καὶ ἅγιοι Πατέρες ἡμῶν ὡρίσαντο. lius. Communi falutatione Dominus interdixit. τὴν σωτηρίαν ποριζόμενοι· καὶ πάλιν μετά την Quamobrem istud ex occasione fial: ut vero ex amicitiæ ac benevolentiæ significatione, declinandum ut sic istud impleatur: Nefas est dicere Ave impiis ". Sunt quidem e monachorum cœtu qui neque verbo neque opere consenserunt, fuga salutem consecuti: rursumque post secessionem ab impiis se subtraxere. Recte habet. Si autem abimpiis sacra peracta sint in Ecclesia aliqua semel duntaxat, in eam ingredi poterunt solas peracturi preces: si vero sæpius, secedant ab ea longissime. Sæculares quidam ac monachiimpietatem vehementer detestantur ac lugent: propter minas autem impiorum, ad eorum se communionem adjungunt, ita eos alici posse arbitrati, preces autem fieri pro ipsis a nobis eflagitant. An licet his divina myste- η ria impertiri? Preces quidem peragere licet, impertiri vero sacra non licet, quidquid illi dicant aut agant. Si secus viam publicam cruces ii statuerint. au sunt adorandæ? Nihil vetat. Au licet borum oblationes consecrare? Minime. Hæc igitur pro eo ac Dominus in mentem injecit, elocuti sumus: non quasi sancientes legem: neque enim ex antistitum numero sumus, penes quos potestas est condendi canones: sed consilium dantes, quoniam ejusdem vobiscum ordinis sumus: ac propterea quod ii desunt qui statuere summo jure debeant, huc avobis coacti descendimus. Vos vero, Patres sanctissimi venian date, si quid in prædictis displicet. Præterquam quod medicus tum animi tum corporis, et personæ qualitatem, et temporis opportunitatem, habitum, affectus, vites, imbecillis contemplatur: et sic remedia conficit adhibetque: medicamenti modum nunc augens nunc à quæ uno capite ac genere comprehendi rite non possunt: quemadmodum ipsi quoque sancti Pat definierunt. L. Luviano filio. Λουκιανῷ τέκνῳ. [ενδ.] Pænitenti absolutionem impertitur. (Baron. an. 816, n. 19.) Deus noster optimus, cum humanæ naturæ imbecillitatem noverit, fierique interdum ut, quamvis inoffenso pede ingredi aliquis videatur, is tamen si remittat paululum, quo nescit modo dejiciatur: insigni benignitate penitentiam dedit, quæ hominem a lapsu revocet, restituatque in integrum, Quandoquidem igitur et ipse, frater mi, similiter offendisti, ac laudabilis poenitentiæ tempus explesti; acerbo animi dolore, profusisque lacrymis ut accepi, exorato Deo; nunc vero absolutionem efflagitas: quemadmodum et ab aconomo et ab œconomi vicario significatum mihi est: hanc habeto a Domino, et eris, fii mi, ab hodierno die sa· nus, in Christo gaudens, et in ipso prospere vitam agens, ut ne posthac decidas obligala Domino fide, sed pro ipso mortem obeas, quemadmodum et ipse pro te pertulit. Antea igitur per litteras ejulans indignus licet, sic te compellabam: Adam, ubi es 49? 48 II Joan. 10. 40 Gen. 111, 9. Ὁ ἀγαθὸς ἡμῶν Θεός, εἰδὼς τὸ τῆς ἀνθρωπ φύσεως εὐόλισθον, καὶ ὅτι εἰ καὶ δοκεῖ τις καιρ πορεύεσθαι, ὡς οὐκ οἶδε μικρόν ῥαθυμήσας υποσ λίζεται· φιλανθρώπως εδωρήσατο τὴν μετάνι ανακαλουμένην τὸν ἄνθρωπον τῆς πτώσεως, καὶ τὸ ὑγιὲς ἀποκαθιστῶσαν. Ἐπεὶ οὖν καὶ αὐτὸς, σέ μου, πέπονθας ὃ πέπονθας, καὶ τὸν τῆς ἀξα γου μετανοίας καιμὸν πεπλήρωκας, πολλῇ κατά καὶ πλείστοις δάκρυσιν, ὡς ἀκήκοα, ὡς ἐξιλεωσης νος τὸν Θεόν· ἐπιζητοίης δὲ ἄρτι λύσιν· καθὰ δ τοῦ οἰκονόμου καὶ τοῦ παροικονόμου ἐδηλώθη μ Εἴτ, σοι αὕτη παρὰ Κυρίου· καὶ ἔσῃ ὑγιαίνων ἐκ: δεῦρο, υἱέ μου, καὶ χαίρων ἐν Χριστῷ, καὶ κ ευοδούμενος ἐν αὐτῷ· μηκέτι συμπίπτειν εκ ἐγγύας τῷ Δεσπότῃ, ἀλλὰ θνήσκειν ὑπὲρ αὐτοῦ, καὶ αὐτὸς ὑπὲρ σου ἔπαθε. Πρότερον μὲν οὖν ἡ γράμματος ὁ ἀνάξιος κλαυθμυρικῶς ἔφθεγξάμην κ σέ· 'Αδάμ, ποῦ εἶ; τὴν θείαν φωνὴν ὑπειπών· δὲ ΝΟΤΕ. Hanc absolutionem, minime sacramentalem explicat Joan. Jejunator in libello Panttentiali ų Joan. Morinum in Commentario de Pænitentia.

EPISTOLARUM LIB. II. σε βίου οξενεί παραδεισιακοῦ ἐκπεπτωκί- Dei vocem inculcans, quod ex sublimi vitæ genere ὲ ἀναγκαῖον ἀποτομῆσαί με τον τάλανα Εἰρήνη σοι; ἀνάστη, Χριστὸς κελεύει· ζῆθι ᾿Αλβενέκα πρωτοσπαθαρία. [τνζ.] lanquam ex paradiso excidisses. Nunc vero necesse est miserum me audacter as libere dicere: Pax tibi: exsurge, Christus jubet in æternum vive. L1. — Albenecæ protospathariæ. Renuntiare sæculo cupientem docet quo pacto id impetrare a marito possit, με τὸ γράμμα τῆς εὐγενείας του οὐκ ὀλί · μὲν ἐκ φιλοθέου καρδίας απαγορευθέν ὑπὸ συντετριμμένης καὶ τεταπεινωμένης πραχθέν· ὥστε δὲς ἐπὶ τὸ αὐτὸ ἀναγνόντα ιν, Τίς καὶ ὁποία καὶ ἡλίκη ἡ ψυχή αὕτη, θεγγομένη πρός με τον ταλαίπωρον; ὡς ρὰ τοῦ γραμματηφόρου ανηγγέλη μοι Η φωνῇ παρέθον αὐτῷ ἐξειπεῖν τότε ν ἡγάσθην λίαν, καὶ ἐδόξασα τὸν ἀγα Θεόν, ὃς ἐνέπνευσε σου τοιοῦτον δια- timum qui tale tibi propositum in mentem injecit, καὶ εἰς ἔργον αὐτὴν προαγαγεῖν ἐφMe litteræ nobilitatis tuæ haud mediocriter perculere sunt enim tam religioso animi affectu dictatæ tam intimo pii doloris sensu confectæ, ut iisdem iterum perlectis in hanc denique vocem eruperim: Quæ et qualis, et quanta anima est, quæ ad me infelicem ista perscribit? Ut vero nuntiata sunt mibi a tabellario ea quæ viva voce ut mecum ille communicaret mandasti; tunc vero obstupui multo vehementius, et laudavi Deum nostrum op- idemque te perficiendi cupiditate incendit. ·γαροῦν τὸ ἔργον ὅ ἐπεπόθησας, κυρία, καὶ ὕστων· οὐ μόνον διὰ τὸ ὑψηλὸν καὶ οὐ βίου (οὐδὲν γὰρ ἄλλο ἡ ἀποταγή, η στα ανάτου επαγγελία τῷ γε ἀληθινῶς μονά λὰ καὶ διὰ τὸ δεδέσθαι σε άνδρ!· οπερ οὐχ ἔστι διαζευχθῆναι, διὰ τὸ θεοσύναπτόν σοι νότι. Τίς οὖν ἀποσυνάψειεν, ἢ δηλαδὴ ὁ ἐπὶ μείζονα ἠπειγμένην προελθεῖν πολί- · οὖν καθάπερ ή διαταγή του Αγίου Βασι τον τὰ πρὸς τὸν ὁμόζυγον εὖ διαθέσθαι. Τί Απογυμνῶσαι τὸν λογισμὸν τῆς ἐφέσεως· τὸ τοῦ κόσμου μάταιον καὶ ὀνειρώδες μόνιμον ἐν αὐτῷ, ἀλλὰ παρατρέχον ἴσα καὶ ἂν περιχαρές τι, κἂν ἀπολαυστικόν, καν ν, καὶ ἐνήδονον, κἂν βασιλεία αὐτή. Ωσεί τοῦ ἀγροῦ πάντα ἀφίπταται. Καὶ οὐ τοῦτο λλὰ καὶ κρῖμα ἀπαραίτητον ἐπὶ τῶν προσω πάντων ἐν τῷ παρόντι αἰῶνι, καὶ μὴ κατὰ Τὰς τοῦ Χριστοῦ· ὅπερ ἐργῶδες ἐκτελέσαι νῷ βίῳ. Ταῦτο λάλησον, παρακάλεσον, έχω ὡς ἂν πείσειας αὐτὸν συναιρήσασθαί σοι ἐν τῆς ἀποταγῆς· Τί γὰρ οἶδας, φησί, γύ τὸν ἄνδρα σώσεις; Καὶ τοῦτο ἐπὶ χρόνον αἱ εἰ μὲν συνέλθοιεν, εὖ ἂν ἔχοι· εἰ δὲ μὴ, ισοῦτον ἀνάπτει σε ὁ Θεοῦ πόθος, πράττεις τά σοι, καὶ μὴ βουλομένουστοῦ ὁμόζυγος. Η προείρηται, δυσεξάνυστον τὸ πρᾶγμα· καὶ ἐν ταῖς τοῦ διωγμοῦ ἡμέραις· καὶ ὅτι οὐχὶ αὐτὴ, ἀλλὰ τῶν ὑπερεχουσῶν, καί γε τῶν τῇ βασιλευούσῃ. Εφ᾽ ᾧ καὶ θαυμάζειν ἐν τῇ ἄγαν εὐδοξίᾳ τοῦ τῇδε βίου, ταύτην μένη, τὴν ταπείνωσιν Χριστοῦ ἐπιποθοῖς ει. Εὐλογητός Κύριος ὁ οὕτω πείθων· καὶ ς τὴν τοῦ Θεοῦ δόξαν ὡς ἀληθῶς βδέλυγμα ἔνδοξα τοῦ ματαίου βίου. Ἔχου τοίνυν τοῦ υ βίου σου. Ακούω γὰρ οἷα αγαθουργείς ἀφιεμένη τὰς βασιλικής διατριβάς, σχολά ἑαυτῇ καὶ ἐν ἀγαθοῖς. Ἔστι γὰρ καὶ ἐν τῷ th, ΣΙΓ, 51 I Cor. VII, 16. Magnum utique quiddam est quod expetiisti, domina, et arduum, non modo propter cœlestis hujus vitæ sublimitatem; nihil enim aliud renuntiatio est, quam crucis ac mortis denuntiatio el qui vere monachus sit; verum etiam quod sis cum viro copulata, a quo divelli magnum negotium est, propterea quod ambos videlicet consociaverit Deus 50. Quis ergo disjunget? Ipse nimirum qui conjunxit, qui progredi cogit ad præstantius vitæ institutum. Necesse est igitur, ex præscripto sancti Basilii, ea primum que ad maritum spectant recte componi. Quid istud est? Quid consilii ceperis, aperire: quam sint res mundans inanes ac somnii similes, suggerere: ut nihil bic fixum sit ac stabile, nihil non instar umbræ præteriens, quantumvis jucundum illud gratumque sit, quantumlibet felicitatis afferat ac voluptatis, vel si potestas regia fuerit. Nam velut flos agri omnia svanescunt. Neque hoc solum sed et judicium inexorabile erit eorum, qui in præsenti ævo vitiosis affectibus inquinati vixerint, nec secundum Christi præcepta id quod perdifficile est in sæculari vita. Hæc loquere, adhortare, verborum blanditia adhibe, ut animum is inducat rènuntiationis propositum una tecum amplecti. Unde enim scis, inquit, mulier, si virum salvum facies 51? Mt istud ad tempus satis est. Ac si quidem ille consenserit, belle ha bet sin minus, tunc si te Dei tantus amor incendit, id efficies quod libitum erit, vel invito conjuge. Sed res ea, ut dictum est antea, multum habet difficultatis ac laboris: præsertim vero persecutiohis tempore: et quod non quælibet e plebe sis, sed e primariis et principibus feminis, ac Augustæ consanguineis. Unde et mirari subit quemadmodum in tam abundanti vitæ præsentis gloria, ea repudiata, Christi bumilitatem induere concupiscas. Benedictus Dominus a quo hæc injecta mens est: vere enim præ Dei gloria, abominanda res est

quidquid est in hac inani vita gloriosum. Tene βίῳ σωθῆναι, καὶ μετὰ ἀνδρός· καὶ πάλιν ἑξῆς, ὡς ὁ Κύριος εὐοδώσειεν, οὕτω καὶ μὴ λυποῦσα τὸν ὁμόζυγον, ἀλλὰ μᾶλλον και πτουσα διὰ τῆς ἐνθέου διαγωγής. Περὶ τῆς ἐπα δεδήλωκα αὐτῇ τὸ παριστάμενόν μοι. Περὶ πό νόμου καὶ ἀγαπητοῦ τέκνου, πλεῖστε 50: ριστῶ, συμπαθῶς ἐπειχθείσῃ [cod. Reg. έτη στῇ] πρὸς αὐτόν. Εὔροις ἔλεος παρὰ Κυρίῳ. igitur tuum optimum vitæ institutum. Tua enim facta illustria audio, et quemadmodum abdicata principum familiaritate, tibi uni ac rebus bonis vaces. Nam et in isto vitæ genere salutem consequi potes, etiam cum viro: deinde autem subsequenti tempore, ut fortunaverit Dominus, sic et ages, nec virum contristans, sed potius inflectens divina conversatione. De sorore, significavi ei quo res meæ loco essent. De œconomo filioque dilectissimo, Exi tibi gratias ago, quod omni eum humanitatis officio sis prosecuta. Domino misericordinem consequ LII. Mariæ moniali. Non improbat, quod persecutionis Legi reverentiæ tuæ schedulam, ac pium consilium intellexi: quod idem cum beato illo Patre propositum habeas propter Christum patiendi: idque jure optimo: ut palam sit, unam utrique η carnem et mentem unam esse, nec te discrepare " fide. Deo igitur grates agendæ, qui vos ita, ex ipsius metu et amore, disjunxit invicem Evangelii gladio, quoad corpus; rursumque uno spiritu ac sensu, quoad animum consociavit. Enitere igitur, domina mea, ut æquali cum eo conditione digna censearis, ut illic eidem occurras, ut sis cum eo semper, ispum eligens, ut ipse te elegit. Insigni enim charitate curam ille ingentem in salute tua procuranda suscepit, quemadmodum et ipse novi: nam is humilitati meæ tanquam filio sua negotia communicabat. Quod propter persecutionis difficillima tempora, dissimulandi causa, sæcularem externo habitu ornatum geris, idque modice, nec diu: repertum istud in sanctis ex causa aliqua necessaria: in omne vero tempus, minime; cæterum quid dicturus sim hæreo. Nam si auctor sim ut fictum habitum deponas, imparem te martyrio dices vocaberis enim et ad pœnas. Si rursum te sic dimitiam, scripta nulla auctoritas est quæ suffragetur. Duobus igitur propositis malis, præslabilius est clam monialem esse, quam, si plagas perpeti nequeas, perduelli communicare hæresi, atque a Christo desciscere, in quo sors tua futura est sempiterna. • Moniali. Hortatoria. Ut pro recta fide Es temporis hujusce conditio est, ut de aliis non esse sollicitos oporteat: cum pari animo simus ac pari fide præditi: quandoquidem veluti in Ecclesiam unam sive cœtum convocavit Deus eos omnes qui pro veritate dimicant, in eaque consentiunt. Quemadmodum igitur circa offenes periculum non est qui cum ejusdem monasterii sit, nihil de condiscipulis curet; aut præpositus qui nulla pariter de discipulis sollicitudine sit: sic est profecto de nobis omnibus: quandoquidem, ut dictum est, Ecclesia una cœnobica sumus. Inviso te per epistolam, et rogo quomodo utique in Domino valeas, soror spiritalis: utrum in egregia Christi confessione permaneas: an depositum fidei integrum serves ope Spiritus sancti: an sis in Deo corroborata, nec impios expavescas. ΝΒ'. - Μαρία μοναζούση. metu sub sæculari habitu lateret. Ανέγνων σου τὴν τιμίαν συλλαβήν, καὶ ἐπει σου τὸν εὐσεβῆ λογισμόν· ὅτι τῆς αὐτῆς τῇ με ρίῳ ἐκείνῳ Πατρὶ διαθέσεως ἀκολούθως έχει; - Χριστοῦ πάσχειν· καὶ εἰκότως· ἵνα φανῇ ὅτι σὰρξ ἓν καὶ φρόνημα κρατεῖ, οὐχ στερο τα περὶ τὴν πίστιν. Χάρις οὖν τῷ Θεῷ τῷ οὕτως διὰ τὸν φόβον καὶ πόθον αὐτοῦ διαζεύξαντι ἀ λήλων μαχαίρᾳ εὐαγγελική σωματικῶς, και τ τῷ ἑνὶ πνεύματι καὶ φρονήματι συνάψαντι της Σπούδασον οὖν, κυρία μου, τῆς ἴσης αὐτῷ καὶ ἀξιωθῆναι, καὶ συντεύξασθαι ἐκεῖ, καὶ εἰσπεὶ, αἱρουμένην αὐτῷ ὡς ἠρτίσατό σι. Γενι πολλῇ ἀγάπῃ πολλὴν καὶ φροντίδα ἔσχεν τ σωτηρία σου, ὡς οἶδα καγώ· καθότι κοινοί τῇ ταπεινώσει μου τὰ καθ᾽ αὑτὸν ὡς ὑἱῳ. Ε: κατά ἀνάγκην τοῦ διωγμοῦ ὑποκριτικῆς κα κοσμοφορήσεως, πρὸς μικρόν χρόνον καὶ τ εἴρηται ἐν τοῖς ἁγίοις κατά τινα άναγε θεσιν· εἰς δὲ τὸ ἀεὶ, οὐδαμῶς. Λοιπόν απ εἴπω. 'Κἂν ἐπιτρέψω ρίψαι τὴν ὑπόκριες ἂν μὴ φέρειν τὸ μαρτύριον· ἐνεχθήση γεν βάσανα. Εάν τε πάλιν ἐπαφήσαιμι οὕτως, εν Γραφικὴν μαρτυρίαν. Δύο τοίνυν κακών π μένων, κρεῖττόν ἐστι κρυπτομόναχον εἶναι, φέροντα τάς πληγάς, κοινωνῆσαι τῇ αρνητ ρέσει, καὶ ἀποστῆναι Χριστοῦ, ἐφ᾽ ᾧ ἔπει ν ΝΓ΄. ΝΙ". - Μοναζούσῃ. [τα.] martyrium perferre parata sit. Ὁ Παρών καιρὸς τοιοῦτος, ὃς ἀναγκάζει τ μεριμνᾶν ὑπὲρ ἀλλήλων· διὰ τὸ τῆς ἱσοψυχίας ὁμοπιστίας ἀξίωμα· ἐπειδὴ ὡς μίαν Εκαλης ἤγουν συνοδίαν συνεκαλέσατο ὁ Θεὸς ἅπαντας τ ἀντεχομένους τῆς ἀληθείας, καὶ ἐν αὐτῇ ὁμολ γοῦντας. Καθάπερ οὖν οὐκ ἀκίνδυνον τῷ τῆς πατ μονῆς ὄντι, μὴ ὑπὲρ τῶν συμμαθητῶν φροντιών ἢ καθηγουμένῳ, τὸ μὴ περὶ τῶν φοιτητῶν ὡσαύτ φροντίζειν· οὕτω δὴ καὶ ἡμῖν πάσιν· ἐπειδήει ὡς εἴρηται, μία Ἐκκλησία κοινοβιακή ἐσμεν. Έτ σκέπτομαι σε διὰ τοῦ γράμματος, καὶ ἐρωτῶ ε δὴ ἔχεις ἐν Κυρίῳ, ὦ ἀδελφὴ πνευματική· εἰ μένεις ἐν τῇ καλῇ ὁμολογία Χριστοῦ· εἰ τηρεῖς τ παρακαταθήκην τῆς πίστεως διὰ Πνεύματος ε ἀσφαλῆ· εἰ κρατύνῃ ἐν Θεῷ μὴ πτυρομένη ἀπὸ τ ἀσεβῶν.

EPISTOLARUM LIB. II. εἶχε στηριχθείης ἔτι πλειόνως· καὶ τοὡς ἂν ἄδειν σε σὺν τῷ ἁγίῳ Δαβὶδ· Οὐ φομαι ἐν τῷ ταράσσεσθαι τὴν γῆν, καὶ Θεσθαι ὄρη ἐν καρδίαις θαλασσῶν. Καὶ ὡς ἀληθῶς βεβαιόπιστος, ἀμετακίνητός ἐστι τῆς ἀγάπης Χριστοῦ· ἧς οὐ θλίψις, οὐ στε , οὐ λιμός, οὐ διωγμός, οὐ κίνδυνος, οὐ χωρίζειν δύναται. Ταύτῃ τῇ πεποιθήσει οἱ ντες ἐτελειώθησαν· τῇ αὐτῇ καὶ ἡ σὴ τι εἴη. Οὐ γὰρ εἴ ἀγενεστέρα Θέκλης, Φεβρω ὶ τοῦ περὶ αὐτὰς μακαρίου χοροῦ· θυγάτηρ νύμφη Χριστοῦ, ὡς κἀκεῖναι, καὶ αὐτή. καὶ τανῦν τὸ μαρτύριον ὥσπερ τηνικαῦτα. ωμεν οὖν, παρακαλῶ, οὐχ ὅτι ἐν οἷς ἐσμεν εῖς· ἀλλὰ κἂν τὰ προειρημένα ἅπαντα Απροσωπόληπτος ὁ Θεός· τῇ αὐτῇ ἀγά ὧν ἡμᾶς, ἡ ἠγάπησε καὶ τοὺς πάλαι. Ταῦτα λίγοις· εἰδὼς ὅτι οἴκοθεν καὶ ἐξ ἄλλων τὰς σεις ἔχει σου ή σεμνοπρέπεια· ὅμως καὶ ὤν, ἵνα γνοίης ὅτι οἰκειοπαθοῦμέν σοι ὀφει · καὶ ὅπως προσεύχῃ, τοῦ στηρίζεσθαι ἡμᾶς ιρτωλούς. Δ΄. — Βασιλείῳ πατρικίῳ. [ρξε'.] Consolatur in εομιμήτου σου συγκαταβάσεως ἔργον, οὐ ς ὄψιν σου ἱερὰν ἐνεγκεῖν τὸν ἀδελφὸν ἡμῶν κατι, ὁμιλῆσαί τε τὰ δόξαντα, οὕτω προσω ἱ μετρίως· ἀλλ᾽ ὅτι καὶ τὴν κυρίαν καὶ ἐμοὶ αν πατρικίαν, ἅμα τοῖς εὐγενεστάτοις σου · ἀγαγών, κλῖναί τε οὐ κεφαλὴν, ἀλλὰ γόνο τὸν ἐπιτέτραφας. Ὢ τῆς μεγίστης σου τα σύνης! ὢ τῆς φιλοθέου συνέσεως! ὢ τῆς λούσης σου ἐν ἁμαρτωλοῖς πίστεως! Καὶ :εύξῃ τοῦ τῆς εὐαποδεξίας μισθοῦ. Διὰ ταῦτά α· καὶ ἔτι πλέον εἰς ἀρετῆς λόγον, εἰκότως δεσπότης καὶ αἵματι καὶ πνεύματι φιλούέγονας πρὸς πάντων τῶν γνωρισάντων καὶ σε. Καὶ μάρτυρες τοῦ λόγου αἱ κατὰ τὰς περοχαί σου, ἀρετῆς ἔπαθλον ὑπάρξασαι· ν τῷ τῆς φύσεως νόμῳ μορφώσας υἱούς τε ατέρας, ἅμα τῇ ὁμοζύγῳ· εἰκόνας ὄντως τῆς εὐσεβείας σου ἐναπέδειξας· ἐκ τῆς ἐπιφαινομένης αὐτοῖς ὁμοιότητος ἐπιγινωὡς ἀψευδέστατα. ὁ μὲν περὶ τούτου λόγος τοιοῦτος. Τίνα δὲ αραμυθητικὸν ἐπὶ τῷ πάθει τοῦ Προδρόμου ου ἔρνους σου παγκαλλίστου ἐξεύροιμι ὁ τα λεαίνοντα μικρόν τι τὸ τῶν τιμίων ψυχῶν ιβερόν; ἐπεὶ ἀπηγγέλη μοι πρὸς αὐτοῦ τοῦ ὁποῖον τὸ ἄλγος· οἷα τὰ δάκρυα ἀποστάζοντα ; ὀφθαλμῶν· τάς τε ανακλήσεις, ἐλεεινολο καὶ στοναχήσεις· ὡς ἀκούσαντι ἕκαστα τὰ τοῦ :λεονεκτήματα, παθεῖν τι μικροῦ δεῖν όμοιο. εῖν. Ὢ πῶς ὡμοιώθημεν τῷ Δαβὶδ πενθήρη ἐπὶ τῷ υἱῷ ἔσαντι! Εἰ δὲ ἐκεῖνος οὕτως ἐπὶ ῳ καὶ ἀντάραντι καὶ δικαίαν δίκην τῆς παδώσαντι· τί δεῖ ἐνταῦθα εἰπεῖν; καὶ πηλί 55 Rom. VIII, 35. 56 Act. x, 34. Euge, euge: adhuc amplius confortare: imo in tantum ut cum sancto David possis accinere: Non timebo dum turbabitur terra, et transferentur montes in cor maris "2. Enimvero qui prorsus firma fide est, dimoveri omnino nequit a charitate Christi: a qua non tribulatio, non angustia, non fames, non persecutio, non periculum, non gladius potest separare 59. Hac fiducia omnes sancti consummati sunt: eadem reverentiam tuam consummet. Neque enim es Thecla ignobilior, aut Febronia, aut felici illarum cœtu: cum sis Dei filia, Christi Sponsa, quemadmodum illæ, sic et ipsa: quam ob causam nunc quoque martyrium instat, uti olim. Sustineamus igitur, obsecro, non modo eas quibus permimur molestias, sed vel si supra dicta omnia ingruant. Non est personarum acceptor Deus 54: eadem nos charitate diligit qua et majores dilexit. Sed hæc paucis: cum probe sciam gravitatem tuam domi atque ab aliis habere solatia: tamen et a nobis hæc habe: ut intelligas nos tuis rebus, ut par est, affici et ut nobis peccatoribus vires ao robur precibus impetres. morte filii. LIV. Basilio patrico. Fuit divinæ cujusdam demissionis, quod non modo in sacrum conspectum tuum venire passus sis fratrem nostrum spiritalem, eaque profari quæ liberet, tam leniter ac moderate: verum etiam dominam mihique venerandam patriciam cum nobilissima tua sobole adduxeris, jusserisque, non caput, sed genu ante ipsum inflectere. O insignem animi demissionem! o plenam pietate prudentiain! o nimiam tuam in peccatoribus fiduciam! Neque vero admissionis bujus præmio fraudabere. En propter tibi omnia insunt: ac magis etiam ɔb virtutem, merito Dominus meus et sanguine et spiritu charus es omnibus qui te noverunt et viderunt. Atque harum rerum testes sunt illæ pro meritis prærogativæ tuæ,quippe totidem præmia virtutis: ad quam cum, tu simul cum uxore, juxta naturæ legem illos aliasque informasti; vere conspicuas pietatis tuæ imagines effinxisti, quæ ex indiscreta tecum ac manifesta similitudine certissime dignoscantur. Sed de hoc argumento hactenus. Quam vero ego humilis consolatoriam orationem inveniam in pulcherrimi nati tui morte, qui Præcursori cognominis fuit? quanam arte vel tantillum mitigabo venerandarum animarum vestrarum ægritudinem? Mihi enim ab eodem fratre nuntiatum est, quantus sit vester dolor, quales, quam ferventes ex oculis lacryma manent: quæ deinde implorationes, quam lugubris oratio, quæ suspiria: ut cum singulas pueri dotes audirem, pari propemodum vobiscum doloris affectu commoverer. Heu, quam Davidi similes effecti sumus, cum luctuosum de filio carmen accineret! Quod si ille sic affectus est erga impium

ac perduellon, meritas parriciulii ponas luentem; κον ἔρανον τοῦ λόγου ποιήσασθαι; Οίχεται τες quid nunc dicendum? aut quam necesse est orationis conferri symbolam? Puer interiit cum ætatis flore ipso frueretur, et suopte ingenio et magistri voce pereruditus, moribus et sermone blandus, vel ipso aspectu quemvis in sui amorem alliciens: el, quod majus est, purus corpore, animo candidus: illud quidem ob virginitatem, quæ dos maximam habet admirabilitatem; neque enim perditorum more irretitus est, sed vitium superavit: istud autem, quod nullam cum hæresi quæ nunc bacchatur societalem inierit. llaque divinitus colere in unum integritas animi, integrilasque corporis. Quanta digni laude parentes, qui talem genuisse puerum feruntur: qui non solum corpore, sed et spiritu,tum egregia indole prolem finxere!O felicem pertum, sive quod patrios mores imitatus est, sive quod in se ipse Christum expressit: qui cum nascens ex Virgine virginitatem honore affecerit, sui asseclam, utpote filium lucis, filium vestrum excepit. Quid ergo? Luctus id, an lætitiæ argumentum? Gaudii utique: licet mærorem vobis illius excessus attulerit. Ipse nunc gaudio triumphat in coelis, princeps factus. Et nos igitur gaudere ejus gaudium deinceps necesse est, non eum nostro mærore contristare. Habeat hunc spistola exitum, p transmisso munere gratiarum actionem simul et excusationem referens. αὐτὸ τῆς ἡλικίας ἄγων τὸ βιώσιμον, εὐπαίδευτος καὶ τρόπῳ καὶ λόγῳ, εὐμενὴς καὶ ἤθει καὶ φθέγματι ἀπ' αὐτῆς τῆς ὁράσεως εἰς φίλτρον ἐπισπώμενος τήν θεώμενον· τὸ μεῖζον, καθαρὸς τὸ σῶμα, λευκὸς τὴν ψυχήν· τὸ μὲν τῇ παρθενίᾳ, ὅπερ ἐστὶν ἀξιάγασιν· μὴ κατὰ τοὺς ῥηξίφρονας ἀλους, ἀλλὰ τοῦ πάθος ὑπεραλλόμενος· τὸ δὲ τῇ ἀμεθεξίᾳ τῆς νῦν κορού τιώσης αἱρέσεως. Οπερ θαυμασίως εἰς τεχν συνέδραμεν, ἀφθορία ψυχῆς, ἀφθορία σώματος. ἐπαινετοὶ οἱ γεννήτορες, τοιούτου παιδός πατέρας χρηματίσαντες, ενεγκόντες, οὐ σωματικώς μόνοι, ἀλλὰ καὶ πνευματικῶς εὐφυέστατον ἔρνος! Ως μ καριστὸς ὁ λόγος· ὁμοῦ μὲν πατρώζων· ὁμοῦ & π ἑαυτὸν Χριστῷ ἰνδαλματίσας· ὃς τῇ παρθένα για νήσει τὴν παρθενίαν τιμήσας, ὁπαδὸν ὡς υἱὸν φωτός τὸν υἱὸν ὑμῶν εἴλησε. Τί οὖν; κλαυθμοῦ τὸ δρομ * χαρᾶς; Δηλαδὴ εὐφροσύνης, κἂν ἀνίας ὑμη χωρισμὸς αὐτοῦ ἐνεποίησεν. Οὗτος χαίρει χαρά τα ἐν οὐρανοῖς, πρέσβυς καθιστάμενος. Δεῖ οὖν συγχέ ρειν ἡμᾶς τῷ χαιρομένῳ ἀπάρτι, ἀλλὰ μὴ λυπ αὐτὸν ἐν τῷ λυπεῖσθαι. Πέρας ὁ λόγος ἐχέτω τ ἐπὶ τῇ πεμφθείσῃ εὐλογίᾳ εὐχαριστίαν καὶ ἀπολογία συναποφερόμενος. Gregoræ laico. NE'. Γρηγορα λαϊκῷ. [τέτ'.] Pro fide captivum roborat. (Baron. an. 818, n. 19.) Salve, confessor Christi. Merito Dei hominem te olim appellavi: en mentitus non est humilis sermo meus, qui sublimis in te apparuit. Quomodo carcer? Ferrea otiam vincula sustines, ut audio, corpore constrictus. Res laboriosa. Verumtamen confortare in Domino, sancte et martyrum more depugnans. Belle, belle, frater, qualis eluxisti! quantum exaltatus es! Unus ex omnibus laicus (de iis loquor qui sub hoc imperio degunt) tu solus Deo confessor ostensus es el angelis et hominibus. Cernis ubinam te detineant persecutores? In palatio: ceu margaritam, ceu regem affectuum: quamvis ita non sentiant. Ne timeas, amice, ne terrearis ob imminentia verbera; sustine; Christus una sublevans, simul adjuvans, ut simul pugnans et simul percussus. Si ergo a quopiam e subditis detentus, imperatorem haberes defensorem, et cum verberaris, tecum et animo et affectu verberatum: noune pali gauderes. ornamentum amplectens, quasi patiendo perciperes quas desiderabas opes, gloriam, principatum? Quanto vero magis hoc in re præsenti sentiendum! Quod et amplectendum nobis necessario, ut non somai similia hæc et inania, sed sempiterna et vera et ineffabilia bona consequamur æterna supplicia declinantes. quæ, qui pingi Christum negant, sustinebunt: a quibus liberemur, frater, pro nobis invicem orantes. • Leoni Patricio et Sacellario. Persecutionis acerbitatem cum illo deplorat. Ea si nosse desideras quæ nostram humilem Χαῖρε, ὁμολογητὰ τοῦ Χριστοῦ· εἰκότως κ θρωπον τοῦ Θεοῦ πάλαι προσηγόρευσα σε· και ο διεψεύσθη ὁ ταπεινός μου λόγος, ὑψηλὸς με ἀποφανθείς. Πῶς ἡ φυλακή; φέρεις και σ ὡς ἀκούω, ἔντον πιεζόμενος τὰς σάρκας. Κατά τὸ πρᾶγμα. Πλὴν ἔνδυναμωθείης ἐν Κυρίῳ, ἐστὶς καὶ μαρτυρικῶς διαθλῶν. Ὡ, ε, ἀδελφέ, τ ἐξέλαμψας! ἡλίκον ὑψώθης | Εἷς ἐκ πάντων λέ τῶν ὑπὸ τήνδε τὴν ἐξουσίαν λέγω, σὺ μόνος τῷ θε όμολογῶν ὑπεδείχθης καὶ ἀγγέλοις καὶ ἀνθρώπι; Ορᾷς που σε καὶ κατέχουσιν οἱ διώκται; Εἰς τὰ σίλεια· ὡς μαργαρίτην, ὡς βασιλέα τῶν παθῶν κἂν οὐχ οὕτως νομίζωσι. Μηδέ, φίλε, δείσης, με αὖ φοβηθῇς μάστιγας ἐρχομένας· ὑποίσειας· Κ στὸς ὁ συγκουφίζων, ὁ συναντιλαμβανόμενος, ες συναθλῶν καὶ συντυπτόμενος. Ἐὰν οὖν κατεχόμενες ὑπό τινος τῶν ὑπὸ χεῖρα, εἶχες τὸν βασιλείας ὑπερασπιζόμενόν σου, καὶ ἐν τῷ δέρεσθαι συνα μενόν σοι τῇ διαθέσει οὐκ ἂν ἔχαιρες παθεῖν, φιλώ τὸν κόσμον· ὡς ἂν τῷ πάθει ἐδρέψω ἃ ἐπόθεις χρήσ ματα, δόξας, πρωτεΐα; Πόσῳ δὴ ᾠδε μάλλον τους νοητέον. Ὃ καὶ φιλητέον ἡμῖν ἐξ ἀναγκαίου· ἵνα - τὰ ὀνειρώδη ταῦτα καὶ μάταια· ἀλλὰ τὰ ἀἴδια με ἀληθινὰ καὶ ἀνεκλάληθα ἀγαθὰ ἀπολάβοιμεν τ γόντες τὰς αἰωνίους τιμωρίας· ᾶς οἱ ἀπαρνούμαις. Χριστὸν ἐγγράφεσθαι, ὑποστήσονται· ὧν ῥυσθείημεν, ἀδελφὲ, ὑπὲρ ἀλλήλων προσευχόμενοι. NS'. Λέοντι Πατρικίῳ καὶ Σακελλαρία [τπβ΄. ] Εἰ αὐτὸς φιλεῖς μανθάνειν τὰ τῆς ταπειν

EPISTOLARUM LIB. II. charitate significasti: quanta me humilem alacritate ζωῆς ἡμῶν, ὡς τῇ ἀγαθῇ καὶ φιλαλλήλῳ διαθέσει vitam spectant, quemadmodum ex sincera ac mutua χρώμενος εἴρηκας· πόσον ἐγὼ ὁ ταπεινὸς προθυμηθείην ἐπιστέλλειν τῇ ἀνυπερβλήτῳ σου ὑπεροχή αὐτὸ τοῦτο μανθάνων τὰς εὐκταίας ὑγείας σου καὶ δοκῶν ὁρᾷν σου τὸ φιλούμενον πρόσωπον· καὶ ἀκούειν σου τῆς ἡδυτάτης φωνῆς· τῇ πρὸς τὸν γραμ ματηφόρον συγκαταβατικῇ ὁμιλίῃ καὶ θεωρία σου! Δέχῃ γὰρ διὰ Θεὸν εὐμενέστατα, καὶ ὁμιλεῖς εὐπρόσιτα καὶ τῷ τυχόντι. Ος καὶ ἀπήγγειλέ μοι ὅπως ἐπισευγνάζεις τοῖς ἤδη κατὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν τετολμημένοις· στένων, καὶ ἀλγῶν τὴν καρδίαν ἐφ' ἑκάστῳ τῶν γιγνομένων. Καὶ εἰκότως. ῎Αν θρωπος γὰρ εἴ Θεοῦ, νοῦν ἔχων ἱερὸν, ψυχὴν Χριστο φιλῇ, γνῶσιν θεοτελῆ, διάνοιαν έμμελῆ, δόξαν ειλι κρινῆ· ἐν οἷς σφαδάζεις, μὴ δυνάμενος βοηθῆσαι τοῖς πράγμασι, κατὰ τὸ εἰωθός. ἀλλ' ὁρῶν οὕτω κινδυνεύουσαν τὴν Ἐκκλησίαν, ἣν περιεποιήσατο Κύριος διὰ τοῦ οἰκείου αἵματος. Ὦ δέσποτα, εἰς οἷα δεινὰ ἐφθάσαμεν· καὶ ἡλίκα κακὰ τεθεάμεθα! Αμοιβαὶ ταῦτα προλαβόντων ἁμαρτημάτων. Ἐπειδὴ γὰρ οὐκ ἐδοκιμάσαμεν τὸν Θεὸν ἔχειν ἐν ἐπισ γνώσει, διὰ φυλακῆς τῶν ἐντολῶν αὐτοῦ· ἀλλ' ἐλύ σαμεν οὐ μίαν, ἀλλὰ καὶ πολλὰς, καὶ ἰδίᾳ καὶ όγ μοσίᾳ σχίσαντες τὸ Εὐαγγέλιον τοῦ Χριστοῦ· οἶσθα, ὁ σοφὸς, ἃ λέγω· παρέδωκεν ἡμᾶς ὁ Θεὸς ἐν οἷς πάσχομεν· ἵνα μὴ σὺν τῷ κόσμῳ κατακριθῶς μεν· καίγε οἱ δοκοῦντες εἶναί τι. Ὥστε μὴ ὑψούσε θωσαν ἐν ἑαυτοῖς οἱ ἀσεβοῦντες, ὡς ἄρα εὐσεβοῦν τες, ἀλλὰ καὶ λίαν γινωσκέτωσαν Χριστον ἀρνεῖσθαι τῇ ἀθετήσει τῆς σεπτῆς αὐτοῦ εἰκόνος, ὃς ἔτι ἀναβάλο λεται ἐπαφεῖναι τὴν ἐκδίκησιν, φειδοῖ καὶ ἐλέῳ φι λανθρωπίας καὶ μετανοίας· οἶδε δὲ ἐν τέλει ἀμύνασφαι τοὺς ἀνεπιστρόφους. Αὐτὸς οὖν προσεύχου, ὡς θεοφιλής, τὴν τῶν δυσχερῶν λύσιν. ᾿Αλλὰ μὴ ἡμῖν ἐπίτρεπε· οἳ οὐκ ἀρκοῦμεν κἄν περὶ τῶν οἰκείων ἁμαρτιῶν ἐξιλεοῦσθαι τὸν ἀγαθὸν Θεόν. Όμως ὅτι καὶ ἡμεῖς αἰτούμεθα. par est ad eminentem tuam excellentiam litteras dare: cum hoc ipsum de te discam, belle te, ut cupidissime opto, valere: cum suavissimum os tuum videar intueri, ac jucundissimam vocem audire, ubi humanissimo tuo alloquio et aspectu frui tabellario nostro licet! Excipis enim blandissime propter Deum, ac benevole affaris vel privatum quemlibel. Ad me autem ille retulit, quam acerbo animo ea feras quæ jam illi, propter peccata nostra, ausi sunt facinora: ingemiscens, ac singulis qua accidunt malis offensus, cum intimo sensu doloris. Et merito. Nam et homo Dei es, cui saora mens, anima Christi amans, divina peritia, circumspecta cogitatio, rerum existimatio sincere; quocirca vehementer angeris quod opem ferre non possis, ut soles: Ecclesiam autem ita periclitantem intelligas, quam Dominus acquisivit sanguine suo 15. Ο Domine, in quas devenimus calamitates! quanta vidimus mala! Pœna hæc justa criminum quæ præcesserunt. Quandoquidem enim non probavimus Deum habere in notitia *, mandata illius observantes; sed non unum modo, verum ex his plurima negleximus, et privatim et publice Evangelium Christi scindentes: intelligis, vir sapiens, quid velim; idcirco tradidit nos Deus his quæ patimur, ut non cum hoc mundo damnemur 57: et si videmur aliquid esse. Quamobrem non exaltentur in semet ipsis so impii, tanquam sint utique pii: sed plane intelligant negari Christum, ubi veneranda ejus imago abrogatur: qui nihilominus, inferre ponam cunctatur ex benignitate erga homines ac misericordis, utque illos ad penitentiam adducat: novit autem malo demum afficere eos qui non resipiciunt. Tu igitur, quippe Deo gratus, ærumnarum liberationem precibus exora. Sed noli has nobis vices mandare, qui vix pares sumus placando vel pro peccatis propriis Deo optimo. Nihilominus illud et nos ipsi flagitamus. NZ'. ΝΖ'. — Αναστασίῳ πρωτοσπαθαρίῳ. [τπγ.] LVII. — Anastasio protospathario. Grates pro ipsius erga se studio agit: tum quibus ærumnis conflictetur exponit. Ὡς καλὴ ἡ φιλία, τά τε ἄλλα, καὶ ὅτι ἀποῦσα ὡς παροῦσα τοὺς φιλουμένους εὐεργετεῖν εἴωθε. Τοιαύτη δὴ ἡ περιφανής σου καὶ ἀγάπη καὶ εὐ σέβεια πρός με τὸν δύστηνον ἔκπαλαι καὶ μέχρι τοῦ δεῦρο· καὶ παροῦσα κατ᾿ ὀφθαλμοὺς, καὶ ἐν τοσούτῳ ἀπειροπληθεῖ μήκει διεστῶσα· ἀπὸ· Σικελίας με εὐεργετοῦσα ἐν τῷ Βυζαντίῳ ὄντα, καὶ ἀπὸ τοῦ Βυζαντίου ὧδε κἀκεῖσε περιωρισμένον, ὥσπερ καὶ τανῦν. Καὶ τί τοῦτο, ὅτι εἰς ἄνθρωπον ἁμαρτωλὸν καὶ ἀνάξιον τῆς εὐγενείας σου οὕτω πράττεις· πλὴν ὅτι ἀγαπῶντά σε λίαν διὰ τὴν ἐν ἅπασιν ἀρετὴν καὶ φιλοθεῖαν σου· ἦν ἔδει οὐ μόνον Σικελία, καὶ ἡ τίσδε χώρα καὶ τίς· ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ βασιλεύουσα πόλις· Διὰ τοῦτο καὶ βασιλεῦσι σὺ φιλητὸς, καὶ τοῖς ἐν τέλει· καὶ αἱ ἀξίαι σοι ἀπ' ἀρετῆς. Οὕτω φιλῶν τὸν Θεὸν, πεφίλησαι καὶ ὑπ᾽ αὐτοῦ καὶ παρὰ τῶν αὐτ Eximium quidḍam amicitia est, cum ob cæteras causas, tum quod de absentibus æque ac præsentibus amicis bene mereri solet. Talis utique insignis illa tua benevolentia pietasque erga me infelicem jamdudum usque ad hodiernum diem, et cum le coram spectarem cculis, et nunc dum tanto locorum intervallo dissides: cum ex Sicilia me Byzantii commorantem, et a Byzantio hic vel illic exsulantem, beneficiis oneras, sicut et nunc. Ecquid istud rei est, quod erga hominem peccatorem, ac genem rositate tua indignum, sic es animatus: nisi quod ille te vehementer diligit propter absolutam virtutem ac pietatem tuam, quam Sicilia modo, aut hæc vel ista regio concelebrat, sed et ipsa imperatoria civitas. Quapropter et regibus ipsis tu charus et optimatibus: ac dignitates tibi ob virtutem datæ. 85 Act. xx, 28. 56 Rom. 1, 28. 571 Cor. x1, 32. "Psal. Lxv, 7.

νός. Ὁ πατήρ μου εγκατέλιπέ με, χωρήσας πρ Κύριον, καθὰ πάντως διέγνως καὶ αὐτός. Ὡσαύτι καὶ ὁ Καλόγηρως. Ὁ ἀδελφὸς καὶ ἀρχιεπίσκοπος μ νος μοι εγκαταλέλειπται. ᾿Αλλὰ καὶ οὗτος. διὰ τὰ ν κατειληφότα ἡμᾶς δεινά, διεσπασμένος λίαν πόλι Στενά μοι ἑκατέρωθεν· ὅμως ὅτι διὰ Χριστὸν καὶ λί γλυκέα καὶ εὐρύτατα. ᾿Αλλὰ τί πρὸς τὸν κλύδωνα τ ἀπιστίας· ἐφ᾽ ᾧ τὸ παγκόσμιον ὅσον τὸ κατὰ τ καθ᾿ ἡμᾶς ἐξουσίαν ναυάγιον; δε· δέσποτα, εἰς ο πονηρὰ ἐταμιούθημεν, οὐδὲν ἢ μικρόν τι ἀποδέον Ἰουδαϊσμοῦ· ἡνίκα ἡ εἰκὼν Χριστοῦ, τῆς τε ἁγί Θεοτόκου, καὶ παντὸς ἁγίου, ἠθέτηται, ἐξουδένωτι ἐνυβρίζεται. Αὐτὸς γὰρ Χριστὸς σὺν μητρὶ κ θεράπουσιν ἐστιν ὁ ταῦτα ὑφισνάμενος· κἄν οὐ δο τοῖς ἀρνουμένοις. Αλλά σε Κύριος φυλάξειεν ἓν ὀρθῷ φρονήματι ἀκαταβάπτιστον· εἰ καί τοῖς αἱρ τικοῖς κύμασι καταῤῥαντιζόμενον ἔξωθεν· ἐπεὶ οι οἷόν τε διαφυγεῖν σε παντάπασιν ἐν μέσῳ στρεφ μενον. Καὶ τὸν ὑπὲρ τῆς ἐμῆς ταπεινώσεως μισθ σοι παράσχοι πολυπλασίονα, ὧδέ τε καὶ ἐν τῷ μέ λοντι αἰῶνι. Sic cum Deum diligas, et ab ipso diligeris, et ab τοῦ. Ἐγὼ δὲ ὁμοῦ μὲν ἀπόθητος, ὁμοῦ δὲ καὶ ὄρη eis qui sunt ejus. Ego vero neo cuiquam charus, et idem parentibus destitutus. Dereliquit enim me pater meus migrans ad Dominum quemadmodum et ipse omnino nosti. Similiter et Calogerus. Archiepiscopus et idem frater, solus et relictus. Verum et ipse, propter ea que nos comprehenderunt mala, longissimo terrarum spatio dirimitur. Angustiæ mihi utrinque; quæ tamen Christi causa latissimæ ac suavissima sunt. Sed quid ad infidelitatis tempestalem: in qua universus propemodum orbis, qui huic paret imperio, naufragium facit? Vide, domine, ad quæ mala reservati sumus: quæ nihil vel parum admodum & Judaismo discrepent: quandoquidem Christi, sanctissimæquæ Deipara, οι sancti cujusvis imago spreta, nibili habita, dedecore affecta est. Ipse enim Christus, cum matre et famulis, ista perpetitur: etsi negantibus aliter videtur. Verum custodiat te Dominus in recta sententia, servetque a naufragio; quanquam hæresis fluctibus extrinsecus respergaris: quandoquidem declinare id minime potes, in media tempestate positus. Idem et humilitatis meæ vice multiplicem tibi persolvat mercedem, tum in isto, tum in foto seculo. a LVIII. Fratribus Studianis. " ΝΗ'. — Τοῖς εἰς τὰ Στουδίου ἀδελφοῖς. [ας confirmat. (Baron. an. 818, n. 20.) Χαίρετε ἐν Κυρίῳ, ἀδελφοὶ καὶ Πατέρες· χαίρει στρατιῶται τοῦ Χριστοῦ· χαίρετε, τριὰς ἀδελφια τῆς ἁγίας Τριάδος τὴν χάριν καταπλουτήσαντα ὄντως ἄξιοι τοιούτων χαιρετισμῶν· ὅτι διὰ Χριστ φέρετε γενναίως τὴν δεινοτάτην φυλακήν, ὑπὸ Λια τίου τοῦ ἀλάστορος κολαζόμεναι. Ω τῆς ἀποστασί τοῦ Ἰουδαιόφρονος! Εἰ θὴρ ἦν ἄγριος, τοσούτα χρόνως Εκκενῶν τῇ κακώσει καὶ πίνων τὸ αἷμ ὑμῶν, ἐκορέσθη ἄν. Ὁ δὲ μένει ακόρεστος αἱματι πότης ἀγριούμενος ὁ δαιμονῶν, οὐ λαμβάνων αἴσθη σις ἐλέους, οὐκ οἰκτιρμόν φιλανθρωπίας εἰς ὑμῖ τὰ ἀρνία τοῦ Χριστοῦ, ἀλλ᾽ ἐκθλίβων καὶ παν τρόπῳ μηχανουργῶν σὺν τῷ Σατᾶν καταπιεῖν ὑμᾶς ἵνα ἐγκαυχήσηται ὁ δράκων· ἵνα πτοήσῃ δι᾽ ὑμῶ καὶ ἡμᾶς πάντας· ἀλλ᾽ οὐδαμῶς: Πιστὸς γὰρ Θεὸς, ὃς οὐκ ἐάσει ὑμᾶς πειρασθῆναι ὑπὲρ δύνασθε· ἀλλὰ ποιήσει σὺν τῷ πειρασμῷ κι τὴν ἔκβασιν, νοῦ δύνασθαι ὑπενεγκεῖν. Αναμ νήσθητε τῶν ἀπ' αἰῶνος ἁγίων, ὅτι οὐδεὶς ἄνευ πειρα τηρίων καὶ πολλῶν θλίψεων εὐηρέστησε τῷ Θεῷ. μὲν ἐπρίσθη· ὁ δὲ ἐλιθάσθη· ἀλλος πυρίκαυσο γέγονεν· ἕτερος ἀπετυμπανίσθη. Καὶ ποῦ καιρὸ ἐξαριθμεῖν τὸ περικείμενον ἡμῖν νέφος τῶν μαρ τύρων; ὧν ὄντες καὶ ὑμεῖς κοινωνοὶ καὶ σύναθλοι χαίρετε, ἀδελφοί μου, χαρᾷ ἀνεκλαλήτῳ· βασι λεύοντες κατὰ τῆς αἱρέσεως, κατὰ τῶν παθῶν. Σ ὁ φερωνύμως καρτερόψυχος μου καρτέριος· σὺ ὁ ἐ ὑπομονῇ δεδαψιλευμένος, ἀφθονώτατος Αφθόνιος σὺ ὁ εὐσθενημένος τῇ θείᾳ ἀγάπῃ, ἀληθέστατα ᾿Αγάπιος. Τὸ ζοφώδες τῆς φρουράς πρόξενον ὑμῖ τοῦ αἰωνίου καὶ ἀπροσίτου φωτός· ἡ λιμοκτόνησις, τῆς τρυφῆς τοῦ παραδείσου· ἡ γυμνήτευσις, τοῦ Monachos Studianos in Christi confessione Salvete in Domino, fratres ac Patres: salvete, milites Christi: salve, fratrum trias, sanctæ Trinitatis gratia dives, vere digni talibus salutationibus, quia propter Christum generose durissimum carcerem patimini, a Leontio nefario vexati. O Judaicam apostasiam! Si agrestis fera esset, sutiari utique jam posset, sanguinem vestrum tandiu pœnis fundens et hauriens. At nunc insatiabilis manet sanguinis potor dæmoniacus, nullum sensum misericordiæ,nullam humanitatis commiserationem erga vos suscipiens agnos Christi, sed affligens omnique modo devorare vos cum Satana moliens: ut glorietur draco: ut per vos, nos omnes etiam perterrefaciat. Sed frustra Fidelis enim Deus, qui non palietur vos tentari supra quam potestis, sed faciet eliam cum tentatione proventum, ut possitis sustinere 59. Recordamini sanctorum qui a sæculo fuerunt, quia nemo tentationum et tribulationum expers placuit Deo. Hic quidem sectus est; ille lapidatus: alius igne consumptus; alii distenti sunt. Et quod tempus sufficiat recensendæ nobis circumpositæ nubi martyrum; quorum vos cum participes sitis et certaminum socii, gaudete fratres mei, gaudio ineffabili, regnum obtinentes contra baresim, contra affectus. Tu, nomini congruenter, forti es animo, Carlerius: tu in patientia dives, opulentissimus Aphthonius: tu divinas charitate corroboratus, verissime Agapius. Carceris obscuritas æternæ vobis et inaccessibilis lucis est conciliatrix: fames paradisi deliciarum; nudilas, pallii immortalitatis; solitudo, conversionis cum Deo; coma intonsa, decoræ venustatis: ut revelata 59 I Cor. x, 14. 60 Hebr. xn, 35. |

EPISTOLARUM LIB. II. τίας περιβολαίου· ἡ μόνωσις, τῆς μετὰ facie Dei gloriam conspiciatis. Non gaudium sunt γῆς· ἡ τῆς κόμης ἄκαρσις, τῆς εὐπρεορφίας· εἰς τὸ ἀνακεκαλυμμένῳ προσώπῳ Κυρίου κατοπτρίζεσθαι. Οὐκ ἔνι χαρά x ἔνι ἀγαλλίασις πάσης ἀγαλλιάσεως α; Τάχα ὀφείλομεν καὶ ἀν:ᾶσθαι, ὅτι μὴ ιον ὁ ποῦς, καὶ ἄλυσις περικειμένη. Ὅσον ζει τὰ παθήματα, τοσοῦτον καὶ ἡ παρά- · δόξης τοῦ Θεοῦ. Ταῦτα ἐν ὀλίγοις· εἰδὼς ἔχετε τὴν ὑπομονὴν, παρεκάλεσα ὑμᾶς, Ὑμεῖς δὲ ἀντιδοίητέ μοι, συν τῷ συνόντι ερὰς προσευχὰς εἰς τὸ σώζεσθαι ἡμᾶς. ΝΘ΄. – Μοναζούσαις. [υκ'.] ista? Non exsultatio omni exsultatione major? gre forsan laturi sumus; quod non inditus pes ligno, non imposita catena. Quo enim magis abun dant aerumne, tanto abundantior consolatio gloria Dei. Hæc paucis: sciens vos a vobis ipsis habere patientiam, hortatus sum, charissimi. Vos vero rependite mihi, simulque Nicolao qui mecum est fratri nostro, qui vos et salutat, sacras preces vestras, ut salvi simus. Νικολάῳ τῷ ἀδελφῷ ἡμῶν, ὃς ὑμᾶς καὶ προσαγοLIX. Monialibus. oniales quæ pro Christo carcerem et verbera pertulerant, laudat, et ad perseverantiam adhortatur. (Baron. an. 816, n. 20.) περ ἄλλο τι ἐμοὶ τῷ ταπειιῷ, ὑμᾶς τὰς ἀδελφὰς καὶ μητέρας κατὰ τὸ ἀληθὲς, ἔφησεν ἡ ἀλήσεια, λόγῳ παρακαλεῖν, καὶ ἀλείφειν· ὑπομενούσας διὰ Χριστὸν καὶ μητρὸς πνευματικῆς, καὶ διάζευξιν αλλή μονῆς εὐαγοῦς ἀφαίρεσιν, καί γε φυλακῆς 8η προμαστιχθείσας ὁμολογίᾳ ἀληθείας. οσοῦτον εἴπω ἐπαίρων ὑμῶν τὸ ἀξιόχρεων Μιᾶς μονῆς ὅλη ἀδελφότης τριακοντα τῷ παρόντι χρόνῳ, ὅτε ἐξετράπησαν ὁμοῦ τες καὶ ἀρχόμενοι, δέει θανάτου παρακρουν τοῦ Κυρίου λόγον· ὁμοῦ δὲ μονάζοντες σαι, εἰ καί τινες ὀλιγοστοί ὑπελείφθησαν· ι οὕτως, καὶ τὸν ὑπὲρ Χριστοῦ ἄεθλον ·, τοῦτο τοῖς πάλαι χρόνοις παραβλητέον. τεσσαράκοντα ἡ ὁμοίωσις, ἤ τισιν ἄλλοις ίων ἀθλοφόρων ἐξεικονιζόμενον. Ὡς μα· ς, μία τῆς μιᾶς τῷ διαπύρῳ ζήλῳ ὑπερκαὶ πᾶσαι ὁμοῦ ἀλλήλας παραθήξασαι εἰς ολογίας στάδιον. Αξιον θέαμα ἀγγελικῆς μαρτυρικῆς ὁμηγύρεως ἐπέραστον Θεῷ, αὶ τὰ παθήματα. Δεῦρο δὴ οὖν, θυγατέρες ρουσαλήμ, κλήματα τῆς ἀληθινῆς ἁμπές ρίαι ἀψευδῶς τοῦ Λόγου· ἀγαλλιασώμεθα · ἀνθομολογησώμεθα τῷ δυναμώσαντι τῷ ὑποῖσαι τὰ φθάσαντα· εἶτα καὶ πρὸς στα παρασκευασώμεθα. Τί τοῦτο; Κἂν τιγες, κἂν δεσμά, κἂν πῦρ, κἂν ξίφος· ἀναδυῆναι, ἀλλὰ πάντα προθυμηθῆναι τον Χριστῷ. Ἰσχύσομεν γάρ· ἐπείπερ ᾧ πιστεύοντι πάντα δυνατά. Ορᾶτε κώμια; Τί λοιπὸν, τὰ μέλλοντα ανταπο. ασιλεία οὐρανῶν, χαρὰ ἀνεκλάλητος; Μή ποπίπτουσα τῷ Σατανά· μή τις φιλόζωος, · τεσσαράκοντα, ἐκ τῶν τριάκοντα. Ἐκεῖνοι τείας το ἀπεικόνισμα· ὑμεῖς τῆς ἁγίας ὁ ὑποτύπωμα, τριαδικώς δεκατούμενον. οὐδαμικὴ ἡμῶν παράκλησις. Ὑμεῖς δὲ μοι τὰς προσευχάς, ὦ μητέρες τρισόλβιοι, ας ἐφόδιον. Debeo, si quid aliud, humilis ego vos, Domini revera sorores matresque, ut Veritas ipsa dixit, verbis hortari, et monitis accendere, quæ propter Christum, et spiritualis matris privationem, et mutuam a vobis separationem, et sancti cœnobii ademplionem, et carceris custodiam sustinetis, verbera jam ante pro veritatis confessione perpesse. Sed quid satis magnum dicam, præclarum encomium vestrum extollens? Unius monasterii congregationem universam, sororum numero triginta, hoc tempore cum una desciverunt principes et subditi, verbum Domini mortis metu rejicientes, monachi etiam ipsi et moniales, licet pauci quidam sint reliqui; sic animis conspirasse, certamenque pro Christo suscepisse, hoc vero cum priscis est temporibus comparandum. Sanctorum quadraginta hac similitudo, aliorumve quorumpiam e beatis victoribus expressa imitatio. Quam beatæ vos estis, alia aliam ardenti zelo superans, et omnes pariter ad confessionis stadium vos invicem acuentes! Dignum angelicis choris martyrumque catu spectaculum, Deo imprimis gratum, cujus causa susceptæ afflictiones. Adeste igitur, filiæ cœlestis Jerusalem, veræ vitis palmitos, Verbi haud dubiæ discipulm: divinum in morem exsultemus: Christo confiteamur, qui vos ad toleranda quæ præterierunt confirmavil: deinde ad futura quoque acciogamur. Quidnam hoc rei est? Etsi rursum verbera, etsi vincula, etsi ignis, etsi gladius: nullo modo refugere, sed latis animis perferre omnia cupere cum Christo. Enimvero poterimus: quandoquidem dixit: Omnia possibilia sunt credenti 1. Cernitis qualia sint encomia? Quid demum futuræ retributiones, regnum cœlorum, gaudium ineffabile. Nulla ergo Satanæ succumbens, nulla vitæ amans, sicut ille unus ex quadraginta, in his triginta reperiatur. Illi absti nentia symbolum: vos sancle Trinitatis simulacrum tripliciter decumatum. Talis est infima et nihili exhortatio nostra. Vos vero preces mihi, o matres ter beatæ, ad salutis iter perficiendum rependite. ΙΙ, 22.

Ξ. - Κανονικαῖς. [υκε'.] allosque Christi confessores collatis. Ad Canonicas. Gratias agit pro beneficiis in Naucratium Et superioribus temporibus egregium specimen Καὶ ἀπὸ τῶν προλαβόντων ἱκανὴν ἀπόδειξιν τῆς religiosi vestri erga nostram humilitatem affectus εὐσεβοῦς ὑμῶν προς τὴν ταπείνωσιν ἡμῶν διαθέ accepimus, et nunc ut cum maxime: ita ut plane σεως εἰλήφαμεν, νῦν δὲ καὶ μάλα· ὡς ἐκστῆναι obstupescamus,cum quæ quantæ que sint largitiones ἡμᾶς τῷ ὄντι, διαβλέποντας τὰς δωρεὰς ὑμῶν, ὁπόται vestræ intuemur: atque ubi edocti sumus a tabe- καὶ ἡλίκαι· ἔπειτα καὶ ἐκδιδαχθέντες παρά του lario, qui spectator ipse intellexit, quanta cura γραμματηφόρου αὐτοψεὶ ὑπειληφότος, ὅση ἡ φειδώ vobis sollicitudoque sit, charitas, commiseratio, ad καὶ ἡ φροντὶς περίεστιν ὑμῖν· ἐλεεῖν, οἰκτείρειν, cibum, potum, vestimentumque suggerendum: qua τρέφειν, ποτίζειν, ἐνδιδύσκειν· εἴ τι ἄλλο ἐπιτήδειον alacritate tenuitat inostræ subministretis si quid ζωῆς εἰς τὴν εὐτέλειαν ἡμῶν ἐπειγομέναις ποιεῖν· ad vitam necessarium est: quam cupide idipsum καὶ ἐκζητούσαις μαθεῖν εἰς τὸ τελεῖν. Δρα οὖν οὐκ inquiratis, ut opere ipso effectum detis Nonne igi- εἰκότως εὐχαριστεῖν με ἔστιν ἐν τούτοις τῷ Θεῷ, με tur jure optemo grates Deo agere me de his rebus τέρας εὑρηκότα καὶ ἀδελφὸς πνευματικάς; ἄρα οὐκ par est, qui matres sororesque spiritales invene- ὀφειλομένως πρέπον μοι ὕμνους ὑμῖν ἀναθεῖναι, έχει rim? Annon et merito consentaneum est ut laudes ζητούσαις Θεὸν ὁλοκαρδίως; Χαίρετε, μητέρες καὶ vobis accinam, quæ Deum ex toto corde quæritis? θυγατέρες ἐν Κυρίῳ· χαίρετε, φιλεργάτιδες τῶν Gaudete, matres ac filiæ in Domino. Gaudele, η εὐαγγελικῶν προσταγμάτων. Χαίρετε, κρίνα του quæ Evangelica mandata sedulo perficitis. Gaudete, " ἀγροῦ τοῦ νοητοῦ, ἐν μέσῳ ἀκανθῶν ἐνειμέναι κατά lilia agri spiritalis, in mediis quidem spinis positæ, si locus spectetur? sin autem mores, longe ab hæretico spinetu summotæ. Gaudete, catus egregius, invicem cohærentes, et ad Dei obsequium invicem colligatæ. Quanta vestra illa secundum Deum concordia est, illa amica conjunctio, illa vita solitaria! Gaude, domina alteri consociata nominæ, matri mater, moderatrici moderatrix; simul præposita simulque subdita. Quam egregia tua exercitatio est atque professio! ut ex obedientia mercedem colligas, et præposttæ securitatem præstes. Gaude, tum quæ es magistra, tum qnæ es subdita: Illa quod pluribus præes; ista, quod uni pares. Felix prudentia tua, sive quæ regis, sive quæ regeris, et in portum salutis deduceris. Laus utique brevis: sed licet ex paucis multa intelligere. Rependat vobis Dominus vice nostra mercedem, similiter œconomi vice, vice cujusvis alterius de quo bene meritæ estis. Custodite vos, obsecro, ab hæresi, qua nihil animæ exiliosins est; cujus communio, a Christo alienatio est. Simul vestram vivendi rationem reddite splendidiorem, velut catenam auream, et a multitudine sejunctam: ut et utraque parte ornatæ, cum lucidis lampadibus in Domini thalamum perveniatis, sempiternis bonis fruituræ. LXI. Naucratio filio. τόπον· κατὰ δὲ τρόπον, τῆς αἱρετικῆς ἀκανθώσεως ποῤῥωτέρω θέουσαι. Χαίρετε, ἡ καλὴ ξυνωρὶς ἐν άλλήλαις ἐχόμεναι, καὶ δι᾽ ἀλλήλων πρὸς Θεὸν συν δεσμούμεναι. Ελίκη ὑμῶν ἡ κατὰ Θεὸν ὁμόνοια· ἡ ἀγαπητική σύνδεσις· ἡ μοναδικὴ βίωσις! Χαῖρε, ἡ κυρία τῆς κυρίας· ἡ μήτηρ τῆς μητρός· ἡ καθηγουμένη τῆς καθηγουμένης· ὁμοῦ μὲν ἄρα χουσα, ὁμοῦ δὲ καὶ ἀρχομένη. Ὡς καλή σου ἡ έργα σία καὶ τὸ ἐπιτήδευμα· ἵνα καὶ τὸν ἐξ ὑποταγής μισθὸν ἐρανίζῃ, καὶ τῇ προεστώσῃ ἀσφαλεία ἀρχῃς. Χαῖρε, ἡ καθηγουμένη καὶ ὑποτασσομένη· μὲν, τῶν πολλῶν τὸ δὲ, τῇ μια. Μακαρία σου ή σύνεσις· κυβερνῶσα καὶ κυβερνωμένη, καὶ εἰς λιμένα σωτηρίας απευθυνομένη. Βραχέα τὰ ἐγκώμια· ἀλλ' ἐξ ὀλίγων τὰ πολλὰ συνεξακούεται. Ανταποδώη ὑμῖν Κύριος τὸν ὑπὲρ ἡμῶν μισθόν· τὸν ὑπὲρ τοῦ οἶκον νόμου, τὸν ὑπὲρ οὑτινοσοῦν ἄλλου εὖ πανθάνοντος. Φυλάξατε ἔτι ἑαυτὰς, παρακαλῶ, τῆς ψυχοφθόρου αἱρέσεως· ἧς ἡ κοινωνία ἀλλοτρίωσις Χριστοῦ. Τὴν πολιτείαν ὁμοῦ φαιδροτέραν ἀπεργάζοισθε, τὴν χρυσήν σειρὰν καὶ τοῖς πολλοῖς ἄπλοκον· ἵνα ἐξ ἀμφοτέρων κοσμούμεναι, λαμπραῖς ταῖς λαμπάσιν εἰς τὸν νυμφῶνα Κυρίου καταντήσοιτε, τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν ἀπολαύουσαι. ΞΑ΄. – Ναυκρατίῳ τέκνῳ. [υδ'.] Christi confessorum præconia. (Baron. an. 818, n. 24 ) Tam fidum nactus es tabellarium, ut Dei optimi providentiæ dispensationem esse putaverim ego humilis, per eum litteras ad te mitti, fili sancte. Quod porro didicimus te recte valere cum omnibus confessoribus ac fratribus tuis, quomodo non foret nobis peccatoribus causalapetandiicum tu præsertim, qui coryphæus es, constanti animo sis, atque buc illuc feraris per epistolas plenas charitatis et sollicitudinis erga omnes, ut virum divinum decet? Deinde quod et frater Adrianus incolumis pervenit usque ad eos qui istic sunt, jam cura levati sumus Τοιούτου πιστοῦ γραμματηφόρου ἐπιτετύχηκας, δι' οὗ οἰκονομίαν ἡγησάμην εἶναι τοῦ ἀγαθοῦ Θεοῦ ἡμῶν κἀγὼ ὁ ταπεινὸς ἐπιστεῖλαί σοι, ἱερὸν τέκνον. Αὐτὸ μὲν οὖν τὸ μαθεῖν ἡμᾶς, ὅτι ὑγιαίνεις σὺν πᾶτι τοῖς ὁμολογηταῖς καὶ ἀδελφοῖς σου· πῶς [Reg. cod. πόσης χαρᾶς] οὐκ ἂν εἶεν ἡμῖν τοῖς άμπρο τωλοὶς χαρά· σοῦ μάλιστα τοῦ κορυφαιοτάτου εν σταθοῦντος, καὶ συμπεριφερομένου τῷ λόγῳ ἀγάπης καὶ φροντίδος προς ἅπαντας θεοπρεπώς; Επειτα ὅτι καὶ ὁ ἀδελφὸς 'Αδριανὸς ἀποσέσωσται μέχρι τῶν αὐτόθι, ἀνείθημεν τῆς μερίμνης, εὐχαριστήσαντες

EPISTOLARUM LIB. II. καὶ μ casti, solliciti et anxii sumus et ad tentationem parati, adverse, ut par est, animo praesumepies. Quar cunque autem modo Deo libuerit, cedant ista et evadant: Diligentibus Deum omnin cooperantur in bonum or, ut aiunt sacra pagine. Tales nos fieri, frater, exora: quanquam ob peccata procul a Deo absumus: nec timebimus quid faciat nobis homo³. Nihil utique tale perpessi sumus quale commemorasti, laudibus nos exornans. Si quid autem est dignum laude, istud vero ipsum propter vos et a vobis est precibus vestris roborati, dignique habiti sumus. Utinam et deinceps Dominus misericordiam nobis licet indignis exhibeat. Gavisus sum quod cum patricia comiter in Domino et indyl. genter egeria, idque propter nos. Nam et illa mill istud ipsum significavit: decrevitque plus solito bene facere. Propter nos vivis. frater: sed et nos æque propter vos. Noli mirari quod Christi persecutores insaniant, aut quod Christus tacitus førat, Oportet omnia consummari 64,ut qui probati sunt manifestius fulgeant, et iniqui tandem eorum que patrarint panes luant. Misi ad te libellum et quaterniones quatuordecim, in quibus sunt sermones, et Vitæ fratrum metrico carmine: quæ cum tu legeris, et e fidis fratribus nonnulli; diligenter abscondita. Nihil equidem ago, frater, quod ulluis pretii sit: sed quoniam mihi suppetit ptium, ac veluti exptimulor ac sanclo Patre meo, rursumque audio divinum Paulum et sanctum Timotheum ita sqriben. τῷ Κυρίῳ· εἰ καὶ ὅτι εἰσπεὶ διὰ τὸν ἀδελφὸν Ἐπι- et grales Domino egimus: quanquam semper ob φάνιον, καθά προεδήλωσας ἐμμέριμνοι ἐσμεν, καὶ fratrem Epiphanium, quemadmodum ante signifiἐμπαράσκευοι πρὸς πειρασμόν, ὑπονοούμενοι τὰ ὑφορμῶντα, κατὰ τὸ εἰκός, Οπη δὲ τῷ Θεῷ φίλον, ἐχέτω ταῦτα καὶ ἀγέσθω· Τοῖς ἀγαπῶσι Ομόν πάντα συνεργεῖ εἰς τὸ ἀγαθόν' ώς φησιν ὁ ἱερὸς λόγος. Τοιούτους ἡμᾶς, ἀδελφέ, προσεύχου γενέσθαι κἂν μακράν ἐσμεν ἀπὸ Θεοῦς ταῖς ἁμαρτίαις· καὶ οὐ φοβηθησόμεθα τί ποιήσειεν ἡμῖν ἄνθρωπος. Οὐδὲν οὖν τοιοῦτον, οἷον ᾖσας ἡμῖν καταστέρων τοῖς ἐπαίε νοις, ὑπέστημεν. Εἰ δὲ καί τι δεξιόν, ἀλλὰ καὶ τοῦτο δι' ὑμᾶς καὶ ὑφ᾽ ὑμῶν· ταῖς εὐχαῖς δυναμωθέντες καὶ ἀζωθέντες. Εἴη καὶ πρὸς τὸ ἑξῆς τὸ ἔλεος τοῦ Κυρίου ἐφ' ἡμᾶς τοὺς ἀναξίους. Ήσθην ὅτι συμπε ριηνέχθης τῇ πατρικίᾳ ἐν Κυρίῳ, καὶ τοῦτο δι' ἡμᾶς, Καὶ γὰρ κἀκείνη, αὐτὸ τοῦτό μοι δεδήλωκε προσετέθη μᾶλλον ἀγαθοποιεῖν. Δι' ἡμᾶς ζῇς, ἀδελφέ· ἀλλὰ καὶ ὑμεῖς δι' ὑμᾶς. Μὴ θαύμαζε ὅτι κορυβαντιῶσιν οἱ Χριστοδιώκται, μηδ᾽ ὅτι ἀνέχεται Χριστός. Δεῖ πάντα τελεσθῆναι· ἵνα καὶ οἱ δόκιμοι φανερώτεροι ἐκλάμψωσι· καὶ οἱ ἀνομοῦντες τέλεον ἀποτίσωσιν ῶν εἰργάσαντο τὴν ἀντιμισθίαν. Απε ἐσταλκά σοι βιβλιδάκιον, καὶ τετράδας δεκατέσσαρας· ἐφ᾽ οἷς εἰσι λόγοι καὶ βίοι τῶν ἀδελφῶν ἐμμέτροις στίχοις· ἅπερ ἀναγνοὺς αὐτός τε καί τινες τῶν πιο στῶν ἀδελφῶν, ἀσφαλῶς κατάκρυψον. Οὐδὲν οὖν ποιῶ, ἀδελφέ, ἄξιον λόγου· ἀλλ᾽ ἐρειδὴ εὐκαιρῶ, καὶ ἐπειδὴ νύσσομαι ὡς ὑπὸ τοῦ ἁγίου μου Πατρός ο · ἀκούων τε πάλιν τοῦ θείου Παύλου λέγοντος τῷ ἁγίῳ Τιμοθέῳ· Μὴ ἀμέλει τοῦ ἐν σοὶ χαρίσμα, τος· ὡς ἀνάξιος μετὰ φόβου καὶ τρόμου ποιῶν ἢ ποιῶ. Τὸν ἀδελφὸν ᾿Αθανάσιον σὺν τῷ παροικονόμῳ ἄσπασαι. Εἰ καὶ ἔγραψα, ὡς ὅτι εἰσῆλθεν ὁ ἀδελφὸς Αδριανός, ἀγνοῶν εἶπον: ὕστερον μαθὼν ὅτι οὔπω ἔφθασεν ἡνίκα ἐπέστειλας. Ὁ ἀδελφὸς Νικόλαος πλεῖστά σε προσαγορεύει, αἰδούμενος τοὺς λόγους σου. Ὁ Κύριος μετὰ τοῦ πνεύματός σου, ἀδελφός ". " πατερ. ΕΒ΄. – Κατήχησις. [υλς.] ῃ tem: Noli negligere gratiam quæ in te esί ω; tanquam indignus cum timore ac tremore facio quæ facio. Fratrem Athanasium cum economi vicario saluta. Et si scripsi fratrem Adrianum iter confecisse, ignorans disi: postmodum intellexi eum nondum pervenisse cum ad me scripsisti. Frater Nicolaus plurimam saļutem dicit, ac sermones tuos admodum reveretur. Dominus cum spiritu tuo, fres ter mi ac pater. Catechesis. Smyrnensi carcere, dispersos fratres suos cohortatur. (Baron. an. 819, n. 22.) Πρώην ὑμῖν ἐξ ᾿Ανατολικῶν ἀναγινωσκόμενος, νῦν ἀπὸ θρακησίων ἐπιφαίνομαι. Ἐν γὰρ τῇ Σμύρνη μεθωρίσαντο ἡμᾶς οἱ ἄρχοντες τοῦ αἰῶνος τούτου καὶ μᾶλλον τῆς προτέρας φυλακῆς ἀσφαλέστερόν τε καὶ πειραστικώτερον. Αλλ᾿ ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ οὐ δέδεται· οὐδ᾽ ὁ πόθος ηρεμεί, οὐδὲ ἡ ἐντολὴ παρασιωπή. Διὰ τοῦτο ὁ ταπεινὸς πάλιν φθέγγομαι: Χαίρετε ἐν Κυρίῳ, Πατέρες καὶ ἀδελφοί, χαίρετε, οἱ δεδιωγμένοι ἕνεκεν δικαιοσύνης· χαίρετε, οἱ ἐν ὄρεσι ἐν ὄρεσι καὶ σπηλαίοις ἐνδιαιτώμενοι· ἀλλὰ μὴν καὶ οἱ ἐν πόλεσι, καὶ ἐρημικωτέροις τόποις κρυπταζόμενοι. Εἰ γὰρ πάντοτε δεῖν ἡμᾶς χαίροιν ἐπιτέτραπται παρὰ τῷ ᾿Αποστόλῳ· πόσω γε μᾶλλον ἄρτι, ὁπότε ὅπερ Χριστοῦ τὰ παθήματα τοῦ ἐγγραφομένου τῷ πίνακι· τοῦ ἐμφαινομένου ἐν τῇ οἰκείᾳ εἰκόνι· τοῦ 68 Rom. viii, 28. 63 Psal. cxvit, 6. 6 Cor. ΣΙ, 19. I Thess. v, 16. Nuper a vobis lectus ex Oriente, nunc ex Thracia advenio. Smyrnam enim nos transtulerqnf principes sæculi hujus, et arctius quam in priori carcere severiusque custodiunt. Sed verbum Dei non est alligatum c, nec quiescit amor, nec silet mandatum. Propterea humilis iterum loquor: Gaudete in Domino, Patres et fratres: gaudete qui perseculionem propter justitiam patimini o: gaudete qui in montibus et speluncis versamini: sed et qui in urbibus, et qui desertioribus in locis abditi lateti». Si enim semper gaudere pos oportere monuit Apostolus 8; quanto magis nunc cum pro Christo patimini, qui in tabula depictus est, qui in imagine sua cernitur, qui per eam honoratur? Non mea sunt miseri hominis hæc verba; Dio65 I Tim. iv, 14. " II Tim. II. 9. 67 Matth. 111, 10.

nysii sapientissimi sunt, et magni Basilii. Nec jam τιμωμένου δι' αὐτῆς; Μὴ γὰρ ἐμὰ τὰ ῥήματα του tempus est aliorum sanctorum sententias his litteris apponere. Audi, cœlum, et auribus percipe terra 69. Moab sprevit, Bizantina regio, scilicet Evangelicum jugum excussit; velut vitula insaniens, habenas detrectavit. Vias tuas scire nolo, factis verbisque pronuntiavit 7. Corybantum more agitur: insanit: sanguinem bibit ut leæna: ut aspis aures obturat: reprehensa reluctatur. Venit ad eam vox commonitoria velut e cœlo missa, a supremo, a Romano throno: Quid fecisti? clamans; Christum negasti, Christi abrogans imaginem; Deiparæ, et sanctorum omnium. Aperi obedientem aurem, audi evangelica, apostolica, pro- η phetica, paterna verba. Et non admisit, non suscepit: sed avellens seipsam a quini verticis corpore Ecclesiæ; quandoquidem etiamnum vivit et Nicephorus sacer; adversus Deum omnipotentem cervices erigit, Christo insultans, sancta proculcans. Talia sunt ejus facinora, o desideratissimi. Et nobiscum Deus, Oriens, Occidens, Aquilo, mare. In his gaudium: sin luctus eliam, propter eos qui pereunt. Age ergo state fortes, gratis animis has pro Christo aerumnas, quasi thesauros, abripientes. Quam opportunum tempus certantibus, suaviter spirans, unguentis tribulationum fragrans supra omnia aromata! Fluit martyrum sanguis in Ecclegiam; irrigans eam ultra quam Butem quadruplicis fluminis fonte perfusam. Accedunt martyrum chori qui omni state fuerunt: quæ olim confessorum felicitates prædicabantur, nunc oculis cernuntur. An igitur non festines ad certamen hæc audiens, fastidiens montanam, aut deserti, aut qualemcunque occultationem? Attamen mane ubi es; habes et tu beatitudinem ingentem. Ora, et lauda beatiores; percute mihi inaspectabilem draconem; debella intestinum carnis bellum; vincat spiritus, serviat corpus: ut libertate fruatur anima tanquam bera ac domina, pacem habens cum Deo. Hoc si fiat, quotidianum martyrium, a Deo textæ coroilæ. οἰκτροῦ· Διονυσίου τοῦ πανσόφου, καὶ Βασιλείου τοῦ μεγάλου. Καὶ οὔπω καιρὸς τῶν ἄλλων θεοφόρων τὰς χρήσεις εἰσάγειν ἐν τῷὸς τῷ γραμματι. Ακονε, οὐ ρανέ, καὶ ἐνωτίζου, γῆ. Μωαβ ήθέτησεν, ἡ βυζαντίς δηλονότι· τὸν εὐαγγελικόν ζυγὸν ἀπεσείσατο· ὡς δάμαλις παροιστρῶσα ἠφηνίασεν. Οδούς σου εἰδέναι οὐ βούλομαι, πραγματικώς τε και λογικῶς ἀπεθάνο ξατο. Κορυβαντιά, μαίνεται, αἱμοποτεῖ ὡς λέαινα - ὡς ἀσπὶς μύει τὰς ἀκοὰς, ἔλεγχομένη ἀποτινάσο σεται. Ηκεν αὐτῇ φωνὴ ὑπομνηστικὴ ὡς ἀπ᾿ οὐρανοῦ, ἐκ τοῦ κορυπαιοτάτου, ἐκ τοῦ Ῥωμαϊκού θρόνου • Τι πέπραχας βοῶσα Χριστὸν ἤρνησαι, Χριστοῦ τὴν εἰκόνα ἀθετοῦσα, τῆς Θεοτόκου, τῶν πάντων ἁγίων. "Ανοιξον εὐήκουν οὖς· ἐνώτισαι λόγους εὐαγγελικούς, ἀποστολικούς; προφητικούς, πατρικούς. Καὶ οὐ προσήκατο, οὐκ ἐδέξατο· ἀλλὰ διαβρήξασα ἑαυτὴν τοῦ πεντακορύφου σώματος τῆς Ἐκκλησίας· ἐπειδὴ ἔτι ζῇ καὶ Νικηφόρος ὁ ἱερός· τραχηλίᾳ κατὰ Θεοῦ παντοκράτορος παντοκράτορος· ἐνυβρίζουσα Χριστὸν, πατοῦσα τὸ ἅγια. Τοιαῦτα τὰ παρ' αὐτῆς, ὦ τριπόθητοι. Καὶ μεθ᾿ ἡμῶν ὁ Θεὸς, Ανατολή, Δύσις, Βοῤῥά, θάλασσα, Ἐν τούτοις ἡ χαρά· εἰ δὲ καὶ θρῆνος, διὰ τοὺς ἀπολλυμένους. Δεῦρο δὴ στῆτέ μοι γενναῖοι, εὐχά ριστοι, ἁρπάζοντες τὰ ὑπὲρ Χριστοῦ παθήματα, ὡς θησαυρίσματα, Οἷος ὁ καιρὸς ἀγαθὸς πρὸς τοὺς ἐνα νιζομένους, ἡδύπνους, μυρίζων τὰ ἀθλοφορήματα ὑπὲρ πάντα τὰ ἀρώματα! Δἷμα ῥεῖ μαρτυρικὴν ἐπ τὴν Ἐκκλησίαν, ἄρδον αὐτὴν ὑπὲρ Ἐδὲμ ἐκ τετρα ποτάμου κρήνης ποτιουμένην. Προστίθενται οι χορε τῶν ἀπ' αἰῶνος μαρτύρων· τῶν ὁμολογητῶν τὰ τέ λαι μσκαριζόμενα, ἐν ἀφθαλμοῖς νῦν ὁρᾶτα:. Αρ' ο οὐκ ἐπείγῃ πρὸς τὴν ἄθλησιν ὁ ἀκούων, δυσχεραίνων τὴν ὀρεινὴν, ἢ τὴν ἐρημίαν, ἢ τὴν ὁπωσούν κρυπτε δίαν; ᾿Αλλ' ὅμως μένε ἐν οἷς εἶ· ἔχεις καὶ σὺ τὴν μακαρισμὸν ἡλίκον. Προσεύχου, καὶ ἐπαίνει τους πλεομακαρίστους· βάλλε μοι τὸν ἀόρατον δράκοντα· τρέπε μοι τὸν ἐμφύλιον τῆς σαρκὸς πόλεμον· νἱκάτω τὸ πνεῦμα· δουλούτω τὸ σῶμα· ὡς ἂν ἡ ψυχή ἐλευθεριάζει, ἡ κυρία καὶ δέσποινα, εἰρήνην ἔχοντα πρὸς τὸν Θεόν. Ἐὰν οὕτω, μαρτύριον λαθεκάστην στέφανοι θεόπλοκοι. Περὶ ἡμῶν τῶν ἁμαρτωλῶν μὴ ἀντᾶσθε. και ἀκηκόατε ὅτι καὶ αὖθις ἐμαστιγώθημεν. Ηνέγκαμε εὐχαῖς ὑμῶν εὐχαρίστως, περιχαρῶς ο και προς De nobis peccatoribus ne sitis anxii, licet, audieritis et nos flagellis casos iterum fuisse. Tulimus ope vestrarum precum cum gratiarum sclione, hilariter: etsi diuturna non fuit acerbitas doloris. ὀλίγον ἡ δρίμυξις. Μόνον μὴ ἀνῆτε τὰς ὁσίας ὑμῶν Tantum ne sanctas manus vegtras extindere cessate, Speramus enim quamvis valde imbecilles, de Amalec isto tropæum erecturos. Salutat vos plurimum Nicolaus frater vester. Salutate invicem in osculo sancto 11, socii socios, parvi magnus, atque inprimis vicinos Patres. Cumque a vobis lecta fuerit epistola, ne pigeat et apud illos legi, si modo digna fuerit: quandoquidem unanimes omnes, et unum corpus, quamvis diversa membra. Dominus Jesus Christus vobiscum et nobiscum peccatoribus. Amen. 6ª Isa. I, 2. το Job. XXI, 71 II Cor. xiii, 12. χεῖρας ἐκτείνοντες. Πιστεύομεν γάρ, εἰ καὶ ἀσθενεῖς λίαν, ἐν τούτῳ τὸν ᾿Αμαλήκ τροπώσασθαι. Ασπάζει τα: πολλὰ Νικόλαος ὁ ἀδελφὸς ὑμῶν. 'Ασπάσασθε ἀλλήλους ἐν φιλήματι ἁγίῳ· αἱ συνοδίαι τὰς συνοδίας· οἱ μικροὶ τοὺς μεγάλους· καὶ μέντοι τοὺς πλησιάζοντας Πατέρας. Καὶ ὅταν ἀναγνωσθῇ παρ' ὑμῖν ἡ ἐπιστολή· μὴ παραιτήσησθε καὶ παρ' ἐκείν νοις ἀναγνωσθῆναι· ἐὰν ᾖ αξία μόνον· ἐπειδὴ πάν τες ὁμόψυχοι, καὶ ἕν σῶμα, κἂν διάφορα μέλη. Ο Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς μεθ᾽ ὑμῶν καὶ μεθ' ἡμῶν τῶν ἁμαρτωλῶν. Αμήν.

EPISTOLARUM LIB. 11. Er'. Ναυκρατίῳ τέκνῳ. [υλη.] Naucratio filio. $282 Romani episcopi, aliorumque Occidentalium adversus Iconomachos suffragia prædicat. Postea suum cum Chonarum, Phrygiæ urbis, præfecto, homine hæretico, congressum narrat. (Baron. an. 819, n. 25.) Non satiabitur auris mea vocum tuarum auditu. Necessaria enim loqueris et opportuna: qualia et nunc audiens, o fili egregie, charisteria humilis decantavi quoniam non dereliquit in finem Dominus Ecclesiam suam: sed illam vires suas adhuc habere docuit fratres nostros excitans ab occasu ad reprehensionem temulentis nostratium, et illuminationem hæresis noctu dimicantium. Quanquam rejecerunt præfracti, et cordis oculos non aperuerunt. Testor nunc coram Deo et hominibus: seipsos avulserunt a corpore Christi, et supremo verticali throno, in quo Christus claves posvit fidei adversus quam non prævaluere hactenus, nec prævalebunt usque ad consummationem portæ inferi 7, ora scilicet hæreticorum: sicut pollicitus est qui non mentitur. Gaudeat igitur beatissimus et apostolicus et nomine suo dignus Paschalis, quoniam Petri opus adimplevit. Exsultet omnis orthodoxorum chorus, quia ob oculos vidit episcopatum Christi, secundum sanctos olim Patres nostros. Cætera enim ut Deo visum fuerit ferantur. Irriget martyrum sanguis Ecclesiam, augescat confessorum chorus: hoc Deo gratum; hoc gaudium et exsultatio: quamvis propter eos qui pereunt miserrimum. Οὐ πλησθήσεται τὸ οὖς μου ἀπὸ φωνῶν σου ἀκροάσεως. Φωνεῖς γὰρ ἀναγκαῖα καὶ κατεπείγνοντα • ἃ καὶ νῦν ἐνωτισθεὶς, ᾧ καὶ καλὰ, ᾆσα ὁ ταπεινός χαριστήρια· ὡς οὐ καταλέλοιπε τέλεον Κύριος τὴν Εκκλησίαν αὐτοῦ· ἀλλ᾽ ἔδειξεν ἔτι ἔχειν τὴν ἰσχὺν αὐτῆς· κινήσας τοὺς ἀπὸ Δύσεως ἀδελφοὺς ἡμῶν, ἔλεγχον τῆς παροίνιας τῶν τῇδε, καὶ φωτισμὸν τῶν νυκτομαχούντων τῇ αἱρέσει. Κἂν ἀπεσείσαντο οἱ ατεράμονες· κἂν ὀφθαλμοὺς καρδίας οὐκ ήνοιξαν. Μαρτυρῶ ἄρτι κατενώπιον Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων • ἑαυτοὺς ἀπέῤῥηξαν τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ, τοῦ κορυφιακού θρόνου, ἐν ᾧ Χριστὸς ἔθετο τὰς κλεῖς τῆς πίστεως· ἧς οὐ κατίσχυσαν ἀπ' αἰῶνος, οὐδ᾽ ἂν κατισχύσωσι μέχρι συντελείας πύλαι ᾅδου, τὰ τῶν αἱρετικῶν δηλαδὴ στόματα· ὡς ἡ τοῦ ἀψευδοῦς ὑπόσχεσις. Χαιρέτω οὖν ὁ μακαριώτατος καὶ ἀποστολι κὸς καὶ φερώνυμος Πασχάλιος· ὅτι τὸ ἔργον Πέτρου ἐξεπλήρωσε. Σκιρτάτω πᾶς ὀρθοδόξων θίασος· ὅτι κατ' ὀφθαλμοὺς εἶδε τὴν ἐπισκοπὴν Χριστοῦ, κατὰ τοὺς πάλαι ἁγίους Πατέρας ἡμῶν. Τὰ γὰρ ἄλλα δπη τῷ Θεῷ φίλα ἀγέσθω. ᾿Αρδευέτω τὸ μαρτυρικὸν αἷμα τὴν Ἐκκλησίαν· αὐξανέσθω ὁ χορὸς τῶν ὁμολογη τῶν· τοῦτο εὐδοκία Θεοῦ· τοῦτο χαρὰ καὶ ἀγαλλίασις· κἂν διὰ τοὺς ἀπολλυμένους ἐλεεινότατον. Τί φήσοιεν οἱ ἐναντίοι; Ανατολὴν οὐκ ἔχουσι· Δύσεως ἐστέρηνται· τοῦ πεντακορύφου ἐκκλησιαστι κοῦ σώματος (ζῇ γὰρ ἔτι καὶ Νικηφόρος ὁ ἱερός) διεσπάσθησαν. Οὐκοῦν ἀλλοτρίωνται Χριστῷ· ἄρα ἐνεκρώθησαν· ἄρα ἐν σκότει διαπορεύονται. Εἰ δὲ ὅτι ἄρχουσιν ἐπ᾿ ἐρήμου αἱρέσεως. τοῦτο καὶ λῃ σταί· ἐπεὶ καὶ κτείνουσιν, ὥσπερ καὶ οὗτοι· αἵματα κενοῦντες, ὡς ἔπος εἰπεῖν, καθεκάστην. Εχέτω ταῦτα ὧδε. Ἡλίκον δὲ ἔσομαι ἐπὶ τῇ μεταβολῇ Λεοντίου; Ὢ τῶν μεγίστων τοῦ Θεοῦ τεραστίων Σὺ μὲν, ὦ τἄν, εἰς τοῦτο κἀκεῖνο μετεσχημάτισας τὸν δύσχριστον. Ἐγὼ δὲ Κυπριανίζειν αὐτὸν ἐν τῷ πράγματι ᾠήθην· ἀποκρουσθέντα παρὰ τοῦ βασι λέως προδραμεῖν τοῖς ἀθλοφοροῦσι καὶ ἐναγωνιζομέτοις· κατ᾽ Ἰουστίναν τὴν ἀοίδιμον. Δψη Κύριος τέο λεον ἐπὶ ἀμφοῖν τὰ ἀμφότερα ἀποφανθῆναι. Ἡ φυσ λακή σου ὅτι ἐνδότερον ἐγένετο, λυπηρόν μοι διὰ τὸ ἀσθενές σου. Πλὴν ἴσχυε καὶ κραταιοῦ, ὁμολογητὰ Χριστοῦ, ὡς προεσημάναμεν. "Ινα δὲ γνοίης ἔτι λευκότερον, προστίθημι καὶ ταῦτα· ὡς ἔτι ἀσφαλί ζεται ἡμᾶς ὁ φρούραρχος. Διά τί, καὶ πῶς; Επεὶ γὰρ δεῖ οἰκονομίᾳ κεχρῆσθαι ἐν τοῖς ἀναγκαίοις· ὁπηνίκα συνωψίσθημεν τῷ Χωνῶν αἱρεσιάρχῃ (ἐκεῖ γὰρ πρῶτον ἀπήχθημεν ὑπὸ τῶν ἀπὸ ᾿Ανατολικῶν ἀράντων ἡμᾶς), καὶ γόνυ ἐκλίναμεν, συγγονυκλιτής σαντος κἀκείνου • καὶ ἠσπασάμεθα αὐτόν. Καὶ ἐπειδὴ εἴασεν εἰς ταὐτὸν ἐλθεῖν ἐμέ τε καὶ τὸν κύσ ριον ᾿Αθανάσιον· καὶ συνεπίομεν αὐτῷ ἅπαξ καὶ δίς· οὐ μέντοι συνεφάγομεν· ἐκλιπαροῦντος τοῦ ὄφεως, καὶ ψιθυρίζοντος ἀπατηλά. Τούτῳ τῷ μέτρῳ 1ª Matth. xvi, 18. Quid dicere possint adversarii? Orientum non habent; Occidente privati sunt: a quini verticis corpore ecclesiastico avulsi sunt; vivit enim etiamnum et Nicephorus sacrer. Igitur a Christo alienati sunt igitur mortui: igitur in tenebris ambulant. Quod si principatum tenent in hæresis deserto, hoc faciunt et latrones: quippe qui occidunt etiam, sicut isti: sanguinem, ut uno verbo dicam, quotidie fundentes. De his autem ad buno modum. Quantum vero concinam in Leontii mutatione? O maxima Dei prodigia! Tu quidem, amice, in hoc et illud Christi hostem transformasti. Ego vero Cyprianizare illum in negotio arbitratus sum: extrusum ab imperatore, ad certantes et in agone versantes accurrere, juxta celebrem Justinam. Det Dominus ut in utrisque tandem utraque conspiciantur. Custodia tua quod interius reducta est, grave mihi est propter infirmitatem tuam. Cæterum confortare et sustine, confessor Christi, ut ante significavimus. Ut autem clarius adhuc cognoscas, hæc addo: clausos nunc etiam nos tenet carceris prefectus. Quare, et quomodo? Quoniam oportet dig pensatione uti in rebus necessariis: quando cibum sumpsimus cum Chonorum hæresiarcha.Illuc quippe deducti primum fuimus ab iis qui nos ex Oriente abduxerant: et genufleximus, genuflectente pariter illo et amplexi eum sumus. Et postquam permisit ut unum in locum conveniremus ego et dominus Athanasius, bibimus una cum eo semel atque iterum: nequaquam tamen comedimus, ob

testante serpente, et insusurrante fraudulenta. Hac εχρησάμεθα, απαχθέντες ἔνθεν, καὶ πρὸς τὸν ἐν ᾧ moderatione usi sumus cum abducti inde fuisse. mus ad draconem, quocum hie versamur. Qui cum seriem ante didicisset, nihil amplius ursit, ut qui persuadere non posset: injecit tamen, ut vidit nos, de argumento sermonem, quia nihil est, inquit, aut perexiguum, id de quo est quæstio. ἐσμεν δράκοντα. ὓς προμαθὼν τὸν εἰρμόν, οὐδὲν πλέον ἠνάγκασεν, ὡς μὴ ἰσχύων πεῖσαι· συνεκίνησε δ᾽ οὖν ὅμως λόγους ἐν τῷ ἰδεῖν ἡμᾶς περὶ τῆς ὑπο θέσεως· ὡς οὐδέν ἐστι, φησί, καὶ σμικρὸν τὸ ἀμφια σβητούμενον, Πρὸς ἃ ἀπεκρινάμην, ὅτι Καὶ τῶν μεγίστων λίαν. Καί, εἰ κελεύεις, λέγε καὶ ἀντάκους. Αλλ' ἐάσωμεν τὸ νῦν, ὃ καὶ γέγονε. Τἆλλα μὲν πολλοῦ τὸ λέγειν· ἐπὶ δὲ τὸ τελεώτερον ὁ λόγος, δι' ἢ καὶ ἀπηρξάμην, μετο ὁ δεινὸς κατὰ μικρὸν ἡμᾶς ἕλκειν· οὐκ ἐκ τοῦ συναίρειν λόγον περὶ εἰκόνων· ἀλλ' ἐκ τοῦ ἀγαθος ποιεῖν τυχόν· τοῦ τε φιλικὰ ὁμιλεῖν καὶ ἀνατίθεσθαι τοὺς τῆς ἐξαρχίας λόγους (ἐπὶ γὰρ τῶν πέντε θε μάτων τέθειται), καὶ μὴν καὶ τὰ τοῦ κρατοῦντος ἐκθειάζειν. Ηκεν, ἐκίνησε τὰς τοιαύτας ομιλίας κ ἔτι ὃ οὐδ' ἅπαξ ἐποίησεν ἐν τῇ φυλακῇ, ἐπέδωκε πιεῖν. Ελαβον δαχθείς· ἔπιον κατασφραγίσας τρίς ἐφοβήθην τὸ δράμα. Οὐά! Κατὰ βραχύ, ανεπαισθήτ τως κατασπά. Συνῆρα λόγον περὶ ἀληθείας, Ωτρύνθη κἀκεῖνος. ᾿Αντετοξεύσαμεν χρήσεσιν ἀλλήλους· αὐτοῦ μὲν ἀποστοματίζοντος χλευαστικῶς, καμοῦ ὑφειμέν νως ἐρχομένου ἔν τισι· διὰ τὸ ἀποτείνασθαι τους λόγους πρὸς τὸν βασιλέα· καὶ τὸ μὴ ταραχῇ κατα διασθῆναι ἀλλήλων. Ἐπειδὴ καὶ πρότασίν μου προ τείναντος ηπόρησε. Καὶ εἶπον· Βλασφημία τίς αὕτη ἡ Ο Πατὴρ καὶ τὸ Πνεῦμα κεκοινώνηκεν ἐν οἷς ἔνδρε σεν ἀνθρωπίνως ὁ Χριστὸς, καὶ ἢ ου; Ὁ δὲ κατένευσ καὶ διισχυρίζετο οὕτως ἔχειν. Διά τοι ταῦτα ἡ ὕρεσις, καὶ ἡ ὡς ἐν μάχῃ διάστασις. Ὁ δὲ ἐξελθών, φησίν· Εδόκουν ὅτι ᾔδει τι οὐδ᾽ ὅλως· ἀλλὰ καὶ ἀπεστυμέν τίσα αὐτόν. Ἐγὼ δὲ ἔγνων μὲν αὐτὸν ἄλογον ότι μάλιστα σὺν ἀσεβεία. Εν δὲ ἐζήτησα, τὴν ὑπόκρισιν ἀποθέσθαι με, καὶ ἄλλο πρόσωπον ἐπιδεῖξαι· ὡς δε πρὸς ἀσεβάρχην· ἐπεὶ οὐ θεμιτόν εἰς ὅας βάλλειν τοὺς μαργαρίτας· Ἐντεῦθεν ἡ πολλὴ ἀσφάλεια, καὶ παραγγελία τοῦ μὴ ἰδεῖν ἡμᾶς ἄνθρωπον, και άλλως οἰκονομῇ Θεός. Ταῦτα εἰ καὶ παρεκβατικώτερον, ὅμως ἀναγκαίως εἴρηται· πρὸς τὸ θερμῶς αἰνεῖσθαι σε ῥυσθῆναι ἡμᾶς ἀπὸ τῆς ἐνέδρας τοῦ ἀσεβοῦς. Ο ἀδελφός σου προσαγορεύει σε Ad quæ respondimus, vel ex longe maximis esse. Quod si jubes, inquam, dio, et vicissim audi. Sed omittamus in presentia, quod et factum est. Alia quidem dicere longum sit ad finem tendit oratio cujus gratia exorsus sum. Putabat callidus se nos sensim pellecturum, non sermonem de imaginibus conferendo, sed benefaciendo fortasse, et amice colloquendo, et prefecture mentionem interserendo (Thematibus enim quinque præfectus est), quin et imperatorem divinis laudibus extollendo. Venit, hujusmodi colloquia movet: et, quod ne semel quidem fecerat in carcere, potum præbuit. Anxius accepi, ebibi ter obsignans, factum extimui. Vah! Paulo post clan abducit. Injeci sermonem de veritate. Incitabatur et ille. Sententiis ultro citroque depugnavimus; illo quidem pleno ore ridicule effutiente, me vero remisse in quibusdam procedente eo quod ad imperatorem tenderet sermo, et ne cum tumultu sejungeremur. Postquam sane propositionem meam et ipse objeci; non habuit quod responderet. Et dixi: Quænam est hæc blasphemia? Pateret Spiritus communicarunt in iis quæ Christus humanitas gessit, annon? Et ille annuit, et affirmavit ita rem habere. Propter hæc remissa contentio, et quasi a pugna discessum est. At ille discedens: Ita putabam, inquit, huno penitus nihil scire: sed et elinguem eum reddidi. Ego vero noram quidem illum ratione carentem, et quam maxime fatuum cum impietate. Unum autem quæsivi, ut fictionem deponerem, et aliam personam agerem, qualem decet adversus ducem impietatis: quia nefas est ante porcos mittere margaritas 78. Hinc magna custodis cura, et interdietum ne hominem ullum videamus: tametsi aliter dispenset Deus. Hæc licet per digressionem, necessario lamen dicta sunt, quo enixe postules ut ab dicit. impii insidiis liberemur. Frater tuus tibi salulem Pro Christo certantes prædicat confirmatque proposito martyrum exemplo. LXIV. Theodorus peccator monachus, spiritalibus ΞΔ'. - Θεόδωρος ὁ ἁμαρτωλὸς μοναχός, τοῖς meis Patribus ac fratribus qui confessi sunt, decertantque in carceribus: quorum nomina sunt in libro vilæ. Ubi accepi, o desideratissimi, testimonium exim miæ vestre confessionis pro Christo; in laudes erupi: glorificavi Deum qui vos ex peregrina regione in regiam civitatem vocavit, lanquam oves rationales, ad profundendum sanguinem in odorem suavitatis ipsi: tanquam lucem eorum qui in tenebris dimicant hæretice caliginis! Incredibili deinde 78 Matth. vII, 6. πνευματικοῖς μου Πατράσι καὶ ἀδελφοῖς, ὁμολογήσασι, καὶ ἐναλθοῦσιν ἐν εἰρηταῖς ὧν τὰ ὀνόματα ἐν βίβλῳ ζωής. [υλή.] Ακηκοώς, ὦ τριπόθητοι, τὸ μαρτύριον τῆς καλής ὑμῶν ὁμολογίας ὑπὲρ Χριστοῦ, ὕμνησα· ἐδόξασα τὸν Θεὸν τὸν καλέσαντα ὑμᾶς ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς ἐν τῇ βασιλίδι τῶν πόλεων, οἱονεὶ ἄρνας λογικούς, αίμα κενῶσαι εἰς ὀσμὴν εὐωδίας αὐτῷ· φῶς τῶν ἐν σκότει τῆς αἱρετικῆς νυκτομαχίας. Εἶτα ἐπιθυμίᾳ ἐπεθύ μησα ὁ ταπεινὸς ἰδεῖν ὑμᾶς τοὺς ἀθλητάς, καὶ περι

