Diplomatic text · TLG-E clean (diplomatic Greek; primary witness) — PG column chips mark the printed columns.
PG 95:226ΦΙΛΟΣΟΦΑ [Περὶ φωνῆς] Ἐπειδὴ σκοπὸς ἡμῖν ἐστι διαλαβεῖν περὶ πάσης ἁπλῶς φιλοσόφου φωνῆς, δεῖ δὲ ἡμᾶς πρότερον γνῶναι, περὶ ποίας φωνὰς ἡ φιλοσοφία καταγίνεται, ἐξ αὐτῆς τῆς φωνῆς τὴν ἀρχὴν τοῦ λόγου ποιούμενοί φαμεν, ὅτι ἡ φωνὴ ἢ ἄσημός ἐστιν ἢ σημαντική. Καὶ ἄσημος μέν ἐστιν ἡ μηδὲν σημαίνουσα, σημαντικὴ δὲ ἡ σημαίνουσά τι. Εἶτα πάλιν ἡ ἄσημος φωνὴ ἢ ἄναρθρός ἐστιν ἢ ἔναρθρος. Ἄναρθρος μὲν οὖν ἐστιν ἡ μὴ δυναμένη γραφῆναι, ἔναρθρος δὲ ἡ δυναμένη γραφῆναι. Ἔστιν οὖν ἄσημος καὶ ἄναρθρος φωνὴ οἷον ὁ ψόφος ἢ ὁ κτύπος ὁ γινόμενος ἀπὸ λίθου τυχὸν ἢ ξύλου, οὔτε γὰρ γράφεται οὔτε σημαίνει τι, ἄσημος δὲ καὶ ἔναρθρος οἷον τραγέλαφος, σκινδαψός· ταῦτα γὰρ γράφεται μέν, ἀλλ’ οὐδὲν σημαίνει, οὔτε γὰρ ἐγένετό ποτε τραγέλαφος ἢ σκινδαψὸς οὔτε ἐστί. Περὶ μὲν οὖν τῆς ἀσήμου φωνῆς καὶ τῆς ἀνάρθρου καὶ ἐνάρθρου οὐδεὶς λόγος τῇ φιλοσοφίᾳ. Ἡ σημαντικὴ φωνὴ πάλιν ἢ ἄναρθρός ἐστιν ἢ ἔναρθρος. Ἄναρθρος μὲν οὖν σημαντικὴ φωνή ἐστιν ὡς ἡ ὑλακτικὴ τῶν κυνῶν· αὕτη γὰρ σημαίνει μὲν τὸν κύνα, ὅτι κυνὸς φωνή ἐστι, σημαίνει δὲ καί τινος παρουσίαν. Ἄναρθρος δέ ἐστι, δίοτι οὐ γράφεται.
Οὔτε οὖν περὶ ταύτης ἐστί τις λόγος τῇ φιλοσοφίᾳ. Ἡ δὲ σημαντικὴ καὶ ἔναρθρος ἢ μερική ἐστιν ἢ καθόλου· μερικὴ μὲν οἷον Πέτρος, Παῦλος, καθόλου δὲ οἷον ἄνθρωπος. Οὔτε οὖν περὶ τῆς μερικῆς ἐστι λόγος τῇ φιλοσοφίᾳ, ἀλλὰ περὶ τῆς σημαντικῆς καὶ ἐνάρθρου καὶ καθόλου ἤγουν κοινῆς καὶ ἐπὶ πολλῶν λεγομένης. Αὕτη δὲ πάλιν ἢ οὐσιώδης ἐστὶν ἢ ἐπουσιώδης. Οὐσιώδης οὖν ἐστιν ἡ δηλωτικὴ τῆς οὐσίας ἤγουν τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων. Ἐπουσιώδης δὲ ἡ δηλοῦσα τὰ συμβεβηκότα, οἷον ὁ ἄνθρωπός ἐστι ζῷον λογικὸν θνητόν. Ταῦτα ὅλα οὐσιώδη εἰσίν. Ἐὰν γὰρ ἀφέλῃς τι τούτων ἐκ τοῦ ἀνθρώπου, οὐκ ἔσται ἄνθρωπος. Ἐὰν γὰρ εἴπῃς, ὅτι οὐκ ἔστι ζῷον, οὐκέτι ἐστὶν ἄνθρωπος. Καὶ ἐὰν εἴπῃς οὐκ ἔστιν λογικόν, οὐκ ἔστιν ἄνθρωπος. Ὁμοίως καί, ἐὰν εἴπῃς οὐκ ἔστιν θνητόν, οὐκ ἔστιν ἄνθρωπος· πᾶς γὰρ ἄνθρωπος καὶ ζῷόν ἐστι καὶ λογικὸν καὶ θνητόν. Διὰ τοῦτο οὖν λέγονται οὐσιώδη, ὅτι αὐτὰ συμπληροῦσι τὴν φύσιν τοῦ ἀνθρώπου καὶ ἀδύνατον συστῆναι τὸν ἄνθρωπον ἐκτὸς αὐτῶν.
Ὁμοίως καὶ ἐπὶ ἑκάστου πράγματος τὰ συνιστῶντα τὴν φύσιν αὐτοῦ οὐσιώδη λέγονται, ἐπουσιώδη δὲ τὰ συμβεβηκότα, ἅτινα ἐνδέχεται εἶναι ἐν τῷ ἀνθρώπῳ καὶ μὴ εἶναι, οἷον τὸ λευκόν· κἂν γὰρ μή ἐστί τις λευκός, οὐκ ἀπώλεσεν τὸ εἶναι ἄνθρωπος. Ὁμοίως καὶ τὸ μέλαν καὶ τὰ τοιαῦτα. Ἡ οὖν οὐσιώδης φωνὴ ἢ τὸ τί ἐστι δηλοῖ ἢ τὸ ὁποῖόν τί ἐστιν, οἷον ἐρωτώμενοι τί ἐστιν ἄνθρωπος φαμὲν ζῷον, εἶτα ἐρωτώμενοι ὁποῖον ζῷον λέγομεν λογικὸν θνητόν. Ἡ οὖν οὐσιώδης φωνὴ ἡ δηλοῦσα τὸ ὁποῖόν τί ἐστι λέγεται διαφορά. Ἡ δὲ δηλοῦσα τὸ τί ἐστιν ἢ πολλὰ εἴδη σημαίνει καὶ ποιεῖ τὸ γένος οἷον ἡ οὐσία (ἡ γὰρ οὐσία σημαίνει καὶ ἄνθρωπον καὶ ἵππον καὶ βοῦν· ἕκαστον γὰρ αὐτῶν οὐσία λέγεταί τε καὶ ἔστιν, ἄλλο δὲ εἶδος ὑπάρχει) ἢ πολλοὺς δηλοῖ τῷ μὲν ἀριθμῷ διαφέροντας ἀλλήλων, τῷ δὲ εἴδει οὐδαμῶς, καὶ ποιεῖ τὸ εἶδος· οἷον ἄνθρωπος σημαίνει μὲν πολλοὺς ἤγουν πάντας τοὺς κατὰ μέρος ἀνθρώπους, οἵτινες τῷ μὲν ἀριθμῷ διαφέρουσιν ἀλλήλων (ἄλλος γάρ ἐστιν ὁ Πέτρος καὶ ἄλλος ὁ Παῦλος καὶ οὔκ εἰσιν εἷς ἀλλὰ δύο) τῷ δὲ εἴδει οὐ διαφέρουσιν· πάντες γὰρ ἄνθρωποι καὶ λέγονται καί εἰσιν.
PG 95:227Ἔστιν οὖν τὸ μερικώτερον οἷον ὁ Πέτρος ἄτομον καὶ πρόσωπον καὶ ὑπόστασις, ὅπερ τὸν τινὰ σημαίνει. Ἐρωτώμενοι γὰρ τίς ἐστιν οὗτος, λέγομεν Πέτρος, ὅπερ καὶ καθ’ ἑαυτὸ ὑφέστηκε. Τὸ δὲ περιέχον ὅλα τὰ ἄτομα λέγεται εἶδος, καὶ ἔστι καθολικώτερον τοῦ ἀτόμου, ὅτι πολλὰ ἄτομα περιέχει οἷον ἄνθρωπος. Περιέχει γὰρ καὶ Πέτρον καὶ Παῦλον καὶ πάντας τοὺς κατὰ μέρος ἀνθρώπους, ὅπερ λέγεται φύσις καὶ μορφὴ καὶ οὐσία κατὰ τοὺς πατέρας. Τὸ δὲ πολλὰ εἴδη περιέχον λέγεται γένος οἷον τὸ ζῷον· περιέχει γὰρ ἄνθρωπον, βοῦν, ἵππον καὶ ἔστι καθολικώτερον τοῦ εἴδους. Οἱ δὲ πατέρες τὸ εἶδος καὶ τὸ γένος ἐκάλεσαν φύσιν καὶ μορφὴν καὶ οὐσίαν. Ἡ δὲ ἐπουσιώδης φωνὴ ἢ ἑνὶ εἴδει ὑπάρχει ἢ πολλοῖς. Καὶ εἰ μὲν ἑνὶ εἴδει ὑπάρχει, λέγεται ἴδιον ὡς τὸ γελαστικόν, μόνῳ γὰρ τῷ ἀνθρώπῳ ὑπάρχει τὸ γελαστικόν, καὶ τὸ χρεμετιστικὸν τῷ ἵππῳ. Εἰ δὲ πολλοῖς εἴδεσιν ὑπάρχει, ποιεῖ τὸ συμβεβηκὸς οἷον τὸ λευκόν· τοῦτο γὰρ ὑπάρχει καὶ ἀνθρώπῳ καὶ ἵππῳ καὶ κυνὶ καὶ ἄλλοις εἴδεσιν, ἅτινα πολλὰ καὶ διάφορα τῷ εἴδει ὑπάρχουσι. Καὶ αὗταί εἰσιν αἱ πέντε φωναί, ὑφ’ ἃς ἀνάγεται πᾶσα φιλόσοφος φωνή.
καὶ πολλὰ ἕτερα τούτοις ὑποδιαιροῦνται. ᾿Αφείσθω
δὲ τὰ νῦν ζητεῖν, πότερον ὡς μέρη ταῦτα εἰσιν ἐν
ψυχῇ, ἢ ὡς δυνάμεις· ἐπὶ δὲ τοῦ σώματος πάλιν
διαίρεσις γίνεται εἰς ὁμοιομερῆ [ καὶ ἀνομοιομερή ]·
καὶ τούτων ἔτι εἰς κεφαλὴν καὶ χεῖρας καὶ πόδας·
καὶ ταῦτα, εἰς ὀστέα καὶ σάρκα καὶ νεῦρα· καὶ
ταῦτα εἰς τέσσαρα στοιχεία· καὶ ταῦτα εἰς ὕλην καὶ
εἶδος. Καὶ πολλὰ δὲ ἕτερα φιλοσοφοῦσι ἰατρῶν παῖδες περὶ δυνάμεων φυσικῶν· ὧν τὴν μὲν ἑλκτικὴν,
τὴν δὲ καθελκτικὴν, τὴν δὲ ἀλλοιωτικὴν, τὴν δὲ
ἀποκριτικὴν ὀνομάζουσι· πολλὰ δὲ καὶ περὶ αἰσθή
σεως καὶ φαντασίας, καὶ τοῦ συνέχοντος τὸ ζῶον
ζωτικοῦ καὶ ὀργανικού πνεύματος, ἑτέρου παρὰ τὸ
λογικὸν, ὥς φασιν, ὑπάρχοντος. Ὥσπερ τοίνυν ἀπό
χρὴ πρὸς τὸ παραστῆσαι ταῦτα πάντα διὰ τοῦ σάρκα
εἰπεῖν, ἢ σῶμα ἀνθρώπου· καὶ ἀπόχρη ἄνθρωπον,
ἢ φύσιν ἀνθρώπου εἰρηκότα, πάντα δηλῶσαί τε καὶ
παραστῆσαι τὰ ἐξ ὧν συνέστηκεν, ἐν οἷς καὶ γνωρίζεται. Οἱ δὲ, οὐχ ἵνα αὐτὸν ἄνθρωπον τέλειον ἀποφήνωσιν, ἀλλ᾽ ἵνα τὸν Κύριον συκοφαντήσωσι, καὶ
τῆς ἡμετέρας αὐτὸν ἀλλοτριώσωσι φύσεως, καὶ ἡ
μὴ προσειληφότα τὴν ἀρχὴν τὸ ἡμέτερον, ἢ μὴ σῶον
φυλάξαντα, ὅπερ ἔσχε παρ' ἡμῶν.
imperium habet, irascens alia, et concupiscens τὸ δὲ ὀρεκτικόν τε καὶ ἑλκτικὸν, τὸ δὲ ἀμυντικόν,
altera. Atque harum quidem alia concipiendi et
cogitandi virtus est, alia vis memoriæ et consilii,
alia appetitus et attractionis, alia denique necessariæ defensionis. Pleraque alia ex his rursum
dividuntur. Nec vero hic inquiramus, num hæc
in anima sint tanquam partes, an tanquanı potentiæ. Ad hæc, in corpore divisio quoque locum
habet in partes similes et dissimiles; earnmque rursum in caput, manus, et pedes: alque
illa ipsa in ossa dividuntur, carnemque et nervos: bæc vero in quatuor elementa; ac demum
ista, in materiam et formam. Quin et alia multa
edisserunt medici de facultatibus naturalibus, ex
quibus attrahendi aliam, aliam retinendi, aliam
immutandi, aliam excernendi vim appellant. 13
Plura item de sensu et imaginatione, deque spiritu
animali et organico per quod corpus conservatur
ct continetur, qui alter prorsus est, ut aiunt, ab
illo qui rationalis est. Quemadmodum igitur, ad
isthæc omnia exhibenda satis est, ut hominis
carnem dicamus et corpus; sic hominem hominisque naturam dicere sufficiat, ut cuncta significemus et exhibeamus, ex quibus ille constat, et
573 in quibus agnoscitur. lli vero ista non proferunt, nt hominem perfectum ostendant; sed ut
Dominum calumnientur, atque alienum faciant ab humana natura, ita ut vel a principio non 28sumpserit id quod nostrum erat, vel non servaverit integrum quod ex nobis habuit.
Finem habet liber sancti beati Joannis Mansur
Damasceni, qui Pandecte nuncupatur.
Τέλος είλησε ή βίβλος τοῦ ἁγίου καὶ μακαρίου
Ιωάννου τοῦ Μανδὰρ τοῦ Δαμασκηνοῦ ἡ λεγομένη Πάνδεκτος.
In fine ejusdem codicis Sancti-Hilarii hæc quæ
sceni reperi, quorum prius ejus etiam
Joannis monachi presbyteri Damasceni cognomine
Mansur, de Theologia: Qua ratione imagīnem Dei
homo referat.
subsequuntur fragmenta alia Joannis Damanomen prafert in cod. Reg. 2428.
Ιωάννου μοναχοῦ πρεσβυτέρου Δαμασκηνοῦ,
ἐπίκλην Μανσούρ, περὶ θεολογίας πώς είκο
νίζει τὸ θεῖον άνθρωπος.
Τὸ κατ' εἰκόνα καὶ ὁμοίωσιν Θεοῦ εἶναι τὸν ἄνθρω
πον, τοῦτο δηλοῖ, τὸ ἐν τρισὶν ἰδιώμασιν εἶναι τὴν
τούτου νοερὰν καὶ λογικὴν ψυχὴν· τουτέστι νοῦς καὶ
λόγος καὶ πνεῦμα, οἷον ἐπὶ τῆς θείας ουσίας, Πατὴρ
καὶ Υἱὸς καὶ Πνεῦμα ἅγιον. "Ωσπερ γὰρ ὁ Πατήρ,
Πατὴρ, καὶ οὐχ Υἱός· καὶ ὁ Υἱός, Υἱός, καὶ οὐ Πα
τήρ· καὶ τὸ Πνεῦμα, Πνεῦμα ἅγιον, καὶ οὐχ Υἱὸς, ἢ
Πατήρ τὸν αὐτὸν τρόπον, ὅ τε νοῦς, νοῦς καὶ οὐ λή
γος· ὁ λόγος, λόγος καὶ οὐ πνεῦμα· καὶ τὸ πνεῦμα,
νεῦμα καὶ οὐ λόγος, ἢ νοῦς. Ταῦτα οὖν οὔτε συγ
χέεται τῇ ἑνότητι, οὔτε διαιρεῖται τῷ ἀριθμῷ· τὰ
γὰρ τρία ἔν, καὶ τὸ ἓν εἰς τρία, ὁμοφυᾶ τε καὶ ὁμοού
στα συνυπάρχοντα ἀλλήλων ἀεί.
Hominem ad imaginem et similitudinem Dei
esse, exinde manifestum est quod tria propria
sint animæ ejus quæ intellectu et ratione prædita
est, hoc est, unens, verbum seu ratio, et spiritus: p
quemadmodum in divina natura sunt Pater et Filius et Spiritus sanctus. Nam veluti Pater Pater
est, et non Filius; atque Filius Filius est, et non
Pater: Spiritus quoque sanctus, Spiritus est, el
non Filius, neque Pater: consimiliter mens,
neus est, et non verbum: verbum, verbum est,
non mens; et spiritus, spiritus est, et non verbum, aut mens. Quamobrem ea nec unitate confunduntur, nec numero dividuntur. Tria siquidem
unum sunt, et unum in tria distinguitur, quæ naturæ substantiæque ejusdem sunt, simulque sem.
per exsistunt.
Ejusdem. Non tantum ex divina Scriptura Trinitatis rationem docemur, quantum ex naturæ:
serie et ordine.
Ejusdem de theologia.
Quando de Deo sermo est, unus Deus celebratur et adoratur in tribus hypostasibus, unaque
Deitas, una natura, una vis et potentia, volun -
tas una; tres personæ et tres hypostases, una-
• Emenda Μανσούρ.
Τοῦ αὐτοῦ. Οὐ τοσοῦτον ἐκ τῆς θείας Γραφῆς τὸν
περὶ τῆς Τριάδος διδασκόμεθα λόγον, ὅσον ἐκ τῆς
φυσικῆς ἀκολουθίας.
Τοῦ αὐτοῦ, περὶ τῆς θεολογίας.
Ἐπὶ μὲν τῆς θεολογίας εἷς Θεός δοξάζεται καὶ
προσκυνεῖται ἐν τρισὶν ὑποστάσεσι μία θεότης, μία
φύσις, μία ουσία, μία δύναμις καὶ ἐξουσία, ἓν θέλημα· τρία δὲ πρόσωπα, καὶ τρεῖς ὑποστάσεις, ἑκάστη
Ταύτας οὖν δεῖ ἡμᾶς γνῶναι, ἑκάστη τί σημαίνει καὶ ἐν τίνι κοινωνοῦσιν ἀλλήλαις καὶ ἐν τίνι διαφέρουσιν. Εἰσὶ δὲ αὗται· γένος, εἶδος, διαφορά, ἴδιον, συμβεβηκός. Γένος μὲν τὸ κατὰ πλειόνων καὶ διαφερόντων τῷ εἴδει ἐν τῷ τί ἐστι κατηγορούμενον, εἶδος δὲ τὸ κατὰ πλειόνων καὶ διαφερόντων τῷ ἀριθμῷ ἐν τῷ τί ἐστι κατηγορούμενον, διαφορὰ δὲ ἡ κατὰ πλειόνων καὶ διαφερόντων τῷ εἴδει ἐν τῷ ποῖόν τί ἐστι κατηγορουμένη καὶ ἐν τῷ ὁρισμῷ λαμβανομένη ὡς οὐσιώδης. Δεῖ γινώσκειν, ὅτι αὕτη λέγεται οὐσιώδης καὶ φυσικὴ καὶ συστατικὴ καὶ διαιρετικὴ καὶ εἰδοποιὸς καὶ ἰδιαίτατα διαφορὰ καὶ ποιότης. Ἴδιον δέ ἐστι τὸ ἑνὶ εἴδει ὑπάρχον καὶ μόνῳ καὶ παντὶ τῷ εἴδει καὶ ἀεί. Συμβεβηκὸς δέ ἐστι τὸ κατὰ πλειόνων καὶ διαφερόντων τῷ εἴδει ἐν τῷ ποῖόν τί ἐστι κατηγορούμενον καὶ μὴ λαμβανόμενον, ἀλλὰ δυνάμενον καὶ ὑπάρχειν τινὶ καὶ μὴ ὑπάρχειν. Αὕτη δὲ λέγεται καὶ ἐπουσιώδης διαφορὰ καὶ ποιότης· περὶ ὧν ἐν τοῖς ἑξῆς ἀκριβέστερον σὺν θεῷ μαθησόμεθα, ἐν οἷς ἡ πρᾶξις. Ἄτομόν ἐστι τὸ ἐξ οὐσίας καὶ συμβεβηκότων καθ’ αὑτὸ ὑφιστάμενον, ἀριθμῷ τῶν ὁμοειδῶν κεχωρισμένον, οὐ τὸ τὶ δηλοῦν, ἀλλὰ τὸν τινά.
καὶ πολλὰ ἕτερα τούτοις ὑποδιαιροῦνται. ᾿Αφείσθω
δὲ τὰ νῦν ζητεῖν, πότερον ὡς μέρη ταῦτα εἰσιν ἐν
ψυχῇ, ἢ ὡς δυνάμεις· ἐπὶ δὲ τοῦ σώματος πάλιν
διαίρεσις γίνεται εἰς ὁμοιομερῆ [ καὶ ἀνομοιομερή ]·
καὶ τούτων ἔτι εἰς κεφαλὴν καὶ χεῖρας καὶ πόδας·
καὶ ταῦτα, εἰς ὀστέα καὶ σάρκα καὶ νεῦρα· καὶ
ταῦτα εἰς τέσσαρα στοιχεία· καὶ ταῦτα εἰς ὕλην καὶ
εἶδος. Καὶ πολλὰ δὲ ἕτερα φιλοσοφοῦσι ἰατρῶν παῖδες περὶ δυνάμεων φυσικῶν· ὧν τὴν μὲν ἑλκτικὴν,
τὴν δὲ καθελκτικὴν, τὴν δὲ ἀλλοιωτικὴν, τὴν δὲ
ἀποκριτικὴν ὀνομάζουσι· πολλὰ δὲ καὶ περὶ αἰσθή
σεως καὶ φαντασίας, καὶ τοῦ συνέχοντος τὸ ζῶον
ζωτικοῦ καὶ ὀργανικού πνεύματος, ἑτέρου παρὰ τὸ
λογικὸν, ὥς φασιν, ὑπάρχοντος. Ὥσπερ τοίνυν ἀπό
χρὴ πρὸς τὸ παραστῆσαι ταῦτα πάντα διὰ τοῦ σάρκα
εἰπεῖν, ἢ σῶμα ἀνθρώπου· καὶ ἀπόχρη ἄνθρωπον,
ἢ φύσιν ἀνθρώπου εἰρηκότα, πάντα δηλῶσαί τε καὶ
παραστῆσαι τὰ ἐξ ὧν συνέστηκεν, ἐν οἷς καὶ γνωρίζεται. Οἱ δὲ, οὐχ ἵνα αὐτὸν ἄνθρωπον τέλειον ἀποφήνωσιν, ἀλλ᾽ ἵνα τὸν Κύριον συκοφαντήσωσι, καὶ
τῆς ἡμετέρας αὐτὸν ἀλλοτριώσωσι φύσεως, καὶ ἡ
μὴ προσειληφότα τὴν ἀρχὴν τὸ ἡμέτερον, ἢ μὴ σῶον
φυλάξαντα, ὅπερ ἔσχε παρ' ἡμῶν.
imperium habet, irascens alia, et concupiscens τὸ δὲ ὀρεκτικόν τε καὶ ἑλκτικὸν, τὸ δὲ ἀμυντικόν,
altera. Atque harum quidem alia concipiendi et
cogitandi virtus est, alia vis memoriæ et consilii,
alia appetitus et attractionis, alia denique necessariæ defensionis. Pleraque alia ex his rursum
dividuntur. Nec vero hic inquiramus, num hæc
in anima sint tanquam partes, an tanquanı potentiæ. Ad hæc, in corpore divisio quoque locum
habet in partes similes et dissimiles; earnmque rursum in caput, manus, et pedes: alque
illa ipsa in ossa dividuntur, carnemque et nervos: bæc vero in quatuor elementa; ac demum
ista, in materiam et formam. Quin et alia multa
edisserunt medici de facultatibus naturalibus, ex
quibus attrahendi aliam, aliam retinendi, aliam
immutandi, aliam excernendi vim appellant. 13
Plura item de sensu et imaginatione, deque spiritu
animali et organico per quod corpus conservatur
ct continetur, qui alter prorsus est, ut aiunt, ab
illo qui rationalis est. Quemadmodum igitur, ad
isthæc omnia exhibenda satis est, ut hominis
carnem dicamus et corpus; sic hominem hominisque naturam dicere sufficiat, ut cuncta significemus et exhibeamus, ex quibus ille constat, et
573 in quibus agnoscitur. lli vero ista non proferunt, nt hominem perfectum ostendant; sed ut
Dominum calumnientur, atque alienum faciant ab humana natura, ita ut vel a principio non 28sumpserit id quod nostrum erat, vel non servaverit integrum quod ex nobis habuit.
Finem habet liber sancti beati Joannis Mansur
Damasceni, qui Pandecte nuncupatur.
Τέλος είλησε ή βίβλος τοῦ ἁγίου καὶ μακαρίου
Ιωάννου τοῦ Μανδὰρ τοῦ Δαμασκηνοῦ ἡ λεγομένη Πάνδεκτος.
In fine ejusdem codicis Sancti-Hilarii hæc quæ
sceni reperi, quorum prius ejus etiam
Joannis monachi presbyteri Damasceni cognomine
Mansur, de Theologia: Qua ratione imagīnem Dei
homo referat.
subsequuntur fragmenta alia Joannis Damanomen prafert in cod. Reg. 2428.
Ιωάννου μοναχοῦ πρεσβυτέρου Δαμασκηνοῦ,
ἐπίκλην Μανσούρ, περὶ θεολογίας πώς είκο
νίζει τὸ θεῖον άνθρωπος.
Τὸ κατ' εἰκόνα καὶ ὁμοίωσιν Θεοῦ εἶναι τὸν ἄνθρω
πον, τοῦτο δηλοῖ, τὸ ἐν τρισὶν ἰδιώμασιν εἶναι τὴν
τούτου νοερὰν καὶ λογικὴν ψυχὴν· τουτέστι νοῦς καὶ
λόγος καὶ πνεῦμα, οἷον ἐπὶ τῆς θείας ουσίας, Πατὴρ
καὶ Υἱὸς καὶ Πνεῦμα ἅγιον. "Ωσπερ γὰρ ὁ Πατήρ,
Πατὴρ, καὶ οὐχ Υἱός· καὶ ὁ Υἱός, Υἱός, καὶ οὐ Πα
τήρ· καὶ τὸ Πνεῦμα, Πνεῦμα ἅγιον, καὶ οὐχ Υἱὸς, ἢ
Πατήρ τὸν αὐτὸν τρόπον, ὅ τε νοῦς, νοῦς καὶ οὐ λή
γος· ὁ λόγος, λόγος καὶ οὐ πνεῦμα· καὶ τὸ πνεῦμα,
νεῦμα καὶ οὐ λόγος, ἢ νοῦς. Ταῦτα οὖν οὔτε συγ
χέεται τῇ ἑνότητι, οὔτε διαιρεῖται τῷ ἀριθμῷ· τὰ
γὰρ τρία ἔν, καὶ τὸ ἓν εἰς τρία, ὁμοφυᾶ τε καὶ ὁμοού
στα συνυπάρχοντα ἀλλήλων ἀεί.
Hominem ad imaginem et similitudinem Dei
esse, exinde manifestum est quod tria propria
sint animæ ejus quæ intellectu et ratione prædita
est, hoc est, unens, verbum seu ratio, et spiritus: p
quemadmodum in divina natura sunt Pater et Filius et Spiritus sanctus. Nam veluti Pater Pater
est, et non Filius; atque Filius Filius est, et non
Pater: Spiritus quoque sanctus, Spiritus est, el
non Filius, neque Pater: consimiliter mens,
neus est, et non verbum: verbum, verbum est,
non mens; et spiritus, spiritus est, et non verbum, aut mens. Quamobrem ea nec unitate confunduntur, nec numero dividuntur. Tria siquidem
unum sunt, et unum in tria distinguitur, quæ naturæ substantiæque ejusdem sunt, simulque sem.
per exsistunt.
Ejusdem. Non tantum ex divina Scriptura Trinitatis rationem docemur, quantum ex naturæ:
serie et ordine.
Ejusdem de theologia.
Quando de Deo sermo est, unus Deus celebratur et adoratur in tribus hypostasibus, unaque
Deitas, una natura, una vis et potentia, volun -
tas una; tres personæ et tres hypostases, una-
• Emenda Μανσούρ.
Τοῦ αὐτοῦ. Οὐ τοσοῦτον ἐκ τῆς θείας Γραφῆς τὸν
περὶ τῆς Τριάδος διδασκόμεθα λόγον, ὅσον ἐκ τῆς
φυσικῆς ἀκολουθίας.
Τοῦ αὐτοῦ, περὶ τῆς θεολογίας.
Ἐπὶ μὲν τῆς θεολογίας εἷς Θεός δοξάζεται καὶ
προσκυνεῖται ἐν τρισὶν ὑποστάσεσι μία θεότης, μία
φύσις, μία ουσία, μία δύναμις καὶ ἐξουσία, ἓν θέλημα· τρία δὲ πρόσωπα, καὶ τρεῖς ὑποστάσεις, ἑκάστη
Περὶ τῶν δέκα γενικωτάτων γενῶν, ἃς κατηγορίας ὀνομάζουσιν Δεῖ γινώσκειν, ὅτι τῶν λεγομένων τὰ μὲν ἁπλῶς καὶ ἄνευ συμπλοκῆς λέγεται ὡς οὐσία, συμβεβηκὸς καὶ τὰ τοιαῦτα, τὰ δὲ μετὰ συμπλοκῆς, ὡς ἵππος τρέχει, ὡς Σωκράτης φιλοσοφεῖ. Ἡμῖν δὲ ἐνταῦθα σκοπός ἐστι περὶ ἁπλῶν λέξεων διαλεχθῆναι διὰ μέσων ἁπλῶν ἐννοιῶν ἁπλᾶ δηλουσῶν πράγματα. Ἕκαστον δὲ τῶν ἁπλῶς λεγομένων αὐτὸ μὲν καθ’ ἑαυτὸ ἐν οὐδεμιᾷ καταφάσει ἐστί, πολλῷ μᾶλλον οὐδὲ ἀποφάσει. Τῇ δὲ πρὸς ἄλληλα τούτων συμπλοκῇ κατάφασις καὶ ἀπόφασις γίνεται· ἡ γὰρ κατάφασις τοὐλάχιστον ἐκ δύο λέξεων σύγκειται, ὡς τὸ Πλάτων περιπατεῖ. Ἡ δὲ ἀπόφασις κατὰ προσθήκην τοῦ ἀρνητικοῦ μορίου γίνεται, τουτέστι οὐ περιπατεῖ Πλάτων. Ἡ δὲ συμπλοκὴ ἢ κατὰ δύναμιν γίνεται ὡς τὸ ζῶδύναμιν γὰρ ἔχει δύο λέξεων· ὁ γὰρ λέγων ζῶ δηλοῖ τὸ ζῶ ἐγώ,3 καὶ ὁ λέγων ζῇς δηλοῖ τὸ ζῇς σύ ἢ κατὰ φωνὴν ὡς τὸ ἄνθρωπος περιπατεῖ. Τῶν δὲ ἁπλῶς καὶ ἄνευ συμπλοκῆς λεγομένων τὸ μὲν οὐσίαν σημαίνει οἷον ἄνθρωπος, ἵππος· τὸ δὲ ποσὸν οἷον δύο, τρία, δίπηχυ, τρίπηχυ· τὸ δὲ πρός τι ὡς πατήρ, υἱός· τὸ δὲ ποιὸν ὡς λευκόν, μέλαν· τὸ δὲ ποῦ ὡς ἐν ναῷ, ἐν ἀγορᾷ·
καὶ πολλὰ ἕτερα τούτοις ὑποδιαιροῦνται. ᾿Αφείσθω
δὲ τὰ νῦν ζητεῖν, πότερον ὡς μέρη ταῦτα εἰσιν ἐν
ψυχῇ, ἢ ὡς δυνάμεις· ἐπὶ δὲ τοῦ σώματος πάλιν
διαίρεσις γίνεται εἰς ὁμοιομερῆ [ καὶ ἀνομοιομερή ]·
καὶ τούτων ἔτι εἰς κεφαλὴν καὶ χεῖρας καὶ πόδας·
καὶ ταῦτα, εἰς ὀστέα καὶ σάρκα καὶ νεῦρα· καὶ
ταῦτα εἰς τέσσαρα στοιχεία· καὶ ταῦτα εἰς ὕλην καὶ
εἶδος. Καὶ πολλὰ δὲ ἕτερα φιλοσοφοῦσι ἰατρῶν παῖδες περὶ δυνάμεων φυσικῶν· ὧν τὴν μὲν ἑλκτικὴν,
τὴν δὲ καθελκτικὴν, τὴν δὲ ἀλλοιωτικὴν, τὴν δὲ
ἀποκριτικὴν ὀνομάζουσι· πολλὰ δὲ καὶ περὶ αἰσθή
σεως καὶ φαντασίας, καὶ τοῦ συνέχοντος τὸ ζῶον
ζωτικοῦ καὶ ὀργανικού πνεύματος, ἑτέρου παρὰ τὸ
λογικὸν, ὥς φασιν, ὑπάρχοντος. Ὥσπερ τοίνυν ἀπό
χρὴ πρὸς τὸ παραστῆσαι ταῦτα πάντα διὰ τοῦ σάρκα
εἰπεῖν, ἢ σῶμα ἀνθρώπου· καὶ ἀπόχρη ἄνθρωπον,
ἢ φύσιν ἀνθρώπου εἰρηκότα, πάντα δηλῶσαί τε καὶ
παραστῆσαι τὰ ἐξ ὧν συνέστηκεν, ἐν οἷς καὶ γνωρίζεται. Οἱ δὲ, οὐχ ἵνα αὐτὸν ἄνθρωπον τέλειον ἀποφήνωσιν, ἀλλ᾽ ἵνα τὸν Κύριον συκοφαντήσωσι, καὶ
τῆς ἡμετέρας αὐτὸν ἀλλοτριώσωσι φύσεως, καὶ ἡ
μὴ προσειληφότα τὴν ἀρχὴν τὸ ἡμέτερον, ἢ μὴ σῶον
φυλάξαντα, ὅπερ ἔσχε παρ' ἡμῶν.
imperium habet, irascens alia, et concupiscens τὸ δὲ ὀρεκτικόν τε καὶ ἑλκτικὸν, τὸ δὲ ἀμυντικόν,
altera. Atque harum quidem alia concipiendi et
cogitandi virtus est, alia vis memoriæ et consilii,
alia appetitus et attractionis, alia denique necessariæ defensionis. Pleraque alia ex his rursum
dividuntur. Nec vero hic inquiramus, num hæc
in anima sint tanquam partes, an tanquanı potentiæ. Ad hæc, in corpore divisio quoque locum
habet in partes similes et dissimiles; earnmque rursum in caput, manus, et pedes: alque
illa ipsa in ossa dividuntur, carnemque et nervos: bæc vero in quatuor elementa; ac demum
ista, in materiam et formam. Quin et alia multa
edisserunt medici de facultatibus naturalibus, ex
quibus attrahendi aliam, aliam retinendi, aliam
immutandi, aliam excernendi vim appellant. 13
Plura item de sensu et imaginatione, deque spiritu
animali et organico per quod corpus conservatur
ct continetur, qui alter prorsus est, ut aiunt, ab
illo qui rationalis est. Quemadmodum igitur, ad
isthæc omnia exhibenda satis est, ut hominis
carnem dicamus et corpus; sic hominem hominisque naturam dicere sufficiat, ut cuncta significemus et exhibeamus, ex quibus ille constat, et
573 in quibus agnoscitur. lli vero ista non proferunt, nt hominem perfectum ostendant; sed ut
Dominum calumnientur, atque alienum faciant ab humana natura, ita ut vel a principio non 28sumpserit id quod nostrum erat, vel non servaverit integrum quod ex nobis habuit.
Finem habet liber sancti beati Joannis Mansur
Damasceni, qui Pandecte nuncupatur.
Τέλος είλησε ή βίβλος τοῦ ἁγίου καὶ μακαρίου
Ιωάννου τοῦ Μανδὰρ τοῦ Δαμασκηνοῦ ἡ λεγομένη Πάνδεκτος.
In fine ejusdem codicis Sancti-Hilarii hæc quæ
sceni reperi, quorum prius ejus etiam
Joannis monachi presbyteri Damasceni cognomine
Mansur, de Theologia: Qua ratione imagīnem Dei
homo referat.
subsequuntur fragmenta alia Joannis Damanomen prafert in cod. Reg. 2428.
Ιωάννου μοναχοῦ πρεσβυτέρου Δαμασκηνοῦ,
ἐπίκλην Μανσούρ, περὶ θεολογίας πώς είκο
νίζει τὸ θεῖον άνθρωπος.
Τὸ κατ' εἰκόνα καὶ ὁμοίωσιν Θεοῦ εἶναι τὸν ἄνθρω
πον, τοῦτο δηλοῖ, τὸ ἐν τρισὶν ἰδιώμασιν εἶναι τὴν
τούτου νοερὰν καὶ λογικὴν ψυχὴν· τουτέστι νοῦς καὶ
λόγος καὶ πνεῦμα, οἷον ἐπὶ τῆς θείας ουσίας, Πατὴρ
καὶ Υἱὸς καὶ Πνεῦμα ἅγιον. "Ωσπερ γὰρ ὁ Πατήρ,
Πατὴρ, καὶ οὐχ Υἱός· καὶ ὁ Υἱός, Υἱός, καὶ οὐ Πα
τήρ· καὶ τὸ Πνεῦμα, Πνεῦμα ἅγιον, καὶ οὐχ Υἱὸς, ἢ
Πατήρ τὸν αὐτὸν τρόπον, ὅ τε νοῦς, νοῦς καὶ οὐ λή
γος· ὁ λόγος, λόγος καὶ οὐ πνεῦμα· καὶ τὸ πνεῦμα,
νεῦμα καὶ οὐ λόγος, ἢ νοῦς. Ταῦτα οὖν οὔτε συγ
χέεται τῇ ἑνότητι, οὔτε διαιρεῖται τῷ ἀριθμῷ· τὰ
γὰρ τρία ἔν, καὶ τὸ ἓν εἰς τρία, ὁμοφυᾶ τε καὶ ὁμοού
στα συνυπάρχοντα ἀλλήλων ἀεί.
Hominem ad imaginem et similitudinem Dei
esse, exinde manifestum est quod tria propria
sint animæ ejus quæ intellectu et ratione prædita
est, hoc est, unens, verbum seu ratio, et spiritus: p
quemadmodum in divina natura sunt Pater et Filius et Spiritus sanctus. Nam veluti Pater Pater
est, et non Filius; atque Filius Filius est, et non
Pater: Spiritus quoque sanctus, Spiritus est, el
non Filius, neque Pater: consimiliter mens,
neus est, et non verbum: verbum, verbum est,
non mens; et spiritus, spiritus est, et non verbum, aut mens. Quamobrem ea nec unitate confunduntur, nec numero dividuntur. Tria siquidem
unum sunt, et unum in tria distinguitur, quæ naturæ substantiæque ejusdem sunt, simulque sem.
per exsistunt.
Ejusdem. Non tantum ex divina Scriptura Trinitatis rationem docemur, quantum ex naturæ:
serie et ordine.
Ejusdem de theologia.
Quando de Deo sermo est, unus Deus celebratur et adoratur in tribus hypostasibus, unaque
Deitas, una natura, una vis et potentia, volun -
tas una; tres personæ et tres hypostases, una-
• Emenda Μανσούρ.
Τοῦ αὐτοῦ. Οὐ τοσοῦτον ἐκ τῆς θείας Γραφῆς τὸν
περὶ τῆς Τριάδος διδασκόμεθα λόγον, ὅσον ἐκ τῆς
φυσικῆς ἀκολουθίας.
Τοῦ αὐτοῦ, περὶ τῆς θεολογίας.
Ἐπὶ μὲν τῆς θεολογίας εἷς Θεός δοξάζεται καὶ
προσκυνεῖται ἐν τρισὶν ὑποστάσεσι μία θεότης, μία
φύσις, μία ουσία, μία δύναμις καὶ ἐξουσία, ἓν θέλημα· τρία δὲ πρόσωπα, καὶ τρεῖς ὑποστάσεις, ἑκάστη
τὸ δὲ ποτὲ ὡς πέρυσι, χθές, σήμερον· τὸ δὲ κεῖσθαι ὡς τὸ ἵστασθαι, καθῆσθαι· τὸ δὲ ἔχειν ὡς τὸ ὁπλίζεσθαι, ὑποδεδέσθαι· τὸ δὲ ποιεῖν ὡς τὸ καίειν, τέμνειν· τὸ δὲ πάσχειν ὡς τὸ καίεσθαι, τέμνεσθαι. Αὗται οὖν αἱ δέκα λέγονται κατηγορίαι ὡς ἐκ τοῦ ἀγορεύω τουτέστι τοῦ λέγω· λέξεις γάρ εἰσι κατηγορούμεναι ἁπλῶν πραγμάτων, καὶ ταῦτα δι’ ἁπλῶν ἐννοιῶν δηλοῦσαι· α οὐσία, β ποσόν, γ πρός τι, δ ποιόν, ε ποῦ, 2 ποτέ, ζ κεῖσθαι, η ἔχειν, θ ποιεῖν, ι πάσχειν. Ἡ οὐσία διαιρεῖται εἰς σῶμα καὶ ἀσώματον, τὸ σῶμα εἰς ἔμψυχον καὶ ἄψυχον, τὸ ἔμψυχον οἱ μὲν εἰς αἰσθητικὸν καὶ ἀναίσθητον, οἱ δὲ εἰς ζῷον, ζωόφυτον καὶ φυτόν· καὶ γὰρ οὐδὲν ἕτερόν ἐστι τὸ ζῷον εἰ μὴ οὐσία ἔμψυχος αἰσθητική. Πάλιν τὸ ζῷον διαιρεῖται εἰς λογικὸν καὶ ἄλογον, τὸ λογικὸν εἰς θνητὸν καὶ ἀθάνατον, τὸ θνητὸν εἰς ἄνθρωπον, ἵππον, κύνα καὶ τὰ τοιαῦτα. Ἔστι τοίνυν ἡ μὲν οὐσία γενικώτατον γένος διὰ τὸ μὴ ἔχειν πρὸ αὐτῆς ἄλλο γένος κατηγορούμενον αὐτῇ συνωνύμως· συνωνύμως δὲ εἴπομεν διὰ τὸ ὄν. Ἔστι μὲν γὰρ πρὸ αὐτῆς τὸ ὂν καὶ καθολικώτερον αὐτῆς ἐστι· τὸ γὰρ ὂν οὐ μόνον τὴν οὐσίαν σημαίνει ἀλλὰ καὶ τὸ συμβεβηκός.
καὶ πολλὰ ἕτερα τούτοις ὑποδιαιροῦνται. ᾿Αφείσθω
δὲ τὰ νῦν ζητεῖν, πότερον ὡς μέρη ταῦτα εἰσιν ἐν
ψυχῇ, ἢ ὡς δυνάμεις· ἐπὶ δὲ τοῦ σώματος πάλιν
διαίρεσις γίνεται εἰς ὁμοιομερῆ [ καὶ ἀνομοιομερή ]·
καὶ τούτων ἔτι εἰς κεφαλὴν καὶ χεῖρας καὶ πόδας·
καὶ ταῦτα, εἰς ὀστέα καὶ σάρκα καὶ νεῦρα· καὶ
ταῦτα εἰς τέσσαρα στοιχεία· καὶ ταῦτα εἰς ὕλην καὶ
εἶδος. Καὶ πολλὰ δὲ ἕτερα φιλοσοφοῦσι ἰατρῶν παῖδες περὶ δυνάμεων φυσικῶν· ὧν τὴν μὲν ἑλκτικὴν,
τὴν δὲ καθελκτικὴν, τὴν δὲ ἀλλοιωτικὴν, τὴν δὲ
ἀποκριτικὴν ὀνομάζουσι· πολλὰ δὲ καὶ περὶ αἰσθή
σεως καὶ φαντασίας, καὶ τοῦ συνέχοντος τὸ ζῶον
ζωτικοῦ καὶ ὀργανικού πνεύματος, ἑτέρου παρὰ τὸ
λογικὸν, ὥς φασιν, ὑπάρχοντος. Ὥσπερ τοίνυν ἀπό
χρὴ πρὸς τὸ παραστῆσαι ταῦτα πάντα διὰ τοῦ σάρκα
εἰπεῖν, ἢ σῶμα ἀνθρώπου· καὶ ἀπόχρη ἄνθρωπον,
ἢ φύσιν ἀνθρώπου εἰρηκότα, πάντα δηλῶσαί τε καὶ
παραστῆσαι τὰ ἐξ ὧν συνέστηκεν, ἐν οἷς καὶ γνωρίζεται. Οἱ δὲ, οὐχ ἵνα αὐτὸν ἄνθρωπον τέλειον ἀποφήνωσιν, ἀλλ᾽ ἵνα τὸν Κύριον συκοφαντήσωσι, καὶ
τῆς ἡμετέρας αὐτὸν ἀλλοτριώσωσι φύσεως, καὶ ἡ
μὴ προσειληφότα τὴν ἀρχὴν τὸ ἡμέτερον, ἢ μὴ σῶον
φυλάξαντα, ὅπερ ἔσχε παρ' ἡμῶν.
imperium habet, irascens alia, et concupiscens τὸ δὲ ὀρεκτικόν τε καὶ ἑλκτικὸν, τὸ δὲ ἀμυντικόν,
altera. Atque harum quidem alia concipiendi et
cogitandi virtus est, alia vis memoriæ et consilii,
alia appetitus et attractionis, alia denique necessariæ defensionis. Pleraque alia ex his rursum
dividuntur. Nec vero hic inquiramus, num hæc
in anima sint tanquam partes, an tanquanı potentiæ. Ad hæc, in corpore divisio quoque locum
habet in partes similes et dissimiles; earnmque rursum in caput, manus, et pedes: alque
illa ipsa in ossa dividuntur, carnemque et nervos: bæc vero in quatuor elementa; ac demum
ista, in materiam et formam. Quin et alia multa
edisserunt medici de facultatibus naturalibus, ex
quibus attrahendi aliam, aliam retinendi, aliam
immutandi, aliam excernendi vim appellant. 13
Plura item de sensu et imaginatione, deque spiritu
animali et organico per quod corpus conservatur
ct continetur, qui alter prorsus est, ut aiunt, ab
illo qui rationalis est. Quemadmodum igitur, ad
isthæc omnia exhibenda satis est, ut hominis
carnem dicamus et corpus; sic hominem hominisque naturam dicere sufficiat, ut cuncta significemus et exhibeamus, ex quibus ille constat, et
573 in quibus agnoscitur. lli vero ista non proferunt, nt hominem perfectum ostendant; sed ut
Dominum calumnientur, atque alienum faciant ab humana natura, ita ut vel a principio non 28sumpserit id quod nostrum erat, vel non servaverit integrum quod ex nobis habuit.
Finem habet liber sancti beati Joannis Mansur
Damasceni, qui Pandecte nuncupatur.
Τέλος είλησε ή βίβλος τοῦ ἁγίου καὶ μακαρίου
Ιωάννου τοῦ Μανδὰρ τοῦ Δαμασκηνοῦ ἡ λεγομένη Πάνδεκτος.
In fine ejusdem codicis Sancti-Hilarii hæc quæ
sceni reperi, quorum prius ejus etiam
Joannis monachi presbyteri Damasceni cognomine
Mansur, de Theologia: Qua ratione imagīnem Dei
homo referat.
subsequuntur fragmenta alia Joannis Damanomen prafert in cod. Reg. 2428.
Ιωάννου μοναχοῦ πρεσβυτέρου Δαμασκηνοῦ,
ἐπίκλην Μανσούρ, περὶ θεολογίας πώς είκο
νίζει τὸ θεῖον άνθρωπος.
Τὸ κατ' εἰκόνα καὶ ὁμοίωσιν Θεοῦ εἶναι τὸν ἄνθρω
πον, τοῦτο δηλοῖ, τὸ ἐν τρισὶν ἰδιώμασιν εἶναι τὴν
τούτου νοερὰν καὶ λογικὴν ψυχὴν· τουτέστι νοῦς καὶ
λόγος καὶ πνεῦμα, οἷον ἐπὶ τῆς θείας ουσίας, Πατὴρ
καὶ Υἱὸς καὶ Πνεῦμα ἅγιον. "Ωσπερ γὰρ ὁ Πατήρ,
Πατὴρ, καὶ οὐχ Υἱός· καὶ ὁ Υἱός, Υἱός, καὶ οὐ Πα
τήρ· καὶ τὸ Πνεῦμα, Πνεῦμα ἅγιον, καὶ οὐχ Υἱὸς, ἢ
Πατήρ τὸν αὐτὸν τρόπον, ὅ τε νοῦς, νοῦς καὶ οὐ λή
γος· ὁ λόγος, λόγος καὶ οὐ πνεῦμα· καὶ τὸ πνεῦμα,
νεῦμα καὶ οὐ λόγος, ἢ νοῦς. Ταῦτα οὖν οὔτε συγ
χέεται τῇ ἑνότητι, οὔτε διαιρεῖται τῷ ἀριθμῷ· τὰ
γὰρ τρία ἔν, καὶ τὸ ἓν εἰς τρία, ὁμοφυᾶ τε καὶ ὁμοού
στα συνυπάρχοντα ἀλλήλων ἀεί.
Hominem ad imaginem et similitudinem Dei
esse, exinde manifestum est quod tria propria
sint animæ ejus quæ intellectu et ratione prædita
est, hoc est, unens, verbum seu ratio, et spiritus: p
quemadmodum in divina natura sunt Pater et Filius et Spiritus sanctus. Nam veluti Pater Pater
est, et non Filius; atque Filius Filius est, et non
Pater: Spiritus quoque sanctus, Spiritus est, el
non Filius, neque Pater: consimiliter mens,
neus est, et non verbum: verbum, verbum est,
non mens; et spiritus, spiritus est, et non verbum, aut mens. Quamobrem ea nec unitate confunduntur, nec numero dividuntur. Tria siquidem
unum sunt, et unum in tria distinguitur, quæ naturæ substantiæque ejusdem sunt, simulque sem.
per exsistunt.
Ejusdem. Non tantum ex divina Scriptura Trinitatis rationem docemur, quantum ex naturæ:
serie et ordine.
Ejusdem de theologia.
Quando de Deo sermo est, unus Deus celebratur et adoratur in tribus hypostasibus, unaque
Deitas, una natura, una vis et potentia, volun -
tas una; tres personæ et tres hypostases, una-
• Emenda Μανσούρ.
Τοῦ αὐτοῦ. Οὐ τοσοῦτον ἐκ τῆς θείας Γραφῆς τὸν
περὶ τῆς Τριάδος διδασκόμεθα λόγον, ὅσον ἐκ τῆς
φυσικῆς ἀκολουθίας.
Τοῦ αὐτοῦ, περὶ τῆς θεολογίας.
Ἐπὶ μὲν τῆς θεολογίας εἷς Θεός δοξάζεται καὶ
προσκυνεῖται ἐν τρισὶν ὑποστάσεσι μία θεότης, μία
φύσις, μία ουσία, μία δύναμις καὶ ἐξουσία, ἓν θέλημα· τρία δὲ πρόσωπα, καὶ τρεῖς ὑποστάσεις, ἑκάστη
Καὶ διαιρεῖται τὸ ὂν εἰς οὐσίαν καὶ συμβεβηκός, ἐπειδήπερ πάντα ὑπὸ τὸ ὄν εἰσι· τὸ γὰρ μὴ ὂν οὐκ ἔστι τῶν πάντων οὐδέν. Ἀλλ’ εἰ καὶ πρὸ τῆς οὐσίας ἐστὶ τὸ ὄν, ἀλλ’ ὅμως οὐκ ἔστι γένος αὐτῆς· οὐ γὰρ συνωνύμως κατηγορεῖται τῇ οὐσίᾳ τὸ ὄν. Συνώνυμος δὲ κατηγορία ἐστίν, ὅταν τὸ ὑποκείμενον δέχεται καὶ τὸ ὄνομα καὶ τὸν ὅρον τοῦ κατηγορουμένου ἤγουν τοῦ ἐπάνω. Ἡ δὲ οὐσία τὸ μὲν ὄνομα τοῦ ὄντος δέχεται, τὸν δὲ ὁρισμὸν αὐτοῦ δέξασθαι οὐ δύναται. Ἔστιν οὖν ἡ μὲν οὐσία γενικώτατον γένος, ἄνθρωπος δὲ καὶ ἵππος καὶ τὰ τοιαῦτα εἰδικώτατα εἴδη διὰ τὸ μὴ τέμνεσθαι εἰς ἕτερα εἴδη· εἰ γὰρ καὶ τέμνεται ἄνθρωπος εἰς ἄρσεν καὶ θῆλυ, ἀλλ’ οὔκ εἰσι ταῦτα εἴδη· ὁμοούσια γάρ εἰσιν. Εἶδος δὲ εἴδει ὁμοούσιον εἶναι ἀδύνατον.
καὶ πολλὰ ἕτερα τούτοις ὑποδιαιροῦνται. ᾿Αφείσθω
δὲ τὰ νῦν ζητεῖν, πότερον ὡς μέρη ταῦτα εἰσιν ἐν
ψυχῇ, ἢ ὡς δυνάμεις· ἐπὶ δὲ τοῦ σώματος πάλιν
διαίρεσις γίνεται εἰς ὁμοιομερῆ [ καὶ ἀνομοιομερή ]·
καὶ τούτων ἔτι εἰς κεφαλὴν καὶ χεῖρας καὶ πόδας·
καὶ ταῦτα, εἰς ὀστέα καὶ σάρκα καὶ νεῦρα· καὶ
ταῦτα εἰς τέσσαρα στοιχεία· καὶ ταῦτα εἰς ὕλην καὶ
εἶδος. Καὶ πολλὰ δὲ ἕτερα φιλοσοφοῦσι ἰατρῶν παῖδες περὶ δυνάμεων φυσικῶν· ὧν τὴν μὲν ἑλκτικὴν,
τὴν δὲ καθελκτικὴν, τὴν δὲ ἀλλοιωτικὴν, τὴν δὲ
ἀποκριτικὴν ὀνομάζουσι· πολλὰ δὲ καὶ περὶ αἰσθή
σεως καὶ φαντασίας, καὶ τοῦ συνέχοντος τὸ ζῶον
ζωτικοῦ καὶ ὀργανικού πνεύματος, ἑτέρου παρὰ τὸ
λογικὸν, ὥς φασιν, ὑπάρχοντος. Ὥσπερ τοίνυν ἀπό
χρὴ πρὸς τὸ παραστῆσαι ταῦτα πάντα διὰ τοῦ σάρκα
εἰπεῖν, ἢ σῶμα ἀνθρώπου· καὶ ἀπόχρη ἄνθρωπον,
ἢ φύσιν ἀνθρώπου εἰρηκότα, πάντα δηλῶσαί τε καὶ
παραστῆσαι τὰ ἐξ ὧν συνέστηκεν, ἐν οἷς καὶ γνωρίζεται. Οἱ δὲ, οὐχ ἵνα αὐτὸν ἄνθρωπον τέλειον ἀποφήνωσιν, ἀλλ᾽ ἵνα τὸν Κύριον συκοφαντήσωσι, καὶ
τῆς ἡμετέρας αὐτὸν ἀλλοτριώσωσι φύσεως, καὶ ἡ
μὴ προσειληφότα τὴν ἀρχὴν τὸ ἡμέτερον, ἢ μὴ σῶον
φυλάξαντα, ὅπερ ἔσχε παρ' ἡμῶν.
imperium habet, irascens alia, et concupiscens τὸ δὲ ὀρεκτικόν τε καὶ ἑλκτικὸν, τὸ δὲ ἀμυντικόν,
altera. Atque harum quidem alia concipiendi et
cogitandi virtus est, alia vis memoriæ et consilii,
alia appetitus et attractionis, alia denique necessariæ defensionis. Pleraque alia ex his rursum
dividuntur. Nec vero hic inquiramus, num hæc
in anima sint tanquam partes, an tanquanı potentiæ. Ad hæc, in corpore divisio quoque locum
habet in partes similes et dissimiles; earnmque rursum in caput, manus, et pedes: alque
illa ipsa in ossa dividuntur, carnemque et nervos: bæc vero in quatuor elementa; ac demum
ista, in materiam et formam. Quin et alia multa
edisserunt medici de facultatibus naturalibus, ex
quibus attrahendi aliam, aliam retinendi, aliam
immutandi, aliam excernendi vim appellant. 13
Plura item de sensu et imaginatione, deque spiritu
animali et organico per quod corpus conservatur
ct continetur, qui alter prorsus est, ut aiunt, ab
illo qui rationalis est. Quemadmodum igitur, ad
isthæc omnia exhibenda satis est, ut hominis
carnem dicamus et corpus; sic hominem hominisque naturam dicere sufficiat, ut cuncta significemus et exhibeamus, ex quibus ille constat, et
573 in quibus agnoscitur. lli vero ista non proferunt, nt hominem perfectum ostendant; sed ut
Dominum calumnientur, atque alienum faciant ab humana natura, ita ut vel a principio non 28sumpserit id quod nostrum erat, vel non servaverit integrum quod ex nobis habuit.
Finem habet liber sancti beati Joannis Mansur
Damasceni, qui Pandecte nuncupatur.
Τέλος είλησε ή βίβλος τοῦ ἁγίου καὶ μακαρίου
Ιωάννου τοῦ Μανδὰρ τοῦ Δαμασκηνοῦ ἡ λεγομένη Πάνδεκτος.
In fine ejusdem codicis Sancti-Hilarii hæc quæ
sceni reperi, quorum prius ejus etiam
Joannis monachi presbyteri Damasceni cognomine
Mansur, de Theologia: Qua ratione imagīnem Dei
homo referat.
subsequuntur fragmenta alia Joannis Damanomen prafert in cod. Reg. 2428.
Ιωάννου μοναχοῦ πρεσβυτέρου Δαμασκηνοῦ,
ἐπίκλην Μανσούρ, περὶ θεολογίας πώς είκο
νίζει τὸ θεῖον άνθρωπος.
Τὸ κατ' εἰκόνα καὶ ὁμοίωσιν Θεοῦ εἶναι τὸν ἄνθρω
πον, τοῦτο δηλοῖ, τὸ ἐν τρισὶν ἰδιώμασιν εἶναι τὴν
τούτου νοερὰν καὶ λογικὴν ψυχὴν· τουτέστι νοῦς καὶ
λόγος καὶ πνεῦμα, οἷον ἐπὶ τῆς θείας ουσίας, Πατὴρ
καὶ Υἱὸς καὶ Πνεῦμα ἅγιον. "Ωσπερ γὰρ ὁ Πατήρ,
Πατὴρ, καὶ οὐχ Υἱός· καὶ ὁ Υἱός, Υἱός, καὶ οὐ Πα
τήρ· καὶ τὸ Πνεῦμα, Πνεῦμα ἅγιον, καὶ οὐχ Υἱὸς, ἢ
Πατήρ τὸν αὐτὸν τρόπον, ὅ τε νοῦς, νοῦς καὶ οὐ λή
γος· ὁ λόγος, λόγος καὶ οὐ πνεῦμα· καὶ τὸ πνεῦμα,
νεῦμα καὶ οὐ λόγος, ἢ νοῦς. Ταῦτα οὖν οὔτε συγ
χέεται τῇ ἑνότητι, οὔτε διαιρεῖται τῷ ἀριθμῷ· τὰ
γὰρ τρία ἔν, καὶ τὸ ἓν εἰς τρία, ὁμοφυᾶ τε καὶ ὁμοού
στα συνυπάρχοντα ἀλλήλων ἀεί.
