ἔσται σοι πᾶν τὸ ῥηθὲν, ἢ πραχθὲν ἀμεταμέλητον. Εὐσχημονεῖν ἡγοῦ μὴ τοῖς ἔξωθεν προκαλύμμασι, πλοῦτον νόμιζε γνήσιον καὶ βέβαιον τὴν ὀλιγό δειαν· οὐ γὰρ ἐν τῷ πολλὰ κεκτῆσθαι τὸ πλουτεῖν ἐστι βεβαίως, ἀλλὰ τῷ μὴ πολλῶν δεῖσθαι. Τὸ μὲν γὰρ ἐπὶ σοὶ, τὸ δὲ τῶν ἔξωθεν. Ρύθμιζε τὸν μὲν τρόπον ἐπιεικείᾳ, τὸ δὲ ἦθος ἀταραξία, τὴν δὲ γλῶτο ταν βραχυλογία. Διὰ δὲ τούτων κόσμει τὴν κεφαλὴν τῷ σκέπειν, τὰς δὲ ὀφρὺς τῷ κατεσταλμένας ἔχειν, τοὺς δὲ ὀφθαλμοὺς τῷ συνιδεῖν, καὶ κοσμίως βλέ- πειν, τὸ δὲ στόμα τῷ μηδὲν ἀπρεπῶς λαλεῖν, τὰ δὲ ὦτα τῷ μόνῳ τοῖς σπουδαίοις ὑπέχειν, σύμπαν δὲ τὸ πρόσωπον τῷ ἐξ αἰδοῦς χρώματι. Ἐν πᾶσι δὲ, καὶ διὰ πάντων φύλασσε σεαυτὴν ἀμόλυντον, ὥσπερ τι Α καὶ πρὸ τοῦ πρᾶξαι τὸ πρακτέον· οὕτω γὰρ δ' Β κειμήλιον ἄψαυστον. Κόσμος γὰρ οἰκεῖος, πρέπων γυναιξί, σεμνότης, ευστάθεια, σωφροσύνη. Τρυφὴν νόμιζε καλλίστην ὁμοῦ καὶ ῥᾴστην, την χρειώδη τροφήν· αὕτη γὰρ καὶ καθ᾿ ἑαυτὴν ἐπαινετὴ, καὶ πρὸς τὸν ἐν σωφροσύνῃ βίον, αἱρετή, καὶ πρὸς ὑγείαν ἀρίστη, καὶ συμμετρίαν, καὶ τὴν ἄλλην εὐκοσμίαν, καὶ παιδείαν οὐκ ἀνόνητος. S. GREGORII THEOLOGI de re conqueri, neque dolere, sed Providentia, quantulacunque demum sit, gratias agere; tegere saepe causas eorum, quæ fiant; minime vero ne- gligas, quod tuæ dignitatis sit, ad quam fac respi- cias, antequam quidquam dicas aut agas. Ita enim fiet, ut nullius te dicti neque facti unquam pœni- teat. Velimn sic existimes te non externis indumen- tis decorari. Genuinas ac solidas opes habeto, pau- carum rerum indigentiam atque frugalitatem. So- lidæ quippe divitiæ non in eo sitæ sunt, quod multa possideas; sed in hoc, quod rebus multis non egeas. Hoc enim in te ipsa est; illud in rebus externis. Fac animum componas æquitate, mores modestia, linguam breviloquentia ; atque ita cura, ut ornes caput operimentis, supercilia contractio- ne, oculos modesto intuitu, ora decenti sermone, aures honesti duntaxat sermonis auditu; totam denique faciem eo colore, qui verecundiam præ se ferat. In omnibus autem et per omnia fac temet ipsam intactam custodias, uti rem pretiosam. Ornamentum enim mulierum proprium, eisque maxime conveniens est sanctimonia, castitas atque modestia. Delicias pulcherrimas simul et comparatu facillimas ducito frugalem victum; hic enim cum ipse per se laudabilis est, tum ad moderate vivendum optabilis, tum saluti maxime conferens, et reliquæ temperantiæ et modestiæ rectæque disciplinæ non inutilis. MONITUM DE SANCTI GREGORII TESTAMENTO Prodiit primum Græce Testamentum istud anno 1583, Barnaba Brissonii cura, lib. VII De formulis, pag. 760. J. vero Sirmondus, duos nactus antiquissimos Vaticana bibliothe- cæ codices, idem Testamentum Græce accuratius et Latine redditum vulgavit. Suis etiam Annali- bus inseruit Baronius (25), ab objectionibus vindicatum, scholiisque illustratum. Sunt tamen qui dubitent an sincerum sit Gregorii monumentum. Hos inter Andreas Rivetus (25*), ex he- terodoxis. Id sane mihi mirum visum est, inquit, si illud sit Gregorii Testamentum quod theologus tantus, et vir adeo sanctus, in postremæ voluntatis testatione, ne verbo quidem attigerit vitam anteactam, fidem et dogmata quæ docuerat, in genere saltem non confirmave- rit, illo præsertim turbulentissimo tempore, neque animam suam Deo commendaverit de temporalibus suis bonis sollicitus. In quo etsi eluceat sollicitudo ejus erga pauperes non vulgaris, in tanti tamen episcopi Testamento aliud quid non injuria circumspectus lector requisiverit. »Hactenus Rivetus. Sunt etiam ex nostris, qui an legitimum sit Testamentum dubitent. « Nullus tamen dubitandi locus, ut ait vir doctissimus Tillemontius; nullæque objiciuntur rationes, quæ non levi opera possint refutari. » Quod autem annum et diem hu- jus Testamenti spectat, die mensis Maii anni conditum fuisse videtur, cum adhuc Constantinopolitanæ Ecclesiæ præesset Gregorius, siquidem subscripsit: Gregorius episco- pus catholica Constantinopolis Ecclesiæ. } (25) Tom. IV, p. 592, ad an. 389. (25) Critic. sacr. specimen, p. 363.

