Diplomatic text · TLG-E clean (diplomatic Greek; primary witness) — PG column chips mark the printed columns.
Notice on the Poems of St. GregoryMonitum de S. Gregorii carminibus
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 37:526ΤΟΜΗ Β. ΕΠΗ ΗΘΙΚΑ. Α. Παρθενίης ἔπαινος. Παρθενίην στεφάνοις ἀναδήσομεν ἡμετέροισιν, Ἐκ καθαρῆς κραδίης καθαροῖς μέλποντες ἐν ὕμνοις. Τοῦτο γὰρ ἡμετέροιο βίου ξεινήϊον ἐσθλὸν, Χρυσοῦ τ’ ἠλέκτρου τε φαάντερον, ἠδ’ ἐλέφαντος, Οἷς ζωὴν χθονίην χαμάδις βάλε παρθένος οἶστρος, Πρὸς Θεὸν ὑψιμέδοντα νόου πτερὸν ἔνθεν ἀείρων. Ἀρχομένου δ’ ὕμνοιο συνιαίνοισθε μὲν ἁγνοί· Ξυνὸν γὰρ πάντεσσιν ὕμνος γέρας εὐαγέεσσιν. Οἱ φθονεροὶ δὲ θύρῃσιν ἐπιφράσσοισθε ἀκουάς· Εἰ δέ τις ἀμπετάσειεν, ἁγνίζοιτο φρένα μύθῳ. Παρθενίη, μέγα χαῖρε, θεόσδοτε, δῶτερ ἐάων, Μῆτερ ἀπημοσύνης, Χριστοῦ λάχος, οὐρανίοισι Κάλλεσιν ἀζυγέεσσιν ὁμόζυγε· ἀζυγέες γὰρ, Πρῶτα Θεὸς, μετέπειτα Θεοῦ χορὸς αἰὲν ἐόντος. Ἤτοι ὁ μὲν πηγὴ φαέων, φάος οὔτ’ ὀνομαστὸν, Οὔθ’ ἑλετὸν, φεῦγόν τε νόου τάχος ἐγγὺς ἰόντος, Αἰὲν ὑπεκπροθέον πάντων φρένας, ὥς κε πόθοισιν Ἑλκώμεσθα πρὸς ὕψος ἀεὶ νέον· οἱ δέ τε φῶτα Δεύτερα ἐκ Τριάδος βασιλήϊον εὖχος ἐχούσης. Πρώτη παρθένος ἐστὶν ἁγνὴ Τριάς.
SECTIO II. POEMATA MORALIA. Καί με, "Αναξ, παλίνομσον ἄγοις ἐπὶ δῶμα πενιχρόν, *Ενθα σε νύκτα καὶ ἦμαρ ἐλεύθερος ἱλασκοίμην. ΛΗ'. "Αλλη εἰς ταὐτὸ προσευχή. Ος πυρὶ καὶ νεφέλῃ στρατὸν ἤγαγες, ὃς δ' ὁδὸν εὗρες Ἐν πελάγει, πήξας κύματ' ἐλαυνομένοις. Αρτον δ᾽ οὐρανόθεν ὅσας ξένον οὐ δοκέουσιν· Ἐκ δὲ πέτρης πηγὴν ἔβλυσας ἀκροτόμου. 5 Καὶ νῦν τῷ θεράποντι συνέμπορος ἐλθὲ καλεῦντι, Χριστέ, φάος μερόπων, δεξιὰ πάντα φέρων. 5 læsum; et omnia tribue, quæcunque desiderat cor meum, Et me, Rex, reducem ducito ad domum pauperem, Ubi te nocte et die liber mihi propitium reddam. XXXVIII. Alia precatio*. Qui igne et nube exercitum duxisti, quique iter fecisti In mari, concrescere faciens fluctus pulsis: Qui cœlitus novi panis pluviam fudisti nec opinantibus, E petra autem prærupta fontem eduxisti : 5 Et nunc etiam tuo famulo te invocanti comes veni, Christe, lumen mortalium, prospera omnia ferens. Alias Murator. 186. METRICA VERSIO. Alesum, cordisque mei vota omnia comple, Et brevius tectis reducem me redde modestis, Liber ubi noctu merear tua dona diuque. XXXVIII. ALIA PRECATIO. (A. B. Caillau interprete.) Nube vel igne favens, sacræ qui per freta plebi B 522 Pandisti siccum, dun fugiebat, iter : Qui nova cœlestis fudisti munera panis, Larga e præcisa rupe fluenta trahens: Te nunc corde precor, famulo comes esto precanti, Christe, hominum lumen, prospera cuncia ferens. ТОМН В. ЕПН НӨІКА. 298-299 SECTIO II. CARMINA MORALIA. Α'. Παρθενίης έπαινος. Παρθενίην στεφάνοις ἀναδήσομεν ἡμετέροισιν, Ἐκ καθαρῆς κραδίης ( καθαροῖς μέλποντες ἐν b · Τοῦτο γὰρ ἡμετέροιο βίου ξεινήϊον ἐσθλὸν, . [ὕμνοις. C Χρυσοῦ τ' ἠλέκτρου τε φαάντερον, ἠδ᾽ ἐλέφαντος, Th 5 Οἷς ζωὴν χθονίην χαμάδις βάλε παρθένος οίστρος, Πρὸς Θεὸν ὑψιμέδοντα νόου πτερὸν ἔνθεν ἀείρων. Αρχομένου δ' ὕμνοιο συναίνοισθε μὲν ἁγνοί· Ξυνὸν γὰρ πάντεσσιν ὕμνος γέρας εὐαγέεσσιν. I. In laudem virginitatis*. Virginitatem coronis nostris redimire juvat, Ex puro corde puris psallentes in hymnis. Hoc enim vitæ nostræ præclarum est donum, Auro et electro splendidius et ebore, 5 His in quibus terrenam vitam humi sternit virgineus ardor, Mentis alas ad Deum in cœlo regnantem hinc evehens. Laudare autem incipiente me, congaudete, qui puri estis, Est enim hymnus commune munus omnibus piis. Alias Bill. 3, p. 42. gorius utra vita præstantior sit, cælebs, an conju- gata. Quod ut magis perspicuum fiat, postquam al- tius laudes virginitatis repetivit poeta, utramque vi- iam inducit causam suam disceptantem. Tandem rincit cœlibatus. Meminit hujus poematis Hierony- mus in Catalogo scriptorum illustrium, lib. 1, cap. 7, in Jovin., ubi illud vocat, ut Suidas tom. 1, pag. 628 Librum hexametro versu, virginitatis et nu- (Billio interprete.) ptiarum contra se invicem disserentium. Τιτ. Παρθενίης ἔπαινος. Sic melioris nole codices. Alii έγκώμιον, vel ἔπος, vel λόγος. Alii addunt καὶ γάμου. 2 Εκ καθαρῆς. Ita mss. omnes. Edit. καθαρᾶς. 3 Earnior. In Reg. 993 sup. lin. xat dwpov. 7 Συνιαίνοισθε. fut. 993 συνευφραίνεσθε, con- gaudete. METRICA VERSIO. Expertem thalami nostris redimire corollis Vitain fert animus, puroque ex pectore puros Hymnos et laudis meritos effundere versus. PATROL. GR. XXXVII. D Hoc etenim nostræ donum est memorabile vitæ (Electro atque ebore et fulvo splendentius auro), Terrenam vitam quis sternit firmus et ardens Virginitatis amor, mentes ad sidera tollens. Laudis ad exorsum vestro mea gaudia plausu Excipite, o puræ mentes ct corpora pura. 17 5. Ασκηθῆ, καὶ πάντα πόροις, ὅσ' ἐέλδεται ἦτορ, A 1. ARGUMENTUM. In hoc poemate disputat Gre- 1. IN LAUDEM VIRGINITATIS.
Ἐκ μὲν ἀνάρχου Πατρὸς Υἱὸς ἄναξ, οὔτ’ ἔκτοθεν ὁρμηθέντος (Αὐτὸς γὰρ πάντεσσιν ὁδὸς καὶ ῥίζα καὶ ἀρχὴ), Οὔτε πάϊν θνητοῖσιν ὁμοίϊα γειναμένοιο, Ἀλλ’ ὡς ἐκ σέλαος σέλας ἔρχεται. Ἐκ δ’ ἄρα Παιδὸς, Οὐκέτι παῖς ἀγαπητὸς ὁμοίϊον εὖχος ἐφέλκων· Ὥς κεν ὁ μὲν μίμνῃ γενέτης ὅλος, αὐτὰρ ὅγ’ Υἱὸς Οἶον καὶ μούνοιο μονώτατος· εἰς ἓν ἰόντε Πνεύματι σὺν μεγάλῳ, τό ῥα πατρόθεν εἶσιν ὁμοῖον, Εἷς Θεὸς ἐν τρισσοῖσιν ἀνοιγόμενος φαέεσσι. Τοίη μὲν Τριάδος καθαρὴ φύσις. Ἐκ δ’ ἄρα κείνης, Ἄγγελοι αἰγλήεντες, ἀειδέες, οἵ ῥα θόωκον Ἀμφὶ μέγαν βεβαῶτες, ἐπεὶ νόες εἰσὶν ἐλαφροὶ, Πῦρ καὶ πνεύματα θεῖα δι’ ἠέρος ὦκα θέοντες, Ἐσσυμένως μεγάλῃσιν ὑποδρήσσουσιν ἐφετμαῖς. Τοῖσι μὲν οὔτε γάμος, οὔτ’ ἄλγεα, οὐ μελεδῶναι, Οὐ παθέων κλόνος αἰνὸς ἀτάσθαλος· οὐ μελέεσσι Σχίζοντ’, οὐδὲ δόμοισιν· ὁμόφρονες ἀλλήλοισιν, Αὑτῷ τ’ αὐτὸς ἕκαστος. Ἴη φύσις, ἕν τε νόημα, Εἷς πόθος ἀμφὶ ἄνακτα Θεὸν μέγαν. Οὐδέ τι παισὶ Τέρποντ’, οὔτ’ ἀλόχοισι, γλυκὺν πόνον ἀμφιέποντες· Οὐ πλοῦτος κείνοισιν ἐράσμιος, οὐδ’ ὅσα θνητοῖς Γαῖα φέρει κακίης μελεδήματα. Οὐκ ἀρόουσιν, Οὐ πελάγη πλώουσιν ἀτειρέος εἵνεκα γαστρὸς, Γαστέρος ἀρχεκάκοιο·
SECTIO II. POEMATA MORALIA. Καί με, "Αναξ, παλίνομσον ἄγοις ἐπὶ δῶμα πενιχρόν, *Ενθα σε νύκτα καὶ ἦμαρ ἐλεύθερος ἱλασκοίμην. ΛΗ'. "Αλλη εἰς ταὐτὸ προσευχή. Ος πυρὶ καὶ νεφέλῃ στρατὸν ἤγαγες, ὃς δ' ὁδὸν εὗρες Ἐν πελάγει, πήξας κύματ' ἐλαυνομένοις. Αρτον δ᾽ οὐρανόθεν ὅσας ξένον οὐ δοκέουσιν· Ἐκ δὲ πέτρης πηγὴν ἔβλυσας ἀκροτόμου. 5 Καὶ νῦν τῷ θεράποντι συνέμπορος ἐλθὲ καλεῦντι, Χριστέ, φάος μερόπων, δεξιὰ πάντα φέρων. 5 læsum; et omnia tribue, quæcunque desiderat cor meum, Et me, Rex, reducem ducito ad domum pauperem, Ubi te nocte et die liber mihi propitium reddam. XXXVIII. Alia precatio*. Qui igne et nube exercitum duxisti, quique iter fecisti In mari, concrescere faciens fluctus pulsis: Qui cœlitus novi panis pluviam fudisti nec opinantibus, E petra autem prærupta fontem eduxisti : 5 Et nunc etiam tuo famulo te invocanti comes veni, Christe, lumen mortalium, prospera omnia ferens. Alias Murator. 186. METRICA VERSIO. Alesum, cordisque mei vota omnia comple, Et brevius tectis reducem me redde modestis, Liber ubi noctu merear tua dona diuque. XXXVIII. ALIA PRECATIO. (A. B. Caillau interprete.) Nube vel igne favens, sacræ qui per freta plebi B 522 Pandisti siccum, dun fugiebat, iter : Qui nova cœlestis fudisti munera panis, Larga e præcisa rupe fluenta trahens: Te nunc corde precor, famulo comes esto precanti, Christe, hominum lumen, prospera cuncia ferens. ТОМН В. ЕПН НӨІКА. 298-299 SECTIO II. CARMINA MORALIA. Α'. Παρθενίης έπαινος. Παρθενίην στεφάνοις ἀναδήσομεν ἡμετέροισιν, Ἐκ καθαρῆς κραδίης ( καθαροῖς μέλποντες ἐν b · Τοῦτο γὰρ ἡμετέροιο βίου ξεινήϊον ἐσθλὸν, . [ὕμνοις. C Χρυσοῦ τ' ἠλέκτρου τε φαάντερον, ἠδ᾽ ἐλέφαντος, Th 5 Οἷς ζωὴν χθονίην χαμάδις βάλε παρθένος οίστρος, Πρὸς Θεὸν ὑψιμέδοντα νόου πτερὸν ἔνθεν ἀείρων. Αρχομένου δ' ὕμνοιο συναίνοισθε μὲν ἁγνοί· Ξυνὸν γὰρ πάντεσσιν ὕμνος γέρας εὐαγέεσσιν. I. In laudem virginitatis*. Virginitatem coronis nostris redimire juvat, Ex puro corde puris psallentes in hymnis. Hoc enim vitæ nostræ præclarum est donum, Auro et electro splendidius et ebore, 5 His in quibus terrenam vitam humi sternit virgineus ardor, Mentis alas ad Deum in cœlo regnantem hinc evehens. Laudare autem incipiente me, congaudete, qui puri estis, Est enim hymnus commune munus omnibus piis. Alias Bill. 3, p. 42. gorius utra vita præstantior sit, cælebs, an conju- gata. Quod ut magis perspicuum fiat, postquam al- tius laudes virginitatis repetivit poeta, utramque vi- iam inducit causam suam disceptantem. Tandem rincit cœlibatus. Meminit hujus poematis Hierony- mus in Catalogo scriptorum illustrium, lib. 1, cap. 7, in Jovin., ubi illud vocat, ut Suidas tom. 1, pag. 628 Librum hexametro versu, virginitatis et nu- (Billio interprete.) ptiarum contra se invicem disserentium. Τιτ. Παρθενίης ἔπαινος. Sic melioris nole codices. Alii έγκώμιον, vel ἔπος, vel λόγος. Alii addunt καὶ γάμου. 2 Εκ καθαρῆς. Ita mss. omnes. Edit. καθαρᾶς. 3 Earnior. In Reg. 993 sup. lin. xat dwpov. 7 Συνιαίνοισθε. fut. 993 συνευφραίνεσθε, con- gaudete. METRICA VERSIO. Expertem thalami nostris redimire corollis Vitain fert animus, puroque ex pectore puros Hymnos et laudis meritos effundere versus. PATROL. GR. XXXVII. D Hoc etenim nostræ donum est memorabile vitæ (Electro atque ebore et fulvo splendentius auro), Terrenam vitam quis sternit firmus et ardens Virginitatis amor, mentes ad sidera tollens. Laudis ad exorsum vestro mea gaudia plausu Excipite, o puræ mentes ct corpora pura. 17 5. Ασκηθῆ, καὶ πάντα πόροις, ὅσ' ἐέλδεται ἦτορ, A 1. ARGUMENTUM. In hoc poemate disputat Gre- 1. IN LAUDEM VIRGINITATIS.
τροφὴ μία πᾶσιν ἀρίστη Δαίνυσθαι μεγάλοιο Θεοῦ λόγον, ἠδὲ φαεινῆς Ἕλκειν ἐκ Τριάδος σέλας ἄπλετον. Οἰόβιοι δὲ Ζώουσιν καθαροῖο Θεοῦ καθαροὶ θεράποντες, Ἁπλοῖ τε, νοεροί τε, διαυγέες, οὔτ’ ἀπὸ σαρκῶν Ἀρχόμενοι (σάρκες γὰρ ἐπεὶ πάγεν, αὖθις ὀλοῦνται), Οὔτ’ ἐπὶ σάρκας ἰόντες, ὅπερ δ’ ἐγένοντο, μένοντες. Τοῖς μέτα παρθενίη θεοείκελος, οἶμος ἑτοίμη Πρὸς Θεὸν, ἑσπομένη τε νοήμασιν Ἀθανάτοιο Νωμῶντος μεγάλοιο σοφῶς οἰήϊα κόσμου· Ἐν δὲ καὶ οὐρανίδην, χθόνιον, μεγαλήνορα, θνητὸν, Ἀνθρώπων μογερῶν ἱερὸν γένος, εὖχος Ἄνακτος. Εἰ δ’ ἄγε νῦν ἐρέω μυστήρια κεδνὰ Θεοῖο, Παρθενίη τε χρόνοισιν ὅπως πυμάτοισιν ἔλαμψεν. Ἦν ποτ’ ἔην, ὅτε πάντα κελαινὴ νὺξ ἐκάλυπτεν. Οὐδ’ ἄρ’ ἔην ἠοῦς ἐρατὸν φάος· οὐδὲ κέλευθον Ἠέλιος πυρόεσσαν ἐπέσσυτο ἀντολίηθεν. Οὐ μήνη κερόεσσα φαείνετο, νυκτὸς ἄγαλμα. Πάντα δ’ ἅμ’ ἀλλήλοισι φορούμενα, μὰψ ἀλάλητο Πρωτογόνου χάεος ζοφεροῖς δεδμημένα δεσμοῖς. Ἀλλὰ σὺ, Χριστὲ μάκαρ, Πατρὸς μεγάλου φραδίῃσι Πειθόμενος τὰ ἕκαστα διέκρινας εὖ κατὰ κόσμον. Ἤτοι μὲν πρώτιστα φάος γένεθ’, ὥς κεν ἅπαντα Ἔργα πέλοι χαρίεντα φάους πλέα.
SECTIO II. POEMATA MORALIA. Καί με, "Αναξ, παλίνομσον ἄγοις ἐπὶ δῶμα πενιχρόν, *Ενθα σε νύκτα καὶ ἦμαρ ἐλεύθερος ἱλασκοίμην. ΛΗ'. "Αλλη εἰς ταὐτὸ προσευχή. Ος πυρὶ καὶ νεφέλῃ στρατὸν ἤγαγες, ὃς δ' ὁδὸν εὗρες Ἐν πελάγει, πήξας κύματ' ἐλαυνομένοις. Αρτον δ᾽ οὐρανόθεν ὅσας ξένον οὐ δοκέουσιν· Ἐκ δὲ πέτρης πηγὴν ἔβλυσας ἀκροτόμου. 5 Καὶ νῦν τῷ θεράποντι συνέμπορος ἐλθὲ καλεῦντι, Χριστέ, φάος μερόπων, δεξιὰ πάντα φέρων. 5 læsum; et omnia tribue, quæcunque desiderat cor meum, Et me, Rex, reducem ducito ad domum pauperem, Ubi te nocte et die liber mihi propitium reddam. XXXVIII. Alia precatio*. Qui igne et nube exercitum duxisti, quique iter fecisti In mari, concrescere faciens fluctus pulsis: Qui cœlitus novi panis pluviam fudisti nec opinantibus, E petra autem prærupta fontem eduxisti : 5 Et nunc etiam tuo famulo te invocanti comes veni, Christe, lumen mortalium, prospera omnia ferens. Alias Murator. 186. METRICA VERSIO. Alesum, cordisque mei vota omnia comple, Et brevius tectis reducem me redde modestis, Liber ubi noctu merear tua dona diuque. XXXVIII. ALIA PRECATIO. (A. B. Caillau interprete.) Nube vel igne favens, sacræ qui per freta plebi B 522 Pandisti siccum, dun fugiebat, iter : Qui nova cœlestis fudisti munera panis, Larga e præcisa rupe fluenta trahens: Te nunc corde precor, famulo comes esto precanti, Christe, hominum lumen, prospera cuncia ferens. ТОМН В. ЕПН НӨІКА. 298-299 SECTIO II. CARMINA MORALIA. Α'. Παρθενίης έπαινος. Παρθενίην στεφάνοις ἀναδήσομεν ἡμετέροισιν, Ἐκ καθαρῆς κραδίης ( καθαροῖς μέλποντες ἐν b · Τοῦτο γὰρ ἡμετέροιο βίου ξεινήϊον ἐσθλὸν, . [ὕμνοις. C Χρυσοῦ τ' ἠλέκτρου τε φαάντερον, ἠδ᾽ ἐλέφαντος, Th 5 Οἷς ζωὴν χθονίην χαμάδις βάλε παρθένος οίστρος, Πρὸς Θεὸν ὑψιμέδοντα νόου πτερὸν ἔνθεν ἀείρων. Αρχομένου δ' ὕμνοιο συναίνοισθε μὲν ἁγνοί· Ξυνὸν γὰρ πάντεσσιν ὕμνος γέρας εὐαγέεσσιν. I. In laudem virginitatis*. Virginitatem coronis nostris redimire juvat, Ex puro corde puris psallentes in hymnis. Hoc enim vitæ nostræ præclarum est donum, Auro et electro splendidius et ebore, 5 His in quibus terrenam vitam humi sternit virgineus ardor, Mentis alas ad Deum in cœlo regnantem hinc evehens. Laudare autem incipiente me, congaudete, qui puri estis, Est enim hymnus commune munus omnibus piis. Alias Bill. 3, p. 42. gorius utra vita præstantior sit, cælebs, an conju- gata. Quod ut magis perspicuum fiat, postquam al- tius laudes virginitatis repetivit poeta, utramque vi- iam inducit causam suam disceptantem. Tandem rincit cœlibatus. Meminit hujus poematis Hierony- mus in Catalogo scriptorum illustrium, lib. 1, cap. 7, in Jovin., ubi illud vocat, ut Suidas tom. 1, pag. 628 Librum hexametro versu, virginitatis et nu- (Billio interprete.) ptiarum contra se invicem disserentium. Τιτ. Παρθενίης ἔπαινος. Sic melioris nole codices. Alii έγκώμιον, vel ἔπος, vel λόγος. Alii addunt καὶ γάμου. 2 Εκ καθαρῆς. Ita mss. omnes. Edit. καθαρᾶς. 3 Earnior. In Reg. 993 sup. lin. xat dwpov. 7 Συνιαίνοισθε. fut. 993 συνευφραίνεσθε, con- gaudete. METRICA VERSIO. Expertem thalami nostris redimire corollis Vitain fert animus, puroque ex pectore puros Hymnos et laudis meritos effundere versus. PATROL. GR. XXXVII. D Hoc etenim nostræ donum est memorabile vitæ (Electro atque ebore et fulvo splendentius auro), Terrenam vitam quis sternit firmus et ardens Virginitatis amor, mentes ad sidera tollens. Laudis ad exorsum vestro mea gaudia plausu Excipite, o puræ mentes ct corpora pura. 17 5. Ασκηθῆ, καὶ πάντα πόροις, ὅσ' ἐέλδεται ἦτορ, A 1. ARGUMENTUM. In hoc poemate disputat Gre- 1. IN LAUDEM VIRGINITATIS.
PG 37:528Αὐτὰρ ἔπειτα Οὐρανὸν ἀστερόεντα κυκλώσαο, θαῦμα μέγιστον, Ἠελίῳ μήνῃ τε διαυγέα. Τοῖσιν ἔειπας, Τῷ μὲν ἄρ’ ἠριγένειαν ἐπ’ ἀνθρώποισι φαείνειν Φωτὸς ἀπειρεσίοιο ῥοαῖς, καὶ ὥρας ἑλίσσειν· Τῇ δὲ κνέφας σελάειν, καὶ δεύτερον ἦμαρ ὀπάζειν. Τῷ δ’ ὑπὸ γαῖαν ἔθηκας ἐμὸν ἕδος, ἐν δὲ θάλασσαν Γαίης ἀγκαλίδεσσιν ἔδησας, γῆν δὲ θαλάσσῃ Ὠκεανοῦ κόλποισι περίῤῥυτον. Ὣς δὲ τὰ πάντα Κόσμος ἔην, γαίη τε, καὶ οὐρανὸς, ἠδὲ θάλασσα, Οὐρανὸς οὐρανίοισιν ἀγαλλόμενος φαέεσσι, Πόντος δὲ πλωτοῖς, πεζοῖς δέ τε γαῖα πελώρη. Ἀθρήσας τότ’ ἔπειτα καὶ ἄρμενα πάντα νοήσας, Τέρπετο Παιδὸς ἄνακτος ὁμοφρονέουσιν ἐπ’ ἔργοις. Δίζετο καὶ σοφίης ἐπιί̈στορα μητρὸς ἁπάντων, Καὶ χθονίων βασιλῆα θεουδέα, καὶ τόδ’ ἔειπεν· Ἤδη μὲν καθαροὶ καὶ ἀείζωοι θεράποντες Οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσιν, ἁγνοὶ νόες, ἄγγελοι ἐσθλοὶ, Ὑμνοπόλοι, μέλποντες ἐμὸν κλέος οὔποτε λῆγον· Γαῖα δ’ ἔτι ζώοισιν ἀγάλλεται ἀφραδέουσι. Μικτὸν ἔτ’ ἀμφοτέρωθεν ἐμοὶ γένος εὔαδε πῆξαι Θνητῶν τ’ ἀθανάτων τε νοήμονα φῶτα μεσηγὺ, Τερπόμενόν τ’ ἔργοισιν ἐμοῖς, καὶ ἐχέφρονα μύστην Οὐρανίων, χθονίων τε μέγα κράτος, ἄγγελον ἄλλον Ἐκ χθονὸς, ὑμνητῆρά τ’ ἐμῶν μενέων τε νόου τε.
Poems of St. GregoryCarmina S. Gregorii
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 37:530Ὣς ἄρ’ ἔφη, καὶ μοῖραν ἑλὼν νεοπηγέος αἴης, Χείρεσιν ἀθανάτῃσιν ἐμὴν ἐστήσατο μορφήν. Τῇ δ’ ἄρ’ ἑῆς ζωῆς μοιρήσατο· ἐν γὰρ ἕηκε Πνεῦμα, τὸ δὴ θεότητος ἀειδέος ἐστὶν ἀποῤῥώξ. Ἐκ δὲ χοὸς πνοιῆς τε βροτὸς γένετ’, ἀθανάτοιο Εἰκών· ἡ γὰρ ἄνασσα νόου φύσις ἀμφοτέροισι. Τοὔνεκα καὶ βίοτον τὸν μὲν στέργω διὰ γαῖαν, Τοῦ δ’ ἔρον ἐν στήθεσσιν ἔχω θείην διὰ μοῖραν. Αὐτὰρ ἐπεὶ θεῖον μὲν ἐπὶ χθονὶ πλάσμα φαάνθη, Καὶ χθονὸς, ἐν γυάλοισιν ἀειθαλέος παραδείσου, Τῷ δ’ οὔπω τις ἀρωγὸς ὁμοίϊος ἔσκε βίοιο, Δὴ τότε μητιέταο Λόγου τόδε θαῦμα μέγιστον· Τὸν βροτὸν, ὅνπερ ἔτευξεν ἑοῦ θηήτορα κόσμου, Ῥίζαν ἐμὴν, καὶ σπέρμα πολυσχιδέος βιότοιο, Ἄνδιχα μοιρήσας μεγάλῃ ζωαρκέϊ χειρὶ, Πλευρὴν ἐκ λαγόνων μούνην ἕλε, τήν ῥα γυναῖκα Δειμάμενος, καὶ φίλτρον ἐνὶ στέρνοισι κεράσσας, Ἀμφοτέροις ἐφέηκεν ἐπ’ ἀλλήλοισι φέρεσθαι·
531 532 S. GREGORI THEOL. CARMINUM LIBER I. THEOLOGICA. Ως μὴ μαιμώωσα, καὶ ἄσχετα μαργαίνουσα, Προφρονέως αγεληδὸν ἐπ' ἀλλήλοισιν ιόντων, Ρήξειεν μερόπων ἱερὸν γένος ἐκ φιλότητος 115 Αζυγέος, πολέμους δὲ καὶ ἄχθεα πᾶσιν ὀρίνῃ Οίστρος ἀσημάντοισι φορεύμενος ἀφραδίησιν. Α 125 "Ως κεν ἀπολλυμένων τε καὶ ἐρχομένων μετα [όπισθεν Οφρα μὲν οὖν μήτειρα βροτῶν ἐπεδεύετο γαῖα, Οὐδ' εἶχεν κόσμον τὸν ὑπέρτατον, ὥσπερ ἔμελλεν, ᾿Αλλὰ καὶ ὁ πρώτιστος ατασθαλίῃσιν ἐῇσι, 120 Βασκανίη τε δράκοντος ἀδευκέος ἐκ παραδείσου Βληθεὶς ἀνδροφόνοιο φυτοῦ διὰ γεῦσιν ἀλιτρὴν, Δερματίνοισι χιτῶσιν τὴν ἔβρισ᾽ ἐπὶ γαῖαν· Τόφρα δὲ καὶ δυὰς ἦεν ἐν ἀνθρώποισιν ἀρίστη, Καὶ γάμος, ἀνδρομέης γενεής φύσις, ἄλκαρ ολέθρου . Ελκηται μερόπων τρεπτὸν γένος, οἷα ρέεθρον, ο Αστατον ἐκ θανάτοιο, καὶ ἱστάμενον τεκέεσσιν. Αὐτὰρ ἐπεὶ κόλποι τε καὶ εὐρέα πείρατα γαίης, Αντολίη τε, δύσις τε, νότου πλευρή, βορέου τε 130 Πλῆσθεν ἐφημερίων, ὕβριν δ᾽ ἐξέζεσεν ἰλὺς, Καὶ πολλοῖσι πάρος |παιδεύμασι πλάσμα δαμασθέν Γλώσσαις τεμνομένῃσι, καὶ ὕδασι, καὶ πυρὸς ὄμβροις, Καὶ γραπτοῖο νόμοιο διδάγμασιν, ἠδὲ προφήταις, Οὐκ ἔθελε πρώτης κακίης ἀπὸ δεσμὰ τινάξαι, 135 'Αλλ' αἰεὶ στερεοῖσιν ἐν ἅμμασιν είχετο σαρκός, Μαχλοσύναις τε, μέθαις τε καὶ εἰδώλοισι μεμηνός. Ne lasciviens illa et insuperabiliter effervescens, Hominum libidinose in promiscuos concubitus abeuntium Sacrum genus, amore jugi experte, rumperet, 115 Ac bella et odia in omnibus accenderet Estrum effrenata insania concitatum. Quandiu autem mater tellus hominibus indigebat, Nec ad summum decus, quod ei destinabatur, pervenerat, Sed et primus homo propria nequitia 120 Et invidia crudelis draconis e paradiso Ejectus ob funestum homicidæ arboris gustum, Pelliceis vestibus in terrain suam decidit: Tandiu optima in hominibus exstitit duorum conjunctio, Et nuptiæ, humanæ generationis principium, mortis solatium : 125 Ut morientium et postea supervenientium mutabile Hominum genus, veluti flumen traheretur, Instabile ob mortem, stabile per liberos. Rursus postquam tractus terræ et remotissimi termini, Oriens, Occidens, Austri plagæ, Boreæque 130 Impleta sunt mortalibus, ac in vitium limus efferbuit: Postquam multis prius animadversionibus domitum figmentum, Linguis divisis, aquis, ignis imbribus, 306 307 Legis scriple documentis atque etiam prophetis, Noluit primæ nequitiæ vincula excutere, 135 Sed semper carni astringebatur firnis nexibus, Lasciviis, ebrietatibus, et simulacris insaniens, ουσιν, ὕλης, quod peccaret contra metrum, cum ὕλης habeat primam syllabam longam, ut videre est in Indice Homerico et in Thesauro Morell. (CAILLAU.) 115 Ἔχθεα. Sic Regg., 991 et 992. Εdit. ἄχθεα, iJ est, ne, si petulans et effrenata libido nullo coer- ceretur freno, humani generis sacra consortia rum- perentur, atque indomita voluptas horrida moveret bella. 117 Ἐπεδεύετο. Gloss. ἐπιδεὴς ἦν. 118 Τὸν ὑπέρτατον. Gloss. μείζονα, nempe πλή- ρωμα τῶν ἀνθρώπων, hominum multitudinem, ut exponit Paraph. Reg. cod. et Combef. 119 Πρώτιστος. Gloss. άνθρωπος. λεπού. 121 Ανδροφόνοιο φυτοῦ. Pestiferam hane ar- borem ob affectum vocat, non quod natura sua esset exitiosa : Vidit enim Deus cuncta, quæ fecerit, et erant valde bona (Gen. 1, 31). 122 Εὴν ἔβρισ'. Paraph. εἰς τὴν ἰδίαν κατ ώλισθε γῆν. 124 Φύσις. Reg. χύσις. 130 Πλῆσθεν. Gloss. ἐπληρώθησαν ἀνθρώπων, ὕβριν δ' ἐξέβρασεν ὁ πηλός. 135 "Αμμασι. Gloss. ἐν δεσμοῖς κατείχετο. 156 Μαχλοσύναις. G!oss. πορνείαις. Μος μεμη νός. Chig. et duo Regg. μεμηλός. METRICA VERSIO. Nobis inter nos nullo discrimine junctis, Ex libito coitu, thalami nec lege jugato, Rumperet humani generis consortia sacra, Ac temere indomiteque ruens incerta voluptas Innumeras turbas atque horrida bella moveret. Ergo dum generis tellus erat indiga nostri, Nec decus illa suum mundumque acceperat oninem, Atque etiam culpaque sua, sævique draconis Invidia, vetitum ligui exitialis ob esum, Infelix Adamus, paradiso pulsus amœno, Pelliceo in terram cecidit depressus amictu : Tantisper quoque mollis erat conjunctio carnis Oplina, connubiumque feras, luctusque juvamen. Namque aliis morti jugulum præbentibus atræ, Vitalesque aliis rursus carpentibus auras, B [ster Vita trahebatur violenti fluminis instar, Labilis ob duræ fatalia spicula mortis, Fixaque perpetuo numerosæ semine prolis. At postquam terræ gremium, finesque remoti, Ortusque,Occiduumque latus, quaque humidus Au- Et Boreas flatu glaciali concutit orbem, Impletum est genere humano, vitiisque nefandis Corpore coepit massæ fervescere cœnum, Pluribus atque modis domitum genus ante rebelle (Dissectis linguis, et aquis, et vindice flamma, Et scriptæ legis documentis, atque prophetis ) Excutere antiquæ renuebat vincula noxæ; Quin potius firmis carni complexibus harens In Bacchum et Venerem simulacraque muta ruebat, Consilio tandem magno nutuque Parentis 120. Αδευκέος. Cod. 995 αναιδέος. Gloss. χα-
Οὐ πᾶς’ οὐδ’ ἐπὶ πάντας, ὅρον δ’ ἐπέθηκε πόθοισιν, Ὅν ῥα γάμον καλέους’, ὕλης ἀμέτροιο χαλινὸν, Ὡς μὴ μαιμώωσα, καὶ ἄσχετα μαργαίνουσα, Προφρονέως ἀγεληδὸν ἐπ’ ἀλλήλοισιν ἰόντων, Ῥήξειεν μερόπων ἱερὸν γένος ἐκ φιλότητος Ἀζυγέος, πολέμους δὲ καὶ ἔχθεα πᾶσιν ὀρίνῃ Οἶστρος ἀσημάντοισι φορεύμενος ἀφραδίῃσιν. Ὄφρα μὲν οὖν μήτειρα βροτῶν ἐπεδεύετο γαῖα, Οὐδ’ εἶχεν κόσμον τὸν ὑπέρτατον, ὥσπερ ἔμελλεν, Ἀλλὰ καὶ ὁ πρώτιστος ἀτασθαλίῃσιν ἑῇσι, Βασκανίῃ τε δράκοντος ἀδευκέος ἐκ παραδείσου Βληθεὶς ἀνδροφόνοιο φυτοῦ διὰ γεῦσιν ἀλιτρὴν, Δερματίνοισι χιτῶσιν ἑὴν ἔβρις’ ἐπὶ γαῖαν· Τόφρα δὲ καὶ δυὰς ἦεν ἐν ἀνθρώποισιν ἀρίστη, Καὶ γάμος, ἀνδρομέης γενεῆς φύσις, ἄλκαρ ὀλέθρου. Ὥς κεν ἀπολλυμένων τε καὶ ἐρχομένων μετόπισθεν Ἕλκηται μερόπων τρεπτὸν γένος, οἷα ῥέεθρον, Ἄστατον ἐκ θανάτοιο, καὶ ἱστάμενον τεκέεσσιν.
531 532 S. GREGORI THEOL. CARMINUM LIBER I. THEOLOGICA. Ως μὴ μαιμώωσα, καὶ ἄσχετα μαργαίνουσα, Προφρονέως αγεληδὸν ἐπ' ἀλλήλοισιν ιόντων, Ρήξειεν μερόπων ἱερὸν γένος ἐκ φιλότητος 115 Αζυγέος, πολέμους δὲ καὶ ἄχθεα πᾶσιν ὀρίνῃ Οίστρος ἀσημάντοισι φορεύμενος ἀφραδίησιν. Α 125 "Ως κεν ἀπολλυμένων τε καὶ ἐρχομένων μετα [όπισθεν Οφρα μὲν οὖν μήτειρα βροτῶν ἐπεδεύετο γαῖα, Οὐδ' εἶχεν κόσμον τὸν ὑπέρτατον, ὥσπερ ἔμελλεν, ᾿Αλλὰ καὶ ὁ πρώτιστος ατασθαλίῃσιν ἐῇσι, 120 Βασκανίη τε δράκοντος ἀδευκέος ἐκ παραδείσου Βληθεὶς ἀνδροφόνοιο φυτοῦ διὰ γεῦσιν ἀλιτρὴν, Δερματίνοισι χιτῶσιν τὴν ἔβρισ᾽ ἐπὶ γαῖαν· Τόφρα δὲ καὶ δυὰς ἦεν ἐν ἀνθρώποισιν ἀρίστη, Καὶ γάμος, ἀνδρομέης γενεής φύσις, ἄλκαρ ολέθρου . Ελκηται μερόπων τρεπτὸν γένος, οἷα ρέεθρον, ο Αστατον ἐκ θανάτοιο, καὶ ἱστάμενον τεκέεσσιν. Αὐτὰρ ἐπεὶ κόλποι τε καὶ εὐρέα πείρατα γαίης, Αντολίη τε, δύσις τε, νότου πλευρή, βορέου τε 130 Πλῆσθεν ἐφημερίων, ὕβριν δ᾽ ἐξέζεσεν ἰλὺς, Καὶ πολλοῖσι πάρος |παιδεύμασι πλάσμα δαμασθέν Γλώσσαις τεμνομένῃσι, καὶ ὕδασι, καὶ πυρὸς ὄμβροις, Καὶ γραπτοῖο νόμοιο διδάγμασιν, ἠδὲ προφήταις, Οὐκ ἔθελε πρώτης κακίης ἀπὸ δεσμὰ τινάξαι, 135 'Αλλ' αἰεὶ στερεοῖσιν ἐν ἅμμασιν είχετο σαρκός, Μαχλοσύναις τε, μέθαις τε καὶ εἰδώλοισι μεμηνός. Ne lasciviens illa et insuperabiliter effervescens, Hominum libidinose in promiscuos concubitus abeuntium Sacrum genus, amore jugi experte, rumperet, 115 Ac bella et odia in omnibus accenderet Estrum effrenata insania concitatum. Quandiu autem mater tellus hominibus indigebat, Nec ad summum decus, quod ei destinabatur, pervenerat, Sed et primus homo propria nequitia 120 Et invidia crudelis draconis e paradiso Ejectus ob funestum homicidæ arboris gustum, Pelliceis vestibus in terrain suam decidit: Tandiu optima in hominibus exstitit duorum conjunctio, Et nuptiæ, humanæ generationis principium, mortis solatium : 125 Ut morientium et postea supervenientium mutabile Hominum genus, veluti flumen traheretur, Instabile ob mortem, stabile per liberos. Rursus postquam tractus terræ et remotissimi termini, Oriens, Occidens, Austri plagæ, Boreæque 130 Impleta sunt mortalibus, ac in vitium limus efferbuit: Postquam multis prius animadversionibus domitum figmentum, Linguis divisis, aquis, ignis imbribus, 306 307 Legis scriple documentis atque etiam prophetis, Noluit primæ nequitiæ vincula excutere, 135 Sed semper carni astringebatur firnis nexibus, Lasciviis, ebrietatibus, et simulacris insaniens, ουσιν, ὕλης, quod peccaret contra metrum, cum ὕλης habeat primam syllabam longam, ut videre est in Indice Homerico et in Thesauro Morell. (CAILLAU.) 115 Ἔχθεα. Sic Regg., 991 et 992. Εdit. ἄχθεα, iJ est, ne, si petulans et effrenata libido nullo coer- ceretur freno, humani generis sacra consortia rum- perentur, atque indomita voluptas horrida moveret bella. 117 Ἐπεδεύετο. Gloss. ἐπιδεὴς ἦν. 118 Τὸν ὑπέρτατον. Gloss. μείζονα, nempe πλή- ρωμα τῶν ἀνθρώπων, hominum multitudinem, ut exponit Paraph. Reg. cod. et Combef. 119 Πρώτιστος. Gloss. άνθρωπος. λεπού. 121 Ανδροφόνοιο φυτοῦ. Pestiferam hane ar- borem ob affectum vocat, non quod natura sua esset exitiosa : Vidit enim Deus cuncta, quæ fecerit, et erant valde bona (Gen. 1, 31). 122 Εὴν ἔβρισ'. Paraph. εἰς τὴν ἰδίαν κατ ώλισθε γῆν. 124 Φύσις. Reg. χύσις. 130 Πλῆσθεν. Gloss. ἐπληρώθησαν ἀνθρώπων, ὕβριν δ' ἐξέβρασεν ὁ πηλός. 135 "Αμμασι. Gloss. ἐν δεσμοῖς κατείχετο. 156 Μαχλοσύναις. G!oss. πορνείαις. Μος μεμη νός. Chig. et duo Regg. μεμηλός. METRICA VERSIO. Nobis inter nos nullo discrimine junctis, Ex libito coitu, thalami nec lege jugato, Rumperet humani generis consortia sacra, Ac temere indomiteque ruens incerta voluptas Innumeras turbas atque horrida bella moveret. Ergo dum generis tellus erat indiga nostri, Nec decus illa suum mundumque acceperat oninem, Atque etiam culpaque sua, sævique draconis Invidia, vetitum ligui exitialis ob esum, Infelix Adamus, paradiso pulsus amœno, Pelliceo in terram cecidit depressus amictu : Tantisper quoque mollis erat conjunctio carnis Oplina, connubiumque feras, luctusque juvamen. Namque aliis morti jugulum præbentibus atræ, Vitalesque aliis rursus carpentibus auras, B [ster Vita trahebatur violenti fluminis instar, Labilis ob duræ fatalia spicula mortis, Fixaque perpetuo numerosæ semine prolis. At postquam terræ gremium, finesque remoti, Ortusque,Occiduumque latus, quaque humidus Au- Et Boreas flatu glaciali concutit orbem, Impletum est genere humano, vitiisque nefandis Corpore coepit massæ fervescere cœnum, Pluribus atque modis domitum genus ante rebelle (Dissectis linguis, et aquis, et vindice flamma, Et scriptæ legis documentis, atque prophetis ) Excutere antiquæ renuebat vincula noxæ; Quin potius firmis carni complexibus harens In Bacchum et Venerem simulacraque muta ruebat, Consilio tandem magno nutuque Parentis 120. Αδευκέος. Cod. 995 αναιδέος. Gloss. χα-
PG 37:531Αὐτὰρ ἐπεὶ κόλποι τε καὶ εὐρέα πείρατα γαίης, Ἀντολίη τε, δύσις τε, νότου πλευρὴ, βορέου τε Πλῆσθεν ἐφημερίων, ὕβριν δ’ ἐξέζεσεν ἰλὺς, Καὶ πολλοῖσι πάρος παιδεύμασι πλάσμα δαμασθὲν Γλώσσαις τεμνομένῃσι, καὶ ὕδασι, καὶ πυρὸς ὄμβροις, Καὶ γραπτοῖο νόμοιο διδάγμασιν, ἠδὲ προφήταις, Οὐκ ἔθελε πρώτης κακίης ἀπὸ δεσμὰ τινάξαι, Ἀλλ’ αἰεὶ στερεοῖσιν ἐν ἅμμασιν εἴχετο σαρκὸς, Μαχλοσύναις τε, μέθαις τε καὶ εἰδώλοισι μεμῃνὸς, Ὑστάτιον τοιῆσδε φίλον γένος ἔμμορε τιμῆς Νεύμασιν ἀθανάτοιο Πατρὸς, καὶ ἔργμασι Παιδός.
535 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER 1. THEOLOGICA. Οὐρανίοις, μύστης τε Θεοῦ θείων τε φαεινός. Τὸν μὲν ἀναπλάσσων, βροτέην Θεὸς ἐς φύσιν ἦλθεν, Ως κεν ἀεθλεύσας τε καὶ ἐκ θανάτοιο φονῆα Νικήσας, γεῦσιν τε χολῇ, καὶ χεῖρας ἀθέσμους 165 Πλοισι, σταυρῷ τε φυτόν, καὶ ὕψεῖ γαῖαν, Πρὸς ζωὴν παλίνορσον ᾿Αδὰμ καὶ κῦδος ἀνάξῃ. Πείρασι δ᾽ ἁπλώσας ἱερὸν δέμας, ὃν βροτὸν αὐτὸς Ἐκ περάτων συνάγειρε, καὶ εἰς ἕνα δήσατο φῶτα, Καὶ μεγάλης θεότητος ἐν ἀγκοίνῃσιν ἔθηκεν, 170 Αἵματι μὲν ᾿Αμνοῖο μολύσματα πάντα καθ- Γήρας, Οἴμου δ' οὐρανίης]θνητοῖς ἀγὸς ἔνθεν ἀερθείς. Το "Ανα, τίς δέ κε σεῖο νόον καὶ βένθος ἀνεύροι, ὺς σταγόνων ὑετοῖο, καὶ ὃς ἁλίης ψαμάθοιο Οἶδας ἀριθμὸν ἅπαντα, καὶ ὃς ἀνέμοιο κελεύθους; [ 535 175 Τίς δέ κεν αν γνώσαιτο τεῆς, Μάκαρ, ίχνια [βουλής, Υψιμέδων ὡς πάντ' ἐφορᾷς καὶ πάντα κυβερνάς, Αἰὼν ὅσσα κέκευθεν ἀπείριτος; Ἐς δέ σε τείνων Νοῦς μερόπων τυτθὸν λεύσσει σέλας, οἷα τάχιστα Αστεροπὴν φεύγουσαν ἀπ᾿ ἡέρος. Ἀλλὰ τόδ' ἔμπης 180 Ατρεκές, ὡς παθέεσσι τεοῖς βροτόν ἔνθεν [ἀείρας, Ἐς βίον ἄλλον ἔθηκας ἐλεύθερον ἀντὶ κακοῖο. Πρόσθε μὲν ὠδίνεσκε βίος καὶ κόσμος ἔραζε, Καὶ χθονίων βασιλῆα πολὺς ἀμφίστατο λαὸς, Οὓς μεγάλου Βασιλῆος ἀφήρπασε κερδοσύνῃσι. 185 Νῦν δ' αἰνῆς κακίης Χριστὸς ἀπὸ χειρὸς ἐρύσα [σας, *Αψ ἀνάγει πρὸς ῎Ανακτα μέγαν καὶ κόσμον ἀρεία. Coelestibus, contemplator Dei ac divinorum splendidus. Hunc restituere volens, humanam Deus in naturam venit, Ut cum decertasset, et morte homicidam Vicisset, gustum felle, infandas manus, 165 Clavis, cruce arborem, atque excelso terram stipite, Rursus ad vitam Adamum et ad gloriam revocaret. Ad terræ autem fines sacrum corpus expandens, hominem suum Ex finibus congregavit, atque in unum colligavit hominem, 308-309 Magnæque divinitatis in ulnas deposuit, 170 Cum sanguine Agni piacula omnia expiasset, Ac semitæ cœlestis dux mortalibus hinc evectus esset. O Rex! quis mentem tuam et profundum investiget, Qui guttarum pluviæ, qui maris arenæ Numerum omnem nosti ac venti vias? 175 Quis tui, o Beate, cognoscal vestigia consilii? Quomodo, in caelo regnans, omnia inspicias, omnia gubernes, Quæcunque infinitum ævum occultavit? In te intendens Mens humana pusillum aspicit splendorem, velut celerrime Fulgur a nebula fugiens. Illud tamen certissimum est, 180 Hominem passionibus tuis hinc a te evectum in aliam Vitam esse translatum, et ipsi libertatem fuisse redditam, qui malus erat : Ac antea quidem in terra sæculum et mundus parturiebant, Et terrestrium regem populus ingens circumcingebat, Quem a magno Rege abstraxerat suis fraudibus. 185 Nunc autem Christus e manibus detestabilis nequitiæ erutos Rursus ad magnum Regem et ad meliorem mundum reducit. : 161 Μύστης τε. Sic duo Regg. et Combef. Edit. μύστις τε. Benedictini ita verterant ac si φαεινός esset substantivum et dixerant Dei discipulus ac divina contemplans, quod contra linguæ Græcæ notitiain evidenter peccat: unde correximus sine dubitatione. (CAILLAU.) 167 Or, Aldus junxit cum δέμας, corpus suum. 168 Εἰς ἕνα δήσατο φῶτα. Alludere videtur, in- quit Bill., ad id quod ait Apostolus, Ephes. 11, 15, Christum ideo mortem pertulisse, ut duos conderet in semetipso, in unum novum hominem faciens pricem. 171 Αερθείς. Sic Reg. 33 et 995. Edit. ἀείρας. 175 Ἴχνια. Reg. 59 ίχνεα. 176 Ὡς. Reg. 993 8ς. 177 Eç. Reg. 993 ɛiç. METRICA VERSIO. Simplicibusque cibis, meditans coelestia, clarus Discipulusque Dei, divinaque sola volutans. Hunc renovare volens humanum Christus in ævum Prodiit, ut pugnans, et acerba morte latronem Crudelem superans, et gustu fellis amari Pestiferum ligni gustum, dextrasque nefandas Clavis, et dulcem sancta crucis arbore plantam, Atque salutiferæ crucis alto stipite terram, Vitæ Adamum antiquæ reddat, lucique priori. Quinetiam expandens sacrati corporis artus In fines orbis, mortale ex finibus orbis Collegit genus, atque hominem contraxit in unum, Et mediis magnæ posuit deitatis in ulnis, Expurgans foedas agnino sanguine labes, Ac scelus e medio tollens quod clauserat astra. Quis reperire tuæ, bone Rex. queat abdita mentis, Cui pluvie guttæ, cui cognitus omnis arenæ B Est numerus, ventique. viæ ? quis noscere magni Ardua consilii rursus vestigia possit? Omnipotens, qui cuncta vides, et cuncta gubernas, Quæcunque hic mundus claudit latissimus. In te Mens hominum defixa brevi splendore refulget : Non secus ac fulgur rapidum, quod protinus ortum Protinus emoritur, perstrictaque lumina linquit. Nec tamen hoc dubium est, quin per tua vulnera Reddita libertas fuerit, vitæque prioris [nobis Sordibus excussis, ævo meliore fruamur. Ac prius in terra spargebat semina mundus, Atque ingens mundi cingebat turba tyrannum, Quam vafer a magno distractam Rege tenebat Nunc autem foedo vitiorum gurgite Christus Extraciam, Regi, meliorique asserit avo. Illud connubium, contra hoc mortalibus affert Splendida virginitas; terræ decus illud, at ista.
PG 37:534Χριστὸς, ὅσον βροτέῳ ἐνὶ σώματι κάτθετο μοίρης Οὐρανίης, λεύσσων κακίης ὕπο θυμοβόροιο Δαπτόμενον, σκολιόν τε βροτῶν μεδέοντα δράκοντα, Ὥς κεν ἀναστήσειεν ἑὸν λάχος, οὐκέτι νοῦσον Ἄλλοισιν ἐφέηκεν ἀρηγόσιν, (οὐ γὰρ ἐπαρκὲς Τοῖς μεγάλοις παθέεσσι μικρὸν ἄκος·) ἀλλὰ κενώσας Ὃν κλέος, οὐράνιός τε καὶ ἄτροπος οὐρανίοιο Εἰκὼν, ἀνδρομέοις τε καὶ οὐ βροτέοισι νόμοισι, Σεμνοῖς ἐν σπλάγχνοισιν ἀπειρογάμοιο γυναικὸς Σαρκωθεὶς, ὦ θάμβος ἀφαυροτάτοισιν ἄπιστον, Ἦλθε Θεὸς θνητός τε, φύσεις δύο εἰς ἓν ἀγείρας, Τὴν μὲν κευθομένην, τὴν δ’ ἀμφαδίην μερόπεσσιν, Ὧν Θεὸς ἡ μὲν ἔην, ἡ δ’ ὕστατον ἄμμιν ἐτύχθη, Τῆμος, ὅτ’ ἐν σπλάγχνοισι μίγη Θεὸς ἀνδρομέοισιν· Εἷς Θεὸς ἀμφοτέρωθεν· ἐπεὶ θεότητι κερασθεὶς, Καὶ βροτὸς ἐκ θεότητος ἄναξ καὶ Χριστὸς ὑπέστη. Καινὴ δ’ ἔπλετο μίξις, ἐπεὶ προτέρην ἀθέριξα. Πρῶτον ἐγὼ πνοιῆς θείης λάχον, ὑστάτιον δὲ Χριστὸς ἐμὴν ψυχήν τε καὶ ἅψεα πάνθ’ ὑπέδεκτο, Κεῖνον Ἀδὰμ τὸν πρόσθεν ἐλεύθερον, ὃς γυμνὸς ἦεν Ἀμπλακίης, πρὶν ὄφιν τε ἰδεῖν, καρποῦ τε πάσασθαι Καὶ θανάτου, θυμὸν δὲ νοήμασιν ἔτρεφεν ἁπλοῖς Οὐρανίοις, μύστης τε Θεοῦ θείων τε φαεινός.
PG 37:536Τὸν μὲν ἀναπλάσσων, βροτέην Θεὸς ἐς φύσιν ἦλθεν, Ὥς κεν ἀεθλεύσας τε καὶ ἐκ θανάτοιο φονῆα Νικήσας, γεῦσίν τε χολῇ, καὶ χεῖρας ἀθέσμους Ἥλοισι, σταυρῷ τε φυτὸν, καὶ ὕψεϊ γαῖαν, Πρὸς ζωὴν παλίνορσον Ἀδὰμ καὶ κῦδος ἀνάξῃ. Πείρασι δ’ ἁπλώσας ἱερὸν δέμας, ὃν βροτὸν αὐτὸς Ἐκ περάτων συνάγειρε, καὶ εἰς ἕνα δήσατο φῶτα, Καὶ μεγάλης θεότητος ἐν ἀγκοίνῃσιν ἔθηκεν, Αἵματι μὲν Ἀμνοῖο μολύσματα πάντα καθῄρας, Οἴμου δ’ οὐρανίης θνητοῖς ἀγὸς ἔνθεν ἀερθείς. Ὦ Ἄνα, τίς δέ κε σεῖο νόον καὶ βένθος ἀνεύροι, Ὃς σταγόνων ὑετοῖο, καὶ ὃς ἁλίης ψαμάθοιο Οἶδας ἀριθμὸν ἅπαντα, καὶ ὃς ἀνέμοιο κελεύθους; Τίς δέ κεν αὖ γνώσοιτο τεῆς, Μάκαρ, ἴχνια βουλῆς, Ὑψιμέδων ὡς πάντ’ ἐφορᾷς καὶ πάντα κυβερνᾷς, Αἰὼν ὅσσα κέκευθεν ἀπείριτος; Ἐς δὲ σὲ τείνων Νοῦς μερόπων τυτθὸν λεύσσει σέλας, οἷα τάχιστα Ἀστεροπὴν φεύγουσαν ἀπ’ ἠέρος. Ἀλλὰ τόδ’ ἔμπης Ἀτρεκὲς, ὡς παθέεσσι τεοῖς βροτὸν ἔνθεν ἀείρας, Ἐς βίον ἄλλον ἔθηκας ἐλεύθερον ἀντὶ κακοῖο. Πρόσθε μὲν ὠδίνεσκε βίος καὶ κόσμος ἔραζε, Καὶ χθονίων βασιλῆα πολὺς ἀμφίστατο λαὸς, Οὓς μεγάλου Βασιλῆος ἀφήρπασε κερδοσύνῃσι.
511 SECTIO II. POEMATA MORALIA. 2,1 Μιγνυμένους θῆλύν τε καὶ ἄρσενα εἴαρος ὥρη Ερνοκόμων παλάμησι βρύειν βοτρυώδεα καρπὸν, Εἰ δὲ καὶ ἐκ δυάδος λιθάκων λίθος εἰς ἐν ἰούσης 245 Τίκτεται, ὡς ἐνέπουσι λίθων ἐπιΐστορες ἄνδρες, Εστι καὶ ἀψύχοισι γάμος καὶ δεσμὸς ἔρωτος. ᾿Αλλὰ τί μου ξείνων/φιλότης μύθων τε πόθων τε; Δέρκεο τὰ μερόπεσσι γάμος πόρσυνεν ἐχέφρων. Τίς σοφίην ἐδίδαξε φίλην, καὶ βένθε᾽ ἀνεῦρεν, 250 Οσσα χθών, ὅσα πόντος, ὅσ᾽ οὐρανὸς ἐντὸς [έργει; Τίς πτολίεσσιν ἔθηκε νόμους, καὶ τῶνδε πάροιθεν Τίς πτόλιας δ᾽ ἀνέγειρε, καὶ ηὕρετο μήδεσι τέχνας ; Τίς πλῆσεν ἀγορὰς καὶ δώματα, καὶ τίς ἀγῶνας ; Τίς στρατὸν ἐν πολέμοισι, καὶ ἐν θαλίῃσι τραπέζας ; 235 Τίς χορὸν ὑμνητῆρα θυώδει πήξατο νηῷ; 52. Δ Τίς θηρών κατέλυσε βίον, καὶ γαῖαν ἀράσσειν, Καὶ φυτοεργείην ἐδιδάξατο, καὶ πελάγεσσι Νῆ' ἐπαφῆκε μέλαιναν επειγομένην ἀνέμοισι; Τίς γαῖαν καὶ πόντον ὑγρῇ συνέδησε κελεύθῳ 260 Νόσφι γάμου; τὰ δὲ πολλὸν ἀπόπροθεν εἰς ἕν [ἄγειρε; Καὶ τὰ μὲν ἐνθάδε, τοῖα. Τὰ δ' ὑψόθι, πολλὸν ἀρείω. Αλλήλοισι χέρες τε καὶ οὔατα καὶ πόδες ἐσμὲν Συζυγίῃ. Διπλοῦν δὲ γάμος καὶ ἄναλκιν ἔθηκε, Χάρμα μέγ' εὐμενέεσσιν, ἄχος δέ τε δυσμενέεσσι. 265 Ξυναὶ καὶ μελεδῶναι ἐλαφρίζουσιν ἀνίας· Ξυναὶ δ᾽ εὐφροσύναι γλυκερώτεραι ἀμφοτέροισι. Τερπνότερος μὲν πλοῦτος όμοφρονέουσι τέτυκται· Τερπνοτέρη πλούτοιο δ' όμοφροσύνη χατέουσι. Κληίς δ' ἀμφοτέροισι σαοφροσύνης τε πόθων τε Ut masculus et femina verno tempore maritati Hortulanorum manu præferant fructum racemosum, Si ex duobus lapidibus in unum coeuntibus lapis 312-313 245 Nascitur, ut asserunt qui lapidum scientiam callent, Sunt etiam in rebus inanimis nuptiæ et vinculum amoris. Sed quid ego externos sermones et amores persequor? Vide, quid præstent hominibus nuptiæ prudentes. Quis sapientiam docuit? quis profunda investigavit, 250 Quæcunque terra, quæcunque mari, quæcunque caelo includun'ur? Quis urbibus leges dedit, et ante leges Quis urbes condidit, et artes meditando invenit? Quis fora et domos implevit, quis palæstras? Quis exercitum in bellis, et mensas in conviviis ? 255 Quis chorum hymnorum cantorem in templo suffitibus perfuso constituit? Quis ferinam vivendi rationem repressit, et terram arare, Ac plantas inserere docuit, et maribus Navem nigram immisit ventis impetendam? Quis sine nuptiis terram et pontum humida semita 260 Conjunxit, ac remotissima in unum devinxit ? Atque hæc quidem talia. Quæ vero sublimia, longe meliora. Nobis invicem manus et aures et pedes sumus Nuptiarum beneficio, quæ duplum robur afferunt, Magnum sane amicis gaudium, et inimicis dolorem præstant. 265 Communis sollicitudo delinit molestias. Communes jucunditates sunt utrique suaviores. Jucundiores fiunt divitiæ ex concordia. Jucundior divitiis concordia his qui divites non sunt; Clavis utrisque et castitatis et amoris μένους. 244 Ἐκ δυάδος. Vide eumd. Plin., lib. xxxVI, cap. 18, et Solin., cap. 56. 252 Ηΰγετο. Coisl. εὔρετο. Chig. εὕρατο. 255 θυώδει. Coisl. sup. lin. έντεθυμιαμένῳ. 257 Φυτοεργείην. Reg. 993 et Coisl. φυτουργίαν. 258 Επαρῆκε. Coisl. ἐφέηκε. Tres Regg. ἐπ- έθηκε. 262 Καὶ πόδες. Duo legg. καὶ σθένος εἶμεν, 264 Χάρμα μέγ'. Alludit ad illud Odyss. Z, 184 : . Πολλ' άλγεα δυσμενέεσσι, Χάρματα δ' εὐμενέτησι. Regg. 990 et 993, ξυναὶ δέ. METRICA VERSIO. Quin, si vera ferunt, nec palina libidinis expers. Namque maritatæ sub verni temporis horam, Egregios tum deinde solent producere fructus. Quod si etiam ex coitu saxorum saxa creantur, Ut memorant, lapidum quibus est perspecta facultas, Res quoque tangit amor rigidas, vitaque carentes. Sed quid ego externos verbis complector amores? Perspice jucundæ quænam sint munera tædæ. Quis sophiam docuit? quis repperit abdita cuncta, Quæ mare, quæ tellus, calumque volubile claudit? Quis gravibus claras instruxit legibus urbes? Oppida quis struxit? quis doctas attulit artes? Quis fora, quisve domos implevit, quisve palæ- Convivis epulas, armata bella cohorte, [stras, Quis cœtusque, Dei præconia magna canentes? Quis sine connubio vitam moresque ferinos B Depulit, et docuit proscindere vomere terram? Quis plantas serere, et navem committere ponto, Sulcantem gelidas rapidis aquilonibus undas? Quis mare cum terris undoso tramite vinxit, Et multum inter se disjuncta elementa ligavit ? Ac ne præsenti tantum prodesse putetur Conjugium vitæ, non hic sua commoda sistit. Nam merita illius multo majora supersunt. Præstat enim ut nobis auresque mañusque vicissim Atque pedes simus: languentes corporis artus Roborat, ingentique hostilia corda dolore Angit, lætitia contra diffundit amicos : Afflictis animis communis cura medetur: Delectatque magis communis utrumque voluptas. Gratior in thalamo concordi copia rerum : Rursusque in thalamo melius toleratur egestas. ! 24. Μιγνυμένους. Ita tres Regg. Edit. πηγνυ- 265. Ξυναὶ και. Reg. 39 et Coisl. ξυναι μένο
I: On the FatherI: De Patre
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 37:538Νῦν δ’ αἰνῆς κακίης Χριστὸς ἀπὸ χειρὸς ἐρύσσας, Ἂψ ἀνάγει πρὸς Ἄνακτα μέγαν καὶ κόσμον ἀρείω. Κεῖνο γάμος μερόπεσσι, τὸ δ’ ἀζυγίη θεοειδής. Κόσμος ὁ μὲν γαίης, ἡ δ’ οὐρανίοιο χορείης. Ἄπνοα δ’ ὡς πινάκεσσιν ἀνὴρ εἴδωλα χαράσσων, Βαιοῖς μὲν πρώτιστον, ἀμυδροτέροις τε τύποισιν Εἶδος ὑποσκιάει πειρώμενος· αὐτὰρ ἔπειτα Χρώμασι παντοδαποῖσιν ὅλην ἐστήσατο μορφήν· Ὣς ἄρα παρθενίη Χριστοῦ λάχος αἰὲν ἐόντος, Πρόσθε μὲν ἐν παύροισι φαείνετο, καὶ σκιόεσσα, Μέσφ’ ὅτε καὶ βασίλευε νόμος, χρώμασσιν ἀφαυροῖς Φαινομένοις, κρυπτόν τ’ ὀλίγοις ὑπελάμπετο φέγγος. Αὐτὰρ ἐπεὶ καὶ Χριστὸς ἁγνῆς διὰ μητρὸς ὁδεύσας Παρθενικῆς, ἀδέτοιο, θεουδέος, ἀχράντοιο (Νόσφι γάμου καὶ πατρὸς ἐπεὶ χρέος ἦε γενέσθαι), Ἥγνισε θηλυτέρας, Εὔαν δ’ ἀπεσείσατο πικρὴν, Καὶ σαρκὸς δ’ ἀπέπεμψε νόμους, μεγάλοις τε λόγοισι Πνεύματι γράμμ’ ὑπόειξε, καὶ ἡ χάρις ἐς μέσον ἦλθεν·
PG 37:540Δὴ τότε παρθενίη στράψεν μερόπεσσι φαεινὴ, Λυομένη κόσμοιο, λύουσά τε κόσμον ἀφαυρὸν, Τοσσάτιον προφέρουσα γάμου βιότοιό τε δεσμῶν, Ὁσσάτιον ψυχὴ προφερεστέρη ἔπλετο σαρκὸς, Καὶ χθονὸς οὐρανὸς εὐρὺς ὅσον βιότοιο ῥέοντος Ἑστηὼς μακάρεσσιν, ὅσον Θεὸς ἀνδρὸς ἀρείων. Καὶ χορὸς ἀμφὶ Ἄνακτα φαεσφόρον ἵστατ’ ἀμεμφὴς, Οὐράνιος, γαίηθεν ἐπειγόμενος Θεὸς εἶναι, Χριστοφόρος, σταυροῖο λάτρις, κόσμοιο περίφρων, Τεθνηὼς χθονίοισιν, ἐπουρανίοισι μεμηλὼς, Λαμπτῆρες κόσμοιο, διαυγέα φωτὸς ἔσοπτρα, Οἳ Θεὸν εἰσορόωσι, καὶ ὧν Θεὸς, οἵ τε Θεοῖο. Δεῦρ’ ἄγ’, ὅσαι πλευρῇσιν ὁμόφρονες, ἠδὲ γάμοιο Μυστίδες, ὑψικάρηναι καὶ ὄμματα γοργὰ φέρουσαι, Καὶ χρυσὸν λιθάκεσσι μεμιγμένον εὐγενέεσσι, Καὶ μαλακοὺς ἁπαλοῖσι περιῤῥεθέεσσι χιτῶνας, Λέξαθ’ ὅσα θνητοῖσι γάμος καὶ δεσμὸς ὀπάζει Κέρδεα, καὶ μετέπειτα καλέσσομεν ἄζυγα μοίρην. Αἱ μέν τοι ἐρέουσιν ἐπίτροχα φυσιόωσαι·
1 545 SECTIO II. POEMATA MORALIA. 2,1 Πάντεσσι τοπάροιθε γάμος φίλον εὐσεβέεσσιν, Αλλ' ὅτι καὶ φιλότητος ενηέος εἰσὶ γενέθλη 500 Καὶ Χριστοῦ παθέων ἐπιΐστορες, ἠδ᾽ ὑποφῆται, Πάτραχοι, ἱερες, ἀεθλοφόροι, βασιλήες, Παντοίαις ἀρετῇσι κεκασμένοι. Οὐ γὰρ ἀνέσχε Χθὼν ἀγαθοὺς, ὥς φασι πελώρια φύλα γιγάντων, ᾿Αλλὰ γάμου τελέθουσι γόνος καὶ κῦδος ἅπαντες. 505 Τίς Θεὸν ἀνθρώποισι μέγαν κρατέονθ' ὑπέδειξε, Καίπερ τήλοθ᾽ ἐοῦσι, νόον δ' ἔπλησεν ἔρωτος Θειοτέρου, καὶ ἔνθεν ἀπήγαγεν ἐς βίον ἄλλον; Τίς ψυχὰς ἐκάθῃρεν ὅλοις μερόπεσσι φαεινοῖς; Πίστις Ενώχ μετέθηκεν. Ὁ δ' ἐξ ὑδάτων ἐσάωσε 510 Κόσμον ὅλον ψυχαῖς ὀλίγαις καὶ σπέρμασι πλω- [τοῖς 548 Α Νώε μέγας. Αβραὰμ δὲ πατὴρ πολίων τε καὶ ἐθνῶν, Καὶ θυσίην Χριστῷ παραβώμιον υἷα πεδήσας. Μωσῆς ἤγαγε λαὸν ἀπ᾿ Αἰγύπτοιο βαρείης Θαύμασι σὺν μεγάλοισι, νόμον δ' ὑπεδέξατο πλαξίν 515 Υψόθε λαϊνέῃσι, Θεὸν δ᾽ εἰσέδρακεν άντην. Πιστὸς ἐνὶ προτέροισι θυηπόλος ἔσχεν Ααρών. Μήνης δ' ηελίου τε δρόμον σχέθεν οΰς Ἰησοῦς, Μακρότερον δηίοισι φόνον καὶ κήδεα τεύχων. Καί σύ, μάκαρ, χριστοῖσι φέρων κέρας, ἁγνὲ Σαμουήλ, 320 Δαβὶδ ἐν βασιλεῦσιν ἀοίδιμος δεν ἅπασι, Καὶ Σολομών σοφίης πρῶτον κλέος. Οὐδὲ προφητῶν Λήσομαι. Ηλίαν δὲ πρὸς οὐρανὸν ἥρπασεν ἅρμα. Τις δὲ νόμοιο μέσον καὶ πνεύματος οὐχὶ τέθηπε Φωτὸς Ἰωάννην ἐριηχέα πρόδρομον ἄκρου; Quia omnibus piis olim nuptiæ placuerunt, Sed etiam quia probi amoris soboles sunt 300 Et Christi passionis testes, et prophetæ, Patriarchæe, sacerdotes, triumpliales martyres, reges, Omnibus virtutibus ornati. Neque enim bonos Terra protulit, ut protulisse dicitur monstrosum gigantum genus, Sed nuptiarum omnes fructus sunt et decus. 305 Quis Deum hominibus summum regem ostendit, Quamvis longe dissitis, ac mentem amore implevit Divino, atque hinc in aliam vitam evexit? Quis hominum omnium illustrium animos expurgavit ? Fides Enoch transtulit. Ex aquis salvum fecit 310 Universum orbem cum paucis animabus et seminibus natantibus Noe magnus. Abraham pater exstitit urbium et nationum, Ac filium Christo ad aram immolandum ligavit. Moyses eduxit populum ex immiti Ægypto Magnis cum prodigiis, ac legem accepit tabulis 315 Lapideis divinitus insculptam, Deumque coram intuitus est. Fidelis imprimis fuit sacerdos Aaron. Lunæ solisque cursum cohibuit optimus Jesus, Prolixiorem hostibus cædem et luctum parans. Tuque beatus, qui regibus olei cornu tulisti, sancte Samuel, 316-317 320 David inter omnes reges celeberrimus fuit, Ac Salomon sapientiæ præcipuum decus. Nec prophetas Omittam. Eliam currus in coelum rapuit. Quis est autem, qui medium inter legem et spiritum non admiretur Joannem, summi luminis canorum præcursorem? 313 "Ως φασι πελώρια. Gigantes a poetis fin- guntur fuisse filii Terra et Titanis. Γηγενείς illos vocant Græci. 305 Μέγαν. Sic Reg. codex. Edit. μέγα. 312 θυσίην. Duo Regg. et Coisl. θυσίης. 315 Υψόθε. Duo Regg. υψόθεν. Μος, ἄντην, coram, facie ad faciem, ut Scriptura loquitur. 316 Θυηπόλος. Reg. 990 θυηπόλοις. 317 Μήνης δ' ήελίου τε. Ita Coisl. Edit. μήνῃ δ' ἠελίῳ τε. 319 Κέρας. Cornu, seu, lenticula olei, quo reges unxit Samuel. 324 'Εριηχέα. Duo Regy. περιηχέα. METRICA VERSIO. Cunctis charus erat, contempla calibe vita, Verum etiam thalamo quia sunt genitore creati Vales, sacrifici, doctores, et patriarchæ, Laurigeri, reges, omni virtute decori. Non etenim egregios homines, ut vasta gigantum Corpora commemorant, luci dedit arida tellus: Omnes sunt sacræ fetusque et gloria tædæ. Quis generi humano Numen patefecit Olympi Omnipotens, supera quamvis procul absit ab arce? Quis mentes hominum divino implevit amore, Et terra abstractas tulit ad præstantius ævum? Quis claras animas purgavit sordibus atris? Alma fides pietasque ad sidera vexit Enochum. Noe perexiguo nuiñero et semente natante Mortiferis orbem totum servavit ab undis. luclytus Abrahamus, numerosæ gentis origo, B Haud trepidus natum mactandum admovit ad aram. Quin etiam Moses miracula magna patravit, Dum populum ærumnis, duraque tyrannide pressum Extrahit, et sanctas leges, mandataque saxis Jura capit, Numenque adverso lumine ceruit. Inter sacrificos veteres fulgebat Aaron. Et Phoebe et Phoebo cursum produxit Jesus, Dum sequitur fractas fusasque per arva phalanges. Tu quoque fidus eras, Anna prognate, sacerdos, Et Domini christis cornuque oleumque ferebas. Quid David? regum quo non præstantior ullus. Quid Salomon sophiæ vertex, oninesque prophetæ, Ardentique Elias abreptus ad æthera curru? Quis non suspiciat veterisque novique sequestrum Foederis, et qui mox ventura luce suprema, Nuntia læta ferens mortalibus ante cucurrit?
Κέκλυτε δ’, ὦ φίλα τέκνα γάμου, χθονίων βασιλῆος, Ἡμεῖς, ᾗσι μέμηλε γάμος καὶ δεσμὰ βίοιο, Ἀνδρομέης γενεῆς, καὶ αἵματος ἡμετέροιο, Ὃν Πάϊς ἀθανάτοιο Πατρὸς ἐστήσατο θεσμὸν Ἐξέτι τοῦ, ὅτε πρῶτον Ἀδὰμ πλευρῇ συνέδησε, Καρπὸν ἀπ’ ἀνθρώποιο πέλειν βροτὸν, ἐκ δὲ γόνοιο, Καίπερ θνητὸν ἐόντα, μένειν σταχύοντα τέκεσσιν, Τόνδε νόμον τίουσαι, ὁμοζυγέην τ’ ἐρατεινὴν, Ἀλλήλαις συνέβημεν, ἐπεὶ χοὸς ἐκγενόμεσθα, Χοῦ νόμον ἠδὲ Θεοῖο παλαίτατον ἀμφιέπουσαι. Καὶ γὰρ δὴ φύσιες μὲν ὅσαι λάχον οὐρανὸν εὐρὺν, Ἀζυγέες, παθέων τε καὶ ἀργαλέων μελεδώνων Κρείσσονες· ἡμερίοις δὲ γάμος καὶ δεσμὸς ὄνειαρ. Ἀμφότερον, πτόρθων τε φίλων, καρπῶν τ’ ἐρατεινῶν Ῥίζα τε καὶ βιότοιο μελίφρονος ἐσθλὸν ἔρεισμα. Πρῶτα Θεὸς πάντων γενέτης. (Καὶ ἵλαθι, Χριστὲ, Σεῖο νόμοις καθαροῖσι παροίτερον ἢ τοπάροιθεν.) Τῷ δ’ ἐπὶ δεσμὸς ἔρωτος, ἐπεὶ καὶ γαῖα καὶ αἰθὴρ, Καὶ πόντος τεκέεσσι, γάμου δώροισι, τέθηλεν.
1 545 SECTIO II. POEMATA MORALIA. 2,1 Πάντεσσι τοπάροιθε γάμος φίλον εὐσεβέεσσιν, Αλλ' ὅτι καὶ φιλότητος ενηέος εἰσὶ γενέθλη 500 Καὶ Χριστοῦ παθέων ἐπιΐστορες, ἠδ᾽ ὑποφῆται, Πάτραχοι, ἱερες, ἀεθλοφόροι, βασιλήες, Παντοίαις ἀρετῇσι κεκασμένοι. Οὐ γὰρ ἀνέσχε Χθὼν ἀγαθοὺς, ὥς φασι πελώρια φύλα γιγάντων, ᾿Αλλὰ γάμου τελέθουσι γόνος καὶ κῦδος ἅπαντες. 505 Τίς Θεὸν ἀνθρώποισι μέγαν κρατέονθ' ὑπέδειξε, Καίπερ τήλοθ᾽ ἐοῦσι, νόον δ' ἔπλησεν ἔρωτος Θειοτέρου, καὶ ἔνθεν ἀπήγαγεν ἐς βίον ἄλλον; Τίς ψυχὰς ἐκάθῃρεν ὅλοις μερόπεσσι φαεινοῖς; Πίστις Ενώχ μετέθηκεν. Ὁ δ' ἐξ ὑδάτων ἐσάωσε 510 Κόσμον ὅλον ψυχαῖς ὀλίγαις καὶ σπέρμασι πλω- [τοῖς 548 Α Νώε μέγας. Αβραὰμ δὲ πατὴρ πολίων τε καὶ ἐθνῶν, Καὶ θυσίην Χριστῷ παραβώμιον υἷα πεδήσας. Μωσῆς ἤγαγε λαὸν ἀπ᾿ Αἰγύπτοιο βαρείης Θαύμασι σὺν μεγάλοισι, νόμον δ' ὑπεδέξατο πλαξίν 515 Υψόθε λαϊνέῃσι, Θεὸν δ᾽ εἰσέδρακεν άντην. Πιστὸς ἐνὶ προτέροισι θυηπόλος ἔσχεν Ααρών. Μήνης δ' ηελίου τε δρόμον σχέθεν οΰς Ἰησοῦς, Μακρότερον δηίοισι φόνον καὶ κήδεα τεύχων. Καί σύ, μάκαρ, χριστοῖσι φέρων κέρας, ἁγνὲ Σαμουήλ, 320 Δαβὶδ ἐν βασιλεῦσιν ἀοίδιμος δεν ἅπασι, Καὶ Σολομών σοφίης πρῶτον κλέος. Οὐδὲ προφητῶν Λήσομαι. Ηλίαν δὲ πρὸς οὐρανὸν ἥρπασεν ἅρμα. Τις δὲ νόμοιο μέσον καὶ πνεύματος οὐχὶ τέθηπε Φωτὸς Ἰωάννην ἐριηχέα πρόδρομον ἄκρου; Quia omnibus piis olim nuptiæ placuerunt, Sed etiam quia probi amoris soboles sunt 300 Et Christi passionis testes, et prophetæ, Patriarchæe, sacerdotes, triumpliales martyres, reges, Omnibus virtutibus ornati. Neque enim bonos Terra protulit, ut protulisse dicitur monstrosum gigantum genus, Sed nuptiarum omnes fructus sunt et decus. 305 Quis Deum hominibus summum regem ostendit, Quamvis longe dissitis, ac mentem amore implevit Divino, atque hinc in aliam vitam evexit? Quis hominum omnium illustrium animos expurgavit ? Fides Enoch transtulit. Ex aquis salvum fecit 310 Universum orbem cum paucis animabus et seminibus natantibus Noe magnus. Abraham pater exstitit urbium et nationum, Ac filium Christo ad aram immolandum ligavit. Moyses eduxit populum ex immiti Ægypto Magnis cum prodigiis, ac legem accepit tabulis 315 Lapideis divinitus insculptam, Deumque coram intuitus est. Fidelis imprimis fuit sacerdos Aaron. Lunæ solisque cursum cohibuit optimus Jesus, Prolixiorem hostibus cædem et luctum parans. Tuque beatus, qui regibus olei cornu tulisti, sancte Samuel, 316-317 320 David inter omnes reges celeberrimus fuit, Ac Salomon sapientiæ præcipuum decus. Nec prophetas Omittam. Eliam currus in coelum rapuit. Quis est autem, qui medium inter legem et spiritum non admiretur Joannem, summi luminis canorum præcursorem? 313 "Ως φασι πελώρια. Gigantes a poetis fin- guntur fuisse filii Terra et Titanis. Γηγενείς illos vocant Græci. 305 Μέγαν. Sic Reg. codex. Edit. μέγα. 312 θυσίην. Duo Regg. et Coisl. θυσίης. 315 Υψόθε. Duo Regg. υψόθεν. Μος, ἄντην, coram, facie ad faciem, ut Scriptura loquitur. 316 Θυηπόλος. Reg. 990 θυηπόλοις. 317 Μήνης δ' ήελίου τε. Ita Coisl. Edit. μήνῃ δ' ἠελίῳ τε. 319 Κέρας. Cornu, seu, lenticula olei, quo reges unxit Samuel. 324 'Εριηχέα. Duo Regy. περιηχέα. METRICA VERSIO. Cunctis charus erat, contempla calibe vita, Verum etiam thalamo quia sunt genitore creati Vales, sacrifici, doctores, et patriarchæ, Laurigeri, reges, omni virtute decori. Non etenim egregios homines, ut vasta gigantum Corpora commemorant, luci dedit arida tellus: Omnes sunt sacræ fetusque et gloria tædæ. Quis generi humano Numen patefecit Olympi Omnipotens, supera quamvis procul absit ab arce? Quis mentes hominum divino implevit amore, Et terra abstractas tulit ad præstantius ævum? Quis claras animas purgavit sordibus atris? Alma fides pietasque ad sidera vexit Enochum. Noe perexiguo nuiñero et semente natante Mortiferis orbem totum servavit ab undis. luclytus Abrahamus, numerosæ gentis origo, B Haud trepidus natum mactandum admovit ad aram. Quin etiam Moses miracula magna patravit, Dum populum ærumnis, duraque tyrannide pressum Extrahit, et sanctas leges, mandataque saxis Jura capit, Numenque adverso lumine ceruit. Inter sacrificos veteres fulgebat Aaron. Et Phoebe et Phoebo cursum produxit Jesus, Dum sequitur fractas fusasque per arva phalanges. Tu quoque fidus eras, Anna prognate, sacerdos, Et Domini christis cornuque oleumque ferebas. Quid David? regum quo non præstantior ullus. Quid Salomon sophiæ vertex, oninesque prophetæ, Ardentique Elias abreptus ad æthera curru? Quis non suspiciat veterisque novique sequestrum Foederis, et qui mox ventura luce suprema, Nuntia læta ferens mortalibus ante cucurrit?
PG 37:541Εἰ δ’ ἐτεὸν φοίνιξι πόθου νόμος ὑψικόμοισι, Μιγνυμένους θῆλύν τε καὶ ἄρσενα εἴαρος ὥρῃ Ἐρνοκόμων παλάμῃσι βρύειν βοτρυώδεα καρπὸν, Εἰ δὲ καὶ ἐκ δυάδος λιθάκων λίθος εἰς ἒν ἰούσης Τίκτεται, ὡς ἐνέπουσι λίθων ἐπιί̈στορες ἄνδρες, Ἔστι καὶ ἀψύχοισι γάμος καὶ δεσμὸς ἔρωτος. Ἀλλὰ τί μου ξείνων φιλότης μύθων τε πόθων τε; Δέρκεο τὰ μερόπεσσι γάμος πόρσυνεν ἐχέφρων. Τίς σοφίην ἐδίδαξε φίλην, καὶ βένθε’ ἀνεῦρεν, Ὅσσα χθὼν, ὅσα πόντος, ὅς’ οὐρανὸς ἐντὸς ἐέργει; Τίς πτολίεσσιν ἔθηκε νόμους; καὶ τῶνδε πάροιθεν Τίς πτόλιας δ’ ἀνέγειρε, καὶ ηὕρετο μήδεσι τέχνας; Τίς πλῆσεν ἀγορὰς καὶ δώματα, καὶ τίς ἀγῶνας; Τίς στρατὸν ἐν πολέμοισι, καὶ ἐν θαλίῃσι τραπέζας; Τίς χορὸν ὑμνητῆρα θυώδει πήξατο νηῷ; Τίς θηρῶν κατέλυσε βίον, καὶ γαῖαν ἀράσσειν, Καὶ φυτοεργείην ἐδιδάξατο, καὶ πελάγεσσι Νῆ’ ἐπαφῆκε μέλαιναν ἐπειγομένην ἀνέμοισι; Τίς γαῖαν καὶ πόντον ὑγρῇ συνέδησε κελεύθῳ Νόσφι γάμου, τὰ δὲ πολλὸν ἀπόπροθεν εἰς ἓν ἄγειρε; Καὶ τὰ μὲν ἐνθάδε, τοῖα. Τὰ δ’ ὑψόθι, πολλὸν ἀρείω. Ἀλλήλοισι χέρες τε καὶ οὔατα καὶ πόδες ἐσμὲν Συζυγίῃ. Διπλοῦν δὲ γάμος καὶ ἄναλκιν ἔθηκε, Χάρμα μέγ’ εὐμενέεσσιν, ἄχος δέ τε δυσμενέεσσι.
Τούνεκεν εἰς μέσον ἦλθον ἐμῶν τεκέων ἐπί- Α Ολλυμένων. Ψυχὴ δὲ Θεοῦ κρατέοντος δημα Εκτοθεν εἰσπίπτουσα πλάσει χούς. Οἶδεν ὁ [μίξας, Σκουρος, Μῦθον ἀοσσητῆρα Θεοῦ σὺν χειρὶ φέρουσα. Μητρὶ δ' ἐμῇ τὰ πρῶτα μυθήσομαι, ἔστ' ἐπέοικε, Κείνο μὲν ἀτρεκέως μυθήσαν, καὶ κατέλεξας, Η Συζυγίη χαρίεσσα, καὶ ᾔνεσα (ἡ γὰρ ἔγωγε Αρξομ' ὅθεν κατέληξε τεὸς λόγος), ὡς ἀγάμοισι Ρίζα γάμος. Καὶ γάρ τε πέλει καὶ ῥίζα καὶ ἀρχή. Τίς δέ κεν αρνήσαιτο σαοφρονέων γενετήρας; Οὐ μὴν πάντ' ἀγόρευσας ετήτυμα. ᾿Αλλὰ δέχοιο, Καὶ μήτηρ περ ἐοῦσα, σοφὸν καὶ ἐχέφρονα μῦθον, Καὶ μεγάλης σοφίης μυστήριον ἀμφὶ γενέθλην, "Ην κευθμῶνες ἔδειξαν ἐμοὶ μεγάλοιο Θεοίο. Οὐχ ὅλου ἀνθρώποιο πατὴρ βροτός, ὡς ἐνέπουσιν, ᾿Αλλ' ὅσσον σαρκός τε καὶ αἵματος, ἀμφοτέρων μὲν Πῶς τὸ πρῶτον ἔπνευσε, καὶ εἰκόνα μίξατο γαίη. Μάρτυς ἐμῶν ἐπέων καὶ τὸς πόθος. Ημιτελής γὰρ, Στέργων οὐ ψυχὰς τεκέων, τὰ δὲ σώματα μοῦνα, Οἷς δάκνῃ μογέουσι, καὶ οἷς θαλέθουσι γέγηθας. Πλείονα γὰρ τυτθῇσι πατὴρ καὶ πότνια μήτηρ των τεκέων λώθησιν ἐὸν καταδάμναται ἦτορ, Η μεγάλαις ψυχῶν [κακίαις καὶ χείροσι λώβαις. Τῶν μὲν γὰρ τοκέες, τῶν δ᾽ οὐ τελέθουσι τοκῆες. Εἰ δέ σε μητέρ' ἐγὼ καλέω, κἀπὶ χείρονι μοίρῃ. Πῶς σύ γ' αρειοτέρου [ φθονέεις πατρὸς ἠθέ [οισιν· Ως μεγάλῳ γενετῆρι βροτῶν ἐθέλουσ' ὑπόειχε Αυσσητήρα. ἀοσσιτῆρα. Συζυγίη χαρίεσσα. συζυγίῃ, Μυστήριον. μυστήρια. "Ολου. όλος. Πλάσει χοός. Θεοῦ πλάσει. χοός πλάσει. Μίξατο. δήσατο. ει 81, Μούνα. μοῦνον. θαλέθουσι. θαλέουσι. Ηιθέοισιν. τοῖς ἀγαθοῖς τέκνοις. S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER I. THEOLOGICA. Quare in medium prodii meorum natorum adjutrix, Sermonem auxiliatorem, Deo dante, afferens. Primum matri meæ dicam quæ conveniunt. Illud quidem vere elocuta est, ibique assentior (ego enim Inde incipiam, ubi tua desiit oratio), cælibum Radicem esse nuptias. Sunt enim et radix et principium. Quis cordatus genitores abneget Non tamen omnia vera dixisti. Sed excipe, Quamvis mater sis, sapientiam ac prudentem sermonem, Magnæque sapientiæ mysterium circa generationem, Quod mihi ex abditis magni Dei recessibus monstratum est. Non totius hominis homo pater est, ut dici solet, Sed tantum carnis et sanguinis, quorum utrumque Peribit. Anima autem Dei omnipotentis spiraculum est 320-321 Extrinsecus incidens in terrestre figmentum. Novit qui miscuit, Quando primum amavit, ac imaginem terræ miscuit. Testis est meorum verborum etiam amor tuus. Dimidiatus enim est, Non animas diligens natorum, sed tantum corpora, Quibus doles laborantibus, gaudesque florentibus. Plus enim patris et venerandæ matris cor Leves natorum suorum vulnerant nævi, Quam magna animarum vitia, et deteriores labes. Sunt enim corporum genitores, nequaquam animarum. Quod si te ego matrem appello, quamvis ob deteriorem partem. Quomodo his qui cælibes sunt, praestantiorem invides patrem ? Magno ergo hominum genitori libenter cede, Sic Reg. 990. Edit. Combef. legit et vertit, in conjugii gratiam orans, ejusque causam agens. Ita Coisl. et tres Regg. Edit. "Hr. Reg. ŏv. Tres Reg. et Chig. Ita Coisl. et duo Regg. Chig. Edit. Tres Regg. et Coisl. Vide supra, sect. 1, poen. viii, De anima, vers. ubi eadem leguntur. Reg. Coisl. et duo Regg. Int. METRICA VERSIO. Submoveam, vestram aggrediar defendere causam. B Immeat externe. Novit Rex ille supernus Ac primum dicam, quæ sunt dicenda parenti : Vera quidem, fateor, carnis conjunctio, narras, Mirificeque probo (namque hinc exordiar, unde Dicere cessasti), quod radix virginitatis Conjugium. Radix namque est et origo perennis. Ecquis enim sana genitores mente negarit? Attamen haud vere dixisti cuncta; sed æqua Aure, precor, genitrix, cordatum percipe dictum, Ortuque in nostro sophiæ mysteria magnæ, Abdita coelestis mihi quam doctrina retexit. Non homo totum hominem, veluti de more lo- [quuntur, I Progignit verum crassæ tantummodo carnis Est pater, et calidi dat semina prima cruoris : Q‹orum utrumque gravi corruptum morte peribit. Ast anima in corpus divino condita flatu Quo primun pacto flavit, terræque jugavit Augustam effigiem. Porro ne dicere falsa Censear, ipsa tuo locuples mihi testis amore Esse potes: nec enim perfectus et integer ille est. Non etenim natorum animas, sed corpora sola Diligis, et magno, cum suut male sana, dolore Afficeris, rursus gaudes florentibus illis. Nam multo gravius mentes utriusque parentis Excruciat vel parva lues quæ membra suorum Inficiat, quam magna animi labesque luesque. Cur? quia non animas illi, sed corpora gignunt. Quod si cum mihi pars duntaxat vilior abs te Nascatur, nomen tibi non invita parentis Ipsa tamen tribuo, quisnam tua pectora livor Occupat, ut prives natos meliore parente? Ergo Patri magno, genitris, jam cede libenter,
PG 37:546Ξυναὶ καὶ μελεδῶναι ἐλαφρίζουσιν ἀνίας· Ξυναὶ δ’ εὐφροσύναι γλυκερώτεραι ἀμφοτέροισι. Τερπνότερος μὲν πλοῦτος ὁμοφρονέουσι τέτυκται· Τερπνοτέρη πλούτοιο δ’ ὁμοφροσύνη χατέουσι. Κληὶ̈ς δ’ ἀμφοτέροισι σαοφροσύνης τε πόθων τε Συζυγίη, καὶ σφρηγὶς ἀναγκαίης φιλότητος. Εἷς πῶλος φιλίης σκιρτήμασι θυμὸν ἰαίνων. Ἓν ποτὸν οἰκιδίης πηγῆς ξείνοισιν ἄγευστον, Οὔτ’ ἐκτὸς προρέον, οὔτ’ ἔκτοθεν ἄλλον ἀγεῖρον. Συμφυέες σάρκεσσιν, ὁμόφρονες, εὐσεβίης τε Κέντρον ἐν ἀλλήλοισι πόθῳ θήγοντες ὁμοῖον. Οὐδὲ γὰρ οὐδὲ Θεοῖο γάμος ἀπάνευθε τίθησιν, Ἀλλ’ ἔχεται μᾶλλόν τις, ἐπεὶ καὶ μᾶλλον ἐπείγει. Ὡς δ’ ὀλίγην μὲν νῆα μικρὸς προί̈ησιν ἀήτης Λαίφεσι πεπταμένοισι δι’ οἴδματος ὦκα θέουσαν, Ἠὲ χέρες πέμπουσιν ἐπειγομένην ὑπ’ ἐρετμοῖς, Πολλὴν δ’ οὐκ ὀλίγη πνοιὴ φέρει, ἀλλὰ βαρεῖαν Πόντον ἐπερχομένην στερεώτερος οὖρος ἐπείγει, Ὥς ῥα καὶ ἀζυγέες μὲν ἐπεὶ ζώουσιν ἐλαφροὶ, Κουφοτέρης μεγάλοιο Θεοῦ χατέουσιν ἀρωγῆς. Ὃς δ’ ἀλόχου τε φίλης καὶ κτήσιος ἀμφιβέβηκε, Καὶ τεκέων, τέμνει δὲ πολὺ μέγα λαῖτμα βίοιο Χρειοῖ πλειοτέρῃ, πλεῖον Θεὸν ἀμφαγαπάζει.
Book I: Theological PoemsLiber I: Poemata theologica
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 37:548Τοῖα γάμος, πηρὸς δὲ βίος φιλότητος ἄνευθε, Νηλὴς, ἀπροτίοπτος, ἀνέστιος, οὐρεσιφοίτης· Οὐκ ἄλκαρ παθέων, οὐ γήραος ἀδρανέοντος Φάρμακον, ἡβάσκοντες ἑοῖς τεκέεσσι τοκῆες Οὐ πῆξις βιότοιο μελίφρονος. Οὐκ ἀγορῇσι Τέρποντ’, οὐ θαλίῃσιν, ἀμειδέες, ἔκτοθι κόσμου, Οἳ βιότου γεγάασι, καὶ οὐ στέργουσι βίοιο Ῥίζας, οὐ μερόπεσσιν ὁμόφρονα θυμὸν ἔχουσιν. Εἰ δ’ ἀρετὴν ποθέων τις ἀτιμάζει φιλότητα, Οὐδ’ ἀρετὴ φιλότητος ἀπόπροθεν, οὐχ ὅτι μοῦνον Πάντεσσι τοπάροιθε γάμος φίλον εὐσεβέεσσιν, Ἀλλ’ ὅτι καὶ φιλότητος ἐνηέος εἰσὶ γενέθλη Καὶ Χριστοῦ παθέων ἐπιί̈στορες, ἠδ’ ὑποφῆται, Πάτραρχοι, ἱερῆες, ἀεθλοφόροι, βασιλῆες, Παντοίαις ἀρετῇσι κεκασμένοι. Οὐ γὰρ ἀνέσχε Χθὼν ἀγαθοὺς, ὥς φασι πελώρια φῦλα γιγάντων, Ἀλλὰ γάμου τελέθουσι γόνος καὶ κῦδος ἅπαντες. Τίς Θεὸν ἀνθρώποισι μέγαν κρατέονθ’ ὑπέδειξε, Καίπερ τηλόθ’ ἐοῦσι, νόον δ’ ἔπλησεν ἔρωτος Θειοτέρου, καὶ ἔνθεν ἀπήγαγεν ἐς βίον ἄλλον; Τίς ψυχὰς ἐκάθῃρεν ὅλοις μερόπεσσι φαεινοῖς; Πίστις Ἐνὼχ μετέθηκεν. Ὁ δ’ ἐξ ὑδάτων ἐσάωσε Κόσμον ὅλον ψυχαῖς ὀλίγαις καὶ σπέρμασι πλωτοῖς Νῶε μέγας.
555 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER I. THEOLOGICA. Ἤνεσε ; τίς σοφίην/κενεαυχέα, ήτ' ἐνὶ χερσὶν, Ητ' ἐν ἀραχναίοισι λόγοις καὶ πλέγμασι κεῖται, 435 Αὐτοῦ τικτομένοισι, καὶ ἠέρι λυομένοισι ; Τίς δ' ἄρα τοῖσι γέγηθε, φυτοσκαφίης τε πόνοισι, Νεός τ' ὠκυάλοιο δρόμῳ κραιπνοῖς ὑπ' ἀήταις; Ταῦτα μὲν οὔτε γάμοιο διδάγματα, τῆς δ' Αδάμοιο Τίσιος ἀρχαίης/τυτθόν μέρος, οἷσιν υφέρπει 440 Πτέρναν ἐμὴν δοκέων/ πικρὸς ὄφις. Εἰ δὲ γά- [μοιο, Ἐῤῥέτω. Οὐ γὰρ ἔμοιγε συνέμπορα πρὸς βίον ἄλλον Ἔνθεν ἐπειγομένῃ, γιὰ δέ γ᾽ ὄλβια πάντ' ἀπολεῖται Σήμερον, ἢ κόσμοιο σὺν ἀστατέοντι μεέθρῳ Ρευστὸς γὰρ ρευσταῖο διεκπεράας βιότοιο, 556 Α 445 Βαιὸν ἐφαπτόμενός τε παρατροχάων τροχάοντα. Εἰ δὲ σοφοῖσι γέγηθας, ἐπεὶ σέθεν ἐξεγένοντο, Δέξαι καὶ ἀλιτρῶν κακίην, ὧν ρίζα τέτυξαι. Ρίζα Κάϊν, Σοδόμων τε, καὶ οὓς ἐκέδασ᾽ ἐπὶ πύργο Χριστὸς ἀτασθαλέοντας, ὕβριν θ' ὧν ἔσβεσεν όμβρος 450 Οὐρανόθεν χθόνα πᾶσαν ὁμοῦ πνείουσι καθήρας. Τις Φαραὼ κακόμητιν, "Αχαβ θράσος, Ασσυρίων τε Πικροτάτους βασιλῆας ἐθρέψατο; τίς δὲ δίκαιον Αίμα πότῳ μάχλοις τε κινήμασι δόντα θυγατρός Ούλιον Ηρώδην, Ιπαιδοκτόνον, ἠδὲ φονῆας 455 Χριστοῦ παμβασιλῆος, ὅσοι τ' ἐγένοντο διώκται Πρόσθεν καὶ μετέπειτα, καὶ ὑστατίοισι χρόνοισι, ῶν πύματον πρῶτόν τε, κακὸν Βελίαο βέρεθρον, Laudavit? quis sapientiam inanem, tum quæ in manibus, Tum quæ in aranearum sermonibus et tricis est posita, 435 Simnul nascentibus et in aerem evanescentibus? Quis his rebus gaudet, atque plantarum colendarum laboribus, Navisque celeris cursu sub vehementibus ventis? Atque hæc quidem non sunt conjugii documenta, sed Adami Antiquæ vindictæ pars pusilla; et per hæc subrepit 440 Plantam meam observans iufandus serpens. Quod si conjugii sunt Valeant. Non enim me comitantur ad aliam vitam Hinc properantem, et beata omnia peribunt Hodie, vel cum mundi instabili fluento. Efluens enim effluentem trajicis vitam, 445 Leviter illam tangens, et currentem prætercurrens. Quod si sapientibus gaudes, quia ex te geniti sunt, Recipe in te et malorum nequitiam, quorum radix es. Radix es Caini et Sodomorum, et quos divisit Christus Ad turrim improbe agentes, et quorum scelus exstinxit imber Quis Pharaonem scelerum inventorem, quis Achabi audaciam et Assyriorum Acerbissimos reges enutrivit ? Quis illum qui sanguinem Justum compotationi et lascivis filiæ motibus tradidit, Scelestum Herodem, et eum qui infantes occidit, et interfectores 455 Christi summi regis, et quotquot exstiterunt persecutores Ante et post, et novissimis temporibus, Quorum postremus et primus, nefandum Beliæ barathrum, 434 Ἐν ἀραχναίοισι λόγοις. Sermonibus rationi- busque contortis, quibus vis major non inest, quam a' anearum telis. 442 Επειγομένῃ. Sic tres Regg. Edit. ἐπειγομένῳ. 445 Τροχάοντα. Tres Regg. τροχάοντος. 453 Μάχλοις τε. Sic Reg. 990 et Chig. qui pro κινήμασι quod sequitur, habet λιγύσμασι. in edit. deest τε. 454 Παιδοκτόνον. Memoria lapsus videbitur Gre si eumdem esse existimaverit Herodem qui Joannem obtruncari, ac eum qui pueros jussit oc- cidi quem errorem pluribus esse familiarem obser- vat Hieronymus, Matth. n. Herodes enim magnus, quo jubente, infantes cæsi sunt, obierat priusquam ex Ægypto puer Jesus reverteretur Verum nihil obstat, quominus sanctus doctor de utroque volue- rit sermonem facere, interponendo scilicet virgu- lam. 457 Qr. La Coisl. Edit. τῶν. Vide 2am invecti- vam adversus Julianum imperatorem, tom. 1, pag. 155. METRICA VERSIO. Prædicat, et sophiæ præconia pandit inanis, Quæ partim in manibus, partim in sermone caduco Est sita, qui subito natus vanescit in auras ? His, inquam, quisnam gaudet, plantisque serendis Incubat, et pelagus gestit sulcare carina? Non ea connubium docuit, sed parvula pars sunt Hujus supplicii, quo primi noxa parentis Judicio est multata Dei, quibus anguis acerbus Obrepit, plantamque meain pervertere tentat. Quod si connubio cuiquam liæc tribuenda videntur, Jam valeant, nec enim, mihi dum migrare necesse [est E vita atque hominum cœtu, comitantur euntem. Sed quæcunque suo complexu terra coercet, Vel nunc, vel tandem mundo labente peribunt. Fluxus enim fluxæ tu trajicis æquora vitæ, Hanc leviter tangens celeri cursuque fluentem B Præteriens. Quod si claros probitate fideque Ex te progenitos gaudes, atque inde tumescis, Quin tu consimili vitium ratione malorum Accipis ? horum etenim radix es, certa parensque. Ex te profluxitque Cain, Sodomæque coloni, Quosque etiam aggressos sceleratam condere turrim Divisit Christus, quosque imber missus ab alto Exstinxit, terras simul atque animantia purgans. Quisnam vipereum Pharaonem, Achabumque fu- [rentem, Et regum Assyriæ rabiem nutrivit et iram, Et sævum Herodem, pueros qui cæde nefanda Sustulit, ac natæ lascive membra moventi Baptista caput innocuum dedit atque cruorem? Quis Christi regis summi, vitæque parentis Carnifices, aliosque omnnes, qui tempore primo, Qui post, quique etiam extremis crudeliter annis 450) Colitus terram cum omnibus spirantibus expurgans.
PG 37:550Ἀβραὰμ δὲ πατὴρ πτολίων τε καὶ ἐθνῶν, Καὶ θυσίην Χριστῷ παραβώμιον υἷα πεδήσας. Μωσῆς ἤγαγε λαὸν ἀπ’ Αἰγύπτοιο βαρείης Θαύμασι σὺν μεγάλοισι, νόμον δ’ ὑπεδέξατο πλαξὶν Ὑψόθε λαϊνέῃσι, Θεὸν δ’ εἰσέδρακεν ἄντην. Πιστὸς ἐνὶ προτέροισι θυηπόλος ἔσκεν Ἀαρών. Μήνης δ’ ἠελίου τε δρόμον σχέθεν ἠὺ̈ς Ἰησοῦς, Μακρότερον δηίοισι φόνον καὶ κήδεα τεύχων. Καὶ σὺ, μάκαρ, χριστοῖσι φέρων κέρας, ἁγνὲ Σαμουὴλ, Δαβὶδ ἐν βασιλεῦσιν ἀοίδιμος ἦεν ἅπασι, Καὶ Σολομὼν σοφίης πρῶτον κλέος. Οὐδὲ προφητῶν Λήσομαι. Ἡλίαν δὲ πρὸς οὐρανὸν ἥρπασεν ἅρμα. Τίς δὲ νόμοιο μέσον καὶ πνεύματος οὐχὶ τέθηπε Φωτὸς Ἰωάννην ἐριηχέα πρόδρομον ἄκρου; Τίς δὲ δυωδεκάδα κλεινῶν μετέπειτα μαθητῶν; Τίς Παύλοιο μένος μεγαλήτορος οὐρανοφοίτου, Ἄλλους θ’ οἳ γεγάασι, καὶ οἳ νῦν εἰσὶν ἄριστοι, Ἕρμα λόγου, κόσμου τε κλέος, λαοῦ τε θέμεθλα; Τοὺς πάντας μερόπεσσι γάμος καὶ Χριστὸς ἔδωκεν. Οὐδὲ μὲν οὐδὲ γυναῖκες ἐπ’ εὐσεβίῃ κομόωσαι, Ὧν μέγας ἐν βίβλοισι θεοπνεύστοισιν ἀριθμὸς, Νόσφι γάμου καὶ σαρκὸς ἐϋκλείης ἐπέβησαν. Εἴπω μείζονα μῦθον ἐμὴν τίων φιλότητα.
561 SECTIO II. POEMATA MORALIA. 2,1 Εὐσεβίην λοχόωσαν ἄγει λόγος. Οἱ δὲ κάκιστοι, Μᾶλλον συζυγίῃς. Η γὰρ πλέον ἐνθάδε τίκτει, 515 Καὶ κόσμοιο δέοντος ὁμόστολος ἦλος ἔραζε Σάρκα δέων, ψυχήν τε κάτω βρίθουσα μολυβδις, Καὶ κλήρος τοκέεσσιν ὁμοῖος ἐνθάδε μίμνων. 562 ΤΑ Ημετέρου, καθαρῷ δὲ νόῳ λεύσειας ἅπαντα, Δήεις παρθενίην μὲν ὅλην ἀνάθημα θεοίο, Χρυσοῦ τ' ἠλεκτροῦ τε φαάντερον, ἠδ᾽ ἐλέφαντος, Εὔσκοπον, εὐδιόωσαν, εΰπτερον, ὑψικάρηνον, 530 Κούφην, παμφανόωσαν, ἄνω χθονός, αστήρικτον Γαίης ἐν γυάλοισιν, ἐν ἄστεῖ δ' εὐρυθεμέθλῳ Οὐρανίῳ, καὶ σαρκὸς ἀπόπροθι ναιετάουσαν, Χειρῶν ἀμφοτέρων τῇ μὲν κατέχουσαν ἀγήρω Ζωὴν, τῇ δ' ἑτέρῃ πλοῦτον καὶ κῦδος ἅπαυστον· 535 Οὐχ ὡς δὴ φερέοικον ὑπ᾽ ἄχθεῖ ὀστρακόεντι Ελκουσαν μογερῶς ὑγρὸν δέμας ίχνεσι νωθροῖς, Οὐ Χριστῷ καὶ σαρκὶ μεριζομένην βασιλῆϊ, Οὐδὲ, ὡς ἀμφιβίοισι νόμος, καὶ χέρσον ἔχουσαν 'Αλλ' ἔμπης τοκέων (περιδώμεθα, μή τε σὺ βάζειν Τοὺς ἀγαθοὺς, ρίψω τε ατασθαλέοντας ἔγωγε. 520 Τοῖς δ' ἄλλοις, ὁππόσσον ἁγνὸς βίος ἐστὶν ἀρείων, Γνοίης κεν φιλότητα Θεοῦ, σαρκός τε παχείης, Σκεψαμένη, κόσμου τε φύσιν καὶ τέρματα δισσά. Εἰ γάρ τοι καὶ μικρὸν ἀποσκεδάσειας ὀπωπῆς Η λήμην ῥυπόωσαν, ἀπ' αὔγεος ἢ σύ γ' ὁμίχλην, 525 Καὶ γλήνην πετάσειας ἐς αὐγὰς ηελίοιο Latentem pietatem doctrina educit. Sed pessimi futi Matrimonii potius sunt fetus. Nam hoc ævo magis gignit, 515 Et mundi labentis cones clavus bumi Carnem devinciens, animamque deorsum trahens instar plumbi, Et hæreditas parentibus similis in filiis hic permanens. Sed tamen parentes relinquam ; nec mihi tu Bonos objice; et ego improbos projiciam. 520 Aliis autem ex rebus, quanto praestantior sit virginitas, Perspicies, si Dei amorem et crassæ carnis Consideres, ac mundi naturam et duplicem finem. Nam si vel paululum depuleris ab oculis Lippitudinis sordes, aut tenebras a lumine, 525 Et aciem intenderis in solis nostri radios, Ac mente pura omnia lustraveris, Scies virginitatem totam Deo esse consecratam, Auro et electro splendidiorem et ebore, Prudentem, serenam, pennis celerem, vertice sublimem, 530 Levem, undique lucidam, terra celsiorent, minime fixam In terræ profundo, in civitate coelesti Late fundata, et procul a carne degentem, Manuum altera amplectenten senii expertem Vitam, altera divitias et gloriam non desituram; 535 Minime vero, quasi domum suam sub testaceo pondere gestarel, Pigris passibus corpus humidum ægre trahentem, Minime divisam inter Christi et carnis dominatum : Neque, ut amphibiis mos est, et in terra degentem, 513 Οἱ δὲ κάκιστοι. Int. Coisl. βλαστήματα. 517 Τοκέεσσιν. Sic tres Regg. et Coisl. qui sup. lin. γονεῦσι. Male in edit. τεκέεσσιν. Quo fi ut filii quasi hæreditario jure parentibus similes hic perma- neant. Hæc ergo Gregorii sententia, parentes glo- riari non debere de filiis, cum tam malorum quam bonorum parentes sint. 518 Τοκέων. Combef. legit τεκέων πέρι δωμεθα, et vertit Demus hoc nobis, ut nec tu bonos, nec ego malos commemorem; postea tamen legit ipse Com- befisius : τοκέων περιδώμεθα. Sensus virginitatis hic est, inquit Billius, qui legit τοκέων • Quoniam vides te bonorum virorum qui ex te prognati sunt, taudes vindicare non posse, quin eadem ratione sce- METRICA Ferrum de rigido solet ignem extundere saxo, Haud aliter pietas latitans, sermone salutis Attrita, in medium prodit, clareque refulget. At qui perfricta facie scelus omne sequuntur, Sunt mage conjugii; namque hoc plus gignit in ævo, Et mundi fragilis clavus sociusque comesque, Clavus humi carnem stringens, animamque deorsum Plumbi more trahens, atque omnis census eisdem Partibus ad natos hæredes morte parentum Delabens, vitæ nec limite longior hujus. Verum age, sic tecum, mater veneranda, paciscar, Ut neque tu justos homines producere pergas, Ipsa nec injustos memorem: sileantur utrique. Ast aliis rebus facile est cognoscere quanto Præstet virginitas, si crassæ carnis amorem Atque Dei spectes, naturam si bene mundi Excutias, æquo duplicemque examine finem leratorum hominum probra in te recidere necesse sit; age hoc inter nos paciscamur, ut nec tu bonos viros in medium proferas, nec ego sceleratos tibi objiciam. 519 Ρίψω τε. Reg. 995, ρίψω δέ. 520 Οππόσσον. Ita Reg. 39. Edit. ἀπόσον. 521 παχείης. Ita duo Regg. et Coisl. Edit. βαρείης. 523 Τοι. Duo Regg. τι. 526 Λεύσειας. lta tres Regg. Edit. λύσειας. 527 Ανάθημα. Reg. 992, ἀνάθυμα, et sup. lin. ἄγαλμα κοινόν. 530 'Αστήρικτον. Reg. 992, ἀνισταμένην. Coisl. sup. lin. μὴ ἱσταμένην. 531 Αστεί δ'. Ιta Regius 39, 992 et Coislinianus. In editis deest δ'. VERSIO. Ľ Perpendas; nam si nubem tenebrasve molestas Tantillum ex oculis discusseris, atque micantes Ad solis radios pateant tua lumina nostri, Et bene purgata lustraveris omnia mente, Invenies vitam thalami consorte carentem, Totam coelesti, vice muneris, esse parenti Appensam, sacramque, electrum, aurumque nitore Vincentem, pennis celerem, mireque serenam, Prudentemque levemque, excelsam vertice, claram Undique, non terræ fixam, inmersamque profundo. Etherea sed in urbe proculque a carne manentem, Dextra amplexantem cœlum, vitamque senectæ Ignaram, lævaque manu decus, atque perennes Divitias, non testaceo sub pondere lentis Passibus in morem domiportæ membra trahentem, Non carnis Christique simul mandata sequentem, Non, velut amphibiis mos est, in mollibus undis
Καὶ Χριστὸς καθαροῖς μὲν, ἀτὰρ σπλάγχνοισιν ἐμίχθη Ἀνδρομέοις, μνηστῆς δὲ διωλίσθησε γυναικὸς, Ἥμισυ συζυγίης μίξας βροτέης θεότητι. Ἓν δ’ ἐπὶ πᾶσι μέγιστον ἐμὸν κράτος, ἢν κρατέωσιν Ἀζυγέες, καὶ οἳ γὰρ ἐμὸν γένος, ὥσπερ ἅπαντες. Οὐδὲ γὰρ ἐξ ἀγάμων γεγαμηκότες, ἐκ δὲ γάμοιο Ἀζυγέες. Τεκέεσσιν ἀνώγομεν, ἴσχετ’ ἀγῶνα. Εἴ τοι μὴ πατέρες, πατέρων γε μὲν ἐξεγένεσθε. Τοῖα γάμος. Μετέπειτα κατηφιόωσα παρειῇ Ἐν τρυχίνοις ῥακέεσσι, καὶ ἅψεσιν ἀνδρανέουσι, Νήλιπος, αὐαλέη τε, κατὰ χθονὸς ὄμματ’ ἔχουσα Παρθενίη, τυτθὸν δὲ διαστέλλουσα σὺν αἰδοῖ Χείλεα, φοινίσσουσα παρήϊον αἵματι σεμνῷ, Κἀκ κεφαλῆς ἐρύουσα σίγα κρύπτοιτο καλύπτρην. Τὴν δ’ ἄρα παρπεπίθοιμι ἐγὼ τοιοῖσδ’ ἐπέεσσιν· Ὦ τέκος Οὐρανίοιο, καὶ ἔνδοθι κυδήεσσα, Ὦ μεγάλοιο χοροῖσι παρισταμένη μεδέοντος Ὑμνοπόλοις, εἰ καί σε δέμας καὶ γαῖα κατίσχει, Δεῦρ’ ἴθι, καὶ φάθι μῦθον. Ἐγὼ δὲ σέο προπάροιθεν Στήσομαι. Ἢ γὰρ ἔμοιγε θεόσδοτος ἦλθες ἄνασσα· Ἤλυθες, ἀλλ’ ἔτι μᾶλλον ἴοις τε καὶ ἵλαος εἴης. Τίς με καὶ οὐκ ἐθέλουσαν ἄγει πρὸς τόνδε θόωκον;
561 SECTIO II. POEMATA MORALIA. 2,1 Εὐσεβίην λοχόωσαν ἄγει λόγος. Οἱ δὲ κάκιστοι, Μᾶλλον συζυγίῃς. Η γὰρ πλέον ἐνθάδε τίκτει, 515 Καὶ κόσμοιο δέοντος ὁμόστολος ἦλος ἔραζε Σάρκα δέων, ψυχήν τε κάτω βρίθουσα μολυβδις, Καὶ κλήρος τοκέεσσιν ὁμοῖος ἐνθάδε μίμνων. 562 ΤΑ Ημετέρου, καθαρῷ δὲ νόῳ λεύσειας ἅπαντα, Δήεις παρθενίην μὲν ὅλην ἀνάθημα θεοίο, Χρυσοῦ τ' ἠλεκτροῦ τε φαάντερον, ἠδ᾽ ἐλέφαντος, Εὔσκοπον, εὐδιόωσαν, εΰπτερον, ὑψικάρηνον, 530 Κούφην, παμφανόωσαν, ἄνω χθονός, αστήρικτον Γαίης ἐν γυάλοισιν, ἐν ἄστεῖ δ' εὐρυθεμέθλῳ Οὐρανίῳ, καὶ σαρκὸς ἀπόπροθι ναιετάουσαν, Χειρῶν ἀμφοτέρων τῇ μὲν κατέχουσαν ἀγήρω Ζωὴν, τῇ δ' ἑτέρῃ πλοῦτον καὶ κῦδος ἅπαυστον· 535 Οὐχ ὡς δὴ φερέοικον ὑπ᾽ ἄχθεῖ ὀστρακόεντι Ελκουσαν μογερῶς ὑγρὸν δέμας ίχνεσι νωθροῖς, Οὐ Χριστῷ καὶ σαρκὶ μεριζομένην βασιλῆϊ, Οὐδὲ, ὡς ἀμφιβίοισι νόμος, καὶ χέρσον ἔχουσαν 'Αλλ' ἔμπης τοκέων (περιδώμεθα, μή τε σὺ βάζειν Τοὺς ἀγαθοὺς, ρίψω τε ατασθαλέοντας ἔγωγε. 520 Τοῖς δ' ἄλλοις, ὁππόσσον ἁγνὸς βίος ἐστὶν ἀρείων, Γνοίης κεν φιλότητα Θεοῦ, σαρκός τε παχείης, Σκεψαμένη, κόσμου τε φύσιν καὶ τέρματα δισσά. Εἰ γάρ τοι καὶ μικρὸν ἀποσκεδάσειας ὀπωπῆς Η λήμην ῥυπόωσαν, ἀπ' αὔγεος ἢ σύ γ' ὁμίχλην, 525 Καὶ γλήνην πετάσειας ἐς αὐγὰς ηελίοιο Latentem pietatem doctrina educit. Sed pessimi futi Matrimonii potius sunt fetus. Nam hoc ævo magis gignit, 515 Et mundi labentis cones clavus bumi Carnem devinciens, animamque deorsum trahens instar plumbi, Et hæreditas parentibus similis in filiis hic permanens. Sed tamen parentes relinquam ; nec mihi tu Bonos objice; et ego improbos projiciam. 520 Aliis autem ex rebus, quanto praestantior sit virginitas, Perspicies, si Dei amorem et crassæ carnis Consideres, ac mundi naturam et duplicem finem. Nam si vel paululum depuleris ab oculis Lippitudinis sordes, aut tenebras a lumine, 525 Et aciem intenderis in solis nostri radios, Ac mente pura omnia lustraveris, Scies virginitatem totam Deo esse consecratam, Auro et electro splendidiorem et ebore, Prudentem, serenam, pennis celerem, vertice sublimem, 530 Levem, undique lucidam, terra celsiorent, minime fixam In terræ profundo, in civitate coelesti Late fundata, et procul a carne degentem, Manuum altera amplectenten senii expertem Vitam, altera divitias et gloriam non desituram; 535 Minime vero, quasi domum suam sub testaceo pondere gestarel, Pigris passibus corpus humidum ægre trahentem, Minime divisam inter Christi et carnis dominatum : Neque, ut amphibiis mos est, et in terra degentem, 513 Οἱ δὲ κάκιστοι. Int. Coisl. βλαστήματα. 517 Τοκέεσσιν. Sic tres Regg. et Coisl. qui sup. lin. γονεῦσι. Male in edit. τεκέεσσιν. Quo fi ut filii quasi hæreditario jure parentibus similes hic perma- neant. Hæc ergo Gregorii sententia, parentes glo- riari non debere de filiis, cum tam malorum quam bonorum parentes sint. 518 Τοκέων. Combef. legit τεκέων πέρι δωμεθα, et vertit Demus hoc nobis, ut nec tu bonos, nec ego malos commemorem; postea tamen legit ipse Com- befisius : τοκέων περιδώμεθα. Sensus virginitatis hic est, inquit Billius, qui legit τοκέων • Quoniam vides te bonorum virorum qui ex te prognati sunt, taudes vindicare non posse, quin eadem ratione sce- METRICA Ferrum de rigido solet ignem extundere saxo, Haud aliter pietas latitans, sermone salutis Attrita, in medium prodit, clareque refulget. At qui perfricta facie scelus omne sequuntur, Sunt mage conjugii; namque hoc plus gignit in ævo, Et mundi fragilis clavus sociusque comesque, Clavus humi carnem stringens, animamque deorsum Plumbi more trahens, atque omnis census eisdem Partibus ad natos hæredes morte parentum Delabens, vitæ nec limite longior hujus. Verum age, sic tecum, mater veneranda, paciscar, Ut neque tu justos homines producere pergas, Ipsa nec injustos memorem: sileantur utrique. Ast aliis rebus facile est cognoscere quanto Præstet virginitas, si crassæ carnis amorem Atque Dei spectes, naturam si bene mundi Excutias, æquo duplicemque examine finem leratorum hominum probra in te recidere necesse sit; age hoc inter nos paciscamur, ut nec tu bonos viros in medium proferas, nec ego sceleratos tibi objiciam. 519 Ρίψω τε. Reg. 995, ρίψω δέ. 520 Οππόσσον. Ita Reg. 39. Edit. ἀπόσον. 521 παχείης. Ita duo Regg. et Coisl. Edit. βαρείης. 523 Τοι. Duo Regg. τι. 526 Λεύσειας. lta tres Regg. Edit. λύσειας. 527 Ανάθημα. Reg. 992, ἀνάθυμα, et sup. lin. ἄγαλμα κοινόν. 530 'Αστήρικτον. Reg. 992, ἀνισταμένην. Coisl. sup. lin. μὴ ἱσταμένην. 531 Αστεί δ'. Ιta Regius 39, 992 et Coislinianus. In editis deest δ'. VERSIO. Ľ Perpendas; nam si nubem tenebrasve molestas Tantillum ex oculis discusseris, atque micantes Ad solis radios pateant tua lumina nostri, Et bene purgata lustraveris omnia mente, Invenies vitam thalami consorte carentem, Totam coelesti, vice muneris, esse parenti Appensam, sacramque, electrum, aurumque nitore Vincentem, pennis celerem, mireque serenam, Prudentemque levemque, excelsam vertice, claram Undique, non terræ fixam, inmersamque profundo. Etherea sed in urbe proculque a carne manentem, Dextra amplexantem cœlum, vitamque senectæ Ignaram, lævaque manu decus, atque perennes Divitias, non testaceo sub pondere lentis Passibus in morem domiportæ membra trahentem, Non carnis Christique simul mandata sequentem, Non, velut amphibiis mos est, in mollibus undis
Section I: Poemata dogmatica
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Τίς δ’ ἔργοις μεμαυῖαν ἐμὸν Θεὸν ἀτρεμίῃ τε Τίειν, ἠματίοις τε πόνοις, νυχίῃσί τ’ ἀοιδαῖς, Καὶ δακρύων πηγῇσι, καὶ εὐαγέεσσι καθαρμοῖς, Εἰς δῆριν καλέει κενεὴν, καὶ νείκεα μύθων; Οὐ γὰρ ἐν ἀνθρώποισιν ἐμὸν κράτος, οὐδὲ λόγοισιν Εὔστροφος, οὔτ’ ἀγοραῖς ἐπιμίσγομαι, οὐδὲ δικαστῶν Εὐμενέων ψήφοισιν ἀγάλλομαι, οἷσι μέμηλε Παῦρα μὲν εὐδικίης, παύροισί τε, πολλάκι δ’ αὖ τε Ἔνθα καὶ ἔνθα τάλαντον ἐπικλίνουσι θέμιστος. Ἄλλοισιν βιότοιο τὰ τίμια. Αὐτὰρ ἔμοι γε Εἷς νόμος, ἓν δὲ νόημα, κερασσαμένην φιλότητα Πρὸς Θεὸν ὑψιμέδοντα φαεσφόρον ἔνθεν ὁδεύειν. Τῶν δ’ ἄλλων ἀγαθῶν με τόσον φρένας ἵμερος αἱρεῖ, Οἷς κενεοὶ φρονέουσιν ἐτώσια φυσιόωντες, Ὦκά τ’ ἐπερχομένοισι, καὶ ὀλλυμένοισι τάχιστα, Ὁσσάτιον καπνοῖο καὶ ἀτμίδος, ἠδὲ ῥεούσης Αὔρης, καὶ ψαμάθοιο τινασσομένοις ἀνέμοισι Πάντοσε συρομένης, ἢ ὑπεὶρ ἅλα νηὸς ἀταρποῦ. Βουλοίμην κεν ἄτιμος ἐν ἀνθρώποισιν ἐοῦσα, Τυτθὸν ἐν οὐρανίοισιν ἔχειν κλέος αἰὲν ἐοῦσιν Ἢ πάντων κρατέουσα, Θεοῦ πίπτειν ἀπάνευθεν. Ἀλλ’ ἔμπης τρομέω καὶ δείδια, μή τις ἀερθεὶς, Παρθενίης νεόπηκτον ἐπὶ πτερὸν αἰθέρι νωμῶν, Τοῖσδε λόγοις ἐπὶ γαῖαν ὀλισθήσειε τάχιστα.
561 SECTIO II. POEMATA MORALIA. 2,1 Εὐσεβίην λοχόωσαν ἄγει λόγος. Οἱ δὲ κάκιστοι, Μᾶλλον συζυγίῃς. Η γὰρ πλέον ἐνθάδε τίκτει, 515 Καὶ κόσμοιο δέοντος ὁμόστολος ἦλος ἔραζε Σάρκα δέων, ψυχήν τε κάτω βρίθουσα μολυβδις, Καὶ κλήρος τοκέεσσιν ὁμοῖος ἐνθάδε μίμνων. 562 ΤΑ Ημετέρου, καθαρῷ δὲ νόῳ λεύσειας ἅπαντα, Δήεις παρθενίην μὲν ὅλην ἀνάθημα θεοίο, Χρυσοῦ τ' ἠλεκτροῦ τε φαάντερον, ἠδ᾽ ἐλέφαντος, Εὔσκοπον, εὐδιόωσαν, εΰπτερον, ὑψικάρηνον, 530 Κούφην, παμφανόωσαν, ἄνω χθονός, αστήρικτον Γαίης ἐν γυάλοισιν, ἐν ἄστεῖ δ' εὐρυθεμέθλῳ Οὐρανίῳ, καὶ σαρκὸς ἀπόπροθι ναιετάουσαν, Χειρῶν ἀμφοτέρων τῇ μὲν κατέχουσαν ἀγήρω Ζωὴν, τῇ δ' ἑτέρῃ πλοῦτον καὶ κῦδος ἅπαυστον· 535 Οὐχ ὡς δὴ φερέοικον ὑπ᾽ ἄχθεῖ ὀστρακόεντι Ελκουσαν μογερῶς ὑγρὸν δέμας ίχνεσι νωθροῖς, Οὐ Χριστῷ καὶ σαρκὶ μεριζομένην βασιλῆϊ, Οὐδὲ, ὡς ἀμφιβίοισι νόμος, καὶ χέρσον ἔχουσαν 'Αλλ' ἔμπης τοκέων (περιδώμεθα, μή τε σὺ βάζειν Τοὺς ἀγαθοὺς, ρίψω τε ατασθαλέοντας ἔγωγε. 520 Τοῖς δ' ἄλλοις, ὁππόσσον ἁγνὸς βίος ἐστὶν ἀρείων, Γνοίης κεν φιλότητα Θεοῦ, σαρκός τε παχείης, Σκεψαμένη, κόσμου τε φύσιν καὶ τέρματα δισσά. Εἰ γάρ τοι καὶ μικρὸν ἀποσκεδάσειας ὀπωπῆς Η λήμην ῥυπόωσαν, ἀπ' αὔγεος ἢ σύ γ' ὁμίχλην, 525 Καὶ γλήνην πετάσειας ἐς αὐγὰς ηελίοιο Latentem pietatem doctrina educit. Sed pessimi futi Matrimonii potius sunt fetus. Nam hoc ævo magis gignit, 515 Et mundi labentis cones clavus bumi Carnem devinciens, animamque deorsum trahens instar plumbi, Et hæreditas parentibus similis in filiis hic permanens. Sed tamen parentes relinquam ; nec mihi tu Bonos objice; et ego improbos projiciam. 520 Aliis autem ex rebus, quanto praestantior sit virginitas, Perspicies, si Dei amorem et crassæ carnis Consideres, ac mundi naturam et duplicem finem. Nam si vel paululum depuleris ab oculis Lippitudinis sordes, aut tenebras a lumine, 525 Et aciem intenderis in solis nostri radios, Ac mente pura omnia lustraveris, Scies virginitatem totam Deo esse consecratam, Auro et electro splendidiorem et ebore, Prudentem, serenam, pennis celerem, vertice sublimem, 530 Levem, undique lucidam, terra celsiorent, minime fixam In terræ profundo, in civitate coelesti Late fundata, et procul a carne degentem, Manuum altera amplectenten senii expertem Vitam, altera divitias et gloriam non desituram; 535 Minime vero, quasi domum suam sub testaceo pondere gestarel, Pigris passibus corpus humidum ægre trahentem, Minime divisam inter Christi et carnis dominatum : Neque, ut amphibiis mos est, et in terra degentem, 513 Οἱ δὲ κάκιστοι. Int. Coisl. βλαστήματα. 517 Τοκέεσσιν. Sic tres Regg. et Coisl. qui sup. lin. γονεῦσι. Male in edit. τεκέεσσιν. Quo fi ut filii quasi hæreditario jure parentibus similes hic perma- neant. Hæc ergo Gregorii sententia, parentes glo- riari non debere de filiis, cum tam malorum quam bonorum parentes sint. 518 Τοκέων. Combef. legit τεκέων πέρι δωμεθα, et vertit Demus hoc nobis, ut nec tu bonos, nec ego malos commemorem; postea tamen legit ipse Com- befisius : τοκέων περιδώμεθα. Sensus virginitatis hic est, inquit Billius, qui legit τοκέων • Quoniam vides te bonorum virorum qui ex te prognati sunt, taudes vindicare non posse, quin eadem ratione sce- METRICA Ferrum de rigido solet ignem extundere saxo, Haud aliter pietas latitans, sermone salutis Attrita, in medium prodit, clareque refulget. At qui perfricta facie scelus omne sequuntur, Sunt mage conjugii; namque hoc plus gignit in ævo, Et mundi fragilis clavus sociusque comesque, Clavus humi carnem stringens, animamque deorsum Plumbi more trahens, atque omnis census eisdem Partibus ad natos hæredes morte parentum Delabens, vitæ nec limite longior hujus. Verum age, sic tecum, mater veneranda, paciscar, Ut neque tu justos homines producere pergas, Ipsa nec injustos memorem: sileantur utrique. Ast aliis rebus facile est cognoscere quanto Præstet virginitas, si crassæ carnis amorem Atque Dei spectes, naturam si bene mundi Excutias, æquo duplicemque examine finem leratorum hominum probra in te recidere necesse sit; age hoc inter nos paciscamur, ut nec tu bonos viros in medium proferas, nec ego sceleratos tibi objiciam. 519 Ρίψω τε. Reg. 995, ρίψω δέ. 520 Οππόσσον. Ita Reg. 39. Edit. ἀπόσον. 521 παχείης. Ita duo Regg. et Coisl. Edit. βαρείης. 523 Τοι. Duo Regg. τι. 526 Λεύσειας. lta tres Regg. Edit. λύσειας. 527 Ανάθημα. Reg. 992, ἀνάθυμα, et sup. lin. ἄγαλμα κοινόν. 530 'Αστήρικτον. Reg. 992, ἀνισταμένην. Coisl. sup. lin. μὴ ἱσταμένην. 531 Αστεί δ'. Ιta Regius 39, 992 et Coislinianus. In editis deest δ'. VERSIO. Ľ Perpendas; nam si nubem tenebrasve molestas Tantillum ex oculis discusseris, atque micantes Ad solis radios pateant tua lumina nostri, Et bene purgata lustraveris omnia mente, Invenies vitam thalami consorte carentem, Totam coelesti, vice muneris, esse parenti Appensam, sacramque, electrum, aurumque nitore Vincentem, pennis celerem, mireque serenam, Prudentemque levemque, excelsam vertice, claram Undique, non terræ fixam, inmersamque profundo. Etherea sed in urbe proculque a carne manentem, Dextra amplexantem cœlum, vitamque senectæ Ignaram, lævaque manu decus, atque perennes Divitias, non testaceo sub pondere lentis Passibus in morem domiportæ membra trahentem, Non carnis Christique simul mandata sequentem, Non, velut amphibiis mos est, in mollibus undis
PG 37:551Τοὔνεκεν εἰς μέσον ἦλθον ἐμῶν τεκέων ἐπίκουρος, Μῦθον ἀοσσητῆρα Θεοῦ σὺν χειρὶ φέρουσα. Μητρὶ δ’ ἐμῇ τὰ πρῶτα μυθήσομαι, ὅσς’ ἐπέοικε, Κεῖνο μὲν ἀτρεκέως μυθήσαο, καὶ κατέλεξας, Συζυγίη χαρίεσσα, καὶ ᾔνεσα (ἦ γὰρ ἔγωγε Ἄρξομ’ ὅθεν κατέληξε τεὸς λόγος), ὡς ἀγάμοισι Ῥίζα γάμος. Καὶ γάρ τε πέλει καὶ ῥίζα καὶ ἀρχή. Τίς δέ κεν ἀρνήσαιτο σαοφρονέων γενετῆρας; Οὐ μὴν πάντ’ ἀγόρευσας ἐτήτυμα. Ἀλλὰ δέχοιο, Καὶ μήτηρ περ ἐοῦσα, σοφὸν καὶ ἐχέφρονα μῦθον, Καὶ μεγάλης σοφίης μυστήριον ἀμφὶ γενέθλην, Ἣν κευθμῶνες ἔδειξαν ἐμοὶ μεγάλοιο Θεοῖο. Οὐχ ὅλου ἀνθρώποιο πατὴρ βροτὸς, ὡς ἐνέπουσιν, Ἀλλ’ ὅσσον σαρκός τε καὶ αἵματος, ἀμφοτέρων μὲν Ὀλλυμένων. Ψυχὴ δὲ Θεοῦ κρατέοντος ἄημα Ἔκτοθεν εἰσπίπτουσα πλάσει χοός. Οἶδεν ὁ μίξας, Πῶς τὸ πρῶτον ἔπνευσε, καὶ εἰκόνα μίξατο γαίῃ. Μάρτυς ἐμῶν ἐπέων καὶ σὸς πόθος. Ἡμιτελὴς γὰρ, Στέργων οὐ ψυχὰς τεκέων, τὰ δὲ σώματα μοῦνα, Οἷς δάκνῃ μογέουσι, καὶ οἷς θαλέθουσι γέγηθας. Πλείονα γὰρ τυτθῇσι πατὴρ καὶ πότνια μήτηρ Ὧν τεκέων λώβῃσιν ἑὸν καταδάμναται ἦτορ, Ἢ μεγάλαις ψυχῶν κακίαις καὶ χείροσι λώβαις. Τῶν μὲν γὰρ τοκέες, τῶν δ’ οὐ τελέθουσι τοκῆες.
563 SECTIO II. POEMATA MORALIA. ?, 7 Ομμα βαλεῖν ἑτέρωσε· γλυκὺς δέ με δεσμὸς ἐρύκει Α Τῶν οὐχ ἱσταμένων.] Σοὶ δὲ πλόος ουτος ἀπείρων, 8 Κάλλεος ἰσχανόωσαν, ὃ μεῦ φρένας εποίησε Δερκομένης, ἐπ' ἐμοὶ δὲ τινάξατο παμφανόωντα Πυρσὸν, ὅλην καλήν τε καὶ αἰγλήεσσαν ἔθηκε. 570 Μοῦνος γάρ τε πόθων καὶ κάλλεος αἶσαν ἀγείρει Ἐξ ἐρατοῦ ποθέοντι· ὁ δ' ὄλβιος, ὅστις ἔδεκτο. ᾿Αλλὰ σὺ καὶ πόθον ἄλλον ἐνὶ στήθεσσιν ἀέξεις, ιιι Καὶ φρονέεις, ὡς μᾶλλον ἐπ' οὐρανίαις πελάουσα, Εἵνεκα, φής, τεκέων καὶ κτήσιος ἠδὲ τοκήων, 575 Ὡς ἐλαφρῶν, ἐλαφρῶν δὲ σοφῇ πόθος ἐστὶν [ἀκερδής, Νηὺς ὀλίγη, βαιός τε πόρος, καὶ κέρδος ἐλαφρὸν Καὶ πορθμὸν περόωσα, ἐπεύχεο ποντοπορεύειν Ἱστία κολπώσασα δι' οἴδματος Ιονίοιο. 566 580 Πνοιή ταῦτα φέρει, καὶ βέλτερον, εἴ τις ἀρείων Εἰ δὲ καὶ ἀντιόωσα, μικρὸς μόρος ἐνθάδε θνήσκειν. Ψυχῆς δὲ πλόος ἐστὶ μέγας καὶ πνεύματος ἐσθλοῦ. Τῇ ῥα περιτρομέουσα, πλέον Χριστοῖο δέδραγμαι· Οὐκ οἶον, ποθέω δὲ καὶ εὐδιόωσά περ ἔμπης 585 Χριστὸν ἐμὸν, πόθον ἁγνὸν, ὃς ἔμπεδός ἐστι [ποθεῦσιν. Ος τις δ' αὖ χατέων λεύσσει πρὸς χεῖρα Θεσῖο, Οὐ χατέειν δοκέων, καιροῦ πόθον αίψα λέλοιπεν. Oculos alio convertere, meque dulce vinculum constringit Pulchritudinis illius cupidam, quæ meam mentem conspecta Admiratione perculsit, ac in me splendentem excitavit Facem, meque totam effecit pulchram et fulgidam. 570 Solus enim hic amor etiam pulchritudinis partem ab eo qui amatur, Deducit in amantem, ac beatus qui hoc donum excepit. At tu alium amorem in pectore alis, Tibique videris propius ad coelestia accedere Ob natos, ut ais, et rem familiarem et parentes : 575 Nimirum quia eorum qui leves et expediti sunt (horum autem, o sapiens, amor Pusilla navis est, tenuisque cursus, et lucrum exiguum 330-331 Rerum pereuntium. Tibi vero immensa hæc navigatio, Et fretum trajiciens gloriaris, quasi mare trajicias Expansis per fluctus Adriæ velis. 580 Ventus hæc impellit, et commode velim, si secundus fuerit : Sin autem adversus, non grandis casus hic mortem oppetere. Animæ vero ingens navigatio est et a potenti spiritu. Hujus ego causa contremiscens, Christum arctius complector : Neque id solum, sed tranquillitate perfruens, prosequor tamen 585 Christum meum casto amore, qui stabilis est diligentibus. Quisquis vero indigens respicit ad manum Dei, Statim ac sibi videtur non indigere, projicit amorem temporis. 567 Ισχανόωσαν. lla Reg. 59. Edit. ἐχανόωσαν. fox Int. Ερέθισε pro εποίησε. 570 Μοῦνος γάρ τε πόθων. Sic duo Regg. Edit. μοῦνος γὰρ ποθέων. Μυς ἀγείρει. Ita duo Regg. et Coisl. pro εγείρει, quod habent edit. 575 Ακερδής. Sic tres Regg. et Chig., Coisl. sup. lin. τυφλὸς καὶ ἀνόητος. Schol. ἀκερδής καὶ ἀνόητος. Edit. αδερκής. Billius putat aliquem ver- sum hic deesse: quod ipsi in mentem venisse mi- ratur Combefis. Ipse sic intelligit hæc verba ç ἐλαφρῶν, ut quæ commoda vita solatia, liberi, pa- rentes, opes, sed ad hac prospera, σοφῇ, clausi sunt virginis oculi. At scriptum ἀκερδής, et forte melius, inquit vir doctus, faventque sequentia. 576 Βαιός τε πόρος. God. Reg. 992, sup. lin. μικρὸν ῥεῦμα. 580 φέρει. Tres Regg. φέροι. 582 Ψυχῆς δὲ πλόος. Coisl. ψυχῆς δ' αὖ πόθος. METRICA Deserui, nec quoquam alio mea lumina quivi Flectere, sed dulci teneor jam compede vincta, Eximiæ illius correpta cupidine formæ, Vulnere quæ dulci mentem transfixit, et acres Clarasque in medio fudit mibi pectore flammas, Et totam pulchram effecit, totamque coruscam. Namque bic solus amor formosum reddit amantem, Quodque magis mirum est, ab amato nascitur illi Gratia, quani quisquis susceperit, ille beatus. At tibi cum mediis etiam altera flamma medullis Insideat, tuniidam tamen audes tollere frontem, Ut magis ad cœlum accedens, sedesque beatas, Ob natos et opes, grandesque ætate parentes, Tanquam sint levia hæc; verum sapientis amores Non levia aspiciunt, sed dura et acerba sequuntur. Parva ratis, parvus tractus, nec commoda magna B [infructuosus), 587 Καιροῦ πόθον. Mendum huic esse putal Bi- lius, et pro καιροῦ legendum esse Χριστοῦ, sed immerito. Codices enim omnes habent καιροῦ. Porro quid valeat hæc vox καιροῦ, quæ familiaris- sima est Gregorio, patet. Significat eum, qui ad Deum angustia compulsus, oculos sustulit, ubi pri- mum angustiis solutus est, confestim amorem ex- temporaneum, qui altas nondum egit radices, ab- jicere. Sic Dominus in Evangelio temporalem vocat eum qui audit verbum et continuo cum gaudio acci- pit illud... facta autem tribulatione et persecutione propter verbum continuo scandalizatur (Matth. xIII, 20, 21), nempe abjicit fidem. Verum hunc esse sensum Gregorii, his scholiasta Coisliniani verbis manifestum est : Ταχέως τὸν πόθον ἀποσβέννυσιν, ὡς καιροῦ δημιούργημα, statim hoc desiderium ex- stinguunt, ut temporis fetum. VERSIO. Rerum, quæ pereunt nec habent durabile quidquam. Ast immensa tibi est hujus trajectio ponti. An freta parva secans, sinuatis te quoque velis Posse per lonium pelagus ductare carinam Jactanter dices? hæc vento flante moventur, Ac tanto melius, quanto mage commodus ille Exstiterit; quod si fuerint contraria venti Flamina, non liquidis genus est grave mortis in [undis. Ast animus contra longinqua per æquora fertur, Ingentemque exposcit opem, flatumque secundum. Quo fit ut huic metuens atque imo corde tremiscens, Arctius amplectar Christum, rebusque secundis Non minus hunc cupio, qui nunquam fallit amantes. At quem pauperies rerumque angustia cogit Implorare Deum, quˆmprimum tristis egestas
PG 37:556Εἰ δέ σε μητέρ’ ἐγὼ καλέω, κἀπὶ χείρονι μοίρῃ, Πῶς σύ γ’ ἀρειοτέρου φθονέεις πατρὸς ἠϊθέοισιν; Ὡς μεγάλῳ γενετῆρι βροτῶν ἐθέλους’ ὑπόεικε Παρθενίην τίουσα, Θεὸν πατέρ’ ἀμφιέπουσαν. Μητέρι μὲν δὴ τοῖα, καὶ ἄρκιος ἐνθάδε μῦθος. Αὐτὰρ ἐγὼ, φίλα τέκνα Θεοῦ, πάντων βασιλῆος, Τόνδε νόμον τίουσα, ὁμοφροσύνην ἐρατεινὴν Πρὸς Θεὸν οἶον ἔμιξα, χοὸς δ’ ἀπέλειπον ἔρωτα, Ὃν πάϊς ἀθανάτοιο Πατρὸς ἐστήσατ’ ἄνωθεν, Ἐκγεγαὼς ἀδέτοιο, καὶ ἄφθιτος οὐ φθινύθοντος, Ἐξέτι τοῦ, ὅτε πρῶτον Ἀδὰμ θέτο ἐν παραδείσῳ Ἄζυγα, καὶ μετέπειτα διδοὺς νόμον ἥγνισε λαὸν, Καὶ τοκετοὺς ἐκάθηρε νόμῳ, καὶ νηὸν ἔτισε Σώμασιν ἀγνοτάτοισιν ἀμοιβαδίων ἱερήων. Μάρτυς Ἰωάννοιο πατὴρ μέγας, οὔτι πάροιθε Σπερμήνας φίλον υἷα, τὸν ἔνδοθι δέξατο νηοῦ, Τὸν Χριστοῦ μεγάλοιο προάγγελον ἡμερίοισι, Πρίν γε Θεῷ τελέσαι μυστήρια ἤμασιν ἁγνοῖς. Τοῦ δὲ νόμοιο τέλος Χριστὸς, μερόπεσσι κερασθεὶς Παρθενικῆς ἀπὸ γαστρὸς, ὅπως γάμος ἐς χθόνα νεύσῃ.
PG 37:558Καί ῥ’ ὁ μὲν ὣς ὑπόειξεν, ὁ δ’ ἔγρετο κόσμος ἀρείων, Καὶ μόρος ἀρχεγόνοιο λυτῆς διὰ σαρκὸς ὁδεύων, Ῥοιῇ τικτομένοισι, καὶ ὀλλυμένοισι γενέθλῃ, Παρθενίῃ γ’ ἐνέκυρσε, καὶ ὤλετο, ὡς ὅτε πέτρῃ Ἀγχιάλῳ μέγα κῦμα, καὶ ὕδατι βοσκομένη φλόξ. Πρὸς τάδε τίς πτολίεσσι καὶ ἀδρανέεσσι νόμοισι, Τίς δ’ ἀγορῇσι γέγηθε, καὶ οἴδμασι, καὶ τίς ἀγῶσιν, Οὓς μῦθοι συνέπηξαν ἐπ’ ὠκυμόροισιν ἐφήβοις; Τίς στρατὸν ἐν πολέμοισι, καὶ ἐν θαλίῃσι τραπέζας Ἥνεσε; τίς σοφίην κενεαυχέα, ἥ τ’ ἐνὶ χερσὶν, Ἥτ’ ἐν ἀραχναίοισι λόγοις καὶ πλέγμασι κεῖται, Αὐτοῦ τικτομένοισι, καὶ ἠέρι λυομένοισι; Τίς δ’ ἄρα τοῖσι γέγηθε, φυτοσκαφίης τε πόνοισι, Νηός τ’ ὠκυάλοιο δρόμῳ κραιπνοῖς ὑπ’ ἀήταις; Ταῦτα μὲν οὔτε γάμοιο διδάγματα, τῆς δ’ Ἀδάμοιο Τίσιος ἀρχαίης τυτθὸν μέρος, οἷσιν ὑφέρπει Πτέρναν ἐμὴν δοκέων πικρὸς ὄφις. Εἰ δὲ γάμοιο, Ἐῤῥέτω. Οὐ γὰρ ἔμοιγε συνέμπορα πρὸς βίον ἄλλον Ἔνθεν ἐπειγομένῃ, τὰ δέ γ’ ὄλβια πάντ’ ἀπολεῖται Σήμερον, ἢ κόσμοιο σὺν ἀστατέοντι ῥεέθρῳ Ῥευστὸς γὰρ ῥευστοῖο διεκπεράας βιότοιο, Βαιὸν ἐφαπτόμενός τε παρατροχάων τροχάοντα.
571 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIB. I. THEOLOGICA. Εξαπίνης, δρπης τις ὅπως ἀνέμοιο τιναχθείς. Αρτι κόρη, μετέπειτα γυνή, μετέπειτα δὲ χήρη. Νυκτὶ μιῇ τάδε πάντα, καὶ ἤματι πολλάκι μούνῳ, 640 Ελκομένη πλοκάμους, κόσμον τ' ἄπο τῆλε [βαλοῦσα Νυμφίδιον, δρύπτουσα παρήϊα χερσὶν ἀραιαῖς, Αἰδῶ παρθενίης πικροῖς παθέεσσι λιποῦσα, Αἰνόμορον καλέουσα πόσιν, καὶ οἶκον ἔρημον Μυρομένη, χηρόν τε λέχος, καὶ πένθος ἄωρον. 615 Σιγήσω τοκετοῖο βέλη καὶ ἄχθεα νεκρά Μήτρης ἐν λαγόνεσσι, πικρὸν καὶ ἀμήτορα καρπὸν, Οὐ τεκέων, τεκέων δὲ τάφους πάρος, εἶτα τεκούσας, Πρεσβυτέρους τοκετοῖο μόρους, ἄλοχόν τε λοχείην. Σιγώ δ' ἠλιτόμηνα, καὶ ἔκφρονα, καὶ παράσημα, 572 Α 650 Λώβην ἀνδρομής γενεῆς, καὶ παίγνια σαρκός. Ταῦτα ταλαντεύοι τις, ὅπη πλάστιγγος έρωὴ Δερκόμενος, καὶ πολλὸν ἐμὸς βίος ὕψος ἀνέλκοι Πρὸς Θεὸν ὑψιμέδοντα, πᾶσι περίφαντος ἀρίστοις. Αἴσχεα δ' ἀλλήλων σιγήσομεν· ὡς γὰρ ἔοιχε 055 Παρθενίης στόμα σεμνὸν ἐπεσβολίας ἀλεείνειν. Εἰ δὲ σὺ παρθενίῃ προφέρεις θεοειδές μώμους, Εἴ πού τις καὶ βαιὸν ἐμὴν ᾔσχυνε πορείην, Καὶ Χριστοῖο χιτῶνα τὸν ἄσπιλον αἴσχεῖ μίξε, Σῶν ἀγαθῶν τὸ πρῶτον ἐν ἀμπλακίησιν ὑποστὰς, 660 Οψίγαμος, ἁγνοῦ τε φυγάς μεγάλου βιότοιο Μνήσω δὴ καὶ ἐγὼ [κλοπέης πανταίσχεος εὐνῆς, "Ην ἀλιτροὶ κλέπτουσι, Θεοῦ πατέοντες ἀπειλάς. Τοῦτο γὰρ ἐν θνητοῖσι κακῶν ὀλοώτατόν έστι Orbatus, quasi ramus a vento concussus. Modo virgo, deinde uxor, mox vidua. Una nocte hæc omnia, ac sæpe una die. 640 Vellit capillos, ornatum longe a se projicit Nuptialem genas infirmis manibus lacerat, Virginitatis pudorem acerbo dolore perculsa deponit, Miserum maritum vocat, et desertam domum Lamentatur, ac viduum cubile et immaturum funus. 645 Taceo partus dolores et onera mortua In vulve profundo, acerbum et absque matre fructum, Natorum non natorum tumulos, antequam sint matres, 334-335 Priores partu mortes, et partus steriles. Taced ante tempus nata, insana, portentosa, 650 Dedecus humani generis, et caruis ludibria. Hoc si quis perpendat, bilancis motum Considerans, intelliget quanto altius vita mea pertrahat Ad Deum in cœlo regnantem, bonis omnibus laudata. Mutua autem dedecora tacebimus: sic enim decet 655 Ut virginitatis os venerandum a conviciis abstineat. Quod si tu divinæ virginitati convicia ingeris Eo quod aliquis paululum institutum meum dedecoraverit, Et Christi immaculatæ vesti fœditatem admiscuerit, Præter fas amplexus id quod bonorum tuorum est primarium, 660 Serus maritus, ac magni et casti instituti fugitivus : Ego quoque commemorabo furta contaminati cubilis, Quæ nefarii homines, Dei contemplis minis, admittunt. Id enim inter homines malorum perniciosissimum est 637 Ανέμοιο τιναχθείς. Regg. tres ανέμοισι τα ψυχθείς. 641 Νυμφίδιον. Reg. 39 νύμφειον, al. νύμφιον. Coisl. νύμφιον ίδρύπτουσα. 644 Λέχος. Sic Regg. quatuor. Edit. λάχος. 647 Οὐ τεκέων, τεκέων δέ. Ita tres Regg. et Coisl. Nonnulli habent τε pro δέ. In edit. nonnullis deest τεκέων. 649 Ηλιτόμηνα. Schol. τὰ πρὸ συμπληρώσεως τῶν μηνῶν τικτόμενα, καὶ παράφρονα, non juειο tempore nata, ante justos menses nata. 656 Προφέρεις. Reg. 992 προσφέρεις. 657 Τις. Duo Regg. τίς κε. 658 Μίξε. Ita duo Regg. et Coisl. Edit. μίξας. 661 Κλοπέης. Reg. 39 κλοπίης. Mox Coisl. et Reg. 993, παναίσχεος pro πανταίσχεις. METRICA VERSIO. Nunc virgo, conjux demum, mox orba marito : Uno hæc sæpe die, sunt una hæc nocte frequenter. Dilaniatque comas, sponsalemque ejicit a se Ornatum, laceratque genas, sævoque dolore Perdita virgineum pellit de corde pudorem, Exstinctumque vocat miseranda morte maritum, Desertamque domum luget, viduumque cubile Et præmaturo sublatum funere deflet. Nec vero partus pergam memorare dolores, Atque onera in matrum vulvis exstincta referre, Et tristes fructus, et fetus matre carentes, Quæ prius est tumulus natis, ac denique mater, Infetosque etiam ſetus, partuque priores Interitus. Taceo eductos ad lumina vitæ Ante diem, mentisque inopes, atque horrida monstra, Dedecus humani generis, ludibria carnis. Quæ si cui vera libeat perpendere lance, B Illico perspiciet, quanto mea vita feratur Altius ad regni moderantem sceptra superni, Cunctis nota viris decorat quos inclyta virtus. Quinetiam partis labes utriusque silebo. Virginitatis enim decet os convicia castum Effugere. At mihi si tentes aspergere labem, Si quis forte meam maculavit crimine vitam, Et probro Christi tunicam quæ nescia sordis Junxerit, idque bonum, quo non præstantius ullum Est tibi, complexus fuerit cum crimine fœdo, Uxorem sero accipiens, vitamque beatam Linquens, quæ blandæ prorsus fugit oscula carnis: Ipsa quoque obscenum contra memorabo cubile, Quod furtim rapiunt calcata lege, minisque Quas Deus intentat, mœchorum perdita turba. Rebus in humanis etenim mage noxia pestis Nulla est, nec gravius quæ mollia pectera vexel,
II: On the SonII: De Filio
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 37:560Εἰ δὲ σοφοῖσι γέγηθας, ἐπεὶ σέθεν ἐξεγένοντο, Δέξαι καὶ ἀλιτρῶν κακίην, ὧν ῥίζα τέτυξαι. Ῥίζα Κάϊν, Σοδόμων τε, καὶ οὓς ἐκέδας’ ἐπὶ πύργῳ Χριστὸς ἀτασθαλέοντας, ὕβριν θ’ ὧν ἔσβεσεν ὄμβρος Οὐρανόθεν χθόνα πᾶσαν ὁμοῦ πνείουσι καθήρας. Τίς Φαραὼ κακόμητιν, Ἀχὰβ θράσος, Ἀσσυρίων τε Πικροτάτους βασιλῆας ἐθρέψατο; τίς δὲ δίκαιον Αἷμα πότῳ μάχλοις τε κινήμασι δόντα θυγατρὸς Οὔλιον Ἡρώδην, παιδοκτόνον, ἠδὲ φονῆας Χριστοῦ παμβασιλῆος, ὅσοι τ’ ἐγένοντο διῶκται Πρόσθεν καὶ μετέπειτα, καὶ ὑστατίοισι χρόνοισι, Ὧν πύματον πρῶτόν τε, κακὸν Βελίαο βέρεθρον, Δεινὸν Ἰουλιανοῖο κράτος, ψυχῶν ὀλετῆρος, Οὗ θεόθεν πληγέντος, ἐπεὶ μόθον ἤρατο Χριστῷ, Θερμὸν ἔτι ζείουσα κόνις, μέγα τάρβος ἀλιτροῖς· Ἄλλους θ’ οὕς περ ἔδωκε βίῳ γάμος, ἠδ’ ἔτι δώσει, Ψεύστας, ἀνδροφόνους, σκολιοὺς, ἐπίορκον ὀμοῦντας, Ἅρπαγας ἀλλοτρίων, ξείνης δηλήμονας εὐνῆς, Τίς κεν ἀριθμήσειεν; ἐπεὶ τόδε πᾶσι πέφανται, Ὡς πλείων χρυσοῖο κόνις, πλείους δὲ κάκιστοι Τῶν ἀγαθῶν· καὶ γάρ τε τρίβους περόωσιν ἀνίσους. Τοῖς μὲν γὰρ χθαμαλὴ καὶ ἐπίτροχός ἐστι κακοῖσιν. Οἱ δ’ ἀγαθοὶ τέμνουσι προσάντεα.
575 S. GREGOKI THEOL. CARMINUM LIBER I. THEOLOGICA. Οὐκ άΐεις ὅτι πάντες, ὅσους κατέλεξας ἀρίστους, Ἐκ τοχέων, τοκέων δὲ δικαιότεροι καὶ ἀρείους; Καὶ Χριστὸς Μαρίης μὲν, ἀτὰρ πολύ φέρτερός ἐστιν, Οὐκ οἷον Μαρίης τε, καὶ οὓς περὶ σάρκες ἔχουσιν, 605 ᾿Αλλὰ καὶ οὐρανὸς εὐρὺς ὅσους νέας ἀμφικα- [λύπτει. Καὶ στάχυς ἐξ ὀλίγου μὲν, ἀτὰρ στάχυς ἐβλάστησε Σπέρματος, ἐκ ψαμάθου δὲ μέγ᾽ ἔξοχος έπλετο χρυσός. 'Η δὲ λόγοιο κορωνίς· ἐπ' ἀμφοτέροισι βίοισιν, Αζυγίῃ τε γάμῳ τε, τίν' εἰκόνα μῦθος ἐφεύροι· 70 Ωδέ κεν ἀθρήσειας ἐμοῦ μύθοιο τελευτήν. Χειμερία νιφάδες, τὰ δέ γ' ἄνθεα εἴαρος ὥρῃ, Καὶ πολιὴ ῥικνοῖο, τὸ δὲ σθένος ἡδώοντος. Ηδη δ' ἄνθεα μέν γ' ἐν. χείματι, χειμερίας δὲ Α Ωφθησαν νιφάδες ποτ' ἐν ἤμασιν εἰα ρινοῖσι. 705 Καὶ πολιὴν ἀνέτειλε νέος, καὶ γῆρας ἐλαφρὸν Ἔδρακον ἀρτιχνόοιο πολύ σθεναρώτερον ἀνδρός. Ως ἄρα συζυγίη μὲν ἔφυ χθονός, ἀζυγίη δὲ Χριστοῦ παμβασιλῆος ὁμόζυγος. ᾿Αλλὰ καὶ ἔμπης Παυράκι παρθενίη μὲν ἐπὶ χθόνα νεῦσε βαρεῖα, 3710 Συζυγίη δ' ήιξε πρὸς οὐρανὸν, ἔνθεν ἀέλπως Αμφω ψευδόμεναι, ἡ μὲν γάμον, ἡ δὲ κορείην. 576 ᾿Αλλὰ, φίλοι τοκέες τε καὶ ἄζυγες εἰσέτι κουροι, Μέχρι τίνος χθαμαλοῖσιν ἐοικότες ἠὲ χελώναις, Η καὶ λοξοδάμοισι καὶ ὀκταπόδεσσι παγούροις, 715 Η δολιχῶν ὀφίων/σχολιοῖς μηρύμασι γαστρός, Ζώοιτε στυγερῷ βεβαρηότες ἄχθεῖ σαρκός ; Δεῦρ' ἄγε καὶ Χριστοίο παραιφασίην άΐοντες, Nonne audis optimos viros, quotquot recensuisti, Ex parentibus quidem, sed parentibus justiores et meliores fuisse? Ac Mariæ quidem Christus, sed Maria longe præstantior: Nec Maria solum et omnibus carnem gerentibus, 695 Sed et mentibus, quascunque latum colum abscondit. Atque ex parvo quidem arista semine, sed tamen arista Crescit, et ex arena aurum longe præstantissimum prodit. Hæc erit sermonis coronis ; de utraque vita, Virginitate et nuptiis, imaginem quandam sermo adinveniat : 700 Sic habebis orationis meæ finem. Nives hiberno, flores verno tempore: Canities rugosi est hominis, juvenis autem robur. Sed tamen flores nonnunquam hiberno tempore, nives autem Hibernæ vernis diebus visæ sunt : 705 Et canitiem ostendit juvenis, et senium agile Vidi longe robustius juvene vix pubescente : Sic etiam nuptiæ quidem e terra ortæ sunt, virginitas autem Christi omnium regis conjux ; sed tamen Interdum virginitas in terram decidit ponderosa, 710 Et conjugium hinc assiluit in column, dum præter spem Ambo mentiuntur, istud quidem nuptias, illa virginitatem. Verum, dilecti parentes, et cælibes adhuc juvenes, Usquequo terrenis similes aut testudinibus, Aut oblique gradientibus et octo pedes habentibus cancris, 715 Aut serpentum oblongorum tortuosis ventris traclibus, Vivitis odioso aggravati carnis pondere ? Eia agite, et Christi monitis dociles, 693 Μαρίης. Tres Regg. Μαρίας. 699 Εφεύροι. Coisl. et tres Regg. ἐφεύρῃ. 700 Ωδέ κεν. Reg. 990 "Ωδε γάρ. 701 Ὥρῃ. Duo Regg. et Coisl. ὥρης. 702 Ηβώοντος. Duo Regg. ἡθώωντος. Coisl. Αδάωντος. 709 Βαρεία. Ita legimus. Edit. βαρείαν, sed male. 711 Κορείην. Chig. et Reg. 992 χορείην. 712 Αλλά, φίλοι τοκέες τε καὶ ἄζυγες. Billius hic hæret, substituendum ratus τεκέες μιο τοκέες, METRICA Lætitia idcirco tanta diffunderis: inde Colligere est promptum quantun mea gloria major. Nonne vides omnes, quorum a te mentio facta est, Præstantes virtute viros, a conjuge vita Productos, superasse tamen virtute parentes ? Christus enim, quamvis Maria de Virgine natus, Partibus innumeris vincit superatque parentem, Et quoscunque alios obvolvit carnea moles, Quasque tegit mentes stellantis regia cœli. Quin etiam tenui de semine crescit arista, Eximiumque aurum vili profertur arena. Ad summam a nobis quædam statuetur imago, Qua, velut in tabula, vitam pingemus utramque : Atque ita tu nostri finem sermonis habebis. Bruma nives profert, flores sunt veris amœni : Dat senium rugas, vires generosa juventus. eo quod subjicit inferius, ἔμπαλιν ἐξ ἀδέτοιο βίου. πρὸς κῦδος ίωμεν, quibus verbis solos innuptos vi- detur compellare. Verum utrosque compellat, et ad æternæ vitæ munera hortatur: sic tamen ut re et animo, vel certe proposito, a nuptiis abstineant, ut Paulus 1 Cor. vi, 29 : Qui habent uxores,.tan- quam non habentes sint. 714 Παγούροις. Genus cancrorum est, qui octo pedes habent, ut scribit Plin. lib. ix, cap. 51. 715 Μηρύμασι. Duo Regg. μυρίσμασι. 717 Παραιφασίην. Duo Regg. παραιφασίης. VERSIO. B Sed tamen et brumæ spectantur tempore flores, Atque nives gelidæ vernis quandoque diebus : Protulit et canos juvenis, viridemque senectam Vidi, et vincentem juvenilia robore membra. Haul aliter, quamvis sit terræ uxoria vita, Castaque virginitas decoretur conjuge Christo : Interdum tamen in terram depressa recumbit Virginitas, contra thalamus ferit æthera pennis. Utraque sic simulans, specie mentitur inani, Illa quidem tadas, hæc contra virginitatemn. At vos, o patres, o virginitatis alumni, Quantisper tardæ, quæso, testudinis instar, Aut velut obliquo gradientes tramite cancri, Aut per humum oblongi velut angues membra tra- [hentes, Oblique depressi vivetis pondere carnis?“
Τοὔνεκεν ἐσθλῶν Πλεῖστον, ὅσον κακίους προφερέστεροί εἰσιν ἀριθμῷ. Εἰ μὲν δὴ λήξειας ἀγαλλομένη τεκέεσσι, Καὶ πηρὸν καλέουσα βίον θεότητος ἑταῖρον, Στήσομεν ἐνθάδε μῦθον. Ἔχοις κλέος ἀμφήριστον. Οὐδὲ γὰρ οὐδ’ αὐτὴ φθονέω χθονίῳ γενετῆρι. Εἰ δὲ Θεοῖο λαχοῦσα τὰ δεύτερα, πρῶτα δέδορκας, Φθέγξομαι ἀτρεκέως μὲν, ἀτὰρ θυμαλγέα μῦθον. Τίς πάντων μερόπων τόδ’ ἐμήσατο τέκνον ἄριστον Σπερμῆναι; τί δὲ μῆχος ἀνάρσιον υἷα φυτεῦσαι; Εἰκόνα μὲν γράψεν τις ἀπ’ εἰκόνος οὔτι χερείω, Καὶ πλάστης ἐτύπωσεν ἐοικότα πλάσματα μορφαῖς, Καὶ χρυσὸν παλάμῃσιν, ὅπη νόος, ἤλασε τέχνη, Καὶ στάχυν ἐξ ἀγαθοῖο γεωμόρος ἐσθλὸν ἄμησε Σπέρματος, οὐδ’ ἀτύχησε τέλους πόθος, οἷον ἐώλπει Θνητὸς δ’ οὐ σάφα οἶδε γόνου φύσιν, εἰς ὅ τι λήξει, Οὐ κακὸς, οὐδὲ μὲν ἐσθλός· ὁ δ’ εὔχεται ἐσθλὸς ἀρείω· Εἰ Παῦλός τις ἐὼν χριστοκτόνον υἷα φυτεύσει, Ἄνναν ἢ Καϊάφαν ἀτάσθαλον, ἤ τιν’ Ἰούδαν· Οὐδ’ εἴ τις κακίαν πεφυκὼς οἷός περ Ἰούδας, Ἢ Παύλου ζαθέου κεκλήσεται, ἢ ὅγε Πέτρου, Πέτρης ἀῤῥαγέος, γενέτης κληῖδα λαχόντος. Οὐδὲ γὰρ εἰ φίλον υἷα φιτύσσεται ἠὲ θύγατρα, Οἶδε πατήρ. Ὕβριν δὲ χοὸς μόνον ἔσβεσεν εὐνῇ.