Hominem ad imaginem et similitudinem Dei
esse, exinde manifestum est quod tria propria
sint animæ ejus quæ intellectu et ratione prædita
est, hoc est, unens, verbum seu ratio, et spiritus: p
quemadmodum in divina natura sunt Pater et Filius et Spiritus sanctus. Nam veluti Pater Pater
est, et non Filius; atque Filius Filius est, et non
Pater: Spiritus quoque sanctus, Spiritus est, el
non Filius, neque Pater: consimiliter mens,
neus est, et non verbum: verbum, verbum est,
non mens; et spiritus, spiritus est, et non verbum, aut mens. Quamobrem ea nec unitate confunduntur, nec numero dividuntur. Tria siquidem
unum sunt, et unum in tria distinguitur, quæ naturæ substantiæque ejusdem sunt, simulque sem.
per exsistunt.
Ejusdem. Non tantum ex divina Scriptura Trinitatis rationem docemur, quantum ex naturæ:
serie et ordine.
Ejusdem de theologia.
Quando de Deo sermo est, unus Deus celebratur et adoratur in tribus hypostasibus, unaque
Deitas, una natura, una vis et potentia, volun -
tas una; tres personæ et tres hypostases, una-
• Emenda Μανσούρ.
Τοῦ αὐτοῦ. Οὐ τοσοῦτον ἐκ τῆς θείας Γραφῆς τὸν
περὶ τῆς Τριάδος διδασκόμεθα λόγον, ὅσον ἐκ τῆς
φυσικῆς ἀκολουθίας.
Τοῦ αὐτοῦ, περὶ τῆς θεολογίας.
Ἐπὶ μὲν τῆς θεολογίας εἷς Θεός δοξάζεται καὶ
προσκυνεῖται ἐν τρισὶν ὑποστάσεσι μία θεότης, μία
φύσις, μία ουσία, μία δύναμις καὶ ἐξουσία, ἓν θέλημα· τρία δὲ πρόσωπα, καὶ τρεῖς ὑποστάσεις, ἑκάστη
Τὰ δὲ μεταξὺ τοῦ εἰδικωτάτου εἴδους τουτέστι τοῦ ἀνθρώπου καὶ τοῦ γενικωτάτου γένους τουτέστι τῆς οὐσίας καὶ γένη λέγονται καὶ εἴδη ὑπάλληλα τῶν μὲν πρὸ αὐτῶν ἤγουν τῶν ἐπάνω εἴδη, τῶν δὲ μετὰ ταῦτα ἤγουν τῶν ὑποκάτω γένη, οἷον τὸ σῶμα εἶδος μέν ἐστι τῆς οὐσίας γένος δὲ τοῦ ἐμψύχου, τὸ ἔμψυχον εἶδος μὲν τοῦ σώματος γένος δὲ τοῦ ζῴου, τὸ ζῷον εἶδος μὲν τοῦ ἐμψύχου γένος δὲ τοῦ λογικοῦ, τὸ λογικὸν εἶδος τοῦ ζῴου γένος δὲ τοῦ θνητοῦ, τὸ θνητὸν εἶδος μὲν τοῦ λογικοῦ γένος δὲ τοῦ ἀνθρώπου. Ὁ δὲ ἄνθρωπος καὶ τοῦ θνητοῦ εἶδος λέγεται καὶ τῶν ὑπ’ αὐτὸ ἀτόμων· πάλιν εἶδος λέγεται καὶ οὐκέτι γένος. Καὶ ἡ οὐσία γένος μόνον λέγεται, οὐκέτι δὲ καὶ εἶδος. Τούτου οὖν χάριν ἡ μὲν οὐσία γενικώτατον γένος λέγεται ὁ δὲ ἄνθρωπος εἰδικώτατον εἶδος. Καὶ πᾶν δὲ γένος μὴ ἔχον πρὸ αὐτοῦ ἕτερον γένος γενικώτατον λέγεται, καὶ πᾶν εἶδος μὴ ἔχον ὑπ’ αὐτὸ ἕτερον εἶδος καὶ μὴ ὂν γένος εἰδικώτατόν ἐστιν. Πᾶν οὖν τὸ πρὸ τῶν ἀτόμων προσεχῶς ἤγουν ἐγγυτάτω εἶδός ἐστι μόνον οὐκέτι δὲ καὶ γένος. Περὶ ποσότητος Ποσότης ἐστὶ σωρεία μονάδων καὶ οὐ διαίρεσις ἀλλὰ μᾶλλον συνάφεια.
καὶ πολλὰ ἕτερα τούτοις ὑποδιαιροῦνται. ᾿Αφείσθω
δὲ τὰ νῦν ζητεῖν, πότερον ὡς μέρη ταῦτα εἰσιν ἐν
ψυχῇ, ἢ ὡς δυνάμεις· ἐπὶ δὲ τοῦ σώματος πάλιν
διαίρεσις γίνεται εἰς ὁμοιομερῆ [ καὶ ἀνομοιομερή ]·
καὶ τούτων ἔτι εἰς κεφαλὴν καὶ χεῖρας καὶ πόδας·
καὶ ταῦτα, εἰς ὀστέα καὶ σάρκα καὶ νεῦρα· καὶ
ταῦτα εἰς τέσσαρα στοιχεία· καὶ ταῦτα εἰς ὕλην καὶ
εἶδος. Καὶ πολλὰ δὲ ἕτερα φιλοσοφοῦσι ἰατρῶν παῖδες περὶ δυνάμεων φυσικῶν· ὧν τὴν μὲν ἑλκτικὴν,
τὴν δὲ καθελκτικὴν, τὴν δὲ ἀλλοιωτικὴν, τὴν δὲ
ἀποκριτικὴν ὀνομάζουσι· πολλὰ δὲ καὶ περὶ αἰσθή
σεως καὶ φαντασίας, καὶ τοῦ συνέχοντος τὸ ζῶον
ζωτικοῦ καὶ ὀργανικού πνεύματος, ἑτέρου παρὰ τὸ
λογικὸν, ὥς φασιν, ὑπάρχοντος. Ὥσπερ τοίνυν ἀπό
χρὴ πρὸς τὸ παραστῆσαι ταῦτα πάντα διὰ τοῦ σάρκα
εἰπεῖν, ἢ σῶμα ἀνθρώπου· καὶ ἀπόχρη ἄνθρωπον,
ἢ φύσιν ἀνθρώπου εἰρηκότα, πάντα δηλῶσαί τε καὶ
παραστῆσαι τὰ ἐξ ὧν συνέστηκεν, ἐν οἷς καὶ γνωρίζεται. Οἱ δὲ, οὐχ ἵνα αὐτὸν ἄνθρωπον τέλειον ἀποφήνωσιν, ἀλλ᾽ ἵνα τὸν Κύριον συκοφαντήσωσι, καὶ
τῆς ἡμετέρας αὐτὸν ἀλλοτριώσωσι φύσεως, καὶ ἡ
μὴ προσειληφότα τὴν ἀρχὴν τὸ ἡμέτερον, ἢ μὴ σῶον
φυλάξαντα, ὅπερ ἔσχε παρ' ἡμῶν.
imperium habet, irascens alia, et concupiscens τὸ δὲ ὀρεκτικόν τε καὶ ἑλκτικὸν, τὸ δὲ ἀμυντικόν,
altera. Atque harum quidem alia concipiendi et
cogitandi virtus est, alia vis memoriæ et consilii,
alia appetitus et attractionis, alia denique necessariæ defensionis. Pleraque alia ex his rursum
dividuntur. Nec vero hic inquiramus, num hæc
in anima sint tanquam partes, an tanquanı potentiæ. Ad hæc, in corpore divisio quoque locum
habet in partes similes et dissimiles; earnmque rursum in caput, manus, et pedes: alque
illa ipsa in ossa dividuntur, carnemque et nervos: bæc vero in quatuor elementa; ac demum
ista, in materiam et formam. Quin et alia multa
edisserunt medici de facultatibus naturalibus, ex
quibus attrahendi aliam, aliam retinendi, aliam
immutandi, aliam excernendi vim appellant. 13
Plura item de sensu et imaginatione, deque spiritu
animali et organico per quod corpus conservatur
ct continetur, qui alter prorsus est, ut aiunt, ab
illo qui rationalis est. Quemadmodum igitur, ad
isthæc omnia exhibenda satis est, ut hominis
carnem dicamus et corpus; sic hominem hominisque naturam dicere sufficiat, ut cuncta significemus et exhibeamus, ex quibus ille constat, et
573 in quibus agnoscitur. lli vero ista non proferunt, nt hominem perfectum ostendant; sed ut
Dominum calumnientur, atque alienum faciant ab humana natura, ita ut vel a principio non 28sumpserit id quod nostrum erat, vel non servaverit integrum quod ex nobis habuit.
Finem habet liber sancti beati Joannis Mansur
Damasceni, qui Pandecte nuncupatur.
Τέλος είλησε ή βίβλος τοῦ ἁγίου καὶ μακαρίου
Ιωάννου τοῦ Μανδὰρ τοῦ Δαμασκηνοῦ ἡ λεγομένη Πάνδεκτος.
In fine ejusdem codicis Sancti-Hilarii hæc quæ
sceni reperi, quorum prius ejus etiam
Joannis monachi presbyteri Damasceni cognomine
Mansur, de Theologia: Qua ratione imagīnem Dei
homo referat.
subsequuntur fragmenta alia Joannis Damanomen prafert in cod. Reg. 2428.
Ιωάννου μοναχοῦ πρεσβυτέρου Δαμασκηνοῦ,
ἐπίκλην Μανσούρ, περὶ θεολογίας πώς είκο
νίζει τὸ θεῖον άνθρωπος.
Τὸ κατ' εἰκόνα καὶ ὁμοίωσιν Θεοῦ εἶναι τὸν ἄνθρω
πον, τοῦτο δηλοῖ, τὸ ἐν τρισὶν ἰδιώμασιν εἶναι τὴν
τούτου νοερὰν καὶ λογικὴν ψυχὴν· τουτέστι νοῦς καὶ
λόγος καὶ πνεῦμα, οἷον ἐπὶ τῆς θείας ουσίας, Πατὴρ
καὶ Υἱὸς καὶ Πνεῦμα ἅγιον. "Ωσπερ γὰρ ὁ Πατήρ,
Πατὴρ, καὶ οὐχ Υἱός· καὶ ὁ Υἱός, Υἱός, καὶ οὐ Πα
τήρ· καὶ τὸ Πνεῦμα, Πνεῦμα ἅγιον, καὶ οὐχ Υἱὸς, ἢ
Πατήρ τὸν αὐτὸν τρόπον, ὅ τε νοῦς, νοῦς καὶ οὐ λή
γος· ὁ λόγος, λόγος καὶ οὐ πνεῦμα· καὶ τὸ πνεῦμα,
νεῦμα καὶ οὐ λόγος, ἢ νοῦς. Ταῦτα οὖν οὔτε συγ
χέεται τῇ ἑνότητι, οὔτε διαιρεῖται τῷ ἀριθμῷ· τὰ
γὰρ τρία ἔν, καὶ τὸ ἓν εἰς τρία, ὁμοφυᾶ τε καὶ ὁμοού
στα συνυπάρχοντα ἀλλήλων ἀεί.
Hominem ad imaginem et similitudinem Dei
esse, exinde manifestum est quod tria propria
sint animæ ejus quæ intellectu et ratione prædita
est, hoc est, unens, verbum seu ratio, et spiritus: p
quemadmodum in divina natura sunt Pater et Filius et Spiritus sanctus. Nam veluti Pater Pater
est, et non Filius; atque Filius Filius est, et non
Pater: Spiritus quoque sanctus, Spiritus est, el
non Filius, neque Pater: consimiliter mens,
neus est, et non verbum: verbum, verbum est,
non mens; et spiritus, spiritus est, et non verbum, aut mens. Quamobrem ea nec unitate confunduntur, nec numero dividuntur. Tria siquidem
unum sunt, et unum in tria distinguitur, quæ naturæ substantiæque ejusdem sunt, simulque sem.
per exsistunt.
Ejusdem. Non tantum ex divina Scriptura Trinitatis rationem docemur, quantum ex naturæ:
serie et ordine.
Ejusdem de theologia.
Quando de Deo sermo est, unus Deus celebratur et adoratur in tribus hypostasibus, unaque
Deitas, una natura, una vis et potentia, volun -
tas una; tres personæ et tres hypostases, una-
• Emenda Μανσούρ.
Τοῦ αὐτοῦ. Οὐ τοσοῦτον ἐκ τῆς θείας Γραφῆς τὸν
περὶ τῆς Τριάδος διδασκόμεθα λόγον, ὅσον ἐκ τῆς
φυσικῆς ἀκολουθίας.
Τοῦ αὐτοῦ, περὶ τῆς θεολογίας.
Ἐπὶ μὲν τῆς θεολογίας εἷς Θεός δοξάζεται καὶ
προσκυνεῖται ἐν τρισὶν ὑποστάσεσι μία θεότης, μία
φύσις, μία ουσία, μία δύναμις καὶ ἐξουσία, ἓν θέλημα· τρία δὲ πρόσωπα, καὶ τρεῖς ὑποστάσεις, ἑκάστη
Τοῦ δὲ ποσοῦ τὸ μὲν συνεχές, τὸ δὲ διωρισμένον. Διωρισμένον οὖν ἐστιν, οὗ τὰ μόρια πρός τινα κοινὸν ὅρον οὐ συνάπτουσιν ὡς δύο φοίνικες· συνεχὲς δέ ἐστιν, οὗ τὰ μόρια πρός τινα κοινὸν ὅρον συνάπτουσιν οἷον ξύλον ἓν τρίπηχυ. Ὑπὸ μὲν οὖν τὸ διωρισμένον ποσὸν ἀνάγεται ἀριθμὸς καὶ λόγος· ἀριθμὸς μὲν οἷον δύο, τρία καὶ τὰ τοιαῦτα· τὰ γὰρ μέρη τῶν δύο, ἅτινά εἰσιν ἓν καὶ ἕν, οὐκ ἔχουσι κοινὸν ὅρον τὸν συνάπτοντα αὐτά. Καὶ λόγος δὲ μετρούμενος συλλαβαῖς ὑπὸ τὸ διωρισμένον ποσὸν ἀνάγεται· οὐ γὰρ ἔχουσιν αἱ συλλαβαὶ κοινὸν ὅρον τὸν συνάπτοντα αὐτάς. Ὑπὸ δὲ τὸ συνεχὲς ἀνάγονται γραμμὴ καὶ ἐπιφάνεια καὶ σῶμα καὶ τόπος καὶ χρόνος. Γραμμὴ δὲ καὶ ἐπιφάνεια καὶ σῶμα καὶ τόπος καὶ χρόνος ὑπὸ τὸ συνεχὲς ποσὸν ἀνάγονται· ἑκάστου γὰρ αὐτῶν τὰ μόρια πρός τινα κοινὸν ὅρον συνάπτουσιν, γραμμῆς μὲν πρὸς στιγμήν, ἐπιφανείας δὲ πρὸς γραμμήν, σώματος δὲ πρὸς ἐπιφάνειαν. Στιγμὴ μὲν γάρ ἐστιν ἄποσον. Ἡ δὲ γραμμὴ ἔχει μίαν διάστασιν· ἔστι γὰρ μῆκος ἀπλατές. Ἡ δὲ ἐπιφάνεια ἔχει δύο διαστάσεις, μῆκός τε καὶ πλάτος. Τὸ δὲ σῶμα τρεῖς ἔχει διαστάσεις, μῆκός τε [καὶ] πλάτος καὶ βάθος.
καὶ πολλὰ ἕτερα τούτοις ὑποδιαιροῦνται. ᾿Αφείσθω
δὲ τὰ νῦν ζητεῖν, πότερον ὡς μέρη ταῦτα εἰσιν ἐν
ψυχῇ, ἢ ὡς δυνάμεις· ἐπὶ δὲ τοῦ σώματος πάλιν
διαίρεσις γίνεται εἰς ὁμοιομερῆ [ καὶ ἀνομοιομερή ]·
καὶ τούτων ἔτι εἰς κεφαλὴν καὶ χεῖρας καὶ πόδας·
καὶ ταῦτα, εἰς ὀστέα καὶ σάρκα καὶ νεῦρα· καὶ
ταῦτα εἰς τέσσαρα στοιχεία· καὶ ταῦτα εἰς ὕλην καὶ
εἶδος. Καὶ πολλὰ δὲ ἕτερα φιλοσοφοῦσι ἰατρῶν παῖδες περὶ δυνάμεων φυσικῶν· ὧν τὴν μὲν ἑλκτικὴν,
τὴν δὲ καθελκτικὴν, τὴν δὲ ἀλλοιωτικὴν, τὴν δὲ
ἀποκριτικὴν ὀνομάζουσι· πολλὰ δὲ καὶ περὶ αἰσθή
σεως καὶ φαντασίας, καὶ τοῦ συνέχοντος τὸ ζῶον
ζωτικοῦ καὶ ὀργανικού πνεύματος, ἑτέρου παρὰ τὸ
λογικὸν, ὥς φασιν, ὑπάρχοντος. Ὥσπερ τοίνυν ἀπό
χρὴ πρὸς τὸ παραστῆσαι ταῦτα πάντα διὰ τοῦ σάρκα
εἰπεῖν, ἢ σῶμα ἀνθρώπου· καὶ ἀπόχρη ἄνθρωπον,
ἢ φύσιν ἀνθρώπου εἰρηκότα, πάντα δηλῶσαί τε καὶ
παραστῆσαι τὰ ἐξ ὧν συνέστηκεν, ἐν οἷς καὶ γνωρίζεται. Οἱ δὲ, οὐχ ἵνα αὐτὸν ἄνθρωπον τέλειον ἀποφήνωσιν, ἀλλ᾽ ἵνα τὸν Κύριον συκοφαντήσωσι, καὶ
τῆς ἡμετέρας αὐτὸν ἀλλοτριώσωσι φύσεως, καὶ ἡ
μὴ προσειληφότα τὴν ἀρχὴν τὸ ἡμέτερον, ἢ μὴ σῶον
φυλάξαντα, ὅπερ ἔσχε παρ' ἡμῶν.
imperium habet, irascens alia, et concupiscens τὸ δὲ ὀρεκτικόν τε καὶ ἑλκτικὸν, τὸ δὲ ἀμυντικόν,
altera. Atque harum quidem alia concipiendi et
cogitandi virtus est, alia vis memoriæ et consilii,
alia appetitus et attractionis, alia denique necessariæ defensionis. Pleraque alia ex his rursum
dividuntur. Nec vero hic inquiramus, num hæc
in anima sint tanquam partes, an tanquanı potentiæ. Ad hæc, in corpore divisio quoque locum
habet in partes similes et dissimiles; earnmque rursum in caput, manus, et pedes: alque
illa ipsa in ossa dividuntur, carnemque et nervos: bæc vero in quatuor elementa; ac demum
ista, in materiam et formam. Quin et alia multa
edisserunt medici de facultatibus naturalibus, ex
quibus attrahendi aliam, aliam retinendi, aliam
immutandi, aliam excernendi vim appellant. 13
Plura item de sensu et imaginatione, deque spiritu
animali et organico per quod corpus conservatur
ct continetur, qui alter prorsus est, ut aiunt, ab
illo qui rationalis est. Quemadmodum igitur, ad
isthæc omnia exhibenda satis est, ut hominis
carnem dicamus et corpus; sic hominem hominisque naturam dicere sufficiat, ut cuncta significemus et exhibeamus, ex quibus ille constat, et
573 in quibus agnoscitur. lli vero ista non proferunt, nt hominem perfectum ostendant; sed ut
Dominum calumnientur, atque alienum faciant ab humana natura, ita ut vel a principio non 28sumpserit id quod nostrum erat, vel non servaverit integrum quod ex nobis habuit.
Finem habet liber sancti beati Joannis Mansur
Damasceni, qui Pandecte nuncupatur.
Τέλος είλησε ή βίβλος τοῦ ἁγίου καὶ μακαρίου
Ιωάννου τοῦ Μανδὰρ τοῦ Δαμασκηνοῦ ἡ λεγομένη Πάνδεκτος.
In fine ejusdem codicis Sancti-Hilarii hæc quæ
sceni reperi, quorum prius ejus etiam
Joannis monachi presbyteri Damasceni cognomine
Mansur, de Theologia: Qua ratione imagīnem Dei
homo referat.
subsequuntur fragmenta alia Joannis Damanomen prafert in cod. Reg. 2428.
Ιωάννου μοναχοῦ πρεσβυτέρου Δαμασκηνοῦ,
ἐπίκλην Μανσούρ, περὶ θεολογίας πώς είκο
νίζει τὸ θεῖον άνθρωπος.
Τὸ κατ' εἰκόνα καὶ ὁμοίωσιν Θεοῦ εἶναι τὸν ἄνθρω
πον, τοῦτο δηλοῖ, τὸ ἐν τρισὶν ἰδιώμασιν εἶναι τὴν
τούτου νοερὰν καὶ λογικὴν ψυχὴν· τουτέστι νοῦς καὶ
λόγος καὶ πνεῦμα, οἷον ἐπὶ τῆς θείας ουσίας, Πατὴρ
καὶ Υἱὸς καὶ Πνεῦμα ἅγιον. "Ωσπερ γὰρ ὁ Πατήρ,
Πατὴρ, καὶ οὐχ Υἱός· καὶ ὁ Υἱός, Υἱός, καὶ οὐ Πα
τήρ· καὶ τὸ Πνεῦμα, Πνεῦμα ἅγιον, καὶ οὐχ Υἱὸς, ἢ
Πατήρ τὸν αὐτὸν τρόπον, ὅ τε νοῦς, νοῦς καὶ οὐ λή
γος· ὁ λόγος, λόγος καὶ οὐ πνεῦμα· καὶ τὸ πνεῦμα,
νεῦμα καὶ οὐ λόγος, ἢ νοῦς. Ταῦτα οὖν οὔτε συγ
χέεται τῇ ἑνότητι, οὔτε διαιρεῖται τῷ ἀριθμῷ· τὰ
γὰρ τρία ἔν, καὶ τὸ ἓν εἰς τρία, ὁμοφυᾶ τε καὶ ὁμοού
στα συνυπάρχοντα ἀλλήλων ἀεί.
Hominem ad imaginem et similitudinem Dei
esse, exinde manifestum est quod tria propria
sint animæ ejus quæ intellectu et ratione prædita
est, hoc est, unens, verbum seu ratio, et spiritus: p
quemadmodum in divina natura sunt Pater et Filius et Spiritus sanctus. Nam veluti Pater Pater
est, et non Filius; atque Filius Filius est, et non
Pater: Spiritus quoque sanctus, Spiritus est, el
non Filius, neque Pater: consimiliter mens,
neus est, et non verbum: verbum, verbum est,
non mens; et spiritus, spiritus est, et non verbum, aut mens. Quamobrem ea nec unitate confunduntur, nec numero dividuntur. Tria siquidem
unum sunt, et unum in tria distinguitur, quæ naturæ substantiæque ejusdem sunt, simulque sem.
per exsistunt.
Ejusdem. Non tantum ex divina Scriptura Trinitatis rationem docemur, quantum ex naturæ:
serie et ordine.
Ejusdem de theologia.
Quando de Deo sermo est, unus Deus celebratur et adoratur in tribus hypostasibus, unaque
Deitas, una natura, una vis et potentia, volun -
tas una; tres personæ et tres hypostases, una-
• Emenda Μανσούρ.
Τοῦ αὐτοῦ. Οὐ τοσοῦτον ἐκ τῆς θείας Γραφῆς τὸν
περὶ τῆς Τριάδος διδασκόμεθα λόγον, ὅσον ἐκ τῆς
φυσικῆς ἀκολουθίας.
Τοῦ αὐτοῦ, περὶ τῆς θεολογίας.
Ἐπὶ μὲν τῆς θεολογίας εἷς Θεός δοξάζεται καὶ
προσκυνεῖται ἐν τρισὶν ὑποστάσεσι μία θεότης, μία
φύσις, μία ουσία, μία δύναμις καὶ ἐξουσία, ἓν θέλημα· τρία δὲ πρόσωπα, καὶ τρεῖς ὑποστάσεις, ἑκάστη
PG 95:229Ὁ δὲ τόπος πέρας ἐστὶ τοῦ περιέχοντος, καθὸ πέρας περιέχεται τὸ περιεχόμενον, οἷον ὁ ἀὴρ περιέχει τὸ σῶμα. Τὸ οὖν τέλος τοῦ ἀέρος τὸ περιέχον τὸ σῶμα λέγεται τόπος τοῦ σώματος, καὶ οὐχ ὅλος ὁ ἀήρ, ὥστε ὁ τόπος ἐπιφάνειά ἐστι τοῦ ἀέρος τοῦ περιέχοντος τὸ σῶμα καὶ οὕτως ὑπὸ τὸ συνεχὲς ποσὸν ἀνάγεται ὡς ἐπιφάνεια. Τὰ δὲ μόρια τοῦ τόπου συνάπτουσι πρὸς γραμμὴν ὡς ἐπιφανείας. Τὰ δὲ μόρια τοῦ χρόνου πρὸς τὸ νῦν συνάπτουσι· τὸ γὰρ νῦν ἄποσον ὂν πέρας μέν ἐστι τοῦ παρῳχημένου, ἀρχὴ δὲ τοῦ μέλλοντος. Ἰστέον δέ, ὅτι ἐπιφάνειά ἐστι τὸ ἔξω μέρος τοῦ σώματος, παρὰ τὸ φαίνεσθαι. Αὕτη οὖν ἢ ἴση ἐστὶ καὶ ὁμαλὴ καὶ λεία καὶ λέγεται ἐπίπεδος, ἢ καμπύλη καὶ ἄνισος καὶ ἀνώμαλος καὶ λέγεται ἁπλῶς ἐπιφάνεια. Ἰστέον δέ, ὅτι τὸ μὲν σῶμα καὶ ἡ ἐπιφάνεια καὶ ἡ γραμμὴ ὑφ’ ἕν εἰσι καὶ ἅμα, ὁ δὲ χρόνος καὶ ὁ τόπος περὶ αὐτά. Μάλιστα ὁ τόπος ἐστὶ τοῦ ποσοῦ· τὸ μέν ἐστι θετόν, τὸ δὲ ἄθετον. Τὸ μὲν οὖν θετὸν δηλοῖ τὸ κεῖσθαί που καὶ τὸ ὑπομένειν ἄλληλα τὰ μόρια· ἔχει δὲ καί τινα συνέχειαν καὶ ἀλληλουχίαν πρὸς ἄλληλα. Ἄθετα δέ εἰσι τὰ μὴ τοιαῦτα ἀλλ’ ἐναντίως ἔχοντα.
FRAGMENTA.
μετὰ τῆς ἰδιότητος. Ιδιον γὰρ τοῦ Πατρὸς τὸ ἀγέν- quæque cum sua proprietate. Nam proprietas Pas
νητον· ἴδιον δὲ τοῦ Υἱοῦ τὸ γεννητόν· καὶ ἴδιον τοῦ
Πνεύματος τὸ ἐκπορευτόν. Θεὸς ὁ Πατήρ ἄναρχος -
Θεὸς ὁ Υἱὸς συνάναρχος, εἰ καὶ ἐκ τοῦ Πατρός· Θεὸς
τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, συναΐδιον καὶ συνάναρχον, ἐκ
τοῦ Πατρὸς προϊόν, οὐχ υἱἰκῶς γεννώμενον ὡς Υιός,
ἀλλ᾽ ἐκπορευτῶς. Εν τὰ τρία τῇ Θεότητι, κάν τρι
σὶν ὑποστάσεσιν.
Ἐπὶ δὲ τῆς οἰκονομίας τοῦ Θεοῦ καὶ Λόγου τοῦ
Θεοῦ, τοῦ εὐδοκίᾳ τοῦ Πατρὸς, καὶ συνεργίᾳ τοῦ
ἁγίου Πνεύματος σαρκωθέντος, δύο φύσεις ὁμολογοῦ
μεν, καὶ μίαν ὑπόστασιν· ἕνα τε Υἱὸν τὸν Κύριον
ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν Θεὸν ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπον, καὶ
ἐν πρόσωπον· δύο δὲ θελήσεις καὶ δύο ἐνεργείας·
ἑκάστην φύσιν μετὰ τῆς ἰδιότητος, ἀδιαιρέτως καὶ
ἀσυγχύτως. Ιδιον μὲν γὰρ τῆς θεότητος, τὸ νεκροὺς
ἀνιστήν, καὶ τὰς θεοσημείας ἐπιτελεῖν· ἴδιον δὲ τῆς
ἀνθρωπότητος, τὸ πεινῇν καὶ διψῆν καὶ κοπιᾷν, καὶ
τὰ πάθη ὑπομένειν. Ασυγχύτως γὰρ ἡνώθη τῇ σαρκὶ
καὶ ἀδιαιρέτως, μεθ᾿ ἧς σαρκὸς ἀνελήφθη, καὶ ἐκάθε
ισεν ἐν δεξιᾷ τοῦ Πατρὸς, καὶ ἥξει μετὰ δόξης ἐν
τῇ συντελείᾳ τῶν αἰώνων κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς,
Θεός σεσαρκωμένος.
Περὶ ἐμψύχου.
Έμψυχον λέγεται τὸ τρεφόμενον, καὶ αὖξον, καὶ
τίκτον ὅμοιον ἑαυτῷ. Τοῦτο δὲ διαιρεῖται εἰς τρία·
εἰς ζῶον· τὸ δὲ ζῶον οὐκ ἔχει μόνον τὰς τρεῖς φυσικὰς ταύτας κινήσεις, ἀλλὰ καὶ τὸ ἐκ τόπου εἰς τόπον
μεθίστασθαι· εἰς φυτόν· τοῦτο τὰς τρεῖς μόνας ἔχει·
εἰς ζωόφυτον· τὸ ζωόφυτον μέσον ἐστὶ τοῦ ζώου καὶ
τοῦ φυτού. Τοῦ γὰρ φυτοῦ τὰς τρεῖς ἔχοντος, τοῦ δὲ
ζώου πρὸς ταῖς τρισὶν καὶ τὴν ἐκ τόπου κίνησιν,
τοῦτο μέσον ὑπάρχει. Εχει γὰρ καὶ αὐτὸ κίνησιν,
καὶ οὐ τὴν ἀπὸ τόπου εἰς τόπον, ἀλλὰ τὴν τῆς συστο
λῆς, εἴ τις αὐτοῦ ἐφάψαιτο.
Τὸ σῶμα διαιρεῖται εἰς ἔμψυχον καὶ ἄψυχον· τὸ
ἔμψυχον εἰς αἰσθητικὸν ζῶον καὶ ἀναίσθητον· τὸ
ἔψυχον εἰς ζωόφυτον και φυτόν· τὸ ζωόφυτον εἰς
συχὴν· τὸ φυτὸν εἰς πόαν, θάμνον, δένδρον· τὸ ζῶον
εἰς λογικὸν καὶ ἄλογον· τὸ λογικὸν εἰς θνητὸν καὶ
ἀθάνατον· τὸ ἀθάνατον εἰς ἄγγελον, δαίμονα· τὸ
θνητὸν εἰς ἄνθρωπον, βοῦν, κύνα, καὶ τὰ τοιαῦτα.
Καινοτομία ἐστὶ πράγμα παρὰ τοὺς τῆς φύσεως
ὅρους καὶ νόμους παρηλλαγμένον.
Οικονομία ἐστὶ πράγμα μὴ ὀφείλον γενέσθαι· για
νεται καὶ κατὰ συγκατάβασιν καὶ ὠφέλειάν τινων.
Τῶν ὄντων τὰ μέν ἐστιν οὐσία· τὰ δὲ ἐπιτηδειό
τῆς· τὰ δὲ ἐνέργεια.
tris est innascibilitas; proprietas Filii, nativitas;
et proprietas Spiritus, processio. Deus est Pater,
qui caret initio; Deus est Filius, qui perinde
initium non habuit, quamlibet sit ex Patre;
Deus, Spiritus sanctus, utriusque coaternus simulque initii expers: ex Patre prodiens, non Filii
more, ut genitus sit uti Filius, sed processione.
Unum tria est Deitate, inque tribus hypostasibus.
In dispensatione vero Dei seu Verbi Dei, quod
ex complacito Patris, unaque operante Spiritu
sancto factum est caro, naturas duas unamque
hypostasim confitemur, unum, inquam, Filium,
Dominum nostrum Jesum Christum, Deum sinul
et hominem, unamque personam: voluntates autem duas duasque operationes; quamlibet naturam cum sua proprietate citra divisionem et confusionem. Deitatis siquidem proprium est suscitare mortuos, et divina miracula patrare: humanitatis 574 vero, famem, sitim, lassitudinem,
laboresque, et dolores tolerare. Unitus enim est
carni sine confusione ac divisione, cum qua carne
assumptus est, sedetque in dextera Patris, ac tandem in fine sæculorum venturus est cum gloria
judicare vivos et mortuos, Deus incarnatus.
De animato.cövlið viljený
Animatum dicitur, id quod alitur et augescit,
gignitque sui ipsius simile. Illud porro in tria dividitur in animal, quod quidem præter tres illos
motus naturales, hunc insuper habet, quo e loco
in locum transeat; in plantam, quæ tres duntaxat
motiones illas habet; et in zoophytum, quod medium est inter animal et plantam: ut cum planta
tres motiones habeat, præter illas, animal locum
mutet: hoc velut in meditullio exsistat. Habet
enim et ipsum motus, at non e loco in locum,
sed per contractionem, si quis ipsum tangat.
· Corpus dividitur in animatum et inanimum.
Animatum, in animal sensu præditum et insensibile. Inanimum, in zoophytum et plantam:
zoophytum, in feum: planta in herbam, rubum,
arborem: animal, in rationale et rationis expers.
Rationale, in mortale et immortale. Immortale,
in angelum et dæmonem; mortale, in hominem,
·D bovem, carnem et similia.
Innovatio res est discrepans a naturæ terminis
et legibus.
Dispensatio res est quam fieri non oportet: efficitur
vero per indulgentiam et ad quorumdam utilitatem.
Lorum quæ sunt, aut essentia est, aut aptitudo,
aut actus.
Post Dialecticam nostri auctoris isthæc etiam alia subjiciuntur in eodem codice
Sancti-Hilarii.
Τῆς δὲ ψυχῆς μέρη γ'.
Επιθυμητικόν, θυμικόν, λογιστικόν.
Αρεταῖς δὲ τέσσαρσι τεθρόνισται ὁ ἱερώτατος
τοῖς· φρονήσεως, ἀνδρείας, δικαιοσύνης, σωφροσύν
νης.
Partes porro animæ tres.
Concupiscens, irascens et rationalis.
Quatuor in virtutibus sanctissima mens veiut
in throno sedet, prudentia scilicet, fortitudine,
justitia et temperantia.
Ἀνάγονται οὖν ὑπὸ μὲν τὸ θετὸν γραμμή, ἐπιφάνεια, σῶμα, τόπος· ἑκάστου γὰρ αὐτῶν τὰ μόρια μένουσι καὶ κεῖνταί που καὶ συνέχειαν ἔχουσι πρὸς ἄλληλα, τὰ μὲν μόρια τῆς γραμμῆς ἐν τῇ ἐπιφανείᾳ, τῆς δὲ ἐπιφανείας ἐν τῷ σώματι, τοῦ δὲ σώματος ἐν τῷ τόπῳ, τοῦ δὲ τόπου ἐν τῷ σώματι ὡς ἐπιφανείας. Ἄθετα δέ εἰσιν ἀριθμός, λόγος, χρόνος· ὁ μὲν ἀριθμὸς καὶ ὁ λόγος, διότι τὰ μόρια αὐτῶν οὐδὲ συνέχειαν ἔχουσιν οὐδὲ κεῖνταί που οὐδὲ ὑπομένουσι τὰ μόρια αὐτῶν. Τὰ δὲ τοῦ χρόνου μόρια, εἰ καὶ συνέχειαν ἔχουσιν, ἀλλ’ οὐδὲ ὑπομένουσιν οὐδὲ κεῖνταί που. Ὁ δὲ ἀριθμὸς διττός ἐστιν, ὁ μὲν ἐν τῇ τῶν ἀριθμῶν, ὁ δὲ ἐν τοῖς ἀριθμητοῖς ὡς ξέστης· ὁ μὲν ὁ μετρῶν ὁ χαλκοῦς, ὁ δὲ ὁ μετρούμενος οἷον ἢ οἶνος ἢ ἕτερόν τι τοιοῦτον. Ὁ μὲν οὖν ἀριθμῶν οὐκ ἔστι θετός, ὁ δὲ ἀριθμούμενος θετός ἐστι. Καὶ πᾶν δὲ ποσὸν καὶ μέτρον ἐστὶ καὶ μετρητόν. Ἰστέον, ὡς ποσότης μέν ἐστιν αὐτὸ τὸ μέτρον καὶ ὁ ἀριθμὸς ὁ μετρῶν καὶ ὁ ἀριθμῶν.
FRAGMENTA.
μετὰ τῆς ἰδιότητος. Ιδιον γὰρ τοῦ Πατρὸς τὸ ἀγέν- quæque cum sua proprietate. Nam proprietas Pas
νητον· ἴδιον δὲ τοῦ Υἱοῦ τὸ γεννητόν· καὶ ἴδιον τοῦ
Πνεύματος τὸ ἐκπορευτόν. Θεὸς ὁ Πατήρ ἄναρχος -
Θεὸς ὁ Υἱὸς συνάναρχος, εἰ καὶ ἐκ τοῦ Πατρός· Θεὸς
τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, συναΐδιον καὶ συνάναρχον, ἐκ
τοῦ Πατρὸς προϊόν, οὐχ υἱἰκῶς γεννώμενον ὡς Υιός,
ἀλλ᾽ ἐκπορευτῶς. Εν τὰ τρία τῇ Θεότητι, κάν τρι
σὶν ὑποστάσεσιν.
Ἐπὶ δὲ τῆς οἰκονομίας τοῦ Θεοῦ καὶ Λόγου τοῦ
Θεοῦ, τοῦ εὐδοκίᾳ τοῦ Πατρὸς, καὶ συνεργίᾳ τοῦ
ἁγίου Πνεύματος σαρκωθέντος, δύο φύσεις ὁμολογοῦ
μεν, καὶ μίαν ὑπόστασιν· ἕνα τε Υἱὸν τὸν Κύριον
ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν Θεὸν ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπον, καὶ
ἐν πρόσωπον· δύο δὲ θελήσεις καὶ δύο ἐνεργείας·
ἑκάστην φύσιν μετὰ τῆς ἰδιότητος, ἀδιαιρέτως καὶ
ἀσυγχύτως. Ιδιον μὲν γὰρ τῆς θεότητος, τὸ νεκροὺς
ἀνιστήν, καὶ τὰς θεοσημείας ἐπιτελεῖν· ἴδιον δὲ τῆς
ἀνθρωπότητος, τὸ πεινῇν καὶ διψῆν καὶ κοπιᾷν, καὶ
τὰ πάθη ὑπομένειν. Ασυγχύτως γὰρ ἡνώθη τῇ σαρκὶ
καὶ ἀδιαιρέτως, μεθ᾿ ἧς σαρκὸς ἀνελήφθη, καὶ ἐκάθε
ισεν ἐν δεξιᾷ τοῦ Πατρὸς, καὶ ἥξει μετὰ δόξης ἐν
τῇ συντελείᾳ τῶν αἰώνων κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς,
Θεός σεσαρκωμένος.
Περὶ ἐμψύχου.
Έμψυχον λέγεται τὸ τρεφόμενον, καὶ αὖξον, καὶ
τίκτον ὅμοιον ἑαυτῷ. Τοῦτο δὲ διαιρεῖται εἰς τρία·
εἰς ζῶον· τὸ δὲ ζῶον οὐκ ἔχει μόνον τὰς τρεῖς φυσικὰς ταύτας κινήσεις, ἀλλὰ καὶ τὸ ἐκ τόπου εἰς τόπον
μεθίστασθαι· εἰς φυτόν· τοῦτο τὰς τρεῖς μόνας ἔχει·
εἰς ζωόφυτον· τὸ ζωόφυτον μέσον ἐστὶ τοῦ ζώου καὶ
τοῦ φυτού. Τοῦ γὰρ φυτοῦ τὰς τρεῖς ἔχοντος, τοῦ δὲ
ζώου πρὸς ταῖς τρισὶν καὶ τὴν ἐκ τόπου κίνησιν,
τοῦτο μέσον ὑπάρχει. Εχει γὰρ καὶ αὐτὸ κίνησιν,
καὶ οὐ τὴν ἀπὸ τόπου εἰς τόπον, ἀλλὰ τὴν τῆς συστο
λῆς, εἴ τις αὐτοῦ ἐφάψαιτο.
Τὸ σῶμα διαιρεῖται εἰς ἔμψυχον καὶ ἄψυχον· τὸ
ἔμψυχον εἰς αἰσθητικὸν ζῶον καὶ ἀναίσθητον· τὸ
ἔψυχον εἰς ζωόφυτον και φυτόν· τὸ ζωόφυτον εἰς
συχὴν· τὸ φυτὸν εἰς πόαν, θάμνον, δένδρον· τὸ ζῶον
εἰς λογικὸν καὶ ἄλογον· τὸ λογικὸν εἰς θνητὸν καὶ
ἀθάνατον· τὸ ἀθάνατον εἰς ἄγγελον, δαίμονα· τὸ
θνητὸν εἰς ἄνθρωπον, βοῦν, κύνα, καὶ τὰ τοιαῦτα.
Καινοτομία ἐστὶ πράγμα παρὰ τοὺς τῆς φύσεως
ὅρους καὶ νόμους παρηλλαγμένον.
Οικονομία ἐστὶ πράγμα μὴ ὀφείλον γενέσθαι· για
νεται καὶ κατὰ συγκατάβασιν καὶ ὠφέλειάν τινων.
Τῶν ὄντων τὰ μέν ἐστιν οὐσία· τὰ δὲ ἐπιτηδειό
τῆς· τὰ δὲ ἐνέργεια.
tris est innascibilitas; proprietas Filii, nativitas;
et proprietas Spiritus, processio. Deus est Pater,
qui caret initio; Deus est Filius, qui perinde
initium non habuit, quamlibet sit ex Patre;
Deus, Spiritus sanctus, utriusque coaternus simulque initii expers: ex Patre prodiens, non Filii
more, ut genitus sit uti Filius, sed processione.
Unum tria est Deitate, inque tribus hypostasibus.
In dispensatione vero Dei seu Verbi Dei, quod
ex complacito Patris, unaque operante Spiritu
sancto factum est caro, naturas duas unamque
hypostasim confitemur, unum, inquam, Filium,
Dominum nostrum Jesum Christum, Deum sinul
et hominem, unamque personam: voluntates autem duas duasque operationes; quamlibet naturam cum sua proprietate citra divisionem et confusionem. Deitatis siquidem proprium est suscitare mortuos, et divina miracula patrare: humanitatis 574 vero, famem, sitim, lassitudinem,
laboresque, et dolores tolerare. Unitus enim est
carni sine confusione ac divisione, cum qua carne
assumptus est, sedetque in dextera Patris, ac tandem in fine sæculorum venturus est cum gloria
judicare vivos et mortuos, Deus incarnatus.
De animato.cövlið viljený
Animatum dicitur, id quod alitur et augescit,
gignitque sui ipsius simile. Illud porro in tria dividitur in animal, quod quidem præter tres illos
motus naturales, hunc insuper habet, quo e loco
in locum transeat; in plantam, quæ tres duntaxat
motiones illas habet; et in zoophytum, quod medium est inter animal et plantam: ut cum planta
tres motiones habeat, præter illas, animal locum
mutet: hoc velut in meditullio exsistat. Habet
enim et ipsum motus, at non e loco in locum,
sed per contractionem, si quis ipsum tangat.
· Corpus dividitur in animatum et inanimum.
Animatum, in animal sensu præditum et insensibile. Inanimum, in zoophytum et plantam:
zoophytum, in feum: planta in herbam, rubum,
arborem: animal, in rationale et rationis expers.
Rationale, in mortale et immortale. Immortale,
in angelum et dæmonem; mortale, in hominem,
·D bovem, carnem et similia.
Innovatio res est discrepans a naturæ terminis
et legibus.
Dispensatio res est quam fieri non oportet: efficitur
vero per indulgentiam et ad quorumdam utilitatem.
Lorum quæ sunt, aut essentia est, aut aptitudo,
aut actus.
Post Dialecticam nostri auctoris isthæc etiam alia subjiciuntur in eodem codice
Sancti-Hilarii.
Τῆς δὲ ψυχῆς μέρη γ'.
Επιθυμητικόν, θυμικόν, λογιστικόν.
Αρεταῖς δὲ τέσσαρσι τεθρόνισται ὁ ἱερώτατος
τοῖς· φρονήσεως, ἀνδρείας, δικαιοσύνης, σωφροσύν
νης.
Partes porro animæ tres.
Concupiscens, irascens et rationalis.
Quatuor in virtutibus sanctissima mens veiut
in throno sedet, prudentia scilicet, fortitudine,
justitia et temperantia.
Ὁ δὲ λόγος καὶ χρόνος καὶ τόπος σῶμά τε καὶ ἐπιφάνεια καὶ γραμμὴ οὔκ εἰσι ποσότης ἀλλὰ ποσὰ ὡς ὑποκείμενα τῇ ποσότητι καὶ μετρούμενα καὶ ἀριθμούμενα, ὁμοίως καὶ ὁ ἀριθμὸς ὁ ἀριθμούμενος ἤγουν ὁ οἶνος καὶ τὰ τοιοῦτα. Καὶ τὰ μὲν ὑπόκεινται τῇ συνεχεῖ ποσότητι ὡς συνεχῶς ἀριθμούμενα, τὰ δὲ τῇ διωρισμένῃ ὡς διωρισμένως μετρούμενά τε καὶ ἀριθμούμενα· διὸ καὶ ποσὰ λέγονται καὶ οὐ ποσότης. Καὶ κυρίως μὲν ποσὰ ταῦτα τὰ ἑπτὰ λέγονται, κατὰ συμβεβηκὸς δὲ ποσὰ λέγομεν τὰ ἐν αὐτοῖς θεωρούμενα οἷον πρᾶξιν, κίνησιν, τὸ λευκὸν καὶ τὰ τοιαῦτα· οἷον, εἰ ἐν πολλῷ χρόνῳ γένηται ἡ πρᾶξις καὶ ἡ κίνησις, φαμὲν πολλὴν πρᾶξιν καὶ πολλὴν κίνησιν, εἰ δὲ ἐν ὀλίγῳ, ὀλίγην· ὁμοίως καί, εἰ ἐν πολλῷ σώματι λευκότης εἴη, φαμὲν πολὺ λευκόν, εἰ δὲ ἐν ὀλίγῳ, ὀλίγον. Ὁ δὲ Ἀριστοτέλης καὶ τὴν κίνησιν καθ’ ἑαυτὴν ὑπὸ τὸ ποσὸν ἀνάγει. Ἀνάγεται δὲ ὑπὸ τὸ ποσὸν καὶ ἡ ῥοπὴ διὰ τὸ θεωρεῖσθαι ἐν αὐτῇ τὸ μάλιστα. Ἴδιον τοῦ ποσοῦ τὸ ἴσον καὶ ἄνισον· ἡ δὲ κουφότης καὶ ἡ βαρύτης ὑπὸ τὸ ποιόν.
FRAGMENTA.
μετὰ τῆς ἰδιότητος. Ιδιον γὰρ τοῦ Πατρὸς τὸ ἀγέν- quæque cum sua proprietate. Nam proprietas Pas
νητον· ἴδιον δὲ τοῦ Υἱοῦ τὸ γεννητόν· καὶ ἴδιον τοῦ
Πνεύματος τὸ ἐκπορευτόν. Θεὸς ὁ Πατήρ ἄναρχος -
Θεὸς ὁ Υἱὸς συνάναρχος, εἰ καὶ ἐκ τοῦ Πατρός· Θεὸς
τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, συναΐδιον καὶ συνάναρχον, ἐκ
τοῦ Πατρὸς προϊόν, οὐχ υἱἰκῶς γεννώμενον ὡς Υιός,
ἀλλ᾽ ἐκπορευτῶς. Εν τὰ τρία τῇ Θεότητι, κάν τρι
σὶν ὑποστάσεσιν.
Ἐπὶ δὲ τῆς οἰκονομίας τοῦ Θεοῦ καὶ Λόγου τοῦ
Θεοῦ, τοῦ εὐδοκίᾳ τοῦ Πατρὸς, καὶ συνεργίᾳ τοῦ
ἁγίου Πνεύματος σαρκωθέντος, δύο φύσεις ὁμολογοῦ
μεν, καὶ μίαν ὑπόστασιν· ἕνα τε Υἱὸν τὸν Κύριον
ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν Θεὸν ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπον, καὶ
ἐν πρόσωπον· δύο δὲ θελήσεις καὶ δύο ἐνεργείας·
ἑκάστην φύσιν μετὰ τῆς ἰδιότητος, ἀδιαιρέτως καὶ
ἀσυγχύτως. Ιδιον μὲν γὰρ τῆς θεότητος, τὸ νεκροὺς
ἀνιστήν, καὶ τὰς θεοσημείας ἐπιτελεῖν· ἴδιον δὲ τῆς
ἀνθρωπότητος, τὸ πεινῇν καὶ διψῆν καὶ κοπιᾷν, καὶ
τὰ πάθη ὑπομένειν. Ασυγχύτως γὰρ ἡνώθη τῇ σαρκὶ
καὶ ἀδιαιρέτως, μεθ᾿ ἧς σαρκὸς ἀνελήφθη, καὶ ἐκάθε
ισεν ἐν δεξιᾷ τοῦ Πατρὸς, καὶ ἥξει μετὰ δόξης ἐν
τῇ συντελείᾳ τῶν αἰώνων κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς,
Θεός σεσαρκωμένος.
Περὶ ἐμψύχου.
Έμψυχον λέγεται τὸ τρεφόμενον, καὶ αὖξον, καὶ
τίκτον ὅμοιον ἑαυτῷ. Τοῦτο δὲ διαιρεῖται εἰς τρία·
εἰς ζῶον· τὸ δὲ ζῶον οὐκ ἔχει μόνον τὰς τρεῖς φυσικὰς ταύτας κινήσεις, ἀλλὰ καὶ τὸ ἐκ τόπου εἰς τόπον
μεθίστασθαι· εἰς φυτόν· τοῦτο τὰς τρεῖς μόνας ἔχει·
εἰς ζωόφυτον· τὸ ζωόφυτον μέσον ἐστὶ τοῦ ζώου καὶ
τοῦ φυτού. Τοῦ γὰρ φυτοῦ τὰς τρεῖς ἔχοντος, τοῦ δὲ
ζώου πρὸς ταῖς τρισὶν καὶ τὴν ἐκ τόπου κίνησιν,
τοῦτο μέσον ὑπάρχει. Εχει γὰρ καὶ αὐτὸ κίνησιν,
καὶ οὐ τὴν ἀπὸ τόπου εἰς τόπον, ἀλλὰ τὴν τῆς συστο
λῆς, εἴ τις αὐτοῦ ἐφάψαιτο.
Τὸ σῶμα διαιρεῖται εἰς ἔμψυχον καὶ ἄψυχον· τὸ
ἔμψυχον εἰς αἰσθητικὸν ζῶον καὶ ἀναίσθητον· τὸ
ἔψυχον εἰς ζωόφυτον και φυτόν· τὸ ζωόφυτον εἰς
συχὴν· τὸ φυτὸν εἰς πόαν, θάμνον, δένδρον· τὸ ζῶον
εἰς λογικὸν καὶ ἄλογον· τὸ λογικὸν εἰς θνητὸν καὶ
ἀθάνατον· τὸ ἀθάνατον εἰς ἄγγελον, δαίμονα· τὸ
θνητὸν εἰς ἄνθρωπον, βοῦν, κύνα, καὶ τὰ τοιαῦτα.
Καινοτομία ἐστὶ πράγμα παρὰ τοὺς τῆς φύσεως
ὅρους καὶ νόμους παρηλλαγμένον.
Οικονομία ἐστὶ πράγμα μὴ ὀφείλον γενέσθαι· για
νεται καὶ κατὰ συγκατάβασιν καὶ ὠφέλειάν τινων.
Τῶν ὄντων τὰ μέν ἐστιν οὐσία· τὰ δὲ ἐπιτηδειό
τῆς· τὰ δὲ ἐνέργεια.
tris est innascibilitas; proprietas Filii, nativitas;
et proprietas Spiritus, processio. Deus est Pater,
qui caret initio; Deus est Filius, qui perinde
initium non habuit, quamlibet sit ex Patre;
Deus, Spiritus sanctus, utriusque coaternus simulque initii expers: ex Patre prodiens, non Filii
more, ut genitus sit uti Filius, sed processione.
Unum tria est Deitate, inque tribus hypostasibus.
In dispensatione vero Dei seu Verbi Dei, quod
ex complacito Patris, unaque operante Spiritu
sancto factum est caro, naturas duas unamque
hypostasim confitemur, unum, inquam, Filium,
Dominum nostrum Jesum Christum, Deum sinul
et hominem, unamque personam: voluntates autem duas duasque operationes; quamlibet naturam cum sua proprietate citra divisionem et confusionem. Deitatis siquidem proprium est suscitare mortuos, et divina miracula patrare: humanitatis 574 vero, famem, sitim, lassitudinem,
laboresque, et dolores tolerare. Unitus enim est
carni sine confusione ac divisione, cum qua carne
assumptus est, sedetque in dextera Patris, ac tandem in fine sæculorum venturus est cum gloria
judicare vivos et mortuos, Deus incarnatus.
De animato.cövlið viljený
Animatum dicitur, id quod alitur et augescit,
gignitque sui ipsius simile. Illud porro in tria dividitur in animal, quod quidem præter tres illos
motus naturales, hunc insuper habet, quo e loco
in locum transeat; in plantam, quæ tres duntaxat
motiones illas habet; et in zoophytum, quod medium est inter animal et plantam: ut cum planta
tres motiones habeat, præter illas, animal locum
mutet: hoc velut in meditullio exsistat. Habet
enim et ipsum motus, at non e loco in locum,
sed per contractionem, si quis ipsum tangat.
· Corpus dividitur in animatum et inanimum.
Animatum, in animal sensu præditum et insensibile. Inanimum, in zoophytum et plantam:
zoophytum, in feum: planta in herbam, rubum,
arborem: animal, in rationale et rationis expers.
Rationale, in mortale et immortale. Immortale,
in angelum et dæmonem; mortale, in hominem,
·D bovem, carnem et similia.
Innovatio res est discrepans a naturæ terminis
et legibus.
Dispensatio res est quam fieri non oportet: efficitur
vero per indulgentiam et ad quorumdam utilitatem.
Lorum quæ sunt, aut essentia est, aut aptitudo,
aut actus.
Post Dialecticam nostri auctoris isthæc etiam alia subjiciuntur in eodem codice
Sancti-Hilarii.
Τῆς δὲ ψυχῆς μέρη γ'.
Επιθυμητικόν, θυμικόν, λογιστικόν.
Αρεταῖς δὲ τέσσαρσι τεθρόνισται ὁ ἱερώτατος
τοῖς· φρονήσεως, ἀνδρείας, δικαιοσύνης, σωφροσύν
νης.
Partes porro animæ tres.
Concupiscens, irascens et rationalis.
Quatuor in virtutibus sanctissima mens veiut
in throno sedet, prudentia scilicet, fortitudine,
justitia et temperantia.
Περὶ τῶν πρός τι Πρός τι τὰ τοιαῦτα λέγεται, ὅσα αὐτά, ἅπερ ἐστίν, ἑτέρων εἶναι λέγεται ἢ ὁπωσοῦν ἄλλως πρὸς ἕτερον ἤγουν ὅσα ἑτέρων εἶναι λέγεται ἢ πρὸς ἕτερον εἴτε πρὸς γενικὴν εἴτε πρὸς ἑτέραν πτῶσιν· τοῦτο γὰρ σημαίνει τὸ ὁπωσοῦν ἄλλως ἤγουν καθ’ ὁποίαν πτῶσιν· τὰ γὰρ πρός τι οὐ μόνον πρὸς γενικήν, ἀλλ’ ἔστιν ὅτε καὶ πρὸς τὴν αὐτὴν πτῶσιν, εἴτε γενικὴν εἴτε δοτικήν, λέγεται καὶ ἡ ἀπόδοσις καὶ ἡ ἀνταπόδοσις, οἷον τὸ διπλάσιον ἡμίσεος διπλάσιον καὶ τὸ ἥμισυ διπλασίου ἥμισυ πρὸς γενικήν, πρὸς δὲ δοτικὴν τὸ ὅμοιον ὁμοίῳ ὅμοιον, ἢ ἡ ἀπόδοσις μὲν πρὸς γενικὴν καὶ ἡ ἀνταπόδοσις πρὸς δοτικὴν, ἡ μὲν ἀπόδοσις οἷον ἐπιστήμη ἐπιστητοῦ ἐπιστήμη, καὶ ἀνταπόδοσις· τὸ ἐπιστητὸν ἐπιστήμῃ ἐπιστητόν· ἢ πρὸς εὐθεῖαν οἷον τὸ ὄρος μέγα πρὸς μικρὸν καὶ πολὺ πρὸς ὀλίγον· οὐδεὶς γὰρ λέγει μικροῦ μέγα ἢ πολλοῦ ὀλίγον. Τῶν δὲ πρός τι τὰ μὲν τῷ αὐτῷ ὀνόματι ὀνομάζονται, ὡς ὁ φίλος φίλου φίλος καὶ τὸ ὅμοιον ὁμοίῳ ὅμοιον καὶ τὰ τοιαῦτα, τὰ δὲ ἑτέρως.
FRAGMENTA.
μετὰ τῆς ἰδιότητος. Ιδιον γὰρ τοῦ Πατρὸς τὸ ἀγέν- quæque cum sua proprietate. Nam proprietas Pas
νητον· ἴδιον δὲ τοῦ Υἱοῦ τὸ γεννητόν· καὶ ἴδιον τοῦ
Πνεύματος τὸ ἐκπορευτόν. Θεὸς ὁ Πατήρ ἄναρχος -
Θεὸς ὁ Υἱὸς συνάναρχος, εἰ καὶ ἐκ τοῦ Πατρός· Θεὸς
τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, συναΐδιον καὶ συνάναρχον, ἐκ
τοῦ Πατρὸς προϊόν, οὐχ υἱἰκῶς γεννώμενον ὡς Υιός,
ἀλλ᾽ ἐκπορευτῶς. Εν τὰ τρία τῇ Θεότητι, κάν τρι
σὶν ὑποστάσεσιν.
Ἐπὶ δὲ τῆς οἰκονομίας τοῦ Θεοῦ καὶ Λόγου τοῦ
Θεοῦ, τοῦ εὐδοκίᾳ τοῦ Πατρὸς, καὶ συνεργίᾳ τοῦ
ἁγίου Πνεύματος σαρκωθέντος, δύο φύσεις ὁμολογοῦ
μεν, καὶ μίαν ὑπόστασιν· ἕνα τε Υἱὸν τὸν Κύριον
ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν Θεὸν ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπον, καὶ
ἐν πρόσωπον· δύο δὲ θελήσεις καὶ δύο ἐνεργείας·
ἑκάστην φύσιν μετὰ τῆς ἰδιότητος, ἀδιαιρέτως καὶ
ἀσυγχύτως. Ιδιον μὲν γὰρ τῆς θεότητος, τὸ νεκροὺς
ἀνιστήν, καὶ τὰς θεοσημείας ἐπιτελεῖν· ἴδιον δὲ τῆς
ἀνθρωπότητος, τὸ πεινῇν καὶ διψῆν καὶ κοπιᾷν, καὶ
τὰ πάθη ὑπομένειν. Ασυγχύτως γὰρ ἡνώθη τῇ σαρκὶ
καὶ ἀδιαιρέτως, μεθ᾿ ἧς σαρκὸς ἀνελήφθη, καὶ ἐκάθε
ισεν ἐν δεξιᾷ τοῦ Πατρὸς, καὶ ἥξει μετὰ δόξης ἐν
τῇ συντελείᾳ τῶν αἰώνων κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς,
Θεός σεσαρκωμένος.