ἔσται σοι πᾶν τὸ ῥηθὲν, ἢ πραχθὲν ἀμεταμέλητον. Εὐσχημονεῖν ἡγοῦ μὴ τοῖς ἔξωθεν προκαλύμμασι, πλοῦτον νόμιζε γνήσιον καὶ βέβαιον τὴν ὀλιγό δειαν· οὐ γὰρ ἐν τῷ πολλὰ κεκτῆσθαι τὸ πλουτεῖν ἐστι βεβαίως, ἀλλὰ τῷ μὴ πολλῶν δεῖσθαι. Τὸ μὲν γὰρ ἐπὶ σοὶ, τὸ δὲ τῶν ἔξωθεν. Ρύθμιζε τὸν μὲν τρόπον ἐπιεικείᾳ, τὸ δὲ ἦθος ἀταραξία, τὴν δὲ γλῶτο ταν βραχυλογία. Διὰ δὲ τούτων κόσμει τὴν κεφαλὴν τῷ σκέπειν, τὰς δὲ ὀφρὺς τῷ κατεσταλμένας ἔχειν, τοὺς δὲ ὀφθαλμοὺς τῷ συνιδεῖν, καὶ κοσμίως βλέ- πειν, τὸ δὲ στόμα τῷ μηδὲν ἀπρεπῶς λαλεῖν, τὰ δὲ ὦτα τῷ μόνῳ τοῖς σπουδαίοις ὑπέχειν, σύμπαν δὲ τὸ πρόσωπον τῷ ἐξ αἰδοῦς χρώματι. Ἐν πᾶσι δὲ, καὶ διὰ πάντων φύλασσε σεαυτὴν ἀμόλυντον, ὥσπερ τι Α καὶ πρὸ τοῦ πρᾶξαι τὸ πρακτέον· οὕτω γὰρ δ' Β κειμήλιον ἄψαυστον. Κόσμος γὰρ οἰκεῖος, πρέπων γυναιξί, σεμνότης, ευστάθεια, σωφροσύνη. Τρυφὴν νόμιζε καλλίστην ὁμοῦ καὶ ῥᾴστην, την χρειώδη τροφήν· αὕτη γὰρ καὶ καθ᾿ ἑαυτὴν ἐπαινετὴ, καὶ πρὸς τὸν ἐν σωφροσύνῃ βίον, αἱρετή, καὶ πρὸς ὑγείαν ἀρίστη, καὶ συμμετρίαν, καὶ τὴν ἄλλην εὐκοσμίαν, καὶ παιδείαν οὐκ ἀνόνητος. S. GREGORII THEOLOGI de re conqueri, neque dolere, sed Providentia, quantulacunque demum sit, gratias agere; tegere saepe causas eorum, quæ fiant; minime vero ne- gligas, quod tuæ dignitatis sit, ad quam fac respi- cias, antequam quidquam dicas aut agas. Ita enim fiet, ut nullius te dicti neque facti unquam pœni- teat. Velimn sic existimes te non externis indumen- tis decorari. Genuinas ac solidas opes habeto, pau- carum rerum indigentiam atque frugalitatem. So- lidæ quippe divitiæ non in eo sitæ sunt, quod multa possideas; sed in hoc, quod rebus multis non egeas. Hoc enim in te ipsa est; illud in rebus externis. Fac animum componas æquitate, mores modestia, linguam breviloquentia ; atque ita cura, ut ornes caput operimentis, supercilia contractio- ne, oculos modesto intuitu, ora decenti sermone, aures honesti duntaxat sermonis auditu; totam denique faciem eo colore, qui verecundiam præ se ferat. In omnibus autem et per omnia fac temet ipsam intactam custodias, uti rem pretiosam. Ornamentum enim mulierum proprium, eisque maxime conveniens est sanctimonia, castitas atque modestia. Delicias pulcherrimas simul et comparatu facillimas ducito frugalem victum; hic enim cum ipse per se laudabilis est, tum ad moderate vivendum optabilis, tum saluti maxime conferens, et reliquæ temperantiæ et modestiæ rectæque disciplinæ non inutilis. MONITUM DE SANCTI GREGORII TESTAMENTO Prodiit primum Græce Testamentum istud anno 1583, Barnaba Brissonii cura, lib. VII De formulis, pag. 760. J. vero Sirmondus, duos nactus antiquissimos Vaticana bibliothe- cæ codices, idem Testamentum Græce accuratius et Latine redditum vulgavit. Suis etiam Annali- bus inseruit Baronius (25), ab objectionibus vindicatum, scholiisque illustratum. Sunt tamen qui dubitent an sincerum sit Gregorii monumentum. Hos inter Andreas Rivetus (25*), ex he- terodoxis. Id sane mihi mirum visum est, inquit, si illud sit Gregorii Testamentum quod theologus tantus, et vir adeo sanctus, in postremæ voluntatis testatione, ne verbo quidem attigerit vitam anteactam, fidem et dogmata quæ docuerat, in genere saltem non confirmave- rit, illo præsertim turbulentissimo tempore, neque animam suam Deo commendaverit de temporalibus suis bonis sollicitus. In quo etsi eluceat sollicitudo ejus erga pauperes non vulgaris, in tanti tamen episcopi Testamento aliud quid non injuria circumspectus lector requisiverit. »Hactenus Rivetus. Sunt etiam ex nostris, qui an legitimum sit Testamentum dubitent. « Nullus tamen dubitandi locus, ut ait vir doctissimus Tillemontius; nullæque objiciuntur rationes, quæ non levi opera possint refutari. » Quod autem annum et diem hu- jus Testamenti spectat, die mensis Maii anni conditum fuisse videtur, cum adhuc Constantinopolitanæ Ecclesiæ præesset Gregorius, siquidem subscripsit: Gregorius episco- pus catholica Constantinopolis Ecclesiæ. } (25) Tom. IV, p. 592, ad an. 389. (25) Critic. sacr. specimen, p. 363.

ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΤΟΥ ΘΕΟΛΟΓΟΥ ΙΣΟΝ ΤΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΟΥ ΜΕΤΑΓΡΑΦΕΝ ΕΚ ΤΟΥ ΑΡΧΕΤΥΠΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ, ΕΝ ΚΑΙ ΙΔΙΟΧΕΙΡΟΙ ΥΠΟΓΡΑΦΑΙ ΣΩΖΟΝΤΑΙ ΥΠ' ΑΥΤΟΥ ΤΕ ΚΑΙ ΤΩΝ ΥΠΟΓΡΑΨΑΝΤΩΝ ΜΑΡΤΥΡΩΝ. Ὑπατείᾳ Φλαβίου Εὐχερίου καὶ Φλαβίου Εὐα- Α γρίου, τῶν λαμπροτάτων, πρὸ μιᾶς Καλανδών Ἰανουαρίων. Γρηγόριος ἐπίσκοπος τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας τῆς ἐν Κωνσταντίνου πόλει, ζῶν καὶ φρονῶν, καὶ ὑγιεῖ γνώσει, καὶ ἐῤῥωμένοις τοῖς λογισμοῖς, διεθέ- μην τὴν Διαθήκην μου (26) ταύτην· ἣν κελεύω καὶ βούλομαι είναι κυρίαν καὶ βεβαίαν ἐπὶ παντὸς δικα στηρίου καὶ πάσης ἐξουσίας. Ηδη μὲν (26') γὰρ τὴν ἐμαυτοῦ γνώμην κατέστησα φανερὰν, καὶ πᾶσαν μου τὴν οὐσίαν καθιέρωσα τῇ καθολικῇ Ἐκκλησίᾳ τῇ κατὰ Ναζιανζόν, εἰς τὴν τῶν πτωχῶν διακονίαν, τῶν ὑπὸ τὴν προειρημένην Εκκλησίαν. Διόπερ καὶ τρεῖς προεστησάμην πτωχοτρόφους εἶναι, κατὰ ταύτην μου τὴν προαίρεσιν· Μάρκελλον τὸν διάκονον καὶ μονάζοντα, καὶ Γρηγόριον τὸν διάκονον, τὸν ἐκ τῆς Β οἰκίας μου γενόμενον, καὶ Εὐστάθιον τὸν μονάζοντα, τὸν καὶ αὐτὸν ἐκ τῆς οἰκίας μου γενόμενον. Καὶ νῦν δὲ τὴν αὐτὴν συνείδησιν τῇ ἁγίᾳ Ἐκκλησίᾳ τῇ κατὰ Ναζιανζόν φυλάττων, ἔχομαι τῆς αὐτῆς προαιρέσεως. Ἐὰν οὖν συμβῇ με τέλει τοῦ βίου χρήσασθαι, ἔστω μου κληρονόμος ὁ προειρημένος Γρηγόριος ὁ διάκο νος καὶ μονάζων, ὁ γενόμενος ἐκ τῆς οἰκίας μου, ὃν πάλαι ἠλευθέρωσα, ἐξ ὁλοκλήρου πάσης μου (27) τῆς οὐσίας, κινητῆς τε καὶ ἀκινήτου, τῆς πανταχοῦ μου ὑπαρχούσης· οἱ δὲ λοιποὶ πάντες ἔστωσάν μου ἀπο- κληρονόμοι. Οὕτω μέντοι, ὥστε αὐτὸν πᾶσαν μου τὴν οὐσίαν, κινητήν τε καὶ ἀκίνητον, ἀποκαταστῆ- σαι τῇ ἁγίᾳ (28) καθολικῇ Ἐκκλησίᾳ τῇ ἐν (29) ζιανζῷ, μηδὲν τὸ παράπαν ἐπεξελόμενον (30), πλην ὧν ἂν ἐν ταύτῃ τῇ Διαθήκῃ μου τισὶν ἰδικῶς κατα- λίπω, λεγάτου ἢ φιδεκομμίσσου χάριν· ἀλλὰ πάντα, ὡς προείπον, ἀκριβῶς ἀποσῶσαι τῇ Ἐκκλησίᾳ, ἔχοντα τὸν τοῦ Θεοῦ φόβον πρὸ ὀφθαλμῶν, καὶ εἰδότα, ὅτι εἰς διακονίαν τῶν πτωχῶν τῆς αὐτῆς Ἐκκλησίας προσέταξα πατάν μου τὴν οὐσίαν προσχωρῆσαι, καὶ ἐπὶ αὐτοῦ τῇ Ἐκκλησίᾳ πάντα ἀπαραλείπτως ἀποσωθῆναι. τούτῳ αὐτὸν ἐνεστησάμην κληρονόμον, ὥστε δι' TESTAMENTUM. SANCTI GREGORII THEOLOGI EXEMPLUM TESTAMENTI DESCRIPTUM EX ARCHETYPO EXEMPLARI, IN QUO PROPRIÆ MANUS SUBSCRIPTIONES EXSTANT, TAM IPSIUS QUAM TESTIUM QUI SUBSCRIPSERUNT. Flavio Eucherio et Flavio Evagrio, viris cla- Na- tinopolim. C rissimis, consulibus, pridie Kalendas Januarias. Gregorius episcopus catholicæ Constantinopolis Ecclesia, vivens ac prudens, sanoque judicio, et integris animi sensibus, condidi hoc Testamen- tum : quod quidem jubeo et volo in quovis foro, et quavis potestate ratum ac firmum esse: jam enim mentem meam declaravi, omnemque meain substantiam catholicæ Nazianzi Ecclesiæ conse- cravi, ad pauperum, qui sub eadem sunt Ecclesia, ministerium. Qua etiam de causa tres juxta hanc meam voluntatem alendis pauperibus curatores institui, Marcellum diaconum et monachum, Gre- gorium item diaconum, qui ſuit e familia mea, et Eustathium monachum, qui et ipse fuit e domo mea. Nunc vero eumdem animum retinens erga sanctam Ecclesiam Nazianzenam, eodem persto in proposito. Cum igitur contigerit me ex vita decem dere, hæres meus esto prædictus Gregorius diacom nus et monachus, domesticus quondam meus, quem pridem manumisi; ex universa substantia mea, mobili et immobili, ubicunque ea mihi sita est. Caeteri omnes, exhæredes mihi sunto. Ita qui- dem, ut ipse meam omnem substantiam, mobilem et immobilen, sanctæ catholicæ Nazianzi Ecclesiæ restituat, nihil penitus subducens, præterquam quæ hoc Testamento quibusdam privatim reliquero, legati aut fidei commissi gratia : sed omnia, ut prædixi, diligenter servet Ecclesia, Dei ti- morem præ oculis habens, sciensque jam a me decretum, uti omnia mea illius Ecclesiæ paupe- rum ministerio cedant in eanique rem se institu- tum hæredem, ut per ipsum Ecclesiæ omnia sine fraude conserventur. : (26) Μου. Hæc vox deest in cod. Chig. (26) "Ηδη μέν. Forte cum profectus est Constan, (27) Πάσης μου. Cod. Chig. πάσης μοι. (28) 'Αγίᾳ. Cod. Chig. addit καί. (29) Er deest in cod. Chig. (30) Επεξελόμενον. Cod. Chig. ὑπεξελόμενον.

ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΤΟΥ ΘΕΟΛΟΓΟΥ ΙΣΟΝ ΤΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΟΥ ΜΕΤΑΓΡΑΦΕΝ ΕΚ ΤΟΥ ΑΡΧΕΤΥΠΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ, ΕΝ ΚΑΙ ΙΔΙΟΧΕΙΡΟΙ ΥΠΟΓΡΑΦΑΙ ΣΩΖΟΝΤΑΙ ΥΠ' ΑΥΤΟΥ ΤΕ ΚΑΙ ΤΩΝ ΥΠΟΓΡΑΨΑΝΤΩΝ ΜΑΡΤΥΡΩΝ. Ὑπατείᾳ Φλαβίου Εὐχερίου καὶ Φλαβίου Εὐα- Α γρίου, τῶν λαμπροτάτων, πρὸ μιᾶς Καλανδών Ἰανουαρίων. Γρηγόριος ἐπίσκοπος τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας τῆς ἐν Κωνσταντίνου πόλει, ζῶν καὶ φρονῶν, καὶ ὑγιεῖ γνώσει, καὶ ἐῤῥωμένοις τοῖς λογισμοῖς, διεθέ- μην τὴν Διαθήκην μου (26) ταύτην· ἣν κελεύω καὶ βούλομαι είναι κυρίαν καὶ βεβαίαν ἐπὶ παντὸς δικα στηρίου καὶ πάσης ἐξουσίας. Ηδη μὲν (26') γὰρ τὴν ἐμαυτοῦ γνώμην κατέστησα φανερὰν, καὶ πᾶσαν μου τὴν οὐσίαν καθιέρωσα τῇ καθολικῇ Ἐκκλησίᾳ τῇ κατὰ Ναζιανζόν, εἰς τὴν τῶν πτωχῶν διακονίαν, τῶν ὑπὸ τὴν προειρημένην Εκκλησίαν. Διόπερ καὶ τρεῖς προεστησάμην πτωχοτρόφους εἶναι, κατὰ ταύτην μου τὴν προαίρεσιν· Μάρκελλον τὸν διάκονον καὶ μονάζοντα, καὶ Γρηγόριον τὸν διάκονον, τὸν ἐκ τῆς Β οἰκίας μου γενόμενον, καὶ Εὐστάθιον τὸν μονάζοντα, τὸν καὶ αὐτὸν ἐκ τῆς οἰκίας μου γενόμενον. Καὶ νῦν δὲ τὴν αὐτὴν συνείδησιν τῇ ἁγίᾳ Ἐκκλησίᾳ τῇ κατὰ Ναζιανζόν φυλάττων, ἔχομαι τῆς αὐτῆς προαιρέσεως. Ἐὰν οὖν συμβῇ με τέλει τοῦ βίου χρήσασθαι, ἔστω μου κληρονόμος ὁ προειρημένος Γρηγόριος ὁ διάκο νος καὶ μονάζων, ὁ γενόμενος ἐκ τῆς οἰκίας μου, ὃν πάλαι ἠλευθέρωσα, ἐξ ὁλοκλήρου