EPISTOLARUM LIB. 11. πτύξασθαι ἕνα καθ᾿ ἕνα, πόθῳ διαπύρῳ ἐλκόμενος. cupiditate exarsi ego humilis, vos athletas intuendi, ᾿Αλλ' ἐπειδὴ τοῦτο σωματικῶς ἀδύνατον· διὰ τοῦ γράμματος ἁρπαγείς, καὶ μέσος ἑστὼς, καὶ ἀσπάζο μαι τὰ ἅγια ὑμῶν ίχνη, καὶ φιλῶ φλιήματι ἁγίῳ πλ ἱερὰ ὑμῶν πρόσωπα. Ο καλοὶ στρατιῶται Χριστοῦ, ὡς ἀπ᾿ οὐρανίου στρατολογίας κεκλημένοι· ὦ ἀστές ρες φαεινοὶ ἐν νυκτὶ ἀσεβείας διαυγάζοντες ὀρθοδοξίαν! ὑπὲρ χρυσίον τιμαλφέστεροι, ὑπὲρ σμάραγδον καὶ μάργαρον ἐκλαμπρότεροι! Πολλοῖς ὑμᾶς ὀνόμασι καταστέφειν ἀξιολόγως ἐφιέμενος, οὐ παραχωροῦμαι τῷ μέτρῳ τῆς ἐπιστολῆς στενοχωρούμενος. Ἐνὶ δὲ λόγῳ τὸ πᾶν περιλαβὼν λέγοιμι· ὅτι τὸ μαρτύριον ὑμῶν ἰσοστάσιον τοῖς ἄνω μαρτυρίοις· ἐπείπερ τηλαυγώς Χριστὸν ὁμολογεῖ ὁ τὴν εἰκόνα Χριστοῦ ὁμολογῶν δέχεσθαι· ὡς καὶ τὸ τῆς ἀρνήσεως ἔχει. Ἡ γὰρ τῆς εἰκόνος τιμὴ ἐπὶ τὸ πρωτότυπον ἀναβαίνει, ὡς ὁ μέγας Βασίλειος ἔφη· καὶ τὸ ἀρχέτυπον ἐν τῇ εἰκόνι ἐκφαίνεται, ὡς αὖθις Διονύσιος ὁ πάνσοφος εἶπε. Καὶ ἐπεὶ Χριστὸς ἄνθρωπος τέλειος, μηδὲν ἐκλελοιπῶς τῶν ἐν ἀνθρώποις θεωρουμένων· ἔχει τὸ ἐξεικονίζεσθαι ὡς πᾶς ἄνθρω. πος· ὥσπερ ἔχει τὸ μὴ περιγράφεσθαι, καθὸ καὶ Θεὸς ὁ αὐτὸς τέλειος. Εἰ δ᾽ οὐκ ἐγγράφοιτο σωμα τικῷ χαρακτῆρι, οὐτίπου ἄνθρωπος. Σημεῖον γὰρ πρῶτον καὶ ἀληθὲς ὅτι ἄνθρωπος, εἰ ἐξεικόνισται· Καὶ οὔπω περὶ τῆς δεσποίνης τοῦ παντὸς Θεοτόκου, καὶ ὅλων συλλήβδην τῶν ἁγίων· ὧν ἀθέτησις ἡ τῶν σεπτῶν αὐτῶν εἰκόνων ἀναίρεσις. Αλλ' ὁ συνιών ( συνιεῖ· καὶ ὁ ἀθετων ἀθετεῖ ὀλεθρίως· τοῖς λογίοις ἀντιφθεγγόμενος. Καὶ ἡ ἐξουσία δρᾷ ἀεὶ ἐξουσιαστικῶς· καὶ οἱ τοῦ Θεοῦ ὀλίγοι, εἰ καὶ πάντες πλάσματα· καὶ τέλος τῇ θεοκλήτῳ πέτρα ἄνωθεν καὶ ἐξ ἀρχῆς πύλαι ᾅδου προσρήγνυνται· ἀλλ' οὐδαμῶς κατίσχυσαν, οὐδ' ἂν κατισχύσωσιν αὐτῆς· ὡς ἡ τοῦ ἀψευδοῦς ὑπόσχεσις. Διό, Πατέρες μου καὶ ἀδελφοί, στήκετε ἐν τῇ πίστει, ἀνδρίζεσθε, κραταιοῦσε θε ἐν Κυρίῳ. Οἱ χοροὶ τῶν μαρτύρων πρὸς ἑαυτοὺς ὑμὰς ἐγκαλοῦνται· τῶν ὁμολογητῶν ὡσαύτως. Ταῦτα ὡς ἐν ὀλίγοις. Συνάπτοντες ὑμῖν ἑαυτοὺς οἱ ἐλάχιστοι, καὶ ἀπόντες, τῷ πνεύματι· ὡς ἄν γνοίητε ὅτι ἔχετε μέλος ἔσχατον ὤδέ που περιωρισμένον ἐπὶ τῇ αὐτῇ ὁμολογίᾳ· καὶ αἰτοῦν ὑμᾶς συλλαμβάνειν ἐν ταῖς ἁγίαις προσευχαῖς, κατόπιν ἰέναι τῶν τιμίων ὑμῶν ἰχνῶν. an amplexandi unumquemque, incenso omnium amore pertractus. Sed quoniam fieri non potest ut coram adsim corpore; per litteras abreptus, ac veluti stans in medio, et sanctissima amplector vestigia vestra, et ora sacra osculo sancto exosculor. strenui milites Christi, quasi coelesti delectu conscripti! o sidera lucida per impietatis noctem recte fidei splendore fulgentia! omni auro pretiosiora! smaragdo et unione micantiara! Cum mul tis vos exornare nominibus, al par est, desiderem; non sinunt epistolæ unius angustiæ quibus includor. Uno autem verbo universa complexus dixe rim, superiorum temporum martyriis vestrum esse par et aquale martyrium:quandoquidem mani feste Christum confitetur, qui se Christi imaginem confitetur admittere: idemque de negatione vicis. sim sentiendum. Imaginis enim bonos ad protolypum transit, ut magnus dixit Basilius: et in imgine archetypum cernitur, ut rursum ait sapientissimus Dionysius. Εt quoniam Christus homo perfectus est, cui nihil eorum defuit quæ in hominibus intuemur: natura habet, perinde ac quivis homi num, ut delineari possit: quemadmodum habet ut circumscribi non possit, quatenus idem a Deus perfectus est. Quod si corporea similitudine depingi non potest, utique nec homo est. Argumentum enim primum est ac verum, quod homo sit, si est ejusmodi ut ejus imago effingatur. Necdum loquor de regina universi Deipara: aut de omnibus sanctis generatim: quorum contemptus est, venerandarum ipsorum imaginum eversio. Sed qui intelligens est, intelligit: et qui spretor est, damno suo spernit, sacris paginis contradicens. Et abutentur quidem imperio potestates: et qui pro Deo dimicant pauci sunt:quanquam omnes ab eo condili; denique ad petram, sic enim Deus appellat, jampridem atque a principio porte inferi alliduntur: sed nequaquam prævaluere: neo prævalebunt adversus eam 74, ut pollicitus est is qui verax est. Quamobrem, Patres mei fratresque: State in fide viriliter agite confortamini in Domino 1s. Vos ad se chori martyrum invitant æque ac confessorum. Sed Dista paucis: nosque, qui minimi sumus, et locorum spatio disjungimur, spiritu vobis consociamus: ut intelligatus habere vos membrum vilissimum, quod alicubi pro eadem confessione exsulat: ac poscit ut illud quoque sanctis precibus vestris exoretis, ut fas sit veneranda vestigia vestra subsequi. ΞΕ. Ναυκρατίῳ τέκνῳ. [υλθ'.] LXV. — Naucratio filio. Dogmatica, et valde necessaria, de sacra Christi imagine: exponens quomodo intelligi oporteat quod imago Christi perinde ac ipse Christus adoretur: nimirum ratione similitudinis sive relationis, non autem confirmative aut naturaliter. Ἐπειδὴ ἔμαθον παρὰ τοῦ γραμματηφόρου, ὦ καλὲ ἀδελφὲ, ὅτι ἔριδες ἐν ὑμῖν ἀνεφύησαν (λέγω δὲ τοῦτο, ὅτι ὁ μὲν λέγει· Ἐγὼ τὴν εἰκόνα Χριστοῦ ὡς αὐτὸν τὸν Χριστὸν προσκυνῶ· ὁ δὲ ἀπαναίνεται), οὔτε ἀλύπως ἐδεξάμην· εἰδὼς ὅτι αἱ ἐρεσχελίαι αὗται παρὰ τοῦ διαβόλου ὑποσπειρόμεναι, τέμνειν ειώθασι 7. Matth. xv11, 18. 1 1 Cor. xvi, 13. Postquam a tabellario didici, frater egregie, exortas inter vos esse contentiones (hoc autem dico quod nempe alius dicat: Ego imaginem Christi sicut ipsum Christum adoro, alius dicere detrectet); non sine marore id accepi, sciens rixas hujusmodi, quæ a diabolo suscitantur, solitas ipsam

quoque sanam partem orthodoxorum discindere: καὶ αὐτὸ τὸ ὑγιαῖνον μέρος τῆς ὀρθοδοξίας· ὅπερ ἐπὶ quæ res lætitiam affert adversariis, ex infirmitatibus nostris suam ipsorum impietatem valere con-- firmantibus. Nec vero convenire judicavi ut silontio premerem quod audieram, sed ut aliquod etiam ipse curationis remedium Deo annuente adhiberem. Argumenti ergo summa talis est. Particula ὡς in divina Scriptura interdum sumitur ad signifχαροποιὸν τοῖς ἐναντίοις, ἐκ τῶν ἡμετέρων άρρωστη μάτων τὸ οἰκεῖον ἀσίβημα βεβαιουμένοις εὖ ἔχειν. Οὔτε μὴν σιωπῇ τὸ ἀκουσθὲν κατασχεῖν καλὸν ἐνόμισα, αλλά τι καὶ παρ᾽ ἐμαυτοῦ φάρμακον ἐξευρεῖν θεραπείας. Θεοῦ οὐδοκοῦντος. Ἔστιν οὖν τὸ λήμμα τοιοῦτον. Τό, ὡς, πῆ μὲν ἐπὶ ὁμοιώσεως ειληπται καρὰ τῇ θεοπνεύστῳ Γραφῇ· πῆ δὲ ἐπὶ βεβαιώσεως. Τὸ πρῶτον· Εγενόμην ὡς στρουθίον· μονάζον ἐπὶ δόματι. Κα!. Ἐγὼ ὡς ἐλαία κατάκαρπος. Το δεύτερον. Ὡς ἀγαθὸς ὁ θεος τοῦ Ἰσραήλ! Καί, Ὡς ἀγαπητὰ τὰ σκηνώματά σου, Κύριε τῶν δυνάμεων! Οὐ γὰρ καθ' ομοίωσιν, ἀλλὰ βεβαίωση ἐνταῦθα ὁ λόγος. Εἰ οὖν οὕτω λέγοι τις προσκυνείν τὴν εἰκόνα Χριστοῦ, ὡς αὐτὸν Χριστὸν, ἔῤῥωτα: τῷ φρονήματι· εἰ δὲ βεβαιωτικῶς, οὐδαμῶς. Οὐ γὰρ ταυτὸν εἰκὼν καὶ ἀρχέτυπον τῇ φύσει, ἀλλὰ ταῦτὴν τῇ ὁμοιώσει. Ταυτιζόμενα γὰρ ἄμφω, τῇ οὐσία το φορεῖται παντάπασιν· ἐπὶ τῶν τεχνητῶν εἰκόνων εξ λέγω. Πῶς οὖν τὴν εἰκόνα ὡς αὐτὸν Χριστὸν το κυνήσει βεβαιωτικῶς· οὐκ ἐν αὐτῇ ὄντος τοῦ Χριστοῦ φυσικῶς, ἀλλὰ σχετικῶς, ήγουν ομοιωματικώς; Διέψευστα: τῆς ἀληθείας καὶ ἄλλως τὸ λεγόμενον· Ἐν εἰκόνι ἐκφαίνεται τὸ ἀρχέτυπον· καὶ ἐν εἰκότ προσκυνεῖται Χριστός. Τὸ οὖν εἰπεῖν, ἐν εἰκόνι, ο ἑτέρῳ ἕτερον δεδήλωται· καὶ δι᾿ ἄλλον ἄλλο προσ νεῖται. Εἶδεν ὁ Χρυσόστομος ἀγγελον ἐν εἰκόν:· ὁ δ Κορνήλιος αὐτὸν τὸν ἄγγελον. Βλέπομεν Χριστὸν ὁ εἰκόνι· οἱ δὲ ἀπόστολοι αὐτὸν τὸν Χριστόν. Εωρέ. καμεν γάρ, φησί, τὸν Κύριον. Προσκυνοῦμεν από ἐν τῇ οἰκείᾳ εἰκόνι· οἱ δὲ αὐτὸν ἐκεῖνον. Καὶ ἰδύνα αὐτὸν, φησί, προσεκύνησαν. Ομοιωματικώς οι προσκυνεῖται ἐν εἰκόνι, εἶτ᾽ οὖν σχετικῶς, εἶτ' ή ὁμωνύμως, ὁ Χριστός· εἰς ταυτὸν γὰς ἀμφότα συντρέχει· οὐκ αὐτοπτικῶς. Καὶ δίχα οὖν εἰκόνες ἐστὶ προσκυνούμενος νοερῶς. οὐ γὰρ πάντως πάν τοτε αἰσθητῇ εἰκόνι βλέποιτο. candam similitudinem: interdum affirmationem. Priore modo: Fuctus sum sicut (ὡς) passer solitarius in tecto 7. Et: Ego sicut (ώς) oliva fructi fera n. Posteriore: Quam (ὡς) bonus Israel Deus 70! Et: Quam (ὡς) dilectu tabernacula tua, Domine virtulum 79! Non enim secundum similitudinem, sed ad affirmationem hic sermo est. Quocirca si quis illo modo dicat se adorare imaginem Christi sicut ipsum Christum recte sentit: sin autem affirmative, nequaquam. Neque enim natura idem sunt archetypum et imago, sed idem similitudine. Ambo enim quæ eodem modo efferuntur, substantia prorsus differunt. De imaginibus utique loquor quæ arte fiunt. Quo igitur pacto imaginem sicut ipsum Christum affirmative, adorabit cum in ea Christus physice non sit, sed relative, sive per similitudinem? Alioqui verum non fuerit quod dicitur Archetypum in imagine conspicitur, et in imagine adoratur Christus. Dicendo itaque, in imagine, alterum in altero demonstratum est, et aliud per aliud adoratur. Vidit Chrysostomus angelum in imagine: Cornelius vero angelum ipsum s. Cernimus nos Christum in imagine: apostoli vero Christum ipsum. Vidimus enim, inquit Dominum us. Adoramus illum in propria imagine: illi vero eum ipsum. Et videntes eum, inquit adoraverunt. Secundum similitudinem ergo adoratur in imagine Christus, sive relative, sive homonyme; nam eodem recidunt ambo: non autem quod ipse cernatur. Et sine imagine rursus mente et cogitatione adoratur, cum sensili semper imagine cerni omnino non possit. Quod si quis dicat: Ergo, quandoquidem per cogitationem adorare mihi licet, supervacaneum est ut in imagine sciat, quisquis est, negatum etiam sic esse quod Christus mente adoretur. Nisi enim mens contemplata fuerit illum in hominis similitudine ad dexteram lei et Patris consedisse, adorationem non inferet: nisi forte Verbuin carnem factum esse negel. Quod autem similis homini factus sit, fide digna testis est imago: qua suscepta et adorata, susceptus est adoraturque Christus sicut e contrario si respuatur. Adoravit Abgarus, fide suscepta, intellectualiter Christum: adoravit et multo manifestius in imagine non manufacta ab ipso Christo ad eum missa. Quare in illa et secundum similitudinem, et simul per intellectum, adoratus est Christus: nuno quidem sic, in futuro autem sæculo intuitive. Ac visibilis quidem ipsius Dei apparitionis, ut sapientissimus 76 Psal. CI, 8. * Peal, Li, 10. 78 Psal. Lxx11, 1. Εἰ δέ τις φαίη· Οὐκοῦν, ἐπειδὴ ἔστι μοι νεκρές προσκυνεῖν, παρέλκον ἐν εἰκόνι· ἔστω ὁ τοιούτις. ἠρνῆσθαι καὶ τὸ νοερῶς προσκυνεῖν Χριστόν. ή γὰρ ὁ νοῦς ἐνοπτρισθείη ἐν ὁμοιώματι ἀνθρώποι τὸν ἐν δεξιᾷ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς κεκαθῆσθαι· ά εἰσοίσει τὴν προσκύνησιν· εἰ μή τι ἄρα ἀποσκιαζε σάρκα γενέσθαι τὸν λόγον. Τοῦ δὲ ὡμοιώσθαι ε ἀνθρώπῳ, μάρτυς ἡ εἰκὼν αὐτοῦ πιστή. καὶ τῇ τῆς παραδοχῇ καὶ προσκυνήσει, παραδέδεκται να προσκυνεῖται Χριστός. ὡς ἔμπαλιν ἐπὶ τῆς ἀθεσί σεως. Προσεκύνησεν. Αὔγαρος, δεξάμενος τίπο νοερῶς Χριστόν· προσεκύνησε δὲ μᾶλλον αὐτὸν ἐμ φανέστερον ἐν τῇ πρὸς αὐτοῦ Χριστοῦ πεμελεία αὐτῷ ἀχειροποιήτῳ εἰκόν:. Ὥστε ἐν αὐτῷ ὁμοιωμα τικῶς ὁμοῦ τε καὶ νοερῶς προσκεκίνηται Χριστός νῦν μὲν οὕτως· ἐν δὲ τῷ μέλλοντι αἰῶνι αὐτοπτικώς τῆς μὲν ὁρατῆς αὐτοῦ θεοφανείας, ὥς φησιν ὁ πολύ σοφος Διονύσιος, ἐν πανάγνοις θεωρίαις ἀποπληρεί LXXIII, 2. 80 Act. x, 30. 81 Joan. xx, 25. "Math.

EPISTOLARUM LIB. II. μενοι, φανοτάταις ἡμᾶς μαρμαρυγας περιστρα ait Dionysius *, castissimis contemplationibus πτούσης· ὡς τοὺς μαθητὰς ἐν ἐκείνῃ τῇ θειοτάτη μεταμορφώσει· τῆς δὲ νοητῆς αὐτοῦ φωτοδοσίας ἐν ἀπαθεῖ καὶ αύλῳ τῷ νῷ μετέχοντες. Ταῦτα, εἴτε ἐλλιπῶς, εἴτε ἀρκούντως, πρὸς ἡμῶν. Ὑμᾶς δὲ παρακαλῶ ἐν τοῖς περὶ Θεοῦ λόγοις εὐλαβῶς τὸ ἅμα και προσεκτικῶς τὰς ἐπιζητήσεις ποιεῖσθαι· καὶ ἡ παρ' ἑαυτῶν, ἢ παρ' ἑτέρων τὸ ἀληθὲς ἐξευρίσκειν, πόρρω ἀφέντας τὸ ἐρεσχελεῖν· οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ εἴ τι έσφαλα μένον ἐν τοῖς εἰρημένοις, διορθώσεως τυχεῖν· ἐπείπερ ὀλιγόνους καὶ ἁμαρτωλὸς ἐγώ. Εξ. – Κατήχησις. [υμέ.] pleni, lucidissimis splendoribus nos irradiantis, perinde ac discipulos in divinissima illa transfiguratione; intelligibilis vero ejus illustrationis, secundum mentem passionibus ei materia carentem, participes erimus. Atque hæc, sive non plene, siue sufficienter, a nobis accipite. Rogo autem vos ut, cum de Deo sermo est, religiose et attente questiones moveatis, veritatemque aut a vobis ipsis, aut ab aliis inquiratis, procul rejecta contentione sed et si quid in iis quæ diximus erratum est, corrigatis: cum exigui sim ingenii, et peccator. LXVI. — Calechesis. Primum aliqua de suis rebus scribit: deinde adversus Iconomachos. Romani etiam pontificis sententia damnatos esse lætatur. Suos ad perseverantiam hortatur: piarum feminarmu curam commendat: demum patiendi pro Christo studium excitat. (Baron. an. 818, n. 13.) Τὸ παρὸν κοινῶς πᾶσι καὶ οὐκ ἰδίᾳ ἑκάστῳ ἐπιστείλαί με· οὐκ ἐκ καταφρονήσεως, οὐδὲ ἐξ ὀλιγω ρίας, ἅπαγε· πῶς γὰρ ἂν καταφρονήσαιμι τῶν ἐμῶν σπλάγχνων και ομολογητῶν Χριστού, μὴ οὐχὶ μᾶλ λον καὶ τὸ αἷμά μου κενοῦν ἀντὶ μέλανος, καὶ τὰς σάρκας παρέχειν ἀντὶ χάρτου· εἰς τὸ καθεκάστην, εἰ οἷόν τε ἦν, γράφειν καὶ προσφωνεῖν ὑμᾶς; Καὶ οὐχ ὅτι οὐκ ἐστὲ ἀφ' ἑαυτῶν ἐστηριγμένοι. Οἶδα γὰρ καὶ πέπεισμαι ὅση ὑμῖν ἡ παρά Θεοῦ δύναμις ἀλλὰ τὸν ἐμαυτοῦ πόθον θεραπέυων, καὶ τὸ τῆς ἐντολῆς ἀποπληρῶν χρέος. Αἴτιον δὲ τὸ τῆς φυλακῆς, μᾶλλον ἀσφαλέστερον· μεθορισθέντων ἡμῶν ἄρτι, καθώς και προηκούσατε, ἐξ ᾿Ανατολικῶν εἰς Θρακησίους ἐν Σμύρνη· τῷ τε μὴ δέξασθαι ἀντίγραφα ἀπὸ χρόνου· καὶ ἄλλως ὅτι τοῖς ἴσοις αγωνισταῖς ἡ αὐτὴ ἐπιστολὴ ἀρκέσειεν ἄρα. Δεῦρο δὴ οὖν, ἀδελφοί μου, ᾄσωμεν καὶ νῦν χαριστήρια, ὅτι ἠξιώθημεν δουλεύειν Θεῷ ζῶντι καὶ κληθενῷ· οὐ μὴν, ἀλλὰ καὶ τὸ ὑπὲρ αὐτοῦ πάσχειν· ὅπερ ἐστι δόξης απάσης ἐνδοξότερον, καὶ χαρᾶς ἀπασης χαριέστερον· Ἐν τίνι γὰρ τὸ πάθος ὑμῖν; Αλλ' οὐχ ὑπὲρ τοῦ Χριστοῦ; Χριστὸν ὁμολογοῦσιν ἄνθρωπον γεγονότα, ἀληθινῶς σαρκὶ περιγράφεσθαι· εἶτ᾽ οὖν ἐξεικονίζεσθαι· καὶ τὴν τῆς εἰκόνος παραδοχὴν τῆς ἐνανθρωπήσεως αὐτοῦ εἶναι πίστωσιν· ἧς ἀναιρου μένης καὶ ἀθετουμένης, δηλονότι συνανήρηται καὶ συνηθέτηται καὶ ἡ ἐνανθρώπησις. ᾿Αλλ' ἐπειδὴ ἐτύ φλωσεν ὁ Θεὸς τοῦ αἰῶνος τούτου τα νοήματα τῶν Εἰκονομάχων, πρὸς τὸ μὴ αὐγάσαι αὐτοῖς τὸν φωτισμὸν τῆς εἰκόνος αὐτοῦ· διὰ τοῦτο ἐν σκότει η διαπορευόμενοι ἀρνοῦνται Χριστόν, ἀρνούμενοι αὐτοῦ τὴν εἰκόνα· καὶ φιλονεικοῦσι πάντας συνεκτυφλωθή. και αν οἷς· διώκοντες, αἰκίζοντες, φυλακίζοντες, καὶ ὡς εἰπεῖν ἀεὶ ἀποκτένοντες. Αλλ' οὐχ ἔλξουσι τοὺς βεβαιωθέντας καὶ ἐστηριγμένους τῇ ἀμεταπτώτῳ ἀληθείᾳ. Οὐδ᾽ οὐ μήν διέφυγον μὴ οὐχὶ καὶ ὑπὸ τοῦ κορυφαίου θρόνου τῆς Ἐκκλησίας διελεγχθῆναι, καθὼς καὶ ἐγένετο, καὶ οἴδατε. Καὶ ἦν μὲν ἡμῖν τὸ κορυφαλές και ειλικρινές, καὶ πρὸ τῆς τῶν Δυτικῶν ἐλεύσεως. Προσεγένετο δὲ πλέον ὅτι μάλιστα κάνε 83 de Div. nominibus, cap. I. 184 II Cor. iv, 4. PATROL. GR. XCIX. Presens temporis conditio poscit, ut conjunctim omnibus non singulis privatim litteras dem,non ex contemptu vel neglectu, absit: nam quomodo viscera mea spernam et confessores Christi, nec potius sanguinem vice atramenti fundam, pellemque pro charta præbeam, ut singulis diebus, si fieri possit, vos scriptis litteris alloquar? At neque idcirco quod per vos ipsi firmo animi robore præditi non sitis. Novi enim ac persuasum habeo quanta sit vobis a Deo virtus: sed desiderio meo obsecundans, ac mandati debitum exsolvens. Scribendi autem causa est, diligentior multo custodia: quod t.aducti sumus, quemadmodum et prius inaudivistis, ex Orientis fractu in Thracensem Smyrnam: tum vero quod jamdulum ad nos rescripta non perferuntur: deinde, quod ex æquo dimicantibus epistola una abunde futura est. Agite itaque, fratres mei: nunc quoque non sine cantu grates agamus, quod digni habiti sumus qui Deo vivo ac vero serviamus: neque hoc solum, sed et qui pro ipso patiamur: quod omnem gloriam superat, omnemque latitiam. Nam quæ vobis causa patiendi? Annon propter Christum? quod Christum hominem factum confitemini vere carne circumscribi, atque adeo delineari pictura; ac ejusdem imaginis susceptionem, illius incorpo rationis fidem esse: qua sublata et contempta, tollitur omnino et contemnitur incorporatio. Sed quoniam Deus hujus sæculi ercæcavit mentes leonomachorum, ut ne affulgeret iis splendor ipsius imaginis: idcirco in tenebris ambulantes Chri stum abnegant,ipsius imaginem abnegantes: atque omni ope contendunt ut omnes cum ipsius cecuLiant: persequentes, cedentes, carceri mancipantes, ac propemodum semper occidentes. At non pertrahent eos qui cupirmati sunt ac corroborati immutabili veritale. Sane non effugerunt, quin a supremo Ecclesiæ throno arguerentur, sicut factum est, et ipsi scitis. Et nobis quidem tuta et sincera erant omnia, etiam ante Occidentalium adventum, plurimum vero etiam inde accessit, ut cognosca-

mus, uti superiores states. sic et nostram quoque τεῦθεν, ὡς ἂν γνῶμεν ὅτι ἀκόλουθα ταῖς άνω γεν Deo curæ esse, atque ab ipso ante omnium oculos constitui testimonium, quod ab eo alieni sint qui imaginem negant. Si enim a coryphæo abrupti sunt, et ab aliis tribus patriarchis; utique et a Christo, qui caput est prædictorum: et lugere illorum causa et mœrere convenit, nostra vero lætari supra modum. Deinceps itaque, dilecti, carceris molestias perferamus, ac tentationes quæ impendent: istud ipsum, quotidie mori, testimonium reddere, decertare quoad usque pacis tempus adveniat: quod Dominus judicavit satis esse ad eorum probationem qui confitentur, et ad ultionem eorum qui fidem veritati abrogant. Dies diem trudat per patientiam et alacritatem: manus qualecunque opus operetur: lingua psallat: corpus in servitutem redigatur sibi ipse attendat animus, ne vitiis pandat fores: ut eo pacto spatiosa fiat custodia, gratiosa, jucunda. Christi palatium: nam res videtur contra se habere. Penes vos est fiducia eorum qui foris sunt, virorum ac mulierum, monialium ac plebis: et jure optimo: quandoquidem Christi beneficio lux estis Byzantii, ne dicam orbis totius. Sed diabolum intueamur interserentem frumento zizania: et spiritali cribro fidem utique admittamuos,excutiamus autem affectus: ne spiritalis ager pessumdetur. Habuit et magnus Paulus charissimas, Appiam 85, Persidem: et Evodiam rogat, et Syntychen deprecatur, Idipsum sapere in Domino 87 : tanquam laborum certaminumque socias et adjutrices. Et habere omnino necesse est, sed quemadmodum ille habuit. Deinde iuquit de Priscilla et Aquila: Siquidem pro anima mea cervices suas supposuerunt **. Vides amoris ardorem, et Apostoli commendationem? Sic, fratres mei, et nos et vos, pariter habeamus et amplectamur eas quæ ejusdem conditionis ac meriti, nobis adjunctæ sunt ac deditæ: ut et glorificetur Deus, et nos illuminemur, non inquinemur autem et perturbemur. De vobis tribus ad me perlatum est,consociatos vos eese per pœnitentiam et mutationen Leontii et Deum glorificavi ego peccator, tum ob illius mitigationem, si modo perseveret, tum ob vestrum certamen: quod, tanquam e camino ignis tres sancti pueri, sic et ipsi e tetro carcere illæsi exiistis, tyranno perterrito. Sed adhuc, viri strenui, dimicate, et vos ad tentationem comparate usque ad sanguinem. Hæc enim lex martyrii est. Sint illi benedicti qui vos corroborant, seu domi, foris. Nos miseri rursum plagis cæsi sumus: sed cum gratiarum actione excepimus: et nunc magis etiam nobis placenius. Quare nec vos contristemini in humilitate nostra; sed gaudete potius, et orate ut valeamus adhuc in omnibus, et ea tolerare quæ a potestatibus inferuntur, et ea sustinere quæ ab seu γ) D) • Philem. 1, 1. 86 Rom. XVI, 12. 87 Philipp. IV, 2. καὶ τὴν καθ' ἡμᾶς ὁ Θεὸς ἐπισκοπῶν ἐπισκοπεί ὑπ' ὄψιν ήγαγε το μαρτύριον, ὅτι ἠλλοτρά τοῦ οἱ τῆς εἰκόνος ἀρνηταί. Εἰ γὰρ τοῦ κορυ εἰσὶ διεῤῥηγμένοι, τῶν τε ἑτέρων τριών πατριαρ δηλαδὴ καὶ τοῦ Χριστοῦ, ὅς κεφαλὴ τῶν προει νων· καὶ πενθεῖν ἔστι καὶ σκυθρωπάζειν ἐπ' αὐ ἡμῖν δὲ χαίρειν μέγα καὶ ὑπερφυές. Ενέγκωμεν οὖν λοιπόν, ἀγαπητοί, τὰ θλει τῆς φυλακῆς· τὰ προσδοκώμενα ἔτι πειρατήρια - τοῦτο, ἀποθνήσκειν καθημέραν, μαρτυρεῖν, ἕως ἂν ἐπιστῇ ὁ καιρὸς τῆς εἰρήνης· ἐν ὁ Κ δεδοκίμακεν ἀρκούντως ἔχειν εἰς δοκίμιον τῶν ὁ γούντων, καὶ ἀνταπόδομα τῶν ἀπειθούντων ἡμέρα τὴν ἡμέραν διαβιβαζέτω δι' ὑπομονῆ προθυμίας· ἡ χεὶρ ἐργαζέσθω οιονδηποτούν τὸ στόμα ψαλλέτω· τὸ σῶμα δουλαγωγείσθω· ὁ προσεχέτω ἑαυτῷ· μὴ ἀνοίγειν θύραν τοῖς πάθι ὡς ἂν ἡ φυλακὴ εὐρύχωρος εἶεν, εὐχάριστος, κεῖα, παλάτιον Χριστοῦ. Τὸ γὰρ ἐναντίον προδ Πίστις παρὰ τῶν ἔξωθεν προς ὑμᾶς, ἀνδρῶν τι γυναικῶν μοναζουσῶν τε καὶ μιγάδων. Καὶ της ἐπεὶ φῶς ἐστε χάριτι Χριστοῦ τῆς Βυζαντί ἵνα μὴ εἶπω, ὅλου τοῦ κόσμου. 'Αλλα βλέπωμα ἐπισπείροντα τῷ σίτῳ ζιζανια διαβολον· καὶ τῷ νοητικῷ κοσκίνῳ τὴν μὲν πίστιν προσιέμεθα τ σχέσεις ἀποσεισώμεθα· ἵνα μὴ ἡ ψυχικὴ χώρα νηται. Εἶχε καὶ Παῦλος ὁ μέγας ἀγαπητάς ᾿Απφίαν, τὴν Περσίδα, καὶ Εὐωδίαν παρακαλεί Συντύχην παρακαλεῖ τὸ αὐτὸ φρονεῖν ἐν Κυρίῳ συγκοπιώσας καὶ συναθλούσας καὶ διακονούσας. ἀναγκαῖον πάντως ἔχειν· ἀλλ' ἔχειν, ὡς εἶχεν ἐπι Επεί φησι περὶ Πρισκίλλης καὶ ᾿Ακύλα· Οἱ: ὑπὲρ τῆς ψυχῆς μου τὸν ἑαυτὸν τράχ ὑπέθηκαν. Ορᾶς τὸ θερμὴν τῆς ἀγάπης, καὶ τὴν ἀπο κὴν ἀποδοχήν; Οὕτως, ἀδελφοί μου, καὶ ἡμεῖς ὑμεῖς, καὶ ἔχωμεν καὶ ἀσπαζώμεθα τὰς ἐν: τῶν τοιούτων ἡμῖν καθισταμένας. Ὡς ἂν δοξάζ ὁ Θεός, καὶ φωτίζωμεν· ἀλλὰ μὴ θολώμεθα καὶ χρώμεθα. Ηκουσταί μοι περὶ ὑμῶν τῶν τριῶν, ἡνώθητε ὑπὸ μεταμελείας τοῦ ταπεινού [Reg. ἐλεεινοῦ] Λεοντίου, καὶ τὸν Θεὸν ἐδόξασε ὁ ἡ τωλός, ἐπί τε τῇ μετοκλάσει ἐκείνου· εἴπερ καὶ μείνοι καὶ τῇ ὑμετέρᾳ ἐναθλήσει ότι ὡς καμίνου πυρὸς οἱ ἅγιοι τρεῖς παῖδες, καὐτοὶ τῶν νών φυλακών ἀσινεῖς ἐξεληλύθατε, καταπλήξε τὸν τύραννον. ᾿Αλλ᾽ ἔτι, γενναῖοί μου, ἐναθλοῖτι· τὸ πειρασθῆναι ἐτοιμάζεσθε μέχρις αίματος. Το τος γὰρ ὁ νόμος τῆς μαρτυρίας. Εὐλογηθείησα ἀλεῖπται ὑμῶν, οἱ ἔνδοθεν καὶ ἔξωθεν. Ἡμεῖς ταλαίπωροι καὶ αὖθις ἐμαστιγώθημεν εὐχαρίστως ἐδεξάμεθα· καὶ εὐδοκούμεν μᾶλλον καὶ Ωστε ὑμεῖς μὴ ἁνιᾶσθε ἐν τῇ ταπεινώσει ή ἀλλὰ μᾶλλον χαίρετε, καὶ προσεύχεσθε ἰσχύιο ή ἔτι ἐν πᾶσιν· οἴσειν τε καὶ τὰ παρὰ τῶν ἐξουσια των επαγόμενα· φέρειν τε καὶ τὰ παρὰ τοῦ ἀρι 18 Rom. xvx, ↳

EPISTOLARUM LIB. II. Reg. cod. πολέμου ] συμβαλλόμενα, σύν ο Νικολάῳ· ὃς καὶ προσαγορεύει ὑμᾶς Μνημονεύετε μου των στεναγμών. Η ὑμῶν. ᾿Αμήν. ΐ. — Ναυκρατίῳ τέκνῳ. [υμς'.] invisibili hoste conjiciuntur; una cum fratre Nicolao qui vos peramanter salutat. Mementote suspiriorum meorum. Gratia vobiscum. Amen. LVII. — Naucratio filio. pro Christo solatur confirmatque spe præmii. De quorumdam lapsorum pœnitentia respondet: necnon de aliquíbus imaginum incriptionibus. πίδα μὲν, ἐπ' ἐλπίδι δὲ ὅμως, εδεξάμην σου ολήν, τίμιον τέκνον τὸ πρῶτον, διὰ τὴν τῆς φυλακῆς ἐξ ἐπιτροπῆς τοῦ βασιλέως ν, διὰ τὴν ὑπεράπειρον ἀγαθότητα του φιλο Θεοῦ· δι᾽ ὑμᾶς τοὺς ἁγίους καὶ τὰ ἡμῶν τωλών εν διατιθεμένου· κἄν οἱ ἄνθρωποι εντα πειρώνται φέρειν. Καὶ τί εἴπω, ἤ τί τάλας; ἢ ὅτι Πάντα τὰ ὀστᾶ μου ἐροῦσι, Κύριε, τις ὅμοιός σοι; Ρυόμενος ἐκ χειρὸς στερεωτέρων αὐτοῦ. Αὕτη τη φωνὴ τοῦ οἰκτροῦ· κἂν ἐκ Δαυϊτικῆς ᾠδῆς. ὅτι καὶ ἀδολεσχίας ἀνείθην ἀναγνοὺς τὸ γράμὗρον τὴν μέθειρξίν σου οὕτως ἔχουσαν ὡς ἐδίμην γάρ προμαθών ότι μόνον μετέφρουψύχει, ἀδελφε, καὶ εὐφραίνου, ότι καθώς τα παθήματα τοῦ Χριστοῦ εἰς σέ, καὶ εἰς πονάς σου καὶ ὁμοτρόπους σοι· οὕτω καὶ ἡ ις, καὶ ὁ μισθὸς, καὶ τὸ κλέος. Καὶ πῶς ἂν τοὐμφανὲς ἐλθεῖν τὰ σκεύη τῆς ἐκλογῆς, χρῆν τὰ σκάνδαλα, παραχωροῦντος Θεοῦ, ποιούντας αὐτὰ δεικνύντος οἷοι εἶεν, ὡς ηρούμενα εἰς καῦσιν πυρὸς αἰωνίου· τοὺς ονητικούς των ? το Præter spem quidem, at juxta spem tamen, accepi litteras tuas, Ali reverende: alterum, quod jussu regis arctior sit custodia: alterum, quod immensa clementissimi Dei benignitas sit, propter vos qui sancti estis, res quoque nostras, qui peccatores sumus, egregie fortunantis: quamvis conentur homines diffcilia creare negotia. Ecquid porro dicam, aut quid cogitabo miser, nisi istud? Omnia ossa mea dicent: Domine, Domine, quis similis tibi? Eripiens inopem de manu fortiorum ejus. Hanc primam vocem miser emittot, quanquam ex Davidico carmine. Hæc deinde altera; quod solutus sum labore prolixioris sermonis, ubi libellum legi: quandoquidem intellexi sic se habere captivitatem tuam quemadmodum insinuaras Prius enim didiceram te unum in carcere detentum. Forti et magno animo esto, frater, et gaude quod quemadmodum abundant passiones Christi in te, et in eos quibus iidem sensus assimilesque mores; sic erit et consolatio, et merces, et gloria. Nam quo pacto manifesta fierent vasa electionis, nisi scandala interessent, Dei permissu, manifeπειρασμῶν δοκιμάζοντος, stantis quidem quales ii sint qui talia agunt, quos ἐκλάμψοντας ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν; tanquam zizania servat ad exustionem ignis semprobantis autem eos qui tentationem sustinent, solis instar splendidos in cœlorum regno μή σε ξενιζέτω τὰ γιγνόμενα καθεκάστην· έρθη, ὁ δὲ δέδεται· καὶ ἄλλη τέτυπται, ὑπερώρισται· καὶ ὅσα ἄλλα οὕτως ἢ ἑτέρως ξει μικρόν ύστερον ὁ τῆς ἀνταποδοσεως ᾿Ανέγνων ὁ πέπομφας (καὶ ἐπιγνοὺς καὶ ήσας τῷ Κυρίῳ, αὖθις αντέπεμψα περὶ Ἰγνατίου· οἴμοι! ὅτι ἐάλω· ἐπεὶ φίλος ὁ αφερόντως. Αλλ' εύγε. πεποίηκας, δοὺς οτι τὴν ἰατρείαν. Ικανόν, τέκνον, τὸ παρὰ · κἀγὼ ὁ τάλας εὔχομαι αὐτῷ τὴν ἀναπάοὗ καὶ δέδεγμαι τὰς προσφοράς. Εἰς τὸν Ανατόλιον σπλαγχνίζομαι ο ταπεινός· ἐπεὶ εἰς καὶ αὐτός. Διὰ τοῦτο τολμῶ καὶ λέγω· έτω αὐτῷ καὶ ἕτερος χρόνος· ὥστε πληρου ῆς διετίας, μετεχέτω τῶν ἁγιασμάτων. Οἱ τες τῶν ἀδελφῶν, φωτὸς υἱοὶ ὑπὲρ φωτός μῷ τελειωθέντες, προσεύξοιντο περὶ ἡμῶν. ως τεθνηκότες, ἐλεεινοὶ τῆς ἐκδημίας, κατὰ ῖς ἁμαρτίας, ὡς λέλεχας, Τοιοῦτος καὶ ὑπερ ιανός. Πλὴν καὶ ἐκ τῶν ἐνδιαστρόφων δύο τοῖς ἐμμελέσι· καὶ ὁ λόγος βαλλέσθω εἰς οσάκις προσίοι, κἂν ἐκ τῶν ἐναντίων· ὡς βασάνῳ, καθάπερ ἐν παρατρίψει λίθων, τὸ κλοιτο τῆς ἀληθείας. Καὶ δὴ καὶ νῦν τοιαύτη al. xxxiv, 10, 11. Quamobrem ne te ea terreant quæ quotidie gerun⚫ tur: si raptus ille quidem est, iste conjectus in carcerem; hæc verbera pertulit, illa in exsilium ab legata; et quæcunque hoc vel illo pacto se habent. Veniet paulo post remunerationis tempus. Legi ea quæ misisti; atque ubi ea intellexi, actis Domino Gratiis, iterum ad te remisi. De abbate Ignatio, hei mihi quia periit: siquidem amnicus ille vir supra ceteros. Sed recte egisti, qui penitenti dederis medicinam. Sufficit, fili, quod dedisti: et ego miser eidem apprecor pugne redintegrationem: nam et ejus oblationes accepi. Ergä fratrem Anatolium misericordia humilis commoveot: quandoquidem et tu eum fraterne diligis. Idcirco dicere audeo: Dematur ei et alter annus; ut exacto biennio sit Eucharistiæ particeps. Ex fratribus ii qui diem obiere, filii lucis pro luce vi persecutionis, consummati pro nobis deprecentur. Qui aliter interiere, horum miserabilis exitus, ob peccata mea, quemadmodum dixisti. Talis ac multo deterior Severianus est. Verumtamen et e perversis, reversionis spes est iis quibus id curæ est: eaque agitanda in sermone quatio, quoties accesserit aliquis vel ex adversariis: ut in examine, tanquam attritu

lapidum, veritatis ignis exsiliat. Et nunc quidem ἡ πρότασίς σου. Εν τισιν ἱστορίαις εύρηνται από hujusmodiest propositio tua. In quibusdam historiis reperta sunt imagines sic inscriptæ: Divinitas, Dominatio, Regia potestas. Palam est quod de Christi imagine hoc dicas. Id vero quo pacto? Tales appellationes de Trinitate in commune, non de una persona separatim intelliguntur. Etsi enim Deus et Dominus unaquæque persona dicatur, at non simpliciter divinitas aut dominatio. Exempli gratia: Ego Deus patris tui, inquit º, non, Divinitas. Eyo sum qui sum; non: Ego sum exsistentia. Et: Pluit Dominus ignem a Domino”, non, Dominatio a Dominatione. Si igitur in rebus divinis sic se res habet: multo utique magis in inysterio incarnationis nefas est imagini Christi subscribi. Divinitas, aut Dominatio. Deus quidem dicatur ac Dominus, aut eorum aliquit quæ sunt ejusdem potestatis; atque hoc ipsum homonyme: non utique Diviuitas, ac Dominatio. Si, exempli gratia, homo sic pictus sit, homo sane dicatur, non humanitas: terrenusque rex, non certe potestas regia. Itaque vitiosa illa, ut mihi videtur, inscriptio est: circumscribit enim et Patrem et Spiritum, quod est absurdum. Atque hæc quidem breviter strictimque dicta sint. Tu vero pro mea humilitate enixius precare: verum etiam et pro fratre, qui te peramenter salutat. Vestem accepi: et quousque non cessabis indumenta nobis suppeditare, dilectissime? Vicissim te Domi. nus in spiritufoveat. Cætera tabellarius significabit. Omni ex parte vale. LXVIII. — Irenæ patriciæ. νες ἐπιγράφουσαι· Θειότης, Κυριώτης, Βασιλεία, Δηλονότι ἐπὶ τῆς Χριστοῦ εἰκόνος τοῦτο λέγοις. Καὶ πῶς τοῦτο; Αἱ τοιαῦται φωναί κοινῶς ἐπὶ τῆς Τριάδος· οὐκ ἐφ' ἑνὸς προσώπου διακεκριμένως κ νόηνται. Εἰ γὰρ καὶ Θεὸς καὶ Κύριος ἕκαστον προσ ωπον λέγοιτο· ἀλλ' οὐχ ἁπλῶς καὶ Θεότης καὶ Κυριότης. Οἷον, Ἐγὼ ὁ Θεὸς τοῦ Πατρός σου, φησίν· οὐχ ἡ Θεότης. Ἐγὼ εἰμὶ ὁ ὤν, οὐχὶ ὀντότης. Καί· Έβρεξε Κύριος πῦρ παρά Κυρίου· οὐχὶ, Κυριότης παρὰ Κυριότητος. οὖν ἐπὶ τῆς θεολογίας οὕτως· πολλῷ οὖν μᾶλλον ἐπὶ τῆς οἰκονομίας οὐκ ἔχει λόγον τὴν εἰκόνα Χριστού, Θέσης ἐπιγράφειν, ἡ Κυριότης. Θεὸς μὲν γὰρ λέγοιτο, και Κύριος, ἤ τι τῶν ὁμοδυνάμων τούτοις· ἀλλὰ καὶ τοῦτο ὁμωνύμως· οὐ μὴν Θεοτης ή Κυριότης. Ὡς φέρε εἰπεῖν, καὶ ἐπὶ τοῦ γεγραμμένου ανθρώπου, ἄνθρωπος μὲν λέγοιτο, οὐ μὴν ἀνθρωπότης· κα βασιλεὺς τῶν ἐπὶ γῆς, οὐ μὴν βασιλεία. Εσφαλμ νως οὖν ἔχει, ὡς ἐμοὶ δοκεῖ, ἡ ἐπιγραφή συμπι γράφει γὰρ καὶ τὸν Πατέρα καὶ τὸ Πνεῦμα, ότα άτοπον. Τοσαῦτα μὲν ὡς κατ' ἐπιτομήν. Αυτός ε προσεύχου περὶ τῆς ταπεινώσεώς μου θερμότερο ἀλλὰ γὰρ καὶ ὑπὲρ τοῦ ἀδελφοῦ, ὅς καὶ προσαγορεύει γνησιώτερον. Τὸ ἱμάτιον ἐδεξάμην· καὶ ἕως τοπο παύσῃ ἐνδιδύσκων ἡμᾶς, ἀγαπητέ; Αντιθάλψα σε Κύριος ἐν πνεύματι. Τὰ ἐλλείποντα ὁ γρα τηφόρος ἀπαγγελεί. Ερρωσο ἐν πᾶσιν. ΞΗ΄. – Ειρήνη πατρικίᾳ. [ υοα'. ] Cum lapsa fuisset, postmodum confessam, et graves ærumnas passam, hortatar ut in confessione perseveret (Bax, an. 818, n. 18.) Superiori tempore, quod pœnitentiæ fuit, pigebat scribere ad reverentiam tuam: nunc vero et imprimis jucundum, postquam exsurrexisti, exceptis etiam venerando tuo corpore pro Christi confessiowe verberibus. Sed euge, euge, virili maxime animo femina, quod, accepta clade, redintegrationem pugna splendidiorem effeceris: Deum angelosque exhilarans,et ex hominibus amantissimos pietatis. Ac tu vere utique nobis, ex Orientalibus ortum trahens tu Dei ac virtutis amans: tu vitiorum dominatrix,et mundi inimica. Quanta tui nominis commendatio est! quam est in ore ac sermone omnium martryrium tuum! Quid enim? Evangelicum arripuisti gladium, ut Christi miles: in mentis excessu affectus corporis præcidisti,demisso capite dirempta es ab unica filia: valere jubens regiam civitatem, illustrem prosapiam, præstantes amicos, familiam splendidam, eximiam dignitatem, terrestrium domesticorum ingentem numerum, omnigenas facultates,alia denique quæ commemorare vix possim: arrepto vitæ instituto, in quo sit crux tollenda: louge quopiam ablegata es, ut didici, in insulam. Benedicta tu, et benedictus fructus martyrii tui. Et unde tibi totum hoc quidquid est boni,ingens gloria, summa commendatio, nisi ex virtutibus illis 00 Εxod. 111, 6. 91 Ibid. 14. *ª Gen. xı¤, 24. Πρότερον ἡνίκα ἡ ὑπόπτωσις, λυπηρόν μας γράμμα πρὸς τὴν τιμιότητά σου· νῦν δὲ καὶ α περιχαρές διὰ τὴν ἐξανάστασιν, καὶ τὰς ἐπὶ το τιμίων σου σαρχῶν ὑπὲρ ὁμολογίας Χριστού μέσω γας. Καὶ εὐγε, εύγε, ἀνδρειοτάτη ἐν γυναιξίν, κ τῆς ἥττης περιφανεστέραν τὴν ἀναπάλαισιν ἐπιφ γάσω· εὐφράνασα Θεον τε καὶ ἀγγέλους, καὶ τὰ ἀνθρώπων τοὺς εὐσεβεστάτους. Καὶ σὺ όντως θῶς εὐγενὴς, τῶν ἀφ᾽ ἡλίου ἀνατολῶν όρμωτές σύ φιλοθεος καὶ φυλάρετος· σὺ παθοκτονος έχθροκοσμος. Ως αἰνετόν σου τὸ ὄνομα· καὶ διο λητή σου ή μαρτυρία! Τί ταῦτα; Ελαβες εὐαγγελικήν μάχαιραν, ὡς στρατιώτες Χριστό διέκοψας ἐν ἐκστάσει τὰς σχέσεις του σώματ απετμήθης κεφαλῆς ὑποκυπτούσης θυγατρός μα κλαδούσης· ἐρρώσθαι φράσασα πόλει βασιλευσίν γένει περιβλέπτῳ, φίλοις ὑπερέχουσιν, οἰκίᾳ όπω λάμπρῳ, άξια υπερφυεστάτη, τῶν κατά χθε οἰκετῶν πλήθει, υπάρξει παντοδαπή, τοῖς ἄλλες οἷς οὐκ εὐμπρές μοι λέγειν· καὶ ἀραμένη τον σο ροφόρον βίον· ἀπεωρίσθης που μακράν, ὡς μετά θηκα, ἐν νήσῳ. Εὐλογημένη σύ, καὶ εὐλογημένος ὁ καρπὸς τῆς μαρτυρίας σου. Καὶ πόθεν σοι ταύτι ὅλον τὸ ἀγαθὸν, τὸ μέγα κλέος, ἡ μεγίστη εὐρεμία ἀλλ' ἡ ἐκ τῶν προϋπηργμένων σοι κατορθωμάτων

' EPISTOLARUM LIB. II. πολλῆς σου ἐντεύξεως καὶ προσευχῆς, ἐκ τῆς tuis, quæ præcessere: ex plurima supplicatione ac ιλούσης σου φιλευποιίας καὶ φιλομονάχου ;; Οὐκ ὤλοντο οἱ καρποί, κἂν ἐπὶ μικρόν θησαν· οὐ κατέαξέ σου τὸν ἀρετῆς πύργον ὁ μενος ὄφις, εἰ καὶ δίδακεν. ᾿Αποκέκρουσται τῶν ἐπιτωθασάντων· πέπτωκεν ὀνειδιζόντων νενίκηκε Χριστὸς ἐν σοί, καὶ διὰ σοῦ, ὦ ναι, ὦ φιλόμαρτυς· καὶ, τὸ τρίτον, ὦ μῆτερ καλῶ γὰρ τοῦτο ἐν πνεύματι, ὡς σύναθλον, · ἀπὸ σαρκὸς γνωριζομένων σπλάγχνων ἐγγύΟὕτω γὰρ οἶδε τὸ πνεῦμα συνάπτειν τοὺς οὐ κυοφορουμένους. Οἶδα σου τοὺς πόνους· ς ινοκοπίας τῆς ψυχῆς· πάντα όσα ῥαγεῖσα ὑποίσω. ᾿Αλλὰ θάρσει· πολύς σου ὁ μισθὸς νοῖς· νύμφη Χριστοῦ χρηματίζεις, κἄν ἀπὸ συμπολίτες τῶν δικαίων καὶ ἁγίων· εἴπερ μεν ταῖς θείαις ὁμολογίαις ἕως τέλους. Νῦν αρῶ καὶ παραινώ, ὑπομονητικῶς σε ἐνεγκεῖν ρίαν καὶ ἐρημίαν πάντων, ἀναθεωροῦσαν τὰ ·· εἰδυῖαν τὸ ἐπὶ γῆς παίγνιον καὶ ὠκύμορον. τοῦ ὁ φύλαξ σου τῆς ζωῆς ἄγγελος· Χριστός ὁ εἰπών· Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἐλευσόμεθα, γνὴν παρ' αὐτῷ ποιήσομεν. Εν δὲ ὑπομι- · σεαυτὴν περιποιού, δίαιταν παρακλητικωτέραν μένη. Οὐ γὰρ καιρὸς ἐγκρατείας ἄρτι του ὅσον τὸ πρότερον. Καὶ τέλος, προσῦχου ιοῦ τοῦ ἁμαρτωλοῦ ὡς ἂν τοῖς λόγοις τὸν ναρμόσοιμι. ΞΘ΄. – Εὐφημίᾳ ἐγκλείστη. [υογ.] prece ex beneficentissima tua erga monachos voluntate? Non periere fructus, etsi concussi paulu lum tuam illam virtutis turrim non subvertit serpens inimicus, quanquam morsum intulit. Repulsa irrisorum invidia est: exciderunt conviciatorum nugæ vicit Christus in te et per te, o feinina egregia, o martyrii cupida, et, quod tertium est, o mater mea: nam eo te nomine appello in spiritu, ut certaminis sociam, et conjunctiorem iis quæ carnis sunt visceribus. Sic enim eos spiritus novit copulare, quos ipse genuerit. Novi labores tuos: novi quot animo molestias hauseris, quæ, cum a mundo avulsa es, toleraris. Sed confidito: plurima tibimerces in coelo: Christi sponsa diceris, etsi post con. jugium: justorum ac sanctorum civis, si quidem ad finem usque in divina confessione perstemus. Nuuc vero obsecro et hortor ut æquo animo exsilium feras, rerumque omnium penuriam, coelestium contemplatione: cum probe intelligas, quidquid terrenum est, ludicrum esse et cito periturum. Tecum custos vitæ tuæ angelus, Christus ipse qui dixit: Ego et Pater veniemus, et mansionem apud eum faciemus. Unum vero moneo: ut valetudini consulas, suaviorem amplexa vivendi normam. Neque enim nunc tempus abstinentiæ tam rigidæ est, quam antea exstitit. Denique pro me peccatore preces funde, ut cum sermonibus via mea consentiat. Euphemiæ inclusæ. Ut Christo sponso suo, tota mente serviat. καὶ ἐλλείπομεν συχνότερον τῇ τιμιότητί σου λειν· ἀλλ᾽ οὖν τοῦ μεμνῆσθαι αὐτῆς ἐν Κυ κ ἐπιλελήσμεθα· διὰ τὸ κοινωνικὸν τῆς προκαὶ τὸ ἐπιδοτικὸν τῆς προαιρέσεως. Ο ίκα1, ὡς μανθάνω, ἀπὸ πρώτης ἡλικίας ᾑρετίσω τυροφόρον βίον· καὶ ἔτι τὴν φρουρητικὴν διαΚαὶ ἡλίκον σου τὸ ἐγκώμιον, νύμφη Χριστού. ὑπομιμνήσκω περιέπων σε πνευματικώς, ως *. Επείχθητι, κυρία, ἐπείχθητι θεραπεῦσαι » Νυμφίον. Η νυμφευθεῖσα, πάσες σχέσεως ἀποδιίστασο, ὅλην τὴν καρδίαν, καὶ ψυχὴν, ην τὴν διάνοιαν ἐρωτικῶς πρὸς τὸν ἑαυτῆς • ἔχουσα. Εἰ τοῦτο ἐπὶ τοῦ φθαρτοῦ καὶ ῥέον· ποσῳ οὖν μᾶλλον ἐπὶ τοῦ ἀφθάρτου καὶ ου; Οὕτως ὀφείλομεν (κοινός ὁ λόγος) καὶ διακεῖσθαι πρὸς τὸν Κύριον καὶ Δεσπότην, καὶ ιβάνειν κόρον τοῦ πόθου αὐτοῦ· καὶ ἐν τούτῳ εθαι πάσης ἡδονῆς φθοροποιοῦ. Ὅτι καὶ αὐτὸς ὡς πρὸς ἡμᾶς ἔχεται· καὶ οἱονεὶ ἐξίσταται τῇ είρῳ ἀγαπήσει. Μὴ γὰρ οὐ διὰ σέ, Θεὸς ὤν, μορφὴν ἀνέλαβεν, ἦν νῦν ἀτιμάζουσιν οἱ μάχοι; μὴ οὐκ ἐπτώχευσε πλούσιος ὢν; μὴ πέμεινε τὰ θλιβερά άπαντα, ὕβρεις, ἐμπτύ ραπίσματα, μάστιγας, σταυρὸν καὶ θάνα Οὕτως οφείλει εκάστη ψυχή διατίθεσθαι· ὡς αὐτῆς μόνης, κἂν ὑπὲρ πάσης, τὰ παθήματα, έργειν καὶ ἀγαπᾷν, καὶ ἐφίεσθαι ἐξίσου ἀντιDan. xix, 23. Etsi omisimus crebriores ad reverentiam tuam litteras mittere; at non desiimus ejusdem meminisse in Domino, tum ob instituti communionem, tum ob voluntariam novi propositi accessionem. Quod per se maximum est, a prima ætate, ut intelligo, vitæ normam arripuisti, in qua tollenda crux: ac præterea sponte inclusa degis ævum. Prob quanta tua commendatio est, Sponsa Chri sti Unum tamen suggero tui spiritaliter curam gerens, tanquam sororis. Adnitere, domina, adnitere Sponsum tuum demereri. Tanquam nupta, omnem exue affectum, pectus omne, omnem animum, cogitationem omnem amoris impulsu transferens in Sponsum tuum. Quod si in mortali as perituro id accidit, quanto magis in sempiterno et immortali! Sic debemus, pari ratione, et nos erga Dominum et magistrum affici, nec ullam illius amandi satietatem capere; atque eam ob rem omni carere exitiosa voluptate. Nam et ipse pėramans nostri est, ac veluti extra se fertur incredibili charitate. Annon enim propter te, cum Deus esset, servi formam accepit, quam nunc leonomachi dedecore afficiunt? non vixit inops, cum dives esset? non perpessu aspera omnia pertulit? contumelias? sputa? alapas? verbera? crucem ac necem? Sic quamlibet animam esse affectam decet (quippe pro ipsa sola, perinde ac pro omnibus hæ perpessiones

ταῦτα· καὶ ἡ πρόθεσις ἀποδίδεται εἰς ἔργον· ούτω τοῦ ἀγαθοῦ Θεοῦ φιλοτιμουμένου. Ταύτα οὐχ ὡς οὐκ ἐχούσες σου ἔναυλα· ἀλλ' ὡς συμψυχῶν τοι ο Κυρίῳ. suscepta sunt), ut et concupiscat, et amet, et ex πεπονθέναι. Κάν τυχόν οὐ παραχωρήται ὑπεῖσα æquo pati vicissim gestiat. Ac si fortasse nullus sit ista perferendi locus, propositum vicem operis ac laudem habet, Deo optimo sic remunerante. Hæc sunt a me prolata, non quasi non ante oculos habeas, sed quod mihi tecum in Domino mens una sil. LXX. - Teophilo Ephesi. Ο'. - Θεοφίλῳ τῆς Ἐφέσου. [υος.] Gratulatur, tanquam confessori perillustri. (Baron. an. 816, n. 42.) Δανείσας τὸ γράμμα, ἀπεκαραδόκουν λήψεσθαι τί χρέος της αγάπης· ἀλλ' ἐπεὶ οὐκ εἴληφα, φιλώ και αὖθις δανείσαι. Ήδὺ γὰρ μοι τὸ δάνειον λίαν· έγιν τῇ σῇ ἱερᾷ κορυφή διαλέγεσθαι, διὰ Χριστὸν τε σχούση, μᾶλλον δὲ ὁμολογητικώς στεφανουμένης τ καὶ καλλωπιζομένη. Οὐ γὰρ οἷς ὀφθαλμοῖς βλέπε κόσμος, τούτοις ἀθρεῖ καὶ νοῦς ὁρῶν Θεὸν καὶ θεῖα Ὅτι ὁ μὲν τὰ φθειρόμενα καὶ ἀπολλύμενα οπα τῶν ἀγαθῶν μοίραν τυγχάνειν, κακῶς εἰδὼς καὶ πεπλανημένως· ὁ δὲ ἐκεῖνο καὶ μόνον κρίνων μετ ριον, ὃ οὐκ ἐνταῦθα τὴν εὐπάθειαν ὁρίζοι· ἀλλ᾽ εἰς τὴν μέλλοντα αἰῶνα ἐναποθησαυριζόμενον, εἰς χαρα ἀπέραντον θυμηδίας. Οὕτω τὰ κατὰ τὴν ἀγνωσύν σου ἐγὼ ὁ τάλας ὁρῶν, χαίρω και συγχαίρω, τριεί θητε. Περιεφρόνησας δοξης ἐπιγείου· εἷλου στο Χριστῷ τὰ ταπεινὰ καὶ ἐξουθενημένα· μᾶλλον δι θλίψιν καὶ στενοχωρίαν, πληγὰς καὶ ἐξορίας. Έ μακάριά σου τα πρακτέα! ὡς αἱνετά σου τὰ πα ματα! 'Ανατολή και Δύσει διαβοώμενα, ἐν οὐρανούς Cum epistolam fenori dedissem, exspectabam ut debitum charitatis reciperem: sed quia non accepi, cupio et iterum fenerari. Dulce enim mihi valde hoc fenus, id est, cum sacro capite tuo colloqui, Christi causa patiente, vel potius confessoris instar coronato et exornato. Non enim quibus oculis videt mundus, iisdem mens cernit, Deum ac divina conspiciens. Ille siquidem corruptibilia et pereuntia nomen bonorum obtinere censet, male judicans et perverse: hæc vero illam ac solam beatitatem censet, quæ non istis finibus definit voluptatem, sed venturum in ævum reposita est, ad interminatæ fructum jucunditatis. Hoc modo sanctitatis tuæ res intuens miser, gaudeo et gratulor, desideratissime. Contempsisti gloriam terrenam: elegisti cum Christo humilia et contemptibilia, imo vero tribulationem et angustias, verbera et exsilia. Quam beata sunt quæ gessisti! Quam laudanda quæ passus! Orienti Occidentique celebrata, in ccelis descripta, angelos exhilarantia, confessores απογραφόμενα αγγελους εὐφραίνοντα, ὁμολητή ac martyres oblectantia, dæmones, et his sensu ac moribus similes Iconomachos, pungentia! Merito igitur tibi gratulor, princeps Patrum. Sed peto ut pro me etiam ores misero undequaque, ut a vestigiis vestris consectandis non aberrem. LXXI. Naucratio filio. καὶ μάρτυρας ἡδύνοντα, δαίμονας καὶ τοὺς τέκ ὁμόφρονάς τε καὶ ὁμοτρόπους Εικονομάχους στο τα! Εἰκότως οὖν τοι συναγάλλομαι, πρωτοπα ᾿Αλλ' αὐτῷ δέεσθαί σε καὶ περὶ ἐμοῦ τοῦ κατὰ τὰς οἰκτροῦ· ὡς ἂν μὴ ἀποπεσεῖν με τῆς κατ' ίχνος ὑμῶν παραστάσεως. ΟΑ΄. – Ναυκρατίῳ τέκνῳ. [υπγ.] Impie et crudeliter ab Iconomachis gesta exponuntur: orthodoxorum in iis ferendis constantia prædicatur. (Barm an. 820, n. 1.) Serius ad te scripsimus, dilecte filii: sed quia fervet hic etiam persecutio, plaga, vincula, carceres: ita ille qui nos detinet, spirat furorem et minas, ethic aut illic inventos pios comprehendit ac divexat. Qui quidema in urbem proficiscens; ibi enim nunc agit; dicere non dubitavit: Rogabo imperatorem, ut mecum ducam regium ministrum, qui aut capite penitus obtruncet, aut linguam abscindat. Equidem nescio an verba ad exitum pervenerint. Ob hanc quidem causam nos omnia jam disposuimus, conjecturam ex alio etiam capientes, hominis scilicet perversitate et concursu episcoporum quandoquidem adsunt, ut fertur, quo tale aliquid perficiatur. Minister vero timore et metu perculsus (graves enim antea minas impiorum dux intentarat, morte proposita si vel levissimi errati reus inventus esset) chartam et atramentum nobis dare omnino reformidavit. Hinc tarditas. Accessit ad impedimentum, quod audieram te ex carcere eductum esse: sed et Sardensem, qualis non deΩψίσθημεν ἐπιστεῖλαί σοι, τέκνον ἐματημέν ἀλλ᾽ ὅτι καὶ ἐνταῦθα διαθμός ζέων, πληγαίς δε φυλακαί· οὕτω τοῦ κατέχοντος ἡμᾶς πνέοντες ἐν μοῦ καὶ ἀπειλῆς, καὶ τοὺς ὧδε κἀκεῖσε ευρισμό νους εὐσεβεῖς συλλαμβάνοντος τε καὶ κολάζης. Oς γε καὶ ἀπαίρων ἐν ἄστει· αὐτόθι γὰρ τὴν ἐπ τρίβει. οὐκ ώκνησεν εἰπεῖν, ὅτιπερ Εξαιτήσει τὸν βασιλέα, βασιλικόν συνεπάραι, εἰς τὸ πάσι; ἀποκεφαλίσαι, ἢ καὶ γλωσσοκοπήσαι. Οὐκ οἶδα με τ ὁ λόγος εἰς πέρας ἔλθοι. Εφ᾽ ᾧ ἡμεῖς μὲν τὰ πο τακτήρια ήδη έποιησάμεθα· καὶ ἄλλως στοχαζε νοι ἔκ τε τῆς κακοηθείας τοῦ ἀνδρὸς, καὶ τῆς το δρομῆς τῶν αὐτόθι ἐπισκόπων· ἐπείπερ, ὡς μα πάρεισιν, ὅτι τοιοῦτόν τι αποτελεσθείς. Ο δε ηρέτης ἔμφοβος καὶ ἔντρομος γενόμενος· ἐπείπερ ἡ καὶ προαπειλούμενος σφόδρα πρὸς αὐτοῦ τοῦ ἀπό άρχου, εἰ εὐρεθείη καν τι μικρὸν ὑπαίτιος, μετέ ζῆν· ἔδεισε παντάπασιν ἐπιδοῦναι ἡμῖν χάρτην κ μέλαν. Εντεύθεν ἡ βραδυτής. Έπειτα προσγένει εἰς ἐμπόδιον καὶ ἀκοὴ τοιαύτη· ότι τι αὐτός ἐπέ

EPISTOLARUM LIB. II. θης τῆς φυλακῆς· ἀλλ' ὅτι καὶ δι' ἀνοσιουργίαν τινὰ faiebatur, ob nefarium aliquod facinus capite ὁ Σάρδης, ποῖος, οὐχ ὡρισμένως, ἐκαρατομήθη. Εξ ἀμφοτέρων οὖν ἡ ὑποκράτησις. Ομως ὅτι ἠξιώθημε οἱ ταπεινοὶ καὶ αὖθις ῥῆξαι φωνὴν εἰς τὰ τὰ σου, γνωρίζοντές σοι ὅτι ἐῤῥώμεθα σώματι, εἴη δε εἰπεῖν καὶ πνεύματι, εὐχαῖς ὑμῶν ἁγίαις, σὺν τοῦ μακαρίου μου Πατρός. νων Πρὸς ἃ δὲ αὐτὸς ἐσήμανας, τί εἴπω, καὶ τί λαλήσω, ἡ ὅτι κατὰ τὸ χαλεπὸν τῆς αἱρέσεως ἀκόλου θος καὶ ὁ πικρὸς διωγμός; Τί γάρ βούλει ὁρᾷν, ἐπάν ὁ Χριστὸς ἤρνηται δι' ύβρεως τῆς ἁγίας αὐτοῦ εἰ κόνος; Οὐχὶ αίματα μενούμενα, και σάρκας τεμνο μένας; οὐ θλίψεις καὶ στενοχωρίας; οὐ δεσμὰ καὶ φυλακάς, καὶ ἄλλην παντοίαν κάκωσιν; οὐχὶ σκεύη ὀργῆς κατηρτισμένα εἰς ἀπώλειαν, ὧν εἷς ἂν εἶν πας; Καὶ ἔτι ὄψει, ἀδελφέ, δεινότερα, ἐπᾶν μακροχρονῇ ἡ αἵρεσις. ᾿Αλλὰ μακάριοι οἱ ὑπομένοντες· ὅτι αὐτῶν ἐστιν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν. Ηδη οἱ χοροὶ τῶν ὁμολογητών, τῶν μαρτύρων, ἀγάλλον ται, εὐφραίνονται· οὓς μὲν διὰ θανάτου αἰσίου ὑποδεχόμενοι· οὓς δέ ἐπαλείφοντες ἀοράτως ταῖς ἐπι σκέψεσι. Καὶ τί λέγω μάρτυρας; αὐτὸς Χριστὸς ὁ μαρτυρούμενος, χαίρων τε καὶ συναθλῶν ἐστιν ἐνὶ ἑκάστῳ τῶν ὁμολογούντων. Εἰ μὴ γὰρ ούτως, οὐκ ἂν ἔφερον οἱ φέροντες τὰ παρόντα γενναίως· οὐκ ἂν καὶ γυναῖκες ἀνδρίζοντο κατὰ τὰς πάλαι ἁγίας· οὐκ ἂν καὶ λαϊκοὶ καὶ συγκλητικοὶ ἀπεδύοντο πρὸς τοὺς ἀγῶνας· οὐκ ἂν καὶ κόραι κατεφρόνουν ὄψεως ἀρ ῥένων ἀσεβούντων· οὐκ ἂν ἐδείκνυντο πανταχού δη μόσιοι φυλακαί, καὶ ἐπληροῦντο ἔρημοι, ὄρη τε καὶ νάπαι καὶ σπήλαια, τῶν διὰ Κύριον πεφυγαδευμέ οὐκ ἂν ἐκωδωνεῖτο ἡ ὑπ᾽ οὐρανὸν, τέλος εἰπεῖν. Ωστε πιστεύονται ἐναργώς ότι Χριστὸς δεδίωκται ὥστε ἐλπιστέον ὁμοῦ καὶ προθυμητέον, ὅτι οἴσεις πᾶς τις ἐν ἀληθείᾳ πιστεύων πᾶν ὁτιοῦν κολαστικόν με τὰ Χριστοῦ καὶ σὺν Χριστῷ. Τοιαῦτα τὰ ἡμέτερα δια ηγήματα. Ακουσάτωσαν πραεῖς καὶ εὐφρανθή. τωσαν. Ακουέτω ῾Ανατολὴ καὶ Δύσις τὰ ἐν Βυζαντιῳ, καὶ αἰνείτω. Οπου ἐπλεόνασεν ἡ ἁμαρτία, ὑπερεπερίσσευσεν ή χάρις. Ωδε ἔνστασις ἀθλητι κή· ὧδε αἷμα ῥεῖ ἄρδον τὴν Ἐκκλησίαν Χριστοῦ ὑπερ τὸν ποτισμὸν τοῦ ἐν Ἐδὲμ παραδείσου. Ζώ εγώ, λέγει Κύριος, ἀλλ᾽ ἡ τοὺς δοξάζοντάς με δοξάσω· καὶ ὁ ἐξουθενών με ἀτιμασθήσεται. Απόγραφε καὶ σὺ ὅστις ἂν εἴης ζηλῶν τῷ Κυρίῳ, τὰ νεουργά, μᾶλλον δὲ θεουργά, μαρτύρια· ὡς ἂν εἰδεῖεν οἱ με ταγενέστεροι, ὅτι ὁ Θεὸς ὄντως ἐν ἡμῖν ἐστι· καὶ ζῇ τὸ σπέρμα τῶν δικαίων καὶ Χριστοφορεῖ τὸ χρυσοῦν γένος τῶν μαρτύρων· οὗ πύλαι ᾅδου οὐ κατίσχυσαν, οὔτε κατισχύσειαν· ὡς ἡ ὑπόσχεσις τοῦ ψευδούς. Σκληρόν σοι, φησί, προς κέντρα λαχ τίζειν, καὶ ἀλλοίως οὐκ ἔστιν. Ἐγὼ μὲν ὁ τάλας ταῦτα προσφωνώ. Σὺ δέ, ὦ παῖ ἱερὲ, ἀντιδίδου μοι τας εὐχάς. Ασπασαι τοὺς συνομολογητάς σου XOT όνομα καὶ συμμαθητάς· καὶ οὐ μόνον τούσδε, ἀλλ᾽ εἰ φθάζεις καὶ τοὺς ἄλλους ἅπαντας τοὺς ἐκλεκτούς τοῦ Θεοῦ· τοὺς ἐκλελογισμένους ἀπὸ μυριάδων· τοὺς ** Rom. ix, 22. 95 Matth. v, 10. ** Psal. xxxmı, 1 Act. xxvi, 24. plexum fuisse. Utraque igitur ex causa distulimus. Humilibus tamen nobis concessum est, ut auribus tuis vox nostra rursum insonet, significans tibi nos corpore valere; dicere autem liceat, etiam spiritu, sanctis precibus vestris cum beato meo Patre. Ad ea vero quæ indicasti, quid dicam, aut quid loquar, nisi quod hæreseos atrocitati congruat acerbitas persecutionis? Quid enim videre velis, quando Christus negatur per sanctæ imaginis suæ contumeliam? Annon fluentem sanguinem, carnesque concisas? non afflictiones et angustia? non vincula et carceres, et alias omnis generis vexationes? non vasa iræ præparata in interitum”, ex quibus unus est quem dixisti? Et videbis, frater, etiam graviora, si diutius duret hæresis. Sed beati qui sustinent, quoniam ipsorum est regnum calo rum”. Jam chori confessorum, martyrum exsultant, lætantur, alios quidem per legitimam mortem suscipientes, alios invisibiliter consolantes et confirmantes. Et quid martyres dico? Christus ipse, quem martyres confitentur, gaudens et una certans adest unicuique confitentium. Nisi enim itares esset,haudquaquam perferrent qui præsentia strenue perferunt: haudquaquam mulieres virilem animum gererent ad exemplum antiquarum sanctarum: haudquaquam et laici et senatores ad agones prosilirent: haudquaquam puellæ ipsæ impiorum marium aspectum contemnerent: haudquaquam ostenderentur ubique publicæ custodiæ; nec refertæ essent solitudines et montes et silvæ et speluncæ iis qui propter Dominum ejecti sunt: non denique, ut concludam, universa concuteretur terra. Quare manifesto credunt persecutionem pati Christum; sperandumque simul et audendum: ut supplicia quævis in veritate credens, cum Christo, et adjuvante Christo, quisque sustineat. Hæc sunt quæ narramus. Audiant mansueti et lætentur ". Audiat Oriens et Occidens ea quæ apud Byzantium fiunt, et laudem dicat. Ubi abundavit delictum, superabundavit gratia".Hic pugilum certamen, hic sanguis fluit Ecclesiam Christi rigans uberius quam paradisus Edem irrigabatur. Vivo ego, dicit Dom minus, quoniam glorificantes me glorificabo: et qui me spernit, erit inglorius ". Describe et tu, quisquis es zelum Domini habens, nova, seu potius divina martyria: ut sciant posteri, quia Deus vere in nobis est, vivitque semen justorum, et Christum gerit aureum genus martyrum, adversus quod portæ inferi non prævaluerunt": nec prævalebunt, quemadmodum promisit qui verax est. Durum est, inquit, tibi contra stimulum calcitrare 1, et aliter esse nequit. Ego quidem infelix hæc dico. Tu vero, sacer fili, repende mihi tuas preces. Saluta nominatim confessores qui tecum sunt, et condiscipulos; neque hos tantum, sed si possis, et alios 7 Rom. v, 20. "1 Reg. 1, 30. • Matth. XVI,

omnes electos Dei, electos ex millibus, lumina mundi, vasa misericordiæ, Deo utiles, desideratos Trinitati: quorum precibus salvemur et nos indigni. Te cum omnibus salutat qui mecum est. LXXII. Nicolao filio (*). ἐν κόσμῳ φωστήρας, τὰ σκεύη τοῦ ἐλέους, τοὺς χρη σίμους Θεῷ, τοὺς ἐφετοὺς τῇ Τριάδι· ὧν εὐχαῖς σωθείημεν καὶ ἡμεῖς οἱ ἀνάξιοι. Σὲ σὺν πᾶσι καὶ ἡ σὺν ἐμοὶ ἀσπάζεται. ΟΒ΄. – Νικολάῳ τέκνω. [υπέ.] De sanctis imaginibus. Quatuor genera_argumentorum pro catholica de imaginibus doctrina: Natura corporis: Historia Patres Synodi. Frustra adversarios argumenta eorumdem generum obtendere Quandoquidem nosse aves, Nicolae frater, quibus quatuor argumentis circa venerandam Christi imaginem veritas confirmetur: sic habeto, physico dogmate, vetere historia, sanctorum vocibus, synodica acclamatione. Quomodo physico dogmate? Quoniam hæc na. tura est corporis ut tactum et colorem admittat: quod vero tactum et colorem admittit, idem circumscribi, hoc est, in effigie delineari potest. Tale autem corpus est Christi, quemadmodum et noBtrum, contrectabile et coloratum. Ac sane scriptum est: Et quicunque teligerunt eum, salvi facti sunt ³. Et alibi: Et facta est species vultus ejus altera³. Itaque depingitur secundum corporis formam illæsa interim ratione incircumscripti, quæ ejusdem divinitati competit: quandoquidem neque ego, licet corpore circumscriptus, necessario et secundum animum, qui cerni oculis nequit, circumscriptus sum: neque, quoniam corpus quidem meum circumscriptum est, animus autem incircumscriptus; unus in duos divisus est. Sie multo magis nec Christus partitionem divisionemve patitur, eo quod corporali forma depingitur. Quomodo ab historia vetere? Quoniam universus orbis ab ipso Christi ascensu venerandam ipsius imaginem in sacris templis depictam exhibet. Quo quid esse possit ad demonstrandam veritatem illustrius? siquidem est res ipsa multo quam oratio certior, locupletiorque testis visus est quam auditus. Quomodo a sanctorum vocibus? Quoniam alicubi sane coryphæus apostolorum Petrus ait: «Profer imaginem Domini nostri Jesu Christi, et eamdem insculpe in turricula ut intelligant populi quam Dei Filius formam assumpserit *.» Alicubi vero magnus Basilius dicit: • Depingatur in tabula et certaminum præses Christus ³.» Quibus videlicet omnes sancti consentiunt. Επειδή φιλοπευστείς μαθεῖν, ἀδελφέ Νικόλας, ἀπὸ ποίων τεσσάρων υποθέσεων ἡ περὶ τὴν σεπτήν εἰκόνα Χριστοῦ ἀλήθεια κρατύνεται· ἱστέον, ἀπὸ φυσικού δόγματος· ἀπὸ ἀρχαίας ἱστορίας· ἀπὸ φε νῶν ἁγίων· ἀπὸ συνοδικῆς ἐκφωνήσεως. Πῶς ἀπὸ φυσικού δόγματος; Ότι αύτη φύσις σώματος ἀφῇ καὶ χροιᾷ υποπίπτει· τὸ δ᾽ ἀρξ και χροιᾷ ὑποπίπτον, περιγραπτόν· ἔχουν ἐξεικονι μενον. Τοιοῦτον δὲ τὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ, καθάπε καὶ τὸ ἡμέτερον, ἡπτὸν καὶ ὑπόχροιον. Καὶ γούστα ραπται· Καὶ ὅσοι ἂν ἠπτοντο αὐτοῦ, ἐσώζοντα Καὶ ἑτέρωθι· Καὶ ἐγένετο τὸ εἶδος τοῦ προσω πουαὐτοῦ ἕτερον. Οὐκοῦν ἐγγράφεται κατὰ τὴν του σώματος χαρακτήρα· μηδέν πεπονθὼς εἰς τὸ ἐπι ρίγραπτου αὐτοῦ τῆς θεότητος· ὅτι μηδὲ ἐγὼ σώ ματι περιγραφόμενος, ἐξ ἀνάγκης καὶ κατὰ τῷ ἀθέατον ψυχὴν συμπεριγέγραμμαι· ούδε, ἐπειδή τὸ μὲν σῶμά μου περιγραπτόν, ἡ δε ψυχή ἀπερίγραπτος· ὁ εἷς εἰς δύο τέτμηται. Ούτω πολλά μᾶλλον οὐδὲ Χριστὸς τομὴν ἢ διαίρεσιν υφίσταται να τὸ ἐξεικονίζεσθαι αὐτὸν σωματικῷ χαρακτῆρι. Πῶς ἀπὸ ἀρχαίας ἱστορίας; Ότι ἡ ὑπ' οὐχ ἀπ' αὐτῆς ἀναλήψεως Χριστού, τὴν σεπτήν α εἰκόνα ἐν τοῖς ἱεροῖς ναοῖς ἐγγεγραμμένην ὑπο κνυσιν. Οὗ τί ἂν γένοιτο εἰς ἀπόδειξιν ἀληθείας όπ γέστερον; εἴπερ ἔργον λόγου βεβαιότερον, καὶ θαλμός μάρτυς ἀκοῆς ἀξιοπιστότερος. Πῶς ἀπὸ φωνῶν ἁγίων; Ότι ποὺ μὲν ὁ κορυφαίς; τῶν ἀποστόλων Πέτρος λέγει· α Εξένεγκον τη εἰκόνα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, καὶ ἐστι πωσον αὐτὴν ἐν τῷ πυργίσκῳ· ἵνα ἴδωσιν οἱ λαοὶ οἷαν μορφὴν ἀνέλαβεν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ·» που δι μέγας Βασίλειος φάσκει· «Εγγραφέσθω τῷ πάν καὶ ὁ τῶν παλαιαμάτων αγωνοθέτης Χριστός. συνομοφρονούσι δηλαδὴ πάντες οἱ ἅγιοι. Πῶς ἀπὸ συνοδικῆς ἐσφωνήσεως; Ότι ή μετά τ ἔκτην οικουμενικὴν σύνοδον συναθροισθεῖσα, τ φησίν· Ορίζομεν τοίνυν ἀπὸ τοῦ νῦν, ἀντὶ τοῦ π Quomodo a synodica acclamatione? Quoniam quæ post sextam œcumenicam synodum congregata est, hæc habet: «Jubemus deinceps, loco agni veteris, erigi imaginem Domini ac Servatoris nostri λαιοῦ ἀμνοῦ, ἀναστηλοῦσθαι τὴν εἰκόνα τοῦ Κυρί Jesu Christi 6. Si vero dixerint et Iconomachi, iisdem quatuor argumentis suum ipsorum dogma stabiliri; ostendant, exempli gratia, in primo causæ capite, quemadmodum id verum sit. An corpus tale dicunt quale veritas exhibuit, annon? Si enim vero tale; vel inviti confitebuntur depingi Christum. Si καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Εἰ δε λέγοιεν καὶ οἱ Εικονομάχοι ταῖς αὐταῖς τήν σαρσιν ὑποθέσεσι τὸ ἑαυτῶν κρατύνειν δόγμα· δε ξάτωσαν οἷον ἐπὶ τοῦ πρώτου κεφαλαίου, ὅπως τοῦπ Πότερον σῶμα τοιούτον λέγουσιν οἷον ὑπέδειξε ἀλήθεια, ἢ οὐ; Εἰ μὲν τοιοῦτον, καὶ μὴ βουλόμπα, συνομολογήσουσιν ἐξεικονίζεσθαι Χριστόν. Εἰ δια * Matth. Σιν, 36. * Luc. ix, 29. * In Vita S. Pancratii, apud Bollandum, mense Aprili, die $ 3 Orat. in S. Barlaam.. Synod. Trull. can. 82. (*) Dogmatica.

EPISTOLARUM LIB. II. λειπόμενόν ἐστι πάντως λέγειν αὐτοὺς vero tale non est; reliqum omnino est ut dicant τε καὶ ἄχροιον· τούτων γὰρ μέσον οὐδέν· ἐνύλου καὶ ἀΰλου, όρωμένου τε καὶ ἀοράτου. ιοῦτον ἀνειληφέναι τὸν Χριστὸν σῶμα λέγειν, ων, δοκήσει καὶ φαντασίᾳ τὴν σωτήριον οικονομίαν φληναφούντων γεγενήσθαι. Επί τέρου, κἂν αὐτοὶ σιωπῶσι τὴν ἀλήθειαν, οἱ κράξονται, τὴν ὑφ᾽ ἡλίῳ τῇ εἰκόνι Χριστοῦ άπτεσθαι. Ἐπὶ τοῦ τρίτου· οἱ τῷ κορυφαίῳ καὶ τῷ μεγάλω Βασιλείῳ ἀντιδιατιθέμενοι, ἰς Χριστοῦ παντάπασιν ἀλλότριοι. Ἐπὶ τοῦ ἡ ἐν Βλαχέρναις παρ' αὐτοῖς λεγομένη κατὰ τῆς εἰκόνος Χριστοῦ, πολύ μεταγενε ῆς μετὰ τὴν ἕκτην συναθροισθείσης ὑπὲρ νος Χριστοῦ. Καὶ ἡ μὲν ἀποδεδεγμένη παρὰ σε πατριάρχαις· ἡ δὲ ἀναθεματιζομένη παρὰ σαρσιν ὡς Χριστομάχος. Επειτα καὶ ἡ ἐν τὸ δεύτερον, ὡς ὁμόφρων τῇ μετὰ τὴν ἕκτην εὐπρόσιτος παρὰ τοῖς πέντε· ἡ δὲ νῦν ἀθροιἐπὶ βεβαιώσει τῆς ἐν Βλαχέρναις κατὰ τῆς Χριστοῦ, ἀπόπτυστος ὡς κἀκείνη. Αὕτη τοι σύντομος ἀπόδοσις τῆς ἀληθείας, καὶ ἔλεγχος ·ίων. iidem: non esse illud tactui aut colori obnoxium, nam inter hæc medium nihil interest, ut neque inter id quod materia constat, et id quod expers materiæ est inter id quod videtur, et id quod videri nequit. Tale autem dicere a Christo corpus assumptum, Manichæorum est, specie tenus et in phantasmate salutarem Christi dispensationem factam esse stulte nugantium. Ad secundum: quam tumvis illi veritatem silentio premant, lapides inclamabunt universum orbem Christi imagine collustrari. Ad tertium: qui coryphæo Petro, et magno Basilio adversantur, sunt illi prorsus ab ovili Christi alieni. Ad quartum: Synodus illa quam isti in Blachernis vocant, adversus Christi imaginem, multo posterior est ea quæ post sextam coacta est pro Christi imagine. Atqui hæc quidem recepta est a quinque patriarchis: illa autem a quator anathemate damnata, tanquam inimica Christo. Deinde et Nicæna altera, utpote ei consentiens, quæ post sextam dicitur, facile a quinque admittitur: quæ vero nunc congregata est ad confirmationem illius quæ in Blachernis appellatur, s imaginem Christi; detestabilis, uti et illa, est. Hæc igitur compendiaria expositio veriadversariorum confutatio est. Γ΄. – Ναυκρατίῳ τέχνῳ. [υφα.] LXXIII. Naucratio filio. De Leonis Armeni orthodoxorum persecutoris immanissimi onere. (Baron. 821, n. 23.) · ἱερόν γράμμα φησί· φωνὴ ἐν Ῥαμᾷ η, θρήνος καὶ ὀδυρμός πολύς. Ραχήλ τα τα τέκνα αὐτῆς, καὶ οὐκ ἤθελε πα ῆναι. Εγώ δε ὁ τάλας μεθαρμόσας τὴν φωνὴν, εικοτως φράσαιμι· Χαρᾶς εὐαγγέλια ἠκούσ · παρὰ τῆς τιμιότητός σου· ἐφ᾽ ᾧ σκιρτὴν τὴν πόλιν τήνδε, ἡ τήνδε· ἀλλὰ σχεδόν εἰισαν τὴν ὑπ᾽ οὐρανόν· ὅτι καθεῖλε Κύριος, ἱηὰν βασιλέα τῶν ᾿Αμορραίων· οὐδὲ τὸν ᾿Ωγ τῆς Βασάν, βασιλεῖς μικρούς, και μικρόν ς οἰκουμένης ἐκθλίβοντας· ἀλλὰ τὸν νεοφανῆ · δράκοντα, και πολλὴν οἰκουμένην ληίζον σχολιὸν ὄφιν καὶ συρίζοντα βλάσφημα. το ι τῆς ἐρημώσεως· τὸ σκεῦος τῆς ὀργῆς· τὸν Ταβιήλ· ἵνα μὴ λέγω Καβαλλίνου· τὸν τοῦ ᾿Αχαάβ· τὸ ἐξεμπλάριον Ἰουλιανοῦ· τὸ τοῦ πονηροῦ· τὸν ὑβριστὴν Χριστοῦ· τὸν ῆς Θεοτόκου τὸν ἀντίπαλον τῶν ἁπάντων ἐν γὰρ τοὺς σεπτούς χαρακτῆρας ἐδίωξε τε νισε, δηλονότι τούτων ολοτελῶς ἐχθρὸς καὶ ἐχρημάτισεν. Εὐφραινέσθωσαν οἱ οὐρα ἀγαλλιάσθω ἡ γῆ· ῥανάτωσαν τὰ ὄρη μου, καὶ οἱ βουνοὶ δικαιοσύνην. Πέπτω θρός· συνετρίβη ὁ κόπτων ἡμᾶς. Ενεφράγη λαλοῦν ἄδικα· ἐπεσχέθη χεὶρ ᾿Αβεσσαλώμ. ο σκληροκάρδιος Φαραώ· καὶ οὔπω μοι και τόπος ἐκφράσαι τὰ ἀκοῆς ἄξια του παγκαοάκοντος. · δὲ προσθείην τοῖς εἰρημένοις· ὅτι ἔχρῆν στάτην τοιούτῳ τρόπῳ καθὰ γέγραφας, ἀπορSacrarum litterarum verba sunt: Vox in Rama audita est, ploratus et ululatus multus: Rachel plorans filios suos, et noluit consolari 7. Ego vero infelix voce commutata, jure illud dixerim: Gaudii fausta nuntia nobis audita sont ex reverentia tua, quorum gratia exsultet, non civitas hæc aut illa, sed prope dicam quæ sub cœlo sunt universæ: quia sustulit Dominus, non Sehon regem Amorrhmorum, neque Og regem Basan, reges parvos, et parvam orbis partem vexactes'; sed nuper exortum magnum draconem, et magnam orbis partem populantem: tortuosum serpentem et blasphema sibilantem, abominationem desolationis, vas iræ, filium Tabeel, ne dicam Caballini; nepotem Achab,Juliani exemplar, complementum mali,contumeliosum in Christar, Deipara hostem, adversarium sanctorum omnium. Quorum enim sacros characteres persecutus est, et e medio-sustulit; eorum procul dubio hostis penitus et persecutor fuit. Lætentur cæli et exsultet terra': fluant montes dulcedinem et colles justitiam 10 Cedidit hostis contritus est qui nos cædebat: Obstructum est os loquens iniqua 11; repressa manus Abessalom: periit durus corde Pharao: et nondum mihi tempus nec locus, ut auditu digna eloquar de pessimo dracone. Hoc vero adjiciam ad ea quæ dixi: oportuisse apostatam eo quo scripsisti modo vitam abrumpere. 1. XXXI, 15; Matth. " 18. 8 Num. XXI, XXIV et xXXIV. • Psal. xcv, 11. 10 Joel III, 18; (ΧΙ, 3. 11 Psal. LXII, 12.

Oportebat noctu tenebrarum filium occumbere: oportebat eum, qui divina templa devastarat, in Domini templo nudatos in se gladios cernere: oportebat ad divinum altare confugientem non salvari, qui altare ipsum destruxerat: in eam manum, quæ extensa in sancta fuerat, scctionem inferri: in fauces quæ impia eructarant, gladium distringi in humerum ejus qui contumeliose Christo insultabat, oportunum vulnus infligi: pro justi sanguinis effusione, injustum sanguinem spargi: pro sectione et dilaniatione membrorum atque tergorum, invisa Deo membra concidi: pro morte sancta impiam mortem exhiberi. et pro purpura centonibus indui semen inglorium. Nec vero de casu impii gaudens, quin gemens et lugens, mortis genus sugillo: sed quia malus male peribit, ut veracis est sententia ": et omnis qui contra Deum proterve insurgit, condigna factis capiet etiam hic. Necdum enim dico futurum et extremum ignem,quo exterminabunturimpii omnes et injusti. Quid vero post hæc? Novo Josia opus est, vel, si vis, Joviano quopiam, vel alio ex similibus, qui Domini zelo ardens, dejecta erigere studeat, divulsa coaptare, Deo reddere qum Dei sunt 15, dicitur, restituere imaginem Christi et Deiparæ ac sancti cujusque: non quod conciderit unquam Christi imago, absit! sed ut nos qui per impietatem cecidimus, suscitemur. Eum nos peccatores optamus imperatorem qui videatur et sit piissimus et a Deo promotus. Et si quidem ita sit, optimum et æterno præconio celebrandum. Sin ob peccata mea non ita, attamen nos ita in Christi confessione: non spernentes sacrum ejus carcerem, nec formidantes, aut quidquam præ Deo metuentes, ut Deus ipse hortatur. Hæc ostende confessoribus sociis tuis: quos et ex nobis saluta; deinde et amicos et pios qui tibi probati fuerint. Utinam digni essemus quibus coram congredi liceret. Quod si non est Dei voluntas, utere, frater mi, epistola ut hinc videas et videaris. Frater tuus Nicolaus impense salutat. LXXIV. — Michaeli imperatori principi. 13. ut ῥῆξαι τὴν ζωήν. Εδει ἐν νυκτὶ τὸν τοῦ σκότους νέν ἐπικαταλαβεῖν θάνατον· ἔδει τὸν τοὺς θείους ναούς ἐρημώσαντα, ἐν ναῷ Κυρίου ἰδεῖν τὰ κατ' αὐτο ξίφη γυμνούμενα· ἔδει προσφυγοντα τῷ θείῳ θυσια στηρίῳ μὴ σωθῆναι τὸν τοῦτο ἀρανίσκοντα· κατὰ τῆς εἰς τὰ ἅγια ἱκταθείσης χειρός τομὴν ἐπαχθῆναι· κατὰ τοῦ λάρυγγος τοῦ ἐρευξαμένου άθες, μάχαιρο διελάσαι· κατὰ τοῦ ὤμου τοῦ παλλομένου ἐφ' ὑδρα Χριστού, καιρίαν πληγὴν ὑποδύναι· ὑπὲρ ἐκχύσεις αἱμάτων δικαίων αἷμα ἄδικον χεθῆναι· ἀντὶ τοπῇ; καὶ ξεσμῶν μελῶν καὶ νώτων, μέλη κοπῆναι θα στυγῇ· ἀντὶ θανάτου ὁσίου, ἀνόσιον θάνατον άπελα. χθῆναι, καὶ ἀντὶ πορφυρίδος ράκος ἐνδύσασθαι τί άτιμον σπέρμα. Καὶ οὐκ ἐπιχαιρόμενος τῷ πτώμα τοῦ ἀσεβοῦς, ἐπεὶ καὶ στένων καὶ κλαίων, χωρί τὸν τρόπον τοῦ θανάτου· ἀλλ' ὅτι κακός κακῶς κα ολεῖται, ὡς ἡ τοῦ ἀψευδοῦς ἀπόφασις· καὶ τῆς και νιευόμενος κατὰ Θεοῦ ἐφάμιλλα ὧν ἔδρασιν ἀπειλή ψεται κανταῦθα. Οὔπω γάρ λέγω τὸ μέλλον και την λευταῖον πύρ, ᾧ δοκιμασθήσεται πᾶς ἀσεβές απ παράνομος. Τί οὖν πρὸς ταῦτα; Νέου Ιωσίου χρεία εἰ δὲ βούλει, Ιοβιανοῦ τινος, ἡ ἄλου τῶν τοιούτων ὃς ζηλῶν τῷ Κυρίῳ, σπεύσειεν ἀνορθῶσαι τὰ κα εῤῥαγμένα, συνάψαι τὰ διεστῶτα, ἀποδοῦναι θεώ τὰ τοῦ Θεοῦ, τὸ δὲ λεγόμενον, ἀναστῆσαι τὴν εἰκόν Χριστοῦ, τῆς τε Θεοτόκου, καὶ ἑκάστου τῶν ἁγίων οὐχ ότι πέπτωκε ποτε ἡ Χριστοῦ εἰκών, ἅπαγε· ' ἵνα οἱ πεσόντες ἡμεῖς, τῇ ἀσεβεία, ανασταθείημα, Τοιοῦτον ἐπευχόμεθα οἱ ἁμαρτωλοὶ καὶ φανῆναι τὰ ἔσεσθαι τὸν εὐσεβέστατον βασιλέα καὶ θεοπρόβλε Καὶ εἰ μὲν οὕτως, ἄριστον καὶ εἰς αἰῶνας ὑπο μενον. Εἰ δὲ κατὰ τὰς ἁμαρτίας μου, οὐχ ει ἀλλά γε ἡμεῖς οὕτως ἐν τῇ ὁμολογία Χριστού, μ ὀλιγωροῦντες τῆς ἁγίας αὐτοῦ φυλακῆς· μηδί τ ὑποπτήσσοντες· μηδε φοβούμενοι ἄλλο τι πρὸ Θεό ὡς αὐτὸς Θεὸς ἐγγυάται. Ταῦτα ὑπόδειξον τοῖς σε ομολογηταίς σου· οὓς καὶ παρ' ἡμῶν πρασαγόρευαν ἐπεὶ καὶ φίλους καὶ εὐσεβεῖς οὓς δοκιμάζοις. Αξε θείημεν καὶ ἐπὶ τῆς κατ᾿ ὀφθαλμοὺς ὁμιλίας Ελλά Εἰ δὲ οὐ θελητὸν Θεῷ, χρῶ, ἀδελφέ μου, τῷ γρά ματι· θεωρῶν ἐντεῦθεν καὶ θεωρούμενος. Ο άδειος σου Νικολαος θερμῶς προσαγορεύει. Novum imperatorem magnis præconiis extollit, Equum est quam mayime hoc tempore ex ore omnium, qui persecutionem passi sunt, parari laudem, primum quidem Christo universorum regr: deinde vestro, divinitus constituto imperio, per quod adepti sumus relaxationem vincti, dimissionem carcerati, consolationem afflicti, sanitatem vulnerati, libertatem condemnati, reditum exsules. Et quidem recte videor existimare imitationem Christi imperium vestrum futurum: ut simile simili reddens, dicat nunc et ipsum, cum Christo et post Christum, his qui vincti sunt: Ezite; et his qui in tenebris: Revelamini ", et: Benedictus Dominus ΟΔ. Μιχαὴλ αὐτοκράτορι βασιλεί. [και] orthodoxum ratus. (Baron. an. 821, n. 21.) Δίκαιον ἐστιν ότι μάλιστα ἐν τῷ παρόντι και κ στόματος ἁπάντων τῶν δεδιωγμένων καταρτί σθαι αἶνον, προηγουμένως μεν Χριστῷ τῷ παρε σιλεῖ, ἔπειτα τῷ ὑμετέρῳ θεοπροβλήτῳ κράτει, ο οὗ ἐσχήκαμεν τὴν ἀπολύτρωσιν οἱ πεπεδημένοι, ἄφεσιν οἱ πεφυλακισμένοι, τὴν παράκληση οι τρυχωμένοι, τὴν ὑγίειαν οἱ τετραυματισμένοι, παρρησίαν οἱ κατακεκριμένοι [Reg. cod. xa κρυμμένοι], τὴν ὑποστροφὴν οἱ πεφυγαδευμένα. Καί γε νομίζω καλῶς ὑπολαμβάνειν, ὡς ὑποτύπωσα Χριστοῦ τὸ τῆς ὑμετέρας βασιλείας πάθος προϋπή ξαι· ὡς ἂν τῷ ὁμοίῳ τὸ ὅμοιον δράσασα, εἶπει να 12 Matth. xxı, 41. 18 Matth. xxII, 21. 16 182. XLIX, 9.