Περὶ ἐμψύχου.
Έμψυχον λέγεται τὸ τρεφόμενον, καὶ αὖξον, καὶ
τίκτον ὅμοιον ἑαυτῷ. Τοῦτο δὲ διαιρεῖται εἰς τρία·
εἰς ζῶον· τὸ δὲ ζῶον οὐκ ἔχει μόνον τὰς τρεῖς φυσικὰς ταύτας κινήσεις, ἀλλὰ καὶ τὸ ἐκ τόπου εἰς τόπον
μεθίστασθαι· εἰς φυτόν· τοῦτο τὰς τρεῖς μόνας ἔχει·
εἰς ζωόφυτον· τὸ ζωόφυτον μέσον ἐστὶ τοῦ ζώου καὶ
τοῦ φυτού. Τοῦ γὰρ φυτοῦ τὰς τρεῖς ἔχοντος, τοῦ δὲ
ζώου πρὸς ταῖς τρισὶν καὶ τὴν ἐκ τόπου κίνησιν,
τοῦτο μέσον ὑπάρχει. Εχει γὰρ καὶ αὐτὸ κίνησιν,
καὶ οὐ τὴν ἀπὸ τόπου εἰς τόπον, ἀλλὰ τὴν τῆς συστο
λῆς, εἴ τις αὐτοῦ ἐφάψαιτο.
Τὸ σῶμα διαιρεῖται εἰς ἔμψυχον καὶ ἄψυχον· τὸ
ἔμψυχον εἰς αἰσθητικὸν ζῶον καὶ ἀναίσθητον· τὸ
ἔψυχον εἰς ζωόφυτον και φυτόν· τὸ ζωόφυτον εἰς
συχὴν· τὸ φυτὸν εἰς πόαν, θάμνον, δένδρον· τὸ ζῶον
εἰς λογικὸν καὶ ἄλογον· τὸ λογικὸν εἰς θνητὸν καὶ
ἀθάνατον· τὸ ἀθάνατον εἰς ἄγγελον, δαίμονα· τὸ
θνητὸν εἰς ἄνθρωπον, βοῦν, κύνα, καὶ τὰ τοιαῦτα.
Καινοτομία ἐστὶ πράγμα παρὰ τοὺς τῆς φύσεως
ὅρους καὶ νόμους παρηλλαγμένον.
Οικονομία ἐστὶ πράγμα μὴ ὀφείλον γενέσθαι· για
νεται καὶ κατὰ συγκατάβασιν καὶ ὠφέλειάν τινων.
Τῶν ὄντων τὰ μέν ἐστιν οὐσία· τὰ δὲ ἐπιτηδειό
τῆς· τὰ δὲ ἐνέργεια.
tris est innascibilitas; proprietas Filii, nativitas;
et proprietas Spiritus, processio. Deus est Pater,
qui caret initio; Deus est Filius, qui perinde
initium non habuit, quamlibet sit ex Patre;
Deus, Spiritus sanctus, utriusque coaternus simulque initii expers: ex Patre prodiens, non Filii
more, ut genitus sit uti Filius, sed processione.
Unum tria est Deitate, inque tribus hypostasibus.
In dispensatione vero Dei seu Verbi Dei, quod
ex complacito Patris, unaque operante Spiritu
sancto factum est caro, naturas duas unamque
hypostasim confitemur, unum, inquam, Filium,
Dominum nostrum Jesum Christum, Deum sinul
et hominem, unamque personam: voluntates autem duas duasque operationes; quamlibet naturam cum sua proprietate citra divisionem et confusionem. Deitatis siquidem proprium est suscitare mortuos, et divina miracula patrare: humanitatis 574 vero, famem, sitim, lassitudinem,
laboresque, et dolores tolerare. Unitus enim est
carni sine confusione ac divisione, cum qua carne
assumptus est, sedetque in dextera Patris, ac tandem in fine sæculorum venturus est cum gloria
judicare vivos et mortuos, Deus incarnatus.
De animato.cövlið viljený
Animatum dicitur, id quod alitur et augescit,
gignitque sui ipsius simile. Illud porro in tria dividitur in animal, quod quidem præter tres illos
motus naturales, hunc insuper habet, quo e loco
in locum transeat; in plantam, quæ tres duntaxat
motiones illas habet; et in zoophytum, quod medium est inter animal et plantam: ut cum planta
tres motiones habeat, præter illas, animal locum
mutet: hoc velut in meditullio exsistat. Habet
enim et ipsum motus, at non e loco in locum,
sed per contractionem, si quis ipsum tangat.
· Corpus dividitur in animatum et inanimum.
Animatum, in animal sensu præditum et insensibile. Inanimum, in zoophytum et plantam:
zoophytum, in feum: planta in herbam, rubum,
arborem: animal, in rationale et rationis expers.
Rationale, in mortale et immortale. Immortale,
in angelum et dæmonem; mortale, in hominem,
·D bovem, carnem et similia.
Innovatio res est discrepans a naturæ terminis
et legibus.
Dispensatio res est quam fieri non oportet: efficitur
vero per indulgentiam et ad quorumdam utilitatem.
Lorum quæ sunt, aut essentia est, aut aptitudo,
aut actus.
Post Dialecticam nostri auctoris isthæc etiam alia subjiciuntur in eodem codice
Sancti-Hilarii.
Τῆς δὲ ψυχῆς μέρη γ'.
Επιθυμητικόν, θυμικόν, λογιστικόν.
Αρεταῖς δὲ τέσσαρσι τεθρόνισται ὁ ἱερώτατος
τοῖς· φρονήσεως, ἀνδρείας, δικαιοσύνης, σωφροσύν
νης.
Partes porro animæ tres.
Concupiscens, irascens et rationalis.
Quatuor in virtutibus sanctissima mens veiut
in throno sedet, prudentia scilicet, fortitudine,
justitia et temperantia.
Καὶ τούτων τὰ μὲν καθ’ ὑπεροχὴν καὶ ἔλλειψιν, ὑφ’ ἃ ἀναφέρονται τὰ τοῦ πολυπλασίου εἴδη ὡς τὸ μεῖζον ἐλάττονος μεῖζον, τὰ δὲ κατὰ τὸ κρῖνον καὶ κρινόμενον ὡς ἐπιστήμη ἐπιστητοῦ ἐπιστήμη, ἕξις ἑκτοῦ ἕξις, αἴσθησις αἰσθητοῦ αἴσθησις, ὁμοίως καὶ διάθεσις καὶ θέσις καὶ ἀνάκλισις καὶ καθέδρα καὶ στάσις· τούτων γὰρ γένος ἡ θέσις. Ὑφ’ ἣν δὲ κατηγορίαν τὸ γένος ἐστίν, ὑπὸ ταύτην καὶ τὰ τοῦ γένους εἴδη ἀνάγονται. Τὸ δὲ καθῆσθαι καὶ κεῖσθαι καὶ ἑστάναι ὡς παρώνυμα καὶ ἀπαρέμφατα οὐκ ἀνάγονται ὑπὸ τὰ πρός τι· οὐ γάρ εἰσι θέσιςτὰ δὲ κατὰ δύναμιν καὶ ἀδυναμίαν, δύναμιν μὲν ὡς τὸ θερμαῖνον καὶ θερμαινόμενον, ἀδυναμίαν δὲ τὸ κατὰ στέρησιν τῆς δυνάμεως, ἡνίκα λέγομεν ἀδυναμίαν ἔχειν τὴν ὄψιν ὁρᾶν τὴν ἄναστρον σφαῖραντὰ δὲ κατὰ τὸ αἴτιον καὶ αἰτιατὸν ὡς πατὴρ υἱοῦ πατήρτὰ δὲ κατὰ τὴν πρὸς τὸ γένος ἀναφοράν, ὥς φαμεν τὴν γραμματικὴν ὑπὸ τὰ πρός τι οὐ καθὸ γραμματικὴ ἀλλὰ καθὸ ἐπιστήμη· ἡ γὰρ ἐπιστήμη γένος τῆς γραμματικῆς, ἡ δὲ ἐπιστήμη ἐπιστητοῦ ἐπιστήμη. Ὁμοίως καὶ ἡ ἀνάκλισις καὶ ἡ καθέδρα καὶ ἡ στάσις, τούτων γὰρ γένος ἡ θέσις, καὶ ἡ ἀρετὴ διὰ τὴν ἕξιν· ἡ γὰρ ἀρετὴ ἕξις ἐστίν.
FRAGMENTA.
μετὰ τῆς ἰδιότητος. Ιδιον γὰρ τοῦ Πατρὸς τὸ ἀγέν- quæque cum sua proprietate. Nam proprietas Pas
νητον· ἴδιον δὲ τοῦ Υἱοῦ τὸ γεννητόν· καὶ ἴδιον τοῦ
Πνεύματος τὸ ἐκπορευτόν. Θεὸς ὁ Πατήρ ἄναρχος -
Θεὸς ὁ Υἱὸς συνάναρχος, εἰ καὶ ἐκ τοῦ Πατρός· Θεὸς
τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, συναΐδιον καὶ συνάναρχον, ἐκ
τοῦ Πατρὸς προϊόν, οὐχ υἱἰκῶς γεννώμενον ὡς Υιός,
ἀλλ᾽ ἐκπορευτῶς. Εν τὰ τρία τῇ Θεότητι, κάν τρι
σὶν ὑποστάσεσιν.
Ἐπὶ δὲ τῆς οἰκονομίας τοῦ Θεοῦ καὶ Λόγου τοῦ
Θεοῦ, τοῦ εὐδοκίᾳ τοῦ Πατρὸς, καὶ συνεργίᾳ τοῦ
ἁγίου Πνεύματος σαρκωθέντος, δύο φύσεις ὁμολογοῦ
μεν, καὶ μίαν ὑπόστασιν· ἕνα τε Υἱὸν τὸν Κύριον
ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν Θεὸν ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπον, καὶ
ἐν πρόσωπον· δύο δὲ θελήσεις καὶ δύο ἐνεργείας·
ἑκάστην φύσιν μετὰ τῆς ἰδιότητος, ἀδιαιρέτως καὶ
ἀσυγχύτως. Ιδιον μὲν γὰρ τῆς θεότητος, τὸ νεκροὺς
ἀνιστήν, καὶ τὰς θεοσημείας ἐπιτελεῖν· ἴδιον δὲ τῆς
ἀνθρωπότητος, τὸ πεινῇν καὶ διψῆν καὶ κοπιᾷν, καὶ
τὰ πάθη ὑπομένειν. Ασυγχύτως γὰρ ἡνώθη τῇ σαρκὶ
καὶ ἀδιαιρέτως, μεθ᾿ ἧς σαρκὸς ἀνελήφθη, καὶ ἐκάθε
ισεν ἐν δεξιᾷ τοῦ Πατρὸς, καὶ ἥξει μετὰ δόξης ἐν
τῇ συντελείᾳ τῶν αἰώνων κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς,
Θεός σεσαρκωμένος.
Περὶ ἐμψύχου.
Έμψυχον λέγεται τὸ τρεφόμενον, καὶ αὖξον, καὶ
τίκτον ὅμοιον ἑαυτῷ. Τοῦτο δὲ διαιρεῖται εἰς τρία·
εἰς ζῶον· τὸ δὲ ζῶον οὐκ ἔχει μόνον τὰς τρεῖς φυσικὰς ταύτας κινήσεις, ἀλλὰ καὶ τὸ ἐκ τόπου εἰς τόπον
μεθίστασθαι· εἰς φυτόν· τοῦτο τὰς τρεῖς μόνας ἔχει·
εἰς ζωόφυτον· τὸ ζωόφυτον μέσον ἐστὶ τοῦ ζώου καὶ
τοῦ φυτού. Τοῦ γὰρ φυτοῦ τὰς τρεῖς ἔχοντος, τοῦ δὲ
ζώου πρὸς ταῖς τρισὶν καὶ τὴν ἐκ τόπου κίνησιν,
τοῦτο μέσον ὑπάρχει. Εχει γὰρ καὶ αὐτὸ κίνησιν,
καὶ οὐ τὴν ἀπὸ τόπου εἰς τόπον, ἀλλὰ τὴν τῆς συστο
λῆς, εἴ τις αὐτοῦ ἐφάψαιτο.
Τὸ σῶμα διαιρεῖται εἰς ἔμψυχον καὶ ἄψυχον· τὸ
ἔμψυχον εἰς αἰσθητικὸν ζῶον καὶ ἀναίσθητον· τὸ
ἔψυχον εἰς ζωόφυτον και φυτόν· τὸ ζωόφυτον εἰς
συχὴν· τὸ φυτὸν εἰς πόαν, θάμνον, δένδρον· τὸ ζῶον
εἰς λογικὸν καὶ ἄλογον· τὸ λογικὸν εἰς θνητὸν καὶ
ἀθάνατον· τὸ ἀθάνατον εἰς ἄγγελον, δαίμονα· τὸ
θνητὸν εἰς ἄνθρωπον, βοῦν, κύνα, καὶ τὰ τοιαῦτα.
Καινοτομία ἐστὶ πράγμα παρὰ τοὺς τῆς φύσεως
ὅρους καὶ νόμους παρηλλαγμένον.
Οικονομία ἐστὶ πράγμα μὴ ὀφείλον γενέσθαι· για
νεται καὶ κατὰ συγκατάβασιν καὶ ὠφέλειάν τινων.
Τῶν ὄντων τὰ μέν ἐστιν οὐσία· τὰ δὲ ἐπιτηδειό
τῆς· τὰ δὲ ἐνέργεια.
tris est innascibilitas; proprietas Filii, nativitas;
et proprietas Spiritus, processio. Deus est Pater,
qui caret initio; Deus est Filius, qui perinde
initium non habuit, quamlibet sit ex Patre;
Deus, Spiritus sanctus, utriusque coaternus simulque initii expers: ex Patre prodiens, non Filii
more, ut genitus sit uti Filius, sed processione.
Unum tria est Deitate, inque tribus hypostasibus.
In dispensatione vero Dei seu Verbi Dei, quod
ex complacito Patris, unaque operante Spiritu
sancto factum est caro, naturas duas unamque
hypostasim confitemur, unum, inquam, Filium,
Dominum nostrum Jesum Christum, Deum sinul
et hominem, unamque personam: voluntates autem duas duasque operationes; quamlibet naturam cum sua proprietate citra divisionem et confusionem. Deitatis siquidem proprium est suscitare mortuos, et divina miracula patrare: humanitatis 574 vero, famem, sitim, lassitudinem,
laboresque, et dolores tolerare. Unitus enim est
carni sine confusione ac divisione, cum qua carne
assumptus est, sedetque in dextera Patris, ac tandem in fine sæculorum venturus est cum gloria
judicare vivos et mortuos, Deus incarnatus.
De animato.cövlið viljený
Animatum dicitur, id quod alitur et augescit,
gignitque sui ipsius simile. Illud porro in tria dividitur in animal, quod quidem præter tres illos
motus naturales, hunc insuper habet, quo e loco
in locum transeat; in plantam, quæ tres duntaxat
motiones illas habet; et in zoophytum, quod medium est inter animal et plantam: ut cum planta
tres motiones habeat, præter illas, animal locum
mutet: hoc velut in meditullio exsistat. Habet
enim et ipsum motus, at non e loco in locum,
sed per contractionem, si quis ipsum tangat.
· Corpus dividitur in animatum et inanimum.
Animatum, in animal sensu præditum et insensibile. Inanimum, in zoophytum et plantam:
zoophytum, in feum: planta in herbam, rubum,
arborem: animal, in rationale et rationis expers.
Rationale, in mortale et immortale. Immortale,
in angelum et dæmonem; mortale, in hominem,
·D bovem, carnem et similia.
Innovatio res est discrepans a naturæ terminis
et legibus.
Dispensatio res est quam fieri non oportet: efficitur
vero per indulgentiam et ad quorumdam utilitatem.
Lorum quæ sunt, aut essentia est, aut aptitudo,
aut actus.
Post Dialecticam nostri auctoris isthæc etiam alia subjiciuntur in eodem codice
Sancti-Hilarii.
Τῆς δὲ ψυχῆς μέρη γ'.
Επιθυμητικόν, θυμικόν, λογιστικόν.
Αρεταῖς δὲ τέσσαρσι τεθρόνισται ὁ ἱερώτατος
τοῖς· φρονήσεως, ἀνδρείας, δικαιοσύνης, σωφροσύν
νης.
Partes porro animæ tres.
Concupiscens, irascens et rationalis.
Quatuor in virtutibus sanctissima mens veiut
in throno sedet, prudentia scilicet, fortitudine,
justitia et temperantia.
Περὶ ποιοῦ καὶ ποιότητος Ποιότης ἐστί, καθ’ ἣν ποιοί τινες ὀνομάζονται, ἢ ποιότης ἐστί, καθ’ ἣν παρωνύμως τὰ μετέχοντα αὐτῆς λέγεται· ἐκ γὰρ τῆς φρονήσεως φρόνιμος λέγεται ὁ ἔχων τὴν φρόνησιν καὶ θερμὸς λέγεται ὁ μετέχων θερμότητος. Ἰστέον δέ, ὡς τὸ ποιὸν καθολικώτερόν ἐστι τῆς ποιότητος· τὸ μὲν γὰρ ποιὸν σημαίνει τήν τε ποιότητα καὶ τὸ μετέχον αὐτῆς, ἡ δὲ ποιότης οὐ σημαίνει τὸ μετέχον αὐτῆς. Ὁμοίως καὶ ἐπὶ τοῦ ποσοῦ καὶ τῆς ποσότητος. Ἡ δὲ ποιότης τῶν πολλαχῶς λεγομένων ἐστὶν οὐχ ὡς ὁμώνυμος ἀλλ’ ὡς συνώνυμος. Τὸ μὲν γὰρ κύων ὄνομα ὁμωνύμως λεγόμενον οὐκ ἔστι κοινὸν γένος τοῦ χερσαίου καὶ θαλασσίου καὶ ἀστρῴου, ἡ δὲ ποιότης γένος οὖσα συνωνύμως κατηγορεῖται τῶν ὑπ’ αὐτὴν εἰδῶν· τὰ γὰρ εἴδη αὐτῆς καὶ τὸ ὄνομα καὶ τὸν ὅρον αὐτῆς δέχεται. Τῶν δὲ ποιοτήτων αἱ μὲν τοῖς ἐμψύχοις ὑπάρχουσι σώμασιν ὡς ἐπιστῆμαι καὶ ἀρεταί, νόσοι καὶ ὑγίειαι, καὶ λέγονται ἕξεις καὶ διαθέσεις, αἱ δὲ τοῖς ἐμψύχοις καὶ ἀψύχοις ὡς θερμότης, ψύξις, μορφή, σχῆμα, δύναμις καὶ ἀδυναμία. Τούτων δὲ αἱ μέν εἰσι δυνάμει, αἱ δὲ ἐνεργείᾳ· καὶ εἰ μὲν δυνάμει, ποιοῦσι δύναμιν καὶ ἀδυναμίαν·
FRAGMENTA.
μετὰ τῆς ἰδιότητος. Ιδιον γὰρ τοῦ Πατρὸς τὸ ἀγέν- quæque cum sua proprietate. Nam proprietas Pas
νητον· ἴδιον δὲ τοῦ Υἱοῦ τὸ γεννητόν· καὶ ἴδιον τοῦ
Πνεύματος τὸ ἐκπορευτόν. Θεὸς ὁ Πατήρ ἄναρχος -
Θεὸς ὁ Υἱὸς συνάναρχος, εἰ καὶ ἐκ τοῦ Πατρός· Θεὸς
τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, συναΐδιον καὶ συνάναρχον, ἐκ
τοῦ Πατρὸς προϊόν, οὐχ υἱἰκῶς γεννώμενον ὡς Υιός,
ἀλλ᾽ ἐκπορευτῶς. Εν τὰ τρία τῇ Θεότητι, κάν τρι
σὶν ὑποστάσεσιν.
Ἐπὶ δὲ τῆς οἰκονομίας τοῦ Θεοῦ καὶ Λόγου τοῦ
Θεοῦ, τοῦ εὐδοκίᾳ τοῦ Πατρὸς, καὶ συνεργίᾳ τοῦ
ἁγίου Πνεύματος σαρκωθέντος, δύο φύσεις ὁμολογοῦ
μεν, καὶ μίαν ὑπόστασιν· ἕνα τε Υἱὸν τὸν Κύριον
ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν Θεὸν ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπον, καὶ
ἐν πρόσωπον· δύο δὲ θελήσεις καὶ δύο ἐνεργείας·
ἑκάστην φύσιν μετὰ τῆς ἰδιότητος, ἀδιαιρέτως καὶ
ἀσυγχύτως. Ιδιον μὲν γὰρ τῆς θεότητος, τὸ νεκροὺς
ἀνιστήν, καὶ τὰς θεοσημείας ἐπιτελεῖν· ἴδιον δὲ τῆς
ἀνθρωπότητος, τὸ πεινῇν καὶ διψῆν καὶ κοπιᾷν, καὶ
τὰ πάθη ὑπομένειν. Ασυγχύτως γὰρ ἡνώθη τῇ σαρκὶ
καὶ ἀδιαιρέτως, μεθ᾿ ἧς σαρκὸς ἀνελήφθη, καὶ ἐκάθε
ισεν ἐν δεξιᾷ τοῦ Πατρὸς, καὶ ἥξει μετὰ δόξης ἐν
τῇ συντελείᾳ τῶν αἰώνων κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς,
Θεός σεσαρκωμένος.
Περὶ ἐμψύχου.
Έμψυχον λέγεται τὸ τρεφόμενον, καὶ αὖξον, καὶ
τίκτον ὅμοιον ἑαυτῷ. Τοῦτο δὲ διαιρεῖται εἰς τρία·
εἰς ζῶον· τὸ δὲ ζῶον οὐκ ἔχει μόνον τὰς τρεῖς φυσικὰς ταύτας κινήσεις, ἀλλὰ καὶ τὸ ἐκ τόπου εἰς τόπον
μεθίστασθαι· εἰς φυτόν· τοῦτο τὰς τρεῖς μόνας ἔχει·
εἰς ζωόφυτον· τὸ ζωόφυτον μέσον ἐστὶ τοῦ ζώου καὶ
τοῦ φυτού. Τοῦ γὰρ φυτοῦ τὰς τρεῖς ἔχοντος, τοῦ δὲ
ζώου πρὸς ταῖς τρισὶν καὶ τὴν ἐκ τόπου κίνησιν,
τοῦτο μέσον ὑπάρχει. Εχει γὰρ καὶ αὐτὸ κίνησιν,
καὶ οὐ τὴν ἀπὸ τόπου εἰς τόπον, ἀλλὰ τὴν τῆς συστο
λῆς, εἴ τις αὐτοῦ ἐφάψαιτο.
Τὸ σῶμα διαιρεῖται εἰς ἔμψυχον καὶ ἄψυχον· τὸ
ἔμψυχον εἰς αἰσθητικὸν ζῶον καὶ ἀναίσθητον· τὸ
ἔψυχον εἰς ζωόφυτον και φυτόν· τὸ ζωόφυτον εἰς
συχὴν· τὸ φυτὸν εἰς πόαν, θάμνον, δένδρον· τὸ ζῶον
εἰς λογικὸν καὶ ἄλογον· τὸ λογικὸν εἰς θνητὸν καὶ
ἀθάνατον· τὸ ἀθάνατον εἰς ἄγγελον, δαίμονα· τὸ
θνητὸν εἰς ἄνθρωπον, βοῦν, κύνα, καὶ τὰ τοιαῦτα.
Καινοτομία ἐστὶ πράγμα παρὰ τοὺς τῆς φύσεως
ὅρους καὶ νόμους παρηλλαγμένον.
Οικονομία ἐστὶ πράγμα μὴ ὀφείλον γενέσθαι· για
νεται καὶ κατὰ συγκατάβασιν καὶ ὠφέλειάν τινων.
Τῶν ὄντων τὰ μέν ἐστιν οὐσία· τὰ δὲ ἐπιτηδειό
τῆς· τὰ δὲ ἐνέργεια.
tris est innascibilitas; proprietas Filii, nativitas;
et proprietas Spiritus, processio. Deus est Pater,
qui caret initio; Deus est Filius, qui perinde
initium non habuit, quamlibet sit ex Patre;
Deus, Spiritus sanctus, utriusque coaternus simulque initii expers: ex Patre prodiens, non Filii
more, ut genitus sit uti Filius, sed processione.
Unum tria est Deitate, inque tribus hypostasibus.
In dispensatione vero Dei seu Verbi Dei, quod
ex complacito Patris, unaque operante Spiritu
sancto factum est caro, naturas duas unamque
hypostasim confitemur, unum, inquam, Filium,
Dominum nostrum Jesum Christum, Deum sinul
et hominem, unamque personam: voluntates autem duas duasque operationes; quamlibet naturam cum sua proprietate citra divisionem et confusionem. Deitatis siquidem proprium est suscitare mortuos, et divina miracula patrare: humanitatis 574 vero, famem, sitim, lassitudinem,
laboresque, et dolores tolerare. Unitus enim est
carni sine confusione ac divisione, cum qua carne
assumptus est, sedetque in dextera Patris, ac tandem in fine sæculorum venturus est cum gloria
judicare vivos et mortuos, Deus incarnatus.
De animato.cövlið viljený
Animatum dicitur, id quod alitur et augescit,
gignitque sui ipsius simile. Illud porro in tria dividitur in animal, quod quidem præter tres illos
motus naturales, hunc insuper habet, quo e loco
in locum transeat; in plantam, quæ tres duntaxat
motiones illas habet; et in zoophytum, quod medium est inter animal et plantam: ut cum planta
tres motiones habeat, præter illas, animal locum
mutet: hoc velut in meditullio exsistat. Habet
enim et ipsum motus, at non e loco in locum,
sed per contractionem, si quis ipsum tangat.
· Corpus dividitur in animatum et inanimum.
Animatum, in animal sensu præditum et insensibile. Inanimum, in zoophytum et plantam:
zoophytum, in feum: planta in herbam, rubum,
arborem: animal, in rationale et rationis expers.
Rationale, in mortale et immortale. Immortale,
in angelum et dæmonem; mortale, in hominem,
·D bovem, carnem et similia.
Innovatio res est discrepans a naturæ terminis
et legibus.
Dispensatio res est quam fieri non oportet: efficitur
vero per indulgentiam et ad quorumdam utilitatem.
Lorum quæ sunt, aut essentia est, aut aptitudo,
aut actus.
Post Dialecticam nostri auctoris isthæc etiam alia subjiciuntur in eodem codice
Sancti-Hilarii.
Τῆς δὲ ψυχῆς μέρη γ'.
Επιθυμητικόν, θυμικόν, λογιστικόν.
Αρεταῖς δὲ τέσσαρσι τεθρόνισται ὁ ἱερώτατος
τοῖς· φρονήσεως, ἀνδρείας, δικαιοσύνης, σωφροσύν
νης.
Partes porro animæ tres.
Concupiscens, irascens et rationalis.
Quatuor in virtutibus sanctissima mens veiut
in throno sedet, prudentia scilicet, fortitudine,
justitia et temperantia.
εἰ δὲ ἐνεργείᾳ, ἢ διὰ βάθους κεχωρήκασιν ὥσπερ ἡ θερμότης δι’ ὅλου τοῦ πυρὸς καὶ ἡ λευκότης δι’ ὅλου τοῦ γάλακτος καὶ τῆς χιόνος καὶ ποιεῖ τὸ τρίτον εἶδος, πάθος καὶ παθητικὴν ποιότητα, ἢ ἐπιπολῆς καὶ ποιοῦσι τὸ τέταρτον εἶδος, σχῆμα καὶ μορφήν. Περὶ διαφορᾶς ἑνώσεως Ἕνωσις γίνεται κατὰ διαφόρους τρόπους· ἢ γὰρ κατὰ φυρμὸν γίνεται ὡς ἐπὶ διαφόρων ἀλεύρων ἀναφυρομένων καὶ μιγνυμένων, ἢ κατὰ κόλλησιν ὡς ἐπὶ χαλκοῦ καὶ μολύβδου, ἢ κατὰ ἁρμονίαν ὡς ἐπὶ λίθων ἢ ξύλων, ἢ κατὰ σύγχυσιν ὡς ἐπὶ τῶν τηκτῶν καὶ τῶν μεταλλικῶν, ὡς ἐπὶ κηροῦ καὶ πίσσης καὶ ὡς ἐπὶ χρυσοῦ καὶ ἀργύρου, ἢ κατὰ ἀνάκρασιν ὡς ἐπὶ τῶν ὑγρῶν, οἴνου τυχὸν καὶ ὕδατος ἢ οἴνου καὶ μέλιτος. Ἡ γὰρ κατὰ σύνθεσιν ἕνωσίς ἐστιν ἡ εἰς ἄλληλα τῶν μερῶν χωρὶς ἀφανισμοῦ περιχώρησις, ὡς ἐπὶ ψυχῆς ἔχει καὶ σώματος, ἥντινα ἕνωσίν τινες σύγκρασιν ἐκάλεσαν ἢ συμφυί̈αν· τὰ γὰρ συνόντα τοιαύτην ἔχει φύσιν, ὡς καὶ ἑνοῦσθαι τοῖς δυναμένοις αὐτὰ δέξασθαι ὡς τὰ συνεφθαρμένα καὶ ἑνούμενα μένειν ἀσύγχυτα καὶ ἀδιάφθορα καὶ ἀναλλοίωτα ὡς τὰ παρακείμενα. Οὐκ ἔστιν οὖν ἡ ψυχὴ ἐν σώματι, ἀλλὰ τὸ σῶμα ἐν τῇ ψυχῇ.
FRAGMENTA.
μετὰ τῆς ἰδιότητος. Ιδιον γὰρ τοῦ Πατρὸς τὸ ἀγέν- quæque cum sua proprietate. Nam proprietas Pas
νητον· ἴδιον δὲ τοῦ Υἱοῦ τὸ γεννητόν· καὶ ἴδιον τοῦ
Πνεύματος τὸ ἐκπορευτόν. Θεὸς ὁ Πατήρ ἄναρχος -
Θεὸς ὁ Υἱὸς συνάναρχος, εἰ καὶ ἐκ τοῦ Πατρός· Θεὸς
τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, συναΐδιον καὶ συνάναρχον, ἐκ
τοῦ Πατρὸς προϊόν, οὐχ υἱἰκῶς γεννώμενον ὡς Υιός,
ἀλλ᾽ ἐκπορευτῶς. Εν τὰ τρία τῇ Θεότητι, κάν τρι
σὶν ὑποστάσεσιν.
Ἐπὶ δὲ τῆς οἰκονομίας τοῦ Θεοῦ καὶ Λόγου τοῦ
Θεοῦ, τοῦ εὐδοκίᾳ τοῦ Πατρὸς, καὶ συνεργίᾳ τοῦ
ἁγίου Πνεύματος σαρκωθέντος, δύο φύσεις ὁμολογοῦ
μεν, καὶ μίαν ὑπόστασιν· ἕνα τε Υἱὸν τὸν Κύριον
ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν Θεὸν ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπον, καὶ
ἐν πρόσωπον· δύο δὲ θελήσεις καὶ δύο ἐνεργείας·
ἑκάστην φύσιν μετὰ τῆς ἰδιότητος, ἀδιαιρέτως καὶ
ἀσυγχύτως. Ιδιον μὲν γὰρ τῆς θεότητος, τὸ νεκροὺς
ἀνιστήν, καὶ τὰς θεοσημείας ἐπιτελεῖν· ἴδιον δὲ τῆς
ἀνθρωπότητος, τὸ πεινῇν καὶ διψῆν καὶ κοπιᾷν, καὶ
τὰ πάθη ὑπομένειν. Ασυγχύτως γὰρ ἡνώθη τῇ σαρκὶ
καὶ ἀδιαιρέτως, μεθ᾿ ἧς σαρκὸς ἀνελήφθη, καὶ ἐκάθε
ισεν ἐν δεξιᾷ τοῦ Πατρὸς, καὶ ἥξει μετὰ δόξης ἐν
τῇ συντελείᾳ τῶν αἰώνων κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς,
Θεός σεσαρκωμένος.
Περὶ ἐμψύχου.
Έμψυχον λέγεται τὸ τρεφόμενον, καὶ αὖξον, καὶ
τίκτον ὅμοιον ἑαυτῷ. Τοῦτο δὲ διαιρεῖται εἰς τρία·
εἰς ζῶον· τὸ δὲ ζῶον οὐκ ἔχει μόνον τὰς τρεῖς φυσικὰς ταύτας κινήσεις, ἀλλὰ καὶ τὸ ἐκ τόπου εἰς τόπον
μεθίστασθαι· εἰς φυτόν· τοῦτο τὰς τρεῖς μόνας ἔχει·
εἰς ζωόφυτον· τὸ ζωόφυτον μέσον ἐστὶ τοῦ ζώου καὶ
τοῦ φυτού. Τοῦ γὰρ φυτοῦ τὰς τρεῖς ἔχοντος, τοῦ δὲ
ζώου πρὸς ταῖς τρισὶν καὶ τὴν ἐκ τόπου κίνησιν,
τοῦτο μέσον ὑπάρχει. Εχει γὰρ καὶ αὐτὸ κίνησιν,
καὶ οὐ τὴν ἀπὸ τόπου εἰς τόπον, ἀλλὰ τὴν τῆς συστο
λῆς, εἴ τις αὐτοῦ ἐφάψαιτο.
Τὸ σῶμα διαιρεῖται εἰς ἔμψυχον καὶ ἄψυχον· τὸ
ἔμψυχον εἰς αἰσθητικὸν ζῶον καὶ ἀναίσθητον· τὸ
ἔψυχον εἰς ζωόφυτον και φυτόν· τὸ ζωόφυτον εἰς
συχὴν· τὸ φυτὸν εἰς πόαν, θάμνον, δένδρον· τὸ ζῶον
εἰς λογικὸν καὶ ἄλογον· τὸ λογικὸν εἰς θνητὸν καὶ
ἀθάνατον· τὸ ἀθάνατον εἰς ἄγγελον, δαίμονα· τὸ
θνητὸν εἰς ἄνθρωπον, βοῦν, κύνα, καὶ τὰ τοιαῦτα.
Καινοτομία ἐστὶ πράγμα παρὰ τοὺς τῆς φύσεως
ὅρους καὶ νόμους παρηλλαγμένον.
Οικονομία ἐστὶ πράγμα μὴ ὀφείλον γενέσθαι· για
νεται καὶ κατὰ συγκατάβασιν καὶ ὠφέλειάν τινων.
Τῶν ὄντων τὰ μέν ἐστιν οὐσία· τὰ δὲ ἐπιτηδειό
τῆς· τὰ δὲ ἐνέργεια.
tris est innascibilitas; proprietas Filii, nativitas;
et proprietas Spiritus, processio. Deus est Pater,
qui caret initio; Deus est Filius, qui perinde
initium non habuit, quamlibet sit ex Patre;
Deus, Spiritus sanctus, utriusque coaternus simulque initii expers: ex Patre prodiens, non Filii
more, ut genitus sit uti Filius, sed processione.
Unum tria est Deitate, inque tribus hypostasibus.
In dispensatione vero Dei seu Verbi Dei, quod
ex complacito Patris, unaque operante Spiritu
sancto factum est caro, naturas duas unamque
hypostasim confitemur, unum, inquam, Filium,
Dominum nostrum Jesum Christum, Deum sinul
et hominem, unamque personam: voluntates autem duas duasque operationes; quamlibet naturam cum sua proprietate citra divisionem et confusionem. Deitatis siquidem proprium est suscitare mortuos, et divina miracula patrare: humanitatis 574 vero, famem, sitim, lassitudinem,
laboresque, et dolores tolerare. Unitus enim est
carni sine confusione ac divisione, cum qua carne
assumptus est, sedetque in dextera Patris, ac tandem in fine sæculorum venturus est cum gloria
judicare vivos et mortuos, Deus incarnatus.
De animato.cövlið viljený
Animatum dicitur, id quod alitur et augescit,
gignitque sui ipsius simile. Illud porro in tria dividitur in animal, quod quidem præter tres illos
motus naturales, hunc insuper habet, quo e loco
in locum transeat; in plantam, quæ tres duntaxat
motiones illas habet; et in zoophytum, quod medium est inter animal et plantam: ut cum planta
tres motiones habeat, præter illas, animal locum
mutet: hoc velut in meditullio exsistat. Habet
enim et ipsum motus, at non e loco in locum,
sed per contractionem, si quis ipsum tangat.
· Corpus dividitur in animatum et inanimum.
Animatum, in animal sensu præditum et insensibile. Inanimum, in zoophytum et plantam:
zoophytum, in feum: planta in herbam, rubum,
arborem: animal, in rationale et rationis expers.
Rationale, in mortale et immortale. Immortale,
in angelum et dæmonem; mortale, in hominem,
·D bovem, carnem et similia.
Innovatio res est discrepans a naturæ terminis
et legibus.
Dispensatio res est quam fieri non oportet: efficitur
vero per indulgentiam et ad quorumdam utilitatem.
Lorum quæ sunt, aut essentia est, aut aptitudo,
aut actus.
Post Dialecticam nostri auctoris isthæc etiam alia subjiciuntur in eodem codice
Sancti-Hilarii.
Τῆς δὲ ψυχῆς μέρη γ'.
Επιθυμητικόν, θυμικόν, λογιστικόν.
Αρεταῖς δὲ τέσσαρσι τεθρόνισται ὁ ἱερώτατος
τοῖς· φρονήσεως, ἀνδρείας, δικαιοσύνης, σωφροσύν
νης.
Partes porro animæ tres.
Concupiscens, irascens et rationalis.
Quatuor in virtutibus sanctissima mens veiut
in throno sedet, prudentia scilicet, fortitudine,
justitia et temperantia.
Ἰστέον δέ, ὥς τινες τῶν πατέρων τὸ τῆς κράσεως ὄνομα ἐπὶ τοῦ κατὰ Χριστὸν μυστηρίου οὐκ ἐδέξαντο, τὴν δὲ κατὰ σύνθεσιν ἕνωσιν ἅπαντες. Ἔστιν ἕνωσις καὶ ἡ κατὰ παράθεσιν· ἔοικε δὲ τῇ κατὰ ἁρμονίαν. Πάλιν ἕνωσις λέγεται προσωπική, ὅταν τις τὸ ἑτέρου ὑποδυόμενος πρόσωπον ἀντ’ αὐτοῦ τοὺς ὑπὲρ αὐτοῦ ποιῆται λόγους, καὶ ἕνωσις σχετικὴ ὡς φίλου πρὸς φίλον. Ὁ δὲ Νεστόριος καὶ ἄλλας ἐπινοεῖ ἑνώσεις κατὰ τὴν ἀξίαν φημὶ καὶ ταυτοβουλίαν καὶ ὁμοτιμίαν καὶ εὐδοκίαν καὶ ὁμωνυμίαν. Περὶ διαιρέσεως Διαίρεσίς ἐστι πρώτη τομὴ ἡ τοῦ πράγματος, οἷον τὸ ζῷον διαιρεῖται εἰς λογικὸν καὶ ἄλογον. Ἐπιδιαίρεσίς ἐστιν ἡ δευτέρα τομὴ τοῦ αὐτοῦ πράγματος, οἷον τὸ ζῷον διαιρεῖται εἰς θνητὸν καὶ ἀθάνατον. Ὑποδιαίρεσίς ἐστιν ἡ τοῦ σκέλους τομή, οἷον τοῦ ζῴου διαιρεθέντος εἰς λογικὸν καὶ ἄλογον τὸ λογικὸν διαιρεῖται εἰς θνητὸν καὶ ἀθάνατον. Οὐκ ἐπὶ πάντων δὲ γίνεται διαίρεσις καὶ ἐπιδιαίρεσις, ἀλλ’ ὅτε μὴ πάντα περιέχονται ὑπὸ τὴν πρώτην διαίρεσιν, οἷον τοῦ ζῴου διαιρουμένου εἰς λογικὸν καὶ ἄλογον εὑρίσκονται καὶ ἐν τοῖς λογικοῖς ποηφάγα ἤγουν βοτάνην ἐσθίοντα καὶ ἐν τοῖς ἀλόγοις ὁμοίως κρεωφάγα.
FRAGMENTA.
μετὰ τῆς ἰδιότητος. Ιδιον γὰρ τοῦ Πατρὸς τὸ ἀγέν- quæque cum sua proprietate. Nam proprietas Pas
νητον· ἴδιον δὲ τοῦ Υἱοῦ τὸ γεννητόν· καὶ ἴδιον τοῦ
Πνεύματος τὸ ἐκπορευτόν. Θεὸς ὁ Πατήρ ἄναρχος -
Θεὸς ὁ Υἱὸς συνάναρχος, εἰ καὶ ἐκ τοῦ Πατρός· Θεὸς
τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, συναΐδιον καὶ συνάναρχον, ἐκ
τοῦ Πατρὸς προϊόν, οὐχ υἱἰκῶς γεννώμενον ὡς Υιός,
ἀλλ᾽ ἐκπορευτῶς. Εν τὰ τρία τῇ Θεότητι, κάν τρι
σὶν ὑποστάσεσιν.
Ἐπὶ δὲ τῆς οἰκονομίας τοῦ Θεοῦ καὶ Λόγου τοῦ
Θεοῦ, τοῦ εὐδοκίᾳ τοῦ Πατρὸς, καὶ συνεργίᾳ τοῦ
ἁγίου Πνεύματος σαρκωθέντος, δύο φύσεις ὁμολογοῦ
μεν, καὶ μίαν ὑπόστασιν· ἕνα τε Υἱὸν τὸν Κύριον
ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν Θεὸν ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπον, καὶ
ἐν πρόσωπον· δύο δὲ θελήσεις καὶ δύο ἐνεργείας·
ἑκάστην φύσιν μετὰ τῆς ἰδιότητος, ἀδιαιρέτως καὶ
ἀσυγχύτως. Ιδιον μὲν γὰρ τῆς θεότητος, τὸ νεκροὺς
ἀνιστήν, καὶ τὰς θεοσημείας ἐπιτελεῖν· ἴδιον δὲ τῆς
ἀνθρωπότητος, τὸ πεινῇν καὶ διψῆν καὶ κοπιᾷν, καὶ
τὰ πάθη ὑπομένειν. Ασυγχύτως γὰρ ἡνώθη τῇ σαρκὶ
καὶ ἀδιαιρέτως, μεθ᾿ ἧς σαρκὸς ἀνελήφθη, καὶ ἐκάθε
ισεν ἐν δεξιᾷ τοῦ Πατρὸς, καὶ ἥξει μετὰ δόξης ἐν
τῇ συντελείᾳ τῶν αἰώνων κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς,
Θεός σεσαρκωμένος.
Περὶ ἐμψύχου.
Έμψυχον λέγεται τὸ τρεφόμενον, καὶ αὖξον, καὶ
τίκτον ὅμοιον ἑαυτῷ. Τοῦτο δὲ διαιρεῖται εἰς τρία·
εἰς ζῶον· τὸ δὲ ζῶον οὐκ ἔχει μόνον τὰς τρεῖς φυσικὰς ταύτας κινήσεις, ἀλλὰ καὶ τὸ ἐκ τόπου εἰς τόπον
μεθίστασθαι· εἰς φυτόν· τοῦτο τὰς τρεῖς μόνας ἔχει·
εἰς ζωόφυτον· τὸ ζωόφυτον μέσον ἐστὶ τοῦ ζώου καὶ
τοῦ φυτού. Τοῦ γὰρ φυτοῦ τὰς τρεῖς ἔχοντος, τοῦ δὲ
ζώου πρὸς ταῖς τρισὶν καὶ τὴν ἐκ τόπου κίνησιν,
τοῦτο μέσον ὑπάρχει. Εχει γὰρ καὶ αὐτὸ κίνησιν,
καὶ οὐ τὴν ἀπὸ τόπου εἰς τόπον, ἀλλὰ τὴν τῆς συστο
λῆς, εἴ τις αὐτοῦ ἐφάψαιτο.
Τὸ σῶμα διαιρεῖται εἰς ἔμψυχον καὶ ἄψυχον· τὸ
ἔμψυχον εἰς αἰσθητικὸν ζῶον καὶ ἀναίσθητον· τὸ
ἔψυχον εἰς ζωόφυτον και φυτόν· τὸ ζωόφυτον εἰς
συχὴν· τὸ φυτὸν εἰς πόαν, θάμνον, δένδρον· τὸ ζῶον
εἰς λογικὸν καὶ ἄλογον· τὸ λογικὸν εἰς θνητὸν καὶ
ἀθάνατον· τὸ ἀθάνατον εἰς ἄγγελον, δαίμονα· τὸ
θνητὸν εἰς ἄνθρωπον, βοῦν, κύνα, καὶ τὰ τοιαῦτα.
Καινοτομία ἐστὶ πράγμα παρὰ τοὺς τῆς φύσεως
ὅρους καὶ νόμους παρηλλαγμένον.
Οικονομία ἐστὶ πράγμα μὴ ὀφείλον γενέσθαι· για
νεται καὶ κατὰ συγκατάβασιν καὶ ὠφέλειάν τινων.
Τῶν ὄντων τὰ μέν ἐστιν οὐσία· τὰ δὲ ἐπιτηδειό
τῆς· τὰ δὲ ἐνέργεια.
tris est innascibilitas; proprietas Filii, nativitas;
et proprietas Spiritus, processio. Deus est Pater,
qui caret initio; Deus est Filius, qui perinde
initium non habuit, quamlibet sit ex Patre;
Deus, Spiritus sanctus, utriusque coaternus simulque initii expers: ex Patre prodiens, non Filii
more, ut genitus sit uti Filius, sed processione.
Unum tria est Deitate, inque tribus hypostasibus.
In dispensatione vero Dei seu Verbi Dei, quod
ex complacito Patris, unaque operante Spiritu
sancto factum est caro, naturas duas unamque
hypostasim confitemur, unum, inquam, Filium,
Dominum nostrum Jesum Christum, Deum sinul
et hominem, unamque personam: voluntates autem duas duasque operationes; quamlibet naturam cum sua proprietate citra divisionem et confusionem. Deitatis siquidem proprium est suscitare mortuos, et divina miracula patrare: humanitatis 574 vero, famem, sitim, lassitudinem,
laboresque, et dolores tolerare. Unitus enim est
carni sine confusione ac divisione, cum qua carne
assumptus est, sedetque in dextera Patris, ac tandem in fine sæculorum venturus est cum gloria
judicare vivos et mortuos, Deus incarnatus.
De animato.cövlið viljený
Animatum dicitur, id quod alitur et augescit,
gignitque sui ipsius simile. Illud porro in tria dividitur in animal, quod quidem præter tres illos
motus naturales, hunc insuper habet, quo e loco
in locum transeat; in plantam, quæ tres duntaxat
motiones illas habet; et in zoophytum, quod medium est inter animal et plantam: ut cum planta
tres motiones habeat, præter illas, animal locum
mutet: hoc velut in meditullio exsistat. Habet
enim et ipsum motus, at non e loco in locum,
sed per contractionem, si quis ipsum tangat.
· Corpus dividitur in animatum et inanimum.
Animatum, in animal sensu præditum et insensibile. Inanimum, in zoophytum et plantam:
zoophytum, in feum: planta in herbam, rubum,
arborem: animal, in rationale et rationis expers.
Rationale, in mortale et immortale. Immortale,
in angelum et dæmonem; mortale, in hominem,
·D bovem, carnem et similia.
Innovatio res est discrepans a naturæ terminis
et legibus.
Dispensatio res est quam fieri non oportet: efficitur
vero per indulgentiam et ad quorumdam utilitatem.
Lorum quæ sunt, aut essentia est, aut aptitudo,
aut actus.
Post Dialecticam nostri auctoris isthæc etiam alia subjiciuntur in eodem codice
Sancti-Hilarii.
Τῆς δὲ ψυχῆς μέρη γ'.
Επιθυμητικόν, θυμικόν, λογιστικόν.
Αρεταῖς δὲ τέσσαρσι τεθρόνισται ὁ ἱερώτατος
τοῖς· φρονήσεως, ἀνδρείας, δικαιοσύνης, σωφροσύν
νης.
Partes porro animæ tres.
Concupiscens, irascens et rationalis.
Quatuor in virtutibus sanctissima mens veiut
in throno sedet, prudentia scilicet, fortitudine,
justitia et temperantia.
PG 95:231Ἀναγκαίως οὖν ποιούμεθα ἐπιδιαίρεσιν ἤγουν δευτέραν τομὴν τοῦ αὐτοῦ ζῴου λέγοντες· Τὸ ζῷον διαιρεῖται εἰς ποηφάγον καὶ κρεωφάγον. Διαιρετικοὶ δὲ τρόποι εἰσὶν η· ἢ ὡς γένος εἰς εἴδη, ὡς ὅταν διέλῃς τὸ ζῷον εἰς λογικὸν καὶ ἄλογον· ἢ ὡς εἶδος εἰς ἄτομα οἷον ὁ ἄνθρωπος εἰς Πέτρον καὶ Παῦλον καὶ τοὺς λοιποὺς κατὰ μέρος ἀνθρώπους, ἢ ὡς ὅλον εἰς μέρη καὶ τοῦτο διχῶς, ἢ εἰς ὁμοιομερῆ ἢ εἰς ἀνομοιομερῆ. Καὶ ὁμοιομερὲς μέν ἐστιν, ὅταν τὰ τμήματα τό τε ὄνομα τοῦ ὅλου καὶ ἀλλήλων καὶ τὸν ὁρισμὸν ἐπιδέχωνται, οἷον ἡ σὰρξ διαιρεῖται εἰς πολλὰς σάρκας, καὶ ἕκαστον μέρος τῆς σαρκὸς σὰρξ λέγεται καὶ τὸν ὁρισμὸν τῆς σαρκὸς ἐπιδέχεται. Ἀνομοιομερὲς δέ ἐστι τὸ ἀνάπαλιν, ὅταν τὸ τμηθὲν μὴ ἐπιδέξηται μήτε τὸ ὄνομα μήτε τὸν ὁρισμὸν μήτε ὅλου μήτε ἀλλήλων, ὡς ἵνα διέλῃς τὸν Σωκράτην εἰς χεῖρας καὶ πόδας καὶ κεφαλήν· οὔτε γὰρ ὁ τμηθεὶς ποῦς ἀπὸ Σωκράτους Σωκράτης λέγεται οὔτε τὸν ὁρισμὸν τοῦ Σωκράτους ἐπιδέχεται. ἢ ὡς ὁμώνυμος φωνὴ εἰς διάφορα σημαινόμενα· καὶ τοῦτο πάλιν διχῶς· ἢ γὰρ ὅλον τι σημαίνει ἢ μέρος. Καὶ ὅλον μὲν ὡς ἡ κύων φωνή·
Τρισσὸς ὁ νόμος.
Φυσικός, γραπτός, καὶ ὁ ἐν χάριτι πνευματικός.
Τετραμερές ἐστι τὸ σῶμα, ὥσπερ τις κόσμος συνιστάμενον· τριμερὴς δὲ ἐν αὐτῷ ἡ ψυχή, προτυποῦσα
τὴν ἁγίαν Τριάδα, καὶ τοῦτο ταῖς ἐνεργείαις ζωοποιοῦσα. Τριμερή δὲ λέγομεν τὴν ψυχὴν, ἔχουσαν
λογικόν, θυμικόν, καὶ ἐπιθυμητικόν· ἵνα διὰ μὲν τοῦ
λογικοῦ λογίζηται· διὰ δὲ τοῦ θυμικοῦ ὀργίζηται
τοῖς δαίμοσιν, ἀνδριζομένη κατ' αὐτῶν· διὰ δὲ τοῦ
ἐπιθυμητικοῦ ἀγαπᾷ τὸν Θεόν. Τοῦτο δὲ τὸ ἐπιθυμη
τικὸν διαιρεῖται εἰς τρία· εἰς θεϊκόν, φυσικόν, καὶ
μέσον τὸ σαρκικὸν, ὅπερ ἐστὶ τὸ διαβολικόν. Θεϊκὸν
μὲν, τὸ ἀγαπᾶν τὸν Θεόν· φυσικὸν δὲ, τὸ ἀγαπαν
τὰ κατὰ φύσιν· σαρκικὸν δὲ τὸ ἀγαπᾶν τὰ παρὰ φύ
σιν· οἷον, κατὰ φύσιν μὲν ὁ γάμος· παρὰ φύσιν δὲ,
ἡ πορνεία, καὶ τὰ τοιαῦτα,
Lex triplex.
Lex naturalis, lex scripta, et spiritualis lex gratiæ.
Quatuor partibus ceu mundus alter corpus
constat. Tres autem habet anima in corpore residens, quibus sanctissimæ Trinitatis imaginem exprimit, et illi suis operationibus vitam præbet.
Porro tripartitam esse animam dicianus, quia concupiscente, irascente, et rationali facultatibus pollet. Per rationalem quidem ratiocinatur et intelligit. Irascente vero adversus dæmones utitur,
viriliter contra eos certans. Concupiscente demum utitur ad Deum amandum. Concupiscens
pars trifariam item dividitur, in divinam, kaluralem, et eam, quæ medium locum.habens, carnalis dicitur: quam et diabolicam appellare licet.
Divina quidem in Dei dilectione versatur. Naturalis in eorum amore quæ naturæ consentanca 575 sunt, carnalis vero in amore corum, quæ
naturæ, vel adversantur, vel minime conveniunt, v. gr. uuptiæ qnidem naturæ consentaneæ sunt:
contra naturam vero sunt fornicatio et similia.
In alio hæc reperi. Quinque sunt animæ potentime: mens, cogitatio, judicium sive opinio, inaginatio, sensus. Mens seu inteligentia, spiritualis
seusus est animi, quo per seipsum et sine conquisitione res intueri valet. Cogitatio animi virtas
est, qua ratiocinando potest res cognoscere. Quapropter διάνοια vocatur, παρὰ τὸ ὁδόν τινα διανοίYeɩv (id est quasi riam quamdam aperiat). Opinio
est animi facultas minime rationalis, qua res non
per causas cognoscit. Imaginatio, partis anim
potentia est. Sensus est animæ vis qua res materia inmersas percipit.
Quæ sequuntur definitiones unionum variæ,
discrepant ab iis quas Combefisius edidit
Damasceni, de unione.
Unio est rerum distantium in sui invicem communionem venientium concursus.
Duodecim autem modis contingit: secundum
temperationem, secundum coacervationem, secundum conspersionem, secundum admistionem,
secundum contractionem, secundum essentiam,
secundum respectum et affectum, et secundum
hypostasim, unico et singulari modo.
Ac unio quidem secundum temperationem est,
ut in fluidis, puta in vino et aquis.
Secundum coacervationem, ut in siccis, frumento et hordeo.
Secundum conspersionem, qualis est inter humidum et siccum, terram et aquam.
Secundum permistionem, ut in variis farinis.
Secundum confusionem, ut in his quæ liquantur, auro et argento, cera et pice.
Secundum compaginationem, ut in lapidibus.
Secundum appositionem, ut in asseribus et tabulis.
Secundum contractionem, ut in lampade ex
igne prodeunte, ac rursum cum igne unita,
Secundum essentiam, ut in individuis, Petro et
Paulo, sive his et istis equis, sive bolus, aliisve
animantibus.
Εν ἄλλῳ εὗρον. Τῆς ψυχῆς εἰσι δυνάμεις πέντε
νοῦς, διάνοια, δόξα, φαντασία, αἴσθησις. Νοῦς ἐστε
νοερά αἴσθησις τῆς ψυχῆς, καθ' ἣν δύναται αὐτοπτιχῶς ὁρᾷν τὰ πράγματα, καὶ δίχα ζητήσεων. Διάνοια
ἐστι δύναμις τῆς ψυχῆς, καθ᾿ ἣν μετὰ συλλογισμού
δύναται γινώσκειν τὰ πράγματα· διὸ καὶ λέγεται
διάνοια, παρὰ τὸ ὁδόν τινα διανοίγειν. Δόξα ἐστὶ δύο
ναμις τῆς ψυχῆς, καθ᾿ ἣν ἄνευ αἰτίας γινώσκει τὸ
πράγματα. Φαντασία δύναμίς ἐστι τῆς ἀλόγου φυ
χῆς. Αίσθησίς ἐστι δύναμις τῆς ψυχῆς, ἀντιληπτική
τῶν ὑλῶν.
habentur in cod. Regio 2951, paucisque verbis
t. ll Operum sancti Marimi, pag. 115
Περὶ ἑνώσεως, τοῦ Δαμασκηνοῦ.
Ενωσίς ἐστι διεστώτων πραγμάτων κοινωνική
συνδρομή.
Γίνεται δὲ κατὰ ιβ' τρόπους· κατὰ κρᾶσιν, κατά
σωρείαν, κατὰ φύρσιν,κατὰ ἀνάμιξιν, κατὰ σύγχυσιν,
κατὰ ἁρμονίαν, κατὰ παράθεσιν, κατὰ συναλοιφήν,
κατὰ οὐσίαν, κατὰ σχέσιν, κατὰ σύνθεσιν, καθ' ὑπό
στασιν μόνως.
Καὶ ἔστι κατὰ κρᾶσιν, ὡς ἐπὶ τῶν ὑγρῶν· οἴνου
καὶ ὑδάτων.
Κατὰ σωρείαν, ὡς ἐπὶ ξηρῶν· σίτου καὶ κριθῇ..
Κατὰ φύρσιν, ὡς ἐπὶ ξηροῦ καὶ ὑγροῦ· γῆς καὶ
ὕδατος.
Κατὰ ἀνάμιξιν, ὡς ἐπὶ διαφόρων αλεύρων.
Κατὰ σύγχυσιν, ὡς ἐπὶ τηκτῶν· χρυσοῦ καὶ ἀργύ
ρου, κηροῦ καὶ πίσσης.
Κατὰ ἁρμονίαν, ὡς ἐπὶ λίθων.
Κατά παράθεσιν, ὡς ἐπὶ σανίδων.
Κατὰ συναλοιφὴν, ὡς ἐπὶ λαμπάδος ἐκ πυρός
προερχομένης καὶ αὖθις ἐνουμένης.
Κατὰ οὐσίαν, ὡς ἐπὶ ἀτόμων, Πέτρου καὶ Παύλου,
ἤ τινων ἵππων, ἢ βοῶν, ἢ ἑτέρων ζώων.
φέρεται γὰρ ὅλον χερσαίου κυνὸς καὶ ἀστρῴου καὶ θαλαττίου, ἅπερ ὅλον τί εἰσι καὶ οὐ μέρος ζῴου. Ὡς δὲ μέρος, ὅτε τὸ τῆς γλώσσης ὄνομα φέρεται κατά τε ἄκρου τοῦ ὑποδήματος καὶ τοῦ αὐλοῦ καὶ τοῦ γευστικοῦ μορίου τῶν ζῴων, ἅτινα μέρη εἰσὶ καὶ οὐχ ὅλα. ἢ ὡς οὐσία εἰς συμβεβηκότα, ὡς ὅταν εἴπω· Τῶν ἀνθρώπων οἱ μέν εἰσι λευκοὶ οἱ δὲ μέλανες. ἢ ὡς συμβεβηκὸς εἰς οὐσίας, ὡς ὅταν εἴπω· Τῶν λευκῶν τὰ μὲν ἔμψυχα τὰ δὲ ἄψυχα. ἢ ὡς συμβεβηκὸς εἰς συμβεβηκότα, ὡς ὅταν εἴπω· Τῶν ψυχρῶν τὰ μὲν λευκὰ τὰ δὲ μελανά. ἢ ὡς τὰ ἀφ’ ἑνὸς καὶ πρὸς ἕν. Ἀφ’ ἑνὸς μὲν ὡς ἀπὸ τῆς ἰατρικῆς ἰατρικὸν βιβλίον, ἰατρικὸν φάρμακον· ἀπὸ γὰρ ἑνός, τῆς ἰατρικῆς, ὠνομάσθησαν ἰατρικά. Πρὸς ἓν δὲ ὡς ὑγιεινὸν φάρμακον, ὑγιεινὸν βρῶμα· πρὸς ἓν γὰρ βλέπουσι, τὴν ὑγίειαν. Τῶν δὲ ἀφ’ ἑνὸς τὰ μὲν ἔκ τινος αἰτίου λέγεται, ὡς ἡ εἰκὼν τοῦ ἀνθρώπου ἐξ ἀληθινοῦ αἰτίου τοῦ ἀνθρώπου λέγεται, τὰ δὲ ὡς ἀπό τινος ἐξειρημένα ὡς ἰατρικὸν βιβλίον καὶ τὰ τοιαῦτα.
Τρισσὸς ὁ νόμος.
Φυσικός, γραπτός, καὶ ὁ ἐν χάριτι πνευματικός.
Τετραμερές ἐστι τὸ σῶμα, ὥσπερ τις κόσμος συνιστάμενον· τριμερὴς δὲ ἐν αὐτῷ ἡ ψυχή, προτυποῦσα
τὴν ἁγίαν Τριάδα, καὶ τοῦτο ταῖς ἐνεργείαις ζωοποιοῦσα. Τριμερή δὲ λέγομεν τὴν ψυχὴν, ἔχουσαν
λογικόν, θυμικόν, καὶ ἐπιθυμητικόν· ἵνα διὰ μὲν τοῦ
λογικοῦ λογίζηται· διὰ δὲ τοῦ θυμικοῦ ὀργίζηται
τοῖς δαίμοσιν, ἀνδριζομένη κατ' αὐτῶν· διὰ δὲ τοῦ
ἐπιθυμητικοῦ ἀγαπᾷ τὸν Θεόν. Τοῦτο δὲ τὸ ἐπιθυμη
τικὸν διαιρεῖται εἰς τρία· εἰς θεϊκόν, φυσικόν, καὶ
μέσον τὸ σαρκικὸν, ὅπερ ἐστὶ τὸ διαβολικόν. Θεϊκὸν
μὲν, τὸ ἀγαπᾶν τὸν Θεόν· φυσικὸν δὲ, τὸ ἀγαπαν
τὰ κατὰ φύσιν· σαρκικὸν δὲ τὸ ἀγαπᾶν τὰ παρὰ φύ
σιν· οἷον, κατὰ φύσιν μὲν ὁ γάμος· παρὰ φύσιν δὲ,
ἡ πορνεία, καὶ τὰ τοιαῦτα,
Lex triplex.
Lex naturalis, lex scripta, et spiritualis lex gratiæ.
Quatuor partibus ceu mundus alter corpus
constat. Tres autem habet anima in corpore residens, quibus sanctissimæ Trinitatis imaginem exprimit, et illi suis operationibus vitam præbet.
Porro tripartitam esse animam dicianus, quia concupiscente, irascente, et rationali facultatibus pollet. Per rationalem quidem ratiocinatur et intelligit. Irascente vero adversus dæmones utitur,
viriliter contra eos certans. Concupiscente demum utitur ad Deum amandum. Concupiscens
pars trifariam item dividitur, in divinam, kaluralem, et eam, quæ medium locum.habens, carnalis dicitur: quam et diabolicam appellare licet.
Divina quidem in Dei dilectione versatur. Naturalis in eorum amore quæ naturæ consentanca 575 sunt, carnalis vero in amore corum, quæ
naturæ, vel adversantur, vel minime conveniunt, v. gr. uuptiæ qnidem naturæ consentaneæ sunt:
contra naturam vero sunt fornicatio et similia.
In alio hæc reperi. Quinque sunt animæ potentime: mens, cogitatio, judicium sive opinio, inaginatio, sensus. Mens seu inteligentia, spiritualis
seusus est animi, quo per seipsum et sine conquisitione res intueri valet. Cogitatio animi virtas
est, qua ratiocinando potest res cognoscere. Quapropter διάνοια vocatur, παρὰ τὸ ὁδόν τινα διανοίYeɩv (id est quasi riam quamdam aperiat). Opinio
est animi facultas minime rationalis, qua res non
per causas cognoscit. Imaginatio, partis anim
potentia est. Sensus est animæ vis qua res materia inmersas percipit.
Quæ sequuntur definitiones unionum variæ,
discrepant ab iis quas Combefisius edidit
Damasceni, de unione.
Unio est rerum distantium in sui invicem communionem venientium concursus.
Duodecim autem modis contingit: secundum
temperationem, secundum coacervationem, secundum conspersionem, secundum admistionem,
secundum contractionem, secundum essentiam,
secundum respectum et affectum, et secundum
hypostasim, unico et singulari modo.
Ac unio quidem secundum temperationem est,
ut in fluidis, puta in vino et aquis.
Secundum coacervationem, ut in siccis, frumento et hordeo.
Secundum conspersionem, qualis est inter humidum et siccum, terram et aquam.
Secundum permistionem, ut in variis farinis.
Secundum confusionem, ut in his quæ liquantur, auro et argento, cera et pice.
Secundum compaginationem, ut in lapidibus.
Secundum appositionem, ut in asseribus et tabulis.
Secundum contractionem, ut in lampade ex
igne prodeunte, ac rursum cum igne unita,
Secundum essentiam, ut in individuis, Petro et
Paulo, sive his et istis equis, sive bolus, aliisve
animantibus.
Εν ἄλλῳ εὗρον. Τῆς ψυχῆς εἰσι δυνάμεις πέντε
νοῦς, διάνοια, δόξα, φαντασία, αἴσθησις. Νοῦς ἐστε
νοερά αἴσθησις τῆς ψυχῆς, καθ' ἣν δύναται αὐτοπτιχῶς ὁρᾷν τὰ πράγματα, καὶ δίχα ζητήσεων. Διάνοια
ἐστι δύναμις τῆς ψυχῆς, καθ᾿ ἣν μετὰ συλλογισμού
δύναται γινώσκειν τὰ πράγματα· διὸ καὶ λέγεται
διάνοια, παρὰ τὸ ὁδόν τινα διανοίγειν. Δόξα ἐστὶ δύο
ναμις τῆς ψυχῆς, καθ᾿ ἣν ἄνευ αἰτίας γινώσκει τὸ
πράγματα. Φαντασία δύναμίς ἐστι τῆς ἀλόγου φυ
χῆς. Αίσθησίς ἐστι δύναμις τῆς ψυχῆς, ἀντιληπτική
τῶν ὑλῶν.
habentur in cod. Regio 2951, paucisque verbis
t. ll Operum sancti Marimi, pag. 115
Περὶ ἑνώσεως, τοῦ Δαμασκηνοῦ.
Ενωσίς ἐστι διεστώτων πραγμάτων κοινωνική
συνδρομή.
Γίνεται δὲ κατὰ ιβ' τρόπους· κατὰ κρᾶσιν, κατά
σωρείαν, κατὰ φύρσιν,κατὰ ἀνάμιξιν, κατὰ σύγχυσιν,
κατὰ ἁρμονίαν, κατὰ παράθεσιν, κατὰ συναλοιφήν,
κατὰ οὐσίαν, κατὰ σχέσιν, κατὰ σύνθεσιν, καθ' ὑπό
στασιν μόνως.
Καὶ ἔστι κατὰ κρᾶσιν, ὡς ἐπὶ τῶν ὑγρῶν· οἴνου
καὶ ὑδάτων.
Κατὰ σωρείαν, ὡς ἐπὶ ξηρῶν· σίτου καὶ κριθῇ..
Κατὰ φύρσιν, ὡς ἐπὶ ξηροῦ καὶ ὑγροῦ· γῆς καὶ
ὕδατος.
Κατὰ ἀνάμιξιν, ὡς ἐπὶ διαφόρων αλεύρων.
Κατὰ σύγχυσιν, ὡς ἐπὶ τηκτῶν· χρυσοῦ καὶ ἀργύ
ρου, κηροῦ καὶ πίσσης.
Κατὰ ἁρμονίαν, ὡς ἐπὶ λίθων.
Κατά παράθεσιν, ὡς ἐπὶ σανίδων.
Κατὰ συναλοιφὴν, ὡς ἐπὶ λαμπάδος ἐκ πυρός
προερχομένης καὶ αὖθις ἐνουμένης.
Κατὰ οὐσίαν, ὡς ἐπὶ ἀτόμων, Πέτρου καὶ Παύλου,
ἤ τινων ἵππων, ἢ βοῶν, ἢ ἑτέρων ζώων.
Δεῖ δὲ γινώσκειν, ὡς οὐδ’ ἐν ἑνὶ τρόπῳ τῆς διαιρέσεως θεωρεῖται ἐν τοῖς τμήμασιν τὸ φύσει πρότερον καὶ ὕστερον οὐδὲ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον, εἰ μὴ ἐν τοῖς ἀφ’ ἑνὸς καὶ πρὸς ἓν καὶ ἐξ οὗ ἡ ὀνομασία. Τί δέ ἐστι φύσει πρότερον, ἐν τῇ περὶ τοῦ προτέρου διδασκαλίᾳ ζητῶν εὑρήσεις· ἡ γὰρ ἡμετέρα ψυχὴ διττὰς ἔχει δυνάμεις. [Περὶ φιλοσοφίας] Ὁρισμοὶ τῆς φιλοσοφίας εἰσὶν ἕξ. Φιλοσοφία ἐστὶ γνῶσις τῶν ὄντων, ᾗ ὄντα ἐστίν, ἤγουν τῆς φύσεως αὐτῶν, καὶ γνῶσις θείων τε καὶ ἀνθρωπίνων πραγμάτων καὶ μελέτη θανάτου, θανάτου δὲ τοῦ προαιρετικοῦ ὥς φασιν, ἐγὼ δὲ λέγω καὶ τοῦ φυσικοῦ, ὁμοίωσις θεῷ κατὰ τὸ δυνατὸν ἀνθρώπῳ. Ὁμοιούμεθα δὲ θεῷ κατὰ τὸ δίκαιον καὶ ὅσιον· δίκαιον μὲν οὖν ἐστι τὸ τοῦ ἴσου διανεμητικὸν ἤγουν μήτε ἀδικεῖν μήτε ἀδικεῖσθαι, ὅσιον δὲ τὸ ὑπὲρ τὸ δίκαιον ἤγουν τὸ ἀγαθόν, τουτέστι τοῦ ἀδικεῖσθαι μᾶλλον ἤπερ ἀδικεῖν. τέχνη τεχνῶν καὶ ἐπιστήμη ἐπιστημῶν· ἡ γὰρ φιλοσοφία ἀρχή ἐστι πάσης τέχνης. φιλία σοφίας· σοφία δὲ ἀληθὴς ὁ θεός· ἡ οὖν ἀγάπη ἡ πρὸς τὸν θεόν, αὕτη ἐστὶν ἡ ἀληθὴς φιλοσοφία. Διαιρεῖται δὲ ἡ φιλοσοφία εἰς θεωρητικὸν καὶ πρακτικόν·
Τρισσὸς ὁ νόμος.
Φυσικός, γραπτός, καὶ ὁ ἐν χάριτι πνευματικός.
Τετραμερές ἐστι τὸ σῶμα, ὥσπερ τις κόσμος συνιστάμενον· τριμερὴς δὲ ἐν αὐτῷ ἡ ψυχή, προτυποῦσα
τὴν ἁγίαν Τριάδα, καὶ τοῦτο ταῖς ἐνεργείαις ζωοποιοῦσα. Τριμερή δὲ λέγομεν τὴν ψυχὴν, ἔχουσαν
λογικόν, θυμικόν, καὶ ἐπιθυμητικόν· ἵνα διὰ μὲν τοῦ
λογικοῦ λογίζηται· διὰ δὲ τοῦ θυμικοῦ ὀργίζηται
τοῖς δαίμοσιν, ἀνδριζομένη κατ' αὐτῶν· διὰ δὲ τοῦ
ἐπιθυμητικοῦ ἀγαπᾷ τὸν Θεόν. Τοῦτο δὲ τὸ ἐπιθυμη
τικὸν διαιρεῖται εἰς τρία· εἰς θεϊκόν, φυσικόν, καὶ
μέσον τὸ σαρκικὸν, ὅπερ ἐστὶ τὸ διαβολικόν. Θεϊκὸν
μὲν, τὸ ἀγαπᾶν τὸν Θεόν· φυσικὸν δὲ, τὸ ἀγαπαν
τὰ κατὰ φύσιν· σαρκικὸν δὲ τὸ ἀγαπᾶν τὰ παρὰ φύ
σιν· οἷον, κατὰ φύσιν μὲν ὁ γάμος· παρὰ φύσιν δὲ,
ἡ πορνεία, καὶ τὰ τοιαῦτα,
Lex triplex.
Lex naturalis, lex scripta, et spiritualis lex gratiæ.
Quatuor partibus ceu mundus alter corpus
constat. Tres autem habet anima in corpore residens, quibus sanctissimæ Trinitatis imaginem exprimit, et illi suis operationibus vitam præbet.
Porro tripartitam esse animam dicianus, quia concupiscente, irascente, et rationali facultatibus pollet. Per rationalem quidem ratiocinatur et intelligit. Irascente vero adversus dæmones utitur,
viriliter contra eos certans. Concupiscente demum utitur ad Deum amandum. Concupiscens
pars trifariam item dividitur, in divinam, kaluralem, et eam, quæ medium locum.habens, carnalis dicitur: quam et diabolicam appellare licet.
Divina quidem in Dei dilectione versatur. Naturalis in eorum amore quæ naturæ consentanca 575 sunt, carnalis vero in amore corum, quæ
naturæ, vel adversantur, vel minime conveniunt, v. gr. uuptiæ qnidem naturæ consentaneæ sunt:
contra naturam vero sunt fornicatio et similia.
In alio hæc reperi. Quinque sunt animæ potentime: mens, cogitatio, judicium sive opinio, inaginatio, sensus. Mens seu inteligentia, spiritualis
seusus est animi, quo per seipsum et sine conquisitione res intueri valet. Cogitatio animi virtas
est, qua ratiocinando potest res cognoscere. Quapropter διάνοια vocatur, παρὰ τὸ ὁδόν τινα διανοίYeɩv (id est quasi riam quamdam aperiat). Opinio
est animi facultas minime rationalis, qua res non
per causas cognoscit. Imaginatio, partis anim
potentia est. Sensus est animæ vis qua res materia inmersas percipit.
Quæ sequuntur definitiones unionum variæ,
discrepant ab iis quas Combefisius edidit
Damasceni, de unione.
Unio est rerum distantium in sui invicem communionem venientium concursus.
Duodecim autem modis contingit: secundum
temperationem, secundum coacervationem, secundum conspersionem, secundum admistionem,
secundum contractionem, secundum essentiam,
secundum respectum et affectum, et secundum
hypostasim, unico et singulari modo.
Ac unio quidem secundum temperationem est,
ut in fluidis, puta in vino et aquis.
Secundum coacervationem, ut in siccis, frumento et hordeo.
Secundum conspersionem, qualis est inter humidum et siccum, terram et aquam.
Secundum permistionem, ut in variis farinis.
Secundum confusionem, ut in his quæ liquantur, auro et argento, cera et pice.
Secundum compaginationem, ut in lapidibus.
Secundum appositionem, ut in asseribus et tabulis.
Secundum contractionem, ut in lampade ex
igne prodeunte, ac rursum cum igne unita,
Secundum essentiam, ut in individuis, Petro et
Paulo, sive his et istis equis, sive bolus, aliisve
animantibus.
Εν ἄλλῳ εὗρον. Τῆς ψυχῆς εἰσι δυνάμεις πέντε
νοῦς, διάνοια, δόξα, φαντασία, αἴσθησις. Νοῦς ἐστε
νοερά αἴσθησις τῆς ψυχῆς, καθ' ἣν δύναται αὐτοπτιχῶς ὁρᾷν τὰ πράγματα, καὶ δίχα ζητήσεων. Διάνοια
ἐστι δύναμις τῆς ψυχῆς, καθ᾿ ἣν μετὰ συλλογισμού
δύναται γινώσκειν τὰ πράγματα· διὸ καὶ λέγεται
διάνοια, παρὰ τὸ ὁδόν τινα διανοίγειν. Δόξα ἐστὶ δύο
ναμις τῆς ψυχῆς, καθ᾿ ἣν ἄνευ αἰτίας γινώσκει τὸ
πράγματα. Φαντασία δύναμίς ἐστι τῆς ἀλόγου φυ
χῆς. Αίσθησίς ἐστι δύναμις τῆς ψυχῆς, ἀντιληπτική
τῶν ὑλῶν.
habentur in cod. Regio 2951, paucisque verbis
t. ll Operum sancti Marimi, pag. 115
Περὶ ἑνώσεως, τοῦ Δαμασκηνοῦ.
Ενωσίς ἐστι διεστώτων πραγμάτων κοινωνική
συνδρομή.
Γίνεται δὲ κατὰ ιβ' τρόπους· κατὰ κρᾶσιν, κατά
σωρείαν, κατὰ φύρσιν,κατὰ ἀνάμιξιν, κατὰ σύγχυσιν,
κατὰ ἁρμονίαν, κατὰ παράθεσιν, κατὰ συναλοιφήν,
κατὰ οὐσίαν, κατὰ σχέσιν, κατὰ σύνθεσιν, καθ' ὑπό
στασιν μόνως.
Καὶ ἔστι κατὰ κρᾶσιν, ὡς ἐπὶ τῶν ὑγρῶν· οἴνου
καὶ ὑδάτων.
Κατὰ σωρείαν, ὡς ἐπὶ ξηρῶν· σίτου καὶ κριθῇ..
Κατὰ φύρσιν, ὡς ἐπὶ ξηροῦ καὶ ὑγροῦ· γῆς καὶ
ὕδατος.
Κατὰ ἀνάμιξιν, ὡς ἐπὶ διαφόρων αλεύρων.
Κατὰ σύγχυσιν, ὡς ἐπὶ τηκτῶν· χρυσοῦ καὶ ἀργύ
ρου, κηροῦ καὶ πίσσης.
Κατὰ ἁρμονίαν, ὡς ἐπὶ λίθων.
Κατά παράθεσιν, ὡς ἐπὶ σανίδων.
Κατὰ συναλοιφὴν, ὡς ἐπὶ λαμπάδος ἐκ πυρός
προερχομένης καὶ αὖθις ἐνουμένης.
Κατὰ οὐσίαν, ὡς ἐπὶ ἀτόμων, Πέτρου καὶ Παύλου,
ἤ τινων ἵππων, ἢ βοῶν, ἢ ἑτέρων ζώων.
τὸ θεωρητικὸν εἰς θεολογικόν, μαθηματικόν, φυσιολογικόν· τὸ μαθηματικὸν εἰς ἀριθμητικόν, μουσικόν, γεωμετρικόν, ἀστρονομικόν· τὸ δὲ πρακτικὸν εἰς ἠθικόν, οἰκονομικόν, πολιτικόν. Θεωρητικὸν μὲν οὖν ἐστι τὸ κατανοεῖν τά τε ἀσώματα καὶ ἄυλα ἤγουν περὶ θεοῦ, ὃ πρώτως καὶ κυρίως ἐστὶν ἄυλον· ἔπειτα καὶ περὶ ἀγγέλων καὶ δαιμόνων καὶ ψυχῶν, ἃ καὶ αὐτὰ ὅσον πρὸς τὸ σῶμα ἄυλα λέγονται, εἰ καὶ πρὸς τὸ κυρίως ἄυλον ἤγουν τὸ θεῖον ὑλικά εἰσιν, ὅπερ ἐστὶν τὸ θεολογικόν. Θεωρεῖν δὲ καὶ τὴν τῶν ὑλικῶν φύσιν ἤγουν ζῴων καὶ φυτῶν καὶ λίθων καὶ τῶν τοιούτων, ὅπερ ἐστὶ τὸ φυσιολογικόν. Θεωρεῖν δὲ καὶ τὰ μέσα τούτων, ἅτινα ποτὲ μὲν ἐν ὕλῃ θεωροῦνται, ποτὲ δὲ ἐκτὸς ὕλης καὶ μέσα εἰσὶ τῶν ἀύλων καὶ ὑλικῶν, ὅπερ ἐστὶ τὸ μαθηματικόν. Ὁ γὰρ ἀριθμὸς καθ’ ἑαυτὸν μὲν ἄυλός ἐστι, θεωρεῖται δὲ καὶ ἐν τῇ ὕλῃ ἤγουν ἐν σίτῳ· λέγομεν γὰρ δέκα μόδιοι σίτου· ὁμοίως καὶ τὰ λοιπά. Τὸ δὲ πρακτικὸν ἦθος κοσμεῖ καὶ τὸ πῶς δεῖ πολιτεύεσθαι διδάσκει· καὶ εἰ μὲν ἕνα ἄνθρωπον παιδεύει, λέγεται ἠθικόν, εἰ δὲ οἶκον ὅλον, λέγεται οἰκονομικόν, εἰ δὲ καὶ πόλιν ὁλόκληρον, λέγεται πολιτικόν.
Τρισσὸς ὁ νόμος.
Φυσικός, γραπτός, καὶ ὁ ἐν χάριτι πνευματικός.
Τετραμερές ἐστι τὸ σῶμα, ὥσπερ τις κόσμος συνιστάμενον· τριμερὴς δὲ ἐν αὐτῷ ἡ ψυχή, προτυποῦσα
τὴν ἁγίαν Τριάδα, καὶ τοῦτο ταῖς ἐνεργείαις ζωοποιοῦσα. Τριμερή δὲ λέγομεν τὴν ψυχὴν, ἔχουσαν
λογικόν, θυμικόν, καὶ ἐπιθυμητικόν· ἵνα διὰ μὲν τοῦ
λογικοῦ λογίζηται· διὰ δὲ τοῦ θυμικοῦ ὀργίζηται
τοῖς δαίμοσιν, ἀνδριζομένη κατ' αὐτῶν· διὰ δὲ τοῦ
ἐπιθυμητικοῦ ἀγαπᾷ τὸν Θεόν. Τοῦτο δὲ τὸ ἐπιθυμη
τικὸν διαιρεῖται εἰς τρία· εἰς θεϊκόν, φυσικόν, καὶ
μέσον τὸ σαρκικὸν, ὅπερ ἐστὶ τὸ διαβολικόν. Θεϊκὸν
μὲν, τὸ ἀγαπᾶν τὸν Θεόν· φυσικὸν δὲ, τὸ ἀγαπαν
τὰ κατὰ φύσιν· σαρκικὸν δὲ τὸ ἀγαπᾶν τὰ παρὰ φύ
σιν· οἷον, κατὰ φύσιν μὲν ὁ γάμος· παρὰ φύσιν δὲ,
ἡ πορνεία, καὶ τὰ τοιαῦτα,
Lex triplex.
Lex naturalis, lex scripta, et spiritualis lex gratiæ.
Quatuor partibus ceu mundus alter corpus
constat. Tres autem habet anima in corpore residens, quibus sanctissimæ Trinitatis imaginem exprimit, et illi suis operationibus vitam præbet.
Porro tripartitam esse animam dicianus, quia concupiscente, irascente, et rationali facultatibus pollet. Per rationalem quidem ratiocinatur et intelligit. Irascente vero adversus dæmones utitur,
viriliter contra eos certans. Concupiscente demum utitur ad Deum amandum. Concupiscens
pars trifariam item dividitur, in divinam, kaluralem, et eam, quæ medium locum.habens, carnalis dicitur: quam et diabolicam appellare licet.
Divina quidem in Dei dilectione versatur. Naturalis in eorum amore quæ naturæ consentanca 575 sunt, carnalis vero in amore corum, quæ
naturæ, vel adversantur, vel minime conveniunt, v. gr. uuptiæ qnidem naturæ consentaneæ sunt:
contra naturam vero sunt fornicatio et similia.
In alio hæc reperi. Quinque sunt animæ potentime: mens, cogitatio, judicium sive opinio, inaginatio, sensus. Mens seu inteligentia, spiritualis
seusus est animi, quo per seipsum et sine conquisitione res intueri valet. Cogitatio animi virtas
est, qua ratiocinando potest res cognoscere. Quapropter διάνοια vocatur, παρὰ τὸ ὁδόν τινα διανοίYeɩv (id est quasi riam quamdam aperiat). Opinio
est animi facultas minime rationalis, qua res non
per causas cognoscit. Imaginatio, partis anim
potentia est. Sensus est animæ vis qua res materia inmersas percipit.
Quæ sequuntur definitiones unionum variæ,
discrepant ab iis quas Combefisius edidit
Damasceni, de unione.
Unio est rerum distantium in sui invicem communionem venientium concursus.
Duodecim autem modis contingit: secundum
temperationem, secundum coacervationem, secundum conspersionem, secundum admistionem,
secundum contractionem, secundum essentiam,
secundum respectum et affectum, et secundum
hypostasim, unico et singulari modo.
Ac unio quidem secundum temperationem est,
ut in fluidis, puta in vino et aquis.
Secundum coacervationem, ut in siccis, frumento et hordeo.
Secundum conspersionem, qualis est inter humidum et siccum, terram et aquam.
Secundum permistionem, ut in variis farinis.
Secundum confusionem, ut in his quæ liquantur, auro et argento, cera et pice.
Secundum compaginationem, ut in lapidibus.
Secundum appositionem, ut in asseribus et tabulis.
Secundum contractionem, ut in lampade ex
igne prodeunte, ac rursum cum igne unita,
Secundum essentiam, ut in individuis, Petro et
Paulo, sive his et istis equis, sive bolus, aliisve
animantibus.
Εν ἄλλῳ εὗρον. Τῆς ψυχῆς εἰσι δυνάμεις πέντε
νοῦς, διάνοια, δόξα, φαντασία, αἴσθησις. Νοῦς ἐστε
νοερά αἴσθησις τῆς ψυχῆς, καθ' ἣν δύναται αὐτοπτιχῶς ὁρᾷν τὰ πράγματα, καὶ δίχα ζητήσεων. Διάνοια
ἐστι δύναμις τῆς ψυχῆς, καθ᾿ ἣν μετὰ συλλογισμού
δύναται γινώσκειν τὰ πράγματα· διὸ καὶ λέγεται
διάνοια, παρὰ τὸ ὁδόν τινα διανοίγειν. Δόξα ἐστὶ δύο
ναμις τῆς ψυχῆς, καθ᾿ ἣν ἄνευ αἰτίας γινώσκει τὸ
πράγματα. Φαντασία δύναμίς ἐστι τῆς ἀλόγου φυ
χῆς. Αίσθησίς ἐστι δύναμις τῆς ψυχῆς, ἀντιληπτική
τῶν ὑλῶν.
habentur in cod. Regio 2951, paucisque verbis
t. ll Operum sancti Marimi, pag. 115
Περὶ ἑνώσεως, τοῦ Δαμασκηνοῦ.
Ενωσίς ἐστι διεστώτων πραγμάτων κοινωνική
συνδρομή.
Γίνεται δὲ κατὰ ιβ' τρόπους· κατὰ κρᾶσιν, κατά
σωρείαν, κατὰ φύρσιν,κατὰ ἀνάμιξιν, κατὰ σύγχυσιν,
κατὰ ἁρμονίαν, κατὰ παράθεσιν, κατὰ συναλοιφήν,
κατὰ οὐσίαν, κατὰ σχέσιν, κατὰ σύνθεσιν, καθ' ὑπό
στασιν μόνως.
Καὶ ἔστι κατὰ κρᾶσιν, ὡς ἐπὶ τῶν ὑγρῶν· οἴνου
καὶ ὑδάτων.
Κατὰ σωρείαν, ὡς ἐπὶ ξηρῶν· σίτου καὶ κριθῇ..
Κατὰ φύρσιν, ὡς ἐπὶ ξηροῦ καὶ ὑγροῦ· γῆς καὶ
ὕδατος.
Κατὰ ἀνάμιξιν, ὡς ἐπὶ διαφόρων αλεύρων.
Κατὰ σύγχυσιν, ὡς ἐπὶ τηκτῶν· χρυσοῦ καὶ ἀργύ
ρου, κηροῦ καὶ πίσσης.
Κατὰ ἁρμονίαν, ὡς ἐπὶ λίθων.
Κατά παράθεσιν, ὡς ἐπὶ σανίδων.
Κατὰ συναλοιφὴν, ὡς ἐπὶ λαμπάδος ἐκ πυρός
προερχομένης καὶ αὖθις ἐνουμένης.
Κατὰ οὐσίαν, ὡς ἐπὶ ἀτόμων, Πέτρου καὶ Παύλου,
ἤ τινων ἵππων, ἢ βοῶν, ἢ ἑτέρων ζώων.
[Ὅροι διάφοροι] Δόγμα ἐστὶν εὐσεβείας ἀληθοῦς ζήτησις, ἀπλανὴς καὶ ἀψευδὴς διάγνωσις ἢ ἐν λόγοις ἀπαλλαγὴ πλάνης. Δόγμα καθολικόν ἐστι γνώμη ἀβιάστως πᾶσι προτιθεμένη καὶ ἀντίῤῥησις ἑτέρου καὶ ἀνατροπὴ τοῦ χείρονος. Ὅρος ἐστὶ λόγος σύντομος δηλωτικὸς πάσης τῆς ὑποκειμένης οὐσίας τοῦ πράγματος. Ὅρος ἐστὶ λόγος, οὗ ἐπέκεινα ἑαυτοῦ προελθεῖν τὸ πρᾶγμα, οὗ ἐστι μὴ συγχωρῶν διὰ τὸ ἐν αὐτῷ καὶ μόνῳ γνωρίζεσθαι. Ὁρισμός ἐστι δήλωσις πράγματος διὰ λόγου, οὗ χωρὶς οὐδὲ τί ἐστιν οὐδ’ ὅτι ἐστὶ γνωρίζεται. Ὅρος ἐστὶ λόγος σύντομος δηλωτικὸς τῆς φύσεως τοῦ ὑποκειμένου πράγματος. Ὅρος ἐστί, μέχρις οὗ ἔρχεται τὸ τυχὸν κἀκεῖ περαιοῦται. Ὑπογραφή ἐστι λόγος σύντομος δηλωτικὸς συμβεβηκότων ἤγουν ὁ ἐκ τῶν συμβεβηκότων τε καὶ ἰδίων δηλῶν τὸ ὑποκείμενον. Διαφέρει δὲ ὁ ὁρισμὸς ὅρου, ὅτι ὁ ὁρισμὸς μερικώτερός ἐστιν, ὁ δὲ ὅρος καθολικώτερος· σημαίνει γὰρ ὁ ὅρος καὶ τὸν ὁρισμὸν καὶ τὸ ὁροθέσιον καὶ τὸ οὗ ἐστι πέρας. Ὅρος λέγεται καί, εἰς ὃν ἀναλύεται ἡ πρότασις· ὁ δὲ ὁρισμὸς τὸν σύντομον λόγον δηλοῖ μόνον τὸν δηλωτικὸν τῆς φύσεως τοῦ ὑποκειμένου πράγματος.
Τρισσὸς ὁ νόμος.
Φυσικός, γραπτός, καὶ ὁ ἐν χάριτι πνευματικός.
Τετραμερές ἐστι τὸ σῶμα, ὥσπερ τις κόσμος συνιστάμενον· τριμερὴς δὲ ἐν αὐτῷ ἡ ψυχή, προτυποῦσα
τὴν ἁγίαν Τριάδα, καὶ τοῦτο ταῖς ἐνεργείαις ζωοποιοῦσα. Τριμερή δὲ λέγομεν τὴν ψυχὴν, ἔχουσαν
λογικόν, θυμικόν, καὶ ἐπιθυμητικόν· ἵνα διὰ μὲν τοῦ
λογικοῦ λογίζηται· διὰ δὲ τοῦ θυμικοῦ ὀργίζηται
τοῖς δαίμοσιν, ἀνδριζομένη κατ' αὐτῶν· διὰ δὲ τοῦ
ἐπιθυμητικοῦ ἀγαπᾷ τὸν Θεόν. Τοῦτο δὲ τὸ ἐπιθυμη
τικὸν διαιρεῖται εἰς τρία· εἰς θεϊκόν, φυσικόν, καὶ
μέσον τὸ σαρκικὸν, ὅπερ ἐστὶ τὸ διαβολικόν. Θεϊκὸν
μὲν, τὸ ἀγαπᾶν τὸν Θεόν· φυσικὸν δὲ, τὸ ἀγαπαν
τὰ κατὰ φύσιν· σαρκικὸν δὲ τὸ ἀγαπᾶν τὰ παρὰ φύ
σιν· οἷον, κατὰ φύσιν μὲν ὁ γάμος· παρὰ φύσιν δὲ,
ἡ πορνεία, καὶ τὰ τοιαῦτα,
Lex triplex.
Lex naturalis, lex scripta, et spiritualis lex gratiæ.
Quatuor partibus ceu mundus alter corpus
constat. Tres autem habet anima in corpore residens, quibus sanctissimæ Trinitatis imaginem exprimit, et illi suis operationibus vitam præbet.
Porro tripartitam esse animam dicianus, quia concupiscente, irascente, et rationali facultatibus pollet. Per rationalem quidem ratiocinatur et intelligit. Irascente vero adversus dæmones utitur,
viriliter contra eos certans. Concupiscente demum utitur ad Deum amandum. Concupiscens
pars trifariam item dividitur, in divinam, kaluralem, et eam, quæ medium locum.habens, carnalis dicitur: quam et diabolicam appellare licet.
Divina quidem in Dei dilectione versatur. Naturalis in eorum amore quæ naturæ consentanca 575 sunt, carnalis vero in amore corum, quæ
naturæ, vel adversantur, vel minime conveniunt, v. gr. uuptiæ qnidem naturæ consentaneæ sunt:
contra naturam vero sunt fornicatio et similia.
In alio hæc reperi. Quinque sunt animæ potentime: mens, cogitatio, judicium sive opinio, inaginatio, sensus. Mens seu inteligentia, spiritualis
seusus est animi, quo per seipsum et sine conquisitione res intueri valet. Cogitatio animi virtas
est, qua ratiocinando potest res cognoscere. Quapropter διάνοια vocatur, παρὰ τὸ ὁδόν τινα διανοίYeɩv (id est quasi riam quamdam aperiat). Opinio
est animi facultas minime rationalis, qua res non
per causas cognoscit. Imaginatio, partis anim
potentia est. Sensus est animæ vis qua res materia inmersas percipit.
Quæ sequuntur definitiones unionum variæ,
discrepant ab iis quas Combefisius edidit
Damasceni, de unione.
Unio est rerum distantium in sui invicem communionem venientium concursus.
Duodecim autem modis contingit: secundum
temperationem, secundum coacervationem, secundum conspersionem, secundum admistionem,
secundum contractionem, secundum essentiam,
secundum respectum et affectum, et secundum
hypostasim, unico et singulari modo.
Ac unio quidem secundum temperationem est,
ut in fluidis, puta in vino et aquis.
Secundum coacervationem, ut in siccis, frumento et hordeo.
Secundum conspersionem, qualis est inter humidum et siccum, terram et aquam.
Secundum permistionem, ut in variis farinis.
Secundum confusionem, ut in his quæ liquantur, auro et argento, cera et pice.
Secundum compaginationem, ut in lapidibus.
Secundum appositionem, ut in asseribus et tabulis.
Secundum contractionem, ut in lampade ex
igne prodeunte, ac rursum cum igne unita,
Secundum essentiam, ut in individuis, Petro et
Paulo, sive his et istis equis, sive bolus, aliisve
animantibus.
Εν ἄλλῳ εὗρον. Τῆς ψυχῆς εἰσι δυνάμεις πέντε
νοῦς, διάνοια, δόξα, φαντασία, αἴσθησις. Νοῦς ἐστε
νοερά αἴσθησις τῆς ψυχῆς, καθ' ἣν δύναται αὐτοπτιχῶς ὁρᾷν τὰ πράγματα, καὶ δίχα ζητήσεων. Διάνοια
ἐστι δύναμις τῆς ψυχῆς, καθ᾿ ἣν μετὰ συλλογισμού
δύναται γινώσκειν τὰ πράγματα· διὸ καὶ λέγεται
διάνοια, παρὰ τὸ ὁδόν τινα διανοίγειν. Δόξα ἐστὶ δύο
ναμις τῆς ψυχῆς, καθ᾿ ἣν ἄνευ αἰτίας γινώσκει τὸ
πράγματα. Φαντασία δύναμίς ἐστι τῆς ἀλόγου φυ
χῆς. Αίσθησίς ἐστι δύναμις τῆς ψυχῆς, ἀντιληπτική
τῶν ὑλῶν.
habentur in cod. Regio 2951, paucisque verbis
t. ll Operum sancti Marimi, pag. 115
Περὶ ἑνώσεως, τοῦ Δαμασκηνοῦ.
Ενωσίς ἐστι διεστώτων πραγμάτων κοινωνική
συνδρομή.
Γίνεται δὲ κατὰ ιβ' τρόπους· κατὰ κρᾶσιν, κατά
σωρείαν, κατὰ φύρσιν,κατὰ ἀνάμιξιν, κατὰ σύγχυσιν,
κατὰ ἁρμονίαν, κατὰ παράθεσιν, κατὰ συναλοιφήν,
κατὰ οὐσίαν, κατὰ σχέσιν, κατὰ σύνθεσιν, καθ' ὑπό
στασιν μόνως.
Καὶ ἔστι κατὰ κρᾶσιν, ὡς ἐπὶ τῶν ὑγρῶν· οἴνου
καὶ ὑδάτων.
Κατὰ σωρείαν, ὡς ἐπὶ ξηρῶν· σίτου καὶ κριθῇ..
Κατὰ φύρσιν, ὡς ἐπὶ ξηροῦ καὶ ὑγροῦ· γῆς καὶ
ὕδατος.
Κατὰ ἀνάμιξιν, ὡς ἐπὶ διαφόρων αλεύρων.
Κατὰ σύγχυσιν, ὡς ἐπὶ τηκτῶν· χρυσοῦ καὶ ἀργύ
ρου, κηροῦ καὶ πίσσης.
Κατὰ ἁρμονίαν, ὡς ἐπὶ λίθων.
Κατά παράθεσιν, ὡς ἐπὶ σανίδων.
Κατὰ συναλοιφὴν, ὡς ἐπὶ λαμπάδος ἐκ πυρός
προερχομένης καὶ αὖθις ἐνουμένης.
Κατὰ οὐσίαν, ὡς ἐπὶ ἀτόμων, Πέτρου καὶ Παύλου,
ἤ τινων ἵππων, ἢ βοῶν, ἢ ἑτέρων ζώων.
Ἡ δὲ ὑπογραφὴ διαφέρει τοῦ ὁρισμοῦ, ὅτι ὁ μὲν ὁρισμὸς ἐξ οὐσιωδῶν λαμβάνεται, ἡ δὲ ὑπογραφὴ ἐξ ἐπουσιωδῶν ἤγουν συμβεβηκότων, ὁ δὲ ὑπογραφικὸς ὁρισμὸς ἐξ οὐσιωδῶν τε καὶ ἐπουσιωδῶν. Ὑγίεια δὲ ὅρου τὸ ἀντιστρέφειν, κακία δὲ τὸ μὴ ἀντιστρέφειν. Ὁριστόν ἐστι τὸ ὑποκείμενον τῷ ὅρῳ ἤγουν τὸ ὁριζόμενον, ἀόριστόν ἐστι μόνον τὸ ἄκτιστον (πᾶν γὰρ κτίσμα ὑπὸ τοῦ κτίστου ὁρίζεται), δυσόριστον τὸ ἐν μετασχηματισμῷ καὶ οὐ κατ’ οὐσίαν, ὅ ἐστιν, ἐπιφαινόμενον, ὡς ἐπὶ τῶν ἀγγέλων καὶ τῶν δαιμόνων καὶ τῆς ψυχῆς. Ὅρος τῶν ὅρων ἐστὶν ὁ πάντα μὲν ὁρίζων, αὐτὸς δὲ ὑπ’ οὐδενὸς ὁριζόμενος. Ἕνωσίς ἐστι διαφόρων πραγμάτων συνδρομή. Περὶ διαφορᾶς λόγου. Λόγος ἐστὶν ὁ οὐσιωδῶς τῷ πατρὶ ἀεὶ συμπαρών. Λόγος ἐστὶν ἐνδιάθετος ὁ ἐν καρδίᾳ λαλούμενος. Λόγος ἐστὶν ἄγγελος νοήματος καὶ ἀνυπόστατος. Ὁ μὲν οὖν ἀκούει οὐσιώδης καὶ ἐνυπόστατος, ὁ δὲ ἐνδιάθετος, ὁ δὲ προφορικός. Μονογενής ἐστιν, οὗ οὐδὲ πρὸ οὐδὲ μετὰ ἄλλος γεγέννηται. Σύνθεσίς ἐστι δι’ ὅλου τῶν μερῶν εἰς ἄλληλα περιχώρησις. Σύνθεσίς ἐστι τὸ ἐξ ἄλλου καὶ ἄλλου εἰς ἓν ποιῆσαι ἢ διαιρετῶς ἢ συγκεχυμένως ἢ οὕτως καὶ οὕτως.
Τρισσὸς ὁ νόμος.
Φυσικός, γραπτός, καὶ ὁ ἐν χάριτι πνευματικός.
Τετραμερές ἐστι τὸ σῶμα, ὥσπερ τις κόσμος συνιστάμενον· τριμερὴς δὲ ἐν αὐτῷ ἡ ψυχή, προτυποῦσα
τὴν ἁγίαν Τριάδα, καὶ τοῦτο ταῖς ἐνεργείαις ζωοποιοῦσα. Τριμερή δὲ λέγομεν τὴν ψυχὴν, ἔχουσαν
λογικόν, θυμικόν, καὶ ἐπιθυμητικόν· ἵνα διὰ μὲν τοῦ
λογικοῦ λογίζηται· διὰ δὲ τοῦ θυμικοῦ ὀργίζηται
τοῖς δαίμοσιν, ἀνδριζομένη κατ' αὐτῶν· διὰ δὲ τοῦ
ἐπιθυμητικοῦ ἀγαπᾷ τὸν Θεόν. Τοῦτο δὲ τὸ ἐπιθυμη
τικὸν διαιρεῖται εἰς τρία· εἰς θεϊκόν, φυσικόν, καὶ
μέσον τὸ σαρκικὸν, ὅπερ ἐστὶ τὸ διαβολικόν. Θεϊκὸν
μὲν, τὸ ἀγαπᾶν τὸν Θεόν· φυσικὸν δὲ, τὸ ἀγαπαν
τὰ κατὰ φύσιν· σαρκικὸν δὲ τὸ ἀγαπᾶν τὰ παρὰ φύ
σιν· οἷον, κατὰ φύσιν μὲν ὁ γάμος· παρὰ φύσιν δὲ,
ἡ πορνεία, καὶ τὰ τοιαῦτα,
Lex triplex.
Lex naturalis, lex scripta, et spiritualis lex gratiæ.
Quatuor partibus ceu mundus alter corpus
constat. Tres autem habet anima in corpore residens, quibus sanctissimæ Trinitatis imaginem exprimit, et illi suis operationibus vitam præbet.
Porro tripartitam esse animam dicianus, quia concupiscente, irascente, et rationali facultatibus pollet. Per rationalem quidem ratiocinatur et intelligit. Irascente vero adversus dæmones utitur,
viriliter contra eos certans. Concupiscente demum utitur ad Deum amandum. Concupiscens
pars trifariam item dividitur, in divinam, kaluralem, et eam, quæ medium locum.habens, carnalis dicitur: quam et diabolicam appellare licet.
Divina quidem in Dei dilectione versatur. Naturalis in eorum amore quæ naturæ consentanca 575 sunt, carnalis vero in amore corum, quæ
naturæ, vel adversantur, vel minime conveniunt, v. gr. uuptiæ qnidem naturæ consentaneæ sunt:
contra naturam vero sunt fornicatio et similia.
In alio hæc reperi. Quinque sunt animæ potentime: mens, cogitatio, judicium sive opinio, inaginatio, sensus. Mens seu inteligentia, spiritualis
seusus est animi, quo per seipsum et sine conquisitione res intueri valet. Cogitatio animi virtas
est, qua ratiocinando potest res cognoscere. Quapropter διάνοια vocatur, παρὰ τὸ ὁδόν τινα διανοίYeɩv (id est quasi riam quamdam aperiat). Opinio
est animi facultas minime rationalis, qua res non
per causas cognoscit. Imaginatio, partis anim
potentia est. Sensus est animæ vis qua res materia inmersas percipit.
Quæ sequuntur definitiones unionum variæ,
discrepant ab iis quas Combefisius edidit
Damasceni, de unione.
Unio est rerum distantium in sui invicem communionem venientium concursus.
Duodecim autem modis contingit: secundum
temperationem, secundum coacervationem, secundum conspersionem, secundum admistionem,
secundum contractionem, secundum essentiam,
secundum respectum et affectum, et secundum
hypostasim, unico et singulari modo.
Ac unio quidem secundum temperationem est,
ut in fluidis, puta in vino et aquis.
Secundum coacervationem, ut in siccis, frumento et hordeo.
Secundum conspersionem, qualis est inter humidum et siccum, terram et aquam.
Secundum permistionem, ut in variis farinis.
Secundum confusionem, ut in his quæ liquantur, auro et argento, cera et pice.
Secundum compaginationem, ut in lapidibus.
Secundum appositionem, ut in asseribus et tabulis.
Secundum contractionem, ut in lampade ex
igne prodeunte, ac rursum cum igne unita,
Secundum essentiam, ut in individuis, Petro et
Paulo, sive his et istis equis, sive bolus, aliisve
animantibus.
Εν ἄλλῳ εὗρον. Τῆς ψυχῆς εἰσι δυνάμεις πέντε
νοῦς, διάνοια, δόξα, φαντασία, αἴσθησις. Νοῦς ἐστε
νοερά αἴσθησις τῆς ψυχῆς, καθ' ἣν δύναται αὐτοπτιχῶς ὁρᾷν τὰ πράγματα, καὶ δίχα ζητήσεων. Διάνοια
ἐστι δύναμις τῆς ψυχῆς, καθ᾿ ἣν μετὰ συλλογισμού
δύναται γινώσκειν τὰ πράγματα· διὸ καὶ λέγεται
διάνοια, παρὰ τὸ ὁδόν τινα διανοίγειν. Δόξα ἐστὶ δύο
ναμις τῆς ψυχῆς, καθ᾿ ἣν ἄνευ αἰτίας γινώσκει τὸ
πράγματα. Φαντασία δύναμίς ἐστι τῆς ἀλόγου φυ
χῆς. Αίσθησίς ἐστι δύναμις τῆς ψυχῆς, ἀντιληπτική
τῶν ὑλῶν.
habentur in cod. Regio 2951, paucisque verbis
t. ll Operum sancti Marimi, pag. 115
Περὶ ἑνώσεως, τοῦ Δαμασκηνοῦ.
Ενωσίς ἐστι διεστώτων πραγμάτων κοινωνική
συνδρομή.
Γίνεται δὲ κατὰ ιβ' τρόπους· κατὰ κρᾶσιν, κατά
σωρείαν, κατὰ φύρσιν,κατὰ ἀνάμιξιν, κατὰ σύγχυσιν,
κατὰ ἁρμονίαν, κατὰ παράθεσιν, κατὰ συναλοιφήν,
κατὰ οὐσίαν, κατὰ σχέσιν, κατὰ σύνθεσιν, καθ' ὑπό
στασιν μόνως.
Καὶ ἔστι κατὰ κρᾶσιν, ὡς ἐπὶ τῶν ὑγρῶν· οἴνου
καὶ ὑδάτων.
Κατὰ σωρείαν, ὡς ἐπὶ ξηρῶν· σίτου καὶ κριθῇ..
Κατὰ φύρσιν, ὡς ἐπὶ ξηροῦ καὶ ὑγροῦ· γῆς καὶ
ὕδατος.
Κατὰ ἀνάμιξιν, ὡς ἐπὶ διαφόρων αλεύρων.
Κατὰ σύγχυσιν, ὡς ἐπὶ τηκτῶν· χρυσοῦ καὶ ἀργύ
ρου, κηροῦ καὶ πίσσης.
Κατὰ ἁρμονίαν, ὡς ἐπὶ λίθων.
Κατά παράθεσιν, ὡς ἐπὶ σανίδων.
Κατὰ συναλοιφὴν, ὡς ἐπὶ λαμπάδος ἐκ πυρός
προερχομένης καὶ αὖθις ἐνουμένης.
Κατὰ οὐσίαν, ὡς ἐπὶ ἀτόμων, Πέτρου καὶ Παύλου,
ἤ τινων ἵππων, ἢ βοῶν, ἢ ἑτέρων ζώων.
Σύνθεσίς ἐστι τὸ ἐκ διαφόρων συνεστὸς καὶ τὴν ἑκάστου ἰδιότητα μὴ γνωρίζον. Διαίρεσίς ἐστι τὸ ἰδίᾳ καὶ ἀνὰ μέρος καὶ μηδαμῶς πρὸς ἕτερον γεγονός. Διαίρεσίς ἐστιν ἡ τὸ μονοειδὲς εἰς πολυειδὲς ἀπεσχοινισμένως ποιήσασα. Διαίρεσίς ἐστιν ἡ πρώτη τομὴ τοῦ πράγματος, ὑποδιαίρεσις δὲ ἡ τοῦ ἑνὸς τῶν τμηθέντων σκελῶν τομή, ἐπιδιαίρεσις δὲ ἡ δευτέρα τομὴ τοῦ αὐτοῦ πράγματος· οἷον τὸ ζῷον διαιρεῖται εἰς λογικὸν καὶ ἄλογον ἰδοὺ διαίρεσις, τὸ λογικὸν εἰς θνητὸν καὶ ἀθάνατονἰδοὺ ὑποδιαίρεσις, πάλιν τὸ ζῷον διαιρεῖται εἰς κρεωφάγον καὶ ποηφάγονἰδοὺ ἐπιδιαίρεσις. Διαιρετόν ἐστι τὸ διαιρούμενον, ἀδιαίρετόν ἐστι τὸ μὴ διαιρούμενον. [Περὶ τῶν πέντε φωνῶν] Γένος ἐστι τὸ κατὰ πλειόνων καὶ διαφερόντων τῷ εἴδει ἐν τῷ τί ἐστι κατηγορούμενον. Σημαίνει δὲ τὸ γένος καὶ τὴν πατρίδα, ὡς ὅταν λέγωμεν τὸν Πέτρον Γαλιλαῖον τῷ γένει. Σημαίνει δὲ καὶ τὴν ἀρχὴν τῆς τινων γενέσεως, ὡς ὅταν λέγωμεν τοὺς ἐξ Ἰσραὴλ Ἰσραηλίτας τῷ γένει. Γένος ἐστὶ τὸ καθ’ ἑαυτὸ θεωρούμενον πρᾶγμα. Τὸ εἶδος κατὰ δύο σημαινομένων φέρεται· λέγεται γὰρ εἶδος καὶ ἡ μορφή, οἷον «πρῶτον μὲν εἶδος ἄξιον τυραννίδος».
Τρισσὸς ὁ νόμος.
Φυσικός, γραπτός, καὶ ὁ ἐν χάριτι πνευματικός.
Τετραμερές ἐστι τὸ σῶμα, ὥσπερ τις κόσμος συνιστάμενον· τριμερὴς δὲ ἐν αὐτῷ ἡ ψυχή, προτυποῦσα
τὴν ἁγίαν Τριάδα, καὶ τοῦτο ταῖς ἐνεργείαις ζωοποιοῦσα. Τριμερή δὲ λέγομεν τὴν ψυχὴν, ἔχουσαν
λογικόν, θυμικόν, καὶ ἐπιθυμητικόν· ἵνα διὰ μὲν τοῦ
λογικοῦ λογίζηται· διὰ δὲ τοῦ θυμικοῦ ὀργίζηται
τοῖς δαίμοσιν, ἀνδριζομένη κατ' αὐτῶν· διὰ δὲ τοῦ
ἐπιθυμητικοῦ ἀγαπᾷ τὸν Θεόν. Τοῦτο δὲ τὸ ἐπιθυμη
τικὸν διαιρεῖται εἰς τρία· εἰς θεϊκόν, φυσικόν, καὶ
μέσον τὸ σαρκικὸν, ὅπερ ἐστὶ τὸ διαβολικόν. Θεϊκὸν
μὲν, τὸ ἀγαπᾶν τὸν Θεόν· φυσικὸν δὲ, τὸ ἀγαπαν
τὰ κατὰ φύσιν· σαρκικὸν δὲ τὸ ἀγαπᾶν τὰ παρὰ φύ
σιν· οἷον, κατὰ φύσιν μὲν ὁ γάμος· παρὰ φύσιν δὲ,
ἡ πορνεία, καὶ τὰ τοιαῦτα,
Lex triplex.
Lex naturalis, lex scripta, et spiritualis lex gratiæ.
Quatuor partibus ceu mundus alter corpus
constat. Tres autem habet anima in corpore residens, quibus sanctissimæ Trinitatis imaginem exprimit, et illi suis operationibus vitam præbet.
Porro tripartitam esse animam dicianus, quia concupiscente, irascente, et rationali facultatibus pollet. Per rationalem quidem ratiocinatur et intelligit. Irascente vero adversus dæmones utitur,
viriliter contra eos certans. Concupiscente demum utitur ad Deum amandum. Concupiscens
pars trifariam item dividitur, in divinam, kaluralem, et eam, quæ medium locum.habens, carnalis dicitur: quam et diabolicam appellare licet.
Divina quidem in Dei dilectione versatur. Naturalis in eorum amore quæ naturæ consentanca 575 sunt, carnalis vero in amore corum, quæ
naturæ, vel adversantur, vel minime conveniunt, v. gr. uuptiæ qnidem naturæ consentaneæ sunt:
contra naturam vero sunt fornicatio et similia.
In alio hæc reperi. Quinque sunt animæ potentime: mens, cogitatio, judicium sive opinio, inaginatio, sensus. Mens seu inteligentia, spiritualis
seusus est animi, quo per seipsum et sine conquisitione res intueri valet. Cogitatio animi virtas
est, qua ratiocinando potest res cognoscere. Quapropter διάνοια vocatur, παρὰ τὸ ὁδόν τινα διανοίYeɩv (id est quasi riam quamdam aperiat). Opinio
est animi facultas minime rationalis, qua res non
per causas cognoscit. Imaginatio, partis anim
potentia est. Sensus est animæ vis qua res materia inmersas percipit.
Quæ sequuntur definitiones unionum variæ,
discrepant ab iis quas Combefisius edidit
Damasceni, de unione.
Unio est rerum distantium in sui invicem communionem venientium concursus.
Duodecim autem modis contingit: secundum
temperationem, secundum coacervationem, secundum conspersionem, secundum admistionem,
secundum contractionem, secundum essentiam,
secundum respectum et affectum, et secundum
hypostasim, unico et singulari modo.
Ac unio quidem secundum temperationem est,
ut in fluidis, puta in vino et aquis.
Secundum coacervationem, ut in siccis, frumento et hordeo.
Secundum conspersionem, qualis est inter humidum et siccum, terram et aquam.
Secundum permistionem, ut in variis farinis.
Secundum confusionem, ut in his quæ liquantur, auro et argento, cera et pice.
Secundum compaginationem, ut in lapidibus.
Secundum appositionem, ut in asseribus et tabulis.
Secundum contractionem, ut in lampade ex
igne prodeunte, ac rursum cum igne unita,
Secundum essentiam, ut in individuis, Petro et
Paulo, sive his et istis equis, sive bolus, aliisve
animantibus.
Εν ἄλλῳ εὗρον. Τῆς ψυχῆς εἰσι δυνάμεις πέντε
νοῦς, διάνοια, δόξα, φαντασία, αἴσθησις. Νοῦς ἐστε
νοερά αἴσθησις τῆς ψυχῆς, καθ' ἣν δύναται αὐτοπτιχῶς ὁρᾷν τὰ πράγματα, καὶ δίχα ζητήσεων. Διάνοια
ἐστι δύναμις τῆς ψυχῆς, καθ᾿ ἣν μετὰ συλλογισμού
δύναται γινώσκειν τὰ πράγματα· διὸ καὶ λέγεται
διάνοια, παρὰ τὸ ὁδόν τινα διανοίγειν. Δόξα ἐστὶ δύο
ναμις τῆς ψυχῆς, καθ᾿ ἣν ἄνευ αἰτίας γινώσκει τὸ
πράγματα. Φαντασία δύναμίς ἐστι τῆς ἀλόγου φυ
χῆς. Αίσθησίς ἐστι δύναμις τῆς ψυχῆς, ἀντιληπτική
τῶν ὑλῶν.
habentur in cod. Regio 2951, paucisque verbis
t. ll Operum sancti Marimi, pag. 115
Περὶ ἑνώσεως, τοῦ Δαμασκηνοῦ.
Ενωσίς ἐστι διεστώτων πραγμάτων κοινωνική
συνδρομή.
Γίνεται δὲ κατὰ ιβ' τρόπους· κατὰ κρᾶσιν, κατά
σωρείαν, κατὰ φύρσιν,κατὰ ἀνάμιξιν, κατὰ σύγχυσιν,
κατὰ ἁρμονίαν, κατὰ παράθεσιν, κατὰ συναλοιφήν,
κατὰ οὐσίαν, κατὰ σχέσιν, κατὰ σύνθεσιν, καθ' ὑπό
στασιν μόνως.
Καὶ ἔστι κατὰ κρᾶσιν, ὡς ἐπὶ τῶν ὑγρῶν· οἴνου
καὶ ὑδάτων.
Κατὰ σωρείαν, ὡς ἐπὶ ξηρῶν· σίτου καὶ κριθῇ..
Κατὰ φύρσιν, ὡς ἐπὶ ξηροῦ καὶ ὑγροῦ· γῆς καὶ
ὕδατος.
Κατὰ ἀνάμιξιν, ὡς ἐπὶ διαφόρων αλεύρων.
Κατὰ σύγχυσιν, ὡς ἐπὶ τηκτῶν· χρυσοῦ καὶ ἀργύ
ρου, κηροῦ καὶ πίσσης.
Κατὰ ἁρμονίαν, ὡς ἐπὶ λίθων.
Κατά παράθεσιν, ὡς ἐπὶ σανίδων.
Κατὰ συναλοιφὴν, ὡς ἐπὶ λαμπάδος ἐκ πυρός
προερχομένης καὶ αὖθις ἐνουμένης.
Κατὰ οὐσίαν, ὡς ἐπὶ ἀτόμων, Πέτρου καὶ Παύλου,
ἤ τινων ἵππων, ἢ βοῶν, ἢ ἑτέρων ζώων.
Λέγεται εἶδος καὶ τὸ ἀπὸ τοῦ γένους διαιρούμενον, ὡς ὅταν τὸν ἄνθρωπον εἶδος λέγωμεν τοῦ ζῴου. Εἶδός ἐστι τὸ ὑπὸ τὸ γένος ταττόμενον. Καὶ πάλιν εἶδός ἐστιν, οὗ τὸ γένος ἐν τῷ τί ἐστι κατηγορεῖται. Καὶ πάλιν εἶδός ἐστι τὸ κατὰ πλειόνων καὶ διαφερόντων τῷ ἀριθμῷ ἐν τῷ τί ἐστι κατηγορούμενον. Οὗτος δὲ ὁ ὁρισμὸς τοῦ εἰδικωτάτου εἴδους ἐστί. Γενικώτατον γένος ἐστὶ τὸ πρῶτον γένος, ὃ γένος ὂν οὐκ ἔστιν εἶδος, ἤγουν τὸ μὴ ἔχον ἐπάνω αὐτοῦ ἕτερον γένος, ἐξ οὗ τέμνεται ὡς οὐσία. Εἰδικώτατον εἶδός ἐστι τὸ ἔσχατον εἶδος, ὃ εἶδος ὂν οὐκ ἔστι γένος διὰ τὸ μὴ ἔχειν ὑποκάτω αὐτοῦ ἕτερον εἶδος, ἀλλὰ προσεχῶς ἐπάνω τῶν ἀτόμων ὂν ὡς εἰς αὐτὰ διαιρούμενον, οὗ ὅρος ἐστί· Τὸ κατὰ πλειόνων καὶ διαφερόντων τῷ ἀριθμῷ ἐν τῷ τί ἐστι κατηγορούμενον. Τὰ δὲ μεταξὺ τοῦ γενικωτάτου γένους καὶ τῶν εἰδικωτάτων εἰδῶν γένη τε καὶ εἴδη ὑπάλληλα λέγεται. Διαφορὰ τριχῶς λέγεται καὶ κοινῶς καὶ ἰδίως καὶ ἰδιαίτατα.
Τρισσὸς ὁ νόμος.
Φυσικός, γραπτός, καὶ ὁ ἐν χάριτι πνευματικός.
Τετραμερές ἐστι τὸ σῶμα, ὥσπερ τις κόσμος συνιστάμενον· τριμερὴς δὲ ἐν αὐτῷ ἡ ψυχή, προτυποῦσα
τὴν ἁγίαν Τριάδα, καὶ τοῦτο ταῖς ἐνεργείαις ζωοποιοῦσα. Τριμερή δὲ λέγομεν τὴν ψυχὴν, ἔχουσαν
λογικόν, θυμικόν, καὶ ἐπιθυμητικόν· ἵνα διὰ μὲν τοῦ
λογικοῦ λογίζηται· διὰ δὲ τοῦ θυμικοῦ ὀργίζηται
τοῖς δαίμοσιν, ἀνδριζομένη κατ' αὐτῶν· διὰ δὲ τοῦ
ἐπιθυμητικοῦ ἀγαπᾷ τὸν Θεόν. Τοῦτο δὲ τὸ ἐπιθυμη
τικὸν διαιρεῖται εἰς τρία· εἰς θεϊκόν, φυσικόν, καὶ
μέσον τὸ σαρκικὸν, ὅπερ ἐστὶ τὸ διαβολικόν. Θεϊκὸν
μὲν, τὸ ἀγαπᾶν τὸν Θεόν· φυσικὸν δὲ, τὸ ἀγαπαν
τὰ κατὰ φύσιν· σαρκικὸν δὲ τὸ ἀγαπᾶν τὰ παρὰ φύ
σιν· οἷον, κατὰ φύσιν μὲν ὁ γάμος· παρὰ φύσιν δὲ,
ἡ πορνεία, καὶ τὰ τοιαῦτα,
Lex triplex.
Lex naturalis, lex scripta, et spiritualis lex gratiæ.
Quatuor partibus ceu mundus alter corpus
constat. Tres autem habet anima in corpore residens, quibus sanctissimæ Trinitatis imaginem exprimit, et illi suis operationibus vitam præbet.
Porro tripartitam esse animam dicianus, quia concupiscente, irascente, et rationali facultatibus pollet. Per rationalem quidem ratiocinatur et intelligit. Irascente vero adversus dæmones utitur,
viriliter contra eos certans. Concupiscente demum utitur ad Deum amandum. Concupiscens
pars trifariam item dividitur, in divinam, kaluralem, et eam, quæ medium locum.habens, carnalis dicitur: quam et diabolicam appellare licet.
Divina quidem in Dei dilectione versatur. Naturalis in eorum amore quæ naturæ consentanca 575 sunt, carnalis vero in amore corum, quæ
naturæ, vel adversantur, vel minime conveniunt, v. gr. uuptiæ qnidem naturæ consentaneæ sunt:
contra naturam vero sunt fornicatio et similia.
In alio hæc reperi. Quinque sunt animæ potentime: mens, cogitatio, judicium sive opinio, inaginatio, sensus. Mens seu inteligentia, spiritualis
seusus est animi, quo per seipsum et sine conquisitione res intueri valet. Cogitatio animi virtas
est, qua ratiocinando potest res cognoscere. Quapropter διάνοια vocatur, παρὰ τὸ ὁδόν τινα διανοίYeɩv (id est quasi riam quamdam aperiat). Opinio
est animi facultas minime rationalis, qua res non
per causas cognoscit. Imaginatio, partis anim
potentia est. Sensus est animæ vis qua res materia inmersas percipit.
Quæ sequuntur definitiones unionum variæ,
discrepant ab iis quas Combefisius edidit
Damasceni, de unione.
Unio est rerum distantium in sui invicem communionem venientium concursus.
Duodecim autem modis contingit: secundum
temperationem, secundum coacervationem, secundum conspersionem, secundum admistionem,
secundum contractionem, secundum essentiam,
secundum respectum et affectum, et secundum
hypostasim, unico et singulari modo.
Ac unio quidem secundum temperationem est,
ut in fluidis, puta in vino et aquis.
Secundum coacervationem, ut in siccis, frumento et hordeo.
Secundum conspersionem, qualis est inter humidum et siccum, terram et aquam.
Secundum permistionem, ut in variis farinis.
Secundum confusionem, ut in his quæ liquantur, auro et argento, cera et pice.
Secundum compaginationem, ut in lapidibus.
Secundum appositionem, ut in asseribus et tabulis.
Secundum contractionem, ut in lampade ex
igne prodeunte, ac rursum cum igne unita,
Secundum essentiam, ut in individuis, Petro et
Paulo, sive his et istis equis, sive bolus, aliisve
animantibus.
Εν ἄλλῳ εὗρον. Τῆς ψυχῆς εἰσι δυνάμεις πέντε
νοῦς, διάνοια, δόξα, φαντασία, αἴσθησις. Νοῦς ἐστε
νοερά αἴσθησις τῆς ψυχῆς, καθ' ἣν δύναται αὐτοπτιχῶς ὁρᾷν τὰ πράγματα, καὶ δίχα ζητήσεων. Διάνοια
ἐστι δύναμις τῆς ψυχῆς, καθ᾿ ἣν μετὰ συλλογισμού
δύναται γινώσκειν τὰ πράγματα· διὸ καὶ λέγεται
διάνοια, παρὰ τὸ ὁδόν τινα διανοίγειν. Δόξα ἐστὶ δύο
ναμις τῆς ψυχῆς, καθ᾿ ἣν ἄνευ αἰτίας γινώσκει τὸ
πράγματα. Φαντασία δύναμίς ἐστι τῆς ἀλόγου φυ
χῆς. Αίσθησίς ἐστι δύναμις τῆς ψυχῆς, ἀντιληπτική
τῶν ὑλῶν.
habentur in cod. Regio 2951, paucisque verbis
t. ll Operum sancti Marimi, pag. 115
Περὶ ἑνώσεως, τοῦ Δαμασκηνοῦ.
Ενωσίς ἐστι διεστώτων πραγμάτων κοινωνική
συνδρομή.
Γίνεται δὲ κατὰ ιβ' τρόπους· κατὰ κρᾶσιν, κατά
σωρείαν, κατὰ φύρσιν,κατὰ ἀνάμιξιν, κατὰ σύγχυσιν,
κατὰ ἁρμονίαν, κατὰ παράθεσιν, κατὰ συναλοιφήν,
κατὰ οὐσίαν, κατὰ σχέσιν, κατὰ σύνθεσιν, καθ' ὑπό
στασιν μόνως.
Καὶ ἔστι κατὰ κρᾶσιν, ὡς ἐπὶ τῶν ὑγρῶν· οἴνου
καὶ ὑδάτων.
Κατὰ σωρείαν, ὡς ἐπὶ ξηρῶν· σίτου καὶ κριθῇ..
Κατὰ φύρσιν, ὡς ἐπὶ ξηροῦ καὶ ὑγροῦ· γῆς καὶ
ὕδατος.
Κατὰ ἀνάμιξιν, ὡς ἐπὶ διαφόρων αλεύρων.
Κατὰ σύγχυσιν, ὡς ἐπὶ τηκτῶν· χρυσοῦ καὶ ἀργύ
ρου, κηροῦ καὶ πίσσης.
Κατὰ ἁρμονίαν, ὡς ἐπὶ λίθων.
Κατά παράθεσιν, ὡς ἐπὶ σανίδων.
Κατὰ συναλοιφὴν, ὡς ἐπὶ λαμπάδος ἐκ πυρός
προερχομένης καὶ αὖθις ἐνουμένης.
Κατὰ οὐσίαν, ὡς ἐπὶ ἀτόμων, Πέτρου καὶ Παύλου,
ἤ τινων ἵππων, ἢ βοῶν, ἢ ἑτέρων ζώων.
PG 95:233Διαφορά ἐστιν ἡ λεγομένη κοινῶς διαφορὰ τὸ χωριστὸν συμβεβηκός, διότι παντὶ τῷ εἴδει κοινῶς ἐνθεωρεῖται, οἷον ὡς ὅταν ὁ δεῖνα τοῦδε διαφέρῃ κατὰ τὸ ὑγιαίνειν καὶ νοσεῖν, κατὰ τὸ κινεῖσθαι καὶ ἠρεμεῖν, κατὰ τὸ καθέζεσθαι καὶ ἵστασθαι. Διαφορά ἐστιν ἡ λεγομένη ἰδίως διαφορὰ τὸ ἀχώριστον συμβεβηκός, διότι οὐ παντὶ τῷ εἴδει πρόσεστιν ἀλλά τισιν, οἷον ὡς ὅταν ὁ δεῖνα τοῦδε διαφέρῃ κατὰ τὸ σιμὸν ἢ γλαυκὸν ἢ φαλακρόν. Διαφορά ἐστιν ἡ ἰδιαίτατα παρὰ τοῖς φιλοσόφοις καλουμένη, ἥτις καὶ οὐσιώδης ὑπάρχει διαφορά, ᾗτινι περισσεύει τὸ εἶδος τοῦ γένους. Καὶ πάλιν διαφορά ἐστι τὸ κατὰ πλειόνων καὶ διαφερόντων τῷ εἴδει ἐν τῷ ὁποῖόν τί ἐστι κατηγορούμενον. Διαφορὰ ὁμοίως ἐστὶ τὸ χωρίζειν πεφυκὸς τὰ ὑπὸ τὸ αὐτὸ γένος οὐσιωδῶς. Διαφορὰ ὡσαύτως ἐστίν, ὅτῳ διαφέρει ἕκαστον οὐσιωδῶς. Διαφορά ἐστιν ἡ ἕτερον εἶδος ποιοῦσα καὶ ἡ ἐν τῷ ὅρῳ παραλαμβανομένη. Διαφορά ἐστι λόγος, καθ’ ὃν ἡ πρὸς ἄλληλα τῶν σημαινομένων ἑτερότης σῴζεσθαι πέφυκεν. Ταυτότης δέ ἐστιν ἀπαραλλαξία, καθ’ ἣν ὁ τοῦ σημαινομένου λόγος τὸ πάντῃ κέκτηται μοναδικὸν μηδενὶ τρόπῳ διαφορᾶς γνωριζομένης.
FRAGMENTA.
Κατὰ σχέσιν, ὡς ἐπὶ φίλων καὶ γνωμῶν εἰς ἕν θέλημα συνερχομένων.
Κατὰ σύνθεσιν, ὡς ἐπὶ ψυχῆς καὶ σώματος.
Καθ' ὑπόστασιν δὲ ἐπὶ μόνης λέγεται τῆς ἐν Χρι
στῷ θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος. Ἐν γὰρ πρόσωπον
ἔσχον αἱ δύο φύσεις, καὶ οὐ δύο, κατὰ τὸν λῆρον
Νεστόριον.
Λέγεται δὲ καὶ οὐσιώδης ἡ τοιαύτη ἕνωσις, καὶ
ἀληθὴς, καὶ οὐ κατὰ φαντασίαν. Καὶ ἄλλως δὲ, καθ'
ὑπόστασιν ἔνωσίς ἐστιν ἡ τῶν ἑτερουσίων εἰς μίαν
ὑπόστασιν σύνοδος, σωζομένης ἑκάστῳ μετὰ τὴν
Ένωσιν τῆς φυσικῆς ιδιότητος.
Secundum respectum et affectum, ut in amiciș ac
sententiis ad unum quid volendum consentientibus.
Secundum compositionem, ut in anima et corpore.
Secundum hypostasim vero, de sola divinitatis
et humanitatis in Christo copula dicitur. Unamı
enim personam ambæ naturæ habuerunt, non
duas, ut deliravit Nestorius
Porro hæc unio substantialis dicitur, quia
vera, et nequaquam fictitia sive imaginaria est.
Alio item modo, unio secundum bypostasim concursus est rerum diversæ essentiæ, servata unicuique post unionem sua naturali proprietate.
576 Alterum rursus Damasceni fragmentum istud reperi in Niceta Choniate Thesauro
manu exarato, cujus mihi peramice, ut et aliorum multorum, copiam fecit vir clarissimus
doctissimusque D. Baluzius: habeturque lib. XXIII, ubi disputatur contra Soterichum Panteugenum, qui sacrificium Patri soli offerri a Filio dicebat: unde illud cum aliis Patrum
locis transumpsit ediditque Leo Allatius in Vindiciis synodi Ephesinæ, p. 596.
Τοῦ Δαμασκηνοῦ.
Ο τῶν ὅλων Θεὸς καὶ Πατὴρ, καθδ Πατὴρ θέλει,
ἢ καθο Θεός; Αλλ' εἰ μὲν καθὸ Πατήρ, ἄλλο τὸ αὐτ
τοῦ ἔσται παρὰ τὸ τοῦ Υἱοῦ θέλημα· οὐ γὰρ Πατήρ
ὁ Υἱός. Εἰ δὲ καθὸ Θεὸς, Θεὸς δὲ καὶ ὁ Υἱὸς καὶ τὸ
Πνεῦμα τὸ ἅγιον· ἄρα τὸ θέλημα φύσεως, ήγουν φυ
σικόν· καὶ σὺ γοῦν κατὰ τοῦτο συλλογισάμενος, ερώτησον· Ὁ τῶν ὅλων Θεός, καθὸ Πατὴρ προσεδέξατο
τὸ τοῦ Μονογενοῦς αἷμα, ἢ καθὸ Θεός; ᾿Αλλ᾽ εἰ μὲν
καθὸ Πατὴρ, ἄλλη αὐτοῦ ἔσται παρὰ τὴν τοῦ Υἱοῦ
δύναμίς τε καὶ ἐνέργεια· οὐ γὰρ Πατὴρ ὁ Υἱός. Εἰ
δὲ καθὸ Θεὸς, Θεὸς δὲ καὶ ὁ Υἱὸς καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ
ἅγιον· ἄρα τὸ τοῦ Μονογενοῦς αἷμα, τοῦ ἑνὸς τῆς
ἁγίας Τριάδος, ἡ αὐτὴ ἁγία Τριάς καθὸ Θεὸς προσεδέξατο.
Damasceni,
Omnium Deus et Pater uti Deus vult, an uti
Pater? Quod si uti Pater, alia erit ipsius ab ea
quæ Filii est voluntas: neque enim Pater Filius
est. Quod si uti Deus, Deus vero est et Filius et
Spiritus sanctus: voluntas ergo naturæ est, sive
naturalis. Sic tu hoc eodem modo argumentum
formans, interroga: Omnium Deus et Pater, uti
Pater accepit sanguinem, an uti Deus? Quod si
uti Pater,` alia erit ipsius ab ea quæ Filii tumi
facultas tum operatio: neque enim Filius Pater
est. Quod si uli Deus, Deus vero et Filius et Spiritus sanctus est: igitur Unigeniti qui unus ex
sancta Trinitate est, sanguinem ipsa sancta Trinitas uti Deus accepit.
Quæ sequuntur reperi in Catena Regia in Lucam, cod. 2440, in cap. ut, v. 13.
Του Δαμασκηνοῦ.
Καὶ ἐπὶ τοὺς ἀποστόλους τὸ Πνεῦμα κάτεισι. Θεὸς
γάρ ἐστιν· ὁ δὲ Θεὸς πῦρ καταναλίσκον ἐστί. Διὰ
τοῦτο πυρὶ λέγεται βαπτίζειν ὁ Χριστὸς, ἐπειδὴ ἐν
είδει πυρίνων γλωττῶν ἐπὶ τοὺς ἁγίους αὐτοῦ μαθητὰς τὴν τοῦ Χριστοῦ χάριν ἐξέχεεν, ἢ διὰ τὸ τοῦ
μέλλοντος πυρός κολαστικόν. Βάπτισμα γὰρ κἀκεῖνο
τελευταῖον, οὐ σωτήριον, ἀλλὰ τῆς μὲν κακίας ἀναιρετικόν· οὐκέτι γὰρ κακία καὶ ἁμαρτία πολιτεύςται· κολάζον δὲ ἀτελεύτητα.
Τοῦ Δαμασκηνοῦ.
Ἐπειδὴ πολλαχῶς τὸ πνεῦμα νοεῖται, λεκτέον τὰ
σημαινόμενα. Πνεῦμα τοίνυν εἴρηται τὸ ἅγιον Πνεῦμα· λέγονται δὲ καὶ αἱ δυνάμεις τοῦ ἁγίου Πνεύμα
τος, πνεῦμα· ὡς τὸ, ο Ἐπαναπαύσεται ἐπ' αὐτὸν
ἑπτὰ πνεύματα.» Α' γὰρ ἐνέργειαι τοῦ Πνεύματος,
πνεύματα οἶμαι φίλον τῷ Ἡσαΐᾳ καλεῖν. Πνεῦμα καὶ
ὁ ἄγγελος ὁ ἀγαθός, ὡς τὸ, ο Ὁ ποιῶν τοὺς ἀγγέλους
αὐτοῦ πνεύματα.» Πνεῦμα καὶ ὁ δαίμων, ὡς τὸ,
«Τὸ πνεῦμα τὸ ἄλαλον καὶ κωφόν.» Πνεῦμα καὶ ἡ
ψυχή, ὡς τό, «Εἰς χεῖράς σου παραθήσομαι τὸ πνεῦμά
μου.» Έστι δὲ ὅτε καὶ ὁ νοῦς πνεῦμα λέγεται.
* Deut. iv, 24; Hebr.
PATROL. GR. XCV.
Damasceni.
Ac super apostolos Spiritus descendit Deus
quippe est. Deus vero ignis consumens est '.
Quapropter Christus igne baptizare dicitur, quia
super sanctos discipulos in ignearum linguaruin
specie Christi gratiam effudit: sive etiam propter
ignis futuri vim puniendi; baptisma namque est
et hoc postremum, non salutare, sed quo malitia
aboleatur (non enim tunc amplius nequitia et peccatum locum babel), cæterum sine fine plectit.
Damasceni.
Quoniam vero spiritus multifarie accipitur, ejus
nobis sunt edisserenda significata. Spiritus ergo
dictus est Spiritus sanctus. Dicuntur etiam spiritus, virtutes Spiritus sancti, ut in illo loco: «Requiescent super eum septem spiritus '.. Opera
tiones enim Spiritus, spiritus ab Isaia appellatas
arbitror. Spiritus est et angelus bonus, secundum
illud, Qui facit angelos suos spiritus '. • Spiritus est el damon, ut fert illud: «Spiritus mutus
et surdus.. Spiritus item anima est, ut cum dicitur: In manus tuas commendo spiritum
XII, 29. 4 Isa. st, 2. * Psal. cil, 17. * Matth. x, 24.
Ἰστέον δέ, ὅτι ἡ ταυτότης κατὰ τρεῖς τρόπους λαμβάνεται. Ἔστι γὰρ ταὐτὸν τῷ γένει, ὡς ὅταν εἴπωμεν ταὐτὸν ἄνθρωπον καὶ τὸν ἵππον, καθὸ ἀμφότερα ζῷά ἐστιν. Ἔστι ταὐτὸν καὶ τῷ εἴδει, ὡς ὅταν εἴπωμεν τὸν Πέτρον καὶ τὸν Ἰωάννην ταὐτὸν εἶναι τῷ εἴδει, καθὸ ἀμφότεροι ἄνθρωποί εἰσι. Πάλιν ἐστὶ ταὐτὸν τῷ ἀριθμῷ, ὡς ὅταν εἴπωμεν τὸν Πέτρον αὐτὸν ἑαυτῷ ταὐτὸν εἶναι. Καὶ ἡ διαφορὰ δὲ τριττῶς λαμβάνεται. Ἔστι γὰρ διαφορὰ τῷ γένει καὶ διαφορὰ τῷ εἴδει καὶ πάλιν τῷ ἀριθμῷ. Ἴδιόν ἐστι τὸ μιᾷ φύσει ἁρμόζον καὶ ἀντιστρέφον πρὸς τὸ ὁριστὸν ὥσπερ τὸ γελαστικὸν τοῦ ἀνθρώπου καὶ χρεμετιστικὸν τοῦ ἵππου. Περὶ τούτου ὁ λόγος τοῖς φιλοσόφοις τοῦ παντὶ καὶ μόνῳ καὶ ἀεὶ ὑπάρχοντος, ὥσπερ ἴδιον ἐπεισουσιῶδες καλοῦσιν. Ἴδιόν ἐστι τὸ παντὶ καὶ μόνῳ τῷ εἴδει καὶ ἀεὶ ὑπάρχον. Ἰδίωμά ἐστι τὸ ἰδικῶς, ἐν ᾧ ἐστι, καὶ μόνον γνωριζόμενον, ἐν ἑτέρῳ δὲ οὔ. Ἰδίωμα πάλιν ἐστὶ τὸ σημαντικὸν πάσης οὐσίας σχῆμά τε καὶ πρᾶγμα. Ἰδίωμά ἐστι τὸ σημαῖνον τούτου, οὗ ἐστι, τὴν ὕπαρξιν. Συμβεβηκός ἐστιν, ὃ γίνεται καὶ ἀπογίνεται χωρὶς τῆς τοῦ ὑποκειμένου φθορᾶς. Συμβεβηκός ἐστιν, ὃ ἐνδέχεται τῷ αὐτῷ ὑπάρχειν καὶ μὴ ὑπάρχειν.
FRAGMENTA.
Κατὰ σχέσιν, ὡς ἐπὶ φίλων καὶ γνωμῶν εἰς ἕν θέλημα συνερχομένων.
Κατὰ σύνθεσιν, ὡς ἐπὶ ψυχῆς καὶ σώματος.
Καθ' ὑπόστασιν δὲ ἐπὶ μόνης λέγεται τῆς ἐν Χρι
στῷ θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος. Ἐν γὰρ πρόσωπον
ἔσχον αἱ δύο φύσεις, καὶ οὐ δύο, κατὰ τὸν λῆρον
Νεστόριον.
Λέγεται δὲ καὶ οὐσιώδης ἡ τοιαύτη ἕνωσις, καὶ
ἀληθὴς, καὶ οὐ κατὰ φαντασίαν. Καὶ ἄλλως δὲ, καθ'
ὑπόστασιν ἔνωσίς ἐστιν ἡ τῶν ἑτερουσίων εἰς μίαν
ὑπόστασιν σύνοδος, σωζομένης ἑκάστῳ μετὰ τὴν
Ένωσιν τῆς φυσικῆς ιδιότητος.
Secundum respectum et affectum, ut in amiciș ac
sententiis ad unum quid volendum consentientibus.
Secundum compositionem, ut in anima et corpore.
Secundum hypostasim vero, de sola divinitatis
et humanitatis in Christo copula dicitur. Unamı
enim personam ambæ naturæ habuerunt, non
duas, ut deliravit Nestorius
Porro hæc unio substantialis dicitur, quia
vera, et nequaquam fictitia sive imaginaria est.
Alio item modo, unio secundum bypostasim concursus est rerum diversæ essentiæ, servata unicuique post unionem sua naturali proprietate.
576 Alterum rursus Damasceni fragmentum istud reperi in Niceta Choniate Thesauro
manu exarato, cujus mihi peramice, ut et aliorum multorum, copiam fecit vir clarissimus
doctissimusque D. Baluzius: habeturque lib. XXIII, ubi disputatur contra Soterichum Panteugenum, qui sacrificium Patri soli offerri a Filio dicebat: unde illud cum aliis Patrum
locis transumpsit ediditque Leo Allatius in Vindiciis synodi Ephesinæ, p. 596.
Τοῦ Δαμασκηνοῦ.
Ο τῶν ὅλων Θεὸς καὶ Πατὴρ, καθδ Πατὴρ θέλει,
ἢ καθο Θεός; Αλλ' εἰ μὲν καθὸ Πατήρ, ἄλλο τὸ αὐτ
τοῦ ἔσται παρὰ τὸ τοῦ Υἱοῦ θέλημα· οὐ γὰρ Πατήρ
ὁ Υἱός. Εἰ δὲ καθὸ Θεὸς, Θεὸς δὲ καὶ ὁ Υἱὸς καὶ τὸ
Πνεῦμα τὸ ἅγιον· ἄρα τὸ θέλημα φύσεως, ήγουν φυ
σικόν· καὶ σὺ γοῦν κατὰ τοῦτο συλλογισάμενος, ερώτησον· Ὁ τῶν ὅλων Θεός, καθὸ Πατὴρ προσεδέξατο
τὸ τοῦ Μονογενοῦς αἷμα, ἢ καθὸ Θεός; ᾿Αλλ᾽ εἰ μὲν
καθὸ Πατὴρ, ἄλλη αὐτοῦ ἔσται παρὰ τὴν τοῦ Υἱοῦ
δύναμίς τε καὶ ἐνέργεια· οὐ γὰρ Πατὴρ ὁ Υἱός. Εἰ
δὲ καθὸ Θεὸς, Θεὸς δὲ καὶ ὁ Υἱὸς καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ
ἅγιον· ἄρα τὸ τοῦ Μονογενοῦς αἷμα, τοῦ ἑνὸς τῆς
ἁγίας Τριάδος, ἡ αὐτὴ ἁγία Τριάς καθὸ Θεὸς προσεδέξατο.
Damasceni,
Omnium Deus et Pater uti Deus vult, an uti
Pater? Quod si uti Pater, alia erit ipsius ab ea
quæ Filii est voluntas: neque enim Pater Filius
est. Quod si uti Deus, Deus vero est et Filius et
Spiritus sanctus: voluntas ergo naturæ est, sive
naturalis. Sic tu hoc eodem modo argumentum
formans, interroga: Omnium Deus et Pater, uti
Pater accepit sanguinem, an uti Deus? Quod si
uti Pater,` alia erit ipsius ab ea quæ Filii tumi
facultas tum operatio: neque enim Filius Pater
est. Quod si uli Deus, Deus vero et Filius et Spiritus sanctus est: igitur Unigeniti qui unus ex
sancta Trinitate est, sanguinem ipsa sancta Trinitas uti Deus accepit.
Quæ sequuntur reperi in Catena Regia in Lucam, cod. 2440, in cap. ut, v. 13.
Του Δαμασκηνοῦ.
Καὶ ἐπὶ τοὺς ἀποστόλους τὸ Πνεῦμα κάτεισι. Θεὸς
γάρ ἐστιν· ὁ δὲ Θεὸς πῦρ καταναλίσκον ἐστί. Διὰ
τοῦτο πυρὶ λέγεται βαπτίζειν ὁ Χριστὸς, ἐπειδὴ ἐν
είδει πυρίνων γλωττῶν ἐπὶ τοὺς ἁγίους αὐτοῦ μαθητὰς τὴν τοῦ Χριστοῦ χάριν ἐξέχεεν, ἢ διὰ τὸ τοῦ
μέλλοντος πυρός κολαστικόν. Βάπτισμα γὰρ κἀκεῖνο
τελευταῖον, οὐ σωτήριον, ἀλλὰ τῆς μὲν κακίας ἀναιρετικόν· οὐκέτι γὰρ κακία καὶ ἁμαρτία πολιτεύςται· κολάζον δὲ ἀτελεύτητα.
Τοῦ Δαμασκηνοῦ.
Ἐπειδὴ πολλαχῶς τὸ πνεῦμα νοεῖται, λεκτέον τὰ
σημαινόμενα. Πνεῦμα τοίνυν εἴρηται τὸ ἅγιον Πνεῦμα· λέγονται δὲ καὶ αἱ δυνάμεις τοῦ ἁγίου Πνεύμα
τος, πνεῦμα· ὡς τὸ, ο Ἐπαναπαύσεται ἐπ' αὐτὸν
ἑπτὰ πνεύματα.» Α' γὰρ ἐνέργειαι τοῦ Πνεύματος,
πνεύματα οἶμαι φίλον τῷ Ἡσαΐᾳ καλεῖν. Πνεῦμα καὶ
ὁ ἄγγελος ὁ ἀγαθός, ὡς τὸ, ο Ὁ ποιῶν τοὺς ἀγγέλους
αὐτοῦ πνεύματα.» Πνεῦμα καὶ ὁ δαίμων, ὡς τὸ,
«Τὸ πνεῦμα τὸ ἄλαλον καὶ κωφόν.» Πνεῦμα καὶ ἡ
ψυχή, ὡς τό, «Εἰς χεῖράς σου παραθήσομαι τὸ πνεῦμά
μου.» Έστι δὲ ὅτε καὶ ὁ νοῦς πνεῦμα λέγεται.
* Deut. iv, 24; Hebr.
PATROL. GR. XCV.
Damasceni.
Ac super apostolos Spiritus descendit Deus
quippe est. Deus vero ignis consumens est '.
Quapropter Christus igne baptizare dicitur, quia
super sanctos discipulos in ignearum linguaruin
specie Christi gratiam effudit: sive etiam propter
ignis futuri vim puniendi; baptisma namque est
et hoc postremum, non salutare, sed quo malitia
aboleatur (non enim tunc amplius nequitia et peccatum locum babel), cæterum sine fine plectit.
Damasceni.
Quoniam vero spiritus multifarie accipitur, ejus
nobis sunt edisserenda significata. Spiritus ergo
dictus est Spiritus sanctus. Dicuntur etiam spiritus, virtutes Spiritus sancti, ut in illo loco: «Requiescent super eum septem spiritus '.. Opera
tiones enim Spiritus, spiritus ab Isaia appellatas
arbitror. Spiritus est et angelus bonus, secundum
illud, Qui facit angelos suos spiritus '. • Spiritus est el damon, ut fert illud: «Spiritus mutus
et surdus.. Spiritus item anima est, ut cum dicitur: In manus tuas commendo spiritum
XII, 29. 4 Isa. st, 2. * Psal. cil, 17. * Matth. x, 24.
Συμβεβηκός ἐστιν, ὃ ἔν τινι μὴ ὡς μέρος ὑπάρχον ἀδύνατον χωρὶς εἶναι τοῦ, ἐν ᾧ ἐστι. Συμβεβηκός ἐστι τό τε χωριστὸν οἷον θερμότης, ψυχρότης, λευκότης, καὶ τὸ ἀχώριστον οἷον ἐν ῥινὶ γρυπότης καὶ ἡ ἐν ὀφθαλμῷ γλαυκότης. Γενικόν ἐστι τὸ ἐν ἑαυτῷ τὸ γένος περιέχον. Εἰδικόν ἐστι τὸ ἐν ἑαυτῷ τὸ εἶδος περιέχον. Εἰδικόν ἐστιν ἡ οὐσία ἤγουν ἡ φύσις. Περιεκτικόν ἐστιν τὸ ἐν ἑαυτῷ τὰ μερικὰ συνάγον καὶ ἀναπληροῦν. [Περὶ οὐσίας καὶ μορφῆς καὶ φύσεως] Οὐσία ἐστὶ τὸ δι’ ὅλου ὑφεστὸς καὶ ἑτέρου μὴ δεόμενον εἰς τὸ εἶναι. Οὐσία ἐστὶν ἡ ἑκάστου ὕπαρξις. Οὐσία ἐστὶν ἡ κοινὴ τῶν ὄντων φύσις, καθ’ ἣν καὶ τὰ ἄτομα καὶ τὰ εἴδη ἀλλήλοις κοινωνοῦσιν ὑπὸ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν ὅρον τῆς οὐσίας ἀναφερόμενα. Ἔστι δὲ οὐσία πρᾶγμα ὑφεστὸς αὐθυπόστατον. Οὐσία ἐστὶ πᾶν τὸ κατ’ ἰδίαν ὕπαρξιν ὑφεστὸς καὶ μὴ ἐν ἄλλῳ τὸ εἶναι ἔχον. Οὐσία ἐστὶ πρώτως καὶ κυρίως πᾶν, ὅτιπερ αὐθυπόστατόν ἐστι καὶ μὴ ἐν ἑτέρῳ ἔχει τὸ εἶναι. Οὐσία κυρίως λέγεται αὐτὸ τὸ ὂν τὸ μὴ δεόμενον ἑτέρου πρὸς ὕπαρξιν. Οὐσία ἐστὶν ὄνομα κοινὸν καὶ ἀόριστον κατὰ πασῶν τῶν ὑπ’ αὐτὴν ὑποστάσεων ὁμοτίμως κατηγορούμενον.
FRAGMENTA.
Κατὰ σχέσιν, ὡς ἐπὶ φίλων καὶ γνωμῶν εἰς ἕν θέλημα συνερχομένων.
Κατὰ σύνθεσιν, ὡς ἐπὶ ψυχῆς καὶ σώματος.
Καθ' ὑπόστασιν δὲ ἐπὶ μόνης λέγεται τῆς ἐν Χρι
στῷ θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος. Ἐν γὰρ πρόσωπον
ἔσχον αἱ δύο φύσεις, καὶ οὐ δύο, κατὰ τὸν λῆρον
Νεστόριον.
Λέγεται δὲ καὶ οὐσιώδης ἡ τοιαύτη ἕνωσις, καὶ
ἀληθὴς, καὶ οὐ κατὰ φαντασίαν. Καὶ ἄλλως δὲ, καθ'
ὑπόστασιν ἔνωσίς ἐστιν ἡ τῶν ἑτερουσίων εἰς μίαν
ὑπόστασιν σύνοδος, σωζομένης ἑκάστῳ μετὰ τὴν
Ένωσιν τῆς φυσικῆς ιδιότητος.
Secundum respectum et affectum, ut in amiciș ac
sententiis ad unum quid volendum consentientibus.
Secundum compositionem, ut in anima et corpore.
Secundum hypostasim vero, de sola divinitatis
et humanitatis in Christo copula dicitur. Unamı
enim personam ambæ naturæ habuerunt, non
duas, ut deliravit Nestorius
Porro hæc unio substantialis dicitur, quia
vera, et nequaquam fictitia sive imaginaria est.
Alio item modo, unio secundum bypostasim concursus est rerum diversæ essentiæ, servata unicuique post unionem sua naturali proprietate.
576 Alterum rursus Damasceni fragmentum istud reperi in Niceta Choniate Thesauro
manu exarato, cujus mihi peramice, ut et aliorum multorum, copiam fecit vir clarissimus
doctissimusque D. Baluzius: habeturque lib. XXIII, ubi disputatur contra Soterichum Panteugenum, qui sacrificium Patri soli offerri a Filio dicebat: unde illud cum aliis Patrum
locis transumpsit ediditque Leo Allatius in Vindiciis synodi Ephesinæ, p. 596.
Τοῦ Δαμασκηνοῦ.
Ο τῶν ὅλων Θεὸς καὶ Πατὴρ, καθδ Πατὴρ θέλει,
ἢ καθο Θεός; Αλλ' εἰ μὲν καθὸ Πατήρ, ἄλλο τὸ αὐτ
τοῦ ἔσται παρὰ τὸ τοῦ Υἱοῦ θέλημα· οὐ γὰρ Πατήρ
ὁ Υἱός. Εἰ δὲ καθὸ Θεὸς, Θεὸς δὲ καὶ ὁ Υἱὸς καὶ τὸ
Πνεῦμα τὸ ἅγιον· ἄρα τὸ θέλημα φύσεως, ήγουν φυ
σικόν· καὶ σὺ γοῦν κατὰ τοῦτο συλλογισάμενος, ερώτησον· Ὁ τῶν ὅλων Θεός, καθὸ Πατὴρ προσεδέξατο
τὸ τοῦ Μονογενοῦς αἷμα, ἢ καθὸ Θεός; ᾿Αλλ᾽ εἰ μὲν
καθὸ Πατὴρ, ἄλλη αὐτοῦ ἔσται παρὰ τὴν τοῦ Υἱοῦ
δύναμίς τε καὶ ἐνέργεια· οὐ γὰρ Πατὴρ ὁ Υἱός. Εἰ
δὲ καθὸ Θεὸς, Θεὸς δὲ καὶ ὁ Υἱὸς καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ
ἅγιον· ἄρα τὸ τοῦ Μονογενοῦς αἷμα, τοῦ ἑνὸς τῆς
ἁγίας Τριάδος, ἡ αὐτὴ ἁγία Τριάς καθὸ Θεὸς προσεδέξατο.
Damasceni,
Omnium Deus et Pater uti Deus vult, an uti
Pater? Quod si uti Pater, alia erit ipsius ab ea
quæ Filii est voluntas: neque enim Pater Filius
est. Quod si uti Deus, Deus vero est et Filius et
Spiritus sanctus: voluntas ergo naturæ est, sive
naturalis. Sic tu hoc eodem modo argumentum
formans, interroga: Omnium Deus et Pater, uti
Pater accepit sanguinem, an uti Deus? Quod si
uti Pater,` alia erit ipsius ab ea quæ Filii tumi
facultas tum operatio: neque enim Filius Pater
est. Quod si uli Deus, Deus vero et Filius et Spiritus sanctus est: igitur Unigeniti qui unus ex
sancta Trinitate est, sanguinem ipsa sancta Trinitas uti Deus accepit.
Quæ sequuntur reperi in Catena Regia in Lucam, cod. 2440, in cap. ut, v. 13.
Του Δαμασκηνοῦ.
Καὶ ἐπὶ τοὺς ἀποστόλους τὸ Πνεῦμα κάτεισι. Θεὸς
γάρ ἐστιν· ὁ δὲ Θεὸς πῦρ καταναλίσκον ἐστί. Διὰ
τοῦτο πυρὶ λέγεται βαπτίζειν ὁ Χριστὸς, ἐπειδὴ ἐν
είδει πυρίνων γλωττῶν ἐπὶ τοὺς ἁγίους αὐτοῦ μαθητὰς τὴν τοῦ Χριστοῦ χάριν ἐξέχεεν, ἢ διὰ τὸ τοῦ
μέλλοντος πυρός κολαστικόν. Βάπτισμα γὰρ κἀκεῖνο
τελευταῖον, οὐ σωτήριον, ἀλλὰ τῆς μὲν κακίας ἀναιρετικόν· οὐκέτι γὰρ κακία καὶ ἁμαρτία πολιτεύςται· κολάζον δὲ ἀτελεύτητα.
Τοῦ Δαμασκηνοῦ.
Ἐπειδὴ πολλαχῶς τὸ πνεῦμα νοεῖται, λεκτέον τὰ
σημαινόμενα. Πνεῦμα τοίνυν εἴρηται τὸ ἅγιον Πνεῦμα· λέγονται δὲ καὶ αἱ δυνάμεις τοῦ ἁγίου Πνεύμα
τος, πνεῦμα· ὡς τὸ, ο Ἐπαναπαύσεται ἐπ' αὐτὸν
ἑπτὰ πνεύματα.» Α' γὰρ ἐνέργειαι τοῦ Πνεύματος,
πνεύματα οἶμαι φίλον τῷ Ἡσαΐᾳ καλεῖν. Πνεῦμα καὶ
ὁ ἄγγελος ὁ ἀγαθός, ὡς τὸ, ο Ὁ ποιῶν τοὺς ἀγγέλους
αὐτοῦ πνεύματα.» Πνεῦμα καὶ ὁ δαίμων, ὡς τὸ,
«Τὸ πνεῦμα τὸ ἄλαλον καὶ κωφόν.» Πνεῦμα καὶ ἡ
ψυχή, ὡς τό, «Εἰς χεῖράς σου παραθήσομαι τὸ πνεῦμά
μου.» Έστι δὲ ὅτε καὶ ὁ νοῦς πνεῦμα λέγεται.
* Deut. iv, 24; Hebr.
PATROL. GR. XCV.
Damasceni.
Ac super apostolos Spiritus descendit Deus
quippe est. Deus vero ignis consumens est '.
Quapropter Christus igne baptizare dicitur, quia
super sanctos discipulos in ignearum linguaruin
specie Christi gratiam effudit: sive etiam propter
ignis futuri vim puniendi; baptisma namque est
et hoc postremum, non salutare, sed quo malitia
aboleatur (non enim tunc amplius nequitia et peccatum locum babel), cæterum sine fine plectit.
Damasceni.
Quoniam vero spiritus multifarie accipitur, ejus
nobis sunt edisserenda significata. Spiritus ergo
dictus est Spiritus sanctus. Dicuntur etiam spiritus, virtutes Spiritus sancti, ut in illo loco: «Requiescent super eum septem spiritus '.. Opera
tiones enim Spiritus, spiritus ab Isaia appellatas
arbitror. Spiritus est et angelus bonus, secundum
illud, Qui facit angelos suos spiritus '. • Spiritus est el damon, ut fert illud: «Spiritus mutus
et surdus.. Spiritus item anima est, ut cum dicitur: In manus tuas commendo spiritum
XII, 29. 4 Isa. st, 2. * Psal. cil, 17. * Matth. x, 24.
Οὐσία ἐστὶ τὸ οὐχ ἑνὶ μόνον ἀλλὰ πολλοῖς καὶ διαφόροις τῷ ἀριθμῷ ἐνυπάρχον καὶ οὔ τινι πλέον, τινὶ δὲ ἔλαττον ἐνθεωρούμενον. Οὐσία ἐστὶν ἡ καθ’ ὑποκειμένων τῶν ὑποστάσεων λεγομένη καὶ ἐν πάσαις αὐταῖς ἐφίσης καὶ ὁμοτίμως θεωρουμένη. Οὐσία ἐστὶ τὸ ταὐτὸν καὶ ἓν ἀριθμῷ τῶν ἐναντίων παρὰ μέρος δεκτικόν· τοῦτον τὸν ὅρον ὡς ἐπίπαν οἱ ἔξω τῆς μερικῆς παρ’ αὐτοῖς λεγομένης ἔθηκαν οὐσίας. Οὐσία ἐστὶν ἡ κατὰ πολλῶν καὶ διαφερόντων τῷ ἀριθμῷ ἐν τῷ τί ἐστι κατηγορουμένη καὶ πᾶσι συμπαροῦσα καὶ ἐφίσης μεταδιδοῦσα τοῦ οἰκείου ὀνόματος καὶ πράγματος. Μορφὴ καλεῖται καὶ λαμβάνεται τὸ ὁρώμενον τοῦτο τοῦ σώματος εἶδος. Κυρίως δὲ μορφὴ ἡ οὐσία ὑπὸ τῶν πατέρων ἐλήφθη ὥσπερ καὶ ὑπὸ τοῦ ἀποστόλου· ἀθέμιτον γὰρ ἐπὶ θεοῦ τοῦ ἀοράτου καὶ ἀσεβὲς τὴν μορφὴν εἶδος λέγειν ἤγουν σχῆμα. Μορφή ἐστιν ἡ κατ’ ἰδίαν θεωρίαν θεωρουμένη καὶ ἑτέρου πρὸς τὴν αὐτῆς δήλωσιν ἀνενδεῶς ἔχουσα. Μορφή ἐστι τὸ καθ’ ἑαυτὸ ὂν καὶ κοινωνίας ἑτέρου εἰς τὸ εἶναι οὐ δεόμενον. Φύσις ἐστὶν ἀρχὴ κινήσεως καὶ ἠρεμίας. Φύσιν δὲ καλοῦμεν πολλάκις τὸ τοιῶσδε πεφυκέναι καὶ οὐκ αὐτὴν πάντως τὴν οὐσίαν.
FRAGMENTA.
Κατὰ σχέσιν, ὡς ἐπὶ φίλων καὶ γνωμῶν εἰς ἕν θέλημα συνερχομένων.
Κατὰ σύνθεσιν, ὡς ἐπὶ ψυχῆς καὶ σώματος.
Καθ' ὑπόστασιν δὲ ἐπὶ μόνης λέγεται τῆς ἐν Χρι
στῷ θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος. Ἐν γὰρ πρόσωπον
ἔσχον αἱ δύο φύσεις, καὶ οὐ δύο, κατὰ τὸν λῆρον
Νεστόριον.
Λέγεται δὲ καὶ οὐσιώδης ἡ τοιαύτη ἕνωσις, καὶ
ἀληθὴς, καὶ οὐ κατὰ φαντασίαν. Καὶ ἄλλως δὲ, καθ'
ὑπόστασιν ἔνωσίς ἐστιν ἡ τῶν ἑτερουσίων εἰς μίαν
ὑπόστασιν σύνοδος, σωζομένης ἑκάστῳ μετὰ τὴν
Ένωσιν τῆς φυσικῆς ιδιότητος.
Secundum respectum et affectum, ut in amiciș ac
sententiis ad unum quid volendum consentientibus.
Secundum compositionem, ut in anima et corpore.
Secundum hypostasim vero, de sola divinitatis
et humanitatis in Christo copula dicitur. Unamı
enim personam ambæ naturæ habuerunt, non
duas, ut deliravit Nestorius
Porro hæc unio substantialis dicitur, quia
vera, et nequaquam fictitia sive imaginaria est.
Alio item modo, unio secundum bypostasim concursus est rerum diversæ essentiæ, servata unicuique post unionem sua naturali proprietate.
576 Alterum rursus Damasceni fragmentum istud reperi in Niceta Choniate Thesauro
manu exarato, cujus mihi peramice, ut et aliorum multorum, copiam fecit vir clarissimus
doctissimusque D. Baluzius: habeturque lib. XXIII, ubi disputatur contra Soterichum Panteugenum, qui sacrificium Patri soli offerri a Filio dicebat: unde illud cum aliis Patrum
locis transumpsit ediditque Leo Allatius in Vindiciis synodi Ephesinæ, p. 596.
Τοῦ Δαμασκηνοῦ.
Ο τῶν ὅλων Θεὸς καὶ Πατὴρ, καθδ Πατὴρ θέλει,
ἢ καθο Θεός; Αλλ' εἰ μὲν καθὸ Πατήρ, ἄλλο τὸ αὐτ
τοῦ ἔσται παρὰ τὸ τοῦ Υἱοῦ θέλημα· οὐ γὰρ Πατήρ
ὁ Υἱός. Εἰ δὲ καθὸ Θεὸς, Θεὸς δὲ καὶ ὁ Υἱὸς καὶ τὸ
Πνεῦμα τὸ ἅγιον· ἄρα τὸ θέλημα φύσεως, ήγουν φυ
σικόν· καὶ σὺ γοῦν κατὰ τοῦτο συλλογισάμενος, ερώτησον· Ὁ τῶν ὅλων Θεός, καθὸ Πατὴρ προσεδέξατο
τὸ τοῦ Μονογενοῦς αἷμα, ἢ καθὸ Θεός; ᾿Αλλ᾽ εἰ μὲν
καθὸ Πατὴρ, ἄλλη αὐτοῦ ἔσται παρὰ τὴν τοῦ Υἱοῦ
δύναμίς τε καὶ ἐνέργεια· οὐ γὰρ Πατὴρ ὁ Υἱός. Εἰ
δὲ καθὸ Θεὸς, Θεὸς δὲ καὶ ὁ Υἱὸς καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ
ἅγιον· ἄρα τὸ τοῦ Μονογενοῦς αἷμα, τοῦ ἑνὸς τῆς
ἁγίας Τριάδος, ἡ αὐτὴ ἁγία Τριάς καθὸ Θεὸς προσεδέξατο.
Damasceni,
Omnium Deus et Pater uti Deus vult, an uti
Pater? Quod si uti Pater, alia erit ipsius ab ea
quæ Filii est voluntas: neque enim Pater Filius
est. Quod si uti Deus, Deus vero est et Filius et
Spiritus sanctus: voluntas ergo naturæ est, sive
naturalis. Sic tu hoc eodem modo argumentum
formans, interroga: Omnium Deus et Pater, uti
Pater accepit sanguinem, an uti Deus? Quod si
uti Pater,` alia erit ipsius ab ea quæ Filii tumi
facultas tum operatio: neque enim Filius Pater
est. Quod si uli Deus, Deus vero et Filius et Spiritus sanctus est: igitur Unigeniti qui unus ex
sancta Trinitate est, sanguinem ipsa sancta Trinitas uti Deus accepit.
Quæ sequuntur reperi in Catena Regia in Lucam, cod. 2440, in cap. ut, v. 13.
Του Δαμασκηνοῦ.
Καὶ ἐπὶ τοὺς ἀποστόλους τὸ Πνεῦμα κάτεισι. Θεὸς
γάρ ἐστιν· ὁ δὲ Θεὸς πῦρ καταναλίσκον ἐστί. Διὰ
τοῦτο πυρὶ λέγεται βαπτίζειν ὁ Χριστὸς, ἐπειδὴ ἐν
είδει πυρίνων γλωττῶν ἐπὶ τοὺς ἁγίους αὐτοῦ μαθητὰς τὴν τοῦ Χριστοῦ χάριν ἐξέχεεν, ἢ διὰ τὸ τοῦ
μέλλοντος πυρός κολαστικόν. Βάπτισμα γὰρ κἀκεῖνο
τελευταῖον, οὐ σωτήριον, ἀλλὰ τῆς μὲν κακίας ἀναιρετικόν· οὐκέτι γὰρ κακία καὶ ἁμαρτία πολιτεύςται· κολάζον δὲ ἀτελεύτητα.
Τοῦ Δαμασκηνοῦ.
Ἐπειδὴ πολλαχῶς τὸ πνεῦμα νοεῖται, λεκτέον τὰ
σημαινόμενα. Πνεῦμα τοίνυν εἴρηται τὸ ἅγιον Πνεῦμα· λέγονται δὲ καὶ αἱ δυνάμεις τοῦ ἁγίου Πνεύμα
τος, πνεῦμα· ὡς τὸ, ο Ἐπαναπαύσεται ἐπ' αὐτὸν
ἑπτὰ πνεύματα.» Α' γὰρ ἐνέργειαι τοῦ Πνεύματος,
πνεύματα οἶμαι φίλον τῷ Ἡσαΐᾳ καλεῖν. Πνεῦμα καὶ
ὁ ἄγγελος ὁ ἀγαθός, ὡς τὸ, ο Ὁ ποιῶν τοὺς ἀγγέλους
αὐτοῦ πνεύματα.» Πνεῦμα καὶ ὁ δαίμων, ὡς τὸ,
«Τὸ πνεῦμα τὸ ἄλαλον καὶ κωφόν.» Πνεῦμα καὶ ἡ
ψυχή, ὡς τό, «Εἰς χεῖράς σου παραθήσομαι τὸ πνεῦμά
μου.» Έστι δὲ ὅτε καὶ ὁ νοῦς πνεῦμα λέγεται.
* Deut. iv, 24; Hebr.
PATROL. GR. XCV.
Damasceni.
Ac super apostolos Spiritus descendit Deus
quippe est. Deus vero ignis consumens est '.
Quapropter Christus igne baptizare dicitur, quia
super sanctos discipulos in ignearum linguaruin
specie Christi gratiam effudit: sive etiam propter
ignis futuri vim puniendi; baptisma namque est
et hoc postremum, non salutare, sed quo malitia
aboleatur (non enim tunc amplius nequitia et peccatum locum babel), cæterum sine fine plectit.
Damasceni.
Quoniam vero spiritus multifarie accipitur, ejus
nobis sunt edisserenda significata. Spiritus ergo
dictus est Spiritus sanctus. Dicuntur etiam spiritus, virtutes Spiritus sancti, ut in illo loco: «Requiescent super eum septem spiritus '.. Opera
tiones enim Spiritus, spiritus ab Isaia appellatas
arbitror. Spiritus est et angelus bonus, secundum
illud, Qui facit angelos suos spiritus '. • Spiritus est el damon, ut fert illud: «Spiritus mutus
et surdus.. Spiritus item anima est, ut cum dicitur: In manus tuas commendo spiritum
XII, 29. 4 Isa. st, 2. * Psal. cil, 17. * Matth. x, 24.
Φύσιν δὲ πάλιν ὡς τὰ πολλὰ τὴν οὐσίαν καλεῖν σύνηθες καὶ μάλιστα τοῖς ἡμετέροις διδασκάλοις. Φύσις ἀληθῶς τοῦτό ἐστιν, ἐν ᾧ τὸ εἶναι τῆς οὐσίας λαμβάνεται. Φύσις ἐστὶ κατὰ τοὺς ἔξω φιλοσόφους δύναμίς τις ἐνδεδυκυῖα τῇ ὕλῃ, ἀρχὴ ἠρεμίας καὶ κινήσεως. Φύσις ἐστὶν ἡ τῶν πραγμάτων ἀλήθεια. Φύσις καὶ οὐσία καὶ μορφή ἐστιν ἡ τῶν ὄντων οὖσα ποιότης. Ἀνούσιόν ἐστι τὸ ἄκτιστον καὶ ἀνύπαρκτον διὰ παντός. Μερικὴ οὐσία ἐστὶ λόγος ἔναρθρος καὶ ἀσήμαντος. Οὐσιῶδές ἐστιν, ὃ παρὸν μὲν σῴζει, ἀπὸν δὲ φθείρει, ὡς ἐπὶ τοῦ λογικοῦ. Ἐπουσιῶδες δέ ἐστιν, ὅπερ οὔτε παρὸν σῴζει οὔτε ἀπὸν φθείρει, ὡς ἐπὶ τοῦ λευκοῦ. Ἐπεισουσιώδη καλοῦσιν οἱ φιλόσοφοι τὰ ἀχώριστα συμβεβηκότα. Ἄτομόν ἐστι τὸ ἐξ ἰδιωμάτων συγκείμενον, ὧν τὸ ἄθροισμα οὐκ ἂν ἐπ’ ἄλλου ποτὲ ὀφθείη. Πρόσωπόν ἐστιν, ὃ διὰ τῶν οἰκείων ἐνεργημάτων τε καὶ ἰδιωμάτων ἀρίδηλον καὶ περιωρισμένην τῶν ὁμοφυῶν αὐτοῦ παρέχεται ἡμῖν τὴν ἐμφάνειαν. [Περὶ ὑποστάσεως ἐνυποστάτου τε καὶ ἀνυποστάτου] Ὑπόστασίς ἐστι συνδρομὴ τῶν χαρακτηριστικῶν ἰδιωμάτων τὸ ἄτομον καὶ ἰδικὸν τουτέστι τὸν τινὰ ἄνθρωπον τοῦ κοινοῦ διαστέλλουσα.
FRAGMENTA.
Κατὰ σχέσιν, ὡς ἐπὶ φίλων καὶ γνωμῶν εἰς ἕν θέλημα συνερχομένων.
Κατὰ σύνθεσιν, ὡς ἐπὶ ψυχῆς καὶ σώματος.
Καθ' ὑπόστασιν δὲ ἐπὶ μόνης λέγεται τῆς ἐν Χρι
στῷ θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος. Ἐν γὰρ πρόσωπον
ἔσχον αἱ δύο φύσεις, καὶ οὐ δύο, κατὰ τὸν λῆρον
Νεστόριον.
Λέγεται δὲ καὶ οὐσιώδης ἡ τοιαύτη ἕνωσις, καὶ
ἀληθὴς, καὶ οὐ κατὰ φαντασίαν. Καὶ ἄλλως δὲ, καθ'
ὑπόστασιν ἔνωσίς ἐστιν ἡ τῶν ἑτερουσίων εἰς μίαν
ὑπόστασιν σύνοδος, σωζομένης ἑκάστῳ μετὰ τὴν
Ένωσιν τῆς φυσικῆς ιδιότητος.
Secundum respectum et affectum, ut in amiciș ac
sententiis ad unum quid volendum consentientibus.
Secundum compositionem, ut in anima et corpore.
Secundum hypostasim vero, de sola divinitatis
et humanitatis in Christo copula dicitur. Unamı
enim personam ambæ naturæ habuerunt, non
duas, ut deliravit Nestorius
Porro hæc unio substantialis dicitur, quia
vera, et nequaquam fictitia sive imaginaria est.
Alio item modo, unio secundum bypostasim concursus est rerum diversæ essentiæ, servata unicuique post unionem sua naturali proprietate.
576 Alterum rursus Damasceni fragmentum istud reperi in Niceta Choniate Thesauro
manu exarato, cujus mihi peramice, ut et aliorum multorum, copiam fecit vir clarissimus
doctissimusque D. Baluzius: habeturque lib. XXIII, ubi disputatur contra Soterichum Panteugenum, qui sacrificium Patri soli offerri a Filio dicebat: unde illud cum aliis Patrum
locis transumpsit ediditque Leo Allatius in Vindiciis synodi Ephesinæ, p. 596.
Τοῦ Δαμασκηνοῦ.
Ο τῶν ὅλων Θεὸς καὶ Πατὴρ, καθδ Πατὴρ θέλει,
ἢ καθο Θεός; Αλλ' εἰ μὲν καθὸ Πατήρ, ἄλλο τὸ αὐτ
τοῦ ἔσται παρὰ τὸ τοῦ Υἱοῦ θέλημα· οὐ γὰρ Πατήρ
ὁ Υἱός. Εἰ δὲ καθὸ Θεὸς, Θεὸς δὲ καὶ ὁ Υἱὸς καὶ τὸ
Πνεῦμα τὸ ἅγιον· ἄρα τὸ θέλημα φύσεως, ήγουν φυ
σικόν· καὶ σὺ γοῦν κατὰ τοῦτο συλλογισάμενος, ερώτησον· Ὁ τῶν ὅλων Θεός, καθὸ Πατὴρ προσεδέξατο
τὸ τοῦ Μονογενοῦς αἷμα, ἢ καθὸ Θεός; ᾿Αλλ᾽ εἰ μὲν
καθὸ Πατὴρ, ἄλλη αὐτοῦ ἔσται παρὰ τὴν τοῦ Υἱοῦ
δύναμίς τε καὶ ἐνέργεια· οὐ γὰρ Πατὴρ ὁ Υἱός. Εἰ
δὲ καθὸ Θεὸς, Θεὸς δὲ καὶ ὁ Υἱὸς καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ
ἅγιον· ἄρα τὸ τοῦ Μονογενοῦς αἷμα, τοῦ ἑνὸς τῆς
ἁγίας Τριάδος, ἡ αὐτὴ ἁγία Τριάς καθὸ Θεὸς προσεδέξατο.
Damasceni,
Omnium Deus et Pater uti Deus vult, an uti
Pater? Quod si uti Pater, alia erit ipsius ab ea
quæ Filii est voluntas: neque enim Pater Filius
est. Quod si uti Deus, Deus vero est et Filius et
Spiritus sanctus: voluntas ergo naturæ est, sive
naturalis. Sic tu hoc eodem modo argumentum
formans, interroga: Omnium Deus et Pater, uti
Pater accepit sanguinem, an uti Deus? Quod si
uti Pater,` alia erit ipsius ab ea quæ Filii tumi
facultas tum operatio: neque enim Filius Pater
est. Quod si uli Deus, Deus vero et Filius et Spiritus sanctus est: igitur Unigeniti qui unus ex
sancta Trinitate est, sanguinem ipsa sancta Trinitas uti Deus accepit.
Quæ sequuntur reperi in Catena Regia in Lucam, cod. 2440, in cap. ut, v. 13.
Του Δαμασκηνοῦ.
Καὶ ἐπὶ τοὺς ἀποστόλους τὸ Πνεῦμα κάτεισι. Θεὸς
γάρ ἐστιν· ὁ δὲ Θεὸς πῦρ καταναλίσκον ἐστί. Διὰ
τοῦτο πυρὶ λέγεται βαπτίζειν ὁ Χριστὸς, ἐπειδὴ ἐν
είδει πυρίνων γλωττῶν ἐπὶ τοὺς ἁγίους αὐτοῦ μαθητὰς τὴν τοῦ Χριστοῦ χάριν ἐξέχεεν, ἢ διὰ τὸ τοῦ
μέλλοντος πυρός κολαστικόν. Βάπτισμα γὰρ κἀκεῖνο
τελευταῖον, οὐ σωτήριον, ἀλλὰ τῆς μὲν κακίας ἀναιρετικόν· οὐκέτι γὰρ κακία καὶ ἁμαρτία πολιτεύςται· κολάζον δὲ ἀτελεύτητα.
Τοῦ Δαμασκηνοῦ.
Ἐπειδὴ πολλαχῶς τὸ πνεῦμα νοεῖται, λεκτέον τὰ
σημαινόμενα. Πνεῦμα τοίνυν εἴρηται τὸ ἅγιον Πνεῦμα· λέγονται δὲ καὶ αἱ δυνάμεις τοῦ ἁγίου Πνεύμα
τος, πνεῦμα· ὡς τὸ, ο Ἐπαναπαύσεται ἐπ' αὐτὸν
ἑπτὰ πνεύματα.» Α' γὰρ ἐνέργειαι τοῦ Πνεύματος,
πνεύματα οἶμαι φίλον τῷ Ἡσαΐᾳ καλεῖν. Πνεῦμα καὶ
ὁ ἄγγελος ὁ ἀγαθός, ὡς τὸ, ο Ὁ ποιῶν τοὺς ἀγγέλους
αὐτοῦ πνεύματα.» Πνεῦμα καὶ ὁ δαίμων, ὡς τὸ,
«Τὸ πνεῦμα τὸ ἄλαλον καὶ κωφόν.» Πνεῦμα καὶ ἡ
ψυχή, ὡς τό, «Εἰς χεῖράς σου παραθήσομαι τὸ πνεῦμά
μου.» Έστι δὲ ὅτε καὶ ὁ νοῦς πνεῦμα λέγεται.
* Deut. iv, 24; Hebr.
PATROL. GR. XCV.
Damasceni.
Ac super apostolos Spiritus descendit Deus
quippe est. Deus vero ignis consumens est '.
Quapropter Christus igne baptizare dicitur, quia
super sanctos discipulos in ignearum linguaruin
specie Christi gratiam effudit: sive etiam propter
ignis futuri vim puniendi; baptisma namque est
et hoc postremum, non salutare, sed quo malitia
aboleatur (non enim tunc amplius nequitia et peccatum locum babel), cæterum sine fine plectit.
Damasceni.
Quoniam vero spiritus multifarie accipitur, ejus
nobis sunt edisserenda significata. Spiritus ergo
dictus est Spiritus sanctus. Dicuntur etiam spiritus, virtutes Spiritus sancti, ut in illo loco: «Requiescent super eum septem spiritus '.. Opera
tiones enim Spiritus, spiritus ab Isaia appellatas
arbitror. Spiritus est et angelus bonus, secundum
illud, Qui facit angelos suos spiritus '. • Spiritus est el damon, ut fert illud: «Spiritus mutus
et surdus.. Spiritus item anima est, ut cum dicitur: In manus tuas commendo spiritum
XII, 29. 4 Isa. st, 2. * Psal. cil, 17. * Matth. x, 24.
Ὑπόστασίς ἐστι συνδρομὴ τῶν περὶ ἕκαστον ἰδιωμάτων. Ὑπόστασίς ἐστιν ἡ διὰ τῶν χαρακτηριστικῶν ἰδιωμάτων ἐν τῷ τινὶ πράγματι παριστῶσα καὶ διαγράφουσα τὸ κοινὸν καὶ ἀπερίγραπτον τῆς φύσεως. Ὑπόστασίς ἐστιν οὐσία μετὰ ἰδιωμάτων ἀριθμῷ τῶν ὁμογενῶν διαφέρουσα. Ἐνυπόστατόν ἐστι τὸ καθ’ ἑαυτὸ μὲν οὐδαμῶς ὑφιστάμενον ἐν ἄλλοις δὲ θεωρούμενον ὡς εἶδος ἐν τοῖς ὑπ’ αὐτὸ ἀτόμοις, ἢ τὸ σὺν ἄλλῳ διαφόρῳ κατὰ τὴν οὐσίαν εἰς ὅλου τινὸς γένεσιν συντιθέμενον. Ὑπόστασιν λέγομεν τὸ καθ’ ἑαυτὸ ὑφεστὸς καὶ οὐδενὶ ἑτέρῳ συνθεωρούμενον, ὅπερ καὶ ἄτομον καλοῦσί τινες· ἄθροισμα δὲ συμβεβηκότων τοῦτο ἂν εἴη, ἅπερ ἅμα πάντα θεωρούμενα οὐδενὶ πρόσεστιν ἑτέρῳ πλὴν τοῦ ἑνός, ᾧ πρόσεστιν. Ἐνυπόστατόν ἐστι τὸ ἐν ἀληθείᾳ ὂν καὶ ἐν ὑπάρξει θεωρούμενον. Ἀνυπόστατόν ἐστιν οὐχὶ τὸ μὴ ὂν ἀλλὰ τὸ μὴ γενόμενον ὡς τὸ σκότος. Ἀνυπόστατόν ἐστι πᾶν τὸ μὴ ἐκ θεοῦ γεγονὸς ἀλλ’ ἐν ἀπουσίᾳ τοῦ κρείττονος ἱστάμενον ὡσανεὶ τὸ σκότος ἢ νόσος ἢ ἁμαρτία ἢ θάνατος. Ὁμοούσιόν ἐστι τὸ μηδαμῶς καὶ ἀπαραλείπτως ἐνδεὲς τοῦ ἑτέρου. Καθ’ ὑπόστασίν ἐστι τὸ ἐκ διαφόρων φύσεων ὑφεστὸς πρᾶγμα.
FRAGMENTA.
Κατὰ σχέσιν, ὡς ἐπὶ φίλων καὶ γνωμῶν εἰς ἕν θέλημα συνερχομένων.
Κατὰ σύνθεσιν, ὡς ἐπὶ ψυχῆς καὶ σώματος.
Καθ' ὑπόστασιν δὲ ἐπὶ μόνης λέγεται τῆς ἐν Χρι
στῷ θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος. Ἐν γὰρ πρόσωπον
ἔσχον αἱ δύο φύσεις, καὶ οὐ δύο, κατὰ τὸν λῆρον
Νεστόριον.
Λέγεται δὲ καὶ οὐσιώδης ἡ τοιαύτη ἕνωσις, καὶ
ἀληθὴς, καὶ οὐ κατὰ φαντασίαν. Καὶ ἄλλως δὲ, καθ'
ὑπόστασιν ἔνωσίς ἐστιν ἡ τῶν ἑτερουσίων εἰς μίαν
ὑπόστασιν σύνοδος, σωζομένης ἑκάστῳ μετὰ τὴν
Ένωσιν τῆς φυσικῆς ιδιότητος.
Secundum respectum et affectum, ut in amiciș ac
sententiis ad unum quid volendum consentientibus.
Secundum compositionem, ut in anima et corpore.
Secundum hypostasim vero, de sola divinitatis
et humanitatis in Christo copula dicitur. Unamı
enim personam ambæ naturæ habuerunt, non
duas, ut deliravit Nestorius
Porro hæc unio substantialis dicitur, quia
vera, et nequaquam fictitia sive imaginaria est.
Alio item modo, unio secundum bypostasim concursus est rerum diversæ essentiæ, servata unicuique post unionem sua naturali proprietate.
576 Alterum rursus Damasceni fragmentum istud reperi in Niceta Choniate Thesauro
manu exarato, cujus mihi peramice, ut et aliorum multorum, copiam fecit vir clarissimus
doctissimusque D. Baluzius: habeturque lib. XXIII, ubi disputatur contra Soterichum Panteugenum, qui sacrificium Patri soli offerri a Filio dicebat: unde illud cum aliis Patrum
locis transumpsit ediditque Leo Allatius in Vindiciis synodi Ephesinæ, p. 596.
Τοῦ Δαμασκηνοῦ.
Ο τῶν ὅλων Θεὸς καὶ Πατὴρ, καθδ Πατὴρ θέλει,
ἢ καθο Θεός; Αλλ' εἰ μὲν καθὸ Πατήρ, ἄλλο τὸ αὐτ
τοῦ ἔσται παρὰ τὸ τοῦ Υἱοῦ θέλημα· οὐ γὰρ Πατήρ
ὁ Υἱός. Εἰ δὲ καθὸ Θεὸς, Θεὸς δὲ καὶ ὁ Υἱὸς καὶ τὸ
Πνεῦμα τὸ ἅγιον· ἄρα τὸ θέλημα φύσεως, ήγουν φυ
σικόν· καὶ σὺ γοῦν κατὰ τοῦτο συλλογισάμενος, ερώτησον· Ὁ τῶν ὅλων Θεός, καθὸ Πατὴρ προσεδέξατο
τὸ τοῦ Μονογενοῦς αἷμα, ἢ καθὸ Θεός; ᾿Αλλ᾽ εἰ μὲν
καθὸ Πατὴρ, ἄλλη αὐτοῦ ἔσται παρὰ τὴν τοῦ Υἱοῦ
δύναμίς τε καὶ ἐνέργεια· οὐ γὰρ Πατὴρ ὁ Υἱός. Εἰ
δὲ καθὸ Θεὸς, Θεὸς δὲ καὶ ὁ Υἱὸς καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ
ἅγιον· ἄρα τὸ τοῦ Μονογενοῦς αἷμα, τοῦ ἑνὸς τῆς
ἁγίας Τριάδος, ἡ αὐτὴ ἁγία Τριάς καθὸ Θεὸς προσεδέξατο.
Damasceni,
Omnium Deus et Pater uti Deus vult, an uti
Pater? Quod si uti Pater, alia erit ipsius ab ea
quæ Filii est voluntas: neque enim Pater Filius
est. Quod si uti Deus, Deus vero est et Filius et
Spiritus sanctus: voluntas ergo naturæ est, sive
naturalis. Sic tu hoc eodem modo argumentum
formans, interroga: Omnium Deus et Pater, uti
Pater accepit sanguinem, an uti Deus? Quod si
uti Pater,` alia erit ipsius ab ea quæ Filii tumi
facultas tum operatio: neque enim Filius Pater
est. Quod si uli Deus, Deus vero et Filius et Spiritus sanctus est: igitur Unigeniti qui unus ex
sancta Trinitate est, sanguinem ipsa sancta Trinitas uti Deus accepit.
Quæ sequuntur reperi in Catena Regia in Lucam, cod. 2440, in cap. ut, v. 13.
Του Δαμασκηνοῦ.
Καὶ ἐπὶ τοὺς ἀποστόλους τὸ Πνεῦμα κάτεισι. Θεὸς
γάρ ἐστιν· ὁ δὲ Θεὸς πῦρ καταναλίσκον ἐστί. Διὰ
τοῦτο πυρὶ λέγεται βαπτίζειν ὁ Χριστὸς, ἐπειδὴ ἐν
είδει πυρίνων γλωττῶν ἐπὶ τοὺς ἁγίους αὐτοῦ μαθητὰς τὴν τοῦ Χριστοῦ χάριν ἐξέχεεν, ἢ διὰ τὸ τοῦ
μέλλοντος πυρός κολαστικόν. Βάπτισμα γὰρ κἀκεῖνο
τελευταῖον, οὐ σωτήριον, ἀλλὰ τῆς μὲν κακίας ἀναιρετικόν· οὐκέτι γὰρ κακία καὶ ἁμαρτία πολιτεύςται· κολάζον δὲ ἀτελεύτητα.
Τοῦ Δαμασκηνοῦ.
Ἐπειδὴ πολλαχῶς τὸ πνεῦμα νοεῖται, λεκτέον τὰ
σημαινόμενα. Πνεῦμα τοίνυν εἴρηται τὸ ἅγιον Πνεῦμα· λέγονται δὲ καὶ αἱ δυνάμεις τοῦ ἁγίου Πνεύμα
τος, πνεῦμα· ὡς τὸ, ο Ἐπαναπαύσεται ἐπ' αὐτὸν
ἑπτὰ πνεύματα.» Α' γὰρ ἐνέργειαι τοῦ Πνεύματος,
πνεύματα οἶμαι φίλον τῷ Ἡσαΐᾳ καλεῖν. Πνεῦμα καὶ
ὁ ἄγγελος ὁ ἀγαθός, ὡς τὸ, ο Ὁ ποιῶν τοὺς ἀγγέλους
αὐτοῦ πνεύματα.» Πνεῦμα καὶ ὁ δαίμων, ὡς τὸ,
«Τὸ πνεῦμα τὸ ἄλαλον καὶ κωφόν.» Πνεῦμα καὶ ἡ
ψυχή, ὡς τό, «Εἰς χεῖράς σου παραθήσομαι τὸ πνεῦμά
μου.» Έστι δὲ ὅτε καὶ ὁ νοῦς πνεῦμα λέγεται.
* Deut. iv, 24; Hebr.
PATROL. GR. XCV.
Damasceni.
Ac super apostolos Spiritus descendit Deus
quippe est. Deus vero ignis consumens est '.
Quapropter Christus igne baptizare dicitur, quia
super sanctos discipulos in ignearum linguaruin
specie Christi gratiam effudit: sive etiam propter
ignis futuri vim puniendi; baptisma namque est
et hoc postremum, non salutare, sed quo malitia
aboleatur (non enim tunc amplius nequitia et peccatum locum babel), cæterum sine fine plectit.
Damasceni.
Quoniam vero spiritus multifarie accipitur, ejus
nobis sunt edisserenda significata. Spiritus ergo
dictus est Spiritus sanctus. Dicuntur etiam spiritus, virtutes Spiritus sancti, ut in illo loco: «Requiescent super eum septem spiritus '.. Opera
tiones enim Spiritus, spiritus ab Isaia appellatas
arbitror. Spiritus est et angelus bonus, secundum
illud, Qui facit angelos suos spiritus '. • Spiritus est el damon, ut fert illud: «Spiritus mutus
et surdus.. Spiritus item anima est, ut cum dicitur: In manus tuas commendo spiritum
XII, 29. 4 Isa. st, 2. * Psal. cil, 17. * Matth. x, 24.
Καθ’ ὑπόστασίν ἐστι τὸ ἐκ δύο μὲν πραγμάτων, ἐν ἑνὶ δὲ προσώπῳ. Καθ’ ὑπόστασιν ἕνωσίς ἐστιν ἡ ἐν ὑποστάσει ἑτέρᾳ προςτρέχουσα φύσις. [Κρᾶσίς ἐστι] σωμάτων παράθεσις, ποιοτήτων ἀντέμβασις. Κρᾶσίς ἐστι σύζευξις σωμάτων τὰς ἐν αὐτοῖς ἀλλήλοις ἀντικιρνώντων ποιότητας. Κρᾶσίς ἐστιν οὐσιῶν ἀλλήλαις ἑτεροίων συνδρομὴ καὶ τῶν περὶ αὐτὰς ποιοτήτων ἀντεμβολή. [Ἔτι περὶ τῶν αὐτῶν] Κατὰ φύσιν ἐστὶ τὸ κοινῶς ὁρώμενον ἐν τῷ γένει συστατικὸν τῆς οὐσίας. Μονοειδής ἐστιν ἡ ἐν μόνῳ τῷ εἴδει αὐτῆς καὶ οὐκ ἐν μετασχηματισμῷ ὁρωμένη οὐσία. Μονοειδές ἐστι τὸ μονοτρόπως ὁραθῆναι δυνάμενον. Μονοειδές ἐστιν ἡ πάσης τροπῆς καὶ μετασχηματισμοῦ οὐσία χωρίς. Καθ’ αὑτό ἐστι τὸ πρώτως καὶ κατ’ οὐσίαν προσόν τινι καὶ μὴ κατὰ συμβεβηκὸς ὥσπερ τὸ λογικόν· τοῦτο γὰρ οὐσιωδῶς πρόσεστι τῷ ἀνθρώπῳ. Ὁμογενῆ εἰσι τὰ ὑπὸ τὸ αὐτὸ γένος. Ὁμοειδῆ εἰσι τὰ ὑπὸ τὸ αὐτὸ εἶδος. Ὁμοϋπόστατά εἰσι τὰ μίαν καὶ τὴν αὐτὴν ἔχοντα ὑπόστασιν. Ἑτερογενῆ εἰσι τὰ διαφέροντα κατὰ τὸ γένος καὶ μὴ ὄντα ὁμοούσια. Ἑτεροειδῆ εἰσι τὰ διαφέροντα κατὰ τὸ εἶδος ἤγουν κατὰ τὴν οὐσίαν. Ὁμοούσιά εἰσι τὰ τῆς αὐτῆς οὐσίας μετέχοντα.
FRAGMENTA.
Κατὰ σχέσιν, ὡς ἐπὶ φίλων καὶ γνωμῶν εἰς ἕν θέλημα συνερχομένων.
Κατὰ σύνθεσιν, ὡς ἐπὶ ψυχῆς καὶ σώματος.
Καθ' ὑπόστασιν δὲ ἐπὶ μόνης λέγεται τῆς ἐν Χρι
στῷ θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος. Ἐν γὰρ πρόσωπον
ἔσχον αἱ δύο φύσεις, καὶ οὐ δύο, κατὰ τὸν λῆρον
Νεστόριον.
Λέγεται δὲ καὶ οὐσιώδης ἡ τοιαύτη ἕνωσις, καὶ
ἀληθὴς, καὶ οὐ κατὰ φαντασίαν. Καὶ ἄλλως δὲ, καθ'
ὑπόστασιν ἔνωσίς ἐστιν ἡ τῶν ἑτερουσίων εἰς μίαν
ὑπόστασιν σύνοδος, σωζομένης ἑκάστῳ μετὰ τὴν
Ένωσιν τῆς φυσικῆς ιδιότητος.
Secundum respectum et affectum, ut in amiciș ac
sententiis ad unum quid volendum consentientibus.
Secundum compositionem, ut in anima et corpore.
Secundum hypostasim vero, de sola divinitatis
et humanitatis in Christo copula dicitur. Unamı
enim personam ambæ naturæ habuerunt, non
duas, ut deliravit Nestorius
Porro hæc unio substantialis dicitur, quia
vera, et nequaquam fictitia sive imaginaria est.
Alio item modo, unio secundum bypostasim concursus est rerum diversæ essentiæ, servata unicuique post unionem sua naturali proprietate.
576 Alterum rursus Damasceni fragmentum istud reperi in Niceta Choniate Thesauro
manu exarato, cujus mihi peramice, ut et aliorum multorum, copiam fecit vir clarissimus
doctissimusque D. Baluzius: habeturque lib. XXIII, ubi disputatur contra Soterichum Panteugenum, qui sacrificium Patri soli offerri a Filio dicebat: unde illud cum aliis Patrum
locis transumpsit ediditque Leo Allatius in Vindiciis synodi Ephesinæ, p. 596.
Τοῦ Δαμασκηνοῦ.
Ο τῶν ὅλων Θεὸς καὶ Πατὴρ, καθδ Πατὴρ θέλει,
ἢ καθο Θεός; Αλλ' εἰ μὲν καθὸ Πατήρ, ἄλλο τὸ αὐτ
τοῦ ἔσται παρὰ τὸ τοῦ Υἱοῦ θέλημα· οὐ γὰρ Πατήρ
ὁ Υἱός. Εἰ δὲ καθὸ Θεὸς, Θεὸς δὲ καὶ ὁ Υἱὸς καὶ τὸ
Πνεῦμα τὸ ἅγιον· ἄρα τὸ θέλημα φύσεως, ήγουν φυ
σικόν· καὶ σὺ γοῦν κατὰ τοῦτο συλλογισάμενος, ερώτησον· Ὁ τῶν ὅλων Θεός, καθὸ Πατὴρ προσεδέξατο
τὸ τοῦ Μονογενοῦς αἷμα, ἢ καθὸ Θεός; ᾿Αλλ᾽ εἰ μὲν
καθὸ Πατὴρ, ἄλλη αὐτοῦ ἔσται παρὰ τὴν τοῦ Υἱοῦ
δύναμίς τε καὶ ἐνέργεια· οὐ γὰρ Πατὴρ ὁ Υἱός. Εἰ
δὲ καθὸ Θεὸς, Θεὸς δὲ καὶ ὁ Υἱὸς καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ
ἅγιον· ἄρα τὸ τοῦ Μονογενοῦς αἷμα, τοῦ ἑνὸς τῆς
ἁγίας Τριάδος, ἡ αὐτὴ ἁγία Τριάς καθὸ Θεὸς προσεδέξατο.
Damasceni,
Omnium Deus et Pater uti Deus vult, an uti
Pater? Quod si uti Pater, alia erit ipsius ab ea
quæ Filii est voluntas: neque enim Pater Filius
est. Quod si uti Deus, Deus vero est et Filius et
Spiritus sanctus: voluntas ergo naturæ est, sive
naturalis. Sic tu hoc eodem modo argumentum
formans, interroga: Omnium Deus et Pater, uti
Pater accepit sanguinem, an uti Deus? Quod si
uti Pater,` alia erit ipsius ab ea quæ Filii tumi
facultas tum operatio: neque enim Filius Pater
est. Quod si uli Deus, Deus vero et Filius et Spiritus sanctus est: igitur Unigeniti qui unus ex
sancta Trinitate est, sanguinem ipsa sancta Trinitas uti Deus accepit.
Quæ sequuntur reperi in Catena Regia in Lucam, cod. 2440, in cap. ut, v. 13.
Του Δαμασκηνοῦ.
Καὶ ἐπὶ τοὺς ἀποστόλους τὸ Πνεῦμα κάτεισι. Θεὸς
γάρ ἐστιν· ὁ δὲ Θεὸς πῦρ καταναλίσκον ἐστί. Διὰ
τοῦτο πυρὶ λέγεται βαπτίζειν ὁ Χριστὸς, ἐπειδὴ ἐν
είδει πυρίνων γλωττῶν ἐπὶ τοὺς ἁγίους αὐτοῦ μαθητὰς τὴν τοῦ Χριστοῦ χάριν ἐξέχεεν, ἢ διὰ τὸ τοῦ
μέλλοντος πυρός κολαστικόν. Βάπτισμα γὰρ κἀκεῖνο
τελευταῖον, οὐ σωτήριον, ἀλλὰ τῆς μὲν κακίας ἀναιρετικόν· οὐκέτι γὰρ κακία καὶ ἁμαρτία πολιτεύςται· κολάζον δὲ ἀτελεύτητα.
Τοῦ Δαμασκηνοῦ.
Ἐπειδὴ πολλαχῶς τὸ πνεῦμα νοεῖται, λεκτέον τὰ
σημαινόμενα. Πνεῦμα τοίνυν εἴρηται τὸ ἅγιον Πνεῦμα· λέγονται δὲ καὶ αἱ δυνάμεις τοῦ ἁγίου Πνεύμα
τος, πνεῦμα· ὡς τὸ, ο Ἐπαναπαύσεται ἐπ' αὐτὸν
ἑπτὰ πνεύματα.» Α' γὰρ ἐνέργειαι τοῦ Πνεύματος,
πνεύματα οἶμαι φίλον τῷ Ἡσαΐᾳ καλεῖν. Πνεῦμα καὶ
ὁ ἄγγελος ὁ ἀγαθός, ὡς τὸ, ο Ὁ ποιῶν τοὺς ἀγγέλους
αὐτοῦ πνεύματα.» Πνεῦμα καὶ ὁ δαίμων, ὡς τὸ,
«Τὸ πνεῦμα τὸ ἄλαλον καὶ κωφόν.» Πνεῦμα καὶ ἡ
ψυχή, ὡς τό, «Εἰς χεῖράς σου παραθήσομαι τὸ πνεῦμά
μου.» Έστι δὲ ὅτε καὶ ὁ νοῦς πνεῦμα λέγεται.
* Deut. iv, 24; Hebr.
PATROL. GR. XCV.
Damasceni.
Ac super apostolos Spiritus descendit Deus
quippe est. Deus vero ignis consumens est '.
Quapropter Christus igne baptizare dicitur, quia
super sanctos discipulos in ignearum linguaruin
specie Christi gratiam effudit: sive etiam propter
ignis futuri vim puniendi; baptisma namque est
et hoc postremum, non salutare, sed quo malitia
aboleatur (non enim tunc amplius nequitia et peccatum locum babel), cæterum sine fine plectit.
Damasceni.
Quoniam vero spiritus multifarie accipitur, ejus
nobis sunt edisserenda significata. Spiritus ergo
dictus est Spiritus sanctus. Dicuntur etiam spiritus, virtutes Spiritus sancti, ut in illo loco: «Requiescent super eum septem spiritus '.. Opera
tiones enim Spiritus, spiritus ab Isaia appellatas
arbitror. Spiritus est et angelus bonus, secundum
illud, Qui facit angelos suos spiritus '. • Spiritus est el damon, ut fert illud: «Spiritus mutus
et surdus.. Spiritus item anima est, ut cum dicitur: In manus tuas commendo spiritum
XII, 29. 4 Isa. st, 2. * Psal. cil, 17. * Matth. x, 24.
Ἑτεροούσιά εἰσι τὰ διαφέροντα κατὰ τὴν οὐσίαν. Ἑτεροϋπόστατά εἰσι τὰ διαιρούμενα κατὰ τὴν ὑπόστασιν. Ὁμοφυῆ εἰσι τὰ ὁμοούσια, ἑτεροφυῆ εἰσι τὰ ἑτεροούσια. Ὁμογενῆ καὶ ὁμοφυῆ καὶ ὁμοειδῆ καὶ ὁμοούσια ταὐτόν εἰσιν· ἑτερογενῆ καὶ ἑτεροφυῆ καὶ ἑτεροειδῆ καὶ ἑτεροούσια ταὐτὸν οὔκ εἰσιν. [Περὶ ὁμωνύμων καὶ ἑτερωνύμων καὶ τοιούτων] Ὁμώνυμά εἰσιν, ὧν ὄνομα μόνον κοινόν, ὁ δὲ κατὰ τοὔνομα λόγος τῆς οὐσίας ἕτερος, ἤγουν τὰ τὸ αὐτὸ ὄνομα ἔχοντα, τὸ δὲ ἐκ τοῦ ὀνόματος σημαινόμενον ἕτερον καὶ ἕτερον, ὡς Ἰωάννης ὁ βαπτιστὴς καὶ Ἰωάννης ὁ ἀπόστολος ἓν ὄνομα ἔχοντες ἀμφότεροι τὸ Ἰωάννης, ἄλλο δὲ καὶ ἄλλο τὸ ἐκ τοῦ ὀνόματος σημαινόμενον· ὁ μὲν γὰρ βαπτιστὴς ὁ δὲ ἀπόστολος, καὶ ὁ μὲν Ζαχαρίου υἱὸς ὁ δὲ Ζεβεδαίου. Συνώνυμα δέ εἰσιν, ὧν τό τε ὄνομα κοινὸν καὶ ὁ κατὰ τοὔνομα λόγος τῆς οὐσίας ὁ αὐτός, ἤγουν τὰ τὸ αὐτὸ ὄνομα ἔχοντα καὶ τὸ ἐκ τοῦ ὀνόματος σημαινόμενον τουτέστι τὸν ὅρον αὐτοῦ τοῦ κοινοῦ ὀνόματος, ὡς ζῷον ὅ τε ἄνθρωπος καὶ ὁ ἵππος· ἀμφότερα γὰρ κοινωνοῦσι τοῦ ζῴου καὶ τοῦ ὅρου, ἕκαστον γὰρ αὐτῶν ζῷον λέγεται καὶ τὸν αὐτὸν ὅρον τοῦ ζῴου ἐπιδέχεται, οὐσία γάρ ἐστιν ἔμψυχος αἰσθητική.
FRAGMENTA.
Κατὰ σχέσιν, ὡς ἐπὶ φίλων καὶ γνωμῶν εἰς ἕν θέλημα συνερχομένων.
Κατὰ σύνθεσιν, ὡς ἐπὶ ψυχῆς καὶ σώματος.
Καθ' ὑπόστασιν δὲ ἐπὶ μόνης λέγεται τῆς ἐν Χρι
στῷ θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος. Ἐν γὰρ πρόσωπον
ἔσχον αἱ δύο φύσεις, καὶ οὐ δύο, κατὰ τὸν λῆρον
Νεστόριον.
Λέγεται δὲ καὶ οὐσιώδης ἡ τοιαύτη ἕνωσις, καὶ
ἀληθὴς, καὶ οὐ κατὰ φαντασίαν. Καὶ ἄλλως δὲ, καθ'
ὑπόστασιν ἔνωσίς ἐστιν ἡ τῶν ἑτερουσίων εἰς μίαν
ὑπόστασιν σύνοδος, σωζομένης ἑκάστῳ μετὰ τὴν
Ένωσιν τῆς φυσικῆς ιδιότητος.
Secundum respectum et affectum, ut in amiciș ac
sententiis ad unum quid volendum consentientibus.
Secundum compositionem, ut in anima et corpore.
Secundum hypostasim vero, de sola divinitatis
et humanitatis in Christo copula dicitur. Unamı
enim personam ambæ naturæ habuerunt, non
duas, ut deliravit Nestorius
Porro hæc unio substantialis dicitur, quia
vera, et nequaquam fictitia sive imaginaria est.
Alio item modo, unio secundum bypostasim concursus est rerum diversæ essentiæ, servata unicuique post unionem sua naturali proprietate.
576 Alterum rursus Damasceni fragmentum istud reperi in Niceta Choniate Thesauro
manu exarato, cujus mihi peramice, ut et aliorum multorum, copiam fecit vir clarissimus
doctissimusque D. Baluzius: habeturque lib. XXIII, ubi disputatur contra Soterichum Panteugenum, qui sacrificium Patri soli offerri a Filio dicebat: unde illud cum aliis Patrum
locis transumpsit ediditque Leo Allatius in Vindiciis synodi Ephesinæ, p. 596.
Τοῦ Δαμασκηνοῦ.
Ο τῶν ὅλων Θεὸς καὶ Πατὴρ, καθδ Πατὴρ θέλει,
ἢ καθο Θεός; Αλλ' εἰ μὲν καθὸ Πατήρ, ἄλλο τὸ αὐτ
τοῦ ἔσται παρὰ τὸ τοῦ Υἱοῦ θέλημα· οὐ γὰρ Πατήρ
ὁ Υἱός. Εἰ δὲ καθὸ Θεὸς, Θεὸς δὲ καὶ ὁ Υἱὸς καὶ τὸ
Πνεῦμα τὸ ἅγιον· ἄρα τὸ θέλημα φύσεως, ήγουν φυ
σικόν· καὶ σὺ γοῦν κατὰ τοῦτο συλλογισάμενος, ερώτησον· Ὁ τῶν ὅλων Θεός, καθὸ Πατὴρ προσεδέξατο
τὸ τοῦ Μονογενοῦς αἷμα, ἢ καθὸ Θεός; ᾿Αλλ᾽ εἰ μὲν
καθὸ Πατὴρ, ἄλλη αὐτοῦ ἔσται παρὰ τὴν τοῦ Υἱοῦ
δύναμίς τε καὶ ἐνέργεια· οὐ γὰρ Πατὴρ ὁ Υἱός. Εἰ
δὲ καθὸ Θεὸς, Θεὸς δὲ καὶ ὁ Υἱὸς καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ
ἅγιον· ἄρα τὸ τοῦ Μονογενοῦς αἷμα, τοῦ ἑνὸς τῆς
ἁγίας Τριάδος, ἡ αὐτὴ ἁγία Τριάς καθὸ Θεὸς προσεδέξατο.
Damasceni,
Omnium Deus et Pater uti Deus vult, an uti
Pater? Quod si uti Pater, alia erit ipsius ab ea
quæ Filii est voluntas: neque enim Pater Filius
est. Quod si uti Deus, Deus vero est et Filius et
Spiritus sanctus: voluntas ergo naturæ est, sive
naturalis. Sic tu hoc eodem modo argumentum
formans, interroga: Omnium Deus et Pater, uti
Pater accepit sanguinem, an uti Deus? Quod si
uti Pater,` alia erit ipsius ab ea quæ Filii tumi
facultas tum operatio: neque enim Filius Pater
est. Quod si uli Deus, Deus vero et Filius et Spiritus sanctus est: igitur Unigeniti qui unus ex
sancta Trinitate est, sanguinem ipsa sancta Trinitas uti Deus accepit.
Quæ sequuntur reperi in Catena Regia in Lucam, cod. 2440, in cap. ut, v. 13.
Του Δαμασκηνοῦ.
Καὶ ἐπὶ τοὺς ἀποστόλους τὸ Πνεῦμα κάτεισι. Θεὸς
γάρ ἐστιν· ὁ δὲ Θεὸς πῦρ καταναλίσκον ἐστί. Διὰ
τοῦτο πυρὶ λέγεται βαπτίζειν ὁ Χριστὸς, ἐπειδὴ ἐν
είδει πυρίνων γλωττῶν ἐπὶ τοὺς ἁγίους αὐτοῦ μαθητὰς τὴν τοῦ Χριστοῦ χάριν ἐξέχεεν, ἢ διὰ τὸ τοῦ
μέλλοντος πυρός κολαστικόν. Βάπτισμα γὰρ κἀκεῖνο
τελευταῖον, οὐ σωτήριον, ἀλλὰ τῆς μὲν κακίας ἀναιρετικόν· οὐκέτι γὰρ κακία καὶ ἁμαρτία πολιτεύςται· κολάζον δὲ ἀτελεύτητα.
Τοῦ Δαμασκηνοῦ.
Ἐπειδὴ πολλαχῶς τὸ πνεῦμα νοεῖται, λεκτέον τὰ
σημαινόμενα. Πνεῦμα τοίνυν εἴρηται τὸ ἅγιον Πνεῦμα· λέγονται δὲ καὶ αἱ δυνάμεις τοῦ ἁγίου Πνεύμα
τος, πνεῦμα· ὡς τὸ, ο Ἐπαναπαύσεται ἐπ' αὐτὸν
ἑπτὰ πνεύματα.» Α' γὰρ ἐνέργειαι τοῦ Πνεύματος,
πνεύματα οἶμαι φίλον τῷ Ἡσαΐᾳ καλεῖν. Πνεῦμα καὶ
ὁ ἄγγελος ὁ ἀγαθός, ὡς τὸ, ο Ὁ ποιῶν τοὺς ἀγγέλους
αὐτοῦ πνεύματα.» Πνεῦμα καὶ ὁ δαίμων, ὡς τὸ,
«Τὸ πνεῦμα τὸ ἄλαλον καὶ κωφόν.» Πνεῦμα καὶ ἡ
ψυχή, ὡς τό, «Εἰς χεῖράς σου παραθήσομαι τὸ πνεῦμά
μου.» Έστι δὲ ὅτε καὶ ὁ νοῦς πνεῦμα λέγεται.
* Deut. iv, 24; Hebr.
PATROL. GR. XCV.
Damasceni.
Ac super apostolos Spiritus descendit Deus
quippe est. Deus vero ignis consumens est '.
Quapropter Christus igne baptizare dicitur, quia
super sanctos discipulos in ignearum linguaruin
specie Christi gratiam effudit: sive etiam propter
ignis futuri vim puniendi; baptisma namque est
et hoc postremum, non salutare, sed quo malitia
aboleatur (non enim tunc amplius nequitia et peccatum locum babel), cæterum sine fine plectit.
Damasceni.
Quoniam vero spiritus multifarie accipitur, ejus
nobis sunt edisserenda significata. Spiritus ergo
dictus est Spiritus sanctus. Dicuntur etiam spiritus, virtutes Spiritus sancti, ut in illo loco: «Requiescent super eum septem spiritus '.. Opera
tiones enim Spiritus, spiritus ab Isaia appellatas
arbitror. Spiritus est et angelus bonus, secundum
illud, Qui facit angelos suos spiritus '. • Spiritus est el damon, ut fert illud: «Spiritus mutus
et surdus.. Spiritus item anima est, ut cum dicitur: In manus tuas commendo spiritum
XII, 29. 4 Isa. st, 2. * Psal. cil, 17. * Matth. x, 24.
PG 95:235Πολυώνυμά εἰσι πολλὰ ὀνόματα καθ’ ἑνὸς πράγματος λεγόμενα ὡς ἄορ, ξίφος, μάχαιρα, σπάθη· ταῦτα γὰρ πάντα τὰ ὀνόματα τὸ αὐτὸ δηλοῦσι καὶ ἕνα ὅρον ἔχουσιν, ὅρος γὰρ αὐτῶν ἐστι σίδηρος ἀμφήκης. Ἑτερώνυμα δὲ τὰ μήτε τῷ ὀνόματι μήτε τῷ ὅρῳ κοινωνοῦντα, ὧν τό τε ὄνομα καὶ ὁ λόγος τῆς οὐσίας ἕτερος. Εἰ μὲν οὖν ἔχουσιν ἓν ὑποκείμενον, λέγονται ἑτερώνυμα οἷον ἀνάβασις καὶ κατάβασις· ἔχουσι γὰρ ἓν ὑποκείμενον, τὴν κλίμακα. Ἕτερα δέ εἰσιν, ὧν τό τε ὄνομα καὶ ὁ τῆς οὐσίας λόγος ἕτερος, καὶ οὐκ ἔχουσιν ἓν ὑποκείμενον ὡς οὐσία καὶ συμβεβηκός. Παρώνυμα δέ εἰσι τὰ ἀπό τινος ἔχοντα τὴν προσηγορίαν ὡς ἐκ τῆς δικαιοσύνης δίκαιος. [Περὶ κοινοῦ καὶ ὑποκειμένου] Κοινόν ἐστιν ἢ τὸ ἐν πολλοῖς θεωρούμενον ἢ τὸ ἐκ πολλῶν κατηγορούμενον.
meum.. Aliquando rursum mens quoque spiri- Πνεῦμα καὶ ὁ ἄνεμος, ὡς τὸ «Τὸ Πνεῦμα, όπου θέ
lus vocatur. Spiritus item est ventus, ut illud: λει, πνεῖ.» Πνεῦμα καὶ ὁ ἀήρ.
● Spiritus ubi vult spirat •. › Spiritus est et aer.
577 Que sequuntur De mensibus Macedonum, reperi in cod. Reg. 2910 post questiones
Anastasii, et in simili codice Bodleiano, n. 297, perinde habentur post easdem Anastqsit
quæstiones: nec dubium est quin excerpta sint ex ampliori quodam opere quod interierit,
propter particulam yap, enim, que ipso statim initio legitur. Hujus fragmenti partem citavit
Usserius in opusculo De Macedonum et Asianorum anno solari, cap. 5, ubi observat menses qui
dicuntur secundum Macedones, esse menses anni georgici, secundum illud Virgilii Georg. 'I:
Candidus quratis aperit cum cornibus annum
Taurus, etc.
In cod. Bibliotheca Medicea plut. 5, n. 50, menses iidem secundum Judeos, Gracos,
Macedones, et Ægyptios, eodem ordine recensentur: sed omisso Joannis Damasceni nomine.
Joannis Damasceni, De mensibus Macedonicis, ex Ἰωάννου τοῦ Δαμασκηνοῦ, περὶ τῶν Μακεδόνων
Ecclesiastion traditione.
μηνῶν, ἐκ τῆς ἐκκλησιαστικής παραδόσεως.
Φασὶ γὰρ οἱ Ἕλληνες είναι δώδεκα ζώδια ἐξ ἀστέ
ρων ἐν τῷ οὐρανῷ, ἐναντίαν κίνησιν ἔχοντα τῷ τε
ἡλίῳ, καὶ τῇ σελήνῃ, καὶ τοῖς ἄλλοις πέντε πλανήταις.
καὶ διὰ δώδεκα ζωδίων παρέρχεσθαι τοὺς ἑπτά.
Τῶν δὲ ἑπτὰ πλανητῶν τὰ ὀνόματα εἰσὶ ταῦτα·
Ήλιος, Σελήνη, Ζεὺς, Ἑρμῆς, "Αρης, Αφροδίτη,
Κρόνος. Πλανήτας δὲ καλοῦσιν αὐτοὺς διὰ τὸ ἐναν
τίαν αὐτοὺς τοῦ οὐρανοῦ χινεῖσθαι κίνησιν. Εἶναι δὲ
καθ' ἑκάστην ζώνην τοῦ οὐρανοῦ ἕνα τῶν ἑπτὰ πλανη
τῶν· ἕνα μὲν ἐν τῇ πρώτῃ καὶ ἀνωτέρᾳ τὸν Κρόνον ο
ἐνδὲ τῇ δευτέρᾳ τὸν Δία· ἐν τῇ τρίτῃ τὸν "Αρεα
ἐν δὲ τῇ τετάρτῃ τὸν Ἥλιον· ἐν δὲ τῇ πέμπτῃ τὴν
Αφροδίτην· ἐν δὲ τῇ ἕκτῃ τὸν Ἑρμῆν· ἐν δὲ τῇ
εβδόμῃ καὶ κατωτέρᾳ τὴν Σελήνην. Ὁ μὲν οὖν Ηλιος
καθ᾿ ἕκαστον ζώδιον ἀποτελεῖ μῆνα ἕνα, καὶ διὰ
τῶν δώδεκα μηνῶν τὰ δώδεκα ζώδια διέρχεται. Των
δὲ δώδεκα ζωδίων τὰ ὀνόματα εἰσὶ ταῦτα, καὶ οἱ
τούτων μῆνες· α', Κριός· μηνὶ Μαρτίῳ κα' δέχεται
τὸν ἥλιον· β', Ταῦρος· μηνὶ Ἀπριλλίω πγ γ',
Δίδυμος Μαΐῳ κα'· δ', Καρκίνος Ἰουνίῳ κι' ε', Λέων
Ιουλίῳ κε'· ς', Παρθένος, Αὐγούστῳ κε'. ζ', Ζυγός,
Σεπτεμβρίῳ κει· η', Σκορπίος, Ὀκτωβρίῳ κε'· θ,
Τοξότης, Νοεμβρίφ κε'· ι, Αιγόκερως, Δεκεμβρί
κε'· ια', Υδροχόος, Ιαννουαρίῳ κ'· ιβ', Ιχθύς, Φει
βρουαρίῳ κ'. Ἡ δὲ Σελήνη καθ᾿ ἕκαστον μῆνα τὰ ιβ'
ζώδια διέρχεται, και κατωτέρα παροῦσα, καὶ ταχύ
τερον ταῦτα διοδεύουσα· ὡς ἐὰν ποιήσῃς πόλον εν
δον ἄλλου πόλου, ὁ ἔνδον πέλος μικρότερος εὑρεθή
Gentiles siquidem duodecim zodiaei signa esse
aiunt quæ ex stellis constant, atque in cœlo motum
'contrarium habent, tam soli, quam lunæ, et reliquis quinque planetis; per hæc vero duodecim
signa septem planetas transire: cæterum septem
planetarum haec esse nonrina: Sol, Luna, Jupiter,
Mercurius, Mars, Venus, Saturnus. Planetas autem
eos appellant, quia oppositum adversumque colo
motum habent. In unaquaque vero coeli sphaera
unume septem planetis versari dicunt: ac quidem
în prima et suprema Saturnum; in secunda Jovem;
in tertia Martem; in quarta Solem; in quinta Vemerem; in sexta Mercurium; in septima et infima
Lunam. Sol itaque in quolibet zodiaci signo mensem unum insumit, et per duodecim menses duodecim hæc signa transcurrit. Hæc porro nomina
sunt duodecim signorum, hique corum menses: 1.
Arles, mensis Martii die vicesima prima solem excipit. 2. Taurus, mensis Aprilis die 23. 3. Geminus,
Mali 24. 4. Cancer, Junii 24. 5. Leo, Julii 25. 6.
Virgo, Augusti 25. 7. Libra, Septembris 25. 8. Scor
pius, Octobris 25.9. Sagittarius, Novembris 25. 10.
Capricornus, Decembris 25. 11. Amphora, Januarii
20. 12. Pisces, Februarii 20. Δε xero Luna singulo
At
quovis mense duodecim signa peragrat, cumque
omnibus sit inferior, ea celerius percurrit: velut
si circulum Sacias intra circulum alium, circulus
imrapeus alio minor reperietur: consimiliter
cursus Luare, quippe quæ in inferiori loco exsi.tit, σεται. Οὕτω καὶ ὁ δρόμος τῆς Σελήνης κατωτέρας
breyior est, citiusque absolvitur.
De mensibus diversis.
Menses secundum Romanos.
1. Martius, dierum 51: Dulci cibo et potu utere.
2. Aprilis, 30: Ne raphanum edas. 3. Maius 51:
Podocephala ne comedas. 4. Junius 31: Parumper
aqua bibe. 5. Julius 51: Venereis abstine. 6. Augustus 31: Herbas crudas ne manduces. 7. September
30: Ne lacte vescaris. 8. October 31: Ab 578 acerbis abstipe. 9. November 30: Cave ne sæpius laves. 10. December 31: Ne manduces cranben. 11.
Januarius 31: Hora duodecima meri tantillum bibe.
Februarius 28: Ne betam comedas.
• Psal. xxx, 6. • Joan. 11, 8.
οὔσης ὀλιγότερος ἐστιν, καὶ ἀνύεται τάχιον.
Περὶ διαφόρων μηνών.
Μήνες κατά Ρωμαίους.
α'. Μάρτιος λα· Γλυκοφάγει, γλυκοποτει. β'.
Απρίλλιος λ· Ραφάνης μὴ φάγης. γ'. Μάϊος λα'·
Ποδοκέφαλα μὴ φάγῃς. δ. Ἰούνιος λα'· Πίνε ὕδωρ
ὀλίγον. ε'. Ιούλιος λα'. Απέχου ἀφροδισίων. ς'. Αύγουστος λα'· Ωμὰ λάχανα μὴ φάγῃς. ζ'. Σεπτέμ
βριος 2'· Γάλα μή φάγῃς. η'. Οκτώβριος λα'· Απέχου ὀξυφαγίας. θ'. Νοέμβριος λ'. Απέχου πολυλουσίας. ι'. Δεκέμβριος λα'· Κράμβην μὴ φάγῃ;. ια'.
Ἰαννουάριος λα'· Ὥρα ιβ' πίνε ἄκρατον ὀλίγον. ιβ'.
Φενβρουάριος κη'· Σεύτλου μὴ φάγης.
Κοινὸν δὲ τετραχῶς λέγεται ἢ τὸ εἰς τὰ μέρη διαιρετὸν ὡς ἡ κληρουχουμένη γῆ, ἢ τὸ ἀδιαιρέτως ἐν χρήσει κοινῇ λαμβανόμενον οὐχ ἅμα δὲ ὡς εἷς δοῦλος ἢ εἷς ἵππος δύο δεσποτῶν, ἢ τὸ ἐν προκαταλήψει ἰδιοποιούμενον, εἰς δὲ τὸ κοινὸν ἀναπεμπόμενον οἷον ὡς ἐν θεάτρῳ τόπος ἢ ὁ ἐν βαλανείῳ, ἢ τὸ ἀδιαιρέτως εἰς κοινὴν καὶ τὴν αὐτὴν ἔννοιαν προβαλλόμενον, ὡς ἡ φωνὴ τοῦ κήρυκος κατὰ τοῦτον τὸν τρόπον ἐνταῦθα ἐλήφθη· ὁ λόγος ἐστὶν ἡ περὶ ὅλου, οὗ ἐστι, δι’ ἑαυτῆς γνωρίζουσα [φωνή]. Ὑποκείμενον λέγεται ἡ οὐσία αὐτή. Καθ’ ὑποκειμένου δὲ λέγεται, ὅταν τὰ καθ’ ὅλου τῶν μερικῶν κατηγορῆται, ἐν ὑποκειμένῳ δὲ ὡς ἐν ταῖς οὐσίαις τὰ συμβεβηκότα οἷον ὡς τὸ λευκὸν ἐν κύκνῳ. Τὸ ὑποκείμενον διττόν ἐστι· τὸ μὲν πρὸς ὕπαρξιν, τὸ δὲ πρὸς κατηγορίαν. Καὶ πρὸς ὕπαρξιν μὲν ὑποκεῖσθαι λέγουσι τὴν οὐσίαν τοῖς συμβεβηκόσι, πρὸς κατηγορίαν δὲ τὰ μερικὰ τοῖς καθ’ ὅλου. Ἐν ὑποκειμένῳ ἐστίν, ὃ ἔν τινι μὴ ὡς μέρος ὑπάρχον ἀδύνατον χωρὶς εἶναι τοῦ, ἐν ᾧ ἐστιν, ὡς τὸ χρῶμα ἐν σώματι· οὐ γάρ ἐστι τὸ χρῶμα μέρος τῆς οὐσίας τοῦ σώματος, τὸ δὲ χρῶμα οὐ δύναται εἶναι ἐκτὸς τοῦ σώματος.
meum.. Aliquando rursum mens quoque spiri- Πνεῦμα καὶ ὁ ἄνεμος, ὡς τὸ «Τὸ Πνεῦμα, όπου θέ
lus vocatur. Spiritus item est ventus, ut illud: λει, πνεῖ.» Πνεῦμα καὶ ὁ ἀήρ.
● Spiritus ubi vult spirat •. › Spiritus est et aer.
577 Que sequuntur De mensibus Macedonum, reperi in cod. Reg. 2910 post questiones
Anastasii, et in simili codice Bodleiano, n. 297, perinde habentur post easdem Anastqsit
quæstiones: nec dubium est quin excerpta sint ex ampliori quodam opere quod interierit,
propter particulam yap, enim, que ipso statim initio legitur. Hujus fragmenti partem citavit
Usserius in opusculo De Macedonum et Asianorum anno solari, cap. 5, ubi observat menses qui
dicuntur secundum Macedones, esse menses anni georgici, secundum illud Virgilii Georg. 'I:
Candidus quratis aperit cum cornibus annum
Taurus, etc.
In cod. Bibliotheca Medicea plut. 5, n. 50, menses iidem secundum Judeos, Gracos,
Macedones, et Ægyptios, eodem ordine recensentur: sed omisso Joannis Damasceni nomine.
Joannis Damasceni, De mensibus Macedonicis, ex Ἰωάννου τοῦ Δαμασκηνοῦ, περὶ τῶν Μακεδόνων
Ecclesiastion traditione.
μηνῶν, ἐκ τῆς ἐκκλησιαστικής παραδόσεως.
Φασὶ γὰρ οἱ Ἕλληνες είναι δώδεκα ζώδια ἐξ ἀστέ
ρων ἐν τῷ οὐρανῷ, ἐναντίαν κίνησιν ἔχοντα τῷ τε
ἡλίῳ, καὶ τῇ σελήνῃ, καὶ τοῖς ἄλλοις πέντε πλανήταις.
καὶ διὰ δώδεκα ζωδίων παρέρχεσθαι τοὺς ἑπτά.
Τῶν δὲ ἑπτὰ πλανητῶν τὰ ὀνόματα εἰσὶ ταῦτα·
Ήλιος, Σελήνη, Ζεὺς, Ἑρμῆς, "Αρης, Αφροδίτη,
Κρόνος. Πλανήτας δὲ καλοῦσιν αὐτοὺς διὰ τὸ ἐναν
τίαν αὐτοὺς τοῦ οὐρανοῦ χινεῖσθαι κίνησιν. Εἶναι δὲ
καθ' ἑκάστην ζώνην τοῦ οὐρανοῦ ἕνα τῶν ἑπτὰ πλανη
τῶν· ἕνα μὲν ἐν τῇ πρώτῃ καὶ ἀνωτέρᾳ τὸν Κρόνον ο
ἐνδὲ τῇ δευτέρᾳ τὸν Δία· ἐν τῇ τρίτῃ τὸν "Αρεα
ἐν δὲ τῇ τετάρτῃ τὸν Ἥλιον· ἐν δὲ τῇ πέμπτῃ τὴν
Αφροδίτην· ἐν δὲ τῇ ἕκτῃ τὸν Ἑρμῆν· ἐν δὲ τῇ
εβδόμῃ καὶ κατωτέρᾳ τὴν Σελήνην. Ὁ μὲν οὖν Ηλιος
καθ᾿ ἕκαστον ζώδιον ἀποτελεῖ μῆνα ἕνα, καὶ διὰ
τῶν δώδεκα μηνῶν τὰ δώδεκα ζώδια διέρχεται. Των
δὲ δώδεκα ζωδίων τὰ ὀνόματα εἰσὶ ταῦτα, καὶ οἱ
τούτων μῆνες· α', Κριός· μηνὶ Μαρτίῳ κα' δέχεται
τὸν ἥλιον· β', Ταῦρος· μηνὶ Ἀπριλλίω πγ γ',
Δίδυμος Μαΐῳ κα'· δ', Καρκίνος Ἰουνίῳ κι' ε', Λέων
Ιουλίῳ κε'· ς', Παρθένος, Αὐγούστῳ κε'. ζ', Ζυγός,
Σεπτεμβρίῳ κει· η', Σκορπίος, Ὀκτωβρίῳ κε'· θ,
Τοξότης, Νοεμβρίφ κε'· ι, Αιγόκερως, Δεκεμβρί
κε'· ια', Υδροχόος, Ιαννουαρίῳ κ'· ιβ', Ιχθύς, Φει
βρουαρίῳ κ'. Ἡ δὲ Σελήνη καθ᾿ ἕκαστον μῆνα τὰ ιβ'
ζώδια διέρχεται, και κατωτέρα παροῦσα, καὶ ταχύ
τερον ταῦτα διοδεύουσα· ὡς ἐὰν ποιήσῃς πόλον εν
δον ἄλλου πόλου, ὁ ἔνδον πέλος μικρότερος εὑρεθή
Gentiles siquidem duodecim zodiaei signa esse
aiunt quæ ex stellis constant, atque in cœlo motum
'contrarium habent, tam soli, quam lunæ, et reliquis quinque planetis; per hæc vero duodecim
signa septem planetas transire: cæterum septem
planetarum haec esse nonrina: Sol, Luna, Jupiter,
Mercurius, Mars, Venus, Saturnus. Planetas autem
eos appellant, quia oppositum adversumque colo
motum habent. In unaquaque vero coeli sphaera
unume septem planetis versari dicunt: ac quidem
în prima et suprema Saturnum; in secunda Jovem;
in tertia Martem; in quarta Solem; in quinta Vemerem; in sexta Mercurium; in septima et infima
Lunam. Sol itaque in quolibet zodiaci signo mensem unum insumit, et per duodecim menses duodecim hæc signa transcurrit. Hæc porro nomina
sunt duodecim signorum, hique corum menses: 1.
Arles, mensis Martii die vicesima prima solem excipit. 2. Taurus, mensis Aprilis die 23. 3. Geminus,
Mali 24. 4. Cancer, Junii 24. 5. Leo, Julii 25. 6.
Virgo, Augusti 25. 7. Libra, Septembris 25. 8. Scor
pius, Octobris 25.9. Sagittarius, Novembris 25. 10.
Capricornus, Decembris 25. 11. Amphora, Januarii
20. 12. Pisces, Februarii 20. Δε xero Luna singulo
At
quovis mense duodecim signa peragrat, cumque
omnibus sit inferior, ea celerius percurrit: velut
si circulum Sacias intra circulum alium, circulus
imrapeus alio minor reperietur: consimiliter
cursus Luare, quippe quæ in inferiori loco exsi.tit, σεται. Οὕτω καὶ ὁ δρόμος τῆς Σελήνης κατωτέρας
breyior est, citiusque absolvitur.
De mensibus diversis.
Menses secundum Romanos.
1. Martius, dierum 51: Dulci cibo et potu utere.
2. Aprilis, 30: Ne raphanum edas. 3. Maius 51:
Podocephala ne comedas. 4. Junius 31: Parumper
aqua bibe. 5. Julius 51: Venereis abstine. 6. Augustus 31: Herbas crudas ne manduces. 7. September
30: Ne lacte vescaris. 8. October 31: Ab 578 acerbis abstipe. 9. November 30: Cave ne sæpius laves. 10. December 31: Ne manduces cranben. 11.
Januarius 31: Hora duodecima meri tantillum bibe.
Februarius 28: Ne betam comedas.
• Psal. xxx, 6. • Joan. 11, 8.
οὔσης ὀλιγότερος ἐστιν, καὶ ἀνύεται τάχιον.
Περὶ διαφόρων μηνών.
Μήνες κατά Ρωμαίους.
α'. Μάρτιος λα· Γλυκοφάγει, γλυκοποτει. β'.
Απρίλλιος λ· Ραφάνης μὴ φάγης. γ'. Μάϊος λα'·
Ποδοκέφαλα μὴ φάγῃς. δ. Ἰούνιος λα'· Πίνε ὕδωρ
ὀλίγον. ε'. Ιούλιος λα'. Απέχου ἀφροδισίων. ς'. Αύγουστος λα'· Ωμὰ λάχανα μὴ φάγῃς. ζ'. Σεπτέμ
βριος 2'· Γάλα μή φάγῃς. η'. Οκτώβριος λα'· Απέχου ὀξυφαγίας. θ'. Νοέμβριος λ'. Απέχου πολυλουσίας. ι'. Δεκέμβριος λα'· Κράμβην μὴ φάγῃ;. ια'.
Ἰαννουάριος λα'· Ὥρα ιβ' πίνε ἄκρατον ὀλίγον. ιβ'.
Φενβρουάριος κη'· Σεύτλου μὴ φάγης.
Καθόλου ἐστι τὸ πολλὰ σημαῖνον ὡς ἄνθρωπος· σημαίνει γὰρ πάντας τοὺς ἀνθρώπους πολλοὺς ὄντας. Μερικὸν δὲ τὸ ἐκ τοῦ καθόλου διαιρεθὲν καὶ ὑποκείμενον αὐτῷ ὡς Πέτρος, Παῦλος καὶ εἷς ἕκαστος τῶν ἀνθρώπων. Συνώνυμος κατηγορία ἐστίν, ὅταν καὶ τὸ ὄνομα καὶ τὸν ὅρον τοῦ κατηγορουμένου δέχεται τὸ ὑποκείμενον. Καθ’ αὑτό ἐστι τὸ πρώτως καὶ κατ’ οὐσίαν προσόν τινι. [Περὶ τῶν κατηγοριῶν ἕξεώς τε καὶ δυνάμεως] Ποσότης ἐστὶν ἀριθμοῦ πέρας ἤγουν μονάδων σύνθεσις. Ἀριθμὸς ὁρίζεται σωρεία μονάδων ἢ χύμα μονάδων, οὐχὶ δὲ διαίρεσις μονάδων. Ποιότης ἐστὶν ἡ τὴν διαφορὰν ἐκ τῶν ἄλλων ἐν ἑαυτῇ δεικνύουσα. Ἕξις ἐστὶν ἡ κατὰ φύσιν ἑκάστου ἐνέργεια καὶ ὁλοκληρία, οἷον ἐπὶ μὲν ψυχῆς σωφροσύνη, ἀνδρεία, φρόνησις, δικαιοσύνη, ἐπὶ δὲ σώματος τὸ ἐντελὲς τῶν μελῶν καὶ ἀνάλογον καὶ ἡ ὑγίεια. Ἡ δὲ τούτων αὐτῶν ἀτευξία καὶ διαμάρτησις καὶ καθ’ ὅλου ἀναίρεσις λέγεται στέρησις. Ἕξις μέν ἐστι ποιότης τις ἔμμονος· τόκον δὲ ταύτης τὴν ἐνέργειαν λέγω. Ἕξις μέν ἐστι ποιότης τις δυσκίνητος καὶ δυσμετάβλητος, ἡ δὲ διάθεσις ἡ ἀντιδιαστελλομένη τῇ ἕξει εὐμετάβλητος καὶ εὐμετακίνητος.
meum.. Aliquando rursum mens quoque spiri- Πνεῦμα καὶ ὁ ἄνεμος, ὡς τὸ «Τὸ Πνεῦμα, όπου θέ
lus vocatur. Spiritus item est ventus, ut illud: λει, πνεῖ.» Πνεῦμα καὶ ὁ ἀήρ.
● Spiritus ubi vult spirat •. › Spiritus est et aer.
577 Que sequuntur De mensibus Macedonum, reperi in cod. Reg. 2910 post questiones
Anastasii, et in simili codice Bodleiano, n. 297, perinde habentur post easdem Anastqsit
quæstiones: nec dubium est quin excerpta sint ex ampliori quodam opere quod interierit,
propter particulam yap, enim, que ipso statim initio legitur. Hujus fragmenti partem citavit
Usserius in opusculo De Macedonum et Asianorum anno solari, cap. 5, ubi observat menses qui
dicuntur secundum Macedones, esse menses anni georgici, secundum illud Virgilii Georg. 'I:
Candidus quratis aperit cum cornibus annum
Taurus, etc.
In cod. Bibliotheca Medicea plut. 5, n. 50, menses iidem secundum Judeos, Gracos,
Macedones, et Ægyptios, eodem ordine recensentur: sed omisso Joannis Damasceni nomine.
Joannis Damasceni, De mensibus Macedonicis, ex Ἰωάννου τοῦ Δαμασκηνοῦ, περὶ τῶν Μακεδόνων
Ecclesiastion traditione.
μηνῶν, ἐκ τῆς ἐκκλησιαστικής παραδόσεως.