πάσης μου (27) τῆς οὐσίας, κινητῆς τε καὶ ἀκινήτου, τῆς πανταχοῦ μου ὑπαρχούσης· οἱ δὲ λοιποὶ πάντες ἔστωσάν μου ἀπο- κληρονόμοι. Οὕτω μέντοι, ὥστε αὐτὸν πᾶσαν μου τὴν οὐσίαν, κινητήν τε καὶ ἀκίνητον, ἀποκαταστῆ- σαι τῇ ἁγίᾳ (28) καθολικῇ Ἐκκλησίᾳ τῇ ἐν (29) ζιανζῷ, μηδὲν τὸ παράπαν ἐπεξελόμενον (30), πλην ὧν ἂν ἐν ταύτῃ τῇ Διαθήκῃ μου τισὶν ἰδικῶς κατα- λίπω, λεγάτου ἢ φιδεκομμίσσου χάριν· ἀλλὰ πάντα, ὡς προείπον, ἀκριβῶς ἀποσῶσαι τῇ Ἐκκλησίᾳ, ἔχοντα τὸν τοῦ Θεοῦ φόβον πρὸ ὀφθαλμῶν, καὶ εἰδότα, ὅτι εἰς διακονίαν τῶν πτωχῶν τῆς αὐτῆς Ἐκκλησίας προσέταξα πατάν μου τὴν οὐσίαν προσχωρῆσαι, καὶ ἐπὶ αὐτοῦ τῇ Ἐκκλησίᾳ πάντα ἀπαραλείπτως ἀποσωθῆναι. τούτῳ αὐτὸν ἐνεστησάμην κληρονόμον, ὥστε δι' TESTAMENTUM. SANCTI GREGORII THEOLOGI EXEMPLUM TESTAMENTI DESCRIPTUM EX ARCHETYPO EXEMPLARI, IN QUO PROPRIÆ MANUS SUBSCRIPTIONES EXSTANT, TAM IPSIUS QUAM TESTIUM QUI SUBSCRIPSERUNT. Flavio Eucherio et Flavio Evagrio, viris cla- Na- tinopolim. C rissimis, consulibus, pridie Kalendas Januarias. Gregorius episcopus catholicæ Constantinopolis Ecclesia, vivens ac prudens, sanoque judicio, et integris animi sensibus, condidi hoc Testamen- tum : quod quidem jubeo et volo in quovis foro, et quavis potestate ratum ac firmum esse: jam enim mentem meam declaravi, omnemque meain substantiam catholicæ Nazianzi Ecclesiæ conse- cravi, ad pauperum, qui sub eadem sunt Ecclesia, ministerium. Qua etiam de causa tres juxta hanc meam voluntatem alendis pauperibus curatores institui, Marcellum diaconum et monachum, Gre- gorium item diaconum, qui ſuit e familia mea, et Eustathium monachum, qui et ipse fuit e domo mea. Nunc vero eumdem animum retinens erga sanctam Ecclesiam Nazianzenam, eodem persto in proposito. Cum igitur contigerit me ex vita decem dere, hæres meus esto prædictus Gregorius diacom nus et monachus, domesticus quondam meus, quem pridem manumisi; ex universa substantia mea, mobili et immobili, ubicunque ea mihi sita est. Caeteri omnes, exhæredes mihi sunto. Ita qui- dem, ut ipse meam omnem substantiam, mobilem et immobilen, sanctæ catholicæ Nazianzi Ecclesiæ restituat, nihil penitus subducens, præterquam quæ hoc Testamento quibusdam privatim reliquero, legati aut fidei commissi gratia : sed omnia, ut prædixi, diligenter servet Ecclesia, Dei ti- morem præ oculis habens, sciensque jam a me decretum, uti omnia mea illius Ecclesiæ paupe- rum ministerio cedant in eanique rem se institu- tum hæredem, ut per ipsum Ecclesiæ omnia sine fraude conserventur. : (26) Μου. Hæc vox deest in cod. Chig. (26) "Ηδη μέν. Forte cum profectus est Constan, (27) Πάσης μου. Cod. Chig. πάσης μοι. (28) 'Αγίᾳ. Cod. Chig. addit καί. (29) Er deest in cod. Chig. (30) Επεξελόμενον. Cod. Chig. ὑπεξελόμενον.

Τοὺς οὖν οἰκέτας, οὓς (31) ἠλευθέρωσα, εἴτε ἐξ ἐμῆς προαιρέσεως, εἴτε ἐξ ἐντολῶν τῶν μακαριωτάτων (32) γονέων μου, τούτους πάντας βούλομαι καὶ νῦν ἐπ' Ελευθερίας μένειν, καὶ τὰ πεκούλια αὐτοῖς πάντα μένειν βεβαίως καὶ ἀνενόχλητα. Έτι βούλομαι κατα “σχεῖν τὸν κληρονόμον μου Γρηγόριον τὸν διάκονον, ἅμα τῷ μονάζοντι Ευσταθίῳ, τοὺς γενομένους ἐκ τῆς οἰκίας μου ποτέ, κτῆμα ἐν ᾿Αριανζοῖς (53), τὸ ἐκ τῶν Ῥηγίνου κατελθὸν εἰς ἡμᾶς. Τὰ δὲ φοράδια, καὶ τὰ πρόβατα, ὅσα ἤδη αὐτοῖς παρὼν ἐκέλευσα δο- θῆναι, ὧν καὶ τὴν νομὴν αὐτοῖς καὶ τὴν δεσποτείαν παρέδωκα, ταῦτα μένειν αὐτοῖς ἀνενόχλητα βούλομαι δεσποτείας δικαίῳ. Ἔτι δὲ ἐξαιρέτως Γρηγόριον τὸν διάκονον καὶ κληρονόμον μου, γνησίως ὑπηρετήσαντά μοι, βούλομαι κατασχεῖν ἰδίῳ δεσποτείας δικαίῳ χρυσίνους τὸν ἀριθμὸν πεντήκοντα. Τῇ αἰδεσιμωτάτῃ παρθένῳ Ρουσσιανῇ, τῇ συγγενίδι μου, ῥητὰ ἐκέ λευσα καθ᾽ ἕκαστον ἔτος δίδοσθαι πρὸς τὸ ἐλευθε ρίως (54) αὐτὴν διάγειν· ἅπερ βούλομαι καὶ κελεύω πάντα κατὰ τὸν τύπον, ὃν προσέταξα, ἀνυπερθέτως αὐτῇ δίδοσθαι καθ᾽ ἕκαστον ἔτος. Περὶ δὲ οἰκήσεως αὐτῆς, τότε μὲν οὐδὲν διεταξάμην, μὴ εἰδὼς ποῦ μᾶλλον ἄρεστόν ἐστιν αὐτῇ διάγειν· νῦν δὲ καὶ τοῦτο βούλομαι, ὥστε, ἐν οἴῳ ἂν (35) ἐπιλέξηται χωρίῳ, κατασκευασθῆναι αὐτῇ οἰκίαν ἐλευθέρᾳ πρέπουσαν, ευσχήμονι διαγωγῇ παρθένου· ἥνπερ οἰκίαν ἕξει δη λαδὴ ἀνενοχλήτως εἰς χρῆσιν καὶ καρπίαν μέχρι βίου ζωῆς, μετὰ δὲ ταῦτα ἀποκαταστήσει τῇ Ἐκκλη- σία. Προστεθῆναι δὲ αὐτῇ βούλομαι καὶ δύο κόρας, ἃς αὐτὴ ἐπιλέξηται, οὕτω μέντοι, ὥστε αὐτῇ παραμεῖναι τὰς κόρας μέχρι τοῦ τῆς ζωῆς αὐτῆς χρόνου. Καὶ εἰ μὲν αὐταῖς εὐχαριστήσειεν, ἐξεῖναι αὐτῇ ἐλευθερία αὐτὰς τιμῆσαι· εἰ δὲ μὴ, καὶ αὐτὰς διενεγκεῖν τῇ αὐτῇ Ἐκκλησίᾳ. Θεόφιλον τὸν παῖδα τὴν παραμέ νοντά μοι, ἤδη ήλευθέρωσα. Βούλομαι οὖν αὐτῷ καὶ νῦν δοθῆναι λεγάτου χάριν, νομίσματα ε'. Εὐπράξιον δὲ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ βούλομαι ἐλεύθερον εἶναι, καὶ δοθῆναι αὐτῷ λεγάτου λόγῳ χρυσά νομίσματα ε'. Ετι βούλομαι Θεοδόσιον τὸν νοτάριόν μου ἐλεύθερον εἶναι, δοθῆναι δὲ αὐτῷ καὶ λεγάτου λόγῳ χρυσοῦ να μίσματα ε'. Την γλυκυτάτην μου θυγατέρα Αλυπία- νὴν (50) (τῶν γὰρ ἄλλων, Εὐγενείας (37) τε καὶ Νόν νης, ὀλίγος λόγος, ὧν καὶ ὁ βίος ἐπιλήψιμός ἐστι βούλομαι συγγνώμην ἔχειν μοι, εἰ μηδὲν αὐτῇ κατα- λιπεῖν κύριος ἐγενόμην, πάντα προεπαγγειλάμενος τοῖς πτωχοῖς, μᾶλλον δὲ τοῖς μακαριωτάτοις γονεῦσιν ὑποσχομένοις ἀκολουθήσας, ὧν ἀθετῆσαι τὴν γνώμην οὔθ᾽ ὅσιον, οὔτ᾽ ἀσφαλὲς ἡγοῦμαι. "Οσα μέντοι ἐκ τῶν τοῦ μακαρίου μου ἀδελφοῦ Καισαρίου πραγμάτων, ἐν ἐσθῆτι σηρικῇ ή λινῇ, ἢ ἐρεᾷ, ἢ βουρικαλίοις περι Εὐγενίας. S. GREGORII "THEOLOGI Servos quoscunque vel mea voluntate, vel bea- A tissimorum parentum meorum mandato manu- misi: hos omnes nunc etiam liberos manere volo, et peculia sua ipsis absque ullo impedimento firma permanere. Volo præterea hæredem meum, Gre- gorium diaconum, una cum Eustathio monacho, ambos olim e domo mea, possidere prædium Arian- zenum, quod ex Rhegini bonis ad nos pervenit. Gregales vero equas et oves, quotquot jam ipsis præsens dari jussi, quarumque proprietatem ipsis ac dominium tradidi, has ipsis quietas manere volo, jure dominii. Per præceptionem item Grego- rium diaconum, et hæredem meum, qui mihi fide- liter ministravit, privato jure dominii habere volo aureos numero quinquaginta. Russianæ virgini ve- neranda, propinquæ meæ, certa quædam in annos B singulos dari jussi, unde liberaliter vivat; quæ qui- dem omnia eidem, quemadmodum præscripsi, volo ac jubeo quotannis sine mora præstari. De habi- tatione autem tum quidem nihil propterea statui, quod nescirem ubinam ipsa degere mallet. Nunc vero, et hoc volo, quocunque ipsa loco elegerit, parari ei domum ingenuæ congruentem, ad hone- stam virginis habitationem : quam ulique donum sine interpellatione habebit ipsa in usumfructum, quoad vixerit : postea vero restituet Ecelesiæ, Addi praeterea eidem volo puellas duas, quas ipsa delegerit : hoc nimirum pacto, ut cum ea moren- tur puellæ usque dum vivet: et si quidem illis ita visum fuerit, liceat ipsi libertate eas donare, sin minus, et illæ quoque ad Ecclesiam pertineant. Theophilum puerum, qui mecum manet, jam ma- numisi. Volo autem ei nunc etiam dari legati no- mine nummos quinque. Euprarium vero ejus fra- trem liberum esse volo, eique legati nomine dari nummos aureos quinque. Volo præterea Theodo- sium notarium meum liberum esse, eique legati nomine dari aureos nummos quiique. Alypianam filiam meam dulcissimam (cæterarum enim Eu- geniæ et Nonnæ, exigua ratio ducenda est, ut quarum vita reprehensione non vacat) veniam mihi dare volo, quod nihil possim ipsi relinquere, quippe qui omnia jam pauperibus destinavi, aut potius beatissimis parentibus, qui ita polliciti erant, obsecutus sum; quorum voluntatem irri tam reddere nec sanctum nec tutum arbitror. Quæ- cunque tamen ex beati fratris mei Casarii rebus in veste serica, aut linea, aut lanea, aut buricha- liis supersunt, hæc ad ipsius liberos pertinere volo; et nulla in re ipsam vel sorores ipsius molestas Aliam meam. Nihil magis certum ac exploratum ex omnibus Gregorii rebus gestis videri potest, ut cum Baronio loquar, quam ipsum perpetuam coluisse virginitatem. Filiam igitur non habuit. Sic tamen C D vocal Alypianam, quæ filia erat Gorgoniæ sororis suæ. Ceterarum enim, Eugenia et Nonna, exigua ratio ducenda est. Mirum forte videri possit Gregorium turpitudinem sempiternam publicis tabulis inurere alfinibus suis. Sic postea Gregorius Magnus coram frequenti populo Gordianæ virginis amitæ suæ la- psum narrare veritus non fuit. Viri sancti suos, si quando impii sunt, despiciunt. (34) Ouς deest in cod. Chig. (52) Μακαριωτάτων. Cod. Clig. μακαρίων. (35) Αριανζοῖς. Col. Chig. Αριανζῷ. (34) Ελευθερίως. Cod. Chig. ἐλευθερίας. (35) Ἐν οἶῳ ἄr. Cod. Chig. ἐν οἴῳ δ' ἄν. (36) Τήν μου θυγατέρα Αλυπιανήν, Alypianan (37) Τῶν γὰρ ἄλλων, Εὐγενείας, etc. Cod Chig.

Τοὺς οὖν οἰκέτας, οὓς (31) ἠλευθέρωσα, εἴτε ἐξ ἐμῆς προαιρέσεως, εἴτε ἐξ ἐντολῶν τῶν μακαριωτάτων (32) γονέων μου, τούτους πάντας βούλομαι καὶ νῦν ἐπ' Ελευθερίας μένειν, καὶ τὰ πεκούλια αὐτοῖς πάντα μένειν βεβαίως καὶ ἀνενόχλητα. Έτι βούλομαι κατα “σχεῖν τὸν κληρονόμον μου Γρηγόριον τὸν διάκονον, ἅμα τῷ μονάζοντι Ευσταθίῳ, τοὺς γενομένους ἐκ τῆς οἰκίας μου ποτέ, κτῆμα ἐν ᾿Αριανζοῖς (53), τὸ ἐκ τῶν Ῥηγίνου κατελθὸν εἰς ἡμᾶς. Τὰ δὲ φοράδια, καὶ τὰ πρόβατα, ὅσα ἤδη αὐτοῖς παρὼν ἐκέλευσα δο- θῆναι, ὧν καὶ τὴν νομὴν αὐτοῖς καὶ τὴν δεσποτείαν παρέδωκα, ταῦτα μένειν αὐτοῖς ἀνενόχλητα βούλομαι δεσποτείας δικαίῳ. Ἔτι δὲ ἐξαιρέτως Γρηγόριον τὸν διάκονον καὶ κληρονόμον μου, γνησίως ὑπηρετήσαντά μοι, βούλομαι κατασχεῖν ἰδίῳ δεσποτείας δικαίῳ χρυσίνους τὸν ἀριθμὸν πεντήκοντα. Τῇ αἰδεσιμωτάτῃ παρθένῳ Ρουσσιανῇ, τῇ συγγενίδι μου, ῥητὰ ἐκέ λευσα καθ᾽ ἕκαστον ἔτος δίδοσθαι πρὸς τὸ ἐλευθε ρίως (54) αὐτὴν διάγειν· ἅπερ βούλομαι καὶ κελεύω πάντα κατὰ τὸν τύπον, ὃν προσέταξα, ἀνυπερθέτως αὐτῇ δίδοσθαι καθ᾽ ἕκαστον ἔτος. Περὶ δὲ οἰκήσεως αὐτῆς, τότε μὲν οὐδὲν διεταξάμην, μὴ εἰδὼς ποῦ μᾶλλον ἄρεστόν ἐστιν αὐτῇ διάγειν· νῦν δὲ καὶ τοῦτο βούλομαι, ὥστε, ἐν οἴῳ ἂν (35) ἐπιλέξηται χωρίῳ, κατασκευασθῆναι αὐτῇ οἰκίαν ἐλευθέρᾳ πρέπουσαν, ευσχήμονι διαγωγῇ παρθένου· ἥνπερ οἰκίαν ἕξει δη λαδὴ ἀνενοχλήτως εἰς χρῆσιν καὶ καρπίαν μέχρι βίου ζωῆς, μετὰ δὲ ταῦτα ἀποκαταστήσει τῇ Ἐκκλη- σία. Προστεθῆναι δὲ αὐτῇ βούλομαι καὶ δύο κόρας, ἃς αὐτὴ ἐπιλέξηται, οὕτω μέντοι, ὥστε αὐτῇ παραμεῖναι τὰς κόρας μέχρι τοῦ τῆς ζωῆς αὐτῆς χρόνου. Καὶ εἰ μὲν αὐταῖς εὐχαριστήσειεν, ἐξεῖναι αὐτῇ ἐλευθερία αὐτὰς τιμῆσαι· εἰ δὲ μὴ, καὶ αὐτὰς διενεγκεῖν τῇ αὐτῇ Ἐκκλησίᾳ. Θεόφιλον τὸν παῖδα τὴν παραμέ νοντά μοι, ἤδη ήλευθέρωσα. Βούλομαι οὖν αὐτῷ καὶ νῦν δοθῆναι λεγάτου χάριν, νομίσματα ε'. Εὐπράξιον δὲ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ βούλομαι ἐλεύθερον εἶναι, καὶ δοθῆναι αὐτῷ λεγάτου λόγῳ χρυσά νομίσματα ε'. Ετι βούλομαι Θεοδόσιον τὸν νοτάριόν μου ἐλεύθερον εἶναι, δοθῆναι δὲ αὐτῷ καὶ λεγάτου λόγῳ χρυσοῦ να μίσματα ε'. Την γλυκυτάτην μου θυγατέρα Αλυπία- νὴν (50) (τῶν γὰρ ἄλλων, Εὐγενείας (37) τε καὶ Νόν νης, ὀλίγος λόγος, ὧν καὶ ὁ βίος ἐπιλήψιμός ἐστι βούλομαι συγγνώμην ἔχειν μοι, εἰ μηδὲν αὐτῇ κατα- λιπεῖν κύριος ἐγενόμην, πάντα προεπαγγειλάμενος τοῖς πτωχοῖς, μᾶλλον δὲ τοῖς μακαριωτάτοις γονεῦσιν ὑποσχομένοις ἀκολουθήσας, ὧν ἀθετῆσαι τὴν γνώμην οὔθ᾽ ὅσιον, οὔτ᾽ ἀσφαλὲς ἡγοῦμαι. "Οσα μέντοι ἐκ τῶν τοῦ μακαρίου μου ἀδελφοῦ Καισαρίου πραγμάτων, ἐν ἐσθῆτι σηρικῇ ή λινῇ, ἢ ἐρεᾷ, ἢ βουρικαλίοις περι Εὐγενίας. S. GREGORII "THEOLOGI Servos quoscunque vel mea voluntate, vel bea- A tissimorum parentum meorum mandato manu- misi: hos omnes nunc etiam liberos manere volo, et peculia sua ipsis absque ullo impedimento firma permanere. Volo præterea hæredem meum, Gre- gorium diaconum, una cum Eustathio monacho, ambos olim e domo mea, possidere prædium Arian- zenum, quod ex Rhegini bonis ad nos pervenit. Gregales vero equas et oves, quotquot jam ipsis præsens dari jussi, quarumque proprietatem ipsis ac dominium tradidi, has ipsis quietas manere volo, jure dominii. Per præceptionem item Grego- rium diaconum, et hæredem meum, qui mihi fide- liter ministravit, privato jure dominii habere volo aureos numero quinquaginta. Russianæ virgini ve- neranda, propinquæ meæ, certa quædam in annos B singulos dari jussi, unde liberaliter vivat; quæ qui- dem omnia eidem, quemadmodum præscripsi, volo ac jubeo quotannis sine mora præstari. De habi- tatione autem tum quidem nihil propterea statui, quod nescirem ubinam ipsa degere mallet. Nunc vero, et hoc volo, quocunque ipsa loco elegerit, parari ei domum ingenuæ congruentem, ad hone- stam virginis habitationem : quam ulique donum sine interpellatione habebit ipsa in usumfructum, quoad vixerit : postea vero restituet Ecelesiæ, Addi praeterea eidem volo puellas duas, quas ipsa delegerit : hoc nimirum pacto, ut cum ea moren- tur puellæ usque dum vivet: et si quidem illis ita visum fuerit, liceat ipsi libertate eas donare, sin minus, et illæ quoque ad Ecclesiam pertineant. Theophilum puerum, qui mecum manet, jam ma- numisi. Volo autem ei nunc etiam dari legati no- mine nummos quinque. Euprarium vero ejus fra- trem liberum esse volo, eique legati nomine dari nummos aureos quinque. Volo præterea Theodo- sium notarium meum liberum esse, eique legati nomine dari aureos nummos quiique. Alypianam filiam meam dulcissimam (cæterarum enim Eu- geniæ et Nonnæ, exigua ratio ducenda est, ut quarum vita reprehensione non vacat) veniam mihi dare volo, quod nihil possim ipsi relinquere, quippe qui omnia jam pauperibus destinavi, aut potius beatissimis parentibus, qui ita polliciti erant, obsecutus sum; quorum voluntatem irri tam reddere nec sanctum nec tutum arbitror. Quæ- cunque tamen ex beati fratris mei Casarii rebus in veste serica, aut linea, aut lanea, aut buricha- liis supersunt, hæc ad ipsius liberos pertinere volo; et nulla in re ipsam vel sorores ipsius molestas Aliam meam. Nihil magis certum ac exploratum ex omnibus Gregorii rebus gestis videri potest, ut cum Baronio loquar, quam ipsum perpetuam coluisse virginitatem. Filiam igitur non habuit. Sic tamen C D vocal Alypianam, quæ filia erat Gorgoniæ sororis suæ. Ceterarum enim, Eugenia et Nonna, exigua ratio ducenda est. Mirum forte videri possit Gregorium turpitudinem sempiternam publicis tabulis inurere alfinibus suis. Sic postea Gregorius Magnus coram frequenti populo Gordianæ virginis amitæ suæ la- psum narrare veritus non fuit. Viri sancti suos, si quando impii sunt, despiciunt. (34) Ouς deest in cod. Chig. (52) Μακαριωτάτων. Cod. Clig. μακαρίων. (35) Αριανζοῖς. Col. Chig. Αριανζῷ. (34) Ελευθερίως. Cod. Chig. ἐλευθερίας. (35) Ἐν οἶῳ ἄr. Cod. Chig. ἐν οἴῳ δ' ἄν. (36) Τήν μου θυγατέρα Αλυπιανήν, Alypianan (37) Τῶν γὰρ ἄλλων, Εὐγενείας, etc. Cod Chig.