EPISTOLARUM LIB. II. ὐτὴ σὺν Χριστῷ καὶ μετὰ Χριστοῦ, τοῖς ἐν Deus Israel, quoniam exerit cornu salulus nobis 18, οἷς, Ἐξέλθετε καὶ τοῖς ἐν τῷ σκότει, :αλύπτεσθε. Και, Εὐλογητός Κύριος ὁ τοῦ Ἰσραὴλ, ὅτι ἤγειρε κέρας σωτηρίας τὸν νέον Δαυίδ, τὸν δεύτερον Ἰωσίαν, τὸν τῆς αρχίας βασιλέα· ὃς ποιῶν ποιήσει τὰ ἀρεστὰ Θεῷ· · πεπτωκότα ἀναστήσεις τὰ διατμηθέντα συνμοτώσει καὶ ὑγιάσει· καὶ τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ, τικῶς εἰπεῖν, ἀναστήσειεν. Ἐπειδὴ δὲ, βασιριστομίμητε, οἱ φθάσαντες ἐν τῇ αἱρέσει τε ται ἐν μερίδι ἀπωλείας ᾤχοντο, Χριστὸν ἠρνατῇ τῆς εἰκόνος αὐτοῦ ἀρνήσει, κάν Χριστια ομάζωνται. Τὸ γάρ τοι πιστεύειν εἰς Χριστὸν ἑτερόν ἐστιν, ἡ ὅτι ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ καὶ 5, ἄνθρωπος γεγονώς τέλειος, ἐξεικονίζεται καθ᾿ τιν ἡμῶν· ἵνα μὴ ἄλλο τι εἴη παρ' ἡμᾶς· ὁ αὐτὸς ἀπερίγραπτος σὺν Πατρί τε καὶ ατι, καθό ἐστι Θεὸς ἀληθινός. Οὕτως οὖν νοοῖτο 15 Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων· ὡς ἀμφοτέρων ἀμφόἔχων, καὶ ἐν ἑκατέρῳ οὐδ᾽ ὁτιοῦν λειπόμενος· ἅπας ὁ τῶν θεοφόρων χορός βοᾷ. Καὶ ὥσπερ οῦ ὑμετέρου κράτους ἡ παραδοχὴ τῆς τυπουμέκονος, ὁμολογία ἐστὶ τοῦ βασιλεύειν ὑμᾶς, ερ καὶ τὸ ἔμπαλιν· οὕτω καὶ ἐπὶ Χριστοῦ τοῦ έως πάσης τῆς γῆς, τὸ αὐτὸ ἔστι λαβεῖν, καὶ μᾶλλον, ὅτι τῆς βασιλείας αὐτοῦ οὐκ τέλος. Εἰ οὖν ἐν τῇ ἀρνήσει τῆς εἰκόνος Χριστ αὐτὸν ἡρνῆσθαι Χριστὸν ἀποδέδεικται πάση άληδηλονότι καὶ ἐν τῇ ἀθετήσει τῆς προσκυνήσεως · αὐτὸς Χριστὸς ἠθέτηται προσκυνεῖσθαι. Καὶ ῦτο ἡ ὑπ' οὐρανὸν ἀπ' αὐτοῦ τοῦ ἀποστολικού ματος· ὡς μαρτυρεῖ καὶ ἡ ὄψις δι' ἱστορίας, ἀκοὴ διὰ λογογραφίας· τὴν ἁγίαν εἰκόνα Χρι τῆς Θεοτόκου, τῶν ἀγγέλων ἐπειδὴ σωματοΟνται καὶ οὗτοι θεοκελεύστως, καίπερ ὄντες ιτοι, τῶν κατὰ καιρὸν ἁγίων, ἔν τε τοῖς θείοις καὶ ἱεροῖς σκεύεσι φέρουσα ἐστι καὶ προσκυ Κἂν ἄρτι ἡ καθ᾿ ἡμᾶς Ἐκκλησία διαῤῥα τῶν τεσσάρων πατριαρχών, ἠνόμησε διακενής, νῦν καιρὸς εὐπρόσδεκτος, δέσποτα φιλοότατε· νῦν ἡμέρα σωτηρίας, καταλλαγήναι Χριστῷ, τῇ μεσιτείᾳ καὶ εὐδοκίᾳ τῆς εἰρην σου βασιλείας ἐνωθῆναι ἡμᾶς τῇ κορυφῇ κκλησιῶν τοῦ Θεοῦ Ῥώμη καὶ δι᾿ αὐτῆς τοῖς πατριάρχαις· ἵνα ομοθυμαδὸν ἐν ἑνὶ, στόματι Χριστοῦ, σὺν τῷ Υἱῷ καὶ Πνεύματι ἁγίῳ· ικτον βασιλείαν. ΟΕ΄. – Στεφάνῳ Ασηκρήτις. [υφέ.] novum David,alterum Josiam,pacifici imperii regem: qui faciens faciet quæ placita sunt Deo: qui lapsa restituet,dissecta conjunget, percutietet sanabit,et tertia die, ut prophetice loquar 16, resuscitabit. Quoniam autem, Christi æmule imperator, quos in hæresi mors occupavit, ii in perditionis partem abierunt, Christum negantes dum ejus imaginem negarunt, quamvis Christiani appellarentur. Credere enim in Christum nihil aliud est, quam quod Filius Dei et Patris, perfectus homo factus, imagine exprimitur secundum similitudinem nostram: ut non sit aliud quidpiam quam sumus nos: manens idem incircumscriptus cum Patre et Spiritu, quatenus est verus Deus. Sic itaque intelligatur mediator Dei et hominum, tanquam utriusque utraque habens, et in utrovis nulla parte destitutus: sicut omnis sanctorum Patrum chorus vociferatur. Et sicut in imperio vestro, expressæ imaginis susceptio, confessio est imperii vestri; et contra: ita et in Christo rege universæ terræ idem sumere licet, ac multo magis, quia regni ejus non erit finis". Si ergo in negatione imaginis Christi, negari Christum ipsum, omni veritate demonstratum est; perspicuum est et adorationis ejus improbatione, Christi quoque ipsius adorationem abrogari. Atque ideo universa quæ sub cœlo est, ab ipsa apostolica prædicatione, ut testatur et aspectus per picturam, et auditus per scripta monumenta, sanctam imaginem Christi, Deiparae, angelorum (quandoquidem et isti cum corpore pinguntur divino mandato, licet sint incorpore), et sanctorum qui diversis temporibus fuerunt, in divinis templis sacrisque vasis gerit et adorat. Quamvis nuper Ecclesia nostra a quator patriarchis divulsa, nequidquam prævaricata est. Sed nunc tempus acce ptabile, Domine Christi amantissime, nunc dies salutis: ut reconsiliemur nos Christo, auspice et conciliatore pacato imperio tuo: ut uniamur nos vertici Ecclesiarum Dei Romæ, et per eam tribus patriarchis: ut unanimiter uno ore glorificemus Deum et Patrem Domini nostri Jesu Christi, cum Filio et Spiritu sancto, celebrantes et. vestrum piissimum et valde optabile imperium. δοξάζωμεν τὸν Θεὸν καὶ Πατέρα τοῦ Κυρίου ἡμῶν μεγαλύνοντες καὶ τὴν ὑμετέραν εὐσεβεστάτην καὶ LXXV. - Stephano a Secretis. ɔnis Armeni nece. Quædam deinde pro defensione imaginum: utque Stephanus iste orthodoxorum causæ faveat apud novum imperatorem. μὲν, ω φιλότης, προσηγόρευσας ήμας πάλαι μωνῆς τοῦ φρουροῦντος ἡμᾶς· οὐ ῥυσθείημεν τροι τῆς μανίας. Επείπερ ἐστὶν ὑπερβαλλόν τνέων ἀπειλῆς καὶ θυμοῦ εἰς τοὺς εὐσεβεῖς τα καὶ φρουρῶν, αἰκίζων τι καὶ πορθῶν κκλησίας τοῦ Θεοῦ σὺν πασῃ βλασφημία καὶ νίᾳ· ὡς οὐκ οἶδ᾽ εἴ τις ἄλλος τῶν ἐν ἀσεβεία Tu quidem, amice, salvere nos olim jussisti illius ore a quo captivi tenemur: a cujus furore utinam ambo liberemur. Quippe minas supra modum iramque spirat in eos qui pietatem colunt: in vincula custodiasque conjiciens, cædens, atque Ecclesias Dei vastans, cum omni blasphemiæ et contumeliæ genere: quomodo haud scio an alius Luc. 1, 68 69. 16 Ose. VI, 2, 3. 17 Luc. 1, 33. 10 [1 Cor. τι, 2.

egerit eorum qui impietate famosi exstitere. Ego 4 κατεγνωσμένων. Εγώ δέ σου ἐπαινῶ τὸ φιλόσο vero animum tuum philosophicum laudo, et quiκαὶ μάλα εἰκότως. Φιλόσοφον γὰρ τὸ ῥῆξαί σε dem jure optimo. Nam philosophi fuit, eam, quam νὴν ἐπὶ τοῦ κράτους ἣν οἶδας· τά τε λοιπά σου scis, apud imperatorem edidisse vocem, aliaque et λήματά τε καὶ καὶ σπουδάσματα ὑπέρ ανακλής dixisse, et molitum esse pro restitutione Ecclesiæ τῆς πεπτωκυίας καθ᾿ ἡμᾶς Ἐκκλησίας. Καὶ ὁ nostræ collapsæ. Et sane oportuit sapientem virum, ἔδει τὸν σοφὸν ἄνδρα, καὶ διεγνωσμένον ἐν εὐσε cujus pietas perspecta esset, id præstare quod tum τοῦτο δρᾷν· πρός τε τὸ οἰκεῖον συμφέρον, και e re sua erat, tum e re totius coporis Christi, ὅλου σώματος Χριστοῦ· ὁ διέτεμεν ὁ δράκων ὁ μὲ quod draco ille magnus dilaceravit, ille apostata, ὁ ἀποστάτης, ὁ σκολιός ὄφις, τὸ προεισόδιον ille tortuosus anguis, ille Antichristi præcursor, os ᾿Αντιχρίστου, ἡ μιαρὰ καὶ βλάσφημος γλωσσι impurum et scelestum, ille qui supra omne Dei ὑπεραιρόμενος ἐπὶ πάντα ναὸν Θεοῦ, ὁ νοῦς ὁ templum extollitur 19, mens illa Assyria barbari- σύριος, το βαρβαρικόν έκτρωμα ή Ραψακοι cus ille abortus, manus illa qualis Rapsaci fuit, χειρ, ἡ θεοκατάρατος καρδία, ὁ ὁλόσωμος τοῦ illud cor Deo exsecratum, ille totus quantus est τανὰ ὑπηρέτης· καὶ οὐκ οἶδ' ὅ τι φράσω ἐπάξεια Satanæ minister; nec, quibus verbis pestem hanc ἀλιτηρίου κωμῳδημα· διὰ τὴν πολυώνυμον τοῦ uti meretur describam, satis scio: cum multis ap- αγίστου ἀσέβειαν. Πλήν άλλου χρόνου τὸ ταῦτα pellari nominibus possit nefarii hominis impietas. στείχειν. Νῦν δέ μοι τοῦτο λέξον, ὦ τριπόθητε, Sed alterius temporis fuerit ista enarrare. Nunc τοῦ χειμώνος παρελθόντος οὐ τέλεον ἔαρ, άλ autem mihi istud refer, o desideratissime, quomo- μόνον καλλιωρία τις, καὶ ἀπαυγασμος εύπλοή do, transacta hieme, perfectum ver non est, sed Τὸ πῦρ ἔσβεσται τί ἔτι καπνώδες ὑπολέλειπ tantum brevis quædam serenitas, ac prosperæ naΚινήθητι ἔτι, πόθημα ἐμόν· διαγώνισαι μᾶλλον, vigationis spes affulgens. Ignis exstinctus est: quid λος Χριστοῦ. Οὐχ ὁρᾶτε τὸν ἀσεβοιαύτην, οἷο adhuc fumi reliquum est? Rursum exsurge, desi- πτωκεν, ἐξαίσιον, καὶ λαλούμενον, καὶ ἀκουόμε derium meum, fortius dimica, Christi membrum. Ἐὰν ὁ τοῦδε ολεθρος οὐ σωφρονίσῃ ἡμᾶς, και Non videtis impium, ut igne torretur, quomodo ce- Χρυσορρήμων, τίς λοιπὸν ἐλεήσει ἡμᾶς; Οὐκ ciderit caput et dictu et auditu exsecrandum? Nisi νήψομεν; οὐκ ἐννοήσομεν ὅτι εἰ μὴ Χριστὸς ἦρ nos hujus exitium sapientiores reddat, inquit os ἀθετουμένης αὐτοῦ τῆς ἁγίας εἰκόνος, οὐκ ὁ illud aureum, quis nostri deinde miserebitur? Non ταύτης υβριστὴν οὕτως ἀλεθρίωσεν; Ακούσ evigilabimus? non intelligemus, nisi Christu spre- ταῦτα, πάντα τὰ ἔθνη· ἐνωτίσασθε, πάν ta ipsius sancta imagine negaretur, nunquam fu- οἱ κατοικοῦντες τὴν οἰκουμένην, τί γέγον turum fuisse ut imaginis contemptorem sic perde- c Γραικοῖς. Πρὸ τοῦ ᾿Αντιχρίστου Αντίχριστος - ret? Audite hæc, omnes gentes: auribus percipite, ἀφ' ἡμῶν τὸ σημεῖον τῆς βασιλείας τοῦ Χριστοῦ. omnes qui habitatis orbem ", quid apud Græcos acciderit. Ante Antichristum Antichristus: erepi nobis regni Christi signum. Nam si istud quod est ipsius formæ corporeæ simulacrum, apud nos non apparet crucis typum capite gerens; sed unum rejicitur, alterum admittitur; divisus est Christus: vel potius despicitur rex qui diabolum interemit; hastam vero qua hostem confodit, quæ est ipsius potentia, alligavit regia potestates; eum qui interemit, pari victoria cum eo qui peremptus est, tanquam hostem subjiciens: Audi,cœlum,et auribus percipe,terrast. Quis iste stupor qui Dei populum dementavit? Audi, Oriens et Occidens, quomodo excæcata est Byzantina regio; quomodo obsurduit, neque reprehensionis vestræ vocem audit, nec testimonii vestri exemplum inspicit, sed Jannem et Jambrem, Christi hostium par exitiabile, quod Trinitas, sat scio, brevi dissolvet: ut cum duobus impiis qui jam perierunt, tollator de medio istud quoque par, quadrijugus ille diaboli currus. Huc vero, huc frater: iterum certamina consere: Dominus jubet. Bona verba venerandis auribus ingere pii imperatoris nostri. Imitetur celebratum illum Josiam. Sit novus David, sive ut saulem sive ut Ammonem, Leonis exsecrandi acta rescindens, et hoc modo 19 II Thess. II, 4. 20 Psal. XLVIII, 2. 11 Isa. I, 2. ة Εἰ γὰρ μὴ τοῦτο, ὅπερ ἐστὶ τὸ ἔνδαλμα τοῦ συ τικοῦ αὐτοῦ χαρακτῆρος· ἐμφανίζοιτο ἐν ἡμῖν και φοροῦν τὸν τύπον τοῦ σταυροῦ· ἀλλὰ τὸ μὲν ἐ πτοιτο, τὸ δὲ προσείληπται· μεμέρισται Χριστός μᾶλλον ὁ βασιλεὺς ἀπέπτυσται ὁ κτείνας τὸν διάβι τὸ δόρυ δε δι' οὗ τὸν ἐχθρὸν ἔσφαξε, τὸ τούτου κα ἀνεδήσατο διάδημα· ἐπ᾽ ἴση νίκη τοῦ σφαγέντες: τάξαν, ὡς ἐχθρόν, τὸν κατασφάξαντα. Άκους, ρανέ, καὶ ἐνωτίζου, γῆ. Τίς ἡ ἔκστασις αύτι ἐξέστη ὁ λαὸς τοῦ Θεοῦ; ῎Ακους, ᾿Ανατολὴ καὶ ἐν ὅπως ἐξετυφλώθη ή Βυζαντίς· όπως κεκώρει φωνῆς ὑμῶν ἐλεγκτικῆς οὐκ ἀκούσασα· ὑποδα κῆς ὑμῶν μαρτυρίας οὐκ ἐμβλέπουσα ἀλλ᾽ Τα καὶ Ἰαμβροῦ τῶν ἀντιστατῶν Χριστοῦ, τῆς όλεθρ δυάδος, ἣν εὖ οἶδ' ὅτι ἡ Τριὰς ἐν τάχει καταλύσει ὡς ἂν σὺν τοῖς προελεσθεῖσι δυσὶν ἀσεβέσιν αχθείεν καὶ αὕτη ἡ δυάς, το οετρακέφαλον διαβόλου άρμα. Δεύρο δή, δεύρο, ἀδελφέ· καταξι ἔτι ἀγῶνας· Κύριος κελεύει. Λάλησον ἀγαθὰ εἰς τιμίας ἀκοὰς τοῦ εὐσεβοῦς βασιλέως ἡμῶν. Μι σάσθω Ἰωθίαν τὸν ἀοίδιμον. Γίνοιτο νέος Δε εἴτε ὡς Σαούλ, εἴτε ὡς ᾿Αμών, τὰ τοῦ ἐξαγίσ Λέοντος καταπτύων· κἀντεῦθεν Θεὸν ἐξουμαι

EPISTOLARUM LIB. II. ὶ τῷ τῆς εἰρηναρχίας στρέφει τὸ τῆς βασι- Deum placans, atque administrationis tranquille οὐ κράτος ἀνίκητον περιποιούμενος. corona robur imperii sui reddens insuperabile. 5. - Στεφάνῳ μαγίστρῳ. [155']. LXXVI. — Stephano magistro. Solatur in uxoris obitu: tum ut pro imaginibus apud novum principem agat, hortatur. δέσποτα, ταῖς ὑπεροχαῖς ὑποστέλλεσθαι, ιστα τῇ σῇ ἀνυπερβλήτῳ. Αλλ' ὅμως τὸ όν σου καὶ μέτριον τοῦ φρονήματος, ἔδωκεν ορησίαν, καὶ πάλαι ποτὲ ἐπιστεῖλαι, καὶ αὐτὸ ποιῆσαι, καλοῦντος τοῦ χρόνου καὶ ἡμῶν τῶν ἁμαρτωλῶν τῆς διὰ Κύριον φυατὰ τὴν τοῦ διώκοντος παύλαν ἥτις ἀκουήχησε παντὸς ἀνθρώπου αμφότερα τα ώτα. ἁπλῶς ἤρθη· ἀλλ' ὅτι τιουτοτρόπως. Αὕτη ἡ πρόφασις τῆς ἐπιστολῆς. Ἐγὼ δε πρὸ θείσης μοι ὑποθέσεως εἰς τὸ γράψαι, ἐκεῖνο ὅτι οὐκ ἀστενάκτως καὶ ἀπαθὼς ἤνεγκα ὴν τοῦ θανάτου τῆς ἀγαθῆς καὶ ἀειμνήστου , σου ἐνθυμούμενος ἡλίκὴν πληγὴν ἔλαβεν του ψυχὴ τῇ διαζεύξει· ἐπεὶ ἦν μακαρία τῶν αινετών γυναικών· ὅσον ἀπὸ τὴν ἔξω ἀκοῆς, ν καγώ μικρὰν ὁ ταπεινός, πλέον δε μάλ ισκάριός μου πατὴρ εἴληφε· τὰ δὲ πάντα αντά αὐτὸς εἶ, κύριέ μου, εἰδώς. Εκείνης τὸ μνημόσυνον μετὰ δικαίων. Τεκμαίρομαι καὶ ὀρθόφρων ἦν λίαν μετὰ τῆς ἄλλης · χάριν τὸ γράμμα, πρόδηλον τῇ μεγαλοφυεί Ο σίᾳ. Επιζητεί σε ὁ χορὸς τῶν διδιωγμένων ταί σε ὁ λόγος τῆς ἀληθείας· ὁ μὲν ὡς φιλο καὶ φιλομόναχον· ὁ δὲ ὡς ἐραστὴν αὐτῆς σίαστον. Οὐχ ὅτι οὐκ ἐκινήθης ἕως τοῦ μαχῶν ἀμφοτέρων· ἐπείπερ ἠκούσαμεν οἷα ως καὶ πέπραχας καὶ λέλεχας ἀλλ' ὅπως ις τὸ ἐξῆς ὁρᾷς, δέσποτα μου, οἷον τὸ και ; αἱρέσεως; Ούδε γὰρ εἰ μὴ τηλικούτον,, · οἱ πάσχοντες, καὶ τοσαῦτα τὰ αἰίσματα πτήρια, ἃ μέχρις ἐσχάτων τῆς οἰκουμένης ε. Βλέπεις καὶ τὸν τοῦ διώξαντος θάνατον. ίθητι, ὁ εὐπαράκλητος. Συγκινήθητι, ὁ θεοκία Όρεξον χεῖρα χαμαὶ κειμένῃ τῇ καθ᾿ ἡμᾶς ίᾳ ὅσον ἐνδέχεται· ἐφ' ὅσον ἰσχὺς λάλησον τα τοῦ εὐσεβοῦς ἡμῶν βασιλέως ὅτι ἀγαθά. ριστού σοι τὸ ἀγώνισμα, ὑπὲρ τῆς Θεοτόκου, αντων τῶν ἁγίων. Οὐδὲ γὰρ εἴ τις τῆς τοῦ ως είκονος αντεχομενος λέγει τι ἡ πράσσει, νὶ ἢ τῷ βασιλεῖ χαρίζεται τὸν λόγον. Καὶ ὡς ἁγίου εἰ ἦν τὸ λεγόμενον· μέγιστον σοι ν. Οπου δὲ Χριστὸν, καὶ ὑπὲρ Χριστοῦ ἡ τις· ἄρα οὐχὶ ψαρὰ σοι, δοξα τε καὶ αγαλ σὺν πολλῇ προθυμίᾳ ὅλον σεαυτὸν ἐπιδοῦναι; κριέ μου ἀειπύθητε, ἐκδυσωπῶ κἀγὼ ὁ τάς κι άλλως ὅτι ἡμῖν αὐτοῖς εὐεργετούμεν του φροντίζοντες· ἐπείπερ συννοσούμεν· καν οὐ και στρεβλῷ, όμως δ' οὖν χραινόμενοι τη Η κοινωνία. Αύτη εστὶν ἡ ταπεινὴ ἡμων Novi, domine, dignitates revereri, maxime vero sublimen illam tuam. Tua tamen comitas animique modestia loquendi potestatem nobis fecit, et jampridem ad te scribendi,et nunc idem faciendi: quoniam id tempus poscit, nosque peccatores carcere propter Dominum tolerato soluti sumus per interitum persequentis, cujus ut fama percrebruit, ambæ omnium hominum aures tinnierunt: non quod simpliciter sublatus de medio, sed quod tali modo. Hæc porro hujus epistolæ præfatio esto. Nunc vero antequam ad propositum mihi scribendi argumentum aggrediar, istud obiter significo; non sıne luctu intimoque sensu doloris accepisse mɔ nuntium de obitu odtimæ æternaque memoria dignæ conjugis tuæ cum apud me reputem quantum hac disjunctione veneranda anima tua vulnus acceperit: quandoquidem felix illa vere inter feminas laudabiles exstitit, quantum quidem fama popularis retulit, cujus leve experimentum ego humilis, multo vero majus beatus pater meus accepit; omnia vero omniuo ipse, Domine wi, probe nosti. Sit autem illius memoria cum justis. Sic enim conjicio: quoniam præter cæteras virtutes erecto excelsoque anima ſuit. Que sit autem scribendi causa, magnificæ tuæ potestati liquet. Tuam implorat opem catus eorum qui persecuuonem patiuntur: invocat te sermo veritats: ille quidem, ut pietatis peramantem ac monachorum: iste, ut sui amatorem, in loquendo lioerum. Non quod non olim usque in hunc diem pro utrisque acriter dimicaris; audivimus enim vero quaua Dei impulsu egeris dixerisve; sed ut et deinceps. Vides, domine mi, quanta hæreseos improbitas sit? Neque enim, nisi tanta foret, tot essent qui paterentur: nec tot contumeliæ et ærumnæ, quæ ad mumos orbis terrarum limites pervenere. Cernis et persequarte obitum, Solatium cape, qui facile illud admittis. Commoveare, qui a Deo moveris. Manum porrige humi jacënu Eeclesiæ, nostra, quantum res patitur: quantum potes, adhuc in aurem pii nostri imperatoris dic bona. Pro Christo tibi certamen, pro Deipara, pro sanctis omnibus. Neque enim si quis imperatoris am- ·plexus imaginem, aliquid dicit aut facit, alterum quempiam quam imperatorem sermone compellat. Ac, si unum esanctis hæc causa spectaret, ingens maneret te præmium. Ubi vero Christus, et pro Christo negotium est; uou tibi vero lætitia, gloria et exsultatio est, cum ingenti alacritate teipsum totum impendere? Utique, Domine mi desideratissime, obsecro et ego miser. Quanquam et nostræ ipsorum utititati servimus, cum publicæ rei prospicimus: quandoquidem pari morbo laboramus;

non quod perverse sentiamus, sed quod heretico- εξαίτησις, τοῦτο τὸ ὑπόμνημα· καὶ ὅτι καὶ ὑπέρ rum communicatione inquinemur. Nostra hæc humilis postulatio est, hic noster libellus et quod vel pro bono duntaxat sermone non contemnenda tibi merces reposita sit; multo magis pro tanto labore, quantum te ultro suscepisse accepimus. Servet le incolumme præpotens Dei manus, virum pem senatus. LXXVII. Sanctis confessoribus Patribus fratribusque. λόγου ἁπλῶς ἀγαθοῦ οὐκ εὐκαταφρόνητοι μισθοί σοι ἀπόκεινται· μὲ ὅτι γε τοσούτῳ μόχθω εαυτόν ἐπιδώσαντι, καθὰ ἠκούσαμεν. Σώζοι σε ή κρατικά χεὶρ τοῦ Θεοῦ, τὸν ὡς ἀληθῶς ἀξιάγαστον, καὶ τῆς συγκλήτου πρωτόβαθρον. profecto dignum admiratione, eumdemque princi- ΟΖ΄. – Τοῖς ἁγίοις ὁμολογηταίς Πατράσι καὶ ἀδελφοῖς [κζ'] De imperatoris Iconomachi obitu, deque persecutionis fine gratulatur. Nunc tempus exclamandi cum Davide, ac dicendi: Exsullale, justi, in Domino: rectos decet collau dali s. Cuntate ei,et prallite ei s3: quouiam exaudivit Dominus, cum omnibus qui sunt pari gloria præditi. vestras assiduas preces. Ecquid ergo factum est? Periit impius, contritus est qui nos cædebat: vicistis filium iniquitatis: furentem belluam prostravistis, mentem perversamn. O desideratissimi, quam potens est sanguis vester! Hanc ille pestem, hunc carnificem exstinxit: ille detestandum homicidæ sanguinem fudit: siquidem pollicitus est ille qui verax est, fore ut præbeat aures iis qui clamant ad se nocte ac die, ut sacræ paginæloquuntur. Disce, Christi contemptor, quantum illius vox valeat,cujus carnes lacerasti. Vide, perduellis,quantum avdersus Christum profeceris. Quoniam adversus stimulum calcitrasti, dejectus es in præceps cum strepitu: non viscera quidem tua, sed sceleratus cruor effusus tergemino vulnere,quippe qui Trinitatem offenaris de per contumeliam sanctæ imagini Christ illatam. Abi cum Juda, quippe qui sis Judæ mente similis. Obviam ito Patri tuo Uralyphio, cui a Caballo nomen. Bibe hoc primum, ut ait propheta ": et iu quod acerbius in novissimis. Proh, qui illius fuit in Christum furor! quæ vestra confessio! Vos viri Christum gestantes, alumni pietatis, immortalitatis unguenta, triumphatores inimici. Vos Ecclesiæ nervi, firmamentum fidei, orbis universi decus. Auspicatissima vestri memoria est, quam et futura ætas excipiet. Corona vestra cœlestis, divinarum laudum floribus rite contexta, Quid deinde reliquum est, nisi ut Deo laudes, pio principi grates agantur, quod carcerum ac dolorum finem denique fecerit? Sperandum fore ut qui prospera dedit initia Deus, adjiciat ut respondeant extrema primis, et recta fides cum pace cpnjuneta caput exerat. Tantum obsecro, mementote met in orationibus impensius, ac vobis ipsis semper attendite.Quandiu enim spiritum hunc vitalem ducimus, tentator instat. Frater vester Nicolaus pro more salutem dicit. LXXXVIII. — Nicelæ præposito, Νύν καιρὸς ἐκβοῆσαὶ μετὰ τοῦ Δαυΐδ, καὶ εἰπεῖν· Αγαλλιάσθε, δίκαιοι, ἐν Κυρίῳ· τοῖς εὐθέσι πρέπει αίνεσις. Ασατε αὐτῷ, καὶ ψάλατε αὐτῷ· ὅτι ἐπακήκος Κύριος, σὺν ἅπασι τοῖς ἱσοκλείτα, ὑμῶν τῆς ἐκτενοὺς ἱκετηρίας. Καὶ τί γέγονεν; Ωλετού ἀσεβής, συνετρίβη ὁ κόπτων ἡμᾶς. Νενικήκατε τήν τῆς πονηρίας υἱόν· κατεβάλετε τὸ θηρίον τῆς ὀργα τὸν σκολιογνωμον νοῦν. Ω, ὦ τριπόθητοι· οἷα τά αἵματά ὑμῶν δυνατά! Τάδε έφραξαν τον αλάστορα κολαστήν· ταῦτα ἐκένωσαν τὸ ἐναγες αἷμα του μ νευτοῦ· εἴπερ ὑπακούειν ὁ ἀψευδὴς ἐπηγγείλατο των βοώντων πρὸς αὐτὸν νυκτὸς καὶ ἡμέρας, καθά μια τὰ Λόγια. Μάθι, Χρίστυἆρι, ὅσον ἴσχυσεν ἡ βου [Reg. cod. ὧν] κατεξανας τὰς σάρκας. Ισθι, μας ἀρχα, ηλίκον σοι τὸ κατὰ Χριστοῦ ἀποτέλεσμα ἐπειδὴ πρὸς κέντρα λακτίζων ἧς, ἐλάκησας πρηνής· εξεχύθη σου, εἰ καὶ οὐ τὰ σπλάγχνα, ἀλλὰ τὸ ἐνης αἷμα, ἐντομαῖς τρισὶν, ὡς τῷ Τριάδι προσκρούσε τος, διὰ τῆς ὕβρεως τῆς ἁγίας εἰκόνος Χριστ Απιθι μετά του Ιούδα, Ἰουδαίουρον. Συντυχι πατρί σου Οὐραλυρίῳ Καβαλλωνύμῳ. Πίε τα πρῶτον, ὥς φησιν ὁ προφήτης, καὶ τὸ δριμύτερον ε ἐσχάτων. '; “Ω τῆς ἐκείνου Χριστομανίας, καὶ τῆς ὑμπέρα ὁμολογίας! Ὑμεῖς ἄνδρες Χριστοφόροι, θρέμματ εὐσεβείας, μυρίσματα ἀθανασίας, στηλιτεύματα τό ἐχθροῦ. Ὑμεῖς νεύρα τῆς Ἐκκλησίας, ἑδραίωσε πίστεως, κλέος τῇ ὑφ᾽ ἡλίῳ. Ὑμῶν τὸ μνημόσιω αἴσιον, ὁ καὶ ὁ μέλλων ὑποδέξοιτο χρόνος. Υπά το στεφάνωμα οὐράνιον, τοῖς ἀσματικοῖς ἀπ αξιοχρέως συμπλεκόμενον. Τί τό λοιπόν; κακών Θεόν, εὐχαριστέον τῷ εὐσεβεῖ βασιλεῖ, ὅτι τῶν μ λακῶν καὶ ὀδυνῶν εἴασε τέως· καὶ ἐλπιστέον ἐπί δοὺς Θεὸς τὴν ἀπαρχὴν δεξιάν, συναποίσει τα ψ καὶ τὸ τέλος· τῆς εἰρηνοχύτου ὀρθοδοξίας ἐξανατείν τὸ χέρας. Μονον παρακαλώ μνημονεύειν μου ὁ προσευχαίς θερμότερον, καὶ προσέχειν ἑαυτοῖς πάν τοτε. Οτι ἕως ἂν ἐμπνέωμεν, ὁ πειράζων πάρεστο. Ὁ ἀδελφὸς ὑμῶν Νικόλαος ἀσπάζεται κατά σύνηθες. ΟΗ΄. – Νικήτα ἡγουμένῳ. [φα.] De persecutoris interitu, et contra Iconomachos. Misit ad humilitatem meam, ut accepi, sanctitas Επέστειλεν, ὡς έμαθον, ἡ ἁγιωσύνη του προς 18 Psal. ΧΧΧΙΙ, 1. 13 Pial. cir, 2. * Isa. IK, 1, sec. LXX.

EPISTOLARUM LIB. II. πείνωσίν μου ἀλλ᾽ οὐκ ἐδεξάμην διά τινα tua litteras. sed non sunt ad me nescio quo casu ιαν. Εγώ δὲ ὡς δεξάμενος, χαράσσω σοι εὐτελές μου γραμμάτιον· προσηγορίαν και ἱ τό, Χαῖρε, φθεγγόμενον. Διὰ τί; ὅτι συνμᾶλλον δὲ κατεκόπη ὁ κοπτων ἡμᾶς· ὅτι Κύριος ἐν ὀφθαλμοῖς ἁπάντων, ἀρνητὴν αὐτ κ τὸν τῆς ἁγίας αὐτοῦ εἰκόνος ἀθετητήν. οὐ χωρίζεται ἀκτὶς ἀπὸ ἡλίου· οὕτως οὐδὲ ϋ πρωτοτύπου, ἡ μόνον κατὰ τὸ τῆς οὐσίας 1. Ἐπὶ τῶν τεχνητῶν δὴ λέγω. ᾿Αλλ' όμως ως ἀστραψάσης τῆς ἀληθείας, οὐκ ἔστιν · οὐδαμοῦ ἀνάνηψις. Καὶ τὶς οὐ στενάξοι; οὐκ ἀποκλαύσοιτο; οὐ τοὺς ἀθλοφοροῦντας τις τοῦτο ὑπολάβοι· πῶς γὰρ οἱ θεομακά ἐπικλαύσιμοι; ἀλλὰ τοὺς ἀβλεπτοῦντας καὶ ο ζόφῳ τῆς ἀσεβείας επερειδομένους. Εγώ ὁ τάλας οὕτω καὶ διανοούμαι, οὕτω καὶ μαι. Σὺ δὲ, ὦ ἱερὰ κεφαλὴ, καὶ τῆς ἐμῆς τος φίλη" μὴ ἀπολήξειας προσευχομένη κατά φθάσαι ἄνωθεν τῷ λαῷ τοῦ Θεοῦ. Ἔπειτα ἡμᾶς διασώζεσθαι τοὺς ἀναξίους, κατόπιν ῶν ἁγίων ἰόντας. Ο σὺν ἐμοὶ ἀδελφός προσω Τοὺς μετὰ τῆς ἁγιωσύνης σου ἀδελφούς. πάζομαι· καίγε μάλιστα τὸν ἱερὸν ᾿Αρσένιον. perlats. Nunc vero, tanquam accepissem hoc, tibi tenue epistolium exaro,quod tibi salutationem ferat, et gaudere jubeat. Quorsum? quoniam contritus est, vel potius concisus est qui nos cædebat: quoniam palam fecit Dominus in conspectu omnium, negatorem ejus esse, sanctæ ipsuis imaginis contemptorem. Quemadmodum enim non disjungitur a sole radius, sic neque imago a prototypo, nisi sola substantiæ differentia: de arte factis utique loquor. At nihilominus, cum tantopere veritas fulgeat, nemo est qui respiciat, nemo qui expergi. scatur. Et quis porro non ingemiscat?et quis non deffeat? non eos qui fortiter certant; neque vero quis id suspicetur: nam quomodo lugendi sint quos Deus Deavit 9 sed eos qui cæcutiunt, atque in ipsa impietatis caligine gloriantur. Ego sane miser sic mecum animo reputo, sic et lugeo. Tu vero, sacrum caput, ac tenuitatis nostræ amicum ne precari desine, uti populo Dei cœlitus pax contingat: deinde ut et nos salvi simus, indigni licet, vestigia vestraqui sancti estis subsequentes. Frater qui mecum est, tibi salutem dicit. Fratres meus, qui cum sanctitate tua degunt, saluto: imprimis vero sacrum Arsenium. Νικηφόρῳ τῳ άγιωτάτῳ πατριάρχη [95]. Nicephoro sanctissimo patriarchæ. m quod Ecclesiæ suæ pax Leonis Armeni morte nondum penitus reddita esset, spe meliorum solatur. (Baron. an. 821, n. 42.) τειλα πάλαι ο τάλας, οὐ πρὸς ἀντίδοσιν Scripsi olim miser; non ut mihi vicissim scriτων ἀποσκοπών γ ότι μηδε δούλοις παρὰ ἐν ὀφειλή· ἀλλὰ τὴν ἐμαυτου διάθεσιν γλεχο απεκτάναι· οὕτω του πόθου καί τοῦ καιροῦ νων, οὐκ ἀπεικότως. Αὐτὸς δε, ὦ θεία καὶ α τῶν ἱερῶν κεφαλῶν ἀκρότης, οὐ μόνον τεῖλαι ἠξίωσας τῷ ἀναξίῳ, θεομιμήτως δη φερόμενος· ἀλλὰ γὰρ καὶ ἀπ' αὐτῆς προτοσοῦτον ἡμῖν τὸ τῆς ταπεινοφροσύνης σου ίψος ὑπέδειξας, ὡς καταπλαγῆναι μῶν ἡτὴν διάνοιαν Ὢ τοῦ θαύματος! Εἰ ὁ τοσοῦτος γλικοῦτος τὴν ἀξίαν, καὶ τῇδε συνισουμένην ὴν ἀρετὴν ἀναστράπτουσαν, ὡς αὐτὰ μαρ. τὰ πράγματα, υἱὸν ἑαυτόν τοῦ ἀσθενοῦς ἀπὸ ὁ ουθενὴς καὶ ἀφανὴς τί ἑαυτὸν ὀνομά καὶ εἰ ὁ τῆς ἁγιωσύνης λαμπτήρ ἁμαρτωλὸν ὑπογράφοιεν· ὁ ἁμαρτωλὸς καὶ ἀπορημένος · καὶ αποκριθήσεται; Αρα εἰ καὶ μηδὲν ἔτερον πο τῇ ἐπιστολῇ, ἤρχει τούτο μόνον τοῦ τε νου τὸν νοῦν ἐκθαμβῆσαι, καὶ τοῦ πεπομφότος πέρβλητον ἐν ἀρετῇ θριαμβεύσαι. Ἐπεὶ δὲ καὶ · ὕφος τοῦ ἱεροῦ βιβλίου διέγνωμεν οἱ ταπεινοί, κὶ μᾶλλον ἤσθημεν, τῇ κεφαλίδι τὸ ὅλον σῶμα αλέξεως καταλλήλως ευρηκότες απηρτισμένον. ὁ ἅγιος τοῦ Θεοῦ, οἷα ἐφθέγξω πνευματοκι ὡς ἐπέῤῥωσας ἡμῶν τὴν ἀσθενῆ διάνοιαν φαρμακεύμασιν· ὡς συνεῤῥίωσας ἡμᾶς νητικως, μὴ ἐκκακεῖν ἐν ταῖς θλίψεσι, καὶ λλὰ ὑπεσημήνατο θεοσοφία καλλυνόμενα. Αλλ' τὸς ὁ Θεός, ὃς ἐν τονιούτῳ σεισμῷ ἀσεβείας, ῦτον ὑπέρμαχον ὁμοῦ καὶ κυβερνήτην τη beres nec enim servis domini debent; sed meum ipsius affectum declarare cupiens, amore et opportunitate ita cogentibus, non incongrue. Tu vero, o divine et supreme sacrorum capitum vertex,non solum respondere indigno dignatus es, Dei videlicet exemplo ductus, sed et ab ipso inscriptionis exordio tantum nobis tuæ humilitatis divinum culmen ostendisti, ut stuporem infelici menti nostræ injeceris. O rem admirandam! Si tantus ac talis dignitate, et huic quidem paren gerens emicantem virtutem, utfacta ipsa testantur, filium se homuncionis appellavit; villis homo ac nullius pretii quod sibi nomen imponet? Et. si sanctimoniæ lampas, peccatorem seipsum subscribit peccator et inops quid respondebit? Igitur si aliud nihil scriptum fuisset, satis hoc unumeratetad accipientis animum obstupe faciendum,et ad scribentis insuperabilem virtutem extollendam. Postquam autme totum sacri libelli contextum humiles perfegimus; tum multo magis gavisi sumus, totum orationis corpus suo capiti apte respondere animadvertentes. Scis,sancte Dei, qualia Spiritu movente lucutus sis: quomodo infirmam mentem nostram laudum medicamentis confirmaveris: quomodo ad patientiam nos corroboraveris, ne in afflictionibus despondeamus; et quæcunque alia divina sapientia pulchre suggessit. Sed benedictus Deus, qui in tanto impietatis motu et concussione, talem propugnatorem simul ac gubernatorem Ecclesiæ suæ largitus est, inconcussum, immobilem, verba vitas habentem, confessionis lu-

λόγον ζωῆς ἐπέχοντα· φῶς ὁμολογίας 1 πυρσεύοντα. Εἰ δὲ ὅτι ὁ χειμών οὐτίπου εἰ καί τις μικρὰ αἰθρία ὑπήστραψεν· οἱ τέον, ὦ τρισμακάριστε. Δυνατός γὰρ ὁ βραχὺ τῆς εἰρήνης ἐμπόρευμα Κύριος, το νέσι σου καμπτομενος προσευχαῖς, καὶ τί men universo orbi accendentem. Quod si hiems ἑαυτοῦ Ἐκκλησίᾳ ἐδωρήσατο, άσειστον, nondum præteriit, licet parva quædam serenitas affulserit: non desperandum, o ter beate. Potest en ¡qui brevem pacis scintillam concessit Dominus, Deum flectentibus precibus tuis inflexus,etiam totum orthodoxæ fidei ver pandere: et tunc nimirum, quando iræ nubes omnino mutabitur, et piorum ac Deum amantium amor probatus clarius fuerit. Hæc ausus sum in præsentia tanquam catulus quispiam mutire optimo meo revera archipastori: qui et venerandum enchiridium cum ingenti exsultatione suscepi. LXXX. — Joanni Logotheta. ὀρθοδοξίας αναπετάσαι ἶαρ· καὶ τότε οπότε καὶ τὸ τῆς ὀργῆς νέφος άμειφθε καὶ ὁ πάθος τῶν θεοφιλῶν δοκιμασθείη τερον. Ταῦτά μοι νῦν τετόλμηται ώσπερ γρύξαι τῷ χρηστῷ μου ὡς ἀληθῶς ἀρ εἰληφότι καὶ τὸ προσκυνητὸν ἐγχειρί ὑπερβαλλούσης ἀγαλλιάσεως. Π'. — Ιωάννη Λογοθέτη. [95 De Leonis Armeni morte ipsius sceleribus congruente.(Baron.an. 821,. 24.) Reseravit tempus januam libertatis, ut loquamur nos cum bonis viris simul et amicis. In his autem quis potiorem obtineat locum quam pietas tua? qui ob hunc ipsum pietatis cultum nou exiguas perpessus es molestias ærumnasque ab eo qui et Deum offendit, et mundum impietale perdidit,et parem apostasiæ vitam violenter finivit.non in loco sancto, licet id horribile dictu sit: quia nequaquam templum Dei sanctum, quod ab hæreticis profanatum est, sed domus profana est, sicut ait magnus Basilius præside illius angelo, ut præest Ecclesiæ unicuique, abscedente propter impietatem. Quapropter nec Deo acccepta est quæ in eoimmolatur hostia. Et audi ipsum dicentem: Iniquus, qui immolat mihi vitulum, quasi qui interficil canem ".Quod si tanquam in templo mortuum esse impium contendas, id ita commode explicabitur. Oportebot enim, oportebat eum, qui Dei templis bellum indixerat, in templo strictos in se gladios videre: oportebat eum,qui divinnm altare destruxerat, ante altare a medio tolli: eam manum, quæ fuerat in Christi probrum elata, cædi et amputari: in caput, quod ad perniciem aliorum movebatur,eusem distrin. gi: humero,qui ad piorum plagas erigebatur, lethale vulnus infigi; regio e palatio cum dedecore pelli eum, qui Christi, qui Deiparæ, qui sancti cujuslibet sanctam imaginem probro affecerat.Quorsum autem tibi, Domine ni, scelerati mortem in hunc modum tragice descripsi? Quia necesse hinc non modo pium imperatorem, congruentem impietati exitum impii agnoscere, sed etiam hominem unumquem que. Ac miror equidem vehementer quomodo hæc intelligens optimus Dominus noster, de nefandi persecutoris impietate triumphum non agat, nec sibi ac subditis orhodoxæ fidei reconciliationem impertiat, tanquam princeps pacis, ad exemplum Christi. Propterea peto, humilis obtestor, ut tu, qui eximie pius es, porro pergas, quemadmodum accepi te sponte aggressum, ut totum te tradas restituendæ fidei,in qua est salus et imperii et subditorum. 23 [sa. LXVI, 3, sec. LXX. Ηνοιξεν ὁ καιρὸς θύραν παρρησίας, 1 ἡμᾶς ἀγαθοῖς ἀνδράσιν, ὁμοῦ τε καὶ φίλο τοιούτων τίς ἂν εἴη μείζων τῆς σῆς εὐσ γε δι' αὐτὸ τοῦτο τὸ εὐσεβεῖν σε, οὐκ ὀλίγ θλίψεις τε καὶ κακώσεις παρὰ τοῦ καὶ ἐ κρούσαντος, καὶ κόσμον ὀλέσαντος ἐν ἀσ ισόῤῥοπον τῆς ἀποστασίας τὴν ζωὴν ἀπο οὐκ ἐν ἁγίῳ τόπῳ, κἂν μορμολύττη τὸ διότι οὐ ναὸς Θεοῦ ἅγιος ὁ ὑφ' αἱρετικῶν μενος, ἀλλ᾽ οἶκος κοινὸς ὥς φησιν ὁ μέ λειος· τοῦ ἐφεστῶτος ἀγγέλου ἐν αὐτῷ ἑκάστης Εκκλησίας, υπεκστάντος διὰ τὴν Διοπερ οὐδ᾽ ἡ τελουμένη ἐν αὐτῷ θυσία, προσδεκτος. Καὶ ἄκουσον αὐτοῦ λέγοντες· « ὁ θύων μοι μόσχου, ὡς ὁ ἀποκτείνων κύνα καὶ ὡς ἐπὶ ναού λάβοις τεθνάναι τὸν ἀσι σεις καὶ οὗτος ὁ τρόπος. Έδει γάρ, ἔδει τῶν ναῶν τοῦ Θεοῦ γενόμενον, ἐν ναῷ ἰδι αὐτοῦ γυμνούμενα ξίφη· ἔδει τὸν τὸ θεῖ στήριον ἀφανίσαντα, ἐν θυσιαστηρίῳ ἐ ναῖ· κατὰ τῆς ἐκταθείσης ἐφ' ὑβρεί Χριστ τομὴν ἐπαχθῆναι· κατὰ τῆς κινηθείσης ολεθρίως, ξίφος διελάσαι· κατὰ τοῦ ὤμοι αἰκισμῷ τῶν εὐσεβῶν ἐπαρθέντος, καιρί πληγήν· άτιμον ἀποπεμφθῆναι των βασι λῶν τὸν ἀτιμάσαντα την αγίαν Χριστού ε Θεοτόκου, καὶ οὐτινοσοῦν τῶν ἁγίων. 1 οὕτω σοι, Κύριέ μου, ἐξετραγώδησα τοῦ τὸν θάνατον; ὅτι ἀναγκαῖον ἐστιν ἐντεῦθεν τὸν εὐσεβῆ βασιλέα ἐπιγνῶναι τὸ κατά ασεβείᾳ τοῦ ἀσεβοὺς ἀποτέλεσμα, ἀλλὰ κ ἄνθρωπον. Καὶ ἄγαμαι λίαν πῶς ὁ ἀγα Δεσπότης γνούς τούτο, οὐ θριαμβεύει τὴν λαμναίου δυσσέβειαν· καὶ χαρίζεται καν τῷ ὑπηκόῳ τὸ τῆς ὀρθοδοξίας ἐξέλασμα, λεὺς εἰρηναρχίας Χριστομιμήτως. Διά το ἀντιβολῶ ὁ ταπεινός, ἐπειχθῆναι σε τὸν του, καθάπερ καὶ ἤκουσταί μοι ὅτι ἐκινήθι ἑαυτὸν ὁλικῶς εἰς ἀνόρθωσιν τῆς πίστε ἐστι τὸ σωτήριον τοῦ τε κράτους καὶ τοῦ παντός.

EPISTOLARUM LIB. II. ι. — Παντολέοντι Λογοθέτη. [φη'.] LXXXI. Pantoleonti Logothetæ. Pro fide libere locutum laudat: hortaturque ut cultum imaginum novo imperatori persuadeat. αν μὲν ἡ ἀρετὴ ἐξ ἀκοῆς ἡμῖν διέγνωσται· τοῦ ὑπερτίμου δεσπότου μου, πρότερον δι' νῦν δὲ ἐξ ἀκοῆς μέχρι τῆς ἐσχατιᾶς ἐν ᾗ φθασάσης. Τίς δὲ ὁ λόγος; ὅτι ἐπαρρησιά ου τὸ πνευματοκίνητον στόμα λαλήσαι σοφίαν λόγους ἀληθείας, ἐπ᾽ ὠφελείᾳ καὶ σωτηρίᾳ τῆς ίας ψυχῆς καὶ πάσης τῆς καθ' ἡμᾶς Εχε 5. Καὶ μακάριος εἶ, καὶ εὐλογημένον τὸ του καὶ σὲ αἰνέσαισαν πάντες οἱ ἀκούσαντες 5. Καὶ στέφανος χαρίτων ἐπὶ τὴν τιμίαν σου καὶ κλοιός χρύσεος ἐπὶ τὸν ἱερόν σου τρά υἱὲ ὑπακοῆς, τέκνον φωτός, θρέμμα εύσε Γάδε λέγει Κύριος· ῎Ανοιξον τὸ στόμα σου, ληρώσω αὐτό· ἀνθ' ὧν ὑπήκουσας φωνής ἐντολὴ γὰρ Κυρίου μὴ σιωπὴν ἐν καιρῷ κιν ίσης πίστεως. Λάλει γάρ, φησί, καὶ μὴ Καί, Ἐὰν ὑποστέλληται, οὐκ εὐδοκεῖ ἡ μου ἐν αὐτῷ. Καὶ· Ἐὰν οὗτοι σιωπήοι λίθοι κεκράξονται. Ώστε ότι περὶ πίσ ὁ λόγος, οὐκ ἔστιν εἰπεῖν, Ἐγὼ τίς εἰμι; ; ἀλλ' οὐδαμοῦ. Άρχων; καὶ οὐδ' οὕτως. της; καὶ ποῦ; Γεωργός; καὶ οὐδ᾽ αὐτὸ τοῦτο. μόνον τὴν ἐφήμερον τροφὴν ποριζόμενος. μοι λόγος καὶ φροντὶς περὶ τοῦ προκειμένου. οἱ λίθοι κράξουσι, καὶ σὺ σιωπηλὸς καὶ ἄφρον· ἀναίσθητος φύσις Θεοῦ ἐπακήκος, καὶ αὐτὸς ιστής; ὁ μὴ ἐψύχεται, μηδὲ ἐν κριτηρίῳ έτηται, δεδοικός οἱονεὶ τὸ πρόσταγμα φωνοκαὶ σὺ ὁ μέλλων εὐθύνεσθαι ὑπὸ Θεοῦ ἐν στάσεως, καὶ περὶ ἀργοῦ ῥήματος, κἄν ἐπαί , διδόναι λόγον· λέγεις ἀλογῶν· Τίς μοι ἐν φροντίς; Ταῦτα, ὦ δέσποτα, φησὶν ὁ Παῦ ετεσχημάτισα εἰς ἐμαυτὸν καὶ ᾿Απολλώ ἄς· ἵνα ἐν ἡμῖν μάθητε τὸ μὴ ὑπερ ὁ γέ ται φρονεῖν. Ὥστε καὶ αὐτὸς ὁ πένης πάσης ἱας ἐστέρηται ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως, μὴ τανῦν ὡς κριθησόμενος καὶ διὰ τοῦτο μόνον μὴ ότι τῶν ἐφεξῆς καθ᾽ ὑπεροχήν, μέχρις αὐτοῦ τοῦ ίδημα περικειμένου· ᾧ καὶ ἀνυπέρβλητον τὸ · Δυνατοὶ γὰρ δυνατῶς ἐτασθήσονται, Καὶ· Κρίσις ἀπότομος ἐν τοῖς ὑπερές · Λάλει οὖν, κύριέ μου, λάλει. Διὰ τοῦτο κἀγὼ δεδοικὼς τὸ κριτήριον λαλώ. Φθέγξαι ἕως τῶν ἐν ώτων [f. ὠτῶν ] τοῦ εὐσεβοῦς ἡμῶν βασιλέως· καὶ τῶν ὑπερεχόντων. ιμία αίρεσις τῶν ἀπὸ τῆς Ἐκκλησίας ἀνατων, τῆς εἰκονομαχικῆς ταύτης αιρέσεως ρα. Χριστόν ήρνηται, εἰς πρόσωπον δέα ραγματικῶς καὶ λογικῶς λυττῶσα. Τὸ μὲν εῖ, Χριστὸν μὴ περιγράφεσθαι κατὰ τὸν τοῦ ος χαρακτήρα· ὅπερ ἐστὶν ἀναιρετικὸν τοῦ γενέσθαι τὸν Λόγον. Εἰ γαρ σάρξ, πάντως εριγράφοιτο· ἐπεὶ φάντασμα τὸ εὐαγγελιζόμε ανιχαϊκῷ φρονήματι. Τὸ δὲ ὅτι ξέει, κλά, και ττει, πυρίκαυστεί πάντα θεῖον ναόν, πᾶν ἰσ1323 Aliorum quidem virtus nobis est auditione ac fama perspecta: tua vero, Domine mi imprimis colende, visu primum, nunc vero fama ad ultimas terrarum oras delata, in quibus degimus. Quis porro de te sermo? Quod afflatus Spiritu, Dei sapientiam audacter ac libere sis locutus, sermones veritatis, ad utilitatem ac saltem tum animæ propriæ, tum nostræ totius Ecclesiæ. Et beatus es, et benedictum nomen tuum: et laudent te omnes pii, qui audierint, et corona gratiarum super venerandum caput tuum: monile aureum collo sacro tuo circumdatum fili obedeutiæ, lucis proles, alumne pietatis. Hæc dicit Dominus: Aperi os tuum, et implebo illud”; quoniam audisti vocem meam. Jussio enim Domini est, tum minime silere, cum periclitatur fides. Loquere enim, inquit, et non sile. Et: Si subtraxerit se, non placet animæ meæ in eo". Et: Si hi tacuerint,lapides clamabunt.Quamobrem quando de fide sermo est, non est quod quis dicat: Quis ego sum? Sacerdos? minime. Princeps? ne istud quidem. Miles? ubi porro? Agricola? neque istud ipsum. Egenus, quotidianum modo victum quaritans. Nihil id quod incidit in disputationem, curæ mibi aut sollicitudini est. Vah, lapides clamabunt, et silebis securus? Sensus expers natura Deum exaudiit: et tu sensu audiendi cares? Quod neque est animatum, a quo neque in judicio ratio poscitur, velut ad mandatum expavescens vocem edit: et tu qui reus coram Deo peragendus es inquisitionis tempore, ac de verbo otioso rationem redditurus, vel si mendicus fueris, stulte dicis: Quid mihi istud curæ est? Hæc, Domine, ait Paulus, transfiguravi in me et Apollo propter vos: ut in nobis discatis ne supra quam scriptum est sapiatis". Quamobrem et mendicus ipse omni excusatione caret in die judicii, nisi in præsenti veluti judicium subiturus loquatur, vel ob id unum: multo magis quispiam eorum qui dignitate pollent, usque ad eum qui insignitus diademate est, cui intolerandum judicium erit. Potentes enim, inquit potenter tormenta patientur”. Et, Judicium durissimum his quipræsunt. Loquere igitur, Domine mni, loquere. Idcirco et ego infelix, judicium veritus loquor. Usque in divinasreligiosi principis nostri aures vocem mitte: quandoquidem ex eorum numero es qui præsunt. Nulla hæresis ex iis quæ ab Ecclesia ebullierunt, hac Iconomachica hæresi acerbior fuit. Christum negavit, in faciem cædit, opere ac sermone furit. Pars quidem adeo desipit ut Christum neget circumscribi secundum corpori formam: quod est plane negare Verbum carnem factum. Nam si caro, omnino et circumscribitur: phantasma enim esse, Manichæorum Evangelii sententia est. Pars vero radit, frangit, diruit, incendit omnem sacram ædem, sacrum omne donarium in quo sit Christ 'sal. Lxxx, 11. " Hebr. x, 38. * Luo, xix, 40. "I Cor. iv, 6. " Sap. v1, 7. *1 Ibid 6. PATROL. GR. XCIX.

effigies, Deipara, aut cujuslibet sancti. Actum est ρὸν ἀνάθημα, ἐφ᾽ ᾧ ὁ Χριστοῦ χαρακτήρ, τῆς Θεοτ de nobis Christianis. Præoccupemus faciem Christi in confessione 33 81: Christum amplectamur, quem per ipsius sanctæ imaginis contemptum negamus. LXXXII. — Demochari Logothetæ generali. κου, εἰτινοσοῦν τῶν ἁγίων. Χριστιανοὶ ἀπολλύμεθα Προφθάσωμεν τὸ πρόσωπον Χριστοῦ ἐν ἐξομο λολήσει· ἀσπασώμεθα Χριστόν, ὃν δι' ἀθετήσει τῆς αὐτοῦ ἁγίας εἰκόνος αρνούμεθα. ΠΒ΄. – Δημόχαρι Λογοθέτη γενικής χρή Ἡ τῶν ἀγαθῶν ἀνδρῶν ἔντευξις παρρησίαν δίδυ καὶ τοὺς ἁγνῶτας πρὸς αὐτοὺς ἴεσθαι· μὴ ὅτι τοῦ γνωρίμους, καὶ τῆς αὐτῶν εὐθημοσύνης πείραν ο ληφότας. Διὰ τοῦτο τεθαρρηκότες οἱ ταπεινοί, ότι στέλλομεν τῇ ὑπερφυεῖ καὶ εὐσεβεστάτη του μην λωσύνη, εὐφημοῦντες αὐτὴν κατὰ τὸ εἰκός, ὅτι τ ζης εὐφυοῦς ἀγαθὸν βλάστημα· ότι φρονήσεως δι ξιᾶς ἱερὸν ἀποτέλεσμα ότι παιδεύσεως ποιείν αγλάϊσμα περισπούδαστον· ἔνθεν και βασιλεία ἀσπαστή, καὶ πᾶσι διαλαλητή. Κάκ τούτου αρχε ἐξ ἀρχῶν ἀμείβουσα, εἰς τὴν κορυφαιοτάτην τῶν τέλει ἀνέδραμεν. Εύγε, καὶ πάνυ εἰκότως. Εἰ δὲ π ὅτι ἡμῖν τοῖς εὐτελέσι δι' αὐτὴν τὴν ἀρετὴν τ θητή, οὐ πάνυ τι τῶν ἀγαστῶν, διὰ τὸ οὐδαμένο πλὴν ὅτι ὑποβάλλοι ὁ καιρὸς καὶ ἐξ εὐτελών το ράκλησιν σοι προσάγεσθαι. Η δὲ ἐστιν ἐξ σε χεῖρα το καταπεσούση καθ' ἡμᾶς Επι σίᾳ πτώματι ἀσεβείας· Τούτο δὴ καὶ ἤκουσται ἐν ἐνεργήσαντα· καὶ εὐξάμεθα σοι ὡς ἁμαρτ Laudat quod impium Joannem pro meritis coarguerit: tum ut pro fide apud imperatorem agere pergat hortatur. Virorum proborum affabilitas ad eos libere adeundi vel ignoto cuique potestatem facit: multo magis iis qui et noti sunt, et eorumdem comitatis experimentum cepere. Ea re confisi nos humiles, ad eximiam et religiosissimam magnifcentiam tuam litteras scribimus, gratulantes ei, ut par est, quod sis optima radicis egregie soboles, quod sagacis prudentiæ divinum opus, quod multiplicis institutionis decus expetendum: unde et regibus acceptus es, et omnium ore ac sermone celebraris: eamque ob causam magistratus alios ex aliis gerens, ad supremum denique celeriter pervenisti, Gaude, et jure quidem optimo. Quanquam autem quod ob eamdem hanc virtutem nobis tenuibus desiderium tui facis, haud tanta dignum admiratione est, cum nullius pretii simus: tamen ratio temporis admonet, ut et a tenuibus viris tibi supplicationis libellus offeratur: ut nostrae nimirum Ecclesiæ, impietatis ruina collapse manum porrigas. In hoc autem te jam elaborasse ad nos c καὶ εὐλογήσαμέν σε ἀπὸ καρδίας πεπονημένης, π farna detulit: et id ut operam dares, nos peccatores precati sumus: ac summis te laudibus extulimus sincero animi affectu, quod justa reprehensione Joannem coarguisti impietatis principem, ea objiciens que scelestum hominem audire par fuit: quæ cum nobis, tum plurimis aliis, ut opinor, comperta fuerunt. Quoniam nihil est occultum, alioqui impietatis duces talium scelerum rei manifeste comperti convictique sunt. Noli igitur, Domine mi, tam præclaro illo tuo certamine desistere: sed confer eximis dignitati tuæ haud imparem opem, quippe qui sis ad id a Deo vocatus in his temporum ac rerum angustiis. Sic enim majorem gloriam consequere, tum apud Deum cui res ea acceptissima est, tum apud imperatorem qui jam religionis signum sustulit, tum apud universos qui rectum veritatis sermonem annuntiant: quinetiam amuletum adversus labem quæ ab hæretica communione oritur ipse tibi conficies. LXXXIII. — Sanctis Patribus meis, et confessoribus Christi, Joanni, Michaeli, et Basilio. καὶ ἐλεγμῷ δικαίῳ ἤλεγξας τὸν ἀσεβ άρχην Ιαπ τοσαῦτα εἰπὼν, ὅσα ἦν ἄξιον ἀκοῦσαι τὸν μετ άττα καὶ ἡμῖν, οἶμαι, καὶ πολλοῖς ἄλλοις προ ται. Ἐπεὶ οὐκ ἔστι κρυπτονο οὐ γνωστή καθά φησι τὰ Λόγια. Καὶ ἄλλως ὅτι οἱ ἀσεβεῖς τοιούτων πράξεων ἔνοχοι δικαιοτάτως περαι quod non scietur, ut aiunt sacræ pagal Μὴ τοίνυν, ὦ δέσποτα μου, απολήξειας του και σου ἀγῶνος· ἀλλὰ συνεισένεγκον τῇ μεγίστη το ὑπεροχή ισόρροπον τὴν βοήθειαν, ὡς ὑπὸ θεσει ταύτην προσκληθεὶς ἐξ ἀναγκαίου τοῦ χρόνου. Οτι γὰρ μαλλον εὐκλεηθήσῃ παρά τε Θεῶ τῷ αὐτ σαντι, καὶ βασιλεῖ τῷ ἀπαρξαμένῳ εὐσεβεῖν, ἅπασι τοῖς τὸν ὀρθὸν λόγον τῆς ἀληθείας προσθέσ σιν. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ σεαυτῷ τῆς κατὰ τὴν ε τικὴν κοινωνίαν χράνσεως, ἐντεῦθεν χαρίση κα τήριον φάρμακον. ΠΓ'. — Τοῖς ἁγίοις μου Πατράσι καὶ ὁμην γηταῖς Χριστοῦ, Ἰωάννη, Μιχαήλ, και σε λείῳ [φίε.] multa pro Christo passis gratulatur. Καὶ νῦν ἐπιστεῖλαι εὖ ἔχειν ἐδοκίμασα τοῖς το Πατράσι, καὶ ἐπιστεῖλαι ὁμοῦ ὡς τῆς αὐτῆς ἐπὶ καὶ ὁμονοίας, μᾶλλον δὲ μαρτυρίας Χριστοῦ ἐξε μένοις. Ἐπεὶ γὰρ εὐδόκησεν ὁ ἀγαθὸς Θεός του άφεθῆναι καὶ ἡμᾶς τοὺς ἁμαρτωλοὺς τῆς φυλες τῇ μεσιτείᾳ τοῦ ἀγαθοῦ βασιλέως· ὥσπερ το ίδιο προσφέρω ὑμῖν τὸ γράμμα, χαίρων και συγχαίρε Carcere atque exsilio solutum se nuntiat, ac Et nunc ad Patres meos scribere æquum existimavi, et simul scribere tanquam ad ejusdem virtutis ac sententiæ martyriique pro Christo participes. Quandoquidem enim Deo nostro optimo placuit, ut et nos peccatores dimitteremur e carcere optimi principis interventu instar cujusdam muneris vobis epistolam offero, gaudens, gratulansque pa11.81 Psal. XCIV, 2. 8 Matth. x, 26.

EPISTOLARUM LIB. II. τῇ πατρωσύνη, καὶ τῇ, οἷον εἰπεῖν, κατὰ Χρι- ternitati vestra, ac reportate, ut ita dicam, seνίκη. Καὶ γὰρ νενικήκατε τον πονηρόν, ὦ σιοι, καὶ ἔνδον διὰ τῆς πάλης των λογισμών, τὸς διὰ τῆς ἐνθέου ὑπομονῆς· μὴ κάμψαντες τῷ ὑπηρετοῦντι δράκοντι. Ἐκείνου γάρ άριὑπουργός Λέων, ο παγκάκιστος ἐκείνου θε τῆς, ὁ τῆς εἰκόνος Χριστοῦ ὑβριστὴς, καὶ τῶν φονευτής. Εκάτερος ἑκατέρῳ συμφωνήσας. υνθήκην άμφω ποιησάμενοι περιελεῖν τὸ ὄνομα οὔ, δι' ἀφαιρέσεως τοῦ θείου καὶ προσκυνηαὐτοῦ χαρακτῆρος Ἐπεὶ μὴ πέφθακεν ὁ και ῆς δευτέρας θείας ἐπιφανείας, ἵνα ολοφανώς ὃς ἀρνηθείη. ᾿Αλλ' εὐλογητὸς ὁ Θεός, ὃς καὶ ιώκτην ώλεσε θανάτῳ περιβοήτῳ καὶ ἀξιολόγῳ τοστασίας· ἔδει γὰρ τὸν τεμόντα τὸ Κυριακὸν ξέρει κατατμηθέντα ἀποῤῥῆξαι τὴν ζωήν· μας στεφανίτας αναδείξας, κλέος τῇ ἑαυτοῦ ησία περιεποιήσατο, ἀρετῆς ἀλείπτως· ἐρεί· πίστεως, εδραιώματα ἀληθείας, υποδείγματα νίας, τῷ ὄντι καθηγητάς, ὡς ἀληθῶς μονα ἀπεικονίσματα τῶν μακαρίων ἐκείνων καὶ πάγίων· οἱ ἐν τοῖς ὁμοίοις ἀνδρικοὶ γεγονότες, μαράντῳ τῆς δικαιοσύνης στεφάνῳ κατεκοι ισαν, χορεύοντες αἰώνια. Τοιοῦτοι ὑμεῖς, καὶ ὁ ἔπαινος ὑπέρτερος τῆς ἐμῆς οὐδαμινῆς γλώτα τοσοῦτον δὲ μόνον ἀδούσης, ὅσον τὸν καιρὸν ὡσασθαι, καὶ τὸν πόθον θεραπεύσαι, καὶ τὸ • αναζωπυρήσαι, εἰς ἄληκτον δέησιν τοῦ ἐπικαι Θεόν, τέλεον ἡμῖν τὸ τῆς εἰρήνης ἀγαθὸν είλαι. Ορᾶτε γάρ, ώ σεβάσμιοι, ὅπως ὅτι ίνει τὰ πράγματα. Δυνατός δέ ἐστι τῇ ἀρχῇ ὁ τέλος δεξιὸν συνανατάναι. Εὔχεσθαι παρατε περὶ τῆς ταπεινώσεώς μου, ἀεισέβαΠΔ΄. – Θεοδώρῳ μονάζοντι, [φαθ'.] cundum Christum victoriæ. Dœnnonem enim vicistis, o viri admirandi: tum intus per luctam adversus cogitationes: tum foris per tolerantiam plane divinam, non flectentes genu coram administro ipsius dracone. Fuit enim haud dubie minister illius Leo, ille pessimus ipsius cliens, ille imaginis Christi contemptor, ille sanctorum interfector. Conspirantibus enim invicem sententiis foedus ambo iniere, ut Christi nomen e medio tollerent, sublata utique divina et adoranda ipsius effigie. Verumenimvero nondum tempus advenit secundi adventus Domini, ut penitus Christus negetur. Sed benedictus Deus, tum qui vexatorem perdidit turpissimo necis genere, pro defectionis suæ meritis (oportuit enim eum qui Domini corpus discidit, gladio intercisum vitam abrumpere), tum qui vos et victores exhibuit, et in Bcclesis sum decus servavit, virtutis propugnatores, firmamenta fidei, stabilimenta veritatis, specimina fortitudinis, vere magistros, vere monachos, beatorum illorum ac veteris ævi sanctorum imagines: qui in pari certamine cum strenue se gesserint, incorrupta justitiæ corona exornati nunquam desituro gaudio perfruuntur. Tales cum sitis, vestra laus nostram exiguam in dicendo facultatem superat: tantumque commemoro, quantum satis est ut tempori satisfaciam, et desiderio obsecundem: ut studium incendam assiduæ precationis, ad exorandum Deum, ut perfectæ tranquillitatis bono perfruamur. Videtis enim, o venerandi, quemadmodum adhuc res fluctuent. Sed potens est Deus felicibus initiis conjungere prosperum finem. Orare pro humilitate mea ne gravemini, o semper venerandi. LXXXIV. — Theodoro monacho (*). De sancta imagine. Basilii ώ σου τὴν θεοσέβειαν παρεκάλεσα, τῶν κατ' ἐγκωμίων ἀφέμενον, μᾶλλον προσεύχεσθαι, πάντα με Θεοῦ ἀπομακρύνεσθαι· καὐτὸς οὐκ ίθεν φερόμενος, εἰς μείζους ἐξήφθης λόγους αἰτ 5. Μὴ ούτω, Πάτερ, μηδαμώς. Ἡ οὐκ οἶσθα νθρώπων ἁπάντων ἐγὼ ὁ τάλας ἁμαρτωλότερος; οὐκ οἶδ' ὅπως ἐλέει Θεοῦ εἰς φυλακὴν αὐτοῦ και διατελεῖν. Διὸ καὶ δέδια, μήπως ἐπισκεψά- p ἐν τῷ τελουμένῳ ὁμολογητικῷ γάμῳ, ίδοι με ἐνδεδυμένον ένδυμα γάμου, εἶτ᾽ οὖν καθαρότη καὶ εἴποι τοῖς ὑπηρέταις ἀγγέλοις• Δήσαντες οῦ χεῖρας καὶ πόδας, ἐκβάλετε αὐτόν, καὶ ἵλετε εἰς τὸ σκότος τὸ ἐξώτερον· ὡς παραντα ἑαυτὸν ἀναξίως τοῖς ὁμολογηταῖς μου. Ωστε · εἰδώς, κλαῖς με μᾶλλον, Πάτερ, καὶ προσεύ μὴ τοῦτό μοι συμβῆναι. Καὶ ὧδε μὲν ταῦτα· δὲ τοῦ Διὰ καὶ ᾿Ανὰ ὑπὸ τοῦ μεγάλου Βασιλείου μένων, δηλονότι ἐν τῇ χρήσει κειμένων τῶν προων τῆς εἰκονος· οὐχ ὑπὸ τοῦ ἁγίου δοκεῖ μοι νηθῆναι καὶ οὕτως καὶ οὕτως, ἀλλ' εκ μεταγρα Matth. xxIII, 13. ) Dogmatica. dictum interpretatur. Pietati tuæ auctor exstiti, ut laudibus meis supersedens, funderes potius pro me preces, ne a Deo magis avertar: tu vero nescio qua impulsus ratione in uberiores multo erupisti laudes. Mitte omnino sic agere, Pater. An nescis miserum me mortalium omnium maxime esse peccatis obe noxium? Quanquam nescio qua Dei misericordia sub ejus tutela presidioque semper sum versatus. Quamobrem vereor ne, cum visitaverit in consum matis confessionis nuptiis, videat me non indutum veste nuptiarum, hoc est puritatis: angelisque administris dicat: Ligatis manibus et podibus ejus, mittite eum et projicite in tenebras exteriores; quippe qui se temnere confessoribus meis inseruerit. Quamobrem hoc cum probe scias, me potius defle, Pater, et ne istud mihi eveniat, deprecare. Sed de his hactenus. De voculis autem đɩà et ανά (trans et ad) quas Basilius Magaus usurpavit, videlicet in proposito de imagine argumento: non mihi videntur a sancto et hæs et illa prolatæ, sed

ΨΧΧΧΥ. --- Αἰμαπαδῖο βίο ("). —' D exscribentis erratum istud est: quanquam idem | ambarum est intellectus. Exempli eausa, imaginis honor ad prototypum ascendit : idque verum est, ium in imagine naturali, tum in ea quie. est arte facta : nihil aliud signifieante ascensu, quam eum- dem esse in arte factis honorem, praeter discrimen substantie : in naturalibus vero, etiam secuudum similem amborum substantiam. Enimvero ipsa veritas dixit : Qui vos spernit, me spernit : qui au- iem me spernit, spernit eum qui misit me**. Natu- ralis utique Dei et Patris imago est Filius : arte facta vero Filii quemadmodum et Patris, nos su- mus, hoc est, faclitia : fietor enim et artifex omnium Deus sane appelletur. Intellexit autem sanctus Basilius arte factum, in maginibus qui sunt in tabulis picte : et idem de ! nobis qui ad imaginem Dei conditi sumus, intelli, gere est, et eam. quam nos ipsi in tabula finxi- mus imaginem in arte factis censere. Magis autem ae verius nostra effigies unum et idem est nobis- eum in similitudine (quemadmodum et effigies Christi eum ipso) quam nostra cum Deo : quando- quidem Deus et homines inlinito distant intervallo. Nam ille increatus, incomprehensibilis, incireum- scriptus, et quze sunt. ejusdem generis : homines vero res ereata, corpus, circumscriptio, et quae sunt ordinis ejusdem. Homo autem et imago homi- nis, utrumque creatum : quanquam est. utriusque rei ereate in suhstautia diserimen. Est utique quod de proposita a te quistione gaudeam. Patuit enim ( inde nobis ex ipso divino oraculo, spreta ipsius imagine ipsum sperui : spreto autem ipso Christo, sperni Patrem qui misil ipsum : ac depreliendun- tur leonomachi non negatores Christi modo, sed et ter negatores. Jam quod ad vocem ó:a6aivi: (ransit) eodem recidit et transitus et ascensus. Ait Dominus : Ascendo ad. Patrem meum *5, Et Moyses : Transieus videbo **. Amborum similis motus est, neque alter alteram orbiculata vel tortili figura reprieseutat : sed quidquid est diseriminis, quoad situm est, non quoad habitudinem. Septem enim aiünt esse motus. Ascensus aulem, ut eL figura rem exhibeam, sic se babet —: transitus hoc paeto —-— . Amborum igitur, ut dietum est, par ratio, Linea enim philosophico more exempli in- I star est, Quam igitur babitudinem dieit summum ad imum, eamdem et dextrum latus ad sinistrum. Quamobrem ascendere et transire eodem recidu Varim lectiones. P oLaur 4S abco. — 9 Laur. abest clc-ousrw, f Leur. medjset. 95 Lave omitto xat coííry yev- vhsst, *! Vai omi, voü8c, *? Laur. bvcaü0a teu xab' (jud rouüs Yévoug péys v. v. À. '* Lanr. zütwt- xara, ** Laur,xa umepoyfv. *" Vat. erc. — "* Laur. $offane. "' Laur.óoow "Leur. tf] peníoq. "aur eDeygaie. *9 Laur. spo xxiomdpgaiaxw. 9f Laur Dogg e qase Notae. TUO CREER gucci, MUMECIPERUSUNPRE TERISUNNTENBENPSERN RIPE T ABA RHUNURIPESIEN E eire mts Fete y egre abf gems Quamobrem ascenderé et transire eodem recidunt. Ae si quidem nostra scopum oratio attigil, agantur Deo ae Verbo gratiz : sin minus, doce me imperitum, vir optime. φῆς τὸ σφάλμα " πλὴν εἰς ταυτὸν φέρει τὸν νοῦν ἀμφο- περα. Οἷον « Ἡ τῆς εἰκόνος τιμὴ ἐπὶ τὸ πρωτότυπον ἀναβαίνει» καὶ ἀληθὲς τοῦτο καὶ ἐπὶ φυσικῆς εἰκό- νος, τοῦτο καὶ ἐπὶ τεχνη τῆς " τῆς ἀναθάσεως οὐδὲν ἄλλο δηλούσης, ἢ ὅτι ἡ αὐτὴ ἔστι τιμὴ παρὰ τὸ τῆς οὐσίας διάφορον ἐπὶ τῶν τεχνητῶν " ἐπὶ δὲ τῶν φυ- σιχῶν, χαὶ χατὰ τὸ τῆς οὐσίας ταυτὸν ἀμφοῖν. Καὶ γοῦν αὑτὴ ἢ ἀλήθεια εἴργχεν: Ὁ ἀθετῶν ὑμᾶς, ἐμὲ ἀθετεῖ - καὶ ὁ ἐμὲ ἀθετῶν, ἀθετεῖ τὸν πέμ- ἡβαντά με. Φυσικὴ οὖν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς εἰκὼν ὁ Υἱός " τεχνητὴ δὲ τοῦ Υἱοῦ, ὥσπερ καὶ τοῦ Πατρὸς, ἡμεῖς, ἤγουν ποιητικὴ " χαὶ ποιητὴς γὰρ καὶ τεχνί- τῆς τῶν ἁπάντων λέγοιτο Θεός, Εἴληπται δὲ τῷ ἁγίῳ Βασιλείῳ τὸ τεχνητὸν, ἐπὶ τῶν ἐν πίναξιν εἰκόνων " καὶ ταυτὸν ἡμᾶς λαθεῖν ποὺς κατ᾽ εἰκόνα Θεοῦ γεγονότας, καὶ τὴν ἐν πίναχε ὑφ' ἡμῶν τεχνουργημένην εἰκόνα ἐπὶ τοῦ τεχνητοῦ, Καὶ μᾶλλον ἔγγνος ταυτισμὸς ἐπὶ τοῦ καθ' ὁμοίωσιν ὁ ἡμέτερος χαρακτὴρ πρὸς ἡμᾶς, ὥσπερ καὶ ὁ Χρι- στοῦ πρὸς αὐτὸν, ἢ ὁ ἡμέτερος πρὸς Εἰεόν " ἐπειδὴ Θεοῦ καὶ ἀυθρώπων τὸ μέσον ἄπειρον’ ὅτι ὁ μὲν ἄχτι- στος, ἀπερίληπτος, ἀπερίγραπτος, καὶ ὅσα τῆς αὖ- τῆς συστοιχείας - ἄνθρωποι δὲ κτίσμα, σῶμα, περι- γραμμὰς, καὶ ὅσα ὁμόστοιχα τούτων. "Ανθρωπος δὲ χαὶ εἰχὼν ἀνθρώπου, ἑκάτερι χτίσμα " κὰν διαφο- ρότης χτίσεως κατὰ θάτερον ἐπ᾽ οὐσίᾳ. Καὶ εὖγε τὸ πρόθλημά σου " ὅτι: ὑπέδειξεν ἡμῖν ἐξ αὐτῆς τῆς θεολέχτου φωνῆς, ἐν τῇ ἀθετήσει τῆς εἰκόνος αὐτὸν ἀθετεῖσθαι " χαὶ ἐν τῇ αὐτοῦ Χριστοῦ ἀθετήσει ἀθε- τεῖσθαι τὸν Πατέρα τὸν πέμψαντα αὐτόν " χαὶ εὑ- ρίσχοντα: οἱ Εἰχονομάχοι οὐκ ἀρνησίχριστοι μόνον, ἀλλὰ γὰρ χαὶ τρισάρνητοι. Τὸ δὲ Διαδαίγει, ὅτι εἰς παυτὸν φέρει ἡ διάδασις τῇ ἀναθάσει, Εἶπεν ὁ Κύ- ρίος - ᾿Αγαδαίνῳ πρὺς τὸν Πατέρα μου. Καὶ ὁ Μωῦσῇς " Διαδὰς ὄγίομαι. ᾿Αμφοῖν ὁμοιοφανὴς ἡ χί- νησις, χαὶ οὔτε κυχλοφοριχὴ θατέρα θατέρας, οὔτε ἐλικοειδῆς " ἀλλ᾽ εἰ καὶ διάφορος, κατὰ θέσιν, οὐ χα- τὰ σχέσιν. Ἑπτὰ γάρ φησιν εἶναι. τὰς κινήσεις " ἡ οὖν ἀνάθδασις, ἵνα χαὶ σχηματίσω, τοῦτο [. Καὶ ἡ διάθασις, τοῦτο -- - --. ᾿Αμφοῖν οὖν, ὡς εἴρηται, ἰσοφανῇ. Γραμμὴ γὰρ φιλοσοφιχῶς τὸ δεῖγμα. Ἣν οὖν ἔχει σχέσιντὸ ἄνω πρὸς τὸ χάτω, τὴν αὐτὴν χαὶ τὸ δε- ξιὸν πρὸς τὸ ἀριστερόν. Ὥστε τὸ ἀναθαίνεινχαὶ τὸ δια- ᾿θαίνειν εἰς ταυτὸν φέρει. Καὶ εἰ μὲν ἐπιτετευγμέ- νος ὁ λόγος, τῷ Θεῷ καὶ Λόγῳ χάρις - εἰ δ᾽ οὖν {ΦΩ͂ ξίδαξον. χῷστε. τὸν ἀμαδὶ ἐμέ. ISUENFMSBVETHNST SOHO μον TS MASON UNDA, LAE NE RU T NEED. EN TIE". "A.Ltoc.

Ἡμεῖς οἱ ἐπὶ τὸ αὐτὸ συνεληλυθότες χατὰ χέλευ-. σιν θεοσέπτου ὑμῶν βασιλείας, ἐλάχιστοι «ἐπίσχοποί τε χαὶ ἡγούμενοι, πρώτην φωνὴν ταύτην φθεγγόμεθα ἐπὶ τοῦ θεοπροδλήτου ὑμῶν κράτους, εὐχαριστήριόν πο καὶ αἰνετήριον' ὅτε ἀνεχλήθημεν οἱ ἀπωσμένοι, ὅτι ἤλεήθημεν οἱ τεταλαιπωρημένοι, ὅτ: ἀνεψύξαμεν οἱ ἐχλελοιπότες " ἀπὸ χειμῶνος εἰς ἔαρ, ἀπὸ ζάλης εἰς γαλήνην, ἀπὸ ἀθυμίας εἰς εὐθυμίαν" ξένα τινὰ καὶ παράδοξα ἑωρακότες. Τοιαύτη γὰρ ἡ δικαία ὑμῶν βασιλεία χαρμόσυνος, εὑρρόσυνος, πολύευχτος, εἰρήναρχος, φιλοδίχαιος, πολλαῖς ἑτέραις προσηγο- ρίαις ἀξιώνυμος" μιμήσει Χριστοῦ τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ ἡμῶν, τὰ διεστῶτα συνάπτουσα, τὰ νενοσηχότα ὑγιάζουσα, τὰ λυπηρὰ χαροποιοῦσα " ἑξαίρετός τις οὖσα βασιλεία, καὶ τῶν πάλαι μακαριζομένων ἰσόῤ- ῥοπος" ἣν ἀποσεμνύνειν τοῖς ἐγχωμίοις οὐχ ἂν εὐ- μαρῶς γλῶσσα ἀνθρώπου ἐξαρχέσειεν. ᾿Αλλ᾽ ἐπειδῇ ταῦτα οὕτως, παρακαλοῦμεν καὶ ἀντιδολοῦμεν οἱ ἀνάξιοι, καὶ αὐτῆς τῆς ἱερᾶς ὑμῶν θέας ἀξιωθῆναι, καὶ φωνῆς ἡδίστης ἀχοῦσαι τοῦ παντίμου καὶ θεοσό- φου στόματος ὑμῶν" ὡς ἂν ἅπερ ὠσὶν ἀχούομεν, ταῦτα κατ᾽ ὀφθαλμοὺς θεασάμενοι σχιρτήσοιμεν τῷ πνεύματι" ὥσπερ τι ἔνδυμα πενθιχὸν τὴν κατήφειαν μετενδιδυσχόμενοι εὐφροσύνης ἀγαλλιάματι. Ἐπειδὴ δὲ ὁ δεύτερος λόγος περὶ τῆς εἰλικρινοῦς τε καὶ ἀμω- μήτου ἡμῶν τῶν Χριστιανων ἔστι πίστεως " ἐχεῖνο μετὰ αἰδοῦς τολμῶμεν ἀνενέγχαι, ὡς εἰ μὲν ἀνθρώ- πινόν τι ἦν τὸ λεγόμενον, καὶ ἢ πρὸς τοῦ ἁγιωτάτου ἡμῶν ἀῤχιερέως, ἢ παρ᾽ ἡμῶν τῶν ἀναξίων ἔξου- σιαζόμενον" οὐτέ που τὸ μικρὸν, ἀλλὰ γὰρ καὶ τὸ πᾶν παραγωρεῖν ἔδει" οὕτω τῆς ἐντολῆς χελευούτης. ὅπερ ἐστὶν ἢ τριαδικὴ ἡμῶν προσκύνησις καὶ λατρεία", ἐπὶ δὲ τῆς εἰχόνος, ἡ αὐτὴ μὲν (πῶς γὰρ οὔ ; ὧν γὰρ ἐν τὸ κράτος, καὶ ἡ δόξα μία, τούτων δηλαδὴ ἐν τὸ σέθας, καὶ μία ἡ προσχύνησις),, σχετικὴ δὲ ὅμως, ἤγουν ὁμωνυμικῆ, Προσχυνῶν γὰρ αὐγὴν, οὐ συμπροσεχύνησα, ἀλλὰ προσεχύνησα Χριστὸν, οὐ δι- αἱρούμενον καθ' ὑπόστασιν, ἀλλὰ διαφορούμενον κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον " ὅπερ ἐστὶ σχετικὴ, ἀλλ᾽ οὐ λατρευτιχὴ" κἂν ἡ αὐτὴ, ἐχεῖ μὲν οὕτως νοου- μένη καὶ λεγομένη, καθότι τριαδιχὴ, ἤγουν φυσική" ἐνταῦθα δὲ τὸ ἔμπαλιν, χαθότι σχετιχὴ, ἤγουν ὑπο- στατική. Εἰγὰρ εἴποις, λατρευτικῇ, ἐσήμανας σεσαρ- χῶσθαι, ὡς τὸν Υἱὸν, τόν τε Πατέρα, καὶ τὸ Πνεῦμα" ὅπερ ἐστὶν ἔχτοπον. Τοιγαροῦν προσχυνῶν τὴν εἰ- χόνα Χριστοῦ, οὐ τὴν θεότητα προσχυνῶν, ὥς τινές φασι" τοῦτο γὰρ τῆς Τριάδος σημαντικόν" καὶ οὐ σεσάρχωται ἡ Τριάς - ἄπαγε. ᾿Αλλὰ τί ; αὐτὸν Χρι- στὸν σχετικῶς. Μόνος. γὰρ αὐτὸς ὁ σαρχωθεὶς Θεὸς Λόγος, Προσχυνῶν ὃὲ αὑτὸν Χριστὸν, δηλόνοτι συμπροσεχύνησα τὸν Πατέρα ὁμοῦ καὶ τὸ Πνεῦμα. ἕ,στε ἐπὶ τῆς εἰχόνως [σχετικὴ προσχύνησις], ἂν νο- οἴτο καὶ λέγοιτο " ἐπ᾽ αὐτοῦ δὲ Χριστοῦ λατρευτιχή " ὡς συνεπινοουμένου τε καὶ συμπροσχυνουμέναυ τοῦ πε Πατρὸς καὶ τοῦ Πνεύματος. πα’. --- Ἐπιστολὴ ἐκ προσώπου πάντων τῶν ἡγουμένων πρὸς Μιχαὴλ βασιλέα. [φμη Yineulis et exsilio liberati gratias agunt. Orant uL ipsum alloqui liceat. Cum hxeretieis vero colloqui minime licere, (Baron. an. 82, u. 36.) i; Nos qui vestri a. Deo coronati imperii jussu in unum convenimus, minimi episcopi et propositi, primam hane vocem sub divinitus constituto re- gno vestro edimus, actionis gratiarum et laudis : quod revocati simus, qui fueramus ejeeti ; quod misericordiam experti, qui zrummis pressi; quod refocillati fuerimus, qui deficiebamus ; ab hieme ad ver, atempestale ad. tranquillitatem, a merore ad lieitiam, nova quaedam et incredibilia cernen- les. Tale euim est justum imperium vestrum; Je- lum, jucundum, valde optabile, pacatum, zequi amans, multis aliis appellationibus dignum : quod ad Christi veri Dei nostri exemplum, dissidentia coaptat, zgra sauat, tristia exhilarat, Eximium quoddam revera imperium, et iis quz beataquon- )? dam praedicata fuerunt, par: quod laudibus exor- nare bominis lingua haud facile possit. Sed quan- doquidem hic ita se habent, oramus et obtesiamur indigni, ut saero ipso conspectu vestro. frui nobis liceat, et suavissimam vocem audire venerandi ac sapientissimi oris vestri: ut que auribus accepi- mus, oculis intuentes animo exsultemus, quasi lu- gubrem quamdam vestem moerorem nostrum hila- ritate permutantes. Et quoniam. alterum nobis lo- quendi argumentum de sincera et inviolata Chri- stianorum fide nostra est; illud eum reverentia re- ferre audemus, quod, si lunianum quidpiam esset de quo sermo est, et vel in sanctissimi patriarch;e nostri potestate situm, velin nostra; non solum parum aliquid, sed totum ipsum cedere oporteret , ita jubente mandato. Cum autem de Deo sermo | atque hizec nostra est Trinitatis adoratio et latria), in imagine vero eadem quidem est : quomodo enim non eadem? nam quorum imperium et gloria una, horum utique et cultus unus, et una adoratio esl: at relativa tamen, sive homonymica. Adorans enim ipsam, Christum non eoadoravi, sed adoravi non divisum secundum hypostasim, sed discrepan- lem ratione substantize, quod est adoratio relativa , Sed non latreutica; quanquam eadem ; illie quidem. sic intellecta dictaque quatenus Triadica est sive naturalis: hie vero vice versa, quatenus relauva est sive hypostatica. Nam si latriz adorationem. diseris, indicasti carnem factur. sicut Filium, ita et Patrem et Spiritum : quod est absurdum. ltaque cum imaginem Christi adoro, non divinitatem. J adoro, ut quidam aiunt : nam id Trinitatem signi- ficat : non est autem Trinitas caro facta, absit ! Quid ergo? ipsum Christum relative. Solus enim ipse caro factus est Deus Verbum. Cum vero Chri- stum ipsum adoro, simul et Patrem seilicet coado- ravi, et Spiritum. Quamobrem in imagine relativa adoratio recte intelligatur eL dicatur, in. Christo autem ipso latrie : quoniam tunc simul subintelli- gitur atque adoratur et Pater et Spiritus. LXXX Vl. —Epistola ex persona. omnium pra po- silorum ad Michaelem imperatorem.

sit, et in Deum cui serviunt omnia: non modo hic Ἐπεὶ δὲ περὶ Θεοῦ καὶ εἰς Θεὸν ὁ Λόγος, τὰ σύμπαντα· οὐχ ὁ τίσδε ἡ είσθε· ἀλλ' οι τρος καὶ Παῦλος, οὐδ᾽ ἄν τις τῶν ἀγγέλων μήσιον ἂν κἂν τὸ βραχύτατον παρακινήσει τούτου τοῦ παντος Εὐαγγελίου ἀνατρεπομέν τε τὸ συνᾶραι λόγον ἀντιῤρητικόν μετά τῶν ξων εναντιούμενον, τῇ ἀποστολική παραγ καθῆκον· εἰ μὴ τι πρὸς νουθεσίαν μόνον. τοῦτο οἱ ἀνάξιοι δούλοι τοῦ εὐσεβοῦς ὑμῶν καὶ γρύξαι μόνον οὐ κατατολμώμεν. Εἰ δέ βαλλόμενον ἢ ἀπιστούμενον τῇ θείᾳ ὑμῶν νοίᾳ διαλύεσθαι ὑπό τοῦ ἀρχιερέως εύσ μεγάλη καὶ θεοστήρικτος αὐτῆς χείρ, ὡς ποῦσα τὰ θεῖα ἐπ΄ ὠφελείᾳ τοῦ παντός, 1 παρὰ τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης δέξασθαι τὴ aut ille, sed neque si Petrus et Paulus, neque si angelorum quispiam foret, demutare quidpiam vel minimum auderet, tanquam everso ea ratione Evangelio universo. Jam vero sermonem, refellendi causa,cum heterodoxis conferre apostolico mandato repugnat ": minimeque convenit nisi ad core reptionem tantummodo. Propterea indigni nos pii imperii vestri famuli ne hiscere quidem audemus. Quod si quid est ejusmodi de quo ambigat autdiffdat divina magnifcentia vestra pie e patriarcha dissolvi posse; jubeat magna ipsius et a Deo confirmata manus, velut divinorum æmulatrix ad communem utilitatem, a veter Roma suscipiti declarationem, prout olim et ab initio paterna traditione transmissus mos fuit. Hæc enim, Christi mule φησιν, ὡς ἄνωθέν τε καὶ ἐξ ἀρχῆς πατροπ imperator, suprema est Ecclesiarum Dei, in qua Petrus sedem primus tonuit, ad quem Dominus dixit: Tues Petrus et super hanc petram ædifidabo Ecçlesiam meam,et portæ inferi non prævalebunt adversus eam. ". Hæc est indignorum famulorum tuorum postulatio: hæc nostra humilis secundum Deum exhortatio. Valida ego Dei manus servet te mundo desiderabilem, piumque Christianorum imperatorem, ad multos annos superstitem, et ad filiorum filios imperium transmittentem cum prosperis successibus, hostiumque et inimicorum victoriis. Fiat, fiat! Episcopis propter Dominum exsulibus ἐξεδόθη. Αύτη γάρ, χριστομίμητε βασιλεύ φαιοτάτη τῶν Ἐκκλησιῶν τοῦ Θεοῦ ἧς Πέτ τόθρονος, πρὸς ἦν ὁ Κύριος φησι, Σὺ εἶ Πέτ ἐπὶ ταύτῃ τῇ πέτρᾳ οικοδομήσω μου κλησίαν· καὶ πύλαι ᾅδου οὐ κατισχ αὐτῆς. Τοῦτο ἡμῶν τὸ αἴτημα τῶν ἀναξί σου· αὕτη σὺν Θεῷ ἡ παράκλησις τῶν τεταπε Η κραταιὰ οὖν χεὶρ τοῦ Θεοῦ σώζοι σε, τ πόθητον καὶ θεοφιλή τον, βασιλέα τῶν Χρ ἐν πολλοῖς χρονοις διατεινόμενον, καὶ εἰ παίδων τὸ κράτος ἀμείβοντα ἐν εὐημερία νίκαις ἐχθρῶν τε καὶ πολεμίων. Γένοιτο, γέν (*) ΠΖ'. - Επισκόποις διὰ Κύριον δευμένοις. [αξη'.] Adoratio Christi imaginis quomodo intelligenda. (Baron. an. 816, n. 47.) Cum de beatitudinis vestra rebus nuper ego hu- G "Αρτι ακοντισθεὶς ὁ ταπεινὸς τὰ περὶ 1 milis audivissem, Patres desideratissimi, gavisus sum magnopere, et optimum Deum nostrum collaudavi quod non etiam videre vos, nec gratiæ donis quæ in vobis sunt frui licuit, permoleste tuli. Visurus siquidem eram homines Dei, episcopos Domini, beatos viros, mundi lumina, fidei firmamenta, et si quid aliud honesti est, rem ejus ac nomen obtinentes. O jacturam! o calamitatem! Sed multa nimirum peccata nostra hujus casus nobis causa fuerunt. Nec jam miramur infortunium,sed offerimus supplicationem. Quid istud autem? Ut quod defuit, litteris compensetis, instruentes.illuminantes, confirmantes, ostendentes quæcunque vera sunt, quæ honesta, quæ justa, quæ ad fidei defensionem ac certamen idonea. Si qua virtus, si qua laus confessionis, hanc præscribite, et quomodo adorandus sit imagine expressus Christus homonyme an synonyme quoniam alterum quidem orthodoxæ, alterum vero contrariæ est sententiæ et quomodo intelligatur adoratio erga Christum ejusque imaginem: unane an duæ; quoniam alterum quidem nostrum est,alterum vero 87 Tit. 111, 10. xv, cap. 15, n. 5. ριότητος ὑμῶν, ὦ τριπόθητοι Πατέρες, λία καὶ ἐδόξασα τὸν ἀγαθὸν ἡμῶν Θεόν. Ότι ο θην ἰδεῖν ὑμᾶς, καὶ ἀπολαῦσαι τῶν ἐν ὑμῖν των, καὶ πάνυ ἠνιάθην. Εμελλον γὰρ ὁρᾷ πους Θεοῦ, ἱεράρχας Κυρίου, μακαρίους φωστήρας κόσμου, ερείσματα πίστεως εἱ τῶν καλῶν, καὶ ὄντας καὶ ὀνομαζομένους. ζημίας 1 ὦ τῆς συμφορᾶς! Πλὴν αἱ πολύ ἁμαρτίαι αἴτιον τοῦ συμβεβηκότος. Καὶ οὐ μεν τὴν ἀτυχίαν· ἀλλὰ προβάλλομεν τὴν ἱ Τί τοῦτο; ἵνα γράμμασι παραμυθήσησθε λειψιν, νουθετοῦντες, φωτιούντες, στηρίζον φαίνοντες ὅσα ἐστὶν ἀληθῆ, ὅσα σεμνά, όσο ὅσα ἐνστατικά, ὅσα ἔναθλα. Εἶ τις ἀρτιά, κ ἔπαινος ὁμολογίας, ταῦτα γράφοιτε· καὶ πι κυνητέον Χριστὸν ἐγγεγραμμένον, όμων συνωνύμως, ἐπειδὴ τὸ μὲν ὀρθοδοξίας, τὸ δοξίας· καὶ πῶς τῆς προσκυνήσεως νοου Χριστόν τε καὶ τὴν αὐτοῦ εἰκόνα, μιας κ ἐπειδὴ τὸ μὲν, ἡμέτερον. τὸ δε, τῶν Εἰκον ὧν γὰρ μία ἡ ὑποστατικὴ ὁμοίωσις, τούτων ἡ αὐτὴ προσκύνησις· παρὰ τὸ τὴν οὐσίαν τί 83 Matth. xv, 18. ** Ea de re Petavius. lib. v De incurnat. cap. 8, n. 10 ΝΟΤΑΕ. Videri tamen possit scripta post mortem Leonis. (*) Cod. Reg. 'Αρχή βιβλίου γ', initium lib

EPISTOLARUM LIB. N. ου προσκυνεῖσθαι. Οὗτος ὁ μικρὸς ἡμῶν λόγος leonomachorum? Quorum enim una est et byοματικός, ἀλλ' οὐ διδακτικός· ὑμῶν δὲ τὰ ερα πάντως τοσοῦτον, ὅσον καὶ τὸ καθυπερέχον νίσματος· ἐφ᾽ ᾧ τελοίητε τὸν προκείμενον δρότιώτατοι, ἀνδρειότατα· ὡς ἀποληψόμενοι τὸν ιαιοσύνης στέφανον. postatica similitudo, horum una et eadem est adoratio: præterquam quod imaginis substantia nequaquam adoratur. Hic tenuis est sermo noster commonitorius, non ad docendum comparatus: vestra autem tanto prorsus perfectiora, quanto eminet dignitas unctionis in qua præsentem cursum viriliter peragite, sanctissimi tanquam jucoronam percepturi. ΠΗ΄. — 'Αμμοῦν τέκνῳ. [φξθ'.] Monachum apostatam, etiam conjugio κι ἐξ αὐτῆς βαλβίδος τῆς ἐπιστολῆς καὶ στε ἀναπέμπω ἐκ βάθους καρδίας, καὶ δάκρυον νυμι τῷ μέλανι ἐφ᾽ οἷς ἡκουτίσθην περὶ σοῦ, · Φασὶ γὰρ ἀποῤῥίψασθαί σε τὸ ἅγιον ἔνδυμα ναχοῦ, καὶ τελεῖν ἐν λαϊκοῖς, καὶ γυναῖκα τιν. Ω τοῦ ἐλεεινοῦ ἀκούσματος! ὼ τῆς ἐμῆς ᾶς! Εμὴ γὰρ ἡ σή, τέκνον, ἁμαρτία, κατὰ 5 πατρικῆς συμπαθείας τρόπον. Ποῦ τὸ φῶς ινοίας; ποῦ τῆς ἐλπίδος τὸ πτερόν; ποῦ ὁ ἔρως τὸν Θεόν; ποῦ τῆς πίστεως ὁ θυρεός; ποῦ τοῦ κοῦ τὸ κριτικόν; ποῦ ὁ ἐντεῦθεν κόσμου ς; ποῦ ἡ ἐγκατάλειψις ἁπάντων τῶν ἐπὶ γῆς; ἐπιστασία τῆς μονῆς; ποῦ ἡ εὐκατάνυκτος χὴ τῆς εἰσδοχῆς; ποῦ ἡ στοιχείωσις τῆς ακῆς ζωῆς; ποὺ ἡ φωτιστικὴ ἐξαγόρευσις; ὺ τὰ καλὰ δάκρυα; ποῦ ἡ εὐλαβοειδὴς ἕξις, ἐκ τοῦ πληρώματος τῆς ἀδελφότητος μαρτυτοῦ ἡ ἐπὶ τοῦ ἱεροῦ βήματος ὁμολογία; ποῦ ι Θεῷ τε καί ἀγγέλοις ὑποσχέσεις; ποῦ ἡ νὴ φαιδρότης τοῦ σχήματος; ποῦ ὁ πνευμανοούμενος γάμος; ποὺ ὁ ὑπὲρ σοῦ τυθεὶς ἀμνὸς οῦ; ποὺ τὸ εὐαγγελικόν τε καὶ ἀδελφικὸν μα; ποὺ ὁ παρὰ πάντων ἱερώτατος άσπαποῦ ἡ ἐν τῷ θείῳ θυσιαστηρίῳ παράστασις; οῦ σώματός τε καὶ αἵματος τοῦ Χριστοῦ θεία μις; ποὺ ἡ ὅλη φαιδρὰ καὶ ἀγγελοχαρμόσυνος ; ποῦ ἡ φανὴ λαμπάς: ποῦ ἡ ἄμπελος ἡ ἀλη ποῦ ἡ καρποφόρος φυτεία τοῦ Πνεύματος; οῦ γε τοῦ ἀθλίου ὁ υἱὸς, ὁ προαχθεὶς ἔτι καὶ κλῷ, καὶ χρήσιμος ὀφθεὶς τῷ ἀδελφότητι, τὸ τοῦ Θεοῦ, ὁ τοῦ θωτός κορευτής, ὁ τῆς βασιἐν οὐρανῶν πολίτης, τὸ σκεῦος τὸ ἐκλεκτόν; τράφη εἰς τὰ ὀπίσω; πῶς ἀπελάκτισεν ὁ ένος; πῶς ἑσκοτίσθη ὁ πεφωτισμένος; πῶς από τὰ τῆς ἁγνείας όπλα· ἐγένετο θής αβόλου, ἐζωγρημένος ὑπ᾿ αὐτοῦ εἰς τὸ κείνου καὶ ἀφεὶς τὸν καλὸν Νυμφίον τὸν Κύριον ης, τὸν ἔξουσιαστὴν τῶν ἁπάντων; Ω τίς οὐ ι ἐκ βάθους; τίς οὐκ ἐλεήσειε τὸν ἐξηπατηΟὐρανέ, ἔκστηθι ἐπὶ ταύτῳ· γῆ, βόησον τὸ Τί γέγονεν, ἀδελφέ; οὐκ ἠδέσθης κἂν τοὺς ; οὐκ ἠρυθρίασας ἀπ' αὐτοῦ τοῦ ἀέρος; οὐκ ανας τὴν δυσωδίαν τῆς παγκαταράτου ἁμαρτ ἔχεις νοῦν; ζῆς ἄρα; ἀθρεῖς ἥλιον; βλέπεις ; ὁρᾷς ἀστέρας; οὐκ ἔστιν, οὐκ ἔστιν εἰπεῖν ὁ ἁμάρτημα, όσος ὁ σκότος, ὅση ἡ ἀλογία. • μέχρι τούτων ὁ λόγος· εἶχε γὰρ ἂν ἡ ἀθλιόμετρίαν. Αλλ' ότι κρῖμα, ἀδελφέ, ἀπαραίτηL Ammoni filio. implicatum, ad pœnitentiam excitat. Hei mihi! statim ab ipso epistolæ exordio mitto ex intimo corde suspirium, et lacrymas atramento commisceo, ob ea quæ de te accepi, frater. Aiunt enim te sanctum abjecisse monachi habitum, atque inter laicos degere, et uxorem circumducere. O tristem nuntium!o ingentem calamitatem meam! Tuum enim istud scelus, fili, meum est propter paternæ commiserationis affectum. Ubi mentis lumen? ubi spei alæ? ubi Dei amor? ubi fidei clypeus? ubi sagax consultandi vis? ubi hujusoe mundi fuga? ubi terrenarum rerum abjectio? ubi monasterii gubernatio? ubi gesta non sine pietatis sensu cura hospitalitatis? ubi cœnobiticæ vitæ disciplina? ubi confessio lucem pariens? ubi egregiæ tuæ lacrymæ? ubi plena reverentiæ species? ubi ex totius fraternitatis cœtu testimonium? ubi emissum ad sacram aram votum? ubi sub Deo teste et angelis factæ promissiones? ubi fulgens habitus splendor? ubi spiritales quæ mente intelliguntur nuptiæ? ubi oblatus propter te Agnus Dei? ubi fratrum ex Evangelii prescripto laetitia? ubi sanctissimus omnium complexus? ubi ad divinum altare accessus? ubi corporis et sanguinis Christi divina perceptio? ubi tota lætitiæ plena et angeli❤ co par gaudio cæremonia? ubi lucerna fulgens? ubi vitis vera? ubi frugifera plantatio Spiritus? ubi filius meus, miserum me, qui quotidie majores in virtute progressus habebat, idemque visus est fraternitati perutilis, Dei proles, lucis administer, regni cœlorum civis, vas electionis? Quomodo conversus est retrorsum? quomodo recalcitravit dilectus? quomodo tenebris obsitus, qui luce plenus? quomodo castimonia arma posuit? quomodo factus est diaboli præda, ab ipso captus, ejusdem que voluntati mancipatus, abdicato egregio Sponso Domino gloriæ, penes quem rerum omnium imperium est? Quis non cum intimo sensu doloris ingemiscat? quis delusum non commiseratione prosequatur 9 Obstupesce, coelum, super hoc: terra, calamitatem inclama. Quid factum est, frater? Non veritus es saltem intuentes? non hunc ipsum aerem erubuisti? non tulisti graviter detestandi sceleris fetorem? Tunc mentis compos? vivisne? num solem intueris? an lunam cernis? an sidera aspicis? Dici omnino, dici non potest, quantum istud flagitium, quantæ tenebræ, quanta amentia sit. Atque utinam hye usque tantum progredi deberet

LXXXIX. — Theophilo preposito. oratio ! haberet enim calamitas modum. Sed. judi- / cium, frater, inexorabile, iguis. sempiternus, tene- bra exteriores he Leterrimi, stridor dentium , cxe- tera supplicia, quibus improbi multantur, et illa quidem interminata in perpetuum. Omitto bono- rum jacturam, quam ipse tibi accersivisti. Quz illa porro ? Cum Deo esse, gaudium inexplicabile, vita immortalis, letitia sempilerna, paradisi delieize , sancto Trinitatis splendor, quivis alia, et qui di- curet que intelligitur felicitas. Hue ades, hue, inquam, lili : expergiscere , revertere, renovare : exeute injeeta tihi ab hoste vineula peccati : ab Eva divellere : ad immeuorem injuriarum plenissimum- que humanitatis Jesum accede. Ex adverso cla- mat: Veuite, omnes qui laboratis et onerati. estis *o peccatis. Obyiam procedit ipse, ruit in aniplexum, domum inducil, nec. priora exprobrat, diem fe- stum rursum agit, prodigum servat, Utique oro te, fili, audi, exardesee, vuluus uifer ei. qui tibi in- Tulit. Veniitaque, veni confestim ad nos peecato- ves. Ego animam meam pono pro te : ego pro sa- lute tua sponsor : ego te leuibus medicamentis sa- nabo : ego miser cuim Dco amantius te quam olim ampleetar. Tan tum advola , tantum ne perstes ad- huc : sed Evam quidem dimitte, suos ut. habeat sibi ludos. Si autem voci divius obtemperat, in monasterium irude : teipsum vero Deo exhibebis et nobis. Obtestor igitur coram Deo et electis an- gelis, ut haec audiens minores mutes, et ad nos ac- celeres, antequam finis adveniat, antequam contra te veuiz fores occludat inexorabile responsum. Inerepat quod persecutionis tempore eum Teonomachi: Non pauca ad me delata sunt de tua reverentia, ob qua nou medioeri eram dolore affectus : sed Tiec discussit veneranda tua epistola. Admisit enim, audeo dicere, penitentiam tuam Dominus, ac satisfaetionem pro reversione in monasterium : et- si tuncjusta non fujt, cum persecutionem Chri- sius pateretur. Nunc vero cum persecutio cessavit, quidfugam raeditaris, ae non certamen polius ? Ex me , inquit , videbitis, atque. ita. [acite "', Hoc ile oportuit diseipulis dicere, eum sollicitarentur domum ut redirent, non obtemperare, et succum- bendi exemplum fieri : et haec quidem postlapsum. An nescis abnegato Christo fuisse tibi communio - nem cum iis qui impio errore abducti sunt? Deinde postquam poenitentiam | subiisti per. secessionem (hoc enim peenilentixe caput fuit, sine. quo nulla delieto venia foret), quid rursum ad. vitium delle- xisti? lgnosce, Pater : cum tradideris teipsum ul- wo humilitati mez, eogor tanquam ex Domini ore tibi convenientia loqui. Quin universos, ut simi- liter vexationem tecum tolerarent, commonuisti ? aut si nollent, quin dimisisti, ut osores Chris, ut carnis amatores, ut inobsequentes, non autem fi- lios * Quin vel. minorem effecisti. cladem, et sub- esconde dndÉ adc: Gaedaidd GEM BU wp SEPPERETVQ. [99941 Inerepat quod persecutionis tempore eum Teonomachis cormunicasset, Hortatur ut culpam poenitentia eluat. OJUlcn cox use zusy MRCNDIG GR Id pu Rucuo c DEED. TUNE NAE S RE. NM NE NK NEN ᾿ τον, πῦρ αἰώνιον, σχότος ἐξώτερον καὶ ἀλαμπὲς» βρυγμὸς ὀδόντων, ἅπαντα τὰ ἄλλα κολαστήρια, ἐν οἷς ἡ εὐθύνη, καὶ αὕτη ἀπέραντος εἰς αἰῶνας. Καὶ οὕπω λέγω τῶν ἀγαθῶν τὴν ἀπόπτωσιν, ἣν σεαυτῷ προεξένησας. Τίς αὕτη ; μετὰ Θεοῦ γενέσθαι, χαρὰ ἀνεχλάλητος, ζωὴ ἀκήρατος, εὐφροσύνη αἰώνιος, πρυφὴ παραδείσου, τῆς ἁγίας Τριάδος ἔλλαμψις, πᾶσα ἄλλη καὶ λεγομένη καὶ νοουμένη μακαριότης. Δεῦρο δὴ οὖν, δεῦρο, τέκνον, ἀνάνηψον, ἀνακλήθητι, ἄνα- χαινίσθητι, ῥέψον τὰ συμπλακέντα σοι ὑπὸ τοῦ ἐχθροῦ σχοινία τῆς ἁμαρτίας" διατμήθητι τῆς Εὔας “ πρόσ- ελθε τῷ ἀμνησιχάχῳ καὶ φιλανθρωποτάτῳ Ἰησοῦ. "Αντιχρὺς βοᾷ" Δεῦτε πάντες οἱ κοπιῶντες καὶ περορτισμένοι ταῖς ἁμαρτίαις. Ὑπαντᾷ, περιπλέ- χεται, εἰσοικίζεται, οὐκ ἐγχαλεῖ περὶ τῶν προτέρων' β ἄγει καὶ πάλιν ἑορτὴν, σώζει: τὸν ἀσωτενθέντα. Ναὶ δέομαί σου, τέχνον, ἄκουσον, ἐξάφθητι, τρῶσον τὸν πρώσαντά σε. Ἧχε οὖν, ἧχε τάχει πρὸς ἡμᾶς τοὺς ἁμαρτωλούς. ᾿Εγὼ τὴν φυχήν μου τίθημι ὑπὲρ σοῦ" ἐγὼ ἐγγυητὴς τῆς σωτηρίας σον" ἐγώ σε ἰατρεύσω ἁπαλοῖς φαρμάχοις' ἐγὼ σὺν Θεῷ ὁ τάλας ἀσπάσομαί σε ὑπὲρ τὸ πρότερον. Μόνον πρόσδραμε, μόνον μὴ στῇς ἔτι, ἀλλὰ τὴν μὲν Εὔαν ἄφες εἰς ἑαυτὴν παίζειν. Εἰ δ' οὖν ἀχούει θείως, ἔμδαλον εἰς σεμνεῖον" σαυ- τὸν δὲ παρέξεις τῷ Θεῷ χαὶ ἡμῖν. Διαμαρτύρομαι οὖν ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ καὶ τῶν ἐχλεχτῶν ἀγγέλων, ἵνα τούτων ἀχούων, ἀλλάξῃς ἑαυτὸν, χατεπείγων πρὸς ἡμᾶς πρὶν ἢ φθάσει τὸ τέλος" πρὶν ἢ ἀποχλεΐσει κατὰ σοῦ ἡ ἀπαραίτητος ἀπόφασις. Οὐκ ὀλίγα τὰ ἀχουσθέντα μοι περὶ τῆς τιμιότητός σου, ἃ χαὶ ἐλύπει με οὐ μετρίως" ὅμως ὅτι ἀπεσχευ- ἄσθησαν διὰ τοῦ τιμίου σου γράμματος. Καί γε δέ- δεχταί σου, τολμῶ λέγειν, ὃ Κύριος τὴν μετάνοιαν, καὶ τὴν ἀπολογίαν τῆς ἐν τῷ μοναστηρίῳ ἀνθυποστρη- φῆς" εἰ καὶ οὐχ ἀστεία τηνικαῦτα ἦν, ὅτε Χριστὸς ἐδιώχετο. “Ἄρτι δὲ ἐπὰν ἐλώφησεν ὁ διωγμὸς, τίς λόγος ὑποστροφῆς, καὶ οὐχὶ μᾶλλον ἀθλήσεως ; Ἀπ᾿ ἐμοῦ, φησὶν, ὄψεσθε, καὶ οὕτως ποιήσατε. Τοῦτό σε ἔδει φθέγξασθαι: τοῖς φοιτηταῖς ἐχχαλουμένοις οἴχο! ἐπαναδραμεῖν " οὐχ ὑπαχοῦσαι, καὶ γενέσθαι ὑποτύπωσιν ἥττης" καὶ καῦτα μετὰ τὴν πτῶσιν" ἢ οὐκ οἵαθα ὅτι ἐπ᾿ ἀρνήσεε Χριστοῦ ἣν ἡ χοινωνία σοΐ τε χαὶ τοῖς συναπαχθεῖσιν ἀθέως ; Εἴτα ἐπειδὴ ) εἴλου μετάνοιαν διὰ τῆς ὑποχωρήσεως" τοῦτο γὰρ τὸ χεφάλαιον τῆς μετανοίας, χαὶ ἧς ἄνευ ἀμεταμέλητος ἡ πτῶσις" τί πάλιν ἐπὶ τὸ πλημμελὲς ἀνέχαμψας; Σύγγνωθι, Πάτερ' ἀναγκάζομαι: ἐπιδόντος σου σεαυ- τὸν τῇ ταπεινώσει μου, λέγειν σοι ὡς ἀπὸ στόματος Κυρίου τὰ προσήχοντα. Τί οὐ πάντας ἢ ὁμοτρόπως συνδιώκεσθαί σοι νενουθέτηχας " ἢ μὴ βουλομένους εἴασας ὡς μισοχρίστους, ὡς φιλοσάρχους, ὡς ἀπει- θεῖς, ἀλλ᾽ οὐχ υἱούς; Κἂν τούτῳ καὶ τὴν ἧτταν ἂν- εχαλέσω καλῶς, καὶ τοῖς ὑπὸ χεῖρα ἐγένου ὑπογραμ- ^ Matth, At, 23, δ᾽ Judic. vii, 47.

μὸς χρηστὸς, χαὶ τῇ Ἐχχλησίᾳφ Χριστοῦ ὥφθης οἱ- χοδομὴ,, ἀντὶ καταλύσεως προτέρας. Οὕτως εἰργάσατο ὁ θεοριλέστατος ἀδελφὸς ἡμῶν, καὶ ἡγούμενος τοῦ Μηδικίου- οὕτως ὁ ἁγιώτατος Ἰατὴρ ἡμῶν τῆς Λαοδικείας" ἐπεὶ καὶ ἕτεροι. Δυοῖν θάτερον εἰ οὔτοι ἐνόμως, αὐτὸς ἀνόμως, χαὶ εἴ τίς σοι ὁμοίως δέδραχεν. ᾿Αλλ᾽ εἰσί τινες, ὡς μανθάνω, τῆς συμπτωματυκῆς συστοιχίας" ὧν τὰ ὀνόματα ἐχὼν ὑπερθήσομαι- οἱ λέγουσιν ὑπὲρ αὐτῆς μηδ᾽. ὁτιοῦν μετανοεῖν, μηδ᾽ αὖ ἐν συγχωρητιχὸν καὶ μόνον ἐξαιτεῖν, χαὶ καλῶς πεποιηκέναι" ἐξ οὔ καὶ οἱ ἀδελφοὶ, φασὶ, σέσωνται, καὶ οἱ ναοὶ ἀσίναντοι, Ὦ τῆς πωρώσεως! ὦ τῆς θεομαχίας! Χριστὸς ἤρνητο, ἀθετουμένης τῆς ἁγίας αὐτοῦ εἰκόνος" ἡ Θεοτόκος, ὁατισοῦν τῶν ἁγίων" δι᾽ ὧν καὶ ἄρχιε- θεὺς δεδίωχτο, καὶ ἐπίσκοποι περιορίζοντο, καὶ ἡγούμενοι ταυτοπαθοῦντες, μοναχοὶ καὶ μονάζου- σαι, λαϊκοὶ, λαΐξουσαι" οἱ μὲν τυπτόμενοι, οἱ δὲ φρουρούμενοι - ἄλλοι λιμοχτονούμενοι, ἕτεροι ξεόμενοι" ἄλλοι θαλαττευόμενοι, ἕτεροι θανατούμε- νοι τ ἄλλοι χρυπταζόμενοι, ἕτεροι δραπετεύοντες. Πλήρεις αἱ ἐρημίαι καὶ τὰ σπήλαια " πλήρη τὰ ὅρη καὶ αἰ νάπαι" σάρκες κοπτόμεναι, αἵματα ῥέοντα, ἡ καθ᾽ ἡμᾶς οἰχουμένη κωδωνιζομένη τῷ διωγμῷ" πᾶσα ἡ ὑπ᾽ οὐρανὸν ὡς εἰπεῖν στοναχίζουτα, καὶ καταχλαίουσα" καὶ σὺ, ὦ τρισάθλις, ἑαλωχὼς τῇ ψυχοφθόρῳ κοινωνίᾳ, χαὶ μένων εἰς τὸ ὀλετήριον " ἐπ' ἂν οὕτως " ἀλλ᾽ οὐ μοναστήριον" λέγεις εὖ ἔχειν" χαὶ ἐγγελᾷς Ἰουδαϊκῶς τοὺς Χριστοφόρους, μᾶλλον ὃὲ αὐτὸν Χριστὸν, ὑπὲρ οὗ καὶ τὸ πάσχειν. Ποῖον δὲ καὶ διεσώσω ναὺν, τὸν ναὸν τοῦ Θεοῦ μιάνας σεαυ- πόν; Τίνας δὲ καὶ ἀδελφοὺς ἐφυλάξω " διεφθορό- τας τῇ ὀλεθρίᾳ σου κοινωνίᾳ, χἂν ἐν βρώμασι; σκάνδαλον τοῦ χόσμου, ὑπόδειγμα ἀρνήσεως, προ- προπὴ ἀπωλείας, σὰρξ, ἀλλ' οὐ πνεῦμα, σχοτὴρ, ἀλλ᾽ οὐ φωστήρ. Ταῦτα αὑτὴ ἡ ἀλήθεια βοᾷ πρὸς ποὺς οὕτως ἀσεθοῦντας - οὺς εἰ μὴ μετανοήσουσιν ἐπιλέγειν οὕτως ἄθεα, οὐ Χριστιανοὺς ἡγητέον. Ἤκουσας τὸ κρῖμα, Πάτερ" ἡμάρτηκας ὑπο- στρέψας καὶ ἐθετηκὼς τὴν ὑπόσχεσιν. Πλὴν ὁ ἀγα- θὺς Θεὸς συγχωρήσει σοι. Μεῖνον οὖν ἄρτι ἐν τῷ μοναστηρίῳ, ἐπ᾽ ἂν μετῆλθεν ἄλλως τὰ πράγματα " ἐχόμενος τοῦ ὁμολογοῦν παντὶ ἀνθρώπῳ τὸ ἥμαρτον" ὡς ἂν ὁ Θεὸς εὐμενισθείη, χαὶ ἀναγάγῃ σε εἰς τὸ πρότερον φῶς, ὅτε ηὔγει ὁ λύχνος τῆς πολιτείας σου" ὅτε ἧς σεδαστὸς καὶ βασιλεῦσιν " ὅτε οὐδὲ τὸ τυχὸν παροφθὲν ἦν σο! ἀκαταφρόνητον. Καὶ πρὸς πὸ ἑξῆς ὡς οἰκονομήσει Κύριος τὰ τῆς Ἐχχλησίας, οὕτω καὶ λαλήσομεν - οὕτω καὶ συναποθανούμεθά σοι διὰ τὴν ἀγάπην ἐν τῇ ἀγάπῃ. Προσεύχου περὶ ἡμῶν τῶν ἁμαρτωλῶν" χαὶ μὴ οἴου ὑπεροπτικῶς ἡμᾶς γράψαι " ἴσμεν γὰρ ἑαυτοὺς βδέλυγμα ἐν ἀν- δράσιν ὁσίοις - ἀλλὰ διὰ τὸ ἀληθὲς καί σου σωτή- ψίον. Εὲὶ δὲ καὶ ἄλλων, ὁ παθὼν ὁμολογήσοι Θεῷ τὴν χάριν. Triste miserabilis vit» commodum?! Paulisper in variis forluuis vixi; omnia secunda adversaque vidi ; &d gloriam, inferni faucibusereptus, elevatus. aum ; a(que rex et dominus,.eheu ! sum appellatus. Nunc im angusto lapide jaceo, inanimis, absque spiritu, in cinerem solutus, Illa vero somnium erant et nihil amplius. Sed, o tu,qui metuis inteme« ratis mauibus plasmasti, rursum plasma me solu tum, et da manum adjutricem mihi jacenti, [5 iterum, mi plasmator, tuum lumen ostende.

XC (*). - Dilectis spiritualibus filiis et fratribus, Υ. - Τοῖς ἡγαπημένοις πνευματικοῖς Laurentio, Simeoni, Dionysio, Poemeni, Litoio, et reliquis huc et illuc dispersis, Theodorus peccator monachus in Domino salutem. τε καὶ ἀδελφοῖς, Λαυρεντίῳ, Συμε ουσίῳ, Ποιμένι, Αιτωίῳ, καὶ τοῖς ὧδε κἀκεῖσε διεσπαρμένοις, Θ ἁμαρτωλός μοναχὸς ἐν Κυρίῳ χαίρε Ut persecutione liberati, et gratias agant Deo, nec quidquam de virtutis studio remittant. (Baron. an. 821, n. 44.) Χαίρειν ἔστι πάντοτε τοῖς κατὰ Θεὸν ξ τοῖς τῆς χαρᾶς ἐναντίοις υποπέσοιεν εὐφροσύνης ἀληθινῆς ἔργον ἡ εἰς Θεὸν ἱ τὸ ὑπὲρ αὐτοῦ καὶ δι' αὐτὸν ζῆν, καὶ και πᾶν ὁτιοῦν ἄλλο πράττειν. Ὅτι δε οὔτ μαρτυρεῖ αὐτὰ τὰ πράγματα. Ούτινος γι ἕνεκεν ὁ σκορπισμὸς καὶ κόπος και κλόνο δι' αὐτὸν τὸν ἀγρθὸν Θεὸν ἡμῶν; Εἰ καὶ ὁ αὐτοῦ προμηθείᾳ ἐλώφησεν ὁ διωγμός. τοῦ χρηστοῦ κράτους· καὶ παῤῥησίας θύρα τοῖς δεδιωγμένοις, ἀπολαύουσι μετρίας ἀφ εἰρήνης κατὰ πᾶσαν πόλιν καὶ χώραν. ὀφειλέται ἐσμεν, ὦ Πατέρες, εὐχαριστία ἄγειν Κυρίῳ, καὶ πρεσβείας υπέρ τε πλοι εἰρήνης, καὶ ἐπιστηρίξεως τῶν Θεολ ἡμῶν βασιλέων. Οὗτος οὖν ὁ πρῶτος λόγο ρον δέ, ἵνα καὶ ἡμεῖς καὶ ὑμεῖς μὲ τὴν ὁ διάλυσιν ἀρετῆς δεξοίμεθα ἀλλ' ὅπουκι ἕκαστος τὸ αὐτὸ φρονεῖν, τῷ αὐτῷ στοιχεί ἐν μηδενὶ διδόντες προσκοπήν· ἵνα μηθῇ ἡ διακονία· ἀλλ᾽ ἐν παντὶ συν ἑαυτοὺς, καθὰ γέγραπται, ὡς Θεοῦ διάκ ὑπομονή, ἐν θλίψεσιν, ἐν στενοχωρ ἄλλοις οἷς ὁ βίος τῶν παρουσῶν ἡμερῶν ὑ Οὕτω γὰρ καὶ τὰ προηνυσμένα φυλάττοιμεν ἀν καὶ τὰ ἤδη προσπίπτοντα εὐμαρίζοιμεν, καὶ Gaudere semper licet iis qui secundum Deum vitam agunt: etiam si in tristia et lætitiæ contraria devolvantur: quia unum veræ lætitiæ opus est spes in Deum, ac pro ipso et pro ipsum vivere et moveri, et aliud quidvis agere. Quod vero ita vos comparati sitis, res ipsæ testantur. Qua enim alia de causa dispersio et laboret vexatio vestra, quam propter ipsum bonum Deum nostrum? Mametsi nunc, ejusdem providentia, per optimi imperatoris renuntiationem, cessavit persecutio: et iis qui eam patiebantur, libertatis ostium patefactum est, modica illis relaxatione et pace concessa per urbes singulas atque provincias. Quo nomine agere Domino gratias debemus, Patres, et precari eum, tum pro abundantiori pace, tum pro confirmatione electorum a Deo imperatorum nostrorum. Hic igitur primus sermo noster. Proximus, ut et nos et vos relaxationem istam missionemque ad virtutis solutionem minime accipiamus; sed ubicunque singuli simus, idipsum sentiamus ", eamdem normam teneamus, in nullo dantes offensionem, ut non vituperetur ministerium: sed in omnibus exhi beamus nosmetipsos, ut scriptum est, sicut Dei ministros, in patientia, in tribulationibus, in angu stüïs”; in aliis quibus hujus temporis vita obnoxia est. Ita enim et ea quæ jam peracta sunt stabilia G confirmabimus, et ea quæ nunc instant, faciliora reddemus, et futuris, ut pietati convenit occurremus. λοντα θεοπρεπῶς ὑπαντήσοιμεν. Ωδι ἐσμεν πρὸ τοῦ ἄστεως παροικούντε τῆς βασιλείας, ὁρῶντες καὶ ὁρώμενοι φοιτώντων ἀδελφῶν καὶ Πατέρων ἡμῶν ἐλευθερία πρὸς τοῦ ἀγαθοῦ βασιλέως ἐπιτε Πρὸς τὸ ἑξῆς ὡς ἂν εὐοδοῖ Κύριος· ἡ κ κράτος ἐπιμέναν ἐνταῦθα, ἡ ἀλλαχή μετ τε καὶ ὑποχωρεῖν, οὕτω καὶ ἐνεχθησόμεθα αὐτοὶ τοῦ ἔργου ὑμῶν ἐχόμενοι, ἔχεσθε καὶ τ εύχεσθαι περὶ τῆς ταπειώσεως ἡμῶν ἀπρόσκοποι ὦμεν τοῖσδε κάκεινοις, καὶ τῇ σίᾳ τοῦ Θεοῦ. Τοὺς πρὶν ἀποῤῥαγέντας ἀδελφοὺς κατά πολλοὺς τρόπους εὐδόκησεν Nos hic sumus ad urbem habitantes, sciente imperatore: videmus pariter et videmur ab adventantibus fratribus et Patribus nostris: et libertas ad pio imperatore constituta est. De futuro, ut diriget Dominus, et jubebit imperator, sive hic manere, sive alio secedere, iter faciemus. Tantum vos in opus vestrum intenti insistite, et pro humilitate nostra assidue precamini, ut sine offensione simus his atque illis et Ecclesiæ Dei. Fratres, qui avulsi a nobis temere fuerunt variis modis, per idoneum sermonem nobis uniri optimo Deo placuit. Et gavisi sumus indigni gaudio magno, quia quæ non sperabamus, vidimus oculis nostris, et ὁ ὑπεράγαθος, ἐνωθῆναι ἡμῖν μετὰ τοῦ προς cicatricem obduxerunt divisa membra, et festum Domino agimus in uniuscujusque concursu, et confitemur Domino et gratias agimus imperatoribus: quoniam si aliud nihil, nobis certe magnum est beneficium deinde quia nobis hæc nequaquam ita apte cecidissent, nisi e carceribus ita dimissi fuissemus, et in tali loco consedissemus. Omnia nobis belle evenerunt, et evenient, sat scio, sanctis " Philipp. 11, 2. 93 II Cor. vi, 3. (*) Catechetica. λόγου. Καὶ ἐχάρηκεν οἱ ἀνάξιοι χαράν με ότι ἃ οὐκ ἠλπίζομεν οἴδαμεν ἐν ὀφαθλμοῖς καὶ συνουλώθη τὰ διασπαρθέντα μέλη, καὶ μεν ἑορτήν Κυρίῳ ἐν τῇ ἑνὸς ἑκάστου συ καί ἀνθομολογούμεθα τῷ Κυρίῳ, καὶ ἀπευχε μὲν τοῖς κρατούσιν ὅτι εἰ καὶ μηδεν άλλα πρὸς ἡμᾶς μέγα τὸ δώρημα· καὶ πάλιν, ἂν ἄλλως εὐθέτως ἔσχομεν τὴν σύμβασιν, ἡ τέ

EPISTOLARUM LIB. II. κι ἡμᾶς τῶν φυλακών καὶ καθεσθῆναι ἐν precibus vestris. Et quoniam de revocatione inciκαι τηλικούτῳ. Πάντα εἰς καλὸν ἡμῖν συν καὶ συνδράμοιον εὖ οἶδ' ὅτι εὐχαῖς ὑμῶν Επειδὴ δὲ ὁ λογος περὶ ἀνακλήσεως· ἀνα καὶ ἡνώθη ἡμῖν σὺν τοῖς ἄλλοις καὶ πλέον τῶν ἄλλων ὁ γραμματοφόρος, ὁ ἀγαπητός υἱὸς Κλέμες ὁ εὐλαβέστατος ἡγούμενος, ισμένως εἰσδεξάμενος ἢ ἴδει αὐτῷ λαληθῆναι, ρί πάντων ποιησάμενος τὴν προσήκουσαν αν. Εφ᾽ ᾧ καὶ ἀρεσθέντες ησπασάμεθα αὐτὸν ισμένως· ἐλπίζοντες καὶ δι᾽ αὐτὸν αὔχημα ἁμαρτωλοὶ σωτήριον αὐτὸ τοῦτο. Καὶ ὑμεῖς ασθε παρακαλῶ τὸν ἀδελφὸν ὡς ἀδελφοί, τὸ dit mentio, revocatus est nobisque cum aliis conjunctus, imo plusquam alii, tabellarius dilectus filius noster Clemens, religiosissimus præpositus, omnia libenter accipiens, quæ ipsi dici par erat, et de omnibus rationem idoneam reddens. Qua quidem re nos recreati, toto eum sinu amplexi sumus,sperantes eum etiam salutari nobis peccatoribus gloriæ fore. Hunc ipsum et vos, quæso, admittite fratrem ut fratres, membrum ut membra, consentientem ut consentientes. Sic enim illum reperietis Christi gratia in omnibus recte habentem, et quærentem Deum. ὡς μέλη, τὸν ὁμόφρονα ως ομόφρονες. Οὕτω γὰρ αὐτὸν εὔροιτε χάριτι Χριστοῦ ἐν πᾶσιν εὖ καὶ ζητοῦντα Θεόν. Α΄. Ἡγουμένη τῆς Νικαίας. [φπέ.] Gratulatur ob constantiam πρότερον αἱ περὶ τῆς τιμιότητός σου ἀγαθοὶ ἵλκυσαν ἡμᾶς ἐπιστεῖλαί σοι. Καὶ νῦν ταῖς εὐφημίαις ἐπερειδόμενοι καὶ γράφομεν καὶ ορεύομεν τὴν σεμνοπρέπειάν σου· ἀποδεχόκι μακαρίζοντες, ὅτι εἴλου διὰ Κύριον ὑπεῖ· ίψεις και στενοχωρίας, διωγμὸν τῆς μονῆς, νίαν μεταθέσεως, καὶ εἴ τι ἄλλο περιστατικόν ιολογίας υποδεικτικόν. Ταῦτα αἰνέσεως καὶ γήσεως· ταῦτα Νύμφης Χριστοῦ ἔπαθλα καὶ κατα, καὶ τὸ ἔτι ἀξιαγαστότερον, ἡ περὶ τὰς ρα ἀδελφὰς ὁσιότης ὅτι κἀξ αὐτῶν είλοντο δύσασθαί σοι τῇ ὁμολογίᾳ, καὶ ἡνδρίσαντο, ἀστιγώθησαν καὶ περιωρίσθησαν, καὶ ἐδό τὸν Θεὸν ἐν τῷ σώματι αὐτῶν, καὶ ἐν τῷ ι. Ω τῶν ἄθλων! οὐὰ τῆς καλῆς παιδαγω ἷον τὸ ἄρχον, τοιοῦτον καὶ τὸ ἀρχόμενον· οἷα σκαλος, τηλικαύται καὶ αἱ μαθήτριαι. Σοὶ εὖ τιν Ἰδοὺ ἐγὼ καὶ τὰ παιδία ἀ μοι ἔδωκεν , ἔναθλοι, ἀνδρικαι, φιλόχριστοι μᾶλλον ἢ κοι, πάντα σκύβαλα ἡγούμενοι, ἵνα Χριστὸν ωσι· πάντα τὰ μέλη Χριστῷ προσενέγκασαι, ἐραστὴν θεραπεύσωσι. Μετὰ ὁμολογητών ήτε μετά μαρτύρων ἐστεφανοθητέ, ὅσον ἐκ σαντος. Αλλ' ἐπειδὴ, ὦ μῆτερ, οὐδεὶς στε ται, ἐὰν μὴ νομίμως ἀθλήση, νόμιμον δέ μέχρι τέλους καὶ πίστει καὶ βίῳ ἀριστεῦσαι· λῶ καὶ ὑπομιμνήσκω· ἀξίως περιπατήσαι ῆς κλήσεως ἧς ἐκλήθημεν· μετὰ πάαπεινοφροσύνης καὶ πραότητος· μετά ας πρὸς τὸ ἑξῆς, μήτε ἁλῶναι τῇ ἔτι κορυβαντιώἴσει αρνησιχρίσῳ· μήτε τι κατὰ τὸν ὀφειλόμεονίζεσθαι ἀσκητικὸν βίον παρατρέπεσθαι· ἀλλὰ ποιεῖν εἰς δόξαν Θεοῦ· παντοίως διαλάμπειν τισμῷ τῶν ἐντολῶν· ὅπερ πιστεύω ἐνεργεῖν ς ἔπαινον δόξης Χριστοῦ, εἰς αὔχημα αἰώνιον εἴη δὲ εἰπεῖν καὶ ἡμῶν τῶν ἁμαρτωλῶν. ὰρ εἰ ἑνὸς Πατρός ίσμεν, ἀδελφοὶ πάντες · χρηματίζομεν· καὶ τὰ πάντων σπουδά ἐκκαυχήματα οἱ πάντες οὐδ᾽ ἀπεικότως ἡγού XCI. — Præposita Nicææ. tempore persecutionis. Et prius optima de reverentia tua ama nos impulit ut ad te scriberemus: et nunc eadem commendatione famæ permoti tum scribimus, tum gravitatem tuam salutamus, laudantes ac felicem prædicantes, quod propter Dominum ultro pertulisti ærumnas atque angustias, vexationem monasterii abductionemque in exsilium, et si quid est aliud calamitosum, quo confessio exploratur. Laudis hæc sunt et prædicationis plena: hæc Sponsæ Christi certamina et prælia, et quod est majori admiratione dignum, sororum subditarum sanctimonia: nam et sunt ex ipsis quæ propter confessionem tecum bonis exutæ sunt, et forti animo fuerunt, et plagas exceperunt, et ejectæ sunt in exsilium, et glorificaverunt Deum tum in corpore suo, tum vero et in spiritu. Ο certamina! vah præclaram institutionem! Quale quod imperat, tale et quod subest: qualis magistra, tales et discipulse. Te vox decet ista: Ecce ego et puellæ meæ quas dedit mihi Deus", strenuæ, fortes, Christi magis quam carnis amatrices, omnia arbitratæ ut stercora, ut Christum lucrifacerent”: quæ membra omnia Christo consecrarunt, ut amantem se demererentur. Cum confessoribus annumeratæ estis, cum martyribus coronatæ, quantum ad præterita. Sed quandoquidem, o mater, nemo coronatur nisi legitime certaverit”: legitimum est autem usque in firem fide ac moribus excellere: obsecro et admoneo, ut digne ambulemus vocatione qua vocati sumus, cum omni humilitate et mansuetudine"; caventes sedulo in posterum ne irretiti teneamur insaniente adhuc hæresi quæ Christum negat: nec detorqueri nos patiamur ab optima et regulari vita monastici instituti: sed omnia faciamus in gloriam Dei,omni ex parte mandatorum splendore fulgeamus: quod et existimo vos præstare, in laudem gloriæ Christi, in gloriationem vestram sempiternam, utinam fas sit addere, et nostram qui peccatores sumus. Nam si ex uno Patre sumus, omnes invicem abr. ii, 13. " Philipp. 111, 8. " 1 Τim. 11, 5. " Ephes. iv, 1.

ἐν Πνεύματι. Ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστός μετὰ τοῦ Πνεύματος ὑμῶν. Αμήν. 'Ακήκοα ότι εγκράτεια ἕλκεις πολλὴν, καὶ ἦσθην· πλὴν ἐπειδὴ τὸ μέτρων ἐν πᾶσιν ἄριστον, υπομιμνήσκω, μετρίωσαν ἑαυτὴν κάν τούτῳ, ἵνα καὶ δουλαγωγῆται τὸ σῶμα, καὶ μή ἀτον, ὑπουργεῖν ταῖς ἐντολαῖς. fratres appellamur: et omnium virtutibus gloriari μεθα, Προσεύχεσθε περὶ ἡμῶν· ὁ ἀσπασμὸς ἡμῶν singulos haud temere posse arbitramur. Orate pro nobis. Salutatio nostra in Spiritu. Dominu³ Jesus Christus cum spiritu vestro. Amen. Audivi abstinentiam te protrahere longiorem, et gavisus sum: sed tamen quoniam modus in rebus omnibus optimus est, commoneo ut vel in ea re modum teneas, ut et corpus in servitutem redigatur, nec sit mandatis exsequendis impar. 5Β. — Επισκόποις τοῖς διὰ Χριστὸν φυγαδευθεῖσιν ἐν Χερσῶνι. [9πς.] miserint: laudat quod exsules præclara ubique fidei (Baron. an. 824, n. 34.) ᾿Αληθινῆς ἀγάπης ἔργον καὶ πίστεως ἀνυποκρί του ἀπόδειξις τὸ ἐκ τοσούτου διαστήματος τοπικού ἀποστεῖλαι τὴν πατρικὴν ὑμῶν άγιωσύνην ἕνα τῶν συνδεδιωγμένων ἀδελφῶν, ᾿Αγαπητὸν τὸν αἰδεσιμώ τατον μοναστήν· μᾶλλον δε μακαριώτατον κατὰ τὸ ὑπὸ Κυρίου ἀδόμενον ἐν τοῖς δεδιωγμένοις ἔνεκιν δικαιοσύνης· ἐπισκοπὴν ποιησομενον, προηγουμε πως μὲν τῇ θείᾳ καὶ κορυφαιοτάτη κάρα, έπειτα ἡμῖν τοῖς ἐλαχίστοις ἐν ἀδελφοῖς καὶ υἱέσι πνευμα τικοῖς. Ω τῆς καλῆς εὐβουλίας! ὡ τῆς εἰλικρινούς ἀγάπης! καὶ τίνων ἄλλων, ἡ τῶν διὰ Χριστὸν ὁλομένων καὶ τῶν οἰκείων ἐκστῆναι, καὶ εἰς τὴν ἀλλο δαπὴν ἐκπεφευγέναι· τοσούτῳ μήκει θαλάσσης διειργομένην· καὶ τληπαθεῖν ἐκεῖ ὅσα εἰκὸς ἐπισυμ· βαίνειν, τοῦτο ἐναργέστατον δείγμα καθέστηκε. Εὐλογητὸς οὖν Κύριος ὁ Θεός, ός κατένυξεν ὑμᾶς ἐπὶ τοσοῦτον πρὸς τὴν εὐτέλειαν ἡμῶν· καὶ ἐς ἔδωκεν ἰσχὺν καὶ χάριν τῷ ᾿Αποστόλῳ γνωρίσ ἡμῖν πάντα, ἅπερ καὶ ἠνύσατε καὶ ἔτι φόρα Episcopis propter Christum exsulibus in Chersone. Gratias agit quod nuntium de suis rebus ad ipsum pietatis exempla præbuerint. Veræ charitatis opus est, fideique non fictæ demonstratio, quod tanto ex locorum intervallo unum de coexsulibus fratribus misit paterna sanctitas vestra, Agapetum monachum reverendissimum,vel potius beatissimum, juxta id quod a Domino dictum est de iis qui persecutionem patiuntur propter justitiam: ad visitandum primum quidem divinum ac supremum caput; deinde nos quoque minimos in fratribus et filiis spiritualibus. O præclarum consilium! o sinceram dilectionem! et quorumnam aliorum, quam eorum qui propter Christum elegerint a domesticis separari, et longinquam in oram secedere tanto maris spatio disjunctam, eaque illic pati quæ fert talis exsilii conditio? Clarissimum hoc vestræ charitatis argumentum est. Benedictus ergo Dominus qui vos erga tenuitatem nostram sic excitavit, et vires ac gratiaın delegato dedit, ut nota nobis faceret omnia quæ peregistis, quæque adhuc sustinetis, felicissimi Patres, pro nomine Domini nostri Jesu Christi. τρισόλβιοι Πατέρες· ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος τοῦ Κυρί Quæ quidem audientes gavisi sumus, laudavinus, gratias egimus, et diximus, vere in vobis complacitum esse Deo, quem colitis confessione veritatis. Ego vero sic existimo, eon vestræ tantum incolumitatis gratia, sed etiam salutis incolarum, ab omnium conservatrice providentia constitutum fuisse vestrum in eas oras exsilium. Eo siquidem profecti, mox luminaria in tenebris vitæque errore versantibus vos præbuistis, duces cæcorum, virtutis magistros, præcones pietatis, nuntios omnium quæ hic contra Christum per horrendam temeri - tatem gesta sunt. Ita et ibi et ubique terrarum ac maris, veluti faces accendit Dominus confessores ad ostensionem veritatis, eversionem impietatis, quemadmodum sæculis superioribus. Et magnificatum est nomen ejus, et probatus est populus Christi electus, et Christi osor cœtus reprobatus: denique magnus draco, mens Assyria, finem vitæ sortitus est dignum temeritate sua, quam in Deum exercuit. Quomodo autem nunc se res hic habeant, supervacaneum foret dicere, cum idoneus, Christi gratia, sit tabellarius ut omnia doceat exacte: cui nos cum epistola distributionem quamdam commisimus,quam suscipere dignemini, venerandas preces ad animum corroborandum nobis largiendo. ” Matth. v, 10. ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ἐφ' οἷς ἀκούσαντες ἐχάρι μεν, ἠνέσαμεν, ἀνθωμολογησάμεθα· εἴπομεν, ότι ο Θεός ὄντως ἐν ὑμῖν ἐστιν· εὐαρεστούμενος και θεραπευόμενος τῇ ὑπὲρ ἀληθείας ὁμολογία. Ἐμοὶ δὲ δοκεῖ, οὐχ εἵνεκα ὑμῶν σώματος μόνο ἀλλὰ γὰρ καὶ ἐν τοῖς αὐτόθι σωτηρίας τὴν φυγαδεία οικονομηθῆναι, παρὰ τῆς τὰ πάντα σωζούσης προ νοίας. Επειδήπερ ἐπιστάντες ὤφθητε φωστήρες τῶν ἐν σκότει καὶ πλάνη βίου, οδηγοί τυφλών παιδευταὶ ἀρετῆς, κήρυκες εὐσεβείας· διδάσες τῶν ἐνταῦθα πραχθέντων κατὰ Χριστοῦ φοβερών τολμημάτων. Οὕτω καὶ ἐν τοῖς αὐτόθι καὶ πανταχ γῆς τε καὶ θαλάσσης ηύγασε Κύριος τοὺς ὁμολογη τὰς, εἰς ἔνδειξιν ἀληθείας, εἰς ἀποτροπὴν ἀσεβείας" καθάπερ ἐπὶ τῶν ἄνωθεν χρόνων· καὶ ἐμεγαλύνθη τὸ ὄνομα αὐτοῦ, καὶ ἐδοκιμάσθη ὁ ἐκλεκτός λαός Χριστοῦ, καὶ ἀπεδοκιμάσθη ὁ μισόχριστος θίασος· καὶ τέλος ἔλαβεν ὅρον ζωῆς, ἐπάξιον τῆς τόλμης μέγας δράκων, ὁ ᾿Ασσύριος νούς, ἧς έδρασε κατι Θεοῦ· τὸ δὲ ὅπως νῦν ἔχει τὰ ἐνταῦθα, παρέλκον ὁ εἴη λέγειν· διὰ τὸ τὸν γραμματοφόρον ἱκανὸν εἶνα χάρινι Χριστοῦ, ἕκαστα ἐκδιδάξαι ἐμμελῶς· ᾧ καὶ παρεθέμεθα μετὰ τῆς ἐπιστολῆς καὶ τινα διανομήν, ἦν καὶ καταξιώσατε εἰσδέξασθαι, χαριζόμενοι ἡμῖν τὰς τιμίας προσευχὰς εἰς στηριγμόν ψυχῆς.

' EPISTOLARUM LIB. II. Τῇ ἡγουμένῃ τῶν Γόρδινα. [φα.] XCIII. — Præpositæ Gordinensis monasterii. Monasterii illius alumnas laudat ob constans fidei ac pietatis veræ studium. τεν ἡμᾶς ὁ ἀγαπητὸς ἡμῶν ἀδελφός ᾿Ανο παρόν γραμματείον, λέγων ὅτι τοῦτο ν πάλαι ποιῆσαι. Καὶ δι' αὐτὸ οὖν τοῦτο, τὰς ἀποστολὰς ὑμῶν, ἰδοὺ προσφθέγγομαι αγορεύω ὑμᾶς, ὡς μητέρας, ὡς ἀδελφὰς ἐν εμνημένος τῆς ὑπαντῆς ὑμῶν, καὶ τοῦ ἡ ἀγάπης ἧς ἐνεδείξασθε εἰς τὸ ὄνομα αὐτ αυγοῦσαι τὴν κοινωνίαν τῶν αἱρετικῶν, καὶ :σαι ἀσπίλους ἑαυτὰς ἀπὸ τοῦ κόσμου. οὖν καὶ πρὸς τὸ ἐξῆς, ἅγιαι· ἐπειδὴ Δ΄. – Εὐδοκῷ παρθενευούση. Hanc epistolam a nobis expetiit dilectus frater noster Antonius, suggerens pollicitum me dudum sic esse facturum. Et ob hanc igitur causam, et propter missas a vobis sorores, ecce vos alloquor et saluto tanquam matres, tanquam sorores in Domino, memor periculi vestri et laboris, in quo tolerando eximiam ejus nominis charitatem significastis, communionem hæreticorum aversatæ, ac vosmet a mundo illæsas servantes, Videte igitur et in posterum, feminæ sanctm; quandoquidem imminet. XCIV. - Budoconi virgini. Gratias agit de obsequiis sibi in carcere præstitis. (Baron. an. 818, n. 14.) ἐφυλακίσθημεν ἐν τοῖς αὐτόθι, ἐγώ δελφός Νικόλαος, ἡνίκα πρὸ τῆς ὁπῆς τῆς ύλακες, μὴ ἐῶντες θίγειν οντιναούν κατά σεβῶν πρόσταξιν τῷ φρουρείῳ· τότε, ἵνα τὰ άσω λέγειν· καίπερ ὄντα ἱκανά· παρρησιακατὰ Θεὸν πεποιθήσει· ἔπεμπες, ἐγαλούχεις ιέτρεφες, ἐπότιζες, παρεκάλεις, έλειψες, ἐπιδίδους ρεψοκινδύνως εἰς θάνατον· ὅπερ ῖν, εἰ μὴ ἡ χεὶρ τοῦ Θεοῦ φθάσασα εἷλέ νέπιπτες εἰς ἔργον. Οἶδας τὰς κατηγορίας ιαζόντων, τὰς εἰσπράξεις τῶν ἀρχοντων· εἴληφας παρὰ τοῦ καταδίκου· ὅτι λόγους ὑπακούεις· τοῦτο, κἀκεῖνο. Αλλ' ὅμως, αλοπιστίας! οὐδὲ οὕτω τούτων τυρβασθέν ας τὸ καθόλου. ᾿Αλλ᾿ ὡς μηδενός καινοῦ ἔχου πάλιν τῆς διακονίας· δώροις τοὺς ξευμενιζομένη, καὶ τὸ δὴ λεγόμενον, Θεόν τῶν ἁμαρτωλῶν θεραπεύουσα· ἐξ οὗ καὶ ἡ ῦν κινδύνων καὶ ἡ παρ' ἐλπίδα σωτηρία. δεύτερον Πρισκίλλης καὶ Φοίβης ἐκείνης· ύταις ὑποστασίων κατὰ τὴν τῆς διακονίας ἐφ' ἡ μακαρίζονται ὑπὸ τοῦ θείου ᾿Αποὐδαμῶς ὡς ἔμοιγε δοκεῖ, εἰ μὴ ὅτι εἰς ἀναλλὰ καὶ τοῦτο μᾶλλον αἰνετωτερον· ἐκεῖ γαλοφυές τοῦ προσώμου τάχα ὧν καὶ τοὺς υς λίθους εκίνησεν εὐεργετεῖν ἐνταῦθα τίον, καὶ τοὺς ἐναισθήτους νέας ναρκον ἀποπτυστον τῶν ὑποκειμένων. Αλλ' ότι ως, καὶ ἀντιπεπονθότως ώφθης δράσασα, τὸ ἐλκώμιον. Απέχομεν τοίνυν, ὦ καλ τὸ ἔλεος, καὶ αἰνουμέν σε εἰκότως, προσένοι καὶ συνεπαινούντες, καὶ τὰ ἄλλα σου ματα, τὴν ἐγκράτειαν, τὴν αὐχμηράν κα ἡμελημένην ἐσθῆτα, τὴν ἐλεημοσύνην, καὶ ; τὴν φιλαγνείαν, καὶ ἐπὶ τούτῳ μηδαμώς τηθεῖσαν πρός τινοσοῦν τῶν ἀνθρώπων ; σου ἐργασίας· ὦ τῆς θεοφιλούς καὶ γηρατῆς! Άνθησας ἐν μέσῳ ἀκανθῶν ὡς ῥόδον· ς ἐν μέσῳ γενεάς σκολιᾶς καὶ διεστραμμέορθοφυές κρίνον. Τί τό λοιπόν; διαμένειν ρὸς τὸ ἐξῆς ἀπρόσκοπον, σεσωσμένην, φιλο πᾶσαν ἄλλην ἐντολήν Κυρίου· ὥστε ύειν τὸ ὄνομα Κυρίου τό παράπαν· μήτε τι in carcere illic detinebamur ego fraterque Nicolaus, cum ante custodia foramen positi custodes neminem, ex impiorum interdicto, propius contingere sinebant: tum tu (ut superiora, quamvis memorabilia, præteream) fiducia Dei freta, mittebas, quodammodo lactabas, alebas, potum dabas, consolabaris, hortabaris, teipsam in apertum mortis periculum conjiciens: quam quidem, nisi te Dei manus prævertens eripuisset, re ipsa pertulisses. Nost vicinorum accusationes, exactones magistratuum; quia a reo munera accepisti; quia aurem mandatis præbuisti, hoc et illud. Attamen, o fidei magnitudinem! nec sic quidem commotis illis, ullo modo destitisti. Sed quasi novi nihil accidisset, ministerio iterum insislebas, custodes muneribus concilians, et, quod dici solet, Deo per nos peccatores deserviens, a quo et periculorum liberatio, et præter spem salus. Quanam in re cedunt ista Priscillæ et Phœbæ illi, aut earum æqualibus in ministerio, cujus causa celebrantur a divino Apostolo? Nullo modo mea quidem sententia, nisi quod erga indignos; sed hoc tanto laudabilius. Ibi enim personæ amplitudo vel sensu carentia saxa ad beueticentiam permovisset hic autem e contrario etiam sensu præditas mentes languere cogere cogeret vilitas eorum quibus ministrabatur. Cum ergo hæc ita essent, et tu nihilominus secus agere visa fueris; vide quam laudem merearis. Suscepimus itaque, egregia virgo, misericordiam, etjure te laudamus, amplectentes simul et collaudantes alia tua ornamenta, temporantiam, incomplam comam, neglectam vestem, in alios quoque beneficentiam, amorem castimoniæ. et quod de ea nunquam reprehensa fueris ab ullo mortalium. O præclaras actiones tuas! o Deo charum et senile caput! Effloruisti in medio spinarum, sicut rosa: odorem dedisti in medio nationis pravæ atque perversæ, tanquam rectum lilium. Quid reliquum est? Ut salva permaneas etiam in posterum absque offensione, servansque cætera omnia Domini mandata: ut nec prorsus jures Domini nomen, nec ullum aliud contemnas ex mandatis. Hocautem dico, non quasi te culpæ obnoxiam

ἀλλ' ὡς esse deprehenderim, sed quod in omnibus perfe- άλλο παραθεωρεῖν τῶν ἐντεταλμένων· τοῦτο δὲ λέγω ctam te esse cupiam, et promissa inde bona consequi. Salutat te frater Nicolaus: et ego Dominum ac consobrinum tuum. XCV. — Basilio præposito. οὐχ ὡς καταλαμβανόμενος σε υπαιτιάσθαι ἔχων ἐν ἐφέσει τοῦ ἐν πᾶσιν ἄρτιον εἶναι, κάντε θεν ἐπιτυχεῖν τῶν ἐν ἐπαγγελίαις ἀγαθῶν· ὁ ἀδελ φος Νικόλαος προσαγορεύει· κἀγὼ τὸν Κύριον καὶ ἀδελφιδοῦν σου. +Ε΄. – Βασιλείῳ ἡγουμένῳ. [χ.] Dolenti quod Iconomachis consenserit, ac resipiscenti, pœnitentiam indicit. In his quæ scripsit reverentia tua, frater, in pœnis ultro subeundis, acquiescere se significavit, et ad meliora porro ferri: quemadmodum non tabellarius modo edocuit, sed et ante ipsum reverendissimus frater noster Petrus, et idem amicus tuus: ob quæ gravisus sum ego humilis et gratias egi. Neque enim leve est aut contemnendum quod admisimus, vir optime, cum negatoribus imaginis Christi communicando, sed ingens piaculum, et plane cum fidei negatione conjunctum: quoniam imaginis negatio ad prototypum ascendit: et huic ipsi negationi Christi communicarunt, quotquot quomodocunque communicarunt. Postquam vero iterum confessus es, sivisse te, metu persequentis, utimagines e medio tollerentur, gravius istud fagitium est. Quod autem et subscripsisse te ais, consummata iniquitas et negatio est. Quid agendum igitur, cum et salutis remedium quæras, nec ferre te posse dicas exiguum illud quod adjiciendum pœnæ restat, valetudinem obtendens, atque hoc et illud potius subire præoptans? Utrinque in magnas angustias adducor; hinc amore fratris, ne te deseram: inde gravitate sceleris, ne medicamentum minuam. At tamen vehementius charitate impulsus hæc cum timore ac tremore definio. Uno adhuc anno, frater, sacris mysteriis abstine, ob geminum delictum, sanctarum imaginum eversionem dico, et subscriptionem impiam. Subscriptio enim est, vel si modo adductus es ut crucis signum pingeres. Easdem interim preces perages ac genuflexiones, citra morbum. Quoniam autem exigua plane pena reliqua est, congrua in pauperes pecuniæ erogatione æqualem repende compensationem. Quantam autem esse illam oporteat, declarabit..... Nicetæ curatori (*). convenienter: atque adeo dicendum erit: Non est manifestatus Deus in carne: quo quid esse potest Judaicum magis? Hæc pro epistolæ brevitate dicta sint. Quod si Deus dederit nos tandem invicem coram intueri, tunc tibi tot proferentur placita veritatis, de pictura et adoratione sanctarum imaginum, quot vix aures tuæ, vir reverende, capere possint. Εν οἷς γέγραφεν ή τιμιότης σου, ἀδελφέ, ὑπέδει ξεν ἑαυτὴν εὐδοκοῦσαν ἐν τοῖς ἐπιτιμίοις, καὶ ἐπει· γομένην πρὸς τὰ κρείττονα· καθὰ ἐξεδίδαξεν ο μόνον ὁ γραμματηφόρος· ἀλλὰ γὰρ καὶ πρὸ αὐτοῦ ὁ τιμιώτατος ἀδελφὸς ἡμων Πέτρος ὁ καὶ σοὶ φιλο μενος· ἐφ᾽ οἷς ἔσθην ὁ ταπεινὸς καὶ εὐχαρίστησε. Οὐ γάρ τι μικρόν τε καὶ εὐκαταφρόνητον ὁ πιπών. θαμεν, ὦ τᾶν, ἐπὶ τῇ ἀρνήσει τῆς Χριστοῦ εἰκόνος παφωνωνηκότες ἀλλὰ καὶ λίαν ἔκτοπον καὶ άφη τικὸν ἀριθήλως τῆς πίστεως· διότι ἡ τῆς εἰκόνες ἄρνησις ἐπὶ τὸ πρωτότυπων ἀναβαίνει· καὶ ταύτῃ τῇ αρνήσει Χριστοῦ, πάντες οἱ ὁπωσοῦν XXO κότες, κεκοινωνήκασιν. Ἐπεὶ δὲ πάλιν εξαγόρευσης, καὶ ἐπιτρέψαι δέει τοῦ διώκοντος ἀφανίσει επίσης χαλεπώτερον τὸ ἀνόμημα· ὅτι δὲ καὶ ὑπογράψει ἔφης, ὁλόσωμος ἡ ἁμαρτία καὶ ἡ ἄρνησις. Τί ούν δεῖ ποιεῖν, ὅτι καὶ ἐπιζητοίης τὸ τῆς ὑγιείας φέρ μακον, καὶ οὐ φέρειν πάλιν φὸς τὴν κατ' ὀλίγον ἐπί θεσιν ἀσθένειαν προβαλλόμενος, καὶ τοῦτο καν μᾶλλον εἰσδέξασθαι προαιρούμενος; Στενά μοι έπει τέρωθεν, καὶ ἐῶντι διὰ τὸ φιλάδελφον· καὶ σμι κρύνοντι τὸ φάρμακον διὰ τὸ τῆς ἁμαρτίας μέγεθος. Όμως συμπιεζόμενος μᾶλλον τῇ ἀγάπῃ ὁρίζω το φόβῳ καὶ τρόμῳ τάδε· ἐν ἔτος ἄλλο ἀπόσχε ἀδελφέ, τῶν ἁγιασμάτων, ἐφ' ἑκατέροις τοῖς τη πτώμασι, τῆς τῶν ἁγίων εἰκόνων κατενέξεως λόγω, καὶ ἀσεβοὺς ὑπογραφῆς· ὑπογραφὴ γὰρ τὰ ἐπ μόνον εάλως σταυρὸν χαράξαι· ποιῶν καὶ τὰς προς ευχὰς τὰς αὐτὰς καὶ γονυκλισίας, ἄνευ ἀσθενείας. Ἐπειδὴ δὲ ὀλίγον λίαν τὸ ἐπιτίμιον, ἐπιδόσει ὑπ μοσύνης ἱκανῆς, ἀντισηκούσαν συνεισένεγκε την ἀντιστάθμησιν. Οπόσης δε ταύτης, δηλώσει.... – Νικήτα κουράτωρ. ἀραρότως· καὶ οὕτως ἀνάγκη λέγειν· απ εφανερώθη Θεὸς ἐν σαρκί οὗ τί ἂν γένοιτο ιουδαί κώτερον; ταῦτα ὡς ἐν ἐπιστολῆς μέτρῳ λέλεκτα Ἐὰν δὲ δῷ Θεὸς ὀψέ ποτε ἰδεῖν ἡμᾶς ἀλλήλους, τότε τοσαῦτά σοι λαληθήσεται ἀληθείας δόγματα περὶ τ γραφῆς καὶ προσκυνήσεως τῶν ἁγίων εἰκόνων, ότι οὐδὲ τὸ τίμιόν σου οὖς δυνηθείη ἀκοῦσαι. XCVII. — Basilio filio spirituali. Sz. Præcipue ad fratum curam hortatur. Optabamus cum domno Gregorio et te illic intue- (*) Dogmaticam hano fuisse apparet. Βασιλείῳ υἱῷ πνευματικῷ. Επιθυμοῦμεν σὺν τῷ κυρῷ Γρηγορίῳ, καὶ οι NOTAE.

EPISTOLARUM LIB. II. ἀλλ᾽ ἐπεὶ ri, fli dilecte: sed quando id minine factum est, litteris desiderium mitigamus: ut intelligas a nobis humilibus gestarı te semper in sinu; tuam enim salutem optamus, et eorum qui tecum sunt fratrum ac filiorum. Enim vero filii gloria, laus patris est: et pie exsultandi causa, vita filiorum gravis et composita. Obsecro te itaque in Domino, ut non propriæ modo stabilitati consulas, sed et fratrum curam geras: ut et ab iis diligaris et eos vicissim diligas, ut ameris et ames, Ubi enim charitas spiritalis, ibi Christus in medio, sicut pollicitus est ". Tanquam egregius ductor, Christi oves agito commiseratione quadam atque indulgentia ipsas ceu propria membra diligens. Nosti qui sis, expers scilicet pravæ affectionis, insigni facilitate Bet comitate, exacta morum disciplina, et observatione mandatorum Dei. Omnium sit anima una, ut sint communia omnia; sit animi manifestatio, quandoquidem omne quod in aperto est, lux est: et vice versa. Sit obedientia: quæ si est, nullum fur invenit decipiendi locum: sit humilitas, quam Deus amplexus homo factus est, ut homines vel sic deos efficeret. O egregie Basili, serva depositum, prava respuens,divina complectens: tanquam recte agendi forma toti fraternitati propositus.Sic enim qui te spreverit, Deum spernit: et qui tibi paruerit, Deo paret. Memor esto una cum fratribus hnmilitatis meæ. : θεωρήσαι, τέκνον ἠγαπημένου οὐ γέγονε, γράμμασι παραμυθούμεθα τὴν γνωρίζοντές σοι ὅτι ἔχομέν σε ἀεὶ ἐπὶ ς ἡμῶν ταπεινῆς· φιλοῦντες τὴν σωτηρίαν καὶ τῶν μετὰ σοῦ ἀδελφῶν, καὶ τέκνων. Καὶ κτρὶ κλέος, υἱοῦ εὐδοξία· καὶ αὐχημα ἱερὸν, ἐν σεμνολόγημα. Παρακαλῶ οὖν σε ἐν Κυρίῳ · οὐ μόνον τῆς οἰκείας εὐσταθείας, ἀλλὰ καὶ ἐν ἀδελφῶν ἐπιμελείας ποθούμενον καὶ που στεργόμενον καὶ στέργοντα. Οπου γάρ πνευματική, ἐκεῖ ἐν μέσῳ Χριστός. καθά ίλατο. Ως καλός καθηγητής, ἄγε τοὺς ἄρνας ν· συμπαθῶς πεφεισμένως ὀνειρόμενος αὐτῶν είων μελῶν· οἶδας τίς εἶ, ότι ἀπροσπαθής - μπεριφερόμενος· ἀλλ᾽ οὖν ὅτι καὶ ἀκριβολογού περὶ τὰς ἐντολὰς τοῦ Θεοῦ. Εἶεν ἁπάντων ἡ μία διὰ τοῦ πάντα εἶναι κοινά. Εἶεν ἐξαγόρευ είπερ πᾶν τὸ φανερούμενον φῶς ἐστιν, ὡς καὶ ταλιν· εἶεν ὑπακοὴ, ὑφ' ἡ ὁ λῃστὴς εἴσοδον της οὐχ εὑρίσκει· εἶεν ταπείνωσις, ἣν ἀμπε ς ὁ Θεὸς ἄνθρωπος γέγονε, θεοὺς ἐντεῦθεν ανθρώπους δημιουργών. Ω καλέ Βασίλειο, τὴν κταθήκην φύλαξον· ἐκτρεπόμενος τὰ πονηρά ούμενος τὰ θεϊκά· τύπος ἀγαθοεργίας πάση μενος τῇ ἀδελφότητι· καὶ οὕτως ὅ σε ἀθετῶν, Θεόν καὶ ὁ ὑπείκων σοι, ὑπείκει Θεῷ. Μνημου τῆς ταπεινώσεως σὺν τοῖς ἀδελφοῖς. - Τοῖς ἠγαπημένοις ἀδελφοῖς Γρηγορίῳ, εχιήλ, Εράστῳ, Θεοφάνει, ᾿Ανίνᾳ, καὶ 'ς λοιποῖς ἐν Ἑλλάδι. XCVIII. Dilectis fratribus, Gregorio, Ezechieli, Erasto, Theophani, Aninæ,et reliquis in Græcia. Monasticæ vitæ præcepta dat, præcipue de paupertate. ιρὸς τοῦ λαλεῖν, καὶ καιρὸς τοῦ σιγάν. οὖν τοῦ δευτέρου ὁ λόγος ἐν ταῖς προλαβούἡμέραις· εἴπω δὲ καὶ ἐν αἷς τὸ παρόν. Διὰ μόλις καὶ ἄρτι ἐξεληλυθότες τῆς πόλεως είᾳ Θεοῦ, φθεγγόμεθα ὑμῖν, πατέρες καὶ ἀδελφοί· όμεθα δὲ ἀποστολικαῖς φωναῖς· Χαίρετε ἐν ῳ πάντοτε, καὶ πάλιν ἐρῶ, χαίρετε· οὐ τὴν χαρὰν τοῦ τῇδε κόσμου· πλὴν ὅτι οὐδὲ χαρά, πάνυ θλίψις. ἀτακτοῦντος τοῦ ὑπηκόου. Αλλά τα κατὰ Πνεῦμα ἁγιωσύνης, ὅτι ἐλυτρώθητε ἐκ ουλείας τοῦ ἐχθροῦ, ἐκ τῆς ματαίας αναστρο ἀπὸ σαρκὸς καὶ αἵματος, δουλεύοντες Θεῷ καὶ ἀληθινῶ· ἐξ οὗ καὶ ὁ πρότερος κατὰ τὸν ιόν μακαρισμός. καὶ ὁ νῦν ξενισμός· ὧδέ τε σε διεσπαρμένων ὑμῶν, ἕως οὗ ἐπίδοι Κύριος ον βραβεύων τῇ Ἐκκλησίᾳ αὐτοῦ, καὶ ἀποκα » ἡμᾶς ἐπὶ τὸ αὐτό. Tempus loquendi, et tempus tacendi 1. Quandoquidem igitur posterior sententiæ pars locum habuit superioribus diebus,dicam et nunc quæ fert præsens conditio. Idcirco ægre nunc tandem urbe egressi Dei benefcio, vos alloquimur, Patres fratresque. Alloquimur autem verbis Apostoli: Gaudele in Domino semper, et iterum dicam, gaudete '; non secundum hujus mundi gaudium: neque enim gaudium, sed gravis afflictio est, ubi subditus flagitiose vivit. Sed gaudete secundum Spiritum sanctitatis, quoniam ab hostili captivitate redempti estis, ab bani conversatione, a carne et sanguine, servientes Deo vivo ac vero: ex quo tum prior illa ex persecutione felicitas, tum istud quod nunc perfertis exsilium, huo atque illuc dispersi, donec respiciat Dominus, pacem Ecclesiæ suæ concedens, nosque in unum concilians. In praesenti autem rerum statu, oro vos, fratres, ut digne ambuletis vocatione qua vocati sumus,cum omni diligentia et attentione, cum omni humilitate et obedientia invicem: præfecturæ locum tenente præposito, non ad diabolicam elationem animi, sed ad virtutis exemplum alumnis, iisque qui ipsi obtemperant ac morem gerunt tanquam mihi indigno, vel Christo potius, propter quem et vita δενῦν ἔχον δέομαι ὑμῶν, ἀδελφοί, ἀξίως περιἡσαί τῆς κλήσεως ἧς ἐκλήθημεν μετὰ ης ἀσφαλείας καὶ προσοχῆς· μετὰ πάσης ταπεινούνης καὶ ὑπακοῆς τῆς εἰς ἀλλήλους· ἔχοντες τοῦ γουτένου τὸν τόπον τῆς ἀρχῆς, οὐκ εἰς ἔπαρσιν ονικὴν, ἀλλ᾽ εἰς τύπον ἀρετῆς τῶν ἐπομένων, τῶν δὲ ὑπεικόντων καὶ πειθομένων, ὡς ἐμοὶ τῷ ῳ, πᾶλλον δὲ Χριστῷ, δι᾿ ἂν καὶ τὸ πᾶν τοῦ Matth. xvui, 20. Eoole. 111, 8. Philip. 1v, 4. Ephes. iv, 1. ¹ × •

κνα, μετὰ τὸ τῆς σωτηρίας μυστήριον. Βλέπετε ἀναστρέψεσθε, μὴ ὡς ἐμπαθεῖς, ἀλλ' ὡς ἀπαθεῖς ὡς φιλόσαρκοι, ἀλλ᾿ ὡς φιλόθεοι. Μὴ ἐπιβαλλοι ὄμματα ὄψεσι γυναικῶν, ἀλλὰ μηδὲ εἰς ἐπ είητε παρρησιαστικοί. Παρρησία γὰρ πῦρ κατ' γον ψυχήν. Μελετᾶτε τὸν θάνατον ἀεὶ, ὡς παρεσκευασμένοι πρὸς τὴν ἔξοδον ἐν χαρᾷ. παραδόσεις κρατεῖτε παραδόσεις κρατεῖτε τὰ ὡρισμένα τελεῖτε, κα ψαλμῳδίαν καὶ προσευχὴν καὶ εἴ τι ἕτερον. Μ σαυρίζητε ἑαυτοῖς χρυσίον εἰς τὸ ἐν καιρῷ ἐπ αγωγής παρασχέσθαι αὐτὸ ἰδίοις καὶ φίλοις· ὁ τὸ μοναστήριον φροντίσει τὰ καθ' ἡμᾶς. Οὐ τ Θεοῦ τοῦτο, ἀλλὰ σαρκοφρόνων· πῶς δέ; ἵνα τὸ θρείαν γένοιτο· καὶ τὸ φθάσαν εἶναι προσενεχθ ἀδελφότητι· ἵνα ἐκ πολλῶν προσώπων το συστα εἴη τοῦ κοινοβίου. Ταῦτα δέ μοι εἴρηται ἐπειδὴ ἡ σται ὅτιπέρ τινες ἤδη ἀπεντεῦθεν ὁρίζονται. φησί, τὸ ζῶον, καὶ τόδε τὸ ἱμάτιον, εἶτ᾽ οὖν ἐ βούλομαι τῷ δεῖνι ἐᾶσαι. Ω τῆς ἀθλιότητος! ἀφροσύνης! Οὐκοῦν οὔτε τέκνον ὁ τοιοῦτος, ἀδελφός· ἀλλ' ἀλλότριος, ἀλλὰ ἱερόσυλος, οὗ ἡ μετὰ Γιεζῆ τοῦ κλέπτον omnis, et voluntaria more quotidiana, ο filii, ma- βίου καὶ ὁ καθ' ἡμέραν προαιρετικός θάνατος, gnum salutis mysterium est. Videte quemadmodum degatis non ut vitiis obnoxii, sed ut expertes vitiorum: non ut carnis, sed ut Dei amalores. Ne oculos in feminarum ora conjicite: sed neque erga vos invicem liberiores in agendo estote. Est enim licentia, iguis animum perurens. Mortem animo sen per cogitate, utsitis ad egressum ex vita parati et alacres. Traditiones servate: quæ sunt præstituta perficite, tum quæ psalmodiam attinent, tum quæ orationem et puidvis aliud. Nolite aurum vobis ipsis colligere, ut, cum eritis in unum coacti, propinquis et amicis illud tribuatis: quoniam monasterio cura est rerum nostrarum. Non est hoc filiorum Dei, sed eorum qui ea quæ carnis sunt sapiunt. Quomodo igitur? ut in communem usum conferatur: et quidquid contigerit, fraternitati tribuatur ut ex multorum symbola res cœnobii constituatur. Hæc a me idcirco dicta sunt, quod ad nos fama detulit esse quosdam qui jam nunc ita statuant: Hoc pecus,inquiunt,et hoc indumentum, sive quidpiam aliud, volo tali relinquere? O miseriam o dementiam / Atqui non est e filiorum numero qui ejusmodi est, nec frater, sed alienus, sed sacrilegus, cujus sors cum Giezi fure.... XCIX. - Abrahamio hospitalario. Εθ'. - Αβραμίῳ ξενοδόχῳ. Hortatur ad lenitatem erga subditos. obscuratur sic faciendi metu. Nam Dei timore nihil est majus: et nihil animi salute magis necessarium. Quid enim proderit homini, inquit, si lucretur mundum totum, et detrimentum animæ suæ faciat 4? Et medicum quæri par est in adversa corporis valetudine, et in tempestate gubernatorem. Annon vides magnam esse tempestatem et plagam divinitus immissam? Medere, domine, rege, ut et teipsum serves incolumem, et eos qui rei sunt sanes, et ad stabilitatem reducas, ninas cohibens, cum et ipse in corpore sis et lapsui obnoxius. Sic enim et propitio uteris Deo. Deo autem protegente quis afficere malo possit? Memento, domine mi, quod et ipse caro es, et ut lapsum metuis, lapsis ignosce: Eadem quippe mensura qua mensi fueri. mus,remelietumnobiss. Memento,frater optime,quod hodie sumus, nec scimus quid superventura pa riat dies: ut ne inveniamur notati cum dedecore ac maledicti, tum in praesenti sæculo, tum in futuro. Memento horrendæ illius inexorabilisque sententiæ, qua im misericordes in ignem inexstinctum mittentur. Memento fore ut nobis sistantur ob oculos ii, qui fuerint a nobis aut beneficio aliquo aut damno affecti. Ecquid tum proderit egregia per hanc vitam fama fuisse? Ne sic, obtestor, nostro nos ipsi gladio jugulemus. Hæctui peramans dico, maximeque de te, domine, sollicitus, ut finem dicendi faciam. Lætos posthæc nuntios audiam de comitate in erudiendo ac facilitate domini mei: ut cantem, ut intelligam quantopere mihi deinceps amicus meus * Marc. vi, 36. * Luc. νι, 38. • Prov. xxvil, 1. συσκιάζεται φόβῳ οὕτω διαπράττε Φόβου γὰρ Θεοῦ οὐδὲν μεῖζον. καὶ σωτηρίας ψ οὐδὲν ἀναγκαιότερον. Τί γὰρ ὠφελήσει ἄνθρω φησίν, ἐὰν ὅλον τὸν κόσμον κερδήσῃ, καὶ ζη θῇ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ; Καὶ ὁ ἱατρὸς ἐν ταῖς στάσεσι ζητητέος· καὶ ὁ κυβερνήτης ἐν τῷ κλύ Η οὐχ ὁρᾷς ὅτι κλύδων μέγας καὶ θεομηνής πλ ἱάτρευσον, δέσποτα, κυβέρνησον, ἵνα καὶ στα σώσης, καὶ τοὺς ὑπαιτίους ἐξιάσῃ, καὶ ἀναστοχ σης εἰς εὐστάθειαν, ἀνεχόμενος τὴν ἀπειλὴν, ὡς αὐτὸς ὢν ἐν σώματι καὶ ὑπὸ τὸ πταιστον. Ο γὰρ καὶ Θεὸν κτήσῃ ἵλεω. Θεοῦ δὲ περιέποντος κακώσων; Μνήσθητι, Κύριέ μου, ὅτι σὰρξ εἰ καὶ τός· καὶ ὡς φοβῇ τὰς πληγάς, φείδου τῶν πλη Ἐπείπερ οίῳ μέτρῳ μετρούμεν, ἀντιμετρη σεται ἡμῖν. Μνήσθητι, ἀδελφὲ καλέ, ότι σήμ ἐσμεν, καὶ τί τέξεται ἡ ἐπιοῦσα οὐκ οἶδα ὡς μὴ εὑρεθῆναι ἡμᾶς κωμῳδουμένους καὶ κατημ νους, καὶ ἐν τῷ νῦν αἰῶνι καὶ ἐν τῷ μέλλοντι. Η σθητι τῆς ἀποφάσεως ἐκείνης τῆς φοβερᾶς ἀπαραλογίστου, ὑφ᾽ ἧς οἱ ἀνελεήμονες εἰς πῦρ στον ἐκπεμφθήσονται. Μνήσθητι ὅτι παραστήσει ἡμῖν τὰ εὖ πεπονθότα πρόσωπα, καὶ τὰ δεινοπα σαντα ὑφ' ἡμῶν. Καὶ τί ὠφελήσει τότε τὸ ἐντα ἀκοῦσαι ἡμᾶς ἱκανούς; Με, παρακαλώ, μὴ οὐ εἰς ἑαυτοὺς τὸ ξίφος ὠθῶμεν, Φίλων λόγω και με κηδόμενος, δέσποτα, τέλος τοῦ λόγου. Ακούσα ἀπὸ τοῦ νῦν ἀγαθὰς ἀκοὰς καὶ φιλανθρώπως παιδι τικὰς περὶ τοῦ ἐμοῦ Κυρίου· ἵνα ᾄσω, ἵνα γνῶ ὑπακουόμενος ἔσομαι καὶ πρὸς τὸ ἑξῆς ὑπὸ τοῦ ὁ

EPISTOLARUM LIB. II. ίδη γὰρ οἱ γειτνιάζοντες ἡμῖν ἐνταῦθα ἔμ- obsequetur. Jam enim et qui hic in nostra vicinia ὄντρομοί εἰσιν ἐξ ὧν ἀκούουσι· καίπερ μὴ ; τι. Τύραννος ἐστιν ὁ ἐρχόμενος· μάχαιρεται· πτωχὸς οὐχ ὑποίσει ἀπειλήν· οὐχ ωνίσηται· δέχεται, κἂν μὴ βούλοιτο, ἐπὶ (ὑπεύθυνος· οὐδὲ γὰρ αὐτὸς ἐγὼ καταληως, δυνηθείην ἂν ἑτέρως δρᾶσαι. Ἐὰν δὲ τῷ τὸ αἴτιον, καλῶς· ἀλλὰ καὶ οὕτως συμἐν ὀφθαλμοῖς Κυρίου· ἐξ οὗ καὶ εὐσταθήσει ; ὑπήκοον, δουλούμενον εὐνοίᾳ τοῖς νικοσιλεῦσιν. Γ΄. – Ὑπάτῳ τέκνῳ. [χιγ'.] sunt, pavent ac contremiscunt ob ea quæ ad ipsos perferuntur, etsi nusquam offenderint. Tyrannus imminet, gladium intentat, non sustinebit minas pauper. Non quo reluctetur: sed excipiet vel invitus, in hac re minime reprehendendus: neque enim ego si sic comprehensus sim, possim aliter facere. Si vero hic deinceps in culpam incidat, recte: sed et tum cum quadam commiseratione, tanquam in oculis Domini: ex quo subditus magis confirmabitur ut ex benevolentia victoribus imperatoribus serviat. C. - Hypato filio. acobum monachum, egregium Christi confessorem, defunctum laudat. (Baron. an. 848, n. 25.) ταθῶς καὶ ἡμεῖς οἱ ταπεινοὶ ἐδεξάμεθα, ὦ ὴν ἱερὰν κοίμησιν Ἰακώβου τοῦ ὁμολογητοῦ καὶ ἡμῶν ἀδελφοῦ ἀξιεράστου· ἀλλ᾽ οὖν οιχαρῶς. Τὸ πρῶτον διὰ τὸ πνευματικόν τί γὰρ ἡ υἱὸς, καὶ υἱὸς τηλικοῦτος, οὗ ἐγὼ ἁμαρτίας οὐδὲ παῖς καλεῖσθαι ἄξιος; Τὸ δὲ λπίδα, μᾶλλον δὲ διὰ τὸ λυσιτελές, καὶ οὐχ ιον, ὧν ὡς μέλος κόσμος ἱερὸς καθίστασθαι ἀλλὰ γὰρ καὶ πάσης τῆς τοῦ Θεοῦ ᾿Εκκλη. γὰρ οἴει τὸν ἄνδρα; ἀλλ' οὐχ ὁμολογητήν; · μάρτυρα; ἀλλ' οὐχ ὅσιον; Ἐκ νεότητος ἀσκητικῶς, ὑποταγεὶς ἐννόμως, κατὰ παθῶν ενος, παρθένον τὸ σῶμα φυλάξας, δι' ὑπο · ἐγκρατικῶν καὶ δουλαγωγιῶν· οὕτως ὡς σθίων, οὕτως καθεύδων, ἔτι ὑγιαίνων, ὡς ξεὺς ὁρῶντας ὑποχωρητικός ὡς τὰ πολλὰ, ἐφ' τε, καὶ εἰς ἑαυτὸν ἐπαναγόμενος, κἀντεῦθεν αυτὸν πρὸς τὸν οὐράνιον ἔρωτα. Καὶ μή τις ὑποπλάττεσθαί με ψυχαγωγίας ἕνεκεν τῶν · λόγους· μάρτυς Θεὸς καὶ ὁ ἐκείνου παιδι ουκιανὸς ὁ ἱερός, καν δυσανάγερτος· ἐξ οὗ τῶν ἀγνοουμένων δήλωσις. Ταῦτα ὡς ἔνδαλἴδιον τῆς ἀσκήσεως. α Nec nos humiles sine dolore, fili, accepimus sacram dormitionem Jacobi confessoris Christi, et amabilis fratris nostri, nec porro sine lætitia. Illud quidem ex spirituali affectu: quid enim ille nisi filius, et talis filius cujus ego propter peccata mea ne filius quidem dici merebar? hoc vero spei causa vel utilitatis: nec nostræ duntaxat, quorum ille velut membrum sacer ornatus futurus erat? verum etiam totius Dei Ecclesiæ. Quid enim? qualem virum censes? annon confessorem? annon martyrem? annon sanctum? primis annis in asceticæ vitæ laboribus desudavit legitime subditus, obediens, adversus animi motus viriliter pugnans, incorruptum corpus afflictionibus custodiens, quibus illud continebat, et in servitutem redigebat, sine delectu comedens et dormiens cum adhuc sanusesset, ita utin admirationem raperet intuentes: secessum colens ut plurimum et quoad poterat, et seipsum colligens, atque ad cœlestem amorem inde assurgens. Ac ne quis hæc a me fingi existimet animi gratia propter illos qui hæc audient: testis est Deus, et qui ejus pædagogus fuit sacer Lucianus, quamvis ægre produci possit, a quo mihi quæ nesciebam facta explicatio. Atque hæc velut rude quoddam specimen asceticæ disoi- · τῆς ὁμολογίας πόσον καὶ ἡλίκου θέατρου αἱ ἀγγέλοις καὶ ἀνθρώποις. Ω τῆς εὐθύμου λοῦς καρδίας! εἰσῆλθεν εἰς τὸ στάδιον ὡς στρατιώτης, ἀδείλαντος, ἀτρέμας· ἐντεῦθεν ίθεν οἱ ὑπηρέται τοῦ σκότους κατέξαναν γαῖς νώτα, στέρνα, βραχίονας· ἐξέχεαν ὑπέτεμον σάρκας, εἴασαν εἰς γῆν ἐῤῥιμμέν ἔγιον, μὴ προέμενον ῥῆμα ἀριστερὸν τὸ καθώ να θεοτελῆ τὴν μαρτυρίαν ποιούμενον· καὶ πέρ Χριστοῦ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ καὶ Θεοῦ · γὰρ περὶ τῆς ἁγίας αὐτοῦ εἰκόνος ἐναθλεῖν, οῦ ἐκείνου ἐστὶ μαρτυρεῖν. Ακουσάτωσαν καὶ εὐφρανθήτωσαν· χορευσάτωσαν φιλο- · καὶ γεγηθέτωσαν· αἰσχυνέσθω διάβολος εἰκονομάχων στίφος· ἐκ τῶν ἔργων ἀμφοτοκελεύστως ἐπιγνώσατε ἀμφοτέρους. Οἱ μὲν τόνδε μόνον, ἀλλὰ γὰρ καὶ πολλοὺς τῶν ἡμεκαὶ οὐχ ἡμετέρων, ἡμετέρων δ᾽ οὖν ὅμως· l. xxxIII, 2. 8 Matth. vi, 20. PATROL. GR. XCIX. In confessione autem quantum et quale spectaculum factus est et angelis et hominibus! O generosum Deoque charum cor! Ingressus est stadium tanquam Christi miles impayidus, intrepidus: hic et inde tenebrarum ministri terga verberibus laniarunt, pectora, brachia: sanguinem hauserunt, carnes conciderunt, stratum humi sanctum reliquerunt, cum sinistram vocem nullam prorsus emitteret, sed martyrium Deo acceptum expleret, et hæc pro Christo Filio Dei ac Deo nostro. Nam pro sancta ejus imagine decertare, pro ipso est martyrium pati: Audiant mansueti et lætentur"; exsultent martyrum amatores et tripudient: confundatur diabolus: concidat Iconomachorum ca. terva, ex utrorumque operibus, juxta divinum mandatum, utrosque agnoscite. Hi enim non hunc solum, sed et multos e nostris, ac non nostris, sed nostris tamen; siquidem omnes unum corpus

sumus in Christo Jesu qui est caput omnium; ἐπειδὴ οἱ πάντες ἐν σῶμα ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ ὡς π pariter divexarunt, occiderunt, inedia enecarunt, et quæcunque alia consecuta sunt. Ille vero ex diversis illis vulneribus membris omnibus solutus, et artubus laxatus, et corpus acerbissimis doloribus chirurgica curationis subjecit, et fractus inde ad finem usque tanquam quotidie moriens vitam traxit, et quidem cum gratiarum actione, atque adeo cum humilitate. Quod si, ut scribis, suum etiam obitum prædixit, hoc ipsum erat consequens ex certaminibus. Quia vero adjecisti maximum ad funus concursum fuisse etiam illustrium utriusque generis; id quoque facit ad testificationem eorum quæ dico. Neque enim nisi Dei nutu ad hominem obscurum secundum carnem talis factus concursus esset. Ille igitur in cœlum abiit, et appositus est ad commilitones: auctusque est chorus confessorum ac martyrum priorum, ex quo gaudium est in cœlo et animi lætitia, cujus precibus salvemur, fratres: ipse autem dignam obsequii sui mercedem nanciscatur. Beati autem et qui convenerunt, revera pii, revera martyrum amatores, quorum pars cum eo sit quem extulerunt. De venerandis ejus reliquiis, sicut scripsi de canone, faciam si Domino placet: Salutate invicem in osculo sancto'. Etenim omnibus fratribus hæc legenda. Salutat vos dominus archiepiscopus, protopresbyter, œconomus, et reliqui fratres. Dominus sit vobiscum. Amen. Petro Nicææ. (*) φαλή πάντων· ὡσαύτως ἠκίσαντο, έκτειναν, δε μαγχονήσαντο, καὶ ὅσα ἄλλα τούτοις επόμενα. Ὁ δι ἀπὸ τῶν δυσφορωτάτων ἐκείνων πληγών παραλυθείς, καὶ ἐξαρθρωθείς, καὶ χειρουργεῖται ἀνίκις δριμείας τὸ σῶμα, καὶ ἔκτοτε μέχρι τέλους ἐντεῦθεν διαλελυ μένος, ὡς καθημέραν ἀποθνήσκων διετέλει, και γι α εὐχαριστίᾳ, καὶ γε ἐν ταπεινοφροσύνη. Εἰ δε, ὡς οἱ φῆς, καὶ τὸν θάνατον αὐτοῦ προηγόρευσε, καὶ τοῦτ ἀκόλουθον τῶν ἄθλων. Ἐπειδὴ δὲ προσείπες πολυάνθρωπον συνδρομὴν γενέσθαι τῆς κηδείας, και γε ἀπὸ τῶν περιφανῶν κατ' ἀμφότερα, ὅτι μαρτί ριον τοῦ λόγου. Οὐ γὰρ ἂν εἰς ἄνθρωπον ἀφασή τ κατὰ σάρκα, εἰ μὴ Θεοῦ νεύσει, ἡ τοιαύτη συνάθρο σις ἐγεγόνει. Ἐκεῖνος μὲν οὖν μετέβη προς ούρα νόν, καὶ προσετέθη τοῖς συνάθλοις, καὶ αύξησεν ὁ χορὸς τῶν ἀπ' αἰῶνος ὁμολογητῶν καὶ μαρτύρων, Εφ᾽ ᾧ χαρὰ ἐν οὐρανῷ καὶ θυμηδίᾳ, οὗ ταῖς εὐχῆς σωθείημεν, ἀδελφοί· εὕροι τε μισθαποδοσίαν ἀξία τῆς ὁσίας ἐξυπηρετήσεως αὐτοῦ. Ευλογημένοι δι καὶ οἱ συναγερθέντες, ὡς ἀληθῶς εὐσεβεῖς, ὡς ἀληθῶς φιλομάρτυρες - ὧν μερίς μεθ᾿ οὗ ἐξ. εκομίσαντο είεν. Περὶ τοῦ τιμίου αὐτοῦ λειψά νου, ὡς γέγραφα περί κανόνος, εἰ εὐδοκεῖ Κύρος, ποιήσω· 'Ασπάσασθε ἀλλήλους ἐν φιλήματι ἁγίῳ. Καὶ γὰρ πᾶσι τοῖς ἀδελφοῖς ἀναγνωστέον. Διπ ζεται ὑμᾶς ὁ κύριος ὁ ᾿Αρχιεπίσκοπος, ο πρωτομα βύτερος, ὁ οἰκονόμος, καὶ οἱ λοιποὶ ἀδελφοί. Ὁ Κύρος ό μεθ' ὑμῶν. 'Αμήν. Lapsis tempus ad modum De interrogatione Domini præpositi hoc nostrum est consilium, ut usque ad sanctos apostolos solvantur omnes a pœnitentia, et participes fiant sacramentorum: non tamen ut presbyteri munia obeant sacerdotii, quoad conveniat orthodoxa synodus, in qua integra erit absolutio et plena animi lætitia. In communi autem omnes, ut communes monachi, sive sacris initiati sive non, benedicant et benedicantur, et precentur et preces suscipiant. Et quoniam necesse est Missas celebrari ut ordinentur et presbyter et diaconus, qui eorum qui arcentur vices impleant, quorum non invidia sed gratiarum actio innotescat: quandoquidem alter alterius onera portare "jubemur verbis apostolicis, hoc jam ab omnibus antea palam constituto, ut, si Deus per inscrutabilia justitiæ suæ judicia permiserit persecutionem iterum excitari, perferre omnia usque ad mortem malint, quam prodere veritatem. Ita nos humiles sentimus, atque omnibus respondemus. Quod vero paternæ sanctitati tuæ videbitur, id prorsus recto judicio magis consentaneum. CII. — Evaresto filio (*). Ο Apostatam monachum Et gravi angore et cordis mei angustia, addam et lacrymis, epistola hæc ad te, frater: eo quod • [ Petr. v, 14. 1º Galat. v1, 2. (*) Parænetica, ΡΑ'. - Πέτρῳ Νικαίας. [χιδ.] pœnitentiæ præscribit. Αὕτη ἡ παρ' ἡμῶν συμβουλὴ πρὸς τὴν ἐρίσιν τοῦ κυρίου ἡγουμένου, ἵνα μέχρι τῶν ἁγίων ἀν λων καὶ λυθῶσι πάντες τοῦ ἐπιστιμίου, μετέχει τῶν ἁγιασμάτων· οὐ μέντοι ἐνεργεῖν τοὺς ἱερεῖς τῆς ἱερωσύνης, έως ελεύσεως ὀρθοδόξου συνόδου, μ πᾶσα λύσις καὶ πᾶσα θυμηδία. Κοινῶς δὲ πάντες ὡς κοινοί μοναχοί εἴτε ἱερώμενοι, εἴτε μὴ, εὐλη τωσαν καὶ εὐλογείσθωσαν, καὶ εὐχέσθωσαν καὶ εὐχὲς λαμβανέτωσαν. Ἐπειδὴ δὲ ἀναγκαῖον καὶ λειτουρ γίαν θείαν ἐπιτελεῖσθαι, ἵνα χειροτονηθῇ καὶ την σβύτερος καὶ διάκονος, ἀναπληροῦντες τὸν τύπω τῶν εἰργομένων· ὧν οὐχὶ φθόνος, ἀλλ᾽ εὐχαριστής γνωριζέσθω· ἐπείπερ ἀλλήλων τα βάρη βοτά ζειν ἀποστολικῶς διατεταγμεθα. Ηδη τούτου παιδιο μολογουμένου ὑπὸ πάντων· τοῦ εἰ παραχωρήσει θεός κατὰ τὰ ἀθεώρητα αὐτοῦ κρίματα τῆς δικαιοσύνης πάλιν διωγμὸν ἀναφθῆναι· πάντα ελέσθαι μέχρι κα νάτου, ἢ τὴν ἀλήθειαν προδοῦναι. Οὕτως ἡμεῖς οπ πεινοὶ φρονοῦμεν, ἐπεὶ καὶ πᾶσιν ἀποκρινόμεθα· κ δὲ δοκεῖ τῇ πατρική σου αγιωσύνη, εἴη πάντως τί εὐκριτώτερον. ΡΒ΄. – Εὐαρέστῳ τέκνῳ. [χηγ.] revocat ad officium. Ἐκ πολλῆς θλίψεως καὶ συνοχῆς καρδίας με προσθείην καὶ δακρύων, ἡ ἐπιστολὴ πρός σε αντι

EPISTOLARUM LIB. II. ἐ· διότι ακήκοα ἀποθανεῖν σε τὸν τῆς ἁμαρ- audivi te peccati morte mortuum esse. Aiunt enim άνατον· φασὶ γὰρ ἀποῤῥιψάμενον τὸ ἐπάγγελ‐ ς παρθενίας, τὸ ἔνδυμα τὸ εὐαγγελικόν, τὸ σε ον καὶ ἀγγέλοις καὶ ἀνθρώποις πολίτευμα, λα6 γυναίκα μοιχικῶς, μᾶλλον δὲ τὴν Εὔαν εἰπεῖν τερον. Αύτη γάρ σε τοῦ παραδείσου τῆς ἁγίας ἐκβαλοῦσα ἔθετο, εἰς πένθος μὲν ἐμοὶ τῷ ἁμαρ σου πατρὶ, εἰς τε αἰσχύγην τῆς ἀγγελικῆς σου ότητος, καὶ εἰς ἔπαρσιν καὶ αὐχημα τῷ διαβό Ω τί γέγονε; φεῦ! πῶς σε ἐχειρώσατο ο δράεἰς οἷον δέ σε ἀπέρριψε βάθος δυσωδίας; Τὸ γέγονας σκότος· ἡ Χριστοῦ εὐωδία ὁ ἱερός, ς· ὁ τίμιος, ἄτιμος· ὁ ἔνδοξος, ἄδοξος· ὁ ἄσχε τῷ δαίμονι χειροδέσμιος· ὁ φιλητός, μισητός - ρόβατον Ἰησοῦ, θηριάλωτον. Προσθήσω τα Ὁ δεδιωγμένος ἔνεκεν τῆς δικαιοσύνης, ημμένος ὑπὸ τῆς ἁμαρτίας· ὁ ὁμολογητής, ἧς· ὁ τὸν μακαρισμὸν ἐπὶ κορυφῆς ὡς διάφέρων, ἀφηρημένος τὸ θαυμαστὸν ὄνομα τοῦ τοῦ. ιοι! τίς ἀκούσας οὐ στενάξεις; τίς δὲ κατανοῶν ξειν; ᾔσχυνας τὸ μοναχικόν, ἐφόβησας τοὺς ότας, ἐσάλευσας τοὺς ὀκλάζοντας, ἔπιες που · ἀνομίας, είλκυσας τὸ καθ' ἑαυτὸν τοὺς ὁμου ; ἀπογεύσασθαι τοῦ θανάτου. Ω καὶ αὖθις λέω ΐ πέπονθας ελεεινέ; πῶς ὁ Ἑωσφόρος ἐσκοτί- ; πῶς τὸ χρησιμεύον σκεῦος συνετρίβης; οὐκ κἂν τὸ ὄνομά σου, ότι Εὐάρεστος καλούμενος, νεστος ἐχρημάτισας; Οὐ πέρυσι ἧκες πρὸς με καὶ πρὸς τὸν κῦριν τὸν ἀρχιεπίσκοπον ὅλος , εύθυμος, πρόθυμος, ὑπὲρ ἑτέρου μᾶλλον ἀδελ ου παρακλήτωρ καὶ ἀνορθωτής, πῶς ἐξέλιπες ἐξ. ; πῶς ἀπετυφλώθης; πῶς ἡμνημόνησας καὶ Θεοῦ ιῶν, τῶν τε προηνυσμένων ἀσκητικῶν σου πόαἱ ἱδρώτων· ἐπεὶ ἧς καὶ τῶν χρησίμων, καὶ τῶν ὡς ὑπερεχούσαις διακονίαις τεταγμένων; Εἶτα μικρὰ προσβολὴ τοῦ ἐχθροῦ, ἐπιθυμία έχουσα ῷ δοκεῖν γλυκύ, συνειλεγμένη δε διστύμῳ μα *, ἧς τῆς πικρίας οὐδὲν χολωδέστερον, δραξασε κατήγαγεν ὡς ἀπ᾿ οὐρανοῦ τῆς ὑψηλής που ις, δείκνυσι δὲ ὡσεὶ τραυματίαν καθεύδοντα ἐν Τί γὰρ ἄλλο ἐστὶν εἶναι τὸν ἐν τῇ ἁμαρτία, φθορᾷ; Οὐτίπου φῶς νοερόν, οὐδεμία ἐλπὶς, μία γλυκύτης ψυχῆς, οὐδεμία διανόησις ἱερά, νὺξ βαθεία, μύσις τοῦ διανοητικοῦ, δαγμός καρις, φόβος καὶ τοῦ τυχόντος, ἐν τῷ βορβόρῳ κυ ἴσθαι καθεκάστην, ὡσεί τι ἱλυσπώμενον χνών. Τί εἰργάσατο ὁ δαίμων; τί σε ἀπετέλεσεν ἡ ατάρατος ἐπιθυμία; δι᾿ ἧς ἀπὸ τοῦ αἰῶνος οἱ τιμένοι, οὐδὲ τὰ ἐνταῦθα κεκερδάκασιν, ἀλλὰ τὰ οὐράνια ἀπώλεσαν, εν κληρονομήσαντες μόνον ῦρ τὸ αἰώνιον. λλὰ δεῦρο, υἱέ μου, ἀνακλήθητι, καλῶ σε ἀπὸ ων καρδίας μου, ἀπὸ σπλάγχνων έμπυριζόν. ἐπειδὴ ἡ σὴ δόξα ἐμὴ, ὡς καὶ ἔμπαλιν ἡ ύνη. Δεύρο, ἐξεγέρθητι, ὁ Κύριος κεκέλευσεν · ἡ μνησθώ, φησὶ, τῶν ἀνομιῶν σου. Καὶ· Μὴ Isa. Icill, abjecisse te propositum virginitatis. indumentum evangelicum, venerandum et angelis et hominibus vitæ institutum, et feminam adulterio tibi ascivisse, quam proprie magis Evam dicere liceat. Hæc enim te de sanctæ vitæ paradiso exturbatum exposuit mihi quidem peccatori Patri tuo ad luctum, ad pudorem vero angelicæ confraternitati tuæ, diabolo autem ad ostentationem et jactantiam. O quid factum est? heu! quo pacto te subjugavit draco 9 quale te in fetoris profundum demersit? Lumen in tenebras, Christi bonus odor in grave olentiam mutatus es: ex sacro profanus, ex honorato inhonoratus, ex glorioso inglorius, ex soluto et libero. mancipium, factus diaboli, ex dilecto exosus, ex Christi ove præda lupi. Addam his majora. Qui persecutionem justitiæ causa patiebatur, captus est a peccato; qui confessor erat, nunc negator; qui beatitudinem in vertice velut diadema gestabat, admirando monachi nomine spoliatus est. Hei mihi quis hæc audiens non gemat? quis cogitans non exhorrescat? Pudore suffudisti monachos, stantibus terrorem injecisti, lapsantes impulisti, bibisti calicem iniquitatis, traxisti quantum in te fuit socios ut mortem degustarent. O iterum dico, quid passus es, miser? quomodo tenebris offusus es, Lucifer? quomodo vas utile contritus es? Nec ipsum nomen tuum revereris, quod Evarestus cum appelleris, Dysarestus evasisti? Nonne anno præterito ad me venisti atque ad dominum archiepiscopum totus sanus, hilari animo et alacri, pro altero etiam fratre tuo deprecator et erector Quomodo repente defecisti? quomodo excæcatus es? quomodo Dei oblitus es et nostri? exactorumque in ascetica vita laborum sudorumque, quandoquidem eras inter utiles, eosque in primis ministeriis fungebantur? Quid post hæc? Parva hostis impressio, cupiditas specie quidem dulcedinem præferens, sed ancipiti gladio implicita, cujus acerbitate nihil amarius, abreptum te dejecit tanquam de cœlo excelsa conversationis, ostenditque velut plagis onustum in sepulcro dormientem. Quid enim aliud est in peccato esse quam in morte? Nullum jam lumen intellectus, nulla spes, nulla suavitas animæ, nulla sacra cogitatio: sed profunda nox, mentis obstructio, et cordis morsus, ac timor ex re qualibet: in cœno versari assidue, velut animal quodpiam in luto se volutans. Quid operatus est dæmon? quid tibi contulit exsecranda cupiditas? per quam qui ab ævo decepti fuere, neque ea quæ hic sunt lucrifecerunt, et coelestia amisere, unum solum hæreditate possidentes ignem æternum. Verum huc ades, fili mi: ab imo corde voco te, ex visceribus me inflammantibus; quoniam gloria tua, gloria mea est: sicut dedecus e contrario. Age, expergiscere, Dominus jussit. Non recordabor, inquit, iniquitatum tuarum 11. Et: Nunquid qui ca-

dit, non resurgitis? Et: Vidi quia tristis ambu ὁ πίπτων οὐκ ἀνίσταται; Καί· Εἶδον ὅτι που las13. Et: Remedium tuum contritio tua. En bonum Deum,en medicum misericordem. Utique orote, fili; filius enim meus es, tametsi moortuus es; ne permaneas in peccato: dirumpens dirumpe quantocius innexos tibia diabolo funiculos: et tanquam e fossa exsurgens transili in admirabile lumen pristinæ vitæ tuæ. Et ego te supinis manibus exctpiam, non exprobans sed commiserans: non aggravans medicamenta poenitentiæ, sed leniens illa et leviora reddens quoad feri poterit. Itaque festina, festina, priusquam repente veniat inexorabilis angelus, miserandum in modum te abducens e corpore, et ad poenam transferens sempiternam. CIII. — Gregorio præposito. ρεύη στυγνός. Καί· Ιαμα τὸ σύντριμμα του. Ἴδε Θεὸς ἀγαθός, ἵδε ἰατρὸς ἐλεήμων. Ναὶ δέομαί σου, τέκνον· τέκνον γὰρ μου εἴ, κἂν ἀποτέθνηκας. Μή ως μείνῃς ἐπὶ τῇ ἁμαρτία· διαῤρήσεων διάρρηξαν τάχει τα συμπλακέντα σοι ὑπὸ τοῦ διαβόλου σχοινία· καὶ ὡς ἀπὸ βόθρου ἀναστάς, μεταπήδησαν εἰς τὸ θαυμαστός σοῦ τῆς προτέρας ἀγωγῆς φῶς. Καγώ σε υπτίας χερσὶν ὑποδέξομαι, οὐκ ὀνειδίζων ἀλλ᾽ οἰτείρων οὐ βαρύνων τὰ φάρμακα τῆς μετανοίας, ἀλλ' ἐπεὶ αὐτὰ κουφίζων ὅσον οἷον τε. Καίγε σπεῦσον, στο σον πρὶν ἢ ἀφνίδιον ἐπελεύσεται ὁ ἀπότομος ἄγγελος ἐλεεινώς σε χωρίζων του σώματος, καὶ εἰς κρίσι αἰώνιον ἀποφέρων. ΡΓ΄. – Γρηγορίῳ ἡγουμένῳ. [χας.] exemplo, invigilet. "Ηδη ἐπεστείλαμέν σοι κατὰ τὴν ὑπόσχεσιν ἡμετέρῳ υἱῷ ποιμαίνειν τὸ αὐτόθι ποίμνιον με ἐπιστήμης κατ' ἐντολὴν τοῦ Κυρίου, μηδὲν παραθεωροῦντι τῶν συντεινόντων εἰς ὠφέλειαν τῶν ἀδελ φῶν. Εἰ γὰρ ὁ τὰ ἄλογα πρόβατα εμπιστευθεὶς οὐ καθεύδει ἀλλ' ἀγρυπνεί, οὐδὲ ἀμελεῖ, ἀλλὰ πυκτεύει νύκτωρ καὶ μεθημέραν, μήτε θηριάλωτόν τι έργα σασθαι· μὴ τε ἀλίπαντον· ἀλλὰ καὶ κλέπτας και λε στὰς κατασκοπεῖ, καὶ θῆρας ἀποσοβεῖ, καὶ προσλα λεῖ τοῖς θρέμμασι. Καὶ ἔμπροσθεν αὐτῶν πορευό μενος τάς τροφάς αὐτοῖς περιποιεῖται, ἐφ᾽ ὕδωρ ἀναπαύσεως καὶ σκιαδίων περιορίζων, καὶ ὅσα ἄλλα ἔστιν ὁρᾶν ἐν ποιμαντική ράβδῳ· τί δεῖ καὶ πίσω, εἶναι τῶν ψυχῶν λαχόντα προστατεῖν· ὧν τὸ αἷμα εἰ κατά τι ἀμιγές γίνοιτο, ἐκ τῶν χειρῶν αὐτοῦ ἐκ ζητηθήσεται, καθὰ γέγραπται. Επίστηθι οὖν λοιπόν, ὦ τέκνον, γρηγορῶν τῇ ποιμνιαρχία ἴασαι τοὺς ἠσθενηκότας, επέστρεψε τοὺς πεπλανημένους, που ρακάλει, νουθέτει, ὑπομίμνησκε τὴν ἐπηγγελμένην βασιλείαν τοῖς ἁγιοπρεπῶς πορευομένοις, καὶ ἐκ τοῦ ἐναντίου τὴν ἀτελεύτητον κρίσιν τοῖς ἐμπαθῶς δια ζῶσιν· Ἵνα οὕτως καὶ σεαυτόν τοὺς ἀκούοντάς σου. Ὁ ἀγαπῶν, ἐπιμελῶς παι δεύει· ὁ δὲ μισῶν, ἐᾷ ἀδιαφορεῖν τοὺς ἑπομένους. ᾿Αλλὰ καὶ ὑμεῖς, ἀδελφοὶ καὶ τέκνα ἐν Κυρίῳ, ὡς πρόβατα έσεσθε, φιλοῦντες τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ ἐργάζεσθαι, καὶ μοναχικῶς ἀναστρέφεσθαι, ἀλλὰ μὴ κοσμικές, ἐν ἔστω θέλημα πάντων, μία καρδία, μία ψυχή με καὶ τὸ ἐμὸν τὸ σὸν, πάντα κοινά, πάντα καθαρὰ διὰ τῆς ἐξαγορεύσεως. Εἰ δὲ μὴ οὕτως, καὶ τὸν κοσμικ Ut gregi suo, boni pastoris Jam tibi juxta promissionem scripsimus tanquam filio nostro, ut gregem qui istic est prudenter pascas secundum Domini præceptum, nihil prætermittens eorum quæ ad fratrum utilitatem conducant. Etenim si is cui expertes rationis oves sunt commissæ non dormit sed vigilat, nec curam intermittit, sed nocte dieque certat ne qua vel a feris rapiatur, vel impasta aut macilenta maneat; sed et fures ac latrones observat, et feras abigit, et pecudes affatur, et ante illas gradiens postum illi procurat, requietem prope aquas et umbracula designans, et alia quæcunque videre est in virga pastoritia: quid et quantum est si cui obtigit animarum curam gerere: quarum sanguis si quo modo effundatur, de manibus ejus requiretur, sicut scriptum estis. Insiste ergo de cætero, fili, in gregis præfectura diligenter invigilans: sana infirmos, reduc errantes, hortare, admone, revoca in mentem promissum iis regnum qui ut decet sanctos ambulant, atque ex adverso indesinens supplicium iis qui vitiosam vitam agunt: Τι teipsum hoc pacto salvum facias, et eos qui te audiunt. Qui amat studiose castigat: qui autem odio habet, susque deque omnia habere subditos sinit. Sed et vos, fratres et filii in Domino, estote sicut oves, amantes ejus præcepta servare, et monasticam vitam ducere non sæcularem. Una sit voluntas omnium, cor unum, anima una, non meum et tuum, omnia communia, omnia munda per confessionem. Quod si aliter fiat: et quod sæculi erat amisistis, et cum veri monachi non sitis, juste vindictae obnoxii eri- κὸν ἀπωλέσατε, καὶ μοναχοὶ μὴ ὄντες ἀληθινοί, tis. Charitate impulsi commonefecimus. Vos vero valete, et Deo placete; pro nobis eliam peccatoribus orantes, ut quæ docemus, eadem opere praestemus in Christo Jesu Domino nostro, cui sit gloria. Amen. CIV. — Irena et Euphrosynæ monialibus. Ut in sancto vitæ monasticæ Proficiscente fratre parceconomo, opportunum σώσης, τεί υπόδικοι γενήσεσθε κατακρίσεως δικαίας. Αγαπώ τες ὑπεμνήσαμεν. Ὑμεῖς δὲ εὖ πράξοντα, το τῷ Θεῷ εὐαρεστήσοιτε, εὐχόμενοι καὶ περὶ ἡμῶν τῶν ἁμαρτωλῶν, ὧν διδάσκομεν, τούτων έργεται εἶναι ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα Αμήν. PA' Εἰρήνη καὶ Εὐφροσύνη μοναζού σαις. [χαη'.] instituto perseverent. Εἰσερχομένου τοῦ ἀδελφοῦ καὶ παροικονόμου, εν 18 Jerem. viii, 4, 13 Gen. 1V, 6. 1 Nahum 111. 49. 15 Ezech. 11, 18. 11 Tim. 1V, 16.

EPISTOLARUM LIB. II. καιρον ἡγησάμεθα χαράξαι ὑμῖν βραχείαν συλλαβὴν duximus brevem ad vos, in Domino sorores episto ταῖς κατὰ Κύριον ἀδελφαῖς. Καὶ δὴ ἐρωτῶμεν, πῶς ἔχει ἡ ἁγία δυὰς ὑμῶν, αἱ πᾶσαι ἀδελφαί. Ορᾶτε πῶς, καὶ οὐκ ἄλλαις ἀδελφαῖς, ὑμῖν προσκείμενοι κατὰ Θεὸν ἐρωτῶμεν καὶ διαλεγόμεθα· καὶ εἴκοτως· οὐ γὰρ πίστις, ἐκεῖ καὶ πόθος, ἔλκων καὶ ἀνθελκόμενος διά Πνεύματος ἁγίου· οὗ δὲ ταῦτα, ἐκεῖ καὶ φροντὶς σώματος. Διὰ τοῦτο γράφομεν παρ ρακαλοῦντες ὑπὲρ Χριστοῦ οἱ ἀνάξιοι, ἔχεσθαι ἡμᾶς τῆς καλῆς ὁμολογίας, ἧς ὡμολογήσαμεν ἅπαντες ἐνα ώπιον Θεοῦ καὶ τῶν ἐκλεκτῶν ἀγγέλων· ζῆσαι ἐν Κυρίῳ ἐν τῇ ἀποθέσει τοῦ σαρκικού φρονήματος· ὅπερ ἐστὶ τὸ ῥαγῆναι τῶν δεσμῶν τῆς προσπαθείας τοῦ τῇδε αἰῶνος, καὶ μετὰ Θεοῦ γενέσθαι, ἂν καὶ ἡγαπήσαμεν, ᾧ καὶ ἐνυμφεύθημεν, μεθ' οὗ καὶ συνεσόμεθα εἰσαεί. Τοῦτον ἐρωτευώμεθα τὸν ἀληθινὸν ἔρωτα, τὸν ἀπρόσιτον πόθον, τὸν μόνον Δεσπότην οὐρανοῦ καὶ γῆς. Οὗ ἡ πρὸς ἀνθρώπους ἀγάπησις τοσαύτη, ως δούλου μορφὴν αὐτὸν ἀναλαβεῖν, εἰς τὸ ἀνακαλέσασθαι ἡμᾶς τῆς φθορᾶς, καὶ θεοὺς ἀπεργάσασθαι. Ως μεγίστη ἡ ἐπαγγελία. Ὡς ἐξαίσιον τὸ ἐν οὐ ρανοῖς ἀπάντημα! Ἐκεῖ ἐκλάμψουσιν οἱ δίκαιοι ὡς ὁ ἥλιος· ἐκεῖ αἱ τὴν παρθενίαν ἐνδεδυμέναι τῷ ἀφθάρτῳ νυμφίῳ συναφθήσονται· ἐκεῖ αἱ τὴν ὑποταγὴν καὶ ὑπακοὴν ἐξασκήσασαι ὡς ἄρχουσαι Χριστοῦ, χορεύσουσιν αἰώνια· αἱ δὲ ἐναντίαι, τὰ ἐναντία, δηλονότι πείσονται. Ώστε, ἀδελφαί, σταυροφόροι, μὴ λάθωμεν ἑαυταῖς ἀντὶ ζωῆς καὶ χαρᾶς ἀπείρου, κόλασιν καὶ πῦρ απ ώνιον ἀποθησαυρίζουσαι δι' ἀμελείας και φθορᾶς σαρκός, παρακοῆς τε καὶ ἐμπαθούς ἀναστροφῆς· ἡ ἀρετὴ ἐκ Θεοῦ καὶ θεία· ἡ κακία ἐκ Σατανᾶ, καὶ Σατανᾶς. Οἱ τὴν πρώτην ελόμενοι, Θεοὶ καὶ Θεοῦ· οἱ τὴν δευτέραν δαίμονες, καὶ τοῦ Σατανᾶ. Οὕτως ὑμᾶς καὶ νῦν δεξιούμεθα. Καὶ μὴ βαρὺς ὑμῖν λογισθείην ὡς φορτικὰ λαλῶν, ἀλλὰ μᾶλλον ἡδὺς, ὡς ὑπὲρ Θεοῦ παραινῶν. Καὶ οὐ πρὸς τὰς κυρίας ὁ λόγος· αὐταὶ γὰρ διδάσκαλοι καὶ ἑτέρων. ᾿Αλλὰ πρὸς τὸ τῆς ἀδελφότητος πλήρωμα· ὅπερ φυλαχθείη ἔτι τε καὶ ἔτι, εὐεκτοῦν, εὐθηνοῦν εἰς καύχημα, καὶ ἐμοὶ ὡς παρακλήτορι, εἰς ἡμέραν Χριστοῦ· ο ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας· 'Αμήν. ΡΕ. – Ανθίμῳ τέκνῳ. [χαθ'.] lam exarare. Et quidem rogamus quomodo se habeat sanctus binarius vester, sororesque universe. Videtis quemadmodum vobis et non aliis sororibus addicti secundum Deum sciscitamur et verba facimus.Necimmerito, ubi enim fides, ibi et amor, trahens tractus,que vicissim per Spiritum sanctum; ubi enim haec sunt, ibi et cura corporis.Idcirco scribimus, vos vice Christi hortantes indigni, ut persistamus in pulchra pactione quam pacti sumus omnes coram Deoetelectis angelis; vivere in Domino in deposi tione sensus carnalis, quod est dirupisse vincula cupiditatum seculi hujus, et cum Deo versari quem dileximus, et cui desponsate sumus, cum quo et semper erimus. Hunc adamemus qui verus amor est, desiderium inaccessum, solus caeli terræque Dominus. Cujus erga homines tanta dilectio, ut servi formam assumpserit, quo nos revocaret ab interitu, et deos efficeret. O maximam promissionem!o stupendum in coelis occursum 17 | Ibi fulgebunt justi sicut sol: ibi, quæ virginitatem induerunt, incorrupto sponso conjungentur: ibi, quæ subjectionem et obedientiam coluerunt, velut principes Christi perpetuo tripudiabunt: contrariis autem contraria sine dubio evenient. Quare, sorores, crucem portantes caveamus nobis, ne pro vita et gaudio immenso supplicium ignemque æternum acquiramus per negligentiam et carnis corruptionem,perinobedientiam mollioremque conversationem. Virtus a Deo, et divina: vitiositas a Salano, et Satanas. Qui priorem eligunt, dii sunt et Dei: qui posteriprem, dæmones sunt et demonis. Sic ego vos nunc etiam complector. Nec vero gravis videar vobis tanquam dura loquens, sed gratus potius, ut qui pro Deo vos moneam. Neque ad dominas spectat hic sermo; illæ enim aliorum etiam sunt magistræ; sed ad communem coelum sororum: qui magis magisque sanuset vigens servetur, ad meam etiam ut hortatoris gloriationem in die Christi: cui gloria in sæcula. Amen. CV. — Anthimo filio (*). Ad quemdam qui defecerat. Ο νόμος τοῦ Θεοῦ ὁ φόβος τε καὶ ὁ τρόμος αὐτοῦ, ὡς φησι - Σκοπόν σε τέθεικα τῷ οἴκῳ Ἰσραήλ. Ὁ δὲ σκοπὸς τῆς ἀγγελίας, ἠνάγκασέ με, ἀδελφέ, διὰ γράμματος πάλιν ἀναγγείλαί σοι τὴν ἐρχομέτην ρομφαίαν τοῦ Θεοῦ ἐπὶ σέ, ρομφαίαν φοβεράν, ῥομφαίαν πύρινον, ῥομφαίαν οὐ σῶμα, ἀλλὰ ψυχήν ἐμβάλλουσαν, εἰς γέενναν πυρὸς εἰς ἀπεράντους αι ῶνας. Καὶ δακρύω γράφων ὁ τάλας, καὶ στένω πικρόν, ὅτι ἐπὶ τὸν ἐμὸν υἱὸν καὶ μαθητὴν ὁ λόγος. ᾿Αλλά τί πάθω; ἐὰν μὴ ἀναγγείλω, τὸ αἷμά σου ἐκ τῶν χειρῶν μου ἐκζητεῖν ἔφη Θεός· οὐδὲν ἕτερον, ἢ τὸ αὐτό με τῆς τιμωρίας συναπολαύσαι κρίμα. Ω Led Dei, timor et tremor ipsius qui ait:Specu latorem posui le domui Israel is. Scepus autem mandati cogit me, frater, per litteras iterum annuntiare tibi venientem super te rhomphæam Dei, romphæam formidabilem, rhomphæam igneam, rhomphæam quæ non corpus sed animam conjicit in gehennam ignis in sæcula sempiterna. Scribens illacrymor miser, et amare angor, quod de filio et discipulo meo sit sermo. Sed quid agam? Si non annuntiavero, sanguinem tuum de manibus meis requisiturum se dicit Deus 19: neque aliam, sed eamdem ipsam me pariter vindictae sententiam ex17 Matth. xm, 43. 18 Ezech. xxx, 7. 19 Ezech. 11, 18. (*) Parenetica.

cepturum. Ο frater, cur oculos cordis ita clausi- ἀδελφέ, τί ἔμυσας τὰ ὄμματα οὕτω τῆς καρδίας; τί κατεφρόνησας Θεοῦ, οὗ τῷ βλέμματι τὰ σύμπο τα σείεται καὶ οὐ φέρει στήκειν; ἀπεπήδησας τά λαι τῆς ἀσκητικής παλαίστρας· ἐπορεύθης εἰς τό πους οὓς οὐκ ἐπισκοπεῖ Κύριος· ἔλυσας τὴν γίδα τῆς ἁγνείας, ἔφθειρας τὴν ψυχὴν καὶ τὸ σῶ μα, ἐγένου δοῦλος τῆς ἁμαρτίας, εἶτα ὀψέποτε ἐπι ἄκες πρὸς ἡμᾶς ἐν τῇ ἀπαρχῇ τοῦ διωγμοῦ, ἐξομολα γούμενος, ἐπιτιμώμενος, ἐπαγγελλόμενος τὴν ἐν δρομὴν μετὰ τὴν παύλαν τοῦ διωγμοῦ. Ἐπὶ τούτῳ καὶ πρὸς τοῦ Οἰκονόμου ἐστοιχειώθης, καὶ παρέ τοῦ ἀδελφοῦ Διονυσίου προσελήφθης, καὶ τὴν καλὴν φυγαδείαν είλου, ἐκ τόπων πονηρῶν εἰς τόπους έχει θούς διαιτώμενος, ἐφ' οὓς ὀφθαλμοί Κυρίου· καὶ ὁ μακαρισμός τοῦ διωγμοῦ ὑπὲρ κεφαλής στ sti? cur Deum contempsisti, cujus nutu moventur universa, nec possunt moventi resistere? Antea resiliisti e palæstra ascetica: abiisti ad loca quæ non respicit Dominus solvisti signaculum castitatis, corrupisti animam et corpus, factus es mancipium peccati; deinde ad nos sero tandem rediisti in principio persecutionis, confitens, pœnas luens, promittens regressum post finem persecutionis. Ad hæc et ab Economo institutus es, et a fratre Dionysio susceptus, et pulchrum exsilium elegisti, ex malis locis migrans, et in bonis locis habitans super quæ oculi Domini,et beatitudo persecutionis supra caput tuum circumvolitans. Et euge ob hanc revocationem, purgationem, angelicam opitulationem. Quid ergo rursus factum est? Quid περικυκούμενος· Καὶ εύγε τῆς ἀνακλήσεως της est quod a Deo te abduxit, et diabolo tradidit? Heu meam infelicitatem! Reversus es denuo ad cœnum peccati, corrumpens et corruptus a muliere, vel potius a mulieribus. Domine, miserere; parce, Deus, dimisit te custos tuus angelus, suscepit Satanas. An vivis, miser? et quomodo vivat is qui ab homicida devoratur? An lumen vides? et quomodo videat qui peccati tenebris est obsitus? An Deum oras?et quomodo ad Dominum accedat, qui sese diabolo mancipavit? Ubi est præclarum tuum initium? fervor? compunctio? obedientia? lacrymæ? ad Deum volens oratio? coelestis conversatio? Abierunt omnia, perierunt. O acerbos gemitus meos in tua dementia! Utinam rationis expers animal esses, quod non est obnoxium judicio. Sed quod sis auimal a Deo formatum, quod resurget, et judicabitur; hoc vero miserandum. Agedum, fili mi, qui periisti: age, ad Dominum convertere: quia cum benignus sit, iterum recipit, iterum sanctificat, iterum nuptiali veste induit, iterum vitulum saginatum mactat, et gaudens convocabit supernas Virtutes, quia inventus es. Ne igitur audire detrectes, fili mi, fili mi: sed revoca te, sed revertere, adhærescens egregio fratri tuo Dionysio, priusquam te mortis æternæ rhomphæa invadat. CVI. — Eustratio præposito. G καθάρσεως, τῆς ἀγγελικῆς ἐπικουρήσεως. Τί ε πάλιν τὸ γεγονός; τί τὸ ἐκστῆσαν σε Θεοῦ, καὶ παραδῶσαν τῷ διαβόλῳ; ψεῦ τῆς ἐμῆς ἀθλιότητες! Επέστρεψας πάλιν εἰς τὸν βόρβορον τῆς ἁμαρτίας, φθείρων καὶ φθειρόμενος, ὑπὸ γυναικός, μᾶλλον δι γυναικῶν, Κύριε, ἐλέησον· φεῖσαι, ὁ Θεός. Αφῆκε σε ὁ φύλαξ σου άγγελος, προσελάβετο ὁ Σατανᾶς. Της ἆρα, ἄθλιε; καὶ πῶς ἔστι ζῆν τὸν ὑπὸ ἀνθρωπακτί του κατεσθιόμενον; Ὁρᾶς ἄρα τὸ φῶς; καὶ πῶς ὅσ βλέπειν τὸν ἐσκοστισμένον τῇ ἁμαρτία; προσεύχε ἄρα τῷ Θεῷ; καὶ πῶς ἔστι προσιέναι Κυρίῳ, την ἑαυτὸν δουλώσαντα τῷ διαβόλῳ; Ποῦ ἐστιν ἡ κα σου ἀρχή; ἡ θέρμη; ἡ κατάνυξις; ἡ ὑποταγή; τί δάκρυον; ἡ θεοπτέρωτος προσευχή; ἡ οὐράνιος κ λιτεία; ᾤχοντο πάντα, ἀπολώλασιν. Ο σταυρό μοι πικρῶν ἐπὶ τῇ σῇ ἀλογία! είθε ζώον την ἧς· ὅπερ εἰς κρίσιν οὐκ ἔρχεται. Αλλ' ότι κ πλαστον, ἀνιστάμενον καὶ κρίνεσθαι μέλλον, το ἐλεεινόν. Δεύρο δή, ὁ ἀπολωλώς μου υἱός. Δεί επίστρεψον πρὸς Κύριον, ότι φιλάνθρωπος ὧν πόλε δέχεται, πάλιν ἁγιάζει [Reg. cod. υγιάζει), πόλο νυμφοστολεῖ, πάλιν θύει τὸν μόσχον τὸν σιτευτόν, κ χαίρων συγκαλέσει τὰς ἀνώ δυνάμεις ἐπὶ τῇ σῇ ὡ ρέσει. Μὲ δὴ οὖν ἀπειθήσης, υἱέ μου, νἱέ μου· αλλ' ἀνακλήθητι, ἀλλ' ὑπόστρεψον, συγκολληθεὶς τῷ κ λῷ σου ἀδελφῷ Διονυσίῳ, πρίν σε καταλάβη ή με φαία τοῦ αἰπνίου θανάτου. 15' — Ευστρατίῳ ἡγουμένῳ. [χ.] Lapsum, et scelus defendentem objurgat. (Baron. an. 822, n. 47.) Gavisus sum accepta venerabili epistola tua, Patrum charissime, ubi de sanctitatis tuæ rebus hæc et illa cognovi. Cæterum, quod ex nuntiis tantum, sed tamen fide dignis accepi, egerrime tuli audiens, fictam subscriptionem. Ac sustine me, reverendissime, liberius disserentem. Non sine causa fuit quod cum a regio ministro tenereris, indemnis dimissus fuisti. Hoc enim est quod rumores qui jactantur induxit.Nullum itaque eorum qui libertate usi sunt, sine carcere, aut saltem sine exsilio mansisse, in confesso est. Qui vero harum rerum expertes fuerunt, ii seducti sunt, ut ne quid aspe rius dicens te offendam. In cod. Reg. ρθ'. Εχάρην δεξάμενός σου τὸ τίμιον γράμμα, Πατί ρων φίλτατε, καὶ διδαχθεὶς τὰ κατὰ τὴν ὁσιτι σου οὕτως ἔχειν καὶ οὕτως, ἐπεὶ, ὅσον ἐκ τῶν ἀπη γειλάντων, καίτοι ἀξιοπίστων, λυπηρώς διακείμε ἀκούσας τὴν ὑποκριτικὴν ὑπογραφήν. Και με δια τιμιώτατε, παῤῥησιαστικώτερον διαλεγόμενον, θα ἔξω αἰτίας τὸ κατασχεθέντα σε ὑπὸ βασιλικού μέσα ἀπαθῆ, ήγουν ἀφετον. Τοῦτο γὰρ τῶν τεθρυλλε νον ἐπαγωγόν. Οὐδεὶς οὖν τῶν πεπαρρησιασμένο ᾶτερ φυλακῆς, ἡ τοὐλάχιστον, ἐξορίας, έτοι φησ δείας ὡμολόγηταν διαμεῖναι. Οἱ δὲ τούτων ἐκτὸς, ὁ τος τῆς ἀπαγωγής, ἵνα μὴ τραχύτερον εἰπὼν πήσω.