575 S. GREGOKI THEOL. CARMINUM LIBER I. THEOLOGICA. Οὐκ άΐεις ὅτι πάντες, ὅσους κατέλεξας ἀρίστους, Ἐκ τοχέων, τοκέων δὲ δικαιότεροι καὶ ἀρείους; Καὶ Χριστὸς Μαρίης μὲν, ἀτὰρ πολύ φέρτερός ἐστιν, Οὐκ οἷον Μαρίης τε, καὶ οὓς περὶ σάρκες ἔχουσιν, 605 ᾿Αλλὰ καὶ οὐρανὸς εὐρὺς ὅσους νέας ἀμφικα- [λύπτει. Καὶ στάχυς ἐξ ὀλίγου μὲν, ἀτὰρ στάχυς ἐβλάστησε Σπέρματος, ἐκ ψαμάθου δὲ μέγ᾽ ἔξοχος έπλετο χρυσός. 'Η δὲ λόγοιο κορωνίς· ἐπ' ἀμφοτέροισι βίοισιν, Αζυγίῃ τε γάμῳ τε, τίν' εἰκόνα μῦθος ἐφεύροι· 70 Ωδέ κεν ἀθρήσειας ἐμοῦ μύθοιο τελευτήν. Χειμερία νιφάδες, τὰ δέ γ' ἄνθεα εἴαρος ὥρῃ, Καὶ πολιὴ ῥικνοῖο, τὸ δὲ σθένος ἡδώοντος. Ηδη δ' ἄνθεα μέν γ' ἐν. χείματι, χειμερίας δὲ Α Ωφθησαν νιφάδες ποτ' ἐν ἤμασιν εἰα ρινοῖσι. 705 Καὶ πολιὴν ἀνέτειλε νέος, καὶ γῆρας ἐλαφρὸν Ἔδρακον ἀρτιχνόοιο πολύ σθεναρώτερον ἀνδρός. Ως ἄρα συζυγίη μὲν ἔφυ χθονός, ἀζυγίη δὲ Χριστοῦ παμβασιλῆος ὁμόζυγος. ᾿Αλλὰ καὶ ἔμπης Παυράκι παρθενίη μὲν ἐπὶ χθόνα νεῦσε βαρεῖα, 3710 Συζυγίη δ' ήιξε πρὸς οὐρανὸν, ἔνθεν ἀέλπως Αμφω ψευδόμεναι, ἡ μὲν γάμον, ἡ δὲ κορείην. 576 ᾿Αλλὰ, φίλοι τοκέες τε καὶ ἄζυγες εἰσέτι κουροι, Μέχρι τίνος χθαμαλοῖσιν ἐοικότες ἠὲ χελώναις, Η καὶ λοξοδάμοισι καὶ ὀκταπόδεσσι παγούροις, 715 Η δολιχῶν ὀφίων/σχολιοῖς μηρύμασι γαστρός, Ζώοιτε στυγερῷ βεβαρηότες ἄχθεῖ σαρκός ; Δεῦρ' ἄγε καὶ Χριστοίο παραιφασίην άΐοντες, Nonne audis optimos viros, quotquot recensuisti, Ex parentibus quidem, sed parentibus justiores et meliores fuisse? Ac Mariæ quidem Christus, sed Maria longe præstantior: Nec Maria solum et omnibus carnem gerentibus, 695 Sed et mentibus, quascunque latum colum abscondit. Atque ex parvo quidem arista semine, sed tamen arista Crescit, et ex arena aurum longe præstantissimum prodit. Hæc erit sermonis coronis ; de utraque vita, Virginitate et nuptiis, imaginem quandam sermo adinveniat : 700 Sic habebis orationis meæ finem. Nives hiberno, flores verno tempore: Canities rugosi est hominis, juvenis autem robur. Sed tamen flores nonnunquam hiberno tempore, nives autem Hibernæ vernis diebus visæ sunt : 705 Et canitiem ostendit juvenis, et senium agile Vidi longe robustius juvene vix pubescente : Sic etiam nuptiæ quidem e terra ortæ sunt, virginitas autem Christi omnium regis conjux ; sed tamen Interdum virginitas in terram decidit ponderosa, 710 Et conjugium hinc assiluit in column, dum præter spem Ambo mentiuntur, istud quidem nuptias, illa virginitatem. Verum, dilecti parentes, et cælibes adhuc juvenes, Usquequo terrenis similes aut testudinibus, Aut oblique gradientibus et octo pedes habentibus cancris, 715 Aut serpentum oblongorum tortuosis ventris traclibus, Vivitis odioso aggravati carnis pondere ? Eia agite, et Christi monitis dociles, 693 Μαρίης. Tres Regg. Μαρίας. 699 Εφεύροι. Coisl. et tres Regg. ἐφεύρῃ. 700 Ωδέ κεν. Reg. 990 "Ωδε γάρ. 701 Ὥρῃ. Duo Regg. et Coisl. ὥρης. 702 Ηβώοντος. Duo Regg. ἡθώωντος. Coisl. Αδάωντος. 709 Βαρεία. Ita legimus. Edit. βαρείαν, sed male. 711 Κορείην. Chig. et Reg. 992 χορείην. 712 Αλλά, φίλοι τοκέες τε καὶ ἄζυγες. Billius hic hæret, substituendum ratus τεκέες μιο τοκέες, METRICA Lætitia idcirco tanta diffunderis: inde Colligere est promptum quantun mea gloria major. Nonne vides omnes, quorum a te mentio facta est, Præstantes virtute viros, a conjuge vita Productos, superasse tamen virtute parentes ? Christus enim, quamvis Maria de Virgine natus, Partibus innumeris vincit superatque parentem, Et quoscunque alios obvolvit carnea moles, Quasque tegit mentes stellantis regia cœli. Quin etiam tenui de semine crescit arista, Eximiumque aurum vili profertur arena. Ad summam a nobis quædam statuetur imago, Qua, velut in tabula, vitam pingemus utramque : Atque ita tu nostri finem sermonis habebis. Bruma nives profert, flores sunt veris amœni : Dat senium rugas, vires generosa juventus. eo quod subjicit inferius, ἔμπαλιν ἐξ ἀδέτοιο βίου. πρὸς κῦδος ίωμεν, quibus verbis solos innuptos vi- detur compellare. Verum utrosque compellat, et ad æternæ vitæ munera hortatur: sic tamen ut re et animo, vel certe proposito, a nuptiis abstineant, ut Paulus 1 Cor. vi, 29 : Qui habent uxores,.tan- quam non habentes sint. 714 Παγούροις. Genus cancrorum est, qui octo pedes habent, ut scribit Plin. lib. ix, cap. 51. 715 Μηρύμασι. Duo Regg. μυρίσμασι. 717 Παραιφασίην. Duo Regg. παραιφασίης. VERSIO. B Sed tamen et brumæ spectantur tempore flores, Atque nives gelidæ vernis quandoque diebus : Protulit et canos juvenis, viridemque senectam Vidi, et vincentem juvenilia robore membra. Haul aliter, quamvis sit terræ uxoria vita, Castaque virginitas decoretur conjuge Christo : Interdum tamen in terram depressa recumbit Virginitas, contra thalamus ferit æthera pennis. Utraque sic simulans, specie mentitur inani, Illa quidem tadas, hæc contra virginitatemn. At vos, o patres, o virginitatis alumni, Quantisper tardæ, quæso, testudinis instar, Aut velut obliquo gradientes tramite cancri, Aut per humum oblongi velut angues membra tra- [hentes, Oblique depressi vivetis pondere carnis?“
Ἐκ δ’ ἑνὸς ἀρχεγόνοιο Κάϊν καὶ Ἄβελ ὑπέσταν, Ζηλήμων, θυσίης τε θεουδέος ἐσθλὸς ἀρητήρ. Ἰσακίδαι δ’ Ἡσαῦ τε κακὸς, Ἰακώβ τε φέριστος· Καὶ πλέον, ἐκ γὰρ ἑνὸς δίδυμος γόνος οὐδὲν ὁμοῖος. Καὶ Σολομὼν τὰ πρῶτα σοφὸς, μετέπειτα κάκιστος, Ἡνίκα θηλυτέρῃσιν ἐφωμάρτησεν ἀλιτραῖς. Ἔμπαλιν αὖ Παύλοιο μέγα σθένος ἀμφοτέρωθεν, Ὃς Χριστὸν μὲν ἄτιζεν, ἔπειτα δὲ πᾶσιν ἔφηνε, Τρέψας εἰς ἀγαθὸν ζῆλον πυρόεσσαν ἐρωήν. Τούτων συζυγίῃ δὲ τί δώσομεν; οὐδὲν ἔγωγε. Οὐ γὰρ ζευγνυμένοις καταθύμιος ἕσπεται εἰκών. Ἀλλ’ ὥς τις στρεπτοῖσιν ἰαινόμενος φρένα πεσσοῖς, Πεσσοὺς μὲν προέηκε, τὸ δ’ ἄρτιον ἠὲ περισσὸν Οὐ χέρες, αὐτόμαται δὲ λίθων στροφάλιγγες ἔνεικαν· Ὥς ῥα γάμος, τεκέων ἀρότης, πινυτούς τε κακούς τε Οὐ τέκεν, ἀλλ’ ἐδίδαξε βροτῶν φύσις ἠὲ μάθησις. Εἰ δ’ ἐτεὸν ποθέεις γνῶναι λόγον, οἱ μὲν ἄριστοι, Πνεύματος ἠδὲ λόγοιο διαπλάσσοντος, ἄριστοι. Σπινθὴρ εὐσεβίης γὰρ ἐν ἀνθρώποισι κέκρυπται, Ὥς τισιν ἐν λάεσσι πυρὸς μένος. Ὡς δὲ σίδηρος Κρούμασιν ἐκ λιθάκων ἧκε σέλας, ὡς ἀπὸ θνητῶν Εὐσεβίην λοχόωσαν ἄγει λόγος. Οἱ δὲ κάκιστοι, Μᾶλλον συζυγίῃς.
575 S. GREGOKI THEOL. CARMINUM LIBER I. THEOLOGICA. Οὐκ άΐεις ὅτι πάντες, ὅσους κατέλεξας ἀρίστους, Ἐκ τοχέων, τοκέων δὲ δικαιότεροι καὶ ἀρείους; Καὶ Χριστὸς Μαρίης μὲν, ἀτὰρ πολύ φέρτερός ἐστιν, Οὐκ οἷον Μαρίης τε, καὶ οὓς περὶ σάρκες ἔχουσιν, 605 ᾿Αλλὰ καὶ οὐρανὸς εὐρὺς ὅσους νέας ἀμφικα- [λύπτει. Καὶ στάχυς ἐξ ὀλίγου μὲν, ἀτὰρ στάχυς ἐβλάστησε Σπέρματος, ἐκ ψαμάθου δὲ μέγ᾽ ἔξοχος έπλετο χρυσός. 'Η δὲ λόγοιο κορωνίς· ἐπ' ἀμφοτέροισι βίοισιν, Αζυγίῃ τε γάμῳ τε, τίν' εἰκόνα μῦθος ἐφεύροι· 70 Ωδέ κεν ἀθρήσειας ἐμοῦ μύθοιο τελευτήν. Χειμερία νιφάδες, τὰ δέ γ' ἄνθεα εἴαρος ὥρῃ, Καὶ πολιὴ ῥικνοῖο, τὸ δὲ σθένος ἡδώοντος. Ηδη δ' ἄνθεα μέν γ' ἐν. χείματι, χειμερίας δὲ Α Ωφθησαν νιφάδες ποτ' ἐν ἤμασιν εἰα ρινοῖσι. 705 Καὶ πολιὴν ἀνέτειλε νέος, καὶ γῆρας ἐλαφρὸν Ἔδρακον ἀρτιχνόοιο πολύ σθεναρώτερον ἀνδρός. Ως ἄρα συζυγίη μὲν ἔφυ χθονός, ἀζυγίη δὲ Χριστοῦ παμβασιλῆος ὁμόζυγος. ᾿Αλλὰ καὶ ἔμπης Παυράκι παρθενίη μὲν ἐπὶ χθόνα νεῦσε βαρεῖα, 3710 Συζυγίη δ' ήιξε πρὸς οὐρανὸν, ἔνθεν ἀέλπως Αμφω ψευδόμεναι, ἡ μὲν γάμον, ἡ δὲ κορείην. 576 ᾿Αλλὰ, φίλοι τοκέες τε καὶ ἄζυγες εἰσέτι κουροι, Μέχρι τίνος χθαμαλοῖσιν ἐοικότες ἠὲ χελώναις, Η καὶ λοξοδάμοισι καὶ ὀκταπόδεσσι παγούροις, 715 Η δολιχῶν ὀφίων/σχολιοῖς μηρύμασι γαστρός, Ζώοιτε στυγερῷ βεβαρηότες ἄχθεῖ σαρκός ; Δεῦρ' ἄγε καὶ Χριστοίο παραιφασίην άΐοντες, Nonne audis optimos viros, quotquot recensuisti, Ex parentibus quidem, sed parentibus justiores et meliores fuisse? Ac Mariæ quidem Christus, sed Maria longe præstantior: Nec Maria solum et omnibus carnem gerentibus, 695 Sed et mentibus, quascunque latum colum abscondit. Atque ex parvo quidem arista semine, sed tamen arista Crescit, et ex arena aurum longe præstantissimum prodit. Hæc erit sermonis coronis ; de utraque vita, Virginitate et nuptiis, imaginem quandam sermo adinveniat : 700 Sic habebis orationis meæ finem. Nives hiberno, flores verno tempore: Canities rugosi est hominis, juvenis autem robur. Sed tamen flores nonnunquam hiberno tempore, nives autem Hibernæ vernis diebus visæ sunt : 705 Et canitiem ostendit juvenis, et senium agile Vidi longe robustius juvene vix pubescente : Sic etiam nuptiæ quidem e terra ortæ sunt, virginitas autem Christi omnium regis conjux ; sed tamen Interdum virginitas in terram decidit ponderosa, 710 Et conjugium hinc assiluit in column, dum præter spem Ambo mentiuntur, istud quidem nuptias, illa virginitatem. Verum, dilecti parentes, et cælibes adhuc juvenes, Usquequo terrenis similes aut testudinibus, Aut oblique gradientibus et octo pedes habentibus cancris, 715 Aut serpentum oblongorum tortuosis ventris traclibus, Vivitis odioso aggravati carnis pondere ? Eia agite, et Christi monitis dociles, 693 Μαρίης. Tres Regg. Μαρίας. 699 Εφεύροι. Coisl. et tres Regg. ἐφεύρῃ. 700 Ωδέ κεν. Reg. 990 "Ωδε γάρ. 701 Ὥρῃ. Duo Regg. et Coisl. ὥρης. 702 Ηβώοντος. Duo Regg. ἡθώωντος. Coisl. Αδάωντος. 709 Βαρεία. Ita legimus. Edit. βαρείαν, sed male. 711 Κορείην. Chig. et Reg. 992 χορείην. 712 Αλλά, φίλοι τοκέες τε καὶ ἄζυγες. Billius hic hæret, substituendum ratus τεκέες μιο τοκέες, METRICA Lætitia idcirco tanta diffunderis: inde Colligere est promptum quantun mea gloria major. Nonne vides omnes, quorum a te mentio facta est, Præstantes virtute viros, a conjuge vita Productos, superasse tamen virtute parentes ? Christus enim, quamvis Maria de Virgine natus, Partibus innumeris vincit superatque parentem, Et quoscunque alios obvolvit carnea moles, Quasque tegit mentes stellantis regia cœli. Quin etiam tenui de semine crescit arista, Eximiumque aurum vili profertur arena. Ad summam a nobis quædam statuetur imago, Qua, velut in tabula, vitam pingemus utramque : Atque ita tu nostri finem sermonis habebis. Bruma nives profert, flores sunt veris amœni : Dat senium rugas, vires generosa juventus. eo quod subjicit inferius, ἔμπαλιν ἐξ ἀδέτοιο βίου. πρὸς κῦδος ίωμεν, quibus verbis solos innuptos vi- detur compellare. Verum utrosque compellat, et ad æternæ vitæ munera hortatur: sic tamen ut re et animo, vel certe proposito, a nuptiis abstineant, ut Paulus 1 Cor. vi, 29 : Qui habent uxores,.tan- quam non habentes sint. 714 Παγούροις. Genus cancrorum est, qui octo pedes habent, ut scribit Plin. lib. ix, cap. 51. 715 Μηρύμασι. Duo Regg. μυρίσμασι. 717 Παραιφασίην. Duo Regg. παραιφασίης. VERSIO. B Sed tamen et brumæ spectantur tempore flores, Atque nives gelidæ vernis quandoque diebus : Protulit et canos juvenis, viridemque senectam Vidi, et vincentem juvenilia robore membra. Haul aliter, quamvis sit terræ uxoria vita, Castaque virginitas decoretur conjuge Christo : Interdum tamen in terram depressa recumbit Virginitas, contra thalamus ferit æthera pennis. Utraque sic simulans, specie mentitur inani, Illa quidem tadas, hæc contra virginitatemn. At vos, o patres, o virginitatis alumni, Quantisper tardæ, quæso, testudinis instar, Aut velut obliquo gradientes tramite cancri, Aut per humum oblongi velut angues membra tra- [hentes, Oblique depressi vivetis pondere carnis?“
PG 37:561ἢ γὰρ πλέον ἐνθάδε τίκτει, Καὶ κόσμοιο ῥέοντος ὁμόστολος ἧλος ἔραζε Σάρκα δέων, ψυχήν τε κάτω βρίθουσα μολυβδὶς, Καὶ κλῆρος τοκέεσσιν ὁμοίϊος ἐνθάδε μίμνων. Ἀλλ’ ἔμπης τοκέων περιδώμεθα, μή τε σὺ βάζειν Τοὺς ἀγαθοὺς, ῥίψω τε ἀτασθαλέοντας ἔγωγε. Τοῖς δ’ ἄλλοις, ὁππόσσον ἁγνὸς βίος ἐστὶν ἀρείων, Γνοίης κεν φιλότητα Θεοῦ, σαρκός τε παχείης, Σκεψαμένη, κόσμου τε φύσιν καὶ τέρματα δισσά. Εἰ γάρ τοι καὶ μικρὸν ἀποσκεδάσειας ὀπωπῆς Ἢ λήμην ῥυπόωσαν, ἀπ’ αὔγεος ἢ σύ γ’ ὁμίχλην, Καὶ γλήνην πετάσειας ἐς αὐγὰς ἠελίοιο Ἡμετέρου, καθαρῷ δὲ νόῳ λεύσειας ἄπαντα, Δήεις παρθενίην μὲν ὅλην ἀνάθημα Θεοῖο, Χρυσοῦ τ’ ἠλέκτρου τε φαάντερον, ἠδ’ ἐλέφαντος, Εὔσκοπον, εὐδιόωσαν, ἐύ̈πτερον, ὑψικάρηνον, Κούφην, παμφανόωσαν, ἄνω χθονὸς, ἀστήρικτον Γαίης ἐν γυάλοισιν, ἐν ἄστεϊ δ’ εὐρυθεμέθλῳ Οὐρανίῳ, καὶ σαρκὸς ἀπόπροθι ναιετάουσαν, Χειρῶν ἀμφοτέρων τῇ μὲν κατέχουσαν ἀγήρω Ζωὴν, τῇ δ’ ἑτέρῃ πλοῦτον καὶ κῦδος ἄπαυστον·
581 SECTIO II. POEMATA MORALIA 2,2 582 Μὴ δέ σε Μῶμος ὄπισθε βάλοι, καὶ γλῶσσα κακίστη Α 45 Μήτ' αἰσχρόν ποτε μηδέν, ο πλείοσιν εξαδε, μέσ Τὸν ἐχιδναίον πέμπουσ᾽ ἐπὶ σοῖσι καλοῖσι, - Δοιαὶ γὰρ μερόπεσσιν ὁδοὶ, καὶ δισσὸν ὄνειδος· Η μὲν γάρ τε κακὴ, καὶ ἐς τέλος ἴσον ἄγουσα, 55 Ἡ δ᾽ ἀγαθὴ, καὶ τῆσδε φίλον τέλος, ὡς ἐπέοικε. Μῶμος δ' ἀμφοτέρῃσιν· ἐπεὶ γλώσσης τί κεν ξεν Φέρτερον, εἰ μούνοισιν επέχραε τοῖσι κακίστοις; Νῦν δ' ἢ μὲν πάντεσσιν ὁμῶς ἀγαθοῖς τε κακοῖς τε Λύσσα πέλει. Σὺ δέ μοι φράδμων καὶ ἐπίσκοπος εἶναι 40 Αμφοτέρων, καὶ τὴν μὲν ὀπίζεο, ἤ τις ἁλιτροῖς Εσπεται, ὡς κακότητα φύγῃς, τὴν γλῶσσα χαλέπτει. Τῆς δ' ἑτέρης μοι τόσσον ἔχειν δέος, ἣν ἀγαθοῖσιν Εχθρὸς ἐφοπλίζει πικρὴν κακὸς, ὅσσον ἀήτου Αγχίαλος πέτρη καὶ κύματος ἀγνυμένο:ο. 8 [ξης, Μή τ' ἀγαθοῦ λήξειας, ὅ κεν στυγέωσι κάκιστοι. Ερδειν δ' εὐκλείης μὲν ἐπάξια. Ην δ' ἀπέῃσι, Μή σέ γ' ἀνιάτω ψεύστης λόγος, ἀλλ᾽ ἴθι πρόφρων Τὴν ὁδόν. Οἱ δ' ὑλάοιεν ἐτώσια, οὐδὲν ἔρωτος 50 Θειοτέρου βλάψουσιν. Ὁ δὲ φθόνος ὄμματα τήκοι. Μηδὲ σύ γ' ἐκ Σοδόμων προφυγών, καὶ τέφραν ἀλύξας Τοῦδε βίου, θείου τε πυρὸς στονόεσσαν ἀπειλὴν, Εἰς Σόδομα βλέψειας, ἐπεὶ λίθος αίψα παγήσῃ, Στήλη καὶ κακίης, καὶ ἀργαλέου θανάτοιο. 55 Μηδ' ἐκ μὲν Σοδόμων|κλέψης πόδας, ἐν πεδίοις δὲ Γείτοσι δηθύνειν ἆσσον πυρὸς, ἀλλὰ τάχιστα Σώζεσθαι πρὸς ὅρος,μή σε πυρὸς ὄμβρος ἐπίσσῃ. Nec te Momus a tergo feriat, linguaque pessima Venenum viperinum immittens in tua ornamenta. Sunt enim duæ hominibus viæ et duo probra. Altera quidem mala est et in similem exitum ducens : 35 Altera autem bona, illiusque amabilis est exitus, ut par est : Utramque Momus ferit. Quid enim esset lingua Præstantius, si pessimos tantum impeteret? Nunc autem pariter in omnes, sive bonos, sive malos, Rabiem effundit. Tu vero prudenter explora 40 Utramque, ac illam fuge quæ scelestos Insectatur, ut nequitiam fugias, quam lingua castigat : Alteram autem, cujus acerbitatem in bonos Malus armat inimicus, tantum time, quantum Rupes in mari ventos et fluctus qui ad illam franguntur. 45 Nihil unquam turpe, etsi pluribus gratum, admitte, Nec a bono quod pessimi oderunt, desiste. Res dignas laude gere; sed si laus absit, Non te angat sermo mendax, sed perge alacriter Viam tuam. Illi autem nequidquam latrent, nihil amori 50 Divino nocebunt. Invidia oculos tabefaciat invidorum. Neque tu ex Sodomis profugus, et a cinere hujus vitæ, Luctuosisque minis divini ignis liberatus, Ad Sodomam respicias; statim enim lapis ſigaris, Ac nequitiæ et funestæ mortis monumentum. 55 Nec Sodomis pedes surripias, in campis autem 342-343 Vicinis moreris prope ignem : sed celerrime Salutem in monte quære, ne te igneus imber comprehendat. 31 Μὴ δέ σε Μῶμος. Vide infra, v. 246. 34 Ισον. Coisl. αἰνόν. 36 Τί κεν ξεν. Schol. Reg. 39 τί ἂν ὑπάρχοι. 39 Εἶναι. Sup. lin. 991 γένου. 40 Οπίζες. Idem ac επιστρέφον. Eam cuve, illam declina, quæ scelestis est comes. 45 Μήτ' αἰσχρόν. Duo Regg. μήτ' αἰσχρῶν. Ad marginem ms. μηδὲν, ὅ τοῖς πλείοσιν ἀρέσκει, πρά ξης. Hæc videntur attingere quod in Exod. cap. xΙΙΙ legitur : Non sequeris turbam ad faciendum malum, nec in judicio plurimorum acquiesces sententiæ, nt a vero devies. 47 "Ην δ' ἀπέσι. Reg. 992 ἦν δ᾽ ἀπείη σοι. 49 Τὴν ὁδόν. Ita Coisl. Edit. τὴν δ᾽ ὁδόν. 51 Προφυγών. Reg. 39 ἐκφυγών. 55 Κλέψης, ἐπάρῃς. 56 Δηθύνειν, βράδυνε, METRICA VERSIO. A tergo incautam feriat, famamque veneno Inficiat, laudesque tuas, carpatque maligne. Namque duplex duplici vita est obnoxia probro : Altera criminibus gravis est, nec dispare fine Clauditur egregium contra tenet altera cursum, Tandemque optatus, sicut decet, exitus illam Excipit. At Momus petulans arrodit utramque Dente pari. Quid enim lingua præstantius esset, Pectora si tantum morsu vitiosa protervo Impeteret? Verum nullo discrimine in omnes Evomit hæc rabiem. Quare prudenter utramque Explorare tuum est, ac totis viribus illam Effugere, in scelerata suum quæ pectora virus Difundit, puramque tueri a crimine mentem, Commoda quod linguis furialibus arma ministrat. Altera, qua recti lacerat malus hostis amicos, Non mage te turbet, quam vis asperrima venti Equoreos agitans scopulos, undæque minaces, Quas facile infringit petræ firmissima moles. B Nec vero turbæ captans popularis amorem Turpe quid admittas: nec recti desere curam, Sit licet hoc illis odio, quos improba vita Delectat; cura quæ sunt dignissima laude. Si tamen illa tuis meritis comes esse recuset, Non te discruciet mendax oratio: verum Prompta per assuetos vestigia figito gressus : Quamlibet oblatrent, atque ora impura resolvant (Lædere nil unquam, quod sit caleste, valebunt ), Ipsorumque oculos livor justissimus urat. Nec vero Sodomam fugiens mundique favillas, Horribilesque minas labentis ab æthere flamnie, Ad Sodomam flectas oculos: ne forte repente Concrescas salis in statuam, cunctisque columna Publica tum vitii prostes, tum mortis acerbæ. Nec Sodomam liquisse fuga contentus, in arvis Vicinis defige gradum, flammæque propinquis Sed celer in montem propera, ne te igneus imber Obruat, et sævos pariat mora longa dolores.
III: On the Holy SpiritIII: De Spiritu sancto
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 37:566Οὐχ ὡς δὴ φερέοικον ὑπ’ ἄχθεϊ ὀστρακόεντι Ἕλκουσαν μογερῶς ὑγρὸν δέμας ἴχνεσι νωθροῖς, Οὐ Χριστῷ καὶ σαρκὶ μεριζομένην βασιλῆϊ, Οὐδὲ, ὡς ἀμφιβίοισι νόμος, καὶ χέρσον ἔχουσαν Καὶ μαλακοῖς ναίουσαν ἐν ὕδασι νυκτὶ καὶ ἠοῖ, Ἀλλὰ Θεοῦ πέμπουσαν ὅλον νόον, ἐκ δὲ Θεοῖο Κρείσσοσι καὶ τεκέων γεννήμασιν εὐθαλέουσαν, Ἐλπωρῇ, καθαροῖς τε νοήμασιν ἐκ καθαροῖο. Συζυγίην δ’ αὖ πάμπαν ἀπὸ Χριστοῖο θέουσαν Βράσμασιν οὐλομένοιο χοὸς, κόσμου τε μερίμναις Παντοίαις, ἢ βαιὸν ἐφαπτομένην γε Θεοῖο. Ὡς γὰρ ὁμοῦ λεύσσουσα κάρη δύο, ἠὲ πρόσωπα, Ἠὲ καὶ ἐν σελίδεσσι γεγραμμένα γράμματα δισσαῖς, Οὐχ ὅλον ἀτρεκέως τύπον ἥρπασεν, ἱεμένη περ, Ἀλλὰ τὸ μὲν κατέμαρψε, τὸ δ’ ἔκφυγεν ὄψιν ἀραιὴν Σκιδναμένην, ὡς οἶστρος ἐπ’ ἀμφοτέροισιν ἀφαυρὸς, Κόσμῳ τε, Χριστῷ τε, ὁ δ’ ἔμπεδος εἰς ἕνα τείνων. Ἢ γὰρ Χριστὸν ἔχων τις ὅλον, ἀλόγησε δάμαρτος, Ἢ τίων φιλότητα χοὸς, Χριστοῖο λέλασται. Ἤδη καί τιν’ ὄπωπα λιθοξόον, ἠέ τιν’ ἔργων Ἴδριν δουρατέων, πινυτοὺς καὶ φράδμονας ἄνδρας·
PG 37:568Ἰθείην στάθμῃσιν ἐπὴν διατεκμήρωνται, Ὡς φαέων ἕτερον μὲν ὑπὸ βλεφάροισιν ἔδησαν, Τῷ δ’ ἑτέρῳ πέμψαντες ὅλον φάος εἰς ἓν ἄγερθεν, Ἀτρεκίης ἐτύχησαν, ὁ δ’ ὡμάρτησε σίδηρος· Ὡς πόθος εἰς ἓν ἰὼν, Χριστοῦ πλέον ἐγγὺς ἐλαύνει, Ὃς ποθέει ποθέοντα, καὶ εἰσορόωντα δέδορκεν, Εἰσορόωντα δέδορκε, καὶ ἀντιάει προσιόντι. Ὅσσον τις ποθέει, καὶ δέρκεται, ὅσσον ὄπωπεν. Τόσσον καὶ ποθέει· κύκλος ἀνελίσσεται ἐσθλός. Τὸν μὲν ἐγὼ ποθέουσα, λίπον βίον, οὐδὲ δυνάσθην Ὄμμα βαλεῖν ἑτέρωσε· γλυκὺς δέ με δεσμὸς ἐρύκει Κάλλεος ἰσχανόωσαν, ὅ μευ φρένας ἐπτοίησε Δερκομένης, ἐπ’ ἐμοὶ δὲ τινάξατο παμφανόωντα Πυρσὸν, ὅλην καλήν τε καὶ αἰγλήεσσαν ἔθηκε. Μοῦνος γάρ τε πόθων καὶ κάλλεος αἶσαν ἀγείρει Ἐξ ἐρατοῦ ποθέοντι· ὁ δ’ ὄλβιος, ὅστις ἔδεκτο. Ἀλλὰ σὺ καὶ πόθον ἄλλον ἐνὶ στήθεσσιν ἀέξεις, Καὶ φρονέεις, ὡς μᾶλλον ἐπ’ οὐρανίαις πελάουσα, Εἵνεκα, φὴς, τεκέων καὶ κτήσιος ἠδὲ τοκήων, Ὡς ἐλαφρῶν, ἐλαφρῶν δὲ σοφῇ πόθος ἐστὶν ἀκερδὴς, Νηῦς ὀλίγη, βαιός τε πόρος, καὶ κέρδος ἐλαφρὸν Τῶν οὐχ ἱσταμένων. Σοὶ δὲ πλόος οὗτος ἀπείρων, Καὶ πορθμὸν περόωσα, ἐπεύχεο ποντοπορεύειν Ἱστία κολπώσασα δι’ οἴδματος Ἰονίοιο.
533 SECTIO II. ΡΟΕΜΑΤΑ MORALIA. 2,2 Τεῦσται παρθενίης, καὶ ἴθματα πόρνον ἔχει τι. Ῥωγαλέον δὲ χιτῶνα, καὶ οὐ τροφέωντα κάρηνα Αίδεο, μὴ σηρῶν (καλὰ νήματα. Μάργαρος άλλην 85 Κοσμείτω, καὶ χρυσὸς ἐπαστράπτων μελέεσσιν, αν και γραπτά πρόσωπα, χθονίων πλάσματα χειρῶν, Εἰκόνος ουρανίης(ἀλλότρια, εἰκόνες αἰσχραί, Μαχλοσύνης στῆλαί τε καὶ οὐ λαλέοντες ἔλεγχοι, Κινύμενοι πίνακες, μυστήρια νυκτὸς ἑνηοῦς, 90 Αΐσχεα μαρμαίροντα, τάφοι κρύπτοντες διζύν. Τῶν ἄπο τηλόθ' ίοιο, παραστάτι κυδήεσσα Κάλλει κρυπτομένῳ, νύμφη Χριστοῖο ἄνακτος. Όμματα δ' όμμασι μίσγε, λόγῳ λόγον, ἀγνὰ καὶ [ἁγνοῖς. Η Μή ποτε μηδὲ γέλωτι γέλων, καὶ θάρσεϊ θάρσος. 9ῦ Ἐκ γὰρ δὴ τοιῶνδε κακὸς μερόπεσσιν ὄλισθος. 586 Αρσενα πάντ' ἀλέεινε, συνείσακτον δὲ μάλιστα, (Μεῤῥᾶς πικρὸν ὕδωρ, καὶ πείθεο, παρθένος ἁγνή,) Κἢν χρυσοῖο πέλῃ καθαρώτερος, ἢ ἀδάμαντος Στερρότερος. Διπλοῦν γὰρ ἔπι δέος. Εἰ σὺ πέποιθας 100 Σαρκὶ τεῇ, τίς πίστις ὁμωραφίοις μελέεσσι, Μή σοι μὲν καθαρόν τε καὶ ἄσπιλον ἔμμα, νέος τε, Φρὴν δ' ἑτέρη κεύθοι τι χρὸς, καὶ πνεῦμα διώκοι ; Ἐκ σαρχῶν ἐπὶ πνεῦμα μετήλυθες, ἔνθεν ἀέρθης· Πῶς αὖθις σάρκεσσιν ὁμὸν βίον αἰνήσασα, 105 Νυμφίον ιμερόεντα τῆς ζητήμονα μορφῆς Αἰσχύνεις, μή πού σε κεδνῆς φιλότητος ἀμέρσῃ, Mentiuntur virginitatem, et hi gressus habent aliquid meretricii, Laceras vestes et neglecta capita Reverere, non pulchritudinem serica texture. Margarita 85 Aliam ornet, ac aurum in earum membris coruscans, Quarum picti vultus, manus terrestris figmenta, Coelesti imagine aliena, turpia simulacra, Lasciviæ monumenta, et tacita argumenta, Tabulæ mobiles, mysteria tranquillæ noctis, 344-345 90 Splendida dedecora, sepulcra fetorem legentia. Ab his longe recedas, virgo fortis et ornata Occulta pulchritudine, Christi regis sponsa. Oculos oculis junge, sermonem sermoni, pura puris; At nunquam risum risui et audaciæ audaciam : 95 Ex his enim malæ hominibus ruinæ. Masculum omnem fuge, præsertim introductitiam (Mirrhæ aqua amara, crede mihi, casta virgo), Etiamsi auro purior sit, et adamante Firmior. Duplex enim hic subest timor. Si tu confidis 100 Carni tuæ, quæ fides membris simul habitantibus, Ne tibi quidem, cum purus sit et sine nævis oculus et mens, Anima autem dissona terreni aliquid occultet, et spiritum insectetur? A carnibus ad spiritum translata es et inde evecta: Quomodo rursus carnium conjunctionein laudans, 105 Sponsum dedecoras, qui tuam cupidus formam amulatur, Non verita, ne quando pretiosum tibi amorem subtrahat, 83 Τρυφέωντα. Duo Regg. τρυφέοντα. Chig. τρο- φέοντα. Coisl. τυφέοντα. 86 Χθονίων. Ιnt. 992 χοϊκῶν. 91 Κυδήεσσα. Regii codices duo, Chigianus et Coislinianus κυδιόωσα. 93 Λόγῳ λόγον. Ita Coisl. Edit. λόγον λόγῳ. Mor ἁγνὰ καὶ ἀγνοῖς. Tres Regg. et Coisl. ἁγνέ, καὶ ἁγνή. Int. 992 καθαρὲ, καθαρά. 95 Ἐκ γὰρ δή. lta duo Regg. In edit. deerat δή. Μοχ μερόπεσσιν. Chig. ἀνθρώποισιν. 97 Μεῤῥᾶς. Alludit ad vers. 23, cap. xv, Exodi. Μox καὶ πείθεο. Duo Regg. et Coisl. ναὶ πείθεο. 99 *Επι δέος. Int. 992 ἔπεστι δέος. 100 Τις πίστις. Ita Chig. Edit. πιστός. Mos ἐμωραφίοις. Coisl. όμορφο ίοις. 102 Κεύθοι. Regg. tres κεύθη. Mox iidem et Coisl. διώχῃ μεν διώκοι. 105 Ιμερόεντα. Sic tres Regg. et Coisl. Edit. ἱερόεντα. METRICA VERSIO. Nec vero castam te jacles esse, superbe · Si graderis; gressus est quædam namque libido. Mentitur, foedatque suum quodammodo corpus. Detritas etiam vestes venerare, capulque Deliciis vacuum et luxu, non serica fila. Ornentur gemmis aliæ, decorentur et aure, Quod fulgore suo collustrat corporis artus: Hæc, inquam, his placeant, quarum depicta colore Multiplici est facies, mortalique arte manuque Condita, cœlestique ab imagine turpis imago Dissita, calcatum prodens sine voce pudorem: Viventes tabulæ, mysteria noctis opace, Externeque nitens labes, pulchrumque sepulcrum Interno fetore madens et sordibus atris. A quibus, o virgo, Christum sortita maritum, Quam decor occultus decorat, quam tecta venustas, Esto proeul, turpemque ornatum a corpore pelle. Lumina luminibus, verbis conjungito verba, PATROL. GR. XXXVIL. B Pura tamen puris: non risus risibus autem, Audacesque animos audacibus atque protervis. Hinc etenim bumanos vestigia lubrica fallunt. A cunctis abscede viris, sed maxime ab illo, Virgo, συνείσακτον quem nos de more vocamus (Crede mihi, virgo, Merruæ salsissimus amnis) ; Firmior ille licet sit saxo, purior auro. Namque duplex metus est. Si te fiducia carnis Efficit intrepidam, (quis enim confidere membris Ausit, quæ tecto semper clauduntur eodem ?) Ne tibi pura quidem sit mens, oculique pudici, Sed versula tegat quidquam mens altera carnis, Spirituique neget pacem dulcemque quietem. Ex humili ad superam migrasti corpore mentem ; Cur rursus teneræ laudans consortia carnis, Sacrum dedecoras Sponsum, qui teque tuamque Mirifice affectat formam, nec sustinet ullum Rivalem adjungi? nec te timor occupat ille, 19
PG 37:570Πνοιὴ ταῦτα φέρει, καὶ βέλτερον, εἴ τις ἀρείων· Εἰ δὲ καὶ ἀντιόωσα, μικρὸς μόρος ἐνθάδε θνήσκειν. Ψυχῆς δὲ πλόος ἐστὶ μέγας καὶ πνεύματος ἐσθλοῦ. Τῇ ῥα περιτρομέουσα, πλέον Χριστοῖο δέδραγμαι· Οὐκ οἶον, ποθέω δὲ καὶ εὐδιόωσά περ ἔμπης Χριστὸν ἐμὸν, πόθον ἁγνὸν, ὃς ἔμπεδός ἐστι ποθεῦσιν. Ὅς τις δ’ αὖ χατέων λεύσσει πρὸς χεῖρα Θεοῖο, Οὐ χατέειν δοκέων, καιροῦ πόθον αἶψα λέλοιπεν. Εἰ γὰρ δϊστεύσειε τεὴν φρένα Χριστὸς ἄνωθεν, Καὶ μεσάτην τρώσειεν ἀναψύχοντι βελέμνῳ, Ἀμφοτέρους κεν ἔρωτας ἐποπτεύους’ ἑκάτερθεν, Γνοίης κέντρον ἄνακτος ὅσον γλυκερώτερόν ἐστι. Τί πλέον; υἱήεσσιν ἀναχλοάζουσι τοκῆες Γηροκόμοις, ἀλόχῳ τε πόσις, ἄλοχός τε ἀκοίτῃ. Ξυναὶ δ’ εὐφροσύναι τε, καὶ ἄλγεα καὶ μελεδῶναι Κουφότεραι, σκάζοντι δέ τις βεβαὼς μέγ’ ἔρεισμα. Αὐτὰρ ἐμοὶ τοκέες μὲν, ὅσοι καλὸν ἐξεδίδαξαν, Παῖδες δ’, οὓς ἐδίδαξα. Ὁμόζυγα δ’ οἶον ἐδέγμην Χριστὸν, ὃς ἀζυγέας προσπτύσσεται ἔξοχον ἄλλων, Εἰ καὶ πᾶσι πάγη, σταυρόν τ’ ἐπὶ πάντας ἄειρεν. Ὧ καὶ καγχαλόωσα, καὶ ἢν ἀποθύμια βάλλῃ, Χαίρω, καί με τίθησιν ἐλαφροτέρην καὶ ἀνίῃ, Ὡς χρυσὸν χοάνοισι καθαιρόμενον ῥυπόωντα.
591 S. GREGORI THEOL. CARMINUM LIBER I. THEOLOGICA. Οὔτ᾽ ἄλλῳ ποτὲ παιδί πατήρ φίλος, ἔμπεδον αἰεί. Μὴ δόμον οἰκήσητε περίγραπτον μελέεσσι, Μὴ γαίην ἀρόσητε. Τί δ' ἄμπελος ύμμιν όνειαρ ; Ἐν σκηναῖς ναίοιτε, μέθυσμα τε καὶ γλυκὺ πῶμα 160 Μή ποτ' ἐφ' ὑμετέρῳ λαιμῷ, μή, τέκνα, χέοιτε, ᾿Αλλὰ Θεῷ ζώοιτε, Θεὸν δέ τε πλοῦτον ἔχοιτε Μοῦνον, ἀεὶ ζώοντα, ὁμοῖῖον, ἀστυφέλικτον. » Ὣς ἄρ᾽ ἔφη· παῖδες δὲ πατρὸς ἑτέλεσσαν ἐφετμήν. Οἶδα δ᾽ ἐγὼ καὶ λαὸν ὑποσχεσίης ἐπὶ γαῖαν 465 Ἰέμενον, τοῦ πρόσθε πυρὸς στύλος ἡγεμόνευε, Καὶ νεφέλης ἕλκοντος ἀσημάντου δι' ἐρήμης· Ο πόντος ὑπόειξε, καὶ οὐρανὸς εἶδαρ ἔδωκε, Καὶ πέτρη βλάστησεν ὕδωρ, ὁ δ' ἐχάσσατ' ὀπίσσω Εὐρὺ ῥέων ποταμὸς, καὶ ἥλιος ἔσχεθε δίφρον, 59% Α 170 Καὶ παλάμησι τρόπαιον ἀνὴρ ἔστησε ταθείσαις Σταυρὸν ὑποσκιάων, πίστις δ' ἐπέδησεν ἀκωκάς. Ἠλίας δὲ κόραξι τράφη, καὶ γραῖαν έθρεψε Σιδονίην τυτθῇσιν ἑνὶ ψεκάδεσσι βίοιο, Οὐ ποτέ γ' ἐν πενιχρῇ σιπύῃ λήγοντος ἀλεύρου, 175 Καὶ κεράμοιο βρύοντος ἀεὶ τόσον ὑγρὸν ἔλαιον, Οσσον ἀφύσσετο χερσὶ φιλοξείνοιο γυναικός. Εβραίοι δέ τε παῖδες εὴν ποθέοντες ἐδωδήν, Οφρα κε μὴ βασιλῆος ἐνὶ χρανθῶσι τραπέζῃ, Ασσυρίης καθύπερθε φλογὸς χαίροντες έβησαν. * 180 Ενθεν ἀναψύχοντες, ἐὰ πρὸς δώμαθ᾽ ἴκοντο. Καὶ Δανιὴλ λείουσι ῥιφείς βορά μαινομένοισι, Θρέψε μὲν οὔτι λέοντας, ἐπεὶ χέρας ἐξεπέτασσεν, 'Δερίην δ' ἐνὶ χερσὶν ἐδέξατο δαῖτα προφήτου. Acquisivit pater, divitias, in omne ærum stabiles. Nec domos incolatis corporibus circumscriptas, Nec terram aretis. Quid vos juvabit vitis? In tabernaculis habitate; nec inebriantem, nec dulcem potum 348-349 160 Vestro unquam gulturi nati, Sed Deo vivite; vobisque Deus sit thesaurus, infundite. Qui solus semper vivit, ac neque mutari, neque auferri potest. » Sic ille locutus: filii vero parentis imperio parent. Novi ego et populum in terram promissionis 165 Properantem, cui dux erat columna ignis antecedens, Et nubes deducens per desertum vestigiis carens ; Cui cessit mare, cœlumque escam dedit, Et petra aquam scaturivit, recessitque retrorsum Late fluens amnis, sul cursum inhibuit ; 170 Tropheumque vir erexit extensis manibus In formam crucis, fidesque hostiles gladios constrinxit. Elias a corvis nutritus est, et anum nutrivit Sidoniam parvis ad vitam sustentandam guttis, Nunquam deficiente in paupere arca farina, 175 Semperque urceo tantum olei scaturiente, Quantum hauriebant mulieris hospitum amantis manus. Hebræi pueri dum suum cibum desiderant, Ne regis mensa contaminarentur, Supra flaminam Assyriam alacres conscenderunt, 180 Inde refrigerati in domos suas redierunt. Daniel leonibus projectus esca furentibus, Nou leones nutrivit (manus enim extenderat), Sed delatum per aerem manibus prophetae prandium accepit. 133 Γαίην. Duo Regg. γαίαν. 16ο Χέοιτε. Ita duo Regg. Edit. χέοιτο. 164 Καὶ λαόν. Sic Reg. 990. In edit. deerat και. 166 Νεφέλης ἕλκοντος. Reg. 39 νεφέλη. Reg. 999 νεφέλην. Pro έλκοντος, Coisl. έλκοντο. Sup. lin. ἕλκοντες. Μοι ἀσημάντου. Int. Coisl. et Reg. ἀτριβούς, nullis tritum vestigiis. "Ελκοντος in genere non con- cordat cum νεφέλης, nisi sit poetæ licentia. 168 Βλάστησεν. Coisl. βλύστησεν. Int. βλυσε. 172 Καὶ γραῖαν. Duo Regg. et Coisl. χήραν. 183 'Αερίην. Duo Regg., Coisl. et Chig. ήερίην. METRICA VERSIO. Nec soboli pater ullus, opes sine fine manentes, Percipite, ac læti coelestia carpite regna. Vos primum nullis concludite corpora tectis, Vomere nec terram perstringite: vinea vobis Nulla sit, atque vicem tecti tentoria præstent. Nec vero dulci guttur perfunde Lyæo, O mea progenies, sed Regi vive superno, Divitiasque omnes in eo censuinque repone, Censum qui cunctos stabilis perdurat in annos.» Hæc ait, atque patris nati pia jussa facessunt. Arva quid Isacidas memorem promissa petentes : Queis flammæ monstravit iter nubisque columna, Per deserta trabens quæ nemo triverat ante; Queis cessit pelagus; queis dulcia pabula coelum, Duraque petra dedit latices, gelidusque retrorsum Territus abscessit fluvius, cursuque represso Longior in terris Oxit sua lumina Titan? Et manibus tensis hostilia castra fugavit B Unus homo, crucis in formam pia orachia fingens : Ac gladios ferrumque fides hostile retudit. Eximiumque Eliam corvi pavere rapaces: Isque etiam viduam fractamque senilibus annis, Sidonia haud magnis epulis nutrivit in urbe. Pauper enim dulcein semper dabat arca farinam, Atque olei tantum pleno manabat ab utre, Quantum ab eo sancti detraxerat hospitis altrıx. Quid dicam Hebræos pueros alimenta seorsim Poscentes: ne, si regis mensaque cibisque Implerent ventrem, feda se labe notarent ? Quique etiam læto Chaldæis pectore flammis Insiliunt, redeuntque domuin non corpore læso? Ipse feris Daniel rabidis projectus in escam, Non aluit sævos lacerata carne leones: Sed postquam fuditque preces, palmasque tetendit, Aera per medium delata est esca prophetæ. Quinetiam æquoreus medio de pectore piscis
Σωφροσύνης δ’ ἥν σοί γε γάμος καὶ δεσμὸς ἐέργει, Τῆς μὲν ἐγὼν οὐ σάρκα, Λόγον δ’ ἐπίκουρον ἔθηκα, Καὶ πόθον, ὃς κρατέων ἀλλότριον ἐκτὸς ἔθηκεν, Ὥς τις ἐλαφροτέροισι λέων θήρεσσιν ἐπιστάς. Σάρκες γὰρ τελέθουσιν ὁμόφρονες ἐν παθέεσσι· Τοὔνεκα καί τιν’ ἴσασι φέρειν χάριν ἀλλήλῃσι. Σοὶ βέβριθε τράπεζα, τρύφος δ’ ἐμὲ μικρὸν ἔθρεψεν, Ὡς καὶ χιλιάδας Χριστὸς μέγας ἔν ποτ’ ἐρήμοις. Σοὶ ποτὸν ἡμερίδων, τὸ δ’ ἐμὸν μέθυ πλούσιον αἰεὶ, Κρῆναι, καὶ ποταμοὶ, καὶ φρείατα μακρὰ νάουσι. Σοὶ λιπόωντα πρόσωπα, καὶ εἴματα σιγαλόεντα, Κόσμος ἐμοὶ ῥυπόωσα κόμη, καὶ εἵματα λυπρά. Εἷμα φέρω χρυσοῖσι τινασσόμενον θυσάνοισι Χριστὸν, ἐμῆς ψυχῆς κρυπτὸν περικαλλέα κόσμον. Εὐνή σοι μαλακὴ, τὰ δὲ ῥήγεα σάκκος ἔμοιγε, Καὶ στιβὰς ἐν δαπέδῳ, καὶ δάκρυσι δευομένη χθών. Σοὶ τιμήεις χρυσὸς, ἐμοὶ κόνις ἱμερόεσσα. Μόσχου γαυροτέρη σὺ, κατηφιόωσα νένευκα. Καγχάζεις γελόωσα, παρήϊον οὔ ποτ’ ἔλυσα. Κύδεος ἱμείρεις, τὸ δ’ ἐμὸν κλέος οὐκ ἐπὶ γαίης. Αὐτὰρ ἐπὴν δὴ ταῦτα διαθρήσῃς καὶ ἴδηαι, Ἄθρει καὶ τὰ γάμοιο προσάντεα λάτρισι σαρκός.
591 S. GREGORI THEOL. CARMINUM LIBER I. THEOLOGICA. Οὔτ᾽ ἄλλῳ ποτὲ παιδί πατήρ φίλος, ἔμπεδον αἰεί. Μὴ δόμον οἰκήσητε περίγραπτον μελέεσσι, Μὴ γαίην ἀρόσητε. Τί δ' ἄμπελος ύμμιν όνειαρ ; Ἐν σκηναῖς ναίοιτε, μέθυσμα τε καὶ γλυκὺ πῶμα 160 Μή ποτ' ἐφ' ὑμετέρῳ λαιμῷ, μή, τέκνα, χέοιτε, ᾿Αλλὰ Θεῷ ζώοιτε, Θεὸν δέ τε πλοῦτον ἔχοιτε Μοῦνον, ἀεὶ ζώοντα, ὁμοῖῖον, ἀστυφέλικτον. » Ὣς ἄρ᾽ ἔφη· παῖδες δὲ πατρὸς ἑτέλεσσαν ἐφετμήν. Οἶδα δ᾽ ἐγὼ καὶ λαὸν ὑποσχεσίης ἐπὶ γαῖαν 465 Ἰέμενον, τοῦ πρόσθε πυρὸς στύλος ἡγεμόνευε, Καὶ νεφέλης ἕλκοντος ἀσημάντου δι' ἐρήμης· Ο πόντος ὑπόειξε, καὶ οὐρανὸς εἶδαρ ἔδωκε, Καὶ πέτρη βλάστησεν ὕδωρ, ὁ δ' ἐχάσσατ' ὀπίσσω Εὐρὺ ῥέων ποταμὸς, καὶ ἥλιος ἔσχεθε δίφρον, 59% Α 170 Καὶ παλάμησι τρόπαιον ἀνὴρ ἔστησε ταθείσαις Σταυρὸν ὑποσκιάων, πίστις δ' ἐπέδησεν ἀκωκάς. Ἠλίας δὲ κόραξι τράφη, καὶ γραῖαν έθρεψε Σιδονίην τυτθῇσιν ἑνὶ ψεκάδεσσι βίοιο, Οὐ ποτέ γ' ἐν πενιχρῇ σιπύῃ λήγοντος ἀλεύρου, 175 Καὶ κεράμοιο βρύοντος ἀεὶ τόσον ὑγρὸν ἔλαιον, Οσσον ἀφύσσετο χερσὶ φιλοξείνοιο γυναικός. Εβραίοι δέ τε παῖδες εὴν ποθέοντες ἐδωδήν, Οφρα κε μὴ βασιλῆος ἐνὶ χρανθῶσι τραπέζῃ, Ασσυρίης καθύπερθε φλογὸς χαίροντες έβησαν. * 180 Ενθεν ἀναψύχοντες, ἐὰ πρὸς δώμαθ᾽ ἴκοντο. Καὶ Δανιὴλ λείουσι ῥιφείς βορά μαινομένοισι, Θρέψε μὲν οὔτι λέοντας, ἐπεὶ χέρας ἐξεπέτασσεν, 'Δερίην δ' ἐνὶ χερσὶν ἐδέξατο δαῖτα προφήτου. Acquisivit pater, divitias, in omne ærum stabiles. Nec domos incolatis corporibus circumscriptas, Nec terram aretis. Quid vos juvabit vitis? In tabernaculis habitate; nec inebriantem, nec dulcem potum 348-349 160 Vestro unquam gulturi nati, Sed Deo vivite; vobisque Deus sit thesaurus, infundite. Qui solus semper vivit, ac neque mutari, neque auferri potest. » Sic ille locutus: filii vero parentis imperio parent. Novi ego et populum in terram promissionis 165 Properantem, cui dux erat columna ignis antecedens, Et nubes deducens per desertum vestigiis carens ; Cui cessit mare, cœlumque escam dedit, Et petra aquam scaturivit, recessitque retrorsum Late fluens amnis, sul cursum inhibuit ; 170 Tropheumque vir erexit extensis manibus In formam crucis, fidesque hostiles gladios constrinxit. Elias a corvis nutritus est, et anum nutrivit Sidoniam parvis ad vitam sustentandam guttis, Nunquam deficiente in paupere arca farina, 175 Semperque urceo tantum olei scaturiente, Quantum hauriebant mulieris hospitum amantis manus. Hebræi pueri dum suum cibum desiderant, Ne regis mensa contaminarentur, Supra flaminam Assyriam alacres conscenderunt, 180 Inde refrigerati in domos suas redierunt. Daniel leonibus projectus esca furentibus, Nou leones nutrivit (manus enim extenderat), Sed delatum per aerem manibus prophetae prandium accepit. 133 Γαίην. Duo Regg. γαίαν. 16ο Χέοιτε. Ita duo Regg. Edit. χέοιτο. 164 Καὶ λαόν. Sic Reg. 990. In edit. deerat και. 166 Νεφέλης ἕλκοντος. Reg. 39 νεφέλη. Reg. 999 νεφέλην. Pro έλκοντος, Coisl. έλκοντο. Sup. lin. ἕλκοντες. Μοι ἀσημάντου. Int. Coisl. et Reg. ἀτριβούς, nullis tritum vestigiis. "Ελκοντος in genere non con- cordat cum νεφέλης, nisi sit poetæ licentia. 168 Βλάστησεν. Coisl. βλύστησεν. Int. βλυσε. 172 Καὶ γραῖαν. Duo Regg. et Coisl. χήραν. 183 'Αερίην. Duo Regg., Coisl. et Chig. ήερίην. METRICA VERSIO. Nec soboli pater ullus, opes sine fine manentes, Percipite, ac læti coelestia carpite regna. Vos primum nullis concludite corpora tectis, Vomere nec terram perstringite: vinea vobis Nulla sit, atque vicem tecti tentoria præstent. Nec vero dulci guttur perfunde Lyæo, O mea progenies, sed Regi vive superno, Divitiasque omnes in eo censuinque repone, Censum qui cunctos stabilis perdurat in annos.» Hæc ait, atque patris nati pia jussa facessunt. Arva quid Isacidas memorem promissa petentes : Queis flammæ monstravit iter nubisque columna, Per deserta trabens quæ nemo triverat ante; Queis cessit pelagus; queis dulcia pabula coelum, Duraque petra dedit latices, gelidusque retrorsum Territus abscessit fluvius, cursuque represso Longior in terris Oxit sua lumina Titan? Et manibus tensis hostilia castra fugavit B Unus homo, crucis in formam pia orachia fingens : Ac gladios ferrumque fides hostile retudit. Eximiumque Eliam corvi pavere rapaces: Isque etiam viduam fractamque senilibus annis, Sidonia haud magnis epulis nutrivit in urbe. Pauper enim dulcein semper dabat arca farinam, Atque olei tantum pleno manabat ab utre, Quantum ab eo sancti detraxerat hospitis altrıx. Quid dicam Hebræos pueros alimenta seorsim Poscentes: ne, si regis mensaque cibisque Implerent ventrem, feda se labe notarent ? Quique etiam læto Chaldæis pectore flammis Insiliunt, redeuntque domuin non corpore læso? Ipse feris Daniel rabidis projectus in escam, Non aluit sævos lacerata carne leones: Sed postquam fuditque preces, palmasque tetendit, Aera per medium delata est esca prophetæ. Quinetiam æquoreus medio de pectore piscis
IV: On the WorldIV: De mundo
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Ὤνιός ἐστι δάμαρτι πόσις, καὶ τοῦδε χέρειον Πολλάκις οὐδ’ ἀγαθὸς, καὶ ὤνιος εὖνις ἀκοίτῃ Πολλάκι καὶ στυγερή· τυκτὸν κακὸν, οὐδ’ ἀπόπεμπτον. Εἰ μὲν γὰρ ἐσθλοὶ καὶ ὁμόφρονες, εἰς ἓν ἰόντων Κουφότερος βιότοιο πλόος καὶ μικτὸς ἀήτης. Εἰ δὲ κακοὶ, πόνος ἔνδον ἐφέστιος, ἔχθος ἄπαυστον. Θήσομεν οὔτε κακοὺς, καὶ ὁμόφρονας· ἀλλὰ βαρεῖα Πολλάκι καὶ νεόνυμφον ἐπὶ ζυγὸν ἤλυθε μοίρη. Νυμφίος, εἶτα νέκυς· θάλαμος, τάφος· ἄμμιγα τερπνοῖς Ἄλγεα· μικρὸν ἄεισμα, παροίτερον ἐσθλὸν ἀνιγροῦ. Ἄλλος πυρσὸν ἀνῆψε γαμήλιον, ἔσβεσεν ἄλλος. Ἄλλον τις δ’ ὀνόμηνε πάϊς πατέρ’, ἄλλος ἄτεκνος Ἐξαπίνης, ὅρπηξ τις ὅπως ἀνέμοιο τιναχθείς. Ἄρτι κόρη, μετέπειτα γυνὴ, μετέπειτα δὲ χήρη. Νυκτὶ μιῇ τάδε πάντα, καὶ ἤματι πολλάκι μούνῳ. Ἑλκομένη πλοκάμους, κόσμον τ’ ἀπὸ τῆλε βαλοῦσα Νυμφίδιον, δρύπτουσα παρήϊα χερσὶν ἀραιαῖς, Αἰδὼ παρθενίης πικροῖς παθέεσσι λιποῦσα, Αἰνόμορον καλέουσα πόσιν, καὶ οἶκον ἔρημον Μυρομένη, χῆρόν τε λέχος, καὶ πένθος ἄωρον.
591 S. GREGORI THEOL. CARMINUM LIBER I. THEOLOGICA. Οὔτ᾽ ἄλλῳ ποτὲ παιδί πατήρ φίλος, ἔμπεδον αἰεί. Μὴ δόμον οἰκήσητε περίγραπτον μελέεσσι, Μὴ γαίην ἀρόσητε. Τί δ' ἄμπελος ύμμιν όνειαρ ; Ἐν σκηναῖς ναίοιτε, μέθυσμα τε καὶ γλυκὺ πῶμα 160 Μή ποτ' ἐφ' ὑμετέρῳ λαιμῷ, μή, τέκνα, χέοιτε, ᾿Αλλὰ Θεῷ ζώοιτε, Θεὸν δέ τε πλοῦτον ἔχοιτε Μοῦνον, ἀεὶ ζώοντα, ὁμοῖῖον, ἀστυφέλικτον. » Ὣς ἄρ᾽ ἔφη· παῖδες δὲ πατρὸς ἑτέλεσσαν ἐφετμήν. Οἶδα δ᾽ ἐγὼ καὶ λαὸν ὑποσχεσίης ἐπὶ γαῖαν 465 Ἰέμενον, τοῦ πρόσθε πυρὸς στύλος ἡγεμόνευε, Καὶ νεφέλης ἕλκοντος ἀσημάντου δι' ἐρήμης· Ο πόντος ὑπόειξε, καὶ οὐρανὸς εἶδαρ ἔδωκε, Καὶ πέτρη βλάστησεν ὕδωρ, ὁ δ' ἐχάσσατ' ὀπίσσω Εὐρὺ ῥέων ποταμὸς, καὶ ἥλιος ἔσχεθε δίφρον, 59% Α 170 Καὶ παλάμησι τρόπαιον ἀνὴρ ἔστησε ταθείσαις Σταυρὸν ὑποσκιάων, πίστις δ' ἐπέδησεν ἀκωκάς. Ἠλίας δὲ κόραξι τράφη, καὶ γραῖαν έθρεψε Σιδονίην τυτθῇσιν ἑνὶ ψεκάδεσσι βίοιο, Οὐ ποτέ γ' ἐν πενιχρῇ σιπύῃ λήγοντος ἀλεύρου, 175 Καὶ κεράμοιο βρύοντος ἀεὶ τόσον ὑγρὸν ἔλαιον, Οσσον ἀφύσσετο χερσὶ φιλοξείνοιο γυναικός. Εβραίοι δέ τε παῖδες εὴν ποθέοντες ἐδωδήν, Οφρα κε μὴ βασιλῆος ἐνὶ χρανθῶσι τραπέζῃ, Ασσυρίης καθύπερθε φλογὸς χαίροντες έβησαν. * 180 Ενθεν ἀναψύχοντες, ἐὰ πρὸς δώμαθ᾽ ἴκοντο. Καὶ Δανιὴλ λείουσι ῥιφείς βορά μαινομένοισι, Θρέψε μὲν οὔτι λέοντας, ἐπεὶ χέρας ἐξεπέτασσεν, 'Δερίην δ' ἐνὶ χερσὶν ἐδέξατο δαῖτα προφήτου. Acquisivit pater, divitias, in omne ærum stabiles. Nec domos incolatis corporibus circumscriptas, Nec terram aretis. Quid vos juvabit vitis? In tabernaculis habitate; nec inebriantem, nec dulcem potum 348-349 160 Vestro unquam gulturi nati, Sed Deo vivite; vobisque Deus sit thesaurus, infundite. Qui solus semper vivit, ac neque mutari, neque auferri potest. » Sic ille locutus: filii vero parentis imperio parent. Novi ego et populum in terram promissionis 165 Properantem, cui dux erat columna ignis antecedens, Et nubes deducens per desertum vestigiis carens ; Cui cessit mare, cœlumque escam dedit, Et petra aquam scaturivit, recessitque retrorsum Late fluens amnis, sul cursum inhibuit ; 170 Tropheumque vir erexit extensis manibus In formam crucis, fidesque hostiles gladios constrinxit. Elias a corvis nutritus est, et anum nutrivit Sidoniam parvis ad vitam sustentandam guttis, Nunquam deficiente in paupere arca farina, 175 Semperque urceo tantum olei scaturiente, Quantum hauriebant mulieris hospitum amantis manus. Hebræi pueri dum suum cibum desiderant, Ne regis mensa contaminarentur, Supra flaminam Assyriam alacres conscenderunt, 180 Inde refrigerati in domos suas redierunt. Daniel leonibus projectus esca furentibus, Nou leones nutrivit (manus enim extenderat), Sed delatum per aerem manibus prophetae prandium accepit. 133 Γαίην. Duo Regg. γαίαν. 16ο Χέοιτε. Ita duo Regg. Edit. χέοιτο. 164 Καὶ λαόν. Sic Reg. 990. In edit. deerat και. 166 Νεφέλης ἕλκοντος. Reg. 39 νεφέλη. Reg. 999 νεφέλην. Pro έλκοντος, Coisl. έλκοντο. Sup. lin. ἕλκοντες. Μοι ἀσημάντου. Int. Coisl. et Reg. ἀτριβούς, nullis tritum vestigiis. "Ελκοντος in genere non con- cordat cum νεφέλης, nisi sit poetæ licentia. 168 Βλάστησεν. Coisl. βλύστησεν. Int. βλυσε. 172 Καὶ γραῖαν. Duo Regg. et Coisl. χήραν. 183 'Αερίην. Duo Regg., Coisl. et Chig. ήερίην. METRICA VERSIO. Nec soboli pater ullus, opes sine fine manentes, Percipite, ac læti coelestia carpite regna. Vos primum nullis concludite corpora tectis, Vomere nec terram perstringite: vinea vobis Nulla sit, atque vicem tecti tentoria præstent. Nec vero dulci guttur perfunde Lyæo, O mea progenies, sed Regi vive superno, Divitiasque omnes in eo censuinque repone, Censum qui cunctos stabilis perdurat in annos.» Hæc ait, atque patris nati pia jussa facessunt. Arva quid Isacidas memorem promissa petentes : Queis flammæ monstravit iter nubisque columna, Per deserta trabens quæ nemo triverat ante; Queis cessit pelagus; queis dulcia pabula coelum, Duraque petra dedit latices, gelidusque retrorsum Territus abscessit fluvius, cursuque represso Longior in terris Oxit sua lumina Titan? Et manibus tensis hostilia castra fugavit B Unus homo, crucis in formam pia orachia fingens : Ac gladios ferrumque fides hostile retudit. Eximiumque Eliam corvi pavere rapaces: Isque etiam viduam fractamque senilibus annis, Sidonia haud magnis epulis nutrivit in urbe. Pauper enim dulcein semper dabat arca farinam, Atque olei tantum pleno manabat ab utre, Quantum ab eo sancti detraxerat hospitis altrıx. Quid dicam Hebræos pueros alimenta seorsim Poscentes: ne, si regis mensaque cibisque Implerent ventrem, feda se labe notarent ? Quique etiam læto Chaldæis pectore flammis Insiliunt, redeuntque domuin non corpore læso? Ipse feris Daniel rabidis projectus in escam, Non aluit sævos lacerata carne leones: Sed postquam fuditque preces, palmasque tetendit, Aera per medium delata est esca prophetæ. Quinetiam æquoreus medio de pectore piscis
PG 37:571Σιγήσω τοκετοῖο βέλη καὶ ἄχθεα νεκρὰ Μήτρης ἐν λαγόνεσσι, πικρὸν καὶ ἀμήτορα καρπὸν, Οὐ τεκέων, τεκέων δὲ τάφους πάρος, εἶτα τεκούσας, Πρεσβυτέρους τοκετοῖο μόρους, ἄλοχόν τε λοχείην. Σιγῶ δ’ ἠλιτόμηνα, καὶ ἔκφρονα, καὶ παράσημα, Λώβην ἀνδρομέης γενεῆς, καὶ παίγνια σαρκός. Ταῦτα ταλαντεύοι τις, ὅπη πλάστιγγος ἐρωὴ Δερκόμενος, καὶ πολλὸν ἐμὸς βίος ὕψος ἀνέλκοι Πρὸς Θεὸν ὑψιμέδοντα, πᾶσι περίφαντος ἀρίστοις. Αἴσχεα δ’ ἀλλήλων σιγήσομεν· ὣς γὰρ ἔοικε Παρθενίης στόμα σεμνὸν ἐπεσβολίας ἀλεείνειν. Εἰ δὲ σὺ παρθενίῃ προφέρεις θεοειδέϊ μώμους, Εἴ πού τις καὶ βαιὸν ἐμὴν ᾔσχυνε πορείην, Καὶ Χριστοῖο χιτῶνα τὸν ἄσπιλον αἴσχεϊ μίξε, Σῶν ἀγαθῶν τὸ πρῶτον ἐν ἀμπλακίῃσιν ὑποστὰς, Ὀψίγαμος, ἁγνοῦ τε φυγὰς μεγάλου βιότοιο· Μνήσω δὴ καὶ ἐγὼ κλοπέης πανταίσχεος εὐνῆς, Ἣν ἀλιτροὶ κλέπτουσι, Θεοῦ πατέοντες ἀπειλός. Τοῦτο γὰρ ἐν θνητοῖσι κακῶν ὀλοώτατόν ἐστι Πάντων, καὶ μαλεροῖο πυρὸς πλέον ἔγκατα δάπτον, Εὖτέ τις ἀλλοτρίῃ πελάων κακομήχανος εὐνῇ, Καὶ γόνον ἀμφήριστον ἔχει, καὶ δεσμὸν ἔρωτος. Ἀλλὰ σὲ μὲν μοιχοὶ καὶ ἀλάστορες οὔτι γάμοιο Εἴργουσιν·
S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER I. THEOLOGICA. 210 Τῶν σὺ μνωομένη, τήρει βίον ἁγνὸν "Ανακτι, Α "Η πέλαγος τέμνουσα θοῇ καὶ ἐπαρτέῖ νηί, · Πάμπαν ἐν ἐλπωρῇσιν ἀμείνωσι, μή σε δολώση Χρειώ, ή τε τάχιστα καὶ ἔμφρονα φῶτα δαμάζει. Τούνεκα καὶ δολόμητις, ἐπεὶ Χριστοῦ βασιλῆος Εἰς πεῖραν καθέηκε, Θεὸν βροτόν ἄμμιγα λεύσσων 215 Πεινάοντ', ἐκέλευσε λίθους εἰς εἶδαρ ἀμείψαι, Ως κεν χρηΐζοντα ἐν ἄρκυσιν ᾖσιν ἔλῃσιν. ᾿Αλλὰ Θεοῦ μὲν ἅμαρτε, σὲ δὲ βροτὸν οὔλια σαίνει Ως βροτόν. ᾿Αλλὰ Θεοῦ γε πέλοις, καὶ τῆλε διώκοις Ἐχθρὸν, ὅλη μίμνουσα Θεοῦ, καὶ σαρκὸς ὕπερθεν. 220 Μηδ' ὡς ἐν πλεκτοίο χοροῦ περιηγέῖ κύκλῳ, Τὸν μὲν δεξιτερῇ κατέχοις, ἄλλον δέ τε λαιῇ, Ἶσον ἐφαπτομένη καὶ σχιζομένη θεότητος, Ημισυ μὲν Χριστοῖο, τόδ' ἥμισυ σαρκὸς ἐοῦσα· 506 225 Πνεύματος ἱσταμένοιο καὶ εὔδια κυμαίνοντος, Ἴσχειν νηοπέδῃσι ταχὺν πλόον, ἢ δ' ἀπὸ γαίης Ελκεσθαι, νωθρήκτε δι' οίδματος οἶμον ὁδεύειν, Αμφω ποντοπόροις καὶ πεζοπόροισιν ὁμοίην. Μηδὲ τεῇ ζωῇ βαλέειν ἐχενηΐδα σάρκα, 230 "Ητε καὶ ἱεμένην περ, όμως κατὰ νῆα πέδησεν. Ἀλλ᾿ ὥς τι στεινοῖς πόρου διὰ ῥεῖθρον ὁδεῦον Ροιζηδόν, μολίβου] περιηγέος ἐν κενεῶσιν Ολκοιο πλήθοντος ὅσον χάδε, καὶ πρὸς ἀνάντες Δέσμιον ἄλλεται ώκα, βιαζόμενον κατόπισθεν, 255 Ως κέλομαι σέο φίλτρον ἑνὶ πραπίδεσσι τεῇσι Σφιγγόμενον, Χριστοῖο καταντίον ὕψι φέρεσθαι, α. Μὲ καλὴν πίειραν ἐπικλύζειν τίν' άρουραν. ✓ 210 Horum tu recordata, vitam Regi puram custodi, Freta omnino bona spe, ne te decipiat Egestas, quæ celerrime prudentem hominem domat. Quare dolorum inventor, ubi Christum regem Tentaturus accessit, Deum simul et hominem videns 215 Esurientem, jussit ut lapides in cibum mutaret, Ut indigentem retibus suis caperet. Sed in Deo quidem operam lusit; tibi vero homini perniciose blanditur Ut homini. Sed Deo adhære, et procul fuga Hostem, tota Dei manens, et carne superior. 220 Neque, ut in nexæ choreæ circumacto orbe, Hunc dextra teneas, illum sinistra, que contingens Deum, et ab eo divisa, Christo dimidium tui, dimidium carni tribuens : Nec mare navigans celeri et instructa nave, 225 Flante vento et leniter undante, Contineas anchoris celerem ratem ; vel a terra Retrahas, segnemque per undam viam incedas, Ambobus similis, navigantibus et pedibus iter agentibus: Nec vitæ tuæ immittas remoram carnem, 230 Quæ etiam properantem navem detinet. Ac veluti angusto meatu fluentum decurrens Magno strepitu, plumbi rotundi in cavitatibus, 352-353 Canali repleto, quantum continere potest, sursum fertur. Et constrictum illico salit, vi retrorsum propulsante, 235 Sic jubeo amorem tuum in tuis præcordiis Constrictum, ad Christum in sublime ferri, Aut pulchram et pinguem irrigare terram : 211 Εν ἐλπωρῇσιν. Duo Regg. ἐπ' ἐλπωρῇσιν. 216 Χρηΐζοντα. Reg. 992 et Int. χρηΐζοντι. Μος Ελησιν. Duo Regg. έληται. 218 Βροτόν. Ita Coisl. Edit. Θεόν. 126 Η δ' ἀπό. Ita Reg. 39. Edit. ἢ ἀπό 228 Αμφω, etc. Hunc versum, qui non legebatur in versione metrica, uno e præcedentibus duobus vicibus iterato, supplevimus distinximusque itali- cis. (Ca:£LAU.) METRICA Hæc memori volvens animo, pulcherrima virgo, Spe comitata bona, te vitæ semper ab omni Parte Deo studeas puram sanctamque tueri, Nec, quæ etiam facilis prudentia pectora frangit Unquam te fallat duris in rebus egestas. Quippe etiam Christum dum tentat callidus hostis, Esurie pressum cernens, durissima saxa Protinus in dulces jubet illum vertere panes : Ut sic pestiferis laqueis involvat egentem. Vanus at in Christo ſuit illius impetus omnis. Ergo mortiferis, Christum velut ante salutis Auctorem, illecebris homines mulcere laborat. Sed te junge Deo, procul hostem pelle malignum, Christi tota manens, teneræ nec subdita carni. Nec velut in lepidæ fieri solet orbe choreæ, Hunc dextra, liunc læva teneas, quantumque pro- [pinqua, Tantum etiam a Christo sis omnipotente remola 929 Εχενηΐδα. Reg. 991 : Εχενης, εἶδος ἰχθύας εἴρηται ἀπὸ τοῦ ἔχειν καὶ κρατεῖν τὴν ναῦν· Genus est piscium, sic dictum, quod arreptam navem reti- neat, quo nomine eleganter carnem vocat Grego- rius : quippe corpus, veluti injectis compedibus, animam premit, nec eam cœlum se efferre sinit. 232 Ροιζηδόν. Ιta tres Regg. et Coisl. Edit. ῥη- ζηδόν. 233 Ανάντες. Ita Coiss. int. Reg. ανωφερές. VERSIO. B Et simul addicas animum carnique Deoque. Equora nec celeri sulcans infida carina, Dum tibi flat zephyrus nec magnas excitat undas, Committe, ut cursum ratis anchora jacta retardet : Non etiam e tellure trahe hauc, segnemque per altum Carpe viam, nautæ similis, similisque pedestri, Nec vitæ ipsa tuæ immittas echeneida carnem Quæ velut injecta properantem compede puppim Detinet, ac tantam cogit subsistere molem. Ac velut angusto decurrens unda meatu, Plumbeus ut primum lympha labente canalis Plenus aquas ultra nullas capit, illico vincta Acclivisque salit, vi propulsante retrorsum : Non secus ipse tuum, qui mente arctatur, amorem Te jubeo ad Christum sublato tollere fluctu, Aut pulchram quamdam pinguemque obducere ter- [ rante Nam si nuc atque illuc liquidas diffuderis undas
PG 37:574γαμέει δὲ καὶ ὃς ἐνὶ φάσγανον ἧκε Δυσμενέος πλευρὴν μοιχοκτόνον, εἰσέτι λύθρου Στάζων ἀνδρομέοιο, καὶ ὃς ὑπάλυξεν ἀκωκήν. Τῶν δέ με τίς Χριστοῖο πόθον ἀποτηλόθι θήσει Ἀφραδέων, ψηφὶς δὲ μικρὴ ῥόον εὐρὺν ἐφέξει; Οὐ θέμις, οὐδ’ ἐπέοικεν, ἐπεὶ πολὺ λώϊόν ἐστιν, Αἰρομένων πλεόνων, πίπτειν τινὰς (εἰ θέμις εἰπεῖν Τόνδε λόγον γλώσσῃσιν ἐναντίον), ἠὲ χαμάζε Μίμνειν δειδιότας, μή που πτερὸν ἐς χθόνα ῥεύσῃ. Οἱ μὲν γὰρ ἐσθλοὶ, Χριστοῦ κλέος, οἱ δὲ κάκιστοι, Ὥς τε λίθον πέμποντες ἐς οὐρανὸν ἀφραδίῃσι, Δέχνυνται κακίην τε καὶ αἴσχεα οἷσι καρήνοις Ἄγγελος ἦν τοπάροιθεν Ἑωσφόρος. Ἀλλὰ πεσόντος, Οὐρανίοις παρέμιμνεν ἑὸν κλέος, ὡς δὲ μαθηταῖς Οὐδὲν Ἰούδας ὄνειδος, ἐπεὶ πέσεν, ἀλλ’ ὁ μὲν ὦκα Ἐξ ἀριθμοῦ λογάδων, οἱ δ’ ἕνδεκα μίμνον ἄριστοι. Καὶ πόντος τιν’ ὄλεσσεν, ὁ δ’ ἱστία λευκὰ πετάσσας, Πλώει ναυηγοῦ λεύσσων τάφον, ἢ ἀπὸ τύμβου Πείσματα λυσάμενος, πρυμνήσια δ’ ἔνθεν ἀνῆψε. Μῆτερ ἐμὴ, κέλεαί με λιπεῖν βίον ὧδ’ ἀνιόντα, Ἠὲ λόγον στήσωμεν, ἐπεὶ κράτος ἐστὶ θυγατρὸς, Κάρτος ἐμὸν, τοκέων δὲ καὶ ὡς κράτος; Εἰ δ’ ὅτι μήτηρ Παρθενίης σὺ γέγηθας, ὅσον κλέος ἐστὶν ἐμοῖο;
PG 37:576Οὐκ ἀί̈εις ὅτι πάντες, ὅσους κατέλεξας ἀρίστους, Ἐκ τοκέων, τοκέων δὲ δικαιότεροι καὶ ἀρείους; Καὶ Χριστὸς Μαρίης μὲν, ἀτὰρ πολὺ φέρτερός ἐστιν, Οὐκ οἶον Μαρίης τε, καὶ οὓς περὶ σάρκες ἔχουσιν, Ἀλλὰ καὶ οὐρανὸς εὐρὺς ὅσους νόας ἀμφικαλύπτει. Καὶ στάχυς ἐξ ὀλίγου μὲν, ἀτὰρ στάχυς ἐβλάστησε Σπέρματος, ἐκ ψαμάθου δὲ μέγ’ ἔξοχος ἔπλετο χρυσός. Ἡ δὲ λόγοιο κορωνίς· ἐπ’ ἀμφοτέροισι βίοισιν, Ἀζυγίῃ τε γάμῳ τε, τίν’ εἰκόνα μῦθος ἐφεύροι· Ὧδέ κεν ἀθρήσειας ἐμοῦ μύθοιο τελευτήν. Χειμέριαι νιφάδες, τὰ δέ γ’ ἄνθεα εἴαρος ὥρῃ, Καὶ πολιὴ ῥικνοῖο, τὸ δὲ σθένος ἡβώοντος. Ἤδη δ’ ἄνθεα μέν γ’ ἐνὶ χείματι, χειμέριαι δὲ Ὤφθησαν νιφάδες ποτ’ ἐν ἤμασιν εἰαρινοῖσι. Καὶ πολιὴν ἀνέτειλε νέος, καὶ γῆρας ἐλαφρὸν Ἔδρακον ἀρτιχνόοιο πολὺ σθεναρώτερον ἀνδρός. Ὡς ἄρα συζυγίη μὲν ἔφυ χθονὸς, ἀζυγίη δὲ Χριστοῦ παμβασιλῆος ὁμόζυγος. Ἀλλὰ καὶ ἔμπης Παυράκι παρθενίη μὲν ἐπὶ χθόνα νεῦσε βαρεῖα, Συζυγίη δ’ ἤϊξε πρὸς οὐρανὸν, ἔνθεν ἀέλπτως Ἄμφω ψευδόμεναι, ἡ μὲν γάμον, ἡ δὲ κορείην.
601 SECTIO II. POEMATA MORALIA. 2,2 Τῇδε γὰρ ἁμάρτησαν ἁμαρτάδες, ὡς ὅτ' ἀρίστῳ 290 Αιχμητῇ στρατὸς ἄλλος, ἐπὴν διὰ τεῖχος ἔλῃσιν. Ασπίδος οὐ μέγα τύμμα, δίδωσι δέ γ' αὐτίκα πότμῳ Υπναλέῳ, καὶ τερπνὸς ἀποπνείουσιν όλεθρος. Τῷ, μή μοι ρυπόωσαν ἔχειν φρένα, μηδ' ἐπὶ τυτθοῖς. Γαστὴρ κλείθρα φέρουσα, τάχ' ἂν κακότητα φύγῃσι. 295 Τὴν δ᾽ ἄθυρον τρομέω μή τις χοὸς ὕβρις ἐπέλθῃ. Σώματι δαμναμένῳ, συνδάμναται οίστρος ἀναιδής. Οἶνος παρθενικῇσι χόλου πλέον ἐστὶν ὄνειδος, θυμὸς δ' αὖ μανίης. Οἶμος δέ τε πάντα μύροις. Παρθένε, θρύπτεό μοι μηδ' ἐν ρυπόωσι χιτῶσιν· 300 Εστι καὶ εὐτελίης τι κακόν, ὁρόωντας ἰαίνειν. 602 Α΄ Μηδὲ παρειάων σκιρτήμασιν ἐχθρὸν ἐγείροις. Αἰσχεῖ καγχάζοιεν, ὅσαις τέγος ἀκλήϊστον Χάρματι παλλομέναις. Σοὶ δ᾽ ἵλαος ἦκα παρειή Λυέσθω, τὸ δ' ἔρευθος ὑπαντέλλοιτο, τάχιστα 505 Κλέπτον εύφροσύνην. Αἰδὼς δ' ορόωσιν έρευθος. Φθέγγεσθαι μὲν ἔοικε Θεοῦ πέρι παῦρα γυναιξὶ, Τόσσον, ὅσον Τριάδος σεπτήν φύσιν ίδμεναι οἷον, Τρισσὴν ἐν θεότητι, μίαν χάριν (οὐ γὰρ ἄμεινον Σιγαν εὐσεβίης καὶ ῥήματα), εἰσαίειν δὲ 310 Πλείονα, καὶ τρομεραῖς ἄμφω φρεσὶν εὐαγές [ως τε, Και καθύπερθε φέρειν αἰδοῦς σκέπας. Οἱ δὲ μάχοιντο Hoc enim scelus ingens scèlerum secuta est turba, veluti cum optimum Aspidis non grande est vulnus, dat tamen extemplo mortiferum Soporem, et dulcis est mors exspirantibus. Quapropter ne vel levissimis mentem inquines maculis. Venter claustra ferens, forsan contagia effugerit. 295 Foribus autem carenti timeo, ne qua pulveris injuria superveniat. Corpore domito, simul domatur stimulus inverecundus Vinum virginibus majus est probrum quam ira; Ira vero rursus, quam insania. Via autem hæc omnia sunt mortis. Virgo, ne fracta ac dissoluta sis in sordidis vestibus; 300 Est enim, vel in vilitate vestium aliquid mali, videntes delectare. Neque genarum subsultibus inimicum excites. Inhonestos tollant cachinnos, quibus est tectum patens 356-357 Gaudio salientibus. Tibi vero benigna leniter gena Solvatur, ruborque exoriatur, confestini 305 Furans oblectationem. Virgineus enim rubor videntibus pudorem incutit. Pauca quidem de Deo loqui decet mulieres, Tantum, quantum sat est ut venerandam Divinitatis naturam inte….igant Trinam in divinitate, unam gratiam (non enim melius est Pietatis verba tacere). verum audiant 310 Plura, et utrumque tremebunda mente et sancte, Et desuper pudoris velum ferant. Certent autem 290 Αιχμητῇ. Sic tres Regg. et Coisl. Edit. α'- χμητής. Μοχ διὰ τεῖχος ἔλῃσιν. Benedictini propo- nunt ἄληται pro έλησιν, sed sine ulla codicum au- ctoritate, et sine necessitate ulla, cum diá perti- neat ad verbum sequens, διέλῃσιν. (CAILLAU.) 291 Πότμῳ. Coisl. πότμον. 295 Μηδ' ἐπὶ τυτθοῖς. Hæc jungit Combefisius cum versu sequenti, γαστήρ κλείθρα φέρουσα, sic- que interpretatur: Ne in minimis claustra respuens, ad vitium forte et libidinem prorual. Hæe, inquit, Gregorii adversus gulam, non quod expressit Bil- lius Statuendus illi et in minoribus modus, ne si præter justam necessitatem habenæ lazentur, quod vitii est, obrepat, ipsaque vitiorum caterva, quorum parens fonsque gula. Nos secuti sumus codicis Coisl. interpretem : Διὰ τοῦτο μηδὲ μικρῆς μολύνειν ἀνέχου ῥυπάσμασι τὴν ψυχήν κλειομένη γὰρ ταχέως ἂν φύγῃ κάκωσιν. 294 Κακότητα. Ita Regg. quatuor. Edit. κατό τητι. 297 Παρθενικῇσι. Int. ταῖς παρθένοις. 299 Θρύπτεο. Bill. : Ne inde supercilium tollas, quod tibi sordida vestis, quod Combefisio non placet. 302 Αίσχει. Chig. άσχετα. Μος καγχάζοιεν. Ma Coisl. Edit. καχλάζοιεν. 503 Χάρματι παλλομέναις. Int. Coisl. ὑπὸ χα- ρᾶς ἀπαλλομέναις. 306 Γυναιξί. Reg. 39 ad marg. ὅ τι δει τας παρ θένους περὶ τῆς ἁγίας Τριάδος φθέγγεσθαι. 308 Μίαν χάριν, unum Numen. 310 Εὐαγέως. Reg. 991 εὐαγέαις, et sup. lin. καθαραίς. METRICA VERSIO. Non aliter quam cum perruptis moenibus urbem Ingreditur miles, sequiturque exercitus omnis. Aspidis haud grande est vulnus: tamen illa soporem Mortiferum extemplo inducit, vacuusque dolore Interit, excepit qui tetrum corpore virus. Ergo cave, ne vel labes tenuissima nentem Inficiat, minimasque etiam procul abjice noxas. Venter claustra ferens vitii contagia forsan Evitare queat : sed si laxentur habenæ, Januaque hic omnis pateat, metus imminet ingens, Ne furtim obrepat carnis lascivia quædam. Corpore cum domito facilis Cytherea domatur. Vinum virginibus probrum est obscenius ira: Turpius ira malum graviusque in virgine crimen, Quam furor in reliquis; iter hoc ad tartara ducit. Nec rursum quia membra tegit tibi sordida vestis, B Inde supercilium tollas. Nam gɩoria vana Interduin tacite in viles irrepit amictus. Nec gena pestiferum fœdis subsultibus hostem Excitet. His etiam petulantes linque cachinnos Lætitiamque vagam, faciunt quæ corpore quæstum. At tibi solvatur leni gena candida risu, Purpureusque rubor confestim gaudia fallat. Nam qui virginea cernunt in fronte ruborem, His cadit exorto petulantia victa rubore. Femina pauca loqui de summo Numine debet, Hactenus ut Triadis naturam intelligat unam In tribus (haud etenim pictatis verba tacere Utilius fuerit), sed plura admittat in aures : Atque utrumque pio faciat tremefacta pavore, Et nivei externe velum ferat usque pudoris. Pugnet docta cohors, adversaque verba profundat, 290) Bellatorem sequitur exercitus, quando mcnia perrupit.
V: On ProvidenceV: De Providentia
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 37:578Ἀλλὰ, φίλοι τοκέες τε καὶ ἄζυγες εἰσέτι κοῦροι, Μέχρι τίνος χθαμαλοῖσιν ἐοικότες ἠὲ χελώναις, Ἢ καὶ λοξοβάμοισι καὶ ὀκταπόδεσσι παγούροις, Ἢ δολιχῶν ὀφίων σκολιοῖς μηρύμασι γαστρὸς Ζώοιτε στυγερῷ βεβαρηότες ἄχθεϊ σαρκός; Δεῦρ’ ἄγε καὶ Χριστοῖο παραιφασίην ἀί̈οντες, Κάλλος τ’, εὐκλείην, πλοῦτον, γένος, ὄλβον, ἅπαντα. Ῥίψαντες, κακότητος ἀπηνέος ἔκγονα τερπνὰ, Ἔνθεν ἀνεγρόμενοι, ζωῆς ἐπιβῶμεν ἐλαφρῆς, Ἁγνότατοι καθαροῖσιν ὁμόφρονες οὐρανίοισιν, Ὥς κεν δὴ μεγάλοιο Θεοῦ τελέθοντες ὀπηδοὶ, Γηθόσυνοι μέλπωμεν ἑόρτιον ὕμνον ἄνακτι· Εἰς δὲ γάμον λήξαντες, ἀπ’ ἀγλαί̈ης παραδείσου, Καὶ γαῖαν πολύμοχθον, ἅ θ’ ἕσπεται ὀλλυμένοισιν, Ἔμπαλιν ἐξ ἀδέτοιο βίου πρὸς κῦδος ἴωμεν, Καὶ φυτὸν ἄλσεος ἐσθλὸν, ὅθεν πέσον ἀφραδίῃσι. Τοῖα καὶ ἀζυγίη θεοείκελος. Οἱ δὲ δικασταὶ Συζυγίην ποθέοντες, ὅμως στέψουσι κάρηνον Παρθενίης. Χριστὸς δὲ διδοὺς γέρας ἀμφοτέροισι, Τὴν μὲν δεξιτερῇ παραστήσεται ἐγγύθι χειρὶ, Τὴν δ’ ἑτέρην λαιῇ, κῦδος δέ τε καὶ τὸ μέγιστον. Β. Ὑποθῆκαι παρθένοις. Νίκη μὲν δὴ σεῖο, καὶ ὃς μάλα σαρκὸς ἑταῖρος, Ὧδε δίκην δικάσειε.
PG 37:580Μικρὸν δ’ ἐπέεσσιν ἐμοῖσι, Παρθένε κυδήεσσα, καὶ ἀγλαόμητι, περίφρων, Οὔατα παρθεμένη, καὶ ἐνὶ φρεσὶ σῇσι βαλέσθαι Μῦθον ἐμόν. Πολιῆς δὲ παραίφασίς ἐστιν ἀρίστη. Μή σε νόος τρώσειεν ὑπερνεφέουσαν ἐρωαῖς. Πολλάκι γὰρ πτῶσις μὲν ἀπὸ χθονὸς ὑψός’ ἄειρεν, Ἐς χθόνα δ’ ὕψος ἔθηκε. Θεῷ τάδε τέθμια κεῖται, Εὐμενέειν γοεροῖσιν, ὑπερφιάλους δὲ κολούειν. Μηδὲ μικροῖς μέτροισι τεὴν σταθμώμενος οἶμον, Εἴ τινα παρθρέξειας ἀπόδρομον, ἠὲ κάκιστον, Τέρμα πέλειν ἀρετῆς τόδ’ ὀί̈εο· οὐ γὰρ ἄριστον Τῶν ὀλίγων προφέρειν. Μέτρον δέ σοί ἐστιν ἐφετμὴ, Καὶ Θεὸς, οὗ σύ γ’ ἄπωθε, καὶ εἰ τροχαλώτερος ἄλλων. Σκέπτεο μὴ καθύπερθεν ὅσων, ὁπόσων δ’ ὑπένερθεν Ἑστηὼς, πάντων προφερέστατος εὔχεαι εἶναι. Οὐρανὸς εὐρὺς ὕπερθε, σὺ δ’ ἐν χθαμαλοῖσιν ἀείρῃ. Ἔκλυον, ὡς νεπόδεσσι καθ’ ὕδατος αὐγάζονται Μήνη τ’, ἠέλιός τε καὶ ἀστέρες. Οὐ μὲν ἄρ’ οἵ γε Κωφὰ δ’ ἀληθείης ἰνδάλματα εἰσορόωντες, Τέρπονθ’ ὡς φωστῆρσιν ἀφαυροτάτοισι τύποισιν. Οὔ ποτε γὰρ νώτων πολιῆς ἁλὸς ἐξαναδύντες, Ἀτρεκέως λαμπτῆρας ἐθηήσαντο πάροιθεν· Ἢ τάχ’ ἂν ἐσκέψαντο φάος καὶ παίγνια φωτός. Ὥς τινες· οὐ γὰρ ἄνακτος ἐτήτυμον ἔδρακον ὕψος·
605 SECTIO II. POEMATA MORALIA. Τῷ, μή μοι περάτων γαίης απο πίστιν ἀγείρειν. Δίδεό μοι πολιὴν, καὶ ἔσπεο ἤθεσι κεδνοῖς. 340 Πλεῖον γάρ τι φέρει πολιή νεότητος εχέφρων. Μηδὲ μὲν εὐσεβέουσα περίδρομον ἔνθα καὶ ἔνθα, Πολλάκις οὐ κατὰ κόσμον, ἅμ᾽ ἀνδράσι κουφοτέροισι Σὸν πόδα δινεύειν ἱερούς σπεύδοντ᾽ ἐπὶ χώρους, Καί περ τηλόθ' εόντας. Ἐφέστιος ἐστιν ἅπασι 345 Χριστὸς ἄναξ πελάων τε καὶ ἐν κραδίη φιλέον. [τος. Αζεό μοι πρώτιστα Θεόν, μετέπειθ' ἱερα Χριστὸν ἐπιχθόνιον, ζωῆς σημάντορα σεῖο· Ο πελάειν πτερόεσσα, καὶ ᾧ σιγῶσ᾽ ὑπείκειν, ?,? Α "Ω γήθειν ἀνιοῦσα, καὶ ᾧ ρειουσ' ὑποείκειν, 350 "Ως κεν ὑποτρομέουσα, παλίσσυτος ύψι φέρησι Αλλοις τέθναθι πᾶσιν, ἐπεὶ τόδε λώϊόν ἐστι Παρθενικαῖς, ἢ γυμνὸν ἔχειν βίον, ἀσκεπέα τε. | Αἰνῶ θηλυτέρων, τὰς ἄρσενες οὐδὲ ἴσασι, Ζῶσι δ' ἑκὰς βιότοιο, Θεῷ δέ τε κρυπτὰ πέφανται. 555 Λίην εὐσεβέειν, λίην δέ τε μὴ βλεμεαίνειν. Κύδεος ἱμείρουσα, τάχ' ἂν κλέος ἐσθλὸν ὀλέσσαις, Ανδράσι τὸ περίφαντον· ὅλοιτο δὲ θήλεος αὐχήν. Ζηλούσθω μὲν ἄριστος, ὁ δὲ στυγέοιτο κάκιστος. Τὸ φθονέειν ἀγαθοῖς ἴσον, στέργειν τε κακίστους. 360 Μήτε κακούς ορόωσα γαληνιόωντας, ὁδοῖο Quare ne mihi a finibus terræ fidem quæras. 358-359 Reverere mihi canitiem, et graves imitare mores. 340 Plus enim prodest prudens senectus quam juventus. Ne pietatem exerceas, huc et illuc discurrens. Sæpe etiam indecore, cum viris levissimis Iter pedibus facere -tudens ad sacra loca Etiam longe reinota. In cujusque domo est 345 Christus rex et proximus, et in ipso corde amantis. Venerare mihi in primis Deum, deinde sacerdotem Christi personam in terra gerentem, vitæ ducem tuæ, Cui te velox adjungas; huic tacita te submittas; Hoc gaudeas sursum tendens, huic labens cedas, 350 Ut tremebunda rediens in altum tollaris. Aliis omnibus mortua sis, siquidem hoc utilius_est Virginibus, quam in omniuni oculis et propatulam vitam ducere. Laudo ex virginibus, quas viri neque norunt : Vivunt autem procul a mundo, verum Deo patent occulta. 355 Multum pietatem cole, multum autem ne extollaris. Gloriam desiderans, cito forte veram gloriam amiseris, Etiam in oculis hominum; pereat autem mulieris fastus. Unice diligatur optimus, odio autem habeatur pessimus. Invidere bonis idem est, ac amare pessimos. 360 Nec malos videns tranquillos, a via 338 Top μ pot. Virgines eas perstringit Grego- rius, quæ sine delectu exteros omnes hospitio ex- cipiebant; idque eo se facere causabantur, ut fidei Christianæ pietatem ipsorum doctrina alerent. (BILL.) 340′ Tɩ. Tres Regg. tɛ. 341 Περίδρομον. Int. περιτρέχοντα. 344 Eglorios. Tota hic doctrina alterius Gre- gorii, Nysseni videlicet, epist. De peregrinatione ad Jerosolymam et ad alia loca sancta. Quæ religio, ut non vana, sic parum virgini aut monacho congrua. 346 Aeo. Sic tres Regg. et Coisl. Edit. ɛo. 348 Υποείκειν. Reg. 990 υπήχειν. 606 353 Onlvrépwr. Ita Regg. quatuor. Edit. Orλu- τεράων. Μοχ ἄρσενες. Reg. unus ἄρσενα, quæ με quidem virum norunt. Sed legendum foret tal pro tás, vel al. 354 Θεῷ δέ τε. Tres Regg. Θεῷ τῷ. Alius Θεῷ τά. Non displicet primna lectio Θεῷ τῷ, φτινι Procul a mundo, vivunt Deo, cui manifesta sunt occulta. 557 Arôphơi có. Sic Regg. tres. Edit. tê. Coisl. tot, cujus int. locum hunc sic exponit: dóns &π- θυμία, καὶ τὸ ἐν ἀνδράσιν ἐπίδεικτον δόξης ἀγαθῆς epos, gloriam cupiens, et quod apud homines est præclarum, cito forte veram amiseris gloriam. METRICA VERSIO. Colligere ergo fidem caveas a finibus orbis. Quinetiam canos hominis seniumque verere, Et mores imitare graves. Cordata senecta Commoda plura feret, quam stulta levisquejuventus. Nec vero ardenti pietatis concita zelo Cum levibus discurre viris, oblita decori, Adque sacras ædes procul a te perge remotas. In cujusque domo Deus est, cunctisque propinquus, Pectoreque in medio semper versatur amantis. n primis venerare Deum, tum deinde sacratum Pontificem, in terris fungentem munere Christi : Quo duce certa teris fluxæ vestigia vitæ. Huic tu præpetibus comitem te adjungito pennis, Hnic taciturna tuum, virgo, submittito collum. Hoc gaude alta tenens, huic labens cede doleque; Te pavor ut rursus tractum subducat in altum. Mortua sis cunctis aliis, velutique sepulta. Namque hoc virginibus melius, quam ducere vitam B Expositam cunctorum oculis fœdeque retectam. Illa mihi mulier, quam nescit turba virilis, Quæ procul a mundo vivit, quæque abdita Christo Cernitur, illa mihi dignissima laude videtur. Magna quidem tua sit pietas, præclaraque virtus : Nec tamen idcirco pietatis, laude tumescas. Laudem etenim captans hominum famamque ca- [ducam, Egregiam laudem amittes nomenque perenne. Femineo e sexu fastus tollatur inanis Quem tu virtutis meritis fulgere videbis, Hunc ferventer ama, et tota complectere mente : Contra, quem vitiis tinctum perspexeris, illum Insectare odio. Non est in dispare culpa, Qui premit invidia motus virtutis alumnos, Quain vitio addictis qui se profitetur amicum. Nec tranquilla malis cum prospicis omnia, rectuni Desere iter justos nec cum mala plurima vexaut,
PG 37:581Μικρὸν ἀναθρώσκοντες, ἔχειν δοκέουσι πᾶν ὕψος. Ἀλλὰ σὺ τοῦ μὲν ἔμαρψας, ὃ δ’ ἔλπεο, τοῦδ’ ἐπίβαινε Βαθμοῖς ἐν πλεόνεσσιν, ἀεὶ τὸ πρόσθε δεδορκώς. Καὶ στάσις ἐστὶ κάκιστον· ἐπείγεο δ’ ὡς καταμάρψων, Μέχρι σε καὶ πυμάτην ἐπὶ βαθμίδα Χριστὸς ἀνάξει. Μὴ δέ σε Μῶμος ὄπισθε βάλοι, καὶ γλῶσσα κακίστη Ἰὸν ἐχιδναῖον πέμπους’ ἐπὶ σοῖσι καλοῖσι, Δοιαὶ γὰρ μερόπεσσιν ὁδοὶ, καὶ δισσὸν ὄνειδος· Ἡ μὲν γάρ τε κακὴ, καὶ ἐς τέλος ἶσον ἄγουσα, Ἡ δ’ ἀγαθὴ, καὶ τῆσδε φίλον τέλος, ὡς ἐπέοικε. Μῶμος δ’ ἀμφοτέρῃσιν· ἐπεὶ γλώσσης τί κεν ἦεν Φέρτερον, εἰ μούνοισιν ἐπέχραε τοῖσι κακίστοις; Νῦν δ’ ἡ μὲν πάντεσσιν ὁμῶς ἀγαθοῖς τε κακοῖς τε Λύσσα πέλει. Σὺ δέ μοι φράδμων καὶ ἐπίσκοπος εἶναι Ἀμφοτέρων, καὶ τὴν μὲν ὀπίζεο, ἥ τις ἀλιτροῖς Ἕσπεται, ὡς κακότητα φύγῃς, τὴν γλῶσσα χαλέπτει. Τῆς δ’ ἑτέρης μοι τόσσον ἔχειν δέος, ἣν ἀγαθοῖσιν Ἐχθρὸς ἐφοπλίζει πικρὴν κακὸς, ὅσσον ἀήτου Ἀγγίαλος πέτρη καὶ κύματος ἀγνυμένοιο. Μήτ’ αἰσχρόν ποτε μηδὲν, ὃ πλείοσιν εὔαδε, ῥέξῃς, Μή τ’ ἀγαθοῦ λήξειας, ὅ κεν στυγέωσι κάκιστοι. Ἔρδειν δ’ εὐκλείης μὲν ἐπάξια. Ἢν δ’ ἀπέῃσι, Μή σέ γ’ ἀνιάτω ψεύστης λόγος, ἀλλ’ ἴθι πρόφρων Τὴν ὁδόν.
PG 37:586Οἱ δ’ ὑλάοιεν ἐτώσια, οὐδὲν ἔρωτος Θειοτέρου βλάψουσιν. Ὁ δὲ φθόνος ὄμματα τήκοι. Μηδὲ σύ γ’ ἐκ Σοδόμων προφυγὼν, καὶ τέφραν ἀλύξας Τοῦδε βίου, θείου τε πυρὸς στονόεσσαν ἀπειλὴν, Εἰς Σόδομα βλέψειας, ἐπεὶ λίθος αἶψα παγήσῃ, Στήλη καὶ κακίης, καὶ ἀργαλέου θανάτοιο. Μηδ’ ἐκ μὲν Σοδόμων κλέψῃς πόδας, ἐν πεδίοις δὲ Γείτοσι δηθύνειν ἆσσον πυρὸς, ἀλλὰ τάχιστα Σώζεσθαι πρὸς ὄρος, μή σε πυρὸς ὄμβρος ἐπίσσῃ. Μήτε λίην τρομέειν σαρκὸς φύσιν, ὡς ἀδάμαστον. Οὐ θεόθεν γὰρ τάρβος, ὃ δέσμιον ἄνδρα τίθησι. Μήτε λίην σάρκεσσιν ἐφιέμεναι μαλακῇσι, Μή σε κατὰ κρημνῶν ῥίψῃ κόρος οὐ δοκέοντα. Πρόφρων μὲν τρηχεῖαν ἴθι τρίβον. Εἰ δ’ ἐπιβαίης, Σκέπτεο μή τις ὄλισθος, ὅπως ἐπὶ τέρμα πελάσσῃς Ἅπτωτος, στεινὸν δὲ διεξελάσῃς πυλεῶνα, Ἔνθα φάος τε κλέος τε, κακῶν τ’ ἄμπνευσις ἁπάντων. Εἰτρομέεις, καλάμην σπινθὴρ ὅτι τυτθὸς ἀνάπτει, Θάρσει· ὄμβρος ἄνωθεν καταψύξει φλόγα πολλὴν, Εὐχαί τε, στοναχαί τε, καὶ ἤματα δακρυόεντα, Ἐννύχιαι μελεδῶναι, ἔρως θ’ ὅλος ἀμφὶ ἄνακτα.
1 6:1 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER I. THEOLOGICA. Παρθενίην, εἴ σοί γε μένος, καὶ θυμὸς ἔρωρεν, 415 Ἠλ γάμον στέργειν τὸν ὁμοίῖον, ὡς ἐνέπουσι, Δεύτερον ἐκ πρώτοιο καλόν πλέον. Αμφοτέρων δὲ Φεύγειν ἀζυγέος τε βίου, ζυγίου τε πρόσωπον, Μιγνύντας μέλιτί τε χολὴν, καὶ βόρβορον οίνῳ, Καὶ Σολύμοις Σαμάρειαν αλιτροτάτην ἱεροῖσιν. 420 Οὐδὲ γὰρ ὥσπερ ὁδοῖο τιταινόμενον κατόπι [σθεν Αψ ἰέναι πόνος ἐστὶν ἐτώσιος, οὐδέ τι τάρβος, Μὲ βέλος πέμποντα μικρὸν προπάροιθε ποδοῖιν Ρίψαι, μηδ' ἐπὶ τέρμα καὶ ἐς σκοπὸν ἄκρον ἱκέσθαι Οὐχ ὡς παρθενίην Χριστῷ βασιλῆς προθέντα, 425 Καὶ λογικὴν θυσίην, ἱερήϊον αἵματος ἐκτὸς, Εἰς γάμον ἂψ ἰέναι, θωὴ μόνον, ἀλλὰ μέγιστον 612 Α Πτώμα πέλει, θανάτοιο πέλας, πρὸς δ' αίσχος ἄληπτον, Τῷ ἔχελον, ὡς εἴ τις επ' ούρεος ἀκροτόμοιο, το πλείστοισι μόγοις προσεβήσατο χρυσὸν ὀρύσσων, 430 Η θήρης μεθέπων) γλυκερόν πόνον, ἀπροτίο- [πτος Εξαπίνης ἐπὶ γαῖαν ολισθήσειε πόδεσσι. Τίς δ' άΐων Σάπφειραν ἀτάσθαλον, Ανανίην τε, Κέρδεος οι σφετέροιο κακόν μόρον ἠλλάξαντο, Οὐ τρομέει καὶ μικρὸν ὑποσχεσίης τι κολούειν ; 435 Καὶ γλῶσσαν χρυσέην τις, ἐπεὶ νοσφίσατο λάθρη Ανδράσιν ἐν προτέροισι, παρεκνόον ἡγεμονος, Εἶμά τε, χρῆμά τε βαιόν, ὅλῳ δηλήσατο λαῷ. Τοῖος παρθενίης ὀπίσω δρόμος, ἠὲ χερείων, Virginitatem, si tibi vires sunt, et voluntas impellit, 415 Aut nuptias elige similes virginitati], ut aiunt, Secundam a prima felicem tenens navigationem. Utriusque autem vitæ Fuge, calibis nempe et conjugalis, speciem, Qua miscetur fel melli, et cœnum vino, Et sacris Hierosolymis nefanda Samaria. 420 Non enim sicut qui per eamdem viam regreditur, Retro euntis inanis est labor, nec quidquam ipsi timendum : Aut qui parvam sagittam emittens, eam ante pedes Projicit, nec ac destinatun summumque scopum pertingit : Non sic etiam, si quis virginitatem Christo regi obtulit, 425 Rationale sacrificium, victimam incruentam, Nuptias si deinceps quæsierit, jactura tantum illi, verum gravissimus Est casus morti proximus, ac propterea opprobrium indelebile, Huic simile, ac veluti si quis e monte prærupto, Quem multo sudore conscendit, ut aurum effoderet, 430 Aut venationis gratum amplexus laborem, ex improviso Statim in terram pedibus corruerit. Quis vero audiens Sapphiram infelicem et Ananiam, Lucro qui suo malam mortem commutarunt, Non vereatur vel modicum quid de promisso decedere? 435 Regulam etiam quis auream cum furtim subripuisset In veteri populo, inscio duce, Vestem et pecuniæ modicum, toti nocuit genti. Talis est qui virginitatem amplexus 416 Δεύτερον ἐκ πρώτοιο. Quemadmodum, qui mari iter faciunt, cum eum quem maxime optant, nequeant, proximum illi tamen, quanquam non adeo commodum, cursum tenere conantur: ita, quibus ad virginitatis laudem aspirare per carnis infirmitatem non licet, ut ii matrimonium contrahant. 418 Μιγνύντας. Reg. 39 μιγνύντα. 419 Ἱεροῖσιν. Reg. 991 ἱερεῦσι. 420 Τιταινόμενον. Regius 991. Coislianus sup. lin. ἑλκόμενον. Qui, inquit, iter, quod fecerit, veluti relegit ac relexit, aut qui scopum, ad quem collima- bat, non est assecutus, nihil aliud quam operam lu- retro graditur, aut etiam deterior, sil. At virginis longe alia est ratio. Quisquis enim virginitatis, quam Deo vocerat, abjecto studio, ad conjugalam vitam regreditur, non modo priorem operam lusit, sed gravissimo crimine sese obstringit. (BILL.) 428 Ικελον. Coisl. είκελον. 430 Απροτίυπτος. Reg. 990 ἀπροτίοπτον. lare : quidquam voto detrahere. 435 Καὶ γλῶσσαν. Vid. tom. Ι, pag. 626. 436 Παρεκνόον. Præter voluntatem ducis. METRICA VERSIO.` Si genus hoc vitæ arridet, vel, membra domare Si nequeas, thalamo cervicem innecte jugali. Utque is, qui ratibus secat æquora vasta, secundum Sic teneas cursum, primo et meliore negato. Ast foedam vitæ misturam utriusque caveto, Nec cœnum vino, nec felli dulcia inella, Nec sacris Samaram Solymis misceto nefandam. Non etenim ut vano torquet sua membra labore, Qui relegit gressus, pedibus quos triverat ante, Vel ferit emissa stultus loca densa sagitta, Aut illam ante pedes laxato projicit arcu, Nec, quo tendebat, temere volitantia fixit Spicula sic etiam qui Christo virginitatem, Spirituale velut sacrum vacuumque cruore, Obtulit, atque pedem referens connubia quærit, B Non illi hoc facinus tantum jactura futurum est, Sed casus gravis, et morti vicina ruina, Et probrum ac labes omni durabilis ævo. Non secus ac si quis prærupto e vertice montis, Quem sudore gravi reptans ascenderat, aurum Ut foderet, cursuve feras agitaret agrestes, In terrain subita lapsus cadat ille ruina. Quis porro poenam Ananiæ Saphiræque tremendam Cum legit, occultos nummos qui morte luerunt, Non, etiam leviter, metuit perfringere vota ? Isque etiam in linguam effictum qui sustulit aurum, Vestesque, et paucos ignaro principe nummos, Sacrilego totam constrinxit crimine gentem. Virginis haud levius crimen, quæ perfida cursum Egregium linquens, misere in contrária fertur. I I 43. 'Ανανίην. Reg. 39 Ανανίαν. 43. Τι κολούειν. Quam vel leviter promissa vio-
VI: On the same subjectVI: De eodem argumento
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 37:588Τοῖα σαοφροσύνης καλὰ φάρμακα, οἷς σὺ, φέριστε, Οὐδ’ εἴδωλα πόθοιο χερειοτέρου ποτὲ θήσεις Σῇσιν ἐνὶ πραπίδεσσιν, ἁγνὸν δέ τε καὶ νόον ἕξεις, Ὡς νηὸς μεγάλοιο Θεοῦ καὶ Πνεύματος αἴγλη. Παρθένε, παρθένος ἴσθι καὶ οὔασι, καὶ φαέεσσι, Καὶ γλώσσῃ· πᾶσιν γὰρ ἐπίτροχός ἐστιν ἁμαρτάς· Οὔατα μὲν πτερόοιτο μόνοις ἐσθλοῖσι λόγοισιν, Αἰσχροῖσι δὲ θύρετρα καὶ ἀφραδέεσσι τετάσθω. Ὄμματα δ’ ἐν νυμφῶσι τεοῖς βλεφάροισιν ἐρύχθω Σώφρονα, μηδὲ μάχλοις κινήμασι κέντρον ἐγείροι Χείλεα δ’ αὖ, καλύκεσσιν ὁμοίϊα, δέσμια κείσθω, Καὶ μῦθος ποθέοιτο. Πόδες δ’ ὑπέροπλον ἰόντε Ψεῦσται παρθενίης, καὶ ἴθματα πόρνον ἔχει τι. Ῥωγαλέον δὲ χιτῶνα, καὶ οὐ τρυφέωντα κάρηνα Αἴδεο, μὴ σηρῶν καλὰ νήματα. Μάργαρος ἄλλην Κοσμείτω, καὶ χρυσὸς ἐπαστράπτων μελέεσσιν, Ὧν καὶ γραπτὰ πρόσωπα, χθονίων πλάσματα χειρῶν, Εἰκόνος οὐρανίης ἀλλότρια, εἰκόνες αἰσχραὶ, Μαχλοσύνης στῆλαί τε καὶ οὐ λαλέοντες ἔλεγχοι, Κινύμενοι πίνακες, μυστήρια νυκτὸς ἐνηοῦς, Αἴσχεα μαρμαίροντα, τάφοι κρύπτοντες ὀϊζύν. Τῶν ἄπο τηλόθ’ ἴοιο, παραστάτι κυδήεσσα Κάλλει κρυπτομένῳ, νύμφη Χριστοῖο ἄνακτος. Ὄμματα δ’ ὄμμασι μίσγε, λόγῳ λόγον, ἁγνὰ καὶ ἁγνοῖς.
PG 37:590Μή ποτε μηδὲ γέλωτι γέλων, καὶ θάρσεϊ θάρσος. Ἐκ γὰρ δὴ τοιῶνδε κακὸς μερόπεσσιν ὄλισθος. Ἄρσενα πάντ’ ἀλέεινε, συνείσακτον δὲ μάλιστα, (Μεῤῥᾶς πικρὸν ὕδωρ, καὶ πείθεο, παρθένος ἁγνή,) Κἢν χρυσοῖο πέλῃ καθαρώτερος, ἢ ἀδάμαντος Στεῤῥότερος. Διπλοῦν γὰρ ἔπι δέος. Εἰ σὺ πέποιθας Σαρκὶ τεῇ, τίς πίστις ὁμωροφίοις μελέεσσι, Μή σοι μὲν καθαρόν τε καὶ ἄσπιλον ὄμμα, νόος τε, Φρὴν δ’ ἑτέρη κεύθοι τι χοὸς, καὶ πνεῦμα διώκοι; Ἐκ σαρκῶν ἐπὶ πνεῦμα μετήλυθες, ἔνθεν ἀέρθης· Πῶς αὖθις σάρκεσσιν ὁμὸν βίον αἰνήσασα, Νυμφίον ἱμερόεντα τεῆς ζηλήμονα μορφῆς Αἰσχύνεις, μή πού σε κεδνῆς φιλότητος ἀμέρσῃ, Ὡς δισσὴν, σκάζουσαν ἐπ’ ἀμφοτέροισι πόδεσσι; Χριστὸν ἔχεις ἀγαπητὸν, ἀπόπτυσον ἄνδρας ἅπαντας. Τί χρῄζεις ἐπίκουρον ἔχειν χατέοντ’ ἐπικούρου Πῶλοι μὲν πώλοισι φίλοι, ἔλαφοί τ’ ἐλάφοισι, Καὶ ψῆρες ψήρεσσιν, ἁγνῷ δέ τε τίμιος ἁγνός. Ἀλλ’ ἔμπης κακόμητιν ἀλεύεο, μή σε δολώσῃ, Καὶ πινυτόν περ ἐόντα· σοφοῖς δέ τε καὶ πλέον ἔχθει. Πολλάκις ἐξ ἀγαθοῖο κακὸν πόρσυνε καὶ ἐσθλοῖς. Νῦν φάος, εἶτα σκότος, ἔνδον μόρος, εἶδαρ ὕπερθεν. Καὶ σαίνει γλυκεροῖσι, καὶ ὄλλυσι κευθομένοισι.
615 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LÍBÉR I. THEOLOGICA. 610 Στήσεις προφρονέως Χριστῷ περικαλλέα νύμφην, (Καὶ δεσμὸς ἀλόγῳ μὲν ἀνὴρ, τοχίες δὲ θυγατρί, 465 Η κοῦρον, φιλότεχνος ὅπως πάρος "Αννα Σα- 4 Χριστοῦ δ᾽ ἀμφοτέροισι φόβος, φίλτρον δ' ἀγάμοισι), [μουήλ, Σῶν καθαρῶν λαγόνων ἱερὸν γόνον, ἔμπνοον ἱρὸν, Πάντων πρωτοτόκων ἱερώτερον, ἀσταχύων τε Καὶ βοτρύων, οὓς κείρεν ἀπάργματα γηπόνος ἐσθλός. Εἰ δὲ σύ γε Χριστοῖο μέσος κόσμοιό τε βαίνεις, 470 ίσον συζυγίῃ τε καὶ ἀζυγίῃ ζυγὸν ἕλκειν, Αμφοτέρων δ' ὅσα καλὰ, καὶ ὅσσ᾽ ἀντίξοα λέξας, Εὗ καὶ ἐπισταμένως, καὶ τέρματα δισσὰ χαράξας, Εσπεο τῇ κεν ἴσι θερμὸς πόθος ἠδ᾽ ἐπάρηγε, Τῇ μὲν δουλοσύνῃ, τῇ δ᾽ οὐρανίοισι πόθοισιν. 475 "Ητις δ' ωριός ἐστι γάμῳ, καὶ σώφρονι βουλῇ Μήτε λιλαιομένην ἀνδρὸς ἀποέργαθε κούρην, Μήτε Θεῷ πελάουσαν ἐς ἀνέρος οἶκον ἐπείγειν, 480 Αχρι καὶ ἀτρεκίης, πειράν γε μὲν οὔ τι μετ [γαίρω. . Εἰ δέ γε συζυγίῃ μὲν ὅλην φρενα χειρα τε δοίης, Καὶ στήσαις θαλάμους τε, χοροιτυπίας τε, πότους τε Καγχαλόων, καὶ γῆρας ἀποξύσειε μενοινή, Παρθενικὴ δ' ἀπὸ σεῖο φυγὰς πρὸς Χριστὸν ἀνέλθοι, 485 "Ως τε Δίκη τοπάροιθε, βοός κταμένου ἀρετῆρος, Δείδια μὴ κοτέῃσι Θεὸς ψήφοις ἀνίσοισι Τῷ ὑποδάμναθ᾽ ἅπασα χοὸς φύσις, ὡς πυρὶ κηρὸς Offeres prompto animo formosam Christo sponsam, 465 Aut puerun, filiorum amans, ut olim Anna Sanuelem Sancti tui uteri sacram prolem, vivam hostiam, Omnibus primogenitis præstantiorem, et aristis Et uvis, quas pius agricola primitias carpsit. Si vero tu medius Christum inter et mundum incedis, 470 Æqua lance conjugium et cælibatum expende, Ac utriusque quæcunque hona, et quæcunque incommoda referens Bene ac scienter, et geminos fines describens, Sequere quo fert ardens voluntas, aut auxilium præsta, Sive servituti [conjugali], sive coelestibus desideriis. 475 Quæ vero matura est thalamo et prudenti consilio (Vinculum quidem uxori est vir, parentes filiæ, Utrisque autem Christi timor, amor vero innuptis), Neque cupidam viri prohibe puellam; Neque Deo adhærentem in viri domum compelle. 366-367 480 Interea, an verumn sit desiderium, explorare et periculum facere non pro Sin autem connubio totam mentem manumque dederis, Et institueris thalamos, choros, convivia, Lotus animo, et senium, excusserit cura, Et virginitas a te fugitiva ad Christum accesserit, 485 Ut quondam Astræa, cum bos arator interfectus est, Vereor ne Deus irascatur judiciis iniquis, Cui subdita est omnis terrena natura, velut igne cera 466 Σῶν. Duo Regg. τῶν. Μος, ἱερόν. Chig. sup. .lin. θυσίαν. 467 ῾Ιερώτερον. Chig. ἱερώτατον. 468 Κειρεν. Offert, vel carpsit. 471 "Οσσ'. Sic Coisl. et Reg. 992. Edit. ὅσα. Μox, λέξας. Duo Regg. λέξεις 477 Φίλτρον δ' ἀγάμοισι, amoris ut innupti te nentur. Eorum animis amor inardescit 480 Αχρι καὶ ἀτρεκίης, donec veritatem explo- raveris. 483 Μενοινή, cupiatlas. [hibeo. 485 Ως τε Δίκη. Alludit ad Aratum, qui îngit Δίκην, seu Justitiam, quam Latini Astream vocant, bove cæso, terras reliquisse atque in cœlum avo- lasse. Tanta enim, ait Tullius, lib. 11 De natura deorum, aurea ætate utilitas percipi putabatur ex bobus, at eorum visceribus vesci scelus haberetur. Columella in Præfat. lib. vi, ait olim tam capitale fuisse necare bovem quam civem. Plinius, lib. vii, cap. 45, scribit, quemdam ob interfectum boven actum fuisse in exsilium. Bill. 486 Ψήφοις ἀνίσοισι. Reg. 993 ψήφοισιν ἀνίσοις. METRICA VERSIO. Atque ea divino Pater immortalis amore Implevit, Christo ne sit grave sistere nympham, Aut puerum, ut quondam, gremio quem fuderat, [Anba, Quo nullum numen sacratius, hostia viva Primigenis cunctis præstantior, omnibus uvis Et spicis, manus agricolæ quas sedula carpit, Primitiis frugum dum cœli Numen adorat. Quod si inter Christum mundique incedis amorem Lance pari studeas utramque expendere vitam, Quæque bona, et quæ sint utriusque incommoda [partis, Egregiis verbis referens, quemque utraque finem Spectet: tum demum tulerit quocunque voluntas Illius, huc sequere, ac thalamo vel porrige dextran Auxilii, vel diving succurrito flamme. At quæ maturis jam vitæ adoleverit annis, Ut vel mortali possit, vel nubere Christo § (Ut vir enim uxori, sic natæ vincla parentes : Atque utrique Deum metuunt, sed virgo, timore Depulso, famnis coelestibus ardet in illo): Hanc neque connubii cupidam coitusque virilis Reprime nec rursus cupientem nubere Christo, In thalamos compelle graves, et trade marito. Nec tamen impedio quin tentes nonnihil illam, Quamque habeat mentem, explores, faciasque peri- clum. At vero totam si tu mentemque manumque Connubio dederis, thalamos, epulasque, chorosque Instituens, animo lætus, curisque molestum Talibus excutiens senium, misereque fugata Virginitas coelos repetat, Christoque querelas Deferat, ut quondam terris Astræa relictis In coelum rediit, cum bos est cæsus arator: Quam vereor ne judiciis Pater almus iniquis Offensus, justa facinus grave vindicet ira l
Πολλάκι μὲν συνάγειρεν ὁμόφρονας ἀλλήλοισι Πνεύματι, καὶ φάος ἦλθεν, ἐπωνυμίην τέ γε σεμνὴν, Τὴν ἀγάπην καλέουσιν, ὑπήλυθεν. Αὐτὰρ ἔπειτα Ἐκ κραδίης ἐπὶ σάρκας ἄγων πόθον ἐγγὺς ἐούσας, Ἢ πῦρ, ἠὲ πυρὸς σημήϊα λυγρὰ δίδωσιν. Εἴ τοι μηδὲ πυρὸς σημήϊον, ἀλλὰ τάχιστα Πλήξεις εἰσορόωντας. Ἑτοιμότεροι δέ τε πάντες Εἰς κακίην τελέθουσι. Ῥόος δ’ ἐπὶ πρηνὲς ὁδεύει. Ἀλλὰ δόμος, καὶ εἷμα, τράπεζά τε, ἀδρανίη τε Γήραος ἀργαλέοιο, τόδ’ ἤγαγεν αἶσχος ἀρωγόν. Χρύσεα χαλκείων διαμείβεαι, εἰ γανόωντος Ἀντὶ βίου μικρὴν καὶ ἀεικέα τέρψιν ἐδέξω. Οὐδ’ εἴ μοι χρυσοῖο, καὶ ἠλέκτροιο τάλαντα, Καὶ πεδία χλοάοντα καὶ εὐρέα πώεα δοίης, Καὶ δόμον αἰγλήεντα, καὶ Ἀλκινόοιο τράπεζαν, Οὐδ’ εἴ μοι βίον ἄλλον ἀγήραον ἀντὶ παρόντος, Οὐδέ κεν ὣς λιπόχριστον ἐγὼ βίον αἰσχρὸν ἑλοίμην. Ἄρτος ἐμοὶ στείνοιτο, ποτὸν τὸ ὕδωρ ποθέοιτο· Φύλλα συκῆς μ’, ὡς πρόσθεν Ἀδὰμ Εὐάν τε, καλύπτοι Καὶ σήραγγας ἔχοιμι πετρῶν δόμον, ἤ τινα φηγοῦ Κευθμῶνα, σχέδιόν τε βίον, καὶ θηρσὶν ὁμοῖον· Ἤ τινα πὰρ πυλεῶνα βεβλημένος, ἄχθος ἀρούρης, Ἀνδρὸς ὑπερφιάλοιο, πένης, καὶ Λάζαρος ἄλλος, Ἕλκοιμι ζωήν τε λυγρὴν καὶ σῶμα πονηρόν.
615 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LÍBÉR I. THEOLOGICA. 610 Στήσεις προφρονέως Χριστῷ περικαλλέα νύμφην, (Καὶ δεσμὸς ἀλόγῳ μὲν ἀνὴρ, τοχίες δὲ θυγατρί, 465 Η κοῦρον, φιλότεχνος ὅπως πάρος "Αννα Σα- 4 Χριστοῦ δ᾽ ἀμφοτέροισι φόβος, φίλτρον δ' ἀγάμοισι), [μουήλ, Σῶν καθαρῶν λαγόνων ἱερὸν γόνον, ἔμπνοον ἱρὸν, Πάντων πρωτοτόκων ἱερώτερον, ἀσταχύων τε Καὶ βοτρύων, οὓς κείρεν ἀπάργματα γηπόνος ἐσθλός. Εἰ δὲ σύ γε Χριστοῖο μέσος κόσμοιό τε βαίνεις, 470 ίσον συζυγίῃ τε καὶ ἀζυγίῃ ζυγὸν ἕλκειν, Αμφοτέρων δ' ὅσα καλὰ, καὶ ὅσσ᾽ ἀντίξοα λέξας, Εὗ καὶ ἐπισταμένως, καὶ τέρματα δισσὰ χαράξας, Εσπεο τῇ κεν ἴσι θερμὸς πόθος ἠδ᾽ ἐπάρηγε, Τῇ μὲν δουλοσύνῃ, τῇ δ᾽ οὐρανίοισι πόθοισιν. 475 "Ητις δ' ωριός ἐστι γάμῳ, καὶ σώφρονι βουλῇ Μήτε λιλαιομένην ἀνδρὸς ἀποέργαθε κούρην, Μήτε Θεῷ πελάουσαν ἐς ἀνέρος οἶκον ἐπείγειν, 480 Αχρι καὶ ἀτρεκίης, πειράν γε μὲν οὔ τι μετ [γαίρω. . Εἰ δέ γε συζυγίῃ μὲν ὅλην φρενα χειρα τε δοίης, Καὶ στήσαις θαλάμους τε, χοροιτυπίας τε, πότους τε Καγχαλόων, καὶ γῆρας ἀποξύσειε μενοινή, Παρθενικὴ δ' ἀπὸ σεῖο φυγὰς πρὸς Χριστὸν ἀνέλθοι, 485 "Ως τε Δίκη τοπάροιθε, βοός κταμένου ἀρετῆρος, Δείδια μὴ κοτέῃσι Θεὸς ψήφοις ἀνίσοισι Τῷ ὑποδάμναθ᾽ ἅπασα χοὸς φύσις, ὡς πυρὶ κηρὸς Offeres prompto animo formosam Christo sponsam, 465 Aut puerun, filiorum amans, ut olim Anna Sanuelem Sancti tui uteri sacram prolem, vivam hostiam, Omnibus primogenitis præstantiorem, et aristis Et uvis, quas pius agricola primitias carpsit. Si vero tu medius Christum inter et mundum incedis, 470 Æqua lance conjugium et cælibatum expende, Ac utriusque quæcunque hona, et quæcunque incommoda referens Bene ac scienter, et geminos fines describens, Sequere quo fert ardens voluntas, aut auxilium præsta, Sive servituti [conjugali], sive coelestibus desideriis. 475 Quæ vero matura est thalamo et prudenti consilio (Vinculum quidem uxori est vir, parentes filiæ, Utrisque autem Christi timor, amor vero innuptis), Neque cupidam viri prohibe puellam; Neque Deo adhærentem in viri domum compelle. 366-367 480 Interea, an verumn sit desiderium, explorare et periculum facere non pro Sin autem connubio totam mentem manumque dederis, Et institueris thalamos, choros, convivia, Lotus animo, et senium, excusserit cura, Et virginitas a te fugitiva ad Christum accesserit, 485 Ut quondam Astræa, cum bos arator interfectus est, Vereor ne Deus irascatur judiciis iniquis, Cui subdita est omnis terrena natura, velut igne cera 466 Σῶν. Duo Regg. τῶν. Μος, ἱερόν. Chig. sup. .lin. θυσίαν. 467 ῾Ιερώτερον. Chig. ἱερώτατον. 468 Κειρεν. Offert, vel carpsit. 471 "Οσσ'. Sic Coisl. et Reg. 992. Edit. ὅσα. Μox, λέξας. Duo Regg. λέξεις 477 Φίλτρον δ' ἀγάμοισι, amoris ut innupti te nentur. Eorum animis amor inardescit 480 Αχρι καὶ ἀτρεκίης, donec veritatem explo- raveris. 483 Μενοινή, cupiatlas. [hibeo. 485 Ως τε Δίκη. Alludit ad Aratum, qui îngit Δίκην, seu Justitiam, quam Latini Astream vocant, bove cæso, terras reliquisse atque in cœlum avo- lasse. Tanta enim, ait Tullius, lib. 11 De natura deorum, aurea ætate utilitas percipi putabatur ex bobus, at eorum visceribus vesci scelus haberetur. Columella in Præfat. lib. vi, ait olim tam capitale fuisse necare bovem quam civem. Plinius, lib. vii, cap. 45, scribit, quemdam ob interfectum boven actum fuisse in exsilium. Bill. 486 Ψήφοις ἀνίσοισι. Reg. 993 ψήφοισιν ἀνίσοις. METRICA VERSIO. Atque ea divino Pater immortalis amore Implevit, Christo ne sit grave sistere nympham, Aut puerum, ut quondam, gremio quem fuderat, [Anba, Quo nullum numen sacratius, hostia viva Primigenis cunctis præstantior, omnibus uvis Et spicis, manus agricolæ quas sedula carpit, Primitiis frugum dum cœli Numen adorat. Quod si inter Christum mundique incedis amorem Lance pari studeas utramque expendere vitam, Quæque bona, et quæ sint utriusque incommoda [partis, Egregiis verbis referens, quemque utraque finem Spectet: tum demum tulerit quocunque voluntas Illius, huc sequere, ac thalamo vel porrige dextran Auxilii, vel diving succurrito flamme. At quæ maturis jam vitæ adoleverit annis, Ut vel mortali possit, vel nubere Christo § (Ut vir enim uxori, sic natæ vincla parentes : Atque utrique Deum metuunt, sed virgo, timore Depulso, famnis coelestibus ardet in illo): Hanc neque connubii cupidam coitusque virilis Reprime nec rursus cupientem nubere Christo, In thalamos compelle graves, et trade marito. Nec tamen impedio quin tentes nonnihil illam, Quamque habeat mentem, explores, faciasque peri- clum. At vero totam si tu mentemque manumque Connubio dederis, thalamos, epulasque, chorosque Instituens, animo lætus, curisque molestum Talibus excutiens senium, misereque fugata Virginitas coelos repetat, Christoque querelas Deferat, ut quondam terris Astræa relictis In coelum rediit, cum bos est cæsus arator: Quam vereor ne judiciis Pater almus iniquis Offensus, justa facinus grave vindicet ira l
Νῦν τάδε, χάσμα δ’ ἔπειτα, καὶ ἄντιτα πάντα τὰ τερπνά. Σοὶ κόρος, ἄλγος ἔμοιγε· μικρὸν, καὶ πάντα λέλασται. Ἓν πάντες μετὰ τύμβον, ἴη κόνις· ἶσος ὁ χῶρος Δμώεσι καὶ βασιλεῦσι. Τὸ δὲ πλέον, οὐκ ἀί̈δαο; Τοὔνεκα μήτ’ ἀγαθοῖσιν ἰαίνεο τοῖς παρεοῦσι, Μήτε λίην μογεροῖσιν ἄσαι φρένα τοῦδε βίοιο. Ἦ γὰρ ὁμοῦ τερπνοῖσι καὶ ἄλγεα πάντ’ ἀπολείψεις Οὐ μετὰ δήν. Τί δὲ μακρὸν ἐφημερίοιο βίοιο; Ξεῖνος δ’ ἴσθι πάροικος ἐπ’ ἀλλοτρίης χθονὸς ἕρπων· Ἔνθεν ἀναστήσει σε Θεὸς ἐς πατρίδα σεῖο, Μικρὸν ἀεθλεύσαντα, πόνων δέ τε μεῖζον ἄεθλον. Καὶ σὺ φίλοις τεκέεσσιν, Ἰωναδὰβ ἔξοχε μῆτιν, Ὄλβον ἐπισπεύδων τὸν ὑπέρτατον ἐν μερόπεσσι, Τόνδε νόμον μῦθόν τ’ ἐφθέγξαο· «Παῖδες ἐμοῖο, Δεῦτε, πατρὸς δέξασθε τὸν οὐ πόρε πλοῦτον ἔμοιγε, Οὔτ’ ἄλλῳ ποτὲ παιδὶ πατὴρ φίλος, ἔμπεδον αἰεί. Μὴ δόμον οἰκήσητε περίγραπτον μελέεσσι, Μὴ γαίην ἀρόσητε. Τί δ’ ἄμπελος ὔμμιν ὄνειαρ; Ἐν σκηναῖς ναίοιτε, μέθυσμά τε καὶ γλυκὺ πῶμα Μή ποτ’ ἐφ’ ὑμετέρῳ λαιμῷ, μὴ, τέκνα, χέοιτε, Ἀλλὰ Θεῷ ζώοιτε, Θεὸν δέ τε πλοῦτον ἔχοιτε Μοῦνον, ἀεὶ ζώοντα, ὁμοίϊον, ἀστυφέλικτον.» Ὣς ἄρ’ ἔφη· παῖδες δὲ πατρὸς ἐτέλεσσαν ἐφετμήν.
615 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LÍBÉR I. THEOLOGICA. 610 Στήσεις προφρονέως Χριστῷ περικαλλέα νύμφην, (Καὶ δεσμὸς ἀλόγῳ μὲν ἀνὴρ, τοχίες δὲ θυγατρί, 465 Η κοῦρον, φιλότεχνος ὅπως πάρος "Αννα Σα- 4 Χριστοῦ δ᾽ ἀμφοτέροισι φόβος, φίλτρον δ' ἀγάμοισι), [μουήλ, Σῶν καθαρῶν λαγόνων ἱερὸν γόνον, ἔμπνοον ἱρὸν, Πάντων πρωτοτόκων ἱερώτερον, ἀσταχύων τε Καὶ βοτρύων, οὓς κείρεν ἀπάργματα γηπόνος ἐσθλός. Εἰ δὲ σύ γε Χριστοῖο μέσος κόσμοιό τε βαίνεις, 470 ίσον συζυγίῃ τε καὶ ἀζυγίῃ ζυγὸν ἕλκειν, Αμφοτέρων δ' ὅσα καλὰ, καὶ ὅσσ᾽ ἀντίξοα λέξας, Εὗ καὶ ἐπισταμένως, καὶ τέρματα δισσὰ χαράξας, Εσπεο τῇ κεν ἴσι θερμὸς πόθος ἠδ᾽ ἐπάρηγε, Τῇ μὲν δουλοσύνῃ, τῇ δ᾽ οὐρανίοισι πόθοισιν. 475 "Ητις δ' ωριός ἐστι γάμῳ, καὶ σώφρονι βουλῇ Μήτε λιλαιομένην ἀνδρὸς ἀποέργαθε κούρην, Μήτε Θεῷ πελάουσαν ἐς ἀνέρος οἶκον ἐπείγειν, 480 Αχρι καὶ ἀτρεκίης, πειράν γε μὲν οὔ τι μετ [γαίρω. . Εἰ δέ γε συζυγίῃ μὲν ὅλην φρενα χειρα τε δοίης, Καὶ στήσαις θαλάμους τε, χοροιτυπίας τε, πότους τε Καγχαλόων, καὶ γῆρας ἀποξύσειε μενοινή, Παρθενικὴ δ' ἀπὸ σεῖο φυγὰς πρὸς Χριστὸν ἀνέλθοι, 485 "Ως τε Δίκη τοπάροιθε, βοός κταμένου ἀρετῆρος, Δείδια μὴ κοτέῃσι Θεὸς ψήφοις ἀνίσοισι Τῷ ὑποδάμναθ᾽ ἅπασα χοὸς φύσις, ὡς πυρὶ κηρὸς Offeres prompto animo formosam Christo sponsam, 465 Aut puerun, filiorum amans, ut olim Anna Sanuelem Sancti tui uteri sacram prolem, vivam hostiam, Omnibus primogenitis præstantiorem, et aristis Et uvis, quas pius agricola primitias carpsit. Si vero tu medius Christum inter et mundum incedis, 470 Æqua lance conjugium et cælibatum expende, Ac utriusque quæcunque hona, et quæcunque incommoda referens Bene ac scienter, et geminos fines describens, Sequere quo fert ardens voluntas, aut auxilium præsta, Sive servituti [conjugali], sive coelestibus desideriis. 475 Quæ vero matura est thalamo et prudenti consilio (Vinculum quidem uxori est vir, parentes filiæ, Utrisque autem Christi timor, amor vero innuptis), Neque cupidam viri prohibe puellam; Neque Deo adhærentem in viri domum compelle. 366-367 480 Interea, an verumn sit desiderium, explorare et periculum facere non pro Sin autem connubio totam mentem manumque dederis, Et institueris thalamos, choros, convivia, Lotus animo, et senium, excusserit cura, Et virginitas a te fugitiva ad Christum accesserit, 485 Ut quondam Astræa, cum bos arator interfectus est, Vereor ne Deus irascatur judiciis iniquis, Cui subdita est omnis terrena natura, velut igne cera 466 Σῶν. Duo Regg. τῶν. Μος, ἱερόν. Chig. sup. .lin. θυσίαν. 467 ῾Ιερώτερον. Chig. ἱερώτατον. 468 Κειρεν. Offert, vel carpsit. 471 "Οσσ'. Sic Coisl. et Reg. 992. Edit. ὅσα. Μox, λέξας. Duo Regg. λέξεις 477 Φίλτρον δ' ἀγάμοισι, amoris ut innupti te nentur. Eorum animis amor inardescit 480 Αχρι καὶ ἀτρεκίης, donec veritatem explo- raveris. 483 Μενοινή, cupiatlas. [hibeo. 485 Ως τε Δίκη. Alludit ad Aratum, qui îngit Δίκην, seu Justitiam, quam Latini Astream vocant, bove cæso, terras reliquisse atque in cœlum avo- lasse. Tanta enim, ait Tullius, lib. 11 De natura deorum, aurea ætate utilitas percipi putabatur ex bobus, at eorum visceribus vesci scelus haberetur. Columella in Præfat. lib. vi, ait olim tam capitale fuisse necare bovem quam civem. Plinius, lib. vii, cap. 45, scribit, quemdam ob interfectum boven actum fuisse in exsilium. Bill. 486 Ψήφοις ἀνίσοισι. Reg. 993 ψήφοισιν ἀνίσοις. METRICA VERSIO. Atque ea divino Pater immortalis amore Implevit, Christo ne sit grave sistere nympham, Aut puerum, ut quondam, gremio quem fuderat, [Anba, Quo nullum numen sacratius, hostia viva Primigenis cunctis præstantior, omnibus uvis Et spicis, manus agricolæ quas sedula carpit, Primitiis frugum dum cœli Numen adorat. Quod si inter Christum mundique incedis amorem Lance pari studeas utramque expendere vitam, Quæque bona, et quæ sint utriusque incommoda [partis, Egregiis verbis referens, quemque utraque finem Spectet: tum demum tulerit quocunque voluntas Illius, huc sequere, ac thalamo vel porrige dextran Auxilii, vel diving succurrito flamme. At quæ maturis jam vitæ adoleverit annis, Ut vel mortali possit, vel nubere Christo § (Ut vir enim uxori, sic natæ vincla parentes : Atque utrique Deum metuunt, sed virgo, timore Depulso, famnis coelestibus ardet in illo): Hanc neque connubii cupidam coitusque virilis Reprime nec rursus cupientem nubere Christo, In thalamos compelle graves, et trade marito. Nec tamen impedio quin tentes nonnihil illam, Quamque habeat mentem, explores, faciasque peri- clum. At vero totam si tu mentemque manumque Connubio dederis, thalamos, epulasque, chorosque Instituens, animo lætus, curisque molestum Talibus excutiens senium, misereque fugata Virginitas coelos repetat, Christoque querelas Deferat, ut quondam terris Astræa relictis In coelum rediit, cum bos est cæsus arator: Quam vereor ne judiciis Pater almus iniquis Offensus, justa facinus grave vindicet ira l
VII: On rational substancesVII: De substantis mente praeditis
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 37:591Οἶδα δ’ ἐγὼ καὶ λαὸν ὑποσχεσίης ἐπὶ γαῖαν Ἰέμενον, τοῦ πρόσθε πυρὸς στύλος ἡγεμόνευε, Καὶ νεφέλης ἕλκοντος ἀσημάντου δι’ ἐρήμης· Ὧ πόντος ὑπόειξε, καὶ οὐρανὸς εἶδαρ ἔδωκε, Καὶ πέτρη βλάστησεν ὕδωρ, ὁ δ’ ἐχάσσατ’ ὀπίσσω Εὐρὺ ῥέων ποταμὸς, καὶ ἥλιος ἔσχεθε δίφρον, Καὶ παλάμῃσι τρόπαιον ἀνὴρ ἔστησε ταθείσαις Σταυρὸν ὑποσκιάων, πίστις δ’ ἐπέδησεν ἀκωκάς. Ἠλίας δὲ κόραξι τράφη, καὶ γραῖαν ἔθρεψε Σιδονίην τυτθῇσιν ἐνὶ ψεκάδεσσι βίοιο, Οὔ ποτέ γ’ ἐν πενιχρῇ σιπύῃ λήγοντος ἀλεύρου, Καὶ κεράμοιο βρύοντος ἀεὶ τόσον ὑγρὸν ἔλαιον, Ὅσσον ἀφύσσετο χερσὶ φιλοξείνοιο γυναικός. Ἑβραῖοι δέ τε παῖδες ἑὴν ποθέοντες ἐδωδὴν, Ὅφρα κε μὴ βασιλῆος ἐνὶ χρανθῶσι τραπέζῃ, Ἀσσυρίης καθύπερθε φλογὸς χαίροντες ἔβησαν, Ἔνθεν ἀναψύχοντες, ἑὰ πρὸς δώμαθ’ ἵκοντο. Καὶ Δανιὴλ λείουσι ῥιφεὶς βορὰ μαινομένοισι, Θρέψε μὲν οὔτι λέοντας, ἐπεὶ χέρας ἐξεπέτασσεν, Ἀερίην δ’ ἐνὶ χερσὶν ἐδέξατο δαῖτα προφήτου. Σπλάγχνων δ’ ἐκ μεσάτων ἀπερεύξατο θεῖον Ἰωνᾶν Θὴρ ἁλὸς, οἷον ἔδεκτο τριήμερον. Ὦ μέγα θαῦμα Πίστις γὰρ συνέερκτο καὶ ἐν σπλάγχνοισι προφήτῃ.
- 655 CARMINUM LIBER 1. THEOLOGICA. S. GREGORII THEOL. 25 Γάμος καὶ παρθενίας ῥίζα τῆς θεῷ φίλης, Αλλ' ἔστιν ὁμῶς σαρκὸς καὶ βράσματος δουλεία. ὔτ᾽ ἦν νόμος, καὶ σκιαὶ, καὶ πρόσκαιροι λατρείαι, Τότ' εἶχε πρῶτα καὶ γάμος, ὡς ἔτι νηπιώδης “Οτε δ' ὑπεξῆλθε τὸ γράμμα, τὸ πνεῦμα ἀντεισήχθη, 50 Καὶ Χριστὸς ἔπαθε σαρκί, προελθὼν ἐκ Παρ [θένου, Τότ' ἐξέλαμψεν ἁγνεία συντέμνουσα τὸν κόσμον, · “Ον ἐκεῖ δεῖ μεταβῆναι Χριστῷ συνανελθόντι. Καλῶς ὁδεύεις, παρθένε, εἰς ὄρος, ἄνω σώζου· Μὴ πρὸς Σόδομ᾽ ἀποβλέψῃς, μὴ στήλη παγῆς ἁλός. 55 Μηδὲ λίαν σε σαρκὸς ἡ φύσις ἐμφοβείτω· Μηδὲ θαρρήσης ἄγαν, ὥστε πότ' ἐκπλανηθῆναι. Σπινθὴρ ἀνάπτει καλάμην· σβέννυσι δ' ὕδωρ φλόγα. 6:36 Α Εχεις φάρμακα πολλὰ τῆς σεμνῆς παρθενείας· Θεοῦ σε φόβος πηγνύτω, νηστεία σε κενούτω, 40 Αγρυπνία, προσευχαί, δάκρυα, χαμευνία, Έρως ὅλος πρὸς Θεὸν, γνησίως τεταμένος, Πάντα κοιμίζων πόθον ἀλλότριον τῶν ἄνω. Ο πεσὼν ἐγειρέσθω· ὁ ναυαγῶν ἐλεείσθω. Σὺ δὲ εὐπλόει, τὸ ἱστίον πετάσασα τῆς ἐλπίδος. Ολίγοι πτερορόυοῦσιν, οἱ πλείους δ' εὐδρομοῦσιν. Επεσεν Εωσφόρος, ἀλλ' οὐρανὸς ἀγγέλων. Ἰούδας ἦν προδότης, οἱ δ᾽ ἕνδεκα λαμπτήρες. Μόνον ὅλην σεαυτὴν ἁγνὴν τήρει, παρθένε. 50 Μή πως ῥυπώσῃς Χριστοῦ τὸν ἄσπιλον χιτῶνα. Όμμα σου σωφρονείτω, γλῶσσα παρθενευέτω, 25 Conjugium etiam virginitatis radix est, Deo gratissima : Sed id etiam est carnis, æstusque libidinis servitus. Quando erat lex et umbræ, atque illius temporis leves cultus, Tunc primas habebat conjugium, ut adhuc infantile Postquam autem subtracta est littera, et suffectus in ejus locum spirſtus. 30 Εt Christus passus est carne, natus ex Virgine, 380-381 Tunc effulsit castitas contrahens mundum, Quem illuc migrare oportet simul cum Christo ascendente. Præclarum inis iter, o virgo ; in nontem fugiens consule saluti ; Noli Sodomam respicere, ne concrescas in statuam salis. 35 Neque vehementius te carnis natura terreat : Neque confidas nimium, sic ut a via aberres aliquando. Scintilla stipulam accendit: ignem vero exstinguit aqua. Venerandæ castitatis habes remedia plurima : Dei timor te obfirmet, jejunium evacuet, 40 Vigiliz, preces, lacryma, humi cubatio, Amor totus ad Deum graviter directus, Qui sopiat omne desiderium alienum a rebus cœlestibus. Qui lapsus est, surgat: qui naufragium fecit, is miserationem moveat, Tu vero feliciter naviga, expendens spei velum. 45 Qui humi serpunt, tuti non cadunt : ex his autem qui ad excelsa nituntur, Nonnullos pennæ deficiunt : plures rectum cursum tenent. Cecidit Lucifer, at cœlum incolunt angeli: Judas fuit proditor, undecim vero sunt sidera. Solummodo totam te ipsam castam serva, o virgo,, 50 Nec ullo modo fades Christi immaculatam vestem. Oculus tuus sit pudicus, lingua virginea, 1 Ω; 'Αλλ' έστιν όμως σαρκός. Sic Reg et Coisl. Edit. ἔστι νόμος. 27 Πρόσκαιροι λατρείαι. Exiles cullus et ad tem- pus constituti. 28 Ως ἔτι νηπιώδης. Εx parvulorum adhuc in- dole, illisque comparatum. Coisl. ὡς ἕν τι νηπιώδες. 29"Οτε δ' ὑπεξῆλθε. Coisl. ἐξῆλθε. Μος, τὸ πνεῦμε ἀντεισήχθη. Combef. legit αντεισήχθη δὲ τὸ πνεῦμα. 31 Εξέλαμψεr. Ita Coisl. et Combef. Euit. ἔλαμψεν. 32 Συναγελθόντι. Coisl., Leuvenk. et Combef. συνανελθόντα. 53 ῎Ανω σώζου. Coisl. ἀποσώζου. 34 Μὴ πρὸς Σόδομ'. la fere poemate prace- denti, vers. 5, et seqq. 55 Ἐμφοβείτω. Coisl. ἐκροβείτω. Ita fere ibid. vers. 58. 36 Ἐκπλανηθῆναι. Reg. et Coisl. ἐκλυθῆναι. 37 Σπινθήρ. Ita fere carinine præcedenti, vers. 66. 38 Σεμνης. Reg. σεπτής. lta ibid. vers. 70 39 Κενούτω. Reg. et Combef. νεκρούτω. 40 Προσευχαί. Reg. πρόσκαιρος, quasi constitute tempore vigilia. lla poemate præcedenti, vers. 68. 44 Τῆς ἐλπίδος. Coisl. τῇ ἐλπίδι. • 47 Επεσεν Εωσφόρος. Ita fere poemate præce denti, vers. 680. 1 ' 49 Μόνον. Coisl. et Combef. μόνην. 50 Μή πως. Ita Coisl. et Combei. Edit. μή που METRICA VERSIO. Conjugium item virginei honoris rivus est : Lex est idem carnis, libidinis comes. Cum lex erat cultusque adumbrati et leves, Tunc nuptiæ inter prima erant, res ut recens, At littera ut fluxit, subitque spiritus, Christusque carne est passus, ortus Virgine, Lux castitati est orta, mundum contrahens, Migrare quem illuc, scandere et cum Christo opus [esi. Virgo ambulans præclare, adi ad montem extímum, Nec respice ad Sodomia, salis ne petra sis. Natura carnis terreat non te nimis, Neve nimium confide, ne solvare sic. Scintilla culmum accendit, aqua flammam obruit. B Remedia pro pudicitia habes plurima, Metus Dei obfirmet, cibus vacuet levis, Preces, vigilie, lacrymæ, cubare humi, Amor ad Deum directus ex animo integro, Qui sopiat cupidinem aversam a polo. Qui cecidit exsurgat; moveat hic naufragus. Tu naviga velo spei feliciter. Serpunt quæ humi cadunt, supera petentium Pennæ emuunt paucis, tenent plures iter : Dum Lucifer cadit, tenent coelum angeli. Judas fuit lues; at undecim, faces. Virgo hoc age, ut casta usquequaque tota sis, Ne polluas Christi togam purissimam. Sit continens oculus, pudica lingua sil : 45. Οὐ τῶν κάτω τὸ πίπτειν, τῶν δ' ἄνω φερομένων·
PG 37:547Ἀκρὶς Ἰωάννου δὲ τροφὴ καὶ κηρίον ἦεν Ἄγριον, ὑψιλόφων τε τρίχες ἔσθημα καμήλων, Καὶ δόμος οὐρανὸς εὐρὺς, ἐρημαῖαί τε χαμεῦναι. Τίς Θέκλαν ἐσάωσεν ὑπὲκ πυρὸς, ἢ τίς ἔδησε Θηρῶν ὠμοβόρων κρατερὸν μένος; Ἦ μέγα θαῦμα Παρθενίη καὶ θῆρας ἐκοίμισεν, οὐδ’ ἐτάλασσαν Παρθενικῆς δέμας ἁγνὸν ἑαῖς γενύεσσι μιῆναι. Οὐδὲ μὲν οὐδ’ ἁγνῆς ἐπιλήσομαι (οὐ γὰρ ἔοικε), Σωσάννης, εἰ καί μιν ὑπὸ ζυγὸν ἤγαγεν ἀνὴρ, Σωφροσύνης ἣ τόσσον ἔχεν πόθον, ὥστε φυγοῦσαν Χεῖρας ἀθεσμοτάτας, ψήφοις τ’ ἀδίκοισι δικαστῶν Ἐς μόρον ἑλκομένην, πόθ’ ὑπὲκ θανάτοιο σάωσε Πνεῦμα νέου, πολιοῖο φρένας, καὶ μήδεα πυκνὰ Ὀρθοδίκου, δήσαντος ὑπὸ σφετέροισι λόγοισι Πρεσβυτέρους Βαβυλῶνος, ἀλιτροτάτους, ἀθεμίστους. Παύλου δ’ αὐτὸς ἄκουσας, ὅσης κακότητος ἄεθλον, Ὁσσατίων μόχθων τε καὶ ἀργαλέων μελεδώνων Ἐν φιλίοις, ἐχθροῖς τε, καὶ εἰν ἁλὶ, καὶ κατὰ γαῖαν Ἤρατο, καὶ τριτάτοιο πόλου πρὸς χῶρον ἱκέσθαι, Καὶ θεῖναι γλυκερῇσιν ἐν ἄρκυσι κόσμον ἅπαντα. Κεῖνος καὶ λυπροῖσιν ἀγάλλεται, ὁππόσον οὔτις Δεξιτεροῖς. Μεσάτη δὲ κακῶν ἀρετὴ κατάκειται Ὡς ῥόδον ἐν στυγερῇσι καὶ ὀξείῃσιν ἀκάνθαις.
625 SECTIO II POEMATA MORALIA. 2,2 500 Κιρνάς, ὡς ἐθέλει, κόσμον ὅλον ἔνθα καὶ ἔνθα. Παῦρα δ' ἀπὸ πλεόνων μυθήσομαι, ὧν τὰ μὲν, αὐτὸς Εδρακον, ὧν δὲ βίβλοι, ὧν δ' οὔατα πίστιν ἔδωκαν. Οὐχ εἷς μὲν ποταμοίσι κάτω ῥδος ἐστὶν ἅπασιν ; Εἰς δὲ νόμος πελάγεσσιν ἐπ᾽ ἡτόνεσσι δεδέσθαι ; 595 Εἷς δὲ πυρὸς φλογόεντος ἄνω δρόμος ἅλμασι [πυκνοῖς ; Αλλ' ἔμπης ποταμός πικρὴν διανήχεται ἄλμην, Καὶ ποταμός περ εών, οὐδ᾽ ὕδατι μίσγεται ὕδωρ. Ναῦται δ' ἐκ πελάγους γλυκερὸν ποτὸν ὑδρεύονται, Νέα μόῳ πελάοντες ἐπειγομένῳ ποτὶ γαῖαν. 600 Ευβοίης δ᾽ ἄρ᾽ ὅπωπα θρασὺν πόρον, οὐδ᾽ ἐπί- [φραστον Πορθμόν, ἁλὸς κληΐδα, παλισσύτοισι δεέθροις 025 Α Μαινόμενον. Πόντος δὲ ῥέει, καὶ ῥεῖθρον ἄνεισιν. Ὠκεανὸς δ' οὐχ ἕλκετ' ἀπὸ χθονός, εἶτ᾽ ἐπὶ χέρσον Ερχετ' ἐπειγομένοισι μεταΐσσων ῥοθίοισι; €05 Καὶ πεδίον καὶ πόντος ἐπ' ἠτόσι Κιμμερίοισιν Αλλος δ' αὖ ρόος εἶσι πυρὸς φλογός, εἰ ἐτεόν γε, Αίτναίων σκοπέλων ἀπερεύγεται ὁλκὸς ἄπιστος, Πῦρ ποταμός. Τά δ' ἄμικτα μίγη, Χριστοῖο θέλοντος. Οἶδα καὶ ἐν βαιοῖσιν ὁμοῖῖα θαύματ᾽ ἀεῖσαι. 610 Ἔστι τις ἐν καρποῖσι κερασβόλος, ὡς ἐνέπου [σιν, ὺς μοῦνος, τῶν ἴσσα φύει ζείδωρος άρουρα, Ἐσκληκὸς καὶ ἄτεγκτον ἔχων δέμας, οὔτ᾽ ἑνὶ γαίῃ Λύεται, οὔτ᾽ ὄμβροισι πιαίνεται, ἀλλὰ πέπηγεν Αὐαλέος, κεράων στερεώτερος ήματα πάντα. 590 Vestiens commistim hinc et inde totum, ut ei placuerit, mundum. Pauca tamen e multis referam, quorum alia ego ipse Vidi; aliorum autem libri, aliorum aures mihi fidem dederunt. Nonne unus fluviis omnibus declivis cursus? Nonne unam legem habent æquora littoribus vinciri? 595 Nonne ignis flamma sursum fertur crebris saltibus ? Verumtamen fluvius amaras permeat aquas, Quamvis fluvius sit; nec aqua aquæ miscetur. Nautæ autem e ponto dulcein potum hauriunt, Navem fluento admoventes refluenti ad terram. 600 Jam vero Euripi audacem vidi meatum, et ineffabile Fretum, maris clavem, undis resilientibus Furens. Pontus vero fluit, et fluentum redit. Nonne Oceanus recedit a terra, deinde ad terram Revertitur impellentibus irruens fluctibus ?` 605 Ει (vicissin) terra et pontus (cernuntur) in littoribus Cimmeriis ? Est alius iterum fluvius ignis flammæ, si quidem vera ferunt ; Ætnæ scopulis manat tractus incredibilis, Igneus fluvius. Insociabilia mista sunt, Christo volente. Novi et in parvis similia miracula proferre. 610 Est quoddam in seminibus cornu tactum, ut aiunt, Quod solum ex omnibus, quotquot procreat vitæ datrix terra, Rigidum et sterile habens corpus, neque in terra Solvitur, neque imbribus pinguescit, sed rigescit, Aridum, cornibus solidius, in omnnes dies, 590 Κερνάς. Chig. κρινάς. Mox Reg. 993 et Coisl. ξόν pro ὅλον. 594 Δεδέσθαι. Regg. tres et Chig. φέρεσθαι. 595 Πυκνοῖς. Reg. 995 et Clig. κούφοις. 596 Ποταμός. Is fluvius est Alphæus, de quo tomn. I, pag. 787. 603 Δ' οὐχ. Ita habent tres Regg. et Coislinianus. Edit. δ' οὖν. 610 Κερασβόλος. Semen est durum quod cum frumento et leguminibus una nascitur, colore ni- grum, rotundum et magnitudine grano milii par, quod cum aliis leguminibus coctum duritiem non deponit. Dictum vero inde est, quod inter semi- nandum et arandum cornua boum tangat, et in ea incidat. Hinc Plato, initio lib. De legibus, κερα- σβόλον dicit hominem indoctum, contumacem, le- gibus non obtemperantem. Μή τοι ἐγγίνηται τῶν πολιτῶν ἡμῶν, οἷον κερασβόλος. Ne quis inter nos exsistat civis aliquis seminis quod cornu tetigit, na- turam imitans, qui adeo durus et præfractus eva- dat, ut emolliri nequeat, sicut nec semina illa igne. 611 Ζείδωρος. Reg. 993 ζείδωρα. 612 Εσκληκὸς καὶ ἄτεγκτον. Coisl. sup. lin. ἀδέψητος. Duo Regg. άτηκτον. 613 Πιαίνεται. Duo Regg. et Coisl. διαίνεται, ma- descit. METRICA VERSIO. Ex multis nunc pauca tamen memoranda videntur, Quæ partim his oculis vidi, partim auribus hausi; Partim etiam monumenta fidem mihi prisca dedere. Annon declivi labuntur flumina cursu? Annon littoribus sævum constringitur æquor? Annon flamma levis natura fertur in altum ? Et tamen est fluvius, qui salsas permeat undas, Nec quidquam miscetur aquis aqua dulcis amaris. At licet e pelago nautis haurire fluenta Dulcia, si refluum ratis admoveatur ad amnem. Jam vero Euboicum vidi tractumque fretamque, Quod furit insanis crebro redeuntibus undis : Unda fluit refluitque, et rursum versa recurrit, Ac modo deserta repetit citus æquora terra B Oceanus, rapido nunc verberat impete terram: Cimmeriaque itidem in ripa nunc humida tellus Cernitur, æquoreis nunc contra obducitur undis. Est alius rursus flammis ardentibus amnis, Si modo vera ferunt, Ætnæo vertice manans. Mirum profluvium! nexu sociatur amico Ignis aquæ, coeunt Christi contraria jussu. Quin etiam in parvis eadem miracula lucent. Esse ferunt semen, quod solum ex omnibus illis Ubere quæ gremio tellus largissima ſundit, Corpus habet rigidum, nec terra solvitur unquam, Imbre nec æthereo pinguet; sed tempus in omne Defixum siccumque manet, nec cornibus ullis Duritie quidquam cedit, quod scilicet ictum est
PG 37:525Τῶν σὺ μνωομένη, τήρει βίον ἁγνὸν Ἄνακτι, Πάμπαν ἐν ἐλπωρῇσιν ἀμείνοσι, μή σε δολώσῃ Χρειὼ, ἥ τε τάχιστα καὶ ἔμφρονα φῶτα δαμάζει. Τοὔνεκα καὶ δολόμητις, ἐπεὶ Χριστοῦ βασιλῆος Εἰς πεῖραν καθέηκε, Θεὸν βροτὸν ἄμμιγα λεύσσων Πεινάοντ’, ἐκέλευσε λίθους εἰς εἶδαρ ἀμεῖψαι, Ὥς κεν χρηί̈ζοντα ἐν ἄρκυσιν ᾗσιν ἕλῃσιν. Ἀλλὰ Θεοῦ μὲν ἅμαρτε, σὲ δὲ βροτὸν οὔλια σαίνει Ὡς βροτόν. Ἀλλὰ Θεοῦ γε πέλοις, καὶ τῆλε διώκοις Ἐχθρὸν, ὅλη μίμνουσα Θεοῦ, καὶ σαρκὸς ὕπερθεν. Μηδ’ ὡς ἐν πλεκτοῖο χοροῦ περιηγέϊ κύκλῳ, Τὸν μὲν δεξιτερῇ κατέχοις, ἄλλον δέ τε λαιῇ, Ἶσον ἐφαπτομένη καὶ σχιζομένη θεότητος, Ἥμισυ μὲν Χριστοῖο, τόδ’ ἥμισυ σαρκὸς ἐοῦσα· Ἢ πέλαγος τέμνουσα θοῇ καὶ ἐπαρτέϊ νηὶ̈, Πνεύματος ἱσταμένοιο καὶ εὔδια κυμαίνοντος, Ἴσχειν νηοπέδῃσι ταχὺν πλόον, ἢ δ’ ἀπὸ γαίης Ἕλκεσθαι, νωθρήν τε δι’ οἴδματος οἶμον ὁδεύειν, Ἄμφω ποντοπόροις καὶ πεζοπόροισιν ὁμοίην. Μηδὲ τεῇ ζωῇ βαλέειν ἐχενηί̈δα σάρκα, Ἥτε καὶ ἱεμένην περ, ὅμως κατὰ νῆα πέδησεν.
PG 37:503Ἀλλ’ ὥς τι στεινοῖο πόρου διὰ ῥεῖθρον ὁδεῦον Ῥοιζηδὸν, μολίβου περιηγέος ἐν κενεῶσιν Ὅλκοιο πλήθοντος ὅσον χάδε, καὶ πρὸς ἀνάντες Δέσμιον ἅλλεται ὦκα, βιαζόμενον κατόπισθεν, Ὣς κέλομαι σέο φίλτρον ἐνὶ πραπίδεσσι τεῇσι Σφιγγόμενον, Χριστοῖο καταντίον ὕψι φέρεσθαι, Ἠὲ καλὴν πίειραν ἐπικλύζειν τίν’ ἄρουραν. Εἰ δὲ σύ γ’ ἔνθα καὶ ἔνθα χέοις ψαμάθοισι βαθείαις, Ἢ κατὰ πετράων, ἢ λείμακος, ἠὲ χαράδρης, Ὤλετό σοι ῥόος ἐσθλὸς ἀσύνδετος, οὐδὲν ὄνειαρ. Εἰ μέν σοί γε πατὴρ ζώει φίλος, ὅς σε φάωσδε Ἤγαγεν, ἢ μήτηρ γλυκερὴ, καὶ φίλτρον ἀμεμφὲς, Εἰ σὺ κασιγνήτοισιν ἐρείδεαι εὐμενέουσιν, Ἢ τοκέων τοκέεσσιν ἀρηγόσιν, ἢ καὶ ἀρωγῆς Δευομένοις, τούτοις μὲν ὁμὸν βίον ἀμφαγαπάζειν Οὐ φθόνος, οὐδὲ πικρὸν καὶ ἀνάρσιον ἐνθάδε Μῶμος Ὄμμα βαλεῖ, τρίζειν καὶ σάνδαλα πολλάκι φάσκων· Ἔστι δὲ καὶ τόδ’ ὄνειαρ ἐμοὶ, κακὸς ὄμματα βάλλων. Κεῖνος μὲν βαλέει, τὸ δ’ ἐμὸν κέαρ ἔμπεδον ἔσται. Τῶν δ’ ἄλλων μοι τόσσον ἀλεύεσθαι φιλότητα, Ἤ τοι μὴ φιλίην γε, συνωροφίην δ’ ἀλεγεινὴν, Ἢ θάρσος δολερόν τε καὶ εὐθαλέεσσιν ἄπιστον, Ὁσσάτιον Χριστοῖο περιδράσσεσθαι ἔοικεν Ἔμπεδον ἐμπεφυυῖαν ἀειζώοισι πόθοισι.
