se in cellam monasterio vicinam reciperent, quod quidem de S. Antonio Macario Aegyptio aliis relatum legimus. Eremi tarum denique severitatem longissime supe rabant anachoretae qui, saepenumero totam paene vitam in interiore solitudine sine 5 ulla hominis ope degentes, per quinqua ginta saepe annos et amplius nullius hominis vultum adspiciebant, radicibus, pomis, herbis vescentes. Nec sine voluptate fervescentem solis ignem, sitis ardorem, defectum aquae in honorem Christi ferebant. Nonnunquam via tor, desertum peragrans, ante ipsorum obi tum quasi a Deo missus superveniebat, qui nudos eos longisque capillis in corpore ob tectos in ultima hora reficiebat et honesto tu mulo sepeliebat Fratres autem in mo nasteriis semper nudis pedibus et baculis in nixos incessisse, caput cucullo indutum et hu meros scapulari, corpus zona cinctum ha buisse, insuper melotem i. e. ovinam pellem gessisse, apud Evagrium Cassianum et in Vitis Patrum editionis Rosweidianae co piosissime narratur. Aegyptio fuit, sedebat, ob cellularum ibi dis- rum saepissime utebantur, ita quidem, ut sol persarum multitudinem Cellia seu Cellulae nominabatur, quae eodem illo auctore di stabant decem fere milliaria a Nitria in inte riore deserto Unde colligitur, Alexan drini habitationem, licet Nitria in medio utriusque posita esset, certe haud multum ab Aegyptii monasteriis remotam fuisse. Tanta autem fama duorum Macariorum erat inter illius regionis fratres, ut eidem auctori patres quidam in Celliis narrarent, duos in locis istis Macarios quasi duo caeli lumina reful sisse» et Palladius, qui una cum Macario Alexandrino tres annos habitaverat in Celliis, _ illorum laudes referens singulari quadam in troductione opus sibi esse putaret, ne tanta narrans mentiri videretur Vitae severi tas paene incredibilis tum in innumeris Aegy pti monasteriis vigebat, 4 quo referenda sunt crebra et longa ieiunia omnis fere carnis abstinentia vigiliae habitatio in cellu lis, in quibus vix poterat corpus moveri et alia, quae duriora in monasteriis exerceri solebant. monachis in monasteriis degenti bus distinguendi sunt eremitae, qui maioris spiritualis perfectionis gratia, abbate consen tiente, in interiorem solitudinem se abdebant, ubi parvam cellam inhabitantes singulis die- Palaestina uberius describere, ab hoc loco bus aquam e monasterio missam cum pane recipiebant nonnumquam vero et ipsi lo cum aquosum sibi eligebant, quo sererent et panem sua manu conficerent Sed eremi tică vita etiam abbates aut senes monasterio Bened. Patavii 1777 T. I P. II p. 672 (cap. 60); VV. PP. Rosw. p. 51, 1 (cap. 32). Vita S. Pachomii cap. 1, VV. PP. Rosw. p. 113, 2. VV. PP. Rosw. lib. Il cap. 22 p. 478, 1. VV. PP. Rosw. lib. II cap. 28 p. 479, 2. ' Hist. Laus.; cf. infra Caput II. Alii post quinque dies, alii post duos, alii post tres, alii semel tantum in hebdomade come derunt, alii hebdomades integras ieiunarunt. Cf. Rosweidi Indicem rerum in vitas Patrum s. v. ieiunium. De carnibus vero et vino tacere melius puto quam quidquam dicere, quando nec apud plu rinos quidem monachorum istiusmodi aliquid re periatur, › Vita S. Antonii, S. Athan. Opp. 1. 1. p. 638 (cap. 7), VV. PP. Rosw. p. 38, 1 (cap. 6). Vigiliae et nocturnae orationes apud mona chos creberrimae erant. Cf. Rosweidi Indicem s. v. vigiliae. Talem cellulam inhabitavit Macarius Alexan drinus. Cf. infra Caput'III. Sulpicius Severus Dial.. cap. 10, Gallandit BEL. PP. T. VIII p. 405, 2, Migne Patrol. T. XX 3. Solitariam in Aegypto vitam quarti sae culi et, quo inde late diffusa est, in Syria et alienum est. Quanquam haec pauca adiun genda duximus. Pater monachicae institutio uis in Aegypto S. Antonius magnus fuit; nam * necdum [ante eum] tam crebra erant in Aegypto monasteria, neque omnino quis p. 190. Cf. Vit. S. Antonii, S. Athan. Opp. 1. 1. cap. 50, VV. PP. Rosw. cap. 24, 25. Ita S. Antonius. Vita S. Antonii, S. Athan. Opp. 1. 1. p. 665 (cap. 50), VV. PP. Rosw. p. 48, 2 (cap. 25). Vita S. Antonii, S. Athan. Opp. 1. 1. p. 662 (cap. 45), VV. PP. Rosw. p. 47, 2 (cap. 22). Cf. infra Caput II. Habitant plerique in eremo sine ullis ta bernaculis, quos anachoretas vocant; vivunt her barum radicibus, nullo unquam certo loco consi stunt, ne ab hominibus frequententur; quas nox coegerit, sedes habent. › Sulp. Sever. Dial. 1 cap. 15 (Rosw. l. 1. p. 540, 2). Vita Onuphrii, VV. PP. Rosw. p. 99 sqq. De coenobitis et anachoretis cf. S. Hieron. ep. 22, Opp. ed. Migne T. I [Patrol. T. XXII] p. 419 sqq. Cassian. Coll. XVIII cap. 4 sqq. Opp. ed. Gazaeus p. 516 sqq., Migne Patrol. T. XLIX p. 1093. In libro, qui inscriptus est Capita practica ad Anatolium. Galland. Bibl. PP. T. VII p. 553 sqq. Cf. de coenobiorum institutis lib. 1 Cassiani Opp. ed. Gazaeus p. 4 sq., Migne 1. 1. p. 59 sqq.

quam aviam solitudinem noverat, sed qui- dicas, novum quoddam martyrii genus, quod, quo magis ipsorum voluntatem Deus ducere dignaretur ad exitum, ipsi sibi imponebant, ac tanquam viam perfectiorem securioremque sibi eligebant, saecularem vitam, id quod be ne observes, minime despicientes Ex illo autem interiore tantum, quod spiritus effer vescens operatur, desiderio sanctitatis exem ploque a senibus sanctis ad imitandum pro posito explicari potest, quod tota quasi Ae gyptus senes 7 illos in deserto sit secuta, et una cum iis lubentissime asperrimos vitae labores tulerit, quod post sex vel septem cunque in Christi servitute sibimet ipsi pro desse cupiebat, non longe a sua villula sepa ratus instituebatur» S. Antonius vero, li cet vita eius multos patres ad imitationem in flammaverit, et a cunctis ad imitandum prae clare proposita» novum illum ad eremos concursum multum promoverit, minime hunc interiorem gentis Aegyptiae religiosum ani mi sensum temere procreavit, verum tempora illa Aegypti ad 6 vitam monachicam quam maxime inclinabant. «Post persecutionen Diocletiani et Maximiani crudelium principum multitudo gentium [in monasteria} intravit, decennia vastissimae solitudines monaste et fecunditas Ecclesiae fructus amplissimos "riis sanctisque viris ita fuerint refertae, ut, coepit exhibere» Nam «considerantes, qui de gentibus in Christo crediderant, mar tyrum passiones, eorumque sincerum circa Christum confessionis affectum, coeperunt et ipsi per gratiam Domini Sanctorum vitam conversationemque sectari, et huius institu tionis esse, ut etiam his illud aptaretur Apo stoli: Circumierunt in melotis, in pellibus caprinis, egentes, angustiati, afflicti, quibus non erat dignus mundus, in solitudinibus er rantes et montibus, in speluncis et cavernis terrae» Vides studium martyrii, timorem Dei, atque curam verae salutis animae viros illos in eremum eduxisse, in qua vitam in Deo collocatam viverent, et morte pro Christo in persecutionibus subeunda non dignati nunc sibi ipsi et mundo morerentur, ut exsurge rent in Christo. Anachoreticam et solitariam quarti saeculi vitam continuatum martyrium Vita S. Antonii, S. Athan. Opp. 1. 1. p. 634 (cap. 3), VV. PP. Rosw. p. 36, 2 (cap. 3). Vita S. Pachomii cap. 1, VV. PP. Rosw. p. Ibid. p. 114, 4. Prolog. in Vitam S. Pachomii, ibid. p. 113, 1. Revelatur, Paphnutium sanctitate similem esse symphoniaco cuidam, qui in vico quodam can tandi arte victum quaerebat. Eundem revelatur si milem esse praeposito vici cuiusdam vicini. Idem sanctitate similis iudicatur negotiatori Alexandrino viginti millibus solidorum mercimonia tribus na vibus deferenti ex Thebaide. VV. PP. Rosw. lib. Il cap. 16 p. 473 sqq.; Hist. Laus. ed. Meurs. cap. 44, 45, 46. Macario vox Dei: ‹ Macari, › inquit, ⚫ necdum ad mensuram duarum mulierum perve nisti, quae in proxima pariter habitant civitate. › tbid. lib. Ill eap. 97 p. 515, 1. Talia vero exempla in VV. PP. multa inveniuntur. VV. PP. Rosw. lib. Il cap. 7 p. 461, 2; Hist. Laus. ed. Meurs. cap. 52, Opp. Meursii ex recens. J. Lami Florentiae 1746 T. VIII p. 497. a quanti populi habebantur in urbibus, tan tae paene in desertis haberentur multitudines monachorum» quod ad horribiles Scetis locos e palatio Arsenius e mollibus aedi bus iuvenes tenerae aetatis ad labores vix ferendos properaverint, quod Nitria mons quinque millibus Scete magno numero monachorum Cellia innumeris abundave rint cellulis regiones ad Memphim et Ba bylonem pertinentes ingenti monachorum multitudine affluxerint circa Nilum nu merosissima conspecta sint monasteria quod Serapion fere decem millia monachorum rexerit quod in Tabennis Pachomius per grandem fratrum copiam regula tenuerit civitas autem Oxyrynchus in Thebaide mona chis fuerit intrinsecus et extrinsecus repleta et circumdata, eius aedes publicae nec non tem pla antiquae superstitionis a monachis inhabita Index Rosweidi s. v. Arsenius. VV. PP. Rosw. lib. VI libell. 3, 2; lib. IIE cap. 195. Cf. infra Caput VI. Hist. Laus. 1. 1. cap. 8 p. 359. Cf. infra Caput II. VV. PP. Rosw. lib. III cap. 26 p. 501, 1; lib. 11 cap. 22 p. 478, 1. Ibid. lib. Il cap. 18 p. 476, 1. Sulp. Sev. Dial. I cap. 10, 17, Galland. Bibl. PP. T. VIII d. 405. 407, Migne Patrol. T. XX p. VV. PP. Rosw. lib. II cap. 18 p. 476, 1; Hist. Laus. cap. 77 Opp. Meurs. 1. 1. p. 537. Codici bus Vindobonensibus Historiae Lausiacae nihil de Serapione continetur, cf. Palladii Historiam Lau siacam ad codicis Vindobonensis fidem a nobis brevi ter delineatam, infra huic nostrae editioni Historiae Lausiacae praepositam. Vita S. Pachomii, VV. PP. Rosw. p. 112 sqq.; VV. PP. Rosw. lib. III cap. 34; Hist. Laus. cap. 39, Opp. Meurs. 1. 1. 'p. 454. Monasterium quoque virginum S. Pachomius sorori suae exstruxit. Vita

ta sint, et per totam illam civitatem multo plura ceditur, et extraordinaria tempora non ordi monasteria, quam domus exstiterint, ita ut urbs tota una ecclesia esse videretur, atque episco pus loci viginti millia virginum et decem millia monachorum 8 inibi habitare affirmaret Ex interno tantum martyrii sensu, qui totam Aegyptum inflammabat, ex adspectu libidino sae paucorum paganorum vitae, ex desiderio anteactae vitae severiore disciplina corrigen dae, e senum eremitarum constantia, patien tia, virtutibus, miraculis Dei ope patratis, in telligi potest ille concursus ad monasteria vi taeque severitas, quae nimia saepenumero cuipiam videatur e vulgari more modoque iu dicanti, atque effecit, ut exeunte quarto saecu culo Aegyptus cunctis terris religionis facem praetulerit. S. Hieronymus e Dalmatia, Ru finus ex Italia, Sulpicius Severus e Massilia, Evagrius e Ponto, Palladius e Constantino poli, Cassianus aliique e Palaestina, nobiles viri et feminae e Roma Aegyptum pe tunt, ut adspectu et consuetudine senum fru ctus Spiritus sancti sibi colligant. Ad Fran cos usque et Indos fama curationum, quas per senes Deus efficiebat, penetravit. Aegyptus unum monasterium, cuius filiae es sent Syria et Palaestina esse videbatur. Tanta vero inter omnes monachos disciplina c vigebat, tamque mire quemvis trahebat senio rum exemplum, ut duo iuvenes, aegroto ere mitae ficus aliquot deportare iussi, cum a via aberrassent, post nonnullos dies defuncti fa me invenirentur in deserto, intactis ficubus, quas aegroto tradituri fuerant 9 Qua obe dientia quosdam modum severitatis excessisse vix negari potest; sed e contraria parte liber tatis atque inertiae modus multo saepius ex Pach. cap. 28 p. 124, 1; cf. Hist. Laus. cap. 40 sqq., ibid. p. 457 sqq. VV. PP. Rosw. lib. Il cap. 5; Paradisus Opp. Meursii T. VIII p. 642; Codd. Vindobb. Hist. Laus., cf. Palladii Historiam Lausiacam ad codicis Vindo bonensis fidem a nobis breviter delineatam, infra buic editioni Historiae Lausiacae praepositam: edita vero exemplaria Historiae Lausiacae de Oxyryncho civi tate nihil narrant. De monasteriis civitatis Antinoi in Thebaide sitae cf. Hist. Laus. ed. Meurs. cap. 96. Fabiola, Paula, Marcella, aliae, quarum vi tas S. Hieronymus pulcherrime epistolis suis de scripsit. S. Hieron. Opp. ed. Migne T. 1 | Patrol. Vita S. Hilarionis cap. 17, VV. PP. Rosw. p. 79. Vita Barlaam eremitae a Joanne Damasceno conscripta cap. 1, VV. PP. Rosw. p. 213, 1. nariis normis diiudicanda sunt. Simeon Styli tes ille, qui totum paene vitae tempus in columna stabat, et altero genu arescente ver mibusque e corpore ebullientibus in altero sano insistebat solo per integros multos an nos, qui, quum mater clamaret: Pater tuus propter te tristitia confectus decessit, ac lacri mas profunderet acerbissimas, ita ut testante discipulo, qui vitam eius descripsit, omnes qui aderant flerent, ipse quidem «audiens vocem genetricis suae posuit faciem suam in manus suas et ploravit amare» sed de proposito suo hominum vires excedente mo veri non poterat: ille, inquam,' Simeon Styli tes quid non exemplo severitatis suo effecit! quot paganos incultos hoc inaudito specta culo Christo lucratus est! quanta nominis fa ma per totum percrebrescens Orientem infide les concussit et Christianos inflammavit! Fru etus autem quam uberes e mirabili illo Orien tis ad angelicam vitam volatu in Ecclesiam redundarint, et argumento sunt quarti et quinti saeculi Patres, qui sancto studio eius temporis nutriti ad maximam illam sanctita tis et magnitudinis claritatem evehebantur, et ostendunt cetera quae sequuntur saecula, quibus monachica vita ad occidentales quo que regiones accessit. In quas e monachica vita, praecipue inde a tempore S. Benedicti, fructus redundasse amplissimos, nemo negat, § 4. Sed incommoda quoque ex indiscreto quorundam et superabundanti studio inter dum emanasse fatendum est. 10 Quid, quod ipsi fundatores et primi illius vitae auctores, quum ingens hominum multitudo cuiusvis aetatis omnisque vitae conditionis atque ge S. Hilarion († 371), S. Antonii discipulus, prima Palaestinae et Syriae monasteria exstruxit. In cuius vita haec leguntur: Habebat Dominus Jesus in Aegypto senem Antonium, habebat in Pa laestina Hilarionem iuniorem. › Vita Hilarion. cap. 10, VV. PP. Rosw. p. 78, 1. De S. Hilarione cf. Sozom. Hist. Eccl. lib. III cap. 14 ed. Henricus Valesius p. 519 sqq., et Epp. S. Hieron. Cassian. lib. V de spir. gastr. cap 40, VV. PP. Rosw. p. 551, 1, Cassiani Opp. ed. Gazaeus D. 103 sq., Migne Patrol. T. XLIX p. 263 sq. VV. PP. Rosw. p. 170 sqq. Ibid. cap. 8 p. 172, 2. Huc pertinent Valens, Hero, Ptolemaeus, virgo lapsa, Stephanus, Eucarpius, de quibus narrat Hi storia Lausiaca ed. Meurs. capp. 32. 33. 34. 35. 105. Alios infelices monachos recenset Cassian. Coll. II. capp. 5. 6. 7. 8.

ueris ad eos conflueret, ad finem, quem initio ▲ gere nequis, ita quarti et quinti saeculi Eccle sibi proposuissent, non pervenire se questi sint! Illo quo S. Antonius moriebatur anno S. Hilarion, qui in Syriae desertis monasteria instituerat, cum grande aedificium et multitu dinem secum habitantium turbasque eorum cerneret, qui diversis languoribus et immun dis spiritibus occupatos ad se deducebant, ita ut omni genere hominum tota solitudo reple retur, quotidie flebat moerens ac dicens: rur sus se ad saeculum reversum esse, monasterii nomine ad dispensationem fratrum se villae possessiones et supellectilem habere; quare postea aedes in Juliani Apostatae persecutione, _ dum ipse abfuit, dirutas restituere noluit, sed in vastitates secessit Neque infitior, indi gnos nonnunquam ad monasteria confugisse, cuius rei exempla apud scriptores invenimus, licet plurimi impii senum mansuetudine pii tandem effecti sint immo ipsas haereses ex caecis nonnullorum studiis interdum proces sisse Sed nihilominus tempora illa salutem Ecclesiae quam maxime promoverunt. Quod tribus prioribus saeculis martyres, id quarto et ineunte quinto saeculo anachoretae, 11 eremitae, monachi Orientis,tanquam novi qui dam innumeri martyres efficiebant. Nam ut martyrum cruciatibus fides ac vita Christiano rum sibi facem accendebat, ita severitate illo rum, qui mundum prorsus spernebant, ce terorum fidelium voluntas incendebatur. Ut martyrum constantia paganismi vim frangebat, ita solitariorum exemplum ultima templa di ruit. Ut e vultu martyrum, quum ad crudelissi ma supplicia pergerent, hilaritas et laetitia coeli effulgebat, ita in ardore et studio, quo monachi omnia carnis supplicia ipsi sibi im ponebant, christianae religionis virtus revela batur. Ut tria priora saecula sine historia mar tyrii eorum, qui se Christo addixerant, intelli siae historia cum hoc novo martyrio monachi co, ex quo iustam lucem suam accipit, arctissi mecohaeret. Macariis autem nostris id debetur, quod post Antonium primi fere exstiterint ma gnae illius in Aegypto saeculi quarti religiosae animorum inflammationis auctores et promo tores quo quidem in genere quantum excel luerint, viva illa traditio, quae Macarii nomen ad hodiernum diem prae ceteris omnibus, qui in istis vastitatibus Libyae olim vixerunt, per quindecim saecula tulit luculenter de monstrat. Signa vero et prodigia ab his seni bus facta, quamvis a scriptoribus illius tem poris saepenumero praeter verisimilitudinem narrentur, vix tamen semper psychologice, ut nonnulli fecerunt, aut alio quodam natu rali modo interpreter. Quisquis Christiano no mine non indignus est, magnis temporibus manum Dei in hominibus magna fecisse pro fiteri paratus est. Idque ipsum cur hic non statuatur, quum idem in apostolis et Patribus Ecclesiae minime infitiemur, non intelligo. In fabulosa autem narrationum forma si saepe numero offenderis, scito et cum gentis Aegy ptiae indole et cum singulari senum vivendi genere temporumque insuper natura eam in time cohaerere; quocirca illis libris de 12 patribus eremi scriptis poesin quandam con tineri dixerim a factis ac prodigiis senum pro fectam, sed fama et poetica gentis atque ae tatis indole mire excultam et exornatam. § 5. Sed haec de primordiis vitae mona chicae sufficiunt. Jam antequam, quae de Ma cariis leguntur, digerere incipiamus, de fon tibus breviter monendum est. Auctores, qui Macariorum tempore aut paullo post mortem eorum in Aegypto fuerunt, ita ut vel Macarios ipsi viderint, vel ab eorum aequalibus edocti sint, nomino Evagrium, Rufinum, S. Hiero Vita S. Hilarion. cap. 23 sqq., VV. PP. Rosw. ligae follicantes, vestis grossior, crebra suspiria, p. 81, sqq. Ipsos latrones ab iis conversos et monachos factos esse legimus. VV. PP. Rosw. lib. X cap. 166 p. 912, 1; lib. I p. 77, 1; Hist. Laus. ed. Meurs. cap. 99, passim. veris monachis, coenobi tis nimirum et anachoretis, de quibus solis hic agi tur, distinguendi sunt isti pseudomonachi, quos S. Hieronymus Remobooth, Cassianus Sarabaitas, alii Bóoxo seu pabulatores vocarunt. S. Hieronymus ‹ Hi, › inquit, ‹ bini vel terni, nec multo plures simul habitant, suo arbitratu ac ditione viven et quasi ars sit sancta, non vita, quidquid vendiderint, maioris est pretii Apud hos affectata sunt omnia: laxae manicae, ca tes. visitatio virginum, detractatio clericorum, et si quando dies festus venerit, saturantur ad vomi tum. › Ep. 22, S. Hieron. Opp. ed. Migne T. I. [Patrol. T. XXII] p. 419. Cassian. Coll. XVIII, 7, Opp. ed. Gazaeus p. 521, Migne p. 1102 sq. Hist. Laus. ed. Meurs. c. 36. De monacho, qui in sectam Hieracitarum incidit, vide infra Caput II. De monachis Origenismum profitentibus cf. Sulp. Sev. Dial. cap. 6, Galland. Bibl. PP. T. VIII p. 404, 2 sqq., Migne Patrol. T. XX p. 187. Cassianus anachoretas et coenobitas vivos martyres › vocat. Coll. XVIII cap. 7 ed. Gaz. p. 522, Migne p. 1106. (5 Tischendorf t. l. p. 119.

commorationem cadere credideris, quam Ru- principio, quem et catholicum et sanctum finus Alexandriae fecerit, antequam in Palae stinam abiret. Certe hi duo anni [vel aliquot dies] annum 385, quo Theophilus episcopus Alexandriae factus est antecedunt. Nam S. Hieronymus in Apologia Rufino: «Tu,» inquit, «postquam hic (Theophilus] episcopus factus est, Alexandriae non fuisti» Hinc igitur Rufinum bis tantum Alexandriae et qui dem ante annum 385 fuisse, satis in promtu est. Quorsum haec, quae de Rufino disputavi mus, spectent, iam, quaeso, perpende. Le gimus enim apud S. Hieronymum: «Huius [Evagrii] libros per Orientem graecos et inter- " pretante discipulo eius Rufino latinos plerique in Occidente lectitant. Qui librum quoque scripsit quasi de monachis, multosque in eo enumerat, qui nunquam fuerunt, et quos fuisse describit, Origenistas, et ab episcopis damna tos esse non dubium est, Ammonium videli cet, et Eusebium, et Euthymium, et ipsum Evagrium, Or quoque et Isidorum, et multos alios, quos enumerare taedium est, et iuxta illud Lucretii (I, 935 sqq.) Ac veluti pueris absinthia tetra medentes Cum dare conantur, prius oras pocula circum Contingunt dulci mellis flavoque liquore. Ita ille unum Joannem in ipsius libri posuit Palladii facillime inde explicatur, quod Rufinus Hierosolymis una cum Melania vixit, quae viginti septem annos Hierosolymis fuit. Hist. Laus. cap. 117, 118. Melania, Hieronymo teste, quem de hac re bene edoctum esse oportebat, Hierosolyma venit anno X Valentis imperatoris, i.e. anno 374. (Hieron. Chro nicon.) Idem quod Palladius (Hist. Laus. cap. 147) indicat, Paulinus Nolanus (Opp. ed. Lebrun ep. 29) non negat. Paulinus (1. 1.) Melaniam ‹ post quinque lustra› Romam remeasse ait, numero usus pleno, qui non urgendus, sed ad accuratiorem Palladii summam explicandus est. Inde vero, quod editus Palladii textus (cap. 119) habet, Melaniam triginta septem annos hospites excepisse, nequaquam cum Tillemontio statuas, eam decem annos in Aegypto quoque mansisse, quum apertum errorem scriptoris hic deprehendamus, qui pro xn', i.e. viginti septem posuerit n', i. e. triginta septem. Haec de Melania annotavimus, quia in hoc capite Tillemontium (Mé moires ed. Paris. T. X p. 596. sqq. 821 sqq.), Rosweidum (Rufini et Melaniae peregrinatio VV. PP. p. 425 sqq.) et Stiltingium (Vita S. Hieron., AA. SS. Boll. Sept. T. VIII p. 552 sqq.), licet ipsi inter se multum discrepent, graviter errasse invenimus. Superest, ut annotemus, Rufinum senes quoque Mesopotamiae apud Edessam et in Carrarum par fuisse non dubium est, ut per illius occasio nem ceteros, quos posuerat, haereticos eccle siae introduceret» Hisce S. Hieronymi verbis quin liber indicetur, quem Rosweidus «secundum librum VV. PP.» inscripsit in quo de Joanne primo loco, deinde de Ammo nio, Evagrio, Or, Isidoro, 20 aliis multa le guntur, dubitari nequit. Fateor, de Eusebio quidem et de Euthymio nihil haberi in illo Rosweidianae collectionis libro secundo: at S. Hieronymum ea nomina cum Eulogio et Didymo, qui in libro leguntur confundere, aut corruptionem longa temporum serie in ipsos codices aut libri aut S. Hieronymi epi stolae irrepsisse, consentaneum est. Itaque verbis illis S. Hieronymus Rufinum libri istius significat scriptorem, non Evagrium, uti nonnulli contenderunt, quod, qui lo cum S. Hieronymi attente legerit, sibi facile persuadebit Accedit, ut complures codices manu scripti, inter quos unus vetustus, quem Rosweidus in edendis vitis adhibuit, Rufini nomen aperte profiteantur Unde iam difficultas satis magna oritur. Nam si in librum secundum accuratius inquiris, luce clarius apparet, Rufinum esse non posse auctorem. Primum enim auctor libri secundi non tem tibus vidisse (Rufin. Hist. Eccl. lib. II c. 8 Opp. ed. Vallarsi p. 279, Migne Patrol. T. XXI p. 517), quod iter, postquam Hierosolyma venit, instituisse videtur. Socr. Hist. Eccl. lib. V cap. 12. Sozom. Hist. Eccl. lib. VII cap. 14. Tillemont Mémoires pour servir à l'histoire ecclésiastique, Paris. 1707 T. IX p. 594. XII p. 447, 2. Fleury Hist. Eccl. Ed. Aug. Vind. ac Oenop. 1768 T. IV p. 755. Apol. III, S. Hieron. Opp. ed. Bened. T. IV p. 455. Ep. 133 ad Ctesiph., S. Hieron. Opp. ed. Migne T. I [Patrol. T. XXII] p. 1151. VV. PP. Rosw. p. 448 sqq. Capp. 14 et 24 p. 472, 2; 479, 1 Baronius, alii. Librum Xysti Pythagoraei ab eodem scriptore sub nomine Sixti Papae et martyris, et librum Eu sebii Caesariensis sub nomine Pamphili martyris editos esse, illa epistola S. Hieronymi docet, cuius apologia eandem hanc fraudem Rufino tribuit. S. Hieron. Ep. 133 1. 1. Apol. adv. Ruf. lib. II ed. Bened. T. IV p. 419; lib. III ibid. p. 449. Cf. Til lemont Mémoires T. XVI p. 657, 1. VV. PP. Rosw. Proleg. § X p. XXVII.