EPISTOLARUM LIB. II. Annon vidisti, vir oculatissime, gravem Leonis, nomine ferino digni persecutionem? cujus Achabitica manus etiam eos qui sub alio imperio erantapprehendit, occidit, interemit, aut, quod humanius fuit, in carcerem detrusit post diram flagellationem nedum iis parcens qui erant sub ejus potestate. Quod si tu nihil hujusmodi passus es post comprehensionem,ignosce: spoliatus es,vir sancte. Neque mihi dixeris servatas fuisse proprias ecalesias, et picturas integras permanere, et commemorationem sanctissimi patriarchæ nostri.Hoc enim et alii qui seducti fuerunt causari solent. Non potuerunt hæc servari, nisi veræ defensionis proditio intercederet. Quid prodest si nos qui Dei templum et sumus et dicimur, inutiles facti sumus, inanimas Η οὐ διαβλέψω, διορατικώτατε, τον χαλεπὸν διωγμὸν Λέοντος τοῦ θηριωνύμου; οὗ ἡ ᾿Αχααβι τικὴ χεὶρ εἷλε καὶ τοὺς ἐξ ἄλλου κράτους, έκτεινε τε καὶ ώλεσε· τό γε φιλανθρωπότερον ἐφρούρησε μετά πικρὰν μαστίγωσιν· μὴ ὅτι γι τοὺς ὑπὸ χεῖρα. Εἰ δ' αὐτὸς οὐτίπου τῶν τοιούτων πεπονθώς μετὰ τὴν σύλληψιν, σύγγνωθι, ἐσυλήθης, ἅγιε. Καὶ μή μοι φυλάττεσθαι τὰς οἰκείας Εκκλησίας λέγε, καὶ σας τὰς ἱστορίας μένειν, τήν τε ἀναφορὰν τοῦ ἁγιωτάτου ἡμῶν πατριάρχου. Τοῦτο γὰρ καὶ ἄλλοι ἀπαχθέντες φιλολογοῦσιν. Οὐ δύναται ταῦτα διαστ σῶσθαι, εἰ μήτοι προδοσίᾳ ἀληθινῆς ἐνστάσεως ἐγένετο. Τί τὸ ὄφελος, εἰ ἡμεῖς οἱ ναὸς Θεοῦ, καὶ ὄντες καὶ λεγόμενοι, ἠχρειώθεμέν, καὶ ἀψύχους οίκους περιεποιησάμεθα; ἡ εἰκὼν τοῦ Χριστοῦ, οὔτε τῆς Θεοτόκου, οὔτε τινὸς ἁγίου διαπίπτει. Μένει autem domos integras servamus? Imago Christi, γὰρ ἐν αὐτοῖς ὡς πρωτοτύποις· πίπτουσι δὲ οἱ δοκοῦντες καθαιρεῖν αὐτάς· ἀλλὰ γὰρ καὶ οἱ φειδοῖ τούτων προέμενοι τὴν παῤῥησίαν, καὶ τὴν δι' αὐτῆς κάκωσιν. Οὐά! ἄλλοι ἀποθνήσκοντες, ἕτεροι ὑπερα οριζόμενοι, άλλοι μαστιζόμενοι, ἕτεροι φρουρούμε του nec Deiparæ, nec sancti ullius intercidit. Manet enim in eis tanquam prototypis: excidunt vero qui illas e medio tollere sibi videntur, tum et qui, ut his parcant, libertatem abjecerunt, et, quæ ex ea sequitur, vexationem. Væ! alii moriuntur, alii τὰ ὄρη ἔχοντα καὶ αἱ ἐρημίαι, πέτραι τε καὶ exsulant, alii flagellis cæduntur, alii carceribus σπήλαια τους μακαρίως δεδιωγμένους· καὶ ἡμεῖς addicuntur: montes et solitudines, saxa et spelunοἶκοι μένοντες, καὶ οἰόμενοι ἀβλαβῶς διαμένειν; ca beatos illos qui persecutionem patiuntur, passim οὐδαμῶς. ᾿Απολέσθω πᾶσα ἡ τοῦ κόσμου ὕλη τῶν habent: et nos domi hærentes, absque incommodo δοκούντων· ἡ ὁμολογουμένη βλάβη ψυχής προκρι manere nos posse arbitramur? Nullomodo. Pereat νέσθω ἣν ὑπέστη πᾶς προφασιστής. Ταῦτα φιλῶν universa mundi aspectabilis materia: anteponatur καὶ ὑπομιμνήσκων εἴρηκα, καὶ ὡς ὑπὸ ἐπιτιμίαν certa animæ pernicies, quam subüt quisquis excuἐσμὲν ἄξιοι ἐλθεῖν· καὶ ὅτι ἐν καιρῷ ὀρθοδοξίας, sationem prætendit. Hac amoris ergo, ut commoοὐδὲν ἀψηλάφητον ἀφεθείη. Καὶ εὖ ἔχει, διὰ ταπει nefaciam, dixi, et ut digni simus qui ad pœnitentiam νώσεως βαδίσαι, καὶ ἰάσασθαι τὸ ἠσθενηκός, ἡ διὰ veniamus et quia, cum tempus fidei orthodoxa αναιτιασμοῦ προστρίβειν ἑαυτοῖς μείζονα αἰτιάματα. opportunum erit, nihil relinquetur non excussum: præstatque per humilitatem incedere, et sanari quod infirmum est, quam per impunitatem accire sibi majore delicta. ΡΖ' — Τοῖς ἐν ἄστει ἀδελφοῖς. [χλγ.] CVII. Fratribus in urbe degentibus. Quædam contra officium ac præter fas agentes increpat. Εὔκαιρον ἡγησάμην τανῦν εἰσιόντος τοῦ ἀδελφοῦ Λέοντος ἐπιστεῖλαι κοινῶς πᾶσιν, εὐλογημένοι ἀδελφοὶ καὶ Πατέρες· προσυπομιμνήσκων τὰ ἐχόμενα σωτηρίας. Ἐπειδὴ κάν τῇ ἀπουσίᾳ ταύτη καὶ ἐξορία ἔμφοβός εἰμι καὶ έντρομος μετὰ τοῦ οἰκείου φορτίου τῶν ἁμαρτημάτων, καὶ περὶ τῆς ἀνηκούσης μοι εἰς ὑμᾶς φροντίδος καὶ προστασίας. Φοβοῦμαι γὰρ καὶ δέδια, μήπως ὑμεῖς οἱ ἐν ἄστει διατρίβοντες, εύρι πιστότερον εἰς ἔμπτωσιν τινα ἐμπέσοιτε, καὶ ἅπερ τινα ἐμπέσοιτε, καὶ άπερ διὰ πολλῶν κόπων τε καὶ ἄθλων, τῶν πρὸ διωγμού, καὶ ἐν τῷ διωγμῷ συνηθροίσαμεν ἀγαθουργήματα, ἀφυλακτήσαντες πρὸς βραχύ, άρδην ἀπολέσωμεν. Ακούω ἀστασίαν, μεταβασίαν· ἄλλον ἐξ ἄλλου καὶ ἀδελφοῦ καὶ τόπου μεταβαίνοντα· καὶ τό γε ἐλεεινότερον, μόνον άλλον ἄλλον καθεζόμενον, καὶ ἕτερον, τὸ κελλίον εἰς οἰκίαν ἔνθα γυναῖκες, ἔχοντα· καὶ ἄλλον πάλιν εἰς μοναστήριον γυναικεῖον διαιτώμενον εἰσο αεί· ἕτερον πάλιν ὧδέ τε κἀκεῖσε οἰκοτριβοῦντα, ἔνθα κόραι, ἔνθα πῦρ οὐκ ἐμπυρίζον χόρτον, ἀλλ' οἶκον ψυχῆς· ἐνίους πάλιν ἐπιλαβομένους τῆς ἐννός μου ζωής, δούλους ὠνησαμένους αὐτοῖς συζῆν· καὶ In cod. Reg. pia'. Opportunum existimavi proficiscente nunc fratre Leone, communes omnibus litteras dare, benedicti fratres Patresque; revocans in memoriam quæ pertinent ad salutem, quia per absentiam istam et exsilium in metu ettimore versor, ob illam quæ mihi præter proprium peccatorum onus incumbit, vestri curam et præfecturam. Metuo enim ac vereor ne vos qui in urbe habitatis, facilius in lapsum aliquem incurratis, et que multis laboribus certaminibusque, tum ante persecutionem, tum in persecutione, bona opera collegimus, brevis temporis negligentia funditus deperdamus. Audio instabilitatem, audio emigrationem, alium ab alio et fratre etloco abeuntem; et, quod miserabilius est, alium solum residentem, alium cellulam in domo in qua sunt mulieres habentem; alium rursus in muliebri monasterio perpetuo diversantem; alium denuo ibi frequentem ubi sunt puellæ, ubi ignis non fenum, sed domum animæ comburens: quosdam rursus astrictæ legibus vitæ oblitos, servos emere, et cum illis vivere; alios item mercari agros. O infelicem

animam meam! quomodo in his non ingemiscam 9 γοῦν ἑτέρους ἀγροὺς ἀγοράζειν. Ω τῆς ἀθλίας μου quomodo non metuam si justum Dei præceptum non annuntiem? Utquid, fratres, de statu mentis exiistis? utquid Domini servi, vitiorum servi facti estis? cum sub lege sitis, cur contra legem agere sustinetis? cur Christi cultores, filii exacerbantes, a prava seductione non receditis? non residetis in locis scandalo carentibus? non bini et bini aut etiam plures simul estis more apostolico? Væ soli v sedem non habenti: væ mulieribus dedito: væ servi servo: væ Giezi, qui emptis agris et vinetis, lepræ Naaman hæres fuit so | An divinæ voces non sunt hæc? An ego a meipso profero? Quando fervebat persecutio, habebat qua se defenderet necessitatem, qui in eorum quæ recensuimus aliqua lapsus esset; et ob fdem exorta necessitas reum absolvebat. Nunc vero nullus est persecutor, nullus qui prohibeat quominus honeste habitetis, et cum aliis vel minimum duobus. Nam male viventes,condemnatis ex vobis ipsis eos qui secundum legem vivunt. Annon hæc vestra instabilitasi ndicico est, vos in pace minime conventuros? Resipiscite, obsecro, fratres mei sancti,ca. lestis vocationis participes 31: nisi corrigamini, non sic appellandi,sed nominibus contrariis, quod absit. Hæc ego contestor coram Deo electisque angelis: si quis correctus non fuerit, et post constitutum temporis spatium perstiterit, a divinorum sacramentorum participatione arcebitur pro ea potestate quæ mihi in vos a Domino data est; ad ædificationem, non ad destructionem loquor. Vos vero, c fratres mei, tanquam filii obedientiæ bene agite, ut et Deo serviatis, et me miserum a peccati morte vindicetis, in Christo Jesu Domino nostro, cui gloria cum Patre et sancto Spiritu. Amen. CVIII. - Joanni Sardensi. ψυχῆς! πῶς ἐν τούτοις οὐ στενάξω; πῶς δὲ οὐ φοβι θήσομαι μὴ ἀναγγέλλων το δικαίωμα τοῦ Θεοῦ; Τί δὴ ἐξέστητε, ἀδελφοί; τί δὲ οἱ δοῦλοι Κυρίου δούλοι παθῶν γεγόνατε; τί οἱ ἔν νόμῳ ἀνομεῖν ἀνέχεσθε; τί δὲ οἱ θεραπευταὶ Χριστοῦ, υἱοὶ παραπικραί νοντες, οὐ μετέρχεσθε τῆς πονηρᾶς ἀπαγωγής; οὐ καθέζεσθε εἰς τόπους ἀσκανδαλίστους; οὐ δύο δύο καὶ πρὸς, σύνεστε ἀποστολικῶς; Οὐαὶ τῷ μόνῳ! οὐαὶ τῷ ἀκαθίστῳ! οὐαὶ τῷ γυναικ ζοντι! οὐαὶ τῷ δουλοδούλῳ! οὐαὶ τῷ Γιεζῇ, ὅς ὠνησή μενος ἀγρούς, καὶ ἀμπελῶνας, κεκληρονόμηκε την λέ πριν Νεεμάν! μὴ οὐχὶ θεῖαι μὴ φωναὶ αὗται; μή τι ἐγὼ παρ' ἐμαυτοῦ εἰσφέρω; ὅτι ἔβραζεν ὁ διωγμός, εἶχε τις λόγον ἐξ ἀνάγκης, ἄν τισιν ὧν ἀπηριθμησάμην, εμπίπτειν καὶ ἡ διὰ τὴν πίστιν ἀνάγκη, ἔσωζε τον εὑρισκόμενον. Νῦν δὲ οὐδεὶς ὁ διώκων, οὐδ᾽ ὁ κωλύ. σων καλῶς ἡμᾶς καθέζεσθαι, καὶ σὺν ἄλλοις δυνα εἶναι τουλάχιστον. Ἐξ ὑμῶν γὰρ αὐτῶν κατσαρί νεσθε τῶν ἐννόμως διαζώντων, οἱ κακόζωοι. Η οὐχὶ προδήλωμα τῆς ἐν εἰρήνῃ ἀσυνδρομίας ὑμῶν ἡ παροῦσα ἀθεσία; ᾿Ανανήψατε, παρακαλῶ, ἀδελ φοί μου ἅγιοι, κλήσεως ἐπουρανίου μέτα χοι· ἂν μὴ διορθωσησθε, οὐχ οὕτως κλητέοι, ἀλλ' ἐναντίως, ὅπερ ἀπείη. Ταῦτα διαμαρτύρομαι ενώπιον τοῦ Θεοῦ καὶ τῶν ἐκλεκτῶν ἀγγέλων· εἰ τις μὴ διορθώ σηται μετὰ τὴν ὡρισμένην εἰς χρόνου τινὸς σύμφθασε ἐπιμονὴν, τῶν ἁγιασμάτων ὑπὸ Θεοῦ εἰς μεταλ ψιν εἴργεται, κατὰ τὴν ἐξουσίαν ἂν ἔδωκέ με ό Κύριος ἐν ὑμῖν· εἰς οἰκοδομὴν καὶ οὐκ εἰς καθαίρι σιν ὁ λόγος, Ὑμεῖς δέ, ἀδελφοί μου, ὡς υἱοὶ ὑ σκοῆς, εὖ πράξατε, ἵνα καὶ Θεὸν θεραπεύσητε, ε τὸν ἐλεεινὸν τοῦ θανάτου τῆς ἁμαρτίας ἐξέλησθε, ο Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα σὺν Πα τρὶ καὶ ἁγίῳ Πνεύματι. ᾿Αμήν. ΡΗ — Ιωάννη Σάρδης. [χλε'.] Ecclesiæ imprimis causa precatur. ᾿Απὸ χρόνου ἠκούσαμεν νοσηλεύεσθαί σου τὴν πα τρικὴν ἁγιωσύνην, ἄρτι δε μικροῦ δεῖν καὶ ἐπι γνωσθεῖσαν. Καὶ τοσοῦτον ἐθροήθημεν οι ταπεινοί, καὶ συνεκινήθημεν λυπηρώς, ὡς ὁρμῆσαι καταλα Ut ex gravi morbo convalescat, Dudum audivimus ægrotare paternam sanctitatem tuam, nunc vero pene etiam desperatam esse. Quo nuntio nos humiles ita sumus consternati, tantoque perculsi dolore, ut proficisci istuc animus fuerit, et ingratum rumorem oculis usurpare. Id vero propter βεῖν ἡμᾶς ἐν τοῖς αὐτόθι, καὶ ὄψει ὑπολαβεῖν τὴν instantia negotia factum non est. Quare coacti fuimus litteris quodammodo volare ceu corpore, atque intueri te egregium patrem, sincerum amicum, generosum testem veritatis. Pro hac siquidem et exsilium pertulisti, et carceris vincula: quin et ante hæc spectaculum factus, ut Apostoli verbis utar ", et angelis et hominibus: quo die allisum est solo ab impiis coram Caiphaico concilio, sacrum caput tuum. O quid nobis accidit? Quid abire hinc festinat columna Ecclesiæ? Mane nobiscum, adhuc mane, patere pro Evangelio ceu bonus miles. Vides ut bellum ardet? ut pro fideimpugnamuret pugna20 IV Reg. v, 26. 31 Hebr. III, 1. In cod. Reg. ριγ'. ἀπευκτὴν ἀκοήν. Οὐκ ἐξεγένετο δὲ διὰ τὰ παραπά μενα τούτῳ. Διὸ ἠναγκάσθημεν οἱονεὶ πετασθήκαι τοῖς γράμμασιν ὡς ἐν σώματι, καὶ ἰδεῖν σε τὸν καλών πατέρα, τον γνήσιον φίλον, τὸν γενναῖον μάρτυρα της ἀληθείας. Εἶπερ ὑπὲρ αὐτῆς σὺ καὶ ἐξόριστος επί φρουροδέσμιος· καί γε πρὸ τούτων θέατρον γενόμ νος, ἀποστολικῶς εἰπεῖν, καὶ ἀγγέλοις καὶ ἀνθρώ ποις, καθ᾿ ἡν ἡμέραν ἔῤῥιπταί σου ὑπὸ τῶν ἀσεβῶν, κατὰ πρόσωπον τοῦ Καϊαφαϊκοῦ συνεδρίου, εἰς τὰς δαφος ἡ ἱερὰ κορυφή. Ω τί γίνεται ἐν ἡμῖν; τί ἀπα ρειν τῶν τῇδε σπεύδει ο στύλος τῆς Ἐκκλησίας; Μεῖνον μεθ᾿ ἡμῶν, ὅτι μεῖνον· συγκακοπάθησον το 22 I Cor. IV, ΝΟΤΕ.

EPISTOLARUM LIB. II. quem professus es et profiteris adorare humana specie depictum; et exaudiet preces tuas. Sin autem omnino discedis ita jubente Providentia; ipse qui dem, sat scimus, abibis confessionis referens præmium nobis vero Deum optimum reddes intercessione tua propitium; simul etiam ut festinet Ecclesiæ suæ prospicere. Ευαγγελίῳ ὡς καλὸς στρατιώτης. Ορᾷς ὅπως ἔν· mus? Ne, oramus ut maneas. Roga Christum εστιν ὁ πόλεμος; όπως βαλλόμεθα καὶ βάλλομεν ὑπὲρ τοῦ λόγου; Ναὶ ἀντιβολοῦμεν, επίμεινον. Αἴτησαι ὄν ὡμολόγησας Χριστόν, καὶ ὁμολογεῖς προσκυνεῖν ἀνθρωποπρεπῶς ἐγγραφόμενον· καὶ εἰσακούσει τῆς δεήσεώς σου. Εἰ δὲ πάντως ἀπαίρεις, οὕτω τῆς Προνοίας κελευούσης, αὐτὸς μὲν χωρήσεις, εὖ ἴσμεν, ὁμολογίας ἔπαθλον ἀπενεγκάμενος· ἡμῖν δὲ ἴλεω τὸν Θεὸν τὸν ἀγαθὸν καταστήσεις ταῖς πρεσβείαις· οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ ταχύναι ἐπισκέψασθαι τὴν ἑαυ τοῦ Ἐκκλησίαν. ΡΘ' (β). — Ηλίᾳ τέκνῳ. [ χλζ". ] CIX. Eliæ filio (*). Quis me coegit ut ad te, mi homo, scriberem? Deus haud dubie, qui me tibi pastorem et legislatorem constituit; cui redditurus sum ut pro cæteris fratribus tuis, sic pro te quoque rationem. Renuntiasti igitur mundo tua utique ipsius voluntate, libenter subditus fuisti: postea cribravit te Satanas abripiens a divina societate. Iterum Deo miserante nobis consociatus, et iterum dæmonis opera resiliisti. Post hæc denuo reversus exomologesim fecisti, stabilitatem in posterum promittens: et postquam exsilii relaxatio fuit sub Nicephoro, cum cæteris non rediisti; sed apud te inescatus a serpente mansisti, idque ad eum usque qui nunc imperium tenet quartus a Nicephoro. Quousque tandem volutaris in cœno peccati? Quousque non desinis indecore agere coram Deo et hominibus? An nulla mors est? nullum judicium? non pœnam lues æternam, cujus sola cogitatio coercet animam, convertitque ad penitentiam? Expergiscere, homo, resipisce, obtestor.omitte domos sæculi more exstruere, qui anima tuæ domum destruxisti: desine ut laicus fabricari, qui structura fis Satanæ: neque hac aut illa excusatione utaris. Nemo te auferet de manu Domini. Ne dicas postquam peccasti: Poenas non dabo. Dabis, fili mi: sic enim ego humilis te nomino spe conversionis. Si pater sum, medicinam adhibeo parce, commiseranter, amanter. Velis tantummodo: tantummodo movearis: rumpe quæ te detinent mortis vincula. Prope adest Dei auxilium, et vitæ tuæ custos angelus gradietur ante te. Gaudium erit in cœlo, lugebit diabolus, ego miser inventa ove mea quæ perierat exsultabo, et utique fratres tui omnes. Sin minus, præda eris diaboli, et hares maledictionis: qua utinam, mihi obediens, et cum Sila fratre tuo veniens, libereris. Ad quemdam lapsum. Τίς ὁ ἀναγκάσας με ἐπιστεῖλαί σοι, άνθρωπε; Θεός δηλονότι ὁ καταστήσας με ἐπὶ σὲ ποιμένα καὶ νομοθέτην· ᾧ δώσω, ὡς ὑπὲρ πάντων τῶν ἀδελφῶν σου, καὶ περὶ σοῦ λόγον. ᾿Απετάξω δὴ οὖν αὐθαιρέτως, υπετάγης εὐηκόως· εἶτα ἐσινίασέ σε ο Σατανᾶς ἀποῤῥήξας τῆς θείας συναφείας. Αύθις ἐλέει Θεοῦ συνήφθης· καὶ πάλιν ἐνεργείᾳ δαίμονος ἀπο επήδησας. Έπειτα πάλιν ἐλθὼν ἐξωμολογήσω, υποσχόμενος τὴν πρὸς τὸ ἑξῆς ἀσφάλειαν· καὶ ἐπειδὴ ὑποστροφὴ τῆς ἐξορίας ἐπὶ τοῦ Νικηφόρου, οὐ συν ἦλθες τοῖς λοιποῖς, ἀλλ᾽ ἔμεινας ἐφ' ἑαυτοῦ δελεα ζόμενος ὑπὸ τοῦ ὄψεως· καὶ τοῦτο ἕως τοῦ νῦν βασιλεύοντος τετάρτου μετὰ Νικηφόρον. Εως πότε, ἐλεεινε, ἐγκυλίῃ τοῖς τῆς ἁμαρτίας τέλμασιν; ἕως τίνος οὐκ ἀνήσεις ἀσχημονεῖν ἐνώπιον Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων; Οὐκ ἔνι θάνατος; οὐκ ἔνι κριτήριον; Οὐ δώσεις τίσιν αἰώνιον, ἧς καὶ μόνον ἐνθύμησις καταστέλλει ψυχὴν καὶ ἐπιστρέφει προς μετάνοιαν; Ανάνηψον, ἄνθρωπε, ανακλήθητι, παρακαλῶ· ἄφες οἰκοδομεῖν οἰκίας κοσμικῶς, ὁ τὸν οἶκόν σου τῆς ψυχῆς καταλελυκώς· ἔα τεκτονεῖν ὡς λαϊκός, ό Τε κταινόμενος ὑπὸ τοῦ Σατανᾶ· μὴ προφασίσῃ τοῦτο κἀκεῖνο· οὐδείς σε ἐξελεῖται ἐκ χειρὸς Κυρίου. Μὴ εἴπῃς ἡμαρτηκώς· Οὐκ οἴσω τὰς ἐπιτιμήσεις. Οἴσεις, τέκνον μου· καλῶ γάρ σε οὕτως ἐλπίδι τῆς ὑποστροφῆς, ἐγὼ ο ταπεινός. Εἰ Πατὴρ, πεφεισμένως ιατρεύσω, συμπαθητικῶς, φιλοστόργως. Μόνον θέα λησον, μόνον κινήθητι, διάῤῥηξον τὰ κατέχοντα σε δεσμὰ τοῦ θανάτου· ἐγγύθεν Θεοῦ βοήθεια, καὶ ὁ φύλαξ σου τῆς ζωῆς ἄγγελος προπορεύσεται· χαρά ἐν οὐρανῷ γενήσεται, θρηνήσει ὁ διάβολος, σκιρτήσω ἐγὼ ὁ τάλας, εὑρηκὼς τὸ ἀπολωλός μου πρόβατον, καί γε ἡ ἀδελφότης σου. Εἰ δὲ μὴ, ἔσὴ θήραμα τῷ διαβόλῳ, τοῦ οὐαὶ κληρονόμος, οὐ ῥυσθείης ὑπακούσας, καὶ σὺν τῷ ἀδελφῷ σου Σίλα ελευσό μενος. ΡΙʹ – Τῇ ὁμόζυγι Δημοχάρι. [χλη. ] Consolatur in obitu mariti. Αφ᾿ ἧς ἡμέρας ἀνηγγέλη ἡμῖν ὁ θάνατος τοῦ μάτ καρίου στρατηγού, μέχρι τοῦ δεῦρο, πολλὰ δοκιμάσαντες οὐκ εὐωδώθημεν ἐπιστεῖλαι τῇ τιμιότητί καὶ νῦν δὲ ἐπιστέλλοντες οὐδέν σε ὠφελεῖν, οὐδὲ ἐλαφροποιεῖν τοῦ βάρους τῆς ἐνωδύνου καρδίας σου In cod. Reg. ριε'. Uxori Demochari. Ex quo nobis renuntiata mors est beati magistri militum, ad hunc usque diem, cum multa exploraverimus, nullam excellentis tuæ scribendi viam idoneam nacti sumus: et nunc cum scribimus, nihil juvare te, nec gravem possumus cordis mcroΝΟΤΑΕ. In cod. Reg. ρις. (*) Parmnetica.

rem sublevare. Quæ enim reperiri queat oratio, δυνάμεθα. Τις γὰρ καὶ ἐξευρεθείη λόγος άλγος quæ tanto dolori medeatur? Attamen ut illius nos quoque in partem venire ostendamus, non ejus tantum causa qui ad Dominum abiit; siquidem vir bonus et pius, doctrinæ orthodoxæ propugnator, pacisque pugil dereliquit nos, o calamitas! sed et tui gratia quæ derelicta es, conjugali auxilio destituta, præsertim cum viri amans esses admodum. Sed quoniam divini decreti ignara non es: Terra es, et in terram reverteris"; et rursum: Ul non contristemini de dormientibus, sicut et cæteri qui spem non habent"; cum illi a Deo adducendi sint cum Jesu in resurrectione: hortamur et oramus ut nimium dolorem abjicias, consolationem aliquam accipias, ad te redeas, animum exhilares: quandoquidem liberos habes, et familia tibi est indole animi præstans; et nisi mens erigat se ad cohibendum dolorem, regere ac rite gubernare nullo modo poterit. Ad extremum beato etiam illi profuturum est id quod suademus: quo quid esse possit optabilius? Quid ergo restat, domina? Da gloriam bono Deo; profer illa verba Job: Dominus dedit, Dominus abstulit;sicut Domino placuit ita et factum est. Maxima inde revera tibi laus fuerit, patebitque quam eruditi viri uxor fueris. Doctus ille siquidem et sapiens, et institutor non initiatorum. Quare sicut ille viris præclarum fuit exemplum, esto et ipsa mulieribus, lugendi studium declinans, et ostendens tutorem tibi Deum esse, qui, cum non esses, ut esses de nihilo te produxit, et ad florentem ætatem perduxit, el tanto viro conjunxit, disjunctamque iterum uniet per resurrectionem. Quare excessum ipsius peregrinationem esse cogita. Annon igitur privationem ferres si rex terrenus mandaret? Fer, domina mea, et istam quam solus verus et omnium rex imperavit. Ita prorsus hortamur: et vero speramus recepturam te eum in die illa, postquam viduitatem in Domino servaveris, et egregia germina quam optime institueris: quæ et nos salutamus, et hortamur ut pari ac tu animi moderatione paternam absentiam ferant, et materna directione ad recta omnia informentur. CXI. — Monachis Myelensibus. Elogium Dionysii monachi qui apud Dormitio quidem dilecti fratris nostri Dionysii, definito Dei consilio ante constitutionem mundi, jam accidit. Vobis vero, fratres, benefaciat Dominus, quod illum morbo affectum, in præstanti monasterio vestro, cum illac iter haberet, excepistis idque quoadusque tabernaculum in terra deposuit, evolavitque in cœlum. Dignum porro qui eo perveniret fratrem fuisse multa testantur. Pri3 Genes. 111, 19. ** I Thess. iv, 12. 15 Job 1. 21. In cod. Reg. ριθ'. τοσοῦτον θεραπεύειν; Αλλ' ἕνα καταδήλους εαυτούς ποιήσωμεν ὡς μετέσχομεν καὶ αὐτοὶ λύπης, οὐ μόνον ἐπὶ τῷ ἐνδημήσαντι πρὸς Κύριον· ὅτι ἀνὴρ ἀγαθὸς καὶ εὐσεβής, πρόμαχος ὀρθοδοξίας, καὶ ἀγωνιστής εἰρήνης, ἀπολέλοιπεν ἡμᾶς, ὦ τῆς συμφορᾶς! αλλά καὶ ἐπὶ σοὶ τῷ καταλειφθείσῃ ἐρήμῳ τῆς ὁμοζυγικής ἐπικουρίας, άλλως τε καὶ φιλανδρούση λίαν. Ούτως οὖν ἀπαραμύθητον τὸ πάθος ἀπέδειξεν ὁ λόγος. ᾿Αλλ᾽ ἐπεὶ οὐκ εἰ ἀδίδακτος τοῦ θείου διατάγματος, ὅτι Γῆ εἶ, καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ. Καὶ πάλιν· 1να μὴ ἐπὶ τοῖς κεκοιμημένοις λυπήσθε, καθώς καὶ οἱ λοιποὶ οἱ μὴ ἔχοντες ἐλπίδα· ὡς ἀχθη σομένοις σὺν τῷ Ἰησοῦ ὑπὸ Θεοῦ ἐν τῇ ἀναστάσει· πει ρακαλοῦμεν καὶ ἀντιβολοῦμεν κενώσαί σε τό πολύ τῆς λύπης, λαβείν παραμύθιον μικρόν, εἰς ἑαυτὴν γενέσθαι, ἱλαρῦναι τὴν ψυχήν· ἐπειδὴ καὶ τέος ἔχεις, καὶ οἰκία σοι πάρεστι μεγαλοφυής· καὶ εἰ μὴ ὁ νοῦς ἀνενέγκοι τῆς κατακρατήσεως τοῦ πάθους, ό διοικεῖν καὶ διέπειν ὀρθῶς οὐκ ἄν ποτε δυνηθείη. Ἐπὶ πᾶσι δὲ κακείνῳ τῷ μακαρίῳ λυσιτελήσει τη λεγόμενον· οὗ τί ἂν γένοιτο περισπουδαστότερα; Τί οὖν λοιπόν, ὦ κυρία; δὸς δόξαν τῷ ἀγαθῷ θεῷ· φθέγξαι τὰ τοῦ Ἰώβ, Ὁ Κύριος ἔδωκεν, ὁ Κύριος άφείλετο· ὡς τῷ Κυρίῳ ἔδοξεν, οὕτως καὶ ἐγένετο. Εἴη ἐντεῦθεν ὡς ἀληθῶς μέγιστον κλέος, καὶ φανείης οἷου πεπαιδευμένου ἀνδρὸς ὁμόζυγος ἐγένει. Καὶ γὰρ ἐκεῖνος καὶ γνωστικός, καὶ σοφός, καὶ κα δευτὴς τῶν ἀμυήτων· ὡς γὰρ οὖν ἐκεῖνος ἀνδράτο ὑπόδειγμα καλόν, ἐσὸ καὶ αὐτὴ γυναιξίν, ἐκκλίνων τὸ φιλοπενθές, καὶ δεικνύουσα ὅτι σοι προστάτε Θεός, ὃς καὶ ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναί σε δγαγε, καὶ εἰς ἀκμὲν ἡλικίας ἤγαγε, καὶ τηλεκοντ ἀνάρὶ συνέζευξε, καὶ αὖθις διαζεύξας ενώσεις διὰ τῆς ἀναστάσεως· ὥστε νόμισον ἀποδημίαν εἶναι πράγμα. Οὐκ ἄρα ἤνεγκες τὴν στέρησιν, εἰ βασ λεὺς ἐπίγειος ἐπέτρεψεν; Οἶσον, δέσποινά μου, κα τήνδε, ἣν ὁ μόνος ἀληθινὸς καὶ πάντων βασιλείς ἐκέλευσε. Ναί, παρακαλοῦμεν, καὶ γε πιστεύομα ἀπολήψεσθαί σε αὐτὸν ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ· φυλές τουσαν τὴν χηρείαν ἐν Κυρίῳ, καὶ τεκνοτροφούσιο ἄριστα τὰ καλὰ βλαστήματα· ἀπερ καὶ προσεγν ρεύομεν· καὶ ὁμοιοτρόπως σοι παραινοῦμαι γίνοι τὴν πατρικὴν στέρησιν, καὶ μητρική διαπλάττεσθαι ῥυθμίσει πρὸς πᾶσαν εὐθύτητα, ΝΟΤΕ. PIA' – Τοῖς μονάζουσι Μυέλης. [χμ.] Myelenses hospes illos obierat. Ἡ μὲν κοίμησις τοῦ ἀγαπητοῦ ἡμῶν ἀδελφοῦ Δη νυσίου, τῇ ὡρισμένη βουλῇ τοῦ Θεοῦ πρὸ καταβολή; κόσμου, ἤδη όρον έλαβεν. ὑμῖν δε, ἀδελφοί, ο ποιήσαι Κύριος, ὅτι ὑπεδέξασθε αὐτὸν ἀνθενήσει κατὰ πάροδον ἐν τῇ διαφερούσῃ ὑμῖν μον τοῦτο μέχρις ἂν ἀπέθετο τό σκήνος ἐν γῇ, καὶ έπτη εἰς οὐρανόν. Οτι δε άξιος τῆς ἐκεῖσε πορείας ὁ ἀδελφός, μαρτύρια πολλά. Πρῶτον μὲν ἡ μέχρι γε

EPISTOLARUM LIB. II. ρους ἀπὸ νεότητος, δόκιμος αὐτοῦ ὑποταγή. Επειτα mum quidem, ab juventute ad senium usque speδὶς ἐφυλακίσθη, ἅπαξ ἀπῆραν ἐν τῇ φύσει, ὑπέρ τῆς καθ' ἡμᾶς Ἐκκλησίας ἀπόστολος· ὅνπερ εὐλόγησεν ἀποστολικὸν στόμα, καὶ ἤνεσε Ῥωμαίων Εκκλησία - ὃς καὶ μεμαρτύρηται ὑπὸ πολλοῖς ἀδελφότητος αὐ τοῦ. ᾿Ανήρ δυνατὸς ἔργῳ καὶ λόγῳ, ἐργάτης ἐντολῶν Θεοῦ, στύλος καὶ ἑδραίωμα τοῦ οἰκείου κοινο βίου· πολλὰ ἐνδειξάμενος ἀρετῆς ἰδιώματα, καὶ νῦν αὐτὸ τοῦτο κατὰ τὸν παρόντα διωγμόν, περιερχόμε νος πόλεις τε καὶ χώρας, ὑστερούμενος, θλιβόμενος, ἐν τῷ διακονεῖν τὸν τῆς ἀληθείας λόγον, μέχρις απο έπνει ἐκδημήσας πρὸς Κύριον. Τοιοῦτον οὖν, ὡς ἡ ἀλήθεια ἔχει, ἐξεναγήσατε δοῦλον Κυρίου, καὶ της λικοῦτον λείψανον ἅγιον παρ' ὑμῖν ᾠκονομήθη πο Θησαυρισθῆναι. Διὸ καὶ μᾶλλον προσετέθημεν τῇ κατὰ Θεὸν ἀγάπῃ ὑμῶν, καὶ ἐπευχόμεθα ὑμῖν τὰ ἀγαθὰ τῆς ἄνω Ἱερουσαλήμ, ἀνθ' ὧν μετὰ ἀληθινῆς καρδίας ὑπεδέξασθε τὸν ὅσιον Διονύσιον, οὗ τὸ μνη μόσυνον μετὰ τῶν ὁμοταγῶν ἁγίων. ΡΙΒ΄ — Κατηχητικὴ πρὸς τοὺς ἑαυτοῦ μαθητάς [χμδ.] ctata fuit ejus obedientia. Deinde in vinculis bis fuit: semel in Occidentem pro Ecclesia nostra legatus profectus est: huic benedixit os apostolicum: hunc laudavit Ecclesia Romana: qui testimonium etiam habuit a fratribus suis quamplurimis. Vir potens opere ac sermone 16, 26 observator mandatorum Dei, columna et firmamentum cœnobii sui: qui multa exhibuit virtutis veræ documenta, idque maxime in hac præsenti persecutione, urbes regionesque percurrens, egens, ærumnis pressus, dum veritatis verbum dispensat, donec animam efflavit ad Dominum proficiscens. Talem ergo, ut se res habet, Domini famulum hospitio excepistis; et tam sanctæ apud vos reliquiæ ut reconderentur, divina providentia contigit. Unde et arctius vestræ secundum Deum charitati obstricti sumus, vobisque supreme Jerusalem bona optamus pro eo quod sincero corde suscepistis sanctum Dionysium, cujus memoria est cum sanctis ejus commilitonibus. CXII. Catechetica ad discipulos suos. quorum virtutem ac facta præclara commendat. De obitu Dionysii et Anthi, monachorum: Αδελφοὶ καὶ Πατέρες. "Αλλοι μεν λυπηρῶς ἀναγ γέλλουσι τὰς τῶν οἰκείων ἀποβιώσεις· ἐγὼ δὲ καὶ λίαν περιχαρῶς. Διὰ τί; ὅτι οἱ ἀποβεβιωκότες ἀδελ φοὶ ἡμῶν ἅγιοι, κλήσεως ἐπουρανίου μέτοχοι, "Ανο θος ὁ φερώνυμος ἠνθηκὼς τὰς ἀρετὰς, καὶ Διονύσιος ὁ διαπρέψας Διονυσιακῶς καθ᾽ ὁσιότητα. Οἷος δὲ καὶ ὁ θάνατος ἀμφοτέρων, δίκαιον εἰπεῖν. Ὁ μὲν ἐληλυ θὼς ἀπὸ τῆς οἰκείας ξενίας ἄρτι, καί γε συνταξάμεν νος ἡμῖν αὐτὰ δὴ τὰ τελευταῖα, ἐν τῇ ὑποστροφή καθ᾽ ὁδὸν νοσηλευθεὶς κεκοίμηται ἱερῶς ἐν μοναστη ρίῳ τῆς Μνέλης. Ὁ δὲ ἀσθενείᾳ περιπεσών, ὑπέστη, εἰ μὴ προπετές εἰπεῖν, τὰ τοῦ ἀοιδίμου Ἰὼβ παθή ματα. Καὶ γὰρ τὰς σάρκας αὐτοῦ εἶδε ῥυϊσκομένας, καὶ τὰ ὀστᾶ κεκολλημένα τῇ σαρκί. Πόνοι ἀνύποιστοι, πληγαι τραυμάτων, ρύσις τῆς γαστρός άμετρος, μόνη ἡ πνοὴ παραμένουσα· ἐν οἷς εὐχαρίστως καὶ αὐτὸς πρὸς Κύριον. Ιδε οἱ μακάριοι, ὡς καὶ αὐτοὶ μάρτυρες, Διονύσιος ὁ τοῦ Θεοῦ ἐργάτης δόκιμος, καὶ Ἄνθος τὸ ἀρνίον τοῦ Χριστοῦ. Διονύσιος ὁ μέσ χρι γήρους τὸ τῆς ὑποταγῆς ἄεθλον ἀπὸ νεότητος τετελικώς· καὶ ῎Ανθος ὁ ἐκ παιδός όσιωθεὶς μέχρι μεσηλικιότητος καθ᾽ ὑποταγήν· ἀμφότεροι σκεύη εύχρηστα τῷ Δεσπότη Θεῷ. Οὐ μόνον ἐν οἷς ὑμνή θησαν πρότερον καὶ ὕστερον· πρὸς δὲ καὶ φυλακῶν διαδήματα ἕνεκεν δικαιοσύνης περιεβάλοντο. Οὗ τί ἂν γένοιτο ἐνδοξότερον; Εχει δε θάτερος άλλο καύ χημα, τὸ ἐξυπηρετῆσαι αὐτὸν τῷ κυρίῳ ἀδελφῷ καὶ ἀρχιεπισκόπῳ, καὶ ἐξυπηρέτησιν, μακράν, καὶ οὐ μόν νον μακράν, ἀλλὰ καὶ ἐπαινουμένην λίαν. Αμφοτέρωθεν οὖν ἀξιαγαστος ὁ ἀδελφός. 16 Luc. XXIV, In cod. Reg. px'. Fratres Patresque. Alii quidem dolenter suorum obitus annuntiant; ego vero magna cum lætitia. Quid ita? quia qui vita excesserunt sancti fratres nostri, cœlesti vocatione potiuntur, Anthus qui – juxta nomen suum virtutibus floruit; et Dionysius, qui Dionysii instar sanctitate præcelluit. Qualis autem utriusque mors fuerit, æquum est exponere. Ille quidem a peregrinatione sua jam redux, cum antea scilicet mandata suprema nobis commisisset, in, reditu morbo in via correptus, pie obdormivit in monasterio Myelensi. Hic vero valetudinis infirmitate detentus, celeberrimo Job, nisi temerarium est dicere, paria purpessus est. Nam et carnes suas defluentes vidit, et ossa carni agglutinata; labores intolerabiles, plage confracti corporis, profluvium ventris immodicum, solus restans anhelitus: quæ cum gratiarum actione et patientia perferens migravit et ipse ad Dominum. Beati revera, tanquam et ipsi martyres, Dionysius, probus Dei operarius, et Anthus agnellus Christi. Dionysius, qui a juventute ad senium usque obedientis certamen perduxit; et Anthus, qui a puero usque ad mediam ætatem obediendo sanctitatem adeptus est. Ambo vasa utilia Domino Deo: non in iis modo quorum causa prius ac posterius laudati sunt; sed quod præterea carcerum coronis propter justitiam redimiti sunt: quo quid possit esse gloriosius? Habet autem alter aliud quo se jactet, quod nimirum famulatus sit domino fratri et archiepiscopo, et quidem longo famulatu, nec longo solum, sed et valde laudato. Utroque igitur nomine admiratione dignus est frater. ΝΟΤΕ.

Τί οὖν εἴπωμεν πρὸς ταῦτα, ἀδελφοί; ὅτι μετα βαίνομεν πάντως πάντες ἄνθρωποι ἐντεῦθεν, καὶ ἡ μετάβασις ἀπὸ παροικίας εἰς ἀληθινὴν κατάπαυσιν, ἐκ σκότους εἰς φῶς, ἀπὸ ταραχῆς εἰς γαλήνην, ἐκ πολέμου εἰς εἰρήνην, ὅπου οὐκ ἔνι δάκνων όφις, όπου οὐκ ἔνι τροπῆς φόβος, όπου κομίσεται ἕκαστος τά διὰ τοῦ σώματος πρὸς ἃ ἔπραξεν, εἴτε ἀγαθόν, εἴτε κακόν. Διὸ σπεύσωμεν, ἀδελφοί μου, καὶ ἡμεῖς ὁσίως ἀποβιῶσαι· ὡς ἂν φύγοιμεν αἰωνίας κρίσεως, καὶ ἀξιωθείημεν βασιλείας οὐρανῶν. Φοβερὸν τὸ ἐμ πεσεῖν εἰς χεῖρας Θεοῦ ζῶντος. Ὁ Θεὸς ἡμῶν, πῦρ καταναλίσκον. Φοκηθῶμεν, τέκνα ἀγαπητέ, φρίξωμεν, διαναστῶμεν κατὰ τοῦ δράκοντος διαβί λου, καὶ οἱ δοκοῦντες ἐσταναι, καὶ οἱ ὑποσκελισθέ τες· ὅτι τοῖς μὲν βραχεία χαύνωσις πτῶσιν ἀπερ γάζεται θανάτου· τοῖς δὲ μικρὰ ἀνάνευσις ίασιν ένα τελεῖ ψυχικῶν τραυμάτων. Μὴ ὁ πίπτων οὐκ ἐν ίσταται; ἢ ὁ ἀποστρέφων οὐκ ἐπιστρέφει; Ναί, ἀδελφοί μου· οὔπω ἡ θύρα κέκλεισται, ούπω ή πανήγυρις διαλέλυται. Φεισώμεθα ἑαυτῶν· σκοπώμα πῶς ἐν ἄστει διατρίβομεν, ποῦ καθεζόμεθα, μεθ' οίων προσώπων διαλεγόμεθα, πηλίκη ἡ τροφὴ ἡμῶν, ἡ ἡσυχία, ἡ ύπνωσις, ἡ ὁμιλία, ἡ ὕμνησις· ὅλη έρε στὴ Θεῷ, ὅλη επωφελὴς τῷ πέλας. Adhæc ergo, fratres, quid dicemus? Migrare nos hinc prorsus quotquot homines sumus, migrationemque esse ab incolatu ad veram requiem, a tenebris ad lucem, a tumultu ad tranquillitatem, a bello ad pacem, ubi non est mordens coluber, ubi non est mutationis metus, ubi recipiet unusquisque prout in corpore gessit, sive bonum, sive malum. Quare contendamus, fratres mei, ut sancte moriamur; quo æternam damnationem effugiamus, et regnum cœlorum consequamur. Horrendum est incidere in manus Dei viventis 18. Deus noster ignis consumens est". Pertimescamus, filii dilecti, exhorrescamus, adversus draconem diabolum exsurga. mus, et qui stare videntur, et qui prostrati sunt: quoniam illis quidem brevis relaxatio casum mortis affert; his vero parva mentis erectio prastat vulnerum animæ curationem. Nunquid qui cadit non resurgit? aut qui avertitur, non revertitur ³°? Imo, fratres mei: nondum clausa est janua, nondum solutus est conventus. Parcamus nobis ipsis: consideremus quemadmodum in urbe versemur, ubi consideamus, quibuscum verba faciamus, quantus sit cibus noster, quies, somnus, confabulatio, hymnorum decantatio, tota Deo placens, tota utilis proximo. Miseremini, auxiliamini, ne quisquam aliquid faciat contra ac decet. Quid prosit si lucrer universum mundum, et miseræ animæ meæ jacturam faciam 31? Quis mihi hujus vitæ voluptatum fructus erit in die mortis? quo autem dolore aficiar, cum socios et aequales meos videro in Deo regnum G evehi, me vero in tenebras exteriores abripi? Vere, fratres mei, nihil est delectatio carnis, Diluil regnum terrenum, nihil gloria ad tempus durans, nihil divitiæ fluxæ et caducæ, nihil deliciæ quæ defluunt, nulla in ullo eorum, quæ ab hujus vitæ cupidis pulchra et speciosa existimantur utilitas: sed omnia vanitas et superfluitas spiritus ", ut loquitur is qui omnes hujus sæculi suavitates fuerat expertus. Atque utinam vanitas duntaxat: cum pro illa sempiterni cruciatus iis parentur qui in ea volutantur. Nobis vero quibus spiritualem vitam Dominus largitus est, quale quantumque, nisi eam fugiamus, imminet supplicium? Propterea, fratres mei, moneo, hortor, obsecro, tanquam debitor et servus vester propter Dominum, ut juste et sancte vivamus etiam in posterum, ut vitam æternam adipiscamur in Christo Jesu Domino nostro, cui gloria in secula. Amen. CXIII. — Euphrosynæ præpositæ. Ελεεῖτε, βοηθεῖτε· μή τίς τι πράττοι παρά τ εἰκός. Τί όφελος ἐὰν ὅλον τὸν κόσμον κερδήσω, και ζημιωθῶ τὴν ἐλεεινήν μου ψυχήν; τί μοι προσθέσε ται ἐν ἡμέρᾳ θανάτου τῶν τῇδε ἡδυπαθειῶν τὸ π λος; τί δὲ πείσομαι ὅταν τοὺς ὁμοταγείς μου το προσλαμβανομένους εἰς βασιλείαν Θεοῦ, ἐμαυτὸ αἱρόμενον εἰς τὸ ἐξώτερον σκότος; Οντως, ἀδια μου, οὐδὲν ἡ εὐπάθεια τῆς σαρκὸς, οὐδὲν βασικ ἐπίγειος, οὐδὲν δόξα πρόσκαιρος, οὐδὲν πλοῦτος με ματιζόμενος, οὐδὲν τρυφὴ ἀποῤῥέουσα, οὐδὲν ἡ οὐδενὶ τῶν νομιζομένων τοῖς φιλοζώοις καλών επί ὡραίων όφελος· ἀλλὰ τὰ πάντα ματαιότης καὶ περίσσεια πνεύματος, ὡς φησιν ὁ τῶν ἀπάτων ἡδέων τοῦ τῇδε αἰῶνος ἀπόπειραν ποιησάμενος. Κεί εἴθε ματαιότης μόνον· ἀλλ' ὅτι ἀντ᾿ αὐτῆς αιώνα βάσανοι ταμιεύονται τοῖς ἐγκεχυλισμένοις αὐτή Ἡμῖν δὲ οἷς ἡ πνευματική ζωή κεχώρισται Κυρίου, πόση καὶ πηλίκη τιμωρία, εἰ μὴ φευξίμα αὐτῆς, ἀποκείσεται; Διὰ τοῦτο, ἀδελφοί μου, μιμνήσκω, παραιγώ, παρακαλώ, ὡς ὀφειλέτης, κ δοῦλος ὑμῶν διὰ Κύριον· δικαίως καὶ ὁσίως πολ τευσώμεθα καὶ πρὸς τὸ ἐξῆς. Ινα κληρονομήσωμ ζωὴν αἰώνιον, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, ὁ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. ΡΙΓ΄. - Εὐφροσύνη ἡγουμένη. [χμέ. Consolatur in obitu matris. Postulabat hoc quod accidit beatæ dominæ matrique communi (nec enim refugiam matrem quoque nostram illam appellare propter virtutem) ut 27 II Cor. v, 10. 28 Hebr. x, 31. 39 Hebr. x, 29. In cod. Reg. ρκα'. 'Απήτει το συμβάν περὶ τὴν μακαρίαν κυρία καὶ κοινὴν μητέρα· οὐ γὰρ παραιτοῦμαι καὶ ἡμῶν μητέρα αὐτὴν ὀνομάζειν διὰ τὴν ἀρετήν· αὐτοῖς so Jerem. viti, 4. 31 Matth. χνι, 26. • Eccle. 1, ΝΟΤΑ.

EPISTOLARUM LIB. II. ἡμᾶς ἀφίχθαι, καὶ τὸν προσηκοντα ἐπιτάφιον ἐκείνῃ nos ipsi veniremus, et illam quidem congrua lauμὲν ᾆσαι· σοὶ δὲ τῇ ὑπολελειμμένη, καὶ οἱονεὶ ὁρ φανῇ τῆς μητρικής σου συναφείας τε καὶ συμπνοίας, φθέγξασθαι παραμύθιον· εἶχε καὶ ἐξευρεθείη τοιοῦ τον φάρμακον, δυνάμενον καταπραϋναί σου τὸ τῆς ψυχῆς αλγεινὸν καὶ συμπεπτωκός. ᾿Αλλ' ἐπεὶ τοῦτο οὐκ ἐνδέχεται, διὰ γράμματος ἡ ἐπισκοπή. Ω πῶς ἀπέπτη ἀφ᾿ ἡμῶν ἡ καλὴ ἁμμάς, ή Χριστοφόρος γυνή, τὸ κειμήλιον τῆς σωφροσύνης, τὸ κεχαριτω μένον πρόσωπον, τὸ τῆς εὐλαβείας τέμενος, τὸ πλήρες ἡμερῶν, τῶν τε λυομένων καὶ μενουσῶν θέαμα, ὁ ἡγιασμένος ναός, ὁ ἐλαιὼν τῆς συμπαθείας, ὁ οἰκτιρμὸς τῆς ἐπιδόσεως, τὸ ζῶον ὄντως τὸ Θεόπλαστον, ὁ ἄφθονος ὀφθαλμός, ἡ ἀβάσκανος καρδία, ἡ πρὸ τοῦ θανάτου ἔκδημος τῶν τῇδε διὰ τὸν που θούμενον νυμφίον Χριστόν, καὶ διὰ τὴν ἐκεῖσε άλυτον ζωὴν καὶ ἀκήρατον; Ω, ὦ, πόσα λαλήσας δυνη θείην κενῶσαι τὸ συνωθοῦν τὴν καρδίαν μου σεμνο λόγημα | Καίτοιγε όψιμαθὴς ἐγὼ τῆς κυρίας καὶ τῶν ἐνουσῶν ὑμῖν ἀρετῶν, καὶ τοσοῦτον ἐν πείρα, ὅσον άκρῳ δακτύλῳ ἐφαψάμενός τις μέλιτος. Αλλ' ὅμως ἡ βραχεία γεύσις δήλωσιν παρίστησι τῆς ὅλης γλυκύτητος, άλλως τε καὶ παρὰ τῶν κᾶλλον πεπειραμένων ὑμῶν τῆς ἀρετῆς ἀδελφῶν ἐκδιδαχθείς, ἀρκοῦσαν ἔχω τὴν περὶ αὐτῆς γνῶσιν ἐν Κυρίῳ. Ἐκείνη ἀπὸ τοῦ τοιούτου βίου ἤχθη εἰς τόδε τὸ που λίτευμα. Δεί γάρ με ἄνωθεν ὑπολαβεῖν, καὶ μικρόν τι ἐνδιατρίψαι τῷ λόγῳ παρηγορίας χάριν. Ἔχει οὕτως. Τῶν ἀφ᾽ ἡλίου ἀνατολῶν τὸ γένος, καὶ κατὰ τόπον, καὶ κατὰ τρόπον· εἴπερ ἡ ᾿Αρμε νία, ὅθεν καὶ ἡ ἀρετή. Εἰ δὲ καὶ τὸ αἷμα δεῖ ζητεῖν· ἐκ βασιλικού κράματος στρατηγίας καὶ δημαγωγίαι, καὶ ἐν ᾿Αρμενίᾳ καὶ ἐν Γραικίᾳ, τοῦ ὁμοζύγου λόγω ἐπεὶ καὶ τὴν πρώτην στρατηγίδα εἷλεν ἐνταῦθα, ὥσπερ καὶ τὴν πατρικιότητα, ὁ ἀνήρ. Οὗ ἀποῤῥα γεῖσα διὰ θανάτου, οὐκ ἤνεγκεν ἄζυξ μένειν, ἀλλ' ἔχειν μνηστήρα· τίνα ἄρα; οὐ τονδε καὶ τόνδε ἄρχον τα 4 βασιλέα, ὡς ἡ τῶν πολλῶν ἔφεσις, σαρκὶ καὶ αίματι προσκειμένων· ἀλλὰ τὸν μόνον ὡραῖον νυμ φίον, τὸν ἄρχοντα τῆς εἰρήνης. Διὸ καὶ εἰρηνώνυμος ἡ νύμφη, τὸν τῶν ὅλων βασιλέα Χριστόν, τὸν Κύριον τῆς δόξης, καὶ τοῦτον διὰ τοῦ μοναδικοῦ ἐπαγγελματις μνηστευσαμένη. Εφ᾽ ᾧ όπως ηρίστευσε πράτ τουσα τὰ τοῦ ἐραστοῦ, προδεδήλωκεν ὁ λόγος ὡς ἐν σκιαγραφία. Ταύτης ἡ ἀστράπτουσα προσευχή, ή κατάνυξις· ἡ τῶν δακρύων χύσις, ἡ ἀκατάλαλος γλῶττα, ἡ ἀπαῤῥησίαστος ἕξις, ἡ Χριστομίμητος ταπεινοφροσύνη, ή φιλέντολος δεξιά, ἡ θεηγόρος ο διάνοια, ἡ καιομένη τῷ τῆς ἀγάπης Χριστοῦ πυρὶ · καρδία, καὶ τέλος ἡ ὀρθόδοξος λατρεία, καὶ τὸ πεφυλαγμένον τῆς αἱρετικῆς κοινωνίας μετὰ ἀνυποστόλου κ παρρησίας. Καὶ θαῦμα πῶς ἐν τῷ παριππεύσαντι διωγμῷ, οὐ μόνον ἑαυτὴν, ἀλλὰ καὶ σέ, κυρία, καὶ ὅλην σου τὴν ἁγίαν συνοδίαν, ἀμέθεκτον σὺν Θεῷ ταύτης διεφυλάξατο καλὴν κορωνίδα τῷ τέλει ἐπισφραγισαμένη· ἐκ τῶν ὀρθοδόξων πηγών μετά σχοῦσα τῶν ἁγιασμάτων, καντεύθεν ἀπάρασα, χαι ρομένως· όπερ σημεῖον μέγιστον τῆς ὧν ἐπεπόθει datione funebri prosequeremur; tibi vero derelictæ et materna quodammodo animi corporisque conjunctione orbatæ consolationem adhiberemus: si tamen remedium inveniretur ejusmodi, quod posset afflicti prostratique animi dolorem mitigare. Sed quoniam id fieri nequit, per litteras fiet visitatio. Ο quo pacto a nobis avolavit bona mater, Christifera mulier, thesaurus continentiæ, gratia ornatum caput, religionis sacrarium, plenum dierum tum obeuntium tum permanentium spectaculum, templum sanctificatum, olivetum compassionis, commiseratio largitionis, vere a Deo formatum animal, oculus invidia expers, cor sine malevolentia, in hoc seculo ante mortem peregrina ob desiderium Sponsi Christi, et propter futuram illio vitam indissolubilem et immortalem? O, o, quibusnam verbis exsequi illam possim, quæ cor meum sollicitum habet, laudationem! Et quidem serius ego dominam, et virtutes vestras cognovi, nec experientiæ plus habeo, quam qui summo digito mel attigit. Attamen tenuis degustatio totius dulcedinis specimen exhibet: præsertim cum ab iis sororibus, quibus virtus vestra magis perspecta erat, edoctus, sufficientem de ea notitiam habeam in Domino. Vitæ conditio a qua transiitilla ad istud institutum, fuit hujusmodi. Oportet enim me rem altius repetere, et consolationis gratia paulisper dicendo immorari. Sic autem se res habet. Genus illius ex Orientalibus, et quoad locum, et quoad indolem: ex Armenia scilicet, unde et virtus. Quod si etiam habenda ratio sanguinis, hunc cum regibus commistum habuit. Accedunt militares ac civiles, tum in Armenia, tum in Græcia præfecture, conjugis dico; siquidem primariam in exercitu dignitatem pariterque patriciatum adeptus est vir ille. quo per mortem divulsa, innuptam manere se non tulit, sed sponsum habuit, quemnam vero? non hunc val illum principem aut regem, quod ambiunt multe, carni et sanguini addicts; sed eum qui solus est sponsus speciosus, princeps pacis. Unde et pacis nomen habens sponsa, universorum regem Christum gloriae Dominum, sibi per monasticam professionem sponsum ascivit. In quo quidem quam preclare egerit, quæ dilecti sunt exsequens, superior sermo adumbrata quadam descriptione demonstravit. Hujus oratio fulguris instar emicans, compunctio, lacrymarum effusio, nulli obtrectans lingua, verecundi mores, Christum imitans humilitas, mandatorum amans dextera, mens divina tractans, cor ardens igne charitatis Christi, denique orthodoxus cultus, et cauta hæreticæ communionis cum intrepida libertate devitatio. Ac mirum sane quo pacto non seipsam modo, sed et te, domina, et sanctam congregationem tuam universam, dum grassaretur persecutio, illius expertem Dei ope conservarit; pulchram fini coronidem imponens, ab orthodoxis fontibus sacra participans, animo

lmtanti excedens e vila: quod indicium est maxi- επιτεύξεως, Χριστοῦ τυχεῖν, καὶ μετά Χριστού ἔσεσθαι εἰσκεῖ. Οντως οὖν ἐβίω ή μακαρία, καὶ οὕτως ἀγίως ἀπῆρε· καὶ οὕτως πιστεύομεν έχειν οἱ ἁμαρτωλοί. Λοιπὸν ἐπὶ σὲ ὁ λόγος μετενετίας. σποινά μου, τί τοῦτο; ἵνα εἰ καὶ δριμὺς ὁ χωρισμός, ἀλλ' ὅμως ἐνέγκης εὐχαρίστως, καθὰ καὶ ἀκηκία μεν, καὶ ἐπηνέσαμέν σε πάνυ· μὴ προϊεμένην κ αυτούς ἀλόγους, καὶ θρήνους ἀνελπίστους· ἀλλά δεόντως, καὶ ὡς ἀληθῶς μοναζούσης, καὶ ἀρίστης διδασκάλου, ὑποτυπούσης τῷ καθ᾿ ἑαυτὴν ὑποδεί γματι τὰς πιστευθείσας σοι ψυχὰς ὑπό Κυρίου· μάλ λον δε, ίνα γνωριμώτερον εἴπω, ὡς ἐκείνης τῆς ἀοιδίμου όμοψύχου ομογνώμονος θυγατρος ἐν Κυ ρίῳ, νύμφης ἐν σαρκί, ἱσαρέτου ἐν πολιτεία. Καὶ γὰρ μία ψυχὴ ἐν δυσὶ σώμασι τὸ καθ᾽ ὑμᾶς, καὶ mum, compotem factam eorum esse quæ optabat, Christo scilicet frui, et cum Christo in æternum esse. Sic igitur vivebat beata, sic et sancte obiit: atque ita esse credimus nos peccatores. Nunc ad te convertenda est oratio. Domina mea, quid hoc est, quod, etsi acerba est separatio, tulisti tamen cum gratiarum actione, ut audivimus; vehementerque te laudavimus, non ejulatus a ratione alienos fundentem; non spei vacuas lamentationes; sed ut pulchrum erat et ut decebat veram monialem et optimam magistram, exemplo suo animas sibi a Domino creditas informantem, aut potius, ut apertius dicam, clarissimæ illius et unanime conspirantem filiam in Domino, nurum in carne, aquales in gubernatione virtutis! Unam enim in αἰνετὸν καὶ δεδοξασμένον. duobus corporibus animam fuisse, et laudabile est, et vobis gloriosum. Οὐ τοίνυν εἰς ἅπαν ἐχωρίσθη σου, κυρία, κυρία ἀλλὰ πρὸς μικρόν, ἕως ἂν καὶ ἡμεῖς τὴν αὐτὴν ὁδεν σωμεν ὁδόν· πλὴν ὅτι καὶ πνευματικῶς καὶ ἔμει πάρεστε καὶ συμφέρει σοι τὰ σπουδάσματα· καὶ τί μείζον, ὅτι καὶ ἐγγυτέρω γενόμενη Θεοῦ, ἀντιβολεί τὰ περὶ σοῦ καὶ τῶν σῶν μὲ δὴ οὖν λοιπὸν κατα πέσοις, παρακαλοῦμεν, ὡς ἀπροστάτευτος, μηδε ὡς μεμονωμένη. Ἔχεις αὐτὴν καὶ πρὸ αὐτῆς τῶν θεών, οὗ τὰ πάντα· εἰ δὲ καὶ ἡμᾶς τοὺς ἁμαρτωλούς, καὶ τὴν ἐκείνης καὶ πρὸ θανάτου, καὶ ἐν τῷ ἀπυκνή αἴτησιν, ἔχεις· εἴπερ τι καὶ λυσιτελεῖν δύναιτο όσ θρωπος ἁμαρτωλός. Αὕτη ἡμῶν ἡ ἐπιτάφιος προς Non ergo penitus a te, domina, separata est domina, sed ad modicum tempus, donec eamdem et nos viam insistamus. Præterquam quod spiritualiter nunc etiam adest, et sua tibi studia impendit: quodque majus est, Deo proprior facta, pro te tuisque deprecatur. Quod ergo restat, ne animo concidas, oramus, quasi præside carens, aut quasi sola derelicta. Habes illam, et præ illa Deum cujus sunt omnia; sed et nos peccatores, sicut illa et ante mortem, et in morte ipsa postulavit, babes, si quid prodesse queat homo peccator. Hæc nostra est funebris allocutio. Tu vero, o beata anima; ad hanc enim oratio convertenda; nea nobis poscas φώνησις. Σὺ δὲ, ὦ μακαρία ψυχή (πρὸς αὐτὴν τὴ ut Deus tibi per nos sit propitius: sed tu illum nobis concilia deprecationibus: hoc enim te posse confidimus: neque ut adjutores nos habeat domina, soror, mater, flia tua; sed teipsam impende et illi et nobis et universi gregi tuo, in Domino, cui gloria in secula. Amen. CXIV. — Juliano vestitori. Varia morum Quandoquidem per fratrem nos salutasti, præclare frater, equum duxi salutem tibi per litteras reddere: ea re ostendens charam mihi esse excellentiam tuam; neque hoc solum, sed sollicitum me esse ut salvus evadas a diaboli tentationibus; scis enim, amice, circuire illum semper tanquam leonem, et quærere quem devoret 3. Quare attende diligenter, et pactionum recordare. Scriptum est: Peccasti? non adjicias iterum: sed et de pristinis deprecare³. Et rursum Dominus ait: Omnem pal. mitem non ferentem fructum, tollit eum Pater meus, et in ignem mittit, et ardet 3. Reformidemus igitur exemplum, pro animabus nostris decertemus, priusquam instet hora mortis: ne velut infructuosi et 8. 34 Eccli. xxı, 4. 85 Joan. xv, 2. 831 Petr. v, In cod. Reg. ρκη'. ἐπιστρεπτέον), μὴ πρὸς ἡμῶν αὐτοῦ τὸν Θεόν και ἵλεω γενέσθαι. Αλλ' αὐτὴ αὐτὸν ἡμῖν καταλλή ταῖς πρεσβείαις· θαῤῥοῦμεν γὰρ τοῦτο ἰσχύει α μηδὲ ὑμᾶς ἐπικούρους ἔχειν τὴν κυρίαν ἀδελφο τρότεχνόν σου. ᾿Αλλὰ σαυτὴν πάρεχε καὶ αὐτῇ, κα ἡμῖν, καὶ ὅλῃ τῇ ποίμνη σου ἐν Κυρίῳ· ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. ᾿Αμήν. ΡΙΔ΄. — Ιουλιανῷ βεστήτορι. [αμε.] documenta tradit. ΝΟΤΕ. καὶ Επειδή προσηγόρευσας ἡμᾶς διὰ τοῦ ἀδελφοῦ ἀδελφὲ καλέ, καλὸν ἡγησάμην διὰ γράμματος όπι προσαγορεύσαί σε· δεικνύων ἐντεῦθεν, ὡς ἀγαπῶς ἔχω περὶ τὴν τιμιότητά σου· οὐ μόνον δε, ἀλλὰ τὰ μεριμνητικῶς εἰς τὸ σώζεσθαι αὐτὴν ἀπὸ τῶν τ διαβόλου πειρατηρίων· ἴσθι γὰρ, ἀγαπητέ, ὅτι ἐς λέων ἀεὶ περιέρχεται ζητῶν τίνα καταπίη. Ἔχε προσεκτικῶς· μέμνησο των συνθηκών. Γέγραπτα "Ημαρτες; μή προσθῇς· καὶ περὶ τῶν προτί ρων σου δεήθητι. Καὶ πάλιν ὁ Κύριος λέγει· Πά κλῆμα μὴ φέρον καρπόν, αίρει αὐτό ὁ Πατήρ καὶ εἰς πῦρ βάλλεται, καὶ καίεται. Φοβηθώρα οὖν τὸ ὑπόδειγμα· ἀγωνισώμεθα ὑπὲρ τῶν ψυχῶν ἡμῶν, πρὶν ἡ ἐπιστῆναι τὴν ὥραν τοῦ θανάτου μὴ και

EPISTOLARUM LIB. II. Propterea veni, ait Dominus, non ut judicem mundum, sed ut salvificem **. Et iterum dicit: Si non venissem, et locutus fuissem eis, peccatum non haberent: nunc autem excusationem non habent de peccato suo». Et iterum: Sermo quem locutus sum, ille judicabit eum in novissimo die ". Jamque ipse erga nos omnia, dilecto, bonus Deus noster exple vit. In terra visus est, formam servi accepit, factus est obediens usque ad mortem, mortem autem crucis ". Atque hæc cum esset gloria Dominus, por tansque omnia verbo virtutis suæ “; revocans nos ab insita nobis per protoplastum corruptione; neque id tantum, sed per sanctam quoque carnem suam nos deificans: cujus et fratres appellari meruimus, et concorporei, et consortes, et oohredes. Convenit ergo ut omni custodia nos custo– diamus. In medio laqueorum ingrederis per civitatem ambulans, vide ne sis remissus. In timore Domini sit conversatio tua cum viris bonis: fuge illos qui sine cautione vivunt: fuge ludos risusque juveniles: fuge crapulam et ebrietatem pestiferam. Omnis sermo malus ex ore tuo non procedat; sed si quis bonus ad ædificationem audientium ". Ditescere ne studeas, quia nudus in huno mundum ingressus es, et nudus recedes ". Ne ames gloriam mundi hujus, quia sicut fumus prætervolat. Unum solum ama bonum, purum sorde peccati cor habere, regnum colorum adipisci, et aeternam fu gere damnationem. Serva mandata quæ accepisti: aurem tuam inclina mendico: cum opitulari manus tua potest, porrige indigenti. Minuta duo pauperis viduæ antelata sunt omnibus quæ missa fuerant in gazophylacium ". Juramentum non habitet in ore tuo: nam qui jurat non salvabitur, tametsi omnia præcepta servare videatur. Visita hominem carcere detentum, ut visiteris a Domino. Assiduo ora, et psalle in corde, ut Spiritum sanotum contubernalem excipias. Hæc pauca de multis dogmata charitatis, bona præcepta, quæ ambo exsequamur ut salvi simus, in Christo Jesu Domino nostro, cui gloria in secula sæculorum. Amen. φθῶμεν ὡς άκαρποι καὶ ἀτελεσφόρητοι τῆς ἀγαθῆ; inutiles abscindamur & bona vite, quæ est Christus. ἀμπέλου, ἥτις ἐστὶν ὁ Χριστός. Διὰ τοῦτο ἦλθον, φησὶν ὁ Κύριος, οὐχ ἵνα κρίνω τὸν κόσμον, ἀλλ᾽ ἵνα σώσω. Καὶ πάλιν λέγει· Εἰ μὴ ἦλθον, καὶ ἐλάλησα αὐτοῖς, ἁμαρτίαν οὐκ εἶχον· νῦν δὲ πρόφασιν οὐκ ἔχουσι περὶ τῆς ἁμαρτίας αὐτ τῶν. Καὶ πάλιν· Ὁ λόγος ἐν ἐλάλησα, ἐκεῖνος κρινεῖ αὐτὸν ἐν τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ. Ηδη, αγα πητέ, ὁ καλὸς Θεὸς ἡμῶν πάντα τὰ εἰς ἡμᾶς ἐπλήρω σεν· ἐπὶ γῆς ὤφθη, δούλου μορφὴν ἀνέλαβεν, ὑπέ· κους ἐγένετο μέχρι θανάτου. θανάτου δε σταυροῦ. Καὶ ταῦτα Κύριος ὢν τῆς δόξης, καὶ τὰ πάντα φέρων τῷ ῥήματι τῆς δυνάμεως αὐτοῦ· ἀνακα λούμενος ἡμᾶς ἀπὸ τῆς ἐγγενομένης ἡμῖν διὰ τοῦ πρωτοπλάστου φθορᾶς· καὶ οὐ μόνον, ἀλλὰ γὰρ καὶ θεώσας ἡμᾶς διὰ τῆς ἁγίας αὐτοῦ σαρκός· οὗ καὶ ἀδελ. φοὶ ἠξιώμεθα καλεῖσθαι, καὶ σύσσωμοι, καὶ συμμέτο χα, και συγκληρονόμοι. Δεῖ οὖν ἡμᾶς πάσῃ φυλακῇ φυλάττειν ἑαυτούς. Ἐν μέσῳ παγίδων διαβαίνεις ἐν τῇ πόλει διερχόμενος· ὅρα μὴ ἐμπαρής. Εν φόβῳ Κυρίου ἡ ἀναστροφή σου ἔστω μετὰ ἀνδρῶν ἀγαθῶν· φεύγε τοὺς ἀφυλάκτως ζῶντας· φεύγε παίγνια καὶ γελοιάσματα νεωτερικά φεύγε κραιπάλας καὶ πολυποσίας φθοροποιούς Πᾶν ῥῆμα σαπρὸν ἐκ τοῦ στόματός σου μὴ ἐκπορευέσθω· ἀλλ᾽ εἴ τι καλὸν εἰς οἰκοδομὴν τῶν ἀκουόντων. Μὴ φρόν τιζε πλουτεῖν· ὅτι γυμνὸς εἰσῆλθες εἰς τὸν κόσμον τοῦ τον, γυμνὸς καὶ ἀπελεύση. Μὴ ἀγάπα τὴν δόξαν του κόσμου τούτου • ότι ὡς καπνός παρέρχεται. Εν φίλει μονον τὸ ἀγαθὸν, τὸ καθαρὰν ἔχειν τὴν καρ δίαν ἀπὸ τῆς ῥυπαρὰς ἁμαρτίας· τὸ ἐπιτυχεῖν βασιλείας οὐρανῶν· καὶ φυγεῖν κρίσεως αἰωνίου. Τὰς ἐντολὰς, ὡς ἔλαβες, φύλαττε· κλίνον πτωχῷ τὸ οὐς σου ἡνίκα ἔχει ἡ χείρ σου βοηθεῖν, ὄρεξον τῷ δεομένῳ. Δύο λεπτά χήρας πτωχής υπερηκόντισαν πάντων τῶν ἐν τῷ γαζοφυλακίῳ ἐμβεβλημένων. Ορκος ἐν τῷ στόματί σου μὴ αὐλιζέσθω· ὁ γὰρ ὀμνύων οὐ σωθήσεται, κἂν δοκῇ πᾶσαν ἐντολὴν ποιεῖν. Επισκέπτου ἄνθρωπον ἐν φυλακῇ, ἵνα ἐπι σκεφθῆς ὑπὸ Κυρίου. Προσεύχου συνεχῶς, καὶ ψάλλε ἐν καρδίᾳ· ἵνα τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ὑποδέξη σύνοικον. Ταῦτα ἐκ πολλῶν ὀλίγα δείγματα ἀγάπης, ἐντολαί ἀγαθαί, ὡς ἀμφότεροι πράξοιμεν, καὶ σωθείημεν, ἐν αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ΡΙΕ — Εὐφροσύνῃ ἡγουμένη. [χμ5.] Rursum de ipsius Ως καλὰ τὰ γράμματα της τιμιότητός σου, καὶ τὸ λυμηρὸν ἐπιδεικνύμενα τῆς ἐπὶ τῇ ὀσίᾳ μητρὶ κοικήσεως, καὶ τὸ ὑπομνηστικὸν τῆς ἐλπίδος ἔχοντα! Ως γὰρ τὸ πάντη ἄλυπον καὶ ἄδακρυ ἐπὶ τῇ τῶν κεκοιμημένων διαζεύξει, κατηγορείται (αναισθησίας γὰρ τεκμήριον)· οὕτω τὸ πέραν τοῦ μέτρου πάλιν κατακλᾶσθαι τη λύπη, τῶν μὴ ἐχόντων ἐστὶν ἐλπίδα ἀναστάσεως· Δεῦρο λοιπόν, ἀδελφὴ ἐν Κυρίῳ, τὸ ³ Joan. x11, 47. 37 Joan. xv, 22. 4 Job. 1, 11. 43 Marc. xii, 43. In cod. Reg. ρλγ'. 38 Joan. XII, Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῷ ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς CXV. – Euphrosyna prapositas. matris obitu scribit. Quam præclaræ fuerunt reverentiæ tuæ litters, quæ et dolorem ex sanctæ matris obitu testatæ sunt, et spei mentionem continebant! Quemadmodum enim non dolere prorsus, nec flere mortuorum discessiones, merito reprehenditur; stuporis quippe est argumentum: sic etiam ultra modum dolore frangi, eorum est qui resurrectionis spem non habent. Age nunc ergo, soror in Domino, legitimo Philipp. 11, 7, 8. 40 Hebr. 1, 3. "Ephes. IV, NOTÆ.

γενώμεθα· οὐχ ὅτι ἐκβαλεῖν τῆς καρδίας τὸ ἴνδαλ μα τῆς ἁγίας ἐκείνης· μή τι γένοιτο· εἴη γὰρ σ ἡμῖν ὑπόμνημα πάσης παρακλήσεως καὶ διακυβέρ νήσεως· ἀλλὰ τὸ ἄγεσθαι εὐθυμότερον, καὶ διακνύει τὸν προκείμενον ἀγῶνα τῆς ἀσκήσεως. Οὐκ εἴασε οὖν σε ἐν θώρῳ ἡλικίᾳ· ἡ μήτηρ, οὐδ᾽ ἀμαθῇ τῶν θείων, οὐδ' άπειρον τῶν ἐν βίῳ, πάντοθεν χάριτι Χριστοῦ ἱκανουμένην, καὶ βίου ἔμπειρον, και φρο νήσεως ἔμπλεων, καὶ γνώσεως εύπορον, καὶ δια κήσεως εὔθετον. Καὶ ἡμερῶν ἀπαρτισμένων τῇ ζωῇ τῶν ἀνθρώπων, ἔχου δὴ τῆς οἰκείας ἀσφαλείας, λαμβάνουσα βοηθόν, εἴτε οἴκοθεν, ἅνπερ καὶ ἔστω, εἴτε ἔξωθεν. Οὐκ ἄπορον γάρ εὑρεῖν γυναῖκα ἐπ' αναθέσει τῶν συμπιπτόντων ἔστιν ὅτι δυσταμάτων planctu perfuncti, ad nos redeamus: non ut sanctæ ἱκανὸν τοῦ πένθους ἀφοσιωσάμενοι, εἰς ἑαυτοὺς illius simulacrum ex mente abjiciamus; absit. Erit enim apud nos omnis adhortationis gubernationisque monumentum: sed ut alacriore animo simus, ac peragamus propositum certamen exercitationis. Non igitur reliquit te mater immatura ætate, nec rudem rerum divinarum, nec humanarum imperitam; sed, Chsisti gratia, omnibus rebus instructam, et vitæ usu peritam, et prudentis plenam, et scientia locupletem, et gubernationi peridoneam. Cumque humanæ vitæ definiti sint dies, prospice imprimis propriæ securitati, adjutricem assumens sive e domo, si suppetat, sive extrinsecus. Quippe fieri omnino potest, ut feminam invenias cui negotia quæ interdum occurrunt difficillima committas, quæ expedire per se mens una πραγμάτων, ὧν τὴν λύσιν εἰς νοῦς οὐχ οἷός τέ ἐστι nequeat. Attende similiter subditarum sororum gubernationi: regens illas in Domino, cum omni longanimitate et commiseratione exigens quæ sunt officii: neque urgens vehementius, sed sicut nutrix filios suos fovens, totamque te illis impendens: ita ut animam ipsam pro illis exponas, neque freni habenas e contrario penitus remittens, quæ causa esse solet dissolutionis, confusionis, et nullius erga filtos amoris. Scis quomodo te, praesente matre, gereres scis in te omnium illarum oculis tanquam in Deum esse conversos, personam tuam intuentium velut conciliatricem apud Deum. Quod si ipsa sic agas; perpiscuum est aliud illas spirare nihil debere, quam quod tu magistra et cupis, et c jubes, et enuntias: prorsus ut genuinæ filiæ erga matrem, ut membra de membro erga caput, ut flores erga rosarium. Ad hoc enim et in unum convenerunt, mundo relicto, etiis quæ in mundo sunt, parentibus ac fratribus, necessariis et amicis, facultatibus et carnis affectibus, cælibatum amplexæ, Christoque desponsæ: ut sancte et quemadmodum virgines decet viventes, regnum cœlorum consequantur, intrentque cum Christo in cœlestem illum et ineffabilem thalamum nuptialem. Tale et illis et tibi, domina, certamen est et professio: proinde huic attendamus: in hac moveamur, et vivamus: non hue et illuc respicientes, quod sic illud monasterium, vel sic aliud monasterium. Noxium hoc est: cum ex præceptorum norma metiri nos debeamus, non autem ex vicinis. Hinc enim nemo assequitur ut recte incedat, Deoque digne ambulet. Quia præsens ætas negligens est, et ab exacta disciplina descivit, et ab ea vivendi regulam petere vanum est et inutiles; illuc pectemus ubi saneta vita et Domino placens resplenduit. Vides, soror et mater spiritualis, quemadmodum adegit me charitas Dei liberius apud vos loqui? Nihil amplius facturuseram. si ad ipsam parentem meam et germanas sorores ve: ba fecissem. Praeterquam quod omnes corpus Christi sumus. et unum Patrem invocamus bonum Deum nostrum. Quare fratres quoque omnes invicem. et corpus unum, et consortes, δοῦναι. Ἔχου δὴ ὁμοίως καὶ τῆς κυβερνήσεως τῶν ὑπὸ χεῖρα ἀδελφῶν, καθηγουμένη ἐν Κυρίῳ μετὰ πάτες μακροθυμίας, μετά συμπαθείας, μετὰ ἐκζητήσεως τῶν ὀφειλομένων· μήτε καταπιέζουσα σφοδρῶς, ἀλλ᾽ ὡς ἐ τροφός θάλπη τὰ ἑαυτῆς τέκνα, τὰ κατ' αὐτές ἀμειβομένη· ὡς καὶ αὐτὴν τὴν ψυχὴν προέσθαι ὑπὲρ αὐτῶν· μηδ' αὖ ἀνεῖσα όλικῶς τὰς ἡνίας τη χαλινοῦ· αἴτιον γὰρ τοῦτο διαλύσεως, ἀταξίας π καὶ ἀφιλοτεχνίας. Οἶδας όπως συνούσης της μητρός ἐποίεις· οἶδας ὅτι οἱ ὀφθαλμοὶ πασῶν αὐτῶν εἰς τ βλέπουσιν ὡς εἰς Θεόν, ὁρῶσαι τὸ πρόσωπόν σας, μεσιτεύον αὐταῖς τὰ πρὸς αὐτόν. Εἰ δὲ αὐτὴ ούτως δῆλον ὅτι κακείναις οφειλόμενόν ἐστιν άλλο μετά ἀναπνεῖν, ἢ ὅπερ σὺ ἡ διδάσκαλος καὶ ἐρᾷς, κ ἐντελλη, καὶ διαγορεύεις· καὶ ἁπλῶς ὡς τέκνα με στα πρὸς μητέρα, ως μέλη εκ μέρους προς κεραία ὡς ἄνθη πρὸς ροδωνιάν. Ἐπὶ τούτῳ γὰρ καὶ τα λύθεισαν ἐπὶ τὸ αὐτό, καταλιπούσαι κόσμον και τ ἐν κόσμῳ, γονεῖς τε καὶ ἀδελφούς, οἰκείους και με λους, ὑπάρξεις τε και σχέσεις σαρκός, ἀζυγίαν έχει πέσασαι, καὶ Χριστὸν νυμφευσάμεναι. Ἵνα οσίως καὶ παρθενοπρεπώς ξήσασαι, κληρονομήσωσι βασ λείαν οὐρανῶν· καὶ τὸ μετὰ Χριστοῦ εἰσελθεῖν εἰς τὸν οὐράνιον ἐκεῖνον καὶ ἀνεκλάλητον νυμφώνα Τοιοῦτον καὶ αὐταῖς καὶ σοὶ, κυρία, το αγώνισμα κ ἐπάγγελμα· τούτῳ καὶ προσέχωμεν· ἐν τούτῳ πό κινώμεθα καὶ διαζῶμεν· μὴ ἀποβλέπουσας ὧδε τ κἀκεῖ, ὅτι οὕτως ἐκεῖνο τὸ μοναστήριον, καὶ σας το άλλο μοναστήριον. Βλαβερόν τοῦτο· τῇ ἐπὶ δεῖ παραμετρεῖν ἑαυτοὺς, ἀλλὰ μὲ τοῖς πέλας. τεῦθεν γὰρ οὐκ ἔρχεταί τις εἰς τὸ ὀρθοποδεῖν, στι θεοπρεπώς πορεύεσθαι. Ἐπειδὴ ἡ παρούσε για και ολίγωρος ἐστιν, εκλελοιποῖα τοῦ ἐκριβωμέν ξίου, καὶ τὸ ἀπ' αὐτῆς κανονίζεσθαι έωλον καὶ κα σιτελές· ἐκεῖ σκοπῶμεν οὗ ὁ ἱερός βίος, ἔνθε ε μεν ἡ εὐαρέστησις Κυρίῳ. Ορᾶς, ἀδελφὴ καὶ μέτ πνευματική, όπως με ἠνάγκασεν ή κατά Θεόν έγιν παροςσιασθῆναι ἐν ὑμῖν; οὐδὲν πλέον ἔμελλον ὁ ποιεῖν, εἰ πρὸς μητέρα τὴν ἐμὲν, καὶ πρὸς αδελφές κατά σάρκα εν μοι διαλέγεσθαι. Πλὲν ὅτι τότε; σῶμα ἐσμεν Χριστού, και ένα πατέρα ἐπικαλούμενα τὸν ἀγαθὸν Θεὸν ἡμῶν. Ωστε ἀδελφοὶ πάντες άλλη

EPISTOLARUM LIB. II. σύσσωμοι, καὶ συμμέτοχοι, καὶ συγκληρο- et cohæredes. Atque inde est quod nos salutem ἐντεῦθεν τὸ φιλεῖν ἡμᾶς καὶ σώζεσθαι ὑμᾶς, ἀγαπᾷ Κύριος, καὶ ἐντέταλται. Εἰρήνη σοι ι μητρί. Εἰρήνη ταῖς ἀδελφαῖς ἐν Χριστῷ Κυρίῳ ἡμῶν. ᾿Αμήν. ΡΙς' — Ιωάννη ἐρημίτη. [χμή.] De quodam eremita hæretico ad Νέαμα οπόταν τις θεάσοιτο, τοῦτο καὶ μετὰ χώρησιν εἰς νοῦν ἀεὶ ἀναθεωρεῖν εἴωθεν. ὖν καὶ ἡμεῖς οἱ ταπεινοί, θεοτίμητε, ἀπαξ εντες, καὶ ὡμιληκότες, οὐκ ἐπιλελήσμεθα ναζόμενον ἔχομεν ἐν τῇ διανοίᾳ· αὐτὸ τοῦτο οι όραν ἄνθρωπον Θεοῦ, προσώπῳ τε καὶ χάριν θείαν λάμποντα, καὶ εἰς δοξολογίαν οτρεπόμενον. Εσχες δὲ τοῦτο τῇ ἐρημική καὶ τῇ προσευκτική προσελεύσει· λαμΜωσαϊκῶς τὴν ὄψιν πρὸ τοῦ ἀῤῥήτου ιιὸ καὶ αὖθις γλιχόμεθά σε κατοπτεῦσαι, μετασχεῖν τῶν ἐν σοὶ χαρίτων, κατὰ δευτέ καστικού μετουσιασμοῦ, σὺ πρὸς Θεὸν, καὶ νὰ σοῦ. ὁρᾷς ὅσον σε Θεὸς ἐδόξασεν, ἐπεὶ αὐτόν; ἀλλὰ καὶ ἔτι δοξάσειεν ἐν τέλει τοῦ ὑπεραίνοντα ἀξίως τὸν δρόμον. Ἡμῖν δὲ τοῖς εἰς εὔξαιο κἂν ἀρξασθαι τοῦ σωτηρίου δρόείπερ μακρὰν ἀπὸ Θεοῦ οἱ ἐλάχιστοι. Ἡ πιβολὴ τοῦ λόγου ἐν τούτοις. ὑποθέσεων vestram amamus sicut amat Dominus, ac sicut præceptum est. Pax tibi dominæ matri. Pax sororibus in Christo Jesu Domino nostro. Amen. CXVI. — Joanni eremitæ. fidem catholicam adducendo. Si jucundum spectaculum viderit quispiam, hoc, et postquam recesserit, animo semper intueri solet. Sic igitur et nos humiles, vir a Deo honorate, ex quo te semel vidimus et locuti tecum sumus, minime obliti sumus; sed impressum menti gerimus, illum ipsum videre gestientes hominem Dei, et vultu et verbis divinam gratiam spirantem, et ad Dei laudes incitantem. Hoc vero adeptus es eremitica solitudine, et orationis frequentatione, faciem gorens Moysis instar ineftabili luce resplendentem. Quocirca et iterum intueri te cupimus, et gratiæ donorum quæ in te sunt participes fieri, ac sanctitatis quam tu a Deo, nos abs te, minus tamen quam quanta in te est, hauriemus. Vides quanta te Deus gloria affecerit, quoniam tu illum gloria affecisti? Atque utinam ornare te pergat in fine vita, curriculum ut par est absolventem. Tu vero pro nobis ora peccatoribus, ut vel inchoemus salutarem cursum; quippe qui a Deo longe absumus homunculi. Atque hoc primum orationis propositum. Quodnam alterum? De Theoctisto eremita: qui quonam modo per hæreticas quasdam quæstiones ab Ecclesiæ corpore divulsus sit, ipse nosti melius quam nos, reverendissime. Attamen et ipsi nuper ad cellulas vestras cum venissemus, de hominis δευτέρα; Περὶ Θεοκτίστου τοῦ ἐρημίτου· Η διεῤῥάγη ἐξ αἱρετικῶν τινων ιατος τῆς Ἐκκλησίας, αὐτὸς ἡμῶν μᾶλλον ι, τιμιώτατε. Πλὴν ὅτι καὶ ἡμεῖς προπέσιάσαντες τοῖς καθ' ἡμᾶς [ f. ὑμᾶς ] ἐνδιαιἐξεμάθομεν παρὰ τῶν εἰδότων τὰ τοῦ ἀνμὴν ἀλλὰ καὶ διὰ γραμμάτων ὑπεμνήσαμεν καλέσαμεν ἀποσχέσθαι αὐτὸν τῶν σκοτεινῶν καὶ δαιμονοποιῶν φθεγμάτων, ὀρθοδοξεῖν δὲ πί τε τῆς παναγίας Θεοτόκου, καὶ τῶν ἄλλων Νῦν οὖν Νικάνωρ ὁ ἡμέτερος ἀδελφὸς φοιπρὸς ἡμᾶς, ἀπήγγειλεν ἐλθεῖν εἰς μεταγνωἄνδρα, καὶ ἐθέλειν ὁμοφρονεῖν τῷ ᾿Εκκλησίᾳ· με μηδὲ γράμμα ἐμὸν εἰληφέναι, ἀλλὰ καὶ ασθαι. Ἐπεὶ οὖν, Πάτερ άγιε, γέγραπται· ῶν ἄξιον ἐξ ἀναξίου ὡς στόμα μου Καί, Ὁ ἀποστρέφων ἄνθρωπον ἐκ πλά οῦ αὐτοῦ, καλύψει πλῆθος ἁμαρτιῶν· γιωσύνην σου διαναστῆναι, καὶ δοῦναι χεῖρα τῷ πλανωμένῳ. Ἐν τούτῳ γὰρ Θεοῦ συνεργός σται δὲ τοῦτο πῶς; ἵνα δηλώματι ἄξοις τὸν τον πρὸς σέ, εἴποις τε καὶ διαλεχθῇς τὰ εἰκότα. μὲν εὕροις αὐτὸν εἴκοντα τῷ θείῳ λόγῳ, εἴποις ὶ ἐμοῦ τοῦ ταπεινοῦ, ὅτι εἰς αὐτὸ τοῦτο κεφιλῶν τὴν σωτηρίαν αὐτοῦ· κἂν δοκιμάζοις, 3, κἀκεῖνος ἐρᾷ, ἐπιστείλω αὐτῷ εὐθέτως, αφοτέρωθεν ελκυσθῆναι, καὶ κερδηθῆναι τὸν ενον. Τοῦτο γὰρ βούλεται Θεός, κἂν τοῦτο rem. xv, 19. “Jac. v, 20. 4 Matth. xv, 13. In cod. Reg. pxd". PATROL. GR. XC1X. rebus ex iis qui noverant didicimus. Quin etiam per litteras commonefecimus hortatique sumus, ut ab tenebricosis illis et dæmoniacis sermonibus abstineret, et orthodoxe potius sentiret tum de sanctissima Deipara, tum de aliis capitibus. Nunc ergo Nicanor frater noster ad nos veniens resipuisse hominem renuntiavit, velleque Boclesias consentire, negare autem se litteras meas accepis se; sed et illas optare. Quoniam igitur scriptum est, Pater sancte: Qui educit dignum ex indigno, sicut os meum erit, et: Qui converti fecerit hominem ab errore viæ suæ, operiel multitudinem pecca.· torum 45; sanctitatem tuam exsurgere oportet; et auxilii manum porrigere erranti. In hoc enim Dei adjutor eris. Qui vero id Het? Ut Theoctistum ad te advoces, eique dicas et edisseras quæ par erit. Et si quidem cedere illum videris divino sermoni; de me etiam humili significes, eamdem meam mentem esse, ejus salutis desiderio: et, si probabis, Pater, idque ille expetet, scribam ad illum apposite, ut utraque parte trahatur, et lucrifiat qui perit. Hoc enim vult Deus, et hujus gratia in terram venit, quod perierat quærens reducere: et amoΝΟΤΕ.

rem proximi esse jubet nobis amoris erga se ar- ἦλθεν ἐπὶ τῆς γῆς τὸ ἀπολωλός ἐκζητῶν ὁ gumentum. Omnique conatu excitari nos convenit, Pater sancte: in hunc enim finem ut ad te scriberem permotus sum. Quod si post talem conatum detrectans non obsequetur, videbit iniquus 7. Ait Dominus: Sinite illos, cæci sunt. Quem igitur successum Dominus dederit, indicare mihi, Pater, venerandis tuis litteris bonitas tua ne gravetur. CXVII. — Mariano spathario. στρέψαι· καὶ τῆς εἰς αὐτὸν ἀγάπης ἀπόδειξεν τένι πέλας φιλίαν ποιεῖται ἡμῖν. Καὶ δεῖ παντὶ τῆς κινηθῆναι ἡμᾶς, Πάτερ ὅσιε· εἰς τοῦτο γὰρ τὰ κινηθεὶς ἔγραψα σοι. Εἰ δὲ μετὰ τὴν τοιαύτην ε χείρησιν ἀπειθῶν ἀπειθεῖ, ὄψεται ὁ ἀνομῶν· ἡ Κύριος - "Αφετε αὐτούς, τυφλοί εἰσιν· ὡς εὐοδοι Κύριος, ἀγαθύνθητε, Πάτερ, δηλοποιῆσαι γραμματί σου τιμίῳ. De mundi contemptu. ΡΙΖ΄ – Μαριανῷ σπαθαρίῳ. Έχει Ελκει ἡμᾶς ἡ εὐσέβειά του πρὸς τὸ γράφειν, ὄφελος, φησίν, εὑρίσκουσα· καὶ οὐ δοκώ· ἐπεία ἡμῶν σὺν τῷ βίῳ, καὶ ὁ λόγος ἀχρηστος· ἀλλ Compellit me ad scribendum pietas tua, tanquam inde fructum, inquit, capiens; ego vero non puto, quia sermo noster, quemadmodum et vita, inutilis est; sed ut charitate potius incitata. Charitas enim, η αγάπη φερομένη. Ἡ ἀγάπη γάρ, φησὶν ὁ Ἀπόστ ait Apostolus, non cogital malum, Ceterum quo- Ο λος, τὸ κακὸν οὐ λογίζεται. Πλὴν ἀποτέρως modo res se habeat, cedo et obsequor amico no- ἔχοι, εἴχω καὶ πείθομαι τῷ ἡμετέρῳ ἐραστή, stro, viro bono, laudatissimo præsidi, alumno pietatis, doctrine orthodoxe discipulo, homini Dei, monachorum amatori. Multa sunt encomia tua, egregia facinora. Sed vide, domine mi, quomodo ambules; hoc enim clamat Apostolus 5: non ut insipiens, sed ut sapiens; non ut carni deditus, sed ut amans Deum; non tanquam immortalis, sed tanquam de exitu sollicitus. Commune est debitum, præfixus terminus qui transcendi non potest. Non est enim, ait, qui vivel et non videbit mortems, Quænam ergo, dices, utrorumque propria sunt not? Ego, amice, tibi exponam. Priorum quidem chores, risus,ludi, turpiloquia; ebrietates, crapulee, elati spiritus, inanes jactantiæ, exquisiti ad gloriam G ornatus alii aliis succedentes, divitiarum desideria, quæque his plura et graviora ob dignitatis tuæ reverentiam prætermittor. Et quidem, qui talia agunt, regnum Dei non consequentur 52, ut pronuntiavit Apostolus. Age vero allerius quoque partis quæ sint propria ostendam. Paupertas spiritus, compunctionis lacrymns, mansuetudo, pax, misericordia, mentis in Deum contemplatio, contemptus pecunia, odium mundi, frugalitas, continentia pro cujusque virium facultate: supra conjugem, supra filios, supra parentes, supra fratres, supra omnes omnino amare Dominum qui fecit nos, qui seipsum ad mortem tradidit pro unoquoque nostrum. Hæc atque his similia, veri sunt Christiani. Noli enim de monacho interpretari, domine, quæ dicta sunt, et non de laico qualiter omnia (tametsi de monacho impensius) præter continentiam et paupertatem, de quibus secularis non condemnabitur. Et tamen istic quoque sunt tempora continentiæ, et frugalitatis leges. Habentes enim alimenta, inquit, et quibus tegamur, his contenti simus 53. Qui autem divites fierivolunt, incidunt in barathrum ineluctabiles. Et rursum, Ut et qui habent uxores, tanquam ἀγαθῷ ἀνδρὶ, τῷ πανευφήμῳ ἄρχοντι, τῷ τροφί τῆς εὐσεβείας, τῷ θρέμματι τῆς ὀρθοδοξίας, το ο θρώπῳ τοῦ Θεοῦ, τῷ φιλητῇ τῶν μοναστών. Πα σου τὰ ἐγκώμια, κάλλιστα τὰ ἀριστεύματα. Να βλέποις, ο δεσπότης μου, πῶς περιπατεῖς· τούτο για βοᾷ ὁ ᾿Απόστολος, μὴ ὡς ἄσοφος, ἀλλ' ὡς προς μὴ ὡς φιλόσαρκος, ἀλλ' ὡς φιλόθεος· μὲ ὡς εἶνα τος, ἀλλ' ὡς ἐμμέριμνος ἐξόδου· τὸ κοινὸς χείς τὸ ἀνυπέρβατον οροθέσιον. Οὐκ ἔστι γάρ, κα ὃς ζήσεται, καὶ οὐκ ὄψεται θάνατον. Το κτί αμφοτέρων τὰ ἰδιώματα, εἴποις ἄν; Εγώ σοι δείξει φίλε· τοῦ μὲν πρώτου χορεύματα, γελιέται παίγνια, αἰσχρολογήματα, οινοφλυγίας, για γίαι, μετεωρισμοί, διάκενα φυσήματα κατα σματα ἀλλεπάλληλα, φιλοπλουτίαι, έρως κ πλείω καὶ βαρύτερα αἰδοῖ τῆς ἐξουσίας το τμήμα Καί γε οἱ τὰ τοιαῦτα πράσσοντες επλεύσα Θεοῦ οὐ κληρονομήσουσιν, ἀπέφηνεν ὁ παν λος. Δευρό σοι καὶ τοῦ ἑτέρου ὑποδείξαι με το τρέι Πτωχεία πνεύματος, κατανύξεως δάκρυα, πως εἰρήνη, ἐλεημοσύνη, νοῦ πρὸς Θεὸν θεωρία, τις γυρία, μισοκοσμία, αὐτάρκεια, εγκράτεια - πα δύναμιν τῆς ἐφ' ἑκάστῳ δυνάμεως, ὑπὲρ ἡμάξης ὑπὲρ τέκνα, ὑπὲρ γονεῖς, ὑπὲρ ἀδελφούς, ὑπὲρ ἐπι τὰς ἁπλῶς, ἀγαπᾶν τὸν Κύριον τὸν ποιήσαντα της τὸν ὑπὲρ ἑνὸς ἑκάστου ἐκδεδωκάτα ἑαυτό τ θάνατον, Ταῦτα καὶ τὰ τούτοις ὅμοια, καὶ τοῦ ἀληθινο στιανοῦ. Μὴ γὰρ τοι νομίσης, δέσποτα, ἐπὶ τ ζοντος τὰ λεχθέντα, ἀλλ' οὐχὶ καὶ ἐπὶ λαϊκο πάντα ἐπίσης (κἂν ἐν τῷ μονάζοντε ἐπιτεταμέν πλὴν ἀγαμίας καὶ ἀκτημοσύνης, ἐν οἷς ὁ κοσ οὐ κατακέκριται· ὅμως κἀνταῦθα ἐγκρατείας καιρος αὐταρκείας θεσμοί. Έχοντες γάρ, φησί, διατρο καὶ σκεπάσματα, τούτοις ἀρκεσθησόμεθα δε βουλόμενοι πλουτεῖν, ἐμπίπτουσιν ε άφυκτον βάραθρον. Καὶ πάλιν; Ἵνα καὶ οἱ ἔχει 41 Psal. cx1, 10. 48 Matth. xv, 14. 1 Cor. xi, 5. 50 Ephes. v. 15. " Psal. LΧΙΙΤΙ, 5. Ephes. v. 4. 53 1 Tim. v1, 8. s 1 Cor. vi, 29. In cod. Reg. ρκα'. NOTE.

EPISTOLARUM LIB. II. ῖκας, ὡς μὴ ἔχοντες ὦσιν. Ιδού, δέσποτα non habentes sints. Ecce, mi domine, adegisti me ἠνάγκασάς με τὸ δικαίωμα τοῦ Θεοῦ ἀναγγεί τοι. Σπεύσωμεν ἀμφότεροι σωθῆναι. Αρκετός ὁ παρεληλυθὼς χρόνος τοῦ βίου, τὸ θέλημα τῆς ως κατεργάσασθαι. Νῦν, φησὶν ὁ ᾿Απόστολος, ὸς εὐπρόσδεκτος, νῦν ἡμέρα σωτηρίας. ὁ ἀγαθὸς Θεὸς ἐκδέχεται ἕως ἐσχάτης αναπνοής αρπὸν ἡμῶν· μὴ εἶποι· Ἔκκοψον αὐτὸν, ἵνα εἰ τὴν γῆν καταργεί; μὴ κλείση καθ᾿ ἡμῶν, ἐκ ἔστιν ἄνοιξις· μὴ λάβοι ἡμᾶς ὁ διάβολος εἰς αὐτοῦ, συγκολαζομένους αιώνια· μὴ ἀνάρκι άφνω γενοίμεθα. Ποσάκις ἐγγύας δεδώκαμεν, τῆς ἀσθενείας, ἡ τοῦδε τοῦ κινδύνου, ἡ τῆσδε θλίψεως ῥυσθῶμεν, Θεῷ γνησίως δουλεύσομεν· πάλιν ἐπελαθόμεθα τῶν συνθηκῶν; ἕως πότε και; ἕως τίνος βάσει; 'Ανάγκη πάντως μικρόν ον ἐξελθεῖν τῶν ἐνθένδε. Μή τοίνυν εὑρεθῶμεν ισκεύαστοι τῶν ἀγαθῶν ἔργων, ἵνα μὴ τὸ ἡμῖν εἴη αἰώνιον καὶ ἀπέραντον· ἀλλ᾽ ἐν ἑτοι · εὐαρεστήσεως, όπως συμβασιλεύειν Κυρίῳ ιωθῶμεν εἰς ἀτελευτήτους αἰῶνας. Γένοιτο. Β΄ — Εὐφροσύνῃ ἡγουμένη. [χνγ'.] ut justam Dei legem annuntiarem tibi. Contenda. mus ambo ut salvisimus. Satis nobis fuerit præteritum vitæ tempus, ut desideria carnis expleremus. Nunc, ait Apostolus, tempus acceptabile, nunc dies salutis”. Ecce bonus Deus usque ad extremum spiritum exspectat fructum a nobis; ne dicat: Succide illum, ut quid etiam terram occupat "?ne claudat nobis, et non sit qui aperiat: ne assumat nos diabolus in sortem suam cum ipso in æternum puniendos ne repente abripi nos contingat. Quoties spopondimus, nos, si ab infrmitate, si ab hoc periculo, si ab hac ærumna liberaremur, Deo sincere servituros: et postea pactionum obliti sumus? Quousque tandem sustinebit? quousque cessabit? Necesse est prorsus paulo post hinc abire. Non igitur deprehendamura bonis operibus imparati, ne nobis æternum et fine carens væ obveniat; sed præparantes nos ad obtinendam Dei pacem, ut cum Domino regnare mereamurin sæcula non desinentia. Fiat. CXVIII. Euphrosynæ præpositæ. Ut matris, cujus obitum defleverat, virtutes imitari studeat, præsertim in monasterii gubernatione. οτι μᾶλλον ἀποδέχομαι τὴν τιμιότητά σου Nunc jam magis laudo reverentiam tuam, quod λαυσαμένην τὴν μακαρίαν μητέρα· ὅτε ἐξελη- beatam matrem deflendi finem fecit, quando egres- ; ὁ οἰκονόμος, ἀπήγγειλε παρακεκλῆσθαι αὐτὴν υρίῳ. Εφ᾽ ᾧ καὶ ἡ ταπείνωσίς μου ἀνείθη ίζοντος τὰ κατὰ σὲ ὡς ἀδελφῆς ἐν Χριστῷ. ὰρ, ὦ κυρία, ἐν τοῖς φιλτάτοις, καὶ τὸ τῆς ἀγάἐνδεικνυμένους, πενθῆσαι φυσικῶς, καὶ τῷ τῆς ὃς ἐπερειδομένους δόγματι, παρακληθῆναι θεοὃς, μηδ' ὁποτέρως λυμήνασθαι τὸ καλόν. Ἴσον ἐστιν ἀναλγησίας ἡ ὑπέρμετρος περιωδυνία. ως ἀγόμεθα καὶ κανόσι θείοις, καὶ μάλιστα οἱ ῆς τελειότητος ἐπάγγελμα επανημένοι. Εκ- · καὶ Μωσέα τὸν θεόπτην ὁ λαός, ἀλλὰ τεσκοντα ἡμέρας καὶ Ῥαχὴλ τὴν θαυμασίαν 16 ὁ πατριάρχης σὺν τέκνοις· ἀλλὰ βραχείαις τις καὶ αὐτὸν Ἰωσὴφ ὁ πολυθρύλλητος, καὶ κς ἄλλοι ἔν τε Παλαιᾷ καὶ Νέᾳ Διαθήκη· ἀλλ᾽ μένως, καὶ οὐκ ἀει· οὕτω δὴ καὶ αὐτὴ ποιήσασα τοιοῦσα, ἐπαινετή, παρά τε Θεῷ καὶ ἀνθρώποις. ως ἀεὶ κατὰ νοῦν τὴν ποθουμένην, και μάλα ουλεύω· ἐξ οὗ εὐκατάνυκτός ἔση, μισόκοσμος, εος, ἐμπαράσκευος πρὸς τὴν αὐτὴν ἔξοδον· ἂν γένοιτο σωτηριωδέστερον; πιστευθέν σοι ποίμνιον τοῦ Θεοῦ ποιμαίνοις 5 ὡς μήτηρ πνευματικὴ, ἀλλ' οὐκ ἄρχουσα αν ίνως, ὡς τυποῦσα δι' ἑαυτῆς ἐν τοῖς κατ' ἐν ', ἀλλ᾽ οὐκ ἀπαιτοῦσα τὰ ὑπὲρ δύναμιν· ὡς ος ἐν πάσαις τῇ ἀγάπῃ καταμεριζομένη, ἀλλ᾽ τροστιθεμένη άλλη άλλως δι' αίματος τρόπον. ς όπως νενομοθετήμεθα πρὸς τῆς ἀληθείας; ᾿ΑλI Cor. VII, sus Economus te consolationem in Domino admisisse renuntiavit. Ex quo et dolorem quoque remisit humilitas mea, de te tanquam de sorore in Christo sollicita. Decet namque, domina, ut amici inter se et charitatis specimen dantes lugeant naturæ ductu, et iis quæ spes docet innixi secundum Deum consolentur, neutramque in partem honestum violetur. Par enim est stupori, qui modum excedit nimius dolor. Mensuris agamur et regulis divinis, nos maxime qui perfectionis professionem elegimus. Planxit et Moysem Dei conspectorem populus, sed diebus quadraginta: et admirandam Rachelem cum filiis patriarcha Jacob, sed paucis diebus: et hunc ipsum celeberrimus Joseph, aliosque alii tum in Vetere, tum in Novo Testamento, sed certo tempore, non semper. Quod et tu similiter cum egeris agasque, laudabilis es apud Deum et apud homines. Intuere semper animo quam desideras: magnopere id suadeo; ex quo et facile compungeris, et odium concipis mundi, amorem Dei, teque ad mortem ipsam comparabis: quo quid esse potest ad salutem accommodatius? Commissum tibi Dei gregem sancte guberna, ut spiritualis mater, non ut humano more præsidens: ut per teipsam dans exemplum in iis quæ præcepta sunt, non quæ supra vires exigens; tanquam ex æquo charitatem omnibus impertiens, non aliam alii per affectum sanguinis anteponens. Vides quæ leges impositæ nobis sint a veritate? Sed quid 50 II Cor. v, 2. 37 Luc. XIII, 7. ΝΟΤΕ. 1) In cod. Reg. ρκη'.

ait magnus Petrus? Et cum apparuerit princeps λά τι φησιν ὁ μέγας Πέτρος; Καὶ φανερ τοῦ ἀρχιποίμενος, κομίσοισθε τὸν ἀμ νον τῆς δόξης στέφανον. Ἡλίκων σοι βασ Κυρίου· Ἰδοὺ ἐγὼ καὶ τὰ παιδία ά με κας. Προσθείην δ' ἂν κἀκεῖνο· Ἐγὼ οὐκ ἐ κατακολουθών σοι, καὶ ἡμέραν ἀνθρώ ἐπεθύμησα, Κύριε. Καὶ γὰρ οὕτως ἔχει. Η δέδωκας, πάντα ηγήσω σκύβαλα, ένα χρει δήσης. Ωστε εἰ καὶ θλίψεις, εἷς συζώσε διαβιοῦντες, φέροις, κυρία. Πολλαὶ γὰρ αἱ τῶν δικαίων, ὡς βοᾷ ὁ ἅγιος Δαυΐδ, νοητι αἰσθητῶς ἀναπτόμεναι παρὰ τοῦ έχθρού. Ο ματα μὴ ἀγνόει· οὗ τὰς μεθοδείας ταῖς π τροποῦ. Οὐκ ἔστιν ἡμῖν ἡ πάλη προς α σάρκα, ὡς φησιν ὁ ᾿Απόστολος, ἀλλὰ 1 ἀρχὰς καὶ ἐξουσίας τοῦ τῇ δε κόσμοι φυγεῖν τὰς παγίδας, ἀγωνιστικὸν τῷ ὄντι. Εχ ἐν ᾗ αναθήσῃ τὰ συμβαίνοντα. Εντεύθεν· νὸς ἁμαρτίας καὶ βοήθεια θεία. Οἷον αἱ τὴν σὴν ἔχουσαι προστασίαν· δεῖ γὰρ αὐτ θεσθαί σοι τὰς ἑαυτῶν ὁρμᾶς, καὶ πρὸς ἐπιρρεπέστερον έχει, καὶ αὐτὴν ὑποδέχεσ τὴν μὲν παρακαλεῖν, την δε προθυμείσθαι, ἀσφαλίζεσθαι, καὶ ἁπλῶς τὸ πρόσφορον προσφέρειν. Καὶ μήτοι ἀκηδιάσῃς ἐν τῷ συνασπιστής, Κύριος ὑπερείδων· ἡμεῖς β ξώμεθα· καὶ αὐτὸς διδάσκει γνῶσιν. Ζηλ φησὶν ὁ ᾿Απόστολος, ζήλῳ Θεοῦ· ἡρμοσάμ ἐνὶ ἀνδρὶ, παρθένον ἀγνὴν παραστ Χριστῷ. Οὕτως ὑπολάμβανε τὰ καθ᾿ ἡμᾶς, ἔσχατον ἀπήχημα αφομοιώσεως· καν αλλι τωλοὶ ἡμεῖς. Καὶ ὁ Θεὸς τῆς εἰρήνης, ὁ καὶ ώνυμον εἰρήνην κληθεῖσαν σου μητέρα 1 καὶ ὁσιότητι πρὸς ἑαυτὸν προσλαβόμενος, και ίχνος ἐκείνης πολιτεύεσθαι ἀξιώσεις, ποιμαί μαίνουσαν, καὶ ὁδηγῶν ὁδηγοῦσαν, ἐν αὐτῷ τῷ Θεῷ ἡμῶν, ὧν ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας pastorum, percipietis immarcescibilem gloriæ coronam”. Quanta tibi laus erit coram Domino, exclamare: Ecce ego et puellæ quas dedisti mihi”. Addam et illud: Non sum defatigatus te sequens: et diem hominis non desideravi, Domine 40. Etenim sic se res habet, Omnia Deo dedisti, omnia existimasti ut stercora, ut Christum lucrifacias “. Quare, si quæ sunt etiam tribulationes, quibus conflictantur qui secundum Deum vitam agunt; ter, domina. Multæ enim tribulationes justorum ª, ut testatur sanctus David, quæ et in mente et in sensibus ab inimico excitantur; cujus tu cogitata ignorare noli, cujus versutias tuis precibus averte. Non est nobis colluctatio, ut ait Apostolus, adversus carnem et san. guinem, sed adversus principatus et potestates noundi hujus “: quarum laqueos evadere, magni est revera certaminis. Animam habeas in qua retractes quæ contingunt. Hinc enim frenum est peccati, et auxilium divinum. Tanquam germanæ sorores tibi sint quibus præes: oportet enim ut singula suos tibi affectus exponant, et quam ad rem unaquæque sit proclivior: tu vero illas benigne excipias, et hanc quidem consoleris, huic animos addas, illam confirmes, et quod singulis demum utile est conferas. Nec vero tædium hac in re te capiat. Deus adjutor Dominus corroborans; incipiamus nos tantum; et ipse docet scientiam “. Emulor vos, inquit Apostolus, æmulatione Dei: despondi vos uni viro, virginem castam exhibere Christo s. Sic res nostras se habere cogita, quantum hujus assimilationis possumus assequi; licet alioqui peccatores simus. Et Deus pacis, qui cognominem pacis Irenem matrem tuam ad se in pace et sanctitate assumpsit, per illius vestigia vitam et conversationem tuam dirigere dignetur, pascens pascentem, ducemque deducens, in Christo Deo nostro, cui gloria in sæcula. Amen. CXIX.· Jacobo monacho. ΡΙΘ΄ Ἰαβώπῳ μονάζοντι. [χεδ. Cum eo qui, post lapsum, retineat episcopatum, communicandum non esse, etiamsi errorem damna Tardius etiam ad rescribendum tibi nos accinximus, frater honorande, propter temporis dificultatem: attamen pari charitatis mensura vicem tibi reddimus,moleste quidem ferentes encomia quæ in nos excogitasti, qui laude dignum nihil habemus; recreati autem ardenti zelo accurate conversationis tuæ, qua caves ne quo modo tepidiorum negligentiæ adjungaris, de qua tibi omnis est sermo. Ego vero, charissime, non puto illum, quem indicasti, sic loqui aut agere. Quo enim pacto qui ad hierarchiæ gradum provectus est, ad infima deprimatur? quomodo qui confessionis certamen sustinuit, cum illaudatis profanisque abripiatur? Ais enim affirmare illum, quod in cathe58 I Petr. v, 4. 59 Isa. Vill, 18. • Jerem. ΧVΙ, 16. «Psal. xc, 10. 65 [I Cor. ΧΙ, 2. In cod. Reg. pac'. Βραδεῖς καὶ ἡμεῖς πρὸς τὴν τῶν γραμμ τίδοσιν ἀπηντήκαμεν, ἀδελφὲ τιμιώτατε, ο χρόνου δυσκολήσαντος· ἀλλ' ὅμως ἐμειβό τοῖς ἴσοις τῆς ἀγάπης μέτροις· δυσχεραίνε ἐφ' οἷς ἐξεῦρες καθ' ἡμῶν ἐγκωμίοις, ώς οι των ἐπαίνου λόγον· εὐφραινόμενοι δὲ ἐπὶ τῇ ρω ζηλοτυπία τῆς ἠκριβωμένης σου πολιτεί λαττούσης ἑαυτὴν ἀκατάτακτον τῶν χυδι τῇ ἀδιαφορία, περὶ ἧς σοι καὶ ὁ πᾶς λόγι δὲ οὐκ οἴομαι, φίλτατε, ὅπερ ἐσήμανας πρ οὕτω καὶ λέγειν καὶ πράττειν. Καὶ πῶς γὰρ θμῷ ἱεραρχίας ἀνηγμένος χαμαιζήλως άγοιτο; καὶ ὁ ἐθληκώς δι' ὁμολογίας συνυποφέρετ ἀζηλώτοις καὶ ἀνιέροις; φὰς γὰρ λέγειν αὐτ σε Philipp. in, 8. 62 Psal. XXXIII, 20. 63 NOTÆ.

EPISTOLARUM LIB. II. εθέζεσθαι εἰς ἐπισκοπεῖον, ἐν ᾧπερ ησέβησεν dra episcopali sedere nihil prohibeat eum, qui in έχων, τὸ κωλύον οὐδέν· καὶ τὸ παρὰ συγκαῶν ἀνεπισκόπων σιτίζεσθαι, οὐδὲν μάχεται τῷ ι τῆς εὐσεβείας. Καὶ πῶς τοῦτο οὐ μάχεται τῇ ίᾳ; τοῦ ἁγίου Δαυίδ ψάλλοντος· Ελαιον άμαρϋ μὴ λιπανάτω τὴν κεφαλήν μου. Τοῦ τε ᾿Αθανασίου προστάσσοντος, μηδεμίαν κοινων ἔχειν ἡμᾶς πρὸς τοὺς αἱρετικοὺς, ἀλλὰ μὴν μηνὸς τοὺς κοινωνοῦντας μετὰ τῶν ἀσεβῶν. Πῶς κοινωνία, εἴπερ δεῖ καθέζεσθαι ἐν τόπῳ τοι κἀκ τῶν τοιούτων σιτίζεσθαι; οὐκ ἔχει φύσιν κὴ ἐκεῖσε κάθηταί τις, ἐκεῖθεν δὲ τρέφοιτο, ἡ δόσις καὶ λῆψις κοινωνίαν ἐργάζοιτο· φησὶ ; Απόστολος· Οἴδατε καὶ ὑμεῖς Φιλιππήὅτι ὅτε ἐξῆλθον ἀπὸ Μακεδονίας, οὐδεμία Ἐκκλησία ἐκοινώνησε χάριν δόσεώς τε λήψεως, εἰ μὴ ὑμεῖς μόνον· ὅτι καὶ ἐν αλονίκῃ ἅπαξ καὶ δὶς εἰς τὴν χρείαν μοι ψατε. Εἰ οὖν τὸ ἀπαξ, καὶ δὶς λαβεῖν, κοινωνίαν να τὸ φῶς τοῦ κόσμου· τὸ ἀεὶ λαμβάνειν τίς ἄν ονῶν οὐ φεύξοιτο ὡς ἀντίθετον φωτός; δὲ τὴν ἁγιωσύνην σου ἐπιεικῶς καὶ ταπεινο 5 τῷ Πατρὶ τὰς ὑπομνήσεις εἰσοῖσαι· καν τεισθῇ, ἐκερδήσαμεν τὸν Πατέρα· εἰ δὲ μὴ, αυτῶν ἀσφαλές μὴ προώμεθα. Περὶ γὰρ τοῦ * βαπτίζεσθαι, ὑπὸ τῶνδε, τὴν ἐπιστολὴν ὅλην ρὸς τὸν αὐτὸν ἐγκαλέσαντα περὶ τοῦ αὐτοῦ ιατος ἐχάραξα, καὶ τῇ σῇ τιμιότητι ἀπέστειλα, τὸν ἡγησάμενος δὶς ἐπὶ τὸ αὐτὸ εἰκαιολογεῖν. ; οὖν ἐγὼ ὁ ταπεινὸς φρονῶ, καὶ φρονοῦντας ἁγίους ὁρῶ, ὡς δὲ ἑκάστῳ δοκεῖ ἔχειν εὔν Ἴσως δὲ φαίη ὁ ἀρτιζόμενος, ἐκ τοῦ ὄρθοσαντος καὶ ἐπιτιμηθέντος εἶναι τὴν λῆψιν· ὕπω ταῦτα. Εως δ᾽ ἂν κατέχοι τὴν ἐπισκοπὴν, μὴ ἱερουργεί, μηδε μετέχοι τῶν ἁγιασμάτων. ἀληθὴς μετάνοια, τῷ ἀφῆσαι τὴν ἐπισκοπὴν, τόῤῥω γενέσθαι, ὥσπερ τινὲς ἐποίησαν· ἀφ' βλαβες τὸ λαμβάνειν· μεθ' ὧν καταδεκτὸν καὶ νεσθίειν. Αλλο τι λέγειν οὐκ ἔχω· ἡ τὸ παν ιθῆναι σε προσεύχεσθαι περὶ τῆς ταπεινώσεώς οὐ μόνον ὀρθολεκτεῖν, ἀλλὰ καὶ ὀρθοποδεῖν τὴν πρᾶξιν. «' — Νικήτα τοποτηρητή. [χνε.] ', illa sedens impie se gessit; et quod a condescendentibus pseudoepiscopis pasci ipsum, pietatis regulæ non repugnet. Et quo pacto veritat hoc non repugnet? cum sanctus David canat 66: Oleum peccatoris non impiguet caput meum, et sanctus Athanasius præcipiat, ne ullam cum hæreticis communionem habeamus, ac ne cum iis quidem qui cum impiis communicant. Qui autem communio non sit, si tali in loco sedere, atque a talibus cibum accipere oporteat? Non est ita. Tametsi quisquam ibi non sedeat, si tamen inde alatur, præbitio ipsa et acceptio communionem efficiet. Dicit enim Apostolus: Scitis et vos, Philippenses, quod quando profectus sum a Macedonia, nulla mihi Ecclesia communicavit in ratione dati et accepti, nisi vos soli, quia et Thessalonicam semel et bis in usum mihi misislis“. Si ergo semel et bis accipere, communionem appellavit lux mundi; semper accipere quis recte sentiens non refugiat tanquam lumini contrarium? Oportet autem sanctitatem tuam modeste et humiliter Patri admonitiones suggerere; ac, si quidem persuasum ei fuerit, lucrati Patrem sumus: sin minus, quod tutum nobis est non abjiciamus. De infantibus autem qui ab his vel ab illis baptizantur, integram epistolam, quam ad eum ipsum qui criminatus est de eadem re exaravi, ad reverentiam quoque tuam misi, supervacaneum ratus bis de eadem re frustra loqui. Sic igitur humilis ego sentio: sic sentio, et sanctos ita sentire video: ut quisque autem sentiet, sic inveniat. Fortasse autem dixerit qui pascitur, se a recte sentiente, quique pcenitentiam suscepit, accipere: sed non ita est. Quandiu vero retinet episcopatum, etsi non sacrificat, nec sacris participet. Vera autem penitentip, episcopatum abdicare, et procul abire, quod quidam fecerunt; a quibus accipere innozium est; cum quibus et vesci fas est. Aliud dicere non habeo, nisi hortari te ut ores pro humilitate mea; non solum ut recte loquar, verum etiam ut recte me in factis ipsis geram. Niceta locum tenenti. Pro muneribus ab illo missis gratias agit, ac monita salutaria rependit. ειδὴ ἐδωροφορησεν ἡμῖν ἡ φιλέντολός σου δετοῦτο κἀκεῖνο, δέσποτα, δέξοιτο καὶ τὰ πρὸς τῶν εὐτελῶν. Αἱ ἡμέτεραι, ἀποστολαί, προσο εὐχαριστίαι, εἰ δέ τι καὶ ἕτερον δεῖ προσ- ·, νουθεσίαι. Καὶ τίνες αὗται; φοβεῖσθαι ὑμᾶς Θεόν, πίστιν ἔχειν ὀρθὴν, ἀπέχεσθαι σαρκικῶν μιῶν, πορνείας, μοιχείας, ἀκαθαρσίας, πάσης ἀσελγείας· αἱρεῖσθαι δὲ τα θεῖα πράττειν, πτωχόν, φείδεσθαι δούλων, ορέγειν χεῖρα τῷ ίον, ταπεινοφρονεῖν, συνεσταλμένον εἶναι, και Psal. cxL, 5. 6 Philipp. 1, 15, 16. Quandoquidem his illis muneribus nos, domine, mandatorum amans dextera tua cumulavit, accipiat vicissim quæ a nobis vilibus proficiscuntur. Munera nostra sunt preces, gratiarum actiones, et, si quid præterea est addendum, admonitiones. Et quænam hæ? Timere vos Deum, fidem rectam tenere, abstinere a desideriis carnalibus, fornicationis, adulterii, impuritatis, omnis alterius impudicitiæ; malle autem divina exsequi, pauperum mi sereri, servis parcere, manum præbere proximo, 3) In cod. Reg. pha'. ΝΟΤΕ.

ἁμαρτίας άνεισιν, αὐταρκείας έχεσθαι, με μεθύ σχεσθαι οίνῳ, ἐν ᾧ ἐστιν, ἀποστολικῶς απώ, ἀσωτία· μὴ φιλαργυρεῖν, ἐν ᾧ ἡ ῥίζα πάντων τῶν κακῶν ἐστι· σχολάζειν ἐν δεήσεσιν, ἐν ἀναγνώσεσο, ἐν ψαλμῳδίαις, ἐν μερίμνη θανάτου, ἐφ᾽ ἡ κατάν ξι; ψυχῆς καὶ δάκρυα. Δακρύων γὰρ ὁ παρών βίας, ὦ Χριστιανοί, ἀλλ᾽ οὐ γελώτων. Μηδαμῶς ὀμνύειν· μηδὲ ὅρκιον τὸ πολύτιμον ὄνομα τοῦ Θεοῦ διὰ στο ματος φέρειν· οὐ γὰρ ἔστι τὸν ὀμνύοντα σωθῆναι, Καθαρεύειν φθόνου τοῦ Καΐνου, καταλαλιᾶς τῆς ελε θρίου, μίσους τοῦ ἐχθροθέου, λοιδορίας τῆς ἔξω τιθεί σης βασιλείας οὐρανῶν· τιμὴν τὸν βασιλέα, τοὺς γευτή. τορας· ἀγαπᾶν ὡς ἑαυτὸν τὴν ὁμοζυγον, καὶ μὴ για ρίζειν ἄλλην πλευρὰν πορνικὴν, ἔφ' ἡ ὀργὴ Θεού, Πόρνους γὰρ καὶ μοιχούς κρινεῖ ὁ Θεός. Πα δεύειν ἐνθέως τὰ τέκνα, καὶ ἑαυτὸν ὑπόδειγμα τιθέσει τῆς αὐτῶν συνέσεως· καὶ ὅσα ἄλλα ὁ τῆς ἐντολῆς λέγ γος ἀπαιτεῖ εἰς σωτηρίαν ψυχῆς. Ταῦτα, ὦ δέσποι ἀμειπτήρια τῶν καλῶν σου παροχῶν· ἃ μὴ ἐπι μάσοις, κἄν ἐξ ἀτίμου στόματος προήχθη. θεοῦ γὰρ ἐντολαὶ παντὸς χρυσίου καὶ λίθων πολυτίμων τιμε φέστεραι. humilia sentire, colligere se, nec effusum esse li- μὴ διακεχυμένον ταῖς αἰσθήσεσι, δι' ὧν θάνατος centia sensuum, per quos peccati mors ascendit; paucis contentum esse, non inebriari vino, in quo, ut loquitur Apostolus, est lucuria"; non studere avaritiæ", in qua radix est malorum omnium; assiduum esse in orationibus, in lectionibus, in psalmodiis, in mortis meditatione, in qua est animæ compunctio cum lacrymis. Lacrymarum enim est præsens vita, ο Christiani, sed non risuum. Nullo modo jurare, nec venerandum Dei nomen in juramentis usurpare: salvari enim qui jurat non potest. Immunem esse ab odio Cainitico, ab exitiosadetractione, ab odio Dei inimico, a convicio quod excludit a regno colorum: regem honorare ac parentes conjugem ut seipsum diligere: nec aliud fornicarium latus cognoscere, in quo ira est Dei: Fornicatores enim et adulteros judicabit Deus”. Filios secundum Deum instituere, et exemplum se illis ad prudentiam præbere; et alia quæcunque ad animæ salutem præcepta sunt. Hæc sunt, domine, quæ egregiis muneribus tuis rependimus: quæ no spreveris, tametsi ab inhonoro capite profecta sint. Dei enim mandata pluris facienda sunt quam omne aurum et lapis pretiosus. CXXI. - Thomæ patriarchæ Hierosolymitano. ΡΚΑ΄ – Θωμά πατριάρχη Ιεροσολύμων, (x"5.] Gratias agit pro acceptis ab ipso litteris: tum laudat quod Christi causam adversus Iconomachos defenderil (Baron. an. 821, n. 55.) Quanto nos humiles affecti fuerimus gaudio ex sapientissima qua nos per epistolam dignati estis allocutione, perspicere potest suprema beatitudo vestra: quippe qui apostolico gradu supereminentes, et fratris Domini per legitimam successionem personam gerentes, vel solo affatu honorare nos inglorios merito poteratis: nedum tantarum laudum fastigiis, a quibus nos tam longe absumus, ut pene arbitrari non ausimus de nobis dicta hæc a vobis fuisse ac ne ullius quidem ex iis qui fortiter se gesserunt esse hæc encomia, sed divinissimi antistitis nostri, in quem merito conveniat qualibet cujuscunque laudationis oratio. Sed qui aiiter patefacta fuisset benignitas vestra divinæ æmula, nisi paternis affectibus splendide esset prodita: sicut et solis lux erumpens radiis diffunditur? Qui aliter unanimis et conspirans nobiscum sensus agnosceretur; nisi ab iis secerneretur, qui ad adversarios, qualescunque illi sint, sponte defecerunt? De quibus, etsi audacius sit a nobis, æquum lamen est dici, quid tandem? quod ebulliente hæresis persecutione conveniebat sublimium sedium antistites, tanquam Spiritus adjutores, et apostolicis institutionibus plenos, fraterno animo commoveri, manum pro veritate certantibus compatiendo porrigere. Si quid enim, ait, patitur unum Ἡλίκον ἤσθημεν οἱ ταπεινοὶ τῆς διὰ τοῦ γράφο τος πανσόφου ὑμῶν προσφωνήσεως ἠξιωμένοι, κ ορᾷν πάρεστι τῇ κορυφαίᾳ ὑμῶν μακαριότης· αν γε τῷ ἀποστολικῷ βαθμῷ ὑπερανεστῶτες, με τ τοῦ ἀδελφοθέου δι' ἐννόμου διαδοχῆς ἐπέχοντες την ωπον, καὶ ψιλῇ προσρήσει τιμὴν ἔχοιτε τοὺς π ἡμᾶς ἀγεράστους, κατὰ τὸ εἰκός· μὴ ἔτεγε τελε κούτων ἐπαίνων ὑψώμασιν· ὧν ἡμεῖς τοσοῦτον ἐν δέομεν, ὡς μικροῦ δεῖν μηδε τολμῶν οἴεσθαι και ἡμῶν ὑφ' ὑμῶν ταῦτα λελέχθαι· ἀλλ᾽ οὐδὲ τοις τί ἀνδρικῶν εἶναι τὰ ἐγκώμια· ήγουν τοῦ θεσπεσική του ἡμῶν ἀρχιποίμενος· ἐφ᾽ ᾧ πᾶς καὶ παντὸς ὁ τῆς εὐφημίας εἰκότως ανάπτοιτο λογος. ᾿Αλλὰ πῶς ἐ ἄλλως τὸ θεομίμητον ὑμῶν καὶ εὐσυμπάθητον ότι εδείχθη· μὴ οὐχὶ ταῖς Πατρικαῖς διαθέσεσι με βευόμενον· ὡς καὶ ἡλίου ἔξαλμα ἀκτῖσι κατα ρόμενον; Πῶς δ᾽ ἂν ἑτέρως τὸ σύμψυχον ἡμώ τα ομογνωμον εγνωρίσθη· μὴ οὐχὶ πρὸς τοὺς ἐναντίοις ὁποῖοί ποτε ἦσαν αὐτομολήσαντας διαμ νομενον; ἐφ᾽ οἷς εἰ καὶ τολμηρόν, πρὸς ἡμῶν ἔνδικόν ἐστι φάναι· Τί τοῦτο; ὅτι τῆς αἱρέσεως δι κτικῶς ἀναπαφλασάσης, ἐχρὴν τοὺς τῶν ὑψηλών θρόνων ἐξόχους, ὡς τοῦ Πνεύματος συμμάχους κ τῶν ἀποστολικῶν ὑποθηκῶν ἐμπλέους, συγκινημένα φιλαδέλφως, χεῖρα ὀρίξαι τοῖς ὑπὲρ ἀληθείαις κάμεια συμπαθοπρεπώς. Είτε γάρ, φησί, πάσχει 68 Ephes. v, 18. 69 I. Tim. vi, 10. 70 Hebr. xiii, 4. NOTÆ. In cod. Reg. ρλβ'.

EPISTOLARUM LIB. II. μέλος, συμπάσχει πάντα τὰ μέλη· εἴτε δο- membrum, compatientur omnia membra: sive gloξάζεται ἐν μέλος, συγχαίρει πάντα τὰ μέλη κεφαλῆς δηλαδὴ οὔσης τοῦ ἐκκλησιαστικού ὅλου σώματος Χριστού τοῦ ἀληθινοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ ἡμῶν. Οπερ ὁ τῆς Δύσεως ἀποστολικός πεπραχὼς ὅσον ὤνησε, τί δεῖ καὶ λέγειν; ἐπιῤῥώσας μὲν τὰ τῶν ἐν ισταμένων ότι μάλιστα φρονήματα. Είπερ καὶ σμικρὰ ροπή σθένος ἐμποιεῖν εἴωθε τῷ κάμνοντι, ἐπιῤῥαπίσας δὲ τῷ πνευματοκινήτῳ ἐλεγμῷ τῶν ἀσεβούντων τὰ φρυάγματα· οὗ τί ἂν γένοιτο σωτηριωδέστερον; οἷς δὲ τοῦτο ποιεῖν ἐξόν, οὐτίπου ποιήσασι, τούν αντίον δέ, οὐκ ἔχω λέγειν ὁ τάλας, αἰδοῖ τοῦ τῆς μακαριότητος ἡμῶν ἀγγέλου, ὅσον ἂν εἴη τὸ κατ ηγόρημα. Αλλ' ἐκεῖνα μὲν πέρας εἴληφεν, οἷον καὶ ἐξήκουσται ἅπασι· τοῦ ἀγαθοῦ Θεοῦ ἐκ ποδῶν ποιή. σαντος τὸν ἀλιτήριον δράκοντα, καί γε θανάτῳ ἐξαι σίῳ καὶ τῆς ἀποστασίας ἐνδίκῳ. Οὐ μὴν τὰ παρόντα καθὼς ὑπετόπασέ πως. Οτι ὁ μὲν χειμών παρῆλθεν οὐτίπου δὲ τὸ ποθούμενον ἔαρ· ἡ ὅσον αἰθρίαν τινὰ ὑπαυγάσαι, καὶ τήνδε διὰ τὸ ἀπ᾿ τοὺς νέφος· Αρο κεῖν γὰρ ἡγοῦμαι ἐπὶ τῆς εἰκόνος ἐᾶσαι τὸν λόγον, μήτε τῆς ὑμῶν μεγαλονοίας ένδεομένης μαθήσεως μήτ' αὖ τοῦ καιροῦ ἐπιτρέποντος φαίην εκδηλότερα. Οὗ χάριν καὶ αἱ ἱεραὶ ὑμῶν κεραῖαι ἀνεπίδοτοι. Πῶς γὰρ ἂν καὶ ἐπεδόθησαν, ἡμῶν τῶν εὐτελῶν ὧδέ που πορρωτέρω τοῦ ἄστεος παρεῤῥιμμένων· ὥσπερ καὶ ἄλλων ἀλλαχὴ τῶν δεδιωγμένων; Καὶ γοῦν καὶ λου γίαι, ὥσπερ ἐποθοῦμεν, οὔπω ἐγένοντο· πλὴν ἡ γεν νομένη ὡς ἐν τῷ ἐμβολιμαίῳ πιττακίῳ δεδήλωται· τῶν ἐπιδωσάντων, εἰληφέναι μᾶλλον ἢ προέσθαι χάριν ὁμολογούντων· ὅτι ἠξίωνται κοινωνίαν τινὰ σχεῖν ἐν τοῖς ἁγιωτάτοις τόποις, ἐφ᾽ οἷς τὸ μέγα τῆς εὐσεβείας ἀπετελέσθη μυστήριον, Θεὸς ἐν τῷ καθ᾿ ἡμᾶς ὀφθεὶς εἴδει. riatur unum membrum, congaudent omnia membra”; quia nimirum caput est totius ecclesiastici corporis Christus, verus Dominus ac Deus noster. Quod Occidentis apostolicus cum præstitisset, quantum profuerit, quid attinet dicere? partim quidem certantium mentes summopere confirmans: siquidem exiguum momentum vim et robur fessis et laborantibus addere solet: partim impiorum fremitus a Spiritu profecta reprehensione compescens: quo quid fieri potuit salutarius? Contra vero qui idem facere cum possent, minime præstiterunt, dicere miser vereor propter angeli beatitudinis vestræ reverentiam, quanta illis debeatur reprehensio. Verum hæc ita, ut omnes audierunt, finem cepere, Deo bono funestum draconem exterminante, et quidem atroci morte et apostasias congruente. Nec tamen eo loco sunt usquequaque præsentia quo suspicatus es. Quoniam hiemsquidem transiit, nondum tamen adest ver exoptatum, nisi quatenus serenitas quædam affulget, et hæc per nebulum ab aurora. Sufficit enim, opinor, imagine adumbrari orationem: quia nec doceri opus est prudentiam vestram, neque ego, vel si tempus permitteret, clariora dicerem. Quæ etiam causa fuit cur sacri apices vestri erogatione pecuniarum caruerint. Qui enim illam accepissent a nobis nullius pretii hominibus qui in hunc locum procul¦ab urbe ejecti sumus, sicut et alio alii ex iis qui persecutionem sunt passi? Ita ne collectæ quidem quemadmodum cupiebamus factæ sunt, præter cam dequa in scheda litteris inserta indicatum est: iis qui contulerunt, accepisse potius gratiam quam dedisse profitentibus; quod digni fuerint qui sanctissimis locis communicarent, in quibus magnum pietatis mysterium peractum est, Deus in specie nostra apparens. O ineffabile prorsus miraculum! Quem quidem etiam pictura expressum, paterna traditione, seu potius divina voce nos, vel potius orbis universus, confitemur et adoramus ab ipso prædicationis exordio. Aliter enim non confiteremur Christum: sicut vos beatissimi docetis, negant vero Judæorum more detestabiles Iconomachi, tanquam a malo spiritu agitati. Quem ipsum tu acceptissimis Deo Ω τοῦ παναῤῥήτου θαύματος! "Ονπερ έγγεγραμμένον κὰν τῇ Γραφή, πατροπαραδότως, ἤτοι θεοκηρύκτως, ἡμεῖς, μᾶλλον δὲ ἡ ὑπ᾿ οὐρανὸν, ὁμολογοῦν μέν τε καὶ προσκυνοῦμεν, ἐξ αὐτῆς βαλβίδος τοῦ κηρύγματος. Οὐ γὰρ ἂν ἄλλως ὁμολογηθεῖν Χριστός, ὡς οἱ μακαριώτατοι διδάσκετε, ἥρνηνται δὲ Ἰουδαί κῶς οἱ δυσώνυμοι Εικονομάχοι, ὡς ὑπὸ πνεύματος πονηροῦ ἐνεργούμενοι. Καὶ ὃν ταῖς θεοκλινέσι προσ ευχαῖς ἵλεω ποιήσειας, ὦ θεία καὶ ἱερὰ κεφαλή, precibus propitium reddas, ο divinum et sacrum ἐκτρέψαι τὴν λαοπλάνον αἵρεσιν, ἀνάψαι ὀρθοδοξίας ἡλίον· εἶτα καὶ ἡμᾶς τοὺς ἐν τέκνοις σου τελοῦντας ἐλαχίστους περιποιήσασθαι, επομένους τῷ μακαριωτάτῳ Πατρὶ καὶ ἀρχιερεῖ ἡμῶν. Εἶεν. Τοὺς ἐξυπηρετουμένους ὑμῖν Πατέρας καὶ κλεινοὺς ἀδελ φοὺς ἡμῶν, ἐγώ τε καὶ ὁ ἐμὸς ἀδελφός, Θεσσα λονίκης ο θεοφιλέστατος ἀρχιεπίσκοπος, πλεῖστα προσαγορεύομεν. Ἐπὶ γὰρ τῷ ἁγίῳ σου προσώπῳ, πρὸ τῶν ποδῶν σου, μᾶλλον εὐλογηθῆναι ἄμφω, καὶ ὅσοι τῶν σὺν ἡμῖν, εἰπεῖν πρεπωδέστερον. 71 I Cor. XII, 26. caput: ut populi seductricem hæresim profliget, fideique orthodoxæ solem accendat: deinde et nos qui minimi in filiis tuis sumus, foveat, beatissimi Patris et præsulis nostri vestigiis inhærentes. Ita sit. Eos qui ministrant vobis patres præclarosque fratres nostros, ego et frater meus Thessalonica archiepiscopus Deo charissimus plurimum salutamus. Coram sancta enim facie tua, ante pedes tuos, benedictionem accipere nos ambos et quotquotnobiscum sunt, multo convenientius dicatur.

Theodoro hospitalario. ΡΕΒ΄ — Θεοδώρῳ ξενοδόχῳ. [χ.] Rogatus exponit quæ sint hominis Christiani officia. ⋅ Ιδού, δέσποτα, τό γράμμα ἀπαιτοῦντι, καὶ ὑπό λυσον ἡμᾶς τῆς ἐγκλήσεως. Διὰ τί δέ, φαίης, μὴ τάχιον; Οτι αἰδουμένως είχομεν νουθετικῶς τη τιμιότητά σου προσφέρειν τὸν λόγον. Ἐπεὶ ποθοίης, δέξαιο, προσφιλέστατε. Οὐδὲν οὖν ἄλλο ἐστὶν ὁ ἀλη θὴς Χριστιανός, ἡ Χριστοῦ μίμημα καὶ ἀποσφράγι· σμα τοσοῦτον ὀφείλων οἰκειοῦσθαι αὐτῷ, ὡς ἔχει μέλος ἕκαστον πρὸς κεφαλὴν, καὶ κλῆμα πρὸς ἐμ πελον. Αὐτὸς γὰρ ὁ Κύριος είρηκεν· Ἐγώ εἰμι ἡ ἄμπελος, ὑμεῖς τὰ κλήματα. Καὶ πάλιν ὁ ᾿Από στολος· Ὑμεῖς ἐστε σῶμα Χριστοῦ, καὶ μέλη ἐκ μέρους. Καρποφορήσωμεν οὖν, ὦ δέσποτα, τοὺς τῶν ἀρετῶν βότρυας, καὶ μὴ ἄκαρποι ὦμεν. Φησὶ γὰρ ὁ Κύριος· Πᾶν κλῆμα μὴ ποιοῦν καρπόν καλόν, ἐκκόπτεται, καὶ εἰς πῦρ βάλλεται, τὸ τῆς γεέν En tibi, domine, litteras quas petis, et absolve nos ab accusatione. Cur vero, dices, non citius? Quia pudor nobis erat, vel hortando, vel docendo reverentiam tuam alloqui. At quia desideras, ac_ cipe, amantissime. Nihil ergo aliud est verus Christianus, quam imitamentum et signaculum Christi: cum illi conciliari sic debeat, ut membra singula capiti, et palmes viti. Dominus quippe ipse dixit: Ego sum vitis, vospalmites 72.75. Et rursum Apostolus: Vos estis corpus Christi, et membra de membro 76. Fructum ergo feremus, domine, uvas virtutum, et ne infructuosi simus. Ait enim Dominus: Omnis palmes quinon facit fructum bonum,exciditur, et in ignem mittitur 1, gehennæ videlicet. Formidabiles minas pertimescamus glorificemus Deum in corpore nostro et in spiritu nostro. Præ- της δηλαδή. Φοβηθῶμεν τήν φοβερὰν ἀπειλήν· δοξάσω cipit iterum Apostolus; ejus enim etiam sunt ista: Tollens ergo membra Christi, faciam membra meretricis? Absit 78! Sic observemus. Amemus uxores nostra sicut corpora nostra; et impudica corpora non amabimus. Uxor, inquit, verum timeat”. Amori enim metum miscens, rectam vitam ducet. Filii, obedite parentibus, et rursum dicit ªº. Justem enim est parentes honorari et in senio sustentari a filiis. Ipsi enim illis secundum Deum auctores sunt vitæ. Et: Benedictio patris firmat domos filiorum; ma∙ ledictio autem matris eradicat fundamenta "¹. Et: Patres, rursum ait, nolite ad iracundiam provocare filios vestros: sed educate illos in disciplina et correptione Dominis. Itaque parentum opus est pacare Alios, instruere et formare illos charactere pietatis. Quid reliquum? servos subjici dominis cum timore et tremore, sine dolo, et forti animo: sed et dominos remittentes minas, equali cura omnes intueri, scientes unum esse omnium Dominum Deurn 83. Et hic quidem est servitus, sicut et nuptiæ: in futuro autem sæculo utraque cessabunt: omnesque unum erunt, sicut angeli. μὲν τὸν Θεὸν ἐν τῷ σώματι ἡμῶν καὶ ἐν τῷ πνεύματι ἡμῶν. Κελεύει πάλιν ὁ ᾿Απόστολος· αὐτὸς γὰρ καὶ ταῦτα· Δρας οὖν τὰ μέλη Χριστού, ποιήσω πόρνης μέλη; Μὲ γένοιτο! Ούτω φυλαττώμεθα. Αγαπῶμεν τὰς ἑαυτῶν γυναῖκας, ὡς τὰ ἑαυτῶν σώματα· καὶ οὐκ ἐρασθησόμεθα ἀσελγούς σώματος. Η γυνή, φησὶν, ἵνα φοβήται τὸν ἄνδρα. Τιφλ τρῳ γὰρ τὸν φόβον κιρνώσα, άριστον βιώσεις βίας. Τὰ τέκνα, ὑπακούετε τοῖς γονεύσιν, ὡς φησι πάλιν. Δίκαιον γὰρ τοὺς γονέας τιμᾶσθαι καὶ γερ κομεῖσθαι ὑπὸ τῶν παίδων. Αὐτοὶ γὰρ αἴτιοι μετά Θεόν τοῦ εἶναι αὐτοὺς εἰς φῶς. Καί· Εὐλογία π τρὸς στηρίζει οἴκους τέκνων· κατάρα δε με τρὸς ἐκριζοι θεμέλια. Καί· Οἱ πατέρες, πο φησί, μὴ παροργίζετε τὰ τέκνα ὑμῶν· ἀλλ' ἐκτρέφετε αὐτὰ ἐν παιδείᾳ καὶ νουθεσία ρίου. Ωστε καὶ γονεῦσιν ἔργον, εἰρηνεύειν τὰ τέως στοιχειοῦν καὶ πλάττειν εὐσεβείας χαρακτήρι. Τί λε πόν; δούλους δεσπόταις ὑποτάττεσθαι μετά φόβου καὶ τρόμου· ἀδόλως καὶ εὐψύχως· ἀλλὰ καὶ τοὺς δεσπότες ἀνιέντας τὰς ἀπειλάς, ισομοιρίᾳ φροντίδος τοὺς πάντας ὁρᾷν· εἰδότας ὅτι εἰς Κύριος πάντων, ὁ Θεός. Και ὧδε μὲν ἡ δουλεία ὡς καὶ ὁ γάμος· ἐν δὲ τῷ μέλλοντι αἰώνι, τῶν ἀμφοτέρων ἀναίρεσις· οἱ πάντες δε ο ὥσπερ οἱ ἄγγελοι. Quamobrem quicunque vult salvus fieri, vigilare debet ut juxta præceptum vivat: non juret, non extollatur, non rideat, non delicietur, non ludat, non excandescat, non fornicetur, non inebrietur, non congreget aurum: sed quid? oret, lugeat, hymnos cantet, mandata pro viribus servet, paucis sit contentus, humilia sapiat, proximum diligat, non loquatur adversus fratrem, non invideat, non succenseat, paratus sit semper ad subeunda pro recto discrimina præter bonum Deum, alium in terra non formidet regi subjectus sit in iis in quibus Dei mandatum non violatur: honoret magistratus tanquam disciplinæ administros: gaudeat in Domi73. 75 Joan. XV, 5. 7● 1 Cor. xvii, 22. 77 Matth. vul, 19. 78 [ Cor. 1, 15. 7 Ephes. V, 33. 81 Eccli. iii, 11. 32 Ephes. vi, 4. 88 Ibid. 5-9. Διὰ τοῦτο γρηγορητέον παντὶ τῷ θέλοντι σωθῆναι κατ' ἐντολὴν ζῆν· μὴ ὀμνύειν, μή μετεωρίζεσθαι, μὴ γελάν, μὴ τρυφᾷν, μὴ παίζειν, μὴ θυμοῦσία, μὴ πορνεύειν, μὴ μεθύειν, μὴ θησαυρίζειν χρυσών ἀλλὰ τί; προσεύχεσθαι, προσκλαίειν, ὑμνολογια, ἐντολοποιεῖν κατὰ τὸ δυνατὸν, ὀλιγαρχεῖσθαι, πεινοφρονεῖν, ἀγαπᾶν τὸν πλησίον, μὴ καταλαλώ ἀδελφοῦ, μὴ φθονεῖν, μὴ ὀργίζεσθαι· ἔτοιμον εἶναι ἀεὶ πρὸς τοὺς ὑπὲρ τοῦ ἀγαθοῦ κινδύνους, μὴ φοβά σθαι πλὴν Θεοῦ τοῦ ἀγαθοῦ, ἄλλον ἐπὶ γῆς· ὑποτά τεσθαι βασιλεῖ ἐν οἷς ἐντολὴ Θεοῦ οὐ παραβλάπτεται· τιμᾶν ἄρχοντας ως διακόνους εὐταξίας· χαίρειν ὁ Κυρίῳ πάντοτε· κἂν σύμβασις εἶεν λυπηρῶν, είχα νι, 1. In cod. Reg. ρλγ'. ΝΟΤΑ. 30 Ephes.

EPISTOLARUM LIB. II. εῖν Κυρίῳ ἐφ᾽ οἷς ἂν οἰκονομῇ τά κατ' αὐτόν. no semper: et, si molesta quæpiam accidant, graτα ὡς ἐν ὀλίγοις υπέμνησα τὴν εὐλογημένην ψυχὴν· ἵνα γνωρίσω ὡς φιλῶν εἰμι τὸν ἐμὸν νυμον, καὶ εὐσεβῆ ἄνδρα, καὶ φίλον διάπυρον. δὲ ἔτι ζῶμεν, ἔτι λαλήσομεν, ὅτι παρακαμεν, ἔτι συμβουλευσόμεθα πάντα δεύτερα ἡγήθαι τῆς Θεοῦ ἀγάπης. Τί γὰρ ὠφελήσει ἄνω πον, ἐὰν ὅλον τὸν κόσμον κερδήση, τὴν ψυχὴν αὑτοῦ ζημιωθῇ; Οὗ φύγοιμεν εύροιμεν ἔλεος ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως, καὶ τὸ μετὰ Θεοῦ σθαι ἐν χαρᾷ ἀνεκλαλήτῳ εἰς τοὺς αἰῶνας. tias Domino agat, quoque modo res ipsius disponat. Hæc paucis suggessi benedictæ animæ tuæ: ut ostendam amare mecognominem meum, piumque virum, et amicum ardentem. Quod si adhuc vivemus, adhuc loquemur, adhuc hortabimur, adhuc suadebimus, ut omnia inferiora ducas amore Dei. Quid enim proderit homini si universum mundum lucretur,animæ vero detrimentum patiatur*? Quod fugiamus: ut inveniamus misericordiam in die judicii, et cum Deo simus in gaudio inenarrabili in secula. CXXIII. Euphrosynæ præpositæ. munere sancte ac præclare fungatur. Cum nunc quoque audivi dolorem, quem reverentia túa ex beatæ matris obitu ceperat, mitigatum esse; egi Domino gratias, qui te et in matris amore sinceram agnovit, et in Dei amore præcellentem: illud quidem per amoris plenam tristitiam, hoc vero per congruentem consolationem: ex quibus patuit quod et matrem et Deum amaveris. Sed age, domina, gaudens et tremens viam tuam insiste: gaudens quidem, quod talis matris filia dici merueris: timens vero, quia tibi monasterii praefectura incumbit, cujus non leve certamen est, nec merces contemnenda, sed sublime utrumque apud eos qui recte sapiunt. Tu ergo ut sapiens, ut prudens, tanquam a matre in spiritu educta, vitam age quam optimam et regularem; teipsam sororibus in exemplum recte agendi proponens. Vigilet cordis tui oculus ad custodiam mandatorum Dei. Ne obtures aurem animæ ad audiendam vocem docentis: discens et docens, lumen accipiens et illuminans, manuducta et manuducens, oblata Deo et offerens. Celebre sit nomen tuum in bona conversatione, ut glorificetur Deus in te et in monasterio tuo: neque illud dissolvatur per multarum tepiditatem, sed diligenter in officio maneat juxta directionem Spiritus, in uno sensu, in una voluntate, in uno corde et anima, ad exemplum sanctorum, qui in Actibus apostolicis memorantur. Erat enim, inquit, omnium anima una et cor unum: nec quisquam eorum quæ possidebat, aliquid suum esse dicebat ss. ΚΙ' — Εύφροσύνη ἡγουμένη. [χέα·] Monasterio præpositam hortatur ut eo κηκοὼς καὶ νῦν ὅτι παρεμυθήθη σου ή τιμιότης τοῦ περὶ τὴν μακαρίαν μητέρα πάθους, εὐχαρί τα τῷ Κυρίῳ· ὃς ἐγνώρισε σε καὶ φιλομήτορα ιεύουσαν, καὶ φιλόθεον ἀριστεύουσαν· τὸ μὲν τοῦ ἀγαπητικοῦ λυπηροῦ· τὸ δὲ διὰ τοῦ συμμε ημένου παρακλητικοῦ· ἐξ ὧν ἀποδέδεικται, ότι μητέρα καὶ Θεὸν ἠγάπησας. ᾿Αλλὰ δεύρο, κυρία, ουσα καὶ τρέμουσα βάδιζε τὴν ὁδόν σου· χαί τα μέν, ὅτι ἠξίωσαι τοιαύτης μητρός θυγάτηρ κατίσαι· τρέμουσα δὲ, ὅτι τὸ τῆς προστασίας τιστήριόν σοι πάρεστιν· οὗ οὐχ ὁ τυχὼν ἀγών, εὐκαταφρόνητος ὁ μισθός· ἀλλὰ καὶ λίαν ἀμρωθεν τὸ ὕψωμα τοῖς νοῦν ἔχουσι. Σὺ οὖν ὡς ρων, ὡς συνετή, ὡς μητρόθεν ἠγμένη ἐν Πνεύ , ἄριστον βίον καὶ κεκανονισμένον διέλασον· · ἑαυτὴν προθεῖσα ἀγαθοεργίας ταῖς ἀδελφοῖς. Ο νυστάξῃ τὸ ὄμμα τῆς καρδίας σου ἀπὸ φυλακής ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ. Μὴ βύσης τὸ οὖς τῆς ψυχῆς κούειν φωνῆς διδασκαλικῆς· διδασκομένη καὶ ίσκουσα· φωτιζομένη καὶ φωτίζουσα· χειραγω. ιένη και χειραγωγούσα· προσαγομένη Θεῷ καὶ τάγουσα. Ακουστὸν εἴη τὸ ὄνομά σου ἐν ἀγαθῇ τείᾳ· ὡς ἂν δοξάζηται Θεός ἐν σοὶ καὶ ἐν τῇ μονῇ · μὴ χυδαιουμένη κατὰ τὴν τῶν πολλῶν χλιαρό- *, ἀλλ' ἀκριβαζομένη κατὰ τὴν διαταγὴν τοῦ ύματος, ἐν ἐνὶ φρονήματι, ἐν ἐνὶ θελήματι, ο καρδίᾳ τε και ψυχῇ, μιμήσει τῶν ἐς ἀποστολι· Πράξεσιν ἱστορουμένων ἁγίων. Εν γάρ, φησί, των μία ψυχὴ καὶ καρδία· καὶ οὐδείς τι ὑπαρχόντων αὐτῷ ἔλεγεν ἴδιον εἶναι. ὕτη ζωὴ ἀγαθὴ, αὕτη μερὶς Κυρίου· τοῦτο κοι ον ἀληθινόν. Οὗ δὲ οὐ ταῦτα, τοὐναντίον δηλονότι κη σοι χαρὰ καὶ δόξα, τιμιωτάτη, ἀλλὰ γὰρ καὶ τέκνοις σου, ἀποστολικῶς πολιτεύεσθαι· πατρο· αδότως, άγεσθαι εὐγενοπρεπώς! τοῦτο γὰρ εὐ κα, θεαρέστως ζῆν, ἁγιοπρεπώς πολιτεύεσθαι, κς ὑμᾶς χρηματίζειν ἐκλεκτόν, σπέρμα ἔντιμον, ις; Θέκλης ἐκείνης της πρωτομάρτυρος, Φεβρω ;, Εὐπραξίας, τοῦ κατ᾿ αὐτὰς ἱεροῦ καὶ μακαρίου αλόγου. Εἰ γὰρ κόσμον κατελίπατε, εἰ γονεῖς * Matth. xνι, 26. 85 Act. IV, In cod. Reg. λε'. Hæc bona est vita, hæc portio Dominį, hoc verum cœnobium. Ubi vero hæc non sunt, contrarium utique. Quanta laetitia et gloria tibi, reverendissima, et filiabus tuis, apostolice vivere, traditionem patritam retinendo nobiliter agere? Hæc enim est nobilitas, acceptam Deo vitam ducere, conversari ut sanctos decet, genus electum vos appellari, semen honorabile, cujusnam? Theclæ illius protomartyris, Febroniæ, Eupraxiæ, et reliqui secundum illas sacri ac beati catalogi. Etenim si mundum NOTÆ.

reliquistis, si parentes abnegastis, si virginitatem ηρνήσασθε, εἰ παρθενίαν εἵλεσθε, εἰ Χριστῷ ἀνυμ elegistis, si Christo desponsæ estis, si regnum cœlorum adamastis, cur non studium vestrum curamque omnem ad hoc conferatis? gaudentes quod tali munere et Deo dignatæ estis, dignitate incomparabili non dico secundum humana: umbra enim hæc sunt et somnia, quæ cum præsenti sæculo interibunt: sed secundum spiritualia: siquidem virginitas et paupertas inter maxima dona præcipuum. Quod si non exsatiantur qui in mundo sunt, et acquirunt inania et peritura: quam insaturabiles nos esse debemus in perpetuis et inenarrabilibus bonis? Utique hortor, utique obsecro: acquirite cœlestia, filiæ Dei estote, reginæ in cœlo gloriosa, sponsæ Christi, Christi cohæredes, lux in mundo, sermo sanctus, conversatio laude digna: tu quidem, domina antistes et in Christo præsidens, et vos egregia pignora, filiæ supernæ Jerusalem, in Christo Jesu Domino nostro, cui gloria in secula. Amen. CXXIV. Catechesis ad discipulos suos. Horum contentiones inter se, Catechesibus ego humilis operam do, non ostentationis studio, neque ex absurda mentis elatione, sed ex metu ac tremore, ex corde anxio et charitate, fratres patresque, Amantis siquidem signum est sollicite docere. Argue, inquit, increpa, opportune, importune. Ad hac, hortare, instrue, et quæcunque alia habet lex Dei ac præcipit. Quid ergo significare volumus his verbis? De petulantia: quod ad psalmodiam a piis et religiosis vocati, non sicut decet convenitis et noctem ducitis: sed in verborum contentionibus, primisque consessibus. Anticipasti tu, inquit, et me non exspectasti. Propriam cœnam sumpsisti, et me non advocasti. Ego chorum moderabor, et non tu, inqutt. Atque hæc in Ecclesia: atque hæc audientibus illis qui invitarunt: ex quibus ira quidem divina invisibilis, dolor vero et offensio aperta invitantium. An potestatem non habetis, si quid molestia incidat, privatim accusandi mutuo, et quæ occurrunt conciliandi per satisfactionem et congruam humilitatem? Sed frater cum fratre contendit, irascitur, injuria afficit, indecenter se gerit in oculis omnium. O petulantiam? o alienum a monachis spectaculumo divinarum legum contemptum! Deinde causa præposito attribuitur. Talis, inquiunt, magistri tales et discipuli. Annon exosum me iis etiam qui in urbe sunt reddidistis? Annon præclarum nomen, quod in sancta fraternitate nostra celebratum fuit, in contrarium convertitur? Pugnatis et belligeratis: comeditis et bibitis, non 86 II Tim. IV, 2. In cod. Reg. ρλς'. φεύθητε, εἰ βασιλείαν οὐρανῶν ἡγαπήσατε, τί με πᾶσαν ὑμῶν τὴν σπουδὴν καὶ μέριμναν πρὸς τοῦτο ἔχοιτε, χαίρουσαι ὅτι τοιούτου θεοσδότου δώρου ήξιω· θητε, ἀξιώματος ἀνυπερβλήτου· οὐ λόγω κατὰ τὰ ἀνθρώπινα (σκιὰ γὰρ ταῦτα καὶ ὀνείρατα, καὶ τῷ παρόντι αἰῶνι συγκαταλυόμενα), ἀλλὰ καὶ κατὰ τὰ πνευματικά· εἴπερ παρθενία καὶ ἀκτημοσύνη τῶν μεγίστων δωρεῶν τὸ ἐξαίρετον; καὶ εἰ ἀπληστεύω ται οἱ κατὰ κόσμον μετασχειν τῶν ματαίων καὶ ἀπολ λυμένων· τί καὶ πόσον ἡμεῖς ὀφείλομεν ἀκορέστως ἔχειν ἐν τοῖς ἀμηρύτοις καὶ ἀνεκλαλήτοις ἀγαθοῖς; Ναί, παρακαλῶ· ναι, ἀντιβολῶ, κατακτήσασθε τά οὐράνια· γένοισθε Θεοῦ θυγατέρες, βασιλίδες ούρα νοτίμητοι, Χριστοῦ νύμφαι, Χριστοῦ συγκληρονόμοι, φῶς ἐν κόσμῳ, λάλημα ἅγιον, πολίτευμα αξιέπαινον. Σύ τε ἡ κυρία καθηγουμένη, καὶ ἐν Χριστῷ ἄρχουσι, ὑμεῖς τι αἱ καλλίτεχνοι θυγατέρες τῆς ἄνω Ἱερου σαλήμ, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, ᾧ ἡ δίξα εἰς τοὺς αἰῶνας. ᾿Αμήν. PKA' Κατήχησις πρὸς τοὺς ἑαυτοῦ μαθητάς. [χές".] et quædam alia castigat. Ἔργον ἐγὼ ὁ ταπεινὸς ἐργάζομαι ἐν ταῖς κα ηχήσεσιν, οὐκ ἐξ ἐπιτηδεύματος φανητιασμού, ούδε ἀπὸ συνεπάρσεως διανοίας αλλοκότου· ἀλλ᾽ ἐκ φίδες καὶ τρόμου, ἐξ ἐπιπόνου καρδίας καὶ ἀγάπης, δι φοὶ καὶ Πατέρες. Εἶπερ ἀγαπῶντος δεῖγμα τὸ ἐπι " μελῶς παιδεύειν. Ἔλεγξον, φησὶν, ἐπιτίμηση, εὐκαίρως, ἀκαίρως. Ἐπεὶ καὶ παρακάλεσον, κου θέτησον, ὅσα ἄλλα ὁ τοῦ Θεοῦ νόμος ἔχει καὶ κα κελεύεται. Τί δὴ οὖν βούλεταί μοι ὁ λόγος υπολο σαι; Περὶ ἀταξίας· ότι προσκαλούμενοι ὑπὸ εὐστ εἰς ψαλμῳδίας· οὐ κατὰ τὸ πρεπώδες συναθροίζ καὶ παννυχίζετε, ἀλλ' ἐν λογομαχίαις καὶ πρωτο κλισίαις. Προλαβες σύ, φησί, κἀμὲ οὐκ ἀνέμιος, Τὸ ἴδιον δεῖπνον ἔφαγες, κἀμὲ οὐ συνεκάλεσες, Εγώ κανοναρχήσαιμι, ἀλλ᾽ οὐ σύ, φησί. Καὶ ταύτι ἐν ἐκκλησίᾳ· καὶ ταῦτα ἀκουόντων τῶν κεκληκότων· ἐφ᾽ οἷς ὀργὴ μὲν Θεοῦ ἀοράτως· λύπη δε καὶ βλάκα ὁμολογουμένη τῶν κεκληκότων. Μὴ γὰρ χώρα και ἔχητε, εἰ καί τι γίνοιτο θλιπτικόν, εἰς τὸ ἰδίᾳ έτε λεῖν ἀλλήλοις, καὶ τὰ συμπίπτοντα καταλλάσσω δ' ἀπολογίας καὶ τῆς δεούσης ταπεινώσεως; Αλλ' φός μετ᾿ ἀδελφοῦ μάχεται, οργίζεται, ὑβρίζει, έχι μονεῖ, ἐπὶ προσώπου πάντων. Ω τῆς ἀταξίας 4 τῆς ἀμονάχου θεωρίας! ὦ τῆς καταφρονήσεως τη θείων νόμων! NOTÆ. Εἶτα ἡ αἰτία ἐπὶ τὸν καθηγούμενον. Τοιούτον, φησί, διδασκάλου τηλικοῦτοι καὶ μαθηταί. "Αρ' α μισητόν με πεποιήκατε καὶ τοῖς ἐν ἄστει; "Αρ' ε τὸ καλὸν ὄνομα τὸ ἐπικληθὲν ἐπὶ τῇ ὁσίᾳ ἀδελφότητα ἡμῶν, εἰς τοὐναντίον περιτρέπεται; Μάχεσθε ε πολεμεῖτε· τρώγετε καὶ πίνετε· οὐκ εὐλαβῶς, είχ

EPISTOLARUM LIB. II. ἡσύχως, ἀλλ' ἀσέμως, ἀλλ' ἀμονάχως. Εἶτε οὖν 4 reverenter et pacifce, sed inhoneste, sed contra ἐσθίετε, εἴτε πίνετε, εἴτε τί ποιεῖτε, φησὶν ὁ Απόστολος, πάντα εἰς δόξαν Θεοῦ ποιεῖτε. Ὑμεῖς δὲ οὐχ οὕτως, καὶ καταισχύνετε τὸ ἅγιον σχῆμα· σκανδαλίζετε τοὺς εὐλαβεῖς, μᾶλλον δὲ καὶ ἀνευλα δεῖς. Εἶθε ἀκούετο περὶ ἑνὸς ἑκάστου ὑμῶν. Οποῖον εὐλαβες πρόσωπον φέρει ο δεῖνα! Οὐὰ ἡλίκον τὸ σιωπηλὸν τοῦ δεῖνα! εἶχε τὸ ἀπαῤῥησίαστον ἐκείνου· τοῦ δὲ τὸ τακτικόν· ἄλλου τὸ σεμνόψαλτον - ἑτέρου τὸ εὐαπάντητον! Ταῦτα καὶ τοὺς ἔχοντας καλλύνει, καὶ τοὺς θεωροῦντας ὀνίνησι, τόν τε Θεὸν εὐφραίνει, κἀμὲ τὸν ἁμαρτωλὸν σεμνύνει. Νῦν δε κατὰ τὰς ἁμαρτίας μου ἀντίστροφα. Καὶ οὐ πάντων καθάπτομαι· ἐπεὶ πολλοὶ χάριτι Θεοῦ, οίους ζητεῖ ὁ λόγος· ἀλλ᾽ ἐκείνων τῶν ἐνισχημένων τῇ ἀπροσεξίᾳ. Παρακαλῶ οὖν ὑμᾶς, μᾶλλον δὲ ἐντέλλομαι, αλλάξατε τὰ πονηρὰ ἤθη καὶ ἔθη, τοὺς τρόπους καὶ τοὺς λόγους· τὰ σχήματα καὶ τὰ στόματα. Επεί τις χρεία ἀντὶ ἀγαθοῦ πονηρίαν ὑποδεικνύειν τοῖς κλήτορσι, Θεόν τε λυπεῖν, κἀμὲ τὸν ἐλεεινὸν καταισχύνειν; Ακουσθήσομαι, ἀδελφοί μου, ἐπεὶ βοήσω πρός Κύριον ὁ ἀνάξιος. Επειτα καὶ διαστελοῦμαι ἀπὸ τοῦ ἀπειθοῦντος. Απλῶς δὲ λέγω τυχὸν καὶ ἀδια φόρως φέρομαι· μὴ διαστέλλων τὸν ὅσιον ἀπὸ τοῦ ανοσίου. Ὑμεῖς Θεὸν οὐ φοβεῖσθε; Οὐχὶ δὲ περὶ ἀργοῦ ῥήματος δώσομεν λόγον; Ὁ Θεὸς ἡμῶν πῦρ καταναλίσκον, ἀδελφοί. Ὃν φοβηθώμεν, ᾧ ἀπὸ τοῦ δευρο δουλεύσωμεν ὁσίως· ἵνα κακίας ἁπάσης μέχρι καὶ ἀργολογίας ἀπεχόμενοι, ἀρετῆς δὲ ἐχόμενοι, κληρονόμοι γενοίμεθα ζωής αιω νίου· φυγόντες τὰ ἠπειλημένα κολαστήρια τοῖς κατα- c φρονηταῖς, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος σὺν τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. morem monasticum: Sive ergo manducatis, sive bibitis, sive quid aliud facitis, ait Apostolus, omnia in gloriam Dei facile s. Vos vero non sio: et ignominia afficitis sacrum habitum: verecundis offendiculo estis, imo potius inverecundis. Utinam de unoquoque vestrum audiatur: Quantam vultu modestiam præfert ille! O quantum silentii studium est illi! quanta modestia est istius, ordinis cura in hoc, in alio gravitas cantus, in alio comitas! Hæc et illos qui his præditi sunt ornant, et speotantes juvant, Deumque exhilarant, et me peccatorem honestant. Nunc vero, quod peccatis meis debetur, omnia contraria. Nec tamen omnes perstringo: quia per Dei gratiam multi sunt quales exigit ratio: sed illos qui negligentia implicati sunt. Hortor ergo vos, aut potius præcipio: mutate perversos mores et consuetudines, modum agendi et loquendi, gestus atque oris habitum. Etenim quid juvat boni loco malitiam ostendere vocatoribus, Deumque contristare, et me miserum pudore affcere? Exaudiar,fratres mei, cum clamabo indignus ad Dominum.Deinde subducam me abinobediente. Fortasse autem minus prudenter loquor, et indiscriminatim feror, pium ab impio non distinguens. Vos Deum non timetis? Annon de otioso verbo rationem reddemus "? Deus noster ignis consumens est 8, fratres. lllum timemmus, illi sancte serviamus in posterum, ut a malo omni usque ad verbum otiosum abstinentes, virtutique insistentes, beeredes famus vitæ æternæ, intentata contemptoribus supplicia effugientes; in Christo Jesu Domino nostro, cui gloria et imperium cum Patre et sancto Spiritu, nunc et semper, et in sæcula soculorum. Amen. ΡΕΕ' — Κανονικαῖς πριγκίπου [χεθ.] CXXV. — Ad canonicas principenses. Harum virtutes laudat, et ad perfectam sanctimoniam hortatur. Χθες ἰδὼν ὑμᾶς τὰς ἐν Κυρίῳ ἀδελφάς, ἐπεὶ κατεπείγον ἦν διὰ τὴν τοῦ θεοφιλεστάτου ἀρχιεπισκόπου ἀσθένειαν, ἐκωλύθην ὑμῖν λαλῆσαι ὅσον ἐχρῆν. Νυνὶ δὲ διὰ τοῦ γράμματος τὸ ἐλλιπές ἀναπληρῶσαι καλῶς ἔχειν ἐνόμισα. Εἶδον ὑμῶν τὴν ἀδελφότητα ὅση καὶ ἡλίκη, ότι το πλήθει ηυξημέ νη, καὶ συνέσει διαφέρουσα· καὶ ἐδόξασα τὸν ἀγα Cum vos hesterna die in Domino sorores vidi, quia propter dilectissimi Deo archiepiscopi valetudinem res urgebat, prohibitus sum vos quantum opus erat alloqui. Nunc vero congruum existimavi per litteras supplere quod defuit. Vidi namque societatem vestram, quanta qualisque sit, quod et numero ampla, et prudentia præstans: bonumque θὸν Θεὸν ἡμῶν· ὃς συνήγαγεν ὑμᾶς τοσοῦτον πλη- Deum nostrum glorifcavi, qui tanta vos multitu dine in unum congregavit, ut sub cruce viventes, in sanctitate et justitia serviatis illi. Quam igitur laudabo? Ducemne vestram potius, au vos quæ sequimini et subditæ estis? Amba enim encomiis cumulate, laudibus et præconiis. Nec ideo tantum quod spiritualis vita nexu copulata estis, sed quod exacta disciplina et continentiam et mutuum inter vos famulatum ac ministerium quodcunque, ut didici, observatis. Benedictæ vos in Domino: beatus cœtus vester: laudabilis conversatio vestra: θος ἐπὶ τὸ αὐτὸ, τῷ σταυροφόρῳ βίῳ δουλεύειν αὐτῷ ἐν ὁσιότητι καὶ δικαιοσύνη. Τίνα οὖν ἐπαινέσω; τὴν καθηγουμένην πλέον, ἢ ὑμᾶς τὰς ἐπου μένας καὶ ὑποτασσομένας; ᾿Αμφότεραι εγκωμίων πλήρεις, αἴνων καὶ ἐπαίνων. Καὶ οὐ μόνον κατὰ τὸ συναφές τῆς πνευματικῆς ζωῆς, ἀλλ' ότι και βίῳ ἠκριβωμένῳ, κατά το εγκράτειαν, τι εγκράτειαν, καὶ τὴν ἐφ᾽ ἑαυταῖς δουλείαν καὶ πᾶσαν διακονίαν, καθὰ μεμάς θηκα, διατηρεῖσθε. Εὐλογημέναι ὑμεῖς ἐν Κυρίῳ μακάριον τὸ σύνταγμα ὑμῶν· αἰνετὸν τὸ πολίτευμα 36. * Deut. Iv, 24. NOTÆ. 87 I Cor. x, 31. ss Matth. xn, in cod. Reg. ρλς.

tinorum verbi loquar hortus conclusus, fons signa- ἑκάστη παρθέ 'Araarxsic eis, xixoc xxtertivo, vipa Xarreü ܘܐ - hen u'xonum Chrlai: vlrqo unaqucmque, ut Can- rwv v despic au, xpivomܘܐܪܪ,wn vt, rcma lunul uleorin loco, liliaminaorruptionis. tsypuaesuvu O pulchrum paradisum! o pratum, quodeleɑtatur Deus Christus in medio vestrum, qui lignum ent τίας! Η καλοῦ παραδείσου! Ω λειμώνος θα πούς. Χριστὸς ἐν μέσῳ ὑμῶν, ὅς ἐστε τὸ ξύλων 'Αλλ᾽ ἐπειδὴ πρὸς πεῖραν καὶ δοκιμὴν ἀρετές καὶ τὸ φυτὸν τὸ ἀπειρημένον· ὅπερ ὡραῖον εἰς κ νοησιν· οὐ μὴν ὅπερ φαίνοιτό ἐστιν, ἀλλὰ πικρές lavérauov x praee - xai rk non, M' [t ὑφ᾽ ἐς ἐκλω Εὔα ἡ προμήτωρ; ὑπομιμνήσκομε Sed quoniam ad experimentum probationemque virtutis est etiam arbor vetita, quæ pulohra að contemplandum, neo ext sane id quod videtur; imo amara et mortifera si edatur, et quid hoe alund ext quam voluptas, qua Kva prima parous capta est? Commonemus vos et hortamur, ne unquam lethalem fruétum attingatis, sed mandatum arripiatis spectos undequaque ao veri reipsa fruetus, obedientiam et humilitatem excolentes, charitatem ad invicem et vaenam invidia æquitatem. älìrða; xai úpfoven, paupertatem, preisgno euram et studium. Sie enum virentes glorificabilis Deum in corpore re stro et in spiritu, vient sanētus prædicat Apost(). Se et amphus multiplicabimimi: sie et nanelikates nomen in hac vita obtinebius, et in Autum saculo gloria sumul fruemiol. Scriptum u dixMinfamar:quma tandem nuke devrum magis qukt ageusuus quam Nu tillax diet, saera Ámarta, lecupla vingut faden * (han Aşu dev na kak, gaudete, ArwNTS LA r ܕ ܐܪ xadrareoaor regering za sp zufà Sed i iɛss; vašša ngansky sme imzanı isu:TIK, IZ arXad na: sagassuuaiuc 1& ALL AMMI ". naha NARRATIA DE THA SE URINN, z'n mulus anns TUA ITU SIEM AT NYIS ་་ IN: " N * 125. Ti WIE T THIZE:

EPISTOLARUM LIB. II. μείνωμεν τῷ πένθει; κατηφιάσωμεν δυσθυμότε- mus animum? an dolori succumbemus? Nequaρον; ἐναφεθῶμεν τῷ πάθει; Οὐμενοῦν, ὦ ἀδελ φοί· ἀλλ᾽ εἰδότες ὅτι δόγμα Θεοῦ πᾶσιν ἀνθρώποις εἰς γένεσιν ἐλθοῦσιν αὖθις ἀναλύειν, καὶ τὴν κρείτο τονα καὶ ἀπήμονα μεταλαμβάνειν ζωὴν, ἧς ἀπαρχή Χριστὸς ὁ Θεός, ἡμῶν, ὁ τῆς ζωῆς ἀρχηγός· παρακλη ό θῶμεν παρακλήσει Θεοῦ, εἰς ἑαυτοὺς γενώμεθα· εἴπωμεν· Ὁ Κύριος ἔδωκεν, ὁ Κύριος ἀφείλετο, τὸν καλὸν διδάσκαλον, τὸν ἱερὸν καθηγεμόνα. Τις γὰρ ἐστιν ἄνθρωπος ὃς ζήσεται, καὶ οὐκ ὄψεται θάνατον; ἵνα τοῦ ἡμετέρου Πατρός ξενοπαθεῖν ἔχωμεν, Εὐχαριστ [πτ]έον ὅτι τοιούτου ἠξιώμεθα· καὶ ὅτι ἕως γήρους καὶ πρεσβείου ή χρονικὴ παράτασις· καὶ ὅτι γε ἐγκατέλιπεν, οὐκ ἀπροστατεύτους, οὐδὲ ἐρήμους· ἀλλὰ καὶ εὐλόγησεν ἐξόδια, καὶ ἐπηύξατο αρμόδια. καὶ ἕνα τῶν σὺν ὑμῖν κατέστησεν ἐφ' ὑμᾶς προστα· τεύσοντα· ὄν παραινούμεν ζώσασθαι ὡς τέλειον ἄνδρα τὴν ὀσφῦν, καὶ Χριστομιμήτῳ ταπεινώσει τῆς ἐμπιστευθείσης αὐτῷ διακονίας ἔχεσθαι· κανόνι καὶ ἔχνει τοῦ μακαρίου ἐκείνου πορευόμενον τῷ κατ' ἐντολὴν Θεοῦ λογῳ. τὴν καλὴν ἀγάπῃ τῷ καὶ δεῖξαι Παρακαλοῦμεν δὲ ὡσαύτως καὶ ὑμᾶς, ἀδελφότητα, ομογνώμῳ πίστει τε καὶ νεοκτιστῳ καθηγεμόνι ὑπείκειν ἐν Κυρίῳ ὅτι ὄντως ὁ Θεὸς ἐν ὑμῖν ἐστι· καὶ ὁ ὅσιος Πατὴρ προθυμούμενος καὶ συνδέων πάντας, εἰς ὁμόνοιαν τι καὶ σύμπνοιαν. Ναί, ἀδελφοὶ ἐπιπόθητοι· οὕτως ἔσεσθε, οὕτω παγιώθητε· καν πᾶσα ἀρχὴ οὐκ ευμάρειαν ἔχοι· χρόνῳ δὲ προϊοῦσα, εἰς ἕξιν ἐπι στημονικὴν καθίσταται· μηδὲ ὁμοιωθῆτε τοῖς ἐκ εὐθὺς (sic) φιλαρχίας ἀστάτοις καὶ ἀνεπιστήμοσιν. Ἐπειδὴ δὲ ἐπὶ ξυροῦ τὸ τοῦ διωγμού πράγμα, μὴ προδῶτε, ὑμῶν δέομαι, τὴν πίστιν, μηδὲ τὴν εὐσέ βειαν· ἀλλ᾽ εἰ ἥξει μηδαμῶς τοῖς αἱρετικοῖς καθ' οἷον δήποτε τρόπον συνυπαχθῆναι. Φέροιτε γενναίως πάντα δεύτερα ἡγούμενοι, μή μόνον μοναστήρια, καὶ τὰ ἐν μοναστηρίοις άπαντα, κἄν εἶεν ὑπὲρ λίαν ἄπειρα· ἀλλὰ γὰρ καὶ τὰ ἑαυτῶν σώματα· τὴν καλὴν φυγαδείαν ελόμενοι, καὶ τὸν τοῦ διωγμού μακαρισμόν στεφανούμενοι τὸν ὑπερένδοξον καὶ ὑπερθαύμαστον· καθὰ καὶ ἐντέταλται ὑμῖν ὁ μακάριος. Εἰ δὲ ὅτι καλω ἐκεῖνος· καὶ καὶ φεῦ τῆς ἥττης! πλὴν ὅτι ἀνακέκληται· πλὴν ὅτι ἐπιτετίμηται, καὶ μετὰ τῶν εὐσεβῶν συνήπται, καὶ εἷς ἐστι τῶν ἀδελφῶν καὶ Πατέρων ἡμῶν· καθότι καὶ εἰσδέδεκται πρὸς τοῦ ἱεροτελεστοῦ ἡμῶν μακαριωτ τάτου πατριάρχου. Ταῦτα οὖν εἰδότες, ἀδελφοί, εὐψυχήσατε, εὐτακτήσατε, εὖ πράξοιτε, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, ὃς κἀκεῖνον ἀναπαύσεις μετὰ δικαίων, καὶ ὑμᾶς καταρτίσειεν ἐν πᾶσιν ἀγαθοῖς, ἡγαπημένοι ἡμῶν ἀδελφοί. ΡΚΖ΄ Πέτρῳ Νικαίας. [χοα.] Νῦν εὐοδούμεθα 93 I Cor, xv, quam, fratres? sed cum sciamus statutum esse a Deo omnibus in lucem prodeuntibus hominibus, rursum dissolvi, et meliorem malique expertem vitam recipere, cujus primitiæ Christus ". Deus noster qui princeps et vitæ; consolemur nos consolatione Dei, ad nos ipsos redeamus, dicamus? Dominus dedit, Dominus abstulit o bonum magistrum, sacrum institutorem. Quis enim est homo qui vivet et non videbit mortem "? ut Patris nostri desiderium ferre assuescamus. Agendæ sunt gratiæ quod talem adepti fuimus, et quod ad provectam usque ætatem seniumque perductum est ejus vitæ tempus, et quod sine rectore nos non reliquit, nec solitarios; sed et abiens benedixit, et congruentia precatus est, et unum e vobis constituit qui vobis præsit: quem hortamur ut tanquam vir perfectus lumbos accingat, et Christi æmula humilitate impositum sibi ministerium amplectatur, beati illius regulæ et vestigiis incedens, hoc est, Dei verbo et mandato. Hortamur autem et vos pariter, præclaram fraternitatem, ut unanimi fide et charitate novo rectori obtemperetis in Domino: ostendatisque Deum revera inter vos esse, sanctumque Patrem, qui omnes accendat, connectatque ad concordiam et consensum. Utique, fratres amantissimi, sic estote, sic stabiliamini. Quamvis principium omne non statim facilitatem habeat: progressu tamen temporis usum et scientiam adipiscitur. Nec similes eis fueritis, qui ex dominandi studio inquieti sunt et impatientes discipline.Cæterum quoniam in summo discrimine persecutionis versamur, fidem vestram, obsecro, pietatemque ne prodatis: sed si ingruat, minime cum hæreticis quocunque pacto abducamini. Forti animo sustinete, omnia posthabentes, non solum monasteria, et quæcunque in monasteriis sunt, quamlibet supra modum sint copiosa, sed propria etiam corpora: pulchram fugam eligentes, et persecutionis beatitudine coronati, quæ gloriam incredibilem et admirabilem habet: quemadmodum beatus etiam ille vobis præcepit. Quod si quis victum illum fuisse dicat, utique et deploranda clades at revocatus est, at pœni+ tentiam egit, at piis aggregatus est, unusque est fratrum Patrumque nostrorum. Itaque receptus est etiam ab antistite nostro, beatissimo patriarcha. Hæc igitur cum vobis comperta sint, fratres, bono animo estote, disciplinam servate, bene valete in Christo Jesu Domino nostro, qui et illi quietatem tribuat cum justis, et vos in bonis omnibus perficiat, dilecti fratres nostri. CXXVII. Petro Nicax. Apologetica adversus calumniatores. (Baron. an. 823, n. 19.) ἐπιστεῖλαι τῷ πατρική σου 04 Job 1, 21. 95 Psal. xvшi, 49. Nunc opportuna scribendi paternæ sanctitati In cod. Reg. ρλθ'. NOTÆ.

14ft ὁπηνίκα ἀνθυπεστρέψαμας τα μαγα Επωως· ἐπείπερ ἡ τῶν ᾿Αῤῥάβων έφοδος στα πολ λοῖς άλλοις καὶ ἡμᾶς τοὺς ταπεινούς μεθεῖσα τῆς ξενίας, απήγαγε πρό τοῦ ἄστεως ἐν τῇ Πριγκίπω νήσῳ. Ἐν ᾧ ὅσον ἐταλαιπωρήσαμεν, ἀπό τε τοῦ συνέχοντος ἡμᾶς φυγαδευτικοῦ λαοῦ τοῦ τε καύ σωνος, καὶ τῶν δυσπότων ὑδάτων, τί δεῖ γειν; Εἶτα ἐπειδὴ προϋβημεν έγγυτέρω κατὰ τὴν Χαλκηδόνα, ἐκεῖ τοῖν δυοῖν θάτερον· κατεπέσαμε ἐν ἀσθενείᾳ δυσοίστῳ νεφριτικοῖς πόνοις παιδευούση ἡμῶν τὴν ἐλεεινὴν σάρκα μέχρις εβδοματιαίου χρό νου· καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, ἀργαλεωτέρα ἡμῶν ἡ ὁδὸς ἐγεγόνει. Όμως τρία ταύτα γέγονεν ἡμῖν ἐπιτεύ γματα Θεοῦ χάριτι· τόν τε μακαριώτατον ἡμῶν ἀρ χιερέα προσκυνήσαι κομισαμένοις τὰς ἱερὰς προσο ευχὰς αὐτοῦ· ἔπειτα τούσδε καὶ τούσδε τῶν ἱερ Πατέρων καὶ ἀδελφῶν· καὶ τρίτον, τὸ διαλύσαι ἐλέει Θεοῦ τὰς ἑνστάσεις καὶ ἀντιπαραστάσεις, ὡς καθ' ἡμῶν οὐκ οἶδ' ενι ἀνήψαν οἱ τῆς εἰρήνης δημιουρ γοί· σχισματικούς προς προανεζωγράφησαν τῆς τοῦ θεσπεσίου ἡμῶν ἀρχιερέως Φακαρείας· ἰδιονόμους ἀπεφήναντο ἐν ταῖς ἐπιτιμίαις τῶν ἐαλωκότων τη αἱρετική κοινωνία. tuæ datur occasio, postquam ab exilia neví. áytwoúva· sumus. Siquidem incursus Arabum nos quoque humiles cum aliis permultis ejiciens ab hospitio, in principem insulam ante urbem abegit. In qua quibus aerumnis affecti fuerimus partim a profugorum urgente nos turba, partim ab æstu et aquis ad potum minime idoneis, quid opus est dicere? Postea vero, ut inde progressi sumus ad vicina Chalcedoni loca, ad ista duo accessit, et hoc alterum, quod in gravissimum incidimus morbum qui miserum corpus nostrum totos septem dies rerum doloribus afflixit: atque ut semel dicam, plane laboriosum iter nostrum fuit. Attamen tria hms divima manere nobis obtigerunt: primum ut beatissimum pontificem mestram salutaremus, sacris ejus precibus fruentes; deinde hem atque illos sacros Patres ac fratres; ac tertio, ut objectiones et criminationes Dei misericordia diluerentur, quas contra nos, nescio unde, suscitarunt pacis opifices. Schismaticos nos antea depinxerunt, a divini pontificis nostri consortio aversos: privata auctoritate usos fuisse affirmarunt in eorum pœnis, qui hæreticæ communioni adhæserunt: et alia multa quæ epistola includere difficilius est. Verum ad singula, ut diximus, auxilio precum tuarum apposite respondentes, et cum sacro pontifice nostro communicare nos ostendimus, qui et summa humanitate nos excepit, et amanter tractavit et dimisit, nulla mentione facta eorum, quæ per dolum confieta fuerant. Quiuetiam cum mentio fieret de Domino beato Tarasio (nam et ab eo dixerant, Patrum scilicet amatores, nos descivisse, et secundam in Nicæa sanctam synodum, localem appellare), nos vero probavimus et illum in sanctis Patribus habere, et synodum verbis scriptisque œcumenicam confiteri: licet uspiam aliquando et aliquo modo et quibusdam aliter responderimus. Quæ quidem non oportet, sicut nec ea quæ tum aliter acta fuerunt, nunc inquirere et refricare. Id enim tumultus causam præbet, nec emolumentum ullum affert, sed altercationes potius et offendioulum Ecclesiæ Dei. Hoc et illo modo hi et illi scripserunt ac egerunt: singuli se veritatem tenere arbitrantes. Multis annis, ut nosti, amantissime, peractum fuit, quod in ore nunc est omnium, quodque Orientiatque Occidenti innotuit quæ gesta et scripta sunt evertere neutra pars potest. Nunc tempus est concordiæ, nunc tempus in commune decertandi. Eorum qui quid scripsere, monumenta, si quidem recte habere posteris videbuntur, erunt laude digna: sin minus, secus. Fidelis sermo, nec aliud hac de re dicere libet, neque in præsens, neque in posterum. Et ostendet, inquit, dies revelationis, et novissimus ignis quo judicantur facta nostra et purgantur 9. Hæc partim quidem, tanquam unanimo patri et pacis auctori; partim etiam quia doloris commemoratio solatium dolentibus afferre consuevit, necessario a me scripta sunt. 96 II Thess. 1, 7, Αλλα άττα εργωδέστερον τῷ γράμματι παν κλεῖν. Πλὴν, ὡς προείρηται, εὐχαῖς σου πρὸς ὁ ἕκαστον ἀπαντήσαντες εὐθυβόλως, καὶ τοῦ ἱεροῦ ἡμῶν πατριάρχου κοινωνικοι εἶναι ἀποδεδείχαμε κ καὶ μετὰ ὑπερβαλλούσης συγκαταβασεως καὶ ἐδέξα το καὶ ἐφιλοφρονήσατο, καὶ ἀπέστειλεν ἡμᾶς· μί τινος λόγου τῶν σκαιωρηθέντων ἐπιμνηματισθέντες οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τοῦ κυρίου Ταρασίου καὶ ἐν ἁγές μνημονευομένου· ἔφασαν γὰρ οἱ δῆθεν φιλοπάτης καὶ τούτου ἡμᾶς διεσχίσθαι, καὶ τήν γε ἐν Νικαίᾳ τ δεύτερον ἁγίαν σύνοδον τοπικὴν ἀποκαλεῖν· ἡμεῖς δι συνεστησάμεθα ἑαυτοὺς, καὶ αὐτὸν ἐν Πατράσιν ἁγίοις ἔχειν· καὶ τήν γε σύνοδον οἰκουμενικὴν ὁμολογώ ἐγγράφως τε και ἀγράφως· εἰ καὶ που, καὶ ποτε, καὶ πως καὶ τισιν ἀπεκρίθημεν ἑτέρως. οὐ δεῖ ὥσπερ καὶ τὰ τηνικαῦτα ἑτέρως πεπραγμένα νῦν ἀναζε τεῖν καὶ ἀναξαίνειν· ἔστι γὰρ ταραχῆς αἴτιον, οὐδὲν ὄνησιν φέρον· ἢ μᾶλλον λογομαχίαν καὶ προσ κοπὴν τῇ Ἐκκλησίᾳ τοῦ Θεοῦ· οὕτως καὶ οὕτως οἶδε καὶ οἶδε, ἔγραψαν, έδρασαν, ἕκαστοι τὸ ἀληθὲς ἔχειν οιόμενοι. Μακροῖς ἔτεσιν, ὡς οἶσθα, τριπόθητ τὸ θρυλλούμενον κατεπράχθη, Ανατολή και Δύση γνώριμον γενόμενον· τὰ πεπραγμένα και γεγραμ μένα, οὔθ᾽ ἕτερον μέρος ἀνατρέπειν οἷόν τε ἐστι Νῦν καιρὸς ὁμονοίας, νῦν καιρός συναθλήσεως· τέ εγκαταλείμματα τοῦ γεγραφότος, εἰ μὲν οὖ ἔξειν δοκε τοῖς μετέπειτα ἐπαίνου ἔνδικα· εἰ δὲ μὴ, τοὐναντία, Πιστὸς ὁ λόγος, καὶ περὶ τούτου λέγειν άλλο οὐ βου γόμεθα· οὔτε νῦν, οὔτε πρὸς τὸ ἐξῆς. Καὶ δηλώσεις, ρησίν, ἡ τῆς ἀποκαλύλεως ἡμέρα, καὶ το τελευ ταῖον πῦρ, ᾧ κρίνεται καὶ καθαίρεται τὰ ἡμέτερα Ταῦτα ὁμοῦ μὲν ὡς Πατρὶ συμψύχῳ καὶ εἰρηνάρχω ὁμοῦ δὲ καὶ εἰς τὸ ἐξειπεῖν τὰ λυπηρά, ραστώνην οἶδε φέρειν ἐν τοῖς ὀδυνωμένοις, ἀναγκαίως για

= = EPISTOLARUM LIB. II. γραπται. Εἰ δὲ παρακληθεὶς ὀφθῇς ἡμῖν τοῖς τα- Quod si consolatorem te nobis humilibus prabsc πεινοῖς, κόπον ἀγάπης αναλαμβανόμενος, πάντως ἰδίους ἡμᾶς ποιήσειας περὶ πάντα. Οἱ σὺν ἡμῖν προσαγορεύουσι πλεῖστα τὴν ἁγιωσύνην σου. Τους σὺν σοὶ καὶ ἡμεῖς πλεῖστα προσφθεγγόμεθα, παναγιώτατε. ΡΚΗ Μαρία παρθενευούση. [χος.] De laudibus Ἐπειδὴ καὶ ἀπαξ καὶ δὶς ἀποστολὰς ἐφθάσαμεν παρὰ τῆς τιμιότητός σου δέξασθαι, ἀναγκαῖον κρίναμεν μὴ μόνον ψιλή προσρήσει, ἀλλὰ καὶ διὰ γράμματος προσαγορεύσαι τὴν σεμνοπρέπειάν σου καὶ οὐ τοσοῦτον διὰ τὰς ἀποστολὰς, ὅσον διὰ τὴν σεμνότητά σου. Μανθάνομεν γὰρ ὅτι τὸν ἐν παρθενία βίου ελομένη δουλεύειν τῷ Κυρίῳ κατεδέξω ἐν οσιότητι καὶ δικαιοσύνῃ. Τί γάρ κρεῖττον παρθενίας; ἧς ἡ μέριμνα πῶς ἀρέσει τῷ Κυρίῳ, πῶς ἐπιτεύξεται τῶν μελλόντων ἀγαθῶν πῶς δυνηθείη διαδράσαι τὰς πολυπλόκους μεθοδείας τοῦ διαβόλου. Ἡ δὲ ὑπὸ γάμον τελοῦσα, τοὐναντίον, πῶς ἀρέσει τῷ ἀνδρὶ, πῶς τὰς τοῦ κόσμου εὖ διαθείη· ἡ περικλυζο μένη τοῖς ἁλμυροῖς κύμασι τοῦ βίου, ἐν τῷ φροντίξειν περὶ τέκνων τε καὶ δούλων καὶ δουλέδων· καὶ πρό γε τούτων, τὰ περὶ ἀρέσκειαν τοῦ ἀνδρός· οὔπω δυνα μένη ὑπερανεστάναι τῶν στροφῶν τοῦ κόσμου, καὶ τῷ τῆς διανοίας πτερῷ κουφίζεσθαι πρὸς Κύριον. Σύ οὖν, ὦ καλλίστη γυναικών, μακαρία ὡς ἀληθῶς, καὶ τρισμακαρία, ὅτι τὴν ἀγαθὴν μερίδα ἐξελέξω, μετά Μαρίαν ἐκείνην τὴν ἀοίδιμον, οἱονεὶ παρακαθε ζομένη παρὰ τοὺς πόδας τοῦ Ἰησοῦ, καὶ ἀκούουσα δι' ἀπραγμονεστέρου βίου τὸν λόγον αὐτοῦ· ἡγία σας ἑαυτὴν ὡς κειμήλιον Θεῷ ἀναθεμένη τὴν ζωήν σου. Εξευγένισας τὸ αἷμά σου ἐν Πνεύματι ἁγίῳ, καλὸν ὑπόδειγμα ἑαυτὴν προθεμένη. Τί γὰρ καὶ κερδήσουσιν αἱ ὑπὸ ζυγόν; εἰ μή τι ἄρα ἐκζητή σοιεν καὶ ψηλαφήσοιεν καὶ αὐταὶ τὸν Θεὸν καθ' ὅσον οἷόν τε. Οὐχὶ πᾶσαι συζυγίαι ἀποζεύγνυνται διὰ θανάτου; οὐχ ὡς ὄναρ τὰ ὡραῖα τοῦ τῇδε βίου ἀπέρχονται; Όσα δε περὶ τὸν γάμον ἐλεεινά! οἱ μὲν ἄπαιδες, οἱ δὲ κακόπαιδες. Πενίαι, καὶ πλοῦτοι· αἱ μὲν πιέζουσαι, καὶ οἰουεὶ ἀποτηγανίζουσαι· οἱ δὲ ματαῤῥιπτούμενοι ὡς ἐν κύβοις ἐκ τῶνδε εἰς τόνδε· παστάδες ἐγειρόμεναι· ἀλλὰ καὶ μετὰ θρήνους καταλυόμεναι· θρήνοι καὶ κοι πιτοί ἀλλεπάλληλοι συμφοραί ὧν πλήρης ὁ βίος, καὶ τὰ παραδείγματα πρὸ ὀφθαλμῶν. Σὺ δὲ τούτων πάντων ἀπέφυγες, καλλιπάρθενε, κατοικούσα μονοτρόπως ἐν οἴκῳ· φυλαττομένη ὡς ρόδον εὐωδίας Κυρίῳ τῇ παρθενίᾳ· ἔχουσα μενούνγε πάντως και θλιπτικὰ ἔκ τε ὁρατῶν καὶ ἀοράτων ἐχθρῶν. Ἐπειδὴ ὅπου ἀνάθημα Κυρίῳ, ἐκεῖ ὁ ληστής ἐφεδρεύει κλέψαι καὶ συλῆσαι τὸ ἱερόν. ᾿Αλλὰ θάρσει ŕ ἐν Κυρίῳ, ἐν ᾧ πέποιθας, ἐν ᾧ στέργεις τοὺς κόσ πους· ὅτι αὐτὸς φύλαξ τῆς ζωῆς σου· ἐπίκουρος 97 I Cor. VII, 32. " Ibid. 34.» Luc. x, 42. ris, charitatis laborem suscipiens; omnine tuos nos reddes in omnibus. Qui nobiscum sunt sanctitatem tuam plurimum salutant: eos qui tecum sunt salutamus et nos plurimum, sanctissime. CXXVIII. Mariæ virginitatem colenti. virginitatis. Quoniam semel iterumque a reverentia tua nuntias accepimus, necessarium duximus non nudis solum verbis, sed etiam litteris affari gravitatem tuam: neque hoc tam propter nuntias, quam propter honorificentiam tuam. Audivimus enim te, suscepta virginitatis professione, Domine ir κα ctitate et justitia servire constituisse. Quid enim præstantius virginitate, cujus cura est quomodo placeat Domino”, quomodo futura bona consequatur,quomodo multiplices queat diaboli fraudes declinare. Quæ vero matrimonio alligata est, e contrario, quomodo placeat viro", quomodo quæ mundi sunt recte procuret, amaris vitæ fluctibus æstuans, dum sollicita est de liberis, servisque et ancillulis, et præ his omnibus, curans quæ viro grata sint: nondum valens mundi versutias transcendere, et mentis alis evolare ad Dominum. Tu ergo, feminarum præstantissima, beata revera et ter beata, quia optimam partem elegisti, post Mariam illam celeberrimam, sedens quodammodo secus pedes Jesu": et per quietiorem vitam verbum illius audiens. Sanctificasti teipsam, vitam tuam Deo in munus offerens. Nobilitasti sanguinem tuum in Spiritu sancto, pulcherrimum exem- & plum in te ipsa proponens. Quid enim lucr referent quæ sub jugo sunt, nisi et ipsæ quærant et attrectent Deum quantum possunt¹? Annon conjugia omnia morte dissolvuntur? Annon speciosa hujus vitæ abeunt instar somnii? Quam multa vero in nuptiis miseranda? alii liberis carent, alii pessimos habent. Egestas, et divitiæ: illa angens, et quodammodo excoquens; hæ ab isto ad illum, talorum instar, emigrantes. Thalami nuptiales exstructi, sed et cum luctu destructi: lamenta et planctus, et alternæ calamitates, quibus referta est vita, et quorum exempla ob oculos. Tu vero hæc omnia evasisti, virgo præstantissima, seorsim domi habitans, ut suaveolens rasa per virginitatem Domino custodita: habens et ipsa prorsus tribulationes a visibilibus et invisibilibus inimicis: quippe ubi donarium est Domino, ibi fur insidiatur, ut quod sacrum est rapiat et deprædetur: sed confide in Domino, in quo spem collocasti, in quo ærumnas amplecteris: quoniam ipse custos est 1 Act. xvn, 27. ΝΟΤΕ. In cod. Reg. ρμα'.

vitæ tuæ, adjutor et auxiliator in tribulationibus: και βοηθὸς ἐν ταῖς θλίψεσιν ὃς καὶ τελειών σου τὸν qui cursum tuum consummans, cœlesti regno suo te dignam efficiet. Hæc a nobis peccatoribus prolata sunt, ut scias te Domini famulam nos etiam, qui Domino servire studemus, habere tibi fratres in Spiritu, sicut et natura conservos: qui et pro reverentia tua oramus. CXXIX.· Leoni sacellario. δρόμον, ἀξίαν σε ποιήσει τῆς οὐρανίου βασιλείας αὐτοῦ. Ταῦτά σοι παρ' ἡμῶν τῶν ἁμαρτωλών προσπεφώνηται· ἵνα εἰδείης ὅτι ἡ τοῦ Κυρίου δούλη καὶ ἡμᾶς τοὺς σπεύδοντας δουλεύειν τῷ Κυρίῳ, ἔχεις κατὰ πνεύμα ἀδελφούς σου, ὥσπερ καὶ όμο δούλους κατὰ φύσιν, ὑπερευχομένους σου της του μιότητος. ΡΚΘ΄ - Λέοντι σακελλαρίῳ. [χπ.] fieri non debere (Baron. an. 82, n. 9.). Πολλοῦ χρέους εὐχαριστιῶν καὶ ἀπολογιῶν ὑπεύ θυνοι όντες, μικράν τινα νομίζομεν ἀποδιδόνα ὀφειλὴν ἐν ταῖς πρὸς τὴν πανεύφημον καὶ παμπί θητόν σου ὑπεροχήν ὑπὸ τῆς ταπεινώσεως ἡμῶν ἐγχαραττομέναις ἐπιστογαῖς. Ἐπεὶ καὶ νῦν ἐπὶ τῷ 5 ἀδελφῷ Σιλουανῷ, τί καὶ ἀπολογησόμεθα; πρώτο μὲν ὅτι οὕτως αὐτὸν προσήκατο ἰδεῖν ἡ θεοφιλής σου ψυχή· ὡς ἕνα τινα τῶν συνήθων· μειλιχί ἤθεί καὶ εὐπροσίτω προσώπῳ συλλαλήσασα και συνανακραθεῖσα μετὰ τοῦ εὐτελοῦς. Έπειτα τα περὶ ἡμῶν τῶν ἁμαρτωλῶν οὕτως συνανακρίνει, τήν τε τοῦ ἀμφοτέρων ἡμῶν ταπεινού σώματος ἀσθένειαν, καὶ τὴν ἄλλην ὑποφῆναι ἀγαπητική συνδιάθεσιν· ὡς τοσοῦτον εἰπεῖν ότι καὶ Στην διώτης υποπτεύομαι πρός τινων τῶν ἀντιθέτως πρὸς ὑμᾶς ἐχόντων· καὶ τὸ ἀπεύξασθαι μή ποτε γενέσθαι τινὰ τρῶσιν τῆς τηλικαύτης φιλικής ανακράσεως. Τοῦτο ὅλον ἐξένισεν ἡμᾶς, καὶ στ εῤῥίζωσε μᾶλλον καὶ μᾶλλον ἐν τῇ είλαμος αὐτῆς ἀγαπήσει τὰ αὐτὰ λέγοντες· Μὴ ποτε, όλ σποτα, των ἁπάντων δῴης ἡμῖν ἐπιλαθέσθα πο καλοῦ εὐεργέτου, τοῦ πιστοῦ συμψύχου, τοῦ δαίμο ἐραστοῦ, τοῦ ἱεροῦ ἀνθρώπου, τοῦ κατὰ πάτε ἡ πᾶσι καὶ προστάτου καὶ κηδεμόνος, καὶ κυρίω ἡμῶν καὶ Δεσπότου· αλλ' εἴη τό φίλτρον καὶ μεί πότμον ἐνιζάνον ἐν ἡμῖν· μᾶλλον δὲ καὶ συμμετο χόμενον ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι, ἐν ᾧ πιστεύουμε γνωρίζειν ἀλλήλους· καὶ συγχαίρειν ἐν Θεῷ τους φιλήσαντας ἑαυτοὺς πνευματοκινήτως. Αλλ' έντώ θεν ο λόγος μετελθὼν ἐν ταῖς δυσὶν ὑποθέσεσι, ἐνδιατρίψεις κατὰ τὴν κέλευσιν· ἐπὶ μὲν οὖν τῆς πρώτης, ὡς ἔχεις, ο κύριος ἡμῶν, οὕτως καὶ ἡμεῖς διατιθέμενα Προδιαιτείσθω δε ὁ λόγος οὕτως· Disceptationem de imaginibus coram imperatore Ingenti gratiarum et responsionum quas debemus, nomine obstricti, parvam quamdam debiti partem reddere nos censemus per litteras ad laudatissimam ac desideratissimam excellentiam tuam ab humilitate nostra exaratas. Nam et nunc Silvani fratris causa quid respondebimus? Primum quidem, quod cum eum in conspectum suum admiserit Deo chara anima tua, quasi unum ex familiaribus, mellea affabilitate, hilarique vultu cum homine tenui colloquens ac tractans. Deinde quod de rebus nostris, qui peccatores sumus, et de utriusque nostrum humilis corporis infirmitate sciscitata sit, et aliis modis suæ in nos charitatis affectum ostenderit, adeo ut diceret: Ego in suspicionem apud eos qui erga vos male affecti sunt venio, quod Studita sim: et deprecaretur, ne tanti amoris conjunctio unquam labefactetur. Hæc nos omnia devinxerunt et magis magisque in sincera dilectione confirmarunt ut hæc verba usurparemus: Nunquam, o Domine universorum, oblivisci nos sinas egregii benefactoris, fidi, unanimis, probati amatoris, sacri hominis, per omnia et in omnibus tutoris ac patroni, Herique et Domini nostri: sed hæreat in nobis infixus amor etiam post mortem, unaque in futuro seculo comitetur, quando nos invicem cognituros speramus, et congratulaturos in Deo iis qui Spiritus impulsu nos amarint. Verum hinc egrediens oratio, in duplici, si jubes, argumento versabitur. In priore itaque, “qui sensus tuus fuerit, domine mi, idem et noster erit. Sic igitur ordiamur. Homicida postquam victus fuerit, debitas legibus penas dabit. Nunc autem civile bellum adest, quod, sicut alia iræ divinæ signa, terræ motus et fames, eluviones maris atque incendia; ad correptionem nostram a Deo est justo judicio excitatum, et populi vim tantam, quanta periit, absumpsit. Postquam ergo misertus Dominus plagam repressit, minime vult superstites perire; alioqui communem omnium ciadem, quemadmodum diluvii tempore, induxisset. Quid igitur? Servari vult eos qui relicti sunt, et venia dignos fieri. Ait enim in Evangeliis: Dimittite, et dimittetur vobis. Et beati Pauli voce: Ne quis malum pro malo alicui reddat, sed * Matth. vi, 14. In cod. Reg. ρμγ'. Φονίσκος ἐπ᾽ ἂν κρατηθῇ, δικαίως ἀποτίσει τρίς τοῦ νόμου τὴν ἀντισηκοῦσαν ποινήν. Νυνὶ δὲ την λιος πόλεμος πρόκειται· ὃς ὥσπερ αι άλλαι θα νίαι· σεισμοί τε καὶ λιμοί, καταποντισμοί ἐμπρήσεις παρά Θεοῦ πρὸς σωφρονισμόν ἡμία, δικαία κρίσει ἀνεῤῥιπίσθη, ὀλέσασα τοσοῦτον ἀριθμός, ὅσος καὶ ὤλλυτο· ἐπεὶ οὖν σπλαγχνισθεὶς κεκότα τὴν θραῦσιν Κύριος, οὐ βούλεται τοὺς ὑπολειφθένας όλλυσθαι. Ἐπεὶ πάντως πανολεθρίαν εἰργάσατο, ἐπὶ τοῦ κατακλυσμοῦ. ᾿Αλλὰ τί; τὸ διασεσωσία τοὺς ἐαθέντας, καὶ φειδοῦς γενέσθαι ἀξίους· φησ γὰρ ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις· "Αφετε καὶ ἀγεθήσεται ὑμῖν. Καὶ διὰ τοῦ μακαρίου Παύλου· Μή τίς τινι ΝΟΤΕ.