629 SECTIO II. POEMATA MORALIA. 2, 2 Εἰ θηρῶν μὲν ἔκαμψε βίη φύσιν, οἳ δ' ἀδίδακτοι Εἰσὶ καλοῦ, καὶ μῦθον ἐπίῤῥοθον ἐγγὺς ἔχοντες. 645 Αγριε, πῶς ῥα σὺ τόσσον ἐφυβρίζεις μεγάλοιο Πλάσμα Θεοῦ; τίς τόσσον ἐὴν ἤχθηρε γενέθλην; 'Αλλ' οὐ τοῖος ἔμοιγε νέος καθαρὰ φρονέοντι Αλλ᾽ οἶδ' οὐρανίους τε νοήματα, καὶ δέμας ἁγνοὺς *Ανδρας θηλυτέρας τε. Τὸ γὰρ πλέον ἐν μελέεσσι· 650 Ξυναὶ δ' ἀμφοτέροις ἀρεται, ξυνὴ δὲ κέλευθος Ἐς βίον αἰπήεντα. Τὸ δὲ πλέον ξεμένοιο. Πηοῖσι μὲν ταῦτ' ἐπιτέλλομαι οὐρανοφοιτῶν. Παρθενίη, σὺ δέ μοι περικήδεο, ὡς κεν έρυμνή Πάντοθεν, εὖ βεβανία, Θεῷ καὶ ἄρτιος εἴης, 655 Μάργαρος ἐν λάεσσιν, ἑωσφόρος ἐν φαέεσσιν, • 638 Α Ἐν πτηνοῖσι πέλεια, ἐν ἄλσεσιν ἔρνος ἐλαίης, Καὶ κρίνον ἐν πεδίοισι, καὶ ἐν πελάγευστα γαλήνη Παρθένε, κόσμον ἅπαντα, καὶ ὁππόσα τερπνὰ βίοιο Ωσαμένη, Χριστοῦ πέλας ἵστασο λαμπετόωντος, 660 Καὶ χερί χειρὸς ἑλοῦσα, τεῆς ἄγε παστάδος [είσω, Τερπνῆς, ἡξυπνόοιο, θυώδεος· ως κε μύροισι Μίξαις οὐρανίοισι μύρον τεὸν, ἔνθα χυθεῖσιν Αφράστοισι πόθοισι πόθους, καὶ κάλλεῖ κάλλος, Κρυπτὸν κρυπταδίῳ, καὶ αἰγλήεντι φαεινόν, 605 Χριστὸν ἔχοις μορφῆς έρκυδέος ἐσθλὸν έραν Ιστήν, Χριστὸν ἐεδνωτήν. Χριστὸς δ' ανέωξε καλύπτρην, Siquidem ferarum naturam vis inflexit: hi vero apti non sunt ad discendas Res honestas, quamvis rationem adjutricem prope habeant. 645 Barbare, quomodo tu tantam facis injuriam magni Figmento Dei? Quis tantopere suo inimicus fuit generi? Verum non talis mihi animus est recta sapienti : Sed novi cœlestes animis, et corpore castos Viros ac mulieres. Nam magis inter se differunt corporibus; 650 Communes autem utrisque virtutes, communis etiam via Ad sublimem vitam. Præcellit autem qui sollicitior est. Hæc quidem mando aflinibus in cœlo versantium. Tu vero mihi, o virginitas, curam gere, ut munita Undique. recte incedens Deo et perfecta sis, 376-377 655 Margarita in lapillis, lucifer in sideribus, Inter aves columba, inter arbores ramus olivæ, Et in can:pis lilium, et in mari tranquillitas. () Virgo, ornatum omnem, et quæcunque grata vitæ Abjiciens, prope splendentem Christum consiste, 660 Et manu manum tenens, tuum ducito intra cubiculum Gratum, suaveolens, odoratum, ut unguentis Misceas coelestibus unguentum tuum, hic effusis Ineffabilibus desideriis desideria, et pulchritudini pulchritudinem, Celatam celatæ, et splendenti lucidam, 665 Christum habeas gloriosæ formæ egregium amatorem, Christum sponsum. Christus vero aperuivtegmen capitis, 6:4 Επίῤῥοθον. Edit. male ἐπίρροπον. Cod. 991 sup. lin. βοηθόν... μῦθον (λόγον), non tam qui auribus personet, quam qui mentem intus illuminet. 651 Αιπήεντα. Chig. et Reg. 59 ad marginem ὑψηλόν. Coisl. ind. υψηλότατον. Ibid. πλέον ἱεμένοιο, plus autem ei qui magis desiderat. Int. ὁ σπουδάζων καὶ πρόθυμος. Ιn edit. et mss. sequuntur tres vero sus qui leguntur supra, v. 576. Delevimus eos. 653 'Ερυμνή Int. ἀσφαλής. 656 Εν ἄλσεσιν. Ita Reg. 991. Coisl. sup. lin. ἐν δένδροις. Male edit. ἐν ἄλγεσιν. 660 Πασάδος. Ad marginem νυμφικὸς οἶκος. 665 Εραστήν. Duo Regg. et Chig. ἑταῖρον. METRICA VERSIO. Non dubitas, si, cum naturam inflectat earum Vis hominum, labor assiduus, doctrinaque longa, Hi contra indociles perstent, nec flectere mentem Ad meliora queant, quantumvis sermo propinquus Insonet, et recti præcepta instillet in aures. Barbare, quid tantum Regis figmenta superni Deprimis, et tanta pergis conspergere labe? Tamne suo generi quisquam ferus exstitit hostis? At mihi non animus, non est sententia talis, Nec cuivis alii, ratio quem recia gubernet. Novi ego cœlestes animis et corpore puros Utroque in sexu multos; nam femina solum Robore membrorum cedit : communis utrosque Inflammat virtutis amor: communis utrisque Est via, qua celsum rectissima tendit ad avum. Hicque ille est potior, cujus mage prompta voluntas (Hæc manus, hic hominum labor improbus efficit : [al tu Diffidis solum his, qui gaudent cælibe vita. Quanquam incredulitas, nisi fallit opinio mentem, Non adeo in causa est, quam quod pavor obsidet [artus : B Nec memor es, thalamus quot secum incommoda [portel. Ilæc sunt coelipetæ classis quæ mando propinquis). Al tu, virginitas, vigilanti adnitere cura, Undique præsidio septa ut sis, et pede recto Incedas, placeasque Deo, perfectaque vivas, Margaris in saxis, atque inter sidera cœli Lucifer, in silvis frondosæ ramus olivæ, Lilium in herbosis campis, avibusque columba, Tranquillosque secans fluctus tutissima puppis. Virgo, mundum omnem fugitivaque gaudia vitæ Abjicicns, celeri cursu te adjungito Christo, Et manibus complexa manus inducito lætum In thalamum, grato penitus perfusa liquore: Ut tuus infuso colesti ex arce liquori Jungatur liquor, et sancto societur amori Sanctus amor, tectusque decor mireque refulgens Attrahat occultum plenum radiisque decorem. Atque tuæ Christus formæ correptus amore Te sibi desponset, veloque a fronte remoto Obstupeat, forma cernens præstante puellam, Sanctam, genmalam, caput in subline ferentem :
VIII: On the SoulVIII: De anima
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 37:562Μηδὲ σὺ παρθενίης μὲν ἔχειν πόθον ἱμεροέσσης, Τοῖς δ’ ἄλλοις παθέεσσι τεὴν φρένα πάμπαν ἀνοίγειν, Σωφροσύνῃ κομόωσα· κακὸν δέ γε τοῦτο χέρειον, Τίκτεσθ’ ἐξ ἀγαθοῖο κακὸν φθονεροῖο δόλλοισιν. Οὐ γὰρ τόσσον ἔμοιγε γάμος, οὐδ’ ἔργα γάμοιο Φύξιμος, ᾧ γε Θεὸς θνητῶν γένος αἰὲν ἀέξει, Ὅσσον ἐμοῖς παθέεσσιν ἄκος καὶ ἄλκαρ ἀνεῦρον Παρθενίην. Ὧν εἰ μὲν ἐλεύθερον ἦμαρ ἔχοιμι, Ἔστι καὶ ἀζυγίης τις ἐμοὶ χάρις. Εἰ δὲ θύρετρα Θήρεσιν ἀμπετάσαιμι, φίλην φραγμοῖσιν ἁλωὴν Εἷρξας, ἣ φραγμοῖο τὸ μὲν πυκινῶς ἀράροιμι, Τῷ δὲ τρίβους οἴξαιμι παρατροχάουσιν ὁδίταις, Τί πλέον; Ἦ γὰρ ὁμῶς δηλήσατο ἐχθρὸς ἁλωὴν Πάντοθεν εἰσπίπτων. Καὶ γὰρ σέο πάντα δοκεύει, Ἔκτοθεν ὅττι βάλῃσι, καὶ ἔνδοθεν ὅττι λάβῃσιν, Ἀμφαδίην, λοχόων τε. Τίς ἂν κακότηθ’ ὑπαλύξαι Ῥηϊδίως, μὴ Χριστὸν ἔχων ἐπιτάῤῥοθον αἰεί; Μὴ μικρὸν ἐν κακίῃ θείης ποτὲ μηδὲ τὸ μικρόν. Τυτθοῖς ἀντιόωσα, χερείοσιν οὔ ποτε κύρσοις. Ὅσσα φέριστ’ ἀί̈οις, καὶ φθέγγεο· ὅσσα δὲ βάζεις, Λεύσσοις προφρονέως. Ὄψις δ’ ἐπὶ ἔργον ἐλαύνοι. Πάντα σὺν ἀλλήλοισι, τέλος, λόγος, ὄψις, ἀκουή.
PG 37:591Φεύγειν σπέρμα πονηρὸν, ὅπως στάχυν ἐσθλὸν ἀγείρῃς Μηδὲ σὺ μοιχιδίην κλέπτειν φιλότητα βίοιο· Κλέπτει δ’ ὅστις ἔδεκτο κακοῦ καὶ ῥίζαν ἐλαφρήν· Ἐκ γάρ τοι ῥίζης γε πολύσχιστοι κλαδεῶνες Ἔνθα καὶ ἔνθα χέονται ἀπ’ ἰκμάδος αἱματοέσσης, Καὶ τυτθὸς συνέδησεν ὀπὸς μέγα χεῦμα γάλακτος, Καὶ ψηφὶς σταθεροῖο καθ’ ὕδατος ἀί̈σσουσα Ἐξαπίνης συνέχευεν ὅλην περικαλλέα πηγὴν, Πολλοῖσιν κύκλοισιν ἐλαυνομένην, ἀπὸ κέντρου Αἰὲν ἐπιφρίσσουσι, καὶ ἔκτοθι λυομένοισι. Ἰδνώθη δὲ τυπέντος ὅλον δέμας ἀμφ’ ὀδύνῃσιν Ἑλκόμενον· γεῦσις δ’ ὀλίγη, καὶ νεκρὸς ἔγωγε. Τῇδε γὰρ ὡμάρτησαν ἁμαρτάδες, ὡς ὅτ’ ἀρίστῳ Αἰχμητῇ στρατὸς ἄλλος, ἐπὴν διὰ τεῖχος ἕλῃσιν. Ἀσπίδος οὐ μέγα τύμμα, δίδωσι δέ γ’ αὐτίκα πότμῳ Ὑπναλέῳ, καὶ τερπνὸς ἀποπνείουσιν ὄλεθρος. Τῷ, μή μοι ῥυπόωσαν ἔχειν φρένα, μηδ’ ἐπὶ τυτθοῖς. Γαστὴρ κλεῖθρα φέρουσα, τάχ’ ἂν κακότητα φύγῃσι. Τὴν δ’ ἄθυρον τρομέω, μή τις χοὸς ὕβρις ἐπέλθῃ Σώματι δαμναμένῳ, συνδάμναται οἶστρος ἀναιδής. Οἶνος παρθενικῇσι χόλου πλέον ἐστὶν ὄνειδος, Θυμὸς δ’ αὖ μανίης. Οἶμος δέ τε πάντα μόροιο. Παρθένε, θρύπτεό μοι μηδ’ ἐν ῥυπόωσι χιτῶσιν· Ἔστι καὶ εὐτελίης τι κακὸν, ὁρόωντας ἰαίνειν.
- 655 CARMINUM LIBER 1. THEOLOGICA. S. GREGORII THEOL. 25 Γάμος καὶ παρθενίας ῥίζα τῆς θεῷ φίλης, Αλλ' ἔστιν ὁμῶς σαρκὸς καὶ βράσματος δουλεία. ὔτ᾽ ἦν νόμος, καὶ σκιαὶ, καὶ πρόσκαιροι λατρείαι, Τότ' εἶχε πρῶτα καὶ γάμος, ὡς ἔτι νηπιώδης “Οτε δ' ὑπεξῆλθε τὸ γράμμα, τὸ πνεῦμα ἀντεισήχθη, 50 Καὶ Χριστὸς ἔπαθε σαρκί, προελθὼν ἐκ Παρ [θένου, Τότ' ἐξέλαμψεν ἁγνεία συντέμνουσα τὸν κόσμον, · “Ον ἐκεῖ δεῖ μεταβῆναι Χριστῷ συνανελθόντι. Καλῶς ὁδεύεις, παρθένε, εἰς ὄρος, ἄνω σώζου· Μὴ πρὸς Σόδομ᾽ ἀποβλέψῃς, μὴ στήλη παγῆς ἁλός. 55 Μηδὲ λίαν σε σαρκὸς ἡ φύσις ἐμφοβείτω· Μηδὲ θαρρήσης ἄγαν, ὥστε πότ' ἐκπλανηθῆναι. Σπινθὴρ ἀνάπτει καλάμην· σβέννυσι δ' ὕδωρ φλόγα. 6:36 Α Εχεις φάρμακα πολλὰ τῆς σεμνῆς παρθενείας· Θεοῦ σε φόβος πηγνύτω, νηστεία σε κενούτω, 40 Αγρυπνία, προσευχαί, δάκρυα, χαμευνία, Έρως ὅλος πρὸς Θεὸν, γνησίως τεταμένος, Πάντα κοιμίζων πόθον ἀλλότριον τῶν ἄνω. Ο πεσὼν ἐγειρέσθω· ὁ ναυαγῶν ἐλεείσθω. Σὺ δὲ εὐπλόει, τὸ ἱστίον πετάσασα τῆς ἐλπίδος. Ολίγοι πτερορόυοῦσιν, οἱ πλείους δ' εὐδρομοῦσιν. Επεσεν Εωσφόρος, ἀλλ' οὐρανὸς ἀγγέλων. Ἰούδας ἦν προδότης, οἱ δ᾽ ἕνδεκα λαμπτήρες. Μόνον ὅλην σεαυτὴν ἁγνὴν τήρει, παρθένε. 50 Μή πως ῥυπώσῃς Χριστοῦ τὸν ἄσπιλον χιτῶνα. Όμμα σου σωφρονείτω, γλῶσσα παρθενευέτω, 25 Conjugium etiam virginitatis radix est, Deo gratissima : Sed id etiam est carnis, æstusque libidinis servitus. Quando erat lex et umbræ, atque illius temporis leves cultus, Tunc primas habebat conjugium, ut adhuc infantile Postquam autem subtracta est littera, et suffectus in ejus locum spirſtus. 30 Εt Christus passus est carne, natus ex Virgine, 380-381 Tunc effulsit castitas contrahens mundum, Quem illuc migrare oportet simul cum Christo ascendente. Præclarum inis iter, o virgo ; in nontem fugiens consule saluti ; Noli Sodomam respicere, ne concrescas in statuam salis. 35 Neque vehementius te carnis natura terreat : Neque confidas nimium, sic ut a via aberres aliquando. Scintilla stipulam accendit: ignem vero exstinguit aqua. Venerandæ castitatis habes remedia plurima : Dei timor te obfirmet, jejunium evacuet, 40 Vigiliz, preces, lacryma, humi cubatio, Amor totus ad Deum graviter directus, Qui sopiat omne desiderium alienum a rebus cœlestibus. Qui lapsus est, surgat: qui naufragium fecit, is miserationem moveat, Tu vero feliciter naviga, expendens spei velum. 45 Qui humi serpunt, tuti non cadunt : ex his autem qui ad excelsa nituntur, Nonnullos pennæ deficiunt : plures rectum cursum tenent. Cecidit Lucifer, at cœlum incolunt angeli: Judas fuit proditor, undecim vero sunt sidera. Solummodo totam te ipsam castam serva, o virgo,, 50 Nec ullo modo fades Christi immaculatam vestem. Oculus tuus sit pudicus, lingua virginea, 1 Ω; 'Αλλ' έστιν όμως σαρκός. Sic Reg et Coisl. Edit. ἔστι νόμος. 27 Πρόσκαιροι λατρείαι. Exiles cullus et ad tem- pus constituti. 28 Ως ἔτι νηπιώδης. Εx parvulorum adhuc in- dole, illisque comparatum. Coisl. ὡς ἕν τι νηπιώδες. 29"Οτε δ' ὑπεξῆλθε. Coisl. ἐξῆλθε. Μος, τὸ πνεῦμε ἀντεισήχθη. Combef. legit αντεισήχθη δὲ τὸ πνεῦμα. 31 Εξέλαμψεr. Ita Coisl. et Combef. Euit. ἔλαμψεν. 32 Συναγελθόντι. Coisl., Leuvenk. et Combef. συνανελθόντα. 53 ῎Ανω σώζου. Coisl. ἀποσώζου. 34 Μὴ πρὸς Σόδομ'. la fere poemate prace- denti, vers. 5, et seqq. 55 Ἐμφοβείτω. Coisl. ἐκροβείτω. Ita fere ibid. vers. 58. 36 Ἐκπλανηθῆναι. Reg. et Coisl. ἐκλυθῆναι. 37 Σπινθήρ. Ita fere carinine præcedenti, vers. 66. 38 Σεμνης. Reg. σεπτής. lta ibid. vers. 70 39 Κενούτω. Reg. et Combef. νεκρούτω. 40 Προσευχαί. Reg. πρόσκαιρος, quasi constitute tempore vigilia. lla poemate præcedenti, vers. 68. 44 Τῆς ἐλπίδος. Coisl. τῇ ἐλπίδι. • 47 Επεσεν Εωσφόρος. Ita fere poemate præce denti, vers. 680. 1 ' 49 Μόνον. Coisl. et Combef. μόνην. 50 Μή πως. Ita Coisl. et Combei. Edit. μή που METRICA VERSIO. Conjugium item virginei honoris rivus est : Lex est idem carnis, libidinis comes. Cum lex erat cultusque adumbrati et leves, Tunc nuptiæ inter prima erant, res ut recens, At littera ut fluxit, subitque spiritus, Christusque carne est passus, ortus Virgine, Lux castitati est orta, mundum contrahens, Migrare quem illuc, scandere et cum Christo opus [esi. Virgo ambulans præclare, adi ad montem extímum, Nec respice ad Sodomia, salis ne petra sis. Natura carnis terreat non te nimis, Neve nimium confide, ne solvare sic. Scintilla culmum accendit, aqua flammam obruit. B Remedia pro pudicitia habes plurima, Metus Dei obfirmet, cibus vacuet levis, Preces, vigilie, lacrymæ, cubare humi, Amor ad Deum directus ex animo integro, Qui sopiat cupidinem aversam a polo. Qui cecidit exsurgat; moveat hic naufragus. Tu naviga velo spei feliciter. Serpunt quæ humi cadunt, supera petentium Pennæ emuunt paucis, tenent plures iter : Dum Lucifer cadit, tenent coelum angeli. Judas fuit lues; at undecim, faces. Virgo hoc age, ut casta usquequaque tota sis, Ne polluas Christi togam purissimam. Sit continens oculus, pudica lingua sil : 45. Οὐ τῶν κάτω τὸ πίπτειν, τῶν δ' ἄνω φερομένων·
PG 37:606Μηδὲ παρειάων σκιρτήμασιν ἐχθρὸν ἐγείροις. Αἴσχεϊ καγχάζοιεν, ὅσαις τέγος ἀκλήϊστον Χάρματι παλλομέναις. Σοὶ δ’ ἵλαος ἦκα παρειὴ Λυέσθω, τὸ δ’ ἔρευθος ὑπαντέλλοιτο, τάχιστα Κλέπτον ἐϋφροσύνην. Αἰδὼς δ’ ὁρόωσιν ἔρευθος. Φθέγγεσθαι μὲν ἔοικε Θεοῦ πέρι παῦρα γυναιξὶ, Τόσσον, ὅσον Τριάδος σεπτὴν φύσιν ἴδμεναι οἶον, Τρισσὴν ἐν θεότητι, μίαν χάριν (οὐ γὰρ ἄμεινον Σιγᾷν εὐσεβίης καὶ ῥήματα), εἰσαί̈ειν δὲ Πλείονα, καὶ τρομεραῖς ἄμφω φρεσὶν εὐαγέως τε, Καὶ καθύπερθε φέρειν αἰδοῦς σκέπας. Οἱ δὲ μάχοιντο Μύθοις ἀντιθέτοισι σοφοὶ σκεδάοντες ἀπίστους. Μή σοί γ’ ἁρπάζοιτο Θεὸς στυγερῇσι μερίμναις, Αἵ τε καὶ ὕψι θέοντα θοῶς ἐπὶ γαῖαν ἕηκαν, Μηδὲ νόος πλάζοιτο φερεύμενος ἔνθα καὶ ἔνθα Τέρματος, οἷά τε πῶλος ἀεθλοφόρος κ’ ἀδάμαστος Τῆλε θέων, Χριστοῖο μέγα κλέος. Εἰ δέ σε πικρὸς Κλέψειεν Βελία, πλάγκτης νόος, ὅττι τάχιστα Καμπτόμενος, πρὸς νύσσαν ἴοις δρόμον ἰθὺν ἐπελθών. Κερκίς σοί γε μέλοι, καὶ εἴρια, καὶ μελεδῶναι Θείοις ἐν λογίοις, σοφίη, καὶ ᾄσματα θεῖα, Λεπταλέης φωνῆς ἔμφρων θρόος, οὐκ ἐπίδεικτος, Ἧς πλέον ἐν πραπίδεσσι, μικρὸν δ’ ἐπὶ χείλεσι κείσθω.
PG 37:613Πολλάκι καὶ κωφοῖσι δι’ οὔατος ἔσθορεν ἐχθρός. Μηδὲ σὺ συζυγίην τε καὶ ἄχθεα θηλυτεράων Θειοτέροισι πόθοισι φυγοῦς’, ὦ πάντα σαόφρων, Ἀλλοτρίους μεθέπειν θαλάμους καὶ ἔργα γάμοιο Ἀντὶ δὲ παρθενικῆς γε, γυνὴ ζυγίη καλέεσθαι. Μηδὲ δόμοις ξείνουσι παρέζεο, μηδὲ τραπέζαις. Μηδὲ μέση δμώων τε καὶ οἰκιδίων ὀρυμαγδῶν Στρωφᾶσθαι. Μὴ θῶπα φέρειν λόγον ἀντὶ κόροιο. Μέτρα φιλοξενίης ἀσπάζεο· εἴ τις ἄριστος, Οἶγε προφρονέως ἐλαχὺν δόμον· εἴ τις ὁμίλου, Τηλόθεν εὐμενέοι. Σοὶ δὲ κλέος οἶκος ἐρυμνός. Λώϊον ἀξενίη πουλυξείνοιο δόμοιο Παρθενικαῖς. Αἰδὼς γὰρ ἐνὶ πλεόνεσσιν ὀλεῖται, Καὶ τοῖς παρθενίη κεν ἐφυβρίζοιτο φαεινή. Τῷ, μή μοι περάτων γαίης ἄπο πίστιν ἀγείρειν. Αἴδεό μοι πολιὴν, καὶ ἕσπερ ἤθεσι κεδνοῖς. Πλεῖον γάρ τι φέρει πολιὴ νεότητος ἐχέφρων Μηδὲ μὲν εὐσεβέουσα περίδρομον ἔνθα καὶ ἔνθα, Πολλάκις οὐ κατὰ κόσμον, ἅμ’ ἀνδράσι κουφοτέροισι Σὸν πόδα δινεύειν ἱεροὺς σπεύδοντ’ ἐπὶ χώρους, Καί περ τηλόθ’ ἐόντας Ἐφέστιός ἐστιν ἅπασι Χριστὸς ἄναξ πελάων τε καὶ ἐν κραδίῃ φιλέοντος. Ἅζεό μοι πρώτιστα Θεὸν, μετέπειθ’ ἱερῆα Χριστὸν ἐπιχθόνιον, ζωῆς σημάντορα σεῖο·
S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER I. THEOLOGICA. Ἐκθρέψαι δὲ καὶ παιδεῦσαι, ἔπειτ᾽ ἀτιμασθῆναι, Καὶ πικρὰς ἀπολαύειν τῶν πόνων ἀντιδόσεις ; Σοὶ δὲ μέριμνα μία πρὸς Θεὸν ἀεὶ βλέπειν. 80 Η χρεία δ᾽ ἔστω ὀλίγη μάζα, καὶ μικρὰ σκέπη, Αφ' ἧς πεῖραν καὶ Χριστῷ προσήγαγεν ὁ πειράζων, Λίθους αἰτῶν εἰς ἄρτους πεινῶντα μετατρέψαι· των μή ποθ' είνεκα μηδέ τι τῶν αἰσχρῶν ὑπομένῃς. Οὐ χείρων εἴ πετεινῶν σχεδίως τρεφομένων. 85 Οὐκ ἐκλείψει σοι καμψάκης ἐλαίου πιστευούσῃ. Κόραξ ἐκθρέψει καθάπερ Ηλίαν ἐν ἐρήμῳ. Θρᾷς Θέκλαν ἐκ πυρὸς καὶ θηρίων φυγοῦσαν, Παῦλον τὸν μέγαν πεινῶντα, καὶ ῥιγοῦντα προθύμως, "Ινα σὺ μάθης, παρθένε, πρὸς Θεὸν μόνον βλέπειν, 90 ὓς ἐν ἐρήμῳ τρέφειν οἶδε και μυριάδας. Α Μαραίνεται τὸ κάλλος, ἡ δόξα παρατρέχει, 640 Ο πλοῦτος ἄπιστον ῥεῦμα, τὸ δύνασθαι δ' ὀλίγων· Σὺ δὲ τοῦ πλάνου κόσμου τὰς στροφὰς ἐκφυγοῦσα, Εἰσῆλθα εἰς τὰ ἅγια τῶν ἁγίων γελώσα, 95 Καὶ σὺν ἀγγέλοις χορεύσεις τὴν ἄπαυστον χορείαν, Κρείσσονα τόπον λαχοῦσα υἱῶν καὶ θυγατέρων. 'Αλλ', ὦ παρθένοι, Χριστὸν μένοιτε γρηγορούσαι, Καὶ φαιδραῖς τὸν νυμφίον δέξασθε ταῖς λαμπάσιν, Ἵνα συνελθοῦσαι τὸ κάλλος τοῦ νυμφίου 100 Ἴδητε, καὶ μιγῆτε τοῖς ἄνω μυστηρίοις. Δ΄. Εἰς παρθένον. "Αγνευε πᾶσι, Παρθένε, καὶ τοῖς όμμασι Πάντων μάλιστα· μηδέ τιν εἰσοικίσῃ Quantum est educare et instituere liberos, et postmodum ab ipsis injuria affici · Et acerbas consequi laborum remunerationes? Tibi autem una sit cura ad Deum semper respicere. 80 Ad vitæ necessitates sufficiant tenuis panis et angusta domus : Quo ex pane ut Christi periculum faceret, accessit tentator, Petens ab esuriente, ut lapides in panem mutaret : Quorum causa, nihil unquam turpe admiseris. Non es deterior avibus, quae victitant ultro oblatis. 85 Non tibi fiduciam habenti deficiet olei cadus. Corvus te nutriet, ut Eliam in eremo. Cernis Theclam ab igne et belluis intactam effugisse, Paulum hunc egregium, famem et frigus alacri animo perferentem, Ut tu discas, virgo, Deum solum respicere, 90 Qui in solitudine novit alere plura hominum millia. Marcessit formæ venustas, gloria præterit, Divitiæ infidæ sunt et fluxa, potentia paucorum est ; Tu vero fallacis mundi dolos effugiens, Ingredere in Sancta sanctorum gaudens, 95 Et cum angelis duces choreas perennes, Nacta potiorem sedem præ filiis et filiabus. Verum, o virgines, Christum exspectate vigilantes, Et cum accensis sponsum excipite lucernis, Ut simul ingressæ, sponsi pulchritudinem 100 Intueamini, et consociemini coelestibus mysteriis. 384-385 IV. Ad virginem *. Esto casta rebus omnibus, virgo, et oculis Omnium maxime. Nec quemquam in domum admittas Alias Bill. 119, p. 182. 79 Μέριμνα μια. Coisl. μέριμνα πᾶσα. 81 'Αφ' ής, nempe μάζης. la fere carmine pre- cedenti, vers. 214, etc. 83 Μηδέ τι τῶν. lla Combef. et postulat ine- trum. Edit. μηδὲν τῶν. 86 Εκθρέψει. Jes. σε τρέψει. 87 Ορᾷς. Jes. οἶδας, nosti. Ita fere carmine At cura quæ ne conjugis amor_corruat? Dein educare et erudire, hinc despici, Ac præmia laborum tam acerba consequi? Tibi una sollicitudo videas ut Deum. Usus petat parum cibi, arctam et casam, Ab his periculum fecit hostis Messiæ Ut saxa panes famelico fierent rogans. Tu gratia istorum turpe nil commiseris. Non pejor aviculis, quæ aluntur vilibus. Non tibi cadus deficiet olei cum fide. præcedenti, vers. 190, 202. 90 "Ος. Sic Reg. et Jes. Edit. Θεός. 93 Στροφάς. lta Combef. quæ vox consona π1. νου. Reg. et Jes. ταπεινοῦ κόσμου τρυφάς, abjecti despicabilis mundi delicias. Edit. τρυφάς. 94 Εἰσῆλθε. Ita Reg. Εdit. εἰσῆλθες, ingressa ei. 97 Μένοιτε. Sic Coisl. Edit. μένητε. METRICA VERSIO. Te nutriet corvus, ceu eremo olim Eliam. Videsne Theclam ereptam ab igne et belluis? Paulum fameque et frigore oppressum et alacrem? Ut, virgo, discas hinc Deum unum cernere. Nutrire populos in solitudine scit Deus. B Marcet decus formæ illico, laus praeterit, Infida copia est opum, haud potestas plurium est, Mundi dolos cupediasque ut spreveris, In Sancta sanctorum tu adibis letior, Ducesque choream perpetim una cum angelis, Nacta potiorem quam mares locum et nurus. Heus, virgines, Christum opperimini sedule, Cum lampadibus excipite sponsum ardentibus Ut pulchritudine ejus inspecta, in plagis Celestibus, fruamini arcanis bonis. IV. AD VIRGINEM. (Billio interprete.) Sis parte ab omni, virgo, sed potissimum Oculis pudica, nec virorum quempiam
IX: On the Testaments and the Coming of ChristIX: De Testmentis et Adventu Christi
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 37:616Ὧ πελάειν πτερόεσσα, καὶ ᾧ σιγῶς’ ὑποείκειν, Ὧ γήθειν ἀνιοῦσα, καὶ ᾧ ῥειους’ ὑποείκειν, Ὥς κεν ὑποτρομέουσα, παλίσσυτος ὕψι φέρηαι Ἄλλοις τέθναθι πᾶσιν, ἐπεὶ τόδε λώϊόν ἐστι Παρθενικαῖς, ἢ γυμνὸν ἔχειν βίον, ἀσκεπέα τε. Αἰνῶ θηλυτέρων, τὰς ἄρσενες οὐδὲ ἴσασι, Ζῶσι δ’ ἑκὰς βιότοιο, Θεῷ δέ τε κρυπτὰ πέφανται. Λίην εὐσεβέειν, λίην δέ τε μὴ βλεμεαίνειν. Κύδεος ἱμείρουσα, τάχ’ ἂν κλέος ἐσθλὸν ὀλέσσαις, Ἀνδράσι τὸ περίφαντον· ὄλοιτο δὲ θήλεος αὐχήν. Ζηλούσθω μὲν ἄριστος, ὁ δὲ στυγέοιτο κάκιστος. Τὸ φθονέειν ἀγαθοῖς ἶσον, στέργειν τε κακίστους. Μήτε κακοὺς ὁρόωσα γαληνιόωντας, ὁδοῖο Ἴσχεο, μήτ’ ἀγαθοῖς φρένα δάπτεο καμπτομένοισι. Πεσσοὶ ταῦτα βίοιο, τὰ δ’ ὕστατα δέρκεο πάντα. Χαίρειν εὐδιόωσα· τὰ δ’ ἑστάμεν’ οὐ σάφα οἶδας, Μή πού τις βροτολοιγὸς ἐπιπνεύσειεν ἀήτης. Τοὔνεκεν ἢ τρομέειν, ἢ προτρομέειν βιότοιο Πίπτοντος δὲ κακοῖο, τεὸν πόδα μᾶλλον ἐρείδειν, Εἰ δὲ καὶ εὐδρομέοντος, ἔτι πλέον. Εἰ γὰρ ἄριστοι· Πίπτουσιν, ἀνόλιστον ἔχειν βίον, οὐ μάλ’ ἐλαφρόν. Ἄνθρακές εἰσι πόδεσσιν ἅπας βίος, οὐ μάλ’ ἐλαφροί· Καὶ κρυπτῶν παγίδων αἰεὶ καθύπερθεν ὁδεύεις.
PG 37:618Δείδω μὴ βιότοιο θεμείλιον ἐν ψαμάθοισι Βαλλόμενος, ὄμβρῳ, ποταμοῖς τ’ ἀνέμοις τε κεδασθῶ, Ἢ σπόρος ὡς ἐπὶ γαῖαν ἰὼν ξηρὴν καὶ ἄκαρπον, Ὦκα μὲν ἀντείλαιμι, τάχιστα δὲ αὖος ἔοιμι, Ἠελίοιο βολῇσι τυπεὶς, καὶ πήμασι τυτθοῖς. Μὴ δέ μοι ὑπνώοντι κακὸν σπόρον ἐγκαταμίξῃ Ζιζανίων ἀρότης τε κακῶν, καὶ βάσκανος ἐχθρός. Ἡνίκα δ’ αἰθομέναις ἁγνῶν δεκὰς ἐν δαί̈δεσσι Παρθένοι ἐγρήσσουσαι ἀκοιμήτοις φαέεσσι Νυμφίον ἱμερόεντα Θεὸν δοκέωσιν ἄνακτα. Ὡς λαμπραὶ γανόωντι ὑπαντήσωσιν ἰόντι, Μή μ’ ἐνὶ ταῖς κενεῇσι νόον καὶ ἄφροσι θείης, Ἤδη που Χριστοῖο παρεσσομένου μογεούσαις, Μηδ’ ὀλιγοδρανέον δαί̈δων σέλας ὄμμασι λεύσσων Ὀψὲ φάους ζωῆς ὑγρὸν ποθέοιμι ἔλαιον. Μὴ δέ με κληϊσθέντα γάμων ὤσαιτο θύρετρα, Ἔνθα Λόγος καθαρῇσι, πόθου μεγάλοις ὑπὸ δεσμοῖς, Μιγνύμενος κραδιῇσι, σέλας καὶ κῦδος ὀπάζει. Ἔστι γάμος, τὸν παιδὶ πατὴρ φίλος ἐσθλὸς ἀρίστῳ Δαίνυσι καγχαλόων. Τοῦ δ’ ἀντιάσαιμι ἔγωγε. Τοῦ δ’ ἐγὼ ἀντιάσαιμι, καὶ ὃς φίλος ἐστὶν ἔμοιγε. Μίμνοι δ’ ἔκτοθι κεῖνος, ὅ τις πρὸ γάμοιο τίθησιν Ἢ ἀγρὸν, ἠὲ βοῶν ζεῦγος νέον, ἠὲ δάμαρτα.
C45 SECTIO II. POEMATA MORALIA. 2,56. Οὐ δ' ἀμπελὼν φυτευεθ᾽; ἡ θάλασσα δὲ Όρμοις δίδωσι πάντας οὔσπερ λαμβάνει; 20 Τί μοι τὰ πόρρω ; κειμένῳ δ' Εωσφόρῳ Μὴ συγκατενέχθησαν ἀγγέλων χοροί ; Τί δ', οὐκ Ἰούδας ἦν φονεὺς τοῦ Δεσπότου, ᾿Αλλ' οἱ μαθηταὶ δόξα ; Τοῦτο δ' οὐ σκοπεῖς, Τοῦ σοῦ γάμου τὰ δεινά, καὶ μοιχῶν κλοπάς, 25 Ἐξ ὧν τὸ φίλτρον, καὶ γένος νοθεύεται. Ὑψοῦ βάδιζε, τὸν φθόνον δ' ἔα κάτω. Αγνευε πᾶσι, παρθένε. Χριστῷ μόνῳ Νύμφη, κράτει τὸ κάλλος ἐσφραγισμένον. Χρηστὸς μέν ἐστιν, ἀλλὰ καὶ ζήλου πλέως. 30 Οὐδὲν δυσειδές, οὐδ᾽ ἄκοσμον εκφέρει. Ἐσθῆτι κόσμου κόσμος ἡ ἀκοσμία, θρύψιν δὲ φεύγε, καὶ ταπείνου τὰς κλάσεις. Α Μὴ τὸ βλέπεσθαι τῷ βλέπειν θήρευε μοι. Σώφρων βάδιζε, κἂν ἀναστρέφῃ μόνη 55 Κλεὶς ὠσὶ κείσθω, μηδὲ πορνεύοι γέλως Πλείστον παρειαί, καὶ γέλωτος ἔμφασις. Θυμός, μέθη, δαίμων τε παρθένοις ἴσον· Πάντων δὲ χεῖρον πλησμονή γαστρὸς χάριν. Εὐχαῖς τὸ κάλλος εἰκέτω κἀγρυπνίαις. 40 Σύνοικον αἱροῦ μηδ' ἀδελφὸν ῥᾳδίως. Εμπεπύρευμα (sic) τῆς νόσου τί δεῖ βλέπειν Οὐδὲν τόδ' αἰσχρὸν, πλὴν μόνη μνήμη χούς. Πατὴρ μόνος σοι, καὶ Θεὸς πιστὸς, νέα· Αλλοι δὲ φευγέτωσαν, ὡς θῆρές ποτε 45 Το Σινά, πλαξὶν ἐντυπουμένου νόμου. *Αψαυστος ἔστω προσφορὰ καὶ παρθένος, Ἡ μὲν βεβήλοις, ἡ δ᾽ ἁπάντων ὄψεσιν. Aut vinea non seritur? Nunquid mare In portus deducit omnes quos suscipit ? 20 Quid mihi longinqua commemorare? Gum Lucifer lapsus est, Nunquid simul lapsi sunt angelorum chori? Quid autem, an non Judas fuit interemptor Domini, Cæteri vero discipuli ejus gloria? Hoc vero non attendis, Tui connubii mala, et adulterorum furta, 25 Quibus amor et soboles adulterina fiunt. Sublimis gradere, invidiam relinque deorsum. Pura sis rebus omnibus, virgo ; Christo soli, Sponsa, serva tuam pulchritudinem obsignatam. (Christus) equidem benignus est, at idem aemulatione plenus. 30 Nihil deforte, neque indecorum effert. Vestem induere, cujus cultus sit esse sine cultu. Mollitiem fuge, deprime fractos et lascivos motus. Noli, ut specteris, videndo ipsa venari. Pudice incede, etiamsi sola tecum verseris : 388-389 55 Clavi aures obserantur; ne procax sit risus : Plerumque genæ sunt risus indicium. Ira, ebrietas et dæmon virginibus idem sunt, Omnium autem res pessima est, repletio gulæ gratificans. Venustas formæ cedat precibus et pervigiliis. 40 Contubernalem nequidem fratrem admittas facile. Fomitem morbi tui quid necesse est intueri ? Nihil quidem in hoc turpe, verumtamen sola recordatio pulveris periculosa. Pater solus tibi, et Deus fidelis, o puella, Cæteri fugiant, sicut olim bestiæ 45 Montem Sina, cum lex in tabulis scriberetur. Intactiles sint victima et virgo, Illa quidem profanis, hæc omnium oculis. 20 Κειμένῳ. Idem argumentum prosequitur Gre gorius supra poemn. 1, vers. 679. 25 Νοθεύεται. Vat. μοιχεύεται. 29 Χρηστός. Mendose edit. Χριστός. 31 Ἐσθῆτι κόσμου κόσμος. Vesti mundance cultus sit ipsa invenustas. Eo loci versum ali- quem desiderat Billius, aut vitium aliquod in verbis Serique vitis, desinit? Quid? littori 61€ Græcis arguit, sed immerito. Satis est subaudire ἧς, cujus, etc. 33 Τῷ βλέπειν. Ita legendum videtur. Edit. το. 34 Κάν. Sic melius legitur. Edit. και. 41 Εμπεπόρευμα. Vat. ὑπεμπόρευμα. 42 Χορός. Vat. Χρούς. METRICA VERSIO. Pontusne cunctos applicat, quos accipit? Longinqua vero quid sequor ? cum Phosphoro Utrum angelorum sunt simul lapsi chori? Quid? Nonne Christi carnifex Judas erat? Apostoli vero decus? Quin jam mala Tu nuptiarum cogitas, furta et tori, Adulteratur queis amor, et queis genus? Incede sursum ; livor at humi corruat, Sis parte ab omni virgo, sis soli Deo Sponsa, teneasque conditum forma decus. Benignus ille est: æstuans zelo tamen. Deforme secum, turpe vel defert nihil. Carere cultu sit tibi cultus, fuge Est molle quidquid, et nimis fractum, neque B Captes videndo prospici. Gressus tuus Pudicus esto, degere et sola expete. Claudantur aures, sit procax risus procul. Sat est superque vel levis risus nota. Par ira, Bacchus, et Satan sunt virgini. Pejor saturitas ventris est his omnibus. Cedat venustas vigiliis, precibus quoque. Sociumque tecti facile nec fratrem cape. Spectare morbi fomitem quid attinet ? Non est quidem hoc foedum: ast memoria sordidat Vel sola. Patri crede te soli, et Deo. Fugiant (ut olim bestiæ montem Sina, Cum lex tabellis sculperetur) cæteri. Intacta sint hæc, victima, et virgo : manus Fugiat profanas illa, visum hæc omnium.
Μηδ’ ἐνὶ δαιτυμόνεσσι γαμήλιον εἶδος ἔχουσιν, Εἵματ’ ἔχων ῥυπόωντα, δεθεὶς χεῖράς τε πόδας τε, Νυμφῶνός τε, φίλων τε, γάμων τ’ ἄπο τῆλε πέσοιμι. Ἐκ δὲ γάμων παλίνορσος ἄναξ ἐμὸς εὖτ’, ἂν ἐπέλθῃ, Ἐξαπίνης δοκέουσι καὶ οὐ δοκέουσιν ἐπιστὰς, Εὕροι μ’ ἐν δοκέουσι, καὶ αἰνήσειε φόβοιο Ὡς ἀγαθὸν θεράποντα καὶ ἤπιον ἀρχομένοισι, Καὶ σίτοιο δοτῆρα, λόγου στερεοῖο, δίκαιον. Παρθενίῃ μὲν τοῖα πατὴρ ὡς ἠπιόμητις Ἐκ θυμοῦ φιλέων ἐπιτέλλομαι. Ἀλλὰ, θύγατρες, Καὶ παῖδες, καὶ τέκνα, φίλου πατρὸς εἰσαί̈οιτε, Εἴ πού τις καὶ ἔμοιγε Θεοῦ χάρις, ὥσπερ ἔολπα. Μηδ’ ὡς Ἡλεῖδαι πατρὸς ἀτίσητε ἐφετμὴν, Μὴ, τέκνα, μὴ κείνοισιν ὁμοίϊον οἶτον ἕλησθε. Τοῖς δ’ ἄλλοις ὅδε μῦθος. Ἀπηλεγέως δ’ ἀγορεύσω Ἶσον ἐπ’ ἀμφοτέροισι λόγον καὶ σταθμὰ τιταίνων, Ἀζυγίῃ τε γάμῳ τε. Θεὸς δ’ ἐπιμάρτυρος ἔστω. Ὅσσον παρθενίη προφερεστέρη ἐστὶ γάμοιο, Τόσσον παρθενίης ἁγνὸς γάμος ἀμφιβίοιο. Τοὔνεκεν ἢ καθαρὴν ἀσπάζεο πάμπαν, ἄριστε, Παρθενίην, εἴ σοί γε μένος, καὶ θυμὸς ὄρωρεν, Ἠὲ γάμον στέργειν τὸν ὁμοίϊον, ὡς ἐνέπουσι, Δεύτερον ἐκ πρώτοιο καλὸν πλόον.
C45 SECTIO II. POEMATA MORALIA. 2,56. Οὐ δ' ἀμπελὼν φυτευεθ᾽; ἡ θάλασσα δὲ Όρμοις δίδωσι πάντας οὔσπερ λαμβάνει; 20 Τί μοι τὰ πόρρω ; κειμένῳ δ' Εωσφόρῳ Μὴ συγκατενέχθησαν ἀγγέλων χοροί ; Τί δ', οὐκ Ἰούδας ἦν φονεὺς τοῦ Δεσπότου, ᾿Αλλ' οἱ μαθηταὶ δόξα ; Τοῦτο δ' οὐ σκοπεῖς, Τοῦ σοῦ γάμου τὰ δεινά, καὶ μοιχῶν κλοπάς, 25 Ἐξ ὧν τὸ φίλτρον, καὶ γένος νοθεύεται. Ὑψοῦ βάδιζε, τὸν φθόνον δ' ἔα κάτω. Αγνευε πᾶσι, παρθένε. Χριστῷ μόνῳ Νύμφη, κράτει τὸ κάλλος ἐσφραγισμένον. Χρηστὸς μέν ἐστιν, ἀλλὰ καὶ ζήλου πλέως. 30 Οὐδὲν δυσειδές, οὐδ᾽ ἄκοσμον εκφέρει. Ἐσθῆτι κόσμου κόσμος ἡ ἀκοσμία, θρύψιν δὲ φεύγε, καὶ ταπείνου τὰς κλάσεις. Α Μὴ τὸ βλέπεσθαι τῷ βλέπειν θήρευε μοι. Σώφρων βάδιζε, κἂν ἀναστρέφῃ μόνη 55 Κλεὶς ὠσὶ κείσθω, μηδὲ πορνεύοι γέλως Πλείστον παρειαί, καὶ γέλωτος ἔμφασις. Θυμός, μέθη, δαίμων τε παρθένοις ἴσον· Πάντων δὲ χεῖρον πλησμονή γαστρὸς χάριν. Εὐχαῖς τὸ κάλλος εἰκέτω κἀγρυπνίαις. 40 Σύνοικον αἱροῦ μηδ' ἀδελφὸν ῥᾳδίως. Εμπεπύρευμα (sic) τῆς νόσου τί δεῖ βλέπειν Οὐδὲν τόδ' αἰσχρὸν, πλὴν μόνη μνήμη χούς. Πατὴρ μόνος σοι, καὶ Θεὸς πιστὸς, νέα· Αλλοι δὲ φευγέτωσαν, ὡς θῆρές ποτε 45 Το Σινά, πλαξὶν ἐντυπουμένου νόμου. *Αψαυστος ἔστω προσφορὰ καὶ παρθένος, Ἡ μὲν βεβήλοις, ἡ δ᾽ ἁπάντων ὄψεσιν. Aut vinea non seritur? Nunquid mare In portus deducit omnes quos suscipit ? 20 Quid mihi longinqua commemorare? Gum Lucifer lapsus est, Nunquid simul lapsi sunt angelorum chori? Quid autem, an non Judas fuit interemptor Domini, Cæteri vero discipuli ejus gloria? Hoc vero non attendis, Tui connubii mala, et adulterorum furta, 25 Quibus amor et soboles adulterina fiunt. Sublimis gradere, invidiam relinque deorsum. Pura sis rebus omnibus, virgo ; Christo soli, Sponsa, serva tuam pulchritudinem obsignatam. (Christus) equidem benignus est, at idem aemulatione plenus. 30 Nihil deforte, neque indecorum effert. Vestem induere, cujus cultus sit esse sine cultu. Mollitiem fuge, deprime fractos et lascivos motus. Noli, ut specteris, videndo ipsa venari. Pudice incede, etiamsi sola tecum verseris : 388-389 55 Clavi aures obserantur; ne procax sit risus : Plerumque genæ sunt risus indicium. Ira, ebrietas et dæmon virginibus idem sunt, Omnium autem res pessima est, repletio gulæ gratificans. Venustas formæ cedat precibus et pervigiliis. 40 Contubernalem nequidem fratrem admittas facile. Fomitem morbi tui quid necesse est intueri ? Nihil quidem in hoc turpe, verumtamen sola recordatio pulveris periculosa. Pater solus tibi, et Deus fidelis, o puella, Cæteri fugiant, sicut olim bestiæ 45 Montem Sina, cum lex in tabulis scriberetur. Intactiles sint victima et virgo, Illa quidem profanis, hæc omnium oculis. 20 Κειμένῳ. Idem argumentum prosequitur Gre gorius supra poemn. 1, vers. 679. 25 Νοθεύεται. Vat. μοιχεύεται. 29 Χρηστός. Mendose edit. Χριστός. 31 Ἐσθῆτι κόσμου κόσμος. Vesti mundance cultus sit ipsa invenustas. Eo loci versum ali- quem desiderat Billius, aut vitium aliquod in verbis Serique vitis, desinit? Quid? littori 61€ Græcis arguit, sed immerito. Satis est subaudire ἧς, cujus, etc. 33 Τῷ βλέπειν. Ita legendum videtur. Edit. το. 34 Κάν. Sic melius legitur. Edit. και. 41 Εμπεπόρευμα. Vat. ὑπεμπόρευμα. 42 Χορός. Vat. Χρούς. METRICA VERSIO. Pontusne cunctos applicat, quos accipit? Longinqua vero quid sequor ? cum Phosphoro Utrum angelorum sunt simul lapsi chori? Quid? Nonne Christi carnifex Judas erat? Apostoli vero decus? Quin jam mala Tu nuptiarum cogitas, furta et tori, Adulteratur queis amor, et queis genus? Incede sursum ; livor at humi corruat, Sis parte ab omni virgo, sis soli Deo Sponsa, teneasque conditum forma decus. Benignus ille est: æstuans zelo tamen. Deforme secum, turpe vel defert nihil. Carere cultu sit tibi cultus, fuge Est molle quidquid, et nimis fractum, neque B Captes videndo prospici. Gressus tuus Pudicus esto, degere et sola expete. Claudantur aures, sit procax risus procul. Sat est superque vel levis risus nota. Par ira, Bacchus, et Satan sunt virgini. Pejor saturitas ventris est his omnibus. Cedat venustas vigiliis, precibus quoque. Sociumque tecti facile nec fratrem cape. Spectare morbi fomitem quid attinet ? Non est quidem hoc foedum: ast memoria sordidat Vel sola. Patri crede te soli, et Deo. Fugiant (ut olim bestiæ montem Sina, Cum lex tabellis sculperetur) cæteri. Intacta sint hæc, victima, et virgo : manus Fugiat profanas illa, visum hæc omnium.
Ἀμφοτέρων δὲ Φεύγειν ἀζυγέος τε βίου, ζυγίου τε πρόσωπον, Μιγνύντας μέλιτί τε χολὴν, καὶ βόρβορον οἴνῳ, Καὶ Σολύμοις Σαμάρειαν ἀλιτροτάτην ἱεροῖσιν. Οὐδὲ γὰρ ὥσπερ ὁδοῖο τιταινόμενον κατόπισθεν Ἂψ ἰέναι πόνος ἐστὶν ἐτώσιος, οὐδέ τι τάρβος, Ἠὲ βέλος πέμποντα μικρὸν προπάροιθε ποδοῖιν Ῥῖψαι, μηδ’ ἐπὶ τέρμα καὶ ἐς σκοπὸν ἄκρον ἱκέσθαι Οὐχ ὣς παρθενίην Χριστῷ βασιλῆϊ προθέντα, Καὶ λογικὴν θυσίην, ἱερήϊον αἵματος ἐκτὸς, Εἰς γάμον ἂψ ἰέναι, θωὴ μόνον, ἀλλὰ μέγιστον Πτῶμα πέλει, θανάτοιο πέλας, πρὸς δ’ αἶσχος ἄληκτον, Τῷ ἴκελον, ὡς εἴ τις ἐπ’ οὔρεος ἀκροτόμοιο, Ὧ πλείστοισι μόγοις προσεβήσατο χρυσὸν ὀρύσσων, Ἢ θήρης μεθέπων γλυκερὸν πόνον, ἀπροτίοπτος Ἐξαπίνης ἐπὶ γαῖαν ὀλισθήσειε πόδεσσι. Τίς δ’ ἀί̈ων Σάπφειραν ἀτάσθαλον, Ἀνανίην τε, Κέρδεος οἳ σφετέροιο κακὸν μόρον ἠλλάξαντο, Οὐ τρομέει καὶ μικρὸν ὑποσχεσίης τι κολούειν; Καὶ γλῶσσαν χρυσέην τις, ἐπεὶ νοσφίσατο λάθρη Ἀνδράσιν ἐν προτέροισι, παρεκνόον ἡγεμονῆος, Εἷμά τε, χρῆμά τε βαιὸν, ὅλῳ δηλήσατο λαῷ. Τοῖος παρθενίης ὀπίσω δρόμος, ἠὲ χερείων, Ὁσσάτιον προφέρει λάχος ἔμπνοον.
C45 SECTIO II. POEMATA MORALIA. 2,56. Οὐ δ' ἀμπελὼν φυτευεθ᾽; ἡ θάλασσα δὲ Όρμοις δίδωσι πάντας οὔσπερ λαμβάνει; 20 Τί μοι τὰ πόρρω ; κειμένῳ δ' Εωσφόρῳ Μὴ συγκατενέχθησαν ἀγγέλων χοροί ; Τί δ', οὐκ Ἰούδας ἦν φονεὺς τοῦ Δεσπότου, ᾿Αλλ' οἱ μαθηταὶ δόξα ; Τοῦτο δ' οὐ σκοπεῖς, Τοῦ σοῦ γάμου τὰ δεινά, καὶ μοιχῶν κλοπάς, 25 Ἐξ ὧν τὸ φίλτρον, καὶ γένος νοθεύεται. Ὑψοῦ βάδιζε, τὸν φθόνον δ' ἔα κάτω. Αγνευε πᾶσι, παρθένε. Χριστῷ μόνῳ Νύμφη, κράτει τὸ κάλλος ἐσφραγισμένον. Χρηστὸς μέν ἐστιν, ἀλλὰ καὶ ζήλου πλέως. 30 Οὐδὲν δυσειδές, οὐδ᾽ ἄκοσμον εκφέρει. Ἐσθῆτι κόσμου κόσμος ἡ ἀκοσμία, θρύψιν δὲ φεύγε, καὶ ταπείνου τὰς κλάσεις. Α Μὴ τὸ βλέπεσθαι τῷ βλέπειν θήρευε μοι. Σώφρων βάδιζε, κἂν ἀναστρέφῃ μόνη 55 Κλεὶς ὠσὶ κείσθω, μηδὲ πορνεύοι γέλως Πλείστον παρειαί, καὶ γέλωτος ἔμφασις. Θυμός, μέθη, δαίμων τε παρθένοις ἴσον· Πάντων δὲ χεῖρον πλησμονή γαστρὸς χάριν. Εὐχαῖς τὸ κάλλος εἰκέτω κἀγρυπνίαις. 40 Σύνοικον αἱροῦ μηδ' ἀδελφὸν ῥᾳδίως. Εμπεπύρευμα (sic) τῆς νόσου τί δεῖ βλέπειν Οὐδὲν τόδ' αἰσχρὸν, πλὴν μόνη μνήμη χούς. Πατὴρ μόνος σοι, καὶ Θεὸς πιστὸς, νέα· Αλλοι δὲ φευγέτωσαν, ὡς θῆρές ποτε 45 Το Σινά, πλαξὶν ἐντυπουμένου νόμου. *Αψαυστος ἔστω προσφορὰ καὶ παρθένος, Ἡ μὲν βεβήλοις, ἡ δ᾽ ἁπάντων ὄψεσιν. Aut vinea non seritur? Nunquid mare In portus deducit omnes quos suscipit ? 20 Quid mihi longinqua commemorare? Gum Lucifer lapsus est, Nunquid simul lapsi sunt angelorum chori? Quid autem, an non Judas fuit interemptor Domini, Cæteri vero discipuli ejus gloria? Hoc vero non attendis, Tui connubii mala, et adulterorum furta, 25 Quibus amor et soboles adulterina fiunt. Sublimis gradere, invidiam relinque deorsum. Pura sis rebus omnibus, virgo ; Christo soli, Sponsa, serva tuam pulchritudinem obsignatam. (Christus) equidem benignus est, at idem aemulatione plenus. 30 Nihil deforte, neque indecorum effert. Vestem induere, cujus cultus sit esse sine cultu. Mollitiem fuge, deprime fractos et lascivos motus. Noli, ut specteris, videndo ipsa venari. Pudice incede, etiamsi sola tecum verseris : 388-389 55 Clavi aures obserantur; ne procax sit risus : Plerumque genæ sunt risus indicium. Ira, ebrietas et dæmon virginibus idem sunt, Omnium autem res pessima est, repletio gulæ gratificans. Venustas formæ cedat precibus et pervigiliis. 40 Contubernalem nequidem fratrem admittas facile. Fomitem morbi tui quid necesse est intueri ? Nihil quidem in hoc turpe, verumtamen sola recordatio pulveris periculosa. Pater solus tibi, et Deus fidelis, o puella, Cæteri fugiant, sicut olim bestiæ 45 Montem Sina, cum lex in tabulis scriberetur. Intactiles sint victima et virgo, Illa quidem profanis, hæc omnium oculis. 20 Κειμένῳ. Idem argumentum prosequitur Gre gorius supra poemn. 1, vers. 679. 25 Νοθεύεται. Vat. μοιχεύεται. 29 Χρηστός. Mendose edit. Χριστός. 31 Ἐσθῆτι κόσμου κόσμος. Vesti mundance cultus sit ipsa invenustas. Eo loci versum ali- quem desiderat Billius, aut vitium aliquod in verbis Serique vitis, desinit? Quid? littori 61€ Græcis arguit, sed immerito. Satis est subaudire ἧς, cujus, etc. 33 Τῷ βλέπειν. Ita legendum videtur. Edit. το. 34 Κάν. Sic melius legitur. Edit. και. 41 Εμπεπόρευμα. Vat. ὑπεμπόρευμα. 42 Χορός. Vat. Χρούς. METRICA VERSIO. Pontusne cunctos applicat, quos accipit? Longinqua vero quid sequor ? cum Phosphoro Utrum angelorum sunt simul lapsi chori? Quid? Nonne Christi carnifex Judas erat? Apostoli vero decus? Quin jam mala Tu nuptiarum cogitas, furta et tori, Adulteratur queis amor, et queis genus? Incede sursum ; livor at humi corruat, Sis parte ab omni virgo, sis soli Deo Sponsa, teneasque conditum forma decus. Benignus ille est: æstuans zelo tamen. Deforme secum, turpe vel defert nihil. Carere cultu sit tibi cultus, fuge Est molle quidquid, et nimis fractum, neque B Captes videndo prospici. Gressus tuus Pudicus esto, degere et sola expete. Claudantur aures, sit procax risus procul. Sat est superque vel levis risus nota. Par ira, Bacchus, et Satan sunt virgini. Pejor saturitas ventris est his omnibus. Cedat venustas vigiliis, precibus quoque. Sociumque tecti facile nec fratrem cape. Spectare morbi fomitem quid attinet ? Non est quidem hoc foedum: ast memoria sordidat Vel sola. Patri crede te soli, et Deo. Fugiant (ut olim bestiæ montem Sina, Cum lex tabellis sculperetur) cæteri. Intacta sint hæc, victima, et virgo : manus Fugiat profanas illa, visum hæc omnium.
X: On the Incarnation against ApollinarisX: De Incarnatione adversus Apolinarium
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Ὡς ἀπόλοιτο Συζυγίη, τὴν οὔτι γαμήλιος ἥρμοσε θεσμὸς, Ἀλλ’ ὅστις ψυχὰς αἰεὶ προπάροιθεν ἰούσας Ἂψ ἐρύει, χθαμαλοῖσιν ὅπως πλεόνεσσιν ἀνάσσῃ, Πρῶτος ἐπ’ οὐρανίοιο κλέους ἐπὶ γαῖαν ἑλυσθεὶς, Ἧς ὑπεροπλίῃσιν ἀτιμίης ζυγὸν ἔλκων Ἐνθάδε τοῦ περ ἀεὶ κέντρον πεφυλαγμένος εἶναι. Ἤδη καὶ τοκέεσσιν ἐγὼ μυθήσομ’ ἄριστα, Ὧν βίος ἐν χείρεσσι, καὶ αἴσχεα, καὶ κλέος ἐσθλὸν Παρθενικῶν, πηοῖς τε σαόφροσι, καὶ μελεδώναις. Οὐ θέμις, οὐδ’ ἐπέοικε βιάζεσθαι μεγάλοιο Πλάσμα Θεοῦ. Πάντες γὰρ ἑνὸς γένος, ὅστις ἀνάσσων, Ὅστις ἀνασσομένοις ἐναρίθμιος, ὅστις ἄνολβος, Ὅστις ἐρικτήμων, ὑψίθρονος, ἐς χθόνα νεύων, Ὃς πολιῇσι πέποιθε, καὶ ὃς νεότητι γέγηθε. Πάντες ἑνὸς, πάντεσσι πνοὴ μία, εἰς ἕνα πάντες Νεύομεν. Ὡς δὲ Θεὸς πᾶσι βροτὸς ἶσος ἐτύχθη, Καὶ θάνε, καὶ συνέγειρε, καὶ οὐρανὸν εὐρὺν ἔδωκε. Τῷ μή τις σάρκεσσι φέρων χάριν ἀφραδέεσσι, Παρθενικὴν ἀέκουσαν ἄγοι πρὸς λέκτρα καὶ εὐνὴν Δρασσομένην Χριστοῖο, πόθον βιόωσαν ἄριστον, Πούλυπον ἐκ θαλάμης πέτρην κοτύλῃσιν ἔχοντα, Ἠέ τιν’ ὄρνιν ἀοιδὸν ἀπ’ εὐτύκτοιο καλιῆς. Ἀλλ’ εἰ μὲν φιλόχριστον ἔχεις κέαρ, ἢ σέ γε δεσμοῖς Θειοτέροις ἐνέδησε Θεὸς, κόσμου τ’ ἀνάειρε.
C45 SECTIO II. POEMATA MORALIA. 2,56. Οὐ δ' ἀμπελὼν φυτευεθ᾽; ἡ θάλασσα δὲ Όρμοις δίδωσι πάντας οὔσπερ λαμβάνει; 20 Τί μοι τὰ πόρρω ; κειμένῳ δ' Εωσφόρῳ Μὴ συγκατενέχθησαν ἀγγέλων χοροί ; Τί δ', οὐκ Ἰούδας ἦν φονεὺς τοῦ Δεσπότου, ᾿Αλλ' οἱ μαθηταὶ δόξα ; Τοῦτο δ' οὐ σκοπεῖς, Τοῦ σοῦ γάμου τὰ δεινά, καὶ μοιχῶν κλοπάς, 25 Ἐξ ὧν τὸ φίλτρον, καὶ γένος νοθεύεται. Ὑψοῦ βάδιζε, τὸν φθόνον δ' ἔα κάτω. Αγνευε πᾶσι, παρθένε. Χριστῷ μόνῳ Νύμφη, κράτει τὸ κάλλος ἐσφραγισμένον. Χρηστὸς μέν ἐστιν, ἀλλὰ καὶ ζήλου πλέως. 30 Οὐδὲν δυσειδές, οὐδ᾽ ἄκοσμον εκφέρει. Ἐσθῆτι κόσμου κόσμος ἡ ἀκοσμία, θρύψιν δὲ φεύγε, καὶ ταπείνου τὰς κλάσεις. Α Μὴ τὸ βλέπεσθαι τῷ βλέπειν θήρευε μοι. Σώφρων βάδιζε, κἂν ἀναστρέφῃ μόνη 55 Κλεὶς ὠσὶ κείσθω, μηδὲ πορνεύοι γέλως Πλείστον παρειαί, καὶ γέλωτος ἔμφασις. Θυμός, μέθη, δαίμων τε παρθένοις ἴσον· Πάντων δὲ χεῖρον πλησμονή γαστρὸς χάριν. Εὐχαῖς τὸ κάλλος εἰκέτω κἀγρυπνίαις. 40 Σύνοικον αἱροῦ μηδ' ἀδελφὸν ῥᾳδίως. Εμπεπύρευμα (sic) τῆς νόσου τί δεῖ βλέπειν Οὐδὲν τόδ' αἰσχρὸν, πλὴν μόνη μνήμη χούς. Πατὴρ μόνος σοι, καὶ Θεὸς πιστὸς, νέα· Αλλοι δὲ φευγέτωσαν, ὡς θῆρές ποτε 45 Το Σινά, πλαξὶν ἐντυπουμένου νόμου. *Αψαυστος ἔστω προσφορὰ καὶ παρθένος, Ἡ μὲν βεβήλοις, ἡ δ᾽ ἁπάντων ὄψεσιν. Aut vinea non seritur? Nunquid mare In portus deducit omnes quos suscipit ? 20 Quid mihi longinqua commemorare? Gum Lucifer lapsus est, Nunquid simul lapsi sunt angelorum chori? Quid autem, an non Judas fuit interemptor Domini, Cæteri vero discipuli ejus gloria? Hoc vero non attendis, Tui connubii mala, et adulterorum furta, 25 Quibus amor et soboles adulterina fiunt. Sublimis gradere, invidiam relinque deorsum. Pura sis rebus omnibus, virgo ; Christo soli, Sponsa, serva tuam pulchritudinem obsignatam. (Christus) equidem benignus est, at idem aemulatione plenus. 30 Nihil deforte, neque indecorum effert. Vestem induere, cujus cultus sit esse sine cultu. Mollitiem fuge, deprime fractos et lascivos motus. Noli, ut specteris, videndo ipsa venari. Pudice incede, etiamsi sola tecum verseris : 388-389 55 Clavi aures obserantur; ne procax sit risus : Plerumque genæ sunt risus indicium. Ira, ebrietas et dæmon virginibus idem sunt, Omnium autem res pessima est, repletio gulæ gratificans. Venustas formæ cedat precibus et pervigiliis. 40 Contubernalem nequidem fratrem admittas facile. Fomitem morbi tui quid necesse est intueri ? Nihil quidem in hoc turpe, verumtamen sola recordatio pulveris periculosa. Pater solus tibi, et Deus fidelis, o puella, Cæteri fugiant, sicut olim bestiæ 45 Montem Sina, cum lex in tabulis scriberetur. Intactiles sint victima et virgo, Illa quidem profanis, hæc omnium oculis. 20 Κειμένῳ. Idem argumentum prosequitur Gre gorius supra poemn. 1, vers. 679. 25 Νοθεύεται. Vat. μοιχεύεται. 29 Χρηστός. Mendose edit. Χριστός. 31 Ἐσθῆτι κόσμου κόσμος. Vesti mundance cultus sit ipsa invenustas. Eo loci versum ali- quem desiderat Billius, aut vitium aliquod in verbis Serique vitis, desinit? Quid? littori 61€ Græcis arguit, sed immerito. Satis est subaudire ἧς, cujus, etc. 33 Τῷ βλέπειν. Ita legendum videtur. Edit. το. 34 Κάν. Sic melius legitur. Edit. και. 41 Εμπεπόρευμα. Vat. ὑπεμπόρευμα. 42 Χορός. Vat. Χρούς. METRICA VERSIO. Pontusne cunctos applicat, quos accipit? Longinqua vero quid sequor ? cum Phosphoro Utrum angelorum sunt simul lapsi chori? Quid? Nonne Christi carnifex Judas erat? Apostoli vero decus? Quin jam mala Tu nuptiarum cogitas, furta et tori, Adulteratur queis amor, et queis genus? Incede sursum ; livor at humi corruat, Sis parte ab omni virgo, sis soli Deo Sponsa, teneasque conditum forma decus. Benignus ille est: æstuans zelo tamen. Deforme secum, turpe vel defert nihil. Carere cultu sit tibi cultus, fuge Est molle quidquid, et nimis fractum, neque B Captes videndo prospici. Gressus tuus Pudicus esto, degere et sola expete. Claudantur aures, sit procax risus procul. Sat est superque vel levis risus nota. Par ira, Bacchus, et Satan sunt virgini. Pejor saturitas ventris est his omnibus. Cedat venustas vigiliis, precibus quoque. Sociumque tecti facile nec fratrem cape. Spectare morbi fomitem quid attinet ? Non est quidem hoc foedum: ast memoria sordidat Vel sola. Patri crede te soli, et Deo. Fugiant (ut olim bestiæ montem Sina, Cum lex tabellis sculperetur) cæteri. Intacta sint hæc, victima, et virgo : manus Fugiat profanas illa, visum hæc omnium.
Στήσεις προφρονέως Χριστῷ περικαλλέα νύμφην, Ἢ κοῦρον, φιλότεκνος ὅπως πάρος Ἄννα Σαμουὴλ, Σῶν καθαρῶν λαγόνων ἱερὸν γόνον, ἔμπνοον ἱρὸν, Πάντων πρωτοτόκων ἱερώτερον, ἀσταχύων τε Καὶ βοτρύων, οὓς κεῖρεν ἀπάργματα γηπόνος ἐσθλός. Εἰ δὲ σύ γε Χριστοῖο μέσος κόσμοιό τε βαίνεις, Ἶσον συζυγίῃ τε καὶ ἀζυγίῃ ζυγὸν ἕλκειν, Ἀμφοτέρων δ’ ὅσα καλὰ, καὶ ὅσς’ ἀντίξοα λέξας, Εὖ καὶ ἐπισταμένως, καὶ τέρματα δισσὰ χαράξας, Ἕσπεο τῇ κεν ἴοι θερμὸς πόθος ἠδ’ ἐπάρηγε, Τῇ μὲν δουλοσύνῃ, τῇ δ’ οὐρανίοισι πόθοισιν. Ἥτις δ’ ὥριός ἐστι γάμῳ, καὶ σώφρονι βουλῇ (Καὶ δεσμὸς ἀλόχῳ μὲν ἀνὴρ, τοκέες δὲ θυγατρὶ, Χριστοῦ δ’ ἀμφοτέροισι φόβος, φίλτρον δ’ ἀγάμοισι). Μήτε λιλαιομένην ἀνδρὸς ἀποέργαθε κούρην, Μήτε Θεῷ πελάουσαν ἐς ἀνέρος οἶκον ἐπείγειν, Ἄχρι καὶ ἀτρεκίης, πειρᾷν γε μὲν οὔ τι μεγαίρω.
C45 SECTIO II. POEMATA MORALIA. 2,56. Οὐ δ' ἀμπελὼν φυτευεθ᾽; ἡ θάλασσα δὲ Όρμοις δίδωσι πάντας οὔσπερ λαμβάνει; 20 Τί μοι τὰ πόρρω ; κειμένῳ δ' Εωσφόρῳ Μὴ συγκατενέχθησαν ἀγγέλων χοροί ; Τί δ', οὐκ Ἰούδας ἦν φονεὺς τοῦ Δεσπότου, ᾿Αλλ' οἱ μαθηταὶ δόξα ; Τοῦτο δ' οὐ σκοπεῖς, Τοῦ σοῦ γάμου τὰ δεινά, καὶ μοιχῶν κλοπάς, 25 Ἐξ ὧν τὸ φίλτρον, καὶ γένος νοθεύεται. Ὑψοῦ βάδιζε, τὸν φθόνον δ' ἔα κάτω. Αγνευε πᾶσι, παρθένε. Χριστῷ μόνῳ Νύμφη, κράτει τὸ κάλλος ἐσφραγισμένον. Χρηστὸς μέν ἐστιν, ἀλλὰ καὶ ζήλου πλέως. 30 Οὐδὲν δυσειδές, οὐδ᾽ ἄκοσμον εκφέρει. Ἐσθῆτι κόσμου κόσμος ἡ ἀκοσμία, θρύψιν δὲ φεύγε, καὶ ταπείνου τὰς κλάσεις. Α Μὴ τὸ βλέπεσθαι τῷ βλέπειν θήρευε μοι. Σώφρων βάδιζε, κἂν ἀναστρέφῃ μόνη 55 Κλεὶς ὠσὶ κείσθω, μηδὲ πορνεύοι γέλως Πλείστον παρειαί, καὶ γέλωτος ἔμφασις. Θυμός, μέθη, δαίμων τε παρθένοις ἴσον· Πάντων δὲ χεῖρον πλησμονή γαστρὸς χάριν. Εὐχαῖς τὸ κάλλος εἰκέτω κἀγρυπνίαις. 40 Σύνοικον αἱροῦ μηδ' ἀδελφὸν ῥᾳδίως. Εμπεπύρευμα (sic) τῆς νόσου τί δεῖ βλέπειν Οὐδὲν τόδ' αἰσχρὸν, πλὴν μόνη μνήμη χούς. Πατὴρ μόνος σοι, καὶ Θεὸς πιστὸς, νέα· Αλλοι δὲ φευγέτωσαν, ὡς θῆρές ποτε 45 Το Σινά, πλαξὶν ἐντυπουμένου νόμου. *Αψαυστος ἔστω προσφορὰ καὶ παρθένος, Ἡ μὲν βεβήλοις, ἡ δ᾽ ἁπάντων ὄψεσιν. Aut vinea non seritur? Nunquid mare In portus deducit omnes quos suscipit ? 20 Quid mihi longinqua commemorare? Gum Lucifer lapsus est, Nunquid simul lapsi sunt angelorum chori? Quid autem, an non Judas fuit interemptor Domini, Cæteri vero discipuli ejus gloria? Hoc vero non attendis, Tui connubii mala, et adulterorum furta, 25 Quibus amor et soboles adulterina fiunt. Sublimis gradere, invidiam relinque deorsum. Pura sis rebus omnibus, virgo ; Christo soli, Sponsa, serva tuam pulchritudinem obsignatam. (Christus) equidem benignus est, at idem aemulatione plenus. 30 Nihil deforte, neque indecorum effert. Vestem induere, cujus cultus sit esse sine cultu. Mollitiem fuge, deprime fractos et lascivos motus. Noli, ut specteris, videndo ipsa venari. Pudice incede, etiamsi sola tecum verseris : 388-389 55 Clavi aures obserantur; ne procax sit risus : Plerumque genæ sunt risus indicium. Ira, ebrietas et dæmon virginibus idem sunt, Omnium autem res pessima est, repletio gulæ gratificans. Venustas formæ cedat precibus et pervigiliis. 40 Contubernalem nequidem fratrem admittas facile. Fomitem morbi tui quid necesse est intueri ? Nihil quidem in hoc turpe, verumtamen sola recordatio pulveris periculosa. Pater solus tibi, et Deus fidelis, o puella, Cæteri fugiant, sicut olim bestiæ 45 Montem Sina, cum lex in tabulis scriberetur. Intactiles sint victima et virgo, Illa quidem profanis, hæc omnium oculis. 20 Κειμένῳ. Idem argumentum prosequitur Gre gorius supra poemn. 1, vers. 679. 25 Νοθεύεται. Vat. μοιχεύεται. 29 Χρηστός. Mendose edit. Χριστός. 31 Ἐσθῆτι κόσμου κόσμος. Vesti mundance cultus sit ipsa invenustas. Eo loci versum ali- quem desiderat Billius, aut vitium aliquod in verbis Serique vitis, desinit? Quid? littori 61€ Græcis arguit, sed immerito. Satis est subaudire ἧς, cujus, etc. 33 Τῷ βλέπειν. Ita legendum videtur. Edit. το. 34 Κάν. Sic melius legitur. Edit. και. 41 Εμπεπόρευμα. Vat. ὑπεμπόρευμα. 42 Χορός. Vat. Χρούς. METRICA VERSIO. Pontusne cunctos applicat, quos accipit? Longinqua vero quid sequor ? cum Phosphoro Utrum angelorum sunt simul lapsi chori? Quid? Nonne Christi carnifex Judas erat? Apostoli vero decus? Quin jam mala Tu nuptiarum cogitas, furta et tori, Adulteratur queis amor, et queis genus? Incede sursum ; livor at humi corruat, Sis parte ab omni virgo, sis soli Deo Sponsa, teneasque conditum forma decus. Benignus ille est: æstuans zelo tamen. Deforme secum, turpe vel defert nihil. Carere cultu sit tibi cultus, fuge Est molle quidquid, et nimis fractum, neque B Captes videndo prospici. Gressus tuus Pudicus esto, degere et sola expete. Claudantur aures, sit procax risus procul. Sat est superque vel levis risus nota. Par ira, Bacchus, et Satan sunt virgini. Pejor saturitas ventris est his omnibus. Cedat venustas vigiliis, precibus quoque. Sociumque tecti facile nec fratrem cape. Spectare morbi fomitem quid attinet ? Non est quidem hoc foedum: ast memoria sordidat Vel sola. Patri crede te soli, et Deo. Fugiant (ut olim bestiæ montem Sina, Cum lex tabellis sculperetur) cæteri. Intacta sint hæc, victima, et virgo : manus Fugiat profanas illa, visum hæc omnium.
Εἰ δέ γε συζυγίῃ μὲν ὅλην φρένα χεῖρα τε δοίης, Καὶ στήσαις θαλάμους τε, χοροιτυπίας τε, πότους τε Καγχαλόων, καὶ γῆρας ἀποξύσειε μενοινὴ, Παρθενικὴ δ’ ἀπὸ σεῖο φυγὰς πρὸς Χριστὸν ἀνέλθοι, Ὥς τε Δίκη τοπάροιθε, βοὸς κταμένου ἀροτῆρος, Δείδια μὴ κοτέῃσι Θεὸς ψήφοις ἀνίσοισι Τῷ ὑποδάμναθ’ ἅπασα χοὸς φύσις, ὡς πυρὶ κηρὸς Πινόμενος. Τάρβος δὲ Θεοῦ καὶ σάρκ’ ἐπέδησεν. Ἔστι καὶ οὐρανίοισιν ὁμοίϊος ἐνθάδε λάτρις· Ἔστι καὶ ἐν θνητοῖσι νόος θεότητι πελάζων. Ἤλιτε δ’ ὅστις ἔμιξε φύσιν σάρκεσσιν ἄσαρκον, Ἀγγελικῶν τε πόθων κρατεροὺς ἀνέηκε Γίγαντας, Καὶ γαῖαν ἐκάθηρεν ἁμαρτάσιν οὐρανιώνων. Ἑλλήνων τάδε παισὶν, ἐπεὶ παθέεσσιν ἐκεῖνοι Ἄλκαρ, ἐμητίσαντο θεοὺς στήσασθαι ἀλιτροὺς, Κλέπτας, ἀνδρογύνους, μοιχοὺς, ἀλιτήμονας ἀνδρῶν, Ἀνδροφόνους, τεκέων δηλήμονας, ἠδὲ τοκήων. Οὐκ οἶον, παθέων δὲ καὶ αὐτῶν ἱρὰ τέλεσσαν. Ἄθρει δὴ πρώτιστον ὅς’ ἔπλετο μαργοσύνῃσι, Ταῦρος, κύκνος, ὄφις, χρυσὸς, πόσις, ὄρνις, ἄπαντα Ὅσσα μιν ὠκὺς ἄνωξεν ἔρως κοῦρός τ’ ἀλαπαδνός. Κεῖνοι παρθενίην μὲν ἀτιμάζοιεν ἐραννὴν, Σαρκοπέδην. Κείνοισιν ἀπιστοτάτη χοὸς αἴγλη, Οἵ σφισι μετρείουσιν ἀτασθαλίῃσιν ἅπαντας.
C45 SECTIO II. POEMATA MORALIA. 2,56. Οὐ δ' ἀμπελὼν φυτευεθ᾽; ἡ θάλασσα δὲ Όρμοις δίδωσι πάντας οὔσπερ λαμβάνει; 20 Τί μοι τὰ πόρρω ; κειμένῳ δ' Εωσφόρῳ Μὴ συγκατενέχθησαν ἀγγέλων χοροί ; Τί δ', οὐκ Ἰούδας ἦν φονεὺς τοῦ Δεσπότου, ᾿Αλλ' οἱ μαθηταὶ δόξα ; Τοῦτο δ' οὐ σκοπεῖς, Τοῦ σοῦ γάμου τὰ δεινά, καὶ μοιχῶν κλοπάς, 25 Ἐξ ὧν τὸ φίλτρον, καὶ γένος νοθεύεται. Ὑψοῦ βάδιζε, τὸν φθόνον δ' ἔα κάτω. Αγνευε πᾶσι, παρθένε. Χριστῷ μόνῳ Νύμφη, κράτει τὸ κάλλος ἐσφραγισμένον. Χρηστὸς μέν ἐστιν, ἀλλὰ καὶ ζήλου πλέως. 30 Οὐδὲν δυσειδές, οὐδ᾽ ἄκοσμον εκφέρει. Ἐσθῆτι κόσμου κόσμος ἡ ἀκοσμία, θρύψιν δὲ φεύγε, καὶ ταπείνου τὰς κλάσεις. Α Μὴ τὸ βλέπεσθαι τῷ βλέπειν θήρευε μοι. Σώφρων βάδιζε, κἂν ἀναστρέφῃ μόνη 55 Κλεὶς ὠσὶ κείσθω, μηδὲ πορνεύοι γέλως Πλείστον παρειαί, καὶ γέλωτος ἔμφασις. Θυμός, μέθη, δαίμων τε παρθένοις ἴσον· Πάντων δὲ χεῖρον πλησμονή γαστρὸς χάριν. Εὐχαῖς τὸ κάλλος εἰκέτω κἀγρυπνίαις. 40 Σύνοικον αἱροῦ μηδ' ἀδελφὸν ῥᾳδίως. Εμπεπύρευμα (sic) τῆς νόσου τί δεῖ βλέπειν Οὐδὲν τόδ' αἰσχρὸν, πλὴν μόνη μνήμη χούς. Πατὴρ μόνος σοι, καὶ Θεὸς πιστὸς, νέα· Αλλοι δὲ φευγέτωσαν, ὡς θῆρές ποτε 45 Το Σινά, πλαξὶν ἐντυπουμένου νόμου. *Αψαυστος ἔστω προσφορὰ καὶ παρθένος, Ἡ μὲν βεβήλοις, ἡ δ᾽ ἁπάντων ὄψεσιν. Aut vinea non seritur? Nunquid mare In portus deducit omnes quos suscipit ? 20 Quid mihi longinqua commemorare? Gum Lucifer lapsus est, Nunquid simul lapsi sunt angelorum chori? Quid autem, an non Judas fuit interemptor Domini, Cæteri vero discipuli ejus gloria? Hoc vero non attendis, Tui connubii mala, et adulterorum furta, 25 Quibus amor et soboles adulterina fiunt. Sublimis gradere, invidiam relinque deorsum. Pura sis rebus omnibus, virgo ; Christo soli, Sponsa, serva tuam pulchritudinem obsignatam. (Christus) equidem benignus est, at idem aemulatione plenus. 30 Nihil deforte, neque indecorum effert. Vestem induere, cujus cultus sit esse sine cultu. Mollitiem fuge, deprime fractos et lascivos motus. Noli, ut specteris, videndo ipsa venari. Pudice incede, etiamsi sola tecum verseris : 388-389 55 Clavi aures obserantur; ne procax sit risus : Plerumque genæ sunt risus indicium. Ira, ebrietas et dæmon virginibus idem sunt, Omnium autem res pessima est, repletio gulæ gratificans. Venustas formæ cedat precibus et pervigiliis. 40 Contubernalem nequidem fratrem admittas facile. Fomitem morbi tui quid necesse est intueri ? Nihil quidem in hoc turpe, verumtamen sola recordatio pulveris periculosa. Pater solus tibi, et Deus fidelis, o puella, Cæteri fugiant, sicut olim bestiæ 45 Montem Sina, cum lex in tabulis scriberetur. Intactiles sint victima et virgo, Illa quidem profanis, hæc omnium oculis. 20 Κειμένῳ. Idem argumentum prosequitur Gre gorius supra poemn. 1, vers. 679. 25 Νοθεύεται. Vat. μοιχεύεται. 29 Χρηστός. Mendose edit. Χριστός. 31 Ἐσθῆτι κόσμου κόσμος. Vesti mundance cultus sit ipsa invenustas. Eo loci versum ali- quem desiderat Billius, aut vitium aliquod in verbis Serique vitis, desinit? Quid? littori 61€ Græcis arguit, sed immerito. Satis est subaudire ἧς, cujus, etc. 33 Τῷ βλέπειν. Ita legendum videtur. Edit. το. 34 Κάν. Sic melius legitur. Edit. και. 41 Εμπεπόρευμα. Vat. ὑπεμπόρευμα. 42 Χορός. Vat. Χρούς. METRICA VERSIO. Pontusne cunctos applicat, quos accipit? Longinqua vero quid sequor ? cum Phosphoro Utrum angelorum sunt simul lapsi chori? Quid? Nonne Christi carnifex Judas erat? Apostoli vero decus? Quin jam mala Tu nuptiarum cogitas, furta et tori, Adulteratur queis amor, et queis genus? Incede sursum ; livor at humi corruat, Sis parte ab omni virgo, sis soli Deo Sponsa, teneasque conditum forma decus. Benignus ille est: æstuans zelo tamen. Deforme secum, turpe vel defert nihil. Carere cultu sit tibi cultus, fuge Est molle quidquid, et nimis fractum, neque B Captes videndo prospici. Gressus tuus Pudicus esto, degere et sola expete. Claudantur aures, sit procax risus procul. Sat est superque vel levis risus nota. Par ira, Bacchus, et Satan sunt virgini. Pejor saturitas ventris est his omnibus. Cedat venustas vigiliis, precibus quoque. Sociumque tecti facile nec fratrem cape. Spectare morbi fomitem quid attinet ? Non est quidem hoc foedum: ast memoria sordidat Vel sola. Patri crede te soli, et Deo. Fugiant (ut olim bestiæ montem Sina, Cum lex tabellis sculperetur) cæteri. Intacta sint hæc, victima, et virgo : manus Fugiat profanas illa, visum hæc omnium.
PG 37:620Οὐ καθαρῆς γλήνης δὲ κατηφέα τείρεα λεύσσειν· Καὶ χθὼν ἔμπεδός ἐστιν, ἰλιγγιόωσι δ’ ἄπιστος. Ἡμῖν δ’ οὐ θέμις ἐστὶν ἐλεγχείην καταχεύειν Παρθενίης. Τί δ’ ἄπιστον ἔρον Χριστοῦ βασιλῆος Εὐνάζειν βροτέους τε πόθους καὶ σαρκὸς ἐρωὰς, Ὡς πάρος αἱματόεντα ῥόον σχέθεν αἱμοροούσης Ἀψαμένης· κλέφθη γὰρ ἑκὼν Θεὸς, ἡ δὲ ῥεέθρων Αὐαλέη πηγὴ τῆμος θάλεν, εὖτ’ ἐμαράνθη. Ἠὲ πυρὸς, ξιφέων τε καὶ ὕδατος, ἀργαλέων τε Θηρῶν, δαπτομένων πικροῖς μελέων κεράεσσι. Θυμὸς Χριστιανοῖσιν ὑπέρτερος, εὖτε διώκτης Καιρὸς ἐπισπέρχῃσι Θεοῦ πέρι δῆριν ἐγείρων. Οὐκ ἄϋπνος κείνοισι βίος, καὶ ἀνέστιος αἰών; Εὐχαί τε, στοναχαί τε ἀκαμπέες; οὐ δακρύοισι Τήκοντ’; οὐ νυχίῃσι καὶ ἠματίῃσιν ἀοιδαῖς, Ἔνθεν ἀναθρώσκουσι βίον καὶ σάρκα λιπόντες; Οὐκ ὀλίγοις σπινθῆρσι πνοὴ κατερύκετ’ ἐδωδῆς; Οὐ σήραγγας ἔχουσι δόμους, καὶ δέμνια πέτρην, Ἢ δ’ ἁπαλὰς ποίας τε καὶ αὐαλέους κλαδεῶνας; Οὐ θηρσὶ ναίουσιν ὁμέστιοι ὠμοβόροισιν, Ὥς κεν ὑπεκκακότητα χοὸς καὶ δεσμὰ φύγωσιν;
S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER I. THEOLOGICA. Τοίχων, ὀρόφων καὶ ψηφίδος πεδοστιβοῦς· Αργυρος, ὁ μέν τις κρυπτὸς ἐν κόλποις χθονός Εἰρχθεὶς, ὅθεν προῆλθεν, ἄξιος τάφων, “Ο δ' ἐν προσθήκῃ, καὶ προσαστράπτων πότοι -- 140 ίπποι, τάπητες, ἅρμαθ', ἁρματηλάται, Κύνες, κυνηγοί, θηρίων ιχνεύμονες· Καὶ ταῦτα δὴ τὰ τερπνά, δεσποίνης κακῆς, Γαστρός, πόρου τε πανδόχου λαιμού χάρις· Στρῶται, θυρωροί, κλήτορες, κοιμήτορες, 145 'Ανθηφόροι, ῥαντῆρες, ἐκμαγεῖς κύκλων, Γεῦσται, σκιασταὶ, νευμάτων ἐπίσκοποι, Λοῦσται, κερασταί δακτύλων ὑψώμασι, Κοῦραν γυναῖκες, ομμάτων ἡδύσματα· Τύμβου τὰ πάντα πλουσίου, γραπτῆς χοός. Α 150 Ὁ δ' ἐνδεής εστηκεν, ἂν δὲ καὶ πέσῃ Νόσῳ καμών, μόγις ποτ' ἢ μακρῷ χρόνῳ, Οὐδὲν παρέξει πράγμα τοῖς αὐτοῦ φίλοις, Γεθνήξεθ᾽ ὡς λέων τις ἐν βρυχήμασι Νεκρός, ζαπλούτων πλεῖστον εὐανθέστερος. 155 Τί λοιπόν; ὕβρις, θυμὸς, ἔκστασις, θράσος, Μέθη, γέλωτες ἀκρατεῖς, αἰσχροὶ λόγοι, Θεοῦ περιφρόνησις, αἵματος, φίλων, Ταῦτ᾽ οὐ πενήτων μᾶλλον ἐστ' ἢ πλουσίων Πλοῦτος γὰρ ὕβριν, ἥδ' ἀπώλειαν φέρει. 160 Ὁ δ' ἐκπιέζεθ᾽ ὡς τὰ πόλλ', οὐδ' αίρεται· Θεοῦ μάλιστ᾽ ἂν συνδραμὼν φόβος τύχῃ, Καλῶν ἁπάντων παιδαγωγὸς εὐσθενής. Αθρει δ' ἕκαστον ἀνθ' ἑκάστου συντόμως, Parietes, tigna et stratum calculis solum, Argentum partim abditum in terræ sinu Inclusum, unde prodiit, dignum sepulcris, Partim in propatulo, et renidens in poculis : 140 Equi, tapetes, currus, et curruum ductores, Canes, ductores canum, vestigatores belluarum; Ac illæ etiam voluptates, improbi domini, 398-399 Ventris, et meatus nihil non absorbentis gulæ causa : Stratores, janitores, vocatores, sopitores, 145 Florigeri, spargentes odores, discos abluentes, Gustatores, umbram eflicientes, nutuum observatores, Balneatores, pincernæ ad signum digiti sublati, Crine mulieres, oculorum oblectamenta : Sunt hæc omnia divitis sepulcri, picti pulveris. 150 Stat vero pauper, atque etiamsi cadat Morbo laborans, vix tandem aut longo senio, Nihil negotii exhibebit amicis suis, Morietur, ut leo quidem inter rugitus Mortuus, divilibus longe foridior. 155 Quid superest ? contumeliæ, ira, insania, audacia, Ebrietas, risus intemperantes, dicta turpia, Dei contemptus, consanguineorum et amicorum, Hæc non magis pauperibus inhærent quam divitibus : Divitiæ enim contumeliam, illa perniciem parit. 160 Ille vero opprimitur, ut plurimum, nedum insolescat, Præsertim si Dei concurrat timor, Bonorum omnium fortis magister. Considera breviter, unum cum altero conferens, 136 Πεδοστιβους. Vat. Edit. πεδοτριβούς. Soli calculis strati. 137 Αργυρος. Hic versus uno pede redundare videbatur Benedictinis, qui delendum proponebant τίς. Sed immerito, cum άργυρος sit dactylus, a quo primus pes versus informetur. 139 Πότοις. Coisl. τοποῖς, in ædibus. 143 Χάρις. Forte χάριν. 144 Στρῶται. Per stratores, inquit Billius, intel- ligit Gregorius eos, qui inensas aut lectos, aut ali- 660 quid ejusmodi sternunt. Per vocatores autem eos, qui apud divites hoc munere funguntur, us herì nomine ad epulas certos homines invitent. 445 Ῥαντήρες. Aspersores odorum fragrantium. 147 Κερασταί δακτύλων ὑψώμασι. Qui summa manu polum ministrant. Bill., Leuv. temperatores extremis utentes digitis. 150 Ὁ δ' ἐνδεής. Ita Coisl. Edit. mendose οὐδ' ἐνδεής. 153 Τεθνήξεθ' ώς. Ita Coisl. Edit. τέθηξ᾽ ἐθ'. METRICA VERSIO. Argentum et imo conditum partim sinu Terræ, unde fluxit, atque humo dignum legi Partim redundans et micans in poculis : Equi, tapetes, ductor et cum curribus, Canes, canumque qui feras capiunt duces: Et quæ voluptas ventris est, beri improbi, Datumque nil quæ respuit prorsus, gulæe : Strator, vocator, janitor, somnum ciens, Floresque gestans, quique discos abluunt Terguntque, gustant qui dapes, umbram cient, Spectantque nutus, qui levant, summa et manu Potum ministrant crine feminei; omnia Hæc sunt sepulcri divitis, pictæque humi. Consistit at inops : ac licet tandem cadat, ι. B Aut febre, senio fractus aut longo, nihil Charis amicis afferet negotii. Instar leonis spiritum nam rugiens Edet, opulento floridus multo magis. Quid restat? Ira, temeritas, insania, Bacchus, cachinni, turpia et dicta, ac Dei, Gregisque chari, et sanguinis contemptio : Hæc cuncta longe divites premunt magis. Namque insolescit dives, ac pestem hinc trahit. Vexatur at inops sæpe, nec frontem erigit : Potissimum si sit comes Dei metus, Firmus magister onnis omnino boni. Collata cerne quæque jam cum singulis, Utrique justus arbiter vitæ manens.
Chapter XI: On the Incarnation of ChristXI: De Christi Incarnatione
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 37:625Ὡς δ’ ὄρνιν φοίνικα φάτις θνήσκοντα νεάζειν Ἐν πυρὶ τικτόμενον, πολλῶν ἐτέων μετὰ κύκλα, Γηραλέης κονίης ξεῖνον γόνον αὐτογένεθλον, Ὣς οἵ γε θνήσκοντες ἀείζωοι τελέθουσι, Δαιόμενοι πυρόεντι πόθῳ Χριστοῦ βασιλῆος. Ἐν δ’ ὀλιγοδρανίῃ κεῖται σθένος εὐσεβέεσσι. Ταῦτα τίς εἰσορόων, οὐ σπένδεται ἠϊθέοισι Γηθόσυνος σάρκεσσιν, ἐπεὶ ζέσεν οἶστρος ἀρείων; Ὦ φύσι παμμήτειρα, σὰ δ’, οὐκ ἐμὰ θαύματα λέξω, Ὅσσα καὶ ἐν χέρσοισι καὶ ἐν πελάγεσσιν ἔθηκας. Πυνθάνομ’ ὡς πτερόεσσα τρυγὼν, τρυγόνος φιλίοιο Χηρωθεῖς’, ὁμόλεκτρον ἑὸν ποθέουσα σαόφρων, Οὐ δέχεται πόσιν ἄλλον ἑῆς καθύπερθε καλιῆς. Ὄρνι σοφή Μερόπεσσι δ’ ἁγνὸς βίος, ὅσσον ἀρείων οὐδὲ μὲν οὐ λακέρυζα μελάγχροος, ἀλλὰ καὶ αὐτὴ Ζώει κουριδίοιο πόθου τμηθεῖσα κορώνη, Πάντα πόσιν στυγέουσα, ἐπὴν φίλον εὖνιν ὀλέσσῃ. Ἰχθύσι δ’ εἰναλίοισι νόμος, παύροις μὲν ἄθεσμος, Ἀμφὶ γάμους, πολλοῖς δὲ σαοφροσύνης τε μέμηλε, Καὶ θαλάμων, ἀλόχων τε. Δίκη δέ τε κἀνθάδ’ ἀνάσσει. Ἄλλοι δ’ οὐ πλεόνεσσιν ἑνὸς μογέουσι τόκοιο, Ἄλλοι δ’ εἰαρινῇ μούνῃ φιλότητι γάνυνται, Καὶ πλέονες. Μέτρον δὲ φύσις ἐπέθηκε πόθοισι.
PG 37:628Καιρὸς δ’ αὖ φιλότητος ἐνηέος ἐστὶν ἅπασιν, Ἠερίοις ἁλίοις τε καὶ ὅσς’ ἐπὶ γαῖαν ὁδεύει. Οὐδ’ ἐκτὸς προχέουσιν ὅρου πόθον, ἀλλὰ δέονται Ὥρια μαργαίνοντες, ἐπήν σφεας εἶαρ ἐγείρῃ. Καί ῥ’ οἱ μὲν μιγάδεσσιν ἐπαί̈σσουσι γάμοισι, Τοῖς δ’ ἄλοχοί τε μέλουσι φίλαι, καὶ θεσμὸς ἔρωτος. Οἰοτόκος δ’ ἄλλοισιν ἐπάρκιος ἔπλετο μίξις, Ὥς τινες, οἳ ζώων τε γόνους καὶ πάντ’ ἐφράσαντο. Εἰ δὲ καὶ ἀφραδέεσσι σαοφροσύνης τι μέμηλε, Πλάσμα Θεοῦ, σὺ δὲ σαρκὸς ὅλον νόμον οὔτι πεδήσεις, Ἢν ἐθέλῃς; Εἰκτὸς δὲ λόγῳ βροτὸς, ὡς πυρὶ χαλκός. Εἰ δ’ οὐ σαρκὸς ἄνασσα λόγου φύσις, ὥς μ’ ἐθέωσεν. Εἰκὼν, τί πλέον ἡμῖν ὁμοίϊα κινυμένοισιν; Εἴ τοι καὶ πλεόνων φύσις ἄσχετος, ἀλλὰ τόδ’ ἴσμεν, Πολλάκι καὶ ξυνῆς φύσιος κρατέουσαν ἐφετμήν. Καὶ γὰρ ἐμοὶ δέμας ἐστὶν ὁμοίϊον ἀλλά μ’ ἔδησε Σταυρὸς ἑλὼν, ᾧ σάρκα φέρων προσέδησα βαρεῖαν. Χριστῷ συνθανέειν γὰρ ἐέλδομαι, ὡς συναερθῶ, Πάντα φέρων Χριστοῖο, λόγον, δέμας, ἧλον, ἔγερσιν. Ἄλλοις δ’ αὐτομάτη σαρκὸς δέσις, οὐχ ὑπ’ ἔρωτος Θειοτέρου, τὴν οὔτι σαοφροσύνην καλέουσιν. Ἔμπαγε μὴν γέρας ἐσσὶ θεόσδοτον, ὕβριος ἐκτὸς Ζώειν, εὐδιόωντά τ’ ἔχειν νόον, ἠδ’ ἀτίνακτον.
665 Τοσοῦτόν είμι τοις κακοῖς ἐναντίος. SECTIO II. POEMATA MORALIA. 225 αν γὰρ κρατούντων τιμιώτερον κράτος, Τούτων πεσόντων πτῶσις ἀθλιωτέρα. Ἐκεῖνο δ᾽ αὐτῷ μὴ λογίζεσθαι βίῳ Εἴ τις κάκιστος· τῷ βίῳ γὰρ δυσμενής. Σκοπεῖν δ' ἐφ᾽ αὐτῷ καὶ δοκιμάζειν τὸν τρόπον 230 Καλῶν θ' ὁμοίως καὶ κακῶν κατ᾿ ἀντίον, Καὶ μὴ τὸ μεῖον ἐν ζυγῷ καταῤῥέπειν, Οὐ γὰρ δίκαιον, ἰσχύειν δὲ τὸ πλέον. Γνείης δ' ἂν οὕτω τοῖν βίοιν ὅσον μέσον, Μή μοι τὸν ἄκρον τῶν ὄνων ἵππων κακῷ 235 ᾿Αντεξετάζειν, μηδὲ κοσμικοῦ βίου Αριστον άνδρα, τῷ κακίστῳ τῶν ἐμῶν· Κρείττους γὰρ ἂν φανεῖεν, οὐκ ἀρνήσομαι. Εἰ δ᾽ ἄκρον ἄκρῳ, καὶ κακὸν θείης κακῷ Usque adeo malis şum inimica. – Εναντίους, μάθοις ἂν ὁπόσον κρατῶ. 240 Σκόπει κἀκεῖνο, ὅσον ἐν παντὶ χρόνῳ Τὸ πταῖσαι ὑμῖν, καὶ παρ' ἡμῖν τὸ κρατοῦν. Μίαν δέ φασιν οὐ φέρειν χελιδόνα Εαρ τὸ καλὸν, οὐδὲ γὰρ γῆρας τρίχα. Τί φῇς; δίδως τὴν ψῆφον; ἢ χαίρειν ἐῶ ; 606 245 Κριτ. Δίδωμι· πῶς δ᾽ οὔ; τηνικαῦτ' οιήσου [μαι Χρῆναι προτιμᾶν τὸν κάτω τοῦ σοῦ βίου, Οταν Θεῷ βροτῶν τιν᾿ ἰσώσω μανείς· Εἰ δ' οὐ μανήσομ', οὐδὲ τοῦτο πείσομαι. ᾿Αλλ' ἄπιτε· λώϊον δ' ἂν ἔχητ᾽ εἰρηνικῶς 250 ᾿Αμφω πρὸς ἀλλήλους τε καὶ Θεὸν μέγαν, Σὺ μὲν νέμων τὰ πρῶτα τῷ πρώτῳ βίῳ, Σὺ δ' ὡς ἀδελφὸν δεύτερον προσλαμβάνων. 225 Quorum enim, si vicerint, gloriosior est victoria, Illorum quoque, si abantur, lapsus est miserior. Hoc autem postulo, ut minime imputetur vitæ generi, Si quis fuerit pessimus : huic enim vitæ est inimicus. At consideres velim et perpendas mores 230 Bonorum pariter et malorum ex adverso : Nec, quod minus est, in lance deorsum vergat (Non enim æquum fuerit), sed præponderet, quod gravius est. Sic disces, quantum sit inter utramque vitam intervallum. Nec mihi optimum inter asinos cum equorum pessimo 235 Contuleris, neque mundanæ vitæ Præstantissimum virum cum teterrimo meorum : Alioqui meliores tui videbuntur, id non negabo. Verum si summum cum summo, pravum cum pravo conferas Ex adverso, tunc intelliges quantum antecellam. 240 Hoc quoque perpende, quot sint quovis tempore Ex vobis qui cadant, ex nobis autem qui vincant. Una enim, ut aiunt, non facit hirundo Ver jucundum, nec unus senectutem pilus. Quid ais? dasne calculum? aut te valere sino? 245 Jud. Do. Qui enim non darem? Tunc arbitrabor Præferendam esse terrenain vitam tuæ, Cumn, mente captus, Deo mortalem quempiam parem fecero. Quandiu autem sana mente fuero, id non crediderim. Vos vero, jam abite satius est ut pacem habeatis 250 Amba mutuam inter vos et cum magno Deo : Tu quidem primas concedens priniæ vitæ, Tu vero ut sororein hanc a te secundam amplectens. 224 Εναντίος. Ita Coisl. Edit. έναντίως. 225 Dr. Coisl. et Vat. ὡς. 230 Κατ' ἀντίον. Vat. in margine ἀνδρῶν κάτα. 231 Καταρρέπειν. Vat. κάτω ρέπειν. 232 Ἰσχύειν δέ. Ita Coisl. Edit. ισχύειν και. 234 Ιππων. Coisl. et Vat. ἵππ. 240 Οσον. Edit. ίσον. 241 Υμῖν. Ita Coisl. Edit. ἡμῖν. 243 Καλόν. Coisl. τερπνόν. 244 Δίδως τὴν ψῆφον; An victoriam mihi cal- culo tuo concedis ? 249 Awior 8' Hr. Præstat vos mutuam, etc. 252 Προσλαμβάνων. Ila Coisl. Edit. προσλαμ βάνω. METRICA VERSIO. Est palma celebris, dum decus palmæ ferunt, Horum ruina est, dum cadunt, quoque tristior. Hoc posco, generi ne impules vitæ, malus Si quis sit ; odit hic enim vitæ genus. Sed separatim tum bonorum ponderes Mores, malorum tum malos mores item: Nee vergat infra quod minus (iniquum hoc enim), Sed robur habeat id quod est multo amplius. Sic porro nosces inter has vitas duas Quid distet; asinum pessimo cum equo optimum Couferre noli: nec meorum pessimo, Mundana eum qui præstet in vita omnibus. Sic ille namque vinceret: non id nego. Bonum at bono si conferas, pravo et malum, B Quantum antecellam protinus conspexeris. Reputes et illud, quod grege ex nostro cadant Pauci, tuorum et infrequens vincat cohors. . At ver, ut aiunt, una hirundo non facit, Ut nec senectam crinis unus. Quidnam ais? An calculum das? aut valere te sino? Jud. Do vero, nam tunc inferam vitæ tuæ Vitam anteponam, mente cum læsa Deo Aquabo summo quempiam mortalium. At sana donec mens erit, non hoc agam. Abite satius ast erit, si mutuam Pacem colatis, et Deo cum maximo. Primas quidem tu principi vitæ dato: At tu ut sororem rursus hanc complectere.
Ἄλλος δ’ αὖ μέθυ λαρὸν ἀπήχθετο, ἄλλος ἐδωδὴν, Τὴν ἄλλοι φιλέουσιν, ἀπέστυγεν· ἄλλος ἀϋτμήν. Ἄλλοι δ’ αὖ μερόπεσσιν ἀπεχθέα θυμὸν ἔχοντες, Ἐσχατιὰς ναίουσι, βροτῶν δ’ ἄπο τῆλε θέουσι Προφρονέως. Σὺ δ’ ἄπιστον ἔχεις νόον ἀζυγέεσσιν. Οὐ μὲν ἄπιστον ἔγωγε ὀί̈ομαι. Ἀλλ’ ἐπὶ τάρβος Φεύγεις, συζυγίης δὲ κακῶν ἐπελήσαο τῆμος. Οὐδὲ πυρὸς μαλεροῖο διατρέχει, ἠύ̈τε γαίης, Σκαίρουσα χθαμαλοῖσι ποσὶν τυτθὴ σαλαμάνδρη; Ἰχθὺς δ’ ἔμπυρός ἐστι, καὶ οὐ πυρὶ δάμνατ’ ἀπίστῳ Ἔμπυρος· αἰθόμενος δὲ, μέσης διαλάμπεται ἅλμης. Οὐδὲ λίθος μάγνησσα σιδήρεον ὅλμον ἀνέλκει; Οὐδ’ ἀδάμας ἀδάμαστος; ὁ δ’ οὐ σέλας ἧκε σιδήρῳ Θεινόμενος, ἄλλος δὲ σελάσσεται ὕδατι βαιῷ. Ὕδατι μὲν σέλας ἧκεν, ἀπηυγάσθη δ’ ἄρ’ ἐλαίῳ. Ὅσσα τε δ’ αὖ καὶ τῶνδε παροίτερα θαύματ’ ἔασι, Τίς κεν ἀριθμήσειεν; ἐπεὶ πάρα πόλλ’ ἀγορεύειν. Παίζει γὰρ λόγος αἰπὺς ἐν εἴδεσι παντοδαποῖσι Κιρνὰς, ὡς ἐθέλει, κόσμον ὅλον ἔνθα καὶ ἔνθα. Παῦρα δ’ ἀπὸ πλεόνων μυθήσομαι, ὧν τὰ μὲν, αὐτὸς Ἔδρακον, ὧν δὲ βίβλοι, ὧν δ’ οὔατα πίστιν ἔδωκαν. Οὐχ εἷς μὲν ποταμοῖσι κάτω ῥόος ἐστὶν ἅπασιν; Εἷς δὲ νόμος πελάγεσσιν ἐπ’ ἠϊόνεσσι δεδέσθαι;
665 Τοσοῦτόν είμι τοις κακοῖς ἐναντίος. SECTIO II. POEMATA MORALIA. 225 αν γὰρ κρατούντων τιμιώτερον κράτος, Τούτων πεσόντων πτῶσις ἀθλιωτέρα. Ἐκεῖνο δ᾽ αὐτῷ μὴ λογίζεσθαι βίῳ Εἴ τις κάκιστος· τῷ βίῳ γὰρ δυσμενής. Σκοπεῖν δ' ἐφ᾽ αὐτῷ καὶ δοκιμάζειν τὸν τρόπον 230 Καλῶν θ' ὁμοίως καὶ κακῶν κατ᾿ ἀντίον, Καὶ μὴ τὸ μεῖον ἐν ζυγῷ καταῤῥέπειν, Οὐ γὰρ δίκαιον, ἰσχύειν δὲ τὸ πλέον. Γνείης δ' ἂν οὕτω τοῖν βίοιν ὅσον μέσον, Μή μοι τὸν ἄκρον τῶν ὄνων ἵππων κακῷ 235 ᾿Αντεξετάζειν, μηδὲ κοσμικοῦ βίου Αριστον άνδρα, τῷ κακίστῳ τῶν ἐμῶν· Κρείττους γὰρ ἂν φανεῖεν, οὐκ ἀρνήσομαι. Εἰ δ᾽ ἄκρον ἄκρῳ, καὶ κακὸν θείης κακῷ Usque adeo malis şum inimica. – Εναντίους, μάθοις ἂν ὁπόσον κρατῶ. 240 Σκόπει κἀκεῖνο, ὅσον ἐν παντὶ χρόνῳ Τὸ πταῖσαι ὑμῖν, καὶ παρ' ἡμῖν τὸ κρατοῦν. Μίαν δέ φασιν οὐ φέρειν χελιδόνα Εαρ τὸ καλὸν, οὐδὲ γὰρ γῆρας τρίχα. Τί φῇς; δίδως τὴν ψῆφον; ἢ χαίρειν ἐῶ ; 606 245 Κριτ. Δίδωμι· πῶς δ᾽ οὔ; τηνικαῦτ' οιήσου [μαι Χρῆναι προτιμᾶν τὸν κάτω τοῦ σοῦ βίου, Οταν Θεῷ βροτῶν τιν᾿ ἰσώσω μανείς· Εἰ δ' οὐ μανήσομ', οὐδὲ τοῦτο πείσομαι. ᾿Αλλ' ἄπιτε· λώϊον δ' ἂν ἔχητ᾽ εἰρηνικῶς 250 ᾿Αμφω πρὸς ἀλλήλους τε καὶ Θεὸν μέγαν, Σὺ μὲν νέμων τὰ πρῶτα τῷ πρώτῳ βίῳ, Σὺ δ' ὡς ἀδελφὸν δεύτερον προσλαμβάνων. 225 Quorum enim, si vicerint, gloriosior est victoria, Illorum quoque, si abantur, lapsus est miserior. Hoc autem postulo, ut minime imputetur vitæ generi, Si quis fuerit pessimus : huic enim vitæ est inimicus. At consideres velim et perpendas mores 230 Bonorum pariter et malorum ex adverso : Nec, quod minus est, in lance deorsum vergat (Non enim æquum fuerit), sed præponderet, quod gravius est. Sic disces, quantum sit inter utramque vitam intervallum. Nec mihi optimum inter asinos cum equorum pessimo 235 Contuleris, neque mundanæ vitæ Præstantissimum virum cum teterrimo meorum : Alioqui meliores tui videbuntur, id non negabo. Verum si summum cum summo, pravum cum pravo conferas Ex adverso, tunc intelliges quantum antecellam. 240 Hoc quoque perpende, quot sint quovis tempore Ex vobis qui cadant, ex nobis autem qui vincant. Una enim, ut aiunt, non facit hirundo Ver jucundum, nec unus senectutem pilus. Quid ais? dasne calculum? aut te valere sino? 245 Jud. Do. Qui enim non darem? Tunc arbitrabor Præferendam esse terrenain vitam tuæ, Cumn, mente captus, Deo mortalem quempiam parem fecero. Quandiu autem sana mente fuero, id non crediderim. Vos vero, jam abite satius est ut pacem habeatis 250 Amba mutuam inter vos et cum magno Deo : Tu quidem primas concedens priniæ vitæ, Tu vero ut sororein hanc a te secundam amplectens. 224 Εναντίος. Ita Coisl. Edit. έναντίως. 225 Dr. Coisl. et Vat. ὡς. 230 Κατ' ἀντίον. Vat. in margine ἀνδρῶν κάτα. 231 Καταρρέπειν. Vat. κάτω ρέπειν. 232 Ἰσχύειν δέ. Ita Coisl. Edit. ισχύειν και. 234 Ιππων. Coisl. et Vat. ἵππ. 240 Οσον. Edit. ίσον. 241 Υμῖν. Ita Coisl. Edit. ἡμῖν. 243 Καλόν. Coisl. τερπνόν. 244 Δίδως τὴν ψῆφον; An victoriam mihi cal- culo tuo concedis ? 249 Awior 8' Hr. Præstat vos mutuam, etc. 252 Προσλαμβάνων. Ila Coisl. Edit. προσλαμ βάνω. METRICA VERSIO. Est palma celebris, dum decus palmæ ferunt, Horum ruina est, dum cadunt, quoque tristior. Hoc posco, generi ne impules vitæ, malus Si quis sit ; odit hic enim vitæ genus. Sed separatim tum bonorum ponderes Mores, malorum tum malos mores item: Nee vergat infra quod minus (iniquum hoc enim), Sed robur habeat id quod est multo amplius. Sic porro nosces inter has vitas duas Quid distet; asinum pessimo cum equo optimum Couferre noli: nec meorum pessimo, Mundana eum qui præstet in vita omnibus. Sic ille namque vinceret: non id nego. Bonum at bono si conferas, pravo et malum, B Quantum antecellam protinus conspexeris. Reputes et illud, quod grege ex nostro cadant Pauci, tuorum et infrequens vincat cohors. . At ver, ut aiunt, una hirundo non facit, Ut nec senectam crinis unus. Quidnam ais? An calculum das? aut valere te sino? Jud. Do vero, nam tunc inferam vitæ tuæ Vitam anteponam, mente cum læsa Deo Aquabo summo quempiam mortalium. At sana donec mens erit, non hoc agam. Abite satius ast erit, si mutuam Pacem colatis, et Deo cum maximo. Primas quidem tu principi vitæ dato: At tu ut sororem rursus hanc complectere.
Εἷς δὲ πυρὸς φλογόεντος ἄνω δρόμος ἅλμασι πυκνοῖς; Ἀλλ’ ἔμπης ποταμὸς πικρὴν διανήχεται ἅλμην, Καὶ ποταμός περ ἐὼν, οὐδ’ ὕδατι μίσγεται ὕδωρ. Ναῦται δ’ ἐκ πελάγους γλυκερὸν ποτὸν ὑδρεύονται, Νῆα ῥόῳ πελάοντες ἐπειγομένῳ ποτὶ γαῖαν. Εὐβοίης δ’ ἄρ’ ὄπωπα θρασὺν πόρον, οὐδ’ ἐπίφραστον Πορθμὸν, ἁλὸς κληί̈δα, παλισσύτοισι ῥεέθροις Μαινόμενον. Πόντος δὲ ῥέει, καὶ ῥεῖθρον ἄνεισιν. Ὠκεανὸς δ’ οὐχ ἕλκετ’ ἀπὸ χθονὸς, εἶτ’ ἐπὶ χέρσον Ἔρχετ’ ἐπειγομένοισι μεταί̈σσων ῥοθίοισι; Καὶ πεδίον καὶ πόντος ἐπ’ ἠϊόσι Κιμμερίοισιν Ἄλλος δ’ αὖ ῥόος εἶσι πυρὸς φλογὸς, εἰ ἐτεόν γε, Αἰτναίων σκοπέλων ἀπερεύγεται ὁλκὸς ἄπιστος, Πῦρ ποταμός. Τὰ δ’ ἄμικτα μίγη, Χριστοῖο θέλοντος. Οἶδα καὶ ἐν βαιοῖσιν ὁμοίϊα θαύματ’ ἀεῖσαι. Ἔστι τις ἐν καρποῖσι κερασβόλος, ὡς ἐνέπουσιν, Ὃς μοῦνος, τῶν ὅσσα φύει ζείδωρος ἄρουρα, Ἐσκληκὸς καὶ ἄτεγκτον ἔχων δέμας, οὔτ’ ἐνὶ γαίῃ Λύεται, οὔτ’ ὄμβροισι πιαίνεται, ἀλλὰ πέπηγεν Αὐαλέος, κεράων στερεώτερος ἤματα πάντα. Οὗ τὸ κέρας βέβληκε βοὸς κέρας, εὖτ’ ἀροτῆρος Δεξιτερὴ προχέῃσιν ἑὴν ἐς καρπὸν ἄρουραν, Ἔνθεν ὅγ’ ἐκ κεράων καὶ οὔνομα καὶ φύσιν ἔσχεν, Εἴ τέ τιν’ ἄλλον ἴσασι σοφοὶ λόγον·
665 Τοσοῦτόν είμι τοις κακοῖς ἐναντίος. SECTIO II. POEMATA MORALIA. 225 αν γὰρ κρατούντων τιμιώτερον κράτος, Τούτων πεσόντων πτῶσις ἀθλιωτέρα. Ἐκεῖνο δ᾽ αὐτῷ μὴ λογίζεσθαι βίῳ Εἴ τις κάκιστος· τῷ βίῳ γὰρ δυσμενής. Σκοπεῖν δ' ἐφ᾽ αὐτῷ καὶ δοκιμάζειν τὸν τρόπον 230 Καλῶν θ' ὁμοίως καὶ κακῶν κατ᾿ ἀντίον, Καὶ μὴ τὸ μεῖον ἐν ζυγῷ καταῤῥέπειν, Οὐ γὰρ δίκαιον, ἰσχύειν δὲ τὸ πλέον. Γνείης δ' ἂν οὕτω τοῖν βίοιν ὅσον μέσον, Μή μοι τὸν ἄκρον τῶν ὄνων ἵππων κακῷ 235 ᾿Αντεξετάζειν, μηδὲ κοσμικοῦ βίου Αριστον άνδρα, τῷ κακίστῳ τῶν ἐμῶν· Κρείττους γὰρ ἂν φανεῖεν, οὐκ ἀρνήσομαι. Εἰ δ᾽ ἄκρον ἄκρῳ, καὶ κακὸν θείης κακῷ Usque adeo malis şum inimica. – Εναντίους, μάθοις ἂν ὁπόσον κρατῶ. 240 Σκόπει κἀκεῖνο, ὅσον ἐν παντὶ χρόνῳ Τὸ πταῖσαι ὑμῖν, καὶ παρ' ἡμῖν τὸ κρατοῦν. Μίαν δέ φασιν οὐ φέρειν χελιδόνα Εαρ τὸ καλὸν, οὐδὲ γὰρ γῆρας τρίχα. Τί φῇς; δίδως τὴν ψῆφον; ἢ χαίρειν ἐῶ ; 606 245 Κριτ. Δίδωμι· πῶς δ᾽ οὔ; τηνικαῦτ' οιήσου [μαι Χρῆναι προτιμᾶν τὸν κάτω τοῦ σοῦ βίου, Οταν Θεῷ βροτῶν τιν᾿ ἰσώσω μανείς· Εἰ δ' οὐ μανήσομ', οὐδὲ τοῦτο πείσομαι. ᾿Αλλ' ἄπιτε· λώϊον δ' ἂν ἔχητ᾽ εἰρηνικῶς 250 ᾿Αμφω πρὸς ἀλλήλους τε καὶ Θεὸν μέγαν, Σὺ μὲν νέμων τὰ πρῶτα τῷ πρώτῳ βίῳ, Σὺ δ' ὡς ἀδελφὸν δεύτερον προσλαμβάνων. 225 Quorum enim, si vicerint, gloriosior est victoria, Illorum quoque, si abantur, lapsus est miserior. Hoc autem postulo, ut minime imputetur vitæ generi, Si quis fuerit pessimus : huic enim vitæ est inimicus. At consideres velim et perpendas mores 230 Bonorum pariter et malorum ex adverso : Nec, quod minus est, in lance deorsum vergat (Non enim æquum fuerit), sed præponderet, quod gravius est. Sic disces, quantum sit inter utramque vitam intervallum. Nec mihi optimum inter asinos cum equorum pessimo 235 Contuleris, neque mundanæ vitæ Præstantissimum virum cum teterrimo meorum : Alioqui meliores tui videbuntur, id non negabo. Verum si summum cum summo, pravum cum pravo conferas Ex adverso, tunc intelliges quantum antecellam. 240 Hoc quoque perpende, quot sint quovis tempore Ex vobis qui cadant, ex nobis autem qui vincant. Una enim, ut aiunt, non facit hirundo Ver jucundum, nec unus senectutem pilus. Quid ais? dasne calculum? aut te valere sino? 245 Jud. Do. Qui enim non darem? Tunc arbitrabor Præferendam esse terrenain vitam tuæ, Cumn, mente captus, Deo mortalem quempiam parem fecero. Quandiu autem sana mente fuero, id non crediderim. Vos vero, jam abite satius est ut pacem habeatis 250 Amba mutuam inter vos et cum magno Deo : Tu quidem primas concedens priniæ vitæ, Tu vero ut sororein hanc a te secundam amplectens. 224 Εναντίος. Ita Coisl. Edit. έναντίως. 225 Dr. Coisl. et Vat. ὡς. 230 Κατ' ἀντίον. Vat. in margine ἀνδρῶν κάτα. 231 Καταρρέπειν. Vat. κάτω ρέπειν. 232 Ἰσχύειν δέ. Ita Coisl. Edit. ισχύειν και. 234 Ιππων. Coisl. et Vat. ἵππ. 240 Οσον. Edit. ίσον. 241 Υμῖν. Ita Coisl. Edit. ἡμῖν. 243 Καλόν. Coisl. τερπνόν. 244 Δίδως τὴν ψῆφον; An victoriam mihi cal- culo tuo concedis ? 249 Awior 8' Hr. Præstat vos mutuam, etc. 252 Προσλαμβάνων. Ila Coisl. Edit. προσλαμ βάνω. METRICA VERSIO. Est palma celebris, dum decus palmæ ferunt, Horum ruina est, dum cadunt, quoque tristior. Hoc posco, generi ne impules vitæ, malus Si quis sit ; odit hic enim vitæ genus. Sed separatim tum bonorum ponderes Mores, malorum tum malos mores item: Nee vergat infra quod minus (iniquum hoc enim), Sed robur habeat id quod est multo amplius. Sic porro nosces inter has vitas duas Quid distet; asinum pessimo cum equo optimum Couferre noli: nec meorum pessimo, Mundana eum qui præstet in vita omnibus. Sic ille namque vinceret: non id nego. Bonum at bono si conferas, pravo et malum, B Quantum antecellam protinus conspexeris. Reputes et illud, quod grege ex nostro cadant Pauci, tuorum et infrequens vincat cohors. . At ver, ut aiunt, una hirundo non facit, Ut nec senectam crinis unus. Quidnam ais? An calculum das? aut valere te sino? Jud. Do vero, nam tunc inferam vitæ tuæ Vitam anteponam, mente cum læsa Deo Aquabo summo quempiam mortalium. At sana donec mens erit, non hoc agam. Abite satius ast erit, si mutuam Pacem colatis, et Deo cum maximo. Primas quidem tu principi vitæ dato: At tu ut sororem rursus hanc complectere.
Chapter XII: On the true books of ScriptureXII: De veris Scripturae libris
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
οὐ γὰρ ἔγωγε. Ταῦτα φύσις. Σὺ δ’ ἄκουε καὶ ὄσς’ ἐβιήσατο τέχνη. Ψῆρες μὲν λαλέουσιν ὁμοίϊον ἀνθρώποισι, Φωνῆς ἀλλοτρίης ζηλήμονες, ἣν ἐδίδαξεν Εἴδωλον ξεστοῖο κατ’ εἰσόπτροιο φαανθὲν Ψηρὸς, κρυπταδίην τε ἱεὶς ὄπα κερδαλέος φώς. Καὶ κόρακες κλέπτουσιν ὁμῶς ὄπα. Ὣς δ’ ἐρατόχρως Ψιττακὸς ἀγκυλόχειλος ἔσω πλεκτοῖο δόμοιο, Ἀνδρόμεον φώνησε, καὶ ἤπαφεν ἀνδρὸς ἀκουήν. Ἵπποισιν δὲ κάλωες ἀπήοροι, ὧν καθύπερθεν Βαίνουσιν. Στυγερὴ δὲ δι’ ἠέρος ἄρκτος ὁδεύει, Ἐν δὲ δίκης θώκοισι, δικασπόλος ὥς τις ἐχέφρων, Ἑζομένη, νώμησε δίκης ἰθεῖα τάλαντα, Ὡς δοκέει, παλάμῃσι, νόον δὲ ψεύσατο καὶ θήρ. Καὶ βροτὸς ἐξεδίδαξεν, ἂ μὴ φύσις. Ὣς δὲ λέοντος Εἶδον ὑπὲρ νώτοιο λεοντοκόμον βριαροῖο Ἑζόμενον, θηρὸς δὲ μένος ὑπεδάμνατο χειρὶ, Καί ῥ’ ὁ μὲν ἡνιόχευεν, ὁ δ’ ἤγετο βρυχαλέος θὴρ, Ῥίψας λοίγιον ἆσθμα, καὶ ὃν σαίνεσκεν ἄνακτα. Ὣς δὲ καὶ ἀργιόδοντα βαρὺν, μεγακήτεα θῆρα, Ἰνδὸς ἄγει καθύπερθε πάϊς ὀλίγῳ ὑπὸ κέντρῳ, Νωμῶν οἷά τε νῆα δέμας κρατεροῦ ἐλέφαντος. Τολμήεις, ὃς πρῶτος ἐμήσατο θῆρα δαμάσσαι, Καὶ ζυγὸν αὐχένι θῆκε, καὶ ἤγαγεν ἅρμα πέλωρον.
665 Τοσοῦτόν είμι τοις κακοῖς ἐναντίος. SECTIO II. POEMATA MORALIA. 225 αν γὰρ κρατούντων τιμιώτερον κράτος, Τούτων πεσόντων πτῶσις ἀθλιωτέρα. Ἐκεῖνο δ᾽ αὐτῷ μὴ λογίζεσθαι βίῳ Εἴ τις κάκιστος· τῷ βίῳ γὰρ δυσμενής. Σκοπεῖν δ' ἐφ᾽ αὐτῷ καὶ δοκιμάζειν τὸν τρόπον 230 Καλῶν θ' ὁμοίως καὶ κακῶν κατ᾿ ἀντίον, Καὶ μὴ τὸ μεῖον ἐν ζυγῷ καταῤῥέπειν, Οὐ γὰρ δίκαιον, ἰσχύειν δὲ τὸ πλέον. Γνείης δ' ἂν οὕτω τοῖν βίοιν ὅσον μέσον, Μή μοι τὸν ἄκρον τῶν ὄνων ἵππων κακῷ 235 ᾿Αντεξετάζειν, μηδὲ κοσμικοῦ βίου Αριστον άνδρα, τῷ κακίστῳ τῶν ἐμῶν· Κρείττους γὰρ ἂν φανεῖεν, οὐκ ἀρνήσομαι. Εἰ δ᾽ ἄκρον ἄκρῳ, καὶ κακὸν θείης κακῷ Usque adeo malis şum inimica. – Εναντίους, μάθοις ἂν ὁπόσον κρατῶ. 240 Σκόπει κἀκεῖνο, ὅσον ἐν παντὶ χρόνῳ Τὸ πταῖσαι ὑμῖν, καὶ παρ' ἡμῖν τὸ κρατοῦν. Μίαν δέ φασιν οὐ φέρειν χελιδόνα Εαρ τὸ καλὸν, οὐδὲ γὰρ γῆρας τρίχα. Τί φῇς; δίδως τὴν ψῆφον; ἢ χαίρειν ἐῶ ; 606 245 Κριτ. Δίδωμι· πῶς δ᾽ οὔ; τηνικαῦτ' οιήσου [μαι Χρῆναι προτιμᾶν τὸν κάτω τοῦ σοῦ βίου, Οταν Θεῷ βροτῶν τιν᾿ ἰσώσω μανείς· Εἰ δ' οὐ μανήσομ', οὐδὲ τοῦτο πείσομαι. ᾿Αλλ' ἄπιτε· λώϊον δ' ἂν ἔχητ᾽ εἰρηνικῶς 250 ᾿Αμφω πρὸς ἀλλήλους τε καὶ Θεὸν μέγαν, Σὺ μὲν νέμων τὰ πρῶτα τῷ πρώτῳ βίῳ, Σὺ δ' ὡς ἀδελφὸν δεύτερον προσλαμβάνων. 225 Quorum enim, si vicerint, gloriosior est victoria, Illorum quoque, si abantur, lapsus est miserior. Hoc autem postulo, ut minime imputetur vitæ generi, Si quis fuerit pessimus : huic enim vitæ est inimicus. At consideres velim et perpendas mores 230 Bonorum pariter et malorum ex adverso : Nec, quod minus est, in lance deorsum vergat (Non enim æquum fuerit), sed præponderet, quod gravius est. Sic disces, quantum sit inter utramque vitam intervallum. Nec mihi optimum inter asinos cum equorum pessimo 235 Contuleris, neque mundanæ vitæ Præstantissimum virum cum teterrimo meorum : Alioqui meliores tui videbuntur, id non negabo. Verum si summum cum summo, pravum cum pravo conferas Ex adverso, tunc intelliges quantum antecellam. 240 Hoc quoque perpende, quot sint quovis tempore Ex vobis qui cadant, ex nobis autem qui vincant. Una enim, ut aiunt, non facit hirundo Ver jucundum, nec unus senectutem pilus. Quid ais? dasne calculum? aut te valere sino? 245 Jud. Do. Qui enim non darem? Tunc arbitrabor Præferendam esse terrenain vitam tuæ, Cumn, mente captus, Deo mortalem quempiam parem fecero. Quandiu autem sana mente fuero, id non crediderim. Vos vero, jam abite satius est ut pacem habeatis 250 Amba mutuam inter vos et cum magno Deo : Tu quidem primas concedens priniæ vitæ, Tu vero ut sororein hanc a te secundam amplectens. 224 Εναντίος. Ita Coisl. Edit. έναντίως. 225 Dr. Coisl. et Vat. ὡς. 230 Κατ' ἀντίον. Vat. in margine ἀνδρῶν κάτα. 231 Καταρρέπειν. Vat. κάτω ρέπειν. 232 Ἰσχύειν δέ. Ita Coisl. Edit. ισχύειν και. 234 Ιππων. Coisl. et Vat. ἵππ. 240 Οσον. Edit. ίσον. 241 Υμῖν. Ita Coisl. Edit. ἡμῖν. 243 Καλόν. Coisl. τερπνόν. 244 Δίδως τὴν ψῆφον; An victoriam mihi cal- culo tuo concedis ? 249 Awior 8' Hr. Præstat vos mutuam, etc. 252 Προσλαμβάνων. Ila Coisl. Edit. προσλαμ βάνω. METRICA VERSIO. Est palma celebris, dum decus palmæ ferunt, Horum ruina est, dum cadunt, quoque tristior. Hoc posco, generi ne impules vitæ, malus Si quis sit ; odit hic enim vitæ genus. Sed separatim tum bonorum ponderes Mores, malorum tum malos mores item: Nee vergat infra quod minus (iniquum hoc enim), Sed robur habeat id quod est multo amplius. Sic porro nosces inter has vitas duas Quid distet; asinum pessimo cum equo optimum Couferre noli: nec meorum pessimo, Mundana eum qui præstet in vita omnibus. Sic ille namque vinceret: non id nego. Bonum at bono si conferas, pravo et malum, B Quantum antecellam protinus conspexeris. Reputes et illud, quod grege ex nostro cadant Pauci, tuorum et infrequens vincat cohors. . At ver, ut aiunt, una hirundo non facit, Ut nec senectam crinis unus. Quidnam ais? An calculum das? aut valere te sino? Jud. Do vero, nam tunc inferam vitæ tuæ Vitam anteponam, mente cum læsa Deo Aquabo summo quempiam mortalium. At sana donec mens erit, non hoc agam. Abite satius ast erit, si mutuam Pacem colatis, et Deo cum maximo. Primas quidem tu principi vitæ dato: At tu ut sororem rursus hanc complectere.
PG 37:630Ἀλλὰ σὺ καὶ θήρεσσι νέμεις πλέον ἢ μερόπεσσιν, Εἰ θηρῶν μὲν ἔκαμψε βίη φύσιν, οἳ δ’ ἀδίδακτοι Εἰσὶ καλοῦ, καὶ μῦθον ἐπίῤῥοθον ἐγγὺς ἔχοντες. Ἄγριε, πῶς ῥα σὺ τόσσον ἐφυβρίζεις μεγάλοιο Πλάσμα Θεοῦ; τίς τόσσον ἑὴν ἤχθηρε γενέθλην; Ἀλλ’ οὐ τοῖος ἔμοιγε νόος καθαρὰ φρονέοντι· Ἀλλ’ οἶδ’ οὐρανίους τε νοήματα, καὶ δέμας ἁγνοὺς Ἄνδρας θηλυτέρας τε. Τὸ γὰρ πλέον ἐν μελέεσσι· Ξυναὶ δ’ ἀμφοτέροις ἀρεταὶ, ξυνὴ δὲ κέλευθος Ἐς βίον αἰπήεντα. Τὸ δὲ πλέον ἱεμένοιο. Πηοῖσι μὲν ταῦτ’ ἐπιτέλλομαι οὐρανοφοιτῶν. Παρθενίη, σὺ δέ μοι περικήδεο, ὥς κεν ἐρυμνὴ Πάντοθεν, εὖ βεβαυῖα, Θεῷ καὶ ἄρτιος εἴης, Μάργαρος ἐν λάεσσιν, ἑωσφόρος ἐν φαέεσσιν, Ἐν πτηνοῖσι πέλεια, ἐν ἄλσεσιν ἔρνος ἐλαίης, Καὶ κρίνον ἐν πεδίοισι, καὶ ἐν πελάγευσι γαλήνη. Παρθένε, κόσμον ἅπαντα, καὶ ὁππόσα τερπνὰ βίοιο Ὠσαμένη, Χριστοῦ πέλας ἵστασο λαμπετόωντος, Καὶ χερὶ χειρὸς ἑλοῦσα, τεῆς ἄγε παστάδος εἴσω, Τερπνῆς, ἡδυπνόοιο, θυώδεος·
675 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER 1. THEOLOGICA. ὡς οὐδ᾽ ὄψις ἔμοιγε μόνη θηήσατο λευστά, Καὶ μάλα δερκομένη περ, ένας μεγάλου Φαέθοντος· 95 Αὐτὸς δ' όμματ' ἔλαμψε, καὶ ὄμμασιν αὐτὸς [εφάνθη. Δοιαὶ μὲν μεγάλοιο θεοῦ πρὸς κρείσσονα μοῖραι, Πρώτη θ' ὑστατίη τε, ίη δέ τε καὶ παρ' ἐμοῖο. Κεῖνος δεκτὸν ἔθηκε καλοῦ, καὶ κάρτος ὁπάζει Αὐτὸς δ' ἐν μεσάτι σταδιηδρόμος οὐ μάλ' ἐλαφρὸς 100 Έρχομαι, οὐκ ἀγέραστος, ἐν ἅλμασι κώλα [τιταίνων Χριστὸν ἔχων πνοιήν, Χριστὸν σθένος, ὅλον ἀγητόν, ὺς με καὶ ὠπήεντα καὶ εὐδρομέοντα τίθησι. Κείνου δ' ἐκτὸς, ἅπαντες ἐτώσια παίγνια θνητοί, Καὶ νέκυες ζώοντες, δωδότες αμπλακίησιν. 6:6 Α 105 Οὐδὲ γὰρ ἡέρος ἐκτὸς δες πωτώμενον όρνιν, Οὐδὲ μὲν ὕδατος ἐκτὸς ἁλίδρομος έπτατο δελφίς. Ως οὐδὲ Χριστοῖο δίχα βροτός ίχνος ἀείρει. Τῷ μή μοι λίην μεγαλίζεο, μηδ' ἐπὶ σεῖο Κάρτος ἔχειν πραπίδεσσι, καὶ εἰ μάλα πάνσοφος [είης. 110 Μηδέ τιν' εἰσορέων χθαμαλώτερον υψόσ' [ἀερθῇς, Ὡς πάντων κρατέων, καὶ τέρματος ασσον ἐλαύνων. Τέρματος ἐντὸς ἔμεινεν, ὃς οὐκ ἴδε τέρμα πορείης. Λίην μὴ τρομέειν, λίην δέ τε μὴ βλεμεαίνειν. Εἰς γῆν ὕψος ἔθηκεν, ἐς οὐρανὸν ἐλπὶς ἄειρε, 145 Και δ' ὑπεροπλίησι Θεός κοτέει μεγάλησι. Μάρπτε τὸ μὲν χείρεσσι, τὸ δ' ἔλπεο, τῷ δ᾽ ὑπόεινε· Quemadmodum nec solus oculus meus aspectabilia cernit, Quamvis perspicacissimus, sine solis lumine: 95 Ipse enim sol oculos illustrat et oculis illucet. Duæ quidem magni Dei ad bonos actus sunt partes, Prima et ultima: una vero mea est. Ille me capacem efficit boni et vires suppeditat. Ego vero in medio, velut in stadio cursor, non admodum levis 100 Gradior, non sine præmii spe, inter currenduun membra protendens, Christum habens pro afflatu, Christum pro robore, pro opibus amplissimis, Qui mili et perspicaces oculos et prosperos cursus præstat. 410-411 Sine ipso, omnes vana ludibria sunt mortales, Et mortui viventes, fetidi peccatis. 105 Neque enim sine aere vidisti volantem avem, Neque sine aqua maris cursor natavit delphinus. Sic nec sine Christo mortalis pedem movet Quamobrem, ne nimium glorieris, nec tuæ Viribus mentis confidas, etsi magnopere sapiens fueris. 110 Neque aliquem videns abjectiorem, in altum attollaris, Quasi omnibus superior, et ad metam propius accedas. Intra metam subsistit, qui non prospexit metam curriculi. Neque nimium timeas, nec ninium confidas. In terram superbia dejicit, in cœlum spes tollit, 115 Et Deus fastus odit insolentes Apprehende hoc manibus, istud spera, huic ceae, 94 Εκάς. Schol. δίχα φωτὸς ἡλιακοῦ. 96 Πρὸς κρείσσονα. Schol. πρὸς τὴν ἐργασίαν. 101 'Αγητόν. Ita Val. Edit. ἀγητύν. 109 Κάρτος. Vat. ad marg. θράσος. 112 Ιδε. Ita Bill. et postulat metrum. Edit. οἶδε. Coisl. εἶδε. 113 Λίην μὴ τρομέειν. Schol. Προσήκει τοίνυν μήτε λίαν φοβεῖσθαι, μήτε λίαν θαῤῥεῖν. Edit. μὲν τρομέειν. 114 Ελπίς, etc. Sic Coisl. Edit. ύψος. Schol ἡ γὰρ ἔπαρσις εις γην κατήγαγεν, ἡ ἐλπὶς δὲ ἀνήγαγεν εἰς τὸν οὐρανόν. Coisl. schol. : Επηρμένον φρόνημα κατήνεγκεν εἰς γῆν, ἐλπὶς δὲ ἀνύψωσεν εἰς οὐρανόν. Combefisius intelligit hæc de Christo: Qui ascendit, ipse est qui descendit, ut exaltationis viam humilita- tem ostenderet. 116 Μάρπτε. Schol., τὸ μὲν λάμβανε τῶν καλῶν. Ibid. τῷ δ' ὑπόεικε. Schol. τόδε ὑπὲρ τὴν σὴν κατά- ληψιν νόμιζε, hoc captum tuum superare existima, te impuremi crede. METRICA VERSIO. Nam tua cura etiam studiumque accedat oportet. Nec rursum illa tua tantummodo mente paratur : Majus enim robur, majorem poscit opemque. Quippe nec ipse, licet visu præcellat, ocellus, Sole tamen dempto, corpus spectabile cernit. Ille etenim et nostros oculos illustrat ; et idem Post oculis sese infudit, præbetque tuendum. Atque Dei, ut virtus homini contingere possit, Sunt geminæ partes, prima et postrema: necesse at A nobis unam est mediamque accedere binis. Virtutis namque ille mibi dedit esse capacem : Et validas idein vires nervosque ministrat. Ast ego, ut in stadio, non sane præpete gressu, Incedo, moveoque haud vano membra labore, Dum Christus mihi præstat opem, mihi præstat opes- [que. Qui facit ut cernam, cursu ferar atque secundo Quo sine mortales vanissima ludicra cuncti, B Quo cuncti sine viva cadavera, putrida noxis. Nam neque submoto volitantes æthere cernas Pennigeras volucres: nec demptis fluctibus unquam Delphini æquorea polerant regione natare. Sic quoque præsidio Christi sine tollere gressum Haud unquam mortale genus queat. Ergo caven- [dum Ne tibi plus æquo tripuas, et mente superba Viribus ipse tuis fidas, quantumlibet in te Fulgeat insignis sapientia: neve virum quem Inferiore gradu cernens, attollere cristas Incipias, tanquam sublimior omnibus, atque Vicinus metæ : metam nam constitit intra, Virtutis quicunque viam non prorsus obivit. Ne timeas nimium, nimium nec lumina tollas. Detrabit in terram fastus: spes tollit ad astra. Atque Dei in mentes semper furit ira superbas Hoc manibus jam carpe tuis: spera istud : at illi
PG 37:648ὥς κε μύροισι Μίξαις οὐρανίοισι μύρον τεὸν, ἔνθα χυθεῖσιν Ἀφράστοισι πόθοισι πόθους, καὶ κάλλεϊ κάλλος, Κρυπτὸν κρυπταδίῳ, καὶ αἰγλήεντι φαεινὸν, Χριστὸν ἔχοις μορφῆς ἐρικυδέος ἐσθλὸν ἐραστὴν, Χριστὸν ἐεδνωτήν. Χριστὸς δ’ ἀνέῳξε καλύπτρην, Καὶ θάμβησεν ἰδὼν κεδνὴν περικαλλέα νύμφην, Ἐσθλὴν, μαργαρίεσσαν, ἐύ̈θρονον, ὑψικάρηνον, Καί σε καλήν περ ἐοῦσαν, ἔτι χαρίεσσαν ἔθηκε. Χριστὸς καγχαλόωσαν ἑὰ πρὸς δώματ’ ἀνάξει, Καὶ θήσει σοι δαῖτα γαμήλιον ἐν μεγάλοισιν Ἀχράντοισι χοροῖσι, καὶ οὐρανίῃσιν ἀοιδαῖς, Καὶ στέψει χαρίτεσσιν ἀειθαλέεσσι κάρηνον, Καὶ στήσει κρητῆρα μεθύσματος ἡδυπνόοιο, Καὶ δείξει σοφίης μυστήρια, τῆς ἐν ἐσόπτρῳ Εἰκόνας ἐνθάδ’ ὁρῶμεν, ἐτήτυμα φῶτα νόοιο Γυμνοτέρου. Σάρκες γὰρ ὑποείξουσι παχεῖαι Πνεύματι, ἠέριαι δὲ, βίον δέξονται ἀγήρω. Ἀλλὰ, φίλοι, μέλπωμεν, ὅσοις πόθος ἁγνὸς ἄνακτος· Ἠίθεοι, κοῦραί τε, Θεοῦ γάμον οὐρανίωνος, Λαμπάδας ἁψάμεναι, θείου μιμήματα φωτὸς, Ἀσβέστους, νοεράς τε, ἀεὶ πλέον ἐν καθαρῇσι Πρήξεσιν ἠδὲ λόγοισι ῥιπιζομένας μεγάλοισιν Ἄχρι καὶ οὐρανίοιο.
PG 37:656Σὺ δ’ ἵλαος ἄμμιν ἐπέλθοις, Ἵλαος, ἵλαος ἄμμιν, ἁγνὴ Τριὰς, εἰς ἒν ἰοῦσα Ἐξ ἑνὸς, ὀφθαλμοῖσιν ὑπαυγάζουσα φαεινοῖς Σήμερον, ὑστάτιον δὲ φαάντερον, οἷσιν ἔλαμψας Εἷς Θεὸς ἐκ Γενέταο δι’ Υἱέος ἐς μέγα Πνεῦμα, Ἱσταμένης θεότητος ἐνὶ τελέοισι τελείης. Γ. Πρὸς παρθένους παραινετικός. Ἐν τούτῳ τῷ λόγῳ τὸν Συρακούσιον μιμεῖται οὗτος γὰρ μόνος ποιητῶν ῥυθμοῖς τε καὶ κώλοις ἐχρήσατο, ποιητικῆς ἀναλογίας καταφρονήσας. Παρθένε νύμφη Χριστοῦ, δόξαζέ σου τὸν νυμφίον Ἀεί. Κάθαρε σαυτὴν ἐν λόγῳ καὶ σοφίᾳ, Ἵνα λαμπρὰ τῷ λαμπρῷ πάντα ζήσῃς τὸν αἰῶνα Κρείσσων γὰρ αὕτη πολὺ τῆς φθαρτῆς συζυγίας. Ἐν σώματι τὰς νοερὰς δυνάμεις ἐμιμήσω Ἀγγελικὴν ἐπὶ γῆς μετῆλθες πολιτείαν. Δεσμὸς ἐνταῦθα, καὶ λύσις, καὶ σώματ’ ἐκ σωμάτων· Ἄνω δ’ ἑκάστη μονὰς οὔποτε λυομένη· Οἱ πρῶτοι φέρους’ ἀκτῖνα τῆς καθαρᾶς Τριάδος, Πνεύματα καὶ πῦρ, λειτουργοὶ τῶν Θεοῦ προσταγμάτων. Ὕλη δὲ μίξιν ἐξεῦρεν, ἀεὶ ῥέουσα φύσις, Ἧ μέτρον ὥρισε Θεὸς, γάμον νομοθετήσας. Σὺ δ’ ἔργον ὕλης φυγοῦσα, τοῖς ἄνω συνηρμόσθης, Ὡς νοῦς ἁρμόζεται νοὶ̈ τὴν θείαν ἁρμονίαν, Καὶ σαρκὶ πολεμοῦσα βοηθεῖς τῇ εἰκόνι.
Αλλ' ἐσθλὴν γόμφοισιν, εύπλοον, εὖ ἀραρυίαν Χείρεσι ναυπηγοίο, δι' οίδματος χα φέρουσαν. Πᾶς μὲν ἴοι προπάροιθε, Θεοῦ δέ τε πάντες [ἔχοισθε, "Ος σοφός, ὃς σθεναρός, ὃς πλούσιος, ὅς τ' ἐπιδευής, Έρματος ἀψεύστοιο. Πρυμνήσια κεῖθεν ἀνήφθω Πᾶσιν, ἐμοὶ δὲ μάλιστα, ὃς ἔζομαι ὑψιθόωχος, Λαὸν ἄγων θυέεσσι πρὸς οὐρανὸν, ᾧ τόσον ἄχθος Χριστὸν ἀτιμάζοντι μελαινομέναις πραπίδεσ [σιν, Η Οσσάτιον κλέος ἐσθλὸν ἐπὴν θεότητι πελάζω. Καὶ γὰρ δὴ μέτροισι Θεοῦ καὶ μέτρα βίοιο Εσπεται, ὡς δὲ μέτροισι βίου καὶ μέτρα Θεοῖο. Ωδ' ἄν μοι φρονέων, βίον ἔμπεδον ἐνθάδ' ἐλαύνοις Ενθάδε καὶ μετέπειτα Θεοῦ σὺν ἀρείονι [πομπή, Λυθέντος σκιόεντος ἐν ἤματι τοῦδε βίοιο. Ι'. Περὶ ἀρετῆς. - Πολλῶν ἀκούω, καὶ λέγοιμι μὴ μάτην, μένην. Προπάροιθε. πρὸς τὰ βελτίονα. Πελάζω. δι' ἀρετῆς. Ωδ' ἄν μοι, οὕτω οὖν φρονέων βίον ἀσφαλῆ ἀπρόσκοπον ἐνταῦθα ἐλαύνοις, καὶ ζῶν καὶ μεθιστάμενος, ἀγγέλων ἁγίων παραπεμ- πόντων καὶ ὁδηγούντων σε. ὅτε τὸ σκιερὸν καὶ ζοφῶδες τοῦ παρόντος βίου τῷ τῆς ἡμέρας εκείνης φωτὶ διαλυ Τιτ. Περὶ ἀρετῆς. περὶ ταπεινοφροσύνης, σωφροσύνης, καὶ S. GREGORI THEOL. CARMINUM LIBER I. THEOLOGICA. Sed bonam clavis, navigationi aptam, optime compactam Manibus navium fabricatoris, fluctus rapide secantem. Quilibet tendat ad perfectissima. Verum Deo omnes adhæreatis, Et sapiens, et fortis, et dives, et pauper, Velut anchoræ firmissimæ. Rudentes suos illic alligent Omnes, ego vero potissimum, qui sedeo sublimi throno; Qui plebem duco sacrificiis ad coelum, cui tantuin est oneris Si Christum contemnam impuro animo, Quantum gloriæ et splendoris, si ad Deum accedam per virtutem. Ut enim niensuram Dei mensura vitæ nostræ Sequitur, sic etiam mensuram vitæ mensura Dei. Si ita senseris, vitam securam hic duces, Hic et postea cum meliore Dei pompa, Solutis, ad lucem extremæ diei, vitæ hujus tenebris. X. De virtule *. Multa audio, et velim non frustra, sic enim dicere non vereor, • Alias Bill. 155, p. 204. 'Apapviar. Coisl. et Reg. sup. lin. †ppo- • Þápovoar. Vat. et Coisl. Béovsav, per fluctus currentem. Schol. Schol. Mérpoiσ 8ɛov. Id est, juxta Billium: Pro ratione accepte divinitus gratiæ, id quisque curare debet, ut parem quoque ipsi beneficio accepto vitam efferal rursus, ut Cyrus exponit, juxta vitæ men- uras, a Deo quoque congruenter laborum præmia rependentur. etc. Schol. Reg. Si hoc animo fueris, vi- tam securam inoffenso decurres pede, et vivens, et moriens, tibique sancti angeli comites et itineris du- ces erunt. Int. Coisl. Ohostal. Cum tenebras hujus vitæ, extreme diei splendor dissolvet. Verbo laúvog vim futuri tri- buunt Benedictini, cum potius habeat necessario vim optativam; utinam ita sentiens vitam securam hic ducas, etc. (CAILLAU.) Hic est titulus in codice quo usus est Billius, quem titulum, posthabitis aliis, ut ge- nuinum retinuit. Aliis enim in codicibus, Coisl., etc. inscribitur tyxpatɛlaç, de humilitate, castitate el temperantia. X. ARGUMENTUM. Juvenem quemdam hoc carmine instituit Gregorius, ostendens quænam sit optima tam vitæ, quam studiorum ratio; præcipue demonstrat, quantum Christiana doctrina præstet ethnicæ, quan- loque illustriora sint in omni genere virtutum exem- pla nostrorum, quam philosophorum. Juvenem ad virtutis studium excitat, nihil omnino esse in terris declarans, quod cum Dei cultu conferri queat. Deinde orationem altius repetens, de rerum creatione disserit. Utriusque vitæ, laudabilis et pravæ, finem ob oculos ponit. Tum auctoritate sibi prius et benevolentia con- ciliata, illud docet, eos qui sapientiæ doctrinæque laude apud ethnicos floruerunt, tametsi alioqui a vera pietate longissime abfuerint, ac cæteris etiam in re- bus acerrima animarum contentione inter se decer- tarint, hac tamen una in re omnes consensisse, nempe nihil virtute melius ac præstantius. Ac deinde ad sin- gula virtutis genera descendens, qui apud eos in quo- libet genere excelluerint, narrat, sed ita tamen, ut illud simul ostendat, colorem potius quemdam ac li- neamenta duntaxat virtutis apud eos inveniri; soli- dam enim atque omnibus numeris perfectam virtu- METRICA VERSIO. Sed bona, sed clavis firme compacta periti Artificis manibus, leviterque per æquora currens. Haud veto quin alios quivis præcurrere tentet : Dummodo sit nullus qui non e Numine summo Pendeat, et sapiens, et fortis, dives, inopsque. Alliget ad firmium hoc columen fidumque rudentes Quisque suos ego præcipue, qui sede superba Consideo, plebemque ad celsa palatia coeli Per pia sacra veho: cuique instat pœna dolorque Non minor, insana superum si mente parentem Sprevero, quam decus egregium, nomenque perenne, Si turpi sine labe Deo quandoque propinquem. B Nam vitæ mensura comes velut esse supernæ Certa solet: summi quoque sic mensura monarchæ Mensuram nostræ comitatur congrua vitæ. Hoc animo fuerit qui præditus, exiget ævum Hic tutum et placidum, meliorique agmine septus Postea, discussa fragilis caligine vitæ, Eternum superas tendet victurus ad arces. X. DE VIRTUTE. (Billio interprete.) Plerique narrant, ac velim haud inaniter:
Chapter XIII: The sons of the patriarch JacobXIII: Patrarchae filii Jacob
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 37:660Πνοὴ γὰρ ἔφυς Θεοῦ, τῷ χείρονι συνδεθεῖσα, Ἵνα ἐκ πάλης καὶ νίκης τὸ στέφος ἀπολάβῃς, Ἄνω θεῖσα καὶ τὸν χοῦν καλῶς ὑποταγέντα. Αἰνείσθω σοι καὶ γάμος, πρὸ γάμου δ’ ἀφθορία· Γάμος συγγνώμη πάθους, ἁγνεία δὲ λαμπρότης· Γάμος πατὴρ ἁγίων, ἁγνεία δὲ λατρεία. Ταύτην καὶ τότε καιροῖς ἐτίμων τοῖς εὐθέτοις, Ἀδὰμ ἐν παραδείσῳ. Μωσὴς ἐν ὄρει Σινᾶ, Λειτουργῶν ὁ Ζαχαρίας, ὁ πατὴρ τοῦ Προδρόμου. Γάμος καὶ παρθενίας ῥίζα τῆς Θεῷ φίλης, Ἀλλ’ ἔστιν ὁμῶς σαρκὸς καὶ βράσματος δουλεία. Ὅτ’ ἦν νόμος, καὶ σκιαὶ, καὶ πρόσκαιροι λατρεῖαι, Τότ’ εἶχε πρῶτα καὶ γάμος, ὡς ἔτι νηπιώδης· Ὅτε δ’ ὑπεξῆλθε τὸ γράμμα, τὸ πνεῦμ’ ἀντεισήχθη, Καὶ Χριστὸς ἔπαθε σαρκὶ, προελθὼν ἐκ Παρθένου, Τότ’ ἐξέλαμψεν ἁγνεία συντέμνουσα τὸν κόσμον, Ὃν ἐκεῖ δεῖ μεταβῆναι Χριστῷ συνανελθόντι. Καλῶς ὁδεύεις, παρθένε, εἰς ὄρος, ἄνω σώζου· Μὴ πρὸς Σόδομ’ ἀποβλέψῃς, μὴ στήλη παγῇς ἁλός. Μηδὲ λίαν σε σαρκὸς ἡ φύσις ἐμφοβείτω· Μηδὲ θαῤῥήσῃς ἄγαν, ὥστε πότ’ ἐκπλανηθῆναι. Σπινθὴρ ἀνάπτει καλάμην· σβέννυσι δ’ ὕδωρ φλόγα. Ἔχεις φάρμακα πολλὰ τῆς σεμνῆς παρθενείας·
PG 37:662Θεοῦ σε φόβος πηγνύτω, νηστεία σε κενούτω, Ἀγρυπνία, προσευχαὶ, δάκρυα, χαμευνία, Ἔρως ὅλος πρὸς Θεὸν, γνησίως τεταμένος, Πάντα κοιμίζων πόθον ἀλλότριον τῶν ἄνω Ὁ πεσὼν ἐγειρέσθω· ὁ ναυαγῶν ἐλεείσθω. Σὺ δὲ εὐπλόει, τὸ ἱστίον πετάσασα τῆς ἐλπίδος Οὐ τῶν κάτω τὸ πίπτειν, τῶν δ’ ἄνω φερομένων Ὀλίγοι πτεροῤῥυοῦσιν, οἱ πλείους δ’ εὐδρομοῦσιν. Ἔπεσεν Ἑωσφόρος, ἀλλ’ οὐρανὸς ἀγγέλων. Ἰούδας ἦν προδότης, οἱ δ’ ἕνδεκα λαμπτῆρες. Μόνον ὅλην σεαυτὴν ἁγνὴν τήρει, παρθένε. Μή πως ῥυπώσῃς Χριστοῦ τὸν ἄσπιλον χιτῶνα. Ὄμμα σου σωφρονείτω, γλῶσσα παρθενευέτω, Μὴ νοῦς πορνεύῃ, μὴ γέλως, μὴ ποῦς ἄτακτα βαίνων. Τὴν πιναρὰν στολήν σου, καὶ τὴν αὐχμηρὰν κόμην, Μᾶλλον αἰδοῦμαι μαργάρων καὶ τῆς σηρῶν εὐκοσμίας. Καλὸν ἄνθος ἡ αἰδὼς, καὶ μέγας κόσμος ὠχρότης, Καὶ πλέγμα καλὸν, πάσαις ἀρεταῖς στεφανοῦσθαι. Ἄλλη χρώμασιν εἰκόνα τὴν Θεοῦ νοθευέτω, Πίναξ ἔμψυχος, σιγῶν κατήγορος τῶν ἔνδον· Σὺ δ’ ἧς ἔχεις εὐμορφίας νεκρούσθω σοι τὸ πλεῖστον· Κάλλει δὲ λάμπε ψυχῆς ἐκ Θεοῦ κοσμουμένη. Ὄψιν δ’ ἀῤῥένων φεῦγε, εἰ θέμις, καὶ σωφρόνων, Μή που πλήξῃς, ἢ πληγῇς ἐκ μώμου τοῦ Βελία.
685 SECTIO II. POEMATA MORALIA. Ψυχῆς δὲ ἐπιδεῖν ἀξίωμα, καὶ πόθεν Ελήλυθε, πρὸς ἄν τε καὶ ποῖ τρεπτέα, Ητις τε ταύτης ἡ κατ' εύλογον φορά; Ἐπεὶ γάρ ἐστιν, ὡς ἐγὼ τεκμαίρομαι, 60 Σοφῶν τε ἀκούω, θεία τις μεταρροή, *Ανωθεν ἡμῖν ἐρχομένη, εἴτ' οὖν ὅλη, Είθ' ὁ πρύτανις ταύτης κυβερνήτης τε νοῦς, Ἓν ἔργον αὐτῇ φυσικόν τε καὶ μόνον, *Ανω φέρεσθαι καὶ συνάπτεσθαι Θεῷ, 65 'Αεί τε πάντη πρὸς τὸ συγγενές βλέπειν, Ηκιστα πάθει σώματος δουλουμένη, Ῥέοντος εἰς γῆν καὶ καθέλκοντος κάτω, Τήν τε γλυκείαν τῶν ὀρωμένων πλάνην Πέμποντος εἴσω, καὶ τὸ τῶν αἰσθήσεων 70 Σκοτώδες, ὑφ' οὗ μὴ λόγῳ κρατουμένη Ψυχὴ ρέουσα κατ' ὀλίγον πίπτει κάτω· Α "Ην δ' αὖ κρατῆται, κἀνακρούηται πυκνά, Ὥσπερ χαλινῷ, τῷ λόγῳ, τάχ' ἂν ποτε Υψοῦντος αὐτὴν τοῦ Λόγου, κατά βραχύ 75 Εἰς ἱερὰν φθάσειε τὴν ἄνω πόλιν, "Εως λάβηται τῶν πάλαι ποθουμένων, Τὸ δ' ἔστι, πᾶν κάλυμμα καὶ τὰς νῦν σκιὰς Παραδραμοῦσα, καὶ τὰ τῇδ' αἰνίγματα, Όσον δ' ἐσόπτροις τοῦ κάλλους φαντάζεται, 80 Βλέψῃ πρὸς αὐτό τ' ἀγαθὸν γυμνούμενον, Γυμνῷ τε τῷ νῷ, καὶ πλάνης σταίη ποτέ, Φωτὸς κορεσθείσ', οὗπερ ἠξίου τυχεῖν, Εχουσ' ἐκεῖθεν τῶν καλῶν τὸ ἔσχατον. Ο γὰρ σοφῷ τὰ πάντα ποιήσας λόγῳ, 85 Καὶ τὴν ἄφραστον τῶν ὅλων ἁρμονίαν Αρμοσάμενος τῇ τῶν ἐναντίων κράσει, Κόσμον τε τάξας τοῦτον ἐξ ἀκοσμίας Ac animæ dignitatem considerare, et unde Venerit, ad quem et quo reditura sit, Et quis illius sit secundum rationem motus? Nam cum sit, ut equidem arbitror, 60 Atque ex sapientibus audio, divina quædam fluxio E coelo nobis adveniens, sive tota adveniat, Sive illius rectrix et gubernatrix mens, Unum illi naturale et solum opus est, Sursum ferri et conjungi Deo, 65 Semperque ad id, quod cognatum est, omnino respicere, Corporis affectionibus minime mancipata, Quod in terram defluit, et ad inferiora trahit, Dulcemque rerum aspectabilium errorem Mittit intro, ac sensuum latebras, 70 Quibus anima, quæ a Verbo non gubernatur, Difluens, paulatim ad inferiora decidit. Quod si gubernetur, atque a Verbo frequens Tanquam freno coerceatur, certe aliquando Verbo illam in altum tollente, paulatim 75 Ad sacram perveniet coelestem civitatem, Donec dudum optata consequatur, Id est, ut omne tegumen et hujus vitæ umbras Prætergrediens, et quæ bic sunt ænigmata, Et quidquid pulchri per specula apprehenditur, 80 Nudum ipsum intueatur bonum Nuda mente, atque aberrare aliquando desinat Lumine satiata, quod consequi cupiebat, Possidens illic supremum bonorum. Nam qui sapiente verbo fecit omnia, 85 Ac ineffabilem hujus universi harmoniam Contrariorum temperatione composuit, Ac mundum hunc ex inornata mole adornavit, 61 Ερχομένη. Sic Coisl. Edit. ἔρχεται 62 Ο πρύτανις ταύτης κυβερνήτης τε νοῦς. Ita Coisl. Edit. ὁ πρύτανις καὶ κυβερνήτης. 76 Ἕως. Coisl. ὡς. Id. ἄνω pro πάλαι. 80 Βλέψη. Ita Coisl. Edit. βλέπει. METRICA VERSIO. Decusque spectes animæ, et unde venerit Hæc primum, et ad quem quoque reditura sit brevi, Quamnamque ut ipsa tendat in partem decet? Divina nam cum, mens velut mea conjicit, Doctique narrant, ipsa sit defluxio, Nobisque ab alto prodeat tota æthere, Aut tota si non, mens quidem rectrix fluat, Hoc munus ejus unicum est ipsi insitum, Ad alla ferri, maximo et jungi Deo, Afine quodque est, cernere id semper, Affectibusque corporis non subjici, Quod ad ima pronum deprimit mentes humi, Dulcenique rerum, quas videt, fraudem intima In corda mittit, sensuum et caliginem : malis Per quam animus, hunc ni ratio compescat, Qluens, Paulatim ad ima labitur: sin at frequens, 686 B Freni tenacis instar, hunc coerceat, Teneatque ratio, scilicet spes est fore, Hac sublevatus animus ut sensim supra Urbis supernæ moenibus tandem applicet, Donec cupitis gaudeat rebus fruens, Hoc est, ut omne tegumen, affusas modo Umbrasque superans prorsus, atque ænigmata, Pulchrique quidquid cernit in speculo velut, Jam mente nuda spectet ipsummet bonum Nudum, et vagari desinat tandem, ut prius, Luce saturatus expetita fervide, Bonum bonorum maximum illic obtinens. Ratione nam qui condidit cuncta optima, Nexuque, nulla quem queat vox eloqui, Res colligavit, temperans contraria, Mundum ordinavit huncque confusum prius,
PG 37:664Ὄμματ’ ὄμμασι μὴ δουλοῦ, μὴ δ’ ἕλκε λόγον λόγῳ, Μὴ παρειὰ παρειαῖς διδότω παῤῥησίαν. Μηδέν σοι καὶ τῇ γεύσει ξύλου τοῦ κατακρίτου, Μή σε ξύλου τῆς ζωῆς ὁ ὄφις ἔξω βάλῃ. Καὶ τοῦτο πείθου σὺ, παρθένε, μὴ συνοίκει προστάτῃ· Χριστὸν ἔχουσα νυμφίον, ζηλοῖ σου τὴν ἁγνείαν, Τί μοι, σάρκας φυγοῦσα, πρὸς σάρκας ἐπιστρέφεις, Οὐ πάντες ἄνδρες τὴν σὴν ἁπλότητα χωροῦσιν. Ὡς ῥόδον ἐν ἀκάνθαις, οὕτως ἐν πολλοῖς στρέφῃ, Καὶ ἐπάνω πονηρῶν παγίδων διαβαίνεις. Ὁ μὲν ἐγείρει παστάδας, ἡ δ’ ἐκκομίζει νυμφίον, Ἄλλος γίνεται πατὴρ, ἄλλος δ’ ἄπαις ἀθρόως. Ὅσον κακὸν ὠδῖνες, ἀτέλεστοι πολλάκις; Ὅσον δὲ ζῆλος συζύγου, κλαπῆναί που φιλίαν; Ἐκθρέψαι δὲ καὶ παιδεῦσαι, ἔπειτ’ ἀτιμασθῆναι, Καὶ πικρὰς ἀπολαύειν τῶν πόνων ἀντιδόσεις; Σοὶ δὲ μέριμνα μία πρὸς Θεὸν ἀεὶ βλέπειν. Ἡ χρεία δ’ ἔστω ὀλίγη μάζα, καὶ μικρὰ σκέπη, Ἀφ’ ἧς πεῖραν καὶ Χριστῷ προσήγαγεν ὁ πειράζων, Λίθους αἰτῶν εἰς ἄρτους πεινῶντα μετατρέψαι· Ὧν μή ποθ’ εἵνεκα μηδέ τι τῶν αἰσχρῶν ὑπομένῃς. Οὐ χείρων εἶ πετεινῶν σχεδίως τρεφομένων. Οὐκ ἐκλείψει σοι καμψάκης ἐλαίου πιστευούσῃ. Κόραξ ἐκθρέψει καθάπερ Ἠλίαν ἐν ἐρήμῳ.