Εt λέλειπται, ταῦτα διαφέρειν τοῖς τέκνοις αὐτῆς βού- λομαι, καὶ ἐν μηδενί, μήτ' ἐκείνην, μήτε τὰς ἀδελφὰς αὐτῆς ἐνοχλεῖν, μήτε τῷ κληρονόμῳ μου, μήτε τῇ Εκκλησίᾳ. Μελέτιος ὁ γαμβρός (58) μου, τὸ κτῆμα τὸ ἐν Ἀπηνζινσῷ τὸ ἐκ τῶν Εὐφημίου, ἴστω κακῶς κατέχων. Καὶ ὑπὲρ τούτου καὶ πρότερον ἐπέστειλα πολλάκις τῷ Εὐφημίῳ, ἀνανδρίαν αὐτοῦ καταγι νώσκων, εἰ μὴ τὸ ἑαυτοῦ ἀναῤῥύσαιτο. Καὶ νῦν μαρ- τύρομαι πάντας καὶ ἄρχοντας καὶ ἀρχομένους, ὅτι ἀδικεῖται ὁ Εὐφήμιος· χρὴ γὰρ Εὐφημίῳ ἀποκατα στῆναι τὸ κτῆμα. Τὴν ὠνὴν τοῦ χωρίου Κανοτάλων τῷ αἰδεσιμωτάτῳ υἱῷ τῷ ἐπισκόπῳ Αμφιλοχί ἀποκαταστῆναι βούλομαι. Εστι γὰρ ἐν τοῖς χαρτίοις ἡμῶν, καὶ πάντες ἴσασιν, ὅτι καὶ τὸ συνάλλαγμα ἐλύθη, καὶ τὴν τιμὴν ἀπέλαβον, καὶ τὴν νομὴν καὶ δεσποτείαν τοῦ κτήματος πάλαι παρέδωκα. Εὐαγρίῳ τῷ διακόνῳ πολλά μοι συγκαμόντι καὶ συνεκφροντίσαντι, διὰ πλειόνων τε τὴν εὔνοιαν παρα- στήσαντι, χάριν ὁμολογῶ καὶ ἐπὶ Θεοῦ καὶ ἐπὶ ἀνθρώπων. Καὶ τοῖς μείζοσι μὲν αὐτὸν ὁ Θεὸς ἀμεί ψεται· ἵνα δὲ μηδὲ τὰ μικρὰ τῆς φιλίας σύμβολα παρ' ἡμῶν ἐλλείπῃ, βούλομαι αὐτῷ δοθῆναι κάμα σον (39) ἓν, στιχάριον ἐν, πάλλια β', χρυσά νομί σματα λ'. Ομοίως καὶ τῷ γλυκυτάτῳ συνδιακόνῳ ἡμῶν Θεοδούλῳ τῷ ἡμῶν ἀδελφῷ δοθῆναι βούλομαι κάμασον ἐν, στιχάρια β', τῶν ἐν τῇ πατρίδι, χρυσά νομίσματα κ' ἐκ τοῦ ἐν τῇ πατρίδι λόγου. Ελαφί τῷ νοταρίῳ εὐτρόπῳ ὄντι (40), καὶ καλῶς ἡμᾶς ἀναπαύσαντι ὃν ὑπηρετήσατο χρόνον, βούλομαι δοθή- και κάμασον ἓν, στιχάρια β', πάλλια για σιγιλο λιῶνα (41), ἐν τῇ πατρίδι χρυσᾶ νομίσματα κ'. Ταύτην μου την διαθήκην κυρίαν καὶ βεβαίαν εἶναι βούλομαι ἐπὶ παντὸς δικαστηρίου καὶ πάσης Εξουσίας. Εἰ δὲ καὶ ὡς διαθήκη μὴ ἰσχύσειεν, εἰς βούλησιν, εἴτ' οὖν (42) κωδίκελλον, αὐτὴν ἰσχύειν βούλομαι. Ο δ' ἐπιχειρῶν αὐτὴν ἀνατρέπειν, δώσει λόγον ἐν ἡμέρα κρίσεως, καὶ ἕξει τὸν λόγον. Πρὸς τοὔνομα τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Γρηγόριος ἐπίσκοπος τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας τῆς ἐν Κωνσταντίνου πόλει, ἀναγνοὺς τὴν διαθήκην, καὶ ἀρεσθεὶς πᾶσι τοῖς γεγραμμένοις, ὑπέγραψα χειρὶ ἐμῇ, καὶ ἰσχύειν αὐτὴν κελεύω καὶ βούλομαι. Αμφιλόχιος ἐπίσκοπος τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας τῆς ἐν Ἰκονίῳ, παρὼν τῇ διαθήκῃ τοῦ αἰδεσιμωτάτου ἐπισκόπου Γρηγορίου, και παρακληθεὶς παρ' αὐτ τοῦ (45), ὑπέγραψα χειρὶ ἐμῇ. Όπτιμος ἐπίσκοπος τῆς κατὰ ᾿Αντιόχειαν καθο λικῆς Ἐκκλησίας, παρών διατιθεμένῳ (44) τῷ αἰδε Είτ' οὖν. ήγουν. , TESTAMENTUM. Et meus sciat se prædium Apenzinsenum, quod Eu- phenii fuerat, mala fide possidere : de quo qui- dem et jam antea scripsi sæpius Euphemio, igna- viae cum condemnans, misi sua recuperaret. nunc testor omnes magistratus, et qui sub' magi- stratu sunt, injuriam fieri Euphemio : oportet enim prædium Euphemio restitui. Emptionem fundi Ca- notalorum reverendissimo filio episcopo Amphilo- chio redintegrari volo. Constat enim ex chartis nostris, idque sciunt omnes, quod et solutus fue- rit contractus, et pretium receperim, proprieta- temque ac dominium possessionis jampridem tra- diderim. A esse, vel hæredi meo, vel Ecclesia. Mellius gener gener est, et hic est vocis hujus frequentior usus. Verum linguæ Græcæ peritissimi, ut Henricus Ste- phanus, Budæus, etc., profitentur yauбpós inter- dum quemlibet affinem significare. Imo vero et apud Latinos eadem est vis hujus vocis gener. Ju- ctinus, Hist. lib. xvii, virum sororis generum ap- pellat. Itaque non proprie generum, sed Gregorii aflinem, qui forte Eugeniam vel Nonnam Gorgonia sororis suæ filiam uxorem duxerat, fuisse Mele- tium existimare debemus PATROL. GR. XXXVII. B C D Evagrio diacono, qui multorum necum laborum et curarum particeps, in multis suam mihi bene- volentiam commendavit, gratiam habeo coram Deo et coram hominibus. Ac majora quidem ipsi Deus retribuet. Ne vero parva etiam amoris symbola prætermittamus, volo ei dari camasum unum, til- nicam unam, pallia duo, aureos nummos triginta. Similiter dulcissimo condiacono nostro et fratri Theodulo dari volo camasum unum, tunicas duas ex iis quæ sunt in patria, aureos viginti ex patriæ item rationibus. Elaphio notario, qui et bene mo- ratus est, et, quo tempore fuit in obsequio, belle nos refocillavit, dari volo camasum unum, tunicas duas, pallia tria, sigillionem, in patria nummos aureos viginti. Hoc meum testamentum ratum ac firmum esse volo in omni judicio et quomodocunque. Quod si tanquam testamentum vim non habuerit, tanquam voluntatem ipsum, seu codicillum, va- lere volo. Qui vero ipsum evertere tentaverit, ra- tionem reddet in die judicii, et pœnam sustinebit. In nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti. Gregorius episcopus catholicæ Constantinopolis Ecclesiæ relegi testamentum, et omnia probans subscripsi manu mea, et vim obtinere volo ac jubeo. Amphilochius episcopus catholicæ Iconii Eccle- siæ interfui testamento reverendissimi episcopi Gregorii, et eo rogante subscripsi manu mea. Optimus episcopus catholicæ Antiochenæ Eccle- siæ interfui, cum reverendissimus episcopus Gre- Pollionem in Claudio fit mentio. In eo testamente voces sunt, quibus vestimenta significantur, ut Camosum, vel Comasum, quæ ob nimiam antiqui- tatem inter exoticas abierunt. (42). Cod. Chig. (38) Γαμβρός. Vox illa ex Græco Latine reddita, (39) Κάμασον. Cod. Chig. κάμοσον. (40) Εὐτρόπῳ ὄντι. Cod. Chig. εὐτρόπῳ τε. (41) Σιγιλλιῶνα. De Sigillione apud Trebeliun (43) Παρ' αὐτοῦ. Cod. Chig. ὑπ' αὐτοῦ. (44) Διατιθεμένῳ. Cod. Chig. διαθεμένῳ.

