ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΑΙΡΕΣΕΩΣ ΤΩΝ ΝΕΣΤΟΡΙΑΝΩΝ ΕΠΟΣ ΑΚΡΙΒΕΣΤΑΤΟΝ. ADVERSUS NESTORIANORUM HÆRESIM DISSERTATIO ACCURATISSIMA. ' Initium dicendi sic faciendum est adversus cos qui cum Nestorio sentiunt: Vos, velim,dicatis nobis: quemnam sanota Dei Genitrix concepit? Num natura Filium Dei et Deum, an hominem? Siquidem eum natura Filium Dei Deumque dixerint, jam orthodoxi sunt. Hoc enim ipso beatam Virginem esse Dei Genitricem confitebuntur. Eccur enim nom Dei Mater, quae Deum concepit, eumdemque incar natum genuit? Sin autem hominem dicant, tum eos tanquam hæreticos sic excipiemus: Illum qui Dei et Patris Filius est, atque ante sæcula Verbum, natura Filium Dei, ac natura Deum, Deoque et Patri consubstantialem dicitis? Plane, inquient. Tum nos: Virginis Filius nunquid natura Dei Filius et natura Deus est? Nequaquam, inquient. Tunc urgebimus: Duos igitur Dei filios confitemini, unum natura, gratia alterum: sicque duos adoratis filios, vestraque sententia Trinitas in quaternitatem evasit. Quamobrem dicite nobis, a quonam duas hypostases prædicare edocti estis? annon ex Evangelio palam audistis: < In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbun'?» et post pauca: «Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis '.. Unde accepistis post animatæ carnis conceptionem concessam ei esse Verbi Dei inhabitationem? nonne scriptum est, quod Angelus ad Mariam ingressus dixit: Ave, gratia plena, Dominus tecum. Quæ cum audisset turbata est in sermone, et cogitabat qualis esset ista salutatio. Et ait angelus ei: Ne timeas, Maria, invenisti gratiam apud Deum. Εt ecce concipies in utero, et paries flium, et vocalis nomen ejus Jesum. Hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur. Et dabit ei Dominus Deus sedem David patris ejus, et regnabit in domo Jacob in æternum, et regni ejus non erit finis. Dixit autem Maria ad angelum: Quomodo fiet istud, [quoniam virum non cognosco?] et respondens angelus dixit illi: Spiri1 Joan. 1, 1. s ibid. 14. " Πρὸς τοὺς Νεστορίου ομόφρονας οὕτως ἀρκτέον τοῦ λόγου. Είπατε ἡμῖν, ὦ οὗτοι, τίνα συνέλαβεν ή ἁγία Θεοτόκος, τὸν φύσει Υἱὸν τοῦ Θεοῦ καὶ Θεὸν, ἢ ἄνθρωπον; Κἂν μὲν εἴπωσι, τὸν φύσει Υἱὸν τοῦ Θεοῦ καὶ Θεὸν, ὀρθόδοξοι εἰσιν· ἐξ ἀνάγκης γὰρ καὶ Θεοτόκον τὴν ἁγίαν Παρθένον ὁμολογήσουσιν· ἡ γὰρ Θεὸν συλλαβοῦσα, τοῦτον καὶ σεσαρκωμένον γεννή σασα, πῶς οὐ Θεοτόκος; εἰ δὲ εἴπωσιν ἄνθρωπον, τότε ὡς αἱρετικοὺς οὕτως διαδεξώμεθα· τὸν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς Υἱὸν καὶ Λόγον τον προαιώνιον, φύσει Υἱὸν τοῦ Θεοῦ καὶ φύσει Θεὸν λέγετε, καὶ ὁμοούσιον τῷ Θεῷ καὶ Πατρί; Ναι, φήσουσιν. Εἶτά φαμεν· τὸν τῆς Παρθένου Υιόν, φύσει. Υἱὸν τοῦ Θεοῦ καὶ φύσει Θεὸν λέγετε; Οῦ, ἐροῦσι. Τότε φήσομεν· Οὐκοῦν δύο υἱοὺς ὁμολογεῖτε τοῦ Θεοῦ, ἕνα κατὰ φύ σιν, καὶ ἕνα κατὰ χάριν, καὶ δύο υἱοὺς προσκυνεῖτε· καὶ γέγονε καθ' ὑμᾶς τετρὰς ἡ τριάς. Εἴπατε οὖν ἡμῖν, πόθεν δύο τὰς ὑποστάσεις κηρύττειν ἐμάθετε; οὐκ ἀκούετε τοῦ Εὐαγγελίου διαῤῥήδην φάσκοντος· • Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεόν, καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος, ο Καὶ μετ᾿ ὀλίγον· «Καὶ ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο, καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν. Πόθεν δὲ καὶ μετὰ τὴν τῆς ἐμψύχου σαρκός σύλο ληψιν, καὶ τὴν τοῦ Θεοῦ Λόγου ἐνοίκησιν λέγετε; Οὐ γέγραπται, ὅτι. Εἰσελθὼν ὁ ἄγγελος πρὸς τὴν Μα ριάμ, εἶπε· Χαῖρε, κεχαριτωμένη, ὁ Κύριος μετὰ σοῦ. Ἡ δὲ, ἐπὶ τῷ λόγῳ διεταράχθη, καὶ διελογί ζετο ποταπός εἴη ὁ ἀσπασμὸς οὗτος· καὶ εἶπεν ὁ ἄγγελος αὐτῇ· Μὴ φοβοῦ, Μαριάμ· εὗρες γὰρ χάριν παρὰ τῷ Θεῷ· καὶ ἰδοὺ, συλλήψῃ ἐν γαστρὶ, καὶ τέξῃ υἱὸν, καὶ καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦν· οὗτος ἔσται μέγας, καὶ Υἱὸς Ὑψίστου κληθήσεται - καὶ δώσει αὐτῷ Κύριος ὁ Θεὸς τὸν θρόνον Δαβιδ τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ, καὶ βασιλεύσει ἐπὶ τὸν οἶκον Ἰακὼβ εἰς τοὺς αἰῶνας, καὶ βασιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔσται τέ λος. Εἶπε δὲ Μαριάμ πρὸς τὸν ἄγγελον· Πῶς ἔσται μοι τοῦτο; Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ ἄγγελος εἶπεν αὐτῇ - Πνεῦμα ἅγιον ἐπελεύσεται ἐπὶ σὲ, καὶ δύναμις

Υψίστου επισκιάσει σε διὰ καὶ τὸ γεννώμενον 4 tus sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi ἅγιον κληθήσεται Υἱὸς Θεοῦ. Ἰδοὺ σαφῶς ἀποδέ obumbrabit tibi. Ideo et quod· nascetur sanctum δειχται ὡς τῆς Μαρίας ζητούσης τὸν τῆς συλλήψεως vocabitur Filius Dei 19, En clare demonstratum τρόπον, οὐκ εἶπεν ὁ ἄγγελος, ὅτι Συλλήψῃ πρώτον, est, angelum Mariæ conceptus modum quærenti, καὶ τότε ἔσται τοῦ Θεοῦ ἡ ἐνοίκησις· ἀλλὰ διὰ τῆς non dixisse: Concipies prius, moxque fet inhabiἐπιφοιτήσεως καὶ ἐνεργείας τοῦ ἁγίου Πνεύματος, tatio Dei. Quin potius per adventum 556 operaκαὶ τῆς τοῦ Θεοῦ Λόγου σκηνώσεως, ἔσται ἡ σύλλη- tionemque Spiritus sancti, ac per inhabitationem ψις, ὥστε πρῶτον γενέσθαι τὴν τῆς δυνάμεως τοῦ Verbi patrandam esse conceptionem: ut nempe Υψίστου επισκίασιν, ἤτοι τοῦ Λόγου τὴν σύλλη virtutis Altissimi obumbratio, seu, quod idem est, ψιν, καὶ τότε τὴν τῆς σαρκὸς ὕπαρξιν ἐν αὐτῷ τῷ Verbi conceptio facta sit, simulque carnts in ipso Λόγῳ ὑφισταμένης. Οτι δὲ αὐτὸς ὁ Λόγος ἐγένετο Verbo subsistentis exsistentia. Quod autem Verἄνθρωπος, Ἰωάννης ὁ Θεολόγος κέκραγε λέγων· bum faetum sit homo, inclamat Joannes Theologus • Καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος· καὶ ὁ Λόγος σάρξ ἐγένετο. dicens:. Et Deus erat Verbum: et Verbum caro Εγένετο δὲ ἀμεταβλήτως καὶ ἀτρέπτως· ἄτρεπτον factum est. › Factum est, inquam, absque conver» γὰρ τὸ θεῖον καὶ ἀναλλοίωτον. sione aut mutatione. humutabilis siquidem Deus est et invariabilis. β'. Ο λόγος τοίνυν σὰρξ ἐγένετο, οὐ τραπεὶς τὴν φύσιν, οὐδὲ φαντάσας τὴν οἰκονομίαν, ἀλλὰ ὑπόστα σις ὤν, μία τῶν τῆς θεότητος ὑποστάσεων, ἐκ τῆς ἀπειρογάμου Παρθένου ψυχὴν ἐψυχωμένην ψυχῇ λογικῇ τε καὶ νοερᾷ ἐν τῇ ἑαυτοῦ ὑποστάσει υποστή σας, καὶ χρηματίσας αὐτῇ ὑπόστασις· ὥσπερ γάρ ἐστι μάχαιρα ἐκ σιδήρου κατεσκευασμένη μία τῶν ὑποστάσεων τῆς τοῦ σιδήρου φύσεως, καὶ ἔσται πῦρ ἅπτον μία τῶν ὑποστάσεων τῆς τοῦ πυρὸς φύσεως καὶ προσελθοῦσα μάχαιρα ἐπυρακτώθη, καὶ οὐκ απ τὴν τὴν προϋποστᾶσαν τοῦ πυρὸς ὑπόστασιν ἔλαβεν, ἀλλ᾽ ἐξ αὐτῆς ἀπαρχήν τινα τῆς τοῦ πυρὸς φύσεως λαβοῦσα, ἐγένετο καὶ αὐτῇ ὑπόστασις· καὶ γέγονεν ή μάχαιρα ἡ πρότερον ἁπλὴ ὑπόστασις οὖσα μόνης σιδήρου φύσεως, σύνθετος ὑπόστασις, γεγονυῖα καὶ πυρὸς φύσεως ὑπόστασις, καὶ ἔχει τήν τε τοῦ σιδή ρου φύσιν ἀναλλοίωτον, καὶ τὴν ὑπ' αὐτοῦ πρόσω ληφθεῖσαν τοῦ πυρὸς φύσιν ἀμείωτον· οὕτω καὶ ὁ Χριστὸς ὑπόστασις ἂν μία τῶν τῆς θεότητος υπου στάσεων, πασάν τε τῆς θεότητος φύσιν ἐν ἑαυτῷ ἔχων ἀνελλιπή, προσελάβετο ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου σάρκα ἐνυπόστατον, οὐχ ὑπόστασιν· ἐν ἑαυτῷ δὲ μᾶλλον ὑποστᾶσαν, ἀπαρχὴν τῆς ἡμετέρας φύσεως· καὶ πρότερον ἁπλῆ οὖσα, γέγονεν ὕστερον σύνθετος, σὺ φύσις σύνθετος, ἀλλ᾽ ὑπόστασις σύνθετος ἐκ τῆς προϋπαρχούσης ἐν ἑαυτῇ θεότητος, καὶ ἐκ τῆς ύστερον προσληφθείσης αὐτῆς σαρκὸς ἐψυχωμένης ψυχή λογική τε καὶ νοερά. 2. Verbum igitur factum. est homo, non per mutationem naturæ, neque per imaginariam, fictainque incarnationem: sed cum una ex divinitatis personis esset, ex intacta Virgine cemem anina rationali atque intelligenti animatam subsistentia sua sustentando, eidem est factum bypostasis, Sicut enim gladius ex ferro confectus, una natura ferri hypostasis est: igni vero admotus acoenditur; nec tamen ipsam quæ prius exstabat hypostasim ignis suscepit, sed quibusdam naturæ ignis veluti primitiis acceptis, iisdem factus est hypostasis; in ut cum gladius simplex antea naturæ soline ferri typostasis esset, compositae deinde natura etiam ignis evadens, forri quoque naturam habet nullatenus alteratam, unaque naturam ignis absque ulla imminutione: pari modo Christus, cum una divinæ naturæ hypostasis esset, omnem in se deitatis naturam· integram habens, ex saneta Virgine carnem quæ subsisteret, assumpsit, non hyposta» sim; carem, inquam, in ipso potius subsistentem, naturæ nostræ primities. Unde quæ ante 'simplen erat, composita deinceps fuit; non quidem com posita natura, sed persona, ex divinitate scilicet, quæ in seipsa prius exstabat, et ex assumpta carne anima rationali et intelligente instructa, constans. ' 3. Si autem dixeritis, quod sicut • faetus est peceatum, et maledictum *, ita et caro factus sit, respondemus: Ergo sicnt ad tollendum peccatuni et maledictum factus est peccatum et nale - dictum, ita ad auferendam carnem factus est. caro quemadmodum peccatum et maledictum nullatenus factus est, ut peccatum et maledŕotum consistere faceret et instauraret. Atqui peccatum quidem et maledictum minime substantia sunt, creatura est: non igitur sicut peccatum et maleγ. Εἰ δέ φατε, ὅτι ὥσπερ • ἁμαρτία καὶ κατάρα ἐγένετο,» οὕτω σάρξ· φαμέν, ὅτι, οὐκοῦν ὥσπερ ἐπ' ἀναιρέσει ἁμαρτίας καὶ κατάρας ἐγένετο ἁμαρτία καὶ κατάρα, οὕτω ἐπ' ἀναιρέσει σαρκὸς σὰρξ ἐγένετο· ὥσπερ οὐκ ἐπὶ συστάσει καὶ ἀνακαινισμῷ ἁμαρτίας καὶ κατάρας, ἁμαρτία καὶ κατάρα ἐγέ νετο. Αλλ' ἁμαρτία μὲν καὶ κατάρα οὐκ οὐσία, οὐδὲ κτίσμα Θεοῦ· σάρξ δὲ κτίσμα Θεοῦ· οὐκ ἄρα ὡς ἁμαρτία καὶ κατάρα ἐγένετο, οὕτω σὰρξ ἐγένετο. nec quidquam a Deo conditum: caro autem Dei dictum, ita quoque faetus est caro. 8. Τίς ὁ ο μετασχὼν παραπλησίως ἡμῖν αἵματος καὶ σαρκός;» ἄνθρωπος γὰρ ψιλός σὰρξ καὶ αἷμα 28-35. Galat. 111, 13. ' Mebr. ix, 7. Lu", 1, 4. Quisnam ille est, qui e participavit carni ek sanguini, nobis similis factus *?, nudus cnim hom

mo, caro el sanguis cum sit, cerut et sanguini Α' τυγχάνων, οὐ μετέχειν λέγεται σαρκὸς καὶ αἵματος " participare non dicitur. Quod si «per omnia simítis nobis factus est; quis igitur fle est qui nobis similis evasit? quod enim alteri simile fit, prius diversum fuerit necesse prorsus est. 5. Quouam modo ‹ miserit Deus Filium suum factum ex muliere *? › nam ille qui non est, non mittitur. Ecquid igitur erat? quidnam ex muliere factum est? hæc velim edicite: 6. Si non est secundum naturam Dei Filius, nec natura Deus, ille qui ex Virgine natus est, cur 557 sedet in dextera Dei Patris *?. Perspicuum est, quod secluso qui natura Dous est, aut quaternitatem adoremus, et nos omnesque spirituales virtutes hominis cultores simus. 7. Gloriam meam alteri non dabo *,. inquit ipse Deus. Quomodo igitur ille qui ex Virgine ortum habuit, adoratur et colitur, si alius sit præter eum qui natura Filius Dei ac Deus est? 8. Si Jesus Virginis Filius, Dei Filtus natura ac Deus non est, quomodo ‹ in nomine ejus omne genu fectetur, coelestium, et terrestrium, et infernorum?, Si illi soli qui secundum naturam Dei Filius est, curvatur omne genu; qua ratione Deo ipsi, nisi etiam ipse homo sit, id quod est super omne nomen conceditur? quatenus enim Deus est, non illud accipit; utpote quod ab æternitate habeat. 9. Si Christus ex Judæis est secundum carnem ",» relinquitur, ut ipse intelligatur, et sit, ac dicatur ex alio secundum almd. Dicendo emini, secundum carnem, significavit eum ex alio esse secundum. aliud. Εx quo autem, ac secundum quidnam alind, nisi ex Deo secundum quod Deus est? Qui enim illum dixit Deum, et benedictum, et super omnia, significavit eum, cum esset ex Paire Dous super omnia benedictus in 8200b 11, 3 Deum scilicet ex Deo, factum esse ex Jndecis secundum carnem, quando factus est home. G 40. Beatas Paulus ait: • Hoc sentite in vobis, quod et in Christo Jesu, qui cum in forma Bet esset, non rapinam arbitratus est esse se æqualem Den, sed seipsum cxinanivit, formam servi accipiens, in similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo. Humiliavit semetipsum factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis. Propter quod et Deus exaltavit illum, et donavit illi nomen, quod est super omne nomen, ut in nomine Jesu omne genu fectatur, coelestium, terrestrium et infernorum; et omnis lingua confiteatur, quia Dominus noster Jesus Christus in gloria est Dei Patris ".» Dicatis ergo, quis ille sit, ‹ qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est, se esse æqualem Deo, sed seipsum exiuanivit formam servi accipiens?, homo non est • Galat. 1V, 4. ' Hebr. x, 11. lipp. 11, 5-11. • Isa. εἰ ι κατὰ πάντα ἡμῖν ὡμοιώθη,» τίς ὁ ὁμοιωθείς; Τὸ γὰρ πᾶσιν ὁμοιούμενον, εἶναι πάντως ἀνάγκη διάφορον. ε'. Πῶς < ἀπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν αὐτοῦ γεννώ μενον ἐκ γυναικός; «ὁ γὰρ μὴ ὤν, οὐκ ἀποστέλ λεται. Τί οὖν ὤν, τί ἐκ γυναικὸς γέγονεν, είπατε. 5. Εἰ μὴ κατὰ φύσιν Υἱὸς Θεοῦ ὁ ἐκ Παρθένου, καὶ φύσει Θεός, πῶς ο εκάθισεν ἐν δεξιᾷ τοῦ Πατρός; ο Δῆλον ὡς ἐξωσθέντος τοῦ κατὰ φύσιν, ἢ τετράδι λατρεύομεν, καὶ πᾶσαι αἱ νοεραὶ δυνάμεις καὶ ἡμεῖς άνθρωπολάτραι ἐσμέν. ζ. • Την δόξαν μου ἑτέρῳ οὐ δώσω,» φησὶν ὁ Θεός· πῶς οὖν, εἰ ἄλλος παρὰ τὴν φύσει Υἱὸν Θεοῦ καὶ Θεὸν ὁ ἐκ Παρθένου, προσκυνεῖται καὶ λατρεύε ται; » η'. Εἰ μὴ φύσει Υἱὸς καὶ Θεὸς ὁ Ἰησοῦς τῆς Παρθένου Υιός· πῶς ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ πᾶν γόνυ κάμψει ἐπουρανίων καὶ ἐπιγείων, καὶ καταχθονίων; Εἰ τῷ κατὰ φύσιν Υἱῷ μόνῳ κάμπτει πᾶν γόνυ, πῶς τῷ Θεῷ, εἰ μὴ καὶ ἄνθρωπος εἴη ὁ αὐτὸς, τό, ὑπὲρ παν ὄνομα, χαρίζεται; ὡς γὰρ Θεός, οὐ λαμβάνει. Εχει γὰρ αὐτὸ προαιωνίως. θ'. Εἰ ι ὁ Χριστὸς» ἐξ Ἰουδαίων τὸ κατὰ σάρ κα,» λείπεται αὐτὸν ἐξ ἄλλου καθ᾿ ἕτερον νοεῖσθαι, καὶ εἶναι, καὶ λέγεσθαι· τὸ γὰρ εἰπεῖν κατὰ σάρκα, προδιωρίσατο, ὡς ἐξ ἄλλου καθ᾽ ἕτερον· καὶ τίνος, ἢ κατὰ τί, εἰ μὴ ἐκ Θεοῦ καθὸ Θεός· Ο γάρ, καὶ Θεὸν, καὶ εὐλογητὸν, καὶ ἐπὶ πάντων αὐτὸν καλῶν, ταῦτα σημαίνει. Ὅτι ὁ ὢν Θεὸς εὐλογητὸς ἐπὶ πάν των, πρὸ αἰώνων ἐκ τοῦ Πατρός. Θεὸς γὰρ ἐκ Θεοῦ δὴ ἔσται τὸ κατὰ σάρκα ἐξ Ἰουδαίων γέγονεν, ότε γέγονεν ἄνθρωπος. ι'. Ο μακάριος Παυλός φησι· «Τοῦτο φρονεῖσθε ἐν ὑμῖν, ὅ καὶ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ· ὃς ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ· ἀλλ᾽ ἑαυτὸν ἐκένωσεν μορφήν δούλου λαβών, ἐν ὁμοιώματι ἀνθρώπων γενόμενος, καὶ σχήματι εὑρε θεὶς ὡς ἄνθρωπος· ἐταπείνωσεν ἑαυτόν, γενόμενος υπήκοος μέχρι θανάτου, θανάτου δὲ σταυροῦ. Διὸ καὶ ὁ Θεὸς αὐτὸν ὑπερύψωσε, καὶ ἐχαρίσατο αὐτῷ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα, ἵνα ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ πᾶν γόνυ κάμψῃ, ἐπουρανίων, ἐπιγείων, καὶ καταχθο νίων, καὶ πᾶσα γλῶσσα ἐξομολογήσεται, ὅτι Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς εἰς δόξαν Θεοῦ Πατρός.» Εἴπατε τοίνυν, τίς ὁ ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, ὃς οὐχ άρω παγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ, ἀλλ᾽ ἑαυτὸν ἐκε ένωσε μορφὴν δούλου λαβών;» "Ανθρωπος οὐκ ἔστιν ἐν μορφῇ Θεοῦ, οὐκ ἐν φύσει Θεοῦ γὰρ ὁ ἄνθρωπος ο us ibid. 8. ' Philipp. 11, 10. 10 Rom. 1x, 5. 1 PhiVARIÆ LECTIONES. • Emendo δῆλον ὅτι, justa atque Turrianus transtulit Deus scilicet ex Deo. Ubi etiam legisse non vide tur particulam yap, enim. b Membrum hoc deest apud Turriamum.