EPISTOLARUM LIB. II. τὶ κακοῦ ἀποδιδότω· ἀλλὰ πάντοτε quod bonum est sectamini in invicem, et in omnes. ν διώκετε, καὶ εἰς ἀλλήλους, καὶ εἰς Οὐ μὴν ἀνεπιτιμήτως. Ἐπεὶ καὶ Κάϊν φο ἀδελφὸν, τὸ πολυειδες καὶ ἀδόμενον εἰκότως εἴληφεν. Επιτετίμηται πρὸς εἰ Λάμεχ, καὶ ᾿Αβεσσαλώμ, ἀδελφὸν είνας, ἐάθη ὑπὸ τοῦ πατρὸς, κατὰ τὸ ὑπὸ νήτιδος πρόβλημα άκταντος καὶ αὐτὸς ἐβούλετο τὸν ᾿Αβεσσαλώμ, τὸν πατρολῳαν ᾿Αλλ' οὐδὲ τοὺς συναποστατήσαντας αὐτῷ παῦσιν τοῦ πολέμου γέγραπται προστάξαι τοσαῦτα ὡς κατ᾽ ἐπιτομὴν περὶ τοῦδε. γὰρ ὧν ὁ Θεός, θέλει δι' ἐπιτιμήσεων κῶν, φυλακῶν, ἄλλων τινῶν ὑποθέσεων τὸ ίας αὐτοῖς διὰ ζωῆς συντηρεῖσθαι. τῇ ἑτέρᾳ ὑποθέσει, τί καὶ φῶμεν; εἰδότος χέφρονος καὶ δραστηρίου νοῦ τὰ πάντα. οῦτο ἡ τοῦ προάρξαντος Λέοντος ἔνστασις, μᾶς λογον μετὰ τῶν ἑτεροδόξων· ἀντιθε σιν ἀποίσοντος, ὡς ἐνόμιζεν. ᾿Αλλὰ καὶ τοῦ βασιλεύοντος ἡ αὐτὴ ἔνστασις όπηνίκα τωπον πρὸ τριῶν ἐτῶν διελέχθη ἡμῖν· οὐκ ντος κρίνειν τὴν διαδικασίαν, ἀλλὰ τοῦτον τῶν δῆθεν ὁμοφρόνων ἡμῖν. 'Αλλ᾽ οὔτε ταρόντες κατά πρόσωπον· οὔτε ὁ κλεινὸς ερεὺς ἀνέσχετο, ὡς ἔκθεσμον καὶ ὀθνεῖον ἀληθες, παμπόθητε ἡμῶν δέσποτα· οὐδε βιωτικῶν καὶ σαρκικῶν ὁ λόγος· ὧν βασι· κάτος ἔχει τοῦ κρίνειν. καὶ τὸ βιωτικόν ἀλλὰ περὶ θείων καὶ οὐρανίων δογμάτων, οὐκ ἐπιτέτραπται, ἡ ἐκείνοις, οἷς φησιν ός Λόγος· Οσα ἂν δήσητε ἐπὶ τῆς γῆς, θεμένα ἐν τῷ οὐρανῷ, καὶ ὅσα ἀν λύ τῆς γῆς, ἔσται λελυμένα ἐν τῷ οὐ νες δὲ οὗτοι οἱ ἐντεταλμένοι; ᾿Απόστολοι, των διάδοχοι. Τίνες δ᾽ οὖν οἱ διάδοχοι; ίων νυνὶ πρωτόθρονος. ὁ τῆς Κωνσταντιδευτερεύων, ᾿Αλεξανδρείας τε καὶ ᾿Αντιο- · ὁ Ἱεροσολύμων. Τοῦτο τὸ πεντακόρυφον ς Εκκλησίας. Παρὰ τούτοις τὸ τῶν θείων κριτήριον. Βασιλέων δὲ καὶ ἡγεμόνων, τὸ εῖν καὶ συνεπισφραγίζειν τὰ δεδογμένα άττειν τὰ σαρκικώς διαφορούμενα. Οὐκ τοῖς θείοις δόγμασιν, οὔτε δέδοται προς γενησόμενον στήσεται. Διὰ τοῦτο ἀπεδοἐπὶ τοῦ δόγματος τῶν θείων εἰκόνων τὰ άλαι Κωνσταντίνου καὶ Λέοντος βασιλικῷ ἱ θράσει συνεδριασθέντα τε καὶ βατταρι φ᾽ οἷς ἐτμήθη ἡ τῇδε Ἐκκλησιά τῶν ἑτέρων αναλεματισμοῖς ὑποβαλλομένη αἰωνίοις, τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Εἶτα ἐλέῳ Θεοῦ ίρας ὀρθοδοξίας ἐπὶ Εἰρήνης τῆς πάνυ σὺν ῥαδάμνῳ· ἐφ᾿ ἧς συνήφθη τὰ διεστῶτα οντος τοῦ προσεχούς· ἐφ᾽ ᾧ αὖθις διετμήθη Εκκλησία, ἀναθεματιζομένη ὑπὸ τῶν προὀρόπως. At non sine multa. Nam et Cain cum fratrem occidisset, multiformem et celebratam pœnam merito subiit. Penam quoque a seipso repetiit Lamech, et Absalon, qui fratrem Amnon necarat, a patre, juxta Thecuitidis problems, nequaquam cssus est; nec Absalon parricidam suum occidi volebat ipse David, sed neque eos qui cum eodem defecerant, post belli finem perimi jussisse proditum est. Ac de his hactenus veluti compendio. Misericors enim Deus per castigationes, id est, exsilia, carceres, et similia, pœnitentiam ab illis tota vita vult observari. De altero autem capite quid dicemus, cum perspecta sint omnia prudenti ac solerti menti tuæ? Eodem nimirum tendebat Leonis nuper imperatoris conatus, ut nos cum heterodoxis sermonem conferremus disceptante illo: ut contrariam nobis sententiam ferret, sicut putabat. Quin et ejus qui nunc imperat, mens eadem fuit, cum ante tres annos nobiscum coram egit, ita tamen ut nequaquam judicem se futurum diceret, sed hunc atque illum scilicet ex iis qui nobiscum eadem sentie‐ bant. Sed neque nos qui præsentes aderamus, neque inclytus pontifex noster id tulit, quippe iniquum et alienum, quod sane verum est, domine mi desideratissime. Non enim de rebus sæculi carnisque sermo est, de quibus judicandi penes imperatorem potesta est, et judicium sæculare: sed de divinis ac cœlestibus dogmatibus, quæ aliis commissa non sunt quam iis quibus Deus ipse Verbum dixit: Quæcunque ligaveritis super terram erunt ligata el in cœlo: et quæcunque solveritis super terram, erunt soluta et in cælo *. Quinam autem hi sunt quibus hoc jussum fuit? Apostoli et eorum successores. Quinam porro sunt successores? Qui. Romanam nunc primam sedem tenet: qui Constantinopolitanam secundam; qui Alexandrinam et Antiochenam, et qui Hierosolymitanam. Hæc quinivertex potestas Ecclesiæ: penes hos divinorum dogmatum judicium. Imperatorum vero et presidum est opem ferre, et comprobare quæ decreta sunt, et reconciliare qui carnaliter dissident ac discrepant. Haud aliud quidquam de divinis dogmatibus, neque a Deo traditum est, nec si fiat, stabit. Propterea explosa et rejecta fuerunt circa divinarum imaginum dogma, ea quæ sub Constantino quodam et Leone regia potentia atque audacia in conciliabulo acta et perperam dicta sunt. Quorum causa divisa hæc nostra Ecclesia fuit a cæteris quatuor, anathematismis affecta perennibus, approbante Spiritu sancto. Post hac, Deo miserante, erectum est cornu fidei orthodoxa, magna Irene imperium obtinente cum surculo suo, pore quæ divulsa erant coaluerunt usque ad proximum Leonem: sub quo iterum discerpta esia nostra, et ab iisdem pariter anathemate damnata. ess. v, 15. Matth. xvi, 19. PATROL. GR. XCIX.

Fieri ergo nulla ratione potest, domine, ut seculari judicio divinum judicium comparetur, aut ut coalescat hæc Ecclesia non consentientibus quinque patriarchis. Quod si roget quispiam,quo pacto id feri possit? Si excedant, inquam, Dei Ecclesiis heterodoxi, et propriam sedem recipiat quondam Nicephorus sacer patriarcha. Qui,coacto corum conventu cum quibus certamen sustinuit (si fieri non possit ut ab aliis patriarchis adsint vicarii, quod certe fieri potest, si velit imperator Occidentalem interesse, cui et potestas summa defertur synodi cecumenica), attamen pacem conficiat et conjunctionem, synodicas suas ad prima sedis præsulem mittendo. Quod si hoc minime probet imperator, deflexitque, ut ipse ait, a veritate Nicephorus patriarcha: mittenda est ad Ro-B manum ex utraque parte legatio, et inde fidei accipienda certitudo. Etenim sic res habet, ut, si aberret unus e patriarchis, a cæteris ejusdem ordinis, quemadmodum divinus Dionysius tradit, correctionem admittat, non ab imperatoribus judicetur: exsurgant licet omnes quotquot unquam fuerunt imperatores orthodoxi. Atque hoc sane caput descipere minime debet imperator noster, sed ante omnia magni facere, in quo et imperii felicitas, et juste regnandi munus positum est. Aliud nihil sentimus nos humiles et indigni, orantes pro optabilis vitæ tuæ prosperitate. Si quid denique huic epistolæ deest, de eo venerandorum vestigiorum tuorum adorator tabellarius respondebit. CXXX. - Cizarensium fraternitati. De obitu abbatis, quem Nuntius dormitionis spiritualis Patri nostri ac vestri,dilectissimi fratres,animam nostram consternavit, ut par erat, acerbumque gemitum elicuit, non mortui causa; beatus enim ille, qui beatam vitam consummavit: quandoquidem et probus fuit monachus et præclare se exercuit usque ad senium, quodque caput est, orthodoxam fidei conservans inter persecutiones et susceptas pro recto ærumnas excessit e vita, justitiæ quodammodo propter Christi confessionem corona redimitus: sed nostri causa, aut vestri ipsorum potius, qui derelicti estis, velut grex boni pastoris obitu destitutus. Enimvero commiserationem doloremque cordis provocat præsulis recordatio, dum animum subit cujusmodi fuerit ejus in Domino gubernatio: quo p pacto hunc quidem collapsum solabatur, illum vero pervicacem objurgabat alium frena detrectantem hortabatur, alium torpescentem excitabat, mansuetudine et æquitate regens ad ipsius Domini exemplum, qui dixit: Discite a me quia mitis sum et humilis corde *: atque in omnibus demum, quibus in medio vestrum velut stella matutina reful- * Matth. x1, 29. In cod. Reg. ρμέ. εἰ Αμήχανον οὖν ἐστιν, ὦ δέσποτα, βι τηρίῳ παραβάλλεσθαι τὸ θεῖον κριτήριον, και τήνδε τὴν Ἐκκλησίαν, μὴ οὐχὶ ὁμονο πέντε πατριαρχών. Εἰ δέ τις ερωτοίη ἐνδέχεται τοῦτο γενέσθαι· τῷ ἀστῆναι δόξους τῶν τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησιῶν· κα τὸν οἰκεῖον θρόνον Νικηφόρον τὸν ἱερὸν π ὃς συνεδρεύσας μεθ' ὧν συνήθλησεν χεται ἐκ τῶν ἄλλων πατριαρχῶν παρεῖνα ώπους. Όπερ δυνατόν ἐστιν, εἰ θέλοι β ἐκ Δύσεως παρεῖναι· ᾧ καὶ τὸ κράτος τῆς οἰκουμενικῆς συνόδου), αποπεράνοι εἰρήνης, καὶ τὸ τῆς συναφείας βραβευτή ότι δι' οἰκείων συνοδικῶν ἀποστελλομένα τοθρόνῳ. Εἰ δὲ οὐ τοῦτο καταδιατέον καὶ ὡς φησι παρετράπη σὺν ἡμῖν τῆ Νικηφόρος ο πρόεδρος, ἐξ ἑκατέρου μ σταλτέον πρὸς τὸν Ῥωμης. Κἀκεῖθεν δε ἀσφαλὲς τῆς πίστεως. Καὶ γὰρ οὔτα παρατραπῇ εἷς ἐκ τῶν πατριαρχῶν ὑπὸ γῶν, καθά φησιν ὁ θεῖος Διονύσιος, τὴν ἐ λήψεσθαι, οὐχ ὑπὸ βασιλέων κρίνεσθαι· στῶσι πάντες οἱ ὀρθοδοξήσαντες βασιλεῖς· τοῦ κεφαλαίου οὐκ ὀφείλει ἀφειδῆσαι ἡμῶν. Ἀλλὰ καὶ πρὸ πάντων γε φροντ καὶ τὸ βασίλειον μακάριον· καὶ τὸ βασι μως δεδώρηται. Αλλο τι οὐ φρονοῦμεν καὶ ἀνάξιοι· ὑπερευχόμενοι τῆς πολυ εὐζωίας. Εἰ δέ τι ἐλλιπὲς ἐν τοῖς γρι προσκυνητὴς τῶν τιμίων σου ἐχνῶν καὶ Ο φόρος απολογήσεται. PA' – Τῇ ἀδελφότητι Κιζάρω magnopere laudat. Ἡ ἀγγελία τῆς κοιμήσεως τοῦ Π ἡμῶν καὶ ὑμῶν Πατρός, ἠγαπημένοι ἐθρόησεν ἡμῶν τὴν ψυχήν. ὡς τὸ εἰκὸ στεναγμὸν ἤγαγε θλιπτικόν· οὐ διὰ τὸν κι μακάριος γὰρ ἐκεῖνος μακαρίω βία ἐπειδὴ καὶ μονάζων δόκιμος· καὶ ἕως ησιηκώς άριστα, καὶ τὸ κεφάλαιον, πεφυλι ὀρθοδόξῳ πίστει μετὰ διωγμῶν καὶ τῶν καλοῦ ταλαιπωριῶν ἐξεληλυθώς τῶν ἐνθ οἱονεὶ ἐστεφανωμένος τῆς ὑπὲρ Χριστοῦ δικαισούνῃ· ἀλλὰ δι' ἡμᾶς, μᾶλλον δὲ ὑμ [cod. Reg. καὶ τοὺς] ἐναφεθέντας ὡς ἠπορημένον τῇ τοῦ καλοῦ ποιμένος με Καὶ γὰρ ἔλκει πρὸς οἶκτον καὶ συντριμμὸ ἡ τοῦ προεστῶτος μνήμη, ἀναθεωρουμι τόπον καὶ τρόπον τῆς ἐν Κυρίῳ ἀφηγήσ ἂν μὲν παρεκάλει συμπίπτοντα· ἐν δι θρασυνόμενον· ἕτερον προσεκαλεῖτο ἀφι καὶ ἄλλον διύπνιζε νωθρευόμενον, προί ἐπιεικεία διέπων, κατὰ μίμησιν αὐτοῦ τοῦ Δεσπότου· Μάθετε ἀπ᾿ ἐμοῦ ὅτι πρᾶός ταπεινὸς τῇ καρδίᾳ; καὶ ἁπλῶς ἐν πᾶσ NOTÆ.

EPISTOLARUM LIB. II. ἐν μέσῳ ὑμῶν ὡς ἑωθινὸς ἀστήρ· άλλωστε sit: cum praesertim ex diuturna etiam consuetuπολυχρονίῳ ἔθοι, βαρύνειν εἴωθε τὴν ψυχὴν dine gravare animum vehementer soleat paterna separatio. ὁ τοῦ Πατρὸς χωρισμός. ι τί ποιήσομεν, ἀδελφοὶ, πρὸς νόμον Θεοῦ λεύοντα· Γῆ εἶ, καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ; δὲ ἐκδημία πρὸς Κύριον, ἡ διάζευξις. Επ. τὴν μετάστασιν, καὶ ἐξῆλθε τοῦ σώματος. θη ἀφ' ὑμῶν, καὶ προσετέθη πρὸς τοὺς · αὐτοῦ. Καλὸν ὑπόδειγμα τὸν ἑαυτοῦ βίον τῆς ὁμοίωσιν ἐγκαταλελοιπώς ὑμῖν. Τί οὖν στι τὸ ζητούμενον; Εἰς ἑαυτοὺς ὑμᾶς γενέκαὶ παρακαλέσαι ἀλλήλους ἐν Πνεύματι ἁγίῳ. θὼς ὑμῖν εἴασε τὸν κύριον ᾿Αντώνιον καθον, τῷ αὐτῷ κανόνι καὶ τοῖς αὐτοῖς ἔχνεσι σεβείας ἀπάρξασθαι ὑμᾶς πολιτεύεσθαι, ντας τὴν πίστιν, καὶ ὑπὲρ αὐτῆς κακοπαδέοι, μέχρι θανάτου, κατὰ τὸν παρόντα · καὶ μηδαμῶς προδοῦναι τὴν ἀλήθειαν, ἀγάπην πρὸς ἀλλήλους, καὶ τὴν πρὸς τὸν ίμενον ὑπακοὴν παντὶ σθένει ἀσπάσασθαι. ὰρ πρὸς τὴν ὑμῶν σωτηρίαν· τοῦτο καύχη τῷ μακαρίῳ ἐκείνῳ εἰς ἡμέραν Χριστοῦ· κὶ ἡμῖν τοῖς φίλοις καὶ ἀδελφοῖς ὑμῶν ἐρατον. Οὕτω γὰρ περιπατοῦντες κάλλιστα, μᾶς συνεπομένους ὑμῖν, ὅσον οἷόν τε, εἰς τὰ ριον, ἀδελφοὶ τιμιώτατοι. 27). — Κατηχητικὴ πρὸς τοὺς ἑαυτοῦ μαθητάς. Sed quid agemus, fratres, adversus Dei legem sic præcipientem: Terra es, et in terram reverteris*? Quin potius profectio est ad Dominum, hæc disjunctio. Jussus est migrare, et abiit ex corpore. Separatus est a vobis, et appositus est ad patres suos, præclarum exemplar suam ipsius vitam virtutis effigiem vobis relinquens. Quid ergo restat inquirendum? Ut ad vos ipsos redeatis, et invicem vos consolemini in Spiritu sancto. Et quia dominum Antonium rectorem vobis instituit, eadem norma, iisdemque pietatis vestigiis fidem conservantes, et pro eo pati parati vel usque ad mortem, si opus sit, juxta praesentem persecutionem. Veritatem utique nequaquam prodatis, charitatemque inter vos mutuam, et obedientiam erga rectorem pro viribus omnibus amplectamini. Hoc enim ad salutem vestram: hæc beato illi in die Domini futura gloriatio: hoc quoque nobis, amicis et fratribus vestris, optatissimum. Sic enim rectissime ambulantes, nos pariter sectantes in via Domini, quantum fas erit, habebitis, fratres reverendissimi. CXXXI. — Catechetica ad suos discipulos. Vitæ monastica officia commendat. Τωρος ἐλάχιστος πρεσβύτερος καὶ ἡγού. τῶν Στουδίου, ἠγαπημένοις ἀδελφοῖς ἱ πνευματικοῖς υἱέσι, τοῖς διὰ Κύριον ἐκεῖσε διεσπαρμένοις [χπε.] ; ὑμῖν καὶ εἰρήνη ἀπὸ Θεοῦ Πατρὸς καὶ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ χαρισαμένου ὑμῖν τὸν ῦ ὀνόματος αὐτοῦ διωγμόν. Ος καὶ εἰ λυπητὰ σάρκα, ἀλλὰ χαροποιὸς κατὰ πνεῦμα· σμών γάρ θεολέκτων αἴτιος, καὶ στεφάνων · πρόξενος. Οὗ χάριν κἀγὼ ὁ εὐτελὴς χαρᾷ καὶ ἀγαλλιάσει ἀγαλλιώμαι, ὅτι ἠξίωμαι τους αγαπητοὺς ἰδεῖν ἐν τοιαύτῃ προκοπῇ, ἐν τηλεβαθμῷ τῆς καλῆς ὁμολογίας, ἣν ὁμολογήσαμε, Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων, προσκυνεῖν Χριστόν μμένον ήγουν ἐξεικονισμένον, καθὼς πάντες · Πατέρες ἡμῶν. Μόνον παρακαλῶ καὶ ύπομιἀξίως τοῦ Εὐαγγελίου τοῦ Χριστοῦ ὑμᾶς που θαι. Τὴν ἀναστροφὴν ὑμῶν ἔχοντας καλὴν, ἐν τρίβετε καὶ τόποις καὶ προσώποις· τὸν λόγον ἐν αλατι ἠρτυμένον· τὴν ἕξιν εὐλαβεία μεμετ ον. Τὴν βρῶσιν καὶ τὴν πόσιν αὐταρκεία μένην· τὸ ἔνδυμα καὶ βάδισμα συνέσει τεθεωρηὡς ἂν φωτισμός ἐστι τῶν λαϊκῶν, ἀλλὰ μὴ τον· ὑπόθεσις θείας ἐξομολογήσεως, ἀλλὰ μὴ τον. Εκαστος καθὼς ἔλαβε χάρισμα, αυτούς αὐτὸ διοικοῦντες, ὡς καλοὶ Π. 111, 19. In cod. Reg. ρμς'. Theodorus minimus presbyter Studii præpositus dilectis fratribus meis, et filiis spiritualibus huc et illuc propter Dominum dispersis. Gratia vobis et pax a Deo Patre et Domino Jesu Christo, qui dedit vobis pro ipsius nomine persecutionem pati; quæ etsi tristis est secundum carnem, at lætitia plena secundum spiritum. Nam et beatitudinum divinarum causa est, et æternarum coronarum conciliatrix. Quapropter et ego abjectus gaudio gaudeo et exsultatione exsulto, quod dignus habitus sim qui dilectos meos viderem adeo profecisse, ac pervenisse ad sublimem gradum preclare confessionis, quam coram Deo et hominibus professi sumus, de adorando Christo pictura sive imagine expresso, juxta omnes sanctos Patres nostros, Unum hortor et moneo vos, ut ambuletis digne Evangelio Christi, bonam exhibentes conversationem vestram, quibus in locis et quibuscum personis degitis; sermonem in gratiæ sale conditum; tenorem animi circumspectione plenum, cibum et potum frugalitate, vestitum et incessum prudentia temperatum, ut laicis lux: itis, non contra: diving confessionis argumentum, non contra: Unusquisque sicut accepit gratiam in alterutrum illam administrantes, tanquam boni dispensatores multiformis ΝΟΤΕ.

gratia Dei, sicut scriptum est. Si quis loquitur, & οικονόμοι ποικίλης χάριτος Θεοῦ, καθώς γέtanquam sermones Dei, non inanitates: si quis ministrat, tanquam ex virtute', non per superbiam: si quis laborat propriis manibus, ne gravis sit, non autem ne tanquam otiosus damnetur et non manducet. Si quis in omnibus mandatum exsequitur, ut operarius Dei, non autem ne scandalum sit proximo; et ut in omnibus glorificetur Deus, et ego miser audiens, exhilarer et gaudeam. ραπται· Εἴ τις λαλεῖ ὡς λόγια Θεοῦ, ἀλλὰ με ματαιολογίας· εἴ τις διακονεῖ, ὡς ἐξ ἰσχύος, ἀλλὰ μὴ καθ' ὑπερηφανίαν· εἴ τις ἐργάζεται ταῖς ἰδίας χερσί, πρὸς τὸ μὴ ἐπιβαρὺς εἶναι, ἀλλὰ μὴ ὡς ἀργὸς κατακρινόμενος καὶ τοῦ ἐσθίαν. Εἰ τις ὁ πᾶσι κατ' ἐντολὴν πράσσει, ὡς ἐργάτης Θεοῦ, ἀλλά μὴ κατὰ σκάνδαλον γιγνόμενος τοῦ πέλας· ἵνα ἐ πᾶσι δοξάζηται ὁ Θεός· κἀγὼ ὁ τέλος ἀκούων, εὐθυμῶ καὶ χαίρω. Βλέπετε τοὺς κακούς συνδυασμούς - βλέπετε την ὀλεθρίαν παρρησίαν· βλέπετε τὴν πορνοποιὸν ἀδι φαγίαν· μήτις μετά γυναικός ομιλείτω ἄνευ ανάγ κης· μήτις μεμονωμένως καθεζέσθω· μήτις φιλαρ γυρείτω κέρματι κέρμα προστιθείς, και αύξων ' Cernite perversas conspirationes: cernite perniciosam libertatem: cernite adulteriorum matrem edacitatem. Nullus cum muliere colloquatur sine necessitate: nullus sedeat solitarius: pullus avaritiæ studeat, lucro lucrum adjiciens, et aurum augens, in quo radix est peccati, et Juda portio". χρυσίον, ἐν ᾧ ῥιζονται ἡ ἁμαρτία, καὶ ἡ μερὲς τοῦ Nullus comparet, cum monasticam libertatem possideat, emptitium servum. Eo usque enim progressa est quorumdam nequitia, qui vitiosis affectibus se manciparunt,et monasticæ dignitatis jacturam fecerunt. Nullus vino se ingurgitet, Apostolum audiens: Modico vino utere, propter stomachum tuum et crebras infirmitates tuas. Ex quibus rebus incenduntur adversus animam carnalia desideria, et exuritur domus Dei, qui interior homo noster est. Sed tanquam hospites et peregrini simus, singuli vestrum, fratres, in hac persecutione quasi morientes, et ecce vivimus: ut castigati et non mortificati: quasi tristes, semper autem gaudentes: sicut egentes, multos autem spiritualiter locupletantes; tanquam nihil habentes, et omnia possidentes, ut apostoli- η cis verbis utamur. Oculi mei semper ad vos quos desidero cor meum in vobis ardet in Domino: sensus mei percelluntur, cum sinistrum quidpiam audio de aliquo, cum accipio aversionem Deo exosam,lacrymas fundunt oculi. Conteritur anima mea, si quando contra traditionem et constitutionem, et eorum quæ ante dicta sunt demonstrationem ambulet quis Deum non amans. Exiistis, patres, ex monasterio ad altiorem lucem persecutionis. Nunquid enim ad tenebras, Spiritus impulsu, discreti ab invicem sumus? Nunquid ut voluptuose vivamus? Nunquid Deus non videt! Nunquid ad hominum aures opus uniuscujusque non pervenit, quo modo conversemini? Hæc, qui servos habetis, audite, qui solis habitatis, qui mulieres sectamini, ne quid amplius dicam: `avari, gyrovagi. Non libens vitupero, ignoscite: sed ægre accuso, tanquam ad hoc constitutus: Implete gaudium meum, filii, ut idem sapiatis 11, eadem norma ambulatis, bona exempla et documenta in animas intuentium imprimentes ad gloriam Dei, ad decus vestrum immortale, ad lætitiam quoque meam qui peccator sum, ad laudem fraternitatis vestræ in Christo Jesu Domino nostro; cui gloria Ἰούδα. Μήτις ἀπεμπολείτω, τὴν μοναχικὴν ἐλευθε ρίαν κτώμενος, ἀργυρώνητον δούλον. Μέχρι τ τοῦδε ἔφθασεν ἢ τινων πονηρία, δουλωθέντων τη προσπαθείᾳ, καὶ ἀπολωλεκότων τὸ μοναχικὸν ἀξία μα. Μήτις οινοφλυγείτω, ἀκούων τοῦ ᾿Αποστόλου ὀλίγῳ οίνῳ χρῶ, διὰ τὸν στόμαχόν σου καὶ τὰς πυκνάς σου ἀσθενείας. Αφ᾽ ὧν ἀνάπτονται κατὰ τῆς ψυχῆς αἱ σαρκικαὶ ἐπιθυμίαι, καὶ ἐμπν ρίζεται ὁ οἶκος τοῦ Θεοῦ, ὅς ἐστιν ὁ ἴσω άνθρωπος. Αλλ' ὡς ξένοι καὶ παρεπίδημοι ώμο ὦ ἀδελφοί, ἕκαστος ὑμῶν ἐν τῷδε τῷ διωγμῷ, ὡς ἀποθνήσκοντες, καὶ ἰδοὺ ζῶμεν· ὡς παιδιο μενοι, καὶ μὴ θανατούμενον· ὡς λυπούμενος ἀεὶ δὲ χαίροντες· ὡς πτωχοί, πολλού δέκα ματικώς πλουτίζοντες· ὡς μηδὲν ἔχοντες επί τὰ πάντα κατέχοντες, ἀποστολικῶς εἰπε. Οἱ ὀφθαλμοί μου διὰ παντὸς πρὸς ὑμᾶς τοὺς ποιητές μου· ἡ καρδία μου καιομένη ἐν ὑμῖν ἐν Κυρίῳ τὰ τόσ θητήριά μου μαιμάσσει με, ἡνίκα ἀκούσω ἀποκτή ἀκοὴν ἐπί τινι ἐπ᾽ ἂν μάθω έκτροπὴν θεομίσητα ὀφθαλμοί μου κατάγουσι δάκρυα. Η ψυχή με συντρίβεται, οπόταν παρὰ τὴν παράδοσιν καὶ τάστασιν καὶ τὴν τῶν προειρημένων έκφανσιν την πατεῖ ὁ ἀφιλόθεος. Εξεληλύθατε ὦ Πατέρας, ἐπὶ τοῦ μοναστηρίου εἰς ὑψηλότερον φάος τοῦ διαγρά Μὴ γὰρ εἰς ἐπισκότωσιν διηρέθημεν ἀπ' ἀλλήλων πνευματοκινήτως; μὴ γὰρ ἕνα περιπαθώς μεν; μὴ γὰρ ὁ Θεὸς οὐχ ὁρᾷ; μὴ γὰρ οὐκ ἐπ στον γίγνεται ἑκάστου τὸ ἔργον, όπως αντιπρό Ο φοισθε; 7 ] Petr. 1v, 10, 11. *. Tim. vi, 10. ' I Tim. v, 23. Οἱ τοὺς δούλους ἔχοντες, ταῦτα ἀκούετε· οἱ μπ κάθιστοι, οι γυναικιζόμενοι, ἵνα μήτι πλέον λίγο οι φιλάργυροι, οι φιλόγυροι. Οὐχ ἐκῶν ὀνειδιζα σύγγνωτε· ἀλλὰ πονῶν κατηγορῶ, ὡς εἰς το κείμενος. Πληρώσατέ μου τὴν χαρὰν, ὦ τέχν ἵνα τὸ αὐτὸ φρονῆτε, τῷ αὐτῷ στοιχῆτε κατά ἀγαθὰ ὑποδείγματα καὶ ὑπομνήματα εναποσφραί ζοντες ταῖς ψυχαῖς τῶν ὁρώντων, εἰς δόξαν Θεού, εἰς κλέος ὑμῶν ἀσβεστον, εἰς εὐφροσύνην κάμα τοῦ ἁμαρτωλοῦ, εἰς ἔπαινον τῆς ἀδελφότητος ὑμῶ 10 11 Cor. τι, θ. 11 Philipp. ", 2.

EPISTOLARUM LIB. 11. στῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν· ᾧ ἡ δόξα καὶ et imperium cum Patre et Spiritu sancto, nunc et τος, ἅμα τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, semper et in sæcula sæculorum. Amen. ὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Β΄ – Τῇ ἡγουμένη Ἰγνῶν [χπζ.] CXXXII. — Præposits Ignorum. Ut sanctimonialibus, quibus praest, sit exemplo. δεξάμὴν τὴν εὐλάβειαν σου, ἀδελφὴ ἐν Κυρίῳ, οἷς ἀπέστειλας δώροις· καὶ ἐν αἷς διαθέσει ολαμβάνεις τὰ καθ' ἡμᾶς. 'Αλλ' οὐ τοιοῦτο οι γε ούδι ἑαυτοῖς ἀρκοῦντες ἐν ἀγαθοῖς, » άλλοις μεταδοίημεν ἀγαθοειδους διδασκαΓένοιτο δὲ κατὰ τὴν πίστιν σου θεοπρεπώς εσθαι, τὸν ἐν παρθενίᾳ βίον ἀμέμπτως διααν· οὐ μὴν, ἀλλὰ καὶ τὸν τῆς προστασίας ἀκατακρίτως περιέπειν. Ἴσθι γὰρ ὡς πολύτὸ πρᾶγμα· ἀλλ᾽ οὖν γε τοῖς μὴ προσPietatem tuam laudavi ac probavi, soror in Domino, tum in iis donis quæ misisti, tum in eo affectu quo nostra accipis. Nihil simile autem in nobis est, qui cum nec satis ipsi instructi a virtute simus, quomodo aliis doctrinam virtutis impertiemus? Utinam autem secundum fidem tuam divino more converseris, vitamque in virginitate peragas inculpate: atque adeo prefecture quoque munus sine reprehensione obeas! Scis enim rem esse cum καὶ ἐπικίνδυνον, Ψυχῶν ἄρχειν τῶν κατ' εικόνα ingenti mercede conjunctam, sed et iis qui sunt miπεποιημένων. Ὡς οὖν ἐν Κυρίῳ ἄρχουσα καὶ κατευοδοῦ τῆς ποίμνης σου, παντὸς ἀγαοτύπωμα ἑαυτὴν τιθεῖσα· ἵνα ἀξιωθῇς εἰπεῖν· ἐγώ, καὶ τὰ παιδία α μοι ἔδωκεν ὁ Θεός. γὰρ παραδέδωκέ σοι τὰς ψυχὰς δι' ἀποταγῆς· τῷ δεῖν σε αὐτὰς προσάξαι ὡς θυσίαν εὐπρόσω κὰν τούτῳ πολύς σου ὁ μισθὸς ἐν οὐρανοῖς . Δίδασκε αὐτὰ, νουθέτει τὰ σωτήρια εντάλο ποθεῖν μόνον Χριστόν, ἀλλὰ μὴ σάρκας καὶ · ἀκτημονεῖν, ἀλλὰ μηδὲν ἔχειν ἰδιόκτητον· αθεῖν, ἀλλὰ μὴ ἀλλὰ μὴ φιλοϊδιάζειν πρὸς τοὺς εύοντας· προθυμοεργεῖν, ἀλλὰ μὴ ὀκνηρῶς τρὸς τὴν ἄσκησιν. Αν γάρ οὕτως, ἀπαντήσει ὁ νυμφίος Χριστός μικρον ὕστερον λαμπαδη κις, καὶ ἀπαντηθήτεται περιχαρώς σπασει ἱ ἀσπασθήσεται ἱεροπρεπῶς ἀνοίξει αὐταῖς ράνιον καὶ ἀχειρότευκτον νυμφῶνα· δώσει βασιλείαν οὐρανῶν, τρυφὴν παραδείσου, πότ θανασίας, γλυκάσματα ἀειζωίας· ἐνδύσει αὐτὰς όματα φωτοειδή, κοσμήσει κόσμοις ἀφθαρσίας, γωγικοῖς διαδήμασιν· ἐμπλήσει τῶν ἀπείρων ', εἰς αἰῶνας αιώνων. Διὰ ταῦτα καὶ σὺ κάτ μοχθήσατε· διώξατε [f. ἐμοχθήσατε] ἡμέρᾳ έρα κατεργάζεσθαι τὴν ἑαυτῶν σωτηρίαν· ἀναταῖς ελπίσι· σβέννυτε τὸ ἐπεισαγόμενον πῦρ τοῦ ἐχθροῦ ἐν ψυχαῖς, τῷ θείῳ ἔρωτε· ὅτι ἂν ταχθὲς τῆς ἀσκήσεως. Ταῖς ἀναλήψεσι τῶν θείων σμάτων τε καὶ ἀσμάτων παραμυθεῖσθε, ουροῦσαι καὶ τὸ ἀκοινώνητον τῆς αἱρέσεως· ἡ ὑπὲρ αὐτοῦ παθεῖν τι μέχρι καὶ θανάτου - ὡς προέμεναι τὴν πίστιν. Τῆς γὰρ ἀγάπης ϋ οὐδεν προτιμότερον· καθὼς ἀπέδειξαν αἱ ὤνος παρθένοι μέχρι τοῦ δεῦρο ἐπειδήπερ κὶ νῦν διωκόμεναι, καὶ τῶν μονῶν ἐξωθεῖσαι ριστόν, ἡ μετασχεῖν τοῦ αἱρετικου άρτου. ὡς κατὰ Χριστὸν ἀδελφῇ οὔση και θυγατρί, ά σοι καὶ ταῖς μετά σέ· ὡς ἂν ἴδοις ὅτι a. VIII, 18. In cod. Reg. ρμζ'. Ο nus cauti, periculi plenam, presse animis ad similitudinem Dei conditis. Itaque tanquam in Domino moderatrix præesto, et gregem tuum feliciter rege teipsam omnis boni effigiem præbens; ut possis dicere: Ecce ego et puellæ, quas dedit mihi Deus 11. Tradidit euim tibi animas Deus per renuntiationem: atque ad ipsum adduci a te has oportet, tanquam hostiam acceptam: eamque ob rem maxima tibi merces in cœlis erit. Has doce, salutaria his præcepta ingere, unum amare Christum, non carnem et sanguinem, inopem vitam ducere, nihil habere privatim, nulla affectu teneri, nec propinquos peculiariter diligere: alacres exhibere se, nec esse in instituto monastico segnes. Nam si ita sit, ipsis suas lampades gerentibus paulo post sponsus christus occurret, et excipieturidem cum gaudio, sacros vicissim accipiet ac reddet amplexus, cœlestem ipsis nec manufactum thalamum aperiet, donabit eis regnum ccelerum, paradisi voluptatem, potiones immortalitatis, suavitatem vitæ sempiternæ: induet eas amictu lucido, incorruptionis decore exornabit, sponsali diademate; innumeris bonis in sempiternum ævum cumulabit. Propter hæc et tu et illæ ærumnas pertulistis: magno studio quotidie enitentes ut salutem vestram operaremini.Spes vos illa reficiat ac recreet. Inductum in animos ab hoste ignem divino amore exstiguite. Quod si quid aliud in disciplina grave est ac molestum, id lectione sacra arrepta hymnisque decantandis leniter ac mitigate, ab hæ. retica communione sedulo caventes: vel si necesse sit hujus rei causa usque ad mortem pati, nullo pacto abjicientes fidem. Nihil enim præstabilius est Christi charitate: quemadmodum præ se tulerunt abomniævo virgines usque ad hunc diem. Quandoquidem nunc quoque sunt quæ vexantur, atque ex monasteriis propter Christum extrusæ sunt, ne hæreticum panem participarent, Hæc tibi tanquam 80rori in Christo ac filiæ scripsi, et iis quæ tecum

φιλοῦμεν πάντας σώζεσθαι· ὡς ἑνὸς ὄντες σώματος Χριστοῦ, καὶ ἀπ' αὐτοῦ ἀδελφοὶ ἀλλήλων χρηματί ζοντες· ἐν γὰρ Χριστῷ Ἰησοῦ, οὔτε ἄρσεν, ούτε θῆλυ, ἀλλὰ πάντα καὶ πᾶσι Χριστός, ὃς διασώ σεις καὶ ὑμᾶς καὶ ἡμᾶς. sunt: ut intelligas et communem nobis Dominum- κοινός ἐστιν ὁ Δεσπότης ἀμφοτέρων ἡμῶν· καὶ ὡς ambobus esse, et quantum omnes esse salvos optemus, quippe qui sint unius corporis Christi, atque ex eo fratres invicem appellati. Nam in Christo Jesu non est masculus neque femina, sed omnia et in omnibus Christus 1s, qui et vos et nos servet incolumes. CXXXIII. — Ephraim et Agathoni cæterisque filiis. ΡΑΓ. — 'Εφραΐμ, καὶ ᾿Αγάθωνε, καὶ τοῖς λοι ποις τέκνοις. [χπ'.] In obitum Laurentii præpositi. Quod beatus Laurentius diem obiit, mors illi quidem pro requie est: nam qui possit non ita esse viro bono? Illum in hujus vitæ egressu quies a monasticæ laboribus, vel potius a vexatione propter justitiam excipiet, migrantem ad Dominum: cujus virtutum testes quamplurimi. Vobis autem, fratres reverendissimi,deinde et nobis humilibus, triste hoc et acerbum accidit, qui probatum monachum amisimus, reverendum fratrem, constitutum ut caput esset ac spiritualis viæ dux. Sed tristitia tamen utrisque versa est in gaudium, quod electus Dei raptus est a nobis, optimi Dei jussu, in sanctitate etjustitia. Quapropter et ego humilis gaudeo, gratulorque vobis quod tale vas ad Deum præmisimus revera enim vas electionis Laurentius fuit, primum quidem sincera renuntiatione atque obedientia, deinde studio progressuque virtutum, ob quas et sacerdotio dignus est habitus, ac multorum fratrum præfecturam suscepit, hos benigne regens utilis gregi, Deo vivens revera ac præposito suo, non mundo, nec mundi negotiis: cujus et nota exsilia propter Dominum, et vexationes tum priores tum posteriores: cujus et speciosi pedes, ut cum Scriptura loquar: cum huc et illuc obiret, et evangelizaret fratribus salutaria præcepta. Unguentum spiritualis ejus sudor: ros sacer, certamen illius et virtutis curriculum. Qui in hac præsenti persecutione assumptus, quid aliud quam beatitudinem a Domino obtinuit? Et nunc ille quidem in cœlo est, in eamdem cum sodalibus civitatem ascriptus: nos autem adhuc in certamine constituti, atque in metu ne dejiciamur. Neque enim consummata homini felicitas inest ante excessum e vita: cum sit incertus exitus. Quamobrem obsecro vos, fratres, ut vigiletis ac sobrii sitis, ut virili ac forti animo in proposito certamine tum intelligibilis, tum sensibilis persecutionis. Qui enim secundum Deum vivit, semper patitur persecutionem ab invisibili vexatore, ut teneatur peccati laqueo: quem, o strenui Christi milites, fugiamus. Quæ porro fugæ ratio est? Nempe si sub potenti manu Dei simus, in omnibus ei placentes. Id vero consequemini, si non ex proprio arbitratu sed ex communi lege vivatis habentes videlicet fratrem Ephraim in præpositi vicem, quemadmodum et ille consensit, et nos assensi sumus, et tempus ac ratio postulant. Sint omnia communia: meum ac tuum exsulet: charitas exprimatur, 1 Galat. 111, 28; Coloss. 11, 11. Ὅτι ἐκοιμήθη ὁ μακάριος Λαυρέντιος, ἐκείνῳ μὲν ἀνάπαυσις ὁ θάνατος· ἀνδρὶ γὰρ ἀγαθῷ πώς οὐχὶ τοῦτο ἀπαντήσεται, ἀπὸ κόπων ἀσκητικῶν μετα βάντι τοῦ βίου, μᾶλλον δὲ ἀπὸ τοῦ κατὰ δικαιοσύνην διωγμοῦ ἐνδημήσαντι πρὸς Κύριον· οὗ τῶν ἀρετῶν μάρτυρες πολλοί; Ὑμῖν δε συνέβη, ἀδελφοί τιμιώτατος, ἐπεὶ καὶ ἡμῖν τοῖς ταπεινοῖς τὸ λυπηρόν, ἀπολέσκη δόκιμον μοναστήν, τίμιον ἀδελφὸν, εἰς κεφαλής καθιστάμενον τῆς κατὰ ψυχὴν ὁδηγίας. Αλλ' όμως τὸ λυπηρὸν εἰς χαρὰν ἀμφοτέροις περιετράπη, δάτι ἐκλεκτὸς Θεοῦ ὁ ἀρπασθεὶς ἀφ᾿ ἡμῶν κελεύσει Θεού τοῦ ἀγαθοῦ, ἐν ὁσιότητι καὶ δικαιοσύνη. Διό καγω ταπεινός χαίρω και συγχαίρω ὑμῖν, ὅτι παραπάν ψαμεν πρὸς τὸν Θεὸν τηλικοῦτον σκεῦος. Εκλογές γὰρ σκεῦος ὡς ἀληθῶς Λαυρέντιος, πρῶτον μὲν διὰ τῆς ἀψευδοὺς ἀποταγῆς καὶ ὑποταγῆς· δεύτερον δὰ τῆς φιλαρέτου σπουδῆς τε καὶ προκοπῆς· ἐξ ὧν καὶ ἱερωσύνης ἠξίωται, καὶ πολλῶν ἀδελφῶν ἐπιστασίας ἀνεδέξατο ἀξίωμα, φιλητῶς πομαίνειν χρήσιμος τ ποίμνῃ· ζῶν Θεῶ καὶ τῷ καθηγουμένῳ ὡς ἀληθῶς, οὐ κόσμῳ καὶ τοῖς κατὰ κόσμον πράγμασιν επ εξορίαι διὰ Κύριον, καὶ διωγμοί, καὶ πρότερο κό ὕστερον· οὗ καὶ οἱ πόδες ὡραῖοι, γραφικῶς ὑπές, ὧδέ τε κἀκεῖ περιιόντως, καὶ εὐαγγελιζομένου τις ἀδελφοῖς τὰ σωτήρια επαγγελματα. Μύρα, ο πνευματικός αὐτοῦ ἱδρῶς· δρόσος ἱερὸς, ὁ ἐναγώνας αὐτοῦ δρόμος τῆς ἀρετῆς. Ὃς προσληφθεὶς ἐν αὐτό τῷ παρόντι διωγμῷ, τί ἄλλο ἡ τὸν ὑπὸ Κυρίου με καρισμὸν ἀνεδήσατο; Καὶ νῦν ἐκεῖνος μέν ἐστα ὁ οὐρανῷ συμπολεύων τοῖς ὁμοταγέσιν· ἡμεῖς δὲ ἐπ ἐπὶ τοῦ ἀγῶνος ἱστάμενοι, καὶ ἐπὶ φόβων τροπής κείμενοι. Οὐ γάρ ἐστι μιααρισμός τέλειος ανθρώ πῳ, ἕως ἀποβιώσεως, διὰ τὸ ἄδηλον τῆς ἐκβέσ Διὸ παρακαλῶ ὑμᾶς, ἀδελφοί, γρηγορείν και νήφειν, ἀνδρίζεσθαι καὶ κραταιούσθαι ἐν τῷ προ κειμένῳ ἀγῶνι τοῦ ΤΕ νοητοῦ καὶ αἰσθητού διωγμού. Δεδίωκται γὰρ ἀεὶ ὁ κατὰ Θεὸν ζω ὑπὸ τοῦ ἀοράτου διώκτου εἰς κατάληψιν όμω τίας· ὃν φύγωμεν γενναῖοι στρατιώται Χριστού, Πῶς δὲ ἔστι φυγεῖν; Τῷ ὑπὸ τὴν κραταιὸν χώρα Θεοῦ γενέσθαι, διὰ τῆς εἰς ἅπαν κύπρι στήσεως αὐτοῦ. Ἔσται δὲ τοῦτο, ἐὰν μὴ ἰδια λως, ἀλλὰ κοινοβιακῶς ζήσητε δηλονότι ἔχοντες τὸν ἀδελφὸν Ἐφραίμ προκαθηγούμενον, καθώς κἀκεῖνος εἴασε, καὶ ἡμεῖς συνευδοκοῦμεν, καὶ χρόνος καὶ ὁ τρόπος απαιτοίη. Εστωσαν πάει κοινὰ, τὸ ἐμὸν καὶ σὸν ἐξοριζέσθω· ἡ ἀγάπη χαρα του

EPISTOLARUM LIB. II. κτηριζέτω· ἡ ὑπακοὴ φυλαττέτω. Καί· Εὶ ταῦτα obedientia servetur. Et: Si hac scilis, beati cedis, οίδατε, μακάριοι ἐστε, φησίν, ἐὰν ποιήτε αὐτά. inquit, si feceritis ea 13. ΡΑΔ' — Εὐφροσύνῃ ἡγουμένη. [χπ9.] CXXXIV. – Buphrosynæ præposita. Rursus de ipsius matris obitu. Ἡ μνήμη τῆς μακαρίας μητρός, σοῦ μὲν ἀμφο τέρωθεν, ἐμοῦ δὲ κατὰ πνεῦμα, θαρρώ δε εἰπεῖν καὶ πολλῶν ἄλλων· ἐπείπερ σεβασμία ἡ κυρία - προτρέψατο με ὥσπερ ὑπ' ἐκείνης νυττόμενον, προσφθέγξεσθαί σε, ἀδελφὴ ἐν Κυρίῳ, βραχέα τινά καὶ τανῦν. Τίνα δὲ ταῦτα; ἵνα ἀγωνίζῃ τὸν καλὸν ἀγῶνα τῆς ἀσκήσεως, εἰς ἣν ἐκλήθης, καὶ ὡμολόγήσας τὴν καλὴν ὁμολογίαν ἐνώπιον πολλῶν μαρτύ ρων. Πῶς δὲ ἔστιν ἀγωνίσασθαι; Ἐκ τοῦ ἔχειν τὸν φόβον τοῦ Θεοῦ ἐν τῇ καρδίᾳ. Οὐ γὰρ φόβος, έχει ἐντολῶν τήρησις. Ἐκ τοῦ μελετῶν τὸν θάνατον. Ενθα γάρ μελέτη θανάτου, παθῶν ἀλλοτρίωσιν. Ἐκ τοῦ μεριμνὴν τὴν ἀπὸ τοῦ σώματος διάζευξις, τὴν ἐπὶ ταύτῃ ἀγγελικὴν ἐπιστασίαν, τὴν ἀπαγω γὴν τῆς ψυχῆς πρὸς τὰ οὐράνια Πῶς ἄρα διέλθοι τὸν ἄρχοντα τοῦ τῇδε αἰῶνος, πειρώμενον πρὸς ἑαυτὸν τὴν ἀνιοῦσαν ψυχὴν ἐπισπάσασθαι, εἴπερ ἴδοι αὐτὴν κατεστιγμένην τοῖς πάθεσιν· εἶτα που τὴν ἀποκατάστασιν λάβοι μέχρι καιροῦ ἀναστάσεως ἡνίκα τὸ συζυγές σῶμα ἐνωθείη κατὰ τὴν ἄῤῥητον τοῦ Θεοῦ δύναμιν. Καὶ οὔπω λόγω τὴν μικρὸν ὑστε ρον ἐπέλευσιν τοῦ νυμφίου Χριστοῦ, ἀπ᾿ οὐρανοῦ μετ᾿ ἀγγέλων δυναμεως αὐτοῦ· τὴν τε εἰς ἀέρα ἁρπαγὴν τῶν θεοφιλῶν ψυχῶν· καὶ τὴν ὁμοῦ πάσης τῆς κτίσεως συναγωγὴν πρὸ προσώπου τοῦ φοβερού βήματος· εἶτα τὴν ἀποφασιν ἑκατέρων τῶν παρισταμένων μερῶν· τοὺς μὲν δικαίους καλούς σαν εἰς βασιλείαν οὐρανῶν· τοὺς δὲ ἁμαρτωλούς ἀποπέμπουσαν εἰς τὸ πῦρ τὸ ἐξώτερον. Τοίνυν ἡ ταῦτα ἐννοοῦσα ευαισθήτως ψυχή, τρέμει, δεδιᾷ, κατανύσσεται, δακρύει, καθαίρεται, φωτίζεται, ἐξισταμένη τῶν τῇδε σχέσεων· ἀλλοιουμένη τε τὴν καλὴν ἀλλοίωσιν, καὶ πρὸς Θεὸν ἀνατρέχουσα ἐν χαρᾷ πνευματικῇ καὶ ἀῤῥήτῳ θυμηδίᾳ· ὃς ἀπο στρέφεσθαι μὲν καὶ ἥλιον ὁρᾷν, καὶ τῶν ἄλλων ἡδέων τοῦ παρόντος βίου, διὰ τὴν ὑπερνικώσαν τοῦ παλοῦ θεωρίαν. Οὕτως ἔστι τὸν καλὸν ἀγῶνα ἀγω νίζεσθαι, τιμιωτάτη. Τούτον δη αγωνισαμένη ἡ καλή σου μήτηρ, ἐκολλήθη Θεῷ, καὶ μετέβη ἐπαινε τῶς τῶν ἐνθένδε. Ἐπειχθῶμεν οὖν καὶ ἡμεῖς, παρακαλῶ, τοῖς ἐκείνης ίχνεσιν ἔπεσθαι· καὶ μήτ' ιλιγγιάσης πρὸς τὸ ὕψος τῆς ἀρετῆς ἐκκαλουμένη· τὸ μὲν ὅτι χάρι. τι Θεοῦ καὶ συνεπαίρῃ ταῖς καλαῖς ἀναβάσεσιν, ἐξ ὧν ἀκούω εὖ πράττειν σε τὸ δὲ ὅτι οὗ τὸ θέλειν πάρεστιν, ἐκεῖ κατὰ μικρὸν καὶ ἡ τελείωσις προσε γίνεται, τοῦ Θεοῦ δυναμοῦντος, καὶ φιλοῦντος τὴν σωτηρίαν τοῦ οὕτως προαιρουμένου. Τάχα δὲ τὴν προστασίαν τῶν ἀδελφῶν ἐμπόδιον ἡγήσῃ τῆς τοιαύ της προθέσεως, προσβαρουμένη τῇ ὁδηγίᾳ· ἀλλὰ μηδαμῶς, ὦ κυρία. Οὐδὲν γὰρ οὕτως ἀγαπητόν Θεῷ, 13 Joan. xin, 17. In cod. Reg. ρμθ'. G Memoria beatae matris, tuæ quidem corpore ao spiritu, tum vero meæ secundum spiritum, ausim dicere et complurium aliorum, quoniam sancta est ac præcipuæ venerationis domina; impulit me, tanquam matre ipsa instigante, ut te, soror in Domino, paucis verbis in præsenti alloquerer. Quæ sunt illa porro? Ut bonum certamen certes monasticæ vitæ ad quam vocata es, et confessa bonam confessionem coram multis testibus ". Qua autem ratione certandum? Si Dei timorem insitumin animo habueris. Nam ubi timor, ibi observatio 'mandatorum. Si mortem mediteris. Ubi enim inortis meditatio, ibi a vitiis alienatio est. Si tecum reputes animi sejunctionem a corpore, cui sejunctioni præerit angelus; abductionem deinde animæ in cœlestem plagam. Quemadmodum effugiat utique hujus seculi principem conantem videlicet pertrahere ad se evolantem animam, siquidem viderit cam vitiis tanquam maculis inustam: deinde ubi subsidendi locum accipiat usque ad resurrectionis tempus, cum socium corpus adjungetur inenarrabili Dei virtute. Necdum commemoro mox futurum Christi sponsi adventum de cœlo cum angelis virtutis ejus 15, acceptarum Deo animarum raptum in cœlum, ac simul omnis creature convocationem coram horrendo tribunali: deinde de utraque parte quæ præsens aderit sententiam, quæ justos quidem in regnum calorum invitet, peccatores autem in exteriorem ignem ableget. Hæc igitur secum animus sedulo reputans, pavet, timet, dedit se lacrymis cum intimo doloris ex noxa sensu, purgatur, illuminatur, hujus vitæ affectibus exuitur, in egregium statum immutatus, et ad Deum evolans in lætitia spiritali, et inenarrabilı alacritate: ita ut vel intueri solem, vel præsentis vitæ deliciis frui tædeat, ob praestantiorem honesti contemplationem. Est id bonum certamen certare, o reverendissima. Hac igitur cum egregia tua mater certaverit, Deo copulata est, et ex hac vita cum laude migravit. Festinemus igitur et nos, obsecro, ejusdem vestigiis insistere, Ne vero obstupescas, ad virtutis fastigium invitata: tumn quod Dei beneficio et subli mis attolleris egregiis progressibus, in quibus strenue rem a te geri audio: tum quod ubi voluntas adest, ibi res brevi e sententia conficitur, Deo corroborante, ac salutem illius qui sic affectus sit diligente. Forte autem sororum præfecturam impedimentum esse talis propositi arbitrabere, regendi cura prægravata. At nequaquam,o domina. Nihil enim tam ácceptum Deo, quam subditos 14 I Tim. VI, 12. 15 II Thess. 1, 7. ΝΟΤΕ.

γὰρ πρὸς τὸν μέγαν Πέτρον· Εἰ ἀγαπᾷς με, που μαινε τὰ πρόβατά μου. Καὶ πάλιν· Ὁ ἐξάγων ἄξιον ἐξ ἀναξίου, ὡς στόμα μου ἔση. Καὶ πάλιν· ῾Ο ἐπιστρέψας αμαρτωλὸν ἐκ πλάνης ὁδοῦ αὐτοῦ, σώσει ψυχὴν αὐτοῦ ἐκ θανάτου, καὶ καλύψει πλήθος ἁμαρτιῶν. "Αν μὲν γὰρ ἐπι τρέχων τις, ἐκ φιλαρχίας δράξηται τῆς ποιμαντικής ράβο δου, μισητὸς καὶ ἀπόπτυστος Θεῷ, οὔτε σώζων, οὔτε σωζόμενος. Αν δε κληθεὶς δι᾽ ὑπακοὴν Θεοῦ δέξηται τὴν προστασίαν, καὶ φίλος Θεῷ καὶ σώζων καὶ σωζόμε νος ἀποδειχθήσεται. Ἐπειδὴ δὲ αὐτὴ οὕτως κέκλη. σαι, χαῖρε καὶ τρέμε· τὸ μὲν διὰ τὴν ἐλπίδα, το δὲ διὰ τὴν ἀγωνίαν· ἡγοῦ καὶ κατευοδού, ποιμαί νουσα καὶ διαφέρουσα τὴν φροντίδα τῆς ἀδελφότη pascere ac regere.Sic enim magnum Petrum com a ὡς τὸ ποιμαίνειν καὶ ὁδηγεῖν τοὺς ἑπομένους. Φησὶ pellat: Sidiligis me, pasce oves meas 16. lterumque Si separaveris pretiosum a vili, quasi os meum eris 17. Acrursum: Qui converti fecerit peccatorem ab erroreviæ suæ, salbavit animam ejus a morte, et operiet multitudinem peccatorum 17. Si quis enim advolans ex dominandifcupiditate pastorale pedum arripiat, odiosus ille est et abominandus Deo, nec salutem alteri parat, nec ipse consequitur. Sin vocatus a Deo ac morem gerens præfecturam accipiat, etis amicus Deo intelligetur, et idem alteri ac sibi salutem afferet. Quandoquidem igitur ipsa sic vocata es, gaude et time: illud quidem ob spem; istud vero ob sollicitudinem. Sic præsis, et prospere agas, pascens, gerensque de sororum contubernio curam. Terrent te ea quæ fama narrat, τος. Οῤῥωδεί σε τὰ θρυλλούμενα ὡς φής άλλο inquis: sed habes adjutorem Deum, eficaxque maternarum precum auxilium. In illum curam omnem tuam abjice, et ipse expedita efficiet consilia tua. Deesse tibi aliquem dixeris qui te rite defendat? sed præsidem habes ipsum quem dilexisti Dominum deinde et custodem vitæ tuæ angelum, qui te ex omni malo eripiat. Quare ne demitte animum, sed erige firmas adhibe, non imbecillas vires: prospiciens integræ valetudini corporis, ut Deo rite servias, et sorores regas, ac sorores vicissim (ad ipsas enim convertatur oratio) ut recte gubernentur, ac religiose pascantur, te unam spirantes, te veram matrem agnoscentes, ac se invicem sincere cognatas. Nam ubi talis adest concordia animorum, ibi Christus in medio, et beatæ vitæ consummatio. Vitam enim beatam adeptae sunt, virginitatem am. plexa, et Christum sponsum habentes, non mortales procos, quorum molesta consociatio est, et quæ paulo post disjunctio fit, multo acerbior. Quem vero sponsum habent Christum, is nunquam moritur: sed et vita omnium est. Ut una cum eo ingredientur ipsæ, votum servantes abstinentiae, in coelestem thalamum. Edant illa,bibant, vestiantur, quidquid ex usu vitæ est accipiant a perspicaci charitate tua: quandoquidem Apostolus ait: Ita desiderantes vos, cupide volebamus tradere vobis non solum Evangelium Dei, sed etiam animas nostras 18. Sint modo unius sententiæ, uniusque mentis, animam unam habentes: una sit voluntas p communia omnia, peculiare nihil, diversa nusquam sententia: et perfecerint omnia quæ ad salutem necessaria ac brevissimum et egregium cœnobiticæ vitæ curriculum emensæ in perpetuum exsultabunt cum egregia tua ac religiosa matre. Sic enim insigne cœnobium, et quæ præclare administrat, communi lætitia perfruentur, et erunt cum Domino semper. Nostra hæc brevis nulliusque pretii allocutio est. Tu vero, domina, pauca hæc semina excipiens, ex teipsa quæ desunt adjice ac pro nobis peccatoribus preces fundere ne graveris, ἔχεις Θεὸν ἐπίκουρον, συνεργίᾳ τῶν προσευχῶν τῆς μητρός. Εφ᾽ ᾧ τὴν μέριμνάν σου ἐπιῤῥέψοις, καὶ αὐτὸς ποιήσει ῥέους τὰς διαθέσεις σου. Οὐκ ἔχειν λόγοις τινὰ τὸν προστατοῦντά σου γνησίως; 'Αλλ' ἔχεις τὸν πρωτοστάτην αὐτὸν ὅν ἠγάπησας Κύρι ἔπειτα καὶ τὸν φύλακα τῆς ζωῆς σου άγγελον, μενόν σε ἐκ παντός κακοῦ. Διό ευθύμει καὶ μὲ ἀθύμει· εὐρώστει καὶ μὴ ἀρρώστει· πρόνοιαν ποιν σα τῆς εὐεξίας τοῦ σώματος· ἵνα δουλεύης Θε ἀρκούντως, καὶ διέπης τὰς ἀδελφάς. Καὶ αι ἀδελφοί πάλιν· πρὸς αὐτὰς γὰρ ὁ λόγος επιστρέφοιτο· ἐπ ἔπωνται κατὰ λόγον, καὶ ποιμαίνωνται θεοπρεπώς, σε μόνον ἀναπνέουσαι, καὶ σὲ μητέρα αληθικής γνωρίζουσαι, καὶ συγγόνους ἀψευδεῖς ἀλλήλας. ° Όπου γὰρ ἡ τοιαύτη συμψυχία πάρεστιν, ἐπί Χριστὸς ἐν μέσῳ, καὶ ἡ μακαρία ζωής τελειουμένη μακαρίαν γὰρ ζωὴν είλοντο παρθενίαν ἀσπασάμενα καὶ Χριστὸν νυμφίον ἔχουσαι, καὶ οὐκ ἐπιτήρης μνήστορας· ὧν ἡ συνάφεια οδυνηρά, καὶ ἡ μακρόν ὕστερον διάζευξις ἀλγεινοτέρα· ἐν δὲ νυμφίω ἔχουσι Χριστόν, οὔποτε ἀποθνήσκει ἀλλὰ καὶ ζωή ἐστι τῶν ἁπάντων· καὶ συνεισελεύσονται αὐτῷ. ροῦσαι τὸ ἐπαγγελμα τῆς νηστείας, εἰς τὸν οὐράνι νυμφῶνα· καὶ φαγέτωσαν, καὶ πιέτωσαν, καὶ ἔνι δυσκέσθωσαν, καὶ ὅ τι ἂν ἄλλο χρειώδες λαμβανέτω σαν πρὸς τῆς εὐδιακρίτου σου θεοφιλείας· ἱπτώσε φησὶν ὁ ᾿Απόστολος· Οὕτως ἱμειρόμενοι ὑμένη εὐδοκοῦμεν μεταδούναι ὑμῖν, οὐ μόνον τὸ Εὐαγγέλιον τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ καὶ τὰς ἑαυτῶν ψυχάς. Μόνον όμογνωμονείτωσαν, συμφρονείτωσα, μίαν ψυχὴν ἔχουσαι, ἐν θέλημα, πάντα κοινά, μελα ιδιόκτητον, μηδὲν ἑτερόγνωμον καὶ τὸ πᾶν αὐτοῖς τῆς σωτηρίας ἐξείργασται· καὶ ὁ σύντομος καὶ ὁ πάγκαλος τοῦ κοινοβιακού βίου δρόμος διήνυστα καὶ χορεύσουσιν εἰς αἰῶνας τῶν αἰώνων μετά από τῆς καλῆς μητρὸς καὶ θεόφρονος. Οὕτω γὰρ τὸ κα λόν κοινόβιον, καὶ ἡ καλῶς ποιμαίνουσα εύφρανθή σονται ὁμοδίαιτον εὐφροσύνην, καὶ ἔσονται σὺν Κα ρίῳ πάντοτε. Αὕτη ἡμῶν ἡ μικρά και μηδαμο προσφώνησις· σὺ δέ, κυρία, τα βραχέα σπέρματα λαβοῦσα, παρ' ἑαυτῆς πρόσθες τὰ ἐλλείποντα· καὶ 16 Joan. ΧΧΙ, 18. 17 Jerem. xv, 19. 17' Jac. v, 20. 18 I Thess. 11, 8.

EPISTOLARUM LIB. II. προσεύχεσθαι περὶ ἡμῶν τῶν ἁμαρτωλῶν παρακλή. ut quæ docemus ore, ea opere perfcere conspicia - θητι· ἵνα ὧν λόγων ἐσμεν διδάσκαλοι, τούτων ένερ- mur, ac salvi vobiscum simus in regno coelorum. γεῖς ὀφθῶμεν πράκτορες· καὶ σωθῶμεν σὺν ὑμῖν ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν. PAE' Κατηχητική. [χεα.] CXXXV. Catechctica. Pietatis documenta tradit in sacratum Quadragesimæ tempus. Ὅτι ἐπεζήτησεν ἡ τιμιότης σου λόγον νουθεσίας παρὰ τῆς ταπεινώσεως ἡμῶν· καὶ ὁ λόγος ἡμῶν ἐξουθενημένος, καὶ ὁ βίος ἡμῶν ἡμελημένος. Όμως ὅτι ἐρῶμεν τῆς σωτηρίας σου, καθότι καὶ παρ. θένος εξ νύμφη Χριστοῦ, κειμήλιον ἁγιότητος, καὶ καθὼς ἐκ πεποιθήσεως ἐπιζητεῖς ἡμῶν τὴν νουθεσίαν· ἐπιζητεῖς δὲ αὐτὴν διὰ τὴν ἐπὶ θύραις ἐφισταμένην ἁγίαν τεσσαρακοστήν· καὶ ἡ ἀλη θενή παρθένος Χριστοῦ οὐκ ἐν ἡμέραις άφωρες σμέναις, ἀλλ᾽ ἐν παντὶ καιρῷ, καὶ ἐν ἑκάστῳ ἡμέρᾳ ζητεῖ πῶς ἀρέσει τῷ Κυρίῳ καὶ Νυμφίῳ αὐτῆς. Ἔχει " δέ τι πάντως καὶ ὁ τῶν νηστειῶν χρόνος ἰδίωμα σπουδῆς ἐναρέτου πρὸς τὸν ὅλον ενιαυτόν τοιγαρο οὖν, ὦ τιμιωτάτη, τον συνήθη σου κανόνα τῆς ἀσκήσεως ἐνεργεῖν καὶ ἄρτι προθυμήθητι· οὐ γὰρ δυνάμεθα ὁροθετεῖν τοῦτο κἀκεῖνο, ἢ σοί, ἤ ταῖς μετὰ σοῦ συνασκουμέναις, διὰ τὸ μήπω εἰδέναι τὴν τάξιν καὶ τὴν ἀγωγὴν ὑμῶν. Εἰς δὲ ὄρος καὶ κανὼν κοινω φελής πᾶσι κεχρεωστημένος, και μάλιστα τοῖς ἀν ηρημένοις τὸ μοναχικὸν ἐπάγγελμα, τὸ μηδὲν ἔξω τῶν ἀπαρεσκόντων Θεῷ πράττειν ἡμᾶς, ἀλλ' ἐν φόβῳ καὶ τρόμῳ τὴν σωτηρίαν ἡμῶν κατεργά ζεσθαι· καὶ γὰρ νηστεία ἀληθὴς, ἡ παντὸς κακοῦ ἀποχή. Νηστεύσωμεν πρῶτον μὲν ἀπὸ τοῦ μὴ εἰσοικίζεσθαι τοὺς πονηρούς λογισμοὺς ἐν τῇ καρδίᾳ, κἀντεῦθεν ἀνάπτεσθαι εἰς ἐπιθυμίας εκτόπους. Μία γὰρ ἐπιθυμία καὶ εἰς ἔρως ἀληθινός, ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, ὁ καλὸς καὶ ὡραῖος Νυμφίος· οὗ ἡ ἐφιεμένη ἐξ ὁλοκλήρου ψυχή, μισεῖ σάρκα και αἷμα, καὶ πάντα τὰ τῆς φθορᾶς ἐνδάλματα· ἀεὶ δὲ πτερουμένη τῷ περὶ αὐτὸν πόθῳ, ἀποστρέφεται σχεδὸν εἰπεῖν, καὶ αὐτον τὸν ἥλιον ὁρῶν· καὶ σφαδά ζει καὶ τοῦ σώματος ἐκβῆναι, καὶ πρὸς τὸν ποθού μενον γενέσθαι· όπερ ἐστὶ τὸ ἀκρότατον ἐρικτόν τοῖς λόγου μετειλφούσι. Νηστεύσωμεν δὴ κατὰ δεύο τερον λόγον, καὶ ἀπὸ βρωμάτων ποσότητός τε καὶ ποιότητος· καὶ τοσοῦτον, ὁπόσον ἡ δύναμις τοῦ σώ ματος φέρει· φησὶ γὰρ ὁ ᾿Απόστολος· Εκαστος καθώς προαιρείται τῇ καρδίᾳ, μὴ ἐκ λύπης, ἢ ἐξ ἀνάγκης· τὸ ἱλαρὸν γὰρ ἀγαπᾷ ὁ Θεός· ό καὶ τὸ κατὰ δύναμιν. Τοῦτο δὲ ἐπὶ σου τῆς καθηγουμέ : της κυριολεκτείσθαι δύναται· ἐπὶ δὲ τῆς ἀδελφότης τος οὐκ ἔχει δύναμιν· διὰ τὸ κατὰ τὴν ὑπὸ σοῦ δεδομένην διάταξιν καὶ ἐσθίειν καὶ πίνειν, καὶ τὴν ἄλλην ἀγωγὴν εἶναι ἐφ' ἑκάστης, ώστε διακρι τικοῦ ὄμματός σοι χρεία προσηκόντως τὰ κατ᾿ αὐτὰς * ἐπιθεωρεῖν. Κοινῶς δὲ ἐπὶ πᾶσι, τὸ ἀπέχεσθαι μα · ταιολογίας ακαίρου, βασκανίας ἀτόπου, ἀργίας 18" Philipp. ", 18. 10 II Cor. 1, 7. la cod. Reg. ρν'. Quod reverentia tua sermonem adhortationis ab humilitate nostra flagitavit. nec sermo noster ullius pretii est, et vita despicabilis. Quoniam tamen salutis tuæ percupidi sumus, propterea quod et virgo es Christi sponsa, specimen sanctitatis, ac veluti ex fiducia nostram desideras adhortationem: idcirco autem desideras quod veluti pro foribus astat sancta Quadragesima, ac vera quidem Christi virgo non certis ac defnitis diebus, sed omni tempore et quolibet die sollicita est quomodo placeat Domino ac Sponso suo. Habet tamen omninojejuniorum tempus peculiarem vim quamdam, ut studium acuat capessendæ per totum annum virtutis. Quamobrem, o reverendissima, da ultro operam ut consuetam tibi in monasterio vivendi normam nunc quoque teneas: neque enim possumus hoc vel illud definire, seu tibi, seu reliquis quæ tecum exercentur, quod vestra mihi minus sit cognita vitæ institutio. Una vero lex, regula una est quam par est omnibus esse communem, sed maxime iis qui monasticum vitæ institutum profitentur; nihil ut exterius agamus eorum quæ Deo minus placent: sed in timore ac tremore salutem nostram operemur 18°. Verum enim jejunium, ab omni malo abstinentia est. Sic igitur primum jejunemus, ut ne pravas cogitationes subire in animum patiamur, atque in scelerata deinde desideria exardescere. Unum enimvero desiderium et unus amor verus, Dominus noster Jesus Christus, Sponsus egregius ac speciosus: quem quæ anima omnino desiderat, carnem odit et sanguinem, omnesque rerum corruptibilium imagines: semper autem illius desiderio in sublime evolans, refugit, prope dixerim, vel ipsum intueri solem: gestitque et e corpore exire, et cum eo quem amat versari: quod caput ac summa votorum est iis qui Verbi participes exstitere. Jajunabimus utique secundo loco, tum quantitate ciborum, tum & qualitate, et quate nus coporis vires ferunt. Ait enim Apostolus: Unus. quisque prout destinavit in corde suo: non extristitia, aut ex necessitate: hilaritatem enim diligit Deus 19: et pro ratione virium. Hoc vero in te, qua præposita es, designari distincte potest: in sororum cctu, non potest: quod ex tradita abs te lege, et edendi et bibendi modus, et reliqua vivendi ratio sigularum pendere debeat. Quamobrem perspicaci tibi oculo est opus, ut quæ singulis expediant contempleris. Convenit autem ex quo omnibus, ΝΟΤΕ.

καὶ λόγον φθέγγεσθαι δέοντα· καὶ ἀγαπῶν καὶ στέρ γειν ἀλλήλας κατά Κύριον· καὶ πάντα κοινὰ ἔχειν, τὰ μηδὲν ἀποτεταγμένως ίδιον... Λείπει σελ. α'. intempestiva garrulitate abstinere, inepta æmula- περιέργου· μᾶλλον μὲν οὖν ἡσυχίαν ἄγειν εὔκαιρον· tione, inutili otio: ac potius tempestivum silentium servare, loqui opportune, amare invicem ac diligere secundum Dominum: et habere communia omnia, et nihil privatim sepositum. CXXXVI. Theodoro stratego. (Deest pagina una.) PAS. Lapsum excitat ad pœnitentiam. Contrarius eventus. Ο calamitatem | Qu8nam ista est involuntaria abductio? quænam per vim illata participatio, intentans carnis periculum ei qui nolit heterodoxum panem participare? Voluntarium sacrificium, o christianissima cogitatio! corpus et sanguis Domini nostri Jesu Christi. Ait enim magnus Apostolus de eo, Qui cum in forma Dei esset, se non rapina m arbitratus est esse æqualem Deo: sed semetipsum exinanivit, formam servi accipiens, in similitudinem hominum factus et habitu inventus ut homo. Humiliavit semetipsum factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis ‘*. Quoniam igitur voluntarium sacrificium et voluntarie datum volentibus, non autem nolentibus. Etenim Dominus ipse in Evangeliis ait apostolis: Nunquid el vos vullis abire? propter eos qui jam discesserant ab eo, qui discipuli videbantur et magni Petri responsio hujusmodi: Ad quem ibimus? Verba vitæ æternæ habes. Et nos credidimus, et cognovimus, quia tu es Christus Filius Dei viventis ***. Et rursus magnus Petrus in Epistola sua, Voluntarie pascere oportet non coacte". Θεοδώρῳ στρατηγῷ. (27)...... οῦσι τὸ ἐναντίον ἀπάντημα. Ω τῆς συμφε ρᾶς! τίς αὕτη ἡ ἀκούσιος ἀπαγωγή; τίς δὲ ἡ ἀναγκαι τική μέθεξις ἐπαπειλοῦσα τὸν κατὰ σάρκα κίνδυνον ἐν τῷ μὴ προαιρεῖσθαι μεθέξειν τοῦ ἑτεροδόξου άρτου; έχου σιόθυτον· ὦ χριστιανικώτατε λογισμέ· τὸ σῶμα καὶ αἷμα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Φησὶ γὰρ ὁ μέν γας ᾿Απόστολος περὶ αὐτοῦ· ὃς ἐν μορφή Θεού ὑπάρχων οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο εἶναι ἴσα Θεῷ· ἀλλ᾽ ἑαυτὸν ἐκένωσε, μορφὴν δούλου λα βὼν ἐν ὁμοιώματι ἀνθρώπων γενόμενος, καὶ σχήματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος· ἐταπείνωσεν ἑαυτόν, γενόμενος ὑπήκοος μέχρι θανάτου, θανάτου δε σταυροῦ. Ἐπεὶ οὖν ἐκουσιόθυτον καὶ ἐκουσιοδοτον τοῖς ἐθέλουσιν, ἀλλ' οὐχὶ τοῖς μὴ ἐθέλουσι, Καὶ γὰρ αὐτὸς ὁ Κύριος ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις φησὶ πρὸς τοὺς ἀποστόλους· Μὴ καὶ ὑμεῖς θέλετε ἀπελθεῖν; διὰ τοὺς ἤδη ἀπελθόντας ἀπ᾿ αὐτοῦ τῶν δοκούντων με θητιᾷν. Καὶ ἡ παρὰ τοῦ μεγάλου Πέτρου ἀπόκρισις τοιάδε· Πρὸς τίνα ἀπελευσόμεθα; Ῥήματα ζωής αιωνιου ἔχεις. Καὶ ἡμεῖς πεπιστεύκε μεν, καὶ ἔγνωμεν ὅτι σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ Υἱός (τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος. Καὶ πάλιν ὁ μέγας Πέτρος ὁ τῇ οἰκείᾳ ἐπιστολῇ. Εκουσίως ποιμαίνειν ἀλλ' οὐκ ἀναγκαστικώς. Cognoscant proinde qui nolentes vi trahunt ad suam communionem, se gentium more hoc facere: non corpus Christi quod sponte oblatum est, porrigentes, sed contra, quod victimæ idolis oblate speciem habeat, prout coactum est sacrificium in libationibus dæmoni acceptis quæ apud ipsos fiunt. Et verus est sermo, et demonstratio perspicua: et nemo audit. Sed Parce, Domine, parce: et ne des hæreditatem tuam in opprobrium perfectum "", ut alicubi ait quidam e prophetis. Quid vero nobis eveniet, ο desideratissime, et ab omnibus laudate? Dicetur enim nobis: Siquidem asperius, quomodo amicitia est? Cedamus adhuc tempori. Reformidabimus potestatem plusquam honestum est? Et ubi vox Domini quæ homines timeri vetat, et statuit ut potius timeatur Deus solus, in quo omnis potestas et virtus, qua potest animum et corpus perdere in gehennam ignis "? Heu lapsum! o trepidationem! in qualibet persona, et maxime in Christiano. Verumtamen huc ades iterum, amice ac domine optime, excitemur, pœnitentiam agamus. Prope est Dominus quærentibus illum™, nec 19 Philipp. 11, 6-8. 0 Joan. vi, 68. ** Ibid. 69. 39° Psal. CXLIV, 18. Γνώτωσαν οὖν λοιπόν οι βιαστικῶς έλκοντες προς τὴν ἑαυτῶν κοινωνίαν τοὺς μὴ προαιρουμένους, Ελληνοιιδῶς τοῦτο πράττουσιν· οὐ σῶμα Χριστοῦ τ ἐθελόθυτον παρέχοντες, ἀλλὰ τοὐναντίον εἰδωλοθύ του ἔχον ἔμφασιν, κατὰ τὴν ἀκούσιον τοῦ θυομένο ἐν ταῖς κατ' αὐτῶν φιλοδαίμοσι σπουδαῖς. Καὶ ὁ λ γος ἀληθὴς, καὶ ἡ δείξις ἐναργής, καὶ ὁ ἀκούω οὐδείς. ᾿Αλλὰ, Φείσαι, Κύριε, φεῖσαι, καὶ μὲ δῶς τὴν κληρονομίαν σου εἰς ὄνειδος τέλειο ὡς πού τις ἔφη τῶν προφητῶν. Τί δὲ ἡμεῖς πάθωμα, ο τριπόθητε καὶ πανεύφημε; Εἰρήσεται γάρ, Εἰ ε τραχύτερον, πῶς φιλία ὁ λόγος; ἀπαχθείημεν τη καιρῷ ἔτι· ὑποπτήξομεν τὴν ἐξουσίαν πλέον ἢ λῶς ἔχει, και ποῦ ἡ φωνὴ τοῦ Κυρίου ἀπαγορεύουσε τὸν ἀνθρώπινον φόβον, καὶ μᾶλλον καθρίζουσα την Θεόν μόνον, ἐφ᾽ ᾧ ἡ πᾶσα ἐξουσία, καὶ ἡ δύναμις πό καὶ ψυχὴν καὶ σῶμα ἐμβαλεῖν εἰς γέενναν πυρός Φεῦ τῆς συμπτώσεως! ᾿Αβάλε τῆς ὑποπτύξεις! ἐφ' ὅτῳ οὖν προσώπῳ καὶ μάλιστά γε χριστιωνύμ Πλὴν όμως δεύρο πάλιν, φίλε καὶ κύριε καλέ, ανταλ θῶμεν, μεταμεληθῶμεν. Ἐγγὺς Κύριος τοῖς ζητού σιν αὐτόν, καὶ οὐ βούλεται μὲν τὴν πτώση 21 I Petr. v, 2. Joel 11, 47. * Luc. XII, 3. NOTÆ. Ibi inscriptionem non habent codices mss.; sed istam repræsentat codex Regius in Indice Epistolarum.

EPISTOLARUM LIB. II. ἡμῶν κατὰ τι τῶν ἁμαρτανομένων· πεσόντας δὲ ἡ vult ruinam nostram propter aliquod perperam ὁρᾷ ἀνίστασθαι ἡμᾶς θᾶττον, καὶ ἁμαρτάνοντας ἐπισ στρέφειν· καὶ τοῦτο ὁσάκις ἂν καὶ συμβαίη κατά τινα περιπέτειαν ἀβουλίας. Εἶποι δ' ἂν τυχὸν ἡ τιμία σου ψυχή· Ο βαλὼν καὶ ἰάσεται· καὶ οἷον τὸ ἐπιτίμιον· οὐδὲν γὰρ ἀνιάτρευτον θεραπευόμενον· οὐ βα οὺς ὑμῖν ὁ τῆς ἱατρείας λόγος. factum: sed cum ceciderimus, optat nos resurgere confestim, et peccantes converti: et hoc, quotiescunque contigerit, ex qualibet occasione imprudentis. Dixerit autem fortasse veneranda anima tua: Qui percussit et sanabits: et possibilis est pœnitentia: nihil enim insanabile si curetur. Non gravis vobis est medicinæ mentio. CXXXVII. Procopio monacho. Reprehendit quod extra coenobium degeret. ΡΑΖ' — Προκοπίῳ μονάζοντι. [χεδ.] Scribo nunc excellentiæ tuæ, quando litterarum ministrum meum tuumque nactus sum, qui ad hoc ipsum etiam me instigavit, quasi pietatis tua id exigat et amet. Salve igitur, homo Dei. Salve, amicorum optime, et quidem vetustiorum. Salve, cujus circumspectio et scientia in ore et auribus est omnium. Ubinam tandem nos deseruisti, tot annis abscondens honorandam faciem tuam? Quis porro hic modus, quod te intra domum conclusisti, nusquam prodiens et apparens publice? Ac tertio, ut liberius loquar, vel potius, ut amantius, amoris siquidem proprium est, non subtrahere se in opportunis erga eum quem ames admonitionibus: quænam tua isthæc agendi ratio, ut qui mundum per monasticam perfectionem effugeras, domum iterum sis reversus: qui affectionum vincula exueras; hoc enim est renuntiatio; dominæ conjugis, et Deo charorum liberorum cohabitatione iterum astringaris? Et, quod stupendum magis, qui, quod solitariæ vitæ insigne, detonsus fueras, et divina initiatione consecratus, promissam rursus Αρτι ἐπιστέλλω τῇ τιμιότητί σου, οπότε τὸν διάκονον τοῦ γράμματος ἐμόν τε καὶ σὸν εὗρον, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ παρορμήσαντά με εἰς αὐτὸ τοῦτο, ὡς καὶ τῆς εὐσεβείας σου οὕτως ἐπιζητούσης, καὶ φιλούσης. ᾿Αλλὰ χαῖρε, ὦ ἄνθρωπε τοῦ Θεοῦ. Χαῖρε, φίλων ἄριστε, καὶ μάλα τῶν ἀρχαίων. Χαῖρε, ὦ εὐ λαβεία [Reg. cod. ὁ εὐλαβείᾳ.] περιβόητος, καὶ ἐν γνώσει ἐξακουτιζόμενος. Ποῦ ποτε ἀπολέλοιπας ἡμᾶς, τοσούτοις χρόνοις ὑποκρύψας σου τὸ τίμιον πρόσωπον; Τίς δὲ ὁ τρόπος τῆς κατὰ τὴν ἱστίαν ριορίσεώς σου, μήπω προϊόντος καὶ ἐμφανιζομένου δημοσίᾳ; καὶ τρίτον, ἵνα παῤῥησιαστικώτερον φήσω, μᾶλλον μὲν οὖν ἀγαπητικώτερον· ἀγάπης γὰρ ἴδιον, τὸ μὴ ὑποστέλλεσθαι ἐν ταῖς ὠφελίμοις πρὸς τὸν ἀγαπώμενον ὑπομνήσεσι· τίς ἡ ἐργασία σου αὕτη πεφευγότος κόσμον διὰ τῆς μοναχικῆς τελειώσεως, καὶ οἴκαδε πάλιν ἀναστρέψαντος· λυθέντος δεσμῶν προπαθείας, τοῦτο γὰρ ἡ ἀποταγή, καὶ αὖθις δεθένα τος τῇ συνοικήσει τῆς κυρίας τῆς ὁμοζύγου, καὶ τῶν θεοφυλάκτων τέκνων; καὶ ὁ ἔτι ξενικώτερον, ἀποπαρθέντος τῷ τῆς ἐνιαίας ζωῆς ἰδιώματι, καὶ τελειωθέντος τῷ θείῳ μυσταγωγήματι, καὶ αὖθις comam alas in morem eremitarum? Unusquisque, καρηκομῶντος ἐρημικοειδεῖ πολιτεύματι; Εκαστος, φησὶ ὁ ᾿Απόστολος, ἐν τῇ κλήσει, ἡ ἐκλήθη, μενέτω. Καὶ πάλιν ετέρωθε· ᾿Απρόσκοποι γίνεσθε καὶ Ἰουδαίοις, καὶ Ἕλλησι, καὶ τῇ Ἐκκλησία τοῦ Θεοῦ. Καὶ ἀλλαχοῦ πάλιν αὐτὸς περὶ ἑαυτοῦ Οὐ μὴ φάγω κρέα εἰς τὸν αἰῶνα, ἵνα μὴ τὸν ἀδελφόν μου σκανδαλίσω. Καὶ ἕκαστος ἐκ τοῦ Ιδίου σχήματος γνώριμον ἑαυτὸν καθίστησι, στρατιώτης ἐκ τοῦ φορεῖν μάχαιραν, ἀστικὸς ἀπὸ τοῦ φορεῖν περιβόλαιον. Καὶ ἁπλῶς ἔκαστος σχεδὸν τῶν ἐν ἀρχαῖς, ἢ τέχναις, ἢ μεθόδοις τὰ προσήκοντα αὐτῷ σκεύη ἐπιφέρεται· οὔτε γὰρ ἰατρὸς ποιμαν τικὴν ῥάβδον ἔλοιτο βαστάζειν οὔτε ποιμὴν ἰατρι κὸν ὄργανον ἐπὶ χεῖρα ἔχοι. Εἰ δὲ ταῦτα οὕτως, πολλῷ γε μᾶλλον ἐπὶ τῶν πνευματικῶν καὶ μεγίστων οὐκ ὀφείλει τις παρὰ τὰ οἰκεῖα τῆς καταστά σεως, οὔτε ζῆν οὔτε μετασχηματίζεσθαι· ἵνα μὴ τὸ ἐπηρτημένον παρὰ τοῦ Κυρίου κρίμα, ὡς τὸν κόσμον σκανδαλίζων ἀποίσῃ· οὗ φύγοιμεν, ὦ τριπόθητε· καὶ μάλιστα ἡμεῖς οἱ καὶ γνώσει και βαθμῷ τῶν πολ. λῶν διαφέροντες. Ἐπειδὴ κρίσις ἀπότομος ἐν τοῖς ὑπερέχουσιν. Ὁ δὲ ἐλάχιστος συγγνωστός, * Ezech. xxx, 11. 13" Osee VI, 4. "I Cor. VII, In cod. Reg. ρνβ'. ait Apostolus, in qua vocatione vocatus est, in ea permaneat. Εt iterum alibi: Sine offensione estote, et Judæis, et gentibus, et Ecclesia Dei". Et alio rursum loco ipse de seipso: Non manducabo carnem in æternum, ut non scandalizem fratrem meum". Et unusquisque ex propria forma cognoscendum se præbet: miles gladium portans, uro banus togam gerens. Atque in summa singuli propemodum, qui magistratum, vel artem, vel opifi. cium aliquod profitentur, congruentia sibi insignia præferunt. Nec enim pastoritiam virgam medicus gestandam sumpserit, nec pastor proprio mediol instrumento manum admoverit. Quod si hæc ita se habent, multo sane magis in spiritualibus et maximis non debet quisquam, præter ea quæ status sunt propria, vel in vita, vel in habitu externo præ se ferre, ne impendens a Domino judicium perferat, tanquam mundum scandalizans. Quod fugiamus, o charissime: nos praesertim, qui com gnitione et gradu alios vulgo præcellimus. Quoniam judicium durissimum his qui præsunt, fet. Exiguo enim conceditur misericordia, sicut scriptum est s7. 20. "I Cor. x, 32. *I Cor. vIII, 13. 27 Sap. vi, 6. ΝΟΤΑ.

πολύ, περισσότερον ἀπαιτήσουσι. Μὴ οὖν, παρακαλῶ, ἡμεῖς οἱ ὀφείλοντες φῶς εἶναι τῶν ἐν σκότει, τοὐναντίον ὦμεν· μηδὲ οἱ ἁλίζειν εὐαγγελικῶς τετα γμένοι, μωρανθείημεν ἐξ ἀπροσεξίας· Πάντα ευσχη μόνως καὶ κατὰ τάξιν γενέσθω, βοᾷ ὁ ᾿Από στολος· πάντα πρὸς ὠφέλειαν τοῦ πλησίον, ἀλλὰ με πρὸς βλάβην. Κἂν ἐπ' αὐτῶν τῶν συγκεχωρημένων ἡμιν σκινδαλμός γίνοιτο, τοῦτο πάλιν βοᾷ ὁ μέγας Βασίλειος, καὶ πᾶσα ἁπλῶς ἡ τε Παλαιά και Νέα Διαθήκη, ἐν τοῖς ἰδίοις ὅροις καὶ τρόποις ές· στον διαμένειν εγκελεύεται· καὶ μή με νομίσης, δέσποτα, κατεπαρτικώς σοι ενεχθῆναι· ἀλλὰ καὶ λίαν ἀγαπητικῶς καὶ πεπονημένως· ἀναδεχόμενον τὰ σὰ ἐν ἐμοὶ, κατὰ τὴν τῆς ἀγάπης ἀνάκρασιν, καὶ ἐφι μενον τὸ σωτήριον τῆς τιμίας σου ψυχῆς, ὡς τό ἐμαυτοῦ· εἰ δέ τι ἔξω τοῦ εἰκότος ὁ λόγος ἔχει, ο παρὰ σοῦ λόγος διδαξάτω, καὶ πεισάτω τὴν ἱμὴν ταπείνωσιν, τὰ εἰκότα σε πράττειν ἐν τοῖς ἀπελεγχθεῖσιν ἐκτόπως ἔχειν. Et rursum Dominus: Cui multum datum est, am- καθὰ γέγραπται Καὶ πάλιν ὁ Κύριος Ο παρέθετο plius requiretur ab eo s. Ne nos igitur, obsecro, qui lux esse debemus, eorum contra qui in tenebris versantur, e numero simus: nec, qui ad condiendum, juxta Evangelium, constituti sumus, infatuemur per inconsiderantiam: Omnia honeste et secundum ordinem fiant", clamat Apostolus omnia ad utilitatem proximi, non ad damnum. Et cum in iis ipsis, quæ nobis indulgentur, scissio fuerit, hoc rursum clamat magnus Basilius, ac totum prorsus Vetus et Novum Testamentum, in propriis quemque finibus ac moribus permanere præcipit. Neque vero me, domine, arroganter in te invectum existimes, sed valde amanter potius, et studiose: ut qui quæ tua sunt in me recipiam, juxta charitatis communicatio• nem; et pretiosæ animæ tuæ salutem cupiam perinde ac meam. Quod si quid extra quam deceat, a me dictum est; doceat oratio tua, humilitatique nostræ persuadeat, decenter te agere in iis quæ ut absurda reprehensa sunt. CXXXVIII. Theoctisto eremitæ. PAB' Θεοκτίστῳ ἐρημίτη. [x46.) Ἡ τοῦ Θεοῦ ἐντολὴ ἡ ἀπαιτοῦσα ἡμᾶς ἀγαπ ἀλλήλους, καὶ τοσοῦτον ὅσον τὴν ψυχὴν τίθεται ὑπὲρ ἀλλήλων, ἠνάγκασέ με, ἀδελφέ πνευματικά, και πάλιν ἐπιστεῖλαί σοι, πονοῦντα περὶ τῆς σωτηρίας του καὶ ἀκούοντα διαίρεσιν εἶναι σχισματικὴν μεταξύ ὑμῶν καὶ ἑτέρων ἀδελφῶν οὐ τὴν τυχούσαν, αλλά καὶ λίαν χαλιπών, ὥστε καὶ συναποῤῥαγῆναι εἰς δα μέρη ἀντικείμενα τὸν ἀγελαῖον λαόν. ἑκατέρου τέρῳ προσκειμένου, καὶ πόρρω ἀφισταμένου ἀλληλούχου κοινωνίας - καὶ τοῦτο ὅλον ἔργον το Σατανᾶ τοῦ ἀρχαίου ἀνθρωποκτόνου - καὶ τούτο σκάνδαλον μέγα· καὶ λέλεκται παρὰ τοῦ Κυρίου· Οὐαὶ τῷ κόσμῳ ἀπὸ τῶν σκανδάλων. Καὶ παλα Συμφέρει ένα μύλος ὀνικός δεθῇ περὶ τὸν τρά χηλον αὐτοῦ, καὶ ῥιφῆ εἰς τὴν θάλασσαν, ἢ ἵνα σκανδαλίση ένα τούτων τῶν ἐλαχίστων. Καὶ θαυμάζω πῶς ἡ τιμιότης σου, ἀσκοῦσα καὶ προσ κειμένη Θεῷ ἐν τοσούτοις ἔτεσιν, ἀφροντίστως έχει περὶ τοῦ κινδύνου τούτου· ὃς εἰ μὴ διωρίσθη δ πάσης σπουδῆς σου καὶ ἐπιμελείας, οὐ μόνον και πᾶσαν σου τὴν ἄσκησιν ἐργάσεται, ἀλλὰ καὶ σε Θεοῦ ποιήσει, ὁ μὴ γένοιτο. Διὰ τοῦτο, ἀδελφς Revocare a prava doctrina nititur. Mandatum Dei, quod exigit ut invicem diligamus, et usque adeo, ut animam alter pro altero ponamus, adegit me, spiritualis frater, ut iterato ad te scribam, de salute tua satagens: cum audiam inter vos et alios fratres schismaticam esse divisionem, non vulgarem, sed valde gravem, ita ut in duas partes oppositas divulsa sit populi multitudo, altera alteri instante, proculque a mutua communione abscedente. Totum hoc autem Satanæ, antiqui homicidæ, est opus, et scandalum ingens: cum a Domino dictum sit: Væ mundo a scandalis¹¹*. Et rursum: Expedit ut suspendatur mola asinaria in collo ejus, et demergatur in mare, quam ut scandalizet unum de pusillis istis". Mirorque quo pacto reverentia tua, quæ tot jam annorum spatio exercetur, Deoque adhæret, de hoc periculo nihil sollicita sit: quod, nisi omni tuo studio ac diligentia corrigatur, non modo inanem penitus exercitationem tuam reddet, verum etiam te, quod absit, longe a Deo submovebit. Quo impulsus fratris amans, frater, ante tres annos, cum Smyrna rediens isthuc appropinquassem,et schisma didicissem, scripsi ad te quæ audieram, et quomodo " φιλαδέλφως κινηθείς προ τριῶν ἐτῶν, ἡνίκα έπλη σίασα τοῖς αὐτόθι ἀπὸ Σμύρνης ἐπανιὼν καὶ τ σχίσμα μεμαθηκώς, έγραψε σοι ἅπερ ακήκοα, κα ὡς δεῖ σε φρονεῖν περὶ τῆς ἀληθείας, καὶ ὡς φυγά τὸν ἐπηρτημένον κίνδυνον τοῦ σκανδάλου. Καὶ οὐκ αντέγραψας μοι· καὶ πάλιν δεδήλωκα, καὶ οὐκ ἀπεκρίθης μοι καὶ τοῦτο κατηγορία εναργής, τοῦ μὴ θέλειν σε Θεὸν θεραπεύειν, μηδε ὀρθοποδεῖν περὶ τὴν ἀλήθειαν. Και συγχώρησον. μὴ καταγανακτήσης de veritate sentire te oporteret, et impendens scandali periculum effugere. Tu vero non rescripsisti mihi: et iterum significavi, et mihi non respondisti. Quod quidem manifestum est argumentum, nolle te Deo servire, nec circa veritatem recte incedere. Ignosce mihi, nec ægre feras me quod verum est dicere. Scriptum est: Palam argues proximum tuum, et non coinquinaberis peccato il28 Luc. XII, 48. " Matth. v, 13. "I Cor. xiv, 40. NOTÆ. In cod. Reg. ρνγ. ³¹ Joan. xv, 12. s* Matth. xvπι, 7. 38 Ibid. 6.