Φασὶ γὰρ οἱ Ἕλληνες είναι δώδεκα ζώδια ἐξ ἀστέ
ρων ἐν τῷ οὐρανῷ, ἐναντίαν κίνησιν ἔχοντα τῷ τε
ἡλίῳ, καὶ τῇ σελήνῃ, καὶ τοῖς ἄλλοις πέντε πλανήταις.
καὶ διὰ δώδεκα ζωδίων παρέρχεσθαι τοὺς ἑπτά.
Τῶν δὲ ἑπτὰ πλανητῶν τὰ ὀνόματα εἰσὶ ταῦτα·
Ήλιος, Σελήνη, Ζεὺς, Ἑρμῆς, "Αρης, Αφροδίτη,
Κρόνος. Πλανήτας δὲ καλοῦσιν αὐτοὺς διὰ τὸ ἐναν
τίαν αὐτοὺς τοῦ οὐρανοῦ χινεῖσθαι κίνησιν. Εἶναι δὲ
καθ' ἑκάστην ζώνην τοῦ οὐρανοῦ ἕνα τῶν ἑπτὰ πλανη
τῶν· ἕνα μὲν ἐν τῇ πρώτῃ καὶ ἀνωτέρᾳ τὸν Κρόνον ο
ἐνδὲ τῇ δευτέρᾳ τὸν Δία· ἐν τῇ τρίτῃ τὸν "Αρεα
ἐν δὲ τῇ τετάρτῃ τὸν Ἥλιον· ἐν δὲ τῇ πέμπτῃ τὴν
Αφροδίτην· ἐν δὲ τῇ ἕκτῃ τὸν Ἑρμῆν· ἐν δὲ τῇ
εβδόμῃ καὶ κατωτέρᾳ τὴν Σελήνην. Ὁ μὲν οὖν Ηλιος
καθ᾿ ἕκαστον ζώδιον ἀποτελεῖ μῆνα ἕνα, καὶ διὰ
τῶν δώδεκα μηνῶν τὰ δώδεκα ζώδια διέρχεται. Των
δὲ δώδεκα ζωδίων τὰ ὀνόματα εἰσὶ ταῦτα, καὶ οἱ
τούτων μῆνες· α', Κριός· μηνὶ Μαρτίῳ κα' δέχεται
τὸν ἥλιον· β', Ταῦρος· μηνὶ Ἀπριλλίω πγ γ',
Δίδυμος Μαΐῳ κα'· δ', Καρκίνος Ἰουνίῳ κι' ε', Λέων
Ιουλίῳ κε'· ς', Παρθένος, Αὐγούστῳ κε'. ζ', Ζυγός,
Σεπτεμβρίῳ κει· η', Σκορπίος, Ὀκτωβρίῳ κε'· θ,
Τοξότης, Νοεμβρίφ κε'· ι, Αιγόκερως, Δεκεμβρί
κε'· ια', Υδροχόος, Ιαννουαρίῳ κ'· ιβ', Ιχθύς, Φει
βρουαρίῳ κ'. Ἡ δὲ Σελήνη καθ᾿ ἕκαστον μῆνα τὰ ιβ'
ζώδια διέρχεται, και κατωτέρα παροῦσα, καὶ ταχύ
τερον ταῦτα διοδεύουσα· ὡς ἐὰν ποιήσῃς πόλον εν
δον ἄλλου πόλου, ὁ ἔνδον πέλος μικρότερος εὑρεθή
Gentiles siquidem duodecim zodiaei signa esse
aiunt quæ ex stellis constant, atque in cœlo motum
'contrarium habent, tam soli, quam lunæ, et reliquis quinque planetis; per hæc vero duodecim
signa septem planetas transire: cæterum septem
planetarum haec esse nonrina: Sol, Luna, Jupiter,
Mercurius, Mars, Venus, Saturnus. Planetas autem
eos appellant, quia oppositum adversumque colo
motum habent. In unaquaque vero coeli sphaera
unume septem planetis versari dicunt: ac quidem
în prima et suprema Saturnum; in secunda Jovem;
in tertia Martem; in quarta Solem; in quinta Vemerem; in sexta Mercurium; in septima et infima
Lunam. Sol itaque in quolibet zodiaci signo mensem unum insumit, et per duodecim menses duodecim hæc signa transcurrit. Hæc porro nomina
sunt duodecim signorum, hique corum menses: 1.
Arles, mensis Martii die vicesima prima solem excipit. 2. Taurus, mensis Aprilis die 23. 3. Geminus,
Mali 24. 4. Cancer, Junii 24. 5. Leo, Julii 25. 6.
Virgo, Augusti 25. 7. Libra, Septembris 25. 8. Scor
pius, Octobris 25.9. Sagittarius, Novembris 25. 10.
Capricornus, Decembris 25. 11. Amphora, Januarii
20. 12. Pisces, Februarii 20. Δε xero Luna singulo
At
quovis mense duodecim signa peragrat, cumque
omnibus sit inferior, ea celerius percurrit: velut
si circulum Sacias intra circulum alium, circulus
imrapeus alio minor reperietur: consimiliter
cursus Luare, quippe quæ in inferiori loco exsi.tit, σεται. Οὕτω καὶ ὁ δρόμος τῆς Σελήνης κατωτέρας
breyior est, citiusque absolvitur.
De mensibus diversis.
Menses secundum Romanos.
1. Martius, dierum 51: Dulci cibo et potu utere.
2. Aprilis, 30: Ne raphanum edas. 3. Maius 51:
Podocephala ne comedas. 4. Junius 31: Parumper
aqua bibe. 5. Julius 51: Venereis abstine. 6. Augustus 31: Herbas crudas ne manduces. 7. September
30: Ne lacte vescaris. 8. October 31: Ab 578 acerbis abstipe. 9. November 30: Cave ne sæpius laves. 10. December 31: Ne manduces cranben. 11.
Januarius 31: Hora duodecima meri tantillum bibe.
Februarius 28: Ne betam comedas.
• Psal. xxx, 6. • Joan. 11, 8.
οὔσης ὀλιγότερος ἐστιν, καὶ ἀνύεται τάχιον.
Περὶ διαφόρων μηνών.
Μήνες κατά Ρωμαίους.
α'. Μάρτιος λα· Γλυκοφάγει, γλυκοποτει. β'.
Απρίλλιος λ· Ραφάνης μὴ φάγης. γ'. Μάϊος λα'·
Ποδοκέφαλα μὴ φάγῃς. δ. Ἰούνιος λα'· Πίνε ὕδωρ
ὀλίγον. ε'. Ιούλιος λα'. Απέχου ἀφροδισίων. ς'. Αύγουστος λα'· Ωμὰ λάχανα μὴ φάγῃς. ζ'. Σεπτέμ
βριος 2'· Γάλα μή φάγῃς. η'. Οκτώβριος λα'· Απέχου ὀξυφαγίας. θ'. Νοέμβριος λ'. Απέχου πολυλουσίας. ι'. Δεκέμβριος λα'· Κράμβην μὴ φάγῃ;. ια'.
Ἰαννουάριος λα'· Ὥρα ιβ' πίνε ἄκρατον ὀλίγον. ιβ'.
Φενβρουάριος κη'· Σεύτλου μὴ φάγης.
Ἕξις τοίνυν λέγεται ἡ καθ’ ἕνα μὲν τρόπον ἐνέργεια τοῦ ἐχομένου καὶ τοῦ ἔχοντος ὡς τοῦ ὅπλου καὶ τοῦ ὡπλισμένου καὶ ἐνδύματος καὶ ἐνδυομένου. Δεύτερον δὲ αἱ ἐπείσακτοι ἐνέργειαι αἱ μόνομοι οὖσαι, εἴτε φυσικαὶ εἴτε ψυχικαὶ ὦσι, φυσικαὶ μὲν ὡς θερμότης ἐν τοῖς θερμαινομένοις σώμασι, ψυχικαὶ δὲ ὡς ἐπιστήμη. Κατὰ τρίτον τρόπον, ὅπερ οὔπω μὲν ἔχει, ἐπιτηδειότητα δὲ ἔχει πρὸς τὸ δέξασθαι, ὅπερ ἦν τὸ πρῶτον σημαινόμενον τοῦ δυνάμει. Κατὰ τέταρτον δὲ τρόπον ἡ φυσικὴ ποιότης ἤγουν ἡ φυσικὴ ἕξις ὡς ἡ θερμότης τοῦ πυρὸς καὶ τοῦ καθεύδοντος ἡ ὄψις καὶ τῆς χιόνος ἡ ψύξις. Καὶ ἡ πέμπτη δὲ ἡ τελικὴ ἐνέργεια ὡς ἡ ὅρασις καὶ ἡ θερμότης· κατὰ οὖν τὸ τέταρτον σημαινόμενον ἔλαβεν Ἀριστοτέλης τὴν ὡς κατὰ στέρησιν καὶ ἕξιν τῶν ἀντικειμένων ἀντίθεσιν ἤγουν τῆς δυνάμεως εἴτε τῆς ποιοτικῆς εἴτε τῆς παθητικῆς. Διάθεσις δέ ἐστιν ἡ κατὰ συμβεβηκὸς τοιάδε ἑκάστου ποιότης. Δύναμις δὲ λέγεται ἡ μὲν κατ’ ἐπιτηδειότητα, ἡ δὲ καθ’ ἕξιν· κατ’ ἐπιτηδειότητα μέν, ὡς ὅταν εἴπωμεν τὸ παιδίον δυνάμει γραμματικὸν εἶναι, καθὸ ἔχει ἐπιτηδειότητα πρὸς τὸ γενέσθαι γραμματικόν·
meum.. Aliquando rursum mens quoque spiri- Πνεῦμα καὶ ὁ ἄνεμος, ὡς τὸ «Τὸ Πνεῦμα, όπου θέ
lus vocatur. Spiritus item est ventus, ut illud: λει, πνεῖ.» Πνεῦμα καὶ ὁ ἀήρ.
● Spiritus ubi vult spirat •. › Spiritus est et aer.
577 Que sequuntur De mensibus Macedonum, reperi in cod. Reg. 2910 post questiones
Anastasii, et in simili codice Bodleiano, n. 297, perinde habentur post easdem Anastqsit
quæstiones: nec dubium est quin excerpta sint ex ampliori quodam opere quod interierit,
propter particulam yap, enim, que ipso statim initio legitur. Hujus fragmenti partem citavit
Usserius in opusculo De Macedonum et Asianorum anno solari, cap. 5, ubi observat menses qui
dicuntur secundum Macedones, esse menses anni georgici, secundum illud Virgilii Georg. 'I:
Candidus quratis aperit cum cornibus annum
Taurus, etc.
In cod. Bibliotheca Medicea plut. 5, n. 50, menses iidem secundum Judeos, Gracos,
Macedones, et Ægyptios, eodem ordine recensentur: sed omisso Joannis Damasceni nomine.
Joannis Damasceni, De mensibus Macedonicis, ex Ἰωάννου τοῦ Δαμασκηνοῦ, περὶ τῶν Μακεδόνων
Ecclesiastion traditione.
μηνῶν, ἐκ τῆς ἐκκλησιαστικής παραδόσεως.
Φασὶ γὰρ οἱ Ἕλληνες είναι δώδεκα ζώδια ἐξ ἀστέ
ρων ἐν τῷ οὐρανῷ, ἐναντίαν κίνησιν ἔχοντα τῷ τε
ἡλίῳ, καὶ τῇ σελήνῃ, καὶ τοῖς ἄλλοις πέντε πλανήταις.
καὶ διὰ δώδεκα ζωδίων παρέρχεσθαι τοὺς ἑπτά.
Τῶν δὲ ἑπτὰ πλανητῶν τὰ ὀνόματα εἰσὶ ταῦτα·
Ήλιος, Σελήνη, Ζεὺς, Ἑρμῆς, "Αρης, Αφροδίτη,
Κρόνος. Πλανήτας δὲ καλοῦσιν αὐτοὺς διὰ τὸ ἐναν
τίαν αὐτοὺς τοῦ οὐρανοῦ χινεῖσθαι κίνησιν. Εἶναι δὲ
καθ' ἑκάστην ζώνην τοῦ οὐρανοῦ ἕνα τῶν ἑπτὰ πλανη
τῶν· ἕνα μὲν ἐν τῇ πρώτῃ καὶ ἀνωτέρᾳ τὸν Κρόνον ο
ἐνδὲ τῇ δευτέρᾳ τὸν Δία· ἐν τῇ τρίτῃ τὸν "Αρεα
ἐν δὲ τῇ τετάρτῃ τὸν Ἥλιον· ἐν δὲ τῇ πέμπτῃ τὴν
Αφροδίτην· ἐν δὲ τῇ ἕκτῃ τὸν Ἑρμῆν· ἐν δὲ τῇ
εβδόμῃ καὶ κατωτέρᾳ τὴν Σελήνην. Ὁ μὲν οὖν Ηλιος
καθ᾿ ἕκαστον ζώδιον ἀποτελεῖ μῆνα ἕνα, καὶ διὰ
τῶν δώδεκα μηνῶν τὰ δώδεκα ζώδια διέρχεται. Των
δὲ δώδεκα ζωδίων τὰ ὀνόματα εἰσὶ ταῦτα, καὶ οἱ
τούτων μῆνες· α', Κριός· μηνὶ Μαρτίῳ κα' δέχεται
τὸν ἥλιον· β', Ταῦρος· μηνὶ Ἀπριλλίω πγ γ',
Δίδυμος Μαΐῳ κα'· δ', Καρκίνος Ἰουνίῳ κι' ε', Λέων
Ιουλίῳ κε'· ς', Παρθένος, Αὐγούστῳ κε'. ζ', Ζυγός,
Σεπτεμβρίῳ κει· η', Σκορπίος, Ὀκτωβρίῳ κε'· θ,
Τοξότης, Νοεμβρίφ κε'· ι, Αιγόκερως, Δεκεμβρί
κε'· ια', Υδροχόος, Ιαννουαρίῳ κ'· ιβ', Ιχθύς, Φει
βρουαρίῳ κ'. Ἡ δὲ Σελήνη καθ᾿ ἕκαστον μῆνα τὰ ιβ'
ζώδια διέρχεται, και κατωτέρα παροῦσα, καὶ ταχύ
τερον ταῦτα διοδεύουσα· ὡς ἐὰν ποιήσῃς πόλον εν
δον ἄλλου πόλου, ὁ ἔνδον πέλος μικρότερος εὑρεθή
Gentiles siquidem duodecim zodiaei signa esse
aiunt quæ ex stellis constant, atque in cœlo motum
'contrarium habent, tam soli, quam lunæ, et reliquis quinque planetis; per hæc vero duodecim
signa septem planetas transire: cæterum septem
planetarum haec esse nonrina: Sol, Luna, Jupiter,
Mercurius, Mars, Venus, Saturnus. Planetas autem
eos appellant, quia oppositum adversumque colo
motum habent. In unaquaque vero coeli sphaera
unume septem planetis versari dicunt: ac quidem
în prima et suprema Saturnum; in secunda Jovem;
in tertia Martem; in quarta Solem; in quinta Vemerem; in sexta Mercurium; in septima et infima
Lunam. Sol itaque in quolibet zodiaci signo mensem unum insumit, et per duodecim menses duodecim hæc signa transcurrit. Hæc porro nomina
sunt duodecim signorum, hique corum menses: 1.
Arles, mensis Martii die vicesima prima solem excipit. 2. Taurus, mensis Aprilis die 23. 3. Geminus,
Mali 24. 4. Cancer, Junii 24. 5. Leo, Julii 25. 6.
Virgo, Augusti 25. 7. Libra, Septembris 25. 8. Scor
pius, Octobris 25.9. Sagittarius, Novembris 25. 10.
Capricornus, Decembris 25. 11. Amphora, Januarii
20. 12. Pisces, Februarii 20. Δε xero Luna singulo
At
quovis mense duodecim signa peragrat, cumque
omnibus sit inferior, ea celerius percurrit: velut
si circulum Sacias intra circulum alium, circulus
imrapeus alio minor reperietur: consimiliter
cursus Luare, quippe quæ in inferiori loco exsi.tit, σεται. Οὕτω καὶ ὁ δρόμος τῆς Σελήνης κατωτέρας
breyior est, citiusque absolvitur.
De mensibus diversis.
Menses secundum Romanos.
1. Martius, dierum 51: Dulci cibo et potu utere.
2. Aprilis, 30: Ne raphanum edas. 3. Maius 51:
Podocephala ne comedas. 4. Junius 31: Parumper
aqua bibe. 5. Julius 51: Venereis abstine. 6. Augustus 31: Herbas crudas ne manduces. 7. September
30: Ne lacte vescaris. 8. October 31: Ab 578 acerbis abstipe. 9. November 30: Cave ne sæpius laves. 10. December 31: Ne manduces cranben. 11.
Januarius 31: Hora duodecima meri tantillum bibe.
Februarius 28: Ne betam comedas.
• Psal. xxx, 6. • Joan. 11, 8.
οὔσης ὀλιγότερος ἐστιν, καὶ ἀνύεται τάχιον.
Περὶ διαφόρων μηνών.
Μήνες κατά Ρωμαίους.
α'. Μάρτιος λα· Γλυκοφάγει, γλυκοποτει. β'.
Απρίλλιος λ· Ραφάνης μὴ φάγης. γ'. Μάϊος λα'·
Ποδοκέφαλα μὴ φάγῃς. δ. Ἰούνιος λα'· Πίνε ὕδωρ
ὀλίγον. ε'. Ιούλιος λα'. Απέχου ἀφροδισίων. ς'. Αύγουστος λα'· Ωμὰ λάχανα μὴ φάγῃς. ζ'. Σεπτέμ
βριος 2'· Γάλα μή φάγῃς. η'. Οκτώβριος λα'· Απέχου ὀξυφαγίας. θ'. Νοέμβριος λ'. Απέχου πολυλουσίας. ι'. Δεκέμβριος λα'· Κράμβην μὴ φάγῃ;. ια'.
Ἰαννουάριος λα'· Ὥρα ιβ' πίνε ἄκρατον ὀλίγον. ιβ'.
Φενβρουάριος κη'· Σεύτλου μὴ φάγης.
καθ’ ἕξιν δέ, ὡς ὅταν εἴπωμεν τὸν ἠρεμοῦντα γραμματικὸν δυνάμει γραμματικὸν εἶναι, καθό, εἰ καὶ μὴ κέχρηται τῇ τέχνῃ, γινώσκει αὐτήν. Δύναμις πάλιν λέγεται καθ’ ἕξιν, ὡς ὅταν εἴπωμεν τὸ παιδίον σπερματικόν, καθὸ πέφυκεν εἶναι σπερματικὸν καὶ ἔστι δυνάμει, εἰ καὶ μήπω τῇ ἐνεργείᾳ διὰ τὸν χρόνον· ὡσαύτως καὶ ὁ κόκκος τοῦ σίτου δυνάμει τῇ καθ’ ἕξιν ἐστὶ στάχυς, ἔχει γὰρ δύναμιν φυσικὴν γενέσθαι στάχυς. Δύναμις λέγεται καὶ ἡ ἰσχύς. Δύναμις λέγεται καὶ ἡ στρατεία τουτέστι τὰ ἐκστρατεύματα. Πρός τί εἰσιν, οἷς τὸ εἶναι ταὐτόν ἐστι τῷ πρός τί πως ἔχειν. Πρός τι ταῦτά ἐστιν, οἷς τὸ εἶναι ταὐτόν ἐστιν ἐν τῷ πρὸς ἕτερον λέγεσθαι. Πρός τι δὲ λέγεται, ὅσα αὐτά, ἅπερ ἐστίν, ἑτέρων ὑπάρχει· ἅμα δὲ καὶ ἀναστρέφει πρὸς ἄλληλα. Πρός τί εἰσιν, οἷς τὸ εἶναι ταὐτὸν τῷ πρός τί που ἔχει. Τινὲς δὲ σαφέστερον ἑρμήνευσαν τὴν ὑπογραφὴν, ὅτι ταῦτά εἰσι πρός τι, οἷς τὸ εἶναι ταὐτόν ἐστιν ἐν τῷ πως ἔχειν πρὸς ἕτερον. Ποῦ ἐστι τόπου δήλωσις οἷον ἐν Ῥώμῃ, ἐν Ἀλεξανδρείᾳ. Πότε ἐστὶ χρόνου δήλωσις οἷον πέρυσι, σήμερον, αὔριον.
meum.. Aliquando rursum mens quoque spiri- Πνεῦμα καὶ ὁ ἄνεμος, ὡς τὸ «Τὸ Πνεῦμα, όπου θέ
lus vocatur. Spiritus item est ventus, ut illud: λει, πνεῖ.» Πνεῦμα καὶ ὁ ἀήρ.
● Spiritus ubi vult spirat •. › Spiritus est et aer.
577 Que sequuntur De mensibus Macedonum, reperi in cod. Reg. 2910 post questiones
Anastasii, et in simili codice Bodleiano, n. 297, perinde habentur post easdem Anastqsit
quæstiones: nec dubium est quin excerpta sint ex ampliori quodam opere quod interierit,
propter particulam yap, enim, que ipso statim initio legitur. Hujus fragmenti partem citavit
Usserius in opusculo De Macedonum et Asianorum anno solari, cap. 5, ubi observat menses qui
dicuntur secundum Macedones, esse menses anni georgici, secundum illud Virgilii Georg. 'I:
Candidus quratis aperit cum cornibus annum
Taurus, etc.
In cod. Bibliotheca Medicea plut. 5, n. 50, menses iidem secundum Judeos, Gracos,
Macedones, et Ægyptios, eodem ordine recensentur: sed omisso Joannis Damasceni nomine.
Joannis Damasceni, De mensibus Macedonicis, ex Ἰωάννου τοῦ Δαμασκηνοῦ, περὶ τῶν Μακεδόνων
Ecclesiastion traditione.
μηνῶν, ἐκ τῆς ἐκκλησιαστικής παραδόσεως.
Φασὶ γὰρ οἱ Ἕλληνες είναι δώδεκα ζώδια ἐξ ἀστέ
ρων ἐν τῷ οὐρανῷ, ἐναντίαν κίνησιν ἔχοντα τῷ τε
ἡλίῳ, καὶ τῇ σελήνῃ, καὶ τοῖς ἄλλοις πέντε πλανήταις.
καὶ διὰ δώδεκα ζωδίων παρέρχεσθαι τοὺς ἑπτά.
Τῶν δὲ ἑπτὰ πλανητῶν τὰ ὀνόματα εἰσὶ ταῦτα·
Ήλιος, Σελήνη, Ζεὺς, Ἑρμῆς, "Αρης, Αφροδίτη,
Κρόνος. Πλανήτας δὲ καλοῦσιν αὐτοὺς διὰ τὸ ἐναν
τίαν αὐτοὺς τοῦ οὐρανοῦ χινεῖσθαι κίνησιν. Εἶναι δὲ
καθ' ἑκάστην ζώνην τοῦ οὐρανοῦ ἕνα τῶν ἑπτὰ πλανη
τῶν· ἕνα μὲν ἐν τῇ πρώτῃ καὶ ἀνωτέρᾳ τὸν Κρόνον ο
ἐνδὲ τῇ δευτέρᾳ τὸν Δία· ἐν τῇ τρίτῃ τὸν "Αρεα
ἐν δὲ τῇ τετάρτῃ τὸν Ἥλιον· ἐν δὲ τῇ πέμπτῃ τὴν
Αφροδίτην· ἐν δὲ τῇ ἕκτῃ τὸν Ἑρμῆν· ἐν δὲ τῇ
εβδόμῃ καὶ κατωτέρᾳ τὴν Σελήνην. Ὁ μὲν οὖν Ηλιος
καθ᾿ ἕκαστον ζώδιον ἀποτελεῖ μῆνα ἕνα, καὶ διὰ
τῶν δώδεκα μηνῶν τὰ δώδεκα ζώδια διέρχεται. Των
δὲ δώδεκα ζωδίων τὰ ὀνόματα εἰσὶ ταῦτα, καὶ οἱ
τούτων μῆνες· α', Κριός· μηνὶ Μαρτίῳ κα' δέχεται
τὸν ἥλιον· β', Ταῦρος· μηνὶ Ἀπριλλίω πγ γ',
Δίδυμος Μαΐῳ κα'· δ', Καρκίνος Ἰουνίῳ κι' ε', Λέων
Ιουλίῳ κε'· ς', Παρθένος, Αὐγούστῳ κε'. ζ', Ζυγός,
Σεπτεμβρίῳ κει· η', Σκορπίος, Ὀκτωβρίῳ κε'· θ,
Τοξότης, Νοεμβρίφ κε'· ι, Αιγόκερως, Δεκεμβρί
κε'· ια', Υδροχόος, Ιαννουαρίῳ κ'· ιβ', Ιχθύς, Φει
βρουαρίῳ κ'. Ἡ δὲ Σελήνη καθ᾿ ἕκαστον μῆνα τὰ ιβ'
ζώδια διέρχεται, και κατωτέρα παροῦσα, καὶ ταχύ
τερον ταῦτα διοδεύουσα· ὡς ἐὰν ποιήσῃς πόλον εν
δον ἄλλου πόλου, ὁ ἔνδον πέλος μικρότερος εὑρεθή
Gentiles siquidem duodecim zodiaei signa esse
aiunt quæ ex stellis constant, atque in cœlo motum
'contrarium habent, tam soli, quam lunæ, et reliquis quinque planetis; per hæc vero duodecim
signa septem planetas transire: cæterum septem
planetarum haec esse nonrina: Sol, Luna, Jupiter,
Mercurius, Mars, Venus, Saturnus. Planetas autem
eos appellant, quia oppositum adversumque colo
motum habent. In unaquaque vero coeli sphaera
unume septem planetis versari dicunt: ac quidem
în prima et suprema Saturnum; in secunda Jovem;
in tertia Martem; in quarta Solem; in quinta Vemerem; in sexta Mercurium; in septima et infima
Lunam. Sol itaque in quolibet zodiaci signo mensem unum insumit, et per duodecim menses duodecim hæc signa transcurrit. Hæc porro nomina
sunt duodecim signorum, hique corum menses: 1.
Arles, mensis Martii die vicesima prima solem excipit. 2. Taurus, mensis Aprilis die 23. 3. Geminus,
Mali 24. 4. Cancer, Junii 24. 5. Leo, Julii 25. 6.
Virgo, Augusti 25. 7. Libra, Septembris 25. 8. Scor
pius, Octobris 25.9. Sagittarius, Novembris 25. 10.
Capricornus, Decembris 25. 11. Amphora, Januarii
20. 12. Pisces, Februarii 20. Δε xero Luna singulo
At
quovis mense duodecim signa peragrat, cumque
omnibus sit inferior, ea celerius percurrit: velut
si circulum Sacias intra circulum alium, circulus
imrapeus alio minor reperietur: consimiliter
cursus Luare, quippe quæ in inferiori loco exsi.tit, σεται. Οὕτω καὶ ὁ δρόμος τῆς Σελήνης κατωτέρας
breyior est, citiusque absolvitur.
De mensibus diversis.
Menses secundum Romanos.
1. Martius, dierum 51: Dulci cibo et potu utere.
2. Aprilis, 30: Ne raphanum edas. 3. Maius 51:
Podocephala ne comedas. 4. Junius 31: Parumper
aqua bibe. 5. Julius 51: Venereis abstine. 6. Augustus 31: Herbas crudas ne manduces. 7. September
30: Ne lacte vescaris. 8. October 31: Ab 578 acerbis abstipe. 9. November 30: Cave ne sæpius laves. 10. December 31: Ne manduces cranben. 11.
Januarius 31: Hora duodecima meri tantillum bibe.
Februarius 28: Ne betam comedas.
• Psal. xxx, 6. • Joan. 11, 8.
οὔσης ὀλιγότερος ἐστιν, καὶ ἀνύεται τάχιον.
Περὶ διαφόρων μηνών.
Μήνες κατά Ρωμαίους.
α'. Μάρτιος λα· Γλυκοφάγει, γλυκοποτει. β'.
Απρίλλιος λ· Ραφάνης μὴ φάγης. γ'. Μάϊος λα'·
Ποδοκέφαλα μὴ φάγῃς. δ. Ἰούνιος λα'· Πίνε ὕδωρ
ὀλίγον. ε'. Ιούλιος λα'. Απέχου ἀφροδισίων. ς'. Αύγουστος λα'· Ωμὰ λάχανα μὴ φάγῃς. ζ'. Σεπτέμ
βριος 2'· Γάλα μή φάγῃς. η'. Οκτώβριος λα'· Απέχου ὀξυφαγίας. θ'. Νοέμβριος λ'. Απέχου πολυλουσίας. ι'. Δεκέμβριος λα'· Κράμβην μὴ φάγῃ;. ια'.
Ἰαννουάριος λα'· Ὥρα ιβ' πίνε ἄκρατον ὀλίγον. ιβ'.
Φενβρουάριος κη'· Σεύτλου μὴ φάγης.
Κεῖσθαί ἐστι τὸ ἔχον θέσιν πως πρὸς ἕτερον οἷον τὸ σῶμα τὸ κείμενόν πως πρὸς τὴν τοιάνδε θέσιν ἢ πρὸς ἀνάκλισιν ἢ καθέδραν. Ἔχειν ἐστὶν οὐσία περὶ οὐσίαν ὡς δακτύλιος περὶ τὸν δάκτυλον καὶ ἱμάτιον περὶ τὸ σῶμα. Ποιεῖν ἐστι τὸ ἐν ἑαυτῷ ἔχειν τὴν αἰτίαν τῆς ἐνεργείας. Πάσχειν ἐστὶ τὸ ἐν ἑαυτῷ καὶ ἑτέρῳ ἔχειν τὴν αἰτίαν τοῦ πάσχειν. Ποιεῖν λέγεται ἐπὶ τῶν ποιητικῶν τεχνῶν, τεκτονικῆς φημι καὶ τῶν τοιούτων· πράττειν δέ, ἐφ’ ὧν οὐ διαμένει τὸ τέλος ἤγουν τὸ ἀποτέλεσμα ὡς ἐπὶ τῆς αὐλητικῆς καὶ ὀρχηστικῆς· θεωρεῖν δὲ ἐπὶ τοῦ ἀστρονομεῖν, γεωμετρεῖν, νοεῖν καὶ τῶν τοιούτων λέγεται. Ἀπαθές ἐστι τὸ πάσης ὕλης χωρὶς καὶ ὑπὸ ταύτης οὐδαμῶς, ὅ ἐστι, νοηθῆναι δυνάμενον. Ἀπαθές ἐστι τὸ πάθους χωρὶς καὶ πάσης ἁφῆς ἀνώτερον. Ἀπαθές ἐστι τὸ ἑτέρου ἀνενδεὲς καὶ ἀεὶ ὡσαύτως ἐφ’ ἑαυτοῦ μένον. Πάθος ἐστὶ μεταποίησις τοῦδέ τινος, οὗ ἦν, εἴτ’ ἐπ’ ἀγαθῷ εἴτε καὶ ὡς ἄλλως. Παθητόν ἐστι τὸ μεταποιηθῆναι δυνάμενον εἰς τοῦτο, ὃ οὐκ ἦν πρότερον. [Περὶ προτέρου ἅμα τε καὶ κινήσεως] Πρότερον ἕτερον ἑτέρου λέγεται πενταχῶς. Πρότερον κυρίως ἐστὶ τὸ χρόνῳ πρότερον, ὡς λέγομεν παλαιότερον ἢ πρεσβύτερον.
meum.. Aliquando rursum mens quoque spiri- Πνεῦμα καὶ ὁ ἄνεμος, ὡς τὸ «Τὸ Πνεῦμα, όπου θέ
lus vocatur. Spiritus item est ventus, ut illud: λει, πνεῖ.» Πνεῦμα καὶ ὁ ἀήρ.
● Spiritus ubi vult spirat •. › Spiritus est et aer.
577 Que sequuntur De mensibus Macedonum, reperi in cod. Reg. 2910 post questiones
Anastasii, et in simili codice Bodleiano, n. 297, perinde habentur post easdem Anastqsit
quæstiones: nec dubium est quin excerpta sint ex ampliori quodam opere quod interierit,
propter particulam yap, enim, que ipso statim initio legitur. Hujus fragmenti partem citavit
Usserius in opusculo De Macedonum et Asianorum anno solari, cap. 5, ubi observat menses qui
dicuntur secundum Macedones, esse menses anni georgici, secundum illud Virgilii Georg. 'I:
Candidus quratis aperit cum cornibus annum
Taurus, etc.
In cod. Bibliotheca Medicea plut. 5, n. 50, menses iidem secundum Judeos, Gracos,
Macedones, et Ægyptios, eodem ordine recensentur: sed omisso Joannis Damasceni nomine.
Joannis Damasceni, De mensibus Macedonicis, ex Ἰωάννου τοῦ Δαμασκηνοῦ, περὶ τῶν Μακεδόνων
Ecclesiastion traditione.
μηνῶν, ἐκ τῆς ἐκκλησιαστικής παραδόσεως.
Φασὶ γὰρ οἱ Ἕλληνες είναι δώδεκα ζώδια ἐξ ἀστέ
ρων ἐν τῷ οὐρανῷ, ἐναντίαν κίνησιν ἔχοντα τῷ τε
ἡλίῳ, καὶ τῇ σελήνῃ, καὶ τοῖς ἄλλοις πέντε πλανήταις.
καὶ διὰ δώδεκα ζωδίων παρέρχεσθαι τοὺς ἑπτά.
Τῶν δὲ ἑπτὰ πλανητῶν τὰ ὀνόματα εἰσὶ ταῦτα·
Ήλιος, Σελήνη, Ζεὺς, Ἑρμῆς, "Αρης, Αφροδίτη,
Κρόνος. Πλανήτας δὲ καλοῦσιν αὐτοὺς διὰ τὸ ἐναν
τίαν αὐτοὺς τοῦ οὐρανοῦ χινεῖσθαι κίνησιν. Εἶναι δὲ
καθ' ἑκάστην ζώνην τοῦ οὐρανοῦ ἕνα τῶν ἑπτὰ πλανη
τῶν· ἕνα μὲν ἐν τῇ πρώτῃ καὶ ἀνωτέρᾳ τὸν Κρόνον ο
ἐνδὲ τῇ δευτέρᾳ τὸν Δία· ἐν τῇ τρίτῃ τὸν "Αρεα
ἐν δὲ τῇ τετάρτῃ τὸν Ἥλιον· ἐν δὲ τῇ πέμπτῃ τὴν
Αφροδίτην· ἐν δὲ τῇ ἕκτῃ τὸν Ἑρμῆν· ἐν δὲ τῇ
εβδόμῃ καὶ κατωτέρᾳ τὴν Σελήνην. Ὁ μὲν οὖν Ηλιος
καθ᾿ ἕκαστον ζώδιον ἀποτελεῖ μῆνα ἕνα, καὶ διὰ
τῶν δώδεκα μηνῶν τὰ δώδεκα ζώδια διέρχεται. Των
δὲ δώδεκα ζωδίων τὰ ὀνόματα εἰσὶ ταῦτα, καὶ οἱ
τούτων μῆνες· α', Κριός· μηνὶ Μαρτίῳ κα' δέχεται
τὸν ἥλιον· β', Ταῦρος· μηνὶ Ἀπριλλίω πγ γ',
Δίδυμος Μαΐῳ κα'· δ', Καρκίνος Ἰουνίῳ κι' ε', Λέων
Ιουλίῳ κε'· ς', Παρθένος, Αὐγούστῳ κε'. ζ', Ζυγός,
Σεπτεμβρίῳ κει· η', Σκορπίος, Ὀκτωβρίῳ κε'· θ,
Τοξότης, Νοεμβρίφ κε'· ι, Αιγόκερως, Δεκεμβρί
κε'· ια', Υδροχόος, Ιαννουαρίῳ κ'· ιβ', Ιχθύς, Φει
βρουαρίῳ κ'. Ἡ δὲ Σελήνη καθ᾿ ἕκαστον μῆνα τὰ ιβ'
ζώδια διέρχεται, και κατωτέρα παροῦσα, καὶ ταχύ
τερον ταῦτα διοδεύουσα· ὡς ἐὰν ποιήσῃς πόλον εν
δον ἄλλου πόλου, ὁ ἔνδον πέλος μικρότερος εὑρεθή
Gentiles siquidem duodecim zodiaei signa esse
aiunt quæ ex stellis constant, atque in cœlo motum
'contrarium habent, tam soli, quam lunæ, et reliquis quinque planetis; per hæc vero duodecim
signa septem planetas transire: cæterum septem
planetarum haec esse nonrina: Sol, Luna, Jupiter,
Mercurius, Mars, Venus, Saturnus. Planetas autem
eos appellant, quia oppositum adversumque colo
motum habent. In unaquaque vero coeli sphaera
unume septem planetis versari dicunt: ac quidem
în prima et suprema Saturnum; in secunda Jovem;
in tertia Martem; in quarta Solem; in quinta Vemerem; in sexta Mercurium; in septima et infima
Lunam. Sol itaque in quolibet zodiaci signo mensem unum insumit, et per duodecim menses duodecim hæc signa transcurrit. Hæc porro nomina
sunt duodecim signorum, hique corum menses: 1.
Arles, mensis Martii die vicesima prima solem excipit. 2. Taurus, mensis Aprilis die 23. 3. Geminus,
Mali 24. 4. Cancer, Junii 24. 5. Leo, Julii 25. 6.
Virgo, Augusti 25. 7. Libra, Septembris 25. 8. Scor
pius, Octobris 25.9. Sagittarius, Novembris 25. 10.
Capricornus, Decembris 25. 11. Amphora, Januarii
20. 12. Pisces, Februarii 20. Δε xero Luna singulo
At
quovis mense duodecim signa peragrat, cumque
omnibus sit inferior, ea celerius percurrit: velut
si circulum Sacias intra circulum alium, circulus
imrapeus alio minor reperietur: consimiliter
cursus Luare, quippe quæ in inferiori loco exsi.tit, σεται. Οὕτω καὶ ὁ δρόμος τῆς Σελήνης κατωτέρας
breyior est, citiusque absolvitur.
De mensibus diversis.
Menses secundum Romanos.
1. Martius, dierum 51: Dulci cibo et potu utere.
2. Aprilis, 30: Ne raphanum edas. 3. Maius 51:
Podocephala ne comedas. 4. Junius 31: Parumper
aqua bibe. 5. Julius 51: Venereis abstine. 6. Augustus 31: Herbas crudas ne manduces. 7. September
30: Ne lacte vescaris. 8. October 31: Ab 578 acerbis abstipe. 9. November 30: Cave ne sæpius laves. 10. December 31: Ne manduces cranben. 11.
Januarius 31: Hora duodecima meri tantillum bibe.
Februarius 28: Ne betam comedas.
• Psal. xxx, 6. • Joan. 11, 8.
οὔσης ὀλιγότερος ἐστιν, καὶ ἀνύεται τάχιον.
Περὶ διαφόρων μηνών.
Μήνες κατά Ρωμαίους.
α'. Μάρτιος λα· Γλυκοφάγει, γλυκοποτει. β'.
Απρίλλιος λ· Ραφάνης μὴ φάγης. γ'. Μάϊος λα'·
Ποδοκέφαλα μὴ φάγῃς. δ. Ἰούνιος λα'· Πίνε ὕδωρ
ὀλίγον. ε'. Ιούλιος λα'. Απέχου ἀφροδισίων. ς'. Αύγουστος λα'· Ωμὰ λάχανα μὴ φάγῃς. ζ'. Σεπτέμ
βριος 2'· Γάλα μή φάγῃς. η'. Οκτώβριος λα'· Απέχου ὀξυφαγίας. θ'. Νοέμβριος λ'. Απέχου πολυλουσίας. ι'. Δεκέμβριος λα'· Κράμβην μὴ φάγῃ;. ια'.
Ἰαννουάριος λα'· Ὥρα ιβ' πίνε ἄκρατον ὀλίγον. ιβ'.
Φενβρουάριος κη'· Σεύτλου μὴ φάγης.
Πρότερον φύσει ἐστίν, ὅπερ συναναιρεῖ καὶ οὐ συναναιρεῖται, καὶ συνεισφέρεται μὲν οὐ συνεισφέρει δέ, δι’ ὅπερ τὰ ἁπλᾶ προτεύουσι τῶν συνθέτων καὶ τὰ καθόλου τῶν μερικῶν. Πρότερον δέ ἐστι καὶ τὸ κατὰ τάξιν. Πρότερόν ἐστι καὶ τὸ κατὰ δύναμιν ἤτοι κατ’ ἀξίαν. Πρότερον ὁμοίως ἐστὶ καὶ τὸ αἴτιον καὶ τὸ αἰτιατόν· αἴτιον δὲ δεῖ νοεῖν τὸ ἀποτελοῦν, αἰτιατὸν δὲ τὸ ἀποτελούμενον. Ἅμα λέγεται τὰ συνυπάρχοντα ἀλλήλοις καὶ μὴ ὄντα πρότερον ἕτερον ἑτέρου εἴτε χρόνῳ εἴτε φύσει εἴτε αἰτίῳ εἴτε τάξει εἴτε δυνάμει ἤγουν ἀξίᾳ. Ἅμα δὲ λέγεται καὶ τὰ ἀντιδιαιρούμενα ἤγουν τὰ δύο σκέλη τὰ ἐκ τῆς αὐτῆς διαιρέσεως, οἷον τοῦ ζῴου τὸ μὲν λογικὸν τὸ δὲ ἄλογον. Κίνησίς ἐστιν ἐντελέχεια τοῦ δυνάμει, καθὸ τοιοῦτόν ἐστιν, οἷον ὁ χαλκὸς δυνάμει ἐστὶν ἀνδριάς· δύναται γὰρ ὁ χαλκὸς ἀπολαβεῖν τὸ εἶδος τοῦ ἀνδριάντος. Ἐντελέχεια οὖν ἐστι τοῦ χαλκοῦ τοῦ δυνάμει ἀνδριάντος ὄντος τὸ διαλύεσθαι, τὸ διαπλάττεσθαι, τὸ ξέεσθαι, ἅπερ εἰσὶ κινήσεις. Ἐν ὅσαις οὖν κατηγορίαις τὸ δυνάμει, εἰκότως ἐν ταύταις θεωρηθήσεται ἡ κίνησις·
meum.. Aliquando rursum mens quoque spiri- Πνεῦμα καὶ ὁ ἄνεμος, ὡς τὸ «Τὸ Πνεῦμα, όπου θέ
lus vocatur. Spiritus item est ventus, ut illud: λει, πνεῖ.» Πνεῦμα καὶ ὁ ἀήρ.
● Spiritus ubi vult spirat •. › Spiritus est et aer.
577 Que sequuntur De mensibus Macedonum, reperi in cod. Reg. 2910 post questiones
Anastasii, et in simili codice Bodleiano, n. 297, perinde habentur post easdem Anastqsit
quæstiones: nec dubium est quin excerpta sint ex ampliori quodam opere quod interierit,
propter particulam yap, enim, que ipso statim initio legitur. Hujus fragmenti partem citavit
Usserius in opusculo De Macedonum et Asianorum anno solari, cap. 5, ubi observat menses qui
dicuntur secundum Macedones, esse menses anni georgici, secundum illud Virgilii Georg. 'I:
Candidus quratis aperit cum cornibus annum
Taurus, etc.
In cod. Bibliotheca Medicea plut. 5, n. 50, menses iidem secundum Judeos, Gracos,
Macedones, et Ægyptios, eodem ordine recensentur: sed omisso Joannis Damasceni nomine.
Joannis Damasceni, De mensibus Macedonicis, ex Ἰωάννου τοῦ Δαμασκηνοῦ, περὶ τῶν Μακεδόνων
Ecclesiastion traditione.
μηνῶν, ἐκ τῆς ἐκκλησιαστικής παραδόσεως.
Φασὶ γὰρ οἱ Ἕλληνες είναι δώδεκα ζώδια ἐξ ἀστέ
ρων ἐν τῷ οὐρανῷ, ἐναντίαν κίνησιν ἔχοντα τῷ τε
ἡλίῳ, καὶ τῇ σελήνῃ, καὶ τοῖς ἄλλοις πέντε πλανήταις.
καὶ διὰ δώδεκα ζωδίων παρέρχεσθαι τοὺς ἑπτά.
Τῶν δὲ ἑπτὰ πλανητῶν τὰ ὀνόματα εἰσὶ ταῦτα·
Ήλιος, Σελήνη, Ζεὺς, Ἑρμῆς, "Αρης, Αφροδίτη,
Κρόνος. Πλανήτας δὲ καλοῦσιν αὐτοὺς διὰ τὸ ἐναν
τίαν αὐτοὺς τοῦ οὐρανοῦ χινεῖσθαι κίνησιν. Εἶναι δὲ
καθ' ἑκάστην ζώνην τοῦ οὐρανοῦ ἕνα τῶν ἑπτὰ πλανη
τῶν· ἕνα μὲν ἐν τῇ πρώτῃ καὶ ἀνωτέρᾳ τὸν Κρόνον ο
ἐνδὲ τῇ δευτέρᾳ τὸν Δία· ἐν τῇ τρίτῃ τὸν "Αρεα
ἐν δὲ τῇ τετάρτῃ τὸν Ἥλιον· ἐν δὲ τῇ πέμπτῃ τὴν
Αφροδίτην· ἐν δὲ τῇ ἕκτῃ τὸν Ἑρμῆν· ἐν δὲ τῇ
εβδόμῃ καὶ κατωτέρᾳ τὴν Σελήνην. Ὁ μὲν οὖν Ηλιος
καθ᾿ ἕκαστον ζώδιον ἀποτελεῖ μῆνα ἕνα, καὶ διὰ
τῶν δώδεκα μηνῶν τὰ δώδεκα ζώδια διέρχεται. Των
δὲ δώδεκα ζωδίων τὰ ὀνόματα εἰσὶ ταῦτα, καὶ οἱ
τούτων μῆνες· α', Κριός· μηνὶ Μαρτίῳ κα' δέχεται
τὸν ἥλιον· β', Ταῦρος· μηνὶ Ἀπριλλίω πγ γ',
Δίδυμος Μαΐῳ κα'· δ', Καρκίνος Ἰουνίῳ κι' ε', Λέων
Ιουλίῳ κε'· ς', Παρθένος, Αὐγούστῳ κε'. ζ', Ζυγός,
Σεπτεμβρίῳ κει· η', Σκορπίος, Ὀκτωβρίῳ κε'· θ,
Τοξότης, Νοεμβρίφ κε'· ι, Αιγόκερως, Δεκεμβρί
κε'· ια', Υδροχόος, Ιαννουαρίῳ κ'· ιβ', Ιχθύς, Φει
βρουαρίῳ κ'. Ἡ δὲ Σελήνη καθ᾿ ἕκαστον μῆνα τὰ ιβ'
ζώδια διέρχεται, και κατωτέρα παροῦσα, καὶ ταχύ
τερον ταῦτα διοδεύουσα· ὡς ἐὰν ποιήσῃς πόλον εν
δον ἄλλου πόλου, ὁ ἔνδον πέλος μικρότερος εὑρεθή
Gentiles siquidem duodecim zodiaei signa esse
aiunt quæ ex stellis constant, atque in cœlo motum
'contrarium habent, tam soli, quam lunæ, et reliquis quinque planetis; per hæc vero duodecim
signa septem planetas transire: cæterum septem
planetarum haec esse nonrina: Sol, Luna, Jupiter,
Mercurius, Mars, Venus, Saturnus. Planetas autem
eos appellant, quia oppositum adversumque colo
motum habent. In unaquaque vero coeli sphaera
unume septem planetis versari dicunt: ac quidem
în prima et suprema Saturnum; in secunda Jovem;
in tertia Martem; in quarta Solem; in quinta Vemerem; in sexta Mercurium; in septima et infima
Lunam. Sol itaque in quolibet zodiaci signo mensem unum insumit, et per duodecim menses duodecim hæc signa transcurrit. Hæc porro nomina
sunt duodecim signorum, hique corum menses: 1.
Arles, mensis Martii die vicesima prima solem excipit. 2. Taurus, mensis Aprilis die 23. 3. Geminus,
Mali 24. 4. Cancer, Junii 24. 5. Leo, Julii 25. 6.
Virgo, Augusti 25. 7. Libra, Septembris 25. 8. Scor
pius, Octobris 25.9. Sagittarius, Novembris 25. 10.
Capricornus, Decembris 25. 11. Amphora, Januarii
20. 12. Pisces, Februarii 20. Δε xero Luna singulo
At
quovis mense duodecim signa peragrat, cumque
omnibus sit inferior, ea celerius percurrit: velut
si circulum Sacias intra circulum alium, circulus
imrapeus alio minor reperietur: consimiliter
cursus Luare, quippe quæ in inferiori loco exsi.tit, σεται. Οὕτω καὶ ὁ δρόμος τῆς Σελήνης κατωτέρας
breyior est, citiusque absolvitur.
De mensibus diversis.
Menses secundum Romanos.
1. Martius, dierum 51: Dulci cibo et potu utere.
2. Aprilis, 30: Ne raphanum edas. 3. Maius 51:
Podocephala ne comedas. 4. Junius 31: Parumper
aqua bibe. 5. Julius 51: Venereis abstine. 6. Augustus 31: Herbas crudas ne manduces. 7. September
30: Ne lacte vescaris. 8. October 31: Ab 578 acerbis abstipe. 9. November 30: Cave ne sæpius laves. 10. December 31: Ne manduces cranben. 11.
Januarius 31: Hora duodecima meri tantillum bibe.
Februarius 28: Ne betam comedas.
• Psal. xxx, 6. • Joan. 11, 8.
οὔσης ὀλιγότερος ἐστιν, καὶ ἀνύεται τάχιον.
Περὶ διαφόρων μηνών.
Μήνες κατά Ρωμαίους.
α'. Μάρτιος λα· Γλυκοφάγει, γλυκοποτει. β'.
Απρίλλιος λ· Ραφάνης μὴ φάγης. γ'. Μάϊος λα'·
Ποδοκέφαλα μὴ φάγῃς. δ. Ἰούνιος λα'· Πίνε ὕδωρ
ὀλίγον. ε'. Ιούλιος λα'. Απέχου ἀφροδισίων. ς'. Αύγουστος λα'· Ωμὰ λάχανα μὴ φάγῃς. ζ'. Σεπτέμ
βριος 2'· Γάλα μή φάγῃς. η'. Οκτώβριος λα'· Απέχου ὀξυφαγίας. θ'. Νοέμβριος λ'. Απέχου πολυλουσίας. ι'. Δεκέμβριος λα'· Κράμβην μὴ φάγῃ;. ια'.
Ἰαννουάριος λα'· Ὥρα ιβ' πίνε ἄκρατον ὀλίγον. ιβ'.
Φενβρουάριος κη'· Σεύτλου μὴ φάγης.
ἔν τε τῇ οὐσίᾳ καὶ ἐν τῷ ποσῷ καὶ ἐν τῷ ποιῷ καὶ ἐν τῇ ποῦ κατηγορίᾳ, ἐν μὲν τῇ οὐσίᾳ γένεσις καὶ φθορά, ἐν δὲ τῷ ποσῷ αὔξησις καὶ μείωσις, ἐν δὲ τῷ ποιῷ ἀλλοίωσις, ἐν δὲ τῇ ποῦ τὸ κύκλῳ φερόμενον καὶ τὸ ἐπ’ εὐθείας κινούμενον, καὶ καλεῖται τὸ μὲν πρότερον περιφορά, τὸ δὲ δεύτερον ἁπλῶς ἐπ’ εὐθείας κίνησις. Ἑπτὰ δέ τινές εἰσιν ἐν τῇ ποῦ κατηγορίᾳ κινήσεις τουτέστιν αἱ τοπικαὶ καὶ μεταβατικαὶ κινήσεις· ἡ κάτω, ἡ ἄνω, ἡ ἐντός, ἡ ἐκτός, ἡ δεξιά, ἡ ἀριστερά, ἡ κυκλοφορουμένη. [Περὶ ἀποφάνσεως καὶ συλλογισμοῦ] Τὴν ἐπίνοιαν οἱ πατέρες καὶ ὁ ἀληθὴς λόγος διττὴν εἶναι ἀπεφήναντο· ἡ μὲν γὰρ οἱονεὶ ἐπέννοιά τις καὶ ἐπενθύμησίς ἐστι τὴν ὁλοσχερῆ τῶν πραγμάτων καὶ ἀδιάρθρωτον ἐξαπλοῦσά τε καὶ διασαφοῦσα θεωρίαν καὶ γνῶσιν, ὡς τὸ αἰσθήσει δόξαν εἶναι ἁπλοῦν τῇ πολυπραγμοσύνῃ τοῦ νοῦ πολυμερές τε καὶ ποικίλον ἀναφαίνεσθαι. Ἡ δὲ ἀνάπλασμα διανοίας τυγχάνει κατὰ συμπλοκὴν αἰσθήσεώς τε καὶ φαντασίας ἐκ τῶν ὄντων τὰ μηδαμῶς ὄντα συντιθεῖσα καὶ εἶναι δοξάσουσα· τοιαύτη δέ ἐστιν ἡ τῶν ἱπποκενταύρων καὶ σειρήνων μυθοπλαστία·
meum.. Aliquando rursum mens quoque spiri- Πνεῦμα καὶ ὁ ἄνεμος, ὡς τὸ «Τὸ Πνεῦμα, όπου θέ
lus vocatur. Spiritus item est ventus, ut illud: λει, πνεῖ.» Πνεῦμα καὶ ὁ ἀήρ.
● Spiritus ubi vult spirat •. › Spiritus est et aer.
577 Que sequuntur De mensibus Macedonum, reperi in cod. Reg. 2910 post questiones
Anastasii, et in simili codice Bodleiano, n. 297, perinde habentur post easdem Anastqsit
quæstiones: nec dubium est quin excerpta sint ex ampliori quodam opere quod interierit,
propter particulam yap, enim, que ipso statim initio legitur. Hujus fragmenti partem citavit
Usserius in opusculo De Macedonum et Asianorum anno solari, cap. 5, ubi observat menses qui
dicuntur secundum Macedones, esse menses anni georgici, secundum illud Virgilii Georg. 'I:
Candidus quratis aperit cum cornibus annum
Taurus, etc.
In cod. Bibliotheca Medicea plut. 5, n. 50, menses iidem secundum Judeos, Gracos,
Macedones, et Ægyptios, eodem ordine recensentur: sed omisso Joannis Damasceni nomine.
Joannis Damasceni, De mensibus Macedonicis, ex Ἰωάννου τοῦ Δαμασκηνοῦ, περὶ τῶν Μακεδόνων
Ecclesiastion traditione.
μηνῶν, ἐκ τῆς ἐκκλησιαστικής παραδόσεως.
Φασὶ γὰρ οἱ Ἕλληνες είναι δώδεκα ζώδια ἐξ ἀστέ
ρων ἐν τῷ οὐρανῷ, ἐναντίαν κίνησιν ἔχοντα τῷ τε
ἡλίῳ, καὶ τῇ σελήνῃ, καὶ τοῖς ἄλλοις πέντε πλανήταις.
καὶ διὰ δώδεκα ζωδίων παρέρχεσθαι τοὺς ἑπτά.
Τῶν δὲ ἑπτὰ πλανητῶν τὰ ὀνόματα εἰσὶ ταῦτα·
Ήλιος, Σελήνη, Ζεὺς, Ἑρμῆς, "Αρης, Αφροδίτη,
Κρόνος. Πλανήτας δὲ καλοῦσιν αὐτοὺς διὰ τὸ ἐναν
τίαν αὐτοὺς τοῦ οὐρανοῦ χινεῖσθαι κίνησιν. Εἶναι δὲ
καθ' ἑκάστην ζώνην τοῦ οὐρανοῦ ἕνα τῶν ἑπτὰ πλανη
τῶν· ἕνα μὲν ἐν τῇ πρώτῃ καὶ ἀνωτέρᾳ τὸν Κρόνον ο
ἐνδὲ τῇ δευτέρᾳ τὸν Δία· ἐν τῇ τρίτῃ τὸν "Αρεα
ἐν δὲ τῇ τετάρτῃ τὸν Ἥλιον· ἐν δὲ τῇ πέμπτῃ τὴν
Αφροδίτην· ἐν δὲ τῇ ἕκτῃ τὸν Ἑρμῆν· ἐν δὲ τῇ
εβδόμῃ καὶ κατωτέρᾳ τὴν Σελήνην. Ὁ μὲν οὖν Ηλιος
καθ᾿ ἕκαστον ζώδιον ἀποτελεῖ μῆνα ἕνα, καὶ διὰ
τῶν δώδεκα μηνῶν τὰ δώδεκα ζώδια διέρχεται. Των
δὲ δώδεκα ζωδίων τὰ ὀνόματα εἰσὶ ταῦτα, καὶ οἱ
τούτων μῆνες· α', Κριός· μηνὶ Μαρτίῳ κα' δέχεται
τὸν ἥλιον· β', Ταῦρος· μηνὶ Ἀπριλλίω πγ γ',
Δίδυμος Μαΐῳ κα'· δ', Καρκίνος Ἰουνίῳ κι' ε', Λέων
Ιουλίῳ κε'· ς', Παρθένος, Αὐγούστῳ κε'. ζ', Ζυγός,
Σεπτεμβρίῳ κει· η', Σκορπίος, Ὀκτωβρίῳ κε'· θ,
Τοξότης, Νοεμβρίφ κε'· ι, Αιγόκερως, Δεκεμβρί
κε'· ια', Υδροχόος, Ιαννουαρίῳ κ'· ιβ', Ιχθύς, Φει
βρουαρίῳ κ'. Ἡ δὲ Σελήνη καθ᾿ ἕκαστον μῆνα τὰ ιβ'
ζώδια διέρχεται, και κατωτέρα παροῦσα, καὶ ταχύ
τερον ταῦτα διοδεύουσα· ὡς ἐὰν ποιήσῃς πόλον εν
δον ἄλλου πόλου, ὁ ἔνδον πέλος μικρότερος εὑρεθή
Gentiles siquidem duodecim zodiaei signa esse
aiunt quæ ex stellis constant, atque in cœlo motum
'contrarium habent, tam soli, quam lunæ, et reliquis quinque planetis; per hæc vero duodecim
signa septem planetas transire: cæterum septem
planetarum haec esse nonrina: Sol, Luna, Jupiter,
Mercurius, Mars, Venus, Saturnus. Planetas autem
eos appellant, quia oppositum adversumque colo
motum habent. In unaquaque vero coeli sphaera
unume septem planetis versari dicunt: ac quidem
în prima et suprema Saturnum; in secunda Jovem;
in tertia Martem; in quarta Solem; in quinta Vemerem; in sexta Mercurium; in septima et infima
Lunam. Sol itaque in quolibet zodiaci signo mensem unum insumit, et per duodecim menses duodecim hæc signa transcurrit. Hæc porro nomina
sunt duodecim signorum, hique corum menses: 1.
Arles, mensis Martii die vicesima prima solem excipit. 2. Taurus, mensis Aprilis die 23. 3. Geminus,
Mali 24. 4. Cancer, Junii 24. 5. Leo, Julii 25. 6.
Virgo, Augusti 25. 7. Libra, Septembris 25. 8. Scor
pius, Octobris 25.9. Sagittarius, Novembris 25. 10.
Capricornus, Decembris 25. 11. Amphora, Januarii
20. 12. Pisces, Februarii 20. Δε xero Luna singulo
At
quovis mense duodecim signa peragrat, cumque
omnibus sit inferior, ea celerius percurrit: velut
si circulum Sacias intra circulum alium, circulus
imrapeus alio minor reperietur: consimiliter
cursus Luare, quippe quæ in inferiori loco exsi.tit, σεται. Οὕτω καὶ ὁ δρόμος τῆς Σελήνης κατωτέρας
breyior est, citiusque absolvitur.
De mensibus diversis.
Menses secundum Romanos.
1. Martius, dierum 51: Dulci cibo et potu utere.
2. Aprilis, 30: Ne raphanum edas. 3. Maius 51:
Podocephala ne comedas. 4. Junius 31: Parumper
aqua bibe. 5. Julius 51: Venereis abstine. 6. Augustus 31: Herbas crudas ne manduces. 7. September
30: Ne lacte vescaris. 8. October 31: Ab 578 acerbis abstipe. 9. November 30: Cave ne sæpius laves. 10. December 31: Ne manduces cranben. 11.
Januarius 31: Hora duodecima meri tantillum bibe.
Februarius 28: Ne betam comedas.
• Psal. xxx, 6. • Joan. 11, 8.
οὔσης ὀλιγότερος ἐστιν, καὶ ἀνύεται τάχιον.
Περὶ διαφόρων μηνών.
Μήνες κατά Ρωμαίους.
α'. Μάρτιος λα· Γλυκοφάγει, γλυκοποτει. β'.
Απρίλλιος λ· Ραφάνης μὴ φάγης. γ'. Μάϊος λα'·
Ποδοκέφαλα μὴ φάγῃς. δ. Ἰούνιος λα'· Πίνε ὕδωρ
ὀλίγον. ε'. Ιούλιος λα'. Απέχου ἀφροδισίων. ς'. Αύγουστος λα'· Ωμὰ λάχανα μὴ φάγῃς. ζ'. Σεπτέμ
βριος 2'· Γάλα μή φάγῃς. η'. Οκτώβριος λα'· Απέχου ὀξυφαγίας. θ'. Νοέμβριος λ'. Απέχου πολυλουσίας. ι'. Δεκέμβριος λα'· Κράμβην μὴ φάγῃ;. ια'.
Ἰαννουάριος λα'· Ὥρα ιβ' πίνε ἄκρατον ὀλίγον. ιβ'.
Φενβρουάριος κη'· Σεύτλου μὴ φάγης.
PG 95:237τῶν γὰρ ὅλων τὰ μέρη λαμβάνουσα καὶ ἐκ μερῶν ἄλλο τι συντιθεῖσα κατὰ πολλὴν ἐξουσίαν τε καὶ εὐκολίαν τὰ μηδαμῶς ἐν ὑποστάσει τε καὶ οὐσίᾳ θεωρούμενα ἐν τῇ διανοίᾳ καὶ τοῖς λόγοις ἀνέπλασεν, εἶτα καὶ ταῖς ὕλαις διαμορφουμένη ἀνειδωλοποίησεν. Ἀρχή ἐστι τῶν γεγονότων αἰτία πάντων. Ἄναρχόν ἐστιν, ἐξ οὗ τὰ πάντα γεγένηται, αὐτὸ δὲ ἀγένητον. Τέλος ἐστὶ τὸ τυχεῖν τοῦ σκοποῦ· τέλος ἐστὶ κατὰ Ἀριστοτέλην, οὗ εἵνεκα τὰ ἄλλα αὐτὸ δὲ μηδενὸς ἕνεκεν, ἢ οὕτως· Τέλος ἐστί, δι’ ὃ τὰ ἄλλα τις πράττει, αὐτὸ δὲ διὰ μηδέν. Ἁπλῆ φωνή, ὄνομα, ῥῆμα, φάσις, ὅρος· ταῦτα τὰ πέντε κατὰ μὲν τὸ ὑποκείμενον οὐδὲν ἀλλήλων διαφέρει, μόνον δὲ κατὰ τὴν σχέσιν ἐστὶν ἡ διαφορά, οἷον ἄνθρωπος ὡς μὲν ἁπλῶς σημαντικόν τινος λέγεται ἁπλῆ φωνή, ὡς δὲ ὑποκείμενον λέγεται ὄνομα, ὡς δὲ τάξιν ἐπέχον κατηγορουμένου λέγεται ῥῆμα, ὡς δὲ μέρος προτάσεως λέγεται φάσις, ὡς δὲ μέρος συλλογισμοῦ λέγεται ὅρος. Ἀπόφανσίς ἐστι λόγος σημαίνων, τί τινι ὑπάρχει ἢ μὴ ὑπάρχει, οἷον Σωκράτης [οὐ] βαδίζει δηλοῖ, ὅτι οὐχ ὑπάρχει τῷ Σωκράτει τὸ βαδίζειν. Αὕτη ἡ ἀπόφανσις διαιρεῖται εἰς κατάφασιν καὶ ἀπόφασιν.
Μήνες κατὰ Ἰουδαίους.
FRAGMENTA
Menses secundum Judæos.
α'. Νισάν. β'. Πάρ' γ'. Σιουάν. δ'. Θαμούς. ε'."Α6.
1. Nisan. 2. Jar. 3. Sivan. 4. Thamuz. 5. Ab. 6.
Γ΄. Αλούλ. ζ'. Θερσή 4. η'. Μαρσουάν. Θ'. Χασλού. Η Elul. 7. Tisri. 8. Marchsouan. 9. Chasleu. 10.
ι. Τιδήθ. ια'. Σαβάτ. ιβ'. 'Αδάρ.
Μῆνες κατὰ Μακεδόνας
α΄. Ταῦρος. β'. Δίδυμος γ'. Καρκίνος. δ'. Λέων.
ε'. Παρθένος. ς' Ζυγός. ζ'. Σκορπίος. η'. Τοξότης.
θ'. Αἰγόκερως. ι'. Υδροχόος. ια'. Ιχθύς. ιβ'. Κριός.
Μῆνες κατὰ "Ελληνας
α'. Ξανθικός. β'. 'Αρτεμίσιος. γ'. Δαίσιος. δ'. Πάνε -
μος. ε'. Λῷος. ς'. Γορπιαίος. ζ'. Υπερβερεταῖος. η'. Δίος.
θ'.Απηλλαῖος. ι'. Αὐδυναῖος, τα'. Περίτιος. ιβ'. Αύστρος.
Μῆνες κατὰ Αίγυπτίους.
σ'. Φαρμουθί. β'. Παχών. γ'. Παυνί. δ'. Επιφί. ε'.
Μεσωρί. ς'. Θώθ. ζ. Φαωφί. η'. 'Αθύρ. θ'. Χοιάκ.
:. Τυδί. ια'. Μεχείρ. ιβ'. Φαμενώθ.
Emenda. Bapt.
Tebeth. 11. Sabat. 12. Adar
Menses secundum Macedones.
4. Taurus. 2. Geminus. 3. Cancer. 4. Leo. 3. Virgo.
6. Libra. 7. Scorpius. 8. Sagittarius. 9. Capricor
nus. 10. Hydria. 11. Pisces. 12. Aries.
Menses secundum Græcos.
4. Xanthicus. 2. Artemisius. 3. Dæsius. 4. Panemus
5. Lous. 6. Gorpiæus. 7. Hyperberetæus. 8. Dius. 9.
Appellæus. 10. Audinæus. 41. Peritius. 12. Dystrus.
Menses secundum Ægyptios.
1. Pharmuthi. 2. Pachon. 3. Pauni. 4. Epiphi,
5. Mesori. 6. Thoth. 7. Paophi. 8. Athyr. 9. Chœak.
10. Tybi. 11. Mechir. 12. Phanemoth.
NOTÆ.
Karà Mazedovas, secundum Macedones: Europros scilicet, non Asiaticos.
Karà "Ellovac, secundum Græcos: seu SyroMacedones qui, Alexandro Magno duce, Asiam et
Syriam occuparunt, de quorum anno solari dissertationem scripsit Usserius, tum subinde eminentissimus Cardinalis Norisius. Athenienses menses.
suos nominibus aliis nuncupabant.
579 IN CANONEM PASCHALEM ADMONITIO.
Quem hic exhibeo Canonem Paschalem, seu laterculum ad inveniendum diem Paschæ, in
duobus Regiis codicibus reperi, necnon cap. 10 Computi Isaaci Argyri, quem Petavius edidit in Uranologia: habent et alii aliarum Europe Bibliothecarum codices, et ubique sancti
Joannis Damasceni nomen ei præfixum est. In Reg. 2700: Τοῦτό ἐστι τὸ Πασχάλιον τοῦ ἁγίου Ἰωάννου
τοῦ Δαμασκηνοῦ. Hic est Canon Paschalis sancti Joannis Damasceni. In altero, Πασχάλιον σὺν Θεῷ
συντεθέν παρὰ τοῦ ἐν ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Ἰωάννου τοῦ Δαμασκηνοῦ. Canon Paschalis Deo dante com
positus a sancto Patre nostro Damasceno. Apud Argyrum denique cap.10: Kavóvtov HC TOÙ BEβασμίου καὶ μεγάλου Πάσχα εὑρέσεως παρὰ τοῦ ὁσίου καὶ θεοφόρου Πατρὸς ἡμῶν Ἰωάννου Δαμασκηνοῦ
Laterculus venerandi et magni Paschatis inveniendi a sancto Joanne Damasceno conditus. Ejus
auctorem esse Joannem nostrum Damascenum haud melius probavero, quam allato doctissimi Petavii judicio, quo in Isaaci Argyri circa Canonem hunc inconsiderantiam et axpislav animadvertit, pag. 320 Canonem Paschalem, inquit, quem cap. x proposuit, cujusque terminos
Paschales biduo Nicephorus anticipavit, conditum esse suspicatur ante annos 608, quam ista
proderet. Quoniam biduum Paschata Judaica moratur; etsi nondum expletos illos esse duos
dies asserit: sed de iis superesse adhuc horas tres, quibus exhauriendis anni octo et triginta
desiderantur. Siquidem cyclo ineunte 3 (hic est annus Christi Dionysianus 1373) plenilunium
Judaicum incidit post horas tres æquabiliter ab ortu solis diei viu Aprilis. Erat annus Constantinopolitanus 6881. Itaque post annos triginta octo, videlicet anno 6919, qui est Dionysianus 1411, plena fiet, inquit, bidui mpohynois. Hæc Argyrus. Et quidem revera anno illo, quem
dicit, Christi 1373, Judaicum plenilunium contigit horis circiter tribus post solis exortum.
Erat annus Judaicus 5133, cujus Tisri iniit Augusti, 30, feria 2, anno Christi 1372, cyclo
solis Romano IX, littera D. C. Nam illius character erat 2, 3, 606. Nisan autem character 5,
20, 757, feria 6 ob translationem; Martii 25, cyclo solis Romano X, littera... anno Christi
1373. Plenilunium ergo commissum est Apr. 8, fer. 6, 15, 73, post ortum solis. Nam epilogismus Judaicus ab occasu solis incipit. Sed mirus hominis stupor: qui non animadverterit
terminos Paschales, qui in hoc laterculo descripti sunt, cui Damascenus auctor inscribitur,
non alios esse quam Nicænos, quibus Theophilus, Cyrillus, et Catholici deinceps usi sunt.
At Isaacus circa annum Christi 765, Canonem illum conditum ac terminos esse constitutos,
existimat. Detractis enim 608 de 1373, exsistit annus 765. Sane Joannes Damascenus koc sæculo vixit, qui laterculi hujus artificiosi conditor esse potuit: non tamen terminos instituit.
Sed Argyrum fefellit id de quo ante monui. Pulavit eo tempore quo Paschales fixi sunt termini, plenam lunam in eos incurrisse: quod quidem sancti Damasceni ætate contigit: cum
olim Nicæno sæculo biduo fere plenilunia prævenirent. Joannes Hierosolymitanus Damascenum astronomiæ peritissimum fuisse refert in ejus Vita, idque colligi posse ait ex paucis illis
que ad rudiorum eruditionem scripsit: in quibus utique fuerit hic Canon paschalis. Hujus
porro condendi vel potius describendi occasionem fortasse Damasceno nostro dederit dissensio
hæreticorum a Catholicis quam Theophanes anno 20 Copronymi accidisse refert, ut Catholici
die sexto Aprilis Pascha celebrarint, hæretici die 13, quod tamen doctissimus Antonius Pagi
in annum 19 ejusdem Copronymi et Christi 759, rejiciendum observat, atque Gallos nostros
secundum cyclum Victorinum, una cum Alexandrinis Paschæ festivitatem perinde egisse,
alque adeo cum Cophtis Jacobitis, quos ejusdem sectæ Syri imitabantur.
Ἀπόφανσίς ἐστι λόγος, ἐν ᾧ τὸ ἀληθεύειν ἐστὶν ἢ τὸ ψεύδεσθαι οἷον Σωκράτης ἄνθρωπός ἐστινἰδοὺ γὰρ ἀληθεύειἢ Σωκράτης οὐκ ἔστιν ἄνθρωποςἰδοὺ γὰρ ψεύδεται. Κατάφασίς ἐστι λόγος σημαίνων, τί τινι ὑπάρχει οἷον Σωκράτης βαδίζει. Κατάφασις πάλιν ἐστὶ λόγος ἀποφαντικός τινος κατά τινος. Ἀπόφασίς ἐστι λόγος σημαίνων, τί τινι [οὐχ] ὑπάρχει οἷον Σωκράτης οὐ βαδίζει. Ἀντίφασις ἐστι μάχη δύο προτάσεων μεριζουσῶν τὸ ἀληθὲς καὶ τὸ ψεῦδος ἐπὶ πάσης ὕλης καὶ ἐπὶ παντὸς χρόνου οἷον πᾶς ἄνθρωπος δίκαιός ἐστιν, οὐ πᾶς ἄνθρωπος δίκαιός ἐστιν· πάντως τούτων ἡ μέν ἐστιν ἀληθὴς ἡ δὲ ψευδής. Πρότασίς ἐστι λόγος ἀποφαντικός τινος ἀπό τινος, ὅπερ ἐστὶν ἀπόφασις, ἤ τινος κατά τινος, ὅπερ ἐστὶ κατάφασις. Ὅρος ἐστίν, εἰς ὃν ἀναλύεται ἡ πρότασις, οἷον πρότασίς ἐστι Σωκράτης βαδίζει· αὕτη ἡ πρότασις ἀναλύεται εἰς τὸ Σωκράτης καὶ εἰς τὸ βαδίζει. Ἕκαστον οὖν αὐτῶν ὡς μέρος προτάσεως ὅρος ἐστί. Συλλογισμός ἐστι λόγος, ἐν ᾧ τεθέντων τινῶν ἕτερον ἐξ ἀνάγκης τῶν κειμένων συμβαίνει διὰ τὰ κείμενα·
Μήνες κατὰ Ἰουδαίους.
FRAGMENTA
Menses secundum Judæos.
α'. Νισάν. β'. Πάρ' γ'. Σιουάν. δ'. Θαμούς. ε'."Α6.
1. Nisan. 2. Jar. 3. Sivan. 4. Thamuz. 5. Ab. 6.
Γ΄. Αλούλ. ζ'. Θερσή 4. η'. Μαρσουάν. Θ'. Χασλού. Η Elul. 7. Tisri. 8. Marchsouan. 9. Chasleu. 10.
ι. Τιδήθ. ια'. Σαβάτ. ιβ'. 'Αδάρ.
Μῆνες κατὰ Μακεδόνας
α΄. Ταῦρος. β'. Δίδυμος γ'. Καρκίνος. δ'. Λέων.
ε'. Παρθένος. ς' Ζυγός. ζ'. Σκορπίος. η'. Τοξότης.
θ'. Αἰγόκερως. ι'. Υδροχόος. ια'. Ιχθύς. ιβ'. Κριός.
Μῆνες κατὰ "Ελληνας
α'. Ξανθικός. β'. 'Αρτεμίσιος. γ'. Δαίσιος. δ'. Πάνε -
μος. ε'. Λῷος. ς'. Γορπιαίος. ζ'. Υπερβερεταῖος. η'. Δίος.
θ'.Απηλλαῖος. ι'. Αὐδυναῖος, τα'. Περίτιος. ιβ'. Αύστρος.
Μῆνες κατὰ Αίγυπτίους.
σ'. Φαρμουθί. β'. Παχών. γ'. Παυνί. δ'. Επιφί. ε'.
Μεσωρί. ς'. Θώθ. ζ. Φαωφί. η'. 'Αθύρ. θ'. Χοιάκ.
:. Τυδί. ια'. Μεχείρ. ιβ'. Φαμενώθ.
Emenda. Bapt.
Tebeth. 11. Sabat. 12. Adar
Menses secundum Macedones.
4. Taurus. 2. Geminus. 3. Cancer. 4. Leo. 3. Virgo.
6. Libra. 7. Scorpius. 8. Sagittarius. 9. Capricor
nus. 10. Hydria. 11. Pisces. 12. Aries.
Menses secundum Græcos.
4. Xanthicus. 2. Artemisius. 3. Dæsius. 4. Panemus
5. Lous. 6. Gorpiæus. 7. Hyperberetæus. 8. Dius. 9.
Appellæus. 10. Audinæus. 41. Peritius. 12. Dystrus.
Menses secundum Ægyptios.
1. Pharmuthi. 2. Pachon. 3. Pauni. 4. Epiphi,
5. Mesori. 6. Thoth. 7. Paophi. 8. Athyr. 9. Chœak.
10. Tybi. 11. Mechir. 12. Phanemoth.
NOTÆ.
Karà Mazedovas, secundum Macedones: Europros scilicet, non Asiaticos.
Karà "Ellovac, secundum Græcos: seu SyroMacedones qui, Alexandro Magno duce, Asiam et
Syriam occuparunt, de quorum anno solari dissertationem scripsit Usserius, tum subinde eminentissimus Cardinalis Norisius. Athenienses menses.
suos nominibus aliis nuncupabant.
579 IN CANONEM PASCHALEM ADMONITIO.
Quem hic exhibeo Canonem Paschalem, seu laterculum ad inveniendum diem Paschæ, in
duobus Regiis codicibus reperi, necnon cap. 10 Computi Isaaci Argyri, quem Petavius edidit in Uranologia: habent et alii aliarum Europe Bibliothecarum codices, et ubique sancti
Joannis Damasceni nomen ei præfixum est. In Reg. 2700: Τοῦτό ἐστι τὸ Πασχάλιον τοῦ ἁγίου Ἰωάννου
τοῦ Δαμασκηνοῦ. Hic est Canon Paschalis sancti Joannis Damasceni. In altero, Πασχάλιον σὺν Θεῷ
συντεθέν παρὰ τοῦ ἐν ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Ἰωάννου τοῦ Δαμασκηνοῦ. Canon Paschalis Deo dante com
positus a sancto Patre nostro Damasceno. Apud Argyrum denique cap.10: Kavóvtov HC TOÙ BEβασμίου καὶ μεγάλου Πάσχα εὑρέσεως παρὰ τοῦ ὁσίου καὶ θεοφόρου Πατρὸς ἡμῶν Ἰωάννου Δαμασκηνοῦ
Laterculus venerandi et magni Paschatis inveniendi a sancto Joanne Damasceno conditus. Ejus
auctorem esse Joannem nostrum Damascenum haud melius probavero, quam allato doctissimi Petavii judicio, quo in Isaaci Argyri circa Canonem hunc inconsiderantiam et axpislav animadvertit, pag. 320 Canonem Paschalem, inquit, quem cap. x proposuit, cujusque terminos
Paschales biduo Nicephorus anticipavit, conditum esse suspicatur ante annos 608, quam ista
proderet. Quoniam biduum Paschata Judaica moratur; etsi nondum expletos illos esse duos
dies asserit: sed de iis superesse adhuc horas tres, quibus exhauriendis anni octo et triginta
desiderantur. Siquidem cyclo ineunte 3 (hic est annus Christi Dionysianus 1373) plenilunium
Judaicum incidit post horas tres æquabiliter ab ortu solis diei viu Aprilis. Erat annus Constantinopolitanus 6881. Itaque post annos triginta octo, videlicet anno 6919, qui est Dionysianus 1411, plena fiet, inquit, bidui mpohynois. Hæc Argyrus. Et quidem revera anno illo, quem
dicit, Christi 1373, Judaicum plenilunium contigit horis circiter tribus post solis exortum.
Erat annus Judaicus 5133, cujus Tisri iniit Augusti, 30, feria 2, anno Christi 1372, cyclo
solis Romano IX, littera D. C. Nam illius character erat 2, 3, 606. Nisan autem character 5,
20, 757, feria 6 ob translationem; Martii 25, cyclo solis Romano X, littera... anno Christi
1373. Plenilunium ergo commissum est Apr. 8, fer. 6, 15, 73, post ortum solis. Nam epilogismus Judaicus ab occasu solis incipit. Sed mirus hominis stupor: qui non animadverterit
terminos Paschales, qui in hoc laterculo descripti sunt, cui Damascenus auctor inscribitur,
non alios esse quam Nicænos, quibus Theophilus, Cyrillus, et Catholici deinceps usi sunt.
At Isaacus circa annum Christi 765, Canonem illum conditum ac terminos esse constitutos,
existimat. Detractis enim 608 de 1373, exsistit annus 765. Sane Joannes Damascenus koc sæculo vixit, qui laterculi hujus artificiosi conditor esse potuit: non tamen terminos instituit.
Sed Argyrum fefellit id de quo ante monui. Pulavit eo tempore quo Paschales fixi sunt termini, plenam lunam in eos incurrisse: quod quidem sancti Damasceni ætate contigit: cum
olim Nicæno sæculo biduo fere plenilunia prævenirent. Joannes Hierosolymitanus Damascenum astronomiæ peritissimum fuisse refert in ejus Vita, idque colligi posse ait ex paucis illis
que ad rudiorum eruditionem scripsit: in quibus utique fuerit hic Canon paschalis. Hujus
porro condendi vel potius describendi occasionem fortasse Damasceno nostro dederit dissensio
hæreticorum a Catholicis quam Theophanes anno 20 Copronymi accidisse refert, ut Catholici
die sexto Aprilis Pascha celebrarint, hæretici die 13, quod tamen doctissimus Antonius Pagi
in annum 19 ejusdem Copronymi et Christi 759, rejiciendum observat, atque Gallos nostros
secundum cyclum Victorinum, una cum Alexandrinis Paschæ festivitatem perinde egisse,
alque adeo cum Cophtis Jacobitis, quos ejusdem sectæ Syri imitabantur.
τεθέντων δὲ εἶπον ἀντὶ τοῦ ὁμολογηθέντων, τὸ δὲ διὰ τὰ κείμενά φημι, τουτέστιν ὅτι διὰ τὰς προκειμένας προτάσεις γίνεται τὸ συμπέρασμα μὴ δεόμενον ἔξωθεν ἑτέρας τινὸς συστάσεως ἢ ὅρου. Λημμάτιόν ἐστιν, ὅπερ εἴληπται ὡς ὁμολογούμενον πρὸς κατασκευήν τινος. Ἰστέον δέ, ὅτι τὰ πέντε ταῦτα κατὰ τὴν ὑπόστασιν οὐδὲν ἀλλήλων διενηνόχασιν οἷον ἀπόφανσις, πρότασις, πρόβλημα, ἔνστασις, συμπέρασμα· ὅταν μὲν γὰρ ἁπλῶς ἀποφαίνωμαι, ὅτι ἡ ψυχὴ ἀθάνατός ἐστιν, ἀπόφανσις λέγεται. Ὅτε δὲ ὡς μέρος συλλογισμοῦ ληφθῇ, τότε πρότασίς ἐστι τὸ λέγειν ἡ ψυχὴ ἀθάνατός ἐστιν. Ἡνίκα δέ τις ἐνίσταται πρὸς τὴν πρότασιν ζητῶν· Πόθεν δῆλον, ὅτι ἡ ψυχὴ ἀθάνατός ἐστι; τότε τὸ τοιοῦτον ἔνστασις προσαγορεύεται. Ἡνίκα δὲ πάλιν προτείνομεν εἰς ζήτησιν· Ἆρά γε ἡ ψυχὴ ἀθάνατός ἐστιν; καλεῖται πρόβλημα. Ὅτε δὲ ἐκ προτάσεως συνάγεται, καλεῖται συμπέρασμα, οἷον· Ἡ ψυχὴ ἀεικίνητος, τὸ ἀεικίνητον ἀθάνατον, λοιπὸν ἐκ τῶν προτάσεων τούτων· Ἄρα γε ἡ ψυχὴ ἀθάνατος· τουτέστι τὸ συμπέρασμα. Πρόβλημά ἐστι θεώρημα συντεῖνον εἰς αἵρεσιν καὶ φυγὴν πρὸς θεωρίαν καὶ γνῶσιν. Πύσμα ἐστὶν ἐρώτημα διεξοδικὴν ἀπαιτοῦν ἀπόκρισιν.
Μήνες κατὰ Ἰουδαίους.
FRAGMENTA
Menses secundum Judæos.
α'. Νισάν. β'. Πάρ' γ'. Σιουάν. δ'. Θαμούς. ε'."Α6.
1. Nisan. 2. Jar. 3. Sivan. 4. Thamuz. 5. Ab. 6.
Γ΄. Αλούλ. ζ'. Θερσή 4. η'. Μαρσουάν. Θ'. Χασλού. Η Elul. 7. Tisri. 8. Marchsouan. 9. Chasleu. 10.
ι. Τιδήθ. ια'. Σαβάτ. ιβ'. 'Αδάρ.
Μῆνες κατὰ Μακεδόνας
α΄. Ταῦρος. β'. Δίδυμος γ'. Καρκίνος. δ'. Λέων.
ε'. Παρθένος. ς' Ζυγός. ζ'. Σκορπίος. η'. Τοξότης.
θ'. Αἰγόκερως. ι'. Υδροχόος. ια'. Ιχθύς. ιβ'. Κριός.
Μῆνες κατὰ "Ελληνας
α'. Ξανθικός. β'. 'Αρτεμίσιος. γ'. Δαίσιος. δ'. Πάνε -
μος. ε'. Λῷος. ς'. Γορπιαίος. ζ'. Υπερβερεταῖος. η'. Δίος.
θ'.Απηλλαῖος. ι'. Αὐδυναῖος, τα'. Περίτιος. ιβ'. Αύστρος.
Μῆνες κατὰ Αίγυπτίους.
σ'. Φαρμουθί. β'. Παχών. γ'. Παυνί. δ'. Επιφί. ε'.
Μεσωρί. ς'. Θώθ. ζ. Φαωφί. η'. 'Αθύρ. θ'. Χοιάκ.
:. Τυδί. ια'. Μεχείρ. ιβ'. Φαμενώθ.
Emenda. Bapt.
Tebeth. 11. Sabat. 12. Adar
Menses secundum Macedones.
4. Taurus. 2. Geminus. 3. Cancer. 4. Leo. 3. Virgo.
6. Libra. 7. Scorpius. 8. Sagittarius. 9. Capricor
nus. 10. Hydria. 11. Pisces. 12. Aries.
Menses secundum Græcos.
4. Xanthicus. 2. Artemisius. 3. Dæsius. 4. Panemus
5. Lous. 6. Gorpiæus. 7. Hyperberetæus. 8. Dius. 9.
Appellæus. 10. Audinæus. 41. Peritius. 12. Dystrus.
Menses secundum Ægyptios.
1. Pharmuthi. 2. Pachon. 3. Pauni. 4. Epiphi,
5. Mesori. 6. Thoth. 7. Paophi. 8. Athyr. 9. Chœak.
10. Tybi. 11. Mechir. 12. Phanemoth.
NOTÆ.
Karà Mazedovas, secundum Macedones: Europros scilicet, non Asiaticos.
Karà "Ellovac, secundum Græcos: seu SyroMacedones qui, Alexandro Magno duce, Asiam et
Syriam occuparunt, de quorum anno solari dissertationem scripsit Usserius, tum subinde eminentissimus Cardinalis Norisius. Athenienses menses.
suos nominibus aliis nuncupabant.
579 IN CANONEM PASCHALEM ADMONITIO.
Quem hic exhibeo Canonem Paschalem, seu laterculum ad inveniendum diem Paschæ, in
duobus Regiis codicibus reperi, necnon cap. 10 Computi Isaaci Argyri, quem Petavius edidit in Uranologia: habent et alii aliarum Europe Bibliothecarum codices, et ubique sancti
Joannis Damasceni nomen ei præfixum est. In Reg. 2700: Τοῦτό ἐστι τὸ Πασχάλιον τοῦ ἁγίου Ἰωάννου
τοῦ Δαμασκηνοῦ. Hic est Canon Paschalis sancti Joannis Damasceni. In altero, Πασχάλιον σὺν Θεῷ
συντεθέν παρὰ τοῦ ἐν ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Ἰωάννου τοῦ Δαμασκηνοῦ. Canon Paschalis Deo dante com
positus a sancto Patre nostro Damasceno. Apud Argyrum denique cap.10: Kavóvtov HC TOÙ BEβασμίου καὶ μεγάλου Πάσχα εὑρέσεως παρὰ τοῦ ὁσίου καὶ θεοφόρου Πατρὸς ἡμῶν Ἰωάννου Δαμασκηνοῦ
Laterculus venerandi et magni Paschatis inveniendi a sancto Joanne Damasceno conditus. Ejus
auctorem esse Joannem nostrum Damascenum haud melius probavero, quam allato doctissimi Petavii judicio, quo in Isaaci Argyri circa Canonem hunc inconsiderantiam et axpislav animadvertit, pag. 320 Canonem Paschalem, inquit, quem cap. x proposuit, cujusque terminos
Paschales biduo Nicephorus anticipavit, conditum esse suspicatur ante annos 608, quam ista
proderet. Quoniam biduum Paschata Judaica moratur; etsi nondum expletos illos esse duos
dies asserit: sed de iis superesse adhuc horas tres, quibus exhauriendis anni octo et triginta
desiderantur. Siquidem cyclo ineunte 3 (hic est annus Christi Dionysianus 1373) plenilunium
Judaicum incidit post horas tres æquabiliter ab ortu solis diei viu Aprilis. Erat annus Constantinopolitanus 6881. Itaque post annos triginta octo, videlicet anno 6919, qui est Dionysianus 1411, plena fiet, inquit, bidui mpohynois. Hæc Argyrus. Et quidem revera anno illo, quem
dicit, Christi 1373, Judaicum plenilunium contigit horis circiter tribus post solis exortum.
Erat annus Judaicus 5133, cujus Tisri iniit Augusti, 30, feria 2, anno Christi 1372, cyclo
solis Romano IX, littera D. C. Nam illius character erat 2, 3, 606. Nisan autem character 5,
20, 757, feria 6 ob translationem; Martii 25, cyclo solis Romano X, littera... anno Christi
1373. Plenilunium ergo commissum est Apr. 8, fer. 6, 15, 73, post ortum solis. Nam epilogismus Judaicus ab occasu solis incipit. Sed mirus hominis stupor: qui non animadverterit
terminos Paschales, qui in hoc laterculo descripti sunt, cui Damascenus auctor inscribitur,
non alios esse quam Nicænos, quibus Theophilus, Cyrillus, et Catholici deinceps usi sunt.
At Isaacus circa annum Christi 765, Canonem illum conditum ac terminos esse constitutos,
existimat. Detractis enim 608 de 1373, exsistit annus 765. Sane Joannes Damascenus koc sæculo vixit, qui laterculi hujus artificiosi conditor esse potuit: non tamen terminos instituit.
Sed Argyrum fefellit id de quo ante monui. Pulavit eo tempore quo Paschales fixi sunt termini, plenam lunam in eos incurrisse: quod quidem sancti Damasceni ætate contigit: cum
olim Nicæno sæculo biduo fere plenilunia prævenirent. Joannes Hierosolymitanus Damascenum astronomiæ peritissimum fuisse refert in ejus Vita, idque colligi posse ait ex paucis illis
que ad rudiorum eruditionem scripsit: in quibus utique fuerit hic Canon paschalis. Hujus
porro condendi vel potius describendi occasionem fortasse Damasceno nostro dederit dissensio
hæreticorum a Catholicis quam Theophanes anno 20 Copronymi accidisse refert, ut Catholici
die sexto Aprilis Pascha celebrarint, hæretici die 13, quod tamen doctissimus Antonius Pagi
in annum 19 ejusdem Copronymi et Christi 759, rejiciendum observat, atque Gallos nostros
secundum cyclum Victorinum, una cum Alexandrinis Paschæ festivitatem perinde egisse,
alque adeo cum Cophtis Jacobitis, quos ejusdem sectæ Syri imitabantur.
Ἰστέον, ὡς διαφέρει ὁ ἐρωτηματικὸς λόγος τοῦ πυσματικοῦ, ὅτι τῷ μὲν ἐρωτηματικῷ ταχεῖα ἕπεται ἡ ἀπόκρισις ἤγουν δι’ ὀλίγου, τῷ δὲ πυσματικῷ χρονία καὶ διὰ πολλοῦ ἕπεται ἡ ἀπόκρισις ἤγουν διὰ πολλῶν λόγων. Ἔνστασις ἡ ἐκ πρώτης βαλβῖδος ἤγουν ἐκ προοιμίων ἀνατρέπουσα τὸν λόγον. Ἀντιπαράστασις δὲ ἡ δεχομένη μὲν τὸν λόγον ὡς ἀληθῆ, δεικνύουσα δέ, ὡς οὐδὲν βλάπτει πρὸς τὸ προκείμενον, οἷον θελόντων ἡμῶν δεῖξαι. Αἵρεσίς ἐστι περὶ πίστεως οὐκ ἀληθὴς δόξα. Αἵρεσίς ἐστι δόξα πλειόνων ἀνθρώπων πρὸς ἀλλήλους μὲν συμφωνούντων πρὸς ἑτέρους δὲ διαφωνούντων. Κοινὴ δὲ ἔννοιά ἐστιν ἡ παρὰ πάντων ὁμολογουμένη, οἷον ὅτι ἔστι θεός. Θέσις δέ ἐστι παράδοξος ὑπόληψίς τινος τῶν ἐν φιλοσοφίᾳ γνωρίμων ἤγουν ξένη ἔννοια οἷον ὡς Παρμενίδου λόγος, ὅτι ἓν ἔλεγε τὸ ὄν, καὶ ὡς ὁ Ἡρακλείτου, ὅτι πάντα κινεῖται. Περὶ τῶν τεσσάρων διαλεκτικῶν μεθόδων Ἰστέον, ὡς τέσσαρές εἰσι διαλεκτικαὶ μέθοδοι ἤγουν λογικαί· α διαιρετική, ἥτις διαιρεῖ τὸ γένος εἰς εἴδη διὰ μέσων τῶν διαφορῶν· β ὁριστική, ἥτις ἀπὸ τοῦ γένους καὶ τῶν διαφορῶν διεῖλε, ὡς ἡ διαιρετικὴ ὁρίζεται τὸ ὑποκείμενον·
Μήνες κατὰ Ἰουδαίους.
FRAGMENTA
Menses secundum Judæos.
α'. Νισάν. β'. Πάρ' γ'. Σιουάν. δ'. Θαμούς. ε'."Α6.
1. Nisan. 2. Jar. 3. Sivan. 4. Thamuz. 5. Ab. 6.
Γ΄. Αλούλ. ζ'. Θερσή 4. η'. Μαρσουάν. Θ'. Χασλού. Η Elul. 7. Tisri. 8. Marchsouan. 9. Chasleu. 10.
ι. Τιδήθ. ια'. Σαβάτ. ιβ'. 'Αδάρ.
Μῆνες κατὰ Μακεδόνας
α΄. Ταῦρος. β'. Δίδυμος γ'. Καρκίνος. δ'. Λέων.
ε'. Παρθένος. ς' Ζυγός. ζ'. Σκορπίος. η'. Τοξότης.
θ'. Αἰγόκερως. ι'. Υδροχόος. ια'. Ιχθύς. ιβ'. Κριός.
Μῆνες κατὰ "Ελληνας
α'. Ξανθικός. β'. 'Αρτεμίσιος. γ'. Δαίσιος. δ'. Πάνε -
μος. ε'. Λῷος. ς'. Γορπιαίος. ζ'. Υπερβερεταῖος. η'. Δίος.
θ'.Απηλλαῖος. ι'. Αὐδυναῖος, τα'. Περίτιος. ιβ'. Αύστρος.
Μῆνες κατὰ Αίγυπτίους.
σ'. Φαρμουθί. β'. Παχών. γ'. Παυνί. δ'. Επιφί. ε'.
Μεσωρί. ς'. Θώθ. ζ. Φαωφί. η'. 'Αθύρ. θ'. Χοιάκ.
:. Τυδί. ια'. Μεχείρ. ιβ'. Φαμενώθ.
Emenda. Bapt.
Tebeth. 11. Sabat. 12. Adar
Menses secundum Macedones.
4. Taurus. 2. Geminus. 3. Cancer. 4. Leo. 3. Virgo.
6. Libra. 7. Scorpius. 8. Sagittarius. 9. Capricor
nus. 10. Hydria. 11. Pisces. 12. Aries.
Menses secundum Græcos.
4. Xanthicus. 2. Artemisius. 3. Dæsius. 4. Panemus
5. Lous. 6. Gorpiæus. 7. Hyperberetæus. 8. Dius. 9.
Appellæus. 10. Audinæus. 41. Peritius. 12. Dystrus.
Menses secundum Ægyptios.
1. Pharmuthi. 2. Pachon. 3. Pauni. 4. Epiphi,
5. Mesori. 6. Thoth. 7. Paophi. 8. Athyr. 9. Chœak.
10. Tybi. 11. Mechir. 12. Phanemoth.
NOTÆ.
Karà Mazedovas, secundum Macedones: Europros scilicet, non Asiaticos.
Karà "Ellovac, secundum Græcos: seu SyroMacedones qui, Alexandro Magno duce, Asiam et
Syriam occuparunt, de quorum anno solari dissertationem scripsit Usserius, tum subinde eminentissimus Cardinalis Norisius. Athenienses menses.
suos nominibus aliis nuncupabant.
579 IN CANONEM PASCHALEM ADMONITIO.
Quem hic exhibeo Canonem Paschalem, seu laterculum ad inveniendum diem Paschæ, in
duobus Regiis codicibus reperi, necnon cap. 10 Computi Isaaci Argyri, quem Petavius edidit in Uranologia: habent et alii aliarum Europe Bibliothecarum codices, et ubique sancti
Joannis Damasceni nomen ei præfixum est. In Reg. 2700: Τοῦτό ἐστι τὸ Πασχάλιον τοῦ ἁγίου Ἰωάννου
τοῦ Δαμασκηνοῦ. Hic est Canon Paschalis sancti Joannis Damasceni. In altero, Πασχάλιον σὺν Θεῷ
συντεθέν παρὰ τοῦ ἐν ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Ἰωάννου τοῦ Δαμασκηνοῦ. Canon Paschalis Deo dante com
positus a sancto Patre nostro Damasceno. Apud Argyrum denique cap.10: Kavóvtov HC TOÙ BEβασμίου καὶ μεγάλου Πάσχα εὑρέσεως παρὰ τοῦ ὁσίου καὶ θεοφόρου Πατρὸς ἡμῶν Ἰωάννου Δαμασκηνοῦ
Laterculus venerandi et magni Paschatis inveniendi a sancto Joanne Damasceno conditus. Ejus
auctorem esse Joannem nostrum Damascenum haud melius probavero, quam allato doctissimi Petavii judicio, quo in Isaaci Argyri circa Canonem hunc inconsiderantiam et axpislav animadvertit, pag. 320 Canonem Paschalem, inquit, quem cap. x proposuit, cujusque terminos
Paschales biduo Nicephorus anticipavit, conditum esse suspicatur ante annos 608, quam ista
proderet. Quoniam biduum Paschata Judaica moratur; etsi nondum expletos illos esse duos
dies asserit: sed de iis superesse adhuc horas tres, quibus exhauriendis anni octo et triginta
desiderantur. Siquidem cyclo ineunte 3 (hic est annus Christi Dionysianus 1373) plenilunium
Judaicum incidit post horas tres æquabiliter ab ortu solis diei viu Aprilis. Erat annus Constantinopolitanus 6881. Itaque post annos triginta octo, videlicet anno 6919, qui est Dionysianus 1411, plena fiet, inquit, bidui mpohynois. Hæc Argyrus. Et quidem revera anno illo, quem
dicit, Christi 1373, Judaicum plenilunium contigit horis circiter tribus post solis exortum.
Erat annus Judaicus 5133, cujus Tisri iniit Augusti, 30, feria 2, anno Christi 1372, cyclo
solis Romano IX, littera D. C. Nam illius character erat 2, 3, 606. Nisan autem character 5,
20, 757, feria 6 ob translationem; Martii 25, cyclo solis Romano X, littera... anno Christi
1373. Plenilunium ergo commissum est Apr. 8, fer. 6, 15, 73, post ortum solis. Nam epilogismus Judaicus ab occasu solis incipit. Sed mirus hominis stupor: qui non animadverterit
terminos Paschales, qui in hoc laterculo descripti sunt, cui Damascenus auctor inscribitur,
non alios esse quam Nicænos, quibus Theophilus, Cyrillus, et Catholici deinceps usi sunt.
At Isaacus circa annum Christi 765, Canonem illum conditum ac terminos esse constitutos,
existimat. Detractis enim 608 de 1373, exsistit annus 765. Sane Joannes Damascenus koc sæculo vixit, qui laterculi hujus artificiosi conditor esse potuit: non tamen terminos instituit.
Sed Argyrum fefellit id de quo ante monui. Pulavit eo tempore quo Paschales fixi sunt termini, plenam lunam in eos incurrisse: quod quidem sancti Damasceni ætate contigit: cum
olim Nicæno sæculo biduo fere plenilunia prævenirent. Joannes Hierosolymitanus Damascenum astronomiæ peritissimum fuisse refert in ejus Vita, idque colligi posse ait ex paucis illis
que ad rudiorum eruditionem scripsit: in quibus utique fuerit hic Canon paschalis. Hujus
porro condendi vel potius describendi occasionem fortasse Damasceno nostro dederit dissensio
hæreticorum a Catholicis quam Theophanes anno 20 Copronymi accidisse refert, ut Catholici
die sexto Aprilis Pascha celebrarint, hæretici die 13, quod tamen doctissimus Antonius Pagi
in annum 19 ejusdem Copronymi et Christi 759, rejiciendum observat, atque Gallos nostros
secundum cyclum Victorinum, una cum Alexandrinis Paschæ festivitatem perinde egisse,
alque adeo cum Cophtis Jacobitis, quos ejusdem sectæ Syri imitabantur.
γ ἀναλυτικὴ ἡ τὸ συνθετικώτερον ἀναλύουσα εἰς τὰ ἁπλούστερα, ἤγουν τὸ σῶμα εἰς τοὺς χυμούς, τοὺς χυμοὺς εἰς τοὺς καρπούς, τοὺς καρποὺς εἰς τὰ τέσσαρα στοιχεῖα, τὰ τέσσαρα στοιχεῖα εἰς ὕλην καὶ εἶδος· δ ἀποδεικτικὴ ἡ διὰ μέσου τινὸς δεικνύουσα τὸ προκείμενον· οἷον πρόκειταί μοι δεῖξαι, ὅτι ἡ ψυχὴ ἀθάνατός ἐστι· λαμβάνω τι μέσον, τὸ ἀεικίνητον, καὶ συλλογίζομαι οὕτως· Ἡ ψυχὴ ἀεικίνητος· τὸ ἀεικίνητον ἀθάνατον· ἡ ψυχὴ ἄρα ἀθάνατος. Ἰστέον δέ, ὡς οἱ συλλογισμοὶ τῆς ἀποδεικτικῆς εἰσι. Δεῖ δὲ γινώσκειν, ὅτι ἡ ἀναλυτικὴ τρισσή τίς ἐστιν· ἔστι γὰρ φυσικὴ ὡς προλεχθεῖσα· ἔστι δὲ καὶ λογικὴ ἀνάλυσις, ὅταν τὸν προταχθέντα συλλογισμὸν ἀναλύσωμεν εἰς τὸ οἰκεῖον σχῆμα· ἔστι καὶ μαθηματική, ὅταν λάβωμεν τὸ ζητούμενον ὡς ὁμολογούμενον καὶ καταντήσωμεν εἴς τι ὁμολογούμενον, ὅθεν ἀγρεύεται τὸ προκείμενον. Οἷον ἔστω ζητούμενον, εἰ ἀθάνατος ἡ ψυχή. Τοῦτο τὸ ζητούμενον λαμβάνω ὡς ὁμολογούμενον καὶ λέγω· Ἐπειδὴ ἀθάνατος ἡ ψυχή, εἰσὶν ἀμοιβαὶ τῶν φαύλων καὶ ἀγαθῶν πράξεων· εἰ δέ εἰσιν ἀμοιβαί, εἰσὶ τὰ ὑπὸ γῆν δικαιωτήρια· εἰ δέ εἰσι τὰ ὑπὸ γῆν δικαιωτήρια, ἔστι τὸ δικαζόμενον καὶ δικάζον·
Μήνες κατὰ Ἰουδαίους.
FRAGMENTA
Menses secundum Judæos.
α'. Νισάν. β'. Πάρ' γ'. Σιουάν. δ'. Θαμούς. ε'."Α6.
1. Nisan. 2. Jar. 3. Sivan. 4. Thamuz. 5. Ab. 6.
Γ΄. Αλούλ. ζ'. Θερσή 4. η'. Μαρσουάν. Θ'. Χασλού. Η Elul. 7. Tisri. 8. Marchsouan. 9. Chasleu. 10.
ι. Τιδήθ. ια'. Σαβάτ. ιβ'. 'Αδάρ.
Μῆνες κατὰ Μακεδόνας
α΄. Ταῦρος. β'. Δίδυμος γ'. Καρκίνος. δ'. Λέων.
ε'. Παρθένος. ς' Ζυγός. ζ'. Σκορπίος. η'. Τοξότης.
θ'. Αἰγόκερως. ι'. Υδροχόος. ια'. Ιχθύς. ιβ'. Κριός.
Μῆνες κατὰ "Ελληνας
α'. Ξανθικός. β'. 'Αρτεμίσιος. γ'. Δαίσιος. δ'. Πάνε -
μος. ε'. Λῷος. ς'. Γορπιαίος. ζ'. Υπερβερεταῖος. η'. Δίος.
θ'.Απηλλαῖος. ι'. Αὐδυναῖος, τα'. Περίτιος. ιβ'. Αύστρος.
Μῆνες κατὰ Αίγυπτίους.
σ'. Φαρμουθί. β'. Παχών. γ'. Παυνί. δ'. Επιφί. ε'.
Μεσωρί. ς'. Θώθ. ζ. Φαωφί. η'. 'Αθύρ. θ'. Χοιάκ.
:. Τυδί. ια'. Μεχείρ. ιβ'. Φαμενώθ.
Emenda. Bapt.
Tebeth. 11. Sabat. 12. Adar
Menses secundum Macedones.
4. Taurus. 2. Geminus. 3. Cancer. 4. Leo. 3. Virgo.
6. Libra. 7. Scorpius. 8. Sagittarius. 9. Capricor
nus. 10. Hydria. 11. Pisces. 12. Aries.
Menses secundum Græcos.
4. Xanthicus. 2. Artemisius. 3. Dæsius. 4. Panemus
5. Lous. 6. Gorpiæus. 7. Hyperberetæus. 8. Dius. 9.
Appellæus. 10. Audinæus. 41. Peritius. 12. Dystrus.
Menses secundum Ægyptios.
1. Pharmuthi. 2. Pachon. 3. Pauni. 4. Epiphi,
5. Mesori. 6. Thoth. 7. Paophi. 8. Athyr. 9. Chœak.
10. Tybi. 11. Mechir. 12. Phanemoth.
NOTÆ.
Karà Mazedovas, secundum Macedones: Europros scilicet, non Asiaticos.
Karà "Ellovac, secundum Græcos: seu SyroMacedones qui, Alexandro Magno duce, Asiam et
Syriam occuparunt, de quorum anno solari dissertationem scripsit Usserius, tum subinde eminentissimus Cardinalis Norisius. Athenienses menses.
suos nominibus aliis nuncupabant.
579 IN CANONEM PASCHALEM ADMONITIO.
Quem hic exhibeo Canonem Paschalem, seu laterculum ad inveniendum diem Paschæ, in
duobus Regiis codicibus reperi, necnon cap. 10 Computi Isaaci Argyri, quem Petavius edidit in Uranologia: habent et alii aliarum Europe Bibliothecarum codices, et ubique sancti
Joannis Damasceni nomen ei præfixum est. In Reg. 2700: Τοῦτό ἐστι τὸ Πασχάλιον τοῦ ἁγίου Ἰωάννου
τοῦ Δαμασκηνοῦ. Hic est Canon Paschalis sancti Joannis Damasceni. In altero, Πασχάλιον σὺν Θεῷ
συντεθέν παρὰ τοῦ ἐν ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Ἰωάννου τοῦ Δαμασκηνοῦ. Canon Paschalis Deo dante com
positus a sancto Patre nostro Damasceno. Apud Argyrum denique cap.10: Kavóvtov HC TOÙ BEβασμίου καὶ μεγάλου Πάσχα εὑρέσεως παρὰ τοῦ ὁσίου καὶ θεοφόρου Πατρὸς ἡμῶν Ἰωάννου Δαμασκηνοῦ
Laterculus venerandi et magni Paschatis inveniendi a sancto Joanne Damasceno conditus. Ejus
auctorem esse Joannem nostrum Damascenum haud melius probavero, quam allato doctissimi Petavii judicio, quo in Isaaci Argyri circa Canonem hunc inconsiderantiam et axpislav animadvertit, pag. 320 Canonem Paschalem, inquit, quem cap. x proposuit, cujusque terminos
Paschales biduo Nicephorus anticipavit, conditum esse suspicatur ante annos 608, quam ista
proderet. Quoniam biduum Paschata Judaica moratur; etsi nondum expletos illos esse duos
dies asserit: sed de iis superesse adhuc horas tres, quibus exhauriendis anni octo et triginta
desiderantur. Siquidem cyclo ineunte 3 (hic est annus Christi Dionysianus 1373) plenilunium
Judaicum incidit post horas tres æquabiliter ab ortu solis diei viu Aprilis. Erat annus Constantinopolitanus 6881. Itaque post annos triginta octo, videlicet anno 6919, qui est Dionysianus 1411, plena fiet, inquit, bidui mpohynois. Hæc Argyrus. Et quidem revera anno illo, quem
dicit, Christi 1373, Judaicum plenilunium contigit horis circiter tribus post solis exortum.
Erat annus Judaicus 5133, cujus Tisri iniit Augusti, 30, feria 2, anno Christi 1372, cyclo
solis Romano IX, littera D. C. Nam illius character erat 2, 3, 606. Nisan autem character 5,
20, 757, feria 6 ob translationem; Martii 25, cyclo solis Romano X, littera... anno Christi
1373. Plenilunium ergo commissum est Apr. 8, fer. 6, 15, 73, post ortum solis. Nam epilogismus Judaicus ab occasu solis incipit. Sed mirus hominis stupor: qui non animadverterit
terminos Paschales, qui in hoc laterculo descripti sunt, cui Damascenus auctor inscribitur,
non alios esse quam Nicænos, quibus Theophilus, Cyrillus, et Catholici deinceps usi sunt.
At Isaacus circa annum Christi 765, Canonem illum conditum ac terminos esse constitutos,
existimat. Detractis enim 608 de 1373, exsistit annus 765. Sane Joannes Damascenus koc sæculo vixit, qui laterculi hujus artificiosi conditor esse potuit: non tamen terminos instituit.
Sed Argyrum fefellit id de quo ante monui. Pulavit eo tempore quo Paschales fixi sunt termini, plenam lunam in eos incurrisse: quod quidem sancti Damasceni ætate contigit: cum
olim Nicæno sæculo biduo fere plenilunia prævenirent. Joannes Hierosolymitanus Damascenum astronomiæ peritissimum fuisse refert in ejus Vita, idque colligi posse ait ex paucis illis
que ad rudiorum eruditionem scripsit: in quibus utique fuerit hic Canon paschalis. Hujus
porro condendi vel potius describendi occasionem fortasse Damasceno nostro dederit dissensio
hæreticorum a Catholicis quam Theophanes anno 20 Copronymi accidisse refert, ut Catholici
die sexto Aprilis Pascha celebrarint, hæretici die 13, quod tamen doctissimus Antonius Pagi
in annum 19 ejusdem Copronymi et Christi 759, rejiciendum observat, atque Gallos nostros
secundum cyclum Victorinum, una cum Alexandrinis Paschæ festivitatem perinde egisse,
alque adeo cum Cophtis Jacobitis, quos ejusdem sectæ Syri imitabantur.
εἰ δέ ἐστι τὸ δικαζόμενον καὶ δικάζον, ἔστι προνοητὴς καὶ πρόνοια, ἥτις παρὰ πᾶσιν ὁμολογεῖται. Ἔνθεν λοιπὸν κατὰ σύνθεσιν λέγω· Ἐπειδὴ ἔστι πρόνοια καὶ δικαστής, εἰσὶ τὰ ὑπὸ γῆν δικαιωτήρια· εἰ δέ εἰσι ταῦτα, εἰσὶν ἀμοιβαί· εἰ δέ εἰσιν ἀμοιβαί, ἔστι τὸ κρινόμενον· εἰ δὲ ἔστι τὸ κρινόμενον, ἀθάνατος ἄρα ἡ ψυχή.
Μήνες κατὰ Ἰουδαίους.
FRAGMENTA
Menses secundum Judæos.
α'. Νισάν. β'. Πάρ' γ'. Σιουάν. δ'. Θαμούς. ε'."Α6.
1. Nisan. 2. Jar. 3. Sivan. 4. Thamuz. 5. Ab. 6.
Γ΄. Αλούλ. ζ'. Θερσή 4. η'. Μαρσουάν. Θ'. Χασλού. Η Elul. 7. Tisri. 8. Marchsouan. 9. Chasleu. 10.
ι. Τιδήθ. ια'. Σαβάτ. ιβ'. 'Αδάρ.
Μῆνες κατὰ Μακεδόνας
α΄. Ταῦρος. β'. Δίδυμος γ'. Καρκίνος. δ'. Λέων.
ε'. Παρθένος. ς' Ζυγός. ζ'. Σκορπίος. η'. Τοξότης.
θ'. Αἰγόκερως. ι'. Υδροχόος. ια'. Ιχθύς. ιβ'. Κριός.
Μῆνες κατὰ "Ελληνας
α'. Ξανθικός. β'. 'Αρτεμίσιος. γ'. Δαίσιος. δ'. Πάνε -
μος. ε'. Λῷος. ς'. Γορπιαίος. ζ'. Υπερβερεταῖος. η'. Δίος.
θ'.Απηλλαῖος. ι'. Αὐδυναῖος, τα'. Περίτιος. ιβ'. Αύστρος.
Μῆνες κατὰ Αίγυπτίους.
σ'. Φαρμουθί. β'. Παχών. γ'. Παυνί. δ'. Επιφί. ε'.
Μεσωρί. ς'. Θώθ. ζ. Φαωφί. η'. 'Αθύρ. θ'. Χοιάκ.
:. Τυδί. ια'. Μεχείρ. ιβ'. Φαμενώθ.
Emenda. Bapt.
Tebeth. 11. Sabat. 12. Adar
Menses secundum Macedones.
4. Taurus. 2. Geminus. 3. Cancer. 4. Leo. 3. Virgo.
6. Libra. 7. Scorpius. 8. Sagittarius. 9. Capricor
nus. 10. Hydria. 11. Pisces. 12. Aries.
Menses secundum Græcos.
4. Xanthicus. 2. Artemisius. 3. Dæsius. 4. Panemus
5. Lous. 6. Gorpiæus. 7. Hyperberetæus. 8. Dius. 9.
Appellæus. 10. Audinæus. 41. Peritius. 12. Dystrus.
Menses secundum Ægyptios.
1. Pharmuthi. 2. Pachon. 3. Pauni. 4. Epiphi,
5. Mesori. 6. Thoth. 7. Paophi. 8. Athyr. 9. Chœak.
10. Tybi. 11. Mechir. 12. Phanemoth.
NOTÆ.
Karà Mazedovas, secundum Macedones: Europros scilicet, non Asiaticos.
Karà "Ellovac, secundum Græcos: seu SyroMacedones qui, Alexandro Magno duce, Asiam et
Syriam occuparunt, de quorum anno solari dissertationem scripsit Usserius, tum subinde eminentissimus Cardinalis Norisius. Athenienses menses.
suos nominibus aliis nuncupabant.
579 IN CANONEM PASCHALEM ADMONITIO.
Quem hic exhibeo Canonem Paschalem, seu laterculum ad inveniendum diem Paschæ, in
duobus Regiis codicibus reperi, necnon cap. 10 Computi Isaaci Argyri, quem Petavius edidit in Uranologia: habent et alii aliarum Europe Bibliothecarum codices, et ubique sancti
Joannis Damasceni nomen ei præfixum est. In Reg. 2700: Τοῦτό ἐστι τὸ Πασχάλιον τοῦ ἁγίου Ἰωάννου
τοῦ Δαμασκηνοῦ. Hic est Canon Paschalis sancti Joannis Damasceni. In altero, Πασχάλιον σὺν Θεῷ
συντεθέν παρὰ τοῦ ἐν ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Ἰωάννου τοῦ Δαμασκηνοῦ. Canon Paschalis Deo dante com
positus a sancto Patre nostro Damasceno. Apud Argyrum denique cap.10: Kavóvtov HC TOÙ BEβασμίου καὶ μεγάλου Πάσχα εὑρέσεως παρὰ τοῦ ὁσίου καὶ θεοφόρου Πατρὸς ἡμῶν Ἰωάννου Δαμασκηνοῦ
Laterculus venerandi et magni Paschatis inveniendi a sancto Joanne Damasceno conditus. Ejus
auctorem esse Joannem nostrum Damascenum haud melius probavero, quam allato doctissimi Petavii judicio, quo in Isaaci Argyri circa Canonem hunc inconsiderantiam et axpislav animadvertit, pag. 320 Canonem Paschalem, inquit, quem cap. x proposuit, cujusque terminos
Paschales biduo Nicephorus anticipavit, conditum esse suspicatur ante annos 608, quam ista
proderet. Quoniam biduum Paschata Judaica moratur; etsi nondum expletos illos esse duos
dies asserit: sed de iis superesse adhuc horas tres, quibus exhauriendis anni octo et triginta
desiderantur. Siquidem cyclo ineunte 3 (hic est annus Christi Dionysianus 1373) plenilunium
Judaicum incidit post horas tres æquabiliter ab ortu solis diei viu Aprilis. Erat annus Constantinopolitanus 6881. Itaque post annos triginta octo, videlicet anno 6919, qui est Dionysianus 1411, plena fiet, inquit, bidui mpohynois. Hæc Argyrus. Et quidem revera anno illo, quem
dicit, Christi 1373, Judaicum plenilunium contigit horis circiter tribus post solis exortum.
Erat annus Judaicus 5133, cujus Tisri iniit Augusti, 30, feria 2, anno Christi 1372, cyclo
solis Romano IX, littera D. C. Nam illius character erat 2, 3, 606. Nisan autem character 5,
20, 757, feria 6 ob translationem; Martii 25, cyclo solis Romano X, littera... anno Christi
1373. Plenilunium ergo commissum est Apr. 8, fer. 6, 15, 73, post ortum solis. Nam epilogismus Judaicus ab occasu solis incipit. Sed mirus hominis stupor: qui non animadverterit
terminos Paschales, qui in hoc laterculo descripti sunt, cui Damascenus auctor inscribitur,
non alios esse quam Nicænos, quibus Theophilus, Cyrillus, et Catholici deinceps usi sunt.
At Isaacus circa annum Christi 765, Canonem illum conditum ac terminos esse constitutos,
existimat. Detractis enim 608 de 1373, exsistit annus 765. Sane Joannes Damascenus koc sæculo vixit, qui laterculi hujus artificiosi conditor esse potuit: non tamen terminos instituit.
Sed Argyrum fefellit id de quo ante monui. Pulavit eo tempore quo Paschales fixi sunt termini, plenam lunam in eos incurrisse: quod quidem sancti Damasceni ætate contigit: cum
olim Nicæno sæculo biduo fere plenilunia prævenirent. Joannes Hierosolymitanus Damascenum astronomiæ peritissimum fuisse refert in ejus Vita, idque colligi posse ait ex paucis illis
que ad rudiorum eruditionem scripsit: in quibus utique fuerit hic Canon paschalis. Hujus
porro condendi vel potius describendi occasionem fortasse Damasceno nostro dederit dissensio
hæreticorum a Catholicis quam Theophanes anno 20 Copronymi accidisse refert, ut Catholici
die sexto Aprilis Pascha celebrarint, hæretici die 13, quod tamen doctissimus Antonius Pagi
in annum 19 ejusdem Copronymi et Christi 759, rejiciendum observat, atque Gallos nostros
secundum cyclum Victorinum, una cum Alexandrinis Paschæ festivitatem perinde egisse,
alque adeo cum Cophtis Jacobitis, quos ejusdem sectæ Syri imitabantur.
Continue reading PG 95: Dissertatio adversus Nestorianorum Hæresim →≣ entire volume