Εἰ δύο φύσεις ὁ ἄνθρωπος, ἀνάγκη ἐπὶ Χριστοῦ, Θεοῦ καὶ ἀνθρώπου τρεῖς φύσεις καὶ τοσαύτας λέγειν ένερ- γείας, ὡς ὁ Σεύηρος ἔφασκεν· Πρὸς τοὺς λέγοντας, Εἰ ἐκ δύο φύσεων καὶ ἐνεργειῶν ὁ ἄνθρωπος, ἀνάγκη ἐπὶ Χριστοῦ τρεῖς φύσεις καὶ τοσαύτας λέγειν ἐνεργείας. ΕΠΙΛΥΣΙΣ πρὸς τοὺς λέγοντας, « Εἰ δύο φύσεις ὁ Χριστὸς, ἀνάγκη [Θεοῦ καὶ ] ἀνθρώπου τρεῖς φύσεις, καὶ τοσαύτας λέγειν ἐνεργείας, ο ὡς ὁ Σεβ ρος ἔφασκεν. Ο γὰρ ἄθλιος οὗτος Σεβήρος ἁρπάσας τὸν θρόνον Αντιοχείας, τὴν κατὰ Μάνην καὶ ᾿Απολινάριον καὶ Εὐτυχέα ἐκδικεῖν αἵρεσιν ἐπειρᾶτο, κυκῶν, ὅση δύο ναμις, τὴν τῶν Ἐκκλησιῶν εἰρήνην. Ἐξελασθείς δὲ τῆς ᾿Αντιοχέων ὡς στασιώδης, τῇ ᾿Αλεξανδρείας λαίλαπος δίκην ἐνέσκηψεν· ἔνθα καὶ ἑτέρας καται γίλος ἀντιπνευσάσης τῷ λαῷ συνέχει πάντα καὶ ἐθορύβησεν Ἰουλιανός τις καλούμενος, Αλικαρνασ σοῦ τῆς ᾿Ασίας ἐπίσκοπος, τῆς δὲ Εὐτυχιανῆς κακο- δοξίας προστάτης εὐθυμότατος. Σεβήρου γὰρ μίαν φύσιν λέγοντος εἶναι Χριστὸν, καὶ τὴν ἐν Χριστῷ, διαφορὰν δεχομένου, Ἰουλιανοῦ δὲ, μίαν μὲν κατὰ Σεβήρον φάσκοντος φύσιν, ἀναιροῦντος δὲ τὴν δια- φοράν, αίτιοι πάσης ταραχῆς καὶ ζάλης γεγόνασιν οἱ ἀνόσιοι, « μὴ νοοῦντες, κατὰ τὸ δὴ λεγόμενον, μήτε & λέγουσι μήτε περί τίνων διαβεβαιοῦνται· λαμβάνοντες εἰς παράδειγμα τῆς θείας ἑνώσεως τὸν ἐκ ψυχῆς καὶ σώματος ἄνθρωπον, καί φασιν· Οὐκοῦν τρεῖς ὁμολογεῖτε φύσεις. Αλλ' ίστωσαν οἱ ἀμαθεῖς καὶ ἀπαίδευτοι, ὅτι δύο φύσεις ἡμεῖς λέγο- μεν· οὐ Θεοῦ καὶ σαρκός, οὔτε μὲν Θεοῦ καὶ ψυχῆς ἀλλὰ Θεοῦ καὶ ἀνθρώπου. Οὐδὲ γάρ ἐστι κυρίως ἀνθρώπου φύσις, ἡ τοῦ μέρους φύσις. Μέρη μεν γὰρ ἀνθρώπου ψυχὴ καὶ σῶμα· μέρη δὲ τῶν μερῶν αἱ περὶ αὐτῶν διαιρέσεις καὶ ὑποδιαιρέσεις· καὶ μέρη μὲν Χριστοῦ ἀσύγχυτα, θεότης καὶ ἀνθρωπό- της. Ψυχὴ δὲ καὶ σῶμα, οὐ μέρη Χριστοῦ, ἀλλὰ μέρη τοῦ μέρους. Μέρη γὰρ τῶν μερῶν τοῦ ἀνθρώ. που, ἐπὶ μὲν τῆς ψυχῆς, οὐσία λογικὴ καὶ ποιότης ἀσώματος ἔχουσα ἐν αὐτῇ νοῦν, καὶ αἴσθησιν, καὶ λόγον· ὧν τὸ μὲν ἡγεμονικὸν, τὸ δὲ θυμικόν, τὸ δὲ ἐπιθυμ[ητ]ικόν· καὶ τούτων, τὸ μὲν ἐννοηματικὸν καὶ διανοητικὸν, μνημονευτικόν τε καὶ βουλευτικὸν, ' FRAGMENTA. FRAGMENTA. In codice Sancti-Hilarii ad calcem dissertationis Joannis nostri Damasceni de duabus volun- tatibus, quæ postrema est operum hujus sancti Doctoris, quæ in eo continentur, habetur excerptum quod modo sequitur, perindeque ac cætera eidem auctori attribuitur. Cæterum nonnihil inversum in titulo videtur librariorum errore, atque hoc modo legendum arbitror: Si duæ natura homo est, necesse est ut in Christo, qui Deus simul et homo est, dicamus tres naturas, et tres operationes, uti Severus disputabat. Enim vero lib. m De fde orth. cap. 16, similis iste titulus legitur, Adversus eos qui dicunt: Si duabus naturis et operationibus homo constat, necesse est ut dicamus in Christo tres naturas, tres operationes. Nimirum cum Ecclesiæ Patres, exponendo fidem de duplicis naturæ in Christo unitione, exemplum adhibuissent hominis, qui ex corpore et anima componitur, tanquam ex naturis duabus : hinc occasionem Severus cum suis Monophysitis sumpsit objiciendi, ex hac doctrina consequi, tres esse dicendas naturas in Christo, puta corpus, animam et deitatem. Id auctor refutat in isto fragmento, quod autehac editum fuit a Combefisio t. II Auctar. Bibl. PP. Græc. post dissertationem De duabus voluptatibus. B I Tim. 1, 7. C RESPONSIO ad eos qui dicunt, si dua natura est homo, necesse esse, ut in Christo naturas tres, totidemque dicamus actiones, › ut objecit Seve- rus. Miser enim ille Severus Antiochenam sedem cum invasisset, Manetis, Apollinaris et Eutychis haresim ulcisci nitebatur, Ecclesiarum pacem, quam maxime poterat, perturbans. Porro Antio- chia pulsus tanquam seditionis reus, turbinis in- star Alexandriæ ingruit. Ubi alia etiam adversus populum assurgente procella, Julianus quidam nonine, Halicarnassi in Asia episcopus, Euty- chianæ hæresis acerrimus defensor, omnia per- miscuit et perturbavit. Cum enim Severus unaut naturam profteretur, diderentiam tamen in Chri- sto admitteret, Julianus vero, unam quoque, quemadmodum Severus, naturam diceret, sed omnem differentiam sublatam vellet; perturbatio- nis omnis et tempestatis auctores ambo illi impii exstiterunt, « non intelligentes, ut dicit Scriptura, neque quæ loquuntur, neque de quibus affir- mant 1, › in divinæ unitionis exemplum assu- munt hominem ex anima et corpore constantem, aiuntque : Tres ergo naturas admittitis. At no- verint imperiti illi et indocti homines, duas nos dicere naturas, non Dei et carnis, neque Dei et animæ; sed Dei et hominis. Neque enim partis natura hominis natura proprie fuerit. Ilominis quippe partes sunt anima et corpus: partes vero partium sunt divisiones et subdivisiones quæ in eis funt. Ac partes quidem Christi inconfuse remanent, nimirum Deitas et humanitas. Anina autem et corpus non sunt Christi partes, sed partes partis. Etenim partes partium sunt homi- nis; in anima quidem, quæ substantia rationalis est, et incorporea qualitas, mente, et sensu, et ratione in seipsa prædita. Ex quibus alia rationis

Εἰ δύο φύσεις ὁ ἄνθρωπος, ἀνάγκη ἐπὶ Χριστοῦ, Θεοῦ καὶ ἀνθρώπου τρεῖς φύσεις καὶ τοσαύτας λέγειν ένερ- γείας, ὡς ὁ Σεύηρος ἔφασκεν· Πρὸς τοὺς λέγοντας, Εἰ ἐκ δύο φύσεων καὶ ἐνεργειῶν ὁ ἄνθρωπος, ἀνάγκη ἐπὶ Χριστοῦ τρεῖς φύσεις καὶ τοσαύτας λέγειν ἐνεργείας. ΕΠΙΛΥΣΙΣ πρὸς τοὺς λέγοντας, « Εἰ δύο φύσεις ὁ Χριστὸς, ἀνάγκη [Θεοῦ καὶ ] ἀνθρώπου τρεῖς φύσεις, καὶ τοσαύτας λέγειν ἐνεργείας, ο ὡς ὁ Σεβ ρος ἔφασκεν. Ο γὰρ ἄθλιος οὗτος Σεβήρος ἁρπάσας τὸν θρόνον Αντιοχείας, τὴν κατὰ Μάνην καὶ ᾿Απολινάριον καὶ Εὐτυχέα ἐκδικεῖν αἵρεσιν ἐπειρᾶτο, κυκῶν, ὅση δύο ναμις, τὴν τῶν Ἐκκλησιῶν εἰρήνην. Ἐξελασθείς δὲ τῆς ᾿Αντιοχέων ὡς στασιώδης, τῇ ᾿Αλεξανδρείας λαίλαπος δίκην ἐνέσκηψεν· ἔνθα καὶ ἑτέρας καται γίλος ἀντιπνευσάσης τῷ λαῷ συνέχει πάντα καὶ ἐθορύβησεν Ἰουλιανός τις καλούμενος, Αλικαρνασ σοῦ τῆς ᾿Ασίας ἐπίσκοπος, τῆς δὲ Εὐτυχιανῆς κακο- δοξίας προστάτης εὐθυμότατος. Σεβήρου γὰρ μίαν φύσιν λέγοντος εἶναι Χριστὸν, καὶ τὴν ἐν Χριστῷ, διαφορὰν δεχομένου, Ἰουλιανοῦ δὲ, μίαν μὲν κατὰ Σεβήρον φάσκοντος φύσιν, ἀναιροῦντος δὲ τὴν δια- φοράν, αίτιοι πάσης ταραχῆς καὶ ζάλης γεγόνασιν οἱ ἀνόσιοι, « μὴ νοοῦντες, κατὰ τὸ δὴ λεγόμενον, μήτε & λέγουσι μήτε περί τίνων διαβεβαιοῦνται· λαμβάνοντες εἰς παράδειγμα τῆς θείας ἑνώσεως τὸν ἐκ ψυχῆς καὶ σώματος ἄνθρωπον, καί φασιν· Οὐκοῦν τρεῖς ὁμολογεῖτε φύσεις. Αλλ' ίστωσαν οἱ ἀμαθεῖς καὶ ἀπαίδευτοι, ὅτι δύο φύσεις ἡμεῖς λέγο- μεν· οὐ Θεοῦ καὶ σαρκός, οὔτε μὲν Θεοῦ καὶ ψυχῆς ἀλλὰ Θεοῦ καὶ ἀνθρώπου. Οὐδὲ γάρ ἐστι κυρίως ἀνθρώπου φύσις, ἡ τοῦ μέρους φύσις. Μέρη μεν γὰρ ἀνθρώπου ψυχὴ καὶ σῶμα· μέρη δὲ τῶν μερῶν αἱ περὶ αὐτῶν διαιρέσεις καὶ ὑποδιαιρέσεις· καὶ μέρη μὲν Χριστοῦ ἀσύγχυτα, θεότης καὶ ἀνθρωπό- της. Ψυχὴ δὲ καὶ σῶμα, οὐ μέρη Χριστοῦ, ἀλλὰ μέρη τοῦ μέρους. Μέρη γὰρ τῶν μερῶν τοῦ ἀνθρώ. που, ἐπὶ μὲν τῆς ψυχῆς, οὐσία λογικὴ καὶ ποιότης ἀσώματος ἔχουσα ἐν αὐτῇ νοῦν, καὶ αἴσθησιν, καὶ λόγον· ὧν τὸ μὲν ἡγεμονικὸν, τὸ δὲ θυμικόν, τὸ δὲ ἐπιθυμ[ητ]ικόν· καὶ τούτων, τὸ μὲν ἐννοηματικὸν καὶ διανοητικὸν, μνημονευτικόν τε καὶ βουλευτικὸν, ' FRAGMENTA. FRAGMENTA. In codice Sancti-Hilarii ad calcem dissertationis Joannis nostri Damasceni de duabus volun- tatibus, quæ postrema est operum hujus sancti Doctoris, quæ in eo continentur, habetur excerptum quod modo sequitur, perindeque ac cætera eidem auctori attribuitur. Cæterum nonnihil inversum in titulo videtur librariorum errore, atque hoc modo legendum arbitror: Si duæ natura homo est, necesse est ut in Christo, qui Deus simul et homo est, dicamus tres naturas, et tres operationes, uti Severus disputabat. Enim vero lib. m De fde orth. cap. 16, similis iste titulus legitur, Adversus eos qui dicunt: Si duabus naturis et operationibus homo constat, necesse est ut dicamus in Christo tres naturas, tres operationes. Nimirum cum Ecclesiæ Patres, exponendo fidem de duplicis naturæ in Christo unitione, exemplum adhibuissent hominis, qui ex corpore et anima componitur, tanquam ex naturis duabus : hinc occasionem Severus cum suis Monophysitis sumpsit objiciendi, ex hac doctrina consequi, tres esse dicendas naturas in Christo, puta corpus, animam et deitatem. Id auctor refutat in isto fragmento, quod autehac editum fuit a Combefisio t. II Auctar. Bibl. PP. Græc. post dissertationem De duabus voluptatibus. B I Tim. 1, 7. C RESPONSIO ad eos qui dicunt, si dua natura est homo, necesse esse, ut in Christo naturas tres, totidemque dicamus actiones, › ut objecit Seve- rus. Miser enim ille Severus Antiochenam sedem cum invasisset, Manetis, Apollinaris et Eutychis haresim ulcisci nitebatur, Ecclesiarum pacem, quam maxime poterat, perturbans. Porro Antio- chia pulsus tanquam seditionis reus, turbinis in- star Alexandriæ ingruit. Ubi alia etiam adversus populum assurgente procella, Julianus quidam nonine, Halicarnassi in Asia episcopus, Euty- chianæ hæresis acerrimus defensor, omnia per- miscuit et perturbavit. Cum enim Severus unaut naturam profteretur, diderentiam tamen in Chri- sto admitteret, Julianus vero, unam quoque, quemadmodum Severus, naturam diceret, sed omnem differentiam sublatam vellet; perturbatio- nis omnis et tempestatis auctores ambo illi impii exstiterunt, « non intelligentes, ut dicit Scriptura, neque quæ loquuntur, neque de quibus affir- mant 1, › in divinæ unitionis exemplum assu- munt hominem ex anima et corpore constantem, aiuntque : Tres ergo naturas admittitis. At no- verint imperiti illi et indocti homines, duas nos dicere naturas, non Dei et carnis, neque Dei et animæ; sed Dei et hominis. Neque enim partis natura hominis natura proprie fuerit. Ilominis quippe partes sunt anima et corpus: partes vero partium sunt divisiones et subdivisiones quæ in eis funt. Ac partes quidem Christi inconfuse remanent, nimirum Deitas et humanitas. Anina autem et corpus non sunt Christi partes, sed partes partis. Etenim partes partium sunt homi- nis; in anima quidem, quæ substantia rationalis est, et incorporea qualitas, mente, et sensu, et ratione in seipsa prædita. Ex quibus alia rationis