19$ φύσιν γὰρ τὴν μορφὴν οἶδεν σύμπας ὁ τῶν ἁγίων in forma Dei. Non enim in natura Dei est hoχορός· καὶ δοῦλος οὐ κενοῖ ἑαυτὸν μορφὴν δούλου λαμβάνων. Πῶς γὰρ λαμβάνει ὅπερ ἐστί; Πῶς ἄνω θρωπος ἀνθρώποις ὁμοιοῦται, καὶ ὑπήκοος τῷ Θεῷ γενόμενος ταπεινοῖ ἑαυτόν; "Ανθρωπος γὰρ μᾶλλον ὑψοῦται, ὑπήκοος τῷ Θεῷ γινόμενος· καὶ ἴσος τὸ Θεῷ γινόμενος, ἁρπαγμὸν ἡγεῖται. Ὥστε περὶ τοῦ φύσει Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ καὶ Θεοῦ ταῦτα εἴρηται, ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος. Οὐ γὰρ ἄνθρωπος ὢν πρῶτον, ὕστερον Θεὸς ἐχρημάτισεν· οὕτω γὰρ ἁρπαγμόν ἡγήσατο, ἀλλὰ ὁ Θεὸς ὢν ἀπ' ἀρχῆς, ὕστερον γέγονεν ἄνθρωπος. Καὶ ὡς μὲν Θεὸς ὢν κατὰ φύσιν, ταπει τοῖ ἑαυτὸν γινόμενος ἄνθρωπος· ὡς δὲ γινόμενος ἄνθρωπος, ὑπερυψοῦται τὸ πᾶν ὄνομα, ὀνόματι Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ. Ὁ αὐτὸς γὰρ ἦν, καὶ ἔστιν Υἱὸς Θεοῦ καὶ Θεὸς κατὰ φύσιν· οὕτω γὰρ ὁ θεῖος Απόστολος ἀπεφήνατο· οὐ γὰρ εἶπεν, ἄνθρωπος ὤν, ἐγένετο Θεός, ἀλλ᾿ ο ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ· › οὐχ ὑψοῦται γὰρ ὁ Ὕψιστος, ἀλλὰ τα πεινοῖ ἑαυτὸν, ἑκουσίως ἄνθρωπος γενόμενος. Οὐ περὶ ἄλλου τοίνυν τὴν ταπείνωσιν ἔφη, καὶ περὶ φίλου την ύψωσιν, ἀλλὰ περὶ τοῦ αὐτοῦ. Εἰς γάρ ἐστιν ὁ τοῦτο κἀκεῖνο δεξάμενος, τὸ μὲν καθὸ Θεὸς ῶν, γέγονεν ἄνθρωπος· τὸ δὲ, καθὸ ἄνθρωπος γεγο νὼς, ᾠκειώσατο τὰ τῆς φύσεως, καὶ οὕτως ὑπερυψώ σθαι λέγεται. mo. Omnis siquidem sanctorum cœtus per formam intelligit naturam. Nec item exinanivit seipsum servus qui servi formam aceipit. Qui enim id accipiat quod ipse est? quomodo etiam home similis hominibus flat, ac Deo obediens factus, humiliaverit semetipsum? homo enim Deo factus obediens, exaltatur potius, Deoque se similent faciens, rapinam id esse novit. Quapropter de Filio Dei et Deo secundum naturam dicta hæc sunt, quando nempe factus est homo. Non enim, cum prius esset homo, postea dictus est Deus; sic enim rapinam arbitratus esset: sed cum esset ab initio Deus, deinde factus est homo. Et quatenus quidem natura Deus exsistit, seipsum humiliat, factus homo. Caeterum quatenus factus est homo, superexaltatur super omne nomen, Fili Dei nomen accipiens. Ipse enim erat, et Dei Filius, ac Deus secundum naturam, sicut et divinus Apostolus declaravit. 558 Non enim dixit, cum esset homo, factus est Deus; sed, e cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est se esse - qualem Deo.» Nequaquam enim exaltatur Altissimus, quin seipsum potius deprimit, dum sponte ft home. Non igitur alii humiliationem attribuit, alii vero exaltationem, sed eidem. Unus quippe et idem est, qui hoc et illud admisit: hoc quidem quatenus Deus cum esset, factus fuit homo: istud vero quatenus factus homo, sua fecit, quæ naturæ humanæ proprfa eiant: atque hoc pacto superexaltatus fuisse dicitur. κα'. Φησὶν ὁ Κύριος πρὸς τὸν Πατέρα ο Πάτερ, δ δόξασόν με τῇ δόξῃ, ᾗ εἶχον πρὸ τοῦ τὸν κόσμον εἶναι παρὰ σοί.» Εἰ Θεὸς μόνον, πῶς δοξάζεται; εἰ δε μόνον ἄνθρωπος, πῶς πρὸ αἰώνων εἶχε τὴν δόξαν; ιβ. «Οὐκ ἔσται ἐν σοὶ Θεὸς πρόσφατος.» Πῶς οὖν θεοποιεῖται καθ᾽ ὑμᾶς ἄνθρωπος τῇ πρὸς τὸν Λόγων σχετική συναφείᾳ, καὶ κοινωνὸς τῷ Πατρὶ τῆς δόξης καὶ τῆς ἀξίας δείκνυται; Ἡμεῖς δὲ οὐκ ἄνθρωπου προσφάτως θεοποιεῖσθαι φάσκομεν· ἀλλὰ τὸν πρὸ αιώνων ὄντα Υἱὸν τοῦ Θεοῦ καὶ Θεὸν, σεσαρκῶσθαι ἀτρέπτως. Μεμένηκεν γὰρ οὐδὲν ἔλαττον Θεὸς, καὶ γενόμενος άνθρωπος. εγ'. Ὁ μακάριος Παυλός φησιν· «Εἰ γάρ εἰσι θεοὶ πολλοὶ καὶ κύριοι πολλοὶ, ἀλλ' ἡμῖν εἰς Θεός, Πατὴρ ἐξ οὗ τὰ πάντα καὶ ἡμεῖς ἐξ αὐτοῦ, καὶ εἰς Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς δι' οὗ τὰ πάντα, καὶ ἡμεῖς δι' αὐ τοῦ.» Ένα Χριστὸν δι' οὗ τὰ πάντα φησί· ποιόν φατε τοῦτον; Ἀλλ᾽ εἰ μὲν τὸν ἐκ Παρθένου, ἀνάγκη ὑμᾶς τὸν αὐτὸν λέγειν, τὸν ἐκ Θεοῦ τὸν προαιώνιον, τὸν δι' οὗ τὰ πάντα· εἰ δὲ τὸν ἐκ Θεοῦ, ἄλλον ὄντα παρὰ τὸν ἐκ Παρθένου, οὐ Χριστός καθ' ὑμᾶς ἐκ Παρθέ νου· ἕνα γὰρ ἔφησεν, δι' οὗ τὰ πάντα. Εἰ δὲ τὸν ἐκ Παρθένου, ἄλλον ὄντα παρὰ τὸν ἐκ Θεοῦ· ἡ δύο δη μιουργούς φήσετε τοῦ παντὸς, ἢ οὐκ ἔσται ὁ ἐκ Θεοῦ, Χριστός, οὐδὲ Δημιουργός. 11. Akt Dominus ad Patrem: c Pater, glorifea me gloria, quam habui, priusquam mundus feret apud te s.. i Deus solum est, quomodo glorideatur? Si homo duntaxat, qua ratione aute cacula gloriam habuit? ↑ 12. • Non erit (inquit) in te Deus recens " Quomodo ergo de vestra sententia Deus homo fit propter connexionem habitudinis cum Verbo, evaditque consors gloriæ ac dignitatis ejusdem cum Patre? Nos autem non hominem recenter fieri Deum dicimus; verum qui erat Dei Filius et Deus ab æternitate, hunc citra mutationem incarnatum esse confitemur. Mansit enìm nihilominus Deus, dum factus est homo. 13. Beatus Paulus ait: ‹ Siquidem dii multi et domini multi: nobis tamen unus Deus Pater, ex quo omnia; et nos in illo: et unus Dominus Jesus Christus, per quem omnia; et nos per ipsum ". ) Unum Christum dicit, per quem omnia, Quemnain vos illum dicitis? Si quidem eum qui ex Virgine natus est, omnino necesse erit, ut et ipsum eumdein esse fateamini qui ex Deo est ante sæcula, ac per quem omnia: sin vero eum qui ex Deo est, quasi hic alius sit ab eo qui ex Virgine exstitit: ¡gitur Christus ex Virgine ortus non est. Unum etenim esse dixit per quem omnia. Denique si Hlum qui ex Virgine est, alium dixeritis ab eo, qui ex Deo natus est: aut duos universi conditores inducetis, aut Christus ille non erit, qui ex Deo est, nec universorum Conditor. 3 Joan. ΧΙ, 5. ** Psal. Lxxx, 10. "1 Cor. viii, 5.

ιδ. Φησὶν ἡ Γραφή, ὅτι, "Ος ὁμολογήσει, ὅτι Ἰη σοῦς ἐστιν ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ, ἐν αὐτῷ μενεῖ, καὶ αὐ τὸς ἐν τῷ Θεῷ.» Οὐκ εἶπεν Υἱός τοῦ Θεοῦ, ἀλλ᾽ ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ, ὁ μόνος, ὁ εἷς. 14. Scriptura dicit: «Quisquis confessus fuerit, quoniam Jesus est Filius Dei, Deus in eo manet, et ipse in. Deo 46.» Non dixit simpliciter Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, Filius Dei (sine articulo), sed ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ (cum articulo), ipse Dei Filius, qui unicus est. ιε'. Δύο φύσεις φατὲ τοῦ Χριστοῦ, ἢ μίαν; δύο, φασί· ποίας ταύτας; θεότητα πάντως καὶ ἀνθρωπό τητα· πῶς οὖν οὐ Θεὸς φύσει καὶ ἄνθρωπος φύσει, εἰ δύο φύσεις ἔχει; σχετικήν φατε τὴν ἕνωσιν τοῦ Λόγου καὶ τῆς σαρκός; Ποῦ ἡ κένωσις; ποῦ ἡ σάρ χωσις; ποῦ ἡ ἐνανθρώπησις; εἰ γὰρ ἐπὶ σχετικῆς ἑνώσεως ταῦτα ἐκλάβοιτε, πλείστας Θεοῦ σαρκώσεις καὶ ἐνανθρωπήσεις, εἰ καὶ μερικὰς, εἰσάξετε· πολ λοῖς γὰρ θεοφόροις ἀνδράσι, δικαίοις, καὶ πατριάρ χαις, καὶ προφήταις σχετικῶς ἡνώθη Θεός· ἐφ' ἑκά στου οὖν καθ' ὑμᾶς σάρκωσιν καὶ ἐνανθρώπησιν ὑπομεμένηκε. 15. Duas in Christo naturas confitemini, an unam? Duas, inquiunt. At quasnam demum illas? Divinitatem plane et humanitatem. Quomodo igitur neque natura Deus sit, neque natura homo, si dnas habet naturas? Relationis unionem Verbi et carnis utique afferetis. Verum, ubinam erit exinanitio? ubi humanitatis assumptio? si enim hæc omnia de unione secundum relationem exponitis, plurimas Dei incarnationes, et humanitatis assuniptiones, quantumvis particulares, inducetis. Multis enim deiferis viris, justis, patriarchis, et prophetis per relationem et affectum unitus est Deus: 559 ac proinde ex vestra sententia, in uzoquoque incarnationem, atque (ut ita dicam) innuma. nationem subiit. 16. Michæas propheta de eo qui natus est ex Virgine in Bethleem, ait:"'. Et egressus ejus ab initio a diebus æternitatis. Quomodo egressus ejus ab initio a diebus æternitatis, si ipse non erat Deus ante sæcula? ις'. Μιχαίας ο προφήτης περί τοῦ ἐκ Παρθένου τεχθέντος ἐν Βηθλεέμ, ὧδέ φησι· ι Καὶ ἔξοδος αὐτοῦ ἀπ' ἀρχῆς ἀφ᾿ ἡμερῶν αἰῶνος.» Πῶς τούτου αἱ ἐξω οδοι ἀπ' ἀρχῆς ἀφ᾿ ἡμερῶν αἰῶνας, εἰ μὴ καὶ Θεὸς ἦν αὐτὸς προαιώνιος; ιζ. Ο Κύριος τὴν προαιώνιον ὕπαρξιν ἑαυτοῦ μαρτυρῶν φησιν. «Αμήν, ἀμὴν λέγω ὑμῖν, πρὶν ἢ ᾿Αβραὰμ γενέσθαι, ἐγώ εἰμι.» Καὶ πάλιν· Οὐδεὶς ἀναβέβηκεν εἰς τὸν οὐρανὸν, εἰ μὴ ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβάς, ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου, ὁ ὢν ἐν τῷ οὐρανῷ. Πῶς ὁ ἐκ σπέρματος Δαβίδ, ὁ υἱὸς Ἀβραάμ, πρὶν Ἀβραὰμ γενέσθαι, εἰ μὴ ὡς Θεός; πῶς δὲ υἱός ἐστι τοῦ ᾽Αβραὰμ ὁ αὐτὸς, εἰ μὴ ἐπ' ἐσχάτων γενόμενος άνθρωπος; «Οὐδεὶς ἀναβέβηκεν εἰς τὸν οὐρανὸν, εἰ μὴ ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβὰς, ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου, ὁ ὢν ἐν τῷ οὐρανῷ.» Καὶ πῶς ὁ ὢν ἐν τῷ οὐρανῷ ἀναβαίνει εἰς τὸν οὐρανὸν, ἢ ὅτι αὐτὸς Θεὸς ὢν καὶ άνθρωπος, καθὸ μὲν Θεός, συγκαταβατικῶς κάτεσι, καὶ σαρκοῦται, καὶ ἄνθρωπος γίνεται· καὶ τῶν οὐ ρανῶν, οὔτε μὴν τῶν πατρικῶν ἐξίσταται κόλπων· καθὸ δὲ ἄνθρωπος γέγονεν, «ἄνεισιν ὅπου ἦν τὸ πρότερον ο ὡς Θεός, καθὼς πάλιν ὁ αὐτὸς ἀψευδῆς, ἡ ἐνυπόστατος ἀλήθεια εἴρηκε· Θεωρεῖτε τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἀνερχόμενον ὅπου ἦν τὸ πρότερον.» Ως γὰρ Θεός, προαιώνιός τε καὶ ἀπερίγραπτος, κἂν εἰ καταβῆναι λέγηται. Κατάβασιν γὰρ αὐτοῦ τὴν συγκατά βασίν φαμεν, καὶ ταπείνωσιν, καὶ τὴν ἐπὶ γῆς φανέρω σιν· ὡς δ᾽ ἄνθρωπος πεφηνώς, περιγραπτὸς καὶ ὑπόχρόνος. 17. Dominus de sempiterna sua exsistentia testificans, ait: • Amen, amen dico vobis, antequam Abraham fieret, ego sum “.› Et iterum: • Nemo ascendit in cœlum, nisi qui descendit de colo, Filius hominis qui est in coelo 19. Quo modo ille qui erat ex semine David, filius Abraham, ante exstabat, quam Abraham feret, nisi quia Deus erat? Quomodo vero Abrahæ filius fuit, nisi quatenus factus est homo in novissimis temporibus? • Nemo ascendit in coelum, nisi qui de scendit de caelo, Filius hominis, qui est in colo.» Quomodo Filius hominis de cœlo descendit et est in cœlo? *quo etiam modo qui est in coelo, hic ascendit in coelum, nisi quia idem ipse et Deus et homo est? Ut Deus quidem ad nos per accommodationem descendit, incarnaturque, et homo efficitur. Ex cœlis, inquam, descendit, nec tamen a Patris sinu discedit: porro in quantum homo, • ascendit, ubi erat prius» uti Deus; quemadmodum ipsemet a mendacio alienissimus, subsistensque veritas, dixit: ‹ Cum videritis Filium hominis ascendentem ubi erat prius • Nani quatenus Deus, sempiternus est et incircumscriplus, etsi descendisse dicitur. Nam descensum illius accommodationem potius interpretamur, et humiliationem, atque sui in terra manifestationem. Verum quatenus homo apparuit, circumscriptus fuit, ac tempori subditus. 48. Joannes præcursor of Baptista ait: e ipse ιη'. Ἰωάννης καὶ πρόδρομος καὶ Βαπτιστής φησιν· est, de quo dicebam: Post me yenit vir, qui • Οὗτός ἐστι περὶ οὗ εἶπον· ὀπίσω μου έρχεται ανήρ, 18-1 Juan. 1, 15. 19 Mich. v, 2. 18 Joan. ** Joan. III, 13. ** Joan. v↓, 63. • Turrianus legit καθ' ἡμᾶς· In unoquoque igitur nostri similium. At potior est alia lectio, quam et mterpres Arabicus expressit, de vestra sententia.

ὃς ἔμπροσθέν μου γέγονεν, ὅτι πρῶτος μου ἦν, κἀγὼ ante me factus est, quia prior me erat: et ego nesciebam eum: sed ut manifestetur Israeli, proptorea ego veni in aqua baptizans ". › Et: ‹ Ecce Agnus Dei, qui tollit peccatum mundi ".» Considerate, quemadmoduni quando virum dicit, et agnum appellat, alium esse non dicit illum qui tollit peccatum mundi; imo eidem hanc vere inagnam, et insolitam, quæque Deum deceat excellentiam attribuit. Ante se autem seque priorem praedicat illum, qui tamen posterior prodierat, secundum tempus, inquam, generationis carnalis. Etsi enim nuper genitus erat Emmanuel, attamen ante omnia sæcula exstabat ut Deus. Ipsius igitur est, et humano more recentem esse, et æternum esse divino modo. Quamobrem Zacharias Joannis οὐκ ᾔδειν αὐτόν· ἀλλ᾽ ἵνα φανερωθῇ τῷ Ἰσραὴλ, διὰ τοῦτο ἦλθον ἐγὼ ἐν ὕδατι βαπτίζων.» Καὶ, Ιδε δ Ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου.» Σύνετε, ὅπως ἄνδρα λέγων, καὶ ἀμνὸν ὀνομάζων, οὐχ ἕτερόν φησι τὸν αἴροντα τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου, καὶ τὸ μέγα τοῦτο καὶ ἐξαίσιον ἀληθῶς καὶ θεοπρεπές ἀξίωμα προσγενέμηκεν αὐτῷ. Εμπροσθεν δὲ καὶ πρῶτον εἶναί φησιν αὐτὸν, καίτοι κατόπιν ερχόμενον, κατά γέ φημι τὸν τῆς κατὰ σάρκα γεννήσεως χρόνον. Εἰ γὰρ καὶ ἔστιν έφυγενής & Εμμανουήλ, ἀλλ᾽ ἦν πρὸ παντός κλάδος ὡς Θεός· αὐτοῦ τοιγαροῦν καὶ τὸ πρόσ φῶτον ἀνθρωπίνως, καὶ τὸ ἀΐδιον θεϊκῶς· διὸ καὶ Ζαχαρίας ὢν Ιωάννου πατὴρ, πρὸς τὸ ἑαυτοῦ παιδίον προφητεύων φησί· «Καὶ σὺ παιδίον προφήτης Υψι στην αληθήτε προπορεύσῃ γὰρ πρὸ προσώπου Κυ- pater cum esset, flio suo vaticinando dixit: «Et ρίου ἑτοιμάσει ὁδοὺς αὐτοῦ, κ W. Ὁ ἐκ Παρθένου Υἱὸς ἠρώτα τοὺς μαθητάς· Τίνα με λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι εἶναι τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου;» Ετέρων οὖν λέγοντων ἕτερον, καὶ ἕνα τῶν προφητῶν ὑποτοπαζόντων, οὐκ ἀποδεξάμενος ὡς τἀληθῆ λεγόντων, πάλιν ἠρώτα· οὙμεῖς δὲ ν οἱ πλέον τῶν ἄλλων εἰδότες, ο τίνα με εἶναι λέγετε;; Τότε ὁ πανάριστος Πέτρος, ἡ κορυφαία τῶν ἀποστόλων ἀκρά της, οὐ γυμνόν, οὐδ᾽ ἄσαρχον καταθεώμενος λήγον, οὐδὲ ψιλὸν καὶ θεοφόρον ἄνθρωπον, ἀλλ᾽ Υἱὸν Θεοῦ καὶ Θεόν φύσει, καὶ φύσει γενόμενον ἄνθρωπον, καὶ ἕνα τοῦτό τε κἀκεῖνο ὄντα Χριστόν, «Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς, ἔλεγεν, ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ ζῶντος.» Οὐκ εἶπεν, Υιός ἀλλ᾽ ὁ Υἱὸς ὁ μονογενής, ὁ εἷς, ὁ προαιώνιος. Ακήκοε • Μακάριος εἶ Σίμων Βάρ- Ιωνά, ὅτι σὰρξ καὶ αἷμα οὐκ ἀπεκάλυψε σοι, ἀλλ' ὁ Πατήρ μου, ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Οὐδεὶς γὰρ ἐπιγινώσκει τὸν Υἱὸν, εἰ μὴ δ Πατήρ.» tu, puer, propheta Altissimi vocaberis; præibis enim ante faciem Domini parare vias ejus ". 49. Ipsemet Virginis Filius discipulos suos alloquens, ait: «Quem me dicunt homines esse **?, Cum itaque alii alium eum esso dicerent, atque unum ex prophetis esse conjicerent, nequaquam ¡His assentiens cew vera pronuntiarent, rursum interrogat:. Vos autem (qui plus aliis nostis) quem me esse dicitis "?, Tunc præstantissimus Petrus, supremus ille vertex apostolorum, ΠΟΛ nudum carnisque expers verbum, nec purum ae Deigerum hominem, quin potius natura Filium Dei et Deum, atque natura hominem factum, unUMque hoc et illud exsistentem Christum intuens, • Τu es, inquit, Christus, ipsemet Filius Dei vivi ".» 500 Non (nude) dixit Filius, sed (adfectione articuli) ipsemet Pilius unigenitus, ille unicus, ille ante sæcula exsistens. Quapropter audivit: «Beatus es,Simon Bar-Jona, quia caro et staguis non revelavit tibi, sed Pater. meus, qui est in calis ".. Nam • Nemo novit Filium, nisi Pater 30. κ. Καὶ οἱ μαθηταὶ τῆς ἐπὶ τῆς θαλάσσης πορείας θεοσημείαν κατατεθηπότες, ἔφασαν· 'Αληθῶς Θεοῦ Υιός εἴ. ο 'Αλλ' εἰ νόθος καὶ εἰσποίητος, οὐκ ἀλλ θῶς. Ἐγκαλείσθωσαν τοίνυν οἱ μακάριοι μαθηταὶ πρὸς ἡμῶν. κα'. Εἰ μία φύσις τῆς Τριάδος καὶ μία ενέργεια, καὶ πάντα ἐπ' αὐτῆς καινὰ, πλὴν τῆς ὑποστάσεως, σχεσει δὲ καὶ ἐνεργείᾳ ἤνωτο ὁ Θεὸς Λόγος τῇ σαρκὶ τῇ Εψυχωμένη ψυχῇ λογικῇ τε καὶ νοερῷ, καὶ οὐ καθ᾿ ὑπόστασιν, οὐδὲν ἔλαττον καὶ ὁ Πατήρ, καὶ τὸ Πνεῦ με τὸ ἅγιον τούτω ἤνωντο. Εἰ δὲ ἴση η Ένωσις καὶ μία Πατρὸς, καὶ Υἱοῦ, καὶ ἁγίου Πνεύματος προς τὴν σάρκα, λεγέσθω ὁ ἐκ Παρθένου τεχθεὶς Θεὸς καὶ άνθρωπος, Πατήρ καὶ Υἱὸς καὶ Πνεῦμα ἄγων. Τις γὰρ ἀποκλήρωσιν τοῦ Λόγου μόνον καὶ Υἱὸν ὀνομά ζεσθαι Θεοῦ; Εἰ δὲ Υἱὸς μόνος ἔσχεν πρὸς αὐτὸν 20. Item discipuli divino incessus supra mare miraculo attoniti dicebant: Vere Filius Dei es". At si adulterinus et ascititius, non vere. Arguantur ergo a vobis beni discipuli. 21. Si una est Trinitatis natura, unaque operatio, et in illa præter subsistentiam omnia con1 munia sunt, carni autem anima rationali et intel ligente animatæ Deus Verbum habitudine solum atque operatione unitus est, nihil minus et Patrem et Spiritum sanctum eidem omnino unites fuisse oporteret. Quod si par eademque Patris et Spiritus sancti ad carnem uniu est, dicatur igitur ille quem Virgo Deum et hominem edidit, Pater et Filius et Spiritus sanctus. Quis enim hanc ei sortem dedit ut Verbum ac Filius Dei duntaxat Joan. 1, 50, 54. "Ibid. 29. " Luc. 1, 76.» Matth. xvi, 13. w ibid. 15. " ibid. 16. " ibid. 17. * Matth. xı, 27. 19 Matth. xiv, 32. Emenlo τις γὰρ ἀποκλήρωσις τοῦ Λόγου μόνον καὶ Υἱὸν ὀνομάζεσθαι Θεοῦ; ita nempe Turrianus: Quæ enim sortitio est Verbum solum et Filium Dei nominare?