pore Valentis imperatoris paullo post S. Atha- exeunte anno 394, et Palladium eius itineris, nasii mortem aut ante annum 385 mo nasteria Aegypti lustravit, quo tempore Ru finum in Nitria versatum esse cognovimus, sed multo post exeunte anno 394 sub finem imperii Theodosii Magni, qui obiit anno 395 d. XVI Calend. Februarii socium vero iti neris Palladium habuit, qui Historiam Lausia cam scripsit. Quae quidem ex libro secundo ipso dilucide colliguntur. Nam auctor huius libri statim ab initio haec narrat: Fuisse se ptem, se nimirum cum sex sociis, qui Joannem eremitam prope Lycum civitatem convenis sent. Joannem ipsis, quum 21 ab eo profe cturi essent, praedixisse, hac ipsa die victorias religiosi principis Theodosii de Eugenio ty ranno reportatas Alexandriae nuntiatas esse, ipsumque Theodosium non multo post pro pria morte vitam finiturum. Triduo autem post discessum suum de morte Joannis se in itinere certiores esse factos Sed eadem haec, quae in libro secundo Rosweidianae collectionis latino sermone leguntur, graece expressa fere ad verbum in Historia Lausiaca Palladii exstant, hoc uno discrimine, quod, quae noster ipse expertus est, Palladius a so ciis narrata esse refert. Septem fratres pere grinos omnes fuisse in solitudine Nitriae, se quidem, nec non beatum Evagrium, Albinum et Ammonium. Scire se omnes studuisse, quae nam Joannis virtus esset, sed dubitasse Eva grium, an omnino eum convenire possent. Quare postero die, occlusa cella, solum se, nesciis sociis, ad Joannem in Thebaidem pro fectum esse. Quum vero ab eo reversus sociis rem narrasset, post duos menses hos quoque senes ad Joannem venisse, sibi autem nar rasse. Sequuntur fere ad verbum, ut monui mus, illa, quae modo ex libro secundo retu limus Eugenium vero tyrannum Theodo sius apud Alpes devicit anno 394 d. VIII Idus Septembris quibus colligitur, scri ptorem libri secundi senes Aegypti invisisse Socr. Hist. Eccl. lib. V cap. 25. VV. PP. Rosw. lib. II cap. 1. p. 451, 1. Hiɛt. Laus. cap. 44 Opp. Meurs. 1. 1. p. 468. Socr. Hist. Eccl. lib. V cap. 24. Cf. Baronii Annal. a. 394 num. V sqq. ed. Luc. T. VI p. 145. Fleury Hist. Eccl. T. IV p. 1034. VV. PP. Rosw. lib. II cap. 7 p. 464, 1. Hist. Laus. cap. 53 Opp. Meurs. 1. 1. p. 503. Ep. 51. S. Hieron. Opp. ed. Migne T. I quod e Nitria ad Joannem in Lyco fecerat, so cium habuisse. Alterum quidem, Palladium scilicet scri ptoris libri secundi socium in itinere fuisse, alius quoque huius libri locus comprobat. Le gimus enim, Apollonium monachis suis tres dies, antequam scriptor libri secundi cum so eiis eum convenerit, praedixisse: a post tri duum adfuturos tres fratres de Hierosolymis venientes Sed idem Palladius quoque triduo ante suum 22 adventum ab Apollonio praedictum esse in Historia Lausiaca iisdem plane verbis narrat Ubi ne offendaris, quod Palladius dicitur venisse Hierosolymis. Nam Palladius, etsi novem annos ordinariam sedem in Celliis fixerat, hoc tamen ipso tempore non nunquam peregrinatus est. Circa annum 394 Hierosolymis adfuit. Quod epistola indicat, quam paullo ante ad episcopum Hierosolymo rum a S. Epiphanio scriptam anno 394 S. Hiero nymus latine reddidit. Cuius in fine S. Epipha nius: «Palladium vero,» inquit, «Galatam, qui quondam nobis carus fuit, et nunc misericor dia Dei indiget, cave, quia Origenis haeresim praedicat et docet, ne forte aliquos de populo tibi credito ad perversitatem sui inducat er Croris» Exeunte anno 394 Palladius Joannem in Lyco invisit, atque sex illi socii se Hierosolymis venisse aperte fatentur; nam Joanni: Pro utilitate, inquiunt, animarum nostrarum ad te venimus ab Jerusalem, ut, quod auditione acceperamus, id cerneremus oculis Ex quibus, quando Palladius Hie rosolymis fuerit, et quando inde redux factus sit, apparet. In eodem vero reditu Hieroso lymis Palladius cum duobus sociis Apollonium quoque inviserit necesse est. Nam altero in Palaestinam itinere valetudinis gratia tribus annis post, quam Joannem in Lyco inviserat, suscepto non in Aegyptum rediit, sed in Bithy niam venit, ubi episcopus ordinatus est 23 Constat ergo, scriptorem libri secundi [Patrol. T. XXII] p. 527. Duobus scilicet mensibus ante victoriam, quam Theodosius d. VIII Id. Septembris de Eu genio reportavit, Alexandriae nuntiatam. Hist. Laus. cap. 44 Opp. Meurs. 1. 1. p. 473; VV. PP. Rosw. lib. II p. 451, 1. Hist. Laus. cap. 44 Opp. Meurs. 1. 1. p. 472. Tillemontius (Mémoires T. XII p. 656, 2) au tumat, scriptorem libri secundi Apollonium senem ante annum 385 invisisse; sed locus, quo Tille montius innititur, a latino libri interprete perpe

et cum Palladio exeunte anno 394 Hieroso- monuimus. Sed unde talis necessitudo librorum lymis in Aegyptum venisse, Apolloniumque una cum eo invisisse, et e numero sex socio rum Palladii fuisse, qui Joannem in Lyco se nem adierunt. Sed ut ista argumentatio iusto fundamento nitatur, res gravis explicanda su perest. Multa enim capita libri secundi, inter quae totum illud de Apollonio, paene ad ver bum in Historia Lausiaca habentur. Unde igitur haec necessitudo? Quam, si utrumque librum accurate exami naveris, maximam esse invenies. Nam quae illic de senibus Thebaidis et circumiacentis regio nis leguntur, cuius quidem generis sunt, quae de Joanne in Lyco, abbate Ben, civitate Oxy ryncho, Theone, Apollonio, Coprete, ex ore Copretis de Patermutio, abbate Syro, Isaia et Paulo, de Pithyrione, Eulogio, Apelle, ex ore Apellis de Joanne quodam, denique de Paphnutio referuntur, ea omnia tam accurate Historia Lausiaca continentur, ut fere nulla nisi latini et graeci idiomatis differentia appa reat. Reliqui autem tres senes e regione The baidis, quorum liber secundus mentionem fa cit, duo Ammones scilicet, de quibus capiti bus IV et VIII narratur, et Elias, in Lausiaca plane omittuntur. Illa vero quae de Nitria ei que confinibus, quorum e numero sunt nar ratio de Ammonio, Evagrio, Cronio, de Maca riis, de Ammone primo Nitriae monacho, de Paulo Simplice, ipsa quoque regionis descri ptio, porro quae.de senibus Alexandriae, quo pertinet relatio de Isidoro et de Didymo, in libro secundo exstant, ea apud Palladium longe aliter et multo uberius describuntur. Idem de Serapione regionis Arsenoitis valet; de Ori gene vero et Piammone Palladius nihil tradit. De abbate Or quomodo auctores inter se diffe rant, infra exponetur. Epilogus denique, quo liber secundus finem itineris Aegyptiaci nar rat, non minus in Historia Lausiaca reperitur. En necessitudinem, quae inter librum se cundum et Historiam Lausiacam, quam codices Vindobonenses exhibent, intercedit. His enim genuinum Lausiacae textum contineri supra ram redditus est, quod, si Historiam Lausiacam de eodem sene contuleris, facile intelliges. Ceterae autem difficultates, quae Tillemontio aliud tempus itineris Aegyptiaci indicare visae sunt, facillime explicantur. Hist. Laus. prolog., Opp. Meurs. 1. 1. p. 340, VV. PP. Rosw. p. 706. Ilist. Laus. cap. 1, Opp. Meurs. 1. 1. p. 348 cum nota Meursii. istorum, qui de 24 senibus Thebaidis eadem eodem plane modo narrant, nata est? Res sane duplici tantum modo explicari po test. Aut enim alter scriptor ipse librum alte rius e capitibus illis de senibus Thebaidis com pilavit, aut tertius quidam spuria illa intulit. Posterius statui nequit. Nam Historia Lau siaca codicum Vindobonensium ita comparata est, ut de tot capitibus spuriis cogitare pror sus nequeas; sin capita ista e Historia Lau siaca tanquam spuria tolleres, partem libri integram desiderares. Liber vero secundus si capita ista de senibus Thebaidis tanquam spu ria tollantur, vix libri nomen retinet. Difficillimum igitur est ad credendum, illa capita in alterutro libro, aut in utroque, spu ria esse. Verum multae rationes admonent, ut Palladium ipsum e libro secundo ea mutuatum esse et Historiae Lausiacae suae intexuisse sta tuamus. Primum enim Palladius Historiam Lausia cam multo post, quam liber secundus editus est, vulgavit. Nam Historia Lausiaca prodiit, quum Palladius a tricesimum tertium annum ageret in conversatione cum fratribus et vital solitaria, vicesimum autem episcopatus, totius autem vitae quinquagesimum tertium» Ac Palladius ad fratres venit «viginti annos natus Theodosio Magno iterum consule,»i. e. anno Christi 388 Quare Lausiaca ante an num 421 non edita est. S. Hieronymus vero, qui librum secundum novit, mortuus est anno 420, et Rufinus, quem libri secundi interpre tem esse probabimus, iam anno 410 obiit Unde librum secundum Historia Lausiaca ae tate multo priorem esse sequitur. Quod si constat, facillime intelligitur, Palla dium saltem libri secundi caput de Joanne in Lyco compilasse. Totum enim libri caput de Joanne in Lyco etiam in Historia Lausiaca paene 25 ad verbum exstat Sed unum lo cum, quo liber secundus commemorat, se ptem simul fratres ad Joannem venisse scriptor huius capitis Lausiacae correxit: se Tillemont Mémoires T. XII p. 303. 313. Epi stolain ad Ctesiphontem S. Hieronymus anno 415 scripsisse videtur. S. Hieron. Opp. ed. Migne T. I [Patrol. T. XXII] Praef. p. LXXXIX. VV. PP. Rosw. lib. I cap. 1 p. 449 - 457; Hist. Laus. cap. 44. 45. 46. 47. Opp. Meurs. 1. 1. p. VV. PP. Rosw. 1. 1. p. 441, 1.

primum, sex postea Joannem adiisse, ac sibi deamus nunc ad gravissimam rem, quaeren de sorte sua futura a Joanne varia praedicta esse Quae praedicta de Palladio valent. Unde apertum est, Palladium ipsum illud ca put libri secundi mutuatum esse, e suis vero illa, quae visitationem Joannis accuratius ac uberius explicent, addidisse. Nam etiam libri secundi caput de Joanne in Lyco genuinum esse S. Hieronymus testatur Sin autem Palladius unum caput libri se cundi satis longum in Historiam Lausiacam suam transtulit, quid obstat, quin et cetera ca pita, quae utrique libro communia sunt, ab eodem Historiae Lausiacae intexta esse dica mus, praecipue, quum Palladius, ut saltem e capite de Joanne haud dubie constat, scripto ris libri secundi in itinere socius fuerit, quo cum una Hierosolymis venerat. Ergo probabile est, Palladium, quum Histo riam Lausiacam scriberet, capita illa de seni bus Thebaidis e libro secundo in eam trans tulisse. Iam vero istam necessitudinem, si tertius quidam capitum compilator statuatur, iuste explicari non posse, supra vidimus. Quare solum restat, ut statuamus, ista capita ab ipso Palladio Lausiacae intexta esse. Id vero rectius explicari nequit, quam eo, ut Palladium non solum Joannem in Lyco et Apollonium, de quibus iam certo constat, sed ceteros quoque omnes Thebaidis senes una cum scriptore libri secundi invisisse, eadem que ista una cum eo expertum esse opinemur. Quapropter postea, quae socius bene expo suerat, in librum suum recepit; quae vero lon giore habitatione ipse melius quam socius co gnoverat, scilicet quae ad senes circa Alexan driam et in Nitria eique confinibus habitantes spectant, suo Marte descripsit. 26 Quod si contendimus, necessitudo ista te amplius of fendere nequit. tes, num hic socius Palladii et libri secundi scriptor Rufinus fuerit, nec ne. Quod quidem fuisse nequit. Nam supra ostendimus, Ru finum post annum 385 in Aegypto non am plius adfuisse. Neque in Rufini libris, neque in illa dissensione, quae Rufino cum S. Hie ronymo fuit, de itinere, quod exeunte anno 394 aut omnino post annum 385 in Aegyptum susceperit, quidquam invenitur. Palladius de nique, si Rufinus itineris socius fuisset, de eo in Historia Lausiaca aliter sane scripsisset, ac scripsit Hine igitur satis perspicuum videtur, Ru finum illum Palladii socium et libri secundi scriptorem non esse. Quod alio firmissimo ar gumento probatur. Legimus in libro secundo «Narrabant autem nobis quidam ex patribus, qui ibi [in Celliis] erant, quod in locis istis duo Macarii quasi duo caeli lumina refulsis sent» Ergo scriptor libri Macarios, qui buscum se in Nitria versatum esse Rufinus su pra ipse nos docuit, ipse non cognovit. Quo fit, ut Rufinus libri secundi scriptor esse non pos sit. Neque Evagrium eius libri scriptorem exi stimare licet, quod quispiam fortasse e verbis S. Hieronymi supra allatis conficere velit. Nam Evagrius itidem se cum Macariis conversatum esse ipse testatur Itaque necessitudine, quae libro secundo Rosweidianae collectionis intercedit cum Hi storia Lausiaca Palladii, iuste explicata, con clusio, scriptores horum librorum exeunte anno 394 socios itineris in Thebaide fuisse, non evertitur, sed magnopere confirmatur. Re Hist. Laus.. 1. 1. Opp. Meurs. 1. 1. p. 468 Ep. 153 ad Ctesiph. Initio huius §. Hist. Laus. cap. 118. 149. VV. PP. Rosw. lib. Il cap. 28 p. 479, 2. Capita practica ad Anatolium 93. 94. Gal. lanı. Bibl. PP. T. VII p. 565. Apparet, uti probavimus, Rufinum librum secundum non composuisse. Sed eum, nisi S. Hieronymus et codices antiqui omnino er raverint, saltem interpretem libri esse necesse est. 27 Atque librum istum, qui in collectione Rosweidi idiomate latino exstat, primitus graece scriptum fuisse, si textus graeci frag menta a Cotelerio vulgata aut fragmenta, quae in Historia Lausiaca Meursianae editionis servata sunt contuleris, facile tibi persua debis. Itaque iam de interprete, num Rufinus sit nec ne, accurate videamus. Ac primum quidem, quia in libro secundo Macarius Alexandrinus, qui Palladio oculato teste in Celliis vixit in Scete habitasse di citur nemo inducatur, ut statuat, Rufinum interpretem non esse, quippe qui, si fuisset, Coteler. Ecel. Graec. Mon. T. III p. 171 184. Opp. Meurs. 1. 1. p. 639 sqq. Multa enim libri istius capita graece in II storia Lausiaca legi, supra (p. 23) ostendimus. Hist. Laus. ed. Meurs. cap. 21 Opp. Meurs. 1. I. p. 596. Cf. infra Caput III. VV. PP. Rosw. lib. I cap. 21 p. 481, 2.

talom crrorem, quia cum Macariis ipse versa tus est, correxisset. Nam error illi relationi non inest, quum Macarius Alexandrinus eodem Palladio teste non in Celliis solum, sed inter dum in Scete quoque habitarit, ubi cellam habuit Deinde Rufinus, licet in interpre tandis libris summa cum libertate versetur, vix unquam tamen artem criticam sic exercuit, ut scriptorem emendarit. Quare, si scriptor errasset, id a Rufino correctum esse vix ex spectari posset. Denique num omnino Rufinus, qui in summa illa rerum perturbatione, quum Lucius monachos eremi exagitaret, Macarios in Nitria convenit de habitatione singulo rum tam accurate edoctus fuerit, admodum potest dubitari. Istinc igitur nihil obstat, quo minus Rufinum libri secundi interpretem esse dicamus. Iam porro, quod Rufinum interpretem esse comprobet praeter S. Hieronymi verba et co dicum testimonia, audi. In libro enim secundo, in fine narrationum de Macariis locum legis, qui a nemine nisi a Rufino scriptus esse po test. Locus hic 28 est: «Sed et multa, ut di ximus, alia de operibus sancti Macarii Alexan drini mirabilia feruntur, ex quibus nonnulla in XI libro Ecclesiasticae Historiae inserta, qui requirit, inveniet» En apertam alle- C. gationem Continuationis Historiae Ecclesiasti cae Eusebii, quam scripserat Rufinus. Neque vero talis parenthesis a Rufino interprete tex tui adiecta offendat, quum Rufinus in interpre tandis libris maxima cum libertate versari so eat. Ad Continuationem autem istam provocat, in qua scripserat de Macario haecque verba ad diderat Verum si singulorum mirabilium gesta [a Macario scilicet] prosequi velimus, excludimur a proposita brevitate, maxime cum haec narrationem proprii habere operis mereantur» Ad ea igitur verba, quin ille locus libri secundi respiciat, dubitari nequit. Neque, quum scripserit: «ut diximus,» du bitationi locus relinquitur, Rufinum ut Conti nuationis, ita et illius loci libri secundi esse scriptorem, ipsius autem libri secundi si non scriptorem, tamen interpretem. Hist. Laus. 1. 1. p. 408. Rufini Hist. Eccl. lib. II cap. 4 ed. Basil. 1. p. 242, ed. Vallarsi p. 27, Migne 1. 1. p. 511. VV. PP. Rosw. lib. Il cap. 29 p. 482, 2. Rufin. Hist. Eccl. lib. II cap. 4, 1. 1. VV. PP. Rosw. p. 548. Eccl. graec. Mon. 1. 1.; Opp. Meurs. 1. 1. p. 639 sqq. Quod de libri istrus interprete disputavimus, praefatio quoque libri saltem aliquatenus comprobare videtur. Quae graece bis habetur, et in «Paradiso,» cuius fragmenta Cotelerius edidit et in priore prooemio Meursianae editionis Historiae Lausiacae Atque edita Paradisi fragmenta, inter quae etiam praefatio, satis accurate cum libro secundo conveniunt. Contra a prooemio isto Meursianae editionis praefatio Paradisi et libri secundi hisce gravi bus capitibus differt. Ubi enim scriptor prooe mji se rogatu Lausi praepositi scripsisse ait, ibi praefatio illa scriptorem «in gratiam fratrum in monte Oliveti commanentium» scribere perhibet. Rursus prooemii scriptor addit, se et de mulieribus dicturum, quod autem prae fatio omisit; neque libro secundo de mulieri bus quidquam continetur. Ceterum praefa tionem inter et prooemium istud intimam ne cessitudinem 29 esse, in aperto est. Quid igitur? Num prooemium istud, an illa prae fatio vel Paradisi vel libri secundi prius exsti tit? Quae res, nisi forte codicibus aliquando decernatur, ad liquidum vix perducetur. Si vero coniecturis uti licet, prooemium aetate prius esse dixeris. Vix enim quisquam loco verborum: librum in gratiam monachorum in monte Oliveti commanentium scriptum esse, dedicationem ad Lausum ponet, aut librum de mulieribus quoque narraturum esse falso ad det, nisi ut sic nova praefatio prodeat, qua alii cuipiam libro praefetur. Iam vero Historia Lausiaca genuinum prooemium, quo liber Lauso dedicatur, habet. Quare nemo, ut alte rum cum altera ad Lausum dedicatione fabri caret et adderet, compelli potuit. Neque alius liber, cui libri secundi praefatio sic depravata praefigi potuerit, cognoscitur. Unde praefatio nem istam illo prooemio aetate priorem esse parum verisimile est. Quapropter haec coniecerim. Cum multa significent, Lauso dedicatum et Heraclidis li brum fuisse quid, si prooemium istud, quod ad Historiam Lausiacam non pertinere supra ostendimus, reapse libri Heraclidis Opp. Meurs. 1. 1. p. 333 sqq. Heraclidem librum de vitis patrum Lauso dedicatum scripsisse cum codicibus Vaticanis, quos supra recensuimus, tum eo probatur, quod in fine et libri a Rosweido sub Heraclidis nomine editi et Historiae Lausiacae a Meursio editae epilogus ad Lausum exstat, qui codicibus Vindobonensibus testibus ad Historiam Lausiacam non pertinet. Cf.

ex coenobio Bethlehemitico in Aegyptum ve- referant, quae apud auctores Macariis aequa nisse videtur et in sola Thebaidis eremo septennium explevit unde colligere licet haud exiguum temporis spatium reliquae pe regrinationi-nam multum peregrinatus est ipsum impendisse. Neutrum Macariorum su perstitem invenit, sed, quae in Collationibus Patrum de iis refert, ex 34 ore Serapionis senis, et Nesterotis, antiquissimi anachoretae, accepit Nihilominus libri Cassiani ad co gnoscendam indolem et disciplinam solitario rum illius temporis magni pretii sunt et ob in tegritatem scriptoris et ob prudens, quo eum excellere arbitror, iudicium. § 10. Commemoratis auctorum, qui cum Macariis vixerunt, aut ab eorum aequalibus de iis edocti sunt, scriptis restat, ut de cete ris fontibus, quorum auctores et aetatem ne scimus, quaeramus. In his numerandi sunt Rosweidianae collectionis tertius quin tus sextus et septimus liber VV.PP., atque liber sententiarum patrum Aegyptio rum Qui quidem libri quibusnam graecis scriptoribus nam primitus graece compositi fuerunt-originem debeant, ignoramus, ac sola latinorum interpretum nomina cognita sunt, ex quibus istos quoque antiquissimis illis temporibus scriptos esse apparet. Tantum ve ro abest, ut iis propria contineatur temporum senumque descriptio, qualem libri Palladii, Rufini, aliorum praebent, ut nihil nisi colle ctio relationum et sententiarum videantur congestarum ex variis de senum vita et disci plina scriptis sive deperditis aut in pulvere adhuc delitescentibus, sive iam excusis. Nihil, qui eos concinnavit, ipse vidit, nihil ipse percepit, nihil ipse expertus est. Incipiens ab aliqua historiuncula alteram et tertiam addit, quae singulae singulos senes spectant, ac saepenumero ipsis verbis auctoris cuiusdam, quem novimus, ita ut compilationem undique manifestam deprehendas. Magni autem, dum modo quae confuderunt acriter dispiciamus, aestimandi sunt libri illi, quum multa nobis Cf. Cassiani Opp., Alardi Gazaei ep. ad lec torem initio. Oudin. Commentar. de Scriptt. eccle siast. T. 1 p. 1133 sqq. Coll. XVII cap. 51, Opp. Cassiani ed. Gazaeus p. 513, Migne p. 1087. Cf. infra Caput V. VV. PP. Rosw. p. 492 sqq. Ibid. p. 562 sqq. Ibid. p. 644 sqq. Ibid. p. 665 sqq. Ibid. d. 1002 sqq. les non leguntur, et fortasse ex scriptis sunt desumpta, quae aetatem Macariorum attin gunt. 35 Liber quartus Rosweidianae colle ctionis supra haud nominabatur, quod non nisi excerptis Sulpitii Severi et Cassiani locis constat, qui melius in plenis eorum libris le guntur, et ad superiorum scriptorum classem pertinent. Neque Sulpitius Severus de Maca riis expresse uspiam loquitur. Libro nono et decimo VV. PP. Rosweidianae collectionis ni hil de Macariis continetur. Iam vero quod ad librum tertium et septimum attinet, animad vertendum est, omnes locos, qui in septimo leguntur de Macario, si eadem narratio in tertio quoque reperitur, cum huius libri re latione prope ad verbum consentire. Unde efficitur, alterutrum interpretum in libro con scribendo non solum eundem graecum tex tum, sed etiam alterius versionem ad manus habuisse. Verum inter librum tertium et quin tum ea tantum similitudo intercedit, ut in nar rationibus de Macariis, quae in utroque le guntur, concinnatores eodem graeco textu usos esse statui oporteat. Quod idem de nexu inter sextum et tertium librum valet, hoc solo discrimine, quod una de Macariis narratiun cula in utroque iisdem verbis reddita est. Sen tentiae denique patrum Aegyptiorum a Ros weido in fine collectionis editae paucissima dumtaxat in nostram rem suppeditabunt. § 11. Sed ad fontes a Rosweido editos alii accedunt. Inter quos primo loco nominanda videntur illa Apophthegmata patrum, quae apud Cotelerium Eccl. Graec. Mon. T. I p. 338 sqq. habentur, alphabetico ordine dige sta. Quod opusculum, cuius primam mentio nem saec. XII factam esse invenio ita compositum est, ut singulorum patrum no minibus narrationes, quae de iis circumfere bantur, subiunctae sint. Codices ego Viennae duos inspexi, unum membranaceum et per vetustum 36 alterum chartaceum(11).Qui quidem codices ab exemplari Cotelerii non Coteler. Eccl. Graec. Mon. T. 1 p. 166 cum nota Cotelerii p. 747. Cf. infra Caput VII. Cod. ms. hist. graec. Bibl. Caes. Vindob. Nr. 44, olim 41 fol. Apophthegmata illa exstant a fol. 1 usque ad fol. 144, 2. Codicem maximopere di gnum, qui cum exemplari Cotelerii conferatur, de scripsit Lambecius Commentar. T. VIII p. 838. Cod. ms. hist. graec. Nr. 9, olim 42 in fol. maiore. In principio et fine mutilus est. Apophthe gmata illa habentur fol. 1–80. Codicem Lambe cius descripsit 1. 1. p 840 sqq.

bere, ne iis, qui talia minus curant, mendax ibi habitant, unoquoque semper proximum variis vitae institutis vincere contendente. At que ad aliam hujus viri exercitationem quod spectat, ipse dicebatur adsidue in ecstasi esse, et majori tempore Deo magis quam rebus ter renis occupari. Nec pauca feruntur miracula ab eo peracta. «Libidinosus quidam homo, Aegyptius ge nere, captus erat amore cuiusdam pudicae mulieris, quae viro nupserat. Quum desiderio frustraretur, convenit' magum, cui: Fac, in quit, arte tua, aut ut amet me, aut ut maritus eam foras eiiciat. Magus, quae poterat ex pertus, quoniam castum ejus animum dimo vere non posset, effecit, ut equa videretur iis, qui eam intuebantur. Maritus ergo ejus ubi foras venit, in forma equae eam conspicatus ingemuit ac flevit de iis, quae acciderant. Vo catis deinde vici presbyteris eam ostendit, sed ne hi quidem rem intellexerunt. Quum igitur illa tribus diebus nihil omnino comedisset, postremum Deus, sanctum suum glorificatu rus, cogitationem marito iniecit adeundi cum ea sanctum virum in solitudine; quare is ca pistro ligatam ut equam duxit, ubi vir Dei habitabat. Appropinquanti fratres: Quid, in quiunt, huc equam adduxisti? Ille respondet Ut iusti oratione misericordiam consequatur. At hi: Quid tandem mali habet? Respondet Haec, quam videtis equam, cara mea uxor erat, et, quid iam ei acciderit, nescio. Revelata au tem sancto omnia erant, quae femina patere tur, et Deum orabat pro ea. Illi vero quum ista audivissent, referunt ad servum Christi Macarium, dicentes: Equam aliquis huc ad duxit. Quibus is: Vos, inquit, estis equi, qui equorum oculos habetis; illa autem femina est, ut est creata, et ita transformata oculis tantum 40 apparet eorum, qui sunt dece pti. Deinde aqua benedicta nudam, quam esse videar propter immensam magnitudinem exercitationum vires naturae excedentium. Sed et eorum gratia, qui virtutibus spiritus ornati dona divina experti sunt dignis distri buta, virtutes enarrabo sanctorum Macario rum, qui nomina quoque sanctis suis certa minibus asceseos digna possidebant.» Qua singulari atque insolita introductione usus Palladius Macarios sane prae ceteris senibus, quorum res gestas narravit, magnopere prae dicat. Ac pergit ita narrare: «Primum quidem Macarii Aegyptii, qui vixit integros nonaginta annos, virtutes proferam. Is in solitudinem triginta annos natus ascendit, in qua annos sexaginta peregit. Tanta labores exercitationis tulit constantia, ut post decem annos insigni quadam distinctione dignus habitus mata ployépwy vocaretur, quia citius, quam pro ae tate, virtutibus profecerat. Quadraginta enim annos natus potestatem expellendi daemones, gratiam curationis, spiritumque prophetiae accepit, et honorabili quoque sacerdotio di gnus existimatus est. Cum ipso duo habita bant discipuli in intima solitudine, quae vo catur Scete. Quorum unus semper prope illum erat eorum causa, qui veniebant, ut curaren tur; alter seorsum sedebat in propria cella. Procedente autem tempore vir sanctus perspi caci oculo praevidens, ei, qui sibi ministra bat, Joannis nomine, qui postea presbyter factus est in ipsius vicem: Audi, inquit, fra ter, meam admonitionem, quoniam te tentat spiritus avaritiae. Ita enim equidem vidi, ne que ignoro, si meam aequo animo tuleris ex hortationem, in opere Dei hoc loco consum maturum te esse gloriosumque fore et flagel Jum non appropinquaturum tabernaculo tuo. At si me non audieris, Giezi in te finis veniet, cujus et morbo laboras.Haec dicta sunt quinque annos antequam sanctus obiit. Et quindecim adduxerant, a summo vertice aspersit, quum annis post mortem Macarii quum Joannes bona pauperum avertisset, ita laboravit elephan tiasi, ut in corpore eius non inveniretur inte ger locus, in quo quis digitum figere 39 pos set. Ita in eo, qui non obedierat, prophetia sancti viri impleta est. De cibo autem et potu supervacaneum est narrare, quoniam ne apud socordiores quidem monachos monasterio rum, quae extra sunt, inveniri ingluvies pos sit aut alia quaedam a consuetudine eorum, qu in istis locis morantur, diversa vivendi li bertas, cum propter inopiam rerum necessa riarum, tum propter zelum Dei inter eos, qui que super caput eius precatus esset, sta tim omnibus eam videntibus femina appa ruit. Atque vir Dei ei cibum apponi iussit. Tum eam commonuit, dicens: Nunquam non comparcas in ecclesia Dei et in com munione mysteriorum Christi; haec enim tibi acciderunt, quia iam quinque hebdoma dibus non accessisti ad intemerata Christi my steria. Ita eam corpore et anima sanatam dimisit. ■ Porro dicebatur posteriore vitae suae tempore subterraneum fodisse cuniculum in dimidii spatium stadii et speluncam adiecisse. Si quando igitur complures ei erant molesti,

occulte e cella egressus abiit in speluncam, scipulos una cum Macario in Scete habitasse ita, ut nemo eum inveniret. Abiens vero per cuniculum viginti quatuor orationes dice bat usque ad speluncam, et rediens to tidem. a De eo quoque fama exiit, quod mortuum suscitarit, ut convinceret haereticum, qui resurrectionem corporum non profitebatur. Quae quidem fama constans fuit in solitudine. «Alias ad ipsum mater adduxit adolescen tem, qui a daemone vexabatur, a duobus ado lescentibus utrimque constrictum. Eamque in eum vim daemon exercuit, ut trium modio rum panes comederet et amphorae Ciliciensis aquam biberet. Quos cibos exinde eructans in vaporem resolvebat, tanquam igne consu merentur. Est enim ordo quidam daemonum, qui igneus vocatur; qui quidem non essentia, sed, ut in hominibus quoque invenitur, mente potius differunt. Iste igitur adolescens, si a matre non satis ei suppeditabatur, saepe pro priam suam edebat corporis egestionem et lotium bibebat. Flente matre et lamentante sanctumque enixe obtestante, istum sanctus excepit et supplex pro eo Deum oravit. Ac post duos dies miserum daemon cruciatum remisit. Tunc matri ejus: Quantum, inquit, vis, ut comedat? Quam, cum decem libras si gnificasset, increpavit, quia nimium dixisset; atque iterum super adolescente precatus cum ieiunio septem dierum, daemonem ingluviei ab eo expulit et cibum ei constituit trium li brarum panem, quem comedere deberet, 41 si operaretur. Ita et hunc virtute divinae gra tiae sanatum matri reddidit. *Talia Deus stupenda miracula fecit per di lectum suum Macarium, cuius immortalis ani ma nunc est cum angelis. Ego sanctum ipse non conveni; anno ehim, antequam in soli tudinem ingrediebar, obierat (1).» § 13. Hisce ea, quae Historia Lausiaca co dicum Vindobonensium de Macario Aegyptio habet, continentur. quibus singula si con tuleris, cognosces, textum Meursii in hoc qui dem capite rebus vix differre, sed depravatio nibus scatere. Ad ea autem, quae commemo ravimus, adnotanda nobis haec esse viden tur. Primum quidem e verbis, quibus duos di Textus graecus legitur infra in harum Quae stionum Appendice priore sub 1. Cf. supra p. 4. Vita S. Antonii, S. Athanas. Opp. T. I P. p. 689 sqq., Rosw. VV. PP. 59 sqq.; Hist. Laus. legimus, unum in cella Macarii, alterum in propria cella, nemo concludet, alios solitarios una bum Macario inibi non vixisse. Senes enim abstinentia et virtutibus insignes procul ali quantum a monasteriis, quibus praeerant, sibi cellam instituere solitos esse supra docui mus Ita S. Antonius legitur duos pariter ad mortem usque secum discipulos habuisse, ceteris monachis, qui sub ejus disciplina vi vebant, in vicinitate degentibus Solitarios vero praeter duos illos cum Macario in Scete habitasse, iam inde patet, quod Macarius presbyter Scetis fuit. Narratio, quae sequitur, de femina in equam mutata etiam in libro secundo sed nus piam alibi invenitur. Nec libri secundi nar ratio tam large exculta est, atque illa Palladii, neque mulier est, sed virgo, filia patris fami lias vicini oppidi, quae, ut verbis ipsis uta mur, «per phantasias magicas videbatur ho minibus in equinum animal versa, ut puta retur equa esse, et non puella. Hanc adduxe runt ad eum [Macarium 42 Aegyptium]. Tunc ille perconctatus, quid vellent? Aiunt paren tes eius: Equa haec, quam vident oculi tui,. puella virgo et filia nostra fuit, sed homines pes simi magicis artibus in animal hoc quod vides mutaverunt eam. Rogamus ergo, ut ores Do minum, ut commutet eam in hoc. quod fuit. At ille ait: Ego hanc, quam ostenditis mihi, puellam video nihil in se pecudis habentem; hoc autem, quod dicitis, non est in eius cor pore, sed in oculis intuentium. Phantasiae enim daemonum sunt istae, non veritas re rum. Et cum introduxisset eam cum paren tibus suis intra cellulam, flexis genibus orare Dominum coepit, simulque et parentes rogat secum Domino supplicare; et post haeç per ungens eam oleo in nomine Domini, omni fal lacia visus expulsa, virginem videri omnibus ut etiam sibi videbatur effecit.» Verisimile est, utramque et Historiae Lausiacae et libri se cundi narrationem ex eodem fonte manasse. Quod facilius creditur, quum ex iis, quae su pra disseruimus constet, Palladium, qui Lausiacam scripsit, aut librum secundum aut, quod nobis probabilius visum est, textum graecum, e quo liber ille fluxit, adhibuisse ed. Meurs. cap. 26 Opp. Meurs. 1. 1. p. 419. VV. PP. Rosw. lib. Il cap. 28 p. 480, 1; Rufini Opp. ed. Vallarsi p. 194, Migue Patroł. T. XXI p. 451. Cap. I §. 6.

Eundemque, qui anno post mortem Macarii converti, ut re vera animalia sint, quorum Nitriae montem intravit, ubi decem fere an nos solitudini Scetis vicinus degit accura tiorem famae relatorem duxeris, praesertim quum Rufinum infidum interpretem esse con stet. naturam, mente integra servata, accipiant. Quod experti sunt socii Ulyssis, Actaeo, Io, alii a Circe, Diana, Jove aliisve diis in anima lia mutati Ac magi medii aevi ipsi quidem formam ac naturam animalium induunt, cuius Quod ad fabulam ipsam attinet, magicas rei exempla apud veteres quoque non de artes apud Aegyptios ab antiquissimis inde sunt neque tamen alios in animalia verte temporibus in usu fuisse, non est, quod di- re potuisse dicuntur Quare et ab istis anti cam. Legimus etiam, Commodo imperatore quis et ab hisce medii aevi mutationibus no Philippum Aegypti administratorem «cunctis stra probe est distinguenda, quae, magicis. curiositatem magicam sectantibus finem im- praestigiis effecta, non in corpore feminae, posuisse (2).» Quarto saeculo imperatores ad- sed in oculis intuentium exstitit. Talem autem versus magos leges sanxerunt quarum una vim, qua hominum oculi decipiuntur, magis eorum quoque scientiam proscribit, qui magi- "attribuunt S. Lactantius, Tertullianus Mi cis accincti artibus aut contra salutem homi- nucius Felix. quibus S. Lactantius: «Mago num moliri, aut pudicos animos ad libidinem rum quoque ars,» inquit, & omnis ac potentia deflexisse 43 detegantur Iuvenis e regione horum [daemonum] aspirationibus constat, Gazae urbis oriundus, de quo in vita S. Hila- a quibus invocati, visus hominum 44 prae rionis († 372) narratur, a magis edoctus sub stigiis obcaecantibus fallunt, ut non videant limen domus puellae amatae tormenta quae ea, quae sunt, et videre se putent illa, quae dam verborum et portentosas figuras in ae- non sunt» Minucius Felix: «Magi quo ris Cyprii lamina sculptas defodit; quo facto que,» inquit, «non tantum ciunt daemonas, insanire virgo coepit, inclamare nomen ado- sed etiam, quidquid miraculi ludunt, per dae lescentis, et prae amore in furorem verti, quo monas faciunt; illis adspirantibus et infun a S. Hilarione liberatur In nostra fabula dentibus praestigias edunt, vel quae non sunt, magus feminam, cui turpem amorem iniicere videri, vel, quae sunt, non videri» Sed nequit, non ita mutat, ut sit, sed ut videatur exempla, magos praestigiis effecisse, ut homo tantum equa esse. Apud veteres ethnicas gen- conspiceretur animal, multa inveniri vix cre tes legimus, homines quosdam in animalia ita diderim Quanquam alia oculorum ludibria Migne Patrol. T. Ill p. 322. C. infra Caput III §. 20. S. Eugeniae vita cap. 1, VV. PP. Rosw. p. 340, 1. Tit. Cod. de maleficis et mathematicis (1X, 18). Lex 5 Cod. 1. 1. S. Hilarionis vita cap. 14, VV. PP. Rosw. p. 78, " 899. Odyss. X, 229 sqq.; Ovid. Metam. lib. 11, 193 sqq. Aeschyl. Prometheus; Ovid. Metam. lib. 1, 610. Herod. IV, 105. Grimm Mythologie Ed. I p. 623. Ubi vir do ctus non omnino vere dixisse videtur; nam in Tri themii Chron. Hirsaug. ed. Francof. 1601 ad a. 1010 de iuvene a duabus vetulis in formam asini mutato legitur. Cf. Vinc. Bellov. Spec. Nat. III, 109. Heliodorus quemvis hominem in quodlibet animal mutare poterat. Cf. Fazelli rerum Sicula rum decas lib. III, 1, 59 sqq. Grimm illum lo cum libri sui ipse iam reprobasse videtur; nam in altera editione non habetur. Apolog. cap. 22. 23. S. Augustinus de civ. Dei XVIII, 18: Et nos,› inquit, ‹ cum essemus in Italia, audiebamus talia de quadam regione illarum partium, ubi stabu larias mulieres, imbutas his malis artibus, in caseo dare solere dicebant, quibus. vellent seu possent viatoribus, unde in iumenta illico verterentur, et necessaria quaeque portarent, postque perfuncta opera iterum ad se redirent, nec tamen in eis mentem fieri bestialem, sed rationalem humanam que servari, sicut Apuleius in libris, quos Asini aurei titulo inscripsit, sibi ipsi accidisse, ut acce pto veneno, humano animo permanente, asinus fieret, aut indicavit, aut finxit». Augustinus ad dit: ‹ Haec vel falsa sunt, vel tam inusitata, ut merito non credantur». S. Aug. Opp. ed. Migne T. VII |Patrol. XLI] p. 574. Trithemius 1. 1.: «Con tigit, inquit, circa haec tempora Henrici impe ratoris mirabile factum. Iuvenis quidam maleficio duarum vetularum in formam asini mutatus est, ¡ta ut omnibus videntibus asinus appareret, quod multis impossibile videtur non intelligentibus, quod Divin. instit. II, 15 S. Lact. Opp. ed. Migne permissione divina spiritus malignus oculos homi T. 1 p. 332. Octavius cap. 26, Bibl. Patrum Eccl. Lat. select. c. Gersdorf Vol. XIII Lips. 1842 p. 37, num mirandis ludificationibus illudere potest. › Cf. Vinc. Bellov. 1. 1. et Fazelli 1. 1. In Chronici Hirsau giensis editione altera locupletiore, S. Galli 1690

posse credunt a magis facta medio aevo saepe narrantur. vertit Atque incolae Siwah Oasis hodie Faustus, ut unum tantum prodam, currum dum magos sibi amorem mulierum conciliare foeno oneratum devorare ac postea evomere videtur, vina, quae compotores optant, e mensa elicit, efficitque, ut quisque nares cete rorum pro uvis habeat Neque, utrum dae monis ope magus Aegyptius equae speciem suggesserit feminae, a Palladio et libro se cundo edocemur In apocrypha S. Basi lii vita saeculo 45 mea quidem sententia octavo vel nono conscripta de amatore tra ditur, qui suadente mago diabolum ipsum adit, apud quem per literas Christo renun tiat, sed nuptiis factis ad poenitentiam se con 46 Iam, quomodo Macarius feminam a ma gi praestigiis solvat, animadverte! Orationibus ad Deum praemissis infelicem aqua benedicta a summo inde vertice capitis madefacit, ut Palladius narrat, oleo sancto perungit, te stante libro secundo. Quod quidem utrumque, et oleum et aqua benedicta, apud senes Aegypti in usu fuit ad magorum fallacias evertendas. Olei usus ad curandos infirmos, aquae bene dictae ad magorum incantationes solvendas. frequentior fuisse videtur. Aqua benedicta et T. 1 p. 155, eadem, ut videtur, historiuncula ad cia occulta sunt multa, iniusta nulla. Nec sane a. 1013 haec traditur Circa haec tempora res miranda contigisse in Burgundia legitur, de qua multi sapientes diversimode opinantur. Mulier quaedam saga, quales vulgo recte maleticas ap pellamus, iuvenem quendam poculo excantato dia bolicis non dubium carminibus in bestiam com mutasse visa est, ita quod omnibus, qui eam vi derant, non homo, sed asinus apparebat. Quae res quam sit facilis permittente Deo, ac sagae coope rante diabolo, iam dudum sententia doctorum exploratum habemus, qui confirmant, diabolo non esse difficile, modo cunctipotens permiserit Deus, hominum decipere sensus,› Die Sage von Doctor Johannes Faust un ters. von H. Dūntzer 1846 p. 177. 203. 70. Similia prodigia in oppido Crucenaco magister Theodo Magus fecit. De quo Trithemius in chron. Span heim. ad a. 1262 ed. Francof. a. 1601 p. 284 haec narrat: ‹ Anno Joannis abbatis huius monasterii X, venit quidam homo ex partibus inferioribus ad terras istas, qui vocabatur magister Theodo, ma gus et praeștigiator admirabilis, qui multa et in credibilia fecit prodigia. Nam in oppido Creutze nacht coram omni populo publice in foro caput famuli sui amputavit, quod post spatium unius di midiae horae corpori iacentis restituit. Cum cani bus in aere quasi ad venandum ambulare videba tur, ascendens atque descendens, et clamans in altissimis quasi a remotis. Armatum hominem devorasse putabatur. Currus quoque lignis seu foeuo oneratos cum equis devoravit, sicut nescien tes modum putabant. Alia quoque stupenda fecit, quae scribi hoc in loco superfluum duxi. › Magos vim suam ad prodigia facienda a daemone repetere credi solet. De prodigiis autem, quae daemonis ope edunt, S. Augustinus 1. 1.: ‹ Fir missime tamen, inquit, ‹ credendum est, omni potentem Deum omnia posse facere quae voluerit, sive vindicando, sive praestando, nec daemones aliquid operari secundum naturae suae potentiam, quia et ipsa angelica creatura est, licet proprio sit vitio maligna, nisi quod ille permiserit, cuius iudi daemones naturas creant, si aliquid tale faciunt, de qualibus factis ista vertitur quaestio; sed spe cie tenus, quae a vero Deo sunt creata, commutant, ut videantur esse quod non sunt. Non itaque solum animum, sed nec corpus quidem ulla ratione cre diderim daemonum arte vel potestate in membra. et lineamenta bestialia veraciter posse converti, sed phantasticum hominis, quod etiam cogitando sive somniando per rerum innumerabilia genera varia; tur, et cum corpus non sit, corporum tamen si miles mira celeritate formas capit, sopitis aut oppressis corporeis hominis sensibus, ad aliorum sensum nescio quo ineffabili modo figura corporea posse perduci, ita ut corpora ipsa hominum ali cubi iaceant, viventia quidem, sed multo gravius atque vehementius quam somno suis sensibus ob seratis; phantasticum autem illud veluti corpora tum in alicuius animalis effigie appareat sensibus alienis, talisque etiam sibi homo esse videatur, sicut talis sibi videri posset in somnis, et portare onera; quae onera, si vera sunt corpora, portantur a daemonibus, ut illudatur hominibus, partim vera onerum corpora, partim iumentorum falsa cernen tibus. › S. Aug. Opp. ed. Migne T. VII p. 574 sq. Vita S. Basilii, scriptore Pseudo-Amphilo chio, cap. 8, VV. PP. Rosw. p. 156, 1 sqq. cf. AA. SS. Boll. Junii T. II p. 307 sqq. Hoc antiquissi mum pacti cum diabolo initi exemplum est, si Pseudo-Amphilochius fabulam, quam ab Helladio Basilii ministro se accepisse refert, revera e vita S. Basilii, quam Helladius scripsit, mutuatus est. Foederibus Theophili vicedomini (AA. SS. Boll. Febr. T. 1 p. 484. 888; Sommer de Theophili cum diabolo foedere Berol. 1844), Militarii (Mone Anzei ger 1834 p. 266 sqq.), Heliodori (Vit. S. Leonis Cataniae Episc. AA. SS. Boll. Febr. T. III p. 224), aliorum cum diabolo ictis non amor puellae inii ciendus, sed honores, divitiae, artes magicae expe tuntur. V. Minutoli, Reise zum Tempel des Jupiter Ammon in der libyschen Wüste und nach Oberaegy pten, herausg. von Dr. Toelken, Bertin 1824 p. 179.

oleo sancto Macarius Alexandrinus daemonia- typis nondum vulgata est, fuse narrant. Cas cum curat Aqua illa S. Hilarion incanta tiones magorum a stabulo Itali avertit Macedonius mulierem daemone ingluviei libe rat insanae medetur Aphraates equum Imperatoris sanat locustas ar cet Aqua a senibus benedicta «salutare pharmacum» vocatur, quo et morbi depellun tur, et daemones fugere coguntur Exor cismos tamen a senibus ad daemonem emo vendum adhibitos esse non reperi. Porro causam, cur magus feminae nocere potuerit, Macarius hanc indicat, quod quinque ea hebdomadibus non accesserit ad inteme rata Christi mysteria. Quibus verbis euchari stiam intelligi, vix ambigere poteris. Euchari stia autem illusiones daemonum arceri aut, si adhibitae sunt, destrui, saepissime legitur. Cassianus, ut unum e multis exemplum affe ramus, iuvenem, sumpto pane caelesti, ab im pudica daemonum illusione liberatum esse tradit Atque alia exempla, quibus eucha ristia praestigias daemonum solutas esse do cemur, Delrio congessit, ad cuius librum de regamus Si vero intima cum 47 Christo consociatione et crebro ad eius mysteria ac cessu fallaciae daemonum eliduntur, quanto magis praestigiae hominum, quibus daemon vim nocendi suppeditat, diluentur! § 14. Sed transeamus ad cetera, quae de Ma cario Aegyptio Palladius retulit. De cuniculo a Macario acto, per quem, si qui ei molesti erant, in speluncam abibat, apud solum Palla dium legimus. De mortuo vero, quem resu seitavit, ut haeretico resurrectionem corporum persuaderet,liber secundus Cassianus nec non appendix ad Apophthegmata, quae Cf. infra Caput III. Vita S. Hilarion. cap. 14, VV. PP. Rosw. p. 79, 1. VV. PP. Rosw. lib. 1X cap. 13 p. 830, 1. Ibid. Ibid. cap. 8 p. 821, 1. Ibid. p. 821, 2. Ibid. cap. 21 p. 840, 2. Collat. XXII cap. 6. Cassiani Opp. ed. Ga zaeus p. 581, Migne p. 1225. Disquisit. magic. lib. VI cap. Il Sect. I!! Q. 3 ed. Mog. 1624 p. 985 sqq. Cap. 28 VV. PP. Rosw. p. 480, 2. Coll. XV cap. 3. Cassiani Opp. ed. Gaz. г. 468, Migne p. 995. Eunomius corpora resurrectura esse non negavit; nam in fidei confessione sua: Posthaec,▸ inquit, ‹ credimus in eam, quae per Salvatorem ſu siano quidem rem a antiquissimus anacho reta» Nesteros exposuit, ut ostenderet, patres non nisi extrema et inevitabili necessitate coactos signa fecisse. Ac Nesteros haereticum appellavit Eunomii sectatorem; liber secundus a Hieracitam, quod genus haereseos invenitur apud Aegyptum»vocat. Eumque Hieracitam fuisse, quia resurrectionem carnis negavit, probabilius est, Eunomianis, utpote Ariano rum asseclis, de trinitate errantibus Hae reticus, arte dialectica usus, sinceritatem fidei catholicae subvertere conabatur et «magnam iam multitudinem hominum deceperat,» ut Cassianus, «per multam loquendi artem plu rimos fratrum, qui habitabant in eremo, con turbarat, ut liber seeundus perhibet. Maca rius igitur, a catholicis viris, qui ruina tantae subversionis gravissime movebantur, rogatus, ut simplices 48 animos totius Aegypti ab in fidelitatis naufragio liberaret, advenit quo praesente haereticus pravam fidem suam iti dem asserere ausus est Tum sanctus < Aristotelicis spinis» impeditus quo niam verba simplicia callidis argumentis elidi et fidem fratrum periclitari videret mul tiloquio haeretici apostolica brevitate finem imponens Quid, inquit, opus est, nos verbis contendere ad subversionem audien tium? Exeamus ad sepulchra et nomen Domini super mortuum, qui primus inventus fuerit, invocemus et, cui nostrum concesserit Domi nus, suscitare mortuum, sciant omnes, quia illius fides probatur a Deo Qui sermo omnibus, qui aderant, fratribus placuit. Iam vero narratio Cassiani differt. Libro enim se cundo Macarius cum Hieracita statim, ut vi tura est, resurrectionem corporum, horum scilicet ipsorum quae dissoluta sunt, una cum propriis mem bris ac partibus, nullo deficiente aut immutato ex iis, Dquae uniuscuiusque corpus componebant, dum vive ret». Basnage lectt. antiqq. T. 1, 180. De Eunomio cf. ibid. p. 172 sqq. Tillemontius (Mémoires ed. Brux. 1719 T. HI P. II p. 998) monet, Hieracitas, qui et de Trinitate falsa docuerint, Eunomianos appellari posse. Sed hic de haeretico agitur, qui corporum resurrectionem negarit, quod quum in Eunomia nos non cadat, ille haereticus Eunomianus vocari prorsus nequit. Cass. Lib. sec. Cass. Lib. sec. Cass. Lib. sec.

pulverem pulveri reddendum esse censuit Praeterea mumia illa, postquam locuta est, denuo dormit, a Domino resuscitanda in fine temporum; frater vero libri secundi, terra detecta, surgit, prodit, nec eum in tumulum revertisse legimus. Deinde quod haereticus apud Cassianum secreto aufugit, libro vero secundo a Macario convictus fugatur, levioris momenti differentia est. Sed narrationibus libri secundi et Cassiani longe copiosior est illa, quae in ista Apoph thegmatum appendice typis nondum vulgata detur, ad sepulchra venit, eumque hortatur, tios demum inde a S. Antonio oltinuit, qui ut mortuum in nomine Domini evocet. Sed Hieracita Tu, inquit, qui proposuisti, prior evoca. Macarius igitur, in orationem ante Deum prostratus, postquam sufficienter oravit, elevatis sursum oculis: Domine, ait, quis nostrum rectam fidem teneat, ostende elevato hoc mortuo. Id cum dixisset, fratris cuiusdam, qui nuper sepultus erat, nomen evocat. Quo de tumulo respondente, accedentes fratres continuo, quae superposita fuerant, auferunt, et eductum e sepulchro vivum exhibent. Hie racita vero, ubi haec vidit, obstupefactus in fugam vertitur et a fratribus cunctis insequen- _ exstat. Quam, etsi longa sit et amplificata, ta tibus extra terminos terrae illius exturbatur. men 50 quum quaedam habeat memoratu Apud Cassianum vero res aliter se habet. Ibi digna, latine redditam integram apponere enim non statim ad sepulchra procedunt, sed placuit Gaereticus, quum illa sibi a Macario proposita esset doctrinae probatio, coram circumstante plebe pudore constrictus assentiri se simulat, seque crastino die adfuturum promittit. Po stridie autem exspectantibus omnibus, quispe ctaculi cupiditate 49 commoti ad locum con dictum studiosius confluxerant, mala con scientia infidelitatis suae exterritus aufugit ac protinus e terra Aegypti decessit. Quem qui dem Macarius, usque ad horam nonam cum multitudine praestolatus, quum declinasse videret, assumpta plebe ad sepulchra perrexit, et mortuum e temporibus Pharaonum ad respondendum sibi evocavit, quem deinde cum ceteris in pace dormire iussit. Atque Nesteros addit: «Haec igitur eius [Macarii] virtus et gratia, quantum in ipso fuit, semper fortasse latuisset, nisi eum necessitas totius provinciae periclitantis, et erga Christum ple na devotio amorque sincerus istud exercere miraculum compulisset. Quod utique ut ab eo fieret, non ostentatio gloriae, sed caritas Chri sti et totius plebis extorsit utilitas; ut beatum quoque Heliam fecisse Regum lectio manife stat, qui ignem de caelo super hostias imposi tas pure idcirco descendere postulavit, ut pe Ficlitantem Pseudoprophetarum praestigiis fi dem totius populi liberaret.» En satis magnam differentiam! Libro enim secundo est fratris cuiusdam corpus humatum, quod evocatur, apud Cassianum antiqua mumia e tempore Pharaonum. Qua idem occasione data Aegyp tiorum morem, ob Nili inundationem corpora defunctorum pigmentis redolentibus condita editioribus cellulis recondendi, uberius descri bit. Nam mos corpora humandi apud Aegyp «Senex tradidit de abbate Macario. In terra Arsenoita monachus quidam sedebat, qui mul tos annos vitam sanctorum egerat. Cui, quum gloriae cupidus esset, propter superbam ela tionem et temeritatem spiritus pythonis inse dit, qui primum a vera fide eum depulit, tum ad doctrinam eorum, qui Hieracitae vocantur, adduxit. Atque hi Salvatorem humanam as sumpsisse carnem, nostrumque, quo vestiti sumus, corpus resuscitari negant. Tria esse principia iidem dicunt, Deum, materiam et malum, quibus quisque construatur, neque Deum Verbum hominem esse factum perfeo tumque hominem assumpsisse, neque omnino servari causam omnium rerum effectricem. Ita vero ipse perversus animas seduxit quin gentas. Quod effecit multa multis et quidem variis prorsus modis loquendo, interitum sci licet, inventa, mortisque despectum. Nec non daemonia eiecisse ferebatur secundum illud in evangeliis Signa facient et prodigia, ut, si fieri possit, etiam electi seducantur. Multum enim principes daemonum in hoc genere va lent ad illa nimirum ipsa abolenda; nam liben ter consentiunt in interitum animarum. Loci igitur episcopus cum clero suo virum Dei Ma carium abbatem adiit, quo summa cum reve rentia salutato: Si vis, inquit, veni nobisque succurre. Nam si te superstite vicinitatem no stram non purgamus, omnes illi adhaerebunt, et facillime fiet, ut plures etiam, quam hucus que, errori subiecti seducantur. Cui ille re spondet: Ecce ego plebeius homo quid ei fa ciam? Episcopus autem perstitit venerabundus et Ita, inquit, confido, si tu veneris, Deun, pacificaturum Ecclesiam suam; saepe enim Vit. S. Anton. cap. 90, S. Athan. Opp. 1. 1. p. 689.

mli proposueram, aa te proficisci, sed prohi- bilitatem. Post haec Macarius haeretico: Vi buit clerus, ne mundanis hominibus derisui fierem. Iam vero non amplius ferens populi corruptionem et etiam Dei, qui ait: Sangui nem ipsius quaeram e manu vestra, accusatio nem timens te adii, missus a Deo. Tum ille surrexit, eumque ad seductorem secutus est. Quem ubi vidit, episcopo: Hic, inquit, spiri tum principem habet, eumque eiiciendi 51 meum opus non esse scito; nam contra hos spiritus nondum omnino certavi. Duo enim agmina daemonum esse sancti aiunt, unum eorum, qui libidines corpori infundunt, alte rum eorum, qui spirituales afferunt errores. Quod quidem alterum genus difficile est ad subigendum. Eos enim satanas immittit magis et seductoribus et haeresiarchis et veneficis et si qui alii id generis sunt. At episcopus Quid ergo, inquit, faciemus? Respondet se nex Precibus opus est; nam sermo non pro ficit. Iubent igitur procedere seductorem, is que ad eos egressus est. Quem statim episco pus lingua adortus: Cur, inquit, tanto tempo ris spatio nobiscum non communicasti? Cui ille Quia, inquit, non recte sentitis. Tum sanctus Macarius: Tune igitur, inquit, recte sentis? Sane quidem, ille respondet. Macarius Quid vero est, quod tu sentis? Ille: Num recte creditur, carnem et ossa suscitari? San ctus respondet: Si ex nobis loquimur, bene loqueris. Sin veritas id voluit, quid obloque ris? Sed ne multa verba perdamus, dicam tibi, quid sentiamus; quibus si assentieris, bene facies; sin minus, Deo repugnas, cuius dogmata spernis. At ille: Ego, inquit, prior fidem meam exponam. Tum Macarius: Prava, ait, fides ne nominetur, sed dicamus catholi cam Ecclesiae fidem. Et statim innuit episcopo, ut eam profiteatur. Qui circumstante populo incipit fidem ita exponere: Credo in unum Deum, Patrem omnipotentem, et in coessen- ☐ tiale eius Verbum, per quod aeva fecit, quod in consummatione temporum in aboli tionem peccati apparuit in carne, quam e sancta Maria virgine susceperat, quod crucifi xum, mortuum et sepultum est, et resurrexit tertia die, sedetque ad dextram Patris, ac denuo venturum est in tempore futuro, iudicare vivos et mortuos; et in Spiritum sanctum, Patri eiusque Verbo coessentialem; credo in resur rectionem quoque animae et corporis, sicut Apostolus ait: Seminatur corpus naturale, suscitatur corpus spirituale, et rursus: Opor tet enim corruptibile hoc induere incorrupti des, inquit, quid dicat. Is vero respondet 'Mihi quidem e verbis noli fidem 52 afferre, sed eamus ad sepulchra; si unum ex ibi ia centibus suscitaveris, sciam vos bene sentire; ipse ego animam sine corpore afferam. San ctus vero Macarius ad episcopum conversus Multum, inquit, nefas sane, Deum tentare, ne que dignaturum esse eum propter unum dae moniacum tantum facere signum confido. Respondet episcopus: Minime, pater, verun tamen propter totam vicinitatem. Tunc abie runt ad sepulchra. Incipit Hieracita invocare daemonem, sed minime potuit animam evo care tenuem ac nudam. Quum igitur nihit effecisset - ipsi enim revera repugnabat Spi ritus sanctus - iis: Propter incredulitatem, inquit, vestram non possum animam evocare. Statim Macarius indignatus genua flectit, nihil vero promisit, et quum unam horam in ora tione perseverasset, in conspectu omnium surrexit, et sepulchro palma pulsato - ba culi enim, quibus monachi illius regionis utuntur, rami palmarum sunt - hominem suscitat non in terra defossum, nuper mor tuum, sed ex antiquis aliquem. Tum Hieracita vocato Quaere, inquit, ex hoc, num suscite tur corpus. Qui tanto signo exanimatus, post quam daemon ab eo discessit, ad pedes sancti provolutus est cum cuncto populo. Quum vero eum occidere quaererent, Macarius eos pro hibuit, atque in eremum eum abduxit. Susci .tatus autem, interrogatus, num Christum pro fiteretur, dixisse fertur, se ne audivisse quidem de eo in vita sua. Pharaonis enim regis tempore. se obiisse dixit, ideoque ante adventum Christi vixit. Quem quum baptizasset Macarius, secum habuit tres annos, quibus elapsis veram ille dormitionem dormivit, ita, ut ei aptetur ver bum Domini: Neque hic peccavit, neque pa rentes eius, sed ut reveletur gloria Dei. Inter rogavit autem episcopus sanctum Macarium, an non gloria in cor eius ascenderit, tam mul tis ante eum procumbentibus ob tantum si gnum. Cui respondet: Cuius cor otium habet gloriam hominum respiciendi, is Deum non dum cognovit. Is enim, quidquid facit, homi nibus facit. Qui vero dignus est habitus afflatu Dei, is in multo certamine versatur, quasi in novacula staret, timens, ne decidat. Talis unum solum habet desiderium, egrediendi 53 scilicet e corpore. Quod vero ad gloriam attinet, haec ei ne in mentem quidem venit. Hanc autem ei doctrinam dedit: Adduc mihi.

quando et qua oblata occasione id factum sit, addit, credideris, varias de hoc prodigio iam illis Palladii temporibus exstitisse narrationes magnopere inter se discrepantes. Quae si non exstitissent, Palladius historiam prodigii haud omisisset. idem fere senserunt S. Chrysostomus, S. Au- resurrectionem Hieracitae probaret, neque gustinus, alii Nec minus postero quoque aevo imagines mortuorum a magis excitatae esse leguntur. Sic, ut haec tantum exempla prodam, Basilio imperatori filii umbra a San tabareno monacho ostenditur a Fausto Helena formosissima femina scholaribus mon stratur Ab his igitur magorum fallaciis aut ludibriis miracula senum plane differunt. Qui non magorum instar imagines tantum efferunt, sed Christi ope, ut anima in corpus redeat, totusque homo reviviscat, efficiunt. Submersos quidem, suffocatos et sine bapti smo mortuos senum ope vel oratione resusci tatos esse, centies legitur quibus ii, qui resuscitantur, ut baptismum accipiant, vel aliud ipsis aliisve utile opus peragant, ex pleto hoc munere statim denuo mori solent; ceteri saepe 56 longum etiam tempus vi vunt Sed mortuos ad respondendum evocatos esse raro invenitur. Macarius Aegyp tius duos alios defunctos, non quidem, ut re surgerent, sed ut e tumulo sibi ad interro gata responderent, coegisse atque etiam, ut cranium alicuius defuncti, quod super terra invenit, sibi de poenis inferni loqueretur effecisse fertur. Mortuus vero ad corporum resurrectionem probandam resuscitatus esse in vita S. Patricii quoque plane consimili modo traditur Quia Palladius narrat, constantem in solitudine famam fuisse de mor tuo, quem Macarius resuscitarit, ut corporum p. 747 sqq. Sauli Samuelem vere apparuisse docuit Justin. Resp. ad Quaest. 52 Quaestt. Christian. S. Chrysost. homil. 29 in Matth., Opp. ed. Montfaucon T. VII p. 366 sqq., S. Aug. de Civit. Dei b. X, 9 sqq. et passim. Cf. Justin. Apol. II cap. 5 cqq. ed. Paris. 1638 p. 65 sqq., ed. Otto Ienae 1842 T.1 p. 295 sqq.; Orig. contra Celsum 1, 68 et passim. Michael Glycas annal. Pars IV ed. Bonn. p. 550. H. Düntzer Die Sage von Doctor Johannes Faust p. 175; cf. ibid. p. 159 sqq. Delrio Disquisit. magic. I. 1. In indice morali cuiusvis fere tomi AA. SS. Boll. s. v. mortuus plurima exempla laudantur. Mortuus monachus, a S. Comgallo resuscita tus, quindecim postea annos vixit. AA. SS. Boll. Mai. T. II p. 581, d. Cf. infra Capita IV et VI. Cf. infra Caput VI. Patricio, Hiberniae apostolo, regulus, quem baptizarat: ‹Si, inquit, ‹ avum meum a diebus multis incineratum resuscitaveris in virtute Jesu Christi, firmiter credam resurrectionem mortuo 15. De illo adolescente, qui tam multos panes comedebat cibosque comesos evomebat, a Macario Aegyptio sanato solus Palladius tradit. Hominem illustrem, qui a daemone fu rioso 57 occupatus pariter propria comedebat excrementa, sanavit S. Antonius Mulier quaedam, quae quotidie triginta gallinas co medebat neque cibi aviditatem explere po terat, sanata est a S. Macedonio Adole scenti isti morbum ingerit daemon ingluviei, qui ex ordine est eorum, qui ignei vocantur. Ia vita S. Antonii, ubi de daemonibus large disseritur ordo quidem igneorum daemo num non distinguitur. De gradibus vero dae monum scribens Trithemius: «Multa enim,» inquit, «sunt genera daemonum, et certis inter se gradibus distant, ratione locorum, in quae cadentes a principio sunt detrusi. Primum quidem genus daemonum appellatur igneum. Quod circa superiorem pervagatur aerem, nec unquam ante iudicii diem ad inferiora demergitur, sed continuo sub regionibus per manentes lunaribus nullum habent cum ho minibus in terra commercium (12).» Quam Tri themii descriptionem igneorum daemonum rum. › Patricius cum regulo et plebe multa ad tu mulum accessit. Quem cum baculo Jesu signasset humumque erui fecisset, facta oratione hominem in admirationem omnium et confirmationem fidei catholicae resuscitavit. Qui poenas inferni enarrat, baptizatur et eucharistia percepta in eodem sepul chro in Domino dormit. Neque quisquam eorum, qui aderant, de resurrectione mortuorum amplius dubitavit. AA. SS. Boll. Mart. T. II p. 557, e. At, inquies, quomodo homo, qui poenas inferni sustinuit, baptizari, eucharistiam percipere et salvari potest? Eadem difficultas etiam in narratione de cranio, quod Macario Aegyptio de poenis inferni loquitur, occurrit. De qua infra Cap. VI. Sed Patricii prodi gium illi, quod in resuscitando mortuo Macarius edidit, simillimum est. Vit. S. Antonii, VV. PP. Rosw. cap. 36, S. Athan. Opp. cap. 64 p. 674. VV. PP. Rosw. lib. IX cap. 13 p. 830, 1. Vita S. Antonii, S. Athan. Opp. cap. 22–43. Jo. Trithemii Lib. octo quaestionum ad Maxi milianum Caesarem q. VI. Cf. Delrio Disquisit. ma gic. lib. II Q. 27 Sect. 2.

maxima ex parte falsam esse bene Delrio ani- te Evagrium, in monte Nitriae quum ha madvertit, qui tamen concedit, igneos ideo vocari daemones, quia in aeris regione supe riore maneant Sed Palladius daemonem, qui adolescentem istum agitabat, igneum ideo vocat, quia cibi, quos infelix iste evomebat, tanquam igne consumebantur; quare daemon ille propter naturam suam, quae igni compa rari potest, neque propter suam in aere habi tationem igneus vocatur. Adolescens vinculis adstrictus ad Macarium ducitur; daemoniaci enim, ne noceant, vinculis constringi sole hant § 16. verbis denique Palladii, quibus nar rationem ille de Macario Aegyptio concludit, quando hic Macarius mortuus sit, definiamus. Palladius: «Ego,» inquit, «sanctum ipse 58 non conveni; anno enim, antequam in solitu dinem ingrediebar, obierat» Ergo, quando Palladius solitudinem ingressus sit, quaeritur. Ipse se Alexandriam venisse refert secundo consulatu Theodosii Magni Quem gessit Theodosius, fastis consularibus testibus, col lega Fl. Cynegio, anno Chr. 388 Palladius ab Isidoro xenodocho Dorothei senis, prope Alexandriam habitantis, disciplinae traditus est, quam non totos tres annos sustinuit, quia in morbum vehementem incidit Tribus vero annis in monasteriis, quae circum Ale xandriam erant, peractis in montem Nitriae se contulit, ubi annum integrum degit. Tum de mum in intimam solitudinem, qua Cellia seu Cellulae significantur venit Ergo, num inter Palladii adventum in montem et in soli tudinem distinguendum sit, quaeritur. Palla dius de habitatione sua in monte saepe loqui tur Nathanael senem obiisse narrat quin decim annos ante suum adventum in mon Delrio Disquis. magic. I. 1. Daemoniacos catenis oneratos adduci legis in Vita Hilarionis capp. 12, 13, et innumeris aliis locis. Supra p. 41. Hist. Laus. ed. Meurs. cap. ↑ Opp. Meurs. 1. 1. p. 348. Ab Almeloven Fasti Rom. Consul. ad ann. Chr. 388 ed. II Amstelod. 1740 p. 166. Relandi Fasti Consul. ad ann. Chr. 388 Trai, Bat. 1715 B. 493. Tab. Chronolog. auct. de Graveson in eius Hist. eccl. ed. Mansi T. IX (Venet. 1761) p. 84, 2. Hist. Laus. ed. Meurs. cap. 2 Opp. Meurs. I. I. p. 349. Ibid. cap. 21 Opp. Meurs. 1. 1. p. 396. Ibid. cap. 8 Opp. Meurs. 1. 1. p. 360, 361. Ibid. cap. 10. 11. 12. 15. Ibid. cap. 21 Opp. Meurs. l. 1. p. 385. bitasset biennium, tertio anno ingressum esse tradit solitudinem Unde inter adventum in monte et adventum in solitudine Palladius ipse distinguere videtur. Quod Bollandus sta tuit Tillemontius in ambiguo relinquere vi detur(13).Ac Bollandum secuti sunt Caveus Possinus Fabricius 59 de Nessel Pritius Sed num recte omnino senserint, ambigo. Vix enim dubium esse videtur, quin Palladius dicere voluerit, Macarium Aegy ptium anno antequam ipse illas regiones acces serit obiisse. Atque mons Nitriae Sceti solitu dini propinquior fuit, quam Cellulae ne que, cur Palladius annum mortis Macarii a tempore adventus sui in Cellulis definierit, in telligitur. Accedit, quod Palladius inter mon tem Nitriae et intimam solitudinem distinguit, quare adventu in solitudine adventum in Ni tria significari probabile est. Nec Palladium dicere voluisse, Macarium Aegyptium anno antequam ipse in solitudinem Scetis venerit nam Palladius solitudinem Scetis bis invisit obiisse, facile credes; id enim Palladii ver bis non inest. Quare probabilior sententia haec esse vide tur, Macarium Aegyptium anno antequam Palladius in montem Nitriae venit, i. e. anno 390 mense Januario, ut Martyrologia tra dunt mortuum esse. Unde natus est anno Chr. 300, et eremum intravit anno Chr. 330. Nam in solitudinem venit triginta annos natus, in qua sexaginta annos usque ad mortem suam explevit. § 17. Hactenus ea, quae ad Palladii de Ma cario Aegyptio narrationem erant annotanda. Restat, ut videamus, quomodo ea, quae adhuc e codicibus Vindobonensibus protulimus, in Ibid. cap. 88 Opp. Meurs. 1. 1. p. 553. AA. SS. Jan. T. I p. 1007. Not. 7 de Macar. Aeg., Mémoires ed. Brux. T. VIII P. II p. 1423. Scriptt. eccles. Hist. litt. s. v. Macarius se nior. Thes. Ascet. Paris. 1684 Proleg. § V. Bibl. Graec. ed. Harles. T. VIII p. 361. Supplem. Commentar. Lambec. Vindob. 1690 T. II in indice alphabetico s. v. Macarius cognomine Magnus. Macarii Aegyptii Opusc. et Apophthegm. Lips. 1699 Praef. § IV. Cf. supra p. 3. De tempore, quo Palladius in Nitriam venerit cf. infra Caput III § 21. Cf. infra Caput VIII.

singulis editionibus Historiae Lausiacae exhi- carius dixit: Si vere desideras ex toto corde beantur. quibus graeca Meursii editio et interpre tatio Herveti a nostro codicum Vindobonen sium textu raro atque levissimis tantum rebus differunt. Neque in Paradiso, Heraclidi per peram tributo, ulla gravior differentia inve nitur. Multo 60 autem locupletior ceteris in hoc capite est antiqua ista versio, quae in Rosweidi appendice exstat. Quae primum post illam de femina in equam mutata historiam hanc de puella addit ■ Alia quoque puella ad eum deducta est, cuius obscoena corporis ita ex omni parte computruerant, ut consumptis carnibus inte riora quoque et secretiora naturae nudaren tur, ac vermium inde ebulliret innumera mul titudo, ita ut non accederet quisquam ad eam prae foetoris horrore. Haec cum allata a pa rentibus et proiecta fuisset ante fores eius, miserans virginis cruciatus: Aequo animo esto, inquit, filia; haec tibi ad salutem Domi nus, non ad interitum dedit. Unde providen dum est magis, ut sanitas tua nullum tibi pe riculum inferat. Et cum stetisset in orationi bus per septem continuos dies, et oleum be nedicens in nomine Domini perungeret mem bra eius, ita eam sanam reddidit, ut et repa rata naturae qualitas et perfecta muliebris in ea species appareret, essetque ei de cetero inter homines conversatio absque pristinae infirmitatis obstaculo» renuntiare huic saeculo, filiole, et adhaerere Domino Salvatori, sicut dicit Propheta in psalmo: Adhaesit anima mea post te, me au tem suscepit dextra tua - parata enim est dextra Domini, confugientes ad se suscipere oportet te renuntiare huic mundo et omnes actus eius abiicere, sicut dicit Apostolus scri bens ad Colossenses: Mortui enim estis huic mundo, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo. Cum enim Christus apparuerit vita vestra, tunc et vos apparebitis cum ipso in gloria. Haec audiens junior dixit: Crede mihi, beatissime pater, quia et mentem meam alienavi ab hoc mundo et ab omnibus, quae in eo sunt, ut iam tanquam mortuus degam in huius temporis vita. Cognovi enim, quoniam temporalia et transitoria atque corruptibilia sunt omnia, quae in hoc mundo videntur esse bona. Tunc dicit ei senior: Audi me, fili, et vade ad sepulchra mortuorum, et quampluri mis iniuriis, multis conviciis ac maledictis, etiam et lapidibus eos detestare, ut provocati irritentur adversus te. His auditis iunior statim perrexit ad monumenta mortuorum. Cumque secundum praeceptum beati senioris multis eos, ut putabat, iniuriis affecisset, reversus ad sanctum Macarium dixit ei quod fecerat: in terrogavitque eum senior, si nihil ei respon dissent illi mortui? Et respondens dixit: Nihil penitus dixerunt, domine. Iterum autem prae cepit ei dicens: Perge crastino die, et multis praeconiis collauda et glorifica eos. Abiit ite rum frater ad sepulchra mortuorum, et coepit laudare honorificisque sermonibus glorificare eos dicens: Vos magni estis, et sancti, et si miles apostolicis viris, et iustitia magna in vo bis est. Et alias quamplurimas laudes cum ad eos dixisset, reversus ad cellam dixit seniori Ecce secundum praeceptum tuum, domine Haec narratio etiam libro secundo iisdem verbis legitur, neque vero eam alibi reperi Quae antiqua versio de resuscitatione mortui habet, cum narratione libri secundi pariter ad verbum conveniunt. In fine autem capitis de Macario Aegyptio, postquam dictum est, eum anno antequam Palladius solitudinem intra verit, obiisse, antiqua ista versio longam hanc historiam addit, quam ita adumbratam nus- pater, laudavi et glorificavi illos mortuos, et piam invenio «Quodam tempore cum ad beatum Maca rium quidam venisset, desiderans in propo sito monachorum servire Christo, et depre caretur sanctum senem, ut instrueret eum ac doceret, et ex fonte doctrinae salutaris, quae in eo per Spiritus 61 sancti gratiam abunda bat, confirmaret et, qualiter posset iuvante Domino insidias atque impugnationes maligni evadere, praemoneret, respondens beatus Ma VV. PP. Rosw. p. 989, 2. Virginem simili morbo laborantem sanavit nihil mihi penitus dixerunt. Tunc dixit ei sanctus Macarius: Considera, fili, quoniam, sicut injuriis et contumeliis exprobrasti illos mortuos, 62 et nihil tibi locuti sunt, ita ergo et tu, si vis salvus esse et in sancto proposito placere Salvatori nostro, imitare ipsum Domi num Salvatoremque nostrum, sicut dicit bea tus Joannes apostolus et evangelista: Qui dicit, se in Christo manere, debet, quemadmodum ille ambulavit, et ipse ambulare. Unde et in S. Antonius. Vit. S. Antonii cap. 58, S. Athan. Opp. p. 670 sqq.