καὶ πολλὰ ἕτερα τούτοις ὑποδιαιροῦνται. ᾿Αφείσθω δὲ τὰ νῦν ζητεῖν, πότερον ὡς μέρη ταῦτα εἰσιν ἐν ψυχῇ, ἢ ὡς δυνάμεις· ἐπὶ δὲ τοῦ σώματος πάλιν διαίρεσις γίνεται εἰς ὁμοιομερῆ [ καὶ ἀνομοιομερή ] · καὶ τούτων ἔτι εἰς κεφαλὴν καὶ χεῖρας καὶ πόδας· καὶ ταῦτα, εἰς ὀστέα καὶ σάρκα καὶ νεῦρα· καὶ ταῦτα εἰς τέσσαρα στοιχεία· καὶ ταῦτα εἰς ὕλην καὶ εἶδος. Καὶ πολλὰ δὲ ἕτερα φιλοσοφοῦσι ἰατρῶν παῖ- δες περὶ δυνάμεων φυσικῶν· ὧν τὴν μὲν ἑλκτικὴν, τὴν δὲ καθελκτικὴν, τὴν δὲ ἀλλοιωτικὴν, τὴν δὲ ἀποκριτικὴν ὀνομάζουσι· πολλὰ δὲ καὶ περὶ αἰσθή σεως καὶ φαντασίας, καὶ τοῦ συνέχοντος τὸ ζῶον ζωτικοῦ καὶ ὀργανικού πνεύματος, ἑτέρου παρὰ τὸ λογικὸν, ὥς φασιν, ὑπάρχοντος. Ὥσπερ τοίνυν ἀπό χρὴ πρὸς τὸ παραστῆσαι ταῦτα πάντα διὰ τοῦ σάρκα εἰπεῖν, ἢ σῶμα ἀνθρώπου· καὶ ἀπόχρη ἄνθρωπον, ἢ φύσιν ἀνθρώπου εἰρηκότα, πάντα δηλῶσαί τε καὶ παραστῆσαι τὰ ἐξ ὧν συνέστηκεν, ἐν οἷς καὶ γνω- ρίζεται. Οἱ δὲ, οὐχ ἵνα αὐτὸν ἄνθρωπον τέλειον ἀπο- φήνωσιν, ἀλλ᾽ ἵνα τὸν Κύριον συκοφαντήσωσι, καὶ τῆς ἡμετέρας αὐτὸν ἀλλοτριώσωσι φύσεως, καὶ ἡ μὴ προσειληφότα τὴν ἀρχὴν τὸ ἡμέτερον, ἢ μὴ σῶον φυλάξαντα, ὅπερ ἔσχε παρ' ἡμῶν. Α τὸ δὲ ὀρεκτικόν τε καὶ ἑλκτικὸν, τὸ δὲ ἀμυντικόν, Τέλος είλησε ή βίβλος τοῦ ἁγίου καὶ μακαρίου Ιωάννου τοῦ Μανδὰρ τοῦ Δαμασκηνοῦ ἡ λεγο- μένη Πάνδεκτος. Ιωάννου μοναχοῦ πρεσβυτέρου Δαμασκηνοῦ, ἐπίκλην Μανσούρ, περὶ θεολογίας πώς είκο νίζει τὸ θεῖον άνθρωπος. Τὸ κατ' εἰκόνα καὶ ὁμοίωσιν Θεοῦ εἶναι τὸν ἄνθρω πον, τοῦτο δηλοῖ, τὸ ἐν τρισὶν ἰδιώμασιν εἶναι τὴν τούτου νοερὰν καὶ λογικὴν ψυχὴν· τουτέστι νοῦς καὶ λόγος καὶ πνεῦμα, οἷον ἐπὶ τῆς θείας ουσίας, Πατὴρ καὶ Υἱὸς καὶ Πνεῦμα ἅγιον. "Ωσπερ γὰρ ὁ Πατήρ, Πατὴρ, καὶ οὐχ Υἱός· καὶ ὁ Υἱός, Υἱός, καὶ οὐ Πα τήρ· καὶ τὸ Πνεῦμα, Πνεῦμα ἅγιον, καὶ οὐχ Υἱὸς, ἢ Πατήρ τὸν αὐτὸν τρόπον, ὅ τε νοῦς, νοῦς καὶ οὐ λή γος· ὁ λόγος, λόγος καὶ οὐ πνεῦμα· καὶ τὸ πνεῦμα, νεῦμα καὶ οὐ λόγος, ἢ νοῦς. Ταῦτα οὖν οὔτε συγ χέεται τῇ ἑνότητι, οὔτε διαιρεῖται τῷ ἀριθμῷ· τὰ γὰρ τρία ἔν, καὶ τὸ ἓν εἰς τρία, ὁμοφυᾶ τε καὶ ὁμοού στα συνυπάρχοντα ἀλλήλων ἀεί. Μανσούρ. Τοῦ αὐτοῦ. Οὐ τοσοῦτον ἐκ τῆς θείας Γραφῆς τὸν περὶ τῆς Τριάδος διδασκόμεθα λόγον, ὅσον ἐκ τῆς φυσικῆς ἀκολουθίας. Τοῦ αὐτοῦ, περὶ τῆς θεολογίας. . Ἐπὶ μὲν τῆς θεολογίας εἷς Θεός δοξάζεται καὶ προσκυνεῖται ἐν τρισὶν ὑποστάσεσι μία θεότης, μία φύσις, μία ουσία, μία δύναμις καὶ ἐξουσία, ἓν θέλη- μα· τρία δὲ πρόσωπα, καὶ τρεῖς ὑποστάσεις, ἑκάστη S. JOANNIS DAMASCENI imperium habet, irascens alia, et concupiscens altera. Atque harum quidem alia concipiendi et cogitandi virtus est, alia vis memoriæ et consilii, alia appetitus et attractionis, alia denique neces- sariæ defensionis. Pleraque alia ex his rursum dividuntur. Nec vero hic inquiramus, num hæc in anima sint tanquam partes, an tanquanı po- tentiæ. Ad hæc, in corpore divisio quoque locum habet in partes similes et dissimiles; earnm- que rursum in caput, manus, et pedes : alque illa ipsa in ossa dividuntur, carnemque et ner- vos: bæc vero in quatuor elementa; ac demum ista, in materiam et formam. Quin et alia multa edisserunt medici de facultatibus naturalibus, ex quibus attrahendi aliam, aliam retinendi, aliam immutandi, aliam excernendi vim appellant. Plura item de sensu et imaginatione, deque spiritu animali et organico per quod corpus conservatur ct continetur, qui alter prorsus est, ut aiunt, ab illo qui rationalis est. Quemadmodum igitur, ad isthæc omnia exhibenda satis est, ut hominis carnem dicamus et corpus; sic hominem homi- nisque naturam dicere sufficiat, ut cuncta signifi- cemus et exhibeamus, ex quibus ille constat, et in quibus agnoscitur. lli vero ista non proferunt, nt hominem perfectum ostendant; sed ut Dominum calumnientur, atque alienum faciant ab humana natura, ita ut vel a principio non 28- sumpserit id quod nostrum erat, vel non servaverit integrum quod ex nobis habuit. Finem habet liber sancti beati Joannis Mansur C Damasceni, qui Pandecte nuncupatur. In fine ejusdem codicis Sancti-Hilarii hæc quæ sceni reperi, quorum prius ejus etiam Joannis monachi presbyteri Damasceni cognomine Mansur, de Theologia : Qua ratione imagīnem Dei homo referat. subsequuntur fragmenta alia Joannis Dama- nomen prafert in cod. Reg. 2428. Hominem ad imaginem et similitudinem Dei esse, exinde manifestum est quod tria propria sint animæ ejus quæ intellectu et ratione prædita est, hoc est, unens, verbum seu ratio, et spiritus: p quemadmodum in divina natura sunt Pater et Fi- lius et Spiritus sanctus. Nam veluti Pater Pater est, et non Filius; atque Filius Filius est, et non Pater: Spiritus quoque sanctus, Spiritus est, el non Filius, neque Pater: consimiliter mens, neus est, et non verbum : verbum, verbum est, non mens; et spiritus, spiritus est, et non ver- bum, aut mens. Quamobrem ea nec unitate con- funduntur, nec numero dividuntur. Tria siquidem unum sunt, et unum in tria distinguitur, quæ naturæ substantiæque ejusdem sunt, simulque sem. per exsistunt. Ejusdem. Non tantum ex divina Scriptura Tri- nitatis rationem docemur, quantum ex naturæ: serie et ordine. Ejusdem de theologia. Quando de Deo sermo est, unus Deus celebra- tur et adoratur in tribus hypostasibus, unaque Deitas, una natura, una vis et potentia, volun - tas una; tres personæ et tres hypostases, una- • Emenda

καὶ πολλὰ ἕτερα τούτοις ὑποδιαιροῦνται. ᾿Αφείσθω δὲ τὰ νῦν ζητεῖν, πότερον ὡς μέρη ταῦτα εἰσιν ἐν ψυχῇ, ἢ ὡς δυνάμεις· ἐπὶ δὲ τοῦ σώματος πάλιν διαίρεσις γίνεται εἰς ὁμοιομερῆ [ καὶ ἀνομοιομερή ] · καὶ τούτων ἔτι εἰς κεφαλὴν καὶ χεῖρας καὶ πόδας· καὶ ταῦτα, εἰς ὀστέα καὶ σάρκα καὶ νεῦρα· καὶ ταῦτα εἰς τέσσαρα στοιχεία· καὶ ταῦτα εἰς ὕλην καὶ εἶδος. Καὶ πολλὰ δὲ ἕτερα φιλοσοφοῦσι ἰατρῶν παῖ- δες περὶ δυνάμεων φυσικῶν· ὧν τὴν μὲν ἑλκτικὴν, τὴν δὲ καθελκτικὴν, τὴν δὲ ἀλλοιωτικὴν, τὴν δὲ ἀποκριτικὴν ὀνομάζουσι· πολλὰ δὲ καὶ περὶ αἰσθή σεως καὶ φαντασίας, καὶ τοῦ συνέχοντος τὸ ζῶον ζωτικοῦ καὶ ὀργανικού πνεύματος, ἑτέρου παρὰ τὸ λογικὸν, ὥς φασιν, ὑπάρχοντος. Ὥσπερ τοίνυν ἀπό χρὴ πρὸς τὸ παραστῆσαι ταῦτα πάντα διὰ τοῦ σάρκα εἰπεῖν, ἢ σῶμα ἀνθρώπου· καὶ ἀπόχρη ἄνθρωπον, ἢ φύσιν ἀνθρώπου εἰρηκότα, πάντα δηλῶσαί τε καὶ παραστῆσαι τὰ ἐξ ὧν συνέστηκεν, ἐν οἷς καὶ γνω- ρίζεται. Οἱ δὲ, οὐχ ἵνα αὐτὸν ἄνθρωπον τέλειον ἀπο- φήνωσιν, ἀλλ᾽ ἵνα τὸν Κύριον συκοφαντήσωσι, καὶ τῆς ἡμετέρας αὐτὸν ἀλλοτριώσωσι φύσεως, καὶ ἡ μὴ προσειληφότα τὴν ἀρχὴν τὸ ἡμέτερον, ἢ μὴ σῶον φυλάξαντα, ὅπερ ἔσχε παρ' ἡμῶν. Α τὸ δὲ ὀρεκτικόν τε καὶ ἑλκτικὸν, τὸ δὲ ἀμυντικόν, Τέλος είλησε ή βίβλος τοῦ ἁγίου καὶ μακαρίου Ιωάννου τοῦ Μανδὰρ τοῦ Δαμασκηνοῦ ἡ λεγο- μένη Πάνδεκτος. Ιωάννου μοναχοῦ πρεσβυτέρου Δαμασκηνοῦ, ἐπίκλην Μανσούρ, περὶ θεολογίας πώς είκο νίζει τὸ θεῖον άνθρωπος. Τὸ κατ' εἰκόνα καὶ ὁμοίωσιν Θεοῦ εἶναι τὸν ἄνθρω πον, τοῦτο δηλοῖ, τὸ ἐν τρισὶν ἰδιώμασιν εἶναι τὴν τούτου νοερὰν καὶ λογικὴν ψυχὴν· τουτέστι νοῦς καὶ λόγος καὶ πνεῦμα, οἷον ἐπὶ τῆς θείας ουσίας, Πατὴρ καὶ Υἱὸς καὶ Πνεῦμα ἅγιον. "Ωσπερ γὰρ ὁ Πατήρ, Πατὴρ, καὶ οὐχ Υἱός· καὶ ὁ Υἱός, Υἱός, καὶ οὐ Πα τήρ· καὶ τὸ Πνεῦμα, Πνεῦμα ἅγιον, καὶ οὐχ Υἱὸς, ἢ Πατήρ τὸν αὐτὸν τρόπον, ὅ τε νοῦς, νοῦς καὶ οὐ λή γος· ὁ λόγος, λόγος καὶ οὐ πνεῦμα· καὶ τὸ πνεῦμα, νεῦμα καὶ οὐ λόγος, ἢ νοῦς. Ταῦτα οὖν οὔτε συγ χέεται τῇ ἑνότητι, οὔτε διαιρεῖται τῷ ἀριθμῷ· τὰ γὰρ τρία ἔν, καὶ τὸ ἓν εἰς τρία, ὁμοφυᾶ τε καὶ ὁμοού στα συνυπάρχοντα ἀλλήλων ἀεί. Μανσούρ. Τοῦ αὐτοῦ. Οὐ τοσοῦτον ἐκ τῆς θείας Γραφῆς τὸν περὶ τῆς Τριάδος διδασκόμεθα λόγον, ὅσον ἐκ τῆς φυσικῆς ἀκολουθίας. Τοῦ αὐτοῦ, περὶ τῆς θεολογίας. . Ἐπὶ μὲν τῆς θεολογίας εἷς Θεός δοξάζεται καὶ προσκυνεῖται ἐν τρισὶν ὑποστάσεσι μία θεότης, μία φύσις, μία ουσία, μία δύναμις καὶ ἐξουσία, ἓν θέλη- μα· τρία δὲ πρόσωπα, καὶ τρεῖς ὑποστάσεις, ἑκάστη S. JOANNIS DAMASCENI imperium habet, irascens alia, et concupiscens altera. Atque harum quidem alia concipiendi et cogitandi virtus est, alia vis memoriæ et consilii, alia appetitus et attractionis, alia denique neces- sariæ defensionis. Pleraque alia ex his rursum dividuntur. Nec vero hic inquiramus, num hæc in anima sint tanquam partes, an tanquanı po- tentiæ. Ad hæc, in corpore divisio quoque locum habet in partes similes et dissimiles; earnm- que rursum in caput, manus, et pedes : alque illa ipsa in ossa dividuntur, carnemque et ner- vos: bæc vero in quatuor elementa; ac demum ista, in materiam et formam. Quin et alia multa edisserunt medici de facultatibus naturalibus, ex quibus attrahendi aliam, aliam retinendi, aliam immutandi, aliam excernendi vim appellant. Plura item de sensu et imaginatione, deque spiritu animali et organico per quod corpus conservatur ct continetur, qui alter prorsus est, ut aiunt, ab illo qui rationalis est. Quemadmodum igitur, ad isthæc omnia exhibenda satis est, ut hominis carnem dicamus et corpus; sic hominem homi- nisque naturam dicere sufficiat, ut cuncta signifi- cemus et exhibeamus, ex quibus ille constat, et in quibus agnoscitur. lli vero ista non proferunt, nt hominem perfectum ostendant; sed ut Dominum calumnientur, atque alienum faciant ab humana natura, ita ut vel a principio non 28- sumpserit id quod nostrum erat, vel non servaverit integrum quod ex nobis habuit. Finem habet liber sancti beati Joannis Mansur C Damasceni, qui Pandecte nuncupatur. In fine ejusdem codicis Sancti-Hilarii hæc quæ sceni reperi, quorum prius ejus etiam Joannis monachi presbyteri Damasceni cognomine Mansur, de Theologia : Qua ratione imagīnem Dei homo referat. subsequuntur fragmenta alia Joannis Dama- nomen prafert in cod. Reg. 2428. Hominem ad imaginem et similitudinem Dei esse, exinde manifestum est quod tria propria sint animæ ejus quæ intellectu et ratione prædita est, hoc est, unens, verbum seu ratio, et spiritus: p quemadmodum in divina natura sunt Pater et Fi- lius et Spiritus sanctus. Nam veluti Pater Pater est, et non Filius; atque Filius Filius est, et non Pater: Spiritus quoque sanctus, Spiritus est, el non Filius, neque Pater: consimiliter mens, neus est, et non verbum : verbum, verbum est, non mens; et spiritus, spiritus est, et non ver- bum, aut mens. Quamobrem ea nec unitate con- funduntur, nec numero dividuntur. Tria siquidem unum sunt, et unum in tria distinguitur, quæ naturæ substantiæque ejusdem sunt, simulque sem. per exsistunt. Ejusdem. Non tantum ex divina Scriptura Tri- nitatis rationem docemur, quantum ex naturæ: serie et ordine. Ejusdem de theologia. Quando de Deo sermo est, unus Deus celebra- tur et adoratur in tribus hypostasibus, unaque Deitas, una natura, una vis et potentia, volun - tas una; tres personæ et tres hypostases, una- • Emenda

μετὰ τῆς ἰδιότητος. Ιδιον γὰρ τοῦ Πατρὸς τὸ ἀγέν- νητον· ἴδιον δὲ τοῦ Υἱοῦ τὸ γεννητόν· καὶ ἴδιον τοῦ Πνεύματος τὸ ἐκπορευτόν. Θεὸς ὁ Πατήρ ἄναρχος - Θεὸς ὁ Υἱὸς συνάναρχος, εἰ καὶ ἐκ τοῦ Πατρός· Θεὸς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, συναΐδιον καὶ συνάναρχον, ἐκ τοῦ Πατρὸς προϊόν, οὐχ υἱἰκῶς γεννώμενον ὡς Υιός, ἀλλ᾽ ἐκπορευτῶς. Εν τὰ τρία τῇ Θεότητι, κάν τρι σὶν ὑποστάσεσιν. Ἐπὶ δὲ τῆς οἰκονομίας τοῦ Θεοῦ καὶ Λόγου τοῦ Θεοῦ, τοῦ εὐδοκίᾳ τοῦ Πατρὸς, καὶ συνεργίᾳ τοῦ ἁγίου Πνεύματος σαρκωθέντος, δύο φύσεις ὁμολογοῦ μεν, καὶ μίαν ὑπόστασιν· ἕνα τε Υἱὸν τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν Θεὸν ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπον, καὶ ἐν πρόσωπον· δύο δὲ θελήσεις καὶ δύο ἐνεργείας· ἑκάστην φύσιν μετὰ τῆς ἰδιότητος, ἀδιαιρέτως καὶ ἀσυγχύτως. Ιδιον μὲν γὰρ τῆς θεότητος, τὸ νεκροὺς ἀνιστήν, καὶ τὰς θεοσημείας ἐπιτελεῖν· ἴδιον δὲ τῆς ἀνθρωπότητος, τὸ πεινῇν καὶ διψῆν καὶ κοπιᾷν, καὶ τὰ πάθη ὑπομένειν. Ασυγχύτως γὰρ ἡνώθη τῇ σαρκὶ καὶ ἀδιαιρέτως, μεθ᾿ ἧς σαρκὸς ἀνελήφθη, καὶ ἐκάθε ισεν ἐν δεξιᾷ τοῦ Πατρὸς, καὶ ἥξει μετὰ δόξης ἐν τῇ συντελείᾳ τῶν αἰώνων κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς, Θεός σεσαρκωμένος. Περὶ ἐμψύχου. Έμψυχον λέγεται τὸ τρεφόμενον, καὶ αὖξον, καὶ τίκτον ὅμοιον ἑαυτῷ. Τοῦτο δὲ διαιρεῖται εἰς τρία· εἰς ζῶον· τὸ δὲ ζῶον οὐκ ἔχει μόνον τὰς τρεῖς φυσι- κὰς ταύτας κινήσεις, ἀλλὰ καὶ τὸ ἐκ τόπου εἰς τόπον μεθίστασθαι· εἰς φυτόν· τοῦτο τὰς τρεῖς μόνας ἔχει· εἰς ζωόφυτον· τὸ ζωόφυτον μέσον ἐστὶ τοῦ ζώου καὶ τοῦ φυτού. Τοῦ γὰρ φυτοῦ τὰς τρεῖς ἔχοντος, τοῦ δὲ ζώου πρὸς ταῖς τρισὶν καὶ τὴν ἐκ τόπου κίνησιν, τοῦτο μέσον ὑπάρχει. Εχει γὰρ καὶ αὐτὸ κίνησιν, καὶ οὐ τὴν ἀπὸ τόπου εἰς τόπον, ἀλλὰ τὴν τῆς συστο λῆς, εἴ τις αὐτοῦ ἐφάψαιτο. Τὸ σῶμα διαιρεῖται εἰς ἔμψυχον καὶ ἄψυχον· τὸ ἔμψυχον εἰς αἰσθητικὸν ζῶον καὶ ἀναίσθητον· τὸ ἔψυχον εἰς ζωόφυτον και φυτόν· τὸ ζωόφυτον εἰς συχὴν· τὸ φυτὸν εἰς πόαν, θάμνον, δένδρον· τὸ ζῶον εἰς λογικὸν καὶ ἄλογον· τὸ λογικὸν εἰς θνητὸν καὶ ἀθάνατον· τὸ ἀθάνατον εἰς ἄγγελον, δαίμονα· τὸ θνητὸν εἰς ἄνθρωπον, βοῦν, κύνα, καὶ τὰ τοιαῦτα. Καινοτομία ἐστὶ πράγμα παρὰ τοὺς τῆς φύσεως ὅρους καὶ νόμους παρηλλαγμένον. Οικονομία ἐστὶ πράγμα μὴ ὀφείλον γενέσθαι· για νεται καὶ κατὰ συγκατάβασιν καὶ ὠφέλειάν τινων. Τῶν ὄντων τὰ μέν ἐστιν οὐσία· τὰ δὲ ἐπιτηδειό τῆς· τὰ δὲ ἐνέργεια. Τῆς δὲ ψυχῆς μέρη γ'. Επιθυμητικόν, θυμικόν, λογιστικόν. Αρεταῖς δὲ τέσσαρσι τεθρόνισται ὁ ἱερώτατος τοῖς· φρονήσεως, ἀνδρείας, δικαιοσύνης, σωφροσύν νης. FRAGMENTA. A quæque cum sua proprietate. Nam proprietas Pas B C tris est innascibilitas; proprietas Filii, nativitas; et proprietas Spiritus, processio. Deus est Pater, qui caret initio; Deus est Filius, qui perinde initium non habuit, quamlibet sit ex Patre; Deus, Spiritus sanctus, utriusque coaternus si- mulque initii expers : ex Patre prodiens, non Filii more, ut genitus sit uti Filius, sed processione. Unum tria est Deitate, inque tribus hypostasibus. In dispensatione vero Dei seu Verbi Dei, quod ex complacito Patris, unaque operante Spiritu sancto factum est caro, naturas duas unamque hypostasim confitemur, unum, inquam, Filium, Dominum nostrum Jesum Christum, Deum sinul et hominem, unamque personam : voluntates au- tem duas duasque operationes; quamlibet natu- ram cum sua proprietate citra divisionem et con- fusionem. Deitatis siquidem proprium est susci- tare mortuos, et divina miracula patrare : hu- manitatis vero, famem, sitim, lassitudinem, laboresque, et dolores tolerare. Unitus enim est carni sine confusione ac divisione, cum qua carne assumptus est, sedetque in dextera Patris, ac tan- dem in fine sæculorum venturus est cum gloria judicare vivos et mortuos, Deus incarnatus. De animato.cövlið viljený Animatum dicitur, id quod alitur et augescit, gignitque sui ipsius simile. Illud porro in tria di- viditur in animal, quod quidem præter tres illos motus naturales, hunc insuper habet, quo e loco in locum transeat; in plantam, quæ tres duntaxat motiones illas habet; et in zoophytum, quod me- dium est inter animal et plantam : ut cum planta tres motiones habeat, præter illas, animal locum mutet: hoc velut in meditullio exsistat. Habet enim et ipsum motus, at non e loco in locum, sed per contractionem, si quis ipsum tangat. · Corpus dividitur in animatum et inanimum. Animatum, in animal sensu præditum et insen- sibile. Inanimum, in zoophytum et plantam : zoophytum, in feum : planta in herbam, rubum, arborem : animal, in rationale et rationis expers. Rationale, in mortale et immortale. Immortale, in angelum et dæmonem; mortale, in hominem, ·D bovem, carnem et similia. Innovatio res est discrepans a naturæ terminis et legibus. • Dispensatio res est quam fieri non oportet: efficitur vero per indulgentiam et ad quorumdam utilitatem. Lorum quæ sunt, aut essentia est, aut aptitudo, aut actus. Post Dialecticam nostri auctoris isthæc etiam alia subjiciuntur in eodem codice Sancti-Hilarii. Partes porro animæ tres. Concupiscens, irascens et rationalis. Quatuor in virtutibus sanctissima mens veiut in throno sedet, prudentia scilicet, fortitudine, justitia et temperantia.

μετὰ τῆς ἰδιότητος. Ιδιον γὰρ τοῦ Πατρὸς τὸ ἀγέν- νητον· ἴδιον δὲ τοῦ Υἱοῦ τὸ γεννητόν· καὶ ἴδιον τοῦ Πνεύματος τὸ ἐκπορευτόν. Θεὸς ὁ Πατήρ ἄναρχος - Θεὸς ὁ Υἱὸς συνάναρχος, εἰ καὶ ἐκ τοῦ Πατρός· Θεὸς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, συναΐδιον καὶ συνάναρχον, ἐκ τοῦ Πατρὸς προϊόν, οὐχ υἱἰκῶς γεννώμενον ὡς Υιός, ἀλλ᾽ ἐκπορευτῶς. Εν τὰ τρία τῇ Θεότητι, κάν τρι σὶν ὑποστάσεσιν. Ἐπὶ δὲ τῆς οἰκονομίας τοῦ Θεοῦ καὶ Λόγου τοῦ Θεοῦ, τοῦ εὐδοκίᾳ τοῦ Πατρὸς, καὶ συνεργίᾳ τοῦ ἁγίου Πνεύματος σαρκωθέντος, δύο φύσεις ὁμολογοῦ μεν, καὶ μίαν ὑπόστασιν· ἕνα τε Υἱὸν τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν Θεὸν ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπον, καὶ ἐν πρόσωπον· δύο δὲ θελήσεις καὶ δύο ἐνεργείας· ἑκάστην φύσιν μετὰ τῆς ἰδιότητος, ἀδιαιρέτως καὶ ἀσυγχύτως. Ιδιον μὲν γὰρ τῆς θεότητος, τὸ νεκροὺς ἀνιστήν, καὶ τὰς θεοσημείας ἐπιτελεῖν· ἴδιον δὲ τῆς ἀνθρωπότητος, τὸ πεινῇν καὶ διψῆν καὶ κοπιᾷν, καὶ τὰ πάθη ὑπομένειν. Ασυγχύτως γὰρ ἡνώθη τῇ σαρκὶ καὶ ἀδιαιρέτως, μεθ᾿ ἧς σαρκὸς ἀνελήφθη, καὶ ἐκάθε ισεν ἐν δεξιᾷ τοῦ Πατρὸς, καὶ ἥξει μετὰ δόξης ἐν τῇ συντελείᾳ τῶν αἰώνων κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς, Θεός σεσαρκωμένος. Περὶ ἐμψύχου. Έμψυχον λέγεται τὸ τρεφόμενον, καὶ αὖξον, καὶ τίκτον ὅμοιον ἑαυτῷ. Τοῦτο δὲ διαιρεῖται εἰς τρία· εἰς ζῶον· τὸ δὲ ζῶον οὐκ ἔχει μόνον τὰς τρεῖς φυσι- κὰς ταύτας κινήσεις, ἀλλὰ καὶ τὸ ἐκ τόπου εἰς τόπον μεθίστασθαι· εἰς φυτόν· τοῦτο τὰς τρεῖς μόνας ἔχει· εἰς ζωόφυτον· τὸ ζωόφυτον μέσον ἐστὶ τοῦ ζώου καὶ τοῦ φυτού. Τοῦ γὰρ φυτοῦ τὰς τρεῖς ἔχοντος, τοῦ δὲ ζώου πρὸς ταῖς τρισὶν καὶ τὴν ἐκ τόπου κίνησιν, τοῦτο μέσον ὑπάρχει. Εχει γὰρ καὶ αὐτὸ κίνησιν, καὶ οὐ τὴν ἀπὸ τόπου εἰς τόπον, ἀλλὰ τὴν τῆς συστο λῆς, εἴ τις αὐτοῦ ἐφάψαιτο. Τὸ σῶμα διαιρεῖται εἰς ἔμψυχον καὶ ἄψυχον· τὸ ἔμψυχον εἰς αἰσθητικὸν ζῶον καὶ ἀναίσθητον· τὸ ἔψυχον εἰς ζωόφυτον και φυτόν· τὸ ζωόφυτον εἰς συχὴν· τὸ φυτὸν εἰς πόαν, θάμνον, δένδρον· τὸ ζῶον εἰς λογικὸν καὶ ἄλογον· τὸ λογικὸν εἰς θνητὸν καὶ ἀθάνατον· τὸ ἀθάνατον εἰς ἄγγελον, δαίμονα· τὸ θνητὸν εἰς ἄνθρωπον, βοῦν, κύνα, καὶ τὰ τοιαῦτα. Καινοτομία ἐστὶ πράγμα παρὰ τοὺς τῆς φύσεως ὅρους καὶ νόμους παρηλλαγμένον. Οικονομία ἐστὶ πράγμα μὴ ὀφείλον γενέσθαι· για νεται καὶ κατὰ συγκατάβασιν καὶ ὠφέλειάν τινων. Τῶν ὄντων τὰ μέν ἐστιν οὐσία· τὰ δὲ ἐπιτηδειό τῆς· τὰ δὲ ἐνέργεια. Τῆς δὲ ψυχῆς μέρη γ'. Επιθυμητικόν, θυμικόν, λογιστικόν. Αρεταῖς δὲ τέσσαρσι τεθρόνισται ὁ ἱερώτατος τοῖς· φρονήσεως, ἀνδρείας, δικαιοσύνης, σωφροσύν νης. FRAGMENTA. A quæque cum sua proprietate. Nam proprietas Pas B C tris est innascibilitas; proprietas Filii, nativitas; et proprietas Spiritus, processio. Deus est Pater, qui caret initio; Deus est Filius, qui perinde initium non habuit, quamlibet sit ex Patre; Deus, Spiritus sanctus, utriusque coaternus si- mulque initii expers : ex Patre prodiens, non Filii more, ut genitus sit uti Filius, sed processione. Unum tria est Deitate, inque tribus hypostasibus. In dispensatione vero Dei seu Verbi Dei, quod ex complacito Patris, unaque operante Spiritu sancto factum est caro, naturas duas unamque hypostasim confitemur, unum, inquam, Filium, Dominum nostrum Jesum Christum, Deum sinul et hominem, unamque personam : voluntates au- tem duas duasque operationes; quamlibet natu- ram cum sua proprietate citra divisionem et con- fusionem. Deitatis siquidem proprium est susci- tare mortuos, et divina miracula patrare : hu- manitatis vero, famem, sitim, lassitudinem, laboresque, et dolores tolerare. Unitus enim est carni sine confusione ac divisione, cum qua carne assumptus est, sedetque in dextera Patris, ac tan- dem in fine sæculorum venturus est cum gloria judicare vivos et mortuos, Deus incarnatus. De animato.cövlið viljený Animatum dicitur, id quod alitur et augescit, gignitque sui ipsius simile. Illud porro in tria di- viditur in animal, quod quidem præter tres illos motus naturales, hunc insuper habet, quo e loco in locum transeat; in plantam, quæ tres duntaxat motiones illas habet; et in zoophytum, quod me- dium est inter animal et plantam : ut cum planta tres motiones habeat, præter illas, animal locum mutet: hoc velut in meditullio exsistat. Habet enim et ipsum motus, at non e loco in locum, sed per contractionem, si quis ipsum tangat. · Corpus dividitur in animatum et inanimum. Animatum, in animal sensu præditum et insen- sibile. Inanimum, in zoophytum et plantam : zoophytum, in feum : planta in herbam, rubum, arborem : animal, in rationale et rationis expers. Rationale, in mortale et immortale. Immortale, in angelum et dæmonem; mortale, in hominem, ·D bovem, carnem et similia. Innovatio res est discrepans a naturæ terminis et legibus. • Dispensatio res est quam fieri non oportet: efficitur vero per indulgentiam et ad quorumdam utilitatem. Lorum quæ sunt, aut essentia est, aut aptitudo, aut actus. Post Dialecticam nostri auctoris isthæc etiam alia subjiciuntur in eodem codice Sancti-Hilarii. Partes porro animæ tres. Concupiscens, irascens et rationalis. Quatuor in virtutibus sanctissima mens veiut in throno sedet, prudentia scilicet, fortitudine, justitia et temperantia.

Α Τρισσὸς ὁ νόμος. Φυσικός, γραπτός, καὶ ὁ ἐν χάριτι πνευματικός. Τετραμερές ἐστι τὸ σῶμα, ὥσπερ τις κόσμος συν- ιστάμενον · τριμερὴς δὲ ἐν αὐτῷ ἡ ψυχή, προτυποῦσα τὴν ἁγίαν Τριάδα, καὶ τοῦτο ταῖς ἐνεργείαις ζωο- ποιοῦσα. Τριμερή δὲ λέγομεν τὴν ψυχὴν, ἔχουσαν λογικόν, θυμικόν, καὶ ἐπιθυμητικόν· ἵνα διὰ μὲν τοῦ λογικοῦ λογίζηται· διὰ δὲ τοῦ θυμικοῦ ὀργίζηται τοῖς δαίμοσιν, ἀνδριζομένη κατ' αὐτῶν· διὰ δὲ τοῦ ἐπιθυμητικοῦ ἀγαπᾷ τὸν Θεόν. Τοῦτο δὲ τὸ ἐπιθυμη τικὸν διαιρεῖται εἰς τρία· εἰς θεϊκόν, φυσικόν, καὶ μέσον τὸ σαρκικὸν, ὅπερ ἐστὶ τὸ διαβολικόν. Θεϊκὸν μὲν, τὸ ἀγαπᾶν τὸν Θεόν· φυσικὸν δὲ, τὸ ἀγαπαν τὰ κατὰ φύσιν· σαρκικὸν δὲ τὸ ἀγαπᾶν τὰ παρὰ φύ σιν· οἷον, κατὰ φύσιν μὲν ὁ γάμος· παρὰ φύσιν δὲ, ἡ πορνεία, καὶ τὰ τοιαῦτα, διάνοια παρὰ τὸ ὁδόν τινα διανοί- Εν ἄλλῳ εὗρον. Τῆς ψυχῆς εἰσι δυνάμεις πέντε νοῦς, διάνοια, δόξα, φαντασία, αἴσθησις. Νοῦς ἐστε νοερά αἴσθησις τῆς ψυχῆς, καθ' ἣν δύναται αὐτοπτι- χῶς ὁρᾷν τὰ πράγματα, καὶ δίχα ζητήσεων. Διάνοια ἐστι δύναμις τῆς ψυχῆς, καθ᾿ ἣν μετὰ συλλογισμού δύναται γινώσκειν τὰ πράγματα· διὸ καὶ λέγεται διάνοια, παρὰ τὸ ὁδόν τινα διανοίγειν. Δόξα ἐστὶ δύο ναμις τῆς ψυχῆς, καθ᾿ ἣν ἄνευ αἰτίας γινώσκει τὸ πράγματα. Φαντασία δύναμίς ἐστι τῆς ἀλόγου φυ χῆς. Αίσθησίς ἐστι δύναμις τῆς ψυχῆς, ἀντιληπτική τῶν ὑλῶν. Περὶ ἑνώσεως, τοῦ Δαμασκηνοῦ. Ενωσίς ἐστι διεστώτων πραγμάτων κοινωνική συνδρομή. Γίνεται δὲ κατὰ ιβ' τρόπους· κατὰ κρᾶσιν, κατά σωρείαν, κατὰ φύρσιν,κατὰ ἀνάμιξιν, κατὰ σύγχυσιν, κατὰ ἁρμονίαν, κατὰ παράθεσιν, κατὰ συναλοιφήν, κατὰ οὐσίαν, κατὰ σχέσιν, κατὰ σύνθεσιν, καθ' ὑπό στασιν μόνως. Καὶ ἔστι κατὰ κρᾶσιν, ὡς ἐπὶ τῶν ὑγρῶν· οἴνου καὶ ὑδάτων. Κατὰ σωρείαν, ὡς ἐπὶ ξηρῶν· σίτου καὶ κριθῇ.. Κατὰ φύρσιν, ὡς ἐπὶ ξηροῦ καὶ ὑγροῦ· γῆς καὶ ὕδατος. Κατὰ ἀνάμιξιν, ὡς ἐπὶ διαφόρων αλεύρων. Κατὰ σύγχυσιν, ὡς ἐπὶ τηκτῶν· χρυσοῦ καὶ ἀργύ ρου, κηροῦ καὶ πίσσης. Κατὰ ἁρμονίαν, ὡς ἐπὶ λίθων. Κατά παράθεσιν, ὡς ἐπὶ σανίδων. Κατὰ συναλοιφὴν, ὡς ἐπὶ λαμπάδος ἐκ πυρός προερχομένης καὶ αὖθις ἐνουμένης. Κατὰ οὐσίαν, ὡς ἐπὶ ἀτόμων, Πέτρου καὶ Παύλου, ἤ τινων ἵππων, ἢ βοῶν, ἢ ἑτέρων ζώων. S. JOANNIS DAMASCENI Lex triplex. Lex naturalis, lex scripta, et spiritualis lex gratiæ. Quatuor partibus ceu mundus alter corpus constat. Tres autem habet anima in corpore resi- dens, quibus sanctissimæ Trinitatis imaginem ex- primit, et illi suis operationibus vitam præbet. Porro tripartitam esse animam dicianus, quia con- cupiscente, irascente, et rationali facultatibus pol- let. Per rationalem quidem ratiocinatur et in- telligit. Irascente vero adversus dæmones utitur, viriliter contra eos certans. Concupiscente de- mum utitur ad Deum amandum. Concupiscens pars trifariam item dividitur, in divinam, kalu- ralem, et eam, quæ medium locum.habens, car- nalis dicitur : quam et diabolicam appellare licet. Divina quidem in Dei dilectione versatur. Natu- B ralis in eorum amore quæ naturæ consentanca sunt, carnalis vero in amore corum, quæ naturæ, vel adversantur, vel minime conveniunt, v. gr. uuptiæ qnidem naturæ consentaneæ sunt : contra naturam vero sunt fornicatio et similia. In alio hæc reperi. Quinque sunt animæ poten- time : mens, cogitatio, judicium sive opinio, ina- ginatio, sensus. Mens seu inteligentia, spiritualis seusus est animi, quo per seipsum et sine conqui- sitione res intueri valet. Cogitatio animi virtas est, qua ratiocinando potest res cognoscere. Qua- propter vocatur, Yeɩv (id est quasi riam quamdam aperiat). Opinio est animi facultas minime rationalis, qua res non per causas cognoscit. Imaginatio, partis anim potentia est. Sensus est animæ vis qua res ma- teria inmersas percipit. Quæ sequuntur definitiones unionum variæ, discrepant ab iis quas Combefisius edidit Damasceni, de unione. Unio est rerum distantium in sui invicem com- munionem venientium concursus. Duodecim autem modis contingit: secundum temperationem, secundum coacervationem, se- cundum conspersionem, secundum admistionem, secundum contractionem, secundum essentiam, secundum respectum et affectum, et secundum hypostasim, unico et singulari modo. Ac unio quidem secundum temperationem est, ut in fluidis, puta in vino et aquis. Secundum coacervationem, ut in siccis, fru- mento et hordeo. Secundum conspersionem, qualis est inter hu- midum et siccum, terram et aquam. Secundum permistionem, ut in variis farinis. Secundum confusionem, ut in his quæ liquan- tur, auro et argento, cera et pice. Secundum compaginationem, ut in lapidibus. Secundum appositionem, ut in asseribus et tabulis. Secundum contractionem, ut in lampade ex igne prodeunte, ac rursum cum igne unita, Secundum essentiam, ut in individuis, Petro et Paulo, sive his et istis equis, sive bolus, aliisve animantibus. C D habentur in cod. Regio 2951, paucisque verbis t. ll Operum sancti Marimi, pag.

Α Τρισσὸς ὁ νόμος. Φυσικός, γραπτός, καὶ ὁ ἐν χάριτι πνευματικός. Τετραμερές ἐστι τὸ σῶμα, ὥσπερ τις κόσμος συν- ιστάμενον · τριμερὴς δὲ ἐν αὐτῷ ἡ ψυχή, προτυποῦσα τὴν ἁγίαν Τριάδα, καὶ τοῦτο ταῖς ἐνεργείαις ζωο- ποιοῦσα. Τριμερή δὲ λέγομεν τὴν ψυχὴν, ἔχουσαν λογικόν, θυμικόν, καὶ ἐπιθυμητικόν· ἵνα διὰ μὲν τοῦ λογικοῦ λογίζηται· διὰ δὲ τοῦ θυμικοῦ ὀργίζηται τοῖς δαίμοσιν, ἀνδριζομένη κατ' αὐτῶν· διὰ δὲ τοῦ ἐπιθυμητικοῦ ἀγαπᾷ τὸν Θεόν. Τοῦτο δὲ τὸ ἐπιθυμη τικὸν διαιρεῖται εἰς τρία· εἰς θεϊκόν, φυσικόν, καὶ μέσον τὸ σαρκικὸν, ὅπερ ἐστὶ τὸ διαβολικόν. Θεϊκὸν μὲν, τὸ ἀγαπᾶν τὸν Θεόν· φυσικὸν δὲ, τὸ ἀγαπαν τὰ κατὰ φύσιν· σαρκικὸν δὲ τὸ ἀγαπᾶν τὰ παρὰ φύ σιν· οἷον, κατὰ φύσιν μὲν ὁ γάμος· παρὰ φύσιν δὲ, ἡ πορνεία, καὶ τὰ τοιαῦτα, διάνοια παρὰ τὸ ὁδόν τινα διανοί- Εν ἄλλῳ εὗρον. Τῆς ψυχῆς εἰσι δυνάμεις πέντε νοῦς, διάνοια, δόξα, φαντασία, αἴσθησις. Νοῦς ἐστε νοερά αἴσθησις τῆς ψυχῆς, καθ' ἣν δύναται αὐτοπτι- χῶς ὁρᾷν τὰ πράγματα, καὶ δίχα ζητήσεων. Διάνοια ἐστι δύναμις τῆς ψυχῆς, καθ᾿ ἣν μετὰ συλλογισμού δύναται γινώσκειν τὰ πράγματα· διὸ καὶ λέγεται διάνοια, παρὰ τὸ ὁδόν τινα διανοίγειν. Δόξα ἐστὶ δύο ναμις τῆς ψυχῆς, καθ᾿ ἣν ἄνευ αἰτίας γινώσκει τὸ πράγματα. Φαντασία δύναμίς ἐστι τῆς ἀλόγου φυ χῆς. Αίσθησίς ἐστι δύναμις τῆς ψυχῆς, ἀντιληπτική τῶν ὑλῶν. Περὶ ἑνώσεως, τοῦ Δαμασκηνοῦ. Ενωσίς ἐστι διεστώτων πραγμάτων κοινωνική συνδρομή. Γίνεται δὲ κατὰ ιβ' τρόπους· κατὰ κρᾶσιν, κατά σωρείαν, κατὰ φύρσιν,κατὰ ἀνάμιξιν, κατὰ σύγχυσιν, κατὰ ἁρμονίαν, κατὰ παράθεσιν, κατὰ συναλοιφήν, κατὰ οὐσίαν, κατὰ σχέσιν, κατὰ σύνθεσιν, καθ' ὑπό στασιν μόνως. Καὶ ἔστι κατὰ κρᾶσιν, ὡς ἐπὶ τῶν ὑγρῶν· οἴνου καὶ ὑδάτων. Κατὰ σωρείαν, ὡς ἐπὶ ξηρῶν· σίτου καὶ κριθῇ.. Κατὰ φύρσιν, ὡς ἐπὶ ξηροῦ καὶ ὑγροῦ· γῆς καὶ ὕδατος. Κατὰ ἀνάμιξιν, ὡς ἐπὶ διαφόρων αλεύρων. Κατὰ σύγχυσιν, ὡς ἐπὶ τηκτῶν· χρυσοῦ καὶ ἀργύ ρου, κηροῦ καὶ πίσσης. Κατὰ ἁρμονίαν, ὡς ἐπὶ λίθων. Κατά παράθεσιν, ὡς ἐπὶ σανίδων. Κατὰ συναλοιφὴν, ὡς ἐπὶ λαμπάδος ἐκ πυρός προερχομένης καὶ αὖθις ἐνουμένης. Κατὰ οὐσίαν, ὡς ἐπὶ ἀτόμων, Πέτρου καὶ Παύλου, ἤ τινων ἵππων, ἢ βοῶν, ἢ ἑτέρων ζώων. S. JOANNIS DAMASCENI Lex triplex. Lex naturalis, lex scripta, et spiritualis lex gratiæ. Quatuor partibus ceu mundus alter corpus constat. Tres autem habet anima in corpore resi- dens, quibus sanctissimæ Trinitatis imaginem ex- primit, et illi suis operationibus vitam præbet. Porro tripartitam esse animam dicianus, quia con- cupiscente, irascente, et rationali facultatibus pol- let. Per rationalem quidem ratiocinatur et in- telligit. Irascente vero adversus dæmones utitur, viriliter contra eos certans. Concupiscente de- mum utitur ad Deum amandum. Concupiscens pars trifariam item dividitur, in divinam, kalu- ralem, et eam, quæ medium locum.habens, car- nalis dicitur : quam et diabolicam appellare licet. Divina quidem in Dei dilectione versatur. Natu- B ralis in eorum amore quæ naturæ consentanca sunt, carnalis vero in amore corum, quæ naturæ, vel adversantur, vel minime conveniunt, v. gr. uuptiæ qnidem naturæ consentaneæ sunt : contra naturam vero sunt fornicatio et similia. In alio hæc reperi. Quinque sunt animæ poten- time : mens, cogitatio, judicium sive opinio, ina- ginatio, sensus. Mens seu inteligentia, spiritualis seusus est animi, quo per seipsum et sine conqui- sitione res intueri valet. Cogitatio animi virtas est, qua ratiocinando potest res cognoscere. Qua- propter vocatur, Yeɩv (id est quasi riam quamdam aperiat). Opinio est animi facultas minime rationalis, qua res non per causas cognoscit. Imaginatio, partis anim potentia est. Sensus est animæ vis qua res ma- teria inmersas percipit. Quæ sequuntur definitiones unionum variæ, discrepant ab iis quas Combefisius edidit Damasceni, de unione. Unio est rerum distantium in sui invicem com- munionem venientium concursus. Duodecim autem modis contingit: secundum temperationem, secundum coacervationem, se- cundum conspersionem, secundum admistionem, secundum contractionem, secundum essentiam, secundum respectum et affectum, et secundum hypostasim, unico et singulari modo. Ac unio quidem secundum temperationem est, ut in fluidis, puta in vino et aquis. Secundum coacervationem, ut in siccis, fru- mento et hordeo. Secundum conspersionem, qualis est inter hu- midum et siccum, terram et aquam. Secundum permistionem, ut in variis farinis. Secundum confusionem, ut in his quæ liquan- tur, auro et argento, cera et pice. Secundum compaginationem, ut in lapidibus. Secundum appositionem, ut in asseribus et tabulis. Secundum contractionem, ut in lampade ex igne prodeunte, ac rursum cum igne unita, Secundum essentiam, ut in individuis, Petro et Paulo, sive his et istis equis, sive bolus, aliisve animantibus. C D habentur in cod. Regio 2951, paucisque verbis t. ll Operum sancti Marimi, pag.

Κατὰ σχέσιν, ὡς ἐπὶ φίλων καὶ γνωμῶν εἰς ἕν θέ- Α λημα συνερχομένων. Κατὰ σύνθεσιν, ὡς ἐπὶ ψυχῆς καὶ σώματος. Καθ' ὑπόστασιν δὲ ἐπὶ μόνης λέγεται τῆς ἐν Χρι στῷ θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος. Ἐν γὰρ πρόσωπον ἔσχον αἱ δύο φύσεις, καὶ οὐ δύο, κατὰ τὸν λῆρον Νεστόριον. Λέγεται δὲ καὶ οὐσιώδης ἡ τοιαύτη ἕνωσις, καὶ ἀληθὴς, καὶ οὐ κατὰ φαντασίαν. Καὶ ἄλλως δὲ, καθ' ὑπόστασιν ἔνωσίς ἐστιν ἡ τῶν ἑτερουσίων εἰς μίαν ὑπόστασιν σύνοδος, σωζομένης ἑκάστῳ μετὰ τὴν Ένωσιν τῆς φυσικῆς ιδιότητος. Τοῦ Δαμασκηνοῦ. Ο τῶν ὅλων Θεὸς καὶ Πατὴρ, καθδ Πατὴρ θέλει, ἢ καθο Θεός; Αλλ' εἰ μὲν καθὸ Πατήρ, ἄλλο τὸ αὐτ τοῦ ἔσται παρὰ τὸ τοῦ Υἱοῦ θέλημα· οὐ γὰρ Πατήρ ὁ Υἱός. Εἰ δὲ καθὸ Θεὸς, Θεὸς δὲ καὶ ὁ Υἱὸς καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον· ἄρα τὸ θέλημα φύσεως, ήγουν φυ σικόν· καὶ σὺ γοῦν κατὰ τοῦτο συλλογισάμενος, ερώ- τησον· Ὁ τῶν ὅλων Θεός, καθὸ Πατὴρ προσεδέξατο τὸ τοῦ Μονογενοῦς αἷμα, ἢ καθὸ Θεός; ᾿Αλλ᾽ εἰ μὲν καθὸ Πατὴρ, ἄλλη αὐτοῦ ἔσται παρὰ τὴν τοῦ Υἱοῦ δύναμίς τε καὶ ἐνέργεια· οὐ γὰρ Πατὴρ ὁ Υἱός. Εἰ δὲ καθὸ Θεὸς, Θεὸς δὲ καὶ ὁ Υἱὸς καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον· ἄρα τὸ τοῦ Μονογενοῦς αἷμα, τοῦ ἑνὸς τῆς ἁγίας Τριάδος, ἡ αὐτὴ ἁγία Τριάς καθὸ Θεὸς προσ- εδέξατο. Του Δαμασκηνοῦ. Καὶ ἐπὶ τοὺς ἀποστόλους τὸ Πνεῦμα κάτεισι. Θεὸς γάρ ἐστιν· ὁ δὲ Θεὸς πῦρ καταναλίσκον ἐστί. Διὰ τοῦτο πυρὶ λέγεται βαπτίζειν ὁ Χριστὸς, ἐπειδὴ ἐν είδει πυρίνων γλωττῶν ἐπὶ τοὺς ἁγίους αὐτοῦ μαθη- τὰς τὴν τοῦ Χριστοῦ χάριν ἐξέχεεν, ἢ διὰ τὸ τοῦ μέλλοντος πυρός κολαστικόν. Βάπτισμα γὰρ κἀκεῖνο τελευταῖον, οὐ σωτήριον, ἀλλὰ τῆς μὲν κακίας ἀναι- ρετικόν· οὐκέτι γὰρ κακία καὶ ἁμαρτία πολιτεύς- ται· κολάζον δὲ ἀτελεύτητα. Τοῦ Δαμασκηνοῦ. Ἐπειδὴ πολλαχῶς τὸ πνεῦμα νοεῖται, λεκτέον τὰ σημαινόμενα. Πνεῦμα τοίνυν εἴρηται τὸ ἅγιον Πνεῦ- μα· λέγονται δὲ καὶ αἱ δυνάμεις τοῦ ἁγίου Πνεύμα τος, πνεῦμα· ὡς τὸ, ο Ἐπαναπαύσεται ἐπ' αὐτὸν ἑπτὰ πνεύματα. » Α' γὰρ ἐνέργειαι τοῦ Πνεύματος, πνεύματα οἶμαι φίλον τῷ Ἡσαΐᾳ καλεῖν. Πνεῦμα καὶ ὁ ἄγγελος ὁ ἀγαθός, ὡς τὸ, ο Ὁ ποιῶν τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ πνεύματα. » Πνεῦμα καὶ ὁ δαίμων, ὡς τὸ, « Τὸ πνεῦμα τὸ ἄλαλον καὶ κωφόν. » Πνεῦμα καὶ ἡ ψυχή, ὡς τό, « Εἰς χεῖράς σου παραθήσομαι τὸ πνεῦμά μου. » Έστι δὲ ὅτε καὶ ὁ νοῦς πνεῦμα λέγεται. * FRAGMENTA. Secundum respectum et affectum, ut in amiciș ac sententiis ad unum quid volendum consentientibus. Secundum compositionem, ut in anima et corpore. Secundum hypostasim vero, de sola divinitatis et humanitatis in Christo copula dicitur. Unamı enim personam ambæ naturæ habuerunt, non duas, ut deliravit Nestorius Porro hæc unio substantialis dicitur, quia vera, et nequaquam fictitia sive imaginaria est. Alio item modo, unio secundum bypostasim con- cursus est rerum diversæ essentiæ, servata uni- cuique post unionem sua naturali proprietate. Alterum rursus Damasceni fragmentum istud reperi in Niceta Choniate Thesauro manu exarato, cujus mihi peramice, ut et aliorum multorum, copiam fecit vir clarissimus doctissimusque D. Baluzius: habeturque lib. XXIII, ubi disputatur contra Soterichum Pan- teugenum, qui sacrificium Patri soli offerri a Filio dicebat: unde illud cum aliis Patrum locis transumpsit ediditque Leo Allatius in Vindiciis synodi Ephesinæ, p. 596. B Damasceni, Omnium Deus et Pater uti Deus vult, an uti Pater? Quod si uti Pater, alia erit ipsius ab ea quæ Filii est voluntas: neque enim Pater Filius est. Quod si uti Deus, Deus vero est et Filius et Spiritus sanctus: voluntas ergo naturæ est, sive naturalis. Sic tu hoc eodem modo argumentum formans, interroga : Omnium Deus et Pater, uti Pater accepit sanguinem, an uti Deus? Quod si uti Pater,` alia erit ipsius ab ea quæ Filii tumi facultas tum operatio: neque enim Filius Pater est. Quod si uli Deus, Deus vero et Filius et Spi- ritus sanctus est: igitur Unigeniti qui unus ex sancta Trinitate est, sanguinem ipsa sancta Tri- nitas uti Deus accepit. Quæ sequuntur reperi in Catena Regia in Lucam, cod. 2440, in cap. ut, v. 13. Deut. iv, 24; Hebr. PATROL. GR. XCV. C Damasceni. Ac super apostolos Spiritus descendit Deus quippe est. Deus vero ignis consumens est '. Quapropter Christus igne baptizare dicitur, quia super sanctos discipulos in ignearum linguaruin specie Christi gratiam effudit: sive etiam propter ignis futuri vim puniendi ; baptisma namque est et hoc postremum, non salutare, sed quo malitia aboleatur (non enim tunc amplius nequitia et pec- catum locum babel), cæterum sine fine plectit. Damasceni. Quoniam vero spiritus multifarie accipitur, ejus nobis sunt edisserenda significata. Spiritus ergo dictus est Spiritus sanctus. Dicuntur etiam spiri- tus, virtutes Spiritus sancti, ut in illo loco : « Re- quiescent super eum septem spiritus '. . Opera tiones enim Spiritus, spiritus ab Isaia appellatas arbitror. Spiritus est et angelus bonus, secundum illud, Qui facit angelos suos spiritus '. • Spiri- tus est el damon, ut fert illud : « Spiritus mutus et surdus . . Spiritus item anima est, ut cum di- citur: In manus tuas commendo spiritum XII, 29. Isa. st, 2. * Psal. cil, 17. * Matth. x, 24.

Κατὰ σχέσιν, ὡς ἐπὶ φίλων καὶ γνωμῶν εἰς ἕν θέ- Α λημα συνερχομένων. Κατὰ σύνθεσιν, ὡς ἐπὶ ψυχῆς καὶ σώματος. Καθ' ὑπόστασιν δὲ ἐπὶ μόνης λέγεται τῆς ἐν Χρι στῷ θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος. Ἐν γὰρ πρόσωπον ἔσχον αἱ δύο φύσεις, καὶ οὐ δύο, κατὰ τὸν λῆρον Νεστόριον. Λέγεται δὲ καὶ οὐσιώδης ἡ τοιαύτη ἕνωσις, καὶ ἀληθὴς, καὶ οὐ κατὰ φαντασίαν. Καὶ ἄλλως δὲ, καθ' ὑπόστασιν ἔνωσίς ἐστιν ἡ τῶν ἑτερουσίων εἰς μίαν ὑπόστασιν σύνοδος, σωζομένης ἑκάστῳ μετὰ τὴν Ένωσιν τῆς φυσικῆς ιδιότητος. Τοῦ Δαμασκηνοῦ. Ο τῶν ὅλων Θεὸς καὶ Πατὴρ, καθδ Πατὴρ θέλει, ἢ καθο Θεός; Αλλ' εἰ μὲν καθὸ Πατήρ, ἄλλο τὸ αὐτ τοῦ ἔσται παρὰ τὸ τοῦ Υἱοῦ θέλημα· οὐ γὰρ Πατήρ ὁ Υἱός. Εἰ δὲ καθὸ Θεὸς, Θεὸς δὲ καὶ ὁ Υἱὸς καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον· ἄρα τὸ θέλημα φύσεως, ήγουν φυ σικόν· καὶ σὺ γοῦν κατὰ τοῦτο συλλογισάμενος, ερώ- τησον· Ὁ τῶν ὅλων Θεός, καθὸ Πατὴρ προσεδέξατο τὸ τοῦ Μονογενοῦς αἷμα, ἢ καθὸ Θεός; ᾿Αλλ᾽ εἰ μὲν καθὸ Πατὴρ, ἄλλη αὐτοῦ ἔσται παρὰ τὴν τοῦ Υἱοῦ δύναμίς τε καὶ ἐνέργεια· οὐ γὰρ Πατὴρ ὁ Υἱός. Εἰ δὲ καθὸ Θεὸς, Θεὸς δὲ καὶ ὁ Υἱὸς καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον· ἄρα τὸ τοῦ Μονογενοῦς αἷμα, τοῦ ἑνὸς τῆς ἁγίας Τριάδος, ἡ αὐτὴ ἁγία Τριάς καθὸ Θεὸς προσ- εδέξατο. Του Δαμασκηνοῦ. Καὶ ἐπὶ τοὺς ἀποστόλους τὸ Πνεῦμα κάτεισι. Θεὸς γάρ ἐστιν· ὁ δὲ Θεὸς πῦρ καταναλίσκον ἐστί. Διὰ τοῦτο πυρὶ λέγεται βαπτίζειν ὁ Χριστὸς, ἐπειδὴ ἐν είδει πυρίνων γλωττῶν ἐπὶ τοὺς ἁγίους αὐτοῦ μαθη- τὰς τὴν τοῦ Χριστοῦ χάριν ἐξέχεεν, ἢ διὰ τὸ τοῦ μέλλοντος πυρός κολαστικόν. Βάπτισμα γὰρ κἀκεῖνο τελευταῖον, οὐ σωτήριον, ἀλλὰ τῆς μὲν κακίας ἀναι- ρετικόν· οὐκέτι γὰρ κακία καὶ ἁμαρτία πολιτεύς- ται· κολάζον δὲ ἀτελεύτητα. Τοῦ Δαμασκηνοῦ. Ἐπειδὴ πολλαχῶς τὸ πνεῦμα νοεῖται, λεκτέον τὰ σημαινόμενα. Πνεῦμα τοίνυν εἴρηται τὸ ἅγιον Πνεῦ- μα· λέγονται δὲ καὶ αἱ δυνάμεις τοῦ ἁγίου Πνεύμα τος, πνεῦμα· ὡς τὸ, ο Ἐπαναπαύσεται ἐπ' αὐτὸν ἑπτὰ πνεύματα. » Α' γὰρ ἐνέργειαι τοῦ Πνεύματος, πνεύματα οἶμαι φίλον τῷ Ἡσαΐᾳ καλεῖν. Πνεῦμα καὶ ὁ ἄγγελος ὁ ἀγαθός, ὡς τὸ, ο Ὁ ποιῶν τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ πνεύματα. » Πνεῦμα καὶ ὁ δαίμων, ὡς τὸ, « Τὸ πνεῦμα τὸ ἄλαλον καὶ κωφόν. » Πνεῦμα καὶ ἡ ψυχή, ὡς τό, « Εἰς χεῖράς σου παραθήσομαι τὸ πνεῦμά μου. » Έστι δὲ ὅτε καὶ ὁ νοῦς πνεῦμα λέγεται. * FRAGMENTA. Secundum respectum et affectum, ut in amiciș ac sententiis ad unum quid volendum consentientibus. Secundum compositionem, ut in anima et corpore. Secundum hypostasim vero, de sola divinitatis et humanitatis in Christo copula dicitur. Unamı enim personam ambæ naturæ habuerunt, non duas, ut deliravit Nestorius Porro hæc unio substantialis dicitur, quia vera, et nequaquam fictitia sive imaginaria est. Alio item modo, unio secundum bypostasim con- cursus est rerum diversæ essentiæ, servata uni- cuique post unionem sua naturali proprietate. Alterum rursus Damasceni fragmentum istud reperi in Niceta Choniate Thesauro manu exarato, cujus mihi peramice, ut et aliorum multorum, copiam fecit vir clarissimus doctissimusque D. Baluzius: habeturque lib. XXIII, ubi disputatur contra Soterichum Pan- teugenum, qui sacrificium Patri soli offerri a Filio dicebat: unde illud cum aliis Patrum locis transumpsit ediditque Leo Allatius in Vindiciis synodi Ephesinæ, p. 596. B Damasceni, Omnium Deus et Pater uti Deus vult, an uti Pater? Quod si uti Pater, alia erit ipsius ab ea quæ Filii est voluntas: neque enim Pater Filius est. Quod si uti Deus, Deus vero est et Filius et Spiritus sanctus: voluntas ergo naturæ est, sive naturalis. Sic tu hoc eodem modo argumentum formans, interroga : Omnium Deus et Pater, uti Pater accepit sanguinem, an uti Deus? Quod si uti Pater,` alia erit ipsius ab ea quæ Filii tumi facultas tum operatio: neque enim Filius Pater est. Quod si uli Deus, Deus vero et Filius et Spi- ritus sanctus est: igitur Unigeniti qui unus ex sancta Trinitate est, sanguinem ipsa sancta Tri- nitas uti Deus accepit. Quæ sequuntur reperi in Catena Regia in Lucam, cod. 2440, in cap. ut, v. 13. Deut. iv, 24; Hebr. PATROL. GR. XCV. C Damasceni. Ac super apostolos Spiritus descendit Deus quippe est. Deus vero ignis consumens est '. Quapropter Christus igne baptizare dicitur, quia super sanctos discipulos in ignearum linguaruin specie Christi gratiam effudit: sive etiam propter ignis futuri vim puniendi ; baptisma namque est et hoc postremum, non salutare, sed quo malitia aboleatur (non enim tunc amplius nequitia et pec- catum locum babel), cæterum sine fine plectit. Damasceni. Quoniam vero spiritus multifarie accipitur, ejus nobis sunt edisserenda significata. Spiritus ergo dictus est Spiritus sanctus. Dicuntur etiam spiri- tus, virtutes Spiritus sancti, ut in illo loco : « Re- quiescent super eum septem spiritus '. . Opera tiones enim Spiritus, spiritus ab Isaia appellatas arbitror. Spiritus est et angelus bonus, secundum illud, Qui facit angelos suos spiritus '. • Spiri- tus est el damon, ut fert illud : « Spiritus mutus et surdus . . Spiritus item anima est, ut cum di- citur: In manus tuas commendo spiritum XII, 29. Isa. st, 2. * Psal. cil, 17. * Matth. x, 24.

Πνεῦμα καὶ ὁ ἄνεμος, ὡς τὸ « Τὸ Πνεῦμα, όπου θέ λει, πνεῖ. » Πνεῦμα καὶ ὁ ἀήρ. ● Β Ἰωάννου τοῦ Δαμασκηνοῦ, περὶ τῶν Μακεδόνων μηνῶν, ἐκ τῆς ἐκκλησιαστικής παραδόσεως. Φασὶ γὰρ οἱ Ἕλληνες είναι δώδεκα ζώδια ἐξ ἀστέ ρων ἐν τῷ οὐρανῷ, ἐναντίαν κίνησιν ἔχοντα τῷ τε ἡλίῳ, καὶ τῇ σελήνῃ, καὶ τοῖς ἄλλοις πέντε πλανήταις. καὶ διὰ δώδεκα ζωδίων παρέρχεσθαι τοὺς ἑπτά. Τῶν δὲ ἑπτὰ πλανητῶν τὰ ὀνόματα εἰσὶ ταῦτα· Ήλιος, Σελήνη, Ζεὺς, Ἑρμῆς, "Αρης, Αφροδίτη, Κρόνος. Πλανήτας δὲ καλοῦσιν αὐτοὺς διὰ τὸ ἐναν τίαν αὐτοὺς τοῦ οὐρανοῦ χινεῖσθαι κίνησιν. Εἶναι δὲ καθ' ἑκάστην ζώνην τοῦ οὐρανοῦ ἕνα τῶν ἑπτὰ πλανη τῶν· ἕνα μὲν ἐν τῇ πρώτῃ καὶ ἀνωτέρᾳ τὸν Κρόνον ο ἐνδὲ τῇ δευτέρᾳ τὸν Δία· ἐν τῇ τρίτῃ τὸν "Αρεα ἐν δὲ τῇ τετάρτῃ τὸν Ἥλιον· ἐν δὲ τῇ πέμπτῃ τὴν Αφροδίτην· ἐν δὲ τῇ ἕκτῃ τὸν Ἑρμῆν· ἐν δὲ τῇ εβδόμῃ καὶ κατωτέρᾳ τὴν Σελήνην. Ὁ μὲν οὖν Ηλιος καθ᾿ ἕκαστον ζώδιον ἀποτελεῖ μῆνα ἕνα, καὶ διὰ τῶν δώδεκα μηνῶν τὰ δώδεκα ζώδια διέρχεται. Των δὲ δώδεκα ζωδίων τὰ ὀνόματα εἰσὶ ταῦτα, καὶ οἱ τούτων μῆνες· α', Κριός· μηνὶ Μαρτίῳ κα' δέχεται τὸν ἥλιον· β', Ταῦρος· μηνὶ Ἀπριλλίω πγ γ', Δίδυμος Μαΐῳ κα' · δ', Καρκίνος Ἰουνίῳ κι' ε', Λέων Ιουλίῳ κε' · ς', Παρθένος, Αὐγούστῳ κε'. ζ', Ζυγός, Σεπτεμβρίῳ κει· η', Σκορπίος, Ὀκτωβρίῳ κε'· θ, Τοξότης, Νοεμβρίφ κε'· ι, Αιγόκερως, Δεκεμβρί κε'· ια', Υδροχόος, Ιαννουαρίῳ κ'· ιβ', Ιχθύς, Φει βρουαρίῳ κ'. Ἡ δὲ Σελήνη καθ᾿ ἕκαστον μῆνα τὰ ιβ' ζώδια διέρχεται, και κατωτέρα παροῦσα, καὶ ταχύ τερον ταῦτα διοδεύουσα· ὡς ἐὰν ποιήσῃς πόλον εν δον ἄλλου πόλου, ὁ ἔνδον πέλος μικρότερος εὑρεθή σεται. Οὕτω καὶ ὁ δρόμος τῆς Σελήνης κατωτέρας οὔσης ὀλιγότερος ἐστιν, καὶ ἀνύεται τάχιον. Περὶ διαφόρων μηνών. Μήνες κατά Ρωμαίους. α'. Μάρτιος λα· Γλυκοφάγει, γλυκοποτει. β'. Απρίλλιος λ· Ραφάνης μὴ φάγης. γ'. Μάϊος λα'· Ποδοκέφαλα μὴ φάγῃς. δ. Ἰούνιος λα'· Πίνε ὕδωρ ὀλίγον. ε'. Ιούλιος λα'. Απέχου ἀφροδισίων. ς'. Αύ- γουστος λα'· Ωμὰ λάχανα μὴ φάγῃς. ζ'. Σεπτέμ βριος 2'· Γάλα μή φάγῃς. η'. Οκτώβριος λα'· Απ- έχου ὀξυφαγίας. θ'. Νοέμβριος λ'. Απέχου πολυλου- σίας. ι'. Δεκέμβριος λα'· Κράμβην μὴ φάγῃ;. ια'. Ἰαννουάριος λα'· Ὥρα ιβ' πίνε ἄκρατον ὀλίγον. ιβ'. Φενβρουάριος κη' · Σεύτλου μὴ φάγης. : S. JOANNIS DAMASCENI meum. . Aliquando rursum mens quoque spiri- A lus vocatur. Spiritus item est ventus, ut illud : Spiritus ubi vult spirat •. › Spiritus est et aer. - Que sequuntur De mensibus Macedonum, reperi in cod. Reg. post questiones Anastasii, et in simili codice Bodleiano, n. 297, perinde habentur post easdem Anastqsit quæstiones : nec dubium est quin excerpta sint ex ampliori quodam opere quod interierit, propter particulam yap, enim, que ipso statim initio legitur. Hujus fragmenti partem citavit Usserius in opusculo De Macedonum et Asianorum anno solari, cap. 5, ubi observat menses qui dicuntur secundum Macedones, esse menses anni georgici, secundum illud Virgilii Georg. 'I: Candidus quratis aperit cum cornibus annum Taurus, etc. In cod. Bibliotheca Medicea plut. 5, n. 50, menses iidem secundum Judeos, Gracos, Macedones, et Ægyptios, eodem ordine recensentur: sed omisso Joannis Damasceni nomine. Joannis Damasceni, De mensibus Macedonicis, ex Ecclesiastion traditione. C • Gentiles siquidem duodecim zodiaei signa esse aiunt quæ ex stellis constant, atque in cœlo motum 'contrarium habent, tam soli, quam lunæ, et reli- quis quinque planetis; per hæc vero duodecim signa septem planetas transire: cæterum septem planetarum haec esse nonrina: Sol, Luna, Jupiter, Mercurius, Mars, Venus, Saturnus. Planetas autem eos appellant, quia oppositum adversumque colo motum habent. In unaquaque vero coeli sphaera unume septem planetis versari dicunt: ac quidem în prima et suprema Saturnum ; in secunda Jovem ; in tertia Martem ; in quarta Solem ; in quinta Ve- merem; in sexta Mercurium; in septima et infima Lunam. Sol itaque in quolibet zodiaci signo men- sem unum insumit, et per duodecim menses duo- decim hæc signa transcurrit. Hæc porro nomina sunt duodecim signorum, hique corum menses : 1. Arles, mensis Martii die vicesima prima solem exci- pit. 2. Taurus, mensis Aprilis die 23. 3. Geminus, Mali 24. 4. Cancer, Junii 24. 5. Leo, Julii 25. 6. Virgo, Augusti 25. 7. Libra, Septembris 25. 8. Scor pius, Octobris 25.9. Sagittarius, Novembris 25. 10. Capricornus, Decembris 25. 11. Amphora, Januarii At quovis mense duodecim signa peragrat, cumque omnibus sit inferior, ea celerius percurrit: velut si circulum Sacias intra circulum alium, circulus imrapeus alio minor reperietur: consimiliter cursus Luare, quippe quæ in inferiori loco exsi.tit, D breyior est, citiusque absolvitur. De mensibus diversis. Menses secundum Romanos. Podocephala ne comedas. 4. Junius 31: Parumper aqua bibe. 5. Julius : Venereis abstine. 6. Augu- stus : Herbas crudas ne manduces. 7. September : Ne lacte vescaris. 8. October : Ab acer- bis abstipe. 9. November : Cave ne sæpius la- ves. 10. December : Ne manduces cranben. 11. Januarius : Hora duodecima meri tantillum bibe. Februarius : Ne betam comedas. • Psal. xxx, 6. • Joan. 11, 8. • 20. 12. Pisces, Februarii 20. Δε xero Luna singulo 1. Martius, dierum 51 : Dulci cibo et potu utere. 2. Aprilis, 30 : Ne raphanum edas. 3. Maius 51 :

Πνεῦμα καὶ ὁ ἄνεμος, ὡς τὸ « Τὸ Πνεῦμα, όπου θέ λει, πνεῖ. » Πνεῦμα καὶ ὁ ἀήρ. ● Β Ἰωάννου τοῦ Δαμασκηνοῦ, περὶ τῶν Μακεδόνων μηνῶν, ἐκ τῆς ἐκκλησιαστικής παραδόσεως. Φασὶ γὰρ οἱ Ἕλληνες είναι δώδεκα ζώδια ἐξ ἀστέ ρων ἐν τῷ οὐρανῷ, ἐναντίαν κίνησιν ἔχοντα τῷ τε ἡλίῳ, καὶ τῇ σελήνῃ, καὶ τοῖς ἄλλοις πέντε πλανήταις. καὶ διὰ δώδεκα ζωδίων παρέρχεσθαι τοὺς ἑπτά. Τῶν δὲ ἑπτὰ πλανητῶν τὰ ὀνόματα εἰσὶ ταῦτα· Ήλιος, Σελήνη, Ζεὺς, Ἑρμῆς, "Αρης, Αφροδίτη, Κρόνος. Πλανήτας δὲ καλοῦσιν αὐτοὺς διὰ τὸ ἐναν τίαν αὐτοὺς τοῦ οὐρανοῦ χινεῖσθαι κίνησιν. Εἶναι δὲ καθ' ἑκάστην ζώνην τοῦ οὐρανοῦ ἕνα τῶν ἑπτὰ πλανη τῶν· ἕνα μὲν ἐν τῇ πρώτῃ καὶ ἀνωτέρᾳ τὸν Κρόνον ο ἐνδὲ τῇ δευτέρᾳ τὸν Δία· ἐν τῇ τρίτῃ τὸν "Αρεα ἐν δὲ τῇ τετάρτῃ τὸν Ἥλιον· ἐν δὲ τῇ πέμπτῃ τὴν Αφροδίτην· ἐν δὲ τῇ ἕκτῃ τὸν Ἑρμῆν· ἐν δὲ τῇ εβδόμῃ καὶ κατωτέρᾳ τὴν Σελήνην. Ὁ μὲν οὖν Ηλιος καθ᾿ ἕκαστον ζώδιον ἀποτελεῖ μῆνα ἕνα, καὶ διὰ τῶν δώδεκα μηνῶν τὰ δώδεκα ζώδια διέρχεται. Των δὲ δώδεκα ζωδίων τὰ ὀνόματα εἰσὶ ταῦτα, καὶ οἱ τούτων μῆνες· α', Κριός· μηνὶ Μαρτίῳ κα' δέχεται τὸν ἥλιον· β', Ταῦρος· μηνὶ Ἀπριλλίω πγ γ', Δίδυμος Μαΐῳ κα' · δ', Καρκίνος Ἰουνίῳ κι' ε', Λέων Ιουλίῳ κε' · ς', Παρθένος, Αὐγούστῳ κε'. ζ', Ζυγός, Σεπτεμβρίῳ κει· η', Σκορπίος, Ὀκτωβρίῳ κε'· θ, Τοξότης, Νοεμβρίφ κε'· ι, Αιγόκερως, Δεκεμβρί κε'· ια', Υδροχόος, Ιαννουαρίῳ κ'· ιβ', Ιχθύς, Φει βρουαρίῳ κ'. Ἡ δὲ Σελήνη καθ᾿ ἕκαστον μῆνα τὰ ιβ' ζώδια διέρχεται, και κατωτέρα παροῦσα, καὶ ταχύ τερον ταῦτα διοδεύουσα· ὡς ἐὰν ποιήσῃς πόλον εν δον ἄλλου πόλου, ὁ ἔνδον πέλος μικρότερος εὑρεθή σεται. Οὕτω καὶ ὁ δρόμος τῆς Σελήνης κατωτέρας οὔσης ὀλιγότερος ἐστιν, καὶ ἀνύεται τάχιον. Περὶ διαφόρων μηνών. Μήνες κατά Ρωμαίους. α'. Μάρτιος λα· Γλυκοφάγει, γλυκοποτει. β'. Απρίλλιος λ· Ραφάνης μὴ φάγης. γ'. Μάϊος λα'· Ποδοκέφαλα μὴ φάγῃς. δ. Ἰούνιος λα'· Πίνε ὕδωρ ὀλίγον. ε'. Ιούλιος λα'. Απέχου ἀφροδισίων. ς'. Αύ- γουστος λα'· Ωμὰ λάχανα μὴ φάγῃς. ζ'. Σεπτέμ βριος 2'· Γάλα μή φάγῃς. η'. Οκτώβριος λα'· Απ- έχου ὀξυφαγίας. θ'. Νοέμβριος λ'. Απέχου πολυλου- σίας. ι'. Δεκέμβριος λα'· Κράμβην μὴ φάγῃ;. ια'. Ἰαννουάριος λα'· Ὥρα ιβ' πίνε ἄκρατον ὀλίγον. ιβ'. Φενβρουάριος κη' · Σεύτλου μὴ φάγης. : S. JOANNIS DAMASCENI meum. . Aliquando rursum mens quoque spiri- A lus vocatur. Spiritus item est ventus, ut illud : Spiritus ubi vult spirat •. › Spiritus est et aer. - Que sequuntur De mensibus Macedonum, reperi in cod. Reg. post questiones Anastasii, et in simili codice Bodleiano, n. 297, perinde habentur post easdem Anastqsit quæstiones : nec dubium est quin excerpta sint ex ampliori quodam opere quod interierit, propter particulam yap, enim, que ipso statim initio legitur. Hujus fragmenti partem citavit Usserius in opusculo De Macedonum et Asianorum anno solari, cap. 5, ubi observat menses qui dicuntur secundum Macedones, esse menses anni georgici, secundum illud Virgilii Georg. 'I: Candidus quratis aperit cum cornibus annum Taurus, etc. In cod. Bibliotheca Medicea plut. 5, n. 50, menses iidem secundum Judeos, Gracos, Macedones, et Ægyptios, eodem ordine recensentur: sed omisso Joannis Damasceni nomine. Joannis Damasceni, De mensibus Macedonicis, ex Ecclesiastion traditione. C • Gentiles siquidem duodecim zodiaei signa esse aiunt quæ ex stellis constant, atque in cœlo motum 'contrarium habent, tam soli, quam lunæ, et reli- quis quinque planetis; per hæc vero duodecim signa septem planetas transire: cæterum septem planetarum haec esse nonrina: Sol, Luna, Jupiter, Mercurius, Mars, Venus, Saturnus. Planetas autem eos appellant, quia oppositum adversumque colo motum habent. In unaquaque vero coeli sphaera unume septem planetis versari dicunt: ac quidem în prima et suprema Saturnum ; in secunda Jovem ; in tertia Martem ; in quarta Solem ; in quinta Ve- merem; in sexta Mercurium; in septima et infima Lunam. Sol itaque in quolibet zodiaci signo men- sem unum insumit, et per duodecim menses duo- decim hæc signa transcurrit. Hæc porro nomina sunt duodecim signorum, hique corum menses : 1. Arles, mensis Martii die vicesima prima solem exci- pit. 2. Taurus, mensis Aprilis die 23. 3. Geminus, Mali 24. 4. Cancer, Junii 24. 5. Leo, Julii 25. 6. Virgo, Augusti 25. 7. Libra, Septembris 25. 8. Scor pius, Octobris 25.9. Sagittarius, Novembris 25. 10. Capricornus, Decembris 25. 11. Amphora, Januarii At quovis mense duodecim signa peragrat, cumque omnibus sit inferior, ea celerius percurrit: velut si circulum Sacias intra circulum alium, circulus imrapeus alio minor reperietur: consimiliter cursus Luare, quippe quæ in inferiori loco exsi.tit, D breyior est, citiusque absolvitur. De mensibus diversis. Menses secundum Romanos. Podocephala ne comedas. 4. Junius 31: Parumper aqua bibe. 5. Julius : Venereis abstine. 6. Augu- stus : Herbas crudas ne manduces. 7. September : Ne lacte vescaris. 8. October : Ab acer- bis abstipe. 9. November : Cave ne sæpius la- ves. 10. December : Ne manduces cranben. 11. Januarius : Hora duodecima meri tantillum bibe. Februarius : Ne betam comedas. • Psal. xxx, 6. • Joan. 11, 8. • 20. 12. Pisces, Februarii 20. Δε xero Luna singulo 1. Martius, dierum 51 : Dulci cibo et potu utere. 2. Aprilis, 30 : Ne raphanum edas. 3. Maius 51 :

Μήνες κατὰ Ἰουδαίους. α'. Νισάν. β'. Πάρ' γ'. Σιουάν. δ'. Θαμούς. ε'."Α6. Γ΄. Αλούλ. ζ'. Θερσή 4. η'. Μαρσουάν. Θ'. Χασλού. Η ι. Τιδήθ. ια'. Σαβάτ. ιβ'. 'Αδάρ. Μῆνες κατὰ Μακεδόνας (1). α΄. Ταῦρος. β'. Δίδυμος γ'. Καρκίνος. δ'. Λέων. ε'. Παρθένος. ς' Ζυγός. ζ'. Σκορπίος. η'. Τοξότης. θ'. Αἰγόκερως. ι'. Υδροχόος. ια'. Ιχθύς. ιβ'. Κριός. Μῆνες κατὰ "Ελληνας (2). α'. Ξανθικός. β'. 'Αρτεμίσιος. γ'. Δαίσιος. δ'. Πάνε - μος. ε'. Λῷος. ς'. Γορπιαίος. ζ'. Υπερβερεταῖος. η'. Δίος. θ'.Απηλλαῖος. ι'. Αὐδυναῖος, τα'. Περίτιος. ιβ'. Αύστρος. Μῆνες κατὰ Αίγυπτίους. σ'. Φαρμουθί. β'. Παχών. γ'. Παυνί. δ'. Επιφί. ε'. Μεσωρί. ς'. Θώθ. ζ. Φαωφί. η'. 'Αθύρ. θ'. Χοιάκ. :. Τυδί. ια'. Μεχείρ. ιβ'. Φαμενώθ. Τοῦτό ἐστι τὸ Πασχάλιον τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Δαμασκηνοῦ. Πασχάλιον σὺν Θεῷ συντεθέν παρὰ τοῦ ἐν ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Ἰωάννου τοῦ Δαμασκηνοῦ. βασμίου καὶ μεγάλου Πάσχα εὑρέσεως παρὰ τοῦ ὁσίου καὶ θεοφόρου Πατρὸς ἡμῶν Ἰωάννου Δαμασκηνοῦ FRAGMENTA Menses secundum Judæos. Elul. 7. Tisri. 8. Marchsouan. 9. Chasleu. 10. Emenda. Bapt. - Tebeth. 11. Sabat. 12. Adar Menses secundum Macedones. nus. 10. Hydria. 11. Pisces. 12. Aries. Menses secundum Græcos. Appellæus. 10. Audinæus. 41. Peritius. 12. Dystrus. Menses secundum Ægyptios. B 10. Tybi. 11. Mechir. 12. Phanemoth. NOTÆ. ropros scilicet, non Asiaticos. Macedones qui, Alexandro Magno duce, Asiam et Syriam occuparunt, de quorum anno solari disser- tationem scripsit Usserius, tum subinde eminen- tissimus Cardinalis Norisius. Athenienses menses. suos nominibus aliis nuncupabant. IN CANONEM PASCHALEM ADMONITIO. Quem hic exhibeo Canonem Paschalem, seu laterculum ad inveniendum diem Paschæ, in duobus Regiis codicibus reperi, necnon cap. Computi Isaaci Argyri, quem Petavius edi- dit in Uranologia: habent et alii aliarum Europe Bibliothecarum codices, et ubique sancti Joannis Damasceni nomen ei præfixum est. In Reg. : Hic est Canon Paschalis sancti Joannis Damasceni. In altero, Canon Paschalis Deo dante com positus a sancto Patre nostro Damasceno. Apud Argyrum denique cap.10: Kavóvtov HC TOÙ BE- Laterculus venerandi et magni Paschatis inveniendi a sancto Joanne Damasceno conditus. Ejus auctorem esse Joannem nostrum Damascenum haud melius probavero, quam allato doctis- simi Petavii judicio, quo in Isaaci Argyri circa Canonem hunc inconsiderantiam et axpislav anim- advertit, pag. Canonem Paschalem, inquit, quem cap. x proposuit, cujusque terminos Paschales biduo Nicephorus anticipavit, conditum esse suspicatur ante annos 608, quam ista proderet. Quoniam biduum Paschata Judaica moratur; etsi nondum expletos illos esse duos dies asserit: sed de iis superesse adhuc horas tres, quibus exhauriendis anni octo et triginta desiderantur. Siquidem cyclo ineunte ( hic est annus Christi Dionysianus 1373) plenilunium Judaicum incidit post horas tres æquabiliter ab ortu solis diei viu Aprilis. Erat annus Con- stantinopolitanus 6881. Itaque post annos triginta octo, videlicet anno 6919, qui est Diony- sianus 1411, plena fiet, inquit, bidui mpohynois. Hæc Argyrus. Et quidem revera anno illo, quem dicit, Christi 1373, Judaicum plenilunium contigit horis circiter tribus post solis exortum. Erat annus Judaicus 5133, cujus Tisri iniit Augusti, 30, feria 2, anno Christi 1372, cyclo solis Romano IX, littera D. C. Nam illius character erat 2, 3, 606. Nisan autem character 5, 20, 757, feria ob translationem; Martii 25, cyclo solis Romano X, littera... anno Christi 1373. Plenilunium ergo commissum est Apr. 8, fer. 6, 15, 73, post ortum solis. Nam epilogi- smus Judaicus ab occasu solis incipit. Sed mirus hominis stupor : qui non animadverterit terminos Paschales, qui in hoc laterculo descripti sunt, cui Damascenus auctor inscribitur, non alios esse quam Nicænos, quibus Theophilus, Cyrillus, et Catholici deinceps usi sunt. At Isaacus circa annum Christi 765, Canonem illum conditum ac terminos esse constitutos, existimat. Detractis enim de 1373, exsistit annus 765. Sane Joannes Damascenus koc sæ- culo vixit, qui laterculi hujus artificiosi conditor esse potuit: non tamen terminos instituit. Sed Argyrum fefellit id de quo ante monui. Pulavit eo tempore quo Paschales fixi sunt ter- mini, plenam lunam in eos incurrisse: quod quidem sancti Damasceni ætate contigit: cum olim Nicæno sæculo biduo fere plenilunia prævenirent. Joannes Hierosolymitanus Damasce- num astronomiæ peritissimum fuisse refert in ejus Vita, idque colligi posse ait ex paucis illis que ad rudiorum eruditionem scripsit: in quibus utique fuerit hic Canon paschalis. Hujus porro condendi vel potius describendi occasionem fortasse Damasceno nostro dederit dissensio hæreticorum a Catholicis quam Theophanes anno Copronymi accidisse refert, ut Catholici die sexto Aprilis Pascha celebrarint, hæretici die 13, quod tamen doctissimus Antonius Pagi in annum ejusdem Copronymi et Christi 759, rejiciendum observat, atque Gallos nostros secundum cyclum Victorinum, una cum Alexandrinis Paschæ festivitatem perinde egisse, alque adeo cum Cophtis Jacobitis, quos ejusdem sectæ Syri imitabantur. 1. Nisan. 2. Jar. 3. Sivan. 4. Thamuz. 5. Ab. 6. 4. Taurus. 2. Geminus. 3. Cancer. 4. Leo. 3. Virgo. 6. Libra. 7. Scorpius. 8. Sagittarius. 9. Capricor 4. Xanthicus. 2. Artemisius. 3. Dæsius. 4. Panemus 5. Lous. 6. Gorpiæus. 7. Hyperberetæus. 8. Dius. 9. 1. Pharmuthi. 2. Pachon. 3. Pauni. 4. Epiphi, 5. Mesori. 6. Thoth. 7. Paophi. 8. Athyr. 9. Chœak. (1) Karà Mazedovas, secundum Macedones: Eu- (2) Karà "Ellovac, secundum Græcos: seu Syro-

Μήνες κατὰ Ἰουδαίους. α'. Νισάν. β'. Πάρ' γ'. Σιουάν. δ'. Θαμούς. ε'."Α6. Γ΄. Αλούλ. ζ'. Θερσή 4. η'. Μαρσουάν. Θ'. Χασλού. Η ι. Τιδήθ. ια'. Σαβάτ. ιβ'. 'Αδάρ. Μῆνες κατὰ Μακεδόνας (1). α΄. Ταῦρος. β'. Δίδυμος γ'. Καρκίνος. δ'. Λέων. ε'. Παρθένος. ς' Ζυγός. ζ'. Σκορπίος. η'. Τοξότης. θ'. Αἰγόκερως. ι'. Υδροχόος. ια'. Ιχθύς. ιβ'. Κριός. Μῆνες κατὰ "Ελληνας (2). α'. Ξανθικός. β'. 'Αρτεμίσιος. γ'. Δαίσιος. δ'. Πάνε - μος. ε'. Λῷος. ς'. Γορπιαίος. ζ'. Υπερβερεταῖος. η'. Δίος. θ'.Απηλλαῖος. ι'. Αὐδυναῖος, τα'. Περίτιος. ιβ'. Αύστρος. Μῆνες κατὰ Αίγυπτίους. σ'. Φαρμουθί. β'. Παχών. γ'. Παυνί. δ'. Επιφί. ε'. Μεσωρί. ς'. Θώθ. ζ. Φαωφί. η'. 'Αθύρ. θ'. Χοιάκ. :. Τυδί. ια'. Μεχείρ. ιβ'. Φαμενώθ. Τοῦτό ἐστι τὸ Πασχάλιον τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Δαμασκηνοῦ. Πασχάλιον σὺν Θεῷ συντεθέν παρὰ τοῦ ἐν ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Ἰωάννου τοῦ Δαμασκηνοῦ. βασμίου καὶ μεγάλου Πάσχα εὑρέσεως παρὰ τοῦ ὁσίου καὶ θεοφόρου Πατρὸς ἡμῶν Ἰωάννου Δαμασκηνοῦ FRAGMENTA Menses secundum Judæos. Elul. 7. Tisri. 8. Marchsouan. 9. Chasleu. 10. Emenda. Bapt. - Tebeth. 11. Sabat. 12. Adar Menses secundum Macedones. nus. 10. Hydria. 11. Pisces. 12. Aries. Menses secundum Græcos. Appellæus. 10. Audinæus. 41. Peritius. 12. Dystrus. Menses secundum Ægyptios. B 10. Tybi. 11. Mechir. 12. Phanemoth. NOTÆ. ropros scilicet, non Asiaticos. Macedones qui, Alexandro Magno duce, Asiam et Syriam occuparunt, de quorum anno solari disser- tationem scripsit Usserius, tum subinde eminen- tissimus Cardinalis Norisius. Athenienses menses. suos nominibus aliis nuncupabant. IN CANONEM PASCHALEM ADMONITIO. Quem hic exhibeo Canonem Paschalem, seu laterculum ad inveniendum diem Paschæ, in duobus Regiis codicibus reperi, necnon cap. Computi Isaaci Argyri, quem Petavius edi- dit in Uranologia: habent et alii aliarum Europe Bibliothecarum codices, et ubique sancti Joannis Damasceni nomen ei præfixum est. In Reg. : Hic est Canon Paschalis sancti Joannis Damasceni. In altero, Canon Paschalis Deo dante com positus a sancto Patre nostro Damasceno. Apud Argyrum denique cap.10: Kavóvtov HC TOÙ BE- Laterculus venerandi et magni Paschatis inveniendi a sancto Joanne Damasceno conditus. Ejus auctorem esse Joannem nostrum Damascenum haud melius probavero, quam allato doctis- simi Petavii judicio, quo in Isaaci Argyri circa Canonem hunc inconsiderantiam et axpislav anim- advertit, pag. Canonem Paschalem, inquit, quem cap. x proposuit, cujusque terminos Paschales biduo Nicephorus anticipavit, conditum esse suspicatur ante annos 608, quam ista proderet. Quoniam biduum Paschata Judaica moratur; etsi nondum expletos illos esse duos dies asserit: sed de iis superesse adhuc horas tres, quibus exhauriendis anni octo et triginta desiderantur. Siquidem cyclo ineunte ( hic est annus Christi Dionysianus 1373) plenilunium Judaicum incidit post horas tres æquabiliter ab ortu solis diei viu Aprilis. Erat annus Con- stantinopolitanus 6881. Itaque post annos triginta octo, videlicet anno 6919, qui est Diony- sianus 1411, plena fiet, inquit, bidui mpohynois. Hæc Argyrus. Et quidem revera anno illo, quem dicit, Christi 1373, Judaicum plenilunium contigit horis circiter tribus post solis exortum. Erat annus Judaicus 5133, cujus Tisri iniit Augusti, 30, feria 2, anno Christi 1372, cyclo solis Romano IX, littera D. C. Nam illius character erat 2, 3, 606. Nisan autem character 5, 20, 757, feria ob translationem; Martii 25, cyclo solis Romano X, littera... anno Christi 1373. Plenilunium ergo commissum est Apr. 8, fer. 6, 15, 73, post ortum solis. Nam epilogi- smus Judaicus ab occasu solis incipit. Sed mirus hominis stupor : qui non animadverterit terminos Paschales, qui in hoc laterculo descripti sunt, cui Damascenus auctor inscribitur, non alios esse quam Nicænos, quibus Theophilus, Cyrillus, et Catholici deinceps usi sunt. At Isaacus circa annum Christi 765, Canonem illum conditum ac terminos esse constitutos, existimat. Detractis enim de 1373, exsistit annus 765. Sane Joannes Damascenus koc sæ- culo vixit, qui laterculi hujus artificiosi conditor esse potuit: non tamen terminos instituit. Sed Argyrum fefellit id de quo ante monui. Pulavit eo tempore quo Paschales fixi sunt ter- mini, plenam lunam in eos incurrisse: quod quidem sancti Damasceni ætate contigit: cum olim Nicæno sæculo biduo fere plenilunia prævenirent. Joannes Hierosolymitanus Damasce- num astronomiæ peritissimum fuisse refert in ejus Vita, idque colligi posse ait ex paucis illis que ad rudiorum eruditionem scripsit: in quibus utique fuerit hic Canon paschalis. Hujus porro condendi vel potius describendi occasionem fortasse Damasceno nostro dederit dissensio hæreticorum a Catholicis quam Theophanes anno Copronymi accidisse refert, ut Catholici die sexto Aprilis Pascha celebrarint, hæretici die 13, quod tamen doctissimus Antonius Pagi in annum ejusdem Copronymi et Christi 759, rejiciendum observat, atque Gallos nostros secundum cyclum Victorinum, una cum Alexandrinis Paschæ festivitatem perinde egisse, alque adeo cum Cophtis Jacobitis, quos ejusdem sectæ Syri imitabantur. 1. Nisan. 2. Jar. 3. Sivan. 4. Thamuz. 5. Ab. 6. 4. Taurus. 2. Geminus. 3. Cancer. 4. Leo. 3. Virgo. 6. Libra. 7. Scorpius. 8. Sagittarius. 9. Capricor 4. Xanthicus. 2. Artemisius. 3. Dæsius. 4. Panemus 5. Lous. 6. Gorpiæus. 7. Hyperberetæus. 8. Dius. 9. 1. Pharmuthi. 2. Pachon. 3. Pauni. 4. Epiphi, 5. Mesori. 6. Thoth. 7. Paophi. 8. Athyr. 9. Chœak. (1) Karà Mazedovas, secundum Macedones: Eu- (2) Karà "Ellovac, secundum Græcos: seu Syro-

Y XE XS G H LE IA XY IB to LE IA IE IG IZ Y XY !S LE (*) Primus hic numerus primum diem denotat: secundus, Paschalis: tertius numerum dierum jejuni Apostolorum et sic in aliis. 580 ΠΑΣΧΑΛΙΟΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΥ, ΟΙ ΚΥΚΛΟΙ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ. Τὸ νομικὸν Πάσχα. α Y Θ ما και τα ιζ เท ιβ ΚΕ ×5 και χρ ๆ δ κη Θεμέλια τῆς σελήνης. Απριλ. κα * Φεύρου. ι Φευρου. Ο Φευρου, η Φευρου. 5 Φευρου. 5 Φευρου. ιβ Φευρου, και "Απριλ. 5 Απριλς Απριλ. ε Απριλ. δ' Απριλ. 7 Απριλ, ο "Απριλ, η ας κη κα λ κα XE Ιαννου. κζ Ἰαννο. κς Φευρου. α Ιαννου. λα Ἰαννου. λ Ἰαννου. κθ Ἰαννου. κη Μαρτίου. Μαρτ. κι Μαρτ. κγ Μαρτ. κθ Μαρτ. κη Μαρτ. κζ Μαρτ. κς Μαρτ. κε β μα λε λς λε λη μ Φευρου, τζ Φεύρου. ις Φεύρου. σε Φευρου. ιδ Φευρου. κ Φεύρου. ιθ Φευρου, τη XS Απριλ. "Απριλ. 18 Απριλ. γ Απριλ. ιβ' Απριλ. τα Απριλ. 15 Απριλ. της Απριλ. τες ιζ г し ιθ κα κρ ις τη Φεύρου. γ Φευρου. Ο Φευρου, η Φευρου. 5 Φευρου. ς Φευρου, ο Φευρου, δ Μαρτίου. Μαρτ. 2α Απριλ. 5 Απριλ. ε Απριλ. δ' Απριλ. γ Απριλ. β' Απριλ. α κη λα λγ λβ Φευρου, κδ Φευρου κγ Φευρου κ β Φευρου κη Φευρου. κζ. Φευρου κς Φευρου, και Απριλ. "Απριλ. και Απριλ. κα Απριλ. 10 Απριλ. κε Απριλ. κδ Απριλ. κγ Απριλ. κβ τη G H ท Θ τα ιβ Φεύρου. ιζ Φευρου. ις Φευρου, με Φευρου. ιδ Φευρου. ιγ Φευρου. ιβ Φευρου, τα Απριλ. "Απριλ. ιδ Απριλ. ιγ. Απριλ. ιβ' Απριλ, τα Απριλ. 1 Απριλ. Ο 'Απριλ. η ιθ και ΧΥ Φεύρου, γι Φευρου, β Φευρου, α Ιαννουλα Φευρου, ς Μαρτίου. Μαρτ. λὰ Μαρτ. 2 Μαρτ. κθ Μαρτ. κη Απριλ. γ λε Ας κε ιζ κη Φευρου, ο Φευρου, δ Απριλ. β' Απριλ. α λα Φευρου. ιθ Φευρου, κα λγ λ Φευρου, κδ Φευρου, κγ Φευρου κβ Φευρου κα Φευρου. κ Απριλ. "Απριλ. και Απριλ. και Απριλ. 10 Απριλ. της Απριλ. 15 Απριλ. ις Απριλ. κβ ιζ LE ις τα ιβ Φεύρου. ι Φευρου. Ο Φευρου, η Φευρου, ιδ Φευρου, ιγ Φευρου. ιβ Φευρου, τα Απριλ. "Απριλ. 5 Απριλ. 5 Απριλ. € Απριλ. ια Απριλ. 1 Απριλ. Ο Απριλ. η Θ κα κζ Φευρού, γι Φευρου. β Μαρτίου. Μαρτ. λα. Μαρτ. 2 Αγ λδ Φευρου, τα Φευρου, τις IA κη λε λς XY κα ΧΕ κβ Φευρου. α Ιαννουλα Ιαννου. λ Ταννου. κθ Ιαννου, κη Μαρτ. κθ Μαρτ. κη Μαρτ. κζ. Μαρτ. κς Μαρτ. κε λε λη Φευρου κβ Φευρου και Φευρου, κ Φευρου, τη Φευρου, τη Απριλ. "Απριλ. ιδ' Απριλ. γ Απριλ. 10 Απριλ. τη Απριλ. ιζ Απριλ. 15 Απριλ. τε ιζ Φεύρου.ας Φεύρου. Ο Φευρου, η Φευρου. ζ Φευρου. ς. Φευρου, ε. Φευρου, α Απριλ. "Απριλ. εξ Απριλ. 5 Απριλ. ἐν Ἀπριλ. δ' Απριλ. γ' Απριλ. β. 'Απριλ. η IB α ΙΓ και to κη με LE κα ις λ λα τη κε Ιαννου. κζ Ἰαννο. κς Ἰαννου.κε Ιαννουλα Ἰαννου. λ Ιαννου. κθ Ιαννου, κη Μαρτίου. Μαρτ. κδ Μαρτ. και Μαρτ. κγ Μαρτ. κη Μαρτ. και Μαρτ. κς Μαρτ. κα μα λς λε λη Φευρου κζ. Φευρου, ο Φευρου, με Φευρου. ιδ Φευρου. ιγ Φευρου. ιθ Φευρου, τη Απριλ. "Απριλ. ιδ Απριλ. ια Απριλ. ιβ' Απριλ. ια Απριλ. ι' Απριλ. ις Απριλ. με IA IE μ % κα κρ ΧΥ ιθ เท Φεύρου. γ Φευρου, β Φευρου, η Φευρου. 5 Φευρου. ς Φευρου, ο Φευρου, δ Μαρτίου. Μαρτ. λα Μαρτ. 2 Απριλ. τ' Απριλ. ο Απριλ. γ Απριλ. β' Απριλ. α λ λ λα Σβ Φεύρου. κα Φευρου, κγ Φευρου κβ Φευρου και Φευρου κ. Φευρου, ας Φευρου, κε Απριλ. "Απριλ. και Απριλ. κ Απριλ. 10 Απριλ. τη Ἀπριλ. και Απριλ. κγ Απριλ. κβ κα IG ις IZ Απριλ. ΤΗ Και Y κη Φεύρου, και Φεύρου. Ο Φευρου, σε Φευρου. ιδ Απριλ. ζ Απριλ. 5 Απριλ. ιβ' Απριλ. τα κι κρ Φεύρου. γ Φευρου. β Φευρου, ο Ιαννου. λα ας και τα Φευρου, ιγ Φευρου, ιβ Φευρου, τα Απριλ. 1 Απριλ. Ο ᾿Απριλ. η XY κα ΚΕ Ἰαννου. λ. Ιαννου, κθ Φευρου, δ λε λη Μαρτίου. Μαρτ. λα Μαρτ. λ. Μαρτ. κθ Μαρτ. κη, Μαρτ, κι Μαρτ. κς Απριλ. α λγ λε λβ Φεύρου, ιζ Φευρου, κγ. Φευρου. κβ. Φευρου και Φευρου. κ Φευρου, το Φευρου τη Απριλ. "Απριλ. 18 Απριλ. κ Απριλ. 10 Απριλ, 1η Απριλ. 15 Απριλ. ις Απριλ, ιε !S ιζ τη τρ δ LE ας και (*) Primus hic numerus primum diem τῆς ἀπόχρεω denotat: secundus, Paschalis: tertius numerum dierum jejuni Apostolorum et sic in aliis.

Y XE XS G H LE IA XY IB to LE IA IE IG IZ Y XY !S LE (*) Primus hic numerus primum diem denotat: secundus, Paschalis: tertius numerum dierum jejuni Apostolorum et sic in aliis. 580 ΠΑΣΧΑΛΙΟΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΥ, ΟΙ ΚΥΚΛΟΙ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ. Τὸ νομικὸν Πάσχα. α Y Θ ما και τα ιζ เท ιβ ΚΕ ×5 και χρ ๆ δ κη Θεμέλια τῆς σελήνης. Απριλ. κα * Φεύρου. ι Φευρου. Ο Φευρου, η Φευρου. 5 Φευρου. 5 Φευρου. ιβ Φευρου, και "Απριλ. 5 Απριλς Απριλ. ε Απριλ. δ' Απριλ. 7 Απριλ, ο "Απριλ, η ας κη κα λ κα XE Ιαννου. κζ Ἰαννο. κς Φευρου. α Ιαννου. λα Ἰαννου. λ Ἰαννου. κθ Ἰαννου. κη Μαρτίου. Μαρτ. κι Μαρτ. κγ Μαρτ. κθ Μαρτ. κη Μαρτ. κζ Μαρτ. κς Μαρτ. κε β μα λε λς λε λη μ Φευρου, τζ Φεύρου. ις Φεύρου. σε Φευρου. ιδ Φευρου. κ Φεύρου. ιθ Φευρου, τη XS Απριλ. "Απριλ. 18 Απριλ. γ Απριλ. ιβ' Απριλ. τα Απριλ. 15 Απριλ. της Απριλ. τες ιζ г し ιθ κα κρ ις τη Φεύρου. γ Φευρου. Ο Φευρου, η Φευρου. 5 Φευρου. ς Φευρου, ο Φευρου, δ Μαρτίου. Μαρτ. 2α Απριλ. 5 Απριλ. ε Απριλ. δ' Απριλ. γ Απριλ. β' Απριλ. α κη λα λγ λβ Φευρου, κδ Φευρου κγ Φευρου κ β Φευρου κη Φευρου. κζ. Φευρου κς Φευρου, και Απριλ. "Απριλ. και Απριλ. κα Απριλ. 10 Απριλ. κε Απριλ. κδ Απριλ. κγ Απριλ. κβ τη G H ท Θ τα ιβ Φεύρου. ιζ Φευρου. ις Φευρου, με Φευρου. ιδ Φευρου. ιγ Φευρου. ιβ Φευρου, τα Απριλ. "Απριλ. ιδ Απριλ. ιγ. Απριλ. ιβ' Απριλ, τα Απριλ. 1 Απριλ. Ο 'Απριλ. η ιθ και ΧΥ Φεύρου, γι Φευρου, β Φευρου, α Ιαννουλα Φευρου, ς Μαρτίου. Μαρτ. λὰ Μαρτ. 2 Μαρτ. κθ Μαρτ. κη Απριλ. γ λε Ας κε ιζ κη Φευρου, ο Φευρου, δ Απριλ. β' Απριλ. α λα Φευρου. ιθ Φευρου, κα λγ λ Φευρου, κδ Φευρου, κγ Φευρου κβ Φευρου κα Φευρου. κ Απριλ. "Απριλ. και Απριλ. και Απριλ. 10 Απριλ. της Απριλ. 15 Απριλ. ις Απριλ. κβ ιζ LE ις τα ιβ Φεύρου. ι Φευρου. Ο Φευρου, η Φευρου, ιδ Φευρου, ιγ Φευρου. ιβ Φευρου, τα Απριλ. "Απριλ. 5 Απριλ. 5 Απριλ. € Απριλ. ια Απριλ. 1 Απριλ. Ο Απριλ. η Θ κα κζ Φευρού, γι Φευρου. β Μαρτίου. Μαρτ. λα. Μαρτ. 2 Αγ λδ Φευρου, τα Φευρου, τις IA κη λε λς XY κα ΧΕ κβ Φευρου. α Ιαννουλα Ιαννου. λ Ταννου. κθ Ιαννου, κη Μαρτ. κθ Μαρτ. κη Μαρτ. κζ. Μαρτ. κς Μαρτ. κε λε λη Φευρου κβ Φευρου και Φευρου, κ Φευρου, τη Φευρου, τη Απριλ. "Απριλ. ιδ' Απριλ. γ Απριλ. 10 Απριλ. τη Απριλ. ιζ Απριλ. 15 Απριλ. τε ιζ Φεύρου.ας Φεύρου. Ο Φευρου, η Φευρου. ζ Φευρου. ς. Φευρου, ε. Φευρου, α Απριλ. "Απριλ. εξ Απριλ. 5 Απριλ. ἐν Ἀπριλ. δ' Απριλ. γ' Απριλ. β. 'Απριλ. η IB α ΙΓ και to κη με LE κα ις λ λα τη κε Ιαννου. κζ Ἰαννο. κς Ἰαννου.κε Ιαννουλα Ἰαννου. λ Ιαννου. κθ Ιαννου, κη Μαρτίου. Μαρτ. κδ Μαρτ. και Μαρτ. κγ Μαρτ. κη Μαρτ. και Μαρτ. κς Μαρτ. κα μα λς λε λη Φευρου κζ. Φευρου, ο Φευρου, με Φευρου. ιδ Φευρου. ιγ Φευρου. ιθ Φευρου, τη Απριλ. "Απριλ. ιδ Απριλ. ια Απριλ. ιβ' Απριλ. ια Απριλ. ι' Απριλ. ις Απριλ. με IA IE μ % κα κρ ΧΥ ιθ เท Φεύρου. γ Φευρου, β Φευρου, η Φευρου. 5 Φευρου. ς Φευρου, ο Φευρου, δ Μαρτίου. Μαρτ. λα Μαρτ. 2 Απριλ. τ' Απριλ. ο Απριλ. γ Απριλ. β' Απριλ. α λ λ λα Σβ Φεύρου. κα Φευρου, κγ Φευρου κβ Φευρου και Φευρου κ. Φευρου, ας Φευρου, κε Απριλ. "Απριλ. και Απριλ. κ Απριλ. 10 Απριλ. τη Ἀπριλ. και Απριλ. κγ Απριλ. κβ κα IG ις IZ Απριλ. ΤΗ Και Y κη Φεύρου, και Φεύρου. Ο Φευρου, σε Φευρου. ιδ Απριλ. ζ Απριλ. 5 Απριλ. ιβ' Απριλ. τα κι κρ Φεύρου. γ Φευρου. β Φευρου, ο Ιαννου. λα ας και τα Φευρου, ιγ Φευρου, ιβ Φευρου, τα Απριλ. 1 Απριλ. Ο ᾿Απριλ. η XY κα ΚΕ Ἰαννου. λ. Ιαννου, κθ Φευρου, δ λε λη Μαρτίου. Μαρτ. λα Μαρτ. λ. Μαρτ. κθ Μαρτ. κη, Μαρτ, κι Μαρτ. κς Απριλ. α λγ λε λβ Φεύρου, ιζ Φευρου, κγ. Φευρου. κβ. Φευρου και Φευρου. κ Φευρου, το Φευρου τη Απριλ. "Απριλ. 18 Απριλ. κ Απριλ. 10 Απριλ, 1η Απριλ. 15 Απριλ. ις Απριλ, ιε !S ιζ τη τρ δ LE ας και (*) Primus hic numerus primum diem τῆς ἀπόχρεω denotat: secundus, Paschalis: tertius numerum dierum jejuni Apostolorum et sic in aliis.

Cycli solis. Pascha legale. Fundamenta lunæ. Febr. 10 Febr. 9 Febr. 8 Febr. 7 Febr. 6 Febr. 12 Febr. 11 Aprilis. April. 7 April. 6. April. 6 April. 5 April. 4 April. 3 April. 9 April. 8 Januar.27 Jan. 26 Febr. 1 Jan. 31 Jan. 30 Jan. 29 Jan. 28 Martii. Mart. 24 Mart. 23 Mart. 29 Mart. 28 Mart. 27 Mart. 26 Mart. 25 Febr. 17 Febr. 16 Febr. 15 Febr. 14 Febr. 20 Febr. 19 Febr. 18 Aprilis. April. 14 April. 13 April. 12 April. 11 April. 17 April. 18 April. 15, Febr. 5 Febr. 9 Febr. 8 Febr. 7 Febr. 6 Febr. 5 Martii. Mart. 31 April. 6 April. 5 April. 4 April. 3 April. 2 Febr. 4 April. 1 Febr. 24 Febr. 23 Febr. 22 Febr. 28 Febr. 27 Febr. 26 Febr. 25 Aprilis. April. 21 April. 20 April. 19 April. 25 April. 24 April. 25 April. 22 Febr. 17 Febr. 16 Febr. 15 Febr. 14 Febr. 13 Febr. 12 Febr. 11 Aprilis. April. 14 April. 13 April. 12 April. 11 April. 10 April. 9 April. 8 Febr. 3 Martii. Febr. 2 Febr. 1 Jan. 31 Febr. 6 Febr. 5 Febr. 4 Mart. 31 Mart. 30 Mart. 29 Mart. 28 April. 3 April. 2 April. 2 April. 1 Febr. 24 Febr. 23 Febr. 22 Febr. 21 Febr. 20 Febr. 19 Febr. 25 Vill Aprilis. April. 21 April. 20 April. 19 April, 18 April. 17 April. 16 April. 22 Febr. 10 Febr. 9 Febr. 8 Febr. 14 Febr. 43 Febr. 12 Febr. 11 Aprilis. April. 7 April. 6 April. 5 April. 11 April. 10 April. 9 Martii. Febr. 5 Mart. 31 Febr. 2 Febr. 1 Jan. 31 Jan. 30 Jan. 29 Mart. 30 Mart. 29 Mart. 28 Mart. 27 Mart. 26 April. 8 Jan. 28 Mart. 25 Febr. 11 Febr. 16 Febr. 22 Febr. 21 Febr. 20 Febr. 18 Febr. 18 Aprilis. April 14 April. 15 April. 19 April. 18 April. 17 April. 16 April. 15, Febr. 26 Febr. 9 Febr. 8 Febr. 7 Febr. 6 Aprilis. April. 17 April. 6 April. 5 April. 4 April. 5 Febr. 5 April. 2 Febr. 1 April. 8 Martii. Jan. 27 Mart. 24 Jan. 26 Jan. 25 Jan. 51 Jan. 30 Jan. 29 Jan. 28 Mart. 23 Mart. 23 Mart. 28 Mart. 27 Mart. 26 Mart. 25 Febr. 27 Febr. 10 Febr. 15 Febr. 14 Febr. 13 Febr. 19 Aprilis. April. 14 April. 13 April. 12 April. 11 April. 10 April. 16 Febr. 48 April. 15 Feb. 3 Febr. 2 Febr. 8 Febr. 7 Febr. 6 Martii. Mart. 31 Mart. 30 April. 5 April. 4 April. 3 Febr. 5 April. 2 Febr. 4 April. 1 18 Febr. 24 Febr. 23 Febr. 22 Febr. 21 Febr. 27 Febr. 26 Febr. 25 Aprilis. April. 21 April. 20 April, 19 April. 18 April. 24 April. 23 April. 22 Febr. 20 Febr. 9 Febr. 15 Febr. 14 Febr. 13 Febr. 12 Febr. 11 Aprilis. April. 7 April. 6 April. 12 April. 11 April. 10 April. 9 April. 8 Febr. 3 Febr. 2 Febr. 4 Martii. Mart. 31 Mart. 30 Mart. 29 Jan. 51 Mart. 28 Febr. 17 Febr. 23 Febr. 22 Febr. 21 Jan. 30 Mart. 27 Febr. 20 Jan. 29 Mart. 26 Febr. 19 Febr. 4 April. I Febr. 18 Aprilis. April. 14 April. 20 April. 19 April. 18 April. 17 April. 16 April. 15

Cycli solis. Pascha legale. Fundamenta lunæ. Febr. 10 Febr. 9 Febr. 8 Febr. 7 Febr. 6 Febr. 12 Febr. 11 Aprilis. April. 7 April. 6. April. 6 April. 5 April. 4 April. 3 April. 9 April. 8 Januar.27 Jan. 26 Febr. 1 Jan. 31 Jan. 30 Jan. 29 Jan. 28 Martii. Mart. 24 Mart. 23 Mart. 29 Mart. 28 Mart. 27 Mart. 26 Mart. 25 Febr. 17 Febr. 16 Febr. 15 Febr. 14 Febr. 20 Febr. 19 Febr. 18 Aprilis. April. 14 April. 13 April. 12 April. 11 April. 17 April. 18 April. 15, Febr. 5 Febr. 9 Febr. 8 Febr. 7 Febr. 6 Febr. 5 Martii. Mart. 31 April. 6 April. 5 April. 4 April. 3 April. 2 Febr. 4 April. 1 Febr. 24 Febr. 23 Febr. 22 Febr. 28 Febr. 27 Febr. 26 Febr. 25 Aprilis. April. 21 April. 20 April. 19 April. 25 April. 24 April. 25 April. 22 Febr. 17 Febr. 16 Febr. 15 Febr. 14 Febr. 13 Febr. 12 Febr. 11 Aprilis. April. 14 April. 13 April. 12 April. 11 April. 10 April. 9 April. 8 Febr. 3 Martii. Febr. 2 Febr. 1 Jan. 31 Febr. 6 Febr. 5 Febr. 4 Mart. 31 Mart. 30 Mart. 29 Mart. 28 April. 3 April. 2 April. 2 April. 1 Febr. 24 Febr. 23 Febr. 22 Febr. 21 Febr. 20 Febr. 19 Febr. 25 Vill Aprilis. April. 21 April. 20 April. 19 April, 18 April. 17 April. 16 April. 22 Febr. 10 Febr. 9 Febr. 8 Febr. 14 Febr. 43 Febr. 12 Febr. 11 Aprilis. April. 7 April. 6 April. 5 April. 11 April. 10 April. 9 Martii. Febr. 5 Mart. 31 Febr. 2 Febr. 1 Jan. 31 Jan. 30 Jan. 29 Mart. 30 Mart. 29 Mart. 28 Mart. 27 Mart. 26 April. 8 Jan. 28 Mart. 25 Febr. 11 Febr. 16 Febr. 22 Febr. 21 Febr. 20 Febr. 18 Febr. 18 Aprilis. April 14 April. 15 April. 19 April. 18 April. 17 April. 16 April. 15, Febr. 26 Febr. 9 Febr. 8 Febr. 7 Febr. 6 Aprilis. April. 17 April. 6 April. 5 April. 4 April. 5 Febr. 5 April. 2 Febr. 1 April. 8 Martii. Jan. 27 Mart. 24 Jan. 26 Jan. 25 Jan. 51 Jan. 30 Jan. 29 Jan. 28 Mart. 23 Mart. 23 Mart. 28 Mart. 27 Mart. 26 Mart. 25 Febr. 27 Febr. 10 Febr. 15 Febr. 14 Febr. 13 Febr. 19 Aprilis. April. 14 April. 13 April. 12 April. 11 April. 10 April. 16 Febr. 48 April. 15 Feb. 3 Febr. 2 Febr. 8 Febr. 7 Febr. 6 Martii. Mart. 31 Mart. 30 April. 5 April. 4 April. 3 Febr. 5 April. 2 Febr. 4 April. 1 18 Febr. 24 Febr. 23 Febr. 22 Febr. 21 Febr. 27 Febr. 26 Febr. 25 Aprilis. April. 21 April. 20 April, 19 April. 18 April. 24 April. 23 April. 22 Febr. 20 Febr. 9 Febr. 15 Febr. 14 Febr. 13 Febr. 12 Febr. 11 Aprilis. April. 7 April. 6 April. 12 April. 11 April. 10 April. 9 April. 8 Febr. 3 Febr. 2 Febr. 4 Martii. Mart. 31 Mart. 30 Mart. 29 Jan. 51 Mart. 28 Febr. 17 Febr. 23 Febr. 22 Febr. 21 Jan. 30 Mart. 27 Febr. 20 Jan. 29 Mart. 26 Febr. 19 Febr. 4 April. I Febr. 18 Aprilis. April. 14 April. 20 April. 19 April. 18 April. 17 April. 16 April. 15

Α του καὶ Επιστολὴ τοῦ μακαριωτάτου καὶ φιλοσοφωτάτου κυρίου Ιωάννου πρεσβυτέρου τοῦ Δαμασκη νοῦ, πρός τινα πεμφθεῖσα. Τί ἐστιν ἄνθρωπος : • Ανθρωπός έστι ζώον λογικὸν, θνητόν, νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικόν συνίσταται δὲ ἐκ τεσσάρων στοιχείων, ήγουν ἐξ αἵματος, φλέγματος, χολῆς ξαν- θῆς, καὶ χολῆς μελαίνης. Καὶ τῷ μὲν & αἵματι ἐν τῇ καρδίᾳ, καὶ ἐν τῇ καρδίᾳ τὸ πνεῦμα· ἡ δὲ χολή ή ξανθὴ, ἐν τῷ ἔπατι καὶ ἐν τῷ στομάχῳ· ἡ δὲ μελαί- νη χολὴ, ἐν τῇ σπλήνῃ, καὶ ἐν τῇ ψός· τὸ δὲ φλέγμα, ἐν τῷ ἐγκεφάλῳ καὶ ἐν τῇ κοίτῃ κ. Καὶ ὅσοι μὲν ἐξ αἵματος καθαρού τυγχάνουσιν, οὗτοί εἰσι πάντοτε χαίροντες καὶ παίζοντες καὶ γελῶντες, καὶ εἰσὶν ἀνθηροί, καὶ καλόχρωοι· ὅσοι δὲ ἀπὸ χολῆς ξανθῆς πικροὶ καὶ ἀλλόχρωοι· ὅσοι δὲ ἀπὸ χολῆς μελαίνης τυγχάνουσιν, εἰσὶ ῥᾴθυμοι καὶ ὀλιγόψυχοι, φιλάσθε νοι καὶ ὀκνηρυὶ καὶ δειλοί· ὅσοι δὲ ἀπὸ φλέγματος τυγχάνουσιν, εἰσὶ λυπηροί, καὶ μὴν καὶ ψυχροί, αμνήμονες καὶ διαλελησμένοι, τὰ πολλὰ κοιμώμενοι, καὶ λευκόχρωοι. Καὶ ἐπὶ μὲν τῆς παιδικῆς ἡλικίας τὸ αἷμα πληθύνεται ἕως ἐτῶν δεκατεσσάρων· ἐπὶ δὲ τῶν νεανίσκων ἡ χολὴ ἡ ξανθή πληθύνεται, ἕως ἐτῶν εἴκοσι ὀκτώ· ἐπὶ δὲ τῆς τελείας ἡλικίας ή χολή ἡ μελαίνη πληθύνεται, ἕως ἐτῶν τεσσαράκοντα δύο ἐπὶ δὲ τῶν γερόντων τὸ φλέγμα πληθύνεται, έως ἐτῶν ὀγδοήκοντα. Καὶ τὰ μὲν παιδία ἐκ τοῦ αἵματός εἰσι θερμὰ καὶ ὑγρά· οἱ δὲ νεανίσκοι ἐκ τῆς ξανθῆς χολῆς, θερμοὶ καὶ ξηροί· οἱ δὲ τέλειο: τῇ ἡλικίᾳ Β τυγχάνουσιν, εἰσὶ γοργοὶ καὶ εὔτολμοι, ὀργίλοι καὶ ἀπὸ τῆς μελαίνης χολῆς εἰσὶ ψυχροὶ καὶ ξηροί· οἱ Ο δὲ γέροντες, ἐκ τοῦ φλέγματος εἰσὶ ψυχροὶ καὶ ὑγροί, Ὁ δὲ κρόταφος οὖν τῆς κεφαλῆς ἐστὶν ὁ ἡγεμὼν τοῦ σώματος· καὶ ὅσον ὁ ἐγκέφαλος εὐκατασταθείη καὶ ὑγιαίνοι, καὶ ὅλα τὰ μέλη τοῦ σώματος μετ' εἰρήνης εἰσίν· ἡ δύναμις δὲ καὶ ἡ φρόνησις ἐκ τοῦ ἤπατος ἀναπέμπεται τῷ ἐγκεφάλῳ, καὶ αὐτὴ ἡ ψυχὴ ἐκεῖ ἐστιν, καὶ ὁ βυθὸς τῶν νοημάτων. Εχει δὲ ἡ κεφαλὴ ῥαφὰς πέντε · ἔστι δὲ καὶ κεφαλὴ μονόῤῥαφος, καὶ ἔστιν αὐτὴ πάντοτε ὑγιής. Ὁ δὲ ἐγκέφαλος ἔχει μήνιγγας τρεῖς· ὁ μὲν πρῶτος ὑποζωματίας· ὁ δὲ δεύτερος, χαρακοειδής· ὁ δὲ τρίτος..... τοειδής. Τοῦ δὲ ἐγκεφάλου εἰσὶ μέρη τρία· ὁ μὲν εἶς, κυρεβοει δής ε· ὁ δεύτερος, ὁ θίτος, καὶ ὁ τρίτος νοερός. Εστι δὲ οὐσία θερμώδης. Διαφέρει δὲ τοῦ μυελοῦ ὁ εγκέφαλος καὶ ἀνελυπεὶς καὶ ἀναίματος, ὁ δὲ μυε λος, ῥυπαρὸς καὶ αἱματώδης. Τὸ σῶμα τοῦ ἀνθρώπου ἐκ τεσσάρων στοιχείων συνίσταται, ἐπειδὴ ἔχει ἐν ἑαυτῷ αἷμα, φλέγμα, χολήν ξανθὴν, καὶ χολὴν μέσ λαιναν. Εκαστον δὲ τούτων τὸν ἴδιον τόπον δημιουρ γεῖ· τὸ αἷμα εἰς τὸ δεξιὸν μέρος ἐπάνω τοῦ ἤπατος ἡ χολὴ ἡ ξανθη εἰς τὸ ἀριστερὸν μέρος ἐπάνω τῆς σπλήνης· ἡ δὲ χολὴ ἡ μελαίνη εἰς τὰς ψόας ἐπάνω τῶν νεφρῶν· τὸ δὲ φλέγμα εἰς τὸ στῆθος ἐπάνω τοῦ τὸ μὲν αἷμα. τῷ στήθει, κυρσοειδής. Η ὅτι λευκός. S. JOANNIS DAMASCENI Sextum quod subjungo fragmentum epistola est, descriptum ex cod. Barocciano n. 10, quem ante annos exaratum ferunt; multis vero mendis laborat, quæ ægre sanari possunt. Epistola beatissimi eximiique philosophi de- mini Joannis presbyteri Damasceni ad quemdam beatisiani philosophide missa. Quid est homo ? Homo est animal rationale, mortale, intellectus et doctrina capax. Constat autem ex elementis quatuor, sive ex sanguine, pituita, lava bili, et nigra bili. Ac sanguis quidem est in corde, estque itidem in corde spiritus. Flava vero bilis in hepate et in stomacho: nigra bilis in splene et renibus. Pituita denique in cerebro et inûma ventriculi parte. Atque illi quidem, qui sanguine puro con- stant, hi vultu semper hilari et jucundo sunt, oblectationibusque ac risui propensius indulgent, decoroque et florenti colore vernant. Qui vero flava bilis sunt, hi acres, temerarii et audaces, ad iram proclives, et amari sunt, colorem subinde mutantes. Qui autem atra bilis, hi segnes, pusil- lanimes, infirma valetudine, pigri, et timidi sunt. Qui demum pituitosi, hi tristes, imo et frigidi sunt, immemores et obliviosi, somno dediti, et albo colore. Caeterum in puerili ælate sanguis abundat, usque ad annum decimum quartum. In adolescentibus flava bilis, usque ad vigesimuni octavum annum; atra bilis copiosior affuit in per- fecla aetate, usque ad annum quadragesimum secundum. Tandem in senibus pituita prævalet usque ad octogesimum annum. Quocirca pueri quidem propter sanguinem calidi bumidique sunt; adolescentes, ob flavam bilem calidi et sicci; qui perfecta sunt aetatis, ex atra bili frigidi et sicci : G ac senes ob pituitam frigidi humidique sunt. Tempus capilis, rector est corporis : et quod ce- rebrum bene incolume est et sanum, cuncta cor- poris membra pace fruuntur. Porre vis et sagaci- tas ex jecere ad cerebrum mittitur, in quo animæ sedes est, atque sensorum fundus et abyssus. Caput autem quinque suturas habet. Quinimo repe- ritur etiam caput quod unius duntaxat suturæ sit; unde fit ut illud omni parte sanitatem et incolu- mitatem obtineat? Alqui cerebrum tres meninges seu membranas habet, quarum prima succinctoria est: secunda valli speciem præfert: et tertia... Tres vero sunt cerebri partes; quarum prima varicosa est, secunda... tertia intelligentiæ capax. C Est autem suapte substantia calidum. Differt cere- brum a medulla, quod album sit et sanguinis expers, medulla vero squalida et sanguinea. Corpus hominis ex quatuor elementis consistit. Habet enim in seipso sanguinem, pituitam, favam bilem, et atram bilem. Unusquisque horum humorum pro- prium suum locum efficit. Sanguis dextram par- tem supra jecur tenet : Aava bilis, sinistram liene superiorem : atra bilis juxta lumbos supra renes: • c. VARIÆ LECTIONES • Lego b Forte ut infra. • Forte Leg.

Α του καὶ Επιστολὴ τοῦ μακαριωτάτου καὶ φιλοσοφωτάτου κυρίου Ιωάννου πρεσβυτέρου τοῦ Δαμασκη νοῦ, πρός τινα πεμφθεῖσα. Τί ἐστιν ἄνθρωπος : • Ανθρωπός έστι ζώον λογικὸν, θνητόν, νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικόν συνίσταται δὲ ἐκ τεσσάρων στοιχείων, ήγουν ἐξ αἵματος, φλέγματος, χολῆς ξαν- θῆς, καὶ χολῆς μελαίνης. Καὶ τῷ μὲν & αἵματι ἐν τῇ καρδίᾳ, καὶ ἐν τῇ καρδίᾳ τὸ πνεῦμα· ἡ δὲ χολή ή ξανθὴ, ἐν τῷ ἔπατι καὶ ἐν τῷ στομάχῳ· ἡ δὲ μελαί- νη χολὴ, ἐν τῇ σπλήνῃ, καὶ ἐν τῇ ψός· τὸ δὲ φλέγμα, ἐν τῷ ἐγκεφάλῳ καὶ ἐν τῇ κοίτῃ κ. Καὶ ὅσοι μὲν ἐξ αἵματος καθαρού τυγχάνουσιν, οὗτοί εἰσι πάντοτε χαίροντες καὶ παίζοντες καὶ γελῶντες, καὶ εἰσὶν ἀνθηροί, καὶ καλόχρωοι· ὅσοι δὲ ἀπὸ χολῆς ξανθῆς πικροὶ καὶ ἀλλόχρωοι· ὅσοι δὲ ἀπὸ χολῆς μελαίνης τυγχάνουσιν, εἰσὶ ῥᾴθυμοι καὶ ὀλιγόψυχοι, φιλάσθε νοι καὶ ὀκνηρυὶ καὶ δειλοί· ὅσοι δὲ ἀπὸ φλέγματος τυγχάνουσιν, εἰσὶ λυπηροί, καὶ μὴν καὶ ψυχροί, αμνήμονες καὶ διαλελησμένοι, τὰ πολλὰ κοιμώμενοι, καὶ λευκόχρωοι. Καὶ ἐπὶ μὲν τῆς παιδικῆς ἡλικίας τὸ αἷμα πληθύνεται ἕως ἐτῶν δεκατεσσάρων· ἐπὶ δὲ τῶν νεανίσκων ἡ χολὴ ἡ ξανθή πληθύνεται, ἕως ἐτῶν εἴκοσι ὀκτώ· ἐπὶ δὲ τῆς τελείας ἡλικίας ή χολή ἡ μελαίνη πληθύνεται, ἕως ἐτῶν τεσσαράκοντα δύο ἐπὶ δὲ τῶν γερόντων τὸ φλέγμα πληθύνεται, έως ἐτῶν ὀγδοήκοντα. Καὶ τὰ μὲν παιδία ἐκ τοῦ αἵματός εἰσι θερμὰ καὶ ὑγρά· οἱ δὲ νεανίσκοι ἐκ τῆς ξανθῆς χολῆς, θερμοὶ καὶ ξηροί· οἱ δὲ τέλειο: τῇ ἡλικίᾳ Β τυγχάνουσιν, εἰσὶ γοργοὶ καὶ εὔτολμοι, ὀργίλοι καὶ ἀπὸ τῆς μελαίνης χολῆς εἰσὶ ψυχροὶ καὶ ξηροί· οἱ Ο δὲ γέροντες, ἐκ τοῦ φλέγματος εἰσὶ ψυχροὶ καὶ ὑγροί, Ὁ δὲ κρόταφος οὖν τῆς κεφαλῆς ἐστὶν ὁ ἡγεμὼν τοῦ σώματος· καὶ ὅσον ὁ ἐγκέφαλος εὐκατασταθείη καὶ ὑγιαίνοι, καὶ ὅλα τὰ μέλη τοῦ σώματος μετ' εἰρήνης εἰσίν· ἡ δύναμις δὲ καὶ ἡ φρόνησις ἐκ τοῦ ἤπατος ἀναπέμπεται τῷ ἐγκεφάλῳ, καὶ αὐτὴ ἡ ψυχὴ ἐκεῖ ἐστιν, καὶ ὁ βυθὸς τῶν νοημάτων. Εχει δὲ ἡ κεφαλὴ ῥαφὰς πέντε · ἔστι δὲ καὶ κεφαλὴ μονόῤῥαφος, καὶ ἔστιν αὐτὴ πάντοτε ὑγιής. Ὁ δὲ ἐγκέφαλος ἔχει μήνιγγας τρεῖς· ὁ μὲν πρῶτος ὑποζωματίας· ὁ δὲ δεύτερος, χαρακοειδής· ὁ δὲ τρίτος..... τοειδής. Τοῦ δὲ ἐγκεφάλου εἰσὶ μέρη τρία· ὁ μὲν εἶς, κυρεβοει δής ε· ὁ δεύτερος, ὁ θίτος, καὶ ὁ τρίτος νοερός. Εστι δὲ οὐσία θερμώδης. Διαφέρει δὲ τοῦ μυελοῦ ὁ εγκέφαλος καὶ ἀνελυπεὶς καὶ ἀναίματος, ὁ δὲ μυε λος, ῥυπαρὸς καὶ αἱματώδης. Τὸ σῶμα τοῦ ἀνθρώπου ἐκ τεσσάρων στοιχείων συνίσταται, ἐπειδὴ ἔχει ἐν ἑαυτῷ αἷμα, φλέγμα, χολήν ξανθὴν, καὶ χολὴν μέσ λαιναν. Εκαστον δὲ τούτων τὸν ἴδιον τόπον δημιουρ γεῖ· τὸ αἷμα εἰς τὸ δεξιὸν μέρος ἐπάνω τοῦ ἤπατος ἡ χολὴ ἡ ξανθη εἰς τὸ ἀριστερὸν μέρος ἐπάνω τῆς σπλήνης· ἡ δὲ χολὴ ἡ μελαίνη εἰς τὰς ψόας ἐπάνω τῶν νεφρῶν· τὸ δὲ φλέγμα εἰς τὸ στῆθος ἐπάνω τοῦ τὸ μὲν αἷμα. τῷ στήθει, κυρσοειδής. Η ὅτι λευκός. S. JOANNIS DAMASCENI Sextum quod subjungo fragmentum epistola est, descriptum ex cod. Barocciano n. 10, quem ante annos exaratum ferunt; multis vero mendis laborat, quæ ægre sanari possunt. Epistola beatissimi eximiique philosophi de- mini Joannis presbyteri Damasceni ad quemdam beatisiani philosophide missa. Quid est homo ? Homo est animal rationale, mortale, intellectus et doctrina capax. Constat autem ex elementis quatuor, sive ex sanguine, pituita, lava bili, et nigra bili. Ac sanguis quidem est in corde, estque itidem in corde spiritus. Flava vero bilis in hepate et in stomacho: nigra bilis in splene et renibus. Pituita denique in cerebro et inûma ventriculi parte. Atque illi quidem, qui sanguine puro con- stant, hi vultu semper hilari et jucundo sunt, oblectationibusque ac risui propensius indulgent, decoroque et florenti colore vernant. Qui vero flava bilis sunt, hi acres, temerarii et audaces, ad iram proclives, et amari sunt, colorem subinde mutantes. Qui autem atra bilis, hi segnes, pusil- lanimes, infirma valetudine, pigri, et timidi sunt. Qui demum pituitosi, hi tristes, imo et frigidi sunt, immemores et obliviosi, somno dediti, et albo colore. Caeterum in puerili ælate sanguis abundat, usque ad annum decimum quartum. In adolescentibus flava bilis, usque ad vigesimuni octavum annum; atra bilis copiosior affuit in per- fecla aetate, usque ad annum quadragesimum secundum. Tandem in senibus pituita prævalet usque ad octogesimum annum. Quocirca pueri quidem propter sanguinem calidi bumidique sunt; adolescentes, ob flavam bilem calidi et sicci; qui perfecta sunt aetatis, ex atra bili frigidi et sicci : G ac senes ob pituitam frigidi humidique sunt. Tempus capilis, rector est corporis : et quod ce- rebrum bene incolume est et sanum, cuncta cor- poris membra pace fruuntur. Porre vis et sagaci- tas ex jecere ad cerebrum mittitur, in quo animæ sedes est, atque sensorum fundus et abyssus. Caput autem quinque suturas habet. Quinimo repe- ritur etiam caput quod unius duntaxat suturæ sit; unde fit ut illud omni parte sanitatem et incolu- mitatem obtineat? Alqui cerebrum tres meninges seu membranas habet, quarum prima succinctoria est: secunda valli speciem præfert: et tertia... Tres vero sunt cerebri partes; quarum prima varicosa est, secunda... tertia intelligentiæ capax. C Est autem suapte substantia calidum. Differt cere- brum a medulla, quod album sit et sanguinis expers, medulla vero squalida et sanguinea. Corpus hominis ex quatuor elementis consistit. Habet enim in seipso sanguinem, pituitam, favam bilem, et atram bilem. Unusquisque horum humorum pro- prium suum locum efficit. Sanguis dextram par- tem supra jecur tenet : Aava bilis, sinistram liene superiorem : atra bilis juxta lumbos supra renes: • c. VARIÆ LECTIONES • Lego b Forte ut infra. • Forte Leg.

- ADMONITIO. 246: 2:5 DE IIIS QUI IN FIDE DORMIERUNT. πνεύματος . Καὶ τὸ μὲν αἷμα ἐστὶ θερμὸν καὶ A deuique pituita in pectore cupra pneumonem, ὑγρὸν καὶ γλυκύ · χολὴ ἡ ξανθὴ ἐστὶ θερμή.... Sanguis itaque calidus est, humidusque et dulcis: Mava bilis calida est... • Lege πνεύμονος, VARIE LECTIONES. 583 IN ORATIONEM DE IIS QUI IN FIDE DORMIERUNT ADMONITIO. Vir doctissimus Leo Allatius in dissertatione 2 De libris ecclesiasticis Græcorum, orationem... De iis qui in fide dormierunt, Joannis Damasceni non esse libere pronuntiavit: idemque confirmavit in diatriba De Joanne Damasceno et ejus operibus; in primis propter styli dictionisque dissonantiam, necnon propter iambos qui in ea occurrunt, quique auctoris. nostri venam et ingenium non redolent. Ei suffragatus est Combefisius noster, t. II Auctar. Bibl. PP. Græc. annotatione postrema in orationem historicam de restitutione imaginum, ubi fabellas memorat salvatorum ab inferis Trajani et Falconillæ, quas magno præsidio fuisse. ait Græcis, ut perinde liberatum Theophilum imp. fingerent. Quanquam Damascenus anti- quior est, inquit, cujus nomine libri Græcorum ecclesiastici eam orationem inscriptam habent, stylus tamen reliquis Damasceni vel dogmaticis vel koprastixois (festalibus) collatus haud leviter alterius suadeat. Videas certe rhythmice magis quam oratorie, aliter quam pro . Xpvsaópov illius puritate dicentem. Nihil autem mirum ut ita Græcis imponi potuerit nomine Damasceni, quando et nobis impositum fuerit in sermone Assumptionis S. Mariæ nomine - Hieronymi, etc. Hæc quidem vir eruditus: qui nihilominus mentem et dictum mutavit, quando.. in Bibliotheca PP. Concionatoria, orationem illam de qua nunc agimus Latine edidit. Nam in Præfatione declarat se non tanta quam Allatius dictionis vitia in ea deprehendere. Verum, re diligenter examinata, perpensis utriusque partis momentis, Leonis mihi sententiam, quæ prima Combefisii fuit, magis arridere fateor, quam et propugno in singulari prolixiorique dissertatione, de precibus fundendis pro defunctis secundum doctrinam Ecclesiæ Orientalis. Hic solum dicam, nullibi me Damasceni mei loquelam hoc in sermone agnoscere. Nec fucum faciant lucubrationis inscriptiones quas in editione Basil. et in duobus codd. Colb. n° 7 et 2443, reperi : quarum prima est, Ἰωάννου ταπεινοῦ μοναχοῦ καὶ πρεσβυτέρου τοῦ Δαμασκηνοῦ, περὶ twv kv místeɩ, x. t. 8. Joannis humilis monachi et presbyteri Damasceni, de iis qui, etc.; altera, Ιωάννου μοναχού Δαμασκηνοῦ καὶ ἁμαρτωλοῦ, περὶ τῶν, κ. τ. ε. Joannis monachi et peccatoris, de iis qui, etc. Quæ sane familiares satis fuerunt humili nostro Damasceno. Nam facile a librariis transumi mutuarique potuerunt ex genuinis ejus operibus aliis, quibus similes inscriptiones præfixerat. Id probat discrepantia utriusque codicis Colbertini in eo titulo referendo. Oratio- nem hanc quotannis Græci in Ecclesiis recitant Sabbato τñs àñóxpew, Carnisprivii, quo com- memorationem faciunt fidelium omnium defunctorum. Veterem translationem Latinam hujus orationis, quam sanctus Thomas consuluerat, reperire nusquam potui. Aliam adornavit Joannes Ecolampadius, et Chunrado Peutingero nuncu- pavit anno 1520, quo tempore, inquit Gravius noster, in castris adhuc Ecclesiæ militabat, nec cucullum Brigittanum abjecerat. Alteram postea Ludovicus Nogarola condidit. Quartam Jacobus Billius, quam Combelisius hinc inde passim mutandam censuit, castigata dictione Græca ad mss. codices aliquot: quorum labori manum iterato addere pro more non du- bilavi.