appellaretur? Sin autem Filius unitns ei fuit re- τὴν κατὰ σχέσιν καὶ ἐνέργειαν ἔνωσιν, ἑτερογενής latione tantummodo atque operatione, plane diversæ a Patre et Spiritu sancto virtutis et operationis erit. Verum ex hypostatica unione nibil absurdi sequitur. Alterius enim a Patre hyposίαsis ac subsistentiæ Filius est. 22. Beatus Paulus; ait: ‹ Unus Deus Pater ex quo omnia: et unus Dominus Jesus Christus per quem omnia s. Cur desus Christus Patri ρεοsime conjungitur, nullo dirinente intermedio? Deinde ubi tandom Unigenitum locaturi sumD UPS, qui hominem ejus in locum provehamus? eumque, ut vos dicitis, ab illo actum et afflatum, alque ejus opera cohonestatum. Quod, si reponatis, qua ratione Christus in Bethleem natus cum esset, Nazarenus a loco domicilii dictus fuit, ea etiam Deum Verbum, eo quod in homine habitaverit, hominem appellatum fuisse: hinc sequitur, ut neque factus sit caro, neque homme, nec consentanee Christus homo, sed carnalis et humanus fuerit nuncupatus, velut et Nazarenus. Non emium Nazare dictus est Christus, sed Nazarepus. 23. Si ob simplicem in homine inhabitationem et relationis unionem, Dei Verbum appellamur homo: igitur e Pater et Spiritus sanctus homines appellantur. In nolis quippe per Spiritum inhabitat plenitude sanctæ Trinitatis. El same sapientissimus Paulus ait: «Nescitis, quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis "?? Ipse etiam Christits: • Si quis diligit me, sørmoném meuth servabil: et Pater meus diliget eum, et ad eum veniemus, et mansionem apu̟d eum fa, ciemus. Atqui pater nequaquam dictus est homo, neque Spiritus sanctus, quia in nobis habitant: ergo neque Filius eadem de causa homo appellatur, sed quia factus est homo secundum substantian. 24. Si quando quidem Verbum in Christo, signorem 561 patrator fuit, quia in eo erat: unum utique ex prophetis Christum esse dicitis. Nam perinde (Verbum) sanctorum ministerio miracula patravit. ἔσται παρὰ τὸν Πατέρα καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ὅπερ ἄτοπον. Εἰ δὲ καθ' ὑπόστασιν ἕνωσις λέγεται, οὐδὲν ἄτοπον ἕψεται· ἑτεροϋπόστατος γὰρ ὁ Υἱὸς πρὸς τὸν Πατέρα. κβ'. Ο μακάριος Παυλός φησιν· ι Εἷς θεὸς ὁ Πατὴρ, ἐξ οὗ τὰ πάντα· καὶ εἰς Κύριος Ἰησοῦς Χρισ στὸς, δι' οὗ τὰ πάντα.» Ανθ' ὅτου Ἰησοῦς Χριστὸς ἀμέσως τῷ Πατρὶ συντάττεται, μεσολαβούντος οὐδε νές. Εἶτα ὅποι ποτὲ τὸν Μονογενή θήσομεν, εἰς τὸν αὐτὸν τόπον ἀναβιβάζοντες ἄνθρωπον; Καὶ καθώς φάτε, ενεργούμενον ὑπ' αὐτοῦ, καὶ δι' αὐτοῦ τιμώμε νον. Εἴ φατε ὅτι, ὥσπερ ὁ Χριστὸς ἐγεννήθη ἐν Βηθε λέεμ μὲν, Ναζωραῖος δὲ ἐκλήθη διὰ τὴν ἐν Ναζαρέτ κατοίκησιν, οὕτω καὶ ὁ Θεὸς Λόγος ἄνθρωπος ἐκλήθη διὰ τὴν ἐν αὐτῷ κατοίκησιν· οὐκοῦν οὐ σαρξ, οὐδ᾽ ἄνθρωπος γεγένηται· οὐδ' εἰκότως ἂν ἄνθρωπος ὀνομάζοιτο, ἀλλὰ σαρκαῖος καὶ ἀνθρωπαῖος ὀνομά ζοιτο ὁ Χριστὸς, ὥσπερ Ναζωραίος. Οὐ γὰρ Ναζαρέτ ὠνόμασται ὁ Χριστὸς, ἀλλὰ Ναζωραίος. 25. Dicitur Christus fuisse sanctificatus a Patre, advenientemque Spiritum accepisse ". Quomodo igitur baptizat in Spiritu sancto ", et quæ soli divinæ natura conveniunt, implet et exsequitur? ipse enim sanctitatem suppeditat, quam proprium sui ipsius esse donum significans, ail: * Accipite Spiritum sanctum; quorum remiseritis peccata, remittuntur: quorum retinueritis, retenta sunt™”,» Sanétificatur ergo, quatenus est homo: idem vero ipse sanctifieat, uti Deus. 28. De Christo scriptum est: ‹ Qui in diebus carnis suæ, preces supplicationesque ad eum, qui possit ipsum salvum facere a morte, cum clamore valido, et lacrymis obtulit; et exauditus est pro 3 1 Cor. vin, 6. so ibid. 11. κγ'. Εἰ διὰ τὴν ἐν ἀνθρώπῳ κατοίκησιν καὶ σχε τικὴν ἕνωσιν ἄνθρωπος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ὀνομάζεται, οὐκοῦν καὶ ὁ Πατὴρ καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἄνθρω που ονομαζέσθωσαν· κατοικεῖ γὰρ ἐν ἡμῖν τὸ πλή ρωμα τῆς ἁγίας Τριάδος διὰ τοῦ Πνεύματος· καὶ γοῦν φησιν ὁ πάνσοφος Παῦλος· «Οὐκ οἴδατε, ὅτι γαὸς Θεοῦ ἐστε, καὶ τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ οἰκεῖ ἐν ὑμῖν;» Καὶ αὐτὸς ὁ Χριστός· «Ἐάν τις ἀγαπᾷ με, τὸν λόγον μου τηρήσει, καὶ ὁ Πατήρ μου ἀγαπήσει αὐτὸν, καὶ πρὸς αὐτὸν ἐλευσόμεθα, και μονὴν παρ' αὐτῷ ποιησόμεθα. Αλλ' οὐδαμοῦ ἄνθρωπος είρηται ὁ Πατὴρ, οὔτε μὲν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, διὰ τὸ κατοικεῖν ἐν ἡμῖν. Οὐκοῦν οὐδὲ ὁ Υἱὸς διὰ τὴν ἐν ἀνθρώ πως κατοίκησιν ἄνθρωπος ὀνομάζεται, ἀλλ' ὡς κατ' οὐσίαν γενόμενος ἄνθρωπος. ་ κδ'. Εἰ ἐπείπερ ἦν ὁ Λόγος ἐν τῷ Χριστῷ, της μείων γέγονεν ἀποτελεστής, ἕνα που τάχα τῶν ἁγίων προφητῶν εἶναι αὐτόν φατε· ἐνήργηκε γὰρ καὶ διὰ χειρὸς ἁγίων τάς θεοσημίας. κε'. Ἡγιάσθαι γέγραπται ὁ Χριστὸς παρὰ τοῦ Πατρὸς καὶ τὴν ἐπιδημίαν δεδέχθαι τοῦ Πνεύματος, Πῶς οὖν ἐν ἁγίῳ βαπτίζει Πνεύματι, καὶ τὰ μένη πρέποντα τῇ θείᾳ φύσει πληροί, χορηγὸς γάρ ἐστιν ἁγιασμοῦ. Καὶ τοῦτο δεικνὺς ὡς ἴδιον ἀγαθόν φησι· • Λάβετε Πνεῦμα ἅγιον. "Αν τινων ἀφῆτε τὰς ἁμαρ τίας, αφέωνται, ἄν τινων κρατῆτε, κεκράτηνται. Αγιάζεται τοίνυν καθὰ ἄνθρωπος, ἁγιάζει δὲ καθό Θεός, εἷς ἂν ὁ αὐτός.. κς'. Γέγραπται περὶ Χριστοῦ· «"Ος ἐν ταῖς ἡμέ ραις τῆς σαρκὸς αὐτοῦ, δεήσεις καὶ ἱκετηρίας πρὸς τὸν δυνάμενον σώζειν αὐτὸν ἐκ θανάτου μετά κραν γῆς ἰσχυρᾶς καὶ δακρύων προσήνεγκε· καὶ εἰσακου a Joan. x, 36. 33 1 Cor. 13, 16. 23 Joen: χιν, 23. 37 Joan. xx, 23. 33 Matth. xvi, 24. sn Mallho

σθεὶς ἀπὸ τῆς εὐλαβείας, καίπερ ὧν Υἱὸς, ἔμαθε reverentia. Tametsi Filius erat, didicit ex his que ἀφ᾽ ὧν ἔπαθε τὴν ὑπακοὴν, καὶ τελειωθεὶς ἐγένετο τοῖς πᾶσιν τοῖς ὑπακούουσιν αὐτῷ αἰτία σωτηρίας αἰωνίου.» Ετι καὶ αὐτὸς ὁ Κύριος, ο Θεέ μου, Θεέ μου, ἵνα τί με έγκατέλιπες;» Περὶ ψιλοῦ ἀνθρώπου ταῦτα ἐλέγετο, ἀκηδιῶντος ο ἄρα καὶ ἀφόρητον ποιουμένου τῶν πειρασμῶν τὴν ἔφοδον, καὶ δέει νενικημένου· καὶ οὐ γενναίου τὸν τρόπον, οὐδ᾽ ἀνδρικόν φρόνημα ἔχοντος. 'Αλύοντος γὰρ ἐκ μικροψυχίας τὰ βήματα· «Περίλυπός ἐστιν ἡ ψυχή μου έως θανάτου.» Και, ο Νῦν ἡ ψυχή μου τετάρακται. Καὶ, • Πάτερ, εἰ δυνατόν, παρελθέτω ἀπ' ἐμοῦ τὸ ποτήριον τοῦτο.» Ταῦτα τὰ ῥήματα, ἢ μὴ εἰδότος τὸ θεῖον θέλημα, ἢ ἀντιπίπτοντος τῷ θείῳ θελήματι. Εἰ δὲ ὡς περὶ Θεοῦ γυμνοῦ ἀνθρωπότητος, ἀπεοικότα πάντη καὶ ἀπεμφαίνοντα. Περί δὲ Θεοῦ σεσαρχω μένου καὶ ἐνανθρωπήσαντος τοῖς οἰκείοις τῆς σαρκὸς αὐτοῦ πάθεσι τὰ παρ' ἡμῶν θεραπεύοντος, καὶ ὑπου γραμμὸν ἡμῖν καταλιμπάνοντος, λίαν ἐπιτετευγμένα, Τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ, ὁ Ἐν ταῖς ἡμέραις τῆς σαρκός αὐτοῦ, καίπερ ὧν Υἱός.» Κατατέθηκε τὸ μυστήριον ὁ πνευματοφόρος Παῦλος, καὶ τὴν περὶ ἡμᾶς τοῦ Θεοῦ οἰκονομίαν, καὶ τὴν πρὸς ἡμᾶς φιλάνθρωπον συγκατάβασιν· ὅτι καίπερ ἂν Υἱός, ἐν ταῖς ἡμέραις τῆς σαρκὸς αὐτοῦ, ταῦτα πάντα ὑπέμεινε τῇ ἡμετέρα φύσει, ἵνα νευρώσῃ ταύτην κατὰ Θεὸν βλέπειν, καὶ αὐτὸν πρὸς ἐπικουρίαν καλεῖν, καὶ ὅσον πρὸς τελείωσιν, καὶ πρὸς ποῖα γέρα καταλήγει ἡ τῶν πα θῶν ὑπομονὴ καὶ ὑπακοή. Διὸ καὶ ὁ μακάριος ἔγραψε Πέτρος· «Ποιον γὰρ κλέος, εἰ ἁμαρτάνοντες καὶ κολα- c φιζόμενοι ὑπομενεῖτε; ἀλλ᾽ εἰ ἀγαθοποιοῦντες καὶ πάσχοντες υπομενείτε, τοῦτο χάρις παρὰ Θεῷ· ὅτι καὶ Χριστὸς ἀπέθανεν ὑπὲρ ἡμῶν, ἡμῖν ὑπολιμπάνων υπογραμμών, ἵνα ἐπακολουθήσητε τοῖς ἔχνεσιν αὐτοῦ.» Οὐκοῦν οὐκ ἄνθρωπος μόνον, οὐδὲ γυμνός Θεός, ἀλλὰ Θεὸς σεσαρκωμένος ὧν ὁ Χριστός, ἐν ταῖς ἡμέραις τῆς σαρκὸς αὐτοῦ ν πέπονθέ τε καὶ δέδρακε ταῦτα, «ἡμῖν ὑπολιμπάνων ὑπογραμμόν. ο Επείπερ ἐπιτιμῇ τῷ Πέτρῳ φήσαντι ο Ελεώς σοι, Κύριε, οὐ μὴ ἔσται σοι τοῦτο, ὅτι τὸ πάθος αὐτοῖς προβλέγετο. ο κζ'. Εἰ λέγοιτο ι προκόπτειν ὁ Ἰησοῦς σοφίᾳ, καὶ ἡλικίᾳ καὶ χάριτι, ο μὴ φιλὸν ὑποτόπαζε ἄνθρωπον, ἀλλὰ Θεὸν ἐνανθρωπήσαντα καὶ σεσαρκωμένον, ἐφιέντα τῇ οἰκεία σαρκὶ διὰ τῶν οἰκείων εἶναι τῆς ἰδίας φύσεως· ἵνα μὴ τέρας νομισθῇ ἡ ἐνανθρώ πήσις. κη. Τολμᾷ ὁ Παῦλος, καὶ οὐκ ἄνθρωπον καλεῖν τὸν Ἰησοῦν, οὐχ ὡς οὐκ ἄνθρωπον, ἀλλ' ὡς Θεόν Εντα. Γράφει οὖν πρὸς Γαλάτας· ο Παῦλος ἀπόστο λος, οὐκ ἀπ' ἀνθρώπων, οὐδὲ δι' ἀνθρώπων ', ἀλλὰ διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ.» Καὶ πάλιν· «Γνωρίζω ὑμῖν passus est obedientiam: et consummatus, factus est omnibus obtemperantibus causa salutis æternæ. › Præterea ipse Dominus: ‹ Deus meus, Deus meus, utquid me dereliquisti w?, Hæc dicebantur ut de puro homine? velut igitur de eo qui animo concideret, et cui intolerabilis esset tentationum incursio, ac metu vinceretur. Deficientis enim præ pusillanimitate yerba hæc sunt: ‹ Tristis est anima mea usque ad mortem ".» Et: «Nunc anima mea turbata est ", El: «Pater, si deri potest, transeat a ne calix iste ",» Sunt ista voces vel ejus quem voluntas divina lateat, vel qui illi resistat. Quod si velut de Deo qui non sit homo, hæc quis dicta accipiat, sunt plane absona, nec prorsus congruentia. Sin autem de Deo incarnato et homine facto, qui suæ ipsius carnis cognatis passionibus nostras curet, seque nobis relinquat exemplum, valde apposita sunt. Hoc enim declarat illud: c In diebus carnis suæ, tametsi Filius erat.» Obstupuit mysterium divino Spiritu plenus Paulus. Deíque nobiscum commercium atque benevolam ad nos demissionem; quod tametsi Filius erat in diebus carnis suæ, universa hæc natura nostra sustinuit, ut eam contra passiones frmaret, docerelque dum tentationes ingruerent, in Deum respicere, ejusque auxilium implorare, nec non quantum ad perfectionem conducant, et in quæ desinant præmia, passionum tolerantia et obedientia, Idcirco enim beatus Petrus scripsit: «Quæ enim est gloria, si peccantes et colaphizati suffertis? sed si benefacientes, patienter sustinetis: hæc est grația apud Deum: quia et Christus passus est pro nobis, nobis relinquens exemplum, ut seqqanini vestigia ejus s.. Non ergo tantum homo, nec Deus purus, sed Deus in carne Christus, & qui in diebus carnis suæ, › illa et passus est, et gessit, nobis ‹ relinquens exemplum, › Petrum quippe dure repre. hendit, dicentem, dum ipse passionem prænuntiaret suam: «Absit a te, Domine, non erit tibi hoc 4 1 3 27. Quod si dicatur e Jesus profecisse sapientia, ætate et gratia *, ne propterea purum hominem estimaveris, sed Deum factum 562 hominem et incarnatum, qui propria suæ carni ea permiserit quæ ejus naturæ consentanca essent, ne incarnatio monstrum quoddam esse videretur. 28. Audet Paulus, etiam non hominem vocare Jesum, non quasi non hominem, sed velut qui sit etiam Deus. Scribit ergo ad Galatas: ‹ Paulus apostolus, non ab hominibus, neque per hominem, sed per Jesum Christum *. › Et iterum: ‹ Notum * Juan. xu, 27. •s Matth. ΧΙΙ, 59. • Hebr. r, 7-9. * Matth. xxvπ, 46. Matth. xxvi, 38. 65 1 Petr. 1, 20. “Matth. xvi, 22. » Luc, 1, 80. 46 Galat. I, • R. ἀκηδιῶν, at Turr. transtulit dolentis: quare emendare non dubitavi, ἀκηδιῶντος, uti paulo post legitur, ποιουμένου. f In Bibliis Gracis ubique legitur δι' ἀνθρώπου: in Vulgata, neque per h nem: atque sic legendum auctoris mens exigit. Patrol. Gr. XCV. komb-

σθεὶς ἀπὸ τῆς εὐλαβείας, καίπερ ὧν Υἱὸς, ἔμαθε reverentia. Tametsi Filius erat, didicit ex his que ἀφ᾽ ὧν ἔπαθε τὴν ὑπακοὴν, καὶ τελειωθεὶς ἐγένετο τοῖς πᾶσιν τοῖς ὑπακούουσιν αὐτῷ αἰτία σωτηρίας αἰωνίου.» Ετι καὶ αὐτὸς ὁ Κύριος, ο Θεέ μου, Θεέ μου, ἵνα τί με έγκατέλιπες;» Περὶ ψιλοῦ ἀνθρώπου ταῦτα ἐλέγετο, ἀκηδιῶντος ο ἄρα καὶ ἀφόρητον ποιουμένου τῶν πειρασμῶν τὴν ἔφοδον, καὶ δέει νενικημένου· καὶ οὐ γενναίου τὸν τρόπον, οὐδ᾽ ἀνδρικόν φρόνημα ἔχοντος. 'Αλύοντος γὰρ ἐκ μικροψυχίας τὰ βήματα· «Περίλυπός ἐστιν ἡ ψυχή μου έως θανάτου.» Και, ο Νῦν ἡ ψυχή μου τετάρακται. Καὶ, • Πάτερ, εἰ δυνατόν, παρελθέτω ἀπ' ἐμοῦ τὸ ποτήριον τοῦτο.» Ταῦτα τὰ ῥήματα, ἢ μὴ εἰδότος τὸ θεῖον θέλημα, ἢ ἀντιπίπτοντος τῷ θείῳ θελήματι. Εἰ δὲ ὡς περὶ Θεοῦ γυμνοῦ ἀνθρωπότητος, ἀπεοικότα πάντη καὶ ἀπεμφαίνοντα. Περί δὲ Θεοῦ σεσαρχω μένου καὶ ἐνανθρωπήσαντος τοῖς οἰκείοις τῆς σαρκὸς αὐτοῦ πάθεσι τὰ παρ' ἡμῶν θεραπεύοντος, καὶ ὑπου γραμμὸν ἡμῖν καταλιμπάνοντος, λίαν ἐπιτετευγμένα, Τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ, ὁ Ἐν ταῖς ἡμέραις τῆς σαρκός αὐτοῦ, καίπερ ὧν Υἱός.» Κατατέθηκε τὸ μυστήριον ὁ πνευματοφόρος Παῦλος, καὶ τὴν περὶ ἡμᾶς τοῦ Θεοῦ οἰκονομίαν, καὶ τὴν πρὸς ἡμᾶς φιλάνθρωπον συγκατάβασιν· ὅτι καίπερ ἂν Υἱός, ἐν ταῖς ἡμέραις τῆς σαρκὸς αὐτοῦ, ταῦτα πάντα ὑπέμεινε τῇ ἡμετέρα φύσει, ἵνα νευρώσῃ ταύτην κατὰ Θεὸν βλέπειν, καὶ αὐτὸν πρὸς ἐπικουρίαν καλεῖν, καὶ ὅσον πρὸς τελείωσιν, καὶ πρὸς ποῖα γέρα καταλήγει ἡ τῶν πα θῶν ὑπομονὴ καὶ ὑπακοή. Διὸ καὶ ὁ μακάριος ἔγραψε Πέτρος· «Ποιον γὰρ κλέος, εἰ ἁμαρτάνοντες καὶ κολα- c φιζόμενοι ὑπομενεῖτε; ἀλλ᾽ εἰ ἀγαθοποιοῦντες καὶ πάσχοντες υπομενείτε, τοῦτο χάρις παρὰ Θεῷ· ὅτι καὶ Χριστὸς ἀπέθανεν ὑπὲρ ἡμῶν, ἡμῖν ὑπολιμπάνων υπογραμμών, ἵνα ἐπακολουθήσητε τοῖς ἔχνεσιν αὐτοῦ.» Οὐκοῦν οὐκ ἄνθρωπος μόνον, οὐδὲ γυμνός Θεός, ἀλλὰ Θεὸς σεσαρκωμένος ὧν ὁ Χριστός, ἐν ταῖς ἡμέραις τῆς σαρκὸς αὐτοῦ ν πέπονθέ τε καὶ δέδρακε ταῦτα, «ἡμῖν ὑπολιμπάνων ὑπογραμμόν. ο Επείπερ ἐπιτιμῇ τῷ Πέτρῳ φήσαντι ο Ελεώς σοι, Κύριε, οὐ μὴ ἔσται σοι τοῦτο, ὅτι τὸ πάθος αὐτοῖς προβλέγετο. ο κζ'. Εἰ λέγοιτο ι προκόπτειν ὁ Ἰησοῦς σοφίᾳ, καὶ ἡλικίᾳ καὶ χάριτι, ο μὴ φιλὸν ὑποτόπαζε ἄνθρωπον, ἀλλὰ Θεὸν ἐνανθρωπήσαντα καὶ σεσαρκωμένον, ἐφιέντα τῇ οἰκεία σαρκὶ διὰ τῶν οἰκείων εἶναι τῆς ἰδίας φύσεως· ἵνα μὴ τέρας νομισθῇ ἡ ἐνανθρώ πήσις. κη. Τολμᾷ ὁ Παῦλος, καὶ οὐκ ἄνθρωπον καλεῖν τὸν Ἰησοῦν, οὐχ ὡς οὐκ ἄνθρωπον, ἀλλ' ὡς Θεόν Εντα. Γράφει οὖν πρὸς Γαλάτας· ο Παῦλος ἀπόστο λος, οὐκ ἀπ' ἀνθρώπων, οὐδὲ δι' ἀνθρώπων ', ἀλλὰ διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ.» Καὶ πάλιν· «Γνωρίζω ὑμῖν passus est obedientiam: et consummatus, factus est omnibus obtemperantibus causa salutis æternæ. › Præterea ipse Dominus: ‹ Deus meus, Deus meus, utquid me dereliquisti w?, Hæc dicebantur ut de puro homine? velut igitur de eo qui animo concideret, et cui intolerabilis esset tentationum incursio, ac metu vinceretur. Deficientis enim præ pusillanimitate yerba hæc sunt: ‹ Tristis est anima mea usque ad mortem ".» Et: «Nunc anima mea turbata est ", El: «Pater, si deri potest, transeat a ne calix iste ",» Sunt ista voces vel ejus quem voluntas divina lateat, vel qui illi resistat. Quod si velut de Deo qui non sit homo, hæc quis dicta accipiat, sunt plane absona, nec prorsus congruentia. Sin autem de Deo incarnato et homine facto, qui suæ ipsius carnis cognatis passionibus nostras curet, seque nobis relinquat exemplum, valde apposita sunt. Hoc enim declarat illud: c In diebus carnis suæ, tametsi Filius erat.» Obstupuit mysterium divino Spiritu plenus Paulus. Deíque nobiscum commercium atque benevolam ad nos demissionem; quod tametsi Filius erat in diebus carnis suæ, universa hæc natura nostra sustinuit, ut eam contra passiones frmaret, docerelque dum tentationes ingruerent, in Deum respicere, ejusque auxilium implorare, nec non quantum ad perfectionem conducant, et in quæ desinant præmia, passionum tolerantia et obedientia, Idcirco enim beatus Petrus scripsit: «Quæ enim est gloria, si peccantes et colaphizati suffertis? sed si benefacientes, patienter sustinetis: hæc est grația apud Deum: quia et Christus passus est pro nobis, nobis relinquens exemplum, ut seqqanini vestigia ejus s.. Non ergo tantum homo, nec Deus purus, sed Deus in carne Christus, & qui in diebus carnis suæ, › illa et passus est, et gessit, nobis ‹ relinquens exemplum, › Petrum quippe dure repre. hendit, dicentem, dum ipse passionem prænuntiaret suam: «Absit a te, Domine, non erit tibi hoc 4 1 3 27. Quod si dicatur e Jesus profecisse sapientia, ætate et gratia *, ne propterea purum hominem estimaveris, sed Deum factum 562 hominem et incarnatum, qui propria suæ carni ea permiserit quæ ejus naturæ consentanca essent, ne incarnatio monstrum quoddam esse videretur. 28. Audet Paulus, etiam non hominem vocare Jesum, non quasi non hominem, sed velut qui sit etiam Deus. Scribit ergo ad Galatas: ‹ Paulus apostolus, non ab hominibus, neque per hominem, sed per Jesum Christum *. › Et iterum: ‹ Notum * Juan. xu, 27. •s Matth. ΧΙΙ, 59. • Hebr. r, 7-9. * Matth. xxvπ, 46. Matth. xxvi, 38. 65 1 Petr. 1, 20. “Matth. xvi, 22. » Luc, 1, 80. 46 Galat. I, • R. ἀκηδιῶν, at Turr. transtulit dolentis: quare emendare non dubitavi, ἀκηδιῶντος, uti paulo post legitur, ποιουμένου. f In Bibliis Gracis ubique legitur δι' ἀνθρώπου: in Vulgata, neque per h nem: atque sic legendum auctoris mens exigit. Patrol. Gr. XCV. komb-

vobis facio Evangelium, quod evangelizatum est a τὸ Εὐαγγέλιον τὸ εὐαγγελισθὲν ὑπ' ἐμοῦ, ὅτι οὐκ me; quia non est secundum hominem. Neque enim ego ab homine accepi illud, neque didici, sed per revelationem Jesu Christi. Scriptum est: . Non angelus, non legatus, sed Dominus ipse salvavit nos 48 • Ait Paulus:. Estote imitatores Dei sicut filii charissimi, et ambulate in dilectione, sicut et Christus dilexit nos, et tradidit semelipsum pro uobis ".» Qui maestus erat, ac calicem recusabat, quonam modo semetipsum tradiderit, nisi quia non homo tantum erat? 29. Quomodo beatus Petrus, ait: e Christo igitur passo carne 60?, cur illud, carne, adjunxit, nisi quia sciebat Deum illum esse impassibili deitate? Si homo purus pro nobis passus est, quonam pacto ‹ Verbum crucis, Dei virtus est *1?, quid etiam causæ est, ut ‹ qui sanguinem ejus pollutum duxerit, condemnatus sit s › velut qui Dei Filium conculcaverit? 30. Quomodo se • Christus ascendere ait, ubi erat prius 69, Non enim ascendit tanquam Deus, quandoquidem incircumscriptus est. Ascendere autem ac descendere propria sunt circumscriptæ naturæ. Neque rursum ut homo prius erat in cœlo, quam eo ascenderet. Ascendit igitur ut homo, ubi prius erat ut Deus. Simul enim ipse idem, et Deus et homo est. 31. Scriptum est: • Sic Deus dilexit mundum, ut Filium suam unigenitum daret, ut omnis qui credit in cum, habeat vitam æternam *.» Quanam dilectionis exuberantia, si pro nobis hominem communem, adoptionis gratia filium factum dederit? Qui vero etiam Unigenitus, si adoptionis ›duntaxat honore, non natura filius sit, Scriptura dicente: «Ego dixi: Dii estis, et filii Excelsi omnes.. Et: • Quotquot autem receperunt cum, dedit eis potestatem filios Dei fieri". › Verum sicuti, cum multi adoptione et gratia dii sint, unus tamen est Deus natura: sic cum multi adoptionis honore polleant, unus quoque est natura Filius, Unigenitus ille quein dedit pro nobis. 32. Clamat divinus Joannes dicens: c Deum -nemo vidit unquam: unigenitus Filius qui est in sina Patris, ipse enarravit ".» Quis porro ille est, qui enarrat, praeter eum qui ex Virgine natus est, et cum hominibus conversatus est? ‹ Hic est Deus noster: non æstimabitur alius ad eum. Adinvenit omnem viam scientiæ. Post hæc in terris visus est, et cum hominibus conversatus est *., Quonam modo visus est in terra, et cum hominibus conversatus? nam ipse dixit: «Deum nemo vidit unquam. Unigenitus Filius, etc. 563 53. Ait Apostolus Primus homo de secundus homo, Dominus de terra terrenus; 47 Galat. 1, 11, 12. 48 Isa. LXTI, 9 sec. LXX, - 82 Hebr. x. 29. * Joan. vi, 62. ss Joan. 1, 16. σε ibil, 18. σε Baruch mi, 36-38. • Turriarius videtur non legisse πῶς. ἔστι κατὰ ἄνθρωπον· οὐδὲ γὰρ ἐγὼ παρ' ἀνθρώπου παρέλαβον αὐτὸ, οὔτε ἐδιδάχθην, ἀλλὰ δι' ἀποκαλύψεως Ἰησοῦ Χριστοῦ.» Γέγραπται·. Οὐκ ἄγγελος, οὐ πρέσβυς, ἀλλ' αὐτὸς ὁ Κύριος ἔσωσεν ἡμᾶς.» Φησὶν ὁ Παῦλος· «Γίνεσθε μιμηταί τοῦ Θεοῦ, ὡς τέκνα ἀγαπητά, καὶ περιπατεῖτε ἐν ἀγάπῃ, καθώς καὶ ὁ Χριστὸς ἠγάπησεν ἡμᾶς, καὶ παρέδωκεν ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν.» Ο λυπούμενος καὶ ἀπευχόμενος τὸ ποτήριον, πῶς ἑαυτὸν παρέδωκεν, εἰ μόνον ἄνθρω πος ἦν; κθ'. Πῶς δ ὁ μακάριος Πέτρος φησί· «Χριστοῦ οὖν παθόντος σαρκί;» Τίνος ένεκεν προσέθηκε τὸ, σαρκὶ, εἰ μὴ εἰδὼς, ὅτι θεὸς ἦν ἀπαθεῖ τῇ θεότητι; Εἰ ψιλὸς ἄνθρωπος ἔπαθεν ὑπὲρ ἡμῶν, πῶς «ὁ λό γος τοῦ σταυροῦ δύναμις Θεοῦ ἐστι; ν καὶ πῶς τὸ · αἷμα αὐτοῦ κοινὸν ἡγησάμενος κατακέκριται, ο ώς τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ καταπατήσας; λ'. Πῶς «Χριστὸς ἀνιέναι ἡ ἑαυτόν φησιν, «ὅπου ἦν πρότερον;» Οὔτε γὰρ ὡς Θεὸς ἄνεισιν· ἀπερίγραπτος γάρ· τὸ δ' ἀνιέναι καὶ κατιέναι περιγρα πτῆς φύσεως. Ούτε ὡς ἄνθρωπος ἦν ἐν οὐρανῷ, πρὶν ἀνελθεῖν· ἀλλ᾽ ἄνεισιν ὡς ἄνθρωπος, ὅπου ἦν τὸ πρότερον ὡς Θεός· Θεὸς γὰρ ἅμα ὁ αὐτὸς καὶ άνθρωπος. λα'. Γέγραπται· «Οὕτως ἠγάπησε ὁ Θεὸς τὸν κόσ σμον, ὥστε τὸν Υἱὸν αὐτοῦ τὸν μονογενῆ ἔδωκεν, ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς αὐτὸν, ἔχῃ ζωὴν αἰώνιον.» Ποία ἀγάπης ὑπερβολὴ, εἰ κοινὸν ἄνθρωπον χάριτι υἱοποιηθέντα ὑπὲρ ἡμῶν ἔδωκε; Πῶς δὲ καὶ Μονο γενὴς, εἰ υἱοθεσία τετιμημένος, καὶ οὐ φύσει ὧν υἱὸς, τῆς Γραφῆς λεγούσης· «Ἐγὼ εἶπα· θεοί έστε, καὶ υἱοὶ Ὑψίστου πάντες;» Καὶ·. Οσοι ἔλαβον αὐτὸν, ἔδωκεν αὐτοῖς ἐξουσίαν τέκνα Θεοῦ γενέσθαι; ο 'Αλλ' ὥσπερ πολλῶν ὄντων θεῶν θέσει καὶ χάριτι, εἷς δέ ἐστιν ὁ φύσει Θεός, οὕτω καὶ πολλῶν υἱοθεσία τετιμημένων, εἷς ἐστιν ὁ φύσει Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ὁ μονογενής, ὃν ἔδωκεν ὑπὲρ ἡμῶν. λβ'. Ἰωάννης ὁ θεῖος κέκραγε λέγων· Θεὸν οὐδεὶς ἑώρακε πώποτε. Ο μονογενής Υἱὸς, ὁ ὢν εἰς τὸν κόλπον τοῦ Πατρὸς, ἐκεῖνος ἐξηγήσατο.» Τίς δὲ ὁ η εξηγούμενος, εἰ μὴ ὁ ἐκ Παρθένου τεχθείς, καὶ τοῖς ἀνθρώποις συναναστραφείς; • Οὗτος ὁ Θεὸς ἡμῶν, οὐ λογισθήσεται ἕτερος παρ' αὐτόν· ἐξεῦρε πᾶσαν ὁδὸν ἐπιστήμης. Μετὰ ταῦτα ἐπὶ τῆς γῆς ὤφθη, καὶ τοῖς ἀνθρώποις συνανεστράφη.» Πῶς ὤφθη ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ συνανεστράφη ἀνθρώποις; Αὐτὸς γὰρ ἔφη· • Θεὸν οὐδεὶς ἑώρακε πώποτε. Ο μονογενής Υιός, ο καὶ τὰ ἑξῆς. λγ'. Φησὶν ὁ ᾿Απόστολος· ο Ο πρῶτος ἄνθρωπος ἐκ γῆς χοϊκός· ὁ δεύτερος ἄνθρωπος, ὁ Κύριος ἐξ οὐ Ephes. v 1, 2. 50 1 Petr. iv. 1. Psal. LXXXI, 6; Joan. x, 34. 1 Cor. 1, 18. se Joan. 1, 12. Google-

ρανοῦ.» Οὐ γὰρ ἐξ οὐρανοῦ τὸ σῶμα κεκόμισται· ἀλλὰ Θεὸς ὢν καὶ Υἱὸς Θεοῦ, ἐξ οὐρανοῦ καταβέβηκε, καὶ γέγονεν ἄνθρωπος, δεύτερος Αδάμ, ὡς ἀρχὴ δευτέρα τῶν ἀναπλαττομένων, καὶ πρὸς ἀφθαρσίαν διὰ τῆς ἀναστάσεως μεταστοιχειουμένων. Διό και φησιν·. Ὁ πρῶτος Αδάμ εἰς ψυχὴν ζῶσαν, ὁ δεύτερος εἰς πνεῦμα ζωοποιοῦν.» colo *.» Non enim corpus delatum de caelo est, sed cum esset Deus Deique Filius, de cœlo descendit, et homo factus est, secundus Adam, veluti principium secundum eorum qui reformantur, ac per resurrectionem ad vitam incorruptibilem transmittuntur. Quamobrem ait: «Primus Adam, factus est in aninamn viventem: secundus Adam, in spiritum vivificantem “. λδ'. Φησὶν ὁ Κύριος τοῖς ἑαυτοῦ μαθηταῖς· Πο 34. Ait Dominus discipulis suis: «Euntes docete ρευθέντες μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη, βαπτίζοντες omnes gentes; baptizantes eos in nomine Patris αὐτοὺς εἰς ὄνομα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ et Filii et Spiritus sancti “. Porro divinissimus ἁγίου Πνεύματος.» Καὶ Παῦλος ὁ θειότατός φησιν· Paulus dicit Quicunque in Christo baptizati • Οσοι εἰς Χριστὸν ἐβαπτίσθητε, εἰς τὸν θάνατον estis, in morte ipsius baptizati estis "., Unius αὐτοῦ ἐβαπτίσθητε.» Ενὸς Υἱοῦ ἐμνημόνευσεν ὁ Filii meminit Dominus dicens: Et Filii; non vero Κύριος εἰπών· Καὶ τοῦ Υἱοῦ, οὐχὶ δὲ, τοῦ καὶ τῶν etiam, et fliorum. Apostolus autem, in Christo et ενῶν. Ο δ' Ἀπόστολος, εἰς τὸν Χριστὸν, καὶ τὸν ejus morte nos baptizatos dicit. In vestra igitur αὐτοῦ θάνατον εβαπτίσθαι ἡμᾶς φησιν. Εώσθη sententia natura filius explosus est, filiusque per τοίνυν καθ' ὑμᾶς ὁ φύσει υἱὸς, καὶ εἰσκεκόμισται ὁ gratiam adoptivus invectus; vel ipsi in quaterniυιοθετηθεὶς διὰ χάριτος ἢ εἰς τετράδα ὑμεῖς ἐβα tate baptizati estis. Absit vero ut in ea nos simus πτίσθητε. Οὐ γὰρ ἡμεῖς· μὴ γένοιτο· ἡμεῖς γὰρ baptizati: baptizali quippe sumus in nomine Patris βεβαπτίσμεθα εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ et Filii et Spiritus sancti in consubstantialem ac Υιοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, εἰς Τριάδα ὁμοού- indivisam Trinitatem. Nihil quippe minus conστον καὶ ἀδιαίρετον. Μεμένηκε γὰρ οὐχ ἧττον τῷ substantialis Patri, etiam factus homo, permansit Πατρὶ ὁμοούσιος, καὶ ἐνανθρωπήσας, ὁ φύσει Υιός Dei Filius natura ac Deus, Unigenitus ille: quemτοῦ Θεοῦ καὶ Θεὸς, ὁ Μονογενής· καθὼς καὶ τῆς admodum Ecclesia Symbolum docet. Εκκλησίας διδάσκει τὸ Σύμβολον. λε. «Πιστεύομεν εἰς ἕνα Θεὸν Πατέρα παντοκρά τορα· Ποιητὴν οὐρανοῦ καὶ γῆς· ὁρατῶν τε καὶ ἀοράτων· καὶ εἰς ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τὸν μονογενῆ τὸν ἐκ Πατρὸς γεννηθέντα πρὸ πάντων τῶν αἰώνων· φῶς ἐκ φωτός· Θεὸν ἀληθινὸν ἐκ Θεοῦ ἀληθινοῦ· γεννηθέντα, οὐ ποιηθέντα· ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ, δι' οὗ τὰ πάντα ἐγένετο· τὸν δι' ἡμᾶς τοὺς ἀνθρώπου;, καὶ διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν κατελθόντα ἐκ τῶν οὐρα κατελθόντα ἐκ τῶν οὐρανῶν· σαρκωθέντα ἐκ Πνεύματος ἁγίου καὶ Μα ρίας τῆς Παρθένου, καὶ ἐνανθρωπήσαντα σταυρω θέντα τε ὑπὲρ ἡμῶν ἐπὶ Ποντίου Πιλάτου· καὶ παθόντα, καὶ ταφέντα· καὶ ἀναστάντα τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ κατὰ τὰς Γραφάς· καὶ ἀνελθόντα εἰς τοὺς οὐρανούς, καὶ καθεζόμενον ἐκ δεξιᾶς τοῦ Πατρός. Καὶ πάλιν ἐρχόμενον μετὰ δόξης κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς· οὗ τῆς βασιλείας οὐκ ἔσται τέλος.» Ορα πῶς τῶν ἁγίων καὶ θεοφόρων Πατέρων ή πληθὺς ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν ἔφησε, τὸν πρὸ αἰώνων ἐκ Πατρός γεννηθέντα, καὶ οὐ ποιηθέντα· τὸν ὁμοούσιον τῷ Πατρί· τὸ ἐκ τοῦ φωτὸς φῶς· τὸν ἐκ Θεοῦ ἀληθινοῦ Θεὰν ἀληθινόν· τὸν σαρκωθέντα καὶ παθόντα σαρκί, καὶ ἀναστάντα, καὶ ἀνελθόντα εἰς τοὺς οὐρανούς, καὶ κεκαθικότα ἐν δεξιᾷ τοῦ Πατρός· καὶ πάλιν ἐρχόμενον, ο ὡς ἤδη ἐξ οὐρανῶν ἐλήλυθεν, ὅτε καθ' ἑκούσιον ἕνωσιν σαρκωθεὶς ἐνηνθρώπησεν. Οὐ γὰρ ἄλλον τὴν πρὸ αἰώνων ἐκ Πατρὸς γεννηθέντα, καὶ ἄλλον τὸν ἐκ Παρθένου τεχθέντα· ἀλλ᾽ ἕνα καὶ τὸν αὐτόν. λς'. Αλλ' ἐρεῖς· Αὐτὸν οὖν ἄρα φαμὲν τὸν ἐκ " ”I Cor. xv, 47. “ibid. 45. ** Matth. xxviii, 19. 35. ‹ Credimus in unum Deum Patrem omnipotentem: Factorem cœli et terræ: visibilium omnium et invisibilium. Et in unum Dominum Jesum Christum Filium Dei unigenitum, ex Patre natum ante omnia sæcula; lumen de lumine: Deum verum de Deo vero; genitum, non factum; Consubstantialem Patri, per quem omnia facta sunt; qui propter nos homines, et propter nostram salutem, descendit de cœlis. Et incarnatus est ex Spiritu sancto et Maria Virgine: et homo factus est. Crucifixus etiam pro nobis sub Pontio Pilato: passus et sepultus est. Et resurrexit tertia die secundum Scripluras. Et ascendit ad celos: et sedet ad dexteram Patris. Et iterum venturus est cum gloria judicare vivos et mortuos. Cujus regni non erit Gais.» Vide, ut sanctorum divinorumque Patrum cœtus, unum Dominum Jesum Christum dixerit, ex Patre ante sæcula genitum, non factum; consubstantialem Patri, lumen de lumine, verum Deum de Deo vero, incarnatum, passum carne, qui resurrexit, et ascendit in coelos, sedetque a dextris Dei, ac rursum venturus est judicare vivos et mortuos. Nam et illud: ‹ Iterum venturus est, › aliquid amplius indicat; quod nempe jam e cœlis venerit, quando voluntaria unione assumpta carne factus est home. INon enim alium posuerunt, ex Patre ante sarcula genitum, et alium de Virgine natum, sed ipsum unum et eumdem. 56. At inquies: Ipsum ergo Dei 564 Verbum es Rom. νι, 5.

pro nobis esse passum dicimus? omnino fatemur; Θεοῦ Πατρός Λόγον, παθεῖν δι' ἡμᾶς πάνυ μὲν sed carne, non deitate; si vere quidem de eo dixeKi-Paulus: «Qui est imago Dei invisibilis: primogenitus omnis creaturæ: quia in eo condita sunt omnia, visibilia et invisibilia: sive Throni, sive Dominationes, sive Principatus, sive Potestates: ‘omnia per ipsum et in ipso creata sunt: et ipse ⋅ οὖν· σαρκὶ μέντοι, καὶ οὐ θεότητι. Είπερ ἐστὶν ἀλη θῆς ὁ Παῦλος λέγων περὶ αὐτοῦ· ι ς ἐστιν εἰκὼν τοῦ Θεοῦ τοῦ ἀοράτου, πρωτότοκος πάσης κτίσεως· ὅτι ἐν αὐτῷ ἐκτίσθη τὰ πάντα, ὁρατὰ καὶ ἀόρατα· εἴτε θρόνοι, εἴτε κυριότητες, εἴτε ἀρχαί, εἴτε ἐξουσίαι· τὰ πάντα δι' αὐτοῦ καὶ εἰς αὐτὸν ἔκτισται· NOTÆ. ŋ Τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον παθεῖν δι' nuãç Ipsum ergo Dei Verbum. Vetustus Christianorum sermo hic olim fuit, Deum nostri causa passum esse. Id vero etiam prædicavit Arius, quo Filium naturæ alterius a Paterna esse astrueret: quia divinitatem illam qualemcunque Verbi animæ loco corpori fuisse conjunctam in Christo sibi finxerat. Apollinarius perinde dixit, Deum Verbum esse passum carne: sed hæretice; quo Nyssenus in Antirrhotico explicat sensu: eoque libentius hoc docuit, quod deitatem Verbi humanæ mentis vices explesse in Christo existimaret. Unde primum natum est Θεοπαθητῶν, seu Θεοπασχιτῶν, q. d. Deipassianorum nomen. Hæretici hujus dictum habemus præsertim in confessione fidei ad Jovianum, quam Cyrillus Alexandrinus falsa Athanasii Magni inscriptione deceptus, allegavit contra Nestorium in libro De recta fide, et in defensione Anathematismi sui 8 adversus Orientales: habemus itidem in ejus epistola ad Dionysium, quæ simili mendacio Julio pape attributa fuit. Quocirca Damasus in synodo Romana anathemati subdidit eum qui dixerit, Filium Dei Deum in passione crucis dolorem sustinuisse, non carnem cum anima, quam înducrat. Cyrillus vero nihilominus anathematisno 12 definivit, Deum Verbum esse passum carne, sed catholico prorsus sensu, quem exposuit coram Patribus Ephesinis, et lib. v Adversus Nestorium, deſenditque adversus Theodoretum et alios hujus hæretici patrones. Hi siquidem ideo se Alexandrino præsuli succensere clamabant, quod cum naturam unam in Christo esse diceret; unam, inquam, naturam Dei Verbi incarnatam, quod familiare Apollinario fuerat, Deum Verbum esse passum carne definisset. Quam Cyrilli vocem sanam plane et orthodoxam, ut de deitate per carnem passa interpretarentur, admodum contulerant nonnulli partium ipsius studiosi, ut puta Acacius Melitinensis, Saturninus, et alii, qui perpessam esse deitatem concedebant. Orientalium querelas passim exhibet Synodicon, sive Tragoedia Irenæi Tyrii, quam Eutherius Tyanensis persecutus est in capitibus, quæ, ceu magni Athanasii essent, laudavit Euthymius in Panoplia contra Theopaschitas, quæque multoties edita sunt cum aliis sancti doctoris operibus. Duodecimi præsertim capitis hic titulus est: Adversus eos qui dicunt Deum Verbum esse passum carne. Quocirca Ibas Edessenus in epistola ad Marim Persam, quae lecta est act. 10 Concilii Chalcedonensis, quæque damnari meruit a quinta synodo, narrat Cyrillum non ante cum Antiochenis faisse conciliatum quam anathemati devovisset eos qui dicunt, ött † Deóτrs Emas, Quia deitas passa est: quodque μία φύσις ή θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος, una natura est deitatis et humanitatis. Proctus vero CP. propter Nestorianos profitendum cum Cyrillo censuit, Deum Verbum esse passum carne; si non in epistola ad Armenos; at saltem in altera quam dedit ad Joannem Antiochenum: ut fidem facit fragmentum, quod Facundus Hermianensis lib. 1 De tribus capitulis, et Liberatus in Breviario recitant. Eutyches idem subinde dixit; dixerunt et alii Monophysite; cum unam in Christo naturam agnoscerent, divinam scilicet, cujus appendix solum modo esset humanitas, vel compositam ex utraque. Quod cum Euthychiani in concilio Chalcedonensi recinere affectaverint, id in causa fuisse crediderim, ut, quemadmodum Christianus Lupus observavit, capitula seu Anathematisuni Cyrilli a Patribus tune approbati denuo non fuerint. Et quia ejusdein synodi hostes Basilisci, Zenonis, et Anastasii imperatorum potentia freti, in id incumbebant, ut unus de Trinitate passus carne diceretur, imo Petrus Fullo interpolato Trisagio carmine significasse putabatur, affixam esse deitatem cruci; hiuc Catholicis metuendi locus erat, ne sub his vocibus Entychianum, imo Theopaschitarum virus lateret. Aliunde vero qui Nestorii, seu potius, ut aiebant, Diodori Tarsensis et Theodori Mopsuesteni placitis adhærescebant, cum synodum quartam se recipere jactitarent, nullum non fumem_movebant, ne ejusmodi propositio admitteretur. Photius cod. 107, testatur Basilium Cilicem Antiochenæ Ecclesiæ presbyterum, non alia de causa adversus Joannem Scythopolitam calamum strinxisse, nisi quia Joannes duodecim capitula Cyrilli tueretur, et illud in primis quo passus Deus introducitur. Mihi pene persuasum est ex hac officina prodiisse epistolas Græcas, quæ tanquam a Felice papa, Acacio CP. Quintiano, Justino, Antheone et Asclepiade ad Petrum Fullonem scriptæ feruntur, acceptasque esse ex Historia ecclesiastica ejusdem Basilii, quæ variis variorum Pontificum litteris intertexta fuisse dicitur a Photio. In his enim hoc umum data opera inculcatur, sine impietate affirmari non posse, Deum Verbum, unum de Trinitate esse passum carne; sed secundum Apostoli effatum esse confitendum, Christum in carne passum. Quisquis sane epistolas istas contulerit cum iis quæ Photius cod. 42 et 107 de Basilio, ejusque libris enarrat, ad ejus sensum, ac forsan stylum confictas eas sentiet. In primis vero Cyrilli Alexandrini adversarium agnoscas in illo epistolæ primæ Felicis loco, quo pronuntiatur, hanc vocem, unam Dei Verbi naturam incarnatam, Apollinaris hæresim roborare. Esto Nestorius in his litteris censeatur hæreticus. Ast Basilianorum, Acœmetorumve, hic dolus fuit, qui, ut Leontius libro contra ipsos narrat, Nestorio ore tenus anathema dicerent, Theodori vero Mopsuesteni auctoritatem obtenderent. Auctor epistolæ ad Cæsarium monachum, quæ saneti Joannis Chrysostomi nomen præfert, quânuque post Chalcedonense concilium scriptam esse pro certo habeo, præsertim hoc etiam astruere nititur, Deum nequaquam dici dedere perpessum carne. Horum dolum agnovere tandem monachi quidam de Scythia sub Justino 1 qui tamen, cum unum Trinitati passum importunius obtruderent, neque Constantinopoli, neque Romæ admissi sunt, quoad Pontificatuin gessit Hormisdas papa. Demum, recta fraude monachorum Acœmetorum, guibuscum, ceu Nestorianis, Scythæ contenderent, Joannes I pontifex Romanus, unaque Justinianus imperator, cum Cyrillo, priscisque Patribus, pie vereque dicendum sanxere, Deum Verbum unum de Trinitate esse pussum carne, Accemetorum legatis a communione semotis. Quod subinde definitum fuit in quinta synodo generali; nec non catholico sensu dici posse anam Dei Verbi naturam incarnatam.

του, καὶ αὐτός ἐστι πρὸ πάντων, καὶ ἐν αὐτῷ τὰ πάντα est ante omnia, et omnia in ipso constant. Εt ipse συνέστηκε· καὶ αὐτός ἐστιν ἡ κεφαλὴ τῆς Ἐκκλησίας, ὅς ἐστιν ἀπαρχή, πρωτότοκος ἐκ νεκρῶν, ἵνα γένηται ἐν πᾶσιν αὐτὸς πρωτεύων. ο Ἰδοὺ γὰρ, ἰδοὺ καλὰ καὶ μάλα σαφῶς, τὴν εἰκόνα τοῦ ἀοράτου Θεοῦ, τὸν πρωτότοκον πάσης κτίσεως, ὁρατῆς καὶ ἀοράτὸν δι᾽ οὗ τὰ πάντα, καὶ ἐν ᾧ τὰ πάντα, κεφα λὴν δίδοσθαί τῆς Ἐκκλησίας φησίν· εἶναι δὲ καὶ νεκρῶν πρωτότοκον, «ὃς ὑπέμειναν σταυρὸν αἰσχύτης καταφρονήσας.» Οὐ γὰρ ἄνθρωπον ἁπλῶς, συν αφείᾳ τῇ πρὸς αὐτὸν, οὐκ οἶδ' ὅπως λέγετε, τετι μημένον, ὑπὲρ ἡμῶν δεδόσθαι φαμέν· ἀλλ' ἔστιν ὁ τῆς δόξης Κύριος ἐσταυρωμένος. «Εἰ ἔγνωσαν, φησίν, οὐκ ἂν τὸν Κύριον τῆς δόξης ἐσταύρω σαν. λζ'. Πῶς οὖν αὐτὸς πέπονθε; εἰ γὰρ ὅλως οὐ πέπονθε ὡς Θεός, καὶ πεπονθέναι λέγεται, πῶς ἂν εἴη Θεός; Οὐκοῦν ὁ παθὼν νοοῖτο μόνος, ὁ ἐκ σπέρματος Δαβίδ· καίτοι πῶς οὐκ ἀδρανοῦς διανοίας ταῦτα φάναι; Οὐ γὰρ κοινὸν ἄνθρωπον δέδωκεν ὑπὲρ ἡμῶν ὁ Πατήρ, σχετικῇ συναφείᾳ καὶ υἱοθεσία τετιμημέτον· γράφει γὰρ ὧδε· «Οὕτως ἠγάπησεν ὁ Θεὸς τὸν κόσμον, ὥστε τὸν Υἱὸν αὐτοῦ τὸν μονογενῆ ἔδωκεν· ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς αὐτὸν ἔχῃ ζωὴν αἰώνιον. Ἐπειδὴ οὖν ήθελε διὰ τὴν τοῦ κόσμου σωτηρίαν παθεῖν· ἀδύνατον δὲ τοῦτο δίχα σαρκὸς, διὰ τὸ εἶναι αὐτὸν φύσει ἀπαθῆ· ὡς Θεός, τὴν τοῦ παθεῖν δε κτικὴν ἔλαβε σάρκα, καὶ Θεὸς ὢν, γέγονε καὶ ἄν θρωπος, ἵνα δύναιτο παθεῖν· ὥστε ἄμφω προσήν αὐτῷ· σαρκὶ μὲν, τὸ παθεῖν, θεότητι δὲ, τὸ μὴ πα θεῖν· ἦν γὰρ αὐτὸς Θεός τε ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπος ὁ αὐτός. Ασθενής οὖν πᾶσα παραδειγμάτων ἐπίνοια, πρός γε τρανὴν τοῦ μυστηρίου ἐξεικόνισιν· ὅμως γέτοι πρὸς ἰσχνὴν φαντασίαν τάδε φαμέν· ὥσπερ σίδηρος, ήγουν ἑτέρα τις ὕλη τοιαύτη, ταῖς τοῦ πυρὸς προσομιλήσασα προσβολαῖς, εἰσδέχεται μὲν αὐτοῦ καὶ κατωδίνει την φλόγα· εἰ δὲ πλήττοιτο τυχὸν ὑπὸ τοῦ παίοντος, δέχεται μὲν ἡ ὕλη τὸ βλάῖος, ἀδικεῖται δὲ ὅλως πρὸς τοῦ παίοντος οὐδὲν ἡ τοῦ πυρὸς φύσις· οὕτω νοήσεις καὶ ἐν τῷ σαρκί λέγεσθαι τὸ παθεῖν, θεότητι δὲ μὴ παθεῖν τὸν Yiór. ᾧ λη'. Ἐπεὶ δὲ τάς τε προφητικὰς καὶ ἀποστολικὰς περὶ Χριστοῦ φωνάς, πῆ ὡς περὶ ἀνθρώπου, πῆ δὲ ὡς περὶ Θεοῦ, πῆ δὲ ὡς περὶ Θεοῦ ἅμα καὶ ἀνθρώπου διαλεγομένας εὑρίσκομεν, τίνα τρόπον μή ἐναντιολογεῖσθαι ταύτας φήσομεν, εἰ μή που τὸν φύ σει Υἱὸν τοῦ Θεοῦ καὶ Θεὸν εἴποιμεν, φύσει γεγενῆσθαι ἄνθρωπον, εἶναί τε μετὰ τὴν ἐνανθρώπησιν, τὸν αὐτὸν Θεόν τε ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπον; Οὕτω γὰρ, • Εἰ καὶ ἐσταυρώθη ἐξ ἀσθενείας σαρκὸς,» κατὰ τὸν ᾿Απόστολον, «ἀλλὰ ζῇ ἐκ δυνάμεως Θεοῦ. Καὶ ἐγήγερται παρὰ τοῦ Πατρὸς, καὶ ἑαυτὸν ἐξανέστησε, καὶ ἀνείληπται, καὶ αὐτεξουσίως άνεισι, καὶ κεκάθικεν «ἐν δεξιᾷ τοῦ Πατρὸς ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ὑπεράνω πά σης Αρχῆς, καὶ Ἐξουσίας, καὶ Κυριότητος, καὶ παντὸς ὀνόματος ὀνομαζομένου.» “Coloss. 1, 15-17. "Hebr. 111, 2. “I Cor. it, 8 est caput Ecclesiæ: qui est primitiæ, primogenitus ex mortuis: ut sit in omnibus ipse primatum tenens ".» Ecce eniu, ecce quam bene et perspicue, Dei invisibilis imaginem, primogenitum omnis. creaturæ, visibilis et invisibilie: eum per quem omnia, et in quo omnia, datum asserit caput Ecclesiæ; esseque primogenitum mortuorum; eum, inquam, & qui sustinuit crucem, confusione contempta "*. › Non enim hominem solum, cujusdam cum ipso conjunctionis, quem ego non noverim, honore donatum, pro nobis esse traditum dicimus: sed ipse Dominus gloriæ, qui cruei affixus est. ‹ S enim cognovissent, inquit, unquam Dominum gloriæ crucifixissent". 37. Quo igitur modo passus est? cum enim nul-` latenus passus sit tanquam Deus: dicatur autem passus esse: quo pacto Deus fuerit? Debuerit ergo solus ille intelligi passus, qui ex semine David. Verum imbecillis judicii esse videtur assertio ista. Non enim Pater communem hominem sociali conjunctione atque adoptione ornatum pro nobis tradidit. Nam hunc in modum scribitur: «Sic Deus dilexit mundum, ut Filium suum unigenitum daret: ut omnis qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam æternam "., Cum igitur 565 pro mundi salute voluerit pati, atque id sine carne perficere non valeret (quia secundum naturạm suanı impassibilis est, utpote Deus), carnem passioni obnoxiam assumpsit; et ˜cum esset Deus, etiam factus est homo, ut pali posset. Ambo itaque hac illi aderant, ut et pateretur carne, et ut minime pateretur deitate. Erat enim idem ipse Deus pariter et homo. Inferior igitur ac debilis est omnis exemplorum excogitatio, quam ut mysterium istud clare repræsentet. Ad exiguam tamen illius expo. sitionem hæc afferemus. Veluti ferrum aliave similis materia familiariori cum igne congressų, ignem in se concipit, ac parit flammam: si autem ab aliquo percutiatur, materia quidem damnum patitur; remanet vero ignis natura, nihil ab eo qui percussit, lesa, sic et intellexeris id quod dicitur: Filium carne pati, ac deitate non pati. 58. Porro, cum propheticas et apostolicas de Christo voces, modo uti de homine dictas inveniamus, modo ut de Deo; aliquando etiam ut de Deo pariter et homine; qua tandem ratione eas sibi invicem contrarias non esse propugnaverimus; nisi Dei Filium qui natura Deus est factum natura hominem dixerimus, esseque eumdem ipsum, postquan factus est homo, Deum pariter et homincm? Sic enim, ‹ Etsi crucifixus est ex infirmitate carnis, ait Apostolus, ‹ tamen vivit ex virtute Dei ".» Fuitque suscitatus a Patre, seque ipse suscitavit, et assumptus est, et propria voluptate ascendit et sedit in Dei dextera in cœlestibus, super omnem Principatum, et Potestatem, et Dominationem, et omne nomen quod nominatur “. σε Joan. iii, 16 "I Cor. x, 4. "Ephes. i, 21.

39. Nisi absque intermedio facta fuit Verbi propria caro quæ ipsi inenarrabili ratione unita est, quomodo vivifca intelligatur? «Ego, inquit, summ panis vivus qui descendi de cœlo, et do vitam mundo ". Si quis manducaverit ex hoc pane, vivet in aeternum: Εt panis quem ego dabo, caro mnea est, quam ego dabo pro mundi vita ".» Atqui nisi hac ab ipsomnet dicerentur qui descenderat, utique faleremur, ea tanquam de homine in flium adoptato, dicta esse. At cum dicat: ‹ Ego sum panis virus, qui de cœlo descendi; › quomodo caro éjus alterius ab ipso fuerit? Etsi vero scriptum est: ● Amen dico vobis, nisi manducaveritis carnein Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis '';» eumdem tamen Dei, et hominis Filium intelligimus: illud quidem, 'quippe cum ab æterno sit ut Deus: hoc autem, leo quod novissimis temporibus factus sit homa, Alioqui quo pacto ipse, et homo sit, et descenderit de caelo? 40. Beatus Paulus scribit: Olim Deus locutus est patribus in prophetis novissime diebus istis locutus est nobis in Filio”. › En quomodo prophetæ quidem adoptione digni habiti sunt: ille autem Filius, in quo novissime Deus nobis locutus est, non adoptivus, sed natura est Filius. Unde et a prophetis secernitur. Quod quidem liquet quando dicit: Quem constituit hæredem universorum, per quem fecit et sæcula ".» Quanam ratione fiat hæres universorum is per quem fecit sæcula, nisi 566 ipse Deus et hono fuerit? qui, ut quidem Deus, auctor est saculorum; ut autem homo, hares constituitur. Qui, cum sit splendor gloriæ, et figura substantiæ ejus portansque omnia verbo virtutis sua, purgationem peccatorum faciens, sedit ad dexteram majestatis in excelsis, tanto melior angelis effectus, quanto differentius præ illis nomen hæreditavit",» Vide, ut ipse splendor sit gloriæ, et paterne gura substantiæ; qui omnia portet verbo virtutis suæ; qui constituatur haeres universorum, ac sublimius præ angelis haereditate nomen acquisierit. Quinam ergo ipse et splendor est gloriæ, et portat universa, idemque universerum, quin et ¡psiųsmet nominis constituitur hæres, nisi quia et ipse idem, et Deus est, et factus est homo? non enim ista dicuntur, ut de alio et alio, sed de uno ipsomet Dei Filia in quo novissime nobis locutus est, 41. Ad hæc omnia, quid magnum, quid novum, quid oecultum, quod generationibus non est agnifums: aut quæ divitia ": ven quæ sapientia abscondita ": qua denique charitatis exuberantia ", λθ'. Εἰ οὐκ ἀμέσως ἰδία τοῦ Λόγου γέγονε ἡ ἀπορ ῥήτως ἑνωθεῖσα αὐτῷ σὰρξ, πῶς ἂν νοοῖτο ζωοποιός; • Ἐγὼ γάρ εἰμι ὁ ἄρτος ὁ ζῶν, ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβὰς καὶ ζωὴν διδοὺς τῷ κόσμῳ. Εάν τις φάγῃ ἐκ τοῦ ἄρτου τούτου, ζήσεται εἰς τὸν αἰῶνα· καὶ ὁ ἄρτος δὲ ἂν ἐγὼ δώσω, ἡ σάρξ μου ἐστιν, ἣν ἐγὼ δώσω ὑπὲρ τῆς τοῦ κόσμου ζωῆς.» Εἰ μὲν μὴ παρὰ τοῦ κατεληλυθότος αὐτῷ ταῦτα ἔλεγε, εἴποιμεν ἂν ὡς ἐξ ἀνθρώπου Η υἱοθετηθέντος λέγεσθαι. Ἐπειδὴ δέ φησιν, «Εγώ εἰμι ἡ ἄρτος ὁ ζῶν, ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβὰς, ο πῶς ἡ σάρξ αὐτοῦ ἑτέρου ἂν εἴη παρ' αὐτόν; Εἰ δὲ καὶ γέγραπται· «Αμήν λέγω ὑμῖν, ἐὰν μὴ φάγητε την σάρκα τοῦ Υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου, καὶ πίητε αὐτοῦ τὸ αἷμα, οὐκ ἔχετε ζωήν ἐν ἑαυτοῖς· ο συνίεμεν ὡς εἷς ἐστιν Υἱός τοῦ Θεοῦ καὶ Υἱὸς ἀνθρώπου· τὸ μὲν ὢν ἀϊδίως, ὡς Θεός, τὸ δὲ γενόμενος ἐπ' ἐσχάτων, ὡς ἐνανθρωπήσας. Ἐπεὶ πῶς Υιός τε ἀνθρώπου ἐστὶ, καὶ ἐξ οὐρανοῦ καταβέβηκε; μ'. Ο μακάριος Παῦλος γράφων φησί·. Πάλαι δ Θεὸς λαλήσας 1 τοῖς πατράσιν ἐν τοῖς προφήταις, ἐπ' ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν τούτων ἐλάλησεν ἡμῖν ἐν Υἱῷ.» "Ορα ὡς υἱοθεσίας μὲν καὶ οἱ προφῆται ἠξιωμένοι, οὗτος δὲ Υἱὸς, ἐν ᾧ ἐπ' ἐσχάτων ἡμῖν ὁ Θεὸς λελάληκεν, οὐ θετὸς υἱός, ἀλλὰ φύσει· διὸ καὶ διῄρηται ἐκ τῶν προφητῶν. Καὶ δῆλον φησί γάρ, "Ον ἔθηκε κληρονόμον πάντων, δι᾿ οὗ καὶ τοὺς αἰῶνας ἐποίησε.» Πῶς κληρονόμος πάντων γίγεται, ὁ δι' οὗ τοὺς αἰῶνας ἐποίησε, εἰ μὴ θεός εἴη καὶ ἄνθρωπος; Καθὸ μὲν Θεός, ποιητής ἐστι τῶν αἰώνων· καθὸ δὲ ἄνθρωπος, κληρονόμος καθίσταται· ι Ος ὢν ἀπο αύγασμα τῆς δόξης καὶ χαρακτήρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ, φέρων τε τὰ πάντα τῷ ῥήματι τῆς δυνάμεως αὐτοῦ, καθαρισμόν ποιησάμενος τῶν ἁμαρτιῶν, ἐκάθισεν ἐν δεξιᾷ τῆς δυνάμεως ἐν ὑψηλοῖς· τοσούτῳ κρείττων γενόμενος τῶν ἀγγέλων, ὅσῳ διαφορώτε ρον παρ' αὐτοὺς κεκληρονόμηκεν όνομα.» Ορα ὡς αὐτ τός ἐστιν ἀπαύγασμα τῆς δόξης και χαρακτήρ τῆς πατρικῆς ὑποστάσεως, ὁ φέρων τὰ σύμπαντα τῷ ρήματι τῆς δυνάμεως αὐτοῦ, οὗτος κληρονόμος πάντ των καθίσταται, καὶ τὸ τῶν ἀγγέλων ὑψηλότερον κεκληρονόμηκεν ὄνομα. Πῶς οὖν ὁ αὐτὸς ἀπαύγασμά τέ ἐστι τῆς δόξης καὶ φέρει τὰ σύμπαντα καὶ κλη ρονόμος τῶν ἁπάντων καὶ τοῦ ὀνόματος καθίσταται, εἰ μὴ αὐτὸς Θεὸς ὢν καὶ γεγονώς ἄνθρωπος; οὐ γὰρ περὶ ἄλλου καὶ ἄλλου ταῦτα λέγεται· περὶ ἑνὸς δὲ καὶ τοῦ αὐτοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, ἐν ᾧ ἡμῖν ἐπ' ἐσχάτων ἐλάλησεν. μα'. Ἐπὶ τούτοις πᾶσι τί μέγα καὶ καινὸν καὶ ἀπόκρυφον, ὃ ταῖς γενεαῖς οὐκ ἐγνωρίσθη; ἢ ποῖος πλοῦτος, ἢ ποῖα ἀπόῤῥητος σοφία, ἡ ποία ἀγάπης ὑπερβολὴ, εἰ δι᾿ ἀνθρώπου σωτηρία γεγένηται; ἢ “Joan. vi, 51, 33. το ibid. 52. τι Joan. yi, 54. 72 Hebr. 1, 1, 2. 74 ibid. 2, ** ibid. 5, 4. Ephes. m, 4, 5. σε ibid. 7. " 1 Cor. 1, 7. * Ephes. 11, 4. • Forte περί,vel ἐπ' ἀνθρώπου de homine; ut Turr. transtulit. i Turrianus legisse videtur prima verba Epist. ad Hebr. Πολυμερῶς καὶ πολυτρόπως, posuit enim Multifariam, inquit, multisque modis olim: præ tamen Arab. interpr. non expressit.