689 SECTIO II. POEMATA MORALIA. *(» κόσμον ἄλλον οίομ' ἐν μικρῷ μέγαν. ὡς ἂν δὲ, φωτὶ πλημμυρῶν καὶ τῷ καλῷ, Δῴη τι κἀμοὶ τοῦ καλοῦ, ἔργον τ' ἐμὸν Η τῷ θελῆσαι, τῆς ἄκρας ἀμφοῖν βίοιν 120 Τότε δὴ προδείξας καὶ διαστείλας λόγῳ, Προσθεὶς βοηθὸν τὸν νόμον τῷ πλάσματι, Αυθαίρετόν μ' ἔθηκεν ἐργάτην καλοῦ, Ὡς ἐκ μάχης τε καὶ πάλης στέφη φέρειν· Κρείσσον γὰρ, ἢ ζῆν τερμόνων ἐλεύθερον. 125 Οὗτος λόγος σοι τῆς ἐμῆς συμπήξεως. Ἡ δὲ στροφαῖς μὲν ἐνθάδε πλείσταις ἀεὶ Δονεῖτ᾽, ἄνω τε καὶ κάτω στροβουμένη, Μέση πονηρῶν πραγμάτων καὶ δεξιῶν, Δι' ὧν πυροῦται καὶ δοκιμάζετ᾽ ἀθλία, Α 150 Ὡς χρυσὸς ἐν ἄνθραξι τοῖς καθαρτικοῖς. ᾿Αλλ᾽ ὕστερον πραχθήσεθ᾽ ὧν ἐσπείραμεν Καρπούς, δικαίῳ τοῦ Θεοῦ κριτηρίῳ, Ληνοί θ' ἕτοιμοι τῶν βίβλων λαβεῖν θέρος. Οὕτω δὲ τούτων κειμένων, ὁ μὲν νόμον 135 Τηρῶν, Θεοῦ τε μοῖραν ἦν ἔχει σέβων, Ἐν παντί τ' ἔργῳ καὶ λόγῳ καὶ νοῦ στροφῇ Αχραντος ὡς μάλιστά τ' Απατημένων, Καὶ τῷ ῥέοντι μηδὲν Ιλυσπώμενος, Ελκων δὲ τὸν χοῦν ἔμπαλιν πρὸς οὐρανὸν, 140 ("Ω τοῦ μεγίστου καὶ σοφοῦ μυστηρίου 1) Θεὸς γενέσθαι, τῶν πόνων ἕξει γέρας, Θεὸς θετὸς μὲν, ἀλλ᾽ ἄκρου φωτός γέμων, Οὗ τῇδ' ἀπαρχὰς μετρίως ἐδρέψατο. Quod quidem mundum alterum magnum in parvo esse existimo. Ut autem, ille luce circumfluens et bono, Mihi etiam aliquid boni impertiat, ac meum opus Meum sit volendo, terminos utriusque vitæ 420 Jam tum demonstrans et ratione discernens, Legem adjutricem figmento imponens, Liberum me opificem boni constituit, Ut per pugnam et luctam reportem coronam: Id enim satius, quam omni lege solutum vivere. 125 Hanc tibi compactionis meæ rationem exposui. Illa autem turbinibus in hac vita plurimis semper 420-421 Jactatur, dum sus deque torquetur, Media inter adversas res et prosperas, Quibus uritur misera et probatur, 130 Ut aurum in carbonibus expurgantibus. Verum aliquando ab ea reposcentur eorum quæ seminavimus Fructus in justo Dei judicio, Parataque horrea ad excipiendam librorum segelem. His ita constitutis, qui legem 135 Observat, et, quani habet Dei particulam, honorat, In omni actione, et verbo, et mentis agitatione Intaminatus quam maxime ab eorum, qui seducti sunt, consortio, Nec inter rerum fluxus cœno inquinatus, Corpusque in cœlum vicissim trahens 140 (Ο magnum et sapiens mysterium !) Hanc laborum habebit mercedem, ut Deus fiat, Deus quidem adoptione, sed summo plenus lumine, Cujus hic primitias mediocriter decerpsit. 116 Οἴομ' ἐν μικρῷ μέγαν. Prave Edit. οἷον. Cur autem hominem magnum mundum, et contra mun- dum hunc aspectabilem parvum appellet, vide orat. secundam in sanctum Pascha, tom. I, pag. 850. 119 *Η τῷ θελῆσαι. Sic ad oram Par. edit. emen- datum reperimus, quod habetur in editis : οὕτω θέλῃ σε, sed nullus codex laudatur. Coisl. θέλησε τῆς ἄκρας ἀμφοῖν βίοιν. Combef. legit τέλησε, et vertit qui utriusque vitæ extremos fines teneres. 120 Τότε δή. Ita Coisl. Deerat. δή in edit. 133 Βίβλων. Εorum messem, quæ in libris scripta 690 sunt, eorum quæ gessimus, quorum Deo reddenda eɛı ratio. Forte scribendum foret βίων. 137 Τ' ἠπατημένων. Ita Coisl. Edit. τῶν πα του μένων. 138 Ιλυσπώμενος. Ita Coisl. Edit. Ιλυσπώμενον 140 Ω. Ita Vat. et Coisl. Edit. ὡς. 141 "Εξει γέρας. Sic Billii conjecturam secuti et Comb. legimus pro ἑξῆς ἐρᾶς. Vide. town. I, pag. 386, orat. in laudem Athanasii, ubi hæc luculen- tissime tractantur. 143 Τῇδ' ἀπαρχάς. Sic Coisl. Edit. ἀπαρχήν. METRICA VERSIO. Novum ipse mundum quam vocem magnum in brevi. B Ut aurum in igne purius reddi solet. Ut autem abundans lumine, et plenus bono, Boni daret mi quidpiam, meterem ut meum Opus, utriusque limites vitæ indicans, Ratione et illos tum prius disterminans, Hominique legis insuper jungens opem, Studium reliquit sic boni mihi liberum, Ut dimicando consequar palmæ decus. Hoc namque melius, vita quam expers limitum. Hæc structionis ratio, summa est hæc meæ. At ipsa crebro, donec in terris sumus, Sursum deorsum vertitur, fluctus velut, Læta inter anceps, aspera et quæ sensibus, Per quæ probatur misera, fitque purior, Post autem eorum, sevimnus quæ nos, seges Tandem exigetur lancibus justis Dei, Messemque vitæ prompta sunt capere horrea. Cum talia hæc sint, quisquis observat sacras Leges, Deique, quam tenet, partem colit, Dictoque in omni, reque item, et mente insuper, A proterendis integer rebus manet, Ab eoque, semper quod fluit, negat abripi, Verum ipse contra pulverem in cœlum trahit, (Ο scitum et ingens admodum mysterium!) Laborum habebit præmnium hoc, ut sit Deus, Factus quidem ipse, lumine at summo affluens, Gustavil id quod leviter hic tantummodo.
Ὁρᾷς Θέκλαν ἐκ πυρὸς καὶ θηρίων φυγοῦσαν, Παῦλον τὸν μέγαν πεινῶντα, καὶ ῥιγοῦντα προθύμως, Ἵνα σὺ μάθῃς, παρθένε, πρὸς Θεὸν μόνον βλέπειν, Ὃς ἐν ἐρήμῳ τρέφειν οἶδε καὶ μυριάδας. Μαραίνεται τὸ κάλλος, ἡ δόξα παρατρέχει, Ὁ πλοῦτος ἄπιστον ῥεῦμα, τὸ δύνασθαι δ’ ὀλίγων· Σὺ δὲ τοῦ πλάνου κόσμου τὰς στροφὰς ἐκφυγοῦσα, Εἴσελθε εἰς τὰ ἅγια τῶν ἁγίων γελῶσα, Καὶ σὺν ἀγγέλοις χορεύσεις τὴν ἄπαυστον χορείαν, Κρείσσονα τόπον λαχοῦσα υἱῶν καὶ θυγατέρων. Ἀλλ’, ὦ παρθένοι, Χριστὸν μένοιτε γρηγοροῦσαι, Καὶ φαιδραῖς τὸν νυμφίον δέξασθε ταῖς λαμπάσιν, Ἵνα συνελθοῦσαι τὸ κάλλος τοῦ νυμφίου Ἴδητε, καὶ μιγῆτε τοῖς ἄνω μυστηρίοις. Δ. Εἰς παρθένον. Ἅγνευε πᾶσι, Παρθένε, καὶ τοῖς ὄμμασι Πάντων μάλιστα· μηδέ τιν’ εἰσοικίσῃ Ἀνδρῶν βοηθὸν, μηδὲ τὸν σοφώτατον. Σὺ μὲν γὰρ ἁγνὴ, τὸν φθόνον δ’ ἐγὼ λίαν Δέδοικα, μή σε κεντρίσας δυσφημίᾳ, Λύσῃ τὸν ἁγνὸν ζῆλον οὗ στέργεις βίου. Ὄλοιό μοι πᾶς ὅστις ἁγνείαν σέβων, Τὴν τῶν ἀσάρκων ἀγγέλων παραστάτιν Σύνοικον αἱρῇ παρθένον. Τί δεῖ πυρός; Κρείσσων πυρὸς σύ; πῶς δὲ τὸν καπνὸν φύγοις, Σαυτὸν μελαίνων τῇ κενῇ γλωσσαλγίᾳ; Ἐντεῦθεν ἤρθης, παρθένε, καὶ ζῇς ἄνω.
689 SECTIO II. POEMATA MORALIA. *(» κόσμον ἄλλον οίομ' ἐν μικρῷ μέγαν. ὡς ἂν δὲ, φωτὶ πλημμυρῶν καὶ τῷ καλῷ, Δῴη τι κἀμοὶ τοῦ καλοῦ, ἔργον τ' ἐμὸν Η τῷ θελῆσαι, τῆς ἄκρας ἀμφοῖν βίοιν 120 Τότε δὴ προδείξας καὶ διαστείλας λόγῳ, Προσθεὶς βοηθὸν τὸν νόμον τῷ πλάσματι, Αυθαίρετόν μ' ἔθηκεν ἐργάτην καλοῦ, Ὡς ἐκ μάχης τε καὶ πάλης στέφη φέρειν· Κρείσσον γὰρ, ἢ ζῆν τερμόνων ἐλεύθερον. 125 Οὗτος λόγος σοι τῆς ἐμῆς συμπήξεως. Ἡ δὲ στροφαῖς μὲν ἐνθάδε πλείσταις ἀεὶ Δονεῖτ᾽, ἄνω τε καὶ κάτω στροβουμένη, Μέση πονηρῶν πραγμάτων καὶ δεξιῶν, Δι' ὧν πυροῦται καὶ δοκιμάζετ᾽ ἀθλία, Α 150 Ὡς χρυσὸς ἐν ἄνθραξι τοῖς καθαρτικοῖς. ᾿Αλλ᾽ ὕστερον πραχθήσεθ᾽ ὧν ἐσπείραμεν Καρπούς, δικαίῳ τοῦ Θεοῦ κριτηρίῳ, Ληνοί θ' ἕτοιμοι τῶν βίβλων λαβεῖν θέρος. Οὕτω δὲ τούτων κειμένων, ὁ μὲν νόμον 135 Τηρῶν, Θεοῦ τε μοῖραν ἦν ἔχει σέβων, Ἐν παντί τ' ἔργῳ καὶ λόγῳ καὶ νοῦ στροφῇ Αχραντος ὡς μάλιστά τ' Απατημένων, Καὶ τῷ ῥέοντι μηδὲν Ιλυσπώμενος, Ελκων δὲ τὸν χοῦν ἔμπαλιν πρὸς οὐρανὸν, 140 ("Ω τοῦ μεγίστου καὶ σοφοῦ μυστηρίου 1) Θεὸς γενέσθαι, τῶν πόνων ἕξει γέρας, Θεὸς θετὸς μὲν, ἀλλ᾽ ἄκρου φωτός γέμων, Οὗ τῇδ' ἀπαρχὰς μετρίως ἐδρέψατο. Quod quidem mundum alterum magnum in parvo esse existimo. Ut autem, ille luce circumfluens et bono, Mihi etiam aliquid boni impertiat, ac meum opus Meum sit volendo, terminos utriusque vitæ 420 Jam tum demonstrans et ratione discernens, Legem adjutricem figmento imponens, Liberum me opificem boni constituit, Ut per pugnam et luctam reportem coronam: Id enim satius, quam omni lege solutum vivere. 125 Hanc tibi compactionis meæ rationem exposui. Illa autem turbinibus in hac vita plurimis semper 420-421 Jactatur, dum sus deque torquetur, Media inter adversas res et prosperas, Quibus uritur misera et probatur, 130 Ut aurum in carbonibus expurgantibus. Verum aliquando ab ea reposcentur eorum quæ seminavimus Fructus in justo Dei judicio, Parataque horrea ad excipiendam librorum segelem. His ita constitutis, qui legem 135 Observat, et, quani habet Dei particulam, honorat, In omni actione, et verbo, et mentis agitatione Intaminatus quam maxime ab eorum, qui seducti sunt, consortio, Nec inter rerum fluxus cœno inquinatus, Corpusque in cœlum vicissim trahens 140 (Ο magnum et sapiens mysterium !) Hanc laborum habebit mercedem, ut Deus fiat, Deus quidem adoptione, sed summo plenus lumine, Cujus hic primitias mediocriter decerpsit. 116 Οἴομ' ἐν μικρῷ μέγαν. Prave Edit. οἷον. Cur autem hominem magnum mundum, et contra mun- dum hunc aspectabilem parvum appellet, vide orat. secundam in sanctum Pascha, tom. I, pag. 850. 119 *Η τῷ θελῆσαι. Sic ad oram Par. edit. emen- datum reperimus, quod habetur in editis : οὕτω θέλῃ σε, sed nullus codex laudatur. Coisl. θέλησε τῆς ἄκρας ἀμφοῖν βίοιν. Combef. legit τέλησε, et vertit qui utriusque vitæ extremos fines teneres. 120 Τότε δή. Ita Coisl. Deerat. δή in edit. 133 Βίβλων. Εorum messem, quæ in libris scripta 690 sunt, eorum quæ gessimus, quorum Deo reddenda eɛı ratio. Forte scribendum foret βίων. 137 Τ' ἠπατημένων. Ita Coisl. Edit. τῶν πα του μένων. 138 Ιλυσπώμενος. Ita Coisl. Edit. Ιλυσπώμενον 140 Ω. Ita Vat. et Coisl. Edit. ὡς. 141 "Εξει γέρας. Sic Billii conjecturam secuti et Comb. legimus pro ἑξῆς ἐρᾶς. Vide. town. I, pag. 386, orat. in laudem Athanasii, ubi hæc luculen- tissime tractantur. 143 Τῇδ' ἀπαρχάς. Sic Coisl. Edit. ἀπαρχήν. METRICA VERSIO. Novum ipse mundum quam vocem magnum in brevi. B Ut aurum in igne purius reddi solet. Ut autem abundans lumine, et plenus bono, Boni daret mi quidpiam, meterem ut meum Opus, utriusque limites vitæ indicans, Ratione et illos tum prius disterminans, Hominique legis insuper jungens opem, Studium reliquit sic boni mihi liberum, Ut dimicando consequar palmæ decus. Hoc namque melius, vita quam expers limitum. Hæc structionis ratio, summa est hæc meæ. At ipsa crebro, donec in terris sumus, Sursum deorsum vertitur, fluctus velut, Læta inter anceps, aspera et quæ sensibus, Per quæ probatur misera, fitque purior, Post autem eorum, sevimnus quæ nos, seges Tandem exigetur lancibus justis Dei, Messemque vitæ prompta sunt capere horrea. Cum talia hæc sint, quisquis observat sacras Leges, Deique, quam tenet, partem colit, Dictoque in omni, reque item, et mente insuper, A proterendis integer rebus manet, Ab eoque, semper quod fluit, negat abripi, Verum ipse contra pulverem in cœlum trahit, (Ο scitum et ingens admodum mysterium!) Laborum habebit præmnium hoc, ut sit Deus, Factus quidem ipse, lumine at summo affluens, Gustavil id quod leviter hic tantummodo.
Chapter XIV: The plagues of EgyptXIV: Plagae Aegyptii
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Μάζα στενή σοι, καὶ σκέπη τὸ φορτίον; Ὧν μή ποτ’ αἰσχρὸν εἵνεκεν μηδὲν πάθῃς. Μηδ’ ἀντὶ τοῦ σοῦ προστάτου δέξῃ τινὰ Κοινωνὸν αἴσχους, καὶ βίου, κἂν ἁγνὸς ἦ, Μή πού σε Χριστὸς ὡς διπλῆν ἔξω βάλῃ. Ε. Πρὸς τοὺς ἐν κοινοβίῳ μοναχούς. Εἰ μὲν δὴ πλεόνεσσιν ὁμὸν βίον αἰνήσαιεν Ἀνέρες ἠδὲ γυναῖκες, ὁμοφροσύνης ὑπὸ δεσμοῖς, Ἵλαον ἀμφὶ ἄνακτα χοροστασίης μεδέοντα, Σύμπνοον, ἰσοκέλευθον, ὁμώροφον εὖχος ἔχουσαι, Λώϊον. Οὐκ ἐθέλει γὰρ ἅπαν καλὸν οἶον ὁρᾶσθαι. Οὐδὲ γάρ ἐστιν ἄριστον, ὃ μὴ καλοῖο προέσχε. Καὶ στεινὴ φιλίη, βαιὴ χάρις, ὡς πολύμικτος Βορβορέη. Κέλομαι δὲ καὶ ἐνθάδε χάσμα μέγιστον Ἐστάμεν, ὥς κεν ἔωσι διασταδὸν εὐσεβέοντες, Ἀνέρες ἠδὲ γυναῖκες, ὁμὸν κλέος οἶον ἔχοιεν. Οὐδὲ γὰρ οἰοβίοισι μόνον φθόνος, ἀλλ’ ἔτι μᾶλλον Πλειοτέροις, πλείων τε κακοῦ μόθος. Εἰ δὲ καὶ οἶος Ναιετάειν ἐθέλοις Χριστῷ ξυνούμενος οἴῳ Καὶ τὸ φίλον· πάντεσσι δ’ ὅμως δέος, ὥσπερ ἔμοι γε, Δυσμενέος τε πάλης, καὶ πτώματος οὐλομένοιο. 2. Εἰς σωφροσύνην. Καλὸν γάμῳ δεδέσθαι, σωφρόνως μόνον, Πλεῖον νέμοντα τῷ Θεῷ συσσαρκίας. Κρεῖσσον τὸ δεσμῶν τυγχάνειν ἐλεύθερον, Τὸ πᾶν νέμοντα τῷ Θεῷ καὶ τοῖς ἄνω.
689 SECTIO II. POEMATA MORALIA. *(» κόσμον ἄλλον οίομ' ἐν μικρῷ μέγαν. ὡς ἂν δὲ, φωτὶ πλημμυρῶν καὶ τῷ καλῷ, Δῴη τι κἀμοὶ τοῦ καλοῦ, ἔργον τ' ἐμὸν Η τῷ θελῆσαι, τῆς ἄκρας ἀμφοῖν βίοιν 120 Τότε δὴ προδείξας καὶ διαστείλας λόγῳ, Προσθεὶς βοηθὸν τὸν νόμον τῷ πλάσματι, Αυθαίρετόν μ' ἔθηκεν ἐργάτην καλοῦ, Ὡς ἐκ μάχης τε καὶ πάλης στέφη φέρειν· Κρείσσον γὰρ, ἢ ζῆν τερμόνων ἐλεύθερον. 125 Οὗτος λόγος σοι τῆς ἐμῆς συμπήξεως. Ἡ δὲ στροφαῖς μὲν ἐνθάδε πλείσταις ἀεὶ Δονεῖτ᾽, ἄνω τε καὶ κάτω στροβουμένη, Μέση πονηρῶν πραγμάτων καὶ δεξιῶν, Δι' ὧν πυροῦται καὶ δοκιμάζετ᾽ ἀθλία, Α 150 Ὡς χρυσὸς ἐν ἄνθραξι τοῖς καθαρτικοῖς. ᾿Αλλ᾽ ὕστερον πραχθήσεθ᾽ ὧν ἐσπείραμεν Καρπούς, δικαίῳ τοῦ Θεοῦ κριτηρίῳ, Ληνοί θ' ἕτοιμοι τῶν βίβλων λαβεῖν θέρος. Οὕτω δὲ τούτων κειμένων, ὁ μὲν νόμον 135 Τηρῶν, Θεοῦ τε μοῖραν ἦν ἔχει σέβων, Ἐν παντί τ' ἔργῳ καὶ λόγῳ καὶ νοῦ στροφῇ Αχραντος ὡς μάλιστά τ' Απατημένων, Καὶ τῷ ῥέοντι μηδὲν Ιλυσπώμενος, Ελκων δὲ τὸν χοῦν ἔμπαλιν πρὸς οὐρανὸν, 140 ("Ω τοῦ μεγίστου καὶ σοφοῦ μυστηρίου 1) Θεὸς γενέσθαι, τῶν πόνων ἕξει γέρας, Θεὸς θετὸς μὲν, ἀλλ᾽ ἄκρου φωτός γέμων, Οὗ τῇδ' ἀπαρχὰς μετρίως ἐδρέψατο. Quod quidem mundum alterum magnum in parvo esse existimo. Ut autem, ille luce circumfluens et bono, Mihi etiam aliquid boni impertiat, ac meum opus Meum sit volendo, terminos utriusque vitæ 420 Jam tum demonstrans et ratione discernens, Legem adjutricem figmento imponens, Liberum me opificem boni constituit, Ut per pugnam et luctam reportem coronam: Id enim satius, quam omni lege solutum vivere. 125 Hanc tibi compactionis meæ rationem exposui. Illa autem turbinibus in hac vita plurimis semper 420-421 Jactatur, dum sus deque torquetur, Media inter adversas res et prosperas, Quibus uritur misera et probatur, 130 Ut aurum in carbonibus expurgantibus. Verum aliquando ab ea reposcentur eorum quæ seminavimus Fructus in justo Dei judicio, Parataque horrea ad excipiendam librorum segelem. His ita constitutis, qui legem 135 Observat, et, quani habet Dei particulam, honorat, In omni actione, et verbo, et mentis agitatione Intaminatus quam maxime ab eorum, qui seducti sunt, consortio, Nec inter rerum fluxus cœno inquinatus, Corpusque in cœlum vicissim trahens 140 (Ο magnum et sapiens mysterium !) Hanc laborum habebit mercedem, ut Deus fiat, Deus quidem adoptione, sed summo plenus lumine, Cujus hic primitias mediocriter decerpsit. 116 Οἴομ' ἐν μικρῷ μέγαν. Prave Edit. οἷον. Cur autem hominem magnum mundum, et contra mun- dum hunc aspectabilem parvum appellet, vide orat. secundam in sanctum Pascha, tom. I, pag. 850. 119 *Η τῷ θελῆσαι. Sic ad oram Par. edit. emen- datum reperimus, quod habetur in editis : οὕτω θέλῃ σε, sed nullus codex laudatur. Coisl. θέλησε τῆς ἄκρας ἀμφοῖν βίοιν. Combef. legit τέλησε, et vertit qui utriusque vitæ extremos fines teneres. 120 Τότε δή. Ita Coisl. Deerat. δή in edit. 133 Βίβλων. Εorum messem, quæ in libris scripta 690 sunt, eorum quæ gessimus, quorum Deo reddenda eɛı ratio. Forte scribendum foret βίων. 137 Τ' ἠπατημένων. Ita Coisl. Edit. τῶν πα του μένων. 138 Ιλυσπώμενος. Ita Coisl. Edit. Ιλυσπώμενον 140 Ω. Ita Vat. et Coisl. Edit. ὡς. 141 "Εξει γέρας. Sic Billii conjecturam secuti et Comb. legimus pro ἑξῆς ἐρᾶς. Vide. town. I, pag. 386, orat. in laudem Athanasii, ubi hæc luculen- tissime tractantur. 143 Τῇδ' ἀπαρχάς. Sic Coisl. Edit. ἀπαρχήν. METRICA VERSIO. Novum ipse mundum quam vocem magnum in brevi. B Ut aurum in igne purius reddi solet. Ut autem abundans lumine, et plenus bono, Boni daret mi quidpiam, meterem ut meum Opus, utriusque limites vitæ indicans, Ratione et illos tum prius disterminans, Hominique legis insuper jungens opem, Studium reliquit sic boni mihi liberum, Ut dimicando consequar palmæ decus. Hoc namque melius, vita quam expers limitum. Hæc structionis ratio, summa est hæc meæ. At ipsa crebro, donec in terris sumus, Sursum deorsum vertitur, fluctus velut, Læta inter anceps, aspera et quæ sensibus, Per quæ probatur misera, fitque purior, Post autem eorum, sevimnus quæ nos, seges Tandem exigetur lancibus justis Dei, Messemque vitæ prompta sunt capere horrea. Cum talia hæc sint, quisquis observat sacras Leges, Deique, quam tenet, partem colit, Dictoque in omni, reque item, et mente insuper, A proterendis integer rebus manet, Ab eoque, semper quod fluit, negat abripi, Verum ipse contra pulverem in cœlum trahit, (Ο scitum et ingens admodum mysterium!) Laborum habebit præmnium hoc, ut sit Deus, Factus quidem ipse, lumine at summo affluens, Gustavil id quod leviter hic tantummodo.
Θεὸς μὲν ἄζυξ, ἀγγέλων τ’ ἀσαρκία· Ὕλη δὲ συζυγής τε καὶ πλήρης φθορᾶς. Γάμος μέριμνα συζύγου καὶ φιλτάτων· Τῇ παρθενίᾳ Χριστός. Εἰ γυνὴ Θεῷ Ἴσον φέρει τι, καὶ γάμος λυτῷ βίῳ· Εἰ δ’ οὐδὲν ἴσον, οὐδὲ τοῖς βίοις ἴσον. Μὴ τοίνυν, ὦ τεκόντες, ὑβρίζοιτέ με, Γάμῳ περισκιρτῶντες, ἁγνείᾳ δὲ μή. Γάμῳ δίδωμι, τὴν ἁγνείαν λαμβάνω. Ἀλλ’ εἰσὶν οἳ πεπτώκας’· ἀλλ’ ὄλοιό μοι, Μὴ τοὺς ἀρίστους ἐκλέγων. τοὺς δ’ ἀσθενεῖς. Οἱ μὲν γὰρ αὐτοῖς αἶσχος, οἱ δ’ ἡμῖν κλέος. Γῆ δ’ οὐκ ἀροῦται τῆς χαλάζης εἵνεκα, Οὐ δ’ ἀμπελὼν φυτεύεθ’; ἡ θάλασσα δὲ Ὅρμοις δίδωσι πάντας οὕσπερ λαμβάνει; Τί μοι τὰ πόῤῥω; κειμένῳ δ’ Ἑωσφόρῳ Μὴ συγκατενέχθησαν ἀγγέλων χοροί; Τί δ’, οὐκ Ἰούδας ἦν φονεὺς τοῦ Δεσπότου, Ἀλλ’ οἱ μαθηταὶ δόξα; Τοῦτο δ’ οὐ σκοπεῖς, Τοῦ σοῦ γάμου τὰ δεινὰ, καὶ μοιχῶν κλοπὰς, Ἐξ ὧν τὸ φίλτρον, καὶ γένος νοθεύεται. Ὑψοῦ βάδιζε, τὸν φθόνον δ’ ἔα κάτω. Ἅγνευε πᾶσι, παρθένε. Χριστῷ μόνῳ Νύμφη, κράτει τὸ κάλλος ἐσφραγισμένον. Χρηστὸς μέν ἐστιν, ἀλλὰ καὶ ζήλου πλέως. Οὐδὲν δυσειδὲς, οὐδ’ ἄκοσμον ἐκφέρει. Ἐσθῆτι κόσμου κόσμος ἡ ἀκοσμία, Θρύψιν δὲ φεῦγε, καὶ ταπείνου τὰς κλάσεις.
689 SECTIO II. POEMATA MORALIA. *(» κόσμον ἄλλον οίομ' ἐν μικρῷ μέγαν. ὡς ἂν δὲ, φωτὶ πλημμυρῶν καὶ τῷ καλῷ, Δῴη τι κἀμοὶ τοῦ καλοῦ, ἔργον τ' ἐμὸν Η τῷ θελῆσαι, τῆς ἄκρας ἀμφοῖν βίοιν 120 Τότε δὴ προδείξας καὶ διαστείλας λόγῳ, Προσθεὶς βοηθὸν τὸν νόμον τῷ πλάσματι, Αυθαίρετόν μ' ἔθηκεν ἐργάτην καλοῦ, Ὡς ἐκ μάχης τε καὶ πάλης στέφη φέρειν· Κρείσσον γὰρ, ἢ ζῆν τερμόνων ἐλεύθερον. 125 Οὗτος λόγος σοι τῆς ἐμῆς συμπήξεως. Ἡ δὲ στροφαῖς μὲν ἐνθάδε πλείσταις ἀεὶ Δονεῖτ᾽, ἄνω τε καὶ κάτω στροβουμένη, Μέση πονηρῶν πραγμάτων καὶ δεξιῶν, Δι' ὧν πυροῦται καὶ δοκιμάζετ᾽ ἀθλία, Α 150 Ὡς χρυσὸς ἐν ἄνθραξι τοῖς καθαρτικοῖς. ᾿Αλλ᾽ ὕστερον πραχθήσεθ᾽ ὧν ἐσπείραμεν Καρπούς, δικαίῳ τοῦ Θεοῦ κριτηρίῳ, Ληνοί θ' ἕτοιμοι τῶν βίβλων λαβεῖν θέρος. Οὕτω δὲ τούτων κειμένων, ὁ μὲν νόμον 135 Τηρῶν, Θεοῦ τε μοῖραν ἦν ἔχει σέβων, Ἐν παντί τ' ἔργῳ καὶ λόγῳ καὶ νοῦ στροφῇ Αχραντος ὡς μάλιστά τ' Απατημένων, Καὶ τῷ ῥέοντι μηδὲν Ιλυσπώμενος, Ελκων δὲ τὸν χοῦν ἔμπαλιν πρὸς οὐρανὸν, 140 ("Ω τοῦ μεγίστου καὶ σοφοῦ μυστηρίου 1) Θεὸς γενέσθαι, τῶν πόνων ἕξει γέρας, Θεὸς θετὸς μὲν, ἀλλ᾽ ἄκρου φωτός γέμων, Οὗ τῇδ' ἀπαρχὰς μετρίως ἐδρέψατο. Quod quidem mundum alterum magnum in parvo esse existimo. Ut autem, ille luce circumfluens et bono, Mihi etiam aliquid boni impertiat, ac meum opus Meum sit volendo, terminos utriusque vitæ 420 Jam tum demonstrans et ratione discernens, Legem adjutricem figmento imponens, Liberum me opificem boni constituit, Ut per pugnam et luctam reportem coronam: Id enim satius, quam omni lege solutum vivere. 125 Hanc tibi compactionis meæ rationem exposui. Illa autem turbinibus in hac vita plurimis semper 420-421 Jactatur, dum sus deque torquetur, Media inter adversas res et prosperas, Quibus uritur misera et probatur, 130 Ut aurum in carbonibus expurgantibus. Verum aliquando ab ea reposcentur eorum quæ seminavimus Fructus in justo Dei judicio, Parataque horrea ad excipiendam librorum segelem. His ita constitutis, qui legem 135 Observat, et, quani habet Dei particulam, honorat, In omni actione, et verbo, et mentis agitatione Intaminatus quam maxime ab eorum, qui seducti sunt, consortio, Nec inter rerum fluxus cœno inquinatus, Corpusque in cœlum vicissim trahens 140 (Ο magnum et sapiens mysterium !) Hanc laborum habebit mercedem, ut Deus fiat, Deus quidem adoptione, sed summo plenus lumine, Cujus hic primitias mediocriter decerpsit. 116 Οἴομ' ἐν μικρῷ μέγαν. Prave Edit. οἷον. Cur autem hominem magnum mundum, et contra mun- dum hunc aspectabilem parvum appellet, vide orat. secundam in sanctum Pascha, tom. I, pag. 850. 119 *Η τῷ θελῆσαι. Sic ad oram Par. edit. emen- datum reperimus, quod habetur in editis : οὕτω θέλῃ σε, sed nullus codex laudatur. Coisl. θέλησε τῆς ἄκρας ἀμφοῖν βίοιν. Combef. legit τέλησε, et vertit qui utriusque vitæ extremos fines teneres. 120 Τότε δή. Ita Coisl. Deerat. δή in edit. 133 Βίβλων. Εorum messem, quæ in libris scripta 690 sunt, eorum quæ gessimus, quorum Deo reddenda eɛı ratio. Forte scribendum foret βίων. 137 Τ' ἠπατημένων. Ita Coisl. Edit. τῶν πα του μένων. 138 Ιλυσπώμενος. Ita Coisl. Edit. Ιλυσπώμενον 140 Ω. Ita Vat. et Coisl. Edit. ὡς. 141 "Εξει γέρας. Sic Billii conjecturam secuti et Comb. legimus pro ἑξῆς ἐρᾶς. Vide. town. I, pag. 386, orat. in laudem Athanasii, ubi hæc luculen- tissime tractantur. 143 Τῇδ' ἀπαρχάς. Sic Coisl. Edit. ἀπαρχήν. METRICA VERSIO. Novum ipse mundum quam vocem magnum in brevi. B Ut aurum in igne purius reddi solet. Ut autem abundans lumine, et plenus bono, Boni daret mi quidpiam, meterem ut meum Opus, utriusque limites vitæ indicans, Ratione et illos tum prius disterminans, Hominique legis insuper jungens opem, Studium reliquit sic boni mihi liberum, Ut dimicando consequar palmæ decus. Hoc namque melius, vita quam expers limitum. Hæc structionis ratio, summa est hæc meæ. At ipsa crebro, donec in terris sumus, Sursum deorsum vertitur, fluctus velut, Læta inter anceps, aspera et quæ sensibus, Per quæ probatur misera, fitque purior, Post autem eorum, sevimnus quæ nos, seges Tandem exigetur lancibus justis Dei, Messemque vitæ prompta sunt capere horrea. Cum talia hæc sint, quisquis observat sacras Leges, Deique, quam tenet, partem colit, Dictoque in omni, reque item, et mente insuper, A proterendis integer rebus manet, Ab eoque, semper quod fluit, negat abripi, Verum ipse contra pulverem in cœlum trahit, (Ο scitum et ingens admodum mysterium!) Laborum habebit præmnium hoc, ut sit Deus, Factus quidem ipse, lumine at summo affluens, Gustavil id quod leviter hic tantummodo.
Μὴ τὸ βλέπεσθαι τῷ βλέπειν θήρευέ μοι. Σώφρων βάδιζε, κἂν ἀναστρέφῃ μόνη· Κλεὶς ὠσὶ κείσθω, μηδὲ πορνεύοι γέλως· Πλεῖστον παρειαὶ, καὶ γέλωτος ἔμφασις. Θυμὸς, μέθη, δαίμων τε παρθένοις ἴσον· Πάντων δὲ χεῖρον πλησμονὴ γαστρὸς χάριν. Εὐχαῖς τὸ κάλλος εἰκέτω κἀγρυπνίαις. Σύνοικον αἱροῦ μηδ’ ἀδελφὸν ῥᾳδίως. Ἐμπεπύρευμα (σιξ) τῆς νόσου τί δεῖ βλέπειν Οὐδὲν τόδ’ αἰσχρὸν, πλὴν μόνη μνήμη χοός. Πατὴρ μόνος σοι, καὶ Θεὸς πιστὸς, νέα· Ἄλλοι δὲ φευγέτωσαν, ὡς θῆρές ποτε Τὸ Σινὰ, πλαξὶν ἐντυπουμένου νόμου. Ἄψαυστος ἔστω προσφορὰ καὶ παρθένος, Ἡ μὲν βεβήλοις, ἡ δ’ ἁπάντων ὄψεσιν. Ἡ χρεία δουλούτω σε σαρκὸς μηδ’ ὅλως. Ἂν προσδέῃ του, καψάκης σοι πηγάσει, Ὑδρεία δώσει πυθμένος γεωργίαν. Ἄρτοις τρέφονται πέντε μύριος λεώς· Πόσον σὺ μᾶλλον, ἡ Θεοῦ παραστάτις; Μὴ τοίνυν ἁγνὸν τόνδ’ ἔχουσα νυμφίον Κάλλους ἀσάρκου, συζυγῇς τῷ δευτέρῳ. Μοιχὸς γὰρ οὗτος, οὐκ ἀνὴρ καθίσταται, Ζῶντος τὸ φίλτρον ἀνδρὸς ἐγκαρπούμενος. Ἡ καὶ κανοῦν προσθεῖσα τῷ Θεῷ σύ γε Ἀποστερήσεις; καὶ Σοδόμων φυγοῦσα πῦρ, Παλινδρομήσεις; μὴ λίθος παγῇς ἁλός. Χήρας σὺ πλεῖον, ἀλλὰ καὶ χήρας γάμος Ὑπεύθυνος, ψευσθέντος ἁγνείας ὅρου.
689 SECTIO II. POEMATA MORALIA. *(» κόσμον ἄλλον οίομ' ἐν μικρῷ μέγαν. ὡς ἂν δὲ, φωτὶ πλημμυρῶν καὶ τῷ καλῷ, Δῴη τι κἀμοὶ τοῦ καλοῦ, ἔργον τ' ἐμὸν Η τῷ θελῆσαι, τῆς ἄκρας ἀμφοῖν βίοιν 120 Τότε δὴ προδείξας καὶ διαστείλας λόγῳ, Προσθεὶς βοηθὸν τὸν νόμον τῷ πλάσματι, Αυθαίρετόν μ' ἔθηκεν ἐργάτην καλοῦ, Ὡς ἐκ μάχης τε καὶ πάλης στέφη φέρειν· Κρείσσον γὰρ, ἢ ζῆν τερμόνων ἐλεύθερον. 125 Οὗτος λόγος σοι τῆς ἐμῆς συμπήξεως. Ἡ δὲ στροφαῖς μὲν ἐνθάδε πλείσταις ἀεὶ Δονεῖτ᾽, ἄνω τε καὶ κάτω στροβουμένη, Μέση πονηρῶν πραγμάτων καὶ δεξιῶν, Δι' ὧν πυροῦται καὶ δοκιμάζετ᾽ ἀθλία, Α 150 Ὡς χρυσὸς ἐν ἄνθραξι τοῖς καθαρτικοῖς. ᾿Αλλ᾽ ὕστερον πραχθήσεθ᾽ ὧν ἐσπείραμεν Καρπούς, δικαίῳ τοῦ Θεοῦ κριτηρίῳ, Ληνοί θ' ἕτοιμοι τῶν βίβλων λαβεῖν θέρος. Οὕτω δὲ τούτων κειμένων, ὁ μὲν νόμον 135 Τηρῶν, Θεοῦ τε μοῖραν ἦν ἔχει σέβων, Ἐν παντί τ' ἔργῳ καὶ λόγῳ καὶ νοῦ στροφῇ Αχραντος ὡς μάλιστά τ' Απατημένων, Καὶ τῷ ῥέοντι μηδὲν Ιλυσπώμενος, Ελκων δὲ τὸν χοῦν ἔμπαλιν πρὸς οὐρανὸν, 140 ("Ω τοῦ μεγίστου καὶ σοφοῦ μυστηρίου 1) Θεὸς γενέσθαι, τῶν πόνων ἕξει γέρας, Θεὸς θετὸς μὲν, ἀλλ᾽ ἄκρου φωτός γέμων, Οὗ τῇδ' ἀπαρχὰς μετρίως ἐδρέψατο. Quod quidem mundum alterum magnum in parvo esse existimo. Ut autem, ille luce circumfluens et bono, Mihi etiam aliquid boni impertiat, ac meum opus Meum sit volendo, terminos utriusque vitæ 420 Jam tum demonstrans et ratione discernens, Legem adjutricem figmento imponens, Liberum me opificem boni constituit, Ut per pugnam et luctam reportem coronam: Id enim satius, quam omni lege solutum vivere. 125 Hanc tibi compactionis meæ rationem exposui. Illa autem turbinibus in hac vita plurimis semper 420-421 Jactatur, dum sus deque torquetur, Media inter adversas res et prosperas, Quibus uritur misera et probatur, 130 Ut aurum in carbonibus expurgantibus. Verum aliquando ab ea reposcentur eorum quæ seminavimus Fructus in justo Dei judicio, Parataque horrea ad excipiendam librorum segelem. His ita constitutis, qui legem 135 Observat, et, quani habet Dei particulam, honorat, In omni actione, et verbo, et mentis agitatione Intaminatus quam maxime ab eorum, qui seducti sunt, consortio, Nec inter rerum fluxus cœno inquinatus, Corpusque in cœlum vicissim trahens 140 (Ο magnum et sapiens mysterium !) Hanc laborum habebit mercedem, ut Deus fiat, Deus quidem adoptione, sed summo plenus lumine, Cujus hic primitias mediocriter decerpsit. 116 Οἴομ' ἐν μικρῷ μέγαν. Prave Edit. οἷον. Cur autem hominem magnum mundum, et contra mun- dum hunc aspectabilem parvum appellet, vide orat. secundam in sanctum Pascha, tom. I, pag. 850. 119 *Η τῷ θελῆσαι. Sic ad oram Par. edit. emen- datum reperimus, quod habetur in editis : οὕτω θέλῃ σε, sed nullus codex laudatur. Coisl. θέλησε τῆς ἄκρας ἀμφοῖν βίοιν. Combef. legit τέλησε, et vertit qui utriusque vitæ extremos fines teneres. 120 Τότε δή. Ita Coisl. Deerat. δή in edit. 133 Βίβλων. Εorum messem, quæ in libris scripta 690 sunt, eorum quæ gessimus, quorum Deo reddenda eɛı ratio. Forte scribendum foret βίων. 137 Τ' ἠπατημένων. Ita Coisl. Edit. τῶν πα του μένων. 138 Ιλυσπώμενος. Ita Coisl. Edit. Ιλυσπώμενον 140 Ω. Ita Vat. et Coisl. Edit. ὡς. 141 "Εξει γέρας. Sic Billii conjecturam secuti et Comb. legimus pro ἑξῆς ἐρᾶς. Vide. town. I, pag. 386, orat. in laudem Athanasii, ubi hæc luculen- tissime tractantur. 143 Τῇδ' ἀπαρχάς. Sic Coisl. Edit. ἀπαρχήν. METRICA VERSIO. Novum ipse mundum quam vocem magnum in brevi. B Ut aurum in igne purius reddi solet. Ut autem abundans lumine, et plenus bono, Boni daret mi quidpiam, meterem ut meum Opus, utriusque limites vitæ indicans, Ratione et illos tum prius disterminans, Hominique legis insuper jungens opem, Studium reliquit sic boni mihi liberum, Ut dimicando consequar palmæ decus. Hoc namque melius, vita quam expers limitum. Hæc structionis ratio, summa est hæc meæ. At ipsa crebro, donec in terris sumus, Sursum deorsum vertitur, fluctus velut, Læta inter anceps, aspera et quæ sensibus, Per quæ probatur misera, fitque purior, Post autem eorum, sevimnus quæ nos, seges Tandem exigetur lancibus justis Dei, Messemque vitæ prompta sunt capere horrea. Cum talia hæc sint, quisquis observat sacras Leges, Deique, quam tenet, partem colit, Dictoque in omni, reque item, et mente insuper, A proterendis integer rebus manet, Ab eoque, semper quod fluit, negat abripi, Verum ipse contra pulverem in cœlum trahit, (Ο scitum et ingens admodum mysterium!) Laborum habebit præmnium hoc, ut sit Deus, Factus quidem ipse, lumine at summo affluens, Gustavil id quod leviter hic tantummodo.
Χρυσῆς τί γλώσσης ἐστὶν εὐτελέστερον, Ψιλῆς, διδράχμου, δή τι τῶν ἀναστάτων; Ἀλλὰ κλαπέντα τὸν στρατὸν διώλεσε. Ταῦτ’ οὖν ὁρῶσα, παρθένε, πείθου Θεῷ. Ζ. Περὶ ἁγνείας. Ἀρετὴ πᾶσα δικαίοις Ἕνα βαθμὸν προβιβάζει. Ὁ μὲν ἀλλότριος εὐνῆς Ἴσος ἀγγέλοις ὑπάρχει. Ὁ δέ τ’ ἐγκράτειαν ἀσκῶν, Μετὰ παρθένων τετάχθω· Ὁ δὲ τὸν γάμον φυλάσσων, Ἴσος ἐγκρατεῖ γενέσθω. Μόνον ἀσκεῖτε τὸ σῶφρον Ἵνα μειζόνων τύχοιτε. Η. Σύγκρισις βίων. Βι. Κρίναις ἂν ἡμῖν, ὦ ξένε. Κριτ. Κρίσις δὲ τίς, Βι. Βίοι μάχονται. Κριτ. Καὶ τίνες, τίς δ’ ἡ κρίσις, Βι. Ὁ κοσμικός τε καὶ ὅσος τοῦ πνεύματος, Πότερος ἀμείνων καὶ σοφοῖς βιώσιμος; Κριτ. Ὡς δύσκριτον μὲν, ἀλλ’ ὅμως ἀκουστέον Κοσμ. Κόσμου πεφυκὼς, οἶδα καὶ στέργω τάδε· Τὸ δ’ εὐσεβὲς, πατρῷον αἰδεῖσθαι νόμον. Πν. Θεοῦ πεφυκὼς, οἶδα καὶ σέβω Θεόν· Τὸ δ’ εὐσεβὲς, τέλειον εἰδέναι σέβας. Εἴ σοι τὸ χεῖρόν ἐστι τιμιώτατον, Πῶς οὐκ ἐμοὶ τὸ κρεῖσσον ἐνδικώτερον; Κοσμ. Μήτηρ ἐμοὶ σὰρξ καὶ συνεκράθην χοῖ, Σαρκὸς ποθῶ πλήρωμα τῆς ἐῤῥηγμένης Πν. Θεὸς πατήρ μοι καὶ Θεῷ συνεζύγην, Μορφῆς ποθῶ μίμησιν ἧς ἀπεῤῥύην. Κοσμ.
689 SECTIO II. POEMATA MORALIA. *(» κόσμον ἄλλον οίομ' ἐν μικρῷ μέγαν. ὡς ἂν δὲ, φωτὶ πλημμυρῶν καὶ τῷ καλῷ, Δῴη τι κἀμοὶ τοῦ καλοῦ, ἔργον τ' ἐμὸν Η τῷ θελῆσαι, τῆς ἄκρας ἀμφοῖν βίοιν 120 Τότε δὴ προδείξας καὶ διαστείλας λόγῳ, Προσθεὶς βοηθὸν τὸν νόμον τῷ πλάσματι, Αυθαίρετόν μ' ἔθηκεν ἐργάτην καλοῦ, Ὡς ἐκ μάχης τε καὶ πάλης στέφη φέρειν· Κρείσσον γὰρ, ἢ ζῆν τερμόνων ἐλεύθερον. 125 Οὗτος λόγος σοι τῆς ἐμῆς συμπήξεως. Ἡ δὲ στροφαῖς μὲν ἐνθάδε πλείσταις ἀεὶ Δονεῖτ᾽, ἄνω τε καὶ κάτω στροβουμένη, Μέση πονηρῶν πραγμάτων καὶ δεξιῶν, Δι' ὧν πυροῦται καὶ δοκιμάζετ᾽ ἀθλία, Α 150 Ὡς χρυσὸς ἐν ἄνθραξι τοῖς καθαρτικοῖς. ᾿Αλλ᾽ ὕστερον πραχθήσεθ᾽ ὧν ἐσπείραμεν Καρπούς, δικαίῳ τοῦ Θεοῦ κριτηρίῳ, Ληνοί θ' ἕτοιμοι τῶν βίβλων λαβεῖν θέρος. Οὕτω δὲ τούτων κειμένων, ὁ μὲν νόμον 135 Τηρῶν, Θεοῦ τε μοῖραν ἦν ἔχει σέβων, Ἐν παντί τ' ἔργῳ καὶ λόγῳ καὶ νοῦ στροφῇ Αχραντος ὡς μάλιστά τ' Απατημένων, Καὶ τῷ ῥέοντι μηδὲν Ιλυσπώμενος, Ελκων δὲ τὸν χοῦν ἔμπαλιν πρὸς οὐρανὸν, 140 ("Ω τοῦ μεγίστου καὶ σοφοῦ μυστηρίου 1) Θεὸς γενέσθαι, τῶν πόνων ἕξει γέρας, Θεὸς θετὸς μὲν, ἀλλ᾽ ἄκρου φωτός γέμων, Οὗ τῇδ' ἀπαρχὰς μετρίως ἐδρέψατο. Quod quidem mundum alterum magnum in parvo esse existimo. Ut autem, ille luce circumfluens et bono, Mihi etiam aliquid boni impertiat, ac meum opus Meum sit volendo, terminos utriusque vitæ 420 Jam tum demonstrans et ratione discernens, Legem adjutricem figmento imponens, Liberum me opificem boni constituit, Ut per pugnam et luctam reportem coronam: Id enim satius, quam omni lege solutum vivere. 125 Hanc tibi compactionis meæ rationem exposui. Illa autem turbinibus in hac vita plurimis semper 420-421 Jactatur, dum sus deque torquetur, Media inter adversas res et prosperas, Quibus uritur misera et probatur, 130 Ut aurum in carbonibus expurgantibus. Verum aliquando ab ea reposcentur eorum quæ seminavimus Fructus in justo Dei judicio, Parataque horrea ad excipiendam librorum segelem. His ita constitutis, qui legem 135 Observat, et, quani habet Dei particulam, honorat, In omni actione, et verbo, et mentis agitatione Intaminatus quam maxime ab eorum, qui seducti sunt, consortio, Nec inter rerum fluxus cœno inquinatus, Corpusque in cœlum vicissim trahens 140 (Ο magnum et sapiens mysterium !) Hanc laborum habebit mercedem, ut Deus fiat, Deus quidem adoptione, sed summo plenus lumine, Cujus hic primitias mediocriter decerpsit. 116 Οἴομ' ἐν μικρῷ μέγαν. Prave Edit. οἷον. Cur autem hominem magnum mundum, et contra mun- dum hunc aspectabilem parvum appellet, vide orat. secundam in sanctum Pascha, tom. I, pag. 850. 119 *Η τῷ θελῆσαι. Sic ad oram Par. edit. emen- datum reperimus, quod habetur in editis : οὕτω θέλῃ σε, sed nullus codex laudatur. Coisl. θέλησε τῆς ἄκρας ἀμφοῖν βίοιν. Combef. legit τέλησε, et vertit qui utriusque vitæ extremos fines teneres. 120 Τότε δή. Ita Coisl. Deerat. δή in edit. 133 Βίβλων. Εorum messem, quæ in libris scripta 690 sunt, eorum quæ gessimus, quorum Deo reddenda eɛı ratio. Forte scribendum foret βίων. 137 Τ' ἠπατημένων. Ita Coisl. Edit. τῶν πα του μένων. 138 Ιλυσπώμενος. Ita Coisl. Edit. Ιλυσπώμενον 140 Ω. Ita Vat. et Coisl. Edit. ὡς. 141 "Εξει γέρας. Sic Billii conjecturam secuti et Comb. legimus pro ἑξῆς ἐρᾶς. Vide. town. I, pag. 386, orat. in laudem Athanasii, ubi hæc luculen- tissime tractantur. 143 Τῇδ' ἀπαρχάς. Sic Coisl. Edit. ἀπαρχήν. METRICA VERSIO. Novum ipse mundum quam vocem magnum in brevi. B Ut aurum in igne purius reddi solet. Ut autem abundans lumine, et plenus bono, Boni daret mi quidpiam, meterem ut meum Opus, utriusque limites vitæ indicans, Ratione et illos tum prius disterminans, Hominique legis insuper jungens opem, Studium reliquit sic boni mihi liberum, Ut dimicando consequar palmæ decus. Hoc namque melius, vita quam expers limitum. Hæc structionis ratio, summa est hæc meæ. At ipsa crebro, donec in terris sumus, Sursum deorsum vertitur, fluctus velut, Læta inter anceps, aspera et quæ sensibus, Per quæ probatur misera, fitque purior, Post autem eorum, sevimnus quæ nos, seges Tandem exigetur lancibus justis Dei, Messemque vitæ prompta sunt capere horrea. Cum talia hæc sint, quisquis observat sacras Leges, Deique, quam tenet, partem colit, Dictoque in omni, reque item, et mente insuper, A proterendis integer rebus manet, Ab eoque, semper quod fluit, negat abripi, Verum ipse contra pulverem in cœlum trahit, (Ο scitum et ingens admodum mysterium!) Laborum habebit præmnium hoc, ut sit Deus, Factus quidem ipse, lumine at summo affluens, Gustavil id quod leviter hic tantummodo.
Chapter XV: The Decalogue of MosesXV: Moysis Decalogus
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Πῶς δ’ ἂν συνέστη, φράζε, τὸ βροτῶν γένος, Εἰ μὴ τὸ σαρκῶν συζυγὲς συνέδραμε, Νόμω τε θείῳ καὶ φύσει κρατούμενον; Πν. Νόμος μὲν οὗτος, νῦν δὲ λυθῆναί με δεῖ, Βίον πρὸς ἄλλον τοῦ παρόντος κρείσσονα Σπεύδοντα, δεσμῶν καὶ φθορᾶς ἐλεύθερον. Κοσμ. Πῶς οὖν νέηλυς ἦλθε παρθένος βίος; Πν. Ἦν μὲν σκιώδης καὶ πάλαι· λάμπει δὲ νῦν, Ἐξ οὗ Θεοῦ πέφηνε Μήτηρ παρθένος. Καὶ γὰρ νόμος παλαιὸς εἶξε τῷ νέῳ· Τὸ γράμμ’ ἀπῆλθε, τὸ κράτος δὲ πνεύματος. Κοσμ. Ἄζυξ δ’ ἂν ἦν τις συζύγου βίου δίχα, Ἢ τίς δίκαιος; Πν. Ὡς λίαν κομψός τις εἶ, Πείθων τὸ σάρκας συνδραμεῖν καλῶν χάριν, Καλοὺς μὲν ἐξέθρεψεν ἢ κακοὺς χρόνος, Ὕβριν δὲ σαρκὸς ὁ σπορεὺς ἐπέβλυσεν. Οὐκ ἄλλο. Τὸ φρονεῖν δὲ τῷ πάθει γέλως, Ὡς συγκάμνοντα Θεοῦ θελήματι. Κοσμ. Τί οὖν βίῳ δέδωκας, ἐζήτεις δὲ τί; Πν. Κλάδους. Κοσμ. Ἵνα ψυγῶσιν, ἢ λαῖλαψ λάβοι; Δὸς τὴν ἐμὴν σὺ ῥίζαν· εἶτ’ ἔχε κλάδους. Πν. Ἀρκεῖ γενέσθαι. Τῇ φθορᾷ δ’ ἄλλος κάμοι, Τρέφων, διδάσκων, εἶτα πενθῶν ἀθρόος Τὸν οὐκ ἔτ’ ὄντα, γραπτὸν ἐν τοίχοις βλέπων Ἄπνουν τὸ κάλλος, υἱὸν οὐ κινούμενον Κοσμ. Εὐπατρίδης ἐγώ τις. Πν. Ἐκ ποίου γένους; Ποῖος δ’ ὁ πλάστης; τὸν δὲ πηλὸν ἀγνοεῖς Ὡς εἷς;
689 SECTIO II. POEMATA MORALIA. *(» κόσμον ἄλλον οίομ' ἐν μικρῷ μέγαν. ὡς ἂν δὲ, φωτὶ πλημμυρῶν καὶ τῷ καλῷ, Δῴη τι κἀμοὶ τοῦ καλοῦ, ἔργον τ' ἐμὸν Η τῷ θελῆσαι, τῆς ἄκρας ἀμφοῖν βίοιν 120 Τότε δὴ προδείξας καὶ διαστείλας λόγῳ, Προσθεὶς βοηθὸν τὸν νόμον τῷ πλάσματι, Αυθαίρετόν μ' ἔθηκεν ἐργάτην καλοῦ, Ὡς ἐκ μάχης τε καὶ πάλης στέφη φέρειν· Κρείσσον γὰρ, ἢ ζῆν τερμόνων ἐλεύθερον. 125 Οὗτος λόγος σοι τῆς ἐμῆς συμπήξεως. Ἡ δὲ στροφαῖς μὲν ἐνθάδε πλείσταις ἀεὶ Δονεῖτ᾽, ἄνω τε καὶ κάτω στροβουμένη, Μέση πονηρῶν πραγμάτων καὶ δεξιῶν, Δι' ὧν πυροῦται καὶ δοκιμάζετ᾽ ἀθλία, Α 150 Ὡς χρυσὸς ἐν ἄνθραξι τοῖς καθαρτικοῖς. ᾿Αλλ᾽ ὕστερον πραχθήσεθ᾽ ὧν ἐσπείραμεν Καρπούς, δικαίῳ τοῦ Θεοῦ κριτηρίῳ, Ληνοί θ' ἕτοιμοι τῶν βίβλων λαβεῖν θέρος. Οὕτω δὲ τούτων κειμένων, ὁ μὲν νόμον 135 Τηρῶν, Θεοῦ τε μοῖραν ἦν ἔχει σέβων, Ἐν παντί τ' ἔργῳ καὶ λόγῳ καὶ νοῦ στροφῇ Αχραντος ὡς μάλιστά τ' Απατημένων, Καὶ τῷ ῥέοντι μηδὲν Ιλυσπώμενος, Ελκων δὲ τὸν χοῦν ἔμπαλιν πρὸς οὐρανὸν, 140 ("Ω τοῦ μεγίστου καὶ σοφοῦ μυστηρίου 1) Θεὸς γενέσθαι, τῶν πόνων ἕξει γέρας, Θεὸς θετὸς μὲν, ἀλλ᾽ ἄκρου φωτός γέμων, Οὗ τῇδ' ἀπαρχὰς μετρίως ἐδρέψατο. Quod quidem mundum alterum magnum in parvo esse existimo. Ut autem, ille luce circumfluens et bono, Mihi etiam aliquid boni impertiat, ac meum opus Meum sit volendo, terminos utriusque vitæ 420 Jam tum demonstrans et ratione discernens, Legem adjutricem figmento imponens, Liberum me opificem boni constituit, Ut per pugnam et luctam reportem coronam: Id enim satius, quam omni lege solutum vivere. 125 Hanc tibi compactionis meæ rationem exposui. Illa autem turbinibus in hac vita plurimis semper 420-421 Jactatur, dum sus deque torquetur, Media inter adversas res et prosperas, Quibus uritur misera et probatur, 130 Ut aurum in carbonibus expurgantibus. Verum aliquando ab ea reposcentur eorum quæ seminavimus Fructus in justo Dei judicio, Parataque horrea ad excipiendam librorum segelem. His ita constitutis, qui legem 135 Observat, et, quani habet Dei particulam, honorat, In omni actione, et verbo, et mentis agitatione Intaminatus quam maxime ab eorum, qui seducti sunt, consortio, Nec inter rerum fluxus cœno inquinatus, Corpusque in cœlum vicissim trahens 140 (Ο magnum et sapiens mysterium !) Hanc laborum habebit mercedem, ut Deus fiat, Deus quidem adoptione, sed summo plenus lumine, Cujus hic primitias mediocriter decerpsit. 116 Οἴομ' ἐν μικρῷ μέγαν. Prave Edit. οἷον. Cur autem hominem magnum mundum, et contra mun- dum hunc aspectabilem parvum appellet, vide orat. secundam in sanctum Pascha, tom. I, pag. 850. 119 *Η τῷ θελῆσαι. Sic ad oram Par. edit. emen- datum reperimus, quod habetur in editis : οὕτω θέλῃ σε, sed nullus codex laudatur. Coisl. θέλησε τῆς ἄκρας ἀμφοῖν βίοιν. Combef. legit τέλησε, et vertit qui utriusque vitæ extremos fines teneres. 120 Τότε δή. Ita Coisl. Deerat. δή in edit. 133 Βίβλων. Εorum messem, quæ in libris scripta 690 sunt, eorum quæ gessimus, quorum Deo reddenda eɛı ratio. Forte scribendum foret βίων. 137 Τ' ἠπατημένων. Ita Coisl. Edit. τῶν πα του μένων. 138 Ιλυσπώμενος. Ita Coisl. Edit. Ιλυσπώμενον 140 Ω. Ita Vat. et Coisl. Edit. ὡς. 141 "Εξει γέρας. Sic Billii conjecturam secuti et Comb. legimus pro ἑξῆς ἐρᾶς. Vide. town. I, pag. 386, orat. in laudem Athanasii, ubi hæc luculen- tissime tractantur. 143 Τῇδ' ἀπαρχάς. Sic Coisl. Edit. ἀπαρχήν. METRICA VERSIO. Novum ipse mundum quam vocem magnum in brevi. B Ut aurum in igne purius reddi solet. Ut autem abundans lumine, et plenus bono, Boni daret mi quidpiam, meterem ut meum Opus, utriusque limites vitæ indicans, Ratione et illos tum prius disterminans, Hominique legis insuper jungens opem, Studium reliquit sic boni mihi liberum, Ut dimicando consequar palmæ decus. Hoc namque melius, vita quam expers limitum. Hæc structionis ratio, summa est hæc meæ. At ipsa crebro, donec in terris sumus, Sursum deorsum vertitur, fluctus velut, Læta inter anceps, aspera et quæ sensibus, Per quæ probatur misera, fitque purior, Post autem eorum, sevimnus quæ nos, seges Tandem exigetur lancibus justis Dei, Messemque vitæ prompta sunt capere horrea. Cum talia hæc sint, quisquis observat sacras Leges, Deique, quam tenet, partem colit, Dictoque in omni, reque item, et mente insuper, A proterendis integer rebus manet, Ab eoque, semper quod fluit, negat abripi, Verum ipse contra pulverem in cœlum trahit, (Ο scitum et ingens admodum mysterium!) Laborum habebit præmnium hoc, ut sit Deus, Factus quidem ipse, lumine at summo affluens, Gustavil id quod leviter hic tantummodo.
μί’ εὐγένεια, μίμησις Θεοῦ. Τάφοις κρατεῖς σὺ καὶ νέοις προστάγμασιν, Ἐξ ὧν ἐγράφης εὐγενὴς, οὐκ ἐτράφης. Κοσμ. Ἐμοὶ τὸ πλουτεῖν δυσμενεῖς βάλλει κάτω, Φθόνῳ δὲ τήκει τοὺς κακοὺς, ποιεῖ φίλους, Θρόνους δίδωσιν ἐν πόλει φυσᾷν μέγα. Πν. Ἐμοὶ πενία μηδὲ δυσμενεῖς ἔχειν Χαρίζετ’, οἶκτος δ’ ἀσφαλέστερος φθόνου. Θρόνοι δὲ λυτοὶ καὶ φίλοι καιροῦ πλέον. Ἂν οὖν μένωσι, κρεῖσσον ἡττᾶσθαι Θεοῦ, Ἢ πρῶτα πάντων τῶν ὁρωμένων ἔχειν. Ἢ πάντων εἶναι τῶν ὁρωμένων ἄνω. Πόλις δ’ ἔχοι με λαμπρὸν ἡ νοουμένη. Κοσμ. Τίς δ’ ἀσφάλεια τῷ πένητι τοῦ βίου· Τείχη, πυλῶνες, μηχαναὶ, ξιφηφόροι; Πν. Κάμνοντες, ὥστε μὴ τὸ σῶμ’ ὑπεκκλαπῇ· Μόνον πέπασται τοῦτο καὶ μικρὸν ῥάκος. Ἄλλων ὁ λῃστὴς, ἡ τυραννὶς ἐῤῥέτω. Ὁ φὼρ ἐχόντων· εἷς ἐμοὶ πλοῦτος, Θεὸς, Ὃν οὔποτ’ οὐδεὶς ἁρπάσει κεκτημένῳ. Τὰ δ’ ἄλλ’ ἐχόντων οἷς φίλον, τὴν οὐσίαν Ἁρπαζέτωσαν τὴν ἐμὴν πᾶσαι χέρες. Πένητος ἀνδρὸς οὐδὲν ἀσφαλέστερον· Θύει σαγήνῃ πλούσιος, τὴν δεξιὰν Τὴν αὐτὸς αὑτοῦ, ὡς φίλην ἀσπάζεται, Καὶ τῶν καλῶν δοτῆρα οὐχ ὑμνεῖ Θεὸν, Ἕως ἃ κέκτητ’ εἰς ξένου πέσῃ χέρας Οὗ μὴ θέλει· τί φημι; δυσμενοῦς ἴσως, Κἀκεῖθεν ἄλλου, τὰ τροχῶν κυλίσματα·
689 SECTIO II. POEMATA MORALIA. *(» κόσμον ἄλλον οίομ' ἐν μικρῷ μέγαν. ὡς ἂν δὲ, φωτὶ πλημμυρῶν καὶ τῷ καλῷ, Δῴη τι κἀμοὶ τοῦ καλοῦ, ἔργον τ' ἐμὸν Η τῷ θελῆσαι, τῆς ἄκρας ἀμφοῖν βίοιν 120 Τότε δὴ προδείξας καὶ διαστείλας λόγῳ, Προσθεὶς βοηθὸν τὸν νόμον τῷ πλάσματι, Αυθαίρετόν μ' ἔθηκεν ἐργάτην καλοῦ, Ὡς ἐκ μάχης τε καὶ πάλης στέφη φέρειν· Κρείσσον γὰρ, ἢ ζῆν τερμόνων ἐλεύθερον. 125 Οὗτος λόγος σοι τῆς ἐμῆς συμπήξεως. Ἡ δὲ στροφαῖς μὲν ἐνθάδε πλείσταις ἀεὶ Δονεῖτ᾽, ἄνω τε καὶ κάτω στροβουμένη, Μέση πονηρῶν πραγμάτων καὶ δεξιῶν, Δι' ὧν πυροῦται καὶ δοκιμάζετ᾽ ἀθλία, Α 150 Ὡς χρυσὸς ἐν ἄνθραξι τοῖς καθαρτικοῖς. ᾿Αλλ᾽ ὕστερον πραχθήσεθ᾽ ὧν ἐσπείραμεν Καρπούς, δικαίῳ τοῦ Θεοῦ κριτηρίῳ, Ληνοί θ' ἕτοιμοι τῶν βίβλων λαβεῖν θέρος. Οὕτω δὲ τούτων κειμένων, ὁ μὲν νόμον 135 Τηρῶν, Θεοῦ τε μοῖραν ἦν ἔχει σέβων, Ἐν παντί τ' ἔργῳ καὶ λόγῳ καὶ νοῦ στροφῇ Αχραντος ὡς μάλιστά τ' Απατημένων, Καὶ τῷ ῥέοντι μηδὲν Ιλυσπώμενος, Ελκων δὲ τὸν χοῦν ἔμπαλιν πρὸς οὐρανὸν, 140 ("Ω τοῦ μεγίστου καὶ σοφοῦ μυστηρίου 1) Θεὸς γενέσθαι, τῶν πόνων ἕξει γέρας, Θεὸς θετὸς μὲν, ἀλλ᾽ ἄκρου φωτός γέμων, Οὗ τῇδ' ἀπαρχὰς μετρίως ἐδρέψατο. Quod quidem mundum alterum magnum in parvo esse existimo. Ut autem, ille luce circumfluens et bono, Mihi etiam aliquid boni impertiat, ac meum opus Meum sit volendo, terminos utriusque vitæ 420 Jam tum demonstrans et ratione discernens, Legem adjutricem figmento imponens, Liberum me opificem boni constituit, Ut per pugnam et luctam reportem coronam: Id enim satius, quam omni lege solutum vivere. 125 Hanc tibi compactionis meæ rationem exposui. Illa autem turbinibus in hac vita plurimis semper 420-421 Jactatur, dum sus deque torquetur, Media inter adversas res et prosperas, Quibus uritur misera et probatur, 130 Ut aurum in carbonibus expurgantibus. Verum aliquando ab ea reposcentur eorum quæ seminavimus Fructus in justo Dei judicio, Parataque horrea ad excipiendam librorum segelem. His ita constitutis, qui legem 135 Observat, et, quani habet Dei particulam, honorat, In omni actione, et verbo, et mentis agitatione Intaminatus quam maxime ab eorum, qui seducti sunt, consortio, Nec inter rerum fluxus cœno inquinatus, Corpusque in cœlum vicissim trahens 140 (Ο magnum et sapiens mysterium !) Hanc laborum habebit mercedem, ut Deus fiat, Deus quidem adoptione, sed summo plenus lumine, Cujus hic primitias mediocriter decerpsit. 116 Οἴομ' ἐν μικρῷ μέγαν. Prave Edit. οἷον. Cur autem hominem magnum mundum, et contra mun- dum hunc aspectabilem parvum appellet, vide orat. secundam in sanctum Pascha, tom. I, pag. 850. 119 *Η τῷ θελῆσαι. Sic ad oram Par. edit. emen- datum reperimus, quod habetur in editis : οὕτω θέλῃ σε, sed nullus codex laudatur. Coisl. θέλησε τῆς ἄκρας ἀμφοῖν βίοιν. Combef. legit τέλησε, et vertit qui utriusque vitæ extremos fines teneres. 120 Τότε δή. Ita Coisl. Deerat. δή in edit. 133 Βίβλων. Εorum messem, quæ in libris scripta 690 sunt, eorum quæ gessimus, quorum Deo reddenda eɛı ratio. Forte scribendum foret βίων. 137 Τ' ἠπατημένων. Ita Coisl. Edit. τῶν πα του μένων. 138 Ιλυσπώμενος. Ita Coisl. Edit. Ιλυσπώμενον 140 Ω. Ita Vat. et Coisl. Edit. ὡς. 141 "Εξει γέρας. Sic Billii conjecturam secuti et Comb. legimus pro ἑξῆς ἐρᾶς. Vide. town. I, pag. 386, orat. in laudem Athanasii, ubi hæc luculen- tissime tractantur. 143 Τῇδ' ἀπαρχάς. Sic Coisl. Edit. ἀπαρχήν. METRICA VERSIO. Novum ipse mundum quam vocem magnum in brevi. B Ut aurum in igne purius reddi solet. Ut autem abundans lumine, et plenus bono, Boni daret mi quidpiam, meterem ut meum Opus, utriusque limites vitæ indicans, Ratione et illos tum prius disterminans, Hominique legis insuper jungens opem, Studium reliquit sic boni mihi liberum, Ut dimicando consequar palmæ decus. Hoc namque melius, vita quam expers limitum. Hæc structionis ratio, summa est hæc meæ. At ipsa crebro, donec in terris sumus, Sursum deorsum vertitur, fluctus velut, Læta inter anceps, aspera et quæ sensibus, Per quæ probatur misera, fitque purior, Post autem eorum, sevimnus quæ nos, seges Tandem exigetur lancibus justis Dei, Messemque vitæ prompta sunt capere horrea. Cum talia hæc sint, quisquis observat sacras Leges, Deique, quam tenet, partem colit, Dictoque in omni, reque item, et mente insuper, A proterendis integer rebus manet, Ab eoque, semper quod fluit, negat abripi, Verum ipse contra pulverem in cœlum trahit, (Ο scitum et ingens admodum mysterium!) Laborum habebit præmnium hoc, ut sit Deus, Factus quidem ipse, lumine at summo affluens, Gustavil id quod leviter hic tantummodo.
Ἐμοὶ δ’ ἅπας συνέρχετ’, ἢν θάνω, βίος, Οὐδὲν φθόνῳ τε καὶ στροφαῖς λελείψεται. Κοσμ. Πόσον τὸ χεῖρας μὴ βλέπειν εἰς γειτόνων, Ἄλλους δ’ ἐς ἡμῶν, εὐσεβεστέρους ἴσως. Πν. Πόσον τὸ χεῖρας εἰς Θεοῦ μόνον βλέπειν, Τοῦ καὶ διδόντος καὶ πατρικῶς αἰτουμένου, Αἰσχρὸν δὲ μηδὲν τοῦ λαβεῖν δρᾶσαι χάριν, Τὴν αἱμολάπτιν βδέλλαν ἐκμιμούμενον, Τὰ μὲν κρατοῦντα, τοῖς δ’ ἐρείδοντα φρένα, Τὰ δὲ βλέποντα οὐ καλοῖς ἐν ὄμμασι, Τὰ δ’ ἐκτυποῦντα ταῖς ὀνείρων ἐλπίσιν, Ἀεὶ πλέον πένητα τῷ ποθουμένῳ; Κοσμ. Οἴσει δὲ πῶς τις δυσκόλου καιροῦ φορὰν, Μηδὲν φέρων ἔρεισμα τῆς ἀηδίας; Πν. Ἤρου με πῶς τις φεύξετ’ εὔστοχον βέλος; Θρὶξ οὐ διαιρεῖτ’ εὐπετῶς, οὐδ’ ἐγγύθεν. Γενοῦ στενός μοι· καὶ κακῶν φεύξῃ φοράν. Δόναξ φέρει τὰ πνεύματ’, ἀλλ’ οὐχὶ δρύες. Ὁ μὲν γὰρ εἴκει, τὰς δ’ ἀνατρέπει βάρος. Κοσμ. Ἐμοὶ τρυφᾷν ἔξεστιν. Πν. Ἀλλ’ ἐμοὶ τρυφὴ, Τὸ μὴ τρυφᾷν, κόρῳ τε καὶ τοῖς ἐντέροις Οἰδοῦντα, καὶ νοσοῦντα πλουσίᾳ νόσῳ, Ὄζοντα τερπνῷ βορβόρῳ λαιμοῦ πέρα, Τὸν νοῦν στενοῦντα τῷ πάχει τῆς ἰλύος. Κοσμ. Ἐμοῦ τὰ πέμματ’. Πν. Ἄρτος ἡ καρυκεία, Ἐμοὶ τὰ πόματ’, ἐξ ἁλῶν ἅπαν γλυκύ. Οἷς τῶν τρυφώντων ἀλμυρὸν καταπτύω. Κοσμ.
689 SECTIO II. POEMATA MORALIA. *(» κόσμον ἄλλον οίομ' ἐν μικρῷ μέγαν. ὡς ἂν δὲ, φωτὶ πλημμυρῶν καὶ τῷ καλῷ, Δῴη τι κἀμοὶ τοῦ καλοῦ, ἔργον τ' ἐμὸν Η τῷ θελῆσαι, τῆς ἄκρας ἀμφοῖν βίοιν 120 Τότε δὴ προδείξας καὶ διαστείλας λόγῳ, Προσθεὶς βοηθὸν τὸν νόμον τῷ πλάσματι, Αυθαίρετόν μ' ἔθηκεν ἐργάτην καλοῦ, Ὡς ἐκ μάχης τε καὶ πάλης στέφη φέρειν· Κρείσσον γὰρ, ἢ ζῆν τερμόνων ἐλεύθερον. 125 Οὗτος λόγος σοι τῆς ἐμῆς συμπήξεως. Ἡ δὲ στροφαῖς μὲν ἐνθάδε πλείσταις ἀεὶ Δονεῖτ᾽, ἄνω τε καὶ κάτω στροβουμένη, Μέση πονηρῶν πραγμάτων καὶ δεξιῶν, Δι' ὧν πυροῦται καὶ δοκιμάζετ᾽ ἀθλία, Α 150 Ὡς χρυσὸς ἐν ἄνθραξι τοῖς καθαρτικοῖς. ᾿Αλλ᾽ ὕστερον πραχθήσεθ᾽ ὧν ἐσπείραμεν Καρπούς, δικαίῳ τοῦ Θεοῦ κριτηρίῳ, Ληνοί θ' ἕτοιμοι τῶν βίβλων λαβεῖν θέρος. Οὕτω δὲ τούτων κειμένων, ὁ μὲν νόμον 135 Τηρῶν, Θεοῦ τε μοῖραν ἦν ἔχει σέβων, Ἐν παντί τ' ἔργῳ καὶ λόγῳ καὶ νοῦ στροφῇ Αχραντος ὡς μάλιστά τ' Απατημένων, Καὶ τῷ ῥέοντι μηδὲν Ιλυσπώμενος, Ελκων δὲ τὸν χοῦν ἔμπαλιν πρὸς οὐρανὸν, 140 ("Ω τοῦ μεγίστου καὶ σοφοῦ μυστηρίου 1) Θεὸς γενέσθαι, τῶν πόνων ἕξει γέρας, Θεὸς θετὸς μὲν, ἀλλ᾽ ἄκρου φωτός γέμων, Οὗ τῇδ' ἀπαρχὰς μετρίως ἐδρέψατο. Quod quidem mundum alterum magnum in parvo esse existimo. Ut autem, ille luce circumfluens et bono, Mihi etiam aliquid boni impertiat, ac meum opus Meum sit volendo, terminos utriusque vitæ 420 Jam tum demonstrans et ratione discernens, Legem adjutricem figmento imponens, Liberum me opificem boni constituit, Ut per pugnam et luctam reportem coronam: Id enim satius, quam omni lege solutum vivere. 125 Hanc tibi compactionis meæ rationem exposui. Illa autem turbinibus in hac vita plurimis semper 420-421 Jactatur, dum sus deque torquetur, Media inter adversas res et prosperas, Quibus uritur misera et probatur, 130 Ut aurum in carbonibus expurgantibus. Verum aliquando ab ea reposcentur eorum quæ seminavimus Fructus in justo Dei judicio, Parataque horrea ad excipiendam librorum segelem. His ita constitutis, qui legem 135 Observat, et, quani habet Dei particulam, honorat, In omni actione, et verbo, et mentis agitatione Intaminatus quam maxime ab eorum, qui seducti sunt, consortio, Nec inter rerum fluxus cœno inquinatus, Corpusque in cœlum vicissim trahens 140 (Ο magnum et sapiens mysterium !) Hanc laborum habebit mercedem, ut Deus fiat, Deus quidem adoptione, sed summo plenus lumine, Cujus hic primitias mediocriter decerpsit. 116 Οἴομ' ἐν μικρῷ μέγαν. Prave Edit. οἷον. Cur autem hominem magnum mundum, et contra mun- dum hunc aspectabilem parvum appellet, vide orat. secundam in sanctum Pascha, tom. I, pag. 850. 119 *Η τῷ θελῆσαι. Sic ad oram Par. edit. emen- datum reperimus, quod habetur in editis : οὕτω θέλῃ σε, sed nullus codex laudatur. Coisl. θέλησε τῆς ἄκρας ἀμφοῖν βίοιν. Combef. legit τέλησε, et vertit qui utriusque vitæ extremos fines teneres. 120 Τότε δή. Ita Coisl. Deerat. δή in edit. 133 Βίβλων. Εorum messem, quæ in libris scripta 690 sunt, eorum quæ gessimus, quorum Deo reddenda eɛı ratio. Forte scribendum foret βίων. 137 Τ' ἠπατημένων. Ita Coisl. Edit. τῶν πα του μένων. 138 Ιλυσπώμενος. Ita Coisl. Edit. Ιλυσπώμενον 140 Ω. Ita Vat. et Coisl. Edit. ὡς. 141 "Εξει γέρας. Sic Billii conjecturam secuti et Comb. legimus pro ἑξῆς ἐρᾶς. Vide. town. I, pag. 386, orat. in laudem Athanasii, ubi hæc luculen- tissime tractantur. 143 Τῇδ' ἀπαρχάς. Sic Coisl. Edit. ἀπαρχήν. METRICA VERSIO. Novum ipse mundum quam vocem magnum in brevi. B Ut aurum in igne purius reddi solet. Ut autem abundans lumine, et plenus bono, Boni daret mi quidpiam, meterem ut meum Opus, utriusque limites vitæ indicans, Ratione et illos tum prius disterminans, Hominique legis insuper jungens opem, Studium reliquit sic boni mihi liberum, Ut dimicando consequar palmæ decus. Hoc namque melius, vita quam expers limitum. Hæc structionis ratio, summa est hæc meæ. At ipsa crebro, donec in terris sumus, Sursum deorsum vertitur, fluctus velut, Læta inter anceps, aspera et quæ sensibus, Per quæ probatur misera, fitque purior, Post autem eorum, sevimnus quæ nos, seges Tandem exigetur lancibus justis Dei, Messemque vitæ prompta sunt capere horrea. Cum talia hæc sint, quisquis observat sacras Leges, Deique, quam tenet, partem colit, Dictoque in omni, reque item, et mente insuper, A proterendis integer rebus manet, Ab eoque, semper quod fluit, negat abripi, Verum ipse contra pulverem in cœlum trahit, (Ο scitum et ingens admodum mysterium!) Laborum habebit præmnium hoc, ut sit Deus, Factus quidem ipse, lumine at summo affluens, Gustavil id quod leviter hic tantummodo.
Ὀσμὴ μύρων ἔμοιγε τέρψις, ᾄσματα, Χερῶν ποδῶν κροτήματ’, εὔρυθμοι κλάσεις, Ὁμοῤῥοθούντων ὀργάνων συμφωνία. Πν. Αἰνεῖς σὺ ταῦτα, ταῦτα δ’ ἐστὶν, οἷς κακὸς Ἔμοιγ’ ὁ πλοῦτος, ὡς κακῶν διδάσκαλος. Κρείσσων μὲν ἡμῖν ὀργάνων ψαλμῳδία· Ψυχὴν συναρμόζουσα τοῖς νοουμένοις Μύρου δὲ παντὸς Χριστὸς εὐωδέστερος, Ἡμῖν κενωθεὶς, ὡς λύσῃ δυσωδίας, Ἧς νεκρότης μ’ ἔπλησε τῆς ἁμαρτίας, Κροτῶ δὲ χεῖρας, ἢν πέσῃ φονεὺς ἐμὸς, Λόγον τιν’ ἢ πρᾶξίν τιν’ εἰσηγούμενος Κακήν. Ποδῶν ὄρχησις, ἔνθεος στροφή. Κοσμ. Τάχ’ ἂν τόδ’ εἴποις, ὡς πενία καὶ ταῖς νόσοις Ἀρκεῖ, πλέον φέρουσα σωμάτων ἄκη. Πν. Τόδ’ οὐκ ἂν εἴποιμ’. Οὐκ ἀληθὴς γὰρ λόγος· Ὃ δ’ ἔστ’ ἀληθὲς, τοῦτο καὶ λελέξεται· Πένης ἐχόντων εὐσθενέστερος πολύ. Θεὸς δ’ ἔδωκεν, ἀντανιστῶν τὴν χάριν, Ἰσχὺν πένησιν, εὐπόροις δὲ φάρμακα· Μοχθεῖ πένης, ἱδρῶσι τὰς ὕλας κενοῖ, Πεινᾷ, ῥιγοῖ, συγκαίεθ’ ἡλίῳ μέσῳ Ὁδοιπορεῖ, φορτίζεθ’, ὕεται, στένει·
689 SECTIO II. POEMATA MORALIA. *(» κόσμον ἄλλον οίομ' ἐν μικρῷ μέγαν. ὡς ἂν δὲ, φωτὶ πλημμυρῶν καὶ τῷ καλῷ, Δῴη τι κἀμοὶ τοῦ καλοῦ, ἔργον τ' ἐμὸν Η τῷ θελῆσαι, τῆς ἄκρας ἀμφοῖν βίοιν 120 Τότε δὴ προδείξας καὶ διαστείλας λόγῳ, Προσθεὶς βοηθὸν τὸν νόμον τῷ πλάσματι, Αυθαίρετόν μ' ἔθηκεν ἐργάτην καλοῦ, Ὡς ἐκ μάχης τε καὶ πάλης στέφη φέρειν· Κρείσσον γὰρ, ἢ ζῆν τερμόνων ἐλεύθερον. 125 Οὗτος λόγος σοι τῆς ἐμῆς συμπήξεως. Ἡ δὲ στροφαῖς μὲν ἐνθάδε πλείσταις ἀεὶ Δονεῖτ᾽, ἄνω τε καὶ κάτω στροβουμένη, Μέση πονηρῶν πραγμάτων καὶ δεξιῶν, Δι' ὧν πυροῦται καὶ δοκιμάζετ᾽ ἀθλία, Α 150 Ὡς χρυσὸς ἐν ἄνθραξι τοῖς καθαρτικοῖς. ᾿Αλλ᾽ ὕστερον πραχθήσεθ᾽ ὧν ἐσπείραμεν Καρπούς, δικαίῳ τοῦ Θεοῦ κριτηρίῳ, Ληνοί θ' ἕτοιμοι τῶν βίβλων λαβεῖν θέρος. Οὕτω δὲ τούτων κειμένων, ὁ μὲν νόμον 135 Τηρῶν, Θεοῦ τε μοῖραν ἦν ἔχει σέβων, Ἐν παντί τ' ἔργῳ καὶ λόγῳ καὶ νοῦ στροφῇ Αχραντος ὡς μάλιστά τ' Απατημένων, Καὶ τῷ ῥέοντι μηδὲν Ιλυσπώμενος, Ελκων δὲ τὸν χοῦν ἔμπαλιν πρὸς οὐρανὸν, 140 ("Ω τοῦ μεγίστου καὶ σοφοῦ μυστηρίου 1) Θεὸς γενέσθαι, τῶν πόνων ἕξει γέρας, Θεὸς θετὸς μὲν, ἀλλ᾽ ἄκρου φωτός γέμων, Οὗ τῇδ' ἀπαρχὰς μετρίως ἐδρέψατο. Quod quidem mundum alterum magnum in parvo esse existimo. Ut autem, ille luce circumfluens et bono, Mihi etiam aliquid boni impertiat, ac meum opus Meum sit volendo, terminos utriusque vitæ 420 Jam tum demonstrans et ratione discernens, Legem adjutricem figmento imponens, Liberum me opificem boni constituit, Ut per pugnam et luctam reportem coronam: Id enim satius, quam omni lege solutum vivere. 125 Hanc tibi compactionis meæ rationem exposui. Illa autem turbinibus in hac vita plurimis semper 420-421 Jactatur, dum sus deque torquetur, Media inter adversas res et prosperas, Quibus uritur misera et probatur, 130 Ut aurum in carbonibus expurgantibus. Verum aliquando ab ea reposcentur eorum quæ seminavimus Fructus in justo Dei judicio, Parataque horrea ad excipiendam librorum segelem. His ita constitutis, qui legem 135 Observat, et, quani habet Dei particulam, honorat, In omni actione, et verbo, et mentis agitatione Intaminatus quam maxime ab eorum, qui seducti sunt, consortio, Nec inter rerum fluxus cœno inquinatus, Corpusque in cœlum vicissim trahens 140 (Ο magnum et sapiens mysterium !) Hanc laborum habebit mercedem, ut Deus fiat, Deus quidem adoptione, sed summo plenus lumine, Cujus hic primitias mediocriter decerpsit. 116 Οἴομ' ἐν μικρῷ μέγαν. Prave Edit. οἷον. Cur autem hominem magnum mundum, et contra mun- dum hunc aspectabilem parvum appellet, vide orat. secundam in sanctum Pascha, tom. I, pag. 850. 119 *Η τῷ θελῆσαι. Sic ad oram Par. edit. emen- datum reperimus, quod habetur in editis : οὕτω θέλῃ σε, sed nullus codex laudatur. Coisl. θέλησε τῆς ἄκρας ἀμφοῖν βίοιν. Combef. legit τέλησε, et vertit qui utriusque vitæ extremos fines teneres. 120 Τότε δή. Ita Coisl. Deerat. δή in edit. 133 Βίβλων. Εorum messem, quæ in libris scripta 690 sunt, eorum quæ gessimus, quorum Deo reddenda eɛı ratio. Forte scribendum foret βίων. 137 Τ' ἠπατημένων. Ita Coisl. Edit. τῶν πα του μένων. 138 Ιλυσπώμενος. Ita Coisl. Edit. Ιλυσπώμενον 140 Ω. Ita Vat. et Coisl. Edit. ὡς. 141 "Εξει γέρας. Sic Billii conjecturam secuti et Comb. legimus pro ἑξῆς ἐρᾶς. Vide. town. I, pag. 386, orat. in laudem Athanasii, ubi hæc luculen- tissime tractantur. 143 Τῇδ' ἀπαρχάς. Sic Coisl. Edit. ἀπαρχήν. METRICA VERSIO. Novum ipse mundum quam vocem magnum in brevi. B Ut aurum in igne purius reddi solet. Ut autem abundans lumine, et plenus bono, Boni daret mi quidpiam, meterem ut meum Opus, utriusque limites vitæ indicans, Ratione et illos tum prius disterminans, Hominique legis insuper jungens opem, Studium reliquit sic boni mihi liberum, Ut dimicando consequar palmæ decus. Hoc namque melius, vita quam expers limitum. Hæc structionis ratio, summa est hæc meæ. At ipsa crebro, donec in terris sumus, Sursum deorsum vertitur, fluctus velut, Læta inter anceps, aspera et quæ sensibus, Per quæ probatur misera, fitque purior, Post autem eorum, sevimnus quæ nos, seges Tandem exigetur lancibus justis Dei, Messemque vitæ prompta sunt capere horrea. Cum talia hæc sint, quisquis observat sacras Leges, Deique, quam tenet, partem colit, Dictoque in omni, reque item, et mente insuper, A proterendis integer rebus manet, Ab eoque, semper quod fluit, negat abripi, Verum ipse contra pulverem in cœlum trahit, (Ο scitum et ingens admodum mysterium!) Laborum habebit præmnium hoc, ut sit Deus, Factus quidem ipse, lumine at summo affluens, Gustavil id quod leviter hic tantummodo.
Chapter XVI: The miracles of Elijah and ElishaXVI: Eliae et Elisae miracula
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Καιροῦ τροφὴν ἁπλῆν τε καὶ ἀσύνθετον Ἐδέξατ’, οὐδὲν οἶδε μαγγανευμάτων, Ὧν ὀψοποιοὶ καὶ τρυφῆς ὑπηρέται Γῆς καὶ θαλάσσης ἐκπορίζουσι μυχῶν, Θῆλυν τράπεζαν ἐκτιθέντες ἀνδράσι Φύσαι, κατάῤῥοι, σπλῆνες, ἐξαρθρήματα, Βοαὶ, φορήσεις, ὠχρότητες, ἐκλύσεις Τῶν εὐπορούντων· τῶν κόρων οὗτοι τόκοι. Οἳ μήτ’ ἔχουσιν ὧν ἔχουσιν ἡδονὴν, Ζητοῦσί θ’ οἷς λείψωσιν ὄγκον, πολλάκις Ζηλοῦντες εὐεκτοῦντας ἀσθενεστέρους· Πάντων ἔρημοι, δυστυχεῖς εὐδαίμονες. Χρυσὸς, λίθοι, ποικίλματ’ ἐσθῆτος, βαφαὶ Ζωογράφου τε πορφύρας ἀντιχρόου, Τοίχων, ὀρόφων καὶ ψηφῖδος πεδοστιβοῦς· Ἄργυρος, ὁ μέν τις κρυπτὸς ἐν κόλποις χθονὸς Εἰρχθεὶς, ὅθεν προῆλθεν, ἄξιος τάφων, Ὁ δ’ ἐν προσθήκῃ, καὶ προσαστράπτων πότοις· Ἵπποι, τάπητες, ἅρμαθ’, ἁρματηλάται, Κύνες, κυνηγοὶ, θηρίων ἰχνεύμονες· Καὶ ταῦτα δὴ τὰ τερπνὰ, δεσποίνης κακῆς, Γαστρὸς, πόρου τε πανδόχου λαιμοῦ χάρις· Στρῶται, θυρωροὶ, κλήτορες, κοιμήτορες, Ἀνθηφόροι, ῥαντῆρες, ἐκμαγεῖς κύκλων, Γεῦσται, σκιασταὶ, νευμάτων ἐπίσκοποι, Λοῦσται, κερασταὶ δακτύλων ὑψώμασι, Κοῦραι γυναῖκες, ὀμμάτων ἡδύσματα· Τύμβου τὰ πάντα πλουσίου, γραπτῆς χοός.
689 SECTIO II. POEMATA MORALIA. *(» κόσμον ἄλλον οίομ' ἐν μικρῷ μέγαν. ὡς ἂν δὲ, φωτὶ πλημμυρῶν καὶ τῷ καλῷ, Δῴη τι κἀμοὶ τοῦ καλοῦ, ἔργον τ' ἐμὸν Η τῷ θελῆσαι, τῆς ἄκρας ἀμφοῖν βίοιν 120 Τότε δὴ προδείξας καὶ διαστείλας λόγῳ, Προσθεὶς βοηθὸν τὸν νόμον τῷ πλάσματι, Αυθαίρετόν μ' ἔθηκεν ἐργάτην καλοῦ, Ὡς ἐκ μάχης τε καὶ πάλης στέφη φέρειν· Κρείσσον γὰρ, ἢ ζῆν τερμόνων ἐλεύθερον. 125 Οὗτος λόγος σοι τῆς ἐμῆς συμπήξεως. Ἡ δὲ στροφαῖς μὲν ἐνθάδε πλείσταις ἀεὶ Δονεῖτ᾽, ἄνω τε καὶ κάτω στροβουμένη, Μέση πονηρῶν πραγμάτων καὶ δεξιῶν, Δι' ὧν πυροῦται καὶ δοκιμάζετ᾽ ἀθλία, Α 150 Ὡς χρυσὸς ἐν ἄνθραξι τοῖς καθαρτικοῖς. ᾿Αλλ᾽ ὕστερον πραχθήσεθ᾽ ὧν ἐσπείραμεν Καρπούς, δικαίῳ τοῦ Θεοῦ κριτηρίῳ, Ληνοί θ' ἕτοιμοι τῶν βίβλων λαβεῖν θέρος. Οὕτω δὲ τούτων κειμένων, ὁ μὲν νόμον 135 Τηρῶν, Θεοῦ τε μοῖραν ἦν ἔχει σέβων, Ἐν παντί τ' ἔργῳ καὶ λόγῳ καὶ νοῦ στροφῇ Αχραντος ὡς μάλιστά τ' Απατημένων, Καὶ τῷ ῥέοντι μηδὲν Ιλυσπώμενος, Ελκων δὲ τὸν χοῦν ἔμπαλιν πρὸς οὐρανὸν, 140 ("Ω τοῦ μεγίστου καὶ σοφοῦ μυστηρίου 1) Θεὸς γενέσθαι, τῶν πόνων ἕξει γέρας, Θεὸς θετὸς μὲν, ἀλλ᾽ ἄκρου φωτός γέμων, Οὗ τῇδ' ἀπαρχὰς μετρίως ἐδρέψατο. Quod quidem mundum alterum magnum in parvo esse existimo. Ut autem, ille luce circumfluens et bono, Mihi etiam aliquid boni impertiat, ac meum opus Meum sit volendo, terminos utriusque vitæ 420 Jam tum demonstrans et ratione discernens, Legem adjutricem figmento imponens, Liberum me opificem boni constituit, Ut per pugnam et luctam reportem coronam: Id enim satius, quam omni lege solutum vivere. 125 Hanc tibi compactionis meæ rationem exposui. Illa autem turbinibus in hac vita plurimis semper 420-421 Jactatur, dum sus deque torquetur, Media inter adversas res et prosperas, Quibus uritur misera et probatur, 130 Ut aurum in carbonibus expurgantibus. Verum aliquando ab ea reposcentur eorum quæ seminavimus Fructus in justo Dei judicio, Parataque horrea ad excipiendam librorum segelem. His ita constitutis, qui legem 135 Observat, et, quani habet Dei particulam, honorat, In omni actione, et verbo, et mentis agitatione Intaminatus quam maxime ab eorum, qui seducti sunt, consortio, Nec inter rerum fluxus cœno inquinatus, Corpusque in cœlum vicissim trahens 140 (Ο magnum et sapiens mysterium !) Hanc laborum habebit mercedem, ut Deus fiat, Deus quidem adoptione, sed summo plenus lumine, Cujus hic primitias mediocriter decerpsit. 116 Οἴομ' ἐν μικρῷ μέγαν. Prave Edit. οἷον. Cur autem hominem magnum mundum, et contra mun- dum hunc aspectabilem parvum appellet, vide orat. secundam in sanctum Pascha, tom. I, pag. 850. 119 *Η τῷ θελῆσαι. Sic ad oram Par. edit. emen- datum reperimus, quod habetur in editis : οὕτω θέλῃ σε, sed nullus codex laudatur. Coisl. θέλησε τῆς ἄκρας ἀμφοῖν βίοιν. Combef. legit τέλησε, et vertit qui utriusque vitæ extremos fines teneres. 120 Τότε δή. Ita Coisl. Deerat. δή in edit. 133 Βίβλων. Εorum messem, quæ in libris scripta 690 sunt, eorum quæ gessimus, quorum Deo reddenda eɛı ratio. Forte scribendum foret βίων. 137 Τ' ἠπατημένων. Ita Coisl. Edit. τῶν πα του μένων. 138 Ιλυσπώμενος. Ita Coisl. Edit. Ιλυσπώμενον 140 Ω. Ita Vat. et Coisl. Edit. ὡς. 141 "Εξει γέρας. Sic Billii conjecturam secuti et Comb. legimus pro ἑξῆς ἐρᾶς. Vide. town. I, pag. 386, orat. in laudem Athanasii, ubi hæc luculen- tissime tractantur. 143 Τῇδ' ἀπαρχάς. Sic Coisl. Edit. ἀπαρχήν. METRICA VERSIO. Novum ipse mundum quam vocem magnum in brevi. B Ut aurum in igne purius reddi solet. Ut autem abundans lumine, et plenus bono, Boni daret mi quidpiam, meterem ut meum Opus, utriusque limites vitæ indicans, Ratione et illos tum prius disterminans, Hominique legis insuper jungens opem, Studium reliquit sic boni mihi liberum, Ut dimicando consequar palmæ decus. Hoc namque melius, vita quam expers limitum. Hæc structionis ratio, summa est hæc meæ. At ipsa crebro, donec in terris sumus, Sursum deorsum vertitur, fluctus velut, Læta inter anceps, aspera et quæ sensibus, Per quæ probatur misera, fitque purior, Post autem eorum, sevimnus quæ nos, seges Tandem exigetur lancibus justis Dei, Messemque vitæ prompta sunt capere horrea. Cum talia hæc sint, quisquis observat sacras Leges, Deique, quam tenet, partem colit, Dictoque in omni, reque item, et mente insuper, A proterendis integer rebus manet, Ab eoque, semper quod fluit, negat abripi, Verum ipse contra pulverem in cœlum trahit, (Ο scitum et ingens admodum mysterium!) Laborum habebit præmnium hoc, ut sit Deus, Factus quidem ipse, lumine at summo affluens, Gustavil id quod leviter hic tantummodo.
Ὁ δ’ ἐνδεὴς ἕστηκεν, ἂν δὲ καὶ πέσῃ Νόσῳ καμὼν, μόγις ποτ’ ἢ μακρῷ χρόνῳ, Οὐδὲν παρέξει πρᾶγμα τοῖς αὑτοῦ φίλοις, Τεθνήξεθ’ ὡς λέων τις ἐν βρυχήμασι Νεκρὸς, ζαπλούτων πλεῖστον εὐανθέστερος. Τί λοιπόν; ὕβρις, θυμὸς, ἔκστασις, θράσος, Μέθη, γέλωτες ἀκρατεῖς, αἰσχροὶ λόγοι, Θεοῦ περιφρόνησις, αἵματος, φίλων, Ταῦτ’ οὐ πενήτων μᾶλλόν ἐστ’ ἢ πλουσίων· Πλοῦτος γὰρ ὕβριν, ἡ δ’ ἀπώλειαν φέρει. Ὁ δ’ ἐκπιέζεθ’ ὡς τὰ πόλλ’, οὐδ’ αἵρεται· Θεοῦ μάλιστ’ ἂν συνδραμὼν φόβος τύχῃ. Καλῶν ἁπάντων παιδαγωγὸς εὐσθενής. Ἄθρει δ’ ἕκαστον ἀνθ’ ἑκάστου συντόμως, Ἀμφοῖν δίκαιος τοῖν βίοιν μένων βραβεὺς, Εἰ μὴ φέρειν σοι καὶ τόδ’ ὕβριν φαίνεται. Ὥσπερ πενήτων ἑστάναι καὶ πλησίον, Ἢ πνεῖν τὸν αὐτὸν ἀέρα, ἢ κλῆσιν μίαν Καλεῖσθ’, ὁμόστεγός τε καὶ σύμπλους δοκεῖν. Φθονεῖς ἀρίστοις, καὶ κακοῖς οἰκτίζομαι. Κακῶν γὰρ οὐδέν ἐστιν ἀθλιώτερον, Κἂν εὐδρομῶσιν εἰς ἐπισφαλὲς τέλος. Διαπτύεις πένητας, ὡς ἄλλου Θεοῦ Ἓν οἶδα πλάσμα, πάντας εἰς μίαν κρίσιν Ἥξοντας. Ἀλλ’ ἡ δευτέρα πλάσις, τρόπος Χρηστοῖς ἐπαίρῃ· σωφρονίζομαι φόβῳ. Κάμπτῃ μογηροῖς· ἐλπίσιν κουφίζομαι. Μένει γὰρ οὐδὲν, ἀλλὰ ῥεῖ μακρῷ χρόνῳ.
689 SECTIO II. POEMATA MORALIA. *(» κόσμον ἄλλον οίομ' ἐν μικρῷ μέγαν. ὡς ἂν δὲ, φωτὶ πλημμυρῶν καὶ τῷ καλῷ, Δῴη τι κἀμοὶ τοῦ καλοῦ, ἔργον τ' ἐμὸν Η τῷ θελῆσαι, τῆς ἄκρας ἀμφοῖν βίοιν 120 Τότε δὴ προδείξας καὶ διαστείλας λόγῳ, Προσθεὶς βοηθὸν τὸν νόμον τῷ πλάσματι, Αυθαίρετόν μ' ἔθηκεν ἐργάτην καλοῦ, Ὡς ἐκ μάχης τε καὶ πάλης στέφη φέρειν· Κρείσσον γὰρ, ἢ ζῆν τερμόνων ἐλεύθερον. 125 Οὗτος λόγος σοι τῆς ἐμῆς συμπήξεως. Ἡ δὲ στροφαῖς μὲν ἐνθάδε πλείσταις ἀεὶ Δονεῖτ᾽, ἄνω τε καὶ κάτω στροβουμένη, Μέση πονηρῶν πραγμάτων καὶ δεξιῶν, Δι' ὧν πυροῦται καὶ δοκιμάζετ᾽ ἀθλία, Α 150 Ὡς χρυσὸς ἐν ἄνθραξι τοῖς καθαρτικοῖς. ᾿Αλλ᾽ ὕστερον πραχθήσεθ᾽ ὧν ἐσπείραμεν Καρπούς, δικαίῳ τοῦ Θεοῦ κριτηρίῳ, Ληνοί θ' ἕτοιμοι τῶν βίβλων λαβεῖν θέρος. Οὕτω δὲ τούτων κειμένων, ὁ μὲν νόμον 135 Τηρῶν, Θεοῦ τε μοῖραν ἦν ἔχει σέβων, Ἐν παντί τ' ἔργῳ καὶ λόγῳ καὶ νοῦ στροφῇ Αχραντος ὡς μάλιστά τ' Απατημένων, Καὶ τῷ ῥέοντι μηδὲν Ιλυσπώμενος, Ελκων δὲ τὸν χοῦν ἔμπαλιν πρὸς οὐρανὸν, 140 ("Ω τοῦ μεγίστου καὶ σοφοῦ μυστηρίου 1) Θεὸς γενέσθαι, τῶν πόνων ἕξει γέρας, Θεὸς θετὸς μὲν, ἀλλ᾽ ἄκρου φωτός γέμων, Οὗ τῇδ' ἀπαρχὰς μετρίως ἐδρέψατο. Quod quidem mundum alterum magnum in parvo esse existimo. Ut autem, ille luce circumfluens et bono, Mihi etiam aliquid boni impertiat, ac meum opus Meum sit volendo, terminos utriusque vitæ 420 Jam tum demonstrans et ratione discernens, Legem adjutricem figmento imponens, Liberum me opificem boni constituit, Ut per pugnam et luctam reportem coronam: Id enim satius, quam omni lege solutum vivere. 125 Hanc tibi compactionis meæ rationem exposui. Illa autem turbinibus in hac vita plurimis semper 420-421 Jactatur, dum sus deque torquetur, Media inter adversas res et prosperas, Quibus uritur misera et probatur, 130 Ut aurum in carbonibus expurgantibus. Verum aliquando ab ea reposcentur eorum quæ seminavimus Fructus in justo Dei judicio, Parataque horrea ad excipiendam librorum segelem. His ita constitutis, qui legem 135 Observat, et, quani habet Dei particulam, honorat, In omni actione, et verbo, et mentis agitatione Intaminatus quam maxime ab eorum, qui seducti sunt, consortio, Nec inter rerum fluxus cœno inquinatus, Corpusque in cœlum vicissim trahens 140 (Ο magnum et sapiens mysterium !) Hanc laborum habebit mercedem, ut Deus fiat, Deus quidem adoptione, sed summo plenus lumine, Cujus hic primitias mediocriter decerpsit. 116 Οἴομ' ἐν μικρῷ μέγαν. Prave Edit. οἷον. Cur autem hominem magnum mundum, et contra mun- dum hunc aspectabilem parvum appellet, vide orat. secundam in sanctum Pascha, tom. I, pag. 850. 119 *Η τῷ θελῆσαι. Sic ad oram Par. edit. emen- datum reperimus, quod habetur in editis : οὕτω θέλῃ σε, sed nullus codex laudatur. Coisl. θέλησε τῆς ἄκρας ἀμφοῖν βίοιν. Combef. legit τέλησε, et vertit qui utriusque vitæ extremos fines teneres. 120 Τότε δή. Ita Coisl. Deerat. δή in edit. 133 Βίβλων. Εorum messem, quæ in libris scripta 690 sunt, eorum quæ gessimus, quorum Deo reddenda eɛı ratio. Forte scribendum foret βίων. 137 Τ' ἠπατημένων. Ita Coisl. Edit. τῶν πα του μένων. 138 Ιλυσπώμενος. Ita Coisl. Edit. Ιλυσπώμενον 140 Ω. Ita Vat. et Coisl. Edit. ὡς. 141 "Εξει γέρας. Sic Billii conjecturam secuti et Comb. legimus pro ἑξῆς ἐρᾶς. Vide. town. I, pag. 386, orat. in laudem Athanasii, ubi hæc luculen- tissime tractantur. 143 Τῇδ' ἀπαρχάς. Sic Coisl. Edit. ἀπαρχήν. METRICA VERSIO. Novum ipse mundum quam vocem magnum in brevi. B Ut aurum in igne purius reddi solet. Ut autem abundans lumine, et plenus bono, Boni daret mi quidpiam, meterem ut meum Opus, utriusque limites vitæ indicans, Ratione et illos tum prius disterminans, Hominique legis insuper jungens opem, Studium reliquit sic boni mihi liberum, Ut dimicando consequar palmæ decus. Hoc namque melius, vita quam expers limitum. Hæc structionis ratio, summa est hæc meæ. At ipsa crebro, donec in terris sumus, Sursum deorsum vertitur, fluctus velut, Læta inter anceps, aspera et quæ sensibus, Per quæ probatur misera, fitque purior, Post autem eorum, sevimnus quæ nos, seges Tandem exigetur lancibus justis Dei, Messemque vitæ prompta sunt capere horrea. Cum talia hæc sint, quisquis observat sacras Leges, Deique, quam tenet, partem colit, Dictoque in omni, reque item, et mente insuper, A proterendis integer rebus manet, Ab eoque, semper quod fluit, negat abripi, Verum ipse contra pulverem in cœlum trahit, (Ο scitum et ingens admodum mysterium!) Laborum habebit præmnium hoc, ut sit Deus, Factus quidem ipse, lumine at summo affluens, Gustavil id quod leviter hic tantummodo.
Νὺξ ἡμέραν ἔπαυσε, νύκτα δ’ ἡμέρα· Χαρὰν δὲ λύπη, καὶ τὰ τερπνὰ συμφορὰν Ἔστησεν· οὔκουν, ὡς παγίοις, προσεκτέον. Σοὶ δεινὸν οὐδὲν, οὐδὲ τῶν ἄγαν κακῶν· Τῷ γὰρ φρονεῖν πως τὸ τρυφᾷν ἐνίσταται. Ἐμοὶ δὲ πένθος, καὶ τὰ μικρὰ φαίνεται. Θεοῦ γὰρ ἀλλοτρίωσις ἡ ἁμαρτία· Πῶς δ’ ἂν φέροιμι ζημιούμενος Θεόν; Σοὶ χρηστὸς ὕπνος καὶ δύο πλευρῶν θέσεις. Ἡδεῖς δ’ ὄνειροι τῶν ἐν ἡμέρᾳ τύποι. Πίνεις, κυβεύεις, λαμβάνεις, παίζεις, γελᾷς. Ἐμοὶ δ’ ἄϋπνον τοῦ βίου πλεῖστον μέρος, Κεντοῦσι γάρ με καὶ καθεύδονθ’ οἱ πόνοι Ἂν δ’ ἁρπάσω τι μικρὸν ὕπνου, δακρύω· Φοβεῖ με καὶ εἴδωλα νυκτὸς ἀγρίας, Κρίσις, δικαστὴς ἄῤῥοπος, ἔντρομος στάσις. Πηγὴ παφλάζους’ ἔνθεν ἀσβέστου πυρὸς Σκώληξ ἐκεῖθεν ἐσθίων ἀϊδίως· Μέσον συνειδὸς, ἄγραφος κατήγορος Θεὸς Θεός σοι, ἢν φέρῃ τὰ δεξιά· Ἐμοὶ σεβαστὸς, κἂν φέρῃ τἀναντία. Τὸ γάρ με κάμνειν, φάρμακον σωτηρίας. Ὅσον πιέζομ’, ἔρχομαι τόσῳ πέλας Θεοῦ· τὸ γὰρ πάσχειν με συσφίγγει Θεῷ. Καὶ γὰρ στρατὸς διώκων εἰς τείχη φέρει, Παῖδες, γυνὴ σοὶ καὶ φίλοι παρήγοροι, Ἃ καὶ μεθίσταθ’ ἡ μεγίστη συμφορά. Ἐμοὶ δ’ ἔρεισμα καὶ παραψυχὴ Θεὸς Πεινῶντι, καὶ ῥιγοῦντι καὶ στενουμένῳ.
689 SECTIO II. POEMATA MORALIA. *(» κόσμον ἄλλον οίομ' ἐν μικρῷ μέγαν. ὡς ἂν δὲ, φωτὶ πλημμυρῶν καὶ τῷ καλῷ, Δῴη τι κἀμοὶ τοῦ καλοῦ, ἔργον τ' ἐμὸν Η τῷ θελῆσαι, τῆς ἄκρας ἀμφοῖν βίοιν 120 Τότε δὴ προδείξας καὶ διαστείλας λόγῳ, Προσθεὶς βοηθὸν τὸν νόμον τῷ πλάσματι, Αυθαίρετόν μ' ἔθηκεν ἐργάτην καλοῦ, Ὡς ἐκ μάχης τε καὶ πάλης στέφη φέρειν· Κρείσσον γὰρ, ἢ ζῆν τερμόνων ἐλεύθερον. 125 Οὗτος λόγος σοι τῆς ἐμῆς συμπήξεως. Ἡ δὲ στροφαῖς μὲν ἐνθάδε πλείσταις ἀεὶ Δονεῖτ᾽, ἄνω τε καὶ κάτω στροβουμένη, Μέση πονηρῶν πραγμάτων καὶ δεξιῶν, Δι' ὧν πυροῦται καὶ δοκιμάζετ᾽ ἀθλία, Α 150 Ὡς χρυσὸς ἐν ἄνθραξι τοῖς καθαρτικοῖς. ᾿Αλλ᾽ ὕστερον πραχθήσεθ᾽ ὧν ἐσπείραμεν Καρπούς, δικαίῳ τοῦ Θεοῦ κριτηρίῳ, Ληνοί θ' ἕτοιμοι τῶν βίβλων λαβεῖν θέρος. Οὕτω δὲ τούτων κειμένων, ὁ μὲν νόμον 135 Τηρῶν, Θεοῦ τε μοῖραν ἦν ἔχει σέβων, Ἐν παντί τ' ἔργῳ καὶ λόγῳ καὶ νοῦ στροφῇ Αχραντος ὡς μάλιστά τ' Απατημένων, Καὶ τῷ ῥέοντι μηδὲν Ιλυσπώμενος, Ελκων δὲ τὸν χοῦν ἔμπαλιν πρὸς οὐρανὸν, 140 ("Ω τοῦ μεγίστου καὶ σοφοῦ μυστηρίου 1) Θεὸς γενέσθαι, τῶν πόνων ἕξει γέρας, Θεὸς θετὸς μὲν, ἀλλ᾽ ἄκρου φωτός γέμων, Οὗ τῇδ' ἀπαρχὰς μετρίως ἐδρέψατο. Quod quidem mundum alterum magnum in parvo esse existimo. Ut autem, ille luce circumfluens et bono, Mihi etiam aliquid boni impertiat, ac meum opus Meum sit volendo, terminos utriusque vitæ 420 Jam tum demonstrans et ratione discernens, Legem adjutricem figmento imponens, Liberum me opificem boni constituit, Ut per pugnam et luctam reportem coronam: Id enim satius, quam omni lege solutum vivere. 125 Hanc tibi compactionis meæ rationem exposui. Illa autem turbinibus in hac vita plurimis semper 420-421 Jactatur, dum sus deque torquetur, Media inter adversas res et prosperas, Quibus uritur misera et probatur, 130 Ut aurum in carbonibus expurgantibus. Verum aliquando ab ea reposcentur eorum quæ seminavimus Fructus in justo Dei judicio, Parataque horrea ad excipiendam librorum segelem. His ita constitutis, qui legem 135 Observat, et, quani habet Dei particulam, honorat, In omni actione, et verbo, et mentis agitatione Intaminatus quam maxime ab eorum, qui seducti sunt, consortio, Nec inter rerum fluxus cœno inquinatus, Corpusque in cœlum vicissim trahens 140 (Ο magnum et sapiens mysterium !) Hanc laborum habebit mercedem, ut Deus fiat, Deus quidem adoptione, sed summo plenus lumine, Cujus hic primitias mediocriter decerpsit. 116 Οἴομ' ἐν μικρῷ μέγαν. Prave Edit. οἷον. Cur autem hominem magnum mundum, et contra mun- dum hunc aspectabilem parvum appellet, vide orat. secundam in sanctum Pascha, tom. I, pag. 850. 119 *Η τῷ θελῆσαι. Sic ad oram Par. edit. emen- datum reperimus, quod habetur in editis : οὕτω θέλῃ σε, sed nullus codex laudatur. Coisl. θέλησε τῆς ἄκρας ἀμφοῖν βίοιν. Combef. legit τέλησε, et vertit qui utriusque vitæ extremos fines teneres. 120 Τότε δή. Ita Coisl. Deerat. δή in edit. 133 Βίβλων. Εorum messem, quæ in libris scripta 690 sunt, eorum quæ gessimus, quorum Deo reddenda eɛı ratio. Forte scribendum foret βίων. 137 Τ' ἠπατημένων. Ita Coisl. Edit. τῶν πα του μένων. 138 Ιλυσπώμενος. Ita Coisl. Edit. Ιλυσπώμενον 140 Ω. Ita Vat. et Coisl. Edit. ὡς. 141 "Εξει γέρας. Sic Billii conjecturam secuti et Comb. legimus pro ἑξῆς ἐρᾶς. Vide. town. I, pag. 386, orat. in laudem Athanasii, ubi hæc luculen- tissime tractantur. 143 Τῇδ' ἀπαρχάς. Sic Coisl. Edit. ἀπαρχήν. METRICA VERSIO. Novum ipse mundum quam vocem magnum in brevi. B Ut aurum in igne purius reddi solet. Ut autem abundans lumine, et plenus bono, Boni daret mi quidpiam, meterem ut meum Opus, utriusque limites vitæ indicans, Ratione et illos tum prius disterminans, Hominique legis insuper jungens opem, Studium reliquit sic boni mihi liberum, Ut dimicando consequar palmæ decus. Hoc namque melius, vita quam expers limitum. Hæc structionis ratio, summa est hæc meæ. At ipsa crebro, donec in terris sumus, Sursum deorsum vertitur, fluctus velut, Læta inter anceps, aspera et quæ sensibus, Per quæ probatur misera, fitque purior, Post autem eorum, sevimnus quæ nos, seges Tandem exigetur lancibus justis Dei, Messemque vitæ prompta sunt capere horrea. Cum talia hæc sint, quisquis observat sacras Leges, Deique, quam tenet, partem colit, Dictoque in omni, reque item, et mente insuper, A proterendis integer rebus manet, Ab eoque, semper quod fluit, negat abripi, Verum ipse contra pulverem in cœlum trahit, (Ο scitum et ingens admodum mysterium!) Laborum habebit præmnium hoc, ut sit Deus, Factus quidem ipse, lumine at summo affluens, Gustavil id quod leviter hic tantummodo.
Ὕβριζε, παῖε, δυσγενῆ, πτωχὸν κάλει, Πάτει, βιάζου, μικρὸν ὑβρίσεις χρόνον. Θεῷ φέρω τὰ πάντα πρὸς ὃν καὶ βλέπω. Πέμπω λογισμὸν εἰς βίον τὸν ὕστερον· Ἐκεῖ καθίσταμ’. Οὐδὲν οἶδα τῶν κάτω. Οὕτω τὸ λυποῦν ῥᾳδίως ἐκλύομαι. Τί τ’ ἄλλα; σήμερον δὲ σοὶ μὲν μὴ λαβεῖν Τὴν ψῆφον, οὐ φορητὸν, ὥς γ’ ἐμοὶ δοκεῖ· Οὐ γὰρ φέρει κρατούμενον τὸ κρατοῦν ἀεί. Ἴσον δ’ ἐμοὶ λαβεῖν τε καὶ τὸ μὴ λαβεῖν. Ἀρκεῖ Θεός μοι, κἂν τὰ πάντ’ ἄλλος φέρῃ, Τοῦτ’ εὐκλεὲς μέγιστον εἰς νίκην ἐμοί. Κοσμ. Τί οὖν ἐὰν πέσωσι τῶν ἄκρων τινές; Πν. Τί οὖν ἐὰν πέσωσι καὶ τῶν δευτέρων; Καὶ γὰρ κατορθοῦν ἔστιν ἀμφοῖν, καὶ πεσεῖν. Ἴσον πρὸς ἴσον, ἀλλ’ ἐγὼ χείρους πολὺ Τίθημι τοὺς πίπτοντας ἐν πρώτῳ βίῳ· Τοσοῦτόν εἰμι τοῖς κακοῖς ἐναντίος. Ὧν γὰρ κρατούντων τιμιώτερον κράτος, Τούτων πεσόντων πτῶσις ἀθλιωτέρα. Ἐκεῖνο δ’ αἰτῶ μὴ λογίζεσθαι βίῳ Εἴ τις κάκιστος· τῷ βίῳ γὰρ δυσμενής. Σκοπεῖν δ’ ἐφ’ αὑτῷ καὶ δοκιμάζειν τὸν τρόπον Καλῶν θ’ ὁμοίως καὶ κακῶν κατ’ ἀντίον, Καὶ μὴ τὸ μεῖον ἐν ζυγῷ καταῤῥέπειν, Οὐ γὰρ δίκαιον, ἰσχύειν δὲ τὸ πλέον.
689 SECTIO II. POEMATA MORALIA. *(» κόσμον ἄλλον οίομ' ἐν μικρῷ μέγαν. ὡς ἂν δὲ, φωτὶ πλημμυρῶν καὶ τῷ καλῷ, Δῴη τι κἀμοὶ τοῦ καλοῦ, ἔργον τ' ἐμὸν Η τῷ θελῆσαι, τῆς ἄκρας ἀμφοῖν βίοιν 120 Τότε δὴ προδείξας καὶ διαστείλας λόγῳ, Προσθεὶς βοηθὸν τὸν νόμον τῷ πλάσματι, Αυθαίρετόν μ' ἔθηκεν ἐργάτην καλοῦ, Ὡς ἐκ μάχης τε καὶ πάλης στέφη φέρειν· Κρείσσον γὰρ, ἢ ζῆν τερμόνων ἐλεύθερον. 125 Οὗτος λόγος σοι τῆς ἐμῆς συμπήξεως. Ἡ δὲ στροφαῖς μὲν ἐνθάδε πλείσταις ἀεὶ Δονεῖτ᾽, ἄνω τε καὶ κάτω στροβουμένη, Μέση πονηρῶν πραγμάτων καὶ δεξιῶν, Δι' ὧν πυροῦται καὶ δοκιμάζετ᾽ ἀθλία, Α 150 Ὡς χρυσὸς ἐν ἄνθραξι τοῖς καθαρτικοῖς. ᾿Αλλ᾽ ὕστερον πραχθήσεθ᾽ ὧν ἐσπείραμεν Καρπούς, δικαίῳ τοῦ Θεοῦ κριτηρίῳ, Ληνοί θ' ἕτοιμοι τῶν βίβλων λαβεῖν θέρος. Οὕτω δὲ τούτων κειμένων, ὁ μὲν νόμον 135 Τηρῶν, Θεοῦ τε μοῖραν ἦν ἔχει σέβων, Ἐν παντί τ' ἔργῳ καὶ λόγῳ καὶ νοῦ στροφῇ Αχραντος ὡς μάλιστά τ' Απατημένων, Καὶ τῷ ῥέοντι μηδὲν Ιλυσπώμενος, Ελκων δὲ τὸν χοῦν ἔμπαλιν πρὸς οὐρανὸν, 140 ("Ω τοῦ μεγίστου καὶ σοφοῦ μυστηρίου 1) Θεὸς γενέσθαι, τῶν πόνων ἕξει γέρας, Θεὸς θετὸς μὲν, ἀλλ᾽ ἄκρου φωτός γέμων, Οὗ τῇδ' ἀπαρχὰς μετρίως ἐδρέψατο. Quod quidem mundum alterum magnum in parvo esse existimo. Ut autem, ille luce circumfluens et bono, Mihi etiam aliquid boni impertiat, ac meum opus Meum sit volendo, terminos utriusque vitæ 420 Jam tum demonstrans et ratione discernens, Legem adjutricem figmento imponens, Liberum me opificem boni constituit, Ut per pugnam et luctam reportem coronam: Id enim satius, quam omni lege solutum vivere. 125 Hanc tibi compactionis meæ rationem exposui. Illa autem turbinibus in hac vita plurimis semper 420-421 Jactatur, dum sus deque torquetur, Media inter adversas res et prosperas, Quibus uritur misera et probatur, 130 Ut aurum in carbonibus expurgantibus. Verum aliquando ab ea reposcentur eorum quæ seminavimus Fructus in justo Dei judicio, Parataque horrea ad excipiendam librorum segelem. His ita constitutis, qui legem 135 Observat, et, quani habet Dei particulam, honorat, In omni actione, et verbo, et mentis agitatione Intaminatus quam maxime ab eorum, qui seducti sunt, consortio, Nec inter rerum fluxus cœno inquinatus, Corpusque in cœlum vicissim trahens 140 (Ο magnum et sapiens mysterium !) Hanc laborum habebit mercedem, ut Deus fiat, Deus quidem adoptione, sed summo plenus lumine, Cujus hic primitias mediocriter decerpsit. 116 Οἴομ' ἐν μικρῷ μέγαν. Prave Edit. οἷον. Cur autem hominem magnum mundum, et contra mun- dum hunc aspectabilem parvum appellet, vide orat. secundam in sanctum Pascha, tom. I, pag. 850. 119 *Η τῷ θελῆσαι. Sic ad oram Par. edit. emen- datum reperimus, quod habetur in editis : οὕτω θέλῃ σε, sed nullus codex laudatur. Coisl. θέλησε τῆς ἄκρας ἀμφοῖν βίοιν. Combef. legit τέλησε, et vertit qui utriusque vitæ extremos fines teneres. 120 Τότε δή. Ita Coisl. Deerat. δή in edit. 133 Βίβλων. Εorum messem, quæ in libris scripta 690 sunt, eorum quæ gessimus, quorum Deo reddenda eɛı ratio. Forte scribendum foret βίων. 137 Τ' ἠπατημένων. Ita Coisl. Edit. τῶν πα του μένων. 138 Ιλυσπώμενος. Ita Coisl. Edit. Ιλυσπώμενον 140 Ω. Ita Vat. et Coisl. Edit. ὡς. 141 "Εξει γέρας. Sic Billii conjecturam secuti et Comb. legimus pro ἑξῆς ἐρᾶς. Vide. town. I, pag. 386, orat. in laudem Athanasii, ubi hæc luculen- tissime tractantur. 143 Τῇδ' ἀπαρχάς. Sic Coisl. Edit. ἀπαρχήν. METRICA VERSIO. Novum ipse mundum quam vocem magnum in brevi. B Ut aurum in igne purius reddi solet. Ut autem abundans lumine, et plenus bono, Boni daret mi quidpiam, meterem ut meum Opus, utriusque limites vitæ indicans, Ratione et illos tum prius disterminans, Hominique legis insuper jungens opem, Studium reliquit sic boni mihi liberum, Ut dimicando consequar palmæ decus. Hoc namque melius, vita quam expers limitum. Hæc structionis ratio, summa est hæc meæ. At ipsa crebro, donec in terris sumus, Sursum deorsum vertitur, fluctus velut, Læta inter anceps, aspera et quæ sensibus, Per quæ probatur misera, fitque purior, Post autem eorum, sevimnus quæ nos, seges Tandem exigetur lancibus justis Dei, Messemque vitæ prompta sunt capere horrea. Cum talia hæc sint, quisquis observat sacras Leges, Deique, quam tenet, partem colit, Dictoque in omni, reque item, et mente insuper, A proterendis integer rebus manet, Ab eoque, semper quod fluit, negat abripi, Verum ipse contra pulverem in cœlum trahit, (Ο scitum et ingens admodum mysterium!) Laborum habebit præmnium hoc, ut sit Deus, Factus quidem ipse, lumine at summo affluens, Gustavil id quod leviter hic tantummodo.
Chapter XVII: Epigram on the temple of Elijah, which was calledXVII: Epigramma in templum Eliae, quod appelabatur
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 37:665Γνοίης δ’ ἂν οὕτω τοῖν βίοιν ὅσον μέσον, Μή μοι τὸν ἄκρον τῶν ὄνων ἵππων κακῷ Ἀντεξετάζειν, μηδὲ κοσμικοῦ βίου Ἄριστον ἄνδρα, τῷ κακίστῳ τῶν ἐμῶν· Κρείττους γὰρ ἂν φανεῖεν, οὐκ ἀρνήσομαι. Εἰ δ’ ἄκρον ἄκρῳ, καὶ κακὸν θείης κακῷ Ἐναντίους, μάθοις ἂν ὁπόσον κρατῶ. Σκόπει κἀκεῖνο, ὅσον ἐν παντὶ χρόνῳ Τὸ πταῖσαι ὑμῖν, καὶ παρ’ ἡμῖν τὸ κρατοῦν. Μίαν δέ φασιν οὐ φέρειν χελιδόνα Ἔαρ τὸ καλὸν, οὐδὲ γὰρ γῆρας τρίχα. Τί φῇς; δίδως τὴν ψῆφον; ἢ χαίρειν ἐῶ; Κριτ. Δίδωμι· πῶς δ’ οὔ; τηνικαῦτ’ οἰήσομαι Χρῆναι προτιμᾷν τὸν κάτω τοῦ σοῦ βίου, Ὅταν Θεῷ βροτῶν τιν’ ἰσώσω μανείς· Εἰ δ’ οὐ μανήσομ’, οὐδὲ τοῦτο πείσομαι. Ἀλλ’ ἄπιτε· λώϊον δ’ ἢν ἔχητ’ εἰρηνικῶς Ἄμφω πρὸς ἀλλήλους τε καὶ Θεὸν μέγαν, Σὺ μὲν νέμων τὰ πρῶτα τῷ πρώτῳ βίῳ, Σὺ δ’ ὡς ἀδελφὸν δεύτερον προσλαμβάνων. Εἴ τοι τὸ πρῶτον οὐκ ἔχει, τί κωλύει Ἔχειν τὰ δεύτερ’; οὐδὲ τοῦτ’ ἀτιμία. Οὕτως ἂν ἡμῖν ἀσφαλὴς εἴη βίος. Θ. Περὶ ἀρετῆς. Τὴν ἀρετὴν ποθέω μὲν, ἀτὰρ τόδε μ’ οὐκ ἐδίδαξεν, Ἥτις δὴ τελέθει, καὶ ὁππόθεν ἵξετ’ ἔμοιγε, Καὶ μάλα περ ποθέοντι. Πόθος δ’ ἀτέλεστος, ἀνίη.
PG 37:668Εἰ μὲν δὴ καθαρὸς τελέθει ῥόος, οὐκ ἐπίμικτος Ὕδασι χειμερίοισι, χαραδραίοισί τ’ ἀναύροις, Δίζημ’ ὅς μιν ἔτετμεν ἐπὶ χθονός. Ἢ γὰρ ἀνέσχε Βόρβορον ἐκ κραδίης, ἢ δέξατο, σάρκα βαρεῖαν Ἕλκων, καὶ ζοφόεντι θολούμενος ἔκτοθεν ἐχθρῷ Ζωῆς ἡμετέρης, καὶ ἰλυόεντι βερέθρῳ. Οὐδὲ γὰρ ἦεν ἐοικὸς, ἐπεὶ ῥύσις εἰμὶ παγεῖσα, Καὶ ῥευστοῦ βιότοιο διεκρέω, ἔμμεν’ ἄρευστον. Εἰ δ’ οὐκ ἀργύρεος πάντη ῥόος, ἀλλ’ ἐπίμικτος Ἔστι χειροτέροις ἀρετὴ, καὶ μίξις ἄκοσμος, Πῶς ἀρετὴ τελέθει, τάδε φράζεο. Καὶ γὰρ ἔγωγε Τῇ καὶ τῇ νόον ὠκὺν ἐπὶ στήθεσσιν ἑλίσσω. Ψυχρὴ μὲν χιόνος φύσις ἔπλετο, ἀργυρέη τε Ξανθὴ δ’ αὖ θερμή τε πυρὸς φύσις, οὐδ’ ἐπίμικτα Ταῦτα πέλει. Ἐλύθη δὲ βίη πάρος, ἢ ἀνεμίχθη. Τῇ δ’ ἀρετῇ πῶς αἶσχος ἐπήλυθεν εἰκόν’ ἀτίζον, Εἰκόνα τὴν μεγάλοιο Θεοῦ, κακόχαρτος ἁμαρτὰς, Εἰ ἐτεὸν Θεός εἰμι, λάχος δὲ σὸν εὔχομαι εἶναι. Πυνθάνομ’ Ἀλφειοῖο καλὸν ῥόον, ὡς διὰ πικρῆς Ἔρχεθ’ ἁλὸς, μέγα θαῦμα, γλυκὺς ῥόος, οὐδ’ ἐπίμικτος Ἡ λώβη τελέθει. Λώβη δέ τε ἠέρος ἀχλὺς, Καὶ νοῦσος μελέων· ἀρετῆς δέ τε, ἡμετέρη νύξ. Πολλάκι ταρσὸν ἄειρα πρὸς αἰθέρα, καί με βαρεῖα Τηκεδανή τε μέριμνα χαμαὶ βάλε·
723 S. GREGORII THEOL. · Εν πλησμονῇ τοι Κύπρις, ἐν πεινῶσι δ' ού. Ηαχεία γαστήρ λεπτὸν οὐ τίκτει νόον. 590 Πληρῶσαι δέῤῥιν κηρίων ή τ' ἀλφίτων, Οὐδὲν διοίσει ταῦτα γαστρὸς ἐν μυχοῖς. Πίθῳ δ' ἐπαντλεῖν ἐκρέοντι, τίς χάρις ; Γαστὴρ δ' ἄναλτος εὗρε καὶ νεῶν δρόμους· Αλλους δ' ἐπ' ἄλλοις ἐμμανεῖς ἐξώπλισεν. 595 "Απαντα δ' ἔρπειν εἰς βυθὴν τὰ τίμια Τῶν γαστριμάργων σίτα, μὴ δὲ σἶτ᾽ ἔτι Τῶν εὐτελεστάτων, λέβητος ἐξ ἑνὸς, Ορθῶς λέγει που Κερκιδᾶς ὁ φίλτατος, Τέλος τρυφώντων, αὐτὸς ἐσθίων ἄλας, 600 Αὐτῆς τρυφῆς ἔθ᾽ ἁλμυρὸν καταπτύων. Τίς δ' οὐκ ἐπαινεῖ τὸν τρυφῶντι τῷ νέῳ CARMINUM LIBER I. THEOLOGICA. Α Φήσαντα· ι Παῦσαι προστιθείς σου ταῖς πέδαις, Εξαγριῶν τε τὸ σπαράσσον θηρίον. » Κἀκεῖνο δ᾽ οἷον Στωικῶν τῶν φιλτάτων ; 605 Ως ἄλλος ἄλλῳ σαρκίῳ τις προσλαλῶν· • Τί σοι χρεωστῶ, φησὶν, ἄθλιον δέρος ; Φαγεῖν ; μέγιστον, ἄρτος ἐνδεῶς δοθείς. Πιεῖν; ὕδωρ σοι δώσομεν, καὶ ὀξίνην. Οὐ ταῦτά μ' αἰτεῖς· τὰ τρυφῆς δὲ καὶ κόρου, 610 Κρυσταλλίνων τε ἁβρότητ᾽ ἐκπωμάτων. Λίαν ἑτοίμως δώσομέν γ', ἀλλ' ἀγχόνην. » Ταῦτ᾽ οὐκ ἀμείνω τῶν πάλαι βλακευμάτων Σαρδαναπάλου τοῦ Νίνου, ὃς ὧν ποτε Πλούτῳ τε λαμπρὸς καὶ τρυφῇ διεφθορώς, 615 Ἐβούλεθ᾽ αὑτῷ καὶ γεράνου μηκίστερου In satietate Cypris, at non in esurientibus. Pinguis venter subtilem sensum non parit. 590 Melle autem pellem implere, an farina, Nihil hæc differunt in ventris penetralibus. Dolio infundere diffluenti quid juvat ? Venter inexplebilis invenit etiam navium cursus Aliosque in alios furentes armavit. 595 Pretiosissimos quosque cibos, ubi irrepsere In gurgitem helluonum, non jam cibos esse Vel vilissimos, unico ex lebete, Recte dixit alicubi lepidissimus Cercidas, Finem luxuriosorum, ipse sale victitans, 600 Ac ipsius luxuriæ salsamenta respuens. Quis non laudaret eum, qui juveni luxurie diffluenti Dixit : « Desine tuis adjicere compedibus, Ac belluam dilaniantem irritare. Illud vero quale est jucundissimorum Stoicorum ? 605 Carnem quis alloquens ut alius alium : • Quid tibi debeo, inquit, misera cutis? Cibum? maximum donum est panis parce datus. Potum? aquam tibi dabimus et acetum. At non hoc reposcis, sed delicias et satietatein 610 Et crystallinorum poculorum elegantiam. Libentissime dabimus, sed restem. » Annon hæc meliora sunt, quam antiqua luxuries Sardanapali a Nino prognati, qui cum esset Divitiis splendidus, et deliciis corruptus, 615 Optabat ut sibi etiam grue longius 188 'Εν πλησμονή του. Ita Coisl. et Vat. Men dose in edit. πλησμονήταις. 589 Παχεία. Ita fere infra carm. XXXIII, vers. 35, etc. 590 Πληρῶσαι... ή τ'. Sic legendum, et ita le- gisse videntur Bill. et Leur. Edit. πληροῦται... είτ'. 592 Επαντλεῖν. Benedictini male haurire, pro infundere, quod sensui directe repugnat. CAILLAU. 593 Νεῶν. Coisl. νέον δρόμον, novum cursum. Sic Leuv. 598 Λέγει. Coisl. λέγων. 599 "Αλας. Coisl. άλα. 736 600 Αὐτῆς τρυφῆς ἔθ'. Coisl. τρυφῆς τε αὐτῆς. 602 Ταῖς πέδαις. Ita Coisl. Edit. τὰς πέδας. 609 Οὐ ταῦτα μ' αἰτεῖς. Coisl. οὐ ταῦτα ἀπαιτεῖς. 611 'Αλλ' ἀγχόνην. Vide intra lib. ut, sect. h poem. LXXXI, v. 98, etc., ubi Gregorius eamdem loquendi formam usurpat. 813 Σαρδαναπάλου. Hæc Aristoteles non Sar- danapalo, sed Philoxeni tribuit. 615 Μηκίστερον. Coisl. et Val. μηκέστερον. METRICA VERSIO. In ventre pleno Cypris est, non in fame. Subtilem obesus venter haud mentem parit. Ventrem farina, melle vel dulci impleas, In ventris imo differet prorsus nihil. Cado effluenti quid juvat te infundere? At lurco venter navibus cursum dedit, Hominesque rabido Marte commisit ferus. Cunctasque in imum gurgitem labi dapes, Charas gulosis, non dapes tamen amplius, Lebete veluti quopiam ex vilissimo, Dixit profecto Cercidas scite admodum, Finem helluonum, cum sale ipse viveret, Ipsumque luxum conspuens, salsum velut. Quis non probarit, debito quod luxui B Quandoque dixit quispiam : < Ne adaugeas Vincla tua, sævam et belluam magis asperes. ▸ Quale autem et illud, quod suam carnem alloquens Stoicus, ut alter alterum, dixit : « Tibi Quid, misera pellis, debeo? Te ut nutriam ? Abunde panis frustulum est. Potum petis ? Aquam aut acetum dabimus, ut pellas sitim. At ista forte non petis, verum dapes Gratas palato, pocula et dulcis meri ? Non ista, restim sed tibi lubens dabo. > Noune ista longe præferenda luxui Sardanapali, splendidus qui copiis Opum, maloque perditus luxu, grue Optabat esse longius guttur sibi̟
PG 37:670πολλάκι δ’ αὖτε Αὐγασάμην θεότητος ἁγνὸν φάος, ἀλλὰ μέσον τι Ἦλθε νέφος, κρύφθη δὲ σέλας μέγα, καί μ’ ἐδάϊξεν, Ὡς φύγεν ἐγγὺς ἐόντα. Τίς ὁ φθόνος; ἢ ποθέεσθαι Αἰὲν ἐμοὶ ποθέει θνητοῦ νόμος, ἢ τόδ’ ἄμεινον Ἔστιν ἐμοὶ, μόχθῳ μὲν ἑλεῖν, μόχθῳ δὲ φυλάξαι, Τοῦτο γὰρ ἔμπεδόν ἐστιν, ὃ νοῦς κάμε. Πολλάκι δ’ αὖτε Ἐσθλοῦ τ’ ἠδὲ κακοῖο διάκρισιν ἐχθρὸς ἄμερσεν, Ὡς θὴρ κερδαλέος τις ἐπ’ ἴχνεσιν ἴχνια βάλλων, Ὥς κεν θηρητῆρα καλοῦ πλάξειε δόλοισιν. Ἄλλοτι σὰρξ μὲν ἄνωξεν ἐμοὶ φίλον, ἄλλο δ’ ἐφετμὴ, Ἄλλο Θεὸς, φθόνος ἄλλο, χρόνος τὸ μὲν, ἄλλο τι δ’ αἰών. Ἔρδω δ’, ὃ στυγέω, καὶ ἀμφιγέγηθα κακοῖσι. Καὶ γελόω μόρον αἰνὸν ἐνὶ σπλάγχνοισιν ἐμοῖσι, Σαρδάνιον, κακόχαρτον, ἐπεὶ καὶ τερπνὸς ὄλεθρος. Νῦν χθαμαλὸς, νῦν αὖτε μετήορος· ὕβριν ἀτίζων Σήμερον, ὑβριστὴς δ’ ἄρ’ ἐς αὔριον· ἄλλος ἐν ἄλλοις Καιροῖς, πουλυπόδης τις ἐειδόμενος χρόα πέτραις· Δάκρυα θερμὰ χέων, ἡ δ’ οὐ συνέρευσεν ἁμαρτάς. Καὶ τὰ μὲν ἐξεκένωσα, τὰ δ’ ἔνδοθεν αὖθις ἀγείρω Ἄλλαις ἀμπλακίῃσιν, ἄκους δέ τε φάρμακα ῥίψα. Σάρκεσι παρθένος εἰμὶ, καὶ εἰ φρεσὶν, οὐ σάφα οἶδα.
PG 37:675Αἰδὼς ὄμμ’ ἐκάλυψε, νόος δ’ ἀνένευσεν ἀναιδὴς, Ὀξυφαὴς ξείνοισι κακοῖς, ἰδίοις δέ τ’ ἀφεγγής. Οὐράνιος μύθοισιν, ἐπιχθόνιος πραπίδεσσιν Εἰμὶ, γαληνιόων τε, καὶ εὔδιος· εἰ δ’ ἄρ’ ἀήτης Καὶ τυτθὸς πνεύσειεν, ἀνίσταμαι οἰδαλέοισι Κύμασιν, οὐδ’ ἀπέληξε ῥόθος πάρος, ἠὲ γενέσθαι Νηνεμίην. Τῆμος δὲ πεσεῖν χόλον, οὐ μέγα θαῦμα. Πολλάκι δ’ εὐδρομέοντα σὺν ἐλπωρῇσιν ἀρίσταις, Ἤδη καὶ μεσάτης ἀρετῆς ὑπερεκτείνοντα, Ἐξαπίνης παλίνορσον ὑπὸ προπόδεσσιν ἔθηκεν, Ὥς τε κατὰ ψαμάθοιο φέρων πόδα λοίγιος ἐχθρὸς, Κλεπτομένης προπάροιθεν ὑπ’ ἴχνεσιν ἀστατέουσιν· Αὖθις ἀνέρχομ’ ἔγωγε, καὶ ἔμπαλιν ἔρχομ’ ὀπίσσω. Πλεῖον ἔτ’ ἢ τοπάροιθε δυσάμμορος, αἰὲν ὁδεύων, Αἰὲν ἔχων μέγα τάρβος, ἔβην μόγις, ὦκα δ’ ὄλισθον. Μακρός μοι βίος ἐστὶ, καὶ οὐκ ἐθέλω βιότοιο Λύσιν, ἄκος ποθέων, ἄκος δέ τε τῆλ’ ἀπ’ ἐμεῖο, Ἤμασι πλειοτέροισι πλέον κακότητος ἀγείρων. Τοὔνεκεν ἡμετέρῃ γενεῇ τόδε δόγμα πεπήχθω· Πρώτη μὲν Τριάδος καθαρὴ φύσις· αὐτὰρ ἔπειτα, Ἀγγελική· τριτάτη δ’ ἄρ’ ἐγὼ βροτὸς, ἀμφιτάλαντος, Μεσσηγὺ ζωῆς τε καὶ ἀργαλέου θανάτοιο Ἑστηὼς, ἐρίδωρον ἔχων τέλος, ἀλλ’ ἐπίμοχθον, Εἰ καὶ μικρὸν ἔῳξα κακοῦ βιότοιο θύρετρα.
729 SECTIO II. POEMATA MORALIA. 780 “Α μοι δοκοῦσι καὶ φύσεως νικᾷν νόμους, 675 Ζήλου φέροντος ἄχρις εκτόπων ὁδῶν. Τί ταῦτα; Τοῦ Λεὼ δὲ σὺ θαυμάζεις κόρας, Τὰς τῶν ᾿Αθηνῶν προσφαγείσας ἀσμένως, Μενοικέως τε τὴν πρόθυμον εἰσφορὰν, Θηβῶν ὑπερθανόντος ὡς σώσῃ πόλιν· 680 Κλεομβρότου τε τοῦ σοφοῦ τὸ τίμιον Πήδημ᾽ ἀφ᾽ ὕψους, ὡς ἀπέλθοι σώματος, Ἐπεὶ Πλάτωνος τῷ περὶ ψυχῆς λόγῳ Πεισθεὶς, ἔρωτι λύσεως κατεσχέθη. Λέγεις Επικτήτου τε τὸ κλασθεν σκέλος, 685 Πριν ή τι ῥῆξαι ῥῆμα δοῦλον τῆς βίας· Εἶναι γάρ, εἶναι τ' ἀνδρὸς, ὡς ἀκούομεν, Τὸ σῶμα δοῦλον, τὸν τρόπον δ᾽ ἐλεύθερον· Α Πτισμόν τ' ἐν ὅλμῳ τῶν ᾿Αναξάρχου χερῶν, Ὡς οὐ παρόντος, καὶ κελεύοντος σφοδρῶς 690 Πτίσσειν τὸν αὐτοῦ θύλακον, αὐτὸν γὰρ μένειν Απτιστον, ὅστις ἐστὶν, οὐχ ὁρώμενον· Καὶ Σωκράτους το κώνειον, φιλοτησίαν Ξένην τοσοῦτον ἡδέως ἑσπωμένην. Σὺ ταῦτ' ἐπαινεῖς; καί τι κἀγὼ, πλὴν ὅσον 695 Ἐν τοῖς ἀφύκτοις ἦταν ἀνδρεῖοι κακοῖς· Τοῖς γὰρ θέλουσιν οὐχ ὁρῶ σωτηρίαν. Ἐντεῦθεν ἐλθὲ πρὸς πάλην τὴν ἔνθεον Ἐμῶν ἀθλητῶν, καί σε δινείτω φόβος, Τούτων ἀκούοντά τε καὶ μεμνημένον· 700 Οίοις ὅσοις τε κινδύνοις ηὐξήσαμεν Χριστοῦ τὸ σεπτὸν καὶ νέον μυστήριον, Quæ quidem mihi videntur naturæ leges superare, 675 Fervore usque ad inusitatas vias ferente. Sed quidnam hæc ? Tu Lei admiraris puellas, Libenter pro Athenis mactatas, Et Menæcii voluntariam devotionem Pro Thebis mortui, ut urbem servaret, 680 Et sapientis Cleombroti præclarum Ex alto saltum, ut corpore abscederet, Postea quam Platonis de anima libro Perculsus, amore dissolutionis correptus est. Narras Epicteti fractum crus, antequam 685 Vox ulla, doloris vi cogente, erumperet. Erat enim hujus hominis, ut discimus, Servum corpus, mores autem ingenui. Contusas etiam in mortario Anaxarchi manus, Quasi ille non adesset ; imo cum juberet vehementer 690 Contundi saccum suum : se enim manere Intactum, ut qui oculis, quis sit, non cernatur. Socratis etiam cicutam, ejusque miram Propinationem, tam libenter à se haustam. Hæc tu laudas? ac ipse etiam laudo ; sed tamen 695 In malis inevitabilibus fortes fuere ; Neque enim salutem volentibus relictam video. 450-451 Hinc te transfer ad certamen divinum Athletaruin meorum, et contremisce, Hæc audiens et in memoriam revocans, 700 Quot et quantis periculis obeundis auxerimus Christi venerabile ac novum mysterium, 674 Δοκοῦσι. Coisl. δοκεῖ καί. Vat. ἐμοὶ δοκεῖ. 675 Εκτόπων. Ad inauditas usque vitæ rationes, absonas. έξεστραμμένων. Ηesych... Suid. 677 Προσφαγείσας. Ita Coisl. et Vat. Leos, Or- phei filius, ut Atticam universam gravissima fame levaret, tres filias virgines mactandas tradidit, quod hoc unum depellendo morbo remedium ora- culo ostensum esset. In cujus beneficii memoriam monumentum ab Atheniensibus erectum est, quod Leochorium appellarunt. Edit. προσφιγείσας. 678 Μενοικέως. Vid. tom. I, pag. 109. 687 Τὸ σῶμα δοῦλον. Non Epicteti ipsius, ut in- terpretatur Billius, hæc sunt verba, sed de illo dicta. 692 Φιλοτησίαν. Philotesia est, ait Billius, amica quædam ad bibendum invitatio. Novam autem So- cratis philotesiani vocat, eo quod Socrates cicutæ poculum bibiturus dixisse feratur: Propino pul- chro Critiæ, qui quidem in eum fuerat teterrimus, ut scribit Tullius. 693 Τοσοῦτον. Ita Coisl. Edit. τοσούτων. METRICA VERSIO. Natura leges habeat adversas licet, Zelo ferente prorsus insuetam ad vitam. Quidnam hæc? Lei tu filias laude evebis, Subiere quæ pro gente Cecropia necem ; Seque offerentem non pigro morti pede, Thebis salutem quo daret, Menaceum: Cleombrotumque, sponte qui, dum corpore Exire gestis, se dedit præceps neci, Postquam Platonis quopiam inductus libro, Amore mortis captus est magno illico. Crus fractum Epicteto insuper narras prius, Quam vi doloris ederet verbum indecens. Namque asserebat ille, sic accepimus, Servum esse corpus, liberam at mentem suam. B Tusas recenses tu quoque Anaxaṛchi manus, Ut si abfuisset, namque utrem suum acriter Tundi jubebat: quippe se illæsum interim Manere : nec enim, quis sit, oculis conspici. Laudas cicutam Socratis, philotesiam Insolitam, ab illo pectore exhaustam impigro⋆ Tune ista laudas ? laudo et ego; verum in malis, Quæ non dabatur fugere, constantes erant ; Nam spes salutis nulla erat, vellent licet. Hinc ad palæstram transcas sacram velim Pugilum meorum: teque corripiat tremor, Hæc audientem, et mente volventem, quibus Quantisque fortes auximus periculis Christi verendum ac novum mysterium :
Chapter XVIII: On the genealogy of ChristXVIII: De Christi genealogia
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 37:678Ὧδε Θεὸς γὰρ ἄνωξεν ἐμῆς φρενὸς ἔμμεν’ ἄεθλον. Κεῖνος δ’ ἐστὶν ἄριστος, ὃς ἐν πλεόνεσσι κακοῖσι Βαιὰ φέρει κακίης ἰνδάλματα, καὶ πρὸς ἄναντες Σπεύδει σὺν μεγάλοιο Θεοῦ χερὶ, θερμὸν ἔρωτα Τῆς ἀρετῆς φορέων, κακίης δέ τε νῶτα διώκων. Ὥς τε ῥόος ποταμοῖο βιώμενος ἄλλο ῥέεθρον Τρηχαλέον, θολερόν τε καὶ ἄγριον, εἰ δὲ μιγείη, Κρύπτων πλειοτέρῳ καθαρῷ ῥόον ἰλυόεντα· Ἥδ’ ἀρετὴ πλεκτοῖο, τὸ δὲ πλέον οὐρανιώνων. Εἰ δέ τις ἐνθάδ’ ἐὼν Θεὸν ἔδρακεν, ἢ πρὸς ἄνακτα Ἔδραμε σάρκα βαρεῖαν ἐς οὐρανὸν ἔνθεν ἀείρας, Τοῦτο Θεοῦ γέρας ἐστί. Βροτοῖς δέ τε μέτρ’ ἐπικείσθω. Εἰ δ’ ἄγε τοι καὶ τοῦτον ἐγὼ λόγον ἐν φρεσὶ θήσω, Πῶς κεν τῆς μεγάλης ἀρετῆς ἐπὶ τέλσον ἵκηαι, Ἣ μούνη καθαρῷ καθαρὸν θύος. Οὐ μὲν ὀί̈ω Ἐνθάδε. Πουλύχοος γὰρ ἐπ’ ὄμμασιν ἐνθάδε καπνός· Στέργω δ’, εἴ κεν ἔπειτα λίπω κακὰ δακρυόεντα. Οὐκ οἶον μεγάλοιο Θεοῦ τότε δῶρον ἐτύχθη, Εἰκόνα περ τίοντος, ἐπεὶ καὶ σεῖο μενοινῆς, Οὔτε σέο φρενὸς οἶον, ἐπεὶ καὶ κρείσσονος ἀλκῆς, Ὡς οὐδ’ ὄψις ἔμοιγε μόνη θηήσατο λευστὰ, Καὶ μάλα δερκομένη περ, ἑκὰς μεγάλου Φαέθοντος· Αὐτὸς δ’ ὄμματ’ ἔλαμψε, καὶ ὄμμασιν αὐτὸς ἐφάνθη.
753 SECTIO II. POEMATA MORALIA. 730 Ἑνὸς, κακῶς σώζοντος ἐξ ἀρνήσεως. Θεὸς γάρ ἐστιν ἐν βραχεῖ τὸ κείμενον· Ον περ προδοῦσιν, ἄλλον οὐκ ἔστιν λαβεῖν. Τί δεῖ λόγων μοι πλειόνων ; ἆρον κύκλῳ Τὴν ὄψιν, ἄθρει τὴν ὅλην οἰκουμένην 735 Οσην κατέσχε νῦν λόγος σωτήριος, Δήσας Θεῷ τε καὶ πάθει μεμιγμένος, Μίξιν ξένην τε καὶ Θεοῦ πόῤῥω νόμων· Ταύτην καταστράπτουσιν ὥσπερ ἀστέρες Σχεδόν τι πᾶσαν αἰθρίοις αὐγάσμασιν, 740 Υψωρόφοις θρόνοις τε καὶ διδάγμασιν, Αθροίσμασίν τε καὶ δρόμοις πανεστίοις, Ὑμνῳδίαις τε τῶν πόνων ἐπαξίαις, Α Οἱ τοῦ σφαγέντος ευκλεεῖς νικηφόροι. Τοσοῦτον δ᾽ ἐστὶν τῆς ἀθλήσεως σέβας, 745 Ὡς καὶ κόνιν βραχείαν, ή τι λείψανο Ὀστῶν παλαιῶν, ἢ τριχών μικρὸν μέρος, Η καὶ ῥακώματ', ἤ τι καὶ ῥαντισμάτων Σημεῖον, ἀρχεῖν εἰς ὅλου τιμήν ποτε. Καὶ κλῆσιν ἔγνων, ἔστιν ὧν ἀλείψανον, 750 Τόποις δοθεῖσαν ἀνθ᾽ ὅλου τοῦ μάρτυρος, Ἰσχύν τ' ἴσην λαβοῦσαν, ὦ τοῦ θαύματος! Σώζειν γὰρ οἶμαι καὶ τὸ μεμνῆσθαι μόνον. Τί δ' εἰ λέγοιμι καὶ νόσων καὶ δαιμόνων Κάθαρσιν ἔνθεν ἄπιστον, ἄχρι σημάτων, 755 "Α σωμάτων ποτ' ἠξιώθη τιμίων, 730 Unicus malam neganti salutem conciliel. Quod enim agitur, ut verbo dicam, Deus est, Quem qui prodiderunt, alium consequi non possunt. Quid pluribus verbis opus est? tolle undique Oculos, intuere orbem universum, 735 452-453 Quem nunc occupat salutaris doctrina, Postquam eum colligavit Deo et passioni, Quæ mistio nova est, et a Dei legibus abhorrens; Hunc orbem illustrant, velut astra, Pene universum splendidis fulgoribus, 740 Excelsisque thronis, et doctrinæ institutionibus, Coetibusque et frequentissimis concursibus, Ac hymnorum cantibus, qui laboribus digni sunt, Illius qui occisus est inclyti martyres. Tanta autem est suscepti certaminis veneratio, 745 Ut minutus pulvis, aut reliquiæ Veterum ossium, aut exigua capillorum particula, Aut panni, aut sanguinis aliquid aspersione Signatum, sufficiant nonnunquam ad totius cultum. Scio nomen sine reliquiis inditum esse 750 Nonnullis locis, totius martyris loco, Vimque eamdem habuisse, o miraculum! Saluti enim est, opinor, vel tantum reminisci. Quid si dixerim a morbis et dæmonibus Expurgationem incredibilem inde profectam, cujus vis ad usque sepulcra, 755 Quæ aliquando venerandis dignata sunt corporibus, 731 Θεὸς γάρ ἐστιν, Deus est enim, ut paucis dicam, id quod nobis propositum est. 736 Δήσας. Vinciens Deo et passioni Christo scili- cet, qui Deus est et idem homo, per cujus divinitatem et passionem salus nobis collata est. Hunc esse Gre- gorii sensum probat quod sequitur : quæ mistio nova, etc. Leuv. Deo ei morbo; hoc est, inquit in nota, auxilio divino et humanæ infirmitati. Nani robur meum, inquit, in infirmitate perficitur. Ex scholio Græco. 739 Αἰθρίοις αὐγάσμασιν. Ita Coisl. Edit. al- θρίοις τε βήμασιν. Quod sic exponit Combef. Ejusmodi sacrariis quæ serenum referunt cœlum…… Locus est altaris, inquit, et Sancta sanctorum, ubi res sacra peragitur; quasi @thereis. Addit Combef. 736 jungendum ύψωρόφοις cum. βήμασιν quæ sic alte fa- stigiata Christiani rerum polientes, tanti sacrificii religione ambitiose exstruxerunt. 741 Δρόμοις πανεστίοις. Ad quos totæ familiæ, genus omne et ætas confluebant. - 744 Αθλήσεως. Ita Coisl. et Vat. Edit. άλη- θείας. Hinc Billius male: Venerationi tamque magnæ est veritas, quod correctum Italicis distinxi- mus. CAILLAU. 749 Κλῆσιν ἔγνων, ἔστιν ὧν ἀλείψανον. lta Coisl. Leur. ita legisse videtur. Edit. κλῆσιν, ἔστιν ἅγιον τὸ λείψανον. 751 Ἰσχύν τ' ϊσην. Ita Coisl. Edit. τὴν ἰσχύν ἴσην. METRICA VERSIO. Deum abnegantis, consulat vitæ ut male. De quo agitur etenim, multa ne dican, est Deus Quem cum negaro, consequi haud licet alterum. Quid plura? visus tolle per gyrum tuos, Orbemque totum cerne, quantum nunc tenet Ille occupatum sermo, quo venit salus, Nos per Deunique, perque cruciatum ligans, Mistura mira, legibus procul et Dei. Hunc pene totum clara per sacraria, Thronos et altos, perque doctrinam piam, Cœtusque, sanctæ plebis et cursus leves, Dignasque laudes maximis laboribus, Fulgore complent, siderum in morem, illius, : B Mactatus est qui, martyres clarissimi. Quin fulget almi tanta laus certaminis, Exiguus etiam pulvis ut, vel ossium Particula veterum quæpiam, aut paulum comæ, Vestesve, sparsi aut sanguinis quædam notæ, Cultum parem habeant, atque corpus integrum Locisque nomen martyris solum inditum Novi quibusdam, martyris loco integri, Habuisse prorsus vim parem (o miraculum): Meminisse nam vel martyrum solum, ut reor, Affert salutem. Quid febres ac dæmones Mirum hinc fugatos in modum recenseam ? Quin et sepulcra, sacra, ubi olim corpora
Δοιαὶ μὲν μεγάλοιο Θεοῦ πρὸς κρείσσονα μοῖραι, Πρώτη θ’ ὑστατίη τε, ἴη δέ τε καὶ παρ’ ἐμοῖο. Κεῖνος δεκτὸν ἔθηκε καλοῦ, καὶ κάρτος ὀπάζει. Αὐτὸς δ’ ἐν μεσάτῳ σταδιηδρόμος οὐ μάλ’ ἐλαφρὸς Ἔρχομαι, οὐκ ἀγέραστος, ἐν ἅλμασι κῶλα τιταίνων Χριστὸν ἔχων πνοιὴν, Χριστὸν σθένος, ὄλβον ἀγητὸν, Ὅς με καὶ ὠπήεντα καὶ εὐδρομέοντα τίθησι. Κείνου δ’ ἐκτὸς, ἅπαντες ἐτώσια παίγνια θνητοὶ, Καὶ νέκυες ζώοντες, ὀδωδότες ἀμπλακίῃσιν. Οὐδὲ γὰρ ἠέρος ἐκτὸς ἴδες πωτώμενον ὄρνιν, Οὐδὲ μὲν ὕδατος ἐκτὸς ἁλίδρομος ἔπτατο δελφίς. Ὣς οὐδὲ Χριστοῖο δίχα βροτὸς ἴχνος ἀείρει. Τῷ μή μοι λίην μεγαλίζεο, μηδ’ ἐπὶ σεῖο Κάρτος ἔχειν πραπίδεσσι, καὶ εἰ μάλα πάνσοφος εἴης. Μηδέ τιν’ εἰσορέων χθαμαλώτερον ὑψός’ ἀερθῇς, Ὡς πάντων κρατέων, καὶ τέρματος ἆσσον ἐλαύνων. Τέρματος ἐντὸς ἔμεινεν, ὃς οὐκ ἴδε τέρμα πορείης. Λίην μὴ τρομέειν, λίην δέ τε μὴ βλεμεαίνειν. Εἰς γῆν ὕψος ἔθηκεν, ἐς οὐρανὸν ἐλπὶς ἄειρε, Καί ῥ’ ὑπεροπλίῃσι Θεὸς κοτέει μεγάλῃσι. Μάρπτε τὸ μὲν χείρεσσι, τὸ δ’ ἔλπεο, τῷ δ’ ὑπόεικε· Καὶ τὸ σαοφροσύνης, μέτρ’ ἴδμεναι ἧς βιοτῆτος.
753 SECTIO II. POEMATA MORALIA. 730 Ἑνὸς, κακῶς σώζοντος ἐξ ἀρνήσεως. Θεὸς γάρ ἐστιν ἐν βραχεῖ τὸ κείμενον· Ον περ προδοῦσιν, ἄλλον οὐκ ἔστιν λαβεῖν. Τί δεῖ λόγων μοι πλειόνων ; ἆρον κύκλῳ Τὴν ὄψιν, ἄθρει τὴν ὅλην οἰκουμένην 735 Οσην κατέσχε νῦν λόγος σωτήριος, Δήσας Θεῷ τε καὶ πάθει μεμιγμένος, Μίξιν ξένην τε καὶ Θεοῦ πόῤῥω νόμων· Ταύτην καταστράπτουσιν ὥσπερ ἀστέρες Σχεδόν τι πᾶσαν αἰθρίοις αὐγάσμασιν, 740 Υψωρόφοις θρόνοις τε καὶ διδάγμασιν, Αθροίσμασίν τε καὶ δρόμοις πανεστίοις, Ὑμνῳδίαις τε τῶν πόνων ἐπαξίαις, Α Οἱ τοῦ σφαγέντος ευκλεεῖς νικηφόροι. Τοσοῦτον δ᾽ ἐστὶν τῆς ἀθλήσεως σέβας, 745 Ὡς καὶ κόνιν βραχείαν, ή τι λείψανο Ὀστῶν παλαιῶν, ἢ τριχών μικρὸν μέρος, Η καὶ ῥακώματ', ἤ τι καὶ ῥαντισμάτων Σημεῖον, ἀρχεῖν εἰς ὅλου τιμήν ποτε. Καὶ κλῆσιν ἔγνων, ἔστιν ὧν ἀλείψανον, 750 Τόποις δοθεῖσαν ἀνθ᾽ ὅλου τοῦ μάρτυρος, Ἰσχύν τ' ἴσην λαβοῦσαν, ὦ τοῦ θαύματος! Σώζειν γὰρ οἶμαι καὶ τὸ μεμνῆσθαι μόνον. Τί δ' εἰ λέγοιμι καὶ νόσων καὶ δαιμόνων Κάθαρσιν ἔνθεν ἄπιστον, ἄχρι σημάτων, 755 "Α σωμάτων ποτ' ἠξιώθη τιμίων, 730 Unicus malam neganti salutem conciliel. Quod enim agitur, ut verbo dicam, Deus est, Quem qui prodiderunt, alium consequi non possunt. Quid pluribus verbis opus est? tolle undique Oculos, intuere orbem universum, 735 452-453 Quem nunc occupat salutaris doctrina, Postquam eum colligavit Deo et passioni, Quæ mistio nova est, et a Dei legibus abhorrens; Hunc orbem illustrant, velut astra, Pene universum splendidis fulgoribus, 740 Excelsisque thronis, et doctrinæ institutionibus, Coetibusque et frequentissimis concursibus, Ac hymnorum cantibus, qui laboribus digni sunt, Illius qui occisus est inclyti martyres. Tanta autem est suscepti certaminis veneratio, 745 Ut minutus pulvis, aut reliquiæ Veterum ossium, aut exigua capillorum particula, Aut panni, aut sanguinis aliquid aspersione Signatum, sufficiant nonnunquam ad totius cultum. Scio nomen sine reliquiis inditum esse 750 Nonnullis locis, totius martyris loco, Vimque eamdem habuisse, o miraculum! Saluti enim est, opinor, vel tantum reminisci. Quid si dixerim a morbis et dæmonibus Expurgationem incredibilem inde profectam, cujus vis ad usque sepulcra, 755 Quæ aliquando venerandis dignata sunt corporibus, 731 Θεὸς γάρ ἐστιν, Deus est enim, ut paucis dicam, id quod nobis propositum est. 736 Δήσας. Vinciens Deo et passioni Christo scili- cet, qui Deus est et idem homo, per cujus divinitatem et passionem salus nobis collata est. Hunc esse Gre- gorii sensum probat quod sequitur : quæ mistio nova, etc. Leuv. Deo ei morbo; hoc est, inquit in nota, auxilio divino et humanæ infirmitati. Nani robur meum, inquit, in infirmitate perficitur. Ex scholio Græco. 739 Αἰθρίοις αὐγάσμασιν. Ita Coisl. Edit. al- θρίοις τε βήμασιν. Quod sic exponit Combef. Ejusmodi sacrariis quæ serenum referunt cœlum…… Locus est altaris, inquit, et Sancta sanctorum, ubi res sacra peragitur; quasi @thereis. Addit Combef. 736 jungendum ύψωρόφοις cum. βήμασιν quæ sic alte fa- stigiata Christiani rerum polientes, tanti sacrificii religione ambitiose exstruxerunt. 741 Δρόμοις πανεστίοις. Ad quos totæ familiæ, genus omne et ætas confluebant. - 744 Αθλήσεως. Ita Coisl. et Vat. Edit. άλη- θείας. Hinc Billius male: Venerationi tamque magnæ est veritas, quod correctum Italicis distinxi- mus. CAILLAU. 749 Κλῆσιν ἔγνων, ἔστιν ὧν ἀλείψανον. lta Coisl. Leur. ita legisse videtur. Edit. κλῆσιν, ἔστιν ἅγιον τὸ λείψανον. 751 Ἰσχύν τ' ϊσην. Ita Coisl. Edit. τὴν ἰσχύν ἴσην. METRICA VERSIO. Deum abnegantis, consulat vitæ ut male. De quo agitur etenim, multa ne dican, est Deus Quem cum negaro, consequi haud licet alterum. Quid plura? visus tolle per gyrum tuos, Orbemque totum cerne, quantum nunc tenet Ille occupatum sermo, quo venit salus, Nos per Deunique, perque cruciatum ligans, Mistura mira, legibus procul et Dei. Hunc pene totum clara per sacraria, Thronos et altos, perque doctrinam piam, Cœtusque, sanctæ plebis et cursus leves, Dignasque laudes maximis laboribus, Fulgore complent, siderum in morem, illius, : B Mactatus est qui, martyres clarissimi. Quin fulget almi tanta laus certaminis, Exiguus etiam pulvis ut, vel ossium Particula veterum quæpiam, aut paulum comæ, Vestesve, sparsi aut sanguinis quædam notæ, Cultum parem habeant, atque corpus integrum Locisque nomen martyris solum inditum Novi quibusdam, martyris loco integri, Habuisse prorsus vim parem (o miraculum): Meminisse nam vel martyrum solum, ut reor, Affert salutem. Quid febres ac dæmones Mirum hinc fugatos in modum recenseam ? Quin et sepulcra, sacra, ubi olim corpora
Ἶσόν τι κακόν ἐστιν ἀπ’ ἐλπίδος ἐσθλὰ τίθεσθαι, Καὶ μέγα θάρσος ἔχειν, ὡς εὐπετὲς ἔμμεν’ ἄριστον. Ἀμφοτέρως κεν ὁδοῖο κακὴν στάσιν ἐν φρεσὶ θείης. Αἰεί σοι τὸ βέλεμνον ἐπίσκοπον ἐν χερὶ κείσθω· Μηδὲν ὑπερπέμπειν Χριστοῦ μεγάλοιο ἐφετμῆς, Μηδὲ μὲν ἐντὸς ἄγειν· ἀβλὴς σκοπὸς ἀμφοτέρωθεν. Πολλάκι καὶ τὸ περισσὸν ἀχρήϊον, εὖτε νέοιο Κύδεος ἱμείροντες, ὑπέρτονα τοξεύοιμεν. Ἢν μεγαλοφρονέῃς, μνήσω ς’ ὅθεν ἐς βίον ἦλθες, Τίς μὲν ἔης τοπάροιθε, τίς ἐν σπλάγχνοισιν ἐκεύθου, Τίς δ’ ἄρ’ ἔσῃ μετέπειτα, κόνις, καὶ σητὸς ἐδωδὴ, Μηδὲν ἀκιδνοτάτοιο φέρων πλέον ἐν νεκύεσσιν. Ἢν χθαμαλοφρονέῃς, πλάσμα Χριστοῖο τέτυξαι, Καὶ πνοὴ, μοίρη τε σεβάσμιος, ἔνθεν ἐπήχθης, Οὐράνιος, χθόνιος, τυκτὸς Θεὸς, ἔργον ἄληστον, Τοῖς Χριστοῦ παθέεσσιν ἐς ἄφθιτον εὖχος ὁδεύων. Τοὔνεκα μὴ σάρκεσσι χαρίζεο, μὴ τὰ περισσὰ Τοῦδε βίου φιλέειν, νηὸν δέ τε λῴονα τεύχειν. Νηὸς γὰρ μεγάλοιο Θεοῦ βροτὸς, ὅνπερ ἔτευξε Κινύμενος γαίηθεν, ἐς οὐρανὸν αἰὲν ὁδεύων. Τόν περ ἐγὼ κέλομαί σε θυώδεα πᾶσι φυλάσσειν Ἔργμασιν ἠδὲ λόγοισιν, ἀεὶ Θεὸν ἐντὸς ἔχοντα, Αἰὲν ἄριστον ἐόντα, ἐτήτυμον, οὐ δοκέοντα.
753 SECTIO II. POEMATA MORALIA. 730 Ἑνὸς, κακῶς σώζοντος ἐξ ἀρνήσεως. Θεὸς γάρ ἐστιν ἐν βραχεῖ τὸ κείμενον· Ον περ προδοῦσιν, ἄλλον οὐκ ἔστιν λαβεῖν. Τί δεῖ λόγων μοι πλειόνων ; ἆρον κύκλῳ Τὴν ὄψιν, ἄθρει τὴν ὅλην οἰκουμένην 735 Οσην κατέσχε νῦν λόγος σωτήριος, Δήσας Θεῷ τε καὶ πάθει μεμιγμένος, Μίξιν ξένην τε καὶ Θεοῦ πόῤῥω νόμων· Ταύτην καταστράπτουσιν ὥσπερ ἀστέρες Σχεδόν τι πᾶσαν αἰθρίοις αὐγάσμασιν, 740 Υψωρόφοις θρόνοις τε καὶ διδάγμασιν, Αθροίσμασίν τε καὶ δρόμοις πανεστίοις, Ὑμνῳδίαις τε τῶν πόνων ἐπαξίαις, Α Οἱ τοῦ σφαγέντος ευκλεεῖς νικηφόροι. Τοσοῦτον δ᾽ ἐστὶν τῆς ἀθλήσεως σέβας, 745 Ὡς καὶ κόνιν βραχείαν, ή τι λείψανο Ὀστῶν παλαιῶν, ἢ τριχών μικρὸν μέρος, Η καὶ ῥακώματ', ἤ τι καὶ ῥαντισμάτων Σημεῖον, ἀρχεῖν εἰς ὅλου τιμήν ποτε. Καὶ κλῆσιν ἔγνων, ἔστιν ὧν ἀλείψανον, 750 Τόποις δοθεῖσαν ἀνθ᾽ ὅλου τοῦ μάρτυρος, Ἰσχύν τ' ἴσην λαβοῦσαν, ὦ τοῦ θαύματος! Σώζειν γὰρ οἶμαι καὶ τὸ μεμνῆσθαι μόνον. Τί δ' εἰ λέγοιμι καὶ νόσων καὶ δαιμόνων Κάθαρσιν ἔνθεν ἄπιστον, ἄχρι σημάτων, 755 "Α σωμάτων ποτ' ἠξιώθη τιμίων, 730 Unicus malam neganti salutem conciliel. Quod enim agitur, ut verbo dicam, Deus est, Quem qui prodiderunt, alium consequi non possunt. Quid pluribus verbis opus est? tolle undique Oculos, intuere orbem universum, 735 452-453 Quem nunc occupat salutaris doctrina, Postquam eum colligavit Deo et passioni, Quæ mistio nova est, et a Dei legibus abhorrens; Hunc orbem illustrant, velut astra, Pene universum splendidis fulgoribus, 740 Excelsisque thronis, et doctrinæ institutionibus, Coetibusque et frequentissimis concursibus, Ac hymnorum cantibus, qui laboribus digni sunt, Illius qui occisus est inclyti martyres. Tanta autem est suscepti certaminis veneratio, 745 Ut minutus pulvis, aut reliquiæ Veterum ossium, aut exigua capillorum particula, Aut panni, aut sanguinis aliquid aspersione Signatum, sufficiant nonnunquam ad totius cultum. Scio nomen sine reliquiis inditum esse 750 Nonnullis locis, totius martyris loco, Vimque eamdem habuisse, o miraculum! Saluti enim est, opinor, vel tantum reminisci. Quid si dixerim a morbis et dæmonibus Expurgationem incredibilem inde profectam, cujus vis ad usque sepulcra, 755 Quæ aliquando venerandis dignata sunt corporibus, 731 Θεὸς γάρ ἐστιν, Deus est enim, ut paucis dicam, id quod nobis propositum est. 736 Δήσας. Vinciens Deo et passioni Christo scili- cet, qui Deus est et idem homo, per cujus divinitatem et passionem salus nobis collata est. Hunc esse Gre- gorii sensum probat quod sequitur : quæ mistio nova, etc. Leuv. Deo ei morbo; hoc est, inquit in nota, auxilio divino et humanæ infirmitati. Nani robur meum, inquit, in infirmitate perficitur. Ex scholio Græco. 739 Αἰθρίοις αὐγάσμασιν. Ita Coisl. Edit. al- θρίοις τε βήμασιν. Quod sic exponit Combef. Ejusmodi sacrariis quæ serenum referunt cœlum…… Locus est altaris, inquit, et Sancta sanctorum, ubi res sacra peragitur; quasi @thereis. Addit Combef. 736 jungendum ύψωρόφοις cum. βήμασιν quæ sic alte fa- stigiata Christiani rerum polientes, tanti sacrificii religione ambitiose exstruxerunt. 741 Δρόμοις πανεστίοις. Ad quos totæ familiæ, genus omne et ætas confluebant. - 744 Αθλήσεως. Ita Coisl. et Vat. Edit. άλη- θείας. Hinc Billius male: Venerationi tamque magnæ est veritas, quod correctum Italicis distinxi- mus. CAILLAU. 749 Κλῆσιν ἔγνων, ἔστιν ὧν ἀλείψανον. lta Coisl. Leur. ita legisse videtur. Edit. κλῆσιν, ἔστιν ἅγιον τὸ λείψανον. 751 Ἰσχύν τ' ϊσην. Ita Coisl. Edit. τὴν ἰσχύν ἴσην. METRICA VERSIO. Deum abnegantis, consulat vitæ ut male. De quo agitur etenim, multa ne dican, est Deus Quem cum negaro, consequi haud licet alterum. Quid plura? visus tolle per gyrum tuos, Orbemque totum cerne, quantum nunc tenet Ille occupatum sermo, quo venit salus, Nos per Deunique, perque cruciatum ligans, Mistura mira, legibus procul et Dei. Hunc pene totum clara per sacraria, Thronos et altos, perque doctrinam piam, Cœtusque, sanctæ plebis et cursus leves, Dignasque laudes maximis laboribus, Fulgore complent, siderum in morem, illius, : B Mactatus est qui, martyres clarissimi. Quin fulget almi tanta laus certaminis, Exiguus etiam pulvis ut, vel ossium Particula veterum quæpiam, aut paulum comæ, Vestesve, sparsi aut sanguinis quædam notæ, Cultum parem habeant, atque corpus integrum Locisque nomen martyris solum inditum Novi quibusdam, martyris loco integri, Habuisse prorsus vim parem (o miraculum): Meminisse nam vel martyrum solum, ut reor, Affert salutem. Quid febres ac dæmones Mirum hinc fugatos in modum recenseam ? Quin et sepulcra, sacra, ubi olim corpora
Chapter XIX: The twelve disciples of ChristXIX: Discipuli Christi duodecim
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 37:680Μὴ ναῦν μιλτοπάρῃον, ἐύ̈χροον, ἢ παρασήμοις Κάλλεσιν ἀστράπτουσαν ἄγειν ἐπὶ νῶτα θαλάσσης· Ἀλλ’ ἐσθλὴν γόμφοισιν, ἐύ̈πλοον, εὖ ἀραρυῖαν Χείρεσι ναυπηγοῖο, δι’ οἴδματος ὦκα φέρουσαν. Πᾶς μὲν ἴοι προπάροιθε, Θεοῦ δέ τε πάντες ἔχοισθε, Ὃς σοφὸς, ὃς σθεναρὸς, ὃς πλούσιος, ὅς τ’ ἐπιδευὴς, Ἕρματος ἀψεύστοιο. Πρυμνήσια κεῖθεν ἀνήφθω Πᾶσιν, ἐμοὶ δὲ μάλιστα, ὃς ἕζομαι ὑψιθόωκος, Λαὸν ἄγων θυέεσσι πρὸς οὐρανὸν, ᾧ τόσον ἄχθος Χριστὸν ἀτιμάζοντι μελαινομέναις πραπίδεσσιν, Ὁσσάτιον κλέος ἐσθλὸν ἐπὴν θεότητι πελάζω. Καὶ γὰρ δὴ μέτροισι Θεοῦ καὶ μέτρα βίοιο Ἕσπεται, ὡς δὲ μέτροισι βίου καὶ μέτρα Θεοῖο. Ὧδ’ ἄν μοι φρονέων, βίον ἔμπεδον ἐνθάδ’ ἐλαύνοις Ἐνθάδε καὶ μετέπειτα Θεοῦ σὺν ἀρείονι πομπῇ, Λυθέντος σκιόεντος ἐν ἤματι τοῦδε βίοιο. Ι. Περὶ ἀρετῆς. Πολλῶν ἀκούω, καὶ λέγοιμι μὴ μάτην, Ἀλλ’ ἔργον ἐστὶ τοῦ λόγου τὸ δεξιόν.
. ' 739 S. GREGORII THEOL. Τίς δ' οὐκ ἐπαινεῖ τῶν ᾿Αλεξάνδρου τόδε ; ὺς τὰς Δαρείου παῖδας ὡς ἡττημένου 820 Εἰς χεῖρας εἷλεν· εὐπρεπεῖς δ' εἶναι μαθών, Εἰς ὄψιν οὐκ ἐδέξατ'· εἶναι γὰρ κακοῦ, Τ᾿ ἀνδρῶν κρατήσανθ' ήσσον εἶναι παρθένων. Ταῦτ' ἐστι τῶν ἐμῶν μὲν οὐδὲν πλησίον· CARMINUM LIBER I. THEOLOGICA. Α Κακῶν βοηθῷ τοῦ κακοῦ κεχρημένος. Τίνων ἔρωτες, εἰπέ μοι, καὶ ἀῤῥένων ; Δεῖ γὰρ πλέον τι τοὺς θεοὺς ὑμῶν ἔχειν. 835 Τίνων Φρυγίσκοι μείρακες καὶ συμπόται, Ηδιστον νέκταρ οἰνοχοῦντες ἐκλύτως ; Αἰσχύνομαι γὰρ τοῖς Διὸς μυστηρίοις. Τίνων, γάμων κλοπαί τε καὶ δεσμῶν ὕβρεις ; Θέατρον αἰσχρὸν καὶ γέλως κεκλημένοις. 840 Πῶς πάντα ποιοῦσ᾽ αἱ γυναῖκες τὸν Δ.α. Ταῦρον, κεραυνὸν, κύκνον, ἄνδρα, θηρίον, Χρυσόν, δράκοντα, τὰς ἔρωτος ἐκστάσεις, Τὸν ὕπατόν τε καὶ κακίστων μήστορα ; Τίς ἡδονῶν δέσποιναν ἡγεῖται θεὸν, Ομως δ' ἐπαινῶ· καὶ πόθεν; λευκὴν ἰδεῖν 825 Μορφὴν ἐν Αἰθίοψιν, ἡλίκη χάρις. Ἢ καὶ θαλάσσης ἐν μέσῳ νάμα γλυκύ ! Ως δ' ἐν πονηροῖς καὶ κακοῖς διδάγμασιν, Ἔχειν τι σώφρον, ή μεγίστου θαύματος. ῶν γὰρ σεβάσματ' ἐστὶν ἐμπαθέστατα, 830 Τούτοις τὸ πάσχειν δηλαδὴ καὶ τίμιον. Καὶ γὰρ θεῶν τιν', οὗ τὸ πάθος, προΐσταται, 845 Βωμούς τ' ἐγείρει καὶ ναούς παθήμασι ; Quis non illud, inter alia, Alexandri laudet ? Is, cum filiæe Darii, quem vicerat, 820 In ejus manus venissent, ubi pulchras esse didicit, Noluit eas coram se introduci: pravi enim esse hominis Vinci a puellis, postquam viros superavit. Hæc ad meas res haud prope accedunt: Sed tamen laudo. Cur hoc ? quia albam cernere 825 Formam in Ethiopibus, quam jucundum, Aut dulcem in medio mari scaturiginem! Sic etiam inter prava vivendi præcepta, Casti aliquid habere, res est maxime mirabilis. Quorum enim dii libidinosissimi, 830 His profecto prave alici etiam honestum est. Nam qui sic afficitur, deorum aliquem vitii sui patronum constituit, Malum adjutorem mali asciscens. Quorumnam amores, dic mihi, etiam in masculos arserunt? Decet enim, ut plus aliquid, quam vos, dii habeant. 835 Quorum Phrygii juvenes et convive, Suavissimum nectar dissolute fundentes ? Pudet enim me Jovis mysteriorum. Quorumnam exstitere furta connubii et vinculorum ignominiæ? Tarpe spectaculum et risus his qui vocati fuerant. 840 Quomodo Jovem mulieres in omnia commutant, Taurum, fulmen, cycnum, virum, feram, Aurum, draconem, amoris æstu abreptum, Summum ac rerum pessimarum consiliarium? Quis voluptatum dominam existimat deam, 845 Arasque et templa statuit vitiis ? 818 Τόδε. Ita Coisl. Edit. τότε. 821 Εἰς ὄψιν οὐκ ἐδέξατ', εἶναι γὰρ κακοῦ. Ita Coisl. et Vat. Deerat hic versus in edit. 831 Θεών τιν, ου τὸ πάθος. Ita Coisl. et Vat. Edit. Θεόν τινες. 832 Κεχρημένος. lla Vat. et Coisl. Edit, κεχρη- μένοις. 740 839 Κεκλημένοις. Ita Coisl. Edit. niendose, κε- κλημένης. 841 Κύκνον. Sic Vat. Male edit. κύκλον. Vide supra carm. 11, vers. 499, et infra lib. ut, secl. 11, carm. vii, vers. 92. 842 Εκστάσεις. Ita Vat. et Coisl., insanias, (κ- rores. Edit. ἐκτάσεις. 843 Τὸν ὕπατor. Ita Jovem appellat Homerus. METRICA VERSIO. Magni quis illud non Alexandri probet, Qui rege natas Persico, quem vicerat, Tenens, venustas audiens esse, abnuit Ipsas videre turpe nimirum ratus Vinci a puellis, Marte prostratis viris. Quanquam hæc remota longius sunt a meis, Tamnen ipse laudo. Cur ita ? alban cernere Athiopes inter plurimum formam juvat, Dulcisque lymphæ paululum in medio mari: Præcepta sic et improba inter, quidpiam Habere casti, maxime mirum arbitror. Libidinosa nam quibus sunt numina, Ab his libido plurimi fit scilicet. Nam quisque numen criminis præses sui B Statuit, nefandæ pravam opem quærens rci. Quorunnam amores, dic mihi, eliam mascul ? Vobis deos nam plus habere quid decet. Quorum Phryges sunt, dic item, adolescentuli, Qui dulce nectar dissolute porrigunt? Mysteriorum nam Jovis me suppudet. Quorum jugalis furta thalami, et vincula, Fordum theatrum, risus accitis deis ? In cuncta qui fit feminæ ut vertant Jovem (Fit taurus, aurum, fit draco, cygnus, fera, Vir, fulmen, et amor quidquid insanus jubet), Summum, atque gravium criminum hercle conscium Deam esse dominam quis voluptatum putat? Arasque vitiis maxima et templa exstruit ?
PG 37:682Εἴτ’ οὖν τινές σε τῶν φίλων Θεοῦ νέον, Οἷς πάντα τηρεῖν ἐμμελὲς τὰ τῶν νέων, Διδόντα χρηστὰ τοῦ βίου γνωρίσματα (Καὶ γὰρ λέοντ’ ὄνυξι δηλοῦσθαι λόγος), Ἔδωκαν ἀλλήλοις τὸ θαῦμ’ ὑφ’ ἡδονῆς, Εἴθ’ ἡ καλῶς τὰ πάντα μηχανωμένη Πρόνοια καὶ σοὶ βουλομένη τὰ δεξιὰ, Ὁδὸν δίδωσι τὸν λόγον τοῖς πράγμασιν, Ὡς ἂν προληφθεὶς τῷ νομίζεσθαι καλὸς, Οἶόν τιν’ ἀῤῥαβῶνα τὴν φήμην ἔχῃς Τῆς εὐσεβείας, ἐκ Θεοῦ καλούμενος. Εἰκαζέτω μὲν τοῦτο ὅστις βούλεται, Ὃ δ’ οὖν ἀκούω, τοῦτο ἔρχομαι φράσων, Ὅτι μέγα πρὸς ὕψος ἡ ψυχὴ βλέπει, Καὶ τὴν ὀμίχλην, ἣ τὸν ἐνταυθοῖ βίον Ἡμῶν καλύπτει πάντα κείμενον χαμαὶ, Ταύτην διασχὼν καὶ ὑπερκύψας βραχὺ, Ἰλύν θ’ ὑπερβὰς καὶ πέδας τοῦ συνθέτου, Ῥίψας τυράννους τῆς θεϊκῆς εἰκόνος, Δοῦναι σεαυτὸν τῷ Θεῷ σπουδὴν ἔχοις, Ἥνπερ μόνην παίδευσιν οἴεσθαί σε χρὴ, Πρῶτον δὲ καὶ μέγιστον ἀνθρώποις καλόν. Τί γὰρ τοσοῦτο τῶν κάτω πλανωμένων, Ἄλλων τε ἄλλους ὀφρυώντων παιγνίων, Καιροῦ τύχης τε, ὥς φασι, δωρημένων; Κἂν εἰς ἒν ἔλθῃ πάντα καὶ πάντων καλὰ, Ὡς ἔστιν, ἢ νομίζετ’ ἐν λυπρῷ βίῳ, Κέρδος τοσοῦτον, κἂν τρέχειν ὅρους δοκῇς;
PG 37:684Κἄν σοι τὰ Γύγου τοῦ πολυχρύσου παρῇ, Στρέφῃς τε πάντα τῇ στροφῇ τῆς σφενδόνης, Σιγῶν δυνάστης· κἂν φρονῇς τὰ Λυδίου, Χρυσῷ ῥέοντι καὶ ὁ Πέρσης σοι Κῦρος Κάτω καθέζηθ’, ὁ θρόνων αὐχῶν κράτος· Κἂν Τροίαν αἱρῇς τοῖς ἀοιδίμοις στόλοις, Χαλκοῦν δὲ δῆμοι καὶ πόλεις ἔχωσί σε· Ἄγῃς δὲ τοῖς σοῖς νεύμασι τὰς ἐκκλησίας, Πανηγυρίζῃς δὲ στεφάνων ἐπαξίως, Πνέῃς δὲ θυμὸν ἐν δίκαις Δημοσθένους, Εἴκῃ δέ σοι Λυκοῦργος ἢ Σόλων νόμοις· Κἂν τὴν Ὁμήρου μοῦσαν ἐν στέρνοις ἔχῃς, Κἂν τὴν Πλάτωνος γλῶσσαν, ἣ μελισταγὴς Ἔστι τε καὶ νομίζετ’ ἀνθρώπων γένει· Κἂν ταῖς ἀφύκτοις καὶ κακαῖς ποδοστράβαις Πάντας πιέζῃς τοῖς ἐριστικοῖς λόγοις· Κἂν πάντ’ ἄνω τε καὶ κάτω μεταστρέφῃς, Πλέκων λαβυρίνθους δυσδιεξόδοις λόγοις Ἀριστοτέλους ἤ τινων Πυῤῥωννίων· Κἂν πτηνὸν αἴρῃ Πήγασος, ἢ τοῦ Σκύθου Ἀβάριδος ὀϊστὸς, ὅστις ἦν, οἱ μυθικοί· Τούτων τί κέρδος τηλικοῦτον, ὧν λέγω, Γάμου τε λαμπροῦ καὶ τραπέζης Συβαρικῆς Ἄλλων τε πάντων οἷς ἐπαίρονται φρένες, Ὅσον τὸ ταῦτα πάντα ποιῆσαι κάτω, Ψυχῆς δὲ ἐπιδεῖν ἀξίωμα, καὶ πόθεν Ἐλήλυθε, πρὸς ὅν τε καὶ ποῖ τρεπτέα, Ἥτις τε ταύτης ἡ κατ’ εὔλογον φορά;
743 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER I. THEOLOGICA. Ως καὶ τὸ κοινὸν κάλλος. Αθρει μοι τόσας Πόρνας ναοῖς τε καὶ θεοῖς τιμωμένας, Εὐφρώ, Φρύνην, Λέαιναν ἐν τῷ θηρίῳ, 870 (Σεμνὸν γὰρ ἦν καὶ τοὔνομ᾽ ἐν ναοῖς μέσοις), Τὴν Ἑλλάδος δέσποιναν, ἧς πολὺς λόγος, Ἐξ Υκκάρων φθαρεῖσαν αἰσχρὰν Λαΐδα, Αλλας τε πολλὰς, οὐ γὰρ ἀξιῶ λόγου. Τούτων μὲν οὖν, βέλτιστε, ὥσπερ εὐφυής 875 Αργυρογνώμων, εἴ τι μὲν καλὸν, δέχου· Απεκλέγου δ' & μή σε ποιεῖ βελτίω· Τοῖς σοῖς δὲ πᾶσι προστρέχειν διδάγμασι, - Τύποις τε ἀνδρῶν καὶ γυναικῶν σωφρόνων· τῶν ἐλπίς ἐστι καὶ Θεὸς διδάσκαλος, 880 Κρείσσους νόμους γράφοντες ὧν ἡ χεὶρ γράφει. Α Ἡμεῖς γάρ ἐσμεν οί, τὸ μοιχεύειν κακὸν *Αλλων τιθέντων καὶ κολαζόντων νόμῳ, Αὐτοὶ τὸ τούτου μείζον εἰσηγούμενοι, Μὴ δ' ἐμβλέπειν αἰσχρῶς τε καὶ παθητικῶς, 885 Εἰς ἓν τιθέντες τῷ τέλει τὴν αἰτίαν, Ὡς τῷ φονεύειν τὸν χόλον, παρ' οὗ φόνος. Ορκου θ' ἑτοιμότητα τῇ ψευδορκία τῶν γὰρ κακόν τι χωρίς οὐ γενήσεται, Ταῦτ᾽ οὐκ ἐῶντες, καὶ τὰ δεινὰ φεύγομεν. 890 Οὕτως ἐμοὶ τὸ σῶφρόν ἐστιν ἀσφαλές Ἐξ οὗ πολύς μοι καὶ χορὸς τῶν παρθένων, Ζωὴν ἄσαρχον ἀγγέλων μιμούμενος, Θεοῦ τε τοῦ συνόντος αὐτῷ καὶ μόνου. Οθεν τί γίνετ'; Ἐς βίον τὸν δεύτερον Sic propalam posita pulchritudo. Vide mihi tam multas Meretrices aris et cultu deorum decoratas, Euphro, Phrynen, Leænam in bellure forma, 870 (Venerandum enim erat horum nomen mediis in templis), Et Græciæ dominatricem, de qua tam multus sermo, Ex Hyccaris ortam foedam Laidem, Aliasque plurimas quas recensere non dignor. Ex his quidem, vir optime, tanquam egregius 875 Argenti explorator, si quid boni fuerit, suscipe : Relega autem, quæ te meliorem non faciunt; Et ad tua omnia accurre vivendi præcepta, Et ad exempla pudicorum virorum et mulierum, Quorum spes et Deus sunt magistri, 880 Quique leges meliores scribunt, quam quæ manus scribit. Nos enim, cum adulterium malum esse Alii statuunt, ac lege puniunt, Nos majus quidpiam præcipimus, Ne aspicere quidem turpiter et libidinose, 460-461 885 qualem ducentes fini causam, Homicidio iracundiam, ex qua homicidium, Et pra ceps jurejurandum perjurio. Nam dum illa, sine quibus malum aliqued non fiet, Non permittimus, ipsa crimina effugimus. 890 Sic mihi castitas in tuto est. Unde mihi frequens virginum chorus, Qui carnis expertem vitam angelorum imitatur, Ac Dei ipsius, qui huic choro ac solus quidem adest. Quid hinc fit? ut ad vitam æternam 867 "Αθρει μοι. Ita Coisl. Edit. ἄθροι μοι. 869 Ἐν τῷ θηρίῳ. Ita Vat. et Coisl., qui sup. lin. ᾧ τὰ θηρία. Edit. αἰγὸν θηρίον. Leæna, mere- trix Atheniensis, Harmodii amica (de qua Athe- naus, lib. XIII, cap. 24), sub Veneris forma in tem- plis depicta erat. Combef. αινόν vel ἔργον θηρίον. 872 Λαΐδα. Hæc erat scortum ex lyccaris, Si- cilia oppido, ortum ; sic apud Athen. ejusd. lib. eod. cap. Roboris invicti atque animi sit Græcia quamvis, Victa tamen formæ paruit il.a suæ; Laidis. 878 Τύποις. Ita Coisl. Edit. τύπους. 744 883 Εἰς ἓν τιθέντες. Coisl. et Val. ίσην, aqua- mus æqualia; quæ tamen non sic accipienda sunt, ut paria crimina esse credamus, cædem et iram, adulterium et turpem aspectum, perjurium et jura- mentum, sed æque a Christo prohibeantur. 886 'Ως τῷ. Val. ὡς καί. 892 "Ασαρκον. Ita Coisl. Edit. ἀσάρκων. METRICA VERSIO. Sic prostituta forma. Tot scorta inspice, Queis structa templa, queis honor divum datus, Euphro, Leænam belluæ in forma, Phrynem (Erat enim et ipsi nonini in templis honor), Atque dominantem Græciæ ortam ex Hyccaris Tantusque de qua sermo, fœdam Laiden: Aliasque multas, eloqui quas me piget. Horum ergo, quisquis es bonus mensarius, Si quid probandum est, accipe; at per quæ nequis Probitatis aliquid consequi, cuncta improba. Divinæ at omne sequere doctrinæ genus, Imitans pudicos, et viros, et feminas, Magistra queis spes, et Deus: qui scilicet Meliora scribunt scita, quam scribat manus. B Nos namque, reliqui sola cum mala censeant Stupra esse, poenis istud et plectant scelus, Progredimur ultra, legibusque edicimus, Ne spectet oculo feminam quisquam improbo; Causamque fini jungimus, cædi velut Iram, ira siquidem cædis est tandem parens, Orcum et frequentem nectimus perjurio. Etenim hæc vetantes, sine quibus nihil mali Exoritur, ipsa crimina in fugam damus. Sic tuta nobis castitas. Hinc virginum Habemus agmen maximum, quod se æmulum Vitæ angelorum, regis et summi exhibet, Qui degit una hoc cum choro, et solus quidem. Quid hinc fit? ævum confluant ad alterum
PG 37:685Ἐπεὶ γάρ ἐστιν, ὡς ἐγὼ τεκμαίρομαι, Σοφῶν τε ἀκούω, θεία τις μεταῤῥοὴ, Ἄνωθεν ἡμῖν ἐρχομένη, εἴτ’ οὖν ὅλη, Εἴθ’ ὁ πρύτανις ταύτης κυβερνήτης τε νοῦς, Ἓν ἔργον αὐτῇ φυσικόν τε καὶ μόνον, Ἄνω φέρεσθαι καὶ συνάπτεσθαι Θεῷ, Ἀεί τε πάντη πρὸς τὸ συγγενὲς βλέπειν, Ἥκιστα πάθει σώματος δουλουμένη, Ῥέοντος εἰς γῆν καὶ καθέλκοντος κάτω, Τήν τε γλυκεῖαν τῶν ὁρωμένων πλάνην Πέμποντος εἴσω, καὶ τὸ τῶν αἰσθήσεων Σκοτῶδες, ὑφ’ οὗ μὴ Λόγῳ κρατουμένη Ψυχὴ ῥέουσα κατ’ ὀλίγον πίπτει κάτω· Ἢν δ’ αὖ κρατῆται, κἀνακρούηται πυκνὰ, Ὥσπερ χαλινῷ, τῷ Λόγῳ, τάχ’ ἄν ποτε Ὑψοῦντος αὐτὴν τοῦ Λόγου, κατὰ βραχὺ Εἰς ἱερὰν φθάσειε τὴν ἄνω πόλιν, Ἕως λάβηται τῶν πάλαι ποθουμένων, Τὸ δ’ ἔστι, πᾶν κάλυμμα καὶ τὰς νῦν σκιὰς Παραδραμοῦσα, καὶ τὰ τῇδ’ αἰνίγματα, Ὅσον δ’ ἐσόπτροις τοῦ κάλλους φαντάζεται, Βλέψῃ πρὸς αὐτό τ’ ἀγαθὸν γυμνούμενον, Γυμνῷ τε τῷ νῷ, καὶ πλάνης σταίη ποτὲ, Φωτὸς κορεσθεῖς’, οὗπερ ἠξίου τυχεῖν, Ἔχους’ ἐκεῖθεν τῶν καλῶν τὸ ἔσχατον.
PG 37:688Ὁ γὰρ σοφῷ τὰ πάντα ποιήσας λόγῳ, Καὶ τὴν ἄφραστον τῶν ὅλων ἁρμονίαν Ἁρμοσάμενος τῇ τῶν ἐναντίων κράσει, Κόσμον τε τάξας τοῦτον ἐξ ἀκοσμίας Μεῖζον τὸ θαῦμ’ ἔδειξεν ἐν ζώου φύσει. Μικρὸν δ’ ἄνω φιλοσοφήσω σοι λόγον. Θεὸς μέν ἐστιν εἴτε νοῦς, εἴτ’ οὐσία Κρείσσων τις ἄλλη, νοῦ μόνου ληπτὴ βολαῖς, Εἰ μὲν τελείως τοῖς ἄνω, οἶδε Θεὸς, Ἡμῖν δ’ ἀμυδρῶς, οἷς ἐπιπροσθεῖ νέφος Σαρκὸς παχείας, δυσμενοῦς προβλήματος· Τέως μὲν οὕτω, τὸ πλέον δ’ ἐς ὕστερον. Ἐπεὶ δ’ ἀπαρχὰς τῶν λόγων ἔχει Θεὸς, Σκοπῶμεν ἤδη τἀκ Θεοῦ. Ἔχει δὲ πῶς; Δύ’ ἐστὸν ἄκρω καὶ φύσεις ἐναντίαι. Ἡ μὲν Θεοῦ τε πλησίον καὶ τιμία· Καλοῦσι γὰρ λογικήν τε καὶ πλήρη νοὸς, Καλοῦσι δ’ αὐτὴν ἐκ λόγου παρωνύμως, Οἵαν τιν’ οἶδα τὴν Θεοῦ παραστάτιν Ἄκρων τε δευτέρων τε τάξιν ἀγγέλων, Ἀνωτέραν αἰσθήσεων καὶ σωμάτων, Πρώτην τε λαμπρὰν Τριάδος τῆς ἀρχικῆς. Ἡ δ’ ἐκ Θεοῦ τε καὶ λόγου ποῤῥωτάτω· Καλοῦσι δ’ αὐτὴν ἄλογόν γ’, ὡς τοῦ λόγου Ξένην, ὅσος τ’ ἐν ἤχῳ, καὶ ὅσος λαλούμενος.
749 SECTIO II. POEMATA MORALIA. 750 Η καὶ πυλῶνος κάλλος έκπεπληγμένος, 950 Τον δεσπότην οἴοιτο τῶν ἔνδον βλέπειν. Αλλος μὲν ἄλλου καὶ ποσῶς σοφώτερος, ὓς πλεῖον αὐγῆς ἔσπασε, πλείω βλέπων· Κάτω δ' ὅμως ἅπαντες ἀξίας Θεοῦ, Ον φῶς καλύπτει, οὗ σκότος προΐσταται. 955 "Ην καὶ ζόφον τέμνῃ τις, ἀνταστράπτεται Τοῦ φωτὸς ἄκρου δευτέρῳ προβλήματι. Διπλοῦν δ᾽ ὑπερέχειν οὐ μάλ' εὐπετὲς σκέπας *Ος πάντα πληροῖ καὶ ἄνω παντὸς μένει, ὺς νοῦν σοφίζει, καὶ νοὸς φεύγει βολὰς, 960 Ελκων ἀεί με πρὸς ὕψος ὑπεκδρομεί. Θεόν μάλιστα καὶ νοεῖν μὲν καὶ σέβειν, Δεικνὺς τὸ φίλτρον ἐν ζέσει τῶν ἐντολῶν. Α Ζητεῖν δ' ὅ ἐστι, μηδὲ πάντη, μηδ' ἀεὶ, Μήτε προχείρως πᾶσι γυμνοῦν τὸν λόγον. 965 Τὸ μὲν λεγέσθω τοῦ Θεοῦ καὶ σὺν φόβῳ· Τὸ δ᾽ ἔνδον ἔστω κείμενον, καὶ νῷ μόνῳ Σέβοιτο κρυπτὸν, ἀψόφως τιμώμενον. Τῷ δ᾽ οἷς ἀνοίγοιτ', ἣν διδάσκῃ τις λόγος, Ἧττον γὰρ οἷς, ἢ γλῶττα κίνδυνον φέρει. 970 Τὸ δ' ὕστερον δεοίμεθ᾽ ἐκμαθεῖν σαφῶς, Λυθέντος ἡμῖν τοῦ πάχους· νῦν δ', ὡς σθένος, Σαυτὸν καθαίρειν καὶ νεοῦν λαμπρῷ βίῳ· Δέξῃ γὰρ οὕτω καὶ Θεὸν νοούμενον. Ναῷ Θεὸν δὲ προστρέχειν ἅπας λόγος · 975 'Αγνοῦ γὰρ ἁγνός ἐστιν οἰκητήριον. Οἱ μὲν λογισμοί μικρὸν εἰς γνῶσιν Θεοῦ Aut vestibuli pulchritudinem admirans, 950 Arbitretur dominum eorum, quæ intus sunt, cernere. Alius quidem alio quadam ex parte sapientior, Qui plus lucis traxit, plura intuens ; At omnes pariter infra dignitatem Dei, Quem lux abscondit, cui tenebræ præcunt. 955 Si quis tenebras secet, fulguratur Summi luminis secundo velamine. Duplex autem velum penetrare non admodum facile est, Qui cuncta replet et supra omnia manet, 464-465 Qui mentem illustrat et mentis fugit conatus, 960 Trabens me semper in altum prætercurrit. Deum maxime cogita et cole, Ostendens amorein fervida mandatorum observatione. Quærere autem quid sit, nec ubique, nec semper convenit, Nec facile cuivis ea de re mentem tuam aperire. 965 Aliquid de Deo dicatur et quidem cum timore. Aliquid etiam intus sit repositum, et sola mente Colatur absconditum, sine strepitu, honore affectum. Alicui auris aperiatur, si quæ doceat oratio. Minus enim auris quam lingua periculum affert. 970 Quod autem superest, rogenus ut discamus quidpiam perspicue Soluta crassitie corporis. At nunc quantum potes, Expurgare te ipsum et innovare cures splendida vita. Sic enim Deumi apprehendes mente conceptum. Deum ad suum templum accurrere, omnium est vox. 975 Puri namque purum esse debet habitaculum. Ratiocinationes parum conferunt ad cognitionem Dei. 930 Οίοιτο τῶν ἔνδον. Leuv. videtur legisse τὸν Ενδεν, Herum ipsum intra @des abditum intueri se arbitretur. 952 Πλείω. Coisl. πλεῖον. 954 Οὗ σκότος προΐσταται. Ante quem stant te- nebræ. Priore versiculi parte alludit ad illud psal. CII Amictus lumine sicut vestimento; posteriore autem ad illud psal. xvn: Posuit tenebras lati- Calum suum. 955 Hr nal. Ita Coisl. Edit. if xal. 956 Προβλήματι. Ita Coisl. Conjectura emenda- veral Billius. 959 Βολάς, radios. 960 Υπεκδρομεί. Coisl. et Vat. ταῖς ὑπεκδρο- • - μαῖς. Ita Benedictini; sed metrum prorsus de- jicit, cum ὕψος sit trochæus, et non iambus, ur requiritur. Forte legendum foret : Ελκων ἀεί με ταῖς πρὸς ὕψος ὑπεκδρομαῖς. CAILLAU. 961 Θεὸν μάλιστα. Coisl. Θεὸν νοεῖν μὲν ὡς μπ λιστα, καὶ σέβειν. Ad marg. ut in edit. 966 Μόνῳ. Ita Coisl et Vat. Edit. μόνον. 968 Τῷ δ' οὖς. Coisl. τὸ δ' οὗς. 969 Ήττον. Ita Coisl. Edit. ήττων. 970 Τὸ δ' ὕστερον, postremo. 973 Δέξη. Ita Coisl. Edit. δέξει. 974 Ναῷ Θεὸν δὲ προστρέχειν. lla Vat. Edit. Θεὸν δὲ νῷ καί, etc. Coisl. ναῷ δὲ Θεόν. METRICA VERSIO. Valdeque mirans atrium pulchræ domus, Dominum videre credat idcirco ædium. Præcedat alter alterum sophia licet, Qui nempe lucis plus trahit, plura intuens, Infra Dei omnes dignitatem sunt tamen: Quem lumen operit, ante quem fusus nigror; Tenebrasque si quis dissecet, velo statim Summi secundo luminis perstringitur. Non facile porro scinditur velum duplex. Qui cuncta complens altior cunctis manet, Docensque mentem, mentis aspectum fugit : Trabens in altum dum celer se proripit. Deurn quidem tu cogita, et cole maxime, Philtrum, obsequendo legibus, monstrans tuum : B At parce, quid sit ipse, ubique quærere, Semperque, cunctis verba nec fundas levis. Quiddam loquaris de Deo, idque cum metu · Quiddam sit intus conditumn, strepitu sine Clausum, quod ima mente persancte colas. Ad aliud aures arrigas, si quis docet. Auris pericli, lingua quam, minus parit. Quod restat, ora planius post ut scias Soluta mole corporis; nunc te expia, Sancteque vivens innova quantum potes. Sic namque, quem mens concipit, sumes Deum Ad purum is autem concito accurrit gradu Puri domus nam purus est; summi Dei Ad notionem ratio non multum facit.
Chapter XX: The miracles of Christ according to MatthewXX: Miracula Christi secundum Matthaeum
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 37:690Οὕτως δὲ ταῦτα χωρίσας Θεὸς Λόγος Ὡς καλλιτέχνης καὶ πλέκων σοφῶς κτίσιν, Καὶ σύνθετόν τι ζῶον ἐξ ἀμφοῖν ἐμὲ Πλάττει, λόγου τε κοὐ λόγου συναρμόσας, Ψυχῆς ἀειδοῦς, ᾗ φέρω τὴν εἰκόνα Θεοῦ μεγίστου, κἀνοήτου σώματος. Μίξις μὲν ἥδε πλάσματος τοῦ τιμίου, Ὃν κόσμον ἄλλον οἴομ’ ἐν μακρῷ μέγαν. Ὡς ἂν δὲ, φωτὶ πλημμυρῶν καὶ τῷ καλῷ, Δῴη τι κἀμοὶ τοῦ καλοῦ, ἔργον τ’ ἐμὸν Ἦ τῷ θελῆσαι, τῆς ἄκρας ἀμφοῖν βίοιν Τότε δὴ προδείξας καὶ διαστείλας λόγῳ, Προσθεὶς βοηθὸν τὸν νόμον τῷ πλάσματι, Αὐθαίρετόν μ’ ἔθηκεν ἐργάτην καλοῦ, Ὡς ἐκ μάχης τε καὶ πάλης στέφη φέρειν· Κρεῖσσον γὰρ, ἢ ζῇν τερμόνων ἐλεύθερον. Οὗτος λόγος σοι τῆς ἐμῆς συμπήξεως. Ἡ δὲ στροφαῖς μὲν ἐνθάδε πλείσταις ἀεὶ Δονεῖτ’, ἄνω τε καὶ κάτω στροβουμένη, Μέση πονηρῶν πραγμάτων καὶ δεξιῶν, Δι’ ὧν πυροῦται καὶ δοκιμάζετ’ ἀθλία, Ὡς χρυσὸς ἐν ἄνθραξι τοῖς καθαρτικοῖς. Ἀλλ’ ὕστερον πραχθήσεθ’ ὧν ἐσπείραμεν Καρποὺς, δικαίῳ τοῦ Θεοῦ κριτηρίῳ, Ληνοί θ’ ἕτοιμοι τῶν βίβλων λαβεῖν θέρος. Οὕτω δὲ τούτων κειμένων, ὁ μὲν νόμον Τηρῶν, Θεοῦ τε μοῖραν ἣν ἔχει σέβων, Ἐν παντί τ’ ἔργῳ καὶ λόγῳ καὶ νοῦ στροφῇ Ἄχραντος ὡς μάλιστά τ’ ἠπατημένων.
PG 37:692Καὶ τῷ ῥέοντι μηδὲν ἰλυσπώμενος, Ἕλκων δὲ τὸν χοῦν ἔμπαλιν πρὸς οὐρανὸν, (Ὢ τοῦ μεγίστου καὶ σοφοῦ μυστηρίου ) Θεὸς γενέσθαι, τῶν πόνων ἕξει γέρας, Θεὸς θετὸς μὲν, ἀλλ’ ἄκρου φωτὸς γέμων, Οὗ τῇδ’ ἀπαρχὰς μετρίως ἐδρέψατο. Ὅστις δὲ δεσμοῦ πρὸς τὸ χεῖρον καὶ πλοκῆς Νεύσας, ὁμόσπονδός τε τοῖς κάτω φανεὶς, Δοῦλός τε σαρκὸς καὶ ῥέουσι προσφιλὴς, Τὴν θείαν εὐγένειαν ὑβρίζει βίῳ, Κἂν ὡς μάλιστα εὐδρομῇ τοῖς ἀστάτοις, Κούφοις ὀνείροις καὶ σκιαῖς γαυρούμενος, Πλουτῶν, τρυφῶν τε καὶ θρόνοις ἐπηρμένος, Φεῦ τοῦ ταλάντου τῶν ἐκεῖθεν μαστίγων Ἦ τῶν κακῶν τὸ πρῶτον ἐκ Θεοῦ πεσεῖν. Ταῦτ’ οὖν ἀκούων καὶ πεπεισμένος σύ γε, Τὴν δεξιὰν βάδιζε, τὴν φαύλην δ’ ἔα, Εἰ μοί τι πείθῃ γνησίῳ παραινέτῃ. Λῷον δὲ πείθεσθ’ οἶδα, καὶ δέξῃ λόγον. Τριῶν γὰρ ὄντων, ὡς λέγουσιν οἱ πάλαι, Οἷς τὸν ἀγαθὸν σύμβουλον ὡπλίσθαι χρεὼν, Ἐμπειρίας τε, φιλίας τε, καὶ παῤῥησίας, Τούτων ἂν οὐδὲν ἡμῖν εὕρῃς ἐνδεές. Ἐμπειρίας μὲν εἰς τοσοῦτον ἤλασα, Ὅσον περ εἰκὸς τοὺς πονήσαντας μακρὰν Χρόνῳ τε πολλῷ προσλαλήσαντας σοφῶν Βίβλοις, θεοπνεύστων τε δογμάτων λόγοις, Πηγῇ γλυκείᾳ σώφροσί τ’ ἀρυσίμῳ, Ὧν καὶ βάθος τι μικρὸν ἐξηντλήσαμεν.
753 SECTIO 11. ΡΟΕΜΑΤΑ MORALIA. 5 Καταστρέφω δ' εἰς κρεῖσσον. Οὐ ῥοιζῶ δέ σε, ᾿Αλλ' αὐτὸς ὢν ἄκοσμος, ὑβρίζεις ἐμέ. Ερ. Πῶς οὖν σὺ μὲν πέπηγας, ἄστατος δ' εγώ· Απ. Ἐγὼ μὲν ἐκτός εἰμι, καὶ τίς ἡ χάρις· Σὺ δ᾽ ὧν θελητὴς, εἰ θέλεις, ἔχεις πλέον. 10 Ερ. Καλῶς· τὰ δ᾽ ἐκτὸς τίς φέρει; Απ. Τί [γὰρ κακόν ; Υλη τάδ' ἐστὶ τοῖς καλοῖς σωτηρίας. Ερ. Η κρείσσον αὑτὸν αἰτιᾶσθ᾽; Α. Οὕτως ἔχει. ΙΒ'. Περὶ τοῦ ἐπικήρου τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως. Κόσμε φίλ', οὐ φίλε πάντα, τί μ' ὡς τροχὸς ἀμφι- . Ροιζηδόν φορέεις ἀντιπορευόμενον, [έλικτο, Α Μύρμηχ' ὡς ὀλίγον, πικρὴν φορὰν ἀσχαλόωντα ; Εμπα γε μὴν φορέεις τόσσον εόντα, τόσος. 734 5 Οἶδα μὲν ὡς θεόθεν σὺ Θεοῦ κλέος. ᾿Αλλὰ καὶ αὐτὸς Χριστοῦ χειρὶ πάγην, πλεκτὸς ἀπ' ἀμφοτέρων, Οὐρανίων χθονίων τε. Τὸ μὲν δέμας ἔνθεν ετύχθη Ψυχὴ δ' αὖ μεγάλου ἐστὶν ἄημα νέου. ᾿Αλλὰ καὶ ὡς πολλοῖσιν ἐλαύνομαι ἔνθα καὶ ἔνθα 10 Πήμασιν ἐξ ἐμέθεν, πήμασι δυσμενέος. Δελφίς δ' ὡς ἐπὶ χέρσον ἁλίδρομος, μέρι θνήσκω. Κόσμε, παρῆλθον ἐγώ, λαὸν ἄτρωτον ἄγοις. ΙΓ΄. Περὶ τοῦ αὐτοῦ. ᾿Αλλήλους μὲν ἐγώ τε καὶ ὁ χρόνος, ὡς πετειν Η νέες ἐν πελάγει ἀντιπαρερχόμεθα, 5 Desino autem in melius. Non te volvo, Sed tu inscitus probro me afficis. Int. Quomodo igitur tu quidem fixus es, ego vero instabilis sum? Resp. Ego quidem extra sum : sed quænam est hac gratia? Τu vero tui compus, si vis, habes amplius. 10 Int. Bene; al externa quis gubernat? Resp. Quid in eis est mali ? Sunt hæc optimis hominibus salutis materies. Int. Num præstat, ut se quisque culpet? Resp. Sic est. XII. De naturæ humanæ fragilitate *. Amice munde, non tamen omnino amice, cur me, ut turbo versatilis, Violenter raptas in contraria euntem, Velut parvain formicam, jactatione acerba dolentem? Me talem abripis, cum tantus ego sim et tu talis. 5 Equidem scio ex Deo te Dei gloriam esse. Sed et ipse Christi factus sum manu, ex duobus conflatus, Coelestibus et terrenis. Ac corpus quidem hinc formatum : Anima autem magnæ spiraculum est mentis. Sed tamen plurimis jactor buc et illuc 10 Æruminis a ne ipso, ærumnis ab hoste. Velut delphin in terra, mari assuetus, in aere morior. Munde, ego præterii; populum invulneratum transmitte. 468-469 XII. De eoden argumento ". Nos invicem, ego et tempus, velut aves Aut naves in mari præterimus; .. Alias Bill. 25, pag. 95. Alias Bill. 26, pag. 95. ΧΙ. 7 Αστατος. Instabilis, mutationi obnoxius. 8 Εκτός εἰμι. ld est, corpus, quod solummodo agatur, moveatur, cujus laus nulla sit; τὸ ἐντός, anima, qua homo θελητής, voluntate praditus, agens libere. 10 Τὰ δ' ἐκτός. Corpora autem quis agit? 11 Τάδ' ἐστί. Sic Vat. Edit. τότ', et ad marg. τὸ δ'. ΧΙΙ 4. Τόσσον. Coisl. sup. lin. τοσοῦτον ὄντα, τοσοῦτος ἑών. Me, cum tantus sim, tu ipse tantus rapis. Quibus verbis suam præ mundo præstantiam declarat, et sequentibus confirmat. Non certe, ut Billius et eum secutus doctus Gaulyer, tantillum tantus. In prima editione Billius, pro tantillum, verterat tantum, atque etiam observat in nota, ho- minem a Gregorio non μικρόν κόσμον, ut eum De- mocritus appellat, sed μέγαν κόσμον appellari. 11 Αλίδρομος. Maris cursor, maris incolu. Ari- stoteles, lib. viii, cap. 2. De hist. anim., delphinum diutius in terra vivere posse scribit, quod spirandi facultate sit præditus. METRICA VERSIO. In melius autem desinam; nec volvo le : Immundus at tu me probro contra afficis. Int. Quinam ergo, quæso, fixus es, non ast ego? Resp. Extra quidem ipse sum : quænam est hæc gra- [tia? Al, velle cum sit, amplius, si vis, habes. Int. Externa vero quis velit? Resp. Quod haec ma- [lum? Sunt hæc salutis optimis viris seges. Int. Ut ne ergo culpem præstat? lesp. Istud scili- XII. DE NATURÆ HUMANÆ FRAGILITATE. (Billio interprete.) [cet. Die mihi, munde fugax, quid me ut versatilis orbis Vi trahis, adversam dum tibi carpo viam, B Formicam velut exiguam, quam motio torquet? Tantillum tantus me tamen ipse trahis. Tu certe divinum opus es, tu gloria: at ipse Sum quoque opus Christi, textus et ex superis, Et simul ex imis; hinc ortum nam mihi corpus : Mens autem est flatus Numinis ætherei. Casibus innumeris tamen hinc ego jactor et illinc, Quos ego, quosque mihi vis inimica parit. Aereque amissa morior delphinus ut unda. Præterii : populum, nunde, rege incolumem. XIII. DE EODEM ARGUMENTO. (Billio interprete.) Ut volucres, celeresque per æquora lata carina, Mundum ego, me mundus præterit instabilis.
PG 37:694Τοῦ δευτέρου δ’ ὧν εἶπον, εὐνοίας λέγω, Πίστις μεγίστη· ταῦτα γάρ σοι βούλομαι Ἃ πρόσθ’ ἐμαυτῷ, φίλτατε, παρῄνεσα, Ἡνίκα λογισμοὶ κινδύνοις συνέδραμον Πικρᾶς θαλάσσης, οἷς συνήχθην πρὸς Θεόν· Φόβος γὰρ ἀρχὴ πολλάκις σωτηρίας. Παῤῥησίας δὲ μὴ λάβῃς πεῖράν ποτε, Μήτ’ οὖν ἐμῆς γε, μήτε τούτων σοι ξένων· Ἀλλ’ οὐδὲ λήψῃ τοῖς ἐμοῖς πεισθεὶς λόγοις· Ἔσῃ γὰρ αἴνων, οὐ ψόγων ἐπάξιος. Ἐπεὶ δὲ ταῦτα, δεῦρό μοι σαυτὸν δίδου, Δὸς, καὶ Θεῷ δώσωμεν, ὃν λήψῃ δοθείς. Φύσις γὰρ αὕτη τοῦ διδόντος γίνεται. Σκοπῶν δ’ ἂν οὕτω τῆς ἀληθείας τύχοις. Εἰσὶ δέ τινες καὶ παρ’ Ἕλλησι σοφοὶ, Οὐ μὴν σοφοί γε· πῶς ἂν εἴποιμεν σοφοὺς Τοὺς τὴν κρατίστην φύσιν ἠγνοηκότας, Θεὸν, τὸ πάντων αἴτιον πρῶτον καλῶν; Οὗ καὶ φύσις γε τοῖς φρονοῦσι πρόξενος, Τάξις θ’ ὁρωμένων τε καὶ νοουμένων· Τοὺς δ’ ἢ τελείως ἐκβαλόντας τοῦ λόγου Τὸ Θεῖον, ἢ πρόνοιαν ἐξηρνηκότας, Ἢ μέτρα θέντας, μὴ κάμοι σώζων Θεός. Ὧν οἱ μὲν ὄψει χρώμενοι διδασκάλῳ, Ἄστροις ἔδωκαν τοῖς ὁμοδούλοις τὸ κράτος, Οἷς πάντ’ ἄγουσιν, ἠγμένοι λίαν κακῶς· Ἄλλοι δὲ προσεκύνησαν αἴσχη κνωδάλων, Πλέον πεσόντες·
PG 37:695οἱ δὲ δαιμόνων σκιὰς, Μύθους τ’ ἀνεῦρον τῶν παθῶν συνηγόρους, Στήλας τ’ ἔθεντο τῆς ἀνοίας ἀξίας, Ἱδρύμαθ’ ὕλης, καὶ χερὸς ποιήματα. Τίς οὖν τοσοῦτον ἄσοφος, ὡς τούτους σοφοὺς Θέσθαι; Ὅμως ἔστωσαν, εἰ δοκεῖ, σοφοί. Τούτους ἂν εὕροις τοῖς μὲν ἄλλοις δόγμασιν Ἀσυνθέτους τε καὶ διεστῶτάς τισι Τοῖς περὶ νοητῶν καὶ ὁρωμένων λόγοις, Θεοῦ προνοίας, ἰδεῶν χ’ εἱμαρμένης, Ὕλης ἀπείρου, συνθέσεώς τε σωμάτων, Ψυχῆς, νοός τε καὶ πλάνης αἰσθήσεων· Ἐξ ὧν Στοαί τε καὶ προσώπων ὀφρύες, Ἀκαδημίαι τε καὶ πλοκαὶ Πυῤῥωνίων, Σκέψεις, ἐφέξεις, τεχνικῶν ληρήματα· Ἀσυνθέτους μὲν ταῦτα, πάντας δ’ ἐξ ἴσου Ἐπαινέτας δὲ τοῦ καλοῦ καὶ σύμφρονας, Οὐδὲν τιθέντας τῆς ἀρετῆς ἀνώτερον, Κἂν μυρίοις ἱδρῶσι καὶ πολλοῖς πόνοις Χρόνῳ τε μακρῷ τυγχάνῃ κρατουμένη. Μεμνήσομαι δὲ, δείγματος χάριν, τινῶν, Ὡς ἂν μάθῃς κἀνθένδε τὴν ἀρετὴν, ὅσα Ῥόδ’ ἐξ ἀκανθῶν, ὡς λέγουσι, συλλέγων, Ἐκ τῶν ἀπίστων μανθάνων τὰ κρείσσονα. Τίς οὐκ ἀκούει τὸν Σινωπέα τὸν κύνα;
759 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER I. THEOLOGICA. 760 Οὐδὲν ἔφυν. Τί κακοῖσι δαμάζομαι, ὥς τι πεπηγός; Α Τοῦτο γὰρ ἡμερίων ἄτροπόν ἐστι μόνον, 45 Συμφυές, ἀστυφέλικτον, ἀγήραον. Ἐξύτε κόλπων Μητρὸς ὀλισθήσας πρῶτον ἀφῆκα δάκρυ, Οσσατίοις, οἴοις τε συναντήσασθαι ἔμελλον Πήμασι, δακρυχέων πρὶν βιότοιο θίγω ! Χώρην μέν τιν' ἄθηρον ἀκούομεν, ως ποτε Κρήτην, 50 Καί τινα καὶ κρυερῶν ἀλλοτρίην νιφάδων· θνητῶν δ' οὗ ποτέ τις τόδ' επεύξατο, ὡς ἀδάμαστος Τοῦδε βίου στυγερῶν ἔνθεν ἀπῆλθε μόγων. Αδρανίη, πενίη τε, τόκος, μόρος, ἔχθος, ἀλιτροί, θῆρες ἁλος, γαίης, άλγεα, πάντα βίος. 55 Πήματα μὲν καὶ πάμπαν ἀτερπέα πόλλ' ενόησα, Τῶν δ' ἀγαθῶν οὐδὲν πάμπαν ἄμοιρον ἄχους, Ἐξέτι τοῦ, ὅτε μοι πικρὴν ἐπομόρξατο ποινὴν Γεῦσίς τ' οὐλομένη, καὶ φθόνος ἀντιπάλου. Σοὶ μὲν δὴ, σὰρξ, τοῖα δυσαλθεῖ, εὐμενέοντι 60 Εχθρῷ, καὶ πολέμῳ οὔποτε λυομένῳ, Θηρὶ πικρὸν σαίνοντι, πυρὶ ψύχοντι, τὸ θαῦμα ! Θαῦμα μέγ', εἴ ποτ' ἐμοί γ' ὕστατον εὐμενέοις. Ψυχή, σοὶ δ᾽ ἄρ᾽ ἔπειτα λελέξεται ὅστ᾽ ἑπέοικε. Τίς, πόθεν, ἢ τί πέλεις ; τίς δέ σε νεκροφόρων 65 θήκατο, καὶ στυγερῇσι πέδαις ἐνέδησε βίοιο, Ες χθόνα βριθομένην πάντοθε; Πῶς ἐμίγης Πνεῦμα πάχει, σαρξὶν δὲ νόος, καὶ ἄχθεῖ κούφης Ταῦτα γὰρ ἀλλήλοις μάρναται ἀντιθέτως. Nihil sum. Cur ergo malis premor, ut drmum aliquid ? Hoc autem soluin est in hominibus non varium et inconstans, 45 Sed innatum, inseparabile, non senescens. Ex quo matris Elapsus sinu, primam effudi lacrymam, In quot et quantas incursurus eram Calamitates, illacrymans antequam vitam attingerem! Regionem quamdam feris carere audivimus, ut olim Cretam, 50 Aliquam etiam a frigidis nivibus liberam: At mortalium nullus unquam gloriatus est, quod expers Tristium hujus vitæ molestiarum hinc discederet. Morbus, paupertas, partus, mors, inimicitiæ, improbi, Feræ maris et terra, dolores, omnia hæc vita sunt. 55 Mala multa novi omnino expertia lætitiæ, At bonum nullum omnino expers mœstitia, Ex quo mihi acerbam inussit poenam Perniciosus gustus et inimići invidia. 472-473 llæc tibi, caro, dicta sint, non facile sanabili, blando 60 Hosti, a bello nunquam desistenti, era crudeliter blandienti, igni, res mira, refrigeranti : Valde mirabor, si vere mibi amica tandem aliquando fueris. Anima, tibi deinceps dicentur, quæ conveniunt. Quæ et unde, quidnain es? quis te mortuum circumferre 65 Jussit, et molestis vitæ vinculis alligavit Vergentem semper ad terram? Quomodo mista es Crasso, quæ spiritus es, et carni mens, et oneri levis ? Hæc etiam pugnant inter se adversis frontibus. 51 Επεύξατο. Int. ἐπεκαυχήσατο. 56 Οὐδὲν πάμπαν. Reg. 993 πάμπαν οὐδέν. 57 Επομόρξατο. Reg. 992 ένομόρξατο. 61 θηρὶ πικρὸν σαίνοντι, πυρὶ ψύχοντι, τὸ θαῦμα. Sic in Reg. 59, aliisque duobus codicibus legitur. In edit. vitiose θηρ. ψυχρῷ. 62 Εὐμενέοις. Sic duo Regg. et Coisl. Edit. εύ μενέεις. Totum hunc locum Int. Coisl. exponit quemadmodum a nobis est redditus. Σοὶ μὲν οὖν, ὦ σὰρξ, τοιαῦτα· θηρίον ήμερον ὁμοῦ καὶ ἀτίθασσον, φίλον καὶ πολέμιον, ἄσπονδον, ἐν ταὐτῷ πικραῖνον καὶ ἀνάψυχρον, δ καὶ θαυμάσιον, καὶ ὡς ἀληθῶς ὑπερθαύμαστον, εἴ ποτέ μοι καὶ ὕστατον διατιθείης εὐμενέως. Tibi igitur, o caro, talia ; bellua mansuer ta simul et aspera, amica et infesta, implacabilis, in eodem amaritudinem afferens et refrigerationem, quod mirum est, et mirandum prorsus, si unquam mihi amica fueris. - Ac bellus, inquit Bill., per- apposite comparari potest, adulatorie quidem mul- centi, cæterum non sine magno dolore interdum mor- denti. - 64 Η τί... Duo Regg. εἴ τι. Μox, νεκροφόρον. Sic animam appellat, qua sublata, corpus nihil aliud est quam cadaver. 66 Βριθομένην. Int. βαρουμένην. METRICA VERSIO. Nil sum; cur ergo tanquam firmissima quædam Res, adeo sævis opprimor usque malis? Namque homini hoc tantum firmium est, expersque [senectæ, Inde ex quo nascens fletibus ora rigal: Per lacrymas testans, quas vitæ in limine fundit, Quotnam illum maneant agmina dura mali. Est regio, ut quondam Cretæa, ignara ferarum, Est alia bibernæ nescia terra nivis: At vacua adversis quod vitæ tempora rebus Clauserit, haud quisquam dicere jure queat. Morbus, pauperies, partus, mors, hostis, iniqui: Quasque feras etiam terra vel æquor alit. Ac nullis sociata bonis mala plurima vidi: At bona nulla, quibus non mala juncta forent : B Inde ex quo ultrices pœnas mihi pestifer esus Allulit, et saevi dæmonis invidia. Ista tibi sint dicta, caro, medicabilis ægre, Hostis blanda, omni tempore bella gerens: Ac fera damnose mulcens, et frigidus ignis. Quæ, mihi si faveas, res nova prorsus erit. Eia age! Mens ; nam te nunc alloquar, atque ca [dican, Quæ fore narratu non aliena puto. Quidnam es, o mea mens? et quis tibi contigit ortus ? Atque cadaver olens quis tibi ferre dedit? Quis solidis vite astrinxit gravibusque catenis, Pendentem assidue lumina fixa solo; Ut crasso flatus, carni mens juncta, levisque cs Duro oneri? Pugna est nam gravis inter ea.
Chapter XXI: The miracles of Christ according to MarkXXI: Miracula Christi secundum Marcum
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 37:717Οὗτος, (τί τἄλλα χρὴ λέγειν;) ἀλλ’ εὐτελὴς Οὕτως τις ἦν, καὶ μέτριος τὰ τοῦ βίου, Καὶ ταῦθ’ ἑαυτῷ νομοθετῶν, οὐκ ἐκ Θεοῦ Νόμον φυλάττων, οὐδ’ ἐπ’ ἐλπίσι τισὶν, Ὥστ’ εἶχεν ἓν μὲν κτῆμα, τὴν βακτηρίαν, Οἶκον δ’ ὕπαιθρον ἐν μέσῳ τοῦ ἄστεος, Στρεπτὸν πίθον φεύγοντα πνευμάτων βίας, Ὃς ἦν ἐκείνῳ δωμάτων χρυσωρόφων Κρείσσων· τροφή τε σχέδιος, οὐ πονουμένη. Κράτης δ’ ὁμοίως χρημάτων ὑπερτιθεὶς Αὑτὸν, μεθείς τε μηλόβοτον τὴν οὐσίαν, Ὡς ἂν κακίας ὑπηρέτιν καὶ σωμάτων, Ἀρθεὶς ὑπὲρ βωμοῦ, μεγάλῳ κηρύγματι Ἀνεῖπεν αὑτὸν, ὡς ἐν Ὀλυμπίᾳ μέσῃ, Τὸ θαυμάσιον δὴ τοῦτο καὶ βοώμενος· «Ἐλευθεροῖ Κράτητα Θηβαῖον Κράτης·» Δουλείαν εἰδὼς τὸ κρατεῖσθαι χρημάτων. Φασὶν τὸν αὐτὸν (ὥς τινες δ’, ἄλλον τινὰ Τῶν φιλοσοφούντων ἐξ ἴσου φρονήματος), Πλέοντα, τοῦ κλύδωνος ἀγριουμένου, Ἔπειτα φόρτῳ τῆς νεὼς βαρουμένης, Ῥίπτειν προθύμως εἰς βυθὸν τὰ χρήματα, Τοῦτον δ’ ἐπειπεῖν ἄξιον μνήμης λόγον· «Εὖγ’, ὦ Τύχη, μοὶ τῶν καλῶν διδάσκαλε, Ὡς εἰς τρίβωνα ῥᾳδίως συστέλλομαι » Ἄλλος παρῆκεν οὐσίαν τοῖς ἐκ γένους.
PG 37:728Ἄλλος δ’ ὑπερβὰς ταῦτα, ὡς ἀνθρώπινα, Ἅπανθ’ ὅς’ εἶχεν εἰς μίαν βῶλόν τινα Χρυσῆν συνελὼν, ἔπειτ’ ἀναχθεὶς εἰς ἅλα, Βυθῷ δίδωσι τὴν ἀλαζόνα πλάνην, Μὴ δεῖν γὰρ ἄλλῳ προξενεῖν τὸ μὴ καλόν. Καὶ τοῦτ’ ἐπαινῶ. Τῶν τις ἀρχαίων κυνῶν Βασιλεῖ προσελθὼν ἠξίου τροφῆς τυχεῖν, Εἴτ’ ἐνδεὴς ὢν, εἴτε καὶ πειρώμενος. Τοῦ δ’ εἴτε τιμῇ γ’, εἴτε καὶ πείρᾳ τινὶ, Πλὴν χρυσίου τάλαντον ἐκ προστάγματος Δόντος προθύμως, οὐ μὲν ἀρνεῖται λαβεῖν· Λαβὼν δ’ ἐν ὄψει τοῦ δεδωκότος αὐτίκα Ἄρτον πριάμενος τοῦ ταλάντου· «Τόνδ’, ἔφη, Λαβεῖν ἔχρῃζον, οὐ τὸν ἄβρωτον τύφον.» Ταῦτ’ οὖν μὲν ἴσα τοῖς ἐμοῖς νόμοις σχεδὸν, Οἵ με πτεροῦσιν εἰς βίον τε καὶ φύσιν Πτηνῶν, ἐφημερίῳ τε κ’ ἀσπόρῳ τροφῇ, Κρίνων τε κάλλει εὖ μάλ’ ἠμφιεσμένων, Ὑφαῖς ἀτέχνοις ἐγγυῶνταί μοι σκέπην, Εἰ πρὸς μόνον βλέποιμι τὸν μέγαν Θεόν. Ἀλλ’ εἴ τι χρή με καὶ ξέσαι τὰ τῶν βίων, Ὡς ἂν δοκοίην μὴ μάτην ταῦθ’ ἱστορεῖν, Οἱ μὲν τιμῶντες χρημάτων ἀκτησίαν, Βίον τ’ ἐλεύθερόν τε καὶ δεσμῶν ἄνω, Πρῶτον μὲν οὐ καλῶς τὸ καλὸν μετῄεσαν· Πλεῖον γὰρ ἦν ἔνδειξις, ἢ καλοῦ πόθος. Ἢ τί ποτ’ ἔδει βωμῶν τε καὶ κηρυγμάτων;
763 GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER I. THEOLOGICA 05 Τίπτ' ἀγαθὸν βιότοιο; Θεοῦ φάος ; Αλλ' ἄρα καὶ [του Είργει με φθονερὴ καὶ στυγερή σκοτίη. Οὐδὲν πλεῖον ἔμοιγε. Τί δ' οὐ πλέον ἐστὶ κακοῖσιν ; Λίθε γὰρ ἴσον ἔχον, καὶ μάλα περ μογέων! Κείμ᾽ ὀλιγοδρανέων· τάρβος δέ με θεῖον ἔκαμψε· 100 Τέτρυμ' ἡματίαις φροντίσι καὶ νυχίαις. Οὗτος ὁ βρισαύχην με καὶ ὕπτιον ὦσεν ὀπίσσω, Λὰξ ἐπίβη. Σὺ δέ μοι δείματα πάντα λέγε, Τάρταρον ἱερόεντα, πυριφλεγέθοντας, ἱμάσθλας, Δαίμονας, οἱ ψυχῶν πράκτορες ἡμετέρων. 105 Μῦθος ἅπαντα κακοῖσι, τὸ δ' ἐν ποσὶ μοῦνον [ἄριστον· Οὐδὲν ἐπιστρέφεται τῆς βασάνου κακίη. Λώϊον ἦν ἀλιτροῖσιν ἐς ὕστερον ἔμμεν' άτιτα, 764 Ἡ ἐμὲ νῦν κακίης πήμασιν ἀσχαλαάν. ᾿Αλλὰ τί μοι, βροτέων τί δέ μοι τόσον ἄλγε' ἀείδι, 110 Ημετέρης γενεῆς πᾶσιν ἔπεστιν ἄχος. Οὐ μοι χθὼν ἀτίνακτος, ἅλα κλονέουσιν ἀῆται Ωραι δ' ἀλλήλαις εἶξαν ἐπεσσύμεναι. Νυξ ήμαρ κατέπαυσε, τὸ δ' ἤχλυσεν τέρα χειμα *Αστρασιν ήέλιος, ξελίῳ δὲ νέφος 115 Κάλλος ἀπημάλδυνε, παλίζωος δὲ σελήνη· Αὐτὰρ ὄγ' ἡμιφανὴς οὐρανὸς ἀστερόεις Καὶ σύ ποτ' ἀγγελικοῖσιν, Εωσφόρος, ἦσθα χοροῖσι, Βάσκανε, νῦν δ' ἔπεσες αἶσχος ἀπ᾿ οὐρανίων i 95 Ecquod vitæ bonum? Dei lux? sed ab illa Arcent me invidæ et odio dignæ tenebræ. Nulla ad me utilitas redit. Ecquod est in quo non me superent mali . Utinam enim illis æqualis essem, quamvis valde laborans ! Jaceo languidus metus me divinus percussit : 100 Conficior diurnis ac nocturnis sollicitudinibus. Ille me superbus supinum impulit retro, Et calcibus protrivit. Tu vero mihi narra omnia metuenda, Nigrum Tartarum, igneos Phlegethontes, flagella Dæmones animarum nostraruin carnifices. 105 Fabula omnia improbis, et quod ante pedes positum, id optimum . Nihil profecto mutatur propter tormenta improbitas. Satius esset improbos in posterum esse impunitos, Quam me nunc nequitiæ pœnas deflere. Sed quid mihi, quid tantopere necesse est mortalium ærumnas canere ? 110 Generis nostri omnibus mala sunt communia. Non mihi terra immobilis est: mare agitant venti : Horæ sibi invicem cedunt depulsæ : Nox diei finem affert aerem obscurat tempestas : Sol astris, soli nebula 115 Decorem auferunt : reviviscit autem luna : Coelum stelliferum dimidia sui parte apparet. Et tu aliquando angelicis choris intereras, Lucifer Invide, nunc autem probrum e cœlis cecidisti. 95 Καὶ τοῦ. Reg. 992 καὶ τό. 97 Οὐδὲν πλεῖον ἔμοιγε. Ιd est, nihilo melius mihi est (ob virtutis studium) quam aliis; imo me- liora omnia impiis eveniunt. Easdem querelas de impiorum prosperitate in viris sanctis, in Davide et prophetis passim reperies. 101 Βρισαύχην. Super lin. Coisl. μεγάλαυχος. Forte ὑψαύχην, erecta cervice. 103 Πυριφλεγέθοντας. Ita tres Regg. Int. πυρί- νους ποταμούς. Coisl. sup. lin. ποταμοὺς τοῦ ᾅδου. Edit. περιφλεγέθοντας. 106 Επιστρέφεται. Reg. 991, sup. lin. αἰσχύνε ται, et ad marg. φροντίζει. 107 Ατιτα. Coisl. sup. lin. ἀτιμώρητα. fut. Coisl. Βέλτιον ἦν τοῖς ἁμαρτωλοῖς τὰς ἐκεῖθεν τιμωρίας διαφυγεῖν, ἢ ἐμὲ νῦν ἀσχαλαᾷν καὶ ἀνιᾶσθαι κακοῖς. Melius esset peccatoribus ævi futuri pœnas effugere, B quam me nunc molestiis et ærumnis conflictari. Bil- lius hoc velle Gregorium putat : Multo melius actum iri cum peccatoribus, si in hac vita, quæ brevi finem habitura est, cum ipso multas acerbitates perferrent, quam ut ad æternas poenas reservarentur. Mallem priorem Billii interpretationem : Tametsi impii et nefarii homines de hujus vitæ prosperitate sibi gra- tulentur, me contra miserum existimare soleant, qui multis in vitæ curriculo calamitatibus afficiar; re- vera tamen præstabilius est magisque expetendum in hac vita excruciuri, quam scelerum pœnas in al- tero aevo expendere. 111 "Αλά. Ita tres Regg., Coisl. et Chig. Edit. mendose αλλά. 112 Ωραι. Hora. Potest etiam intelligi de ani partibus. METRICA VERSIO. Quodnam hujusce bonum vitæ est ? lux; dira ta- [men me Caligo, invidia plenaque, pellit ab hac. Plus ego nil habeo: quid non malus amplius autem? Namque utinam saltem pars foret æqua mihi! Oppressus jaceo: divinus me limor angit, Conficior curis nocte dieque miser, He sternit, pedibusque terit vir quisque super- bus, Segnisque; ac mihi tu, quæ mnetuenda, roler, Tartara nigra nimis, Phlegethontes, verbera dira, Dæmonas obscena carnificesque animæ. Cuncta mali hæc rident, et amant præsentia tantum; Non curat poenas gens scelerata graves. C Utilius pravis esset post funera pœnas L Non dare, quam poenas hic dare me sceleris. Ast hominum quid ego, quid nostræ incommoda gentis Colligo ? Res plane nulla dolore vacat. Non terra intrepi: la est, qualitur sed turbine venti, Inque vicem cedunt tempora prompta sibi. Nox legit atra diem, tempestas æthera fuscat: Astrorum obscurat sol radiansque decus. Sol tegitur nebulis, redivivaque luna resurgit: Dimidiaque polum parte sui latitat. Angelicos etiam cœtus, tu Lucifer, inter Qui fueras, supera lapsus es arce miser.
PG 37:734Ἒπειτα γαστρὸς ἡδοναῖς ἐφίεσαν, Ὡς ἄν τινες φεύγοντες οὐ πλούτου κόρον, Τὰς φροντίδας δὲ καὶ πόνους τῆς κτήσεως, Τρυφῆς δ’ ἀφορμὴν τὸ ἀπορεῖν ποιούμενοι. Δηλοῦσι σησαμοῦσιν ἄρτοι κρίθινοι Ὑπεξιόντες, καὶ τραγῳδίας ἔπη, Ὧν ἕν τι καὶ τόδ’ εὐστόχως εἰρημένον· «Ὦ ξένε, τυράννοις ἐκ ποδῶν μεθίστασο,» Σέρις τε φεύγους’ ἐκ μέσων ἡδυσμάτων, Ὄψον πενήτων, ἄφθονός τε γῆς χάρις. Ἡμῖν δ’ ἀνεπίδεικτον μὲν εἴ τι τῶν καλῶν, Οἷς πρῶτόν ἐστι μηδὲ τὴν εὐώνυμον Τὰ δεξιᾶς κινήματ’ εἰδέναι σαφῶς. Ἡ δ’ ἐγκράτεια μαρτυρεῖ τὸ ἔνθεον. Καλὸν Κλεάνθους τὸ φρέαρ, καὶ Σωκράτους Τὸ ζῇν πενιχρῶς· τἄλλα δ’ ὡς ἀσχήμονα Οἱ Χαρμίδαι τε καὶ σκέπη τριβωνίων, Ὑφ’ ἧς τὰ θεῖα τοῖς νέοις ὁ γεννάδας Συνῆν. Μόνοι γὰρ οἱ καλοὶ νοήμονες. Μηδεὶς ἔρωτι σωμάτων θηρευέτω Τὸ κάλλος. Ὣς ὄλοιτο τοῖα σκέμματα· Χωρὶς τὰ Μυσῶν καὶ Λυδῶν ὁρίσματα. Ἀλκμαίονος δὲ τίς τόδ’ αἰνέσει ποτὲ, Ὃς πρῶτ’ Ἀθηναίων τῶν ἀοιδίμων φέρων Ἀνὴρ γένει τε καὶ κράτει πνέων μέγα, Τοσοῦτον ὤφθη χρημάτων ἡττώμενος, Ὅσον περ εἰκὸς ἦν φανῆναι κρείττονα;
PG 37:736Κροίσου γὰρ αὐτὸν πλείοσι δεξιουμένου, Ὧν ἓν, ταμεῖα χρυσοῦ ἅπαντα προθεὶς, Ὡς ἂν δυνάστης τῇ τύχῃ μέγα φρονῶν, Ἔχειν ἐκέλευσεν ὅσον δύναιτο ψηγμάτων· Πλήσας δὲ κόλπους, καὶ γνάθους, καὶ τὴν κόμην Θεὶς χρυσόπαστον (τῆς ἀμετρίας ὅση ) Προῆλθε Λυδοῖς πλούσιος γελώμενος. Τί δ’ ὁ Πλάτων σοι, καίπερ ὢν σοφώτατος Ἀνδρῶν; Τί δ’ Ἀρίστιππος, τὸν ἥδιστον λέγω; Τί δ’ ὁ χαρίεις Σπεύσιππος, ὥσπερ οἴομαι; Ὁ μὲν καπήλου δυστυχοῦς ἔζη βίον, Πόνους διαντλῶν κέρδεσιν θαλαττίους· Ἔλαιον ἦν ὁ φόρτος. Οὔπω τοῦτ’ ἴσως Ἐρεῖς ἄπληστον, καὶ πενίᾳ τι προσνέμεις. Τὸ δὲ τραπέζας προσκυνεῖν τυραννικὰς Πλάτωνα· φεῦ λόγων τε καὶ σεμνῶν πόνων Ἐῶ λέγειν πράσιν τε καὶ οὐχὶ πράσιν, Εἰ μὴ Πλάτωνί τις Λίβυς τῆς Ἑλλάδος Ὤφθη γ’ ἀμείνων, καὶ μικροῦ τιμήματος Δόξαν τε καὶ Πλάτωνος ὠνεῖται λόγους. Τοῦ δ’ ἐκ Κυρήνης, μέγα μὲν ἡ παῤῥησία· Ὅμως δ’ ἔμιξε τῷ ἐλευθέρῳ τρυφὴν, Βλάπτων τὸ καλὸν ἁλμυρῷ τῷ δόγματι. Μύρων γὰρ ὄζων, συμποτῶν κατέπνεε· Τὸ δ’ εὐχάριστον τοῦ τρόπου καὶ στωμύλον Ὁδηγὸν εἶχε λημμάτων.
769 SECTIO II. POEMATA MORALIA. +770 Τῇ καὶ τῇ πυκινοῖς πνεύμασι βρασσόμενον. Πολλὰ μὲν ἀφραδίῃσι τινάσσομαι· ἄλλα δὲ δαίμων Ζωῆς ἡμετέρης ἤγαγεν ἀντίπαλος. Αθρει καὶ μερόπων δειλόν γένος, ὥς κε τόδ' εἴπῃς, Α 55 'Ολκὸν ἀπιστότατον, ῥέον ἄγριον, οίδμα θαλάσσης, ΤΗ Α' ἑτεὸν μερόπων οὐδὲν ἀκιδνότερον, Ροιῆς μὲν γόνος εἰμί, μόγῳ δέ με γείνατο μήτηρ. Ἐθρέφθην πολλοῖς καὶ στυγεροῖς καμάτοις. 45 Αγκὰς ἔχεν μήτηρ με, γλυκὺν πόνον· αὐτὰρ ἔπειτα Γαῖαν ἐπεξεόμην, ἄλγεσι τειρόμενος. Ενθεν ἔβην τετράκωλος ἐπ' οὔδεος. Ενθεν ἀέρθην Ιθμασιν ἐν τρομεροίς, κλεπτόμενος παλάμαις. Ενθεν νοῦν ὑπέλαμπον ἀναυδέος ίχνεσι φωνῆς 50 Ενθεν δ' αὖ μύθων δάκρυσ' ὑφ' ἡγεμόσιν. Εἰκοσέτης συνάγειρα μένος, καὶ πήμασι πολλοῖς Πρόσθεν ὑπηντίασα, ὥς τις ἀεθλοφόρος. * Αλλα μὲν ἔστιν ἐμοί γε· τὰ δ' ᾤχετο, τοῖς δὲ μογήσεις, Εν τόδ', ἐμὴ ψυχή, ἴσθι, περῶσα βίον, Εἰ γάρ κεν ὅσα τερπνὰ καὶ ὁππόσα λυγρὰ βίο:ο 60 Αντιταλαντεύοις, μέσσα τάλαντ᾽ ἐρύων, Πολλόν κεν βρίθουσα κακῶν ἐπὶ γαῖαν ἵκοιτο Πλάστιγξ, ἡ δ' ἀγαθῶν, ἔμπαλιν ὕψι θέει. Δῆρις, πόντος, άρουρα, μόνος, λεΐστορες ἄνδρες, Κτησις, δασμογράφοι, πράκτορες, εὐρυβόαι, 65 Ρητῆρες, βίβλοι τε, δικασπόλοι, ἀρχὸς ἀλιτρός, Πάντα τάδ' ἐστὶ βίου παίγνια λευγαλέου. Δέρκεο καὶ ὅσα τερπνά· κόρος, βάρος, ᾆσμα, γέλωτες, Τύμβος ἀεὶ πλήρης μυδαλέων νεκύων, Inspice hominum miserum genus, ut dicas, Certe hominibus nihil debilius. Fluxus quidem sum proles: magno labore me genuit mater. Nutritus sum multis gravibusque laboribus. 45 Ulnis gestavit me mater, onus dulce : deinde Terram radebam doloribus confectus. Postea ingrediebar solo ut quadrupes. Tum erectus steti, Vestigiis vacillantibus, furtim nixus alicuis manibus. Inde mens sublucere cœpit signis inconditæ vocis. 50 Post hæc lacrymas fudi sub liberalium artium magistris. Vicesimo ætatis anno vires collegi, atque in multas calamitates Obvias incidi, ut quidam pugil. Alia quidem me premunt: hæc effluxere: aliis autem vexaberis, ld bene scito, anima mea, trajiciens hanc vitam, 55 Tractum infidissimum, fluxum ferum, æstum maris, Hinc atque hinc frequentibus ventis ferventem. Multum quidem stultitia exagitor; sed alia dæmon Vitæ nostræ hostis mala attulit. Etenim si omnia bona, omniaque vitæ mala 60 Appenderis, æqua examina trabens, Multumi certe præponderaus malorum lanx ad terram verget, Contra vero bonorum lanx sursum feretur. Pugna, mare, terra, labor, prædones viri, Possessio, tributi scribæ, exactores, clamosi præcones, 65 Bluetores, libri, judices, princeps homo scelestus, Omnia hæc miseræ hujus vitæ sunt ludibria. luspice et quæ jucunda : saturitas, gravitas corporis, cantus, Sepulchrum fetidis semper refertum cadaveribus, 42 Η δ' ἐτεὸν μερόπων. Alludit ad istud Homeri Odyss. vi, 12 : Οὐδὲν ἀκιδνότερον γαῖα τρέφει ἀνθρώποιο, Πάντων ὅσσα τε γαῖαν ἐπιπνέει τε καὶ ἔρπει. Nullum infirmius homine alit terra Ex omnibus quæ in orbe spirant et serpunt. 43 'Ροιῆς μὲν γόνος. Tres Regg., Chig. et Vat. βοιῆς ἔκγονος. Garin. præc. vers. 73, ρεῦσις γάρ μ' ἐφύτευσεν. 50 Μύθων δάκρυσ'. Schol. ἔπειτα λόγων ἡγεμό- σιν πιστευθείς, εδάκρυσα πληγείς. Post hæc artium risus liberalium magistris traditus, flevi verberibus cæsug- 61 Πολλόν. Sic duo Regg. et Coisl. Edit. πολλῶν· 63 Μόγος. Sic Regg. 39, 990, 993, Chig., Coisl. et Vat. Edit. μόρος. 65 Δικασπόλοι. Vat., Coisl. et Reg. 990, δικαστ πόλος. 68 Τύμβος. Hæc Cyrus intelligit de magnificorum exstructione sepulcrorum ; Billius vero de aqualiculo cibis distento ; vel de externo splendore, sub quo persæpe impurissima et flagitiosissima vita deli- lescit. Alludit ad sepulcra dealbala, de quibus Do- METRICA VERSIO. Jam nostrum mihi cerne genus, dicesque profecto: B Nam velut adversum studeo transmittere flumen : Debile gente hominum nil magis esse queat. Fluxus me genuit, mater me protulit ægre : Nutriit ingenti cumque labore diu. Ulnis me primum gestavit (dulce onus), at post Non sine tormento pes mihi rasit humum. Tellurem hinc quadrupes trivi: mox corpore recto Expandi tremulis gressibus ipse manus. Obscure ostendit vox hinc incondita mentem : im fletu exseruit post duce sermo suam. Quina quater firmum robur mihi contulit æstas, Ac pugilis duri plurima more tuli. Altera nunc patior: fluxerunt altera : vita Altera trajiciens, meus, freta sæva, feres. Atque maris fluctus, quos gravis aura quatit. Ac mea me multum exagitat dementia: rursum Multa vehit dæmon, qui mihi bella movet. Nam si cum lætis perpendas tristia vitæ, Ac libræ lances æquns utrasque trabas : Protinus in terram verget depressa malorum Lanx jucunda tenens ruisus at alta petet. Pugna, mare, et tellus, durus labor, atque latrones: Tristia quique gravi voce tributa legunt : Causidici, libri, præfectus, præses iniquus : Hæc secum infelix ludicra vita trahit, Dulcia jam numera : ingluvies, et caulica, risus, Urna nitens fondis plena cadaveribus:
Chapter XXII: Miracles of Christ according to LukeXXII: Maracula Christi secundum Lucam
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 37:738Οὕτω ποτὲ Στολὴν γυναικῶν, Ἀρχελάου τοῦ σοφοῦ, Οὐκ οἶδ’ ὅπως τε καὶ δι’ ἣν τὴν αἰτίαν, Δωρουμένου, Πλάτων μὲν οὐ προσήκατο, Ἴαμβον εἰπὼν καίριον ἐξ Εὐριπίδου· «Οὐκ ἂν δυναίμην θῆλυν ἐνδῦναι στολήν.» Ὁ δ’, ὡς τὸ δώρημ’ ἦλθεν εἰς αὐτοῦ χέρας, Φέροντος ἀνδρὸς, καὶ προθύμως λαμβάνει, Καὶ τὴν ἰάμβου κομψότητ’ ἰαμβίῳ Βάλλει, τόδ’ εἰπών· «Καὶ γὰρ ἐν βακχεύμασιν Οὖς’ ἥγε σώφρων, οὐ διαφθαρήσεται.» Ὁ δ’ αὐτὸς Ἀρχέλαος, ὥς φασιν, ποτὲ Λαβεῖν θελήσαντός τι τοῦ Σοφοκλέους, Εὐριπίδῃ δίδωσι τῷ σοφωτάτῳ, Τοσαῦτ’ ἐπειπών· «Σὺ μὲν ἄξιος δοκεῖς Ζητεῖν ἔμοιγε, λαμβάνειν δ’ Εὐριπίδης·» Δεικνὺς ὅπερ ἄριστον εὐγενὴς τρόπος. Τάξας δὲ τοῖς Ἕλλησι τοὺς πόρους ποτὲ Ὁ Λυσιμάχου, καὶ τἄλλα τῶν πρώτων φανεὶς Ἐν δημαγωγίαις τε καὶ στρατηγίαις, Τοσοῦτον ὤφθη χρημάτων ἀνώτερος, Ὥσθ’ (ὅτι μὲν ἔσχε τοὔνομ’ ἐκ τῆς πράξεως, Δίκαιος ὤν τε καὶ καλούμενος εἰς ἔτι, Ἑκὼν παρήσω) τὰς δὲ παῖδας ἡ πόλις Ἐκδοῦσα τιμᾷ χρήμασι πενίαν καλὴν, Αὐτόν τ’ ἔθαψεν, οὐκ ἔχονθ’ ὅθεν ταφῇ. Οὐκ ἂν παρέλθοιμ’ οὐδὲ τὰ Ῥωμαίων καλὰ Ὡς μὴ παλαιοῖς ἰσχυριζοίμην μόνοις.
773 SECTIO II. POEMATA MORALIA. Καί σε, δρακοντιάδη, μένος ἄσχετε, ὤλεσεν οἶνος, Ηνίκ', 'Αλέξανδρε, γαῖαν ἐπῆλθες ὅλην. Τί πλέον ἐν φθιμένοισιν; Τη κόνις, ὀστέα μοῦνα, Ηρως Ατρείδης, Ιρος ἀλητοβόρος. 95 Κωνσταντίνος ἄναξ, θεράπων ἐμός· ὅστις ἀνολβος, Οστις ἐρικτήμων· ἓν πλέον ἐστὶ τάφος. Καὶ τὰ μὲν ἐνθάδε, τοῖα· τὰ δ' ἄλλοθι, τίς κεν ἐνίσποι· ὑππόσα τοῖς ἀδίκοις ὕστατον ἦμαρ ἄγει, Πῦρ βρομέον, σκότος αἰνὸν, ἀπόπροθι φωτὸς ἐοῦσι 100 Σκώληξ, ἡμετέρης μνῆσις ἀεὶ κακίης. Λώτον, εἰ βιότοιο πύλας, κακέ, μὴ σὺ πέρησας, Εἰ δ' επέρησας, ἄλος, θήρεσιν ἴσα, λύθης, Η ὅτε κἀνθάδ' ἔχεις τόσσ' ἄλγεα, καὶ μετόπισθεν Ποινή χειροτέρη τῶν ὅσα ἐνθάδ' ἔχεις. 105 Που μοι πρωτογόνοιο μέγα κλέος; ὤλετ' ἐδωδῇ. A Ποῦ Σολομών πινυτός, ἀλλὰ γυναιξί δάμη. Ποῦ δὲ δυωδεκάδος συναρίθμιος ἦν, ὅ τ᾽ Ἰούδα;; Κέρδεος ἀντ᾽ ὀλίγου ἀμφεχύθη σκοτίην. 775 Χριστὲ ἄναξ, λίτομαί σε, κακῶν ἄκος αὐτίκ᾽ ὀπάζοις, 110 Ενθεν ἀναστήσας σῷ θεράποντι, μάκαρ. Εν μόνον ἀνθρώποισι καλὸν καὶ ἔμπεδόν ἐστιν, Ελπίδες οὐρανίαι, τοῖς ὀλίγον τι πνέω. Τῶν δ᾽ ἄλλων ἀγαθῶν πουλὺς κόρος. Οσσ' ἐπὶ γαίης Σύρετ', ἐφημερίοις πάντα λιπεῖν ποθέω· 115 Πάτρην, ἀλλοδαπήν τε, θρόνους, καὶ ἀπέθρονον [εύχος, Ἐγγύθιν, ἀλλοτρίους, εὐσεβέας, κακίους, ᾿Αμφαδίους, λοχόωντας, ἀβάσκανον ὄμμα φέροντας, Αὐτοφόνῳ κακίῃ ἔνδοθι τηκομένους. *Αλλοις τερπνὰ βίοιο· ἐγὼ δὲ πρόφρων ὑπαλύξω. 120 Οίμοι τοῦδε βίου πήμασι μακροτέρου! Te quoque, Anguigena, insuperabili robore, perdidit vinum, Alexander, cum universum orbem peragrasses. Quodnam discrimen inter mortuos ? idem pulvis, ossa sola, Heros Agamemnon et Irus qui polenta pascebatur. 93 Constantinus imperator, et famulus meus ; quisquis pauper, Quisquis multa possidens: unum solum secernit sepulchrum. Et quidem res in hac vita tales: quales vero in altera, quis dixerit ? Quanta mala iniquis dies extremus sit adducturus, Ignis crepitans, graves tenebræ, longe a luce constitutis 100 Vermis, nostrae sempiterna recordatio malitia. Melius ( tibi fuisset) improbe, si vitæ portas ingressus non esses, ! Vel si ingressus, totus, perinde ac fera, interiisses, Quam, cum hic tantos dolores habeas, postea etiam Majores dare poenas his quas hic dedisti. 482 483 105 Ubi mihi primi parentis magna gloria ? esca periit. Ubi Salomon tam sapiens? a mulieribus superatus est. Ubi ille qui duodecim apostolis connumeratus erat, Judas? Exiguum ob lucrum circumfusus est tenebris. Christe rex, oro te, malorum medicinam protinus præbeas, 110 Inde sublato famulo tuo, benignus." Unum tantum hominibus bonum et stabile est, Spes celestes, quibus paululun spiro. Aliorum vero bonorum magnum mihi fastidium. Quæcunque in terra Volvuntur, hominibus omnia relinquere cupio : 115 Patriam, externam regionem, thronos, spretique throni gloriam, Propinquos, alienos, pios, malos, Apertos, insidiantes, vacuos invidia oculos ferentes, Sui ipsius carnifice malitia, livore intus contabescentes. Aliis vitæ voluptates sint: ego vero libens eas relinquo. 120 Heu mihi, cui præ ærumnis vita est longior ! 96 Ἓν πλέον ἐστὶ τάφος. Ita Reg. 39. Sup. lin. Coisl. ἓν πλέον υπάρχει τάφος. Magnificentior namque divitibus exstruitur tumulus, ut Coisl. inf. esponit : ἓν ἐν τούτοις τὸ πλέον τάφος μεγαλοπρε πέστερος. Ellit. εἷς πλεόνεσσι τάφος. 102 Εἰ δ᾽ ἐπέρησας. Vat. εἰ δὲ περήσῃς. 103 "Η ὅτε. Sic duo Regg. et Chig. Edit. ἢ ὅτι. · 106 Που. Sic Reg. 990 et Chig. Edit. οὐ. 117 Αμφαδίους, λοχόωντας. Apertos et occullos insidiatores. 118 Αὐτοφονφ. Sic appellat invidiam, quia iuvi - dum ipsum conticit. METRICA VERSIO. Exiguo lumen perdidit ære miser. Te quoque, Alexander, victor grassate per orbem B Ille ubi, legatos quondam inter census, Judas ? Perdidit immodici copia sumpta meri. Inter defunctos quidnam est discriminis ? ossa : Et cineres Iri, Tantalidisque pares. Par Constantino famulus meus, hic ego tantum Excipio tumulum; dives, inopsque pares. Atque hic ista quidem : ast alio quæ condit in ævo Ultima lux pravos, quis memorare queat ? lorrida flamma, gravis caligo, a luce remotis Vermis, qui memores criminis esse facit. Non natum esse tibi melius, scelerate, fuisset, At natum prorsus more perire feræ, Quam mala tot passum in terris, sævosque dolores, Post graviora iterum tempus in omne pati; Laus ubi primigen? decus illud perdidit esca, Doctus ubi Salomon ? femina vicit eum. Hinc me, Christe pater, educ jam, quæso, malisque, Queis crucior, medicam protinus affer opem. Unum homini est, certumque bonum, fixumque, beata Vita, animus cujus languet amore meus. Cætera quæ terra volvuntur, nil moror ipse Amplius; humanis linquere cuneta libet: Externas simul et terras, patriosque penates, Atque thronos, spretæ sedis et omne decus : Externos, consanguineos : probitatis amantes, Et qui præcipites in scelus omne ruunt : Perspicuos, tectos : vacuos livore maligno, Quosque imo rodit pectore livor edax. Læta habeant alii vitæ: fugiam ipse libenter. Quam gravibus longa est hæc mihi vita malis 1
Πύῤῥου κρατήσας ἐν μάχῃ Φαβρίκιος, Ἦν δὲ στρατηγὸς τῶν περιβλέπτων ἄγαν, Καὶ τοῖσδ’ ἐνίκα μᾶλλον· ὡς γὰρ εἰς στενὸν Ὁ Πύῤῥος ἦλθεν ἐλπίδων, ἐπειράθη Χρυσοῦ ταλάντοις τὸν στρατηγὸν ἁρπάσαι· Ὁ δ’ οὐκ ἐδέξατ’, ἀλλ’ ὅμως ἐσπείσατο. Ἐπεὶ δ’ ὁ Πύῤῥος, ὡς λέγους’, εἰρηνικὰ Παίζων πρὸς αὐτὸν, τῶν ἐνόπλων θηρίων Ἕνα τῶν ἐλεφάντων ὑπερφυᾶ τε καὶ μέγαν, Οὔπω κατ’ ὄψιν οἱ τέως ἐγνωσμένον, Ἔδειξε· ῥινὸς ὑπερφανείσης ἀθρόως Οὔτ’ ἐπτοήθη, καὶ τόδ’ εἶπεν ἵλεως· «Οὔ μ’ οὔτε χρυσὸς εἷλεν, οὔτε θηρίον.» Ἀρκεῖ τοσαῦτα, καὶ τάδε μέτρου πέρα, Ὡς ἄν τις εἴποι χρημάτων καταφρονῶν. Μήτ’ οὖν ἐκεῖνα προσδέχου τὰ μὴ καλὰ Βίβλων παλαιῶν, ὦγαθ’, αἷς ἐνετράφης· Ἔα με κερδαίνοντα κεκλῆσθαι κακόν. Κρεῖσσον γὰρ ἢ σέβοντα τοὺς θεῶν νόμους Πένητα ναίειν, δόξαν ἠμποληκότα. Μή μοι γένος γένιζε, μάζα μοι γένος. Τὰ χρήματ’ ἀνθρώποισι τιμιώτατα. Πένητος ἀνδρὸς οὐδὲν ἀθλιώτερον. Ἄνευ δὲ χαλκοῦ, Φοῖβος οὐ μαντεύεται. Οὐκ ἔστιν ὅστις πάντ’ ἀνὴρ εὐδαιμονεῖ· Ἢ γὰρ πεφυκὼς ἐσθλὸς, οὐκ ἔχει βίον, Ἢ δυσγενὴς ὢν, πλουσίαν ἀροῖ πλάκα. Πῶς γὰρ καλεῖς δυσδαίμονα, τὸν πένητα μὲν, Πολλῷ δ’ ἔχοντα πλουσιώτερον τρόπον;
773 SECTIO II. POEMATA MORALIA. Καί σε, δρακοντιάδη, μένος ἄσχετε, ὤλεσεν οἶνος, Ηνίκ', 'Αλέξανδρε, γαῖαν ἐπῆλθες ὅλην. Τί πλέον ἐν φθιμένοισιν; Τη κόνις, ὀστέα μοῦνα, Ηρως Ατρείδης, Ιρος ἀλητοβόρος. 95 Κωνσταντίνος ἄναξ, θεράπων ἐμός· ὅστις ἀνολβος, Οστις ἐρικτήμων· ἓν πλέον ἐστὶ τάφος. Καὶ τὰ μὲν ἐνθάδε, τοῖα· τὰ δ' ἄλλοθι, τίς κεν ἐνίσποι· ὑππόσα τοῖς ἀδίκοις ὕστατον ἦμαρ ἄγει, Πῦρ βρομέον, σκότος αἰνὸν, ἀπόπροθι φωτὸς ἐοῦσι 100 Σκώληξ, ἡμετέρης μνῆσις ἀεὶ κακίης. Λώτον, εἰ βιότοιο πύλας, κακέ, μὴ σὺ πέρησας, Εἰ δ' επέρησας, ἄλος, θήρεσιν ἴσα, λύθης, Η ὅτε κἀνθάδ' ἔχεις τόσσ' ἄλγεα, καὶ μετόπισθεν Ποινή χειροτέρη τῶν ὅσα ἐνθάδ' ἔχεις. 105 Που μοι πρωτογόνοιο μέγα κλέος; ὤλετ' ἐδωδῇ. A Ποῦ Σολομών πινυτός, ἀλλὰ γυναιξί δάμη. Ποῦ δὲ δυωδεκάδος συναρίθμιος ἦν, ὅ τ᾽ Ἰούδα;; Κέρδεος ἀντ᾽ ὀλίγου ἀμφεχύθη σκοτίην. 775 Χριστὲ ἄναξ, λίτομαί σε, κακῶν ἄκος αὐτίκ᾽ ὀπάζοις, 110 Ενθεν ἀναστήσας σῷ θεράποντι, μάκαρ. Εν μόνον ἀνθρώποισι καλὸν καὶ ἔμπεδόν ἐστιν, Ελπίδες οὐρανίαι, τοῖς ὀλίγον τι πνέω. Τῶν δ᾽ ἄλλων ἀγαθῶν πουλὺς κόρος. Οσσ' ἐπὶ γαίης Σύρετ', ἐφημερίοις πάντα λιπεῖν ποθέω· 115 Πάτρην, ἀλλοδαπήν τε, θρόνους, καὶ ἀπέθρονον [εύχος, Ἐγγύθιν, ἀλλοτρίους, εὐσεβέας, κακίους, ᾿Αμφαδίους, λοχόωντας, ἀβάσκανον ὄμμα φέροντας, Αὐτοφόνῳ κακίῃ ἔνδοθι τηκομένους. *Αλλοις τερπνὰ βίοιο· ἐγὼ δὲ πρόφρων ὑπαλύξω. 120 Οίμοι τοῦδε βίου πήμασι μακροτέρου! Te quoque, Anguigena, insuperabili robore, perdidit vinum, Alexander, cum universum orbem peragrasses. Quodnam discrimen inter mortuos ? idem pulvis, ossa sola, Heros Agamemnon et Irus qui polenta pascebatur. 93 Constantinus imperator, et famulus meus ; quisquis pauper, Quisquis multa possidens: unum solum secernit sepulchrum. Et quidem res in hac vita tales: quales vero in altera, quis dixerit ? Quanta mala iniquis dies extremus sit adducturus, Ignis crepitans, graves tenebræ, longe a luce constitutis 100 Vermis, nostrae sempiterna recordatio malitia. Melius ( tibi fuisset) improbe, si vitæ portas ingressus non esses, ! Vel si ingressus, totus, perinde ac fera, interiisses, Quam, cum hic tantos dolores habeas, postea etiam Majores dare poenas his quas hic dedisti. 482 483 105 Ubi mihi primi parentis magna gloria ? esca periit. Ubi Salomon tam sapiens? a mulieribus superatus est. Ubi ille qui duodecim apostolis connumeratus erat, Judas? Exiguum ob lucrum circumfusus est tenebris. Christe rex, oro te, malorum medicinam protinus præbeas, 110 Inde sublato famulo tuo, benignus." Unum tantum hominibus bonum et stabile est, Spes celestes, quibus paululun spiro. Aliorum vero bonorum magnum mihi fastidium. Quæcunque in terra Volvuntur, hominibus omnia relinquere cupio : 115 Patriam, externam regionem, thronos, spretique throni gloriam, Propinquos, alienos, pios, malos, Apertos, insidiantes, vacuos invidia oculos ferentes, Sui ipsius carnifice malitia, livore intus contabescentes. Aliis vitæ voluptates sint: ego vero libens eas relinquo. 120 Heu mihi, cui præ ærumnis vita est longior ! 96 Ἓν πλέον ἐστὶ τάφος. Ita Reg. 39. Sup. lin. Coisl. ἓν πλέον υπάρχει τάφος. Magnificentior namque divitibus exstruitur tumulus, ut Coisl. inf. esponit : ἓν ἐν τούτοις τὸ πλέον τάφος μεγαλοπρε πέστερος. Ellit. εἷς πλεόνεσσι τάφος. 102 Εἰ δ᾽ ἐπέρησας. Vat. εἰ δὲ περήσῃς. 103 "Η ὅτε. Sic duo Regg. et Chig. Edit. ἢ ὅτι. · 106 Που. Sic Reg. 990 et Chig. Edit. οὐ. 117 Αμφαδίους, λοχόωντας. Apertos et occullos insidiatores. 118 Αὐτοφονφ. Sic appellat invidiam, quia iuvi - dum ipsum conticit. METRICA VERSIO. Exiguo lumen perdidit ære miser. Te quoque, Alexander, victor grassate per orbem B Ille ubi, legatos quondam inter census, Judas ? Perdidit immodici copia sumpta meri. Inter defunctos quidnam est discriminis ? ossa : Et cineres Iri, Tantalidisque pares. Par Constantino famulus meus, hic ego tantum Excipio tumulum; dives, inopsque pares. Atque hic ista quidem : ast alio quæ condit in ævo Ultima lux pravos, quis memorare queat ? lorrida flamma, gravis caligo, a luce remotis Vermis, qui memores criminis esse facit. Non natum esse tibi melius, scelerate, fuisset, At natum prorsus more perire feræ, Quam mala tot passum in terris, sævosque dolores, Post graviora iterum tempus in omne pati; Laus ubi primigen? decus illud perdidit esca, Doctus ubi Salomon ? femina vicit eum. Hinc me, Christe pater, educ jam, quæso, malisque, Queis crucior, medicam protinus affer opem. Unum homini est, certumque bonum, fixumque, beata Vita, animus cujus languet amore meus. Cætera quæ terra volvuntur, nil moror ipse Amplius; humanis linquere cuneta libet: Externas simul et terras, patriosque penates, Atque thronos, spretæ sedis et omne decus : Externos, consanguineos : probitatis amantes, Et qui præcipites in scelus omne ruunt : Perspicuos, tectos : vacuos livore maligno, Quosque imo rodit pectore livor edax. Læta habeant alii vitæ: fugiam ipse libenter. Quam gravibus longa est hæc mihi vita malis 1
Δύσδαιμον ὄντως τὸ φρονεῖν οὕτω κακῶς. Ταῦτ’ οὖν ἅπαντα φεῦγε τούς τ’ εἰρηκότας, Εἴτ’ ἄλλο τούτοις ἐμφερές τι ἐν λόγοις. Καὶ ταῦτ’ ἐπαίνει τῶν σοφῶς εἰρημένων· Ὅτ’ ἐκ πονηροῦ πράγματος κέρδος λάβῃς, Τοῦ δυστυχεῖν νόμιζε ἀῤῥαβῶν’ ἔχειν. Μὴ πάντοθεν κέρδαινε, σαυτὸν αἰσχύνων· Τὸ μὴ δικαίως εὐτυχεῖν, ἔχει φόβον. Μὴ Πλοῦτον εἴπῃς, οὐχὶ θαυμάζω θεὸν, Ὃν καὶ κάκιστος ῥᾳδίως ἐκτήσατο. Πένης μέν ἐστι, τὸν τρόπον δὲ πλούσιος. Σοφὸν πένητα μᾶλλον, ἢ Μίδαν κακόν. Ληρεῖ δέ μοι Θέογνις ὡς λῆρον πλατὺν, Κρημνοὺς προτιμῶν τῆς ἀπορίας καὶ βυθοὺς, Κακῶς τε Κύρνῳ νομοθετῶν εἰς χρήματα. Ὅμηρε καὶ σὺ, πῶς τοσοῦτον ἀστάτῳ Πράγματι νέμεις, ὥστε φράσαι που τῶν ἐπῶν, Ὀπηδὸν εἶναι τὴν ἀρετὴν τῶν χρημάτων; Φησίν· Τόδ’ εἶπον αὐτὸς, οὐχ οὕτως ἔχων, Γελῶν δὲ τοὺς ἔχοντας οὕτως ἀθλίως. Οὐ γὰρ δοκεῖ σοι τὴν θάλασσαν ἐκφυγὼν Ὀδυσσεὺς ἐκεῖνος, οὗ τὰ πόλλ’ ἀθλήματα, Ὀφθεὶς ἀλήτης τῇ βασιλίδι γυμνὸς, Καταιδέσας δὲ τῷ λόγῳ τὴν παρθένον, Φαίαξί τ’ αὐτοῖς ἄξιος πλείστου φανεὶς, Εἶναι προδήλως τῆς ἀρετῆς ἐγκώμιον; Τὸν μῦθον αἰνῶ τὸν Φρύγιον, ὃς εὖ ἔχει·
773 SECTIO II. POEMATA MORALIA. Καί σε, δρακοντιάδη, μένος ἄσχετε, ὤλεσεν οἶνος, Ηνίκ', 'Αλέξανδρε, γαῖαν ἐπῆλθες ὅλην. Τί πλέον ἐν φθιμένοισιν; Τη κόνις, ὀστέα μοῦνα, Ηρως Ατρείδης, Ιρος ἀλητοβόρος. 95 Κωνσταντίνος ἄναξ, θεράπων ἐμός· ὅστις ἀνολβος, Οστις ἐρικτήμων· ἓν πλέον ἐστὶ τάφος. Καὶ τὰ μὲν ἐνθάδε, τοῖα· τὰ δ' ἄλλοθι, τίς κεν ἐνίσποι· ὑππόσα τοῖς ἀδίκοις ὕστατον ἦμαρ ἄγει, Πῦρ βρομέον, σκότος αἰνὸν, ἀπόπροθι φωτὸς ἐοῦσι 100 Σκώληξ, ἡμετέρης μνῆσις ἀεὶ κακίης. Λώτον, εἰ βιότοιο πύλας, κακέ, μὴ σὺ πέρησας, Εἰ δ' επέρησας, ἄλος, θήρεσιν ἴσα, λύθης, Η ὅτε κἀνθάδ' ἔχεις τόσσ' ἄλγεα, καὶ μετόπισθεν Ποινή χειροτέρη τῶν ὅσα ἐνθάδ' ἔχεις. 105 Που μοι πρωτογόνοιο μέγα κλέος; ὤλετ' ἐδωδῇ. A Ποῦ Σολομών πινυτός, ἀλλὰ γυναιξί δάμη. Ποῦ δὲ δυωδεκάδος συναρίθμιος ἦν, ὅ τ᾽ Ἰούδα;; Κέρδεος ἀντ᾽ ὀλίγου ἀμφεχύθη σκοτίην. 775 Χριστὲ ἄναξ, λίτομαί σε, κακῶν ἄκος αὐτίκ᾽ ὀπάζοις, 110 Ενθεν ἀναστήσας σῷ θεράποντι, μάκαρ. Εν μόνον ἀνθρώποισι καλὸν καὶ ἔμπεδόν ἐστιν, Ελπίδες οὐρανίαι, τοῖς ὀλίγον τι πνέω. Τῶν δ᾽ ἄλλων ἀγαθῶν πουλὺς κόρος. Οσσ' ἐπὶ γαίης Σύρετ', ἐφημερίοις πάντα λιπεῖν ποθέω· 115 Πάτρην, ἀλλοδαπήν τε, θρόνους, καὶ ἀπέθρονον [εύχος, Ἐγγύθιν, ἀλλοτρίους, εὐσεβέας, κακίους, ᾿Αμφαδίους, λοχόωντας, ἀβάσκανον ὄμμα φέροντας, Αὐτοφόνῳ κακίῃ ἔνδοθι τηκομένους. *Αλλοις τερπνὰ βίοιο· ἐγὼ δὲ πρόφρων ὑπαλύξω. 120 Οίμοι τοῦδε βίου πήμασι μακροτέρου! Te quoque, Anguigena, insuperabili robore, perdidit vinum, Alexander, cum universum orbem peragrasses. Quodnam discrimen inter mortuos ? idem pulvis, ossa sola, Heros Agamemnon et Irus qui polenta pascebatur. 93 Constantinus imperator, et famulus meus ; quisquis pauper, Quisquis multa possidens: unum solum secernit sepulchrum. Et quidem res in hac vita tales: quales vero in altera, quis dixerit ? Quanta mala iniquis dies extremus sit adducturus, Ignis crepitans, graves tenebræ, longe a luce constitutis 100 Vermis, nostrae sempiterna recordatio malitia. Melius ( tibi fuisset) improbe, si vitæ portas ingressus non esses, ! Vel si ingressus, totus, perinde ac fera, interiisses, Quam, cum hic tantos dolores habeas, postea etiam Majores dare poenas his quas hic dedisti. 482 483 105 Ubi mihi primi parentis magna gloria ? esca periit. Ubi Salomon tam sapiens? a mulieribus superatus est. Ubi ille qui duodecim apostolis connumeratus erat, Judas? Exiguum ob lucrum circumfusus est tenebris. Christe rex, oro te, malorum medicinam protinus præbeas, 110 Inde sublato famulo tuo, benignus." Unum tantum hominibus bonum et stabile est, Spes celestes, quibus paululun spiro. Aliorum vero bonorum magnum mihi fastidium. Quæcunque in terra Volvuntur, hominibus omnia relinquere cupio : 115 Patriam, externam regionem, thronos, spretique throni gloriam, Propinquos, alienos, pios, malos, Apertos, insidiantes, vacuos invidia oculos ferentes, Sui ipsius carnifice malitia, livore intus contabescentes. Aliis vitæ voluptates sint: ego vero libens eas relinquo. 120 Heu mihi, cui præ ærumnis vita est longior ! 96 Ἓν πλέον ἐστὶ τάφος. Ita Reg. 39. Sup. lin. Coisl. ἓν πλέον υπάρχει τάφος. Magnificentior namque divitibus exstruitur tumulus, ut Coisl. inf. esponit : ἓν ἐν τούτοις τὸ πλέον τάφος μεγαλοπρε πέστερος. Ellit. εἷς πλεόνεσσι τάφος. 102 Εἰ δ᾽ ἐπέρησας. Vat. εἰ δὲ περήσῃς. 103 "Η ὅτε. Sic duo Regg. et Chig. Edit. ἢ ὅτι. · 106 Που. Sic Reg. 990 et Chig. Edit. οὐ. 117 Αμφαδίους, λοχόωντας. Apertos et occullos insidiatores. 118 Αὐτοφονφ. Sic appellat invidiam, quia iuvi - dum ipsum conticit. METRICA VERSIO. Exiguo lumen perdidit ære miser. Te quoque, Alexander, victor grassate per orbem B Ille ubi, legatos quondam inter census, Judas ? Perdidit immodici copia sumpta meri. Inter defunctos quidnam est discriminis ? ossa : Et cineres Iri, Tantalidisque pares. Par Constantino famulus meus, hic ego tantum Excipio tumulum; dives, inopsque pares. Atque hic ista quidem : ast alio quæ condit in ævo Ultima lux pravos, quis memorare queat ? lorrida flamma, gravis caligo, a luce remotis Vermis, qui memores criminis esse facit. Non natum esse tibi melius, scelerate, fuisset, At natum prorsus more perire feræ, Quam mala tot passum in terris, sævosque dolores, Post graviora iterum tempus in omne pati; Laus ubi primigen? decus illud perdidit esca, Doctus ubi Salomon ? femina vicit eum. Hinc me, Christe pater, educ jam, quæso, malisque, Queis crucior, medicam protinus affer opem. Unum homini est, certumque bonum, fixumque, beata Vita, animus cujus languet amore meus. Cætera quæ terra volvuntur, nil moror ipse Amplius; humanis linquere cuneta libet: Externas simul et terras, patriosque penates, Atque thronos, spretæ sedis et omne decus : Externos, consanguineos : probitatis amantes, Et qui præcipites in scelus omne ruunt : Perspicuos, tectos : vacuos livore maligno, Quosque imo rodit pectore livor edax. Læta habeant alii vitæ: fugiam ipse libenter. Quam gravibus longa est hæc mihi vita malis 1
Μίδᾳ γὰρ αἰτήσαντι πάντα χρυσίου Πλήρη γενέσθαι, τῆς ἀμετρίας δίκην Θεὸς δίδωσιν ὦνπερ ἠξίου τυχεῖν· Ὁ χρυσὸς ἦν ἄβρωτος· ὃς δ’ εἶχεν, νέκυς. Τί μοι ξένων μύθων τε καὶ διδαγμάτων; Αὐτοὺς σκόπει μοι τοὺς ἐμοὺς ἤδη νόμους. Ἐμοὶ γένος μέν ἐστι τὸ πρῶτον καλὸν, Οὗπερ προῆλθον, καὶ πρὸς ὃ πτερῶ βίον, Δεσμῶν ἐμαυτὸν ἐκλύειν πειρώμενος. Ἡ δ’ ἐκ μελῶν τε καὶ φθορᾶς ὁρμωμένη, Νεκρῶν τε λαμπρῶν καὶ πάλαι σεσηπότων, Ἣν δὴ καλοῦσιν εὐγένειαν οἱ κάτω, Κόπρου ῥεούσης οὐδὲν εὐγενεστέρα. Πατρὶς δὲ σωμάτων μὲν οὐκ ἐλευθέρα, Φόρων τε δούλη, καὶ κακῶς τετμημένη Κόλποις θαλάσσης καὶ νάπαις περίγραφος, Πολλοὺς ἀμείβους’ ἀθλίους οἰκήτορας, Αὐτή γε μήτηρ καὶ τάφος γεννημάτων, Κόπτουσα τοὺς κόπτοντας. Ὦ δίκη, δίκη Τοῦ πρωτοπλάστου γεύσεώς τε καὶ πλάνης Ἡ δ’ ἀντὶ ταύτης τοῖς σοφοῖς ζητουμένη Πρὸς ἣν βλέποντες ἐνθάδ’ οὐ ῥοιζούμεθα, Ὥσπερ πόα τι ἐφ’ ὑδάτων ὀχουμένη, Πλατεῖ ἀτέρμων εὐγενῶν σκηνωμάτων, Κρατουμένη τε τοῖς κατοίκοις εἰς ἀεὶ, Ζώντων τε μήτηρ, καὶ μόγων ἀλλοτρία, Χορός τ’ ἄπαυστα Χριστὸν ὑμνούντων μέγαν, Πανήγυρίς τε πρωτοτόκων γεγραμμένων Ἐν οὐρανοῖς βίβλοις τε ταῖς αἰωνίοις.
773 SECTIO II. POEMATA MORALIA. Καί σε, δρακοντιάδη, μένος ἄσχετε, ὤλεσεν οἶνος, Ηνίκ', 'Αλέξανδρε, γαῖαν ἐπῆλθες ὅλην. Τί πλέον ἐν φθιμένοισιν; Τη κόνις, ὀστέα μοῦνα, Ηρως Ατρείδης, Ιρος ἀλητοβόρος. 95 Κωνσταντίνος ἄναξ, θεράπων ἐμός· ὅστις ἀνολβος, Οστις ἐρικτήμων· ἓν πλέον ἐστὶ τάφος. Καὶ τὰ μὲν ἐνθάδε, τοῖα· τὰ δ' ἄλλοθι, τίς κεν ἐνίσποι· ὑππόσα τοῖς ἀδίκοις ὕστατον ἦμαρ ἄγει, Πῦρ βρομέον, σκότος αἰνὸν, ἀπόπροθι φωτὸς ἐοῦσι 100 Σκώληξ, ἡμετέρης μνῆσις ἀεὶ κακίης. Λώτον, εἰ βιότοιο πύλας, κακέ, μὴ σὺ πέρησας, Εἰ δ' επέρησας, ἄλος, θήρεσιν ἴσα, λύθης, Η ὅτε κἀνθάδ' ἔχεις τόσσ' ἄλγεα, καὶ μετόπισθεν Ποινή χειροτέρη τῶν ὅσα ἐνθάδ' ἔχεις. 105 Που μοι πρωτογόνοιο μέγα κλέος; ὤλετ' ἐδωδῇ. A Ποῦ Σολομών πινυτός, ἀλλὰ γυναιξί δάμη. Ποῦ δὲ δυωδεκάδος συναρίθμιος ἦν, ὅ τ᾽ Ἰούδα;; Κέρδεος ἀντ᾽ ὀλίγου ἀμφεχύθη σκοτίην. 775 Χριστὲ ἄναξ, λίτομαί σε, κακῶν ἄκος αὐτίκ᾽ ὀπάζοις, 110 Ενθεν ἀναστήσας σῷ θεράποντι, μάκαρ. Εν μόνον ἀνθρώποισι καλὸν καὶ ἔμπεδόν ἐστιν, Ελπίδες οὐρανίαι, τοῖς ὀλίγον τι πνέω. Τῶν δ᾽ ἄλλων ἀγαθῶν πουλὺς κόρος. Οσσ' ἐπὶ γαίης Σύρετ', ἐφημερίοις πάντα λιπεῖν ποθέω· 115 Πάτρην, ἀλλοδαπήν τε, θρόνους, καὶ ἀπέθρονον [εύχος, Ἐγγύθιν, ἀλλοτρίους, εὐσεβέας, κακίους, ᾿Αμφαδίους, λοχόωντας, ἀβάσκανον ὄμμα φέροντας, Αὐτοφόνῳ κακίῃ ἔνδοθι τηκομένους. *Αλλοις τερπνὰ βίοιο· ἐγὼ δὲ πρόφρων ὑπαλύξω. 120 Οίμοι τοῦδε βίου πήμασι μακροτέρου! Te quoque, Anguigena, insuperabili robore, perdidit vinum, Alexander, cum universum orbem peragrasses. Quodnam discrimen inter mortuos ? idem pulvis, ossa sola, Heros Agamemnon et Irus qui polenta pascebatur. 93 Constantinus imperator, et famulus meus ; quisquis pauper, Quisquis multa possidens: unum solum secernit sepulchrum. Et quidem res in hac vita tales: quales vero in altera, quis dixerit ? Quanta mala iniquis dies extremus sit adducturus, Ignis crepitans, graves tenebræ, longe a luce constitutis 100 Vermis, nostrae sempiterna recordatio malitia. Melius ( tibi fuisset) improbe, si vitæ portas ingressus non esses, ! Vel si ingressus, totus, perinde ac fera, interiisses, Quam, cum hic tantos dolores habeas, postea etiam Majores dare poenas his quas hic dedisti. 482 483 105 Ubi mihi primi parentis magna gloria ? esca periit. Ubi Salomon tam sapiens? a mulieribus superatus est. Ubi ille qui duodecim apostolis connumeratus erat, Judas? Exiguum ob lucrum circumfusus est tenebris. Christe rex, oro te, malorum medicinam protinus præbeas, 110 Inde sublato famulo tuo, benignus." Unum tantum hominibus bonum et stabile est, Spes celestes, quibus paululun spiro. Aliorum vero bonorum magnum mihi fastidium. Quæcunque in terra Volvuntur, hominibus omnia relinquere cupio : 115 Patriam, externam regionem, thronos, spretique throni gloriam, Propinquos, alienos, pios, malos, Apertos, insidiantes, vacuos invidia oculos ferentes, Sui ipsius carnifice malitia, livore intus contabescentes. Aliis vitæ voluptates sint: ego vero libens eas relinquo. 120 Heu mihi, cui præ ærumnis vita est longior ! 96 Ἓν πλέον ἐστὶ τάφος. Ita Reg. 39. Sup. lin. Coisl. ἓν πλέον υπάρχει τάφος. Magnificentior namque divitibus exstruitur tumulus, ut Coisl. inf. esponit : ἓν ἐν τούτοις τὸ πλέον τάφος μεγαλοπρε πέστερος. Ellit. εἷς πλεόνεσσι τάφος. 102 Εἰ δ᾽ ἐπέρησας. Vat. εἰ δὲ περήσῃς. 103 "Η ὅτε. Sic duo Regg. et Chig. Edit. ἢ ὅτι. · 106 Που. Sic Reg. 990 et Chig. Edit. οὐ. 117 Αμφαδίους, λοχόωντας. Apertos et occullos insidiatores. 118 Αὐτοφονφ. Sic appellat invidiam, quia iuvi - dum ipsum conticit. METRICA VERSIO. Exiguo lumen perdidit ære miser. Te quoque, Alexander, victor grassate per orbem B Ille ubi, legatos quondam inter census, Judas ? Perdidit immodici copia sumpta meri. Inter defunctos quidnam est discriminis ? ossa : Et cineres Iri, Tantalidisque pares. Par Constantino famulus meus, hic ego tantum Excipio tumulum; dives, inopsque pares. Atque hic ista quidem : ast alio quæ condit in ævo Ultima lux pravos, quis memorare queat ? lorrida flamma, gravis caligo, a luce remotis Vermis, qui memores criminis esse facit. Non natum esse tibi melius, scelerate, fuisset, At natum prorsus more perire feræ, Quam mala tot passum in terris, sævosque dolores, Post graviora iterum tempus in omne pati; Laus ubi primigen? decus illud perdidit esca, Doctus ubi Salomon ? femina vicit eum. Hinc me, Christe pater, educ jam, quæso, malisque, Queis crucior, medicam protinus affer opem. Unum homini est, certumque bonum, fixumque, beata Vita, animus cujus languet amore meus. Cætera quæ terra volvuntur, nil moror ipse Amplius; humanis linquere cuneta libet: Externas simul et terras, patriosque penates, Atque thronos, spretæ sedis et omne decus : Externos, consanguineos : probitatis amantes, Et qui præcipites in scelus omne ruunt : Perspicuos, tectos : vacuos livore maligno, Quosque imo rodit pectore livor edax. Læta habeant alii vitæ: fugiam ipse libenter. Quam gravibus longa est hæc mihi vita malis 1
Chapter XXIII: Miracles of Christ according to JohnXXIII: Miracula Christi secundum Joannem
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Δόξαν τ’ ἐπαινῶ τὴν ἄνω μοι κειμένην, Σταθμὴν δικαίαν, καλὸν ἀψευδέστατον. Ἡ δ’ ἐνθάδ’, αὖρα καὶ κενῶν κενὴ χάρις· Ἡ μὲν δικαία προστίθησιν οὐδὲ ἕν· Ἡ δ’ οὐκ ἀληθὴς εἰς βλάβην καθίσταται. Τὸ γὰρ δοκεῖν, ὑφεῖλε τοῦ εἶναι πολύ. Πλοῦτος δ’ ὁ μὲν ῥέων τε καὶ μέθης πλέως, Ὄψιν τε πηρὸς καὶ περιπλανώμενος, Φυσῶν τε πολλοὺς καὶ κενῶς ἀντλῶν τύχην, Γαστρός τις ὄγκος ὑδέρου πεπλησμένος. Ἄλλοις προσέρποι φάρμακον νόσου γέμον Καιροῦ φθόνου τε παίγνιον τιμώμενον. Ἐμοὶ δὲ πλοῦτος ἄφθονός τε καὶ μένων, Ἑστὼς, ἄσυλος, κτημάτων ἀνώτατος, Μηδὲν πεπάσθαι πλὴν Θεοῦ καὶ τῶν ἄνω. Ἅπαντα μὲν γὰρ οὐκ ἂν, εἰ βούλοιτό τις, Κτήσαιτο, οὔτ’ ἐκτήσατ’ οὔκουν ἄχρι νῦν· Πάντων δ’ ἔνεστιν ἀθρόως καταφρονεῖν, Κρείττω τε πάντων τοῦτον εἶναι τὸν τρόπον. Ἄλλοι φάλαγγας τασσέτωσαν ὁπλιτῶν, Πλεῖόν τε πασχέτωσαν, ὧν δρᾶσιν κακῶν, Βάλλοντες, οἰμώζοντες, ἀστάτοις ῥοπαῖς Ἀγχωμαλοῦντες, αἱμάτων ὠνούμενοι Πλούτου τίν’ ὄγκον, ἢ τυραννίδος κράτος. Ἄλλοι δὲ γῆς τε καὶ θαλάττης ἀγρίας Κόλπους μετρούντων, ἔμποροι δυσδαίμονες. Ἄλλοι δίκας τε καὶ νόμους ἀντιστρόφους Σπουδῇ πλεκόντων, λημμάτων μικρῶν χάριν·
773 SECTIO II. POEMATA MORALIA. Καί σε, δρακοντιάδη, μένος ἄσχετε, ὤλεσεν οἶνος, Ηνίκ', 'Αλέξανδρε, γαῖαν ἐπῆλθες ὅλην. Τί πλέον ἐν φθιμένοισιν; Τη κόνις, ὀστέα μοῦνα, Ηρως Ατρείδης, Ιρος ἀλητοβόρος. 95 Κωνσταντίνος ἄναξ, θεράπων ἐμός· ὅστις ἀνολβος, Οστις ἐρικτήμων· ἓν πλέον ἐστὶ τάφος. Καὶ τὰ μὲν ἐνθάδε, τοῖα· τὰ δ' ἄλλοθι, τίς κεν ἐνίσποι· ὑππόσα τοῖς ἀδίκοις ὕστατον ἦμαρ ἄγει, Πῦρ βρομέον, σκότος αἰνὸν, ἀπόπροθι φωτὸς ἐοῦσι 100 Σκώληξ, ἡμετέρης μνῆσις ἀεὶ κακίης. Λώτον, εἰ βιότοιο πύλας, κακέ, μὴ σὺ πέρησας, Εἰ δ' επέρησας, ἄλος, θήρεσιν ἴσα, λύθης, Η ὅτε κἀνθάδ' ἔχεις τόσσ' ἄλγεα, καὶ μετόπισθεν Ποινή χειροτέρη τῶν ὅσα ἐνθάδ' ἔχεις. 105 Που μοι πρωτογόνοιο μέγα κλέος; ὤλετ' ἐδωδῇ. A Ποῦ Σολομών πινυτός, ἀλλὰ γυναιξί δάμη. Ποῦ δὲ δυωδεκάδος συναρίθμιος ἦν, ὅ τ᾽ Ἰούδα;; Κέρδεος ἀντ᾽ ὀλίγου ἀμφεχύθη σκοτίην. 775 Χριστὲ ἄναξ, λίτομαί σε, κακῶν ἄκος αὐτίκ᾽ ὀπάζοις, 110 Ενθεν ἀναστήσας σῷ θεράποντι, μάκαρ. Εν μόνον ἀνθρώποισι καλὸν καὶ ἔμπεδόν ἐστιν, Ελπίδες οὐρανίαι, τοῖς ὀλίγον τι πνέω. Τῶν δ᾽ ἄλλων ἀγαθῶν πουλὺς κόρος. Οσσ' ἐπὶ γαίης Σύρετ', ἐφημερίοις πάντα λιπεῖν ποθέω· 115 Πάτρην, ἀλλοδαπήν τε, θρόνους, καὶ ἀπέθρονον [εύχος, Ἐγγύθιν, ἀλλοτρίους, εὐσεβέας, κακίους, ᾿Αμφαδίους, λοχόωντας, ἀβάσκανον ὄμμα φέροντας, Αὐτοφόνῳ κακίῃ ἔνδοθι τηκομένους. *Αλλοις τερπνὰ βίοιο· ἐγὼ δὲ πρόφρων ὑπαλύξω. 120 Οίμοι τοῦδε βίου πήμασι μακροτέρου! Te quoque, Anguigena, insuperabili robore, perdidit vinum, Alexander, cum universum orbem peragrasses. Quodnam discrimen inter mortuos ? idem pulvis, ossa sola, Heros Agamemnon et Irus qui polenta pascebatur. 93 Constantinus imperator, et famulus meus ; quisquis pauper, Quisquis multa possidens: unum solum secernit sepulchrum. Et quidem res in hac vita tales: quales vero in altera, quis dixerit ? Quanta mala iniquis dies extremus sit adducturus, Ignis crepitans, graves tenebræ, longe a luce constitutis 100 Vermis, nostrae sempiterna recordatio malitia. Melius ( tibi fuisset) improbe, si vitæ portas ingressus non esses, ! Vel si ingressus, totus, perinde ac fera, interiisses, Quam, cum hic tantos dolores habeas, postea etiam Majores dare poenas his quas hic dedisti. 482 483 105 Ubi mihi primi parentis magna gloria ? esca periit. Ubi Salomon tam sapiens? a mulieribus superatus est. Ubi ille qui duodecim apostolis connumeratus erat, Judas? Exiguum ob lucrum circumfusus est tenebris. Christe rex, oro te, malorum medicinam protinus præbeas, 110 Inde sublato famulo tuo, benignus." Unum tantum hominibus bonum et stabile est, Spes celestes, quibus paululun spiro. Aliorum vero bonorum magnum mihi fastidium. Quæcunque in terra Volvuntur, hominibus omnia relinquere cupio : 115 Patriam, externam regionem, thronos, spretique throni gloriam, Propinquos, alienos, pios, malos, Apertos, insidiantes, vacuos invidia oculos ferentes, Sui ipsius carnifice malitia, livore intus contabescentes. Aliis vitæ voluptates sint: ego vero libens eas relinquo. 120 Heu mihi, cui præ ærumnis vita est longior ! 96 Ἓν πλέον ἐστὶ τάφος. Ita Reg. 39. Sup. lin. Coisl. ἓν πλέον υπάρχει τάφος. Magnificentior namque divitibus exstruitur tumulus, ut Coisl. inf. esponit : ἓν ἐν τούτοις τὸ πλέον τάφος μεγαλοπρε πέστερος. Ellit. εἷς πλεόνεσσι τάφος. 102 Εἰ δ᾽ ἐπέρησας. Vat. εἰ δὲ περήσῃς. 103 "Η ὅτε. Sic duo Regg. et Chig. Edit. ἢ ὅτι. · 106 Που. Sic Reg. 990 et Chig. Edit. οὐ. 117 Αμφαδίους, λοχόωντας. Apertos et occullos insidiatores. 118 Αὐτοφονφ. Sic appellat invidiam, quia iuvi - dum ipsum conticit. METRICA VERSIO. Exiguo lumen perdidit ære miser. Te quoque, Alexander, victor grassate per orbem B Ille ubi, legatos quondam inter census, Judas ? Perdidit immodici copia sumpta meri. Inter defunctos quidnam est discriminis ? ossa : Et cineres Iri, Tantalidisque pares. Par Constantino famulus meus, hic ego tantum Excipio tumulum; dives, inopsque pares. Atque hic ista quidem : ast alio quæ condit in ævo Ultima lux pravos, quis memorare queat ? lorrida flamma, gravis caligo, a luce remotis Vermis, qui memores criminis esse facit. Non natum esse tibi melius, scelerate, fuisset, At natum prorsus more perire feræ, Quam mala tot passum in terris, sævosque dolores, Post graviora iterum tempus in omne pati; Laus ubi primigen? decus illud perdidit esca, Doctus ubi Salomon ? femina vicit eum. Hinc me, Christe pater, educ jam, quæso, malisque, Queis crucior, medicam protinus affer opem. Unum homini est, certumque bonum, fixumque, beata Vita, animus cujus languet amore meus. Cætera quæ terra volvuntur, nil moror ipse Amplius; humanis linquere cuneta libet: Externas simul et terras, patriosque penates, Atque thronos, spretæ sedis et omne decus : Externos, consanguineos : probitatis amantes, Et qui præcipites in scelus omne ruunt : Perspicuos, tectos : vacuos livore maligno, Quosque imo rodit pectore livor edax. Læta habeant alii vitæ: fugiam ipse libenter. Quam gravibus longa est hæc mihi vita malis 1
Ἐμοὶ δὲ πάντων Χριστός ἐστιν ὤνιος, Σταυρόν τε τὸν πένητα πλουσίως φέρω, Ῥίψας τὰ σητῶν καὶ στροφὴν πεττευμάτων. Τούτου νόμος μὲν πρῶτος, ἡ πρώτη τρυφὴ, Ἐδὲμ δὲ καὶ παράδεισος εὐθαλὴς φυτοῖς, Πηγή τ’ ἐς ἀρχὰς τέτταρας τετμημένη. Οὐ χρυσὸς, οὐκ ἤλεκτρον, οὐδὲ ἄργυρος, Οὐκ εὐχρόων τε καὶ φανῶν λίθων χάρις, Ἃ γῆ δίδωσι τοῖς κάτω νενευκόσι· Μόνοις δὲ καρποῖς ἀφθόνως διέτρεφε Τὸν ἐργάτην Θεοῦ τε καὶ θείας τρυφῆς. Κἀνταῦθ’ ὅρος τις ἡδονῇ μετρούμενος· Ξύλου γὰρ εἶργε γνώσεως ἐναντίων. Ὃς οὐ φυλαχθεὶς, παντὸς ἐστέρησέ με, Καὶ γῆς πόνοις ἔδωκε μητρὸς τῆς ἐμῆς. Ὧν εἷς, τὸ πλεῖον τῶν ἀναγκαίων ἔχειν Μηδέν τε μέτρον εἰδέναι τῆς κτήσεως, Κακοῦ τὸ χεῖρον φάρμακον ποιουμένους, Διψῶντας αὐτῷ τῷ ποτῷ καυσουμένους. Ἐξ οὗ, τί γίνεθ’, ὡς παράδοξον, σκόπει, Ἀεὶ πένεσθαι τῷ λιπόντι κτωμένους, Τέρψιν δὲ τοῦ κτηθέντος οὐ δύνασθ’ ἔχειν, Τῷ μὴ παρόντι· καὶ γὰρ ἐκτήκει φρένας. Πρῶτος μὲν οὗτος εὐτελοῦς ζωῆς νόμος, Ἔστιν δ’ ἐκεῖνος δεύτερος.
773 SECTIO II. POEMATA MORALIA. Καί σε, δρακοντιάδη, μένος ἄσχετε, ὤλεσεν οἶνος, Ηνίκ', 'Αλέξανδρε, γαῖαν ἐπῆλθες ὅλην. Τί πλέον ἐν φθιμένοισιν; Τη κόνις, ὀστέα μοῦνα, Ηρως Ατρείδης, Ιρος ἀλητοβόρος. 95 Κωνσταντίνος ἄναξ, θεράπων ἐμός· ὅστις ἀνολβος, Οστις ἐρικτήμων· ἓν πλέον ἐστὶ τάφος. Καὶ τὰ μὲν ἐνθάδε, τοῖα· τὰ δ' ἄλλοθι, τίς κεν ἐνίσποι· ὑππόσα τοῖς ἀδίκοις ὕστατον ἦμαρ ἄγει, Πῦρ βρομέον, σκότος αἰνὸν, ἀπόπροθι φωτὸς ἐοῦσι 100 Σκώληξ, ἡμετέρης μνῆσις ἀεὶ κακίης. Λώτον, εἰ βιότοιο πύλας, κακέ, μὴ σὺ πέρησας, Εἰ δ' επέρησας, ἄλος, θήρεσιν ἴσα, λύθης, Η ὅτε κἀνθάδ' ἔχεις τόσσ' ἄλγεα, καὶ μετόπισθεν Ποινή χειροτέρη τῶν ὅσα ἐνθάδ' ἔχεις. 105 Που μοι πρωτογόνοιο μέγα κλέος; ὤλετ' ἐδωδῇ. A Ποῦ Σολομών πινυτός, ἀλλὰ γυναιξί δάμη. Ποῦ δὲ δυωδεκάδος συναρίθμιος ἦν, ὅ τ᾽ Ἰούδα;; Κέρδεος ἀντ᾽ ὀλίγου ἀμφεχύθη σκοτίην. 775 Χριστὲ ἄναξ, λίτομαί σε, κακῶν ἄκος αὐτίκ᾽ ὀπάζοις, 110 Ενθεν ἀναστήσας σῷ θεράποντι, μάκαρ. Εν μόνον ἀνθρώποισι καλὸν καὶ ἔμπεδόν ἐστιν, Ελπίδες οὐρανίαι, τοῖς ὀλίγον τι πνέω. Τῶν δ᾽ ἄλλων ἀγαθῶν πουλὺς κόρος. Οσσ' ἐπὶ γαίης Σύρετ', ἐφημερίοις πάντα λιπεῖν ποθέω· 115 Πάτρην, ἀλλοδαπήν τε, θρόνους, καὶ ἀπέθρονον [εύχος, Ἐγγύθιν, ἀλλοτρίους, εὐσεβέας, κακίους, ᾿Αμφαδίους, λοχόωντας, ἀβάσκανον ὄμμα φέροντας, Αὐτοφόνῳ κακίῃ ἔνδοθι τηκομένους. *Αλλοις τερπνὰ βίοιο· ἐγὼ δὲ πρόφρων ὑπαλύξω. 120 Οίμοι τοῦδε βίου πήμασι μακροτέρου! Te quoque, Anguigena, insuperabili robore, perdidit vinum, Alexander, cum universum orbem peragrasses. Quodnam discrimen inter mortuos ? idem pulvis, ossa sola, Heros Agamemnon et Irus qui polenta pascebatur. 93 Constantinus imperator, et famulus meus ; quisquis pauper, Quisquis multa possidens: unum solum secernit sepulchrum. Et quidem res in hac vita tales: quales vero in altera, quis dixerit ? Quanta mala iniquis dies extremus sit adducturus, Ignis crepitans, graves tenebræ, longe a luce constitutis 100 Vermis, nostrae sempiterna recordatio malitia. Melius ( tibi fuisset) improbe, si vitæ portas ingressus non esses, ! Vel si ingressus, totus, perinde ac fera, interiisses, Quam, cum hic tantos dolores habeas, postea etiam Majores dare poenas his quas hic dedisti. 482 483 105 Ubi mihi primi parentis magna gloria ? esca periit. Ubi Salomon tam sapiens? a mulieribus superatus est. Ubi ille qui duodecim apostolis connumeratus erat, Judas? Exiguum ob lucrum circumfusus est tenebris. Christe rex, oro te, malorum medicinam protinus præbeas, 110 Inde sublato famulo tuo, benignus." Unum tantum hominibus bonum et stabile est, Spes celestes, quibus paululun spiro. Aliorum vero bonorum magnum mihi fastidium. Quæcunque in terra Volvuntur, hominibus omnia relinquere cupio : 115 Patriam, externam regionem, thronos, spretique throni gloriam, Propinquos, alienos, pios, malos, Apertos, insidiantes, vacuos invidia oculos ferentes, Sui ipsius carnifice malitia, livore intus contabescentes. Aliis vitæ voluptates sint: ego vero libens eas relinquo. 120 Heu mihi, cui præ ærumnis vita est longior ! 96 Ἓν πλέον ἐστὶ τάφος. Ita Reg. 39. Sup. lin. Coisl. ἓν πλέον υπάρχει τάφος. Magnificentior namque divitibus exstruitur tumulus, ut Coisl. inf. esponit : ἓν ἐν τούτοις τὸ πλέον τάφος μεγαλοπρε πέστερος. Ellit. εἷς πλεόνεσσι τάφος. 102 Εἰ δ᾽ ἐπέρησας. Vat. εἰ δὲ περήσῃς. 103 "Η ὅτε. Sic duo Regg. et Chig. Edit. ἢ ὅτι. · 106 Που. Sic Reg. 990 et Chig. Edit. οὐ. 117 Αμφαδίους, λοχόωντας. Apertos et occullos insidiatores. 118 Αὐτοφονφ. Sic appellat invidiam, quia iuvi - dum ipsum conticit. METRICA VERSIO. Exiguo lumen perdidit ære miser. Te quoque, Alexander, victor grassate per orbem B Ille ubi, legatos quondam inter census, Judas ? Perdidit immodici copia sumpta meri. Inter defunctos quidnam est discriminis ? ossa : Et cineres Iri, Tantalidisque pares. Par Constantino famulus meus, hic ego tantum Excipio tumulum; dives, inopsque pares. Atque hic ista quidem : ast alio quæ condit in ævo Ultima lux pravos, quis memorare queat ? lorrida flamma, gravis caligo, a luce remotis Vermis, qui memores criminis esse facit. Non natum esse tibi melius, scelerate, fuisset, At natum prorsus more perire feræ, Quam mala tot passum in terris, sævosque dolores, Post graviora iterum tempus in omne pati; Laus ubi primigen? decus illud perdidit esca, Doctus ubi Salomon ? femina vicit eum. Hinc me, Christe pater, educ jam, quæso, malisque, Queis crucior, medicam protinus affer opem. Unum homini est, certumque bonum, fixumque, beata Vita, animus cujus languet amore meus. Cætera quæ terra volvuntur, nil moror ipse Amplius; humanis linquere cuneta libet: Externas simul et terras, patriosque penates, Atque thronos, spretæ sedis et omne decus : Externos, consanguineos : probitatis amantes, Et qui præcipites in scelus omne ruunt : Perspicuos, tectos : vacuos livore maligno, Quosque imo rodit pectore livor edax. Læta habeant alii vitæ: fugiam ipse libenter. Quam gravibus longa est hæc mihi vita malis 1
Τὸν Ἀβραὰμ Τὸν πατριάρχην, τὸν θεόπτην τὸν μέγαν, Οἴκου, γένους τε, πατρίδος ἐξελκύσας, Ὁ τῶν μεγίστων οἰκονόμος μυστηρίων, Εἰς γῆν μετήγαγ’ εὐκόλως ἀλλοτρίαν, Ξένον, πάροικον, ἄστεγον, πλανώμενον. Πίστις γὰρ εἷλκεν ἐλπίδων τῶν μειζόνων· Ἄρτον δ’ Ἰακὼβ καὶ σκέπην ᾔτει μόνον, Ὁρμῶν ποταμῶν ποτ’ εἰς μέσην, ὥσπερ λόγος, Εἰ καὶ πολυθρέμμων ἐπάνεισιν ὕστερον, Μισθὸν δίκαιον εὑρόμενος οὗτον πόνων. Καὶ τοῦτο δ’ εἰπεῖν εὖ ἔχει πρὸς οἷς ἔφην· Μωσῆς ὅτ’ εἴσω τοῦ γνόφου μόνος μόνῳ Θεῷ προσωμίλησε, καὶ πλαξὶν νόμον Διπλοῦν ἐδέξαθ’, ᾧ λεὼν ἦγε μέγαν· Τότ’ οὖν μερίζων ἣν κατέσχον ἐκ Θεοῦ, Ἄλλοις μὲν ἄλλην γῆν ἐμέτρησε ξένην· Υἱοῖς δὲ Λευὶ̈ κλῆρον οὐ νέμει μόνοις. Κλῆρος γὰρ αὐτοῖς ὁ κράτιστος, ἦν Θεός. Ἰωναδὰβ δὲ παισὶν εἰσάγων ποτὲ Ἀκτησίαν τε καὶ τὸν ὑψηλὸν βίον (Ἤδει γὰρ, ᾔδει φιλοσοφεῖν, καίπερ τότε Οὐδὲ πενίας πω κειμένης ἐν θαύματι)· Τάδ’ εἶπε, πατρὸς λίαν ὡς χρηστοῦ λόγον· «Ὦ παῖδες, οἶον ὑμῖν, ὡς ἄγαν πολὺν Κλῆρον πορίζω, οἷον οὔπω τις πατὴρ Παισὶν δέδωκεν, οὐδ’ ὃς εὐπορώτατος· Φεύγοιτε πάντα κλῆρον, εὔλυτον βίον Ἔχοιτε, δεσμῷ μηδένι κρατούμενοι. Σκηνὰς μὲν οἰκεῖτ’, οἰκίας κινουμένας·
773 SECTIO II. POEMATA MORALIA. Καί σε, δρακοντιάδη, μένος ἄσχετε, ὤλεσεν οἶνος, Ηνίκ', 'Αλέξανδρε, γαῖαν ἐπῆλθες ὅλην. Τί πλέον ἐν φθιμένοισιν; Τη κόνις, ὀστέα μοῦνα, Ηρως Ατρείδης, Ιρος ἀλητοβόρος. 95 Κωνσταντίνος ἄναξ, θεράπων ἐμός· ὅστις ἀνολβος, Οστις ἐρικτήμων· ἓν πλέον ἐστὶ τάφος. Καὶ τὰ μὲν ἐνθάδε, τοῖα· τὰ δ' ἄλλοθι, τίς κεν ἐνίσποι· ὑππόσα τοῖς ἀδίκοις ὕστατον ἦμαρ ἄγει, Πῦρ βρομέον, σκότος αἰνὸν, ἀπόπροθι φωτὸς ἐοῦσι 100 Σκώληξ, ἡμετέρης μνῆσις ἀεὶ κακίης. Λώτον, εἰ βιότοιο πύλας, κακέ, μὴ σὺ πέρησας, Εἰ δ' επέρησας, ἄλος, θήρεσιν ἴσα, λύθης, Η ὅτε κἀνθάδ' ἔχεις τόσσ' ἄλγεα, καὶ μετόπισθεν Ποινή χειροτέρη τῶν ὅσα ἐνθάδ' ἔχεις. 105 Που μοι πρωτογόνοιο μέγα κλέος; ὤλετ' ἐδωδῇ. A Ποῦ Σολομών πινυτός, ἀλλὰ γυναιξί δάμη. Ποῦ δὲ δυωδεκάδος συναρίθμιος ἦν, ὅ τ᾽ Ἰούδα;; Κέρδεος ἀντ᾽ ὀλίγου ἀμφεχύθη σκοτίην. 775 Χριστὲ ἄναξ, λίτομαί σε, κακῶν ἄκος αὐτίκ᾽ ὀπάζοις, 110 Ενθεν ἀναστήσας σῷ θεράποντι, μάκαρ. Εν μόνον ἀνθρώποισι καλὸν καὶ ἔμπεδόν ἐστιν, Ελπίδες οὐρανίαι, τοῖς ὀλίγον τι πνέω. Τῶν δ᾽ ἄλλων ἀγαθῶν πουλὺς κόρος. Οσσ' ἐπὶ γαίης Σύρετ', ἐφημερίοις πάντα λιπεῖν ποθέω· 115 Πάτρην, ἀλλοδαπήν τε, θρόνους, καὶ ἀπέθρονον [εύχος, Ἐγγύθιν, ἀλλοτρίους, εὐσεβέας, κακίους, ᾿Αμφαδίους, λοχόωντας, ἀβάσκανον ὄμμα φέροντας, Αὐτοφόνῳ κακίῃ ἔνδοθι τηκομένους. *Αλλοις τερπνὰ βίοιο· ἐγὼ δὲ πρόφρων ὑπαλύξω. 120 Οίμοι τοῦδε βίου πήμασι μακροτέρου! Te quoque, Anguigena, insuperabili robore, perdidit vinum, Alexander, cum universum orbem peragrasses. Quodnam discrimen inter mortuos ? idem pulvis, ossa sola, Heros Agamemnon et Irus qui polenta pascebatur. 93 Constantinus imperator, et famulus meus ; quisquis pauper, Quisquis multa possidens: unum solum secernit sepulchrum. Et quidem res in hac vita tales: quales vero in altera, quis dixerit ? Quanta mala iniquis dies extremus sit adducturus, Ignis crepitans, graves tenebræ, longe a luce constitutis 100 Vermis, nostrae sempiterna recordatio malitia. Melius ( tibi fuisset) improbe, si vitæ portas ingressus non esses, ! Vel si ingressus, totus, perinde ac fera, interiisses, Quam, cum hic tantos dolores habeas, postea etiam Majores dare poenas his quas hic dedisti. 482 483 105 Ubi mihi primi parentis magna gloria ? esca periit. Ubi Salomon tam sapiens? a mulieribus superatus est. Ubi ille qui duodecim apostolis connumeratus erat, Judas? Exiguum ob lucrum circumfusus est tenebris. Christe rex, oro te, malorum medicinam protinus præbeas, 110 Inde sublato famulo tuo, benignus." Unum tantum hominibus bonum et stabile est, Spes celestes, quibus paululun spiro. Aliorum vero bonorum magnum mihi fastidium. Quæcunque in terra Volvuntur, hominibus omnia relinquere cupio : 115 Patriam, externam regionem, thronos, spretique throni gloriam, Propinquos, alienos, pios, malos, Apertos, insidiantes, vacuos invidia oculos ferentes, Sui ipsius carnifice malitia, livore intus contabescentes. Aliis vitæ voluptates sint: ego vero libens eas relinquo. 120 Heu mihi, cui præ ærumnis vita est longior ! 96 Ἓν πλέον ἐστὶ τάφος. Ita Reg. 39. Sup. lin. Coisl. ἓν πλέον υπάρχει τάφος. Magnificentior namque divitibus exstruitur tumulus, ut Coisl. inf. esponit : ἓν ἐν τούτοις τὸ πλέον τάφος μεγαλοπρε πέστερος. Ellit. εἷς πλεόνεσσι τάφος. 102 Εἰ δ᾽ ἐπέρησας. Vat. εἰ δὲ περήσῃς. 103 "Η ὅτε. Sic duo Regg. et Chig. Edit. ἢ ὅτι. · 106 Που. Sic Reg. 990 et Chig. Edit. οὐ. 117 Αμφαδίους, λοχόωντας. Apertos et occullos insidiatores. 118 Αὐτοφονφ. Sic appellat invidiam, quia iuvi - dum ipsum conticit. METRICA VERSIO. Exiguo lumen perdidit ære miser. Te quoque, Alexander, victor grassate per orbem B Ille ubi, legatos quondam inter census, Judas ? Perdidit immodici copia sumpta meri. Inter defunctos quidnam est discriminis ? ossa : Et cineres Iri, Tantalidisque pares. Par Constantino famulus meus, hic ego tantum Excipio tumulum; dives, inopsque pares. Atque hic ista quidem : ast alio quæ condit in ævo Ultima lux pravos, quis memorare queat ? lorrida flamma, gravis caligo, a luce remotis Vermis, qui memores criminis esse facit. Non natum esse tibi melius, scelerate, fuisset, At natum prorsus more perire feræ, Quam mala tot passum in terris, sævosque dolores, Post graviora iterum tempus in omne pati; Laus ubi primigen? decus illud perdidit esca, Doctus ubi Salomon ? femina vicit eum. Hinc me, Christe pater, educ jam, quæso, malisque, Queis crucior, medicam protinus affer opem. Unum homini est, certumque bonum, fixumque, beata Vita, animus cujus languet amore meus. Cætera quæ terra volvuntur, nil moror ipse Amplius; humanis linquere cuneta libet: Externas simul et terras, patriosque penates, Atque thronos, spretæ sedis et omne decus : Externos, consanguineos : probitatis amantes, Et qui præcipites in scelus omne ruunt : Perspicuos, tectos : vacuos livore maligno, Quosque imo rodit pectore livor edax. Læta habeant alii vitæ: fugiam ipse libenter. Quam gravibus longa est hæc mihi vita malis 1
Τέμνοι δὲ γῆν ἄλλος τις· ἄμπελος δέ γε Τούτῳ φυτεύοιθ’, ὅντιν’ οἶνος εὐφρανεῖ· Ὑμῖν δ’ ἄοινος, ἐγκρατὴς ἔστω βίος. Ὧδ’ ἂν βιοῦντες, ἀσφαλῶς ζώοιτέ μοι.» Οὗτος μὲν οὖν τοιοῦτος. Ἠλίαν δέ που Θήσοιμεν, ὃν Κάρμηλος ἔτρεφεν μέγας Κόραξι χειμάῤῥῳ τε, γῆς ἐκ διψάδος; Ὃς ὢν πένης τε καὶ πενήτων ἔσχατος, Ἵστη τυράννοις ὑετοὺς, ῥείθρων βάθη· Πῦρ εἷλκεν ἐχθροῖς καὶ θυσίαις ἐξ οὐρανοῦ. Χήραις ἐπήγαζε ῥανίδας στενῆς τροφῆς, Τρέφων τρεφούσας πλουσίως ὁ ἐνδέης· Νεκροὺς δ’ ἀνέστη, μισθὸν εὐσεβοῦς σκέπης, Πυρός τ’ ἀνήγεθ’ ἅρματι πρὸς οὐρανόν. Ἑλισσαίου τε κλῆρος, ὃς παρ’ Ἠλίου, Χάρις τε καὶ τὸ κλεινὸν ἐξ ὕψους δέρος. Ὅδε πρὸ γαστρὸς ἱερός. Ὢ τοῦ θαύματος Πάντως ἀκούεις τὸν Σαμουὴλ τὸν μέγαν, Ὃν μητρὸς εὐχὴ τῷ Θεῷ προσήγαγεν· Εἰ μὴ λίαν τολμηρὸν εἰπεῖν τοῦτό γε· Οὐδ’ αὐτὸν εἶχεν· ἐκ βρέφους Θεῷ δοθείς. Τίς ἦν παλαιᾶς καὶ νέας μεταίχμιον Θεοῦ διαθηκῶν, ὡς σκιᾶς καὶ σώματος, Τὴν μὲν κατείργων, τῆς δ’ ἀνοίγων εἰσόδους; Τίς φωτὸς ἄκρου προτρέχων λύχνος μέγας; Τίς ἐν γεννητοῖς πρῶτος, ᾧ μάρτυς Θεός; Ἔρημον ᾤκει, καὶ ξένην εἶχε τροφήν· Καμήλιον δ’ ἔσθημα δέρματος στροφῇ Ἐσφίγγετ’·
773 SECTIO II. POEMATA MORALIA. Καί σε, δρακοντιάδη, μένος ἄσχετε, ὤλεσεν οἶνος, Ηνίκ', 'Αλέξανδρε, γαῖαν ἐπῆλθες ὅλην. Τί πλέον ἐν φθιμένοισιν; Τη κόνις, ὀστέα μοῦνα, Ηρως Ατρείδης, Ιρος ἀλητοβόρος. 95 Κωνσταντίνος ἄναξ, θεράπων ἐμός· ὅστις ἀνολβος, Οστις ἐρικτήμων· ἓν πλέον ἐστὶ τάφος. Καὶ τὰ μὲν ἐνθάδε, τοῖα· τὰ δ' ἄλλοθι, τίς κεν ἐνίσποι· ὑππόσα τοῖς ἀδίκοις ὕστατον ἦμαρ ἄγει, Πῦρ βρομέον, σκότος αἰνὸν, ἀπόπροθι φωτὸς ἐοῦσι 100 Σκώληξ, ἡμετέρης μνῆσις ἀεὶ κακίης. Λώτον, εἰ βιότοιο πύλας, κακέ, μὴ σὺ πέρησας, Εἰ δ' επέρησας, ἄλος, θήρεσιν ἴσα, λύθης, Η ὅτε κἀνθάδ' ἔχεις τόσσ' ἄλγεα, καὶ μετόπισθεν Ποινή χειροτέρη τῶν ὅσα ἐνθάδ' ἔχεις. 105 Που μοι πρωτογόνοιο μέγα κλέος; ὤλετ' ἐδωδῇ. A Ποῦ Σολομών πινυτός, ἀλλὰ γυναιξί δάμη. Ποῦ δὲ δυωδεκάδος συναρίθμιος ἦν, ὅ τ᾽ Ἰούδα;; Κέρδεος ἀντ᾽ ὀλίγου ἀμφεχύθη σκοτίην. 775 Χριστὲ ἄναξ, λίτομαί σε, κακῶν ἄκος αὐτίκ᾽ ὀπάζοις, 110 Ενθεν ἀναστήσας σῷ θεράποντι, μάκαρ. Εν μόνον ἀνθρώποισι καλὸν καὶ ἔμπεδόν ἐστιν, Ελπίδες οὐρανίαι, τοῖς ὀλίγον τι πνέω. Τῶν δ᾽ ἄλλων ἀγαθῶν πουλὺς κόρος. Οσσ' ἐπὶ γαίης Σύρετ', ἐφημερίοις πάντα λιπεῖν ποθέω· 115 Πάτρην, ἀλλοδαπήν τε, θρόνους, καὶ ἀπέθρονον [εύχος, Ἐγγύθιν, ἀλλοτρίους, εὐσεβέας, κακίους, ᾿Αμφαδίους, λοχόωντας, ἀβάσκανον ὄμμα φέροντας, Αὐτοφόνῳ κακίῃ ἔνδοθι τηκομένους. *Αλλοις τερπνὰ βίοιο· ἐγὼ δὲ πρόφρων ὑπαλύξω. 120 Οίμοι τοῦδε βίου πήμασι μακροτέρου! Te quoque, Anguigena, insuperabili robore, perdidit vinum, Alexander, cum universum orbem peragrasses. Quodnam discrimen inter mortuos ? idem pulvis, ossa sola, Heros Agamemnon et Irus qui polenta pascebatur. 93 Constantinus imperator, et famulus meus ; quisquis pauper, Quisquis multa possidens: unum solum secernit sepulchrum. Et quidem res in hac vita tales: quales vero in altera, quis dixerit ? Quanta mala iniquis dies extremus sit adducturus, Ignis crepitans, graves tenebræ, longe a luce constitutis 100 Vermis, nostrae sempiterna recordatio malitia. Melius ( tibi fuisset) improbe, si vitæ portas ingressus non esses, ! Vel si ingressus, totus, perinde ac fera, interiisses, Quam, cum hic tantos dolores habeas, postea etiam Majores dare poenas his quas hic dedisti. 482 483 105 Ubi mihi primi parentis magna gloria ? esca periit. Ubi Salomon tam sapiens? a mulieribus superatus est. Ubi ille qui duodecim apostolis connumeratus erat, Judas? Exiguum ob lucrum circumfusus est tenebris. Christe rex, oro te, malorum medicinam protinus præbeas, 110 Inde sublato famulo tuo, benignus." Unum tantum hominibus bonum et stabile est, Spes celestes, quibus paululun spiro. Aliorum vero bonorum magnum mihi fastidium. Quæcunque in terra Volvuntur, hominibus omnia relinquere cupio : 115 Patriam, externam regionem, thronos, spretique throni gloriam, Propinquos, alienos, pios, malos, Apertos, insidiantes, vacuos invidia oculos ferentes, Sui ipsius carnifice malitia, livore intus contabescentes. Aliis vitæ voluptates sint: ego vero libens eas relinquo. 120 Heu mihi, cui præ ærumnis vita est longior ! 96 Ἓν πλέον ἐστὶ τάφος. Ita Reg. 39. Sup. lin. Coisl. ἓν πλέον υπάρχει τάφος. Magnificentior namque divitibus exstruitur tumulus, ut Coisl. inf. esponit : ἓν ἐν τούτοις τὸ πλέον τάφος μεγαλοπρε πέστερος. Ellit. εἷς πλεόνεσσι τάφος. 102 Εἰ δ᾽ ἐπέρησας. Vat. εἰ δὲ περήσῃς. 103 "Η ὅτε. Sic duo Regg. et Chig. Edit. ἢ ὅτι. · 106 Που. Sic Reg. 990 et Chig. Edit. οὐ. 117 Αμφαδίους, λοχόωντας. Apertos et occullos insidiatores. 118 Αὐτοφονφ. Sic appellat invidiam, quia iuvi - dum ipsum conticit. METRICA VERSIO. Exiguo lumen perdidit ære miser. Te quoque, Alexander, victor grassate per orbem B Ille ubi, legatos quondam inter census, Judas ? Perdidit immodici copia sumpta meri. Inter defunctos quidnam est discriminis ? ossa : Et cineres Iri, Tantalidisque pares. Par Constantino famulus meus, hic ego tantum Excipio tumulum; dives, inopsque pares. Atque hic ista quidem : ast alio quæ condit in ævo Ultima lux pravos, quis memorare queat ? lorrida flamma, gravis caligo, a luce remotis Vermis, qui memores criminis esse facit. Non natum esse tibi melius, scelerate, fuisset, At natum prorsus more perire feræ, Quam mala tot passum in terris, sævosque dolores, Post graviora iterum tempus in omne pati; Laus ubi primigen? decus illud perdidit esca, Doctus ubi Salomon ? femina vicit eum. Hinc me, Christe pater, educ jam, quæso, malisque, Queis crucior, medicam protinus affer opem. Unum homini est, certumque bonum, fixumque, beata Vita, animus cujus languet amore meus. Cætera quæ terra volvuntur, nil moror ipse Amplius; humanis linquere cuneta libet: Externas simul et terras, patriosque penates, Atque thronos, spretæ sedis et omne decus : Externos, consanguineos : probitatis amantes, Et qui præcipites in scelus omne ruunt : Perspicuos, tectos : vacuos livore maligno, Quosque imo rodit pectore livor edax. Læta habeant alii vitæ: fugiam ipse libenter. Quam gravibus longa est hæc mihi vita malis 1
Chapter XXIV: Parables and enigmas of Christ according to MatthewXXIV: Parabolae Christi et aenigmata secundum Matthaeum
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
ἔγραψε τὸν Ἰωάννην Λόγος, Ὃς οὐδὲ διπλοῦν εἴασε κεκτῆσθαι ῥάκος. Τί δ’ ἄν τις εἴποι πρὸς τὸν ἐκ τέχνης τροφὴν Παῦλον πορίζοντ’; ἢ τὸν ἐκ θέρμων μόνων Τρυφῶντα Πέτρον, τοὺς μεγάλους ἀποστόλους Οἳ πάντα κόσμον δικτύων εἴσω Θεοῦ Ἔθηκαν· ὧν αἱ χεῖρες ἔῤῥεον πολὺν Πλοῦτον πένησι πλουσίως δωρουμένων; Ἄλλοι παρῆκαν συγγενέσιν ἁλειάδας, Καλούμενοι Θεῷ πρὸς ἁλείαν κρείττονα. Λόγοις γὰρ ἦσαν τοῖς ἀρίστοις ἠγμένοι Χριστοῦ, ὃς ἐπτώχευσε καὶ σαρκὸς πάχος, Νοῦς ὢν μέγιστος, καὶ νοὸς πρώτη φύσις· Πτωχοὺς δὲ τάξας τοῦ λόγου διαγγέλους, Συνέμπορον δίδωσι τὴν πίστιν μόνην, Γυμνοῖς, ἀχάλκοις, πῆραν οὐκ ἐξημμένοις, Ἀσανδάλοις τε καὶ ἀπόροις, μυστήριον Ὅλης ἐπιτρέψας τῆς νέας οἰκουμένης, Καὶ μηδὲ ῥάβδον ἐν χειροῖν ἐῶν ἔχειν, Ὡς πίστις εἴη τοῦ λόγου τὸ εὐσθενές. Ὅρα τὸ μεῖζον· οὐδὲ τῷ νέῳ μαθεῖν Χρῄζοντι, πῶς ἂν τοῦ τελείου τις τύχοι, Ἄλλῳ τὸ ἄκρον, ἢ μόνῳ περιγράφει, Τῷ δεῖν ἅπαντα τοῖς πένησι σκορπίσαι, Σταυρὸν ἐπ’ ὤμων τὸν μέγαν φέρειν ἀεὶ, Αὐτῷ θ’ ἕπεσθαι τοῖς κάτω νεκρούμενον, Εἴπερ ποθοίη καὶ συνυψοῦσθαι Θεῷ. Οὕτω τελειοῖ καὶ τελώνας εἰσόδῳ Πάντα προθύμως τῷ Θεῷ δωρουμένους·
773 SECTIO II. POEMATA MORALIA. Καί σε, δρακοντιάδη, μένος ἄσχετε, ὤλεσεν οἶνος, Ηνίκ', 'Αλέξανδρε, γαῖαν ἐπῆλθες ὅλην. Τί πλέον ἐν φθιμένοισιν; Τη κόνις, ὀστέα μοῦνα, Ηρως Ατρείδης, Ιρος ἀλητοβόρος. 95 Κωνσταντίνος ἄναξ, θεράπων ἐμός· ὅστις ἀνολβος, Οστις ἐρικτήμων· ἓν πλέον ἐστὶ τάφος. Καὶ τὰ μὲν ἐνθάδε, τοῖα· τὰ δ' ἄλλοθι, τίς κεν ἐνίσποι· ὑππόσα τοῖς ἀδίκοις ὕστατον ἦμαρ ἄγει, Πῦρ βρομέον, σκότος αἰνὸν, ἀπόπροθι φωτὸς ἐοῦσι 100 Σκώληξ, ἡμετέρης μνῆσις ἀεὶ κακίης. Λώτον, εἰ βιότοιο πύλας, κακέ, μὴ σὺ πέρησας, Εἰ δ' επέρησας, ἄλος, θήρεσιν ἴσα, λύθης, Η ὅτε κἀνθάδ' ἔχεις τόσσ' ἄλγεα, καὶ μετόπισθεν Ποινή χειροτέρη τῶν ὅσα ἐνθάδ' ἔχεις. 105 Που μοι πρωτογόνοιο μέγα κλέος; ὤλετ' ἐδωδῇ. A Ποῦ Σολομών πινυτός, ἀλλὰ γυναιξί δάμη. Ποῦ δὲ δυωδεκάδος συναρίθμιος ἦν, ὅ τ᾽ Ἰούδα;; Κέρδεος ἀντ᾽ ὀλίγου ἀμφεχύθη σκοτίην. 775 Χριστὲ ἄναξ, λίτομαί σε, κακῶν ἄκος αὐτίκ᾽ ὀπάζοις, 110 Ενθεν ἀναστήσας σῷ θεράποντι, μάκαρ. Εν μόνον ἀνθρώποισι καλὸν καὶ ἔμπεδόν ἐστιν, Ελπίδες οὐρανίαι, τοῖς ὀλίγον τι πνέω. Τῶν δ᾽ ἄλλων ἀγαθῶν πουλὺς κόρος. Οσσ' ἐπὶ γαίης Σύρετ', ἐφημερίοις πάντα λιπεῖν ποθέω· 115 Πάτρην, ἀλλοδαπήν τε, θρόνους, καὶ ἀπέθρονον [εύχος, Ἐγγύθιν, ἀλλοτρίους, εὐσεβέας, κακίους, ᾿Αμφαδίους, λοχόωντας, ἀβάσκανον ὄμμα φέροντας, Αὐτοφόνῳ κακίῃ ἔνδοθι τηκομένους. *Αλλοις τερπνὰ βίοιο· ἐγὼ δὲ πρόφρων ὑπαλύξω. 120 Οίμοι τοῦδε βίου πήμασι μακροτέρου! Te quoque, Anguigena, insuperabili robore, perdidit vinum, Alexander, cum universum orbem peragrasses. Quodnam discrimen inter mortuos ? idem pulvis, ossa sola, Heros Agamemnon et Irus qui polenta pascebatur. 93 Constantinus imperator, et famulus meus ; quisquis pauper, Quisquis multa possidens: unum solum secernit sepulchrum. Et quidem res in hac vita tales: quales vero in altera, quis dixerit ? Quanta mala iniquis dies extremus sit adducturus, Ignis crepitans, graves tenebræ, longe a luce constitutis 100 Vermis, nostrae sempiterna recordatio malitia. Melius ( tibi fuisset) improbe, si vitæ portas ingressus non esses, ! Vel si ingressus, totus, perinde ac fera, interiisses, Quam, cum hic tantos dolores habeas, postea etiam Majores dare poenas his quas hic dedisti. 482 483 105 Ubi mihi primi parentis magna gloria ? esca periit. Ubi Salomon tam sapiens? a mulieribus superatus est. Ubi ille qui duodecim apostolis connumeratus erat, Judas? Exiguum ob lucrum circumfusus est tenebris. Christe rex, oro te, malorum medicinam protinus præbeas, 110 Inde sublato famulo tuo, benignus." Unum tantum hominibus bonum et stabile est, Spes celestes, quibus paululun spiro. Aliorum vero bonorum magnum mihi fastidium. Quæcunque in terra Volvuntur, hominibus omnia relinquere cupio : 115 Patriam, externam regionem, thronos, spretique throni gloriam, Propinquos, alienos, pios, malos, Apertos, insidiantes, vacuos invidia oculos ferentes, Sui ipsius carnifice malitia, livore intus contabescentes. Aliis vitæ voluptates sint: ego vero libens eas relinquo. 120 Heu mihi, cui præ ærumnis vita est longior ! 96 Ἓν πλέον ἐστὶ τάφος. Ita Reg. 39. Sup. lin. Coisl. ἓν πλέον υπάρχει τάφος. Magnificentior namque divitibus exstruitur tumulus, ut Coisl. inf. esponit : ἓν ἐν τούτοις τὸ πλέον τάφος μεγαλοπρε πέστερος. Ellit. εἷς πλεόνεσσι τάφος. 102 Εἰ δ᾽ ἐπέρησας. Vat. εἰ δὲ περήσῃς. 103 "Η ὅτε. Sic duo Regg. et Chig. Edit. ἢ ὅτι. · 106 Που. Sic Reg. 990 et Chig. Edit. οὐ. 117 Αμφαδίους, λοχόωντας. Apertos et occullos insidiatores. 118 Αὐτοφονφ. Sic appellat invidiam, quia iuvi - dum ipsum conticit. METRICA VERSIO. Exiguo lumen perdidit ære miser. Te quoque, Alexander, victor grassate per orbem B Ille ubi, legatos quondam inter census, Judas ? Perdidit immodici copia sumpta meri. Inter defunctos quidnam est discriminis ? ossa : Et cineres Iri, Tantalidisque pares. Par Constantino famulus meus, hic ego tantum Excipio tumulum; dives, inopsque pares. Atque hic ista quidem : ast alio quæ condit in ævo Ultima lux pravos, quis memorare queat ? lorrida flamma, gravis caligo, a luce remotis Vermis, qui memores criminis esse facit. Non natum esse tibi melius, scelerate, fuisset, At natum prorsus more perire feræ, Quam mala tot passum in terris, sævosque dolores, Post graviora iterum tempus in omne pati; Laus ubi primigen? decus illud perdidit esca, Doctus ubi Salomon ? femina vicit eum. Hinc me, Christe pater, educ jam, quæso, malisque, Queis crucior, medicam protinus affer opem. Unum homini est, certumque bonum, fixumque, beata Vita, animus cujus languet amore meus. Cætera quæ terra volvuntur, nil moror ipse Amplius; humanis linquere cuneta libet: Externas simul et terras, patriosque penates, Atque thronos, spretæ sedis et omne decus : Externos, consanguineos : probitatis amantes, Et qui præcipites in scelus omne ruunt : Perspicuos, tectos : vacuos livore maligno, Quosque imo rodit pectore livor edax. Læta habeant alii vitæ: fugiam ipse libenter. Quam gravibus longa est hæc mihi vita malis 1
Καὶ πειθέτω Ζακχαῖος, ὃς πλουτῶν κακῶς Οἴκτῳ πενήτων τῶν τε ἠδικημένων Πλουτεῖ τὸ πένεσθαι, καὶ ῥύπου καθαίρεται. Εἶεν· τὰ μὲν δὴ χρημάτων οὕτως ἔχει. Τῆς δ’ ἐγκρατείας μικρὰ μὲν τὰ τῶν πάλαι Σοφῶν παρ’ Ἕλλησί τε καὶ τῶν βαρβάρων. Καὶ βαρβάροις γὰρ τῆς ἀρετῆς ἦν τις λόγος. Τί χρὴ δ’ ἀφ’ ἡμῶν οἷα καὶ ὅσα γράφειν; Πᾶσιν γάρ ἐστι περιφανῆ καὶ γνώριμα. Ἤκουσα τοῦτο τῆς σοφῆς τραγῳδίας· «Γαστρὸς δὲ πειρῶ πᾶσαν ἡνίαν κρατεῖν.» Μόνη γὰρ ὧν πέπονθεν οὐκ ἔχει χάριν. Ἐν πλησμονῇ τοι Κύπρις, ἐν πεινῶσι δ’ οὔ. Παχεῖα γαστὴρ λεπτὸν οὐ τίκτει νόον. Πληρῶσαι δέῤῥιν κηρίων ἤ τ’ ἀλφίτων, Οὐδὲν διοίσει ταῦτα γαστρὸς ἐν μυχοῖς. Πίθῳ δ’ ἐπαντλεῖν ἐκρέοντι, τίς χάρις; Γαστὴρ δ’ ἄναλτος εὗρε καὶ νεῶν δρόμους· Ἄλλους δ’ ἐπ’ ἄλλοις ἐμμανεῖς ἐξώπλισεν. Ἅπαντα δ’ ἕρπειν εἰς βυθὸν τὰ τίμια Τῶν γαστριμάργων σῖτα, μὴ δὲ σῖτ’ ἔτι Τῶν εὐτελεστάτων, λέβητος ἐξ ἑνὸς, Ὀρθῶς λέγει που Κερκιδᾶς ὁ φίλτατος, Τέλος τρυφώντων, αὐτὸς ἐσθίων ἅλας, Αὐτῆς τρυφῆς ἔθ’ ἁλμυρὸν καταπτύων. Τίς δ’ οὐκ ἐπαινεῖ τὸν τρυφῶντι τῷ νέῳ Φήσαντα·
773 SECTIO II. POEMATA MORALIA. Καί σε, δρακοντιάδη, μένος ἄσχετε, ὤλεσεν οἶνος, Ηνίκ', 'Αλέξανδρε, γαῖαν ἐπῆλθες ὅλην. Τί πλέον ἐν φθιμένοισιν; Τη κόνις, ὀστέα μοῦνα, Ηρως Ατρείδης, Ιρος ἀλητοβόρος. 95 Κωνσταντίνος ἄναξ, θεράπων ἐμός· ὅστις ἀνολβος, Οστις ἐρικτήμων· ἓν πλέον ἐστὶ τάφος. Καὶ τὰ μὲν ἐνθάδε, τοῖα· τὰ δ' ἄλλοθι, τίς κεν ἐνίσποι· ὑππόσα τοῖς ἀδίκοις ὕστατον ἦμαρ ἄγει, Πῦρ βρομέον, σκότος αἰνὸν, ἀπόπροθι φωτὸς ἐοῦσι 100 Σκώληξ, ἡμετέρης μνῆσις ἀεὶ κακίης. Λώτον, εἰ βιότοιο πύλας, κακέ, μὴ σὺ πέρησας, Εἰ δ' επέρησας, ἄλος, θήρεσιν ἴσα, λύθης, Η ὅτε κἀνθάδ' ἔχεις τόσσ' ἄλγεα, καὶ μετόπισθεν Ποινή χειροτέρη τῶν ὅσα ἐνθάδ' ἔχεις. 105 Που μοι πρωτογόνοιο μέγα κλέος; ὤλετ' ἐδωδῇ. A Ποῦ Σολομών πινυτός, ἀλλὰ γυναιξί δάμη. Ποῦ δὲ δυωδεκάδος συναρίθμιος ἦν, ὅ τ᾽ Ἰούδα;; Κέρδεος ἀντ᾽ ὀλίγου ἀμφεχύθη σκοτίην. 775 Χριστὲ ἄναξ, λίτομαί σε, κακῶν ἄκος αὐτίκ᾽ ὀπάζοις, 110 Ενθεν ἀναστήσας σῷ θεράποντι, μάκαρ. Εν μόνον ἀνθρώποισι καλὸν καὶ ἔμπεδόν ἐστιν, Ελπίδες οὐρανίαι, τοῖς ὀλίγον τι πνέω. Τῶν δ᾽ ἄλλων ἀγαθῶν πουλὺς κόρος. Οσσ' ἐπὶ γαίης Σύρετ', ἐφημερίοις πάντα λιπεῖν ποθέω· 115 Πάτρην, ἀλλοδαπήν τε, θρόνους, καὶ ἀπέθρονον [εύχος, Ἐγγύθιν, ἀλλοτρίους, εὐσεβέας, κακίους, ᾿Αμφαδίους, λοχόωντας, ἀβάσκανον ὄμμα φέροντας, Αὐτοφόνῳ κακίῃ ἔνδοθι τηκομένους. *Αλλοις τερπνὰ βίοιο· ἐγὼ δὲ πρόφρων ὑπαλύξω. 120 Οίμοι τοῦδε βίου πήμασι μακροτέρου! Te quoque, Anguigena, insuperabili robore, perdidit vinum, Alexander, cum universum orbem peragrasses. Quodnam discrimen inter mortuos ? idem pulvis, ossa sola, Heros Agamemnon et Irus qui polenta pascebatur. 93 Constantinus imperator, et famulus meus ; quisquis pauper, Quisquis multa possidens: unum solum secernit sepulchrum. Et quidem res in hac vita tales: quales vero in altera, quis dixerit ? Quanta mala iniquis dies extremus sit adducturus, Ignis crepitans, graves tenebræ, longe a luce constitutis 100 Vermis, nostrae sempiterna recordatio malitia. Melius ( tibi fuisset) improbe, si vitæ portas ingressus non esses, ! Vel si ingressus, totus, perinde ac fera, interiisses, Quam, cum hic tantos dolores habeas, postea etiam Majores dare poenas his quas hic dedisti. 482 483 105 Ubi mihi primi parentis magna gloria ? esca periit. Ubi Salomon tam sapiens? a mulieribus superatus est. Ubi ille qui duodecim apostolis connumeratus erat, Judas? Exiguum ob lucrum circumfusus est tenebris. Christe rex, oro te, malorum medicinam protinus præbeas, 110 Inde sublato famulo tuo, benignus." Unum tantum hominibus bonum et stabile est, Spes celestes, quibus paululun spiro. Aliorum vero bonorum magnum mihi fastidium. Quæcunque in terra Volvuntur, hominibus omnia relinquere cupio : 115 Patriam, externam regionem, thronos, spretique throni gloriam, Propinquos, alienos, pios, malos, Apertos, insidiantes, vacuos invidia oculos ferentes, Sui ipsius carnifice malitia, livore intus contabescentes. Aliis vitæ voluptates sint: ego vero libens eas relinquo. 120 Heu mihi, cui præ ærumnis vita est longior ! 96 Ἓν πλέον ἐστὶ τάφος. Ita Reg. 39. Sup. lin. Coisl. ἓν πλέον υπάρχει τάφος. Magnificentior namque divitibus exstruitur tumulus, ut Coisl. inf. esponit : ἓν ἐν τούτοις τὸ πλέον τάφος μεγαλοπρε πέστερος. Ellit. εἷς πλεόνεσσι τάφος. 102 Εἰ δ᾽ ἐπέρησας. Vat. εἰ δὲ περήσῃς. 103 "Η ὅτε. Sic duo Regg. et Chig. Edit. ἢ ὅτι. · 106 Που. Sic Reg. 990 et Chig. Edit. οὐ. 117 Αμφαδίους, λοχόωντας. Apertos et occullos insidiatores. 118 Αὐτοφονφ. Sic appellat invidiam, quia iuvi - dum ipsum conticit. METRICA VERSIO. Exiguo lumen perdidit ære miser. Te quoque, Alexander, victor grassate per orbem B Ille ubi, legatos quondam inter census, Judas ? Perdidit immodici copia sumpta meri. Inter defunctos quidnam est discriminis ? ossa : Et cineres Iri, Tantalidisque pares. Par Constantino famulus meus, hic ego tantum Excipio tumulum; dives, inopsque pares. Atque hic ista quidem : ast alio quæ condit in ævo Ultima lux pravos, quis memorare queat ? lorrida flamma, gravis caligo, a luce remotis Vermis, qui memores criminis esse facit. Non natum esse tibi melius, scelerate, fuisset, At natum prorsus more perire feræ, Quam mala tot passum in terris, sævosque dolores, Post graviora iterum tempus in omne pati; Laus ubi primigen? decus illud perdidit esca, Doctus ubi Salomon ? femina vicit eum. Hinc me, Christe pater, educ jam, quæso, malisque, Queis crucior, medicam protinus affer opem. Unum homini est, certumque bonum, fixumque, beata Vita, animus cujus languet amore meus. Cætera quæ terra volvuntur, nil moror ipse Amplius; humanis linquere cuneta libet: Externas simul et terras, patriosque penates, Atque thronos, spretæ sedis et omne decus : Externos, consanguineos : probitatis amantes, Et qui præcipites in scelus omne ruunt : Perspicuos, tectos : vacuos livore maligno, Quosque imo rodit pectore livor edax. Læta habeant alii vitæ: fugiam ipse libenter. Quam gravibus longa est hæc mihi vita malis 1
«Παῦσαι προστιθείς σου ταῖς πέδαις, Ἐξαγριῶν τε τὸ σπαράσσον θηρίον.» Κἀκεῖνο δ’ οἷον Στωικῶν τῶν φιλτάτων; Ὡς ἄλλος ἄλλῳ σαρκίῳ τις προσλαλῶν· «Τί σοι χρεωστῶ, φησὶν, ἄθλιον δέρος; Φαγεῖν; μέγιστον, ἄρτος ἐνδεῶς δοθείς. Πιεῖν; ὕδωρ σοι δώσομεν, καὶ ὀξίνην. Οὐ ταῦτά μ’ αἰτεῖς· τὰ τρυφῆς δὲ καὶ κόρου, Κρυσταλλίνων τε ἁβρότητ’ ἐκπωμάτων. Λίαν ἑτοίμως δώσομέν γ’, ἀλλ’ ἀγχόνη.» Ταῦτ’ οὐκ ἀμείνω τῶν πάλαι βλακευμάτων Σαρδαναπάλου τοῦ Νίνου, ὃς ὤν ποτε Πλούτῳ τε λαμπρὸς καὶ τρυφῇ διεφθορὼς, Ἐβούλεθ’ αὑτῷ καὶ γεράνου μηκίστερον Λαιμὸν γενέσθαι, ἡδονῆς μακρᾶς χάριν; Ὦ θεῖε Δαβὶδ, σοὶ δὲ διψῶντι φρέαρ Γῆς ἀλλοφύλων καὶ ποτὸν κρατούμενον, Ἐπεὶ δι’ αἱμάτων τε καὶ μάχης τινὲς Ὑπηρετοῦντο τῷ πόθῳ, χερσὶν λαβὼν Ἔσπεισας ὕδωρ· οὐ γὰρ ἐξ ἀλλοτρίων Κακῶν ἐδέξω τὸν σὸν ἐκπλῆσαι πόθον. Εἰ δ’ ἀγγέλων τις ἄρτος, ἡ Λόγου τροφὴ (Ἀσώματον φύσιν γὰρ οὐ σῶμα τρέφει), Ὅσοι παρ’ ἡμῖν ἀγγέλων ζῶσιν βίον, Σπινθῆρσι μικροῖς τοῦ βίου κρατούμενοι Καὶ τοῦτ’ ἄκοντες, δόγματος θείου χάριν· Δεῖ γὰρ δεδέσθαι, μέχρις ἐκλύσῃ Θεός. Ἐῶ τὰ βίβλων καὶ τὰ τῶν πάλαι λέγειν.
773 SECTIO II. POEMATA MORALIA. Καί σε, δρακοντιάδη, μένος ἄσχετε, ὤλεσεν οἶνος, Ηνίκ', 'Αλέξανδρε, γαῖαν ἐπῆλθες ὅλην. Τί πλέον ἐν φθιμένοισιν; Τη κόνις, ὀστέα μοῦνα, Ηρως Ατρείδης, Ιρος ἀλητοβόρος. 95 Κωνσταντίνος ἄναξ, θεράπων ἐμός· ὅστις ἀνολβος, Οστις ἐρικτήμων· ἓν πλέον ἐστὶ τάφος. Καὶ τὰ μὲν ἐνθάδε, τοῖα· τὰ δ' ἄλλοθι, τίς κεν ἐνίσποι· ὑππόσα τοῖς ἀδίκοις ὕστατον ἦμαρ ἄγει, Πῦρ βρομέον, σκότος αἰνὸν, ἀπόπροθι φωτὸς ἐοῦσι 100 Σκώληξ, ἡμετέρης μνῆσις ἀεὶ κακίης. Λώτον, εἰ βιότοιο πύλας, κακέ, μὴ σὺ πέρησας, Εἰ δ' επέρησας, ἄλος, θήρεσιν ἴσα, λύθης, Η ὅτε κἀνθάδ' ἔχεις τόσσ' ἄλγεα, καὶ μετόπισθεν Ποινή χειροτέρη τῶν ὅσα ἐνθάδ' ἔχεις. 105 Που μοι πρωτογόνοιο μέγα κλέος; ὤλετ' ἐδωδῇ. A Ποῦ Σολομών πινυτός, ἀλλὰ γυναιξί δάμη. Ποῦ δὲ δυωδεκάδος συναρίθμιος ἦν, ὅ τ᾽ Ἰούδα;; Κέρδεος ἀντ᾽ ὀλίγου ἀμφεχύθη σκοτίην. 775 Χριστὲ ἄναξ, λίτομαί σε, κακῶν ἄκος αὐτίκ᾽ ὀπάζοις, 110 Ενθεν ἀναστήσας σῷ θεράποντι, μάκαρ. Εν μόνον ἀνθρώποισι καλὸν καὶ ἔμπεδόν ἐστιν, Ελπίδες οὐρανίαι, τοῖς ὀλίγον τι πνέω. Τῶν δ᾽ ἄλλων ἀγαθῶν πουλὺς κόρος. Οσσ' ἐπὶ γαίης Σύρετ', ἐφημερίοις πάντα λιπεῖν ποθέω· 115 Πάτρην, ἀλλοδαπήν τε, θρόνους, καὶ ἀπέθρονον [εύχος, Ἐγγύθιν, ἀλλοτρίους, εὐσεβέας, κακίους, ᾿Αμφαδίους, λοχόωντας, ἀβάσκανον ὄμμα φέροντας, Αὐτοφόνῳ κακίῃ ἔνδοθι τηκομένους. *Αλλοις τερπνὰ βίοιο· ἐγὼ δὲ πρόφρων ὑπαλύξω. 120 Οίμοι τοῦδε βίου πήμασι μακροτέρου! Te quoque, Anguigena, insuperabili robore, perdidit vinum, Alexander, cum universum orbem peragrasses. Quodnam discrimen inter mortuos ? idem pulvis, ossa sola, Heros Agamemnon et Irus qui polenta pascebatur. 93 Constantinus imperator, et famulus meus ; quisquis pauper, Quisquis multa possidens: unum solum secernit sepulchrum. Et quidem res in hac vita tales: quales vero in altera, quis dixerit ? Quanta mala iniquis dies extremus sit adducturus, Ignis crepitans, graves tenebræ, longe a luce constitutis 100 Vermis, nostrae sempiterna recordatio malitia. Melius ( tibi fuisset) improbe, si vitæ portas ingressus non esses, ! Vel si ingressus, totus, perinde ac fera, interiisses, Quam, cum hic tantos dolores habeas, postea etiam Majores dare poenas his quas hic dedisti. 482 483 105 Ubi mihi primi parentis magna gloria ? esca periit. Ubi Salomon tam sapiens? a mulieribus superatus est. Ubi ille qui duodecim apostolis connumeratus erat, Judas? Exiguum ob lucrum circumfusus est tenebris. Christe rex, oro te, malorum medicinam protinus præbeas, 110 Inde sublato famulo tuo, benignus." Unum tantum hominibus bonum et stabile est, Spes celestes, quibus paululun spiro. Aliorum vero bonorum magnum mihi fastidium. Quæcunque in terra Volvuntur, hominibus omnia relinquere cupio : 115 Patriam, externam regionem, thronos, spretique throni gloriam, Propinquos, alienos, pios, malos, Apertos, insidiantes, vacuos invidia oculos ferentes, Sui ipsius carnifice malitia, livore intus contabescentes. Aliis vitæ voluptates sint: ego vero libens eas relinquo. 120 Heu mihi, cui præ ærumnis vita est longior ! 96 Ἓν πλέον ἐστὶ τάφος. Ita Reg. 39. Sup. lin. Coisl. ἓν πλέον υπάρχει τάφος. Magnificentior namque divitibus exstruitur tumulus, ut Coisl. inf. esponit : ἓν ἐν τούτοις τὸ πλέον τάφος μεγαλοπρε πέστερος. Ellit. εἷς πλεόνεσσι τάφος. 102 Εἰ δ᾽ ἐπέρησας. Vat. εἰ δὲ περήσῃς. 103 "Η ὅτε. Sic duo Regg. et Chig. Edit. ἢ ὅτι. · 106 Που. Sic Reg. 990 et Chig. Edit. οὐ. 117 Αμφαδίους, λοχόωντας. Apertos et occullos insidiatores. 118 Αὐτοφονφ. Sic appellat invidiam, quia iuvi - dum ipsum conticit. METRICA VERSIO. Exiguo lumen perdidit ære miser. Te quoque, Alexander, victor grassate per orbem B Ille ubi, legatos quondam inter census, Judas ? Perdidit immodici copia sumpta meri. Inter defunctos quidnam est discriminis ? ossa : Et cineres Iri, Tantalidisque pares. Par Constantino famulus meus, hic ego tantum Excipio tumulum; dives, inopsque pares. Atque hic ista quidem : ast alio quæ condit in ævo Ultima lux pravos, quis memorare queat ? lorrida flamma, gravis caligo, a luce remotis Vermis, qui memores criminis esse facit. Non natum esse tibi melius, scelerate, fuisset, At natum prorsus more perire feræ, Quam mala tot passum in terris, sævosque dolores, Post graviora iterum tempus in omne pati; Laus ubi primigen? decus illud perdidit esca, Doctus ubi Salomon ? femina vicit eum. Hinc me, Christe pater, educ jam, quæso, malisque, Queis crucior, medicam protinus affer opem. Unum homini est, certumque bonum, fixumque, beata Vita, animus cujus languet amore meus. Cætera quæ terra volvuntur, nil moror ipse Amplius; humanis linquere cuneta libet: Externas simul et terras, patriosque penates, Atque thronos, spretæ sedis et omne decus : Externos, consanguineos : probitatis amantes, Et qui præcipites in scelus omne ruunt : Perspicuos, tectos : vacuos livore maligno, Quosque imo rodit pectore livor edax. Læta habeant alii vitæ: fugiam ipse libenter. Quam gravibus longa est hæc mihi vita malis 1
Chapter XXV: Parables of Christ according to MarkXXV: Parabolae Christi secundum Marcum
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Ὅσοι καθάρσει σωμάτων θεούμενοι, Τροφῆς ἄγευστοι ἡμέρας καὶ πλείονας Διῆλθον, ὥσπερ σωμάτων ἐλεύθεροι, Πυρὸς δ’ ἀπειλὴν, καὶ λεόντων χάσματα Ἤνεγκαν, ὥστε μὴ βέβηλον ἐν ξένῃ Τροφὴν προσέσθαι βαρβάρων προστάγματι. Ἀφ’ οὗ δὲ Χριστῷ συμπλακεὶς ὁ δυσμενὴς Ἀπῆλθε, σαρκὸς εὐγενοῦς ἡττημένος, Ἐκ τετταράκοντ’ ἀσιτίας νυχθημέρων, Ὡς μᾶλλον αἰσχύνοιτο τῆς πείρας σφαλεὶς, Νόμος προῆλθε τῆς φίλης κακώσεως Ἐν τοῖς ἀγῶσιν, ὢ σοφοῦ παλαίσματος Καὶ τῶν ἀναίμων ἐνθέων τε θυμάτων, Ἃ πᾶς ὁ κόσμος καλλιερεῖ τῷ Δεσπότῃ, Θύοντες, οὐ μόσχους τε τῷ πάλαι νόμῳ, Οὐδ’ ἄρνας, οὐδ’ ἔξωθεν εἰσφοράν τινα Τῶν οὐ τελείων (πᾶν γὰρ ἄλογον ἐνδεὲς), Αὐτοὶ δ’ ἑαυτῶν τῆξιν ἐμμέτρῳ τροφῇ, Τὸ μὴ τρυφᾷν τρυφῶντες, ὢ ξένης τρυφῆς Ναοὺς καθαίρειν τῷ Θεῷ πειρώμενοι, Ἀγρυπνίαις τε παννύχοις θ’ ὑμνῳδίαις, Ἐκδημίαις τε τοῦ νοὸς πρὸς νοῦν μέγαν, Ζῶντες τοσοῦτον ἐν σκιαῖς καὶ φάσμασιν Ὅσον τὰ κρυπτὰ τοῖς ὁρωμένοις λαβεῖν. Ἐντεῦθεν οἱ μὲν δέσμιον σαρκὸς πάχος Θέντες σιδήρῳ, τὸν κόρον κατέσβεσαν· Οἱ δὲ ζόφῳ τε καὶ στενοῖς οἰκήμασιν Ἢ ῥήγμασι κλεισθέντες ἀγρίων πετρῶν, Βλάβην ἐπέσχον τῶν πλάνων αἰσθήσεων.
773 SECTIO II. POEMATA MORALIA. Καί σε, δρακοντιάδη, μένος ἄσχετε, ὤλεσεν οἶνος, Ηνίκ', 'Αλέξανδρε, γαῖαν ἐπῆλθες ὅλην. Τί πλέον ἐν φθιμένοισιν; Τη κόνις, ὀστέα μοῦνα, Ηρως Ατρείδης, Ιρος ἀλητοβόρος. 95 Κωνσταντίνος ἄναξ, θεράπων ἐμός· ὅστις ἀνολβος, Οστις ἐρικτήμων· ἓν πλέον ἐστὶ τάφος. Καὶ τὰ μὲν ἐνθάδε, τοῖα· τὰ δ' ἄλλοθι, τίς κεν ἐνίσποι· ὑππόσα τοῖς ἀδίκοις ὕστατον ἦμαρ ἄγει, Πῦρ βρομέον, σκότος αἰνὸν, ἀπόπροθι φωτὸς ἐοῦσι 100 Σκώληξ, ἡμετέρης μνῆσις ἀεὶ κακίης. Λώτον, εἰ βιότοιο πύλας, κακέ, μὴ σὺ πέρησας, Εἰ δ' επέρησας, ἄλος, θήρεσιν ἴσα, λύθης, Η ὅτε κἀνθάδ' ἔχεις τόσσ' ἄλγεα, καὶ μετόπισθεν Ποινή χειροτέρη τῶν ὅσα ἐνθάδ' ἔχεις. 105 Που μοι πρωτογόνοιο μέγα κλέος; ὤλετ' ἐδωδῇ. A Ποῦ Σολομών πινυτός, ἀλλὰ γυναιξί δάμη. Ποῦ δὲ δυωδεκάδος συναρίθμιος ἦν, ὅ τ᾽ Ἰούδα;; Κέρδεος ἀντ᾽ ὀλίγου ἀμφεχύθη σκοτίην. 775 Χριστὲ ἄναξ, λίτομαί σε, κακῶν ἄκος αὐτίκ᾽ ὀπάζοις, 110 Ενθεν ἀναστήσας σῷ θεράποντι, μάκαρ. Εν μόνον ἀνθρώποισι καλὸν καὶ ἔμπεδόν ἐστιν, Ελπίδες οὐρανίαι, τοῖς ὀλίγον τι πνέω. Τῶν δ᾽ ἄλλων ἀγαθῶν πουλὺς κόρος. Οσσ' ἐπὶ γαίης Σύρετ', ἐφημερίοις πάντα λιπεῖν ποθέω· 115 Πάτρην, ἀλλοδαπήν τε, θρόνους, καὶ ἀπέθρονον [εύχος, Ἐγγύθιν, ἀλλοτρίους, εὐσεβέας, κακίους, ᾿Αμφαδίους, λοχόωντας, ἀβάσκανον ὄμμα φέροντας, Αὐτοφόνῳ κακίῃ ἔνδοθι τηκομένους. *Αλλοις τερπνὰ βίοιο· ἐγὼ δὲ πρόφρων ὑπαλύξω. 120 Οίμοι τοῦδε βίου πήμασι μακροτέρου! Te quoque, Anguigena, insuperabili robore, perdidit vinum, Alexander, cum universum orbem peragrasses. Quodnam discrimen inter mortuos ? idem pulvis, ossa sola, Heros Agamemnon et Irus qui polenta pascebatur. 93 Constantinus imperator, et famulus meus ; quisquis pauper, Quisquis multa possidens: unum solum secernit sepulchrum. Et quidem res in hac vita tales: quales vero in altera, quis dixerit ? Quanta mala iniquis dies extremus sit adducturus, Ignis crepitans, graves tenebræ, longe a luce constitutis 100 Vermis, nostrae sempiterna recordatio malitia. Melius ( tibi fuisset) improbe, si vitæ portas ingressus non esses, ! Vel si ingressus, totus, perinde ac fera, interiisses, Quam, cum hic tantos dolores habeas, postea etiam Majores dare poenas his quas hic dedisti. 482 483 105 Ubi mihi primi parentis magna gloria ? esca periit. Ubi Salomon tam sapiens? a mulieribus superatus est. Ubi ille qui duodecim apostolis connumeratus erat, Judas? Exiguum ob lucrum circumfusus est tenebris. Christe rex, oro te, malorum medicinam protinus præbeas, 110 Inde sublato famulo tuo, benignus." Unum tantum hominibus bonum et stabile est, Spes celestes, quibus paululun spiro. Aliorum vero bonorum magnum mihi fastidium. Quæcunque in terra Volvuntur, hominibus omnia relinquere cupio : 115 Patriam, externam regionem, thronos, spretique throni gloriam, Propinquos, alienos, pios, malos, Apertos, insidiantes, vacuos invidia oculos ferentes, Sui ipsius carnifice malitia, livore intus contabescentes. Aliis vitæ voluptates sint: ego vero libens eas relinquo. 120 Heu mihi, cui præ ærumnis vita est longior ! 96 Ἓν πλέον ἐστὶ τάφος. Ita Reg. 39. Sup. lin. Coisl. ἓν πλέον υπάρχει τάφος. Magnificentior namque divitibus exstruitur tumulus, ut Coisl. inf. esponit : ἓν ἐν τούτοις τὸ πλέον τάφος μεγαλοπρε πέστερος. Ellit. εἷς πλεόνεσσι τάφος. 102 Εἰ δ᾽ ἐπέρησας. Vat. εἰ δὲ περήσῃς. 103 "Η ὅτε. Sic duo Regg. et Chig. Edit. ἢ ὅτι. · 106 Που. Sic Reg. 990 et Chig. Edit. οὐ. 117 Αμφαδίους, λοχόωντας. Apertos et occullos insidiatores. 118 Αὐτοφονφ. Sic appellat invidiam, quia iuvi - dum ipsum conticit. METRICA VERSIO. Exiguo lumen perdidit ære miser. Te quoque, Alexander, victor grassate per orbem B Ille ubi, legatos quondam inter census, Judas ? Perdidit immodici copia sumpta meri. Inter defunctos quidnam est discriminis ? ossa : Et cineres Iri, Tantalidisque pares. Par Constantino famulus meus, hic ego tantum Excipio tumulum; dives, inopsque pares. Atque hic ista quidem : ast alio quæ condit in ævo Ultima lux pravos, quis memorare queat ? lorrida flamma, gravis caligo, a luce remotis Vermis, qui memores criminis esse facit. Non natum esse tibi melius, scelerate, fuisset, At natum prorsus more perire feræ, Quam mala tot passum in terris, sævosque dolores, Post graviora iterum tempus in omne pati; Laus ubi primigen? decus illud perdidit esca, Doctus ubi Salomon ? femina vicit eum. Hinc me, Christe pater, educ jam, quæso, malisque, Queis crucior, medicam protinus affer opem. Unum homini est, certumque bonum, fixumque, beata Vita, animus cujus languet amore meus. Cætera quæ terra volvuntur, nil moror ipse Amplius; humanis linquere cuneta libet: Externas simul et terras, patriosque penates, Atque thronos, spretæ sedis et omne decus : Externos, consanguineos : probitatis amantes, Et qui præcipites in scelus omne ruunt : Perspicuos, tectos : vacuos livore maligno, Quosque imo rodit pectore livor edax. Læta habeant alii vitæ: fugiam ipse libenter. Quam gravibus longa est hæc mihi vita malis 1
Ἄλλοι δ’ ἐρημίαις τε καὶ θηρῶν νάπαις, Τὴν θηριώδη τοῦ φυγεῖν ἁμαρτίαν, Αὐτοὺς ἔδωκαν, ἔκφυλον ζῶντες βίον, Τοῦθ’ ὃ βλέπουσι κόσμον εἰδότες μόνον. Σάκκῳ τις ἄλλος, καὶ σποδῷ, καὶ δακρύοις Εἵλκυσεν οἶκτον, καὶ χαμευνίας πόνῳ, Στάσει τε νυκτῶν ἡμερῶν τε πλειόνων, Μηνῶν τε, τούτου μεῖζον· εἰ δ’ εἴποιμ’ ἐτῶν, Ἄπιστον οἶμαι, πλὴν ἐμοὶ πιστὸν λίαν, Ὅσοι τ’ ἐπόπται τῶν φίλων τοῦ θαύματος. Πίστις γὰρ ἐστήλωσε καὶ φόβος Θεοῦ, Τὸν νοῦν πρόωρον ἁρπάσας τῶν σωμάτων. Ξένων δ’ ἀκούσῃ καὶ ποτοῦ καὶ σιτίων Ὄψον, σποδόν τε καὶ δάκρυον μεμιγμένον, Ἄναρτον, ὡς ἄνυδρον οἱ δ’ ἄλλοι βίον. Ἅ μοι δοκοῦσι καὶ φύσεως νικᾷν νόμους, Ζήλου φέροντος ἄχρις ἐκτόπων ὁδῶν. Τί ταῦτα; Τοῦ Λεὼ δὲ σὺ θαυμάζεις κόρας, Τὰς τῶν Ἀθηνῶν προσφαγείσας ἀσμένως, Μενοικέως τε τὴν πρόθυμον εἰσφορὰν, Θηβῶν ὑπερθανόντος ὡς σώσῃ πόλιν· Κλεομβρότου τε τοῦ σοφοῦ τὸ τίμιον Πήδημ’ ἀφ’ ὕψους, ὡς ἀπέλθοι σώματος, Ἐπεὶ Πλάτωνος τῷ περὶ ψυχῆς λόγῳ Πεισθεὶς, ἔρωτι λύσεως κατεσχέθη. Λέγεις Ἐπικτήτου τε τὸ κλασθὲν σκέλος, Πρὶν ἤ τι ῥῆξαι ῥῆμα δοῦλον τῆς βίας· Εἶναι γὰρ, εἶναι τ’ ἀνδρὸς, ὡς ἀκούομεν, Τὸ σῶμα δοῦλον, τὸν τρόπον δ’ ἐλεύθερον·
773 SECTIO II. POEMATA MORALIA. Καί σε, δρακοντιάδη, μένος ἄσχετε, ὤλεσεν οἶνος, Ηνίκ', 'Αλέξανδρε, γαῖαν ἐπῆλθες ὅλην. Τί πλέον ἐν φθιμένοισιν; Τη κόνις, ὀστέα μοῦνα, Ηρως Ατρείδης, Ιρος ἀλητοβόρος. 95 Κωνσταντίνος ἄναξ, θεράπων ἐμός· ὅστις ἀνολβος, Οστις ἐρικτήμων· ἓν πλέον ἐστὶ τάφος. Καὶ τὰ μὲν ἐνθάδε, τοῖα· τὰ δ' ἄλλοθι, τίς κεν ἐνίσποι· ὑππόσα τοῖς ἀδίκοις ὕστατον ἦμαρ ἄγει, Πῦρ βρομέον, σκότος αἰνὸν, ἀπόπροθι φωτὸς ἐοῦσι 100 Σκώληξ, ἡμετέρης μνῆσις ἀεὶ κακίης. Λώτον, εἰ βιότοιο πύλας, κακέ, μὴ σὺ πέρησας, Εἰ δ' επέρησας, ἄλος, θήρεσιν ἴσα, λύθης, Η ὅτε κἀνθάδ' ἔχεις τόσσ' ἄλγεα, καὶ μετόπισθεν Ποινή χειροτέρη τῶν ὅσα ἐνθάδ' ἔχεις. 105 Που μοι πρωτογόνοιο μέγα κλέος; ὤλετ' ἐδωδῇ. A Ποῦ Σολομών πινυτός, ἀλλὰ γυναιξί δάμη. Ποῦ δὲ δυωδεκάδος συναρίθμιος ἦν, ὅ τ᾽ Ἰούδα;; Κέρδεος ἀντ᾽ ὀλίγου ἀμφεχύθη σκοτίην. 775 Χριστὲ ἄναξ, λίτομαί σε, κακῶν ἄκος αὐτίκ᾽ ὀπάζοις, 110 Ενθεν ἀναστήσας σῷ θεράποντι, μάκαρ. Εν μόνον ἀνθρώποισι καλὸν καὶ ἔμπεδόν ἐστιν, Ελπίδες οὐρανίαι, τοῖς ὀλίγον τι πνέω. Τῶν δ᾽ ἄλλων ἀγαθῶν πουλὺς κόρος. Οσσ' ἐπὶ γαίης Σύρετ', ἐφημερίοις πάντα λιπεῖν ποθέω· 115 Πάτρην, ἀλλοδαπήν τε, θρόνους, καὶ ἀπέθρονον [εύχος, Ἐγγύθιν, ἀλλοτρίους, εὐσεβέας, κακίους, ᾿Αμφαδίους, λοχόωντας, ἀβάσκανον ὄμμα φέροντας, Αὐτοφόνῳ κακίῃ ἔνδοθι τηκομένους. *Αλλοις τερπνὰ βίοιο· ἐγὼ δὲ πρόφρων ὑπαλύξω. 120 Οίμοι τοῦδε βίου πήμασι μακροτέρου! Te quoque, Anguigena, insuperabili robore, perdidit vinum, Alexander, cum universum orbem peragrasses. Quodnam discrimen inter mortuos ? idem pulvis, ossa sola, Heros Agamemnon et Irus qui polenta pascebatur. 93 Constantinus imperator, et famulus meus ; quisquis pauper, Quisquis multa possidens: unum solum secernit sepulchrum. Et quidem res in hac vita tales: quales vero in altera, quis dixerit ? Quanta mala iniquis dies extremus sit adducturus, Ignis crepitans, graves tenebræ, longe a luce constitutis 100 Vermis, nostrae sempiterna recordatio malitia. Melius ( tibi fuisset) improbe, si vitæ portas ingressus non esses, ! Vel si ingressus, totus, perinde ac fera, interiisses, Quam, cum hic tantos dolores habeas, postea etiam Majores dare poenas his quas hic dedisti. 482 483 105 Ubi mihi primi parentis magna gloria ? esca periit. Ubi Salomon tam sapiens? a mulieribus superatus est. Ubi ille qui duodecim apostolis connumeratus erat, Judas? Exiguum ob lucrum circumfusus est tenebris. Christe rex, oro te, malorum medicinam protinus præbeas, 110 Inde sublato famulo tuo, benignus." Unum tantum hominibus bonum et stabile est, Spes celestes, quibus paululun spiro. Aliorum vero bonorum magnum mihi fastidium. Quæcunque in terra Volvuntur, hominibus omnia relinquere cupio : 115 Patriam, externam regionem, thronos, spretique throni gloriam, Propinquos, alienos, pios, malos, Apertos, insidiantes, vacuos invidia oculos ferentes, Sui ipsius carnifice malitia, livore intus contabescentes. Aliis vitæ voluptates sint: ego vero libens eas relinquo. 120 Heu mihi, cui præ ærumnis vita est longior ! 96 Ἓν πλέον ἐστὶ τάφος. Ita Reg. 39. Sup. lin. Coisl. ἓν πλέον υπάρχει τάφος. Magnificentior namque divitibus exstruitur tumulus, ut Coisl. inf. esponit : ἓν ἐν τούτοις τὸ πλέον τάφος μεγαλοπρε πέστερος. Ellit. εἷς πλεόνεσσι τάφος. 102 Εἰ δ᾽ ἐπέρησας. Vat. εἰ δὲ περήσῃς. 103 "Η ὅτε. Sic duo Regg. et Chig. Edit. ἢ ὅτι. · 106 Που. Sic Reg. 990 et Chig. Edit. οὐ. 117 Αμφαδίους, λοχόωντας. Apertos et occullos insidiatores. 118 Αὐτοφονφ. Sic appellat invidiam, quia iuvi - dum ipsum conticit. METRICA VERSIO. Exiguo lumen perdidit ære miser. Te quoque, Alexander, victor grassate per orbem B Ille ubi, legatos quondam inter census, Judas ? Perdidit immodici copia sumpta meri. Inter defunctos quidnam est discriminis ? ossa : Et cineres Iri, Tantalidisque pares. Par Constantino famulus meus, hic ego tantum Excipio tumulum; dives, inopsque pares. Atque hic ista quidem : ast alio quæ condit in ævo Ultima lux pravos, quis memorare queat ? lorrida flamma, gravis caligo, a luce remotis Vermis, qui memores criminis esse facit. Non natum esse tibi melius, scelerate, fuisset, At natum prorsus more perire feræ, Quam mala tot passum in terris, sævosque dolores, Post graviora iterum tempus in omne pati; Laus ubi primigen? decus illud perdidit esca, Doctus ubi Salomon ? femina vicit eum. Hinc me, Christe pater, educ jam, quæso, malisque, Queis crucior, medicam protinus affer opem. Unum homini est, certumque bonum, fixumque, beata Vita, animus cujus languet amore meus. Cætera quæ terra volvuntur, nil moror ipse Amplius; humanis linquere cuneta libet: Externas simul et terras, patriosque penates, Atque thronos, spretæ sedis et omne decus : Externos, consanguineos : probitatis amantes, Et qui præcipites in scelus omne ruunt : Perspicuos, tectos : vacuos livore maligno, Quosque imo rodit pectore livor edax. Læta habeant alii vitæ: fugiam ipse libenter. Quam gravibus longa est hæc mihi vita malis 1
Πτισμόν τ’ ἐν ὅλμῳ τῶν Ἀναξάρχου χερῶν, Ὡς οὐ παρόντος, καὶ κελεύοντος σφοδρῶς Πτίσσειν τὸν αὑτοῦ θύλακον, αὐτὸν γὰρ μένειν Ἄπτιστον, ὅστις ἐστὶν, οὐχ ὁρώμενον· Καὶ Σωκράτους τὸ κώνειον, φιλοτησίαν Ξένην τοσοῦτον ἡδέως ἑσπωμένην. Σὺ ταῦτ’ ἐπαινεῖς; καί τι κἀγὼ, πλὴν ὅσον Ἐν τοῖς ἀφύκτοις ἦσαν ἀνδρεῖοι κακοῖς· Τοῖς γὰρ θέλουσιν οὐχ ὁρῶ σωτηρίαν. Ἐντεῦθεν ἐλθὲ πρὸς πάλην τὴν ἔνθεον Ἐμῶν ἀθλητῶν, καί σε δινείτω φόβος, Τούτων ἀκούοντά τε καὶ μεμνημένον· Οἵοις ὅσοις τε κινδύνοις ηὐξήσαμεν Χριστοῦ τὸ σεπτὸν καὶ νέον μυστήριον, Οἱ τοῦ καλεῖσθ’ ἐκεῖθεν ἠξιωμένοι. Πολλοὺς γὰρ ἡμῖν πολλάκις τε τοῦ φθόνου Ζέσαντος ἐχθροὺς καὶ διώκτας τοῦ λόγου, Θυμὸν πνέοντας, θῆρας ἠγριωμένους, Οὐ πώποθ’ ἡμεῖς εἴξαμεν καιροῦ ῥοπαῖς. Ἀλλ’ εἴ τι καὶ ῥᾴθυμον εἰρήνῃ προσῆν, Εἴ τις κακὸς καὶ τἄλλα ὢν ἐτύγχανεν, Ἐνταῦθα πάντες ἐστομώθημεν Θεῷ· Ζήλῳ δὲ πυκνωθέντες ἐμπύρῳ, θράσος Ἐχθρῶν δεδέγμεθ’, εὐκλεῶς ἡττώμενοι. Οὐδεὶς γὰρ οὕτως ἡδέως σωτηρίαν Κομίζεθ’, ὡς ἡμεῖς γε κινδύνους καλούς. Τίς πῦρ, ξίφη, βάραθρα, λιμὸν, ἀγχόνην, Θῆρας φονῶντας, ὡς τρυφὴν ἐδέξατο;
773 SECTIO II. POEMATA MORALIA. Καί σε, δρακοντιάδη, μένος ἄσχετε, ὤλεσεν οἶνος, Ηνίκ', 'Αλέξανδρε, γαῖαν ἐπῆλθες ὅλην. Τί πλέον ἐν φθιμένοισιν; Τη κόνις, ὀστέα μοῦνα, Ηρως Ατρείδης, Ιρος ἀλητοβόρος. 95 Κωνσταντίνος ἄναξ, θεράπων ἐμός· ὅστις ἀνολβος, Οστις ἐρικτήμων· ἓν πλέον ἐστὶ τάφος. Καὶ τὰ μὲν ἐνθάδε, τοῖα· τὰ δ' ἄλλοθι, τίς κεν ἐνίσποι· ὑππόσα τοῖς ἀδίκοις ὕστατον ἦμαρ ἄγει, Πῦρ βρομέον, σκότος αἰνὸν, ἀπόπροθι φωτὸς ἐοῦσι 100 Σκώληξ, ἡμετέρης μνῆσις ἀεὶ κακίης. Λώτον, εἰ βιότοιο πύλας, κακέ, μὴ σὺ πέρησας, Εἰ δ' επέρησας, ἄλος, θήρεσιν ἴσα, λύθης, Η ὅτε κἀνθάδ' ἔχεις τόσσ' ἄλγεα, καὶ μετόπισθεν Ποινή χειροτέρη τῶν ὅσα ἐνθάδ' ἔχεις. 105 Που μοι πρωτογόνοιο μέγα κλέος; ὤλετ' ἐδωδῇ. A Ποῦ Σολομών πινυτός, ἀλλὰ γυναιξί δάμη. Ποῦ δὲ δυωδεκάδος συναρίθμιος ἦν, ὅ τ᾽ Ἰούδα;; Κέρδεος ἀντ᾽ ὀλίγου ἀμφεχύθη σκοτίην. 775 Χριστὲ ἄναξ, λίτομαί σε, κακῶν ἄκος αὐτίκ᾽ ὀπάζοις, 110 Ενθεν ἀναστήσας σῷ θεράποντι, μάκαρ. Εν μόνον ἀνθρώποισι καλὸν καὶ ἔμπεδόν ἐστιν, Ελπίδες οὐρανίαι, τοῖς ὀλίγον τι πνέω. Τῶν δ᾽ ἄλλων ἀγαθῶν πουλὺς κόρος. Οσσ' ἐπὶ γαίης Σύρετ', ἐφημερίοις πάντα λιπεῖν ποθέω· 115 Πάτρην, ἀλλοδαπήν τε, θρόνους, καὶ ἀπέθρονον [εύχος, Ἐγγύθιν, ἀλλοτρίους, εὐσεβέας, κακίους, ᾿Αμφαδίους, λοχόωντας, ἀβάσκανον ὄμμα φέροντας, Αὐτοφόνῳ κακίῃ ἔνδοθι τηκομένους. *Αλλοις τερπνὰ βίοιο· ἐγὼ δὲ πρόφρων ὑπαλύξω. 120 Οίμοι τοῦδε βίου πήμασι μακροτέρου! Te quoque, Anguigena, insuperabili robore, perdidit vinum, Alexander, cum universum orbem peragrasses. Quodnam discrimen inter mortuos ? idem pulvis, ossa sola, Heros Agamemnon et Irus qui polenta pascebatur. 93 Constantinus imperator, et famulus meus ; quisquis pauper, Quisquis multa possidens: unum solum secernit sepulchrum. Et quidem res in hac vita tales: quales vero in altera, quis dixerit ? Quanta mala iniquis dies extremus sit adducturus, Ignis crepitans, graves tenebræ, longe a luce constitutis 100 Vermis, nostrae sempiterna recordatio malitia. Melius ( tibi fuisset) improbe, si vitæ portas ingressus non esses, ! Vel si ingressus, totus, perinde ac fera, interiisses, Quam, cum hic tantos dolores habeas, postea etiam Majores dare poenas his quas hic dedisti. 482 483 105 Ubi mihi primi parentis magna gloria ? esca periit. Ubi Salomon tam sapiens? a mulieribus superatus est. Ubi ille qui duodecim apostolis connumeratus erat, Judas? Exiguum ob lucrum circumfusus est tenebris. Christe rex, oro te, malorum medicinam protinus præbeas, 110 Inde sublato famulo tuo, benignus." Unum tantum hominibus bonum et stabile est, Spes celestes, quibus paululun spiro. Aliorum vero bonorum magnum mihi fastidium. Quæcunque in terra Volvuntur, hominibus omnia relinquere cupio : 115 Patriam, externam regionem, thronos, spretique throni gloriam, Propinquos, alienos, pios, malos, Apertos, insidiantes, vacuos invidia oculos ferentes, Sui ipsius carnifice malitia, livore intus contabescentes. Aliis vitæ voluptates sint: ego vero libens eas relinquo. 120 Heu mihi, cui præ ærumnis vita est longior ! 96 Ἓν πλέον ἐστὶ τάφος. Ita Reg. 39. Sup. lin. Coisl. ἓν πλέον υπάρχει τάφος. Magnificentior namque divitibus exstruitur tumulus, ut Coisl. inf. esponit : ἓν ἐν τούτοις τὸ πλέον τάφος μεγαλοπρε πέστερος. Ellit. εἷς πλεόνεσσι τάφος. 102 Εἰ δ᾽ ἐπέρησας. Vat. εἰ δὲ περήσῃς. 103 "Η ὅτε. Sic duo Regg. et Chig. Edit. ἢ ὅτι. · 106 Που. Sic Reg. 990 et Chig. Edit. οὐ. 117 Αμφαδίους, λοχόωντας. Apertos et occullos insidiatores. 118 Αὐτοφονφ. Sic appellat invidiam, quia iuvi - dum ipsum conticit. METRICA VERSIO. Exiguo lumen perdidit ære miser. Te quoque, Alexander, victor grassate per orbem B Ille ubi, legatos quondam inter census, Judas ? Perdidit immodici copia sumpta meri. Inter defunctos quidnam est discriminis ? ossa : Et cineres Iri, Tantalidisque pares. Par Constantino famulus meus, hic ego tantum Excipio tumulum; dives, inopsque pares. Atque hic ista quidem : ast alio quæ condit in ævo Ultima lux pravos, quis memorare queat ? lorrida flamma, gravis caligo, a luce remotis Vermis, qui memores criminis esse facit. Non natum esse tibi melius, scelerate, fuisset, At natum prorsus more perire feræ, Quam mala tot passum in terris, sævosque dolores, Post graviora iterum tempus in omne pati; Laus ubi primigen? decus illud perdidit esca, Doctus ubi Salomon ? femina vicit eum. Hinc me, Christe pater, educ jam, quæso, malisque, Queis crucior, medicam protinus affer opem. Unum homini est, certumque bonum, fixumque, beata Vita, animus cujus languet amore meus. Cætera quæ terra volvuntur, nil moror ipse Amplius; humanis linquere cuneta libet: Externas simul et terras, patriosque penates, Atque thronos, spretæ sedis et omne decus : Externos, consanguineos : probitatis amantes, Et qui præcipites in scelus omne ruunt : Perspicuos, tectos : vacuos livore maligno, Quosque imo rodit pectore livor edax. Læta habeant alii vitæ: fugiam ipse libenter. Quam gravibus longa est hæc mihi vita malis 1
Στρεβλώματ’, ἐξαρθρώματ’, ὀμμάτων σβέσεις, Ζέσεις, σπαραγμοὺς, καὶ μελῶν λακίσματα, Κρυμοὺς, βυθοὺς, ζόφους τε καὶ κρημνίσματα, Χρόνου τε μακροῦ ποικίλην τραγῳδίαν; Ὃ καὶ κακῶν χείριστον, εἰδόσι φράσω· Ἡ μὲν γὰρ ἀκμὴ τοῦ κακοῦ, λύσις φόβου. Τὸ προσδοκᾷν δ’ ἀεί τι, πάσχειν ἔστ’ ἀεὶ, Θνήσκειν τε πολλοὺς ἀνθ’ ἑνὸς πικροὺς μόρους. Ἐῶ λέγειν φυγάς τε καὶ τὰς χρημάτων Ἀλλοτριώσεις, καὶ τὸ ταῦτ’ ἐν ὄψεσιν Ἀνδρῶν, γυναικῶν, ἡλίκων, τέκνων, φίλων, Πάσχειν, ἃ κάμπτει καὶ τὸν ἀλκιμώτατον. Καὶ ταῦθ’ ὑπὲρ τοῦ; συλλαβῆς ἴσως μιᾶς· Τί τοῦτό φημι συλλαβῆς; καὶ νεύματος Ἑνὸς, κακῶς σώζοντος ἐξ ἀρνήσεως. Θεὸς γάρ ἐστιν ἐν βραχεῖ τὸ κείμενον· Ὅν περ προδοῦσιν, ἄλλον οὐκ ἔστιν λαβεῖν. Τί δεῖ λόγων μοι πλειόνων; ἆρον κύκλῳ Τὴν ὄψιν, ἄθρει τὴν ὅλην οἰκουμένην Ὅσην κατέσχε νῦν λόγος σωτήριος, Δήσας Θεῷ τε καὶ πάθει μεμιγμένος, Μίξιν ξένην τε καὶ Θεοῦ πόῤῥω νόμων· Ταύτην καταστράπτουσιν ὥσπερ ἀστέρες Σχεδόν τι πᾶσαν αἰθρίοις αὐγάσμασιν, Ὑψωρόφοις θρόνοις τε καὶ διδάγμασιν, Ἀθροίσμασίν τε καὶ δρόμοις πανεστίοις, Ὑμνῳδίαις τε τῶν πόνων ἐπαξίαις, Οἱ τοῦ σφαγέντος εὐκλεεῖς νικηφόροι.
773 SECTIO II. POEMATA MORALIA. Καί σε, δρακοντιάδη, μένος ἄσχετε, ὤλεσεν οἶνος, Ηνίκ', 'Αλέξανδρε, γαῖαν ἐπῆλθες ὅλην. Τί πλέον ἐν φθιμένοισιν; Τη κόνις, ὀστέα μοῦνα, Ηρως Ατρείδης, Ιρος ἀλητοβόρος. 95 Κωνσταντίνος ἄναξ, θεράπων ἐμός· ὅστις ἀνολβος, Οστις ἐρικτήμων· ἓν πλέον ἐστὶ τάφος. Καὶ τὰ μὲν ἐνθάδε, τοῖα· τὰ δ' ἄλλοθι, τίς κεν ἐνίσποι· ὑππόσα τοῖς ἀδίκοις ὕστατον ἦμαρ ἄγει, Πῦρ βρομέον, σκότος αἰνὸν, ἀπόπροθι φωτὸς ἐοῦσι 100 Σκώληξ, ἡμετέρης μνῆσις ἀεὶ κακίης. Λώτον, εἰ βιότοιο πύλας, κακέ, μὴ σὺ πέρησας, Εἰ δ' επέρησας, ἄλος, θήρεσιν ἴσα, λύθης, Η ὅτε κἀνθάδ' ἔχεις τόσσ' ἄλγεα, καὶ μετόπισθεν Ποινή χειροτέρη τῶν ὅσα ἐνθάδ' ἔχεις. 105 Που μοι πρωτογόνοιο μέγα κλέος; ὤλετ' ἐδωδῇ. A Ποῦ Σολομών πινυτός, ἀλλὰ γυναιξί δάμη. Ποῦ δὲ δυωδεκάδος συναρίθμιος ἦν, ὅ τ᾽ Ἰούδα;; Κέρδεος ἀντ᾽ ὀλίγου ἀμφεχύθη σκοτίην. 775 Χριστὲ ἄναξ, λίτομαί σε, κακῶν ἄκος αὐτίκ᾽ ὀπάζοις, 110 Ενθεν ἀναστήσας σῷ θεράποντι, μάκαρ. Εν μόνον ἀνθρώποισι καλὸν καὶ ἔμπεδόν ἐστιν, Ελπίδες οὐρανίαι, τοῖς ὀλίγον τι πνέω. Τῶν δ᾽ ἄλλων ἀγαθῶν πουλὺς κόρος. Οσσ' ἐπὶ γαίης Σύρετ', ἐφημερίοις πάντα λιπεῖν ποθέω· 115 Πάτρην, ἀλλοδαπήν τε, θρόνους, καὶ ἀπέθρονον [εύχος, Ἐγγύθιν, ἀλλοτρίους, εὐσεβέας, κακίους, ᾿Αμφαδίους, λοχόωντας, ἀβάσκανον ὄμμα φέροντας, Αὐτοφόνῳ κακίῃ ἔνδοθι τηκομένους. *Αλλοις τερπνὰ βίοιο· ἐγὼ δὲ πρόφρων ὑπαλύξω. 120 Οίμοι τοῦδε βίου πήμασι μακροτέρου! Te quoque, Anguigena, insuperabili robore, perdidit vinum, Alexander, cum universum orbem peragrasses. Quodnam discrimen inter mortuos ? idem pulvis, ossa sola, Heros Agamemnon et Irus qui polenta pascebatur. 93 Constantinus imperator, et famulus meus ; quisquis pauper, Quisquis multa possidens: unum solum secernit sepulchrum. Et quidem res in hac vita tales: quales vero in altera, quis dixerit ? Quanta mala iniquis dies extremus sit adducturus, Ignis crepitans, graves tenebræ, longe a luce constitutis 100 Vermis, nostrae sempiterna recordatio malitia. Melius ( tibi fuisset) improbe, si vitæ portas ingressus non esses, ! Vel si ingressus, totus, perinde ac fera, interiisses, Quam, cum hic tantos dolores habeas, postea etiam Majores dare poenas his quas hic dedisti. 482 483 105 Ubi mihi primi parentis magna gloria ? esca periit. Ubi Salomon tam sapiens? a mulieribus superatus est. Ubi ille qui duodecim apostolis connumeratus erat, Judas? Exiguum ob lucrum circumfusus est tenebris. Christe rex, oro te, malorum medicinam protinus præbeas, 110 Inde sublato famulo tuo, benignus." Unum tantum hominibus bonum et stabile est, Spes celestes, quibus paululun spiro. Aliorum vero bonorum magnum mihi fastidium. Quæcunque in terra Volvuntur, hominibus omnia relinquere cupio : 115 Patriam, externam regionem, thronos, spretique throni gloriam, Propinquos, alienos, pios, malos, Apertos, insidiantes, vacuos invidia oculos ferentes, Sui ipsius carnifice malitia, livore intus contabescentes. Aliis vitæ voluptates sint: ego vero libens eas relinquo. 120 Heu mihi, cui præ ærumnis vita est longior ! 96 Ἓν πλέον ἐστὶ τάφος. Ita Reg. 39. Sup. lin. Coisl. ἓν πλέον υπάρχει τάφος. Magnificentior namque divitibus exstruitur tumulus, ut Coisl. inf. esponit : ἓν ἐν τούτοις τὸ πλέον τάφος μεγαλοπρε πέστερος. Ellit. εἷς πλεόνεσσι τάφος. 102 Εἰ δ᾽ ἐπέρησας. Vat. εἰ δὲ περήσῃς. 103 "Η ὅτε. Sic duo Regg. et Chig. Edit. ἢ ὅτι. · 106 Που. Sic Reg. 990 et Chig. Edit. οὐ. 117 Αμφαδίους, λοχόωντας. Apertos et occullos insidiatores. 118 Αὐτοφονφ. Sic appellat invidiam, quia iuvi - dum ipsum conticit. METRICA VERSIO. Exiguo lumen perdidit ære miser. Te quoque, Alexander, victor grassate per orbem B Ille ubi, legatos quondam inter census, Judas ? Perdidit immodici copia sumpta meri. Inter defunctos quidnam est discriminis ? ossa : Et cineres Iri, Tantalidisque pares. Par Constantino famulus meus, hic ego tantum Excipio tumulum; dives, inopsque pares. Atque hic ista quidem : ast alio quæ condit in ævo Ultima lux pravos, quis memorare queat ? lorrida flamma, gravis caligo, a luce remotis Vermis, qui memores criminis esse facit. Non natum esse tibi melius, scelerate, fuisset, At natum prorsus more perire feræ, Quam mala tot passum in terris, sævosque dolores, Post graviora iterum tempus in omne pati; Laus ubi primigen? decus illud perdidit esca, Doctus ubi Salomon ? femina vicit eum. Hinc me, Christe pater, educ jam, quæso, malisque, Queis crucior, medicam protinus affer opem. Unum homini est, certumque bonum, fixumque, beata Vita, animus cujus languet amore meus. Cætera quæ terra volvuntur, nil moror ipse Amplius; humanis linquere cuneta libet: Externas simul et terras, patriosque penates, Atque thronos, spretæ sedis et omne decus : Externos, consanguineos : probitatis amantes, Et qui præcipites in scelus omne ruunt : Perspicuos, tectos : vacuos livore maligno, Quosque imo rodit pectore livor edax. Læta habeant alii vitæ: fugiam ipse libenter. Quam gravibus longa est hæc mihi vita malis 1
Chapter XXVI: Parables of Christ according to LukeXXVI: Parabolae Christi secundum Lucam
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Τοσοῦτον δ’ ἐστὶν τῆς ἀθλήσεως σέβας, Ὡς καὶ κόνιν βραχεῖαν, ἤ τι λείψανον Ὀστῶν παλαιῶν, ἢ τριχῶν μικρὸν μέρος, Ἢ καὶ ῥακώματ’, ἤ τι καὶ ῥαντισμάτων Σημεῖον, ἀρκεῖν εἰς ὅλου τιμήν ποτε. Καὶ κλῆσιν ἔγνων, ἔστιν ὧν ἀλείψανον, Τόποις δοθεῖσαν ἀνθ’ ὅλου τοῦ μάρτυρος, Ἰσχύν τ’ ἴσην λαβοῦσαν, ὢ τοῦ θαύματος Σώζειν γὰρ οἶμαι καὶ τὸ μεμνῆσθαι μόνον. Τί δ’ εἰ λέγοιμι καὶ νόσων καὶ δαιμόνων Κάθαρσιν ἔνθεν ἄπιστον, ἄχρι σημάτων, Ἃ σωμάτων ποτ’ ἠξιώθη τιμίων, Ἀντιστατούντων πνευμάτων ἐπιδρομαῖς; Τοιαῦτα ἀθλητῶν τῶν ἐμῶν τὰ θαύματα. Πίσαν δέ μοι σὺ καὶ κόνιν τὴν Δελφικὴν Αὔχεις, Νεμέαν τε καὶ πίτυν τὴν Ἰσθμίαν· Δι’ ὧν ἔφηβοι δυστυχεῖς ἔσχον κλέος, Ἄθλων τιθέντες μικρὰ καὶ μικρῶν γέρα, Πυγμῆς, πάλης τε καὶ δρόμου, καὶ ἁλμάτων, Ἃ μήτε νικᾷν, μήτε νικᾶσθαι μέγα. Οὐ γὰρ Θεὸς τὸ ἆθλον, ἢ σωτηρία, Ὡς τοῖς ἐμοῖς νόμοις τε καὶ παλαίσμασι, Τυχεῖν τε δόξης τῆς ἄνω καὶ στεμμάτων.
773 SECTIO II. POEMATA MORALIA. Καί σε, δρακοντιάδη, μένος ἄσχετε, ὤλεσεν οἶνος, Ηνίκ', 'Αλέξανδρε, γαῖαν ἐπῆλθες ὅλην. Τί πλέον ἐν φθιμένοισιν; Τη κόνις, ὀστέα μοῦνα, Ηρως Ατρείδης, Ιρος ἀλητοβόρος. 95 Κωνσταντίνος ἄναξ, θεράπων ἐμός· ὅστις ἀνολβος, Οστις ἐρικτήμων· ἓν πλέον ἐστὶ τάφος. Καὶ τὰ μὲν ἐνθάδε, τοῖα· τὰ δ' ἄλλοθι, τίς κεν ἐνίσποι· ὑππόσα τοῖς ἀδίκοις ὕστατον ἦμαρ ἄγει, Πῦρ βρομέον, σκότος αἰνὸν, ἀπόπροθι φωτὸς ἐοῦσι 100 Σκώληξ, ἡμετέρης μνῆσις ἀεὶ κακίης. Λώτον, εἰ βιότοιο πύλας, κακέ, μὴ σὺ πέρησας, Εἰ δ' επέρησας, ἄλος, θήρεσιν ἴσα, λύθης, Η ὅτε κἀνθάδ' ἔχεις τόσσ' ἄλγεα, καὶ μετόπισθεν Ποινή χειροτέρη τῶν ὅσα ἐνθάδ' ἔχεις. 105 Που μοι πρωτογόνοιο μέγα κλέος; ὤλετ' ἐδωδῇ. A Ποῦ Σολομών πινυτός, ἀλλὰ γυναιξί δάμη. Ποῦ δὲ δυωδεκάδος συναρίθμιος ἦν, ὅ τ᾽ Ἰούδα;; Κέρδεος ἀντ᾽ ὀλίγου ἀμφεχύθη σκοτίην. 775 Χριστὲ ἄναξ, λίτομαί σε, κακῶν ἄκος αὐτίκ᾽ ὀπάζοις, 110 Ενθεν ἀναστήσας σῷ θεράποντι, μάκαρ. Εν μόνον ἀνθρώποισι καλὸν καὶ ἔμπεδόν ἐστιν, Ελπίδες οὐρανίαι, τοῖς ὀλίγον τι πνέω. Τῶν δ᾽ ἄλλων ἀγαθῶν πουλὺς κόρος. Οσσ' ἐπὶ γαίης Σύρετ', ἐφημερίοις πάντα λιπεῖν ποθέω· 115 Πάτρην, ἀλλοδαπήν τε, θρόνους, καὶ ἀπέθρονον [εύχος, Ἐγγύθιν, ἀλλοτρίους, εὐσεβέας, κακίους, ᾿Αμφαδίους, λοχόωντας, ἀβάσκανον ὄμμα φέροντας, Αὐτοφόνῳ κακίῃ ἔνδοθι τηκομένους. *Αλλοις τερπνὰ βίοιο· ἐγὼ δὲ πρόφρων ὑπαλύξω. 120 Οίμοι τοῦδε βίου πήμασι μακροτέρου! Te quoque, Anguigena, insuperabili robore, perdidit vinum, Alexander, cum universum orbem peragrasses. Quodnam discrimen inter mortuos ? idem pulvis, ossa sola, Heros Agamemnon et Irus qui polenta pascebatur. 93 Constantinus imperator, et famulus meus ; quisquis pauper, Quisquis multa possidens: unum solum secernit sepulchrum. Et quidem res in hac vita tales: quales vero in altera, quis dixerit ? Quanta mala iniquis dies extremus sit adducturus, Ignis crepitans, graves tenebræ, longe a luce constitutis 100 Vermis, nostrae sempiterna recordatio malitia. Melius ( tibi fuisset) improbe, si vitæ portas ingressus non esses, ! Vel si ingressus, totus, perinde ac fera, interiisses, Quam, cum hic tantos dolores habeas, postea etiam Majores dare poenas his quas hic dedisti. 482 483 105 Ubi mihi primi parentis magna gloria ? esca periit. Ubi Salomon tam sapiens? a mulieribus superatus est. Ubi ille qui duodecim apostolis connumeratus erat, Judas? Exiguum ob lucrum circumfusus est tenebris. Christe rex, oro te, malorum medicinam protinus præbeas, 110 Inde sublato famulo tuo, benignus." Unum tantum hominibus bonum et stabile est, Spes celestes, quibus paululun spiro. Aliorum vero bonorum magnum mihi fastidium. Quæcunque in terra Volvuntur, hominibus omnia relinquere cupio : 115 Patriam, externam regionem, thronos, spretique throni gloriam, Propinquos, alienos, pios, malos, Apertos, insidiantes, vacuos invidia oculos ferentes, Sui ipsius carnifice malitia, livore intus contabescentes. Aliis vitæ voluptates sint: ego vero libens eas relinquo. 120 Heu mihi, cui præ ærumnis vita est longior ! 96 Ἓν πλέον ἐστὶ τάφος. Ita Reg. 39. Sup. lin. Coisl. ἓν πλέον υπάρχει τάφος. Magnificentior namque divitibus exstruitur tumulus, ut Coisl. inf. esponit : ἓν ἐν τούτοις τὸ πλέον τάφος μεγαλοπρε πέστερος. Ellit. εἷς πλεόνεσσι τάφος. 102 Εἰ δ᾽ ἐπέρησας. Vat. εἰ δὲ περήσῃς. 103 "Η ὅτε. Sic duo Regg. et Chig. Edit. ἢ ὅτι. · 106 Που. Sic Reg. 990 et Chig. Edit. οὐ. 117 Αμφαδίους, λοχόωντας. Apertos et occullos insidiatores. 118 Αὐτοφονφ. Sic appellat invidiam, quia iuvi - dum ipsum conticit. METRICA VERSIO. Exiguo lumen perdidit ære miser. Te quoque, Alexander, victor grassate per orbem B Ille ubi, legatos quondam inter census, Judas ? Perdidit immodici copia sumpta meri. Inter defunctos quidnam est discriminis ? ossa : Et cineres Iri, Tantalidisque pares. Par Constantino famulus meus, hic ego tantum Excipio tumulum; dives, inopsque pares. Atque hic ista quidem : ast alio quæ condit in ævo Ultima lux pravos, quis memorare queat ? lorrida flamma, gravis caligo, a luce remotis Vermis, qui memores criminis esse facit. Non natum esse tibi melius, scelerate, fuisset, At natum prorsus more perire feræ, Quam mala tot passum in terris, sævosque dolores, Post graviora iterum tempus in omne pati; Laus ubi primigen? decus illud perdidit esca, Doctus ubi Salomon ? femina vicit eum. Hinc me, Christe pater, educ jam, quæso, malisque, Queis crucior, medicam protinus affer opem. Unum homini est, certumque bonum, fixumque, beata Vita, animus cujus languet amore meus. Cætera quæ terra volvuntur, nil moror ipse Amplius; humanis linquere cuneta libet: Externas simul et terras, patriosque penates, Atque thronos, spretæ sedis et omne decus : Externos, consanguineos : probitatis amantes, Et qui præcipites in scelus omne ruunt : Perspicuos, tectos : vacuos livore maligno, Quosque imo rodit pectore livor edax. Læta habeant alii vitæ: fugiam ipse libenter. Quam gravibus longa est hæc mihi vita malis 1
Ἐπεὶ δὲ τὴν ἀνδρείαν ἐν τούτοις ἴδες, (Ἣν καὶ μιμεῖσθαι ταῖς καθ’ ἡμέραν πάλαις Πρὸς τὸν διώκτην τοῦ βάθους καὶ λάθριον, Κλέπτοντα δεινῶς ταῖς πλάνοις αἰσθήσεσι, Κράτιστόν ἐστι καὶ λίαν σωτήριον), Δεῦρο σκόπει μοι καὶ τὰ τῆς αἰνουμένης Ἡμῖν μάλιστα σωφροσύνης. Ἔχει δέ πως. Εἰσὶν μὲν, εἰσὶ καὶ παρ’ Ἕλλησίν τινες Ταύτης ἐρασταὶ καὶ πάλαι καὶ νῦν ἔτι. Οὐ γὰρ ἀπιστήσω γε τοῖς θρυλλουμένοις· Φθόνος γὰρ οὐδεὶς σωφρονεῖν καὶ τοὺς ξένους. Ξενοκράτην λέγουσιν, ὡς πόρνης τινὸς Οἷ προσριφείσης ἔκ τινων πειρωμένων, (Καὶ γὰρ καθεύδων νυκτὸς), ἡνίκ’ ᾔσθετο, Οὔτ’ ἐπτοήθη τῷ ξένῳ τῆς ὕβρεως, Οὔτ’ ἐξανέστη, ἢ φυγεῖν ἠνέσχετο· Ἄμφω γὰρ εἶναι δεύτερα Ξενοκράτους· Οὕτω δ’ ἀκίνητός τε καὶ ἄτρωτος ἦν, Ὥστ’ ἐκφυγοῦσαν ἀσμένως βοᾷν· «Τί με Νεκρῷ παρευνάσαντες ἠπατήσατε;» Ἐπίκουρος ἡδονὴν μὲν ἠγωνίζετο Εἶναι τὸν ἆθλον τῶν ἐμοὶ πονουμένων, Εἰς ἢν τελευτᾷ πάντα τ’ ἀνθρώπων καλά. Ὡς ἂν δὲ μὴ δόξειεν ἡδονῆ τινι Ταύτην ἐπαινεῖν, κοσμίως καὶ σωφρόνως Ἔζη, βοηθῶν ἐκ τρόπου τῷ δόγματι. Οὐδ’ ὁ Πολέμων ἔμοι γε σιγηθήσεται· Καὶ γὰρ τὸ θαῦμα τῶν ἄγαν λαλουμένων.
773 SECTIO II. POEMATA MORALIA. Καί σε, δρακοντιάδη, μένος ἄσχετε, ὤλεσεν οἶνος, Ηνίκ', 'Αλέξανδρε, γαῖαν ἐπῆλθες ὅλην. Τί πλέον ἐν φθιμένοισιν; Τη κόνις, ὀστέα μοῦνα, Ηρως Ατρείδης, Ιρος ἀλητοβόρος. 95 Κωνσταντίνος ἄναξ, θεράπων ἐμός· ὅστις ἀνολβος, Οστις ἐρικτήμων· ἓν πλέον ἐστὶ τάφος. Καὶ τὰ μὲν ἐνθάδε, τοῖα· τὰ δ' ἄλλοθι, τίς κεν ἐνίσποι· ὑππόσα τοῖς ἀδίκοις ὕστατον ἦμαρ ἄγει, Πῦρ βρομέον, σκότος αἰνὸν, ἀπόπροθι φωτὸς ἐοῦσι 100 Σκώληξ, ἡμετέρης μνῆσις ἀεὶ κακίης. Λώτον, εἰ βιότοιο πύλας, κακέ, μὴ σὺ πέρησας, Εἰ δ' επέρησας, ἄλος, θήρεσιν ἴσα, λύθης, Η ὅτε κἀνθάδ' ἔχεις τόσσ' ἄλγεα, καὶ μετόπισθεν Ποινή χειροτέρη τῶν ὅσα ἐνθάδ' ἔχεις. 105 Που μοι πρωτογόνοιο μέγα κλέος; ὤλετ' ἐδωδῇ. A Ποῦ Σολομών πινυτός, ἀλλὰ γυναιξί δάμη. Ποῦ δὲ δυωδεκάδος συναρίθμιος ἦν, ὅ τ᾽ Ἰούδα;; Κέρδεος ἀντ᾽ ὀλίγου ἀμφεχύθη σκοτίην. 775 Χριστὲ ἄναξ, λίτομαί σε, κακῶν ἄκος αὐτίκ᾽ ὀπάζοις, 110 Ενθεν ἀναστήσας σῷ θεράποντι, μάκαρ. Εν μόνον ἀνθρώποισι καλὸν καὶ ἔμπεδόν ἐστιν, Ελπίδες οὐρανίαι, τοῖς ὀλίγον τι πνέω. Τῶν δ᾽ ἄλλων ἀγαθῶν πουλὺς κόρος. Οσσ' ἐπὶ γαίης Σύρετ', ἐφημερίοις πάντα λιπεῖν ποθέω· 115 Πάτρην, ἀλλοδαπήν τε, θρόνους, καὶ ἀπέθρονον [εύχος, Ἐγγύθιν, ἀλλοτρίους, εὐσεβέας, κακίους, ᾿Αμφαδίους, λοχόωντας, ἀβάσκανον ὄμμα φέροντας, Αὐτοφόνῳ κακίῃ ἔνδοθι τηκομένους. *Αλλοις τερπνὰ βίοιο· ἐγὼ δὲ πρόφρων ὑπαλύξω. 120 Οίμοι τοῦδε βίου πήμασι μακροτέρου! Te quoque, Anguigena, insuperabili robore, perdidit vinum, Alexander, cum universum orbem peragrasses. Quodnam discrimen inter mortuos ? idem pulvis, ossa sola, Heros Agamemnon et Irus qui polenta pascebatur. 93 Constantinus imperator, et famulus meus ; quisquis pauper, Quisquis multa possidens: unum solum secernit sepulchrum. Et quidem res in hac vita tales: quales vero in altera, quis dixerit ? Quanta mala iniquis dies extremus sit adducturus, Ignis crepitans, graves tenebræ, longe a luce constitutis 100 Vermis, nostrae sempiterna recordatio malitia. Melius ( tibi fuisset) improbe, si vitæ portas ingressus non esses, ! Vel si ingressus, totus, perinde ac fera, interiisses, Quam, cum hic tantos dolores habeas, postea etiam Majores dare poenas his quas hic dedisti. 482 483 105 Ubi mihi primi parentis magna gloria ? esca periit. Ubi Salomon tam sapiens? a mulieribus superatus est. Ubi ille qui duodecim apostolis connumeratus erat, Judas? Exiguum ob lucrum circumfusus est tenebris. Christe rex, oro te, malorum medicinam protinus præbeas, 110 Inde sublato famulo tuo, benignus." Unum tantum hominibus bonum et stabile est, Spes celestes, quibus paululun spiro. Aliorum vero bonorum magnum mihi fastidium. Quæcunque in terra Volvuntur, hominibus omnia relinquere cupio : 115 Patriam, externam regionem, thronos, spretique throni gloriam, Propinquos, alienos, pios, malos, Apertos, insidiantes, vacuos invidia oculos ferentes, Sui ipsius carnifice malitia, livore intus contabescentes. Aliis vitæ voluptates sint: ego vero libens eas relinquo. 120 Heu mihi, cui præ ærumnis vita est longior ! 96 Ἓν πλέον ἐστὶ τάφος. Ita Reg. 39. Sup. lin. Coisl. ἓν πλέον υπάρχει τάφος. Magnificentior namque divitibus exstruitur tumulus, ut Coisl. inf. esponit : ἓν ἐν τούτοις τὸ πλέον τάφος μεγαλοπρε πέστερος. Ellit. εἷς πλεόνεσσι τάφος. 102 Εἰ δ᾽ ἐπέρησας. Vat. εἰ δὲ περήσῃς. 103 "Η ὅτε. Sic duo Regg. et Chig. Edit. ἢ ὅτι. · 106 Που. Sic Reg. 990 et Chig. Edit. οὐ. 117 Αμφαδίους, λοχόωντας. Apertos et occullos insidiatores. 118 Αὐτοφονφ. Sic appellat invidiam, quia iuvi - dum ipsum conticit. METRICA VERSIO. Exiguo lumen perdidit ære miser. Te quoque, Alexander, victor grassate per orbem B Ille ubi, legatos quondam inter census, Judas ? Perdidit immodici copia sumpta meri. Inter defunctos quidnam est discriminis ? ossa : Et cineres Iri, Tantalidisque pares. Par Constantino famulus meus, hic ego tantum Excipio tumulum; dives, inopsque pares. Atque hic ista quidem : ast alio quæ condit in ævo Ultima lux pravos, quis memorare queat ? lorrida flamma, gravis caligo, a luce remotis Vermis, qui memores criminis esse facit. Non natum esse tibi melius, scelerate, fuisset, At natum prorsus more perire feræ, Quam mala tot passum in terris, sævosque dolores, Post graviora iterum tempus in omne pati; Laus ubi primigen? decus illud perdidit esca, Doctus ubi Salomon ? femina vicit eum. Hinc me, Christe pater, educ jam, quæso, malisque, Queis crucior, medicam protinus affer opem. Unum homini est, certumque bonum, fixumque, beata Vita, animus cujus languet amore meus. Cætera quæ terra volvuntur, nil moror ipse Amplius; humanis linquere cuneta libet: Externas simul et terras, patriosque penates, Atque thronos, spretæ sedis et omne decus : Externos, consanguineos : probitatis amantes, Et qui præcipites in scelus omne ruunt : Perspicuos, tectos : vacuos livore maligno, Quosque imo rodit pectore livor edax. Læta habeant alii vitæ: fugiam ipse libenter. Quam gravibus longa est hæc mihi vita malis 1
Ἦν μὲν τὸ πρόσθεν οὗτος οὐκ ἐν σώφροσι, Καὶ λίαν αἰσχρὸς ἡδονῶν ὑπηρέτης· Ἐπεὶ δ’ ἔρωτι τοῦ καλοῦ κατεσχέθη, Σύμβουλον εὑρὼν, οὐκ ἔχω δ’ εἰπεῖν τίνα, Εἴτ’ οὖν σοφόν τιν’, εἴθ’ ἑαυτὸν, ἀθρόως Τοσοῦτον ὤφθη τῶν παθῶν ἀνώτερος, Ὥσθ’ ἕν τι θήσω τῶν ἐκείνου θαυμάτων. Ἑταῖραν εἰσεκάλει τις ἀκρατὴς νέος· Ἡ δ’ ὡς πυλῶνος ἦλθε, φασὶ, πλησίον, Τῆς δ’ ἦν προκύπτων Πολέμων ἐν εἰκόνι, Ταύτην ἰδοῦσα, καὶ γὰρ ἦν σεβασμία. Ἀπῆλθεν εὐθὺς καὶ θέας ἡττημένη, Ὡς ζῶντ’ ἐπαισχυνθεῖσα τὸν γεγραμμένον. Καὶ τοῦτο πολλοῖς οἶδα τῶν λαλουμένων· Δίων ἀνέπνει, φασὶν, οὐ μάλ’ ἡδύ τι (Τοῦτον λέγω Δίωνα, οὗ πολὺς λόγος), Καὶ τοῦτ’ ἐκερτόμησε τῶν τις ἀστικῶν· Τόνδ’, ὡς εἶδε γυναῖκα τὴν αὑτοῦ, φράσαι· «Τί τοῦτο; οὐ γὰρ ἔφρασάς μοι τὴν νόσον.» Καὶ τὴν σὺν ὅρκῳ· «Τοῦτο πάντων ἀῤῥένων, Εἰπεῖν, τὸ σύμπτωμ’ ᾠόμην, οὐ σοῦ μόνου.» Τοσοῦτον ἀνδρῶν καὶ φίλων ἀποστατεῖν· Ὁ γὰρ λόγος, δήλωμα τοῦ σεμνοῦ τρόπου. Τίς δ’ οὐκ ἐπαινεῖ τῶν Ἀλεξάνδρου τόδε; Ὃς τὰς Δαρείου παῖδας ὡς ἡττημένου Εἰς χεῖρας εἷλεν· εὐπρεπεῖς δ’ εἶναι μαθὼν, Εἰς ὄψιν οὐκ ἐδέξατ’· εἶναι γὰρ κακοῦ, Τ’ ἀνδρῶν κρατήσανθ’ ἥσσον’ εἶναι παρθένων.
773 SECTIO II. POEMATA MORALIA. Καί σε, δρακοντιάδη, μένος ἄσχετε, ὤλεσεν οἶνος, Ηνίκ', 'Αλέξανδρε, γαῖαν ἐπῆλθες ὅλην. Τί πλέον ἐν φθιμένοισιν; Τη κόνις, ὀστέα μοῦνα, Ηρως Ατρείδης, Ιρος ἀλητοβόρος. 95 Κωνσταντίνος ἄναξ, θεράπων ἐμός· ὅστις ἀνολβος, Οστις ἐρικτήμων· ἓν πλέον ἐστὶ τάφος. Καὶ τὰ μὲν ἐνθάδε, τοῖα· τὰ δ' ἄλλοθι, τίς κεν ἐνίσποι· ὑππόσα τοῖς ἀδίκοις ὕστατον ἦμαρ ἄγει, Πῦρ βρομέον, σκότος αἰνὸν, ἀπόπροθι φωτὸς ἐοῦσι 100 Σκώληξ, ἡμετέρης μνῆσις ἀεὶ κακίης. Λώτον, εἰ βιότοιο πύλας, κακέ, μὴ σὺ πέρησας, Εἰ δ' επέρησας, ἄλος, θήρεσιν ἴσα, λύθης, Η ὅτε κἀνθάδ' ἔχεις τόσσ' ἄλγεα, καὶ μετόπισθεν Ποινή χειροτέρη τῶν ὅσα ἐνθάδ' ἔχεις. 105 Που μοι πρωτογόνοιο μέγα κλέος; ὤλετ' ἐδωδῇ. A Ποῦ Σολομών πινυτός, ἀλλὰ γυναιξί δάμη. Ποῦ δὲ δυωδεκάδος συναρίθμιος ἦν, ὅ τ᾽ Ἰούδα;; Κέρδεος ἀντ᾽ ὀλίγου ἀμφεχύθη σκοτίην. 775 Χριστὲ ἄναξ, λίτομαί σε, κακῶν ἄκος αὐτίκ᾽ ὀπάζοις, 110 Ενθεν ἀναστήσας σῷ θεράποντι, μάκαρ. Εν μόνον ἀνθρώποισι καλὸν καὶ ἔμπεδόν ἐστιν, Ελπίδες οὐρανίαι, τοῖς ὀλίγον τι πνέω. Τῶν δ᾽ ἄλλων ἀγαθῶν πουλὺς κόρος. Οσσ' ἐπὶ γαίης Σύρετ', ἐφημερίοις πάντα λιπεῖν ποθέω· 115 Πάτρην, ἀλλοδαπήν τε, θρόνους, καὶ ἀπέθρονον [εύχος, Ἐγγύθιν, ἀλλοτρίους, εὐσεβέας, κακίους, ᾿Αμφαδίους, λοχόωντας, ἀβάσκανον ὄμμα φέροντας, Αὐτοφόνῳ κακίῃ ἔνδοθι τηκομένους. *Αλλοις τερπνὰ βίοιο· ἐγὼ δὲ πρόφρων ὑπαλύξω. 120 Οίμοι τοῦδε βίου πήμασι μακροτέρου! Te quoque, Anguigena, insuperabili robore, perdidit vinum, Alexander, cum universum orbem peragrasses. Quodnam discrimen inter mortuos ? idem pulvis, ossa sola, Heros Agamemnon et Irus qui polenta pascebatur. 93 Constantinus imperator, et famulus meus ; quisquis pauper, Quisquis multa possidens: unum solum secernit sepulchrum. Et quidem res in hac vita tales: quales vero in altera, quis dixerit ? Quanta mala iniquis dies extremus sit adducturus, Ignis crepitans, graves tenebræ, longe a luce constitutis 100 Vermis, nostrae sempiterna recordatio malitia. Melius ( tibi fuisset) improbe, si vitæ portas ingressus non esses, ! Vel si ingressus, totus, perinde ac fera, interiisses, Quam, cum hic tantos dolores habeas, postea etiam Majores dare poenas his quas hic dedisti. 482 483 105 Ubi mihi primi parentis magna gloria ? esca periit. Ubi Salomon tam sapiens? a mulieribus superatus est. Ubi ille qui duodecim apostolis connumeratus erat, Judas? Exiguum ob lucrum circumfusus est tenebris. Christe rex, oro te, malorum medicinam protinus præbeas, 110 Inde sublato famulo tuo, benignus." Unum tantum hominibus bonum et stabile est, Spes celestes, quibus paululun spiro. Aliorum vero bonorum magnum mihi fastidium. Quæcunque in terra Volvuntur, hominibus omnia relinquere cupio : 115 Patriam, externam regionem, thronos, spretique throni gloriam, Propinquos, alienos, pios, malos, Apertos, insidiantes, vacuos invidia oculos ferentes, Sui ipsius carnifice malitia, livore intus contabescentes. Aliis vitæ voluptates sint: ego vero libens eas relinquo. 120 Heu mihi, cui præ ærumnis vita est longior ! 96 Ἓν πλέον ἐστὶ τάφος. Ita Reg. 39. Sup. lin. Coisl. ἓν πλέον υπάρχει τάφος. Magnificentior namque divitibus exstruitur tumulus, ut Coisl. inf. esponit : ἓν ἐν τούτοις τὸ πλέον τάφος μεγαλοπρε πέστερος. Ellit. εἷς πλεόνεσσι τάφος. 102 Εἰ δ᾽ ἐπέρησας. Vat. εἰ δὲ περήσῃς. 103 "Η ὅτε. Sic duo Regg. et Chig. Edit. ἢ ὅτι. · 106 Που. Sic Reg. 990 et Chig. Edit. οὐ. 117 Αμφαδίους, λοχόωντας. Apertos et occullos insidiatores. 118 Αὐτοφονφ. Sic appellat invidiam, quia iuvi - dum ipsum conticit. METRICA VERSIO. Exiguo lumen perdidit ære miser. Te quoque, Alexander, victor grassate per orbem B Ille ubi, legatos quondam inter census, Judas ? Perdidit immodici copia sumpta meri. Inter defunctos quidnam est discriminis ? ossa : Et cineres Iri, Tantalidisque pares. Par Constantino famulus meus, hic ego tantum Excipio tumulum; dives, inopsque pares. Atque hic ista quidem : ast alio quæ condit in ævo Ultima lux pravos, quis memorare queat ? lorrida flamma, gravis caligo, a luce remotis Vermis, qui memores criminis esse facit. Non natum esse tibi melius, scelerate, fuisset, At natum prorsus more perire feræ, Quam mala tot passum in terris, sævosque dolores, Post graviora iterum tempus in omne pati; Laus ubi primigen? decus illud perdidit esca, Doctus ubi Salomon ? femina vicit eum. Hinc me, Christe pater, educ jam, quæso, malisque, Queis crucior, medicam protinus affer opem. Unum homini est, certumque bonum, fixumque, beata Vita, animus cujus languet amore meus. Cætera quæ terra volvuntur, nil moror ipse Amplius; humanis linquere cuneta libet: Externas simul et terras, patriosque penates, Atque thronos, spretæ sedis et omne decus : Externos, consanguineos : probitatis amantes, Et qui præcipites in scelus omne ruunt : Perspicuos, tectos : vacuos livore maligno, Quosque imo rodit pectore livor edax. Læta habeant alii vitæ: fugiam ipse libenter. Quam gravibus longa est hæc mihi vita malis 1
PG 37:739Ταῦτ’ ἐστι τῶν ἐμῶν μὲν οὐδὲν πλησίον· Ὅμως δ’ ἐπαινῶ· καὶ πόθεν; λευκὴν ἰδεῖν Μορφὴν ἐν Αἰθίοψιν, ἡλίκη χάρις. Ἢ καὶ θαλάσσης ἐν μέσῳ νάμα γλυκύ Ὣς δ’ ἐν πονηροῖς καὶ κακοῖς διδάγμασιν, Ἔχειν τι σῶφρον, ἦ μεγίστου θαύματος. Ὧν γὰρ σεβάσματ’ ἐστὶν ἐμπαθέστατα, Τούτοις τὸ πάσχειν δηλαδὴ καὶ τίμιον. Καὶ γὰρ θεῶν τιν’, οὗ τὸ πάθος, προί̈σταται, Κακῶν βοηθῷ τοῦ κακοῦ κεχρημένος. Τίνων ἔρωτες, εἰπέ μοι, καὶ ἀῤῥένων, Δεῖ γὰρ πλέον τι τοὺς θεοὺς ὑμῶν ἔχειν. Τίνων Φρυγίσκοι μείρακες καὶ συμπόται, Ἥδιστον νέκταρ οἰνοχοῦντες ἐκλύτως; Αἰσχύνομαι γὰρ τοῖς Διὸς μυστηρίοις. Τίνων, γάμων κλοπαί τε καὶ δεσμῶν ὕβρεις; Θέατρον αἰσχρὸν καὶ γέλως κεκλημένοις. Πῶς πάντα ποιοῦς’ αἱ γυναῖκες τὸν Δία, Ταῦρον, κεραυνὸν, κύκνον, ἄνδρα, θηρίον, Χρυσὸν, δράκοντα, τὰς ἔρωτος ἐκστάσεις, Τὸν ὕπατόν τε καὶ κακίστων μήστορα; Τίς ἡδονῶν δέσποιναν ἡγεῖται θεὸν, Βωμούς τ’ ἐγείρει καὶ ναοὺς παθήμασι; Τίνων δὲ νύκτες, νυκτὸς ὄντως ἄξιαι, Σεμνῶς ἀτίμων συμβόλοις τιμώμεναι; Ἰθύφαλλοί τε καὶ Φαλλοὶ, γέλως μέσος, Θεὸν νέον μιγνύντες ἐν τοῖς πλάσμασιν· Ἃ καὶ λεγόντων ἐγκαλύπτεσθ’ ἦν πρέπον, Ἑρμαφρόδιτοι, Πᾶνες, ἀσχήμων γόνος·
Chapter XXVII: Parables of Christ according to all the EvangelistsXXVII: Parabolae Christi secundum omnes evangelistas
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 37:756Θεοὶ τραγοσκελεῖς τε καὶ τράγοι τρόπον, Παρ’ οἷς γάμων χορεύτριαι καὶ παρθένοι· (Δεῖ γὰρ γάμου τι πάσχειν, εἰ καὶ μὴ γάμου). Παρ’ οἷς γαμίζους’ αἱ καλαὶ τὰς οὐ καλὰς, Συνεισφέρουσαι προῖκα, πορνείας πόρον. Ἡ αἰσχρότης δὲ δαιμόνων τιμή τινος, Ὡς μηδὲ τὸ φιλάνθρωπον εὔσχημον μένειν. Ἐντεῦθεν ἔσχεν αἰσχρὰ τὴν παῤῥησίαν, Πόρνης τέγη μισθώμαθ’, ὕβρις ἔννομος. Ταῖς σφῶν δ’ ἑταίραις τὴν Ἀφροδίτην οἱ σοφοὶ Μορφοῦσιν, ὡς θεοῖντο τῷ σοφίσματι· Καὶ Φειδία τὰ παιδικὰ ἐν τῷ δακτύλῳ Τῆς παρθένου γραφέντα· «Παντάρχης καλός.» Ἐντεῦθεν ὡς ἀνδρίαι καὶ στρατηγίαι Λαμπραὶ γραφαῖς τε καὶ κρότοις καὶ συγγραφαῖς, Ὡς καὶ τὸ κοινὸν κάλλος. Ἄθρει μοι τόσας Πόρνας ναοῖς τε καὶ θεοῖς τιμωμένας, Εὐφρὼ, Φρύνην, Λέαιναν ἐν τῷ θηρίῳ, (Σεμνὸν γὰρ ἦν καὶ τοὔνομ’ ἐν ναοῖς μέσοις), Τὴν Ἑλλάδος δέσποιναν, ἧς πολὺς λόγος, Ἐξ Ὑκκάρων φθαρεῖσαν αἰσχρὰν Λαί̈δα, Ἄλλας τε πολλὰς, οὐ γὰρ ἀξιῶ λόγου. Τούτων μὲν οὖν, βέλτιστε, ὥσπερ εὐφυὴς Ἀργυρογνώμων, εἴ τι μὲν καλὸν, δέχου· Ἀπεκλέγου δ’ ἃ μή σε ποιεῖ βελτίω· Τοῖς σοῖς δὲ πᾶσι προστρέχειν διδάγμασι, Τύποις τε ἀνδρῶν καὶ γυναικῶν σωφρόνων·
817 SECTIO II. POEMATA MORALIA. Ως νοῦς ἁπάντων ἡγεμών· ὅν σύμμαχον Δέδωκεν ἡμῖν κατὰ παθῶν ὁ Δεσπότης. 50 Ὡς οὖν χαλάζης οἱ δόμοι σκεπάσματα, Θάμνοι δὲ κρημνῶν, καὶ βυθῶν ἐρείσματα, Τείχη δὲ τοῖς φεύγουσιν ἐκ μάχης τινός· Οὕτω λογισμὸς πρὸς χόλου παρουσίαν. Ὅταν καπνίζῃ τὸ φλέγον τὴν σὴν φρένα, 55 Πρὶν πῦρ ἀνάψαι, καὶ ῥιπισθῆναι φλόγα, Οταν ποτ' αἴσθῃ πνεύματος κινουμένου, Εὐθὺς Θεῷ πλάκηθι, καὶ τόνδ' ἐννοῶν Ως σοῦ προεστῶθ', ὧν τε κινῇ, μάρτυρα, Αἰδοῖ φόβῳ τε τὴν φορὰν τοῦ πράγματος 60 Επίσχες, ἄχρις ή νόσος παρήγορος. Εὐθὺς βόησον τῶν μαθητῶν ῥήματα· • Επιστάτα, κλύδων με δεινὸς ἀμφέπει. » Η Τίναξαν ὕπνον, και σὸν ἐξώσεις χόλον, Ἕως λογισμοῦ καὶ φρενῶν ἐπικρατεῖς, 65 ἂν πρωτόν ἐστιν ἡ νόσος κατάκλυσις· Εως χαλινὸν, ἵππος ὡς δυσήνιος, Οὔπω δακὼν ὁδοῦσιν ἔρχετ' εὔδρομος, Πνέων δρόμον τε καὶ φάραγγας, καὶ βάθη, Θυμῷ σκοτώσας ὀμμάτων ὁδηγίαν. 70 Ῥᾷον γάρ ἐστιν ἀρχόμενον ἄγξαι λόγῳ, Η πρῶτον ἁρπάσαντα κατασχεῖν βία. Αὐτὸς γὰρ αὐτὸν ἐκκᾴων οὐχ ἵσταται, Ἕως λογισμὸν κρημνίσῃ τὸν ἱππότην. Επειτά μοι, τὸ αἴσχος ηλίκον, σκόπει, 75 Οἷον τίθησι τὸν κακῶς πεπληγότα. Τῶν μὲν γὰρ ἄλλων αἱ νόσοι καὶ λάθριοι, Ερως, φθόνος, λύπη τε καὶ μίσος κακόν· Quod omnium mens sit gubernatrix, quam auxiliatricem Dedit nobis Dominus adversus cupiditātes. 50 Quemadmodum ergo a dira grandine tecta nos defendunt, Stipites a præcipitiis, a lapsu fulera, Moenia etiam protegunt fugientes e prælio; Sic ratio adversus iram præsentem. Cum ergo jam fuinum edit, quod exurit mentem tuam, 55 Priusquam ignis accendatur, et flamma excitetur, Ubi primum senseris spiritus perturbationem, Statim conglutinare Deo, atque illum cogitans Velut patronum tuum, et motuum, quibus agitaris, testen, Pudore et timore impetum rei 60 Siste, donec morbus est remedii capax. Cito clama, utens discipulorum verbis: « Magister, tempestas nie vehemens involvit. Excute somnum, et tuam expelles bilem, Dum rationis et mentis es compos, 65 Quas primum morbus ille submersas obruit Dum nondum, velut equus contumax Frenum mordens dentibus, fertur concito pede, Cursum spirans, saltusque et voragines, Offusa per iram caligine oculis viæ ducibus. • 70 Facilius enim est nascentem compescere ratione, Quam cum te jam abripuerit, vi continere. Ipsa enim sese inflammare non absistit, Donec rationem præcipitem egerit sessorem. Deinde mihi, quanta iræ sit foeditas, considera, 75 Qualemque reddat furore male percitum. Etenim cæterorum quidem morbi sunt occulti, Amor, invidia, tristitia, odium malum: 32 Τοῖς. Ita Coisl. Edit. τῆς, apud quos versi- culus bic præcedenti præponitur. 53 Χόλου παρουσίαν. Iræ prasentiam. 56 Πνεύματος κινουμένου. Spiritum moveri sen seris. 58 Κινῇ. Coisl. κοινῇ. 62 Επιστάτα. Ita lib. ", secl. 1, carm. LXIX, METRICA Quod mens gubernat cuncta, quam sociam Deus Adversus animi turbidos motus dedit. Ut ergo diras grandines arcens domus, Pugnaque victis mœnia salutem ferunt, Lapsuque frutices in gravi præstant opem, Sic ratio, præsens ira cum turbas movet. Cum fumat id quod pectus exurit tuum, Ignem priusquam pariat, et flammam excitet, Statim ut moveri conspicis ventum asperum, Regi supremo junge te, atque hunc cogitans, Ut præsidemque, bilis et testem tuæ, Pudore siste cum metu juncto impetum, Consilia donec morbus admittit proba. Apostolorum protinus clama in modum, • Magister, atrox turbo me miserum quatit. » vers. 1. 818 63 Εξώσεις. Coisl. ἐκσώσεις στόλον, et tuam κα vem servabis. 64 Επικρατεῖς. Billius putat legendum ἔτι κρα- τεῖς. 69 'Οδηγίαν. Coisl. ποδηγίαν. 73 λογισμόν. Ita Coisl. Edit. λογισμῷ. VERSIO. B Propelle somnum; sic tuam bilem exiges, Dum mentis ipse compos es, quam fervidi Torrentis instar morbus hic primam obruit : Dumque illa nondum, contumax equus velut, Frenum momordit, concito et fertur pede, Cursusque spirat præter et scopulos nihil, Hebetante visus bile, qui corpus regunt. Ratione primo nam premes hanc ocius, Abreptus ipse quam queas hanc sistere. Namque incitare non prius se desinit, Quam mentis equitem de statu dejecerit. Jam foeditatem, quanta sit, quæso, vide, Qualemque reddat íra, cui plagam intulit. Nam cæterorum tectus est morbus quoque, Amor, odiumque, mæror, et livor malus.
PG 37:765Ὧν ἐλπίς ἐστι καὶ Θεὸς διδάσκαλος, Κρείσσους νόμους γράφοντες ὧν ἡ χεὶρ γράφει. Ἡμεῖς γάρ ἐσμεν οἱ, τὸ μοιχεύειν κακὸν Ἄλλων τιθέντων καὶ κολαζόντων νόμῳ, Αὐτοὶ τὸ τούτου μεῖζον εἰσηγούμενοι, Μὴ δ’ ἐμβλέπειν αἰσχρῶς τε καὶ παθητικῶς, Εἰς ἓν τιθέντες τῷ τέλει τὴν αἰτίαν, Ὡς τῷ φονεύειν τὸν χόλον, παρ’ οὗ φόνος. Ὅρκου θ’ ἑτοιμότητα τῇ ψευδορκίᾳ· Ὧν γὰρ κακόν τι χωρὶς οὐ γενήσεται, Ταῦτ’ οὐκ ἐῶντες, καὶ τὰ δεινὰ φεύγομεν. Οὕτως ἐμοὶ τὸ σῶφρόν ἐστιν ἀσφαλές· Ἐξ οὗ πολύς μοι καὶ χορὸς τῶν παρθένων, Ζωὴν ἄσαρκον ἀγγέλων μιμούμενος, Θεοῦ τε τοῦ συνόντος αὐτῷ καὶ μόνου. Ὅθεν τί γίνετ’; Ἐς βίον τὸν δεύτερον Ἅπαντα συῤῥεῖν, καὶ ποθεῖν μετάστασιν Δεσμῶν λυθέντα καὶ νόμων γαμηλίων, Ἐξ οὗ με Χριστὸς, παρθένου μητρὸς τόκος Φανεὶς, νόμοις καινοῖσι ποιεῖ παρθένον. Ἐπεὶ γὰρ ἦλθον εἰς βίον καὶ δέσμιος, Ῥύσει τὰ ῥευστὰ καὶ φθορᾷ τὰ τῆς φθορᾶς Γνῶναι βιασθεὶς, ὡς μάθω τὰ κρείσσονα Ἐκ τῶν ὁρωμένων τε καὶ πλανωμένων· Χαίρων ἐπανάγων πρὸς Θεὸν τὴν εἰκόνα, Ἐλευθέρῳ τε καὶ ἀσυνδέτῳ βίῳ, Μηδὲν λελοιπὼς τῆς ἐμῆς ἴχνος δορᾶς, Ἀσκόν τιν’ ἄλλον ἐν βίῳ φυσώμενον.
PG 37:770Ὅλος θ’ ὅλῳ τε τῷ Θεῷ κινούμενος, Πολλῶν μετ’ ἄλλων γνησίων συνεμπόρων Οἳ πρὸς μόνην βλέποντες ἣν ἐλπίζομεν Ζωὴν, ἀνῆκαν οὐ κόμας οὐδ’ οὐσίας Θεῷ, παρ’ οὗ τὰ πάντα, ὧν ἔχουσι δὲ Τὸ πρῶτον, ἁγνείαν τε καὶ ἀσαρκίαν. Τὰ Ναζιραίων τῶν νέων συστήματα, Πλήθοντα καὶ στίλβοντα τοῖς ἔνδον καλοῖς, Ἃ παρθένοι τιμῶσι μέχρις αἵματος. Τί σοι λέγοιμ’ ἂν Θέκλαν; ἢ τὴν, ἢ τινὰς, Ὅσαι Θεῷ τὸ κάλλος ἐσφραγισμένον Τηρεῖν θέλουσαι, κινδύνοις προσέδραμον; Τὸ δ’ οὖν ἀεὶ πᾶσίν τε γνωριμώτατον, Ὁρᾷς ἀγρύπνους παρθένων ψαλμῳδίας Ἀνδρῶν, γυναικῶν, φύσεως λελησμένων· Οἵων θ’ ὅσων τε, καὶ ὅσον θεουμένων Σύμφωνον, ἀντίφωνον ἀγγέλων στάσιν Δισσὴν, ἄνω τε καὶ κάτω τεταγμένην, Θείας ὑμνῳδὸν ἀξίας καὶ φύσεως; Οὕτω μὲν οὖν ἁγνεία σοι τιμητέα, Λόγοις τοσούτοις καὶ τύποις, πρὸς οὓς βλέπων, Ἅγνιζε σαυτὸν, ὡς Θεοῦ δέξῃ νόμους Φρονήσεως δὲ πάντα μὲν τὰ τοῦ λόγου. Τί γὰρ φρονήσεως δίχα τῶν αἰνουμένων; Πρῶτον δὲ καὶ μέγιστον, εἰδέναι Θεὸν, Ἔργῳ λόγῳ τε γνησίως τιμώμενον· Πηγὴ γὰρ αὕτη πᾶσι καὶ σωτηρία. Θεὸς νοεῖται μέν τισιν, εἰ καὶ μετρίως· Ὑπ’ οὐδενὸς δὲ φράζετ’, οὐδ’ ἀκούεται, Ὅσον πέρ ἐστι, κἄν τις οἴηται λίαν.
823 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER 1. THEOLOGICA. Πίθηκος ἐστι, καὶ Τυφωεύς γίγνεται. 135 ᾿Αποστρέφει τὴν χεῖρα, κυρτοί δακτύλους, Ζητεῖ λόφον τιν', ἢ τὸν Αἰτναῖον πάγον, Ως σφενδονήσων καὶ μακρὰν βίᾳ χερὸς Ομοῦ βέλος τε καὶ τάφον τῷ δυσμενεί. Τί πῦρ ἐφέξει τὴν ὕβριν, χάλαζα τίς ; 140 "Οταν κενώσῃ τῶν λόγων τὰς σφενδόνας, Αἱ χεῖρες εὐθὺς, ἀγχέμαχοι προσβολαί, Μάχη βία τε, καὶ κρατεῖ τοῦ δυσμενούς, Ο δυστυχέστερός τε καὶ κρατούμενος. Ητταν γὰρ οἶδα τὸ κρατεῖν ἐν χείροσι. 145 Ταῦτ᾽ οὐχὶ δαίμων ; καὶ πέρα, πλὴν πτώματος. Καὶ πτώματ᾽ εἶδον ἔστιν ὧν δονουμένων, Οταν φέρωνται τῇ φορᾷ τοῦ πνεύματος. Simia est, et fit Typhoeus. Α Ταῦτ᾽ οὐκ ἀλλοτρίωσις ἐνδήλως Θεοῦ ; Πῶς δ᾽ οὔ ; Θεοῦ γὰρ τὸ πρᾶον καὶ ἡμερον, 150 Οὗ καθυβρίζειν οὐ καλὸν τὴν εἰκόνα, Μορφὴν ἐπεισάγοντας ἀγνοουμένην. Οὐδὲν τοσοῦτον ἡμῖν ἡ ἐμπληξία, Ούπω τοσοῦτον αἱ νόσοι τῶν σωμάτων. Ταῦτ᾽ οὐχ ἑκόντων, ἀλλὰ δυστυχῶν πάθη, 155 Εἰ καὶ πονηρὰ, καὶ παροῦσι δάκνομαι (Τὸ γὰρ παρόν πως τοῖς κακουμένοις πλέον) Οίκτου τε μᾶλλον ἢ κατάρας ἄξιον. Καὶ τῶν κακῶν τὸ δῆλον ἀσφαλέστερον· Τὸ δ' οὐ δοκοῦσι προσπεσόν, λυμαίνεται. 133 Contorquet manum, curval digitos, 824 160 Μέθη κακὸν μέν· πῶς γὰρ οὔ ; τίς δ' ἀντερεῖ; Καὶ τοῦθ᾽ ἑκόντων· οἱ γὰρ ὧν ἐστ᾽ αἴτιον Quærit montem quempiam, aut Ætneam rupem, Quasi vibraturus longissime vi dexteræ Simul et telum et sepulcrum hosti. Quis ignis coerceat hanc petulantiam, ant quæ grando? 140 Postea quam exhausit (furor) verborum fundas, Statim manus cominus pugnant, fit congressio, Pugna, vi res agitur, et hostem superat Qui infelicior ipse et victus est. Nam eum vinci puto, qui vincit in malis. 145 Nonne hæc dæmon efficit? Iuno plus quam demon, præter ruinam. Ruinas etiam vidi quorumdam succussorum, Cum ferrentur impetu spiritus. Hæc nonne manifeste est abalienatio a Deo? Et qui non esset? Deus enim mansuetus et lenis est, 150 Cujus non bonum est vitiare imaginem, Formam inducendo incognitam. Nihil tale nobis est insania, Nibil tale nobis morbi corporum Hæc enim non volentium, sed infelicium mala sunt, 155 Quamvis molesta, neque, cum adsunt, mordeaut (Præsens enim malum his, qui eo laborant, omnium gravissimum videtur), Idque commiserationem potius, quam exsecrationem ineretur. Et inter mala, id quod manifestuin est tutins est: 520-521 Quod autem incautis accidit, profligat. 160 Ebrietas malum quidem est, et qui non sit? quis contradixerit? Illud est etiam voluntarium: nam qui, quorum sit causa malorum, 134 Γίγνεται. Coisl. γίνεται. 445 Ταῦτ' οὐχὶ δαίμων. Hominem iracundiæ ar- dore deflagrautem dæmoni comparat: imo etiam, excepto lapsu, pejorem eo esse asserit. Basilius eum homini a dæmone obsesso similem esse scribit, in homil. adversus irascentes. BILL. 148 Ενδήλως. Vat. ἐκδήλως. 149 Θεοῦ γὰρ τὸ πρᾶον. Dei enim peculiaris est lenitas et mansuetudo. 156 Τὸ γὰρ παρόν. Pulchra sententia, quam ip- seinet Gregorius in orat. De plaga grandinis ad hunc modum exprimit : Καθάπερ ἐν τοῖς νοσήμασι τὸ λυ ποῦν ἀεὶ πάθος τοῦ μὴ παρόντος ανιαρώτερον. Non secus atque in morbis, calamitas præsens semper mo- lestior est, quam ea, quæ procul abest. Vide tom. I, pag. 304. 159 Λυμαίνεται. Labefactat, magis ladit. METRICA VERSIO. Gigas videri, simius cum sit, studet. Manum ipse torquet, curvat et digitos suos, Quæritne montem quempiam, aut Ætnam alteram, Jaculetur hanc ut vi manus longissime, Hostique telum quæ sit, et tumulus simul. Quis ignis, aut quæ reprimet hoc grando malum ? Ut fudit autem tela verboruin furor, Manus sequuntur, resque geritur cominus, Ac sævum initur prælium, atque hostem suum Devincit is qui victus est, miser et magis : Victum, in malis qui vicerit, nam judico. Hec nonne damon, plusque, si casum eximas ? Quin et cadentes contigit quosdam mihi Videre, ferret impetus cum hos spiritus. B Hæc nonne dirimunt maximo plane a Deo Est namque placidus, lenis est summus Pater Turpare cujus regiam effigiem haud decet, Formam inserentes exteram loco illius. Nil tale nobis, tale nil insania : Nil tale morbi corporum. Infelicium Mala quippe sunt hæc, non item volentium - Quamvis molesta, meque, cum adsunt, mordeant, Gravior videri nam dolor præsens solet. Nec tam exsecranda, digna quam luctu pio. Quin, clara quæ sunt, tuta sunt mala hec magis, Incauto at id quod accidit pestem parit. Dammanda res est, quis neget ? temulentia. Est nam volentis. Quisquis etenim, cum sciat,
PG 37:772Παρεμπίπτει γὰρ, ὡς ἀχλὺς, τῷ σκέμματι Ἀεί τι τῶν ἐμῶν τε καὶ ὁρωμένων· Ὅπερ ὑπερβὰς συγγένωμαι τῷ Θεῷ, Ὡς καὶ κρατῆσαι καὶ πεπεῖσθαι τοῦτ’ ἔχειν Ὅπερ λαβεῖν ἔσπευδον, οὐ κάμνων ἔτι. Θεὸν τὸ μὴ σέβειν μέν ἐστ’ ὀλοώτατον, Μηδ’ αἰτίαν τιν’ εἰδέναι πρώτην ὅλων, Ἐξ ἧς τὰ πάντα καὶ προῆλθε καὶ μένει, Τάξει τ’ ἀφράστῳ καὶ λόγῳ τηρούμενα. Ὁ δ’ ἐστὶν οἴεσθ’ εἰδέναι, βλάβη φρενῶν, Πλὴν εἰ καθ’ ὑδάτων τις ἡλίου σκιὰν Βλέπων, νομίζοι προσβλέπειν τὸν ἥλιον· Ἢ καὶ πυλῶνος κάλλος ἐκπεπληγμένος, Τὸν δεσπότην οἴοιτο τῶν ἔνδον βλέπειν. Ἄλλος μὲν ἄλλου καὶ ποσῶς σοφώτερος, Ὃς πλεῖον αὐγῆς ἔσπασε, πλείω βλέπων· Κάτω δ’ ὅμως ἅπαντες ἀξίας Θεοῦ, Ὃν φῶς καλύπτει, οὗ σκότος προί̈σταται. Ἣν καὶ ζόφον τέμνῃ τις, ἀνταστράπτεται Τοῦ φωτὸς ἄκρου δευτέρῳ προβλήματι. Διπλοῦν δ’ ὑπερέχειν οὐ μάλ’ εὐπετὲς σκέπας Ὃς πάντα πληροῖ καὶ ἄνω παντὸς μένει, Ὃς νοῦν σοφίζει, καὶ νοὸς φεύγει βολὰς, Ἕλκων ἀεί με πρὸς ὕψος ὑπεκδρομεί. Θεὸν μάλιστα καὶ νοεῖν μὲν καὶ σέβειν, Δεικνὺς τὸ φίλτρον ἐν ζέσει τῶν ἐντολῶν. Ζητεῖν δ’ ὅ ἐστι, μηδὲ πάντη, μηδ’ ἀεὶ, Μήτε προχείρως πᾶσι γυμνοῦν τὸν λόγον. Τὸ μὲν λεγέσθω τοῦ Θεοῦ καὶ σὺν φόβῳ·
827 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER I. THE OLOGICA. Φειδοί προσήγονθ' ὡς τὸ Φαραὼ θράσος, Ἕως ἐπεκλύθησαν ἐκ τῆς ὕβρεως, Οἷς μὴ τὸ μακρόθυμον ήνεγκεν σέβας, 195 Ὡς ἂν μάθωσι πάντες αἰδεῖσθαι τόδε. Κρείσσον θρασὺν γὰρ ἢ πρᾶον περιφρονεῖν. Αἰνῶ Σαμουήλ, ὅς ποθ' ὕβριν δυσφορῶν, Ρήξαντος αὐτῷ τὴν διπλοίδα τοῦ Σαούλ, Εἶτ᾽ ἀξιωθεὶς, ὥς γε συγγνώμην ἔχειν, 200 Αφῆκεν εὐθὺς τῷ λόγῳ τὴν αἰτίαν. Τούτου τί δ᾽ ἂν γένοιτο ἡμερώτερον ; Δαυὶδ ὑπομνήσθητι, καὶ τῶν κρουμάτων, Ἐξ ὧν πονηροῦ πνεύματος Σαούλ ποτε Α Ἠλευθέρωσεν· εἶτ᾽ ἀγνώμονος τυχών, 205 Φεύγων, ἀλύων τὸν περὶ ψυχῆς δρόμον, Δοθέντος αὐτῷ τοῦ Σαούλ ἐφείσατο (Καὶ τοῦτο δ' ἴστε), καὶ μόγις σεσωσμένος. Ἡ διπλοῖς γνώρισμα τῆς ἐξουσίας Κεκαρμένη, φακός τε τοῦ κράνους κλαπείς. 210 Τί δεῖ λέγειν τὸν υἱὸν ὡς ἠνέσχετο, Τὸν πατροφόντην, καὶ τύραννον ἀπρεπῆ; Οπου γ᾽ ἐκεῖνον καὶ κλάει τεθνηκότα, Θρήνοις τε πολλοῖς ἀνακαλεῖ καὶ γόοις, Τὸν μηνυτήν τε τοῦ πάθους ἀμύνεται, 215 "Ωσπερ λαβών τιν' ἐχθρὸν, οὐκ εὐάγγελον; Leniter se gerebant erga ferocem Pharaonem, Donec aquis absorpti sunt ob petulantiam, Quibus diuturna lenitas non instillaverat religionem, 195 Ut discerent omnes hanc vereri; Præstat enim audacem, quam mitem spernere. Laudo Samuelem, qui aliquando contumeliam moleste perpessus, Lacerante ipsius pallium Saule, 522-523 Deinde rogatus ut veniam daret, 200 Condonavit statim roganti culpam. Hoc porro quid mitius? In memoriam revoca David et citharæ pulsationes, Quibus a malo spiritu Saulem olim Liberavit. Deinde ingratum expertus, 205 Fugiens, vagus, sollicitus in magno vitæ discrimine, Tradito in manus suas Sauli pepercit (Hoc sane nostis), idque vix ipse neci ereptus. Discissa vestis, indicium est Saulem fuisse in Davidis potestate, Et lenticula, quæ ad caput erat, surrepta. 210 Quid necesse est referre, quomodo filium toleraverit Parricidam et tyrannum perfidum? Quomodo et hunc mortuum defleverit, Multisque lacrymis et ejulatibus inclamaverit, Atque etiam nuntium cædis morte affecerit, 215 Velut hostem habens, non ut læta nuntiantem ? 192 Þridoi poσnyoro. Mansuetos se exhibebant, parcebant Pharaonis audaciæ. 195 Aldeiσbai. Ut discerent omnes revereri, id est, non abuti virorum sanctorum lenitate. 204 Elɛ'. Ita Coisl. Edit. elm'. 205 Δρόμον. Coisl. τρέχων. 209 Panós tɛ, etc. Bis in manus Davidis inci- disse Saulem narrat Scriptura: primo cum David præcidit oram ejus chlamidis (I Reg. xxiv, 5); deinde cum tulit hastam et scyphum aquæ, qui crat ad caput Saulis dormientis (1 Reg. xxvi, 12). Kal ἔλαβε Δαβὶδ τὸ δόρυ, καὶ τὸν φακὸν τοῦ ὕδατος ἀπὸ pooxɛpains autos. Ita Septuaginta: Et accepit David lanceam el lentem aqua a cervicali ejus. Utrius- que historiæ meminit Gregorius. Itaque çaxóç te cou xpávous, intelligendus juxta Scripturam scy- phus aquæ, qui erat ad caput Saulis ceu ad cervi cal, pro more regum atque imperatorum : non vero Animos feroces regis ut sic flecterent : Donec superba gens aquis est obruta, Quæ lenitatem tempserat nimis insolens : llanc ut vereri quilibet jam disceret. Placido ferocem tutius nam spreveris. Laudo Samuelem, maximum per dedecus A rege vestem qui dolens ruptam sibi, Simul atque veniam petiit ille, non moram Injecit ullam, quin ei remitteret. Hoc porro quidnam mitius fingi queat? 828 galea, ut male hactenus reddiderunt_interpretes. Nec felicius vertit Billius, pars galeæ. Ut enim con- cedamus xpávos significare galeam, sacer textus non aliud intelligere sinit per paxós, quam scyphum aqua_qui erat ad caput Saulis, ut in Vulgata legi- tur. Forte etiam in Gregorio non legendum esset xpávous, sed xpávou, quod, teste Eustathio, signi- ticat caput. Grammatici tradunt neutrum esse paxós, at masculini generis est apud Septuaginta, unde hanc vocem exscripsit Gregorius. 215 'Aranalɛī. Coisl. ¿yxahettaɩ, qui mox, 26- γοις pro γόοις. 214 'Auvrera. Ilic memoria lapsus videtur Gre- gorius ut et infra, lib. 11, sect. 11, carm. III, ad Vi- talianum, v. 324. David quidem nuntios mortis Saulis et Isboseth jussit interfici : at nihil tale ges- sit cum ei nuntiata est mors Absalom: imo non nuntiata est, sed sciscitando didicit. METRICA VERSIO. David, et hujus veniat in mentem chelys, Quæ liberavit spiritu quondam improbo B Saulem. Huncque post hæc nactus ingratum nimis Moerens, vagusque, maximo in discrimine, Ipsi pepercit, in manus sibi tradito (Hoc nostis), idque vix nigræ ereptus neci. Discissa vestis. parsque galeæ clanculum Surrepta, facilis signum erat potentiæ. Quid referam ut ipse parricidam filium, Regnum occupantem perfide, lenis tulit? Hunc namque et orco morte demissum dolet, Multisque lacrymis plurimo et fletu vocat. Faustumque non ut nuntium, lethi indicem, Sed sævum ut hostem protinus norte afficit.
Chapter XXVIII: The storm calmed by ChristXXVIII: Tempestas a Christo sedata
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Τὸ δ’ ἔνδον ἔστω κείμενον, καὶ νῷ μόνῳ Σέβοιτο κρυπτὸν, ἀψόφως τιμώμενον. Τῷ δ’ οὖς ἀνοίγοιτ’, ἢν διδάσκῃ τις λόγος, Ἧττον γὰρ οὖς, ἢ γλῶττα κίνδυνον φέρει. Τὸ δ’ ὕστερον δεοίμεθ’ ἐκμαθεῖν σαφῶς, Λυθέντος ἡμῖν τοῦ πάχους· νῦν δ’, ὡς σθένος, Σαυτὸν καθαίρειν καὶ νεοῦν λαμπρῷ βίῳ· Δέξῃ γὰρ οὕτω καὶ Θεὸν νοούμενον. Ναῷ Θεὸν δὲ προστρέχειν ἅπας λόγος· Ἁγνοῦ γὰρ ἁγνός ἐστιν οἰκητήριον. Οἱ μὲν λογισμοὶ μικρὸν εἰς γνῶσιν Θεοῦ. Λόγῳ γάρ ἐστι πᾶς λόγος ἀντίστατος. Στρεπτὴν δὲ πίστιν οὑμὸς οὐκ ἔχει λόγος· Τὸ δ’ ἐξέχεσθαι τοῦ λαλουμένου μέγα. Ὃς μὲν γὰρ ἠγάπησε, καὶ στερχθήσεται· Ὃς δ’ ἠγάπηται, καὶ ἔνοικον λαμβάνει. Οὗ δ’ ἐστὶν, οὐκ ἔνεστι μὴ φῶς τυγχάνειν· Φωτὸς δὲ πρῶτον αὐτὸ γιγνώσκειν τὸ φῶς. Οὕτω τὸ φίλτρον πρόξενον καὶ γνώσεως· Ἥδ’ ἔστ’ ἀμείνων εἰς ἀλήθειαν τρίβος, Τῆς ἐν λόγῳ τε καὶ στροφαῖς τιμωμένης. Ὃ δ’ οὖν ἐφικτὸν, τοῦτο καὶ δηλώσομεν. Ἄναρχον, Ἀρχὴ, Πνεῦμα, Τριὰς τιμία, Ἀναίτιον, γεννητὸν, ἐκπορεύσιμον· Πατὴρ τὸ μέν· τὸ δ’ Υἱὸς, αὐτὸς καὶ Λόγος· Τὸ δ’ οὐ μὲν Υἱὸς, Πνεῦμα δ’ οὐσίας μιᾶς. Εἷς ἐκ τριῶν Θεός τε καὶ κοινὸν σέβας· Οἷς καὶ τὸ θνητὸν τῆς πλοκῆς ἐκλύομαι.
827 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER I. THE OLOGICA. Φειδοί προσήγονθ' ὡς τὸ Φαραὼ θράσος, Ἕως ἐπεκλύθησαν ἐκ τῆς ὕβρεως, Οἷς μὴ τὸ μακρόθυμον ήνεγκεν σέβας, 195 Ὡς ἂν μάθωσι πάντες αἰδεῖσθαι τόδε. Κρείσσον θρασὺν γὰρ ἢ πρᾶον περιφρονεῖν. Αἰνῶ Σαμουήλ, ὅς ποθ' ὕβριν δυσφορῶν, Ρήξαντος αὐτῷ τὴν διπλοίδα τοῦ Σαούλ, Εἶτ᾽ ἀξιωθεὶς, ὥς γε συγγνώμην ἔχειν, 200 Αφῆκεν εὐθὺς τῷ λόγῳ τὴν αἰτίαν. Τούτου τί δ᾽ ἂν γένοιτο ἡμερώτερον ; Δαυὶδ ὑπομνήσθητι, καὶ τῶν κρουμάτων, Ἐξ ὧν πονηροῦ πνεύματος Σαούλ ποτε Α Ἠλευθέρωσεν· εἶτ᾽ ἀγνώμονος τυχών, 205 Φεύγων, ἀλύων τὸν περὶ ψυχῆς δρόμον, Δοθέντος αὐτῷ τοῦ Σαούλ ἐφείσατο (Καὶ τοῦτο δ' ἴστε), καὶ μόγις σεσωσμένος. Ἡ διπλοῖς γνώρισμα τῆς ἐξουσίας Κεκαρμένη, φακός τε τοῦ κράνους κλαπείς. 210 Τί δεῖ λέγειν τὸν υἱὸν ὡς ἠνέσχετο, Τὸν πατροφόντην, καὶ τύραννον ἀπρεπῆ; Οπου γ᾽ ἐκεῖνον καὶ κλάει τεθνηκότα, Θρήνοις τε πολλοῖς ἀνακαλεῖ καὶ γόοις, Τὸν μηνυτήν τε τοῦ πάθους ἀμύνεται, 215 "Ωσπερ λαβών τιν' ἐχθρὸν, οὐκ εὐάγγελον; Leniter se gerebant erga ferocem Pharaonem, Donec aquis absorpti sunt ob petulantiam, Quibus diuturna lenitas non instillaverat religionem, 195 Ut discerent omnes hanc vereri; Præstat enim audacem, quam mitem spernere. Laudo Samuelem, qui aliquando contumeliam moleste perpessus, Lacerante ipsius pallium Saule, 522-523 Deinde rogatus ut veniam daret, 200 Condonavit statim roganti culpam. Hoc porro quid mitius? In memoriam revoca David et citharæ pulsationes, Quibus a malo spiritu Saulem olim Liberavit. Deinde ingratum expertus, 205 Fugiens, vagus, sollicitus in magno vitæ discrimine, Tradito in manus suas Sauli pepercit (Hoc sane nostis), idque vix ipse neci ereptus. Discissa vestis, indicium est Saulem fuisse in Davidis potestate, Et lenticula, quæ ad caput erat, surrepta. 210 Quid necesse est referre, quomodo filium toleraverit Parricidam et tyrannum perfidum? Quomodo et hunc mortuum defleverit, Multisque lacrymis et ejulatibus inclamaverit, Atque etiam nuntium cædis morte affecerit, 215 Velut hostem habens, non ut læta nuntiantem ? 192 Þridoi poσnyoro. Mansuetos se exhibebant, parcebant Pharaonis audaciæ. 195 Aldeiσbai. Ut discerent omnes revereri, id est, non abuti virorum sanctorum lenitate. 204 Elɛ'. Ita Coisl. Edit. elm'. 205 Δρόμον. Coisl. τρέχων. 209 Panós tɛ, etc. Bis in manus Davidis inci- disse Saulem narrat Scriptura: primo cum David præcidit oram ejus chlamidis (I Reg. xxiv, 5); deinde cum tulit hastam et scyphum aquæ, qui crat ad caput Saulis dormientis (1 Reg. xxvi, 12). Kal ἔλαβε Δαβὶδ τὸ δόρυ, καὶ τὸν φακὸν τοῦ ὕδατος ἀπὸ pooxɛpains autos. Ita Septuaginta: Et accepit David lanceam el lentem aqua a cervicali ejus. Utrius- que historiæ meminit Gregorius. Itaque çaxóç te cou xpávous, intelligendus juxta Scripturam scy- phus aquæ, qui erat ad caput Saulis ceu ad cervi cal, pro more regum atque imperatorum : non vero Animos feroces regis ut sic flecterent : Donec superba gens aquis est obruta, Quæ lenitatem tempserat nimis insolens : llanc ut vereri quilibet jam disceret. Placido ferocem tutius nam spreveris. Laudo Samuelem, maximum per dedecus A rege vestem qui dolens ruptam sibi, Simul atque veniam petiit ille, non moram Injecit ullam, quin ei remitteret. Hoc porro quidnam mitius fingi queat? 828 galea, ut male hactenus reddiderunt_interpretes. Nec felicius vertit Billius, pars galeæ. Ut enim con- cedamus xpávos significare galeam, sacer textus non aliud intelligere sinit per paxós, quam scyphum aqua_qui erat ad caput Saulis, ut in Vulgata legi- tur. Forte etiam in Gregorio non legendum esset xpávous, sed xpávou, quod, teste Eustathio, signi- ticat caput. Grammatici tradunt neutrum esse paxós, at masculini generis est apud Septuaginta, unde hanc vocem exscripsit Gregorius. 215 'Aranalɛī. Coisl. ¿yxahettaɩ, qui mox, 26- γοις pro γόοις. 214 'Auvrera. Ilic memoria lapsus videtur Gre- gorius ut et infra, lib. 11, sect. 11, carm. III, ad Vi- talianum, v. 324. David quidem nuntios mortis Saulis et Isboseth jussit interfici : at nihil tale ges- sit cum ei nuntiata est mors Absalom: imo non nuntiata est, sed sciscitando didicit. METRICA VERSIO. David, et hujus veniat in mentem chelys, Quæ liberavit spiritu quondam improbo B Saulem. Huncque post hæc nactus ingratum nimis Moerens, vagusque, maximo in discrimine, Ipsi pepercit, in manus sibi tradito (Hoc nostis), idque vix nigræ ereptus neci. Discissa vestis. parsque galeæ clanculum Surrepta, facilis signum erat potentiæ. Quid referam ut ipse parricidam filium, Regnum occupantem perfide, lenis tulit? Hunc namque et orco morte demissum dolet, Multisque lacrymis plurimo et fletu vocat. Faustumque non ut nuntium, lethi indicem, Sed sævum ut hostem protinus norte afficit.
Ταῦτ’ ἢν σέβῃς μοι καὶ κρατῇς, σεμνῷ βίῳ Ῥίψας ἅπασαν τὴν κάτω βίου ζάλην, Λόγῳ τ’ ἀληθεῖ καὶ μίσει τῶν πλασμάτων Ἄνω τε τάξῃ, καὶ γένοιό μου πλέον, Ὡς ἂν τύχοιο πλείονος παῤῥησίας. ΙΑ. Πρὸς κόσμον διαλογισμός. Ἐρώτ. Δικάζομαί σοι, κόσμε. Τίς, πόθεν πάρει, Πρῶτον δίδαξον, καὶ ὅποι καταστρέφεις. Ῥοιζεῖς δὲ πῶς με κύκλος ὡς μύρμηκ’ ἄγων; Ἀπόκρ. Οὐκ οἶδ’ ὅθεν προῆλθον, ἐκ Θεοῦ δέ γε. Καταστρέφω δ’ εἰς κρεῖσσον. Οὐ ῥοιζῶ δέ σε, Ἀλλ’ αὐτὸς ὢν ἄκοσμος, ὑβρίζεις ἐμέ. Ἐρ. Πῶς οὖν σὺ μὲν πέπηγας, ἄστατος δ’ ἐγώ; Ἀπ. Ἐγὼ μὲν ἐκτός εἰμι, καὶ τίς ἡ χάρις; Σὺ δ’ ὢν θελητὴς, εἰ θέλεις, ἔχεις πλέον. Ἐρ. Καλῶς· τὰ δ’ ἐκτὸς τίς φέρει; Ἀπ. Τί γὰρ κακόν; Ὕλη τάδ’ ἐστὶ τοῖς καλοῖς σωτηρίας. Ἐρ. Ἢ κρεῖσσον αὑτὸν αἰτιᾶσθ’; Ἀπ. Οὕτως ἔχει. ΙΒ. Περὶ τοῦ ἐπικήρου τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως. Κόσμε φίλ’, οὐ φίλε πάντα, τί μ’ ὡς τροχὸς ἀμφιέλικτος Ῥοιζηδὸν φορέεις ἀντιπορευόμενον, Μύρμηχ’ ὡς ὀλίγον, πικρὴν φορὰν ἀσχαλόωντα; Ἔμπα γε μὴν φορέεις τόσσον ἐόντα, τόσος. Οἶδα μὲν ὡς θεόθεν σὺ Θεοῦ κλέος. Ἀλλὰ καὶ αὐτὸς Χριστοῦ χειρὶ πάγην, πλεκτὸς ἀπ’ ἀμφοτέρων, Οὐρανίων χθονίων τε. Τὸ μὲν δέμας ἔνθεν ἐτύχθη·
827 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER I. THE OLOGICA. Φειδοί προσήγονθ' ὡς τὸ Φαραὼ θράσος, Ἕως ἐπεκλύθησαν ἐκ τῆς ὕβρεως, Οἷς μὴ τὸ μακρόθυμον ήνεγκεν σέβας, 195 Ὡς ἂν μάθωσι πάντες αἰδεῖσθαι τόδε. Κρείσσον θρασὺν γὰρ ἢ πρᾶον περιφρονεῖν. Αἰνῶ Σαμουήλ, ὅς ποθ' ὕβριν δυσφορῶν, Ρήξαντος αὐτῷ τὴν διπλοίδα τοῦ Σαούλ, Εἶτ᾽ ἀξιωθεὶς, ὥς γε συγγνώμην ἔχειν, 200 Αφῆκεν εὐθὺς τῷ λόγῳ τὴν αἰτίαν. Τούτου τί δ᾽ ἂν γένοιτο ἡμερώτερον ; Δαυὶδ ὑπομνήσθητι, καὶ τῶν κρουμάτων, Ἐξ ὧν πονηροῦ πνεύματος Σαούλ ποτε Α Ἠλευθέρωσεν· εἶτ᾽ ἀγνώμονος τυχών, 205 Φεύγων, ἀλύων τὸν περὶ ψυχῆς δρόμον, Δοθέντος αὐτῷ τοῦ Σαούλ ἐφείσατο (Καὶ τοῦτο δ' ἴστε), καὶ μόγις σεσωσμένος. Ἡ διπλοῖς γνώρισμα τῆς ἐξουσίας Κεκαρμένη, φακός τε τοῦ κράνους κλαπείς. 210 Τί δεῖ λέγειν τὸν υἱὸν ὡς ἠνέσχετο, Τὸν πατροφόντην, καὶ τύραννον ἀπρεπῆ; Οπου γ᾽ ἐκεῖνον καὶ κλάει τεθνηκότα, Θρήνοις τε πολλοῖς ἀνακαλεῖ καὶ γόοις, Τὸν μηνυτήν τε τοῦ πάθους ἀμύνεται, 215 "Ωσπερ λαβών τιν' ἐχθρὸν, οὐκ εὐάγγελον; Leniter se gerebant erga ferocem Pharaonem, Donec aquis absorpti sunt ob petulantiam, Quibus diuturna lenitas non instillaverat religionem, 195 Ut discerent omnes hanc vereri; Præstat enim audacem, quam mitem spernere. Laudo Samuelem, qui aliquando contumeliam moleste perpessus, Lacerante ipsius pallium Saule, 522-523 Deinde rogatus ut veniam daret, 200 Condonavit statim roganti culpam. Hoc porro quid mitius? In memoriam revoca David et citharæ pulsationes, Quibus a malo spiritu Saulem olim Liberavit. Deinde ingratum expertus, 205 Fugiens, vagus, sollicitus in magno vitæ discrimine, Tradito in manus suas Sauli pepercit (Hoc sane nostis), idque vix ipse neci ereptus. Discissa vestis, indicium est Saulem fuisse in Davidis potestate, Et lenticula, quæ ad caput erat, surrepta. 210 Quid necesse est referre, quomodo filium toleraverit Parricidam et tyrannum perfidum? Quomodo et hunc mortuum defleverit, Multisque lacrymis et ejulatibus inclamaverit, Atque etiam nuntium cædis morte affecerit, 215 Velut hostem habens, non ut læta nuntiantem ? 192 Þridoi poσnyoro. Mansuetos se exhibebant, parcebant Pharaonis audaciæ. 195 Aldeiσbai. Ut discerent omnes revereri, id est, non abuti virorum sanctorum lenitate. 204 Elɛ'. Ita Coisl. Edit. elm'. 205 Δρόμον. Coisl. τρέχων. 209 Panós tɛ, etc. Bis in manus Davidis inci- disse Saulem narrat Scriptura: primo cum David præcidit oram ejus chlamidis (I Reg. xxiv, 5); deinde cum tulit hastam et scyphum aquæ, qui crat ad caput Saulis dormientis (1 Reg. xxvi, 12). Kal ἔλαβε Δαβὶδ τὸ δόρυ, καὶ τὸν φακὸν τοῦ ὕδατος ἀπὸ pooxɛpains autos. Ita Septuaginta: Et accepit David lanceam el lentem aqua a cervicali ejus. Utrius- que historiæ meminit Gregorius. Itaque çaxóç te cou xpávous, intelligendus juxta Scripturam scy- phus aquæ, qui erat ad caput Saulis ceu ad cervi cal, pro more regum atque imperatorum : non vero Animos feroces regis ut sic flecterent : Donec superba gens aquis est obruta, Quæ lenitatem tempserat nimis insolens : llanc ut vereri quilibet jam disceret. Placido ferocem tutius nam spreveris. Laudo Samuelem, maximum per dedecus A rege vestem qui dolens ruptam sibi, Simul atque veniam petiit ille, non moram Injecit ullam, quin ei remitteret. Hoc porro quidnam mitius fingi queat? 828 galea, ut male hactenus reddiderunt_interpretes. Nec felicius vertit Billius, pars galeæ. Ut enim con- cedamus xpávos significare galeam, sacer textus non aliud intelligere sinit per paxós, quam scyphum aqua_qui erat ad caput Saulis, ut in Vulgata legi- tur. Forte etiam in Gregorio non legendum esset xpávous, sed xpávou, quod, teste Eustathio, signi- ticat caput. Grammatici tradunt neutrum esse paxós, at masculini generis est apud Septuaginta, unde hanc vocem exscripsit Gregorius. 215 'Aranalɛī. Coisl. ¿yxahettaɩ, qui mox, 26- γοις pro γόοις. 214 'Auvrera. Ilic memoria lapsus videtur Gre- gorius ut et infra, lib. 11, sect. 11, carm. III, ad Vi- talianum, v. 324. David quidem nuntios mortis Saulis et Isboseth jussit interfici : at nihil tale ges- sit cum ei nuntiata est mors Absalom: imo non nuntiata est, sed sciscitando didicit. METRICA VERSIO. David, et hujus veniat in mentem chelys, Quæ liberavit spiritu quondam improbo B Saulem. Huncque post hæc nactus ingratum nimis Moerens, vagusque, maximo in discrimine, Ipsi pepercit, in manus sibi tradito (Hoc nostis), idque vix nigræ ereptus neci. Discissa vestis. parsque galeæ clanculum Surrepta, facilis signum erat potentiæ. Quid referam ut ipse parricidam filium, Regnum occupantem perfide, lenis tulit? Hunc namque et orco morte demissum dolet, Multisque lacrymis plurimo et fletu vocat. Faustumque non ut nuntium, lethi indicem, Sed sævum ut hostem protinus norte afficit.
Ψυχὴ δ’ αὖ μεγάλου ἐστὶν ἄημα νόου. Ἀλλὰ καὶ ὡς πολλοῖσιν ἐλαύνομαι ἔνθα καὶ ἔνθα Πήμασιν ἐξ ἐμέθεν, πήμασι δυσμενέος. Δελφὶς δ’ ὡς ἐπὶ χέρσον ἁλίδρομος, ἠέρι θνήσκω. Κόσμε, παρῆλθον ἐγὼ, λαὸν ἄτρωτον ἄγοις. ΙΓ. Περὶ τοῦ αὐτοῦ. Ἀλλήλους μὲν ἐγώ τε καὶ ὁ χρόνος, ὡς πετεηνὰ Ἢ νέες ἐν πελάγει ἀντιπαρερχόμεθα, Ἑσταὸς οὐδὲν ἔχοντες· ὃ δ’ ἤμπλακον, οὐ παραθρέξει, Ἀλλὰ μένει· ζωῆς τοῦτο μογηρότατον. Οὐδ’ ὅ τι εὔξομ’ ἔχω, ζῆσαι πλέον, ἠὲ λυθῆναι· Τάρβος ἐπ’ ἀμφοτέροις· ὧδε δὲ φράζεό μοι. Ζωή μοι πολύμοχθος ἁμαρτάσιν. Εἰ δὲ θάνοιμι, Αἲ αἲ, τῶν προτέρων οὐδὲν ἄκος παθέων. Εἰ ζωὴ τόδε σοι τεκμαίρεται, ἧς τόσον ἄχθος, Οὐδὲ τὸ λυθῆναι λῦσιν ἔχει καμάτων, Κρημνὸς δ’ ἀμφοτέρωθε. Τί ῥέξομεν; ἦ τόδ’ ἄριστον, Λεύσσειν πρὸς σὲ μόνον, σήν τ’ ἀγανοφροσύνην. ΙΔ. Περὶ τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως. Χθιζὸς ἐμοῖς ἀχέεσσι τετρυμένος, οἶος ἀπ’ ἄλλων Ἥμην ἐν σκιερῷ ἄλσεϊ, θυμὸν ἔδων. Καὶ γάρ πως φιλέω τόδε φάρμακον ἐν παθέεσσιν, Αὐτὸς ἐμῷ θυμῷ προσλαλέειν ἀκέων. Αὖραι δ’ ἐψιθύριζον ἅμ’ ὀρνιθέεσσιν ἀοιδοῖς, Καλὸν ἀπ’ ἀκρεμόνων κῶμα χαριζόμεναι, Καὶ μάλα περ θυμῷ κεκαφηότι.
827 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER I. THE OLOGICA. Φειδοί προσήγονθ' ὡς τὸ Φαραὼ θράσος, Ἕως ἐπεκλύθησαν ἐκ τῆς ὕβρεως, Οἷς μὴ τὸ μακρόθυμον ήνεγκεν σέβας, 195 Ὡς ἂν μάθωσι πάντες αἰδεῖσθαι τόδε. Κρείσσον θρασὺν γὰρ ἢ πρᾶον περιφρονεῖν. Αἰνῶ Σαμουήλ, ὅς ποθ' ὕβριν δυσφορῶν, Ρήξαντος αὐτῷ τὴν διπλοίδα τοῦ Σαούλ, Εἶτ᾽ ἀξιωθεὶς, ὥς γε συγγνώμην ἔχειν, 200 Αφῆκεν εὐθὺς τῷ λόγῳ τὴν αἰτίαν. Τούτου τί δ᾽ ἂν γένοιτο ἡμερώτερον ; Δαυὶδ ὑπομνήσθητι, καὶ τῶν κρουμάτων, Ἐξ ὧν πονηροῦ πνεύματος Σαούλ ποτε Α Ἠλευθέρωσεν· εἶτ᾽ ἀγνώμονος τυχών, 205 Φεύγων, ἀλύων τὸν περὶ ψυχῆς δρόμον, Δοθέντος αὐτῷ τοῦ Σαούλ ἐφείσατο (Καὶ τοῦτο δ' ἴστε), καὶ μόγις σεσωσμένος. Ἡ διπλοῖς γνώρισμα τῆς ἐξουσίας Κεκαρμένη, φακός τε τοῦ κράνους κλαπείς. 210 Τί δεῖ λέγειν τὸν υἱὸν ὡς ἠνέσχετο, Τὸν πατροφόντην, καὶ τύραννον ἀπρεπῆ; Οπου γ᾽ ἐκεῖνον καὶ κλάει τεθνηκότα, Θρήνοις τε πολλοῖς ἀνακαλεῖ καὶ γόοις, Τὸν μηνυτήν τε τοῦ πάθους ἀμύνεται, 215 "Ωσπερ λαβών τιν' ἐχθρὸν, οὐκ εὐάγγελον; Leniter se gerebant erga ferocem Pharaonem, Donec aquis absorpti sunt ob petulantiam, Quibus diuturna lenitas non instillaverat religionem, 195 Ut discerent omnes hanc vereri; Præstat enim audacem, quam mitem spernere. Laudo Samuelem, qui aliquando contumeliam moleste perpessus, Lacerante ipsius pallium Saule, 522-523 Deinde rogatus ut veniam daret, 200 Condonavit statim roganti culpam. Hoc porro quid mitius? In memoriam revoca David et citharæ pulsationes, Quibus a malo spiritu Saulem olim Liberavit. Deinde ingratum expertus, 205 Fugiens, vagus, sollicitus in magno vitæ discrimine, Tradito in manus suas Sauli pepercit (Hoc sane nostis), idque vix ipse neci ereptus. Discissa vestis, indicium est Saulem fuisse in Davidis potestate, Et lenticula, quæ ad caput erat, surrepta. 210 Quid necesse est referre, quomodo filium toleraverit Parricidam et tyrannum perfidum? Quomodo et hunc mortuum defleverit, Multisque lacrymis et ejulatibus inclamaverit, Atque etiam nuntium cædis morte affecerit, 215 Velut hostem habens, non ut læta nuntiantem ? 192 Þridoi poσnyoro. Mansuetos se exhibebant, parcebant Pharaonis audaciæ. 195 Aldeiσbai. Ut discerent omnes revereri, id est, non abuti virorum sanctorum lenitate. 204 Elɛ'. Ita Coisl. Edit. elm'. 205 Δρόμον. Coisl. τρέχων. 209 Panós tɛ, etc. Bis in manus Davidis inci- disse Saulem narrat Scriptura: primo cum David præcidit oram ejus chlamidis (I Reg. xxiv, 5); deinde cum tulit hastam et scyphum aquæ, qui crat ad caput Saulis dormientis (1 Reg. xxvi, 12). Kal ἔλαβε Δαβὶδ τὸ δόρυ, καὶ τὸν φακὸν τοῦ ὕδατος ἀπὸ pooxɛpains autos. Ita Septuaginta: Et accepit David lanceam el lentem aqua a cervicali ejus. Utrius- que historiæ meminit Gregorius. Itaque çaxóç te cou xpávous, intelligendus juxta Scripturam scy- phus aquæ, qui erat ad caput Saulis ceu ad cervi cal, pro more regum atque imperatorum : non vero Animos feroces regis ut sic flecterent : Donec superba gens aquis est obruta, Quæ lenitatem tempserat nimis insolens : llanc ut vereri quilibet jam disceret. Placido ferocem tutius nam spreveris. Laudo Samuelem, maximum per dedecus A rege vestem qui dolens ruptam sibi, Simul atque veniam petiit ille, non moram Injecit ullam, quin ei remitteret. Hoc porro quidnam mitius fingi queat? 828 galea, ut male hactenus reddiderunt_interpretes. Nec felicius vertit Billius, pars galeæ. Ut enim con- cedamus xpávos significare galeam, sacer textus non aliud intelligere sinit per paxós, quam scyphum aqua_qui erat ad caput Saulis, ut in Vulgata legi- tur. Forte etiam in Gregorio non legendum esset xpávous, sed xpávou, quod, teste Eustathio, signi- ticat caput. Grammatici tradunt neutrum esse paxós, at masculini generis est apud Septuaginta, unde hanc vocem exscripsit Gregorius. 215 'Aranalɛī. Coisl. ¿yxahettaɩ, qui mox, 26- γοις pro γόοις. 214 'Auvrera. Ilic memoria lapsus videtur Gre- gorius ut et infra, lib. 11, sect. 11, carm. III, ad Vi- talianum, v. 324. David quidem nuntios mortis Saulis et Isboseth jussit interfici : at nihil tale ges- sit cum ei nuntiata est mors Absalom: imo non nuntiata est, sed sciscitando didicit. METRICA VERSIO. David, et hujus veniat in mentem chelys, Quæ liberavit spiritu quondam improbo B Saulem. Huncque post hæc nactus ingratum nimis Moerens, vagusque, maximo in discrimine, Ipsi pepercit, in manus sibi tradito (Hoc nostis), idque vix nigræ ereptus neci. Discissa vestis. parsque galeæ clanculum Surrepta, facilis signum erat potentiæ. Quid referam ut ipse parricidam filium, Regnum occupantem perfide, lenis tulit? Hunc namque et orco morte demissum dolet, Multisque lacrymis plurimo et fletu vocat. Faustumque non ut nuntium, lethi indicem, Sed sævum ut hostem protinus norte afficit.
Οἱ δ’ ἀπὸ δένδρων Στηθομελεῖς, λιγυροὶ, ἠελίοιο φίλοι, Τέττιγες λαλαγεῦντες ὅλον κατεφώνεον ἄλσος. Πὰρ δ’ ὕδωρ ψυχρὸν ἐγγὺς ἔκλυζε πόδας, Ἦκα ῥέον δροσεροῖο δι’ ἄλσεος. Αὐτὰρ ἔγωγε Τὼς ἐχόμην κρατερῶς ἄλγεος, ὡς ἐχόμην. Τῶν μὲν ἄρ’ οὐκ ἀλέγιζον, ἐπεὶ νόος, εὖτε πυκασθῇ Ἄλγεσιν, οὐκ ἐθέλει τέρψιος ἀντιάειν. Αὐτὸς δὲ, στροφάλιγξιν ἑλισσομένοιο νόοιο, Τοίην ἀντιπάλων δῆριν ἔχων ἐπέων· Τίς γενόμην, τίς δ’ εἰμὶ, τί δ’ ἔσσομαι; Οὐ σάφα οἶδα. Οὐδὲ μὲν ὅστις ἐμοῦ πλειότερος σοφίην. Ἀλλ’ αὐτὸς νεφέλῃ κεκαλυμμένος ἔνθα καὶ ἔνθα, Πλάζομαι οὐδὲν ἔχων, οὐδ’ ὄναρ, ὧν ποθέω. Πάντες γὰρ χθαμαλοὶ καὶ ἀλήμονες, οἷσι παχείης Σαρκὸς ἐπικρέμαται κυανέη νεφέλη. Κεῖνος δ’ ἐστὶν ἐμεῖο σοφώτερος, ὃς πλέον ἄλλων Ἤπαφεν ἧς κραδίης ψεῦδος ἑτοιμολόγον. Εἰμί. Φράζε τί τοῦτο; Τὸ μὲν παρέθρεξεν ἐμεῖο· Ἄλλο δὲ νῦν τελέθω, ἄλλ’ ἔσομ’, εἴ γ’ ἔσομαι. Ἔμπεδον οὐδέν· ἔγωγε ῥόος θολεροῦ ποταμοῖο Αἰὲν ἐπερχόμενος, ἑσταὸς οὐδὲν ἔχων. Τίπτε με τῶνδ’ ἐρέεις; τί δέ σοι πλέον εἰμὶ, δίδαξον. Καὶ νῦν τῇδε μένων, δέρκεο μή σε φύγω. Οὔτε δὶς ὃν τοπάροιθε, ῥόον ποταμοῖο περήσεις Ἔμπαλιν, οὔτε βροτὸν ὄψεαι, ὃν τοπάρος.
827 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER I. THE OLOGICA. Φειδοί προσήγονθ' ὡς τὸ Φαραὼ θράσος, Ἕως ἐπεκλύθησαν ἐκ τῆς ὕβρεως, Οἷς μὴ τὸ μακρόθυμον ήνεγκεν σέβας, 195 Ὡς ἂν μάθωσι πάντες αἰδεῖσθαι τόδε. Κρείσσον θρασὺν γὰρ ἢ πρᾶον περιφρονεῖν. Αἰνῶ Σαμουήλ, ὅς ποθ' ὕβριν δυσφορῶν, Ρήξαντος αὐτῷ τὴν διπλοίδα τοῦ Σαούλ, Εἶτ᾽ ἀξιωθεὶς, ὥς γε συγγνώμην ἔχειν, 200 Αφῆκεν εὐθὺς τῷ λόγῳ τὴν αἰτίαν. Τούτου τί δ᾽ ἂν γένοιτο ἡμερώτερον ; Δαυὶδ ὑπομνήσθητι, καὶ τῶν κρουμάτων, Ἐξ ὧν πονηροῦ πνεύματος Σαούλ ποτε Α Ἠλευθέρωσεν· εἶτ᾽ ἀγνώμονος τυχών, 205 Φεύγων, ἀλύων τὸν περὶ ψυχῆς δρόμον, Δοθέντος αὐτῷ τοῦ Σαούλ ἐφείσατο (Καὶ τοῦτο δ' ἴστε), καὶ μόγις σεσωσμένος. Ἡ διπλοῖς γνώρισμα τῆς ἐξουσίας Κεκαρμένη, φακός τε τοῦ κράνους κλαπείς. 210 Τί δεῖ λέγειν τὸν υἱὸν ὡς ἠνέσχετο, Τὸν πατροφόντην, καὶ τύραννον ἀπρεπῆ; Οπου γ᾽ ἐκεῖνον καὶ κλάει τεθνηκότα, Θρήνοις τε πολλοῖς ἀνακαλεῖ καὶ γόοις, Τὸν μηνυτήν τε τοῦ πάθους ἀμύνεται, 215 "Ωσπερ λαβών τιν' ἐχθρὸν, οὐκ εὐάγγελον; Leniter se gerebant erga ferocem Pharaonem, Donec aquis absorpti sunt ob petulantiam, Quibus diuturna lenitas non instillaverat religionem, 195 Ut discerent omnes hanc vereri; Præstat enim audacem, quam mitem spernere. Laudo Samuelem, qui aliquando contumeliam moleste perpessus, Lacerante ipsius pallium Saule, 522-523 Deinde rogatus ut veniam daret, 200 Condonavit statim roganti culpam. Hoc porro quid mitius? In memoriam revoca David et citharæ pulsationes, Quibus a malo spiritu Saulem olim Liberavit. Deinde ingratum expertus, 205 Fugiens, vagus, sollicitus in magno vitæ discrimine, Tradito in manus suas Sauli pepercit (Hoc sane nostis), idque vix ipse neci ereptus. Discissa vestis, indicium est Saulem fuisse in Davidis potestate, Et lenticula, quæ ad caput erat, surrepta. 210 Quid necesse est referre, quomodo filium toleraverit Parricidam et tyrannum perfidum? Quomodo et hunc mortuum defleverit, Multisque lacrymis et ejulatibus inclamaverit, Atque etiam nuntium cædis morte affecerit, 215 Velut hostem habens, non ut læta nuntiantem ? 192 Þridoi poσnyoro. Mansuetos se exhibebant, parcebant Pharaonis audaciæ. 195 Aldeiσbai. Ut discerent omnes revereri, id est, non abuti virorum sanctorum lenitate. 204 Elɛ'. Ita Coisl. Edit. elm'. 205 Δρόμον. Coisl. τρέχων. 209 Panós tɛ, etc. Bis in manus Davidis inci- disse Saulem narrat Scriptura: primo cum David præcidit oram ejus chlamidis (I Reg. xxiv, 5); deinde cum tulit hastam et scyphum aquæ, qui crat ad caput Saulis dormientis (1 Reg. xxvi, 12). Kal ἔλαβε Δαβὶδ τὸ δόρυ, καὶ τὸν φακὸν τοῦ ὕδατος ἀπὸ pooxɛpains autos. Ita Septuaginta: Et accepit David lanceam el lentem aqua a cervicali ejus. Utrius- que historiæ meminit Gregorius. Itaque çaxóç te cou xpávous, intelligendus juxta Scripturam scy- phus aquæ, qui erat ad caput Saulis ceu ad cervi cal, pro more regum atque imperatorum : non vero Animos feroces regis ut sic flecterent : Donec superba gens aquis est obruta, Quæ lenitatem tempserat nimis insolens : llanc ut vereri quilibet jam disceret. Placido ferocem tutius nam spreveris. Laudo Samuelem, maximum per dedecus A rege vestem qui dolens ruptam sibi, Simul atque veniam petiit ille, non moram Injecit ullam, quin ei remitteret. Hoc porro quidnam mitius fingi queat? 828 galea, ut male hactenus reddiderunt_interpretes. Nec felicius vertit Billius, pars galeæ. Ut enim con- cedamus xpávos significare galeam, sacer textus non aliud intelligere sinit per paxós, quam scyphum aqua_qui erat ad caput Saulis, ut in Vulgata legi- tur. Forte etiam in Gregorio non legendum esset xpávous, sed xpávou, quod, teste Eustathio, signi- ticat caput. Grammatici tradunt neutrum esse paxós, at masculini generis est apud Septuaginta, unde hanc vocem exscripsit Gregorius. 215 'Aranalɛī. Coisl. ¿yxahettaɩ, qui mox, 26- γοις pro γόοις. 214 'Auvrera. Ilic memoria lapsus videtur Gre- gorius ut et infra, lib. 11, sect. 11, carm. III, ad Vi- talianum, v. 324. David quidem nuntios mortis Saulis et Isboseth jussit interfici : at nihil tale ges- sit cum ei nuntiata est mors Absalom: imo non nuntiata est, sed sciscitando didicit. METRICA VERSIO. David, et hujus veniat in mentem chelys, Quæ liberavit spiritu quondam improbo B Saulem. Huncque post hæc nactus ingratum nimis Moerens, vagusque, maximo in discrimine, Ipsi pepercit, in manus sibi tradito (Hoc nostis), idque vix nigræ ereptus neci. Discissa vestis. parsque galeæ clanculum Surrepta, facilis signum erat potentiæ. Quid referam ut ipse parricidam filium, Regnum occupantem perfide, lenis tulit? Hunc namque et orco morte demissum dolet, Multisque lacrymis plurimo et fletu vocat. Faustumque non ut nuntium, lethi indicem, Sed sævum ut hostem protinus norte afficit.
Chapter XXIX: Hymn to GodXXIX: Hymnus ad Deum
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Ἦν πάρος ἐν χροὶ̈ πατρὸς, ἔπειτά μ’ ἐδέξατο μήτηρ, Ξυνὸν δ’ ἀμφοτέρων. Ἔνθεν ἔπειτα κρέας Ἄκριτον, ἄβροτον, αἶσχος ἀνείδεον, οὔτε λόγοιο, Οὔτε νόου μετέχον, μητέρα τύμβον ἔχον. Δὶς ταφέες, ζώοντες ἐπὶ φθορᾷ. Ἣν γὰρ ὁδεύω Ζωὴν, τήνδ’ ὁρόω τῶν ἐτέων δαπάνην, Ἥ μοι γῆρας ἔχευεν ὀλοίϊον. Εἰ δέ με κεῖθι Αἰὼν οὐ φθινύθων δέξεται, οἷα φάτις, Φράζεο μὴ ζωὴ μὲν ἔχῃ μόρον, ἡ δὲ τελευτὴ Ζωή σοί γε πέλῃ, ἔμπαλιν ἣ δοκέεις. Οὐδὲν ἔφυν. Τί κακοῖσι δαμάζομαι, ὥς τι πεπηγός; Τοῦτο γὰρ ἡμερίων ἄτροπόν ἐστι μόνον, Συμφυὲς, ἀστυφέλικτον, ἀγήραον. Ἐξότε κόλπων Μητρὸς ὀλισθήσας πρῶτον ἀφῆκα δάκρυ, Ὁσσατίοις, οἵοις τε συναντήσασθαι ἔμελλον Πήμασι, δακρυχέων πρὶν βιότοιο θίγω Χώρην μέν τιν’ ἄθηρον ἀκούομεν, ὥς ποτε Κρήτην, Καί τινα καὶ κρυερῶν ἀλλοτρίην νιφάδων· Θνητῶν δ’ οὔ ποτέ τις τόδ’ ἐπεύξατο, ὡς ἀδάμαστος Τοῦδε βίου στυγερῶν ἔνθεν ἀπῆλθε μόγων. Ἀδρανίη, πενίη τε, τόκος, μόρος, ἔχθος, ἀλιτροὶ, Θῆρες ἁλὸς, γαίης, ἄλγεα, πάντα βίος. Πήματα μὲν καὶ πάμπαν ἀτερπέα πόλλ’ ἐνόησα, Τῶν δ’ ἀγαθῶν οὐδὲν πάμπαν ἄμοιρον ἄχους, Ἐξέτι τοῦ, ὅτε μοι πικρὴν ἐπομόρξατο ποινὴν Γεῦσίς τ’ οὐλομένη, καὶ φθόνος ἀντιπάλου.
827 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER I. THE OLOGICA. Φειδοί προσήγονθ' ὡς τὸ Φαραὼ θράσος, Ἕως ἐπεκλύθησαν ἐκ τῆς ὕβρεως, Οἷς μὴ τὸ μακρόθυμον ήνεγκεν σέβας, 195 Ὡς ἂν μάθωσι πάντες αἰδεῖσθαι τόδε. Κρείσσον θρασὺν γὰρ ἢ πρᾶον περιφρονεῖν. Αἰνῶ Σαμουήλ, ὅς ποθ' ὕβριν δυσφορῶν, Ρήξαντος αὐτῷ τὴν διπλοίδα τοῦ Σαούλ, Εἶτ᾽ ἀξιωθεὶς, ὥς γε συγγνώμην ἔχειν, 200 Αφῆκεν εὐθὺς τῷ λόγῳ τὴν αἰτίαν. Τούτου τί δ᾽ ἂν γένοιτο ἡμερώτερον ; Δαυὶδ ὑπομνήσθητι, καὶ τῶν κρουμάτων, Ἐξ ὧν πονηροῦ πνεύματος Σαούλ ποτε Α Ἠλευθέρωσεν· εἶτ᾽ ἀγνώμονος τυχών, 205 Φεύγων, ἀλύων τὸν περὶ ψυχῆς δρόμον, Δοθέντος αὐτῷ τοῦ Σαούλ ἐφείσατο (Καὶ τοῦτο δ' ἴστε), καὶ μόγις σεσωσμένος. Ἡ διπλοῖς γνώρισμα τῆς ἐξουσίας Κεκαρμένη, φακός τε τοῦ κράνους κλαπείς. 210 Τί δεῖ λέγειν τὸν υἱὸν ὡς ἠνέσχετο, Τὸν πατροφόντην, καὶ τύραννον ἀπρεπῆ; Οπου γ᾽ ἐκεῖνον καὶ κλάει τεθνηκότα, Θρήνοις τε πολλοῖς ἀνακαλεῖ καὶ γόοις, Τὸν μηνυτήν τε τοῦ πάθους ἀμύνεται, 215 "Ωσπερ λαβών τιν' ἐχθρὸν, οὐκ εὐάγγελον; Leniter se gerebant erga ferocem Pharaonem, Donec aquis absorpti sunt ob petulantiam, Quibus diuturna lenitas non instillaverat religionem, 195 Ut discerent omnes hanc vereri; Præstat enim audacem, quam mitem spernere. Laudo Samuelem, qui aliquando contumeliam moleste perpessus, Lacerante ipsius pallium Saule, 522-523 Deinde rogatus ut veniam daret, 200 Condonavit statim roganti culpam. Hoc porro quid mitius? In memoriam revoca David et citharæ pulsationes, Quibus a malo spiritu Saulem olim Liberavit. Deinde ingratum expertus, 205 Fugiens, vagus, sollicitus in magno vitæ discrimine, Tradito in manus suas Sauli pepercit (Hoc sane nostis), idque vix ipse neci ereptus. Discissa vestis, indicium est Saulem fuisse in Davidis potestate, Et lenticula, quæ ad caput erat, surrepta. 210 Quid necesse est referre, quomodo filium toleraverit Parricidam et tyrannum perfidum? Quomodo et hunc mortuum defleverit, Multisque lacrymis et ejulatibus inclamaverit, Atque etiam nuntium cædis morte affecerit, 215 Velut hostem habens, non ut læta nuntiantem ? 192 Þridoi poσnyoro. Mansuetos se exhibebant, parcebant Pharaonis audaciæ. 195 Aldeiσbai. Ut discerent omnes revereri, id est, non abuti virorum sanctorum lenitate. 204 Elɛ'. Ita Coisl. Edit. elm'. 205 Δρόμον. Coisl. τρέχων. 209 Panós tɛ, etc. Bis in manus Davidis inci- disse Saulem narrat Scriptura: primo cum David præcidit oram ejus chlamidis (I Reg. xxiv, 5); deinde cum tulit hastam et scyphum aquæ, qui crat ad caput Saulis dormientis (1 Reg. xxvi, 12). Kal ἔλαβε Δαβὶδ τὸ δόρυ, καὶ τὸν φακὸν τοῦ ὕδατος ἀπὸ pooxɛpains autos. Ita Septuaginta: Et accepit David lanceam el lentem aqua a cervicali ejus. Utrius- que historiæ meminit Gregorius. Itaque çaxóç te cou xpávous, intelligendus juxta Scripturam scy- phus aquæ, qui erat ad caput Saulis ceu ad cervi cal, pro more regum atque imperatorum : non vero Animos feroces regis ut sic flecterent : Donec superba gens aquis est obruta, Quæ lenitatem tempserat nimis insolens : llanc ut vereri quilibet jam disceret. Placido ferocem tutius nam spreveris. Laudo Samuelem, maximum per dedecus A rege vestem qui dolens ruptam sibi, Simul atque veniam petiit ille, non moram Injecit ullam, quin ei remitteret. Hoc porro quidnam mitius fingi queat? 828 galea, ut male hactenus reddiderunt_interpretes. Nec felicius vertit Billius, pars galeæ. Ut enim con- cedamus xpávos significare galeam, sacer textus non aliud intelligere sinit per paxós, quam scyphum aqua_qui erat ad caput Saulis, ut in Vulgata legi- tur. Forte etiam in Gregorio non legendum esset xpávous, sed xpávou, quod, teste Eustathio, signi- ticat caput. Grammatici tradunt neutrum esse paxós, at masculini generis est apud Septuaginta, unde hanc vocem exscripsit Gregorius. 215 'Aranalɛī. Coisl. ¿yxahettaɩ, qui mox, 26- γοις pro γόοις. 214 'Auvrera. Ilic memoria lapsus videtur Gre- gorius ut et infra, lib. 11, sect. 11, carm. III, ad Vi- talianum, v. 324. David quidem nuntios mortis Saulis et Isboseth jussit interfici : at nihil tale ges- sit cum ei nuntiata est mors Absalom: imo non nuntiata est, sed sciscitando didicit. METRICA VERSIO. David, et hujus veniat in mentem chelys, Quæ liberavit spiritu quondam improbo B Saulem. Huncque post hæc nactus ingratum nimis Moerens, vagusque, maximo in discrimine, Ipsi pepercit, in manus sibi tradito (Hoc nostis), idque vix nigræ ereptus neci. Discissa vestis. parsque galeæ clanculum Surrepta, facilis signum erat potentiæ. Quid referam ut ipse parricidam filium, Regnum occupantem perfide, lenis tulit? Hunc namque et orco morte demissum dolet, Multisque lacrymis plurimo et fletu vocat. Faustumque non ut nuntium, lethi indicem, Sed sævum ut hostem protinus norte afficit.
Σοὶ μὲν δὴ, σὰρξ, τοῖα δυσαλθέϊ, εὐμενέοντι Ἐχθρῷ, καὶ πολέμῳ οὔποτε λυομένῳ, Θηρὶ πικρὸν σαίνοντι, πυρὶ ψύχοντι, τὸ θαῦμα Θαῦμα μέγ’, εἴ ποτ’ ἐμοί γ’ ὕστατον εὐμενέοις. Ψυχὴ, σοὶ δ’ ἄρ’ ἔπειτα λελέξεται ὅσς’ ἐπέοικε. Τίς, πόθεν, ἢ τί πέλεις; τίς δέ σε νεκροφόρον Θήκατο, καὶ στυγερῇσι πέδαις ἐνέδησε βίοιο, Ἐς χθόνα βριθομένην πάντοθε; Πῶς ἐμίγης Πνεῦμα πάχει, σαρξὶν δὲ νόος, καὶ ἄχθεϊ κούφη; Ταῦτα γὰρ ἀλλήλοις μάρναται ἀντιθέτως. Εἰ μὲν δὴ σάρκεσσιν ὁμόσπορος ἐς βίον ἦλθες, Ὤ μοι συζυγίης τηλόθεν οὐλομένης Εἰκών εἰμι Θεοῖο, καὶ αἴσχεος υἱὸς ἐτύχθην· Αἰδέομαι τιμῆς μητέρα μαργοσύνην. Ῥεῦσις γάρ μ’ ἐφύτευσεν, ὁ δ’ ἔφθιτο· νῦν βροτός· αὖθις Οὐ βροτὸς, ἀλλὰ κόνις· ἐλπίδες ὑστάτιαι. Εἰ δὲ σύ γ’ οὐρανίη, τίς, ὅθεν; ποθέοντα δίδαξον. Εἰ μὲν ἄημα Θεοῦ καὶ λάχος, ὡς φρονέεις, Ῥίψον ἀτασθαλίην, καὶ πείθομαι. Οὐ γὰρ ἔοικε Τοῦ καθαροῦ ῥυπαρὴν ἔμμεναι, οὐδ’ ὀλίγον. Οὐδὲ γὰρ ἠελίοιο λάχος σκότος, οὐδὲ πονηροῦ Πνεύματος αἰγλῆεν ἔκγονον ἐξεφάνη. Πῶς δ’ ὀλοοῦ Βελίαο τινάγμασι τόσσον ἐλαύνῃ, Καί περ ἐπουρανίῳ Πνεύματι κιρναμένη;
827 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER I. THE OLOGICA. Φειδοί προσήγονθ' ὡς τὸ Φαραὼ θράσος, Ἕως ἐπεκλύθησαν ἐκ τῆς ὕβρεως, Οἷς μὴ τὸ μακρόθυμον ήνεγκεν σέβας, 195 Ὡς ἂν μάθωσι πάντες αἰδεῖσθαι τόδε. Κρείσσον θρασὺν γὰρ ἢ πρᾶον περιφρονεῖν. Αἰνῶ Σαμουήλ, ὅς ποθ' ὕβριν δυσφορῶν, Ρήξαντος αὐτῷ τὴν διπλοίδα τοῦ Σαούλ, Εἶτ᾽ ἀξιωθεὶς, ὥς γε συγγνώμην ἔχειν, 200 Αφῆκεν εὐθὺς τῷ λόγῳ τὴν αἰτίαν. Τούτου τί δ᾽ ἂν γένοιτο ἡμερώτερον ; Δαυὶδ ὑπομνήσθητι, καὶ τῶν κρουμάτων, Ἐξ ὧν πονηροῦ πνεύματος Σαούλ ποτε Α Ἠλευθέρωσεν· εἶτ᾽ ἀγνώμονος τυχών, 205 Φεύγων, ἀλύων τὸν περὶ ψυχῆς δρόμον, Δοθέντος αὐτῷ τοῦ Σαούλ ἐφείσατο (Καὶ τοῦτο δ' ἴστε), καὶ μόγις σεσωσμένος. Ἡ διπλοῖς γνώρισμα τῆς ἐξουσίας Κεκαρμένη, φακός τε τοῦ κράνους κλαπείς. 210 Τί δεῖ λέγειν τὸν υἱὸν ὡς ἠνέσχετο, Τὸν πατροφόντην, καὶ τύραννον ἀπρεπῆ; Οπου γ᾽ ἐκεῖνον καὶ κλάει τεθνηκότα, Θρήνοις τε πολλοῖς ἀνακαλεῖ καὶ γόοις, Τὸν μηνυτήν τε τοῦ πάθους ἀμύνεται, 215 "Ωσπερ λαβών τιν' ἐχθρὸν, οὐκ εὐάγγελον; Leniter se gerebant erga ferocem Pharaonem, Donec aquis absorpti sunt ob petulantiam, Quibus diuturna lenitas non instillaverat religionem, 195 Ut discerent omnes hanc vereri; Præstat enim audacem, quam mitem spernere. Laudo Samuelem, qui aliquando contumeliam moleste perpessus, Lacerante ipsius pallium Saule, 522-523 Deinde rogatus ut veniam daret, 200 Condonavit statim roganti culpam. Hoc porro quid mitius? In memoriam revoca David et citharæ pulsationes, Quibus a malo spiritu Saulem olim Liberavit. Deinde ingratum expertus, 205 Fugiens, vagus, sollicitus in magno vitæ discrimine, Tradito in manus suas Sauli pepercit (Hoc sane nostis), idque vix ipse neci ereptus. Discissa vestis, indicium est Saulem fuisse in Davidis potestate, Et lenticula, quæ ad caput erat, surrepta. 210 Quid necesse est referre, quomodo filium toleraverit Parricidam et tyrannum perfidum? Quomodo et hunc mortuum defleverit, Multisque lacrymis et ejulatibus inclamaverit, Atque etiam nuntium cædis morte affecerit, 215 Velut hostem habens, non ut læta nuntiantem ? 192 Þridoi poσnyoro. Mansuetos se exhibebant, parcebant Pharaonis audaciæ. 195 Aldeiσbai. Ut discerent omnes revereri, id est, non abuti virorum sanctorum lenitate. 204 Elɛ'. Ita Coisl. Edit. elm'. 205 Δρόμον. Coisl. τρέχων. 209 Panós tɛ, etc. Bis in manus Davidis inci- disse Saulem narrat Scriptura: primo cum David præcidit oram ejus chlamidis (I Reg. xxiv, 5); deinde cum tulit hastam et scyphum aquæ, qui crat ad caput Saulis dormientis (1 Reg. xxvi, 12). Kal ἔλαβε Δαβὶδ τὸ δόρυ, καὶ τὸν φακὸν τοῦ ὕδατος ἀπὸ pooxɛpains autos. Ita Septuaginta: Et accepit David lanceam el lentem aqua a cervicali ejus. Utrius- que historiæ meminit Gregorius. Itaque çaxóç te cou xpávous, intelligendus juxta Scripturam scy- phus aquæ, qui erat ad caput Saulis ceu ad cervi cal, pro more regum atque imperatorum : non vero Animos feroces regis ut sic flecterent : Donec superba gens aquis est obruta, Quæ lenitatem tempserat nimis insolens : llanc ut vereri quilibet jam disceret. Placido ferocem tutius nam spreveris. Laudo Samuelem, maximum per dedecus A rege vestem qui dolens ruptam sibi, Simul atque veniam petiit ille, non moram Injecit ullam, quin ei remitteret. Hoc porro quidnam mitius fingi queat? 828 galea, ut male hactenus reddiderunt_interpretes. Nec felicius vertit Billius, pars galeæ. Ut enim con- cedamus xpávos significare galeam, sacer textus non aliud intelligere sinit per paxós, quam scyphum aqua_qui erat ad caput Saulis, ut in Vulgata legi- tur. Forte etiam in Gregorio non legendum esset xpávous, sed xpávou, quod, teste Eustathio, signi- ticat caput. Grammatici tradunt neutrum esse paxós, at masculini generis est apud Septuaginta, unde hanc vocem exscripsit Gregorius. 215 'Aranalɛī. Coisl. ¿yxahettaɩ, qui mox, 26- γοις pro γόοις. 214 'Auvrera. Ilic memoria lapsus videtur Gre- gorius ut et infra, lib. 11, sect. 11, carm. III, ad Vi- talianum, v. 324. David quidem nuntios mortis Saulis et Isboseth jussit interfici : at nihil tale ges- sit cum ei nuntiata est mors Absalom: imo non nuntiata est, sed sciscitando didicit. METRICA VERSIO. David, et hujus veniat in mentem chelys, Quæ liberavit spiritu quondam improbo B Saulem. Huncque post hæc nactus ingratum nimis Moerens, vagusque, maximo in discrimine, Ipsi pepercit, in manus sibi tradito (Hoc nostis), idque vix nigræ ereptus neci. Discissa vestis. parsque galeæ clanculum Surrepta, facilis signum erat potentiæ. Quid referam ut ipse parricidam filium, Regnum occupantem perfide, lenis tulit? Hunc namque et orco morte demissum dolet, Multisque lacrymis plurimo et fletu vocat. Faustumque non ut nuntium, lethi indicem, Sed sævum ut hostem protinus norte afficit.
Εἰ γὰρ τοῖον ἔχουσα βοηθόον ἐς χθόνα νεύεις, Αἲ αἳ τῆς ἀκράτου σῆς ὀλοῆς κακίης Εἰ δ’ οὔ μοι θεόθεν σὺ, τίς ἡ φύσις; ἦ μέγα τάρβος, Μή ποτε μαψιδίῳ κύδεϊ φυσιόω. Πλάσμα Θεοῦ, παράδεισος, Ἔδεμ, κλέος, ἐλπὶς, ἐφετμὴ, Ὄμβρος ὁ κοσμολέτης, ὄμβρος ὁ πυρσοπόλος, Αὐτὰρ ἔπειτα νόμος, γραπτὸν ἄκος· αὐτὰρ ἔπειτα Χριστὸς ἑὴν μορφὴν ἡμετέρῃ κεράσας, Ὥς κεν ἐμοῖς παθέεσσι παθὼν Θεὸς, ἄλκαρ ὀπάζοι, Καί με θεὸν τελέσῃ εἴδεϊ τῷ βροτέῳ. Ἀλλ’ ἔμπης ἀδάμαστον ἔχω μένος, ἐς δὲ σίδηρον Αὐτοφόνῳ μανίῃ σπεύδομεν, ὥστε σύες Τίπτ’ ἀγαθὸν βιότοιο; Θεοῦ φάος; Ἀλλ’ ἄρα καὶ τοῦ Εἴργει με φθονερὴ καὶ στυγερὴ σκοτίη. Οὐδὲν πλεῖον ἔμοιγε. Τί δ’ οὐ πλέον ἐστὶ κακοῖσιν; Αἴθε γὰρ ἶσον ἔχον, καὶ μάλα περ μογέων Κεῖμ’ ὀλιγοδρανέων· τάρβος δέ με θεῖον ἔκαμψε· Τέτρυμ’ ἠματίαις φροντίσι καὶ νυχίαις. Οὗτος ὁ βρισαύχην με καὶ ὕπτιον ὦσεν ὀπίσσω, Λὰξ ἐπέβη. Σὺ δέ μοι δείματα πάντα λέγε, Τάρταρον ἠερόεντα, πυριφλεγέθοντας, ἱμάσθλας, Δαίμονας, οἳ ψυχῶν πράκτορες ἡμετέρων. Μῦθος ἅπαντα κακοῖσι, τὸ δ’ ἐν ποσὶ μοῦνον ἄριστον· Οὐδὲν ἐπιστρέφεται τῆς βασάνου κακίη.
827 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER I. THE OLOGICA. Φειδοί προσήγονθ' ὡς τὸ Φαραὼ θράσος, Ἕως ἐπεκλύθησαν ἐκ τῆς ὕβρεως, Οἷς μὴ τὸ μακρόθυμον ήνεγκεν σέβας, 195 Ὡς ἂν μάθωσι πάντες αἰδεῖσθαι τόδε. Κρείσσον θρασὺν γὰρ ἢ πρᾶον περιφρονεῖν. Αἰνῶ Σαμουήλ, ὅς ποθ' ὕβριν δυσφορῶν, Ρήξαντος αὐτῷ τὴν διπλοίδα τοῦ Σαούλ, Εἶτ᾽ ἀξιωθεὶς, ὥς γε συγγνώμην ἔχειν, 200 Αφῆκεν εὐθὺς τῷ λόγῳ τὴν αἰτίαν. Τούτου τί δ᾽ ἂν γένοιτο ἡμερώτερον ; Δαυὶδ ὑπομνήσθητι, καὶ τῶν κρουμάτων, Ἐξ ὧν πονηροῦ πνεύματος Σαούλ ποτε Α Ἠλευθέρωσεν· εἶτ᾽ ἀγνώμονος τυχών, 205 Φεύγων, ἀλύων τὸν περὶ ψυχῆς δρόμον, Δοθέντος αὐτῷ τοῦ Σαούλ ἐφείσατο (Καὶ τοῦτο δ' ἴστε), καὶ μόγις σεσωσμένος. Ἡ διπλοῖς γνώρισμα τῆς ἐξουσίας Κεκαρμένη, φακός τε τοῦ κράνους κλαπείς. 210 Τί δεῖ λέγειν τὸν υἱὸν ὡς ἠνέσχετο, Τὸν πατροφόντην, καὶ τύραννον ἀπρεπῆ; Οπου γ᾽ ἐκεῖνον καὶ κλάει τεθνηκότα, Θρήνοις τε πολλοῖς ἀνακαλεῖ καὶ γόοις, Τὸν μηνυτήν τε τοῦ πάθους ἀμύνεται, 215 "Ωσπερ λαβών τιν' ἐχθρὸν, οὐκ εὐάγγελον; Leniter se gerebant erga ferocem Pharaonem, Donec aquis absorpti sunt ob petulantiam, Quibus diuturna lenitas non instillaverat religionem, 195 Ut discerent omnes hanc vereri; Præstat enim audacem, quam mitem spernere. Laudo Samuelem, qui aliquando contumeliam moleste perpessus, Lacerante ipsius pallium Saule, 522-523 Deinde rogatus ut veniam daret, 200 Condonavit statim roganti culpam. Hoc porro quid mitius? In memoriam revoca David et citharæ pulsationes, Quibus a malo spiritu Saulem olim Liberavit. Deinde ingratum expertus, 205 Fugiens, vagus, sollicitus in magno vitæ discrimine, Tradito in manus suas Sauli pepercit (Hoc sane nostis), idque vix ipse neci ereptus. Discissa vestis, indicium est Saulem fuisse in Davidis potestate, Et lenticula, quæ ad caput erat, surrepta. 210 Quid necesse est referre, quomodo filium toleraverit Parricidam et tyrannum perfidum? Quomodo et hunc mortuum defleverit, Multisque lacrymis et ejulatibus inclamaverit, Atque etiam nuntium cædis morte affecerit, 215 Velut hostem habens, non ut læta nuntiantem ? 192 Þridoi poσnyoro. Mansuetos se exhibebant, parcebant Pharaonis audaciæ. 195 Aldeiσbai. Ut discerent omnes revereri, id est, non abuti virorum sanctorum lenitate. 204 Elɛ'. Ita Coisl. Edit. elm'. 205 Δρόμον. Coisl. τρέχων. 209 Panós tɛ, etc. Bis in manus Davidis inci- disse Saulem narrat Scriptura: primo cum David præcidit oram ejus chlamidis (I Reg. xxiv, 5); deinde cum tulit hastam et scyphum aquæ, qui crat ad caput Saulis dormientis (1 Reg. xxvi, 12). Kal ἔλαβε Δαβὶδ τὸ δόρυ, καὶ τὸν φακὸν τοῦ ὕδατος ἀπὸ pooxɛpains autos. Ita Septuaginta: Et accepit David lanceam el lentem aqua a cervicali ejus. Utrius- que historiæ meminit Gregorius. Itaque çaxóç te cou xpávous, intelligendus juxta Scripturam scy- phus aquæ, qui erat ad caput Saulis ceu ad cervi cal, pro more regum atque imperatorum : non vero Animos feroces regis ut sic flecterent : Donec superba gens aquis est obruta, Quæ lenitatem tempserat nimis insolens : llanc ut vereri quilibet jam disceret. Placido ferocem tutius nam spreveris. Laudo Samuelem, maximum per dedecus A rege vestem qui dolens ruptam sibi, Simul atque veniam petiit ille, non moram Injecit ullam, quin ei remitteret. Hoc porro quidnam mitius fingi queat? 828 galea, ut male hactenus reddiderunt_interpretes. Nec felicius vertit Billius, pars galeæ. Ut enim con- cedamus xpávos significare galeam, sacer textus non aliud intelligere sinit per paxós, quam scyphum aqua_qui erat ad caput Saulis, ut in Vulgata legi- tur. Forte etiam in Gregorio non legendum esset xpávous, sed xpávou, quod, teste Eustathio, signi- ticat caput. Grammatici tradunt neutrum esse paxós, at masculini generis est apud Septuaginta, unde hanc vocem exscripsit Gregorius. 215 'Aranalɛī. Coisl. ¿yxahettaɩ, qui mox, 26- γοις pro γόοις. 214 'Auvrera. Ilic memoria lapsus videtur Gre- gorius ut et infra, lib. 11, sect. 11, carm. III, ad Vi- talianum, v. 324. David quidem nuntios mortis Saulis et Isboseth jussit interfici : at nihil tale ges- sit cum ei nuntiata est mors Absalom: imo non nuntiata est, sed sciscitando didicit. METRICA VERSIO. David, et hujus veniat in mentem chelys, Quæ liberavit spiritu quondam improbo B Saulem. Huncque post hæc nactus ingratum nimis Moerens, vagusque, maximo in discrimine, Ipsi pepercit, in manus sibi tradito (Hoc nostis), idque vix nigræ ereptus neci. Discissa vestis. parsque galeæ clanculum Surrepta, facilis signum erat potentiæ. Quid referam ut ipse parricidam filium, Regnum occupantem perfide, lenis tulit? Hunc namque et orco morte demissum dolet, Multisque lacrymis plurimo et fletu vocat. Faustumque non ut nuntium, lethi indicem, Sed sævum ut hostem protinus norte afficit.
Λώϊον ἦν ἀλιτροῖσιν ἐς ὕστερον ἔμμεν’ ἄτιτα, Ἢ ἐμὲ νῦν κακίης πήμασιν ἀσχαλαᾷν. Ἀλλὰ τί μοι, βροτέων τί δέ μοι τόσον ἄλγε’ ἀείδειν; Ἡμετέρης γενεῆς πᾶσιν ἔπεστιν ἄχος. Οὔ μοι χθὼν ἀτίνακτος, ἅλα κλονέουσιν ἀῆται. Ὧραι δ’ ἀλλήλαις εἶξαν ἐπεσσύμεναι. Νὺξ ἦμαρ κατέπαυσε, τὸ δ’ ἤχλυσεν ἠέρα χεῖμα. Ἄστρασιν ἠέλιος, ἠελίῳ δὲ νέφος Κάλλος ἀπημάλδυνε, παλίζωος δὲ σελήνη· Αὐτὰρ ὅγ’ ἡμιφανὴς οὐρανὸς ἀστερόεις Καὶ σύ ποτ’ ἀγγελικοῖσιν, Ἑωσφόρος, ἦσθα χοροῖσι, Βάσκανε, νῦν δ’ ἔπεσες αἶσχος ἀπ’ οὐρανίων Ἵλαθί μοι, βασίλεια κεδνὴ, Τριὰς, οὐδὲ σὺ πάμπαν Γλῶσσαν ἐφημερίων ἔκφυγες ἀφραδέων. Πρόσθε Πατὴρ, μετέπειτα Πάϊς μέγας, αὐτὰρ ἔπειτα Πνεῦμα Θεοῦ μεγάλου, βάλλετ’ ἐπεσβολίαις. Ποῖ στήσεις με φέρουσα κακοφραδὲς ἔνθε μέριμνα; Ἵστασο. Πάντα Θεοῦ δεύτερα. Εἶκε λόγῳ. Οὐ δέ με μαψιδίως τεῦξεν Θεός. Ἔμπαλιν ᾠδῆς Ἵσταμαι· ἡμετέρης τοῦτ’ ὀλιγοφρενίης. Νῦν ζόφος, αὐτὰρ ἔπειτα λόγος, καὶ πάντα νοήσεις, Ἢ Θεὸν εἰσορόων ἢ πυρὶ δαπτόμενος. Ὥς μοι ταῦτ’ ἐπάεισε φίλος νόος, ἄλγος ἔπεσσεν. Ὀψὲ δ’ ἀπὸ σκιεροῦ ἄλσεος οἴκαδ’ ἔβην, Ἄλλοτε μὲν γελόων ἑτερόφρονα, ἄλλοτε δ’ αὖτε Κῆρ ἄχεϊ σμύχων, μαρναμένοιο νόου. ΙΕ.
827 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER I. THE OLOGICA. Φειδοί προσήγονθ' ὡς τὸ Φαραὼ θράσος, Ἕως ἐπεκλύθησαν ἐκ τῆς ὕβρεως, Οἷς μὴ τὸ μακρόθυμον ήνεγκεν σέβας, 195 Ὡς ἂν μάθωσι πάντες αἰδεῖσθαι τόδε. Κρείσσον θρασὺν γὰρ ἢ πρᾶον περιφρονεῖν. Αἰνῶ Σαμουήλ, ὅς ποθ' ὕβριν δυσφορῶν, Ρήξαντος αὐτῷ τὴν διπλοίδα τοῦ Σαούλ, Εἶτ᾽ ἀξιωθεὶς, ὥς γε συγγνώμην ἔχειν, 200 Αφῆκεν εὐθὺς τῷ λόγῳ τὴν αἰτίαν. Τούτου τί δ᾽ ἂν γένοιτο ἡμερώτερον ; Δαυὶδ ὑπομνήσθητι, καὶ τῶν κρουμάτων, Ἐξ ὧν πονηροῦ πνεύματος Σαούλ ποτε Α Ἠλευθέρωσεν· εἶτ᾽ ἀγνώμονος τυχών, 205 Φεύγων, ἀλύων τὸν περὶ ψυχῆς δρόμον, Δοθέντος αὐτῷ τοῦ Σαούλ ἐφείσατο (Καὶ τοῦτο δ' ἴστε), καὶ μόγις σεσωσμένος. Ἡ διπλοῖς γνώρισμα τῆς ἐξουσίας Κεκαρμένη, φακός τε τοῦ κράνους κλαπείς. 210 Τί δεῖ λέγειν τὸν υἱὸν ὡς ἠνέσχετο, Τὸν πατροφόντην, καὶ τύραννον ἀπρεπῆ; Οπου γ᾽ ἐκεῖνον καὶ κλάει τεθνηκότα, Θρήνοις τε πολλοῖς ἀνακαλεῖ καὶ γόοις, Τὸν μηνυτήν τε τοῦ πάθους ἀμύνεται, 215 "Ωσπερ λαβών τιν' ἐχθρὸν, οὐκ εὐάγγελον; Leniter se gerebant erga ferocem Pharaonem, Donec aquis absorpti sunt ob petulantiam, Quibus diuturna lenitas non instillaverat religionem, 195 Ut discerent omnes hanc vereri; Præstat enim audacem, quam mitem spernere. Laudo Samuelem, qui aliquando contumeliam moleste perpessus, Lacerante ipsius pallium Saule, 522-523 Deinde rogatus ut veniam daret, 200 Condonavit statim roganti culpam. Hoc porro quid mitius? In memoriam revoca David et citharæ pulsationes, Quibus a malo spiritu Saulem olim Liberavit. Deinde ingratum expertus, 205 Fugiens, vagus, sollicitus in magno vitæ discrimine, Tradito in manus suas Sauli pepercit (Hoc sane nostis), idque vix ipse neci ereptus. Discissa vestis, indicium est Saulem fuisse in Davidis potestate, Et lenticula, quæ ad caput erat, surrepta. 210 Quid necesse est referre, quomodo filium toleraverit Parricidam et tyrannum perfidum? Quomodo et hunc mortuum defleverit, Multisque lacrymis et ejulatibus inclamaverit, Atque etiam nuntium cædis morte affecerit, 215 Velut hostem habens, non ut læta nuntiantem ? 192 Þridoi poσnyoro. Mansuetos se exhibebant, parcebant Pharaonis audaciæ. 195 Aldeiσbai. Ut discerent omnes revereri, id est, non abuti virorum sanctorum lenitate. 204 Elɛ'. Ita Coisl. Edit. elm'. 205 Δρόμον. Coisl. τρέχων. 209 Panós tɛ, etc. Bis in manus Davidis inci- disse Saulem narrat Scriptura: primo cum David præcidit oram ejus chlamidis (I Reg. xxiv, 5); deinde cum tulit hastam et scyphum aquæ, qui crat ad caput Saulis dormientis (1 Reg. xxvi, 12). Kal ἔλαβε Δαβὶδ τὸ δόρυ, καὶ τὸν φακὸν τοῦ ὕδατος ἀπὸ pooxɛpains autos. Ita Septuaginta: Et accepit David lanceam el lentem aqua a cervicali ejus. Utrius- que historiæ meminit Gregorius. Itaque çaxóç te cou xpávous, intelligendus juxta Scripturam scy- phus aquæ, qui erat ad caput Saulis ceu ad cervi cal, pro more regum atque imperatorum : non vero Animos feroces regis ut sic flecterent : Donec superba gens aquis est obruta, Quæ lenitatem tempserat nimis insolens : llanc ut vereri quilibet jam disceret. Placido ferocem tutius nam spreveris. Laudo Samuelem, maximum per dedecus A rege vestem qui dolens ruptam sibi, Simul atque veniam petiit ille, non moram Injecit ullam, quin ei remitteret. Hoc porro quidnam mitius fingi queat? 828 galea, ut male hactenus reddiderunt_interpretes. Nec felicius vertit Billius, pars galeæ. Ut enim con- cedamus xpávos significare galeam, sacer textus non aliud intelligere sinit per paxós, quam scyphum aqua_qui erat ad caput Saulis, ut in Vulgata legi- tur. Forte etiam in Gregorio non legendum esset xpávous, sed xpávou, quod, teste Eustathio, signi- ticat caput. Grammatici tradunt neutrum esse paxós, at masculini generis est apud Septuaginta, unde hanc vocem exscripsit Gregorius. 215 'Aranalɛī. Coisl. ¿yxahettaɩ, qui mox, 26- γοις pro γόοις. 214 'Auvrera. Ilic memoria lapsus videtur Gre- gorius ut et infra, lib. 11, sect. 11, carm. III, ad Vi- talianum, v. 324. David quidem nuntios mortis Saulis et Isboseth jussit interfici : at nihil tale ges- sit cum ei nuntiata est mors Absalom: imo non nuntiata est, sed sciscitando didicit. METRICA VERSIO. David, et hujus veniat in mentem chelys, Quæ liberavit spiritu quondam improbo B Saulem. Huncque post hæc nactus ingratum nimis Moerens, vagusque, maximo in discrimine, Ipsi pepercit, in manus sibi tradito (Hoc nostis), idque vix nigræ ereptus neci. Discissa vestis. parsque galeæ clanculum Surrepta, facilis signum erat potentiæ. Quid referam ut ipse parricidam filium, Regnum occupantem perfide, lenis tulit? Hunc namque et orco morte demissum dolet, Multisque lacrymis plurimo et fletu vocat. Faustumque non ut nuntium, lethi indicem, Sed sævum ut hostem protinus norte afficit.
Chapter XXX: Another hymn to GodXXX: Hymnus alius ad Deum
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Περὶ τῆς τοῦ ἐκτὸς ἀνθρώπου εὐτελείας. Τίς γενόμην; τίς δ’ εἰμί; τί δ’ ἔσσομαι οὐ μετὰ δηρόν; Πῆ δὲ φέρων στήσεις πλάσμα μέγ’, Ἀθάνατε, Εἴ τι μέγ’, ὡς μὲν ἔγω γε ὀί̈ομαι, οὐδὲν ἐόντες, Ὀφρὺν μαψιδίως τείνομεν ἡμέριοι. Εἰ τόδε μοῦνον ἔοιμεν, ὅσον πλεόνεσσι πέφανται, Ζωῆς δ’ ὀλλυμένης, μηδὲν ἔχοιμι πλέον. Πόρτις μὲν διάλυξεν ἑὸν κευθμῶνα τεκούσης, Καὶ σκαίρει, γλυκερόν τ’ οὖθαρ ἀνακραδάει. Καὶ τριετὴς ζυγὸν ἦρε, καὶ εἴρυσεν ἄχθος ἀπήνης, Αὐχένα δ’ αὐχενίῳ κάρτεϊ μίξε μέγαν. Νεβρὸς δ’ αἰολόδερμος, ἐπὴν διὰ γαστρὸς ὀλισθῇ, Αὐτίκα μητρὸς ἑῆς πὰρ ποδὶ θῆκε πόδα, Φεύγει δ’ ὠμοβόρους τε κύνας, καὶ ἵππον ἐλαφρὸν, Καὶ λόχμης πυκινῆς κεύθεται ἐν λαγόσιν. Ἄρκτοι δ’, οὐλομένων τε συῶν γένος, ἠδὲ λέοντες, Τίγρις τ’ ἠνεμόεις, παρδαλίων τε μένος, Αὐτίκα φρίξεν ἔθειραν ἐπήν κε σίδηρον ἴδηται, Φρίξεν, καὶ κρατεροὺς ἆλτ’ ἐπὶ θηρολέτας. Ἄρτι δέ τ’ ἄπτερος ὄρνις, ἐύ̈πτερος οὐ μετὰ δηρὸν, Ἠέρα δινεύει πολλὸν ὕπερθε δόμου. Ξουθὴ δ’ αὖτε μέλισσα λίπε σπέος, οἶκον ἔτευξεν Ἀντίθετον, γλυκεροῦ πλῆσε γόνοιο δόμον. Πάντα δέ τ’ εἴαρός ἐστιν ἑνὸς πόνος, αὐτομάτη δὲ Πᾶσι τροφὴ, γαίης δαῖτα χαριζομένης.
827 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER I. THE OLOGICA. Φειδοί προσήγονθ' ὡς τὸ Φαραὼ θράσος, Ἕως ἐπεκλύθησαν ἐκ τῆς ὕβρεως, Οἷς μὴ τὸ μακρόθυμον ήνεγκεν σέβας, 195 Ὡς ἂν μάθωσι πάντες αἰδεῖσθαι τόδε. Κρείσσον θρασὺν γὰρ ἢ πρᾶον περιφρονεῖν. Αἰνῶ Σαμουήλ, ὅς ποθ' ὕβριν δυσφορῶν, Ρήξαντος αὐτῷ τὴν διπλοίδα τοῦ Σαούλ, Εἶτ᾽ ἀξιωθεὶς, ὥς γε συγγνώμην ἔχειν, 200 Αφῆκεν εὐθὺς τῷ λόγῳ τὴν αἰτίαν. Τούτου τί δ᾽ ἂν γένοιτο ἡμερώτερον ; Δαυὶδ ὑπομνήσθητι, καὶ τῶν κρουμάτων, Ἐξ ὧν πονηροῦ πνεύματος Σαούλ ποτε Α Ἠλευθέρωσεν· εἶτ᾽ ἀγνώμονος τυχών, 205 Φεύγων, ἀλύων τὸν περὶ ψυχῆς δρόμον, Δοθέντος αὐτῷ τοῦ Σαούλ ἐφείσατο (Καὶ τοῦτο δ' ἴστε), καὶ μόγις σεσωσμένος. Ἡ διπλοῖς γνώρισμα τῆς ἐξουσίας Κεκαρμένη, φακός τε τοῦ κράνους κλαπείς. 210 Τί δεῖ λέγειν τὸν υἱὸν ὡς ἠνέσχετο, Τὸν πατροφόντην, καὶ τύραννον ἀπρεπῆ; Οπου γ᾽ ἐκεῖνον καὶ κλάει τεθνηκότα, Θρήνοις τε πολλοῖς ἀνακαλεῖ καὶ γόοις, Τὸν μηνυτήν τε τοῦ πάθους ἀμύνεται, 215 "Ωσπερ λαβών τιν' ἐχθρὸν, οὐκ εὐάγγελον; Leniter se gerebant erga ferocem Pharaonem, Donec aquis absorpti sunt ob petulantiam, Quibus diuturna lenitas non instillaverat religionem, 195 Ut discerent omnes hanc vereri; Præstat enim audacem, quam mitem spernere. Laudo Samuelem, qui aliquando contumeliam moleste perpessus, Lacerante ipsius pallium Saule, 522-523 Deinde rogatus ut veniam daret, 200 Condonavit statim roganti culpam. Hoc porro quid mitius? In memoriam revoca David et citharæ pulsationes, Quibus a malo spiritu Saulem olim Liberavit. Deinde ingratum expertus, 205 Fugiens, vagus, sollicitus in magno vitæ discrimine, Tradito in manus suas Sauli pepercit (Hoc sane nostis), idque vix ipse neci ereptus. Discissa vestis, indicium est Saulem fuisse in Davidis potestate, Et lenticula, quæ ad caput erat, surrepta. 210 Quid necesse est referre, quomodo filium toleraverit Parricidam et tyrannum perfidum? Quomodo et hunc mortuum defleverit, Multisque lacrymis et ejulatibus inclamaverit, Atque etiam nuntium cædis morte affecerit, 215 Velut hostem habens, non ut læta nuntiantem ? 192 Þridoi poσnyoro. Mansuetos se exhibebant, parcebant Pharaonis audaciæ. 195 Aldeiσbai. Ut discerent omnes revereri, id est, non abuti virorum sanctorum lenitate. 204 Elɛ'. Ita Coisl. Edit. elm'. 205 Δρόμον. Coisl. τρέχων. 209 Panós tɛ, etc. Bis in manus Davidis inci- disse Saulem narrat Scriptura: primo cum David præcidit oram ejus chlamidis (I Reg. xxiv, 5); deinde cum tulit hastam et scyphum aquæ, qui crat ad caput Saulis dormientis (1 Reg. xxvi, 12). Kal ἔλαβε Δαβὶδ τὸ δόρυ, καὶ τὸν φακὸν τοῦ ὕδατος ἀπὸ pooxɛpains autos. Ita Septuaginta: Et accepit David lanceam el lentem aqua a cervicali ejus. Utrius- que historiæ meminit Gregorius. Itaque çaxóç te cou xpávous, intelligendus juxta Scripturam scy- phus aquæ, qui erat ad caput Saulis ceu ad cervi cal, pro more regum atque imperatorum : non vero Animos feroces regis ut sic flecterent : Donec superba gens aquis est obruta, Quæ lenitatem tempserat nimis insolens : llanc ut vereri quilibet jam disceret. Placido ferocem tutius nam spreveris. Laudo Samuelem, maximum per dedecus A rege vestem qui dolens ruptam sibi, Simul atque veniam petiit ille, non moram Injecit ullam, quin ei remitteret. Hoc porro quidnam mitius fingi queat? 828 galea, ut male hactenus reddiderunt_interpretes. Nec felicius vertit Billius, pars galeæ. Ut enim con- cedamus xpávos significare galeam, sacer textus non aliud intelligere sinit per paxós, quam scyphum aqua_qui erat ad caput Saulis, ut in Vulgata legi- tur. Forte etiam in Gregorio non legendum esset xpávous, sed xpávou, quod, teste Eustathio, signi- ticat caput. Grammatici tradunt neutrum esse paxós, at masculini generis est apud Septuaginta, unde hanc vocem exscripsit Gregorius. 215 'Aranalɛī. Coisl. ¿yxahettaɩ, qui mox, 26- γοις pro γόοις. 214 'Auvrera. Ilic memoria lapsus videtur Gre- gorius ut et infra, lib. 11, sect. 11, carm. III, ad Vi- talianum, v. 324. David quidem nuntios mortis Saulis et Isboseth jussit interfici : at nihil tale ges- sit cum ei nuntiata est mors Absalom: imo non nuntiata est, sed sciscitando didicit. METRICA VERSIO. David, et hujus veniat in mentem chelys, Quæ liberavit spiritu quondam improbo B Saulem. Huncque post hæc nactus ingratum nimis Moerens, vagusque, maximo in discrimine, Ipsi pepercit, in manus sibi tradito (Hoc nostis), idque vix nigræ ereptus neci. Discissa vestis. parsque galeæ clanculum Surrepta, facilis signum erat potentiæ. Quid referam ut ipse parricidam filium, Regnum occupantem perfide, lenis tulit? Hunc namque et orco morte demissum dolet, Multisque lacrymis plurimo et fletu vocat. Faustumque non ut nuntium, lethi indicem, Sed sævum ut hostem protinus norte afficit.
Οὐ πόντον τέμνουσιν ἀπηνέα, οὐκ ἀρόυσιν, Οὐ ταμίαι κείνοις, οὐδὲ κυπελλοφόροι. Καὶ πτερὸν ὄρνιν ἔθρεψε ταχὺν, καὶ ἄγκεα θῆρα, Βαιὰ πονησαμένους, φροντὶς ἐπηματίη. Λὶς δὲ μέγας καὶ θῆρα τὸν ἔκτανεν, ὥσπερ ἄκουσα, Λάψας, δαιτὸς ἑῆς λείψαν’ ἀποστυγέει. Ἄλλοτε μὲν δαίσαθ’ ἑτερήμερος, ἄλλοτε δ’ αὖτε Λάψε ποτὸν, βριαρῶς γαστέρι μέτρα φέρων. Τοσσάτιον κείνοισιν ἀμοχθότερος βίος ἐστί· Πέτρη καὶ κλαδεὼν, οἶκος ἀεὶ σχέδιος Ἀρτεμέες, κρατεροὶ, περικαλλέες· ἢν δὲ δαμάσσῃ Νοῦσος, ἀπενθεῖς ἄλκιμον ἆσθμα λίπον. Οὐ γοεροῖς μελέεσσι περισταδὸν, ἄλλοθεν ἄλλος, Μύροντ’, οὐδὲ φίλοι κέρσαν ἄπο πλοκάμους. Εἴπω μείζονα μῦθον· ἀταρβέες ἐνθάδ’ ὄλοντο, Οὐδὲν ὑποτρομέει θὴρ κακὸν, εὖτε θάνῃ. Ἄθρει καὶ μερόπων δειλὸν γένος, ὥς κε τόδ’ εἴπῃς, Ἦ ῥ’ ἐτεὸν μερόπων οὐδὲν ἀκιδνότερον. Ῥοιῆς μὲν γόνος εἰμὶ, μόγῳ δέ με γείνατο μήτηρ. Ἐθρέφθην πολλοῖς καὶ στυγεροῖς καμάτοις. Ἀγκὰς ἔχεν μήτηρ με, γλυκὺν πόνον· αὐτὰρ ἔπειτα Γαῖαν ἐπεξεόμην, ἄλγεσι τειρόμενος. Ἔνθεν ἔβην τετράκωλος ἐπ’ οὔδεος. Ἔνθεν ἀέρθην Ἴθμασιν ἐν τρομεροῖς, κλεπτόμενος παλάμαις. Ἔνθεν νοῦν ὑπέλαμπον ἀναυδέος ἴχνεσι φωνῆς.
827 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER I. THE OLOGICA. Φειδοί προσήγονθ' ὡς τὸ Φαραὼ θράσος, Ἕως ἐπεκλύθησαν ἐκ τῆς ὕβρεως, Οἷς μὴ τὸ μακρόθυμον ήνεγκεν σέβας, 195 Ὡς ἂν μάθωσι πάντες αἰδεῖσθαι τόδε. Κρείσσον θρασὺν γὰρ ἢ πρᾶον περιφρονεῖν. Αἰνῶ Σαμουήλ, ὅς ποθ' ὕβριν δυσφορῶν, Ρήξαντος αὐτῷ τὴν διπλοίδα τοῦ Σαούλ, Εἶτ᾽ ἀξιωθεὶς, ὥς γε συγγνώμην ἔχειν, 200 Αφῆκεν εὐθὺς τῷ λόγῳ τὴν αἰτίαν. Τούτου τί δ᾽ ἂν γένοιτο ἡμερώτερον ; Δαυὶδ ὑπομνήσθητι, καὶ τῶν κρουμάτων, Ἐξ ὧν πονηροῦ πνεύματος Σαούλ ποτε Α Ἠλευθέρωσεν· εἶτ᾽ ἀγνώμονος τυχών, 205 Φεύγων, ἀλύων τὸν περὶ ψυχῆς δρόμον, Δοθέντος αὐτῷ τοῦ Σαούλ ἐφείσατο (Καὶ τοῦτο δ' ἴστε), καὶ μόγις σεσωσμένος. Ἡ διπλοῖς γνώρισμα τῆς ἐξουσίας Κεκαρμένη, φακός τε τοῦ κράνους κλαπείς. 210 Τί δεῖ λέγειν τὸν υἱὸν ὡς ἠνέσχετο, Τὸν πατροφόντην, καὶ τύραννον ἀπρεπῆ; Οπου γ᾽ ἐκεῖνον καὶ κλάει τεθνηκότα, Θρήνοις τε πολλοῖς ἀνακαλεῖ καὶ γόοις, Τὸν μηνυτήν τε τοῦ πάθους ἀμύνεται, 215 "Ωσπερ λαβών τιν' ἐχθρὸν, οὐκ εὐάγγελον; Leniter se gerebant erga ferocem Pharaonem, Donec aquis absorpti sunt ob petulantiam, Quibus diuturna lenitas non instillaverat religionem, 195 Ut discerent omnes hanc vereri; Præstat enim audacem, quam mitem spernere. Laudo Samuelem, qui aliquando contumeliam moleste perpessus, Lacerante ipsius pallium Saule, 522-523 Deinde rogatus ut veniam daret, 200 Condonavit statim roganti culpam. Hoc porro quid mitius? In memoriam revoca David et citharæ pulsationes, Quibus a malo spiritu Saulem olim Liberavit. Deinde ingratum expertus, 205 Fugiens, vagus, sollicitus in magno vitæ discrimine, Tradito in manus suas Sauli pepercit (Hoc sane nostis), idque vix ipse neci ereptus. Discissa vestis, indicium est Saulem fuisse in Davidis potestate, Et lenticula, quæ ad caput erat, surrepta. 210 Quid necesse est referre, quomodo filium toleraverit Parricidam et tyrannum perfidum? Quomodo et hunc mortuum defleverit, Multisque lacrymis et ejulatibus inclamaverit, Atque etiam nuntium cædis morte affecerit, 215 Velut hostem habens, non ut læta nuntiantem ? 192 Þridoi poσnyoro. Mansuetos se exhibebant, parcebant Pharaonis audaciæ. 195 Aldeiσbai. Ut discerent omnes revereri, id est, non abuti virorum sanctorum lenitate. 204 Elɛ'. Ita Coisl. Edit. elm'. 205 Δρόμον. Coisl. τρέχων. 209 Panós tɛ, etc. Bis in manus Davidis inci- disse Saulem narrat Scriptura: primo cum David præcidit oram ejus chlamidis (I Reg. xxiv, 5); deinde cum tulit hastam et scyphum aquæ, qui crat ad caput Saulis dormientis (1 Reg. xxvi, 12). Kal ἔλαβε Δαβὶδ τὸ δόρυ, καὶ τὸν φακὸν τοῦ ὕδατος ἀπὸ pooxɛpains autos. Ita Septuaginta: Et accepit David lanceam el lentem aqua a cervicali ejus. Utrius- que historiæ meminit Gregorius. Itaque çaxóç te cou xpávous, intelligendus juxta Scripturam scy- phus aquæ, qui erat ad caput Saulis ceu ad cervi cal, pro more regum atque imperatorum : non vero Animos feroces regis ut sic flecterent : Donec superba gens aquis est obruta, Quæ lenitatem tempserat nimis insolens : llanc ut vereri quilibet jam disceret. Placido ferocem tutius nam spreveris. Laudo Samuelem, maximum per dedecus A rege vestem qui dolens ruptam sibi, Simul atque veniam petiit ille, non moram Injecit ullam, quin ei remitteret. Hoc porro quidnam mitius fingi queat? 828 galea, ut male hactenus reddiderunt_interpretes. Nec felicius vertit Billius, pars galeæ. Ut enim con- cedamus xpávos significare galeam, sacer textus non aliud intelligere sinit per paxós, quam scyphum aqua_qui erat ad caput Saulis, ut in Vulgata legi- tur. Forte etiam in Gregorio non legendum esset xpávous, sed xpávou, quod, teste Eustathio, signi- ticat caput. Grammatici tradunt neutrum esse paxós, at masculini generis est apud Septuaginta, unde hanc vocem exscripsit Gregorius. 215 'Aranalɛī. Coisl. ¿yxahettaɩ, qui mox, 26- γοις pro γόοις. 214 'Auvrera. Ilic memoria lapsus videtur Gre- gorius ut et infra, lib. 11, sect. 11, carm. III, ad Vi- talianum, v. 324. David quidem nuntios mortis Saulis et Isboseth jussit interfici : at nihil tale ges- sit cum ei nuntiata est mors Absalom: imo non nuntiata est, sed sciscitando didicit. METRICA VERSIO. David, et hujus veniat in mentem chelys, Quæ liberavit spiritu quondam improbo B Saulem. Huncque post hæc nactus ingratum nimis Moerens, vagusque, maximo in discrimine, Ipsi pepercit, in manus sibi tradito (Hoc nostis), idque vix nigræ ereptus neci. Discissa vestis. parsque galeæ clanculum Surrepta, facilis signum erat potentiæ. Quid referam ut ipse parricidam filium, Regnum occupantem perfide, lenis tulit? Hunc namque et orco morte demissum dolet, Multisque lacrymis plurimo et fletu vocat. Faustumque non ut nuntium, lethi indicem, Sed sævum ut hostem protinus norte afficit.
Ἔνθεν δ’ αὖ μύθων δάκρυς’ ὑφ’ ἡγεμόσιν. Εἰκοσέτης συνάγειρα μένος, καὶ πήμασι πολλοῖς Πρόσθεν ὑπηντίασα, ὥς τις ἀεθλοφόρος. Ἄλλα μὲν ἔστιν ἐμοί γε· τὰ δ’ ᾤχετο, τοῖς δὲ μογήσεις, Εὖ τόδ’, ἐμὴ ψυχὴ, ἴσθι, περῶσα βίον, Ὁλκὸν ἀπιστότατον, ῥόον ἄγριον, οἶδμα θαλάσσης, Τῇ καὶ τῇ πυκινοῖς πνεύμασι βρασσόμενον. Πολλὰ μὲν ἀφραδίῃσι τινάσσομαι· ἄλλα δὲ δαίμων Ζωῆς ἡμετέρης ἤγαγεν ἀντίπαλος. Εἰ γάρ κεν ὅσα τερπνὰ καὶ ὁππόσα λυγρὰ βίοιο Ἀντιταλαντεύοις, μέσσα τάλαντ’ ἐρύων, Πολλόν κεν βρίθουσα κακῶν ἐπὶ γαῖαν ἴκοιτο Πλάστιγξ, ἡ δ’ ἀγαθῶν, ἔμπαλιν ὕψι θέοι. Δῆρις, πόντος, ἄρουρα, μόγος, ληί̈στορες ἄνδρες, Κτῆσις, δασμογράφοι, πράκτορες, εὐρυβόαι, Ῥητῆρες, βίβλοι τε, δικασπόλοι, ἀρχὸς ἀλιτρὸς, Πάντα τάδ’ ἐστὶ βίου παίγνια λευγαλέου. Δέρκεο καὶ ὅσα τερπνά· κόρος, βάρος, ᾆσμα, γέλωτες, Τύμβος ἀεὶ πλήρης μυδαλέων νεκύων, Ἕδνα, γάμος, γάμος ἄλλος, ἐπὴν ὁ πρόσθεν ὄληται, Μοιχοὶ, μοιχολέται, παῖδες ὕποπτον ἄχος, Κάλλος φίλτρον ἄπιστον, ἀτάρβητον κακὸν αἶσχος, Φροντίδες εὐτεκνίης, ἄλγεα δυστεκνίης, Πλοῦτος καὶ πενίη δισσὸν κακὸν, ὕβρις, ἀνίη, Σφαῖρα νέων παλάμαις ἀνταποπεμπομένη.
827 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER I. THE OLOGICA. Φειδοί προσήγονθ' ὡς τὸ Φαραὼ θράσος, Ἕως ἐπεκλύθησαν ἐκ τῆς ὕβρεως, Οἷς μὴ τὸ μακρόθυμον ήνεγκεν σέβας, 195 Ὡς ἂν μάθωσι πάντες αἰδεῖσθαι τόδε. Κρείσσον θρασὺν γὰρ ἢ πρᾶον περιφρονεῖν. Αἰνῶ Σαμουήλ, ὅς ποθ' ὕβριν δυσφορῶν, Ρήξαντος αὐτῷ τὴν διπλοίδα τοῦ Σαούλ, Εἶτ᾽ ἀξιωθεὶς, ὥς γε συγγνώμην ἔχειν, 200 Αφῆκεν εὐθὺς τῷ λόγῳ τὴν αἰτίαν. Τούτου τί δ᾽ ἂν γένοιτο ἡμερώτερον ; Δαυὶδ ὑπομνήσθητι, καὶ τῶν κρουμάτων, Ἐξ ὧν πονηροῦ πνεύματος Σαούλ ποτε Α Ἠλευθέρωσεν· εἶτ᾽ ἀγνώμονος τυχών, 205 Φεύγων, ἀλύων τὸν περὶ ψυχῆς δρόμον, Δοθέντος αὐτῷ τοῦ Σαούλ ἐφείσατο (Καὶ τοῦτο δ' ἴστε), καὶ μόγις σεσωσμένος. Ἡ διπλοῖς γνώρισμα τῆς ἐξουσίας Κεκαρμένη, φακός τε τοῦ κράνους κλαπείς. 210 Τί δεῖ λέγειν τὸν υἱὸν ὡς ἠνέσχετο, Τὸν πατροφόντην, καὶ τύραννον ἀπρεπῆ; Οπου γ᾽ ἐκεῖνον καὶ κλάει τεθνηκότα, Θρήνοις τε πολλοῖς ἀνακαλεῖ καὶ γόοις, Τὸν μηνυτήν τε τοῦ πάθους ἀμύνεται, 215 "Ωσπερ λαβών τιν' ἐχθρὸν, οὐκ εὐάγγελον; Leniter se gerebant erga ferocem Pharaonem, Donec aquis absorpti sunt ob petulantiam, Quibus diuturna lenitas non instillaverat religionem, 195 Ut discerent omnes hanc vereri; Præstat enim audacem, quam mitem spernere. Laudo Samuelem, qui aliquando contumeliam moleste perpessus, Lacerante ipsius pallium Saule, 522-523 Deinde rogatus ut veniam daret, 200 Condonavit statim roganti culpam. Hoc porro quid mitius? In memoriam revoca David et citharæ pulsationes, Quibus a malo spiritu Saulem olim Liberavit. Deinde ingratum expertus, 205 Fugiens, vagus, sollicitus in magno vitæ discrimine, Tradito in manus suas Sauli pepercit (Hoc sane nostis), idque vix ipse neci ereptus. Discissa vestis, indicium est Saulem fuisse in Davidis potestate, Et lenticula, quæ ad caput erat, surrepta. 210 Quid necesse est referre, quomodo filium toleraverit Parricidam et tyrannum perfidum? Quomodo et hunc mortuum defleverit, Multisque lacrymis et ejulatibus inclamaverit, Atque etiam nuntium cædis morte affecerit, 215 Velut hostem habens, non ut læta nuntiantem ? 192 Þridoi poσnyoro. Mansuetos se exhibebant, parcebant Pharaonis audaciæ. 195 Aldeiσbai. Ut discerent omnes revereri, id est, non abuti virorum sanctorum lenitate. 204 Elɛ'. Ita Coisl. Edit. elm'. 205 Δρόμον. Coisl. τρέχων. 209 Panós tɛ, etc. Bis in manus Davidis inci- disse Saulem narrat Scriptura: primo cum David præcidit oram ejus chlamidis (I Reg. xxiv, 5); deinde cum tulit hastam et scyphum aquæ, qui crat ad caput Saulis dormientis (1 Reg. xxvi, 12). Kal ἔλαβε Δαβὶδ τὸ δόρυ, καὶ τὸν φακὸν τοῦ ὕδατος ἀπὸ pooxɛpains autos. Ita Septuaginta: Et accepit David lanceam el lentem aqua a cervicali ejus. Utrius- que historiæ meminit Gregorius. Itaque çaxóç te cou xpávous, intelligendus juxta Scripturam scy- phus aquæ, qui erat ad caput Saulis ceu ad cervi cal, pro more regum atque imperatorum : non vero Animos feroces regis ut sic flecterent : Donec superba gens aquis est obruta, Quæ lenitatem tempserat nimis insolens : llanc ut vereri quilibet jam disceret. Placido ferocem tutius nam spreveris. Laudo Samuelem, maximum per dedecus A rege vestem qui dolens ruptam sibi, Simul atque veniam petiit ille, non moram Injecit ullam, quin ei remitteret. Hoc porro quidnam mitius fingi queat? 828 galea, ut male hactenus reddiderunt_interpretes. Nec felicius vertit Billius, pars galeæ. Ut enim con- cedamus xpávos significare galeam, sacer textus non aliud intelligere sinit per paxós, quam scyphum aqua_qui erat ad caput Saulis, ut in Vulgata legi- tur. Forte etiam in Gregorio non legendum esset xpávous, sed xpávou, quod, teste Eustathio, signi- ticat caput. Grammatici tradunt neutrum esse paxós, at masculini generis est apud Septuaginta, unde hanc vocem exscripsit Gregorius. 215 'Aranalɛī. Coisl. ¿yxahettaɩ, qui mox, 26- γοις pro γόοις. 214 'Auvrera. Ilic memoria lapsus videtur Gre- gorius ut et infra, lib. 11, sect. 11, carm. III, ad Vi- talianum, v. 324. David quidem nuntios mortis Saulis et Isboseth jussit interfici : at nihil tale ges- sit cum ei nuntiata est mors Absalom: imo non nuntiata est, sed sciscitando didicit. METRICA VERSIO. David, et hujus veniat in mentem chelys, Quæ liberavit spiritu quondam improbo B Saulem. Huncque post hæc nactus ingratum nimis Moerens, vagusque, maximo in discrimine, Ipsi pepercit, in manus sibi tradito (Hoc nostis), idque vix nigræ ereptus neci. Discissa vestis. parsque galeæ clanculum Surrepta, facilis signum erat potentiæ. Quid referam ut ipse parricidam filium, Regnum occupantem perfide, lenis tulit? Hunc namque et orco morte demissum dolet, Multisque lacrymis plurimo et fletu vocat. Faustumque non ut nuntium, lethi indicem, Sed sævum ut hostem protinus norte afficit.
Chapter XXXI: Another hymnXXXI: Hymnus alius
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Ταῦτ’ οὖν εἰσορόων, φρένα δάπτομαι, εἴ τις ἄριστον Οἴεται, ᾧ τὸ κακὸν πλεῖον ἀρειοτέρου. Οὐ δακρύεις ἀί̈ων ὁπός’ ἄλγεα καὶ προτέροισιν; Οὐκ οἶδ’ εἰ δακρύσεις, ἢ γελάσεις ἀί̈ων. Ἄμφω καὶ πινυτοῖσιν ἐφήρμοσε ταῦτα πάροιθεν Τῷ μὲν κλαυθμὸς ἔην κἀνθάδε, τῷ δὲ γέλως, Ὡς Τρῶες καὶ Ἀχαιοὶ ἐπ’ ἀλλήλοισι θορόντες, Δῄουν ἀλλήλους εἵνεκα πορνιδίου. Κουρῆτές τ’ ἐμάχοντο καὶ Αἰτωλοὶ μενεχάρμαι, Ἀμφὶ συὸς κεφαλῇ, θριξί τε χοιριδίαις. Αἰακίδαι μέγ’ ἄεισμα, θάνον γε μὲν, ὃς μὲν ἐπ’ ἐχθροῖς Μαινομένῃ παλάμῃ, αὐτὰρ ὁ μαχλοσύνῃ. Ἀμφιτρυωνιάδαο μέγα κλέος· ἀλλὰ δαμάσθη Εἵματι σαρκοφάγῳ κεῖνος ὁ παντολέτης. Κῦροί τε Κροῖσοί τε κακὸν μόρον οὐχ ὑπάλυξαν, Οὐδὲ μὲν ἡμέτεροι χθιζὸν ἄνακτες ὅσοι. Καί σε, δρακοντιάδη, μένος ἄσχετε, ὤλεσεν οἶνος, Ἡνίκ’, Ἀλέξανδρε, γαῖαν ἐπῆλθες ὅλην. Τί πλέον ἐν φθιμένοισιν; ἴη κόνις, ὀστέα μοῦνα, Ἥρως Ἀτρείδης, Ἴρος ἀλητοβόρος. Κωνσταντῖνος ἄναξ, θεράπων ἐμός· ὅστις ἄνολβος, Ὅστις ἐρικτήμων· ἓν πλέον ἐστὶ τάφος. Καὶ τὰ μὲν ἐνθάδε, τοῖα· τὰ δ’ ἄλλοθι, τίς κεν ἐνίσποι·
827 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER I. THE OLOGICA. Φειδοί προσήγονθ' ὡς τὸ Φαραὼ θράσος, Ἕως ἐπεκλύθησαν ἐκ τῆς ὕβρεως, Οἷς μὴ τὸ μακρόθυμον ήνεγκεν σέβας, 195 Ὡς ἂν μάθωσι πάντες αἰδεῖσθαι τόδε. Κρείσσον θρασὺν γὰρ ἢ πρᾶον περιφρονεῖν. Αἰνῶ Σαμουήλ, ὅς ποθ' ὕβριν δυσφορῶν, Ρήξαντος αὐτῷ τὴν διπλοίδα τοῦ Σαούλ, Εἶτ᾽ ἀξιωθεὶς, ὥς γε συγγνώμην ἔχειν, 200 Αφῆκεν εὐθὺς τῷ λόγῳ τὴν αἰτίαν. Τούτου τί δ᾽ ἂν γένοιτο ἡμερώτερον ; Δαυὶδ ὑπομνήσθητι, καὶ τῶν κρουμάτων, Ἐξ ὧν πονηροῦ πνεύματος Σαούλ ποτε Α Ἠλευθέρωσεν· εἶτ᾽ ἀγνώμονος τυχών, 205 Φεύγων, ἀλύων τὸν περὶ ψυχῆς δρόμον, Δοθέντος αὐτῷ τοῦ Σαούλ ἐφείσατο (Καὶ τοῦτο δ' ἴστε), καὶ μόγις σεσωσμένος. Ἡ διπλοῖς γνώρισμα τῆς ἐξουσίας Κεκαρμένη, φακός τε τοῦ κράνους κλαπείς. 210 Τί δεῖ λέγειν τὸν υἱὸν ὡς ἠνέσχετο, Τὸν πατροφόντην, καὶ τύραννον ἀπρεπῆ; Οπου γ᾽ ἐκεῖνον καὶ κλάει τεθνηκότα, Θρήνοις τε πολλοῖς ἀνακαλεῖ καὶ γόοις, Τὸν μηνυτήν τε τοῦ πάθους ἀμύνεται, 215 "Ωσπερ λαβών τιν' ἐχθρὸν, οὐκ εὐάγγελον; Leniter se gerebant erga ferocem Pharaonem, Donec aquis absorpti sunt ob petulantiam, Quibus diuturna lenitas non instillaverat religionem, 195 Ut discerent omnes hanc vereri; Præstat enim audacem, quam mitem spernere. Laudo Samuelem, qui aliquando contumeliam moleste perpessus, Lacerante ipsius pallium Saule, 522-523 Deinde rogatus ut veniam daret, 200 Condonavit statim roganti culpam. Hoc porro quid mitius? In memoriam revoca David et citharæ pulsationes, Quibus a malo spiritu Saulem olim Liberavit. Deinde ingratum expertus, 205 Fugiens, vagus, sollicitus in magno vitæ discrimine, Tradito in manus suas Sauli pepercit (Hoc sane nostis), idque vix ipse neci ereptus. Discissa vestis, indicium est Saulem fuisse in Davidis potestate, Et lenticula, quæ ad caput erat, surrepta. 210 Quid necesse est referre, quomodo filium toleraverit Parricidam et tyrannum perfidum? Quomodo et hunc mortuum defleverit, Multisque lacrymis et ejulatibus inclamaverit, Atque etiam nuntium cædis morte affecerit, 215 Velut hostem habens, non ut læta nuntiantem ? 192 Þridoi poσnyoro. Mansuetos se exhibebant, parcebant Pharaonis audaciæ. 195 Aldeiσbai. Ut discerent omnes revereri, id est, non abuti virorum sanctorum lenitate. 204 Elɛ'. Ita Coisl. Edit. elm'. 205 Δρόμον. Coisl. τρέχων. 209 Panós tɛ, etc. Bis in manus Davidis inci- disse Saulem narrat Scriptura: primo cum David præcidit oram ejus chlamidis (I Reg. xxiv, 5); deinde cum tulit hastam et scyphum aquæ, qui crat ad caput Saulis dormientis (1 Reg. xxvi, 12). Kal ἔλαβε Δαβὶδ τὸ δόρυ, καὶ τὸν φακὸν τοῦ ὕδατος ἀπὸ pooxɛpains autos. Ita Septuaginta: Et accepit David lanceam el lentem aqua a cervicali ejus. Utrius- que historiæ meminit Gregorius. Itaque çaxóç te cou xpávous, intelligendus juxta Scripturam scy- phus aquæ, qui erat ad caput Saulis ceu ad cervi cal, pro more regum atque imperatorum : non vero Animos feroces regis ut sic flecterent : Donec superba gens aquis est obruta, Quæ lenitatem tempserat nimis insolens : llanc ut vereri quilibet jam disceret. Placido ferocem tutius nam spreveris. Laudo Samuelem, maximum per dedecus A rege vestem qui dolens ruptam sibi, Simul atque veniam petiit ille, non moram Injecit ullam, quin ei remitteret. Hoc porro quidnam mitius fingi queat? 828 galea, ut male hactenus reddiderunt_interpretes. Nec felicius vertit Billius, pars galeæ. Ut enim con- cedamus xpávos significare galeam, sacer textus non aliud intelligere sinit per paxós, quam scyphum aqua_qui erat ad caput Saulis, ut in Vulgata legi- tur. Forte etiam in Gregorio non legendum esset xpávous, sed xpávou, quod, teste Eustathio, signi- ticat caput. Grammatici tradunt neutrum esse paxós, at masculini generis est apud Septuaginta, unde hanc vocem exscripsit Gregorius. 215 'Aranalɛī. Coisl. ¿yxahettaɩ, qui mox, 26- γοις pro γόοις. 214 'Auvrera. Ilic memoria lapsus videtur Gre- gorius ut et infra, lib. 11, sect. 11, carm. III, ad Vi- talianum, v. 324. David quidem nuntios mortis Saulis et Isboseth jussit interfici : at nihil tale ges- sit cum ei nuntiata est mors Absalom: imo non nuntiata est, sed sciscitando didicit. METRICA VERSIO. David, et hujus veniat in mentem chelys, Quæ liberavit spiritu quondam improbo B Saulem. Huncque post hæc nactus ingratum nimis Moerens, vagusque, maximo in discrimine, Ipsi pepercit, in manus sibi tradito (Hoc nostis), idque vix nigræ ereptus neci. Discissa vestis. parsque galeæ clanculum Surrepta, facilis signum erat potentiæ. Quid referam ut ipse parricidam filium, Regnum occupantem perfide, lenis tulit? Hunc namque et orco morte demissum dolet, Multisque lacrymis plurimo et fletu vocat. Faustumque non ut nuntium, lethi indicem, Sed sævum ut hostem protinus norte afficit.
PG 37:774Ὁππόσα τοῖς ἀδίκοις ὕστατον ἦμαρ ἄγει, Πῦρ βρομέον, σκότος αἰνὸν, ἀπόπροθι φωτὸς ἐοῦσι Σκώληξ, ἡμετέρης μνῆσις ἀεὶ κακίης. Λώϊον, εἰ βιότοιο πύλας, κακὲ, μὴ σὺ πέρησας, Εἰ δ’ ἐπέρησας, ἅλος, θήρεσιν ἶσα, λύθης, Ἢ ὅτε κἀνθάδ’ ἔχεις τόσς’ ἄλγεα, καὶ μετόπισθεν Ποινὴ χειροτέρη τῶν ὅσα ἐνθάδ’ ἔχεις. Ποῦ μοι πρωτογόνοιο μέγα κλέος; ὤλετ’ ἐδωδῇ. Ποῦ Σολομὼν πινυτός; ἀλλὰ γυναιξὶ δάμη. Ποῦ δὲ δυωδεκάδος συναρίθμιος ἦν, ὅτ’ Ἰούδας, Κέρδεος ἀντ’ ὀλίγου ἀμφεχύθη σκοτίην. Χριστὲ ἄναξ, λίτομαί σε, κακῶν ἄκος αὐτίκ’ ὀπάζοις, Ἔνθεν ἀναστήσας σῷ θεράποντι, μάκαρ. Ἓν μόνον ἀνθρώποισι καλὸν καὶ ἔμπεδόν ἐστιν, Ἐλπίδες οὐράνιαι, ταῖς ὀλίγον τι πνέω. Τῶν δ’ ἄλλων ἀγαθῶν πουλὺς κόρος. Ὅσς’ ἐπὶ γαίης Σύρετ’, ἐφημερίοις πάντα λιπεῖν ποθέω· Πάτρην, ἀλλοδαπήν τε, θρόνους, καὶ ἀπόθρονον εὖχος, Ἐγγύθεν, ἀλλοτρίους, εὐσεβέας, κακίους, Ἀμφαδίους, λοχόωντας, ἀβάσκανον ὄμμα φέροντας, Αὐτοφόνῳ κακίῃ ἔνδοθι τηκομένους. Ἄλλοις τερπνὰ βίοιο· ἐγὼ δὲ πρόφρων ὑπαλύξω. Οἴμοι τοῦδε βίου πήμασι μακροτέρου Μέχρι τίνος κόπροισι παρέξομαι;
857 SECTIO II. POEMATA MORALIA. Αλλ' οὐδὲ τοῦτ᾽ ἴσασιν οἱ τρισάθλιοι, Ὡς ἄν τι καὶ λάβοιεν εἰς σωτηρίαν, Λόγον τιν', ἢ σύμβουλον, ἢ μνήμην Θεοῦ· 5 "Α πάντα φάρμακ' ἐστὶ τοῖς πεπληγμένοις. Ἀλλ᾿ εὐσθενοῦσιν, ὡς δοκοῦσ'. Οἰκτροῦ πάθους 1 ὡς οἱ παραπληγές τε καὶ μεμηνότες, Ἰσχὺν νομίζειν τὴν νόσον καὶ τῶν φρενών. Ιπταντ', ἀροῦσιν, ἅπτεροι, βοῶν δίχα. 10 Βοηδρομοῦσιν, ἡ φάλαγξ δ' οὐ πλησίον· Πλέουσιν οὐ πλέοντες, ἀθλοῦσιν μόνοι, Πλουτοῦσι, βασιλεύουσι, νικῶσι δίκας. "Απαντα ταῦτα τῆς νόσου. Πείθει δέ τις ; Κακόν τι λήψη πρόσθεν, ἢ πείσεις λέγων, Α 15 Ως φαρμάκων χρήζουσι τῆς ἀῤῥωστίας. Τίς γὰρ, νομίζων μὴ νοσεῖν, ἀλλ᾽ εὐσθενεῖν, Η φαρμακεύετ', ἢ ζητεῖ σωτηρίαν ; Τοῦτ᾽ ἔστι τοῦ νοσοῦντος, ἀλλὰ μετρίως. Οστις δὲ τὸν δίκαιον οίεται νοσεῖν, 20 Πότ' ἂν δέξαιτο τοῦ πάθους παρήγορον; Πλουτεῖς · βιάζῃ γειτονεῖν σοι μηδένα. Ζητεῖς ἔχειν ἄρουραν· ἡ δὲ πλησίον Οὐ σή· τὸ πρᾶγμα συμφορά. Χρὴ σοῦ μόνον Τὴν ὄψιν εἶναι. Δεινὸν, εἰ τὸ σῶμά σοι ὺς εἶθε καὶ γένοιτο. Η γὰρ ἂν τυχὸν Εστης ἀεὶ τὸ πλεῖον ἐκκαρπούμενος, Sed neque id norunt homines ter miseri, Ut aliquantulum saltem consulant saluti, Doctrinam assumendo, aut consiliarium, aut recordationem Dei : 5 Quæ omnia sunt remedia vulneratis. Verum sanos se esse arbitrantur. O miserabilem morbum! Ac veluti mente capti et furiosi, Pro mentis robore suum ducunt morbum. Volant, arant, absque pennis et bobus. 10 Sublato clamore innuunt.quasi ad pugnam, cum nulla phalanx prope sit. Navigant non navigantes, præliantur absque bostibus, Abundant opibus, regnant, causas obtinent. Omnia hæc sunt morbi effectus. Vis suadere aliquid? Mali quidpiam reportabis, prius quam persuadeas dicendo, 15 Eis opus esse remediis ad curandam ægritudinem. Ecquis enim ratus se non ægrotare, sed valere, Aut remedia adhibet, aut quærit salutem? Istud est ægri, sed mediocriter. Quisquis autein hominem justum putat ægrotare, 20 Ecquando eum admiserit morbi sui medicum ? Divitiis abundas; vim adhibes, ut nemo sit tibi vicinus. Quæris agrum babere, qui proximus est, Nec tuus: magna hæc est calamitas. Oportet tui solius Prospectum esse. Grave est, si corpus tibi 25 Pulsetur. Clavus oculis tuis est tibi res proximi. Atque utinam esset! sic enim forsan 546-547 Desisteres semper magis ac magis depascere, tasse, aut etiam hostibus relicturi. Mida insuper el dipsadi ob inexplebilem opum cupiditatem eos con- fert, optatque ut idem ipsis usu veniat, quod iis olim, qui manna in posterum diem asservabant. Quoniam autem hoc avaritiæ suæ prætexere consueverant, mul- tos quoque summa virtute atque sanctitate viros opi- bus studuisse, distinguenda esse tempora docet. Ma- jora enim et sublimiora a nobis requiri, quam ab iis qui legem tantum magistram habebant, ac veluti pueri lacte duntaxat utebantur: atque in hoc loco expo- liendo et exornando mirificum artificem exhibet, dum in eos invehitur, qui cum omnibus vitiis deformati essent, bonorum virorum exemplis hinc inde corro- galis, obtentum aliquem et patrocinium suis crimini- Sus quærebant. Pestea eos ad beneficentiæ studium excitat, ita tamen ut de suo largiantur. Quod si hoc ab ipsis impetrari nequeat, saltem ut rapinis el la- 859- trociniis suis modum finemque constituant. Id au- tem quo facilius persuadeat, mortem ipsis ac divi- num tribunal, et sempiternos impiorum cruciatus ad memoriam revocal. Postremo cum D. Paulo eos om- nes idolorum cultores esse pronuntiat, qui totos se in divitiarum amore ac cultu defixerunt. BILL. 10 Bondpoμovơi. Vociferantes currunt. 11 Πλέουσιν οὐ πλέοντες. Ita Coisl. Edit. οὐ πλέουσι. 13 Πείθει δέ τις. Ita Coisl. Edit. πείθει δέ τι. Billius putat legendum πείθεις. 22 Ζητεῖς ἔχειν. Coisl. ζητεῖς, ἔχων, quaris agrum, cum jam habeas. Ita legit et vertit Leuv. : Sed ager proximus non est tuus. 27 Εστης. Ita Coisl. Edit. ἔστιν. METRICA VERSIO. Istud tametsi nesciant! nam quidpiam Cupidi salutis sumerent certe suæ; Monitoris, inquam, verba, memoriam et Dei, Quæ vulneratæ pharmacum menti ferunt. Sanos et ipsi se putant. Morbum gravem! Non aliter atque, queis furor mentem abstulit, Magnum esse robur mentium morbum putant. Pennis carentes bobus et, volant, arant: Opem, propinqua cum phalanx non sit, ferunt: Non navigantes navigant: sine hostibus Certant, abundant, imperant, litem obtinent. Hæc cuncta morbus efficit. Si quid mones, Patieris aliquid ante, quam hos adduxeris, B Ut indigere pharmacis se existiment. Quisnam, valentem se putans, vel pharmacum Adhibet, salutis vel gerit curam suæ? Est istud ægri, non tamen præter modum. Egrum esse justum quisquis at censet virum, Ecquando morbi sunipserit medicum hunc sui? Es dives ut sit nemo vicinus tibi, Studes agerque cum tibi sit, haud proximum Tuum esse cladem ducis. Aspectum decet Tuum esse tantum corpus ac tundi tibi Grave est propinqui visus est clavus tuo. Atque esset utinani! Si enim forte in dies Vorare plura fervidus desisteres, 2. Κόπτοιτο. Ήλος ὀμμάτων τὸ τοῦ πέλα;
PG 37:776ὡς ἅπαν ἐσθλὸν Ζωῆς ἡμετέρης, δίστομός ἐστι χάρις, Δέξασθαι, ῥίψαι τε μετρούμενον ἦμαρ ἐπ’ ἦμαρ. Βαιὸν λαιμὸς ἔχει, τἄλλα δὲ πάντ’ ἀμάρη. Χεῖμα πάλιν, θέρος αὖθις, ἀμοιβαδὸν εἶαρ ὀπώρη, Ἤματα καὶ νύκτες, φάσματα δισσὰ βίου. Οὐρανὸς, αἶα, θάλασσα, νεώτερον οὐδὲν ἔμοιγε, Οὔθ’ ὅσα πηκτὰ πέλει, οὔθ’ ἃ περιτρέπεται· Τῶν κόρος. Ἄλλον ἔμοιγε βίον καὶ κόσμον ὀπάζοις· Τῷ μογέων, πρόφρων πήματα πάντα φέρω. Αἲ θάνον, εὖτέ με μητρὸς ἐνὶ σπλάγχνοισιν ἔδησας, Εὐθὺς ἐμοὶ σκοτίη δάκρυον ἀρχομένῳ Τίς βίος; ἐκ τύμβοιο θορὼν, ἐπὶ τύμβον ὁδεύω· Ἐκ δὲ τάφοιο, πυρὶ θάψομ’ ἀπηλεγέως. Αὐτὸ δ’ ὅσον πνείω, ποταμοῦ ῥόος ὦκα θέοντος, Αἰὲν ἀπερχομένου, ἐρχομένου τ’ ὄπιθεν, Ἑσταὸς οὐδὲν ἔχοντος· ὅλον κόνις, ὄμματ’ ἐμεῖο Βαλλους’, ὥς κε Θεοῦ τῆλε πέσω φαέων, Τοίχους δ’ ἀμφαφόων, καὶ ἀλώμενος ἔνθα καὶ ἔνθα. Ζωῆς τῆς μεγάλης ἐκτὸς ἔχοιμι πόδα. Τολμήσω τινὰ μῦθον ἐτήτυμον, ὥς ῥα Θεοῖο Παίγνιόν ἐστι βροτὸς, τῶν ἓν, ὅσα πτολίων. Ἄλλο πρόσωπον ὕπερθεν, ὃ χεὶρ κάμεν· ἢν δ’ ἄρ’ ἀερθῇ, Ἅζομαι, ἐξαπίνης ἐξεφάνην ἕτερος. Τοῖος ἅπας μερόπων δειλῶν βίος, οἷσι μέμηλεν Ἐλπὶς ὀνειραίη. Ταῦτ’ ἔχετ’ εἰς ὀλίγον.
PG 37:778Αὐτὰρ ἐγὼ Χριστοῖο δεδραγμένος, οὔ ποτε λήξω, Δεσμῶν τοῦδε βίου λυόμενος χθονίου. Καὶ γὰρ διπλόος εἰμί· τὸ μὲν δέμας ἔνθεν ἐτύχθη· Τοὔνεκα καὶ νεύει πρὸς χθόνα τὴν ἰδίην. Ψυχὴ δ’ ἔστιν ἄημα Θεοῦ, καὶ κρείσσονα μοίρην Αἰὲν ἄγαν ποθέει τῶν ὑπερουρανίων. Ὣς πηγῆς ῥόος ἐστὶν ἐπίδρομος, αἰθόμενον δὲ Πῦρ ὁδὸν οἶδε μίην ἄτροπον· ἅλλετ’ ἄνω. Ὣς μέγας ἐστὶ βροτὸς, καὶ ἄγγελος· ἢν ἀπαί̈ξας, Ὥσπερ ὄφις, στικτοῦ γήραος, ἔνθεν ἴοι. Ὦ πάλλεσθ’, ἱερῆες· ἐγὼ θάνον. Ὦ καὶ ἀλιτροὶ Γείτονες, οὐκέτι με φρίξετε, ὡς τὸ πάρος. Αὐτοῖς μὲν μέγαν οἶκον ἀεὶ ζώοντος Ἄνακτος Φράσσετε· αὐτὰρ ἐγὼ πάντα λιπὼν, ἓν ἔχω, Σταυρὸν ἐμῆς ζωῆς φανὸν στύλον. Ἢν δ’ ἄρ’ ἀερθῶ Ἔνθεν, καὶ θυέων ἅψομ’ ἐπουρανίων, Τοῖς φθόνος οὐ πελάει, τυκτὸν κακὸν, εἰ θέμις εἰπεῖν, Πηνίκα καὶ φθονερῶν ἄφθονος εὔξομ’ ὕπερ. Ι. Περὶ τῶν τοῦ βίου ὁδῶν. Τίς, πόθεν ἐς βίον ἦλθον; ἐπεὶ δέ με γαῖα καθέξει, Τίς πάλιν ἐκ κόνιος ἔσσομ’ ἀνιστάμενος; Πῆ δὲ φέρων στήσει με Θεὸς μέγας; ἦ ῥα σαώσει Ἔνθεν ἀναστήσας εὔδιον ἐς λιμένα; Πολλαὶ μὲν βιότοιο πολυτλήτοιο κέλευθοι, Ἄλλη δ’ ἀλλοίοις πήμασι συμφέρεται. Κοὐδὲν ἐν ἀνθρώποισι καλὸν, κακότητος ἄμικτον.
863 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER I. THEOLOGICA. Παρ' οὗ τὰ πάντα, σὲ ζητεῖν ἔχειν δέον. 85 Ως ἂν λάβῃς τί; δεινὰ θησαυρίσματα, Ογκον τραπέζης, καὶ στενοῦ λαιμού χάριν, Εἰς ἂν τὰ πάντα συντρέχει φροντίσματα, Οίδημα γαστρός, τὴν κόρου τ᾿ ἀῤῥωστίαν (Οὗτοι γάρ εἰσιν οἱ τόκοι τῆς πλησμονῆς), 90 Οίκους περιττούς, καὶ κενοὺς τῷ πλείονι, Χρυσορόφους τε, πλαξί τε στιλβομένους, Παῖδας γυναικῶν εἶδεσι κοσμουμένους, Σκιάσματα, ψυκτήρας, ἐκμεθύσματα, Συνῳδίας τε καὶ κράτους ὁμορφόβους, 95 ὑφ' ὧν τὸ κάλλος φθείρεται τῆς εἰκόνος, Λαμπρὸν φυσᾶσθαι καὶ μέγιστον ἐν πόλει Ὑψαυχενοῦντα, καὶ θρόνων αὐχεῖν κράτος, δεν Α θρόνους, φθόνου πάλαισμα καὶ τυραννίδος. Αλλος γὰρ ἄλλον οὐκ ἐᾷ φρονεῖν μέγα, 100 Υπερφέρων τε καὶ πλέον γαυρούμενος, "Ωσπερ δράκοντος ἐπιῤῥέουσαι φωλίδες.. Εἶεν· τί λοιπόν ἐστί σοι τῶν τιμίων, Θρύψις γυναικῶν ἐν λίθοις καὶ χρυσίῳ, Διαπλόκοις τε καὶ πλοκῆς ἀλλοτρίοις ; 105 Δεσμοί τε χειρῶν καὶ ποδῶν, τερπνόν βάρος, Ἐξ ὧν τὸ κάλλος οὐ καλῶς σπουδάζεται, Πολλοῖς ἀρέσκειν ἀῤῥένων ἀσκούμενον ; Τί δ' ἄλλο; παῖδας εὐπόρους λιπεῖν ἴσως, Καὶ τῆς πατρώας ὕβρεως ἐπιστάτας; 110 Ην ἄν τι τούτων, εἰ συνήντων ἐλπίδες. Νῦν δ' οὐδὲ χοῦν τις οἶδεν, οἱ λυθήσεται, A quo omnia (profecta sunt), tu parandis opibus studeas ? 85 Ut quid consequaris? malos thesauros, Onus mensæ, et angusti gutturis gaudium, In quod omnes concurrunt sollicitudines, Ventris tuinorem, et satietatis languorem (Hi namque sunt fetus repletionis), 90 Donos superfluas, et vacuas niagna ex parte, Aureo tecto et tabulis micantes, Pueros femineis vultibus ornatos, Umbracula, vasa refrigeratoria, temulentas compotationes, Concentus et plausus consonos, 95 Quibus corrumpitur pulchritudo divinæ imaginis ; Splendidum quid et maximum spirare in urbe, Cervicem tollendo, et thronorumi jactare potestatem, Thronos, qui luctæ causa sunt, livoris et tyrannidis. Alius enim alium non patitur se efferre magnifice, 100 Dum ipse se effert, et magis superbit, Quemadmodum draconis squamæ aliæ super alias incumbunt. Sit ita : quid præterea tibi est in pretio ? 550-551 Deliciæ mulierum in auro et gemmis Vel simul connexis, vel non consertis ? 105 Catenæ manuuin et pedum, gratum pondus, Quibus pulchritudo non pulchre excolitur, Pluribus placere viris gestiens? Quid adhuc? an forte liberos divites relinquere, Et paterni dedecoris præsides? 110 Essent hæc aliquid, si responderent spes. Nunc autem, nequidem novit quis terram, ubi dissolvetur, 84 "Εχειν δέον. Pro δέον legit Bill. πλέον, ut sit sensus, rem sane indignam et gravem esse, cum alii omnes etiam facultates suas Deo dono dent, avarus tamen a pia hac largitione tantum abesse, ut etiam plura quam habent, habere studeat. 85 Δεινὰ θησαυρίσματα. Leur. miros thesauros. 86 Ογκον τραπέζης. Onustas dapibus mensas. 87 Φροντίσματα. Vat. in marg. φορτίσματα. 93 Ψυκτῆρας. Vasa potoria majora interpretatur auctor Thesauri: præterea intelligi possunt loca tɔn- densa et opaca. 96 Εν πόλει. Ita Coisl. Male edit. έχ. 93 Φρονεῖν. Coisl. φθονεῖν. 101 Φωλίδες. Coisl. φολίδες. 111 Χοῦν, etc. Nequidem novit quis locum uti corpus suum dissolvendum sit, ubi moriturus sil. METRICA VERSIO. Tu plura contra pectore insano expetas . Ut consequaris ipse thesauros malos, Mensas onustas, gaudium arcti gutturis Breve, in quod omnes confluunt curæ simul, Ventris rumorem noxium, et vomitum gravem (lus nam saturitus corporis fetus habet), Domes superbas, parte vacuas maxima, Tecto micantes aureo, et tabulis item, Comptosque pueros feminæ prorsus modo, Umbrosa densi nemoris, et nimiumı meri, Cantusque lætos consonis cum plausibus, Imago dia queis decus perdit suum; Spirare in urbe maximum quiddam, et caput Efferre, primos ob thronos se attollere, B Thronos quibuscum livor et vis dimicant. Namque alter alte surgere hand sinit alterum, Dum se ipse in altum tollit, et tumet magis, Squamæ ut draconis mutuo in sese influunt. Quid rursum apud te maximo in pretio viget? An feminarum luxus in pellucidis Gemmis, et auro, sive nexis, sive non? Manuum pedumque vincla, onus gratissimum, Per quæ venustas quæritur pulchro haud modo, Multis placere masculis prave studens ? An forte gnatos divites relinquere, Opumque, luxus et paterni praesides ? Horum esset aliquid, vota si succederent. At nunc nec ulli mortis est notus locus, !
Chapter XXXII: Evening hymnXXXII: Hymnus vespertinus
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 37:779Αἴθε δὲ μὴ τὰ λυγρὰ πλείονα μοῖραν ἔχεν Ὁ πλοῦτος μὲν ἄπιστος ὁ δὲ θρόνος, ὀφρὺς ὀνείρων· Ἄρχεσθαι δὲ μόγος, ἡ πενίη δὲ πέδη. Κάλλος δ’ ἀστεροπῆς, τυτθὴ χάρις, ἡ νεότης δὲ, Βράσμα χρόνου πολιὴ, λυπρὰ λύσις βιότου. Οἱ δὲ λόγοι πτερόεντες· ἀὴρ, κλέος· αἷμα παλαιὸν Εὐγενέται, ῥώμη καὶ συὸς ἀγροτέρου. Ὑβριστὴς δὲ κόρος· δεσμὸς, γάμος· εὐτεκνίη δὲ, Φροντὶς ἀναγκαίη· δυστεκνίη δὲ, νόσος. Αἱ δ’ ἀγοραὶ, κακίης μελετήματα· ἠρεμίη δὲ, Ἀδρανίη· τέχναι, τῶν χαμαὶ ἐρχομένων. Στεινὴ δ’ ἀλλοτρίη μάζα. Τὸ δὲ γαῖαν ἀρόσσειν, Μόχθος. Ποντοπόρων τὸ πλέον εἰν ἀί̈δῃ. Ἡ πάτρη δὲ, βέρεθρον ἑόν· ξενίη δέ τ’ ὄνειδος. Πάντα μόγος θνητοῖς τἀνθάδε· πάντα γέλως, Χνοῦς, σκιὰ, φάσμα, δρόσος, πνοιὴ, πτερὸν, ἀτμὶς, ὄνειρος, Οἶδμα, ῥόος, νηὸς ἴχνιον αὖρα, κόνις, Κύκλος ἀειδίνητος, ὁμοίϊα πάντα κυλίνδων, Ἑστηὼς, τροχάων, λυόμενος, πάγιος, Ὥραις, ἤμασι, νυξὶ, πόνοις, θανάτοισιν, ἀνίαις, Τερπωλῇσι, νόσοις, πτώμασιν, εὐδρομίαις. Καὶ τόδε σῆς, γενέτορ, σοφίης, Λόγε, ἀστατέοντα Πάντα πέλειν, στασίμων ὥς κεν ἔχωμεν ἔρον. Πάντα νόου πτερύγεσσιν ἐπέδραμον, ὅσσα παλαιὰ, Ὅσσα νέα· θνητῶν δ’ οὐδὲν ἀκιδνότερον.
PG 37:782Ἓν μόνον ἀνθρώποισι καλὸν καὶ ἔμπεδόν ἐστιν, Ἔνθεν ἀφορμᾶσθαι, σταυρὸν ἀειρομένους· Δάκρυά τε, στοναχαί τε, νόος θείοισι μεμηλὼς, Ἐλπὶς, καὶ Τριάδος λάμψις ἐπουρανίης Μιγνυμένης καθαροῖσι, χοὸς λύσις ἀφραδέοντος, Εἰκόνος ἀφθορίη, τὴν λάχομεν θεόθεν· Ζώειν τ’ ἀλλότριον ζωῆς βίον, ἀντὶ δὲ κόσμου Κόσμον ἀμειβομένους, ἄχθεα πάντα φέρειν. ΙΖ. Διαφόρων βίων μακαρισμοί. Ὄλβιος, ὅστις ἔρημον ἔχει βίον, οὐδ’ ἐπίμικτον Τοῖς χαμαὶ ἐρχομένοις, ἀλλ’ ἐθέωσε νόον. Ὄλβιος, ὃς πολλοῖσι μεμιγμένος, οὐκ ἐπὶ πολλοῖς Στρωφᾶτ’, ἀλλὰ Θεῷ πέμψεν ὅλην κραδίην. Ὄλβιος, ὃς πάντων κτεάνων ὠνήσατο Χριστὸν, Καὶ κτέαρ οἶον ἔχει σταυρὸν, ὃν ὕψι φέρει. Ὄλβιος, ὃς καθαροῖσιν ἑοῖς κτεάτεσσιν ἀνάσσων, Χεῖρα Θεοῖο φέροι τοῖς ἐπιδευομένοις. Ὄλβιος ἀζυγέων μακάρων βίος, οἳ Θεότητος Εἰσὶ πέλας καθαρῆς, σάρκ’ ἀποσεισάμενοι. Ὄλβιος, ὃς θεσμοῖσι γάμου τυτθὸν ὑποείξας. Πλειοτέρην Χριστῷ μοῖραν ἔρωτος ἄγει. Ὄλβιος, ὃς λαοῖο φέρων κράτος, εὐαγέεσσι Καὶ μεγάλαις θυσίαις Χριστὸν ἄγει χθονίοις. Ὄλβιος, ὅστις ἐὼν ποίμνης τέκος, οὐρανίοιο Χώραν ἄγει Χριστοῦ, θρέμμα τελειότατον.
861 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER 1. THEOLOGICA. 140 Η καὶ Χαρύβει τῇ ροφούση τους στύλους. Μικρόν τι καὶ ὁ πλοῦτος ἐκβλυσθήσεται, Ὥσπερ κόρου τις φόρτος εἰς ἄνω ῥνείς. Μικρὸν μενῶ τι, καὶ προσέρχεθ᾽ ἡ δίκη, Κρείσσον μὲν, εἰ νῦν· εἰ δὲ μή γ', εἰς ὕστερον. 145 Καλῶς πένεσθαι κρείσσον, ἢ πλουτεῖν κακῶς, Ταπεινὸν εἶναι μᾶλλον, ἢ φυσώμενον, Εὐεξίαν δοκοῦντα τὴν ἀῤῥωστίαν. Η πάντ' ἔδει σοι χρυσὸν, ὡς Μίδα ποτέ Φασί, γενέσθαι, ὡς τὰ Μίδου καὶ πάθοις, 150 Ἔχων δίκαιον λιμὸν ἐξ εὐχῆς κακῆς, Διψάς τίς ἐστι τῶν ἐχιδναίων γενῶν, Τούτων, ὅσ' ἡ ἔρημος Αιγύπτου φέρει. Ταύτης τὸ τύμμα οἷον, ἡ κλῆσις λέγει. Α Τὸ θηρίον γὰρ τοῦ πάθους ἐπώνυμον. 155 Πίνων διόλλυθ', ὃς τὸν ἰὲν ἔσπασεν· Ευρών τι ῥεῖθρον, χανδὸν ἐμπεσὼν ὅλος, Ἕως τὸν εἴσω φόρτον ἐκρήξῃ πότῳ. Όμοῦ δὲ τὸ ζῆν καὶ τὸ δίψος ἐσχέθη. Οὐκ οἶσθα τοῦτο, φίλτατ', οὐδ᾽ ἀφήκας, 160 Ὡς ἄρτον ὖσεν οὐρανὸς λαῷ ποτέ, Περῶντι τὴν ἔρημον εἰκὸς ἄτροφον, Δῶρον δαψιλές, ὡς Θεοῦ, καὶ ἄφθονον ; Αλλ' οὖν ἔκειτο τοῖς ἀμέτροις καὶ δίκη. Ἔπωξεν εὐθὺς τὸ πλέον· μέτρον γὰρ ἦν 165 Η χρεία του δωρήματος. Τοῦτ᾽ οὖν ἀεὶ Πάσχειν ἕκαστον τῶν ἀδίκων ἔνδικον, Ψοφεῖν ποθοῦντας, ἢ συνάζειν οἷς κακῶς 140 Aut a Charybdi, quæ absorbet classes. 552-553 Brevi futurum est ut opes istas evomas, Ac veluti quoddam satietatis onus sursum fluitans. Paululum exspectabo, et adveniet vindex justitia, Utilius quidem, si in hac vita; sin auten, in altera. 145 Honeste pauperem esse præstat, quam male divitiis abundare, Humilem esse melius est, quam superbia inflatum, Qui pro integra valetudine ducit morbum. Oportebat sane omnia tibi aurum fieri, quod Midæ o'im Contigisse ferunt, ut eadem ac Midas, perpetiaris, 150 Aqua laborans fame ob improbum volum. Dipsas est quoddam viperarum genus, Ex his, quas fert solitudo Ægypti. Hujus ictus qualis sit, nomen declarat. Animal enim ex norbo, quem parit, nomen consecutum est. 155 Bibendo perit, quisquis hujus venenum hausit ; Si reperit fluentum, inhiando prosilit totus, Quousque internum pondus potu disrumpat. Ita simul cum vita sitis exstinguitur. Non nosti hoc, amicissime, nee audisti aliquando, 160 Ut panem pluit celum populo olim Iter facienti per desertum, ut par est, cibis carens, Largum munus, utpote Dei. et sine invidia? Verumtamen tunc proposita erat ayidioribus pœna, Fetebat illico, quod nimium erat; modus enim 165 Muneris erat necessitas. Hoc itaque semper Contingere cuilibet injusto æquum esset, Ut vel creparent desiderantes, vel simul feterent cum iis quæ male 141 Εκβλυσθήσεται. Ita Coisl. Alludit ad istud Job xx, 15: Divitias, quas devoravit, evomet, et Prov. xxi, 8, Cibos, quos comederas, evomes. Edit. ἐκβληθήσεται. 144 Εἰ νῦν. Si nunc, sin minus in posterum. 145 Καλῶς πένεσθαι. lta fere infra carm. xΧΧΙΙΙ, ν. 145. 154 Επώνυμον. Εjusdem nominis ac morbus. 157 Εκρήξῃ. Ita Coisl. Edit. έκρήξει. 888 162 Δώρον. Deest hic versus in Coisl., nec inter- pretatus est Billius. Supplevimus, et Italicis dis❤ tinximus. (CAILLAD.) - 167 Ψορεῖν ποθοῦντας. Vel desideriis strepe- rent. Ibid. Συνάζειν. Ita Coisl. Edit. συνάξειν. METRICA VERSIO. Aut a Charybde rabida, quæ classes vorat. Brevi futurum est ut vomas istas opes, Immodica ventris sarcina ut solet vomi. Ventura vindex criminum vis est brevi, Aut hic, quod esset melius, aut in posterum. Pauperiem honestam malo quam pravas opes, Atque humilis esse, quam tumens fastu gravi, Pro sanitate deputans morbum integra. Ut Midæ, in aurum sic tibi verti omnia Sane decebat : par tibi pena ut foret, Justam obtinenti non probo ex voto famem. Est viperarum quodpiam dipsas genus, Quas solitudo Pharia complures ali:. Ac vulnus ejus quale sit, nomen docet. B Huic nanque morbus, quem parit, nomen dedit. Perit bibendo, quisquis hac ictus fuit, Aquis repertis, totus in eas ruens, Quousque nimio turgidus potu crepet. Vita cadente sæva sic cadit sitis. Nunquanine ad aures venit hoc, quæso, Luas, Fusum esse quondam cœlitus panen agmini, Deserta quod per sicca carpebat viam, Largum a Deo, carens et invidia datum? At constituta poena erat cupidis nimis; Quod plus, olebat illico. Nam muneris Modus necessitas erat. Id ergo pati Homines iniquos scilicet justuni foret, Ut vel creparent, opibus aut cum pessime
PG 37:784Ὄλβιος, ὃς καθαροῖο νόου μεγάλῃσιν ἐρωαῖς, Οὐρανίων φαέων δέρκεται ἀγλαί̈ην. Ὄλβιος, ὃς χείρεσσι πολυκμήτοισιν Ἄνακτα Τίει, καὶ πολλοῖς ἐστι νόμος βιότου. Πάντα τάδ’ οὐρανίων πληρώματα ἔπλετο ληνῶν, Αἳ καρποῦ ψυχῶν δέκτριαι ἡμετέρων, Ἄλλην ἀλλοίης ἀρετῆς ἐπὶ χώραν ἀγούσης. Πολλαὶ γὰρ πολλῶν εἰσι μοναὶ βιότων. Ὄλβιος, ὃν πτωχὸν παθέων μέγα Πνεῦμ’ ἀνέδειξεν· Ὅστις ἔχει ζωὴν ἐνθάδε πενθαλέην· Ὅστις ἐπουρανίης αἰὲν ἀκόρεστος ἐδωδῆς, Ὅστις ἐνηείῃ κληρονόμος μεγάλων· Ὃς σπλάγχνοισιν ἑοῖσι Θεοῦ μέγαν οἶκτον ἐφέλκει, Εἰρήνης τε φίλος, καὶ καθαρὸς κραδίην· Ὃς πολλὰ Χριστοῖο μεγακλέος εἵνεκ’ ἀνέτλη Ἄλγεα, καὶ μεγάλου κύδεος ἀντιάσει. Τούτων, ἣν ἐθέλεις, τάμνε τρίβον. Εἰ μὲν ἁπάσας, Λώϊον· εἰ δ’ ὀλίγας, δεύτερον· εἰ δὲ μόνην Ἔξοχα, καὶ τὸ φίλον. Σταθμά γε μὲν ἄξια πᾶσι, Τοῖσι τελειοτέροις, τοῖσί τε μειοτέροις. Καὶ Ῥαὰβ οὐκ εὔκοσμον ἔχεν βίον, ἀλλ’ ἄρα καὶ τὴν Κλεινὴν ἀκροτάτη θῆκε φιλοξενίη. Ἐκ δὲ μόνης πλέον ἔσχε Φαρισσαίοιο τελώνης Τῆς χθαμαλοφροσύνης, τοῦ μέγ’ ἀειρομένου. Βέλτερον ἀζυγίη, ναὶ βέλτερον· ἀλλ’ ἐπίμικτος Κόσμῳ, καὶ χθονίη, χειροτέρη δυάδος Σώφρονος.
PG 37:786Ἀκτεάνων αἰπὺς βίος οὐρεσιφοίτων· Ἀλλὰ τύφος καὶ τοὺς πολλάκι θῆκε κάτω. Οὐ γὰρ ἑὴν ἀρετὴν ἄλλοις μετρέοντες ἀρίστοις, Ἄκριτον ἐν κραδίῃ ὕψος ἔχουσιν ὁτέ. Πολλάκι καὶ ζείοντι νόῳ, πώλοισιν ὁμοῖα Θερμοτέροις, νύσσης τῆλε φέρουσι πόδα. Τοὔνεκεν ἢ πτερύγεσσιν ἀείρεο πάμπαν ἐλαφραῖς, Ἠὲ κάτω μίμνων, ἀσφαλέως τροχάειν, Μή που βριθοσύνῃ σεῖο πτερὸν ἐς χθόνα νεύσῃ, Μὴ δὲ πέσῃς ἀρθεὶς πτῶμ’ ἐλεεινότατον. Νηῦς ὀλίγη γόμφοισιν ἀρηραμένη πυκινοῖσι, Φόρτον ἄγει μεγάλης πλείονα τῆς ἀδέτου. Στεινὴ μὲν πυλεῶνος ὁδὸς θείοιο τέτυκται, Πολλαὶ δ’ ἀτραπιτοὶ ἐς μίαν ἐρχόμεναι. Οἱ μὲν τὴν προί̈ῳεν, ὅσοις φύσις ἐνθάδε νεύει, Οἱ δ’ ἑτέρην, στεινῆς μοῦνον ἀφαπτόμενοι. Οὔτε μίη πάντεσσιν ὁμῶς φίλον ἔπλετ’ ἐδωδὴ, Οὔτε Χριστιανοῖς εἷς βίος ἁρμόδιος. Δάκρυα πᾶσιν ἄριστον, ἀϋπνίη τε, πόνοι τε, Καὶ λύσσαν παθέων ἀργαλέων κατέχειν, Αἰχμάζειν τε κόρον, Χριστοῦ θ’ ὑπὸ χεῖρα κραταιὴν Κεῖσθαι, καὶ τρομέειν ἦμαρ ἐπερχόμενον. Εἰ δ’ ἄκρην τελέως ἴοις τρίβον, οὐκέτι θνητὸς, Ἀλλά τις οὐρανίων. Γρηγορίοιο νόμοι. ΙΗ. Περὶ ζωῆς ἀνθρωπίνης. Ὁ χοῦς, ὁ πηλὸς, ἡ παλίστροφος κόνις.
873 SECTIO II. POEMATA MORALIA. Καλοίς σίδηρος, κηρὸς ἐν τοῖς χείροσιν Εἰσὶ, τὸ χεῖρον ῥᾳδίως τυπούμενοι. • Οὐ σωφρονῶ· τί δ' ; ἄλλος οὐχ εὑρίσκεται 225 Τοιοῦτος ; » Οἴμοι ! καὶ σοφῶν λέξει τινά. • Κτείνω - τί δ' ; οὐχὶ κἀνθάδ' εὑρεθήσεται Τῶν τις παλαιῶν, ἢ νέων; Πλουτῶ κακῶς· Εθνη δὲ τ' ἄλλος καὶ πόλεις έκτήσατο. Ορκου δέ τις οὐκ οἶδεν ἄρνησις πόσον 230 Χείρων ; » Επειτ' ἄρνησις ἐπλάσθη τινὸς, Εἰς συγκάλυψιν τραυμάτων Ελασσόνων. Πρὸς ταῦτα καί τι μυθολογῆσαί σοι θέλω, Εἰ δεῖ τι παίζειν ἐν μέσῳ τῶν συμφορῶν, Μῦθον πρέποντα τοῖσδε τοῖς σοφίσμασι. 235 Τὴν γλαῦκ' ἐπέσκωπτέ τις· ἥδ' ἐφύγγαν Τῶν σκωμμάτων ἕκαστον ευστόχῳ λόγῳ· - · ---- 874 Α • Οσον κάρηνον ! - Τοῦ Διὸς δὲ πηλίκον ! - Ἡ γλαυκότης δέ ! — Τοῦτο τῆς Γλαυκώπιδος. -- Φθέγγῃ δύσηχον. — Ἡ δὲ κίττα καὶ πλέον. 240 Το λεπτόπουν πῶς ; · Ψὴρ δέ σοι τί φαίνεται ; » Ἐπεὶ δὲ πάντα διέδρασε ῥᾳδίως, - - Ἑνὶ κρατεῖται, καὶ σοφή περ οὖσ' ὅμως. • Αλλ', ὦ σοφή, σκόπησον, ὡς τούτων μὲν ἐν Ενὶ πρόσεστι, σοὶ δ᾽ ἅπαντα καὶ λίαν· 245 Γλαυκή, δύσηχος, λεπτόπους, βαρύκρανος Τούτοις ἀπῆλθεν ἐντραπείσ' ἡ φιλτάτη. Σὺ δ᾽ οὐδὲ τοῦτο, ἀλλὰ κάν μύθῳ πολύ Ἔστι τις ὄρνις σῆς φρενός σοφώτερος. Ἑνὸς τὰ πάντα· τοῦτό σου τὸ δυσχερές. 250 Ὡς ἓν μὲν ἁρπασθέντα, και που δεύτερο Πταῖσαί τι, καὶ μικρόν τι, συγγνώμην ἔχει. Ad res honestas ferrei, ad turpissimas cerei Sunt, facile in pejorem partern conformati. Non sum pudicus: annon alius reperitur 225 Talis?, Hei mili ! et sapientium proferet quempiam. Homicida sum: quid autem? nonne et hic invenietur Quis ex antiquis hominibus aut novis ? Facio rem mala ratione : Nonne alter et gentes et urbes sic acquisivit ? (Juro :) juramento autem quis nescial, quantum abnegatio 230 Sit deterior?, Deinde Gingitur abnegatio cujuspiam, In tegumentum vulnerum minorum. In hanc rem, quamdam narrare fabulam tibi volo, Si quid decet luilere mediis in malis, Fabulam, inquam, convenientem hisce versutiis. 235 Noctuain quis irridebat, illa autem propulsabat Cavillationum unamquamque ingeniosis verbis. • Quantum tibi caput est! Jovi quanto majus? Quam cæruleus oculorum color! Hic Palladis color est. Cantas horride. - Pica adhuc horridius. - 240 Quam exiles pedes! - - - Quid tibi videtur sturnus ?, Cum autem omnia depulisset facile, Uno superatur, quamvis sapiens esset. - . Ο sapiens dixit ille), considera quod horum duntaxat unum Cuique est vitium, tibi autem omnia, et quidem insigniter; 245 Casia es, sonans horride, tenui pede, grandi capite. » Ad hæc discessit multo rubore suffusa. Tu vero nequidem hoc; sed etiam in fabula Est avis quædam longe, quam tu sis, sapientior. Tibi uni omnia sunt vitia: hoc tuum est malum. 250 Semel quidem per mentis subreptionem, aut etiam iterum Peccatum aliquod, modo exiguum, 225 Οίμοι. Coisl. ή μοι καί, etc. 227 Πλουτώ κακώς. Coisl. πλουτῶν. 229 "Ορκου δέ τις οὐκ οἶδεν. Ita Coisl. Edit. ὅρο - κον. Hic evidenter deest aliquid, nisi legendum sit ὁρκῶ δέ· τίς οὐκ οἶδεν, etc. CAILLAU. 237 "Οσον κάρηνον ! Quam grande, quantum tibi admittere, venia dignum est. caput! Billius quale collum, quod noctua non con- venit cujus breve est collum. 243 * σοφή. Edit. ὡς. 247 Σὺ δ' οὐδὲ τοῦτο. Τu vero nequidem hoc, hoc est, nequidem pudore afficeris. 251 Πταῖσαί τι. Ita Coisl. Edit. πταισαντι. METRICA VERSIO. Ad honesta ferrum, cera sunt ad turpia, Facile exprimentes quidquid est dignum probro. Non sum pudicus: talis annou quispiam Reperitur alter? » ac probum aliquem proferet. • Perimo : quid ? annon hic quoque exsistet reus Veterum aut recentum quispiam? Ditor male: Gentes et urbes alius adjunxit sibi. Juro : quid? annon gravior est negatio? Statimque finget qui fidem abjuraverit, Leviora tegere quo queat sic crimina. Adversus ista fabulam quamdam libet Referre, si quid ludere in malis decet, Que quadret istis optime versutiis. Ridebat aliquis noctuam; scite ast ea Verbisque acutis scommata fugabat procul. PATROL, GR. XXXVII. B Heu quale collum ! - - Majus est multo Jovi. - Glaucedo quanta est ! - Ει Minerva casia. Insuave cantas. Pica longe insuavius. Pedesque tenues quam tibi! - Sturno magis. At cuncta facili repulit ut negotio, Superatur uno, quamlibet scita admodum. Specta (ille dixit), o sagax, quod unicum Est cuique vitium: cuncta sed valde tibi. Colla alia, glauca, stridula, et tenui pede.» Ad hæc pudescens illa discessit statim. At tu nec istud: volucris ast in fabula Multo, ipse quam sis, cernitur sapientior, Te vitia foedant omnia: hoc tuum est malum. Peccare namque, mentis abreptæ impetu, Semel iterumque nonnihil, venia haud caret ; 28
Chapter XXXIII: ThanksgivingXXXIII: Actio gratiarum
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 37:788Τῇ γῇ γὰρ ἡ γῆ συμβιβάζεται πάλιν, Καὶ σπαργανοῦται τῷ γεώδει σπαργάνῳ, Καὶ χοῦς πάλιν πρόεισιν ὥσπερ ἡ κόνις, Ἣν ἡ βιαία συστροφὴ τῶν πνευμάτων Πρὸς ὕψος ἐξαίρουσα συστέλλει κάτω. Οὕτω γὰρ ἡμῶν τὸν πολύστροφον βίον Αἱ τῶν πονηρῶν πνευμάτων καταιγίδες Πρὸς ὕψος ἐξαίρουσι καὶ δόξαν νόθον· Αὖθις δὲ χοῦς κάτεισι καὶ μένει κάτω, Ἕως ὁ τοῦ κτίσαντος ἁρμόσῃ λόγος Τῶν συνδεθέντων τὴν ἀναγκαίαν λύσιν. Νῦν δὲ προκύψας, ὥσπερ ἔκ τινος βάθους, Ὁ χοῦς ὁ θείᾳ πνευματωθεὶς εἰκόνι, Καὶ τὰς γεώδεις ἐκβοᾷ τραγῳδίας, Καὶ τὸν γελᾷν δοκοῦντα δακρύει βίον. ΙΘ. Περὶ τῆς αὐτῆς. Τροχός τίς ἐστιν ἀστάτως πεπηγμένος, Ὁ μικρὸς οὗτος καὶ πολύτροπος βίος. Ἄνω κινεῖται, καὶ περισπᾶται κάτω· Οὐχ ἵσταται γὰρ, κἂν δοκῇ πεπηγέναι. Φεύγων κρατεῖται, καὶ μένων ἀποτρέχει. Σκιρτᾷ δὲ πολλὰ, καὶ τὸ φεύγειν οὐκ ἔχει. Ἕλκει, καθέλκει τῇ κινήσει τὴν στάσιν. Ὡς οὐδὲν εἶναι τὸν βίον διαγράφων, Ἢ καπνὸν, ἢ ὄνειρον, ἢ ἄνθος χλόης. Κ. Περὶ πόθου. Δεινὸν πόθος πᾶς. Ἂν δὲ καὶ φιλουμένου, Διπλοῦν τὸ δεινόν. Εἰ δὲ καὶ κόρας νέας, Τριπλοῦν τὸ κέντρον. Εἰ δὲ καὶ κάλλους γέμων, Πλεῖον τὸ κακόν.
PG 37:789Εἰ δὲ πρὸς γάμον φέρει, Πῦρ ἔνδον αὐτὴν βόσκεται τὴν καρδίαν. ΚΑ. Περὶ θανάτου φιλουμένων. Πικρὸν τάφος πᾶς· ἂν δὲ καὶ τέκνου τάφος, Διπλοῦν τὸ κακόν. Εἰ δ’ ἀρισταίου πάλιν, Ἡ συμφορὰ πῦρ. Εἰ δὲ νυμφίου νέου, Ἡ καρδία ῥάγηθι τῶν γεννητόρων. ΚΒ. Περὶ φίλων τῶν μὴ καλῶν. Δεινὸν τὸ πάσχειν. Ἂν δὲ καὶ φίλων ὕπο, Ὡς χεῖρον. Ἂν δὲ καὶ λαθραίοις δήγμασι, Τοῦτ’ οὐ φορητόν. Ἂν δὲ καὶ πιστῶν ὕπο, Ἐπίσχες. Ἂν δὲ καὶ Θεοῦ παραστατῶν, Ποῖ τις τράπηται; πῶς φύγῃ κακῶν φοράν; ΚΓ. Εἰς τὸ αὐτό. Δεινὸν τὸ λυποῦν. Ἂν δὲ καὶ λυπῇ φίλος, Ἀνδραποδῶδες. Ἂν δὲ καὶ δάκῃ λάθρα, Ὡς θηριῶδες. Ἂν δὲ καὶ γυνὴ λάλος, Δαίμων σύνοικος. Ἂν δὲ καὶ δικασπόλος, Χρεία κεραυνῶν. Ἂν δὲ καὶ θυηπόλος, Ἄκουε, Χριστὲ, καὶ δίκαζε τὴν δίκην. ΚΔ. Πρὸς πολυόρκους διάλογος. Α. Ὅρκου τί χεῖρον; Οὐδὲν, ὡς ὁ ἐμὸς λόγος. Β. Πῶς τοῦτ’ ἐλέγχεις; εἰπέ μοι. Α. Λίαν προδήλοις καὶ σαφεστάτοις λόγοις. Β. Τίσι; δίδαξον. Α. Τούτοις. Ἀπόκριναι δὴ, καὶ σκεψώμεθα. Β. Λέγ’, εἰ λέγεις τι, φίλτατε. Α. Πάντων τι μεῖζον οἶδας ὧν ἐπίστασαι; Β. Τίνων ἐρωτᾶς; Α. Πάντων, ὁρωμένων τε καὶ νοουμένων. Β. Θεοῦ τι μεῖζον οὐ νοῶ. Α.
877 SECTIO 11. ΡΟΕΜΑΤΑ MORALIA. 280 Πάλιν πλέκῃ σὺ τοῖς ἀλλοτρίοις κακοῖς· Τί σοι τόδ' ἐστὶ τἀμὰ δυστυχήματα, ὡς ἂν καλέσαις αὐτός ; "Η σὺ καὶ πονῶν, Ηλγεις ἂν ἧττον, συγκάμνοντος τοῦ πέλας Επειτ' ἄκουσον, ὡς τὸ πάσχειν οὐκ ἴσον· 285 Τούτων τὰ μὲν δέδρακα, οὐ πένονθ᾽ ἐγώ Τὸ γὰρ πένεσθαι καὶ πλανᾶσθ᾽ ἑκουσίως Ποθῶ, τὸ δεσμῶν τυγχάνειν ἐλεύθερος, Μηδ' ἐνθάδ' εἶναι τὴν ἐμὴν κατοικίαν. Σοὶ ταῦτα φίλτατ', ἀλλ' ἐμοὶ τἀναντία. 290 Παῦσαι λέοντι μέτρα κέρκωπος φέρων. Ταῦτ᾽ οὖν νομίζεις συμφοράς; ὦ συμφοράς ! Τοῖς δ᾽ ἄχθομαι μὲν (καὶ γὰρ οὐκ ἀρνήσομαι, Εχω τι κἀγὼ τοῦ χοὸς καὶ τοῦ ξύλου, Α Καὶ τῆς ἐκεῖθεν ἡδονῆς, ἄνθρωπος ὧν γ • 295 'Αλλ' οὖν φέρω τε καὶ στέγω πάσχων τόδε. Ἐμοῦ τὸ πάσχειν κρεῖσσον ἢ σοῦ τὸ σθένειν. Έπειτα τοῦτο συνδιασκεψώμεθα. Αμφω κακούμεθ'· ἀλλὰ σοὶ μὲν τοῦ τρόπου Δίκη τὸ πάσχειν· ὁ τρόπος κατήγορος, 500 Τὸ πικρὸν ἔνδον καὶ σαφὲς κριτήριον. Ἐμοὶ δέ τις κάθαρσις ή μοχθηρία, Καὶ τῆς τυχούσης αιθάλης· οὔπω λέγω Πειράν τιν' εἶναι καὶ πάλην τὸ δυσχερές, Ως ἂν κρατήσας καὶ τύχοιμι τοῦ στέφους. 305 Τί ταῦτα; τίς σοι τῶνδ᾽ ὄνησις τῶν λόγων; Ἰατρὸν οὐδεὶς εὖ φρονῶν σοφίζεται· Η λήσεθ' οὕτω τῇ νόσῳ διαφθαρείς. 280 Rursus artificiose exagitas aliena mala. Quid ad te meæ calamitates, Quemadmodum ipse appellas? nunquid tu morbo correptus Doleres minus, si eodem morbo laboraret proximus? Præterea audi, quod ipsum pati nequaquam par sit. 285 Horum alia quidem feci, non passus sum ego. Nam inops esse et vagari sponte mea Cupio, et vinculis esse liberum, Nec in hac vita fixam esse meam habitationem. Tibi hæc chara sunt, mihi vero contraria. 290 Noli leonem metiri ex simnia. Hæc ergo arbitraris esse calamitates ? o calamitates! Quibusdam equidem angor (id enim non negabo: 560-561 Habeo quippe aliquid terræ et ligni, Et noxia, quæ inde nata est, voluptatis, homo cum sim); 295 Verumtamen perfero, et tolero quæ patior. Cruciatus meus præstat robori tuo. Quin etiam hoc una simul consideremus : Ambo affligimur; verum tibi vitiorum Pena est, id quod pateris; ipsi mores te accusant, 300 Acerbumque et accuratum, quod intra te est, tribunal. Mihi vero ærumna est quædam purgatio Vel levioris fuliginis: necdum dico Explorationem quamdam esse et luctam, hanc adversitatem, Ut vincendo assequar coronam. 305 Quid ista ? quænam tibi ex his verbis redit utilitas? Medico nemo mentis compos illudit; Vel sic inscius morbo periret. 280 Πάλιν πλέκη. Hæc est responsio Gregorii. 282 Καλέσαις. lia Coisl. et Vat. Edit. καλέσσαι. 285 Τούτων τὰ μέν. Res adversas ita dividit Gregorius ut quasdam hoc nomine appellandas esse neget, cum voluntariæ sint, ut paupertatem, et ex aliis locis in alia loca oberrationem; in aliis autem, ut corporis doloribus, patientiam adhibeat. 287 Ποθώ. Coisl. πείθω. Μox, sup. lin. τῷ δε σμῶν, pro τὸ δεσμῶν. 290 Παῦσαι, etc. Hoc proverbium, inquit Billius, non ineleganter usurpari solet de iis qui propterea quod ipsi in voluptatibus et deliciis summum bo Aliena rursum sævus exagitas mala. Nostræ quid te miseriæ? sic nam vocas Quæ dura patior. Tune correptus febri, Levius doleres, alterum ægrotum videns? Audi deinde : dispar est ipsum pati. 879 num ponunt, optimos viros, ob præsentis vitæ Ja- bores et calamitates, miseros et infelices dicunt. 291 Ο συμφοράς. Ita Billius emendavit. Edit. ὡς συμφοράς. 295 Στέγω πάσχων τόδε. Coisl. σέβω πασχων τάδε. ΑΙ. στέργω, amplector, acquiesco iis quæ pa- tior. 299 Ο τρόπος κατηγορος. Ipsi mores tui sunt ac- cusatores. 305 Τι ταῦτα. Ita Coisl. Edit. τίς. 306 Ιατρόν. lla Coisl. Edit. Ιατρῶν. METRICA VERSIO. Horum ipse quædam passus haud sum, sed lubens Feci. Vagari nam libet, censu libet Carere: liber vinculis nam sum omnibus, Nec ulla sedes uspiam hic fixa est mihi. Tibi chara sunt hæc? at mihi contraria. Ne tu leonem metiare ex simia. Calamitates hæc putas? Sortem gravem ! Angor quibusdam rursus (haud negavero, Mihi quippe limi, cum sim homo, pars est quoque, B Lignique, et illinc gaudii orti noxii), Toleranter ista pectore at fero tamen. Cruciatus iste robori præstat tuo. Mecum istud etiam iu, velim, consideres. Vexamur ambo: criminum sed tu luis Ponas : aperte hoc arguunt mores tui, Sævum tribunal mentis, et clarum admodum. Erumna contra nonnihil mea crimina, Fuliginemque vel levem expurgat meam. Quin forte luctæ est instar hæc molestia, Üt, hoste victo, nobilem palmam assequar. Quid ista? quisnam fructus ex verbis tibi ? Nemo medenti, præditus mente integra, illudit : aut sic semet imprudens necat.
PG 37:794Ὀρθῶς λέγεις μὲν, οὐχὶ δ’ ὀρθῶς ἠρόμην. Β. Ἐχρῆν δὲ δὴ πῶς; Α. Οὐκ ἔστι μεῖζον· οὐδὲ γὰρ συγκρίνεται. Οὐ γὰρ σαφές σοι; Β. Καὶ πάνυ. Α. Τί οὖν μέγιστον πυνθάνεσθ’ ἐχρῆν ἴσως; Β. Οὕτω νομίζω. Α. Καὶ τοῦτο δ’ ἂν λέγοιτο ἐκ συγκρίσεως. Β. Οὐκ οἶμαι· πῶς λέγεις; Α. Οὐδὲν μέγιστόν ἐστι μὴ τῶν συμφυῶν· Θεοῦ δὲ τί συμφυές; Β. Οὐδέν. Α. Λεγέσθω τοιγαροῦν ἄλλως Θεός. Β Ὅπως λέγοις ἂν ἕλωμαι. Α. Τί τῶν ἁπάντων τ’ οὐδὲ συγκριτός; Β. Θεός. Ἐροῦμεν οὕτως, ὡς δοκεῖ. Α. Τί δ’ οὐ σεβαστὸν, καὶ μόνον, πάσῃ φύσει; Β. Μόνον σεβαστὸν, εὖ λέγεις. Α. Ἢ καὶ σεβαστὸν καί τι καὶ ὑβριστέον; Β. Καὶ πῶς ἄμικτα μίξομεν; Α. Καὶ γὰρ σκοπῶμεν ὅρκος εἰ τιμὴν φέρει, Ἀλλ’ οὐδέ γ’ ὕβριν· Εἰ μή γ’ ὑπῆρχε κίνδυνος ψευδορκίας, Οὕτως ἂν εἶχε καὶ σέβας· Ὥς τις μεσίτης ἀσφαλὴς καλούμενος, Καὶ γὰρ μεσίτης. Νῦν δὲ σκόπει μοι τὸ πρᾶγμα καὶ ποῖ φέρει. Β. Σχεδὸν μὲν οἶδα, πλὴν λέγε. Α. Ζητῶ τιν’ εἰκὼ τοῦ λόγου σαφεστάτην. Β. Τίς δ’ ἂν γένοιτο; Α. Πέτραν τιν’ εἶδες ἐκ λόφου κινουμένην; Β. Καὶ πολλάκις γε· πῶς γὰρ οὔ; Α. Ῥοίζῳ τε πολλῷ σφενδονημένην κάτω; Β. Πολλῷ φόβῳ τε. Α. Ἢ καὶ τόδ’ εἶδες ῥᾳδίως ἱσταμένην; Β.
PG 37:796Εἰ μή τις ἄλλος, οὐκ ἐγώ. Αὑτὴν γὰρ ὠθοῦς’ ἡ πέτρα, κρείττων χερός. Α. Λέγεις ἀληθῆ· Τὸ δ’ αὐτὸ πάσχω, κἂν ἐγὼ κατατρέχω. Ῥοῖζος φέρει με πρὸς βίαν· Μένειν δ’ ἀπαρχῆς κἀμὲ ῥᾷστον καὶ λίθον. Β. Ῥᾷστον τί δ’ οὐκ ἔχει; Α. Τούτῳ κακὸν μέν ἐστι καὶ πᾶν προσφερὲς, Μάλιστα δ’ ὅρκος, οἵομαι. Τὸ πῶς δ’, ἄκουσον. Ἡδονὴ τῷ πράγματι Πολλὴ πρόσεστιν. Εἶτ’ ἂν τύχῃ τις εἰς συμπάθειαν πεσὼν, Τί γίνετ’; οὐκ ἀνείργεται, Ἕως ἂν ἔλθῃ πρὸς κατάκρημνον βάθος. Β. Λέγεις τί κρημνόν; Α. Κρημνῶν μέγιστός ἐστιν ἡ ψευδορκία. Β. Τὸ πῶς, μάθοιμ’ ἂν ἡδέως. Πολλοὶ γὰρ οὐδ’ ἴσασι πῶς ἐστι κακόν. Ἔστι δὲ δὴ πῶς; Α. Οὐ τὴν ἑαυτοῦ πολλάκις σωτηρίαν Ὀμώμοκέ τις; Β. Καὶ μάλα. Α. Τί οὖν; Δέδοικε μή τι τῶν κακῶν δράσας, Τὶ καὶ κακωθῇ· Μέσην τέως τέθεικε τὴν σωτηρίαν, Τὴν αὐτὸς αὑτοῦ δηλαδὴ, Ὥστ’ ἐξολέσθαι, εἰ τύχοι ψευδῆ λέγων. Β. Οὕτω δοκεῖ μοι. Α. Τοῦτ’ οὖν λογίζου, κἂν Θεόν ποτ’ ὀμνύσῃς. Β. Τὸ ποῖον, ὡς ἂν εἰδῶ; Α. Μέσον τέθεικας τὸν Θεὸν τῆς πίστεως. Β. Μέσον· τί δ’ ἄλλο; Α. Φυλάσσετ’ εὐορκοῦντι, λύεται δὲ μὴ, Ὅσον ἐφ’ ἡμῖν. Β. Εὖ λέγεις. Α. Τὸ μὴ φυλάσσειν δ’, εἰπέ μοι, τί σοι δοκεῖ; Β. Ἄρνησις, οἶμαι. Α.
} 883 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER 1. THEOLOGICA. Ὁ μὲν μόνου διδούς γε τοῦ τρυφᾶν δίκας, *Αλλου κάμνοντος καὶ τροφῇ καὶ τραύμασιν, ( Ωθει γὰρ οὖν κἀκεῖνος, ὡς σὺ, Λάζαρον)· Ο δ', ὡς φέρων ἅπαντα, καὶ τιμώμενος. 370 Πέρας λόγου. Δέχου δὲ σὺν τρόμῳ λόγον. Πολλῶν κακῶν ὄντων τε καὶ καλουμένων, Ειδωλολάτρης οὗτος εἴρηται μόνος (Ο τῶν κακῶν μέγιστόν ἐστιν ἐν βίῳ), *Ος οὐδὲν οἶδεν, ἢ λογίζεσθαι, πλέον· 375 ὡς καὶ τόδ' ἂν τάχιστα τῇ νόσῳ παθὼν Εἰ καιρὸς ἔλθοι τῷ πάθει καρπὸν φέρων, Η καὶ Χαμὼς βδέλυγμα τὸν πλοῦτον σέβων. Ρίψωμεν οὖν, ρίψωμεν εἰδώλων τύπους, Α Μόνον Θεὸν σέβοντες, ὃν γινώσκομεν. ΚΘ. Κατὰ γυναικῶν καλλωπιζομένων. 884 Μὴ κεφαλὰς πυργοῦτε νόθοις πλοκάμοισι, γυναῖκες, θρύπτουσαι μαλακοὺς αὐχένας ἐκ σκοπέλων, Μηδὲ Θεοῦ μορφὰς ἐπαλείφετε χρώμασιν αἰσχροῖς, Ωστε προσωπεῖον, κοὐχὶ πρόσωπα, φέρειν. 5 Οὐδὲ γὰρ ἀσκεπέα κεφαλήν θέμις ἀνδρὶ γυναῖκα Φαίνειν, ἢ χρυσῷ σφιγγομένων πλοκάμων, Μὲ κόμης ἀδέτοιο κατωμαδὸν ἔνθα καὶ ἔνθα Σκιρτώσης ἁπαλῶν μαινάδος ἐξ ἀνέμων. Οὐδὲ λόφον καθύπερθε φέρειν κορύθεσσιν ὁμοῖον, 10 Τηλεφανή σκοπίην ἀνδράσι λαμπομένην, Ille quidem ob delicatam duntaxat vitam dans pœnas, Cum Lazarus afflictaretur ex inopia cibi et ulceribus (Propulsabat enim ille Lazarum, ut tu nunc pauperes); Iste vero, quod æquo animo calamitates tulerit, honore affectus. 370 Sed diuis sit orationi. Tu autem accipe cum tremore extremum hoc verbum. 564-565 Cum multi sint et appellentur improbi, Idololatra ille dictus est solus · (Quod malum est maximum in hominum vita), Qui nihil aliud novit, quam pecuniam numerare; 375 Propterea quod facile, qui hoc morbo laborat, Si tempus occurrerit cupiditati lucrum afferens, Vel ipsum Chamos idolum, Plutum adoret. Projiciamus igitur, projiciamus fictorum numinum simulacra, Solum Deum venerantes, quem agnoscimus. XXIX. Adversus mulieres se nimis ornantes*. Nolite capita tollere instar turrium, adulteris crinibus, o mulieres, Lascive inflectentes mollia colla e scopulis, Nec Dei formas inungite fœdis coloribus; Sic ut non jam facies, sed larvas gestetis. 5 Neque enim nudum caput fas viro mulierem Ostendere, dum aut auro stringuntur crines, Aut coma soluta humeris hinc inde Involitat, instar Mænadis, mollibus ventis agitata, Neque cristam superne ferre licet galeis similem, 10 Procul conspicuam speculam viris collucentem, • Alias Bill. 64, pag. 147, 369 Τιμώμενος. Ita Coisl. Edit. τιμώμενον. 370 Πέρας. Ita Coisl. Edit. πέρα. 373 "O. Ita Coisl. Edit. . 374 Λογίζεσθαι. Ita Coisl. Edit. λογίζεται. Bil- Lius : Præter aurum nil scit, aut nil cogitat. 377 Χαμὼς βδέλυγμα τὸν πλοῦτον. Hæret hic Billius et fatetur se ex Gregorii scriptis colligere non potuisse, cur potissimum Gregorius Plutum Chamos vocet. Verum, si minus ex ejus scriptis, saltem ex libro Judicum x1, 24, id colligere possu- mus, ubi Jephte regi Ammon bellum moventi, et veluti sua repetenti, quæ Amorrhæorum fuerant, eisque Israelitæ, Deo auctore, abstulerant, sic re- spondet : Οὐχ & κληρονομήσει σε Χαμώς, ὁ θεός σου, METRICA Quorum ille pœnas unicum ob luxum dedit, Premeretur alter cum fame et mole ulcerum (Pellebat enim Lazarum, ut tu pauperes). Hic contra honorem, cuncta quod ferret, tulit. Hoc tremulus audi, quod loco dicam ultimo. Multi licet sint, et vocentur, improbi, Idololatra dictus est solus tamen (Quo nullum in avo gravius est usquam scelus), Qui præter aurum nil scit, aut nil cogitat: Facturus ut qui hoc facile sit; morbum ob suum, Si tempus astet quidpiam lucri afferens, Vel exsecrandum quod Chamos Plutum colat. Pellamus ergo foeda simulacra, et Deum αὐτὰ κληρονομήσεις... Nonne quæcunque possidence dederit tibi Chamos, deus tuus, hæc possidebis ? Sic etiam Hebræum. Ilis patet, quemadmodum apud Græcos Plutus opum et possessionum arbiter cen- sebatur, sic apud Moabitas fuisse Chamos, adeo- que licuisse Gregorio ad avaros et raptores trans- ferre. ΧΧΙΧ. 1 Πυργοῦτε. Schol. Coisl., ὑψοῦτε προ γου δίκην. 2 Εκ σκοπέλων. Quæ ipsæ sint scopuli, et juυ- num spectantium certa naufragia. COMB. 6 Φαίνειν. Sup. lin. δεικνύειν. 10 Σκοπίην. lta habent codd. Regii 992, 993 ει Coisl. Edit. σκοπήν. VERSIO. B Solum colamus, nosse quem nobis datum. XXIX. ADVERSUS MULIERES SE NIMIS ORNANTES. (Fed. Morello interprete.) Crinibus ascitis capiti fastigia vestro Ne addite, conspicua ut mollia colla sient Neve Dei formas pictura inducite fœda, Ut jam non facies, larva sed ora notet; Femineum caput illicitum est nudare, virorum In cœtu, seu auro cæsarie implicita : Sive comæ huc illuc agitatæ, et pone vagantes, Perque leves auras Mænadis instar eant. Femina nec cristam galeæ instar. vertice gestet, Nempe viris læte ut splendeat hæc specula.
Chapter XXXIV: Another thanksgivingXXXIV: Alia gratiarum actio
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 37:798Ἄρνησις οὖν πέφυκεν ἡ ψευδορκία. Β. Οὐκ ἔστιν ἄλλως οὐδαμῆ. Α. Ἀρνήσεως δὲ τί χεῖρον ἄρ’ εἰπεῖν ἔχεις; Β. Οὐκ ἔστιν εὑρεῖν. Α. Πάντων ἄρ’ ἐστὶ χεῖρον ἡ ψευδορκία, Ὡς γοῦν δέδεικται καὶ μακρῷ. Β. Πῶς οὖν φύγωμεν; Α. Τὸν τρόπον κτησώμεθα Πιστόν. Β. Μέγ’ εἶπας. Α. Ὅρκου γὰρ ἧττον χρεία τοῖς εὐγνώμοσιν. Β. Ἧττον γὰρ οἶμαι οὐδαμῶς. Α. Ἀλλ’ ὁ τρόπος καθίστατ’ ἀντὶ μάρτυρος. Β. Ἔχει γὰρ οὕτως. Α. Τί πλεῖόν ἐστι τοῖς πολυόρκοις, εἰπέ μοι; Β. Γέλως. Τί δ’ ἄλλο προστίθεις; Α Μηδ’ ἂν λέγωσιν οὖν τι καὶ πιστὸν, δοκεῖν. Β. Κἀμοί γ’ ἀρέσκει. Α. Φέρ’ οὖν, ἐμοὶ πείσθητι. Β. Καὶ μάλιστα μέν. Α. Τοῖς τοῦ λογισμοῦ φαρμάκοις Πᾶσαν κάτασχε τὴν νόσον. Πολλοὶ δὲ δὴ Ὧν ἴσμεν ἡμεῖς Καὶ μειζόνων ἐκράτησαν ἢ βούλομαι. Β. Τίνων λέγεις δὴ μειζόνων; Α. Θυμοῦ, φθόνου τε, πλησμονῆς, τῶν πλησμονῆς. Β. Πῶς ταῦτα μείζω; Α. Πλείων ὄρεξις. Ὧν δ’ ὄρεξις ἔντονος, Μείζων κάθεξις. Β. Πᾶς λόγος. Εἰ δ’ οὐ καθεκτὴν τὴν νόσον τέως ἔχεις, Τί δεῖ γενέσθαι; Α. Τὸ γοῦν ἀεὶ, καὶ μείζω, καὶ παντὸς πέρι, Ὅρκους πληθύνειν, φεῦγέ μοι. Β. Πότ’ οὖν, τίνας τε, καὶ τίνων δίδως χάριν; Α. Οὔσης ἀνάγκης. Β. Ἔστω. Τίνος δὲ δὴ, προστίθει; Α.
PG 37:799Κινδύνων Ἐλευθερώσων δή τινας. Β. Χρηστόν γε. Α. Ἢ σεαυτὸν αἰσχρᾶς αἰτίας Ἐλευθερῶν γε. Ὅρκος δὲ μή σοι χρημάτων κέρδος φέροι. Λίαν γὰρ αἰσχρὸν φαίνεται. Β. Λίαν. Α. Πρόχειρον ἐγκαλεῖν ψευδορκίαν Τούτων τί μᾶλλον; Πλείους κακοὶ γάρ εἰσιν εἰς τὰ χρήματα. Β. Πλείους· τίς οὐ συνθήσεται; Α. Καὶ τοῖς σοφισταῖς τοῦτ’ ἐδογματίζετο. Β. Τί οὖν μέγ’ ἡμῖν; Α. Οὐδὲν τὸ μιμεῖσθαι, εἰ δὲ καὶ φαινοίμεθα Χείρους, τόδ’ αἰσχρὸν καὶ μάλα. Β. Ὅρκους δὲ δὴ μάλιστα φευκτέον τίνας; Α. Εὔδηλόν ἐστι. Β. Πλὴν σοῦ γ’ ἀκούειν ἀσφαλές. Α. Τούτους λέγω Ὅσοι γε φρικωδέστεροι. Β. Δέδοικας εἰπεῖν; Α. Ὅσσοι ἂν μνήμην Θεοῦ Ἔχουσιν ἁπλῶς. Β. Γραφῶν δὲ δὴ τί, καὶ πάθους, καὶ προσφορᾶς; Α. Καὶ ταῦτ’ ὁμοίως μυστικά. Β. Ἡμῖν δὲ δὴ μάλιστα τῶν ἐγχωρίων· Α. Καὶ δακρύω γε. Τὸ γὰρ σύνηθες καὶ νόμος καθίσταται. Πλὴν πάνθ’ ἁλωτὰ τῷ λόγῳ. Β. Τίν’ οὖν λέλοιπας ὅρκον; Α. Εἴθε μηδένα, Μὴ δ’ ἦν τις ἄλλος. Β. Εἰ μὴ γυναῖκα, τέκνα, τὴν σωτηρίαν, Ζωὴν, ἀπένθητον βίον. Α. Ἀραὶ τάδ’ ἐστὶν, ἀλλ’ ὅμως ὅρκος δοκεῖ. Β. Καὶ γὰρ δοκείτω Ταῦθ’, οἷ τε καὶ πληγέντες οὐκ ὀλώλαμεν· Ψυχῆς γὰρ οὔπω κίνδυνος· Ἣν ἐξολέσθαι, παντελής ἐστι μόρος. Α.
Τερπνῶν τε στυγερῶν τε ἀμοιβαδὶς, μέ τις ἐσθῆς Αμφίχροος ζώναις πλείοσιν ἑλκομένη. Τούνεκεν ἢ φεύγειν γραπτὸν δέμας, ἠὲ φυλάσσειν, Μηδ' ἐπιλωβητὸν εἴδεος ἄλκαρ ἔχειν. Ἱστὸν Πηνελόπης, τὸν νύξ λύεν, ἦμαρ ὕφαινεν· Ενδοθι τὴν Εκάβην, ἔκτοθι τὴν Ἑλένην. Εἰ μὲν δὴ μῆχός τι λαθεῖν πόσιν, οὐ μὲν ἀνεκτον, Εἶδος ἀποκρύπτειν θειότερον βροτέῳ, Μή σε Θεός τοίοισιν ἀμείψηται χαλεπήνας· Τίς, πόθεν ὁ πλάστης; ἔῤῥε μοι, ἀλλοτρίη. οῦ σ' ἔγραψα, κύων, ἀλλ᾽ ἔπλασα εἰκόν᾿ ἐμοῖο· Πῶς εἴδωλον ἔχω εἴδεος ἀντὶ φίλου; Αλλ' ἔμπης νούσω τι παρήσομεν. Εἰ δ᾽, ἀρίδηλον Ἐστὶ πίναξ γραφέων εἶδος ἐπ᾿ εἶδος ἔχων, Στήλην αἴσχεος ἴσθι βροτοῖς περιφαντὸν ἐγείρειν Μορφήν, ἣν σὺ γράφεις ἔμπνοον ἀλκὶ νέου. Κήπος ᾿Αδώνιδος ἤδε τεὴ χάρις ὠλεσίκαρπος, Πουλύποδος χροιή, γράμματ' ἐπὶ ψαμάθων. Πῶς δὲ σύγ' εἶδος ἔχουσα κολοίτον (εἴ γε κολοιόν Εὔπτερον ἀλλοτρίοις ἄνθεσι μῦθος ἔχων, Αὖθις γυμνὸν ἔθηκε γελοίον), οὐκ ἀλεγίζεις Αίσχεος ὑστατίου, κάλλεος ὀλλυμένου. Ελπῃ δ' ἀστυφέλικτον ἔχειν γάνος; οὐ μετὰ δηρὸν συ Οψεαι ἀλλοτρίου κάλλεος ὅσσον ἄχος. Αμοιβαδίς. ἐκδιάδοχος. ἐσθης, ἱμάτιον δίχροον. "Αλκαρ. βοήθημα. Ἱστὸν Πηνελόπης. Ἔνθα καὶ ἡματίη μὲν ὑφαίνεσκεν μέγαν ἱστὸν, Νύκτα δ' ἀλλύεσκεν, ἐπὴν δαΐδας παράθειτο. Εκάβην. σώφρονα. Ελένην. πόρνην. Εῤῥε. φθείρου. Κύων. ᾧ ἀναιδέστατα. Αρίδηλον. αρίδηλα. ἀρίδηλος. Εγείρειν. ἐγείρεις. Αλκ νέου. Αλκινόου, 'Αλκινόου ταῖς ἰδίαις χερσί, Κήπος Αδώνιδος. κῆτος. Ἐπὶ τῶν ἀώρων, καὶ ὀλιγοχρονίων, καὶ μὴ ἐῤῥιζομένων. Ωλεσίκαρπος. καρ ποὺς ἀποβάλλουσα, ἀπολλυμένη. Πουλύποδος χροίη. Κολοιόν. S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIRER I. THEOLOGICA. A Jucundos et ingratos vicissim : aut quamdam vestem Bicolorem pluribus zonis tractam. Quapropter aut fuge fucatum corpus, aut conserva, Nec turpe formæ adjumentum adsciscas. Telam Penelopes, quam nox solvebat, dies texepat; (ld quidem agis) interne Hecubam, externe Helenam refers. Etiam aliquo modo latere maritum posses, haud tamen ferendum Te formam occultare divinam mortali, Ne te Deus his verbis alloquatur indignatus: • Ecquis, undenam est tuus fictor? Hinc abi, mulier aliena. Non te depinxi, o impudentissima, sed finxi imaginem mei. Quomodo igitur idolum habeo pro chara imagine? › Attamen huic morbo non nihil indulgeamus. Sin autem, manifesta Velut tabula pictorum, formam formæ superjectam habens, Statuam turpitudinis noveris te conspicuam mortalibus excitare, Formam quam tu pingis vivam, viribus ingenii. Adonidis hortus est tua venustas cito marcescens, Polypi color, littera in arena conscriplæ. Quomodo tu, quæ graculi formam habes (quandoquidem graculum Alienis ornatum plumis ostendens fabula, Rursus his nudatum protulit ridiculum), quomodo, inquam, non curas Summum dedecus, cum perierit tua pulchritudo ? 568-569 An vero spes est constantem hane tibi futuram venustatem ? brevi certe Perspicies ex adulterina pulchritudine quantus sit dolor. Sup. lin. Μox, Schol. Penelopes telam retexere, est inanem operam sumere, et rursus destruere quod effeceris : proverbium natum ex Homero qui Odyss. 1, 94, ingit Penelopem Ulyssis uxorem procos eam urgentes hac conditione delusisse, ut tum se promitteret nupturam, ubi telam, quam habebat in manibus absolvisset. Quain conditionem, postea quam illi accepissent, mulier astuta, quod interdiu texuisset, id noctu retexere cœpit : Hoc proverbium usurpat Plato in Phædone, et Tull. Acad. quæst. lib. 11. Int. Μox, Int. Sup. lin., Sup. lin., METRICA cundas mistas inamoenis: vestis et instar, Cui varie zonæ sunt, variusque color. Idcirco pictum corpus fugito, alque caveto : Sperne hoc probrosum subsidium decoris; Telam Penelopes luce orsam, nocte retextam : Nempe Hecuba est intus, sed foris est Helena. Quod si ulla est ratio ut lateas virum, at hoc pote [non est Mortali divinam occulere effigiem; Ne Deus infensus te dictis increpet istis: ‹ Quisnam, unde hic fictor? vade, aliena mihi ? Te haud pinxi, canis; est a me mea condita imago: Cur pro forma illa das simulacra mihi?, lta Coisl. et Chig. Edit. Mallem Chig. Sic legendum : sensus postulat; et certe schol. non legit ut in editis, quippe qui supra scripsit propriis manibus. Edit. male Ad marg. scribitur : Nimirum proverbium est de rebus leviculis, parum frugiferis, brevemque ha- bentibus voluptatem, radices non habentibus. Vide Erasm. Ibid. Sup. lin. Coisl., Polypi color, et litera in arena descripta, proverbia sunt de rebus fluxis. Hæc aptissime transfert ad fucatam mulieris pul- chritudinem. Quod de graculo sopus in fabulis, hoc de cornicula scribit Horatius, epist. 5, lib. 1. VERSIO. B Attamen huic morbo veniam damus. At manifesta [ est, Picta tabella alium mox aliumque notans. Claram ignominia forma stabilire columnam Crede lua, vivam quam facis ingenio. Hortus Adonidis ista venustas, fructibus obstaus, Polypus omnnicolor, littera et in sabulo. Fabula nota, avis ut furtivo munere gaudens Pennarum, risum concitet alitibus, Mox ubi nudatur specie illa. Cur tibi gratum est Dedecus extremum, pestiferumque decus? An sperare queas peritura hæc gaudia nunquam ? Quam grave sit cernes mox decus haud proprium.
PG 37:802Ὀρθῶς ἔχει σοι. Σοὶ δ’ εἰς ἅπαντα, τῇ ζέσει τῆς καρδίας, Θεὸς, τράπεζα, φίλτατα, Σταυρὸς, γυνὴ, τὸ θεῖον αἷμα, αἷμα σὸν, Γῆ καὶ θάλασσα, Ὃ πρῶτον ἤνεγχ’ ἡ κακὴ προθυμία, Τῷ σῷ φθορεῖ κινούμενον· Ὃς καὶ γλυκεῖαν τὴν νόσον ποιεῖ δοκεῖν, Ὢ τῆς ἀνοίας Ὥσπερ χέοι τε χρυσὸν ἐκ γλωσσαλγίας. Β. Ἔχει γὰρ οὕτως, ὡς λέγεις. Α. Ἄλλα δ’ ἐπ’ ἄλλοις κύματ’ ἐξεγείρεται, Θυμοῦ πνέοντος Ἴσως, ἴσως δὲ χρημάτων ἴσως πόθου· Πλεῖσται γάρ εἰσιν αἱ πάγαι. Οὐ τὸν χεθέντα δεινὸν ὅρκον οἴεται. Β. Οὐκ οἴεται γάρ. Α. Τῷ δ’ ἐμμένοντι, φεῦ τάλας συμπνίγεται. Β. Ὥσπερ γραφεὺς εἶ τοῦ πάθους. Α. Πείθειν νομίζει τῷ ἀπειθεῖσθαι πλέον, Ἂν μὴ νοηθῇ. Τί δεῖ λόγων σοι πλειόνων, ἂν εἷς κρατῇ; Β. Μόχθος περισσὸς δηλαδή. Α. Ὅρκων δὲ τί δεῖ πλειόνων, ἂν εἷς κρατῇ; Β. Οὐκ οἴομαί γε. Α. Τὸ πλῆθος οὖν γνώρισμα τῆς οὐ πίστεως. Β. Οὐκ ἔστιν ἄλλως, εὖ λέγεις. Α. Ἢ μηδόλως οὖν ὀμνύειν, ἢ εἴπου τινά. Β. Τοῦτ’ ἦν ἄριστον. Α. Εἷς ἂν τρέπηται, καὶ τὸ πᾶν τραπήσεται. Β. Καλοῦ γε τοῦ σοφίσματος Α. Εἴποι τίς ἂν, τὸ πλῆθος ὡς πιστεύεται; Β. Νομίζεθ’ οὕτως. Α. Ἢ καὶ κόνιν συνθεὶς σὺ ποιεῖς χρυσίον; Β. Τίς δ’ ἄλλος, ἢ τίς ἡ φύσις; Α.
PG 37:804Ἐκ πλειόνων δὲ, τίς λόγος, ἀπιστουμένων Πίστιν γενέσθαι; Β. Οὐδεὶς, ἔμοι γε φαίνεται. Α. Παύσεις ποτὲ Πλούτου κακίστου βέλτιον; Οὔκουν ὀμῇ τὰ πάντα, οὐδὲ πάντοτε, Ἔσθων, κυβεύων, Πλέων, ὁδεύων, δυστυχῶν, εὐημερῶν, Ἀπεμπολῶν, τὶ κτώμενος, Χαίρων, στενάζων, ἐν φίλοις, ἐν συμπόταις, Ἐμῶν τὸν ὅρκον, Ὡς οἱ τροφῆς τε καὶ ποτοῦ πεπλησμένοι. Β. Πολλῆς τὸ πρᾶγμα συμφορᾶς. Α. Ἀλλ’ οὐδὲ πάντων εἴνεχ’, ὡς ἁλώσιμος, Ἐπὰν κρατηθῇς Ἔργου, λόγου, σκιᾶς τε καὶ τυραννίδος. Β. Ὡς γοῦν τὰ πολλὰ φαίνεται. Α. Τὰ πάνθ’ ὑβρίζεις, καὶ Θεὸν καὶ πράγματα. Β. Πῶς δὴ τὰ πάντα; Α. Εἰς ἓν τὰ πάντα συντιθεὶς, οὐκ ὄντ’ ἴσα. Σπάρτος τόδ’ ἐστὶν ἡνίας. Τί δ’; οὐχὶ, φήσεις, καὶ Θεός ποτ’ ὀμνύων Εὑρίσκεθ’ ἡμῖν, Ὡς αἱ Γραφαὶ γοῦν; Ἢ τί καὶ κρεῖσσον Θεοῦ; Β. Τὶ κρεῖσσον οὐχ εὑρίσκεται. Α. Εἰ δ’ οὔτι κρεῖσσον, οὐδ’ ἂν ὀμνύοι ποτέ. Β. Πῶς οὖν λέγουσι; Α. Λέγει τι, τοῦτο δ’ ὅρκος ἐστὶ τοῦ Θεοῦ. Β. Πῶς οὖν καθ’ ἑαυτοῦ λέγεται; Α. Πῶς; οὐδ’ ἂν εἴη παντελῶς, εἰ ψεύδεται; Β. Φρικτὸν λέγεις τι. Α. Φύσις γάρ ἐστι καὶ τὸ ἀψευδεῖν Θεοῦ· Οὐκ ἔστιν ὅστις ἀντερεῖ. Β. Τί δ’ ἡ Παλαιά; Α. Οὐ τὸν ὅρκον κωλύει, Ζητεῖ δ’ ἀληθῆ.
Εt λέλειπται, ταῦτα διαφέρειν τοῖς τέκνοις αὐτῆς βού- λομαι, καὶ ἐν μηδενί, μήτ' ἐκείνην, μήτε τὰς ἀδελφὰς αὐτῆς ἐνοχλεῖν, μήτε τῷ κληρονόμῳ μου, μήτε τῇ Εκκλησίᾳ. Μελέτιος ὁ γαμβρός (58) μου, τὸ κτῆμα τὸ ἐν Ἀπηνζινσῷ τὸ ἐκ τῶν Εὐφημίου, ἴστω κακῶς κατέχων. Καὶ ὑπὲρ τούτου καὶ πρότερον ἐπέστειλα πολλάκις τῷ Εὐφημίῳ, ἀνανδρίαν αὐτοῦ καταγι νώσκων, εἰ μὴ τὸ ἑαυτοῦ ἀναῤῥύσαιτο. Καὶ νῦν μαρ- τύρομαι πάντας καὶ ἄρχοντας καὶ ἀρχομένους, ὅτι ἀδικεῖται ὁ Εὐφήμιος· χρὴ γὰρ Εὐφημίῳ ἀποκατα στῆναι τὸ κτῆμα. Τὴν ὠνὴν τοῦ χωρίου Κανοτάλων τῷ αἰδεσιμωτάτῳ υἱῷ τῷ ἐπισκόπῳ Αμφιλοχί ἀποκαταστῆναι βούλομαι. Εστι γὰρ ἐν τοῖς χαρτίοις ἡμῶν, καὶ πάντες ἴσασιν, ὅτι καὶ τὸ συνάλλαγμα ἐλύθη, καὶ τὴν τιμὴν ἀπέλαβον, καὶ τὴν νομὴν καὶ δεσποτείαν τοῦ κτήματος πάλαι παρέδωκα. Εὐαγρίῳ τῷ διακόνῳ πολλά μοι συγκαμόντι καὶ συνεκφροντίσαντι, διὰ πλειόνων τε τὴν εὔνοιαν παρα- στήσαντι, χάριν ὁμολογῶ καὶ ἐπὶ Θεοῦ καὶ ἐπὶ ἀνθρώπων. Καὶ τοῖς μείζοσι μὲν αὐτὸν ὁ Θεὸς ἀμεί ψεται· ἵνα δὲ μηδὲ τὰ μικρὰ τῆς φιλίας σύμβολα παρ' ἡμῶν ἐλλείπῃ, βούλομαι αὐτῷ δοθῆναι κάμα σον (39) ἓν, στιχάριον ἐν, πάλλια β', χρυσά νομί σματα λ'. Ομοίως καὶ τῷ γλυκυτάτῳ συνδιακόνῳ ἡμῶν Θεοδούλῳ τῷ ἡμῶν ἀδελφῷ δοθῆναι βούλομαι κάμασον ἐν, στιχάρια β', τῶν ἐν τῇ πατρίδι, χρυσά νομίσματα κ' ἐκ τοῦ ἐν τῇ πατρίδι λόγου. Ελαφί τῷ νοταρίῳ εὐτρόπῳ ὄντι (40), καὶ καλῶς ἡμᾶς ἀναπαύσαντι ὃν ὑπηρετήσατο χρόνον, βούλομαι δοθή- και κάμασον ἓν, στιχάρια β', πάλλια για σιγιλο λιῶνα (41), ἐν τῇ πατρίδι χρυσᾶ νομίσματα κ'. Ταύτην μου την διαθήκην κυρίαν καὶ βεβαίαν εἶναι βούλομαι ἐπὶ παντὸς δικαστηρίου καὶ πάσης Εξουσίας. Εἰ δὲ καὶ ὡς διαθήκη μὴ ἰσχύσειεν, εἰς βούλησιν, εἴτ' οὖν (42) κωδίκελλον, αὐτὴν ἰσχύειν βούλομαι. Ο δ' ἐπιχειρῶν αὐτὴν ἀνατρέπειν, δώσει λόγον ἐν ἡμέρα κρίσεως, καὶ ἕξει τὸν λόγον. Πρὸς τοὔνομα τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Γρηγόριος ἐπίσκοπος τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας τῆς ἐν Κωνσταντίνου πόλει, ἀναγνοὺς τὴν διαθήκην, καὶ ἀρεσθεὶς πᾶσι τοῖς γεγραμμένοις, ὑπέγραψα χειρὶ ἐμῇ, καὶ ἰσχύειν αὐτὴν κελεύω καὶ βούλομαι. Αμφιλόχιος ἐπίσκοπος τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας τῆς ἐν Ἰκονίῳ, παρὼν τῇ διαθήκῃ τοῦ αἰδεσιμωτάτου ἐπισκόπου Γρηγορίου, και παρακληθεὶς παρ' αὐτ τοῦ (45), ὑπέγραψα χειρὶ ἐμῇ. Όπτιμος ἐπίσκοπος τῆς κατὰ ᾿Αντιόχειαν καθο λικῆς Ἐκκλησίας, παρών διατιθεμένῳ (44) τῷ αἰδε Είτ' οὖν. ήγουν. , TESTAMENTUM. Et meus sciat se prædium Apenzinsenum, quod Eu- phenii fuerat, mala fide possidere : de quo qui- dem et jam antea scripsi sæpius Euphemio, igna- viae cum condemnans, misi sua recuperaret. nunc testor omnes magistratus, et qui sub' magi- stratu sunt, injuriam fieri Euphemio : oportet enim prædium Euphemio restitui. Emptionem fundi Ca- notalorum reverendissimo filio episcopo Amphilo- chio redintegrari volo. Constat enim ex chartis nostris, idque sciunt omnes, quod et solutus fue- rit contractus, et pretium receperim, proprieta- temque ac dominium possessionis jampridem tra- diderim. A esse, vel hæredi meo, vel Ecclesia. Mellius gener gener est, et hic est vocis hujus frequentior usus. Verum linguæ Græcæ peritissimi, ut Henricus Ste- phanus, Budæus, etc., profitentur yauбpós inter- dum quemlibet affinem significare. Imo vero et apud Latinos eadem est vis hujus vocis gener. Ju- ctinus, Hist. lib. xvii, virum sororis generum ap- pellat. Itaque non proprie generum, sed Gregorii aflinem, qui forte Eugeniam vel Nonnam Gorgonia sororis suæ filiam uxorem duxerat, fuisse Mele- tium existimare debemus PATROL. GR. XXXVII. B C D Evagrio diacono, qui multorum necum laborum et curarum particeps, in multis suam mihi bene- volentiam commendavit, gratiam habeo coram Deo et coram hominibus. Ac majora quidem ipsi Deus retribuet. Ne vero parva etiam amoris symbola prætermittamus, volo ei dari camasum unum, til- nicam unam, pallia duo, aureos nummos triginta. Similiter dulcissimo condiacono nostro et fratri Theodulo dari volo camasum unum, tunicas duas ex iis quæ sunt in patria, aureos viginti ex patriæ item rationibus. Elaphio notario, qui et bene mo- ratus est, et, quo tempore fuit in obsequio, belle nos refocillavit, dari volo camasum unum, tunicas duas, pallia tria, sigillionem, in patria nummos aureos viginti. Hoc meum testamentum ratum ac firmum esse volo in omni judicio et quomodocunque. Quod si tanquam testamentum vim non habuerit, tanquam voluntatem ipsum, seu codicillum, va- lere volo. Qui vero ipsum evertere tentaverit, ra- tionem reddet in die judicii, et pœnam sustinebit. In nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti. Gregorius episcopus catholicæ Constantinopolis Ecclesiæ relegi testamentum, et omnia probans subscripsi manu mea, et vim obtinere volo ac jubeo. Amphilochius episcopus catholicæ Iconii Eccle- siæ interfui testamento reverendissimi episcopi Gregorii, et eo rogante subscripsi manu mea. Optimus episcopus catholicæ Antiochenæ Eccle- siæ interfui, cum reverendissimus episcopus Gre- Pollionem in Claudio fit mentio. In eo testamente voces sunt, quibus vestimenta significantur, ut Camosum, vel Comasum, quæ ob nimiam antiqui- tatem inter exoticas abierunt. (42). Cod. Chig. (38) Γαμβρός. Vox illa ex Græco Latine reddita, (39) Κάμασον. Cod. Chig. κάμοσον. (40) Εὐτρόπῳ ὄντι. Cod. Chig. εὐτρόπῳ τε. (41) Σιγιλλιῶνα. De Sigillione apud Trebeliun (43) Παρ' αὐτοῦ. Cod. Chig. ὑπ' αὐτοῦ. (44) Διατιθεμένῳ. Cod. Chig. διαθεμένῳ.
Chapter XXXV: Prayer before reading ScriptureXXXV: Precatio ante Scripturae lectionem
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 37:808Καὶ γὰρ φονεύειν τηνικαῦτ’ ἦν ἔννομον, Νῦν δ’ οὐδὲ παίειν. Β. Τοῦ χάριν; Α. Τόθ’ ἡ τελευτὴ τῶν κακῶν ἐκρίνετο, Νῦν καὶ τὸ κινοῦν. Β. Οὕτω δοκεῖ μοι. Καὶ γὰρ ἦλθ’ ἐπὶ πλέον. Α. Ὥστ’ οὐδ’ ὀμεῖται σωφρονῶν Β. Τί οὖν; δέδωκας ἔστιν οἷς, ὡς νηπίοις, Τροφῆς τὰ πρῶτα, Ὡς ἂν λάβωσι καὶ τροφὴν τὴν ὕστερον; Α. Ὀρθῶς γε καὶ σοφώτατα. Β. Καὶ Παῦλος ὤμνυ, φασί. Α. Τίς τόδ’ εἶπέ σοι· Ὡς λῆρος ἦν τις Β. «Μάρτυς Θεός μοι,» καὶ, «Θεὸς τόδ’ ἱστορεῖ,» Ταῦτ’ οὐκ ἦν ὅρκου; Α. Καὶ τίνος; Πίστωσις ἐστι τοῖς τοσούτοις ἀῤῥαγής, Β. Ἐμοὶ δὲ δώσεις; Α. Καὶ πάντα μοι γένοιο Παῦλος εἰς σθένος. Στάθμη δικαία τοῦτό γε. Β. Θυμός τι λήψετ’; Α. Εὖγε, τηνικαῦτα δὴ, Ἐπάν τι συμβῇ. Ἁπλοῦν κακόν τι χεῖρον, ἢ δισσὸν δοκεῖ; Οἷον τόδ’ ἐστί· Τὸ δ’ οὐ προκληθέντ’ ἀθρόως ὅρκῳ πεσεῖν. Τί φαίνεταί σοι; Β. Ναὶ φθόνος. Α. Τί δ’, ἂν προκληθεὶς, ἄλλο χεῖρον εἰργάσω; Β. Τοῦτ’ αὐτὸ δή που. Εἰ δ’ ἐξ ἀγνοίας; Α. Μεῖον. Ἀλλ’ ὑπεύθυνος, Ὧν ἦν τὸ κίνημ’ ἐξ ἐμοῦ. Β. Εἰ δ’ οὐκ ἄκων μὲν, κινδύνων δ’ ἐλευθερῶν; Α. Ἄλλος δότω τις. Β. Εἰ δ’ ἐγγράφοι τις, ὅρκον οὐκ ὀμωμοκώς; Α. Τί οὖν τὸ γράμμα βούλεται; Χειρόγραφον δὲ τῶν δεσμῶν δεσμεῖ πλέον. Β.
PG 37:810Εἰ δ’ ἐξ ἀνάγκης; Α. Πῶς οὐ τέθνηκ’; ἐχρῆν δὲ πρόσθεν καὶ θανεῖν. Β. Εἰ δ’ οὐ Γραφῶν προκειμένων; Α. Σελὶς τὸ σεπτὸν, ἢ Θεὸς χαρίζεται; Β. Δῆλον τόδ’ ἐστί. Α. Φοβῇ τὸ δέρμα, τὸν Θεὸν δ’ ἐγὼ πλέον. Β. Πολλοῖς συνήθης ἡ νόσος. Α. Πολλοῖς τόδ’ ἐστίν· οἷον εἴ τις δεσπότην Παίων, ἀτιμῶν, Τὸν δοῦλον ἢ ἀφεῖτο, ἢ τιμᾷν θέλοι. Β. Πολλῆς γε τῆς ἀτιμίας Α. Ἢ καὶ βασιλέως εἰκόνα σώζοιτό τις, Αὐτὸν καθαιρῶν. Β. Ἔχει μὲν οὕτω. Τοῦτο προστίθει δ’ ἔτι, Εἴπερ τι λείπει τῷ λόγῳ. Α. Ἡ γλῶσς’ ὀμώμοχ’, ἡ δὲ φρὴν ἀνώμοτος, Πολλοὶ λέγουσιν. Ἅπαντα πρόσθεν, ἢ ὅρκος, σοφίζεται. Μηδεὶς πλανάσθω μηδόλως. Ὅρκος μέν ἐστιν, ἡ δὲ διπλόη πόσον Κακὸν πρόσεστι Β. Σκοπῶ. Τί δ’ ὅρκος; Α. Τῶν δεδογμένων ὁ νοῦς. Β. Ἔφριξ’ ἀκούων οἷς λέγεις. Α. Λέγεις μέν. Οὔπω δ’ οἶδα πρὶν πείρᾳ μάθω. Πίστις γὰρ ἔργον. Φρίσσουσι μέν τοι καὶ σύες παραυτίκα, Συὸς βοῶντος. Β. Ὧδ’ ἔχει. Α. Ἀλλ’ οὐ μέγ’ οὐδέν. Εἰ δὲ καρδίας λόγος Ἅψαιτ’, ἐπαινῶ. Β. Τί δ’; οὐ τὸ λοῦτρόν ἐστί μοι καθάρσιον; Α. Ἔστι. Σκόπει δέ. Β. Τί σκοπῶ; Α. Οὐ τοῦ τρόπου πάντως γε, τῶν δ’ ἐπταισμένων Β. Τρόπου δὲ, πῶς ἄν; Α. Οὕτω μόνως ἂν, ἤν τι καὶ προεκπλύνῃ. Β. Νοῶ. Α.
897 SECTIO II. ΡΟΕΜΑΤΑ MORALIA. Εἰ τοι μὴ σάρκεσσι χαρίζεαι, ἀντὶ δὲ σαρχῶν Ὄμμασι, καὶ τὸ, νόσος περίη φιλότης. Αλλ' άτρωτος ὅλη· ναὶ πείθομαι, οὐδὲ τόδ᾽ ἐσθλὸν Ἐστὶν ἐμοὶ κενεῆς δόξαν ἔχειν κακίης. 175 Ως δ' ἂν καὶ πολλῇσι νόμον γράψειας ἄκο [σμον, Καὶ πινυτή περ ἐοῦσ᾽. Εὔδρομον ἡ κακίη. *Αλλων μὲν ῥυπόωντα βίον τεχνάσμασι κεύθειν, Σοὶ δὲ σαοφροσύνην καί τι μέλαν φορέειν. Εἰ γὰρ σώφρονες εἰσιν ἐπανθέες, οὗ ποτ᾽ ἂν ἄλλας 180 Πείσαις θηλυτέρας σώφρονα θυμὸν ἔχειν. Μῦθος δ' ἡμετέροιο νόμου, μηδ' ὄμματα βάλλειν Εἶνιν ἐπ᾽ ἀλλοτρίην, μοιχιδίοισι πόθοις. Ἀρχὴ γὰρ φιλότητος ἀναιδέος ὄψις ἀναιδής, Τήν κεν ἀνὴρ φεύγων, καὶ κακότητα φύγοι. 898 Α 185 Πῶς δὲ σὺ τόσσον ἔρωτος ἐπ᾽ ἀνδράσι κεστὸν [άνουσα, Λυσιγάμοιο, γύναι, τῆλε μένεις κακίης, Εἰ δ᾽ ἄγε, σοὶ καὶ μῦθον ἐοικότα μυθολογήσω Αίσχεσιν ὑμετέροις. Η πολιὴ δὲ λάλον. Ακριτον ἦν τοπάροιθε βροτῶν γένος, ός τε φέριστος, 190 "Ος τε χερειότερος, ὡς φάτις ώγυγίη. Πολλοὶ μὲν δοκέεσκον ἀνάρσιοι, ὄντες ἄριστοι, Πολλοὶ δ' αὖτ᾽ ἀγαθοὶ, ἔμπαλιν ἀφραδέες. Κῦδος ἀτιμοτάτοισιν, ἀτιμίη δέ τ' ἀρίστοις Εσπετο, οὔτι δίκη τῶν δ' ἐπαμειβομένων. 195 Αλλ' οὐ λῆθεν ἄνακτα Θεὸν κακίη μεδέουσα ὑψὲ δ' ἀλαστήσας τοῖον ἔειπεν ἔπος· Οὐ θέμις ἔστ᾽ ἀγαθοῖσιν ὁμὸν κλέος ἠδὲ κακοῖσιν Εμμεναι, ὧδ᾽ ἂν ἔοι πλειοτέρη κακίη. Si autem non ut carnis libidini obsequaris (fuco uteris), sed carnis loco Oculis ; et hoc scito, morbus est aerius amor. At ab omni vulnere tuta es equidem credo; sed neque id pulchrum Mihi videtur, inanis suspicionem habere vitii. 175 Sic enim plerisque mulieribus legem institues inhonestam, Quamlibet alioqui prudens sis. Facilis cursus ad vitium. Aliarum est sordės vitæ arte occultare : Tibi vero castitatem obducere est vel levem criminis notam ferre. Nam si castæ mulieres nitida sunt facie, nunquam aliis 180 Persuaseris mulieribus, ut pudicitiam amplectantur. Præceptum est legis nostræ, neque oculos conjicere In uxorem alienam adulterinis desideriis. Origo namque impudentis amoris est impudens aspectus, Quem qui fugerit, vitium quoque fugiet. 185 Quomodo ergo tu tantum amoris cestum viris exhibens, Ab adulterii, o mulier, crimine procul esse potes ? Verum age, tibi fabulam congruentem referam Turpitudini vestræ. Senectus loquax est. Confusum olim erat mortalium genus; et qui optimus, 190 Et qui pessimus, nullo discrimine erant, ut fama fert antiqua. Multi quidem videbantur nefarii, quamvis essent optimi, Multi contra boni (habebantur), licet stulti et vecordes. Gloria abjectissimos, contemptus præstantissimos Sequebatur, utrisque haud æquam mercedem accipientibus. 195 At non latuit Deum regem vitium latius dominans, Et tandem indignatus, istud protulit verbum : Haud æquum est bonis parem et malis Esse gloriam: sic enim magis augeretur vitium. 172 Ομμασι. Oculis : scilicet, ut a viris con- spiciaris. 178 Σοὶ δὲ σαοφροσύνην. Legendum nonnullis videtur σαοφροσύνη. Tua vero castitas sit ut et pulli aliquid ferat. Favet Int. Coisl. σὺ δὲ σωφροσύνην ἀμπέχου καὶ μέλαν ἱμάτιον, tu vero castitatem indue, necnon et nigrum vestimentum. 182 'Αλλοτρίην. Ita Chig. et Reg. 990. Edit. ἀλλότριον. Μοχ Coisl. μοιχιδίοισι. Edit. μοιχα- δίοισι. 183 Αναιδέος. Chig. ἀπηνέος 190 Ωγυγίη. Sup. lin. Coisl. ἀρχαία. 196 Τοῖον. Colb. τοῦτο. 197 Ομόν. Sic Reg. 992 et Coisl. Edit. male ἐμόν. Μοχ Chig. κακίστοις pro κακοῖσιν. METRICA VERSIO. Ut nil corporibus tribuas, solis sed ocellis, Non expers morbi est hic amor aerius. At nulli te ictus penetrant: concedo; sed illud Non probo, cum vitii fama laborat inops. Deinde noces multis exemplo, et lege inhonesta, Sis prudens licet. At lubrica res vitium est. Est aliarum, spurcitiem vitæ obtegere arte: Atram at ferre notain, vita modesta tibi est. Nam in cute si curanda operata est turba pudica, Vix aliis superest cura pudicitiæ Præceptum legis nostræ est non flectere ocellos Feminam in externam, mens ut adultera sit. bunt lascivi oculi fœdi primordia amoris, Quos si quis vitet, crimen ita effugiet. B Tu quando ostentare viris cestum illicem amoris Gaudes, qui pura es crimine adulterii ? Verum age, narremus fabellam, congrua quæ sit Opprobriis vestris. Namque senecta loquax. Indistinctum hominum quondam genus exstitit aiunt, Nec virtutis erat, nec vitii ulla nota. Plerosque infandos, qui præstarent pietate, Credebant rectos, queis mala mens inerat. Indignos decus ornabat, sed dedecus æquos Præstantesque viros, sortibus immeritis. Rex orbis vitium vidit late dominari, Cum gemituque gravi talia verba tulit: Haud fas est eadem statuatur gloria rectis Et pravis: vitium cresceret usque nimis.
PG 37:812Φόβος γὰρ τοῦ πρόσω· Πολλῶν δὲ συγχώρησις οὐ τιμητέα. Β. Πῶς ἂν τόδ’ εἴποι; Α. Μή που δέησις δευτέρου καθαρσίου; Β. Τί δ’ ἔστι τοῦτο; γνώρισον. Α. Ἔστι δὲ μακρῶν δακρύων καὶ τήξεως. Β. Μή μοι γένοιτο. Α. Δεινὸν προέσθαι δῶρον εὐκολώτερον. Β. Πλάκες τάδ’ εἰσὶ τοῦ Θεοῦ Α. Θεοῦ γάρ εἰσιν· ἐγγράφοις δὲ καρδίας Πλαξί γε τῆς σῆς. Βούλει μαθεῖν ὡς τοῦτο τοῦ φθόνου πάλη, Τοῖς σοῖς φθονοῦντος δεξιοῖς; Β. Εἰπὼν ὀνήσεις· πολλὰ γὰρ παλαίομαι. Α. Ἄκουε. Β. Φάσκε. Α. Ἤκουσά σου λέγοντος οὐκ ἀδακρυτί. Β. Τί τοῦτο; οὐκ ἀρνήσομαι. Α. Ὡς ἤν ποτ’ εἰπὼν ὀντινοῦν λόγον τύχω, Ὅρκον δὲ μὴ θῶ, Ὡς οὐ τελείοις τοῖς λόγοις αἰσχύνομαι. Β. Τοῦτ’ ἔστ’ ἐκεῖνο ἐμφανῶς. Α. Τὸ λεῖπον αὐτὸς προστιθῇς σὺ τῷ λόγῳ Τόδ’ ἐστὶν ὅρκος, Κακὸν πλήρωμα τῆς δεινῆς φλογός. Πλάτων δὲ ποιεῖ καὶ τόδε Ὡς μὴ θεόν τιν’ ὀμνύειν τηρῶν σέβας. Β. Εὖ οἶδ’ ὃ φήσεις. Α. Ἦν τις πλάτανος, καθ’ ἧς ὤμνυ καὶ μόνης, Ἀλλ’ οὐδὲ ταύτης εὐστόχως. Ἀλλ’ οἶδεν ᾗ τὸν, τίνα δ’, οὐ προσῆν ἔτι. Τί τοῦτο δ’ ἔστιν Ὅρκου σκιά τις, ἔμφασίς τ’ ἀνώνυμος. Β. Ἄνορκος ὅρκος. Ὡς ξένον Α. Μὰ τὸ δαιμόνιον οἱ σοφοί. Β. Πανορκία Τοῦτ’ ἔστιν ἤδη. Α.
PG 37:813Πέρας τόδ’ ἔστω τοῦ λόγου. Β. Διψῶντά με Λείψειν ἀπειλεῖς ὡς τάχος. Α. Εἰ μέν τοι μικρὸν ὅρκος εἶναί σοι δοκεῖ, Τοῦτ’ οὐκ ἐπαινῶ. Εἰ δ’ ἔστιν, ὥσπερ ἐστὶ, τῶν φρικτῶν λίαν, Κἀγώ τι τολμῶ τῶν καλῶν· Αὐτόν γέ σοι τὸν ὅρκον, ὅρκους ἐκτρέπου. Β. Ἔχεις τὸ νῖκος. Α. Εἰ τοῦτ’ ἔχοιμι, Χριστέ μου, σὲ δοξάζω Τὸν θαυματουργὸν, ὡς παρός. Πάντες δ’ ὁμοῤῥοθοῦντες εἴπωμεν τάδε, Ἀμὴν, γένοιτο. ΚΕ. Κατὰ θυμοῦ. Θυμῷ χολοῦμαι τῷ συνοίκῳ δαίμονι, Οὗτος δίκαιος τῶν χόλων ἐμοὶ μόνος, Εἰ δεῖ τε καὶ πάσχειν γε τῶν εἰωθότων. Ἐπεὶ γὰρ ὅρκον τῷ λόγῳ κατείχομεν, Σιγῆς φέροντες καρπὸν ἄξιον λόγου· Πάμπαν τιν’ ὅρκου ῥίζαν εἰδότες χόλον, Πολλαῖς σὺν ἄλλαις, αἷς τὸ δεινὸν φύεται, Τὴν ἀγριωτάτην τε καὶ μελαντάτην· Καὶ τὴν, Θεοῦ διδόντος, ἐξαιρήσομεν, Τέμνοντες, ὡς οἷόν τε, τῇ λόγου τομῇ. Αἰτῶ καὶ πρῶτον, μὴ χολοῦσθαι τῷ λόγῳ. Οὕτω γάρ ἐστιν ἡ νόσος τῶν ἀσχέτων, Ὥστ’ ἀγριοῦσθαι πολλάκις καὶ ταῖς σκιαῖς, Αὐτοῖς τε τοῖς σφῶν γνησίοις παραινέταις. Δεῖ δ’, ὡς ἔοικε, μή τι μαλθακὸν λέγειν, Κακοῦ τοσούτου τῷ λόγῳ προκειμένου·
I 903 Τῶνδε γὰρ εἰ καὶ ἕκαστον ἀκοσμίη τις ἐλαφρὴ, Πάντα γ᾽ ἅμ᾽ ἀλλήλοις ἔμπεδός ἐστι μόρος. 255 Ανθος ἓν ἐστι γυναιξὶν ἐράσμιον, ἐσθλὸν [έρευθος, 904 S. GREGORI THEOL. CARMINUM LIBER 1. THEOLOGICA. Α Πλείονα, και θείοις προσλαλέειν λογίοις, Ἱστῷ τ' ἠλακάτῃ τε· τὸ γὰρ γέρας ἐστὶ γυναικῶν Δμωαῖς ἔργα νέμειν, δμῶας ἀλευέμεναι, Χείλεσι δεσμὰ φέρειν, καὶ ὅμμασιν ἠδὲ παρειαῖς, 270 Μηδέ πόδα προθύρων πολλάκις ἐκτὸς ἔχειν· - Χαίρειν θηλυτέρῃσι σαόφροσιν, ἀνδρὶ δὲ μούνω, Τῷ μίτρην θεόθεν λύσαο παρθενικήν. Αιδώς. Τοῦτο γράφει ζωγράφος ήμέτερος. Δώσομεν, εἰ ποθέεις, καὶ δεύτερον· ᾤχρον ἐφέλκοις Κάλλει σῷ, Χριστοῦ τηκομένη καμάτοις, Εὐχαῖς τε στοναχαῖς τε καὶ ἡμασι ναξὶ τ' ἀΰπνοις· 260 Ταῦτα καὶ ἀζυγέων φάρμακα, καὶ ζυγίων. Χρώματα μὲν τοίχοισι παρήσομεν, ἠδὲ γυναιξὶ Ταῖς, ὁπόσαις λύσση βόρβορος έστι νέων. Κεἶναι καὶ σκιρτῷεν ἀναιδέα καὶ γελόμεν, Ἡμῖν δ' οὐδ᾽ ὁράαν μαχλάδας ἐστὶ θέμις. 265 Ο τρόπος ἐστὶ γυναιξὶ τὸ τίμιον, οἴκαδε μία [μνειν Καὶ τῷ μέτρα φέρειν σύ γε θάρσεος, ὥς κεν ὀπά- [ ζοις Πίστιν, ὅτι ξείνων τῆλε μένεις φαέων. 275 Τίς πρῶτος χροίησε Θεοῦ πλάσιν ; ὡς ἀπόλοιτο Πρῶτος ἀναιδέην χρώμασιν ἐγκεράσας. Ως δ' ὁπότ' ἀρνευτήρες ἀναιδέες, ἄνδρες ἄνανδροι, Είδωλον μορφῆς ἔνδοθι κευθομένης Εκτοθεν ἐστήσαντο, τὰ δ᾽ ἔσπεται, ὅσσ᾽ ἐπέοικεν 280 Αλματα, καὶ λιγυρῶν αἰσχρὰ λύσις μελέων, Horum enim, licet unumquodque dedecus afferat leve, Omnia simul collecta certa sunt pernicies. 255 Decor unicus in mulieribus est amabilis, bonus rubor, Scilicet pudor, quem pingit pictor noster. Dabimus, si velis, et alterum; pallorem asciscas Pulchritudini tuæ, Christi tabescens laboribus, Precibus, suspiriis, diurnis nocturnisque vigiliis : 260 Hæc innuptis pigmenta sunt et nuptis. Colores itaque muris relinquamus atque etiam mulieribus His, quarum cœnum in rabiem agit juvenes. Illæ sane saltent impudenter et rideant: Nobis autem nec intueri meretrices fas est. 265 Mores sunt mulierum ornamentum, domi manere Ut plurimum, cum divinis conversari oraculis, Fuso ac lanæ operain dare; hoc namque munus est feminarum Ancillis opera partiri, servos vitare, Labiis catenas injicere, et oculis atque etiam genis 270 Nec pedem extra limina frequenter efferre ; Oblectari mulieribus pudicis, viroque solo Cui zonam a Deo datain solvisti virgineam. Quin et buic tu licentiæ modun impone, ut ipsi facias Fidem, te ab alienis abhorrere oculis (et amoribus). 275 Quis prinus pinxit Dei figmentum? sic pereat Qui primus impudentiam coloribus immiscuit. Quemadmodum autem urinatores impudentes, virorum nomine indigni, Simulacrum formæ intus absconditæ Extrinsecus exhibent, deinde sequuntur quæ conveniunt 280 Saltationes et stridulorum turpis solutio membrorum, 272 Μίτρην. Reg.990 et Coisl. μήτρην, et sup. lin. ζώνην. Coisl. Int., τῷ ἐκ παρθενίης συνοικία σαντι. 276 Αναιδέην. Ita Coisl. Edit. ἀναιδείην. 278 Είδωλον. ld est, larva primum faciem obie- gunt. 279 "Οσσ᾽ ἐπέοικεν. Quæ conveniunt inhonesta τεί. METRICA VERSIQ Hæc meditanda tibi. Levis ut cujusque sit error, Cuncta simul prava bæc exitium pariunt. Unus amabilis in mulieribus est color et flos, Eque pudore rubor: pinxit eum ipse Deus. Si cupis, alterum item dabimus. Tua pallor ad ora Accedat Christi tabida vulneribus, Et gemnitu, et precibus, noctis lucisque labore : Hæc uxoribus et pharmaca virginibus. Ergo age, picturæ muris linquamus honorem, Atque his queis rabies spurcitia est juvenum. Turpiter et saltare his et ridere licebit, Nobis vel meretricem intuitum esse, nefas. Mores sunt gemmæ muliebres, atque manere Adibus, oraclis colloqui et ætheriis. B Penso operam dare, tum percurrere pectine [lanam Et præscribere opus, femineum officium est : Servos vitare, et dare frena orique genisque, Promovisse suum limine vixque pedem: Matronis gaudere probis, castisque puellis,- Atque viro, junctus qui tibi jure thoro est : Huicque modum andendi tinemque imponere certum, Unde tibi invisos esse probes alios. Quis primus figmenta Dei orsus pingere, abegit Pigmentisque pudorem? is maſe dispereat. Ut fœdi urinatores, haud nomine digni Nempe viri, larvata effigic ora tegunt : Obsceni gestus modo, saltus deinde sequuntur, Turpibus et gratis membra soluta modis.
Chapter XXXVI: Prayer before undertaking a journeyXXXVI: Precatio ante iter suscripiendum
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 37:816Ἀλλ’ ὡς πυρὸς βρέμοντος ἀγρίαν φλόγα, Πηδῶντος, αἰθύσσοντος ἐντινάγμασι Πολλοῖς, ἄνω ῥέοντος ἐμψύχῳ φορᾷ, Λάορως ἀεὶ τὰ πρόσθεν οἰκειουμένου, Ὕδωρ, κόνιν πέμποντας εὐνάσαι βίᾳ· Ἢ θῆρα λόχμης ἐκφανέντα συσκίου, Φρίσσοντα, πῦρ βλέποντα, ἐξαφρούμενον, Μάχης ἐρῶντα, καὶ φόνων καὶ πτωμάτων, Λόγχαις, κυνηγοῖς, σφενδόναις καταιχμάσαι Ἴσως ἂν οὕτω τοῦ πάθους γενοίμεθα Κρείσσους, Θεοῦ διδόντος, ἤ τι μετρίως Σχοίημεν. Οὐδὲ τοῦτο τῶν μικρῶν ἐμοὶ, Κακοῦ μεγίστου καί τις ἔνδοσις μικρὰ, Ὡς τοῖς βαρείας ἐκ νόσου στενουμένοις. Μικροῦ δ’ ἄνωθεν τὴν νόσον σκεψώμεθα, Ἥτις, πόθεν τε καὶ ὅπως φυλακτέα, Ἀνδρῶν παλαιῶν συλλογὰς σκοπούμενοι, Ὅσοι διεσκέψαντο πραγμάτων φύσεις. Εἰσὶν μὲν οἳ λέγουσιν αἵματος ζέσιν, Τοῦ γειτονοῦντος καρδίᾳ, τὴν ἔκστασιν· Ὅσοι νέμουσι τὴν νόσον τῷ σώματι, Ὥσπερ τὰ πολλὰ τῶν παθῶν ἄλλοις τισίν. Ἄλλοι δ’ ὄρεξιν εἶπον ἀντιπλήξεως (Ψυχῇ διδόντες τὴν βλάβην, οὐ σώματι), Ὀργὴν δὲ τὴν ὁρμῶσαν· εἰ δ’ ἔνδον μένει Λοχῶσα, τοῦτο μνησικακίαν τυγχάνειν Ὅσοις δ’ ἔδοξεν ἡ νόσος τοῦ συνθέτου, Ζέσιν μὲν εἶπον αἵματος, τὴν δ’ αἰτίαν, Ὄρεξιν εἶναι, συντιθέντες καὶ λόγον.
PG 37:818Ταῦθ’ ὡς ἔχει μὲν, οὐχὶ νῦν σκοπητέον. Ἐκεῖνο μέν τοι καὶ λίαν τῶν γνωρίμων, Ὡς νοῦς ἁπάντων ἡγεμών· ὃν σύμμαχον Δέδωκεν ἡμῖν κατὰ παθῶν ὁ Δεσπότης. Ὡς οὖν χαλάζης οἱ δόμοι σκεπάσματα, Θάμνοι δὲ κρημνῶν, καὶ βυθῶν ἐρείσματα, Τείχη δὲ τοῖς φεύγουσιν ἐκ μάχης τινός· Οὕτω λογισμὸς πρὸς χόλου παρουσίαν. Ὅταν καπνίζῃ τὸ φλέγον τὴν σὴν φρένα, Πρὶν πῦρ ἀνάψαι, καὶ ῥιπισθῆναι φλόγα, Ὅταν ποτ’ αἴσθῃ πνεύματος κινουμένου, Εὐθὺς Θεῷ πλάκηθι, καὶ τόνδ’ ἐννοῶν Ὡς σοῦ προεστῶθ’, ὧν τε κινῇ, μάρτυρα, Αἰδοῖ φόβῳ τε τὴν φορὰν τοῦ πράγματος Ἐπίσχες, ἄχρις ἡ νόσος παρήγορος. Εὐθὺς βόησον τῶν μαθητῶν ῥήματα· «Ἐπιστάτα, κλύδων με δεινὸς ἀμφέπει.» Τίναξον ὕπνον, καὶ σὸν ἐξώσεις χόλον, Ἕως λογισμοῦ καὶ φρενῶν ἐπικρατεῖς, Ὧν πρῶτόν ἐστιν ἡ νόσος κατάκλυσις Ἕως χαλινὸν, ἵππος ὡς δυσήνιος, Οὔπω δακὼν ὀδοῦσιν ἔρχετ’ εὔδρομος, Πνέων δρόμον τε καὶ φάραγγας, καὶ βάθη, Θυμῷ σκοτώσας ὀμμάτων ὁδηγίαν. Ῥᾷον γάρ ἐστιν ἀρχόμενον ἄγξαι λόγῳ, Ἢ πρῶτον ἁρπάσαντα κατασχεῖν βίᾳ. Αὐτὸς γὰρ αὑτὸν ἐκκᾴων οὐχ ἵσταται, Ἕως λογισμὸν κρημνίσῃ τὸν ἱππότην. Ἔπειτά μοι, τὸ αἶσχος ἡλίκον, σκόπει, Οἷον τίθησι τὸν κακῶς πεπληγότα.
907 Μὴ σύ γε, μὴ κείνῃσιν ὁμόπλοος, ὦ τέκος, εἴης, Α 908 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER I. THEOLOGICA. Και σεμνότης μαλακοῖς. Ιστορες οὐκ ὀλίγοι. 325 Ρυτίς σοι πλέον ἐστὶν, ἐπίστασο, ἢ τὰ μέγιστα Τραύματα κοσμοδίων. "Αζεο μαρτυρίην. Οὐδὲ γὰρ ἐν ῥυπόωσι ῥανὶς τόσον, ὁσσάτιόν περ Φαίνεται ἐν καθαροῖς εἴμασιν ἐποχρόοις. Ταῦτ᾽ εἰ μὲν πεπίθοιμεν, ὀνήσομεν· εἰ δὲ πρόσωπον 330 Στήσειας, λάμποις δις τόσον, εἰ ποθέεις, Χρυσῷ τ' ἠλέκτρῳ τε καὶ ἀργύρῳ ἠδ᾽ ἐλέφαντι · Τοῖα χαρίζομ' ἐγὼ ταῖς νεοκαλλιγράφοις. Η στήλη μὲν ἔτοιμος, ἐγὼ δ' ἐπίγραμμα χαράξω· Δεῦρ᾽ ἴθ᾽ ὅσοισι φίλον, κάλλεϊ τερψόμενοι. 310 Μὴ σύ γε συμφράδμων, μηδὲ συντροφία - *Αλλῃσιν τὰ περισσά· σὺ δ' ἄζεο χείλεσιν ἀνδρῶν Καὶ κληϊζομένη. Τοῦτο γυναιξὶ κλέος. Εἰ μέν σοί γε βίος πανελεύθερος ἔπλετο δεσμῶν, Χριστῷ ζῶε μόνῳ, πάντ' ἀποσεισαμένη, 315 Παρθένος αίγλήεσσα, περίφρων, ἀγλαόμητις, Νυμφίον ἧς κραδίης ἁγνὸν ἔχουσα Λόγον. Εἰ δέ σέ γε πλευρῆς εἷλεν πόθος, ἧς ἐκεάσθης, Μούνην γε πλευρὴν ἀμφιέπειν φιλίην, Ἐσθλὸν φίλτρον ἔχουσα, Ελεύθερον ἀντὶ κακοῖο· 320 Τοῖς δ᾽ ἄλλοις πάθεσιν, μηδ' ὄναρ ἀντιάχν. Καὶ σὺ Θεοῦ μεγάλοιο παραστάτι, οὐδὲ σὺ λήθεις, Ἤν ποτε τῷ χθαμαλῷ θῆλύ τι συγκεράσῃς. Ἔστι καὶ ἐν ῥυπόωσί ποθ' είμασι θρύψις άσεμνος, Λ'. Στίχων ἡ ἀκροστιχὲς τῶν πάντων στοιχείων, ἑκάστου ιάμβου τέλος παραινέσεως ἔχοντος. Ἀρχὴν ἁπάντων καὶ τέλος ποιοῦ Θεόν. Ne tu quidem, ne cum talibus mulieribus naviges, o filia, 310 Ne tu consilii socia sis, neque contubernalis. Aliis supervacanea relinque; tu autem erubesce vel ore virorum Celebrari. Hæc est mulierum gloria. Si tibi vita penitus libera sit a matrimonii vinculis, Uni Christo vive, omnibus excussis, 315 Virgo splendida, prudens, clara consilio, Sponsum animæ tuæ immaculatum habens Verbum. Sin autem te lateris cepit desiderium, e quo secta es, Unicum saltem illud latus dilectum complectere, Laudabilem fovens amorem, liberum pro malo : 320 Aliis autem affectibus, ne quidem per somnium indulge. At tu, virgo, quæ magno Deo astas, nec tu latebis, Si unquam humili vitæ generi muliebre quid miscueris. 582-583 Sunt aliquando in sordidis vestibus deliciæ inhonesta ; Est et gravitas in mollibus. Norunt non pauci. 525 Ruga tibi turpior est, id certo scias, quam maxima Vulnera in mundo viventibus. Revereare professionem. Neque enim in sordidis macula perinde atque In puris apparet vestibus et unius coloris. Hæc si tibi persuadeam, prodero; sin autem faciem 330 Obfirmes (per me licet), fulgeas duplo amplius, si cupis, Auro et electro, et argento et ebore : Hæc ego largior mulieribus novi ornatus studiosis. Columna quidem parata est, ego autem hæc verba insculpam : Huc veniat quisquis voluerit, et pulchritudine oblectetur. XXX. Versus iambici acrostichi secundum omnes alphabeti litteras sic dispositi, ut quilibet iambicus in ad- hortationem aliquam desinat“. • Principium rerum omnium et finem Deum tibi propone. Alias Bill. 122, pag 186. φήν. Ne te ulla ratio variam formam suadeat indu- cere. Combefisius probat Billii conjecturam, μή σε νέος, ne juvenis vulnus infligat, manus in ora inji- ciens. 526 Κοσμοβίων. Μss. κοσμοβίῳ. 332 Νεοκαλλιγράφοις Schol. τοῖς νεωστὶ κάλ METRICA Ne comptis cum illis in eadem nave vebaris, Nec cole tecta eadem : consilium neque des. Linque aliis vana at labiis vereare virorum Commendari etiam. Hoc femineum decus est. Al siquidem vinclo non es sociata jugali, Christo vive uni, cæteraque excutito, Insignis virgo probitate et dotibus almis, Verbum pro sponso cordis habensque sui. At si te costa, a qua es secta, cupido virilis, Corripit, unum illud sit tua cura latus. Laudatum foveas purumque fideliter ignem, Nullaque vis sensus flectat et umbra tuos. At tu, virgo, Deo quæ astas, non, crede, latebis, Si vesti abjectæ molle quid addideris. Luxuria interdum vestitus sordibus hæret, Munditiis gravitas. Pluribus idque patet. λος γράφουσι. Istis novis elegantiæ pictricibus. ΧΧΧ. Τιτ. Στίχων, etc. Primus hoc carmen edi- dit Leuvenclaius, et sic reddidit, ut et iambici ver- sus Latini singuli Græcis respondeant, et aliquam Latini quoque alphabeti rationem habuerit inter- pres. VERSIO. B Ast gravior ruga est in te, quam vulnera quævis Mundi cultorum: nescia ne fueris. Atris in pannis macula haud apparet, ut albis Vestibus et puris quas color unus amat. His si parueris monitis, tibi proderit : at si Obfirmes faciem : fas magis ut niteas Argentoque, auroque, electroque, atque elephanto: Hæc ego pigmenti largior artifici. Ecce columna patet, lubet huic inscribere versum: Hue, decore optato quo poliaris, ades. XXX. VERSUS JAMBICI ACROSTICHI, SECUNDUM OMNES AL- PHABETI LITTERAS SIC DISPOSITI, UT QUILIBET JAM- BICUS IN ADHORTATIONEM ALIQUAM DESINAT. (Leuv. interprete.) . Agendorum initium sit et finis Deus.
PG 37:820Τῶν μὲν γὰρ ἄλλων αἱ νόσοι καὶ λάθριοι, Ἔρως, φθόνος, λύπη τε καὶ μῖσος κακόν· Τινῶν δὲ φαίνοντ’ οὐδ’ ὅλως, ἤ τι βραχὺ, Ἀλλ’ ἔνδον εἰσὶν αἱ νόσοι κατάσχετοι. Τυχὸν γὰρ ἐκτάκειεν ἐν βάθει φρενὸς, Πρὶν καὶ γενέσθαι τοῖς ὁρῶσιν ἐκφανεῖς. Κέρδος δὲ λανθάνουσα καὶ δυσπραγία. Θυμὸς δ’ ὅλον γυμνόν τε καὶ δῆλον κακὸν, Εἰκὼν προκύπτους’ οὐχ ἑκόντος σώματος. Εἴ σοί τις ὦπται τῶν ἁλόντων τῷ πάθει, Οἶδας σαφῶς ὅ φημι, καὶ γράψει λόγος. Ἔσοπτρον ἐχρῆν ἑστάναι χολουμένοις, Ὡς ἂν βλέποντες, ἀλλὰ τὴν αὐτῶν ὕβριν Μικρὸν χαλῷεν, τοῦ πάθους ἐξ ὄψεως, Κατηγόρῳ σιγῶντι κάμπτοντες φρένα. Ἦ καὶ τόδ’ ἔστη, καὐτὸς ὑβριστὴς ὁ σὸς, Ἐν ᾧ κατόψει σαυτὸν, εἰ σχολὴν ἄγοις. Πάθος γὰρ οἷς ἓν, κοινὰ καὶ συμπτώματα. Ὕφαιμον ὄμμα, καὶ θέσεις διάστροφοι, Τρίχες συώδεις, καὶ γένυς διάβροχος, Ὠχρὰ παρειὰ, νεκρότητος ἔμφασις· Ἄλλων ἐρυθρὰ, καὶ μολιβδώδης τινῶν· Ὅπως ἂν, οἶμαι, καί τινα χρώσας τύχοι Ὁ μανιώδης καὶ κάκιστος ζωγράφος· Αὐχὴν διοιδῶν, ἐγκυλούμεναι φλέβες, Πνοὴ λόγον κόπτουσα καὶ πυκνουμένη, Λυσσῶδες ἄσθμα, καὶ φρύαγμ’ ἀσχημονοῦν, Μυκτὴρ πλατύς τε καὶ πνέων ὅλην ὕβριν.
PG 37:822Κρότοι τε χειρῶν, καὶ ποδῶν ἐξάλματα, Κύψεις, στροφαὶ, γέλωτες, ἱδρῶτες, κόποι· Τίνος κοποῦντος; οὐδενὸς, πλὴν δαίμονος. Νεύσεις ἄνω τε καὶ κάτω, λόγου δίχα, Γνάθοι φυσώμεναί τε καὶ ψοφούμεναι, Ὡς δή τις ἅλως· παιομένη τε δακτύλοις Ἡ χεὶρ ἀπειλεῖ, καὶ ψόφων προοίμιον. Καὶ τἀπὶ τούτοις τίς παραστήσει λόγος; Ὕβρις, ἀραγμὸς, αἰσχρότης, ψευδορκίαι, Γλώσσης ζεούσης δαψιλῆ ῥαντίσματα, Οἷον θάλασσα, ἐξαχνιζούσης πέτρας. Λέγει κακὸν τὸ μέν τι, τοῦδ’ ὁρμὴν ἔχει, Τῷδε στενοῦται, καὶ παραυτίκ’ ἀγνοεῖ. Καὶ τοῖς παροῦσιν ἠρεμοῦσι δυσφορεῖ· Ζητεῖ τὰ πάντα συνδονεῖσθαι τῷ κλόνῳ. Αἰτεῖ κεραυνοὺς, γίνετ’ ἀστραπηφόρος, Αὐτῷ μένοντι δυσχεραίνει τῷ πόλῳ. Τὸ μέν τι ποιεῖ τῶν κακῶν, τῷ δ’ ἑστιᾷ Τὸν νοῦν. Φρονεῖ γὰρ, ὡς δράσας ἃ βούλεται. Κτείνει, διώκει, πυρπολεῖ. Τούτων δὲ τί; Οὕτω τυφλόν τι καὶ μάταιον ἡ ζέσις Ἄφωνός ἐστιν, ἀσθενὴς, βοηλάτης, Ῥήτωρ, Μίλων, τύραννος ἡμῖν ἀθρόως. Ὁ δυσγενής τε καὶ πένης, τὸν εὐγενῆ, Τὸν εὐποροῦντα, δυσγενέστατον καλεῖ, Πένητα· δουλόμορφον, ἡ λώβη βροτῶν, Τὸν ἄνθος ὥρας· δυσκλεῆ τὸν εὐκλέα, Ὁ μηδ’ ὅς ἐστι, μήθ’ ὅθεν, λέγειν ἔχων. Οὐκ οἶδα κλαυθμὸς, ἢ γέλως τὸ δρώμενον.
911 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER I. THEOLOGICA. Ως αἰεὶ κρυεροῖο παρεσταότος θανάτοιο Μνώεο, καὶ θανάτου ήσσονος ἀντιάσεις. 5 Αἰεὶ νηὸν ἔγειρε Θεῷ νέον, ὥς κεν ἄνακτα, Ιδρυμ᾽ ἄϋλον, ἔχῃς ἔνδοθι σῆς κραδίης. Γνῶθι σεαυτὸν, ἄριστε, πόθεν καὶ ὅστις ἐτύχθης, Ῥεῖά κεν ὧδε τύχῃς κάλλεος ἀρχετύπου. Ημαρ ἐπ᾽ ἦμαρ ἄγει σε· κυλίνδεται ὅστις ἐλαφρός· 10 Γνώμη δ' εὐπαγέος ἦμαρ ἄλυτον ἔχει. Οστις ἀπερχομένοισι καὶ ἐρχομένοισι πέποιθε, Ρεύματι πιστεύει οὗ ποτε ἱσταμένῳ. Ἶσον ἐμοὶ κακόν ἐστι βίος καὶ μῦθος ἀλιτρός· Οππότερόν κεν ἔχοις, καὶ θατέροιο τύχοις. Α 15 Υβρις άναγνον ἐόντα παρεστάμεναι θυέεσσι· Δεινότερον νεκύων λείψανα πάντα σέβειν. 912 Ιστασο μή ποθ' ὁδοῖο καλῶν· κακὸν ἐς βυθὸν ἔρπειν Σοὶ στάσις, ὅστις 16ης ἔκτοθι σῆς κακίης. Τυφλὸς ὁρῶν, ὃς ἐῆς κακίας οὐκ ἔσσετ᾿ ὄλεθρον· 20 Ιχνια μαστεύειν θηρὸς, ἄκρων φαέων. Χρήζων δὴ παθέεσσιν ἀκέστορος, ἣν κακὰ κεύθῃς, Οι ποτε σηπεδόνα φεύξεαι ἀργαλέην. Σὸς λόγος, ἔργον ἐμεῖο. Ος οὐ καλὸν ἔργον ἔρεξεν, Εὐεπίην ἐχέτω σύμμαχον ἀμφίθετον. 23 Υβριστής κόρος ἐστίν. Ἐγὼ δέ σε βούλομ', άριστε, Εργον ἔχειν, ψυχῆς πήξιν ἀειστρεφέος, Tanquam semper præsentem frigidam mortem Intuere, et mors levior accidet. 5 Semper templum Deo mentem exstrue, ut regem, Tanquam imaginem incorpoream, habeas in pectore tuo. Nosce teipsum, optime, unde et quis sis : Facile enim sic assequeris pulchritudinem archetypam. Dies ad diem te transmittit: volvitur quisquis est levis; 10 Vir autem constans animo perpetuum diem habet. Quisquis venientibus et recedentibus confidit, Flumini confidit nunquam consistenti. Par mihi videtur malum, vita et oratio scelerata : Utramvis habueris, alteram habebis. 15 Flagitiosum est impurum astare sacrificiis : Flagitiosius omnes mortuorum reliquias venerari. Nunquam subsistas in via virtutis: in vitii enim voraginem relaberis Si substiteris, tu qui excessisti e vitio. Videns cæcus est, qui vitii sui non videt exitium : 20 Vestigia feræ indagare, perspicacium est oculorum. Cum indigeas cura medici, si vitia celaveris, Nunquam putredinem effugies exitialem. Tuus sermo, opus meum. Qui non preclarum opus susceperit, Præclaram orationem habeat adjutricem oppositam. 25 Procax est satietas. Ego autem volo te, optime, Opus habere, quo consistat animus perpetuo volubilis, 3 Κρυεροίο. Schol. Coisl. ψυχροῦ. 4 Ήσσονος. Reg. 992, κρείσσονος. 6 Ιδρυμ'. Int. άγαλμα. Ibid. ἔχῃς. Reg. 995, ἔχοις. 8 Τύχης. Reg. 193, τύχοις. 9 Κυλίνδεται ὅστις ἐλαφρος. Billius et Gaullyer referunt hæc verba, levissime volvitur ad diem. Šed genus pugnat; opponit sane Gregorius eum qui le- vis est ac inconstans, ελαφρός, illi qui habet ani- mum constantia fultumn, εὐπαγέος γνώμη. 11 Απερχομένοισι. Schol. ἀνθρωπίνοις πράγμασι, rebus humanis. 16 Νεκύων λείψανα. De falsis diis hæc acci- pienda sunt, inquit Billius; neque enim hic habent quod arrodant hæretici. Tantum enim ab eo abest Gregorius ut eum honorem, qui sanctorum corpo- rum reliquiis a piis hominibus haberi solet, exagi- tandum putet, ut Cypriani cineres innumera mira- cuda edere solitos esse scribat : "Απαντα δύναται Κυπριάνου καὶ κόνις μετὰ πίστεως, id est, ut ex ponit Nicetas, Omnia potest vel ipsa Cypriani cinis, si quis cum fide accedat. Vide ea de re tom. 1, pag. 449, num. 18. 17 Ίστασο μή ποθ'. Schol. μὴ στῆθι τῆς ἐπ' ἀρε τὴν ὁδοῦ. Schol. 991, τὸ γὰρ ἐστάναι τοῦ καλοῦ, εἰς βυθὸν ἔστι φέρεσθαι, ἔστιν ἔρπειν. In vitii enim voraginem relabi, idem est ac subsistere tibi, etc. Edit. ἵστατο. 19 Τυφλός. Ita Coisl. et Regii duo, Schol. Coisl.: τυφλὸν ἐκεῖνον ἔγωγέ φημι, καὶ εἰ λίαν ὁρᾷ. Edit. τυφλόν. 21 Χρήζων δή. Vat. et Coisl. χρήζων, omisso δή. Μοκ, κεύθης. Reg. 993 κεύθεις. 23 Σὺς λόγος. Int. Coisl. σὺ λόγον ἔχεις τὸν ἔξω θεν· ἐμοὶ δὲ τὸ ἔργον μᾶλλον θαυμάζεται 24 Σύμμαχον. Ιnt. Coisl. συνήγορον. Schol. 990 πολύστροφον. 26 Αειστρεφέος. Schol. Coisl. ἀεὶ κινητού, στο unimus semper volubilis frmetur in bono, πρὸς καλόν. METRICA VERSIO. Defuncti peccat qui colit ossa, magis. In recto ne fige gradum. Qui crimine licto Insistit, vitii rursus ad iuna redit. Fac tibi mors nunquam memori de mente recedat: B Sacrificare grave est non pura mente, sed omnis Mors tibi sic veniens haud gravis hostis erit. Jt statua in medio tibi pectore corporis expers Sit Deus ; huic templum construe mente iua. Te noscas, et quæ tibi sit coelestis origo : Sic facilis venies ad decus archetypum. Ad lucem lux te ducit; volvuntur inanes, At constanti animo stat sine nocte dies. Fidere quæ veniunt rebus, fugiuntque vicissim, Fluminis est rapidis fidere semper aquis. Par mibi sermo malus, scelerataque vita: duorum Alteruter tibi sit, mox comes alter erit. Nil videt is, qui non cernit quo crimina ducunt · Qui luca trita feræ prospicit, ille videt. Cum medicum poscant tua vulnera, si tegis illa, Pestiferam saniem nil prohibere queat. Sit tibi sermo bonus, mihi contra innoxia vita : Ambiguam a verbis quærat iniquus opem. Ingluvies petulans. Tu vero totus in hoc sis, Perpetua ut menti suppetat esca tuæ.
Chapter XXXVII: Another prayer for a prosperous journeyXXXVII: Alia de prespero itenere precatio
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 37:823Πᾶν ὅπλον ἐστὶ τῷ χόλῳ, καὶ μὴ παρόν. Πίθηκός ἐστι, καὶ Τυφωεὺς γίγνεται. Ἀποστρέφει τὴν χεῖρα, κυρτοῖ δακτύλους, Ζητεῖ λόφον τιν’, ἢ τὸν Αἰτναῖον πάγον, Ὡς σφενδονήσων καὶ μακρὰν βίᾳ χερὸς Ὁμοῦ βέλος τε καὶ τάφον τῷ δυσμενεῖ. Τί πῦρ ἐφέξει τὴν ὕβριν, χάλαζα τίς; Ὅταν κενώσῃ τῶν λόγων τὰς σφενδόνας, Αἱ χεῖρες εὐθὺς, ἀγχέμαχοι προσβολαὶ, Μάχη βία τε, καὶ κρατεῖ τοῦ δυσμενοῦς. Ὁ δυστυχέστερός τε καὶ κρατούμενος. Ἧτταν γὰρ οἶδα τὸ κρατεῖν ἐν χείροσι. Ταῦτ’ οὐχὶ δαίμων; καὶ πέρα, πλὴν πτώματος. Καὶ πτώματ’ εἶδον ἔστιν ὧν δονουμένων, Ὅταν φέρωνται τῇ φορᾷ τοῦ πνεύματος. Ταῦτ’ οὐκ ἀλλοτρίωσις ἐνδήλως Θεοῦ; Πῶς δ’ οὔ; Θεοῦ γὰρ τὸ πρᾶον καὶ ἥμερον, Οὗ καθυβρίζειν οὐ καλὸν τὴν εἰκόνα, Μορφὴν ἐπεισάγοντας ἀγνοουμένην. Οὐδὲν τοσοῦτον ἡμῖν ἡ ἐμπληξία, Οὔπω τοσοῦτον αἱ νόσοι τῶν σωμάτων. Ταῦτ’ οὐχ ἑκόντων, ἀλλὰ δυστυχῶν πάθη, Εἰ καὶ πονηρὰ, καὶ παροῦσι δάκνομαι (Τὸ γὰρ παρόν πως τοῖς κακουμένοις πλέον) Οἴκτου τε μᾶλλον ἢ κατάρας ἄξιον. Καὶ τῶν κακῶν τὸ δῆλον ἀσφαλέστερον· Τὸ δ’ οὐ δοκοῦσι προσπεσὸν, λυμαίνεται. Μέθη κακὸν μέν· πῶς γὰρ οὔ; τίς δ’ ἀντερεῖ; Καὶ τοῦθ’ ἑκόντων·
PG 37:826οἱ γὰρ ὧν ἐστ’ αἴτιον Οὐκ ἀγνοοῦντες, ἀλλ’ ὅμως ἡττώμενοι, Αὐτοὶ προδήλως τοῦ κακοῦ γεννήτορες. Ἀλλ’ οὖν ἐκεῖ μὲν τοῦ κακοῦ τὸ δυσχερὲς, Γέλως, ὃν εἷς ἔπαυσεν ὕπνος αὐτίκα. Θυμοῦ δ’ ὑπερκλύσαντος, εἰ χεῖρον, λέγε, Τὶ τῶν ἁπάντων οἶδας, ἤ τι φάρμακον; Ἄλλοις μέν ἐστιν εἰς φρένας πεσὼν Θεός· Θυμὸς δὲ πρῶτον τῷ Θεῷ φράσσει θύρας, Ἅπαξ ὑπερσχών· ἡ δ’ ὑπόμνησις Θεοῦ, Χεῖρον· συνάπτει καὶ Θεὸν ταῖς ὕβρεσιν. Αὐτῷ λίθους ποτ’ εἶδον, ὢ δεινοῦ πάθους Ῥιπτουμένους, κόνιν τε καὶ πικροὺς λόγους. Τῷ ποῦ, τίσι τε καὶ ὅπως ἁλωσίμῳ; Νόμοι παρωθοῦνται, οὐ διεγνώσθη φίλος, Ἐχθρὸς, πατὴρ, γυνή τε, συγγενεῖς, ἴσα. Μιᾶς φορᾶς ἅπαντα, χειμάῤῥου θ’ ἑνός. Ἢν καί τις ἐνστῇ, τὸν χόλον μεθείλκυσεν Εἰς αὑτὸν, ὥσπερ θηρίον ψοφήμασιν, Αὐτός τε χρῄζει συμμάχων ὁ σύμμαχος. Τούτοις μὲν οὖν μάλιστα κάμπτεσθαι λόγοις· Οὐ γὰρ δεήσῃ πλειόνων, ἂν εὖ φρονῇς. Εἰ δ’ ἔστ’ ἐπῳδῆς χρεία σοι καὶ μείζονος, Βίους σκόπει μοι τῶν πάλαι καὶ τῶν νέων, Ὅσοι ποτ’ ἔσχον ἐκ τρόπου παῤῥησίαν, Τίνες μάλιστα προσφιλέστατοι Θεῷ Τί πρῶτον, ἢ μέγιστον ἐξησκηκότες, Μωσῆς ἐκεῖνος, Ἀαρὼν, οἱ φίλτατοι, Δαυὶδ, Σαμουὴλ, εἶτα Πέτρος ὕστερον;
917 SECTIO II. POEMATA MORALIA. 10 Καὶ γὰρ πανούργον τοῦτο τοῖς ἁπλουστέροις. | Εὖ δρῶν φύλαττε σαυτὸν ἐν τούτῳ μένειν· Ταχὺς γάρ ἐστι πρὸς τὸ χεῖρον ὁ δρόμος. Γέλως κρατείσθω, καὶ θυμὸς λάβοι πέρας· Αργὸς δὲ παντάπασιν εἰργέσθω λόγος. 415 Θεὸν φόβου πρώτιστα, καὶ γονεῖς τίμα, Ἱερεῖς ἐπαίνει, πρεσβύτας σεπτῶς ἔχε. Υἱὸν δίκαια πατρὶ μηδόλως λέγειν, Θεσμός θ' ὁρίζει, καὶ πρὸ θεσμῶν ἡ φύσις. Οἷα πρὸς ἄλλου μὴ παθεῖν αὐτὸς θέλεις, 20 Τοιαῦτα καὶ σὺ μηδὲ δρᾷν ἄλλῳ θέλε. Οὐ δεινὸν ὀργὴ δεινὰ τοῖς εἰργασμένοις· Καὶ γὰρ δικάζει τοῖς ὁμοίοις ἡ δίκη. A Χείλη σοφὰ στάζουσιν ἡδίστους λόγους· Φάρυγξ δὲ πικρὸς ἐξερεύγεται μάχας. 918 25 Ρεῖθρα γλυκασμοῦ γλῶσσα βλύζει στωμύλη Ρήσεις δὲ φαύλας ἄκριτον γεννα στόμα. + φίλοι φιλοῦσι καὶ ἃ τοῖς φίλοις φίλα Εχθροὶ δὲ φαυλίζουσιν αἰσχρῶς τοὺς φίλους. Πτωχοὺς φίλους λάθουσι πλουσίων θύραι· 30 Αὐλαὶ δὲ λαμπραί, πλουσίοις ἀεὶ φίλαι. ὕδωρ, ποτὸν φέριστον, εὐκρατοί φρένας· Θολοῖ δὲ τὸν νοῦν συλλαβοῦσα κραιπάλη. Οὐκ οἶδεν οἶνος σωφρονίζειν τὴν φύσιν, Κινεῖ δὲ μᾶλλον ἡδονὰς παροξύνων. 53 Νοῦν λεπτὸν ὄγκος ἐκδιώκει γαστέρος 10 Etenim callide insidiatur simplicioribus. Cum bene agis, serva teipsum, ut in hoc permaneas ; Celer namque est ad vitium cursus. Risus coerceatur, et ira capiat finem : Otiosus autem penitus arceatur sermo. 15 Deum time in primis, parentes cole, Sacerdotes lauda, senes reverere. Ne filius cum patre quoquo modo expostulet, Lex vetat, et ante leges natura. Quæ ab alio tolerare ipse non vis, Non gravis ira esse debet iis qui gravia perpetrarunt ; Etenim rependit similia ultrix justitia. Labia sapientia stillant dulcissimos sermones; Guttur autem amarum eructat pugnas. 25 Fluenta dulcedinis facunda diffundit lingua: Sermones autem malos expers judicii os gignit. Amici amant quæ suis amicis sunt chara; Inimici autem contemnunt turpiter amicos. Pauperibus amicis clausæ sunt divitum fores. 30 Luculentæ autem aulæ divitibus semper sunt amicæ. 590-591 Aqua, potio optima, sobriam elicit mentem : Turbat autem animum corripiens crapula. Non novit vinum moderari naturam, Subvertit potius voluptates irritans. 55 Mentis subtilitatem obruit crassities ventris : 11 Εὖ δρῶν. Duo Regg. et Combef. έδραν. Μox, μένειν. Reg. 1977, μένε. 12 Πρὸς τὸ χεῖρον, etc. Sic et supra, carm. ΧΧΙΧ, vers. 176, εύδρομον κακίη, et inter ea quæ edidit Tollius carm. 11, nunc LXVII, lib. 11, sect. 2, vers. 37 : Πολὺς γάρ ἐστιν εἰς τὸ χεῖρον ὁ δρόμος, κἂν μη- δενὸς κινοῦντος. Plurima enim est in pejus propen- sio, etiam nemine impellente. 16 Ἱερεῖς. Combef. ῥητῆρας αἴνει. Doctores lauda. Μox, πρεσβύτας. Reg. 177, γήρας. 17 Δίκαια. Ne filius cum patre judicio contendat. 18 Θεσμός θ' ορίζει. Combef. ex uno Reg. cod. Θεὸς δ' ὁρίζει. Sic ex antiquissimo cod. Leuv., quæ lectio ipsi melior videtur: Deus statuit, et natura ante legem. 19 Αὐτός. Ita Reg. 1277. Edit. ὅλως. 21 Εἰργασμένοις. Reg. 1277 ώργισμένοις, qui METRICA Namque illa vafre simplices mentes capit. Vivens honeste, perstet ut virtus, stude: Est namque cursus in malum celerrimus. Compesce risum, mentis æstum comprime : Atque otiosis frena verbis injice. Deum extimesce: queis satus pie hos cole, Senes honora, præsules lauda sacros. Ne cum parente litiget proles suo, Natura primo, post eam leges velant. Quod fers inique ab altero fieri tibi, Istud cavendum est alteri ne factites. Grave quid patrantem non grave est iram pata : Equas rependit nam malis poenas Deus. B vehementius exarsere. 22 Τοῖς ὁμοίοις. Reg. 1977 τοὺς ὁμοίους. 27 Καὶ ἃ τοῖς φίλοις. Reg. 1977 τοῖς φίλοις άπερ. In Aldinis emendationibus λαλοῦσι pro φιλοῦσι. 28 Αἰσχρῶς. Reg. 1277, ἐχθρῶν. Alius ἐχθρῶς. 29 Λάθουσι. Ita Reg. 1977. Edit. λάθωσι. 30 Αὐλαὶ δὲ λαμπραί. Ita Reg. 1977. Edit. λαμ πραὶ δὲ αὐλαί. 31 Φέριστον. Reg. 1977, ἄριστον. Ibid. εὐκρατοῖ φρένας. Combef. ex Reg. Εγκρατοι φρένες, quod pro- bat et vertit : Mens sobria et temperans, nec impro- bat εύκρατοι φρένες. Aldus secundis curis, εύχρα- τοι φρένας οι εύκριτοι φρένες. 34 Ηδονάς. Combef. ex duobus Regg. ἡδοναῖς, el vertit, libidinibus irritans. et Toll. in carm. ad Episc. not. in vers. 579, nunc VERSIO. Prudentis ore verba manant dulcia : At os amarum nil nisi pugnas vomit. Faceta lingua verba fundit mellea : Procaci at ore pessimæ voces fluunt. Amant amici quæ placent his quos amant : Hostes amicos turpiter spernunt suos. ligenti amico divitis clausæ fores : At copiosis splendidæ semper patent. Menti tuendæ nil aqua præstantius At prorsus illam turbat oria crapula. Frenare nescit impetus carnis merum : Imo hinc voluptas excitatur noxia Ventris tumorem mens procul tenuis fugat : 20. Ea et tu ne facere alteri velis. 3. Νοῦν λεπτὸν ὄγκος. Sic Reg. 1277. Combef.
PG 37:828Οἱ μέν γε μαστιχθεῖσαν Αἴγυπτον τόσαις Πληγαῖς ἀσωφρόνιστον εἶχον· ἀλλ’ ὅμως Φειδοῖ προσήγονθ’ ὡς τὸ Φαραὼ θράσος, Ἕως ἐπεκλύσθησαν ἐκ τῆς ὕβρεως, Οἷς μὴ τὸ μακρόθυμον ἤνεγκεν σέβας, Ὡς ἂν μάθωσι πάντες αἰδεῖσθαι τόδε. Κρεῖσσον θρασὺν γὰρ ἢ πρᾶον περιφρονεῖν. Αἰνῶ Σαμουὴλ, ὅς ποθ’ ὕβριν δυσφορῶν, Ῥήξαντος αὐτῷ τὴν διπλοί̈δα τοῦ Σαοὺλ, Εἶτ’ ἀξιωθεὶς, ὥς γε συγγνώμην ἔχειν, Ἀφῆκεν εὐθὺς τῷ λόγῳ τὴν αἰτίαν. Τούτου τί δ’ ἂν γένοιτο ἡμερώτερον; Δαυὶδ ὑπομνήσθητι, καὶ τῶν κρουμάτων, Ἐξ ὧν πονηροῦ πνεύματος Σαούλ ποτε Ἠλευθέρωσεν· εἶτ’ ἀγνώμονος τυχὼν, Φεύγων, ἀλύων τὸν περὶ ψυχῆς δρόμον, Δοθέντος αὐτῷ τοῦ Σαοὺλ ἐφείσατο (Καὶ τοῦτο δ’ ἴστε), καὶ μόγις σεσωσμένος. Ἡ διπλοὶ̈ς γνώρισμα τῆς ἐξουσίας Κεκαρμένη, φακός τε τοῦ κράνους κλαπείς. Τί δεῖ λέγειν τὸν υἱὸν ὡς ἠνέσχετο, Τὸν πατροφόντην, καὶ τύραννον ἀπρεπῆ; Ὅπου γ’ ἐκεῖνον καὶ κλάει τεθνηκότα, Θρήνοις τε πολλοῖς ἀνακαλεῖ καὶ γόοις, Τὸν μηνυτήν τε τοῦ πάθους ἀμύνεται, Ὥσπερ λαβών τιν’ ἐχθρὸν, οὐκ εὐάγγελον; Ἡ γὰρ φύσις ἔμπροσθε τῶν ἐγκλημάτων Ἔστη, λαβοῦσα τὸν τρόπον συνήγορον·
PG 37:838Ὡς καὶ προσάντης τῷ στρατῷ κατασταθεὶς, Μικροῦ γενέσθαι τοῦ κράτους ἀλλότριος. Τί δ’; οὐ τὸν ὑβριστὴν Σεμεεὶ ἐκαρτέρει. Δύσφημον ὄντα τῷ κλέει τῆς εἰσόδου; Πέτρου δὲ δῆτα τοῦ σοφοῦ τεθαύμακα, Ὡς μακροθύμως καὶ λίαν νεανικῶς Ἤνεγκε Παύλου τὴν καλὴν παῤῥησίαν (Καὶ ταῦτ’ ἐν ἄστει τηλικούτῳ καὶ τόσοις Ἐπαινέταις τε καὶ μαθηταῖς τοῦ λόγου), Ὡς συντράπεζος οὐ καλῶς ἦν ἔθνεσιν, Εἰ καὶ τόδ’ ᾤετ’ ὠφελήσειν τὸν λόγον. Ἦν γὰρ τὸ κινοῦν καὶ μόνον Θεοῦ φόβος, Ἢ τοῦ λόγου τ’ ἔλλαμψις ἐκ κηρύγματος. Οὐκ ἂν παρέλθοιμ’ οὐδὲ τὸ Στεφάνου καλὸν, Ὃν οἶδ’ ἀπαρχὴν μαρτύρων καὶ θυμάτων. Λίθοις ἐχώννυτ’· ἀλλ’ ὅμως, τοῦ θαύματος Μέσος λιθασμοῦ, φθόγγος ἐξηκούετο, Αὐτός τε συγχώρησιν, ὡς εὐεργέταις, Διδοὺς λιθασταῖς, τὸν Θεόν τ’ αἰτούμενος. Ταῦτ’ οὐ προδήλως τῆς Θεοῦ τυπώσεως, Καὶ τῶν ἐκείνου καὶ παθῶν καὶ δογμάτων, Ὃς ὢν Θεός τε καὶ κεραυνῶν δεσπότης, Ὡς ἀμνὸς ἤγετ’ εἰς σφαγὴν ἀφωνίᾳ; Ἐμπτυσμάτων τε καὶ ῥαπισμάτων ὅσων Ἠνέσχετ’ ἄχρις ὠτίου πεπληγότος Τὸ χρηστὸν οἶδε Μάλχος. Οὐκ ἐκραύγασεν Ἐνδεικτικόν τι καὶ γέμον παῤῥησίας Οὐδ’ εἴριξέν τι. Τὸν κακίᾳ τεθλασμένον, Ἄκλαστον ἔσχε.
921 SECTIO II. POEMATA MORALIA. (*) Ανδρας δ᾽ ἀνάνδρους αἱ σκιαὶ τῶν πραγμάτων. Α Πλήττων σίδηρος ἐκπυροῖ καὶ τοὺς λίθους· +Μισώ πένητα πλουσίῳ δωρούμενον, : Ὡς τῷ λέγοντι τοῦ τρέφειν λελησμένῳ. * Ρήτωρ πονηρὸς τοὺς νόμους λυμαίνεται· Αγνὸς δὲ ῥήτωρ, εύκρατος ἁρμονία. 65 Γελῶσιν οἱ πλουτούντες ὀρφανών ψόγους, Αὐτὴν γελῶσι τὴν Θεοῦ τιμωρίαν. Νόμοις περιδραμείται πρὸς ὀλεθρίαν, Ὁ μὴ νόμου φύλαξιν εννόμως φέρων. Πέφυκε τοῖς πένησι μὴ φρονεῖν μέγα· 70 Τοῖς πλουσίοις γὰρ οὐδὲ φροντὶς τοῦ βίου. Παίδευε μωρούς, ὡς ἐφιχτὸν τῇ φύσει · Εξουσι γάρ που καὶ φρένας παρ' ἐλπίδα. 60 Sic homines ignavos umbræ rerum. Odi pauperem diviti donantem, Σκληρὰ δὲ μάστιξ παιδαγωγεί καρδίαν. 75 "Α δυσμενείς φοβοῦσι τῶν ἄλλων πλέον, Ο σταυρὸς καὶ βαπτισμοῦ ἡ κοινωνία. Ορκους κάκιστον διδόναι καὶ λαμβάνειν, Ἴσως γὰρ ἄμφω προσκεκρουκας τῇ δίκῃ. Αἰῶνα θησαύριζε τὸν ἔξω τέλους 80 Οὗτος γὰρ ἐκλέλοιπε καὶ πρὸ τοῦ τέλους. Μὴ δὴ φίλει τὸν ὄλβον, ὃν λύει χρόνος· "Α γὰρ χρόνος δόμησε, καὶ λύσει χρόνος. Αἰσχρὸν γυναίοις ἄρσεν ἦθος ἐκφέρειν· Ταῖς κοσμίαις γὰρ τάξις ἡ αἰδὼς ξυνή. 85 Κάταντες ἐστιν ἡδονὴ τοῖς χρωμένοις, Ut odi donantem viro sermones serenti, cui cibus deest. 592 593 Orator improbus leges labefactal : Bonus vero orator concinna est harmonia. 65 Rident divites pupillorum exprobrationes, Ipsam rident Dei vindictam. Legibus involvetur ad suam ipsius perniciem, Qui legem non legitime sancit. Natura comparatum est pauperibus, ut non magnifice de se sentiant; 70 Divitibus autem, neque curæ est, unde vivant. Erudi stultos, quantum licet per indolem: Habebunt enim fortasse prudentiam præter spem. Ferrum percussum accendit lapides: Aspera autem virga instruit cor. 75 Quæ inimici metuunt, plus quam alia omnia, Crux et baptismi communicatio. Jusjurandum dare et accipere pessimum est: Eque enim utroque offenderis justitiam. Evum thesauriza sempiternum : 80 Istius enim vitæ thesauri nos deserunt ante mortem Ne diligas opes, quas delet tempus: Quod enim exstruxit tempus, etiain evertet tempus. Turpe est mulieribus masculos mores proferre. Ilonestis enim ordo communis est pudor. 85 Proclivis est voluptas voluptati indulgentibus, 60 Ανδρας δ' ανάνδρους. Regg. duo et Combef. καὶ ἄνδρ' ἄνανδρον. 62 ὡς τῷ λέγοντι. Combef. ex Reg. ὡς τὸν λέ- γοντα τοῦ τρέφειν λελειμμένον. Ut eum qui pollici- tus est, et tamen alendi officio deest. Nec minus eum qui bona quidem verba dat, interim tamen egentem alere obliviscitur. 64 Αρμονία. Langus ἁρμοσία, recta administra- tio est, vel ut Langus, bene administrat integer rem- publicam. 65 Ψόγους. Reg. τύχην, sortem. 70 του βίου. Unde vivant; quippe quibus omnia abunde suppetunt, nec labore, nec sollicitudine opus est, ut sibi victum parent, quo fit ut facile animis efferantur. Forte legendum Ozoũ, minime cu- rant de Deo. 75 Α δυσμενεῖς φοβοῦσι τῶν ἄλλων πλέον, Excitat, inertes umbra sic rerum quatit. Egentem ut odi dona qui dat diviti, Sic et loquentem, qui tamen cibum negat. Rhetor scelestus legibus pestem parit : At nil probato rbetore est concinnius. Casum orphanorum dives in risum trahit, Et quas minatur improbis pœnas Deus. Torinenta pendet legibus gravissima, Qui legem iniquam subditis induxerit. Sentire de se pauperes alte haud solent : At cura vitæ nulla tangit divites.) Natura quantum concipit, stultos doce : Fortasse mentem nam bonam sic induent. 922 Ὁ σταυρὸς καὶ βαπτισμοῦ ἡ κοινωνία. Hi duo versus qui. desunt in editis, in cod. 1977 reperiuntur. - Illos in versione metrica supple- vimus et Italicis distinximus. (CAILLAU.) 77 Διδόναι. Leur. καὶ νέμειν. 78 Προσκεκρουκας. Leur. προσκέκρουκε. ΑΙ. προσκεκρουκότες. Combef. προσκεκρουμένη δίκη. 79 Αιώνα. Ita Reg. 1277. Edit. εἰς αἰῶνα. 81 Μὴ δὴ φίλει. Reg. 1977, μὴ σπεῦδε πλουτεῖν & βραχὺς λύει χρόνος. "Α γὰρ χρόνος τέθεικεν, αὐτ τὸς καὶ φθερεί, φθινεῖ. 84 Ξυνή. Ita legendum videtur. Edit. ξένη. Mal- lemn αἰδωσύνη pro αίδως ξυνή. Lev. Cod. ταῖς κοι σμίαις γὰρ τάξις ἡ ὁδὸς ξένη. Schol. ait ξείνην είναι τὴν τῶν ἀῤῥένων, peregrinos esse mulieribus virorum mores. METRICA VERSIO. B Percussus ignem concipit ferro silex : Durum eruditur pectus acri verbere. Hæc sunt profani quæ reformidant magis, Crux et salubris unda baptismi sacra. Sive ipse jures, pessimum, sive alterum Jurare cogas, jus utrinque læditur. Opes in ævum conde finis nescium : Hæ namque nos et ante finem deserunt. Felicitatem sperne, quam delet dies: Quod excitarit nam dies, laudem ruet. Præferre mores feminis turpe est mares : Probas pudore namque nil niagis decet. Res est voluptas impetu prono fluens :
I: In Praise of VirginityI: In laudem vifginitatis
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 37:843Τὴν φρενὸς κουφὴν φλόγα Σβέσειν λέγει μὲν, ὡς δὲ χρηστὸς φείδεται, Ὡς ἂν κρατήσῃ τῷ πράῳ τὸ συγγενές. Τοιαῦτα καὶ τοσαῦτα τοῦ σοῦ Δεσπότου. Οἷς, ἄν τι πάσχοις, ἀντισηκώσεις τὰ σὰ, Κἂν πάνθ’ ὑποστῇς, τὸ πλέον λελείψεται· Εἴπερ τὸ πάσχειν κρίνεται πρὸς ἀξίαν. Ἀρκεῖ τάδ’ ἡμῖν εὐγενῆ παιδεύματα, Πλακῶν νόμοι τε καὶ τρόποι τῶν ἐξ ὄρους, Εἰ δεῖ τι τούτοις προστεθῆναι καὶ νόθον; Καὶ χεῖρον οὐδέν· ὥς τι κἂν τοῖς χείροσι Τῶν κρεισσόνων τε καὶ φίλων δρεψώμεθα. Ὧν γὰρ κρατεῖν καὶ σφόδρα, οὐ σφόδρ’ αἰνετὸν, Τούτων κρατεῖσθαι καὶ λίαν, πόσον κακόν Μεμνήσομαι δὲ καί τινων, καὶ συντόμως. Παίειν ἔμελλεν ὁ Σταγειρίτης τινὰ, Λαβὼν ἐπ’ αἰσχροῖς καὶ κακοῖς ἐγκλήμασι· Θυμοῦ δ’ ἐπεισελθόντος ἡνίκ’ ᾔσθετο, Ἔστη παλαίων τῷ πάθει, ὡς δυσμενεῖ. Μικρὸν δ’ ἐπισχὼν, εἶπεν (ὢ σοφοῦ λόγου ) «Καινὸν πέπονθας. Προστάτην ἔσχες χόλον· Εἰ μὴ γὰρ ὀργὴ, κἂν δαρεὶς ἀπηλλάγης. Νῦν δ’ αἰσχρὸν ἦν μοι τῷ κακῷ πλήττειν κακὸν, Κρατεῖν τε δούλου τοῦ πάθους ἡσσώμενον.» Οὕτως ἐκεῖνος.
PG 37:846Τὸν δ’ Ἀλέξανδρον λόγος, Εἰπόντος αὐτῷ Παρμενίωνός ποτε, Πόλιν τίν’ ἐξελόντι τῶν Ἑλληνίδων, Εἶθ’ ὃ δρᾶσαι χρὴ πολλάκις σκοπουμένῳ, Ὡς, εἴπερ ἦν ἐκεῖνος, οὐκ ἐφείσατο· «Ἀλλ’ οὐδ’ ἔγωγ’ ἂν, εἴπερ ἦν, φάναι, σύγε. Σοὶ μὲν γάρ ἐστιν ὠμότης, τὸ δὲ πρᾶον Ἐμὸν, φυγεῖν τε τὴν πόλιν τοὺς κινδύνους.» Κἀκεῖνο δ’ οἷον, ὡς ἐπαίνων ἄξιον; Ἐλοιδόρει τις τὸν μέγαν Περικλέα, Πολλοῖς ἐλαύνων καὶ κακοῖς ὀνείδεσι (Τῶν οὐδὲ τιμίων τις), ἄχρις ἑσπέρας. Ὁ δ’ ἡσυχῆ τὴν ὕβριν, ὡς τιμὴν, φέρων, Τέλος καμόντα καὶ βαδίζοντ’ οἴκαδε Προὔπεμψε λύχνῳ, τὸν χόλον τ’ ἀπέσβεσεν. Ἄλλος δ’ ὑβριστὴν, πλουσίαις ἐφ’ ὕβρεσι Προσθέντ’ ἀπειλήν· «Ὡς ὀλοίμην παγκάκως, Εἰ μὴ κακὸν κακῶς σε κτείναιμι σθένων.» Τούτοις ἀμείβεθ’ ὡς φιλανθρώποις λόγοις· «Κἀγώ γ’ ὀλοίμην, εἴ σε μὴ θείην φίλον.» Κωνστάντιον δὲ (καὶ γὰρ εἰπεῖν ἄξιον, Ὡς μὴ τὰ πρόσθεν τυγχάνῃ λόγου μόνα, Περιφρονῆτέ θ’ ὧνπερ αὐτοὶ μάρτυρες), Φασί ποτ’ εἰπεῖν ἄξιον μνήμης λόγον Τίς δ’ ἦν; ἐκεῖνον τῶν τις ἐν τέλει ποτὲ, Παρώξυν’ ἡμῖν, οὐ φέρων τιμωμένους Τιμαῖς τοσαύταις (καὶ γὰρ εὐσεβέστατος, Εἴ πέρ τις ἄλλος βασιλέων, ὧν ἴσμεν, ἦν)·
927 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER I. THEOLOGICA. 140 Τὸ γὰρ πάρεργον καὶ καταφρονητέον. Ἡ πρὸς τὰ νεκρὰ τῶν χαμαι ριφῶν μέλη Τάξις τιμᾶται τῶν κυνῶν ἠθροισμένων. + Χρυσοῦ λαλοῦντος, πᾶς ἀπρακτείτω λόγος, Πείθειν γὰρ οἶδε, κἂν πέφυκεν μὴ λέγειν. 145 Εξουσι καὶ νῦν τὰ πρὸς εἰρήνην φέρειν, Οἱ πρὸς τὰ ῥευστὰ τοῦ βίου μεμηνότες. ΑΓ'. Γνωμολογία τετράστιχος. Επίγραμμα τῶν στόχων. 928 Η Γρηγορίου πόνος εἰμὶ, τετραστιχίην δὲ φυλάττω, Γνώμαις πνευματικαῖς μνημόσυνον σοφίης. Πρᾶξιν προτιμήσειας, ἢ θεωρίαν ; υψις τελείων ἔργον, ἡ δὲ πλειόνων. Αμφω μέν εἰσι δεξιαί τε καὶ φίλαι· Σὺ δὲ πρὸς ἦν πέφυκας, ἐκτείνου πλέον. 5 Ηρετό μέ τις πρόβλημα τῶν ἐκ πνεύματος. Ην ἐκρυπωθῇς, εἶπον. ᾿Αλλὰ σωφρονώ. Ην ἐκρυπωθῇς. Νῦν δὲ δεῖ καθαρσίων. Μύρον δοχεῖον σαπρὸν οὐ πιστεύεται. Μήτ' ἀντίτεινε πᾶσι, μήθ᾽ ἕπου λόγοις, 10 'Αλλ᾽ οἷς ἐπίστῃ, καὶ ὅσον, καὶ πηνίκα. 140 Quæ enim ad rem non faciunt, spernenda sunt. Ad mortua humi projectorum cadavera Laudatur ordo canum collectorum. Auro loquente, omnnis desinat oratio ; Persuadet enim aurum, quamvis vocem nullam_edat. 145 Licebit etiam illis nunc pacis commodo frui, Qui caducorum hujus vitæ bonorum insana cupiditate flagrant. XXXIII. Tetrastichæ sententiæ*. Epigramma in sequentes versus. Gregorii labor sum, tetrastichamque methodum servo, Sententiis spiritualibus, monumentum sapientiæ. • Actionem præponas, an contemplationem? Contemplatio perfectorum est, actio multorum. Ambæ quidem sunt laudabiles et amicæ ; Tu vero ad quam aptus es, ad hanc potius animum appelle. 5 Quæstionem proposuit mihi quidam ex spiritualibus : Si expurgeris, responli. Sed castitatem colo. Si expurgeris; nunc opus est expurgationibus. Unguentum sordido vasculo non committitur. Nec obsiste, nec cede omni sermoni; 10 Sed quem perspectum habes, et quantum, et quomodo expedit. *Alias Bill. 69, pag. 156. 140 Τὸ γὰρ πάρεργον. Sic Reg. 1977. Edit. τῶν γὰρ παρέργων. 142 Των κυνῶν ἠθροισμένων. Hic hæret Billius, et quid sibi velit Gregorius se non intelligere fa- tetur vir doctus. Credo equidem cum Combefisio canes collectos invidam potentium turbam signifi- care, qui in subjectos irruunt, eosque opprimunt. Præterea notum est canes circa cadavera collectos ordinem servare. 143 Πᾶς ἀπρακτείτω λόγος. Ita Reg. 1977. Leur. ἀπρακτεῖται. Εdit. ἅπας άπρακτος, etc. 145 Εξουσι, etc. Derisorie videlicet loquitur Gregorius. 147 Στρωμνήν, κλινὴν, δάκρυα, θάνατον, κρίσιν, Λουε, βρέχε, στάλαξε, προσβλεπε, τρέμε. Stratum, cubile, lacrymas, mortem, judicium, Lava, irriga, stilla, prospice, time. Ilis duobus versibus terminatur in cod. 1277. XXXIII. Τιτ. Τοῦ αὐτοῦ γνωμολογία, etc. Sie etiam Coisl. τοῦ αὐτοῦ τετράστιχα, et e regione ἐπι- γραφὴ τοῦ αὐτοῦ εἰς ταῦτα, quæ omnia rubricis sunt picta. In Reg. τοῦ ἐν ἁγίοις πατρὸς ἡμῶν Γρηγορίου ἀρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως, τοῦ Θεολόγου, γνώμαι τετράστιχοι. 1 Πρᾶξιν... ἢ θεωρίαν. ld est cænobiticam vitam el eremeticam, ut Nicolaus diaconus exponit, πρα- κτικὴν, τὴν ἐν κοινοβίω διαγωγήν, ει θεωρητικήν, τὴν ἐν ἡσυχίᾳ καὶ καθ᾿ ἑαυτόν. 5 Τῶν ἐκ. Αl. τῶν τοῦ. 6 ἂν ἐκρυπωθῇς. Scilicet juxta Gregorium vitae puritas scientiam debet anteire. Mos σωφρονῶ. Coisl. Reg., Anibr., Cass. σωφρονείς. Reg. 1977, σωφρονῇς. 8 Μύρον δοχεῖον. Sic Horat. Sincerum est nisi vas, quodcunque infundis, acescit. (Epist. 1. st, v. 54.) Ει Christus ipse (Matth. ix) velat ne vinum novum in veteres utres mittatur. Legendum forte δοχείῳ σαπρῷ. METRICA VERSIO. Nam despicandum, quidquid ad rem non facit. Est laude dignus ordo quem canes tenent, Ad membra cum se colligunt jacentium. Auro loquente, sermo nil prorsus potest : lloc namque mentes permovet, mutum licet Licebit illis pace nunc dulci frui, Qui fluxa vita perdite nimis ambiunt. XXXIII. TETRASTICHÆ SENTENTIE. (Billio interprete.) Quæ præferenda est, actio an theoria ? B Haec est adultæ inentis, illa plurium. Ambæ tamen sunt laudibus dignissimæ. Ad quam aptiorem te vides, hanc arripe. Quidam explicari quid sibi quæsiverat Sublimioris. Purus, inquam, sis prius. At mente consto. Sordibus veruni scates. Unguentum olenti vasculo non creditur. Nec cede cunctis, nec resiste vocibus. Fac ante noscas: tunc modum et tempus tene.
Πολλοῖς δ’ ἐπειπὼν καί τινα τοιοῦτον λόγον· «Τί τῆς μελίσσης ἐστὶν ἡμερώτερον; Ἀλλ’ οὐδ’ ἐκείνη τῶν τρυγώντων φείδεται·» Ἤκουσε· «Πῶς οὐκ οἶδας, ὦ βέλτιστε σὺ, Ὡς οὐδ’ ἐκείνῃ κέντρον ἐστὶν ἀσφαλές; Παίει μὲν, αὐτὴ δ’ εὐθέως ἀπόλλυται.» Τοσαῦτ’ ἔχεις σὺ τοῦ πάθους τὰ φάρμακα, Πάντων δὲ μεῖζον, ὧν ἔφην, τὴν ἐντολὴν, Ἣ μηδὲ τὸν πλήσσοντα ὑβρίζειν ἐᾷ. «Οὐ γὰρ φονεύσεις,» τοῖς πάλαι τεταγμένον· Σοὶ μηδὲ χολοῦσθαί ἐστιν ἐντεταγμένον, Μή τοί γε παίειν, μήτε δὴ τολμᾷν φόνον. Τὸ πρῶτον εἴργων, οὐκ ἐᾷ τὸ δεύτερον Τὸ σπέρμ’ ἀναιρῶν, τὸν στάχυν κεκώλυκε. Τὸ μηδ’ ὁρᾷν κάκιστα, μοιχείας τομή. Τὸ μηδ’ ὀμνύειν, φάρμακον ψευδορκίας. Τὸ μηδὲ θυμοῦσθ’, ἀσφάλεια πρὸς φόνον. Σκόπει γὰρ οὕτω· θυμὸς ἐκπέμπει λόγον, Λόγος δὲ πληγὴν, ἡ δὲ πληγὴ τραύματα· Ἐκ τραυμάτων δὲ τὸν φόνον γινώσκομεν. Θυμὸς πατὴρ πέφηνε τοῦ πικροῦ φόνου. Τοῦ μὴ φονεῦσαι τίς ποτ’ ἤνεγκε γέρας; Τὸ μηδὲ θυμοῦσθ’ ἐστὶ τῶν αἰνουμένων· Τοῦ μέν γ’ ὁ μισθὸς, ἡ φυγὴ τοῦ κινδύνου· Τούτου δ’ ἀμοιβὴ, γῆς μέρος τῆς τιμίας. Ἄκουε Χριστοῦ, τοῖς πράοις ἃ βούλεται Ἐν τοῖς μακαρισμοῖς, οἷς ἀπηριθμήσατο, Τὰ μέτρ’ ὁρίζων τῶν ἐκεῖθεν ἐλπίδων.
927 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER I. THEOLOGICA. 140 Τὸ γὰρ πάρεργον καὶ καταφρονητέον. Ἡ πρὸς τὰ νεκρὰ τῶν χαμαι ριφῶν μέλη Τάξις τιμᾶται τῶν κυνῶν ἠθροισμένων. + Χρυσοῦ λαλοῦντος, πᾶς ἀπρακτείτω λόγος, Πείθειν γὰρ οἶδε, κἂν πέφυκεν μὴ λέγειν. 145 Εξουσι καὶ νῦν τὰ πρὸς εἰρήνην φέρειν, Οἱ πρὸς τὰ ῥευστὰ τοῦ βίου μεμηνότες. ΑΓ'. Γνωμολογία τετράστιχος. Επίγραμμα τῶν στόχων. 928 Η Γρηγορίου πόνος εἰμὶ, τετραστιχίην δὲ φυλάττω, Γνώμαις πνευματικαῖς μνημόσυνον σοφίης. Πρᾶξιν προτιμήσειας, ἢ θεωρίαν ; υψις τελείων ἔργον, ἡ δὲ πλειόνων. Αμφω μέν εἰσι δεξιαί τε καὶ φίλαι· Σὺ δὲ πρὸς ἦν πέφυκας, ἐκτείνου πλέον. 5 Ηρετό μέ τις πρόβλημα τῶν ἐκ πνεύματος. Ην ἐκρυπωθῇς, εἶπον. ᾿Αλλὰ σωφρονώ. Ην ἐκρυπωθῇς. Νῦν δὲ δεῖ καθαρσίων. Μύρον δοχεῖον σαπρὸν οὐ πιστεύεται. Μήτ' ἀντίτεινε πᾶσι, μήθ᾽ ἕπου λόγοις, 10 'Αλλ᾽ οἷς ἐπίστῃ, καὶ ὅσον, καὶ πηνίκα. 140 Quæ enim ad rem non faciunt, spernenda sunt. Ad mortua humi projectorum cadavera Laudatur ordo canum collectorum. Auro loquente, omnnis desinat oratio ; Persuadet enim aurum, quamvis vocem nullam_edat. 145 Licebit etiam illis nunc pacis commodo frui, Qui caducorum hujus vitæ bonorum insana cupiditate flagrant. XXXIII. Tetrastichæ sententiæ*. Epigramma in sequentes versus. Gregorii labor sum, tetrastichamque methodum servo, Sententiis spiritualibus, monumentum sapientiæ. • Actionem præponas, an contemplationem? Contemplatio perfectorum est, actio multorum. Ambæ quidem sunt laudabiles et amicæ ; Tu vero ad quam aptus es, ad hanc potius animum appelle. 5 Quæstionem proposuit mihi quidam ex spiritualibus : Si expurgeris, responli. Sed castitatem colo. Si expurgeris; nunc opus est expurgationibus. Unguentum sordido vasculo non committitur. Nec obsiste, nec cede omni sermoni; 10 Sed quem perspectum habes, et quantum, et quomodo expedit. *Alias Bill. 69, pag. 156. 140 Τὸ γὰρ πάρεργον. Sic Reg. 1977. Edit. τῶν γὰρ παρέργων. 142 Των κυνῶν ἠθροισμένων. Hic hæret Billius, et quid sibi velit Gregorius se non intelligere fa- tetur vir doctus. Credo equidem cum Combefisio canes collectos invidam potentium turbam signifi- care, qui in subjectos irruunt, eosque opprimunt. Præterea notum est canes circa cadavera collectos ordinem servare. 143 Πᾶς ἀπρακτείτω λόγος. Ita Reg. 1977. Leur. ἀπρακτεῖται. Εdit. ἅπας άπρακτος, etc. 145 Εξουσι, etc. Derisorie videlicet loquitur Gregorius. 147 Στρωμνήν, κλινὴν, δάκρυα, θάνατον, κρίσιν, Λουε, βρέχε, στάλαξε, προσβλεπε, τρέμε. Stratum, cubile, lacrymas, mortem, judicium, Lava, irriga, stilla, prospice, time. Ilis duobus versibus terminatur in cod. 1277. XXXIII. Τιτ. Τοῦ αὐτοῦ γνωμολογία, etc. Sie etiam Coisl. τοῦ αὐτοῦ τετράστιχα, et e regione ἐπι- γραφὴ τοῦ αὐτοῦ εἰς ταῦτα, quæ omnia rubricis sunt picta. In Reg. τοῦ ἐν ἁγίοις πατρὸς ἡμῶν Γρηγορίου ἀρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως, τοῦ Θεολόγου, γνώμαι τετράστιχοι. 1 Πρᾶξιν... ἢ θεωρίαν. ld est cænobiticam vitam el eremeticam, ut Nicolaus diaconus exponit, πρα- κτικὴν, τὴν ἐν κοινοβίω διαγωγήν, ει θεωρητικήν, τὴν ἐν ἡσυχίᾳ καὶ καθ᾿ ἑαυτόν. 5 Τῶν ἐκ. Αl. τῶν τοῦ. 6 ἂν ἐκρυπωθῇς. Scilicet juxta Gregorium vitae puritas scientiam debet anteire. Mos σωφρονῶ. Coisl. Reg., Anibr., Cass. σωφρονείς. Reg. 1977, σωφρονῇς. 8 Μύρον δοχεῖον. Sic Horat. Sincerum est nisi vas, quodcunque infundis, acescit. (Epist. 1. st, v. 54.) Ει Christus ipse (Matth. ix) velat ne vinum novum in veteres utres mittatur. Legendum forte δοχείῳ σαπρῷ. METRICA VERSIO. Nam despicandum, quidquid ad rem non facit. Est laude dignus ordo quem canes tenent, Ad membra cum se colligunt jacentium. Auro loquente, sermo nil prorsus potest : lloc namque mentes permovet, mutum licet Licebit illis pace nunc dulci frui, Qui fluxa vita perdite nimis ambiunt. XXXIII. TETRASTICHÆ SENTENTIE. (Billio interprete.) Quæ præferenda est, actio an theoria ? B Haec est adultæ inentis, illa plurium. Ambæ tamen sunt laudibus dignissimæ. Ad quam aptiorem te vides, hanc arripe. Quidam explicari quid sibi quæsiverat Sublimioris. Purus, inquam, sis prius. At mente consto. Sordibus veruni scates. Unguentum olenti vasculo non creditur. Nec cede cunctis, nec resiste vocibus. Fac ante noscas: tunc modum et tempus tene.
Τούτου χάριν σοι καὶ νόμους τοίους γράφει. Παίῃ παρειάν; πῶς δὲ τὴν ἄλλην ἐᾷς Ἄκαρπον; εἰ μὲν οὐχ ἑκοῦς’, οὔπω μέγα Πέπονθε, μεῖζον δ’, ἢν θέλῃς, τὶ λείπεται Καὶ τὴν ἑκοῦσαν πρόσθες, ὡς ἔμμισθος ᾖ. Χιτῶνα γυμνοῖ; προστίθει καὶ δεύτερον, Ἔσθημ’ ἂν ᾖ σοι καὶ τρίτον, γυμνωσάτω Τούτων ἔχεις τὸ κέρδος, ἂν πρόῃ Θεῷ. Ἂν λοιδορώμεθ’, εὐλογῶμεν τοὺς κακούς· Ἂν ἐκπτυώμεθ’, ἐκ Θεοῦ τιμὴν ἔχειν Σπεύδωμεν. Ἐκδιωκόμεθ’; οὔτι καὶ Θεοῦ; Τοῦτ’ οὐκ ἀφαιρετόν γε τῶν πάντων μόνον. Ἄν τις καταρᾶται, σὺ προσεύχου τοῦδ’ ὕπερ. Δράσειν ἀπειλεῖ; ἀνταπείλει καρτερεῖν. Ἔργων ἔχεται· σὴ πρᾶξις ἡ εὐπραξία. Δύω γὰρ οὕτω τὰ κράτιστα κερδανεῖς· Αὐτός τ’ ἄριστος τοῦ νόμου φύλαξ ἔσῃ, Κἀκεῖνον ἕξεις τῷ πράῳ τῷ σῷ πρᾶον, Ἐχθρὸν μαθητὴν, οἷς κρατεῖ νικώμενον. Ὁρᾷς; μάλιστα μέν σε μὴ χολᾷν θέλει· Τοῦτο γάρ ἐστι καὶ τὸ ἀσφαλέστατον· Εἰ δ’ οὖν, προλύειν ἑσπέρας τὴν ἔκστασιν Δύεσθ’ ἐπ’ ὀργῇ μὴ δέχου τὸν ἥλιον· Εἴτ’ οὖν, ὃς ἐκτὸς ὀμμάτων πέμπει βολάς, Εἴτ’ οὖν, ὃς ἔνδον τοῖς σοφοῖς αὐγάζεται. Δύει γὰρ οὗτος τοῖς πεπληγόσι φρένας, Ὡς τοῖς ἀρίστοις καὶ καλοῖς ἐκλάμπεται, Πλεῖον τὸ λάμπειν τοῖς βλέπουσιν ἐνδιδούς. Τί δ’;
927 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER I. THEOLOGICA. 140 Τὸ γὰρ πάρεργον καὶ καταφρονητέον. Ἡ πρὸς τὰ νεκρὰ τῶν χαμαι ριφῶν μέλη Τάξις τιμᾶται τῶν κυνῶν ἠθροισμένων. + Χρυσοῦ λαλοῦντος, πᾶς ἀπρακτείτω λόγος, Πείθειν γὰρ οἶδε, κἂν πέφυκεν μὴ λέγειν. 145 Εξουσι καὶ νῦν τὰ πρὸς εἰρήνην φέρειν, Οἱ πρὸς τὰ ῥευστὰ τοῦ βίου μεμηνότες. ΑΓ'. Γνωμολογία τετράστιχος. Επίγραμμα τῶν στόχων. 928 Η Γρηγορίου πόνος εἰμὶ, τετραστιχίην δὲ φυλάττω, Γνώμαις πνευματικαῖς μνημόσυνον σοφίης. Πρᾶξιν προτιμήσειας, ἢ θεωρίαν ; υψις τελείων ἔργον, ἡ δὲ πλειόνων. Αμφω μέν εἰσι δεξιαί τε καὶ φίλαι· Σὺ δὲ πρὸς ἦν πέφυκας, ἐκτείνου πλέον. 5 Ηρετό μέ τις πρόβλημα τῶν ἐκ πνεύματος. Ην ἐκρυπωθῇς, εἶπον. ᾿Αλλὰ σωφρονώ. Ην ἐκρυπωθῇς. Νῦν δὲ δεῖ καθαρσίων. Μύρον δοχεῖον σαπρὸν οὐ πιστεύεται. Μήτ' ἀντίτεινε πᾶσι, μήθ᾽ ἕπου λόγοις, 10 'Αλλ᾽ οἷς ἐπίστῃ, καὶ ὅσον, καὶ πηνίκα. 140 Quæ enim ad rem non faciunt, spernenda sunt. Ad mortua humi projectorum cadavera Laudatur ordo canum collectorum. Auro loquente, omnnis desinat oratio ; Persuadet enim aurum, quamvis vocem nullam_edat. 145 Licebit etiam illis nunc pacis commodo frui, Qui caducorum hujus vitæ bonorum insana cupiditate flagrant. XXXIII. Tetrastichæ sententiæ*. Epigramma in sequentes versus. Gregorii labor sum, tetrastichamque methodum servo, Sententiis spiritualibus, monumentum sapientiæ. • Actionem præponas, an contemplationem? Contemplatio perfectorum est, actio multorum. Ambæ quidem sunt laudabiles et amicæ ; Tu vero ad quam aptus es, ad hanc potius animum appelle. 5 Quæstionem proposuit mihi quidam ex spiritualibus : Si expurgeris, responli. Sed castitatem colo. Si expurgeris; nunc opus est expurgationibus. Unguentum sordido vasculo non committitur. Nec obsiste, nec cede omni sermoni; 10 Sed quem perspectum habes, et quantum, et quomodo expedit. *Alias Bill. 69, pag. 156. 140 Τὸ γὰρ πάρεργον. Sic Reg. 1977. Edit. τῶν γὰρ παρέργων. 142 Των κυνῶν ἠθροισμένων. Hic hæret Billius, et quid sibi velit Gregorius se non intelligere fa- tetur vir doctus. Credo equidem cum Combefisio canes collectos invidam potentium turbam signifi- care, qui in subjectos irruunt, eosque opprimunt. Præterea notum est canes circa cadavera collectos ordinem servare. 143 Πᾶς ἀπρακτείτω λόγος. Ita Reg. 1977. Leur. ἀπρακτεῖται. Εdit. ἅπας άπρακτος, etc. 145 Εξουσι, etc. Derisorie videlicet loquitur Gregorius. 147 Στρωμνήν, κλινὴν, δάκρυα, θάνατον, κρίσιν, Λουε, βρέχε, στάλαξε, προσβλεπε, τρέμε. Stratum, cubile, lacrymas, mortem, judicium, Lava, irriga, stilla, prospice, time. Ilis duobus versibus terminatur in cod. 1277. XXXIII. Τιτ. Τοῦ αὐτοῦ γνωμολογία, etc. Sie etiam Coisl. τοῦ αὐτοῦ τετράστιχα, et e regione ἐπι- γραφὴ τοῦ αὐτοῦ εἰς ταῦτα, quæ omnia rubricis sunt picta. In Reg. τοῦ ἐν ἁγίοις πατρὸς ἡμῶν Γρηγορίου ἀρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως, τοῦ Θεολόγου, γνώμαι τετράστιχοι. 1 Πρᾶξιν... ἢ θεωρίαν. ld est cænobiticam vitam el eremeticam, ut Nicolaus diaconus exponit, πρα- κτικὴν, τὴν ἐν κοινοβίω διαγωγήν, ει θεωρητικήν, τὴν ἐν ἡσυχίᾳ καὶ καθ᾿ ἑαυτόν. 5 Τῶν ἐκ. Αl. τῶν τοῦ. 6 ἂν ἐκρυπωθῇς. Scilicet juxta Gregorium vitae puritas scientiam debet anteire. Mos σωφρονῶ. Coisl. Reg., Anibr., Cass. σωφρονείς. Reg. 1977, σωφρονῇς. 8 Μύρον δοχεῖον. Sic Horat. Sincerum est nisi vas, quodcunque infundis, acescit. (Epist. 1. st, v. 54.) Ει Christus ipse (Matth. ix) velat ne vinum novum in veteres utres mittatur. Legendum forte δοχείῳ σαπρῷ. METRICA VERSIO. Nam despicandum, quidquid ad rem non facit. Est laude dignus ordo quem canes tenent, Ad membra cum se colligunt jacentium. Auro loquente, sermo nil prorsus potest : lloc namque mentes permovet, mutum licet Licebit illis pace nunc dulci frui, Qui fluxa vita perdite nimis ambiunt. XXXIII. TETRASTICHÆ SENTENTIE. (Billio interprete.) Quæ præferenda est, actio an theoria ? B Haec est adultæ inentis, illa plurium. Ambæ tamen sunt laudibus dignissimæ. Ad quam aptiorem te vides, hanc arripe. Quidam explicari quid sibi quæsiverat Sublimioris. Purus, inquam, sis prius. At mente consto. Sordibus veruni scates. Unguentum olenti vasculo non creditur. Nec cede cunctis, nec resiste vocibus. Fac ante noscas: tunc modum et tempus tene.
Moral PoemsPoemata moralia
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
οὐ φύσις δέδωκε, φησὶ, τὸν χόλον; Καὶ τὸ κρατεῖν γε τοῦ χόλου. Λόγον δὲ τίς; Τίς δ’ ὄψιν, ἢ τίς χεῖρας, ἢ ποδῶν βάσιν; Θεὸς τὰ πάντα καὶ φύσις, πλὴν εἰς καλόν. Σὲ δ’ οὐκ ἐπαινῶ μὴ καλῶς κεχρημένον. Οὕτως ἔχει καί τ’ ἄλλα τῆς ψυχῆς πάθη. Δωρήματ’ ἐστὶν ἐκ Θεοῦ, κινούμενα Λόγου ποδηγίᾳ τε καὶ στρατηγίᾳ. Ζήλου μὲν ὅπλον θυμὸς ἐμμέτρως πνέων· Πόθου δὲ χωρὶς οὐχ ἁλώσιμος Θεός. Λογισμὸν οἶδα τῶν καλῶν διδάσκαλον. Εἰ δ’ εἰς τὰ χείρω ταῦτα τὴν ῥοπὴν ἔχοι. Ὁ μὲν χέων ὕβριν τε καὶ μοχθηρίαν, Ὁ δ’ εἰς κακίστας ἡδονὰς οἰστρηλατῶν, Ὁ δ’ οὐ κατάγχων ταῦτα, καὶ πλοκὰς στρέφων, Οὕτω τὰ καλὰ γίγνεται τοῦ φθορέως. Θεοῦ δὲ δῶρον οὐ καλὸν κακῷ φύρειν. Θεὸν δ’ ἀκούων ἐν Γραφαῖς χολούμενον, Ἣ πάρδαλίν τιν’, ἣ παροιστρῶσαν πόθῳ Ἄρκτον, ζέοντα ἐκ μέθης καὶ κραιπάλης, Ἣ καὶ μάχαιραν τοῖς κακοῖς στιλβουμένην. Μὴ τοῦτο ποιοῦ τοῦ πάθους παρήγορον Ὧ προσπλακείς· ζητεῖς γὰρ οὐ λύσιν κακοῦ Καλῶς ἄκουε, μὴ κακῶς, τοῦ πράγματος. Πάσχει γὰρ οὐδὲν ὧν ἐγὼ πάσχω Θεός. Μή τις τοῦτ’ εἴπῃ· καὶ γὰρ οὐδ’ ἐξίσταται Αὐτός ποθ’ αὑτοῦ. Ταῦτα γὰρ τοῦ συνθέτου, Καὶ τῶν μάχεσθαι ἠργμένων ἐκ πλείονος.
927 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER I. THEOLOGICA. 140 Τὸ γὰρ πάρεργον καὶ καταφρονητέον. Ἡ πρὸς τὰ νεκρὰ τῶν χαμαι ριφῶν μέλη Τάξις τιμᾶται τῶν κυνῶν ἠθροισμένων. + Χρυσοῦ λαλοῦντος, πᾶς ἀπρακτείτω λόγος, Πείθειν γὰρ οἶδε, κἂν πέφυκεν μὴ λέγειν. 145 Εξουσι καὶ νῦν τὰ πρὸς εἰρήνην φέρειν, Οἱ πρὸς τὰ ῥευστὰ τοῦ βίου μεμηνότες. ΑΓ'. Γνωμολογία τετράστιχος. Επίγραμμα τῶν στόχων. 928 Η Γρηγορίου πόνος εἰμὶ, τετραστιχίην δὲ φυλάττω, Γνώμαις πνευματικαῖς μνημόσυνον σοφίης. Πρᾶξιν προτιμήσειας, ἢ θεωρίαν ; υψις τελείων ἔργον, ἡ δὲ πλειόνων. Αμφω μέν εἰσι δεξιαί τε καὶ φίλαι· Σὺ δὲ πρὸς ἦν πέφυκας, ἐκτείνου πλέον. 5 Ηρετό μέ τις πρόβλημα τῶν ἐκ πνεύματος. Ην ἐκρυπωθῇς, εἶπον. ᾿Αλλὰ σωφρονώ. Ην ἐκρυπωθῇς. Νῦν δὲ δεῖ καθαρσίων. Μύρον δοχεῖον σαπρὸν οὐ πιστεύεται. Μήτ' ἀντίτεινε πᾶσι, μήθ᾽ ἕπου λόγοις, 10 'Αλλ᾽ οἷς ἐπίστῃ, καὶ ὅσον, καὶ πηνίκα. 140 Quæ enim ad rem non faciunt, spernenda sunt. Ad mortua humi projectorum cadavera Laudatur ordo canum collectorum. Auro loquente, omnnis desinat oratio ; Persuadet enim aurum, quamvis vocem nullam_edat. 145 Licebit etiam illis nunc pacis commodo frui, Qui caducorum hujus vitæ bonorum insana cupiditate flagrant. XXXIII. Tetrastichæ sententiæ*. Epigramma in sequentes versus. Gregorii labor sum, tetrastichamque methodum servo, Sententiis spiritualibus, monumentum sapientiæ. • Actionem præponas, an contemplationem? Contemplatio perfectorum est, actio multorum. Ambæ quidem sunt laudabiles et amicæ ; Tu vero ad quam aptus es, ad hanc potius animum appelle. 5 Quæstionem proposuit mihi quidam ex spiritualibus : Si expurgeris, responli. Sed castitatem colo. Si expurgeris; nunc opus est expurgationibus. Unguentum sordido vasculo non committitur. Nec obsiste, nec cede omni sermoni; 10 Sed quem perspectum habes, et quantum, et quomodo expedit. *Alias Bill. 69, pag. 156. 140 Τὸ γὰρ πάρεργον. Sic Reg. 1977. Edit. τῶν γὰρ παρέργων. 142 Των κυνῶν ἠθροισμένων. Hic hæret Billius, et quid sibi velit Gregorius se non intelligere fa- tetur vir doctus. Credo equidem cum Combefisio canes collectos invidam potentium turbam signifi- care, qui in subjectos irruunt, eosque opprimunt. Præterea notum est canes circa cadavera collectos ordinem servare. 143 Πᾶς ἀπρακτείτω λόγος. Ita Reg. 1977. Leur. ἀπρακτεῖται. Εdit. ἅπας άπρακτος, etc. 145 Εξουσι, etc. Derisorie videlicet loquitur Gregorius. 147 Στρωμνήν, κλινὴν, δάκρυα, θάνατον, κρίσιν, Λουε, βρέχε, στάλαξε, προσβλεπε, τρέμε. Stratum, cubile, lacrymas, mortem, judicium, Lava, irriga, stilla, prospice, time. Ilis duobus versibus terminatur in cod. 1277. XXXIII. Τιτ. Τοῦ αὐτοῦ γνωμολογία, etc. Sie etiam Coisl. τοῦ αὐτοῦ τετράστιχα, et e regione ἐπι- γραφὴ τοῦ αὐτοῦ εἰς ταῦτα, quæ omnia rubricis sunt picta. In Reg. τοῦ ἐν ἁγίοις πατρὸς ἡμῶν Γρηγορίου ἀρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως, τοῦ Θεολόγου, γνώμαι τετράστιχοι. 1 Πρᾶξιν... ἢ θεωρίαν. ld est cænobiticam vitam el eremeticam, ut Nicolaus diaconus exponit, πρα- κτικὴν, τὴν ἐν κοινοβίω διαγωγήν, ει θεωρητικήν, τὴν ἐν ἡσυχίᾳ καὶ καθ᾿ ἑαυτόν. 5 Τῶν ἐκ. Αl. τῶν τοῦ. 6 ἂν ἐκρυπωθῇς. Scilicet juxta Gregorium vitae puritas scientiam debet anteire. Mos σωφρονῶ. Coisl. Reg., Anibr., Cass. σωφρονείς. Reg. 1977, σωφρονῇς. 8 Μύρον δοχεῖον. Sic Horat. Sincerum est nisi vas, quodcunque infundis, acescit. (Epist. 1. st, v. 54.) Ει Christus ipse (Matth. ix) velat ne vinum novum in veteres utres mittatur. Legendum forte δοχείῳ σαπρῷ. METRICA VERSIO. Nam despicandum, quidquid ad rem non facit. Est laude dignus ordo quem canes tenent, Ad membra cum se colligunt jacentium. Auro loquente, sermo nil prorsus potest : lloc namque mentes permovet, mutum licet Licebit illis pace nunc dulci frui, Qui fluxa vita perdite nimis ambiunt. XXXIII. TETRASTICHÆ SENTENTIE. (Billio interprete.) Quæ præferenda est, actio an theoria ? B Haec est adultæ inentis, illa plurium. Ambæ tamen sunt laudibus dignissimæ. Ad quam aptiorem te vides, hanc arripe. Quidam explicari quid sibi quæsiverat Sublimioris. Purus, inquam, sis prius. At mente consto. Sordibus veruni scates. Unguentum olenti vasculo non creditur. Nec cede cunctis, nec resiste vocibus. Fac ante noscas: tunc modum et tempus tene.
Ὁ δ’ ἔστι, τοῦτ’ εὔδηλον, ἄτρεπτος φύσις. Πῶς οὖν τυποῦται ταῦτα; τῆς τροπῆς νόμοις. Πῶς; δειματῶσαι τῶν ἁπλουστέρων φρένας, Ὥσπερ τὰ πολλὰ τῶν λόγῳ δηλουμένων. Ἀντιστροφὴν νόει γὰρ, καὶ τὸ πᾶν ἔχεις. Ἐπεὶ γὰρ αὐτοὶ πλήσσομεν χολούμενοι, Χολᾷν τὸ πλῆσσον τοὺς κακοὺς ἐγράψαμεν, Ὡς ὄψιν, ὦτα, χεῖρας ἐξευρήκαμεν, Οἷς χρώμεθ’ αὐτοὶ, τῷ Θεῷ δεδωκότες, Ἐπάν τι τούτων, ὡς δοκεῖ, ἐργάζεται. Ἔπειτ’ ἀκούεις τοὺς κακοὺς, οὐ τοὺς καλοὺς, Ὀργῇ Θεοῦ πάσχειν τι καὶ δίκης νόμοις· Ὁ σὸς δὲ θυμὸς οὐ μέτροις ὁρίζεται. Πάντας δ’ ἴσους τίθησι. Μὴ τοίνυν λέγε Ὡς ἐκ Θεοῦ σοι, καὶ Θεοῦ τὸ σὸν πάθος. Ἢ καὶ φρονεῖς σύ γ’ ὡς Θεὸν μιμούμενος; Ζήλωσον, ἀλλὰ τὴν νόσον γ’ αὔραις δίδου. Εἴ που δ’ ἀνέγνως εὐσεβῶν ἀνδρῶν χόλους, Πάντας δικαίους εὗρες. Οἶμαι δ’ οὐ χόλους, Κακοῖς δὲ πληγὰς ἐνδίκως κινουμένας. Οὔπω γὰρ ἦν ἐκείνοις ἡ πληγὴ κακόν· Πληγαὶ δ’ ἐκείνοις σφόδρα συμφορώτατον, Χρῄζουσι πολλῆς τοῦ βίου καθάρσεως, Ῥάμνου σίδηρον ὀξὺν ἐκκαλουμένης, Νόμου τε πρόσθεν, καὶ πρὶν ἰσχύσαι νόμον Οὔπω τελείως τοῖς τότ’ ἐῤῥιζωμένον.
927 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER I. THEOLOGICA. 140 Τὸ γὰρ πάρεργον καὶ καταφρονητέον. Ἡ πρὸς τὰ νεκρὰ τῶν χαμαι ριφῶν μέλη Τάξις τιμᾶται τῶν κυνῶν ἠθροισμένων. + Χρυσοῦ λαλοῦντος, πᾶς ἀπρακτείτω λόγος, Πείθειν γὰρ οἶδε, κἂν πέφυκεν μὴ λέγειν. 145 Εξουσι καὶ νῦν τὰ πρὸς εἰρήνην φέρειν, Οἱ πρὸς τὰ ῥευστὰ τοῦ βίου μεμηνότες. ΑΓ'. Γνωμολογία τετράστιχος. Επίγραμμα τῶν στόχων. 928 Η Γρηγορίου πόνος εἰμὶ, τετραστιχίην δὲ φυλάττω, Γνώμαις πνευματικαῖς μνημόσυνον σοφίης. Πρᾶξιν προτιμήσειας, ἢ θεωρίαν ; υψις τελείων ἔργον, ἡ δὲ πλειόνων. Αμφω μέν εἰσι δεξιαί τε καὶ φίλαι· Σὺ δὲ πρὸς ἦν πέφυκας, ἐκτείνου πλέον. 5 Ηρετό μέ τις πρόβλημα τῶν ἐκ πνεύματος. Ην ἐκρυπωθῇς, εἶπον. ᾿Αλλὰ σωφρονώ. Ην ἐκρυπωθῇς. Νῦν δὲ δεῖ καθαρσίων. Μύρον δοχεῖον σαπρὸν οὐ πιστεύεται. Μήτ' ἀντίτεινε πᾶσι, μήθ᾽ ἕπου λόγοις, 10 'Αλλ᾽ οἷς ἐπίστῃ, καὶ ὅσον, καὶ πηνίκα. 140 Quæ enim ad rem non faciunt, spernenda sunt. Ad mortua humi projectorum cadavera Laudatur ordo canum collectorum. Auro loquente, omnnis desinat oratio ; Persuadet enim aurum, quamvis vocem nullam_edat. 145 Licebit etiam illis nunc pacis commodo frui, Qui caducorum hujus vitæ bonorum insana cupiditate flagrant. XXXIII. Tetrastichæ sententiæ*. Epigramma in sequentes versus. Gregorii labor sum, tetrastichamque methodum servo, Sententiis spiritualibus, monumentum sapientiæ. • Actionem præponas, an contemplationem? Contemplatio perfectorum est, actio multorum. Ambæ quidem sunt laudabiles et amicæ ; Tu vero ad quam aptus es, ad hanc potius animum appelle. 5 Quæstionem proposuit mihi quidam ex spiritualibus : Si expurgeris, responli. Sed castitatem colo. Si expurgeris; nunc opus est expurgationibus. Unguentum sordido vasculo non committitur. Nec obsiste, nec cede omni sermoni; 10 Sed quem perspectum habes, et quantum, et quomodo expedit. *Alias Bill. 69, pag. 156. 140 Τὸ γὰρ πάρεργον. Sic Reg. 1977. Edit. τῶν γὰρ παρέργων. 142 Των κυνῶν ἠθροισμένων. Hic hæret Billius, et quid sibi velit Gregorius se non intelligere fa- tetur vir doctus. Credo equidem cum Combefisio canes collectos invidam potentium turbam signifi- care, qui in subjectos irruunt, eosque opprimunt. Præterea notum est canes circa cadavera collectos ordinem servare. 143 Πᾶς ἀπρακτείτω λόγος. Ita Reg. 1977. Leur. ἀπρακτεῖται. Εdit. ἅπας άπρακτος, etc. 145 Εξουσι, etc. Derisorie videlicet loquitur Gregorius. 147 Στρωμνήν, κλινὴν, δάκρυα, θάνατον, κρίσιν, Λουε, βρέχε, στάλαξε, προσβλεπε, τρέμε. Stratum, cubile, lacrymas, mortem, judicium, Lava, irriga, stilla, prospice, time. Ilis duobus versibus terminatur in cod. 1277. XXXIII. Τιτ. Τοῦ αὐτοῦ γνωμολογία, etc. Sie etiam Coisl. τοῦ αὐτοῦ τετράστιχα, et e regione ἐπι- γραφὴ τοῦ αὐτοῦ εἰς ταῦτα, quæ omnia rubricis sunt picta. In Reg. τοῦ ἐν ἁγίοις πατρὸς ἡμῶν Γρηγορίου ἀρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως, τοῦ Θεολόγου, γνώμαι τετράστιχοι. 1 Πρᾶξιν... ἢ θεωρίαν. ld est cænobiticam vitam el eremeticam, ut Nicolaus diaconus exponit, πρα- κτικὴν, τὴν ἐν κοινοβίω διαγωγήν, ει θεωρητικήν, τὴν ἐν ἡσυχίᾳ καὶ καθ᾿ ἑαυτόν. 5 Τῶν ἐκ. Αl. τῶν τοῦ. 6 ἂν ἐκρυπωθῇς. Scilicet juxta Gregorium vitae puritas scientiam debet anteire. Mos σωφρονῶ. Coisl. Reg., Anibr., Cass. σωφρονείς. Reg. 1977, σωφρονῇς. 8 Μύρον δοχεῖον. Sic Horat. Sincerum est nisi vas, quodcunque infundis, acescit. (Epist. 1. st, v. 54.) Ει Christus ipse (Matth. ix) velat ne vinum novum in veteres utres mittatur. Legendum forte δοχείῳ σαπρῷ. METRICA VERSIO. Nam despicandum, quidquid ad rem non facit. Est laude dignus ordo quem canes tenent, Ad membra cum se colligunt jacentium. Auro loquente, sermo nil prorsus potest : lloc namque mentes permovet, mutum licet Licebit illis pace nunc dulci frui, Qui fluxa vita perdite nimis ambiunt. XXXIII. TETRASTICHÆ SENTENTIE. (Billio interprete.) Quæ præferenda est, actio an theoria ? B Haec est adultæ inentis, illa plurium. Ambæ tamen sunt laudibus dignissimæ. Ad quam aptiorem te vides, hanc arripe. Quidam explicari quid sibi quæsiverat Sublimioris. Purus, inquam, sis prius. At mente consto. Sordibus veruni scates. Unguentum olenti vasculo non creditur. Nec cede cunctis, nec resiste vocibus. Fac ante noscas: tunc modum et tempus tene.
Οὕτω μὲν οὖν σὺ τὴν νόσον κατασβέσεις, Τούτοις τε σαυτὸν ἐκμαλάσσων τοῖς λόγοις, Ὡς οἱ κατεπᾴδοντες ἀσπίδων γένους Οἴσεις δὲ δὴ πῶς; τοῦτο γάρ σοι δεύτερον. Μή που, πυρὸς πῦρ ἐκκαῇ χόλου χόλος· Ἴσον γάρ ἐστιν αὐτὸν ἄρξασθαι κακοῦ, Ἄλλῳ τε κινηθέντι συμπαθεῖν κακῶς. Πρῶτον μὲν εὐθὺς πρὸς Θεὸν κατατρέχων, Αἰτῶν τε τὴν χάλαζαν ἐκτρίψαι κακῶς, Ἡμῶν δὲ φείδεσθ’ οὐδὲν ἠδικηκότων· Σταυρῷ τε σημειούμενος παραυτίκα, Ὃν πάντα φρίσσει καὶ τρέμει, ᾧ πάντοτε Πρὸς πάντας οἶδα προστάτῃ κεχρημένος· Ἔπειτα σαυτὸν εὐτρεπίζων πρὸς πάλην Τοῦ τὸν χόλον κινοῦντος οὐ χολουμένου, Ὡς ἂν κρατήσῃς τοῦ πάθους ὡπλισμένος. Τὸ μὲν γὰρ οὐχ ἕτοιμον οὐδ’ ἀνθίσταται· Ὃ δ’ ηὐτρέπισται, τοῦτο καὶ νικᾷν σθένει. Τὸ δὲ κρατεῖν τί; τὸ κρατούμενον φέρειν Τρίτον σεαυτὸν μὴ μεγίστων ἀξιῶν, Εἰδὼς ὅπως προῆλθες, ἢ καταστρέφεις· Ὡς μὴ ταράσσῃ τὸ παρ’ ἀξίαν πνέειν. Τὸ γὰρ ταπεινὸν καὶ φέρει νικώμενον. Οὐ κάμπτεται δὲ τὸ σφόδρ’ ἐξωγκωμένον. Σποδὸν δὲ, καὶ γῆν, καὶ σκιὰν καλουμένους Αὐτοὺς ὑφ’ αὑτῶν οἶδα τοὺς Θεῷ φίλους, Ὡς ἄν τι συστέλλωσι τῆς ἐπάρσεως. Σὺ δ’, ὡς ἄριστος, τὰς ὕβρεις ἀπαξιοῖς; Μὴ καὶ δίκας ὄφλῃς γε τοῦ φρονήματος.
927 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER I. THEOLOGICA. 140 Τὸ γὰρ πάρεργον καὶ καταφρονητέον. Ἡ πρὸς τὰ νεκρὰ τῶν χαμαι ριφῶν μέλη Τάξις τιμᾶται τῶν κυνῶν ἠθροισμένων. + Χρυσοῦ λαλοῦντος, πᾶς ἀπρακτείτω λόγος, Πείθειν γὰρ οἶδε, κἂν πέφυκεν μὴ λέγειν. 145 Εξουσι καὶ νῦν τὰ πρὸς εἰρήνην φέρειν, Οἱ πρὸς τὰ ῥευστὰ τοῦ βίου μεμηνότες. ΑΓ'. Γνωμολογία τετράστιχος. Επίγραμμα τῶν στόχων. 928 Η Γρηγορίου πόνος εἰμὶ, τετραστιχίην δὲ φυλάττω, Γνώμαις πνευματικαῖς μνημόσυνον σοφίης. Πρᾶξιν προτιμήσειας, ἢ θεωρίαν ; υψις τελείων ἔργον, ἡ δὲ πλειόνων. Αμφω μέν εἰσι δεξιαί τε καὶ φίλαι· Σὺ δὲ πρὸς ἦν πέφυκας, ἐκτείνου πλέον. 5 Ηρετό μέ τις πρόβλημα τῶν ἐκ πνεύματος. Ην ἐκρυπωθῇς, εἶπον. ᾿Αλλὰ σωφρονώ. Ην ἐκρυπωθῇς. Νῦν δὲ δεῖ καθαρσίων. Μύρον δοχεῖον σαπρὸν οὐ πιστεύεται. Μήτ' ἀντίτεινε πᾶσι, μήθ᾽ ἕπου λόγοις, 10 'Αλλ᾽ οἷς ἐπίστῃ, καὶ ὅσον, καὶ πηνίκα. 140 Quæ enim ad rem non faciunt, spernenda sunt. Ad mortua humi projectorum cadavera Laudatur ordo canum collectorum. Auro loquente, omnnis desinat oratio ; Persuadet enim aurum, quamvis vocem nullam_edat. 145 Licebit etiam illis nunc pacis commodo frui, Qui caducorum hujus vitæ bonorum insana cupiditate flagrant. XXXIII. Tetrastichæ sententiæ*. Epigramma in sequentes versus. Gregorii labor sum, tetrastichamque methodum servo, Sententiis spiritualibus, monumentum sapientiæ. • Actionem præponas, an contemplationem? Contemplatio perfectorum est, actio multorum. Ambæ quidem sunt laudabiles et amicæ ; Tu vero ad quam aptus es, ad hanc potius animum appelle. 5 Quæstionem proposuit mihi quidam ex spiritualibus : Si expurgeris, responli. Sed castitatem colo. Si expurgeris; nunc opus est expurgationibus. Unguentum sordido vasculo non committitur. Nec obsiste, nec cede omni sermoni; 10 Sed quem perspectum habes, et quantum, et quomodo expedit. *Alias Bill. 69, pag. 156. 140 Τὸ γὰρ πάρεργον. Sic Reg. 1977. Edit. τῶν γὰρ παρέργων. 142 Των κυνῶν ἠθροισμένων. Hic hæret Billius, et quid sibi velit Gregorius se non intelligere fa- tetur vir doctus. Credo equidem cum Combefisio canes collectos invidam potentium turbam signifi- care, qui in subjectos irruunt, eosque opprimunt. Præterea notum est canes circa cadavera collectos ordinem servare. 143 Πᾶς ἀπρακτείτω λόγος. Ita Reg. 1977. Leur. ἀπρακτεῖται. Εdit. ἅπας άπρακτος, etc. 145 Εξουσι, etc. Derisorie videlicet loquitur Gregorius. 147 Στρωμνήν, κλινὴν, δάκρυα, θάνατον, κρίσιν, Λουε, βρέχε, στάλαξε, προσβλεπε, τρέμε. Stratum, cubile, lacrymas, mortem, judicium, Lava, irriga, stilla, prospice, time. Ilis duobus versibus terminatur in cod. 1277. XXXIII. Τιτ. Τοῦ αὐτοῦ γνωμολογία, etc. Sie etiam Coisl. τοῦ αὐτοῦ τετράστιχα, et e regione ἐπι- γραφὴ τοῦ αὐτοῦ εἰς ταῦτα, quæ omnia rubricis sunt picta. In Reg. τοῦ ἐν ἁγίοις πατρὸς ἡμῶν Γρηγορίου ἀρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως, τοῦ Θεολόγου, γνώμαι τετράστιχοι. 1 Πρᾶξιν... ἢ θεωρίαν. ld est cænobiticam vitam el eremeticam, ut Nicolaus diaconus exponit, πρα- κτικὴν, τὴν ἐν κοινοβίω διαγωγήν, ει θεωρητικήν, τὴν ἐν ἡσυχίᾳ καὶ καθ᾿ ἑαυτόν. 5 Τῶν ἐκ. Αl. τῶν τοῦ. 6 ἂν ἐκρυπωθῇς. Scilicet juxta Gregorium vitae puritas scientiam debet anteire. Mos σωφρονῶ. Coisl. Reg., Anibr., Cass. σωφρονείς. Reg. 1977, σωφρονῇς. 8 Μύρον δοχεῖον. Sic Horat. Sincerum est nisi vas, quodcunque infundis, acescit. (Epist. 1. st, v. 54.) Ει Christus ipse (Matth. ix) velat ne vinum novum in veteres utres mittatur. Legendum forte δοχείῳ σαπρῷ. METRICA VERSIO. Nam despicandum, quidquid ad rem non facit. Est laude dignus ordo quem canes tenent, Ad membra cum se colligunt jacentium. Auro loquente, sermo nil prorsus potest : lloc namque mentes permovet, mutum licet Licebit illis pace nunc dulci frui, Qui fluxa vita perdite nimis ambiunt. XXXIII. TETRASTICHÆ SENTENTIE. (Billio interprete.) Quæ præferenda est, actio an theoria ? B Haec est adultæ inentis, illa plurium. Ambæ tamen sunt laudibus dignissimæ. Ad quam aptiorem te vides, hanc arripe. Quidam explicari quid sibi quæsiverat Sublimioris. Purus, inquam, sis prius. At mente consto. Sordibus veruni scates. Unguentum olenti vasculo non creditur. Nec cede cunctis, nec resiste vocibus. Fac ante noscas: tunc modum et tempus tene.
Πῶς δ’ ἂν παθῶν ἔργῳ τι τῶν οὐχ ἡδέων Στέρξαις, ὃς οὐδὲ ῥήματ’ εὐπετῶς φέρεις; Τέταρτον, εἰδὼς οὐδὲν ὄντα τὸν βίον, Ἀλλ’ οὐδὲ κριτὰς ἀπλανεῖς τῶν πραγμάτων Ἅπαντας ὄντας τῶν καλῶν ἢ μὴ καλῶν· Στροβούμενον δὲ καὶ περιπλανώμενον Τὸ πλεῖον ἡμῶν, ὦ ’γάθ’, ἐν τοῖς πλείοσι. Ἃ μὲν γὰρ ἡμῖν αἰσχρὰ οὐχὶ καὶ Λόγῳ· Ἃ δ’ οὐκ ἔμοιγε, ταῦτα τῷ Λόγῳ τυχόν. Ἕν ἐστι πάντως αἰσχρὸν, ἡ μοχθηρία, Τὸ δοξάριον δὲ τοῦτο, καὶ τὸ εὔπορον, Ἥ τ’ εὐγένεια, παιδίων ἀθύρματα. Ὥσθ’ οἷς μὲν ἄχθομ’, ἐντρυφᾷν ἐχρῆν ἴσως· Οἷς δ’ ὀφρυοῦμαι, καὶ ταπεινοῦσθαι πλέον, Ἢ νῦν ἐπαίρομ’ οὐ καλῶς φυσώμενος. Πέμπτον, λογισμῷ μείζονι χρησώμεθα. Ὡς εἰ μὲν οὐκ ἀληθὲς οὐδὲν, ὧν λέγει, Ὁ τῷ χόλῳ ζέων τε καὶ τυφλούμενος, Οὐδὲν πρὸς ἡμᾶς· εἰ δ’ ἀληθεύει λέγων, Ἐμαυτὸν ἠδίκηκα, καὶ τί μέμψομαι Τὸν ἐκλαλήσανθ’ ἃ πρὶν ἦν κεκρυμμένα; Χόλος φυλάσσειν πίστιν οὐκ ἐπίσταται Ὃς γὰρ καθίστατ’ οὐδ’ ἀληθὲς πολλάκις, Πῶς ἂν κατάσχοι μοι χόλος μυστήριον; Ἔπειτ’ ἐκεῖνο σωφρονήσεις ἐννοῶν, Ὡς εἰ μὲν οὐδέν ἐστιν ἡ ζέσις κακὸν, Οὐδ’ ἐγκαλεῖν δίκαιον·
927 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER I. THEOLOGICA. 140 Τὸ γὰρ πάρεργον καὶ καταφρονητέον. Ἡ πρὸς τὰ νεκρὰ τῶν χαμαι ριφῶν μέλη Τάξις τιμᾶται τῶν κυνῶν ἠθροισμένων. + Χρυσοῦ λαλοῦντος, πᾶς ἀπρακτείτω λόγος, Πείθειν γὰρ οἶδε, κἂν πέφυκεν μὴ λέγειν. 145 Εξουσι καὶ νῦν τὰ πρὸς εἰρήνην φέρειν, Οἱ πρὸς τὰ ῥευστὰ τοῦ βίου μεμηνότες. ΑΓ'. Γνωμολογία τετράστιχος. Επίγραμμα τῶν στόχων. 928 Η Γρηγορίου πόνος εἰμὶ, τετραστιχίην δὲ φυλάττω, Γνώμαις πνευματικαῖς μνημόσυνον σοφίης. Πρᾶξιν προτιμήσειας, ἢ θεωρίαν ; υψις τελείων ἔργον, ἡ δὲ πλειόνων. Αμφω μέν εἰσι δεξιαί τε καὶ φίλαι· Σὺ δὲ πρὸς ἦν πέφυκας, ἐκτείνου πλέον. 5 Ηρετό μέ τις πρόβλημα τῶν ἐκ πνεύματος. Ην ἐκρυπωθῇς, εἶπον. ᾿Αλλὰ σωφρονώ. Ην ἐκρυπωθῇς. Νῦν δὲ δεῖ καθαρσίων. Μύρον δοχεῖον σαπρὸν οὐ πιστεύεται. Μήτ' ἀντίτεινε πᾶσι, μήθ᾽ ἕπου λόγοις, 10 'Αλλ᾽ οἷς ἐπίστῃ, καὶ ὅσον, καὶ πηνίκα. 140 Quæ enim ad rem non faciunt, spernenda sunt. Ad mortua humi projectorum cadavera Laudatur ordo canum collectorum. Auro loquente, omnnis desinat oratio ; Persuadet enim aurum, quamvis vocem nullam_edat. 145 Licebit etiam illis nunc pacis commodo frui, Qui caducorum hujus vitæ bonorum insana cupiditate flagrant. XXXIII. Tetrastichæ sententiæ*. Epigramma in sequentes versus. Gregorii labor sum, tetrastichamque methodum servo, Sententiis spiritualibus, monumentum sapientiæ. • Actionem præponas, an contemplationem? Contemplatio perfectorum est, actio multorum. Ambæ quidem sunt laudabiles et amicæ ; Tu vero ad quam aptus es, ad hanc potius animum appelle. 5 Quæstionem proposuit mihi quidam ex spiritualibus : Si expurgeris, responli. Sed castitatem colo. Si expurgeris; nunc opus est expurgationibus. Unguentum sordido vasculo non committitur. Nec obsiste, nec cede omni sermoni; 10 Sed quem perspectum habes, et quantum, et quomodo expedit. *Alias Bill. 69, pag. 156. 140 Τὸ γὰρ πάρεργον. Sic Reg. 1977. Edit. τῶν γὰρ παρέργων. 142 Των κυνῶν ἠθροισμένων. Hic hæret Billius, et quid sibi velit Gregorius se non intelligere fa- tetur vir doctus. Credo equidem cum Combefisio canes collectos invidam potentium turbam signifi- care, qui in subjectos irruunt, eosque opprimunt. Præterea notum est canes circa cadavera collectos ordinem servare. 143 Πᾶς ἀπρακτείτω λόγος. Ita Reg. 1977. Leur. ἀπρακτεῖται. Εdit. ἅπας άπρακτος, etc. 145 Εξουσι, etc. Derisorie videlicet loquitur Gregorius. 147 Στρωμνήν, κλινὴν, δάκρυα, θάνατον, κρίσιν, Λουε, βρέχε, στάλαξε, προσβλεπε, τρέμε. Stratum, cubile, lacrymas, mortem, judicium, Lava, irriga, stilla, prospice, time. Ilis duobus versibus terminatur in cod. 1277. XXXIII. Τιτ. Τοῦ αὐτοῦ γνωμολογία, etc. Sie etiam Coisl. τοῦ αὐτοῦ τετράστιχα, et e regione ἐπι- γραφὴ τοῦ αὐτοῦ εἰς ταῦτα, quæ omnia rubricis sunt picta. In Reg. τοῦ ἐν ἁγίοις πατρὸς ἡμῶν Γρηγορίου ἀρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως, τοῦ Θεολόγου, γνώμαι τετράστιχοι. 1 Πρᾶξιν... ἢ θεωρίαν. ld est cænobiticam vitam el eremeticam, ut Nicolaus diaconus exponit, πρα- κτικὴν, τὴν ἐν κοινοβίω διαγωγήν, ει θεωρητικήν, τὴν ἐν ἡσυχίᾳ καὶ καθ᾿ ἑαυτόν. 5 Τῶν ἐκ. Αl. τῶν τοῦ. 6 ἂν ἐκρυπωθῇς. Scilicet juxta Gregorium vitae puritas scientiam debet anteire. Mos σωφρονῶ. Coisl. Reg., Anibr., Cass. σωφρονείς. Reg. 1977, σωφρονῇς. 8 Μύρον δοχεῖον. Sic Horat. Sincerum est nisi vas, quodcunque infundis, acescit. (Epist. 1. st, v. 54.) Ει Christus ipse (Matth. ix) velat ne vinum novum in veteres utres mittatur. Legendum forte δοχείῳ σαπρῷ. METRICA VERSIO. Nam despicandum, quidquid ad rem non facit. Est laude dignus ordo quem canes tenent, Ad membra cum se colligunt jacentium. Auro loquente, sermo nil prorsus potest : lloc namque mentes permovet, mutum licet Licebit illis pace nunc dulci frui, Qui fluxa vita perdite nimis ambiunt. XXXIII. TETRASTICHÆ SENTENTIE. (Billio interprete.) Quæ præferenda est, actio an theoria ? B Haec est adultæ inentis, illa plurium. Ambæ tamen sunt laudibus dignissimæ. Ad quam aptiorem te vides, hanc arripe. Quidam explicari quid sibi quæsiverat Sublimioris. Purus, inquam, sis prius. At mente consto. Sordibus veruni scates. Unguentum olenti vasculo non creditur. Nec cede cunctis, nec resiste vocibus. Fac ante noscas: tunc modum et tempus tene.
Chapter XXXVIII: Another prayerXXXVIII: Alia precatio
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
εἰ δ’ ἔστι κακὸν, Ὡς ἔστι, καί σοι φαίνεται, μὴ αἰσχρὸν ᾖ Πάσχειν, ἃ τοῦ πάσχοντος εἶ κατήγορος, Καὶ μὴ τὸν ἐχθρὸν λαμβάνειν παραινέτην; Εἶτ’ εἰ μὲν ἔστι πρόσθεν οὐκ αἰνούμενος Οὗτος, ὁ νῦν ζέων τε καὶ πνέων θράσος, Καὶ νῦν προδήλως ἀντὶ σοῦ μεμφθήσεται. Εἰ δ’ ἂν καλῶν τις, οὐ σὺ δόξεις σωφρονεῖν. Πρὸς γὰρ τὸ κρεῖσσον ἡ ῥοπὴ τῶν πλειόνων. Ἀλλ’ εὖ πέπονθε; πλεῖον ἐγκληθήσεται. Ἀλλ’ ἠδίκησέ ς’; αὐτὸν οὐ δράσεις κακῶς. Ἀλλὰ σχεθήσετ’; ἂν δὲ πλεῖον ἐκμανῇ. Ἀλλὰ προήρξατ’; ἀλλὰ κλασθήτω τάχος Τῷ σῷ λόγῳ τε καὶ τρόπῳ περιτραπεὶς, Ὥσπερ τι κῦμα λυθὲν ἐν χέρσῳ τάχος, Ἢ καὶ ζάλη τις οὐκ ἔχους’ ἀντίστασιν. Ὕβρις τάδ’ ἐστίν; ὕβρις, ἢν συνεκπέσῃς. Ἢ καὶ νοσοῦσιν ἀντιλοιδορήσομεν; Τῶν δαιμονώντων οὐ φέρεις τὴν ἔνστασιν; Τούτων λέγω δὴ τῶν ὑλακτούντων βίᾳ. Τοὺς ἔκφρονας δὲ καὶ δεινῶς μεμηνότας; Ἂν εὖ φρονῇς γε· τοὺς μεθυπλῆγας δ’ ἔτι, Ὧν τὴν φρόνησιν ἡ μέθη κατέκλυσε. Τί δ’ εἰ κύων σοι προσδράμοι λύσσης γέμων; Τί δ’ ἂν κάμηλος φυσικῆς ἐξ ὕβρεως Βροντῶσα λαιμῷ, καὐχέν’ ἐκτείνουσά σοι, Στήσῃ παλαίων; ἢ τὸ φεύγειν σώφρονος; Τί δ’ εἴ σε πόρνη τοῖς ἑαυτῆς αἴσχεσι Βάλλοι;
927 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER I. THEOLOGICA. 140 Τὸ γὰρ πάρεργον καὶ καταφρονητέον. Ἡ πρὸς τὰ νεκρὰ τῶν χαμαι ριφῶν μέλη Τάξις τιμᾶται τῶν κυνῶν ἠθροισμένων. + Χρυσοῦ λαλοῦντος, πᾶς ἀπρακτείτω λόγος, Πείθειν γὰρ οἶδε, κἂν πέφυκεν μὴ λέγειν. 145 Εξουσι καὶ νῦν τὰ πρὸς εἰρήνην φέρειν, Οἱ πρὸς τὰ ῥευστὰ τοῦ βίου μεμηνότες. ΑΓ'. Γνωμολογία τετράστιχος. Επίγραμμα τῶν στόχων. 928 Η Γρηγορίου πόνος εἰμὶ, τετραστιχίην δὲ φυλάττω, Γνώμαις πνευματικαῖς μνημόσυνον σοφίης. Πρᾶξιν προτιμήσειας, ἢ θεωρίαν ; υψις τελείων ἔργον, ἡ δὲ πλειόνων. Αμφω μέν εἰσι δεξιαί τε καὶ φίλαι· Σὺ δὲ πρὸς ἦν πέφυκας, ἐκτείνου πλέον. 5 Ηρετό μέ τις πρόβλημα τῶν ἐκ πνεύματος. Ην ἐκρυπωθῇς, εἶπον. ᾿Αλλὰ σωφρονώ. Ην ἐκρυπωθῇς. Νῦν δὲ δεῖ καθαρσίων. Μύρον δοχεῖον σαπρὸν οὐ πιστεύεται. Μήτ' ἀντίτεινε πᾶσι, μήθ᾽ ἕπου λόγοις, 10 'Αλλ᾽ οἷς ἐπίστῃ, καὶ ὅσον, καὶ πηνίκα. 140 Quæ enim ad rem non faciunt, spernenda sunt. Ad mortua humi projectorum cadavera Laudatur ordo canum collectorum. Auro loquente, omnnis desinat oratio ; Persuadet enim aurum, quamvis vocem nullam_edat. 145 Licebit etiam illis nunc pacis commodo frui, Qui caducorum hujus vitæ bonorum insana cupiditate flagrant. XXXIII. Tetrastichæ sententiæ*. Epigramma in sequentes versus. Gregorii labor sum, tetrastichamque methodum servo, Sententiis spiritualibus, monumentum sapientiæ. • Actionem præponas, an contemplationem? Contemplatio perfectorum est, actio multorum. Ambæ quidem sunt laudabiles et amicæ ; Tu vero ad quam aptus es, ad hanc potius animum appelle. 5 Quæstionem proposuit mihi quidam ex spiritualibus : Si expurgeris, responli. Sed castitatem colo. Si expurgeris; nunc opus est expurgationibus. Unguentum sordido vasculo non committitur. Nec obsiste, nec cede omni sermoni; 10 Sed quem perspectum habes, et quantum, et quomodo expedit. *Alias Bill. 69, pag. 156. 140 Τὸ γὰρ πάρεργον. Sic Reg. 1977. Edit. τῶν γὰρ παρέργων. 142 Των κυνῶν ἠθροισμένων. Hic hæret Billius, et quid sibi velit Gregorius se non intelligere fa- tetur vir doctus. Credo equidem cum Combefisio canes collectos invidam potentium turbam signifi- care, qui in subjectos irruunt, eosque opprimunt. Præterea notum est canes circa cadavera collectos ordinem servare. 143 Πᾶς ἀπρακτείτω λόγος. Ita Reg. 1977. Leur. ἀπρακτεῖται. Εdit. ἅπας άπρακτος, etc. 145 Εξουσι, etc. Derisorie videlicet loquitur Gregorius. 147 Στρωμνήν, κλινὴν, δάκρυα, θάνατον, κρίσιν, Λουε, βρέχε, στάλαξε, προσβλεπε, τρέμε. Stratum, cubile, lacrymas, mortem, judicium, Lava, irriga, stilla, prospice, time. Ilis duobus versibus terminatur in cod. 1277. XXXIII. Τιτ. Τοῦ αὐτοῦ γνωμολογία, etc. Sie etiam Coisl. τοῦ αὐτοῦ τετράστιχα, et e regione ἐπι- γραφὴ τοῦ αὐτοῦ εἰς ταῦτα, quæ omnia rubricis sunt picta. In Reg. τοῦ ἐν ἁγίοις πατρὸς ἡμῶν Γρηγορίου ἀρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως, τοῦ Θεολόγου, γνώμαι τετράστιχοι. 1 Πρᾶξιν... ἢ θεωρίαν. ld est cænobiticam vitam el eremeticam, ut Nicolaus diaconus exponit, πρα- κτικὴν, τὴν ἐν κοινοβίω διαγωγήν, ει θεωρητικήν, τὴν ἐν ἡσυχίᾳ καὶ καθ᾿ ἑαυτόν. 5 Τῶν ἐκ. Αl. τῶν τοῦ. 6 ἂν ἐκρυπωθῇς. Scilicet juxta Gregorium vitae puritas scientiam debet anteire. Mos σωφρονῶ. Coisl. Reg., Anibr., Cass. σωφρονείς. Reg. 1977, σωφρονῇς. 8 Μύρον δοχεῖον. Sic Horat. Sincerum est nisi vas, quodcunque infundis, acescit. (Epist. 1. st, v. 54.) Ει Christus ipse (Matth. ix) velat ne vinum novum in veteres utres mittatur. Legendum forte δοχείῳ σαπρῷ. METRICA VERSIO. Nam despicandum, quidquid ad rem non facit. Est laude dignus ordo quem canes tenent, Ad membra cum se colligunt jacentium. Auro loquente, sermo nil prorsus potest : lloc namque mentes permovet, mutum licet Licebit illis pace nunc dulci frui, Qui fluxa vita perdite nimis ambiunt. XXXIII. TETRASTICHÆ SENTENTIE. (Billio interprete.) Quæ præferenda est, actio an theoria ? B Haec est adultæ inentis, illa plurium. Ambæ tamen sunt laudibus dignissimæ. Ad quam aptiorem te vides, hanc arripe. Quidam explicari quid sibi quæsiverat Sublimioris. Purus, inquam, sis prius. At mente consto. Sordibus veruni scates. Unguentum olenti vasculo non creditur. Nec cede cunctis, nec resiste vocibus. Fac ante noscas: tunc modum et tempus tene.
PG 37:848σύνηθές ἐστι γὰρ πόρναις τόδε, Αἷς ἐστι δεινὸν αἶσχος, αἶσχος εἰδέναι, Τέχνην ἐχούσαις μηδὲν αἰσχύνεσθ’ ὅλως. Ὁ δ’ ἐκ Σινώπης προσιὼν ταῖς ἐκ στέγους, Ὕβριζε ταύτας, ὡς λόγος· τί μνώμενος; Φέρειν τὰς ὕβρεις εὐκόλως ταῖς ὕβρεσι. Ταῦτ’ ἐννοῶν σὺ τὰς ὕβρεις ἀτιμάσεις. Εἴπω τι καὶ τεχνικὸν, οὐ μὴν ἄξιον Τοῖς τὸ πρᾶον τιμῶσιν· ἀλλ’ ὅμως ἐρῶ. Σβεστήριον γάρ ἐστι τῆς ἀηδίας. Πύκτας ποτ’ εἶδες; ὡς τὸ πρῶτον ἡ στάσις Τούτοις ἀγώνισμ’ ἐστὶν, ὑψηλὴν λαβεῖν; Οὐ γὰρ μικρόν τι τῷ κρατεῖν συνεισφέρει. Οὕτω θέλησον αὐτὸς ἣν λῷον λαβεῖν. Ἡ δ’ ἔστι τὸν λυσσῶντα βάλλειν παιγνίοις. Γέλως μέγιστον ὅπλον εἰς ὀργῆς μάχην. Ὡς οἱ κεινὴν πέμποντες ἀθληταῖς χέρα Ὁρμήματι σφοδρῷ τε καὶ μεμηνότι Κάμνουσι πλεῖον τῶν πονούντων σωμάτων (Κράτημά τ’ οὐκ ἔντεχνον ἰσχύος κλάσις)· Οὕτως ὃς ὑβρίζει μὴ χολούμενόν τινα, Ἀλλ’ ἐκγελῶντα τὴν μάχην, ἀλγεῖ πλέον. Τὸ δ’ ἀντιπῖπτον καί τιν’ ἡδονὴν φέρει. Πλείων γὰρ ὕλη τῷ χόλῳ καθίσταται, Λίαν γλυκεῖ τε καὶ ἀπλήστῳ πράγματι. Ἐκεῖνό σοι γένοιτο τῆς βουλῆς τέλος. Τί τὸ πρᾶον μάλιστα τῶν ὄντων; Θεός. Τίς δ’ ἡ χολώδης φύσις; ὁ βροτοκτόνος.
947 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER I. THEOLOGICA. 15 Χρόνος δὲ, μέτρον ἡλίου κινήσεως. Γη, πήξις ύλης τῷ πόλῳ κυκλουμένης. Πῦρ δὲ, φλέγουσα καὶ ῥέουσ' ἄνω φύσις. Υδωρ δὲ, ρευστή και κατάῤῥοπος φύσις. Κενοῦ δ' ἀὴρ πλήρωμα και πνευστή φύσις. 20 "Ανθρωπός είμι, πλάσμα καὶ εἰκὼν Θεοῦ. Τὸ σῶμα δ' ὕλη, καὶ διαστατὸν πάχος. Στοιχεῖόν ἐστι σώματος πρώτον μέρος. Ψυχὴ δὲ, φύσις ζωτική, φέρουσά τε Λόγος δὲ καὶ νοῦς τῇ γ' ἐμῇ συνεκράθη, 25 Ζωὴ δὲ, σώματός τε καὶ ψυχῆς δέσις, Ὣς θάνατον εἶναι, τῶν δὲ τὴν διάστασιν. Νοῦς δ' ἔστιν ὄψις ένδον, οὐ περίγραφος. Νοῦ δ᾽ ἔργον, ἡ νόησις, ἐκτύπωμά τε. Λόγος δ' ἔρευνα τῶν νοὸς τυπωμάτων, " Α 30 "Ον ἐκλαλήσεις οργάνοις φωνητικοῖς. Αἴσθησίς ἐστιν εἰσδοχή τις έκτοθεν. Μνήμη, κάθεξις τῶν νοὸς τυπωμάτων. Λήθη δὲ, μνήμης εκβολή. Λήθης δέ γε Μνήμη τις αὖθις, ἣν ἀνάμνησιν λέγω. 35 Βούλησιν οἶδα, νοῦ ῥοπὴν καὶ συνδρομήν Τῶν ὅσσ᾽ ἐφ' ἡμῖν· τἄλλα δ᾽ οὐ θελητέα. Ἡ δ' οἱ θέλω κίνησις, ἐξουσιότης. Τὴν σύντονον δὲ καὶ προσθυμίαν λέγω · Τὸ δὲ ἀκούσιον, βουλήσεως τυραννίδα. 40 Λογισμὸν οἶδα πραγμάτων διαίρεσιν. Πόθος δ' ὄρεξις ἢ καλῶν ἢ μὴ καλῶν. Ἔρως δὲ θερμὸς δυσκάθεκτός τε πόθος. θυμὸς μέν ἐστιν ἀθρόος ζέσις φρενός ὀργὴ δὲ θυμὸς ἐμμένων. Ο δ' εἰς κακὸν 15 Tempus autem mensura solis motus. Terra, compacta materia, quam polus ambit. Ignis, urendi vim habens et sursum tendens est natura. Aqua fluida est natura et deorsum vergens. Aer vacui est repletio et spirabilis fluxio. 20 Homo sum, figmentum et imago Dei. Corpus, materia et separabilis crassities. Elementum, corporis cujusque prima pars. 612-613 Anima autem vitalis natura, vitam sustentans. Ratio et intelligentia mihi commista est. 25 Vita, corporis et animæ connexio, Quemadmodum mors est utriusque separatio. Mens est oculus internus, non circumscriptus. Mentis opus est cogitatio, et rerum expressio. Ratio est investigatio mentis conceptuum, 30 Quam proferes per vocis organa. Sensus est exceptorium quoddam rerum externarum. Memoria retinet mentis impressiones. Oblivio, memoriæ amissio est. Oblivionis autem Memoria quædam est rursus, quam reminiscentiam dico. 35 Voluntatem scio esse mentis inclinationem et concursum Earum rerum, quæ penes nos sunt : cætera non sunt voluntaria. Facultas me, quo velim, movendi, est liberum meum arbitrium. Si acris ac vehemens sit, alacritatem appello : Involuntarium autem, tyrannidem voluntatis. 40 Ratiocinationem novi esse rerum divisionem. Desiderium est appetitio rerum vel bonarum vel malarum. Amor est ardens et effrenatum desiderium. Furor quidem est subitus animi fervor : Ira vero furor permanens. Si ob malum acceptum 21 Καὶ διαστατὸν πάχος. Combef., crassa moles, suis constans dimensionibus. Billius, materia quam subit dimensio. 25 Φέρουσά τε. Quæ tenet et fert, vitam scilicet. Ita Combef. 21 Τῇ γ' ἐμῇ, nempe ψυχῇ. Sic Coisl. Edit. ἐμοί. 27 Οὐ περίγραφος. Vat. ἀπερίγραφος. 968 30 Ον ἐκλαλήσεις, etc. Hic versus et duo 90 quentes desiderantur in Coisl. 39 Τὸ δὲ ἀκούσιον. Vat. non habet τὸ δέ. 43 'Αθρόος. Vat. ἀθρόα. 44 Ο δ' εἰς κακόν. Qui servat memoriam, ut noceat et insidietur : simullas, rancor. METRICA VERSIO. Mensura motus tempus est, quem sol facit. Tellus stabilitas est hylæ: hanc ambit polus. Natura flagrans ignis est, sursum fluens. Vergens deorsum fluida natura est aqua. Aer inane replet, et spirans fluit. Figmentum, imago et nobilis Dei, est homo. Materia corpus, quam subit dimensio. Elementa nostri prima pars sunt corporis. Natura vita prædita, anima dicitur : At ratio mensque cum mea se copulant. Quid vita ? carnis, mentis, et nexus tenas, Ut mors ab bisce rebus est divulsio. Mens, visus intus terminum nullum sciens. lluic cogitare munus est et fingere. Quæ finxit illa, ratio vestigat sagax, B Quam vocis ipse proferes per organa. Externa sensus excipit. Mentis notas Memoria retinet, ac bona servat fide. Oblivio ipsam pellit: hanc rursum ejicit Memoria quædam (vulgo reminisci vocant) Mentis, voluntas motus est, concursus et Rerum penes nos quæ sitæ, tantummodo. Quo volo moveri, liberum arbitrium voco : Alacritatem, magna si sit acritas. Patitur voluntas, si trahor, tyrannidem. Rerum λογισμός commoda est divisio. Boni appetitus aut mali, cupiditas. Amor, cupido fervida et freni inscia. Mentem repente fervor incendens, furor. Ira diuturnus est furor. Sed qui insidet
PG 37:850Ὀργήν γέ τοι γίνωσκε καὶ καλούμενον, Πρὸς αἷς καλεῖται κλήσεσι πονηρίας. Τούτων ἑλοῦ τιν’ ἣν θέλῃς μοῖραν σύγε· Ἄμφω γὰρ οὐκ ἔνεστι. Καὶ τοῦτο σκόπει· Τίς μὲν γελᾶται, τίς δὲ τῶν αἰνουμένων; Μικρὸν γὰρ οὐδὲ τοῦτο τοῖς σκοπουμένοις. Τὸ λοιπὸν, ὁρκίζω σε τῶν κακῶν φίλον, Τὸν δυσμενῆ συνήγορον καὶ προστάτην, Οἰδοῦντα καὶ διδοῦντα ταῖς ᾅδου πύλαις, Εἶξαι Θεῷ τε καὶ Λόγῳ τὸ σήμερον, Θυμὲ, ζέσις, πλήρωμα τοῦ βροτοκτόνου, Αἶσχος προσώπου ἐμφανὲς, φρενῶν ζάλη, Μέθη μύωψ, κρημνιστὰ, ταρταρηφόρε. Ὦ πνευμάτων λεγεὼν, κακὸν σύνθετον, Δεσμοὺς διασπῶν καὶ πέδας σὺν ἅμμασιν, Χριστός σε βούλεθ’, ὃν τὸ πᾶν τόδ’ οὐ φέρει, Αὐτὸς φέρει δ’ οἴαξιν ἀπταίστως τὸ πᾶν, Νωμῶν βροτῶν τε καὶ τῶν ἀγγέλων βίον, Ὃς καὶ πονηρῶν πνευμάτων λύσιν φέρει Παθῶν τε, τοῖς καλοῦσιν αὐτὸν ἐκτενῶς, Οὗτός σε βούλετ’ ἔνθεν ὡς τάχος φυγεῖν· Τῶν σῶν συῶν πλήρωσον εἰσελθὼν βάθη· Δέξονθ’ ἑτοίμως εἰς βυθὸν πεσούμενον. Ἡμῶν δ’ ἀπόσχου τῶν Θεῷ μεμηλότων. Καὶ ταῦτα σιγῆς· οἱ δὲ λύσαντες λόγον, Εἰ μέν τοι τούτων ἄξιον φθέγγοισθ’ ἔπος, Φθέγξασθε κἀμοί· εἰ δὲ σιγῆς, οὐκ ἐμοί. Καὶ ὦτα δήσω τοῖς λόγοις, ὥσπερ λόγον. Κ. Εἰς εὐγενῆ δύστροπον.
PG 37:852Αἵματος ἐξ ἀγαθοῦ τις, ἅπαν κακὸν, ἀνδρὶ γένος μὲν Οὐ τῶν εὐπατέρων, τἄλλα δὲ θαυμασίων, Προύφερε τοὺς προγόνους. Καὶ ὃς μάλα ἡδὺ γελάσσας, Εἶπε λόγον μνήμης ἄξιον, ὡς «Τὸ γένος Ἔστιν ὄνειδος ἔμοιγε, γένει δὲ σύ.» Τοῦτο φύλασσε Ὡς μὴ τῆς ἀρετῆς ἄλλο τι πρόσθεν ἄγοις. Εἰ σοῦ τις τὸ δυσειδὲς ἐκέρτομεν, ἢ τὸ δυσῶδες, Εἶπες ἂν, ὡς «Ὁ πατὴρ ἦν καλὸς, ἢ μυρίπνους;» Εἰ δέ σέ τις ὡς δειλὸν ἐπέσκωπτεν καὶ ἄνανδρον· «Ὡς πρόγονοι πολλὰς εἷλον ὀλυμπιάδας;» Οὕτω, εἴ σε κακόν τις ἐλέγχει καὶ ἀνόητον. Μή μοι τοὺς πατέρας, μηδὲ τὰ νεκρὰ λέγε. Χρυσόδετον κιθάρην τις ἔχων, ἔκρεξε κάκιστον. Ἄλλος ἀπ’ εἰκαίης εὐγενὲς ἧκε μέλος. Τίς τούτων, ὦ λῷστε, ἀμείνων σοι κιθαριστής; Ὃς σώζει τεχνικοῖς κρούμασιν ἁρμονίας. Ἀλλὰ σὺ χρυσῶν μὲν πατέρων ἔφυς, ὥς σε λέγουσιν, Αὐτὸς δ’ οὐκ ἀγαθός. Εἶτα μέγα φρονέεις; Τοῦτό γέ σοι λαμπρὸν γένος ἐστὶν, οἱ προπάλαιοι Νεκροὶ, καὶ μύθων πλάσματα, καὶ γραί̈δες; Παίζεις. Πρὸς σὲ δ’ ἔγωγε βλέπω μόνον, εἰ δίκαιός τις Ἣ κακός. Ἡ δ’ ἀρχὴ, πηλὸς ἅπαντες ἴσος. Δέρματα πάντες ὅμοια, φυσώμεθα δ’ οἱ μετέωροι, Πλούτῳ καὶ δόξῃ, καὶ πατρίσι μεγάλαις. Ὥστε τί μοι τὰ περισσὰ, πατὴρ, γένος;
951 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER I. THEOLOGICA. Τῶν δ' αὖ κακίστων μέμψις, αίνετὸν πάθος Αίδως δὲ συστολή τίς ἐστ' αίσχους φόβῳ. 75 Αἰδοῦς δὲ περιφρόνησις, ἡ ιταμότης. Σπουδὴ δὲ, σύστασίς τις εἰς προκείμενα· Λύσιν δὲ ταύτης οἶδα τὴν ῥαθυμίαν. Ο δ' ὄχνος ἐστὶ πρός τι δυσκινησία. Ζῆλος δ' ὁ μὲν μίμησις, ὁ δ᾽ ἀνία τις. 80 Φίλτρου κλαπέντος εἰς ξένον ποθούμενον, Καλοῦσι δ' αὐτὴν ζηλοτυπίαν οἱ πάλαι. Αλαζονείαν, όγκον οἶδα καρδίας· Τύφον δ', ἄναψιν, ἣν ἐγείρει κουφότης. Υπερήφανος δ' ἔμοιγε καὶ φανητίας. 85 Τὴν δ' αὐθάδειαν, αυταρέσκειαν λέγω. Ταπεινοφροσύνη, μὴ φρονεῖν ἐπάξιον. Η Ταύτης δοκησίς ἐστιν ἡ εἰρωνεία. Ελευθερία δὲ χρημάτων ἁπλῆ δόσις. Τούτων λάφυξιν οἶδα τὴν ἀσωτίαν. 90 Ανελευθερίαν δέ φημι τὴν φειδωλίαν. Μεγαλοπρέπεια δ' ἔστιν ἔργων λαμπρότης· Μικροπρέπεια, τὸ φρονεῖν μικροῖς μέγα. Μεγαλόφρονος, τὸ πάντα εὐπετῶς φέρειν· Τὸ δ' οὐδὲ μικρά, τοῦτο μικροψυχίας. 95 Φιλοτιμί᾽ ἐστὶ μέτριος τιμῆς πόθος. Ἡ χαυνότης δέ, καὶ πέρα τοῦ μετρίου. Κενῶν δ' ὄρεξιν ἴσθι κενοδοξίαν· Δόξαν, τὸ τοῖον ἡμῖν, ἢ τοῖον δοκεῖν. *Αλλη δὲ δόξα, πραγμάτων φαντάσματα. 100 Υβρις μέν ἐστι δυσμενούς οὐκ εὐμενὴς Pessimorum objurgatio, laudabilis est affectus. Pudor, contractio quædam est anini, turpitudinis metu. 75 Pudoris contemptus impudentia est. Diligentia est vehemens studium in proposita. Hujus defectum scio esse ignaviam. Pigritia est, cum quis ad aliquid ægre movetur. Zelus, alius imitatio est, alius dolor. 80 Cum vis amoris transfertur in extraneum valde concupitum, Zelotypiam appellabant veteres. Jactantia tunior est cordis. Fastus inflammatio est, quam excitat levitas. Superbus est mihi, qui cupit apparere. 85 Arrogantiam appello, cum quis nimium sibi placet. Humilitas est minus digne de seipso sentire. Hujus simulatio est hypocrisis. Liberalitas pecuniarum est simplex largitio. Earum dissipationem scio esse prodigentiam. 90 Illiberalitatem voco parcimonian. Magnificentia est operuin splendor. Extremi ingenii est ob parva alte sapere. Viri magnanimi est omnia facile tolerare. At ne parva quidem ferre, pusillanimitatis est. 95 Ambitio est moderata honoris cupiditas. Insolentia autem excedit modum. Rerum vanarum appetitionem, scito esse vanam opinionem . Gloriam vero vanam, talem nobis aut talem videri. 616-617 Alia vero gloria, rerum phantasmata. 100 Contumelia quidem est inimici minime grata Το Πάθος. Affectus, commotio. 74 Εστ' αίσχους. Ita Coisl. Edit, Επ'. 85 ᾿Αναψιν, ἢν. Forte ἄναρσιν, elationem. Coisl. ν. 84 Φανητίας. Ostentator. 85 Αὐταρέσκειαν. Ingenii sibi blandientis vanam oblectationem. 86 Μὴ φρονεῖν ἐπάξιον. Modestus etiam de se sentire, quam merita ferant. lla Combef. qui addit: 959 Jdque si retinenaa vox, επάξιον. Nam ipsi non dis- plicet ἀπάξιον. Non indigne ac aliter quam ferant merita sentire. Nec enim, inquit, falso sentit humi- lis, cum se deprimit, nihilque suum, Dei totum agnoscit quod in se virtutis. 87 Ειρωνεία. Hypocrisis, irrisio. 99 "Αλλη δὲ δόξα. Hic triplex hujus vocis δόξα, est acceptio, 1° eorum quæ non sunt, existi- matio, 2º inanis rumor, 3º rerum phantasmatio. METRICA VERSIO. Recte movetur, quisquis objurgat malos. Probri timore contrahit mentem pudor. Effrons, pudore dicitur quisquis caret. Proposita cum quis urget, id studium voco : Studiumque contra si fuges, ignaviam. Pigritia quidnam est? torpor ad quiddam gravis. Zelus imitamen, mæror aut est quispiam. Cum vis amoris exterum furtim petit, Zelotypiam istud dicere antiqui solent. Αλαζονεία, mentis est vanus tumor. Levitate nata fastus est elatio. Superbus est, qui conspici a cunctis amat. Est αὐθάδεια, cum nimis sibi quis placet. De se humilis ille est qui minus digne æstimat. B Qui fingit humilem, premitur hic hypocrisi Est liberalis, æra qui dat alteri : At cuncta si quis dilapidat, est prodigus : Illiberalis parcus est, nimis et tenax. Magnificus est qui splendidis rebus studet: Ob parva sed qui timidus est, μικροπρεπής. Magnanimus est qui cuncta facilis sustinet : Nec parva ferre, mentis est pusillitas. Ambitio, modica laudis est tantum sitis; Immodica vero, χαυνότης dici solet. Cenodoxus autem, glorie vanæ appetens. Δόξα ast, videtur tale quod, tale aut tibi. Αι δόξα rerum dispar est et imaginum. Molestus hostis sermo, contumelia
II: Precepts for VirginsII: Praecepta ad virgines
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 37:853Οὔτε με μῦθοι Τέρπους’, οὔτε τάφοι. Ἀλλ’, ἀγαθὲ, σὲ βλέπω. Εἷς χοῦς πάντες, ἑνὸς πλάστου γένος. Ἡ δὲ τυραννὶς Εἰς δύο τὰ θνητῶν ἔσχισεν, οὐχὶ φύσις. Δοῦλος ἐμοὶ πᾶς σκαιός· ἐλεύθερος, ὅστις ἄριστος. Εἰ δὲ σὺ τύφον ἔχεις, τοῦτο τί πρὸς τὸ γένος; Ἡμιόνοις τί πατήρ ποθ’ ὁ κάνθων ἐστὶν ὄνειδος; Οὐδέν. Τίς δέ τ’ ὄνοις δόξα παρ’ ἡμιόνων; Οἱ δ’ ἀετοὶ τίκτουσι, καὶ οὓς ῥίπτουσι νεοσσούς. Ὥστε τί μοι πατέρας, σαυτὸν ἀφεὶς, σὺ λέγεις; Κρεῖσσον ἄριστον ἐόντα κακὸν γένος, ἠὲ κάκιστον Ἔμμεναι εὐγενέτην· καὶ ῥόδον ἐκ τραχέος Ἐβλάστησε. φυτοῖο, ῥόδον γε μέν. Εἰ δ’ ἀπὸ γαίης Ἦλθες ἄκανθ’ ἁπαλῆς, τοῦ πυρὸς ἄξιος εἶ. Πῶς σὺ κάκιστος ἐὼν, τόσσον φρονέεις προγόνοισιν, Ὦ κάνθων μυλικὲ, ἵππιον ὕψος ἔχων; ΚΖ. Περὶ τοῦ αὐτοῦ. Εἴ σοι πίθηκον εἰς λέοντα σκευάσας Σπουδῇ προσῆγον, ἆρ’ ἂν ᾐδέσθης ἰδών; Καὶ πῶς; τί δ’ εἴ σοι κύκνος ἠγωνίζετο Δοκεῖν ὁ πάντ’ αἴσχιστος ὀρνίθων κόραξ, Χρωσθεὶς τὸ λευκόν; ἢ γελοῖος ἦν πλέον; Ἔμοιγε φαίνετ’. Εἰ δ’ ὁ δυσγενὴς τρόπον Φρυάσσετ’ εὐγένειαν, αἰδεσθήσομαι; Οὐ δὴ γὰρ εἰκὼ τὴν γεγραμμένην πλέον Τῆς τοῦ πνέοντος ἀνδρὸς, εἰ καὶ λάμπεται. Ἄλλοι γραφέσθων· ὁ τρόπος δ’ ἐμοὶ γένος.
PG 37:856Τί ταῦτα, καὶ τί πάσχετ’, ὦ θνητὸν γένος; Ἵππος μὲν οὐδεὶς, ὅστις οὐχ ἵππος φύσει, Οὐδ’ ὄρνις, ὅστις οὐ πτερῷ κουφίζεται. Βοῦν δ’ εἰσιδών τις εἶπε, Δελφὶς τοῦτό γε; Ὅπερ δ’ ἕκαστόν ἐστι, καὶ γνωρίζεται. Δύω δὲ ταῦτα τῆς βίου κωμῳδίας. Κατηστέρισται ζῶον ἐν γῇ κείμενον, Καὶ γράμμα ποιεῖ τὸν κάκιστον εὐγενῆ. Ἵππον τιν’ ὠνῇ τὸν καλόν τε καὶ ταχὺν Ἢ τὸν κακὸν μὲν, ἐκ γένους δὲ γνωρίμου; Τὸν καλὸν, οἶδα. Τοὺς κύνας δ’, οὐ τοὺς ταχεῖς; Οὕτω. Τί δ’, οὐχ ἅπαντα τὸν αὐτὸν τρόπον; Τὰ πάνθ’ ὁμοίως. Σὺ δέ μοι κάκιστος ὢν, Καλεῖς σεαυτὸν εὐγενῆ; Ληρεῖς μάτην. Ἡ σπάρτος ὀρθὸν δεξάτω, καὶ πείθομαι. Σὺ δυσγενῆ με, κἂν ἐλεύθερον, καλεῖς. Ἐγὼ γελῶ σου τὴν νόσον, εἰ κάκιστος ὢν Οἴει καλύψειν τῷ γένει τὸ δύστροπον. Ὁ πλοῦτος ἔκριν’ εὐγενεῖς, οὐχ ὁ τρόπος, Τυχόν γε τοὺς ἀφ’ ὧν σύ. Θὲς καὶ τὸν τρόπον· Τί τοῦτο πρὸς σὲ τὸν κάκιστον εὐγενῆ; Τὸν εὐγενῆ μὲν, δυσγενῆ δὲ τῷ τρόπῳ, Νεκρὸν νομίζω τῶν καλῶν ὀδωδότα. Μί’ εὐγένεια, τὸν τρόπον χρηστὸν φέρειν. ΚΗ.
957 SECTIO II. POEMATA MORALIA. Λύσιν δὲ ταύτης, τὴν ἀπόγνωσιν λέγω. 160 Συμψυχίαν δὲ τὴν ἀγάπην ὁρίζομαι, Τὴν πρὸς Θεὸν δὲ, καὶ ὁδὸν θεώσεως. Μῖσος δ' ἀποστροφή τις, ἔχθρας ἐργάτις. Υπόκρισις δὲ, λανθάνουσα πικρία. Τιμὴ δὲ τοῦ Πλάσαντος, ἄνθρωπον φιλεῖν· 165 Τοῦ πτωχίσαντος δ' αὐτὸν, ἡ πτωχῶν σχέσις. Φιλόξενος δ' ὅς οἶδεν αὐτὸς ὢν ξένος. Βίου γαλήνη δ' ἔστιν, εἰρήνη φίλη Ψυχῆς δὲ καὶ μάλιστα, λώφησις παθῶν. Ἡ δ' ἔχθρα μοι δύσνοια καὶ διάστασις· 170 Εχθρα δὲ καὶ πόλεμος, ευρέτης κακῶν. Αγνισμός ἐστιν ἡ Θεοῦ συνουσία, Α Βέβηλον οίου καὶ βδέλυγμ᾽ ἁμαρτίαν. