EPISTOLARUM LIB. 1. θα· κλίνας τε εἰς συμπάθειαν τὰς καρδίας τῶν ὄν- perduxit, ad ærumnæ nostræ commiserationem των ἀνδρῶν τῆς ταλαιπωρίας ἡμῶν, καὶ μάλιστά γε τοῦ ἀρχιεπισκόπου. Μία δὲ λοιπόν μέριμνα ἐστιν ἡμῖν καὶ ἀδιάσπαστος ἀδολεσχία, μετὰ δεήσεως ἐκε τενοῦς καὶ ἀναξίας, τὸ σὲ κραταιοῦσθαι, Πάτερ ἡμῶν πολυπόθητε, καὶ μένειν ἐν τοῖς δεδογμένοις τῆς ὑπέρ ἀληθείας Θεοῦ ἁμολογίας ἀκλινῆ καὶ ἀκί νητον, ἐν μηδενὶ πτυρόμενον, ἢ διψυχοῦντα ταῖς τῶν προβαλλόντων κατ᾽ ἐκστροφὴν τῶν οἰκοδομηθέν των σοι χάριτι Θεοῦ ὑπὲρ εὐσεβείας αγωνισμάτων ἐγχειρήσετιν. Ἐξήχηται γὰρ ὁ λόγος πανταχοῦ, καὶ δεδυσώπηκε σχεδὸν πᾶσαν ψυχὴν, καὶ ἤγειρε κέρας σωτηρίας ἐν τοῖς Χριστιανοῖς, καὶ ἀφεῖλεν ὄνει δος ἐκ τῶν μοναστῶν. Καὶ οἶδ' ὅτι φήσειεν ἕκαστος εὖ φρονῶν, ὅτι ζῇ Χριστὲς ἐν ἡμῖν, καὶ βασιλεύει, καὶ πειθαρχεῖται μᾶλλον ὑπὲρ ἀνθρώπους οὓς ἔπλασεν, οὐχ ἵνα ἀπειθῆται, δοξάζηται δὲ ὑπ᾽ αὐτῶν. Πάντα οὖν γινώσκεις, οἶδας τὰ δέοντα, οὐ τῆς ἡμε τέρας ὑπομνήσεως δέῃ· πλὴν προεκέλευσας οὕτως ἡμᾶς γράφειν. Διὸ δὴ μὴ φοβηθῇς, Πάτερ, ἄνθρω που, ἢ ἀνθρώπων ἐκθλίψεις. Γνωρίζεις ὅτι οἱ ἅγιοι ὄναρ καὶ σκιὰν ταῦτα λογισάμενοι, ἐθαυμαστώθησαν ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς. Μικρὸν δέομαι, πονήσωμεν· ἔτι μικρὸν ὑπομείνωμεν· καὶ ἤνυσται ἡμῖν ὁ δρόμος ὁ κολός. Καὶ ὁ στέφανος πέπλεκται, καὶ ὁ μισθὸς ἑτοιμάζεται αἰώνιος, καὶ φίλος κληθήσῃ τοῦ ἐπουρανίου βασιλέως, καὶ τῶν ἁγίων κοινωνός, κα ὁμολογητής παρὰ ἀνθρώποις. Ναί, ναὶ δέομαι κα ἀντιβολῶ τὰ πατρικά μου σπλάγχνα • γενοῦ ἡμῖν ὀχύρωμα, ὑπομονὴ, καρτερία. Ἐὰν γὰρ σύ, Πάτερ, στήκῃς, ἡμεῖς τὰ ἀχρεῖά σου τέκνα εὐτονούμεθα, πάντα οἴσομεν γενναίως τὰ συμβαίνοντα, δυνάμει Θεοῦ καὶ εὐχαῖς σου. Ἐκ γὰρ Θεοῦ ἡ παραχώρησις, οὕτως εὐδοκοῦντος πάντως τὰ ἡμέτερα, καὶ αὐτοῦ διδόντος δύναμιν. Τὰς τεχνολογίας τῶν ὑποκλίνειν σε τῆς ἀληθείας πειρωμένων μὴ δὴ πτοοῦ, ὦ Πάν τερ. ᾿Απλοῦς ὁ λόγος. Φησί γάρ που ὁ ἅγιος Επι φάνιος ἐν τῷ περὶ τοῦ Πάσχα αὐτοῦ λόγῳ· Οἷος ἂν ῇ ἄνθρωπος, παρὰ τὰ ἐν τῇ θείᾳ Γραφῇ κείμενα συμβουλεύων, ἀπὸ καρδίας λαλεῖ, καὶ ἐντάλματα ἀνθρώπων διηγεῖται· καὶ περὶ τῶν τοιοῦτων φέρων τὰ τοῦ ᾿Αποστόλου λέγει, ὅτι Κἂν ἄγγελος ἐξ οὐ ρανοῦ ἐστιν, ἀνάθεμα αὐτῷ. Ποῦ θὰ φήσομεν τὸ Οἱ ἱερεῖς μου ἠθέτουν νόμον μου, καὶ ἐβεβήλουν τὰ ἅγιά μου; ὃ προφητικὸν ὃν προσλαβὼν ὁ Θεολό γος ἐν τῷ μεγάλῳ Απολογητικῷ, προστίθησιν οὕτω λέγων· Βεβήλοις καὶ ὁσίοις οὐ διέστελλον· ἀλλ᾽ ἦν αὐτοῖς ἅπαντα κοινά. Πόσα δὲ ἄλλα, ἐάν τις θέλῃ ἀκούειν; Παυέσθωσαν λοιπὸν οἱ διαστρέφοντες τὴν ἀλήθειαν τοῦ Θεοῦ ψευδέσι λόγοις, καὶ ἑαυτοῖς προσο εχέτωσαν. Ἡμεῖς γαρ τῆς ἐντολῆς τηλαυγούς οὔσης, καὶ τῇ παραβάσει τὸ αἰώνιον πῦρ ἀπειλούσης, οὐχ ὑποκύψομεν τοῖς ἀνθρωπίνοις φόβοις ἢ πόνοις· οὐ, μὰ τοὺς ὑπὲρ ἀρετῆς ἀγῶνας· ἀλλ᾽ εἰ καὶ τὸ αἷμα χεῦσαι δεῖ, μετὰ χαρᾶς ποιησόμεθα, Θεοῦ ἐνα ισχύοντος διὰ τῶν σῶν ἁγίων προσευχῶν. 2 Galat, 1, 8. 8 Ezech. XXII, 26. PATROL. GR. XCIX. incolarum corda inflectens, sed potissimum archiepiscopi. Reliqua vero una est cura nostra, et assidua meditatio, cum prolixis precibus et immeritis, ut ipse corroboreris, Pater desiderabilissime, et in instituta pro veritate Dei confessione fixus atque immobilis maneas; nihil trepidans, aut animum conturbans ad eorum insultus, qui certaminum gloriam quæ pro pietate cum divina gratia obiisti, evertere conantur. Sparsa enim ubique fama est, omnesque propemodum homines stupore complevit, et cornu salutis erexit in Christianis, infamiam auferens ex ordine monachorum. Atque hoc, scio, fatebitur unusquisque compos recla mentis, vivere Christum in nobis, et regnare, eique obedire nos magis quam hominibus quos creavit; non ut contemnatur, sed glorificetur ab eis. Omnia ergo tibi perspecta sunt: scis quid facto opus; commonitione nostra non eges: verumtamen hæc ita nos scribere præcepisti. Quare noli hominem timere, Pater, aut hominum vexationes. Nosti sanctos cum umbram et somnium hæc ducerent, admirabiles colo terrisque exstitisse. Modicum, quæso, laboremus: modicum adhuc sustineamus, et egregium cursum consummabimus. Jam corona texitur, merces æterna præparatur, et cœlestis regis amicus sanctorumque particeps vocabere, et apud homines confessor. Sic, sic oro atque obtestor Patris mei viscera: esto nobis fortitudo, patientia, constantia. Tu enim, Pater, si steteris, non imbecilles filii tui valentiores reddemur: et viriles animos capiemus, casus omnes fortiter feremus, Dei virtute ac precibus tuis. Deo siquidem est hic secessus, sic approbante omnino res nostras; viresque suppeditante. Facundiam eorum qui te a veritate dimovere conantur, baud quaquam reformides, Paler. Simplex sermo. Ait enim uspiam sanctus Epiphanius in oratione sua de Paschate, qualis sit homo, præter ea quæ in divinis Litteris scripta sunt, consultus; ex corde loquitur, et enarrat mandala hominum. Et de his ipsis Apostoli verba producens: Licet, inquit, angelus de calo sit, anathema illis. Quo autem numero illud consbimus, Sacerdotes mei contempserunt legem meam, et polluerunt sanctuaria mea ³? quod prophetæ dictum usurpans Theologus in magno Apologetico, bæc addit: Profana el sacra non distinguebant, sed omnia illis communia erant. Quam multa sunt alia, si quis audire velit? Desinant ergo, qui falsis sermonibus pervertunt Dei veritatem, sibique ipsis attendant. Nos enim cum perspicuum sit mandatum, et ignem æternum prævaricantibus minetur, nequaquam cedemus humanis terroribus aut suppliciis; non, per suscepta pro veritate certamina. Quin si sanguinem profundere opus sit,libentes atque hilares profunde. mus, Deo nos per sanctas preces tuas corroborante

Viriliter age et tu, domine frater Euthymi: bonum certasti certamen *: ne deseramus nos, lux mea, et viscera mea: ne pro exiguo et brevi lætitiæ fructu, beatam vitam amittamus. Ne præsentium rerum jucunditate capiaris, neve ad tribulationes succumbas, frater. Noli terga dare. Gavisus est Christus, videns te sua causa flagellatum. Cave illum contristes, dilecte mi, vel collætantes angelos, vel dominum Patrem, vel, quæ nos Spiritu sancto enixa est, venerandam Matrem, vel fratres tuos omnes, meque præcipue, quem amare te dicis. Tres sumus carne fratres, simus et spiritu: ne violemus sacrum et divinum numerum: exponamus nos ipsos pro Dei mandato ad supplicium, ut in æternum vivamus. Quod superest, solliciti etiam, Pater, sumus de reliquis fratribus nostris dulcissimis, η quam recte illos Dominus direxerit. Hoc enim peccatores oramus, ut ipse illorum curator sit, dispensator, et ductor, prout ipse novit et jubet et vult, res illorum administrans. Revera enim uberes pro illis lacrymas fundimus; semperque in oculis nostris illorum vultus versantur, qum eorum preces imploramus subsidio negligentiæ nostræ. Verumtamen tu pro omnibus precare, Pater, ut patientiam adipiscamur, felicitatem, presidium a Deo, et auxilium adversus diaboli tentationes: el, quod Deo placuerit, ut te in carne, aut alios fratres nostros videamus: ſlat, fiat. Quæsumus et audemus ex nobis salutare dulcem fratrem nostrum, si tecum est, aut si quis alius fratrum nostrorum, quisquis erit cui nuntiabis. Salutat mecum sanctam animam tuam dominus diaconus, et pater noster, egregius frater meus, et filius tuus œconomus cæteri honorandi fratres et desiderandi. Ora pro nobis, Pater, enixe et incessanter, ut jubes. Aliud enim dicere non habemus. II. - Eidem. ᾿Ανδρίζου οὖν καὶ αὐτὸς, ἀδελφὲ κῦρι Ευθύμιε· καλὸν ἀγῶνα ἠγωνίσω· μὴ ἀπολειφθῶμεν ἀλλήλων, φῶς ἐμὸν καὶ σπλάγχνον μὴ δι᾿ ὀλίγην καὶ πρόσο καιρον εὐζωίν, ἀπολέσωμεν τὴν μακαρίαν ζωήν. Μὴ τερφθῇς τοῖς παροῦσιν ἡδέσι, καὶ ὀκλάσῃς πρὸς τὰ θλιβερά, ὦ ἀδελφέ. Μὴ δώσῃς νῶτα. Ἐτέρφθη οὖν ὁ Χριστὸς, ἰδών σε τυπτόμενον ὑπὲρ αὐτοῦ· μὴ λυπήσῃς αὐτὸν, αγαπητέ μου, μηδὲ τοὺς περιχαρέν τας ἀγγέλους, μηδὲ τὸν Κύριον τὸν Πατέρα, μηδὲ τὴν καὶ Πνεύματι ἁγίῳ ὠδίνουσαν ἡμᾶς σεβασμίαν Μητέρα, μηδὲ τοὺς ἀδελφούς σου πάντας· ἐξαιράτως ἐμὲ, ὅν λέγεις δῶρον φιλεῖν. Τρεῖς ἐσμεν ἀδελφοὶ τὸ κατὰ σάρκα, ἔστω καὶ τὸ κατὰ πνεῦμα μὴ ἀτιμάσωμεν τὸν τίμιον καὶ θεαρχικόν ἀριθμόν δῶμεν ἑαυτοὺς ὑπὲρ ἐντολῆς Θεοῦ πάσχειν, ἵνα ζήσωμεν τὴν αἰῶνα. Λύπη δ᾽ οὖν ἡμῖν ἐστι, Πάτερ, μεγάλη καὶ διὰ τοὺς λοιπούς γλυκίους ἀτελφοὺς ἡμῶν, πῶς ὁ Κύριος διευθέτησεν αὐτοὺς. Τοῦτο γὰρ ὡς ἁμαρτωλοὶ εὐχόμεθα, ἵνα αὐτὸς μεριμνητὴς αὐτῶν γένηται, διοικητής, ὁδηγὸς, ὡς οἶδε καὶ κελεύει, καὶ θέλει, τὰ κατ᾿ αὐτοὺς πρυτανεύων. Τί ὄντι γὰρ πικρὰ δάκρυα ἀποστάζομεν δι' αὐτούς· καὶ ἐπ' ὀφθαλμοὺς ἡμῶν ἀεὶ αἱ ὄψεις αὐτῶν κεῖν ται, τὴν εὐχὴν αὐτῶν δεομένων εἰς βοήθειαν τῆς ῥᾳθυμίας ἡμῶν. Ὅμως εὔχου, ὦ Πάτερ, ὑπὲρ πάν των, ὑπομονὴν κτήσασθαι ἡμᾶς, εὐτυχίαν, σκέπην ἐν Θεοῦ, καὶ βοήθειαν ἐκ τῶν πειρασμῶν τοῦ διαβό λου· καὶ δ' ἀρέσκει τῷ Θεῷ, περὶ τοῦ ἐν σαρκὶ ἰδεῖν σε ἢ τοὺς ἀδελφοὺς ἡμῶν, γένοιτο, γένοιτο. Δεόμεθα καὶ τολμῶμεν ἐξ ἡμῶν προσαγορεύσαι τὸν γλυκὺν ἡμῶν ἀδελφὸν, εἴπερ ἐστὶ μετὰ σοῦ, ἢ καὶ ἄλλος ἀδελφὸς ἡμῶν οἷον ἂν ᾖ, κἂν φθάσης μηνύσαι. Ασπάζεται δὲ σὺν ἐμοὶ τὴν ἁγίαν σου ψυχὴν ὁ κύριος διάκο νος καὶ Πατὴρ ἡμῶν, ὁ καλός μου ἀδελφὸς, καὶ τάκνον σου, ὁ οἰκονόμος· οἱ λοιποὶ τίμιοι ἀδελφοὶ καὶ πολυπόθητοι. Εὔχου ἡμῖν, Πάτερ, θερμῶς καὶ ἀδιαλείπτως, ὡς κελεύεις. Τί γὰρ ἄλλο λέγειν, οὐκ ἔχομεν. Β΄. - Τῷ αὐτῷ. Platonem magnis effert laudibus: tum, ut in suscepta veritatis defensione perseveret, rursus.cohortatur. (Baronius an, 790, n. 7.) Jam iterum ad te scribo, dominum et Patrem meum. Nescio an litteras meas acceperis. Atque in illis quidem quod tempus exigebat, quoad in nobis fuit, indigne licet, elocuti sumus. Nunc vero quæ congruunt, et suppeditat Deus, ad humilis animæ meæ utilitatem, aut ad tuæ etiam, quod audentius dico, magnanimitatis consolationem, pater, adjiciam. Hoc enim, ut alias sæpe, ita nunc dico ac profiteor: si qua in me est dicendi vis, et facultas scribendi quantulacunque, non propter me infelicem famulum tuum datam fuisse, sed tui * I. Tim. iv, 7. Δευτερεύω ἄρτι γραφων [cod Regius αντιγρά φων] πρὸς τὸν κῦριν καὶ Πατέρα μου. Οὐκ οἶδα εξ ἐδέξω τὰ γράμματα. Καὶ ἐν ἐκείνοις οὖν, εἴ τι ὁ καιρὸς ἀπήτει, καὶ ἦν ἡμῖν εἰς δύναμιν, ἀναξίως δ οὖν, ὅμως ἐφθεγξάμεθα. Καὶ ἄρτι δὲ ὅσα ἐπιβάλλει, καὶ διδοῖ Θεὸς ἐπ' ὠφελείᾳ τῆς ταπεινῆς μου ψυχῆς, ἢ καὶ πρὸς παρηγορίαν, τολμῶν λέγω, τῆς σῆς μετ γαλοψυχίας, ὦ Πάτερ, προσερήσομεν. Τοῦτο δὲ, ὡς πολλάκις, καὶ νῦν λέγω καὶ ἀπολογοῦμαι· ὅτι εἴ τις λόγος ἐν ἐμοὶ καὶ ἐπιτηδειότης πῶς ποτε μικρὰ περὶ τοῦ γράφειν, οὐ δι' ἐμὲ τὸν ἄθλιον δουλόν σου δεδώ - ΝΟΤΕ. Τρεῖς ἐσμεν, Theodorus, Josephus, qui archiepiscopus Thessalonicensis fuit, et Euthymius, supra in Theodori Vita, num. 7. Κύριος διάκονος. Forle Naucratius, de quo in Theodori Vita, num. 12:5, ad quem Theodorus plures scripsit epistolas.

EPISTOLARUM LIB. I. ρηται, ἀλλ' ἔνεκα τοῦ τοῦ ἔχοντος τὴν ἄφθονον χά- causa, qui copiosam in corde scaturientem graριν ἐν καρδίᾳ πηγάζουσαν. Καὶ διὰ τοῦτο ἡδομένως καὶ χαιρόντως ἔργον ἔχεις παιδεύειν καὶ σοφίζειν, οὐ μόνον ἡμᾶς, οὓς ὡς ἀδελφιδοῦς οιηθέντες τινὲς ἀπεσφάλησαν, ἀλλὰ καὶ πάντας ὅσους ἐκ πνεύματος ἤνεγκας υἱούς τε καὶ παῖδάς σου· καὶ ὅτι ἀληθεύω, καὶ ὅτι ἀληθεύω, ἔδειξε τὰ πράγματα ὑπὲρ σοῦ ἀληθινοῦ ποιμένος, τοῦ τὴν ψυχὴν τεθεικότος ὑπὲρ ἰδίων προβάτων· ὡς ἂν μὴ παρατραποῖμεν ἔξω που τῆς ἀληθείας, αἱρε τισάμενοι (ms. Reg. αἱρησάμενοι] τάχα προθύμως, καὶ τὸ οἰκεῖον αἷμα κενῶσαι. Αὕτη οὖν ποιμένος ἀληθινοῦ ἐπιστασία, διελέγχουσα τοὺς ψευδωνύμους, καὶ ὄντως δεικνυμένη τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ καὶ ἀρχι ποίμιοι ἐπάξιος. Τὰ διὰ σὲ τοιγαροῦν κεχαρισμένα μοι ὀλιγοστῶς πώς σοι προσάγω· καὶ εἶ δρεπόμενος τοὺς τῶν καταβληθέντων σοι πολυφροντίστως καὶ ἀφθύνως σπερμάτων ὡς ἀγαθὸς γεωργός, τοὺς οὐκ οἶδ' ὅπως εἶποιμι ισχνοφόρους καρπούς. Τί οὖν λοιπὸν εἴπω πρόσφορον καὶ εὐαπόδεκτον τῇ σῇ ἁγίᾳ ψυχῇ, Πάτερ μου γλυκύτατε; τίς με διέστησεν ἀπὸ τοῦ σοῦ ἀειποθοῦς προσώπου; τῆς ἡδυλαλους συν τυχίας; τῆς σωτηριοποιοῦ ὁδηγίας; Σή μου τὸ φῶς, ὁ ἀειφανής λύχνος τῶν ἐν ψυχῇ σκοτεινῶν λογισῶν· ῥάβδος ὑποστηρίζουσά μου τὸ ἄτονον τῆς καρδίας, ἀθυμίας μεταβολή, προθυμίας αλοιφή, εὐαγγέλιον, χαρά, ἑορτὴ, εὐδοξία. ᾿Ανευ σοῦ καὶ ὁ ἥλιος μοι και τηφής, Ἐγὼ τὸν ἀέρα βλέπειν οὐκ ἤθελον, ἢ τὸν σὸν προσβλέπειν χαρακτήρα. Οὐδέν μοι ἦν ἡδὺ τῶν ἐπὶ γῆς, μὴ παρούσης τῆς σῆς συνουσίας. Τί γὰρ Πατρὸς ἀληθινοῦ ποθεινότερον, καὶ τοῦτο ἐπὶ Θεοῦ λαμβανόμενον; Οἶδε τοῦτο παῖς φιλοπάτωρ, καὶ ὄντ τως γνήσιος. Τί πολλῶν ῥημάτων χρεία; ἐξείπω ὅπερ ἐπάνθανον. Ότι μου πολλάκις καὶ μὴ ὡρμημέ νου ἔρχεσθαι ἐν τῷ ἁγίῳ κελλίῳ σου, ἀνεπαισθήτως πως, ὥς τινος ἕλκοντος, ἐπῄειν κατὰ πρόσωπόν σου • ὡς πολλάκις ἐρωτῶντος, Τί ἧκες; ἀπορεῖν με ἀποκρίνεσθαι, οὕτως τῆς σωτηρίας μου ἐν σοὶ ἀποχρε μαμένης. Καὶ τίς πρὸς τὸ φῶς οὐκ ἐπιτρέχει; Αλλ' εὐχαριστῶ τῷ Θεῷ, δι' οὗ σου ἐξεσπάσθην ὑπὸ χειρῶν τῶν πατησάντων τὸν νόμον αὐτοῦ, καὶ ἠργμένων ἐξ ὁμοίων. Μὴ αὐτοῖς λογισθείη Κύριος ὁ Θεός μου τὴν ἁμαρτίαν· ἕλξοι δὲ εἰς ἐπίγνωσιν τοῦ τολμήματος, κἀκεῖνοι περὶ τοῦδε ανεύθυνοι εὐρεθῶσιν. Ἐνέκλει σάν σε, ὡς ἐμάθομεν, ἐν οἰκίσκῷ μικῶῷ ἀλλὰ τοῦ οὐρανοῦ σε οἰκήνορα ἀνέδειξαν. Ἐφρούρησαν, οὐκ ᾔσθοντο δέ· θησαυρὸν γὰρ ὁμολογίας Θεοῦ· κἀκ τούτου γνοῖεν δ᾽ ἂν, εἴπερ βλέψοιεν, ὅτι σε τίμιον ἐν ἀνθρώποις ἐγνώρισαν, καὶ κόσμῳ σωτήριον, καὶ πολλοῖς φιλοθέατον. Ἐδέξω τὰς ἀτιμίας καὶ ὕβρεις μετὰ Χριστοῦ ἐδιώχθης ὡς μακαριος· ἐσκόρπισαν σου τὰ πρόβατα, ὅτι σε τὸν ποιμένα, ὡς Χριστὸν ἐπάταξαν. Εἰ καὶ τολμηρὸν εἰπεῖν, ὅμως αὐτοῦ καὶ ἡ φωνὴ, Εἰ tiam habes. Indeque læto ac libenti animo id agis, ut doceas et erudias, non modo nos, quos pro nepotibus habentes quidam aberrarunt; sed omnes adeo, quotquot ex spiritu flios procreasti. Et quod aio, verum esse res docuerunt de te vero pastore, qui pro tuis ovibus animam posuisti, ne usquam & veritate deffectamus; parati vel sanguinem ipsum non gravate profundere. Hæc itaque veri pastoris est vigilantia, falsos redarguens, et Deo ac Patri, pastorumque Principi vere dignam se exhibens. Quæ igitur propter te mihi gratis concessa fuerunt, hæc tibi exigua quadam ex parte offero: et seminum quæ magna cura copiose sparsisti, tanquam bonus agricola, exhiles nescio quos fructus metis. Quid ergo congruum de cætero, sanctæque animæ tuæ acceptum, dulcissime pater, proferam? Eoquis me a semper optanda facie tua disjunxit? à suaviloquo congressu? a salutari ductu? Tu lux mea, tu semper splendens lucerna tenebricosarum animæ cogitationum: virgo cordis mei languorem fulciens, mororis profligatio, alacritatis conciliatio, bonum nuntium, gaudium, festum, gloria. Sine te sol ipse mihi injucundus: aere ipso carere malebam, quam oris tui conspectu fraudari. Nihil omnium quæ in terra sunt, suave mihi esse poterat, si consuetudo tua deesset. Quid enim vero et secundum Deum patre optabilius? Novit hoc filius patris amans, ac vere germanus. Quid multis opus est verbis? Dicam quod mihi accidit. Sæpenumero enim, tametsi ad sacram cellulam tuam accedere Conn instituissem, sine sensu febat, ut quasi trahente aliquo ad te venirem: ita ut adventus causam interroganti, quid causarer, plerumque non haberem usque adeo salus mea ex te pendebat. Et quotus quisque est qui ad lumen non occurrat? Verum gratias Deo ago, propter quem a te avulsus sum illorum manibus, qui ejus legem conculcarunt, et a similibus exorsi sunt. Non impatet illis Dominus Deus meus peccatum; sed ad temeritatis agnitionem illos compellat; ut nobis quidem patrem restituant; ipsi autem pœnas ejus causa non luant. Incluserunt te, ut accepimus, angusta in ædicula; at cœli civem te renuntiarunt. To in custodiam homines sensus expertes conjecerunt, thesaurum confessionis divinæ. Vel binc autem agnoscerent, si quid viderent, quod te pretiosum apud homines ostenderint, et mundo salutarem, et multis expetendum. Probra et contumelias cum Christo pertulisti, persecutionem passus es ut beatus: disperserunt oves tuas, quia te pastorem, sicut Christum, percusserunt. Etei dicere audax videatur, attamen ΝΟΤΑ. Εν οἰκίσκῳ μικρῷ. Theophanes ad annum vi Constantini et Irenes. Ὁ βασιλεὺς ἀπέστειλεν Βωρδάνιον τὸν πατρίκιον καὶ Δομέστικον τῶν Σχολῶν, καὶ Ἰωάννην τὸν Κόμητα τοῦ Ὀφικίου, καὶ εἰσήγαγεν τὸν Πλάτωνἡ εἰς τὴν πόλιν, καὶ ἀπέκλεισιν εἰς Εγκεῖστραν ἐν τῷ ναῷ τοῦ ᾿Αρχιστρατηγοῦ ἐν τῷ Παλατίῳ. Imperator Bardanium patricium et scholarum domesticum, et Joannem Officii comitem misit, qui Platonem in urbem inductum, in ergastulo ad Michaelis cælestis militiæ principis in palatio erectam ædem inclusit.

ipsius vox est: si me persecuti sunt, etvos persequen- ἐμὲ ἐδίωξαν, καὶ ὑμᾶς διώξουσι· καὶ τἄλλα, ὅσα tur; et cætera, quæ ipsum sequentium similitudinem declarant: Si tamen ipsi compatimur, ut magnus Paulus ait, ut et conglorificemur 6. Atque hæc quidem in hunc modum. Mihi vero prodigo et indigno, sanctis precibus tuis, Pater juste, consolationem hanc largitus est misericors Deus, ut et spiritu tecum sim. Sic enim semper ago, quasi te videam, quasi tecum loquar, quasi precationem percipiam, quasi protegar, quasi mutuos conferam sermones ad stabiliendam confessionem quam confessus es. At mihi videor percepta voce tua hæc audire: Pusille Theodore, exiguum est revera quod affligimur; quia spem præclaram offert Deus. Hæc mimi sunt consolatio, hæc refocillatio. Ne reformides, Pater, mei causa, qui servus tuus sum plane abjectus, coli terræque piaculum, mortalium omnium frigidissimus. Verum tamen dicere audeo, tanquam spe bona præter meritum fretus, sursum spectans, intercessione tua corroboratus, non ob ea insolescens quæ passus sum; sed me ipsum damnans potius, quod non fortiter, nec ut decebat, et quod pauca, nulliusque momenti, vivificas considerans passiones sanctorum, In multa enim martyria incidi duodecim voluminibus descripta, ita ut cor obstupesceret, nec me aliquid pro Christo passum dicere auderem. Quid porro dulcius, Pater, tanquam servus suggero, quam pro ipso pati? Sursum aspice, Pater, cerne Dominum, intuere angelorum discursus, considera sanctorum choros: vide in edito et sublimi solio Judicem mundi, qui te fidelem servum præceptorumque suorum custodem του τηρητὴν, καὶ, τὸ μεῖζον, ὁμολογητήν. Εἶτα που τοῖς ἀκολουθοῦσιν αὐτῷ φέρει τὴν ταυτοπάθειαν Εἴπερ γὰρ συμπάσχομεν αὐτῷ, ὥς φησιν ὁ μέν γας Παῦλος, ἵνα καὶ συνδοξασθῶμεν. Καὶ οὕτω μὲν ταῦτα. Ἐμοὶ δὲ τῷ ἀσώτῳ καὶ ἀναξίῳ, διὰ τῶν σῶν ἁγίων εὐχῶν, Πάτερ δίκαιε, έχαρίσατο ὁ ἐλεή μων Κύριος παράκλησιν, καὶ τὸ ἐν πνεύματι συνεῖναί σοι· εἰμὶ γὰρ ἀεὶ ὡς ὁρῶν σε καὶ ὁμιλῶν σοι, καὶ ὡς κομιζόμενος τὴν εὐχὴν, καὶ ὡς σκεπόμενος, καὶ ὡς διδοὺς καὶ λαμβάνων λόγους εἰς ἕδρασμα τῆς ὁμολογίας ῆς ὡμολόγησας. Καὶ δοκῶ σου ἐπαῖούσης τῆς φωνῆς ταῦτα ἀκούειν· Ταπεινὲ Θεόδωρε, μικρὸν ὄντως ταλαιπωροῦμεν, ἐπεὶ καλὴν φέρει ὁ Θεὸς τὴν ἐλπίδα. Ταῦτά μοι χρηγορία, ταῦτα αναψυχή. Μὴ δείσῃς. Πάτερ, δι᾿ ἐμὲ τὸν δοῦλόν σου καὶ παντάπα. σιν ἀπεῤῥιμμένον. Καὶ γάρ εἰμι τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς μίασμα, καὶ παντὸς ἀνθρώπου κατεψυγμένος μᾶλλον. Πλὴν τολμῶ λέγειν ὡς ἀνάξιος εὔελπις, ἄνω βλέπων ῥωννύμενος ὑπὸ τῆς τῆς πρεσβείας, οὐκ ἀπευδοκῶν εἰς ἃ ἔπαθον, ἐπιμεμφόμενος δὲ ἐμαυτὸν, ὅτι μὴ ἀνδρείως καὶ κατὰ λόγον, καὶ ὅτι ὀλίγα καὶ οὐδενὸς ἄξια ἀφορῶν πρὸς τὰ ζωοποιὰ πάθη τῶν ἁγίων. Εγένετό μοι γὰρ πολλῶν ἔντευξις μαρτυρίων ἐν δώδεκα δέλτοις ἀπογεγραμμένων· ὥστε παταχθῆ ναι τὴν καρδίαν, καὶ μηδὲ τολμῶν λέγειν ὅτι ἔπαθόν τι διὰ Χριστόν. Καὶ τί γλυκύτερον, Πάτερ, ὑπομ: μνήσκω ὡς δοῦλος, τοῦ δι' αὐτὸν πάσχειν; Αθρει, Πάτερ, ἄνω· ὅρα τὸν Κύριον, ἐπόπτευε τὰς ἀγγε λοθείας· ἐνατένιζε τὰς ἁγιο χορείας· ἵδε ἐπὶ θρόνου ὑψηλοῦ καὶ ἐπηρμένου τὸν Κριτὴν τοῦ κόσμου· ὅς σε ανακηρύξει πιστὸν δοῦλον, καὶ τῶν ἐντολῶν αὐτ pronuntiabit, et, quod majus est, confessorem. σε πέμψει; οὐκ εἰς πῦρ αἰώνιον, ὅπερ λαμβάνει τοὺς Deinde quonam te mittet? Non in ignem æternum, ἀπειθεῖς τοῦ νόμου αὐτοῦ· ἀλλ᾽ εἰς ζωοδόχον χωρίον, qui legi ejus non obsequentes excipit: sed ad vi- καὶ ἀθάνατον κατάπαυσιν, καὶ ἀπειροαγαλλίατον εὐtales sedes, ad quietem immortalem, ad sempiter- φροσύνην [ms. Reg. Θεοφροσύνην]. Εισελθε γάρ, φηnam immensamque latitiam, Intra, inquit enim,in σίν, εἰς τὴν χαρὰν τοῦ Κυρίου σου. Πάντων ἡμῶν οἱ gaudium Domini tui 7. Omnium nostrum oculi ad ὀφθαλμοὶ εἰς σὲ βλέπουσι. Ηάντες μεγαλοψυχοῦμεν, te collimant: omnes te stante magnis et erectis ani- σοῦ ἡδρασμένου. Εἴη σοι ἐπὶ πλέον ἡ βοήθεια τοῦ Θεοῦ mis sumus. Adsit tibi etiam atque etiam auxilium ὀχυροῦσά σε, δυναμοῦσά σε, εὐτονοῦσά σε, ἀνδρειοῦσά Dei muniens te, confirmans te, constabiliens te, for, σε. Ὁ τὸν Θεὸν φοβούμενος, μὴ φοβηθῇς ὃ ἐποίησε tiorem reddens te. Qui Deum times, ne timeas σοι άνθρωπος, ἢ καὶ ποιήσει τυχόν. Πέποιθας ἐπὶ quod fecit tibi homo 8, aut fors etiam facturus est. Κύριον, ὄρος εἶ Σιών, οὐ σαλευθήσῃ εἰς τὸν αἰῶνα Confidis in Domino, mons es Sion, non commoκάτοικον γὰρ ἔχεις τὸν τῆς ἄνω Ἱερουσαλήμ τεχνί veberis in æternum: inhabitantem enim habes την καὶ δημιουργόν. Τὰς ἰοβόλους φωνάς, καὶ ἀπα supernæ Jerusalem conditorem et architectum. Vi- τηλοθελεῖς, τῶν ὡς ὄφεων ὑποσυρομένων σοι, καὶ rulentas et ad fraudem compositas eorum voces, θελόντων σε τοῦ ξύλου τοῦ ζωτικοῦ τῆς ἀληθείας ἀπὸ qui tibi serpentium ritu insusurrant, teque a vitali άξαι, φεύγε, καὶ ἐνωτίζου ἅπαξ κραταιωθεὶς ἐν τῇ veritatis ligno abducere volunt, fuge, et aures ob- ἀληθείᾳ, καὶ διὰ πολλῶν μαρτυριῶν τῆς ἁγίας Γραfirma, veritati firme adhærens, multisque sacræ φῆς συσφιγχθείς, ἔσθ' ὅτε καὶ ἀνθρώπων εὐσεβῶν, Scripturæ ad piorum etiam hominum testimoniis, εἰς παντελῆ ἀκινησίαν· ὅπως τεύξῃ κακείνης τῆς ad omnimodam immobilitatem obstrictus, ut vocis φωνῆς τὸ ἐγκώμιον· Ὁ ποιῶν ταῦτα, οὐ σαλευquoque illius laudem consequare. Qui facit hæc, θήσεται εἰς τὸν αἰῶνα. Υγιαίνουσιν οἱ πάντες non movebitur in æternum 10. Sani fratres sunt om. ἀδελφοί, ὁ κύριος διάκονος ὁ Πατήρ μου, ὁ γλυκός nes dominus diaconus Pater meus, dulcis frater μου ἀδελφὸς, καὶ νῦν μᾶλλον ἀξίως περιπόθητος, οἱ meus, ac magis nunc merito desiderabilis, reliqui λοι πο! προσφίλιο: καὶ τίμιοί μου, καὶ τέκνα σου, οἷς etiam dilecti mihi et honorandi filii tui; pro qui- σὺν ἐμοὶ πᾶσι, Πάτερ, εὔχου. Πάντες αὐτῶν εὐδρο- * Joan. IV, 20. • Rom. vult, 17. 7 Matth. xxν, 8 Psal. LV, 5. 9 Psal. CXXIV, i 10 Psal.

EPISTOLARUM LIB. I. μουσι ποθητὸν αὐτοῖς μόνον ἡ σὴ ὑγεία ἐν Κυρίῳ, bus omnibus mecum, Pater, ora. Omnes recte curκαὶ εὐφόρητον πᾶν ὁτιοῦν παθοῦσι. Πάντως καὶ λυπούμεθα, καὶ ἀδημονοῦμεν, καὶ ἀσχάλλομεν, καὶ ῥᾳθυμοῦμεν, καὶ λογισμῶν πονηρῶν ὀχλήσεις ἔχου μεν· καὶ οὐδὲ γὰρ ἔστιν ἐκτὸς θλίψεων παρελθεῖν τῶν τῇδε· ἀλλὰ διὰ τὴν ἐλπίδα καὶ εὐχήν σου ισχύου μεν. Ἐμοὶ δὲ, Πάτερ, εὔχου, ὅτι τὸν Ἡσαΐαν τὸν ἅγιον ἐκστηθίζω. Καὶ δήθωσόν μοι εἶ, παρὰ τὸ γρά φειν, ἀναγινώσκειν με θέλεις. Γ΄. - Τῷ αὐτῷ. runt: unum illis votum, tua in Domino salus: leve autem et tolerabile, quidquid est quod patiuntur. Omnino et dolemus et tristamur, et angimur, et animo dejicimur, et pravarum cogitationum fluctibus agitamur: neque enim sine ærumnis ex hac vita egredi licst; sed spe subnixi, ac precibus tuis vires sumimus. Tu vero, Pater, bene mihi precare, in sanctum Isaiam incumbenti et significa mihi, an legere me duntaxat, non autem et scribere velis. III Eidem. Thessalonicam in exsilium deportatus, itineris sui modum et ordinem exponit, (Baron. an. 796. num. 1.) Προχεῖταί μοι τὸ δάκρυον πρὸ τοῦ λόγου· καὶ τὰ σπλάγχνα δονείται· καὶ ἡ χεὶρ ὑποτρέμει τοῦ γράφειν· καὶ ἕλκομαι πανταχόθεν, καὶ φέρειν τὸ ὀδυ νηρὸν οὐχ οἷός τέ εἰμι. Ὢ πῶς ἐνέγκω σου, Πάτερ, Πάτερ, τὰ χριστομίμητα πάθη; ὢ πῶς οἴσω σου τὴν ὑψηλὴν καὶ ἁγίαν ταπείνωσιν; πῶς ὑπαντήσω σοι κατὰ λόγον ἀντιγράφειν; καὶ ποῖ τράπωμαι, καὶ ὅθεν ἴωμα: κατάρχειν τῶν γραμμάτων; Πρὸς ἐμὲ οὖν σύ, ὦ Πάτερ, τοιαῦτα γράφεις; πρὸς ἐμὲ τὸν σκώληκα, καὶ βόρβορον, καὶ ἄσωτον, ὁ Πατήρ φω νὰς ἀφίησι πρεπούσας τέκνῳ; Ικετικὸν ἀναλαμβάνεις σχῆμα ὁ ὀφείλων ἱκετεύεσθαι. Κἀγὼ λοιπὸν ὁ τά λας τί προσφθέγξωμαι; καὶ πῶς ταπεινωθῶ τῷ δι καίῳ μου Πατρί; ὅμως ἐδεξάμην σου, ὦ Πάτερ, την ἁγίαν ἐπιστολὴν ἐν χερσὶν ἀναξίαις ὡς θεογράφους πλάκας. Ηκουσά σου τῆς ἐγγραμμάτου φωγῆς ὡς εἴ τις ἀκούσειεν ἀγγέλου φωνῆς ἢ ἀποστόλου· καὶ συνέτριψε τὴν καρδίαν, καὶ ἐξέβλυσε δάκρυον, καὶ ἀπεκλαύσάμην, καὶ ἐθρήνησα οὐχ Ιερεμιτικόν θρη νον ἐπὶ παθῶν θεοστυγέσι γεγενημένων· ἴδιον δέ τινα καὶ φιλοπάτριον, καὶ Θεῷ ὄντως χαριστήριον. Αἰνέσεως γὰρ ἀληθοῦς ἅ ἀπέσταλκας, Πάτερ δί καιε, ἀπογραφῆς ἄξια, τῆς εἰς Θεὸν ὁλοτελοῦς σου προθέσεως γνώριμα. Τοιγαροῦν, ὦ Πάτερ, στήριξας ἡμῶν τὰ φρονή ματα· ἐνεύρωσας ἡμῶν τὰς καρδίας. Ὑπὲρ ἐλπίδα ἡ ἀνδρία σου· ὑπὲρ προσδοκίαν ἢ παῤῥησία σου. ή Αλλος τις ἡμῖν ὤφθης, ἢ ὅσπερ ἐγνωρίζου· ὅλος ἐν Θεῷ ἠλλοιωμένος. Δόξα τῷ σε δυναμώσαντι. Οὐ κατέβαλε σε φόβος βασιλείας· οὐκ ἐχαύνωσε σε γοητικὴ θωπεία. Οὐχ εἵλου προσκαίρου ἀπολαύειν ἡδονῆς, προκινδυνεύειν θέλων τῆς ἀληθείας τοῦ Θεοῦ. Ὁ ποιμὴν ὁ καλὸς, ὁ θεὶς τὴν ψυχὴν ὑπὲρ τῶν προβάτως· ὁ καὶ νῦν δέσμιος διὸ τῆς φρουρᾶς, ὡς Χρι στοῦ ᾿Απόστολος. Ὁ τοῦ δωματίου ἐκείνου, ἐν ᾧ φέρῃ καὶ περιάγῃ ὡς τίμιον καὶ εὔχρηστον σκεῦος τῷ Δεσπότῃ Θεῷ! Είθε οὖν τὸ ἔδαφος ἐκεῖνο περιεπτιξάμην, οὗ οἱ πόδες τοῦ κυρίου μου καὶ Πατρὸς βαδίζουσιν. Εἴτε τὰς κατὰ σοῦ κλεῖς καὶ κλεῖθρα προσεκύνησα, ὡς θησαυρὸν εὐσεβείας φυλάττοντα. Μᾶλλον δὲ ἐβουλόμην τὸ τίμιον ἐκεῖνο ἀσπάσασθαι στόμα τὸ ὁμολογῆσαν τὸν λόγον τῆς ἀληθείας· τὰς ὁσίας χεῖρας τὰς ἐπαιρομένας εἰς ἁγίας προσευχὰς καὶ εὐπροσδέκτους. Ποῦ ποτέ μου τὸ γλυκὺ ἀπέπτη πρόσωπον; ποῦ δὲ ἡ σωτήριος φωνή κατεσιγάσθη; Ἰδοὺ δὴ ἐγὼ ὀρφανὸς ὁ ἐλεεινὸς καὶ παντέρημος, οὐκ Profluunt mihi lacrymæ ante verba: (et viscera quatiuntur, et manus scribendo contremiscit. Torqueor undique nec dolorem ferre jam valeo. Et quo pacto, Pater, ο Pater, Christum imitantes cruciatus tuos perferam? quo pacto excelsam sanctamque demissionem tuam sustinebo? quo pacto queam tibi, prout ratio postulat rescribere? Quo me vertam et unde litteras exordiar? Ad me igitur, Pater, tu talia scribis? ad me vermiculum, cœnum, intemperantem, Pater congruentes filio voces mittit. Supplicis cultum induis, cui supplicari par est. At ego tandem infelix quid eloquar, et quo pacto justo Patri meo humiliabor? Verumtamen accepi, Pater,indignis manibus sanctam epistolam,tanquam tabulas a Deo exaratas. Audivi vocem tuam litteris consignatam ut si quis angeli vel apostoli vocem audiat; et cor contrivit et lacrymas expressit. Planxi et lamentatus sum, non Jeremitica lamentatione, de inimicorum Dei calamitatibus composita; sed peculiari, quæ et studium in Patrem testetur, et vere Deo grates referat. Veræ enim laudationis, Pater juste, sunt quæ misisti, digna quæ describantur, perfectam erga Deum mentem, animumque tuum demonstrantia. Quare sensus nostros, Pater confirmasti: corda nostra corroborasti. Supra spem fortitudo tua, supro exspectationem libertas tua. Alius quispiam nobis visus es ab eo quem noveramus: totus in Deo immutatus. Laus ei qui te confirmavit. Non dejecit te terror imperatoris. non emollivit te insidiatrix adulatio. Noluisti exigui temporis voluptate frui, qui pro Dei veritate periclitari volebas. Bonus pastor, qui pro ovibus animam posuit qui nunc quoque vinctus in custodia ut Christis Apostolas. O cellulam illam in qua versaris atque concluderis tanquam pretiosum et utile vas Domino Deo. Utinam ad solum illud advolverer, in quo domini et Patris mei pedes inambulant! Utinam et claves et clausa exoscularer, quæ thesaurum pietatis custodiunt! Quin potius venerandum os illud amplecti malim, quod veritatis verba confessum est; et sacras manus, quæ ad sanctas et acceptabiles preces attolluntur. Et quo tandem mihi dulcis facies avolavit, quo pacto salutaris vos conticuit? En ego scilicet orphanus, miserabilis, undique destitutus; Patrem meum non habens, luminare meum non

τὸν ἰατρὸν καὶ τροφέα τῆς ταπεινῆς μου ψυχῆς· ἀπροστάτευτος, ἀνεπαμύνευτος πρὸς τοὺς πολεμοῦντάς με ἀοράτως· Ἐγενόμην ώσει κόραξ ἐν ἐρήμῳ· ὡς· στρουθίον ἐπὶ δώματος, καθ' ἡμέραν ἐποφθαλμιῶν, ὧδε κἀκεῖσε βλέπων καὶ περιαθρῶν, καὶ οὐδαμῶς τὸ ποθούμενον πρόσωπον. Καὶ οὔπω κατ᾿ ἀξίαν δυναίμην ἐκτραγῳδῆσαί μου τὸ πάθος. Πλὴν εὐχαριστῶ καὶ ὑπερευχαριστῶ, ὅτι διὰ νόμον Θεοῦ ταῦτα κατηξίωμαι· ὅτι τοιούτου Πα τρὸς ἐχρημάτισα τέκνον. Τάχα βασιλεύειν οίομαι διὰ σοῦ σήμερον. Πάτερ ἅγιε, εἵπερ ἡ εὐχή σου σῶόν με διαφυλάξοι. Δέδοικα γάρ μου τὴν ἁμαρτίαν καὶ τὴν ἀσωτίαν· εἴσῃ δὲ γινώσκων ὅτι σου ταῖς ἁγίαις εὐχαῖς ἐνίσχυμαι καὶ ἐνίδρυμαι· κἂν λίαν εὐκαταγώνιστός εἰμι· καὶ οὐ μόνον ἐγὼ, ἀλλὰ καὶ οἱ πάντες τὸ ἕν ἐσμεν συμφρονοῦντές σοι σύμψυχοι, συμπάσχειν αἱρούμενοι μέχρι θανάτου. Καὶ μηδα μῶς ἡμῶν ἕνεκα δεδιώς ᾖς. Εύγε, ὦ Πάτερ, εύγε. Εἶγε, ὦ ἄριστε κυβερνῆτα, ζηλωτὰ τῆς εὐσεβείας, μιμητὰ τῶν ἁγίων. Μεγαλοπρεπῶς ὄντως ἠγώνισαι. Νεανικῶς ὑπερήθλησας· μετὰ μαρτύριον οἶδ' ὅτι εἴη τὸ πνεῦμά σου. Ἔχει μὲν οὕτω ταῦτα, εἰ καὶ μήπω τῆς ἐπιθυμίας μου καὶ τῆς ἀξίας, σου, εἰς δέον. Ἐπεὶ δὲ κελεύεις ἱστορῆσαί σοι κατ' ἔπος, ἀφ᾽ ἧς ἡμέρας ὑπέστημεν ἐκείνην τὴν ὀδυνηρὰν διά ζευξιν, τήν τε ὁδοιπορίαν, καὶ τὰ κατ᾿ αὐτὴν ἡμῖν συμβεβηκότα· οὐχ ἱκανῶ· πλὴν τὸ κελευσθέν μοι ποιήσω ἀοκνότατα. Κατ' αὐτὴν τοιγάρτοι τὴν ἡμέ ραν καθ᾿ ἣν ἀπῄεις σὺ μὲν, ὦ Πάτερ, τὴν ἐπὶ θάνα τον ὁδὸν τῇ προαιρέσει, καὶ ἡμεῖς ἐστειλάμεθα τὴν εξόριστον ὁδοιπορίαν, ἐποχηθέντες ἐφ᾽ οἷς ἔτυχε ζώοις. Καὶ ὡς ἀπείραστοι κατ᾿ ἀρχὰς τοῦ τοιούτου habens, medicum nutritoremque animæ meæ; ἔχων τὸν Πατέρα μου, οὐκ ἔχων τὸν φωστῆρά μου, sine tutore sine defensore adversus invisibiliter impugnantes me, Factus sum sicut corvus in solitudine et sicut passer solitarius in tecto 11, oculos intendens quotidie, huo illuc prospectans et circumspiciens, nec usquam optata facies. Sed ne sic quidem dolorem meum pro meritis exaggerare queam. Cæterum gratias ago, agoque etiam atque etiam, quod propter Dei legem his dignus habitus sum; quod tanti Patris filius nuncupor. Fors etiam regnare per te hodie videar. Pater sancte, si modo preces tuæ salvum me custodiant. Timeo enim peccatis meis, et intemperantiæ meæ. Scito autem me precibus tuis, etsi valde imbellis sum, confirmatum et erectum: neque ego solum, sed omnes unum sumus, idem tecum sentientes, unanimes, ad mortem usque eadem perpeti parati: nec causa nostra quidquam reformides. Eia, Pater, eia. Eia, optime gubernator, æmulator pietatis, sanctorum imitator. Magnifice revera dimicasti, viriliter decertasti. Inter martyres, sat scio, spiritus tuus locum habet. Hæc igitur ad hunc modum, quamvis adhuc infra desiderium meum, et infra dignitatem tuam. Et quoniam distincte narrare me jubes ab illa die, qua luctuosam separationem sustinuimus, totum iter nostrum, tum quæ in eo nobis contigerunt: equidem impar sum; aggrediar tamen impigre quod jubes. Illo ergo die quo abiisti tu quidem, Pater, ad mortem tua voluntate, missi et nos in exsilium sumus obviis, ut res tulit, jumentis subvecti. Et primum quidem tanquam harum rerum rudes atque inexperti, nonnihil animo con. Ο sternati sumus. Appulimusenim ad pagos quosdam, spectaculum facti omni hominum sexui et ælati, ubi tumultu clamoribusque impletæ nobis aures fuerunt, cum solverent et subsisterent ad comparanda victui necessaria, qui nos ducebant. Postquam vero assuefacti tandem fuimus, facilius et lenius ferre cæpimus adversa. Omnium porro maxime nos angebat Patris et domini diaconi infirmitas. Atque hoc modo tristes et exhausti iter confecimus. Mansiones autem hæc fuerunt, a Catharis ad Liviana, indead Leuceas. tum Phyræum: quo in loco lugubre quiddam et memoratu dignum nobis accidit. Cum enim ex improviso se obtulissent novem ex primariis fratribus, ovium instar dispersarum, circumsederunt nos dentes et corda nostra conficientes. At ductor noster nec alloqui eos sinebat. Ita miserum in modum aspectantes mutuo, et vale dicentes, cum lacrymis tandem divulsi et separati fuimus. Deinde Paulam ducti, invenimus venerandam sororem tuam cum domino Sabba, et clam venimus in conspectum, totamque noctem congruo sermone duximus: tum invicem tanquam morti addictos salutantes, discessimus cum gemitu 11 Psal. cl, 7. 8. δράματος, ἦμέν πως ἐν ἀθυμίᾳ. Προσεβάλλομεν γὰρ καί τισι κώμαις, θεατριζόμενοι ἐπὶ πάσης ὄψεως καὶ ἡλικίας ἀνθρώπων· θορύβοις τε καὶ κραυγαῖς περιηχήθημεν ἀμφότερα τὰ ὦτα· ἔν τε τῷ ἀπαίρειν καὶ καταπαύειν παρὰ τὸ τὰ ἐπιτήδεια συμπορίζε σθαι τοὺς ἄγοντας. Ὡς δὲ ᾔομεν [unus ᾔειμεν] ἐπὶ πρόσω ἐθισθέντες, ῥᾷον μᾶλλον ἐφέρομεν τὰ δυσχε ρῆ. Τὸ δὲ ἀνιῶν ἡμᾶς πλέον ἡ ἀσθένεια ἦν τοῦ Πlaτρὸς τοῦ κυρίου διακόνου. Καὶ οὕτω τὴν ὁδὸν ἀχθό μενοι, περιαντλούμενοι διεπεράναμεν. Αὗται δὲ αἱ καταμοναί· ἀπὸ τὰ Καθαρὰ εἰς Λιβιανά· ἔπειτα εἰς Λεύκας· εἶθ᾽ οὕτως εἰς αὸ φύραιον· ἔνθα καὶ ὀδυνης ρὸν ἡμῖν συνέβη, καὶ ἱστορίας ἄξιον. Υπερφανέν τες γάρ πως ἐξ ἀπροόπτου ἐννέα τῶν πρωτευόντων ἀδελφῶν, ὡς πρόβατα διεσπαρμένα, περιέστησαν ἡμῖν κλαίοντες, καὶ συνθρύπτοντες ἡμῶν τὴν καρ δίαν. Καὶ ὁ μὲν ἄγων ἡμᾶς οὐδὲ προσλαλῆσαι εἷα ἐλεεινὰ δὲ βλέποντες καὶ βλεπόμενοι, καὶ ἐπιφθέγ ματα ἀλλήλοις ἐπειπόντες, τελευταῖον μετὰ δακρύων διεχωρίσθημεν. Εἶτα καταχθέντες ἐν τῇ Παύλᾳ, εὕρομεν τὴν πολυτίμητον σου ἀδελφὴν σὺν τῷ κυρίῳ Σάββα κρυπτῶς συνοψισθέντες, καὶ δι᾽ ὅλης νυ κτὸς ἐν ταυτῷ μείναντες, λαλήσαντές τε τὰ εἰκότα, ΝΟΤΑ. Τῷ κυρίῳ Σάββα. Sabbas, Studitarum Hegumenus, in concilio Nicano II una cum Platone subscriptus legitur.

EPISTOLARUM LIB. I. καὶ ἀσπασάμενοι ἀλλήλους ὡς ἔπιθανατίους, διέστη- et ejulatione. Ac tunc videre erat convulsa pectora μεν στένοντες καὶ ποτνιώμενοι. Ην ἰδεῖν ἐκεῖ σπαρασσόμενα σπλάγχνα καὶ σφαδάζοντα, θεοπρεπῶς νικωμένης τῆς φύσεως. Ἐκ τῶνδε κατεπαύσαμεν ἐν τῷ Λουπαδίῳ, φιλοφρόνως συμπαθηθέντες παρὰ του ξενοδοχοῦντος, χρησάμενοί τε καὶ λουτρῷ διὰ τοὺς μώλωπας· γεγόνασι γὰρ καί τινων δυσίατοι, ἀπὸ τῆς ὁδοιπορίας. Καὶ κατήχθημεν εἰς Τίλιν. Ἐκεῖ τοίνυν καταλαβὼν ἡμᾶς ὅ τε ᾿Αββᾶς Ζαχαρίας μετὰ τοῦ Πιονίου, ἐκ θερμῆς προθέσεως κλαίοντες, καὶ μεθ᾿ ἡμῶν αἱρούμενοι πορεύεσθαι, κἂν οὐκ εἰάθησαν. ᾿Απὸ τοῦδε εἰς ᾿Αλκέριζαν· ἐκ τῶνδε εἰς ᾿Αναγεγραμμένους, ἐπειτα εἰς Περπερίναν· κἀκεῖθεν εἰς τὸ Πάριον· κοινωνοῦντες παρὰ τῶν ἐπισκόπων, πλὴν καὶ μετὰ ταπεινώσεως ὑπομιμνήσκοντες όμε νύοντας. Εἶτα εἰς Οκρόν, ἐκεῖθεν εἰς Λάμψακον· ἐν ᾗ εὑρόντες Ηρακλειώτας, προσανεπαυσάμεθα τριήμερον, πλεῖν οὐ δυνάμενοι. Εἶτα ἐξορμίσαντες κατεπλεύσαμεν ἐν τῇ ᾿Αβύδῳ· ὑπὸ τοῦ ἐκεῖσε ἄρχοντος εὐσεβῶς κατελεηθέντες· καὶ ἐπιμείναντες ἕως τοῦ σαββάτου ὀκταήμερον, ἀπεπλεύσαμεν εἰς Ἐλεοῦντας. Ἑβδοματιαῖόν τε χρόνον ἐπιμείναντες, διὰ τὸ ἄπλοον, δεξιοῦ ἀνέμου πνεύσαντος, ἐπετάσθημεν ἐν τῇ Λήμνῳ ἐν ἐνναωρίῳ. Ἵστησί μου τὸν λόγον τις γὰρ ἄλλος καὶ ἐδεξιώσατο, καὶ παρηγόρησε, καὶ ἐφωδίασεν. Ἐκ τῶν τῇδε τοίνυν ἀποπλεύσαντες ἐν φόβῳ, διὰ τὸ παρακείμενον ἔθνος, ἀντεπεράσαμεν βοῤῥοφόρου καὶ ῥοιζήδοντος ἐν δωδεκαωρίῳ ἑκατὸν πεντήκοντα μιλίων ὃν τὸ πέλαγος, ὁρμίσαντες ἐν τῷ Κανάστρῳ ἐν τοῖς Θεσσαλονίκης ὁρίοις· ἔπειτα εἰς Παλλήνην τὰ πρόσγεια τοῦ κόλπου· εἶτα εἰς τὸ ἔμβολον. Εκ τῶν ἔνθεν ζώοις πάλιν ἐπιβεβηκότες Σαββάτῳ ἡμέ ρα ἑορτῆς τοῦ Εὐαγγελισμοῦ ώρα τρίτῃ εἰσ ήχθημεν ἐν τῇ πόλει. Καὶ οἵα ἡ εἴσοδος! Οὐδὲ γὰρ τοῦτο παρελθεῖν ἀναγκαῖον. Προπεμφθεὶς τοίνυν παρὰ τοῦ ὑπάρχου τῶν ἐξόχων, εἷς μετὰ στρατιώ τῶν, προσέμενεν ἐν τῇ ἀνατολικῇ πόρτῃ, καὶ ἐπι στᾶσιν ὑπήντησαν ὄρθιοι διὰ σιγῆς. Καὶ μετὰ τὸ εἰσελθεῖν κλείσαντες τὰς πύλας, ἦγον διὰ τῆς ἀγορᾶς, προπομπεύοντες ἐπὶ τῆς ὄψεως τῶν εἰς τοῦτο συνδεδραμηκότων· καὶ ἀπαγαγόντες εἰσήγαγον προς τὸν ἄρχοντα. Καὶ εὖγε τῷ ἀνδρί· εὐμενὲς γὰρ πρόσο ωπον δείξας, μετὰ τὸ πεσεῖν χρηστὰ ἐφθέγξατο ἡμῖν. Παρέπεμψέ τε πρὸς τὸν ἀρχιεπίσκοπον, πρῶτ τον προσευξαμένους ἐν τῇ ἁγία Σοφίᾳ. Καὶ ἐν τῷ ante fusis in sancta Sophia. Ubi ergo in oratorio et fatiscentia, cum decenter victa cederet natura. Ex hoc loco digressi substitimus in Lupadio, ubi peramanter ab hospite habiti fuimus, balneoque usi propter vibices: nonnullis enim pene insanabiles evaserunt ex itineris agitatione. Et divertimus Tilim. Illic ergo assecutus nos abbas Zacharias cum Pionio, præ animi ardore nobiscum venire cupiebant: sed permissum id eis non fuit. Inde Alcerisam, tum ad Anagegrammenos, deinde Perperinam, atque illinc Parium, cum episcopis communicantes, et de jurejurando modeste admonentes. Post Hæc Horcum, inde Lampsacum, ubi Heracleotas nacti, triduo hæsimus navigare non valentes. Deinde solventes appulimus Abydum, a præside humaniter excepti. Cumque ibi usque ad Sabbatum octo dierum spatio mansissemus, vela fecimus ad Eleuntes, ubi heddomadem commorati, quod navigari non possul, secundo vento flante pervenimus in Lemnum novem horarum velificatione. Orationem hic moratur pietas episcopi qui me, si quis alius, benigne suscepit, consolatus est, et viatico instruxit. εὐκτηρίῳ τῷ παρ' αὐτοῦ ποιήσας εὐχὴν, ὁ ἁγιώτατος ἐδέξατο καὶ κατησπάσατο ἡμᾶς, ὁμιλήσας ἡμῖν τὰ δέοντα, καὶ παρ᾽ αὐτὰ κρατήσας, καὶ ἀναπαύσας διά τε λουτροῦ καὶ βρωμάτων. Τῇ δευτέρα πρωϊθεν ἦραν ἡμᾶς, καὶ δι' αἰτήσεως ποιήσαντες εὔξασθαι εἰς τὸν ἅγιον Δημήτριον, διεχώρισαν πάντας ἀπ᾿ ἀλλήλων, προπεποιηκότας εὐχὴν, καὶ ἀσπασαμένους ἀλλήλους. Τοὺς δύο δὲ ἡμᾶς ἀδελφοὺς ἀναγαγόντες ἐπὶ τὸν ἐν ᾧ εἰμι νυνὶ τόπον, διέζευξαν δακρυρῶς καταφιλήσαντας ἀλλήλους, ὡς καί τινας τῶν θεω ἐνταῦθα ἡ τοῦ ἐπισκόπου τῶν τῇδε εὐσέβεια. Ος οὐκ εἴ Inde ergo soluta navi, non sine metu, propler finitimam gentem, in adversam oram, valido spirante borea, transmisimus, centum quinquaginta millium pelagus duodecim horis emensi: appulimusque Canastrum in finibus Thessalonicæ, deinde Pallenam sinui contiguam: tum ad portum, ex quo in animalibus iterum sedentes, urbem ingressi sumus Sabbato, die festo Annuntiationis, hora tertia. Qualis vero ingressus! neque hoc præterire fas est. Præmissus a præfecto unus ex primoribus cum militum manu, ad Orientalem portam exspectabat. Εt appropinquantibus nobis, occurrerunt recta acie, silentio: et clausis post ingressum nostrum portis, per forum nos duxerunt celebri pompa, in oculis eorum qui ad spectaculum accurrerant, perduxeruntque ad præsidem. O præclarum virum! placidum enim nobis vultum exhibens, cum prostratus salutasset, miti nos sermone affatus est, misitque ad archiepiscopum precibus suo precatus est sanctissimus, excepit nos, et opipare tractavit, consentaneis verbis alloquens, tum balneo cibisque reficiens ac restituens. Postridie mane abducti sumus, et per speciem quasi ad sancti Demetrii precum causa duceremur, separaverant nos omnes, orantes mutuo et vale dicentes. Nos vero fratres duos, cum in hunc in quo nunc dego locum perduxissent, sejunxerunt, flebiliter amplectentes mutuo, adeo ut spectantium nonnulli misericordia commoverentur. Sic se habentres nostræ; ΝΟΤΕ. Ἡμέρα ἑορτῆς τοῦ Εὐαγγελισμοῦ. Dies festus Annuntiationis; sive 25 Martii, Sabbatum fuit an. 797, proinde anno illo data videtur hæc epistola; licet Baronius referat ad annum 796.

Paler, et ego hic vitam nunc ago luctuosam et lamentabilem. Cæterum eulogias sanotæ manus tuæ, velut sancta Trinitatis vim obtinentes, suscepimus, easque amuleti loco habemus, et oculis nostris velut dexteram tuam exosculantes admovemus. Rursum lacrymæ, rursum viscera convolvuntur. Orationem enim claudere est animus. Ο Pater, cur me deseruisti? At non deseruisti. Quomodo a me procul abscessisti? At in me habitas. Ubinam te iterum visurus sum? quomodo te cernam? ubi suavissimam et salutarem tuam vocem exaudiam? ecquando mensæ tuæ accumbam? ubi congressu tuo fruar? aut ubi tandem te audiente legam? aut te præsente canam? aut castigabor? aut reprehendar? aut admonebor? amplectens assidue id quod tibi placuerit, convictum, escam, potum, colloquium, statum, sessum, recubitum. Quid est quod mihi accidit? Testes appello mortales, appello et colestes potestates patronas mihi, quod te lex Dei a me separarit, mandatum unum æternum. Audiat terra universa. Propterea gaudeo, et laudationis vocem Deo reddo. Abundantius omnia recipio. Exsulto, non amplius orbabor, non tristabor, nec indecorum quidquam eloquar. Suscipe autem et superiora, Pater, ut sincera et pia: tui enim amoris sunt symbola. Itaque plangam etiamnum, sed planctu grato et accepto. Tu vero, ter beate Pater, gaude et lælare. Bravia tibi contexta sunt: requietis locus paratus est: zelus tuus patrum tuorum zelum refert: custodia tua veritatem proclamat. Vinctusest justus, velut intractabilis. Qui pietatem colunt, gratias agunt: qui pari zelo tenentur, ferventiores sunt, pulcherrimum exordium contemplantes. Qui persequuntur, sermones foris nectunt et maledicunt; quidam præsertim monachi. Intus vero cogitationibus diverberantur, et acerbum accusatorem habent suam ipsorum conscientiam. Quin etiam admirantur. Norunt quippe, ut magnus Gregorius ait, viri fortis virtutem admirari etiam hostes; cum, ira cessante, suo res momento æstimatur. Te laudant angeli, beatum prædicant homines, Christus excepit, regni cœlorum tibi januas aperuit in sæcula. Amen. IV. - Nicephoro praeposito. μένων ταραχθῆναι τῇ συμπαθείᾳ. Οὕτως τὰ καθ᾿ ἡμᾶς ἔχει, ὦ Πάτερ. Καὶ νῦν εἰμι ἐγὼ ὁ ταπεινὸς ἐνταῦθα βίον ἕλκων ὀδυνηρὸν καὶ πολυστένακτον. Τὰς δὲ ἐκ τῆς ἁγίας του χειρὸς εὐλογίας ἐδεξάμετα, ὡς δύναμιν ἐχούσας τῆς ἁγίας Τριάδος· καὶ ἔχου μεν αὐτὰς ὡς φυλακτήριον, καὶ περιτίθεμεν αὐτὰς ἐν ὀφθαλμοῖς ἡμῶν, ὡς τὴν δεξιάν σου καταφιλοῦντες. Πάλιν δάκρυα, πάλιν στρέφονταί μου τὰ ἐντός. Καταπαῦσαι γὰρ θέλω τὸν λόγον. Ο Πάτερ, τί με ἐγκατέλιπες; Ἀλλ᾿ οὐκ ἐγκατέλιπες. Πῶς δέ μου ἀπεμάκρυνας; Αλλ' ἐν ἐμοὶ εἶ. Ποῦ δέ σε ἔτι μέλλω ὁρᾶν; πῶς σε ὄψομαι; ποῦ σου ἀκούσω τῆς ἡδίστης καὶ σωτηρίου φωνῆς; Οπότε σου γένωμαι ομοτρά πεζος; Ποῦ σου συνουσίας ἀπολαύσω; ἢ πώποτε ἐν ώσί σου ἀναγνώσομαι; ἢ πρὸ προσώπου σου ᾄσω; ἢ σωφρονισθῶ; ἢ ἐπιτιμηθῶ; ἢ ἐπιμνησθῶ; ἕξιν ποιῶν ἃ φίλον σοι, ἐστίασιν, βρῶσιν, ποτὸν, ὁμιλίαν, στάσιν, καθέδραν, ἀνάκλισιν. Τί μοι συμβέβηκε; Καλῶ τοὺς ἀνθρώπους μάρτυρας, καλῶ καὶ τὰς οὐ ρανίους δυνάμεις συνηγόρους μοι· ὅτι νόμος σε Θεοῦ ἐχώρισεν ἀπ' ἐμοῦ· ἐντολὴ μία αἰώνιος. Ακουσάτω ἡ ὑπ᾽ οὐρανόν. Διὰ τοῦτο χαίρω, καὶ φωνὴν ἀφίημι αἰνέσεως Θεῷ. Απέχω πάντα ὑπὲρ ἐκ περισσοῦ. Αγάλλομαι, οὐκ ὀρφανισθήσομαι ἔτι, οὐκ ὀδυνηθήσομαι, οὐδ᾽ ἀγενές τι φθέγξομαι. Δέξαιο δὲ καὶ τὰ ἀνώτερα, Πάτερ, ὡς εὐαγῇ· τοῦ πόθου σου γὰρ σύμβολα. Πλὴν ὅτι καὶ ἔτι κλαύσομαι, ἀλλ᾽ εὐαπό δεκτα. Σὺ δὲ, ὦ Πάτερ τρισμακάριε, χαῖρε καὶ εὐ φραίνου. Τὰ βραβεῖά σοι ἐπλάκησαν, ὁ τῆς ἀναπαύσεως τόπος ἡτοίμασται. Ὁ ζῆλός σου κατὰ τοὺς πατέρας σου· ἡ φρουρὰ βοᾷ τὴν ἀλήθειαν. Ἐδέθη ὁ δι καιος, ὡς δύσχρηστος· οἱ ἐν εὐσεβείᾳ εὐχάριστο:, οἱ ὁμόζηλοι, θερμότεροι, κάλλιστον προοίμιον θεασάμενοι. Οἱ διώκοντες λόγους ἔξωθεν πλέκουσι καὶ κακίζουσι, καὶ μάλιστα οἵτινες τῶν μοναχῶν. Ἔσωθεν δὲ ταῖς ἐννοίαις ὑπωπιάζονται, καὶ πικρὸν κατα ήγορον τὴν ἰδίαν συνείδησιν ἔχουσιν. Ἐπεὶ καὶ θαυ μάζουσιν. Ἴσασι γὰρ ἄγασθαι, ὡς ὁ μέγας Γρηγό ριος, ἀνδρὸς ἀρετὴν καὶ πολέμιοι· ὅταν τοῦ θυμοῦ λήξαντος ἐφ᾽ ἑαυτὴν ἡ πρᾶξις δοκιμάζηται. "Αγγε λοι ὑμνοῦσί σε, ἄνθρωποι μακαρίζουσι· Χριστὸς ἀπεδέξατο· τὰς πύλας σοι ἀνέφγε τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. A'. Νικηφόρῳ ἡγουμένῳ Quam grave sit scelus imperatoris qui, uxore legitima ejecta, aliam assumpserit. (Baron. ann. 795, p. 63.) Reddito nobis per dominum diaconum responso, germane ac desideratissime mi consobrine, animus erat illico ad te scribere. Sed quia hybernum tempus erat, mutatumque consilium retrahebat, satius duxi non cito verba fundere. Postquam vero ad inΤῆς ἀποκρίσεως δοθείσης ἡμῖν παρὰ τοῦ κυρίου διακόνου, γνήσιε καὶ πολυπόθητέ μου ἀνεψιέ, εὐθὺς ἠβουλήθημεν ἐπιστεῖλαί σοι. Ἐπεὶ δὲ ἦν καιρὸς χει μέριος καὶ ἡ παλιμβουλία συστέλλουσα, ἀγαθὸν ἡγησάμεθα μὴ ταχὺ δοῦναι λόγον. Ηνίκα δὲ μετὰ NOTE. Ως δύναμιν ἐχούσας. Sanctus Paulinus epist. 45. Panem unum sanctitati (tuæ unitatis gratia misimus, in quo etiam Trinitatis soliditas continetur. Hunc panem eulogiam esse tu facies dignatione sumendi.» Videsis Rosweydi notas in Paulinum. Νικηφόρῳ. «Consobrinus Theodori Nicephorus et alii affines, quod ex matrimonio Imp. cum Theodote ipsorum propinqua, jam Augusta creata, corradere magnum sperarent emolumentum, in Theodorum ista nihili facientem, sed adversantem, commovebantur. (Baron. 795, n. 64.) Ηγουμένῳ. Sic appellabantur præfecti monasteriorum, interdum etiam et præsides alii, velut in Justiniam. Nov. VIII, cap. 5. Καιρός χειμέριος. Constantinus Porphyrogenitus anno imperii 5, mense Januario. indictione 5, Mariam conjugem repudiavit, et in monasterium detrusit. Mense deinde Augusto Theodoten cubiculariam coronavit Augustam, et illegitimo sibi co-

EPISTOLARUM LIB. I. τῆς ἐπερωτήσεως καὶ τὰ γράμματα ἀπῄτουν, αὐτὸ terrogationem, eliam littera idipsum flagitantes τοῦτο τί δεῖ ἔτι διακρίνεσθαι, καὶ μὴ τὸ παριστάμε νον ἐξειπεῖν; Πρῶτον δὲ ἐκεῖνο ἐρῶ, καὶ με δέξαιο, τιμιώτατε, ὅτι, ὡς καὶ αὐτὸς οἶδας, πολλῆς κακίας ὑπόδειγμα τὸν ἑαυτοῦ βίον παρεστησάμην τοῖς πολυ λοῖς. Καὶ οὐκ ἔστι σχεδόν εἰπεῖν σφάλμα, οὐ μὴ καὶ αὐτὸς ἐγὼ μετέσχον, καὶ ἄλλοις προσπαρέδωκα. Αλλ' ἐπειδὴ μανθάνω τὴν φιλανθρωπίαν τοῦ Θεοῦ, καὶ τὸν εἰς πυθμένα κακίας κατενεχθέντα αναῤῥύε σθαι, καὶ ὀρέγειν χεῖρα πρὸς μετάνοιαν· ἔφυγον τὴν ἀπόγνωσιν, καὶ ἔδοξα μικρόν τι ὑποστηρίζειν ἐμαυτὸν πρὸς τὸ εὐθές. Διὰ τοῦτο, ὡς ὁ τῶν ἀφανῶν γνώστης Θεὸς ἐπίστα. ται, ἀπεσχοίνιτα ἐμαυτὸν καὶ τῆς συνδιατριβῆς τῶν συγγενῶν μου, καὶ τοῦ ἐθισμοῦ τῶν κατὰ σάρκα φίλων μου, καὶ εἴ τινος δὴ οὖν ἄλλου, μόνης τῆς δυνάμεως τοῦ Θεοῦ ἐπιβοηθούσης τῇ ἀσθενείᾳ μου περὶ πάντα. Καὶ νῦν ὃ ἐπεζήτησας παρ' ἐμοῦ τοῦ ἀμαθοῦς μαθεῖν, οὕτως ἔχει, ὡς εἴρηκέ σοι ο κύριος διάκονος. Τοῦτο δὲ οὐκ ἀκρίτως, ἢ ἀπεφθεγξάμεθα, ἢ καὶ ὑπέσχομεν, ἀλλ᾽ ἐν ἐρευνήσει καὶ συζητήσει τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς βεβαιωθέντες καὶ κρατυνθέντες, καὶ μὴν ἀλλὰ καὶ δι᾽ ἐρωτήσεως τῶν ὀφει— λόντων. Καί γε ἡ ἀλήθεια οὕτως ἔχει, τοῦ θείου νό μου ἐμφανῶς ἀπαγορεύοντος, οὐ διὰ τοῦ θείου Παύ λου μόνον, ἀλλὰ καὶ δι᾿ ἄλλων θεολόγων Πατέρων, αὐτὸ τοῦτο διευκρινούντων καὶ ἀπολευκαινόντων, καὶ συναποφαινομένων τῇ ἀποστολικῇ ἐγκελεύσει. Καὶ πῶς λοιπὸν ἀλόγως ἀδιαφορήσω; καὶ μὴ μᾶλλον διασταλθῶ, καὶ ὑπεξαγάγω ἑαυτὸν ἀπὸ τῶν βλαπτόντων τὴν ἐλεεινήν μου ψυχήν; καὶ οἷος ἂν κίνδυνος παρῇ, τοῦ τῶν Πατέρων κορυφαιοτάτου βοῶντος καὶ λέγοντος, ὅτι 'Εάν τι παρ' ἐντολήν ἐστιν, ἢ τὴν ἐντολὴν παραβλάπτῃ, οὐδαμῶς ἀνέχεσθαι χρή· κἂν ζωῆς ἐπαγγελίαν ἔχῃ, κἂν θανάτου ἀπει λήν; Εῶ λέγειν ὅσαι παρυφίστανται καὶ ἄλλαι χρήσεις, μὴ ἐῶσαι ἡμᾶς ἐξυπάγεσθαι κἂν τὸ σμικρό. τατον γοῦν ἔξω τῆς ἐντολῆς· ἄλλως τε καὶ πάλιν παραγγελίαν ἔχοντας τοῦ μεγάλου Βασιλείου, ὅτι δεῖ πάντα ἀπαραλείπτως φυλάττειν τὰ διὰ τοῦ Εὐαγγελίου καὶ τῶν ἀποστόλων ὑπὸ τοῦ Κυρίου παραδεδομένα. Ταῦτα ὡς Πατρὶ καὶ φιλουμένῳ τεθάρῥήκα φανερώσαί σοι· ἐπεὶ καὶ ἡμεῖς, ὡς μάρτυς ὁ καρδιογνώστης Θεὸς, οὔτε κηρύσσομεν (οὔτε γάρ ἐσμεν προύχοντες), οὔτε ἀπεχθανόμεθα· ἀλλὰ καὶ τὸν αὐτοκράτορα καὶ εὐσεβέστατον βασιλέα ἐγκαρδιωμένον ἔχομεν τῇ ἀγάπῃ, καὶ ἅπαντας τοὺς συγγενείς μου, φιλοΐδιος υπάρχων, ὡς ὑμεῖς γινώσκετε, καὶ μνημονεύομεν αὐτοῦ καὶ ἐν τῇ θείᾳ λει τουργίᾳ, καὶ ἐπευχόμεθα ἰδίᾳ τε καὶ δημοσίᾳ. Καὶ τῆς Ἐκκλησίας κοινωνικοί ἐσμεν. Καὶ μὴ εἴη ἡμῖν ποτε διασχισθῆναι ἀπ᾿ αὐτῆς. Συγχωρήσατέ μοι τῷ μόνῳ ἁμαρτωλῷ· εἱλόμην θρηνῆσαι τὰς ἁμαρτίας 12 Moral. Regula xii, cap. 3. accesserunt, quid amplius deliberare opus est, ac non potius quod res est profiteri? Primum autem illud dicam, (et sustine me, reverendissime) me, ut ipse nosti, singularis nequitiæ exemplum in vita mea multis exstitisse; nec ullum fere vitii genus esse, quod non et ipse attigerim, et in alios derivarim. Verumtamen sciens benignitatem Dei, etiam illum qui in imo vitiorum fundo demersus sit, eripere, manumque ad penitentiam porrigere; desperationem declinavi, meque ipsum ad recti studium paululum confirmare visus sum. Propterea, ut occultorum cognitor scit Deus, subduxi me a contubernio propinquorum meorum, et a consuetudine amicorum meorum secundum carnem, aliorumque quorumlibet, sola Dei potentia imbecillitati meæ in omnibus opitulante. Quod ergo a me indocto discere voluisti, sic penitus habet, ut dictum est a domino diacono. Neque id nos temere aut affirmavimus, aut locuti sumus: sed invesligandis et perscrutandis sacris Litteris confrmati et corsoborati, iisque etiam interrogatis quos conveniebat. Εt profecto veritas sic habet, lege divina manifeste vetante, non modo per beatum Paulum, sed per alios etiam theologos Patres, qui hoc ipsum discutiunt ac declarant, et cum apostolico mandato consentiunt. Et quorsum ego amplius dissimulabo inconsulte, ac non potius retraham me ipsum, et subducam ab iis qui infelicem animam meam opprimunt? Quantum porro est periculum, cum Patrum summus vociferetur, et dicat: Si quid at præter mandatum, aut mandato officiens, nequaquam ferendum est, quamvis promissionem vitæ, quamvis mortis minas habeat? Milto dicere quam multæ aliæ sint sententiæ, quæ nos vel minimum a mandato discedere prohibent, cum magni iterum Basilii edictum habeamus: quod omnia prorsus per Evangelium et apostolos a Domino tradita, servanda sint 13. Hæc ego tibi ut Patri et amico patefacere non dubitavi, quandoquidem nos (ut testis est cordium inspector Deus) neque prædicamus; non enim praeminentes sumus; neque odia profitemur, sed et imperatorem ipsum piissimumque regem charitate gerimus in pectore, omnesque sanguine mihi conjunctos, cum necessariorum studiosus sim, ut ipsi nostis; et mentionem ejus facimus etiam in divina liturgia, et pro illo precamur privatim ac publice, et Ecclesiæ communionis participes sumus: absitque ut ab ea unquam separemur. Ignoscite mihi soli peccatori. Deligi hunc mibi angulum, ut defleam, peccata mea, et ne miscear cum mundo. Quodnam hoc crimen est? Concede hoc mihi, dilectissime consobrine, ΝΟΤΕ. pulavit matrimonio. Mense demum Septembri, indictione 4, feria hebdomadis quarta, nuptiæ in S. Mamantis templo celebratæ sunt. (THEOPH.) Εὐσεβέστατον βασιλέα. Scripta est hæc epistola paulo ante primum exsilium, cum nondum se imperatoris communione sejunxisset.

potes enim, sat scio, ut quietus hic agam, ab om- μου ἐν τῇ γωνία ταύτῃ, καὶ μὴ συμφύρεσθαι τοῖς nibus, quod licet, segregatus: et acri solertia tua obliqua dirige, et aspera complana, pacisque nostræ conciliator esto, et quietis adjutor, nt si quid hinc nobis commodi exstet, juste atque ex ratione dispensetur. ἐν κόσμῳ. Τί τοῦτο ἔγκλημα; χάρισαί μοι τοῦτο, ποθεινότατε ἀνεψιέ· οἶδα γὰρ ὅτι καὶ δύνῃ· καὶ ἠρεμεῖν ἐνταῦθα, καὶ ἀποδιίστασθαι παντὸς τυχόν ἀνθρώπου· καὶ τῇ ἐμμελεῖ ἀγχινοίᾳ σου τὰ σκυλιὰ ποίησον λεῖα· καὶ τὰ τραχύνοντα καθομάλισον. Καὶ γενοῦ τοῦ εἰρηνικοῦ ἡμῶν βραβευτής, καὶ τῆς ἡσυχίας συνασπιστής· ἵνα εἰ καί τι ἡμῖν ἐστιν ἐν τούτῳ χρήσιμον, διαιτήσῃ δικαίως καὶ κατὰ λόγον. ν. Stephano a secretis. E'. Στεφάνῳ ἀσηκρῆτις. Ἐν τῇ χθὲς ἡμέρᾳ, ἐπειδὴ τῆς εὐκλεους σου παρουσίας ἐν μεθέξει γεγόναμεν, μετά τινας άλλας ὁμιλίας, δι' ἂς καὶ ὁ τρόπος τῆς ἐνταῦθά σου ἀφίξεως, εἰς λόγον πως ἔληλύθαμεν Γραφικών ζητημάτων καὶ ἐν ἀμφιβολίᾳ πολλῇ συσχεθέντες, ἀπιθάνως πρὸς ταῦτα διέστημεν ἀπ᾿ ἀλλήλων· καὶ ἡμεῖς μὲν, ὦ δέσποτα, ἰδιωτίζοντες, οὐ πάντως κατὰ τὴν παροῦ σάν σου σοφίαν ὑπαντήσομεν. Ἵνα δὲ μὴ τῇ ἐφησυχάσει τῶν ὀφειλομένων λαληθῆναι κρίμα ἑαυτοῖς ἀπενέγκοιμεν (Ελεγμῷ γὰρ, φησίν, ἐλέγξεις τὸν πλησίον σου, καὶ οὐ λήψῃ δι' αὐτὸν ἁμαρ τίαν), ἄλλως τε ὅτι καὶ σοφὸν ἐλέγχοντες μᾶλλον ἀγαπηθησόμεθα, ἀναγκαῖον ᾠήθημεν προσφωνῆσαί σοι τὰ ἐπιβάλλοντα. Ὁ κύριός μου, ἵνα συντόμως ἐρῶ, τὰς πολλὰς πεύσεις καὶ ἀντιῤῥήσεις ἐπισυστέλλων, ἔφησθα, ὡς οὐ χρὴ τὸν προεστῶτα ποιμενάρχην, ἄτερ πίστεως, ἐπὶ ταῖς ἄλλαις ἐντολαῖς τοῦ Κυρίου, κατὰ ἄγνοιαν ἢ ἐθελοντί πράττοντά τι τῶν ἀπηγορευμένων, πρός τινος ὑπομιμνήσκεσθαι, ἡμῶν λεγόντων, ὅτι καὶ μάλα· ἀλλ᾽ ὑπὸ τῶν προεχόντων Sacros etiam antistites, cum peccant, rite ab aliis, licet gradu inferioribus admoueri. (Baron. an. 995, n. 61.) Hesterno die cum gloriosa præsentia tua frueremur, post alia quædam colloquia, quorum causa huc veneras, devenimus tandem ad Scripturæ quæstiones, et in ambigua hærentes disputatione, re infecta, digressi sumus. Et nos quidem, domine, rudes et ignari, sapientiætuæ minime pares sumus. Ne tamen eorum quæ dici debent silentio nobis judiciam accersamus; etenim, Arguendo, ait, argues proximum tuum, et non habebis super illo peccatum 18, maxime cum sapientem arguentes magis diligamur: necessarium duximus congruentia tibi commemorare. Tu, domine mi, ut compendio dicam, interrogationes mullas responsionesque præcidens, hæc dixisti: Non debere antistitem qui gregi præsit, extra fidei causam, si quid in aliis Domini mandatis vel imprudens, vel sua sponte faciat quod vetitum sit, ab ullo admoneri: nobis contra affirmantibus, omnino debere, sed ab iis qui inter alios scientia et prudentia eminent. Undenam vero dicti hujus absurditatem tibi non ostendemus? Primum quidem ex Veteri Testamento. [ ἐν γνώσει καὶ συνέσει παρὰ τοὺς ἄλλους. Καὶ πρὸς Quid enim de Daniele censes? An seniores, quamvis ea nondum ætate quæ legitimam loquendi libertatem daret, in divinæ Susannæ condemnatione prævaricantes, non solum admonens, verum etiam condemnans, laudatus est, an non 14? Deinde non animadvertis Joab in populi enumeratione, cum in Dei tentationem res vergeret, supplicantem, obtestantem, persuadere divino Davidi conantem, né id faciat 15? nota enim tibi est historia. Me vero movet et Jethro magnum Mosen admonens, et exhortans non sic regere populum, hominemque rodimentis quodammodo instituens, traducensque ad consilium suum. Et quisnam ipse? Alienigena, etsi socer. Cui loquens? Ei qui omnia ex divina revelatione agebat ". Alque hæc quidem paucis, ne longiores simus. Transeundum est ad Novum. Revereamur, si placet, gloriosissime, clarissimi orbis terræ præconis edictum: Si postremo revelatum fuerit, primus sileat 17. Non, sicut objicit caritas tua, de fide sola. Et, quod me propemodum fugiebat, magnus præco veritatis Joannes Herodem reprehendit 48. Quæso, responde mihi. Sed explodar, ut video et deridebor, quod æquiparem me propheta. Absit: non ita est, optimo. Hæc vero, inquit, scrirla sunt ad correctionem nostram 18*. Et iterum 1ª Levit. xıx, 17; Prov. 1x, 8. 14 Dan. XIII, 1 17 I Cor. xiv, 30. “Matth. xiv, 4. 18" I Cor. x, 2. τοῦτο ὁπόθεν καὶ οὐ παραστησόμεθά σοι τὸ τοῦ λόγου ἄτοπον; Πρῶτον μὲν ἀπὸ τῆς Παλαιᾶς Διαθή κης. Τί γάρ σοι δοκεῖ τὸ τοῦ Δανιήλ; ἄρα τοὺς πρεσβυτέρους, καίπερ ὢν οὐ τοῦ ἐννόμου καιροῦ τῆς εἰς τὸ λέγειν καὶ παῤῥησιάζεσθαι ἡλικίας, παρανομοῦντας πρὸς τὴν τῆς θείας Σωσάννης καταδίκην, ἐπε ηνέθη οὐ μόνον ὑπομιμνήσκων, ἀλλὰ καὶ κατακρίνων - καὶ ἢ οὐ; Εἶτα οὐ δέχῃ τὸν Ιωαβ ἐν τῇ ἀπαριθμήσει τοῦ λαοῦ, ὄντος τοῦ δράματος εἰς παροργισμὸν Θεοῦ, ἀντιβολοῦντα, ἐκλιπαροῦντα, ἀναπεί θειν πειρώμενον τὸν θεῖον Δαβίδ, μὴ τοῦτο δρᾷν; οἶσθα γὰρ τὴν ἱστορίαν. Ἐμὲ δὲ δυσωπεῖ καὶ Ἰοθόρ ὑπομιμνήσκων τὸν μέγαν Μωσῆν, καὶ παρεγγυώμε νος μὴ οὕτω διεξάγειν τὸν λαὸν, καὶ οἱονεὶ στοιχειῶν, καὶ πρὸς τὴν οἰκείαν βουλὴν μεταῤῥυθμίζων. Καὶ τίς ὤν; Αλλογενής, εἰ καὶ κηδεστής. Καὶ τίνι φῶν; Τῷ πάντα κατὰ ἀποκάλυψιν Θεοῦ διαπραττομένῳ. Καὶ ταῦτα μὲν ἐπ' ὀλίγον· ἵνα μὴ μακρηγορήσωμεν. Μετιτέον δὲ ἐπὶ τὴν Νέαν. Αἰδεσθῶμεν, εἰ βού λει, πανεύφημε, καὶ τὸ τοῦ τῆς οἰκουμένης δια πρυσίου κήρυκος ὑπαγόρευμα, τό, Ἐὰν τῷ ἐσχάτῳ ἀποκαλυφθῇ ὁ πρώτος σιγάτω. Οὐχ, ὡς ἀντιτείνει ἡ φιλότης σου, τοῦτο περὶ μόνης πίστεως. Καὶ, οἷον δή με παρέλαβε μικροῦ δεῖν, ὁ μέγας κήρυξ τῆς ἀληθείας Ιωάννης ἐλέγχει τὸν Ἡρώδην. Ἐρωτῶ, 15 1. Reg. XXIV, seqq. i segg. 16 Exod. XVIII, 13 seqq.

EPISTOLARUM LIB. I. ἀπόκριναί μοι. Αλλ' ἀγχίθυρος ὁ πρὸς ἐμὲ οἶδ' Paulus: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi 10, ὅτι γέλως· τὸ ὅτι ἐν μέτρῳ τοῦ προφήτου Ισοστατεῖ ἑαυτόν. ᾿Αλλ' οὐχ οὕτως, ὦ βέλτιστε· Ταῦτα δὲ, φησίν, ἐγράφη πρὸς νουθεσίαν ἡμετέραν. Καὶ απο θις ὁ Παῦλος· Μιμηταί μου γίνεσθε, καθώς κἀγὼ Χριστοῦ. Πῶς δὲ καὶ οἷόν τε ὀρθοδοξεῖν τὸν λοξοεργοῦντα, τοῦ θείου Ἰακώβου ἐνισταμένου, ἐκ τῶν ἔργωνδεί κνυσθαι τὴν πίστιν· καὶ τοὺς περὶ τὸ ἔν σφαλλομέ νους, μηδὲ τὸ θάτερον ἔχειν; Τοσούτων οὖν καὶ τηλικούτων ὄντων μαρτύρων, οὐκ οἴομαι ἀντιφάσκειν τὴν εὐ γένειάν σου. Εἰ δὲ τοῦτο, ἀντεπιστελλέτω τῇ ἀσυμφιλίᾳ ἡμῶν ἀναλύσεις μὲν ἐν λόγῳ τῶν προταθέν των Qui autem fieri potest, ut recte quis sentiat, agens perverse divino Jacobo affirmante, ex operibus ostendi fidem, et iis qui circa unum aberrant, neque alterum inesse? Tot igitur et tanta cum sint testimonia, non puto habere nobilitatem tuam quod contradicat. Sin autem: millat impari ami citiæ nostræ solutiones propositionum nostrarum, tum clariores contrarias oppositiones eorum quæ astruis. Utinam vero suppetant, et nos silebimus veniamque contentionis nostræ, quamvis cum zelo conjunctæ, postulabimus! Reprehendere enim tanlummodo, facile est, et cuilibet volenti promptum, ut legisti; suam vero sententiam sacræ Scripturæ testimoniis confirmatam inducere, hominis est sanæ mentis ac judicii. Ne ergo in immensum cresoat epistola, finem hic fecimus, adjectis quoque magni Basilii sententiis ad pleniorem demonstrationem. Salvus sis cum toto familia, domine dilectissime, utrimque bene valens. Nos enim charitatis tuæbonum et scribentes et non scribentes oupimus retinere. ἀντεξαγωγὰς δὲ διευκρινεστέρας τῶν συσκευασθησομένων σοι. Εἶθε καὶ πάρεισιν· ἡμεῖς γε σιωπήσομεν, καὶ συγγνώμην τῆς ἐνστάσεως, καίπερ ἐν ζήλῳ οὔσης, αἴτησόμεθα. Τὸ γὰρ ἐπιτιμᾷν μόνον, ῥᾷστον· καὶ τοῦ βουλομένου παντός, ὡς ἀναγινώ- 5 σκεις· τὸ δὲ ἀντεισάγειν τὴν ἑαυτοῦ γνώμην διὰ μαρτυρίας τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς, ἀνδρὸς ὄντως ὑγιους καὶ νοῦν ἔχοντος· Πρὸς δὲ τὸ μὴ εἰς ἀμετρίαν ἐνεγκεῖν τὴν ἐπιστολὴν, ἐνταῦθα κατεπαυσάμεθα τὸν λό γον· παραθέντες καὶ χρήσεις τοῦ μεγάλου Βασιλείου, εἰς ἐντελεστέραν ἀπόδειξιν· φυλαχθείης οὖν ἡμῖν ἀμφοτέρωθεν· ἡμεῖς γὰρ τὸ τῆς ἀγάπης σου καλὸν, καὶ Ἐκ τοῦ εἰκοστοῦ λόγου τῶν ᾿Ασκητικῶν τοῦ ἁγίου Βασιλείου. Ὅτι δεῖ τὸν προεστῶτα ὑπομιμνήσκεσθαι παρά τῶν προεχόντων ἐν τῇ ἀδελφότητι, ἂν ποτε ἀποσφαλῇ. Ἐκ τοῦ τριακοστοῦ τετάρτου. Τὸν μὴ καταδεχόμενον τὰ παρὰ τοῦ προεστῶτος ἐγκριθέντα, χρὴ ἐν τῷ φανερῷ, ἢ ἰδίᾳ, αὐτῷ ἀντιλέγειν, εἴ τινα ἔχοι λόγον ἰσχυρὸν κατὰ τὸ βούλημα τῶν Γραφών, ἢ σιωπήσαντα τὸ προστεταγμένον ποιεῖν· εἰ δὲ αὐτὸς αἰσχύνεται, ἄλλοις τισὶ μεσίταις πρὸς τοῦτο χρησάσθω. πανέστιος, ὁ ἠγαπημένος ἡμῶν δεσπότης, εὐεκτῶν γράφοντες, καὶ μὴ γράφοντες, γλιχόμεθα ἔχνιν. Ex sermone vicesimo Asceticorum santi Basilii. Quod ipse quoque admoneri antistes debet, per eos qui inter fratres eminent, et quando labatur **. Ex serm. tricesimo quarto. Eum qui nolit admittere quæ antistes decreverit, oportet respondere ipsi palam aut privatim exponere, si quam habuerit validam rationem sacris Litteris consentaneam: aut certe quod imperatum est, silentio exsequi. Quod si pudore prohibeatur hoc facere aliis quibuspiam internuntiis ad eam rem utatur 31. Ἐκ τῶν Ἠθικῶν τοῦ αὐτοῦ λόγου ἐβδομηκοστοῦ. Επ Moraliumejusdem sermone septuagesimo secundo. δευτέρου. Ότι χρὴ τῶν ἀκροατῶν τοὺς πεπαιδευμένους τὰς Γραφὰς δοκιμάζειν τὰ παρὰ τῶν διδασκάλων λεγόμένα. Ὅτι δεῖ τὸν προεστῶτα τοῦ λόγου, μετὰ περισκέ ψεως καὶ δοκιμασίας πολλῆς, κατὰ σκοπὸν τῆς πρὸς Quod debent auditores qui sacrum Litterarum periti sunt, adhibito judicio, ea auscultare quæ doctoribus dicuntur *. Quod qui ad docendum est præpositus, magna circumspectione ac judicio, ad cum finem ut plaΘεὸν εὐαρεστήσεως, ἕκαστον ποιεῖν τε καὶ λέγειν· ceat Deo, agere singula debet ac loqui, ut qui coὡς ὀφείλοντα καὶ ὑπ᾽ αὐτῶν τῶν πεπιστευκότων αὐτ τῷ δοκιμάζεσθαι. 5΄. – Θεοκτίστῃ τῇ ἑαυσοῦ μητρί. rum etiam judicio qui curæ ipsius crediti sunt, probandus sit 23. Theoctistæ matri suæ. Doloris et amoris testes ac pietatis plenas litteras mittit matri, cum eam gravissime ægrotare accepisset. Εἰ οἷόν τε ἦν δάκρυα ἐν γράμμασιν ἀποκομίζειν, ἐμπλήσας ταύτην μου ἂν τὴν ἐπιστολὴν, τιμία καὶ γλυκεῖα καὶ θεοπόθητέ μου μήτερ, παρεπεμψάμην σοι ἐν ταύταις ταῖς ἡμέραις. Τῷ ὄντι γὰρ οὐκ ἀνα εκτῶς φέρω τὰ περὶ τοῦ ἀκούειν, οὐ λέγω ἐντάφια, ἀλλὰ καὶ νοσήματα ἐπιθανάσιμα. Καὶ ἵνα τί οὕτως, μῆνέρ, μου, εἵλου ἡμᾶς ἐᾶσαι, ἀγαπήσατα τὸν μέλο λοντα αἰῶνα; ἐκδημῆσαι ἀφ᾿ ἡμῶν, καὶ ἐνδημῆσαι 19 1 Cor. 11, 1. 20 Regul. fus. disput., interrogat. 27. 70, cap. 37. Si fieri posset ut in litteris lacrymæ deferrentur, his plenam hanc epistolam meam, colenda et dulcis Deoque accepta mater, his diebus ad te misissem. Revera enim impatientissime fero, cum de rebus tuis audio, non dico funebria, sed morbos etiam lethales. Ac quorsum ita nos, mater, relinquere libuit futuri sæculi desiderio? a nobis abire et ad Dominum proficisci? Sed tu nimirum, quæ 3 Interrogat. 47. ss Regula 72, cap. 1. 2 Reg.

ibi sunt adamaras, mutatoque majorem ob affectum πρὸς Κύριον; Ἀλλὰ τὰ ἐκεῖ πάντως ἡγαπήκεῖς· ἐκ propositio, adegregiam sanctamque sororem meam pervenire gestiebas, et ad dulcem dominum meum Euthymium, aut ad ipsum potius sanctorum chorum. Et quo pacto, maler, sine lacrymis pergam epistolam contexere? Ergo id reliquum fuit infelici vitæ meæ, ut mortem quoque tuam audiam? ut lugubrem tibi cantum impendam? ut tumulum tuum cernens, elegos inscribam? ut tu corpore quidem sub terra deponaris: spiritu enim, sat scio, in cœlo habitabis: ego vero in terra maneam, tristem adhuc et peccatis obsitam vitam trahens? Quomodo hæc ferenda? mihi vero non eveniant. Attamen permittenda sunt omnia consilio voluntatique optimi Dei nostri. Novit enim quid conducat unicuique nostrum; quid opus sit, intelligit, quod congruum est, adaptat: filiorum amans est Pater, recte omnia disponit, scite, consulte, sapienter pulchere prorsus, indesinenter. Et, o sapientia et altitudo judiciorum ejus! quia inscrutabiles et investigabiles viæ ejus. Priore quidem loco sororem assumpsit: assumpsit postea et fratrem; tertium quærit. Quis ille tandem futurus est? Si quidem ipsa, magna laus est. Trini enim numeri partium præmio appropinquas, vita rite peracta, quæ omnia reliquisti, omnia Deo dedisli, caput, membra, teipsam: quæ venerandum corpus tuum exercitationibus attrivisti: vitam multis in laboribus exegisti; vel arctam potius et angustam Domini viam emensa, exitum in bona senectute nunc quæris. Hunc autem ego hactenus deprecor. Ceterum, omnium optimum, quod Deo placuerit. Quis enim consultius quam ille rebus nostris prospiciet? At tu salve, mater, et vivens, et mortua. Non enim morieris, quoniam vivas es. Voluntate mortusa es vitæ, quia bonum certamen certasti; quia terrenis rebus orbata es, ut cœlestium adires hereditatem; quia martyrii certamina sine sanguine participasti; membra tua Christi amore nos abscindens, secura discedis intestata. Nec enim est de quo testeris, præter vestem tuam cilicinam et si quod aliud est inopis vitæ instrumentum. Nudam hinc jam Deo to sistis, puram a sordibus terrenis animam gerens. Habes tamen quod nobis relinquas, validam precationem, quam prope adhuc infantibus nobis impertiebas, nocturnis horis signans et consignans, preces pro nobis Domino usquequaque " offerens. Relinques et impigram tuam in divinis liturgiis diligentiam, studium castitatis et virtutis, et apostolicam gloriationem laboris. Revera enim plurimus sanctarum manuum tuarum labor exstitit, operuitque ac fovit, non nos solos, sed et fratres simul universos, qui te ceu matrem spiritualem agnoscentes, colentesque, peræque ut nos ipsi te lugent et invocant. Hæc quæ nondum sunt litteris effinximus, consolationem nobis ipsis captantes, et cordis nostri sensum, quem ipsa etiam per te nosti, patefacientes. Ego igitur, mater sancta, ut maxime vellem, quod te non latet, venire non potui, propter πλείονος πόθου τῇ διαθέσει μετατεθεῖσα, τὴν καλὴν καὶ ἁγίαν μου ἀδελφὴν ὡς μᾶλλον ἐπεθύμησας καταλαβεῖν, καὶ τὸν γλυκύν μου κῦριν Εὐθύμιον, μᾶλ λον δὲ τὸν τῶν ἁγίων Χορόν. Καί, ὦ μήτερ, πῶς ἀδακρυτί παρελεύσομαι τὴν ἐπιστολὴν διερχόμενος; ἄρα ἀπόκειται τοῦτο τῇ δυστήνω μου ζωῇ, ἵνα καὶ τὸν σὸν θάνατον ἀκούσω; ἵνα ἐπιψάλω [ms. Reg. ἐπιψάλλω] σοι θρηνῳδῶς; ἵνα ὁρῶν σου τὸν τάφον, ἐπιγράψω ἐλεγεῖα; ἵνα ὑπὸ γῆν αὐτὴ σώματι μὲν τεθῇς· πνεύματι γάρ οἶδ' ὅτι ἐν οὐρανοῖς αὐλισθήσῃ· ἐγὼ δὲ ὑπὲρ γῆν ὦ, ἕλκων ἔτι τὸν ὀδυνηρὸν καὶ πολυαμάρτητόν μου βίον; Καὶ πῶς ταῦτα ἀνεκτά; μή μοι γένοιτο· πλὴν παραχωρητέον πάντα ἐν τῇ βουλῇ καὶ θελήσει τοῦ ὑπεραγάθου Θεοῦ ἡμῶν. Καὶ γὰρ οἶδεν ὁ τι συμφέρει ἑκάστῳ ἡμῶν· ἐπίσταται τὸ δέον· συναρμόζει τὸ πρέπον· φιλόστοργός ἐστι· Πατήρ· καλῶς διατίθησιν ἅπαντα, εὐστόχως, εὐβούλως, πανσόφως, παγκάλως, ἀκαταλείπτως. Καὶ, ὦ τῆς σοφίας τοῦ βάθους τῶν κριμάτων αὐτοῦ· ὅτι ἀνεξερεύνητοι καὶ ἀνεξιχνίαστοι αἱ ὁδοὶ αὐτοῦ. Προσέλαβε γοῦν τὸ πρότερον τὴν ἀδελφὴν, προσελήψατο δεύτερον τὸν ἀδελ φόν· ζητεῖ τὸν τρίτον. Τίς εἴη οὗτος; Εἰ μὲν αὐτὴ, μέγα τὸ ἐγκώμιον * Τριαδικῆς γὰρ μερίδος ἔπαθλον διανύεις, καλῶς διαμείψασα τὸν βίον, πάντα ἀπολιποῦσα, πάντα δοῦσα Θεῷ, τὴν κεφαλὴν, τὰ μέλη, σαυτήν· ἐν ἀσκήσει κατατρίψασα τὸ τίμιόν σου σῶ μα· πολύθλιπτον βίον διεξανύσασα· μᾶλλον δὲ τὴν στενὴν καὶ τεθλιμμένην ὁδὸν τοῦ Κυρίου βαδίσασα· καὶ νῦν ἐν γήρει καλῷ ζητοῦσα τὴν ἀνάλυσιν. Ταύτην τοίνυν ἀπεύχομαι τέως ἄρτι· Πλὴν, κράτιστον δ τῷ Θεῷ φίλον, καὶ τίς οἰκειοτέρως τὰ περὶ ἡμᾶς βουλεύσεται ἄτερ αὐτοῦ; ᾿Αλλὰ μοι χαῖρε, μήτερ, καὶ ζῶσα, καὶ κοιμωμένη, Οὐ γὰρ τεθνήξεις, διότι ζῶσα εἶ· προαιρέσει ἀπενεκρώθης τῷ βίῳ· διότι καλὸν ἀγῶνα ἠγώνισαι· διότι ἐστερήθης τῶν ἐπιγείων, ἵνα τὰ οὐράνια κληρονομήσῃς· διότι τοῖς τοῦ μαρτυρίου ὡμίλησας ἄθλοις ἀναιμωτί· τὰ μέλη σου ἡμᾶς ἀποτεμοῦσα διὰ τὴν ἀγάπην τοῦ Κυρίου· ἀμέρι μνος ἀπέρχῃ, ἀδιάθετος. Οὐ γὰρ πάρεστί σοι τι διαθέσθαι, ἢ τὸ ἔνδυμά σου τὸ τρίχινον, καὶ εἴ τι ἄλλο τῆς ἀσκευάστιο ζωῆς σχέδιον. ᾿Απεντεῦθεν ήδη γυμνή παρίστασαι τῷ Θεῷ, καθαρὰν τῆς τῶν ὑλῶν βορβορώ σεως φέρουσα τὴν ψυχήν. Ἔχεις δ' ὅ τι ἡμῖν κατα· λείψεις, τὴν κραταιὰν εὐχὴν, ἢν καὶ νηπίοις ἡμῖν οὖσι σχεδὸν κατέπεμπες, σημειοῦσα καὶ κατασφραγίζουσα ἐν ταῖς νυκτεριναῖς ὥραις, λιτὰς ἀνθ᾿ ἡμῶν τῷ Κυρίῳ ἐν παντὶ καιρῷ προσφέρουσα. Καταλείψεις δὲ καὶ τὸ ἄοκνόν σου ἐν ταῖς θείαις λειτουρ γίαις, καὶ φίλαγνον, καὶ σπουδαῖον, καὶ τὸ ἀποστολικόν καύχημα τοῦ καμάτου. Τῷ ὄντι γάρ πολὺς κάματος ἐκ τῶν ὁσίων σου χειρῶν ἐξελήλυθε, καὶ διεσκέπασε καὶ διέθαλψεν, οὐχ ἡμᾶς μόνους, ἀλλὰ καὶ ἅπασαν τὴν ἀδελφότητα· οἵ καὶ ὡς μητέρα πνευματικὴν ἔχοντές σε καὶ περιέποντες, τὰ ἴσα ἡμῖν καταλυποῦνται σε καὶ ἀνακαλοῦνται. Ταῦτα, ὡς μὴ γινύμενα, ἐσχηματίσαμεν ἐν τοῖς γράμμασι, παρηγορίαν ἡμῖν αὐτοῖς ποιοῦντες, καὶ ὑποδεικνύοντές σοι τὰ τῆς καρδίας ἡμῶν, ἅπερ καὶ ἐξ ἑαυτῆς

EPISTOLARUM LIB. I. ἐπίστασαι. Ἐγὼ τοίνυν, μητέρ μου ἁγία, ὡς οἶσθα, εἰ καὶ ἤθελον εἰσελθεῖν, οὐκ εἶχον πῶς, διὰ τὴν φροντίδα τὴν ἐπικειμένην μοι ἀναξίως, καὶ οὐκ οἶδα ποίῳ λόγῳ. Ὡς θαυμαστὸν γὰρ, φησίν, εἰ καὶ Σαούλ ἐν προφήταις· καί γε καὶ Θεόδωρος ἐν ἡγουμένοις. Τοῦτό με εἶρξε, τοῦτό με ἐδέσμησεν. Ἐπεὶ σιδηραῖς ἀλύσεσιν εἰ ἦν κατεπιασμένος, διέῤῥησσον αὐτάς, καὶ πρὸ προσώπου σου ἱστάμην. Νῦν δὲ ἀντὶ ἐμοῦ ἔπεμψά σοι τὸν πρεσβύτερον εἰς μικρὰν παραμυ θίαν, ὅτι καὶ αὐτός σοι ποθητὸς καὶ τίμιος· ἵνα ἐν πᾶσι συμπαρῇ τῇ ἀσθενείᾳ σου, ἐπισκεπτόμενος καὶ φροντίζων τὰ δέοντα· κἄν τε ἐπιμένῃς ἐν τοῖς αὐ τόθι, ἐπιμένῃ· κἄν τε ἐξέρχῃ, συνεξερχόμενος ἅμα τῷ οἰκονόμῳ. Λοιπόν, ὡς εὐοδώσει ὁ Θεὸς, καὶ φέ ρει ἡ ἀσθένεια, οὕτως, μητέρ μου τιμία, καὶ διαγενοῦ, καὶ μὴ ὑπὲρ δύναμιν ταθῇς θέλουσα ἐξελθεῖν. Τάχιον δὲ ὅπως διαφέρῃ ἐν τῇ νόσῳ, διάγνωσιν 5 πέμψον ἡμῖν, ἵνα εὐψυχήσωμεν μικρόν. Κανόνα δὲ εὐθέως πάντες οἱ ἀδελφοὶ ἐποίησάν σοι, καὶ εὐχὴν ἔχουσι διηνεκή περὶ τῆς ὑγείας σου. Χάρισαι ἡμῖν τὴν ἁγίαν σου εὐχήν· εὐλόγησον ἡμᾶς μητρι καῖς δωρεαῖς· ἄσπασαι ἡμᾶς διὰ τοῦ γράμματος. Δὸς ἡμῖν τὴν εἰρήνην, ἣν ἔχεις διὰ τῆς χάριτος τοῦ Χριστοῦ, καὶ ἕξεις εἰς αἰῶνας αἰώνων. curam quæ indigno mihi nescio qua ratione incumbit. Mirandum enim, ait, si etiam Saul inter prophetas s; utique si et Theodorus inter præpositos. Hoc me inhibuit, hoc me constrinxit. Nam si ferreis catenis alligatus fuissem, perfregissem illas, et in oculis tuis apparerem. Nunc vero vice mea presbyterum ad te misi modicæ consolationis gralia, quandoquidem is etiam gratus et carus est tibi, ut in omnibus præsto sit infirmitati tuæ, congrua omnia providens et procurans, ut sive istic maneas, una maneat, sive abeas, simul abeat cum economo. Carterum, sicut diriget Deus, et feret infirmitas, sic perge, veneranda mater mea, nec supra vires contende, egredi festinans. Citius autem quomodo in morbo te habeas indica nobis, ut paulisper recreemur. Canonem tibi statim fratres omnea pependerunt,et continuam pro salute tua orationem habent. Largire nobis sanctas preces tuas, benedic nobis maternis muneribus: amplectere nos per litteras. Da nobis pacem, quam per Christi gratiam habes, et habitura es in sæcula sæculorum. 7. - Εἰρήνη Βασιλίσση. VII. Irenæ Augustæ. Irenen laudat quod tributa relaxaverit. (Baron. an. 801, n. 22.) ρ Vox in Rama audita est, ail visionum Dei spectator Jeremias, ploratus et ululatus multus; Rachel tum plorans filios suos 25. Nunc vero qualia, et cujusmodi sunt præsentia? undenam besterni,domina optima, sacri palatii tui nuntii quos vidimus et audivimus, cum recentes nobis operum tuorum laudes commemorarent? Personuerunt revera ambæ aures nostræ. Quid ergo? quia sustulisti signum ab extremis finibus tantæ pietatis: et ecce ad te veniunt undique, et nubium instar advolantium, preces quamplurimæ, Deum laudantes pro auspicatis actionibus tuis. Dic nobis, domina, ecquis ille est, qui castissimain mentem tuam evexit ad ¨ altissimos sensus veritatis, ut tanquam ex edita specula et sublimi hæc talia cerneres Deo grata et sancta? Doce, unde tantus tibi pietatis amor inoessit, ut Deo placentia insatiabiliter expeteres, et ad summum culmen pertingeres saluberrimæ erga Christianorum tum animas tum corpora providentiæ? An, ut divina intelligens et amplectens, maternum in morem non satis duxisti, populum cœlesti ope velut ex Ægyptiaca quadam servitute,impia, inquam fide, liberasse; nisi ad præterita, et siderum instar varie collucentia beneficia tua, hanc, veluti quemdam virtutum tuarum colophonem, adjiceres gratiam? Sanctus, sanctus, sanctus. Latetur colum desuper, cum sacræ vocis Isaia dicamus 26, tametsi istud audacius, quia Deus per te misertus est populi Φωνή, φησίν, ἐν Ῥαμᾷ ἠκούσθη, ὁ θεοπτικώτα τος Ιερεμίας· θρήνος καὶ ὀδυρμός πολύς· Ραχὴλ τότε κλαίουσα τὰ τέκνα αὐτῆς. Τὰ δὲ παρόντα οἷα καὶ ἡλίκα; Πόθεν που χθες, δέσποινα ἡμῶν πανάγαθε, ἀναφανέντες ἄγγελοι τοῦ ἱεροῦ σου παλατίου, καὶ ἀκουτίσαντες ἡμῖν πάσας τὰς γεγενημέ νας σου τῶν ἔργων ἄρτι αἰνέσεις; Ηχησαν ἡμῶν ἀμφότερα ὡς ἀληθῶς τὰ ὦτα. Τί τοιγαροῦν; ὅτι ἦρας συσσεισμὸν [Γ. σύσσημον] ἐν τοῖς πέρασι τηλικαύτης εὐσεβείας· καὶ ἰδοὺ ἤκουσε σοι κυκλοτέρωθεν, ὡς νεφέλαι πετόμεναι, λιταὶ παμπληθεῖς, γεραίρουσαι τὸν Θεὸν ὑπὲρ τῶν αἰτίων σου καταπράξεων. Φρά ζε ἡμῖν, ὦ δέσποινα, τίς ὁ ἐπιβιβάσας σου τὸν καθα ρώτατον νοῦν ἐπὶ τὰ ὕψη τῶν νοημάτων τῆς ἀλη θείας· ὥστε ὡς ἀπὸ σκοπιᾶς τινος ὑψηλῆς μετεώρου καταθρῆσαι τὰ τοιαῦτα ἀρεστὴ Θεῷ καὶ ὅσια; Δισ δαξον ὅθεν σοι ὁ τῆς εὐσεβείας τοσοῦτος ἔρως ἐνέσκηψε· καλῶς ἀπληστεύεσθαι τὰ θεάρεστα, καὶ εἰς ὕπερ ἐλάσαι φειδοῖς τῆς ὑπὲρ τῶν Χριστιανῶν ψυχικῆς τε καὶ σωματικῆς πολυωφελούς προμηθείας. Η ἐπειδὴ πολὺ τὰ θεῖα φρονοῦσα, καὶ ἱμειρομένη μητρικῶς, οὐκ ἀρκετὸν ἡγήσω τὸ μόνον τὸν λαόν σου τῇ ἄνωθεν ἐπικουρίᾳ, ὡς ἐξ Αἰγυπτιακής τινος δουλείας, τῆς δυσσεβοῦς, φημὶ, πίστεως, λυτρώσασθαι· εἰ μὴ, μετὰ τῶν προλαβόντων πολυτρόπως ἐκλαμψάντων σοι διο κὴν ἀστέρων ἀγαθουργημάτων, καὶ τὴν παροῦσαν, ὡς κολοφῶνά τινα τῶν ἀρετῶν, ἐπιπροσθήσασθαι χάριν; "Αγιος, ἅγιος, ἅγιος. Εὐφράνθη ὁ οὐρανὸς 24 I Reg. x, 11. 26 Jerem. xxxi, 15. 26 Isa. XLIV, 23; 1x, ΝΟΤΕ. Εἰσελθεῖν, οὐκ εἶχον. Hanc epistolam scripsit, ut apparet, cum adhuc in monasterio versaretur, proindeque ante exsilium. Κανόνα ἐποίησα. Ecclesiasticum officium sive preces, quas pro ægra Theodori matre monachi persolverunt.

sui impletum est ergo universum regnum tuum ἄνωθεν, μετὰ τοῦ ἱεροφωνοτάτου Ησαίου ἐπιβοήσοgaudio et exsultatione, quoniam ablatum est iniquum jugum, quod supra ipsum erat propositum,et virga quæ super collum potentiæ hujus. Quis talia audivit Eia dicite, viri. Quis sub alio imperio tale ac tantum facinus vidit? Laudate eam, omnes populi, magnificate eam mecum, principes et subditi sacerdotes et monachi, et Christianorum natio universa. Non enim admiranda solum fuit tot auri talentorum remissio (quanquam incomparabilis illa res est), verum etiam, quod injustitiæ multiplex via hac simul ratione præcisa est, opus fuit longe sanctissimum. Sublati sunt e medio nexus violentarum lethiferarumque exactionum, qui prædecessores tuos omnes laluerunt; licet ex his nonnulli pie sancteque imperaverint. Hoc enim tibi servabatur. Cessit jusjurandum, crebra dejeratio, vel potius perjurium exigentium simul et debentium, utrisque inde pro re nata altercantibus, dum ille celari debitum exprobat, hic contra se opprimi sacramento adjurat. Cessavit inopum afflictio, et pauperum sollicitudo, non jam quo remedio mendicitatem depellant, quærentium; quod minus acerbum fuerit; sed ut quod injuste exigitur, et quod desursum quodammodo, ut peccati fetus, irrupit, compulsoribus persolvant. Non pendunt nunc viæ, terra marique vectigalia. Consona sunt hæc magni et sacri Chrysostomi verbis. Non amplius spoliantur injuste pecunia mediterranei ab iis, qui angustos viarum aditus obsident, agrestis cujuspiam dæmonis more, aut immansuetæ feræ delibantis semper aliquid ex sarcina pauperis viatoris.Nec rursus turpium hujusmodi exactionum metu domi se continent egeni, neque oppida, neque maritima loca frequentantes ubique enim iniquitatis scopuli prominebant. Non amplius nautæ ab oriente et occidente et aquilone solventes, navigando præfocantur, tanquam ex gutture angustis faucibus portorium reddituri. Liberati sunt qui venandi artem exercent, expedite nunc illam obeuntes, sacra Irene. Piscator qui tres forte pisces traxit, idque post magnum prorsus laborem totius diei. unum pendere non cogitur. Auceps cum arcu aut visoo pauculas forte aves ceperit, ad victum sibi necessarias immunis a vectigali manens, beatius vivet. Militum uxores domesticum luctum habentes ob virorum amissionem, non acerbe insuper flebunt miserabilem et inhumanam pro mortuo exactionem. Missos facio subulcos, ovium institores, vini emptores. Milto lanios, textores, ferrarios sutores, fullones, aromatarios, et architectos: atque ut paucis complectar, artem omnem, quæ in auro, vel in ligno, vel in alia demum materia cernitur, ne longior sim, in hoc minutiori enumeratione, optima domina, plauserunt omnes suis manibus, et gavisi sunt gaudio magno valde dicentes: Benedicam te, Domine, quoniam misertus es mei, el factus es mihi in salutem. μεν, εἰ καὶ τολμηρόν, ὅτι ἐλέησεν ὁ Θεὸς διὰ σοῦ τὸν λαὸν αὐτοῦ. Ἐπλήσθη γοῦν ἡ σύμπασα σου βασιλεία χαρᾶς καὶ ἀγαλλιάσεως· ὅτι ἀφῄρηται ὁ ἄνομος ζυγὸς ὁ ἐπ' αὐτὴν κείμενος, καὶ ἡ ῥάβδος ἡ ἐπὶ τοῦ τραχήλου τῆς τοιαύτης ἐπικρατήσεως. Τίς ἤκουσε τοιαῦτα; δεῦρο, εἴπατε, ἄνδρες. Καὶ τίς ἑώρακεν ἐπ' ἄλλης βασιλείας τοιοῦτον καὶ τοσοῦτον κατόρθωμα; Ἐπαινέσατε αὐτὴν, πάντες οἱ λαοί· μεγαλύνατε αὐτὴν σὺν ἡμῖν, ἄρχοντές τε καὶ ἀρχόμενοι, ἱερεῖς τε καὶ μονασταὶ, καὶ πᾶν τὸ Χριστιανικόν φύλον. Οὐδὲ γὰρ, ὅτι τῶν τοσούτων τοῦ χρυσίου ταλάντων ἡ ἄφεσις γέγονε, θαυμαστόν μόνον, καίπερ ὃν ἀνυπέρβλητον· ἀλλ' ὅτι καὶ πόρος ἀδικίας πολυπλάσιος ἐν τῇ τοιαύτῃ ὑποθέσει συνεξεκόπη, ὁσιώτατον. Ηρθη ἐκ μέσου στραγγαλιά βιαίων καὶ ψυχοφθόρων απαιτημάτων, λαθοῦσα τοὺς πρὸ σοῦ ἅπαντας, καίπερ τι νὰς εὐσεβῶς βεβασιλευκότας. Τοῦτο γάρ σοι ἀπέκειτο. Πέπαυταὶ ἐφομοσία, πολυορκία, μᾶλλον δὲ ψευδορκία ἐπί τε τῶν ἀπαιτούντων καὶ ἀπαιτουμένων· ἀμφο τέρων ἐντεῦθεν ὡς τὸ συμβἂν ἀπολλυμένων, τοῦ μὲν ὅ τι ἀποκρύψειε πειρωμένου, τοῦ δὲ, ὅ τι ὑπερπιάσεις καταπολιορκοῦντος. Πέπαυται ἔκθλιψις στενοχωρουμένων, καὶ πενομένων φροντιστήρια, οὐχ ὅπως τῆς πτωχείας φάρμακον αλεξιτήριον ἐξευρεθείη ζη τούντων· ἧττον γὰρ ἦν ἂν τὸ λυπηρόν· ἀλλ᾽ ἵνα τὸ ἀσύνθετον, καὶ ἄνωθέν πως ὡς ἁμαρτίας γέννημα ἐπεισφρήσαν, ἀποτίσωνται τοῖς πράκτορσιν. Οὐκέτι αἱ ὁδοὶ τελωνοῦνται, ὅσαι κατὰ γῆν, ὅσαι κατὰ θάλασσαν. Αντίφθογγα ταῦτα τῶν ὑπὸ τοῦ μεγάλου καὶ ἱεροῦ Χρυσοστόμου εἰρημένων. Οὐκέτι ἠπειρώ ται ἐξαργυρίζονται ἄδικα κατὰ τοὺς στενωποὺς ἐκ τῶν ἐπικαθημένων ὡσανεὶ ἀγρίου τινὸς δαίμονος, ἢ ἀτιθάσσον θηρὸς, ἀπογευομένου πάντως ἐκ τῆς τοῦ πενομένου ὁδίτου ἐπιφορτώσεως. Οὐδ᾽ αὖ δέει τῶν τοιούτων αἰσχρῶν λημμάτων οἴκοι μένουσιν οἱ ἀπορούμενοι, μήτε τὰ ἐν ἄστει, μήτε τοὺς παραθαλασ σίους τόπους καταλαμβάνοντες· πανταχοῦ γὰρ οἱ τῆς ἀδικίας σκόπελοι προεστήκασιν. Οὐκέτι οἱ πλωτῆρες ἀπὸ ἀνατολῶν καὶ δυσμῶν καὶ βοριά ἐξορμώμενοι καὶ καταπλέοντες ὑποπνίγονται, ὡς ἂν ἐκ λαιμοῦ τοῖς στενοῖς στομίοις τὸ τελωνούμενον ἀποδώσοντες. Αφείθησαν οἱ τὴν ἀγρευτικὴν μέθοδον μετερχόμενοι, κούφως ταύτην διαλαμβάνοντες. Β'- ρήνη ἱερόψυχε. Ο ἁλιεὺς τυχὸν τρεῖς ἰχθυάς ἀνελκύσας, καὶ τοῦτο πάντως πολλὰ κεκοπιακώς δι' ὅλης ἡμέρας, τὸν ἕνα οὐκ ἀποτίννυσιν. Ὁ τοξότης ἢ ὁ ἐξευτὴς οὔσπερ ἐθήρευσεν ὀλίγους τάλα ὄρνεις, ἐξ ὧν αὐτῷ ἡ ἀναγκαία τροφή, αλογοθέτητος διαμέτ νων εὐζωήσειεν. Α' στρατιώτιδες τὸ οἰκεῖον πένθος ἔχουσαι τῆς ἀνδρικῆς ἀποβολῆς, οὐκ ἐπιθρηνήσουσι πικρῶς τὴν ὑπὲρ τοῦ θανέντος ἐλεεινὴν καὶ ἀπάν θρωπον ἐξαπαίτησιν. Καὶ πάρειμι τοὺς συβότας, τοὺς προβατεμπόρους, τους οινοπρᾶτας. Ἐῶ λέγειν τοὺς κρεωπώλας, τοὺς ἱστουργοῦντας, τοὺς χαλκοτύπους, τοὺς σκυτοτόμους, τοὺς δευσοποιούς, ἀρωματοπρά τας τε καὶ ἀρχιτέκτονας· καὶ συλλήβδην εἰπεῖν ἅπα σαν μέθοδον, ὅση κατὰ χρυσουργίαν, ὅση κατὰ ξυλουργίαν, ὅση κατὰ πᾶσαν ἄλλην ὕλην ἐπιθεωρεῖται· ἵνα μὴ μακρὸν ἀποτείνοιμι λόγον· ἐν τῇ τοιαύτῃ κατακερμασία, ὦ πανάγαθε δέσποινα, ἐπεκρότησαν

EPISTOLARUM LIB. 1. ταῖς χερσὶν αὐτῶν ἅπαντες, καὶ ἐχάρησαν χαρὰν μεγάλην σφόδρα, ἐκεῖνα εἰρηκότες· Εὐλογήσω σε, Κύριε, ὅτι ἠλέησάς με, καὶ ἐγένου μοι εἰς σωτηρίαν. imperio tuo. Hæc omnia laudis plena et prædicationis, Irene Christo obara, dulcis et re et nomine. Hæc non solum qua patet imperii tui potestas, sed ad ipsos usque orbis terræ terminos celebrabuntur: audientque de nobis exteræ gentes, et mirabuntur, et obstupescent sapientissimarum actionum tuarum felicitatem. Reverentur enim hominum virtutem etiam hostes, ait theologorum clarissimus ". Ita conservatur inconcussum imperium tuum, ita cedunt et libenter obediunt tibi subditi. Hac arte Deum colis hac electos Dei angelos lætificas, imo et illos qui sancte ac juste vitam ducunt. Irene divinum nomen. In his pietas tua elucet: in his os omne et lingua in laudes tuas aperitur. Hæc vera est gloria Ecclesim: hoc sigillum assertæ a te paternæ, ut divinitus inspiratæ Christianorum fidei orthodoxæ, vindex Dei, et veritatis propugnatrix. Tanta sunt, virtutum tuarum incrementa. Quam magna et præclara merces tual quanta et quam excellens retributio ab universorum Deo! Magnum \enim prorsus est, vel unum servare quidni enim? cum dicat divina Scriptura: Qui educit dignum de indigno, erit sicul os meum "; tot animas et populum omnem servasse, quomodo magnum non censeatur et gloriosum, et cœlesti munificentia dignum? Tu ergo magnum revera et efficax nomen, imperium cum omni bono inivisti: tu justitiæ reliquias semper vigere sinas. Διὸ πεποιθὼς ἔσομαι ἐπὶ τῇ θεοσδότῳ σου βασι- Propterea fiduciam sumam in hoc divinitus dato λείᾳ. Ταῦτα πάντα αινέσεως πλήρη καὶ ἐξυμνήσεως, Εἰρήνη φίλη Χριστοῦ, τὸ γλυκὺ καὶ πρᾶγμα καὶ ὄνομα. Ταῦτα οὐ μόνον ἐν τῇ ἐπικρατείᾳ τῆς βα σιλείας σου, ἀλλὰ καὶ μέχρι τερμάτων τῆς οἰκουμέ νης διαδοθήσονται, καὶ ἀκούσονται ἡμᾶς ἀλλοεθνεῖς, καὶ θαυμάσονται, καὶ πτοηθήσονται ἀπὸ τῆς εὐπραξίας τῶν σοφῶν σου ἐπιτηδευμάτων. Αἰδοῦνται γάρ, φησὶν, ἀνδρῶν ἀρετὴν καὶ πολέμιοι, ὁ τῶν θεολόγων διαπρύσιος. Οὕτω φυλάττεταί σου ἀῤῥαγὲς τὸ βασί λειον· οὕτως εἴκει καὶ πείθεταί σοι ἀσμένως τὸ ὑπο ήκοον. Ταύτη θεραπεύεις τὸ θεῖον· ταύτῃ ἐπευφραί νεις τοὺς ἐκλεκτούς Θεοῦ ἀγγέλους, ἀλλ᾽ οὖν καὶ τοὺς ὁσίως καὶ δικαίως πολιτευομένους, Εἰρήνη θεώνυμε. Ἐν τούτοις ἡ εὐσέβειά σου διαλάμπει. Ἐν τούτοις πᾶν στόμα καὶ πᾶσα γλῶσσα πρὸς αἴνεσίν σου ἐξανοίγεται. Αὕτη ὡς ἀληθῶς ἡ δόξα τῆς Ἐκκλησίας· αὕτη ἡ σφαγὶς τῆς περιποιηθείσης σοι πατρικῆς καὶ θεοπνεύστου τῶν Χριστιανῶν ὀρθοδοξίας, ἔκδικε τοῦ Θεοῦ, καὶ τῆς ἀληθείας ὑπέρμαχε. Τηλικαῦται σου αἱ τῶν ἀρετῶν ἐπιδόσεις, ὡς μεγάλοι καὶ ἀξι έπαινοι οἱ μισθοί σου· ὡς πολύ σου καὶ ὑπερβάλλον τὸ ἀνταπόδομα παρὰ τοῦ τῶν ὅλων Θεοῦ. Μέγα μὲν γὰρ καὶ τὸ ἕνα σώζειν. Πῶς γὰρ οὔ; ἐπεί, ὥς φησιν ἡθεία Γραφή, Ὁ ἐξάγων ἄξιον ἐξ ἀναξίου, ὡς στό μα μου ἔσται· τὸ δὲ τοσαύτας ψυχὰς καὶ τὸ πᾶν τοῦ λαοῦ, πῶς οὐ μέγα ταὶ σεβάσμιον, καὶ τῆς ἄνωθεν μεγαλοδορεᾶς ὄντως ἐπάξιον; Σὺ οὖν τὸ μέγα ὄντως καὶ πραγματικόν ὄνομα, μετὰ τοῦ παντὸς καλοῦ εἰσο ελήλυθας εἰς τὰ βασίλεια· καὶ σὺ τὰ ἐγκαταλείμματα τῆς δικαιοσύνης ξάσειας διαιωνίζοντα. Η΄. - Συμεὼν ἡγουμένῳ. De monacho qui cœnobium reliquerat. Simeoni præposito. Supra captum nostrum res nostras suscipiens paterna sanctitas tua, ea nobis duabus manu propria extara! tis epistolis suis exposuit,quæ admirationem et stuporeminjecerunt. Sed de tabellariis quidem, Deo placuit ut inflexo præposito in monasterium suum reciperen lur: recte hoc agente pietate tua, ut eos verborum suorum admonitu paternis spiritualibus visceribus stitueret. De fratre autem nostro, qui ordinem deseruit, et tanquam ex paradiso cœnobiticæ vitæ ejectus est, quid dicam nescio. Vidimus et nos virum antea, revera plantatum a Deo vitem, totam veram, totam frugiferam. Quomodo nunc Exterminavit eam aper de silva, et singularis ferus depastus est cam 20: conversa ipsa, ut ita dicam, in amaritudinem mortiferam? Annon enim, quia traditus est immanibus feris passionum, amorein carnis dico, Ὑπὲρ ἡμᾶς τὰ καθ᾿ ἡμᾶς ὑπολαμβάνουσα ἡ πατρι κή σου ἁγιωσύνη, διὰ τῶν δύο αὐτῆς ἰδιογράφων [ms. Reg. ἱερογράφων] ἐπιστολῶν ὡμίλησεν ἡμῖν τὰ ξενίζοντα καὶ ἐκπλήττοντα. ᾿Αλλὰ περὶ μὲν τῶν γραμματοφόρων εὐδόκησεν ὁ Θεὸς, ὑποκλιθέντος τοῦ ἡγουμένου, ἀναληφθῆναι αὐτοὺς ἐν τῷ οἰκείῳ αὐτῶν μοναστηρίῳ· καλῶς τοῦτο πραξάσης τῆς θεοσεβείας σου. εἰς τὸ ἀνθο υπενεγκεῖν αὐτοὺς διὰ τοῦ διδακτικοῦ αὐτῆς λόγου εἰς τὰ πατρῷα καὶ πνευματικὰ σπλάγχνα. Περὶ δὲ τοῦ λειποτακτήσαντος ἀδελφοῦ ἡμῶν, καὶ ὡς ἐκ παραδείσου τῆς κοινοβιακῆς ζωῆς ἐξοστρακισθέντος, οὐκ οἶδ' ὅ τι εἴπωμεν. Καὶ ἡμεῖς ἑωρακότες τὸν ἄνδρα τὸ πρότερον ὡς ἀληθῶς ἄμπελον θεοφύτευτον, πασαν ἀληθινὴν, πᾶσαν καρποφόρον. Καὶ πῶς ὅτι ἄρτι ἐλυμήνατο αὐτὴν ὕς ἐκ δρυμοῦ, καὶ μονιὸς ἄγριος κατο ενεμήσατο αὐτήν· στραφείσης αὐτῆς, ὡς εἰπεῖν, εἰς 27 Gregor. Nazianz. orat, 22, sub fin. 28 Jerem. xv, 16. 19 Psal. LXXIX, 14. " NOTÆ. Ταυτα πάντα. Theophanes ad annum 4, Irenes secundo: Τῷ δὲ Μαρτίῳ μηνὶ τῆς θ' ινδικτιῶγος, Εἰρήνη ἡ εὐσεβῆς Βυζαντίοις τοὺς πολιτικούς ἐχαρίσατο φόρους, καὶ τῆς ᾿Αβύδου καὶ τοῦ Ἱεροῦ τὰ λεγόμενα κομέρκια ἐκούφισεν· μεγάλως ἐπὶ τού τοις οὖν ἄλλοις πολλοῖς εὐχαριστηθεῖσα εὐεργετή ex μασι. Mense porro Martio indictionis nonæ, piissima Irene Byzantiis civilia remisit vectigalia, et ea quæ apud Abydum et Hierum dicuntur commercia parte relaxavit: pro quibus aliisque benefciis populus maximas ei grates retulit.

dominandique libidinem, videre est illum nunc men- πικρίαν θανατικήν; Μὴ γὰρ ὅτι οὐ παραδοθεὶς τοῖς tis contemplatione ab illis depastum, et tanquam leonum ore dilaniatum? Parem enim, ut ipse nosti, ac illius qui inconsulto discedit a patre, ab eoque discinditur, ejus lapsum esse censet divinus Basilius, qui sanctam professionem abjicit. Ideo et cadem excommunicationis reliquarumque pœnarum sententia plectuntur. Sed hic quidem nos ut peccatores precamur, ut pristinam lucem iterum ex hoc suo vitiis hebetato et obscurato intellectu respiciat; domumque denuo ad dulcem Patrém et charissimam congregationem revertatur. Fratres autem ipsos hortamur, ut coenobitico certamini fortiter insistant, nec propter impii lapsum convellantur: sed potius sincerioris fidei, indissolubilisque connexionis inde ansam arripiant; idque ad sanguinis usque profusionem, quemadmodum Deo pleni Patres prædicant, ut per absolutam religiosæ vitæ perfectionem martyrii coronam in die judicii recipiant, chorum ineuntes cum Dositheo, et Acacio, et Domiliano, viris plane sanctissimis, qui summa cum odedientia vitam exegerunt. Hodie namque, sicut sanctitas tua in reliquo epistolæ textu ait mera ubique confusio et inobedientia dum singuli fere humanis consuetudinibus nituntur, vicinorumque institutis, quæ Dei legibus plane adversantur: maluntque hujus et illius præpositi, quam divinorum Patrum nostrorum vitam observare. Quo fit, ut pastores, et in his ego primus, desipiamus, et Dominum non quæramus, nec irreprehensibilem et constantem vitæ rationem investigemus; sed quasi antiquata lege Dei, et abolito Evangelio, hebescentibusque spiritualibus sanctionibus, atque, ut magis impium quid dicam, quasi mutato immutabili Deo. Nam et hoc illos spectat, qui semper incusant et dies, et ætates, quod aliter hæ,aliter illæ se habeant. ἀτιθάσσοις θηρσὶ τῶν παθῶν, φιλοσαρκίας τε, φημί, καὶ φιλαρχίας, ἔστιν ἰδεῖν αὐτὸν ἄρτι τῇ τοῦ νοῦ θεωρία βιβρωσκόμενον ὑπ᾽ αὐτῶν, καὶ κατασπαραττόμε νον οἷα ἀπὸ στόματος λεόντων; Τὴν ἴσην γάρ, ὡς οἶσθα, κρίνει ἀπόπτωσιν ὁ θεῖος Βασίλειος, τῷ ἀλό γως ἀναχωροῦντι καὶ ἀποσχιζομένῳ πατρός, τοῦ καὶ αὐτὸ τὸ θεῖον ἐπάγγελμα ἀποῤῥιπτομένου. Διὰ τοῦτο καὶ τῆς αὐτῆς εἰσι καταδίκης ἐπὶ τῆς ἀκοινωνησίας, καὶ τῶν ἄλλων ἐπιτιμίων. ᾿Αλλὰ τοῦτον μὲν εὐχόμεθα ὡς ἁμαρτωλοὶ ἀντωπῆσαι πάλιν πρὸς τὸ πρότερον φῶς, ἐκ τῆς ἀμβλυωπαθοῦς καὶ ἐξοφωρένης αὐτοῦ ἐννοίας· καὶ οἴκαδε αὖθις ἐπανιέναι πρὸς τὸν γλυκὺν Πατέρα, καὶ τὴν φιλτάτην συνοδίαν. Αὐτοὺς δὲ τοὺς ἀδελφοὺς παρακαλοῦμεν στῆναι γεν ναίως πρὸς τὴν κοινοβιακὴν ἄθλησιν· καὶ μὴ σαλευθῆναι ἐκ τῆς τοῦ ἀσεβοῦς καταπτώσεως· μᾶλλον δὲ καὶ μᾶλλον ἐντεῦθεν ἐπιδράξασθαι γνησιωτέρας πίς στεως καὶ ἀδιασπάστου συντεύξεως, τοσοῦτον μέχρις αἵματος, καθὼς οἱ θεοφόροι Πατέρες διαγορεύουσιν, ἵνα τελειότητι τοῦ ὑποτακτικοῦ αὐτῶν βίου, τὸν τοῦ μαρτυρίου στέφανον ἀναδήσωνται ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς διαγνώσεως, χορεύοντες μετὰ Δοσιθέου, καὶ ᾿Ακα κίου, καὶ Δομετιανοῦ, τῶν πάνυ παναγίων, τῶν πανυπηκόως τὴν πολιτείαν τετελειωκότων Σήμερον γάρ, καθὼς αἱ λοιπαὶ φωναὶ τῆς ὁσιότητός σου, ἀκρισία πᾶσα καὶ ἀνυποταξία· ἐπερειδομένων, τῶν πάντων σχεδὸν εἰπεῖν ταῖς ἀνθρωπίναις συνηθείαις, καὶ ταῖς τῶν προσεχεστέρων διακρατήσεσιν, ἐξ ἐναντίας ἐχούσαις τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ· καὶ μᾶλλον αἱρου μένων τοῦ δεῖνος καὶ τοῦ δεῖνος ἡγουμένου παρατηρεῖν τὸν βίον, ἢ τῶν θεσπεσίων Πατέρων ἡμῶν. Ενθεν οἱ ποιμένες, ἐξ ὧν ἐγὼ πρῶτος, ἠφρονεύσαμεν, καὶ τὸν Κύριον οὐκ ἐκζητοῦμεν, οὐδὲ τὸ ἀμώ μητον καὶ τὸ ἀκράδαντον τῆς πολιτείας ιχνηλατού μεν· ἀλλ' ὡς παλαιωθέντος τοῦ θείου νόμου, καὶ ἀργήσαντος τοῦ Εὐαγγελίου, καὶ ἀτονησάντων τῶν πνευματικῶν θεσμῶν, καὶ, ἵνα τι εἴπω καὶ βλασφημότερον, ὡς ἄλλοιωθέντος τοῦ ἀναλλοιώτου Θεοῦ. Τοῦτο γάρ ἐστι πρὸς τὸ λέγειν καὶ καταιτιᾶσθαι τοὺς χρόνους καὶ τὰς ἡμέρας καὶ τὰς γενεάς, αλλοίως μὲν ἐκείνας, καὶ ἀλλοίως ταύτας. Ego vero non a tempore invectum hoc discrimen contendo. Nec enim aliam formam induit colum, nec motum alium, nec aliam lucem diei opifex lampas, nec præter solitum ordinem fertur et circumagitur universum. Statuit enim illa, ut scriptum est, in æternum et in sæculum sæculi; præceptum posuit, et non præteribit 30. Sed ortum id est, sanctissime, ex mutatione liberæ voluntatis ab amore divino destitutæ, affectumque suum ad caduca defi gentis, gloriosa, exempla sequi detrectantis, neque archetypam potius patriamque divinam imaginem exprimere, quam deformes et alienas ac prodigiosas. Quamobrem animi simulacra gerimus, partim quidem humanæ natur aliquid habentia, partimca. nis,partim leopardi fortasse, partim piscis aut allerius reptilis cujuspiam sanctitate tua anagogice hæc intelligente. Qui ergo talia decepti effuliunt, aut Evangelis palam et nuda fronte perfringant, et martyria 30 Psal. CXLVIII, 6. Ἐγὼ δὲ ἀνταποκρίνομαι ὡς οὐ παρὰ τὸ τοῦ χρόνου διάφορον τοῦτο ὑπήχθη. Οὐδὲ γὰρ ἑτερόμορφος γέγονεν ὁ οὐρανός, οὐδὲ ἑτεροκίνητος, οὐδὲ ἑτερο. λαμπὴς ὁ δημιουργὸς τῆς ἡμέρας φωστήρ, οὐδὲ παρὰ τὴν πρὶν τάξιν φέρεται τε καὶ διεξάγεται τὸ πᾶν. Ἔστησε γὰρ αὐτὰ, κατὰ τὰ Λόγια, εἰς τὸν αἰῶνα καὶ εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος· πρόσταγμα έθετο, καὶ οὐ παρελεύσεται. ᾿Αλλὰ τοῦτο συμβέβηκεν, ὦ ἁγιώτατε, κατὰ τὸ ἐνηλλαγμένον τῆς αὐτεξουσίου προαιρέσεως, ὀλιγωρησάσης ἐκ τοῦ θείου ἔρωτος, καὶ περὶ τὰ πρότυλα τὴν ἑαυτῆς ἔφεσιν ἐκδεδωκυίας, καὶ οὐ θελούσης, οὐδὲ αἱρουμένης τῶν εὐκλεῶν ἐφάψασθαι παραδειγμάτων, οὐδὲ μεταγράψαι ἀπὸ τῆς ἀρχετύπου καὶ πατρίου θεοεειδοῦς εἰκόνος, ἐκ δὲ τῶν δυσμόρφων καὶ ἀλλοκότων καὶ τερατουργουμένων. Διὰ τοῦτο τὰ ψυχικὰ ινδάλματα ἐπιφέρομεν, τὸ μέν τι ἀνθρωπείου μέρος ἔχοντα, τὸ δὲ κυνός, τὸ δὲ λεοπέρδου τυχόν, τὸ δὲ ἰχθύος, ἤ τινος ἄλλου τῶν ἑρπε

EPISTOLARUM LIB. I. τῶν· ἀναγωγικῶς ταῦτα λαμβανούσης τῆς ὁσιότητός et justifcationes Domini, et omnia a sanctis trans- !! του. Οἱ τὰ τοιαῦτα τοιγαροῦν ἐκ φενακισμοῦ βατταρίζοντες, ἢ ῥηξάτωσαν γυμνῇ τῇ κεφαλῇ τὰ Εὐαγ γέλια, καὶ τὰ μαρτύρια, καὶ τὰ δικαιώματα τοῦ Κυρίου, καὶ πᾶσαν δέλτον ἁγιοπαράδοτον, ἢ τοῦτο μὴ ποιοῦντες, τὸ νηπιῶδες φρόνημα καὶ ἀλόγιστον ἀποθέμενοι, ὡς ὄντως εἰς ἄνδρα τελοῦντας τῆς ἡλι κίας του πληρώματος τοῦ Χριστοῦ, κατὰ τὰ θεοπαράδοτα λόγια· καὶ περιπατείτωσαν, καὶ τοὺς ἄλ λους ἐκπαιδευέτωσαν· ἢ μηδ' ἕτερον τῶν εἰρημένων ποιοῦντες, καὶ γοῦν τὸ ἑαυτῶν ἀθέλητον καὶ ἄσωτον κατηγορησάτωσαν. Ισως γὰρ αὐτοῖς ἔσται καιρὸς ἀνανήψεως. Φεῦ δέ μοι! Πάτερ τιμιώτατε, ὅτι ἔνοχος ὢν πάντων τῶν εἰρημένων, καὶ πάσης διαστροφῆς καὶ ἀνευθύτητος ὑπουργός, ὡς ἐπεμβαίνειν ἄλλοις ἠρξάμην καὶ νομοθετεῖν. Κλαυσάτωσαν καὶ θρηνεί τωσαν ἐπ' ἐμοὶ καὶ οἱτοὶ οἱ ἀναίσθητοι λίθοι, κιν δυνεύοντι κατὰ πᾶσαν ὥραν, καὶ ῥήσσοντι τὸ ποίμνιον τοῦ Χριστοῦ ἀναξίως μοι παραδεδομένον. Τοσαῦτά μοι προήχθη κελεύοντί σοι, ὧν θεοτίμητε ἀνταποκριθῆναι. Αὐτὸς δὲ ἐρηρεισμένος ὢν τῇ δυνάμει τοῦ Πνεύματος, καὶ τῇ περιλήψει τῶν νομίμων καὶ πατρίων ἐντολῶν, ἀκίνητος μένοις καὶ ἀσάλευτος καὶ ἀκαταπτόητος ἐκ τῶν παρά τινων πολυτρόπως προσεπεισφρησάντων τοι, οἷα ἀνέμων ἢ τρικυμιῶν, λογυδρίων, βαίνων ἐν τῇ βασιλικῇ ὁδῷ τῆς ἀκραι· σνοῦς πολιτείας, καὶ τὴν ἐφ᾽ ἑκάτερα παρατρέχων ματαιολογίαν τῶν ἀνθρώπων, εὐχόμενός τε ἀδιαλεί πτως ὑπὲς τῆς ταπεινώσεως ἡμῶν τὰ κράτιστα. missa volumina: aut si hoc facere abnuant, puerilem sensum et a ratione alienum deponentes, ut qui reipsa in virum evaserint ætatis plenitudinis Christi. secundum divina oracula, et ambulent ipsi, et alios erudiant: aut si neutrum facere volunt, suam ipsorum socordiam et intemperantiam accusent. Forsitan tempus erit quo resipiscant. Sed, heu mihi! Pater colendissime, qui horum omnium reus quæ dixi, omnisque vitii et pravitatis adjutor, insultare aliis cœpi, legesque præfigere. Plangant me lugeantque lapides ipsi sensus expertes, qui per singulas horas versor in discrimine, Christique gregem indigno mihi commissum dissipo. Atque hac hactenus, te jubente, a Deo honorate, respondi. Τα vero Spiritus virtute subnixus, legitimarumque et paternarum sanctionum observatione, immobilis permane, et inconcussus atque intrepidus, adversus quorumdam variis in te modis, ventorum ac procellarum instar, irruentes rumusculos, regia integræ vitæ via incedens, et inanes hominum utram. que in partem voces contemnens, ac pro humilitate nostra sine intermissione orans quam studiosissime. Θ΄. – Γελασίῳ μαθητῇ. ['5'] ΙΧ. - Gelasio discipulo. Apostatæ, ut ad monasterium redeat. Ω τέκνον μου, ἀββᾶ Γελάσιε, πῶς ποτέ σε ἐξωστράκισεν ὁ ἀρχέκακος Σατανᾶς ἐκ τοῦ κοινοβιακοῦ παραδείσου, ὡς ποτὲ τὸν Ἀδὰμ ἐκ τῆς Ἐδὲμ, πεισθέντα τῇ βουλῇ τοῦ ὀφιογνώνονος ᾿Αμμοῦν; Καὶ ἄρτι αὐλίζῃ ἐν τόποις οὕς οὐκ ἐπισκοπεῖ ὁ Κύριος, ἀκανθοφορῶν καὶ ἐργαζόμενος ἐν ἱδρῶτι τοῦ προσο που τὰ πάθη τῆς ἀτιμίας. Τί γὰρ καλὸν ἐξεληλυ θὼς Η εἰργάσω, ἢ ἐργάζῃ; Τί δὲ οὐ μᾶλλον πονηρόν καὶ ἀπευκτόν; Εξέλιπέ σου τὸ νοερόν φῶς τῆς ὁδο ηγίας· ἐσβέσθη ὁ σπινθήρ τῆς πνευματικῆς φιλίας. Οἱ φίλοι σου καὶ οἱ πλησίον σου, οὐ μόνον λέγω τοὺς ποθεινούς σου ἀδελφοὺς, ἀλλὰ καὶ τοὺς τοῦ Θεοῦ ἀγγέλους, ἐξ ἐναντίας σου ἀπομακρόθεν ἔστησαν, καὶ ἤγγισαν οἱ δαίμονες, ἐκζητοῦντες ἀποκέσαι σου τοὺς προειργασμένους ἀσκητικούς καμάτους. Ποῦ ποτέ σου ἡ καθαρὰ προσευχή; που ποτέ σου ἡ ἀκράδαντος ὁμολογία; ἡ φωτοποιὸς ἐξαγόρευσις; ἡ ἀγγελική χοροστασία, ἡ θεομίμητος ὑπακοὴ; ἡ χριστοφόρος ταπεινοφροσύνη; ἐκεῖνο τὸ καλὸν καὶ τερπνόν, ὃ ἔδει ὁ ἀσματογράφος Δαβίδ, ἡ ἐπὶ τὸ αὐτὸ συνοίκησίς την τῶν ἀδελφῶν; Τούτων πάντων ἐπειδὴ ἔρημος γέγονας, τέκνον μου, ἔχεις ἀντεισαχθέντα σοι ἐναντία, σκοτασμὸν νοῦς, ἀναλγησίαν ψυχῆς, πώρως σιν καρδιακὴν, δυσπιστίαν, ἀνελπιστίαν, ὀλιγωρίαν, φόβον θανάτου, τρόμον ἀπολογίας. Καὶ τί δεῖ καταλέγειν ἕν ἕκαστον, ὅτι στένων καὶ τρέμων Καϊνικῶς πάντως διαβιοῖς; Καὶ οὔπω λέγω τῶν σαρκικῶν 31 Ephes. IV, 13. 32 Psal. xxxvii, 12. PATROL. GR. XCIX. η O fili mi, abba Gelasi, quo tandem pacto malorum te auctor Satanas, ex cœnobiaco paradiso, sicut Adam olim ex Eden, serpentini Ammon consilio obsecutum exterminavit? Et nunc in locis habitas quæ Dominus non respicit, spinas producens, et ignominiæ passiones in sudore vultus tui exercens. Quid enim recti ex quo digressus es, vel egisti, vel nunc agis? Quid potius non perversum ac detestandum? Defecit te mentis lumen quod viam monstrabat: exstincta est scintilla spiritualis necessitudinis. Amici et proximi tui; non tantum charissimos fratres tuos dico, sed ipsos quoque Dei angelos: adversum te eminus steterunt*, et propius accessere damones, anteactos labores tuos asceticos abolere cupientes. Ubinam pura olim precatio tua? ubinam inconcussa confessio? ubi splendida exomologesis? ubi angelica chori frequentatio? Dei emula obedients, Christum gerens humilitas, bonum illud et jucundum, quod canticorum scriptor prædicat David, fratrum in unum habitatio 33? His omnibus quoniam orbatus es, fili mi, contraria quæ horum loca immissa sunt habes, obscurationem mentis, stuporem animi, cæcitatem cordis, incredulitatem, desperationem, incuriam, mortis metum, horrorem judicii. Et quid opus est singula percensere, cum gemens et tremens Caini prorsus more vitam ducas? Nec memoro carnalium 83 Psal. cxxxi, 1.

cupiditatum turbam interiors tos inflammantem, et παθῶν τὴν ἰσιν, ἀναρριπίζοντά του τὰ ἐντὸς, καὶ peecatum succendentem. Quapropter, fili mi, perspecta per humilem epistolam meam veritate, οι ad lumen suspiciens, ac divinitus compunctus, et amíce vulneratus, reputansque ac recogitans unde excideris, et in quibus miseriis verseris, et ubi habites, nempe, ut sic dicam, in tabernaculis Codar¾; redi ad sanam mentem, recurre ad locum tuum, expergiscere, renovare, et recalesco; et ne boram cuneteris, no diem, ne hebdomadem: sed quantocius omnibus abjectis, præsenti atque intrepido animo ad me veni infelicem Patrem tuum, et ad egregios fratres tuos, et magnum Patrem meum, et Patrem tuum. Et hac quidem de causa consilium erat, postquam te istuc appulsum cognovi, etiam fratrem cum litteris millere, qui terevocaret. Sed quia presbyter litterarum lator mibi plane confirmavit te ad solas litteras venturum, ideo epistola contentus fui. Et vero jubent prorsus, fili mi, sicut dictum est, non solum ego miser, et Pater meus, verum et nostri domini Joannes præcursor ac Joannes Theologus, ut quam citissime gradum referas, priusquam te inopinata mors occupet. Quod si obfirmatus adhuc, quod minime reor, obdurescas, et pertinaciter resistas; scito te excommunicatum esse, et a sanctis omnibus, et a nobis peccatoribus donec faciem nostram videas. Sin autem gradum referes, ut jussimus, jam veniens solutus es, tum ad divina dona, tum ad alios oibos. Χ. Nicolao discipulo. Electo in præpositum tradit Quandoquidem Dei nutu, spiritualis fili Nicolae, ad præfecturæ apicem evectus es, observare omnino debes, quæ in hoc libello præcepta sunt. Non igitur ullatenus immutabis, quam a spirituali monasterio tuo accepisti forman et regulam, absque necessitate. Non possidebis ex hoc mundo quidquam neo tibi proprium repones vel unicum argentum. Non divides animum et cor tuum affectu curisque, propter eos qui tibi a Deo commisei sunt, tibique in spiritu filii ac fratres facti sunt; non erga necessarios olim secundum carnem, aut cognatos, aut amicos, aut sodales. Non erogabis res monasterii tui, neque in vita, neque post mortem, sive eleem mosyne titulo, sive legati, in tuos olim necessarios, ut dictum est, et amicos: nec enim de mundo es, ut res mundi attingas: præterquam si qui forte ex canobio in ordinem nostrum transierint: atque ita curam eorum geres juxta sanctorum Patrum exemplum. Non possidebis servum, neque ad luos usus, neque ad monasterii cui præsides, nec denique ad agri tui, hominem qui ad Dei imaginem factus est: hoc enim sæcularibus solis concessum est. Tu vero teipsum exhibere unanimis fratribus tuis servum animo debes, licet externa specie tanquam dominus et magister habearis. Feminei sexus » Cant. 1, 4. ἀναφλέγοντα τὴν ἁμαρτίαν. Διό δή, τέκνον μου, ἐπιγνοὺς τὸ ἀληθὲς διὰ τῆς ταπεινῆς μου ἐπιστολῆς, καὶ ἀναβλέψας πρὸς τὸ φῶς, καὶ κατανυχθείς θεῖ κῶς, καὶ πληγείς φιλικῶς, καὶ ἀναπλήσας καὶ ἀναγνωρίσας ὅθεν ἐξέπεσας, καὶ ἐν παίοις εἰ δεινοῖς, καὶ τοῦ παροικεῖς, ὡς εἰπεῖν, μετὰ τῶν σκηνωμά των Κηδάρ· ἀναστηλον, καὶ ἀναπήδησον, καὶ ἀνα εγέρθητι, και ανανεώθητε, καὶ ἀναθερμάνθητι· καὶ μὴ ὥραν, μὴ ἡμέραν, μὴ ἑβδομάδα· ἀλλὰ θάττον χαίρειν πᾶσιν εἰπών, ἧκε ἐξρωμένως καὶ ἀνενδοιάστως πρός με τον δύστηνον σου Πατέρα, καὶ πρὸς τὴν καλήν σου ἀδελφότητα, καὶ πρὸς τὸν μέγαν Πα τέρα μου καὶ Πατέρα σου. Καὶ πρὸς τοῦτο ἐβουλόμην μὲν, ἡνίκα ἔμαθον ὅτι αὐτόθι ἐξεπελάσθης, καὶ ἀδελφὸν πέμψαι σὺν τοῖς γράμμασιν, ἵνα σε αναρ ῥύσηται. Ἐπεὶ δὲ ὁ γραμματοφόρος καὶ πρεσβύτερος ἐβεβαιώσατό με πάντως ἐκ μόνων τῶν γραμμάτων ἥκειν σε, διὰ τοῦτο ἠρκέσθην τῇ ἐπιστολῇ. Καὶ δὴ πάντως, τέκνον μου, καθὼς εἴρηται, οὐ μόνον ἐγὼ ὁ τάλας, καὶ ὁ Πατήρ μου, ἀλλὰ καὶ οἱ δεσπόται ἡμῶν, ὁ Πρόδρομος, καὶ ὁ Θεολόγος, εγκελεύονται σοι, τάχιστα ἀποκινῆσαι, πρὶν ἀπροσδοκήτου θανάτου καταλάβῃ τὸ τέλος. Εἰ δέ τι, ὃ οὐχ ὑπολαμβάνω, σκληρυνόμενος σκληρυνθῇς καὶ αὐθαδιάσεις· γίνωσκε ἀκοινώνητόν σε εἶναι, καὶ ἐκ πάντων τῶν ἁγίων, καὶ ἐξ ἡμῶν τῶν ἁμαρτωλῶν, ἕως ἂν ὄψει τὸ πρόσωπον ἡμῶν. Εἰ δὲ ἀποκινήσεις, καθὼς ἐνετειλάμεθα, ἤδη ἐρχόμενος λελυμένος εἶ, καὶ τῶν θείων δώρων, καὶ τῶν ἄλλων βρωμάτων. Ι΄. — Νικολάῳ μαθητῇ. præcepta vitæ monasticæ. [xx'.] Ἐπειδὴ εὐδοκίᾳ Θεοῦ προεβιβάσθης, τέκνον πνευματικὴν Νικόλαε, εἰς τὸ τῆς ἡγουμενείας ἀξίωμα, δέον παραφυλάξαι σε πάντα τὰ ἔντεταλμένα σοι ἐν τῷ παρόντι γραμματίῳ. Οὐ διαλλάξεις οὖν ὅνπερ παρέλαβες τύπον καὶ κανόνα παρὰ τῆς πνευματικῆς σου μονῆς ἐν ἅπασιν ἄνευ ἀνάγκης. Οὐ κτήσῃ τι τοῦ κόσμου τούτου, οὐδὲ ἀποθησαυρίσεις ἰδιορίστως εἰς ἑαυτὸν μέχρι καὶ ἑνὸς ἀργυρίου. Οὐ διαμερίσεις τὴν ψυχὴν καὶ τὴν καρδίαν σου ἐν σχέσει καὶ φροντίδι, παρὰ τοὺς πεπιστευμένους σοι ὑπὸ Θεοῦ, καὶ γεν νωμένους σοι πνευματικῶς υἱοὺς καὶ ἀδελφούς· οὔτε εἰς τούς ποτε ἰδίους κατὰ σάρκα, ἢ συγγενεῖς, ἢ φί λους, ἢ συνεταίρους. Οὐ χρήση τοῖς τῆς οἰκείας σου μονῆς, οὔτε ζῶν, οὔτε μετὰ θάνατον, ἐλεημονητικῶς, ἢ κληρονομικῶς, εἰς τούς πότε προειρημένους ἰδίους καὶ φίλους. Οὐ γὰρ ἐκ τοῦ κόσμου εἶ, ἵνα μετέχῃς τῶν ἐκ τοῦ κόσμου· πλὴν εἰ μή που μεταβαῖέν νινες ἐκ τοῦ κοινωνικοῦ βίου εἰς τὸ καθ' ἡμᾶς τάγμα· καὶ οὕτω φροντίσεις κατὰ μίμησιν τῶν ἁγίων Πατέρων. Οὐ κτήσῃ δοῦλον, οὔτε εἰς οἰκείαν χρείαν, οὔτε εἰς ἣν ἐπιστεύθης μονὴν, οὔτε εἰς ἀγρούς σου, τὸν κατ᾿ εἰκόνα Θεοῦ γεγονότα ἄνθρω τοῦτο γὰρ μόνοις τοῖς ἐν τῷ βίῳ συγκεχώρηται. Σοὶ δὲ χρεὼν ἑαυτὸν παρασχεῖν τοῖς ὁμοψύχοις σου ἀδελφοῖς δοῦλον τῇ προθέσει, κἂν τῇ ἕξω ἔπι· που

EPISTOLARUM LIB. I. φανείᾳ ὡς δεσπότης λογίζῃ καὶ διδάσκαλος. Οὐ animal ad necessaria ministeria nullum habeas, qui feminis omnino renuntiasti, nec in monasterio, nec in agris: nullus siquidem sanctorum Patrum usus est, et natura ipsa non permittit. Non veheris equis aut mulis absque necessitate; sed Christi exemplo pedibus iter facies: sin minus, pullus asini erit jumentum tuum. Curabis omniuo ut inter fratres communia et indivisa sint omnia, et nhiil cujusquam proprium jure dominii, ne acus quidem. Tibi vero et corpus et anima, ne dicam cætera, æqua lance charitatis in omnes spirituales filios tuos ac fratres dividantur. Non uteris potestate erga duos fratres tuos, et filios meos, ut vel ad præfecturam, vel ad ordinationem sine Patris jussu quidquam agas. Ne contrahas cum sæcularibus fraternitates, vel confiliationes; quippe qui sæculum et nuptias reliquisti. Neque enim exstat exemplum in Patribus; et si exstat, perrarum est, nec legis vim habet. Non epulabere cum feminis, excepta matre tua secundum carnem, et torore, nisi vis aliqua et necessitas urgeat, sicut admonent sancti Patres. Ne frequens sis in egressibus et circumcursationibus, proprium ovile deserens sine necessitate, cum difficile sit, etiam si assiduus incubes, variabiles et erraticas rationales oves servare. Cura prorsus ut catechesim qualibet hebdomade ter facias, ad vesperum; quoniam a Patribus id traditum, et salutare est. Ne dederis parvum quem vocant habitum, ac veluti post spatium temporis, alterum velut magnum: unus enim est habitus, sicut et baptisma, quemadmodum in more fuit sanctorum Patrum. Ne transgrediaris leges et regulas Patrum, præcipue sancti Patris nostri Basilii: sed quidquid agas discave, tanquam testimonium ex sacris Litteris habeas, aut ex paterna consuetudine, id age, sine divini præcepti prævaricatione. Non deseres gregem tuum, ut ad alterum transeas, vel ad majorem dignitatem conscendas sine Patris tui arbitrio. Non ineas familiarium cum cononica, neque muliebre monaste❤ rium ingrediaris, neque seorsum cum ulla colloquaris monacha vel sæculari, nisi necessitas compellat; ac tum quoque duabus utrinque personis astantibus: una enim, ut aiunt, calumnia obnoxia est. Non aperies ostium ovilis, ut feminam ullam intromittas sine magna necessitate: quod si absque mutuo aspectu admitti potest, neque id negligendum. Non facies tibi diversorium, aut spiritualibus filiis tuis sæcularem domum in qua sint feminæ: ita ut eam frequentes: sed apud religiosos potius viros diversari, et necessaria vitæ subsidia capere studebis. Non habebis in cella tua discipulum adolescentem, quo afficiare: sed personæ minime suspectæ, ac diversorum adeo fratrum minisferio uteris. Non sit tibi vestimemtum elaboratum, et pretiosum, præter sacerdotale; sed humiliter Patrum exemplo et indueris et calceaberis. Non eris delicatus ac lautus, neque in privato tuo sumptu, neque in hospitum receptione: σχοίης ζῶον τῶν ἐκ τοῦ θήλεος γένους εἰς χρείαν ὑπουργικὴν, ὁ τῷ θήλει παντάπασιν ἀποταξάμενος οὔτε ἐν τῇ μονῇ, οὔτε ἐν τοῖς ἀγροῖς· καθὼς οὐδεὶς τῶν ὁσίων καὶ ἁγίων Πατέρων ἡμῶν ἐχρήσατο, οὔτε ἡ φύσις αὐτὴ ἐπιτρέπει. Οὐκ ἐποχούμενος ἔσῃ ἵπο ποις καὶ ἡμιόνοις ἄνευ ἀνάγκης· ἀλλὰ Χριστομιμή τως πεζοπορήσεις. Εἰ δ᾽ οὔ· πῶλός σοι τὸ ὑποζύγιον ἔσται. Παραφυλάξεις πάντως τὸ τὰ πάντα τὰ ἐν τῇ ἀδελφύτητι κοινὰ εἶναι καὶ ἀμέριστα· καὶ μηδὲν κατὰ μέρος τοῦ καθέκαστον εἰς ἐξαυθέντησιν, μέχρι καὶ ῥαφίδος. Σοῦ δὲ καὶ τὸ σῶμα καὶ ἡ ψυχή, μή τι γε ἄλλο, ἔστωσαν διαμεμερισμένα ἐν ἰσότητι ἀγάπης πᾶσι τοῖς πνευματικοῖς σου τέκνοις καὶ ἀδελφοῖς. Οὐκ ἐξουσιάσεις ἐπὶ τοῖς δυσὶν ἀδελφοῖς σου καὶ τέκνοις μου· οὔτε πρὸς ἀρχὴν, οὔτε πρὸς χειροτονίαν πρᾶξαι τι παρεξ τῆς πατρικῆς σου ἐντάλσεως. Οὐ σχοίης μετὰ κοσμικῶν ἀδελφοποιίας, ἢ συντεχνίας, ὁ φυγὰς τοῦ κόσμου καὶ τοῦ γάμου. Οὐ γὰρ εὕρηται ἐν τοῖς Πατράσιν· εἰ δὲ καὶ εὕρηται, σπανιάκις, καὶ τοῦτο οὐ νόμος. Οὐ συνεστιαθῇς μετά γυναικών, πλὴν τῆς κατὰ σάρκα μητρός, καὶ ἀδελφῆς, οὐκ οἶδα εἰ μή τις βία καὶ ἀνάγκη, καθὼς παρακελεύονται οἱ ἅγιοι Πατέρες. Οὐ σχοίης τό πολυπρόοδον καὶ πολυγύρευτον, ἄνευ ανάγκης ἐγκαταλιμπάνων τὸ οἰκεῖον ποίμνιον· ὅπου γε καὶ ἐγκαθημένου σου μό λις διασώζοιντο τὰ πολυτροπώτατα και πολυδιεξόδευτα λογικά πρόβατα. Παραφυλάξεις πάντως τὸ ποιεῖσθαι τρισάκις τὴν κατήχησιν τῇ ἑβδομάδι, καὶ καθ᾿ ἑσπέραν· ἐπειδὴ πατροπαράδοτον τοῦτο, καὶ σωτήριον. Οὐ δοίης ὅπερ λέγουσι μικρόν σχῆμα, ἔπειτα μετὰ χρόνους ἕτερον ὡς μέγα. Εν γὰρ τὸ G σχῆμα, ὥσπερ καὶ τὸ βάπτισμα, καθὼς οἱ ἅγιοι Πα τέρες ἐχρήσαντο. Οὐ παραβῇς τοὺς νόμους καὶ κανόνας τῶν Πατέρων, πρό γε πάντων τοῦ ἁγίου Πατρὸς ἡμῶν Βασιλείου· ἀλλὰ πᾶν ὅ τι ποιεῖς ἢ λέγεις, ὡς μαρτυρίαν ἔχων ἐκ τῶν Γραφῶν πράξεις, ἢ ὡς ἐκ πατρικῆς σου συνηθείας, ἄνευ παραβάσεως ἐντολῆς Θεοῦ. Οὐ καταλείψεις τὸ ποίμνιόν σου, καὶ εἰς ἕτερον μεταβήσῃ, ἢ πρὸς μείζονα ἀξίαν ἐπαναδράμοις, ἄνευ πατρικῆς σου διαγνώσεως. Οὐ φιλιάσεις μετά και νονικῆς, οὐδὲ παραβάλῃς ἐν γυναικείῳ σεμνείῳ, οὐδὲ καταμόνας ὁμιλήσεις μοναζούσῃ, ἢ κοσμικῇ, εἰ μή που ἀνάγκη ἕλκοι· καὶ τότε δύο παρόντων ἐξ ἑκατέ ρου μέρους προσώπων. Τὸ γὰρ ἕν, ὥς φησιν, εὐεπηρέαστον. Οὐκ ἀνοίξεις τὴν θύραν τῆς ποίμνης ἐπὶ εἰσόδῳ παντοίας γυναικός, ἄνευ μεγάλης ανάγκης εἰ δὲ δυνατὸς εἶ ἀσυμφανῶς δέχεσθαι, οὐδὲ τοῦτο ἀπόβλητον. Οὐ ποιήσεις σεαυτῷ καταγώγιον, ἢ τοῖς πνευματικοῖς σου τέκνοις οἶκον κοσμικόν, ἐν ᾧ εἰσι γυναῖκες, ἐπὶ συχνῷ παραβάλλων· ἀλλ᾽ ἐκλέξῃ εἰς ἀνδρῶν εὐλαβῶν τὰς παροδικὰς καὶ ἀναγκαίας χρείας ποιεῖσθαι. Οὐ κτήσῃ μαθητὴν εἰς τὸ κελλίον σου μειράκιον προσπαθῶς· ἀλλ' ἐκ προσώπου ἀνυπο όπτου, καὶ ἐκ διαφόρων ἀδελφῶν, τὴν ὑπουργίαν σου ποιήσεις. Οὐ κτήσῃ ἱματισμὸν ἐξηλλαγμένον καὶ πολύτιμον, ἄνευ τοῦ ἱερατεύειν σε· ἀλλὰ τοῖς ταπει νοῖς πατρομιμήτως καὶ ἐνδύσῃ καὶ ὑποδύσῃ. Οὐκ ἔσῃ ἁβροδίαιτος, οὔτε ἐν οἰκείᾳ σου δαπάνῃ, οὔτε ἐν

τῶν ἀπολαυστικῶν τοῦ παρόντος βίου. Οὐ θησαυρί σεις χρυσίον ἐν τῇ μονῇ σου· ἀλλὰ τὸ κατὰ περισσείαν ἐπὶ παντός είδους μεταδοίης τοῖς πενομένοις ἐν ἀνοίξει τῆς αὐλῆς σου, καθὼς καὶ οἱ ἅγιοι Πατέ ρες. Οὐ κρατήσεις τόπον ἠσφαλισμένον καὶ τὴν οἰκονομικὴν φροντίδα· ἀλλ' ἔστω σοι πᾶσα ἡ φροντὶς ἀνήκουσα περὶ τῶν ψυχῶν. Τὸ δὲ χρυσίον, καὶ τὰ κατὰ χρείαν, ἐγχειρίσεις τῷ οἰκονόμῳ, τῷ κελλαρίτῃ, καὶ ὡς ἐπιβάλλει ἐν ἑκάστῃ διακονίᾳ· σοῦ προδήλως πάντων τὴν ἐξουσίαν ἔχοντος, καὶ μεταφέροντος ὡς ἂν βούλῃ ἑκάστην διακονίαν ἐν τῷ τυχόντι προσώπῳ, καὶ ἀπολαμβάνοντος τὸν λόγον ἑκάστης διοικήσεως καθὸ ἐντέλλη. Οὐ ποιήσεις τι ἢ πράξεις κατ' οἰκείαν γνώμην ἐν παντὶ πράγματι, οὔτε ἐν προόδῳ, οὔτε ἐν πράρει καὶ ἀγορασία, οὔτε ἐν δοχῇ ἢ ἐν ἀποκρίσει ἀδελφοῦ, οὔτε ἐν ὑπαλλαγῇ διακονίας, οὔτε ἐν ἄλλῳ τινὶ τῶν σωματικῶν, ἀλλ᾽ οὖν οὐδὲ ἐν τοῖς ψυ χικοῖς σφάλμασιν, ἄνευ βουλῆς τῶν προεχόντων ἐν γνώσει καὶ εὐλαβεία, ἑνὸς ἢ δύο, ἢ καὶ τριῶν, ἢ καὶ πλειόνων, κατὰ τὴν ὑποκειμένην ὑπόθεσιν· ὥσπερ ἐντέταλται Πατρικῶς. Ταῦτα πάντα, καὶ ὅσα ἕτερα hoc enim ad hujus vitæ voluptarios pertinet. Non ταῖς ὑποδοχαῖς τῶν ξένων· τοῦτο γὰρ τῆς μερίδος thesaurizabis aurum in monasterio tuo; sed quidquid in unoquoque genere redundabit, adaperto atrio tuo pauperibus, sanctorum Patrum more, largire. Non servabis locum obseratum, nec curam geres œconomiæ: sed tota cura tua animarum esto. Aurum vero et res usui necessarias œconomo committes, et cellario, et ut cuique convenit ministerio: ita nimirum, ut penes te sit omnium potestas, et officia in hunc aut illum, ut voles, transferas, rationemque exigas cujuslibet administrationis, prout mandaeli. Non facies vel ages quidquam in re ulla ex proprio sensu, sive proficiscen - dum est, seu vendendum vel emendum; neque in receptione vel ejectione fratrum, neque in aliis rebus externis; sed neque in animæ erratis, sine consilio eorum qui judicio et pietate pæstant, unius aut duorum, triumve aut plurium, prout res feret, sicut a Patribus sancitum est. Hæc omnia, et quæcun que alia accepisti, servabis et custodies, ut bene tibi sit, et prospere agas in Domino omnibus diebus vitæ tuæ. Contrarium enim absit vel dicere vel cogitare. παρέλαβες, φυλάξοις καὶ φρουρήσοις, ἵνα εὖ σοι γένηται, καὶ ἔσῃ κατευοδούμενος ἐν Κυρίῳ πάσας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς σου. Τὸ γὰρ ἐναντίον ἀπείη καὶ λέγειν καὶ ἐννοεῖν. - Anastasio episcopo Cnosiæ. ΙΑ΄. — Αναστασίῳ ἐπισκόπῳ Κνωσίας. De officio episcopi. Quid vis tibi, sanctissime Pater, et quid tantopere post unam et alteram excusationem adhuc instas, ut a me imperito et vitiis dedito utilitatis sermonem recipias? Ego potius a te doceri opus habeo, qui et ordine inferior sum, et vita obcæcatus, non de episcopatus officiis, (quam enim ineptus sim!) sed de monastico statu, sive de præpositura; quonam pacto indigne mihi commissum gregem congruenter regens, propitium in terribili responsionis meæ die judicem nanciscar. Sed tu nimirum per summam modestiam tuam hoc egisti: explorare enim ignorantiam meam voluisse, id mihi de pontificatu tuo nefas est suspicari. Ego vero meum ipsius gradum, o sacrum caput, pertimesco, et mnimo metuo circa animarum gubernationem; quomodo tandem ex turbu: lento ac procelloso mari spirituali traditum mibi parvam hoo et spirituale navigiolum ad salutis portum perducam: cum ad munus hoc et vita integra, et scientia idonea sit opus; ut tanquam duplici ῃ clavo gubernans, vigilonter ac perite intactum aquis peccati meipsum et eos qui me sequuntur custodiam. Hæc igitur tam miseri est excusatio. Verum quia sanctitatis tuæ præcepto penitus non obtemperare, tametsi vires meas superet, periculo non vacat: præsertim cum ab ipso etiam Patre meo mandatum acceperim: utriusque obedientia fretus, hoc tibi, divinissime Pater, per commonitionis speciem profitebor: longe majus multisque partibus navicula mea excellentius esse navigium perfectionis tuæ, episcopale, inquam fastigium, si cum præpositi dignitate comparetur: et tanto scilicet, quanto in plures imperium sortitus es, eosque non valentes [κβ΄. ] Τί σοι γέγονεν, ὦ ἱερώτατε Πάτερ, καὶ τί τοσοῦ τον μετὰ μίαν καὶ δευτέραν παραίτησιν ἔτι παραβιάζῃ, ὥστε παρ' ἐμοῦ τοῦ ἀμαθοῦς καὶ περιπαθοῦς εἰληφέναι λόγον ὠφελείας; Έγωγε μᾶλλον ἔχω χρείαν ὑπὸ σοῦ φωτισθῆναι· ὁ καὶ τῇ τάξει δεύτερος, καὶ τῷ βίῳ ἐσκοτισμένος· οὐ τὰ περὶ ἐπισκοπῆς ὀφειλόμενα· φεῦ γὰρ τῆς ἐμῆς ἀνοίας! ἀλλὰ τὰ περὶ μοναχικῆς, εἴτ᾿ οὖν ἡγουμενικῆς καταστάσεως, τὸ πῶς ἄρα ἀφηγησάμενος κατά λόγον τὸ ἐμπιστευθέν μοι ἀναξίως ποίμνιον, εὕροιμι Θεὸν ἵλεω ἐν ἡμέρᾳ τῆς φρικτῆς ἀπολογίας μου. Ἀλλὰ τοῦτο πέπονθας πάντως ἐξ ἄκρας μετριοφροσύνης. Εκπειράζειν γάρ μου τὴν ἀπαιδευσίαν, οὐ θέμις με ὑπονοεῖν τὴν ἀρχο ιερωσύνην σου. Ἐγὼ τοίνυν δέδοικα τὰ τοῦ οἰκείου βαθμοῦ, ὦ ἱερὰ κεφαλὴ, καὶ ἐλιγγιῶ περὶ τὴν ψυχι τὴν κυβέρνησιν τῷ ὄντι· πῶς δὴ οὖν ἐκ τῆς πολυταράχου καὶ ἀεικυμάντου νοητῆς θαλάσσης ἀποσώσαιμι τὸ ἐγχειρισθέν μοι τοῦτο βραχύτατον καὶ λογικὸν πλοιάριον εἰς λιμένα σωτηρίας· ὅτι πρὸς τοῦτο καὶ πολιτείας ἀκραιφνοῦς χρεία καὶ γνώσεως ἱκανῆς ἐπισ τυχία, ἵν᾿ ὡς ἐν δυσὶν αὐχέσι πηδαλιουχῶν, γρηγό ρως καὶ ἐπιστημόνως ἀκαταβάπτιστον τοῖς ὕδασι τῆς ἁμαρτίας ἐμαυτόν τε καὶ τοὺς ἐπομένους μοι δια φυλάττω. Αὕτη τοίνυν ἡ ἐμὴ ἀπολογία τοῦ ταλαι πώρου. Ἐπεὶ δὲ τὸ τῆς ὁσιότητός σου κέλευμα οὐκ ἀκίνδυνον πάντη καταλιπεῖν, εἰ καὶ ὑπὲρ δύναμίν μου ἀνυπήκοον, ἄλλως τε καὶ ἐκ τοῦ οἰκείου μου Πατρὸς τὴν ὑποταγὴν δεξάμενος· πεποιθὼς τῇ ἀμφοτέρων εὐπειθείᾳ, τοῦτό σοι, ὦ θειότατε Πάτερ, ἐν εἴδει ὑπομνήσεως ἐπιφθέγξομαι, ὅτι μεῖζον κατὰ πολὺ καὶ ὑπερβάλλον τὸ πλοῖον τῆς σῆς τελειότητος πρὸς τὸ ἐμὸν νηάριον· φημὶ δὴ τὸ ἐπισκοπικὸν

EPISTOLARUM LIB. I. ὕψωμα πρὸς τὸ ἡγουμενικὸν ἀξίωμα· καὶ τοσοῦτον fortasse, nec conspirantes, nec ejusdem natura et ὅσῳπερ ἂν καὶ πλειόνων ἄρχειν ἠξιώθης, καὶ ταῦτα οὐχ εκόντων ἴσως, οὐδὲ ὁμογνωμόνων, οὐδὲ τῆς αὐτ τῆς φύσεως καὶ ἀξίας, ἀλλὰ καὶ ἀῤῥένων καὶ θηλειῶν, μοναστῶν τε καὶ μιγάδων, ἀρχόντων τε καὶ ἀρχομένων, γημάντων καὶ ἀγάμων, δούλων τε καὶ ἐλευθέρων, ὀρφανῶν τε καὶ χηρευόντων, πλουσίων τε καὶ πενήτων, δυναστευόντων τε καὶ καταπονουμέ νων, χρεωφειλετῶν τε καὶ δανειστῶν, ἀβροδιαιτούν των τε καὶ λιμοκτονουμένων, πολυκτημόνων τε καὶ ἀνεστίων, μαλακοφορούντων τε καὶ ῥακοδυτούντων. Ταῦτα γὰρ καὶ πλείω τούτων οὐκ ἐπιφαίνεται τῷ ἡμετέρῳ βίῳ· ὁ δὲ σὺς ἐμπέπλησται. Καὶ οὐδὲ πᾶς ὁ λαός σου ὑπὸ μιᾶς φροντίδος δεδιοίκηται, οὐδὲ πάντων τὰ πρόσωπα καὶ τὰ ὀνόματα οἶσθα, οὐδ᾽ ἑκάστου τὰς μεθόδους τῆς ζωῆς διαγινώσκεις· ἀλλὰ ἄλλοι ἄλλως κατὰ πολὺ τὸ διάφορον ἔχουσιν. Οἱ μὲν γὰρ ἴσως γεωπονοῦσιν, οἱ δὲ ναυτίλλουσιν, οἱ δὲ ποιμαινεύουσιν, οἱ δὲ ἀπρακτοῦσιν, οἱ δὲ πρακτορεύονται· καὶ πολὺς ὁ λόγος τῆς ἐφ᾽ ἑκάστῳ ὁρωμέ νης ἐργασίας. Ἐπὶ τούτοις δὲ πᾶσιν ὅσος καὶ πηλί κος ὁ κόπος! καθὰ λογίζομαι, ἀλόγιστος· ὅσος ὁ ἱδρὼς, ὁ ἀγών, ὁ δρόμος, ἡ εὐτονία, ἡ φροντὶς, ἡ μέριμνα, ἡ ἔκτηξις τῆς σαρκὸς, ἡ ὀδύγη τῆς ψυχῆς, ἡ τῆς διανοίας κατακοπή! Ὥσπερ οὖν ὁ ἀπευθύνων τὴν ναῦν ἐν μεγάλῃ ζάλῃ καὶ καταιγίδι θαλάσσης, ὅλος νήφων ἐστὶ καὶ ἀπερίτρεπτος, ἀνύστακτον ἔχων τὸν ὀφθαλμόν· οὐδὲ γὰρ εἰς βραχόν φέρει κίνδυνον τὸ μικρῶς πῶς παρεμπεσειν ἀπειρίαν καὶ ἀμέλειαν· οὕτω πολλῷ μᾶλλον ὁ κυβερνήτης τῶν ψυχῶν ἀγωνιστικώτερον καὶ ἀκριβέστερον εἰδέναι ὀφείλει τὸ τῆς προστασίας ἔργον, ἵνα μὴ ὑποβρύχιος γένηται τῷ βυθῷ τῆς ἀπωλείας. Διὰ ταῦτα, ὡς οἶμαι, ἀγιώτατε, ἐβόα ὁ μέγας ᾿Απόστολος, Τίς ἀσθενεῖ, καὶ οὐκ ἀσθενῶ; τίς σκανδαλίζεται, καὶ οὐκ ἐγὼ πυροῦ μαι; Καὶ πάλιν, Ὅτι ἐγενόμην τοῖς Ἰουδαίοις ὡς Ἰουδαῖος, τοῖς ὑπὸ νόμον ὡς ὑπὸ νόμον, τοῖς ἀνόμοις ὡς ἄνομος, μὴ ὤν ἄνομος, ἀλλ' ἔννομος Χριστῷ. Τοῖς πᾶσι γέγονα τα πάντα, ἵνα τοὺς πάντας κερδήσω. Ἰδοὺ οὕτως καὶ οἱ κατ' αὐτὸν κανόνες καὶ ὅροι ἐπισκοπῆς· καθάπερ καὶ αὐτοὶ οἱ θεσπέσιοι Πατέρες ἡμῶν διαγορεύουσι. Λοιπὸν ἀναγνοὺς καὶ διαγνοὺς τὰ τῶν ἁγίων, καὶ ἐπὶ χεῖρας ἔχων τὰ θεοπαράδοτα λόγια· τί πρὸς ἐμοῦ τοῦ τάλα νος τοιοῦτόν τι ἐπιζητεῖς; Εγώ δοκῶ τὸν ἐπίσκοπον εἶναι ἔφορον, καὶ ὑπεύθυνον τῆς ἐπὶ πᾶσι τῶν ἀρχομένων γενομένης διαπράξεως. "Αγγελον ἀσίγητον, τὰ τοῦ Θεοῦ δικαιώματα κηρύσσοντα· ὅμμα ἀκοίμητον τὰς ἑκάστου ὁδοὺς τῶν ὑπ' αὐτοῦ ἐξαγομένων ἐπιβλεπόμενον· μίμημα Χριστοῦ, εἰς ὃν οἱ ἐπόμενοι προσέχοντες τὴν ἑαυτῶν ζωὴν εὐαγγελικῶς χαρακτηρίζουσι· φωστῆρα ἀειλαμπῆ τοῖς ἐξ ἀγνοίας καὶ ἁμαρδίας νυκτομαχοῦσι γνωριζόμενον. τὸν λόγον τῆς διδασκαλίας ἐπομβρίζοντα τοῖς διψῶσι τὰ σωτήρια οἰκονόμον μέγιστον, τὸν ἑκάστου βίον λογοθετεῖσθαι μέλλοντα ἐν καιρῷ ἀνταποδόσεως. Οὔτε οὖν μεῖζόν τι τῆς πρὸς Θεὸν ἐγγύτητος καὶ ἀγάπης, οὔτ᾽ αὖ εύ dignitatis; sed mares pariter ac feminas, monachos et saculares, imperio præditos et subditos, conjuges et calibes, servos ac liberos, orphanos et viduas, divites et pauperes, potentes et inopes, debitores et feneratores, laute viventes et fame laborantes, locupletes et tecto carentes, molliter vestitos et pannosos. Hæc enim, et his plura, in vita nostra non cernuntur; tua vero his referta est. Nec populus tuus sub una cura universus cogitur, nec omnium facies et nomina nosti, nec vitæ uniuscujusque vias et rationes distinguis; sed alii aliter magno discrimine se habent. Etenim alii terram fortasse colunt, alii navigant, alii greges pascunt, alii in otio degunt, alii negotiantur: longumque esset quas in singulis videmus occupatione recensere. In his autem omnibus qualis quantusque labor? sstimari, ut puto, non potest. Quantus sudor; certamen, cursus, contentio, cura, sollicitudo, carnis afflictio, animi dolor, mentis defatigatio? Quemadmodum ergo qui navem gubernat in magnis maris fluctibus et tempestate, totus advigilat, et in ea cura defixus est, nec sumnum oculis indulget (non enim parvi et periculi si vel exigua aliqua obrepat imperitia vel negligentia), sic multo magis animarum gubernator præfecturæ partes studiosius et accuratius teneat necesse est, ne extremi exitii profundo demergatur. Propterea, at arbitror, sanctissime, magnus Apostolus exclamabat: Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror 35? Et iterum: Factus sum Judæis tanquam Judæus; iis qui sub lege sunt, tanquam sub lege essem; iis qui siue lege erant, tanquam sine lege essem; cum sine lege non essem, sed in lege essem Christi. Omnibus omnia factus sum, ut omnes lucrifacerem 36. En, vel ejus sententia, leges et regulas episcopatus, quemadmodum et divini quoque Patres nostri testantur. Cæterum, cum sanctorum placita legas et intelligas, et divina oracula in manibus habeas, quid ad me misero tale quidpiam efflagitas? Ego episcopum censeo inspectorem esse, ac de omnibus quæ a subditis aguntur obnoxium; angelum non silentem, justificationem Dei perpetuo præ™ dicantem; oculum insomnem, gregis sui singillatim vias considerantem; simulacrum Christi, ad quod intenti qui sequuntur, vitam suam ad Evangelii formam efingant; facem perpetuo ardentem, iis qui in ignorantiæ peccatique tenebris dimicant, conspicuam; sermonem doctrina,solutaria sitientibus infundentem; dispensatorem maximum, qui de singulorum vita, retributionis tempore, rationem redditurus sit itaque nulla affinitas cum Deo et charitas major est, aut cui certior sit merces, quam præfectura tanta: quemadmodum Christus ipse apostolorum principi dixit: Si amas me, Petre, plus his, pasce oves meas 37. Nec periculosius quidquam, aut exitiosius quam in ea indigne versari. 35 II Cor. II, 29. 36 I Cor. 1, 20-23. 37 Joan. ΣΧΙ, 15.

árin i Xuri, xp, is worn amàn· 4. THEOVORI STUDITÆ *Nevy, in § chuan kama walvis 18 qui asimanı inam pro ovibna semper paulati, pr, sanjargas expat obj ceas, homieux minas non redormidase, veritatem in advemanuom scolis non dissimulans, unici regla volostati obeconadamu. Ad hæc, arguens com libertate, prenam irrogans Cam lenitate, pacificans et reconcilians dissidentes, profanum a sancto prudenter dirimens, et 2anum a morbido, ne contagione sua vicinem inficiat; quod aberrat in viam reducens, quod infirmum est consolidans, quod contractum est alligans *. Quam multiplex revera tuum est opus! Præpositorum visitetio, calliotarum approbatio, presbyterorum et diaconorum ordinatio, et horum omnium vitæ censure: viduarum defensio, orphanorum subsidium, afflictorum altis, oppressorum propugnatio; quin η diamo dignitatis conservatio. Quis ubi nibil est quod pietatem ladat vel impediat, subjici nos quoque omni imperio et potestati oportet, benevolentiamque perpetuo, si fieri potest, omnium retinere, prompte ac benigne salutando, ac majorem etiam honorem redhibendo. Absit enim ut de beatitudine tua dicantur, quæ contraria malorum pastorum parti conveniunt! qui turpis scilicet lucri gratia gregem pascunt,qui ad vitæ commodadignitatem hanc referunt, ad carnis laxamentum, ad cupiditatis fruclum, ad fusarum opum conquisitionem, ad plurimorum terre jugerum possessionem, gregisque servorum ac pecudum numerosi: ideoque non divinis, sed humanis artibus ad præfectura culmen prosiliunt, ut in subditos supercilium attollant, et ante honoratiores arroganter sedeant. Mitto de illis dicere, qui causidicorum more pro caducis rebus decertant, et pro veritatis dogmatibus non resistunt. Quodque bis longe gravius est, de iis qui subditorum bona rapiunt, et exsugunt, indeque potentiam, et redundantem opum copiam accumulant. Quibus enim ut egentibus manum porrigi par erat, hos qui sensim atterere non dubitant, cuinam similes dicentur? Petrone et Joanni, eorumque sectatoribus, quibus, ait, argentum et aurum non erat, sed divini Spiritus gratia? an Simoni Mago, et Jude proditori, et Giezi cupido pecuniæ, ac reliquis hujus sæculi divitibus? De iis autem dico, qui quod præsens est solum, ut ipsis bene sit, spectant; qui carni serviunt, et in auro defixum cor babent: qui fortasse et ipsi fenerantur, et ad usuram dant pauperibus, qui bona ad proprias cupiditates retinent, atque indignis ex vitioso effectu; vel propinquis suis erogunt. Quorum cura omnis in eo forsan est posita, ut multa serant melantque, ut plurima plantent et colligant, ut augeant et amplificent armenta atque gregos: tanquam agricolæ quidam, tempora observantes, et lucrum ex vulgi penuria captantes, 30 Εzech. ΣΧΧΙν, ως το μην την δή πως ο τες τη μες την τις εις μέγαν ἐξ έκανες των έντι kauhuiron to moi piros Bashim; bührµa izr beatis. Βία της ελέγχων μετά τέντες, ἐπιτιμων μετά συμπαθείας, είςηκαν καὶ XIελάττων τέως δυσαμένη, είζων μετά εύκαι τίας της βέβηλη επ' τον γείν, το ογιες από τον πο νοστιμίσους, έως το μή μεταδίη τῆς οἰκείας εραστίας το πλησιάζη το πλεκόμενον ἐπιστρέφων τη έπειτα ενισχναν τη συντριμμένοι και σμένων. Ως πολύ την σως τὸ ἔργον! ἡγουμένων ἐπίσκους, κελλιωτῶν ἐπίχρισης, τρεσεστέρων καὶ διακόνων χειροκίνησης, καὶ βίον τούτων πάντων ἐπι τήρησις χηρών τροτ1τί1, ἱκανῶν ἐπικουρία, καταπονουμένων ἐκδίκησις, ἀδικουμένων ὑπερμάχη σις, και μέντοι καὶ ὑπεροχής διατήρησις. Επειδή ὅταν μηδεν ἢ τὸ βλάπτον καὶ κωλύον εἰς θεοσέβειαν, σκοτάσσεσθαι καὶ ἡμᾶς πάσῃ, ἀρχῇ καὶ ἐξουσία προσήκει, και φιλιάζειν δια παντός, εἰ δυνατόν, πρὸς άπαντας διὰ τῆς εὐμεταδότου καὶ φιλοφρόνου δεξιώσεως καὶ προεπιδέσεως. Απείτ γὰρ περὶ τῆς μακαριότητές του τὰ τῆς ἐναντίας μερίδος τῶν και κῶν ποιμένων διαγορεύειν! οἶον τῶν αἰσχροκερδώς ποιμαινόντων τὸ ποίμνιον· τῶν εἰς ἀφορμὴν βίου λογιζομένων τὴν τοιαύτην ἀξίαν, καὶ εἰς σαρκός ἀνάπαυσιν, καὶ εἰς ἐπιθυμίας ἀπόλαυσιν, εἰς κατά σχεσίν τε πλούτου τοῦ ῥέοντος, καὶ εἰς κτῆσιν πλέο θρων γῆς τόσων καὶ τόσων, ἀγέλης τε ἀνδραπόδων και βοσκημάτων πληθύος. Καὶ διὰ τοῦτο ἀνθρωπία νως καὶ οὐ θεϊκῶς ἐπιπηδώντων τῷ ὕψει τῆς προστασίας, εἰς τὸ αἴρειν τὴν ἀφρών κατὰ τῶν ὑπου δεεστέρων, καὶ προκαθέζεσθαι σοβαρῶς κατὰ τῶν ὑπερτίμων. Καὶ ἐῶ λέγειν περὶ τῶν διαμαχομένων ἴσα καὶ τῶν δικανικῶν ὑπὲρ τῶν ἀπολλυμένων πρα γμάτων, καὶ οὐκ ἀνθισταμένων ὑπὲρ τῶν τῆς εὐσε βείας δογμάτων· ἤ, τὸ πολὺ χεῖρον τούτων, περὶ τῶν ὑποσπώντων καὶ ὑπωπιαζόντων τὰ τῶν ὑποχαι ρίων, κακ τούτου συναθροιζόντων δύναμιν καὶ περιου σιασμόν. Οἷς γὰρ μᾶλλον ἔδει χεῖρα ὀρέγειν πενομένοις, τούτους κατὰ μικρὸν ἐκθλίβειν οὐ παραιτού μενοι, τίνι ὁμοιωθήσονται; Πέτρῳ καὶ Ἰωάννη, άρα καὶ τοῖς ὀπαδοῖς αὐτῶν· οἷς, φησίν, ἀργύριον καὶ χρυσίον οὐχ ὑπῆρχεν, ἀλλ' ἡ τοῦ θείου Πνεύματος χάρις; ἢ Σίμων: τῷ Μάγῳ καὶ Ἰούδᾳ τῷ προδότῃ, καὶ Γιεζῇ τῷ φιλαργύρῳ, καὶ τοῖς λοιποῖς πλουσίοις τοῦ αἰῶνος τούτου; Εκείνων δε λέγω, τῶν τὸ παρὸν μόνον ὅπως αὐτοῖς εὖ ἔξει σκοπούντων, καὶ σάρκα θεραπευόντων, καὶ τῷ χρυσῷ τῇ καρδίᾳ προστιθεμέ νων, καὶ τούτων ίσως τοκιζόντων, ἢ ἐπὶ πλεονασμῷ διανειμάντων τοῖς ἐνδεέσι, καὶ πρὸς τὰ οἰκεῖα θελή ματα κατακρατούντων, καὶ προσπαθῶς τοῖς οὐκ

EPISTOLARUM LIB. I. ἀξίοις, ἢ τοῖς ἀγιστεύουσι χρωμένων. Οἵτινες ὅλην ut hac et illa vendant vel emant, negotiatorum φροντίδα κέκτηνται τάχα ἐπὶ τοῦ σπεῖραι πολλὰ καὶ potius mercatorumque ritu viventes, quam ut, epiἀμήσασθαι, καὶ ἐπὶ τοῦ φυτεῦσαι τοσαῦτα καὶ καρ scoporum et sacerdotum more, animas tantum exπώσασθαι, καὶ ἐπὶ τοῦ προσθεῖναι καὶ πληθῦναι citent, mundoque creptas reddant Deo, et totum βουκόλια ἢ ποίμνια· ὥσπερ τινὲς γεωργοί καιροσκο gregem a peccati morte vindicent: tum secundo ποῦντες καὶ καταπραματευόμενοι τὰς ἐνδείας πρὸς deinde loco necessaria vitæ hujus subsidia per ecoτὸ πωλεῖν καὶ ἀγοράζειν ταῦτα καὶ ἐκεῖνα, πραγμα- nomos procuratoresque suppeditent. Sed heu me! qui τευτικῶς καὶ ἐμπορικῶς οἱονεὶ πολιτευόμενοι, ἀλλ' mihi ipsi hæc narro, ex propriis vitiis ea quæ in aliis οὐκ ἐπισκοπικῶς καὶ ἱερατικῶς· πρὸς τὸ μόνον πτε- non sunt describens. Tu vero, colendissime Pater, ρῶσαι ψυχὴν καὶ ἁρπάσαι κόσμου καὶ δοῦναι Θεῷ, oum omnibus his careas, saoris precibus spirituales καὶ ὅλον τὸ ποίμνιον διασώσασθαι ἐκ θανάτου ἁμαρ lupos a septis tuis Christi annulo obsignatis expelle. τίας, καὶ οὕτως κατὰ δεύτερον λόγον καὶ τὰ ἐπιτή- Et quidem hoc'agis, nec me latet, educisque in δεια τῆς παρούσης ζωῆς δι' οἰκονόμων καὶ ἐπιτρό- campos virtutum, pascens et impinguans herba sua των πορίζεσθαι. ᾿Αλλ᾽ οὐαί μοι, ὅτι ἐμαυτῷ ταῦτα vis doctrinæ tuæ, et aqua sinceræ fidei tuæ: κατέλεξα, ἐκ τῶν οἰκείων παθῶν τὰ οὐκ ὄντα τοῖς assidueque offers acceptabiles hostias, per rationales ἄλλοις διαγραφόμενος. Σὺ δὲ, ὦ πανσεβάσμιε Πάτερ, et consecratos Deo cultus. Quin precationibus præκαθαρὸς ὢν ἀπὸ τῶν τοιούτων, ταῖς ἱεραῖς εὐχαῖς vertens, pasce me quoque vitiis peccatisque obsiτοὺς νοητοὺς λύκους ἀποσοβοίης ἐκ τῆς Χριστοσφρα tum oro et oblestor; et ignosce, si tibi risum exγίστου ἐπαύλεως σου. Εὖ οἶδ' ὅτι καὶ ταῦτ᾽ ἄγοις, καὶ imperitia mea movi. Non enim mea sponte, sed coδιεξάγοις εἰς τὰ χωρία τῶν ἀρετῶν, ἐκτρέφων καὶ actus sacra et spirituali charitate tua, vel potius impeλιπαίνων τῇ πόᾳ τῆς ἐμμελούς σου διδασκαλίας, καὶ rio, huc descendi, non ad utilitatem tuam quidquam τῷ ὕδατι τῆς καθαρᾶς πίστεώς σου καὶ ἑκάστοτε effatus, sed ad specimen, ut dixi, sinceræ erga te προσάγοις θύματα δεκτά ταῖς λογικαῖς σου καὶ ἡγνι obedientiæ. Valde in Domino pro nobis orans, qui σμέναις τῷ Θεῷ λατρείαις· ἀλλὰ ταῖς ἱκετηρίαις soli peccatores sumus, Pater in omnibus sanctissime. προφθάνων, ποιμαίνοις κἀμὲ τὸν τληπαθέστατον καὶ πολυαμάρτητον, δέομαι καὶ ἀντιβολῶ, καὶ σύγγνωθι εἴ τι ὥφλησα γέλωτά σοι ἀμαθίας μου. Πλὴν ὅτι οὐχ ἐκῶν, ἀλλ᾽ ἐκβιασθεὶς ὑπὸ τῆς ἱερᾶς σου καὶ πνευματικῆς ἀγάπης, μᾶλλον δὲ κελεύσεως, καθῆκα ἐμαυτὸν εἰς τοῦτο. Οὐ πρὸς ὄνησίν σου τινα φθεγξάμενος· ἀλλὰ πρὸς ἔνδειξιν, ὡς εἴρηται, ὑπακοῆς ἀνυποκρίτου σου. Εῤῥωσο ἐν Κυρίῳ, ὑπερευχόμενος ἡμῶν τῶν μόνων ἁμαρτωλῶν, τὰ πάντα ὁσιώτατε Πάτερ. IB'. Θωμᾷ δισυπάτῳ [κζ'.] Ποία πρόσρησις, ἢ τίς λόγος παρακλήσεως εὑρε θείη πρὸς ἡμῶν τῶν ταπεινῶν τῇ σῇ κύριότητι πρὸς τὰ ἐνόντα αὐτῇ λυπηρὰ, ὦ δέσποτα; Ἐξενώθης τῆς ἐνεγκαμένης σε καὶ θρεψάσης πόλεως· ἀπεστερήθης τῆς μεγίστης ἑστίας· ἀπεγυμνώθης τῆς λαμπρᾶς ἀξίας, προσθήσω δὲ, καὶ τῆς ὑπάρξεως· ἀποδιέστης τῶν φίλων, τῶν συνήθων, τῶν φιλάτων σου τέκνων· ὑπερωρίσθης ὧδε κἀκεῖσε· τὰ δὲ τῆς ὑπερορίας ὅσα εἰς κακοπάθειαν τῷ ἀήθει του σώματι, ἔνδεια βρω μάτων, πομάτων, λούτρων, ἐρθμία ὁμιλούντων, εὐ πορία προσεπεμβαινόντων, προσπλησόντων. Οἱ γάρ ποτε εὐγνώμονες νῦν ἴσως ἀγνώμονες, καὶ οἱ φίλοι καὶ γνώριμοι τετράφθωσαν τα πρώσωπα, ἢ ἐγγύθεν ἢ μακρόθεν ὄντες ἀπὸ τοῦ γνωρίζειν καὶ φιλεῖν καὶ κήδεσθαι. Φροντὶς ἐπὶ τούτοις τῶν ἔτι ἐπιλελειμμένων ὑπηρετῶν δούλων, καὶ πρό γε τούτων τῶν καλλίστων XII. Thomæ bis consuli (15º). Qualis compellatio, aut cujusmodi consolationis vox tibi, domine, ab humilibus nobis inveniri queat, ad tristia hæc mala quæ sustines? Exactuses a civitate que te genuit et educavit; privatus es amplissima domo; spoliatus es illustri dignitate, addam etiam, opulentia: segregatus es ab amicis, a familiaribus, o charissimis liberis tuis, exsul huc illuc delatus es: in exsilio autem nihil non ad vezationem comparatum corpori tuo minime assueto, penuria oibi, potus, balneorum, solitudo sodalium, frequentia irruentium, insultantium. Qui enim be nevoli olim erant, nunc forte infesti; et qui amici notique, averterunt facies suas, aut propius aut longius positi, ne agnoscant, vel ament, et curam gerant. Ad hæc sollicitudo eorum qui adhuc restant, famulorum, servorum, et, ante omnes, egregiorum ΝΟΤΕ. Θωμα δισυπάτῳ. Theophanes ad annum 5 Leonis Porphyrogenn. Μέσῃ ἑβδομάδι τῶν νηστειῶν ἐκρατήθη Λέων τε καὶ Θωμᾶς κουβικουλάριοι· καὶ οὗτοι σὺν καὶ ἑτέροις εὐλαβέσιν ἀνδράσιν, ὡς προσκυ νοῦντες τὰς ἁγίας καὶ σεπτὰς εἰκόνας· Media jejuniorum hebdomade Leo et Thomas cubicularii, quasi sanctas et venerandas imagines coluissent, cum aliis religiosis viris comprehensi sunt. Item auctor incertus, qui Theophani subjunctus est: pag. 440 c. Kai τις Θωμᾶς πατρίκιος ἀπὸ δισυπάτων γενόμενος, ὃς τότε τὴν Ἐκκλησίαν παρέλαβεν ἀπὸ τοῦ βασιλέως ἀσφαλίσας τὰς πύλας τοῦ πατριαρχείου, ἀπεδίωξεν αὐτοὺς, ὡς δῆθεν τοῦ βασιλέως χωρίς ταῦτα ποιοῦντας, etc. Mor Thomas quidam patricius bis exconsul, qui tunc velut imperatoris jussu. Ecclesiam tutandam susceperat, portis patriarchii occlusis eos removit velut inscio, imperatore istiusmodi facinora molitos, etc. De appellatione disypati videsis Glossaria Ducangii. (15*) Consolatoria.

At liberorum. Et facultas non suppetit. Et prætereaad παίδων. Καὶ τὸ δύνασθαι οὐ πρόσεστι. Καὶ ἐπὶ urbem consides, sicut: Ad flumina Babylonis abductus quondam in Assyrios Israel, ubi sedimus, inquiunt, et flevimus, dum recordaremur Sion 39-40. Gemitus ergo, et moeroris, et lacrymarum plenæ sunt res tum, Αt vero cum scientiæ gratia, et prudentia dono præditus sis, haudquaquam te in his arbitror penitus concidere: quippe qui non ignores vitam hominis militiam esse, juxta clarissimi Job sententiam 4, qui quanta perpessus sit, intelligentiam tuam non fallit; uti nec alia omnis instabilitas hujus vitæ aliter atque aliter in dies ferme omnes horasque variantis. Fluxui enim et refluxui similis est, et floribus, et somniis, aliisque id genus, ut divinæ Patrum voces affirmarunt. Reputet enim rationemque secum ineat veneranda mens tua, quam multa p ab ipso exsilii tui tempore peracta sint: dum alii cadunt, alii exsurgunt, alii moriuntur alii prospere, aliis secus agunt. Et nullus omnino status est stabilis in hoc versatili vitæ nostræ cursu. Illud etiam præterea verum est, in exsilio quodam omnes nos esse, quatenus per protoplastum de paradiso, ut prodituni est, ejecti sumus, et in mortali hac ora versamur, quoad cantemus: Educ de custodia animam meam, ad confitendum nomini tuo 42, ex incolatu ad libertatem transeuntes. Quare ne in exsilium quidem agere homines possunt congeneres suos, si proprie loquendum est, cum ipsimet extorres sint. Omnes siquidem advenæ et peregrini descripti sumus, si consolationis incitamentum, petimus obsecramus, ut quæ acciderunt, magno feras animo, et cum gratiarum actione tristia: quod quidem tibi non defuisse confidimus: qui enim aliter ærumnam ingruentem perferemus? Accedit quod magnum inde luorum reportabimus; per infelicitatem, felicitatem majorem; per paupertatem, divitias non pereuntes per infamiam, gloriam immortalem. Quin et ipsi fortasse principes, pii imperatores nostri, adducentur tandem, ut te domum revocent, et tibi congrua restituant. Novimus enim illorum humanitatem, el quam facile, in istis præsertim rebus meliora consilla capiant. Interea autem dum perstas, console - tur te Dominus Deus consolatione patientiæ et actionis gratiarum, Sed et principibus ipsis persuadeat ut erga te faciant quod modo dictum est, et te optatissimum iis restituant qui te diligunt. De cura insepultorum. Quoniam homo ad imaginem Dei similitudinemque creatus est, necesse est humana natura, quoad fieri potest, archetypi lineamenta, tanquam imago, in seipsa gerat. Cum ergo Deus bonitatis suæ providentiam in omnia diffundat, æquum fuerit homines inenarrabilis sapientiæ providam administrationem pro viribus imitari. Unde et nos humiles ac minimi, 39_40 Psal. cxxxvi, i. 61 Job vi1, 8. 42 Psal. τούτοις καθέζῃ πρὸ τοῦ ἄστεος, οἷον ἐπὶ τῶν που ταμῶν Βαβυλῶνός ποτε ἀπαγόμενος εἰς Ἀσσυ ρίους Ισραήλ· ἐν ᾧ, φησὶν, ἐκαθίσαμεν, καὶ ἐκλαύσαμεν ἐν τῷ μνησθῆναι ἡμᾶς τῆς Σιών. Στεναγμοῦ τοίνυν καὶ κατηφείας καὶ δακρύων τὰ σά. ᾿Αλλ' ἐπεὶ πρόσεστί σοι γνώσεως χάρισμα, καὶ φρονήσεως δώρημα· οὐ πάντως καταπίπτειν οπό μεθά σε ἐν τούτοις· εἰδότα ὅτι πειρατήριον ό βίος ἀνθρώπου, κατὰ τὸν ἀοίδιμον Ἰώβ, ὃς ὅσα πέπονθεν οὐκ ἀγνοεῖ σου ἡ πολυπειρία· οὐδὲ τὴν ἄλλην άστα τον φορὰν τῆς παραυτίκα ζωῆς, ἄλλοτε ἄλλως ἐχούσης κατὰ πᾶσαν σχεδὸν ἡμέραν τε καὶ ὥραν. Ροῇ γὰρ καὶ, ἀποῤῥοῇ ἔοικεν, ἄνθεσί τε καὶ ὀνείρασι, καὶ οἷστισιν ἄλλοις, κατὰ τὰς θείας φωνὰς τῶν ἁγίων. 'Αναλογιζέσθω γάρ σου ἡ τιμία ψυχή, πόσα ἐν τῷ μεταξὺ χρόνῳ τῆς ἀπαγωγῆς πέπρακται, τῶν μὲν ἀπομεπτωκότων, τῶν δὲ ἀνυψωθέντων, ἄλλων τε θνηκότων, ἑτέρων εὐπραγησάντων, ἄλλων δυστυχησάντων. Καὶ οὐδεμία στάσις ἐν τῷ ἀστάτῳ καὶ εὐ κινήτῳ δρόμῳ τοῦ βίου ἡμῶν. Ἐκεῖνο τε πάλιν ἀληθὲς ὂν, ὅτι πάντες ἄνθρωποι ἐν ἐξορίᾳ ἐσμὲν, κατὰ τὸ ἀποικισθῆναι ἡμᾶς διὰ τοῦ πρωτοπλάστου ἐκ τοῦ παραδείσου, ὡς ὁ λόγος, καὶ εἰς τόδε τὸ θανατηφόρον χωρίον ἐναυλίζεσθαι, ἕως ἂν τὸ, Ἐξάγαγε ἐκ φυλακῆς τὴν ψυχήν μου, τοῦ ἐξομολογήσασθαι τῷ ὀνοματί σου, ᾄδωμεν, μεταβαίνοντες ἐκ παροικίας εἰς ἐλευθερίαν. Ὥστε οὐδὲ ἐξορί ζειν δύναιντ᾽ ἂν ἄνθρωποι τοὺς ὁμογονεῖς, κατά τὸ ἀκριβὲς τοῦ λόγου, ἐξόριστοι ὄντες καὐτοί. Ἐπεὶ πάντες πάροικοι καὶ παρεπίδημοι περιγεγράμμεθα. Ε: τι τοιοῦτον φάρμακόν σοι παρηγορίας παραμύ θιον παρακλήσεως· αἰτοῦμεν, ἀντιβολοῦμεν, εἰς τὸ ἐνεγκεῖν μικροθύμως τὰ συμβάντα, εὐχαρίστως τὰ λυπηρά· ὅπερ πεπείσμεθα ἐσχηκέναι σε. Ἐπεὶ πόθεν ἄλλοθεν οἴσομεν τὴν ἐπιφοράν; Εἶτα ὅτι κανε τεῦθεν τὰ μεγάλα κερδανοῦμεν, δι' ἀπραξίας εὐπραξίαν τὴν μείζονα, διὰ πενίας πλοῦτον τὸν ἀμε τάπτωτον, δι' ἀδοξίας δόξαν τὴν ἀκήρατον. Καὶ τάχα παρακληθήσονται καὶ αὐτοὶ οἱ κρατοῦντες εὐσεβεῖς ἡμῶν βασιλεῖς ὀψέ ποτε ἐπαναγαγεῖν σε εἰς τὰ οἴκοι, καὶ ἀποδοῦναι τὰ δέοντα. Ἴσμεν γὰρ αὐτῶν τὸ φιλο άνθρωπον καὶ εὐμετάμελον, περ κιχρῶνται μεγά λως ἐπὶ τοῖς τοιούτοις. Ἕως δ᾽ ἂν ἐπιμένοις, παρα καλέσαι σε Κύριος ὁ Θεὸς παρακλήσει ὑπομονητικῇ καὶ εὐχαριστηρίῳ· ἀλλὰ καὶ πείσειεν αὐτοὺς τοὺς Ο κρατοῦντας τὸ προειρημένον ἡμῖν πρᾶξαι ἐπὶ σοὶ, καὶ ἀποδοῦναι σε τὸν περιπόθητον τοῖς φιλοῦσί σε. G ΙΓ΄. – Εἰς τὴν διακονίαν τῶν ἀπρονοήτων. [κθ'.] Ὅτι κατ᾿ εἰκόνα Θεοῦ καὶ ὁμοίωσιν ὁ ἄνθρωπος ἔκτισται, ἀναγκαῖον τῇ ἀνθρωπίνη φύσει, καθόσον ἐφικτόν, ὡς εἰκόνι τὰ τοῦ ἀρχετύπου μιμήματα ἐν ἑαυτῇ περιφένειν. Ἐπεὶ οὖν τὸ Θεῖον ἐπὶ πάντα διήκει τὴν τῆς οἰκείας ἀγαθότητος πρόνοιαν, δίκαιον ἂν εἴη ἐκμιμεῖσθαι τὸ ἀνθρώπινον τὴν τῆς ἀῤῥήτου σοφίας προνοητικὴν, ὡς δυνατόν, διοίκησιν. Ὅθεν

EPISTOLARUM LIB. I. καὶ ἡμεῖς οἱ ταπεινοὶ καὶ ἐλάχιστοι. εὐλαβῶς εἰς τὸ Deum reverenter intuentes, charitatisque erga com Θεῖον ἀπιδόντες, καὶ πρὸς τὸ ὁμόφυλον τὴν ἀγαπητι κὴν διάθεσιν ἀναλαβόντες, καθήκαμεν ἑαυτοὺς εἰς τόδε τὸ ἀσεβὲς σύστημα, καθὼς ὑποτέτακται, πρόνοιαν ποιούμενοι τῶν ἀπρονοήτων σκηνωμάτων, εἶτ᾽ οὖν νενεκρωμένων, καὶ ἐκ πενίας ἢ ἐκ ξενιτείας μὴ ἐχόντων πῶς ἐκκομίζεσθαι καὶ ἐνθάπτεσθαι ἐν ταύτῃ τῇ βασιλευούσῃ τῶν πόλεων. Τῷ τοίνυν τούτῳ θείῳ τύπῳ ἐπερειδόμενοι, ἑκάστῳ τε ἐνιαυτῷ ἐκ τῶν προσόντων παρὰ Θεοῦ δωρεῶν, ὁ καθεὶς ὡς έχει δυνάμεως, καταβολὴν ποιούμενοι πρὸς τε ἀγορασίαν ἐνταφίων, καὶ τὰ τῶν εἰς ταφὴν ἄλλων συντελοῦντα, διορίζομεν ἐν Κυρίῳ τάδε. Τούτων μηνυομένων ἤ θεωρουμένων κατά περίοδον πρὸς ἑκάστου τῶν συνειλεγμένων ἐν τῇ ἀδελφότητι νεκρὸν ἄνθρω πον, τοῦτον τοῖς προσήκουσιν ἐνταφίοις ἐκκομίζε σθαι, ἀποτίθεσθαι ἐν ταῖς ἀποτεταγμέναις ὑμῖν ὁσίαις θήκαις. Καὶ μὴν διὰ τοῦ ἐνιαυτοῦ, ἀρχῇ τε ἐνδίκτου, καὶ διὰ τῆς ἐν τῇ Πεντηκοστῇ πολυμε ρείας, ἐπιτελεῖν ἡμᾶς κοινῶς τὰ μνημόσυνα πάντων τῶν κηδευθέντων • ποιούντων ἡμῶν ἐν ταυτῷ ἐκ τῆς συνεισφορᾶς καὶ ἀγάπην παρακλήσεως σωματικῆς· μὴ μέντοι ἔξω τῶν νενομισμένων τῆς αὐταρκείας ὅρων· ὡς ἢ πολυοινίᾳ ἢ πολυφαγίᾳ ἐξορχεῖσθαι ἡμᾶς τὰ ἐπιτελούμενα μνημόσυνα· ἀλλὰ μετ᾿ εὐλα βείας ἀναφερόντων ἡμῶν δοξολογίαν τῷ καταξιώσαντι ἡμᾶς Θεῷ τὴν ὁσίαν ταύτην τελετὴν ποιήσαιο σθαι, οὕτως ἐπὶ τὴν τῆς τραπέζης ἰέναι χρείαν, προσαναγινωσκομένου ἤδη τοῦ τόμου, ὡς ἂν καὶ ἐπ᾿ αὐτῆς τῆς τροφῆς ἡμῶν τὰ ἀρεστὰ Κυρίῳ μεταδιώ κειν· τοῦ κατὰ περισσείαν διανεμομένου πτωχοῖς· μὴ ἐμπολιτευομένων ἀργῶν ῥημάτων ἐν τῇ ἑστιά. lum invidiamque fugiendam; benefcentiam omni σει, μηδὲ γελοιασμάτων, πολλοῦ γε εἰπεῖν παι γνίων· ὅποτ γε οὐδὲ τῷ τυχόντι Χριστιανῷ ἐνεργεῖν δέχεται ὁ λόγος. Εἰ δὲ καὶ λαλεῖν δεήσειε, ταῦτα ὅσα πρέπει Χριστιανοῖς· τό, φυλάττεσθαι ἡμᾶς ὅρκον· τὸ, ἀγάπην ἔχειν ἐν ἀλλήλοις· ἀλήθειαν ἐκ τοῦ στόματος προφέρειν· δόλου καὶ φθόνου ἀποδιδράσκειν· εὐποιίας τὸ κατὰ δύνα μιν ἀντέχεσθαι· ἐπισκέψεις ποιεῖσθαι τῶν ἐν φυλα καῖς, τῶν ἐν ἀῤῥωστίαις· προσέχειν ταῖς ἀναγνώσε σι, καὶ ταῖς ἐν ἐκκλησίαις προεδρίαις· ἀλλήλους τῇ τιμῇ προηγεῖσθαι, καὶ μάλιστα ἱερεῖς τε Θεοῦ καὶ μονα στὰς φιλοξενίαν μεταδιώκειν· πορνείας καὶ μέθης τὸ καθόλου ἀπέχεσθαι· τὴν ὀρθόδοξον πίστιν κατέχειν· αἱρετι κῶν κοινωνίας ἀποφεύγειν. Καὶ γὰρ τῶν τοιούτων λαλιὰ καὶ μελέτη, πολλῶν ἀγαθῶν πρόξενος γένοιτ' ἂν ἡμῖν. Ταύταις ταῖς θείαις συνθήκαις συγκατατιθέμενοι καὶ συνεπόμενοι, ἐπεδώκαμεν ἑαυτοὺς ὡς τῷ Κυρίῳ τῷδε τῷ συστήματι. Φησί γάρ· Ὁ ποιήσας ἐνὶ τούτων τῶν ἀδελφῶν μου τῶν ἐλαχίστως, ἐμοὶ πεποίηκε· μηδὲν τῶν κειμένων ἀθετοῦντες, μηδὲ παραμελοῦντες. Ὡς ἐάν ποτε ὀφθείη τις τῶν ἀδελ φῶν ἢ παρορῶν τὸν κείμενον νεκρὸν, καὶ μὴ ἀναφέροι τῷ τὰ πρῶτα φέροντι τῆς ἀδελφότητος· ἢ ἐν τοῖς ἀρίστοις φθεγγόμενος ἃ μὴ θέμις, καὶ πράττων τὰ οὐχ ὅσια, ὡς ἐντεῦθεν τὸν Θεὸν παροργίζεσθαι, ἐπιτιμίῳ ὑποβάλλεσθαι παρὰ τοῦ προκαθε ηγουμένου, τριῶν ἡμερῶν ἀποχῇ οἴνου, καὶ ἀργυ ρίου ἑνὸς καταβολῇ, εἶθ' οὕτως αἰτεῖν πρὸς τὸ ἑξῆς gnatos nobis affectum suscipientes, nos ipsos pio huic cotui adjunximus, ut constitutum est, procurantes neglecta tabernacula seu cadavera, quæ præ inopia vel peregrinitate non habent unde efferantur, et humentur in hac regia civitate. Huic igitur normæ divinæ innixi, et quotannis singuli ex acceptis a Deo muneribus ad funebrium emptionem, quæ ad aliorum sepulturam faciunt, pro facultate contribuentes, hæc in Domino constituimus. Ut quicunque indicatus, vel conspectus in transitu, ab aliquo e fratum congregatione, mortuus homo fuerit, is congruentibus exsequiis efferatur, deponaturque in destinatis vobis sacris conditoriis. Tum ut quotannis, et principio indictionis, et per dies Quinquagenarii, memoriam omnium funeratorum in commune celebremus; facientes ibidem ex collectis et agapen corporeæ refectionis; non sane extra legitimæ frugalitatis terminos; ita ut præ ebrietate vel crapula, sacra, quam celebramus, memoriæ illudamus: sed cum reverentia laudem Deo offerentes, qui nos sacræ hujus cæremoniæ celebratione dignatus est. Sic ad mensæ opus accedatur, adjuncta jam libri lectione, ut in ipso etiam pastu nostro, quæ Domino sunt grata consectemur: quæ supersunt pauperibus erogando; non gliscentibus inter epulas inanibus verbis, nec ridiculis, ne dicam ludicris: quandoquidem cuivis Christiano id ratio vetat. Quod si loqui oporteat, sermo sit de iis quæ Christianis conveniunt cavendum jusjurandum; habendam mutuo charitatem; veritatem ore promendam; do- 43 Matth. xx111, 40. studio retinendam; infirmos et qui in carcere sunt visitandos; lectionibus auscultandum et iis qui præsunt in Ecclesiis: honore invicem præveniendos, Dei præsertim sacerdotes et monachos; hospitalitati studendum; a fornicatione et ebrietate penitus abstinendum; orthodoxam fidem conservandam: ab hæreticorum communione procul refugiendum.“ Horum siquidem mentio et meditatio multorum nobis bonorum viam muniet. His divinis institutis annuentes et adhærentes, huic nos cœtui tanquam Domino addiximus; ait enim: Qui fecerit uni de his fratribus meis minimis, mihi fecit *: nihil eorum quæ sancita sunt improbantes, neque aspernantes, ut si quando deprebensus fuerit quisquam ex fratribus, qui vel jacentem mortuum despiciat, et ad primarium fraternitatis non referat, vel in iis prandiis loquatur quæ non licet, agatve non recta, ita ut Deus inde offendatur; hunc præpositus pœnæ subjiciat, vel triduanæ a vino abstinentiæ, multæ unius argentei: tum ab illo emendationem in posterum exigat. Ad hæc, observandum vobis ut cum alicui fratrum vestro-

rum communis mors obtigerit, conveniant una om- βελτίωσιν. Πρὸς τούτοις φυλάττεσθαι ὑμᾶς καὶ τὸ, nes, et justa illi persolvant: ut ex hoc etiam laudetur egregius cœtus vester, ad gloriam et laudem magnifici Dei nostri. Fide igitur ac metu huic libello nos aggregantes, etiam nomina nostra subnotavimus cum quantitate oblationis nostræ minimæ, illius mercedem in futuro sæculo expectantes a remuneratore, justo judice omnium, Jesu Christo Domino ac Deo nostro. ὅταν τύχῃ ἑνὶ τῶν ἀδελφῶν ὑμῶν ὁ κοινὸς θάνατος, πάντας συναθροίζεσθαι ἐπὶ τὸ αὐτὸ, καὶ τὴν ἐκκο μιδὴν καὶ ἐνταφίασιν αὐτοῦ ποιεῖσθαι· ὥστε καὶ ἐκ τούτου τὸ καλὸν ὑμῶν σύνταγμα ἐπαινεῖσθαι πρὸς δόξαν καὶ αἶνον τοῦ μεγαλοδώρου Θεοῦ ἡμῶν. Ι:- στει οὖν καὶ φόβῳ τῷδε τῷ γραμματείῳ συντάξαντες ἑαυτοὺς, καὶ τὰ ἑαυτῶν ὀνόματα ὑπεσημηνάμεθα σὺν τῷ ποσῷ, τὴν μισθαποδοσίαν ταύτης ἡμῶν τῆς ἐλαχίστης προθέσεως ἀπεκδεχόμενοι ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι παρὰ τοῦ μισθαποδότου δικαίου κριτοῦ τῶν ὅλων Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ ἡμῶν. XIV. Ignatio præposito. ΙΔ'. Monachum fugitivum repetit. Ante omnia salutationis debitum paternæ sancti - tati tuæ persolvo: sic enim debui: tum deinde causam exponam litterarum mearum. Rationalis ovis nostra, frater ille, multiplici animarum interemptoris lupi fraude illectus, ab humili ovili nostro ejectus est, susceptusque, ut cognovimus, in monasterio sanctitatis tuæ. Quod si statim ac illum excepit, reditum illi suasisset, dolum ostendens, et exitium quo affectus est, ac deinde meliorem factum ad mediocritatem nostram reduxisset, nihil ab re factum esset, sed quod ipsam deceret, sicut a sanctis jussi sumus. Nunc vero, postquam tantum temporis effluxit, et nulla reditus mentio, interrogare libet, quo pacto discipulum meum pietas tua velut ignara relineat. Atqui oportebat, cum primum agnovit, quem non totonderat, dimittere: ut quæ satis intelligit, quantum id habeat detrimenti. Scit enim quid sanciat divinus magnusque Basilius, ut a nulla fraternitate recipiatur, qui a fratrum suorum contubernio resilivit, Quomodo enim consistere possint cœnobia, nisi hoc caput præ omnibus observetur? Quod si inter sæculi hujus ludimagistros in disciplinam recipere puerum non licet, qui alteri scholæ traditus sit, aut si quis id faciat, eum omnes collecti multæ pœnæque subjiciunt, quanto magis inter nos sanctissime Pater, qui in Dei Ecclesia sumus, et animas instituimus ad exemplum primi magistri et pastoris nostri Jesu Christi? Utique non sum nescius te sapientia solentiaque abundare. Sed, quæso te, facti hujus absurditatem considera, tu maxime, qui inter sacros fratres gradu et honore præemines. An nescis, sanctissime, quod tuo etiam gregi noxium sit alienam ovem copulare? Cum ergo in confesso sit tantum malum, oramus, ut cum litteras simplices nostras acceperis, fratribus nostris in eam rem missis illum tradas, ut ad proprium ovile reducant, cum rebus Ecclesiæ quas abstulit. Quod si obsequi frater abnuat, confestim a sacro illum ovili tuo in malam rem ejectum velis. Sin autem, quod minime remur, post notitiam hanc retinere illum pergis, scito ligatum a nobis esse, non temere, sed magno prorsus judicio, vel potius a sancta Trinitate et universis sacerdotalibus decretis ut communione careat divinorum donorum, atque exteriorum quoque ciborum consortio, quoad reversus mandræ suæ restituatur. Quemadmodum Ἰγνατίῳ ἡγουμένῳ. [λ'.] Πρὸ παντὸς ἄλλον τὸ τῆς προσηγορίας χρέος ἀποτιννύω τῇ πατρικῇ σου ἁγιωσύνῃ· ὠφελον γάρ εἶθ' οὕτως τὴν αἰτίαν τῶν γραμμάτων ἀπαγγελῶ. Πρόβατον ἡμῶν λογικὸν ὁ δεῖνα ὁ ἀδελφὸς, δελεα σθεὶς ὑπὸ τῆς πολυμεθόδου πανουργίας τοῦ ψυχοφθόρου λύκου, ἀπεξεώθη τῆς ταπεινῆς ἡμῶν ποίμνης, και, ὡς ἔγνωσται ἡμῖν, προσεδέχθη ἐν τῇ μονῇ τῆς ὁσιότητός σου. Καὶ εἰ μὲν παρευθὺ δεξαμένη νενουθέτηκε τὰ πρὸς ὑποστροφὴν, υποδεικνύουσα τὴν ἀπάτην καὶ τὸν ὄλεθρον ὂν πέπονθεν· εἶτα βελτιώσασα ἀνθυπήγαγε πρὸς τὴν εὐτέλειαν ἡμῶν· οὐδὲ τὸ ἀπεικός, ἀλλὰ τὸ ἔφαρμόζον αὐτῇ, ὡς ἐντεταλμεθα ὑπὸ τῶν ἁγίων. Ἐπεὶ δὲ τοσοῦνος χρόνος παρίπο πευσε, καὶ οὐδαμοῦ ἡ ἀνάλυσις, ἐρωτηθῆναι βούλομαι, ποίῳ τρόπῳ τὸν μαθητήν μου ἐπικρατεῖ ἡ θεοφί λειά σου, ὡς ἀγνοοῦσα. Αλλ' ἔδει μετ' ἐπιγνώσεως, ὃν οὐκ ἀπέκειρεν, αποπέμψασθαι· ὡς γινώσκουσα πολὺ τὸ ἐπιβλαβές. Επίσταται γὰρ τί νομοθετεῖ ὁ θεῖος καὶ μέγας Βασίλειος, τοῦ ἂπρόσδεκτον εἶναι ἐν πάσαις ταῖς ἀδελφότησι, τὸν ἀποπηδῶντα τῆς τῶν οἰκείων ἀδελφῶν συναφοίας. Πῶς γὰρ ἂν καὶ συσταίησαν τὰ κοινόβια, εἰ μὴ τοῦτο παρατηρηθείη πρό γε πάντων τὸ κεφάλαιον; Εἰ γὰρ ἐπὶ τῶν παι δοδιδασκάλων τοῦ κόσμου τούτου, οὐχ οἷον [τε] ἐστι δέξασθαι ἐν τοῖς μαθήμασί τινα τὸν ἐν ἑτερα σχολῇ παραδοθέντα παῖδα· ἢ τοῦτο ποιοῦντα ὑποβάλλουσι συνηθροισμένοι οἱ πάντος ἐπιτιμίοις ζημίᾳ· πόσῳ γε μᾶλλον ἐφ' ἡμῶν, ἀγιώτατε Πάτερ, τῶν Ἐκκλησίας Θεοῦ κατεχόντων, καὶ ψυχῶν καθηγουμένων, κατὰ μίμησιν τοῦ πρώτου διδασκάλου καὶ ποιμένος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ; Οἶδα τοίνυν ὅτι πεπληρωμένος εἰ σοφίας καὶ γνώσεως. ᾿Αλλὰ δέομαί σου ἐπιγνῶναι τὸ πραττόμενον ἔκτοπον, καὶ μάλιστα αὐτὸς ὁ προἔχων τῶν ἄλλων, καὶ βρίθων ἐν ἱερᾷ ἀδελφότητι. Η οὐκ οἶδας, ὁσιώτατε, ὅτι καὶ αὐτῷ τῷ ποιμνίῳ σου ἐπιβλαβές ἐστι συνάπτειν πρόβατον ἑτεροδέσπο τον; Τοσούτου οὖν ὄντος, λοιπόν, ὡμολογημένου τοῦ κακοῦ, ἀντιβολοῦμεν. ἡνίκα δέξῃ ἡμῶν τὰ εὐ τελῆ γράμματα, παραδοῦναι παραδοῦναι αὐτὸ τοῖς πρὸς αὐτὸ τοῦτο πεμφθεῖσιν ἀδελφοῖς ἡμῶν, ἵνα ἀγάγωσιν αὐτὸν πρὸς τὴν ἰδίαν ποίμνην, μεθ᾿ ὧν ἐσφετερίσατο πραγμάτων τῆς Ἐκκλησίας. Εἰ δὲ ἀπείθείᾳ χρῆται ὁ ἀδελφὸς, ἀποσκορακίσαι αὐτὸν θελήσει τῆς ἱερᾶς αὐτοῦ ποίμνης παραυτίκα. Εἰ δ', ὅπερ οὐκ οἰόμεθα, μετὰ τὴν γνῶσιν ταύτην ἐπικατ ἔχειν αὐτὸν βούλεται, γινωσκενω ὅτι δεδεμένος ἐστὶ

EPISTOLARUM LIB. I. παρ' ἡμῶν, οὐκ αλόγως, ἀλλὰ καὶ λίαν ἐγκεκριμέ· autem nefas sit, quemcunque ex discipulis suis sanctitas tua ligarit, hunc ab alio quoquam solvi (iniquum enim est facinus, et ex communi Ecclesiæ calculo simili pœna damnatur) sic prorsus nec in jurisdictionem nostram, quam indignis nobis tribuit Dominus non ad perniciem, sed ad ædificationem animarum, sese ingerat sanctitas tua. Horrendum enim est judicium. Quapropter inflexa tandem, spiritualem Glium nostrum fratribus reddet, pro nobis peccatoribus orans sine intermissione. νως, μᾶλλον δὲ ὑπὸ τῆς ἁγίας Τριάδος, καὶ πάσης θεσμοθεσίας ἱερατικῆς, τοῦ ἀκοινώνητον αὐτὸν εἶναι τῶν θείων δώρων, ἐπεὶ καὶ ἀμέτοχον τῶν ἐξωτέρων βρωμάτων· ἕως ἂν ἀνθυποστρέψας εἰσοικισθῇ ἐν τῇ μάνδρᾳ αὐτοῦ. Ωσπερ δὲ οὐ θέμις, ὃν δεσμεῖ οι κεῖον μαθητὴν ἡ ἁγιωσύνη σου, λύειν τινὰ τὸ καθα όλου (παρανομίας γὰρ τοῦτο ἔργον, καὶ ἐκ ψήφου κόσ νῆς [ms. Reg. κοινοῦ] τῆς ὅλης Ἐκκλησίας καταδίκη ὁμοιοπαθείας), οὕτω πάντως οὐδὲ πρὸς τὴν ἡμετέραν ἐξουσίαν, ἣν ἀναξίως δέδωκεν ἡμῖν ὁ Κύριος, οὐκ εἰς καθαίρεσιν, ἀλλ' οἰκοδομὴν ψυχῶν, ἐπιβάλῃ ἑαυ τὴν ἡ ἁγιωσύνῃ σου. Φρικτὸν γὰρ τὸ κρῖμα. Διὰ τοῦτο παρακαλουμένῃ, πάντως γε τὸ πνευματικὸν ἡμῶν τέκνον παραδώσει τοῖς ἀδελφοῖς, εὐχομένη ὑπὲρ ἡμῶν τῶν ἁμαρτωλῶν ἀδιαλείπτως. ΙΕ΄. – Θεοδούλῳ Η Κιονίτη. [λβ'.] χν. Theodulo Cionitæ * Reprehendit picturam angelorum crucifixorum. Cupienti mibi jamdudum ad te venire, sanctiseime Pater, et sacris precibus tuis perfrui, via mihi hactenus, ob peccata scilicet mea, non patuit, ac ne nunc quidem. Propterea coactus sum Calogérum fratrem nostrum ad te mittere, qui humilitatis nostræ absentiam suppleat: deinde veniemus et nos, ut ad venerandos pedes tuos, Deo duce, prosternamur. Ignosce autem mihi, Pater, quod dicturus sum, quia simpliciter dicam, et sincera ex charitate, ac desiderio quo teneor ut vita tua omni reprehensione careat. Suggesserunt quidam, ut qui scirent me germanum tibi atque unanimem amicum et filium esse, cum ipsi quoque amici essent eximii, præter fas et decorum agere sanctitatem tuam. Cumque ad hæc indignarer et resisterem, commemoraremque egregia sublimis vitæ tuæ facinora, in hoc mihi assensi sunt. De nonnullis autem diotis factisque accusabant, atque (ut unum proferam dixerunt te angelos depinxisse, eosque ad Christi formam, in fenestris crucifixos; ipsum vero Christum et angelos senili ætato. Εt cum multa in eam rem sciscitatus essem, non potui ipsis contradicere. Aiebant enim peregrinum quiddam et alienum ab Ecclesice traditionė factum, prorsusque non a Deo, sed ab adversario rem esse, quandoquidem tot annis, et a tot deiferis sanctisque Patribus nusquam hujus novitatis proditum est exemplum. Quod enim nuno novatur, etsi ab angelo sit, recipi non debere confirmat Apostolus, dicens: Licet nos ipsi vel angelus evangelizet, addam, et tradat, præterquam quod evangelizamus; anathema sit 45. Quid igitur, Pater mi sancte, ad hæc dicam, non habeo, et consilii inopia pressus ad te scribere cogor: ut ab omni noxa nos vindicemus apud eos qui merito reprehendunt, et tanquam Ecclesiæ universæ voce. Quare propter Deum suscipe me, ut consiliarium filium tuum, pro te laborantem, et gloriam tuam gloriam suam ducentem nullamque in re ulla tui notam, qui reipsa sine nota vitam agis, audire sustinentem. Doce, rege, exaudi, attende, animadverte, omnique hæἘκ χρόνου πολλοῦ ἐπιθυμίαν ἔχοντι ἕως τοῦ παρόντος, ἁγιώτατέ μου Πάτερ, ἐλθεῖν καὶ κομίσασθαί σου τὰς ἁγίας εὐχάς, οὐκ ἐξεγένετό μοι ὁδὸς, πάντως διὰ τὰς ἁμαρτίας μου· ὥσπερ καὶ νῦν. Διὸ ἠναγκάσθην ἀποστεῖλαι τὸν ἀδελφὸν ἡμῶν τὸν Καλόγηρον, ἀναπληροῦντα τῆς ταπεινώσεως ἡμῶν τὴν ἀπουσίαν· ἐπεὶ καὶ ἡμεῖς ἐλευσόμεθα προσκυνήσοντες τὰ τίμιά σου ἴχνην, Θεοῦ εὐοδοῦν ος. Σύγγνωθι δέ μοι, Πάτερ, ο μέλλω λέγειν, ὅτι ἐν ἁπλότητί ἐστι ἐξ ἀγάπης εἰλικρινούς, καὶ ἐκ τοῦ ἐφίεσθαι με τὸ ἀμώμητον τῆς πολιτείας σου. Τινὲς ὑπέκρουσαν (ὡς ἐπιστάμενοί γε γνήσιον σου είναι καὶ ὁμόψυχον φίλον καὶ τέκνον, ὄντες και αὐτοὶ φί λοι διαφερόντως), ὅτι παρὰ τὸ δέον πράττει ἡ ἁγιω σύνη σου· κἀμοῦ πρὸς τοῦτο δυσχεράναντος, καὶ ἐν ισταμένου, καὶ ἐπιφθεγγομένου τα μέγιστα κατορ θώματα τοῦ ὑψηλοῦ σου βίου, συνείροντό μοι ἐν τούτῳ. Πρὸς δὲ ῥήματά τινα καὶ πράγματα κατα ᾐτιῶντο· καὶ, ἵνα ἓν εἴπω, ἔφασαν ὅτι ἀγγέλους ἀνιστόρησε, καὶ τούτους ἰσότυπον τοῦ Χριστοῦ, ἐν τοῖς φεγγίοις ἐσταυρωμένους· αὐοὸν δὲ τὸν Χριστὸν καὶ τοὺς ἀγγέλους, γηραλέους. Καὶ πολλὰ πρὸς τοῦτο φιλοπευστῶν, οὐκ ἠδυνήθην αὐτοῖς ἀντιφθέγξασθαι. Ἥροντο γὰρ ξένον τι καὶ ἀλλότριον τῆς παραδόσεως τῆς Ἐκκλησίας εἰργάσθαι, καὶ πάντως οὐχ ὑπὸ Θεοῦ, ἀλλ᾽ ὑπὸ τοῦ ἐναντίου εἶναι τὸ πρᾶγμα· ἐπὰν ἐν τοσούτοις ἔτεσι, καὶ τοσούτοις θεοφό ροις καὶ ἁγίοις Πατράσιν, οὐχ ὑποδειγματίσθη τοῦτο τὸ ἰδίωμα. Τὸ γὰρ νῦν καινοτομούμενον, κἂν ἐξ ἀγω γέλου ἐστὶν, ἀσφαλίζεται ἡμᾶς ὁ ᾿Απόστολος μὴ δέχεσθαι, λέγων που· Κἂν ἡμεῖς αὐτοὶ, ἢ ἄγγελος εὐαγγελίζηται (προσθήσω, καὶ παραδίδωσι, παρ' ὅ εὐηγγελισάμεθα. ἀνάθεμα ἔστω. Τί οὖν, Πάτερ μου ἅγιε, πρὸς ταῦτα φῆσαι, οὐκ ἔχω. Καὶ τῇ ἀπορία συνεχόμενος, ἠναγκάσθην γράψαι σοι· ἵνα ἀπολύσωμεν ἑαυτοὺς πάσης βλάβης, πρὸς τοὺς ἐν λόγῳ ἐγκαλοῦντας, καὶ ὡς ἐκ πάσης τῆς Ἐκκλησίας. Καὶ διὰ τὸν Θεὸν δέξαι με ὡς σύμβουλον τέκνον σου, πονοῦντα ὑπὲρ σοῦ, καὶ ἡγούμενον τὴν δόξαν σου δόξαν μου· καὶ μὴ θέλοντα ἀκούειν μῶμόν σου ἕν 14 Ms. Reg. Θεοδώρω. ** Sive Stylitæ. 45 Galat. 1, 8.

sitatione libera eos qui excelsam vitam tuam con- τινι, τοῦ ὄντως αμωμήτως βιοτεύοντος. Φώτισον, templantur. XVI. — Nicephoro Imperatori. ὁδήγησον, ἐπάκουσον, πρόσχες, ἐπίστησον, λῦσον πάσης διχονοίας τοὺς ὁρῶντας σου τὸν ὑψηλὸν βίον. 15'. – Νικηφόρῳ βασιλεῖ De patriarcha in Tarasii locum subrogando. (Baron. anno 806, num. 4.) Omnino sic futurum erat, ut bonus Deus noster Ecclesiæ suæ curam gerens pietatem vestram hac ætate imperio præficeret Christianorum: ut non sæcularis solum dominatio male constitula rectius componeretur), sed ecclesiasticus etiam principatus, si quid deesset, instauraretur, et nova quædam conspersio fieret in utroque ". Quod quidem in altero membro præclare ipsius gratia jam præstitit Christi amans imperium vestrum, atque adeo præstare perget cœlesti numine corroboratum. Reliquum modo est, ut alterum pari cura fruatur, parique prudentia. It vero post Deum et cum Deo a vobis tribuetur per approbationem legitima electionis futuri archiepiscopi. De quo, quando ex nobis etiam peccatoribus et indignis sciscitari voluisti, coram Domino, qui nos judicaturus est, de eo quod dicturi sumus in die judicii, hic est sensus noster. Non novimus, nec scimus ullum; non quod defem cerint viri ita et sermone illustres (sunt enim et Deo perspecti et hominibus, impari licet ratione, atque in primis præclara menti tum), sed quia talem ratio deposcit, et desiderium imperii vestri, qui possit corde perfecto justificationes Dei exquirere; qui gradu atque ordine ab inferiore sensim ad superiorem ascenderit, qui tentatus fuerit per omnia, qui ex eis quæ passus est, tentatis possit opem ferre 47. Et quid multis apud te verbis opus est qui omnia nosti, et ex tui ipsius statu ac dignitate tantum virum tibi repræsentas? Prælucere cæteris oportet non secus ac solem inter sidera. Cum igitur talem non videamus, nec suffragium ferre audemus. Hoc vero memoriæ causa non sine metu et reverentia suggerimus, quod ipsum plane non fugit peritissimam et divinam prudentiam tuam; ut ex episcopis etiam et ex præpositis, et ex stylitis, et ex inclusis, tum deinde ex clero delectum habens, ex illis ipsis perfectis desumas, prudentia, sensu, ac vita cæteris præstantiores. Descendant enim stylits, exeant inclusi; quandoquidem publicum est commodum quod quæritur. Discerne et confer, et cum ipsis deprehendas digniorem. Et beatus es, et vere ter beati, si hæc omnia exsequamini Christi imitatores, Domini nostri. Hinc magis magisque confirmabitur imperium vestrum, magnificabitur nomen vestrum in generationes: augebuntur denique anni principatus vestri. Duo siquidem hæc munera tribuit Christianis Deus, sa46 I Cor. v, 7. 47 Hebr. iv, 15. Εμελλεν ὁ ἀγαθὸς Θεὸς ἡμῶν τῆς ἑαυτοῦ Ἐκκλη σίας φροντίζων, τὴν ὑμετέραν εὐσέβειαν ἐπὶ τῆς παρούσης γενεᾶς προστήσασθαι βασιλεύειν τῶν Χρι στιανῶν· ἵνα μὴ μόνον ἡ κοσμικὴ ἀρχὴ εὖ διατεθῇ, κακῶς διακειμένη, ἀλλὰ καὶ ἡ κατὰ τὴν Ἐκκλησίαν ἡγεμονία, εἴ τι ἐνδεῶς ἔξει, ἀνορθωθῇ, καὶ νέον πως φύραμα γένηται ἐν ἀμφοτέροις. Ὅπερ τῇ αὐτοῦ χάριτι κατώρθωκεν ἐν τῷ ἐνὶ μέρει ή φιλόχριστος ὑμῶν βασιλεία· ἀλλὰ καὶ ἔτι κατορθώσειε ταῖς ἄνωθεν ῥοπαῖς δυναμουμένη. Λειπόμενον οὖν ἐστιν ἄρτι, καὶ τὸ ἕτερον τῆς ἴσης ἀπολαῦσαι προμηρείας καὶ θεραπείας. Τοῦτο δ' ἂν εἴη μετὰ Θεὸν καὶ σὺν Θεῷ πρὸς ὑμῶν δωρηθῆναι, διὰ τῆς κατ' εὐαρέστησιν νομίμου ἐκλογῆς τοῦ μέλλοντος ἀρχιε ρατεύειν. Ἐπεὶ δὲ καὶ παρ᾽ ἡμῶν ἐπεζήτησας μα θεῖν, τῶν ἁμαρτωλῶν καὶ ἀναξίων, τὸ παριστάμε νον ἡμῖν, ὡς ἐνώπιον Κυρίου τοῦ μέλλοντος εὐθύναι ἡμᾶς, περὶ οὗ μέλλομεν λέγειν ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως, οὕτως ἔχει· Οὐ γινώσκομεν, οὐδὲ ἐπιστάμεθά τινα. οὐχ ὅτι ἀπέλιπον οἱ διαλάμποντες ἐν βίῳ καὶ λόγῳ εἰσὶ γὰρ καὶ Θεῷ φαινόμενοι καὶ ἀνθρώ ποις, εἰ καὶ οὐκ ἴσῳ λόγῳ, καὶ μάλιστα τῇ σῇ φωτει τῇ ψυχῇ), ἐπεὶ δὲ τοιοῦτον ζητεῖ ὁ λόγος καὶ ὁ πόθος τῆς ὑμῶν βασιλείας, τὸν ἐν τελείᾳ καρδίᾳ δυνάμενον ἐκζητῆσαι τὰ τοῦ Θεοῦ δικαιώματα, τὸν βαθμῷ καὶ τάξει ἐκ τοῦ κατὰ μικρὸν εἰς τὸ ὑψηλότερον προανηγμένον, τὸν πεπειραμένον κατὰ πάντα, ὃς γε ἐξ ὧν πέπονθε, τοῖς πειραζομένοις δύναιτ' ἂν βοη θῆσαι. Καὶ τί δεῖ πολλὰ λέγειν πρὸς σὲ τὸν εὖ εἰδότα, καὶ ἐκ τῆς οἰκείας καταστάσεως καὶ προκο πῆς τὸν τηλικοῦτον ἀνιστοροῦντα; Τῶν πολλῶν ὀφεί λει προλάμπειν, ὡς ἐν ἄστρασιν ἥλιος. Ηνίκα τοίνῦν οὐχ ὁρῶμεν τοιοῦτον, οὐδὲ ἁποτολμῶμεν ψηφί σασθαι. Τοῦτο δὲ ὡς ἐν ὑπομνήσει μετὰ συστολῆς καὶ αἰδοῦς ὑποτιθέμεθα· ὅπερ αλάθητόν ἐστι πάν τως τῇ πολυπείρῳ καὶ θείᾳ μεγαλονοίᾳ σου· ἵνα ἀπὸ τε τῶν ἐπισκόπων, ἀπό τε τῶν ἡγουμένων, ἀπό τε τῶν στυλιτῶν, ἀπό τε τῶν ἐγκλείστων, εἶτα τοῦ κλήρου ὑποδεχόμενος ἐκλογὴν, ἐξ αὐτῶν τε τῶν ἐπι δεδωκότων λαβὼν τοὺς ἐν συνέσει, καὶ φρονήσει, καὶ βίῳ, τῶν ἄλλων πρτέχοντας (καταβάτωσαν γὰρ καὶ στυλῖται, ἐκβαινέτωσάν τε καὶ ἔγκλειστοι· ἐπείπερ κοινῇ συμφέρον τὸ ζητούμενον), ἐπικρίνῃ καί σὺν αὐτοῖς ἀποδείξῃ τὸν ἀξιώτερον. Καὶ μα κάριος εἶ, μᾶλλον δὲ καὶ τρισμακάριοι, ἐὰν τοῦτο ὅλον ἀπεργάσησθε Χριστομίμητοι ἡμῶν δεσπύται. Καὶ ἐν τούτῳ ἔτι μᾶλλον κρατυνθήσεται ὑμῶν ἡ ΝΟΤΕ. Νικηφόρω Βασιλεῖ. «Defuncto Tarasio (patriarcha) imperator cogitare cœpit de ejus successore deligendo: in quo ut speciem saltem 08tenderet pietatis, consuluit Theodorum Studitam, virum quidem pietate insignem, ut proferret in medium, quem sciret tanto sacerdotio dignum.» (Baron. an. 806, n. 3.)

EPISTOLARUM LIB. I. cerdotium et imperium, per quæ colitur, per quæ ornantur, et gubernantur coelestium exemplo terrena. Utrumvis ergo præter dignitatem se habuerit, totum una periclitari necesse est. Quare, si optima imperio vestro decernere vultis, et per imperium vestrum omnibus Christianis; æqualem, quoad fieri potest, imperatoriæ virtuti vestræ sortietur Ecclesia præsulem suum, ut exultent coelestia latenturque terrena. Dux vobis sit Dei manus, in qua et cor vestrum est, ostendatque meliora; et ab ea recipietis ob susceptos pro opere hoc labores, curas et sollicitudines, regnum sempiternum. βασιλεία· μεγαλυνθήσεταί τε τὸ ὄνομα ὑμῶν εἰς γενεὰν καὶ γενεάν· αὐξηθήσεται δὲ καὶ τὰ τοῦ κράτους ὑμῶν ἔτη. Ἐπειδὴ δύο ταῦτα δέδωκεν ὁ Θεὸς τοῖς Χριστιανοῖς δωρήματα, ἱερωσύνην καὶ βασιλείαν. Δι᾽ ὧν θεραπεύεται, δι᾿ ὧν κοσμεῖται ὡς ἐν οὐρανῷ τὰ ἐπίγεια. Οπότερον οὖν ἀναξίως ἔχει, καὶ τὸ ὅλον ἀνάγκη συγκινδυνεύειν. Ωστε εἰ βούλοισθε τῇ βασιλείᾳ ὑμῶν συγκροτεῖν τὰ μέγιστα, καὶ διὰ τῆς βασιλείας ὑμῶν πᾶσι τοῖς Χριστιανοῖς· ἰσόῤῥοπον, τὸ ὅσον εἰς δύναμιν, τῆς κατὰ τὴν βασιλείαν ἀρετῆς ὑμῶν δέξηται καὶ ἡ Ἐκκλησία τὸν ἑαυτῆς πρόεδρον· ἵνα ἀγαλλιάσηται τὰ οὐράνια, καὶ ἔσῃ τὰ ἐπίσ γεια. Εἴη ἡ χεὶρ τοῦ Θεοῦ, ἐν ᾗ καὶ ἡ καρδία ὑμῶν ἐστιν, εἰς ὁδηγίαν καὶ ἀποκάλυψιν τοῦ κρείττονος. Καὶ ἀπολήψεσθε παρ' αὐτῆς τοὺς ὑπὲρ τοῦ ἔργου τούτου καταβαλλομένους ὑμῖν πόνους καὶ μερίμνας καὶ φροντίδας, τὴν βασιλείαν τὴν ἀδιάδοχον. ΙΖ΄. – Ἰωάννῃ σπαθαρίῳ [λδ'.] XVII. Joanni Spathario. De imagine S. Demetrii, in baptismo adhibita pro susceptore. θεῖόν τι δράμα ἀκηκοότες πεπραχέναι σου τὴν κυ ριότητα, τεθαυμάκαμεν ἐπὶ τῇ μεγάλη σου ὡς ἀλη θῶς πίστει, ἄνθρωπε τοῦ Θεοῦ. Φησὶ γὰρ ὁ διδάξας χρήσασθαί σε τῇ ἱερᾷ εἰκόνι τοῦ μεγαλομάρτυρος Δημητρίου, ἀντὶ ἀναδόχου τις νὸς, καὶ οὕτως ἐπιτελέσαι τὸ φώτισμα τοῦ θεοφυλάκτου σου τέκνου. Καὶ, ὢ τῆς πεποιθήσεως! Οὐδὲ ἐν τῷ Ἰσραὴλ εύρον τοσαύτην πίστιν, ὁ Χριστὸς οὐ μόνον τότε τῷ ἑκατοντάρχῃ δοκῶ ἐπιφθέγξασθαι, ἀλλὰ καὶ σοὶ ἄρτι τῷ ἐφαμίλλῳ τῇ πίστει. Εὕρετο τοίνυν ἐκεῖνος ὁ ἐπεζήτησεν· ἐπέτυχες καὶ αὐτὸς οὗ πέποιθας. Ἐκεῖ τὸ θεῖον πρόσταγμα ἀντὶ τῆς σωματ τικῆς παρουσίας· κἀνταῦθα ἡ σωματικὴ εἰκὼν ἀντὶ τοῦ πρωτοτύπου. Ἐκεῖ συμπαρῆν τῷ λόγῳ ὁ μέγας Λόγος, ἀοράτως τῇ θεότητι τὸ παράδοξον τῆς ἰάσεως ἐργασάμενος· κανταῦθα δὲ συνῆν ὁ μεγαλομαρτυς πνεύματι τῇ οἰκείᾳ εἰκόνι τὸ βρέφος δεχόμενος. ᾿Αλλὰ βεβήλοις μὲν ἀκοαῖς καὶ ἀπίστοις ψυχαῖς ταῦτα ἀπαράδεκτα, ὡς ἀπιστα· καὶ μάλιστα τοῖς Εἰκονομάχοις· τῇ δὲ σῇ εὐσεβείᾳ ἐναργῆ τὰ γνω ρίσματά τε καὶ ὑποδείγματα πεφανέρωτα:. Τί γὰρ τῷ Θεῷ ἀδυνατεῖ παρέχειν τοῖς πιστεύουσι; καὶ πῶς οὐχὶ ἐν τῇ εἰκόνι ὁ εἰκονιζόμενος ὁμωνύμως ὁρᾶται τε καὶ εἶναι πιστεύεται; «Ἡ γὰρ τῆς εἰκόνος, φησὶν ὁ μέγας Βασίλειος, τιμὴ ἐπὶ τὸ πρωτότυπον διαβαίνει.» Ὥστε σαφῶς ὁ μάρτυς ἦν διὰ τῆς οἰκείας εἰκόνος τὸ βρέφος εἰσδεχόμενος· ἐφ᾽ ὅσον οὕτω πεπίστευκας. ᾿Αλλὰ τίς ἡ εὐδοξία τῆς μεγαλωσύνης σου, ὅτι τηλιο κοῦτον, τὸ δὴ λεγόμενον, σύντεκνον προσεκτήσω; οὐ τὸν δεῖνα ἢ τὸν δεῖνα, ἄρχοντα τυχὸν ἢ δυνάστην· εἴ ποι δ᾽ ἂν οὐδ᾽ αὐτὸν τὸν τὸ διάδημα περικείμενον μείζων γὰρ καὶ ὑπέρτερος ὁ ἐξευρημένος. Τῶν γὰρ μαρτύρων ὁ κράτιστος· τῶν θαυματουργῶν ὁ διαπρύσιος· τῶν φίλων Χριστοῦ ὁ γνήσιος· τῶν ἄγγελων ὁ συμπολίτης· τοσαῦτα καὶ τηλικαῦτα καὶ δυνηθεὶς καὶ δυνάμενος ἐν τοῖς ὑπὸ τὸν οὐρανόν· ὥστε ἀπ᾿ ἄκρου 48 Matth. VIII, 10. η Divinum quoddam facinus a dominatione uat factum audientes, mirati sumus ob magnam revera fidem, homo Dei. Affirmat enim qui retulit, te sacram magni martyris Demetrii imaginem susceptoris cujusdam loco adhibuisse, atque ita filii tui a Deo custodili baptismum peregisse. Et, o fiduciam tuam! Non inveni tantam fidem in Israel 48, non solum centurioni tunc a Christo dictum arbitror, sed nunc etiam tibi qui fide certas cum illo. Invenit ergo ille quod quærebat; adeptus es et ipse quod sperasti. Ibi divinum mandatum pro corporali præsentia: hic corporea imago vice prototypi. Ibi enim verbis aderat magnum Verbum, divinitate sua mirabile sanitatis opus invisibiliter perficiens; et hic pariter magnus martyr imagini suæ spiritu presens erat, infantem suscipiens. Verum hæc profanis quidem auribus, et incredulis mentibus, minime recipienda, tanquam incredibilia, videntur, maxime Iconomachis; pietati vero tuæ manifestą, argumenta et exempla patefacta sunt. Quid enim est quod Deus pretare credentibus non possil? aut quomodo in imagine non homonyme cernitur, et inesse creditur, qui repræsentatur? Imaginis siquidem honor, ut magnus ait Basilius, transit ad prototypum. Quare manifestum et martyrem fuisse, qui infantem per propriam imaginem suscipiebat, quatenus ita credidisti. Sed, o magnificentiam tuam, qui talem ac tantum syntecnum, ut vocant, sotitus es, non hunc vel illam, principem puta vel dynastam; aut ipsum etiam qui diademate redimitus est. Major enim longeque superior est quem reperisti. Martyrum quippe fortissimus, mirificorum clarissimus, germanus Christi amicus, angelorum civis qui tot tantaque in terris semper potuit, potestque; ut in omnibus oris miraculorum suorum ΝΟΤΕ. Ιωάννη Σπαθαρίῳ. Joanni sprotospatharii, et Bajuli, ab Irene electi mentio est apud Theophanem ad annum 10 Irenes.

tuba celebretur. Beatus reipsa es, vir piissime, quod τῆς γῆς ἕως ἄκρον γῆς τῇ σάλπιγγι τῶν θαυμάτων talem nactus sis susceptorem: ter beatus et filius tuus, qui a tanta gloria et potentia prædito susceptus sit. Nobis vero videre liceat hunc filium tuum sancti Demetrii cognominem, si annuis, ut, tanquam ipsius filium amplectentes, et congruis ipsi verbis, ut peccatores, compellemus, et rem gestam ad alios quoque transmittamus. Nec enim res pulchras sileri convenit, sed aliis ad piæ fidei clara documenta proponi. XVIII. Stauracio Spathario 19. αὐτοῦ διαθρυλλεῖσθαι. Μακάριος ὄντως εἶ, ἄνερ εὐσεβέστατε, ὅτι τοιούτου τετύχηκας ἀναδόχου· τρισ μακάριός σου καὶ ὁ γόνος, ἔχων τὸν δεξάμενον τηλικοῦτον τῷ κλέει καὶ δυνάμει. Αλλ᾽ ἴδοιμεν τὸν υἱόν σου καὶ ὁμώνυμον τοῦ ἁγίου Δημητρίου, εἴπερ συγκατέρχῃ, ἵνα, ὡς υἱὸν αὐτοῦ προσπτυξάμενοι, τὰ εἰκότα μὲν προσφθεγξώμεθα καὶ ἡμεῖς ὡς ἁμαρτώλοί, ἔχωμεν δὲ τὸ διήγημα καὶ εἰς ἑτέρους παραπέμπειν. Δεῖ γὰρ τὰ καλὰ μὴ σιωπᾶσθαι, ἀλλὰ προσ κεῖσθαι τοῖς ἄλλοις εἰς πίστεως εὐσεβοῦς ἐναργῆ ὑποδείγματα. IB'. In obitu filii. Σταυρακίῳ σπαθαρίῳ [λε'.] Causam quidem bumilis absentia nostra jam di- Τὴν μὲν αἰτίαν τῆς ταπεινῆς ἀπουσίας ἡμῶν ἤδη ximus, nec opus est amplius excusare. Unde autem ordiemur? aut quæ facultas inveniri queat præsenti venerandæ animæ vestræ dolori conveniens? Quemadmodum enim medicus ad insanabilem morbum accedens, animo hæret ancipiti quonam pacto curationem aggrediatur, sic et nos estuamus incerti qua ratione gravissimo malo vestro consolationem afferamus. Ο calamitatem! o infor tunium! Obiit vobis filius elegeans et formosus; ille qui materna viscera primus recluserat: per quem vobis parentum nomen inditum, principium propagationis generis, radix procreationis liberorum, surculus rationalis germinationis, prima velut rosa paternæ fecunditatis. Et quid dicam, ut filii pulchritudinem explicem? An quod crescebat puer, proficiebatque ætate et intellectu, et gratia Dei erat in illo 5, quantum et ipsi ex re parva experti sumus? Quomodo igitur talis ac tantus lethali ferro, ex ipsis, ut ita dicam, lumbis vestris exseclus, inconsolabilem cordi vestro dolorem non pariat? aut quis non collamentetur et condoleat, tanquam ob aliquod ipsius membrum in vobis gladio succisum? Ingemiscant merito patres, pulcherrimi hujus flif orbitatem spectantes. Lugeant et matres tam venustæ prolis sectionem cernentes. Rescissum enim revera est membrum vestrum: abscissa est caro vestra. Seges ingens doloris; medicinæ pharmacum invenire difficile. Mæror in familia, tristitia in domesticis, dolor in cognatis; sed præ omnibus in avo domino patricio, et in avia domina protospatharia. Undique gravia et tristia. Verum age, vir optime, qui et intelligentia abundas, et prudentia præstas, et plurimam ex multorum annorum usu adeptus es scientiam, tibi ipse medere, teipsum sana. Conjice, quæso, mentis oculos in universi contemplationem; respice ad antiquas ætates, a primo ipso parente nostro Adam, et vide ac recognesce, quis in lucem egressus in hoc sæculo permanserit, et non exorientis instar feni citius 49 Consolatoria. 50 Luc. II, 40. η εἴπομεν· καὶ οὐ χρή τι πλέον ἀπολογεῖσθαι. Πῶς δὲ ἀρξόμεθα; ἢ τίς δύναμις ἐξευρεθείη εἰς τὸ συμβάν πάθος ταῖς τιμίαις ὑμῶν ψυχαῖς; Καθάπερ γάρ τις ἰατρὸς ἐπὶ δυσιάτῳ νόσῳ ἐρχόμενος, ἀμηχανίᾳ περιίσταται, ὅπως ἐπιβάλῃ τὴν ἐγχείρησιν· οὕτως ίλιγο γιῶμεν, πῶς τὸν παρακλητικὸν λόγον ἐπὶ τῷ βαρυτάτῳ ὑμῶν πάθει προσενέγκασθαι. ν τῆς συμφορᾶς! ὢ τῆς συμβάσεως! ᾤχετο ὑμῖν παῖς καλὸς καὶ ὡραῖος· αὐτὸς ὁ τὰς πρώτας μητρικὰς ὠδῖνας διαλύσας· δι' οὐ ὑμῖν τὸ τῶν γονέων ὄνομα κεχρημάτικεν· ἡ ἀρχὴ τῆς διαδοχῆς τοῦ γένους· ἡ ρίζα τῆς τεκνοποιίας· ὁ ὅρπηξ τῆς λογικῆς βλαστοφορίας· τὸ οἷονεὶ πρωτοφυές ῥόδον τῆς πατρικῆς καρποφορίας. Καὶ τί ἂν εἴποιμι παριστῶν τὸ γόνου κάλλος; ἢ ὅτι τὸ παιδίον ηὔξανε καὶ προέκοπτεν ἡλικίᾳ καὶ συνέσει, καὶ χάρις Θεοῦ ἦν ἐπ' αὐτῷ, ὅσον ἐκ μικρού καὶ ἡμεῖς πεπειράμεθα; Πῶς τοίνυν τὸ τοιοῦτον καὶ τηλικοῦτον ἐκτμηθὲν τῇ θανατικῇ μαχαίρᾳ, ἐξ αὐτῆς εἰπεῖν τῆς ὀσφύος ὑμῶν, οὐ κατεργάσειεν ἂν ἀπαρα μύθητον ἄλγος ἐν τῇ καρδίᾳ ὑμῶν; ἢ τίς οὐ συμποτνιάσεται καὶ συναλγυνθήσεται ἐπὶ τῷ τεμνομένῳ διὰ ξίφους κατά τι τῶν ὑπαρχόντων αὐτῷ μελῶν ὡς ἐφ' ὑμῖν; Στενάξειαν δ᾽ ἂν εἰκότως καὶ πατέρες, τοιούτου καλλίστου παιδὸς ἀποβολὴν θεώμενοι. Θρη νήσειαν δ᾽ ἂν καὶ μητέρες, τηλικούτου ωραίου σπλάγ χνου ἐκνομὴν προσβλέπουσαι. Τέτμηται γὰρ ἀληθῶς μέλος ὑμῶν. Ἐκκέκοπται σὰρξ ὑμῶν, τὸ ὁδυνηρὸν πολύ, τὸ θεραπευτικόν φάρμακον δυσεξεύρητον. Κατήφεια ἐπὶ τῆς οἰκίας, ὀδύνη ἐπὶ τοὺς οἰκέτας, λύπη ἐπὶ τοὺς συγγενεῖς· μᾶλλον δὲ πρὸ τούτων ἐπὶ τὸν προπάτορα κύριον πατρίκιον, καὶ τὴν προμήτορα κυρία πρωτοσπαθαρίαν. Πάντοθεν δεινὰ καὶ περί λυπα. ᾿Αλλὰ δεῦρό μοι, ἀνήρ χρηστὲ, ὁ πολὺς ἐν συνέσει, ὁ σοφὸς ἐν φρονήσει, ὁ πλείστην συνειληχὼς ἐκ πολλῶν τῶν χρόνων τὴν γνῶσιν· σαυτὸν θεράπευσον· σαυτὸν ἴασαι. Ἐπίβαλέ σου, παρακαλῶ, τὸν ὀφθαλμὸν τῆς διανοίας εἰς τὴν τῆς κτίσεως θεω ρίαν· ἔμβλεψον εἰς ἀρχαίας γενεάς, ἀπ᾿ αὐτοῦ τοῦ προπάτορος ἡμῶν ᾿Αδάμ· καὶ ἵδε καὶ γνῶθι τίς ἐν ΝΟΤΑ. Σταυρακίῳ Σπαθαρίῳ. Forte is Staaracius patricius, publici cursus logotheta, de quo multa apud Theophanem ad annum 11 Irenes et deinceps.

EPISTOLARUM LIB. I. in fluminis lapsu, quia pars una recessit, altera in locum successit, genere per successionem non subsistente, sed per dies singulos prætervolante, ita qui genitores nostros genuerunt, et his superiores sursumque relegens ratio ad initium usque perveniet, et contra descendens ad universi finens progredietur: Et non est qui vivet, ut scriptum est, et non videbit mortem 51. Præsons vero status, munus quobdam est definitum, et diei unius negotiatio: tum deinde statim ad sua reditus; ab bis, inquam, ad illa commigratio. Patriarchs olim, et transierunt: prophetæ, et abierunt: patres et matres, et esse desierunt: fratres et amici et propinqui, et prætervecti sunt. Quid porro reges? quid satrapa? quid principes? quid ætas omnis et omne genus hominum? Nonne omnes sub terram ierunt? et paulo mox ibunt, cum ex terra orti sint? Sed hoc nimirum est quod quæritur; ut hanc vitam recte transigentes, et ex Dei conditoris nostri voluntate conversantes, apud formidolosissimum illud tribunal condemnationem declinemus: quod filius vester sine dubio ac certissime consecutus est. Beatus enim, ait, inter natos mulierum, cui vita brevis est, et quem Dominus elegit et assumpsit in prima ætate, non tentatum amaris hujus vitæ peccatis. έμεινε τῷ αἰῶνι τούτῳ εἰς φῶς ἐλθὼν, ἀλλ' οὐχὶ δίκην defloruerit, ac per mortem dessiccatus sit: aut sicut ἀνατέλλοντος χόρτου θᾶττον ἐξήνθησε καὶ ἀπεξηράν θη διὰ θανάτου, ἤ ὡς ἐν ῥεύματι ποταμιαίῳ, ὅτι τὸ μὲν ὑπεξῆλθε, τὸ δὲ ἀντεισῇλθε, τοῦ κατὰ διαδοχὴν γένους μὴ ἱσταμένου, ἀλλὰ παρατρέχοντος καθ᾿ ἑκάστην ἡμέραν· οὕτως οἱ γεννήσαντες τοὺς ἡμᾶς γενε νήσαντας, καὶ οἱ ἐκείνων ἀνώτεροι· καὶ ἀναποδίζων ὁ λόγος εἰς τὴν καταρχὴν ἐλεύσεται· καὶ κατιὼν πάλιν εἰς τὴν συντέλειαν τοῦδε τοῦ παντὸς καταντήσει. Καὶ οὐκ ἔστιν ὃς ζήσεται, κατὰ τὸ γεγραμμένον, καὶ οὐκ ὄψεται θάνατον. Τὸ δὲ παρόν, λειτουργία τις διωρισμένη, καὶ πραγματεία ημερήσιος· καὶ αὐ τίκα εἰς τὰ οἰκεῖα ἐπανέλευσις, τῆς τῶν ἐνθένδε, λέγω, πρὸς τὰ ἐκεῖσε μεταβάσεως. Πατριάρχαι, καὶ παρῆλθον· προφῆται, καὶ μετῆλθον· πατέρες καὶ μητέρες, καὶ ἀπεγένοντο· ἀδελφοὶ καὶ φίλοι καὶ συγ γενεῖς, καὶ παρέδραμον. Τί δε βασιλεῖς; τί δὲ σας τράπαι; τί δὲ ἄρχοντες; τί δὲ πᾶσα ἡλικία, καὶ πᾶν γένος ἀνθρώπου; Οὐχὶ πάντες ὑπὸ γῆν γεγόνασι, καὶ γενήσονται μικρὸν ὕστερον ἐκ γῆς φύντες; ᾿Αλλ' ὥδε τὸ ζητούμενον· ἵνα καλῶς τὰ ἐνταῦθα αμείψαντες, καὶ πρὸς τὸ βούλημα τοῦ πεποιηκότος Θεοῦ ἐμπολιτευσάμενοι, τοῦ ἐκεῖσε φοβερωτάτου κριτηρίου τὴν παράστασιν ἀκατάκριτον εὐρήσωμεν· ὅπερ τὸ ὑμέτερον τέκνον ἀσφαλῶς καὶ βεβαίως εύρατο καὶ ἐπιτετύχηκε. Μακάριος γάρ, φησίν, ὁ ἐν γεννητοῖς γυναικῶν ὀλιγόβιος, καὶ ἂν ὁ Κύριος ἐξελέξατο καὶ προσελάβετο ἐν πρώτῃ ἡλικίᾳ, μὴ πειρασθέντα τῶν πικρῶν ἁμαρτημάτων τοῦ τῇδε βίου. Ἐξῆλθε καὶ ἀπῆλθεν ὁ κύριος Σωτήριχος φερω νύμως ἐν σωτηρία· ήχου ἑορταζόντων καταξιούμενος, Excessit et abiit dominus Soterichus, nomini suo congruenter, in salute; festum diem agentium sono ἀγαλλιάσεως ἀνεκλαλήτου, συναριθμήσεως τῶν ἐν dignus habitus, exsultatione inexplicabili, aggregaκόλποις ᾽Αβραὰμ ἀναπαυομένων βρεφῶν ἁγίων· μηκέτι δουλεύων φθορᾷ καὶ σαρκὶ, ἀϊδιότητι συνών. Εντεῦθεν βουλόμεθά σε λαμβάνειν τὰς ἀφορμὰς τῆς παρηγορίας, ἐντεῦθεν τὰς παρακλήσεις. Γενοῦ δη μιουργὸς εὐφροσύνης, καὶ θεραπευτὴς οὐ μόνον σαυτοῦ, ἀλλὰ καὶ τῆς κυρίας τῆς σπαθαρίας, τῆς μάλιστα δεομένης ἰατρείας καὶ παρακλήσεως, διὰ τὸ μικρὸν περιπαθές· εἶτα καὶ τῶν λοιπῶν διαφερόντων σοι· ὡς ἂν δειχθῇς τὰ θεῖα πεπαιδευμένος, καὶ Θεοῦ νόμῳ κρατούμενος· καὶ εἰδὼς ποῦ ποτε ἀπῄει ὁ μεθ ιστάμενος· καὶ μάλιστα ἐπὶ τοῦ σοῦ γλυκυτάτου τέκνου· ὅτι οὐκ εἰς θάνατον, οὐδὲ εἰς τὸ μὴ ὂν, ἀλλ᾽ εἰς ζωὴν αἰώνιον, καὶ εἰς Θεὸν τὸν τὰ πάντα ποιήσαντα· καὶ ὡς ἂν παραδειχθείης πατράσι, καὶ πᾶσι τοῖς γνωρίμοις καὶ συνειλεγμένοις ἐν τῇ κηδείᾳ, ὑπόδειγμα καλόν, μετ᾿ εὐχαριστίας καὶ σωφροσύνης δια φέρειν τὰς τῶν τέκνων ἀποβολὰς, καὶ μὴ ἀντιτείνειν Θεοῦ τοῖς προστάγμασιν. ΙΘ΄. Πρὸς τὸ κοινὸν τοῦ λαοῦ ᾿Αντισάρχου. (λζ'.] tus ad quiescentes in Abrahæ sinu sanctos infantes, carni et corruptioni non amplius serviens, fruens sternitate. Hinc argumenta consolationis, hinc doloris levamenta capere te volumus. Auctor esto lætitia et curator, non tui modo, sed domine quoque spathariæ, quæ curatione et solatio ob exiguam tolerantiam plurimum eget; ac reliquorum deinde tibi conjunetorum: ne ostendas te divinis imbutum, Deique legi obsequentem.; necignarum quo tandem abierit qui migravit; ac tuus præsertim dulcissimus filius; quod non ad mortem, neque ad nihilum, sed ad vitam sempiternam, et ad Deum qui omnia creavit: atque ut eximio patribus, notisque omnibus funeris causa convocatis sis exemplo, ut cum gratiarum actione et moderate liberorum orbitales ferant, divinisque imperiis non repugnent. ΧΙΧ. Communi populi Antisarchensis *². De Marciano apostata qui ad eo diverterat. Γράμματα ἐδεξάμεθα παρὰ τῆς τιμιότητος ὑμῶν περὶ τοῦ μαθητοῦ ἡμῶν, τοῦ πάλαι ἀποδράσοντος, καὶ ἐν τοῖς αὐτόθι, οὐκ οἶδ' ὅπως, ἀμαθίᾳ καὶ ἀνοσιότητι προσδεχθέντος, καὶ ἐν ἐνὶ ἄντρῳ οὐνὶ μονα 51 Psal. LXXXVIii, 49. 52 F. Antisarensis. Litteras venerationis vestræ accepemus de discipulo nostro, qui quondam aufugit, et in istis oris, nescis quo pacto, per imperitiam et nefas receptus, in antro quodam, non monasterium, sed vitio -

rum speluncam exstruxil, ut hunc absolvere veli- στήριον, ἀλλὰ λῃστήριον παθῶν ἀναδειμαμένου· ἵνα mus. Et brevis est responsio. Marcianus discipulus τοῦτον λύσεως ἀξιώσωμεν. Καὶ σύντομος ἡ ἀπόκρι noster, donec ad monasterium suum redeat, in quo σις. Μαρκιανὸς ὁ μαθητὴς ἡμῶν ἕως ἂν ὑποστρέψη ό renuntiationis sua pacta Deo teste pepigit, ligatus ἐν τῷ οἰκείῳ μοναστηρίῳ, ἐν ᾧ τὰς συνθήκας ἔθετο damnatusque manebit, et communione, juxta divi- ὑπὸ μάρτυρι Θεῷ τῆς ἀποταγῆς αὐτοῦ, ἔσται δεδεnos quos scripsit canones, indignus.Non enim a nobis μένος καὶ κατακεκριμένος καὶ ἀνάξιος τῆς κοινωintentata est comminatio, sed a Patribus Dei Spiritu νίας, καθ' οὓς ἔγραψε θεοκελεύστους κανόνας. Οὐ afflatis. Hujus ergo salutem si amatis, hortamini utad γὰρ ἐξ ἡμῶν ἡ ἀπηρτημένη απειλή, ἀλλ' ἐκ Θεοῦ sua redeat. Quem nos penitentia ductum, reversumπνεύστων Πατέρων. Τοῦτον τοίνυν εἴπερ ἀγαπᾶτε que paternis visceribus excipere parati sumus, om- σώζεσθαι, νουθετήσατε ἀνθυπονοστῆσαι εἰς τὰ οἰκεῖα. niumqueerratorum veniam illi dare.Quemadmodum Ον ἡμεῖς μεταμελόμενον, καὶ ὑποστρέφοντα, πατρι enim fieri non potest, quin ovis a mandra sua avulsa κοῖς σπλάγχνοις ἕτοιμοί ἐσμεν ὑποδέξασθαι, καὶ et aberrans ferarum prædæ subjiciatur, sic a mona- συγχωρῆσαι πάντα τὰ ἡμαρτημένα αὐτῷ. Ὡς γὰρ sterio nefarie degressum sua sponte, et in loco quem οὐκ ἔστι πρόβατον ἐκ τῆς ἰδίας μάνδρας ἀποσπασθέν, Dominus non aspicit residentem, a dæmonibus capi καὶ ἀποπλανηθέν, μὴ θηριάλωτον γενέσθαι· οὕτως necesse est. Illius ergo cella demonum est latebra, τὸν ἀπὸ μοναστηρίου ἐξερχόμενον ἀνόμως ἐν τῷ οἰ decipula animarum, schola mulierum, omnis nequi- " κείῳ θελήματι καὶ ἐν τύπῳ οὗ οὐκ ἐπισκοπεῖ ὁ Κύ tiæ officina: quibuslibet verbis modisve, aut ipse, ριος καθεζόμενον, μὴ ὑπὸ δαιμόνων ἁλῶναι. Τὸ οὖν aut vos, quæ dicta sunt, dissimulare conemini. κελλίον αὐτοῦ, φωλεός ἐστι δαιμόνων, ἀγρευτήριον, Quare si obtemperet et obtemperetis, præclare cum ψυχῶν, παιδευτήριον γυναικῶν, πάσης ἀνομίας έρutrisque agetur, ut divinam indignationem minas- γαστήριον· κἂν ὁποίοις ἂν λόγοις καὶ τρόποις, ἤ αὐ que evadatis: sin minus, pervicaciæ vestre fru- τὸς ἢ ὑμεῖς μεθοδεύειν πειρᾶσθε τὰ λεγόμενα. Εἰ ctus ob oculos cernetis. Benedictus autem a Domino οὖν ὑπακούει καὶ ὑπακούετε, εὖ ἂν ἔχοι ἀμφοτέροις sanctissimus episcopus, qui leges observat, et im- φυγοῦσι τὰς θείας ὀργὰς καὶ ἀπειλάς· εἰ δὲ μή γε, pium procul arcet. Neque enim ordinatione ullo ὄψεσθε ἀπέναντι τῶν ὀφθαλμῶν ὑμῶν τοὺς τῆς παρmodo dignus est, quamvis huc revertatur. Perspe- ακοῆς ὑμῶν καρπούς. Ὁ δὲ ἁγιώτατος ἐπίσκοπος cta enim mihi ejus sunt omnia, supra quam ipsi, εὐλογημένος ἔστὶν ὑπὸ Κυρίου, τηρῶν τοὺς νόμους, ut qui ejus pater fuerim. καὶ τὸν ἀνόσιον πόῤῥω που διώκων. Οὐ γὰρ χειροτο νίας ἄξιος τὸ καθόλου, κἂν ἐνταῦθα ὑποστρέψῃ. Οἶδα γὰρ τὰ αὐτοῦ ὑπὲρ ἐκεῖνον αὐτὸν, πατὴρ αὐτοῦ γεγονώς. ΧΧ. Pinuphio et Mari filiis. Κ. Πινουφίῳ καὶ Μάρῃ τέκνοις. [λη'.] Ut redeant ad monasterium unde aufugerant. Consilium erat ad vos non scribere, propterea quod secundæ litteræ vestræ cum prioribus non consentiebant. Priores quidem celerrima panitentiæ reditusque ab nos sponsionem continebant; posteriores vero abnuere vos et recusare ostendunt. Atque hoc et illud causando prætexitis, nec potius errorem vestrum veritatis studio ſatemini, flentes ac dolentes ob ea quæ perperam commisistis. Si ergo vos ponitet, residetque in vobis scintilla timoris Dei, excitans corda vestra ad promissiones et pacta, quæ Deo nobisque ad tremendum ejus tribunal, testibus angelis et fratribus universis, pacti estis, bene habet: neque huc aut illuc respexeritis; sed protinus abrupto quod dæmon injecit vinculo proprii sensus ac libertatis, quo vos decepit, ex cœnobio vox extrudens, et adducens ad loca, quæ Dominus non respicit. Quo enim pacto respiciat ad sanctorum ipsius mandatorum eversionem? Venite ad nos, venite, corde contrito atque humili sermone, ut diversam a pristina vitæ rationem ineatis Prior enim læva fuit, quæ tacita sensim relaxatione ferociæ vestræ et contumaciæ, ad apostasiæ perniciem vos abripuit. Nos vero, peccatores licet, paternis visceribus vos excipiemus, humilem animam nostram ad mortem usque exponentes, ut vestras et animi et corporis infirmiΟ Οὐκ ἐβουλόμην ὑμῖν ἐπιστεῖλαι, διὰ τὸ τὰ δεύτερα γράμματα ὑμῶν μὴ συμφωνεῖν νοῖς προτέροις. Τὰ μὲν πρότερα ἐπαγγελίαν εἶχον ταχίστης μεταγνώσεως καὶ ἐλεύσεως πρὸς ἡμᾶς· τὰ δὲ δεύτερα, ανάνευσιν καὶ ἀνατροπήν. Καὶ ὅτι ἐπαφορμίζεσθε τοῦτο καὶ ἐκεῖνο· καὶ οὐχὶ μᾶλλον ἐν ἀληθείᾳ ὁμολογεῖτε τὸ πταῖσμα ὑμῶν, θρηνοῦντες καὶ μεταμελόμενοι, ἐφ᾽ οἷς κακῶς πεπράχατε· Εἰ οὖν μετανοεῖτε, καὶ ἔστιν ἐν ὑμῖν σπινθήρ φόβου Θεοῦ, ἀνακαίων τὰς καρδίας ὑμῶν εἰς ἃς δεδώκατε ὁμολογίας καὶ συν θήκας Θεῷ τε καὶ ἡμῖν, ἐπὶ τοῦ φοβεροῦ βήματος αὐτοῦ, ὑπὸ μάρτυσιν ἀγγέλοις καὶ πάσῃ τῇ ἀδελφό τητι, εὖ ἂν ἔχοι· καὶ μηδὲ ἐντεῦθεν μηδὲ ἐντεῦθεν ἐπιβλέψησθε· ἀλλὰ συντόμως διαῤῥήξαντες τὴν ἀπὸ τοῦ δαίμονος συμπλοκὴν τῆς προσπαθείας ὑμῶν καὶ ἰδιορυθμίας, η πεπλάνηκεν ὑμᾶς ἐκβαλὼν τοῦ κοι νοβίου, καὶ περιάγων ὑμᾶς εἰς τόπους οὓς οὐκ ἐπισκοπεῖ Κύριος (πῶς γὰρ ἂν καὶ ἐπισκοπήσῃ ἐπ' ἀθε τήσει τῶν ἁγίων αὐτοῦ ἐντολῶν;) ἥκατε πρὸς ἡμᾶς, ἥκατε ἐν συντετριμμένη καρδίᾳ καὶ λόγῳ τετοπει· νωμένῳ, πρὸς τὸ ἄλλον ὑμᾶς βίον αναλαβέσθαι ὑπὲρ τὸν πρότερον. Ο γὰρ πρότερος σκαιὸς ἦν ἐκ τῆς κατὰ μικρὸν χαυνώσεως θρασύτητος ὑμῶν καὶ ἀντιλογίας, ὑπαγαγὼν ὑμᾶς αὐτῷ τῆς ἀποστασίας πτώμασι. Καὶ ἡμεῖς κἂν ἁμαρτωλοί ἐσμεν, ἀλλ᾽ οὖν σπλάγχνοις πατρικοῖς προσδεξόμεθα ὑμᾶς, καὶ τὴν

EPISTOLARUM LIB. I. ἑαυτῶν ταπεινὴν ψυχὴν μέχρι θανάτου ὑποτιθέντες, tates toleremus. Neque enim ex quo lapsi estis, εἰς τὸ ἀναβαστάσαι ὑμῶν τὰ ἀσθενήματα κατά ψυ χήν τε καὶ σῶμα. Οὐ γὰρ ἐξ ὅτου ἀπωλισθήσατε, ἐν αμεριμνία γεγόναμεν· ὥσπερ οὐδὲ ἐπὶ τῶν ἄλλων· ἀλλὰ τηκομένην ἔχομεν ἐν ἑαυτοῖς τὴν καρδίαν· καὶ πρὸς τὸν Θεὸν αἵροντες φωνὴν ἡμῶν οἰκτρὰν καὶ βέβηλον, ἵνα ἀνθυπονοστήσῃ ὑμᾶς πρὸς τὴν μάνδραν ὑμῶν, ἐμπνεύσει λογισμοῦ μετανοίας. Καὶ ἐάνπερ οὕτως πράξοιτε, θεραπεύοιτε πάλιν τὸν Θεὸν καὶ ἡμᾶς τοὺς ἁμαρτωλούς. Οὐ γὰρ ζητεῖ τὸν αὐτόν. sine cura fuimus et sollicitudine de vobis, sicut neo de aliis. Quin extabuit in nobis cor nostrum, miseramque ac profanam vocem nostram ad Deum tollimus, ut ad mandram vestram vos revocet, consilium inspirans poenitentiæ. Quod ubi feceritis, Deum iterum et nos peccatores placabitis. Non enim quærit mortem peccatoris, sed ut convertatur, et vivat. θάνατον τοῦ ἁμαρτωλοῦ, ὡς τὸ ἐπιστρέψαι καὶ ζῆν Revertimini ergo, revertimini, priusquam repente superveniat vobis interitus, sicut Petronio; et incassum et sine fructu dolere vos sentiatis, quando panilentis lucrum nullum erit. Ubi vero sunt Επιστρέψατε οὖν, ἐπιστρέψατε, πρὶν ἄφνω ἐπι στῇ ὑμῖν ὄλεθρος, καθὼς τῷ Πετρωνίῳ· καὶ εὑρεθῆτε κενὰ καὶ ἀνόνητα μεταμελόμενοι, ὅτε τῆς μετα αμελείας κέρδος οὐδέν. Ποῦ τοίνυν εἰσὶν οἱ λόγοι σου, Πινούφιε, καὶ σοῦ, Μάρη; μαρτυρίου ἀγῶνας promissa tua, Pinuphi, et tua, Mares? martyri ὑποδέχεσθαι διὰ τὴν ταπείνωσιν ἡμῶν προεθυμεῖ. certamina inire gistiebatis propter tenuitatem noσθε· μᾶλλον δὲ διὰ τὴν σωτηρίαν τὴν δι' ὑπακοῆς· stram, vel potius propter salutem quæ per obeκαὶ τοῦτο πολλάκις· καὶ μικρά τις αὖρα ἐλθοῦσα, dientiam requiritur: idque frequenter: et parva ἐῤῥίπισεν ὑμῶν [f, ὑμᾶς], ὡς ἄν τινὰ ἀνέμην. ᾿Ανα quædam aura vos, velut stipulam, disturbavit. Exνήψατε, ἐπιβλέψατε εἰς Θεὸν, φοβήθητε ἀπὸ τῶν pergiscimini, Deum respicite, judicia ejus pertiκριμάτων αὐτοῦ, καὶ ἐξ ὧν συνεπίστασθε πράξεων mescite, vel ex vestris actionibus quarum conscii ὑμῶν· ὅτι ἐν ἐκείναις μόνον οὐκ ἀρκετὸς ὑμῖν πᾶς ὁ estis, quod ob eas solas tota vita non sufficiat ad βίος εἰς μετάνοιαν. Τί λοιπὸν προσθήκας ἁμαρτη- panitentiam. Quid de catero additaments peccaμάτων προστίθεσθε ἐπὶ ἁμαρτήμασι χαλεποῖς; Πρὸς torum gravibus peccatis adjecistis? Ut vero ad eos δὲ τὸ γράψαι ἡμᾶς εἰς οὓς εἰρήκατε, ἀσμένως προσ- scribamus, quos significastis, quod benigne vos δεχθέντες καὶ ξενοδοχούμενοι ὑπ' αὐτῶν, τοῦτο μὲν receperint, ut hospitio invitarint; id quidem miοὐ ποιοῦμεν· οὐ γὰρ ἐξ ἡμῶν ἐξήλθετε διὰ λόγον nime fecimus: quia ex obedientiæ nutu a nobis non ὑπακοῆς, ἵνα κρίνωμεν ἀξίους ὑποδοχῆς. Τοὐναντίον exiistis, ut hospitio dignos judicemus, sed conδὲ καταλογιζόμενοι, οριζόμεθα ὑμῖν οὕτως. Αφ᾿ ἧς trarium prorsus sentientes, ita vobis edicimus: οὖν ἡμέρας δέξεσθε τὰ γράμματα, ἀποκινήσατε και quo ex die litteras acceperitis, buc redire festinate. ταλαβόντες τὰ ἐνταῦθα. Εἰ δὲ ἀπειθοῦντες ἐπιμένητε, Quod si contumaces perstiteritis, quod non perὅπερ μὴ δῴη ὁ Θεὸς, ὁ ἀπεύχομαι, ἐστὲ ἀκοινώνη mittat Deus, quod exsecror, excommunicati eslote, τοι, κατακεκριμένοι τε καὶ καταδενικασμένοι παρὰ convicti et condemnati judicio veritatis, mortui ἀληθείᾳ δικαζούσῃ, νενεκρωμένοι τε τὴν ψυχὴν, καὶ anima, el spiritu orbati, quemadmodum magnus ac ἑστερημένοι τοῦ πνεύματος, καθὼς ὁ μέγας καὶ divinus Basilius pronuntiavit: sed neque ¡qui vos θεῖος Βασίλειος ἀπεφήνατο· ἀλλ᾽ οὔτε οἱ ὑποδεχόμενοι exceperint extra condemnationem sunt, ut qui ὑμᾶς, ἔξω κατακρίσεως εἰσιν, ὡς μὴ τοὺς θείους κανόνας φυλάττοντες. ΚΑ΄. — Συμεὼν μονάζοντι [λδ'.] divinos canones non observent. XXI. Simeoni monacho. (Baron. an. 808, n. 14.) De Josepho. deposito Ἔγνωμεν, ὦ Πάτερ, καὶ διὰ τῶν προλαβόντων, οἷος καὶ ἡλίκος γέγονας προς τὴν ταπείνωσιν ἡμῶν· ἐν πᾶσι τοῖς συμβεβηκόσι θλιβεροῖς ὁμαλίζων καὶ διευθετῶν πάντα πρὸς τὸ λυσιτελές. Ἴσμεν δὲ καὶ νῦν περίλυπόν σε διὰ τῆς ἐπαγγελίας τοῦ ἀδελφοῦ γεγενῆσθαι ἐν τοῖς παρισταμένοις. ᾿Αλλὰ τί πάθωμεν; ὅτι ἐντολὴ Θεοῦ πρόκειται, καὶ κανόνες Πατρικαὶ ἀπείργοντες ἡμᾶς ἐκ τῆς τοιαύτης κοινωνίας. 'Ωδε δὲ φθάσοι ἡ ταχεῖα ροπή σου, καὶ ἡ εἰλικρινής σου πρὸς τὸν Θεὸν καὶ ἡμᾶς τοὺς ἁμαρτωλοὺς σχέσις. Ιν᾿ ὥσπερ τινὰ τρικυμίαν μεταγάγοις τὸν πειρασμὸν, καὶ γαληνιάσης τὴν ταραχὴν τῶν εὐσεβῶν 5ª Ezech. xxxIII, 11. Et antea perspeximus, Pater, quis qualisque fueris erga humilitatem nostram in omnibus adversis qum nobis acciderunt, cum lenire en studeres, et omnia dirigere in nostram utilitatem. Et nunc vehementer sollicitum te esse scimus ob fratris in re præsenti professionem. Verum quid faciamus, cum exstat Dei mandatum, et Patrum canones arcentes nos a tali communione? Huc adsit velox propensio tua; sincerusque erga Deum et nos peccatores affectus; ut tanquam decumanum quemdam fluctum removeas tentationem, tranquillesque agitationem piorum dominorum nostrorum. Non enim adversus ΝΟΤΕ. Συμεών. De multiplici Simeone Studita videsis Leonem Allatium in Diatriba de Simeonum scriptis, pag. 23. De Simeone porro manacho, NiPATROL. GR. XCIX. cepgori imperatoris consanguineo, sermo est non uno in loco apud Theophanem. Scripta auteni est a Theodoro hæc epistola nomine Platonis.

illos nobis sermo est vitate communionis, neo causa ἡμῶν δεσποτῶν. Οὐ γὰρ πρὸς αὐτοὺς ἡμῖν ὁ λόγος controversia: quin potius honor, veneratio, amor et congressus, prout res exigit: sed adversus illum qui præter jus fasque omne manifestum ex Domini sententia adulterum coronavit: qui ausus est tanti sceleris adjutor et assertor fieri coram universo mundo: quem Christus ipse deposuit duorum canonum reum, ut alios omittam: unius quidem qui nec epulari presbyterum in bigami nuptiis permittit (adulteri enim scribere non ausus est canon), quanto minus coronare? alterius vero, quoniam qui in crimen aliquod lapsus sit, ac propterea excommunicatus, nisi intra annum pro reconciliatione sua pugnet, amplius admitti ejus vocem non licet 54. Hic vero qui novem annos excesserat, insiliit in Ecclesiam. Si igitur bio innocens, multo magis adulter ipse; si vero reus iste peccati, quis de eo ambigat, qui conjunxit, et in Spiritum sanctum blasphemavit, quin impurior sit et detestabilior? β τῆς ἀκοινωνησίας· οὐδὲ ἡ αἰτία τῆς ἀμφισβητήσεως· μᾶλλον δὲ ἡ τιμὴ καὶ ἡ προσκύνησις, ἡ φιλία καὶ ἡ ἔντευξις κατὰ τὸ ὀφειλόμενον· πρὸς δὲ τὸν ἀνόμως στεφανώσαντα τὸν μοιχεύσαντα κατὰ τὸν λόγον τοῦ Κυρίου· πρὸς τὸν τολμήσαντα τηλικούτου κακοῦ ὑπουργὸν γενέσθαι καὶ βεβαιωτὴν ἐπὶ τοῦ κόσμου παντὸς, ὃν καθῆραν αὐτὸς ὁ Χριστός, δυσὶ κανόσιν ὑποπεσόντα, ἐπεὶ καὶ ἄλλοις· κατὰ μὲν τὸν πρῶτον, ὅτι οὐδὲ ἐστιαθῆναι εἰς διγαμοῦντος γάμον παραχωροῦντα τὸν πρεσβύτεδον· εἰς γὰρ μοιχοῦ οὐδὲ ἐτόλμησεν ὁ κανών γράψαι, πόσῳ γε μᾶλλον στεφα νῶσαι; Κατὰ δὲ τὸν δεύτερον, ὅτι τὸν ὑποπεσόντα ἔν τινι σφάλματι, καὶ διὰ τοῦτο ἀφορισθέντα; εἰ μὴ ἐντὸς ἐνιαυτοῦ ἐπαγωνίζεσαι τῇ οἰκεῖᾳ συστάσει, οὐκ ἐξὸν ἔσι φωνὴν αὐτοῦ προσδεχθῆναι. Ὁ δὲ ἐννέα χρόνους ὑπερβάς, εἰσεπήδησεν ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ. Εἰ οὖν οὗτος ἀναίτιος, πολλῷ μᾶλλον ὁ μοιχεύσας. Εἰ δὲ ἐκεῖνος ἔνοχος τῆς ἁμαρτίας, τίς ἀμφιβάλλει περὶ τοῦ συζεύξαντος καὶ δοσφημήσαντος κατὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, ὡς οὐχὶ ἐναγέστερος καὶ βεβηλό. τερος; Ταῦτά ἐστι, Πάτερ ἅγιε, τὰ φοβοῦντα καὶ συστέλλοντα ἡμῶν τὴν καρδίαν. Καὶ διὰ ταῦτα πρὸς τὸ μὴ κοινωνεῖν αὐτῷ τε καὶ τῷ προηγησαμένῳ πατριάρχη, ἐπὰν μετεδίδου τῷ μοιχεύσαντι· ἀπεκλείσθημεν, ἐγὼ μὲν ἐν ᾧ καθέζῃ τόπῳ· ὁ ἡγούμενος δὲ καὶ οἱ λοιποὶ ἐν Θεσσαλονίκῃ ὑπερορισθέντες. Αλλ' ὁ Θεός πάλιν ἐπισυνήγαγεν ἡμᾶς εὐχαῖς σου· καὶ οὐδ᾽ οὕτως, ὡς ἔτυχεν, ηνώθημεν τῷ πατριάρχῃ, εἰ μὴ ώμο λόγησε καλῶς ἡμᾶς πεποιηκέναι. Ἐὰν οὖν ὅτε ἡ μοιχεία ἦν, καὶ ἡ τῶν κανόνων παράβασις, οὐχ ὑπεστάλη μεν δυνάμει Θεου· πῶς οὖν ἄρτι, ὅτε εὐσεβοῦσά ἐστιν ἡ βασιλεία, ἕνεκεν ἑνὸς πρεσβυτέρου ὑποσταλησόμεθα, καὶ προδώσομεν τὴν ἀλήθειαν, κινδυνεύοντες κατά ψυχήν; Οὐδαμῶς, ἀλλὰ πάντα ἡμῖν φορητὰ μέχρι θανάτου, ἢ μετασχεῖν τῆς ἐκείνου κοινωνίας, καὶ τῶν ἐκείνῳ συλλειτουργούντων· ἕως ἂν παύσῃ ἱερουργίας, ὥσπερ ἐπὶ τοῦ προτέρου. Ἔστω οἰκονόμος· τί καὶ ἀναξίως ἱερουργεῖ; Εξέλιπε πρεσβύτερος. Εἰ δὲ οὐδὲν δοκεῖ τοῖς συλλειτουργούσιν αὐτῷ, ὄψονται ἐφ᾽ οἷς πράττουσι. Φείσωνται τῆς ἡμῶν ταπεινώσεως, στεργόντων, καὶ μηδὲν ἕως τοῦ παρόντος λαλησάντων, ἀλλ' οἰκονομησάντων ἐν τοῖς δυσὶν ἔτεσι τούτοις, ἐξ ὅτου εἰσῆλθον (in ms. Reg. εἰσῆλθεν]· ἵνα οὕτως εἰρηνικώτερον διεξέλθωμεν. Οἱ δεσπόται ἡμῶν οἱ ἀγαθοὶ, μεσῖται καὶ κριταὶ τοῦ δικαίου· φιληταὶ τῶν παῤῥησιαζομένων ἐν ἀληθείᾳ ὡς αὐτὸ τὸ τίμιον αὐτῶν στόμα πολλάκις διαγορεύει. Ἐνέγκωσιν οἱ ἱερεῖς ἱερῶς, ἢ πείσουσιν, ἢ πεισθήσονται. Εἰ δὲ οὐδὲν τοιοῦτον, ἀλλὰ καὶ τὸ γρύξαι μόνον ἡμᾶς οὐκ ἀνεκτόν· Θεὸς ἐφορᾷ, οὗ μείζων οὐδείς· οὗ μόνος ὁ φόβος φοβερὸς, καὶ τὸ ἐκεῖ δικαστή ριον, ᾧ πάντες παραστησόμεθα εὐθυνόμενοι κατὰ πάντα. Αλλα δεόμεθά σου τῆς ἀγαθότητος, καὶ ὡς προκυλινδόμενοι τοῖς τιμίοις σου ἵχνεσι, παρακαλοῦμεν καὶ ἀντιβολοῦμεν ποιῆσαι ἔλεος μεθ᾿ ἡμῶν, Hæc sunt, Pater sancte, quæ cor nostrum contrabunt, et timorem incutiunt. Hanc ob causam quod cum isto non communicarem, nec cum præcedente patriarcha, qui adultero communionem dabat: inclusi fuimus, ego quidem in eo ubi resides loco; præpositus autem et reliqui Thessalonicam relegati. Sed denuo congregavit nos Deus precibus tuis: ao ne sic quidem temere nos adjunximus patriarchæ, nisi postquam fassus est nos recte fecisse. Si ergo, cum regnaret adulterium et canonum transgressio, metu minime dissimulavimus, Dei virtute freti, quomodo nunc, pio dominante imperio, unius presbyteri causa timidiores erimus, prodemusque cuin aperto animæ periculo veritatem? Nequaquam: sed ferenda nobis potius omnia usque ad mortem, quam ut cum eo communicemus, vel cum iis qui cum illo sacrificant: quoad privetur sacerdotio, quemadmodum sub priorə patriarcha. Esto economus: our etiam indigne sacris operatur?Desiitesse Presbyler. Quod si hæc illis non placent, qui cum eo sacrificant, videbunt quomodo se gerent. Parcant tenuitati nostræ, qui acquiescimus, nihilque ad hunc usque diem locuti sumus: red biennio nos toto continuimus, ex quo ingressi sunt ut pacatius hoc modo viveremus. Domini nostri sunt optimi sequestres et arbitri æquitatis, eorum fautores qui veritatem libere defendunt, sicut venerabili ore suo sope denuntiant. Ferant sacerdotes ut sacros homines decet, aut ipsi persuadebunt, aut illis persuadebitur. Sin horum nihil, sed ne mutire quidem nos ferendum putant; Deus intuetur, quo major est nemo, cujus solius terror est formidabilis, et tribunal illud, cui sistemur omnes de omnibus judicandi. Ceterum oramus bonitatem tuam, et tanquam sacris vestigiis tuis advoluti obsecramus Conc. Neoces. can. 7. 5 Cod. Eccl. Afric., can. 70.

EPISTOLARUM LIB. I. καὶ κοινὸν ὄφελος αὐτοῖς τε τοῖς εὐσεβέσιν ἡμῶν βα- obtestamurque, ut misericordiam nobis impertias, σιλεῦσι, τῷ τε αγιωτάτῳ πατριάρχῃ, καὶ πάσῃ τῇ Εκκλησίᾳ, οὐ τῇ καθ᾿ ἡμᾶς μόνον, ἀλλὰ καὶ τῇ ἀνὰ πᾶσαν τὴν οἰκουψένην· ἵνα παύσῃ ὁ εἷς εἰς δόξαν Θεοῦ, καὶ μὴ ταραχθῇ ἡ αὐτοῦ Ἐκκλησία. Εἰ δὲ μή γε, ἀλλὰ τό γε δεύτερον, τὸ ἐπιμεῖναι ἡμᾶς ἐν τῷ αὐτῷ καθάπερ ἐν τοῖς δέκα ἔτεσι τούτοις. Οἱ γὰρ λοιποὶ, καν μυρίοι ὦσιν, ἱεράρχαι καὶ ἱερεῖς καὶ ἡγούμενοι οἱ κοινωνοῦντες αὐτῷ, οὐ θαυμαστόν· ἐπεὶ καὶ αὐτοί συνῆλθον τῷ μοιχεύσαντι· καὶ οὐδείς τι λελά ληκε. Ταῦτα Θεὸς δι᾿ ἡμῶν, καὶ εἰ τολμηρὸν εἰπεῖν, καὶ παρακαλεῖ, καὶ προσφθέγγεται, καὶ ὡς κε λεύεις. ΚΒ'. — Τῷ αὐτῷ. [μ',] Καὶ πάλιν παρακαλέσαι σου τὴν πατρικὴν ἁγιω σύνην, καλὸν ἡγησάμεθα, ἐπιβαλέσθαι ἑαυτὴν πρὸς τὸ κοινῇ συμφέρον καὶ λυσιτελοῦν κράτιστα. Οὐ γὰρ πρὸς τοὺς εὐσεβεῖς ἡμῶν δεσπότας ὁ λόγος τῆς ἀκοινωνησίας. οὐδὲ ἡ αἰτία τῆς ἀμφισβητήσεως, καθὰ προγεγράφαμεν· μᾶλλον δὲ ἡ τιμὴ καὶ ἡ προσκύνησις, ἡ ὑπόπτωσις καὶ ἡ ἕντευξις κατὰ τὸ ὀφειλόμενον· πρὸς δὲ τὸν ἀνόμως στεφανώσαντα τὸν μοι χεύσαντα, κατὰ τὸν λόγον τοῦ Κυρίου· πρὸς τὴν τολ μήσαντα τηλικούτου κακοῦ ὑπουργὸν γενέσθαι καὶ βεβαιωτὴν ἐπὶ τοῦ κόσμου παντός· Καὶ ἵνα ἐκδηλότερον εἴη τὸ λεγόμενον οὐ πρὸς διδαχήν, ἀλλὰ πρὸς ὑπόμνησιν αὐτὴν, εἰ κελεύεις, τὴν κατὰ τὴν στεφα νικὴν συνάφειαν. ἱερὰν προσευχὴν παραθήσομεν· καὶ κατίδωμεν ἐντεῦθεν, ὅπως ἐξ ἐναντίας αὐτῷ τῷ Χρι στῷ, εἰ καὶ τολμηρὸν εἰπεῖν, ἀντεφθέγξατο καὶ ἀντ εμαχήσατο διὰ τοῦ ἐναγούς αὐτοῦ στόματος, ὁ ἀνένοχον ἑαυτὸν ἀποδεικνύς. Τοῦ Χριστοῦ γάρ μοιχὸν ἀποκαλέσαντος τὸν ἀφιέντα τὴν νομίμως συναφθεί σαν ἀνδρὶ γυναῖκα· μοιχεία δὲ, ὡς οἶσθα, τὸ χαλεπὸν ἁμάρτημα, καὶ ἱσοδύναμον φονέως, ἀῤῥενοφθόρου τε καὶ ἀλογευομένου, φαρμακοῦ τε καὶ εἰδωλολάτρου - κατὰ τὸν κανόνα τοῦ θείου Βασιλείου· αὐτὸς τοῦτον τῷ θυσιαστηρίῳ παραστήσας, ἐν ἐπηκόῳ παντὸς τοῦ λαοῦ, ἐτόλμησε ῥῆξαι τὰς βεβήλους φωνὰς ἐκείνας καὶ σκοπήσωμεν, Πάτερ, παρακαλῶ, τὸ φοβερὸν καὶ ἔκτοπον· ἔχει γὰρ οὕτως. «Αὐτός, Δέσποτα, ἐξαπόστειλον τὴν χεῖρά σου ἐξ ἁγίυο κατοικητηρίου σου καὶ ἄρμοσον τῷ δούλῳ σου τὴν δούλην σου. Σύζευξον αὐτοὺς ἐν ὁμοφροσύνῃ. Ενωσον αὐτοὺς εἰς σάρκα μίαν, οὕς εὐδόκησας συναφθῆναι ἀλλήλοις. Τίμιον τὸν γάμον ἀνάδειξον, ἁμίαντον αὐτῶν τὴν κοίτην διατήρησον, ἀκηλίδωτον αὐτῶν τὴν συμβίωσιν διαμεῖναι εὐδόκησον. «Οὐκ ἄρα φρικαὸν καὶ ἀκουόμενον, καὶ ἐννοούμενον; πόσον ἐστὶν ἐνταῦθα ὑπολα βεῖν τὸν παροργισμὸν τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐν τῇ τοιαύτη βλασφημία, συνοργισθῆναί τε τοὺς ἁγίους ἀγγέλους ἐν ταῖς τηλικαύταις δυσφημίαις; ἤ πῶς οὐ παραυτίκα, ὡς τὸν Δαθαν καὶ ᾿Αβειρῶν, ὑπέλαβεν ἡ γῆ χάνασα τὸν ὑφηγητὴν τοῦ ψεύδους, καὶ δεικνύντα τὸ σκότος φῶς, καὶ τὸν Χριστὸν εἰς ἐναν 56 Epist. ad Amphiloch., can. 7. et commune emolumentum tam piis imperatoribus nostris, quam patriarchæ sanctissimo, et Ecclesiæ uuiversæ, non huic solum quæ apud nos est, sed quæ per totum orbem, ut unus se abdicet ad gloriam Dei, et non perturbetur ejus Ecclesia. Sin minus, at saltem hoc secundum ut maneamus nos In eodem statu, quo per decem hos annos. Nam de cæteris, quamvis innumerabiles sint episcopi, sacerdotes, et præpositi qui cum eo communicant, nihil mirandum, quando quidem iidem ipsi cum adultero consenserunt, et nemo quidquam locutus est. Hæc Deus per nos, licet audax sit dictum, et hortatur, et denuntiat, et sicut jubes. XXII. Eidem Et iterum hortari paternam sanctitatem tuam optimum factu visum est, ut se ipsam excitet ad id quod communi bono atque utilitati conducit quam maxime. Non enim adversus pios dominos nostros nobis sermo est vitatæ communionis, nec causa controversia, sicut jam scripsimus, polius autem honor, veneratio, et submissio, et congressus, prout res exigit sed adversus illum qui præter jus fasque omne, manifestum ex Domini sententia adulterum coronavit adversus cum qui ausus est tanti sceJeris adjutor et assertor coram orbe universo fieri. Alque ut magis perspicuum fiat quod dicimus, ipsas, si placet, quæ in coronæ impositione usurpantur sacras preces, non docendi studio, sed memoriæ renovand causa, subjiciemus: ex quod vivere liceat, quemadmodum ex diametro Christo ipsi, quamvis dictu temerarium sit, repugnaverit, impuroque ore suo contradixerit, qui insontem se esse professus est. Cum enim Christus adulterum vocet eum, qui conjugem legitime viro conjunctam dimisit, adulteriumque, ut nosti, grave sit peccatum, par homicide, masculorum, brulorumque concubitori, venafico, atque idololatræ, juxta divini Basilii regulam 5; bunc iste ad altare producens, omni populo exaudiente, profaras illas voces proferre ausus est, consideremus quaso, Pater, quam horrenda res et absurda sit, sic enim illæ se habent: «Tu, Domine, mitte manum tuam de sancto habitaculo tuo, et famulam tuam famulo tuo conjunge. Conneste illos in mutua concordia, socia eos in carnem unam, quos tibi visum est inter se copulari, honorabiles nuptias redde: immaculatum eorum torum conserva: ipsorum contubernium intaminatum manere concede. ➤ Annon igitur horribile est quod auditur, quodque cogitatur? Quantam æstimare est sancti Spiritus indignationem esse ob ejusmodi blasphemiam?quam vehementer succensere una omnes sanctos angelos ob tantam impietatem? et quomodo non protinus dehiscens terra absorpsit, velut Dathan et Abiron, promulgatorem mendacii, qui tenebras lumen dicat, qui Christum pugnantia loquentem facere conetur? Hæc quoque scripta est Platonis nomine. (Baron. ann. 808, n. 17.)

Prorsus enim quacunque pronuntiat sacerdos, ea- τιολογίαν περιπεσεῖν πειρώμενον; Πάντως γὰρ ὅσα dem Deus confirmare se, et rata habere denuntiat, ut magnus aıfirmat Dionysius. Verum ille longa patientia pertulit, ostium pœnitentiæ pandens tanti sceleris reo, istum deinde, pro eo quod flere ac lugere usque ad mortem debuit, et abominandus ac detestandus ad vindictæ divinæ exemplum apud posleros censeri, rursus in Ecclesiam introire, et rursus sacerdotem esse propalam. Ergo, quasi præclarum aliquid patrasset, ingressus est: devictusque Christus, ut qui absurda, istius quidem ore, protulisset. Ac reliquum erat, ut res per publicum ejus sacerdotium tota Ecclesia nostra divulgaretur faclumque omnes communi suffragio comprobarent. Quid enim aliud futurum censemus? sed absit, et fortasse talia deinceps per improbam æmulationem p fieri oporteat coronentur adulteri, et qui coronant, quasi magnum aliquod facinus ediderint, multisque prodesse, et uniformes ritus inducere possint. Honorifice ab omnibus excipiantur. Sed absit: nec enim ille sacerdos; nec illi qui illum imitantur. Neque vere eum fallat quod imperator fuit qui adulterium commisit. Dei enim leges omnibus imperant, ut scriptum est ". Nihilominus qui tam tetrum hoc facinus admisit, etiamnum iniquitatem, justitiam facere contendit; et, quod dici solet, se ipsum Præcursore ac Baptista sanctiorem ostendere. Cum enim ille Herodem adulterum coarguerit, et pro veritate mortem oppetierit, iste Herodem alterum, similis adulterii reipsa compertum, et coronavit, et ad mortem usque complexus est: non quidem verbis, sed factis ipsis inclamans, erravisse Joannem Præcursorem, qui intempestive atque injuste reprehenderit, et mortuus sit. Sed absit. Ille enim legis defensor ac flagitii profligator; iste vero divinorum mysteriorum conculcator, et illegitimæ conjunctionis copulator et obsignator. Et ille quidem clamat vel mortuus: Non licet, tibi habere uxorem Philippi fratris tui 57 et in Herodis persona orbi universo denuntiat, ne quisquam in posterum tale quid audeat. Iste autem Herodi alteri ad hunc usque diem contra vociferaturipsis rebus: Licet tibi conjugem habere Theodotam mœcham: et in ejus persona, hominibus, ut perpetuo machentur, aperte præcipit, atque ut sacerdotes sint qui tales coronant. O temerarium cor! O contemptum judiciorum Dei! Quin universi potius redarguunt hoc facinus, seque ab isto homine, vel cibo tenus atque congressu separant, nisi peccatum post omnimodam Sacerdotii privationem confiteatur? Propterea pietatem vestram, et altentum, pro sacri habitus ratione, disciplinæ studium obtestamur, ut verba bæc ad piorum dominorum aures perferatis. Confidimus enim, si hunc, sanctissimo patriarcha nostro approbante, represserint, fore ut applaudant angeli, 56 Rom. XIII. seqq. 87 Marc. VI, ὁ ἱερεὺς ὑποφαίνει, ταῦτα καὶ Θεὸς κυροῦν ἐπαγγέλλεται, κατὰ τὸν μέγαν Διονύσιον. Ἀλλὰ μακροθυμῶν ἤνεγκεν, ὑπανοίγων θύραν μετανοίας τῷ ἐνόχῳ τῆς ἁμαρτίας, εἶτα ἀντὶ τοῦ κλαίειν καὶ πεν θεῖν τὸν τοιοῦτον μέχρι θανάτου, ἀπόπτυστόν τε εἶναι καὶ ἀποτρόπαιον εἰς ὑπόδειγμα ταῖς μετέπειτα γενεαίς, θείας ζηλοτυπίας· πάλιν ἐν τῇ Ἐκκλησία εἰσελθεῖν, καὶ πάλιν ὑπάρχειν ἱερέα ἀναφανδόν. Οὐκοῦν ὡς καλόν τι πεπραχὼς εἰσελήλυθε· καὶ Χρι στὸς ἥττηται, κατ' αὐτὸν παραλόγως διαγορεύων. Καὶ δέον διὰ τῆς ἐν τῷ κοινῷ ἱερουργίας αὐτοῦ, διαδοθῆναι εἰς πᾶσαν τὴν καθ' ἡμᾶς Ἐκκλησίαν, καὶ συγκατανεύσαι πάντας ἐπὶ τῷ τοιούτῳ ἔργῳ. Τί γὰρ ἄλλο καὶ οὐ τοῦτο γενήσεται; ᾿Αλλὰ μὴ γένοιτο. Δεῖ δὲ τάχα ἐκ παραζήλου ἀπὸ τοῦ δεῦρο τὸ τοιοῦτον γίνεσθαι· καὶ στεφανούσθωσαν μοιχοί, και οἱ στεφανοῦντες, ὡς μέγα τι κατωρθωκότες, καὶ τοὺς πολλοὺς ὠφελεῖν, καὶ ἐνάγειν εἰς ὁμοτροπίαν δυνάμενοι. Ασπαζέσθωσαν ὑπὸ τῶν πολλῶν. ᾿Αλλὰ μὴ γένοιτο· οὔτε γὰρ ἐκεῖνος ἱερεὺς, οὔτε οἱ ἐκεῖνον μιμούμενοι. Μὴ γὰρ ἐν ἐκείνῳ ἀπατάσθω, ὅτι βασιλεὺς ἦν ὁ μοιχεύσας. ᾿Αρχουσι γὰρ οἱ τοῦ Θεοῦ νόμοι πάντων, κατὰ τὸ γεγραμμένον. Αλλ' ὅμως τοῦτο δράσας τὸ παγχάλεπον, ἔτι φιλονεικεῖ τὴν ἀνομίαν δικαιοσύνην γνωρίσα:· καὶ τὸ δὴ λεγόμενον, ἀποδεῖξαι ἑαυτὸν τοῦ Προδρόμου καὶ Βαπτιστοῦ ὁσιώτερον. Εκείνου γὰρ ἐλέγχοντος τὴν Ἡρώδου μο:- χείαν, καὶ ὑπὲρ ἀληθείας θνήσκοντος· οὗτος τὸν δεύτερον. Ἡρώδην ὡς ἀληθῶς τῇ ὁμοτρόπῳ μοιχεία δεδειγμένον. καὶ ἐστεφάνωσε, καὶ κατησπάσατο μέτ χρι θανάτου· λόγοις μὲν οὔ, αὐτοῖς δὲ ἔργοις φθεγ γόμενος, ὡς πεπλάνηται Ἰωάννης ὁ Πρόδρομος ἀκαίω ρως, καὶ ἀνόμως διελέγξας καὶ ἀποθανών. ᾿Αλλὰ μὴ γένοιτο· ὁ μὲν γὰρ τοῦ νόμου ὑπερασπιστής, και τοῦ μύσους ἐλεγκτής· ὁ δὲ τῶν θείων μυστηρίων καταπατητής, καὶ τῆς ἀθέσμου συμπλοκής συν άπτης καὶ κατασφραγιστής. Καὶ ὁ μὲν καὶ θανών βοᾷ· Οὐκ ἐξεστί σοι ἔχειν τὴν γυναῖκα Φιλίπ που τοῦ ἀδελφοῦ σου. Κἂν τῷ Ἡρώδου προσώπῳ ἐμβον πάσῃ τῇ οἰκουμένῃ, μηκέτι τοιοῦτον τολμη θῆναι. Ὁ δὲ ἕως τοῦ νῦν αὐτοῖς ἐργοῖς ἄντικρυς κράζει τῷ δευτέρῳ Ηρώδη - Εξεστί σοι ἔχειν γυα ναῖκα Θεοδότην τὴν μαχλῶσαν· κὰν τῷ αὐτοῦ προσώπῳ διαρρήδην προστάσσει ἕως τοῦ αἰῶνος μοι χεύειν τοὺς ἀνθρώπους, καὶ τοὺς τοιούτους στεραῇ νοῦντας εἶναι ἱερέας. Ο τολμηρᾶς καρδίας! Ω καταφρονήσεως Θεοῦ κριμάτων! Διὰ τί μὴ μᾶλλον ἕκαστος καταγορεύει τῆς ὑποθέσεως, καὶ διαστέλλεται τοῦ τοιούτου, καὶ μέχρι βρώσεως, εἴτ᾿ οὖν συντυχίας, εἰ μὴ ἐξαγορεύει τὴν ἁμαρτίαν μετὰ τὸ παντάπασιν εἴργεσθαι αὐτὸν ἐκ πάσης ἱερουργίας; ᾿Αλλὰ διὰ τοῦτο δεόμεθά σου τῆς θεοσεβείας, κπὶ τῆς κατὰ τὸ ἱερὸν σχῆμα ἀκρι βείας, ἐνηχῆσαι εἰς τὰ ὦτα τῶν εὐσεβῶν ἡμῶν δε σποτῶν τοὺς τοιούτους λόγους. Πιστεύομεν γὰρ ὅτι εἰ τοῦτον παραστείλωσι σὺν εὐδοκίᾳ τοῦ ἁγιωτάτου

EPISTOLARUM LIB. I. ἡμῶν πατριάρχου, ἐπικροτῆσαι ἔχουσιν ἄγγελοι· collaudentomnes sancti, exsultat Ecclesia universa: ἀνευφημήσουσι πάντες οἱ ἅγιοι· εὐφρανθήσεται δὲ καὶ πᾶσα ἡ Ἐκκλησίᾳ· γενήσεται δὲ καὶ τῷ κράτει αὐτῶν θείας ἄνωθεν ἐπικουρίας προσθήκη πολλή, ἔν τε προσλήψει ἐχθρῶν τε καὶ πολεμίων, καὶ ἐν εἰρη ναίᾳ καὶ μακροημέρῳ αὐτῶν ζωῇ. Ποῦ δὲ καὶ θής σομεν. Πάτερ ἅγιε, τοὺς ἱερούς κανόνας είργοντας αὐτὸν τοῦ ἱερατεύειν; τὸν μὲν πρῶτον μὴ παραχω ροῦντα μηδὲ εἰς διγαμοῦντος γάμον ἐστιαθῆναι πρεσβύτερον, καίπερ ὄντος ἐκ Θεοῦ παρακεχωρημένου Ὅτι δὲ εἰς τὸν ἀποκήρυκτον και μοιχινὸν ὅλαις τριάκοντα ἡμέραις εὐώχησατο· καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλ᾽ ὅτι καὶ τοὺς νικητικοὺς ἐπὶ τῇ παρθενίᾳ στε φάνους ἐπιτέθεικε τοῖς μοιχοῖς καὶ ἀκαθάρτοις· τίνος εἴη ἄξιος; μικρὸν τάχα ἡ καθαίρεσις [al. ή καθα:- ρέσεως]; Εἰ δὲ τοῦτο ἀνεκδίκητον, παίγνια τὰ θεῖα, καὶ ἕωλοι οἱ κανόνες. Κατὰ δὲ τὸν δεύτερον πάλιν κανόνα, ὅτι ὁ ὑποπεσὼν ἔν τινι σφάλματι, καὶ διὰ τοῦτο ἀφορισθείς, εἰ μὴ ἐντὸς ἐνιαυτοῦ ἐπαγωνίσεται τῇ οἰκείᾳ συστάσει, οὐκ ἐξὸν ἔτι φωνὴν αὐτοῦ προσδεχθῆναι. Ο δὲ ἐννέα χρόνους ὑπερβὰς, εἰσεπήδη σεν ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ. ipsorum autem imperio magnum auxilii cœlestis incrementum accedat: tum adversariorum et hostium comprehensio, et tranquillæ diuturnæque vitæ eorum felicitas. Quonam autem loco censebimus, Pater sancle, sacros canones, qui sacerdotio illum arcent? ac priorem quidem illum qui neo epulari presbyterum permittit in bigami nuptiis quamvis licitæ illæ sint et a Deo permissæ 5. Quod vero iste non in licitis nuptiis, sed in vetitis et adulterinis totos triginta dies epulatus sit; neque hoc tantum, sed adulteris atque impuris victrices coronas virginitatis imposuerit, qua pœna dignus est? an minori fortasse quam depositione? Quod si inultum id maneat, ludicra jam sunt divina, etinanes ac frivoli canones. Alterum deinde, quod rursus sancitum sit, ejue, qui in crimen aliquod lapsus, ac propterea excommunicatus sit, nisi intra annum reconciliari contendat, vocem admitti postea nefas esse 59. Iste vero, qui novem excessit annos, in Ecclesiam insiliit. Quod si dicat se a præsule suo mandatum accepisse, ideoque culpa in hoc negotio vacare, quidni ergo qui jusserat, ipsemet coronavit? Mos enim plane est ut imperatores coronent patriarchs, non sacerdos quilibet: neque enim istud unquam factum fuit. Sed perspicuum est, cum periculum ipsi impenderet ne archiepiscopatu ipso dejectus privaretur: et hunc promptum animo paratumque nactus estet (in aula enim versabatur) discrimen in ejus caput Εἰ δὲ λέγοι, παρὰ τοῦ προηγουμένου λαβεῖν τὴν ἐπιτροπὴν, καὶ ἀνέγκλητον εἶναι τὴν ὑπόθεσιν· τί δήποτε οὐχ ὁ ἐπιτρέψας αὐτούργησε στεφανώσας; Ἔστι γὰρ πάντως πατριάρχαις βασιλεῖς στεφανοῦν, οὐχ ἱερέα τινά. Οὐ γὰρ πώποτε γεγένηται. ᾿Αλλὰ δῆλον ὅτι κινδύνου αὐτῷ κειμένου εἰς αὐτὴν τὴν ἀρ χιερωσύνην καθαιρέσεως εὑρὼν τοσοῦτον προθυμούμενον (ἦν γὰρ συναυλιζόμενος εἰς τὰ βασίλεια), παρ. έπεμψεν εἰς τὸ ἐκείνου πρόσωπον τὸν κίνδυνον· εἴπερ καὶ ἀληθὲς ὅτι καὶ ἐπέτρεψεν· οὐ γὰρ πιστεύομεν, transtulisse; si quidem verum est illum demandasse: ὑμῖν τε καὶ ἄλλοις πολλοῖς πεπληροφορηκώς [f. πεπληροφορηκόσιν]. Εἰ δὲ πάλιν λέγοι μὴ εἶναι ἀφο ωρισμένος ὑπὸ τοῦ προηγησαμένου, τί δήποτε οὐκ ἐλειτούργει ἐν τοῖς ἐννέα ἔτεσι; τί δήποτε ὑπὸ συνόδου, ὡς λέγει, νῦν λέλυται; Δῆλον ὅτι ὁ δεδεμένος λέλυται, οὐχ ὁ ἄδετος. Ὥστε ἑαυτῷ περιπίπτει κάνε ταῦθα εἰργμένος εἶναι, ἐφ' ὅσον οὐκ ἐντὸς τοῦ ἐνιαυ τοῦ, κατὰ τὸν κανόνα, ὑπέδειξεν ἑαυτὸν ἀθῶον, καὶ ἔλαβε τὴν λύσιν ἐμφανῶς. Εἴπερ ἦν λύσις τῷ ὁλοδεσμίῳ, κἄν μυρίους παριστᾷ ψευδομάρτυρας. Ταῦτά ἐστι, Πάτερ ἅγιε, τὰ φοβοῦντα καὶ συστέλλοντα ἡμῶν τὴν καρδίαν. Καὶ διὰ ταῦτα πρὸς τὸ μὴ κοινωνῆσαι αὐτῷ τε καὶ τῷ προηγησαμένῳ πατριάρ χῃ, ἐπὰν μετεδίδου τῷ μοιχεύσαντι· ἀπεκλείσθημεν, ἐγὼ ἐν ᾧ καθέζῃ τόπῳ, ὁ ἡγούμενος τε καὶ οἱ λοιποὶ σὺν τῷ ἀρχιεπισκόπῳ ἐν τῇ Θεσσαλονίκῃ ὑπερορισθέντες. Αλλ' ὁ Θεὸς πάλιν ἐπισυνήγαγεν ἡμᾶς εὐχαῖς σου· Καὶ οὕτως ὡς ἔτυχεν ἡνώθημεν τῷ παρ τριάρχῃ, εἰ μὴ ὡμολόγησε καλῶς ἡμᾶς πεποιηκέναι. Ἐὰν οὖν οὐδ᾽ ὅτε ἡ μοιχεία ἦν, καὶ ἡ των κανόνων παράβασις, οὐχ ὑπεστάλημεν δυνάμει Θεοῦ· πῶς οὖν ἄρτι ὅτε εὐσεβοῦσα ἐστιν ἡ βασιλεία, ἕνεκεν ἑνὸς πρεσβυτέρου καθηρημένου ὑποσταλησόμεθα, καὶ προδώσομεν τὴν ἀλήθειαν, κινδυνεύοντες κατὰ ψυ18 Jac. 1, 17. 59 Cod. Eccl. Afric., can. 70. nec enim credimus: vobis aliisque plurimis contraruim persuadentibus. Quod si rursum dicat se ab illo tum præsule excommunicatum non fuisse, cur ergo novem annorum spatio non sacrificavit; cur a synodo, ut ait, nunc est absolutus? Sane, qui vinctus is solutus est, non qui vinctus non esset. Quocirca secum ipse pugnat, et constrictum teneri se hinc ostendit, quod non intra anni spatium, ut onDon jubet, insontem se exhibuerit, absolutionemque palam susceperit. Si modo absolutus fuit omni ex parte irretitus, quamvis falsostestes mille producat. Hæc sunt, Pater sancto, quæ terrorem incutiunt, et cor nostrum dolore contrahunt. Ao, propterea quod cum isto non communicaremus, neque cum præcedente patriarcha, qui adultero communionem impertiebat; ego quidem inclusus fui in quo resides 1000, præpositus autem et reliqui cum archiepiscopo Thessalonicam relegati. Sed Deus nos iterum precibus tuis congregavit. Ac ne sic quidem temere nos adjunximus patriarchæ, nisi postquam fassus est recte nos fecisse. Si ergo, cum regnaret adulterium et canonum transgressio, metu minime dissimulavimus Dei virtute freti, quomodo nunc, pio dominante imperio, propter presbyterum unum, cumque depositum, timidiores erimus, veritatem-

8. THEODORI STUDITÆ θανάτου, η μετασχεῖν τῆς ἐκείνη κοινωνίας, καὶ que cum aperto anime periculo predemus? Neque- χήν; οὐλαβῶς. Ἀλλὰ τέκε ἡμῖν φορητά μέχρι quam. Quin ferenda nobis omnia usque ad mortem, potios quam eum eo commanicemus, vel cum iis, qui eum per sacrificant; quoad sacerdotio, sicut sob priore patriarcha, priveter. Quanquam post rioris causa deterior est. Nam prior ne semel quidem cum illo sacra fecit: ettum quidem in consortium venire absurdum erat: minus tamen malum. Istic vero proposita not is est sacerdotii abrogatio, sí una sacrificemus. Esto economus: cur etiam indigne sacris operatur? desiit esse presbyter. Quod si hæc illis non placent, qui cum eo sacrificant, videbunt quidnam acturi sint. Parcant tenuitati nostræ, qui non provocamus, et ad hunc usque diem nibil locati sumus, sed biennio nos toto continuimus, ex quo ingressi sunt, pacatius hoc modo viveremus. Domini nostri optimi sequestres sunt atque arbitri æquitatis, fautores corum qui veritatem libero defendant, sicut ex venerabili ipsorum ore sæpius auditum est. Ferant sacerdotes ut sacros homines decet: aut persuadebunt ipsi, aut ipsis persuadebitur. Sin horum nibil, sed ne mutire quidem nos ferendum putant; Deus intuetur, quo nemo est major, cujus solius est formidabilis terror et tribunal illud, cui sistemur omnes de omnibus judicandı. Cæterum bonitatem tuam oramus et tanquam venerandis vestigiis tuis advoJutiobsecramus atque obtestamur, ut misericordiam nobis impertias, et commune emolumentum la:u piis imperatoribus nostris, quam patriarchæ sanctissimo, et Ecclesiæ universe, non huic solum quæ apud nos est, sed quæ per totum orbem; ut abdicet se unus ad gloriam Dei, et non turbeturejus Ecclesis: sin minus, at saltem hoc secundum, ut maneamus nos in eodem statu, quo per decein hos annos. Nain de cæteris, quamvis innumerabiles sint episcopi, et sacerdotes, et præpositi, qui cum eo communicant; nihil mirandum, quandoquidem iidem ipsi cum adultero versabantur, et nemo quidquam locutus est. Hæc Deus per nos, licet audax sit dictum, et admonet et denuntiat, et quasi jubet. των εκείνη πολλές ών, ἕως ἐν τούτη τῆς etiας ώστες ἐπὶ τοῦ τεντέρης· καίπερ ἄν της χαλεπωάφων της εσίων. Ο γής συνελει τούρτα σαν αυτή καθακας ὁ προηγησάμενος. Καὶ ἐκεῖ μὲν συνελθεῖν των ἦν. Πλήν ου τοσούτον και τόνι. Οι δε καθαίρεσις ἡμῶν τῆς ἱερωσύνης, ἐὰν συλλειτουργήσωμεν. Έστω οικονόμος· τί καὶ ἀνα ξίως συλλειτουργεί; ἐξέλιπε πρεσβύτερος. Εἰ δε ούδεν δοκεῖ τοῖς συλλειτουργοῦσιν αὐτῷ, ὄψονται ἐπ᾽ οἷς πράττουσι· σείσωντας ἡμῶν τῆς ταυ πεινώσεως, στεργόντων, αλλ' οἰκονομησάντων ἐν τοῖς δυσὶν ἔτεσι τούτοις, ἐξ ὅπου εἰσῆλθον ms. Reg. εἰσῆλθεν· ἔν οὕτως εἰρηνικώτερον διεξέλθωμεν. Οι δεσπόται ἡμῶν οἱ ἀγαθοὶ μεσίται και κριταί τοῦ δικαίου, φιλητα τῶν περησιαζομένων ἐν ἀληθείᾳ, ὡς αὐτὸ τὸ τίμιον αὐτῶν στόμα πολλας διαγορεύει Ἐνέγκωσιν οἱ ἱερεῖς ἱερῶς, ἡ πείσωσιν, ἢ πεισθήσονται· Εἰ δὲ οὐδὲν τοιοῦτον, ἀλλὰ καὶ τὸ γρύξει ἡμᾶς μόνον οὐκ ἀνεκτόν· Θεὸς ἐτοος οὗ μείζων αὐ δείς, οὗ μόνος ὁ φόβος φοβερός, καὶ τὸ ἐκεῖθεν δικαστήριον, ᾧ πάντες παραστησόμεθα εὐθυνόμενοι κατά πάντα. Αλλά δεόμεθά σου τῆς ἀγαθότητος, καὶ ως προκυλινδούμενοι τοῖς τιμίοις του ίχνεσι παρακαλοῦμεν καὶ ἀντιβολοῦμεν, ποιῆσαὶ ἔλεος μεθ' ἡμῶν, καὶ κοινὸν ὄφελος αὐτοῖς τε νοῖς εὐσεβέσιν ἡμῶν βασιλεῦσι, τῷ τε ἐγιωτάτῳ πατριάρχη, καὶ πάσῃ τῇ Ἐκκλησίᾳ· οὐ τῇ καθ' ἡμᾶς μόνον, ἀλλὰ καὶ τῇ ἀνὰ πᾶσαν τὴν οἰκουμένην· ἵνα παύσῃ ὁ εἷς εἰς δόξαν Θεοῦ, καὶ μὴ ταραχθῇ ἡ αὐτοῦ Ἐκκλησία· εἰ δὲ μή γε, ἀλλὰ τό γε δεύτερον τὸ ἐπιμεῖναι ἡμᾶς ἐν τῷ αὐτῷ, καθάπερ ἐν τοῖς δέκα ἔτεσι γύτοις. Ο γὰρ λοιποὶ καν μυρίοι ὦσιν ἱεράρχαι, καὶ ἱερεῖς, καὶ ἡγούμενοι, κοινωνοῦντες αὐτῷ, οὐ θαυμαστόν· ἐπεὶ αὐτοὶ καὶ συνῆλθον τῷ μοιχεύσαντι· καὶ οὐδεὶς τι λελάληκε. Ταῦτα Θεὸς δι᾿ ἡμῶν, εἰ καὶ τολμηρὸν εἰπεῖν, καὶ παρακαλεῖ, καὶ προσφθέγγεται, καὶ ὡς κελεύει. XXII. Eidem. ΚΓ'. — Τῷ αὐτῷ. [μα΄.] Scripta nomine Josephi archiepisc. Thessalonicensis. Ostendit falso accusari se, quasi episcopatum invaserit. (Baron an.808, n. 18.) In his quæ nobis, Pater sancte, significasti nibil molestius fuit: quam quod nolint pii Domini nostri nos de more accedere, dignarique veneranda ipsorum adorationne, et propempticas ac votivas, ut cæteri faciunt, in eorum discessu voces reddere. Sed non sember hoc ad humiliationem nostram faciet placabile et injuriarum immemor, Christique æmulum cor eorum: quippe quod hostibus ipsis reconciliari novit: nedum ut nos rejiciat, qui sincero corde illos colimus et amamus. Belle autem Οὐδὲν ὧν δεδήλωκας ἡμῖν τὸ παρὸν, ἅγιε Πάτερ, λυπηρόν, ὅσον τὸ μὴ θέλειν τοὺς εὐσεβεῖς ἡμῶν δε σπότας ἐλθεῖν ἡμᾶς κατὰ τὸ σύνηθες, καὶ ἀξιωθῆναι τῆς τιμίας αὐτῶν προσκυνήσεως, καὶ τοὺς προπεμπτικοὺς καὶ εὐκτηρίους, ὡς πᾶς τῶν ἀνθρώπων, κατὰ τὴν ἔξοδον αὐτῶν ἀποδοῦναι λόγους. Αλλ᾽ οὐ πάντως ἡ εὐμείλικτος καὶ ἀμνησίκακος καὶ Χριστομίμητος αὐτῶν καρδία τοῦτο ὅλον ποιήσειεν εἰς τὴν ἡμετέραν ταπείνωσιν· ἐπεὶ καὶ τοῖς ἐχθροῖς οἶδε διαλλάττεσθαι, οὐχὶ δὲ ἡμᾶς τοὺς ἀληθινῇ καρδίᾳ NOTE. (19*) Sic legendum videtur et in fine epist. 21 supra.

EPISTOLARUM LIB. I. φιλοῦντας καὶ σέβοντας αὐτούς. Αριστα δὲ ὑπέβαλεν tua sanctitas responsa nostra sacris illorum auribus ἡ ἁγιωσύνη σου τὰς τῆς εὐτελείας ἡμῶν ἀποκρίσεις ἐν ταῖς ἱεραῖς αὐτῶν ἀκοαῖς· καὶ ὅτι κατένευσαν, τῆς αὐτῶν εἴη μεγαλόφρονος θεοσυνασίας· καὶ γὰρ σασι τὰ θεῖα κρίνειν εὐθυβόλως, ὡς σοφίας μεμε στωμένοι, καὶ γνώσεως Θεοῦ ἀνάπλεοι. Κελεύει δὲ ἐρωτᾷν, τίνος χάριν ἐπιδεδώκαμεν ἑαυτοὺς εἰς τὴν εραρχίαν, ἐγνωσμένου ὄντος τοῦ σφάλματος. Καὶ πρὸς τοῦτο μετ᾽ αἰδοῦς ἀποκρινόμεθα, ὅτι ὅσον τὸ καθ᾿ ἡμᾶς, οὐκ ἐβουλόμεθα, τὸ μὲν διὰ τὸ ἐπισ κίνδυνον τοῦ ἀξιώματος, τὸ δὲ δι' αὐτὸ ἤδη τὸ λεγό μενον τοῦ οἰκονόμου. Ἐπεὶ δὲ ἐλήλυθαν οἱ Θεσσαλονικεῖς, ἱκετεύοντες ὡς ἐκ πάσης τῆς πόλεως, οἵ τε δεσπόται ἡμῶν οἱ ἀγαθοὶ συνεπιτιθέμενοι τῷ ψηφί σματι· δέος ἡμῖν ἐγένετο μὴ ὑπακοῦσαι, καὶ ἀντιφέρεσθαι θεῷ τε καὶ τοῖς εὐσεβέσιν ἡμῶν δεσπό ταις· λογισάμενοι ὅτι δυνατός [f. δυνατόν] ἐστιν, ἥνικα ὑπὸ τῶν οἰκείων ἐπισκόπων ἡ χειροτονία για νεται, φυγεῖν τὸν προειρημένον κίνδυνον. Πρὸς γὰρ τὸ μετὰ ταῦτα· τὸ μὲν ὅτι πόῤῥω τῶν ἐνταῦθα ἀπὸ οικίζεται· τὸ δὲ ὅτι ἐγχωρεῖ καὶ ἐπιδημοῦντα φυ λάττεσθαι κατὰ πολλοὺς τρόπους. Εἶτα ὅτι καὶ θάνατοι συμβαίνουσιν, καὶ ἐκ μέσου γίνεται τὸ σκάνδαλον· ὥσπερ καὶ ἐφ᾿ ἡμῶν αὐτῶν τῶν ταπεινῶν ὧδε καθημένων συνέβη, διαφυλαχθῆναι ἕως τοῦ παρόντος, οἰκονομία χρωμένων. Δεῖ γὰρ, ἐφ' ὅσον οἷόν τε, ὑποχωρεῖν τοὺς πειρασμούς, ἄλλως τε καὶ μὴ ἐπισκοπῆς ἐχόντων ἀξίωμα. Διὰ ταῦτα ὡς ἐπὶ μάρτυρι Θεῷ ἐπιδεδώκαμεν ἑαυτοὺς, δοκοῦντες, ἵνα καὶ τοῦτο εἴπωμεν, μηδὲ ἠγνοημένον εἶναι πάντως τοῖς εὐσεβέσιν ἡμῶν δεσπόταις, εἰδόσι τὰ πόῤῥω καὶ μακρὰν δι' ἄκραν ἀγχίνοιαν· ἀλλὰ μὴν οὐδὲ αὐτῷ τῷ ἁγιωτάτῳ πατριάρχῃ, ἐπεὶ κἀκείνῳ τηνικαῦτα γεγράφαμεν τὴν ὑπόθεσιν· ὡς ἡμεῖς γε τούτου χάριν ὑπὲρ τοῦ μὴ κοινωνῆσαι τῷ στεφανώσαντι τὸν μοιχὸν, καὶ τῷ προηγησαμένῳ πατριάρχῃ, ἡνίκα μόνον μετεδίδου αὐτῷ, διαφόρως τὴν ἐξορίαν ὑπέστημεν· πλὴν ὅτι πολλαχῶς καὶ αὐτὸ τὸ τίμιον αὐτῶν στόμα ἐπανέκρινε, καὶ διέγνω ταῦτα οὕτως ἔχειν. Αὕτη ἐστὶν ἡ ἀπολογία· καὶ ταύτην, ὡς κελεύεις, ἀνάγαγε τῷ εὐηκόῳ αὐτῶν κράτει. subjecit: quibus quod annuerunt, tribuendum eat magnanimæ et divinæ eorum prudentiæ: optime enim de divinis judicant, ut sapientia pleni et Dei scientia referti. Jubet autem interrogare, quamobrem ingressimus nos in episcopatum, cum manifestum sit vitium. Ad hoc quoque nos cum reverentia respondemus, quod, quantum in nobis erat, nolabemus, partim quidem propter anceps periculum dignitatis, partim etiam propter id quod de œconomo jam dicebatur. Postquam vero advenerunt Thessalonicenses, supplicantes tanquam nomine totius civitatis, et optimi Domini nostri decreto assensi sunt; veriti sumus non obedire et reluctari Deo piisque dominis nostris, cogitantes, quod possit, cum a propriis episcopis fit ordinatio, prædictam periculum declinari. Quod vero ad alterum caput, occurrebat quod procul hinc semotus sit: ferique possit ut peregre agens, devitetur multis modis. Deinde quod mortes contingant, et de mem dio tollatur scandalum: quemadmodum et nobis bumilibus contigit, qui hic residentes, hucusque conservati sumus, dispensatione utendo. Oportet enim, quoad licet, tentationes subterfugere: illos præsertim, qui episcoporum diguitatem non gerunt. His de causis, Deo teste, nos ingessimus, existimantes, ut hoc etiam dicamus, haudquaquam prorsus ignotam rem fuisse piis Dominis nostris, qui longe proculque posita prospiciunt summa cum solertia; sed neque ipsi patriarchæ sanctissimo: quoniam ad ipsum etiam tunc scripsimus de ea re, quod nos, propterea quod communicare nollemus cum eo qui adulterum coronaverat, neque cudi antecedente patriarcha, cum ei tantummodo impertiret; diversis modis exsilium pertulerimus: præterquam quod venerandum ipsum os eorum sæpe discussit, et comperit hæc ita se habere. Hoc est responsum nostrum: idque, ut innuis, perfer ad ipsorum audientiam. Theoctisto Magistro. ΚΔ΄. — Θεοκτίστῳ Μαγίστρῳ [μβ'.] Cur a patriarcha se abjunxerit. (Baron. an. 808, n. 10.) Ότι περιπονουμένη ἐστὶ τὰ καθ᾿ ἡμᾶς ἡ μεγίστη σου ὑπεροχὴ ἐξ ὑπερβαλλούσης φιλοθείας, έδειξε μὲν καὶ τὰ διὰ τοῦ εὐλαβεστάτου ἡγουμένου βήματα. Εφανέρωσε δὲ καὶ νῦν τὰ διὰ τοῦ ἀδελφοῦ ἡμῶν πρὸς τὰ σταλέντα δηλώματά τε καὶ ἀνταποκρίματα. Καὶ τῆς ὑπὲρ τηλικαύτης σου ἀγαθῆς διαθέσεως πρὸς τὸ κοινῇ συμφέρον, τους μισθούς ' Quod de nobis pro eximia sua pietate sollicita sit excellentia tua, declarant sane quæ per reverendissimum præpositum significasti; at non minus illa quæ nunc per fratrem nostrum, circa missas relationes et responsa. Et pro hac quidem tanta erga utilitatem communem propensione tua mercedem illi omnino, etiam tacentibus nobis retribuet, qui NOTÆ. Θεοκτίστῳ. Is Nicephoro ad occupandum imperium adjutor fuit, eoque in expeditione adversus Bulgaros mortuo, Stauraciuni ejus filium proclamavit imperatorem. Mox converso ad Michaelem Curopalaten studio, illum ad imperium provexit: ac sub ipso publicam rem tanquam suprema potestate administravit. (THEOPHANES.) Demum Michaelis jussu a Barda et Theophane Phalgano occisus. LEO Grammaticus ad calcem Theophanis, pag. 461. Μαγίστρῳ. Sic dictus est κατ' ἐξοχὴν magister officiorum in palatio imperatorum.

ne S. THEODOM STUDITA Τέρι ΤΟ και τελικά διατίζων θεός. Τίνα δε δεῖ ÚRKUD "DiA1:, ó lisz=1. joy, ni zaŋ' tµžę τουν τις πεποιήκαμεν ή ότι έως του παρόντος ὑπ εστείλαμεν επιτη τητήν τινας εγώ τε καὶ ὁ Στη επταν, ἐπεὶ καὶ ταυτὸς τοῦ λαλεῖ καὶ τοῦ sαι, τους τόσον μεθοδεύοντας εἰς τὸ μὴ εἰς τρόπων αθηνα την υπόθεση. Αλ' ἡ ἐνταρίνων ἐκειν, καὶ ὁ ἐπον ο έμσε, ὅτι οὐκ ἔπι · ὡς καὶ ἡμῶν μὴ κινουμένων, όσο εσεις εγίναν τῶν πραγμά των, μὴ ἐπὶ τω, τις 5 ετη, επεσήν τι πίνεσθαι. Και να η οικονομίς χρώμενος, δύο πότε λέγομεν smsis in ponderset messere dividit Dees, w, Quan- Ai ή τέτοις καὶ ἡμῶν τι λεγόντων ὁ nem vers dispensationem, domine, feri pro parte anetra convenit, majorem ea qua osi sumes? qui subduximus nos hactenus, silentium servantes, ego et archiepiscopus: quoniam tempes est loquendi, et tempus tacendi “ \; omnem operam adbibentes Be in apertam res veniret. Sed judicans judicavit, ner mentitos est qui dixit: Nihil est occultum quod non revelabitur; ut nobis etiam nolentibus, cum co statu res essent, non din aliud quam erant, cuae viderentor. Nune autem dispensatione quoque utentes, duo bæc dicimos. Aut abstineat depositas mosere sacerdotis, et confestim communicamus cum sancto illo patriarcha, quod quidem expedit in commone: ant si ferendam id non est, manemus et Dos in eadem, qna prius, subtractione, bujus rei vindictam Domino relinquentes. Amplius bis si quid est, jam non est, ignosce, dispensationis modus, sed iniquitatis, et divinorum canonum transgressionis erimen. Dispensationis enim terminus est, ut nosti, neque corum, quæ constituta sunt, violare quidquam; negne, cum parum aliquid remittere liceat pro tempore ac ratione, ut inde quod re ipsa quæritur, consequare, ad duriora provebi, et jacturam facere potiorum. Atque hoc ipsum didicimus, inter apostolos quidem, ex Paulo sanctificante se et circumcidente Timotheam; inter Patres, ex magno Basilio Valentis munus acceptante, Deique nudɩm vocem ad tempus reticente in mentione Spiritus sancti. Caeterum nec Paulus sanctificare perstitit, nec Basilius Valentis dona capere, Deumque Spiritum sanctum non prædicare. Quin ambo contra pro utrisque mortem præoptasse videntur. πες τι τρωνει το αγίω τούτῳ πατοιp έχη και λυσιτελές κατά κοινοῦ· ἡ εἰ μὴ ἀνεκτόν, καὶ ἐσμεν ἐπὶ τῆς τῆς προῆς καὶ τὴ πούτε και του Κυρία τὴν ὑπὲς τοῦ τοιούτον πλείον έχε δίκη στο παραχωρούντες. Το δε μείζον τούτου, οὐκ ότι, σύγγνωθι, οικονομίες τρόπος, αλλά παρανομίας και παραβάσεως τῶν θείων κανόνων όφλημα. Οίκοι ημίας τὰς όρος, ως οἶσθα, μήτε τι τῶν κειμένων ἀθετεῖν καθόλου, μήτε ἐπ᾽ ᾧ οἷόν τε μικρὸν ὑρεῖνα: κατά καιρόν καὶ λέγον· ὡς ἐκεῖθεν εὑρεῖν τὸ ζη τοόμενον ἐτεχνῶς· πρὸς τὸ ττοδεύτερον υπάγεσθαι τῷ πράγματι, καὶ ζημιούσθαι τὰ τελεώτερα. Καὶ τοῦτο δεδιδαγμεθα, ἐν μὲν τοῖς ἀποστόλοις, παρά τοῦ Παύλου, αγνισαμένου καὶ περιτεμόντας τον Τιμή θες,· ἐν δὲ τοῖς Πατράσι, παρά του μεγάλου Βατ:- λείο, προσηκαμένου το λήμμα του Ουάλεντος, κα υποσιωπήσαντος πρὸς καὶ τὸν τὴν θεός των μνὴν ἐπὶ τοῦ Πνεύματος. Αλλ' οὔτε ὁ Παῦλος ἔμει νεν ἀγνιζόμενος, οὔτε Βασίλειος προσηκάμενος ἔτι τὸ τοῦ Ουάλεντος δώρον, καὶ μὴ κηρύττων θεὸν τὸ Πνεῦμα· τοὐναντίον μὲν οὖν ἀμφότεροι ὑπὲρ εκατέ ρων θανάτους αἱρησάμενοι φαίνονται. Ad hunc modum quicunque unquam usus est dispensatione, a recto non aberravit: quin, citias asseculns est quod parumper intermisit: sicut accidere solet gubernatori, clavum nonnihil remittenti propter adversam venti tempestatem. Qui vero aliter progressus est, aberravit a scopo, pravaricationem inducens pro dispensatione. Et exempla omnino multa sunt, quæ scribere supervacaneum est, propter niniam prolixitatem. Quod vero a Dominatione tua dictum est, in canone apostolorum " de his qui pecunias ordinant, et qui ordinantur, remissione quadam usum videri Chrysostomum erga sex episcopos quos deposuit; nihil id discrepat, et si videatur: cum privans illos omni prorsus sacerdotio. solam illis ad altare participationem permiserit *. Demus autem discrepare, et remissionem inesse. Imitentur sane qui volent, nullus prohibebit: os onim est ipse Dei, et apostolorum contubernalis: cujus multa memorantur in hanc diem, et nemo de hac re dissensit. At longe dispar hic ratio. Qui enim machum coronavit, quasi absurdi nibil egerit, sacris iterum operatur, neque in abdito quopiam Οὕτως τις ἐκ τοῦ αἰῶνος οἰκονομῶν, οὐ διέσφαλ τα τοῦ καλοῦ· θάττον γὰρ ἐπειράξατο δ μικρὴν ἐνέλιπεν. Ὡς ἐπὶ τοῦ οἰκοστρόφου, ὑπανέντος με κρὸν τὸ πηδάλιον, διὰ τὴν ἀντιπνεύσασαν καταιγίδα. Ἑτέρως δὲ διενεχθείς διήμαρτε τοῦ σκοποῦ· ἀντ οικονομίας παράβασιν τελέσας. Καὶ τὰ παραδείγ ματα πολλά, α παρέλκον ἐστὶ γράφειν διὰ τὸ μα κρηγορές. Τὸ δὲ τὴν κυριότητά σου φῆσαι ἐπὶ τοῦ κανόνος τῶν ἀποστόλων, περὶ τῶν ἐν χρήμασι χειn ροτονούντων καὶ χειροτονουμένων, ὕφεσίν τινα πο ποιηκέναι τον Χρυσόστομον ἐφ᾽ ὧν καθῇσεν ε ἐπισκόπων· οὐδὲν τὸ παραλλάττον, εἰ καὶ δοκεῖ, ἡνίκα κακείνους πάσης ἱερωσύνης αλλοτριώσας, μόνην τὴν εἰς τὸ θυσιαστήριον μετάληψιν αὐτοῖς παρεχώρησε. Δῶμεν δὲ καὶ παραλλάττειν, καὶ ὕρεσιν έχειν. Μιμείσθωσαν οἱ βουλόμενοι, καὶ οὐ δεὶς ὁ κωλύσων· στόμα γὰρ Θεοῦ καὶ οὗτος, καὶ τῶν ἀποστόλων ὁμόσκηνος· οὗ καὶ πολλὰ μέμνηνται ἕως τοῦ παρόντος, καὶ οὐδεὶς περὶ τούταν διήνεκτα: Αλλ' οὐχὶ ὧδε οὕτως ἔχει. Ο γὰρ τὸν μοιχὸν στε φανώτας, ὡς μηδὲν πεπραχὼς ἄτοπον, ἱερουργών πάλιν ἐστί· καὶ οὐδὲ ἐν ἀποβύστῳ που εισερχόμενος, 00 Sap. x1, 21. Ο Eccle. iii. 7. 6 Μatth. x, 26. & Acl. χντ, 3. 6 Can. 28. * Pallad. in Vita Chrys. 6. 15.

EPISTOLARUM LIB. I. ἀλλ' ἐπ' αὐτῆς τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας· ὡς εἰς loco, sed in ipsa Ecclesia catholica, tanquam egreὑπόδειγμα καλὸν τοῖς ἱερεῦσι προκείμενος. Τίς δὲ ἡμῖν ἡ τοῦ Οὐαλεντινιανού δυογαμία ἐθνικής; καὶ τίς αὐτὸν στεφανώσας ἐπὶ τούτῳ ἀνα κηρύττεται ἅγιος, καὶ οὐχὶ παράνομος, εἴπερ καὶ ἐστεφάνωται; Καὶ τίς τηνικαῦτα τῶν θεσπεσίων Πατέρων γραφῇ παρέδωκεν, ὡς ὁσίως Ουαλεντινια νὸς πεποίηκε, δύο γυναῖκας ἀγόμενος, καὶ χρεὼν ἐκ τοῦ δεῦρο τοῦτο πράττεσθαι; Πολλοὶ τοίνυν καὶ ἄλο λόι, ἐπειδὴ τὸ βούλεσθαι αὐτοῖς νόμος ἐστὶν οὐ θεῖος, ἀλλ᾽ ἀνθρώπινος και κατηγορούμενος, δεδράκασι καὶ δράξουσι τυχὸν ἕως τοῦ αἰῶνος. Αλλ' ἡ τοῦ Θεοῦ Εκκλησία μεμένηκεν ἀπήμαντος, κἂν πολλοῖς ἐβλήθη τοξεύμασι· καὶ πύλαι ᾅδου κατισχῦσαι αὐτῆς οὐ δεδύνηνται· οὐδὲ παρὰ τοὺς κειμένους όρους καὶ νόμους πράττειν τι καὶ λέγειν ἀνέχεται· κἂν πολλοὶ πολλαχῶς ποιμένες ἠφρονεύσαντο· ἐπεὶ καὶ συν όδους συνεκρότησαν μεγάλας καὶ παμπληθεῖς, καὶ Ἐκκλησίαν Θεοῦ ἑαυτοὺς ώνομάκασι· καὶ ὑπὲρ κανόνων ἐφρόντισαν τῷ δοκεῖν, κατὰ κανόνων τὸ ἀληθὲς κινούμενοι. Τί δὴ θαυμαστὸν εἰ καὶ νῦν πέντε καὶ δέκα τυχὸν ἐπίσκοποι συναχθέντες τὸν ὑπὸ τῶν κανόνων καθῃρημένον κατὰ δύο αἰτίας, ἠθώωσαν, λύσαντες τοῦ ἱερουργεῖν; Σύνοδος τοίνυν, δέσποτα, οὐ τὸ ἁπλῶς συνάγεσθαι ἱεράρχας τε καὶ ἱερεῖς, κἂν πολλοὶ ὦσι. Κρείσσων γάρ, φησὶ, εἷς ποιῶν τὸ θέλημα τοῦ Κυρίου, ἢ μυρίοι παραβαίνοντες· ἀλλὰ τὸ ἐν ὀνόματι Κυρίου, ἐν τῇ εἰρήνῃ καὶ φυλακῇ τῶν κανόνων· καὶ τὸ δεσμεῖν καὶ λύειν οὐχ ὡς ἔτυχεν, ἀλλ' ὡς δοκεῖ τῇ ἀληθείᾳ, καὶ τῷ κανόνι, καὶ τῷ γνώμονι τῆς ἀκριβείας. Η δείξωσιν οἱ συνελθόντες τοῦτο πεποιηκότες· καὶ ἡμεῖς σὺν αὐτοῖς· ἢ οὐ δεικνυουσιν, ἐκβαλέτωσαν τὸν ἀνάξιον, ἵνα μὴ εἰς κατηγόρημα αὐτοῖς καὶ ταῖς μετέπειτα γενέαῖς παραδοθήσεται· Ὁ λόγος γὰρ ὁ τοῦ Θεοῦ δεδέσθαι φύσιν οὐκ ἔχει· καὶ ἐξουσία τοῖς ἱεράρ χαις ἐν οὐδενὶ δέδοται ἐπὶ πάσῃ παραβάσει κανόνος ο ἢ μόνον στοιχεῖν τὰ δεδογμένα, καὶ ἔπεσθαι τοῖς προλαβοῦσιν. G gium exemplum sacerdotibus propositus. Quænam vero nobis Valentiniani ethnica biga-· mia? et quis propterea quod illum coronarit, sanctus prædicatur, et non injustus? si tamen coronatus ille fuit. Et quis e sanctis, qui tunc vivebant Patribus, sancte fecisse Valentinianum prodidit, cum duas uxores duxit; atque ita fieri deinceps oportere? Multi ergo et alii, quandoquidem velle ipsis lex est, non divina, sed humana et reprehendenda id fecerunt, facientque fortasse, quandiu res stabunt. Sed Dei Ecclesia illæsa permansit, tametsi multis impetita telis: et portæ inferi prævalere adversus eam non potuerunt: nec præter statutos canones ac leges agere aut dicere quidquam sustinet, quamvis multi perempe pastores insanierint: quippe qui etiam synodos magnas ac frequentissimas coegerunt, et Ecclesiam Dei seipsos nuncuparunt, et pro canonibus in specie solliciti fuerunt, cum adversus canones revera concitati fuerunt. Quid ergo mirum si nunc quoque quindecim forsitan episcopi, congregati, hominem per canones duplici ex causa depositum, innocentem declararunt, absolveruntque, ut sacerdotio fungatur? Synodum ergo facit, Domine, non simpliciter congregari episcopos et sacerdotes, quamvis multi sint. Melior enim unus, ait, faciens voluntatem Domini, quam mille prævaricatores 66: sed in nomine Domini, in pacem et observationem canonum, et ad ligandum solvendumque non quomodolibet, sed ut veritati congruit et canoni regulæque exactæ discussionis. Aut probabunt se hoc fecisse, qui convenerunt, et nos cum eis adhæremus, aut si non probabunt, ejiciant indignum, ne vitio ipsis vertatur, imputeturque etiam apud posteros. Verbum Dei, inquit, tale non est ut alligari queat or: et potestas episcopis nullatenus data est, ut canonem ullum transgrediantur: sed tantum ut decreta sequantur, hæreantque in prioribus. Nescio an aliquid sit, de quo canon nullus editms sit, quodque neglectum fuerit. Exstat sancti Basilii canon " de presbytero, qui jurarat sa propria M clesia contentum fore, neque in alia munus oblaturum. Et rursus synodi Carthaginensis ", de iis qui ordinant eos qui deserunt monasteria: non debere tales sacrificare in alia Ecclesia, præterquam Οὐκ οἶδα εἰ μή τι ακανόνιστόν ἐστι καὶ παρέωραμένον. Καὶ πρὸς τοῦτο κανὼν τοῦ ἁγίου Βασιλείου, εἰς ἱερέα όμωμοκότα ἐπ' ἀληθείᾳ τοῦ ἀρκεῖσθαι μόν νον τῇ οἰκείᾳ Ἐκκλησίᾳ, καὶ μηδαμοῦ ἄλλά προσε φέρειν δῶρον. Καὶ πάλιν, τῆς ἐν Καρθαγένῃ, ἐπὶ τῶν χειροτονούντων τοὺς ἐκ τῶν μοναστηρίων ἀποστατοῦντας· τὸ τοὺς τοιούτους μὴ δεῖν εἰς ἑτέραν Ἐκκλησίαν παρ᾽ ἢν κατέχει ἕκαστος ἐπισκοπὴν, in ea, in qua habent singuli præfecturam: depont ἱεργυργεῖν· τοὺς δὲ χειροτονηθέντας εἶναι καθῃρη μένους, Εἰ τοίνυν ἐπὶ τούτων τῶν ψιλῶν, καὶ τοῖς πολλοῖς οὐδὲ δοκούντων τι εἶναι ἐφάμαρτον, οὐκ ἀνεκδίκητα τὰ κρίματα καὶ τὰ τοῦ Θεοῦ δικαιώματα - πόσῳ γε μᾶλλον ἐπὶ τοῦ παρόντος; Οὐκ ἔστιν οὖν, οὐκ ἔστιν, ὦ δέσποτα, οὔτε τὴν καθ᾿ ἡμᾶς Ἐκκλησίαν, οὔτε ἑτέραν, παρὰ τοὺς κειμένους νόμους καὶ 66 Eccli. xv1, 3. 67 Il Tim. 11, 9. 68 Gan. 10. autem eos qui ordinati sunt. Si ergo in his parvis, et quæ vulgo nihil æstimantur, qui peccarunt, non inulti abibant divino judicio: quanto minus in re præsenti Non licet igitur, domine, non licet nec Ecclesiæ nostræ, nec alteri ulli, quidquam præter statutas leges et canones committere: quoniam, si hoo detur, inane est Evangelium, incassum canones, 6 Cod. Eccles. African. can. 75. NOTÆ. Συνόδους μεγάλας. Trullanam bic notari synodum censet Baronius. Hanc tamen Theodorus in epist. 27 laudat et sanctam appellat. Fortasse synodum Tyriam aliasque adversus Athanasium coactas intelligit.

Unusquisque episcopatus sui tempore, quando ipsi integrum est cum suis quodlibet facere, novus erit evangelista, alius apostolus,alius legislator:sed absit! Mandatum enim habemus ab ipso Apostolo 70, præter id quod accepimus, præter id quod canones sanciunt synodorum universalium et localium, quæ diversis temporibus fuerint, si quis dogmatizet, aut facerealiquid nos jubeat, recipiendum non esse, nec censendumillum in sorte sanctorum: ut omittam male ominosum illud, quod Apostolus imprecatur. nobis igitur qui extra mundum sumus, aliud nihil debetur, quam ea investigare et facere, ex quibus nos etiam simul extollamur, et ad æmulationem provocemur. Et si quidem in his vita duretur, recte habebit; sin minus, expedire exsules et extorres totum orbem circumire cum omni afflictione et angustia. Adjuvet ergo nos, quoad potest, Deo chara anima tua, et divinorum æmulatrix. XXV. – Nicephoro patriarchs. Probat se schismaticum non Tanquam velo quodam utentes tenui epistola nostra, angeli beatitudinis tuæ reverentia, humiles sistimus nos ipsos sacratissimo ejus culmini, necessitate cogente. Jam enim renuntiatum nobis est a Joanne conservo et discipulo nostro, quemadmodum ad venerandam tui adorationem admissus, aliena quædam, nobisque abominanda, ex ea audierit. Aposchiste [schismatici], inquit, vos estis ab Ecclesia. Qui ergo poterat, o beatissime, merito anima nostra ob hanc causam non contristari? quomodo non respondere sanctitati tuæ, nec silentio accusationem confirmare? Ego vero ante responsionem cum reverentia hoc repræsento; non oportere cuilibet aures temere dare, qui aliquid velit contra quempiam loqui. Neque sane sine judicio oportet animadvertere in eum qui accusatur. Non enim lex vestra, inquit, judicat hominem, misi prius audierit ab ipso, et cognoverit quid faciet 11? Sic et beatitudo tua cum triste istud et acerbum de parvitate nostra audiisset. Quodnam enim malum gravius esse queat, quam ut ab Ecclesia separeris, et archipastorem ovis amittat, sive compastorem? Est enim etiam nobis peccatoribus, quamvis immerito et unctio a Deo et nomen pastoris, dicere audeo, ad ferendum, discutiendum, arguendum, qua privatim, qua publice, juxta traditam a Domino, inter te et ipsum solum, aut inler duos, disciplinam: atque ita si persisteret, sicut ipse ait, sit tibi tanquam ethnicus et publicanus 7. Nos vero hactenus, neque per internuntium, neque coram, tale quidquam a sancta anima tua, vel audivimus, vel moniti fuimus, ut sic inferretur condemnatio. Consideret perfectio tua, non jure molestum id filiis tuis acciderit? 70 Galat. 11, 8. 71 Joan. VII, 51. 7 Matth. xvi, 15. κανόνας ποιεῖν τι. Ἐπεὶ εἰ τοῦτο δοθείη, κενὸν τὸ Εὐαγγέλιον, εἰκῇ οἱ κανόνες· καὶ ἕκαστος κατὰ τὸν καιρὸν τῆς οἰκείας ἀρχιερωσύνης, ἐπειδὴ ἔξεστιν αὐτῷ ὡς δοκεῖ μετὰ τῶν σὺν αὐτῷ πράσσειν, ἔστω νέος εὐαγγελιστής, ἄλλος ἀπόστολος, ἕτερος νομο θέτθς. Ἀλλ᾿ οὐδαμῶς. Παραγγελίαν γὰρ ἔχομεν ἐξ αὐτοῦ τοῦ ἀποστόλου, παρ᾿ ὃ παρελάβομεν, παρ' ὅ οἱ κανόνες τῶν κατὰ καιροὺς συνόδων καθολικῶν τε καὶ τοπικῶν, ἐάν τις δογματίζῃ, ἢ προστάσσῃ ποιεῖν ἡμᾶς, ἀπαράδεκτον αὐτὸν ἔχειν, μηδὲ λογίζεσθαι αὐτὸν ἐν κλήρῳ ἁγίων· καὶ τὸ δύσφημον παρῆμεν λέγειν ὁ αὐτὸς εἴρηκεν. Ἡμῖν οὖν τοῖς ἔξω κόσμου, οὐδὲν ἄλλο ὀφείλεται, ἢ τὸ τὰ τοιαῦτα ζητεῖν καὶ πράσσειν, ἐξ ὧν καὶ ἡμῖν τὸ συνεπαίρεσθαι καὶ ζηλοῦν. Καὶ εἰ μὲν ἐν τούτοις ἡ ζωή, εὖ ἂν ἔχοι. Εἰ δὲ μή, συμφέρον εἶναι καὶ ἀοίκους καὶ ἀνεστίους, καὶ τὴν ὑπ᾽ οὐρανὸν περιέρχεσθαι μετὰ πάσης θλίψεως καὶ στενοχωρίας. Βοηθησάτω τοίνυν τὰ κατὰ δύναμιν ἡ θεοφιλής σου ψυχή, καὶ ζηλοτυποῦσα τὰ θεῖα. ΚΕ'. — Νικηφόρῳ πατριάρχη. [μθ.] esse. (Baron, an. 808, n. 22.) Παραπετάσματί τινι χρώμενοι τῷ εὐτελεῖ ἡμῶν γραμματίῳ, αἰδοῖ τοῦ ἀγγέλου τῆς μακαριότητός σου, ἐμφανίζομεν ἑαυτοὺς οἱ ταπεινοὶ τῇ ἱερωτάτη αὐτῆς καρυφῇ κατὰ τὸ ἀναγκαῖον. Ηδη γὰρ τὸ παρὸν ἀπήγγειλεν ἡμῖν Ἰωάννης ὁ σύνδουλος καὶ μαθητὴς ἡμῶν, ὡς ἀξιωθεὶς τῆς σεπτῇς σου προσκυνήσεως, ἀκήκοε παρ' αὐτῆς ξένα τινὰ καὶ ἀπευκταῖα. Αποσχισταὶ γὰρ, φησὶν, ἐστὶ τῆς Ἐκκλησίας. Πόσον οὖν ἐπὶ τούτοις, ὦ μακαριώτατε, οὐκ εἰκότως ἦν ἡμῶν διατεθῆναι τὴν ψυχὴν λυπηρῶς; πῶς δὲ οὐκ ἐκλαλῆσαι ἀπολογητικῶς τῇ ἁγιωσύνῃ σου, καὶ μὴ τῇ σιωπῇ κυρῶσαι την κατηγορίαν; Ἐγὼ δὲ πρὸ τῆς ἀπολογίας, ἐκεῖνο μετ᾿ αἰδοῦς προσαναφέρω, ὅτι οὐχ ὡς ἔτυχε δεῖ τα ὦτα ἀνοίγειν παντὶ τῷ βουλομένῳ κατά τινός τι λέγειν, οὐδ᾽ οὐ μὴν ἀποφαίνειν ἀκρίτως εἰς νὸ διαβληθὲν πρόσωπον. Μὴ γὰρ ὁ νόμος ὑμῶν, φησί, κρίνει τὸν ἄνθρωπον, ἐὰν μὴ ἀκούσῃ παρ' αὐτοῦ πρότερον, καὶ γνῷ τί ποιεῖ; Ὥστε ἀκουσάσης τῆς μακαριότητός σου τοῦτο τὸ δύσφορον καὶ ἐλεεινὸν περὶ τῆς εὐτελείας ἡμῶν. Τί γὰρ μεῖ ζον κακὸν τοῦ τῆς Ἐκκλησίας χωρισμοῦ, καὶ τοῦ τὸν ἀρχιποίμενα τὸ πρόβατον ἀπολέσαι, εἴδ᾽ οὖν τὸν συμποίμενα; ἔστι γὰρ εἰ καὶ ἀναξίως καὶ ἡμῖν τοῖς ἁμαρτωλοῖς χρίσμα καὶ ὄνομα παρὰ Θεοῦ ποιμένος, τολμῶ λέγειν, ἐνεγκεῖν, ἀνακρῖναι, νουθετῆσαι, πῆ μὲν ἰδίᾳ, πῆ δὲ δημοσίᾳ, κατὰ τὴν ὑπὸ τοῦ Κυρίου ὑπαγορευομένην μεταξὺ σοῦ καὶ αὐτοῦ μόνου, ἢ μετὰ δύο, δι δασκαλίαν· καὶ εἶθ᾽ οὕτως τῇ ἐπιμονῇ,ὡς αὐτός φησιν, ἔστω σοι ὡς ὁ ἐθνικὸς καὶ ὁ τελώνης. Ἡμεῖς δὲ μέσ χρι τοῦ δεῦρο οὔτε δι' ἀποστόλου, οὔτε αὐτοψει τις τοιοῦτον πρὸς τῆς ἁγίας σου ψυχῆς, ἀλλ᾽ οὔτε ἀκηκόαμεν, οὔτε νενουθετήμθα· καὶ οὕτως τὸ ἐνεγκεῖν ἀπόφασιν. Σκοπησάτω ἡ τελειότης σου, εἴ οὐκ ἀξίως λυπηρὸν γεγένηται τοῖς τέκνοις σου.

EPISTOLARUM LIB. I. Ἴημεν δὲ ἐπ᾿ αὐτῆς τῆς ἀπολογίας [αί. Ἴωμεν δὲ ἐπ' αὐτὴν τὴν ἀπολ.], Θεῷ τε τῷ παντεφόρῳ, καὶ τῇ ἀρχιερωσύνῃ σου ποιούμενοι τὸν λόγον. Οὐκ ἐσμὲν ἀποσχισταὶ, ὦ ἁγία κεφαλή, τῆς τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας· μήποτε τοῦτο παθοιμεν. Αλλ' εἰ καὶ ἄλλως ἐκ πολλοῖς ἁμαρτήμασιν ὑπάρχομεν, πλὴν ὀρθόδοξοι καὶ τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας τρόφιμοι, πᾶσαν αἵρεσιν ἀποβαλλόμενοι, καὶ πᾶσαν καθολικὴν καὶ τοπικὴν σύνοδον ἐγκεκριμένην ἀποδεχόμενοι· οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τὰς παρ' αὐτῶν ἐκφωνηθείσας κανονικὰς διατυπώ σεις. Μηδὲ γὰρ τέλειον εἶναι ὀρθόδοξον, ἀλλ' ἐξ ἡμισείας, τὸν τὴν πίστιν ὀρθὴν οἰόμενον ἔχειν, τοῖς δὲ θείοις κανόσι μὴ ἀπευθυνόμενον. Καὶ τὴν μακαριό τητά σου, ἡνίκα προσεβλήθη, ἀπεδεξάμεθα, κατὰ εἰς ἐπήκοον αὐτῆς ἀπελογησάμεθα. Καὶ ἐκ τότε καὶ μέχρι τοῦ δεῦρο ἐν τῇ μυσταγωγίᾳ ὡς καθήκει ἀνα- p φέρομεν· καὶ ὡς μάρτυς Θεός, εἰ κατ' αὐτὴν τὴν ἡμέραν ἐζήτησε κοινωνῆσαι ἡμᾶς συνεκοινωνοῦμεν ἂν αὐτῇ μηδὲν διακρινόμενοι· ἐπεὶ καὶ ποθητὴ ἡμῖν ἐξ ἀρχῆς. Οὗ χάριν δὲ τὸ θρυλλούμενον, διὰ τὸν οἶκονόμον, ὃν καθῇρεν αὐτὴ ἡ ἀλήθεια, πολλοῖς κανόσιν ὑποπεσόντα· ἐπειδὴ καὶ πρὸ τῆς ἐμφανοῦς μοι χείας, μοιχεύοντι τῷ προβεβασιλευκότι ἐν διαφόροις προσώποις, οὐ μόνον ἦν λειτουργῶν, καὶ μεταδιδοὺς, καὶ συνεστιώμενος, ἀλλὰ καὶ τὴν μερίδα μετ᾿ αὐτοῦ τιθέμενος, ἐξ οὗ καὶ πρὸς τὴν ἀναφανδὸν ἀσέλγειαν πρόθυμος γέγονε· καταφρονήσας Θεοῦ καὶ τῶν θείων κριμάτων. Καὶ ἵνα ἐκδηλότερον εἴη τὸ λεγόμενον· οὐ πρὸς διδαχὴν, ἄπαγε· ἀλλ᾽ ἤ μόνον πρὸς ὑπόμνησιν, αὐτὴν, εἰ κελεύει, τὴν κατὰ τὴν στεφανικὴν συνά φειαν, ἱερὰν μυσταγωγίαν ἀναλήψεται, καὶ κατίδοι πόσον ἐστὶν ἐνταῦθα ὑπολαβεῖν τὸν παροξυσμὸν τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐν ταῖς τοιαύταις ἐναντιολογίαις. Πάντως γὰρ ὅσα ὁ ἱερεὺς ὑποφαίνει, ταῦτα καὶ Θεὸς χυροῦν ἐπαγγέλλεται, κατὰ τὸν μέγαν Διονύσιον. ᾿Αλλὰ διὰ τοῦτο δεόμεθά σου τῆς τελειότητος, τὸν ὑπὸ τῶν κανόνων καθῃρημένον, καὶ ὑπὸ τοῦ προηγησαμένου τὴν ἁγιωσύνην σου. εἰρχθέντα ὅλοις ἐννέα ἔτεσι, παῦσαι τῆς ἱερουργίας, παραλόγως εἰσελ θόντα. Nunc autem pergimus ad purgationem coram Deo qui omnia cernit, et coram archipræsulatu tuo verba facturi. Non sumus aposchista, o sanctum caput, ab Ecclesia Dei: absit ut id unquam nobis evenial Sed quamlibet aliis plurimis peccatis obnoxii teneamur, sumus attamen orthodixi, et Ecclesiæ catholicæ alumni, hæresim omnem repudiantes, omnemque universalem et localem synodum approbatam recipientes; nec non editas ab illis canonicas constitutiones: neque enim perfeclum esse orthodoxum, sed dimidiatum, qui fidem quidem rectam habere videatur, divinis vero canonibus non regatur. Beatitudinem tuam, quando promota fuit, suscepimus, quemadmodum palam ei lestati sumus. Et ex eo tempore in hunc usque diem, in mystagogia commemoramus, ut par esl, et, sicut testis est Deus, si illo die communicare nos voluisset, communicassemus plane cum ipsa, nihil discernentes; cum desideranda nobis fuerit ab initio. De economo autem, cujus causa hæc jactantur, quem veritas ipsa deposuit, multis ca - nonibus obnoxium, cum vel ante apertum adulterium, cum mœcharetur in variis personis præcedens imperator, non solum sacrificarit ipse, et communionem impertiverit, et una epulatus sit, sed partem etiam cum eo posuerit: unde et promptus exstitit ad publicam incontinentiam, Deum contemnens et divina judicia. Atque ut manifestius fiat, quod dicitur, non dicendi studio, absit! sed renovandæ memoriæ gratia, ipsam si placet, quæ, dum coronantur sponsi, usurpatur, mystagogiam sacram resumat, et perspiciet quantam hinc conjicere liceat Spiritus sancti indignationem in tantis contradictionibus. Omnino enim quæcunque sacerdos pronuntiat, ea impleturum se promittit Deus juxta magnum Dionysium. Propterea ergo rogamus perfectionem tuam, ut depositum a canonibus, et a prædecessore sanctitatis tuæ prohibitum totis noven annis, præter rationem ingressum, cessare jubeas a sacerdotio. Nune siquidem humile os nostrum apperuimus, quando vocati fuimus. Cum enim factus est conventus ille parvus, et nescio que nomine appellem; ex carcere per idem tempus redieram: cumque viderem eos esse congregatos, qui adulterium antea susceperant, et adulteri copulatorem fuerant Αρτι γὰρ τὸ ταπεινὸν στόμα ἡμῶν ἠνοίξαμεν, ἡνίκα ενεκλήθημεν. Οπηνίκα γὰρ ἐγεγόνει ἡ συνέλευσις ἐκείνη ἡ μικρὰ, καὶ οὐκ οἶδ᾽ ὁποία εἰπεῖν· ἐκ τῆς φυλακῆς ἤμην κατ' αὐτὸ ἐξεληλυθώς. Καὶ ἐπεὶ ἑώρων τούτους συνηθροισμένους τοὺς καὶ πρότερον τὴν μοιχείαν καταδεξαμένους, καὶ τὸν μοιχοζεύκτην ἀσπαζομένους· ἐμνήσθην τοῦ προφητικοῦ ἐκείνου, ὅτι complexi; venit mihi in mentem illius dicti proὉ συνιὼν ἐν τῷ καιρῷ ἐκείνῳ σιωπήσεται, ὅτι καιρὸς πονηρός ἐστιν. Αλλ' ἐπεὶ ὁ αὐτὸς λέγει. Ἐσιώπησα· μὴ καὶ ἀεὶ σιωπήσομαι; διὰ τοῦτο ἐν καιρῷ εὐθέτῳ συκοφαντηθεὶς ἀνήνεγκα τὰ παριστάμενα· ἐπεὶ τὸ ὅσον ἐν ἐμοὶ, παντὶ τρόπῳ ἐφυλαξάμην ἐν τοῖς δυσὶν ἔτεσι τούτοις, μὴ εἰς προύπτον ἐκβῆναι τὴν ὑπόθεσιν· ἐκεῖνο ἐν ἐμαυτῷ λέγων, ὅτι, ἐπεὶ οὐκ εἰμὶ ἐπισκόπου ἔχων ἀξίωμα δυνάμενος ἐλέγχειν· ἀρκετὸν μοι ἡ οἰκεία φυλακὴ, καὶ τὸ μὴ μετασχεῖν με τῆς τε ἐκείνου κοινωνίας, καὶ τῶν ἐκείνῳ ἐν γνώσει συλλειτουργούντων, ἕως ἂν ἐκ μέσου γένηται τὸ 7ª Amos v, 13. 74 Isa. XLII, 14. phetici Sapiens in illo tempore silebit, quoniam tempus malum est 7. Sed cum dicat idem: Tacui nunquid semper tacebo 74? propterea lempore congruenti, calumnia pressus, hæc tamdem protuli; quia, quantum in me fuit, omni ratione cavi his duobus annis, ne res in apertum prodiret, illud mecum volvens quandoquidem episcopi dignitate præditus non essem, ut arguendi habeam potestatem, sufficere si me ipse custodiam, et non participem illius communioni, eorumque qui scientes cum eo sacra faciunt, quoad scandalum de medio

" tollatur. Hoc igitur oramus et obtestamur, ut per- σκάνδαλον. Τοῦτο τοίνυν παρακαλοῦμεν καὶ δεόμεθα, suaderi sibi sinat sanota anima tua, istum hominem noerceri, ne vituperetur inculpabilis sanctitas tua, ne polluatur divinum altare depositi hominis ministerio, ne denique oriantur justæ schismatum occasiones. Vere enim et sincere hoc sciat beatitudo tua, quod nisi hæc ita fiant Deum amantis animæ tuæ nutu, et piissimorum ac triumphatorum imperatorum nostrorum; zelo siquidem pleni sunt; de nobis quidem pro mandato pugnantibus quid futurum sit, Deus novit: schisma autem, Deo teste electisque angelis ejus, magnum fiet in Ecclesia nostra. Sed miserere, pastor bone, sed adjuva, perite medice gregem tuum, oves tuas, Ecclesias tuas, sapientiæ tuæ modis, prudentiæ tuæ verbis, remediis artis tuæ: ovem unam exclude a solo sacrificio, et universas lucrare. Et ne unius scabie Ecclesiam infice, quam acquisivit Dominus et Deus noster sanguine suo. Symeoni præposito. δυσωπηθῆναι σου τὴν ἁγίαν ψυχὴν παρασταλῆναι τὸν ἄνδρα. Προς τὸ μὴ μωμεῖσθαί σου τὴν ἄληπτον ὁσιότητα· μηδὲ χραίνεσθαι τὸ θεῖον θυσιαστήριον καθ. ῃρημένου λειτουργία· μηδὲ εἶναι αἰτίας εὐλόγους σχισμάτων. Γινωσκέτω γὰρ ἀψευδῶς καὶ ἀκραιφνῶς ἡ μακαριότης σου, ὅτι, εἰ μὴ τοῦτο γένηται νεύσει καὶ τῆς φιλοθέου ψυχῆς καὶ τῶν εὐσεβεστάτων καὶ καλλινίκων ἡμῶν βασιλέων (ζηλωταί γάρ εἰσὶ), τὸ μὲν ἡμέτερον ὅπως ἂν ἔξει ὑπὲρ τῆς ἐντολῆς ἐνισταμένων, Θεῷ ἐγνωσμένον· σχίσμα δὲ μέγα, ὑπὸ μάρτυρι Θεῷ καὶ ἐκλεκτῶν αὐτοῦ ἀγγέλων, γενήσεται ἐν τῇ καθ᾿ ἡμᾶς Ἐκκλησίᾳ. ᾿Αλλ' ἐλέησον, ὁ ποιμὴν ὁ καλὸς, ἀλλὰ βοήθησον, ὁ ἱατρὸς ὁ ἐπιστήμων, τῇ ποί· μνῃ σου, τὰ πρόβατά σου, τὰς Εκκλησίας σου, τρό. ποις σοφίας σου, λόγοις συνέσεώς σου, φαρμάκοις Ιατρείας σου· τὸ ἓν πρόβατον ἀπεῖρξαι μόνης τῆς ἱερουργίας, καὶ τὰ ὅλα κερδῆσαι· καὶ μὴ τῇ τοῦ ἑνὸς ψώρα λυμανθῆναι τὴν Ἐκκλησίαν, ἣν περιεποιήσατο ὁ Κύριος καὶ Θεὸς ἡμῶν τῷ οἰκείῳ αἵματι. Κ5. - Συμεὼν ἡγουμένῳ. [με'.] De patriarcha Nicephoro et Simone monacho querela. (Baron. an. 808, n. 20.) Dignam sancta Deoque plena anima tua epistolam nobis exaravit honoranda paternitas tua, simul benevolum erga nos peccatores affectum suum declarans, simulque parem ostendens idemque sentiontem circa divina mandata concordiam, quinetiam potiora edocens, et adnitens pariter adversus proposita certamina intrepide obsistere, et ad inanes heterodoxorum vaniloquorumque voces nulla tenus concuti. Ac reipsa factæ nobis sunt veneranda litteræ tuæ incitamenta fortitudinis, et vallum virtutis; ita ut gloriam bono Domino nostro reddiderimus, qui humilem ætatem nostram non penitus dereliquit, sed vitales scintillas præbuit iis qui ad bona pietatis opera cupiunt reviviscere. Ad hunc modum hæc se habent. Impense precamur nos peccatores, nl sanctitatis tum vita perseveret, ad exemplum salutis, tum nobis, tum aliis quibuscunque volentibus. Omnino enim qui canones pervertunt, et regulas depravant, rectitudinem in iis, qui recte explioant doctrinam veritatis, minime vident: sed et risum edunt, et probra ingerunt. Quid autem aliud, quam quod hinc magis confirmamur, futilitatem istorum et instabilitatem non ignorantes? quibus quod excelsa mens tua non capitur, laude dignum est et nobis multum optabile. Soire autem cupit quid novi acciderit in præsenti negotio. Nos vero dicere nihil possumus, eo quod imperatores in castris nunc versantur. De patriarcha enim quid attinet loqui? qui neque dat responsa, neque vult alios audire, in omnibus Cæsari inserviens. At Dominus Simeon bilinguis est, nunc quidem sic, nunc aliter varians nisi quod iterum sermonem contulimus, veritatemque minime dissimulavimus. Ac flectitur quidem aliquantulum: nihilominus idem manet, σε quæ principibus grata sunt quærens et sentiens. Cum Αξίαν τῆς ἡγιασμένης καὶ θεοφόρου σου ψυχῆς ἐχάραξεν ἡμῖν τὴν ἐπιστολὴν ἡ τίμια σου πατρότης. ὁμοῦ μὲν σημαίνουσαν τὴν ἀγαπητικὴν πρὸς ἡμᾶς τοὺς ἁμαρτωλοὺς διάθεσιν· ὁμοῦ δὲ δηλοῦσαν τὴν ισόῤῥοπον καὶ ταυτόγνωμον τὴν περὶ τῶν θείων ἐντολῶν συμφωνίαν, καὶ μὴν ἐκδιδάσκουσαν τὰ κρείττο να, καὶ συμπροθυμοῦσαν εἰς τοὺς προκειμένους ἀγῶ νας ακλονητὶ ἐνίστασθαι, καὶ μηδαμόθεν τῇ τῶν ἑτεροδόξων καὶ εἰκαιολόγων ἀνατρέπεσθαι κενοφω νίᾳ. Καὶ γέγονεν ἡμῖν τὸ τίμιόν σου γράμμα ὡς ἀλη θῶς ἐμψύχωμα ἀνδρείας, καὶ χαράκωμα δυνάμεως· ὡς δοξάσαι ἡμᾶς τὸν ἀγαθὸν ἡμῶν Κύριον, τὸν μὴ τελείῶς τὴν ταπεινὴν ἡμῶν γενεὰν ἐγκαταλιπόντα, ἀλλὰ δόντα σπινθῆρας ζωτικοὺς τοῖς ἐθέλουσιν ἀναζωπυρεῖσθαι πρὸς τὴν τῆς εὐσεβείας ἀγαθοεργίαν. Ἔχει μὲν οὕτω ταῦτα. Καὶ εὐχὴν εὐχόμεθα ὡς ἁμαρτωλοὶ, ἐπιμένειν σου τὴν τῆς ἁγιωσύνης ζωὴν εἰς σωτηρίας ὑπόδειγμα, ἡμῖν τε καὶ οἷστισιν ἄλλοις βουλομένοις. Οὐ γὰρ πάντως οἱ τοὺς κανόνας στρα βλοῦντες, καὶ τοὺς γνώμονας σκελίζοντες, εὐθύτητα βλέπουσιν ἐν τοῖς ὀρθοτομοῦσι τὸν λόγον τῆς ἀλη θείας· ἀλλὰ καὶ γέλωτα ἀνάπτουσι, καὶ ὀνειδισμοὺς προσάπτουσι. Καὶ τί ἄλλο, ἢ τὸ ἐντεῦθεν μᾶλλον στερεοῦσθαι ἡμᾶς, μανθάνοντας τὸ σαθρὸν καὶ ἐπι σφαλὲς τῶν τοιούτων; Ὑφ' ὧν ὅτι ἡ σὴ ὑψηλὴ διά νοια οὐχ ἁλίσκεται, ἀξιάγαστον καὶ ἡμῖν πολύευκτον. Ζητεῖ δὲ μαθεῖν ὅ τι γέγονε καινότερον πρὸς τὴν ἐνισταμένην ὑπόθεσιν· καὶ οὐκ ἔχομεν λέγειν διὰ τὸ τοὺς κρατοῦντας τὸ νῦν φοσσατεύειν· Πρὸς γὰρ τὸν ἀρχιερέα τί δεῖ καὶ λέγειν, μήτε λόγον διαπέμψαν τα, μήτε ἐθέλοντα ἀκοὴν παραδέξασθαι, ταμιευόμε νον πάντα Καίσαρις; Ὁ γὰρ κύριος Συμεὼν ἀμφοτε ρόγλωσσος· πῇ μὲν οὕτως, πῆ δὲ ἄλλως μεταβαλλόμενος· πλὴν ὅτι καὶ πάλιν συνήραμεν λόγον, καὶ οὐχ ὑφήκαμεν τῆς ἀληθείας. Καὶ μικρὸν μὲν μαλάσσε

EPISTOLARUM LIB. I. scripsimus, ipso sic volente: nos vero in conspectum suum venire noluit Cæterum nos peccatores, eodem in statu, siquidem vigilant preces vestra, persistimus, nolentes prodere veritatem, nec participes illorum communionis esse; etiamsi impendeat exsilium, licet fulgeat, gladius, lioetignis accendatur. Sed hoc prætare haud quaquam possimus; cum vel solo monachi nomine simus indigni; nisi sacras preces vestras attendens Dominus, imbecillitatem nostram fragilitatemque corroboret. Quocirca in hoc ipsum vigitate, Patres sancti, vestrarum partium esse ducentes, sicut reipsa est, commul.em utilitatem propugnare. Deo aulem annuente proficiscens reverendissimus frater noster, et œconomus sancti monasterii vestri, missarum ad utramque personam epistolarum exemplaria deferet sanotitati tuæ; ut ex his res nostras dilucidius cognoscens, partim litteris adjuvet, partim procibus succurrat. Alia quædam præterea fratri commisimus quæ laud dubie nuntiabit et exponet, cum ei venerandam faciem tuam videre contigerit. Salutat nobiscum etiam archiepiscopus, Calogerus, et abbas Leontius, et cæteri fratres nostri. Sanctæ congregationi tuæ salutem a nobis dicere digneris. ται· μένει δὲ ὁ αὐτὸς, ἐκεῖνα φρονῶν καὶ ζητῶν, ἃ autem profcisceretur pius Dominus noster, iterum ἐφετὰ πάντως τοῖς κρατοῦσιν. Ἐν δὲ τῷ ἐξέρχεσθαι τὸν εὐσεβῆ ἡμῶν δεσπότην πάλιν γεγράφαμεν, ἐκζητήσαντος αὐτοῦ τοῦτο· καὶ ὅμως οὐκ ἠθέλησεν ἡμᾶς εἰς ὄψιν αὐτοῦ ἐλθεῖν. Μένομεν δὲ ἡμεῖς οἱ ἁμαρτω‐ λοὶ, εἴπερ γρηγορεῖ ἡ εὐχὴ ἡμῶν, ὡσαύτως, μὴ βουλόμενοι προδοῦναι τὴν ἀλήθειαν, μηδὲ μετασχεῖν τῆς κοινωνίας αὐτῶν· κἂν ἐξορία πρόκειται, κἂν ξίφος στιλβοῦται, κἂν πῦρ ανάπτηται. ᾿Αλλ᾽ οὐκ ἂν τοῦτο δυνηθείημεν, ἀνάξιοι τυγχάνοντες τοῦ καὶ ὀνομάζε σθαι μόνον μοναχοί· εἰ μὴ προσχών Κύριος ταῖς ὑμετέραις ἱεραῖς προσευχαῖς δυναμώσειε τὸ ἡμῶν ἀσθενὲς καὶ σαρθόν. Διὸ γρηγορεῖσε, Πατέρες ἅγιοι, εἰς αὐτὸ τοῦτο, ὑμέτερον ἡγούμενοι, ὅπερ καὶ ἔστι, τὸ κοινωφελὲς πρόβλημα. Θεοῦ δὲ κελεύσει ἐξερχόμε νος ὁ αἰδεσιμώτατος ἀδελφὸς ἡμῶν, καὶ οἰκονόμος τῆς ἁγίας ὑμῶν μονῆς ἀγάπῃ τῇ ἁγιωσύνῃ σου ἀντί γραφα τῶν διαπεμφθεισῶν ἐπιστολῶν πρὸς ἑκάτερα πρόσωπα· ἵνα κἀντεῦθεν ἐναργέστερον μανθάνουσα τὰ καθ᾿ ἡμᾶς, τὸ μὲν βοηθῇ γράμμασι, τὸ δὲ ἐπικουρῇ ἱκετηρίαις. Καὶ ἄλλον δέ τινα παρεθέμεθα τῷ ἀδελ φῷ λόγον· καὐτὸν πάντως ἀναγγελεῖ καὶ ἀποδώσει, ἐπηνίκα φθάσει ἰδεῖν τὸν τίμιόν σου χαρακτήρα. Προσαγορεύει σὺν ἡμῖν καὶ ὁ ἀρχιεπίσκοπος, ὁ Καλόγηρος, καὶ ὁ ἀββᾶς Λεόντιος, καὶ ἡ λοιπὴ ἡμῶν ἀδελφότης. Τὴν ἁγίαν σου συνοδίαν προσειπεῖν ἐξ ἡμῶν καταξίωσον. ΚΖ'. Νικήτα πατρικίῳ. [μς'.] Cur comam suis præciderit Τοὺς μὲν ἄλλους τυχόν χάρις ἀνθρωπίνη ἀναβιβάζειν πέφυκεν ἐπὶ τὸ ὕψος τῶν ἀξιωμάτων. Σὲ δὲ τῶν εὐσεβέστατον καὶ παμπόθητον ἡμῶν δεσπότην, ἀρετὴ ὡς ἀληθῶς, καὶ οὐ χάρις τις, ἀνήγαγεν ἐν τῷ μεγέ θει τοῦ ἀξιώματος, οὐ μὲν οὖν κατά τινα χρόνον, καὶ ἐν μιᾷ ἐξουσίᾳ· ἀλλὰ διὰ παντὸς καὶ ἐν πολλαῖς ὥσπερ τινὰ χρυσόν μεταχειριζομένη, καὶ εἰς πάντα ὀντινοῦν κόσμον τῇ εὐσεβεῖ ἡμῶν βασιλείᾳ προβαλ λομένη. Καὶ τὰ πράγματα δῆλα, κἂν ἡμεῖς μὴ λέγωμεν. Ὥστε καὶ τὸ νῦν ἀξιολόγως οι Χριστομίμη τοῦ ἡμῶν βασιλεῖς, ἀντιπρόσωπον τῆς ἑαυτῶν καλοκαγαθίας ἔθεσαν σε ἐν ταύταις ταῖς ἡμέραις τῇδε τῇ βασιλευούσῃ πόλει. Αὕτη ἐστὶν ὑπὲρ τῆς πεμφθείσης προσηγορίας παρὰ τῆς εὐσεβείας σου τὸ νῦν διὰ τοῦ γραμματηφόρου ἀντιπροσφώνησις. Καί γε Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν διαφυλάξειέ σε απήμονα ψυχῇ τε καὶ σώματι πρὸς τὸ ἑξῆς, ἐν τῷ ἄρχειν τε καὶ ἐξουσιάζειν· ὡς ἂν ὑπῦ Θεοῦ σοι δι' αὐτῶν τῶν πραγμάτων μετ μαρτύρηται ἡ ἐξουσία δεδόσθαι. Ἐπειδὴ δὲ φειδοῖ τῆς ταπεινώσεως ἡμῶν (οὕτω γὰρ πιστεύομεν, και οὐκ ἄλλως), διελέχθη σου ἡ εὐσέβεια τῷ ἀδελφῷ, περὶ τῆς ὑποθέσεως τῶν τριχῶν τοῦτο καὶ ἐκεῖνο ποιησάντων ἡμῶν· καὶ ὡς δέον καὶ καιρὸν σκοπεῖσθαι, καὶ κανονικῶς πράττειν, καὶ ἐν τοῖς οἰκείοις ὅροις μένειν· ἐπειδὴ καὶ πατριάρχης προκαθεζόμενος ὧδε· τάληθῆ ἀπολογούμεθα. Πρότερον ἀπευχαρισ στοῦντες αὐτῇ· ὅτι πονοῦσά ἐστι καὶ κηδομένη τῶν καθ᾿ ἡμᾶς. Καὶ δέον. Ιδίωμα γὰρ αὐτὸ τοῦτο, XXVII. Nicelæ patricio. : id juxta canones fieri. Alios quidem fortasse gratia hominum pronovere solet ad culmen dignitatem; te vero piisimum ac desideratissimum Dominum nostrum non gratia ulla, sed revera virtus ad amplissimos honores evexit, non utique ad tempus aliquod, neque in una potestate; sed perpetuo, et in multis, sumens te in manus quasi aurum quoddam, et ad omnem cujusquemodi ornatum pio imperio nostro proponens. Manifesta sunt res ipsæ, etiam tacentibus nobis. Quapropter præclare nunc etiam Christum imitati imperatores nostri, eximia sua probitatis æmulam statuerunt te his diebus regiæ huic civitati. Hæc pro transmissa nunc a pietate tua per tabellarium salutatione resalutatio. Et quidem custodiat te in posterum Dominus Deus noster anima et corpore incolumem in administratione imperii et potestatis: ut res ipse testimonio sint, potestatem a Deodatam fuisse. Quoniam autem in humilitatis nostræ gratiam, sic enim credimus, et non aliter, pietas tua cum fratre nostro collocuta est, nos, in eo quod ad capillos attinet, hoc et illud egisse; et quod oporteat tempus considerare, et secundum canones agere, atque intra proprios limites consistere, cum istic patriarcha præsideat; vera respondemus: gratias prius agentes tuæ pietati, quod rebus nostris studium et curam impendat. Et decet. Hoc enim ipsula summæ illius quam prædicamus bonitatis tuæ proprium est ejusque argumentum. Ac fortasse propter

propinquitatem peculiaris quidam præ cateris fa- και μαρτυρία τῆς ἤσπερ ἀναγγέλλομέν σου fectus esse debet. κα λοκαγαθίας· τάχα δὲ καὶ διὰ τὴν ἀγχιστείαν ὀφεί λει τις εἶναι ἰδικωτέρα παρὰ τοὺς ἄλλους διάθεσις. Leges ergo divinæ sunt, domine, et canones qui- Νόμοι τοιγαροῦν, ὦ δέσποτα, θεῖοι, καὶ κανόνες εἰσὶν οἱ ἄγοντες πάντα τὸν εὐσεβοῦντα· παρ᾽ οἷς οὐκ bus ducitur quisquis pietatem colit, quibus nec ἔστιν οὔτε πρόσθεσιν, οὔτε ὕφεσιν ποιεῖσθαι. Αὐτοὶ addi quidquam fus est, nec detrabi. Hi nos etiam, καὶ ἡμᾶς τοὺς ταπεινούς, εἰ καὶ μυριάκις σφαλλόmillies licet erremus, et aliis in rebus, et in hac μεθα, πρὸς ταῖς ἄλλαις ὑποθέσεσι, καὶ εἰς τὴν τῶν capillatorum causa, inhibent. Et quemadmodum κομώντων, σχουσι. Καὶ ὥσπερ ἡ ἐξουσία σου τα potentia tua piorum Dominorum nostrorum statuta διατεταγμένα πρὸς τῶν εὐσεβῶν ἡμῶν δεσποτῶν observare studet, nunc incidentia referens, nuno φυλάττειν διαγωνίζεται· πῆ μὲν ἀναγγέλλουσα τὰ imperata exsequens, includensque et eliminans, et συμβαίνοντα, πῆ δὲ ἐκπληροῦσα τὰ προστασ quæcunque alia contingunt nullius reverita persoσόμενα· εἴργουσά τε καὶ ἀφορίζουσα, καὶ ὅσα nam neque parvam neque magnam: quod enim semel audivit, et imperatum est, implere festinat; ἄλλα ἐπισυμβαίνει· οὐ δυσωπουμένη πρόσωπά cum periculum sit non leve, paululum differre; sic τινα ms. Reg. προσώπῳ τινί.], οὔτε μικρά, οὔτε ergo, ac multo magis, nobis qui sacerdotio fungi- μεγάλα· ἅπαξ γὰρ ὃ ἤκουσε καὶ ἐνετάλθη, ἐκmur, majus et damnosius est periculum, non omnia " πληροῦν κατασπεύδεται· κίνδυνος γὰρ οὐχ ὁ τυχὼν explere, quæ a rege universorum Deo per sacros κἂν πρὸς μικρὸν ἀναβάλλεσθαι· οὕτω τοίνυν καὶ canones et divinos Patres sancita sunt. Quod vero πολλῷ μᾶλλον ἐφ' ἡμῖν τοῖς λαχοῦσι τὸ ἱερατεύειν, præceptum sit divinum, primo quidem declarat μείζων καὶ ὀλεθριώτερος ὁ κίνδυνος, μὴ ἀποπεραιώApostolus *; deinde Constitutiones 7: tum Chry- σειν πάντα τὰ διὰ τῶν θείων κανόνων, καὶ θεσπεsostomus astruens peccatum in confesso esse, σίων Πατέρων, παρὰ τοῦ βασιλέως τῶν ὅλων Θεοῦ si vir comam alat: demum sanctæ Synodi sextæ προστασσόμενα. Ὅτι δὲ πρόσταγμα θεῖον, πρῶτον canon excommunicationem iis qui non obtem- μὲν φανεροῖ ὁ ᾿Απόστολος· ἔπειτα αἱ διατάξεις· εἶτα perant indicens: quem una misimus ut hoc audito ὁ Χρυσόστομος· κατασκευάζων ἁμάρτημα ὁμολογού cognoscat nos peccatores extra canones nihil agere. μενον εἶναι τὸ κομᾷν τοὺς ἄνδρας· τελευταῖον ὁ παρὰ Neque nos canonis hujus compotes nunc primum τῇ ἕκτῃ ἁγίᾳ συνόδῳ κανών, προστάσσων καὶ ἀφο facti sumus, sed, dudum: idque perspectum fuit ορισμὸν τοῖς μὴ πειθομένοις· ὃν καὶ ἀπέστειλα· ἵνα præcedenti etiam patriarchæ. Nam et congruenter αὐτήκοος γενομένη, γνοίη μηδὲν ἡμᾶς τοὺς ἁμαρτω nobis locutus est, non increpans; qui enim poterat λοὺς ἀκανονίστως ποιεῖν. Ἡμεῖς δὲ τούτου τοῦ και exstante canone? sed approbans, et canonis etiam νόνος οὐκ ἐπικρατεῖς νῦν γεγόναμεν, ἀλλὰ πάλαι· mentionem a me factam esse dicens: quanquam καὶ γνωστὸν γέγονε καὶ τῷ προηγησαμένῳ πατριάρ auditi non sumus. Verum de dispensatione quidem χῃ· ἐπεὶ καὶ διελέχθη ἡμῶν τὰ εἰκότα· οὐκ ἐγκαhaud satis exacte apud ipsum disserebamus. Nos λῶν, ἀλλ᾽ ἀποδεχόμενος· πῶς γὰρ ἂν καὶ ἠδύνατο, vero hactenus in hunc modum transegimus, non κανόνος κειμένου; λέγων τε ὅτι γέγονε κἀμοὶ ὑπόpublice verba facientes; quia episcopi non sumus: μνησις περὶ τούτου· κἂν οὐκ ἠκούσμεθα. Αλλ' ἐκείν sed in propria Ecclesia excubantes, quia sacerdotio νῳ μὲν τὴν οἰκονομίαν οὐκ ἠκριβολογούμεθα· ἡμεῖς fungimur, ac nefas est corpus et sanguinem Domini δὲ ἕως τοῦ νῦν οὕτω διήλθομεν, οὐ δημοσίως δια nostri Jesu Christi prodere iis qui manifeste obstri- γορεύοντες· ἐπεὶ μηδὲ ἐπισκοποῦμεν· ἐν δὲ τῇ oti sunt peccato: et quisquis ille sit, non novi, οἰκείᾳ Ἐκκλησίᾳ φυλαττόμενοι, διότι ἱερατεύομεν· nisi emendationem promittat. Enimvero multis et καὶ προέσθαι τὸ σῶμα καὶ αἷμα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰηindulsimus et indulgemus ad unam usque et alteσοῦ Χριστοῦ ἐν τοῖς ὁμολογουμένως κρατουμένοις ὑφ᾽ ram commonitionem vel etiam tertiam: quod autem ἁμαρτήματος, οὐχ οἷόν τέ ἐστι. Κἂν ὁστιστοῦν τυγχάνη, amplius, negligentia, et canonum contemptio est, οὐκ οἶδα· εἰ μὴ ἐπαγγέλλεται τὴν διόρθωσιν. Καὶ γὰρ vel Dei potius a quo conditi sunt. Hæc est defensio πολλοῖς καὶ συνεχωρήσαμεν καὶ παραχωροῦμεν μέχρι nostra, Domine, apud illustrem excellentiam tuam; μιᾶς καὶ δευτέρας ὑπομνήσεως, ἢ καὶ τρίτης· τὸ δὲ quam precamur, ut quocunque fama pervaserit, η πλέον, ἀδιαφορία, καὶ τῶν κανόνων καταφρόνησις, tanquam precamur, ut quocunque fama pervaserit, receptura est, convenientia suggerat. Quod enim manu nostra quidquam hic alicui fecerimus, redicu· lum est vel credi ab ullo qui sapiat. Nullo modo. Sed quodcunque egimus, id cum omni obtestatione omnique recipientium approbatione gestum est, tum et crinium amputatio in iis qui propemodum cingulo tenus comati erant, tanquam socordiæ dediti; ne videamur vel tantillum a canone recedere utque hinc fortasse aliqua fiat ad meliora instaura75 Cor. xı, 14. μᾶλλον δὲ Θεοῦ, παρ᾽ οὗ ἐδόθησαν. Αὕτη ἡμῶν ἡ ἀπολογία, δέσποτα, πρὸς τὴν ὑπερφυή σου ὑπεροχήν. Καὶ δεόμεθα αὐτῆς ὅπουπερ ἂν ἐπιῤῥυῇ λόγος, τὰ δέοντα ὡς ὑπὸ Θεοῦ ἀνακρινομένη και μισθαποδοτουμένη ὑποβαλεῖν. Περὶ γὰρ τοῦ ὅτι χειρὶ ἐποιή σαμεν ἡμεῖς ἐνταῦθά τινι, γελοῖόν ἐστι τὸ πιστεύε σθαι πρός τινος τῶν εὐφρονούντων. Οὐδαμῶς. ᾿Αλλὰ τὸ παρ' ἡμῶν μετὰ πάσης παρακλήσεως, καὶ τῶν καταδεχομένων μετὰ πάσης συγκαταθέσεως γέγονε· καὶ τότε ἀκρωτηριασμὸς τῶν ὑπερκομώντων σχεδὸν 78 Const. apost. lib. 1, cap. 3.” S. Chrysost. in 1 Cor. * Syn. Trull. cap. 96.

EPISTOLARUM LIB. I. μέχρι ζώσεως, καὶ καταβλακευομένων· Ένα δόξω- tio. Ora ergo, domine, ut juste et pacate nos viva. μεν μικρόν τι τοῦ κανόνος μὴ ἀποπίπτειν· καὶ ἴσως ἐκ τούτου γένηταί τις πρὸς τὸ βέλτιον ἐπαναδρομή. Εὔχου τοίνυν, ὦ δέσποτα, ἐννόμως καὶ εἰρηνικῶς mus, etiam quæ tua sunt conferens in nostris rebus quoad potes: ut si quid erit recti, particeps sit et anima tua reverenda. ἡμᾶς ζῆν· συμβάλλων καὶ τὰ παρ' ἑαυτοῦ ἐν τοῖς καθ' ἡμᾶς κατὰ τὸ δυνατόν· ἵνα ἐάν τι ἀγαθὸν, συμμεθέξῃ ἡ τιμία σου ψυχὴ τοῦ καλοῦ. ΚΒ'. — Βασιλείῳ μονάζοντι [μζ.] XXVIII. - Basilio monacho. Purgat se de schismate. (Baron. an. 808, n. 26.) Εδεξάμεθά σου τὰ γράμματα τῆς ἀδελφικῆς ἀγά πης, καὶ ἐθαυμάσαμεν ἐπὶ τῇ ἀθρός μεταβολῇ αὐ τῆς. Τὰ μὲν πρότερα (ἵνα τὰ ἄλλα ἐάσω λέγειν), οὐκ ἀναγκαῖα ὄντα κατὰ τὸ παριστάμενον· Ἰωσὴφ τοῦ οἰκονόμου κατηγορίαν εἶχον, ὡς κακῶς εἰσελθόντος αὐτοῦ εἰς τὴν Ἐκκλησίαν. Τὰ δὲ δεύτερα τοὐναντίον ἀθώωσιν ἐμφαίνοντα παντάπασι. Καὶ ὁ τὸν αὐτὸν κατὰ τὸ αὐτὸ πρᾶγμα, ποτὲ μὲν ἐπαινών, ποτὲ δὲ ψέγων· ὅ τι λέγει τις τῶν ἁγίων, γινώσκειν ὀφεί λει ἡ θεοσέβειά σου. Ἀλλ᾽ ἔστω τοῦτο εἰς οὐδὲν, καί περ ἐναντιολογίας ὃν ἔφλημα. Τί δὲ ὅτι οὕτως ἀκρίτως προήχθης, πρὶν ἐξεταστικῆς καὶ μαθηματικής πείρας ἀποφήνασθαι κατὰ τῆς ταπεινώσεως ἡμῶν ἀποσχοινισμὸν τῆς καθ' ἡμᾶς Ἐκκλησίας, καὶ διὰ τοῦτο ἀναθεματισμών; Πρόσεχε σεαυτῷ, φησὶν ὁ λόγος· καὶ, Πρὶν ἐξετάσεις, μὴ μέμψῃ· καὶ, Πρῶτ του νόησον, καὶ τότε ἐπιτίμα. Αὐτὴ δὲ μηδὲν τούτων παρατηρήσασα, μηδὲ ὑπολογισαμένη ὅτι πρόσεστι καὶ ἡμῖν πάντως τὸ κατὰ λόγον λέγειν καὶ πράττειν· οὕτως ὡς ἀπαιδεύτοις καὶ ἀλόγοις καὶ ἀρ τιγεύστοις τῆς μοναδικῆς πολιτείας, καὶ ἐν μαθητευομένοις τελοῦσιν ἐπετίμησας· καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ἐπέπληξας. Καὶ εἶθε τοῦτο· ἀλλὰ καὶ ἀναθεμα τισμῷ παρέπεμψας. Καὶ φεῦ τὰ τῶν ἀνθρώπων! Πῶς οὐκ ἐπὶ πολὺ διασώζεις τοὺς τῆς φιλίας ὅρους ἀμετα κινήτους. εἰ γὰρ τοῦτο ὑπῆρχε τῇ τιμιότητί σου ἀκραιφνες, οὐκ ἂν οὕτως ἀπροόπτως τὴν εὐτέλειαν ἡμῶν κατεκερτόμει. Πλὴν ἄξιοι τῶν τοιούτων· καὶ οὐ θαυμαστὸν εἰ καὶ ὑπὸ τῆς φιλίας σου προπηλακιζόμεθα. Ἡμεῖς δὲ ὅ ἐσμεν, Θεῷ μὲν περανετώμεθα· δίκαιον δὲ καὶ τῇ συνέσει σου, ἐπὰν προσκόπτῃ καὶ σκανδαλίζηται, ἐπιδηλῶσαι. Οὐκ ἐσμὲν ἀποσχισταὶ, ὦ θαυμάσιε, τῆς τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας· μήποτε τοῦτο πάθοιμεν· ἀλλ᾽ εἴ καὶ ἄλλως ἐν πολλοῖς ἁμαρτήμασι τυγχάνομεν. Όμως ὁμόσωμοι αὐτῆς καὶ τρόφιμοι μετὰ τῶν θείων δογμάτων· καὶ τοὺς κανό νας αὐτῆς καὶ διατυπώσεις γλιχόμεθα φυλάττεσθαι. Τὸ δὲ ταράττειν καὶ ἀποσχίζειν ἀπ᾿ αὐτῆς, τὴν μηδεμίαν ἐχούσης ἀληθῶς κηλίδα ἢ ἑυτίδα κατά τε τὸν τῆς πίστεως λόγον, καὶ τὸν τῶν κανόνων ὅρον, ἀπ᾿ ἀρχῆς αἰῶνος καὶ μέχρι τοῦ δεῦρο, ἐκείνων ἐστὶν, ὧν ἡ πίστις τὸ ἐνδιάστροφον ἔχει, καὶ ὁ βίος τὸ ἀκανόνιστον καὶ ἄθεσμον· ὧν εἷς ἐστι καὶ ὁ Ἰωσὴφ ὁ τὸν μοιχὸν στεφανώσας· οἵ τε τούτῳ ὡς ἀμέμπτῳ ἀνεχόμενοι συλλειτουργεῖν, καὶ μὴν καὶ οἱ συνιστῶντες αὐτὸν ὡς ἀθώως ἱερουργοῦντα. Πῶς γὰρ κανονικῶς ἡμῖν γράφουσα ἡ εὐλάβειά σου, οὐ τοὺς θείους κανόνας ἐπίσταται, ὅτι κακ᾿ αὐτοὺς και θῃρημένος ἐσὶν ὁτ ἀνήρ; εἰ γὰρ εἰς διγαμοῦντος 19 I Tim. IV, 16. 80 Eccli. x1, 7. Accepimus litteras fraternæ tuæ charitatis, miratique sumus repentinam ejus mutationem. Prioribus siquidem verbis, ut cætera sileam quæ ad rem minus necessaria, Josephum oeconomum accusabas, ut qui perperam sit ingressus in Ecclesiam. Posterioribus plane innocentem ostendebas. Et qui eumdem in eadem re nunc laudas, nunc vituperas; quod a quodam sanctorum dictum est, scire debet pietas tua. Sed pro nihilo id habeatur, quamvis aperta sit contradictio. Quale vero illud est, quod adeo inconsiderate provectus es, ut, priusquam examinares et exacte cognosceres, adversus humilitatem nostram pronuntiaveris discessionem ab Ecclesia nostra, ac proinde anathematismum? Attende tibi ipsi 19, ait Scriptura; et: Priusquam interroges, ne vituperes: et Primum cognosce, tum corripe 80. Tu vero nihil horum observans, nec cogitans posse et nos ex ratione agere ac loqui, sic tanquam imperitos, ac rationis expertes, tanquam vitæ monasticæ tirones ac novitios, increpasti: nec hoc solum, sed durius objurgasti. Atque utinam hoc solum egisses! Quinetiam anathemati devovisti. O res humanas et quomodo major tibi cura non fuit amicitiæ jura conservandi? Hæc enim si sancte coleret reverentia tua, nunquam sic ex abrupto tenuitatem nostram proscidisset. Verum his nos digni sumus: nec inirandum si ab amicitia etiam tua laceseimur. Ceterumn qui simus, Deo quidem innotuimus: æquum autem et prudentiæ tuæ, quandoquidem offenditur et scandalizatur, aperire. Non sumus appe sobistæ, vir eximie, ab Ecclesia Dei; absit ut nobis hoc eveniat Sed quamvis aliis peccatis plurimis obstricti simus, attamen unius cum illia corporis sumus, ejusque alumni et divinorum documentorum; et canones ejus et constitutiones servaro'cupimus. Turbare autem et ab illa sejungi, quæ maculam revera nullam habet, neque rugam, tum in fidei ratione, tum in canonum sanctione, ab omni ævo ueque ad nostram memoriam, eorum est quorum fides transversum agitur, et vita exlex et sine regula: quorum ex numero Joseph ille qui adulterum coronavit: et qui cum eo tanquam innoxio offerre non dubitant, quique adeo illum defendunt ut sine culpa sacrificantem. Quomodo euim, si canonice ad nos scribit pietas tua, divinos canones ignorat, et quod juxta illos depositus vir fuerit? Nam si in digami nuptiis epulari presbyterum vetant: quid in eum

anqui digamum coronavit? Quid, in adulterinis nuptiis & γάμον οὐκ ἐῶσι τὸν πρεσβύτερον ἱστιαθῆναι· τί triginta totos dies convivari? quid, quod perniciosius est, etiam coronare eum qui ex Domini sententia sit adulter? sacras in conjugio preces recitare adulterii copulatorem, et divinam gratiam impie pro impiis invocare? Exsecrandus, profecto, juxta magnum Dionysium, Deo est profanusque qui hæc facit. Supervacaneum fuerit alios in eum canones proferre. Quod vero ΘΕ quo depositus a præcedente patriarcha fuit, novem norum spatium exegerit: et canon, nisi intra annum absolvatur, absolvi postea quemquam velet, quo loco reponemus? At objicitur prosus absolutum fuisse. Verum, si solutus fuerat, cur non sacrificabat? Et, si solutus erat, cur absolvi a synodo petiit? Planum enim est solutionem ab eo peti qui vinctus sit, non qui solutus. Quare, etiam in seipsum impegit, contra veritatem erigi volens. Sacrorum igitur profanatio est, frater, istum sacris operari: canonumque magna perturbatio talia negligere. Quid enim est quod ait Chrysostomus? periculo non vocare, siin sacerdotem non inquiratur: non de fide hoc dicens, ut male censes, sed de vitæ integritate. Interrogare quidem et excutere unumquemque, quomodo se habeat, nihil est opus: gratia enim etiam super indignum propter eos, qui accedunt, descendit. In iis autem qui manifesto rei sunt, qualis est Joseph, et quidem magni sceleris, quod in oculis omnium commisit, vetitas a Domino nuptias copulans,ipsoque adultero manifestior, dum eum conjunxit, quandoquidem hæc non discrepant, juxta Theologum; dissimulare, perspicua est proditio veritatis, et canonum corruptela. An nescit benevolentia tua, Deum ipsum vindicem fuisse, quando non insurrexit qui Ecclesiam tum gubernabat; ut Samueli quondam accidit adtersus insanum Saulem: et hujus novi, quod, ad modum adulterii spectat, Herodis regnum evertisse? Idem enim Herodis illius flagitium fuit, qui a populo suo pulsus fuit et occisus; quippe qui Aretæ regis filiam, legitimam conjugem dimisit, injuste sibi copulans Philippi fratris Herodiadem. Quod si hæc vindicare non convenit: erravit charitatis tuæ judicio præcursor Joannes, quod temerarium est affirmare, cum Herodem reprehendit, mortemque oppetiit ob reprehensionem. Erravit similiter et Chrysostomus 81, cum pro viduæ agro validum certamen instituit. Pro bono enim, inquit, aulet quispiam mori8. Ut non commemorem similes alias sanctorum pro similibus contentiones. An rursus ignorat reverentia tua, cum duabus ex rebus constet Christianismus, fide et operibus; si alterum desit, alterum non prodesse? Emuletur itaque, rogamus, divina, primum quidem ut communis patris flius, excitetur pariter ad honesta: perinde ut a beato Saba eruditus, accuratam non solum fidei, sed etiam canonum rationem amplectatur: denique germanus cum st In ejus Vila, n. 52. 88 Rom. v, 7. πρὸς τὸ τὸν δίγαμον στεφανώσαι; τί δὲ τὸ εἰς μοι χικὸν γάμον ἐστιαθῆναι ὅλαις τριάκοντα ἡμέραις; τί δὲ, τὸ ὀλεθριώτερον, τὸ καὶ στεφανώσει μοιχὸν κατὰ τὸν λόγον τοῦ Κυρίου, τὴν ἐπὶ τῇ συναφεία ἱερὰν προσευχὴν λέγοντα τὸν μοιχοζεύκτην, καὶ προσκαλούμενον τὴν θείαν χάριν ἀθέως ἐπὶ τοὺς βεβήλους; Απόπτυστός ἐστί παρὰ Θεῷ, κατὰ τὸν θεῖον Διονύσιον, καὶ ἀνίερος ὁ τοιοῦτος. Παρέλκον γάρ ἐστι τοὺς ἐπ᾿ αὐτῷ ἄλλους κειμένους κανόνας ὧδε γράφειν. Ότι δὲ καὶ ὑπὸ τοῦ προηγησαμένου πατριάρχου ἀφωρισμένος ἐνναετῆ χρόνον ἔτυχε· καὶ ὁ κανὼν εἰ μὴ ἐντὸς ἐνιαυτοῦ λυθῇ, οὐκ ἀνέχεται ἔτι τὴν λύσιν, ποῦ θήσομεν; Πάντως δὲ ἡ ἀπάντησις, ὅτι ἐλέλυτο. Καὶ εἰ ἐλέλυτο, πῶς οὐχ ἱερουργεί; καὶ εἰ ἐλέλυτο, πῶς ἄρτι ἐξήτησε λύσιν ὑπὸ συν όδου; Δηλονότι ὁ δεδεμένος ζητεί λυθῆναι, οὐχ ὁ ἄδετος· ὥστε κανταῦθα περιπίπτει ἑαυτῷ ὁ θέλων κατὰ τῆς ἀληθείας κινεῖσθαι. Βεβήλωσις οὖν τῶν ἁγίων ἐστὶν, ὦ ἀδελφὲ, τοῦτον ἱερουργεῖν· καὶ σύγ χυσις παντελὴς τῶν κανόνων τὸ μὴ τὰ τοιαῦτα φυ λάττεσθαι. Τί γὰρ λέγει καὶ ὁ Χρυσόστομος; ὅτι οὐκ ἀκίνδυνόν ἐστι τὸ ἀνεξέταστον ἐπὶ τοῦ ἱερέως. Οὐ περὶ πίστεως, ὡς οἴει, τοῦτο λέγων, ἀλλὰ περὶ τῆς κατα τὸν βίον ἀκριβείας. Εκζητεῖν τοίνυν καὶ ἀνα ερευναν ἕκαστον ὅπως ἔχει οὐ δέον· ἡ χάρις γὰρ καὶ ἐπὶ τοὺς ἀναξίους διὰ τοὺς προσιόντας κάτεισιν. Εἰς δὲ τοὺς προδήλως κατεγνωσμένους, ὧν ἐστιν εἷς καὶ ὁ Ἰωσήφ, μάλα ἀνομίαν μεγάλην συνάψας, ἀναφανδὸν τῆς οἰκουμένης, ἣν ὁ Κύριος ἀπέφηνε, καὶ ἐναργέστερος τοῦ μοιχεύσαντος χρηματίσας δ τοῦτον συζεύξας· τῷ μὴ διαστέλλεσθαι κατὰ τὸν Θεολόγον, προδοσία τῆς ἀληθείας σαφὴς, καὶ τῶν κανόνων παράλυσις. Η οὐκ οἶδέ σου ἡ φιλία, ὅτι αὐτὸ τὸ θεῖον αὐτεκδίκητον γέγονεν, ἡνίκα οὐ διανέστη ὁ ἰθύνων τὴν Ἐκκλησίαν τὸ τηνικάδε· ὡς Σαμουὴλ πάλαι ἐπὶ τῷ ἄφρονι Σαούλ· διαῤῥῆξαι τὴν τοῦ νένου Ηρώδου κατὰ τὸν τῆς μοιχείας τρόπον βασιλείαν. Ταῦτα γὰρ πέπονθε καὶ Ἡρώδης ἐκεῖνος, ὑπὸ τοῦ οἰκείου λαοῦ ἀνασοβευθεὶς καὶ ἀποκτανθείς· ἐπὰν εἴασε τὴν τοῦ Αρέτα βασιλέως θυγατέρα νόμιμον αὐτοῦ οὖσαν γυναῖκα· ἀγαγόμενος παρανόμως τὴν τοῦ ἀδελφοῦ Φιλίππου Ηρωδιάδα. Εἰ δὲ ταῦτα οὐ δέον ἐκδικεί σθαι, ἡμαρτηκὼς ἐνώπιον τῆς ἀγάπης σου γέγονεν, εἰ καὶ τολμηρὸν εἰπεῖν, ὁ Πρόδρομος Ἰωάννης, ἐλέγο ξας τὸν Ηρώδην, καὶ θανὼν ὑπὲρ τοῦ ἐλεγμού. Ὡσαύτως καὶ ὁ Χρυσόστομος, ὑπὲρ τοῦ ἀγροῦ τῆς χήρας ἔνστασιν ἀθλητικὴν ἐπιδειξάμενος. Ὑπὲρ τοῦ ἀγαθοῦ τάχα γάρ, φησὶ, καὶ τολμᾷ τις ἀποθα νεῖν. Ἵνα μὴ λέγω τὰς τῶν ἄλλων ἁγίων ὁμοτρόπους ὑπὲρ τῶν τοιούτων ενστάσεις. Η πάλιν ἀγνοεῖ ἡ τιμιότης σου, ὅτι ἐκ δύο συνισταμένου τοῦ Χριστια νισμοῦ, λέγω δὴ πίστεως καὶ ἔργων, εἰ θάτερον λείπει, οὐδὲ τὸ ἕτερον ὀνίνησι τὸν ἔχοντας; Ζηλούτω τοίνυν, παρακαλοῦμεν, τὰ θεῖα, καὶ πρῶτον μὲν ὡς τοῦ κοινοῦ πατρὸς τέκνον χρηματίζουσα, συνεπαιρέσθω πρὸς τὰ δέοντα· δεύτερον δὲ ὡς τῷ μακα-

EPISTOLARUM LIB. I. ρίτῃ Σάβα μαθητευσαμένη· ἀκρίβειαν οὐ μόνον και sit, fraternam, eam demque nobiscum sententiam τὰ τὴν πίστιν, ἀλλὰ καὶ κατὰ τοὺς κανένας ἀσπαζέσθω· τρίτον, τὰ ἀδελφὰ ἡμῶν φρονείτω, ὡς ὁμάδελφος οὖσα· καὶ, υπομιμνήσκομεν, τὸ οἰκεῖον κάθισμα ἐπιτης ρείτω· μήπως ἐντεῦθεν σκάζωμεν περὶ τὰ κάλλιστα. teneat: hortamurque propriam sedem servet; ne quo pacto inde claudicemus circa præcipua. Ignosce fraternè monentibus, sicut et nos tibi; neque oportet nos monitos indignari. Ne igitur succenseat reverentia tua, sed ad charitatem potius accendatur, et talia scribat quotiescunque volet. Nullum enim damnum aliud capiemus, quam ut securius vivamus. De papa autem, quod ad nos, hoc agat, an illud? qui propriis, ignosce, captus est alis, ut dicitur. Cum enim de manifestis sacerdotis delictis nihil curare dixit, non qualemcunque sacerdotem, sed caput Ecclesiæ ita derisit et aspernatus est: ut vel audire non pudeat. Quod si id verum est, heu hierarchiam! Ceterum prudenter, quæso, moveamus linguam adversus capita, et ne adeo acriter pronuntiemus. Si vero dicturi sunt homines, ut scribis, nos cum ab hoc patriarchatu excidissemus, ad aliud argumentum versos fuisse; ne curet reverentia tua: novit Deus motionem primam et secundam; sed et tertiam ipse probabit, ipse redarguet, ipse repræsentabit formidando tribunali: reddens ipse, prout tractaverimus et egerimus. Illud enim: Si hominibus placerem, Christi servus non essem 83; non a nobis peccatoribus dictum est. Nos ergo et sanctissimi patriarchæ mentionem facimus, ut convenit, in mystagogia, sicut et plorum imperatorum nostrorum: et cum omni sacerdote inculpato communicare non detrectamus. Scripsimus et ad ipsum patriarcham, nos, quod et pii imperatores nostri sciunt, in nulla re discrepare, preterquam de Josepho: et simul ac depulsus fueΣύγγνωθι ἀδελφικῶς ὑπομιμνήσκουσιν, ὥσπερ καὶ αὐτῷ ἡμεῖς· καὶ οὐ χρεὼν ἡμᾶς ἀγανακτεῖν ὑπομνησθέντας. Μηδὲ ἡ σὴ τιμιότης δριμυσσέσθω· ἀλλ᾽ ἀναπτέσθαι μᾶλλον εἰς ἀγάπην. Καὶ ἐπιστελλέτω, ὁσάκις ἂν καὶ βούληται, τὰ τοιαῦτα. Οὐδὲν γὰρ παρὰ τούτου βλαβησόμεθα, ἢ τὸ βιοῦν ἀσφαλέστε ρον. Περὶ δὲ τοῦ πάπα, τίς ἡμῖν λόγος οὕτως πράσ σοντος ἢ ἐκείνως; ὃς τοῖς οἰκείοις, συγχώρησον, ξάλω πτεροῖς, κατὰ τὸ λόγιον. Μηδὲν γὰρ περὶ τῶν ἐκδήλων ἁμαρτημάτων τοῦ ἱερέως φροντίζειν φάμενος, οὐ τόν τινα ἱερέα, ἀλλὰ τὴν κεφαλὴν τῆς Ἐκε κλησίας κατεκωμώδησε τοσαῦτα καὶ ἀπεμυσάξατο ὡς ἡμᾶς αἰδεσθῆναι καὶ ἀκοῦσαι. Εἰ δὲ ἀληθῶς οὕτως ἐστὶ, φεῦ τῆς ἱεραρχίας! Πλὴν νουνεχώς κι νῶμεν τὴν γλῶτταν, παρακαλοῦμεν, ἐπὶ τὰς κεφαλάς· καὶ μὴ οὕτω σφοδρῶς ἀποφαινώμεθα. Εἰ δὲ ὅτι οἱ ἄνθρωποι μέλλουσιν ἀνοίγειν τὰ στόματα, ὡς γέγραφας, ἐπὶ τὸ λέγειν, ὅτι ἐκπεσόντες τῆς ἐνταῦθα πατριαρχίας, εἰς ἑτέραν ὑπόθεσιν μετεπέσαμεν· μὴ φροντιζέτω σου ἡ τιμιότης· οἶδεν ὁ Θεὸς καὶ τὴν πρώτην κίνησιν καὶ τὴν δευτέραν· ἀλλὰ μὴν καὶ τὴν τρίτην αὐτὸς δοκιμάσει· αὐτὸς διελέγξει· αὐτὸς παραστήσει ἐπὶ τοῦ φοβεροῦ βήματος· αὐτὸς ἀποδιδοὺς καθὼς διεθέμεθα καὶ πεπράχαμεν. Το γάρ, Εἰ ἀνθρώποις ἤρεσκον, Χριστοῦ δοῦλος οὐκ ἂν ἤμην· οὐ πρὸς ἡμῶν τῶν ἁμαρτωλῶν φθέγγεσθαι. Ἡμεῖς τοίνυν καὶ τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου μνημονεύομεν, ὡς καθήκει, ἐν τῇ μυσταγωγία ὥσπερ καὶ τῶν εὐσεβῶν ἡμῶν βασιλέων· καὶ ἐκ παντὸς ἀδιαβλήτου κοινωνεῖν οὐ παραιτούμεθα. Γεγράφαμέν τε αὐτῷ τῷ ἀρχιερεῖ· ἐπεὶ καὶ τοῖς εὐ σεβέσιν ἡμῶν βασιλεῦσι γνωστὸν γέγονεν, ὅτι ἐν οὐδενὶ διαφερόμεθα, ἢ μόνον διὰ τὸν Ἰωσήφ· καὶ ἡνίκα οὗτος ὁποσταλῆ τῆς ἱερουργίας, εὐθὺς κοινωνοῦμεν αὐτῷ. Καὶ ποθητὸς ἡμῖν ὁ ἀνὴρ, οὐ μόνον ὅτι κορυφὴ τῆς καθ' ἡμᾶς Ἐκκλησίας γέγονεν, ἀλλ᾽ ὅτι καὶ σεβα στὸς ἡμῖν ἔκπαλαι. Καὶ ὅσα τοῦ βίου αὐτοῦ καλὰ, ἀποσεμνύνειν οὐ παυόμεθα. Εἰ δὲ φθάσει ὅτι καὶ αὐτὸς ἀποδέχεται τὸν ζῆλον (εὼ γὰρ λέγειν ἐπισκόπους ἁγίους, ἡγουμένους τε καὶ μονάζοντας, καὶ πλῆθος λαϊκῶν), τί φαίη ἡ σὴ φιλότης; Διὸ ἴσθι μὴ εἶναι σχίσμα τῆς Ἐκκλησίας ἀλλ᾽ ἀληθείας ἐπικράτησιν, καὶ τῶν θείων νόμων ἐκδίκησιν· ἕτερον δὲ, ὡς ἔφθη εἰποῦσα ἡ τιμιότης σου, τῆς ἀληθείας ῥῆξις, καὶ τῶν κανόνων ἡ παράλυσις καὶ ἐκεῖνο ἔχει σοι καλῶς λέγεσθαι· Οἱ ἱερεῖς ἡ θέ τουν νόμον μου, καὶ ἐβεβήλουν τὰ ἅγιά μου· βεβήλοις καὶ ὁσίοις οὐ διέστελλον, ἀλλ᾽ ἦν αὐτοῖς ἄπαντα κοινά. Τὸ γὰρ μὴ ἔχειν σπῖλον ἤ ρυτίδα, ἵνα καὶ πάλιν εἴπωμεν. οὕτω νοείτω· τὸ μὴ προσιεμένην τά τε ἀσεβῆ δόγματα καὶ τὰ ἀκανόνιστα ἐγχειρήματα. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τὰ ἐν τοῖς αὐτουργοῦσι τὰ ἀπηγορευμένα συμφρονήματα, ὥς πού φησιν ὁ θεῖος Βασίλειος· πρὸς ἃ Παῦλος ὁ μέγας, οὐδὲ συνεστιᾶσθαι τοῖς τοιούτοις παραχωρεῖ. Ἐπεὶ ἀπὸ τῶν 83 Galat. 1, 10. 84 Ezech. xx11, 26. PATROL, GR. XCIX. G 85 I Cor. v, II. rit sacerdotio, cum ipso statim communicaturos. Etenim desiderabilem nobis virum esse, non solum quod caput sit Ecclesiæ nostræ; sed quia jam olim reverendus nobis erat: et singula ipsius vitæ bona laudare non cessamus. Si vero contingat, et ipse quoque zelum accipiat, (mitto enim de sanctis episcopis dicere. de præpositis et monachis, deque laicorum multitudine), quid tum dicet charilas tua? Quare scito Ecclesia schisma nullum esse, sed veritatis defensionem, divinorumque canonum vindicationem: alterum vero illud, quod asseruit reverentia tua, veritatis infractionem et canonum eversionem esse; ao tibi flud dici recte posse: Sacerdotes legem meam spernebant, et profanabant sanctuaria mea: profana et sancta non distinguebant, sed erant illis communia omnia & Nullam enim maculamhabere aut rugam, ut iterum dicam, sic intelligendum, quod non recipiat impia dogmata, nec ausus illicitoset canonibus contrarios: neque adeo consentiat iis qui vetita ipsi committunt, ut quodam loco ait divinus Basilius; de quibus et magnus Paulus ", nec edere cum talibus permittens

8. THEODORI STUDITÆ Etenim ab Apostolis et deinceps mulla persepe in ἀποστόλων καὶ κατόπιν, πολλαχῶς πολλαὶ αἱρέσεις cam hæreses irruerunt: et flagitia illicita, canonibus adversa fuerunt, sicut nunc sunt: illa tamen, quemadmodum dictum est, sine schismate et maoula mansit, et permanet in æternum, subtractis et ejectis ab ea male sentientibus maleque agentibus tanquam fluctibus ab inconcusso et maritimo saxo repulsis. oorum Ad nos igitur redeamus, frater, et veritatis lucem sacrorumque canonum aspiciamus,quemadmodum dogmata tenere videmur: nos potissimus qui monaohi sumus, et aliquid esse existimamur. Si enim lumen quod in nobis est tenebræ sunt: tenebræ quaniæ erunt ™? et si sal evanuerit, in quo salien - tur laici? Arbitramur te, idque precamur, Π quæ ibi sunt, servatorem fore, etiumen et lucernam perfectionis ao pietatis: non omnia te omnibus exhibendo, sed virtutis excellentia, et vita ex canonum lege acta, sanctaque conversatione: et æquo animo for fratris tui admonitionem ex charitate profectam, studioque veritatis, et divino judicio. Plura dicere animus desiderabat, sed epistolæ prolixitas finem facere coegit. Grata nobis fuit eulogia tua prædives, et cura quam geris de humili monasterio tuo: argumentum quod parcas et pro eo labores. Magnus labor tuus: sed Dominus tibi retribunt quæ deside. ras: virtutum incrementum, et perennium ipsius bonorum fruitionem. XXIX. Leoni orphanotropho. προσεῤῥάγησαν αὐτῇ· καὶ ῥυπάσματα ἄθεσμα καὶ ἀκανόνιστα ἐπεπόλασαν, ὥσπερ καὶ τὸ νῦν· ἀλλὰ μὴν αὐτὴ τῷ προειρημένῳ τρόπῳ ἔσχιστος καὶ ἀμώμητος διαμεμένηκε, καὶ διαμενεῖ ἕως τοῦ αἰῶν νος, ὑπεξαιρουμένων καὶ ἀποπεμπομένων ἀπ᾿ αὐτῆς κακῶς φρονησάντων ή πραξάντων· ὥσπερ ἐξ ἀσείστου καὶ παραλίου πέτρας τὰ προσρήσσοντα κύματα. τῶν Εἰς ἑαυτοὺς οὖν γενώμεθα, ὦ ἀδελφὲ, καὶ ἐπίβω μὲν πρὸς τὸ φῶς τῆς ἀληθείας, καὶ τῶν ἱερῶν κανό νων, ὥσπερ καὶ τῶν δογμάτων ἐγκρατεῖς φαινοίμεθα· μάλιστα ἡμεῖς οἱ μονάζοντες· μάλιστα ἡμεῖς οἱ δο κοῦντες εἶναί τι. Εἰ γὰρ τὸ ἐν ἡμῖν φῶς σκότος· τὸ σκότος πόσον; καὶ, Εἰ τὸ ἀλας μωρανθήσε ται, ἐν τίνι ἀλισθήσονται οἱ λαϊκοί; Ἡμεῖς οἰόμεθά σε. καὶ εὐχόμεθα, τῶν αὐτόθι σωτῆρα είναι καὶ φωστῆρα, καὶ λύχνον ἀκριβείας καὶ εὐσεβείας· οὐκ ἐκ τοῦ πᾶσι τὰ πάντα γίνεσθαι, ἀλλ' ἐκ τοῦ τῆς ἀρε τῆς ὕψους, καὶ ἐκ τοῦ κεκανονισμένου βίου, καὶ ἐκ τοῦ ἱεροπρεποῦς πολιτεύματος. Καὶ φέρε ἀδελφοῦ σου ὑπόμνησιν ἀγαπητικὴν οὖσαν, καὶ φιλαλήθη, καὶ θεόκριτον. Καὶ τὰ πλείω λέγειν ἡ ἐπιθυμία με ἕλκει ἡ ἁμετρία δὲ τοῦ γράμματος συνέλκουσα ἐνταῦθα ἡμᾶς καταπαύει. ᾿Απεδεξάμεθά σου τοίνυν τὴν εὐλο γίαν τὴν πλουσίαν. Καὶ ὅτι ἐφρόντισας περὶ τῆς τα πεινώσεως τοῦ μοναστηρίου σου· δεῖγμα μὲν τοῦ φείδεσθαι καὶ πονεῖν ὑπὲρ αὐτοῦ, κόπος δέ σου έκαν νός. 'Αλλ' ὁ Κύριος ἀνταμείψεται σε οἷς χρήζεις, τὴν τῶν ἀρετῶν ἐπανάληψιν, καὶ τὴν τῶν αἰωνίων αὐτοῦ ἀγαθῶν ἀπόλαυσιν. In mortem filii. Cupiebamus ipsimet venire communemque nobis facere ærumnam vestram circa beatum filium ve· strum, domine mi desideratissime, non per litteras tantummodo casum lugere, tristitiæque vestræ participes vobiscum fieri. Qui enim possit non miserabile, qui possit non stupendum videri, filii post filium privationem pati, et vivum quodammodo thesaurum amittere, divitias genitive successionis exoptalum fructum papillæ maternæ, oculum familis pulcherrimum, avis lætitiam, totius cognationis decus et ornamentum? Primus ortus est fructus: et immaturos genitorum et manibus raptus est. Natus est secundus, et hunc quoque mors acerba corru - pit. Tertia stirps prodiit, præcedentium consolatio forulenta, perpulchra, vitam ad tertium annum duoens, in qua suspense parentum animæ tenebantur: et, o calamitatem I nam vocem quoque proscindit dolor excessit hic etiam ex oculis vestris, quodque miserrimum est, patre non præsente. Et quid opus est calamitatem exaggerare? Conscissum est cor vestrum, patris, matris, dominæ patriciæ; et per utramquo gladius pertransivit; dolorique medebitur, non sermo, non consolatio vel ab ho- * Matth. 23. 87 Matth. v, ΚΘ'. — Λέοντι ὀρφανοτρόφῳ. [μη'.] Εβουλόμεθα ἡμεῖς αὐτοὶ παρεῖναι, καὶ κοινωνῆ σαι τῆς ἐνούσης ὑμῖν συμφορᾶς, περὶ τὸ μακάριον ὑμῶν τέκνον, κύριέ μου ποθεινότατε, οὐχ ὅτι διὰ γράμματος θρηνωδῆσαι τὸ πάθος καὶ συμμετασχεῖν ὑμῖν τοῦ λυπηροῦ. Πῶς γὰρ οὐκ ἐλεεινόν, πῶς δὲ οὐκ ἐκστατικόν, παιδὸς ἐπὶ παιδὶ στέρησιν παθεῖν, καὶ οἷον ἀπολέσαι τὸν ἔμψυχον θησαυρόν, τὸν πλοῦτον τῆς γονικῆς διαδοχῆς, τὸν πολύευκτον καρπὸν τῆς μητρώας θηλῆς, τὸν περικαλλῆ ὀφθαλμὸν τῆς οἰκίας, τῆς προμήτορος τὸ ἀγαλλίαμα, τῆς ὅλης συγγενείας οἱ σεμνολόγημα; Ηκεν ὁ πρῶτές καρπός· καὶ ἔω· ρος ἐκ τῶν γονικῶν χειρῶν ἀνηρπάσθη. Ἔφυ ὁ δεύτερος· καὶ τοῦτον ἐλυμήνατο ὁ πικρὸς θάνατος. Τέ θηλε τὸ κρίτον βλάστημα, παραμυθία τῶν προτέρων, εὐαυθὲς, περικαλλές, ἔγον τὸ βιώσιμον εἰς τριετή χρόνον· ἐν ᾧ αἱ ψυχαί ἀπεκρέμαντο τῶν τεκόντων· καὶ φεῦ τῆς συμφορᾶς! ἐγκόπτει γὰρ τὸ πάθος καὶ τὸ φθέγγεσθαι· ᾤχετο καὶ τοῦτο ἐξ ὀφθαλμῶν ὑμῶν· καὶ τόγε ἐλεεινότερον, μηδὲ ἐπ' ὄψεως τῆς πατρικῆς παρουσίας. Καὶ τί δεῖ ἐκτραγῳδεῖν τὴν συμφοράν; Τέτμηται ὑμῶν ἡ καρδία, τοῦ πατρὸς, τῆς μητρός, τῆς κυρίας, τῆς πατρικίας· καὶ ῥομφαία διὰ μέσου ἀμφοτέρων ἐλήλυθε· καὶ τὸ ἄλογον θεραπεύσει, οὐ

EPISTOLARUM LIB. I. λόγος, οὐ παραμύθιον, οὐκ ἐξ ἀνθρώπου, οὐκ ἀγγέλου, ἀλλ᾽ ἐκ μόνου τοῦ Θεοῦ, τοῦ οὕτως διαθεμένοι τοὺς τῆς ζωῆς ἡμῶν ὅρους. Αὐτὸς γάρ ἐστι, δέσποτά μου, ὁ τὸ τριπόθητον ὑμῶν τέκνον προσλαβόμενος· ὥσπερ καὶ τὰ προλαβόντα προσληψ μενος. η Λυπηρὸν μὲν, καὶ λίαν, τὸ καθ᾽ ὑμᾶς· οὐ πάντως δὲ καὶ τοῖς προσληφθεῖσιν· ἐπειδὴ ἄχραντοι καὶ ἀκηλίδωτοι ἐξ ἁμαρτιῶν διὰ τῆς ἀρτιγενείας, έγχωρή. σαντες τῶν ἐνθένδε πρὸς τὸν μακάριον καὶ ἀπαθῆ βίον, ἐν κόλποις ᾽Αβραὰμ χορεύουσι, μετὰ ἁγίων νηπίων συναυλίζονται, μετὰ παίδων χριστοφόρων αναμέλπουσιν. Ὥστε οὐκ ἀπόλωλε τὰ κάλλιστα τέκνα, ἀλλὰ σέσωσται ὑμῖν καὶ διαμένει. Καὶ ἐπόψεσθε αυτ τὰ μικρὸν ὕστερον, ἡνίκα ἂν τέλος δέξηται ἡ χρονική ζωή αὕτη, χαίροντα καὶ ἀγαλλόμενα, οὐκ ἐν βραχείᾳ ἡλικίᾳ, ἀλλ' ἐν τελειότητι τοῦ πληρώματος τοῦ Χρι στοῦ, καθώς γέγραπται. Διό παρακαλοῦμεν καὶ ἀντιβολοῦμεν, τοῖς λογισμοῖς τούτοις κατεπάδειν ἑαυτοῖς κατὰ τὸ ὕληθὲς, καὶ ἐντεῦθεν ἐξαίρειν τὸ ἄμετρον λυπηρὸν τῆς ψυχῆς. Μέτρα γὰρ ἔδωκεν ἡμῖν ὁ Κύριος· ἵνα καὶ τὰ φυσικὰ σπλάγχνα ένδει κνύμεθα, καὶ τοὺς τῆς αυταρκείας ὅρους μὴ ὑπερβαίνωμεν. Τὸ μὲν γὰρ εἰς ἔλεον κινεῖ τὸ θεῖον· τὸ δὲ ἀντιφέρεσθαι, ποιεῖ τοῖς τῆς Προνοίας διατάγμασι. Καὶ τὸ μὲν εὐφραίνει τοὺς ἀπελθόντας· τὸ δὲ λυπεῖν εἴωθεν αὐτοὺς τοὺς ἀναπαύσεως τυχόντας. Πάς γάρ τις βούλεται χαίρειν ἐπὶ τῇ οἰκείᾳ χαρᾷ, ἀλλ' οὐχ λυπεῖσθαι τοὺς φιλεῖν ὁμολογοῦντας. Ἡμεῖς δὲ πιο στεύομεν, καὶ πάλιν ἐν γαστρὶ ἕξειν τὴν κυρίαν τὴν Χαρτουλαρίαν, καὶ τέξεσθαι υἱὸν οὐκέτι ταχύμορον, ἀλλὰ προμακροημερεύοντα εἰς διαδοχὴν γένους· μό. Ο νον ἐὰν μετριάσωμεν τὸ πάθος, καὶ τὰς ὑπὲρ τοῦ παιδος ἀποδῶμεν ἔργῳ καὶ λόγῳ προσφορὰς εὐχαρί στους τῷ Δεσπότῃ Χριστῷ. Α΄. – Νικηφόρῳ πατριάρχη. (να'.] mine vel ab angelo, sed a solo Deo, qui vitæ nostræ terminos ita diposant. Ipse enim est, Domine mi, qui dilectissimum filium vestrum assumpsit, sicut et præcedentes assumpserat. Triste quidem admodum quod ad vos spectat; sed non iis prorsus qui assumpti sunt; quippe qui labis expertes ob recentem ortum, et immaculati a peccatis, ad beatam vitam hinc profecti, in sinu Abrahæ choros ducunt, cum sanctis infantibus stationem habent, et cum pueris Christum sequentibus hymnos canunt. Itaque non interiegrunt egregii filii, sed incolumes vobis manent, eosque postmodum conspicietis, cum ad exitum temporalis hæc vita pervenerit, gaudentes et exsultantes nonin brevi hac ætate, sed in perfectione plenitudinis Christi, ut scriptum est 88. Quamobrem hortamur et obsecramus, ut bis vos ipsi cogitationibus reveramulceatis, et immodicum hinc animæ dolorem depellatis. Mensuras enim statuit nobis Dominus: ut et naturalia viscera ostendamus, et legitimos limites non transgrediamur. Alterum enim ad misericordiam Deum movet alterum providentiæ decretis repugnantes facit. Et alterum rursus eos exhilarat qui excesserunt alterum contristare illos solet, qui requiem adepti sunt. Vult enim unusquisque in propria lætitia lætari, ac non dolere, eos qui amare se dicunt. Nos vero et Dominam Chartulariam, uterum denuo gestaturam credimus, et filium enixuram, non tam cito moriturum, sed diuturnæ vitæ futurum ad generis propagationem: dummodo dolorem moderemur, et pro filio gratiarum oblationes Domino Christo factis verbisque reddamus. XXX. → Nicephoro patriarcha. Exponit cur cum ipso non communicet. (Baron. an. 806, n. 15.) Οὐκ ἀναγκαῖον διὰ γράμματος σημᾶναι τῷ ἀγγέλῳ τῆς μακαριότητός σου, ἃ διὰ στόματος παρηγγέλθη - εἰ καὶ μὴ δι' ἀμφοτέρων ἡμῶν τῶν ταπεινῶν. Ἀλλ' ἵνα μὴ, ἡ χθὲς κατὰ τὴν κέλευσίν σου συνέλευσις τῶν ἐπισκόπων, ἕτερόν τι διδάξασα παρὰ τὰ ἐν αὐτῇ ὑφ᾽ ἡμῶν ῥηθέντα, ἐπιθολώσῃ τὰς ἱερὰς σου ἀκοάς· ἁρο μόζον ἡγησάμεθα ἀνενεγκεῖν ἐν κεφαλαίῳ τὴν ὅλην τῆς ἀπολογίας ἡμῶν σύστασιν. Ἡμεῖς τοίνυν, ὦ μας καριώτατε, ὀρθόδοξοι ἐσμεν κατὰ πάντα· πᾶσαν αἵρεσιν ἀποβαλλόμενοι, καὶ πᾶσαν σύνοδον οἰκουμε νικήν τε καὶ τοπικὴν ἐγκεκριμένην ἀποδεχόμενοι· οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τὰς παρ᾽ αὐτῶν ἐκφωνηθηίσας ἱερὰς καὶ κανονικὰς διατυπώσεις ἀσφαλῶς κατέχομεν. Μηδὲ γὰρ ὁρθοτομεῖν ἔστι τελείως τὸν λόγον τῆς ἀληθείας, τὸν τὴν πίστιν ὀρθὴν οἷόμενον ἔχειν, τοῖς δὲ θείοις κανόσι μὴ ἀπευθυνόμενον. Καὶ μὴν καὶ τὰς ἐνθέσμους ὑπὸ τῶν ἁγίων κατὰ καιρὸν οἰκονομίας προσιέμεθα· ἐπεὶ καὶ ἡμῶν τῶν ταπεινῶν νῦν τὸ τὴν ἁγιωσύνην σου διὰ τὴν ἐκβολὴν τοῦ οἰκονόμου ἀσπάζεσθαι, οὐ τῶν ἀκριβευομένων ἐστὶ, τῶν δὲ λίαν st Ephes. ιν 13. Necesse non erat litteris indicare angelo beatitu. dinis tuæ quæ ore ipso jam significata sunt: quamvis per humiles non ambos non fuissent. Altamen¸ne,'qui hesterno die jussu tuo conventus habitus est episcoporum, diversum aliquid docens ab iis quæ in illo dicta a nobis sunt, sacras aures tuas conturbet, consentaneum duximus summatim totam referre apologiæ nostræ rationem. Nos igitur, o beatissime, orthodoxi sumus in omnibus, omnem hæresin rejicientes, omnemque œcumenicam et localem synodum approbatam recipientes; nec non editas ab eis sacras et canonicas constitutiones arcte complectimur. Neque enim veritatem prorsus tenet is, qui rectam fidem habere se existimane divinis canonibus non regatur. Ad hæc legitimas a sanctis pro tempore usurpatas dispensatione admittimus: quando et nos humiles sanctitatem tuam nunc per œconomi ejectionem amplecti, non exactum jusa sectantium est, sed admodum dispensantium, et conspirantium: et predecessorem sancti-

tatis tum sanctissimum patriarcham eadem re- οἰκονομούντων καὶ συνερχομένων. Καὶ τὸν προηγησάtione suscepimus, in hoc ipso negotio: quando reversi ab exsilio sumus, disrupto adulterino conjugio, et economo sacerdotii munere dejecto. Non sit, aiebamus, nobis pars tecum, neque hic, neque in futuro saeculo, propterea quod adulter promiscue a sanctitate tua participarit. Contra autem illo dicente: Dispensatione usus sum, ut etiam imperitrem ad tempus: deinde hæc subjiciente. Utinam manus mihi abscissæ fuissent, ne adulteros coronarem! Nunquid ego prorsus coronavi? propterea cum eo communicavimus usque ad obitum ipsius: et sanctitatem tuam rursum suscepimus ad dignitatem archiepiscopatus: quemadmodum mentionem ejus quotidie facimus in sacrificio; nec alia re discrepamus, quam propter oeconomum per Sacros canones depositum multis modis; ac præci- " pue quod post novem annorum excommunicationem iterum sacris operetur; neque id in abdito; ferendum enim esset nobis ejus rei minime consoiis; sed in ipso fonte sacerdotii nostri, hoc est cum sincera conversatione tua, assidue pergens ad sacrificandum. Igitur justum et sanctum ac sino scandalo populo Dei fuerat, imprimisque ordini nostro, ejici et privari sacerdotio, qui indigne prosiliit, nobis eanctitatis tum memoriam servantibus, et ab omni episcopo et sacerdote, qui manifesto reprobus non sit, communicantibus, juxta Theologum. Quod si propter peccata nostra id factum non est: utinam nihil a senclitate tua (non ex metu, sed ex rei publica commiseratione istud non quantumcunque humiles dicimus) præter fas et contra rationem fat! Verumenimvero nos perferemus quidem Dei virtute: atque utinam id nobis contingat ejus concessu! Verum testamur sanctitati tuæ coram Christo, et sanctis angelis audientibus, magnum a te schisma conflari in Ecclesia nostra. Quod si potestati subjicimur ut homines: atqui sub sacrorum et divinorum canonum potestate, velimus, nolimus et regimur, et obsequemur. Cæterum oramus sanctitatem tuam, flecte aurem tuam, et audi vocem nostram: ut peritus medicus, ut pastor bonus ovem probibe a sacrificio, et omnes a scandalo redime; ne unius scabie tota Ecclesia nostra inficiatur, quam acquisivit Dominus et Deus noster sanguine suo. De nugis enim nugentur qui voluerint, et calumnientur sycophantæ. Parati sumus ad omnem defensionem, omnemque refutationem accusatoriæ objectionis. Amici et laudatores tui sumus: in primisque piissimnorum et triumphatorum dominorum nostrorum. Cumque tales simus, quamobrem turbatio? qua de causa evenient quæ eventura sunt, si quidem contraria Dei præceptis? Tribue nobis sacras preces tuas. μενον τὴν ἁγιωσύνην [Reg. τῆς ἁγιωσύνης] σου ἁγιώ τατον πατριάρχην τῷ λόγῳ τούτῳ ἐδεξάμεθα εἰς τὴν προκειμένην ὑπόθεσιν· ἡνίκα ἐπανήλθομεν τῆς ἐξ. ορίας· διαρραγείσης μὲν τῆς μοιχικῆς συναφείας, εἰρχθέντος δὲ τοῦ οἰκονόμου τῆς ἱερουργίας. Ὅτι μὴ ἔστω ἡμῖν μέρος· ἕνεκεν τοῦ ἀδιαφόρως ὑπὸ τῆς ἁγιότητός σου μεταλαμβάνειν τὸν μοιχεύσαντα· μήτε ἐν τῷ νῦν αἰῶνι, μήτε ἐν τῷ μέλλοντι. Ηδη εἰπόν· τος αὐτοῦ, ὅτι οἰκονομίᾳ ἐχρώμην, καὶ αὐτῷ τῷ μεταδιδόναι ἕως καιροῦ· εἶτα καὶ οὕτω δηλώσαντος, ὅτι αἱ χεῖρές μου κεκομμέναι ἂν ὑπῆρχον εἰς τὸ μο! χικὸν στεφάνωμα· ἡ ἐγὼ ὅλως ἐστεφάνουν; ἐπὶ τού τοις τοίνυν κεκοινωνήκαμεν αὐτῷ μέχρι κοιμήσεως αὐτοῦ, καὶ τὴν ἁγιωσύνην σου πάλιν ἀπεδεξάμεθα εἰς τὸ τῆς ἀρχιερωσύνης ἀξίωμα· καθὼς καὶ μνημο νεύομεν αὐτῆς ἐν τῇ ἱερουργία καθεκάστην· καὶ ἐν οὐδενὶ τὸ ἀμσιβάλλον ἢ διὰ τὸν οἰκονόμον καθῃρη μένον ὄντα ὑπὸ τῶν ἱερῶν κανόνων πολυτρόπως· καὶ μάλιστα μετὰ τὸν ἀφορισμὸν τῆς ἐνναετίας πάλιν ἱερουρλεῖν, καὶ οὐκ ἐν ἀποβύστῳ που· ἦν γὰρ ἂν φορητόν, μὴ κοινωνούντων ἡμῶν τῷ πράγματι· ἀλλ᾽ ὅτι ἐν αὐτῇ τῇ πηγῇ τῆς καθ' ἡμᾶς ἱερωσύνης, τὸ δὴ λεγόμενον, μετὰ τῆς εἰλικρινούς σου πολιτείας, συνεισιέναι καὶ συλλειτουργεῖν εἰς τὸ ἀεί. Τὸ μὲν οὖν δίκαιον καὶ ὅσιον καὶ ἀσκανδάλιστον τοῖς λαοῖς τοῦ Θεοῦ, καὶ μάλιστα τῷ καθ᾿ ἡμᾶς τά γματι, ἐκβληθῆναι τῆς ἱερουργίας τὸν ἀναξίως εἰσ ελθόντα, ἡμῶν μνημονευόντων τῆς ἁγιωσύνης, σου, καὶ ἐκ παντὸς ἱεράρχου καὶ ἱερέων κοινωνοῦντων, μὴ προδήλως ὄντων ἀπεγνωσμένων, κατὰ τὸν Θεολό γον. Εἰ δὲ τοῦτο οὐδαμῶς διὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν· μὴ ἵνα τι γένηται· οὐκ ἐκ φόβου ὁ λόγος, ἀλλ' ἐξ οἴκτου τοῦ κατὰ τοῦ κοινοῦ· ἐν τῇ ταπεινώσει ἡμῶν παρὰ τῆς ὁσιότητός σου ακανόνιστον καὶ ἄθεσμον· ἐπεὶ ἡμεῖς μὲν ὑποστησόμεθα δυνάμει Θεοῦ· ὅπερ ἂν καὶ συμβαίν, παραχωρήσει αὐτοῦ. Μαρτυρόμεθα δὲ τῇ ἁγιωσύνῃ σοσ κατενώπιον Χριστοῦ ἐν ἀκροάσει τῶν ἁγίων ἀγγέλων, ὅτι μέγα σχίσμα ἐργάζῃ ἐν τῇ καθ᾿ ἡμᾶς Ἐκκλησίᾳ. Καὶ εἰ ἐξουσίᾳ χρώμεθα ἄνθρωποι ὄντες· ἀλλ' ὑπὸ τῆς ἐξουσίας τῶν ἱερῶν καὶ θείων κανόνων, νοητῶς καὶ μὴ βουλόμενοι, καὶ ἀρχόμεθα καὶ πεισόμεθα. ᾿Αλλὰ δεόμεθά σου τῆς ὁσιότητος· κλῖνον τὸ οὖς σου, καὶ ἐπάκουσον τῆς φωνῆς ἡμῶν. Ὡς ἰατρὸς ἐπιστήμων, ὡς ποιμὴν ἀγαθός, τὸ ἓν πρόβατον εἶρξαι τῆς ἱερουργίας, καὶ τὰ ὅλα ἀσκανδάλιστα κερδῆσαι· καὶ μὴ τῇ τοῦ ἑνὸς ψώρα λυμανθῆναι τὴν καθ᾽ ἡμᾶς Ἐκκλησίαν, ἣν περιεποιήσατο ὁ Κύριος καὶ Θεὸς ἡμῶν τῷ οἰκείῳ αἷματι. Περὶ γὰρ φλυαριῶν φλυαρείτωσαν οἱ βουλόμενοι· καὶ συκοφαντείτωσαν οι συκοφάνται. Ετοιμοί ἐσμεν πρὸς πᾶσαν ἀπολογίαν, πρὸς πᾶσαν διάλυσιν προτά σέως κατηγορητικῆς. Φίλοι καὶ ὑμνηταί σου ὑπάρχου μεν· καὶ μάλα γε τῶν εὐσεβεστάτων καὶ καλλινίκων ἡμῶν δεσποτῶν. Καὶ ὄντων ἡμῶν οὕτως, τινος ἕνε κεν ἡ ταραχή; οὔτινος χάριν συμβήσεται ἡ συμβή σεται, εἶπερ ἐναντία τῶν τοῦ Θεοῦ προσταγμάτων; Χάρισαι ἡμῖν τὴν ἱεράν σου προσευχήν.

EPISTOLARUM LIB. I. ΛΑ΄. – Τοῖς ἐν τῷ Σακκουδίωνι ἀδελφοῖς. [νη'.] · Fratribus qui sunt in Saccudione. Hortatur ad constantiam adversus sacrarum legem prævaricatores. (Baron. an. 808, n. 2.) Ἕως μὲν ἦν καιρὸς τοῦ οἰκονομεῖν καὶ κρύπτειν Quandiu tempus fuit dissimulandi, et occultandi τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἀκοινωνησίας Ἰωσὴφ τοῦ οἰκονόμου, ἐποιοῦμεν τοῦτο, τέκνα καὶ ἀδελφο!, οὐκ ἐκ!φόβου κρατούμενοι, κἂν ἁμαρτωλοὶ τυγχάνωμεν, ἀλλ' ἐξ οἰκονομικῆς συγκαταβάσεως· ἐκμιμούμενοί πως τοὺς ἁγίους Πατέρας ἡμῶν· καθὰ κἀκεῖνοι ἐν καιρῷ τῷ δέοντι χρώμενοι, ταύτῃ ὑπεξήγαγον ἑαυτοὺς τῶν πειρασμῶν· ὅτι μὲν φειδόμενοι τῶν ἀσθενεστέρων καὶ κακούντων· τὸ δὲ μικρὸν ὑπενδιδόντες κυβερνητικῶς· ἵνα τὸ ζητούμενον μικρόν ὕστερον ἀντιλάβωσι κατόρθωμα. Επὰν δὲ νῦν εὐδόκησεν ἀγαθὸς ἡμῶν Θεὸς εἰς προΰπτον ἐκβῆναι τὴν ὑπόθεσιν φανερῶς, ἄρτι καὶ γράφομεν. Πῶς δέ; διὰ τῆς τοῦ λογοθέτου τοῦ Δρόμου Επερωτήσεως, καὶ τῆς πρὸς αὐτὸν τοῦ ἀρχιεπισκόπου ἀποκρίσεως. Φησὶ γὰρ, Διὰ τί ἕως τοῦ παρόντος οὐ συνεκοινώνησας ἡμῖν, καὶ τῷ πατριάρχῃ, τοσούτων ἑορτῶν διελθουσῶν; καὶ ὅτι εἰπὲ παῤῥησίᾳ τὸ αἴτιον. Καὶ ὡμολόγησεν ὁ ἀρχιεπίσκοπος, καὶ οὐκ ἠρνήσατο, καὶ ὡμολόγησεν· ὅτι οὔτε πρὸς τοὺς εὐσεβεῖς ἡμῶν βασιλεῖς ἔχω τι, οὐδ᾽ αὖ πρὸς τὸν πατριάρχην. ἀλλὰ πρὸς τὸν οἰκονόμον, τὸν στεφανώσαντα τὸν μοιχὸν, καὶ διὰ τοῦτο καθηρημένον παρὰ τῶν ἱερῶν κανό. νων. Πρὸς οἷς ἀπόκρισις τοῦ λογοθέτου· ὅτι οἱ εὐτ σεβεῖς ἡμῶν βασιλεῖς χρείαν σου οὐκ ἔχουσιν· οὔτε Εν Θεσσαλονικῇ, οὔτε ἄλλῃ. Εως τούτου μήτε εὐθὺς ἀνταποκρίσεως δοφείσης, μήτε ἑτέρας ἐρωτήσεως προταθείσης ἕως τοῦ παρόν τος διελθουσῶν ἡμερῶν δεκατριῶν· ἢ μόνον, ὅτι πεπόμφαμεν γράμματα πρὸς τὸν κῦριν Συμεών ἢ ἔνδον τῶν γραμμάτων ἐστείλαμεν· πρὸς τὸ διαγνώ ναι ὑμᾶς τὴν ὅλην δύναμιν τοῦ πράγματος. Εξηχήθα δὲ ἡ ὑπόθεσις ἐπί τε τοῦ πατριάρχου, καὶ πάσης τῆς πόλεως σχεδόν· καὶ εἰσὶ μὲν πολλοὶ συνθλιβό μενοι καὶ συμφθεγγόμενοι ἡμῖν· ἀλλά νυκτερινοί θεοσεβεῖς, καὶ μὴ δυνάμενοι ἐν φωτί παῤῥησιασθή. ναι. Ἡμεῖς δὲ, τέκνα καὶ ἀδελφοί, τῇ εἰς Θεὸν πα ποιθήσει, καὶ τῇ τῆς ἀληθείας εδραιώσει, αὐτῇ τε τῇ προσγεγενημένῃ καὶ ἀποφανθείσῃ ἐκβάσει τοῦ δικαίου κατὰ τὰ ὑποδειχθέντα ἐν τῷ κόσμῳ, εἰς τε τὸν μοιχεύσαντα, καὶ τοὺς συνεργήσαντας· ἀκλινεῖς ἐσμεν τῆς ἐντολῆς καὶ τῶν πατρικῶν κανόνων· καὶ οὐκ ἐνδώσομεν, οὐδὲ προδώσομεν τὴν εὐσέβειαν· οὐδ᾽ οὐ μὴν καταλύσομεν ἃ καλῶς προῳκοδομής σαμεν, διὰ τῆς κατὰ τὴν ἐξορίαν ἐνσνάσεως ἶνα μὴ ἀποδειχθῶμεν παραβάται νόμου· νόμῳ δὲ θείῳ κρατούμενοι κρατούμεν, ὡς προκεκρατήκαμεν, πάντα στέργνοτες, πάντα ὑπομένοντες, εἴπερ καὶ παραχωρήσει Θεός - ἢ τῆς ἐκείνου καὶ τῶν αὐτῷ συλλει τουρνούτων μετέχοντες κοινωνίας, ἕως ἂν παύσηται ὁ καθηρημένος τῆς ἱερουργίας. Πολλὰ οὖν βαττολογήσουσιν οἱ ἄνθρωποι· ἐμπαίζουσί τε καὶ ἐπι γελάσονται· καί γε τὸ ἐλεεινότερον, τῶν ὁμοσχή89 Matth. x, 36. consilium non communicandi cum Josepho œconomo, fecimus id, filii ac fratres, non metu correpti quamvis peccatores simus: sed dispensatorie condescendentes, imitantesque quodamm odo sanctos Patres nostros, quatenus et illi opportuno tempore idem observantes, subduxerunt seipsos tentationibus; partim quidem, ut infirmioribus et vexantibus parcerent, partim ut aliquantulum remittentes, gubernatorum more, scopum postmodum attingerent. Nunc vero postquam optimo nostro Deo sic visum est, ut in apertum res prodiret, scribimus et ipsi. Quomodo autem? Per logothetæ Dromi interrogationem et archiepiscopi responsionem. Sic enim ille: Cur hactenus, inquit, nobiscum non communicas, nec cum patriarcha: cum tot dies festi præterierint? Dic causam confidenter, et confessus est archiepiscopus, et non negavit, et confessus est: Neque adversus pios imperatores nostros quidquam habeo, neque rursus adversus patriarcham: sed adversus @cononum, qui adulterum coronavit, ideoque depositus est sacris canonibus. Ad que logotheta: Pii imperatores nostri te opus non habeat, nec Thessalonicæ, nec alibi. Post hæc neque responsum amplius datum est, nec interrogatio alia proposita: cum usque ad hunc diem elapsi sint dies tredecim: nisi quod litteras misimus ad dominum Simeonem, quas istis inseruimus, ut totius rei naturam cognoscatis. Pervenit autem res ad patriarcha aures, et totius ferme civitatis. Et sunt sane multi qui nobiscum affligantur et consentiant, sed nocturni Dei cultores, qui in sole libertatem ostendere non possint, Nos vero, alii et fratres, Aducia in Deum nixi, et veritatis fundamento, ipsoque præterito, et palam agnito justitiæ eventu, in iis quæ mundus vidit circa adulterum ejusque adjutores: immobiles in mandato paternisque canonibus insistamus: nec dedamus nos, nec prodamus pietatum: neque adeo destruamus quæ per exsilii constantiam recte ædificavimus; ne legis prævaricatores videamur: divina autem lege innixi vincamus, ut ante vicimus, omnia optantes, omnia sustinentes, si permiserit Deus, potiusquam ut illius corumque qui cum eo sacrifcant, communionem attingamus, quoad privetur depositus ministerio. Multa igitur blaterabant homines, illudentque et irridebunt: quodque gravius est, ex iis qui ejusdem sunt habitus, et qui amici esse videntur, non pauci. Sed novum nihil: scriptum est: Et inimici hominus domestici ejus s. Et hi lenocinati sunt subservieruntque adulterinis nuptiis, ΝΟΤΑ. Λογοθέτου του Δρόμου. De cursus publici logotheta seu præfecto, Theophanes, Cedrenus, et alii.

b una ederunt, una biberunt, et calamum tinxerunt μων, καὶ ὁμοταγῶν, καὶ δοκούντων είναι φίλων, in exsilium nostrum. Sed Dominus qui tum exsur- οὐκ ὀλίγοι. Αλλ' οὐδὲν ξένον. Γέγραπται· «Καὶ rexit ad ultionem legis suæ, adulteri quidem re- ἐχθροὶ τοῦ ἀνθρώπου, οἱ οἰκεσικοὶ αὐτοῦ.» Καὶ ὅτι gnum cæcitate perfregit, socios autem ignominia αὐτοὶ ἐμαστρόπησαν, καὶ συνήργησαν, καὶ συνέφα perfudit, sicut sacerdotes Baal; nos denique humiles γον, καὶ συνέπιον τῷ μοιχικῷ γάμῳ, καὶ τὸν κάν præter spem ad monasterium nostrum reduxit: λαμον ἔβαψαν ἐπὶ τῇ ἐξορίᾳ ἡμῶν. 'Αλλ' ὁ ἐξεγερθεὶς ipse idem nunc adest: ipse, quamvis ad breve spa- Κύριος τότε εἰς ἐκδίκησιν τοῦ νόμου αὐτοῦ· καὶ ῥή tium permiserit iterum nefariam conjunctionem; ξας μὲν τὴν τοῦ μοιχεύσαντος μασιλείαν τῇ ἐκτυφλώ attamen rursus improbare dignatus est lætitiam σει, καταισχύνας δὲ τοὺς συλλήπτορας, ὡς τοὺς copulantium adulteros, eosdemque amantium Na- τοῦ Βάαλ ἱερεῖς· ἐπισυνάγων δὲ τὴν ἡμετέραν zaræorum, per æquissimum judicium piorum im- ταπείνωσιν εἰς τὸ ἴδιον μοναστήριον παρ᾽ ἐλπίδας· peratorum nostrorum: qui reddiderunt post mortem αὐτὸς καὶ νῦν πάρεστιν, αὐτὸς, εἰ καὶ πρὸς μικρὸν adulterum legitimm conjugi sum, adulteram spel- παρεχώρησε πάλιν τὴν ἀθέμιτον συμπλοκήν· ἀλλ᾿ lantes eam quæ mmchata fuerat, et prolem ejus αὖθις εὐδόκησεν ἀποδοκιμασθῆναι τὴν ἐπιχαρμονὴν adulterinam exhæredem relinquentes, tanquam τῶν μοιχοζευκτῶν καὶ μοιχοφίλων Ναζιραίων, διὰ illegitimam et injustam; ut ipsimet, me audiente, τῆς τῶν εὐσελῶν ἡμῶν βασιλέων δικαιοκρισίας· ἀπο affirmarunt, juxta leges Romanas. Et tarnen qui δωσάντων, μετὰ τὸν θάνατον, τὸν μοιχὸν τῇ νομίμῳ scelus petrarunt non se abdunt: nec latebras quæ- αὐτοῦ γαμετῇ· ἀποκαλεσάντων δὲ τὴν μαχλῶσαν, rit, qui in sacris precibus, in conjugum corona- μοιχαλίδα· καὶ τὸ μοιχογέννητον τέκνον ἐασάντων tione usitatis, adversus sanctum Spiritum blasphe- ἀκληρον, ὡς ἀθέμιτον καὶ ἀνομώτατον· ὡς ἐν ἐπηκόῳ mavit: sed insiliit, felis instar, in Ecclesiam Dei: μοι τὸ τίμιον αὐτῶν στόμα λελάληκε, κατὰ τοὺς rursus exsultat, rursus incipit sacra polluere suo Ρωμαϊκούς νόμους. 'Αλλ᾽ ὅμως οἱ ἀνομήσαντες sacrificio, et iniquitatem justitiam esse probare ni- οὐκ ἐγκαλύπτονται· οὐδὲ ὁ κατὰ τοῦ ἁγίου Πνεύ titur, et, quod dicit solet, se ipsum ostendere Præ- ματος δυσφημήσας ἐν τῇ κατὰ τὴν στεφανικὴν συν cursore ac Baptista sanctiorem. Cum enim repre- άφειαν ἱερᾷ προσευχή, καταδύεται· ἀλλ' εἰσπηδήσας henderit ille Herodis adulterium, et pro veritate ὡς ἔλουρος αίλουρος] ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ τοῦ Θεοῦ mortem oppetierit, hic secundum Herodem adul πάλιν ἄλλεται, καὶ παλιν ἄρχεται μιαίνειν τὰ ἄγια terio patefactum et coronavit, et complexus est διὰ τῆς ἱερουργίας· καὶ φιλονεικεῖ τὴν ἀνομίαν δι uspue ad mortem, non quidem verbis, sed factis καιοσύνην γνωρίσαι· καὶ τὸ δὴ λεγόμενον, ἀποδείξαι ipsis prædicans errasse Joannem Præcursorem: ἑαυτὸν τοῦ Προδρόμου και Βαπτιστοῦ ὁσιώτερον. qui injuste et inepte arguerit, mortuusque sit. Quid Ενείνου γὰρ ἐλέγχοντος τὴν τοῦ Ηρώδου μοισχίαν, autem Joannem dico maximum omnium sancto- καὶ ὑπὲρ ἀληθείας θνήσκοντος· οὗτος τὸν δεύτερον rum? Christo ipsi (quod temerarium est dictu) Ηρώδην τῇ μοιχεία δεδειγμένον, καὶ ἐστεφάνωσε, contradixit repugnavitque impio ore suo. Nam cum καὶ κατησπάσατο μέχρι σανάτου. λόγοις μὲν οὔ, adulterum vocet Christus eum qui legitimam uxo- ἔργοις δὲ αὐτοῖς φθεγγόμενος, ὡς πεπλάνηται Ιωάrem dimittit: adulteriumque sit grave peccatum, νης ὁ Πρόδρομος, ανόμως καὶ ἀκαίρως διελέγξας homicidæ par, masculorumque et brutorum concu- καὶ ἀποθανών. Καὶ τί δὴ λέγω Ἰωάννην τὸν μείζω bitori, veneficio et idololatræ, ut docet canon sanoti πάντων ἁγίων; αὐτῷ τῷ Χριστῷ, εἰ καὶ τολμηρόν Basilii; hic illum ad altare ducens, in totius po- εἰπεῖν, ἀντεφθέγξατο καὶ ἀπεμαχήσατο διὰ τοῦ ἐν pulis corona impias iilas contra Spiritum sanctum αγοὺς αὐτοῦ στόματος. Τοῦ γὰρ Χριστοῦ μοιχόν voces edere ausus est; considerate quam horren- ἀποκαλέσαντος τὸν ἀφιέντα τὴν νόμιμον γυναῖκ das, quam absurdas: «Tu, Domine, mitte manum (μοιχεία δὲ τὸ χαλεπὸν ἁμάρτημα, καὶ ἰσοδύναμα tuam ex sancto habitaculo tuo, et conjunge famulo φονέως, καὶ ἀῤῥενοφθόρου, καὶ ἀλογευομένου, καὶ tuo famulam tuam, connecte illos in mutuam con- φαρμακοῦ,καὶ εἰδωλολάτρου, ὡς ὁ κανὼν τοῦ ἁγίου Βαcordiam: uni eos in carnem unam, quos tibi pla- σιλείου), αὐτὸς τοῦτον τῷ θυσιαστηρίῳ παραστήσεις; cuit inter se copulari: honorabiles nuptias redde, μέσον παντὸς τοῦ λαοῦ, ἐτόλμησε ῥῆξαι τὰς ἐναγεῖς Immaculatum eorum torum custodi: ipsorum con- ἐκείνας φωνὰς κατὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, λέγων οι tubernium intaminatum in corde puro permanere τως· καὶ σκοπεῖτε τὸ φοβερὸν καὶ ἔκτοπον· Αὐτὸς, Δέσποτα, «ἐξαπόστειλον τὴν χεῖρά σου ἐξ ἁγίου και τοικητηρίου σου, καὶ ἄρμοσον τῷ δούλῳ σου τὴν δούλην σου· σύζευξον αὐτοὺς ἐν ὁμοφροσύνῃ· ἕνωσον αὐτοὺς εἰς σάρκα μίαν, οἷς εὐδόκησας συναφθῆναι ἀλλήκοις. Τίμιον τὸν γάμον ἀνάδειξον· ἀμίαντον τὴν κοίτην αὐτῶν διατήρησον· ἀκηλίδωτον αὐτῶν τὴν συμβίωσιν διαμεῖναι εὐδόκησον ἐν καθαρᾷ τῇ καρδίᾳ.» concede.»> Non exhorruistis hæc audientes? Quantam censetis Spiritus sancti indignationem fuisse ob ejusmodi blasphemiam? Quam graviter una succensuisse angelos sanctos? Aut quomodo non statim velut Dathan el Abiron, absumpsit dehiscens terra 90 Epsit. ad Amphiloch, can. 7. η Οὐκ ἄρα ἐφρίξατε συνιέντες; Πόσον δοκεῖτε παρα οξυνθῆναι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐν τῇ βλασφημία ταυτῇ; καὶ συνοργισθῆναι τοὺς ἁγίους ἀγγέλους; ἢ πῶς οὐ παραυτίκα ὡς τὸν Δαθὰν καὶ ᾿Αβειρὼν ὑπέλαβεν ἡ γῆ γανοῦσα τὸν ὑφηγητὴν τοῦ ψεύδους, καὶ δεικνύντα

EPISTOLARUM LIB. I. τὸ σκότος φῶς, καὶ τὸν Χριστὸν εἰς ἐναντιολογίαν mendacii promulgatorem; qui tenebras lucem die ἑαυτῷ περιπίπτειν πειρώμενον; Πάντως γὰρ ὅσα ὁ ἱερεὺς ὑποφαίνει, ταῦτα καὶ ὁ Θεὸς κυροῦν ἐπο αγγέλλεται, κατὰ τὸν μέγαν Διονύσιον. Αλλ' ὅμως τοιοῦτον δράσας πονηρὸν, καὶ δοὺς ὑπόδειγμα κακίας τοῖς ὑποχειρίοις εἰς ὁμοτροπίαν· ὃ καὶ γέγονε· μᾶλ λον δὲ καὶ τοῖς πόῤῥω κρατοῦσι καὶ ἄρχουσιν· 3 καθ᾽ ὁμοίωσιν ἐτελέσθη ἐν τῇ Λογγοβαρδία, καὶ Γοτθίᾳ, καὶ τοῖς κλίμασιν αὐτῆς· οὐδὲ γὰρ ἐν τοῖς ἔθνεσι νοιοῦτόν τι τετόλμηται· καὶ οὐ καταισχύ νεται ὁ δείλαιος· ἀλλ᾽, ὡς εἴρηται, λειτουργεῖ ὁ ἀνΙερος· καὶ τοὺς καλῶς αὐτὸν ἀποστρεφομένους ἐξ ορίψειν κατεπείγεται. Κύριος δὲ βοηθὸς τῶν ὑπὲρ τῆς ἐντολῆς αὐτοῦ ἐνισταμένων, ὃς παρακαλέσει τὰς καρδίας τῶν εὐσεβῶν ἡμῶν βασιλέων, ποιῆσαι τὴν ἐκδίκησιν τῆς Ἐκκλησίας αὐτοῦ, καθάπερ ἐπὶ η τοῦ μοιχοῦ, ἵνα καὶ τοῦτον εὐδοκήσῃ ἐκβληθῆναι τῆς ἱερουργίας· ἐπί τε λυσιτελείᾳ τοῦ ἀγιωτάτου πατριάρχου, καὶ πάσης τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας. Διὸ θαρσεῖτε, τέκνα καὶ ἀδελφοί· καὶ μὴ δείσητε, μηδὲ καταπέσητε. Καιρὸς ὁμολογίας, καιρὸς ἐνστά σεως, καιρὸς ἀθλήσεως, τυχὸν καὶ ἄλλων παθημά των· ἀλλὰ καὶ στεφάνων καὶ δόξης ἐπουρανίου. Φησὶ γάρ· Ἀλλ᾽ ἢ τοὺς δοξάζοντάς με δοξάσω, καὶ ὁ ἐξουθενών με ἀτιμασθήσεται. Καὶ, Μακάριοι οἱ μὴ ἐκκλίνοντες ἀπὸ τῶν ἐντολῶν αὐτοῦ. Διο, Χαίρετε καὶ ἀγαλλιᾶσθε, ὅτι ὁ μισθὸς ὑμῖν τοῖς ὑπομένουσι πολὺς ἐν τοῖς οὐρανοῖς· τῶν ἔργων ὑμῶν ἔχεσθε. Τῶν βασιλέων ἡμῶν ὑπερεύο χεσθε, τοῦ ἀρχιερέως, τοῦ ἐκβληθῆναι τὸν Ἰωσήφ ἐκ τοῦ θυσιαστηρίου, τῆς εἰρήνης τῆς Ἐκκλησίας. πορευόμενοι ἐν ὁδῷ ἀμώμῳ, ἐν ταῖς ἐντολαῖς αὐτοῦ θελήσαντες σφόδρα· ἐν πάσῃ καλῇ καταστάσει, καὶ κανονικῇ διαβιώσει· ἕως ἂν ἀκούσητέ τι πλέον, cit, et Christum in contrarias sententias pertrahere conatur? Prorsus enim quæcunque enuntiat sacordos, eadem Deus confirmare ac rata habere se profitetur, juxta magnum Dionysium. Attamen qui fagitium boo commisit, quique improbitatis exemplum subditis ad imitationem præbuit, ut res ipsa dooet; quin etiam procul positis principibus et ducibus sicut jam imitando factum est in Longobardia et Gotthia ejusque confinibus”: non enim apud gentiles tale quid perpetratur: neque eru - bescit miser, sed sacrificat, sicut diotum est, profanus: et eos ipsum merito aversantur, rolegare conatur. Dominus autem adjutor eorum qui pro ejus mandato decertant: qui inflectet corda piorum imperatorum,at vindices ac præbeant Locle - sie sue quemadmodum in adultero: ejicique bune placeat sacro ministerio, prout expedit sanotissimo patriarchæ totique Ecclesia catholion. ἢ καὶ ἡμεῖς σημανοῦμεν. Ὁ Χριστὸς μεθ᾽ ὑμῶν· ἡ Θεοτόκος σκέπουσα ἐμᾶς· ὁ Πρόδρομος καὶ ὁ Θεολόγος φρουροῦντες ὑμᾶς· οἱ ἅγιοι πάντες τῇ εὐχῇ τοῦ Πατρός μου καὶ Πατρὸς ὑμῶν. Πάντας προσο αγορεύω κατ' ὄνομα· ἡ χάρις τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἔστω μετὰ πάντων ὑμῶν, τέκνα Αγα πημένα. Αμήν. ΔΕ. — Νικολάψ Χαρτουλαρίῳ. Quantopere pacem optet Ecclesiæ: et quam bene in Ὑπελάβομεν πῶς ἀπεχθῶς ἔχειν τὴν μεγάλην σου εὐσέβειαν, πανπόθητε ἡμῶν δέσποτα, πρὸς τὴν ταπείνωσιν ἡμῶν, διά τινα παρεμπίπτουσαν ὑπόθεσιν. Ἀλλ᾽ ὄντως ἔδειξας ἐν τῷ παρόντι καιρῷ και θαράν σου τὴν τιμίαν ψυχὴν πάσης δυσμενείας· οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ πάσης θεοσεβείας πεπληρωμένην· ἐν τῷ γοργὸν καὶ θερμόν σε γενέσθαι εἰς τὸ, χάριν εἰρήνης τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Θεοῦ, εὐθὺς ἀπὸ πρώτης ἡμῶν παρακλήσεως κινηθῆναι πρὸς συνάφειαν τοῦ ἀγιωτάτου ἡμῶν πατριάρχου. Τοῦτο γνώρισμα είλι κρινοῦς φιλίας· τοῦτο ἰδίωμα ἀνθρώπου θεοφόβου τοῦτο ἀπόδειξις ἐναργούς ζήλου ἀληθείας. Καὶ γοῦν ἀποδώσειέ σοι Κύριος· εἰ καὶ μηδέν τι γένηται, Quamobrem confidite, filiiac fratres: et ne terreamini, nec succumbite. Tempus confessionis, tempus resistentiæ, tempus certaminum, aliorumque fortasse afflictionum, sed et coronarum, et gloria cœlestis. Ait enim: Sed glorificantes me glorificabo, et qui contemnit me erit ignobilis ". Et: Beati qui non declinant a mandatis ejus ". Ideo Gaudete et exsultate, quoniam merces vobis, cum sustinueritie, multa est in cælis ". Operibus vestris intenti estote. Pro imperatoribus nostris orate: pro patriarcha, ut ejiciatur Joseph ab altari; pro pace Ecclesiæ: ambulantes in via immaculate w, iu mandatis ejus volentes nimis”: in omni honesta constitutione et canonica conversatione: quoad aliquid amplius audiatis, aut a nobis significetur Christus sit vobiscum; Deipara protegens] vos: Precursor et Theologus custodientes vos; sancti omnes, precibus Patris mei, ao Patris vestri. Omnes salute nominatim. Gratia Domini nostri Jesu Christi¸ sit cum omnibus vobis, filii dilecti. Amen. XXXII. Nicolao Chartulario. patriarcham sit afféctus. (Baron. an. 809, n. 2.) Suspicabar quodammodo magnam pietatem tuam, domine mi desideratissime, alieniore animo esse ab humilitate nostra ob cause alicujus interventum. Sed revera hoc tempore ostendisti, vacuam omni. odio esse venerandam animam tuam, plenamque adeo omni pietate: quando te promptum ac para tum docuisti, ut pacis Ecclesiæ Dei studio, statim ac primum hortati sumus, applicares to ad conjunctionem sanctissimi patriarchæ nostri. Hoc indicium sincere amicitiæ, hoc proprium hominis Deum timentis: hæc aperta demonstratio soli veritatis. Itaque retribuet tibi Dominus, tametsi nihil fat, integram julitis mercedem. Non enim ΟΣ * Psal. Supra in Theodori Vita, pag. 16, n. 19. "I Reg. 11, 30, * Psal. cxviii, 21. * Matth. v. 1. ο, 6. 96 Psal. cxι, 1.

rerum exitu, sed ab earum intentione, seu laude- ὁλόκληρον δικαιοσύνης μισθόν. Οὐδὲ γὰρ ἀπὸ τοῦ bili, seu secus, solet Dous premia decernere facientibus. Lucratus ergo eo temporis puncto non aurum et argentum, sed juges thesauros celestis retributionis. Oramus autem, et hortamur amplius, ut pergas in incœpto; ut tu quidem thesaurum prædivitem aoquiras, nos vero humiles conspectu patriarchæ fruamur, aut potius ut Ecclesia Dei tua opera pacem adepta multas tibi laudum coronas nectat: nec pluribus verbis est opus. Quoniam autem jussisti significare nos, qui sentiat humilitas nostra. jam sine fuco, excellentiæ tuæ coram Domino, qui ooculta novit, significamus. Nulla nobis est cum patriarcha de communione dubitatio, præterquam œconomi causa, eo quod depositus sit per divinos canones. Εt quando prohibebitur a sacro tuinisterio sicut antea Dei beneplacito, et sanctissimi patriarchæ, piorumque dominorum nostrorum; nimirum quia oeconomus est, et honorem gerit; tum protinus simul sacrificabimus et communicabimus, et manum porrigemus, nihil inquirentes de triennio hoc, quo cum eo sacris operatus est, paois studio: neque id metu aliquo, sed communis utilitatis et salutis gratia. τέλους τῶν πραγμάτων, ἀλλ' ἀπὸ τῆς περὶ αὐτὰ προθέσεως, εἴτε ἐπαινετῶς, εἴτε οὐχ οὕτως, εἴωθε τὰς ἀμοιβὰς τὸ θεῖον ἐπιψηφίζεσθαι τοῖς ὁρῶσι. Κεκέρδηκας τοιγαροῦν ἐν μι καιροῦ ῥοπῇ, οὐ χου σίον τε καὶ ἀργύριον, ἀλλὰ θησαυροὺς ἀνεκλείπτους οὐρανίας ἀνταποδόσεως. Ἔτι δὲ παρακαλοῦμεν καὶ δοσωποῦμέν σε ἐπειχθῆναι ἐν τῇ τοιαύτῃ ὑποθέσει· ἵνα αὐτὸς μὲν κερδήσῃς πλούσιον τὸ θησαύρισμα ἡμεῖς δὲ οἱ εὐτελεῖς τύχωμεν τοῦ πρὸς τὸν ἀρχιερέα συνοπτικοῦ· μᾶλλον δὲ ἵνα ἡ Ἐκκλησία τοῦ Θεοῦ τῇ σῇ μεσιτείᾳ βραβευθεῖσα, πολλούς σου τοὺς τῶν Εγκωμίων στεφάνους καταπλέξεις. Καὶ οὐ πλέον τι χρὴ λέγειν. Ἐπειδὴ δὲ ἐκέλευσας ἐπισημάνει ἀπόσος ἐστὶν ὁ λόγος τῆς ταπεινώσεως ἡμῶν, ήδη ἀψευδῶς γνωρίζομεν τῇ μεγίστῃ ὑπεροχῇ, ὡς ἐν προσώπῳ Κυρίου τοῦ τῶν ἀδήλων γνώστου οὐκ ἔστιν ἡμῖν ἔν τινι τὸ ἀμφιβάλλον τῆς πρὸς τὸν ἀρχιερέα κοινωνίας, ἢ διὰ τὸν οἰκονόμον, κατὰ τὸ καθηρημέ νον αὐτὸν εἶναι ὑπὸ τῶν θείων κανόνων. Καὶ ἡνίκα ὑποσταλῇ τῆς ἱερουργίας, κατὰ τὸ πρότερον εὐο δοκίᾳ Θεοῦ, τοῦ τε ἁγιωτάτου πατριάρχου, τῶν τε εὐσεβῶν ἡμῶν δεσποτῶν· δῆλον ὅτι ὄντος αὐτοῦ οἰκονόμου, καὶ τὴν τιμὴν ἔχονους· εὐθὺς παραυτίκα χειροτονούμεθα, μηδὲν ἐπιζητοῦντες, περὶ τῆς καὶ συλλειτουργοῦμεν, καὶ συγκοινωνοῦμεν, καὶ ἐν τοῖς τρισὶ χρόνοις τούτοις συλλειτουργίας αὐτοῦ, οἰκονομίας χάριν, οὐ διὰ φόβον, ἀλλὰ διὰ τὸ κοινωφελὲς καὶ σωτήριον. Silent enim linguæ mendaces, adversus Dei pacem incitate et dicant, nos, postquam, dejectus sacerdolio fuerit œconomus, accusationem aggressuros antistitis nostri, ut qui cum deposito jam sacrificavit; deinde etiam decessoris sanctissimi patriarcha: labia dolosa, quæ hac loquuntur: calumuniatorum: invidorumque hominum inventum, et qui sanari nolint inflictum vulnus Ecclesiæ. Nullo modo absit! et patriarcham qui præcessit suscepimus, et suscipimus, ideoque ad mortem usque cum eo communicabimus; et sanctissimum qui nunc est. patriarcham et suscepimus, et suscipimus pro eo etiam offerimus quotodie. Arceatur a sacris œconomus, qui adulterum coronavit, et nos, ut antea diximus, cum eo sacrifcamus, si jubet in Ecclesia catholioa, juxta gradum nostrum unusquisque. Quod quidem si flat, gaudium in cœlo fuerit, pax in Evolesia Dei, quæ apud nos est. Tolletur schisma, concordia palam enitescet, archiepiscopus noster laudibus ornabitur: adeo ut ad posteros transeat ejue encomium Potentissimi imperatores nostri una cum pretiosis infulis suis angelica etiam laude coronabuntur. Sacerdotes induent justitiam multoque magis sancti (monasticum ordinem loquor) cum easultatione exsultabunt ". Dominus noster quod et quale bravium accipiet? quid dicere oportet? et quid non majus fet? quid jucundi non accedet? Dicamus et hoc: oeconomus ipse celebrabitur, et laudibus efferetur: magnamque heo pacto misericordiam consequetur tum in học, 37 Psal. cxxxi. 16. Σιγάτωσαν γὰρ αἱ ψευδοκατήγοροι γλῶτται, κατὰ τῆς εἰρήνης τοῦ Θεοῦ κινούμεναι· ὅτι, ἐπὰν εἰρχθῇ τῆς ἱερουργίας ὁ οἰκονόμος, ἐπιδραξόμεθα αἰτίας κατενεγκεῖν τὸν ἀρχιερέα ἡμῶν, ὡς ἤδη τῷ καθ ῃρημένῳ συλλειτουργήσαντα· ἔπειτα τὸν προηγησάμενον ἁγιώτατον πατριάρχην· χείλη δόλια, τὰ λαλοῦντα τὰ τοιαῦτα· ἀνθρώπων συκοφαντῶν καὶ φθο νερῶν τὸ δράμα· καὶ μὴ θελόντων εἰς ἴασιν ἐλθεῖν τὸ προσπεσὸν ἔφλημα τῇ Ἐκκλησία. Μηδαμῶς· μὴ γένοιτο! καὶ τὸν πατριάρχην τον προηγησάμενον καὶ ἐδεξάμεθα καὶ δεχόμεθα, διὸ καὶ ἕως θανάτου συνκοινωνοῦμεν αὐτῷ· καὶ τὸν νῦν ἁγιώτατον ἀρχο ιερέα καὶ ἐδεξάμεθα καὶ δεχόμεθα· ἐπὶ τούτῳ γὰρ καὶ ἀναφέρομεν καθ' ἑκάστην. Ὁ οἰκονόμος εἰρχθής τω τῆς ἱερουργίας ὁ τὸν μοιχὸν στεφανώσας· καὶ, ὡς προδεδηλώκαμεν, συλλειτουργοῦμεν αὐτῷ, εἰ κελεύει, ἐπὶ τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας, ἕκαστος κατὰ τὴν οἰκείαν ἡμῶν τάξιν. Καὶ εἰ τοῦτο γένηται, χαρὰ ἐν οὐρανοῖς· εἰρήνη ἐν τῇ καθ᾿ ἡμᾶς Ἐκκλησίας τοῦ Θεοῦ· τὸ σχίσμα ὑποχωρεῖ· ἡ ὁμόνοια ἀναλάμψει τρανῶς, ὁ ἀρχιερεὺς ἡμῶν στεφανωθήσεται τοῖς ἐπαίνοις, καὶ τοσοῦτον ὡς διαδοθῆναι αὐτοῦ τὸ ἐγκώ μ:ον ἕως γενεάς. Οἱ κράτιστοι ἡμῶν βασιλεῖς συν τοῖς πολυτιμήτοις αὐτῶν διαδήμασι καταστεφανωθή σονται τῇ ἀγγελικῇ εὐφημίᾳ· οἱ ἱερεῖς ἐνδύσονται δικαιοσύνην· ἔτι μᾶλλον, οἱ ὅσιοι, τὸ μοναδικὸν, λέγω, τάγμα, ἀγαλλιάσει ἀγαλλιάσονται. Ὁ δεσπότης ἡμῶν οἷον καὶ ἡλίκον λήψῃ τὸ βράβεῖον, τι δεῖ λέγειν; καὶ τί μᾶλλον οὐ γενήσεται; τί τερπνὸν οὐκ εἰσαχθήσεται; Εἴπωμεν καὶ τοῦτο, ὅτι καὶ αὐτὸς

EPISTOLARUM LIB. I. et adorantes, et gratias agentes, quæ debentur archiepiscopo re et verbo præ omnibus hominibus, ut debemus, deferemus. Ad horum autem faciendam fidem, declarationem prolixam scripto offerimus; ut nisi, postquam a sacrificio cessarit, siout antea, confestim accedamus et communicemus, ut sariptum est; sit in vestra manu sententia, si quid vultis; et nobis loqui amplius non liceat de hoc negotio. Et ecce non angelus, non homo, sed Dominus ipse, qui te per nos trahit et impellit, et hortatur. ὁ οἰκονόμος εὐφημηθήσεται καὶ δοξασθήσεται, καὶ tum in futuro saculo. Et nos peccatores substrati, κληρονομήσει διὰ τοῦτο μέγα ἔλεος, καὶ ἐν τῷ νῦν αἰῶνι, καὶ ἐν τῷ μέλλοντι. Ἡμεῖς τε οἱ ἁμαρτωλοί ἐσόμεθα ὑποπίπτοντες, καὶ προσκυνοῦντες, καὶ ὑπερευχαριστοῦντες, ἔργῳ καὶ λόγῳ τὰ δέοντα ὡς ἀρχιερεῖ ὑπὲρ πάντα ἄνθρωπον, κατὰ τὸ ὀφειλόμενον, συνεισφέροντες. Πρὸς δὲ πίστωσιν τῶν εἰ ρημένων, ποιούμεθα τὸν λόγον ἔγγραφον διὰ πλά τους· ὅτι μετὰ τὴν παῦσιν τῆς ἱερουργίας, κατὰ τὸ πρότερον, ἐὰν μὴ εὐθὺς εἰσέλθωμεν καὶ κοινωνήσωμεν, ὡς προγέγραπται· ἔστω ἡ ψῆφος καθ' ὑμᾶς, εἴ τι βούλεσθε· καὶ μὴ ἐξὸν ἔτι λαλεῖν ἡμᾶς περὶ τῆς ὑποθέσεως. Καὶ ἰδοὺ, οὐκ ἄγγελος, οὐκ ἄνω θρωπος, ἀλλ' αὐτὸς ὁ Κύριος ὁ δι' ἡμῶν ἕλκων, καὶ συνωθῶν καὶ παρακαλῶν σε. ΑΓ. - Λέοντι πάπα Ρώμης. [οβ'.] Leoni papa Romæ. Leonis III papæ opem implorat. (Baron. an. 809, n. 14.) Τῷ ἁγιωτάτῳ καὶ κορυφαιοτάτῳ Πατρὶ Πατέρων Sanctissimo et summo Patri Patrum Leoni domino Λέοντι τῷ δεσπότῃ μου ἀποστολικῷ πάπα, Θεόδωρος ἐλάχιστος πρεσβύτερος καὶ ἡγούμε νος τῶν Στουδίου. Επειδήπερ Πέτρῳ τῷ μεγάλῳ δέδωκε Χριστὸς ὁ Θεὸς μετὰ τὰς κλεῖς τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν, καὶ τὸ τῆς ποιμνιαρχίας αξίωμα· πρὸς Πέτρον ἤτοι τὸν αὐτοῦ διάδοχον, ὁτιοῦν καινοτομούμενον ἐν τῇ καθολικῇ Ἐκκλησίᾳ παρὰ τῶν ἀποσφαλλομένων τῆς ἀληθείας, ἀναγκαῖον ἀναφέρεσθαι. Τοῦτο τοιγαρούν δεδιδαγμένοι καὶ ἡμεῖς οἱ ταπεινοὶ καὶ ἐλάχιστοι, ἐκ τῶν ἀνέκαθεν ἁγίων Πατέρων ἡμῶν· ἐπεὶ ὑπήρχθη τις καὶ νῦν καινοτομία ἐν τῇ καθ᾿ ἡμᾶς Ἐκκλησίᾳ· καὶ πρότερον μὲν διὰ μέσου τοῦ εὐλαβεστάτου ἀρχι μανοδρίτου, ήγουν τοῦ ἀδελφοῦ καὶ συνδούλου ἡμῶν Ἐπιφανίου· καὶ νῦν διὰ τοῦ εὐτελοῦς ἡμῶν γραμ ματίου ὀφειλόμενον ἡγησάμεθα τῷ ἀγγέλῳ τῆς κοι ρυφαίας σου μακαριότητος ταύτην ἀνενεγκεῖν. Γέγονε τοίνυν, ὦ θειοτάτη τῶν ὅλων κεφαλών κεφαλή, και τὰ τον προφήτην Ἱερεμίαν, σύνοδος ὡς ἀληθῶς ἀθε τούντων, καὶ ουνέδριον μοιχωμένων. Όπερ γὰρ ἐκεῖσε διὰ τῆς εἰδωλικῆς ἐκπορνεύσεως λέλεκται, τοῦτο ἐνταῦθα διὰ τῆς μοιχοζευκτικῆς ἐπικυρώσεως δέδεικται. Αμφότεροι γὰρ τὸν αὐτὸν Κύριον ήθετήκασιν, οἱ μὲν διὰ τῆς νομικῆς, οἱ δὲ διὰ τῆς εὐαγ· γελικής παραβάσεως. Καὶ γε οὐ μέχρι τούτου έστησαν, παρασυναγωγὴ διὰ προτέρας συνελεύσεως, ἐν τῇ τοῦ μοιχοζεύκτου παραδοχῇ καὶ συνιερουργία, κατὰ τὸν θεῖον Βασίλειον, χρηματίσαντες· ἀλλ᾿ ὡς ἂν ἑαυτοῖς αἱρέσεως τελείας ὄνομα περιποιήσωνται, δι' ἑτέρας συνόδου δημοσίας, τοὺς μὴ τῷ παρανόμῳ αὐτῶν κακοδοξία συγκαταθεμένους, μᾶλλον δὲ ὅλην τὴν καθολικὴν Ἐκκλησίαν, ἀναθεματισμῷ ὑποβεβλήκασι· τοὺς ἤδη φθάσαντας ἐπὶ προσώπου αὐτῶν, οὺς μὲν ἐξοστρακίσαντες πόρρω που· οὓς δὲ φυλακαῖς κατέχοντες. Διωγμὸν κατὰ τὸ σύνηθες τῶν ἐν ταῦθα πάλιν καινουργήσαντες. Καὶ τὸ δικαίωμα αὐτ τοῖς, λόγου πονηροῦ κραταίωμα. Οἰκονομίαν οὖν τὴν ζευξιμοιχείαν δογματίζουσιν· ἐπὶ τῶν βασιλέων τοὺς θείους νόμους μὴ κρατεῖν διορίζονται· τοὺς ὑπὲρ ἀληθείας καὶ δικαίου μέχρις αἵματος ἐνστάντας, 98 Jerem. Ix, 2. "Epist. ad Amphiloch. can. I. meo papæ apostolico, Theodorus minimus presbyter et præpositus Studiensis. Quandoquidem Petro magno Christus Deus post claves regni cœlorum, pastoralis etiam principatus contulit dignitatem, ad Petrum utique, vel ejus successorem, quidquid in Ecclesia catholica per eos innovatur qui aberrant a veritate, necesse est referri. Quod nos quoque humiles et minimi a sanotis olim Patribus nostris edocti, postquam in Ecclesia nostra novitas quædam nuper exorta est, et prius quidem per religiosissimum archimandritam, fratrem et conservum nostrum Epiphanium et nunc per simplices litteras nostras ad supreme beatitudinis tuæ angelum de ea referre nos debere, arbitrati sumus. Faotus est, o divinissimum omnium capitum caput juxta Jeremiam prophetam *, oœtus revera prævaricatorum, et concilium adulterantium. Quod enim ibi propter idolorum forntcationem dictum est, hio per adulterinæ copulæ confirmationem patefactum est. Utrique enim eumdem. Dominum spreverunt, illi per legis, hi per Evangelii transgressionem. Nec vero satis illis fuit, quod per priorem conventum, in ejus qui macboo copularat receptione, sacrorumque cum eo communione. Parasynagogi, ut divinus loquitur Basilius m, facti sunt: sed ut hæresis absoluta nomen adi. pisoerentur, in altera publica synodo eos qui parvo ipsorum errori non adhaserunt, aut universam potius Loclesiam catholicam, anathemati subj000Funt: et quotquot hactenus in conspectum venerunt, partim loginquis exsiliis multantes, partim carceribus includentes, pristinam usitato hic more persecutionem renovarunt. Ao nefarii sermonis præsidio se ipsos defendunt. Adulterini siquidem conjugii conjunctionem, dispensationem esse decernunt: in regibus divinas leges nihil posse def. niunt: eos qui pro veritate ac justitia usque ad sanguinem restiterunt, ut Procursorem et Chrysostomum, imitari vetant: episcopum unumquemque

it sacros canones, præter ea quæ in illis statuta ὥσπερ τὸν Πρόδρομον καὶ Χρυσόστομον, μιμεῖσθαι sint potestatem habere pronuntiant. ἀπαγορεύουσιν· ἕκαστον τῶν Ἱεραρχῶν ἐξουσιάζειν ἐν τοῖς θείοις κανόσι, παρὰ τὰ ἐν αὐτοῖς κεκανονι σμένα, ἀποφαίνονται. Καὶ διὰ τοῦτο ὁπόταν τύχη καὶ κρυπτῶς καὶ ἐμφανῶς ἀλῶναί τινα τῶν ἱερωμένων καθαιρετικοῖς κανόσι, τῇ τοῦ βουλομένου ἐξουσία μένειν ἀκαθαί ρετον. Καὶ μάρτυς τοῦ λόγου, ὁ διαφόροις κανόσι σὺν ἄλλοις κεκρατημένος μοιχοζεύκτης, καὶ συλλειτουργῶν αὐτοῖς δημοσίᾳ. Τοὺς παρανομίας ὡς οίκου νομίας ποιοῦντας, ἄλλους τε καὶ ἑαυτοὺς ἁγίους ἐν νούτῳ ἀνομάζουσι· καὶ τοὺς μὴ ταύτας προσιεμέ νους, ὡς ἠλλοτριωμένους Θεοῦ ἀναθεματίζουσι - μάρτυς δὲ κἀνταῦθα τοῦ λόγου ὢν καὶ ὁ διωγμός. Τί οὖν ἔστιν ἐν τούτοις, ὦ μάκαρ, εἰπεῖν; ἢ τὸ ἀποστο Quare si quem forte sacris initiatum contingat clam palamve canonum, per quos depositio irroBatur, reum teneri; huno sola volentis auctori tate, depositionis exsortem manere. Quorum omnium testis est is, qui variis canonibus cum aliis cbstrictus tenetur, adulteri copulator, una cum ipsis publice ministrans. Testes ii qui, dum iniquifates tanquam dispensationes faciunt; in eo ipso tum, alios, tum se ipsos sanctos vocant, et eos qui illas non admittunt, velut a Deo alienos anatheinate feriunt. Testis etiam quæ hic exsistit persecutio. Quid igitur ad hac, o beate, dicendum est? η λικὸν ἐκεῖνο. ὅτι Νῦν πολλοὶ ᾿Αντίχριστοι γε nisi apostolicum illud: Nunc Antichristi multi facti sunt '; si divinus legibus et canonibus omnes hom inines subditi non sumus. His ergo a simplicitate nostra sine fuco expositis, vocem nunc illam qua coryphæus cum reliquis apostolis Christum compellavit cum maris fluctus excitarentur; apud Christi imitatricem beatitudinem tuam adhibemus: Salva nos, archipastor Ecclesiæ quæ sub colo est, perimus. Imitare magistrum tuum Christum, manumque Ecclesiæ nostra porrige, sicut ille Petro: nisi quod ille incipienti in mare mergi, tu autem rursus jam mers in hæresis profundo. Emulare, precamur, cognominem tibi Papam, atque ut ille, pullutante tum hæresi Eutychiana, leoninum in morem spiritu experrectus est, ut omnes norunt, dogmaticis sui epistolis; sic et tu, dicere audeo, juxta nomen quod geris, irrugi divinitus, vel polius intona contra præsentem hanc hæresim, ut decet. Si enim isti, arrogata sibi auctoritate, hæreticam synodum cogere veriti non sunt, qui ne orthodoxam quidem absque cognitione vestra, ut antiquus mos obtinet, cogere potuerunt: quando magis equum atque adeo necessarium fuerit (cum timore suggerimus) ab divino tuo principatu legitimam synodum convocari ut orthodoxum Ecclesia dogma hereticum extrudal: et neque supremedignitas tua cum orthodoxis omnibus anathemate notetur a novis nugatoribus; neque iniquitatis porro classi. cum adulterinam hanc synodum nacti, quibus id placet,in peccatum facile prolabantur. Hae, sicut parvitati nostre conveniebat, ut minima Ecclesim mem bra representantes, et divino pastorali vestro principatui parentes; obsecramus de cætero sanctam animam vestram, ut nos ceu proprias oves reputet, et sacris precibus suis eminus illustret, atque confirmet. Quod si etiam documentis; tum id fuerit divinæ benignitatis: quandoquidem et Christus ad Abgarum scripsit, et multi etiam e subditis digni habiti sunt, qui ab apostolis sanctisque acciperent litteras. me autem solo peccatore, et in carcere detento, mittitur hæc epistola, propterea quod PaI Joan. 11, 19. Matth. vIII, 25. γόνασιν· εἴπερ μὴ ὑπὸ τῶν θείων νόμων καὶ κανόνων πάντες ἄνθρωποι ἐξουσιαζόμεθα. Τούτων ἤδη ἀψευ δῶς ὑπὸ τῆς εὐτελείας ἡμῶν ἀνενεχθέντων, ἐκείνην τὴν φωνὴν, ἢ ὁ κορυφαῖος σὺν τοῖς λοιποῖς ἀποστό λοις προσήγαγε Χριστῷ, ἡνίκα ὁ τῆς θαλάσσης κλύδων ἐπεγείρετο, προσφέρομεν τῇ Χριστομιμήτῳ σου μακαριότητι - Σῶρον ἡμᾶς, ἀρχιποίμην τῆς ὑπ' οὐρανὸν Ἐκκλησίας, ἀπολλύμεθα. Μίμησαί σου τὸν διδάσκαλον Χριστὸν, καὶ ὄρεξον χεῖρα τῇ καθ᾿ ἡμᾶς Εκκλησίᾳ, ὡς ἐκεῖνος Πέτρῳ ὅσον ὁ μὲν ἀρχομένῳ καταποντίζεσθαι ἐν τῇ θαλάσσῃ· αὐτὸς δ᾽ αὖ κατα ποντισθείσῃ ἤδη ἐν τῷ τῆς αἱρέσεως βάθει. Ζήλευσόν σου, δεόμεθα, τὸν ὁμώνυμον πάπαν, καὶ ὡς ἐκεῖνος τηνικαῦτα τῆς Εὐτυχιανικῆς αἱρέσεως ἀναφθείσης λεόντειόν πως διηγέρθη τῷ πνεύματι, ὡς ἴσασι πάνω τες, ταῖς δογματικαῖς αὐτοῦ ἐπιστολαῖς· οὕτω καὶ αὐτὸς, τολμῶ λέγειν, φερωνύμως, βρύξον θείως μᾶλλον δὲ βρόντησον κατὰ τῆς παρούσης κακοδοξίας τὰ εἰκότα. Εἰ γὰρ οὗτοι ἑαυτοῖς ἐξαυθεντήσαντες αἱρετικὴν σύνοδον ἐκπληρῶσαι οὐκ ἔδεισαν, καίπερ εἰ καὶ ὀρθόδοξον οὐκ ἄνευ τῆς ὑμῶν εἰδήσεως ἐξου σιάζοντες, ὡς τὸ ἄνωθεν κεκρατηκὸς ἔθος - πόσῳ γε μάλλον εύλογον καὶ ἀναγκαῖον ἂν εἴη, ὑπομιμνήσκου μεν φόβῳ, ὑπὸ τῆς θείας πρωταρχίας σου, ἔννομον κροτηθῆναι σύνοδον, ὡς ἂν τὸ ὀρθόδοξον τῆς Ἐκ κλησίας δόγμα, το αἱρετικὸν ἀποκρούσηται· καὶ μήτε ἡ κορυφαιότης σου σὺν ἅπασι τοῖς ὀρθοδόξοις ἀναθεματίζοιτο παρὰ τῶν νέων κενοφώνων· μήτ' αὖ ὁρμητήριον ἀνομίας τὴν μοιχοσύνοδον εὑρίσκοντες οἱ βουλόμενοι κατολισθαίνωσιν εὐπετῶς πρὸς τὴν ἁμαρτίαν. Ταῦτα, ὡς τὸ ἀνῆκον τῇ ουθενότητι ἡμῶν, ἀνηγγελκότες, ὡς ἐλάχιστα μέλη τῆς Ἐκκλησίας, καὶ τῇ ὀθ᾽ ὑμῶν ὑπείκοντες θείᾳ ποιμεναρχίᾳ· τὸ λοι πὸν ἐξαιτοῦμεν τὴν ἁγίαν αὐτῆς ψυχὴν, λογίζεσθαι ἡμᾶς ὡς οἰκεῖα αὐτῆς πρόβατα, καὶ ταῖς ἱεραῖς προσευχαῖς πόρρωθεν φωτίξειν καὶ στηρίζειν. Εἰ δὲ καὶ διδαχαῖς, τῆς σῆς ἂν εἴη θείας συγκαταβάσεων Επεὶ καὶ ὁ Χριστὸς Αὐγάρῳ ἐπέστειλε· καὶ πολλοὶ τῶν ὀφειμένων παρὰ ἀποστόλων, καὶ ἀγίων γράμ ματα δέξασθαι κατηξιώθησαν. Παρ' ἐμοῦ δὲ μόνου τοῦ ἁμαρτωλοῦ καὶ τηρουμένου ἐν φυλακῇ ἡ ἐπιστο

EPISTOLARUM LIB. I. archiepiscopus germanus noster, in aliis insulis pariter custodiuntur. Ipsi nihilominus per me et mecum eadem dicunt, et sacris beatitudinis tuæ vestigiis advolvuntur. λή· διὰ τὸ, τὸν Πατέρα καὶ σύνδουλόν μου τὸν ἔγκλει· ter conservusque meus inclusus, et Thessalonice στον, τόν τε ἀρχιεπίσκοπον τῆς Θεσσαλονίκης, καὶ ἀδελφὸν ἡμῶν, εἰς ἑτέρας νήσους ὡσαύτως τηρεῖσθαί. Πλὴν καὶ αὐτοὶ δι᾿ ἐμοῦ, καὶ σὺν ἐμοὶ τὰ αὐτὰ καὶ φθέγγονται καὶ προσπτύσσονται τοῖς ἱεροῖς τῆς μα καριότητός σου ἔχνεσιν. ΑΔ΄. Τῷ αὐτῷ. [ςε'.] XXXIV. Eidem Leoni papæ. Pro acceptis papæ litteris gratias agit, tum quæ ab adversariis gesta erant exponit. (Baron. an. 809, n. 18.) Τῷ ἱσαγγέλῳ μακαριωτάτῳ καὶ ᾿Αποστολικῷ Πατρὶ Λέοντι πάπα Ρώμης. Πλάτων ἔγκλειστος, καὶ Θεόδωρος πρεσβύτερος καὶ ἡγούμενος τῶν Στουδίου. Μέγα ἡμῖν τοῖς ταπεινοῖς ὡς ἀληθῶς, καὶ εὐχῆς ἔργον τῆς ἀνωτάτω, ἀξιωθεῖσε δέξασθαι παρὰ τῆς ἀποστολικῆς ὑμῶν μακαριότητος πρόσρησιν προσ αγορευτικὴν, καὶ μὴν ἀποσημείωσιν τῶν πνευματοκινήτων αὐτῆς ἱερῶν λογίων, δι᾿ Επιφανίου τοῦ συνδούλου, καὶ ἀγαπητοῦ ἡμῶν τέκνου· καὶ ταῦτα και κλεισμένοις οὖσιν ὑπὸ τῶν κακοδόξων, καὶ ὄψει θεασαμένοις τὸν γραμματηφόρον. Εφ᾽ οἷς ἐσκιρτή σαμεν· ἠγαλλιασάμεθα· ἀνθωμολογησάμεθα τῷ Κυρίῳ, τῷ ταῖς θείαις αὐτῆς προσευχαῖς, τὰ παρ' ἐλπί θα παραδόξως ἡμῖν τοῖς ἀναξίοις χαρισαμένῳ· μου νονουχὶ καὶ ὁρᾶν αὐτῆς τὸν ἱερὸν χαρακτῆρα διὰ μέσου τῶν φωνῶν φανταζομένοις. Ἀλλ᾿ αὐτὴ μὲν Χριστομιμήτως καὶ προσηγόρευκς τοὺς εὐτελεῖς, καὶ ἀνεζωπύρησεν ἡμῶν τὸ πνεῦμα, ἐπέῤῥωσέ τε τὸ ἀσθε νὲς, καὶ ἐστιβάρωσε τὸ ἀδρανές· οἱονεὶ ἔπαλείψασα τοῖς ὑπὲρ ἡμᾶς παρακλητικοῖς καὶ νουθετικοῖς φθέγμασι· στήκειν τε ἐν τῇ ὀρθοδόξῳ πίστει ἀκλινῶς μέχρι τέλους παρεγγυῶσα. Καὶ γένοιτο ἡμῖν ἱλέοις αὐτῆς ἱκετηρίαις. Ἡμεῖς δὲ οἱ οὐθενεῖς καὶ πάλιν εὖ ἔχειν νενομίκαμεν, ὥσπερ τὸ πρότερον δι᾿ αὐτοῦ τοῦ δε τοῦ πιστοτάτου ἡμῶν γραμματηφόρου, καὶ αὖθις δι' Εὐσταθίου τοῦ ἑτέρου καὶ αὐτοῦ ἡμῶν τέκνου, οὕτω καὶ νῦν ἀνενεγκεῖν αυτῇ τὰ εἰκότα. Σύνοδος γέγονεν ἐν τοῖς καθ᾿ ἡμᾶς, ὦ μακαριώτατε, πάνδη μος συγκαθεσθέντων καὶ ἀρχόντων τῶν ἐν τέλει· καὶ ἡ σύνοδος ἐπ' ἀθετήσει τοῦ Εὐαγγελίου τοῦ Χριστοῦ, οὗ σὺ τὰς κλεῖς ἐδέξω πρὸς αὐτοῦ, διὰ μέσου τοῦ τῶν ἀποστόλων πρωτοστάτου, καὶ τῶν ἀμοιβαδόν, μέχρι τοῦ προηγησαμένου τὴν ἱερωτάτην του κεφαλήν. Καὶ ὅπως ἀνάσχοιτο ἐπακηκοέναι ἡ θεομίμητος ἐπιείκειά σου; 'Αρξώμεθα δὲ ἀπὸ τοῦ νόμου καὶ τῶν προφητῶν. Καὶ γοῦν, φησίν, Οὐ μοιχεύσεις· οὐ ψευδομαρτυρήσεις. - Οὐ λήψῃ τὸ ὄνομά Κυ ρίου τοῦ Θεοῦ σου ἐπὶ ματαίῳ. Καὶ Ἱερεμίας μέν' "Αφρων καὶ ἀσεβὴς ὁ κατέχων μοιχαλίδα. Μαλαχίας δέ. Χείλη ἱερέως φυλάξεται γνῶσιν· καὶ νόμον ἐκζητήσουσιν ἐκ στόματος αὐτοῦ· διό τι άγγελος Κυρίου παντοκράτορος ἐστι. Μέσ τέλθωμεν ἐπὶ τὸ Εὐαγγέλιον· ῾Ο ἀπολύων, φησί, τὴν γυναῖκα αὐτοῦ, καὶ γαμῶν ἑτέραν, μοιχεύει. Καὶ πάλιν, Οὔς ὁ Θεός συνέζευξεν, ἄνθ ρωπος μή χωριζέτω. Ὅσον δὲ τὸ διάφορον νόμου καὶ χάριτος, ἐξ αὐτῶν τῶν λόγων τοῦ Κυρίου εἰσόμεθα, Equali angelis beatissimo et apostolico Patri Leoni papæ Romæ, Plato inclusus, et Theodorus presbyter ac præpositus Studiensis. Magnum revera nobis humilibus et summi voti opus fuit, quod digni habiti sumus, qui ab apostolica beatitudine vestra salutationis allocutionem, et sacrorum ejus quia spiritu moventur sermonum significationem»cciperemus, per conservum as dilectum filium nostrum Epiphanium; et hæo, inclusi licet teneamur ab hæreticis; atque ita ut tabeliarium ipsum oculis conspexirimus. Quamobrem latitia exsultavimus, gavisi sumus, Domino gratias egimus, qui divinis illius precibus ea quæ spem notram superabant nobis indignis miro modo largitus est: ita ut ipsam propemodum sacram ejus formam per interjecta voces videre nobis videremur. Verum illa quidem ad Christi exemplum nos humiles affata est, et mentes nostras recreavit, imbecillitatem corroboravit, languentesque confrmavit, suis nos quasi perungens captum nostrum ΟΣΟΕ - dentibus consolatoriis, monitoriisque sermonibus, in fide orthodoxa constanter ad finem usque manore persuadens, quod utinam propitiis ejus precibus ita nobis contingat. Nos vero nihil homunciones convenire existimavimus, sicuti antea per hunc fidissimum tabellarium nostrum, et postea per Eustathium alterum filium nostrum, ita nuno etiam ad eamdem referre ea quæ par est. Synodus, • beatissime, apud nos publica celebrata est, iis etiam, qui magistatus gerunt, una considentibus, et synodus ad condemnationem Evangelii Christi, cujus tu claves ab ipsomet accepisti per interme dium principem apostolorum et successores usque ad eum qui sanctissimum tuum caput antecessit. Et quomodo audire hæc sustineat Dei imitatrix æquitas tua? Incipiamus enim a lege et prophetis. Et quidem inquit: Non machaberis: Non loqueris falsum testimonium 3: Non assumes nomen Domini tui in vanum 4. Et Jeremias: Stultus, ait, et impius qui tenet adulteram 5. Malachias vero: Labia sacerdotis custodient scientiam, et legem requirent ex ore ejus: quia angelus Domini exercituum est *. Transeamus ad Evangelium: Quicunque, inquit, dimiserit uxorem suam, et aliam duxerit, machatur 7. Et rursus: Quos Deus conjunxit, homo non separet s. Quante vero sit differentia legis et gratiæ, ex ipsis Domini verbis discimus, qui ait: Et ecce plus quam templum 3 Exod. xx, 15. * Ibid. 7. * Imo, Prov. xvını, 22. • Malach. 11; 7. 7 Matth. 9. • Ibid. 6.

8. THEODORI STUDITÆ htc. Deinde ex verbis Apostoli dicentis: Irritam λέγοντος. Καὶ ἰδοὺ πλέον τοῦ ἱεροῦ ὧδε· εἶτα, quis faciens legem Moysi, sine ulla miseratione,duobus vel tribus testibus moritur: quanto magis putatis deteriora mereri supplicia, qui Filium Dei conculcarit, et sanguinem testamenti pollutum duxerit, et spiritus gratis contumeliam fecerit 10 9 Hæc igitur cum ita se habeant; isti nefaria lingna Domino reluctantes, legis atque Evangelii solutionem, id est, hujus nuper imperatoris adulterium, qui, legitima ejecta, mocham induxit: et hac ipsa majorem et graviorem iniquitatem, adulterorum scilicet conjunctionem: propter falsum testimonium quod adversus Deum locuti sunt,ejus nomen in illioita actione inter sacra mysteria usurpantes, victricesque de Christo coronas adulteris imponentes in ipsa divinorum munerum participatione, quibus quidem veluti communibus et pollutis contumeliam feoit adulteri copulator, angelum se non Dei omnipotentis, sed principis mundi Satanæ, reipsa declarans; omnesque una, qui huic transgressioni cooperando, eamque approbando, partem suam cum adultero, et adulteri copulatore, posuerunt; salutarem Dei Ecclesiæ dispensationem spellarunt: adeo firmam illam et apud Deum ratam, ut eos quis ipsis non cesserunt, neque concenserunt, synodice anathematizarint, additis carceribus aliisque suppliciis, propterea quod fateri nolint sanctum opus fuisse, istiusmodi dispensationem: Audi, calum, ait Isaias, et auribus percipe, terra, quoniam – Dominus locutus est 11. Nos vero humiles nunc ad te: Audi, magnum Dei caput, et auribus percipe quæ Satanas molitus est. Si enim ex Dei voluntate et nutu cœtus ille, et anathematis pronuntiatio: Dei profecto lex non est, nec prophetæ, cum quibus et Precursor, qui adulterum reprehendit; neo Evangelium,contra quod isti suam illam tantopere adamatam dispensationem fecerunt. Nam si ejusdem esse aiunt; alterum duorum necesse est: aut mendecem Christum statuent, qui olim quidem in prophetis locutus est, et legem dedit, nuno autem per seipsum in Evangelio, aut veracem, uti certe est ipse veritas: ipsos vero mentiri, et Dei criminatores consequenter, ostendi: atque ideo anathematis quod contra Christum sanctosque ejus protulerunt, rece esse, ut qui adulterium, adulterorumque copulationem, et adulterorum communionem esse conArment. Nec aliter se res habet: Non enim est acceptio personarum apud Deum 12, sicut indicant Mochiani, qui ejus leges omnibus ex æquo positas negant,sed in regibus cessare eas comminiscuntur. Et ubinam est regum Evangelium? Sed impie illi prorsus egerunt, non intelligentes quod Deus hominis personam non accipit 4s, quemadmodum testatur sanctus Apostelus neque quod idem per unum e prophetis • Matth. x11, 6. καὶ ἐκ τῶν τοῦ ᾿Αποστόλου φωνῶν, φάσκοντος. 'Αθε τήσας τις νόμον Μωσέως, χωρὶς οἰκτιρμῶν, ἐπὶ δυσὶ ἤ τρισὶ μάρτυσιν ἀποθνήσκει· πόσῳ δοκεῖτε χείρονος ἀξιωθήσεται τιμωρίας, ὁ τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ καταπατήσας, καὶ τὸ αἷμα τῆς διαθήκης καινὸν ἡγησάμενος, καὶ τὴν χάριν τοῦ Πνεύματος ἐνυβρίσας; Τούτων τοίνυν οὕτως ἐχόντων· οἱ μετὰ γλώσσης ἀθέσμου τὰ πρὸς Κύρεον ἀπειθοῦντες, τὴν λύσιν τοῦ τε νόμου καὶ τοῦ Εὐαγγελίου, ἤγουν τὴν μοιχείαν τοῦ πρὶν κρατήσαντος, ἐπὶ τῇ ἐκβολῇ τῆς νομίμου, καὶ εἰσοικίσει τῆς μοιχαλίδος· καὶ τὴν ταύτης μείζονα καὶ χαλεπωτέραν παρανομίαν, ἤτοι τὴν μοιχοζει ξίαν· διὰ τὸ ψευδομαρτυρῆσαι κατὰ Θεοῦ, καὶ τὸ τούτου όνομα λαβεὶν ἐπὶ τῇ ἀθεμίτῳ πράξει κατὰ τὴν μυσταγωγίαν. Καὶ μὴν καὶ δοῦναι τοῖς μοιχευομένοις νικητικούς κατὰ Χριστοῦ τοὺς στεφάνους, ἐπὶ μεθέξει τῶν θείων δώρων, τῶν ὡς κοινῶν ἐνυβρισθέν των παρὰ τοῦ μειχίζευκτου, καὶ ἀγγέλου, οὐ τοῦ παντοκράτορος Θεοῦ, ἀλλὰ τοῦ κοσμοκράτορος Σατανᾶ, ἀποφανέντος κατὰ τὸ ἀληθές· ἔτι μὴν καὶ πάν των τῶν διὰ συνδρομῆς καὶ εὐδοκίας, ἐν τῇδε τῇ παραβάσει τὴν μερίδα θεμένων μετὰ μοιχοῦ καὶ μοιχοζεύκτου· οἰκονομίαν σωτήριον τῇ Ἐκκλησία τοῦ Θεοῦ προσηγορεύκασι. τοσοῦτον ὀχυρὰν καὶ θεοκύρωτον ὑπάρχουσαν, ὡς τοὺς μὴ εξαντας καὶ συνθεμένους αὐτοῖς, ἀναθέματι συνοδικῶς ὑποβαλεῖν, μετὰ φυλακῶν, καὶ ἑτέρων παθημάτων, ὡς μὴ δεξα μένους ταύτην τὴν οἰκονομίαν ἁγιοπρακτὸν εἶναι. "Ακουε, οὐρανέ, φηςὶν Ησαΐας, καὶ ἐνωτίζου, ἡ γῆ, ὅτι Κύριος ἐλάλησεν. Ἡμεῖς δὲ οἱ εὐτελεῖς πρὸς σὲ τανῦν. Ακουε, ἡ μεγάλη τοῦ Θεοῦ κεφαλὴ, καὶ ἐνωτίζου ἢ ὁ Σατανᾶς ἀπειργάσατο. Εἰ τοίνυν κατὰ Θεοῦ βούλησιν καὶ ἀποδοχὴν ἡ συνάθροισις αὕτη, κ τε αναθεματιστικὴ ἀπόφασις· οὐ Θεοῦ ὁ νόμος δη λονότι· οἵ τε προφῆται, μεθ' ὧν ὁ Πρόδρομος ὡς μοιχοελέγκτης. εἶτα καὶ τὸ Εὐαγγέλιον, παρ᾿ ὃ ἐκεῖναι φίλην τὴν οἰκονομίαν αὐτῶν πεποίηνται. Εἰ γὰρ φαῖον τοῦ αὐτοῦ· δυοῖν θάτερον· ἤ ψευδηγόρον τὸν Χριστὸν, πάλαι μὲν ἐν τοῖς προφήταις λαλήσαντα, καὶ νομοθετήσαντα, νῦν δὲ δι᾽ ἑαυτοῦ ἐν τῷ Εὐαγ γελίῳ, ἀποφανοῦνται· ἢ ἀληθεύοντα, ὥσπερ ἐστὶν αὐτὸς ἡ ἀλήθεια· αὐτοὺς ψεύδεσθαι, καὶ θεοκα ηγόρους ἐναποδειχθῆναι ἀραρότως· καὶ διὰ τοῦτο τοῦ ἀναθέματος, οὗ κατὰ Χριστοῦ καὶ τῶν ἁγίων αὐτοῦ ἀπεφήνατο, εἶναι ὑπευθύνους, βεβαιωσαμένους τὴν μοιχείαν, καὶ μοιχοζευξίαν, καὶ μοιχοσυνδρομίαν, οικονομίαν Θεοῦ καὶ ἁγίων. Καὶ ἀλλοίως οὐκ ἔστιν. Οὐ γὰρ προσωποληψία παρὰ τῷ Θεῷ· ὡς ὑποδεικνύουσιν οἱ Μοιχειανοί, μὴ ἐπίσης τοὺς νόμους αὐτοῦ κεῖσθαι ἐπὶ πᾶσιν, ἀλλ' ἐπὶ τῶν βασιλέων, ὥς φησιν, ὑποχωρεῖν καὶ καινοτομεῖσθαι. Καὶ ποῦ τὸ τῶν βασιλέων Εὐαγγέλιον; ᾿Αλλ' όντως ήσεβήκασι λίαν, μὴ συνιέντες, ὅτι θεὸς πρόσωπον ἀνθρώπου οὐ λαμβάνει, καθὰ ἔφη ὁ ἱερὸς Απόστολος· μηδ' ὅτι ὁ αὐτὸς δι᾽ ἑνὸς τῶν 10 Hebr. x, 28 Isa. 1, 2. Η Rom. π, 11. 1 Galat. n, β.

EPISTOLARUM LIB. I. Υμεῖς οὐκ ipsos increpans ait: Vos non servastis vias meas, sed acceplicis faciem in lege. Nunquid non Deus unus creavit vos? nunquid non pater unus omnium vestrum 49 Salomon autem his verbis: Audile re ges, et intelligite 15. Et post alia: Quoniam cum esselis ministri regni altissimi, non recte judicastis, nec custodistis legem, neque secundum voluntatem Dei ambulastis. Horrende et cito apparebit vobis: quoniam judicium durissimum in his qui praesunt fiet. Non enim subtrahet personam cujusquam Dominus omnium “. Jam vero quod et totum Evangelium nefariis ausis violarunt, o sacrum et divinum caput, manifestum est, siquidem peccatum sufficit ad evertendam totam legem. Omnia enim mandata mutuo connexa sunt, et sibi cohærent, ait magnus Basilius, ita at, uno soluto, reliqua etiam solvi necesse sit: non ex se ipso, sed a Christo dicit in ipso loquente: Quicunque solverit unum de mandatis istis, minimis, hic minimus vocabitur in regno cœlorum 17; damnatus scilicet. Bt beatus Jacobus: Quicunque, ait, totam legem servaverit, offendat autem in uno, factus est omnium reus 13. προφητών, ταλανίζων αὐτοὺς, λέγει· ἐφυλάξατε τὰς ὁδούς μου, ἀλλ' ἐλαμβάνετε πρόσωπα ἐν νόμῳ. Οὐχὶ θεὸς εἰς ἔκτισεν ὑμᾶς; Οὐχὶ Πατὴρ εἰς πάντων ὑμῶν; Γράφει δὲ καὶ Σου λομών τάδε· 'Ακούσατε οὖν, βασιλεῖς καὶ σύνετε. Καὶ μεθ᾿ ἕτερα· Οτι ὑπηρέται ὄντες τῆς τοῦ Ὑψίσ στου βασιλείας, οὐκ ἐκρίνατε ὀρθῶς, οὐδὲ ἐφυ λάξατε νόμον, οὐδὲ κατὰ τὴν βουλὴν τοῦ Θεοῦ ἐπορεύθητε. Φρικτῶς καὶ ταχέως ἐπιστήσεται ὑμῖν, ὅτι κρίσις ἀπότομος ἐν τοῖς ὑπερέχουσι γίνεται. Οὐ γὰρ ὑποστελεῖται πρόσωπον ὁ πάντων Δεσπότης. Πάλιν δὲ ὅτι καὶ ὅλον τὸ Εὐαγγέ λιον διὰ τῶν φθασάντων παρανομιῶν ἠθετήκασιν, ὦ ἱερὰ καὶ θεία κορυφή· ἐπεὶ καὶ ἐν ἀνόμημα ἀρκεῖ τὸν καθόλου νόμον ἀνατρέψαι. Πᾶσαι γὰρ ἀλλήλων ἔχονται, φησὶν ὁ μέγας Βασίλειος, αἱ ἐντολαί· ὡς ἐν τῇ λύσει τῆς μιᾶς, καὶ τὰς λοιπὰς ἐξ ἀνάγκης συγκαταλύεσθαι· οὐκ ἐξ ἑαυτοῦ τοῦτο, ἀλλ᾽ ἐκ τοῦ φθεγγομένου ἐν αὐτῷ Χριστοῦ λέγων· ὅς φησι, Πᾶς ὁ λύων μίαν τῶν ἐντολῶν τούτων τῶν ἐλαχίστων, οὗτος ἐλάχισ της κληθήσεται ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν· δηλονότι ἀπολλύμενος. Καὶ ὁ θεσπέσιος Ἰάκωβος· Οστις, φησί, τελέγει ὅλον τὸν νόμον, πταίσει δὲ ἐν ἑνὶ, γέγονε πάντων ἔνοχος. Λελύκασιν οὖν Παλαιὰν καὶ Νέαν Διαθήκην, ὦ μάκαρ, διὰ τῆς λύσεως, οὐ τῶν ἐλαχίστων, ἀλλὰ καὶ τῶν μεγίστων ἐντολῶν Κυρίου· νόμον κατὰ νόμου εὐαγγελικοῦ ἐκτεθεικότες οἱ τάλανες, τὸ βούλημα τῶν βασιλέων προκρίνειν Θεοῦ ὁ τόταν βούλοιντο. Βούλονται δὲ ἄλλοι ἄλλο, καὶ ἄλλοτε ἄλλως. Καὶ διὰ τοῦτο ἀνατροπὴ τοῦ παντὸς, μέχρι τοῦ ᾿Αντιχρίστου· καὶ ἐντεῦθεν εἰκότως, ἡ λεγομένη παρ᾽ αὐτοῖς ὑπὸ τοῦ Σατανᾶ οικονομία, προσαγορευθήσεται ᾿Αντιχριστική προδρομια. Περὶ γὰρ παραβάσεως κανόνων, τί δεῖ καὶ λέγειν; Οπότε γὰρ τοῦ Εὐαγγελίου ἀποτροπάδην ἦλθον, σχολὴ περὶ αὐτῶν φροντίζειν. Καὶ ὁ μὲν Θεὸς διὰ τοῦ προφήτου τάδε φησί· Δώσω τὴν κλεῖδα οἴκου Δαυῒδ ἐπὶ τοῦ ὤμου αὐτοῦ· καὶ ἀνοίξει, καὶ οὐκ ἔσται ὁ ἀποκλείων· καὶ κλείσει, καὶ οὐκ ἔσται ὁ ἀνοίγων. Οἱ δὲ ἀντιθέως, ἐφ᾽ οἷς μὲν ἤνοιξεν, ἀπέκλεισαν, καθήραντες τοὺς ἀνευθύνους, ὡς δοκεῖ αὐτοῖς, ἀλλ᾽ οὐ Θεῷ· ἐφ᾽ οἷς δὲ ἔκλεισεν, ἤνοι» ξαν προχειρισάμενοι τοὺς ὑποπίπτοντας καθαιρέσει θεοκρίτως, ἅπαξ πρὸς τὸ αὐτοῖς δοκοῦν καὶ ἀρέσκον αποχρώμενοι ἀεὶ δεσποτικῶς τοῖς ἱεροῖς κανόσιν ὡς ὑπηρέταις καὶ ὑποδουλίοις. Ταῦτα τῆς Μοιχειανικῆς αἱρέσεως τὰ ἄνομα καὶ ἀσεβῆ ἐγχειρήματά τε καὶ ἀποτελέσματα. Καὶ ταῦτα ὡς ἐλάχιστα τέκνα τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας, σοὶ τῇ πρωτίστῃ ἡμῶν ἀποστολική κεφαλῇ ἀναγγείλαι, κατὰ τὸ ἀναγκαῖον προεθυμήθημεν. Λοιπὸν αὐτῆς ἐστι σὰ ἀρεστὴ Θεῷ, καὶ διανοηθῆναι καὶ πρᾶξαι, ὑπὸ Πνεύματος ἁγίου, ὡς ἐπ' ἄλλοις, καὶ ἐν τῷδε κινουμένης· οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ δυσωπουμένης ἀξιῶσαι ἡμᾶς αὐτόλεκτα καὶ θεοχάρακτα αὐτῆς γράμματα δέξασθαι, κατὰ μίμησιν τῶν ὁμοζήλων αὐτῆς ἁγίων, ὥσπερ νῦν τὰς πλου σίας, καὶ ὑπὲρ ἡμᾶς, δωρεὰς αὐτῆς καὶ εὐλογίας. 14 Malach. 11, θ. 15 Sap. vi, 2. Solverunt itaque Vetus et Novum Testamentum, o beate, solutis non minimis, sed et maximis Domini mandatis, legem adversus evangelicam legem promulgantes miseri, regum voluntatem Deo anteferre cum voluerint. Volunt autem alii aliud, et alias aliter ac proinde eversio fit omnium usque Ad Antichristum. Unde merito quæ apud illos a Satana dispensatio dicitur. Antichristi precursio vocabitur. De canonum enim prævaricatione quid attinet loqui? Cum enim ab Evangelio ipsi aversi discesserint; otiosum est de illis curare. Ac Deas quidem per prophetum sic ait: Dabo clavem domus David super humerum ejus et aperiet, et non erit qut claudat: et claudet, et non erit qui apertat 10 Inimici autem Dei que ille aperuit clauserunt, dum innoxiosdeposuerunt, ut ipsis quidem placuit sed non Deo; quæ vero clausit, aperuerunt, eos qui depositionis ponam divino judicio meruerant, honoribus restituentes: atque, ut semel dicam, sacris canonibus ad omnia quæ arrident et placent, tanquam ministris et famulis pro arbitrio semper abusi sunt. Hi sunt Mœchianæ hæreseos impii et injusti conatus, hæc opera: quæ nos, ut minimi filii Ecclesiæ catholicæ, tibi primo omnium apostolico capiti nostro, nuntiare, necessario optavimus. Ejus est de cætero, quæ Deo sunt placita ex cogitare et facere Spiritus sancti ductu, a quo, ut in aliis sic et in hoc quoque, regitur et gubernatur: quinetiam sanctorum,quibus idem zelus fuit, exemplo, adduci, ut a se dictatas et divinitus exaratas litteras ad nos mittere dignetur, sicut nunc opulenta, et meritis nostris majora ejus munera, eulogiasque accepimus. 16 Ibid. 5-817 Matth. 18 Jac. 11, 10. 19 Isa. xx11, 22.

8. THEODORI STUDITÆ Retulit porro nobis idem frater noster Epiphanios, o divinissime vertex, se expostulationem ejus excepisse propter Barsanaphium, Isaiamque, et Dorotheum hæreticos: quod eos acilicet pro catholicis recipiamus. Εt valde mirati sumus, si nos humiles, qui pro recta fide patimur, hæreticis adhæreamus. Obturetur os omne contra nos loquens, et calumnias submittens. Orthodoxi sumus, quamvis alioqui peccatores, o beatissime: neque in hoc ab apostolice Ode allalonus discrepamus. Omnem synodum acumenicam et localem, approbatam, veritatique congruentem, cum sanctis earum canonibus amplectimur, omnem hæresim et hæreticum detestantes, alque anathematizantes Anathema Barsanuphio, Isaiæ, Dorotheo et Dositheo, quos sanctus Sophronius anathomatizavit». Sed et si quis alius Απήγγειλε δὲ ἡμῖν ὁ αὐτὸς ἀδελφὸς ἡμῶν Επιφάνιος, θειοτάτη κορυφή, ὡς ἔγκλησιν ἐδέξατο παρ' αὐτῆς, ἕνεκα Βαρσανουφίου, Ησαΐου τε καὶ Δωρο θέου, τῶν αἱρετικῶν, ὡς δεχομένων ἡμῶν αὐτοὺς ὀρθοδόξους· καὶ πάνυ ἠγάσθημεν, εἰ ἡμεῖς οἱ ταπεινοὶ ὑπὲρ ὀρθοδοξίας πάσχοντες, αἱρετικοῖς προσπά σχομεν. 'Εμφραττέσθω πᾶν τὸ καθ' ἡμῶν ὑποβάλλον καὶ συκοφαντοῦν στόμα. Ὀρθόδοξοι ἐσμεν, κἂν ἄλ λως ἁμαρτωλοί, ὦ μακαριώτατε· μηδ᾽ ὁτιοῦν ὕφεσιν ἔχοντες ἐν τούτῳ τῆς ἀποστολικῆς πίστεως· πᾶσαν σύνοδον οἰκουμενικήν τε καὶ τοπικήν, εγκεκριμένην τῇ ἀληθείᾳ, μετὰ τῶν ἐκτεθέντων αὐταῖς ἁγίων και νόνων ἀσπαζόμενοι, καὶ πᾶσαν αἵρεσιν, καὶ αἱρετι κὸν μυσαττόμενοι, καὶ ἀναθεματίζοντες. Καὶ ἀνάθεμα Βαρσανουφίῳ, Ησαΐα, Δωροθέῳ τε καὶ Δοσιθέῳ, ὑπὸ τοῖς τοῦ ἁγίου Σωφρονίου ἀναθεματισθεῖσιν. ᾿Αλλὰ καὶ ἄλλος εἴ τις εἴη τούτοις ὁμώνυμος ὅμως αἱρετικός, κατὰ τὴν ἐκείνων αἵρεσιν, ἢ ἑτέραν, κἂν ἐπίσκοπος, κἂν ἀσκητής, κἂν ὁστισοῦν, ἀνάθεμα ἔστω. ᾿Αλλὰ καὶ εἴ τις μὴ ἀναθεματίζοι εὐκαίρως κατὰ τὸ ἀναγκαῖον πάντα αἱρετικόν, εἴη τῆς αὐτῶν μερίδος. Ἡμεῖς γὰρ καθαροί ἐσμεν παντὸς αἱρετι κοῦ φρονήματος, εὐχαῖς σου ἱερωτάταις, παναγέστατε. Ετι μὴν καὶ τοῦτο ἀναφέρομεν, ὅτι εἰ καὶ ἐν τῇ ἐπιστολῇ ἡμῶν τῇ διὰ τοῦ ἀδελφοῦ Εὐσταθίου οὐ δεδήλωται· ἐπιστεῖλαι ἡμᾶς τῇ ἁγίᾳ σου κορυφῇ δι' Επιφανίου. Οὐ διέψευσται Επιφάνιος· καὶ ὁ τρόπος ἐν τούτῳ. Ημεν ὡς ἀληθῶς ἐκδώσαντες αὐτῷ τὴν ἐπιστολὴν, καὶ πάλιν φόβῳ τῶν κρατούντων ἀπ αλείψαντες· ὁ δὲ ἔχων τῶν σημείων τὴν γνῶσιν, ἤγαγε πρὸς τὰ ἅγια αὐτοῦ ἴχνη εὐφρονῶν μετὰ τὸ ἐξορι· σθῆναι ἡμᾶς. Καὶ γάρ ἐστι στόμα τῆς ταπεινώσεως ἡμῶν, καὶ λόγος ἐξερευγόμενος τῆς καρδίας ἡμῶν. Καὶ μήτοι γε ὑπολάβοι ἡ ἁγία σου ψυχὴ σκάνδαλον ἐν τῷ συνδούλῳ ἡμῶν ὄντι πιστοτάτῳ κατὰ πάντα. Ὁ ἀδελφὸς ἡμῶν καὶ ἀρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης, ὑπτίαις καρδίας χερσὶ καὶ ἐδέξατο τὴν τῆς μακαριό τητός σου προσηγορίαν, καὶ δι᾿ ἡμῶν προσκυνητῶς κατασπαζόμενος ἐστι τὴν ἱερωτάτην σου κορυφήν. ΛΕ. – Βασιλείῳ ἡγουμένῳ. [ος'.] Theodorus suo et Platonis hortatur hunc Basilium ut conjuncto cum ipsis studio hæreticis se opponat. (Baron. an. 809, n. 25.) horum cognominis pariter hæreticus, eorum bæresim vel aliam quamlibet sequens, sive episcopus, sive monachus, vel quicunque demum sit; anathema esto. Si quis item opportune, ut convenit, omnem hæreticum non anathematizat, ejusdem sortis esto. Nos enim puri sumus ab omni beretica opinione sanctissimus precibus tui, religiosissime. Denique hoc etiam significamus, tametsi in epistola, quam per Eustathium fratrem misimus, significatum non sit, nos per Epiphanium sacro vertici tuo scripsisse: nequaquam mentitum fuisse Epiphanium: res enim in hunc modum gesta est. Dederamus illi revera epistolam: postea vero imperantium metu eam expunximus: ipse nibilominus, cum ejus notas teneret, attulit ad saora illius vestigia, benevole id agens, postquam in exsilium acti fueramus. Est G enim os humilitatis nostræ, et sermo proficiscens ex corde nostro. Quare sancta anima tua ne scandalum suspicetur in conservo noster per omnia fidelissimo. Frater noster archiepiscopus Thessalonica supplicibus cordis manibus beatitudinis tuæ salutationem et suscepit, et per nos sanctissimum vertioem tuum adorabundus salutal. XXXV. — Basilio præposito. Basilio religiosissimo præposito et archimandritæ Romæ, Plato humilis inclusus, et Theodorus minimus presbyter et præpositus Studiensis. Litteras paternæ sanctitatis tuæ non aliter humiles exspectabamus, quam, terra sitiens imbrem suum. Et postquam spe nostra frustrati sumus, doluimus, ut par erat, vehementer. Attamen cum ex Epiphanio dilectissimo et fidissimo filio nostro causam cognovissemus, quod nimirum coactus id fecisses, non contemptu aliquo nostrum qui quantumvis tenuium, pietatem tuam nihilominus observamus: animi dolorem abstersimus, summamque lætitiam percepimus. Renuntiavit enim nobis, te eumdem esse, qui erga nos semper fuisses, affectu et charitate; quin potius non parum bonitatis ad- * Vid. infra in Theodori Testam. num. 4. Βασιλείῳ τῷ εὐλαβεστάτῳ ἡγουμένῳ καὶ ἀρχιμανδρίτῃ 'Ρώμης, Πλάτων ταπεινὸς ἔγκλειστος, καὶ Θεόδωρος ἐλάχιστος πρεσ βύτερος καὶ ἡγούμενος τῶν Στουδίου. Οὕτως ἀπεκαραδοκοῦμεν οἱ ταπεινοὶ δέξασθαι γραμ ματα τῆς πατρικῆς σου ὁσιότητος, ὡς γῆ διψῶσα τὸν ἑαυτῆς ὑετόν. Καὶ ἐπειδὴ ἀπετύχομεν τῆς ἐλπίδος, Αλγήσαμεν, ὡς τὸ εἰκός· ὅμως μαθόντες τὴν αἰτίαν παρὰ Ἐπιφανίου τοῦ ποθεινοτάτου καὶ πιστοτάτου ἡμῶν υἱοῦ, ὅτι ἐξ ἀναγκαίου, καὶ οὐκ ἐκ καταφρονήσεως ἡμῶν τῶν εὐτελῶν καὶ λίαν ἐραστῶν τῆς θεοφιλείας σου· μετεβάλομεν τὸ ἄλγος τῆς καρδίας, χαρὰν προσκτησάμενοι ἱκανουμένην. ᾿Ανήγγειλε γὰρ ἡμῖν τὸν αὐτὸν διαμένειν ἐν τῇ πρὸς ἡμᾶς διαθέσει τε καὶ ἀγάπῃ· οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ προστιθέμενον μᾶλ λον ἀγαθότητος ποικίλοις τρόποις. Τὴν δὲ τοῦ ζήλου

EPISTOLARUM LIB. I. τῆς εὐσεβείας διανάστασιν, ὅση ἐστὶ τῇ ἁγίᾳ σου jecisse variis modis. Zeli vero quem pro pietate ψυχῇ, ἐξηγησάμενος, ἤχησεν ἡμῶν ἀμφότερα τὰ ὦτα. Καὶ εὐλογητὸς Κύριος τῶν δυνάμεων, ὁ θέμενός σε ἐν τῇ πρωτίστῃ τῶν πόλεων, φωστῆρα θεολαμπῆ, λόγον ζωῆς ἐπέχοντα ἀμφιλαφείᾳ τῶν ἀγαθῶν πρά ξεων ὁ δοὺς σοι γλῶσσαν ἐλευθεροστομοῦσαν τὰ θεῖα τῆς ὀρθοδοξίας διδάγματα μετὰ ὑψηλοῦ κηρύγματος. Ἐν ᾧ καὶ παρακαλοῦμεν βοηθεῖν τῇ καθ᾿ ἡμᾶς Ἐκ κλησίᾳ, τῇ τε οἰκείᾳ κραταιότητι, καὶ τῇ πρὸς τὸν ἁγιώτατον ἀποστολικὸν μεσιτεία. Ἡ γὰρ ἔμῶν ἀν ὁρικὴ ὑπὲρ τοῦ λόγου τῆς ἀληθείας ἐκδίκησις τῆς ὑπ᾽ οὐρανὸν τῆς Ἐκκλησίας ὑπάρχει στερέωσις· καὶ ὁ ἀφ᾽ ὑμῶν ζῆλος, ἀνάπτειν πέφυκεν ἀεὶ ἅπασαν τὴν οἰκουμένη εἰς τὴν διάπυρον ἐν Πνεύματι ἁγίῳ τῆς πίστεως ἡμῶν ὁμολογίαν. Ὥστε εἰκαζέτω σου ἡ θεοσέβεια, ὅσος ὁ λόγος ὑμῖν τοῦ τῆς εὐσεβείας κρά τους· καὶ ὁπόσος ὁ ἔπαινος ἀπὸ Θεοῦ μετὰ τῶν ἀξίων ἀμοιβῶν ἐν τῇ ταῦτης φυλακῇ καὶ ἀναῤῥήσει· ἦν καὶ φυλάττοιτε καὶ κηρύσσειν οὐ λήγοιτε, οἱ θειότατοι καὶ ἀξιάγαστοι ἡμῶν Πατέρες. Οὗ δὲ χάριν ἀπεστείλαμεν πάλιν τὸν ἀδελφὸν καὶ προσκυνητὴν τῶν ἰχνῶν σου Ἐπιφάνιον, ἵν᾿ ἀντο αναγγείλῃ ὁ αὐτὸς τὰ καθ᾿ ἡμᾶς· ὡς εὐχαῖς ὑμῶν ἁγίαις εὖ ἔχει· χαιρομένων ἡμῶν τῶν ἁμαρτωλῶν καὶ θυμηδιώντων ἐν τῷ διωγμῷ, καὶ ταῖς φυλακαῖς· ὡς τολμῶν λέγειν· Ἡμῖν ἐχαρίσθη οὗ μύνον εἰς Χριστὸν πιστεύειν, ἀλλὰ καὶ τὸ ὑπὲρ αὐτοῦ πάσχειν· ἵνα εἰς ἐκτενεστέραν ὑμᾶς προσευχὴν παρακινήσῃ· ὑπέρ τε ἡμῶν τῶν ἀσθενῶν εὐανδρίας, καὶ τοῦ κοινῇ συμφέροντος, ὑπὲρ οὗ ὁ λόγος ἡμῖν, καὶ πρὸς ὑμᾶς τοὺς ἁγιωτάτους δέησις τρὶς ἄρτι γινομένη· οὐχ ἵνα ἀφεθῶμεν τῆς φυλακῆς· ὅτι μηδὲ λογιζόμεθα αὐτὴν ἀδοξίαν· ἀλλὰ μέγιστον καὶ ὑπὲρ τὴν ἡμετέραν ἀναξιότητα κλέος· ἀλλ᾽ ὅπως ἔξει τὸ ἐπωφελὲς ἐν τῷ κοινῷ, κἄν τῶν ἐσχάτων ἐσμέν. Πανταχοῦ γάρ, φησὶν ὁ Θεολόγος, τὸ καθ᾿ ἑαυτοὺς παρορατέον πρὸς τὸ τῶν πολλῶν συμφέρον. Συμφέρον δ᾽ ἂν εἴη, ὡς ὁ ἡμέτερος σκοπὸς καὶ πόσος, ἐπιτιμηθῆναι συνοδικῶς διὰ τοῦ κορυφαιοτάτου ἀποστολικοῦ, ὥσπερ ἐπὶ τῶν ἄνωθεν καὶ ἐξ ἀρχῆς, τοὺς συνεδρεύσαντας κατὰ τοῦ Εὐαγγελίου τοῦ Χριστοῦ, καὶ ἀναθεματίσαντας τοὺς ἀντεχομένους αὐτοῦ· καὶ μὴ τὴν μοιχείαν, καὶ μοι χοζευξίαν, καὶ μοιχοσυνδρομίαν, δεξαμένους ὡς οἱ κονομίαν τῶν ἁγίων, καθὰ οἱ Μοιχειανοὶ ἐδογμάτι σαν, ἀμοκαλέσαντες ἐν τούτῳ τοὺς ἁγίους παρανόμους· ὅτι μηδεὶς ἅγιος τὴν μερίδα μετὰ μοιχοῦ ἔθετο· οὐχ ὅτι καὶ μοιχωμένους ἐστεφάνωσε, καὶ δώρων τῶν θείων μεταδέδωκεν· ὁπότε οὐδὲ στέγης καὶ πυρὸς μεταδιδόναι αὐτοῖς, κἄν βασιλεῖς εἶεν, διηγορεύκασι. Καὶ ὅτι καὶ αὐτὸ τὸ Θεῖον ἐξύβρισαν ταῖς στεφανικαῖς μυσταγωγίαις, ἀνενεγκόντες τὸ ἀναθε μα ἐπ' αὐτὸ, διὰ τῆς τῶν ἀντεχομένων τοῦ νόμου αὐτοῦ ἀναθεματίσεως. Εἰ δὲ τοῦτο οὔ, ἡμεῖς τὸ λοι πὸν εὐχόμεθα ὑμῶν τῶν προσευχῶν τὸ σθένος, τῶν τῆς ἀγάπης θεσμῶν τὸ κῦρος, τῶν ἀντιγράφων τὸ κράτος· ὃ πάντως παρακληθείητε ποιῆσαι, παραμυθούμενοι τοὺς ὀλιγοψύχους καὶ ἐπιῤῥωννύντες 31 Philip. 1, 59. geris, quanta vis et constantia sanctæ animæ tuæ sit, commemorans, ambas nobis aures implevit. Et benedictus sit, Dominus virtutum, qui te in prima ominium civitate collocavit lumen divinitus accensum, verbum vitæ proferentem bonorum operum abundantia: qui linguam tibi debit divina fidei orthodoxæ documenta libere celsoque animo clo‐ quentem. In quo el te obtestamur, opem ferre Mcclesiæ nostræ tum tuopte robore, tum apud sanctissimum apostolicum intercedendo. Etenim virilis vestra pro veritate concertatio, universæ quæ sub coelo est Ecclesiæ firmamentem est: et qui a vobis oritur zelus, semper totum orbem solet ad ferventem in Spiritu sancto fidei nostræ confessionem accendere. Quare conjiciat religio tua, quanta vobis causa fidei tuendæ, et quanta laus a Deo cam debitis præmiis vos maneat illam conservando et profitendo, quam semper conservetis, et annuntiare non cessetis, divinissimi et admirandi Patres nostri. Propterea autem misimus iterum fratrem et vestigiorum tuorum veneratorem Epiphanium, ut renuntiet ispe de rebus nostris, quemadmodum sanctis precibus vestris recte habeant omnia: gaudentibus nobis peccatoribus, et exsultantibusin persecutione et in carceribus, ita ut dicere audeamus: Nobis datum est non solum credere in Christum, verum etiam pro ipso pati st: ut excitet vos ad enixius orandum, et pro imbecillitatis nostræ fortitudine, et pro communi utilitate, pro qua nobis sermo est; et ad vos sanctissimos tertia jam repetita deprecatio: non ut e custodia liberemur; quia hanc non ducimus infamiam, sed maximam ut supra merita nostra gloriam; verum ut redundet utilitasin commune, tametsi ex infimis simus. Semper enim, ait Theologus, privatuia commodum spernendum præ utilitate multorum. Utile autem fuerit, quod unum est consilium nostrum et desiderium, synodice per supremum apostolicum, sicut ab initio semper factum est, damnari eos qui contra Evangelium Christi cœtuņ inierunt et anathemate defensores illius appetierunt; quod adulterium, et adulteri conjugium, et adulterii patrocinium non receperint tanquam dispensationem sanctoruml: sicut Machisni statue runt; sanctorum in illo nomen dantes injustis; quoniam sanctorum nullus partem posuitcam adultero; nedum et adulteros coronavit, et divina eis dona tradidit; quando nec tecto aut igni, quamvis reges essent, impertiendos docuerunt. Quid autem quod Deum ipsum contumelia affecerunt coronariis illis mysteriis, et anathema in eum dixerunt, eos qui legem ejus propugnabant, anathematizantes? Quod si hæc non fiant, petimus de cætero precum vestrarum rohur, charitatis vinculi confirmationem, rescriptorum auctoritatem: quod omnino præstare dignemini, consolando pusillani-

mes, imbecilles corroborando, sanctissimi et desi- τοὺς ἀνάλκιδας, ἁγιώτατοι ἡμῶν καὶ ποθητοὶ καὶ derabiles et semper venerandi Patres nostri. ἀεισέβαστοι Πατέρες. Α5. - Εὐπρεπιανῷ καὶ τοῖς σὺν αὐτῷ. [πη'.] - Euprepiano et iis qui cum eo sunt. Confirmat adversus hæreticos: quorum facinus impium describit. (Baron. an. 809, n. 28. Plurimum contido, dilecti filii, vos vitam agere tranquillam et secundum Deum compositam. Quare ad id quod urget sermonem convertam. Quidnam istud autem? Ubi prava illorum dogmata patefecerimus, et causas ostenderimus, propter quas nos cum aliis anathemate confixerunt, tum plane constabit eos non simplices tantum hereticos esse, sed a Dei Evangelio apostatas, et excommunicatores sanctorum, et canonum eversores. Primum quidem quod et Veteri et Novo adversentur. Non mæchaberis 39, ait lex: Non assumes nomen Dei in vanum 23. Una lex esto Judzo et proselyto 4. Evangelium deinde sive Christus: Audistis, inquit, quia dictum est antiquis: Non mæchaberis. Ego autem dico vobis nec aspicere mulierem ad concupiscendum eam 15, Et: Qui solverit unum de mandatis istis minimis, hic minimus vocabitur in regno cœlorum 26; hoc est, in ignem, ut interpretantur Patres, conjicietur. Hi vero, o rem auditu horribilem! adulterium a lege et gratia vetitum vel ipso oculorum desiderio tenus, transgressionemque mandati non minimi dico, sed maximi, et quod primum servari debet: ad hæc, nominis Dei, non in vano, sed in re adeo illicita et nefaria, in adulterorum scilicet conjunctione, usurpationem, Christique mysteriorum immutationem, et inimicam Deo coronationem ac adulterii auctore diabolo ejusque ministro factam. Dei dispensationem appellarunt, eamque laudabilem et Ecclesiæ salutarem. Obturemus aures, ne blasphemia tabescamus, fratres. Atque hac defensione utuntur, evangelica rum legum rationem, cum de regibus agitar, haberi; ut aiunt, non debere. En alia Antichristi persecutio, et ubinam illud: Eadem lex erit”? Et abi Judicium durissimum his qui præsunt 28? et ubi Deus personam hominis non accipit”? Et quis imperatoris legislator? Et quoniam ut princeps, sic et subditus; subditorum, quoque non erunt Evangelica leges. Nam si illius, et istorum quoque: ut tanquam sob una lege ac legislatore positi, obtemperantes et sine tumultu maneant. Quod si ille sub lege non sit quando vult, velit autem fortasse nullam servare; isti vero nihilominus sint sub lege: alterum e duobus sequi necesse est, aut imperatorem Deum; esse solus siquidem Deus sub lege non est; aut rebellionem existere et seditionem. Ubi enim eadem lex non est, qui pax esse queat? Imperatore aliud volente, machari scilicet, aut hæresi adhærere: subditos autem astringente lege, ut cum adultero non communicent: nec hæresi cum illo adbercant: nec aliud quidquam vio22 Exod. xx, XIII. ss Ibid. vu. 24 Exod. xu, 49. 18 Sap. vi, 6. Galat. 11, 6. Εὔελπίς εἰμι, τέκνα ἠγαπημένα, περὶ τῆς εἰρη ναίας καὶ θεοτάκτου διαγωγῆς ὑμῶν. Διὸ μετελεύ σομαι τὸν λόγον ἐπὶ τὸ κατεπείγον. Τί δὲ τοῦτο; Οταν ἀνακαλύψωμεν τὰ πονηρὰ αὐτῶν δόγματα, καὶ ὑποδείξωμεν τὰς αἰτίας δι᾽ ἂς ἡμᾶς ἀνεθεμάτι σαν μετὰ τῶν ἄλλων, παντάπασιν ἀποδείκνυνται οὐχ αἱρετικοί ψιλοί πως, ἀλλ᾽ ἀποστάται τοῦ Εὐαγγελίου τοῦ Θεοῦ, τῶν τε ἁγίων ἀναθεματιστεί, καὶ τῶν κανόνων καταλυταί. Τὸ πρῶτον, ἀντικαθιστάμενοι Παλαιᾶς καὶ Νέας. Μὴ μοιχεύσεις, ὁ νόμος· Μὴ δ λήψῃ τὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ ἐπὶ ματαίῳ. Εἰς νόμος ἔστω τῷ Ἰουδαίῳ καὶ τῷ προσηλύτῳ. Αὖθις τὸ Εὐαγγέλιον, ἤτοι ὁ Χριστός, ακούσατε, φησὶν, ὅτι ἐῤῥήθη τοῖς ἀρχαίοις· Οὐ μοιχεύ σεις· ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν· μηδὲ ἐμβλέψαι γυναῖκα πρὸς τὸ ἐπιθυμῆσαι αὐτήν. Καὶ, Ο λύων μίαν ἐντολῶν τούτων τῶν ἑλαχίστων, οὗτος ἐλάχιστος κληθήσεται ἐν τῇ βασιλεία τῶν οὐρανῶν· ἔγουν τὸ πῦρ, ὡς οἱ Πατέρες ἑρμη νεύουσιν, ἐμβλθήσεται. Οἱ δὲ, ὦ τοῦ φοβεροῦ ἀκούσε ματος! τὴν μοιχείαν τὴν ἐκκήρυκτον νόμου καὶ χάρι τος, μέχρι καὶ ἐπιθυμίας Εμβλεμματικής, τήν τε λύσιν τῆς οὐκ ἐλαχίστης, ἀλλὰ πρώτης εἰπεῖν ἐν τῷ πρακ τικῷ καὶ μεγίστης ἐντολῆς· καὶ πρὸς τούτοις, τὴν οὐκ ἐπὶ ματαίῳ λῆψιν τοῦ ὀνόματος τοῦ Θεοῦ, ἀλλ᾽ ἐπὶ ἀθεμίτῳ τηλικαύτῃ πράξει πονηρᾷ, λέγω δὴ μοιχοζευ ξία, λῆψιν τοῦ ὀνόματος τοῦ Θεοῦ, καὶ μετάληψιν τῶν μυστηρίων Χριστοῦ, καὶ στεφανικὴν τοῦ μοι χουργοῦ διαβόλου καὶ ὑπηρέτου αὐτοῦ θεομαχίαν, οἰκονομίαν Θεοῦ προσηγόρευσαν, ἀγαθήν τε καὶ σω τήριον τῇ Ἐκκλησία. Ο Βύσωμεν τὰ ὦτα, μή ποτε τακῶμεν τῇ βλασφη μία, ὦ ἀδελφοί. Καὶ τὸ δικαίωμα αὐτοῖς, ἐπὶ τῶν βασιλέων, φησί, χρῆναι παραβλέπειν τοὺς εὐαγγε λικούς νόμους. Ιδε ἄλλη ἀντιχριστικὴ προδρομία· Καὶ ποῦ τὸ, Εἰς νόμος ἔσται, Καὶ ποῦ τὸ, Κρίσις ἀπό τομος ἐν τοῖς ὑπερέχουσι; Καὶ ποῦ τὸ, Πρόσο ωπον ἀνθρώπου Θεὸς οὐ λαμβάνει; Καὶ τίς ὁ νομοθέτης βασιλέως; Καὶ ἐπειδὴ κατὰ τὸ ἄρχον καὶ τὸ ἀρχόμενον, οὐδὲ τῶν ἄρχομένων οἱ νόμοι οἱ εὐπης λικοί. Εἰ γὰρ ἐκείνον, κἀκείνων· ἵνα μένωσιν ὡς ἐπ' ἐνὶ ταττόμενοι νόμῳ καὶ νομοθέτῃ, εὐπειθεῖς καὶ ἀστασίαστοι. Εἰ δὲ ἐκείνου οὔ, ὅτε βούλεται· οὐ βού λοιτο δὲ τυχὸν οὐδένα φυλάττειν· αὐτῶν δὲ ναί· δύο ταῦτα, ἢ Θεός ἐστιν ὁ βασιλεύς· μόνον γὰρ τὸ θεῖον οὐχ ὑπὸ νόμον· ἤ ἀναρχία, καὶ στάσις. Οὗ γὰρ νόμος χὴ ταυτὸς, πῶς εἰρήνη; τοῦ βασιλέως ἄλλο θέ λοντος, ήγουν μοιχεύειν, ἤ αἱρετίζειν· καὶ τῶν ὑπὸ χεῖρα μὴ συντίθεσθαι τὴν μερίδα μετὰ μοιχοῦ νομο θετουμένων, μηδὲ συναιρετίζειν· μηδ᾽ ὅτι οὖν παραβαίνειν τὸ ὑπὸ Χριστοῦ καὶ τῶν ἀποστόλων παραδε δομένον; Καὶ πῶς ἐντεῦθεν οὐ συναναφαίνεται ὁ ᾿Αντίχριστος ἐπὶ θύραις εἶναι; Οὐ γὰρ τολμήσουσι 28 Matth. v, 27, 28. " Ibid. 19. " Exod. xı, 49.

EPISTOLARUM LIB. I. φάναι οἱ Μοιχειανοί· Μὴ οὐχὶ ὃ ἀνομεῖ ὁ Βασιλεύς, lent eorum quæ in Christo et apostolis tradita sunt. ποιεῖ τε καὶ κελεύει ὑπείκειν τὸ λαόν; Καὶ ἵδε εἰσο ἦλθεν ἐν τῷ λόγῳ αὐτῶν πάντως ὁ ᾿Αντίχριστος. Βασ σιλεὺς γὰρ ὧν κἀκεῖνος, τοῦτο μόνον ἐπιζητήσοι, δ θέλει καὶ λέγει γίνεσθαι· καὶ οὐδὲν τὸ διάφορον πρὸς τοὺς πρὸ αὐτοῦ, ἢ τὸ, μὴ τοσοῦτον θέλειν καὶ βούλεσθαι, ὡσεὶ καὶ θελήσοιεν καὶ ἄρτι. Ἡ αὐτὴ ἐξω ουσία παρὰ τῶν Ἱεραρχῶν συνοδικῶς ἐκπεφώνηται. Καὶ πῶς συνιών τις, καὶ οὐκ ὢν δύσερις, οὐχ ὁμολογήσειεν οὕτως ἔχειν; Τί δὲ ταύτης τῆς αἱρέσεως χεῖ ρον ἔσται, ἕως ἀναδείξεως αὐτῆς τοῦ ᾿Αντιχρίστου; Ἐγὼ οὔπω δοκῶ εἶναι· ἀλλ᾽ αὐτὴν ταύτην εἰς πέρας ἀρξαμένην ἐκ τοῦ δεῦρο τῷ τότε καιρῷ ἀπολῆξαι ο καὶ ὅσοι ἐν ταύτῃ ὑποπέσωσι, κἂν τύτε ὑπῆρχον, ὑπ ἔπεσον ἄν· καὶ ὁπόσοι δυνάμει Θεοῦ ἀνταγωνιζόμενοι στῶσιν, εἶεν ἂν καὶ ταῖς ἡμέραις ἐκείναις νικῶντες τὸν ᾿Αντίχριστον ἐν θανάτῳ μετὰ Χριστοῦ. ᾿Αλλ', ὢ τῆς ἀνθρωπίνης ταλαιπωρίας! πῶς ἀπεντεῦθεν νωτα ἔστρεψα; πῶς ὑποδεικνύομεν τί ἐσόμεθα; Δια τοῦτο ὀλίγοι οἱ μέλλοντες στῆναι. Διὰ τοῦτο Ηλίας καὶ Ἐνώχ· οὐκ οἴδαμεν εἰ καὶ ὁ Θεολόγος καὶ εὐαγγελιστής, ἀρωγοί τῆς ἀνθρωπίνης ἀσθενείας, καὶ πρωτοστάται, καὶ ἀθλοφόροι τῆς ὑπὲρ ὁμολογίας Χριστοῦ νικῆς. Διὰ τοῦτο κολοβωθήσονται αἱ ἡμέ ραι τῆς ἀνάγκης ἐκείνης τῇ ἐπιφανείς Χριστοῦ ἄνα αιρουμένης. Οἱ συνιόντες στῆτε, μὴ ἀρνήσησθε Χριστὸν ἀπὸ τοῦ δεῦρο· ἀρκτικὰ γὰρ τὰ παρόντα τῶν τότε. Τὸ δεύτερον οὐ πολλῆς δεῖται σαφηνείας, ἐκ τοῦ προτέρου ἐπιδηλούμενον. ᾿Αναθεματίσαντες οὖν τοὺς μὴ δεχομένους τὴν μοιχοζευξίαν καὶ τὴν μοιχείαν τοῦ βασιλέως, καὶ τὴν τοῦ παντὸς εὐρεθέντος καὶ ἐν αὐ τῇ τὴν μερίδα θεμένου παρανομίαν, ὡς ἁγίαν οἰκο νομίαν· τί ἄλλο ἢ τοὺς ἁγίους, καὶ πρώτόν γε τὸν Πρόδρομον ἀναθεματίκασιν; ἀληθὲς εἰπεῖν, εἰ καὶ φοβερὸν, καὶ αὐτὸν τὸν τῶν ἁγίων Δεσπότην; "Ος γὰρ ταῦτα ἀπηγόρευσεν, οὐ δέχεται, οὐδὲ εὐδοκεί δηλονότι, ἀλλὰ λίαν ἠπείλησεν ἀπαραίτητον τὸ κρῖμα, καὶ τὸ μόνον μετὰ μοιχοῦ τὴν μερίδα θεῖναι, οὐ τοῦ δε, ἢ τοῦς, ἀλλὰ παντὸς οὐτινοσοῦν, Βασιλέως, δυ νάστου, μικροῦ καὶ μεγάλου. Εἰς γὰρ νόμους ἔσται, φησὶ, καὶ ἕν Εὐαγγέλιον παρελάβομεν· καὶ ὃς ἐκ τοῦδε τοῦ Εὐαγγελίου κἂν τὸ τυχόν παρασαλεύσοι, κἂν ἄγγελος ἐξ οὐρανοῦ, ἀρκεῖ σοι ἡ ἀσφάλεια. Μὴ βασιλεὺς μείζων ἀγγέλου; Μὴ οὐχὶ ὁ κοσμοκράτωρ ἐν τῷ κόσμῳ μείζων πάντων τῶν κοσμοκρατορικῶς κρατούντων δαιμόνων καὶ ἀνθρώπων, ἀλλ᾽ οὐχὶ θεῖο κῶς; Καὶ τί ὁ ᾿Απόστολος; Ανάθεμα ἔστω. Αγγελοι οὐ τολμῶσι παρασαλεῦσαι, οὐδὲ σαλεύοντες μένουσι μὴ ἀναθεματιζόμενοι, ὡς ὁ διάβολος καὶ ἡ ἀποστα τικὴ αὐτοῦ πληθύς. Καὶ πῶς ἀνθρωπος πᾶς ἐν σαρκί ὢν, σαλεύων καὶ καινοτομῶν, καὶ μάλιστα τοιαύτας καινοτομίας, οὐκ ἀλλότριος Θεοῦ; Ος δὲ οὐ δέχεται, ὰ ἀπηγόμεσεν (ἀναληπτέος γὰρ ἐξ οὗ εἰς μεταξυλογίαν μετῆλθεν ὁ λόγος) οὗτος κατὰ τοὺς Μοιχειανούς, δ μᾶλλον δὲ ᾿Αντιχρίστους, ἤδη ἀναθεμάτισται. Εἰ δὲ 30 Matth. χχιν, 22. 1 Exod. χιι, 49. PATROL. GR. XCIX. Et quomodo ex his Antichristus non videbitur esse in januis? Non enim dicere audebunt Mœchiani: Nonne rex, etiamsi peccet, facit ac jubet ut populus legi pareat? Et ecce in illorum sermone prorsus advenit Antichristus. Nam cum ipse rex sit, tum id duntaxat quod vult et dicit, fieri exiget: neque ab iis, qui ipsum antecesserint aliter discrepabit, quam quia nec ea quidem volet quæ jam nunc illi voluerint. Eadem licentia per episcopos synodice promulgata est. Et quisnam compos mentis, si contentiosus non est, rem ita se habere non fateatur? Quid autem hac hæresi deterius futurum est, ad ipsam usque Antichristi manifestationem? Ego nondum quidem factam hanc esse arbitror: sed jam nunc inchoatam, illo tempore exitum habituram: et quotquot in hac succubuerint, eos, si tunc exsisterent, penitus cessuros: et quotquot Dei virtute reluctantes steterunt, eosdem illis diebus, Antichristi victores per mortem cum Christo futuros. Sed, o calamitatem humanam!ut terga jam exinde veterunt! ut, qui futuri simus, ostendimus! Popterea pauci futuri sunt qui stent, propterea Elias et Enoch, baud scimus an et Theologus ac evangelista, infirmitatis humanæ auxiliatores erunt, et antesignani, et in Christi confessione victores. Propterea breviabuntur dies ærumnæ illius, cui adventus Christi finem imponet 30. State, quicunque sapitis, et Christum deinceps ne abnegetis. Hæc enim quæ videmus, initia sunt eorum quæ tunc erant Alterum longa explicatione non eget, cum jam ex priori manifestum sit. Itaque qui illos anathematizarunt qui conjunctionem adulterinam, et imperatoris adulterium et omnium, qui ejus participes inventi sunt, prævaricationem non recipunt tanquam dispensationem sanctam; quid egerunt aliud nisi sanctos, ac primum quidem Præcursorem, anathemalizarunt, atque ut verum dicatur, tametsi horrendum, ipsum etiam sanctorum Dominum? Qui enim hæc prohibuit, haud dubie ea non recepit nec approbat: quin judicium inexorabiles minatus est etiam communicanti cum adultero, non hoc vel illo, sed quocunque, imperatore, dynasta, parvo et magno. Una enim, ait, lex erit s4: et unum Evangelium accepimus: et qui ex hoc Evangelio quidpiam labefactaverit, licet angelus de colo, sufficit tibi asseveratio. Num imperator major est angelo? Num mundi princeps in mundo major cunctis demonibus et hominibus, qui mundana potestate, non divina, in mundo dominantur? Quid autem dicit Apostolus? Anathema sit. Angeli labefactare non audent, et, si labefactent, anathema non effugiunt,quemadmodum diabolus ac ejus turba desertrix et quonam modo in carne vivens omnis homo, si labefactet, et nova introducat, ac præcipue nova hujusmodi, alienus a Deo non erit? Qui vero ea quæ Deus prohibuit, non recipit (revocanda enim unde digressa est oratio), is Mochiano33

rum, vel potius Antichristorum sententia jam est excommunicatus. Quod si Dominum, sicut Judai, dæmonia in Beelzebub ejicientem vocaverunt ³ª, quid de ipsius servis et famulis? Aut enim eos Dom mini leges in suis dispensationibus non servasse rati, conjunctionem adulteri et communionem cum adultero parilis esse momenti ac gloriæ statuerunt, suam illis dispensationem adjungentes, ideoque minime illos tanquam exleges et mandatorum transgressores, anathematizarunt, proindeque ipsi prorsus anathematizandi sunt: autlegem ab illis servatam esse confitentes, se ipsos anathematizaverunt, non autem sanctos, sanctorum sibi nomen miseri vindicantes in dispensatione, ut vocant, conjunctionis adulteri: ac eo ipso rursus sanctos anathematizaverunt tanquam minime sanctos: quandoquidem sancti eorum judicio ii sunt, qui pro viribus dispensationes conjunctionis adulterinæ, et communicationis cum adultero principe fecerunt et faciunt: alieni autem a Deo et exleges ac mandatorum transgressores, et excommunicati apud ipsos sunt, qui illorum dispensationem adulteris patrocinantem non recipiunt, nec illius vestigiis insistunt. Undecunque igitur libuerit et quamcunque ipso - rum impietatis vocem intueri, cogita, qui solertia polles et mirare, allam magis magisque impietatis voraginem contemplans ac revolvens. Non enim totam statim impietatem suam produnt hæreses: sed aliæ quidem prorsus alienæ sunt ab Evangelio, aliæ vero verba quædam ex Evangelio captantes, cum his se insinuant, haudquaquam profitentes se ora1036 τὸν Δεσπότην οὕτως, ὥσπερ οἱ Ἰουδαῖοι, ἐν Βεελζε βούλ ἐκβάλλειν αὐτὸν τὰ δαιμόνια κεκλήκασι; τί περὶ τῶν δούλων καὶ θεραπόντων αὐτοῦ; ἢ γὰρ ὡς οὐ πειθαρχήσαντας τοῖς Δεσποτικοῖς νόμοις ἐν ταῖς οικονομίαις αὐτῶν ἐδογμάτισαν ἰσόῤῥοπον καὶ ἴσοκλεῆ τὴν μοιχοζευξίαν καὶ μοιχοκοινωνίαν, οίκονομίαν αὐταῖς συντάξαντες, καὶ διὰ τοῦτο ὡς ἀνόμους τοὺς ἁγίους, καὶ παραβάτας τῶν ἐντολῶν ἀνεθεμάτ τισαν, καὶ ἐντεῦθεν πάντως αναθεματιστέοι· ἢ νομο φύλακας αὐτοὺς ὁμολογοῦντες, ἑαυτοὺς ἀνεθεμάτι σαν. Αλλ' οὐ τοὺς ἁγίους, σφετερισάμενοι οἱ δείλαιος εἰς ἑαυτοὺς τὸ τῶν ἁγίων ὄνομα ἐν τῇ λεγομένῃ αὐτοῖς οἰκονομία τῆς μοιχοζευξίας· καὶ διὰ τοῦτο πά λιν τοὺς ἁγίους ἀνεθεμάτισαν ὡς μὴ ὄντας ἁγίους ἐπεὶ ἅγιοι κατ' αὐτοὺς οἱ κατὰ δύναμιν τῆς μοιχοζευ ξίας και μοιχομεριδαρχίας τὰς οἰκονομίας πεποιηκότες καὶ ποιοῦντες, καὶ οὗτοι ἀλλότριοι Θεοῦ καὶ ἄνομοι, καὶ παραβάται ἐντολῶν, καὶ ἀναθεματι σμένοι παρ' αὐτοῖς, οἱ μὴ τὴν μοιχοσύστατον αὐτῶν οἰκονομίαν δεχόμενοι, καὶ τὰ κατ᾽ ἴχνος αὐτῆς οἰκο νομοῦντες. Οθεν οὖν βούλει, καὶ ποτέραν τῶν ἀσεβῶν αὐτῶν φωνὴν ἐθέλοις ἰδεῖν, νόει, ὁ ἀγχίνους, καὶ θαύμαζε, βάθος ἐκ βάθους ἀθεῖος ἀναθεωρῶν καὶ ἀναλαμβανό μενος. Οὐδὲ γὰρ αἱ αἱρέσεις προφανῆ τὴν ὅλην ἀπέβειαν ἔχουσιν· ἀλλ᾽ αἱ μὲν πόῤῥω τοῦ Εὐαγγελίου πάντη γε· αἱ δὲ ὑποδούμεναι ἐκ τοῦ Εὐαγγελίου βή σεις τινάς, συνεισέρχονται· οὐ λέγουσαι μὴ στοιχεῖν τοῖς εὐαγγελικοῖς θεσπίσμασιν, ἀλλὰ καὶ πάνυ τὸ δου cula evangelica non sequi: imo pro illis maxime κεῖν ὑπὲρ αὐτῶν ἀντιποιούμεναι, τῷ οὕτως νοεῖσθαι, pugnantes in speciem, quod isto et non illo modo accipi debeant, in divinis sermonibus ambiguitatem statuentes. Et cum a reclo sensu discesserint, hæreses nominatæ sunt. Ilinc vero manifesta est deerratio a fide. Non errantquod ad sensum attinet: sed quod dicant; Christus quidem sic ait, quantumvise lex sic habeat, in regibus ita fleri: vinci Evangelium. Vide quemadmodum finis principio respondeat. Christi incarnatione hæreses natæ sunt extra Evangelium; deinde diabolus paulatim per gratim incrementa repulsus, ex ipeomet Evangelio clanculum subintravit. Scripturæ verbis textuque ipso tegens escam, hæreses procreat, usque ad Iconomachos, ac postquam ac auscultari ab hominibus sensit, appropinquante simul consummationis tempore, capit deinceps, sicut initio, exitium ipsius Evangelii moliri, ut congrue occurrat. Antichristo, in quo habitabit et in quo tota ipsius amaritudo et apostasia patefiet, quem Dominus præsentia sua quam citissime interimet. De tertio autem quid dicemus? Qui enim Evangelium aperta fronte transgredi ausi sunt, eosque qui transgredi noluere anathematizaverunt, eequam illi curam habituri sunt canonum, quantumvis & Spiritu sancto obsignati sint, ac eorum dissolutione dissolvantur omnia quæ ad salutem nostram attinent? Nusquam enim 88 Luc. x1, 15. a καὶ μὴ οὕτως· εἰς τοὺς θείους λόγους τὴν ἀμφιβο λίαν ἔχουσαι. Καὶ ἐπειδὴ ἀποτυγχάνουσι τοῦ ὀρθοῦ φρονήματος, αἱρέσεις κατωνομάσθησαν. Ενταῦθα δὲ φανερά ἔκπτωσις πίστεως. Οὐ περὶ τὸν νοῦν σθαλλή μενοι, ἀλλὰ λέγοντες· Καὶ εἶπεν ὁ Χριστὸς οὕτω, κἂν νόμος ἔχῃ τάδε, ἐπὶ τῶν βασιλέων οὕτως γίνε σθαι, νικᾶσθαι τὸ Εὐαγγέλιον. Σκόπησον πῶς τῇ ἀ χῇ τὸ τέλος ἀκολουθεῖ. Ἀπὸ Χριστοῦ ἐνανθρωπήσεως ἤρξαντο ἔξωθεν τοῦ Εὐαγγελίου αἱ αἱρέσεις. Επ ἀποκρουσθεὶς ὁ διάβολος διὰ τῆς κατὰ μικρὸν προκοπῆς τῆς χάριτος, ὑπεισῆλθε λανθανόντως ἐξ αὐτοῦ τοῦ Εὐαγγελίου. Τεννᾷ τὰς αἱρέσεις μέχρι τῶν Εἰκο νομάχων, ἀπὸ Γραφῆς καὶ τῶν κειμένων αὐτῶν ὑποδούμενος τὸ δέλεαρ. Καὶ ἐπὰν ᾔσθετο εὐηκόσις αὐτῷ τοὺς ἀνθρώπους ὑπάρχειν, συνελαύνοντος καὶ τοῦ καιροῦ τῆς συντελείας, ἤρξατο ἐκ τοῦ γεῦρο ὡς τὸ ἀπ᾿ ἀρχῆς, κατ᾿ αὐτοῦ τοῦ Εὐαγγελίου ἀνάπτειν τὸν φόνον, ὅπως κατανιτήσῃ εἰς τὸν ᾿Αντίχριστον εὐθέτως, ἐφ᾿ ὃν κατοικήσει, καὶ ἐν ᾧ ἀποκαλυφθήσεται ἡ πᾶσα αὐτοῦ πικρία καὶ ἀποστασία, ὃν ἀνελεῖ Κύριος τῇ ἐπιφανείᾳ αὐτοῦ ὅτι τάχιστα. Περὶ τοῦ τρίτου τι καὶ φῶμεν; Οἱ γὰρ τὸ Εὐαγγέλιον παραβαίνειν γυμνῇ τῇ κεφαλῇ κατατολμήσαντες, καὶ τοὺς μὴ παραβαίνειν αἱρετισαμένους αναθεματίσαντες, τι περὶ κανόνων αὐτοῖς μελήσει; Καί γε καὶ τούτων ὑπὸ Πνεύματος ἁγίου ἐσφραγισμένων, καὶ ἐν τῇ λύσ

EPISTOLARUM LIB. I. σει αὐτῶν λελυμένων ὄντων τῶν ἁπάντων εἰς σωτη- sacerdotium, sacrificium, ac reliqua morborum noρίαν ἡμῶν ἡκόντων. Οὐδαμοῦ γὰρ ἱερωσύνη, θυσ strorum spiritualium medicamenta. σία, τἄλλα ἰάματα τῶν ψυχικῶν ἡμῶν ἀῤῥωστημάτ των. Τί δὲ λέγω κανόνων, καὶ ποιοῦμαι διαφοράν; Ταυτὸν ἔστιν εἰπεῖν καὶ ἐπ᾿ αὐτῶν [καὶ] Εὐαγγελίου Χριστοῦ. Αὐτὸς γὰρ τὰς κλεῖς δέδωκε τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν τῷ μεγάλῳ Πέτρῳ φάσκων· Ὃν ἂν λύσῃς, καὶ ὃν ἂν δήσῃς, ἔσται τὸ καὶ τό. Καὶ πάλιν πᾶσι τοῖς ἀποστόλοις· Λάβετε Πνεῦμα ἅγιον· ἄν τις νων ἀφῆτε τὰς ἁμαρτίας, ἀφίενται· καὶ ἂν τινων κρατῆτε, κεκράτηται. Καὶ ἑπομένως τούτοις εἰς τοὺς μετ᾿ αὐτοὺς διαβιβάζων τὴν ἐξουσίαν, ἐάνπερ ὡσαύτως πράξοιεν. Καὶ διὰ τοῦτο Βασιλείου, καὶ τῶν ἰσοστασίων αὐτῷ ἁγίων, ὡς τῶν ἀποστολικῶν κανόνων δεδεγμένων, καθότι εξηκολουθήκασι μηδὲν κεκαινοτομηκότες, ἀλλὰ καὶ ἐπαυξήσαντες κατὰ τὸ δέον· οὗτοι οὖν οἱ νέοι ψευδαπόστολοι ἀποφαίνονται ἐμπράκτως, μὴ πάντως κατὰ τοὺς κειμένους ὅρους τῶν ἁγίων, ἀλλ᾽ οἰκείᾳ ἐξουσίᾳ καὶ διακρίσει, παρὰ τὸ ὑπ' αὐτῶν διατεταγμένον ἔσθ' ὅτε ἕκαστον τῶν ἱεραρχων ποιεῖν· λύειν ἐν οἷς οὐ παρ᾽ αὐτῶν λύσις· καὶ δεσμεῖν ἐφ᾽ οἷς οὐχ ὑπ᾽ αὐτῶν ὁ δεσμός. Καὶ ὁρᾶτε ταῦτα καθεκάστην γιγνόμενα. Καὶ ἐβεβηλώθη τὰ ἅγια, καὶ ἐφόδιον ἁμαρτίας κρύβδην τε καὶ εἰς τοὐμφανὲς ἡ μοιχοσύνοδος· καὶ καθαίρεται ὁ ἄκαθα αίρετος· καὶ χειροτονεῖται ὁ διαβεβλημένος· καὶ ἐᾶται ὁ ὑποπίπτων κανόσι καθαιρετικοῖς, ἀνευθύνως ἱερουργῶν, καὶ ἐκ κελεύσματος ἀνθρωπίνου, καὶ οὐκ ἐκ ψήφου θείας και κανονικῆς, αἱ προσ βολαί. Καί, φεῦ μοι, τῆς ταλαιπωρίας, πάντα κατα τραγῳδεῖν! καὶ τίς ἔχων καρδίαν αἰσθητικὴν, οὐκ ἀλγεῖ καὶ στένει; Καὶ ποῖος νοῦς ταῦτα ἀναθρώσκων καὶ συμβάλλων, οὐχ ὁμολογεῖ αἱρέσεων τὴν ἀποστάτριαν εἶναι Χριστοῦ; καὶ ποῦ μοι πάντα λέγειν τὰ κατα νοῦν, καὶ ὑπερβαίνειν μέτρον ἐπιστολῆς; Εὐσύνοπτα τὰ λεγόμενα, οὐ κεκομψευμένα, οὐ δυσ νόητα· τὸ μὲν, ὅτι οὐδὲ ἐγὼ ὑψηγορείν δυνάμενος, ἀλλὰ καὶ λίαν ὀλίγος, καὶ ὀλιγόλογος, καὶ βραχύγνω στος, αὐτὰ ταῦτα δι᾿ εὐχῆς τοῦ κοινοῦ Πατρὸς καὶ ὑμῶν ἔχων· τὸ δὲ καὶ διὰ τό τινας ὑμῶν μὴ ἰσχύειν δογματικώτερον καταλαμβάνειν τὴν αἵρεσιν, καὶ ἅμα ὅτι καὶ ἁπλοῦς ὁ λόγος τῆς ἀληθείας· ἥ τε αἵρεσις φανερά, καὶ ἀδογμάτιστος, καὶ παιδὶ εὐκατάληπτος. Ο γὰρ ὁ Θεὸς εἶπε, σύντομος ὁ λόγος. Οὗτοι οὐ στοιχοῦσιν· ἀλλὰ καὶ στοιχοῦντας ἀναθεματίζουσι. Δῴη δὲ ὑμῖν χάριν ὁ Κύριος ἐπὶ πᾶσιν, ἀγαπητὰ τέκνα. Quid autem canones dico, ac discrimen aliquod statuo? Perinde est de Evangelio Christi ac de illis dicere. Ipse enim claves, regni cœlorum magno Petro tradidit his verbis: Quemcunque solveris et quemcunque ligaveris, hoc erit et illud "s. Et rursum omnibus apostolis: Accipite Spiritum sanctum: quorum remiseritis peccata, remittuntur eis; quorum retinueritis, retenta sunt ³*: ac consequenter potestatem transmittens ad eorum successores,cum idem egerint. Cumque idcirco Basilius, epsique suppares sancti, canones tanquam apostolicos receperint, quatenus eos secuti sunt, nihil immutantes, sed et amplificantes etiam prout conveniebat: isti demum novi pseudoapostoli re ipsa ostendunt, se nequaquam secundum præscriptos a sanctis terminos, sed propria auctoritate et arbitrio contra quam ab illis statutum est, facere, dum episcopus quilibet solvit interdum, ubi solvere non potest: ligat ubi ligandi jus non habet. Atque hæc quotidie fieri cernitis; et profana sunt sancta, et peccati illecebra clam palamque facta est mochosynodus; deponiturque qui deponi non debet, et ordinatur qui infamia laborat, et qui canonibus depositionem irrogantibus obnoxius est, impune sacra facere permittitur, fluntque ex jussione humana, non Dei et canonum decreto, promotiones. Et, heu mihi! quantus dolor est omnia deplorare? et quisnam sensu aliquo præditus non dolet et ingemiscit? et quæ mens ista spectans et expendens, non confitetur desertricem Christi esse hano hæresim? et cur omnia quæ in animo versantur expromam, et epistolæ modum excedam? Comperta sunt quæ dico, non scite composita, non difficilia,. licet non dignus qui audiar, utriusque concordiam, per quam et clarius emicat radius veritatis, et pravitas illi adversantium, vel potius nocturna lux, intellectu: partim quia non sum sublimia loquend facultate præditus, sed tenuis admodum et exigni sermonis, et angusta scientia, hac ipsa precibus Patris communis ac vestris adeptus; partim etiam quod nonnulli vestrum accuratiorem hæresis expositionem capere nequeant: demum, quod simplex sit veritatis oratio, et hæresis hæc manifesta sit, et doctrinæ expers, et quam puer possit capere. Cui enim Deus loquitur, ei brevis est sermo. Hi non recta incedunt, et recta incedentes anathematizant. Det autem vobis Dominus gratiam in omnibus, dilecti filii. ΑΖ΄. — Ιωσηφ ἀρχιεπισκόπῳ Θεσσαλο- νίκης. [με.] XXXVII. — Josepho archiepiscopo Thessalonica. Adversus eosdem hæreticos. Διὰ τῆς ταπεινοφροσύνης καὶ σοφίας σου, τῆς τε πρός με τον ταλαίπωρον ἀγάπης, καὶ ὑπὲρ ἀξίαν μου ἀποτιμήσεώς σου, τὰ νῦν μοι ἐπεσταλμένα, εἰλικρινῆ ** Matth. xví, 19. 34 Joan. xx, 22. Digna humilitate ac sapientia tua, et charitate erga me miserum, ac de me supra quam mereor æstimatione sunt ea quæ ad me nunc scripsisti;

sinceram et incorruptam ex radiante anima tua, καὶ ἀσύμφυρτον τηλαυγοῦντα ἐκ τῆς φωτοειδούς στο ter beate mi fratripater, diffundentia veritatem. Quam amplexatus, gratias egi Christo desiderii mei expletori, bonorum omnium largitori: quidni enim? te scientia locupletem, zeloque convenienti, ac germanum præterea communis Patris filium, convenienta nobis minimis et sapere, et in animo habere. At belle sane ista, cum in volis habeam, licet non dignus qui audiar, utriusque concordiam, per quam et clarius emicat radius veritatis, et gravitas illi adversantium, vel potius nocturna lux, enervatur, et tenebris offunditur. Cum autem in litteris reperissem necessarii divisionem; ignosce obstupui: non enim est hæc necessarii, sed contingentis, quod trifariam dividitur,in id quod sæpius, quod æqualiter, et quod rarius. Prioris autem, in presens et futurum: deinde præsentis altera divisio in subjectum et prædicatum: cum illud, quia sæpius contingit, in exsistens: et istud in necessarium transit, non tamen vicissim hoc in illud, quamvis inde descendal. Non enim si quid jam necessarium, continuo et contingens. Si quid autem ut plurimum contingit; per id quod exsistit, transit nonnunquam in necessarium. Atque ila, omnis homo grammaticus, aliquis homo grammaticus: quorum prius quidem contingens, potest enim fleri; alterum vero, si modo actus adsit, necessarium; isto autem exstincto, abscessit actus necessarii: hoc, inquam est si sit, videlicet quandiu est; alterum vero in eo quod est nunquam variatur: cujusmodi sunt eterna, angelus et anima. Quod ergo quærebatur jam tenemus: ut qui reus est canonis de contingenti, pœnam interdum propter aliam hominis improbitatem sustineat ejus qui est de necessario; at non hic vicissim ejus qui de contingenti. Fieri enim non potest, cum æquivaleat jam impossibili, omne siquidem quod impossibile, idem per conversionem necessarium est: quomodo necessarium est solem lucere, sed et impossibile est non lucere. Quod vero sanctitas tua dicit aliquando non luxisse: utique in Passione Christi, nam de nocte haud scio quo pacto. Hæc porro sunt prodigia, non consueta, neo regularia; sed vel supra, vel præter naturam: quorum alterum declarat Christi incarnatio: alterum presens iniquitas, non in abdito nec in transcursu facta, sed palam atque in legis morem confirmata, quoadin ipsa fuit, per synodicam actionem, eorumque qui pro veritate pugnant, relegationem tanquam in aliqua divinorum canonum transgressione, aut, ut verius dicam, gravi infestaque hæresi. O prævaricantium audaciam! quibus quanta ob divinarum legum, vel potius Evangelii canonumque ferme omnium contemptum poena impendet; tantum humilibus nobis impendet periculum, si quid de officio subtraxerimus. Quænam autem dispensatio esse queat erga eos qui cum adulteri copulatore sacrificant, quique adulterii confirmatrici synodo ψυχῆς, τρισόλβιέ μου ἀδελφοπάτορ, τὴν ἀλήθειαν - ἣν ἀσπασάμενος ηὐχαρίστησα τῷ ἀποπληρωτῇ τῆς ἐπιθυμίας μοῦ Χριστῷ, τῷ τῶν καλῶν ἁπάντων δο τῆρι· καὶ πῶς γε οὐχί; γνώσεώς σε πεπλουτισμένον ὄντα, καὶ ζήλου τοῦ προσήκοντος, ἄλλως τε τέκνον ἀληθινον τοῦ κοινοῦ Πατρὸς, συνῳδὰ ἡμῖν τοῖς ἐλα χίστοις καὶ φρονεῖν καὶ συνδιατίθεσθαι. Αλλ' εὖ γι μὲν ταῦτα· εὐκταιότερον ἔχοντός μου τοῦ ἀνακούστου τὴν ἀμφοτέρων ὁμοφωνίαν· δι' ἣν ἥ τε τῆς ἀληθείας ἀκτὶς μαρμαίρει λαμπρότερον, καὶ ἡ τῶν ἀντιδιατι θεμένων αὐτῇ σκολιότης, μᾶλλον δὲ νυκταυγία, ἀπο νευροῦται τε καὶ ἀποζοφοῦται. Εὑρηκώς δ' ἐν τοῖς γράμμασι τὴν τοῦ ἀναγκαίου διαίρεσιν, σύγγνωθι, ἀπηνεώθην. Οὐ γὰρ αὕτη τοῦ ἀναγκαίου, τοῦ δὲ ἐν δεχομένου, ὃ διῄρηται τριχῶς· εἴς τε τὸ ἐπὶ πλέον, ἐπίσης, καὶ ἐπ᾽ ἔλαττον. Τοῦ δὲ προτέρου, εἴς τε τὸ παρὸν, καὶ ἐσόμενον· εἶτα τοῦ παρόντος ἐπ:διαίρεσ σις· εἰς ἀίδιον, καὶ εἰς τὸ ἔστ᾽ ἂν ᾖ. Τοῦ δὲ ἐπ᾽ ἂν ἦ. ὑποδιαίρεσις εἰς τὸ ὑποκείμενον καὶ κατηγορούμενον. τοῦ ὡς ἐπὶ πολὺ ἐνδεχομένου χωροῦντος εἰς τὸ ὑπάρχον· τοῦ δὲ, εἰς τὸ ἀναγκαῖον. Οὐ μὴν ἀντιστρέφοντος, εἰ καὶ ἐκεῖθεν κατιόντος· οὐ γὰρ εἴ τι ἀναγκαῖον ἤδη καὶ ἐνδεχόμενον· εἴ τι δὲ τὸ ὡς ἐπὶ πολὺ ἐνδεχόμενον, ὁδεῦον διὰ μέσου του ὑπάρχοντος, ἔστ᾽ ἂν ᾖ ἀναγκαῖον. Καὶ γοῦν πᾶς ἦν θρωπος γραμματικὸς, καὶ τίς ἄνθρωπος γραμματι κός. ᾿Αλλὰ τὸ μὲν πρῶτον ἐνδεχόμενον· δυνατὸν γὰρ γενέσθαι· τὸ δὲ δεύτερον ἀναγκαῖον, ἐπ᾽ ἂν ἔστιν ἐνέργεια· οὗ θανέντος, ἀπέστη κατὰ τὸ ἀναγκαῖοι ἐνέργεια. Τοῦτό φησιν, ἔστ᾽ ἂν ᾖ, τὸ ἕως ἂν ᾖ, ἤτοι Τὸ δὲ ἕτερον, τὸ μήποτε τοῦθ᾽ ὅπερ ἐστὶν ἀλλοιού μενον· οἷα τὰ ἀίδια, ἄγγελος καὶ ψυχή. Καί γε ἔχε μεν τὸ ζητούμενον· ὥστε τὸν ἁλόντα ἐνδεχομένῳ κανόνι, πείσεσθαι ἔστιν ὅτε διὰ τὴν τοῦ ἀνδρὸς ἄλλην μοχθηρίαν, τὰ τοῦ κατὰ τὸ ἀναγκαῖον κειμένου· ἀλλ' οὐχὶ τοῦδε τὰ τοῦ κατὰ τὸ ἐνδεχόμενον. Οὐ γὰρ ἐν δέχεται· ἰσοῤῥοποῦντος ἤδη τῷ ἀδυνάτῳ. Πᾶν γε Ὁ ἀδύνατον, ἀντεστραμμένως καὶ ἀναγκαῖον· οἷον ἀναγκαῖον τὸν ἥλιον λάμπειν· ἀλλὰ καὶ ἀδύνατον με λάμπειν. Τὸ δὲ φάναι τὴν ἁγιωσύνην σου ποτε με λάμψαι· πάντως ἐπὶ τοῦ πάθους τοῦ Χριστοῦ. Ἡ νυκτὶ γὰρ οὐκ οἶδ' ὅπως. Ταῦτα δὲ τέρατα, καὶ οὐκ ἔννομα, οὐδὲ ἐγκάνονα· ἀλλ᾽ ὑπὲρ φύσιν, ἢ παρὰ φύσιν· καὶ τὸ μὲν πρῶτον δηλοῖ ἡ Χριστοῦ οἰκονο μία· τὸ δὲ δεύτερον, ἡ νῦν παρανομία, μάλιστα οίκ ἐν ἀποδύστῳ καὶ ὡς ἐν παρεκδρομῇ γενομένη, ἀλλ' ἐμφανῶς καὶ εἰς νόμον κρατυνθεῖσα τὸ καθ᾽ αὐτὴν, διὰ τῆς συνοδικῆς πράξεως· καὶ τῆς τῶν ὑπὲρ ἀλη θείας ἐνισταμένων ἐξορίσεως, ὡς ἐπί τινος τοὐναντίον θείων κανόνων παραβάσεως, τάληθέστερον δὲ εἰπεῖν, στιβαρᾶς καὶ πονηρᾶς αἱρέσεως. Ω τῆς τόλμης τῶν δρασάντων! οἷς ὅσον τὸ κατάκρίμα τῆς τῶν θείων νόμων, μᾶλλον δὲ τοῦ Εὐαγγε λίου καὶ πάντων σχεδὸν κανόνων καθυβρίσεως τοσοῦτον ἡμῖν τοῖς ταπεινοῖς ἐπικίνδυνον καθυφιοῦσί τι τοῦ πρέποντος. Πῶς δ᾽ ἂν εἴη οἰκονομία ἐν τοῖς συλλειτουργοῦσι τῷ μοιχοζεύκτῃ, καὶ προάρξασι τῆς μοιχοκορώτου συνόδου, ὡς ὁ θείος ἔφη Βασίλειος;

EPISTOLARUM LIB. I. Φησὶ γὰρ, πολλάκις καὶ τοὺς τοῖς ἀνυποτάκτοις συν- præfuerunt, ut divinus ait Basilius? Dicit enim, απελθόντας, ἐπ᾽ ἂν μεταμεληθῶσιν, εἰς τὴν αὐτὴν ἀποδέχεσθαι τάξιν, ἀλλ᾽ οὐ παρ᾽ ἡμῶν· εἴπερ ποτὲ καὶ μεταγνοῖεν· παρὰ δὲ τῶν [ἰσ] οστασίων, ὡς ὁ θεῖος ἔφη Διονύσιος. Τὰ πλείω ἀφίημι τῇ συνέσει σου δε ρῶς ἰσχυούσῃ ἐποπτεύειν τὰ ἡμᾶς λανθάνοντα. Δόξα Θεῷ ἐπὶ τῇ τῶν ἀδελφῶν ἀπολύσει, εἴπερ ἀληθές. Δόξα Θεῷ καὶ περὶ τῆς θεοδότου σου, ἀδελφέ μου, καρτερίας, ἐν τοῖς τῶν αὐτόθι σκληροῖς καὶ ἀπεριτμήτοις τῷ πνεύματι κεντήμασι· Χαρίζου μοι τὴν εἶσαεὶ ὑπόμνησιν, νηφαλεοῦσαν με τὸν νυστάξοντα εἶτα καὶ νῦν ἱερὰν προσευχὴν πάνυ πάντων, τοῦ δὲ Πατρὸς ἡμῶν καὶ τοῦ διαφερόντως, χρήζοντι. Μεμάθηκα πεποιηκέναι σε χάριτι Χριστοῦ πόνημά τι· καὶ, εἰ κελεύεις, ἀναγνώσαιμι αὐτὸ ἐπ᾽ ὠφε λείᾳ. ΑΗ΄. — Αρσενίῳ τέκνῳ. [ρδ'.] sæpe illos etiam qui in obedientibus adhæserunt, postquam eos pœnituerit, in eumdem gradum recipit, sed nequaquam a nobis, si modo unquam errorem agnoscent, verum a comparibus, ut ait divinus Dionysius. Galera relinquo prudentiæ tuæ, qua potest etiam ea quæ nos latent, sancte perspicere. Laus Deo et de fratrum liberatione, si verum est. Laus Deo et de tua, mi frater, divinitus data constantia, in duris et inoircumcisis spiritu hominum istorum stimulis. Largire mihi perpetuam admonitionem, quæ medormitantem expergefaciat; deinde et nunc sacras preces omnium prorsus, sed Patris nostri et tuas potissimum, indigenti. Didici te per Christi gratiam opus aliquod elaborasse; fac, si placet, ut cum utilitate legam. XXXVIII. Arsenio filio. Scélus nomine dispensationis prætexentes refellit. (Baron. an. 787, n. 58.) Ηλίκον ἐχάρην καὶ τανῦν, ἀναγνούς σου τὰ γράμματα, τέκνον ποθεινότατον· οὐ τοσοῦτον ἐν τῇ ἀνεψχθείσῃ σοι μᾶλλον θύρᾳ τῆς πρὸς ἀδελφοὺς συντυχίας· εἰ καὶ αὐτὴ εὐκταία· ὅσον ἐπὶ τῇ τῆς γλώτ της εὐχάριτι Θεοῦ, δι' ἧς κλείεις τὰ ἀπύλωτα στόματα τῶν αἱρετιζόντων. Προσθείη σοι τοιγαροῦν ἔτι Κύριος λόγον γνώσεώς τε καὶ σοφίας, διακατελέγχειν τοὺς τῆς εὐσεβείας προ[σ]ασπιστάς· ὡς ἄν ἔξει σοι εὖ μάλα τῷ θείῳ Δαυίδ συμψάλλειν· Τὸ στόμα μου ἤνοιξα, καὶ εἵλκυσα πνεῦμα· ὅτι τὰς ἐντολάς σου οὐκ ἐπελαθόμην. Καθ' ὧν λυτήσαντες οἱ Μοιχειανίζοντες, ἐκεῖνό πως τὸ Γραφικὸν αὐτοῖς τοῖς ἔργοις φθέγγονται. ᾿Απόστα ἀπ᾿ ἐμοῦ, ὁδοὺς σου εἰδέναι οὐ βούλομαι. Εἰ γὰρ ᾔδεισαν, οὐκ ἄν παρέβησαν τὰ τοῦ Κυρίου ἐντάλματα. οὐκ ἂν παραβάνε τες, οἰκονομίαν σωτήριον τῇ Ἐκκλησίᾳ Χριστοῦ τὰς παραβάσεις συνοδικῶς ἐδογμάτιζον, ὑπ' ἀναθέματι τῶν ταύτας μὴ οὕτω προσιεμένων. Ὅπερ ἀσεβὲς δόσ γμα τοσοῦτόν ἐστιν, ὡς μὴ μόνον τὸ ἱερὸν Εὐαγγέλιον ἀνατρέπειν, κατὰ τὸ ἐκ μέρους φύσιν ἔχειν τὸ ὅλον ἀνατρέπεσθαι· ἀλλὰ καὶ αὐτὴν τὴν Χριστοῦ οι κονομίαν ἀναιρεῖν· ἀναιρετικὰ γὰρ ἀλλήλων τἀναν τία. Ότι δὲ ἐναντία ἡ μοιχοζευξία, δογματισθεῖσα σωτήριος οἰκονομία, τῇ θείᾳ, καὶ ἐπ᾿ ἀναιρέσει τῆς ἁμαρτίας οἰκονομία, παντί που δῆλον. ᾿Αλλὰ μὲν οὖν καὶ ἑτέρων ἀσεβημάτων ἐστὶν ἐπίμεστος ἡ μοιχοσύνοδος· 2, εἰ περιτύχοις πάλιν ἰδεῖν τὸν ἀδελφὸν Εὐπρεπιανὸν, ὑποδείξειέ σοι. Quanto nunc etiam gaudio perfusus sum lectis litteris tuis, fili desideratissime! non tam quod apertum tibi ostium fuerit liberius cum fratribus congrediendi; quamvis et illud optandum, quam propter insitam linguæ tuæ Dei gratiam, qua obstruis effrenata ora hæreticorum. Adaugeat ergo tibi Dominus sermonem scientiæ ac sapientiæ ad confutandos impietatis defensores: ut tibi merito sane liceat cum divino David canere: Osmeum aperui, et attraxi spiritum; quia mandata tua non sum oblitus *. Contra quæ insanientes Mochiani, illud Scripturæ, operibus ipsis, quodammodo inclamant: Recede a me vias tuas scire nolo 36. Si enim scivissent, haudquaquam Domini mandata violavissent: neque, postquam violaverunt, salutarem Christi Ecclesiæ dispensationem fuisse prævaricationes suas, synodice sanxissent, anathemate in eos decreto qui eas non perinde approbassent. Quod quidem adeo est impium dogma, ut non modo sacrum Evangelium destruat, quatenus totum destrui in parte vulgo solet; sed ipsam etiam Christi incarnationem tollat de medio; tollunt siquidem sese mutuo contraria. Quod autem adulterina conjunctio, quam isti salutarem dispensationem fuisse statuunt, divinæ, et ad pepcati destructionem institutæ dispensationi contraria sit, omnibus manifestum est. Verumenimvero aliis quoque impietatis generibus scatet machosynodus; quæ, si Euprepianum fratrem iterum videre contingat tibi demonstrabit. Εῤῥωσο καὶ εὐσθένει, τέκνον, ἀμφοτέρωθεν τοὺς βάλλοντας ἀοράτως, ἐκβάλλων κράτει πίστεως, φόβου τε θείου καὶ ἀγάπης. Ἐπειδὴ γὰρ ἔξωθεν δι' ὧν ἐπεγείρουσιν αἱρέσεων προσβάλλοντες, ἀποκρούονται ὑπὸ τοῦ ὀρθοδόξου φρονήματος· ἔνδοθεν ἐπέρχονται οἱ δόλιοι, συλῆσαι τὸν τῆς ψυχῆς θησαυρὸν τεχναζόμενο:. Ων λυτρωθείημεν τῆς θήρας, χεῖρας πρὸς Θεόν αἴρουνες, συνεργίᾳ τῶν τοῦ κοινοῦ Πατρὸς ἡμῶν προσευχῶν, καὶ πάντων τῶν εὐσεβούντων, ἐγώ τε καὶ σὺ καὶ πάντες οἱ ἀδελφοὶ ἡμῶν. Ὁ τοῦ ss Psal. CXVIII, 131, 176. 36 Job xx1, 14. Vale et constans esto, fili, utrinque eos qui invisibiliter feriunt prosternens fdei robore, timorisque divini et charitatis. Postquam enim extrinsecus per hæreses, quas suscitant, irruentes, per orthodoxam sententiam repulsi sunt: intrinsecus aggrediuntur fraudulenti, animæ thesaurum dirim pere molientes: quorum a deprædatione liberemur, manus ad Deum attollentes, et adjuti precibus communis Patris nostri et piorum omnium, ego et tu, et fratres nostri universi. Auletæ præpositus tibia

canit, sed obscuro sono, nec Spiritui sancto con- Αὐλητοῦ καθηγούμενος αὐλεῖ, ἀλλὰ ἄσημα, καὶ οὐ cinenti. Quod enim ait se Romam spectare; imbecillitatis caus, falsæque in re præsenti defensionis suffugium est. Quodque de Saba et Theoctisto, religiosissimis monachis; hoc illudve dicat, et quod Romæ hoc et illud, falsum est. Hi enim ob hanc causam ne ab Iconomachorum hæresi redeuntes episcopi in pristinos gradus restituerentur: non quidem omnes, sed præcipui, et principes hæreseos. juxta sancti Athanasii verba, restiterunt. Quod sane absurdum non erat. Sed postquam synodus, quæ coacla tum fuit, recipiendos omnes judicavit. exemplum secuta quartæ sanctæ synodi; assenserunt et ipsi: neque enim ulla suberat rei necessariæ transgressio. De Simoniacis autem tum quidem prætermissum est, quia de eo capite post synodum quærendum erat. Postquam vero quæsitum fuit. primum quidem annum penitentiæ, aut aliquanto amplius. Ο facinus audax! cum monachis quibusdam, quorum nominibus parco, editum est ab eo decretum relaxandæ depositionis perpetuæ, ita ut Christi sacerdotes iterum forent, quos Deus per apostolorum principem Petrum deposuisset. Deinde cum ipsi in ea re non assentiretur Sabas, sed plane adversaretur; quid agit? malum recto corrigit. Negat se pœnitentiam dedisse, ut eos admittere qui per pecuniam ordinassent, vel ordinati fuissent, quod cum dicit, convincitur ab illius temporis Augusta, a qua inductus fuerat ut iniquam penitentiam daret. Ο Aderat dies Theophaniorum Christi, venerunt illo die quibus imposita poena fuerat: et, ea jam peracta, se absolvi postularunt, abnuebat ille, Augusta urgebat, ut admitterentur. Iterum malo rectum destruit patriarcha: cum illis eo ipso festo palam sacrificat, non invitus sane, sed sua sponte: quandoquidem cum posset cum depositis non sacrificare, sacrificavit: quoquomodo quis dicat eum non potuisse. Hinc illa Sabæ cum eo contentio: hinc emer sit amplior quam divini canones ferant, absolutio, Roma vero minime hæc probavit, absit! sed neque synodum ipsam habuit pro œcumenica, sed pro locali, et quæ proprium locorum illorum errorem emendasset 37. Neque enim aliorum Patriarcharum vicarii erant qui pro iis sedebant: falsum, siquidem Romani non propter synodum, sed ob eliam causam missi huc venerant. Quare et depositi, ut fertur, post reditum fuerunt ab eo qui miserat. quamvis coactos ac fuisse causarentur. Alii autem ex oriente quidem, sed a nostratibus persuasiet industi, non autem a Patriarchis missi, qui nihil sciverunt ne postea qnidem, propter gentis metum scilicet. Hocautem idcirco faciebant homines nostri, ut hæreτῷ Πνεύματι τῷ ἁγίῳ εὔρυθμα· καὶ τὸ λέγειν αὐτὸν ἀφορᾶν ἐν Ῥώμῃ, ἀσθενείας λόγου, καὶ πρὸς τὸ παρὸν ψευδαπολογίας καταφύγιον. Καὶ τὸ φάνει αὐτὴν περὶ Σάβα τε καὶ Θεοκτ στου, τῶν εὐλαβεστάτων μοναχῶν, τοῦτο κἀκεῖνο, καὶ ὡς ἐν Ῥώμῃ τὸ καὶ τὸ οὐκ ἀληθές. Οἱ μὲν γὰρ ἕνεκεν τοῦ μὴ προσδεχθῆναι τοὺς ἐκ τῆς Εἰκονομαχικῆς αἱρέσεως ὑποστρέφοντας ἐπισκόπους εἰς τοὺς οἰκείους βαθ. μούς· καὶ οὐ πάντας, ἀλλὰ τοὺς ἐξόχους καὶ πρωτο άρχους τῆς αἱρέσεως, κατὰ τὸν λόγον τοῦ ἁγίου ᾿Αθανασίου, ἐνίσταντο. Ὅπερ οὐκ ἀπεικότως. Αλλ' ἐπεὶ ἡ τηνικαῦτα σύνοδος κέκρικεν ὅλους εἰσδέξα σθαι, ἔχουσα τὴν τετάρτην ἁγίαν σύνοδον παράδει γμα· συνῆλθον· οὐ γὰρ ἦν τῶν ἀναγκαίων τι παρα βαινόμενον. Περὶ δὲ τῶν Σιμωνιανῶν, τηνικαῦτα μὲν παρεκαλύφθη, ὡς μετὰ τὴν σύνοδον ἐκζητησομένου τοῦ κεφαλαίο. Ἐπεὶ δὲ ἐζητήθη. το πρῶτον μὲν εἰς ἐπιτίμιον ἐνιαυσιαῖον ἢ καὶ πλέον. Ω τοῦ τολμήματος! σύν τισι μόνασταῖς, ὧν ἀφίημι λέγειν τὰ ὀνόματα, ἐδόθη ὅρος ὑπ' αὐτοῦ ἐξιλεώσεως τῆς εἰς αἰῶνας καθαιρέσεως· εἰς τὸ εἶναι τοὺς ὑπὸ Θεοῦ διὰ Πέτρου τοῦ τῶν ᾿Αποστόλων κορυφαίου καθῃρημένους, πάλιν ἱερουργούς Χριστοῦ. Καὶ ἐπεὶ οὐ συνῆλθον οἱ περὶ Σάβαν ἐν τούτῳ, ἀλλὰ καὶ διηνέχθησαν πρὸς αὐτὸν, τί ποιεῖ; κακὸν καλῷ ἀπακλάττει. Αρνείται μὴ δεδωκέναι ἐπιτίμιον, μηδε προσίεσθαι τοὺς ἐν χρήμασι χειροτονήσαντας τε και χειροτονηθέντας. Λέγων διελέγχεται ὑπὸ τῆς τηνικάδε κρατούσης, ἀφ᾿ ἧς καὶ εἰλκύσθη δοῦναι τὸ ἄνομον ἐπιτίμιον. Παρῆν ἡ ἡμέρα των Θεοφανίων Χριστοῦ· ἐληλύθασιν ἐν ταύτῃ οἱ ἐπιτιμιασθέντες, πεπληρωκότες τὸ ἐπιτίμιον, καὶ λύσεν ἐπιζητοῦντες· ὁ μὲν ἀπηξίου, ἡ βασίλισσα κατηπείγετο τὴν εἰσδοχήν. Πάλιν κακῷ τὸ καλὸν διαμείβει ὁ πρόεδρός. συλλειτουργεῖ αὐτοῖς τῇ αὐτῇ ἑορτῇ εἰς προϋπτον· οὐκ ἀκουσίως δῆθει ἀλλ᾽ ἑκουσίως· ἐπὰν δυνάμενος μὴ συλλειτουργεί καθηρημένοις, συνελειτούργησε· κἄν ὁπωσοῦν φαίτ τις ἀδυνατεῖν αὐτόν. Ἐντεῦθεν ἡ πρὸς αὐτὸν διαφορέ τῶν περὶ Σάβαν· ἐντεῦθεν ἐπεπόλασεν ἡ λύσις πλειό νως τῶν θείων κανόνων. Η δὲ Ῥώμη ταῦτε ο προσήκατο· μὴ γένοιτο! ἀλλ' οὐδὲ αὐτὴν τὴν σύνοδον ὡς οἰκουμενικὴν, ἀλλ᾿ ὡς τοπικὴν, καὶ τὸ ἴδιον πτῶμα τῶν τῇδε ἀνορθώσασαν. Οὐδὲ γὰρ οἱ κεκαθι κότες αντιπρόσωποι τῶν ἄλλων πατριαρχῶν· ψευ δές τῶν μὲν Ῥωμαίων δι᾽ ἄλλο, οὐ διὰ σύνοδον, παραπεμφθέντων ἐνταῦθα. Διὸ καὶ καθηρέθησαν, ὡς φασι, παλινοστήσαντες ὑπὸ τοῦ πεπομφότος, και ἐπεκαλῶντο βεβιάσθαι. Οι δ' ἄλλοι ἐκ μὲν ἀνατολῆς, ἀλλ᾽ ὑπὸ τῶν ἐνταῦθα προτραπέντες καὶ ἐλχθέντες, οὐχ ὑπὸ τῶν πατριαρχῶν ἀποσταλέντες, ὅτι μηδὲ ἐνόησαν, ἤ ὕστερον, διὰ τὸ τοῦ ἔθνους δέος δηλονότι. Τοῦτο δὲ ἐποίουν οἱ ἐνταῦθα, ἵνα τὸν αἱρετίζοντα 37 De hoc loco videsis Baronii dubitationem, an. 787, n. 58. NOTE. Forte hæc vox ex ora libri in textum irrepsit.

EPISTOLARUM LIB. I. λαὸν μᾶλλον πείσωσιν ὀρθοδοξεῖν, ἐκ τοῦ οἰκουμενι- siadherentem populum facilius ad orthodoxam fidem κὴν δῆθεν ἀθροισθῆναι σύνοδον. pertraherent, cum œcumenica synodus coacta fuisset. Quod si quæras quamobrem nos tum minime obstiterimus, et cur ordinationem post synodum de domini Tarasii manu susceperimus; hoc tibiomnibusque aliis respondemus: primun quidem nos sub obedientia tua vixisse, nec dum ea cognovisse, quæ perspecta nobis postea fuerunt: deinde causam nactos fuisse probabilem; cum diceret Tarasius, se nec pœnitentiam imposuisse, nec porro cum ullo eorum, si novisset, communicaturum; quinetiam depositurum. Quanquam id verum non erat, cum manifesta res esset. Sed nos tamen concordiam appetentes, iis contenti fuimus quæ ab eo dicebantur sic statuentes, ad humaniorem pacis partem in re ambigua propendendum esse, sicut alicubi Theologus ait. Simul hoc etiam reputantes, illum propter fidem orthodoxam, suumque in ea tuenda studium, ab aliis Ecclesiis receptum fuisse. Hæc tibi exposui, fili, ut scias quæ scire te convenit, et Sabam, si propter hæc non ob alia quæpiam rationi haud consentanea ei adversatus est, probabilem causam habuisse et habere. Quemadmodun enim nos hoc prætextu, quod diceret, se tales non recipere, sed deponere, cum patriacha convenimus: sic illi justam rei palam gestæ defensionem habentes, pro divino canone merito decertant. Neque est qui hoc nomine redaguere illos possit, si dicant Tarasium per dispensationem eos recepisse, qui per pecuniam ordinarant. At neque si Petruset Paulus adsint; ipsi enim canomen condiderunt, ipsimet Εἰ δὲ φαίης, πῶς ἡμεῖς οὐκ ἐνιστάθημεν τηνικαῦτα, καὶ διὰ τί χειροτονίαν ἐδεξάμεθα μετὰ τὴν σύνοδον παρὰ τοῦ κυροῦ Ταρασίου· ἀπολογούμεθα καὶ σοὶ καὶ πᾶσιν, ὅτι τὸ μὲν ἐν ὑπηκόοις ἐτελοῦμεν, μὴ τὰ ὕστερον γνωσθέντα ἡμῖν πρότερον εἰδότες· τὸ δὲ, δραξάμενος αἰτίαν εὔλογον, τὸ λέγειν Ταράσιον, μήτε ἐπιτίμιον δεδωκέναι, μηδ᾽ αὖ εἰ γνοῖεν, τῶν τοιούτων συνιερουργεῖν τινι, ἀλλὰ καὶ καθαιρεῖν. Κἂν οὐχ εὕτως ἦν τὸ ἀληθὲς, διὰ τὸ προφανές. Ἀλλ' ὅμως ἡμεῖς ὀρεγόμενοι τὴν ὁμόνοιαν, ἠρκέσθημεν τοῖς λεγομένοις· τοῦτο κεκρικότες, ἐπὶ τὸ φιλανθρωπό τερον τῆς εἰρήνης νεῦσαι ἐν τῷ ἀμφιβόλῳ πράγματι, καθώς φησί που ὁ Θεολόγος. Καὶ ἅμα, ὅτι δεδεγμενος ἦν διὰ τὴν ὀρθοδοξίαν, καὶ τὸ κατ᾽ αὐτὴν ἀνδρεῖον καὶ σπουδαῖον γενέσθαι, ὑπὸ τῶν ἄλλων Ἐκκλησιῶν. Ταῦτά σοι ἐγνώρισα. τέκνον, εἰς εἴδησιν τῶν καθηκόντων· καὶ ὅτι οἱ περὶ Σάβαν εἰ διὰ τοῦτο, καὶ οὐκ ἄλλοις τισὶν ἀλόγοις διεφέροντο πρὸς αὐτὸν, εἶχον εὔλογον καὶ ἔχουσιν. ὡς γὰρ ὑπὸ παραπετά σματι ἡμεῖς τοῦ λέγειν μὴ δέχεσθαι τοὺς τοιούτους, ἀλλὰ καὶ καθαιρεῖν, συνήλθομεν τῷ προέδρῳ· οὕτως ἐκεῖνοι τὸ πραχθὲν ἐμφανῶς ἔχοντες δικαίωμα, ἀντιποιοῦνται εἰκότως τοῦ θείου κανόνος. Καὶ οὐκ ἔστιν ὁ χάριν τούτου τοῦ κεφαλαίου δυνάμενος άντι. στῆναι αὐτοῖς, εἴ γε λέγοιεν ὅτι Ταράσιος οικονομι κῶς ἐδέξατο τοὺς χρηματοχειροτονοῦντας. Ἀλλὰ γὰρ οὐδ᾽ ἂν Πέτρος καὶ Παῦλος ἐπιστῇ· αὐτοὶ γὰρ ἐξέθεντο τὸν κανόνα, καὶ αὐτοί φασιν· Ἀλλὰ κἂν ἡμεῖς ἢ ἄγγελος ἐξ οὐρανοῦ εὐαγγελίζηται ὑμῖν παρ' ὅ εὐηγγελισάμεθα, ἄνάθεμα ἔστω. Ο dicunt: Sed licet nos aut Angelus de calo, evangelizet vobis præterquam quod evangelizavimus, anathema sit 38 ΑΘ'. — Θεοφίλῳ ἡγουμένῳ. [ρς'.] ΧΧΧΙΧ. Theophilo præposito. Cur hæreticos vocet eos, quibuscum ipse aliquando communicaverat. (Baron. ann. 809, n. 28.) Εβουλόμην ταχύτερον ἐπιστεῖλαι τῇ ἁγιωσύνῃ σου, ἀλλ᾽ οὐκ εὐωδούμην φρουρούμενος ἀσφαλῶς. Οτε δὲ εὐδόκησεν ὁ ἀγαθὸς θεὸς χαρίσασθαι καὶ τὸν τρόπον καὶ τὸ πρόσωπον· τηνικαῦτα τὸν ἐμὸν πόθον πληρῶ ὁ ταπεινὸς, καὶ προσαγορεύω, καὶ ἀσπάζομαι τὸν ἐμὸν πνευματικὸν Πατέρα, καὶ λίαν ὄντως φιλού μενον. Οὐ γὰρ ἐπειδὴ διέστησαν ἡμᾶς σωματικῶς οἱ ἄρχοντες τοῦ αἰῶνος τούτου, ἤδη διέλυσαν καὶ τὴν ἐπὶ Θεὸν ἡμῶν πρὸς ἀλλήλους ὁμόνοιάν τε καὶ σχέ σιν· μᾶλλον μὲν οὖν καὶ ἐβεβαίωσαν. Πείθομαι γὰρ καὶ τὴν σὴν ὁσιότητα ποθεῖν τὴν ἡμετέραν ἀναξιότητα· καὶ ἀκλινῆ διαμένειν τῆς ὀρθοδόξου καὶ θεα ρέστου ἐνστάσεως, ἐξ ὧν τε πρότερον καὶ ὕστερον ὑπέδειξεν ἑαυτὴν Θεῷ τε καὶ ἀνθρώποις, ὡς συναι ρεῖσθαι ἡμῖν τοῖς ταπεινοῖς καὶ τὸν ὑπὲρ εὐσεβείας διωγμόν· κἂν οὐκ ἠβουλήθησαν οἱ κρατοῦντες, φει δοῦ τοῦ μὴ πολλοὺς ἐξορίζειν καὶ καθείργειν· καὶ ὡς ἂν δόξωσιν ἐντεῦθεν πείθειν τὸν κόσμον, εἰς ἡμᾶς μόνους περιίστασθαι τὴν πρὸς αὐτοὺς διαφορών, καὶ μὴ εἶναι ἄλλους τοὺς ἐνισταμένους· οἳ τοσοῦτοι τῷ πλήθει ἐν τῇ ὑπ᾽ αὐτῆς ἐξουσίᾳ· κἂν φόβῳ εἴτε καὶ 38 Galat. 1, 8, η Volebam equidem citius ad sanctitatem tuam scribere, sed viam nullam reperiebam, arcla custodia inclusus. Postquam autem Deo bono placuit, et modum et hominem concedere: nunc desiderium meum humilis expleo, et saluto amplectorque spiritualem Patrem meum quem revera amo plurimum. Neque enim, quando, corpore nos segregarunt principes sæculi hujus, pariter mutuam in Deo nostro concordiam affectumque dissolverunt: quinimo magis confirmarunt. Confdo enim et me quamvis indignum a tua sanctitate diligi, et in or thodoxa Deoque accepta propugnatione immobilem ipsam permanere; ex iis quibus se et antea, et post etiam, Deo atque hominibus comprobavit: ita ut cum humilibus nobis persecutionem etiam pro pietate eligat licet noluerint qui rerum potiuntur, ne tam multos in exsilium amandarent, vel in custodiam traderent; atque ut hac ratione mundo persuaderent, nos solos ab ipsis dissidere nec alios esse qui resistant: cum tamen adeo multi sint sub eorum imperio; quamvis aut metu aut dissimula-

Lione se ipsos tegant; ut divinum David clamantem οικονομία υποκρύπτωσιν ἑαυτούς· ὡς ἔστὶν ἀκούειν exaudire liceat: Dinumerabo eos et super arenam multiplicabuntur 30. τοῦ θείου Δαβὶδ κράζοντος· Ἐξαριθμήσομαι αυτ τοὺς, καὶ ὑπὲρ ἄμμον πληθυνθήσονται. Non enim leve est nec occultum, quod impie agitur; sed et grave prorsus et sensu præditis manifestum. Incarnationem Christi, o sanctissisme, quantum in ipsis est, everterunt, cum Evangelii prævaricationem in adulteri copula et adulterio, salutarem Ecclesiæ dispensationem esse sanxerunt, anathema in eos decernentes, qui talia non probarent. Evangelium per unius mandati solutionem solverunt, solutionem hanc Dei dispensationem appellantes. Nam si, ut scriptum est: Quincunque totam legem servaverit, offendat autem in uno, factus est omnium reus ": isti vero lapsum, imo lapsus, tum adulteri, tum ejus qui adulteros conjunxit, et omnium qui adultero adhæserunt, partemque cum adultero posuerunt; neque enim a se invicem sejungi possunt qui fecerunt, et qui simul abrepti sunt; haudquaquam reos esse dicunt, sed dispensatores Dei; mentitus est qui reos esse pronuntiavit; alieni autem sunt a Dei dispensatoribus sancti quoque ipsi: siquidem nullus sanctorum Dei legem transgressus est, nec, si transgrediatur, sanotus dici potest. Isti vero in transgressione dogma inviolabile, tanquam Dei legem constituerunt, et omnes qui ipsis ea in re non consentiunt, anathematizarunt. Non consentiunt proculdubio sancti, qui in cœlo quique in terra sunt, adulterio. Quare perspicuum est eos, soluto Evangelii uno man - dato, non solum Evangelium totum evertisse, salutarem Ecclesia dispensationem hanc esse synodice definiendo, legemque, quod in ipsis fuit inviolabilem sanciendo, in omni mandato quod violetur, violationem ipsam dispensationem esse, ac nuncupari: verum etiam sanctos non consentientes, quoniam nec Deus consentit, suo judicio anathematizasse. Οὐδὲ γὰρ μικρόν τι καὶ λανθάνον τὸ ἀσεβούμενον· ἀλλὰ καὶ σφόδρα μέγα τε καὶ προφανές τοῖς νοῦν ἔχουσι. Τὴν οἰκονομίαν Χριστοῦ, ὦ ἁγιώτατε, τὸ καθ' ἑαυτοὺς ἀνέτρεψαν, τὴν παράβασιν τοῦ Εὐαγ γελίου ἐν τῇ μοιχοζευξίᾳ καὶ μοιχεία οικονομίαν σωτήριον τῇ Ἐκκλησίᾳ δογματίσαντες, ὑπ' ἀναθέ ματι τῶν μὴ οὕτω προσδεχομένων· Τὸ Εὐαγγέλιον διὰ λύσεως τῆς μιᾶς ἐντολῆς διέλυσαν, τὴν λύσιν οικονομίαν Θεοῦ ἀποφηνάμενοι. Εἰ γὰρ ὡς γέγραπται. Όστις ὅλον τὸν νόμον πληρώσει, πταίσει δὲ ἐν ἑνὶ, γέγονε πάντων ἔνοχος. Οὗτοι δὲ τὸ πταῖσμα, μᾶλλον δὲ τὰ πταίσματα, τοῦ τε μοιχού καὶ τοῦ μοιχοζεύκτου, μοιχοσυνδρόμων τε καὶ ὅλων τῶν μετὰ μοιχοῦ τὴν μερίδα θεμένων· οὐ γὰρ οἷόν τε ἐξ ἀλλήλων χωρισθῆναι τοὺς πράξαντας, καὶ τοὺς συναπαχθέντας· οὐκ ἐνόχους φασὶν, ἀλλ᾽ οἰκονόμους Θεοῦ· ἔψευσται ὁ ἀποφηνάμενος ἐνόχους εἶναι· ἀλλοτριοῦνται δὲ καὶ οἱ ἅγιοι τῶν οἰκονόμων Θεοῦ· ὅτι οὐδεὶς ἅγιος τὸν τοῦ Θεοῦ νόμον παραβέβηκεν, οὐδὲ παραβὰς δύναται καλεῖσθαι ἅγιος. Οἱ δὲ δόγμα ἐν τῇ παραβάσει ἐκθέμενοι ἀπαράβατον ὡς νόμου Θεοῦ, καὶ τοὺς μὴ συναιρουμένους αὐτοῖς ἐν τούτῳ ἀναθεματίζοντες. Οὐ συνάρονται δὲ δηλονότι οἱ ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς ἅγιοι τῇ μοιχεία. Φανερὸν ἄρα ὅτι τῇ λύσει τῆς μιᾶς ἐντολῆς τοῦ Εὐαγγελίου, οὐ μόνον ὅλον τὸ Εὐαγγέλιον ἀνέτρεψαν, ὁρισάμενοι αὐτὴν συνοδικῶς οικονομίαν σωτήριον τῇ Ἐκκλησία, θέντες νόμον ἀπαράβατον, τὸ καθ' ἑαυτοὺς, ἐπὶ πάσης ἐντολῆς παραβαινομένης οικονομίαν γίνεσθαι τὴν ταύτης παράβασιν, ὁμοῦ τε καὶ ὀνομάζεσθαι· ἀλλὰ γὰρ καὶ τοὺς ἁγίους μὴ προσϊεμένους, ὅτι μηδὲ Θεὸς κατ' αὐτοὺς, ἀνεθεμάτισαν. Ac demun quid pluribus opus est, cum epistola capere non possit? Perversa et dira opinion in Ecclesiam nostram invecta est. Hæresisista Mochianica una cum Evangelii destructione, et canones divinos per illius qui ab eis depositus fuerat, adulterorum copulatoris absolutionem dissolvit. Etenim si Evangelium neglexerunt, otiosum illis fuisset de sacris canonibus esse sollicitos. Hæc igitur cum salutatione paternitati tuæ suggerere necessarium existimavi, ut hæresim esse intelligens, hæresim fugiat, sive hæreticos, ita ut nec cum eis communicet, nec eos in divina liturgia commemoret in religiosissimo monasterio suo: quoniam ingentes minæ a sanctis denuntiatæ sunt iis qui cum ea vel cibo tenus participant. Quod si quærat sanctitas tua, quid causæ sit, cur hæc ipsi ante captivitatem non dixerimus, sed et Byzantinorum commemorationem ipsi fecerimus; hoc habeto synodum eo tempore nondum coactam fuisse, nec promulgatum adhuc pravum dogma et anathema. Et ante hæc lutum 39 Psal. cxxxvIII, 18. 40 Jac. 11, 10. Καὶ ἁπλῶς τί πολλὰ λέγειν, μὴ ἐγχωρούσης τῆς ἐπιστολῆς δέχεσθαι; Χαλεπὴ κακοδοξία ἐδογματίσθη ἐν τῇ καθ᾿ ἡμᾶς Ἐκκλησίᾳ. Αὕτη ἡ Μοιχειανική αἵρεσις ἅμα τῇ ἀνατροπῇ τοῦ Εὐαγγελίου, καὶ τοὺς θείους κανόνας διὰ τῆς ἀθωώσεως τοῦ παρ᾽ αὐτῶν καθηρημένου μοιχοζεύκτου διαλύσασα. Εἰ γὰρ τὸ Εὐαγγέλιον ἠθέτησαν, σχολὴ αὐτοῖς περὶ τῶν ἱερῶν κανόνων φροντίζειν. Ταῦτα οὖν σὺν τῇ προσηγορία, ἀναγκαῖον ἐνόμισα ὑπομνῆσαι τὴν πατρωσύνην σου ὅπως εἰδυῖα ὅτι αἵρεσις, φεύγῃ τὴν αἵρεσιν, ἤγου, τοὺς αἱρετικούς· τοῦ μήτε κοινωνεῖν αὐτοῖς, μήτε ἀναφέρειν ἐν τῇ εὐαγεστάτῃ αὐτῆς μονῇ ἐπὶ τῆς θείας λειτουργίας· ὅτι μέγισται ἀπειλαὶ κεῖνται παρὰ τῶν ἁγίων ἐκφωνηθεῖσαι τοῖς συγκαταβαίνουσιν αὐτῇ μέχρι καὶ ἑστιάσεως. Εἰ δὲ λέγῃ ἡ ὁτιότης σου, πῶς αὐτῇ πρὸ τῆς λεηλασίας τοῦτο οὐκ εἶπομεν, ἀλλ' ὅτι καὶ ἡμεῖς ἐμνημονεύομεν τῶν ἐν τῇ Βυζαντίδι· ἐκεῖνο γινωσκέτω· ὅτι οὔπω σύνοδος ἦν, οὐδὲ ἐκφώνητὸν ὑπῆρχε τὸ πονηρὸν δόγμα καὶ ἀνάθεμα. Καὶ πρὸ τούτων οὐκ ἦν ἀσφαλὲς ἀποστῆναι τῶν

EPISTOLARUM LIB. I. παρανομούντων τελείως, ἢ τὸ φεύγειν μόνον τὴν non erat discedere penitus a prævaricantibus, vel soπροφανή κοινωνίαν αὐτῶν, οἰκονομίᾳ δὲ πρεπούση ἀναφέρειν ἕως καιροῦ. Ἐπεὶ δὲ ἐξῆλθεν εἰς προῦπτον ἡ αἱρετικὴ ἀσέβεια διὰ συνόδου εἰς τοὐμφανές, δεῖ ἄρτι καὶ τὴν σὴν εὐλάβειαν σὺν πᾶσιν ὀρθοδόξοις παῤῥησιάζεσθαι διὰ τοῦ μὴ κοινωνεῖν τοῖς κακοδόξοις, μηδὲ ἀναφέρειν τινὰ τῶν ἐν τῇ μοιχοσυνόδῳ εὐρεθέντων, ἢ ὁμοι φρονούντων αὐτῇ. Καίγε δίκαιον, ὅσιε Πάτερ, κατὰ πάντα σε ὄντα φερωνύμως Θεόφιλον, φιλεῖν καὶ ἐν τούτῳ τὸν Θεόν. Εχθροὺς γὰρ Θεοῦ ὁ Χρυσόστομος, οὐ μόνον τοὺς αἱρετικοὺς, ἀλλὰ καὶ τοὺς τοῖς τοιού τοις κοινωνοῦντας, μεγάλῃ καὶ πολλῇ τῇ φωνῇ ἀπὸ εφήνατο. Καὶ ἐὰν ἡ σὴ στεῤῥότης οὐκ ἀσφαλίσηται, τίς λοιπὸν σωθήσεται; καὶ ἐὰν ὁ παῤῥησιασάμενος δυνάμει Θεοῦ, ὡς ἅγιος, πλὴν τελείας αἱρέσεως, η ἄρτι μετὰ τὴν αἵρεσιν ὑποστείληται· πῶς ἕτερος τολμήσει γρύξαι; καὶ ἐὰν τὸ μοναδικόν τάγμα οὐχ ἡγήσηται πάντα σκύβαλα· μοναστήρια λέγω; καὶ πάντα τὰ περὶ αὐτά· πῶς λαϊκός καταφρονήσει γυναικός, τέκνων, καὶ τῶν ἄλλων; lummodo apertam illorum communionem refugere, et congruenti dispensatione ad tempus commemorare. At postquam impietas hæretica per Synodum in apertum nuno erupit, religionem tuam oportet, una cum cæteris orthodoxis, libere agere, nec communicando cum hæreticis, nec ullius nomen commemorando ex iis, qui mochosynodo adfuerunt, aut qui idem cum ea sentiunt. Et æquum sane est, Pater sancte, ut qui in omnibus, pro ratione nominis tui, Theophilus es, hac etiam in parte Deum ames. Inimicos enim Dei Chrysostomus, non hæreticos solum, sed omnes etiam qui cum illis communicant, magna et clara voce pronuntiavit. Quod nisi constantia tua stabilis permaneat, eoquis demum salvabitur? et, si is qui Dei virtute, ut sanctus, fiduciam præ se tulit ante plenam heresim, nunc post hæresim ignaviter se gerat; quomodo alius hiscere audebit? et nisi ordo monasticus omnia arbitretur ut stercora: monosteria dico, et cuncta quæ in eis sunt; quomodo laicus uxorem, liberos, et cætera cantemnet? Διὸ ὑπομιμνήσκω, ὡς ἐλάχιστος ἀδελφὸς καὶ τέκνον, μὴ σιγήσωμεν, ἵνα μὴ κραυγή Σοδόμων γενώ μεθα· μὴ φεισώμεθα τῶν κάτω, ἵνα μὴ ἀπολέσωμεν τὰ ἄνω· μὴ θῶμεν σκάνδαλον τῇ Ἐκκλησίᾳ τοῦ Θεοῦ, ἥτις ἐστὶ καὶ ἐν τρισὶν ὀρθοδόξοις οριζομένη κατὰ τοὺς ἁγίους· ἵνα μὴ τῇ ἀποφάσει τοῦ Κυρίου καταδικασθῶμεν. Καὶ οὐ δι᾿ ἑαυτὸν ταῦτά φημι ὁ τάλας· ἐμοὶ γὰρ, εἰ καὶ τολμηρὸν εἰπεῖν, καὶ τὸ ἀποθανεῖν ὑπὲρ τῆς ἀληθείας κέρδος καὶ χαρὰ καὶ ζωή. Είχε δυναμωθείην ταῖς ἱεραῖς προσευχαῖς ὑμῶν· ἀλλὰ διὰ τὴν ἐν ἡμῖν ἀγάπην ἀρχαίαν καὶ πνευματικὴν, καὶ τὸ κοινῇ συμφέρον. Εἰ γὰρ ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ὁ Κύριος και Δεσπότης ἁπάντων ἑαυτὸν ἀνήνεγκεν ὑπὲρ πάντων τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ θυσίαν· τί ὀφείλομεν ἡμεῖς, καὶ πόσον οὐ χρεωστοῦμεν δι' αὐτὸν παθεῖν καὶ ὑπομεῖναι; Καί γε οἱ μονάζοντες καὶ τῇ ἀποταγῇ σταυρωθέντες· οἵ γε ἀληθῶς καὶ οὐκ ἀνονήτως αποταξάμενοι· ἐπεὶ μὴ ἀπὸ τοῦ ἔξωθεν σχήματος μόνον ἔστι κρίνειν τὰ πράγματα· πολλοὶ γὰρ οἱ προσωπεῖα ὑποδυόμενοι, καὶ οὐκ ὄντες ὅπερ φαίνονται· ἀλλ᾽ ἐκ τῶν ἔργων δηλονότι τὰ σχήματα. Εἰ οὖν μοναχοί εἰσί τινες ἐν τοῖς νῦν καιροῖς, δειξατωσαν ἐπὶ τῶν ἔργων. Εργον δὲ μοναχοῦ, μηδὲ τὸ τυχὸν ἀνέχεσθαι καινοτομεῖσθαι τὸ Εὐαγγέλιον· ἵνα μὴ ὑπόδειγμα τοῖς λαϊκοῖς προτιθέμενοι αἱρέσεως καὶ αἱρετικῆς συγκοινωνίας, τῆς ὑπὲρ αὐτῶν ἀπωλείας λόγον ὑφέξωσι. Πολύ με ληρολογῆσαι τὴν ὑπό. θεσιν ἡ ἄκρα ταπεινοφροσύνη τῆς ἁγιωσύνης σου ὡς δεχομένη πεποίηκε. Σὺ δὲ, ὦ Πάτερ, εὔχου καὶ ὑπερεύχου ὑπὲρ σαθροῦ καὶ ἁμαρτωλοῦ, ἀλλ᾽ οὖν ἐραστοῦ σου ὅτι μάλιστα. Ο συμφρουρούμενός μοι ὡσαύτως καὶ προσαγορεύει, καὶ δίεταί σου των ἱκεσιῶν. Quamobrem admoneo, ut minimus frater ac filius, nequaquam sileamus, ne clamor Sodomorum simus; nequaquam terrenis parcamus, ne cœlestia amittamus; nequaquam scandalum demus Ecclesiæ Dei, quam vel tres orthodoxi, sanctorum sententia constiutunt, ne Domini decreto condemnemur. Neque hæc ego miser mea causa dico: mihi enim, tametsi audax dictum est, vel mori pro veritate lucrum, gaudium et vita, si modo sacris precibus vestris confirmer; sed propter veterem inter nos spiritualem dilectionem, et pro communi utilitate. Etenim si Dei Filius Dominus ac dominator universorum seipsum obtulit pro omnibus Deo et Patri hostiam, quid debemus nos, et quantum pro eo perpeti ac perferre nos quum. est, monachos præsertim et renuntiatione ipsa cru cifixos? si modo revera et non incassum renuutiavimus: quandoquidem non ab externa solum specie difudtoart cos debent; multi enim personas induunt, nec sunt id quod videntur esse: sed ab operibus ipsis species externa. 1. ergo monacht ulli sunt his temporibus, factis ostendant. Monashi autem munus est, ut nec tantillum in Evangelio innovari sinat, ne exemplum laicis hereseos atque hæretice communionis præbentes, rationem reddant de illorum perditione. Pluribus me nugari, et argamentum hoc persequi, coegit summa humilitas sanotitatis tuæ, ut quæ id minime improbat. Tu vero ora, Pater, et deprecare pro imbecillo et peccatore, sed qui te revera plurimum amat. Concaptivus meus similiter et te salutat, et preces tuas exposcit. Naucratio filio. Μ΄. – Ναυκρατίῳ τέκνῳ. [pia'.] Respondet ad quædam interrogata ac præcipue de baptismo hæreticorum. Πάλιν ἑτέρα σοι φυλακή, τέκνον ἡγαπημένον, ἀλλὰ καὶ πάλιν στήλη μὲν τῶν δυσωνύμων αἱρετι Alter tibi iterum carcer, dilecte fili; sed et infamiæ rursus nota infausti nominis hæreticis; tibi };

vero incrementum præmiorum honorumque cale- κῶν· σοὶ δὲ προσθήκη ἄθλων τε καὶ ἐπαίνων οὐρα stium. Quocirca pro illis quidem gemere ac flere mihi suppetit, pro te autem lætari et gratias agere, Annon acceptius sit, te, iterata custodia, factum esse velut aurum in fornace bis expurgatum? Ergo Armas radices age, puer sance, teque auctori Domino purum et probum in omnibus exhibe, vas utile prorsus, ad omne opus bonum paratus. Magno itaque fer animo custodem alterum qui tibi præter morem datus est. Non enim præpositum vel sacerdotem dixerim: siquidem nullus Dei minister, saltem monachus, militaribus officiis ministraret, sed neque cum sic ministrante eommunicaret. Cæterum renuntia mihi quomodo te tractet: commodiorem enim esse puto, quam prios fuit. Sive autem hoc modo se res habet, sive aliter, tu tamen, ali mi, η forti sis animo:quæ tristia sunt,spei bons gaudio " allevens et solitudine quærens et comparans tibi &quanimitatem, dum ad Deum unum, qui te intuetur, oculos animumque convertis: cogitationes furfureas, quæ a zizaniorum satore identidem injiciuntur, despiciens ac dispellens. Quæ autem a me postulasti, ut de hæresibus et baptismissigillatim responderem, ea epistolæ modum excedunt: ac supervacaneum est rursus recensere quæ divinus Epiphanius invenit atque ita conscripsit ut nemo ex Patribus melius. Lege igitur sacrum de istis ejus librum, et qum scire desideras, illio cognosces. Hunc autem tibi in manus tradet egregius Euprepianus. νίων. Διὰ τοῦτο ὑπὲρ μὲν ἐκείνων τὸ στένειν μοι καὶ δακρύειν· ὑπὲρ δὲ σοῦ, τὸ χαίρειν καὶ εὐχαρι στεῖν. Η οὐχὶ δοκιμώτερόν ἐστί σε γενέσθαι τῇ μεταφρουρήσει, καθάπερ χρυσὸν διπυρούμενον ὑπὸ χωνείας; Εὐριζωθείης οὖν, ὦ ἱερὲ παῖ, καὶ ὀφθείης τῷ Δεσπότῃ Κυρίῳ ἐν πᾶσι καθαρὸς καὶ ἀκίβδηλος, σκεῦος ὄντως εὔχρηστον, κατηρτισμένος πρὸς πᾶν ἔργον ἀγαθόν. Φέρε οὖν μακροθυμία τὸ ἄηθες τοῦ δευτέρου φύλακός σου· οὐ γὰρ ἡγουμένου, οὐδὲ δεν ρέως λέγοιμι· οὐδεὶς γὰρ Θεοῦ λειτουργὸς καί γε μοναστής, στρατιωτικοῖς ἔργοις ὑπουργήσειεν, ἀλλὰ μὴν οὐδὲ τῷ οὕτως ὑπουργοῦντι κοινωνήσεις. Πλήν δήλωσόν μοι ὅπως σε κρατεῖ. Δοκῶ γὰρ διαφορώτερον εἶναι τοῦ προτέρου. Αλλ' εἴ γε οὕτως, ἢ ἑτέρως· σὺ δὲ ὅμως, τέκνον μου, στῆθι γενναίως· εὐμαρίζων τὰ λυπηρὰ τῇ τῶν ἐλπίδων περιχαρεία, καὶ κατακτώ μενος ἑαυτῷ τὴν μόνωσιν, ἀπαθείας εὕρεσιν· διὰ τῆς ἐπὶ μόνον τὸν ὁρῶντά σε Θεὸν ἀποβλέψεώς τε καὶ σχέσεως· σαυβαλίζων καὶ λικμίζων τοὺς ἐπεις. αγομένους ἀχυρώδεις λογισμούς παρὰ τοῦ τῶν ζιζανίων σπορέως ἑκάστοτε. δὲ ἐπεζήτησας ἀποκρι θῆναι με περί τε τῶν αἱρέσεων καὶ βαπτισμάτων κατ' ἔπος, ἐπιστολῆς ὑπερβαίνει μέτρον· καὶ πάλιν περιττολογεῖν ἔστι ταῦτα ἀφηγεῖσθαι, ἃ ὁ θεοφόρος Επιφάνιος ἐξεῦρε καὶ διέγραψεν ὡς οὐδεὶς τῶν Πατέρων. Ἔντυχε οὖν τῇ περὶ αὐτῶν ἱερᾷ αὐτοῦ βί βλῳ, κἀκεῖσε διαγνώσειας ἃ μαθεῖν ἐφίεσαι. Παρά σχοι δὲ αὐτὴν ἐν χερσί σου ὁ καλὸς Εὐπρεπιανός. Τὸ δὲ τῶν βαπτιζομένων συντομώτερον ἀποκριθήσομαι. Τριχῇ διῄρηται τὸ θεώρημα. Βαπτίζονται μὲν γὰρ Μαρκιονισταί, Τασκορδιουργοί Μανιο χαῖοι· καὶ οἱ σύστοιχοι αὐτῶν ὁμοὸ ἕως τῶν Μελχι σεδεκιτῶν, αἱρέσεις εἴκοσι πέντε. Χρίονται δὲ τῷ ἁγίῳ μύρῳ ἁγίῳ μύρῳ Τεσσαρεσκαιδεκατῖται, Ναυατιανοί, Αρειανοί, Μακεδονιανοί, Απολιναριασταί, ὁμου πέντε. Οἱ δὲ μήτε βαπτιζόμενοι, μήτε χριόμενοι, ἀλλὰ μόνον ἀναθεματίζοντες τὴν ἰδίαν καὶ πᾶσαν άλλην αἵρεσιν, Μελετιανοί, Νεστοριανοί, Ευτυχιανι σταὶ, καὶ οἱ τούτων ὁμόστοιχοι, μέχρι τῆς δεῦρο αἱρέσεως, τῷ ἀριθμῷ οὐχ ὑποβαλλόμενοί μοι κατὰ τὸ παρόν· διὰ τὸ πολυσχιδές τῶν ᾿Ακεφάλων, καὶ τὸ ὑπερτενὲς τῆς ἐπιστολῆς. Τὸ δὲ εἰρηκέναι σε, μὴ διακρῖναι τὸν κανόνα, ἀλλ᾽ ὁριστικῶς ἀποφάναι, τοὺς ἀπὸ αἱρετικῶν χειροτονηθέντας, ἢ βαπτισθέντας, De baptismis porro brevius respondebo. Trifariam hac commentatio dividitur. Baptizantur enim Marcionista, Tascodrugitæ, Manichæi, et qui ejusdem ordinis usque ad Melchisedechianos, hæreses numero viginti quinque. Inunguntur autem sacro chrismate Tessarescædecatitæ, Νovatiani, Ariani, Macedoniani, Apolinaristæ, simul quinque. Qui vero neque baptizantur, neque inunguntur, sed 80lummodo hæresim tum propriam, tum omnem aliam anathematizant, Meletiani, Nestoriani, Eutychianistæ, et qui, usque ad hæresim quæ istic est, sunt ordinis ejusdem, haud numerati a me modo, eo quod Acephali sint multiplices, tum etiam ne exorescat epistola. Quod autem dixisti, canonem minime destinguere, sed definitive pronuntiare, 008 qui ab hæreticis ordinati aut baptizati sunt, nec clericos esse posse nec Adeles: illud cogita quod apo- οὔτε κληρικοὺς εἶναι δυνατόν, οὔτε πιστούς· ἐκεῖνο stolicus canon hæreticos illos dicit, qui in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti non sunt baptizati neo baptizant. Istud porro magni quoque Basilii voce divina docemur. Ait enim hæreses esse eas quæ penitus abruptæ sunt, et circa ipsam fidem alienatæ: schismata vero, eos qui propter causas aliquas ecclesiasticas et quæstiones quibus remedium adhiberi potest, inter se dissident: parasynagogas autem, congregationes quæ a contumaλογίζου· ὅτι αἱρετικοὺς ὁ ἀποστολικὸς κανὼν ἐκεί νους ἔφη, τοὺς μὴ εἰς ὄνομα Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος βαπτισθέντας καὶ βαπτίζοντας. Καὶ τοῦτο ἐκ θείας φωνῆς τοῦ μεγάλου Βασιλείου διδασκόμεθα. Φησὶ γὰρ, αἱρέσεις μὲν τὰς παντελώς ἀπεῤῥηγμένας, καὶ κατ᾿ αὐτὴν τὴν πίστιν ήλλοτριωμένας· σχίσματα δὲ τοὺς δι' αἰτίας τινὰς έχε κλησιαστικὰς καὶ ζητήματα ἰάσιμα πρὸς ἀλλήλους διενεχθέντας· παρασυναγωγὰς δὲ, τὰς συνάξεις τὰς NOTÆ. . Apud Epiphanium, baresi 47, Τασκεδρουγῖται.

EPISTOLARUM LIB. I. παρὰ τῶν ἀνυποτάκτων πρεσβυτέρων ἢ ἐπισκόπων, cibus presbyteris vel episcopis, vel a populis impe παρὰ τῶν ἀπαιδεύτων λαῶν γινομένας Καὶ τοῦ μὲν πρώτου αὐτὸς ἐπιφέρων ἓν παράδειγμα, φησὶ πρὸς τὸν ἅγιον ᾿Αμφιλόχιον· «Τίνα οὖν λόγον ἔχει τὸ τῶν Πεπουζηνῶν βάπτισμα ἐγκριθῆναι τῶν βαπτιζόντων εἰς Πατέρα καὶ Υἱὸν καὶ Μοντανὸν ἢ Πρίσκιλλαν; Οὐ γὰρ ἐβαπτίσθησαν οἱ εἰς τὰ μὴ δεδομένα ἡμῖν βαπτισθέντες.» Τούτους οὖν καὶ τοὺς κατ' αὐτοὺς, ὁ κανὼν καὶ οἱ Πατέρες, ὥς φησιν ὁ θεῖος Βασίλειος, αἱρετικοὺς ὠνόμασαν. Τοῦ δὲ δευτέρου παράδειγμα πάλιν φησὶν ὁ ἅγιος Βασίλειος· «Οἱ Καθαροὶ καὶ αὐτοὶ τῶν ἀπεσχισμένων εἰσίν.» ritis fiunt. Ac primi quidem generis exemplum unum ipse afferens, ad sanctum Amphilochium scribit “: «Quænam igitur ratio est ut Pepuzenorum baptisma esse judicetur, qui baptizant in Patrem, et Filium, et Montanum vel Priscillam? Neque anim baptizati sunt, qui in ea quæ nobis non sunt tradita, baptizati sunt.» Hos ergo et qui ipsis adherent, canon et Patres, ut divinus Basilius ait, nominarunt hæreticos. Rursus secundi generis exemplum profert sanctus Basilius: «Cathari sunt et ipsi inter eos qui abscissi sunt. s Quod si dicas: Et quomodo hi quoquo, et posteriores omnes, hæretici dicuntur? Hoc dicimus, et intelligimus: primos quidem proprie dici hæretiΕἰ δὲ φαίης. Καὶ πῶς λέγονται αἱρετικοὶ καὶ οὔ τοι καὶ πάντες οἱ μεταγενέστεροι; τοῦτο λέγομεν λαὶ νοοῦμεν· οἱ μὲν πρῶτοι κυρίως αἱρετικοί, διὰ τὸ εἰς αὐτὸ τὸ καίριον τῆς τριαδικῆς ἡμῶν πίστεως cos, eo quod impietatem exeruerunt in id quid noἠσεβηκέναι. Οἱ δὲ δεύτεροι κατὰ κατάχρησιν, καὶ ὡς ἐκ τῶν πρώτων παρηγμένοι· ὁμολογοῦντες δ' ὅμως εἰς Τριάδα καὶ πιστεύειν καὶ βαπτίζειν ἐν ἰδιώματι οἰκείῳ τῆς ἑκάστης υποστάσεως, καὶ οὐχὶ μιᾶς τῶν τριῶν ὑπαρχούσης· κἂν ἐν ἄλλοις ᾑρέτιζον. Τοῦ τρίτου παράδειγμα, αὐτὸς ὁ ἅγιος πάλιν φησί, οἷον εἴ τις ἐν πταίσματι ἐξετασθεὶς, ἐπεσχέθη τῆς λειτουργίας, καὶ μὴ ὑπέκυψε τοῖς κανόσιν· ἀλλ' ἑαυτῷ ἐξεδίκησε τὴν προεδρίαν καὶ τὴν λειτουργίαν. Καί γε ὡς οἱ δεύτεροι ὁμώνυμοι τοῖς πρώτοις, οὕτω καὶ οἱ τρίτοι ὁμώνυμοι τοῖς δευτέροις. ᾿Αμέλει τοὺς Μελετιανούς σχισματικοὺς οἱ πάλαι καλοῦσι, Μελε τίῳ τῷ σχισματικῷ συναπαχθέντας, καὶ τοι μὴ ὄντας κακοδόξους. ᾿Αναθεματίζοντες γὰρ τὸ ἴδιον σχίσμα, ὡς φασι, δεδεγμένοι εἰσὶ τῇ καθολικῇ Ἐκκλησίᾳ. Εοικε δὲ σειρά τις εἶναι δαιμονόπλοκος ή καθόλου αἵρεσις, ἑτέρα τῆς ἑτέρας ἐχομένη, καὶ ὡς ἐκ κορυ φῆς μιᾶς ἐξηρτημένων ἁπασῶν τῆς ἀσεβείας καὶ ἀθείας· κἄν ἐτέρωνυμίᾳ, καὶ χρόνῳ, καὶ τόπῳ, καὶ ποσότητι, καὶ ποιότητι, καὶ δυνάμει, καὶ ἐνεργεία διαφέρωσιν. Επεὶ μηδὲ ἕν καὶ τὸ αὐτὸ σῶμα, ἔν μόνον μέλος, ἀλλὰ καὶ πολλά· καὶ διάφοροι αἱ τούς των πρὸς ἄλληλα ἐνέργειαι, δυνάμεις, ιδιότητες, θέσεις τε καὶ τιμαί. Περὶ τῶν ἑτέρων σου ἐρωτήσεων· ἡ πρώτη περί πρεσβυτέρου τοῦ ὀρθοδοξοῦντος, ἀλλ' ὅμως μνημο νεύοντος φόβῳ διωγμοῦ τὸν αἱρετικὸν ἐπίσκοπον προαπεκρίθην σοι· πλὴν καὶ αὖθις· εἰ μὴ συλλειτουργεῖ αἱρετικῷ, καὶ εἰ μὴ μεταδιδοῖ τοῖς τοιούτοις, δεκτέον τὸν τοιοῦτον εἰς συνεστίασιν, καὶ ψαλμῳδίαν, καὶ εὐλογίαν βρωμάτων, καὶ τοῦτο κατ' οἰκονομίαν, οὐ μέν τοι εἰς θείαν μετάληψιν. Δεῖ δὲ ἐπερωτᾷν τῆς αἱρέσεως κρατούσης πάντως· ὁμολογίαν δὲ δεχομένοις ἀρκεῖσθαι, οὐκ οἶδα εἰ μὴ προδήλως ψευδολόγος αὕτη. Τὸ γὰρ φαίην σε διδάσκεσθαι ἡμᾶς παρὰ τῶν Πατέρων, μὴ ἐπερωταν, περὶ καιροῦ οὐ μὴ ἔστιν αἵρεσις μαινομένη· καὶ περὶ τῶν μὴ προδήλως κατεγνωσμένων. Τοιοῦτον δὲ πρεσβύτερον, σπάνιον εὐρεῖν νῦν μὴ μιγνύμενον καὶ συγκοινωνοῦντα αἱρετικοῖς. 41 Can. I. stræ de Trinitate fidei præcipuum est: secundos vero abusive, et tanquam a primis derivatos, qui tamen confitebantur se in Trinitatem et credere et baptizare, in proprietate singulari persons cujusque, non autem quæ una in tribus exsistat: licet in aliis rebus hæreticum aliquid assererent. Tertii generis exemplum rursus idem sanctus dicit: velut si quis criminis convictus, a sacro ministerio suspensus sit, et canonibus non cedat, sed primam sibi sedem et ministerium vindicet. Atque ut idem cum primis nomen sortiti sunt secundi; ita etiam tertii cum secundis. Certe Meletianos; quos Meletius schismatious abduxeral; antiqui appellant sobismaticos, quumvis non essent cacodoxi. Prom prium enim schisma, ut aiunt, anathematizantes, ab Ecclesia catholica suscepti sunt. Videtur autem hæresis, in universum catena quædam esse a dæmone contexta, altera alteri connexa, cunctique tanquam ab uno impietatis capite appensis: quantumvis diversitate nominum, et tempore, et loco, et quantitate, et qualitate, et potentia, et actu differant: quandoquidem nec unum idemque corpus membrum est unum solum, sed multa; diversique sunt horum inter se actus, facultates, proprietates, situsque et honores. Quod spectat onteras interrogationes tuas; ad primam, de presbytero orthodoxo quidem, sed tamen qui persecutionis metu hæreticum episcopum commemorat, jam ante respondi tibi; sed et nune iterum: Si cum hæretico non sacrificet, nec talibus impertiat; recipiendum hunc esse ad convictumn, et psalmodiam, et benedictionem escarum, idque per dispensationem, non autem ad divinam participationem. Interrogare prorsus oportet, haresi dominante; confessione aulem suscepta, acquiescere, nisi perspicue sit falsa. Hoc enim a Patribus doceri nos dixerim; non interrogandum quo tempore non grassatur hæresis, nec de iis qui non sunt manifeste damnati. Hujusmodi autem presbyterum reperire nunc rarum est, qui non commisceatur et communicet cum hæreticis.

Secunda, de Christi famulo, qui ad oratorium suum advocat, ut pervigilium celebretur: utrum in eo sacra obire, et cum quibus oporteat. Mos gerendus est, et eundum utique, et una psallendum, si orthodozus est qui advocat et qui psallunt, caventes utrique necum hæreticis communicent. Quin et sacra in oratorio peragenda, si affirmet qui obtinet, nondum in eo hæreticum ministrasse. Jam enim dictum est, necessario de omnibus, ob furentem hæresim, sciscitandum. Tertia; si quis ab aliquo Ecclesiam susceperit, orthodoxus, moris autem sit senzel aut iterum quot annis in ea congregari populum, ac hæretici nomen in liturgis memorari: necessario quidem permittendum est ut tibi psallatur, non autem ut liturgia celebretur; quod si obtineri potest ut mos ille rescindatur, eliam liturgia abeunda. Quarta; si sit Ecolesia in qua sacrificans hæreticum commemoret, habeatque orthodoxus sacrificatorium sanctificatum in sindone vel in asseribus; an convenit illud in eadem poni Ecclesia, non præsente illo qui commemorat, in eoque sacrificare orthodozum? Non convenit; sed potius, ex necessitate, in communi domo, delecto quopiam mundiore loco. Ἡ δευτέρα· περὶ φιλοχρίστου προσκαλουμένου εἰς τὸ εὐκτήριον αὐτοῦ ποιῆσαι παννυχίδα· καὶ εἰ δεῖ ἐν αὐτῷ λεισουργῆσαι· καὶ μεθ' ὧν χρή. Υπο ακουστέον, καὶ ιτέον, καὶ συμψαλτέων δηλονότι εξ ὀρθόδοξος ὁ προσκαλούμενος καὶ οἱ ψαλτῳδοί, φυλατ τόμενοι ἀμφότεροι τῆς τῶν αἱρετικῶν κοινωνίας. Καὶ μὴν καὶ λειτουργητέον ἐν τῷ εὐκτηρίῳ, εἴ γε όμολογοίη ὁ κατέχων, μηκέτι ἀπὸ αἱρετικοῦ αὐτὸ λει τουργεῖσθαι. Προείρηται γὰρ ἀναγκαῖον εἶναι τὸ ἐπερωτῶν ἐν πᾶσι διὰ τὴν λυττῶσαν αἵρεσιν. Ἡ τρίτη· εἰ λάβοι τις παρά τινος Ἐκκλησίαν ὀρθόδοξος, ἔστι δὲ συνήθεια τοῦ κατ' ἐνιαυτὸν ἅπαξ ἢ δὶς συνηθροῖσθαι ἐν αὐτῇ λαὸν, καὶ ἐν τῇ λειτουρ γίᾳ ἀναφέρεσθαι τὸν αἱρετικόν· τοῦ μὲν ψάλλειν ἐχ εἴσε κατὰ ἀνάγκην συγχωρητέον· λειτουργεῖν δὲ, οὔ. Εἰ δὲ δυνατὸν διακοπῆναι τὴν συνήθειαν, καὶ λει τουργητέον. Η τετάρτῃ· εἰ Ἐκκλησία ἐστὶν ἐφ᾽ ᾖ ὁ λειτουρ γῶν ἀναφέρει τὸν αἱρετικόι· ἔχει δὲ ὁ ὀρθόδοξος θυ σιαστήριον καθηγιασμένον ἐν σινδόνι, ἢ ἐν σανίσι - προσήκει αὐτὸ τεθῆναι ἐν τῇ αὐτῇ Ἐκκλησίᾳ, μὴ παρόντος τοῦ ἀναφέροντος, καὶ ἐν αὐτῷ συλλειτουρ γῆσαι τὸν ὀρθόδοξον; οὐ προσήκει, ἀλλὰ μᾶλλον κατ' ἀνάγκην ἐν κοινῷ οἴκῳ, ἐκλελεγμένῳ τινὶ καθαρωτέρῳ τόπῳ. Ἡ πέμπτη· εἰ καθ᾽ ὁδὸν τύχοι ὁρθόδοξον ὑπό τι νος ἱερωμένον ἢ λαϊκοῦ προσκληθῆναι εἰς συνεστία σιν· εἴη δὲ καιρὸς ψαλμῳδίας· πῶς ἔστι διαγενέσθαι; εἶπον, καὶ πάλιν λέγω· αἱρέσεως ἐπικρατούσης, καὶ μὴ καταβληθείσης δι᾿ ὀρθοδόξου συνόδου, ἀναγκαῖον τὸ διερωτῶν, ἐπὶ τε τῆς θείας μεταλήψεως, καὶ Quinta; si contingat in itinere orthodoxum vocari a sacerdote quopiam vel laico ad convivium, et tempus sit psalmodim; quomodo licet interesse? Dixi, et iterum dico; hæresi obtinente, nec disturbata per Synodum orthodoxam, necesse est interrogare tum in divina participatione, tum in communi convictu: nec ullum ad hæc tempus intempesti- " κοινῆς ἐστιάσεως· καὶ οὐδεὶς καιρὸς πρὸς ταῦτα vum est, nec pudori locus. Ergo ut panem quis simpliciter accipiat a quocunque, interrogatio necessaria non est; neque ut apud illum convivari, seorsim fortasse, et dormire liceat, si ante convictus non est hæresis aut nequitiæ. De cæteris autem necessario interrogandum. Sexta; utrum in decursu itineris liceat orthodoxo, si Ecclesiam vico vel urbi vicinam offenderit, ibi orare, aut eliam, dum laicorum tectis uti vitat, in ea diversari? Et orandum in illa, et divertendum, si sola sit: sed et in laici ædibus vel sacerdotis, urgente, ut dictum est, hors necessitate, indifferens est manere, privatimque cibum sumere, absque interrogatione, gt quæ usui sunt accipere; si modo ei qui excipitur, perspectum non sit, ut dixi, impie vel contra leges vivere eum qui excipit. Extra necessitatem vero, non est bonum temere ista, qua dicta sunt, admittere; sed sciscitari et apud orthodoxum divertere, et ab illo commeatum, se opus est, accipere. Sic enim per sanctos suos precepit Dominus. Presbytero et præposito recte respondisti, prohibitos esse a ministerio eos qui nunc ordinati sunt ab eo qui repertus est, etiamsi ipse diceret:Male acta est synodus, et periimus. Cur enim, cum fateatur, non fugit exitium, subducens ac ab hæresi, ut apud Deum maneat episcopus? ac statim acceptabiles erunt ejus ordinationes. Aut our, αἰδοῦς καὶ ἀωρίας. Λαβεῖν μὲν γὰρ ἄρτον ἁπλῶς παρὰ τοῦ τυχόντος, οὐκ ἀναγκαῖον εἰς ἐρώτησιν· καὶ παρ' αὐτῷ ἐστιαθῆναι, καταμόνας τυχὸν, καὶ κοιτασθῆναι, εἰ μήγε προεγνωσμένος ἐστὶν ἐν αἱρέσει ἢ λακίᾳ. Περὶ δὲ τῶν λοιπῶν ἐξ ἀνάγκης ερωτητέον. Ἡ ἔκτη· εἰ κατὰ πάροδον ευρόντα ὀρθόδοξον Ἐκκλησίαν πλησιάζουσαν κώμῃ ἢ πόλει, δέον αὐτόν εὔξασθαι ἐκεῖ, ἢ καὶ καταλῦσαι, φεύγοντα ὑφέστιον γενέσθαι λαϊκοῖς; Κσὶ εὐκτέον, καὶ καταλυτέον, εἶχε μόνη ἐστίν· ἀλλὰ καὶ εἰς οἰκίαν λαϊκοῦ, ἤ ἱερωμένου, ὡς εἴρηται κατεπειγούσης αναγκαίας ώρας, ιδι φορόν ἐστι μεῖναι, καὶ ἐστιαθῆναι καθ᾿ ἑαυτὸν, ἄνω ἐρωτήσεως· καὶ λαβεῖν τὰ πρὸς χρείαν· εἶχε, ὡς εἶπον, μὴ εἴη ὁ ὑποδεχόμενος προεγνωσμένος τῷ ὑποδεχθέντι ἀσεβῶν ἤ ἀνόμων. Πλὴν δὲ ἀνάγκης, οὐ καλὸν ὡς ἔτυχε τα προῤῥηθέντα καταδέξασθαι· ἀλλ᾽ ἐρωτᾷν, καὶ παρὰ τῷ ὀρθοδόξῳ καταλύειν· καὶ εἰ χρεία, παρ᾽ αὐτοῦ ἐφόδια αἴρειν· οὕτω γὰρ ὁ Κύ ριος ἐντέλλεται διὰ γῶν ἁγίων αὐτοῦ. Τῷ πρεσβυ τέρῳ καὶ ἡγουμένῳ καλῶς ἀπεκρίθης, εἰρχθῆναι τῆς λειτουργίας τοὺς νυνὶ χειροτονηθέντας ὑπὸ τοῦ εὐσ ρεθέντος, λέγοντος δὲ ὅμως, ὅτι κακῶς ἐγένετο ἡ σύνοδος, καὶ ἀπολώλαμεν. Διὰ τί γὰρ ὁμολογῶν οὐ φεύγει τὴν ἀπώλειαν, διαστέλλων ἑαυτὸν τῆς αἱρέσεως, ἵνα μένῃ παρὰ Θεῷ ἐπίσκοπος; καὶ εἰσὶν αὐ τοῦ δεκταὶ αἱ χειροτονίαι αὐτίκα. Η διὰ τί προκει

EPISTOLARUM LIB. I. μένης τῆς αἱρέσεως, εἰς χειροτονίαν ὁ ἡγούμενος prostante hæresi, ad ordinationem hæreticam fraπροήγαγε τοὺς ἀδελφοὺς αἱρετικήν; ἂν οὖν ὁ χειρο tres produxit præpositus? Si ergo is qui ordinavit τονήσας ὤρθωσεν, ἦν αὐτοῖς εὐθὺς ἱερουργεῖν· ὄντος recte fecit, ministrare statim potuerunt; sed cum sit δὲ ἐν τῇ αἱρέσει διὰ τοῦ ἀναφέρειν αὐτὸν αἱρετικὸν, hæreticus, eo quod hæreticum ipse commemoral, κἂν τὸ φρόνημα λέγοι ἔχειν ὑγιές· οὐχ οἷόν τε οὓς tametsi sanum se habere sensum dicat, non possunt χειροτονεῖ τῇ ἀληθείᾳ εἶναι λειτουργοὺς Θεοῦ. Εἰ δὲ quos ordinat in veris Dei ministris censeri. Quod πνεῦμα ξήλου Θεοῦ ἀνῆψεν ἐν τῷ καθηγουμένῳ, καὶ si spiritus zeli divini exarsit in præposito, et conπροθυμεῖται ὁμολογίας στέφανον ἀναδήσασθαι· μηδὲ fessionis caronam adipisci studet; neo sacra abeat λειτουργείτω ἐν τῇ ὑπ᾽ αὐτοῦ ἔνθρονιασθείσῃ ἐκκλη in ecclesia in qua ille præsidet, neque illum tanσίᾳ· μήτε ἀναφερέτω αὐτὸν ὡς ἐπίσκοπον. Καὶ quam episcopum commemoret. Et beatus hic qui μακάριος οὗτος, πολλῶν καὶ ἀλλων παράδειγμα aliis quoque multis exemplo ad salutem fuerit. σωτηρίας γενόμενος. G Τεθέντος δὲ θυσιαστηρίου ἐν τῇ αὐτῇ ἐκκλησίᾳ, οὐδὲν τὸ κωλύον λειτουργεῖν ἐκεῖσε. Ο δέ με ἔλαβεν ἀνωτέρω σημάναι, μνησθήσομαι ἐνταῦθα ὅτι, ἐπειδὴ λέγει ὁ ἅγιος Βασίλειος περὶ τῶν ἐν παρασυναγωγῇ γενομένων τάδε, ὥστε πολλάκις καὶ τοὺς ἐν βαθμῷ συναπελθόντας τοῖς ἀνυποτάκτοις, ἐπεὶ δ᾽ ἂν μεταμεληθῶσιν, εἰς τὴν αὐτὴν παραδέχεσθαι τάξιν· μὴ οἰέσθω σου ἡ εὐλάβεια ἐναντιοῦσθαι τὸν λόγον τῷ ἀποστολικῷ κανόνι λέγοντι. «Ε' τις και θηρημένῳ κληρικὸς ὢν ὡς κληρικῇ συνεύξεται, καθαιρείσθω καὶ αὐτός.» ᾿Αλλὰ νομιζέτω, ὅτι, ὡς διεκρίθη παρὰ τῶν Πατέρων, τινες εἶεν αἱρέσεις πρὸς σχίσματα· οὕτω διακέκριται δηλονότι κατὰ τὴν ἀκόλουθον ἔννοιαν, τίς ἐστιν ὁ ἀπαραιτήτως καθαιρῶν κανὼν τὸν καθῃρημένῳ συνευξάμενον, παρὰ τὸν ἐν παρασυναγωγῇ γενόμενον· ὅτι ὁ μὲν εἰδὼς ὅτι ὁμολογουμένως καθηρημένῳ συνεύχεται, εἰκότως αὐτίκα καθαιρεῖται, ἀδιαφόρως ἐνεχθείς. καὶ μὴ προσεσχηκὼς τῷ κανόνι· ὁ δὲ, ὡς οὐκ οἰόμενος εἶναι καθηρημένον, ᾧ συναπήχθη μετὰ πλήθους, ἐπ᾽ ἂν, φησί, μεταμεληθῇ εἰς τὴν αὐτὴν παραδέδεκται τάξιν. Πρόσκεῖται δὲ καὶ τοῦτο πολλάκις ἐν τῷ λόγῳ τοῦ ἁγίου· ὥστε ἐστὶ καὶ μεταμελόμενον, μὴ εἰς τὴν αὐτὴν τάξιν παραδεχθῆναι. Καὶ οὗτος μὲν ὁ λόγος ἐνδεχομένως ἐκδέδοται. Ὁ δὲ ἀποστολι κὸς κανὼν ἀναγκαίως καὶ ἀπαραιτήτως· "Οτι ὁ Ὅτι ὁ ψευδώνυμος Χριστοφόρος πάλιν τὶς τὸ ἴδιον ἐξέραμα ὑπέστρεψεν, οὐδ᾽ ὅλως ἐθαύμασα, εἰδὼς αὐτοῦ τὸ ἄστατον καὶ ἀπαγές. Ὅτι δὲ ὁ Κληδόνιος ὑπὲρ ἀλη θείας μίαν μόνην ἡμέραν ἤνεγκε φυλακὴν καὶ πληγάς παρὰ τῶν ἀσεβῶν, πανυ ἐξέστην. Ὥστε εἰ ἕως τοῦ νῦν ἐπιμένει δυνάμει Θεοῦ, μὴ ἀεργὸν γένηταί σοί τε καὶ ἄλλοις ἀδελφοὶς, ὀρέγειν αὐτῷ χεῖρα, εἴπερ οἷόν τε. Περὶ δὲ τῶν προειρημένων, βαπτιζομένων λέγω χρισμένων τε τῷ ἁγίῳ μύρῳ, καὶ ἀναθεματιζόντων τὴν αἵρεσιν· οὐχ ὡς ὁ θεῖος Επιφάνιος τέταχε καὶ ἠρίθμησε, τὰς αἱρέσεις γέγραφα. ᾿Αλλ' ὡς ξερον παρασημείωσίν τινος τῶν ἀρχαιοτέρων φιλοπόνου ἀνδρὸς, καὶ ἐκ τῆς ἐν Βυζαντίδι Ἐκκλησίας τὴν ἐκ βιβλίων ἔρευναν καὶ εὕρεσιν ποιησαμένου. Ὁ ἀδελφὸς Γρηγόριος γνησίως προσαγορεύει. ΜΑ'. — Σιλουανῷ καὶ Εὐπρεπιανῷ τέκνοις. [px6']. Posito autem in ecclesia illa sacrificatorio, nihil est quod illic ministrare prohibeat. Quod autem superius monere excidit, suggeram hoc loco, ne, cum de iis qui in parasynagoga fuerunt dicit sanctus Basilius, smpenumero etiamţillos qui in gradu sunt, si postquam contumaces sectati sunt, resipiscant, in eumdem ordinem recipi; existimet prudentia tua, repugnare hæc verba Canoni apostolico dicenti 42: «Si quis clericus cum deposito tanquam clerico oraverit, deponatur et ipse.» Sed putet, quem - admodum distinctum est a Patribus, quo differant hæreses a schismatibus; sic utique censentanea intelligentia distinctum esse, quis sit canon, qui cum deposito orantem, inexorabiliter deponit præ eo qui parasynagogæ interfuit: eo quod ille quidem sciens orare secum eum, quem depositum esse palam est, merito statim deponitur, ut qui absque discrimine egit, et canoni minimue obtemperavit: bio vero, ut qui non putavit depositum fuisse illum ad quem cum multitudine abreptus fuit, postquam, inquit, resipuit, eumdem in gradum est receptus. Hoc quoque in sancti verbis frequenter additur, eumdemin gradum non recepi 4. Atque hic quidem sermo contingenter enuntiatur. Canon autem apostolicus necessario et inexorabiliter. Quod Christophorus falsum nomen habens, ad proprium vomi tum reversus sit, miratus plane non sum; perspectam habens ejus instabilitatem et inconstantiam. Quod vero Cledonius unica tantum die pro veritate custodiam et plages ab impiis pertulit, vehementer obstupui.Quare si huc usque perseveravit Dei virtute, otiosum non fuerit, te et alios fratres opem illi ferre, si fas est. Quod ad eos porro spectat de quibus dixi, qui baptizantur scilicet, sanctoque chrismate unguntur, et haeresim anathematizant, non uti divinus Epiphanius disposuit et enumeravit, hæreses descripsi; sed sicut in antiquioris cujusdam studiosi viri commentario inveni, qui ex Bysantinæ Ecclesia libris indagarat et eruerat. Frater Grego - rius sincere salutat. XLI. Silvano et Euprepiano filiis. Arcanam per epistolas scribendi rationem tradit. Ἐπειδὴ ζητῶ μανθάνειν περὶ τῶν ἀδελφῶν, τέκνα, Quoniam de fratribus scire aveo, filii, et ipsi de 43 Can. 11. 43 Ad Amplilochium, can. 32, 51.

illis frequenter significare vultis; consultum fore ἢ καὶ αὐτοὶ πολλάκις θέλετε δηλοῦν περὶ αὐτῶν. duxi, simulque brevius et occultius, ex clementis seu viginti quatuor litteris illos designari, ut sit nimirum. a. Patris nostri. β. Archiepiscopi. γ. Calogeri. δ. Athanasii. ε. Barsanuphii. ζ. Nicolai. η. Sophronii. 6. Euthymii. ι. Joannicii. x. Domitiani. λ. Economi. μ. Arsenii. v. Acacii. ξ. Meletii. o. Luciani. π. Epiphanii. ρ. Letoe. σ. Basilii. Τ. Euschemonie, v. Silvani. φ. Euprepiani. χ. Gregorii. 4. Eustathii. ω. Meum. Quando igitur in inscriptione affixum est aliquod elementum, cujusnam sit epistola plane declarat: verbi gratia; a Patris nostri: et unumquodquesimiliter. Rursus, interrogante me. Quomodo valet β? clarum est intelligi, de archiepiscopo esse questionem. Eodem modo cum iterum interrogo, Quomodo valent qui cum β? perspicuum est, quod de iis qui cum illo sunt, sit interrogatio; eodemque modo in cateris elementis. Rursus alia interrogatio: Quid audibus de n vel de p vel de ψ? ad singula clementa est responsio. Rursum quæro: Quis foris advenit? respondere vos oportet juxta elementum vel n vel o vel ex reliquis; aut, Non venit η vel o, sed qui cum ʼn vel o tot numero: quod hoc vel illud illi elemento acciderit. Rursus itaque quando mors: Obiit hoc elementum; vel, Agrotat; vel, Dolet et alia quælibet. Quod si quis est qui ab elemento aliquid passus sit; nomen quoque indicantes, verbi gratia de Christophoro, quod aufugerit ab s, quod et factum est. Cum ergo missasa nobis litteras accipitis, si ex elementorum numero est is qui mittit, inscriptum elementum prorsus habebit epistola. Vos quoque qui estis ex elementis, cum litteras mittitis, ipsum elementum in propria epistola ponite. Quod si ignorent qui mittunt, vos inscriptionem expungite, et scribentis elementum apponite. At si ex elementorum numero non est, maneat inscriptio; quemadmodum et ipse dum scribo. Si non est ex elementis, maneat inscriptio ad eum ad quem est epistola. Rursus observandum, quod in unaquaque epistola mea ad eos qui sunt sub elementis sic habebit inscriptio: ω ad a et deinceps et ad me missæ epistolæ sic habeant a vel v vel aliud ex elementis. Sciendum hoc etiam, quoniam Η Matth. x, 12 45 Matth. νι, 9. ἐσκόπησα καλὸν εἶναι, ὁμοῦ τε διὰ τὸ συντομώτε ρον καὶ ἐπικρυπτότερον, ἀπὸ τῶν στοιχείων, ήγουν τῶν εἰκοσιτεσσάρων γραμμάτων, τούτους επιδηλοῦσθαι· καὶ δὴ λέγω, η Τὸ α τοῦ Πατρὸς ἡμῶν. Τὸ β τοῦ ᾿Αρχιεπισκόπου. Τὸν τοῦ Καλογήρου. Τὸ ὁ τοῦ ᾿Αθανασίου. Τὸ κ τοῦ Βαρσανουφίου. Τὸς τοῦ Νικολάου. Τὸ ἡ τοῦ Σωφρονίου. Τὸ θ' τοῦ Εὐθυμίου. Τὸ ι τοῦ Ἰωαννικίου. Τὸ κ τοῦ Δομετιανοῦ. Τὸ λ τοῦ Οἰκονόμου. Τὸ μ τοῦ ᾿Αρσενίου. Τὸν τοῦ ᾿Ακακίου. Τὸ ξ τοῦ Μελετίου. Τὸ ο τοῦ Λουκιανοῦ, Τὸ π τοῦ Ἐπιφανίου, Το Ρ τοῦ Λητόη. Τὸ σ τοῦ Βασιλείου. Τὸ τ τοῦ Εὐσχήμονος. Το υ τοῦ Σιλουανοῦ. Τὸ φ τοῦ Εὐπρεπιανοῦ. Τὸ χ τοῦ Γρηγορίου. Χ Τὸ ψ τοῦ Εὄσταθίου. Τὸ ὦ τὸ Ἐμόν. Ὅτε τοίνυν κεῖται ἐν τῇ ἐπιγραφῇ τι στοιχεῖον, οὗ τινός ἔστιν ἡ ἐπιστολὴ πάντως ἐγνωρίσθη· οἷον τὸ α, τοῦ Πατρὸς ἡμῶν· καὶ ἕκαστον ὡσαύτως. Πάλιν ἐρωτῶντός μου, Πῶς ἔχει τὸ β; δῆλον ὅτι ἔγνω ρίσθη περὶ τοῦ ἀρχιεπισκόπου εἶναι τὴν ἐρώτησιν. Ὁμοίως ἐν τῷ πάλιν ἐρωτῆσαί με, Πῶς ἔχουσιν οἱ περὶ τὸ β; φανερὸν ὅτι περὶ τῶν ὄντων μετ᾿ αὐτοῦ ἡ ἐρώτησις· ὡσαύτως ἐπὶ τῶν λοιπῶν στοιχείων. Πάν λιν ἑτέρα ἐρώτησις· Τί ἀκούετε περὶ τοῦ π· ἢ περὶ τοῦ ρ· ἢ περὶ τοῦ ψ; πρὸς ἕν ἕκαστον στοιχεῖον ἡ ἀπόκρισις. Πάλιν ἐρωτῶ, Τίς ἦλθεν ἐκ τῶν ἔξω; δέον ὑμᾶς ἀποκριθῆναι κατὰ τὸ στοιχεῖον· ἢ ὅτι τὸ η, ἢ ὅτι τὸ ο, ἢ ἔκ τῶν λοιπῶν. ἢ οὐκ εἰσῆλθε τὸ η, ἢ τὸ ο, ἀλλ᾽ οἱ περὶ τὸ η, ἢ τὸ ο, τόσοι· ὅτι γέγονε τόδε κἀκεῖνο εἰς τὸ δεῖνα στοιχεῖον. Ὅτε οὖν θάνα τος πάλιν· 'Απέθανε τόδε τὸ στοιχεῖον, ἢ ᾿Ασθενεί, Λυπεῖται, καὶ ὅσα ἄλλα. Εἰ δέ τίς ἐστιν ἐκ τοῦ περὶ τὸ στοιχεῖον παθών τι, καὶ τὸ ὄνομα δηλούντες, οἷον ἱπὶ τοῦ Χριστοφόρου, ὅτι ἀπέδρασεν ἀπὸ τοῦ ε, ὃ καὶ γέγονε. Δεχομενοι οὖν τὰς παρ᾽ ἡμῶν πεμπομένας ἐπιστολὰς, πάντως ἐάν ἐστιν ἐκ τῶν στοιχείων, τὴν ἐπιγραφὴν τοῦ στοιχείου ἔξει ἡ ἐπιστολή. Πέμπον· τες οὖν καὶ αὐτοὶ τὰς ἐκ τῶν αὐτῶν στοιχείων ἐπι· στολάς, τὸ αὐτὸ στοιχεῖον θέσθε ἐν τῇ ἰδίᾳ ἐπιστολῇ. Κἂν δὲ ἀγνοῶσιν οἱ πέμποντες, ὑμεῖς λειοῦτε τὴν ἐπιγραφὴν, καὶ ἐντιθεῖτε τὸ στοιχεῖον τοῦ ἐπιστεί λαντος. Εἰ δὲ οὐκ ἔστιν ἐκ τῶν στοιχείων, μενέτω ἡ ἐπιγραφή· ὥσπερ καὶ ἐν τῷ γράφειν με. Ἐὰν οὐκ ἔστιν ἐκ τῶν στοιχείων, μενέτω ἡ ἐπιγραφὴ πρὸς ὃν ἡ ἐπιστολή. Πάλιν σκεπτέον ὅτι ἐφ᾽ ἐκάστης μου ἐπιστολῆς πρὸς τοὺς ὄντας ὑπὸ νὰ στοιχεῖα, οὕτως ἕξει ἡ ἐπιγραφή. Τὸ ω, τῷ α· καὶ καθεξῆς. Καὶ πεμπόμεναί μοι αἱ ἐπιστολαὶ οὕτως ἐχέτωσαν τὸ α, ἢ τὸ υ, ἢ ἄλλο τῶν στοιχείων. Γνωστέον καὶ τοῦτο·

EPISTOLARUM LIB. I. ὅτι ἐπειδὴ καὶ ταῦτα τὰ τρία εἰσὶ γράμματα, ἅτινά hæ tres quoque littera extra numerum viginti quaεἰσιν ἔξω τῶν εἰκοσιτεσσάρων στοιχείων τὸ ς, το τὸ π. τὸ ς δηλοῖ τοὺς ἀθετήσαντας πάντας καὶ πρός τερον καὶ ὕστερον ποτὲ ἀδελφοὺς ἡμῶν· τὸ ι, τὸν πατριάρχην· τὸ π, τὸν κρατοῦντα. Ὅταν οὖν χρεία γένηται εἴτε ἐρωτῆσαί με, εἴτε δηλῶσαι ὑμᾶς περὶ ἑνὸς τῶν τριῶν· διὰ τοῦ γράμματος ἔσται ἡ δήλωσις. ΜΒ'. — "Αννῃ μοναζούσῃ. [ρκγ'.] tuor elementorum sunt, s. 4. π. illud s. fratres nostros omnes significare, qui, prius vel posterius, aliquando pravaricati sunt; vero patriarcham;π deinque imperatorem. Cum ergo res exiget, ut vel ego interrogem, vel vos de uno e tribus signifcetis; per litteram fet indicium. Docet quomodo sit orandum. · Annæ monacha. Putabam diem obiisse beatam matrem meam: illa vero adhuc in terra est, ut apparet. Quid enim factura erat amplius, quam tu erga me humilem peccator, confido tamen in Domino, relaturum tibi pro indignitate mea gratiam non levem, ac eorum quæ cupis et expetis adeptionem. Cæterum sufficiunt quæ facta sunt. Hoc enim superioribus quoque litteris respondi. At tu contra adjecisti potius ut largitionum sumptus augeres. Undenam enim poteram nunc etiam pietatis tuæ non meminisse? Ex vestimentis, ex sacro donario, ex cibo et potu, undique stuporem nobis injecisti. Quamobrem finem tandem muneribus impone; et de divina retributione secura esto. Verax enim est qui dixit, etiam pro frigidæ poculo mercedem se redditurum 4. Tristari ais te ob de filio sollicitudinem, quæ tibi ad congruentem animæ curam otium non permittit. At potest Deus et egregii filii res rite dispensare, et ut animæ uti lia in omnibus consecteris efficere, ut parato corde corporis exitum præstolere. Jejunare autem et labores pati, cum morboso sis corpore, non potes: et hoc ipsum æquo fer animo,quæ potes offerens Domino, supplensque humilitatis abundantia id quod deest exercitationi. Orare porro quemadmodum debeas, doceri expetis. Hoc quoque Dominus ipse edocuit per invocationem, Pater noster s8; et caducum nihil petendum admonens, sed regnum ipsius et justitiam sempiternam. Praeterquam quod a Patribus præscripta est primum gratiarum actio erga Deum;deinde peccatorum apud ipsum confessio: 20tum demum postulatio, tum ad eorum remissionen, tum ad cæterarum salutarium rerum impetrationem. πρὸς αὐτὸν ἐξαγόρευσις· καὶ οὕτω ἡ αἴτησις τῆς Ἑδόκουν τετελευτηκέναι τὴν μακαρίαν μου μητέρα· ἐκείνη δὲ ἔτι ὑπὲρ γῆς ἐστιν, ὡς ἔοικε. Τί γὰρ ἂν ἔμελλε πλέον ποιεῖν, ὡς αὐτὴ πρός με τὸν ταπεινὸν μητρικῇ κηδεμονία φερομένη; 'Αλλ᾽ εἰ materna sollicitudine acta facis? Verum etsi ego κἀγὼ ἁμαρτωλὸς, ὅμως πιστεύω τῷ Κυρίῳ ἀντ αμείψασθαι σε τῶν ὑπὲρ τῆς ἀναξιότητος ἡμῶν οὐ τὴν τυχοῦσαν χάριν, καὶ ἐπίτευξεν ὧν ποθεῖς καὶ αἰτεῖς. Πλὴν ἱκανῶς ἔχει τὰ γεγενημένα. Τοῦτο γὰρ καὶ διὰ τῶν πραλαβόντων γραμμάτων ἀπελογησάμην. Αὐτὴ δὲ τοὐναντίον προσέθηκας μᾶλλον τοῦ ἐκδαπανᾶσθαι ἐν τῇ ἐπιδόσει. Πόθεν δὲ καὶ οὐκ ἐμέλλο μὲν ἄρτι μνημονεύειν σου τῆς θεοσεβείας; ἐκ τῶν περιβολαίων, ἐκ τοῦ ἱεροῦ ἀναθήματος, ἐκ τῆς βρώσεώς τε καὶ πόσεως, πανταχόθεν ἡμᾶς ἐξέστησας. Διὰ τοῦτο καὶ τέλος ἐπίθες τοῖς δώροις· καὶ εὔελπις ἔσω περὶ τῆς θείας ἀμείψεως. Αψευδής γὰρ ὁ εἰρηκώς, καὶ ὑπὲρ ψυχροῦ ποτηρίου μισθοὺς ἀποδιδόναι. Λυπεῖσθαι δὲ φυίης ἐν τῇ φροντίδι τοῦ τέκνου, ἀπὸ ασχολίαν ἐμποιούσῃ σοι τῆς δεούσης περὶ τὴν ψυχὴν μερίμνης. Καὶ δυνατὸς ὁ Θεὸς καὶ τὴν τοῦ καλοῦ τέκνου διοίκησιν ἀπεργάσασθαι, καὶ σὲ ἐπὶ πᾶσι σχολὴν ἄγειν περὶ τῶν ψυχωφελῶν καταστήσασθαι. ὡς ἑτοίμῃ καρδίᾳ πρὸς τὴν ἔξοδον τοῦ σώματος παρίστασθαι. Νηστεύειν δὲ καὶ ταλαιπωρεῖσθαι, σῶμα ἔχουσα νοσερὸν οὐ δύνῃ· κἂν τούτῳ [Ι. τοῦτο] ἀλύπως φέρε, τὰ δυνατὰ εἰσοίσουσα τῷ Κυρίῳ, καὶ τῷ πλεονασμῷ τῆς ταπεινοφροσύνης τὸ ἐκ τῆς ἀσκήσεως ἐνδέον ἀναπληροῦσα. Προσεύχεσθαι δὲ ὅπως σε χρή, ἐπιζητεῖς ἐκδιδαχθῆναι. Καὶ τοῦτο αὐτὸς ὁ Κύριος ἐξεδίδαξε διὰ τῆς τοῦ, Πάτερ ἡμῶν, ἐπιφω νήσεως, καὶ τοῦ μηδὲν αἰτεῖν πρόσκαιρον, ἀλλὰ τὴν βασιλείαν αὐτοῦ, καὶ τὴν δικαιοσύνην τὴν αἰώνιον. Πλὴν ὅτι τετύπωται ὑπὸ τῶν πατέρων, πρῶτον ἡ εἰς Θεὸν εὐχαριστία· ἔπειτα ἡ τῶν ἁμαρτημάτων αὐτῶν ἀφέσεως, καὶ τῆς τῶν ἄλλων σωτηριωδῶν τρόπων ἐπιτεύξεως. Ἐπ᾿ ἂν οὖν μέλλης προσεύχεσθαι, εὐχαρίστει τῷ Κυρίῳ καὶ Δεσπότῃ, ὅτι ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι παρήγαγε σε· ὅτι ἐλυτρώσατο σε ἐκ πάσης πλάνης καλέσας καὶ ἀξιώσας τῆς ἑαυτοῦ ἐπιγνώσεως μέτογον γενέσθαι, πλάνης ἐθνικῆς, πλάνης αἱρετικῆς· εἶτα ὅτι καὶ τοῦ μοναδικοῦ καὶ ἰσαγγέλου βίου ἐντός σε παρεσκεύασεν ὑπάρξαι μετὰ τὴν τοῦ κοινωνικοῦ βίου ἀπόλαυσιν· ὧν ἡ ἔννοια ἱκανὴ καταμαλάξαι τὴν ψυχὴν πρὸς κατάνυξιν καὶ δακρύων προσβολήν. Αφ' ὧν φωτισμὸς καρδίας, γλυκύτης πνεύματος, ἐπιθυμία Θεοῦ. Ταύτης ἐνυπαρχούσης τῇ καρδίᾳ, πάσης κακίας ἐστὶν ἀποβολή. Οταν οὕτως εὐχαριστίας ἀναπέμψῃς τῷ Θεῷ, ἐξαγόρευε αὐτῷ λέγουσα· Σὺ οἶδας, ' Cum igitur oratura es, gratias age Domino, quod ex nihilo ut esse te produxit: quod ab omni te errore liberavit, vocans te et sui cognitionem impertiens, ab errore gentili, ab errore hæretico. Deinde quod ad monasticam æqualemque angelis vitam te, post sæcularis vilæ delicias, revocavit. Quorum cogitatio ipsa idonea estut animam emolliat ad compunctionem lacrymarumque profusionem; ex quibus cordis illuminatio, suavitas spiri tus, Dei desiderium. Hujus in corde præsentia, omnium vitiorum est profligatio. Cum ad hunc modum gratias egeris Deo, confitere illi dicens: Ta nosti, Domine, quam multa tibi peccarim, et quam

ἑκάστην ὥραν· τήνδε τὴν ἁμαρτίαν, καὶ τήνδε τὴν πλημμέλειαν· καὶ τὰ ἐν γνώσει καὶ ἀγνοίᾳ ἀναλογι ζομένη. Πλὴν μὴ ἀνιστοροῦσα ὡς ἔτυχε τὰ βλάβην ἐκ τῆς ἐναργοὺς ὑπομνήσεως ἔμποιοῦντα τῇ ψυχῇ. Καντεῦθεν ἀναταλεῖ ταπεινοφροσύνης χαρις, multa peccem in horas, hocce peccatum, et hocce Δέσποτα, ὅσα σοι ἥμαρτον· καὶ ὅσα ἁμαρτάνω καθ' delictum: et quæ scis quæque ignoras recogitans, sed illa temere non recolens, quæ expressa recordatione animam lædunt. Et hinc tibi humilitatis gratia exorietur cum cordis contritione, metuque divinæ vindicta. Post hæc postula, plange, ora Dominum tuum pro horum remissione, pro virium, utilli deinceps placeas, confirmatione; dicens: Non amplius, Dominemi, Domine,irritabo te: non amplius quidquan desiderabo præter te qui vere es amabilis. Et, si offendam rursum, supplex fio visceribus tuis, ut mihi robur detur, quo tibi placere assuescam. Si quid aliud animo tibi occurret bonum quod agatur, impense postulans. His actis, invoca sanclam Deiparam, ut tui misereatur, sanctos angelos, et quem vitæ tum custodem habes angelum, ut te cu- Η stodiat et protegal: Præcursorem, apostolos,sanctos omnes, et quos præcipue invocare consuevisti, et illum cujus memoria eo die agitur. Hæc igitur orationis vim habere mihi videntur; tamestsi unusquisque aliis verbis et non iisdem prorsus oret; quandoquidem nec ipse qui orat, eadem semper loquitur: vis autem eadem necessaria est omnibus, ut existimo. Vale itaque, congruenter orans, et proficiens usquequaque, totamque te per accuratam vitam Domino placentem exhibe. μετὰ συντριμμοῦ καρδίας, καὶ φόβου ανταποδόσεως Θεοῦ. Μετὰ τοῦτο αἴτησον, στέναξον, δεήθητι τοῦ Κυρίου σου τὴν τούτων ἄφεσιν, τὴν πρὸς τὸ μέλλον πρὸς τὸ εὐαρεστεῖν αὐτῷ ἐνδυνάμωσιν· λέγουσα· Οὐκέτι, Κύριέ μου, Κύριε, παροργίζω [f. παροργίσω] σε, οὐκέτι φιλήσω ἄλλο τι παρὰ σὲ τὸν ὄντως ἀγα πητόν· κἄν τε παροργίσω πάλιν, προσπίπτουσα εἰμι τοῖς οἰκτιρμοῖς σου, δοθῆναί μοι ἰσχὺν ἐν ἔξει για νέσθαι τοῦ εὐαρεστεῖν σοι. Εἴ τι ἄλλο κατὰ νοῦν σοι παρίσταται ἀνυσθῆναι ἀγαθόν, θερμῶς αὐτουμένη. Καὶ μετὰ ταῦτα ἐπικαλοῦ τὴν ἁγίαν Θεοτόκον ἐλεῆσαί σε· τοὺς ἁγίους ἀγγέλους, καὶ ὃν ἔχεις τῆς ζωῆς σου φύλακα ἄγγελον· ἵνα σε φρουρῇ καὶ σκέπῃ· τὸν Πρόδρομον, τοὺς ἀποστόλους, τοὺς ἁγίους πάντας, καὶ οὓς ἔχεις ἐξαιμέτως συνήθως ἐπικαλεῖσθαι, καὶ τὸν κατὰ τὴν ἡμέραν μνημονευόμενον. Ταῦτα οὖν μοι δοκεῖ ἔχειν τῆς προσευχῆς τὴν δύναμιν· και ἕκαστος ἄλλοις λόγοις καὶ οὐχὶ τοῖς αὐτοῖς πάντως προσεύχηται· ὅτι μηδὲ αὐτὸς ἑαυτῷ ὁ προσευχόμε νος τὰ αὐτὰ φθέγγεται πάντοτε· ἡ δὲ δύναμις ἡ αὐτὴ ἀναγκαία πᾶσι λελόγισταί μοι. Φυλαχθείης οὖν προσευχομένη τὰ δέοντα, καὶ βελτιουμένη ἑκάστοτε, καὶ ὅλην ἑαυτὴν παριστῶσα διὰ τῆς ἀκριβοῦς βιώσεως ἀρέσκουσαν τῷ Κυρίῳ. XLIII. — Josepho fratri et archiepiscopo. ΜΓ. — Ιωσὴφ ἀδελφῷ καὶ ἀρχιεπισκόπῳ. [ρλα'.] Sede Thessalonicensi extrusum solatur. (Baron. an. 809, n. 47.) Et prior epistola fraternæ ac paternæ tuæ sanLilatis, tametsi brevis numero syllabarum: abundabat tamen allegorici sensus copia; et posterior, omni scientia atque humilitate, unicum habens reprehendendum, meas infelicis indignas laudes. Ego vero non per antiphrasim absit, sed vere prosus his temporibus nostris in archiepiscopali dignitate elucere te, sanctorum Patrum instar, dixi. Nec aberrem, si columnam et fundamentum Ecclesiæ te vocem, mi frater egregie. Quisquis enim pro veritate decertat et patitur, columen ejus est ac fastigium. Belle autem accidit, quod quaterniones inspexisti. Occasionem enim præbuit nobis commo, nitio, seu potius jussio tua, ut bujusce propositionis refutationem aggrederer, quam cum aliis, hortatu Patris nostri, in prædictis quaternionibus nisi sanctitati tuæ, nullam meam propriam in toto spere sententiam intexens; quoniam nec lege justius, nec canone rectius quidquam esse potest: sed divinorum tantummodo Patrum, quamvis inepte, documenta et præcepta proferens atque connectens, prout oppositæ propositionis ratio postulabat. Ac nisi lectionem laboris metu refugias, erit, ni fallor, opera pretium. Quod autem pax optima sit communi consensu; amo enim illam tamestsi peccator sum; et quod in eam flectendum sit, fecimus id ipsi quatenus licebat, magnam oneris patrem excutientes, juxta divinum Cyrillum: partim Καὶ ἡ πρώτη ἐπιστολὴ τῆς ἀδελφικῆς καὶ πατρ:· κῆς σου ἁγιωσύνης, εἰ καὶ μικρὰ ἦν τῷ πλήθει τῶν συλλαβῶν, ἀλλ᾽ οὖν γε ἀπήρτιστο τῷ πλάτει τῆς ἀλληγορικῆς διανοίας. Καὶ ἡ δευτέρα, πάσης γνώ σεως καὶ ταπεινώσεως, ἐν ἔχουσα μόνον ψεκτόν, τοὺς περὶ ἐμὲ τὸν δείλαιον ἀναξίως ἐπαίνους. Ἐγὼ δὲ οὐ κατ' ἀντίφρασιν, μὴ γένοιτο. Ἀλλ' ἀλη θείᾳ, ἐκλάμψαι σε ἐν τῇ καθ' ἡμᾶς γενεᾷ, ἐν τῷ τῆς ἀρχιερωσύνης ἀξιώματι, καθ᾽ ὁμοίωσιν τῶν ἁγίων Πατέρων, εἴρηκα. Καὶ οὐκ ἂν ἁμάρτοιμι, στύλο καὶ ἐδραίωμα κεκληκώς σε τῆς Ἐκκλησίας, καλλι στέ μου ἀδελφέ. Πᾶς γὰρ ὁ ὑπὲρ ἀληθείας ἐνιστά μενος καὶ πανθάνων, ἔρεισμα καὶ ὕψωμα αὐτῆς τυγχάνοι. Β5 δὲ γέγονεν, ὅτι ἐπεσκέψια τὰς τετρά δας. Ὑπῆρξε γὰρ ἡμῖν ἡ ὑπόμνησις μᾶλλον δὲ πέ λευσίς σου ἐπιστασίας καὶ διαλύσεως τῆς τοιαύτης προτάσεως ἀφορμὴ ἦν μεθ᾿ ἑτέρων ὑποβληθέντων, δι᾽ ὑπομνήσεως τοῦ Πατρὸς ἡμῶν, ἐν ταῖς προγρά φείσαις τετράσιν ἀπέστειλα τῇ ἁγιότητί σου· μηδὲν ἐξ ἑαυτοῦ ἐτ ὅλῳ τῷ συντάγματι φρόνημα εἰσκεκομικώς· ὅτι μηδὲ θέμις τοῦ νόμου νομιμώτερον, μηδὲ τοῦ κανόνος εὐθύτερον γίνεσθαι· ἢ μόνον τὸ ὑφεῖναι καὶ συνάψαι τὰ τῶν θείων Πατέρων, κἄν ἀμαθῶς, διδάγματά τε καὶ παραγγέλματα, εἰς ὅπερ ἡ πρότασις ἐκκαλεῖ τῆς ἀντιθέσεως. Καὶ εἰ μὴ παραιτή σοιτο διὰ κόπον ἀναγνῶναι, οἶδ' ὅτι λυσιτελήσειεν. Ὅτι δὲ ἡ εἰρήνη καλὴ ὁμολογουμένως· φιλῶ γὰρ αὐτὴν, κἄν ἁμαρτωλός εἰμι· καὶ ὅτι πρὸς αὐτὴν

EPISTOLARUM LIB. 1. ἀποκλιτέον· ἕως ἐξῆν πεπράχαμεν· πολλὰ τοῦ quidem quando primum adulterii coepilatorem abφόρτου ἀποσκευασάμενοι, κατὰ τὸν θεῖον Κύριλλον solvebant, cum ibi essem, et certo consilio tacereτοῦ μὲν ἡνίκα τὸ πρότερον ἠθώουν τὸν μοιχοζεύκ την, παρόντος μου ἐκεῖ, καὶ καθὰ συνεβουλευσάμεθα, ἀποσιωπήσαντες· ἡ δὲ σιωπή μέρος συγκαθέσεως· ῆς καὶ δραξάμενοι οἱ ἐξ ἐναντίας, ὡς οἶσθα, ἀπο κλείειν ἡμᾶς ἐπειρῶντο τῆς ἐνστάσεως· τοῦτο δὲ ἐπειδὰν ἐκροτεῖτο ἡ δευτέρα ἀθώωσις αὐτοῦ παρὰ τῶν πατησάντων τοὺς νόμους τοῦ Θεοῦ, λεγόντων ἡμῶν· ὅτι στήτω μόνον τῆς ἱερουργίας ἀπολαύων τῆς τιμῆς, κατὰ τὸν κανόνα τοῦ ἁγίου Βασιλείου· ἤδη συλλειτουργήσαντος αὐτοῦ ἐν τοῖς δυσὶν ἔτεσι τῷ πατριάρχῃ· ὃ ἦν φοβερὸν, καὶ ὑπὲρ οἰκονομίαν. Ἐῶ λέγειν τὰς ψευδοπροφάσεις τῆς ἀπ' αὐτοῦ φυγῆς, καὶ τὸ, ὡς παρὰ πρεσβυτέρου τὰς εὐλογή σεις ἐν ταῖς ἑστιάσεσι κοινωνεῖν, τήν τε ἀναφορὰν τοῦ πατριάρχου. Ἀλλ᾽ ὅμως εἶ καὶ ἡμεῖς δι' οίκονομίαν τοσοῦτον κατηγόμεθα. ᾿Εκεῖνοι τοὐναντίον τῇ σκληρότητι συνεπαίροντο τῇ ἁμαρτίᾳ τοῦ Θεοῦ κρεῖττόν τι προβλεψαμένου, ἵνα καὶ ἡμεῖς οἱ ταπεινοὶ μὴ ἀνόνητον τὴν πρώτην ἐξορίαν ὑποίσωμεν· μηδὲ ἡ τολμηθεῖσα ἐπὶ τοῦ κόσμου μοιχεία ὡς ἔτυχε διὰ τῆς τοῦ συνάψαντος αὐτὴν περισσοτέρας οι κονομίας κατασμικρυνθῇ. mus; silentium autem pars est consensus: quod arripientes quoque adversarii, ut nosti, intercludere nobis dimicationem conati sunt: partim etiam quo tempore altera ejus absolutio ad legum Dei conculcatoribus celebrabatur, dicentibus nobis: Abstineat tantummodo a sacrificio, retenta dignitate. juxta canonem sancti Basilii 4. Cum ille biennio jam una cum patriarcha ministrasset; quod certe formidabile erat, et supra dispensationem. Mitto dicere falsos prætextus cur eum fugeremus, et quod tanquam presbyteri benedictionibus in conviviis communicaremus: et patriarchæ commemorationem. Attamen quamvis adeo nos per dispensationem demitteremus, illi contro pertinacia sua in peccato efferebantur: Deo melius quiddam providente, ut nec nos humiles prius exsilium nostrum inane redderremus, nec inductum in orbem adulterium nimia forsitan erga ejus copulatorem dispensatione minueretur. Ὥστε καιρὸς ἄρτι ἐκεῖνο ἡμᾶς, ἠγαπημένε, λέγειν· Ἕως πότε οἰκονομήσεις, καί· Οἰκοδομῆσαί ποτε προθυμήθητι. Καὶ κατὰ τὸν θεῖον Βασίλειον, ἀκριβεία κανόνων ἡμᾶς δουλεύειν. Αλλοι γὰρ λόγοι πρὸ πολέμου, καὶ ἄλλοι μετὰ πόλεμον· ἐν ὑπομονῇ τε διεξάγειν τὰς ἡμέρας ἡμῶν, καθώς νενουθέτηκας, Quare nunc tempus est, charissime ut illud usurpemus: Quousque tandem dispensabis? et, Edificare aliquando incipe. Et, juxta divinum Basilium, accurate canonum observationi serviamus; alii enim sermones ante bellum, et alii post bellum atque ut in patientia dies nostros ducamus, καὶ εὔχεσθαι ὑπὲρ τῶν διωξάντων. Ασπασταὶ δὲ sicut admonuisti, et oremus pro persecutoribus. μοὶ καὶ ὁμογνωμονικαὶ αἱ τρεῖς σου τίμιαι [In ms. Reg. τίμιε.] ῥήσεις· ἥ τε τοῦ δι᾽ ἑνὸς ἀνθρώπου ὑπόπτωσιν μὴ σχίζειν τὰς Ἐκκλησίας. Η τε τοῦ μὴ συγκοινωνεῖν τῇ λύσει τοῦ τοιούτου· καὶ ἡ ἐκ παντὸς ἀδιαβλήτον ἱερέως μεταλαμβάνειν· οὕτως ἐχού σης πάντως τῆς διανοίας. Καὶ σύγγνωθί μοι, ὦ ἀδελφὲ, οὐ διδακτικῶς, ἀλλὰ πρὸς τὸ κοινῇ συμφέ ρον διατρανοῦντι τὸν λόγον. Κατὰ τὴν πρώτην, οὐ δι᾿ ἕνα ἄνθρωπον ἀποσχίζομεν τῆς Ἐκκλησίας τῆς ἀπὸ Βοῤῥᾶ καὶ δυσμῶν καὶ θαλάσσης· καὶ μέντοι καὶ τῆς ἐνταῦθα, δηλονότι πλὴν τῶν μοιχοχυρω τῶν. Οὐ γὰρ οὗτοι Εκκλησία Κυρίου. Εἰ δὲ Ἐκε κλησία, ἀποσχίζομεν τῆς Ἐκκλησίας δι᾿ ἕνα ἄνθρω που συνημμένον αὐτῇ, λέγω δὲ τὸν μοιχοζεύκτην μὴ προσιέμενοι. Ἐπειδὴ δὲ οὐκ Ἐκκλησία Θεοῦ, ἀποσχίζουσιν αὐτοὶ ὡς ἀληθῶς, δι' ἕνα ἄνθρωπον συνημ μένον αὐτοῖς, τῇ Ἐκκλησίᾳ τοῦ Θεοῦ· ἐκείνοις παρεοικότες τοῖς ἐν τῷ χρονογράφῳ κειμένοις· ἡμῶν μὴ σχιζομένων αὐτῆς διὰ τὸν τοιοῦτον. Κατὰ τὴν δευτέραν οὐ κοινωνοῦμεν τῇ λύσει αὐτοῦ, δηλον ότι μὴ κοινωνοῦντες τοῖς προδήλως λύσασιν αὐτόν. Εἰ δὲ ἐκείνοις κοινωνοῦμεν, συγκοινωνοῦμεν τῇ λύσει αὐτοῦ. Ἀλλ᾽ ἐπεὶ ἐκείνοις θεοπρεπῶς οὐ συγκοινωνοῦμεν λύσασιν, ἀσφαλῶς ἄρα οὐ συγκοινωνοῦμεν τῇ λύσει αὐτοῦ. Κατὰ τὴν τρίτην· ἐκ παντὸς ἱερέως ἀδιαβλήτου μεταλαμβάνομεν. Διὰ τοῦτο δὲ ἐκ τοῦ Ἰωσὴφ οὐ μεταλαμβάνομεν, ὡς διαβεβλημένου ὡς διαβεβλημένου αὐτοῦ δημοσίᾳ· διαβεβλημένοι δ᾽ ἂν εἶεν πάντως 4 Ad Amphilochium, can. 70. PATROL. GR. XCIX. Amplectendæ autem mihi sunt et retinendæ tres egregim sententia tuæ: Ne propter unius hominis lapsum dividantur Ecclesiæ; ne illius absolutioni communicemus: et ut ab omni inculpato sacerdoto participemus. Is enim omnino est sensus. Et ignosce mihi, frater, non docendi studio, sed communis utilitatis causa rem fusius explicati. Quod ad primam attinet, haud sane propter unum hominem discessionem facimus ab Ecclesia quæ ad Aquilonem, et quæ ad Occidentem, et quæ ad mare: sed neque ab ea quæ in his locis est; præterquam ab his qui adulterium confirmant. Non enim illi sunt Ecclesia Domini: quod si Ecclesia, recedimus utique ab Ecclesia propter unum hominem cum ea colligatum, adulteri scilicet copulatorem non admittentes. Sed quoniam Ecclesia Dei non sunt, separantur ipsi revera, propter unum hominem ipsis consociatum, ab Ecclesia Dei: similes eorum de quibus apud chronographum agitur: nobis ab ea propter illum minime secedentibus. Quod ad secundam, non communicamus ejus absolutioni, siquidem non communicamus cum iis qui eum manifeste absolverunt. Quod si his communicemus: et illius sane absolutioni communicamus. Sed quandoquidem cum iis qui absolverunt communicare detrectamus sicut Deus exigit, plane igitur non communicamus ejus absolutioni. Quod ad tertiam; ab omni sacerdote inculpato

δὲ ἐκ τῶν τοιούτων μεταλαμβάνομεν, ὡς ἐξ ἀδια βλήτων, ἀδιάβλητος ἂν εἴη καὶ ὁ Ἰωσὴφ συλλειτουργῶν αὐτοῖς. Ἐπεὶ δὲ διαβεβλημένος ὡς ἀληθῶς, καὶ παρ᾽ αὐτοῦ οὐ μεταλαμβάνομεν, δηλονότι οὐδὲ ἐκ τῶν συνιερουργούντων αὐτῷ, ὡσαύτως ὄντων δια βεβλημένων. Εῤῥωται τοίνυν ὁ λόγος τῆς ἁγιωσύνης σου· καὶ οὕτως συμφονούμεν. Καὶ ἔστω ἡμῖν τὸ ἀδιάσπαστον διὰ τῆς ἐνταῦθα ἀληθοῦς συμφωνίας ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι, φίλτατέ μου ἀδελφέ, ὡς ἂν ἀξιωθείημεν καὶ ἡμεῖς οἱ ταπεινοὶ ἀπενέγκασθαί τι ἴχνος κατορθώματος τοῖς Πατράσιν ἡμῶν ἀκόλουθον. Περὶ δὲ τῆς πόλεώς σου στύλον ἀνῆψας εὐσεβείας, οὐ σβεννύμενον παρὰ ἀνθρώπου ἕως αἰῶνος. Καὶ οὐ λυπεῖσθαι χρὴ, ἀλλὰ μᾶλλον χαίρειν· ὥσπερ κἀγὼ ὁ τάλας ἐν τῇ διαλύσει τοῦ ταπεινοῦ μου μοναστη ρίου· ὅτι διὰ Κύριον ἡ διάλυσις. Καὶ οὐχ ὅτι τουοὗτοι ἔστησαν μὴ κατακαμφθέντες, μέγα τὸ κλέος· ἀλλ᾽ εἰ καὶ εἰς. Κρείσσων γὰρ εἰς ποιῶν τὸ θέλημα Κυρίου, ἢ μύριοι παραβαίνοντες. Καὶ οὐκ αἴτιος αὐτὸς τῆς λύσεως αὐτῶν, εἰ καὶ φλυαροῦσί τινες· ἀλλ᾽ ἐγὼ ὁ δύστηνος. Εἴη δὲ ἡμῖν κοινωνία, εἶπερ ἀνέχῃ, ἐπ᾽ ἀμφοτέροις. Καὶ τοσοῦτον ἕξοις αὐτὸς τὸν μισθὸν ἐν τῇ ἐνθέῳ διαλύσει τῶν ἀδελφῶν, ὅσον ἐγὼ εὕροιμι ἐν τῇ κατὰ νόμον Θεοῦ καταλείψει τῆς Θεσσαλονίκης. Περὶ δὲ τοῦ φυλακίτου μου οὐδεὶς λόγος, τοιούτου αὐτοῦ ἀνθρώπου ὄντος, καὶ συμψύ χου τοῦ Ἰωσήφ. Μὴ διαλείποις ὑπερευχόμενος τῆς ταπεινώσεώς μου κραταιῶς, ἀδελφοπάτορ μου καλέ καὶ ὁσιώτατε. Γίνωσκε ἐνσταθέντα τὸν Θεόσωστον τοῦ μὴ κοινωνῆσαι αὐτὸν ἐκ τοῦ ἄνιέρως ἀνελθόντος εἰς τὸν θρόνον σου· καὶ ἐκδιωχθέντα νεανικῶς ἐκ τοῦ μοναστηρίου αὐτοῦ. Οἱ περὶ τὸν ᾿Αθανάσιον ἀδελφοὶ ἡμῶν, ἀκμὴν κρατοῦνται περιωρισμένοι ἐκεῖσε. Ὁ φυλακίτης μου ἐξελθὼν, ἤγαγέ μοι προσ κύνησιν ἐκ τοῦ πατριάρχου λέγοντος, ὅτι ὁ Θεὸς συγχωρήσει σοι· τοῦ, ηὐχόμεθα ἔχειν σε ὧδε εἰς βοήθειαν ἡμῶν. Ἐξῆλθες, καὶ ἐκάθισας αὐτόθι· καὶ, ὅτι φθονῶ σε. Καὶ ἀκούσας ἐγέλασα. Οὐ γαρ ἦν χρεία τέως ἀποκριθῆναι με· ἢ μόνον. Ὅτι ἐν φθονῇ, ἐξέλθῃ κἀκεῖνος. Ἐχαύνωσε δὲ καὶ τὴν φυ λακὴν προτρεπόμενος εἰς ἀνάπαυσιν. Ἐξήγαγε γάρ μοι καὶ ἐκ τοῦ Συμεὼν προσκύνησιν· καὶ ὅτι βούλε ται λαλῆσαι τῷ βασιλεῖ, ὅτι κεκοπίακας ἐν τῇ φυλακή. Καὶ ἐκ τοῦ Λεοντίου τεταπεινωμένην προσκύνηση, λέγοντος· ὅτι ἀνάγκην ἔπαθον· καὶ μὴ συγχωρήση με ὁ Θεὸς τοῦ λόγου σου. Καὶ εἶπον ὅτι οὐ χρήζων ταῦτα ἀπ' αὐτοῦ. Ἐνάγκασαν δὲ αὐτὸν ἀπελθεῖν εἷς τε τὸν οἰκονόμον, καὶ τὸν ᾿Αρσένιον, καὶ τὸν Ἰωάν νην, λέγοντα· ὅτι ὁ κῦρις Ταράσιος ἀπέλυσεν αὐτόν· καὶ ὅτι ἄρτι ἀνέβλεψα. Καὶ ἀπεῤῥάπισαν αὐτὸν τῷ ὄντι. Ὁ σὺν ἐμοὶ προσαγορεύει πόθῳ πολλῷ τὸν ποιμένα μου ἐξ ἐμοῦ. participamus. Propterea autem ab Josepho non καὶ οἱ τούτῳ συλλειτουργοῦντες καθημένῳ ὄντι. Εἰ participamus, quod publice fuerit notatus. Notati ergo et illi prorsus qui cum eo ministrant; cum depositus fuerit. Quod si ab his participemus tanquam ab inculpatis, inculpatus erit et Josephus, qui cum eis sacrificat. Quoniam autem is revera notatus fuit, et ab eo non participamus; profecto nec ab iis qui cum eo ministrant; cum patri modo notati sint. Confirmata est igitur sententia sanctitatis tuæ, atque ita consentimus. Ac utinam per hancce sinceram hic concordiam nostram, in faturo seculo nunquam divellamur, mi frater charissime, ut digni simus et nos humiles aliquod Patrum nostrorum virtutis vestigim consectari. De civitate autam tua columnam accendisti pietatis, quam obscurare nullus unquam possit. Neque est quod ægre feras. Quin lætare potius, uti et ego miser id dissipatione humilis monasterii mei; quia propter Dominum hæc dissolutio. Neque ob eam causam, quod tam muli steterint genua non curvantes, magna laus est: sed vel si unus. Melior siquidem unus Domini fociens voluntatem, quam decem millia prævaricantium 47. Nec vero ipse causa es illorum dispersionis, licet id garriant nonnulli, sed ergo infelix! Erit autem nobis, si perferas, ustriusque rei communio. Tantamque ipse mercedem capies in divina fratrum dispersione; quantam ego nanciscar in iis qui Thessalonice reliqui sunt legem divinam servantes. Do carceris autem mei custode nihil attinet loqui, cum talis sit, et cum Josepho animo conjunctissimus. Nunquam cesses pro humilitate mea enixe precari, frater mi ac Pater egregie et sanctissime. Scito accusatum fuisse Theosostum, quod ab eo non participaret, qui sedem tuam sacrilege invasit, eumdemque strenue monasterio suo pulsum fuisse. Athanasius frater noster rursum captus est et illuc relegatus. Custos meus, cum exiisset, attulit mihi a patriarcha salutationem: Ignoscet tibi Deus, inquit, bio habere te volebamus ad auxilium nostrum. Abiisti, et istic consedisti, invideo tibi. Quod cum audivissem, risi. Neque enim opus erat respondere me, nisi hoc tantum; quod si invidet, exeat et ipse. Relaxavit porro custodiam, invitans ad requietem, Attulit enim mihi et a Simeone salutationem, et quod dicere imperatori velit, te in carcere male habere, et a Leontio humilem salutationem. Passus sum, ait, necessitatem: non me separet Deus a sermone tuo. Et ego, hac, inquam, ab illo non requiro. Coegerunt autem illum ire ad oeconomum et Arsenium et Joannem, ac dicere, quod Dominus Tarasius illum absolverit, et quod modo viderim. At illi eum revera colaphis exploserunt. Qui mecum est, pastorem meum per me salutat magno affectu. Sergio consuli. Gratulatur ei dignitates in aula: Tu quidem, ut audio, alios ex aliis honores caΜΔ. - Σεργίῳ ὁπάτῳ. [ρμγ'] hortaturque ut bene agat. Αὐτὸς μὲν, ὡς μανθάνω, ἀμείβεις ἀρχὰς ἐξ ἀρχῶν 47 Eccli. xvi, 3.

EPISTOLARUM LIB. I. dilecte mi pariter ac reverendissime. Ego vero humilis optare non desino, te amicum familiarem coelesti omnium regi per pietatem esse. Quoniam melius est millesimo et omnium postremo apud colestem, quam omnium primo apud terrenum regem loco censeri. Bona autem spe sum, perspectum habens quod curam salutis geras, nulla ex parte lædi animam tuam, sed lucrum etiam facere ex dignitate: cum sint non pauci ad proficiendum modi. Sufficit enim pauperi tributario, non solum tributorum remissio: verum etiam benignus aspectus illius qui pecunias regias colligit, et vox lenis et salvere jubentis sonus: ac nondum dico solutionem vinculi iniquitatis, et alia quæπαρὰ τῷ κάτω Καίσαρι, καὶ παρὰ προαίρεσιν, ἡγα- pessis apud Caesarein nostrum, idque præter volum, πημένε μοι ὁμοῦ καὶ τιμιώτατε. Ἐγὼ δὲ ὁ ταπε:- νὸς οὐ διαλιμπάνω, τῷ ἄνω καὶ πάντων βασιλεῖ φίλον οἰκεῖόν σε δι᾽ εὐσεβείας ὑπάρχειν. Διότι κρεῖσ σον καὶ τὸ πολλοστὸν τετάχθαι κατὰ τὸ ἀκρότατον ἔσχατον τῷ οὐρανίῳ, ἢ κατὰ τὸ πρώτιστον τῷ ἐπι γείῳ. Πιστεύω δὲ εἰδώς σου τὸ φιλομέριμνον τῆς σωτηρίας, μηδὲν παραζημιοῦσθαι εἰς ψυχὴν, ἀλλὰ καὶ παρακερδαίνειν ἐκ τοῦ ἀξιώματος· ὄντων τρό των οὐκ ὀλίγων εἰς λυσιτέλειαν. Ηρκεσε γὰρ τῷ πτωχῷ ὑποτελεῖ οὐ μόνον ἀνοχὴ φόρων· ἀλλὰ καὶ ὄψις εὐμενὴς τοῦ τὰ βασιλικά χρήματα αἵροντος, καὶ φωνὴ ἠπία, καὶ φθόγγος χαιρετιστικός· καὶ οὔπω λέγω λύσιν συνδέσμου ἀδικίας, ἄλλα τε ὅσα ἐπακολουθοῦσιν εὐχερῶς ποιεῖν τῷ ἄρχοντι τῷ ἀρχομένῳ. Μὴ τοίνυν ἐφ᾽ ὧν δύνῃ εὖ ποιεῖν, σεαυτὸν διὰ cunque a principe erga subditos fieri solent. Ne τῆς εἰς ἑτέρους χρηστότητος ἀμεμοίης, Κύριέ μου· ἀλλ' ὡς συνετὸς καὶ εἰδὼς μικρὸν ὕστερον ἐξελεύσε σθαι ἡμᾶς τοῦδε τοῦ βίου, μηδὲν ἄλλο συναίροντας ἢ τὰς πράξεις· τοιαύταις καὶ προσκείμεθα, τὰς δὲ καὶ θησαυρίζοιμεν· δηλονότι τὰς ἐφόδιον ἡμῖν ζωῆς αἰωνίου, καὶ ἀπολαύσεως ἀποῤῥήτων ἀγαθῶν μελ λούσας ἔσεσθαι. Ναί, παρακαλῶ τὸ ἐμὸν αἷμα, τὸ ἐμὸν πύθημα, τὸ ἀγαθῆς ὄντως ρίζης βλάστημα ᾿Αννης ἐκείνης, τῆς ἐμοὶ σεβασμίας καὶ ἐρασμιω τάτης ὅτι μάλιστα, πᾶσι δὲ τοῖς γνωρίμοις ἐπαινου μένης διὰ σεμνότητα, τῆς ἐμῆς ὡς ἀληθῶς μακαρίας μητρὸς ἀμφοτέρωθεν. igitur in quibus potes benefacere, teipsum, Domine mi, propter bonitatem in alios, neglexeris; sed tanquam prudens et sciens nos ex hac vita paulo mox excessuros, nihil aliud auferentes nobiscum præter actiones: in has proinde incumbamus, has et thesaurizemus: quippe quæ viaticum nobis vitæ æternæ et fruition is bonoruminenarrabilium futuræ sunt. Næ, obsecro te sanguinem meum, desiderium meum, bonæ omnino radicis germen Annæ illius, quæ et mihi veneranda et adamanda supra modum, omnibus vero qui eam norunt laudata propter honestatem; meæ revera beatæ matris utrinque. Tres epistolæ sequentes desunt in libris mss. quibus usi sumus: lantum inscriptiones notantur isto loco et ordine in ms. collegii nostri Parisiensis. - Naucratio filio. XLVI. Annæ præpositæ. ΜΕ΄. – Ναυκρατίῳ τέκνῳ. ΜϚ'. - "Αννῃ ἡγουμένῃ. ΜΖ'. Ναυκρατίῳ τέκνῳ. ΜΗ΄. – Αθανασίῳ τέκνῳ. [σιβ'.] Naucratio filio. Athanasio filio. Sententiam Mæchianorum, hæresim esse ostenditet orthodoxorum certamina describiti (Baron.ann.809, n.30.) Ἐνέτυχόν σου τοῖς γράμμασιν, ἀδελφὲ ἠγαπημέν νε, μακροθύμως· καὶ ἐξέστην ἐπὶ τῇ ἀθρόᾳ σου μεταβολῇ λίαν. Αφήσω τὸ πρότερον· ὅτι συνοψι σθείς μοι ὡμοφώνησας αἵρεσιν εἶναι τὴν Μοιχειανικὴν ψευδοδοξίαν· ἄγνοιαν προβαλλόμενος καὶ τὴν ἀπ' ἄλλων συντυχίαν· ἀλλ᾽ ὅτι γε καὶ μετὰ ταῦτα ἀναγνοὺς τὴν Πεντάλογον, ἀπέφηνας αὐτὴν πεντάφωτον εἶναι. Νῦν δὲ, ὡς ἔοικεν, ἀντιθέτως αὐτὴν ὑπολαμ βάνεις· ὅλην σου τὴν ὁμιλίαν ὁμοίαν σοι τῆς πριν ἀγνοίας, μᾶλλον δὲ καὶ πλέον ἀπεχθανομένην τοῖς ὑπὸ τῆς ταπεινώσεώς μου ῥηθεῖσι πνεύσας. Καὶ εἰ μὲν ἐμοῦ λόγια, ἐπειδὴ σκοτεινός, οὐδὲν θαυμαστόν. Ἐπειδὴ δὲ διὰ φωνῆς Κυρίου, ἀποστόλων τε καὶ προφητῶν, πρὸς τούτοις δὲ καὶ θεοφόροις Πατράσιν ἐναποδέδεικται, ὅτι αἵρεσις χαλεπωτάτη· βλεπέτω σου ἡ σύνεσις, καὶ εἰ τινοσοῦν ἄλλου ὁμογνωμονοῦντός σοι, που προσκρούειν μέλλετε. Αἱ γὰρ παρ᾽ ὑμῶν προτάσεις περὶ τοῦ μὴ εἶναι αἵρεσιν, σύγγνωτε, οὐκ ἐκ φωνῆς Κυρίου, οὐδὲ ἐκ στόματος ἁγίου· προφητι κῶς δὲ εἰπεῖν, ἐκ γῆς φωνούντων καὶ ἐκ νόμων άλο λοκότων, πληθύος τε τῆς φόβῳ ἀνθρωπίνῳ πάντα 4 Isa. XXIX, Magna cum patientia legi litteras tuas, frater oharissime et valde obstupui ad repentinam mutationem tuam. Mitto priora illa, quod cum coram mecum esses, hæresim esse confessus es Mochianicam falsam opinionem; inscitiam prædicans et aliorum qui convenerant: postea etiam cum Pentalogum legisses, quintuplicem eum lucem esse pronuntiasti. Nunc vero, ut apparet, impugnandum tibi illum sumis: totam orationem tuam, pristinæ illius ignorantiæ tuæ similem, ac multo etiam magis infestam humilitatis meæ dictis, effutiens. Et quidem si verba mea essent; quia obscurus sum, nihil mirum esset. Cum vero ex Domini voce, apostolorumque et prophetarum, a Patribus etiam Deo plenis demonstratum sit, hæresim esse gravissimam; videat prudentia tua, et quisquis alius est qui tecum sentiat, quo redigendi sitis. Argumenta enim illa, quibus hæresim non esse contenditis, ignoscite, non ex Domini verbis, neque ex ore sancto deprompta sunt; sed, ut cum propheta loquar 48, ex terra clamantium, et ex

legibus alienis, multitudineque omnia humano metu λέγειν ἐπιτρεπομένης. Φαίης γὰρ ὅτι, πάντες φίλοι καὶ εὐσεβεῖς, γνωστικοί τε καὶ ἰδιῶται, ἐκμείνονται ἀκούοντες ὅτι αἵρεσις· παράστασιν ταῦτα προβαλο λόμενοι, ὅτι μηδενὸς ἀνθισταμένου καὶ διδάσκοντος τοῦ μοιχεύειν καὶ λύειν τοὺς ἀνιέρους. Πῶς καλέσο μεν αὐτοὺς αἱρετικούς; Παραβάτας γὰρ τῶν ἐντο λῶν τοῦ Κυρίου, καὶ καταπατητὰς τῶν θείων κανό νων, καὶ ἀνιέρους, δίκαιον. Πῶς οὖν οὐκ ἔστιν ἐκπλαγῆναι πρῶτον εἰς τὴν ἡμῶν ἐμμέλειαν, τὰ αὐτὰ πολλάκις δῆθεν ἐκείνων προσάγουσαν, καὶ ἀντακού ουσαν τἀληθῆ, ἃ καὶ παῖδας πείθειν δύναιτ᾽ ἄν. Εἶτα αὖθις τὰ αὐτὰ, ὥσπερ ἐπιλαβομένην τά πρότερον ἀκουσθέντα, ἐπάγουσαν μετά σφοδροτέρας τῆς ἀπο ρίας καὶ καθάψεως ἡμῶν ὡς ἀλόγως λεγόντων αἵρε σιν· οὕτω [f. τοῦτο] μέν τοι τὸ περὶ ὑμᾶς ἐκπλη loqui permissa. Ais enim amicos omnes ac pios, doctosque juxta et indoctos, percelli, cum hæresim audiunt esse: hæc contra opponentes: Cum adversetur nemo, doceatve mochari, et sacrilegos absolvere; quomodo hæreticos illos appellabimus? Transgressores enim mandatorum Domini et conculcatores canonum divinorum, et sacrilegos æquum est appellare eos scilicet, non autem hæreticos. Qui ergo possimus non obstupescere, primum diligentiam vestram, quæ eadem atque illi identidem producit in medium, et vera inde responsa refert, quæ pueris ipsis persuadere possint? Deinde rursus eadem, velut oblita quæ prius audivit, profert cum acriore controversia et reprehensione nostra, tanquam immerito hæresim esse affirmamus. Hoc, in- κτικόν. quam, est, in quo demirari vos cogor. Quod vero ad ipsos adversarios attinet, hæc dico: Quonam pacto, quod synodice promulgarunt, quod confirmarunt sub eorum anathemate qui dogmati, hoc est dispensationi ipsorum se opponunt, quod etiamnum quotidie factis ipsis docent, id prædicare et docere se negant? Quam igitur ob causam ego humilis inclusus hic teneor? Cur inclusus Pater meus ærumnis affectus est, ab aliis segregatus primum, deinde in eum intrusus locum ubi nunc est? Cur archiepiscopus ipsorum judicio depositus, et in eas angustias redactus, ut cibum certa mensura caperet, ministris imperio astrictis, tum in palatio inclusus, ac nuper etiam in exsilium ejectus? Cur reverentia tua cum fratribus custodiæ tradita Thessalonicæ: et Theosostus præpositus ex eadem civitate pulsus cum discipulis: et alter ibidem præpositus immodice diverberatus? Cur Naucratius et Arsenius fratres arcta custodia huc usque detinentur, parique modo Basilius et Gregorius? Cur Stephanus ille virtutis amans præpositus cum discipulis quinquaginta suo exactus monasterio cum una cum centum et decem, et cum eo qui episcopus ante fuerat, mochosynodum tanquam Evangelii infractricem anathemate damnasset, sicut missa ab eo litteræ testantur? Cur Antonius religiosissimus præpositus in custodiam apud Ammorium datus, cum eodem quo superior modo mochosynodum una cum fratribus suis anathematizasset? Cur Emilianus frater a Nicomediensi in Thyniam vinctus ductus est, verberibusque et ludibriis affectus, direpto ab iis qui irruperant monasterio, perinde ac si hostium spolia fuissent? Cur in Chersone persecutionem passus Leo piissimus Episcopus, Valelades cognomento, et Antonius reverendus præpositus cum aliis duobus custodia septus? Cur in Lipara insula ultra Siciliam posita fratres nostri in custodia detenti? Cur Letoius in Chersone retentus, indeque sub custodia ad imperatorem missus, tum Byzantii in carcerem conjectus, et alii pariter in monasteriis detenti? Dicam rursus de nobis tribus. Cur ad Agathi 4 nobis illa per Spatharios ab impe49 Monasterium. Vide Constantinopolim Christ. lib. Περὶ δὲ τῶν ἐναντίων, ἐκεῖνα εἰμὶ λέγων· Πῶς, ὁ ἐκήρυξαν συνοδικῶς, καὶ ἐβεβαίωσαν ὑπ᾿ ἀναθέματι τῶν ἀντιπιπτόντων τῷ δόγματι, ἤτοι τῇ οἰκονομία αὐτῶν· καὶ ἔτι καθεκάστην ἐμπράκτως διδασκόντων· μὴ κηρύσσειν, μηδὲ διδάσκειν λέγουσιν, ὑπὲρ τίνος ἐγὼ ὁ ταπεινὸς ἐνταῦθα ἀπόκλειστος; Ὑπὲρ τίνος ὁ Πατήρ μου ὁ ἔγκλείστος τεταλαιπώρηται, μεμονω μένος τὸ πρίν· ἔπειτα παρεῤῥιμμένος ἐν ᾧ περιώρι σται τόπῳ; ὑπὲρ τίνος ὁ ἀρχιεπίσκοπος ὡς κατ' αὐτοὺς καθῃρημένος καὶ ἐν πολλῇ στενοχωρία παρο αγγελίᾳ τε καὶ ἀσφαλείᾳ· ὡς καὶ τρυφὴν μέτρα λαμβάνειν αὐτόν. Παρακελευσθέντων τῶν τροφοδο τῶν· εἶτα ἐν τῷ παλατίῳ μετεγκλεισθείς· ἄρτι τι ἐν ξενίᾳ παραῤῥιφείς; ὑπὲρ τίνος ἡ τιμιότης συν σὺν τοῖς ἀδελφοῖς ἐν Θεσσαλονίκη φρουρουμένη Θεόσωστός τε ὁ ἡγούμενος διωκόμενος σὺν τοῖς φοι τηταῖς ἐκ τῆς αὐτῆς πόλεως· ἔτερός τε ἡγούμενος ἀμέτρως μαστιγωθεὶς τῶν ἐκεῖσε; ὑπὲρ τίνος Να κρατιός τε καὶ ᾿Αρσένιος οἱ ἀδελφοί, ἕως δεῦρο ἀσφαλῶς καταφρουρούμενοι, Βασίλειός τε καὶ Γρη γόριος ὡσαύτως; ὑπὲρ τίνος Στέφανος ὁ ἐνάρετος ἡγούμενος, σὺν πεντήκοντα μαθηταῖς μεταναστες ἐκ τοῦ οἰκείου φροντιστηρίου σὺν ἑκατόν τε δέκα, ἅμα ἐπισκόπῳ πρότερον, ἀναθεματικὼς τὴν μοιχα σύνοδον, ὡς τὸ Εὐαγγέλιον λύσασαν· καθὰ περιέχει τὸ ἀποσταλὲν παρ' αὐτοῦ γραμματεῖον; ὑπὲρ τίνες ᾿Αντώνιος ὁ εὐλαβέστατος ἡγούμενος, ἔν φρουρῷ εἰς τὸ ᾿Αμμόριον· ὁμοίως τοῦ προτέρου σὺν τῇ κατ' αὐτὸν ἀδελφότητι ἀναθεματικὼς τὴν μοιχοσύνοδον; ὑπὲρ τίνος οἱ περὶ τὸν ἀδελφὸν Αἰμιλιανὸν ἐν θυνία παρὰ τοῦ Νικομηδέως δεθέντες καὶ ἀχθέντες, πεῖο ράν σε μαστίγων καὶ ἐμπαιγμῶν λαβόντες· κατα ληϊσαμένων τῶν ἐπεισπεσόντων αὐτοῖς τὰ τῆς μονῆς, ὡς πολιμικὰ λάφυρα; ὑπὲρ τίνος ἐν Χερσῶν: δε διωγμένος Λέων ὁ θεοσεβέστατος ἐπίσκοπος τὸ ἐπίσ κλην Βαλελάδης· Ἀντώνιός τε ὁ τετιμημένος ἡγού μενος σὺν δυσὶν ἄλλοις πεφρουρημένος; ὑπὲρ τίνος ἐν Λιπάρει τῇ ὑπερέκεινα Σικελίας, ἀδελφοὶ ἡμῶν ἐν φυλακῇ τηρούμενοι; ὑπὲρ τίνος οἱ περὶ Λητόϊον ἐν Χερσῶνι παραφυλαχθέντες, κἀκεῖθεν ἐν φυλακῇ παραπεμφθέντες πρὸς τὸν βασιλέα, εἶτα φυλακι iv, pag. 180.

EPISTOLARUM LIB. I. σθέντες ἐν τῷ Βυζαντίῳ· καὶ συντηρούμενοι ἐν ratore denuntiata: Vos anathematizati estis, et a μοναστηρίοις; Εἴπω πάλιν τὰ εἰς ἡμᾶς τοὺς τρεῖς. Ὑπὲρ τίνος εἰς τὰ Ἀγαθοῦ παρὰ τοῦ βασιλέως διὰ τῶν Σπαθαρίων δηλωθέντα ἡμῖν· ὡς ὑμεῖς ἀναθεματισμένοι ἐστὲ, καὶ καθῃρημένοι παρὰ τῆς συνόδου; ὑπὲρ τίνος ἡ εἰς τὸν ἅγιον Μάμαντα φυλακή μεμονωμένων τῶν τριῶν; ὑπὲρ τίνος ἡ ἐκεῖσε παρ ουσία τῶν αὐτῶν Σπαθαρίων, σὺν τρισὶ τοῖς παρὰ τοῦ ἀντιδόξου ἐπιφερομένοις ὑπαναγνωστικὴν καθο αιρέσεως, καὶ ἀναθεματίσεως ἡμῶν· πάλιν καὶ ἐπεὶ περιεφράξαμεν τὰ ὦτα καὶ τοῦ ἀκοῦσαι; ὑπὲρ τίνος ἡμεῖς μὲν ἐξόριστοι ἄλλος ἀλλαχοῦ, καὶ ἐναπόκλει στοι· ὅ τε οἰκονόμος, καὶ ὁ ᾿Αρσένιος οἱ ἀδελφοί· διωγμὸς δὲ τῶν ἄλλων ἀπὸ δύο καὶ δέκα μιλίων τῆς Κωνσταντινουπόλεως· ὡς τοὺς μὲν ἐν σπηλαίῳ κατακρυβῆναι διὰ τὴν πρὸς ἡμᾶς λανθανόντως p διακονίαν, μεταμφιασαμένους ἐσθῆτα λαϊκῶν. Τῶν δὲ ὅλην ἡμέραν ὑπὸ πλάκα ὑποδύντων, καὶ ἐπειδὴ οὐκ ἦν ἐν ἡμέρᾳ ἐμφανίσαι, νυκτὶ εἰς ἀλλήλους περιτρεχόντων; Ὑπὲρ τίνος οἱ εὑρισκόμενοι κρατ τούμενοι ὑπὸ στρατιωτῶν, καὶ ἐν τῷ πραιτωρίῳ φυλακισθέντες· εἶτα ἐξορισθέντες τῆς πόλεως; Καὶ ἵνα τὰ κατ᾿ ἀρχὰς εἴπω· ὑπὲρ τίνος τὰ Στουδίου ὑπὸ στίφους στρατιωτῶν ἄφνω ἐπελθόντων φρουρούμενα· ὡς μηδὲ ἀναπνεῖν ἡμᾶς· τήν τε ἐκεῖσε ἄφιξιν τοῦ Νικαίας καὶ Χρυσοπόλεως, εἰς τὸ δέξα σθαι ἡμᾶς τὸν μοιχοζεύκτην· ὡς παρὰ τοῦ προσ ηγησαμένου πατριάρχου ἐπιτραπέντα ποιῆσαι τὴν μοιχοζευξίαν; Καὶ, Ἐπεὶ, φησὶν, ἅγιος ὁ ἐπιτρέψας. ὡς ὁ Χρυσόστομος ἁγίου ἐστὶν οἰκονομία· καὶ δέξα σθε ταύτην. Ὑπὲρ τίνος ἡ ἐν νυκτὶ ἄρσις ἡμῶν τῶν τεσσάρων ἐκ τῶν ἐκεῖσε δι᾽ ἄρχοντος καὶ στρατιωτῶν, καὶ ἀπαγωγής (melius απαγωγή] πρὸς τὸν Συ μεὼν τὸν οὐκ οἶδ' ὅπως εἴπω· καὶ τὰ δι' αὐτοῦ παρὰ τοῦ βασιλέως δηλωθέντα, εἰς τὸ δέξασθαι ἡμᾶς μετανενοηκότας· καὶ εἰς ὅπερ ἕως δεῦρο ἐνέστημεν, ὡς οἰκονομίας γενομένης; Ὑπὲρ τίνος πάλιν κατά κλειστοι εἰς τὸν ἅγιον Σέργιον· καὶ πάλιν τοῦ Συ μεὼν ἐκεῖσε παρὰ τοῦ βασιλέως ἄφιξις εἰς αὐτὸ τοῦτο. Ὑπὲρ τίνος ἡ δι' ἀρχόντων παράστασις ἡμῶν ἐν τῇ πολυανθρώπῳ συνέδῳ, συγκαθεζομένων καὶ τριῶν τῶν μεγίστων ἀξιωμάτων; Ὑπὲρ τίνος ἐγὼ ὁ ταπεινὸς ἐκεῖσε ὑβριζόμενος, καὶ κυκλόθεν περιστοιχιζόμενος; καὶ ἀκούων· Οὐκ οἶδας τί φλυαρεῖς, τί λαλεῖς. Βοῶντός μου· Πίπτει ὁ Πρόδρομος· λύεται τὸ Εὐαγγέλιον· οὐκ ἔστιν οἰκονομία· κἀκείνων τὸ ἐπιλέγειν πολύ, ὅτι οἰκονομία· καὶ οὕτως οἱ ἅγιοι ᾠκονόμησαν, καὶ ὁ ἐν ἁγίοις προηγησάμενος. Ἴδε μάρτυρες ὅτι ἐπέτρεψε την μοιχοζευξίαν· κἂν οὐκ ἔλεγον αὐτὴν οὕτως, ἀλλὰ καὶ τὸ εἰπεῖν μοιχοζεύκτην, διεπρίοντο τοὺς ὁδόντας τοῦ οἱονεὶ ῥοφῆσαι. Ὑπὲρ τίνος τὸ ἀνάθεμα τοῖς μὴ δεχομένοις τὰς οἰ κονομίας τῶν ἁγίων διαβοήτως ἀνακραχθέν· καὶ ἐγὼ σὺν τῷ Πατρί μου καὶ Καλογήπῳ ὑπ' ἀρχοντικής χειρός ἀφορισθεὶς ἐκ μέσου· ὁ δὲ ἀρχιεπίσκοπος ἐναπολειφθείς· καὶ διότι μόνον ἐλειτούργησεν ὑπ' ἐμοῦ παρακληθεὶς εἰς τὰ Στουδίου, ὡς κοινὸς πρεσβύτερος καθαιρεθείς κατ' αὐτούς; Τὸν γὰρ ὑπ' αὐτοῦ Χριστοῦ καθαιρεθέντα καὶ τῶν θείων κανόνων μοι synodo depositi? Cur illa ad sanctum Mamantem custodia, nobis tribus segregatis? Cur eodem advenerunt iidem Spatharii cum tribus qui ab adversario depositionis et excommunicationis nostræ tabulas afferebant, ut iterum audiremus, tametsianres occludebamus? Cur nos alii alio relegati et conclusi, tum mconomus, tum Arsenius fratres: alii ad duodecim ab urbe Constantinopoli millia passum pulsi: adeo ut quidam in spelunca delitescant, quo nobis clam ministrent, ſaica veste induti: alii toto die in sepulcris lateant, et, quia interdia comparere non audent, noctu inter se concursent? Cur quotquot a militibus inveniri potuerunt, capiti et in carceres conjecti, deinde ab urbe projecti fuerunt? Atque ut initia ipsa perstringam, cur Studianum a militum manu subito immissa occupatum, ita at respirare nobis vix liceret: et Nicææ et Chrysopolis episcopi eo adventarunt, ut adulteri copulatorem susciperemus, veluti qui a præcedente patriarcha jussus adulterii copulationem peregisset, Et: Qvoniam, aiebant, sanctus qui juesit, sicut Chrysostomus; sancti est dipensatio: quare illam recipite. Cur noctu nos quatuor inde subladi per ducem ac milites, atque ad Simeonem abducti, quem nescio quo nomine appellem, et quæ per illum nobis ab imperatore significata, ut mutata sententia ab instituto desisteremus, tanquam facta dispensatione: cui rei ad hunc usque diem realitimus? Cur iterum ad sanctum Sergium inclusi fuimus: et rursus Simeon eoden, jubente imperatore, profectus eamdem ob causam? Cur per duces repræsentati nos in synodo numerosa, in qua et tres maximæ dignitates considebant? Cur ego humilis contumeliose ibi tractatus, et undique obvallatus? illud subinde audiens: Nescis quid nugeris, quid dicas; cum ego inclamarem: Concidit Præcursor, solvitur Evangelium, non est dispensatio; et illi sæpius iterarent: Dispensatio est; atque ita sancti dispensarunt et præcedens sanctus patriarcha. En testes quod ille adulteri copulationem præceperit. Quanquam illi non sic ean appellabant; quin fremebant, et dentibus stridebant, cum adulteri copulatorem audiereunt. Cur anathema iis,qui sanctorum dispensationes non admittunt, clara voce denuntiatum: et ego cum patre meo et Calogero a principis manu e medio exterminatus: archiepiscopus autem deposi tus, atque ob eam solam causam, quod a me rogatus in Studianis celebrasset, velut communis presbyter, ipsorum sententia depositus? Etenim a Christo ipso et divinis canonibus depositum adulterii copulatorem absolverunt, innoxium per omnia pronuntiantes, qui et cum ipsis jam antea sacrificabat, Eum vero qui deponi per canones non poterat, depositioni addixerunt, suum illud dictum factis confirmantes, posse episcopos, prout eis visum fuerit, uti canonibus. Quod illi quidem perpetuo ita faciunt; nec hoc saltem considerare volentes, si ita resse habeat, posse qui episcopum deponunt, ab ea

quem deponant, ipsosmet deponi ut impleatur apo- χοζεύκτην Αθώωσαν· ἀνένοχον ἀποφηνάμενοι κατά stolorum oraculum 49. πάντα καὶ συνιερουργὸν αὐτοῖς ὄντα καὶ πρότερον. Τὸν δὲ ἀκαθαίρετον ἐκ κανόνων, καθαιρέσει ὑπέβαλον· ἔργῳ τὸν λόγον αὐτῶν βεβαιούμενοι· ὡς ἐξου σίαν ἔχειν τοὺς ἱεράρχας, κατὰ τὸ αὐτοῖς δοκοῦν, κεχρῆσθαι τοῖς κανόσιν. Ὅπερ ἐνεργοῦσιν εἰς τὸ ἀεί· οὐδὲ ἐκεῖνο συνιδεῖν βουλόμενοι· ὅτι, εἰ τοῦτό ἐστιν, ἱεράρχην καθαιροῦντες, ὑπ' αὐτοῦ οὐ καθει ροῦσι δυνατὸν αὐτοὺς ἐκείνους καθαιρεθῆναι, πληρουμένου τοῦ τῶν ἀποστόλων λογίου. Hæc nos vobis, episcopi, de canonibus constituimus. Vos vero in eis perseverantes salvi eritis, et pacem habebitis; non obedientes autem puniemini, et perpetuum inter vos bellum geretis, abjectæ obedientiæ pœnas congruas luentes. Cur quæ post synodum gesta sunt, et omnium fratrum per imperatorem discussio: cum diceret, nos quidem depositos, synodum vero sanctam esse, et a se obsignatam: perinde quasi sanctorum dispensatio esset adulterina copulatio, et indemnatus qui hæc peregerat? Et cum nemo illam admitteret, aut singulorum seorsum aut binorum ternorumve simul, tum etiam plurium,per monasteria et castra inclusio, nonnullorum etiam flagella et cruciatus; cum jam hæc ubique terra marique nota sint vulgoque jactata. Quam igitur ob causam hæc omnia ut paucis complectar? Nonne quod adduci non possent, ut dicerent, aut assentirent, dispensationem fuisse Evangelii transgressionem, quam velut salutarem et sanctis parem adversarii vociferabantur, qui factis et verbis etiamnum in eo consistunt, id loquentes, id agentes ista persecutione? Quonam igitur pacto dicunt, quod, nemine adversante aut docente, ipsos ὅτι μηδενὸς ἀνθισταμένου καὶ διδάσκοντος καλέσο vocemus hæreticos? Commenta sunt ista quæ diximus et somnia, an vera? Et quoniam vera sunt: quomodo non ubique docent et prædicant verbis factisque? Aul quomodo vos, illis non credentes, propemodum cum ipsis qui hæc dicunt statis (sed, etsi lacuerimus nos, orbis ipse veritatem testatur), horrendum silentii judicium in vos ipsos attrahentes? Quamobrem ego humilis cogor non silere, sive scripto, sive sine scripto, quoad vires ferunt, cum timore ac tremore, cum vitæ discrimine: etsi quispiam vestrum fortasse non necessario, dicam et supervacanee, me hæo facere existimet. Ταῦτα καὶ περὶ κανόνων διατετάχθω ὑμῖν παρ' ἡμῶν, ὦ ἐπίσκοποι. Ὑμεῖς δὲ ἐμμένοντες αὐτοῖς, σωθήσεσθε καὶ εἰρήνην ἕξετε· ἀπειθοῦντες δὲ κολα. σθήσεσθε· καὶ πόλεμον μετ' ἀλλήλων ἀΐδιον ἕξετε· δίκην τῆς ἀνηκοΐας την προσήκουσαν τιννύντες. Υπέρ τίνος τὰ μετὰ τὴν σύνοδον, ἥ τε πάντων τῶν ἀδελφῶν ἀνάκρισις ὑπὸ τοῦ βασιλέως λέγοντος, ἡμᾶς μὲν καθηρημένους, τὴν δὲ σύνοδον ἁγίαν, ἐπισφραγισθεῖσαν ὑπ᾿ αὐτοῦ· ὡς οἰκονομίας οὔσης ἁγίων τῆς μοιχοζευξίας, καὶ ἁγίων τῆς μοιχοζευξίας, καὶ ἀκαταγνώστου του ταῦτα τετελεκότος; Καὶ ἐπειδὴ οὐ προσεδέξαντο· ἡ ἑνὸς ἑκάστου, ἢ καὶ ὁμού δύο, ἢ τριῶν, ἢ καὶ πλειό νων, ἔν τε τοῖς μοναστηρίοις καὶ τοῖς κάστροις κατάκλεισις· τινῶν δὲ μαστιγώσεις καὶ κουσπισμοί· πανταχοῦ γῆς τε καὶ θαλαττης διατεθρυλημένων τούτων; Ὑπὲρ τίνος οὖν ταῦτα πάντα, ἵνα συνελών εἴπω; Οὐχ ὑπὲρ τοῦ μὴ καταλέγεσθαι εἰπεῖν καὶ συγκαταθέσθαι τὴν παράβασιν τοῦ Εὐαγγελίου οίκο νομίαν· ἣν ὡς σωτήριον καὶ ἰσάγιον οἱ ἐναντίοι ἐξεβόησαν, ἐμπράκτως καὶ τῷ λόγῳ εἰς τὸν κόσμον καὶ εἰσέτι· καὶ ἕως ἂν ἐπιμένωσιν οὕτως λέγοντες καὶ πράττοντες διὰ τὸν διωγμόν; Πῶς οὖν φασιν, Verum ad rem tandem veniat oratio. Ais, neμεν αὐτοὺς αἱρετικούς; Φαντασία τὰ προλεχθέντα καὶ ὄνειροι, ἢ ἀληθῆ; Ἐπειδὴ δὲ ἀληθῆ, πῶς οὐχ διδάσκουσιν ἑκάστοτε καὶ κηρύττουσιν ἔργῳ καὶ λόγῳ; ἢ πῶς οὐχ ὑμεῖς πειθόμενοι αὐτοῖς, μικρού δεῖν μετ᾿ αὐτῶν τῶν λεγόντων ἵστασθε ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἡμεῖς σιωπῶμεν, τὰ πέρατα βοῆ τὴν ἀλήθειαν), τὸ φοβερὸν τῆς σιωπῆς κρῖμα ἐφ' ἑαυτοὺς ἐπισπώ μενοι; Δι᾿ ἣν αἰτίαν ἐγὼ ὁ ταπεινὸς τοῦ μὴ σιγήν ἀναγκάζομαι ἐγγράφως τε καὶ ἀγράφως, κατὰ τὴν ἐνοῦσαν μοι δύναμιν, μετὰ φόβου καὶ τρόμου, μετέ παρασκευῆς θανάτου· κἄν τις ὑμῶν ἴσως οὐκ ἀνε γκαίως, εἴπω δ' ὅτι καὶ περιττολόγως οἶεται ταῦτ ἐνεργεῖν με. Ἀλλ᾽ ἐπὶ τὸ προκείμενον ὁ λόγος. Ἔφης, μηδινός του μοιχεύειν καὶ λύειν τοὺς ἀνιέρους, πῶς εὐλόγως καλέσομεν αὐτοὺς αἱρετικούς; Μοιχεύειν οὖν καὶ λύειν τοὺς ἀνιέρους τῷ λόγῳ, ἀληθὲς, οὐ διδάσκουσιν· ἐπεὶ μηδὲ τὰ ἔθνη τὰ μὴ νόμον ἔχοντα μοιχεύειν διδάσκει· καὶ οὐδὲ ἡμεῖς γυμνῶς τοῦτο ἐκφωνεῖν αὐτοὺς ἐξεθέμεθα· ἡ ὅτι τὴν μοιχοζευξίαν κυρώσαντες καὶ τὰ σὺν αὐτῇ, καὶ δι' αὐτῆς ἑτέρας παραβάσεις τοῦ Εὐαγγελίου, σὺν ταῖς τῶν θείων κανόνων λύσεσιν, οἰκονομίαν εἶναι σωτήριον ὑπ᾿ ἀναθέματι· καὶ τοῦτο καθεκάστην ἔκδικοῦντες διὰ τῶν προλεχθέντων ἐξοριῶν καὶ φυλακῶν, τὸ Εὐαγγέλιον λελύκασι κατὰ τὴν φωνὴν τῶν ἁγίων· καὶ δυνάμει ἐπὶ πάσης παραβά σεως οικονομίαν γίνεσθαι ὑποτίθενται· τὰς ἀναλmine adversante aut docente mochari sacrilegos- η ἐνισταμένου καὶ διδάσκοντος que absolvere, quo jure illos appellemus hæreticos? Mochari ergo, et sacrilegos, absolvere, verbo illi revera non docent: cum nec gentes quae legem non habent machari doceant: neque nos nude hoc ab illis dici posuimus: sed quod adulterinam conjunotionem approbantes, et quæ illi annexa sunt, et per eam alias Evangelii transgressiones cum divinorum canonum infractionibus, salutarem esse dispensationem interjecto anathemate sancientes; atque hoc ipsum in dies per exsilia carceresque quos dixi vindicantes, Evangelium solverint ex sanctorum sententia, et virtute dispensationem in omni prævaricatione fieri astruunt: immutabilia Dei man49 Can. 8 apost. juxta Græcos.

EPISTOLARUM LIB. I. λοιώτους ἐντολὰς τοῦ Θεοῦ ἀλλοιώσαντες, καὶ τρε- data variantes et mulabilia statuentes. Et qui posπτὰς ἀποδεικνύοντες. Καὶ πῶς δ᾽ ἂν οὐκ εἶεν ἀλλοιωταὶ καὶ τρεπταί, εἶχε παραβαινόμενοι οίκονομίαι σωτήριοι, ἔργῳ καὶ λόγῳ συνοδικῶς δογματίζονται; Μὴ γὰρ εἰς τοσοῦτον ψεῦδος προκόψωσιν, ὥστε μὴ λέγειν αὐτοὺς πεποιηκέναι σύνοδον. Εἰ μὴ τὴν μοιχοζευξίαν ὀνομάσαι οἰκονομίαν ἰσόῤῥοπον ἁγίων· εἰ μὴ ἀναθεματίσαι τοὺς μὴ προσιεμένους αὐτήν. Εἰ δὲ λέγουσι μὴ ἀναθεματίσαι, ὑπὲρ τίνος ἀνεβόησαν. Τοῖς μὴ δεχομένοις τὰς οἰκονομίας τῶν ἁγίων, ἀνάθεμα ἔστω; Δῆλον γὰρ ὅτι, ἐνισταμένων τινῶν μὴ δέχεσθαι, ἡ ἐκφώνησις· εἰ μὴ μεθύομεν. Περὶ ποίας δὲ ὑποθέσεως ἄλλης ἡ ἔνστασις, ἢ τῆς μοιχοζευξίας; Οὐκοῦν ἀσφαλῶς αὐτῆς ἕνεκα ὁ ἀναθεματισμός· ὡς οὔσης κατὰ τὰς τῶν ἁγίων οἶκονομίας. Καὶ εἰ μὲν ἐφάμιλλος αὐταῖς, αἱ τῶν ἁγίων οἰκονομίαι παράνομοι· εἰ δὲ οἱ ἅγιοι, οὐ παράνομοι, ὅπερ ἀληθές· αὐτοὶ ἀνεθεματίσθησαν μὴ προσιέμε νοι τὴν μοιχοζευξίαν· κἂν τέχναις σοφίζωνται τὰ ἐναργῆ ἀφανῆ δεικνύειν. Αλλ' ἀμήχανον κρυβῆναι τὸ γεγονός. Ὅτι δὲ ἀμετάβλητοι αἱ ἐντολαὶ τοῦ Εὐ αγγελίου, ἄκουε τοῦ μεγάλου Βασιλείου βοῶντος· Τάχα τονώσαί μου τὴν ψυχὴν, καὶ νηπτικωτέραν πρὸς τὸ ἐφεξῆς καταστῆσαι ὁ Κύριος ἠβουλήθη, ὡς μὴ προσέχειν ἀνθρώποις, ἀλλὰ διὰ τῶν εὐαγγελικῶν ἐντολῶν καταρτίζεσθαι. Αἱ οὔτε καιροῖς, οὔτε περι στάσεσιν ἀνθρωπίνων πραγμάτων συμμεταβάλλονται, ἀλλ᾽ [αἱ] αὐταὶ διαμένουσιν· ὡς προήχθησαν ἀπὸ τοῦ ἀψευδοῦς καὶ μακαρίου στόματος, οὕτω διαιωνίζου σαι. Οἱ δὲ δι' ἐναντίας κηρύξαντες τὴν μοιχοζευξίαν οικενομίαν σωτήριον, τί ἄλλο ἢ τρεπτὰς τὰς ἐντολὰς τοῦ Θεοῦ ἀπεφήναντο; πῆ μὲν μεταβαλλομένας, πή δὲ οὐ μεταβαλλομένας, ἀλλ᾽ ἐνεργούσας ἀτρέπτως· καιροῖς δέ τισι καὶ περιστάσεσιν ἀνθρωπίναις, ὥστ περ ἔφασαν αὐτοὶ περὶ τῶν κρατούντων, μεταβαλλομένας, καὶ μὴ εἰς ἀνομίαν λογιζομένας, ἀλλὰ γὰρ καὶ τοσοῦτον ἰσχὺν ἐχούσας, ὡς καὶ τοὺς μὴ προσ ιεμένους αὐτὰς, ἤγουν τὰς παραβάσεις τὰς, ὡς φα σιν, οἰκονομίας τῶν ἁγίων, ἀναθεματισμένους παρὰ τῇ Ἐκκλησίᾳ εἶναι; – Συνῆκται οὖν ἐντεῦθεν οὐδὲν ἕτερον, ἢ τὸ τὸν Θεὸν τρεπτὸν εἶναι καὶ ἀλλοιωτόν· ὁμοιουμένου τοῦ λέγοντος τῷ οἰκείῳ λόγῳ, τό τε Εὐαγγέλιον αόριστον πρός τε σωτηρίαν καὶ ἀπώλειαν. Δρα γὰρ ἐπὶ πάντων ἀνθρώπων, καὶ ἐπὶ πάσης ἐντολῆς παραβάσεως, οἰκονομία· ἢ ἔν τισι καί τινι; Καὶ τίς ἡ ἀποκλήρω- 1 σις τοῦ ἐπί τισι μὲν καί τινι εἶναι, ἐπὶ δέ τισι καί τιν: οὐδαμῶς; Καὶ πρὸς τίνων ἄρα καὶ παρὰ πόσων τὸ οἰκονομεῖν; Παρὰ ἱεραρχῶν μόνων, ἢ καὶ ἱερέων; Συνοδικῶς ἢ καὶ ἰδικῶς ἕκαστον; Καὶ εἰ ἐπὶ τῶν βασιλέων μόνων, ἐπὶ τῆς μοιχείας μόνης, ἢ καὶ ἐφ' ἑκάστης παρανομίας; Καὶ πῶς ἐπὶ τῶν βασιλέων ὑποχωροῦσιν αἱ τοῦ Θεοῦ ἐντολαί; ἢ πάντως, ὡς τῆς βασιλείας αὐτοῦ τέλος ἐχούσης· ὅτι μηδὲ βασιλέως ὑποχωρεῖ νόμος, μὴ ἑτέρου βασιλέως αὐτὸν διαδεχομένου; ᾿Αλλὰ γὰρ καὶ τοῦτο ἀπορητέον· ἐπειδὴ φησιν ὁ θεῖος ᾿Απόστολος· Οἱ ἄνδρες, ἀγαπᾶτε τὰς ἑαυτῶν γυναῖκας, καθὼς καὶ ὁ Χριστὸς sint mobilia ac mutabilia non esse, si salutarem dispensationem esse quando violantur, re ao verbo synodice docent? Non enim tam impudenter mentientur, ut synodum a se coactam negent: si adulterinam copulationem fateri nolint dispensationem sanctis parem appellasse, nec eos qui illam non recipiunt excommunicasse. Quod si excommunicasse negant: quorsum illud exclamarunt: lis qui sanctorum dispensationes non recipiunt, anathema sit? Perspicuum est enim, cum recipere illas aliqui nollent, inde natam esse sanctionem, nisi ebrii sumus. Quanam vero de re alia quæstio erat præterquam de adulteri conjunctione? Propter illam ergo excommunicatio: ut quæ juxta sanctorum dispensationes facta esset. Et quidem si earum similis sit, injusta fuerunt sanctorum dispensationes: at si sancti injusti non sunt, uti revera non sunt; excommunicati illi fuerunt quod adulterinam copulationem non recipiant, quantumvis artificiose id agant, ut quæ perspicua sunt, obscura reddant. Sed occultari nequit quod factum est. Jam vero quod immutabilia sint Evangelii mandata, audi Basilium Magnum clamantem: Fortasse intendere animam meam, vigilantioremque in posterum reddere Dominus voluit, ut homines non attendat, sed per evangelica mandata perficiatur, quæ nec temporibus, nechumanarum rerum circumstantiis commutantur, verum eadem permanent, sicut ex beato et minime fallaci ore prodierunt, sic omni ævo perseverantia. Contra vero, qui adulteriam conjunctionem, salutarem dispensationem esse docuerunt:quid aliud dicunt, quam mutabilia esse Dei mandata, quæ nunc quideın mutentur, nunc minime mutentur, sed immutabiliter agant: et nonnulis temporibus atque humanis circumstantiis, sicut ipsi de imperatoribus dixerunt mutentur, et ad iniquitatem non imputentur: rursum autem tantam vim habeant, ut qui ea non suscipiunt, hoc est, transgressiones, quæ ut ipsi aiunt, dispensationes sunt sanctorum, anathemate damnentur ab Ecclesia? Ex his ergo conficitur nihil aliud, quam mutabilem Deus esse: ut dicto suo similis sit qui dixerit et Evangelium indifferens esse ad salutem et perditionem. Num enim in omnibus hominibus, et in omni mandati transgressione dispensatio est, an in quibusdam, et in aliquo? Et quænam sors ista est, ut in quibusdam sit et in aliquo,in aliquibus et in aliquo nequaquam? quibusnam ergo, et aquam multis hæc dispensatio? Ab episopis solis, an etiam a sacerdotibus? Synodice an privatim utrumque? Et si in regibus tantum, an in adulterio solo? an in qualibet iniquitate? Et quomodo in regibus cessant Dei mandata? An omnino quasi finem habeat ejus imperium: quandoquidem nec imperatoris cessat lex, nisi imperator alter succedat? Sed et hoc quoque indagandum est: cum dicat divinus Apostolus: Viri, diligite uxores vestras sicut et Christus dilexit Ecclesiam, et seipsum tradidit pro ea, ut illam sancti

fcaret, mundans lavacro aquæ in verbo: ut exhibe- ήγάπησε τὴν Ἐκκλησίαν· καὶ ἑαυτὸν παρέ ret ipse sibi gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam aut rugam, aut aliquid hujusmodi, sed ut ait sancta et immaculata s; quomodo, quæ nuno qui- "; dem adulterium et adulterii conjunctionem admittat, aliis autem mox temporibus similes alias; sine macula et sine ruga persistat, ac non lutulenta po¨ tius et sordibus obsita, quod dicere perhorresco? Decidant hæc nobis novi evangelista, se ipsos enim qui talia recipiunt, Ecclesiam Dei vocant, et eos qui eadem non probant, Ecclesiæ adversarios decernunt. Sed revera juxta prophetam. Stultus falua loquetur, et cor ejus vana cogitabit, ut perficial iniquitalem, et loquantur ab¡Deum fraudulenter ". Pessima itaque haeresis hac est. Atque illud beatissimi Apostoli usurpare est hoc loco: Miror quod sic tam cito transferimini ab eo qui vos vocavit in gratiam Christi, in aliud Evangelium: quod non est aliud, nisi sunt aliqui qui vos conturbant, et volunt convertere Evangelium Christi. Sed licet nos, aut angelus de cœlo evangelizet vobis, præterquam quod evangelizavimus vobis, anathema sit 52. δωκεν ὑπὲρ αὐτῆς, ἵνα αὐτὴν ἁγιάση καθα ρίσας τῷ λουτρῷ τοῦ ὕδατος ἐν ῥήματι· ἵνα παραστήση αὐτὴν ἑαυτῷ ἔνδοξον τὴν Ἐκκλησίαν, μὴ ἔχουσαν σπίλον ἢ ρυτίδα, η τι τῶν τοιούτων· ἀλλ᾽ ἵνα ᾗ ἁγία καὶ ἄμω μος. Πῶς ἄρα νῦν μὲν τὴν μοιχείαν καὶ μοιχοζευξίαν προσηκαμένη, ἐν δὲ τοῖς πέριξ χρόνοις ετέρας εφαμιλ. λους, διαμείνοιεν ἂν ἄσπιλός τε καὶ ἀῤῥύτιδος, ἀλλ᾽ οὐχὶ βεβορβορωμένη; ὃ καὶ φρίττω λέγων. Διακρινές τωσαν ἡμῖν οἱ νῦν εὐαγγελισταί· ἑαυτοὺς γὰρ ταύτες προσηκάμενοι, Εκκλησίαν Θεοῦ ὀνομάζουσιν· ἀντιθέτους αὐτῇ τοὺς μὴ προσιεμένους αὐτὰς διακρίναντες. Ἀλλ᾿ ὄντως, κατὰ τὸν προφήτην, Ὁ μωρός μωρά λαλήσει, καὶ ἡ καρδία αὐτοῦ μάταια νοήσει, τοῦ συντελεῖν ἄνομα, καὶ λαλεῖν πρὸς τὸν Θεὸν πλάνησιν. Χαλεπωτάτη οὖν αἵρεσις αὕτη, καὶ τὸ τοῦ μακαριωτάτου Αποστόλου ἔστιν ἐνταῦθα λέγειν· θαυμάζω ὅτι οὕτως ταχέως μετατίθεσθε ἀπὸ τοῦ καλέσαντος ὑμᾶς ἐν χάριτι Χριστοῦ εἰς ἕτερον Εὐαγγέλιον· ὃ οὐκ ἔστιν ἄλλο ε μή τινές εἰσιν οἱ ταράσσοντες ὑμᾶς· καὶ Χριστοῦ. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἡμεῖς αὐτοὶ ἢ ἄγγελος ἐθέλοντες μετα στρέψαι τὸ Εὐαγγέλιον τοῦ ἐξ οὐρανοῦ ὑμῖν εὐαγγελίζηται παρ' ὅ εὐηγγελισάμεθα ὑμῖν, ἀνάθεμα ἔστω. Præterquam autem evangelizavit, non Apostolus, sed Christus ipse, evangelizavit nobis machosydodus adulteri conjunctionem, ex qua adulterium, et multimodam ad mœchandum inductionem, salutarem esse dispensationem: et hoc illa ubique evangelizat verbis factisque; quamvis callide dissimulet ut, postquam plurimos deceperit et illaqueaverit, Ο ἵνα μετὰ τὴν θήραν τῶν ἀπατηθέντων, τὸν ἑαυτῆς tum Corybanta suum sursus exaltet. qua utinam miser ergo procul fugiam, et fugere vos, ut peccator oro, licet auscultare mihi nolitis! En igitur, frater, ex Evangelio et apostolis, similiter et ex Patribus, ostendi tibi, si modo finem habere vis verbis veritatis, machosynodum omnes hæresis numeros sine controversia explesse, ab adulterio incipientem: tametsi paululum quiddam in medio substraxit, eo quod adulterinam tantum conjunctionem nominavit, vel potius prædicavit, dispensationem esse in Ecclesia Dei. Nec vero mirere si vox una hæresim pariat: cum Dominum dicentem audias: Iota unum, aut unus apex non præteribit a lege, donec omnia fant Et cave dicas: Quid opus est nimis anxie laborare, et per unam dictionem doctas speculationes revocare, atque hoc illudve concludere, ne forte impingas in hæresim Gnosimachorum, de qua hæc auctor 54: Gnosimachi sunt, qui omni Christianorum agnitioni adversantur, ut vanum et minus necessarium laborem esse dicant eorum, qui in divinis scriptis aliquam exquirunt scientiam: neque enim Deum aliud a Christianis postulare, nisi bonas actiones. Quapropter simpliciter quemque incedere melius est, quam in dogmate cognoscendo multam ouram ponere. Ad hunc ergo modum Gnosimachi. Παρ' ὃ δὲ εὐηγγελίσατο, οὐχ ὁ ᾿Απόστολος, ἀλλ᾽ αὐτὸς ὁ Χριστὸς, εὐηγγελίσατο ἡ μοιχοσύνοδος τὴν μοιχοζευξίαν, ἐξ ἧς ἡ μοιχεία, καὶ τὴν πρὸς τοὺς μοιχωμένους πολυτρόπως απαγωγὴν, οἰκονομίαν σωτήριον. Καὶ τοῦτό ἐστιν εὐαγγελιζομένη ἑκάστοτε ἔργῳ καὶ λόγῳ, κἂν προσποιῆται δολερῶς ὑπολωφεῖν· Κορύβαντα αὖθις ἐπανυψώσῃ. Ἧς τὴν πεῖραν φύσ γοιμι μὲν ἐγὼ ὁ τάλας· φυγεῖν τε εὔχομαι ὑμᾶς ὡς άμαρτωλος· κἂν οὐ βούλοισθε προσέχειν μοι! Ιδού οὖν ἐγώ, ἀδελφὲ εὐαγγελικῶς τε καὶ ἀποστολικῶς ὁμοῦ τε καὶ Πατρικῶς παρέστησά σοι, εἴπερ βούλοιο πείθεσθαι λόγοις ἀληθείας· ὅτι αἵρεσιν ἀναμφιβόλως πεπλήρωκεν ἡ μοιχοσύνοδος, ἀρχθεῖσα ἀπὸ τῆς μοιχείας· εἰ καὶ διὰ μέσου ὑπελώφησεν ἐκ μόνου τοῦ ὀνομάσαι, μᾶλλον δὲ κηρύξαι τὴν μοιχοζευξίαν, οι. κονομίαν ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ τοῦ Θεοῦ γίνεσθαι. Κα! μὴ θαυμάσης, εἰ μία φωνὴ τίκτει αἵρεσιν· ακούων τοῦ Κυρίου λέγοντος· Ἰῶτα ἓν ἢ μία κεραία οὐ μὴ παρέλθῃ ἀπὸ τοῦ νόμον, ἕως ἂν πάντα για νηται. Μηδὲ δόξῃ σοι λέγειν· Τίς χρεία πολυπραγμονεῖν, καὶ διὰ μιᾶς λέξεως ἀνασειράζειν τὰς γνωστικές θεωρίας, καὶ συνάγειν τοῦτο κἀκεῖνο; ἵνα μὴ ἐμπέσης εἰς τὴν λεγομένην τῶν Γνωσιμάχων αἵρεσιν, περὶ τῆς φησιν ὁ συγγράφων· Γνωσιμάχοι οἱ πάση γνώσει τοῦ Χριστιανισμοῦ ἀντιπίπτοντες, ἐν τῷ λέγειν αὐτοὺς ὅτι περισσόν τι ποιοῦσιν οἱ γνώσεις το νὰς ἐκζητοῦντες ἐν ταῖς θείαις Γραφαῖς· οὐδὲν γὰρ ἄλλο ζητεῖ ὁ Θεὸς παρὰ Χριστιανοῦ, εἰ μὴ πράξεις καλάς. ᾿Αγαθὸν οὖν ἐστι μᾶλλον ἁπλουστέρως τινὰ πορεύεσθαι, καὶ μηδὲν δόγμα γνωστικής πραγμα τείας πολυπραγμονεῖν. Οὕτω μὲν οὖν οἱ Γνωσιμάχοι. 50 Ephes. v, 25-27. " Isa. xxxII, 6. 58 Galat. 1, 6-8. 63 Matth. v, 18. Η Damasc. De haros:

EPISTOLARUM LIB. I. Δὸς οὖν αὐτὸς, εἴπερ ἔχεις, ἐκ θείων φωνῶν, ὅτι οὐχ αἴρεσις· καὶ μή μοι πλῆθος ἐποίσῃς, μηδὲ τοὺς νυ κτερινούς θεοσεβεῖς αὔχει, γνωστικούς τε οὕς λέγεις καὶ ἰδιώτας καὶ φίλους. Εἰ γὰρ θεοσεβεῖς, ποῦ ἡ παῤῥησία; Καὶ εἰ γνωστικοί (καὶ οὐχ ὅτι οὐκ εἰσὶ λέγω· ὁμολογῶ γὰρ πολλοὺς καὶ ὑπὲρ ἐμὲ τὸν ἰδιώ την· ἀλλ᾽ εἴπερ ἔθουσιν ἀλήθεια»), δείξωσι γνωστικῶς ἐξ αὐτῆς τῆς ἀληθείας, καὶ μὴν καὶ ἐκ παραδειγμάτων, ἐξ ἁρμοζόντων δὲ, ἀλλὰ μὴ ἐξ ἀσυμβάτων, καὶ ὑπεναντίων τῇ ἀληθείᾳ καὶ τοῖς ἀποστολικοῖς καὶ Πατρικοῖς κανόσι. Καὶ εἰ φίλοι κατὰ Θεὸν, πῶς τῇ κοινωνίᾳ τῶν ἑτεροδόξων κοινωνοῦντες; Οὐ γὰρ φίλοι οἱ τοιοῦτοι ἀληθινοὶ καὶ πιστοί. Πρόσεχε οὖν, ἀδελφέ, τί ὁ θεῖος Βασίλειος λέγει πρὸς τοὺς ἐν πλήθει κρί νοντας τὴν ἀλήθειαν. Doce vero tu, si potes, ex divinis Litteris heresim non esse: et ne mihi multitudinem objicias, nec nocturnos Dei cultores jactes, doctosque quos ais, et amicos. Nam si Deum colunt, ubi loquendi libertas? Et, si docti, neque ego inficior tales esse: multos enim confiteor me imperito doctiores: sed si veritatem tenent, scienter ostendant ex ipsa veritate, atque adeo ab exemplis, aptis dico, sed non ex alienis, contrariisque veritati, et apostolicis paternisque canonibus. Et, si amici secundum Deum, quomodo hæreticorum communioni participant? Neque enim sunt tales amici veri et adeles. Attende itaque, frater, quid divinus Basilius dicat in eos qui veritatem metiuntur ex multitudine. Qui de posita quæstione, ait, rationem reddere non audet, et cui non suppetit demonstratio, ideoque perfugium habet in multitudine; is se victum fatetur, ut qui nullum habeat fiduciæ adjumentum. Et post alia: Ostendat mihi vel unus pulchritudinem veritatis, et prompta mox erit persuasio. Multitudo autem sine demonstratione auctoritatem sibi vindicans, terrere quidem potest, persuadere non potest. Aut quot hominum myriades mihi persuadeant, ut diem noctem putem, vel ut reum nummum pro aureo habeam et accipiam, vel certum venenum hauriam pro cibo congruenti? Ego terrenarum quidem rerum causa multitudinem nibil verebor si mentiatur; in cœlestibus autem decretis simplicem absque demonstratione nutum sequar; ab iis recedens quæ jam olim magno consensu ex divinorum scriptorum testimonio tradita fuerunt? Non audivimus Dominum dicentem: Multi vocati, pauci vero electi". Et iterum: Angusta et arcla est via quæ ducit ad vitam: et pauci sunt qui inveniunt eam? Quis ergo sanæ mentis non mavult ex paucis esse qui per angustam introeant in salutem, quam ex multis qui per latam ferantur ad perditio-. nem? Aut quis non magis optasset, si tempore illo vixisset quo beatus Stephanus certamen obiit, in illius parte. censeri qui solus lapidibus petebatur, qui omnium ludibrio expositus erat, quam inter multos illos qui propter injustam auctoritatem, verisimilem causam obtinere videbantur? Pluris est unus Deo placens, quam myriades sese arroganter jactantium. Quemadmodum et ex Veteri Testamento discimus, cum millia multa e populo plaga calesti caderent. Et Phinees solus stetit, Deumque placavit, et cessavit quassatio 57. Quod si dixisset ille: Qui aussim ego adversus ea quæ tam multi uno consensu faciunt? qui refrager iis qui sic vivere decreverunt? nec egregium facinus edidisset ipse, nec inhibuisset malum, neque servati cæteri fuissent, neque Deus benevolentiam suam impertivisset. Optimum, ergo, optimum, vel unum hominem Ὁ μὴ τολμῶν, φησί, δοῦναι λόγον τῆς προκειμέ νης ζητήσεως, μηδὲ εὐπορῶν ἀποδείξεως, καὶ διὰ τοῦτο καταφεύγων εἰς πλῆθος, ὁμολογεῖ τὴν ήτταν, ὡς οὐδὲν ἔχων παῤῥησίας ἐφόδιον. Καὶ μεθ᾿ ἕτερα Λειξάτω μοι κάλλος ἀληθείας κἂν εἴς, καὶ σύντομος εὐθὺς ἡ πειθώ. Πλῆθος δὲ χωρὶς ἀποδείξεως αὐθεν τοῦν, φοβῆσαι μὲν ἱκανὸν, πεῖσαι δὲ οὐδαμοῦ. Η πόσαι μυριάδες πείσουσί με τὴν ἡμέραν νύκτα νομίσαι, ἢ τὸ χαλκοῦν νόμισμα χρυσοῦν εἰδέναι, καὶ οὕτω δέχεσθαι, ἢ προσίεσθαι δηλητηρίον πρόδηλον ἀντὶ καταλλήλου τροφῆς; Εἶτα γηίνων μὲν ἡνεκα πραγμάτων οὐκ αἰδεσθησόμεθα πλῆθος ψευδομένων οὐρανίων δὲ χάριν δογμάτων νεύμασιν ἀναποδείκτοις ἀκολουθήσω· τῶν πάλαι καὶ πρόπαλαι μετά πολλῆς συμφωνίας, καὶ τῆς τῶν ἁγίων Γραφῶν μαρτυρίας, παραδοθέντων ἀναχωρήσας; Οὐκ ἠκούσαμεν τοῦ Κυρίου λέγοντος· Πολλοὶ κλητοί, ὁλίγοι δὲ ἐκλεκτοί; Καὶ πάλιν· Στενὴ καὶ τεθλιμμένη ἡ ὁδὸς ἡ ἀπάγουσα εἰς τὴν ζωὴν, καὶ ὀλίγοι εἰσὶν οἱ εὐ ρίσκοντες αὐτήν; Τίς οὖν τῶν εὖ φρονούντων οὐκ εὔχεται τῶν ὀλίγων εἶναι τῶν διὰ τῆς στενῆς εἰσιόντων εἰς σωνηρίαν, ἢ τῶν πολλῶν τῶν διὰ τῆς πλα τείας εἷς ἀπώλειαν ώθουμένων; Τίς δ᾽ οὐκ ἂν ἐπε εθύμησεν, εἰ κατὰ τὸν καιρὸν ἔτυχεν ἂν τῆς ἀθλήσεως τοῦ μακαρίου Στεφάνου, τῆς ἐκείνου μερίδος γενέσθαι τοῦ μόνου τοῖς λίθοις βαλλομένου, τοῦ πᾶσιν εἰς γέλωτα προκειμένου, ἢ τῶν πολλῶν τῶν οἰομένων τὸ ἀξιόπιστον ἔχειν ἐκ τῆς κακῆς αὐθεντίας; Εἰς εὐδοκιμῶν εἰς τὸ Θεῖον προτιμότερος υπέρ μυ ριάδας αὐθαδεία σεμνυνομένας. Ὡς καὶ ἐπὶ τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης εὑρίσκομεν, ἐν ᾗ χιλιάδες ἔπι· πτον τοῦ λαοῦ θεηλάτῳ πληγῇ· Μόνος δὲ Φινεές ἔστη, καὶ ἐξιλάσατο· καὶ ἐκόπασεν ἡ θραῦσις. Εἰ δὲ εἶπεν ἐκεῖνος· Πῶς τολμήσω πρὸς τὰ συμφώνως ὑπὸ τοσούτων γινόμενα; πῶς ἐναντίως ὑπόθωμαι ψῆφον τῶν οὕτως κρινάντων ζῇν; οἶτ᾽ ἂν αὐτὸς ἡρίστευσεν, οὔτ᾽ ἂν τὸ κακὸν ἔστησεν, οὔτ' ἂν οἱ λοιποὶ διεσώθησαν, οὔτ᾽ ἂν Θεὸς τὴν εὐμένειαν ἐχαρίσατο. Καλόν οὖν, καλὸν, καὶ τὸ ἕνα δι καίως παῤῥησιάζεσθαι, καὶ τὴν τῶν πολλῶν συμ- $5 Matth. xx, 16. so Matth. vir, 14. 57 Num. xxv, 7, Psal. cv, 30. NOTÆ. Alii Theodoreto tribuunt, alii Eutherio Tyanorum episcopo. Videsis Garnerium in Auctario Theodoreti, pag. 698.

εἰ δοκεῖ, τοῦ σωζομένου Νῶς τὸ ὑποβρύχιον πλῆθος· ἐμοὶ δὲ συγχώρησον τοῖς ὀλίγοις τῇ κιβωτῷ προσδραμεῖν. Καὶ πάλιν, εἰ βούλει, τάξον σαυτόν μετά τῶν πολλῶν ἐν Σοδόμοις· ἐγὼ δὲ συνοδέυσω τῷ Δωτ, κἂν μόνος τῶν ὄχλων συμφερόντως χωρίζηται. Πλὴν ἐμοὶ καὶ πλῆθος αἰδέσιμον, οὐ τὴ φεύγον ἐξέτασιν, ἀλλὰ τὸ παρέχον ἀπόδειξιν· οὐ τὸ πικρῶς ἀμυνόμε νον, ἀλλὰ σὲ πατρικῶς διορθούμενον· οὐ τὸ χαῖρον καινοτομίᾳ, ἀλλὰ τὸ φυλάσσον πατρώαν κληρονομίαν, Ποῖον δέ μοι και πλῆθος λέγεις; τὸ μίσθωθὲν κολακείᾳ καὶ δώροις; τὸ κλαπέν ἀμαθίᾳ τε καὶ ἀγνοίς; τὸ πεπτωκὸς δειλίᾳ καὶ φόβῳ; τὸ προτιμῆσαν πρόσο καιρον ἁμαρτίας ἀπόλαυσιν τῆς αἰωνίου ζωῆς; κ πολλοὶ φανερῶς ὡμολόγησαν. Πλήθει τὸ ψεῦδος κρα τύνεις; ἔδειξας τοῦ δεινοῦ τὴν ἐπίτασιν. Οσῳ γὰρ πλείους ἐν τῷ κακῷ, τοσούτῳ μείζων ἡ συμφορά. jure audere, et injustam multorum concordiam dis- φωνίαν ἄδικον λύεσθαι. ᾿Αλλὰ σὺ μὲν προτιμήσον, solvere. Tu vero, si videtur, servato Noe submersam multitudinem antepone: mihi autem permitte ut cum paucis ad arcam convolem. Et rursum, si placet, adjunge te multitudine Sodomorum: ego vero cum Lot abibo, quamvis solus turbæ, utiliter se subducat. Enimvero mihi etiam reverenda multitudo, non inquisitionem fugiens, sed demonstrationem præbens: non amare ulciscens, sed paterne castigans non novitate gaudens, sed paternam retinens hæreditatem. Quamnam vero multitunem mihi prædicas? blanditiis et muneribus conduotam? imperitia et ignorantia captam? metu et terrore prostratam? quæ brevem peccati usuram æternæ vitæ prætulit? quod multi aperte confessi sunt. Multitudine mendacium defendis? hinc mali vim declarasti; quo enim ad plures malum pertingit, tanto major est calamitas. De his ergo in hunc modum. Cæteras autem tuas propositiones persequi supervacaneum foret, dilecte, tum quia modum epistolæ excedunt, tum quia recto sensu dicta accipientibus obvia erunt quæ dicuntur. Οὕτω μὲν δὴ ταῦτα. Ιέναι δὲ ἐπὶ τὰς ἑτέρας του προτάσεις, παρέλκον ἂν εἴη, ἀγαπητέ, διὰ τὸ ἐκβαίνειν τοῦ μέτρου τῆς ἐπιστολῆς, καὶ ἄλλως ὅτι τους εὐαισθήτως δεχομένοις τοὺς λόγους εὐαπάντητα εἶεν τὰ λεγόμενα. ΜΘ'. — Ναυκρατίῳ τέκνῳ. [σκε'.] virtutem commendat. Demum respondet quibusdam hæreticis. (Baron. an. 809, n. 44.) XLIX. Naucratio filio. Ad eloquentiæ studium hortatur. Tum aliquot Studitarum interrogatis de communione cum Dicis nunc mihi et identidem alias exposuisti, fili mi desideratissime, non quiddam superfluum et inane dictu, sed opportunum et conveniens, et quod ad utilitatem animi conferat, sicut et nunc facis. Ego vero gravitatem tuam laudans, amplector etiam meliorem stylum tuum: quem plurimum orna-C bis, si grammatica scholia legere potueris. Oportet enim ut dicendi facultatem usumque obtineat qui rectam doctrinam defendit, et certare vult cum prave sentientibus. Nam cum magnum quid ex hac notitia se assecutos rati glorientur, dum oblectant eos quibus pruriunt aures: consentaneum est eos qui recta sentiunt, nec sermonis viribus destitutos esse, ut minantes ipsorum arietes dejiciant. Ita mihi placet ea in re confirmari te, fili. Prorsus autem quod in te cupio, non pariter in quolibet: propterea quod alius aliter se habet, idque expedit. Dormiisse porro dicis fratres Philippum et Philonem. Et bene, quod uterque bono fine. Non quod ea quæ ante finem, vituperanda. Quomodo enim, cum renuntiassent mundo, et carni, et sanguini; et suave sibi obedientiæ jugum imposuissent? sed quia postremam beatitudinem adepti sunt propter Dominum persecutionem passi, afflicti, et in angustias redacti. Atque his nullus est qui contradicat, præter eos qui Evangelium contempserunt infames Mochiani. Et quod ad Philonem quidem attinet, huc usque laudem ejus prosequi placuit. Egregii vero Philippi multa sunt præclara facinora, quæ tu ipse percensuisti. Ego vero, præter illa quæ dicta sunt, simplicitatem ejus et innocentiam demiror, quod irm nescius, quod non memor injuriarum, compatiens et amans fratrum, obtemperans, et neΦθέγγῃ καὶ διήγησαί μοι ἑκάστοτε, τέκνον μου περιπόθητον, οὐδέν τι περιττὸν καὶ εἰκαιομυθές· ἀλλ᾽ εὔκαιρον καὶ πρεπῶδες, καὶ φέρον εἰς ὄνησιν ψυχῆς, ὥσπερ καὶ τὰ νῦν. Ἐγὼ δε σου τὸ εὔτονα ἐπαινῶν, ἀποδέχομαι καὶ τὴν προκόπτουσαν διάλεξιν· ἢν ὅτι μάλιστα καλυνεῖς, ἐὰν τὰ τῆς γραμματικής σχόλια δυνηθῇς ἐπιέναι. Δεῖ γὰρ καὶ τῆς ἐν λόγῳ δυνάμεως καὶ πείρας μετέχειν τὸν ἀρθοδοξίας αντ εχόμενον, καὶ ἀντιφέρεσθαι τοῖς κακοδόξοις βουλόμε νον. Ἐπειδὴ γὰρ ἐκεῖνοι τῇ ἐντεῦθεν εἰδήσει δοκοῦν τές τι μέγα ἔχειν, κατακομπάζουσι τοὺς κνηθομένου τὰς ἀκοὰς γαργαλίζοντες· κάλλιστον τοῖς ὀρθόφρηση μηδὲ τῇ τοῦ λόγου ἰσχύϊ ἐλλιπῶς ἔχειν, καὶ καταβάλο λειν αὐτῶν τὰς εὐθυβόλους ἑλεπόλεις. Οὕτω και φίλον δυναμοῦσθαί σε, τέκνον. Οὐ πάντως δὲ ὅ ἐκ σοὶ βούλομαι, καὶ ἐπὶ παντός· διὰ τὸ ἄλλον άλλως ἔχειν κατὰ ἔξιν· καὶ συμφέρειν. Κεκοίμηται δ ἔφης, ὁ ἀδελφὸς Φίλιππος, καὶ φίλων. Καὶ εἴης, εγε· ὅτι ἀμφότεροι τένει ἀγαθῷ. Οὐχ ὅτι τὰ προ τέλεια ψεκτὰ πῶς γὰρ οἱ ἀπειπάμενοι κόσμῳ. κόσμον] σάρκα καὶ αἷμα, καὶ εὐαφῆ τὴν τῆς ὑπο ταγῆς ζεύγλην ἑαυτοῖς ὑποθέμενοι;), ἀλλ᾽ ὅτι τοῦ ἀκροτάτου μακαρισμοῦ τετυχήκασι διὰ Κύριον δε διωγμένοι, θλιβόμενοι, καὶ στενοχωρούμενοι. Επι πρὸς ταῦνα οὐδεὶς ὁ ἀντιλέγων, ἢ οἱ τὸ Εὐαγγέλιον ἠθετηκότες δυσώνυμοι Μοιχειανοί. Καὶ τῷ μὲν φίλ λωνι φίλον μέχρι τοῦδε στῆσαι τὸν ἔπαινον τὰ δὲ τοῦ καλοῦ Φιλίππου, πολλὰ κατορθώματα, ἢ αὐτὸς προκατέλεξας. Ἐγὼ δὲ, πρὸς τοῖς εἰρημένοις, καὶ τὸ ἄπλαστον αὐτοῦ καὶ ἀκέραιον θαυμάζω, τό τε Ξύργητον, καὶ ἀμνησίκακον, φιλοσυμπαθές τε καὶ φιλάδελφον, εὐηκοόν τε καὶ ἀνολίγωρον, καὶ συντό μως εἰπεῖν, ἀπαθὲς, ἐξ οὗ καὶ τὸ εὐκατάνακτον,

EPISTOLARUM LIB. I. μισόκοσμόν τε καὶ φιλόθεον, καὶ ἀπαῤῥησιάστον. minem contemnens, et ut compendio dicam, omni Λέγε σύ, ὡς καὶ προὔφηνας, τὸ πολύδακρυ τοῦ ἀνδρὸς, τὸ φιλοπάτριον καὶ φιλακόλουθον, καὶ τοῖς κινδύνοις τὸ ἀγωνιστικὸν, καὶ σπουδαῖον, καὶ ἀγόγγυστον καθόλου, καὶ τὸ οἱονεὶ ἀειθαλὲς τῆς τολυαν θοῦς αὐτοῦ ψυχῆς τῶν ἀρετῶν. Καλῶς ἔχει καὶ τὰ τοῦ στεῤῥοῦ Γαϊανοῦ διελθόντος ἐν παντὶ τόπῳ σχε δὸν, ἔνθα ἡ διασπορὰ τῶν ἀδελφῶν. Καὶ ὅτι ὑγιαί νουσι, χάρις τῷ Δεσπότῃ Θεῷ· ὅτι οὐ καταπίπτουσιν ἐν ταῖς θλίψεσιν, ἀλλὰ μᾶλλον ἀνδρειοῦνται, δόξα τῷ ἐνδυναμοῦντι αὐτοὺς Χριστῷ. Ὅτι ἀπελαύνονται, μηδὲ σκέπης ἀξιούμενοι παρά τινων μοναστῶν, μάλιστα πανδημίων συμπεφωνηκότων ὁμοῦ ἐν τούτῳ· μὴ θαυμάσῃς. Γέγραπται· Καὶ ἐχθροὶ τοῦ ἀνθρώπου, οἱ οἰκειακοὶ αὐτοῦ. Μὴ γὰρ τὸν ταῦτα φήσαντο Χριστὸν τὸν Θεὸν ἡμῶν οὐκ ἄπώσαντο οἱ τάλανες; Καὶ γοῦν φησὶν ὁ τῆς βροντῆς υἱός· Εἰς τὰ ἴδια ἦλθε, καὶ οἱ ἴδιοι αὐτὸν οὐ παρο έλαβον. Τί οὖν ἐστι τὸ διάφορον, εἰ οἱ μὲν Χριστὸν οὐχ ὑπο εδέξαντο τὸν Λυτρωτὴν τοῦ κόσμου· οἱ δὲ τοὺς ἕνε κεν ἐκείνου καὶ τοῦ αὐτοῦ Εὐαγγελίου, διωγμούς καὶ φυλακὰς ὑπομείναντας; Οὐδὲν, ἢ τὸ σταυρῶσαι καὶ θανατῶσαι. Μὴ αὐτοῖς λογισθῇ ὁ σύνδεσμος τῆς ἀνο μίας. ᾿Αλλ', ὡς εἴρηκας, μὴ φέροντες τὰς τῶν ὑπο τασσομίνων αὐτοῖς προσκρούσεις, καὶ ὡς ἂν μὴ ἀνάψῃ αὐτοῖς φῶς ἀληθείας, ἀλλ' ἐν σκότει ἀγνοίας διαπορεύωνται, ἀποπέμπονται τοὺς ἀδελφοὺς ἡμῶν· μήπως λόγος ὅσιος ἀληθείας καὶ δικαιοσύνης ἀκουστὸς αὐτοῖς, ἤγουν ὑπομνηστικός γένηται. Οὐκ ἔσται· οὐδὲ μὴ μείνῃ ἡ βουλὴ αὐτῶν αὕτη· ἀλλ' ὁ G λόγος τοῦ Θεοῦ ὃν πεπατήκασι, λαληθήσεται καὶ στε ρεωθήσεται εἰς αἰῶνα. Ο οὐρανὸς γὰρ, φησὶ, καὶ ἡ γῆ παρελεύσονται· οἱ δὲ λόγοι μου οὐ μὴ παρέλθωσι. Καὶ πρὸς ταῦτα τίς ἱκανὸς ἀντιφέρεσθαι; εἰ μὴ ὁ τύραννος Σατανᾶς, καὶ οἱ τσύτου υποφῆται, τὴν μοιχείαν οἰκονομίαν σωτήριον τῇ Ἐκκλασίᾳ Χριστοῦ κεκυρωκότες, οἱ ματαιόφρονες ὄντως καὶ ἐχθίστατοι. Ἐπὶ τὰς ἐρωτήσεις σου τρεπτέον τὸν λό γον. Εφης ἀνθ' ὅτου ὁ θεῖος Κύριλλος ᾠκονόμει μὴ ἀποσχίζεσθαι τῶν τῆς Ἑψας ἐν διπτύχοις αναφερόν των τὸν Θεόδωρον τὸν Μοψουεστίας αἱρετικὸν ὄντα. Ἐπ᾿ ἂν ὀρθότατα καὶ καιριώτατα τὰ τῆς εὐσεβείας δόγματα παρ' αὐτοῖς ἐσέσωστο. Οὕτω γὰρ γέγραπται, καὶ ὁ ὑπομνηματίζων ταῦτα, ὁ ἐν ἁγίοις Εὐλόγιος ἀρχιεπίσκοπος ᾿Αλεξανδρείας ἐν τῷ Περὶ οἰκονομίας αὐτοῦ λόγῳ· οὗ καὶ χρῆσιν ἐνεθέμεθα ἐν τῇ ὑφ᾽ ἡμῶν πονηθείσῃ ἰδίως Περὶ τῆς καθόλου οἰκονομίας πραγματεία. Τὴν λύσιν οὖν αὐτὸς δέδωκεν ὁ καὶ ἱστορήσας. Οὐ γάρ πω αλλαχόσε λέλεκται, καὶ ἱκα νὸν μὴ ἐπιζητεῖν ἄλλο. Σαφηνείας δὲ ἕνεκεν ἔστω τὰ παρ' ἡμῶν ἐχόμενα τῆς αὐτῆς ἐκνοίας· ὅτι τῶν οἰκονομιῶν αἱ μὲν πρὸς καιρὸν γεγόνασι παρὰ τῶν Πα τέρων, αἱ δὲ τὸ διηνεκὲς ἔχουσιν. Οἷον διηνεκὲς μὲν, ὡς ἀντὶ τῶν ὑποστάσεων παραχωρεῖσθαι τὰ πρόσω ωπα πρὸς τοῦ ἁγίου Αθανασίου τοῖς Ἰταλοῖς. Πρὸς καιρὸν δέ· οἷον τοῦ ᾿Αποστόλου ἐπὶ τῆς περιτομῆς· perturbatione vacuus: ex quo et illa facilis compunctio, mundi odium, et amor Dei, et in loquendo parcimonia et verecundia. Dio tu, sicut etiam ante dixisti, lacrymas frequentes viri, et amorem Patris, et sequendi ardorem, et in periculis fortitudinem, et recti studium; quodque nullatenus querulus esset, et quod florentis animæ ipsius virtutes quasi virerent perpetuo. Recte se habet et constans Gaianus, qui omnia pene loca percurrit, ubi dispersi sunt fratres. Et quod valent, gratia Domino Deo quod in tribulationibus non cadunt, sed potius corroborantur; gloria ei, qui eos confortat, Christo. Quod expelluntur, ita ut tecto non excipiantur a quibusdam monachis, maxime ab iis, qui in hoc omnes una conspirarunt; ne mireris. Scriptum est: Et inimici hominis domestici ejus 58. Nonne ipsum qui hoc dixit, Christum Deum nostrum expulerunt homines miseri? Itaque tonitrui filius ait: In propria venit, et sui eum non receperunt 50. Quodnam igitur discrimen est, si ipsi quidem Christum non susceperunt Redemptorem mundi; illi vero eos qui propter Christum et ipsius Evangelium persecutiones et vincula sustinerunt? Nullum, nisi crucifixisse et occidisse. Ne illis imputetur colligatio iniquitatis. Sed, sicut dixisti, non ferentes subditorum suorum offensiones, et ut ipsis lumen veritatis non accendatur, sed in tenebris ignorantiæ ambulent, repellunt fratres nostros: ne forte sanctum veritatis et justitiæ verbum audiant, atque commoneantur. Non sic erit: nequaquam stabit hoc consilium eorum: sed verbum Dei quod proculcarunt, prædicabitur et confirmabitur in sæcula: Cælum enim, ait, et terra transibunt: verba autem mea non transibunt 60. Et quis potest his contradicere? præter tyrannum Satanam, ejus discipu 10s, qui machiam dispensationem salutarem Christi Ecclesiæ prædicant, vanæ revera mentis homines et odiosissimi. Nunc ad interrogationes tuas convertenda est oratio. Quæris cur dispensarit divinus Cyrillus, ut necesse non esset ab iis separari, qui in Oriente Theodorum Mopsuestiæ, cum hæretions esset, in diptychis commemorabant. Quia rectissima et aptissima pietatis dogmata apud ipsos servata fuere. Sic enim ab eo scriptum est, qui hæc memoriæ prodidit, sancto Eulogio Alexandriæ archiepiscopo in ejus De dispensatione libro: cujus sententiæ usum nos quoque explicuimus in eo opere, quod peculiariter De dispensatione in universum conscripsimus. Solutionem itaque is ipse dedit, qui narravit. Non enim aliorsum dictum est, nec aliud quæri necesse est. Quæ autem a nobis in eamdem sententiam dicta sunt, declarationis causa dicta sint: Dispensationes a Patribus alias ad tempus factas esse, alias perpetuam vim obtinere. Videlicet perpetua quidem fuit, cum sanctus Athanasius Italis concessit, ut personas usurparent pro hypostasibus. Ad tempus autem, velat quod Apostolus 58 Mich. v11, 6; Matth. x, 36. 59 Joan. I, 11. 60 Luc. xxi, 33.

καὶ τὸ νῦν τοῦ θείου Κυρίλλου. μέχρι τινός καιροῦ γινόμενα, οὐδὲν ἔχει τὸ μεμπτόν, οὐδὲ τὸ κατά τι ἀπηχὲς καὶ ἔκνομον· ὑφειμένον δ' οὖν ὅμως καὶ οὐκ ἄγαν ἀκριβές. Τοῦτο γὰρ ἡ οἰκονομία ἡ πρὸς καιρόν. Μηδὲ γὰρ δυνατὸν ἰατρὸν τὸν ἠῤῥωστηκότα θάττον ἀπαλλάξαι τῆς νόσου, μήτ᾽ αὖ ἵππον ἀκρατῇ, ἢ ξη ρον πτόρθον, τὸν μὲν εὐχάλινον, τὸν δὲ εὐθύτομον ἐξαυτῆς καταστήσασθαι, εἰ μὴ τοῖς κατὰ μικρὸν ποππυσμοῖς τε καὶ κολακεύμασι, μαλακαῖς τε καὶ ἐπικλήσεσι χρώμενον, τὸν τῶν τοιούτων ἐμπειρό fecit in circumcisione; quod magnus Basilius in τοῦ μεγάλου Βασιλείου ἐπὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος· οἷος Spiritu sancto: velut etiam quod nunc divinus Cyrillus. Quæ ad tempus aliquod facta, nihil habent reprehensione dignum, nec absurdum ulla ex parte, aut illicitum remissum tamen quiddam et non penitus accuratum. Id enimvero dicitur dispensatio ad tempus. Neque enim fieri potest, ut medicus e vestigio morbum ab ægro depellat, neque ut indomitum equum, aut siccum ramum, illum freno ob. sequentem, hunc rectum statim reddat qui in istis rebus versatus est: nisi paulatim blanditias et assentationes, et molles item attrectationes et inflexio. nes adhibeat. Eodem modo sancti in dispensationibus: ut et in hac ipsa magnus Cyrillus. Aliquantisper enim sustinuit Orientalium tarditatem, seu vitium animi, ut hæreticum non existimarent eum, qui hæreticus reipsa erat. Quid enim potius ageret, cum orthodoxam illi fidem profiterentur, in hoc etiam ipso eum quem commemorabant, anathematizantes? Omnis siquidem qui orthodoxus est in omnibus, omnem hæreticum, si minus verbo, at virtute anathematizat. Postea vero cum perfecta ipsis mens affulsit, tunc cum illis ex æquo in omnibus sanctus coaliut. Annon et nos idem facere videmur? qui interdum nonnullis eorum qui nobiscum sentiunt, in re aliqua discrepantibus, in qua non magna sit molestia, parumque a summo jute discedatur; ipsorum nihilominus communionem admittimus, ne propter exiguum quidpiam,quod paulo post corrigi queat, lotum amillamus: quod quidem imperitorum esset, non c autem eorum qui dispensatores sunt mysteriorum Dei. Hoc igitur est ad tempus sermones moresque dispensare in judicio, et veritate, ac lege: non autem in iniquitate ac mendacio in universum. Ne linguas exerant hoc loco Mochiani; neque viæ ducem putent eum qui præcipitet; nec gubernatorem, qui demergat; nec denique medicum, qui morbos inducat; quales ipsi fuisse videntur, qui cum mœoho mcchati sunt, cum adulterorum copulatore adulteros copulaverunt, cum Dei accusatore Deum accusaverunt, cum Evangelii destructore Evangelium condestruxerunt more canino: sic enim aptius loqui liceat. Dioscorum autem Alexandrium hæreticum ubinam, aut quomodo divinus Cyrillussuscepit, ut Machiani dicunt, in media luce cæci, sanctorum oriminatores? nec auditum id unquam, nec speciem ullam habet istorum mendacium; cum posterior ille divino Cyrillo fuerit. Quonam igitur modo eum qui post sancti obitum hæreticus innotuit tempore latrocinalis Ephesinæ synodi, post tertiam sanctam; ille sanctus, jam cœli sedes adeptus, suscepit? Sic nempe mentiuntur, fabulas texentes, ut simplicium animas aucupentur. Quocirca omni arte ac scientia satagite, ut serpentem et voce serpentina loquentes declinetis, per quos perierunt quam plurimi a generatione in generationem. De aliis vero interrogationibus tuis: Si episcopus Mochosynodo non interfuerit, vocetτατον. Οὕτω κἂν τοῖς ἁγίοις ἐν ταῖς οἰκονομίαις· ὡς καὶ Κυρίλλῳ τῷ μεγάλῳ ἐν τῷδε. Μικρὸν γὰρ πάντως ἀνέμενε τῶν ᾿Ανατολικῶν τὸ βραδύνουν, ἢ προσπαθές, πρὸς τὸ αἱρετικὸν μὴ ὑπολαμβάνειν τὸν ὄντως αίρε τικόν. Τί γὰρ ἦν ἄλλο τὸ μεσολαβοῦν, ἐπ᾽ ἂν ὀρθοδό έως ἐκήρυττον τὴν πίστιν, κἂν τούτῳ αὐτὸν τὸν μνημονευόμενον αὐτοῖς ἀναθεματίζοντες; Ἐπειδὴ πᾶς ὀρθοθοξῶν κατὰ πάντα, πάντα αἱρετικὸν δονάμει, κἂν οὐ ῥήματι, ἀναθεματίζει. Επειτα ὅτι αὐτ τοῖς ἀνῆψεν ὁ τέλειος νοῦς, τότε αὐτοῖς συναφθέντος κατὰ πάντα τοῦ ἁγίου ἴσως. Η οὐχὶ καὶ ἡμεῖς τὸ Σύ τὸ ποιοῦντες φαινόμεθα; Ἔσθ᾽ ὅτε τινῶν ὁμογνωμό νων ἡμῖν κατά τι διαφερομένων· ἔνθα οὐ πολὺ τὸ λυποῦν, ἢ ἐξιστῶν τῆς ἀκριβείας· καὶ ὅμως καταδε χόμεθα τὴν πρὸς αὐτοὺς κοινωνίαν· ἵνα μὴ διὰ μι κρόν τι μικρὸν ὕστερον δυνάμενον κατορθωθῆναι, ἀπολέσωμεν τὸ πᾶν· τοῦτο δὲ ἀτέχνων, καὶ οὐ μυστι ρίων Θεοῦ οἰκονόμων. Τοιοῦτον μεν τὸ πρὸς καιρὸν οἰκονσμεῖν τοὺς λόγους καὶ τοὺς τρόπους ἐν κρίσει καὶ ἀληθείᾳ καὶ νόμῳ· ἀλλ᾿ οὐκ ἐν παρανομίᾳ καὶ ψεύδει τὸ καθόλου. Μὴ προβαλλέσθωσαν τὰς γλώσσες οἱ Μοιχειανοὶ ἐνταῦθα· μηδὲ τὸν χειραγωγόν, κρημνο στὴν οἰέσθωσαν· μηδὲ τὸν κυβερνήτην, καταποντι στήν. Μηδ' ἂν τὸν ἰατρὸν, νοσοποιόν· ᾤπερ αὐτο ὡμοιώθησαν, τῷ μοιχῷ συμμοιχεύσαντες, τῷ μοιχε ζεύκτῃ συζεύξαντες, τῷ θεοκατηγόρῳ συνθεοκατηγο ρήσαντες, τῷ εὐαγγελιολύτῃ συνευαγγελιολυτήσαντες κυνικῶς· οὕτω γὰρ φράσαι οικειότερον. Διόσκορον δὲ ποῦ, ἢ πῶς, τὸν ᾿Αλεξανδρείας αἱρετικόν Κύριλο λος ὁ θεῖος ἐδέξατο, ὡς φασιν οἱ Μοιχειανοί, οἱ περὶ τὸ φῶς σκοτεινοί, οι κατήγοροι τῶν ἁγίων; Ούτε ἠκούσθη, ούτε φύσιν ἔχει τὸ ψεῦδος αὐτῶν· διότι μεταγενέστερός ἐστι τοῦ θείου Κυρίλλου. Πῶς στι τὸν μετὰ κοίμησιν τοῦ ἁγίου γνωρισθέντα αἱρετικὸν ἐν καιρῷ τῆς ληστρικῆς συνόδου ἐν Ἐφέσῳ, μετά τὴν τρίτην καὶ ἁγίαν, αὐτὸς ὁ ἅγιος ἐδέξατο τὰ ὑπερκόσμια λαχών; Οὕτω ψευδοεποῦσι μυθαρευο μενοι, ὅπως θηρεύσωσι ψυχὰς ἀφελότητι πορευομένας. Διὰ τοῦτο τεχνοῦσθε καὶ γνωρίζεσθε κατὰ πάντα· ἵνα τὸν ὄφιν καὶ τοὺς ὀφιοφώνους φεύγοιτε, ἐφ᾽ οἷς ὠλέκοντο, ὅτι μάλιστα πλεῖστοι ἀπὸ γενεῶν εἰς γεν νεάς. Περὶ δὲ τῶν ἄλλων πεύσεων· Εἰ ὁ ἐπίσκοπος οὐχ εὕρηται εἰς τὴν μοιχοσύνοδον, καλοίη δὲ αὐτὴν

EPISTOLARUM LIB. I. autem metropolitanum qui in ea inventus est, utrum a presbytero episcopi orthodoxi accipere communionem oporteal? per alias ad Evodium litteras respondi, communicandum esse dispensationis gratia, dummodo ipsis cum hæreticis non sacrificet. Cum enim episcopus qui commemoratur sit orthodoxus, pro nihilo est quod illius metu, hæreticum comme moret metropolitanum suum.Hujusmodi presbytero et ad pervigilium vocante, eundum est; et Ecclesiam præbente, accipienda est; et ad illam ut sacrificet veniente, permittendum est. Quinetiam ut mortuum commemoret dummodo orthodoxum, concedendum est: et in ea sacrificare qui accepit, minime prohibendum. Si vero hæreticum commemoret episcopum, quamvis beatum prædicet, quamvis recte sentiat: a divina communione utique abetinendum est, imo et a mensa communi, si illic quoque commemorandus sit. Ita recipiendus ille fortasse ad benedictionem et ad psalmodiam, si cum hæretico episcopo, sive suo, sive altero, non sacrificet, nec illi sciens distribuat. Si quis cibum capiat cum adulteri copulatore, aut cum alio quovis hæretico indifferenter: cavendum est ne cum talibus comedatur, licet recte sentire se fingant. Non enim observant præceptum Apostoli: Cum hujusmodi nec cibum sumeres monentis. Ceterum, non amplius investigare oportet, aut exquirere, utrum is comederit cum eo qui cum hæretico cibum sumpserit, et cum illo alter: alque ita alium ex alio sermonem nectere, et ab omnibus abstinere. Propriæ hoc voluntatis est, et non sanctorum: Usque huc, inquit, venies, et non procedes amplius 68, Utrum enim hæc illi investigare nescierunt et nobis denuntiare? Nequaquam. Quare præstat terminos non transgredi quos posuerunt Patres nostri 63. Cum quo non edimus, nec munus ejus accipiendum est; si semel iterumque admonitus contemnat, neque nobis oblemperet. Nisi forte a custodibus, non ve lut eulogias, sed velut necessarios usus, accipere: aut dispensationis gratia, etiam ab aliis, sed qui cum hæreticis promiscue convivari refugiant: nisi forte contingat ex necessaria circumstantia et suscipere et convivari cum hisce. Dare autem et talibus, et custodibus cibum ac potum sine discrimine licet: quandoquidem omni homini impertiendum est. In ψευδοσύλλογον· μνημονεύει δὲ τὸν ἐν αὐτῇ εὐρεθέντα que illam falsum conventiculum: commemoret μητροπολίτην αὐτοῦ - ἐκ τοῦ πρεσβυτέρου τοῦ ἐπισκόπου ἀρθοδοξοῦντος εἰ χρὴ κοινωνεῖν· ἀπεκρίθην καὶ δι᾽ ἐτέρων τῶν πρὸς Εὐόδιον γραμμάτων, ὅτι Ναὶ, οἰκονομίας χάριν· μόνον μὴ συλλειτουργοῦντος αὐτοῦ αἱρετικοῖς. Εἰς οὐδὲν γὰρ ἐστι, μνημονευομέ νου τοῦ ἀπισκόπου ὀρθοδόξου ὄντος, κἂν ἐκείνου φόβῳ αἱρετικὸν ἀναφέροντος τὸν οἰκεῖον μητροπολίτην. Τοῦ τοιούτου πρεσβυτέρου καὶ εἰς παννυχίδα προσκαλουμένου, ἰτέον· καὶ Ἐυκλησίαν παρ᾽ αὐτοῦ δεδομένην ληπτέον· καὶ εἰς αὐτὴν ἐρχομένου αὐτοῦ λειτουργῆσαι, παραχωρητέον ἢ καὶ μνημονεῦσαι νεκρόν, ὀρθόδαξον μέντοι, συγχωρητέον· καὶ ἐν αὐτ τῇ λειτουργεῖν τὸν λαβόντα, οὐδὲν κωλυτέον. Εἰ δὲ αἱρετικὸν ἀναφέρει ὄντα ἐπίσκοπον, καν μακαρίζη, κἂν ὀρθοδοξῇ, τῆς μὲν θείας κοινωνίας ἀφεκτέον, τῆς δὲ κοινῆς τραπέζης, ἐπ᾿ ἂν ἐκεῖ δέοι μνημο νεύειν. Οδε δεκτέον τάχα καὶ εὐλογοῦντα αὐτὸν καὶ συμψάλλοντα· ἐάνπερ μήτε αἱρετικῷ, ἢ τῷ οἰκείῳ ἐπισκόπῳ, εἴτε τινὶ ἄλλῳ, συνιερουργῇ· ἢ ἐν γνώσει μεταδίδοι. Εἰ ἐσθίει τις μετὰ τοῦ μοιχοζεύκτου, ἢ μεθ' ἑτέρου αἱρετικοῦ ἀδιαφόρως, φυλακτέον μὴ συνεστιᾶσθαι τοῖς τοιούτοις, κἂν ὑποκρίνωνται όρθος δοξεῖν. Οὐ γὰρ φυλάσσουσι τὸ πρόσταγμα του Αποστό λου, Τοῖς τοιούτοις, λέγοντος, μηδὲ συνεσθίειν. Πλέον, οὐκ ἐξερευνητέον ἢ μετὰ τοῦ συνεστιαθέντος τῷ ἀἱρετικῷ· ὅσδε συνεστιάθη ζητεῖν, καὶ μετὰ τοῦδε ἕτερος· κἀντεῦθεν ἀνασειράζειν τὸν λόγον, καὶ ἀφίστασθαι πάντων. Εθελόγνωμον τὸ χρῆμα, καὶ οὐ τῶν ἁγίων. Μέχρι γὰρ τούτου, φησὶ,στῆθι, καὶ οὐχ ὑπερβήσῃ. Μὴ γὰρ οὐκ ᾔδεισαν ταῦτα ἐξερευνῶν καὶ διαγγέλλεσθαι ἡμῖν; ἀλλ᾽ οὐδαμῶς. Ο Διὸ οὐκ ἐσθλὸν μεταβαίνειν ὅρια ἃ ἔθεντο οἱ Πατέ ρες ἡμῶν. Μεθ᾿ οὗ δὲ οὐκ ἐσθίομεν, οὐδὲ δῶρον τούτου δεκτέον· εἴπερ διδαχθεὶς, ἅπαξ καὶ δὶς ἀδιαφοροίη. καὶ οὐ πείθεται ἡμῖν. Οὐκ οἶδα εἰ μὴ παρὰ τῶν φυσ λάκων τὰς οὐχ ὡς εὐλογίας, ἀλλ' ὡς χρείας λαμβάνειν· ἢ οἰκονομίας ἕνεκεν, καὶ τὰ παρὰ τῶν ἄλλων φευγόντων μέντοι τὸ συνεστιᾶσθαι αἱρετικοῖς ἀδιαφόρως· οὐκ οἶδα εἰ μὴ τύχῃ κατὰ περίστασιν καὶ δέ ξασθαι καὶ συνεστιαθῆναι καὶ τοῖσδε. Δοῦναι δὲ τοῖς τοιούτοις καὶ τοῖς φύλαξι βρῶμα καὶ πόμα οὐ διακρι τέον· ὅτι καὶ παντὶ ἀνθρώπῳ μεταδοτέον. Εἰς δὲ τὴν Ἐκκλησίαν τοῦ Κυρίου Γρηγορᾶ τοῦ νέκνου ἡμῶν οὐ τολμῶ εἰπεῖν λειτουργῆσαι πρεσβύτερον ἡμῶν· διὰ τὸ μετὰ τὴν μοιχοσύνοδον ἐνθρονιασθῆναι, καὶ ὑπὸ τοῦ συλλειτουργοῦντος καὶ συλλειτουργήσαντος η Ecclesia porro domini Gregorm filii nostri ut sacri τῷ μοιχοζεύκτη, διὰ τοῦ πρωτομοιχειανοῦ καθιερωθῆναι. ficet presbyter noster dicere non audeo: eo quod post mochosynodum dedicata est ab eo qui sacrificavit cum adulteri copulatore, per protomochianum consecrata. Ν. — Τῷ αὐτῷ. [σκη'.] De Digamis. Θερμὸς εἶ, τέκνον ἠγαπημένον, περὶ τοῦ ἐρωτᾷν καὶ μανθάνειν τὰ χρήσιμα· καὶ τὸ μὲν χρῆμα ἐπαι νετόν· οὐχ ἱκανὸς δὲ ἐγὼ λύειν τὰς ἀπορίας σου· 611 Cor. v, Eidem. Ardes, fili charissime, studio percontandi et discendi quæ utilia sunt: atque id certe laudabile: verum ego solvendis quæstionibus suis par non 69 Job ΧΧΧVΙΙ, 11. 63 Prov. xxn, 28.

sum; communis tamen qumstus studio conferenda ὅμως διὰ τῇ κοινῇ συμφέρον εἰσενεκτέον καὶ νῦν τὰ etiamnum quæ possumus. Quæstio tua de Digamis fuit; quod de eorum conjunctione dubitatum fuerit, coronarine sicut monagami debeant, annon? et quonam pacto, si quidem hoc fiat, conjungantur, sacerdote illos minime copulante: famam esse, ab impii Constantini temporibus obtinuisse consuetudinem digamos coronandi, ex triplici ejus conjugio natam; cum superior ante illum memoria non fuerit. Ego vero, quin verisimilis ea fama sit, non repugno. Cæterum debent veritatis studiosi non ex temere vulgata fama, neque ex humana consuetudine, rerum fidem accipere; sed ex ipsis sacris Litteris et paterna atque canonica traditione. Digamia ergo permissa haud dubie fuit a sancto Apostolo, et per ipsum a Christo. Verum hæc lex non est, ut Gregorius Theologus ait, sed indulgentia: indulgentia autem nequaquam in eo cernitur quod reprehen - sione et culpa careat: qui enim et quam ob causam? sed ubi succumbitur, noxæque affine est, quod agitur. Hoc enim ipsum divinus Apostolus insinuavit, cum diceret: Si se non continent, nubant ". Incontinentia quippe quæ fortitudinis robur amisit victæ prostratæque est naturæ. His permoti divini Patres digamos pœnis subjecerunt, in Laodicensi quidem synodi indefinite 65, cum dicunt: Ut parvo tempore exacto vacent orationibus et jejuniis: et secundum indulgentiam communionen reddi eis decrevimus: magus vero Basilius definite “. Sic enim ait: De trigamis et polygamis eumdem canonem definierunt Patres, nimirum quem in digamis, proportione: annum enim in digamis: in aliis vero duos annos. Patet igitur ex iis quæ dicta sunt, digamiæ tanquam obnoxiæ impositam poenam fuisse. Propterea enim et sancti Patres synodi Neocæsariensis " presbytero interdixerunt, ne in digani nuptiis epuletur. Cum enim, inquiunt, penitentia digamus egeat, quis erit presbyter qui per convivium consensuin præbeat talibus nuptiis? Quid ergo ex his aliud necessario conficitur, quam primas quidem nuptias, ut quæ proprie lex sint, merito coronari a sacerdotio velut intactas et immaculatas, tanquam a libidinis nota immunes: atque ob hanc causam ceu peccati victrices coronari? Ex quo sequitur et sacrorum participatio, ejusque qui coronavit, et cu. juscunque alterius sacerdotis, in talibus nuptiis comessatio. Quemadmodum in Cana Galilææ Dominus et Deus noster prandere dignatus est, per suum illud convivium nuptialia prandia omnia benedicens. Quin et coronariæ impositionis benedictionem anticipans, ea primum parentem nostruin Adam impertiit. Quomodo? Et creavit Deus hominem: ad imaginem Dei creavit illum, masculum et feminam creavit eos: benedixitque illis Deus, et ait: Crescite, et multiplicamini, et replete terram, et κατὰ δύναμιν. Ἡ ἐρώτησις σου περὶ τῶν διγάμων ὅτι ἀμφισβητούμενόν ἐστι περὶ τῆς συναφείας απο τῶν, ἄρα στεφανοῦσθαι αὐτοῖς, ὡς ἐπὶ τῶν μονογά μων, ἢ μή; καὶ πῶς, ἐὰν τοῦτο γενήσεται, εἴη συνάφεια, μὴ ὑπὸ τοῦ ἱερέως ζευγνυμένων αὐτῶν; ὅτι φέρεται λόγος ἀπὸ τῶν ἡμερῶν τοῦ ἀσεβοῦς Κωνσταντίνου κρατῆσαι τὴν συνήθειαν τοῦ διγαμιο κοῦ στεφανώματος, ἐκ τοῦ κατ' αὐτὸν τριγαμήματος ἐπεὶ μὴ εἶναι ἐν τοῖς πρὸ αὐτοῦ χρόνοις. Εγώ θ ἔχειν μὲν τὸν λόγον τὸ πιστὸν ἐντεῦθεν οὐκ ἀποδοκι μάκω. Δεῖ δὲ ὅμως τοῖς ἀληθείας ἐρασταῖς, μὴ ἐπ φορᾶς, ὡς ἔτυχε, λόγου, ἢ συνηθείας ἀνθρωπίνης πιστοῦσθαι τὰ πράγματα· ἀλλ' ἐξ αὐτῆς τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς, καὶ τῆς Πατρικῆς καὶ κανονικῆς ἐκδό σεως. 'Η μὲν οὖν διγαμία παρακεχώρηται δηλονότι ὑπὸ τοῦ ἱεροῦ ᾿Αποστόλου, καὶ δι' αὐτοῦ παρὰ Χριστού - οὐ μὴν νόμος. ὥσπερ ὁ Θεολόγος Γρηγορίος, ἀλλὰ συγχώρησις· συγχώρησις δὲ εὐκ ἐπὶ ἀμέμπτου καὶ ἁπταίστου γένοιτ' ἄν· πῶς γὰρ, καὶ διατί; ἀλλ' ἐπὶ ήττης τινὸς καὶ ἁλωσίμου δράματος. Αὐτὸ γὰρ τοῦτο ὁ θεῖος Απόστολος ᾐνίξατο εἰπών· Εἰ οὐκ ἐγκρατεύονται, γαμησάτωσαν. Ἡ δὲ ἀκρι σία τὸ κράτος τῆς ἀνδρείας ἀπολέσασα, ἥττης ἐπὶ καὶ ἀποπτώσεως ἔκγονον. Εντεῦθεν ὁρμηθέντες οἱ θεῖοι Πατέρες, ἐπιτιμίῳ ὑπέβαλον τους διγάμους, οἱ μὲν τῆς ἐν Λαοδικεία σύνοδον ἀορίστως, διὰ τοῦ εἰπεῖν· Ολίγου χρόνου παρελθόντος καὶ σχολάσειτας ἐν ταῖς προσευχαῖς καὶ νηστείαις, κατὰ συγγνώ μην ἀποδίδοσθαι αὐτοῖς τὴν κοινωνίαν ὡρίσαμεν· ὁ δὲ μέγας Βασίλειος ώρισμένως. Φησὶ γὰρ Περὶ τρι γάμῶν καὶ πολυγάμων τὸν αὐτὸν ὥρισαν κανόνα οἱ Πατέρες, δηλονότι ὃν καὶ ἐπὶ τῶν διχάμων, ἀναλό γως· ἐνιαυτὸν μὲν γὰρ ἐπὶ τῶν διγάμων· ἄλλοι δὲ δύο ἔτη. Δέδεικται τοίνυν ἐκ τῶν ῥηθέντων, ὡς ὑπὸ τὸ πταιστὸν γεγονυῖα ἡ διγαμία εἰλήφει τὸ ἐπιτί μιον. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ οἱ τῆς ἐν Νεοκαισαρεία συνόδου ἅγιοι Πατέρες ἀπεῖρξαν καὶ τοῦ ἑστιαθῆνα πρεσβύτερον εἰς διγαμοῦντος γάμον. Λέγοντες, Ἐπεὶ μετάνοιαν αὐτοῦντος τοῦ διγαμοῦν. τος, τίς ἔσται ὁ πρεσβύτερος ὁ διὰ τῆς ἑστιάσεως συγκατατιθέμενος τοῖς γάμοις; Τί οὖν τὸ συμπεραι νόμενον ἐξ ἀναγκαίου; Ὅτι ὁ μὲν πρῶτος γάμος, ὡς κυρίως ὢν νόμος, εἰκότως ἐστεφάνωται ὑπὸ τῆς ἱερωσύνης, ὡς ἀνέπαφος, ὡς ἄῤῥυπος, ὡς ἀνάλωτος πορνικῷ πάθει, καὶ δια τοῦτο ὡς νικητής τῆς ἁμαρτίας κατεστεμμένος. Εφ᾽ ᾧ ἔπεται ἡ τῶν ἁγιασμάτων μετάληψις, καὶ ἡ τοῦ στεφανώσαντος, καὶ παντὸς ἄλλου ἱερατικοῦ, ἐν τῷ τοιούτῷ γάμο ἑστίασις. Καθὰ καὶ ὁ Μύριος καὶ θεὸς ἡμῶν ἐν Καντ τῆς Γαλιλαίας ἠξίωσεν ἀριστῆσαι, διὰ τῆς ἐκεῖσε ἑστιάσεως πάντα [Γ. πᾶν τὸ] γαμικὸν ἄριστον κατευλογήσας. ᾿Αλλὰ καὶ τῆς στεφανικῆς ἁρμογῆς αὐτὸς προς λαβὼν τὴν τὴν εὐλογίαν ἔθετο ἐπὶ τοῦ ἀρχιπάτορος ἡμῶν Ἀδάμ· πῶς; Καὶ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν ἀνθρω που· κατ᾿ εἰκόνα Θεοῦ ἐποίησεν αὐτὸν, ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίησεν αὐτοὺς· καὶ εὐλόγησεν αὐτοὺς ὁ Θεός, λέγων· Αὐξάνεσθε, καὶ πληθύνεσθε, καὶ 61 Can. 7. * I Cor. VII, 9. 05 Laod. can. 1. “In Epist. ad Amphiloch. cán. 4.

EPISTOLARUM LIB. I. πληρώσατε τὴν γῆν, καὶ κατακυριεύσατε αὐ- dominamini ejus 68. Hæc igitur benedictio copulæ τῆς. Αὕτη οὖν ἡ εὐλογία τῆς γαμικῆς συναφείας, ἀφ' ἧς πᾶσα εὐλογιατία μονογαμικῆς συζεύξεως· ἐπεὶ καὶ μονόγαμος Αδάμ. Επιτηρητέον δὲ ὅτι καὶ ἡ στε φανικὴ ἐπίκλησις ἐκεῖθεν ὤρμηται· τὴν τοῦ πρώτου ἀνθρώπου διάπλασιν, καὶ πρὸς τὴν ἐκ πλευρᾶς αὐτοῦ γυναῖκα σύζευξιν ὑπομνηματίζουσα. Ὁ δὲ δεύτερος γάμος, εἰ καὶ συγκεχώρηται, ἀλλ᾽ ἐπιτετίμηται. Πῶς γὰρ ἂν καὶ ἐστεφανώσεως ἄξιος, ἡττηθεὶς, ἀλλ' οὐ νικήσας; τίς δὲ καὶ ὁ στεφανώ σων τοῦτον πρεσβύτερος, ὃς καὶ τοῦ ἁπλῶς ἐστιαθῆναι ἐν τῷ κατ' αὐτὸν ἀρίστῳ Πατρικῶς κεκώλυται; πῶς δὲ καὶ, μεθέξει τῆς θείας κοινωνίας, ὁ δι' αὐτὸ τοῦτο εἰργμένος χρόνῳ ἑνὶ καὶ δυσὶ τῶν ἁγιασμάτ των; τίνος δὲ ἢ οἵας τῆς εὐλογιστικῆς προσευχῆς γινομένης ἐπὶ τῆς συναφείας αὐτοῦ, μὴ οὔσης ἄλλης παρὰ τὴν μίαν τῆς μονογαμικῆς καὶ πρώτης; Συν ἤκται οὖν ἐκ πάντων Γραφικώς τε καὶ Πατρικῶς, ἀμέτοχον εἶναι στεφανώματος τὴν δευτερογαμίαν· διὰ τοῦτο οὐδὲ ὑπὸ τοῦ ἱερέως ζευγνυμένην· ἀλλὰ μὴν οὐδὲ παραδεδομένην· τότε δὲ προσδεχομένην, ὁπηνίκα εἴη πλήρωσις τοῦ ὁπωσοῦν κατὰ τὴν ἱερατικὴν δοκιμασίαν δοθέντος ἐπιτιμίου· μεθ᾽ ἦν ἔξει [Γ. ἔξειν] καὶ τῶν θείων δώρων τὴν μετάληψιν ἐντεῦθεν εὐλογουμένους αὐτοὺς, οἱονεὶ ὡς ἐπὶ στεφα νώματος· κατὰ δεύτερον λόγον, μετὰ συγχώρησιν. Εὐλογία γὰρ τὸ δῶρον, τηνικαῦτα καὶ συναφείας παρὰ τοῦ ἱερέως δεῖγμα· ἔκτοτε μὴ κεκωλυμένου αὐτῷ συνεστιᾶσθαι τοῖς διγαμήσασιν· ὡς ἐπὶ τῶν μονογάμων. Καὶ οὕτω νόμῳ ὁρμᾶται συγχωρητικῷ ἡ διγαμία, κατὰ τὸν ᾿Απόστολον· γινώσκουσα τὰ δευτερεῖα ἔχειν τῆς μονογαμίας· καὶ μὴ ἀλόγως τῆς πρώτης ἐπιζητοῦσα τὰ δικαιώματα, ἅπερ προς απήλαυκε. Φαίης δ᾽ ἄν· Καὶ πῶς ἔλθωσιν ἐπὶ τὴν συνάφειαν; Τοῖς ἀνθρωπίνοις καθήκουσιν ὥσπερ καὶ οἱ τρίγαμοι και πολύγαμοι· οὕτω γὰρ κέκληται ἡ μετὰ τὴν τρίτην πρὸς τῶν Πατέρων. Η στεφανούσθωσαν και κεῖνοι, 'Αλλ' ὄντως ἡ ἄγαν διάλυσις τῶν κανόνων, μᾶλλον δὲ τοῦ Εὐαγγελίου, οὐ διγάμους νῦν καὶ τριγάμους, ἀλλὰ καὶ μοιχούς στεφανοῦσθαι ὑπὸ τῶν ἱερέων πεποίηκεν· ὡς καὶ τοὺς τῇ ἀντοχή τοῦ θείου νόμου μὴ ἐν τούτῳ συναιρουμένους διώκουσα, καὶ ἀναθεματίζουσα, ὡς ἀλλοτρίους Χριστοῦ, τοὺς ὑπὲρ ἐντολῆς καί ἀληθείας αὐτοῦ ἐνισταμένους. Εκστηθι, οὐρανέ, ἐπὶ τούτῳ. τὰ ἄνω κάτω, ἡ δικαιοσύνη ἀνομία, τὸ φῶς σκότος, ἐξ ὧν οἱ Μοιχειανοὶ λέγουσι καὶ πράττουσι, δείκνυνται. Τοῦνο τοῖς τυφλοῖς καὶ κωφοῖς κατὰ ψυχὴν, καὶ ἐντεῦθεν τοῦ ᾿Αντιχρίστου τὰ πρόλαβα φέρουσι. Τάχα δ' ἂν κἀκεῖνα εἴποις. Εἰ τὸ ἕν μέρος εἴη παρο θένον, πῶς λέγουσί τινες, ὡς τὸ μὲν στεφανοῦται ἐν τῇ κεφαλῇ, τὸ δὲ ἀπὸ γάμου, ἐν νῷ ὤμῳ, γενομένης της ατεφανικῆς εὐχῆς; Καί μοι πρὸς τῇ ἀτοπίᾳ· ἔτι καὶ γελοῖον φαίνεται. Διδόσθω γὰρ τριγας μεῖν· καὶ ποῦ τεθείη ὁ στέφανος; ἐν τῇ χειρὶ, ἤ εἰς τὸ γόνυ; εἴγε καὶ ἡ γημαμένη εἶεν ἀπὸ χηρείας, ἐν τῷ ὢμῳ τὸν στέφανον δέξεται. Ατοπα ταῦτα. 68 Gen. 1, 27. nuptialis, ex qua benedictio omnis monogamice conjunctionis; monogamus siquidem Adam. Observandum vero est inde quoque ortam esse coronariam invocationem, quæ primi hominis creationem, ejusdemque cum muliere ex illius costa producta conjunctionem repræsentat. At secundæ nuptiæ tametsi permittuntur, pæna castigantur. Quomodo enim coronatione dignæ sunt, quæ non vincunt, sed vincuntur. Quis porro presbyter eas coronet, cum vel in earum prandiis epulari a Patribus prohibeatur? Qui vero divinæ communionis particeps sit, qui hoc nomine uno atque altero anno a sacris arcetur? Aut quænam qualisve benedictionis precatio in earum conjunctione usurpetur cum alia nulla sit præter eam quæ in primis et in monogamicis adhibetur? Ostensum ergo prorsus est ex sacrarum Litterarum Patrumque auctoritate, expertes coronæ secundas nuptias esse, et propterca ne a sacerdote quidem copulari. Quinetiam neque extraditas illas fuisse, sed tum demum admissas, cum expleta fuerit sacerdotum arbitrio injuncta penitentia: postquam et divinorum munerum participationem obtinent, indeque benedicuntur velut in coronatione, inferiore quodam modo, post indulgentiam. Benedictio enim est munus, tum etiam et specimen conjunctionis per sacerdo❤ tem, quod ex eo tempore non prohibentur cum iis, qui ad secundas nuptias convolant, convesci, non secus atque cum monogamis. Atque hoc modo digamia lege utitur indulgentia, juxta Apostolum: agnoscens secundas se a monogamia partes tenere; nec immerito quærens primarum jura, quæ jam ante percepit. Quæres forsitan quomodo ergo conjungantur. Humanis officiis sicut et trigami et polygami: sic enim Patres vocant eos qui ultera tertias procedunt. Aut certe coronentur etiam isti. Enimvero canonum immodica subversio, vel potius Evangelii, non, digamos nunc et trigamos, sed et machos caronari fecit a sacerdotibus: quæ et illos persequitur, qui pro lege divina pugnantes, consentire in eo nolunt; et anathemate, velut a Christo alienos, damnat eos qui pro ejus mandato ac veritate insurgunt. Obstapesces super hoc, cœlum: supera deosum justitia iniquitas, lux tenebræ, ex iis quæ Mochiani diount et agunt, esse comprobantur. Hæc cæcis et mente captis, atque ideo Antichristi primordia gerentibus. Forsan et hoc dices: Si quidem pars altera virgo sit, coronatur, ut nonnulli dicunt, hæc quidem in capite; altera vero quæ nuptiis jam perfuncta est, in humero, dum coronaria precatio peragitur. Mihi vero non solum absurdum, sed ridiculum etiam hoc videtur. Etenim tertium nubenti ubinam ponetur corona? in manu, an ad genu? cum ea quæ vidua nubit, in humero coronetur. Absurda sunt ista prorsus.

• THEDAI STUDIT.E ' et qurmadı uf - ▲ : WOELL! En un iza! Zikolaus quæ feri 11 8 mota por 2 - ** TAȚIE VEU uran aga' Good a par $ 1437 au mai erin en Jarmazie Qumpet, apat awam zagrandir cock expolat ALLIELS pláz a womites, si quidem butor to 'd far: apuaz do vque sejae> la mi ateiz audaz doque as mazguis Christi? azt azistrva imperiles: fed a logalaism. Ini ella ive mat la o sta sacerdoe, con” tracegreestr, at projade ipes pr razdza saserdotio: ut qui ne epplari quidem in tako noptii esa redom ci tablam sonide committat. Quid ergo, dices, amitti: para virginalle metricem c*83% com secedielope: se non es sei potius pars non victa, ut úmul benet.catur, sin oi cotonerar, et common onem nimui acıpiat para altera per d gemiam vieta? Hiita enset, eaterum rane funeet Patrum canozibus: sed discrimen nuilum factum ex'. Quod igitur Patrum testimonio decirum non est nec constitutum, inanis arrogantiæ est id cogitare, et dicere, et facere. Ego vero sie sentio, jure partem virgipalem monogamiə: ritu privari; et cui l'querit per ejusdem ordinis consortem filo frui: quandoquidem purum pro jungi decet, et virginem virgini, et victorem victori. Decidit autem qui non virgini copulari voluit, et virginalem gloriam ea ratione debonestare? quam ne habuit quidem fortasse, aut, cum haberet, vitioso erga digamum affectu quoquo modo depressit. Quare non modo non evehet, sed ipsum quoque deprimet ad pœnam partis nuptias iterantis. Hæc a me pro vir.bus reperta et dicta sunt, fili egregie. Quod si tibi vel alteri cuipiam verius aliud videatur, modo ex Scriptura tantum et es paterna alque canonica traditione; consentiente cam his privata quæ accedat animi ratiocinatione: parati et nos sumus pedibus sequi, el aliena luce illustrari, lucis ipsi revera quam maxime egentes. LI.· Edem. Z3 zavakat = & iam diae i ini; ine & chi bu id; ŒÙ† TMX za iii, sia isu a svikin muie puikus la indelewa; LÄK· va M LITE TRUST), i̇shire TS DÁ Ú S22 23. Ỉn loi iian xan Ka, mi azrii syzah ikhaylı;· "En. Tukifu my; in k miria k india i mBAS TINE:1mpara. My la mam inuña. Ti zn. Tuyau en sỹ, they mią, a la invuị si q n' THEN 4. Das braziem i da iyayimi ng la hu väl testauki, zespórni im: 22: ivä za. Viņu, zal minu. “Em à iubi şıyı k *100072µ:27; E: TË; szósziv yàp di Spompi azz -- ini h azzi, zal machine, mihivy, vizāc: * ånsalzu ĉi u; µi zai viziva ș nașhivo ibɛdina; -¿zzªÁsvizà xhio; • 6 µndi siya tuyóviī, nai šyan, zi, zoomOrcizi spisu: 105 diyzwoito; x=9' niovoðu spizn * Ki, ápicox Top: xal iti παι καλέ. Εἰ δέ τοι ἑτέρως ἔχειν δοκεῖ ταληθές, why, pivov in pașini; za? Dazpixī; n κανονικής παραστάσεως, συνεπομένης τούτοις π τῆς οἴκοθεν διανοηματικῆς ἐπιδόσεως· καὶ ἡμεῖς τ ποδηγηθῆναι έτοιμοι, καὶ ἐλλαμφθῆναι πρόθυμοι της παρ' άλλων δηλουχίας, ἐνδεεῖς φωτός υπάρχοντες ότι μάλιστα. ΝΑ'. - Τῷ αὐτῷ. [σκθ΄.] Confessorum aliquot, in primis Enthymii abbatis, fidem, et constantiam, simulque Mochianorum sævitiam exponit:tum proponita: de homicidii pœnis quæstioni respondet. (Baron. an. 809, n. 44.) Tria hæc in me effecerunt litteræ tuæ, fili desi- Tpix zaɔ̃za miñovůz Év toi; zapoñel sou ypáµderate simul enim obstupui, admiratus sum, et cantavi primum propter impios, alterum propter pios, tertium propter Deum qui corroborat eos qui in ejus lege innituntur. Et de sacro quidem Athanasio meo **, ejusque sociis desideratissimis, ac de fortissimo ilem rneo Theososto, et de septemdecim ejus strenuis comitibus, cum satis dictum sit in meis ad illos epistolis, omittendum est hoc loco quamvis longiore digni sint oratione ac laudibus; qui divinitus ac fortiter decertarunt, et Vide supra, epist. 43 et 48. μασι, ποθητόν τέκνον· ὁμοῦ τε ἐξεπλάγην, ἠγάσθην τε, καὶ ἦταν τὸ μὲν διὰ τοὺς παρανόμους· τὸ δὲ διὰ τοὺς εὐνόμους· τὸ τρίτον διὰ τὸν δυναμοῦντα Θεόν tò τοὺς ἐν τῷ νόμῳ αὐτοῦ ἐπερειδομένους. Καὶ περί μὲν τοῦ ἱεροῦ μου. ᾿Αθανασίου, καὶ τῶν σὺν αὐτῷ τριποθήτων· ἔτι μὴν καὶ τοῦ ἀνδρικωτάτου μου Θεοσώστου, τῆς τε αὐτοῦ δυοπεντεκαιδεκάδος θεο σθενοῦς συνοδίας· ὡς ἐν τοῖς πρὸς αὐτούς μοι γρα φείσιν ἱκανοῦ ὄντος, ἐπτέον ἐνταῦθα λέγειν· εἰ καὶ ὅτι πλειόνων δέοιντο λόγων καὶ ἐπαίνων· θείως και

EPISTOLARUM LIB. I. Αθλητικῶς διηγωνισμένοι, καὶ ἔτι ἐναγωνιζόμενοι. nunc quoque decertant. Sed venio ad sermonis Ἐπὶ δὲ τὸν κολοφῶνα τοῦ λόγου μέτειμι. Τίς οὕτω colophonem. Quis unquam adeo iniqua et absurda ἀκήκος σχεδὸν παράνομα καὶ ἔκτοπα Χριστιανός, ἃ ὑπὸ τῶν δυσωνύμων Μοιχειανῶν γεγένηται, λεγομένων μὲν ἱεραρχῶν, ὄντων δὲ ἀνιέρων ὑπὸ πάσης ἀποστολικῆς καὶ Πατρικῆς φωνῆς, καὶ ἄνευ τῆς αἱ ρέσεως; Τύπτων οὕτω τίς τέτυφεν ἀνθρώπων, οὐ λέγω Χριστιανική χείρ, ἀλλὰ βαρβαρική· δὶς ἑκατον τάσι πρὸς ἑξήκοντα καὶ ἐξ μαστίγων, εἶτα μετ᾿ οὐ πολύ, δὶς δύο ἑκατοντάσι βαυνεύρων ἐρὶ τῶν νώτων. ὡς ὁ γενναῖός γε ἀρχιεπίσκοπος, μᾶλλον δὲ ἀλλοτριοεπίσκοπος Θεσσαλονίκης, καὶ οὐ τῶν ἀγελαίων τις νὰ, ἀλλὰ μονάζοντα, καὶ τοῦτον ἡγούμενον, καὶ μάλα τὸν εὐλαβέστατον, τοὔνομα Εὐθύμιον, τὸν τῆς εὐθυ μίας ὄντως φερώνυμον; Εξέστη ἐπὶ τούτῳ ὁ οὐρα νός· καὶ ἔφριξα ἐγὼ ὁ τάλας· οἶμαι δὲ καὶ πᾶς τις τῶν ἀνθρώπων τὴν φυσικὴν ἡμερότητά τε καὶ ἐλετ - μοσύνην ἔχων, καὶ ἀκούων. Ὃς εἰς τύπον Χριστοῦ ὀφείλων κεῖσθαι, καὶ τυπτόμενος μὴ ἀντίτύπτειν, καὶ των θηρίων ὠμότερος γέγονεν, οὔ τί που ίχνος Χριστιανικὴν φέρων. πολλοῦ γε εἰπεῖν ἱεραρχικόν. Christianus audivit, ac gesta sunt a nefariis Mœchianis, nomine episcopis, re autem sacrilegis ex omni apostolorum et Patrum testimonio, etiamsi hæresim excipias? Hominem verberans quis unquam sic cecidit: non Christiana dico manus, sed etiam barbarica; bis centum sexaginta sex verberum, ac non multo post, bis ducentis boiarum ictibus in humeros inflictis? ut generosus archiepiscopus, seu potius allotriepiscopus Thessalonicæ, non gregarium quempiam. sed monachum, eumque præpositum, et quidem religiosissimum, Euthymium, securi reclique animi, revera nomini respondentem? Expavit cœlum hoc spectaculo: et ego miser audiens inhorrui; et mecum, opinor, omnes quibus aliquis sensus est humanitatis et misericordiæ. Quem ad Christi exemplum componi oportebat, et percussum non repercutere; is immanior feris exstitit: nullum Christiani vestigium retinens, nedum episcopi. Et quamobrem hæc dilaniatio? Ut Christi atheletam eo impellat, ut ipsum commemoret tanquam episcopum, sed, o fortem atque invictum animum beati sic enim loqui æquum est: quia post tot plagas tantamque profusi sacri sanguinis copiam, ut tingerentur astantium vestigia, et in limum quodammodo concresceret purpureus ille pulvis ad ædificationem Ecclesiæ Dei; cum sic jaceret pene exanimis et elinguis, instarentque tortores ut commemoraret tyrannum dixerim, non archiepiscoΚαὶ ὑπὲρ τίνος ὁ δαρμός; ἵνα τὸ τοῦ Χριστοῦ ἀθλη τὴν πείσῃ συνθέσθαι αναφέρειν αὐτὸν ὡς ἱεράρχην. ᾿Αλλ' ὢ τῆς γενναιότητος καὶ κραταιότητος τοῦ μάκαρος! Οὕτω γὰρ δίκαιον εἰπεῖν· ότι καὶ μετὰ τοσαύ τας πληγὰς καὶ αἵματος ἁγίου ῥύσιν, ὡς φοινίσσεσθαι τὰ πέλματα τῶν ποδῶν τῶν ἐκεῖσε παρόντων, καὶ οἰονεὶ πηλοποιεῖσθαι τὸ πορφύρεον κονίαμα εἰς οἰ κοδομὴν τῆς τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας· κείμενος ήδη βραχὺ ἄπνους καὶ ἄφωνος, καὶ ἐρωτηθεὶς παρὰ τῶν κολαστῶν μνημονεύειν τὴν τυραννόν φημι, ἀλλ᾽ οὐκ ἀρχιεπίσκοπον· Οὐ, φησὶν ὁ μακάριος· οὕτω μέχρι G pum; minime, ait beatus: eo modo prope usque ad θανάτου σχεδὸν οὐ παρατρέψας τὸν νοῦν· οὐ παρεκκλίνας τι τῶν ὀρθοδόξως ἐγνωσμένων αὐτῷ. Μικροῦ δὴ παρέδραμε με ἀναγκαῖόν τι· ὅτι καὶ ὁ ναὸς τοῦ Θεοῦ πραιτώριον γέγονε Πιλατικόν. Ἐκεῖσε γάρ ἔφης, ἤτοι εἰς τὸν λεγόμενον τοῦ Ἀρχαγγέλου ἱερὸν δόμον τετύφθαι τὸν μάρτυρα· ὃν οἱ μὲν ἀτίθαστοι τιμωροὶ εἴασαν ἡμιθανῆ· τὶς δὲ Χριστομίμητος λαβὼν ἐπὶ τὸν ἴδιον οἶκον· καὶ ταῖς ἁμοῤῥαγίαις καὶ ξε σμοσαρκίαις προσπλάσας κώδιον ἀρνοῦ ἀρτισφαγους ἐζωοπύρησε τὸν ἄνδρα· μικρὸν δὲ καὶ κατὰ βραχύ ἀναῤῥώτας, ἐξαπέστειλε λάθρα διὰ τὴν καλοῦσαν ἐντολήν· πεφευγότος τοῦ θανέντος ἤδη καὶ παραδόξως ἐξεγερθέντος εἰς στήλην ὀρθοδοξίας καὶ θρίαμ βον τῶν κακοδόξων. Τί τούτων ἀσεβίστερον; τίς δὲ παρὰ ὀρθοδόξων εἰς αἱρετικὸν τοιαῦτα πέπραχεν; ᾿Αλλ᾿ ἵνα φανῇ καντεῦθεν αὐτῶν ἡλίκη ἡ ἀσέβεια τῶν Μοιχειανιζόντων, καὶ τίς τίνος μαθητής, Χριστοῦ μὲν ὁ τυπτόμενος κατ' αὐτὸν καὶ φέρων, διαβόλου δὲ ὁ τύπτων. Οὕτω ἱεράρχης καὶ ἔνθεν ἐκφοβεῖν βουλόμενος, καὶ ἐκδικῶν τὰ κατ᾽ αὐτόν. Οὐ ῥυσθείημεν τῆς μερίδος, ἀδελφὲ, τοῦ δὲ πρώτου εἴημεν σὺν πᾶσιν εὐσεβέσι. Καὶ ἵδε, Κύριε, Κύριε, τὴν κάκωσιν ταύ την, καὶ φεῖσαι τοῦ λαοῦ σου· πρυτανεύων εἰρήνην ὀρθοδοξίας τῇ καθ᾽ ἡμᾶς Ἐκκλησίᾳ. Οὐδὲν γὰρ ἡμῖν λέγειν ἄλλο πρὸς τὰ παρόντα· μετὰ τοῦ καὶ πάντα φέρειν ῥᾴως ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ. PATROL. GR. XCIX. mortem perseverans immobili animo fixoque in iis quæ recte semel decreverat. Pene omiseram quod in primis observandum: templum ipsum Dei prætorium foctum fuisse Pilaticum: ibi enim, hoc est, in sacra quam vocant Archangeli æde, verberatum martyrem fuisse ais, quem implacabiles quidem carnifices semimortuum reliquerunt: Christi vero imitator quidem in domum suam eum recepit: ad. motaque ad defluentis cruoris laceræque carnis plagas recens jugulati agni pellicula, virum refo cillavit; viribusque paulatim confirmatis clam emisit, evocante mandato. Ita evasit qui jam mortuns erat, et mirabiliter revixit ad orthodoxæ fidei præsidium triumphunque de hæreticis. Quid his impium magis esse possit? Quis orthodoxus in hæreticum talia unquanı exercuit? Sed ut hinc appareret quanta sit Mochianorum impietas, et quis cujus sit discipulus: Christi nimirum is qui verbera, ut Christus, pertulit, diaboli autem is qui verberavit. Sic episcopos inde etiam exterrere vult, seque ipsum ulcisci. Ejus partes fugiamus, frater, priori cum omnibus piis adhærentes. Et vide, Domine, Domine vexationem istam, et parce populo tuo: recta fidei pacem in Ecclesia quæ apud nos est pro tua potestate confirmans. Nihil enim aliud dicere possumus circa ea quæ impendent, nisi quod omnia libenter pro ejus nomine perferemus.

Tu vero, fili, charissime, tametsi alibi custodiris, ut indicas, gaude: quia plures tibi corona texuntur. Et quanquam Leontius discipulus oliın 7º, nunc negator, illis præsit locis, in quibus inclusus teneris; nihil mirere: hoc enim tempus est longanimitatis Dei, ut cognoscantur electi, et regnet filius Tabeel in Bethleem 71. De eo autem qui confessus est et pœnam postulavit, recte irrogata est: tibique assentior, qui dixeris ei, si nolit ob interfectos hostes poenam subire, nec ab occidendo abstineat: et nos quidem extra judicium sumus. Si vero Ecclesiæ canonibus subdi malit, duorum alterum ipsi eligendum est; ut aut laude efficiatur quod interfecerit, aut sine pœna non maneat. Neque tamen idcirco prius repudiandum est, laudibus enim digni sunt, ut ait divinus Pater; sed subeunda est etiam illis pœna: quandoquidem et Dei spectator olim Moses revertentem a bello Madianitarum cum victoria populum Israel septem diebus castris exclusit, a Deo haud dubie permotus, sic loquens: Omnis qui occiderit hominem, vel occisum tetigerit, lustrabitur die tertio et septimo, vos et præda vestra 72. Unde excitalus mea quidem sententia magnus Basilius 78, vel potius a Deo alflatus, triennii panam irrogat, et docet quemadmodum is qui irrogat dispenset. Contingens quippe et non necessaria, pro rei subjectæ modo, talium irrogatio est. Vale in Domino, fili mi desiderabilis, pro me peccatore deprecans, et pro eo qui te una salutat dilecto filio meo, fratre autem tuo, Gregorio. LII. - Philippo diacono. Σὺ δὲ, ὦ τέκνον μου Αγαπημένον, εἰ καὶ μετεφρασ ρήθης ἑτέρωθι, καθὰ ἐσήμανας, χαῖρε· ὅτι οἱ στέφε νοί σου πλείους πλέκονται. Καὶ εἰ καὶ Λεόντιος ὁ ποτὲ μαθητής, νῦν δὲ ἀρνητὴς, ἡγουμενεύσει τῶν ἐν οἷς εἴ κεκλεισμένος, μὴ θαυμάσης· καιρὸς ὁ πα ρὼν μακροθυμίας Θεοῦ, καὶ ὅπως οἱ δόκιμοι φανῶσι, καὶ ἵνα ἄρξῃ ὁ υἱὸς Ταβεὴλ τῆς Βηθλεέμ. Περὶ τοῦ ἐξαγορεύσαντος καὶ αἴτησαμένου τὸ ἐπιτίμιον, καλῶς δέδοται· σύμφημι δέ σοι εἰπόντι αὐτῷ, εἰ μὴ βού. λοιτο ἐπιτιμιάζεσθαι ἐν τῷ κτένειν ἐχθρούς, μηδὲ ἀφιστάσθω τοῦ κτένειν· καὶ ἡμεῖς γε ἔξω κρίματος. Εἰ δὲ ἔλοιτο ὑποπίπτειν τοῖς τῆς Ἐκκλησίας κανόσιν, ἐν τοῖν δυοῖν αἱρετὸν αὐτῷ· ἢ κτενόντι ἐπιτιμᾶσθαι, ἢ μὴ μένειν ἀνεπιτίμητον. Καὶ οὐ διὰ τοῦτο τὸ πρῶτον διαβλητέον· ἐπαίνων γὰρ ἄξιοι· ὡς ὁ θεῖός φησι Πατήρ· ἀλλὰ ληπτέον αὐτοῖς καὶ τὸ ἐπιτίμιον· ἐπεὶ καὶ πάλαι Μωσῆς ὁ θεόπτης ὑποστρέ ψαντα τὸν Ἰσραὴλ ἐκ τοῦ κατὰ τῶν Μαδιανιτών πολέμου μετὰ νίκης, ἀφορίζει ἔξω τῆς παρεμβολής ἑπτὰ ἡμέρας, ἐκ Θεοῦ δηλονότι κινούμενος, λέγων οὕτως· Πᾶς ὁ ἀνελών ψυχὴν, καὶ ἁπτόμενος τοῦ τετρωμένου, αγνισθήσεται τῇ ἡμέρᾳ τῇ τρίτῃ, καὶ τῇ ἡμέρᾳ τῇ ἑβδόμῃ, ὑμεῖς καὶ ἡ αἰχμαλωσία ὑμῶν. Ὅθεν μοι δοκεῖ ὁ μέγας Βασί λείος ἀφορμηθείς, μᾶλλον δὲ θεοπνευσθείς, δίδωσι το τῆς τριετίας ἐπιτίμιον, καὶ ὡς ἂν οἰκονομήση ὁ διο.. Ἐνδεχομένη γὰρ καὶ οὐκ ἀναγκαίως κατὰ τὸ κείμενο πάντως ἡ τῶν τοιούτων δόσις. Ἔρρωσο ἐν Κυρίῳ, μου ποθητέ, εὐχόμενος περὶ ἐμοῦ τοῦ ἁμαρτωλοί, καὶ τοῦ συμπροσαγορεύοντός σε αγαπητοῦ τέχν μου, σοῦ δὲ ἀδελφοῦ, Γρηγορίου. ΝΒ. — Φιλίππῳ Διακόνῳ. [σν.] De voto puellæ, quæ sponso ægrotante voverat se nupturam Christo, etiamsi ægrotus convalesceret, postea, convaluit, consilium mutavit. Noli existimare, vir sancte, me ostium penitentiæ claudere; Novatianorum enim id proprium est; sed nolle peccati ostium aperire volentibus. Annon enim ejusmodi est quod prioribus litteris tuis indiscati? puellam quæ votum voverat, se, quamvis sponsus convalesceret, Christo nupturam: deinde postquam e morbo ille est recreatus, cum eo, ad posterioris sponsi contemptum, copulari velle, et remedium ad id quærere. Rectissime igitur respondimus tibi; nec aliter responderi potest ab eo, qui ea quæ ad Deum spectant, hominibus anteponat. Quis enim ei poenam irroget, qui nondum, nisi voluntate, peccavit? Aut quis medicus ante mor bum curationem adhibeat; ac non potius a morbo arceat eum qui eo ruere videbatur 74? Medicinæ siquidem munus est, aut præsentem conservare sanitatem, aut absentem revocare. Absurdum vero est, ignosce, morbum qui non sit, sed animo fingatur, tanquam si revera esset, curare: nec medici id opus, sed cadaverarii, in morbum ipsum id quod morbo intactum adhuc estimpellere molientis. Tale prorsus puellæ negotium existimes. Necdum dico, 7o Vide supra, epist. 43 et infra, lib. II, epist. 31. Amphiloch., can. 8, 11, 13. 74 Con. Neoc. can. 4. Μὴ οἴον με, ὦ ἱερὲ ἄνερ, κλείειν τὴν πύλην της μετανοίας· Ναυατιανῶν γὰρ τὸ ἔργον· ἀλλὰ μὲ βούλεσθαι ἀνοίγειν θύραν τῆς ἁμαρτίας τοῖς βουλο μένοις. Η γὰρ οὐχὶ τοιοῦτον ὅπερ διὰ τῶν προτί ρων σου γραμμάτων δεδήλωκας; τὸ τὴν νεάνια εὐξαμένην εὐχὴν, εἰ καὶ ἀναῤῥωσθείη ὁ μνήστων. νυμφευθῆναι Χριστῷ· εἶτα ἐπειδὴ ἀνέσφηλεν έχε νυς, ἐθέλουσαν αὐτῷ συναφθῆναι, ἐπ᾽ ἀθετήσει τοῦ δευτέρου, ζητεῖν πρὸς τοῦτο ἵαμα. Κάλλιστα τοίνων ἀπεκρίθη μέν σοι· καὶ οὐχ οἷόν τε ἄλλως ἀποδιδόναι λόγον, τὸν ἀνθρώπων τὰ Θεοῦ προκρίνοντα. Τίς γὰρ ἂν καὶ δοίη ἐπιτίμιον τῷ μήπω ἡμαρτηκότι, πλὴν τοῦ βούλεσθαι; Η τίς ἰατρὸς πρὸ νόσου μοτοῖ, καὶ οὐχὶ μᾶλλον εἰργει μὴ νοσηλεῦσαι τὸν ἐπὶ τοῦτο ῥέποντα; Καί γε ἰατρείας ὅρος, ἢ τὴν ὑπάρχουσαν ὑγίειαν περιφυλάξαι, ἢ τὴν ἀποῦσαν ἀνακαλέσασθαι. Αλογον δὲ, σύγγνωθι, τὸ μὴ ἤδη παροῦσαν, ἀλλὰ μελετωμένην, ἰατρεύειν ὡς οὖσαν· οὐ γὰρ ἰατροῦ, ἀλλὰ πτωματιστοῦ τὸ δράμα, ὑφελκομένου προσεμπαρῆναι εἰς πάθος αὐτὸ τὸ ἔτι ἀπαθές. Τοιοῦτον οἴου καὶ τὸ τῆς παιδός. Καὶ οὔπω λέγω, ὅτι καὶ τὸ ἀγαθόν τι ἐνθυμηθῆναι τινα, μὴ τοῦτο εἰς πέ78 Num. ΧΧΧΙ, 15. 73 In Epist. ad 7 Isa. vii, 6.

EPISTOLARUM LIB. I. ρας ἄγοντα, ὑφέξειν κρῖμα, καθὰ ὁ θεῖος Βασίλειος etiam eum, qui boni aliquid cogitarit, si ad elleδιωρίσατο. Ἐνταῦθα δὲ οἱονεὶ καὶ ἔργιν προὔθηκε τὸ βου λευθὲν διὰ τῆς αἰτήσεως καὶ θείας συντάξεως. Φείδοισθε οὖν, ὦ φιλούμενοι, τὰ τοιαῦτα παίζειν· ἀκού οντες τοῦ λέγοντος· ᾿Αγαθὸν μὴ εὔξασθαι, ἢ εὔξασθαικαὶ μὴ ἀποδοῦναι. — Οὐχὶ μένον ἔμενέ Οὐχὶ μένον ἔμενα σοι, φησί; Τί ὅτι ἐψεύσω τῷ Πνεύματι τῷ ἁγίῳ; Καὶ τὸ ἑξῆς πάρειμι διὰ τὸ δύσφημον. Καὶ οὐχ ὅτι καταφρονητικῶς ἔχω τῆς παιδός· φείδομαι γὰρ αὐτῆς, ὡς τῆς κόρης μου τοῦ ὀφθαλμοῦ· καὶ δι' ἐαυτὴν ἐφιεμένην ἐκ τῆς εὐτελείας μου θεραπεύεσθαι· καὶ διὰ τὴν κυρίαν τὴν μητέρα, ἢν σέβω καὶ πε ριέπω, ὡς τὴν ἐμὴν ὁσίαν μητέρα· ἀλλὰ τὸ κρῖμα δεδοικώς, ὃ παρασταίη ἐν ἡμέρα κρίσεως ἑκάστῳ p τῷ τε ἐρωτῶντι καὶ τῷ ἀποκρινομένῳ· ὡς ἐκ- " φευκτέον μέχρι καὶ ἀργοῦ τοῦ τυχόντος ῥήματος, μὴ δώσειν ἡμᾶς λόγον τῷ ἀδεκάστῳ κριτῇ. Εἰ μὲν οὖν μήπω ἔζευκται ἡ νεάνις, ὁ αὐτὸς ἡμῖν λόγος, καὶ οὐκ ἄλλος ἐναντίον Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων· ὃν καὶ ὑμᾶς εὐλαβεῖσθαι χρεών. Εἰ δὲ συνέζευκται, φεῦ τῆς ἐμῆς ταλαιπωρίας! δηλωτέον, καὶ τότε δώσου μεν τὸ ἐπιτίμιον· οὐδὲν γὰρ ἀθράπευτον τοῖς ἰαθῆναι βουλομένος. ctum non perducat, judicio ponas subiturum, quemadmodum a divino Basilio est definitum. Hic vero etiam opus quodammodo processit, deliberatum per postulationem divinamque sponsionem. Parcite igitur, dilectissimi, in rebus hujusmodi ludere: audientes illum qui dicit: Melius est non vovere, quam post votum promissa non reddere 75. Nonne manens tibi manebat, inquit? quare mentitus es Spiritui sancto 1? Et quod sequitur, horroris causa prætermitto. Neque hæc dico, quod puellam asperner; parco enim illi, ut pupille oculi mei: tum ipsius causa, cum a mediocritate mea exoptet remedium, tum Dominæ matris quam veneror et colo tanquam sanctam matrem meam: sed judicium reformidans, quod in die judicii paratum est unicuique et interroganti et respondenti; quod nec subterfugere licet, quominus usque ad quodlibet verbum otiosum rationem incorrupto judici reddamus ". Quare, si puella nondum matrimonio est conjuncta, hoc ipsum dicimus et non aliud coram Deo et hominibus, quod est vos equi bonique consulere oportet. Sin autem jam conjuncta est, o infelicitatem meam! significandum est, et tunc ponam injungemus: nihil enim ineanabile est iis qui sanari volunt. ΝΓ΄. — Στεφάνῳ ἀναγνώστῃ, καὶ τοῖς σὺν αὐτῷ. [ανθ'.] Cur a Tarasii communione abstinuerit. (Baron. an. 809, n. 43.) Τράμματα ἐδεξάμην τῆς θεοζήλου ἀγάπης σου ( τῇ μὲν ἐπιγραφῇ ἐξ ἑνὸς, τῇ δὲ ἐξνάμει ἐκ διαφόρων προσώπων ἐπεσταλμένα. Είτε γοῦν ἐξ ἑνὸς, εἴτε ἐκ πλειόνων, ὀφειλέτης εἰμὶ ἐρωτηθεὶς, καθ' ὅσον οἷόν τε τῇ ἀμαθίᾳ μου, ἀξιόλογον τὴν ἀπόκρισιν ἀποδοῦναι. Ἐκεῖνο δέ μοι πρῶτον, ὅτι ὧν κατά επιδόμην παρὰ τῆς πολυυμνήτου γλώττης σου, ξένος ἐγὼ ἐπαίνων ἁμαρτωλὸς ὑπάρχων, καὶ ἀκατα όρθωτον τὸν βίον κεκτημένος. Εἰ δέ τι γέγονε, Θεοῦ τὸ δῶρον, διὰ μὲν τῆς τοῦ γεννήσαντός με πνεύματι Πατρὸς κεχαρισμένον, δι' ὑμῶν δὲ τῶν τῆς εὐσεβείας ἐραστῶν ἱκετηρίας πρὸς τὸ ἑξῆς φυλαχθησόμενον ἀπήμαντον. Δεύτερον οὐκ οἶδ' ὅπως τὴν ἐξηγορίαν ποιήσομαι· μὴ εὐκρινῶς προαχθείσης τῆς πεύσεως. Ολως τὸ ζητούμενον εἰς Ταράσιον τὸν πατριαρχήσαντα περιίστασθαι ὑπολελόγισμαι. Εγώ μὲν οὖν καὶ ἔκπαλαι περὶ τοῦ προταθέντος οὐκ ἀμελῶς ἔσχον, πολλὰ συστραφεὶς ἐν ἐμαυτῷ, καὶ ἀναθεωρήσας τῶν πραγμάτων τὰς ἐκβάσεις. Καὶ μέντοι καὶ τοὺς ὑπὲρ τοῦ καλοῦ ἐνισταμένους, καὶ πολλοῖς χρόνοις τληπαθήσαντας, ἐν ἐπαίνῳ καὶ ἀποδο χῆς λόγῳ ἔχω· οὐ μὴν παντάπασιν, ὡς δηλώσων ἔρχο, LIII. — Stephano lectori, et iis cui cum illo. μαι, καὶ τὸ κτήσασθαι ὁμογνώμονας ἐφίεμαι. Πῶς γὰρ οὔ, τηλικούτους ἀνδρικοὺς ἐπ᾿ εὐσεβείᾳ, δεδειγμέν νους; Αλλά μετὰ τοῦ τῆς ἀληθείας λόγου, καὶ τῆς ἐν δεχομένης καὶ προσηκούσης δυνάμεως. Τοιγαροῦν ὧδε φαίημι· Τί τὸ τὴν διαφορὰν πρὸς Ταράσιον 75 Eccle. v, 4. 76 Act. v, 3, 4. 77 Matth. x, 36. η Accepi litteras Deum æmulantis charitatis tum: inscriptione quidem tanquam ab uno; sententia vero tanquam a diversis missas. Sive igitur ab uno, sive a pluribus, debeo interrogatus, quoad imperitia mea potest, congruentissimum responsum dare. Primum ergo quibus me celeberrima lingua tua laudibus exornavit, ab iis ego longe remotus sum, cum peccator sim, et vitam agam minime laudabilem. Si quid autem in me est, hoc Dei donum est, ejus qui me spiritu genuit Patris precibus tribulum, quod et vestris qui pietatem colitis supplicationibus integrum deinceps conservandum. Deinde quo pacto respondeam nescio, interrogatione haud satis aperte explicata. Omnino quæstionem ad Tarasium olim patriarcham pertinere conjeci. Equidem hac de re proposita jamdudum non sine cura fui, mulla mecum animo versans, et qui futurus esset rerum eventus considerans. Nam eos certe, qui pro recto decertarunt, et diu gravia perpessi sunt, magnopere laudo et complector: non tamen usquequaque, ut mox dicam, consentientes eos habere velim. Quidni autem? cum adeo strenuos se pro pietate præbuerint. Sed tamen cum veritatis verbo, et quatenus fieri licet et convenit. Ut ergo ad rem veniam, quænam causa fuit cur a Tarasio dissenserimus? Fides? At-

qui palam quidem orthodoxus erat, sacras synodos ποιον ἡμῖν cod. Reg. ὑμῖν]; Πίστις; Και όσον sequebatur, et cum aliis patriarchis consentiebat, et maximum antea pro fide certamen sustinueral..... Borumne qui ab heresi revertebantur susceptio? At non ab illo hæc primum instituta:com a sanctis Patribus triplici modo suscepti fuerint, vel repetito baptismo, ut Pepuzeni; vel pro olei unctionem, ut Ariani; vel per propriæ sententiæ detestationem, ut Nestoriani. An ordinatio per pecuniam, quæ in depositionem necessario incurrit? Næ id prorsus verum est: tunc enim pastores visi sunt lupi rapaces, altaria elossa sunt, divina reliquis dedecore affecta, sacri libi exasti. Quid plura? ipse Christi imago, præter alias sanctissimas, contumeliose habita et conculcata. Et quis brevi oratione complecti queat, quæ longam narrationem requirant? Quid quod porro sequens patriarcha ex seculari ad episcopalem dignitatem repente provectus, idoneus non fuit qui pro spiritu quantum satis erat decertaret? Inde scandala: inde illa quæ jam nos conturbant, eriginem sumpserunt. Vos itaque quo sitis erga illum animo, novistie. Nos vero, ut sigillatim eos qui pecunia ordinati fuerant, audiebamus ab illo non admitti ad communionem, quanquam non ita existimabatur, conveniens esse duximus pacis studio concordiam cum eo retinere: siquidem ad hanc, quoad licet, propendendum est, ut et Theologus ait; ac ubi offensionis suscipio est, melius est assentiri quam pertinacem esse. Neque vero ipsi vos de conscientia vestra depellimus. Vosque vicissim id a nobis in re haud penitus manifesta ne evigite: quandoquidem et persona, et tempus, et experientia conciliare solet eos, qui de iisdem rebus non eadem sentiebant. Sed quorsum ista ad divinum Germanum regressio? ut inde prorsus ordinatio repetatur. Quid epim, do tribus qui interjecti fuerunt hæreticis? nullusne est, qui ab illis ordinatus non fuerit, aut ab iis quos illi ordinarant, transmissa porro usque ad Tarasium ordinatione? Quam multi ex oriente et occidente et aquilone et mari venerunt illo temporis spatio, susceptoque sacerdotio Ecclesiæ nostra per communionem conjuncti fuerunt? Et quam multi sine pecunia ordinati tum fuerunt, ordinaruntque, quamvis forent hæretici? Dei unius est bæc omnia nosse, non autem hominis affir. mare omnesque propterea depositos arbitrari, Sed quoniam homines sumus, hominum more, quæso, res inspiciamus: eo quod homo vultum. Deus vero cor intuetur ": ac solummodo exigatur oris confessio, quando eam mentiri non liquet: secundum quam et Tarasius ordinationem suscepit: ob quam et viri diligentes ac religiosi qui tum erant, et Tarasio se conjunxerunt et cum eo consenserunt: et repente post synodum discessionem 78 Greg. Naz. orat. 14, page 223.”I Reg. xv1, Ο ἐκ τοῦ προφανούς, ὀρθόδοξος, ταῖς τε ἁγίαις συν όλοις ηκολουθηκώς, καὶ ὁμοφρονήσας τοῖς ἄλλοις τα τριάρχαις· ἀγωνισάμενος μάλιστα υπέρ πίστεως το πρότερον. Η τῶν ἐξ αἱρέσεως υποστρεψάντων παραδοχή; Καὶ οὐχ ὑπ᾽ αὐτοῦ καινοτομηθείσα· προς γὰρ τῶν ἁγίων Πατέρων τριχώς παραδεχομένων· ἢ διὰ ἀναβαπτισμοῦ, ὡς ἡ τῶν Πεπουζηνών - διὰ χρίσεως μύρο, ὡς ἡ τῶν ᾿Αρειανών· Εγει ἀναθεματισμοῦ τῆς οἰκείας δόξης, ὡς ἡ τῶν Νε στοριανών. Ἡ ἐν χρήμασι χειροτονία, στις υποπίπτε κατά τὰ ἀναγκαῖον καθαιρέσει; Ναί, πανάληθες· καὶ γοῦν τηνικαύτα ποιμένες λύκοι βαρεῖς ώφθησαν εσκέφθη θυσιαστήρια. ήτιμώθη θεία λείψανα· βία 6λοι περαὶ ἐνεπρήσθησαν. Τί πλέον; αὐτὴ ἡ εἰκὼν τοῦ Χριστοῦ προς άλλαις σεπνοτάταις ενύδριστο καὶ κατεπεπάτητο. Καὶ τίς ἂν ἐν ὀλίγῳ διεξέλθοι τὰ μακράς ιστορίας δεόμενα; 'Αλλὰ νί ὅτι ὁ μετέπειτα πρόεδρος ἐκ τῆς κοσμικῆς ὕλης θάττον εἰς τὸ τῆς ἱεραρχίας αξίωμα προβας, οὐχ οἷός τε γέγονεν ὑπερ μαχῆσα: ἱκανῶς τοῦ πνεύματος; πνεύματος; Ἐντεῦθεν τέ σκάνδαλα· ἐκεῖθεν καὶ τὰ τὸν ταράττοντα τὴν αἰ. ἤδη τίαν εἴληφεν. Υμεῖς μὲν οὖν, ὅπως τὰ πρὸς αὐτὸν ἔχει· τε, ἴστε. Ἡμεῖς δὲ, ἐπειδὴ ἐν τῷ μέρει τῶν ἐν χρήμες: χειροτονηθένουν ηκούομεν παρ' αὐτοῦ μὴ προσίεσθα αὐτοὺς εἰς κοινωνίαν, κἂν οὐχ οὕτως ὑπενοεῖτο, συμφέρον ἡγησάμεθα διὰ τὸ τῆς εἰρήνης καλὸν τὴν πρὸς αὐτὸν ὁμόνοιαν· ἐπείπερ φησὶ καὶ ὁ Θεολόγος Ἕως ἐξόν, ἀποκλιτέον πρὸς ταύτην. Καὶ οὗ τὸ λα ποῦν ὑπόνοια, βίλτιον τῆς αὐθαδείας ἡ συγκατά θεσις. Καὶ οὔτε ἡμεῖς καθέλκομεν ὑμᾶς τῆς συνε δήσεως· μηδ' αὐτοὶ ἀπαιτοίησε ἡμᾶς τῆς οὐ προφα νοῦς ἡμῖν διαγνώσεως· ἐπειδὴ καὶ πρόσωπον και χρόνος καὶ πεῖρα διαλλάττειν ποιεῖ τοὺς μὴ ἐπὶ τῶν αὐτῶν ὡσαύτως φθάσαντας. Ἀλλὰ τίς ὁ πρὸς τὸν θεῖον Γερμανὸν ἀναποδισμός καὶ τὸ ἐκεῖθεν ἐκ παντὸς ζητεῖν τὴν χειροτονίαν; Τ γὰρ καὶ οἱ ἐν μέσῳ τρεῖς αἱρετικοί; οὐκ ἔστι τις μὴ ότ αὐτῶν χειροτονηθείς, ἢ ἐκ τῶν πρὸς αὐτῶν χειροτον θέντων, κατὰ κάθοδον μέχρι Ταρασίου ἀμειβομένης τῆς χειροτονίας; Πόσοι ἐξ ἀνατολῶν καὶ δυσμῶν καὶ βοριά καὶ θαλάσσης ἥκασιν ἐν τῷ μεταξύ, καὶ το ήφθησαν διὰ κοινωνίας τῇ καθ' ἡμᾶς Ἐκκλησία ἱερωμένοι; Καὶ ὅσοι ἄνευ χρημάτων τηνικάδε και χειροτόνηνται, καὶ κεχειροτονήκασι, κἂν ᾑρέτιζον; Ταῦτα πάντα Θεοῦ μόνον γινώσκειν, καὶ οὐκ ἀνθρώ που διαβεβαιοῦσθαι. Καὶ διὰ τοῦτο πάντας καθαρι μένους ὑπολαμβάνειν. ᾿Αλλ' ἐπεὶ ἄνθρωποι, ὡς ἐνα θρωποι, παρακαλῶ, τὰ πράγματα κατίδωμεν· διότι ἄνθρωπος εἰς πρόσωπον, Θεὸς δὲ εἰς καρδίαν ὁρ καὶ ἡ διὰ στόματος ὁμολογία μόνον απαιτείσθω, ἡνίκα ἂν μὴ προφανῶς διαψεύδηται· καθ᾽ ἦν καὶ Ταράσιος τὴν χειροτονίαν ἐδέξατο· ἐφ᾽ ᾖ καὶ οἱ τότε ζηλωταὶ καὶ ἀκριβεῖς, καὶ συνῆλθον Ταρασίῳ, καὶ ὡμογνωμόνουν· καὶ θᾶττον μετὰ τὴν σύνοδον διηνέ χθησαν πρὸς τῆ παραδοχῇ κατ᾿ αὐτοὺς τῆς ἐν χρήσ

EPISTOLARUM LIB. 1. μασι χειροτονίας· καὶ δι᾿ ἄλλα τινὰ ζητήματα. "Αν fecerunt, ob susceplan, ut ipsis visum est, pecuτοῦτό γε οὕτω δοκοίη εὖ ἔχειν καὶ ὑμῖν· καὶ πρὸς τὸ ἑξῆς βαδιούμεθα. Ταῦτα γὰρ καὶ ἀπὸ Ταρασίου μέχρι τοῦ δεῦρο λεχθήσεται. Τί δὲ τὸ συμπέρασμα; Τὸ ἀπὸ παντὸς ἱερέως ἀδιαβλήτου, κατὰ τὸν Θεολόγον και Χρυσόστομον, μετέχειν. Ὁ μὲν γὰρ, φησίν· Ἔστω σοι πᾶς ἀξιόπιστος εἰς τὴν κάθαρσιν, μόνον ἔστω τις τῶν ἐγκρίτων, καὶ μὴ προδήλως κατεγνωσμένων, μηδὲ τῶν τῆς πίστεως ἀλλοτρίων. Ὁ δὲ, Περιεργάζου, πολυπραγμόνει· οὐ γὰρ ἀκίνδυνος ἡ ἀνεξέταστος κοινωνία. Περὶ γὰρ μεγάλων ὁ κίνδυ νος. niariam ordinationem, et alias quasdam quaestiones. Si hoc vobis etiam, recte habere videatur: ad ea quæ sequuntur pergamus. Dicentur enim et ea quæ post Tarasium huc usque. Quid autem ex his colligitur? Uta quo sunque sacerdote qui reprehensione vacet, ex Theologi et Chrysostomi sententia, ne te segreges. Nam ille quidem ait: Quilibet tibi idoneus esto ad purgationem, dummodo sit ex proborum numero, non ex damnatis manifesto, neque ex iis qui a fide sunt alieni. Hic vero ait: Satage, et anxie inquire: non enim periculo vacat quæ sine inquisitione fit communio. De re quippe magna periculum. Investigemus ergo et sollicite simus cum quo nobis communicandum sit, num rectam fidem profiteatur; num pecunia sit ordinatus: nunquid aliud eorum, quæ illum in vita commisisse vel suspicio vel fama est, verum sit. Si autem quia deductam habet ordinationem ab aliquo hæretico seu per pecuniam ordinato; cum ipse interim nec hæreticus sit, nesciens ordinatus ab homine pecunia corrupto id est Simoniaco: omnem autem veritatem et fidem et canones illibatos servare profiteatur, et eos qui alterutro deflectunt rejicere: nulla nobis ratio est ab illo discedendi. Is enim inculpatus est, juxta sanotos modo laudatos, et per illos juxta omnium sententiam. Sic ergo et nos communicamus, et vobis ut idem faciatis auctores sumus. Alioqui, si amplius inquiratur, exploduntur, ut demonstratum est, Pam trum monita, et irritum fit ingens illud socerdotii munus, per quod Christianorum nomen adipiscimur: ut ad ethnicos ritus delabi nos oporteat: quod est absurdum. Præterquam quod ita inqui rentes, et ad occidentem atque ad orientem progressi, nusquam reperiunt quod quærunt. omnibus sursum versus depositis, propter mutuam inter ipsos sacrorum societatem: quandoquidem manifestum est, Tarasii temporibus apocrisiarios hino. missos sacra peregisse cum Romano antistite, atque hujus fortasse cum orientalibus: indeque cassa est omnis ratio sacerdotii: quod omnino respuentes, in pradiots secundum sanctos lege stare ampleolemur. Εκζητήσωμεν τοίνυν καὶ πολυπραγμονήσωμεν παρ' οὗ ὀφείλομεν κοινωνῆσαι· εἰ τὴν πίστιν ὁμο λογοίη ὀρθὴν, εἰ μὴ χρήμασι κεχειροτόνηται· εἰ μή τι ἄλλο τῶν κατὰ τὸν βίον αὐτοῦ ὑποπτευομένων καὶ ἠκουσμένων σφαλερῶν, ἀληθές. Εἰ δὲ ὅτι τὴν χειροτονίαν καταγομένην ἔχει ἀπὸ τοῦ δεῖνος, εἴτε ἐξ αἱρετικοῦ, εἴτε ἐκ χρηματοχειροτονήτου· αὐτὸς δὲ οὔτε αἱρετικός, οὔτε ἐν γνώσει ἐκ χρηματολήπτου, εἴτ᾿ οὖν Σιμωνιανοῦ, κεχειροτονημένος· ὁμου λογοίη δ' ὅμως τὴν πᾶσαν ἀλήθειαν, τήν τε πίστιν φυλάττειν καὶ τοὺς κανόνας ἀπαρατρώτους· τούς τε κατ' αμφότερα παρατετραμμένους ἀποβαλλόμενος· οὐδεὶς ἡμῖν λόγος ἀποχῆς πρὸς αὐτόν. ᾿Ακατάγνωσ στος γὰρ ὁ τοιοῦτος κατὰ τοὺς προδεδηλωμένους ἁγίους, καὶ δι' αὐτῶν κατὰ πάντας. Οὕτω τοίνυν καὶ κοινωνοῦμεν, καὶ ὑμῖν ταυτὸ ποιεῖν συμβεβουλεύμεθα [Reg. cod. εἰ οὐκ ἀκουσόμεθα, si non audilis]. Ἐπεὶ εἰ περισσότερον διηρεύνηται, ἀποκρούε ται μὲν, ὡς δέδεικται, τὰ τῶν Πατέρων παραγγέλ ματα· ἐκλιμπάνει δὲ τοσοῦτον τὸ τῆς ἱερωσύνης δῶρον, ἐφ᾽ ᾧ τὸ Χριστιανοὶ καλεῖσθαι ἔχομεν· ὡς εἰς ἐθνικὴν ἡμᾶς μεταπεσεῖν λατρείαν· ὅπερ ἄτοπον. Πρὸς τό γε καὶ ἀκριβευομένους, οὕτω μηδὲ ἐν Δύσει καὶ ᾿Ανατολῇ ἀφικομένους εὑρίσκειν τὸ ζητούμενον, ἀναδρομάδην καθαιρουμένων πάντων διὰ τῆς ἀλλης λούχου συλλειτουργήσεως· ἐπειδὴ προφανῶς τῷ Ῥωμαίων προέδρῳ ἐπὶ Ταρασίου συνιεράτευσαν οἱ ἐκ τῶνδε ἀποκρισιάριοι ἀποσταλέντες· κἀκείνου τάχα τοῖς τῆς Εψας· καὶ φροῦδα ἐντεῦθεν τὰ τῆς ἱερωσύνης· ὃ ἀπαγορεύσαντες πάντως, καταδεξόμεθα ἐν τῷ προειρημένῳ κατὰ τοὺς ἁγίους μέτρῳ στη ναι. Διότι πολλὰ συνέβη καὶ συμβαίνει τοιαῦτα παραπτώματα ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ· ἃ οὐδεῖς τῶν ἁγίων εξα ρηται οὕτω διερευνήσας· ὅτι μηδὲ οἷόν τε, οὔτε μὴν ἐκδέδωκε φυλάττειν ἡμᾶς. Ἔχει μὲν ταῦθ᾽ οὕτως. Περὶ δὲ τοῦ προυργιαίτερον ἡμῖν εἶναι τῆς μοιχοχυρώτου συνόδου τὴν καθ᾿ ἡμᾶς [cod. Reg. ὑμᾶς] ἔνστασιν, τεθαύμακα ἀκούσας - τοσοῦτον γὰρ προτιμοτέρα, ὅσον ἀποστολικῆς φωνῆς ἡ Κυριακή. Καὶ οὔπω λέγω ὅτι Ταράσιος οὐκ ἐκήρυξεν ἐν χρήσ μασι χειροτονεῖσθαι. ᾿Αλλὰ καὶ τοὺς τοιούτους ὁμος λογῶν μὴ δέχεσθαι κατὰ τὸ προφανές· ὧδε δὲ δόγμα κατά τε τοῦ Εὐαγγελίου, τοῦ τε Προδρόμου, τῶν τε Quia multæ contigerunt continguntque hujusmodi offensiones in Ecclesia, quas nullus unquam sanctorum ita curiose indagasse legitur: ac ne fleri quidem id possit: quare nec nobis observandum tradiderunt. Atque hæc in hunc modum. De hac vero contentione nostra, quod utilior nobis non sit quam synodus quæ meæchis patrocinatur, miratus sum cum audivi: tanto enim illa præstabilior, quanto Domini vox apostolicam antecedit. Neque id tantum dico, non edixisse Tarasium ut per pecuniam ordinatio fieret: sed professum esse se tales non recipere, sicut palam est. Nunc autem dogma adversus Evangelium et Præcursorem et caΚΑ

nones, synodice per adulterii copulatoris suscep- κανόνων, συνοδικῶς διὰ τῆς τοῦ μοιχοζεύκτου παραLionem promulgatum est, scelus dispensationem esse sanciens, ac episcopos et sacerdotes, cum libuerit, auctoritatem in canones habere: eos qui eadem non sentiunt, anathematizans et diris devovens, ut scitis. Hoc Iconomachorum hæresi, etsi posterius, at non levius videbitur pie considerantibus: quorum precibus Dominus malum depellens pristinam pacem reddat Ecclesia sum. Præterquam quod, ut scripisti, alterum ab altero pellitur, et sibi cohærent cognitio et abrogatio sceleris quo præter legem facta conjunctio est. Incolumem et pro humilitate nostra orantem, cum tota familia Dominus to conservet, amicorum prime, et zelantium maxime. LIV. — Annæ præpositz. δοχῆς ἐκπερώνηται, βεβαιοῦν τὴν παρανομίαν οἶκο νομίαν, τούς τε ἱεράρχας καὶ ἱερεῖς ὁπόταν βούλων. ται ἐξουσιάζειν τῶν κανόνων· καὶ τοὺς μὴ ταυτόν φρονοῦντας ἀναθεματίζον καὶ ἐκσκορακίζον, καθάπερ ἔστε. Τοῦτο καὶ τῆς Εἰκονομάχου αἱρέσεως, εἰ καὶ δεύτερον, ἀλλ' οὐκ ἔλαττον τοῖς εὐσεβῶς ἀναθεωροῦ σιν. ἂν ὁ Κύριος ταῖς εὐχαῖς ἐκποδὼν τὸ κακὸν ἄρας πρυτανεύσοι εἰρήνην ὡς τὸ ἀπαρχῆς τῇ αὐτοῦ Ἐκκλησίᾳ. Πλὴν ὅτι, καθὰ γέγραφας, θάτερον, ὑπὸ θατέρου βάλλεται, καὶ διάλληλος ἡ ἐπίγνωσις καὶ λύσις τῆς ἀνομοδέσμου πράξεως. Εῤῥωμένον, καὶ εὐχόμενον ὑπὲρ τῆς ταπεινώσεως ἡμῶν πανέστιον ὁ Κύριος σε διαφυλάξουε, φίλων πρώτιστε, καὶ ζηλωτών κράτιστε. Laudat ejus pietatem Quid distulisti ad nos scribere, ac de rebus sanctitatis tuæ indicare? Nos vero multo minus propterea desistemus, partim quidem quia humile os nostrum jam semel aperuimus; partim ob zelum tuum divinum, et ardentem pietatem. Audio enim to assiduis erga fratres nostros benefciis non fatigari, huc illucque circumeundo, et obvium quemque tractando perhumaniter, votivisque verbis tanquam Christi ministrum prosequendo. O pulcherrimam hanc tuam occupationem! o vigilantem in divinis rebus sacram animam tuam! Neque enim sola sunt ista et unica: sed fetus aliarum virtutum, et fecunditatis tuæ spiritualis propagines. Quoniam nec fieri potest ut non bene oleat, qui unguenta circumferat: neque ut non luceat qui facem gestet. Hinc igitur usquequaque dignoscuntur, ac potissimum in c persecutionibus pro Christo, quinam sint sanctitatis amatores, et beati; quinam contra improbi et bonitatis expertes: quantumvis interiora recte habore, externa specie assimulent....... Irenæ patriciæ. Ut scribere pergat. Tum de Philtri cujusdam vim habet litterarum collocutio affectum ingenerans in animis amantium: tantoque magis, quanto fuerit sermonis communicatio frequentior, latentes amoris scintillas quodammodo exsuscitans, et magnam conjunctionis benevolæ flammam incendens. Simile quiddam et in nobis humilibus effecit epistola suavitatis tuæ, spiritualem ejus benevolentiam multiplicans, memoriæque igniculis vegetioribus insidens. Ulere igitur, pientissima Domina, hoc amoris pharmaco; ac de tua valetudine et prosperitate nobis significa. Novimus enim perpetuo virentem virtutis tuæ florem, et pietatis abundantiam ex iis quæ audivimus, et quæ nunc etiam audimus: et quibus nos ipsi beneficiis affecti sumus et afficimur etiamnum: sive vocem ΝΔ'. erga monachos. Αννῃ ἡγουμένῃ. [σοδ.] Τί ὑπεστείλω τοῦ γράφειν καὶ γνωρίζειν ἡμῖν οἱ τῆς ὀσιότητός σου; Ἡμεῖς δὲ διὰ τοῦτο μᾶλλον οὐ διαλείψομεν. Τὸ μὲν διὰ τὸ ἅπαξ ἡμᾶς ἀνοιξαν το ταπεινὸν στόμα· τὸ δὲ διὰ τὸν κατά Θεόν σου ζήλο καὶ πυρίπνουν εὐσέβεχν. Πυνθάνομαι γάρ σε ἄληπτών ἔχειν τὸ περὶ τοὺς ἀδελφοὺς ἡμῶν εὐποιητικὸν, ἔνθεν κἀκεῖθεν περιθέουσαν, καὶ ἕκαστον τὸν παρατυγχέ νοντα διξιουμένην φιλανθρώπως, καὶ τοῖς εὐκταίας ῥήματι παραπέμπουσαν ὡς Χριστοῦ διάκονον. ἃ τις καλλίστης σου ταύτης πραγματείας! ὢ τῆς γρηγο ρούσης σου περὶ τὰ θεῖα ἱερᾶς ψυχῆς! Οὐ γὰρ όροι. νικὰ ταῦτα. ᾿Αποκυήματα δὲ ἑτέρων ἀρετῶν, ἔγουν προβλήματα τῆς πνευματικῆς σου πολυκαρπίας· ἐπεὶ οὐδὲ οἷόν τε μὴ εὐωδεῖν τὸν ἐπιφερόμενον ἀρι ματα· μηδὲ λαμπαδουχεῖν τὸν φωτοφόρον. Διαθεί νυνται τοίνυν ἐντεῦθεν πάντοτε καὶ πάντως, καὶ μάλιστα ἐν τοῖς ὑπὲρ Χριστοῦ διωγμοῖς, τίνες οἱ τῆς ὀσιότητος ἐρασταὶ καὶ θεόλβιοι, καὶ τίνες οἱ φαυλί τητος καὶ ἀμοιράγαθοι· κἂν τῷ ἔξω σχήματι τὰ ἔνδη καλῶς ἔχειν ὑποπλαττόμενοι... ΝΕ΄. – Εἰρήνῃ πατρικίῳ. [σπβ'.] filiæ morbo dolentem solatur. Φιλτροποιόν τι πράγμα ἡ γραμματική προσφών σις, σχέσιν ἐμποιοῦσα ταῖς ψυχαῖς τῶν ἐρώντα Καὶ τοσοῦτον [Reg. cod. τοσαύτην], ὅσπερ ἂν καὶ πυκνάζῃ ἡ ὁμιλίᾳ· οἱονεὶ ἀνασκαλεύουσα τοὺς ἐκ αποκειμένους ἐρωτικοὺς σπινθῆρας, καὶ πολλὴν τὴν ἀγαπητικὴν διάθεσιν ἀνακαίουσα. Τοσοῦτόν τι καὶ ἐν ἡμῖν τοῖς ταπεινοῖς ἀπειργάσατο ἡ ἐπιστολὴ τῆς ἐμὲ μελείας σου, πολυπλασιάσασα τὴν πνευματικὴν τι λίαν αὐτῆς, καὶ τὰ τῆς μνήμης ἐμπορεύματα ακμαιό τερα ἐνιζάνουσα. Χρῶ τοιγαροῦν, θεοσεβεστάτη Κα ρία, τῷ ἀγαπητικῷ τῷδε φαρμάκῳ· καὶ γνώριζε ἡμῖν τὰ τῆς εὐεξίας καὶ εὐπραξίας σου. Ισμεν γάρ σο κατ' ἀρετήν σου ἀειθαλὲς καὶ ποριστικὸν εἰς εὐσέ βειαν ἐξ ὧν τε ἀκηκόαμεν, καὶ εἰσέτ: ἀκούομεν· καὶ ἀφ᾽ ὧν ἡμεῖς αὐτοὶ εὖ πεπόνθαμεν καὶ πάσχομεν NOTÆ. Desunt nonnulla, ut conjicere est ex spatio vacuo in Reg. cod.

EPISTOLARUM LIB. I. εἴτε δανειζομένη τὴν φωνήν· εἴτε καὶ ἐξ οἰκείας mutueris alienam, sive lingua proria loquare; quam γλώττης φθεγγομένη· ὡς ἡμεῖς γε ἡδείᾳ ταύτην μᾶλλον ἐπαίομεν διαθέσει, οὐ ψιλῷ ἤχῳ προσέχοντες· καὶ ἅμα ἐκεῖνο γινώσκοντες, ὡς οὐδεὶς οὕτως εἰκονία σεις ψυχὴν, ὡς ὁ παρ' αὐτῆς προϊών λόγος, καὶ ὁποῖος ποτ᾽ ἂν εἴη. Περὶ τῆς κυρίας τῆς θυγατρός σου ὅτι γέγονεν οὕτω μαθόντες, ἠνιάθημεν· εὐχὴν δὲ ποίαν, ἢ ἀπομύρισμα οἷον δῶμεν ἁμαρτωλοὶ τυγχάνοντες; Πλὴν ἐκεῖνο πέπεισο· ὅτι οὐδὲν ἰσχύουσιν αἱ τοιαῦται περιεργίαι, εἰ μήγε ἡμεῖς δῶμεν χώραν ἀπροσεξίᾳ τινί. Ὡς γὰρ οὐχ οἷόν τε τόπον τινὰ ἡλίῳ περιλαμπόμενον, τὸ ἀντίθετον σκότος εἰσδέξασθαι· οὕτως οὐδὲ ἄνθρωπον θείῳ φωτί, ήγουν συνέσει καὶ ἀρετῇ ἐπερειδόμενον, πωθεῖν τι σῶν σκαιῶν καὶ δαι μονικῶν μαγγανευμάτων. Ἰαθείη τοίνυν ἡ παῖς ἐν ὀνόματι Κυρίου τοῦ θεραπεύοντος πᾶσαν νόσον καὶ πᾶσαν μαλακίαν· καὶ ἔστω χεὶρ Θεοῦ περιιπταμένη καὶ ἐπισκιάζουσα τὴν αὐτῆς κεφαλὴν, καὶ ἀποσοβοῦσα πᾶσαν ἐνέργειαν βλαπτικήν· ὡς ἂν εὐεκτοῦσα σύν μητρὶ θεοφόβῳ ἀποδοίη τὰς εὐχὰς αὐτῆς χαριστηρίως τῷ Κυρίῳ. ΝϚ'.-᾿Αντωνίῳ ἡγουμένῳ τοῦ ἁγίου Πέτρου, καὶ τοῖς σὺν αὐτῷ. [σες΄.] nos utique longe dulciore sensu excipimus, haud nudo sono intenti; sed hoc simul intelligentes, nihil animum sic exprimere, ut ab eo prodiens, qualiscunque tandem illa sit, oratio. De domina filia tua, quod ei accidit, ubi didicimus, indoluimus vehementer quasnam vero preces, aut cujusmodi lenimen impertiamus nos qui peccatores sumus? Verumtamen sic tibi persuadeas, nullam vim habere istiusmodi molestias, nisi aditum ipsimet socordia aliqua patefaciamus. Quemadmodum enim fieri nequit, ut locus quispiam solis radiis illustratus, contrarias tenebras admittat, sic neque homo divino lumine, hoc est prudentia et virtute nixus, sinistra ulla dæmonis fraude lædi potest. Convalescat ergo puella in nomine Domini, qui sanat omnem morbum et languorem omnem: et manus Dei circumeat atque obumbret caput illius, et noxiam vim omnem depellat; ut, cum pia matre, incolumis vota sua Domino cum gratiarum actione reddat. LVI. - Antonio præposito sancti Petri, et iis qui cum illo. Suadet ut pace Ecclesiæ jam per imperatorem constituta, cum patriarcha dictisconditionibus, communicent. (Baron. an. 811, n. 15.) Τὰς ἐκ πολλῆς συνοχῆς καὶ θλίψεως καρδίας γραφείσας ἡμῖν ἐπιστολὰς παρὰ τῆς πατρικῆς ὑμῶν ἁγιωσύνης δεξάμενοι· ὅσον κατεστενάξαμεν τί δεῖ καὶ λέγειν, ἀδελφικοῖς σπλάγχνοις κινούμενοι, εἰ καὶ ἀνάξιοι τυγχάνομεν, καὶ ἐκ ταυτοπαθείας τὴν περιπόνησιν ὑμῶν στοχαζόμενοί τε καὶ συνυφιστάμενοι; οὐδὲ γὰρ ἄλλοις ἔστι γνωρίζεσθαι τὸ ὀδυνηρόν, ἢ τοῖς ὁμοιοπαθῶς τοῖς αὐτοῖς ἐνεχομένοις λυπηροῖς. 'Αλλο αἱ ἁμαρτίαι ἡμῶν τοσοῦτον ἐπλήθυναν ἐν τῇ παρούσῃ γενεᾷ τῆς ἀνομίας, Cod. Reg. τὴν ἀνομίαν] ψυγείσης τῆς ἀγάπης κατὰ τὸν τοῦ Κυρίου λόγον. ὥστε τοὺς ὀφείλοντας διθλύειν τὰ σκῶλα καὶ προσκόμματα, τούτους τὰ ἴσα ἢ τάχα καὶ δεινότερα τοῖς ἐν ταῖς ἔξωθεν ἀρχαῖς ἔστιν ὁρᾷν πράττοντας. Δεν σμωτήρια φάτε, απαγωγάς, ὀνειδισμούς, διωγμούς, καὶ περιστάσεις ὑφεστάναι, καὶ ἔτι ὑφίστασθαι, παρὰ τῶν κρατούντων τὰς Εκκλησίας τοῦ Θεοῦ· καὶ οὐχ ὅτι ὑπὲρ ἐντολῇς ἐνιστάμενοι, ἀλλὰ καὶ εἰ ἑαλωκότες ἦτε ἐν παραπτώμασιν ἀνθρωπίνοις, οὐδαμῶς τὰ τοιαῦτα πανθάνειν ἐξὸν ἦν ὑμῖν παρὰ ποιμένων Θεοῦ· μὴ ὅτιγε ὑπὲρ ἀληθείας διαθλοῦσιν· εἰς τὸ ἐπαινεῖσθαι καὶ μακαρίζεσθαι κεχρεώστηται· καὶ ταῦτα τῷ μοναδικῷ κατακεκοσμημένοις ἐπαγγέλμα τι. Ἐκ τῶν ἔργων αὐτῶν ἐπιγνώσεσθε αὐτοὺς, ἔφη ὁ Κύριος. Οὐ δήπου τοιοῦτον παρὰ τοῖς ἁγίοις ἐγνωρί σθη· τοὐναντίον δὲ αὐτοὶ μᾶλλον πεπονθότες ἐδείκνυντο διδασκόμενοι παρὰ τῆς ἀποστολικῆς φωνῆς, ἢ φησι περὶ τοῦ Κυρίου. "Ος λοιδορούμενος οὐκ ἀντελοιδόρει πάσχων οὐκ ἠπείλει παρείχε δὲ εὐμενῶς τῷ παίοντι καὶ τὴν θείαν σιαγόνα. Εντεῦθεν ἐπίσκοποι. Ἀλλὰ τί δεῖ παθεῖν; κατὰ τὴν ἐνσκήψασαν ἐν τῇ Cum epistolas vestras magno cum animi angore et afflictione ad nos scriptas a paterna sanctitate vestra accepissemus, quantopere ingemuerimus quid dicere attinet, fraternis visceribus commoli, tametsi indigni simus, ex parili mærore dolorent vestrum æstimantes, atque una sustinentes? Nec enim aliis licet moleslias æstimare, quam iis qui consimili affectu iisdem molestiis anguntur. Enimvero peccata nostra usque adeo in hoc sæculo iniquitatem exaggerarunt refrigescente, juxta Domini verba 80, charitate; ut, qui offendicula et scandala removere debebant, eos videre sit paria ac fortasse graviora externis magistratibus facere. Carceres dicitis, exsilia, probra, persecutiones, et ærumnas sustinuisse vos, ac etiamnum sustinere ab iis qui Ecclesias Dei moderantur: quos non solum pro mandato pugnantes, sed ne si quidem humanis criminibus rei essetis, talia unquam a Dei pastoribus perpeti fas esset, nedum pro veritate certantes, quibus laus debetur et beatitudo: atque insuper monastica professione ornati. «Ex operibus eorum cognoscetis eos,» ait Dominus s. Haud sane talia in sanctis spectata sunt; quin ipsi contra pati potius visi sunt, apostolica voce edocti, quæ de Domino sic ait: Qui cum malediceretur non ma, ledicebat: cum pateretur non comminabatur **, prædebat autem placide divinam maxillam percutienti 3. Hinc Christi pastores noti: illine alieni episcopi. οἱ ποιμένες Χριστοῦ γνώριμοι· κἀκεῖθεν οἱ ἀλλοτριο Sed qualia pati necesse est? ob ingruentem hac 3º Matth. xxiv, 12. 81 Matth. VII, 10. " I Petr. 11, 23. "Luc. vi, 26.

* “ » " 1 has an a % * 3;. $ ** ' " " ': $ " ' **: W $ = ÷ S = RANGLER If the palmarotam ti cana qabaa Mat, festa k 66 Pat Spiropo vestro: Porto Vente dictorumque Ad nos enim ips • ".. .3%, poz. 2, appenautoja et ka patriarca alque a vobl Bit, ut vos 15, ..s; ta pasta inter qua tersera, si 小 a.lsita.e chi feveren lisam episcopi congreasa karan nequeat: coram ipão recties.co patriarova morbi, omnes ranentor, concurranique univetes ad pacis lætitiam concordiæque sinceritaWilli Platoni Paler suo. = ALKK e ti stuteri, 2LJ5TH-24. == = = = == == <= Sl· » 26, == == ira. Biw 2.2 i. Sizzi, 10 X= =: Bez apaino. Leĝaci: my:::i, masznak tiam, 23. 227 mumu, si hi 1) Rum) 1. izolia, L. REX yenia ☎20::23y1 iba z = záv kypriacīę bez zal 765 ziqiwti::. Is di NZ. p. Vinotum convolatur vinctus caninu sui statum exponit, præcipue quantum capiat fructum ex Eucharistiæ non quotdino, y sin magnopere commendat. Exstat hæc epistola in MS, collegii nostri Parisiensis extra aliarum seriem: tempore prior is qua libro»ecundo continentur.) Quid misaro mihi, Pater sancte, ea præcipis que vires meas superant? Ego a te debeo doctrinæ luce collustrari; et ipse optas 1 me qui sum tenebris olitus educeri, et hoc utique me ad asimi demossionem inforinians. Nec vero quid dicam habeo, quod vit tempori nccommodatum, nisi, res nostras Deo disponente, perbono loco esse. Nam si Dei more nonnulli, ublicato magistratu, ad longinqua va -fu5!, IIizaput, pi0p=:-is i ὑπὲρ ἐμέ; Εγώ χρείαν ἔχουν ὑπὸ τοῦ φωτίζεται, 7 zal toŭto tum; TERE!VWaw. 06x oïda dì tí ɛimw to naisip mpúspopov, 7, i:: καλῶς ᾠκονόμησεν ὁ Θεὸς τὰ καθ' ἡμᾶς. Εἰ γὰρ ἐκ φιλοθείας τινές καταλιπόντες τὰς ὑπαρχούσας αὐτοῖς ἡγεμονίας, μακράν που αποδραμόντες τῷ ἡσυχαστι

EPISTOLARUM LIB. I. κῷ βίῳ ἐμακαρίσθησαν. Πῶς ἡμεῖς οἱ ταπεινοὶ διὰ profecti, vila in solitudine peracta, felices existi- νόμον Θεοῦ πεφρουρισμένοι ἐν ἐξορία, οὐκ ἀγαλλια σώμεθα ἐν Κυρίῳ, χάριν αὐτῷ λογιζόμενοι καὶ δω ρεὰν μεγίστην, ὅτι ἠξιώμεθα ἐν μέτρῳ τοιούτῳ κατα αντῆσαι, ᾧ πολλοὶ ἔφιέμενοι οὐκ ἐπέτυχον; Κάθου δη, Πάτερ μου ἅγιε, ἐν ᾧ τόπῳ ὁ Θεὸς, ἀλλ᾽ οὐκ ἄνε θρωπος, εἴσω ἐφρούρησε σε ἕως καιροῦ· ἐπεὶ μηδὲ ἴσμεν τί τέξηται ἡ ἐπιοῦσα· εἴτε οὕτως, εἴτε ἄλλως τῆς προνοίας κελευούσης· καὶ δόξαζε τὸν δοξάσαντά σε Κύριον, διὰ τῆς μαρτυρικῆς σου ενστάσεως ().. τὸν ἄρτον σου μετ᾿ εὐχαριστίας καὶ χαρᾶς, ὃν ἔδοξαν οἱ ἄνθρωποι πικρόν σοι προσ φέρειν. Οὔπω σοι δύναμις ἐν τῷ γήρει· κόπων ἀσκη τικών προηγωνισμένων σοι ἐν τῇ νεότητι, χάριτι Χριστοῦ κατὰ πάντα. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ καὶ ἀντιβολῶ, καὶ βρώμασι καὶ πόμασι τοῦ κατατρυχωμένου η σώματος ἀντιλαμβάνεσθαι. Μὴ παραιτοῦ, ἀρκεῖ σοι ἡ μόνωσις, ἡ κάθειρξις, ἡ ἐρημία, ἢ ὑποστέρησις, ἡ ἀδυναμία του γήρους μετὰ καὶ ἀσθενείας· ἡ περί ἡμᾶς τε τοὺς ἁμαρτωλοὺς καὶ τοὺς ἄλλους φροντίς. Ἐν τούτοις ὑπομένων αὐταρκοῦ, καθαρότητα θηρεύων τῶν λογισμῶν διὰ τῆς μετεωροπορήσεως τῆς τιμίας σου ψυχῆς. Ηνίκα τὰ ἄρτι τὸ ἐρημικόν πρόσω εστιν, εὐχερῶς ὁ νοῦς, ὥσπερ ὑπὸ σωλήνος σφιγγός μενον ὕδωρ, δύνατ' ἂν ἀνατρέχειν ἐκ τῶν χαμαιζή λων πρὸς τὰ ἐπουράνια. Τοῦτό ἐστι τὸ ζητούμενον, τὸ μετὰ Θεοῦ τῇ ἀπροσπαθείᾳ εἰς ἀεὶ ἔσεσθαι. Πλὴν οἱ πόλεμοι στεφάνων αἴτιοι παρὰ τῶν Πατέρων ἡμῶν ὁρίζονται· ὥστε εἰ καὶ πολεμούμενοι ἐνιστάμεθα, νίκης ἀποφερόμεθα κλέος κατὰ τοῦ ἡττημένου διαβόλου. ronas mati sunt: quomodo nos humiles, propter Del legem in custodia exsilioque positi, non lætabimur in Domino, gratiam ipsius reputantes donumque maximum, quod digni habiti sumus, qui ea conditione essemus, quam complures, cum affectarent, non sunt adepti? Mane itaque, mi Pater sancte, in eo quo te Deus, non homo utique, ad tempus inclusit loco quandoquidem ignoramus quid superventura pariat dies ", sive sic, sive aliter, quocunque res, providentia præcipiente, vertant; et Dominum glorifica, qui glorificat te " ob pugnam hanc tuam martyrio parem.. panem tuum cum gratiarum actione et gaudio, quem videbantur homines acerbiorem tibi assignare. Defectæ tibi in senectute vires, tot ante in javenta exantlatis, Christi prorsus beneficio, vitæ asceticæ laboribus. Quamobrem obsecro et obtestor, ut cibo ac potu corpori exhausto subvenias. Ne recusa: sufficit tibi solitudo, carcer, secessus, colloquii inopia, rerum omnium penuria. imbecillitas tum ab ætate, tum ab ægritudine, illa denique de nobis peccatoribus aliisque sollicitudo. Satis tibi sit ista sustinere, cogitationum interim munditiam consectanti, erecta ad sublimium rerum contemplationem egregia mente. Quando nunc solitudo adest, nullo negotio mens, instar aquæ per vim e fistula erumpentis, ad abjectis humi rebus ad cœlestia prosilire potest. Hoc illud est quod quærimus, ut cum Deo in perpetuum simus, per immunitatem a vitiis, copulati. Cæterum codimicando comparari, a Patribus nostris sancitum est. Quamobrem si, vel pressi bello perstarnus, victoriæ laudem, superato diabolo, reportamus. Ἐγὼ δὲ αἰσχύνομαι ᾐσχημένος ὢν τοῖς πάθεσι, τοιαῦτα πρὸς σὲ τὸν Πατέρα μου φθεγγόμενος· ἀλλ᾽ ἠνάγκασμαι δι' ὑπακοήν σου. Καλὸν τὸ λυθῆναι τῆς πολυδέσμου προσπαθείας, καὶ δεθῆναι τῷ ἀκορέστῳ ἔρωτι Κυρίου. Συμφέρον, Πάτερ μου, τὸ ἀποσχέσθαι. τῆς τῶν παθῶν δυσωδίας, καὶ ὀσφραίνεσθαι τῆς τοῦ πνεύματος εὐωδίας. Μακάριον τὸ κατανυχθῆναι ἐνταῦθα, καὶ κλαῦσαι ὑπὲρ. καὶ Me vero, cui cupiditates imperant, ejusmodi apud te Patrem meum oratione uti pudet: sed coactus feci, ut tibi morem gererem. Pulchrum est cupiditatum absolvi vinculis, et inexpleto Domini amore constringi. Εxpedit, mi Pater, & tetro vitiorum odore abscedere, ac suavitatem spiritus odorari. Felix faustumque hic dolore pungi, ac lugere propter..... et huic exsultatio, qui in omniἀγαλλίασις τῷ τοιούτῳ ἐν πᾶσι προηγουμένη... bus primo loco timorem Dei quippe Θεοῦ· ὃς καθάπερ πῦρ ὅτε ἐν τῇ ψυχῇ γένηται, ἐγ qui instar ignis cum in animo fuerit, hoo habet ut καταφεύγειν πέφυκε τὰς εἰσβολὰς τῆς ἁμαρτίας. peccati impetum efugiat. Quo autem pacto non Πῶς δὲ οὐ φοβητέον, ὃν φρίττουσιν ἄγγελοι· οὗ τῷ ille extimescendus, quem angeli pavent: cujas βλέμματι δονεῖται ἡ κτίσις· ᾧ παραστησόμεθα πάν contuitu res omnis creata turbatur: oui nudi et τες γυμνοὶ καὶ τετραχηλισμένοι· μικρὸν ὕστερον apti omnes astabimus s, paulo mox mercedem ἀποληψόμεθα τῶν βεβιωμένων τὰς ἀμείψεις; Εγώ eorum quæ in vita egerimus, accepturi? Ego vero 86 Pro. XXVII, 1. 851 Reg. 11, 30. 86 Heb. IV, 13. ΝΟΤΕ. Cod. Vatic. 633, f. 44. Epistola ad Platonem, quæ est apud Sirmondum lacera lib. 1, 57. Ibi prima lacuna expletur a codice sic: ἐσθίων τὴν ἄρτον σου μετ', etc. Reliquæ lacuna non explentur a codice mutilo. Attanien cod. pag. 63 b. hæc habentur supplementa in excerpto ἐκ τῆς πρὸς Πλάτωνα τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα ἐπιστολῆς· Τὰς τεχνολογίας τῶν ὑποκλίνειν σε τῆς ἀληθείας πειρωμένων μηδὲν πτοοῦ· ἁπλοῦς ὁ λόγος· φησὶν γάρ που ὁ ἅγιος Επιφάνιος ἐν τῷ περὶ τοῦ Πάσχα (α)· οἷος ἂν ᾖ ἄνα θρωπος, παρὰ τὰ ἐν τῇ θείᾳ Γραφῇ κείμενα συμβουλεύων, ἀπὸ καρδίας λαλεῖ καὶ ἐνταλματα ἀνθρώπων διηγεῖται· καὶ περὶ τῶν τοιούτων φέρω τὰ τοῦ ἀποστόλου λέγειν, ὅτι ἐὰν ἄγγελος ἐξ οὐρανοῦ ἐστιν, ἀνάθεμα αὐτῷ. (Sed enim & verbis ἁπλοῦς ad ἀνά θεμα αὐτῷ verba eadem recitantur in cod. p. 63, etiam ex epistola ad Ignatium filium.) - ANG. MAI, Biblioth. nov. t. IV, p. 102. (a) En Studita agnoscit ut genuinum Epiphanii sermonem aliquem de Paschale. Reapse in sermone Epiphanii de Paschate non inveniuntur.