39. Nisi absque intermedio facta fuit Verbi propria caro quæ ipsi inenarrabili ratione unita est, quomodo vivifca intelligatur? «Ego, inquit, summ panis vivus qui descendi de cœlo, et do vitam mundo ". Si quis manducaverit ex hoc pane, vivet in aeternum: Εt panis quem ego dabo, caro mnea est, quam ego dabo pro mundi vita ".» Atqui nisi hac ab ipsomnet dicerentur qui descenderat, utique faleremur, ea tanquam de homine in flium adoptato, dicta esse. At cum dicat: ‹ Ego sum panis virus, qui de cœlo descendi; › quomodo caro éjus alterius ab ipso fuerit? Etsi vero scriptum est: ● Amen dico vobis, nisi manducaveritis carnein Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis '';» eumdem tamen Dei, et hominis Filium intelligimus: illud quidem, 'quippe cum ab æterno sit ut Deus: hoc autem, leo quod novissimis temporibus factus sit homa, Alioqui quo pacto ipse, et homo sit, et descenderit de caelo? 40. Beatus Paulus scribit: Olim Deus locutus est patribus in prophetis novissime diebus istis locutus est nobis in Filio”. › En quomodo prophetæ quidem adoptione digni habiti sunt: ille autem Filius, in quo novissime Deus nobis locutus est, non adoptivus, sed natura est Filius. Unde et a prophetis secernitur. Quod quidem liquet quando dicit: Quem constituit hæredem universorum, per quem fecit et sæcula ".» Quanam ratione fiat hæres universorum is per quem fecit sæcula, nisi 566 ipse Deus et hono fuerit? qui, ut quidem Deus, auctor est saculorum; ut autem homo, hares constituitur. Qui, cum sit splendor gloriæ, et figura substantiæ ejus portansque omnia verbo virtutis sua, purgationem peccatorum faciens, sedit ad dexteram majestatis in excelsis, tanto melior angelis effectus, quanto differentius præ illis nomen hæreditavit",» Vide, ut ipse splendor sit gloriæ, et paterne gura substantiæ; qui omnia portet verbo virtutis suæ; qui constituatur haeres universorum, ac sublimius præ angelis haereditate nomen acquisierit. Quinam ergo ipse et splendor est gloriæ, et portat universa, idemque universerum, quin et ¡psiųsmet nominis constituitur hæres, nisi quia et ipse idem, et Deus est, et factus est homo? non enim ista dicuntur, ut de alio et alio, sed de uno ipsomet Dei Filia in quo novissime nobis locutus est, 41. Ad hæc omnia, quid magnum, quid novum, quid oecultum, quod generationibus non est agnifums: aut quæ divitia ": ven quæ sapientia abscondita ": qua denique charitatis exuberantia ", λθ'. Εἰ οὐκ ἀμέσως ἰδία τοῦ Λόγου γέγονε ἡ ἀπορ ῥήτως ἑνωθεῖσα αὐτῷ σὰρξ, πῶς ἂν νοοῖτο ζωοποιός; • Ἐγὼ γάρ εἰμι ὁ ἄρτος ὁ ζῶν, ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβὰς καὶ ζωὴν διδοὺς τῷ κόσμῳ. Εάν τις φάγῃ ἐκ τοῦ ἄρτου τούτου, ζήσεται εἰς τὸν αἰῶνα· καὶ ὁ ἄρτος δὲ ἂν ἐγὼ δώσω, ἡ σάρξ μου ἐστιν, ἣν ἐγὼ δώσω ὑπὲρ τῆς τοῦ κόσμου ζωῆς.» Εἰ μὲν μὴ παρὰ τοῦ κατεληλυθότος αὐτῷ ταῦτα ἔλεγε, εἴποιμεν ἂν ὡς ἐξ ἀνθρώπου Η υἱοθετηθέντος λέγεσθαι. Ἐπειδὴ δέ φησιν, «Εγώ εἰμι ἡ ἄρτος ὁ ζῶν, ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβὰς, ο πῶς ἡ σάρξ αὐτοῦ ἑτέρου ἂν εἴη παρ' αὐτόν; Εἰ δὲ καὶ γέγραπται· «Αμήν λέγω ὑμῖν, ἐὰν μὴ φάγητε την σάρκα τοῦ Υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου, καὶ πίητε αὐτοῦ τὸ αἷμα, οὐκ ἔχετε ζωήν ἐν ἑαυτοῖς· ο συνίεμεν ὡς εἷς ἐστιν Υἱός τοῦ Θεοῦ καὶ Υἱὸς ἀνθρώπου· τὸ μὲν ὢν ἀϊδίως, ὡς Θεός, τὸ δὲ γενόμενος ἐπ' ἐσχάτων, ὡς ἐνανθρωπήσας. Ἐπεὶ πῶς Υιός τε ἀνθρώπου ἐστὶ, καὶ ἐξ οὐρανοῦ καταβέβηκε; μ'. Ο μακάριος Παῦλος γράφων φησί·. Πάλαι δ Θεὸς λαλήσας 1 τοῖς πατράσιν ἐν τοῖς προφήταις, ἐπ' ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν τούτων ἐλάλησεν ἡμῖν ἐν Υἱῷ.» "Ορα ὡς υἱοθεσίας μὲν καὶ οἱ προφῆται ἠξιωμένοι, οὗτος δὲ Υἱὸς, ἐν ᾧ ἐπ' ἐσχάτων ἡμῖν ὁ Θεὸς λελάληκεν, οὐ θετὸς υἱός, ἀλλὰ φύσει· διὸ καὶ διῄρηται ἐκ τῶν προφητῶν. Καὶ δῆλον φησί γάρ, "Ον ἔθηκε κληρονόμον πάντων, δι᾿ οὗ καὶ τοὺς αἰῶνας ἐποίησε.» Πῶς κληρονόμος πάντων γίγεται, ὁ δι' οὗ τοὺς αἰῶνας ἐποίησε, εἰ μὴ θεός εἴη καὶ ἄνθρωπος; Καθὸ μὲν Θεός, ποιητής ἐστι τῶν αἰώνων· καθὸ δὲ ἄνθρωπος, κληρονόμος καθίσταται· ι Ος ὢν ἀπο αύγασμα τῆς δόξης καὶ χαρακτήρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ, φέρων τε τὰ πάντα τῷ ῥήματι τῆς δυνάμεως αὐτοῦ, καθαρισμόν ποιησάμενος τῶν ἁμαρτιῶν, ἐκάθισεν ἐν δεξιᾷ τῆς δυνάμεως ἐν ὑψηλοῖς· τοσούτῳ κρείττων γενόμενος τῶν ἀγγέλων, ὅσῳ διαφορώτε ρον παρ' αὐτοὺς κεκληρονόμηκεν όνομα.» Ορα ὡς αὐτ τός ἐστιν ἀπαύγασμα τῆς δόξης και χαρακτήρ τῆς πατρικῆς ὑποστάσεως, ὁ φέρων τὰ σύμπαντα τῷ ρήματι τῆς δυνάμεως αὐτοῦ, οὗτος κληρονόμος πάντ των καθίσταται, καὶ τὸ τῶν ἀγγέλων ὑψηλότερον κεκληρονόμηκεν ὄνομα. Πῶς οὖν ὁ αὐτὸς ἀπαύγασμά τέ ἐστι τῆς δόξης καὶ φέρει τὰ σύμπαντα καὶ κλη ρονόμος τῶν ἁπάντων καὶ τοῦ ὀνόματος καθίσταται, εἰ μὴ αὐτὸς Θεὸς ὢν καὶ γεγονώς ἄνθρωπος; οὐ γὰρ περὶ ἄλλου καὶ ἄλλου ταῦτα λέγεται· περὶ ἑνὸς δὲ καὶ τοῦ αὐτοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, ἐν ᾧ ἡμῖν ἐπ' ἐσχάτων ἐλάλησεν. μα'. Ἐπὶ τούτοις πᾶσι τί μέγα καὶ καινὸν καὶ ἀπόκρυφον, ὃ ταῖς γενεαῖς οὐκ ἐγνωρίσθη; ἢ ποῖος πλοῦτος, ἢ ποῖα ἀπόῤῥητος σοφία, ἡ ποία ἀγάπης ὑπερβολὴ, εἰ δι᾿ ἀνθρώπου σωτηρία γεγένηται; ἢ “Joan. vi, 51, 33. το ibid. 52. τι Joan. yi, 54. 72 Hebr. 1, 1, 2. 74 ibid. 2, ** ibid. 5, 4. Ephes. m, 4, 5. σε ibid. 7. " 1 Cor. 1, 7. * Ephes. 11, 4. • Forte περί,vel ἐπ' ἀνθρώπου de homine; ut Turr. transtulit. i Turrianus legisse videtur prima verba Epist. ad Hebr. Πολυμερῶς καὶ πολυτρόπως, posuit enim Multifariam, inquit, multisque modis olim: præ tamen Arab. interpr. non expressit.

humanæ salutis mysterium, exinanitio, inhumanatio, et incarnatio vocitetur, nisi nos Dei Filius ac natura, Deus salvos fecit; sed unus quispiam interitui obnoxius, ipseque nobiscum, ut salvus fieret, per gratiam consecutus? Quod si etiam naturalis Dei Filius ac Deus, non vere factus est homo, neque omnia pati dignatus est: ubi erit exinanitio? quonammodo seipsum humiliavit? quodnam incarnationis genus, carnen non feri? Quod si modo una cum terrestribus puro homin serviunt coelestia, ac genuflectunt, qui non res in deterius cesserunt? olim quidem homines creatura serviebant; nunc autem, ut vos vultis, cum terrestribus et infernis, in ejusdem servitutem coelestia transierunt. At vos quidem in homines spem habentes, atque homini per gratiam salutem consecuto religione servientes, jure optimo dicti fueritis Anthropolatræ ἀνθρωπολάτραι, id est, hominis cuttores. e Nos veros adoramus, servimus, ac credi mus in unum Patrem omnipotentem: et in unum Dominum Jesum Christum Filium Dei unigenitum πῶς κένωσις, καὶ ἐνανθρώπησις, καὶ σάρκωσις λε- si per nominem salus parta est? aut qua ratione χθείη τὸ τῆς οἰκονομίας μυστήριον, εἰ οὐ δι᾽ Υἱοῦ Θεοῦ καὶ φύσει Θεοῦ σεσώσμεθα, ἀλλ᾽ ὑφ' ἑνὸς τῶν ὑπὸ φθορᾶς, χάριτι μεθ' ἡμῶν λαχόντος τὸ σώζεσθαι; Εἰ δὲ καὶ μὴ κατὰ ἀλήθειαν ὁ φύσει Υἱός τοῦ Θεοῦ καὶ Θεὸς γέγονεν ἄνθρωπος, καὶ πάντα παθεῖν κατεδέξατο, ποῦ ἡ κένωσις; πῶς ἑαυτὸν ἐταπεί νωσε; ποία δὲ σάρκωσις, τὸ μὴ γενέσθαι σάρκα; Εἰ δὲ καὶ ψιλῷ ἀνθρώπῳ λατρεύει νῦν μετὰ τῶν ἐπιγείων τὰ ἐπουράνια, καὶ γόνυ κάμπτει, πῶς οὐκ εἰς τὸ χεῖρον κατέστη τὰ πράγματα; πάλαι γὰρ ἄν - θρωποι τῇ κτίσει ἐλάτρευον· νῦν δὲ καθ᾽ ὑμᾶς, σὺν τοῖς ἐπιγείοις καὶ καταχθονίοις, καὶ τὰ ἐπουράνια. Ἀλλ᾽ ὑμεῖς μὲν τὴν ἐλπίδα ἐπ' ἄνθρωπον ἔχοντες, καὶ ἀνθρώπῳ χάριτι σεσωσμένῳ λατρεύοντες, ἀν θρωπολάτραι δικαίως ἂν ὀνομάζοισθε.. Ἡμεῖς δὲ προσκυνοῦμεν καὶ λατρεύομεν καὶ πιστεύομεν εἰς ἕνα Θεὸν Πατέρα παντοκράτορα, καὶ εἰς ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τὸν μονογενῆ, τὸν ἐκ τοῦ Πατρὸς γεννηθέντα πρὸ πάντων τῶν αἰών νων· φῶς ἐκ φωτός, Θεὸν ἀληθινὸν ἐκ Θεοῦ ἀληθινοῦ· ὁμοούσιον τῷ Πατρί· πρὸ αἰώνων ἐκ Πατρὸς γεννηθέντα, καὶ ἐπ' ἐσχάτων τῶν χρόνων σαρκω θέντα ἐκ Πνεύματος ἁγίου, καὶ Μαρίας Αειπαρθένου, καὶ ἐνανθρωπήσαντα, καὶ σαρκωθέντα, καὶ τα φέντα, καὶ ἀναστάντα, καὶ ἀνελθόντα εἰς τοὺς οὐ ρανοὺς, καὶ καθεζόμενον ἐν δεξιᾷ τοῦ Πατρὸς, καὶ πάλιν ἐρχόμενον κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς· οὗ τῆς βασιλείας οὐκ ἔσται τέλος. Καὶ εἰς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον.» μβ'. Ὅτι δὲ ὁ γεννηθεὶς ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου καὶ σταυρωθεὶς, αὐτός ἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ὁ προαιώνιος, μαρτυρεῖ πρῶτον μὲν ὁ τῶν προφητῶν Θείος χορός. Δαβίδ μὲν γὰρ ἀνακέκραγε λέγων· • Ο θρόνος σου, ὁ Θεὸς, εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος. ο Ἰδοὺ πρὸς τὸν Θεὸν διαλέγεται·ι Ράβδος εὐθύτη· της, ἡ ῥάβδος τῆς βασιλείας σου. Ηγάπησας δικαιοσύνην, καὶ ἐμίσησας ἀνομίαν· διὰ τοῦτο ἔχρισέ σε δ Θεός, ὁ Θεός σου, ἔλαιον ἀγαλλιάσεως παρὰ τοὺς μετόχους σου.» Ἰδοὺ σαφῶς τὸν Θεὸν, οὗτινος ὁ θρόνος εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνός φησι κεχρίσθαι ὑπὸ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός· τοῦ Πατρὸς μὲν ὡς Θεοῦ Θεοῦ δὲ αὐτοῦ, ὡς καὶ σεσαρκωμένου, καὶ ὡς ἀνθρώ- ex Patre natum ante omnia sæcula lumen de lumins: Deum verum de Deo vero: consubstantialem Patri: ante sacula ex Patre genitum. et in novissimis temporibus, de Spiritu sancto et Maria Virgine incarnatum, et hominem factum: crucifixum atque sepultum: qui resurrexit, et ascendit in colum, sedetque ad dexteram Patris: et iterum venturus est judicare vivos et mortuos: cuius regni non erit finis. Et in Spiritum sanctum. 42. Quod autem is qui ex sancta Virgine natus, erucifixusque est, ipse sit Dei Filius, sæculis antiquior, testatur primum divinus prophetarum chorus. David quidem exclamavit dicens: • Thronus tuus, Deus, in sacuum sæculi 79.» Ecce Deum alloquitur: c Virga æquitatis, virga regni tui s. Dilexisti justitiam, et odisti iniquitatem. Propterea unxit te Deus, Deus tuus, oleo exsultationis præ participibus tuis s.» En clare Deum, cujus sedes in 567 sæculum saeculi unctum esse ait a Deo et Patre: ab ipsius quidem Patre, ut Dei: a Deo autem, ea ratione qua carnem assumpsit, et quatenus homo, ungitur. Michæas autem: «Et tu, Bethleem, που χριομένου. Μιχαίας δὲ, «Καὶ σὺ, Βηθλεὲμ γῆ terra Juda, domus Ephrata, nequaquam minimaἸούδα, οἶκος τοῦ Ἐφραθα, οὐδαμῶς ἐλαχίστη εἶ ἐν τοῖς ἡγεμόσιν Ἰούδα. Ἐκ σοῦ γὰρ ἐξελεύσεται ἡγούμενος, ὅστις ποιμανεῖ τὸν λαόν μου τὸν Ἰσραὴλ, καὶ αἱ ἔξοδοι αὐτοῦ ἀπ᾿ ἀρχῆς ἀφ' ἡμερῶν αἰῶνος.» Τίς ἔσχε τὴν ἔξοδον ἀπ' ἀρχῆς, εἰ μὴ περὶ οὗ Ἰωάννης ὁ Θεολόγος φησίν·. Ενἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεόν; ι Καὶ πάλιν Δαβίδ· «Ὁ Θεὸς, τὸ κρῖμά σου τῷ βασιλεῖ δὸς, καὶ τὴν δικαιοσύνην σου τῷ υἱῷ τοῦ βασιλέως;» Καὶ μετ' ὀλίγα· ι Καὶ ταπεινώσει συκοφάντην. Καὶ συμπαραμενεῖ τῷ ἡλίῳ, καὶ πρὸ τῆς σελήνης γενεάς γενεῶν;» Ταῦτα οὐ σαφῶς δηλοῖ τοῦ Χριστοῦ τὴν προαιώνιον ύπαρξιν; Καὶ Βαρούχ es in principibus Juda ex te enim exiet dux, qui regat populum meum Israel: et egressus ejus ab initio a diebus æternitatis s.» Cujusnam ab initio egressus fuit praeterquam ejus, de quo Joannes Theologus ait: e In principio erat Verbum, et Ver bum apud Deum 83?, Rursumque David: e Deus, judicium tuum regi da; et justitiam tuam filio regis s. Et post pauca: e Et humiliabit calumnia torem. Et permanebit cum sole et ante lunan: in generatione et generationem 85.» Nonne hæc Christi ante sæcula exsistentiam per spicue declarant? Baruch etiam: Ilic est Deus ** Pgal. Lxxı, 2. 79 Psal. XLIV, 8. se ibid. st ibid. 9. ** Mich. v, 1, 2; Matth. 11, 7. 83 Joan. 1. 1. es ibisl. 5ο

noster, et non aestimabitur alius ad cum. Adiuve- • Οὗτος ὁ Θεὸς ἡμῶν, οὐ λογισθήσεται ἕτερος πρὸς nil ømhem viam disciplinæ, et tradidit illam Jacob puero suo, et lsrael dilecto suo. Pust haec in terris visus est, et cum hominibus conversatus est”, › Joannes Theologus evangelista: ‹ In principio erat Verbum; e Verbum erat apud Deum et Deus erat Verbum. Hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil, quod factum est ". > Post pauca: «Et Verbum caro • factum est et habitavit in nobis: et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi Unigeniti a Patre, plenum gratia et veritatis, Joannes testimonium perhibet de illo, et clamat dicens: 4 Hic erat de quo dixi: qui post ine venit, ante mne factus est; quia prior me erat., Prior erat, ut Deus utique: nam ut homo post Joannem natus est Christus. Et rursum: «Deum nemo vidit unquam. Unigenitus, qui est in sinu Patris,ipse enarravit”. › Quis vero enarravit, nisi Christus? Est ergo ipse Unigenitus, qui est in simu Patris. Præcursor quoque Joannes ait:. Et ego vidi, et testimonium perhibui, quia bic est Filius Dei ".» Dicendo (articuli adjectione) ὁ υἱὸς, id est, ipse Filius Dei, non viò;, id est Filius Dei tantum, diserte significat, illum unum, illum Unigenitum. El Doninus ipse adl Nathanael: • Nemo ascendit in cœlum, nisi qui descendit de cœlo, Filius bominis, qui est in coelo "., Quomodo Filius hominis descendit de cœlo, nisi quia, cum Dei Filius esset, ac natura Deus, hominis Filius effectus est, ac seipsum bumiliavit. Nam in hoc consistit ille descensus. Non enim Deus a natura habet, ut de loco in locum migret, cum nullis ipse terminis claudatur. Rursum Christus ‹ Non enim misit Deus Filium suum in mundum, ut judicet mundum; sed ut salvetur mundus per ipsum. Qui credit in eum, non judicatur: qui autem non credit, jam judicatus est: quia non credit in nomine unigeniti Filii Dei.. Et iterum Joannes: c Qui desursum venit, super omines est ".. Εt post pauca Pater diligit Filium, et omnia dedit in manu ejus. Qui credit in Filium, habet vitam æternam: qui autem incredulus est Filio, non videbit vitam, sed ira Dei manet super eum”. › Omnia bæc dicta sunt de Christo. Rursus vero Dominus: τὸν αὐτόν· ἐξεῦρε πᾶσαν ὁδὸν ἐπιστήμης, καὶ ἔδωκεν αὐτὴν Ἰακὼβ τῷ παιδὶ αὐτοῦ, καὶ Ἰσραὴλ τῷ ἡγαπημένῳ ὑπ' αὐτοῦ. Μετὰ ταῦτα ἐπὶ τῆς γῆς ὤφθη, καὶ τοῖς ἀνθρώποις συνανεστράφη, ο Ιωάννης ὁ Θεολόγος καὶ εὐαγγελιστής· Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεὸν, καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος. Οὗτος ἦν ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸν Θεόν· πάντα δι' αὐτοῦ ἐγένετο, καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἐν δ γέγονε. ο Καὶ μετ' ὀλίγα· ι Καὶ ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο, καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν (καὶ ἐθεασάμεθα την δόξαν αὐτοῦ, δόξαν ὡς Μονογενούς παρὰ Πατρός)· πλήρης χάριτος καὶ ἀληθείας.» Ιωάννης μαρτυρεί περὶ αὐτοῦ, καὶ κέκραγε λέγων· ε Οὗτος ἦν ἂν εἶ πον· Ο ὀπίσω μου ερχόμενος, ἔμπροσθέν μου γέγο νεν, ὅτι πρῶτος μου ήν. Πρώτος ἦν, ὡς Θεός δηλα δή· ὡς γὰρ ἄνθρωπος μετὰ Ἰωάννην ἐτέχθη ὁ Χρι στός. Καὶ πάλιν· «Θεὸν οὐδεὶς ἑώρακε πώποτε· ὁ μου νογενὴς Υἱὸς ὁ ὢν εἰς τὸν κόλπον τοῦ Πατρὸς, ἐκεῖνος εξηγήσατο.» Τίς δὲ ἐξηγήσατο, εἰ μὴ ὁ Χριστός; Αὐτὸς οὖν ἐστιν ὁ μονογενής Υἱὸς, ὁ ὢν εἰς τὸν κόλπον τοῦ Πατρός. Καὶ Ἰωάννης ὁ Πρόδρομος· «Κἀγὼ ἑώρακα καὶ μεμαρτύρηκα, ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ.» Τὸ εἰπεῖν, ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, καὶ μὴ εἰπεῖν Υἱὸς Θεοῦ, ενάρθρως σημαίνει αὐτὸν, τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, Ένα, τὴν Μονογενῆ. Καὶ αὐτὸς ὁ Κύριος τῷ Ναθαναὴλ·· Οὐδεὶς ἀναβέβηκεν εἰς τὸν οὐρανὸν, εἰ μὴ ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβάς, ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου. Πῶς ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου κατέβη ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, εἰ μὴ Υἱὸς Θεοῦ ὤν, καὶ φύσει Θεός, Υἱὸς ἀνθρώ που γέγονε, καὶ ἐταπείνωσεν ἑαυτόν; Τοῦτο γὰρ ἡ κατάβασις. Οὐ γὰρ πέφυκε τὸ θεῖον μετακινεῖν ἐκ τόπων εἰς τόπους· ἀπερίγραπτον γάρ. Καὶ πάλιν δ Χριστός· ὁ Οὐ γὰρ ἀπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν αὐτ τοῦ εἰς τὸν κόσμον, ἵνα κρίνῃ τὸν κόσμον, ἀλλ᾽ ἵνα σωθῇ ὁ κόσμος δι᾿ αὐτοῦ· ὁ πιστεύων εἰς αὐτὸν, οὐ κρίνεται· ὁ δὲ μὴ πιστεύων, ἤδη κέκριται, ότι μὴ πεπίστευκεν εἰς τὸ ὄνομα τοῦ μονογενοῦς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ. › Καὶ πάλιν Ἰωάννης· «Ὁ ἄνωθεν ἐρχόμε νος ἐπάνω πάντων ἐστί.» Καὶ μετ' ὀλίγα· 4 Ὁ Πατὴρ ἀγαπᾷ τὸν Υἱὸν, καὶ πάντα δέδωκεν εἰς τὰς χεῖρας αὐτοῦ. Ὁ πιστεύων εἰς τὸν Υἱόν, ἔχει ζωὴν αἰώνιον· ὁ δὲ ἀπειθῶν τῷ Υἱῷ, οὐκ ὄψεται τὴν ζωήν, ἀλλ' ἡ ὀργὴ τοῦ Θεοῦ μένει ἐπ' αὐτόν.» Ταῦτα περὶ τοῦ Χριστοῦ πάντα λέλεκται. Καὶ πάλιν ὁ Κύριος - • Ο Πατήρ μου ἕως ἄρτι εργάζεται, κἀγὼ ἐργάζο μαι. Διὰ τοῦτο μᾶλλον ἐζήτουν αὐτὸν οἱ Ἰουδαῖοι ἀλλὰ ἀποκτεῖναι, ὅτι οὐ μόνον ἔλυε τὸ Σάββατον, καὶ Πατέρα ἴδιον ἔλεγε τὸν Θεὸν, ἴσον ἑαυτὸν ποιῶν τῷ Θεῷ.» Καὶ πάλιν ὁ Κύριος·. Ὁ ἄρτος τοῦ Θεοῦ ἐστιν ὁ καταβαίνων ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, καὶ ζωὴν διδοὺς τῷ κόσμῳ.» Καὶ μετ' ὀλίγα· Ἐγώ εἰμι ὁ ἄρτος τῆς ζωῆς· ὁ ἐρχόμενος πρός με, οὐ μὴ πεινάσῃ· καὶ ὁ πιστεύων εἰς ἐμὲ, οὐ μὴ διψήσῃ. Καὶ πάλιν· • Πᾶς ὁ θεωρῶν τὸν Υἱὸν, καὶ πιστεύων εἰς αὐτὸν, ἔχει ζωὴν αἰώνιον.» Εἰ οὖν ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταοι ibid. 34. 89 ibid. 30. ** ibid. 18. ss Joan. ss Joall. at ibid. 31. . ibid. s ibid. 40. • Pater meus usque modo operatur, et ego operor. p Propterea ergo magis quærebant eum Judæi interficere: quia non solum sølverat Sabbatum, sed et Patrem suum dicebat Deum, æqualem se faciens Deo ".» Iterum quoque 563 Dominus: • Panis Dei est, qui de colo descendit, et dat vitam mundo ".» Et post pauca: «Ego sum Panis vitæ: qui venit ad une, non esuriel: et qui credit in mne, non sitiet unquam.. Εt rursum: c Omnis qui videt Filium, et credit in eum, habet vitam: æternam”. Si ergo Christus de cœlo descendit, quomodo alius est præter Deum Verbum, Dei Filium? ac si fides es ibid. 14. **Baruch ni, 36-38. 87 Joan. 1, 1-3. al, 15, imo ad Nicodemum:memoriæ lapsus auctoris. 35, 36. * Joan. v, 17, 18. " Joan. vi, 33. 28 ibid. 35.

sit? Non enim qui in creaturam credunt, habent vitam æternam, sed qui credunt in solum Deum verum. Et iterum: ‹ Non quia Patrem vidit quisquam, nisi is qui est a Deo, hic vidit Patrem *. › Et rursum: ‹ Ego sum panis vivus, qui de cœlo descendi s.» Et insuper:. Si ergo videritis Filium hominis ascendentem ubi erat prius³. › Quod si non idem ipse est Filius hominis, et æternus Dei Filius; quonam modo ascendit, ubi erat prius? Equidem ascendit ut homo, ubi prins erat ut Deus, ipse simul Deus et homo. Præterea: «Ego pono animam meam, ut iterum sumam eam. Nemo tollit eam a me; sed ego pono cam a meipso. Potestatem habeo ponendi cam: et potestatem habeo iterum sumendi eam *. › Quis habet potestatem vitæ et mortis præter solum Deum? Et iterum: δέβηκεν ὁ Χριστός, πῶς ἄλλος ἐστὶ παρὰ τὸν Θεὸν in ipsum, vita aeterna cst, eceur natura Deus non Λόγον, τὸν τοῦ Θεοῦ Υἱόν; Καὶ εἰ ἡ εἰς αὐτὸν πιο στις ζωή ἐστιν αἰώνιος, πῶς οὐκ ἔστι φύσει Θεός; Οὐ γὰρ οἱ εἰς κτίσμα πιστεύοντες, ἢ εἰς προφήτας, ἔχουσι ζωὴν αἰώνιον, ἀλλ᾽ οἱ εἰς τὸν ἀληθῆ Θεὸν μόν νον. Καὶ πάλιν·. Οὐχ ὅτι τὸν Πατέρα εώρακε τις, εἰ μὴ ὁ ὢν παρὰ τοῦ Θεοῦ, οὗτος ἑώρακε τὸν Πατέρα.» Καὶ πάλιν· Ἐγώ εἰμι ὁ ἄρτος ὁ ζῶν, ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβάς.» Καὶ πάλιν· Ἐὰν οὖν θεωρῆτε τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἀναβαίνοντα ὅπου ἦν τὸ πρότερον.» Εἰ μὴ ὁ αὐτός ἐστιν Υἱὸς ἀνθρώπου καὶ Υἱὸς Θεοῦ ὁ προαιώνιος, πῶς ὅπου ἦν τὸ πρότερον ἀνέβη; 'Ανέβη μὲν γὰρ ὡς ἄνθρωπος, ὅπου ἦν τὸ πρότερον ὡς Θεός· Θεὸς ὢν ὁ αὐτὸς ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπος. Καὶ πάλιν· Ἐγὼ τίθημι την ψυχήν, μου, ένα πάλιν λάβω αὐτήν. Οὐδεὶς αἴρει αὐτὴν ἀπ' ἐμοῦ· ἀλλ᾽ ἐγὼ τίθημι αὐτὴν ἀπ' ἐμαυτοῦ. Ἐξουσίαν έχω θείναι αὐτὴν, καὶ ἐξουσίαν ἔχω πάλιν λαβεῖν αὐτήν.» Τίς ζωῆς καὶ θανάτου ἐξουσίαν ἔχει, εἰ μὴ θεὸς μόνος; Καὶ πάλιν· «Ἐγὼ καὶ Πατὴρ Εν ίσμεν.» Οὐκ ἐρεῖ ποτε ἄνθρωπος, Ἐγὼ καὶ Θεὸς ἐν έσμεν· οὐδὲ, Ἐγὼ καὶ ἄγγελος ἐν ἐσμεν· ἀλλ᾽ οὔτε ἄγγελος εἴποι ἂν, Ἐγὼ καὶ ὁ Θεὸς ἔν ἐσμεν, 4. Ἐγὼ καὶ ἄνθρωπος ἐν ἐσμεν. Κατεξαίρετον δε, κτίσμα οὐκ ἐρεῖ ποτε· Ἐγὼ καὶ ὁ Δημιουργὸς ἐν ἐσμεν. Ἐπὶ γὰρ τῶν κτισμάτων, τυχὸν ἂν εἴποι ἄνθρωπος· Ἐγὼ καὶ ἄγγελος ἐν ἐσμεν, κατὰ τὸ κτι στόν, κατὰ τὸ δοῦλον· κτίσμα δὲ Κτίστῃ κατ' οὐδέν. Καὶ μετ' ὀλίγα σύγκρισιν ἑαυτοῦ πρὸς τοὺς θέσει καὶ οὐ φύσει θεοποιουμένους, φησίν·. Οὐκ ἔστιν ἐν τῷ νόμῳ ὑμῶν γεγραμμένον, Ἐγὼ εἶπα· Θεοί έστε, καὶ υἱοὶ Υψίστου πάντες; εἰ ἐκείνους εἶπε θεούς, πρὸς οἷς ὁ λόγος· ἐγένετο τοῦ Θεοῦ, καὶ οὐ δύναται λυθῆς και ἡ Γραφή· ἂν ὁ Πατήρ ἡγίασε καὶ ἀπέστειλεν εἰς τὸν κόσμον, ὑμεῖς λέγετε, ὅτι Βλασφημεῖς, ὅτι εἶπον, Υἱὸς Θεοῦ εἰμι;» Καὶ δεικνὺς [καὶ] ὅτι ἐστὶ καὶ Πατρὶ ὁμοούσιος, ἐκ τῆς τῶν ἔργων ὁμοιότητος, φησίν· • Εἰ οὐ ποιῶ τὰ ἔργα τοῦ πέμψαντός με, μή πιο στεύετέ μοι· εἰ δὲ ποιῶ, κἂν ἐμοὶ [μή] πιστεύητε, τοῖς έργοις μου πιστεύετε· ἵνα γνώτε, καὶ πιστεύσητε, καὶ ἐπιγινώσκητε, ὅτι ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοὶ, κἀγὼ ἐν τῷ Πατρί.» ὡς καὶ ἀνώτερόν φησιν· ο Ωσπερ γὰρ ὁ Πατὴρ ἐγείρει τοὺς νεκροὺς καὶ ζωοποιεῖ, οὕτω καὶ ὁ γιὸς, οὓς θέλει ζωοποιεῖ, ν ἐπήγαγε·. Διότι Υἱὸς ἀνθρώπου ἐστί· μὴ θαυμάζετε τοῦτο ὅτι ἔρχεται vivent ".» Ubi dixit, ο Sicut Pater suscitat merὥρα καὶ νῦν ἐστιν, ὅτι οἱ νεκροὶ ἀκούσονται τῆς φωνῆς τοῦ Θεοῦ, καὶ οἱ ἀκούσαντες ζήσονται.» Εἰτών, ο Ωσπερ ὁ Πατὴρ ἐγείρει τους νεκρούς, καὶ ζωοποιεῖ, ὁ ἐπήγαγε·. Οὕτω καὶ ὁ Υἱὸς οὓς θέλει ζωοποιεί, ο δεικνύς ὅτι αὐτεξουσίως καὶ φύσει ἐστὶ ζωοποιὸς ὁ Υἱός, ὡς καὶ ὁ Πατήρ, καὶ οὐ χάριτι. Εἶτα ἐπάγει· Ότι οὗτος ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ, ὁ φύσει ζωοποιός, ο Υιός ἀνθρώπου ἐστίν.» Οὐκ εἶπε, Υιός ἀνθρώπου λέγεται, ἀλλ' ἔστι, καὶ μὴ θαυμάζετε τοῦτο, φησίν, ὅτι Υἱός ἀνθρώπου ζωοποιεί. Οὗτος γὰρ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου, Υἱός ἐστι τοῦ Θεοῦ, οὐκ ὀνό Ego et Pater unum sumus³., Homo nunquam dixerit: Ego et Deus unum sumus; neque: Fgo et angelus unum sumus. Neque angelus dixerit: Ego et Deus unum sumus; vel etiam: Ego et lemo unum sumus. In primis autem creatura nunquam dixerit Ego et Opifex unum sumus. Forte enim in creatis dixerit homo: Ego et angelus unum sumus: eo nempe quod creati sunt; eo quod servi. At creatura nullatenus unum fuerit cum Creatore. Post pauca vero, seipsum comparans cum Aliis adoptione, non natura divinitatem consecutis, ait: • Nonne scriptum est in lege vestra: Quia ego dixi: Dii estis, et fthi Altissimi omnes?, gi illos dixit deos ad quos sermo Dei factus est, et non potest solvi Scriptura: quem Pater sanctificavit, et misit in mundum, vos dicitis: quia blasphemae: quia dixi, Filius Dei sum ';» seque Patri etiam consub stantialem, ex operum similitudine probans, ait: ‹ Si non facio opera ejus qui me misit, nolite mihi credere si autem facio, etsi mihi non vultis credere, operibus meis credite: ut cognoscatis et credatis, quia Pater in me, et ego in Patre '.. Quod etiam superius ait: «Sicut enim Pater suscitat mortuos et vivificat, sie et Filius, quos vult, vivificat:» subjunxitque, quia Filius hominis est. Nolite mirari hoc, quia venit hora et nunc est, quando mortui audient vocem Filii Dei; et qui audierint tuos et vivificat, › adjecit: ‹ Sic et Filius, quos vult, vivificat *.» Quo significet habere Filiune ut vivificet, quemadmodum et Pater hoc habet, libera voluntate, ac natura, non gratia. Deinde subdit, Quia, hic Dei Filius, qui ex natura sua vivificat, e Filius hominis est.. Non ait, dicitur filius hominis, sed, est. Nolite vero, inquit, mirari hoc, quod Filius hominis vivificet: hic enim Filius hominis, Dei Filius est: non nomine lenus et gratia, sed natura. Nam Filius natura vivificat, sicut Pater natura vivificus et Deus est. Et · Joan. vs, 46. s ibid. 51. ⚫ ibid. 63. • Joan. x, 17, • ibid. 23. 10 ibid. 21. 38. Joan. v, 21. 18. • ibid. 50. • ibid. 31, 35. • ibid. 37,

lterum ad Martham: c Ego sum resurrectio et vita: ματι, οὐδὲ χάριτι, ἀλλὰ φύσει. Ἐπειδὴ ὁ Υἱὸς φύ qui credit in mne, etiamsi mortuus fuerit, vivet ".» Εt rursum: «Qui videt me, videt et Patrem. Non credis 569 quia ego in Patre, et Pater in me est?. Εt rursum: c llæc est vita aeterna ut co gnoscant te solum Deum verum, et quem misisti, Jesum Christum 13.» Cum dixisset Philippus: • Ostende nobis Patrem et sufficit nobis: a videns Dominus fieri non posse, ut Deus corporeis oculis videatur: aliunde vero cognitionem ipsius, Patris esse cognitionem, ut qui unius cum ipso substantiæ est: quorum enim essentia una est, corum una eademque notitia est: quasi tantillum increpans ait: • Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovisti me, Philippe ".» Equidem eum β hominem noverat. At ideo increpatur, quod fide ac mentis oculis ut Deum non cognovisset. Nam si novisset ipsum Deum, cognovisset utique et Patrem. Non enim qui eum duntaxat hominem novit, is statim et Patrem agnovit. Non enim Pater homo est. Hæc porro cognitio, nosse nimirum Deum Patrem, et ipsum Jesum Christum, est vita æterna. Sic sane hoc nescire æterna mors est. Thomas quoque eum, qui palpabatur, Dominum dixit ac Deum ". Et ipse quidem reprehenlitur, ut qui non credidisset, priusquam videret: beati vero dicuntur, qui cum non viderint, credunt. Porro apostolus Paulus: Quando judicabit Deus mundum secundum Evangelium per Jesum Christum: qui est super omnia Deus benedictus in sæcula "., G Et in Epistola ad Ephesios: Ubi venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum, factum ex muliere, factum sub lege 18. Et in Epistola ad Hebræos: • Unde, fratres sancti, vocationis coelestis participes, considerate Apostolum et Pontificem confessionis nostræ Jesum: qui ſidelis est ei, qui fecit illum: sicut et Moyses in omni domo ejus. Amplioris enim gloriæ iste præ Moyse dignus est habitus, quanto ampliorem bonorem habet Dominus, qui fabricavit illam. Omnis namque domus fabricatur ab aliquo: qui autem omnia creavit Deus est. Et Moyses quidem fidelis erat in tota domo ejus tanquam famulus, in testimonium corum quæ dicenda erant: Christus vero Lanquam filius in domo sua: quæ donus sumus mos '',» ut dicendo, factum esse Jesum tanquam hominem, eumque cum Moyse comparando ampliori præ illo gloria dignum habitum subjunxit; quin ea tali tantaque, quanta opifex opificium superat, ac filius servum. Ut Moyses quidem Deifer servus fuerit; Christus vero, Deus ac Dominus in domo propria: cujus domus sumus nos: «Nam sumus templum Dei: et Spiritus Dei habitat in nobis 20 • Jesus ergo Deus est: Deus, inquam, natura conditor. Non enim, qui gratiæ participatione Dei similes sunt, ii etiam rerum sunt conditores. σει ζωοποιεῖ, ὥσπερ ὁ Πατὴρ φύσει ζωοποιὸς καὶ Θεός. Καὶ πάλιν πρὸς τὴν Μάρθαν. Ἐγώ εἰμι ἡ ἀνάστασις καὶ ἡ ζωή. Ο πιστεύων εἰς ἐμὲ, κἂν ἀπο θάνῃ, ζήσεται.» Καὶ πάλιν·. Ὁ ἑωρακὼς ἐμὲ, ἑώρακε τὸν Πατέρα. Οὐ πιστεύεις ὅτι ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί;» Καὶ πάλιν·. Αὕτη ἐστὶν ἡ αἰώ νιος ζωή, ἵνα γινώσκωσί σε τὸν μόνον ἀληθινὸν Θεὸν, καὶ ὃν ἀπέστειλας Ἰησοῦν.» Τοῦ Φιλίππου εἰπόντος· • Δεῖξον ἡμῖν τὸν Πατέρα, καὶ ἀρκεῖ ἡμῖν, ο εἰδὼς ὁ Κύριος, ὡς ἀμήχανον σωματικοῖς ὀφθαλμοῖς ὁρᾷν Θεόν, αὖθις τε ὡς ἡ αὐτοῦ ἐπίγνωσις, τοῦ Πατρός ἐστιν ἐπίγνωσις ὡς ὁμοουσίου (τῶν γὰρ ὁμοουσίων μία καὶ ἡ αὐτὴ ἡ γνῶσις), ἐπιπληκτικώτερόν φησε πρὸς αὐτόν· «Τοσοῦτον χρόνον ἔχω μεθ' ὑμῶν, καὶ οὐκ ἔγνωκάς με, Φίλιππε;» Εγνω γὰρ αὐτὸν ἄν θρωπον· ἀλλ' ἐπιπλήττεται, ὡς μὴ θεὸν αὐτὸν πίστει καὶ διανοίας επεγνωκότα όμμασιν. Εἰ γὰρ ἐπεγνώκει αὐτὸν Θεὸν, ἐπεγνώκει ἂν καὶ τὸν Πατέρα· οὐ γὰρ ὁ ἄνθρωπον αὐτὸν ἐπιγνούς μόνον, ἤδη καὶ τὸν Πατέρα ἔγνω, ἀλλ' ὁ ἑωρακώς αὐτὸν Θεὸν δη λαδή, ἐπέγνω καὶ τὸν Πατέρα· οὐ γὰρ ἄνθρωπος δ Πατήρ· αὕτη δὲ ἡ γνῶσις, τὸ γινώσκειν δηλαδή Θεὸν τὴν Πατέρα, καὶ αὐτὸν τὸν Ἰησοῦν Χριστὸν, ζωή αἰώνιος ἐστι. Καὶ μέντοι τὸ μὴ εἰδέναι τοῦτο, θάνατος αιώνιος. Καὶ ὁ Θωμᾶς τὸν ψηλαφώμενον ἔφη. Κύριον καὶ Θεόν· καὶ ἐγκαλεῖται μὲν αὐτὸς, ὡς με πρὸ τοῦ μὴ ἑωρακέναι πιστεύσας· μακαρίζονται δὲ οἱ μὴ ἑωρακότες καὶ πιστεύσαντες. Παῦλος δὲ ὁ ἀπό στολος· ο Ότε κρινεῖ ὁ Θεὸς τὸν κόσμον κατὰ τὸ Εὐαγγέλιον διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὅς ἐστιν ἐπὶ πάντων Θεὸς εὐλογητὸς εἰς τοὺς αἰῶνας.» Καὶ ἐν τῇ πρὸς Εφεσίους. • Οτε ἦλθε τὸ πλήρωμα του χρόνου, ἐξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν αὐτοῦ, γενόμενον ἐκ γυναικός, γενόμενον ἐπὶ νόμου. ο Καὶ ἐν τῇ πρὸς Εβραίους· ι Οθεν, ἀδελφοὶ ἅγιοι, κλήσεως επουρα νίου μέτοχοι, κατανοήσατε τὸν ᾿Απόστολον καὶ ᾿Αρχι ερέα τῆς ὁμολογίας ἡμῶν Ἰησοῦν, πιστὸν ἄντα τῷ ποιήσαντι αὐτὸν, ὡς καὶ Μωσῆς ἐν ὅλῳ τῷ οἴκῳ αὐτοῦ. Πλείονος γὰρ δόξης οὗτος παρὰ Μωσήν ηξίω ται, καθόσον πλείονα τιμὴν ἔχει τοῦ οἴκους, ὁ κατα σκευάσας αὐτόν· πᾶς γὰρ οἶκος κατασκευάζεται ὑπό τινος· ὁ δὲ τὰ πάντα κατασκευάσας, Θεός. Καὶ Μωσῆς μὲν πιστὸς ἐν ὅλῳ τῷ οἴκῳ αὐτοῦ, ὡς θερά πων εἰς μαρτύριον τῶν λαληθησομένων, Χριστὸς δὲ ὡς Υἱὸς ἐπὶ τὸν οἶκον αὐτοῦ· οὗ οἶκός ἐσμεν ἡμεῖς.» Ορα ὡς εἰπὼν τὸν Ἰησοῦν πεποιημένον ὡς ἄνθρω πον, καὶ τῷ Μωσῇ παραβαλών, πλείονος δόξης παρὰ Μωσῆν ἠξιῶσθαί φησι· καὶ τοσοῦτον, ὅσον ὁ Δη μιουργὸς τοῦ δημιουργήματος, καὶ Υἱὸς δούλου. Ο μὲν γὰρ Μωσῆς θεράπων Θεοφόρος, ὁ δὲ Χριστός, Θεὸς καὶ Δεσπότης ἔνοικος· οὗ οἶκός ἐσμεν ἡμεῖς. • Ναὸς γὰρ Θεοῦ ἐσμεν· καὶ τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ ἐνοικεῖ ἐν ἡμῖν. ὁ Θεὸς ἄρα ὁ Ἰησοῦς· καὶ ποιητής φύσει Θεός· οὐ γὰρ οἱ χάριτι καὶ μετοχῇ θευειδεῖς, καὶ δημιουργοί. 13 Joan. xvii, 3. tt Joan. χι, 25. 19 Joan. σιν, 9, 10. ▼ Rom. 11, 16; 1x, 5. 18 Galat. 1V, 4. 19 Hebr. in, 1-6. Η Joan, πιν, 8. 1 ilidl. 9. 16 Joan. xx, 18. 30 1 Cor.

μι. Ταῦτα πάντα περὶ τοῦ ἐκ Μαρίας τεχθέντος καὶ σταυρωθέντος λεχθέντα, οὐκ ἀριδήλως Θεὸν αὐτ τὸν καὶ ἄνθρωπον τοῖς γε νοῦν ἔχουσιν ἐμφαντικώτατα δηλοῖ; ἀλλὰ τὸ σκότος τῆς κενής δόξης, οἷα λήμη τοῖς νοεροῖς τῶν αἱρετιζόντων ὀφθαλμοῖς ἐπί κειται, μὴ ἐῶν διαυγάζεσθαι αὐτοῖς τὸν φωτισμὸν τοῦ Εὐαγγελίου. Οὐ γὰρ δύνασθε πιστεύειν δόξαν παρὰ ἀνθρώπων λαμβάνοντες, καὶ τὴν δόξαν τὴν παρὰ τοῦ μόνου Θεοῦ μὴ ζητοῦντες· ἡμεῖς δὲ οἷς ἐδόθη διὰ Θεοῦ, φυγούσι τὴν δεισιδαίμονα πλάνην καὶ μετὰ Θεοῦ γενε σθαι, οὕτω νοῶμεν, οὕτω φρονώμεν, καὶ οὕτω κηρύτα τωμεν· ἕνα Θεὸν τὸν Πατέρα, ἕνα Θεὸν τὸν Υἱόν, ἕνα θεὸν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ἕνα Θεόν, τα τρία σύν ἀλλήλοις νοούμενα, Θεὸν ἕκαστον καθ' ἑαυτὸ, ένα Θεὸν τὰ τρία τὸ μὲν, διὰ τὴν μοναρχίαν, τὸ δὲ, διὰ τὰς ιδιότητας. Μία γὰρ φύσις ἐν τρισὶ ταῖς ὑποστάσεσι, καὶ πρὸς ἐν τὰ ἐξ αὐτοῦ τὴν ἀναφοράν Εχει. Διὸ εἰς Θεός, τα τρία, τελεία δὲ ἡ φύσις, ἤτοι ἡ βούτης, ἐν ἑκάστῃ τῶν ὑποστάσεων· διὸ καὶ ἔκα στον καθ' ἑαυτό τέλειος Θεός. Εἷς Θεὸς τὰ τρία θεὸς γὰρ καὶ ὁ Λόγος αὐτοῦ, καὶ τὸ Πνεῦμα αὐτοῦ, εἷς Θεός· ἐπεὶ καὶ ἄνθρωπος καὶ ὁ λόγος αὐτοῦ, πνεῦμα αὐτοῦ, οὐ τρεῖς ἄνθρωποι, ἀλλ' εἷς. τὰς τέλειος ἕκαστον· οὐ γὰρ δυνάμεις ἀνυπόστα τος, οὐδ' εἰς ἀέρα χεόμεναι, ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, καὶ τὸ Πνεῦμα αὐτοῦ τὸ ἅγιον, ἀλλ᾽ ἕκαστον ἐνυπόστα τόν τε καὶ τέλειον· ἵνα μὴ σύνθετος εἴη Θεὸς, ἐξ ἀτελῶν συγκείμενος τέλειος· ἀλλ' εἷς τέλειος ἐν τρισὶ τελείοις, υπερτελὴς καὶ προτέλειος. feetis perfectus per compositionem constiterit: omai perfectione sublimior et anterior. 42. Universa hæc de illo qui natus ex Maria et crucifixus est pronuntiata sunt: nonne perspicue admodum illis qui intelligentia præditi sunt, Deum hominem palam faciunt? at non sinit inanis gloriæ eſſusa caligo, ceu lema hæreticorum mentis insidens oculis, ut illis fulgeat illuminatio Evangelii. Non enim possunt credere qui gloriam ab hoininibus quærunt, eamque quæ a solo Deo est, non quærunt s. Nos autem, quibus a Deo concessum est, ut abjecto superstitionis errore, Deo adhæreanus, sic intelligamus, sic sapiamus, sicque prædicemus: unum Deum Patrem: unum Deum Filium unum Deum Spiritum sanctum. 570 Tria hæc simul invicem intellecta, unum Deum: unumquodque sccundum se Deum; unum quidem propter unum principatum, tria vero propter proprietates; una quippe natura in tribus hypostasibus est, atque ad unum referuntur, quæ ab uno illo sunt. Ac propterea, unus Deus, tria sunt. Perfecta porro in singulis personis natura seu deitas consistit; atque ideo quælibet secundum se perfectus est Deus: Deus unus, tria. Deus quippe, ejusque Verbum, et Spiritus ejus, unus Deus est. Nam et homo et ejus verbum et spiritus ejus non tres homines, sed unus homo. Unumquodque perfectus Deus; non enim Dei Verbum, ejusque Spiritus sanctus, virtutes sunt sine substantia, abt in aerem effusæ; sed singulum quodque subsistens atque perfectum est: ne scilicet Deus ex inperquin potius perfectus unus in tribas perfectus, μγ. Πιστεύομεν δὲ καὶ ἀνενδυάστως κηρύττομεν, αὐτὸν τὸν ἐκ Πατρὸς πρὸ αἰώνων γεννηθέντα, μόνον Υῶν καὶ Λόγον τὸν ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ, τὸν φύσει γιόν, τὸν δι' οὗ τὰ πάντα ἐγένετο, ἐπ' ἐσχάτων τῶν χρόνων εὐδοκία τοῦ Πατρός συνειλῆφθαι ἐν τῇ παν αχράντῳ καὶ παναμώμη μήτρα τῆς ἁγίας Παρ. φύγει, οἱονεὶ θεῖον σπόρον, καὶ σεσαρκῶσθαι ἀσπό μως, ἀτρέπτως καὶ ἀμεταβλήτως· ἤτοι ἐν ἑαυτῷ ὑποστήσασθαι σάρκα ἐψυχωμένην ψυχῇ λογικῇ τε καὶ νοερά, καὶ γεγενῆσθαι τέλειον ἄνθρωπον, μετὰ τοῦ μεἶναι ὅπερ ἦν, τέλειος Θεός. Οὐκ ἄνθρωπον συνέλαβεν ἡ ἁγία Παρθένος, ἀλλὰ φύσει Θεόν, τὸν προαιώνιον Υἱὸν καὶ Λόγον τοῦ Θεοῦ ἐξ αὐτῆς σαρκω θησόμενον. Ἐφ' ἑκάστης γὰρ τῶν γυναικών, σύλληψις γίνεται σπορᾶς ἐξ ἀνδρός καταβαλλομένης, καὶ τῆς ἀνδρὸς σπορᾶς ἐστιν ἡ σύλληψις· καὶ ἡ σπορά ἐστιν ἡ ὑπόστασις, ἅμα τῇ συλλήψει χορηγούσης τῆς γυναικὸς τὰ οἰκεῖα αἵματα, καὶ συναφείας γινομένης, καὶ ἐν τοῦ ἀνδρὸς σπορᾷ ὑφισταμένης τῶν αἱμάτων, καὶ αὐτῆς τῆς σπορᾶς γινομένης αὐτοῖς ὑποστάσεως, ἑαυτῇ τε καὶ τοῖς γυναικείοις αίμασι τῆς σποράς γινομένης. Ἐπὶ δὲ τῆς ἁγίας Παρθένου οὐχ οὕτως· οὐ γὰρ ἐκ σπορᾶς ἀνδρὸς ἡ σύλληψις, ἀλλὰ μετὰ τὴν συγκατάθεσιν τῆς ἁγίας Παρθέ νου, Πνεῦμα ἅγιον ἐπεισῆλθεν ἐπ' αὐτήν, κατὰ τὸν τοῦ Κυρίου λόγον ἂν εἶπεν ὁ ἄγγελος, καθαίρον ss Joan. xil, 43. Credimus itaque, ac fide non dubia predicamus, eumdem ipsum qui ex Patre ante sæcula genitus est, solum Filium ac Verbum, consubstantialem Patri, natura Filium; per quem omnia facta sunt, ultimis temporibus ex beneplacito Patris, in Virginis sancta illibato atque castissimo utero, ceu divinum semen, conceptum, et sine semine, sine mutatione, sive conversione incarnatum esse, sive carnem anima rationali et intelligente animatam sustentando, factum esse hominem perfectum; sic tamen ut quod erat, perfectus Deus perseveraret. Non enim Virgo sancta bomineni concepit; sed Deum natura, sempiternum illuni Filium Dei Verbum, ex se incarnatum. In unaquaque enim muliere conceptio fit ex semine sato ex viro; adeoque conceptio seminis virilis est, ac semen bypostasis, præbente muliere simul cum conceptu suos sanguines in coitu, exsistuntque per se ipsi sanguines in semine viri sato, quod quidem sanguinibus ipsis hypostasis fit, semenque adeo, tum sibi ipsi, tum sanguinibus est communis hypostasis. Non sic autem in sancta Virgine; quippe quæ ex viri semine non concepit, sed ubi consensum præbuit, Spiritus sanctus secundum Domini sermonem, quem nuntiaverat angelus, in eam venit, purgans ipsam, vimque præbens, qua

Verbi Deltatem excipere posset. Atque tunc ei 4 αὐτὴν, καὶ δύναμιν δεκτικὴν τῆς τοῦ Λόγου θεότη obumbravit subsistens Dei Altissimi sapientia et virtus, Dei Filius, ille Patri consubstantialis; sibique ex sacris ejus mundissimisque sanguinibus carnem compegit anima rationali et intelligente animatam, ipse factus ejus hypostasis; atque ita cum Deus ipse natura ex Patre esset, factus est natura homo ex matre, idem ipse hoc et illud: Deus vere perfectus, et citra mendacium homo natura perfectus, hypostasis una in duabus indivise naturis. Non enim hominem confitemur deitale donatum, sed Deum incarnatum, et factum hominem. Et Verbum caro factum est ": › totum Deum, et totum hominem cum divinissima ipsius deitate, ac Verbi Dei naturam unam incarnatam docemus. Duas quoque ejus qui natura Dei Filius ac Deus est nativitates novimus et annuntiamus; alteram ex Patre ante sæcula sine 571 corpore et causa: alteram novissimis temporibus propter nostram salutem, ex sancta Virgine, corpoream et temporalem. Quamobrem Virginem sanctam, Deiparam prædicamus; velut quæ Deum corpore et veritate ex se incarnatum gennerit. Cæterum Christiparam eam scimus; Christum enim genuit. At quia justo Dei judicio immissus pestilentissimusque Nestorius ea voce ad nominis Deiparæ exstinctionem est abusus, non Christiparam, sed a meliori Deiparam ipsam nominamus. Sunt quidem et aliæ prophetarum regumque matres, Christiparae: Deipara vero nulla, nisi sancta Maria. Duas porro Christi qui unlus Dei Filius est, naturas scimus: duasque naturæ voluntates et operationes. Operatur enim et vult in unaquaque forma quod velle proprium habuit, cum alterius communione. Quamobrem post incarnationem Dei Filii, non quaternitatem, sed Trinitatem religiose colimus; unum Patrem, unum Dei Virginisque Filium, unum denique Spiritum sanctum, in sæcula saeculorum, ss Juan. 1, 14. τος παρέχον, καὶ τότε επεσκίασε ἐπ' αὐτὴν ἡ τοῦ Θεοῦ τοῦ Ὑψίστου ενυπόστατος σοφία καὶ δύναμις, ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ τῷ Πατρὶ ὁμοούσιος, καὶ συν έπηξε ἑαυτῷ ἐκ τῶν ἁγίων καὶ καθαρωτάτων αὐτῆς αἱμάτων, σάρκα εψυχωμένην ψυχῇ λογική τε καὶ νοερᾷ, αὐτὸς γεγονώς αὐτῆς ὑπόστασις. Οὕτω τε Θεὸς ὑπάρχων, ἐκ Πατρὸς φύσει, καὶ γέγονε φύσει ἄνθρωπος ἐκ μητρός. Εστι δὲ ὁ αὐτὸς τοῦτο κἀκεῖνο. Θεὸς τέλειος ἀληθῶς, καὶ φύσει τέλειος άνθρωπος ἀψευδώς, μία ὑπόστασις ἐν δυσὶν ἀδιαιρέτως ταῖς φύσεσιν. Οὐ γὰρ ἄνθρωπον ἀποθεωθέντα ὁμολογοῦμεν, ἀλλὰ Θεὸν σεσαρκωμένον καὶ ἐνανθρωπήσαντα. ο Ο Λόγος σάρξ ἐγένετο. • Καὶ ὅλον Θεόν, καὶ ὅλον ἄνθρωπον, μετὰ τῆς ὑπερθέου αὐτοῦ θεότητος, καὶ μίαν φύσιν τοῦ Θεοῦ Λόγου σεσαρκωμένην διηγ ματίζομεν. Καὶ δύο τοῦ φύσει Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ καὶ Θεοῦ τὰς γεννήσεις γινώσκομεν τε καὶ καταγγέλλομεν· μίαν τὴν ἐκ Πατρός προαιώνιον ἀσωμάτως καὶ ἀναιτίως καὶ μίαν τὴν ἐπ' ἐσχάτων τῶν χρόν νων διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν ἐκ τῆς ἁγίας Παρα θένου σαρκωθέντος καὶ ἐνανθρωπήσαντος, σωματι κήν τε καὶ χρονικήν. Διὸ καὶ Θεοτόκον τὴν ἁγίαν Παρθένον κηρύττομεν, ὡς Θεὸν Κύριον καὶ ἀληθῶς ἐξ αὐτῆς σαρκωθέντα γεννήσασαν. Χριστοτόκον δὲ αὐτὴν ἴσμεν· Χριστὸν γὰρ ἐγέννησε. 'Αλλ' ἐπειδὴ ἐπ' ἀναιρέσει τῆς Θεοτόκου φωνῆς, ὁ θεήλατος Νεστόριος ταύτῃ κατεχρήσατο, οὐ Χριστοτόκον, ἀλλ᾽ ἐκ τοῦ κρείττονος αὐτὴν Θεοτόκον κατονομά ζομεν. Χριστοτόκοι γὰρ καὶ ἄλλαι τῶν προφητῶν καὶ βασιλέων μητέρες, μόνη δὲ Θεοτόκος, ἡ ἁγία Θεοτόκος Μαριάμ· δύο δὲ τὰς ἡ φύσεις τοῦ Χριστοῦ τοῦ ἑνὸς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ ἴσμεν· καὶ δύο τὰς φυσικὰς θελήσεις τε καὶ ἐνεργείας. Ενεργεῖ γὰρ ἐν ἑκατέρα μορφῇ, καὶ θέλει, τοῦθ᾽ ὅπερ θέλειν ἴδιον ἔσχηκεν μετὰ τῆς θατέρου κοινωνίας· καὶ Τριάδι, καὶ μετὰ τὴν ἐνανθρώπησιν τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, λατρεύομεν, ἑνὶ Πατρὶ, ἐνὶ Υἱῷ τοῦ Θεοῦ καὶ τῆς Παρθένου, τῷ αὐτῷ Θεῷ καὶ ἀνθρώπῳ, καὶ ἑνὶ ἁγίῳ Πνεύματα, εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. orthodoxa, hujus opusculi fragmentum nobis exhi1 In Regio cod. 2493, ad caput 4 lib. ut De fide bet: in quo legitur Παρθένος Μαρία γνωρίζεται, καὶ δύο τάς. NOTÆ. Καὶ ἀναιτίως Sine causa. [ Sic plane principium distinxit a causa, ut Latini Patres, inquit Turrianus. Causam itaque intellexit efficientem sive creantem, a qua dicitur Deus γενεσιουργός. ] Nequaquam sed significat Damascenus Filium a · Patre produci nullam ob causam finalem: cum tamen in tempore assumpta carne natus sit propter hominum salutem. Ubi Nazianzenum imitatur qui oral. 35, docet Verbum fuisse ἐν ἀρχῇ ἀναι τίως, in principio nulla causa. Ecquæ enim Dei causa sit? τίς γὰρ αἰτία Θεοῦ; ἀλλ᾽ ὕστερον γέγονε δι' αἰτίαν· ἡ δὲ ἦν, τὸ σὲ σωθῆναι τὸν ὑδρι στήν. Posthac autem fuit propter causam; ut ta contumeliosus salvus esses. Filium esse propter Patrem, auctor dixit, cap. 8 lib. De fide; hoc est ad Patrem tanquam ad sui principalem referri, cum quo intime conjungitur. Θεοτόκον· Dei Genitricem. Vocem hanc diu ante Nestorii tempora usitatam fuisse, certum fit ex testimoniis Patrum quarti ac tertii sæculi, quæ omnibus jain obvia sunt. Sed juvat hie addere testimonium aliud Alexandri Hierapolitani, qui tametsi Nestorio addictissimus semper fuit, in epistola ad Theodoretum quæ Latine exstat, cap. 94 Synodici Irenæi, eamdem vocen Catholicam esse pronuntiat his verbis: Et insuper novi quod præmeditata a multo tempore nunc venerit ad effectum proditio Catholica vocis. Et quidem in festivitatibus (seu festivis Orationibus, ἑορταστικαῖς) sire præconiis atque doctrinis incircumspecte Dei Genitrix, sive Deum innixa, ab orthodoxis tantummodo sine adjectione diceretur, vel Deicidæ Judæi, vel quia Verbum incrassatum est, et quæcunque sunt talia, que magis insuspecte dicta ab orthodoxis iavenimus.

FRAGMENTA. FRAGMENTA. In codice Sancti-Hilarii ad calcem dissertationis Joannis nostri Damasceni de duabus voluntatibus, quæ postrema est operum hujus sancti Doctoris, quæ in eo continentur, habetur excerptum quod modo sequitur, perindeque ac cætera eidem auctori attribuitur. Cæterum nonnihil inversum in titulo videtur librariorum errore, atque hoc modo legendum arbitror: Εἰ δύο φύσεις ὁ ἄνθρωπος, ἀνάγκη ἐπὶ Χριστοῦ, Θεοῦ καὶ ἀνθρώπου τρεῖς φύσεις καὶ τοσαύτας λέγειν ένεργείας, ὡς ὁ Σεύηρος ἔφασκεν· Si duæ natura homo est, necesse est ut in Christo, qui Deus simul et homo est, dicamus tres naturas, et tres operationes, uti Severus disputabat. Enim vero lib. m De fde orth. cap. 16, similis iste titulus legitur, Πρὸς τοὺς λέγοντας, Εἰ ἐκ δύο φύσεων καὶ ἐνεργειῶν ὁ ἄνθρωπος, ἀνάγκη ἐπὶ Χριστοῦ τρεῖς φύσεις καὶ τοσαύτας λέγειν ἐνεργείας. Adversus eos qui dicunt: Si duabus naturis et operationibus homo constat, necesse est ut dicamus in Christo tres naturas, tres operationes. Nimirum cum Ecclesiæ Patres, exponendo fidem de duplicis naturæ in Christo unitione, exemplum adhibuissent hominis, qui ex corpore et anima componitur, tanquam ex naturis duabus: hinc occasionem Severus cum suis Monophysitis sumpsit objiciendi, ex hac doctrina consequi, tres esse dicendas naturas in Christo, puta corpus, animam et deitatem. Id auctor refutat in isto fragmento, quod autehac editum fuit a Combefisio t. II Auctar. Bibl. PP. Græc. post dissertationem De duabus voluptatibus. ΕΠΙΛΥΣΙΣ πρὸς τοὺς λέγοντας, «Εἰ δύο φύσεις ὁ Χριστὸς, ἀνάγκη [Θεοῦ καὶ ] ἀνθρώπου τρεῖς φύσεις, καὶ τοσαύτας λέγειν ἐνεργείας, ο ὡς ὁ Σεβ ρος ἔφασκεν. Ο γὰρ ἄθλιος οὗτος Σεβήρος ἁρπάσας τὸν θρόνον Αντιοχείας, τὴν κατὰ Μάνην καὶ ᾿Απολινάριον καὶ Εὐτυχέα ἐκδικεῖν αἵρεσιν ἐπειρᾶτο, κυκῶν, ὅση δύο ναμις, τὴν τῶν Ἐκκλησιῶν εἰρήνην. Ἐξελασθείς δὲ τῆς ᾿Αντιοχέων ὡς στασιώδης, τῇ ᾿Αλεξανδρείας λαίλαπος δίκην ἐνέσκηψεν· ἔνθα καὶ ἑτέρας καται γίλος ἀντιπνευσάσης τῷ λαῷ συνέχει πάντα καὶ ἐθορύβησεν Ἰουλιανός τις καλούμενος, Αλικαρνασ σοῦ τῆς ᾿Ασίας ἐπίσκοπος, τῆς δὲ Εὐτυχιανῆς κακοδοξίας προστάτης εὐθυμότατος. Σεβήρου γὰρ μίαν φύσιν λέγοντος εἶναι Χριστὸν, καὶ τὴν ἐν Χριστῷ, διαφορὰν δεχομένου, Ἰουλιανοῦ δὲ, μίαν μὲν κατὰ Σεβήρον φάσκοντος φύσιν, ἀναιροῦντος δὲ τὴν διαφοράν, αίτιοι πάσης ταραχῆς καὶ ζάλης γεγόνασιν οἱ ἀνόσιοι, «μὴ νοοῦντες, κατὰ τὸ δὴ λεγόμενον, μήτε & λέγουσι μήτε περί τίνων διαβεβαιοῦνται· λαμβάνοντες εἰς παράδειγμα τῆς θείας ἑνώσεως τὸν ἐκ ψυχῆς καὶ σώματος ἄνθρωπον, καί φασιν· Οὐκοῦν τρεῖς ὁμολογεῖτε φύσεις. Αλλ' ίστωσαν οἱ ἀμαθεῖς καὶ ἀπαίδευτοι, ὅτι δύο φύσεις ἡμεῖς λέγομεν· οὐ Θεοῦ καὶ σαρκός, οὔτε μὲν Θεοῦ καὶ ψυχῆς ἀλλὰ Θεοῦ καὶ ἀνθρώπου. Οὐδὲ γάρ ἐστι κυρίως ἀνθρώπου φύσις, ἡ τοῦ μέρους φύσις. Μέρη μεν γὰρ ἀνθρώπου ψυχὴ καὶ σῶμα· μέρη δὲ τῶν μερῶν αἱ περὶ αὐτῶν διαιρέσεις καὶ ὑποδιαιρέσεις· καὶ μέρη μὲν Χριστοῦ ἀσύγχυτα, θεότης καὶ ἀνθρωπότης. Ψυχὴ δὲ καὶ σῶμα, οὐ μέρη Χριστοῦ, ἀλλὰ μέρη τοῦ μέρους. Μέρη γὰρ τῶν μερῶν τοῦ ἀνθρώ. που, ἐπὶ μὲν τῆς ψυχῆς, οὐσία λογικὴ καὶ ποιότης ἀσώματος ἔχουσα ἐν αὐτῇ νοῦν, καὶ αἴσθησιν, καὶ λόγον· ὧν τὸ μὲν ἡγεμονικὸν, τὸ δὲ θυμικόν, τὸ δὲ ἐπιθυμ[ητ]ικόν· καὶ τούτων, τὸ μὲν ἐννοηματικὸν καὶ διανοητικὸν, μνημονευτικόν τε καὶ βουλευτικὸν, ' I Tim. 1, 7. RESPONSIO 572 ad eos qui dicunt, si dua natura est homo, necesse esse, ut in Christo naturas tres, totidemque dicamus actiones, › ut objecit Severus. Miser enim ille Severus Antiochenam sedem cum invasisset, Manetis, Apollinaris et Eutychis haresim ulcisci nitebatur, Ecclesiarum pacem, quam maxime poterat, perturbans. Porro Antiochia pulsus tanquam seditionis reus, turbinis instar Alexandriæ ingruit. Ubi alia etiam adversus populum assurgente procella, Julianus quidam nonine, Halicarnassi in Asia episcopus, Eutychianæ hæresis acerrimus defensor, omnia permiscuit et perturbavit. Cum enim Severus unaut naturam profteretur, diderentiam tamen in Christo admitteret, Julianus vero, unam quoque, quemadmodum Severus, naturam diceret, sed omnem differentiam sublatam vellet; perturbationis omnis et tempestatis auctores ambo illi impii exstiterunt, «non intelligentes, ut dicit Scriptura, neque quæ loquuntur, neque de quibus affirmant 1, › in divinæ unitionis exemplum assumunt hominem ex anima et corpore constantem, aiuntque: Tres ergo naturas admittitis. At noverint imperiti illi et indocti homines, duas nos dicere naturas, non Dei et carnis, neque Dei et animæ; sed Dei et hominis. Neque enim partis natura hominis natura proprie fuerit. Ilominis quippe partes sunt anima et corpus: partes vero partium sunt divisiones et subdivisiones quæ in eis funt. Ac partes quidem Christi inconfuse remanent, nimirum Deitas et humanitas. Anina autem et corpus non sunt Christi partes, sed partes partis. Etenim partes partium sunt hominis; in anima quidem, quæ substantia rationalis est, et incorporea qualitas, mente, et sensu, et ratione in seipsa prædita. Ex quibus alia rationis