EPISTOLARUM LIB. II. uno quod frater in Christo meus es, quod audieram metu non silui: sed arguens argui, hortans hortatus sum judicium exuens, et amans salutem tuam. Quomodo ipse qui accusaris, et schismatis es auctor, judicium sustinebis? Quomodo Christo respondebis, pro tanto coetu rationem reddens? Licet Joannis præsursoris opera fecisses vacuum te a regno Dei amandabit, nisi matures correctionem. Quænam porro est correctio? si quidem fieri potest, teipso presente; sin minus, ut per hominem abs te misum, insontem te scripta defensione comprobes in iis de quibus hactenus accusatus es, rectam fidem, rectumque in omnibus veritatis sermonem ostendens. Atque hoc modo facta μου λέγοντος τὸ ἀληθές. Γέγραπται· Ἐλεγμῷ ἐλέγ- lius. s. En ego miser, tametsi te nunquam vidi, hoc ξεις τὸν πλησίον σου, καὶ οὐ λήψῃ δι' αὐτὸν ἁμαρτίαν. Ἰδοὺ ἐγὼ ὁ τάλας, καίπερ μὴ ἰδών σε πώ ποτε, ἀλλ' ὅτι ἀδελφὸς κατὰ Ἀπιστόν, οὐκ ἤνεγκα τὴν ἀκοὴν φόβῳ· ἐλεγμῷ δὲ ἤλεγξα· παρακαλῶν παρεκάλεσα, ἀποδυόμενος τὸ κρίμα, καὶ φιλῶν τὴν σωτηρίαν σου. Πῶς αὐτὸς ὁ ἐγκληθείς, καὶ τοῦ σχίσματος πατήρ, οἴσεις τὸ κρῖμα; πῶς δὲ ἀπολογήση τῷ Χριστῷ ὑπὲρ τοσούτου λαοῦ εὐθυνόμενος; Ιωάν νου τοῦ προδρόμου εἰ τὸ ἔργον ἔχοις, κενόν σε τῆς βασιλείας ἀποπέμψει τοῦ Θεοῦ, εἰ μὴ προκαταλάβοις διορθώσασθαι. Τίς δε ἡ διόρθωσις; εἰ μέν οἷόν τε, σοῦ αὐτοῦ παρόντος· εἰ δὲ μὴ, δι' ἀποστόλου σου ἀπολογία γραμματική περὶ ὧν πρότερον ενεκλήθης. ἀθωῶν ἑαυτὸν διὰ τῆς ἀπολογίας, καὶ ὑποδεικνύων ὀρθὴν τὴν πίστιν, καὶ τὴν ἐφ᾿ ἅπασιν ορθοτομίαν in Domino concordia, non dicam cum hoc vel τοῦ λόγου τῆς ἀληθείας. Καὶ οὕτως γενομένης όμονοίας ἐν Κυρίῳ, οὐ λέγω μετὰ τοῦδε καὶ τοῦδε, ἀλλὰ μετ᾿ ἐμοῦ μόνου τοῦ ταπεινοῦ, ἦρθε το σκάν δαλον ἐκ μέσου, καὶ συνήφθη τὰ διεστῶτα· καὶ ὁ Κύριον ἐν μέσῳ ἡμῶν, καὶ οὐ βλασφημούμενον τὸ ὄνομα αὐτοῦ δι' ἡμᾶς· οὐ λέγω ἐν τοῖς ἔθνεσιν, ἀλλ᾽ ἐν τοῖς Χριστιανοῖς. Κάν τινες διαφέρωνται μετὰ τὴν εἰς ἀλλήλους συμφωνίαν διδαχθήσονται καὶ συναφθήσον ται δι' ἡμῶν αὐτῶν τῶν ταπεινῶν ὑπερασπιζομένων σε, ὡς ἐμαυτόν. Καὶ ἵλεως ἔσται Θεός, καὶ ὁ βίος σου ούτω μακάριος, καὶ τὸ τέλος σου αἰνετόν, καὶ τὰ εγκαταλείματά σου ἐν δικαιοσύνῃ. Ιδού δευτέρα ἡ επιστολή μου αὕτη ἡ εὐτελής. Καὶ εἰ μὲν δράσεις τὰ δέοντα, δηλῶν καὶ ἀπολογούμενος περὶ πάντων ὧν ἐγκαλῇ, ἐκερδήθης ὁ ἀδελφὸς ἡμῶν, κυριολέκτως εἰπεῖν, καὶ χαίρομεν ἐπὶ σοὶ μέγα οἱ ταπεινοί. Εἰ δὲ, ὅπερ ἀπείη, εμμείνῃς ἐν τῇ αὐτῇ σιωπῇ καὶ ἀπειθεια, βαστάσεις τὸ κρῖμα αἰώνιον, ἄπρακτα ἀσκῶν, μᾶλλον δὲ ὀλεθρίως σχίζων τὸν λαὸν τοῦ Θεοῦ, διὰ τῆς οἰκείας ιδιοπραγίας. Ἡμεῖς δὲ προσέξομεν τῷ ᾿Αποστόλῳ λέγοντι· Αιρετικὸν ἄνθρωπον μετά μίαν καὶ δευτέραν νουθεσίαν παραιτοῦ, εἰδὼς ὅτι ἐξέστραπται ὁ τοιοῦτος, καὶ ἁμαρ τάνει ἂν αὐτοκατάκριτος. ΡΔΘ' — Στεφάνῳ ἡγουμένῳ, [ψα.] illo, sed cuum solo me humili, tolletur de medio scandalum, et coalescent quæ divulsa sunt: et Dominus in medio nostrum: et non blasphemabitur nomen ejus propter nos, non dico inter gentes, sed inter Christianos. Quod si qui post mutuam concordiam dissenserint, docebuntur, et unientur per nos humiles, qui te sicut nos ipsos defendemus. Et propitius erit Deus, et vita tua beata, et finis tuus laudabilis, et reliquiæ tuæ in justitia. Ecce hæc secunda est mea tenuis epistola. Ac si quidem quæ conveniunt egeris, declarans respondensque de omnibus quorum insimularis, lucrifactus es frater noster, ut Domini voce utamur”, et de te humiles magnopere gaudemus. Sin vero, quod absit, in eodem silentio et inobedientia perstiteris, judicium perferes sempiternum, incassum te exercens, aut potius exitiose dividens populum Dei per privatam tuam actionem. Nos vero Apostolum audiemus dicentem: Hæreticum hominem post unam et secundam correptionem devita, sciens quia subversus est qui ejusmodi est, et delinquit, cum sit proprio judicio condemnatus 25. Stephano præposito. qui post lapsum pœnitentiam egere. Crebritas litterarum vehementem ostendit chari-' talem reverentiæ tuæ, in paterno more constantem. Nam et beatus ille, inter alia egregia facinora, hoc etiam pulchrum charitatis studium apud fratres fovebat. Scribe igitur, dilectissime, Patrem imitans hac in parte, nosque exhilarans assiduitate sermonis. Attamen ne lauda, nec plumbum cum auro compara, nec lutum cum margarita. Quin potius ora ut vos illius assectatores pone subsequamur; quia inutilis ego sum in omnibus: tametsi amoris vi abreptus, juvari te dicas inutilibus sermonibus nostris. Quod si qua tibi utilitas Nihil vetare quominus mensis benedicant, Ἡ συχνότης τῶν γραμμάτων πυκνουμένην θεία κνυσι τὴν ἀγάπην της τιμιότητός σου, πατρικῷ ἔθει ἐπερειδομένην. Κακείνος γὰρ ὁ μακάριος πρὸς τοῖς ἄλλοις αὐτοῦ κατορθώμασι, καὶ τῷδε τῷ ἐπιτηδεύ ματι δημιουργῶν ἦν πρὸς τοὺς ἀδελφοὺς τὸ τῆς ἀγά πης καλόν. Γράφε τοίνυν, ὦ τριπόθητε, πατρώζων ἐν τούτῳ, ἡμᾶς τε ἡδίους ποιῶν τῷ συνεχεῖ τοῦ φθέγματος. Μη μέντοι ἐπαίνει, μηδε σύγκρινε χρυσῷ μόλιβδον, μηδέ μαργαρίτη πηλόν. Προσεύχου δὲ μᾶλλον, καὶ ὑμῶν τῶν ἐκείνου ὀπαδῶν κατόπιν ἰέναι· διὰ τὸ ἀχρεῖον με εἶναι ἐν πᾶσι· κἂν αὐτὸς ὠφελεῖσθαι λόγοις πρὸς ἡμῶν τῶν ἀνωφελῶν ἀγαπης 88 Rcoli. Σιχ, 17; ΧΧΙΙ, 18. " Matth. xvu, as Tit. 11, 40. ΝΟΤΕ. In cod. Reg. ρνί.

obtigit, Deo ascribendum est, qui quæ profutura τικῶς φερόμενος. Εἰ δὲ καὶ τι όνησιφόρου του για sunt, inter hos illosque mutuo dispensat. Atque hæc ita sint. De eo autem quod ab iis qui per pœnitentiam erecti sunt, signum in mensa, aut alia quapiam occasione fieri approbaverint ii qui lapsum jam evaserant; jam a sanctis Patribus propa dixerim synodice inquisitum et decretum est, bene habere, si et nos humiles rem merito probandam custodiamus, et aliis tradamus. Si ergo et ipse vis id servare, et laudamus et admittimus. Quod enim renuunt quidam, superstitionis opus est, quam reprehendit Apostolus, sed quæ nec legi consentanea sit, nec fraternæ dilectioni. Unde namque tutum id esse confirmabunt, cum nec canon exstet qui sanciat, nec divinus hierarcha noster hoc recipi a nobis velit? Annon potius destruit pœnitentiam, et desperationem affert salutis? ut, cui sacramenta participare conceditur, et signare seipsum crucem imagine, huic non liceat cibum communem vel privatim vel publice obsignare? An nescimus bonum Deum nostrum et Dominum, qui solus expers est peccati, et tollit peccatum mundi, pertulisse ut immaculatos ipsius pedes meretrix manibus tangeret, ungeretque lacrymis pariter et unguento? Sed et cum publicanis manducat, et apud publicanos, et publicanos habet discipulos: nihilque illi adeo charum est, ac conversio a peccato, et mutua dilectio. Inde et agnosci discipulos suos designat: et quidem beatum Petrum, post negationem, reliquorum apostolorum principem renuntiat: quo quid majus ad rei propositæ confirmationem? Quid vero dementius iis qui eos, qui ex pœnitentia meliores jam facti sunt, signare et orare, imperito et arroganter non admittunt? Nos itaque humiles sic sentimus, ut dictum est, et vobis id suademus. Alii qui aliter sentiunt, de hoc videbunt. Nos ad ea quæ Simeon frater noster interrogavit respondimus: cupimusque humiles, ut vobis, viris honorandis, ad quietem cedant in omnibus; et optamus illæsos vos in omnibus custodiri. CXL. – Calechetica ad Cyzicenos. – Ad perseverantiam et monasticæ Libenter vidimus cum iis qui una venerunt, Simeonem fratrem, qui vobis caput rectorque est constitutus: partim ob diuturnam absentiam, partim ob egregiam conversationem. Bona siquidem conversatio et ipsi et nobis, quod tam multi in unum fratres simul vivant temporibus persecutionis. Ubi enim duo vel tres fuerint 86, laude dignum est; cum Christus in medio sit, juxta promissionem. Tot vero numero esse totum monasterium,magnamque congregationem, encomium est sine contro36 Matth. XVIII, 20. In cod. Reg. ρνς'. νοιτο, Θεῷ τὸ πρᾶγμα αναθετέον, τῷ δι' ἀλλήλων καὶ ἐν ἀλλήλοις οἰκονομοῦντι τὰ κατὰ χρείαν. Εαν δ ταῦτα. Πρὸς δὲ τῶν ἐκ μετανοίας ανασφαλώντων σφραγίδα ἐπὶ τραπέζης, η κατὰ ἄλλην τινὰ περιπά τειαν δεδέχθαι τοὺς ἤδη διαπεφευγότας τὸν ὄλεσθον· τῶν ἐπὶ Πατέρων ἁγίων σχεδόν εἰπεῖν συνοδικῶς συνεζητήθη καὶ συνεκροτήθη, εὖ ἔχειν καὶ ἡμῖν τοῖς ταπεινοῖς εὐαπάλατον τὸ πρᾶγμα φυλαττόμενον, καὶ άλλοις μεταδιδόμενα Εἰ οὖν καὶ αὐτὸς οὔτια βούλοιο κρατεῖν, καὶ ἐπα νοῦμεν καὶ ἀποδεχόμεθα. Το γάρ τινας ἀπικίνι σθαι, ἐθελοθρησκείας ἐστὶν ἔργου κατηγορουμένης ὑπὸ τοῦ ᾿Αποστόλου, ἀλλ᾽ οὐκ ἐχούσης ούτις τὰ ἔνι· μον, οὔτε τὸ φιλάδελφον. Πόθεν γὰρ ἐρείδουσαι τί ἀσφαλὲς ἔχειν, μήτε κανόνος θεσπίζοντος, μήτι θεσπεσίου ἡμῶν ἱεράρχου ἀπείργοντος, ἡμᾶς τοῦτο δέχεσθαι; Η οὐχὶ μᾶλλον ἀναιρετικον ἐστί μετα νοίας, καὶ ἀπογνωστικόν ἐστι σωτηρίας; τὸ τὰ ἀξιούμενον μετέχειν τῶν ἁγιασμάτων, καὶ σημείον ἑαυτὸν τῇ σταυροειδεῖ εἰκόνι, μὲ ἐξεῖναι σφραγίζει βρώμα κοινόν, εἴτε ἰδίᾳ εἴτε δημοσίᾳ; "Η οὐκ ίσμε ὅτι ὁ ἀγαθὸς ἡμῶν Θεὸς καὶ Κύριος, ὁ μόνος κα αμάρτητος, καὶ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου, ὑπὸ πόρνης τοὺς ἀχράντους ποδας ἀνέσχετο και χειραπτεῖσθαι, καὶ ὑπαλείφεσθαι δάκρυσιν, ώσπε καὶ μύρῳ; ᾿Αλλὰ καὶ μετὰ τελωνῶν ἐσθίει καὶ παρά τελώναις, καὶ μαθητεύει τελώνας· καὶ οὐδὲν αὐτῷ οὕτω φιλητὸν ὡς τὸ ἐπιτρεπτικόν ἐξ ἁμαρτίας ἀγαπητικὸν ἐπ' ἀλλήλοις. Εντεῦθεν καὶ χαρακτηρί ζεσθαι τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ ὑπογράφει· καὶ με τὴν μακάριον Πέτρον, μετὰ τὴν ἄρνησιν, πρωταρχικό λοιπῶν ἀποστόλων ἀναδείκνυσιν· οὗ τί μείζω ως παράστασιν τοῦ προκειμένου λόγου; τί δὲ ἀσυνή τερον τῶν ἀμαθῶς καὶ οἰηματικῶς μὴ καταδεχομά νων, σφραγίζειν καὶ προσεύχεσθαι τοὺς ἤδη τῇ μ τανοίᾳ βελτιωθέντας; Ἡμεῖς τοιγαροῦν οἱ ταπεί οὕτως ἔχομεν, ὡς προείρηται, καὶ ὑμῖν συμβουλεύ μεν. "Αλλοι δὲ ἄλλως ἔχοντες, όψονται περὶ τούτου. Πρὸς ἃ δέ, ὁ ἀδελφὸς ἡμῶν Συμεών ἠρώτησεν, ών εκρίθημεν καὶ ἐφιέμεθαι ἐν πᾶσι πρὸς ἀνάπτοντα ὑμῶν εἶναι τῶν σεβασμίων οἱ ταπεινοί· καὶ εὐχόμα ἀσινεῖς ὑμᾶς διαφυλάττεσθαι ἐν πᾶσιν. PM' Κατηχητική πρὸς τοὺς ὁ Κυζίκῳ. [ψβ'.] vitæ perfectionem hortatur. Ηδέως εἶδομεν τοῦ περὶ τὸν ἀδελφὸν Συμεών το εἰς κεφαλὴν ὑμῶν τεταγμένον· τὸ μὲν διὰ τὴν πό χρόνου ἀπουσίαν τὸ δὲ διὰ τὴν καλὴν πολιτεία, Αγαθὴ γὰρ πολιτεία καὶ αὐτῷ καὶ ἡμῖν· τὸ του τους ἀδελφοὺς ἐπὶ τὸ αὐτὸ συζῆν ἐν δεδιωγμέν χρόνοις. Οπου γὰρ δύο ή τρεῖς τυγχάνοι» ir τες, ἐπαίνου ἄξιον, ὡς τοῦ Χριστοῦ μεσιτεύοντας, καὶ τὴν ἐπαγγελίαν. Τὸ δὲ τοσούτους είναι όλον με ναστήριον, καὶ μεγάλην συνοδίαν, αναντίρρητον τί ἐγκώμιον. Καὶ χάρις Κυρίῳ, ὅς ἔδωκεν ἡμῖν ἐν α NOTE.

EPISTOLARUM LIB. II. πνεύματι, μια ψυχῇ συναθλεῖν τῇ πίστει τοῦ. Εὐαγ— versia. Et Deo laus, qui nobis dedit in uno spiritu, γελίου, καὶ διαφέρειν ἐν ταυτῷ τὸν ἀσκητικὸν βίον δίαθλον καὶ διαυγῆ, καὶ διαστερῆ ἀγῶνα ἐν τούτῳ περαιούσθαι. Εβουλόμεθα δὲ καὶ ὑμᾶς αὐτοὺς τοὺς ἀπόντας κατ' ὀφθαλμοὺς ἰδεῖν, καὶ συμπαρακληθῆς και τη κοινωνίᾳ τοῦ πνεύματος· ὡς ἂν καὶ τούνομα, καὶ πρόσωπον, καὶ ἦθος, καὶ λόγους ἑνὸς ἑκάστου κατεμάθομεν. 'Αλλ᾽ ἐπεὶ τοῦτο ἐδυνάτει γενέσθαι· είδομεν ὑμᾶς ήδη διὰ τοῦ προηγουμένου καὶ τῶν ὁμοταγῶν ὑμῶν, ὧν ἡ θέα ἔθρεψεν ἡμῶν τὰς καρ δίας εὐλαβείᾳ κεχαρακτηρισμένη. Τί οὖν ἐστι λοιπὸν εἰπεῖν; ἵνα καθὼς χάριτι τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἠθροίσθητε, καὶ συναρτήθηκε αρμονία πνευματική, καὶ συμψυχίᾳ ὁμονοητική διαλάμψαντες ἐν τοῖς αὐτόθι καθάπερ τινὲς ἀστέρες ἐν τῇ ζοφερά τῆς αἱρέσεως νυκτὶ, καὶ πρὸς τὸ ἑξῆς οἱ αὐτοὶ δια. μείνοιτε, σύμψυχοι, τὸ ἐν φρονοῦντες, ομογνώμονες, ὑποτακτικοί, πειθήνιοι, ευήκοοι, εὐχάριστοι, εύκλητοι, φίλαγνοι, σώφρονες, απαῤῥησίαστοι, άρτιοι, κατηρτισμένοι ἐν παντὶ ἔργῳ ἀγαθῷ· ἔτι λάμποντες, ὅτι αὐγάζοντες, ἔτι φωτοβολοῦντες, ὅτι ἀλίζοντες, ὡς ἂν καὶ περὶ ὑμῶν εἰκότως ῥηθείη ὑπὸ τοῦ Κυρίου Ὑμεῖς ἐστε τὸ φῶς τοῦ κόσμου· καὶ αὖθις· Ὑμεῖς ἐστε τὸ ἅλας τῆς γῆς. Τάχα δὲ ἐπειδὴ τὴν ὀρεινὴν καταλλήλως ἐπάδοιτο κἀκεῖνο περὶ ὑμῶν Οὐ δύνα ται πόλις κρυβῆναι ἐπάνω όρους κειμένη ὄρους δηλαδὴ ὑψηλῆς πολιτείας, ἐφ' ᾗ οἱ ἐπιβεβηκότες, ὡς ἐν οὐρανῷ, ἐπὶ τῆς γῆς διατρίβουσιν· ὧν οὐκ ἄξιος ὁ κόσμος, κατὰ τὸ ἀποστολικῶς εἰρημένον. Βλέπετε, τέκνα καὶ ἀδελφοί, όπως ὑμᾶς ἦρεν ὁ λόγος τῆς ἀληθείας, ἄνω θεὶς τοῖς ἐγκωμίοις, καὶ υποδείξας ἀληθινούς εἶναι μοναστάς, ομολογητές Χριστοῦ, φυγάδας κόσμου, ἄνδρας ἐπιθυμιῶν τῶν κρειττόνων, σαρκός πάθοκτόνους, στεφανίτας ἐν πνεύματι. Καὶ ταῦτα μὲν λόγοι γυμνοὶ τῆς ἀνταπο δόσεως ἄρτι. Ἐὰν δὲ τὸν ἀγῶνα ὑμῶν τῆς τε ὑπο ταγῆς καὶ ὁμολογίας ἐκτελέσητε κυριώτατα· την καῦτα μεταβαίνοντες τοῦ βίου τὴν τῶν ἔργων ἀπο λήψεσθε μακαριότητα, ἧς γίνοτιτο πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν, χάριτι τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ΡΜΑ — Ήγουμένῳ. [4θ'.] anima una collaborare fidei Evangelii; et asceticam vitam simul ducere, et præclarum coronaque dignum hoc certamen peragere. Animus autem erat vos etiam ipsos, qui abestis, oculis cernere, et communione spiritus consolari: ut et nomen et personam uniuscujusque, et mores, et sermonem cognosceremus. Sed quia id fieri non poterat, vidimus jam vos per præpositum sodalesque vestros, quorum conspectus animos nostros expressione pietatis refecit. Quid ergo restat dicendum? ut quemadmodum gratia Domini nostri Jesu Christi congregati estis, et connexi concentu spirituali, et unanimi concordia conspicui, istis in locis velut stellæ quædam in caliginosa heresis nocte refulgentes; sic deincepsiidem permaneatis, unanimes, idipsum sapientes 37, consentientes, subjecti, morigeri, obedientes, grati, boni nominis, casti, sobrii, timidi, integri, perfecti in omni opere bono, adhuc lucentes, adhuc splendentes, adhuc radiantes, adhuc condientes: ut et de vobis merito dictum sit a Domino Vos estis lux mundi; et rursum: Vos estis sal terra 3. Forsan etiam, quia montana incolitis, congruenter et illud de vobis occinatur: Non potest civitas abscondi supra montent posita "; montem scilicet excelsæ conversationis: ad quam qui conscenderunt, sic in terra tanquam in cœlo commorantur; quibus dignus non est mundus “, sicut ab Apostolo dictum est. Videtis, filii ac fratres, quo pacto vos sermo veritatis evexerit, in sublimi collocans encomiis, verosque monachos esse ostendens, confessores Christi, fugitivos mundi, desideriorum viros meliorum, carnis affectuum peremptores in spiritu coronatos. Et hæc quidem verba sunt adhuc remunerationis expertia. Postquam vero vestrum obedientiæ et confessionis certamen proprie peregeritis, tum e vita migrantes operum beatitudinem recipietis, quam utinam nobis omnibus adipisci contingat, gratia Domini nostri Jesu Christi, cui gloria et imperium in sæcula sæculorum. Amen. GXLI. Præposito. Gratulatur de Ammone quem curator ad monasterium reduxerat. Μέγιστον δῶρον δέδωκεν ὁ Θεὸς ἐν τῷ καθ᾿ ἡμᾶς Επαρχία, τιμιώτατε ἀδελφέ, τὸν εὐκλεέστατον του ράτωρα, καὶ κράτιστον ἐν εὐσεβείᾳ· ὅτι Χριστοῦ Έκδικος γεγονώς, είλκεν ὑπὸ χεῖρα τον ληστρικῶς πολιτευόμενον ἐν τοῖς Χριστιανοῖς, καίπερ ὄντα τὸ πρότερον ἀνάθημα Θεοῦ διὰ τῆς μοναδικῆς τελειώ σεως. ᾿Αμμούν λόγω τόν ποτε ἡμέτερον ἀδελφὸν, νῦν δὲ ὑπὸ χεῖρά σου τελοῦντα διὰ μεσιτείας τοῦ ἀξι αγάστου ανδρός, τῇ εὐδοκίᾳ αὐτοῦ Χριστοῦ, τοῦ χαί ροντος ἐπὶ σωτηρίᾳ τοῦ ἀπολωλότος. Ὡς θαυμαστὸν ἔργον τετέλεται πρὸς τοῦ θεοφιλούς κουράτωρος, s Philipp. 11, 2. 38 Matth. v, 14. s Ibid. * Ibid. 41 Hebr. xΙ, 31. In cod. Reg. ρξα. Maximum Deus provinciæ nostræ donum largitus est, frater honoratissime, gloriosissimum curatorem, et pietate praestantissimum: qui Christi defensor factus, sub potestatem redegit eum, qui prædonis more inter Christianos versabatur, quamvis antea Deo dicatus fuisset per monasticam perfectionem. Ammonem dico olim fratrem nostrum, nunc admirandi viri opera tibi subditum: quia Christo sic visum est, de illius qui perierat salute gaudentis. Quam admirandum opus a Dei amante curatore perfectum est, quamque ipsius · ΝΟΤΕ.

virtute dignum; sed et te pariter spirituali patre, καὶ ἄξιον τῆς κατ' αὐτὸν ἀρετῆς, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ qui perditum sicut Chistus in humeros sustulisti! Lætatus sum itaque humilis ego, et exsultavi, quoniam qui perierat inventus est, et qui ejectus fuerat, domum reductus s. Et gratia potestati ac misericordiæ gloriæ Dei, qui et illius misertus est, et me humilem mærore liberavit. Mærebam enim a multis annis ob alii mei ruinam. Tu igitur pater illius nunc Dei miseratione factus es, boni mediatoris opem ferens: et tu illum deinceps ad Deum adduces. Ecce enim illum in manus tuas, ac si coram ob oculos, commendo: et discipulus tuus vocetur, et a te discat usque in finem: tuque mercedem illius percipies in sæcula. Atque hanc epistolam leges ipsi, ut securus sit, quemadmodum ipsi scripsi; et ut impleatur quod ab Apostolo scriptum est: Alter alterius onera portate, et sic adimplebitis legem Christi "; qui te cum universa a Deo electa societate tua custodiat, meliora pro nobis etiam peccatoribus orantem. CXLII. Basilio præposito. σοῦ τοῦ πνευματικοῦ πατρός, καὶ τὸν ἀπολωλότα ὡς Χριστὸς ἐπὶ τῶν ὤμων ἀναλαβόντος. Εὐφράνθην ον ὁ ταπεινὸς ἐγώ, καὶ ἠγαλλιασάμην, ὅτι τὸ ἀπολωλός εὑρέθη, τὸ ἀπωσμένον εἰσωκίσθη. Καὶ χάρις τῷ κράτει καὶ ἐλέει τῆς τοῦ Θεοῦ δόξης, τοῦ κἀκεῖνον ἐλεύσαντος, κἀμὲ τὸν ταπεινὸν ἐκ τῆς ἀθυμίας ἀπαν κομίσαντος. Ἠθύμουν γὰρ ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν ἐπὶ τῇ ἀπωλείᾳ τοῦ υἱοῦ μου. Σὺ οὖν ἄφτε πατὴρ αὐτοῦ ἐλέει Θεοῦ κεχρημάτικας, τῇ ἐπικουρίᾳ τοῦ ἀγαθοῦ μεσίτου· καὶ σὺ αὐτὸν προσάξειας Θεῷ πρὸς τὸ ἐξῆς Ἰδοὺ γὰρ παραδίδωμι αὐτὸν εἰς χεῖράς σου, ὡς ἀπό αὐτοψίας ὀφθαλμῶν, καὶ καλείσθω σου μαθητής, καὶ μαθητεύσει σοι έως τέλους· καὶ κληρονομήσεις τὴν μισθὸν αὐτοῦ εἰς τοὺς αἰῶνας. Καὶ τήνδε τὴν ἐπι στολὴν ἐπαναγνώσεις αὐτῷ, ὡς ἂν ἔχει τὸ ἀσφαλές, καθὰ κἀκείνῳ αὐτῷ γέγραφα· καὶ πληρούσθω τὸ τοῦ ᾿Αποστόλου - 'Αλλήλων τὰ βάρη βαστάζετε, καὶ οὕτως ἀναπληρώσατε τον νόμον τοῦ Χριστοῦ· ὃς φυλάξεις σε μετὰ πάσης τῆς θεολέκτου σου συν οδίας, προσευχόμενον καὶ περὶ ἡμῶν τῶν ἁμαρτω λῶν τὴ κρείττονα. ΡΜΒ — Βασιλείῳ ἡγουμένῳ. [ψια.] Arguit, quod ab imperatore haud satis orthodoxo munera acceperit. Quæ supra meritum nostrum sint scribere, semper fraterna reverentia tua consuevit, tenuitatem nostram laudibus et encomiis exornans, nos vero propriis finibus nos continere didicimus, et nihili, qnod sumus nos æstimare. Ac de his satis. Cæterum tarditas venerabilium litterarum tuarum minime nos contristavit. Cur enim? aut quæ fuit necessitas? Contristavit autem (aperienda enim quæ in animo sunt) tua in urbe commemoratio, et ad imperatorem sermo, ejusque allocutio, responsio, et tuus ex mandato discessus; cum in iisdem nos iterum incommodis versemus, sub manu heterodoxorum detenti. Adjecerim autem et missionem œconomo ad principem eumdem, et cibi communionem, et abductionem. Hæc omnia nos contristarunt, reverendissime: et inhibet nos ignosce, deceptio vestra, congressio, et conversatio, munerum exceptio et donatio, et si qui benevolentiæ indicia alia usurpari consueta, Ut quid enim, inquit, libertas mea judicatur ab aliena conscientia "? Et quandoquidem antehac satis dispensavimus, idque, ut Deus solus novit, cum magno affectu et misericordia; nunc etiam dispensare oportet, et non utraque ex parte detrimentum pati, nec, aliena usurpantes; nostra inconsulto projicere. Scientibus loquor: Nemo potest duobus dominis servire 4, veritas pronuntiavit. Domini estis et heri et rectores propriorum monasteriorum et consiliorum: nos vero humiles et errabundi hunc in locum ejecti ob persecutionem. Concedite hanc 24. 63 Galat. νι, 2.. 66 1 Cor. x, 29. 4 Luc. IV, In cod. Reg. ρξβ'. Τὰ ὑπὲρ τὴν ἀξίαν ἡμῶν πάντοτε ἡ ἀδελφή τ μιότης σου ἐπιστέλλειν εἴωθε, τιμαῖς καὶ εὐφημίας ἀποσεμνύνουσα τὴν οὐθένειαν ἡμῶν· ἡμεῖς δὲ τῶν οἰκείων μέτρων μὴ ἐξίστασθαι δεδιδαγμεθα, ἡγεῖσθαι ἑαυτοὺς οὐθὲν, όπερ ἐσμέν. Καὶ τούτων μὲν άλις. Ἡ δὲ βραδύτης τῶν τιμιων σου γραμμέν οὐ δή που λελύπηκεν ἡμᾶς. Διά τί γάρ; ᾧτινι τὸ ἀναγκάζον; Δελύπηκε δε, δεῖν γὰρ ἐσ λύψαι τὰ παριστάμενα, ἡ ἐν τῷ ἄστει διατριβή, εί ἡ πρὸς τὸν κρατοῦντα φάσις καὶ ἀντίφασις, καὶ ἡ ὑπὸ κέλευσιν ἔξοδος· ἐπὶ τῶν αὐτῶν πάλιν ἡμῶν πρακτικευμάτων, τῆς ὑποχειρίου τῶν προ δόξων κατοχῆς· προσθείημεν δ' ἂν, καὶ ἡ πρὸς τοῦ οἰκονόμου ἐπ' αὐτοῦ τοῦ κράτους ἀποστολή, στο εστίασίς τε καὶ συναπαγωγή. Ταῦτα πάντα καλά πηκεν ἡμᾶς, ὦ τιμιώτατε, καὶ εἴργει ἡμᾶς, σύμ γνωθι, ἡ πρὸς ὑμᾶς ἀπάτη, καὶ συνανάκρασις, καὶ συναναστροφή, ληψίς τε καὶ δόσις, καὶ εἰ τι τῶν φιλικῶν, καὶ ἐξ ἔθους. Ἵνα τί γάρ, φησί, δ Ελευθερία μου κρίνεται ὑπὸ ἄλλης συνειδ σεως; Καὶ ἐπειδὴ ἱκανῶς ᾠκονομήσαμεν ἐν τοῖς προλο βούσι, καὶ, ὡς Θεός μόνος οἶδε, σὺν πολλή δ θέσει καὶ ἐλεημοσύνῃ· δεῖν ἄρτι καὶ οἰκοδομήσι, καὶ μὴ ἀμφοτέρωθεν ζημιούσθαι, μήτε τὸ ἀλλά τριον προλαμβανομένους, καὶ τὸ οἰκεῖον ἀλόγες προέσθαι. Εἰδόσιν ὁ λόγος· Οὐδεὶς δύναται δια κυρίοις δουλεύειν, ἡ ἀλήθεια ἀπεφήνατο. Κ ριοί ἐστε καὶ δεσπόται καὶ καθηγούμενοι το ἰδίων μονῶν καί βουλευμάτων· ἡμεῖς δε ταπ καὶ ἀλήτιμοι ὧδε που παρεῤῥιμμένοι διὰ τὸν δι “Matth. τι, 24. ΝΟΤΑ.

EPISTOLARUM LIB. II. κρίσασθε ἡμῖν τὴν ἐλευθερίαν ταύτην, καὶ nobis libertatem, ut nostris peccatis indolearus. οἰκείοις ἐπιστυγνάζειν ἁμαρτήμασι. Καὶ ν ὅτι λυπηρὸν τὸ γράμμα τῇ τιμιότητά σου, καὶ ἡμῖν, ἀλλὰ τῆς τοῦ Θεοῦ ἀγάπης οὐδὲν τερον· δι᾿ ἣν καὶ ἡμεῖς σὺν τοῖς ἁγίοις Παν ἡμῶν ἐπὶ τῇ ὑβρει Χριστοῦ ἡρνησάμεθα εθα, καὶ προαιρούμεθα 2 προϊσχόμεθα. ΡΜΓ' Τῷ αὐτῷ. [ψιβ'.] Et scio quidem injucundam reverentiæ tuæ hanc epistolam fore, sicut et nobis: sed nihil est anteponendum Dei charitati: propter quam et nos cum sanctis Patribus nostris, ob Christi contumeliam, negavimus quæ negavimus, et amplectimur quæ professi sumus. CXLIII. Eidem. Gratulatur, cum audivisset, ipsum, fdei causa, de præepositura decedere. ότι παρεμυθήθη τὸ περὶ ὑμᾶς τοὺς τιμιω υπηρὸν τῆς ψυχῆς ἡμῶν· εἶχε ὡς γεγράφατε ἱ ὑποχωρεῖτε τῆς ἡγουμενικῆς διακρατήσεως. · γὰρ κοινωνία, ὦ φιλότης, δεδιωγμένοις καὶ ις, καὶ οὐ μόνον ἀδιώκτοις, ἀλλὰ καὶ ὑποτοῖς διώκταις καθηγεμονιώντων ὧνπερ ἐξου ι μοναστηρίων· εἰ μὴ ἄρα τις κοινωνία ώμο φωτὶ πρὸς σκότος. ᾿Αλλ' οὐκ ἀνδέχεται, ὡς λόγος ἀπεφήνατο. Τὸ γὰρ ἕως τοῦ παρόντος ἑαυτοὺς ἐν τοῖς ἁλοῦσι δι᾽ ὑποπτώσεως " , κατὰ τόνδε τὸν τρόπον γέγονε, τὸ λαβεῖν γγύας, μήτε λόγῳ, μήτε ἔργῳ, καθ᾽ οἷον τρόπον ὑπαχθῆναι πάλιν τοῖς ἑτεροδόξοις, κι ἐν μεταιχμίῳ ἑστᾶσι κρατήσεως καὶ οὐ ως τῶν μονῶν καὶ τὸ ὅλον εἰπεῖν, ὡς ενέσθαι τὴν ὁμολογίαν διὰ τῆς τῶν ἐναντίων τως, καὶ τῶν ἐνισταμένων ἀντιπράξεως. δὲ καιρὸς ἧκε τοῦ ζητουμένου, καὶ τὸ ὁμο οὐκ ἐξηνύσθη ἐνώπιον Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων, ριβεστέραν τῆς προτέρας υποπτώσεως ἐξίαλὰ πάλιν ἀπαγωγὴ, καὶ πάλιν ἀπόπτωσις, ἵν 5 καὶ ἔργοις· ὡς αὐτὰ τὰ πράγματα μαρτυς τῶν εἰδότων ἀκηκόαμεν καὶ πάλιν καθ ; ἀπαρασάλευτοι, διὰ τῆς ἄρτι ὑπὸ τοῦ κράτ ποδοχῆς καὶ ἀποστολῆς. Ὁ λόγος δὲ ἐπὶ τῶν οὕτως πεπραχότων· καὶ γελοῖόν ἐστιν ἐπιτιμάν, μᾶλλον δὲ φρενοβλάβεια τῶν ἐπισ », καὶ σκινδαλμὸς τῶν εὐσεβούντων, σύγχυσ καὶ ἀβλεψία ἐπὶ τῇ Χριστοῦ ὁμολογίᾳ. Δεῖν οστόλου ἀκοῦσαι λέγοντος· Στέλλετε ὑμᾶς ιντὸς ἀδελφοῦ ἀτάκτως περιπατοῦντος, · κατὰ τὴν παράδοσιν, ἣν παρέλαβον μῶν· μᾶλλον δὲ ὑπὸ τοῦ Θεοῦ διὰ τοῦ προφή ῦντος· Ἐξέλθετε ἐκ μέσου αὑτῶν, καὶ σθητε, καὶ ἀκαθάρτου μὴ ἅπτεσθε· κἀγὼ και ὑμᾶς, τοὺς οὕτως διαστελλομένους δηλονότι, συγχέοντας τὴν Χριστοῦ ὁμολογίαν. Τί γὰρ ιν, ὦ τιμιώτατε, ὅ τε τῶν κωμῶν ἡγούμενος οῦ Γουλαίου, σὺν τοῖς ὁμοίως ἄρτι διωχθεῖσιν αστάσει· εἴπερ ὁρῶσιν ὑμᾶς τοὺς προδοσία ηθείας κατέχοντας τὰ μοναστήρια, καὶ ἡμᾶς ναπαγομένους; τί δὲ οἱ ἐν τοῖς ὄρεσι τληπακατὰ τὸ τοῦ διωγμοῦ στενοχωρητικόν; οὐ υσιν; οὐκ οιμώξουσιν; οὐχ ἡγήσονται παιδιὰν Nonnullam consolationem capit animæ noster de vobis reverendissimis tristitia: si verum est quod scripsistis, et præposituræ potestate ceditis. Nulla enim, amice, persecutionem passis communio est cum iis, qui passi non fuerunt, quique non modo passi non sunt, sed et iis, qui insectnntur tributum pendunt præsidentes monasteriis quæ possident: nisi forte societas aliqua esse dicatur luci ad tenebras quænulla esse potest, ut sermo sacer ostendit. Quod enim hactenus propensi fuerimus erga lapsos per medicam indulgentiam; res hoc modo gesta est, quod promissum nobis esset, illos neque verbo, neque facto amplius adhæsuros ullo modo heterodoxis, et iis qui tanquam in medio positi erant, ut neque monasteria possiderent, neque non possiderent, ac denique ita ut legitima esset concessio, subtrahendo se ab adversariis, et oppugnantibus resistendo. Postquam vero advenit rei postulatæ tempus, tum vero id quod pactum fuerat, expletum non fuit coram Deo et hominibus ad accurationem pristinæ ruinæ curationem; sed rursum abductio, rursum ruina. et in verbis et in factis, sicut res ipsæ testantur, nosque ab iis qui viderunt accepimus: et præpositi rursum inconcussi, postquam et accepti benigne a principe, et remissi fuerunt. De omnibus sermo est, qui sic egerunt ac ridiculum est pœnam modo imponere: imo id fieri non potest sine imponentium amentia, et piorum inani argutia et perturbatione, et inconsiderantia in Christi confessione. Audire oportet Apostolum præcipientem: Subtrahite vos ab omni fratre ambulante inordinate et non secundum traditionem, quam acceperunt a nobis: vel potius Deum ipsum qui per prophetam clamat: Exite de medio eorum et recedite, et pollutum nolite tangere; et ego recipiam vos; eos videlicet qui se hoc modo subtrahunt, et confessionem Christi non confundunt. Quid enim dicent, reverendissime, tum vicorum præpositus, tum et Gulæi, cum aliis qui, quod resisterent, similiter vexati modo sunt; si videant vos veritatis proditione monasteria retinere, et nos vobiscum pariter abripi? Quid autem ii qui in montibus dura patientur ob persecutionis asperitatem?Non lugebunt? non plangent? non lu Cor. vi, 14. 47 11 Thess. 111, 6. 48 Isa. LIT, 11. In cod. Reg. ρξγ'. PATROL. GR. XCIX. ΝΟΤΑ.

dioram existimabunt confessionem Christi? Quid τὴν ὁμολογίαν τοῦ Χριστοῦ; Τί δὲ οἱ ἡγουμενούσι vero qui monasteriis antea præfuerunt, et propter Christum nobiscum expulsi sunt? Nonne confirmabunt ludicrum quiddam esse id quod patimur? Nobile errare, inquit Apostolus, Deus non irridetur“. Christi confessio profanata non cst, etsi nonnulli aliter sentire et loqui existimantur. Quare si vis, dilecte frater, nobiscum humilibus censeri, secede a monasterii possessione, sicut promisisti: hoc enim te hortamur: ob hanc causam oramus, ut sicut interius, ita etiam exterius sis orthodoxus, servans pretiosam animam tuam, quam æquiparare nihil potest eorum quæ oculis cernuatur. Dominus archiepiscopus plurimum te nobiscum salutat, salutem tuam amans impense; itemque cæteri fratres. CXLIV. Theodoro patricio. τες τῶν μοναστηρίων ἀπαρχῆς, καὶ διὰ Χριστὸν δι διωγμένοι σὺν ἡμῖν; οὐ κατασφραγίσονται, ὡς παιγνιώδές τι πασχόντων ἡμῶν; Μὴ πλανάσθε φησὶν ὁ ᾿Απόστολος, Θεός οὐ μυκτηρίζεται. Ἡ ὁμολογία Χριστοῦ οὐ κεκοίνωται κάν τινες οίωντα ἄλλως φρονεῖν καὶ λέγειν. Ωστε εἰ βούλει, ἀδελφ ἠγαπημένε, μεθ᾿ ἡμῶν τῶν ταπεινῶν τετάχθαι, ύπι χώρησον τῆς κατοχῆς τοῦ μοναστηρίου, καθώς και ὑπέσχου· τοῦτο γὰρ καὶ παρακαλοῦμεν· εἰς τού καὶ προσευχόμεθα· ἵνα ὡς τὸ ἐντός, οὕτως καὶ ἡ ἐκτὸς ὀρθόδοξος ὑπάρχῃς, τὴν τιμίαν σου ψυχή σώζων, ἧς οὐδὲν ἀντάξιον τῶν ὁρωμένων. Ο κύριος ἀρχιεπίσκοπος σὺν ἡμῖν πλεῖστα προσαγορεύει σ φιλῶν τὴν σωτηρίαν σου άγαν, ἐπεὶ καὶ οἱ λοιπο ἀδελφοί. ΡΜΔ' — Θεοδώρῳ πατρικίῳ. [ψκα.] Consolatur in obitu uxoris. Sera nimis epistola: sed quia serius nuntium feralem accepimus de calamitate quæ domino nostro accidit. O gemebundam narrationem! Dereliquit nos desiderabilis domina; avulsus ab egregia conjuge; abruptus a laudata carne, sicut sermo sacer loquitur: Erunt duo in carne una ™º. Quod si plane caro una, haud dubie separatio tantam plagam infert iis qui separantur, quantam gladius efficit, hominem unum in duas partes secans. Acerba prorsus sectio: fluitque quodammodo ab oculis vestris sanguis: nec est malagma quod imponatur, nec fascia quæ circumliget, quantum ad opem humanam attinet. Præter quam quod quæ obiit,conjux erat non vulgaris pretii, sed laudanda valde et admiranda. Primum quidem fidei pietatem habens firmam, virique amorem, si quæ alia: quod sanctus Apostolus ante omnia requirit in conjugiis ". Inde et pro viricapite preces ipsius et orationes clamoresque, et assiduitas apud Deum; cum nocturna itinera nudis pedibus iniret beata mulier, ut Deus his rebus ad misericordiam flecteretur. Quid autem cura domus? quid liberorum educatio? quid protectio servorum? morum candor, et gratia apud amicos? generis conciliatio? nulla adversus honore pares invidia? in rebus autem omnibus gravitas et modestia? quæ pro monilibus aureis, ordinibusque margaritarum, et vestibus pretiosis laudatissimam feminam revera ornabant, et domi manentem, et foras procedentem, et cum in regiis palatiis cernebatur.Attamen abierunt haec omnia,factique sumus, ut ex vehementi affectu loquar, semineces et abrupti; vel ut cum psalmnis potius dicam, sicut nycticorax in domicilio,et sicut passer solitarius in teclo 53, domum conspicientes præside sua destitutam atque in oculis vestris liberos, qui vos amplectuntur et quos amplectimini, non habentes ubi eorum ↳ Galat. vi, 7. 50 Gen. 11, 24. 51 Tit. 11, 4. In cod. Reg. ρζέ. ó Βραδὺς τοῦ καιροῦ τὸ γραμματεῖον, ἀλλ᾽ ὅτι καὶ βράδιον ἠκουτίσθημεν τὴν ἀπευκταίαν ἀκοὴν τῆς ἐπελθούσης συμφορᾶς τῷ ἡμετέρω δεσπότη. Καὶ ὁ τῆς στενακτικῆς ἀπαγγελίας! ᾿Απολέλοιπεν ἡμᾶς ἡ ποθητὴ κυρία· ἐτμήθης τῆς καλῆς ὁμοζύγου· ἀπό ῥάγης τῆς ἐπαινουμένης σαρκος, πέρ φησιν ὁ ὑφός λόγος· Ἔσονται οἱ δύο εἰς σαρκα μίαν. Είδαμε σὰρξ ὁμολογουμένως, δηλονότι ο διαχωρισμός τελι καύτην τὴν πληγὴν ἐνίησι τοῖς χωρισθεῖσιν, και ποιεῖ μάχαιρα τέμνουσα εἰς δύο τὴν ἕνα άνθρωπο, ᾿Αλγεινὴ ἡ τομὴ τῷ ὄντι, καὶ τὸ αἷμα οἱονεὶ μετα ὀφθαλμοὺς ὑμῶν· καὶ οὐκ ἔστι μάλαγμα ἐπιθών, οὐδὲ καταδέσμους, ὅσον ἐξ ἀνθρωπείας βαλας. Αλλως ὅτι καὶ ἡ ἀπολιπούσα, οὐχ ὡς ἔτυχε τ όμοζύγων, ἀλλὰ καὶ λίαν ἐπαινετὴ καὶ θαυμοί Πρῶτον μὲν οὖν ἔχουσα τὸ εὐσεβες τῆς πίστεως κα νές, τὸ φίλανδρον, εἰ καί τις ἄλλη· ὅπερ ἀπαιτεῖ εί πάντων ἐν ταῖς συζυγίαις ὁ ἱερὸς ᾿Απόστολος. Ἐξ οὗ καὶ ὑπὲρ τῆς κεφαλῆς δεήσεις τε καὶ προσευχή, βοήσεις τε καὶ προσεδρίαι Θεῷ, γυμνοποδούσης της μακαρίας ἐν ταῖς νυκτοπορίαις, ὡς ἂν κάντε κάμπτοιτο πρὸς ἔλεον Θεός. Τί δὲ τὸ οἰκουρῶν; ἡ δὲ τὸ τεχνοτρεφές; τί δὲ τὸ πρὸς τοὺς δούλους περιποιητικόν; τό τε ἁπλοῦν τοῦ ἤθους, καὶ πρὸς τοὺς φίλους; καὶ συναπτικὸν τοῦ ἄφθονόν τε πρὸς τὰς ἰσοκλεεῖς; καὶ τὸ περὶ τα σεμνοπρεπές τε καὶ κόσμιον; ἀπερ ὑπέρ έμπλε χρυσέων καὶ διακοσμήσεων μαργαριτῶν, καὶ ἐσθ των πολυτελών, διεκόσμει ὄντως τὴν ἀοίδιμον νην, καὶ οἴκοι μένουσαν, καὶ προόδους ποιουμά, καὶ ἐν βασιλείοις αὐλαῖς ὁρωμένην. Αλλ' όμως είχε ται ταῦτα πάντα, καὶ ἐγενόμεθα, περιπαθῶς εἰπό ἡμιθνεῖς καὶ ἀπεῤῥωγότες· μᾶλλον δε, ψαλμικῶς εἰπε ὡσεὶ νυκτικόραξ ἐν οἰκοπέδῳ, ὡς στρουθία μονάζον ἐπὶ δώματι· ὁρῶντες τὴν οἰκίαν ἔρημο τ τῆς προστατούσης· τὰ τέκνα πρὸ ὀφθαλμῶν ύμών ε 52 Psal. CI, 7. ΝΟΤΕ.

EPISTOLARUM LIB. II. inspirationem hauriant. Mosta domus, ut quam sol deseruerit: nec ullus sono mulcet tuas aut liberorum subditorum ve omnium aures, absente illa cujus vox vere præclara, et quæ audientes oblectabat concinno prorsus eloquio et occursu. Miseranda omnino hæc omnia, et ingemiscenda, seu figurate dicantur, seu cogitentur. ελοῦντα καὶ περικυκλούμενα, οὐκ ἔχοντα ποῦ manus innitantur, unde matris oscula, lacteam vites σεις τὰς χεῖρας, ὅθεν λάβοιεν μητρικόν ποπ- ', γαλουχικὸν ἐμψύχωμα· στεγνὴ ἡ ἐστία, ἱλίου αὐτὴν ἀπολιπόντος· κελαδεῖ δὲ οὐδεὶς ἔν ὠσὶ σοῦ τε καὶ τῶν τέκνων καὶ πάντων τῶν ρίων, ἀπούσης ἐκείνης τῆς ὄντως καλλοφώνου, πούσης τοὺς ἐπαΐοντας τῇ ὡς ἀληθῶς ἐμμελεῖ κι τε καὶ ὑπαντήσει. Ελεεινὰ ταῦτα ὄντως, καὶ τικά, καὶ τροπολογούμενα, καὶ διανοούμενα. ὰ τί πάθωμεν, ὦ δέσποτα; Θεοῦ πρόσταγμά ιᾶλλον δέ ἀπόφασις, διὰ τοῦ θείου Δαυὶδ ᾄδοοὐκ ἔστιν ἄνθρωπος ὃς ζήσεται καὶ οὐκ ι θάνατον. Ούτω πᾶς τις ἀπὸ 'Αδάμ τοῦ προ5 ἡμῶν μέχρι τοῦ δεῦρο εἰσελθών εἰς τὸν διὰ γεννήσεως, πάλιν ἕξεισι δι' ἀναλύσεως ἐκεῖσε κόσμον ὑψηλότερόν τε καὶ θεοιδέστε - illum et sublimiorem et præstantiorem. Seminatur τείρεται γάρ, φησὶν, ἐν φθορᾷ, ἐγείρεται θαρσίᾳ· σπείρεται ἐν ἀτιμίᾳ, ἐγείρεται τη· σπείρεται ἐν ἀσθενεᾳ, ἐγείρεται ν :σι· σπείρεται σώμα ψυχικόν, ἐγείρεται πνευματικόν. Ισάγγελοι γὰρ ἐσόμεθα, καὶ ς ἀναστάσεως, τοῦ θνητοῦ ὑπὸ τῆς ζωῆς κατά ις. Ορᾶς, ὦ δέσποτα, ὅτι εἰ καὶ ἀπολέλοιπεν ἡμᾶς α, ἀλλ᾽ εἰς φῶς ἐξελήλυθεν ἀπὸ σκότους, καὶ τῆς ἐπικήρου εἰς ἀθάνατον λῆξιν; ἐκεῖ αὐτὴν ακρόν ὕστερον, μεταβαίνων καὶ αὐτός. Ωστε υπώμεθα καθὼς καὶ οἱ λοιποί οἱ μὴ ες ἐλπίδα· ἐλπίζοντες τῇ ἀναστάσει βελτιωθῆ - ἀπήμονα ζωήν. Εἰς ἑαυτοὺς δὲ μᾶλλον, ὑπομι », γενώμεθα, καὶ τῆς οἰκίας ἀντεχώμεθα, καὶ τῶν φροντίσωμεν, καὶ πρό γε πάντων, τῆς οἰτιμίας ψυχῆς, κατ᾿ ἐκείνην τὴν μακαρίαν, κοσμούμενοι, καὶ τούτῳ χαίροντες, ότι παρμεν ὁμόζυγον ἱκέτιδα πρὸς Θεὸν, καὶ ὑπό καλοῦ βίου, επαφήσασαν ἡμῖν τε καὶ πᾶσι ωρίμοις. Sed quid agimus, domine? Dei est præceptum, aut potius sententia, per divinum quoque David decantata: Non est homo qui vivet, et non videbit mortem. Sic quicunque ab Adam progenitore nostro ad hanc usque diem, nascendo in mundum ingreditur, rursus per interitum migratin mundum 36). — Τῇ Τουρμαρχίαση τῆς Ἑλλάδος. [ψαβʹ.] enim, ait, in corruptione, surgit in incorruptione: seminatur in ignobilitate, surgit in gloria: seminatur corpus animale, surgit corpus spirituale". Pares enim angelis erimus, et filii resurrectionis, cum mortale hoc absorptum fuerit a vita. Vides, domine, quod etsi reliquit nos domina, in lucem tamen abiit ex tenebris, et ex vita mortali ad sortem immortalem? Ibi illam postmodum conspicies, emigrans et ipse. Quare non contristemur sicut cæteri qui spem non habent"; cum speremus per resurrectionem, nos in meliorem statum migraturos vitæ nullis malis obnoxiæ. Quin ad nos potius, suadeo, redeamus, et domum tueamur, et liberorum curam geramus, et præ omnibus pretiosæ animæ propriæ, virtutibus, ad beatæ illius instar, ornati, et hoc nomine gaudentes, quod uxorem præmisimus quæ apud Deum supplicet, et quæ vitæ præclares exemplum nobis et notis omnibus reliquit. Consolatur de morte filii, in bello interempti. Turmachissæ Græciæ. » ἀπὸ λόγου ἀσυνοψίσεως, οὐκ ἐμέλλομεν Hoo me deteruisset a scribendo excellentiæ tuæ, λειν τῇ τιμιότητί σου, άγνωστοι ἀλλήλοις quod invicem ignoti neque unquam congressi simus. νήθεις. 'Αλλ' ἐπειδὴ ἐκ θεοφιλοῦς προσώπου Sed postquam a religiosa persona nobisque nota, νωσμένου ἡμῖν, λέγω δὴ τῆς ἀγχιστευούσης, propinqua, inquam, tua, clarissima patricia, et ab νεργήμου Πατρικίας, καὶ τῆς τούτης κυρίας " hujus dominæ filia benedicta, mandatum, ac deinμένης θυγατρός, ή προτροπή, εἶτα καὶ ἐξ τοῦ γραμματηφόρου Ιγνατίου, τοῦ πνευματι τῶν υἱοῦ, ἡ πρὸς ἡμᾶς σου τοὺς ταπεινούς ορία ἐγεγόνει· ἀναγκαίως ἤλθομεν ἐπὶ τὸ γρά γον παρακλήσεως τῇ τετρυχωμένη σου ψυχή, συμπεσόντος αὐτῇ τεθνεῶτος ἐν τῷ πολέμῳ. ποῖον ἂν καὶ ἐξευρεθεί ή φάρμακον παραμυ ς ἴασιν τῆς δυσιάτου πληγῆς; Ω τῆς καὶ ἐν ιόνῃ ἐξηγορουμένης συμφορᾶς! ᾤχετο ἔντιμον , μητρῷος ὀφθαλμός, εγκάρδιον σπλάγχνον, εὐφυής, ὅλον δι' ὅλου τῆς τεκούσης τὸ φῶς, sal. LXXXVIII, 49. 54 [ Cor. xv, 42. 55 I Thess. 17, 12. ΝΟΤΕ. In cod. Reg. ρλς'. de per ipsum qui litteras attulit, Ignatium spiritualem filium nostrum, tua simul humilibus nobis allata est salutatio; necessario adducti sumus ad scribendam consolationem animæ tuæ afflictæ ob ærumnam quæ ipsi contigit, ex beati filii obitu, in bello interempti. Verum quodnam tandem solatii remedium inveniri queat sanando vulneri, cujus difficillima est curatio? O quæ vel auditu solo declaratur calamitas! Periit semen honoratum, oculus maternus, pars cordis intima, ramus virescens, totum prorsus lumen genitricis, paternas in se gerens

notas, et viduitatis solitudinem, quoad fieri poterat, φέρον τοὺς πατρώους ἐν ἑαυτῷ χαρακτήρας τὴν ἐρημίαν τῆς χηρείας καθ' όσον οἷόν τε ἐπ μνόμενον, καὶ ὅλου τοῦ βίου ἐν παραμύθιον, κα τὴν ἰδίαν ἐστίαν, καὶ τοὺς ἀφ' αίματος. Καὶ τ γονεν; Απέπτη τῶν μητρικῶν ὀφθαλμῶν, ἕξει τῆς ἀγαθῆς ῥίζης· καὶ οὐδε κατ' ὀφθαλμούς τ νατος· ἐφ᾽ ᾧ καὶ παρηγορίαν διὰ τῶν ἐξοδίων μάτων, καὶ τῆς ὁσίας ταφῆς ἐρανίζονται οἱ οἰκείους προπέμποντες. Νῦν δὲ μετὰ τῶν ἐν ἀφηρέθημεν καὶ τῆσδε τῆς παρακλήσεως, του θοῦ ἔρνους μαχαίρα πολεμική τμηθέντος. Ο ἐλεεινῆς τραγωδίας! ὢ τῆς ἀπαρακλήτου τυρ σεως! Αστατεῖ ἄρτι ὁ νοῦς ἀναθεωρῶν τὸ το ποῦ καὶ πῶς ὑπήραθη, κατὰ ποῖον μέλος το χεὶρ ἐτάθη, κατά τίνα τόπον πεσὼν ἀπέπνει· sublevans, qui totius vitæ solatium erat, tum erga propriam domum, tumn erga consanguineos. Quid autem factum est avolavit ex oculis maternis excisus est a bona radice: ac neque in oculis mors contigit, unde consolationem ex novissimis verbis et ex sancta sepultura capiunt qui domesticos premittunt. Nunc vero, præter alia, hoc etiam levamento orbati sumus; eximio surculo gladiis hostilibus exciso. O miserandam tragoediam! o casum inconsolabilem! Fluctuat nunc animus hæretque, ærumnam considerans, ubi et quomodo res gesta sit, quam in corporis partem cruenta manus incubuerit, quo loco ipse cadens animam efflarit: an subito; an uno ab ictu; an quidpiam ellatus. Heu spectaculum! Proh horam illam! Thesaurum cum θᾶττον· ἄρα ἐκ μιᾶς πληγῆς· ἀρά τε ἐπειπών, bona spe dimisimus, et luctum ineluctabilem collem gimus. Et quis ærumnam deplorans, dignum quidquam eloqui possit? Fortasse et sol ipse insuavis, et invisus aer, et mare injucundum, et terra non optabilis,et cælum odiosum,intellectualem stellam tuam non habens. Hæc atque his plura animam tuam concutientia, cor constringentia, et calentes lacrymas fundentia, et ejulatus edentia, et ad vitæ istius tædium redigentia. Verum age, domina, age, revalesce; tempus est ut animum reficias. Aperi aures, divinas voces exaudiens. Homo sicut fenum: dies ejus tanquam flos agri, sic deflorescet 5.- Non erit homo qui vivet, et non videbit mortem 57. Si credimus quod Jesus mortuus est et resurrerit; ita et Deus eos qui dormierunt per Jesum, adducet cum eo 58. Non igitur prorsus amisimus filium, sed paulo post, cum insonuerit novissima tuba, resurget in occursum Domini in aera, et ibi illum videbimus s. Lethali plaga istic casus est: at ibi mcrore sempiterno non afficietur, Christo indutus per baptismum, fidemque orthodoxam complexus, ac seculi hujus voluptatibus vixdum summo digito perjuvenilem aetatem degustatis. Quam ob causam credimus illum veniam eorum, quæ ut homo praetermisit vel admisit, per immaturam et injustam hanc mortem impetraturum. Quam multis enim, domina, in carne manens, exercendus malis erat? Annon tibi videtur hæc vita homini ad tentationem attributa? conjugem accipere, liberos procreare, servis, aliisque rebus ad vitam utilibus abundare: addiderim et terrenæ gloriæ progressum. Quibus omnibus expeditus, magnam habiturus est animæ libertatem, Deo conjunctus, et salsis vitæ fluctibus animam leviter aspersus. τῆς ἱστορίας! ᾿Αβάλε τῆς ὥρας ἐκείνης! Απο λαμεν μετ' ἐλπίδος χρηστῆς τὸν θησαυρός, τ ἐτρυγήσαμεν ἀπαραμύθητον οδυρμόν. σει. - Καὶ τί ἄν τις εἶποι ἄξιον θρήνους ἐλετανολογίας πάθος; Τάχα σοι καὶ ὁ ἥλιος στυγνός, καὶ ὁ ἐν τ ηφῆς, καὶ ἡ θάλασσα οὐχ ἡ δεῖα, καὶ ἡ γῆ οὐκ ἐσ καὶ ὁ οὐρανὸς ἐπαχθής, οὐκ ἔχων του τον κα ἀστέρα. Τοσαῦτα καὶ ἔτι πλείω τούτων τα κατά νοντά σου τὴν ψυχήν, καὶ συνέχοντα την περίο καὶ προχέοντα τα θερμά δάκρυα, με τον ποντα τὰς οἰμωγάς, καὶ ἐξαποροῦντα και επί τ ζῆν. ᾿Αλλὰ δεύρο, κυρία, δεύρο, αναψύχειν και γὰρ ἀνακλήσεως· ἄνοιξόν σου τὰ ὦτα, έτι τού θείων φωνών. "Ανθρωπος ὡσεὶ χόρτος εργα αὐτοῦ· ὡσεὶ ἄνθος τοῦ ἀγροῦ, εἰς εξειδι Οὐκ ἔστιν ἄνθρωπος ός τε κ οὐκ ὄψεται θάνατον. — Εἰ πιστευωρία σοῦς ἀπέθανε καὶ ἀνέστη, οὕτως αιθος τοὺς κοιμηθέντας διὰ τοῦ Ἰησοῦ ἔξει το αὐτῷ. Οὐ τοίνυν λοιπὸν ἀπολώλαμεν τον και μικρόν ὕστερον, ἡνίκα ἡ ἐσχάτη σάλπιγξ των κα τήσεται εἰς ἀπάντησιν τοῦ Κυρίου εἰς αέρας παν τὸν ὀψόμεθα. Ἐπλήγη καιρίαν ἐνταῦθα πλησι τ ἐκεῖσε ἀνίας αἰωνίου οὐ πειραθήσεται, Χριστί δεδυμένος διὰ τοῦ βαπτίσματος, τὴν τε πίτ θόδοξον ἐσχηκώς, καὶ οὔπω ἐμπλησίες το ἡδέων, ὅσον ἄκρῳ τῷ δακτύλῳ ἀπογεύσασθαι μ νεότητα. Οὐ χάριν πιστεύομεν καὶ τῶν ὡς ἐν αὐτῷ παρεωραμένων καὶ πεπλμμελημένων, τ τοιοῦτον ἄωρον καὶ ἄδικον θάνατον συγχώρε ψεσθαι. Πόσων γὰρ ἔμελλεν, ὦ κυρία, επιμε σαρκὶ ἐμφορηθῆναι κακῶν; ἢ οὐ δοκεί σοι ότι δε βίος πειρατήριον τῷ ἀνθρώπῳ καθέστε ζύγου λῆψις, τέκνων κτήσις, δούλων καὶ κίν κατὰ τὸν βίον χρησιμευόντων περιουσία - προ δ' ἂν καὶ ἐπιγείου κλέους πρόοδος, την ἀπαλλαγείς, πολλὴν ἕξει τῆς ψυχῆς τὴν ἐλευθερίαν, τῷ Θεῷ προσοικειούμενος· καὶ ὀλίγα ῥαυτικό τῆς ἁλμυρᾶς τοῦ βίου τρικυμίας τὴν ψυχήν. Hinc igitur remitte ac depone, domina, inconsolabilem dolorem: statue terminum aerumnae congruentem: Immola Deo hostiam laudationis ", conΕντεῦθεν τοιγαροῦν, ἄνες, ἄφες, δέσποινα, τ ρηγόρητον λυπηρόν, πῆξον ὅρον τῷ πάθει δια Θύσον τῷ Θεῷ θυσίαν αἰνέσως, ανθομελη 56 Psal. cu, 15.» Psal. Lxxxi, 49. 58 I Thess. 1V, 13. 3 Ibid. 15. " Psal. XLIX, 14.

EPISTOLARUM LIB. II. ὰ τοῦ μακαρίου Ἰώβ· Ὁ Κύριος ἔδωκεν, ὁ fessionis. Dic cum beato Job: Dominus dedit ἀφείλετο· ὡς τῷ Κυρίῳ ἔδοξεν, οὕτως ένετο. φθέγξαι τὰ Δαυίδ· Ἐπίστρεψον, μου, εἰς τὴν ἀνάπαυσίν σου. Ψυχὴ γάρ οῦ υἱοῦ ἀποβίωσις· πρὸς δὲ τὴν χηρείαν άνα- » [Reg. cod. ἀποβλέπουσα], ανάκραξον. Κύκαὶ βοηθός· οὐ φοβηθήσομαι τί ποιήσ ι ἄνθρωπος. Οὕτω γὰρ διατιθεμένη ἑαυτήν, μὲν Θεὸν εὐφρανεὶς ὡς αὐθαιρέτως θυσίαν, κατά τὸν υἱὸν προσφέρουσα. Εἶτα καὶ αὐτῷ τῷ φιλινῳ χαρίση τὰ κράτιστα, ὁρῶντι σε εὐχαρίσ ουσαν. Τοῖς τε ἄλλοις ἅπασιν ὑπόδειγμα ύπομοθῆς, καταστήσειας ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ν εὐχόμεθα αψάμενόν σου τῆς καρδίας ἐν ἐλέει ιτιρμοῖς, ἐμποιῆσαί σοι φῶς εὐπαρηγόρη τελέσαι τε τὴν ζωήν σου εἰρηνεύουσαν· κἀνκραμένην θεοτελῆ βίον καταξιῶσαι τῆς τε τοῦ · συνοψίσεως, καὶ συναγαλλιάσεως αἰωνίου. 17). - Τῇ ἀδελφότητι Πελεκήτης. [ψας]. Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita et factum est ". Effare illud Davidis: Convertere, anima mea, in requiem tuam 68. Anima enim tua, filii obitus. Ad viduitatem vero respiciens, exclama: Dominus mihi adjutor: non timebo quid faciat mihi homo ". Sic enim componens teipsam, primum quidem Deum oblectabis, tanquam voluntarie victimam, sicut Abraham, filium offerens. Deinde et ipsi charissimo filio gratissimam rem facies, cum te grato animo ferentem aspiciet. Cæteris etiam omnibus exemplum sanctæ patientiæ præbebis in Christo Jesu Domino nostro; quem oramus ut cor tuum tangens in misericordia et miserationibus“, lumen consolationis tibi infundat, ac vitam tranquillam peragere concedat; vitaque hac secundum Deum peracta, filii tui conspectus, et æternæ cum eo exsultationis compotem faciat. CXLVI. Fraternitati Pelecetes. Ut novo præposito rite obtemperent. ρὸν μὲν τὸ συμβεβηκός τῇ τιμιότητι ὑμῶν, καὶ Πατέρες. Πῶς γὰρ οὔ; ὅτι τὸν ποιο τῶν ἀποβεβλήκατε, καὶ ἐγένεσθε ὡς ποίμνιον νον, καὶ ταῦτα ἐν ἡμέραις τοιαύταις, ἐφ' αἷς αρεῖς ἐπὶ τὰ ποίμνια τοῦ Χριστοῦ ἐπερχό καὶ συλαγωγεῖν ψυχάς σοφιζόμενοι. 'Αλλ' τειδὴ παρὰ Θεοῦ τὸ συμβάν, καὶ παρ' αὐτοῦ φθη ὁ ποιμὴν ὑμῶν, καθ᾿ ὃν καιρὸν ἔδει τὸ ν ἀμφοτέρων, ὁ τὰ πάντα ἐν τῇ αὐτοῦ σοφίᾳ Κύριος· εὐχαριστητέον, καὶ οὐκ ἀγανακτησ τὸς γὰρ ἔδωκεν, αὐτὸς καὶ προσελάβετο, 5 τῷ Κυρίῳ ἔδοξεν, οὕτως καὶ ἐγένετο. στι τὸ ἐπιζητούμενον; ἵνα εἰς ἑαυτοὺς ἄρτι καὶ καθὼς ᾑρετίσασθε ἐλέσθαι ποιμένα τον Ιέργιον τὸν εὐλαβέστατον ἀδελφὸν ἡμῶν· εἴπερ ἴ τι πρὸς τὸν κύριον Μακάριον τον πνευματι ῶν Πατέρα ἐνδοιάζον· ἐπιμείνητε εὐθυνόμενοι νόμενοι ὑπ' αὐτοῦ, οὗ ἐξελέξασθε πνευματικοῦ Triste illud quidem quod vobis accidit, hono⚫ randi fratres Patresque. Qui enim secus? cum pastorem vestrum amiseritis, factique sitis velut ovile destitutum, idque in his diebus, per quos lupi atroces Christi caulas ingrediuntur, et animas deprædari avent. Attamen, quoniam a Deo est quod contigit, ab eoque assumplus est pastor vester, quo tempore utrisque expedire noverat, qui omnia in sapientia sua disponit Dominus; gratias agere convenit, non ægre fere. Ipse namque dedit, ipse abstulit; et sicut Domino placuit ita et factum est u. Quid ergo exspectatur? ut ad vos ipsos nunc redeatis: cumque vobis visum sit pastorem eligere dominum Sergium, religiosissimum fratrem nostrum; nisi dubitationis aliquid a domino Macario spirituali Patre nostro intercedat; pergatis ab illo dirigi et gubernari, quem spiritualem Patrem elegistis, ad salutarem constantiam vestram, et consummationem vitæ Deo devotæ; ut procellam hæreticorum spirituum devitetis, et in salutis portum invehamini ne blasphemetur propter vos nomen Dei, sed potius glorificetur, juxta eam quæ antea viguit, vitæ vestræ sanctam institutionem. Tu vero, frater charissime, non incongrue fecisti, quando ita res cessit, quod ex rupis caverna prodiisti, ac fratrum præfecturam suscepisti. Nam et Dominus noster Jesus Christus condescendendo incarnationis mysterium ad salutem universorum peregit. Sta igitur, quemadmodum decrevisti, decretumque est a fratribus, quoad designetur sanctus antistes noster; et tunc exactius fient quæ juxta leges et canones præstanda sunt. Donec vero absit tempus expetitum, præsto fratribus, et prosperare in Domino, tanquam pro animabus illorum rationem redditurus, σε Psal. ci, 4. 65 Job 1, 21. ΝΟΤΕ. εἰς ἐπισύστασιν ὑμῶν θεόσωστον, καὶ εἰς κίωσιν βίου θεοκλινοῦς· ὡς ἂν τὴν ζάλην τῶν ῶν πνευμάτων διαφύγοιτε, καὶ εἰς λιμένα σω ἐμβιβάζοισθε· εἰς τὸ μὴ βλασφημηθῆναι δι' ὄνομα τοῦ Θεοῦ, μᾶλλον δὲ δοξασθῆναι· κατὰ κρατήσασαν εὐαγή διαγωγὴν τῆς ζωῆς ὑμῶν. ἀδελφὲ ἀγαπητέ, οὐκ ἔξω τοῦ εἰκότος πέπρατ' ἂν οὕτως ἐγένετο, κατεληλυθὼς ἐκ τῆς ῆς πέτρας, καὶ ἡγησάμενος τῶν ἀδελφῶν. το Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός συγκαταχρησάμενος, τὸ τῆς οἰκονομίας ἐξετέλεσε μυ ἐπὶ σωτηρίᾳ τοῦ παντός. Στῆθι οὖν, καθό 5, καὶ κέκριται ὑπὸ τῶν ἀδελφῶν, ἕως ἡμέ δείξεως τοῦ ἱεροῦ ἡμῶν ἀρχιερέως· καὶ τότε αι ὁ δεῖ γενέσθαι νομιμώτερόν τε καὶ κανοιον. Εως δὲ ἂν μὴ παρῇ καιρὸς ἐπιζη· ɔb 1,21. 62 Psal. CXIV, 7. 63 Psal. cxvII, 6. In cod. Reg. po'.

sed et tanquam mercedem, eorum causa, receptu- τούμενος, ἡγοῦ τῶν ἀδελφῶν, καὶ κατευοδοῦ ἐν ἄν rus. Quanto enim majus est jugum præfecturæ, tanto merces copiosior. ρίῳ, ὡς λόγον ἀποδώσων ὑπὲρ τῶν ψυχῶν αὐτῶν, ᾿Αλλὰ καὶ ὡς τὸν ὑπὲρ αὐτῶν μισθόν κομιούμενος. Καθ' όσον γὰρ μέγας ζυγὸς τῆς προστασίας, κατά τοσοῦτον καὶ πολύμισθος. Μόνον ἔχε ὀφθαλμοὺς τοῦ ὁρᾷν, καὶ ὦτα τοῦ ἀκούειν, καρδίαν ἄγρυπνον καὶ θεοζήτητον, έξιν και μαντικὴν, λόγον διδασκαλικόν, εύρυθμον ἦθος, ε σημον στάσιν καὶ βάσιν· ὁ λόγος δι' ὅλου ὑπὸ τοῦ λό γου συντηρούμενος καὶ διευθυνόμενος. Και μά ριος εἶ ἀποστολικὸν ἔργον διατελῶν. Καὶ γὰρ ὁ Κύ ριος ἀπόδειξιν τῆς εἰς αὐτὸν φιλίας προύχουσαν ότ έδειξε τῷ κορυφαίῳ τῶν ἀποστόλων Πέτρῳ, τὴν πο μαντικὴν ῥάβδον· Εἰ φιλεῖς με γάρ, φησί, πλέον τούτων, Πέτρε, ποίμαινε τὰ πρόβατά μου. Tantum oculos habe ut videas, et aures quibus audias, cor vigilans et Deum quærens, affectum pastoralem, sermonem aptum ad docendum, mores compositos, statum et incessum fausta denotantem. Sermonem omni ex parte ratio observet ac regat. Ac beatus es, apostolicum opus peragens. Dominus siquidem, præcipuam amoris erga ipsum demonstrationem esse, Petro coryphæo apostolorum ostendit, virgam pastoralem: Si diligis me, inquil, plus his, Petre, pasce oves meas. Pasce igitur oves Domini; tulas illas præstans in mandra or Ποίμαινε οὖν τὰ πρόβατα Κυρίου. Ασφαλιζόμενος αυτό thodoxæ fidei, nutriens illas gramine mandatorum ejus, et collocans prope aquam requietis voluntatis ejus. Vide ne aut abripiaris ipse, aut ulla ovium tuarum, ab hæreticis belluis. Sufficiunt quæ hactenus contigere. Nunc secure ambulemus et sine lapsu: nulli rei parcentes, si res postulat, nec ipsis etiam corporibus, nedum alteri cuipiam rei corruptibili, pro dilectione Dei; cujus pax regnet in cordibus vestris et in cogitationibus vestris, et dirigat viam vestram in Christo Jesu Domino nostro. CXLVII. Catechetica ad suos discipulos. ἐν τῇ μάνδρα τῆς ὀρθοδοξίας, καὶ ἐκτρέφων αυτὰ εἰς χλόην τῶν ἐντολῶν αὐτοῦ, καὶ κατασκηνῶν ἐπὶ ὕδα τος ἀναπαύσεως τοῦ θελήματος αὐτοῦ. Βλέπε μή που ὑφαρπαγῆς ἡ αὐτός, ἢ τῶν σαυτοῦ τι προβάτων, ὑπὸ τῶν αἱρετικῶν θηρῶν. ᾿Αρκεῖ τὰ προλαβόντα ὁ τοῖς προλαβοῦσι. Νῦν δὲ ἀσφαλῶς περιπατήσωμα, καὶ ἀνεμπτώτως· πάντα δεύτερα ἡγούμενοι, καιρι καλοῦντος, καὶ αὐτὰ τὰ σώματα, μὴ ὅτι Όλα τῶν φθειρομένων, ὑπὲρ τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ· αή εἰρήνη βραβεύσει τὰς καρδίας ὑμῶν, καὶ τὰ τό ματα ὑμῶν· καὶ κατευθύναι τὴν ὁδὸν ὑμῶν ἐν Τρ στῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν. PMZ' Κατηχητικά πρὸς τοὺς ἑπτ μαθητάς. [ψχθ'.] Ut Quadragesimain sancte peragant: ac præcipue mulierum colloquia fugiant. Instante sacra Quadragesima, opportunum duxi paucis vos affari, filii charissimi, fratresque honoratissimi: et quidem ab Apostolo admonitus obsecrare, arguere, increpare, opportune, importuue 67. Nunc vero jejunii tempus per seipsum adhortationem habet, quippe quod novit etiam durum ac præfactum compungere. Suscipite igitur, fratres, libenti animo dies lætitiæ; unusquisque in quo diversorio hospitatur, quæ moris sunt peragens pro viribus, ut per silentium victusque parcitatem cor purgemus, animam evehamus, vitia conculcemus. Hoc enim jejunium, hoc silentium, hoc mandatum exigit: hoc salutis nostræ est caput; ex quo et ad participanda sacramenta facilis nobis erit aditus, atque adeo vitæ æternæ viaticum. Qui enim manducat et bibit indigne, hoc est, non pure, quoad humili naturæ nostræ licet, judicium sibi manducat el bibil, juxta sententiam apostolicam, non dijudi· cans corpus Domini 68. Quapropter eniti debemus, fratres mei, ut ab indecenti desiderio, et ab invidia quæ animam exedit, et ab avaritia quæ mentem submergit, et ab acedia quæ animæ oculo tenebras offundit, puros nos custodiamus, semper exspectantes corporis exitum, quo vitia exarescunt, et 66 Joan. xx1, 15. 67 [[ Tim. 17, 2. In cod. Reg. ροβ'. Τῆς ἱερᾶς Τεσσαρακοστῆς ἤδη ἐπιούσης, εκτιμ ἡγησάμην βραχέα φθέγξασθαι πρὸς ὑμᾶς, ὦ είνα ἠγαπημένα, καὶ ἀδελφοὶ τιμιώτατοι· καίτοιγε κα τοῦ ᾿Αποστόλου παρακαλεῖν, ἐλέγχειν, ἐπιτιμῷ, ἐ καίρως, ἀκαίρως προτρεπόμενος. Νῦν δὲ ὁ τῆς στείας καιρὸς αὐτοδίδακτον ἔχει τὴν παράκληση, κατανύσσειν εἰδὼς καὶ τὸν ατεράμονα. Ὑποδίζ σθε οὖν, ὦ ἀδελφοί, ἄσμενοι τὰς ἱλαρίους ἡμέρας· ἕκαστος ἐν τῷ καταλύματι ᾧ ξενίζεται, τὰ εἰδέες κατὰ δύναμιν ἐπιτελῶν· ὡς ἄν διὰ τῆς ἡσυχίας και μετριοτροφίας καθάρωμεν καρδίαν, πτερώσωμο με χήν, πτερνίσωμεν πάθη. Τοῦτο γὰρ ἡ νηστεία και ἡσυχία· τοῦτο ἡ ἐντολὴ ἐπιζητοῦσα· τοῦτο τῆς τηρίας ἡμῶν κεφάλαιον· ἐξ οὗ καὶ τὸ μετέχει τη ἁγιασμάτων εἴη ἂν ἡμῖν εὐπρόσιτον, μᾶλλον δε ζωή αἰωνίου ἐφόδιον. Ὁ γὰρ ἐσθίων καὶ πίνων ὡς ξίως, ήγουν μὴ καθαρῶς, ὅσον ἐνδέχεται τῇ τοπική ἡμῶν φύσει, κρίμα ἑαυτῷ ἐσθίει καὶ πίνει, κα τὴν ἀποστολικὴν ἀπόφασιν, μὴ διακρίνων τὸ σώμ τοῦ Κυρίου. Διὰ τοῦτο ἀγωνιστέον, ἀδελφοί μου, ἀπὸ ἐπιθυμίας ἐκτόπου, καὶ ἀπὸ φθόνου κατεσθία τοῦ ψυχὴν, καὶ ἀπὸ φιλαργυρίας βυθιζούσης και καὶ ἀπὸ ἀκηδίας σκοτιζούσης, ὀφθαλμόν ψυχῆς, κα ροὺς ἑαυτοὺς διατηρεῖν, προσδεχομένους ἀεὶ τὸν 68 [ Cor. x1, 29. ΝΟΤΑ.

EPISTOLARUM LIB. II. ματος ἔξοδον, ἐφ᾽ ᾧ τήκεται τὰ πάθη, καὶ νευ· anima corroboratur. Claudito auditus vitiorum: · ψυχή. Κλείστε τὰς εἰσόδους τῶν παθῶν φεύ τοὺς τῶν πτωμάτων τόπους· φεύγετε τὰς για κς όμιλιος καὶ συνδιαιτήσεις. Πῶς γὰρ ἂν καὶ εχθείη καρδία, μάλλον δὲ ἐμπυρισθείη, λόγους τα καὶ λαμβάνουσα μετὰ παρθένου; μετὰ ψαλ ;; μεθ᾽ οἷας δήποτε γυναικός; Πῶς, φησί, ικῶς εἰπεῖν, σώσει ἡ ἀλλοτρία ὃν ἀπώλεσεν ὁ κὰν γὰρ πραγματικῶς δόξειέ τις φυλάττεσθαι· • καρδιακώς οὐ διασωθῇ, κατὰ τὴν ἀπόφασιν ιρίου. ιωγμός οὖν οὐ δι' ἀπώλειαν, ἀλλὰ διὰ σωτηοὐδὲ τοσαύτη ἀνάγκη κατεπείγουσα εἰς τὸ συν σθαι γυναικι, καθὼς ἐν τοῖς Πατράσι τὸ περιστα ἠνάγκασεν ὑπὸ παρθένῳ τὸν ἀοίδιμον ᾿Αθανά πταιτῆσαι· ἡ τόνδε καὶ τόνδε τὸν ἅγιον ὑπὸ ὃς ἐξυπηρετηθῆναι. Ἀλλὰ νῦν καὶ πόλεις καὶ τὸ ἐλευθέριον ἔχουσι, τῆς ἀσυνδυαστῷ τρόπῳ ἱ ξενίας. Σὺ δὲ δῆθεν ὁμολογίας καὶ διωγμοῦ ἐρ Χριστοῦ κατὰ τοῦ Χριστοῦ κινούμενος οὐκ άνῃ γυναιξὶ πυκνῶς ὁμιλῶν συμψάλλων τάχα δὲ καὶ συνεσθίων ἢ καὶ συνοικῶν· ἐσθίων ψιν τῆς συνοίκου, καὶ ἐσθιόμενος ὑπὸ τῆσδε ως; Φύγετε ὡς ἀπὸ πυρὸς καὶ οἱ ἄνδρες ἀπὸ ῶν, καὶ αἱ γυναῖκες ἀπὸ τῶν ἀνδρῶν· εἰ δὲ μβασιν δεῖ γενέσθαι, τοσοῦτον ὅσον ἡ ἀνάγκη ιρεία ἀπαιτοίη, διαδιδράσκοντες, καὶ τὸ τιθέναι λον άλλοις. Ινα τί γὰρ ἡ ἐλευθερία μου κρίνεται ὑπὸ ἄλλης συνειδήσεως; Καὶ, ώμα σκανδαλίζει τὸν ἀδελφόν μου, οὐ γω κρέα εἰς τὸν αἰῶνα, ἵνα μὴ τὸν ἀδελου σκανδαλίσω Ασκανδαλίστως οὖν πολιτε ὦ τεχνα, καὶ ἀπροσκόπως, καὶ Ἰουδαίοις λλη σι, καὶ τῇ Ἐκκλησίᾳ τοῦ Θεοῦ, καθως ται· ἐπινοοῦντες καὶ τὸ ἄδηλον τοῦ θανάτου ἤδη με καὶ ὁ ἀδελφὸς Σίλας, καὶ πρό γε τούτου ὁ Θεόσωστος, καί γε ὁ ἀδελφὸς Προκόπιος, καὶ ἐπιμενεῖ. Καὶ μακάριος ὁ συνιῶν ἀκαταγνώπαρελθεῖν τὸν τῇδε βίον. Προσεύχεσθε περὶ τῶν ταπεινών ἀνεπιλήστως, ἵνα σωζοίς ΙΗ΄ — Δημητρίῳ ὑπάτῳ. [ψλα.] offensionum loca fugite: fugite muliebria colloquia et contubernia. Quo enim pacto non ardeat cor, vel potius non ignescat, mutuos sermones cum virgine dans, et accipiens? cum psallente? cum quacunque demum muliere? Quomodo, ut theologi verbis utar, salvabit aliena, quem propria perdidit? Quamvis enim reipsa videatur quispiam sibi cavere; atcordi consultum satis non erit, juxta Domini effatum 69, Itaque persecutio non ad exitium, sed ad salutem neque tanta est necessitas, ut cum femina versari cogat, sicut inter Patres gloriosum Athanasium adegerunt angustiæ, ut septem annos sub virginis cura transigeret; aut hunc vel illum sanctum ut muliebri ministerio uterentur 7. Sed nunc et urbes et regiones liberum præbent hospitium. ita ut necesse non sit una cum mulieribus versari. Tu vero non animadvertis scilicet te confessionem et persecutionem pro Christo, adversus Christum convertere, dum frequenter colloqueris cum mulieribus; una psallis fortasse, ac fortasse simul comedis, et simul habitas, visu et pascens hujusmodi contubernalis, ac illam oblectans exitiose? Fugite tanquam ab igni, et viri a mulieribus, et mulieres. a viris. Quod si convenire oportebit, id tantisper fiat quantum usus exigitac necessitas: fugiendo id omne quod aliis scandalum præbere queat. Ut quid enim libertas mea judicatur, inquit, ab aliena conscientia 11. Et, Si esca scandalizat fratrem meum, non manducabo carnem in æternum, ne fratrem meum scandalizem ". Sine scandalo igitur conversamini, o filii, et sine offensione, el Judæis, et Græcis, et Ecclesiæ lei, sicut scriptum est 73; incertum quoque mortis tempus reputantes.Jam excessit et frater Silas, et ante hunc abbas Theosostus, frater itidem Procopius: nec ullus in vita perpetuo manebit. At beatus qui novit sine noxa transigere hane vitam. Nunquam obliviscamini orare pro nobis humilibus, ut salvi simus. CXLVII. Demetrio consuli. Ut gemino magistratu probe fungatur. πουσία τοῦ σώματος τίνα ἄλλην εύροι παραἢ τὴν διὰ τοῦ γράμματος συνάφειαν; Ταύ γαροῦν, ὦ φίλων ἄριστε, συναπτόμεθά σου ἀπῃ οἱ ταπεινοὶ τὸ παρὸν, προσπτυσσομενοί πνεύματι, καὶ γνωρίζοντες ὅτι οὐχὶ ἡ ἀπου ιέζευξε τὴν ἀγάπην· ἀλλὰ καὶ μᾶλλον ἐκκααὐτὴν διψῶσαν τὸ φίλτρον, καθάπερ οἱ δι · ἔχοντες ἐπιτρέχουσι πρὸς τὰς πηγὰς τῶν ᾿Αλλὰ τὸ μὲν τῆς ἀγάπης δεικτικόν τοσοῦ ὡς δὲ αὐτὸς διατελοίης ἐν τῇ πιστευθείση παβασιλέων ἀρχῇ, ἀγνοοῦμεν· μᾶλλον δὲ καὶ latth. v, 28. 7º Sozomen. lib. v, cap. 6; et or. x, 32. Absentia corporis ecquam consolationem inveniat, præter congressum perlitteras? Illo igitur, amicorum optime, tuæ nunc charitati humiles conjungimur, amplectentes te spiritu, et certiorem facientes, charitatem absentia non esse dissolutam, sed potius illam sitientem attrahi philtro: quemadmodum qui siti uruntur, accurrunt ad fontes aquarum. Verum hactenus de charitatis testificatione. Quo autem pacto demandatam tibi ab imperatoribus pro vinciam gerere pergas, ignoramus; aut potius anxii et solliciti sumus: quoniam audimus,præter priorem Pallad. in Lausiac. 71 I Cor. x, 29. ' I Cor. viii,13. In cod. Reg. ρογ. ΝΟΤΕ.

provinciam,impositam tibi alteram fuisse, non volen- εμμερίμνως ἔχομεν· ἐπειδὴ καὶ μανθάνομεν τη προτέρᾳ ἀρχῇ καὶ ἑτέραν ἐπιτεθῆναί σοι οὐκ ἐθέ λοντι, ἀλλὰ προστάσσοντος τοῦ κρατοῦντος· καὶ ὅτι ποῤῥωτέρω τῆς προτέρας οὖσαν, ἐγγίζει τοῖς βαρ βάροις· ἐφ᾽ ᾧ καὶ δέος ἐσχηκέναι τὴν τιμίας του ψυχὴν, ὡς φασι, μήτε ἐθέλουσαν, μήτε ἐξηρτημένην εἰς τὸ φορεῖν μάχαιραν, καὶ πολεμεῖν καὶ πολεμεί σθαι. Ταῦτα ἀπαντα συνεκίνησε καὶ ἡμᾶς δεύσεις καὶ προσευχὰς ποιεῖσθαι ὑπὲρ τοῦ ἀπήμονα σε μια λάττεσθαι ἐν ἀμφοτέραις ταῖς ἀρχαῖς. Καί γε τ στεύομεν διατηρεῖσθαί σε σῶον, ἔχοντα πρὸ ὀφθαλμία τὸν φόβον τοῦ Θεοῦ, καὶ τὴν ἐκεῖθεν ἐκκαλουμένα βοήθειαν. Οὐ γὰρ Θεὸς ἐπίκουρος, ἐκεῖ ἐκποδῶν τὰ ti, sed principe sic jubente: atque hanc, cum priore sit, remotior vininam esse Barbaris; ideoque metu affici, ut aiunt, præstantem animam tuam: ut quæ nec veluti, nec propensa sit ad gestandum gladium, bellumque vel inferendum vel sustinendum. Hæc omnia nos etiam permoverunt ad preces orationesque fundendas, ut sis in utroque magistratu incolumis. Et vero speramus salvum te fore, si præ oculis habeas timorem Dei,et quod inde advocatur auxilium. Ubi enim Dsus adjutor, illinc facesset omne malum. Immittet enim angelus Domini, inquit, in circuiti timentium eum, et eripiet eos 74. κακόν γίνοιτο. Παρεμβαλεῖ γὰρ ἄγγελος Κυρίου, φησί, κύκλῳ τῶν φοβουμένων αὐτόν, καὶ ῥύσι ται αυτούς. Τοιοῦτος οὖν ἔσο καὶ αὐτός, δέσποτα ἡμῶν ἐπιεί θητε, διὰ τῆς εὐσεβείας σου καὶ ἀγαθοεργίας, ὑπ τοῦ φύλακος τῆς ζωῆς σου άγγελου φρουρούμενος. Γρηγόρει ἐν προσευχαῖς, νηφε ἐν δεήσεσιν, αφαι ένδικον κρίμα, ἐπιδείκνυσο εὐμενες όμμα πτωχή, προασπιστής γενοῦ τῶν ἀδικουμένων, μετριότητα ἔν τε βρώσει καὶ πόσει φέρων· ἡ γὰρ ἀκρασία, τῶν κακῶν μήτηρ. Αν ἄλλοι παίζωσι καὶ γελώσι, κύριός μου, άκους τοῦ Κυρίου πάντων λέγοντες - Οὐαὶ οἱ γελώντες, ότι κλαύσονται. Αν αλλα αἰσχρολογῶσιν, αὐτός, παρακαλῶ, ἐπιφράξειν τ ὦτα. Οδὸς γὰρ ἐπὶ τὰ πράγματα οι λόγοι τυχε νουσιν. "Αν άλλοι πληρῶσι δώρων τὰς δεξιὰς αὐτός, ὁ φιλόθεός μου, ἀρκούμενος εἴης τοῖς οψωνίου, ε αγγελικῶς εἰπεῖν, τοῖς κατὰ συνήθειαν αρχικές Talis igitur esto et tu, domine noster desiderate, per pietatem tuam bonaque opera, sub custodis vitæ tuæ angeli præsidio. Vigila in orationibus, attende precibus, justum profer judicium, benignum pauperi oculum exhibe, defensor esto eorum qui injuriam patiuntur, in cibo potuque modum retine: intemperantia quippe malorum mater. Si ludant alii et redeant, domine mi, audi Dominum omnium dicentem: Væ ridentibus, quia lugebunt 15. Sialii turpia loquantur, tu, obsecro, aures sepi; sermo. nes enim ad res ipsas viam sternunt. Si alii muneribus, dextras suas implent; ut qui Deum amas, contentus sis obsoniis, ut cum Evangelio loquar 76, quæ more antiquo dari solent. Si impie agant alii, tu pius esto; subducens te, quoad fieri potest, a nefariis hominibus. Nosti enim mundum hunc,in- c διδομένοις. Αν ἄλλοι ἀσεβῶσιν, αὐτὸς εὐσέβω· τσα star somnii, decipere illos qui ipsi serviunt. Et quid proderit homini,si mundum universum lucretur,animæ vero suæ detrimentum patiatur 77? Quod absit de excellentia tua cogitare? quæ insitam habet virtutem, Deoque servire amat, qui ex nihilo te produxit, ac vitam ipsam, et motum, et respirationem dedit. Quare depositum quod commisit tibi per Spiritum sanctum, fidemque, et rectam operationem, vide, ut salvam illi reddas in exitus tempore, auditurus ab ipso: Eugeserve bone et fidelis; super pauca fuisti fidelis: super multa te constituam; intrain gaudium Domini tui.Atque utinam tibi contingat hanc vocem audire, et cum tota domo salvari, in Christo Jesu Domino nostro! Amen. εἰς τὴν χαρὰν τοῦ Κυρίου σου. Καὶ γένοιτό σοι ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν. ᾿Αμήν. Lycosto consuli. οἷόν τε στελλόμενος τῶν ἀτασθάλων ἀνδρῶν. Ο σθα γάρ ότι ο βίος οὗτος ὀνείρου δίκην παραπέρα τοὺς λειτουργοῦντας αὐτῷ. Καί τί ὠφελήσει ἐν θρωπος, ἐὰν ὅλον τὸν κόσμον κερδήσει, την δὲ ψυχὴν αὐτοῦ ζημιωθῇ; Οπερ ἀπείη περὶ τῆς τιμιότητός σου ἐννοεῖν· ἐχούσης ἔμφυτον τὸ ἀγαθά, καὶ φιλούσης Θεὸν θεραπεύειν, τὸν ἐκ τοῦ μὴ ὅπως εἰς τὸ εἶναι παραγαγόντα σε, καὶ αὐτὸ τὸ ζῆν ἀ δόντα, καὶ τὸ κινεῖσθαι, καὶ ἀναπνεῖν. Ωστε την παραθήκην ἣν παρέθετό σοι διά Πνεύματος έγώση τήν τε πίστιν καὶ τὴν δεξιὰν πράξιν φυλάξει τ δοῦναι αὐτῷ σώαν ἐν καιρῷ ἐξόδου, ἀκούσων επ' αὐτοῦ· Εὖ δοῦλε ἀγαθὰ καὶ πιστέ, ἐπὶ ὀλίγα ἧς πιστός, ἐπὶ πολλῶν σε καταστήσω· εἴσείν, ταύτης τῆς φωῆς ὑπακοῦσαι, καὶ σωθῆναι ποια ΡΜΘ' — Λυκάστῳ ὑπατῳ. [ψιλά.] Consolatur de uxoris, piæ admodum mulieris, obitu. Qui excellentiæ tuæ litteras attulit, idem nobis calamitatem quæ tibi acciderat nuntiavit; ac tetigit nos profecto dolor tuus. Tuus enim sum, et propinquus, et simul antiquus amicus, et coælaneus: fierique non potest quin is qui sincere amat, 75 Luc. vi, 25. 76 Luc. x, 7, 8. ΝΟΤΑ. 74 Psal. ΙΧΧΙΙΙ, 8. Αὐτὸς ὁ τὸ γραμμάτιον ἐπιφερόμενος τη τιμ τητί σου, απήγγειλεν ἡμῖν τὴν ἐπελθοῦσαν σοι συ φοράν, καὶ τῷ ὄντι καθήψατο ἡμῶν ἡ περὶ σὲ λύπη. Ίδιος γαρ σοι καὶ ἀγχιστέυων, ὁμοῦ τε φίλος μ χαῖος καὶ συνηλικιώτης· καὶ οὐκ ἔστι τὸν φιλούσε 77 Matth. XVI, 26. 78 Matth. xxv, 23. In Cod. Reg. ροδ΄.

EPISTOLARUM LIB. II. sit. Sed o tristem nuntium! Dereliquit nos domina consulissa, ut famaest: mulier laudabilis, sicut et ab aliis audivimus, et ipsi oculis usurpavimus. Primum quidem, quia viri amans, quod ab Apostolo "tanquam pulcherrimus in conjugio designatur: prudens, domus curam habens, comis, affabilis, pia, pauperum amatrix; et, quod majus est castitate illustris, et orthodoxa fide ornata; cujus etiam fructus, liberi, rectæ utriusque vesrtum vitæ fidem faciunt. Etenim sicut arbor ex fructu cognoscitur. sic ex liberis parentes, quales et quanti sint. Cum autem beatæ illius non magnam habuerim notitiam; qui possim res ejus extollere laudibus? nisi quod bis tantum ab ea conspectus, et γνησίως μὴ συμπάσχειν τῷ φιλουμένῳ· ὡς καὶ ἔμ- ei quem amat compatiatur: ut contra, si in latitia παλιν ἐπὶ τῇ χαρῇ. 'Αλλ ὦ τῆς ἀπευκταίας ἀγγε λιας! Απολέλοιπεν ἡμᾶς ἡ κυρία ὑπάτισσα, τὸ δὲ λεγόμενον, γυνή τῶν ἐπαινουμένων, ὡς καὶ παρ' ἄλλων ἀκηκόαμεν, καὶ αὐτοὶ ἡμεῖς ὀφθαλμοῖς ὑπο ελάβομεν. Πρώτον μὲν ὅτι φίλανδρος· ὁ ὑπὸ τοῦ ᾿Αποστόλου υποτυποῦται κάλλιστον εἶναι ἐν συζυγία - φρόνιμος, οἰκουρός, εὐαπαντητος, εὐπροσήγορος, φιλο ευσεβής, φιλόπτωχος· τὸ μεῖζον, σωφροσύνη κατ ηγλαϊσμένη, καὶ ὀρθοδοξίᾳ περιηργυρωμένη· ἧς καὶ οἱ καρποὶ τὰ τέκνα μαρτύριον τῆς ἀμοφτέρων ὑμῶν εὐζωίας. Καὶ γὰρ ὥσπερ ἐκ τοῦ καρποῦ τὸ δένδρον ἐπιγινώσκεται, οὕτως κἀκ τῶν παίδων οἱ φύσαντες ὁποῖοί εἰσι καὶ ἡλίκοι. Καὶ οὔπω βαθεῖαν πεῖραν ἐσχηκώς τῆς μακαρίας ἐκείνης, πῶν ἂν δυναίμην εκθειάσαι τὰ κατ' αὐτὴν; ἡ μόνον δὶς αὐτῇ συν· collocutus, animadverti a Deo datam tibi fuisse οψισθεὶς, καὶ εἰς ὁμιλίαν ἐλθὼν, ἔγνων ότι γυναῖκα ἐχαρίσατό σοι ὁ Θεὸς τῷ ὄντι βοηθόν· οὐ κατὰ τὴν πάλαι προμήτορα, ἀπάτης αἰτία, αλλά γε σωτηρίας ὑπόθεσις γενηθεῖσα σοι διὰ παντὸς τοῦ βίου. Ω τῆς συμφορᾶς! ᾤχετο αὕτη· ἀπέπτη ἐξ ὀφθαλ μῶν ὑμῶν· ἐγκατέλιπεν ὑμᾶς ἡμιθνεῖς ἀποῤῥαγέντας τῆς καλῆς ὁμοζύγου. Οὐκ ἔχομεν ὀφθαλμοῖς ὁρᾷν τὸ ὑπὲρ πᾶσαν θυμηδίαν παραμύθιον· οὐ τὴν ἐν θλίψεσι παράκλησιν· οὐ τὴν ἐν συμφοραῖς παρηγορίαν· οὐ τὴν ἐν ἅπασι τοῖς ὀφειλομένοις ὑπόνησιν καὶ συνεργόν, καὶ σύμπραξιν. Ὁ ἥλιος τῆς ἐστίας ἔδυ· τίς ὁ ὑπαντήσων; τίς ὁ χαρούμενος; τίς ὁ πα ρακαλέσων; ἤδη ἐγενήθημεν ὡς μόλις αποκειραμένη τὸν ἑαυτῆς κόσμου· Ως στρουθίον μονάζον ἐπὶ δώματι, Δαυϊτικῶς εἰπεῖν. Τί οὖν; λυπηθῶμεν πέρα τοῦ μέτρου; καὶ περιβαλούμεθα ἀπαραμύθητον πέν θος; Οὐδαμῶς οὖν, οὐδαμῶς, ὦ τριπόθητε, ἀλλ᾽ εἰδότες ὅτι ὁ δοὺς ἡμῖν αὐτὴν Θεὸς τὰ πρῶτα εἰς κοινων νίαν βίου, αὐτός ἐστιν ὁ νῦν προσλαβόμενος, οἴσω μεν εὐχαρίστως τὸ συμβάν, μιμούμενοι τὴν μακαρίαν εκείνην φωνὴν, ἣν ἐκεῖνος οὐκ ἐπὶ ἀποβολῇ γυ ναικός, ἀλλ' ἐπὶ παισὶ δέκα ὁμοῦ τεθνηκόσι, σύν ταῖς προτεραίαις τῶν ἐκτὸς πάντων ἀφαιρέσεσι· καὶ αὐτῇ τῇ ὑστεραίᾳ πληγῇ τοῦ σώματος· ἐπὶ κοπρίας πρὶν βασιλεὺς καθήμενος, καὶ ξέων τοὺς ἰχώρας τῶν ἑαυτοῦ σαρκῶν βώλαξι, τάδε φησίν· Ὁ Κύριος ἔδωκεν, ὁ Κύριος ἀφείλετο· ὡς τῷ Κυρίῳ ἔδο ξεν, οὕτως καὶ ἐγένετο. Ἐὰν οὖν ταῦτα, ὦ φιλότης, ἐφ' ἑαυτοῖς καὶ διαθώμεθα και φθεγξώμεθα, οὐ μακράν εἴημεν τῆς μερίδος ἐκείνων· ἀλλὰ γὰρ καὶ τῇ μακαρίᾳ ἐκεί νῃ τοῦτο καλὸν ἐπιτάφιον ποιησαίμεθα· αὐτούς τε τοὺς ἐκ Θεοῦ δοθέντας ἡμῖν κλάδους υποτυπωσο μεθα δι᾿ ἑαυτῶν εἰς εἰκόνα θεοτερποῦς βιώσεως· καὶ πάντα ὑμῖν ἐντεῦθεν εἰς καλὸν ἀπαντήσοι. γὰρ ὁ Θεὸς ὁ αἰώνιος ὁ τῶν ἁπάντων Δεσπότης ποιῶν ἐν ἡμῖν εύροιον εὐμενῶς δεχομένους· πῶς οὐκ ἂν καὶ τὰ παρόντα ἡμῖν εὖ διάθηται, τῇ παρακαλήσει τοῦ ἁγίου αὐτοῦ Πνεύματος· καὶ τὰ μέλλοντα ἑτοιμά σειεν ἀπολαυστήρια ἐν αἰῶσιν ἀπείροιος; Ταῦτα ἐγὼ 81 Job. 1, 21. 79 Tit. 1, 4. so Psal. ct, 3. conjugem reipsa adjutricem, quæ non, ut illa quondam prima parens, deceptionis causa, sed salutis tibi per totam vitam occasio fuerit. O calamitatem! abiit illa: oculis vestris evolavit: reliquit vos semi mortuos, ab egregia conjuge abreptos. Jam non possumus oculis cernere illud omni suavitate majus solatium; non eam quæ in omnibus ærumnis levamentum erat; non eam quæ calamitates leniebat, et quæ in omnibus, ubicunque opus foret, consilio, et opera, et factis auxilio erat. Sol families occidit: quis obviam occurret? quis gratificabitur? quis hortabitur?Jam facti sumus ut civitas ornamento suo spoliata: Sicut passer solitarius in tecto™, ut cum Davide loquamur. Quid ergo? an tristabimur ultramodum,et moerore inconsolabili conficiemur? Nequaquam utique, nequaquam, o desideratissime; sed scientes Deum,qui hanc prius ad vitæ societatem nobis dederat, ipsum esse qui hanc nunc abstulit; cum gratiarum actione casum hunc feramus, celeberrimum Job imitantes, beatamque illam ejus vocem usurpantes,quam ille,non conjuge amissa, sed cum decem filii ac filiæ simul interiissent, orbatusque antea bonis omnibus externis fuisset, ac novissime corporis plaga oppressus, in sterquilinio, qui rex ante fuerat, jaceret, saniemque ex ulceribus suis manantem testa raderet, protulit: Dominus dedit, Dominus abstulit: sicut Domino placuit, ita factum est 81. Si ergo hæc apud nos, o amice, constituerimus et dixerimus; ab illorum sorte non procul aberimus; sed et beatæ illi pulchrum hoc epitaphium confecerimus: ipsosque a Deo datos nobis surculos informabimus per nos ipsos ad imaginem Deo acceptæ vitæ et omnia inde vobis prospere succedent. Si enim Deus eternus, omnium Dominus, quæ nobis fecerit, ea libenter acceptantes viderit, quomodo non et præsentia nobis recte dispertiet interventu sancti ipsius Spiritus, et futuras parabit delicias in sæculis interminatis? Hæc ego, etsi pauca, tamen ut tuus in charitate, et scripsi, et ad-

hortatus sum. Tu vero, Domine, ipsos liberos tuos μὲν εἰ καὶ βραχέα, όμως ὡς τὸς ἐν ἀγάπῃ καὶ γίν præclaros verbis nostris salutare ne graveris. CL. - Euphrosynæ præpositæ. γραφα καὶ παρεκάλεσα. Αὐτός δε, ὦ δέσποτα, αὐτὰ τὰ τίμιά σου τέκνα προσειπεῖν περὶ ἡμῶν ἀξίωσον. ΡΝ' – Εύφροσύνῃ ἡγουμένη. [ψλέ.] PN' par est diligentia administret. Οτι μέλει ἡμῖν περὶ τῆς πιμιότητός σου, μαρτύ ριον τὸ τῇδε ἡμῶν ταπεινόν γράμμα. Οὐδὲ γὰρ λόγον υπεσχόμεθα τῇ μακαρίᾳ ἐκείνῃ καὶ ἁγία με τρὶ, ἐπὶ τὸ περιέπειν ἡμᾶς τὴν σεμνοπρέπειαν συν ἐν τῇ διὰ λόγου ἐπισκέψει, καθ' όσον οἷόν τε, μπαρά θεν ἢ ἐγγύθεν ὄντας, ὅσιον διαψεύσασθαι. Καίτη γε εἰ καὶ μὴ ἐκεῖθεν εἴχομεν τὸν λόγον, κάξ αὐτῆς σου μόνης τῆς περὶ ἡμᾶς τοὺς εὐτελεῖς πεποιθήσεως τε καὶ περιποιήσεως ἐπειθόμεθα ἂν διὰ τοῦ γράμ ματος προσοίσειν ἐπιμέλειαν. Υγίαινε τοιγαροῦν, ὦ τιμιωτάτη μοι, καὶ ἄγοιο τὸ ποίμνιον, ὁ παρέθετο σοι ἡ ἁγία ἁμμάς, μᾶλλον δε δι' αὐτῆς ὁ Θεός θα πρεπῶς καὶ ἐπιμελῶς. ἴσθι ὡς μέγιστον τὸ τῆς προ στασίας σου ἐγχείρημα. Γνῶθι τῶν ὑπὸ χεῖρά σου ψυχῶν τὸ θεώρημα· ότι νυμφοφυλακτήριον ἐστι τοῦ βασιλέως τῶν οὐρανῶν, τοῦ μόνου ωραίου καὶ ἀφ θάρτου Νυμφίου Χριστού. Ὃς οὐ μίαν νύμφην σκ παρέθετο εἰς ἡμέραν νυμφεύσεως αὐτοῦ, διὰ τῆς ὁ ἁγίῳ Πνεύματι συναφείας· ἀλλὰ τοσαύτας ὅσας γι καὶ ἔχοις· σοῦ τε αὐτῆς πρωτονύμφου τυγχανούσης. Νυμφεύεται γὰρ Ἰησοῦς καὶ τὰς ὡς σὺ διά βίου ἐληλυθυίας, ὡς πολύνυμφος, καὶ ἀπειρόνυμφος, και Ut sanctimonialium præfecturam qua Quod curæ nobis sit reverentia tua, testis est nostra hæc tenuis epistola. Cum enim beatæ illi sanctæque matri polliciti simus verbis nostris, fore ut dignitatem tuam, quoad fieri posset, foveremus visitando, sive longius, sive proprius abessemus; fallere nefas fuerit. Et vero, etiamsi ratio nos illa non moveret, ipsatua de nobis humilibus fiducia, tuaque erga nos merita persuaderent, ut tibi curam per litteras impenderemus.Salve igitur, femina mihi honoratissima, et gregem, quem tibi sancta mater, aut potius Deus per illam commisit, rege congruenter Deo ac sollicite. Scito maximum esse munus præfecturæ quam suscepisti. Agnosce animarum quæ sub manu tua sunt conditionem. Receptaculum quippe est sponsarum Regis colorum, solius speciosi et immortalis Sponsi Christi: qui non unicam tibi sponsam credidit, in diem desponsationis suæ per conjunctionem in Spiritu sancto; sed tot numero quot habes: cum tu ipsa, prima sis sponsa Despondet enim Jesus etiam quæ sicut tu de sæculo venerunt; tanquam multarum atque infinitarum Sponsus, omnesque tum virorum tum mulierum animas copulari sibi desiderans: ad implendum πάσας ψυχὰς ἀνδρῶν τε καὶ γυναικῶν ἐρῶν μ supernum conclave, in quo multæ mansiones velut thalami quidem a Patre parati animabus, quæ dignæ habitæ fuerint per vitam puram, et fidem sinceram, ut, cum tempus adventus Sponsi aderit, post illum currant, et simul intrent in conclave, lætitiaque illa eterna perfruantur in sæcula sæculorum. Ecce demonstratum tibi est ministerium quod a Domino accepisti, et magnum, et multa in cœlis mercede compensandum; ut non te solam, sed multas eterno Sponso sponsas adducas: pro quibus quanta et qualis retributio? Collocabit te inter præcellentes sponsas, inter electas adolescen tulas; monilia tibi exhibebit, perennia Spiritus cha. rismata, vestimenta lucida, incorruptibilitate coruscantia coronabit te corona justitiæ: choream ages indissolubilem,angelicæ parem, cum exsultatione sempiterna. Quod reliquum est, vide, domina, et attende tibi: Christique sponsas cum cura custodi:ciba illas puro pane doctrinæ orthodoxæ pota fluento bonæ operationis: ut pingues sint et speciosa, de animæ pulchritudine et specie loquor, quam concupiscit, sicut pollicetur sanctus David, Christus Deus noster. Sic enim ait: Audi, filia, et vide, et inclina aurem tuam; et obliviscere " ζεσθαι, εἰς τὸ πληρῶσαι τὸν ἄνω νυμφῶνα; πολλαὶ αἱ μοναὶ οἷα τινες θαλαμοι παρὰ τοῦ Πατρός ἡτοιμάσθησαν ταῖς ἀξιωθησομέναις ψυχαῖς, διὰ βάση καθαροῦ καὶ πίστεως ειλικρινούς· ἡνίκα φθάσει ὁ καιρὸς τῆς ἀποκαλύψεως τοῦ Νυμφίου, ὀπίσω αὐτοῦ δραμεῖν καὶ συνεισελθεῖν ἐν τῷ νυμφῶνι, καὶ τῆς ἀπεράντου χαρᾶς ἐκείνης ἀπολαύσαι εἰς αἰῶνας αἰώ νων. Ἰδοὺ ὑποδέδεικταί σου ή διακονία ἦν παρέλαβες παρὰ Κυρίου. μεγάλη τε, καὶ πολλῶν ἀμοιβαία με σθῶν οὐρανίων· ὡς μὴ μόνον σε, ἀλλὰ καὶ πολλές νύμφας προσοῖσαι τῷ ἀθανάτῳ Νυμφίῳ· ὑπὲρ ἡ ὅση καὶ ἡλίκη ανταπόδοσις! τετάξεται σε ἐν πρό χούσαις νύμφαις, ἐν ἐκλεκταῖς νεάνισιν· ἐμπλόκιά σε παράσχοι, τὰ τοῦ Πνεύματος αίδια χαρίσματα· ίπι βλήματα φωτοειδῆ, ἀφθαρσίαν ἀστράπτοντα· στεριώ σει σε τῷ τῆς δικαιοσύνης στεφανῳ· χορεύσεις χορεία ἄλυτον, ἴσα καὶ ἀγγέλοις, σὺν ἀγαλλιάσει ακηράτη [cod. Reg. ἀμηρύτῳ]. Βλέπε λοιπόν, κυρία, και πρότ εχε σαὐτῷ, καὶ τὰς νύμφας τοῦ Χριστοῦ φυλάττοιο πιο ριμερίμνως· τρέφοις αὐτὰς τῷ καθαρῷ ἀρτῷ τῆς όρο θοδοξίας· ποτίζοις τῷ νάματι τῆς εὐπραξίας, ὡς εἶεν πίονες, ὡραιοειδεῖς· πρὸς τὸ κάλλος τῆς ψυχῆς ὁ λόγος· οὗ καὶ ἐπιθυμεῖ, καθώς, ὑπισχνείται ὁ ἅγιος Δαυίδ, Χριστὸς Θεὸς ἡμῶν, φησὶ γάρ Ακον Φησί σου, θύγατερ, καὶ ἴδε, καὶ κλῖνον τὸ οὖς σου, καὶ ΝΟΤΕ. In cod. Reg. por'.