Εt λέλειπται, ταῦτα διαφέρειν τοῖς τέκνοις αὐτῆς βού- λομαι, καὶ ἐν μηδενί, μήτ' ἐκείνην, μήτε τὰς ἀδελφὰς αὐτῆς ἐνοχλεῖν, μήτε τῷ κληρονόμῳ μου, μήτε τῇ Εκκλησίᾳ. Μελέτιος ὁ γαμβρός (58) μου, τὸ κτῆμα τὸ ἐν Ἀπηνζινσῷ τὸ ἐκ τῶν Εὐφημίου, ἴστω κακῶς κατέχων. Καὶ ὑπὲρ τούτου καὶ πρότερον ἐπέστειλα πολλάκις τῷ Εὐφημίῳ, ἀνανδρίαν αὐτοῦ καταγι νώσκων, εἰ μὴ τὸ ἑαυτοῦ ἀναῤῥύσαιτο. Καὶ νῦν μαρ- τύρομαι πάντας καὶ ἄρχοντας καὶ ἀρχομένους, ὅτι ἀδικεῖται ὁ Εὐφήμιος· χρὴ γὰρ Εὐφημίῳ ἀποκατα στῆναι τὸ κτῆμα. Τὴν ὠνὴν τοῦ χωρίου Κανοτάλων τῷ αἰδεσιμωτάτῳ υἱῷ τῷ ἐπισκόπῳ Αμφιλοχί ἀποκαταστῆναι βούλομαι. Εστι γὰρ ἐν τοῖς χαρτίοις ἡμῶν, καὶ πάντες ἴσασιν, ὅτι καὶ τὸ συνάλλαγμα ἐλύθη, καὶ τὴν τιμὴν ἀπέλαβον, καὶ τὴν νομὴν καὶ δεσποτείαν τοῦ κτήματος πάλαι παρέδωκα. Εὐαγρίῳ τῷ διακόνῳ πολλά μοι συγκαμόντι καὶ συνεκφροντίσαντι, διὰ πλειόνων τε τὴν εὔνοιαν παρα- στήσαντι, χάριν ὁμολογῶ καὶ ἐπὶ Θεοῦ καὶ ἐπὶ ἀνθρώπων. Καὶ τοῖς μείζοσι μὲν αὐτὸν ὁ Θεὸς ἀμεί ψεται· ἵνα δὲ μηδὲ τὰ μικρὰ τῆς φιλίας σύμβολα παρ' ἡμῶν ἐλλείπῃ, βούλομαι αὐτῷ δοθῆναι κάμα σον (39) ἓν, στιχάριον ἐν, πάλλια β', χρυσά νομί σματα λ'. Ομοίως καὶ τῷ γλυκυτάτῳ συνδιακόνῳ ἡμῶν Θεοδούλῳ τῷ ἡμῶν ἀδελφῷ δοθῆναι βούλομαι κάμασον ἐν, στιχάρια β', τῶν ἐν τῇ πατρίδι, χρυσά νομίσματα κ' ἐκ τοῦ ἐν τῇ πατρίδι λόγου. Ελαφί τῷ νοταρίῳ εὐτρόπῳ ὄντι (40), καὶ καλῶς ἡμᾶς ἀναπαύσαντι ὃν ὑπηρετήσατο χρόνον, βούλομαι δοθή- και κάμασον ἓν, στιχάρια β', πάλλια για σιγιλο λιῶνα (41), ἐν τῇ πατρίδι χρυσᾶ νομίσματα κ'. Ταύτην μου την διαθήκην κυρίαν καὶ βεβαίαν εἶναι βούλομαι ἐπὶ παντὸς δικαστηρίου καὶ πάσης Εξουσίας. Εἰ δὲ καὶ ὡς διαθήκη μὴ ἰσχύσειεν, εἰς βούλησιν, εἴτ' οὖν (42) κωδίκελλον, αὐτὴν ἰσχύειν βούλομαι. Ο δ' ἐπιχειρῶν αὐτὴν ἀνατρέπειν, δώσει λόγον ἐν ἡμέρα κρίσεως, καὶ ἕξει τὸν λόγον. Πρὸς τοὔνομα τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Γρηγόριος ἐπίσκοπος τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας τῆς ἐν Κωνσταντίνου πόλει, ἀναγνοὺς τὴν διαθήκην, καὶ ἀρεσθεὶς πᾶσι τοῖς γεγραμμένοις, ὑπέγραψα χειρὶ ἐμῇ, καὶ ἰσχύειν αὐτὴν κελεύω καὶ βούλομαι. Αμφιλόχιος ἐπίσκοπος τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας τῆς ἐν Ἰκονίῳ, παρὼν τῇ διαθήκῃ τοῦ αἰδεσιμωτάτου ἐπισκόπου Γρηγορίου, και παρακληθεὶς παρ' αὐτ τοῦ (45), ὑπέγραψα χειρὶ ἐμῇ. Όπτιμος ἐπίσκοπος τῆς κατὰ ᾿Αντιόχειαν καθο λικῆς Ἐκκλησίας, παρών διατιθεμένῳ (44) τῷ αἰδε Είτ' οὖν. ήγουν. , TESTAMENTUM. Et meus sciat se prædium Apenzinsenum, quod Eu- phenii fuerat, mala fide possidere : de quo qui- dem et jam antea scripsi sæpius Euphemio, igna- viae cum condemnans, misi sua recuperaret. nunc testor omnes magistratus, et qui sub' magi- stratu sunt, injuriam fieri Euphemio : oportet enim prædium Euphemio restitui. Emptionem fundi Ca- notalorum reverendissimo filio episcopo Amphilo- chio redintegrari volo. Constat enim ex chartis nostris, idque sciunt omnes, quod et solutus fue- rit contractus, et pretium receperim, proprieta- temque ac dominium possessionis jampridem tra- diderim. A esse, vel hæredi meo, vel Ecclesia. Mellius gener gener est, et hic est vocis hujus frequentior usus. Verum linguæ Græcæ peritissimi, ut Henricus Ste- phanus, Budæus, etc., profitentur yauбpós inter- dum quemlibet affinem significare. Imo vero et apud Latinos eadem est vis hujus vocis gener. Ju- ctinus, Hist. lib. xvii, virum sororis generum ap- pellat. Itaque non proprie generum, sed Gregorii aflinem, qui forte Eugeniam vel Nonnam Gorgonia sororis suæ filiam uxorem duxerat, fuisse Mele- tium existimare debemus PATROL. GR. XXXVII. B C D Evagrio diacono, qui multorum necum laborum et curarum particeps, in multis suam mihi bene- volentiam commendavit, gratiam habeo coram Deo et coram hominibus. Ac majora quidem ipsi Deus retribuet. Ne vero parva etiam amoris symbola prætermittamus, volo ei dari camasum unum, til- nicam unam, pallia duo, aureos nummos triginta. Similiter dulcissimo condiacono nostro et fratri Theodulo dari volo camasum unum, tunicas duas ex iis quæ sunt in patria, aureos viginti ex patriæ item rationibus. Elaphio notario, qui et bene mo- ratus est, et, quo tempore fuit in obsequio, belle nos refocillavit, dari volo camasum unum, tunicas duas, pallia tria, sigillionem, in patria nummos aureos viginti. Hoc meum testamentum ratum ac firmum esse volo in omni judicio et quomodocunque. Quod si tanquam testamentum vim non habuerit, tanquam voluntatem ipsum, seu codicillum, va- lere volo. Qui vero ipsum evertere tentaverit, ra- tionem reddet in die judicii, et pœnam sustinebit. In nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti. Gregorius episcopus catholicæ Constantinopolis Ecclesiæ relegi testamentum, et omnia probans subscripsi manu mea, et vim obtinere volo ac jubeo. Amphilochius episcopus catholicæ Iconii Eccle- siæ interfui testamento reverendissimi episcopi Gregorii, et eo rogante subscripsi manu mea. Optimus episcopus catholicæ Antiochenæ Eccle- siæ interfui, cum reverendissimus episcopus Gre- Pollionem in Claudio fit mentio. In eo testamente voces sunt, quibus vestimenta significantur, ut Camosum, vel Comasum, quæ ob nimiam antiqui- tatem inter exoticas abierunt. (42). Cod. Chig. (38) Γαμβρός. Vox illa ex Græco Latine reddita, (39) Κάμασον. Cod. Chig. κάμοσον. (40) Εὐτρόπῳ ὄντι. Cod. Chig. εὐτρόπῳ τε. (41) Σιγιλλιῶνα. De Sigillione apud Trebeliun (43) Παρ' αὐτοῦ. Cod. Chig. ὑπ' αὐτοῦ. (44) Διατιθεμένῳ. Cod. Chig. διαθεμένῳ.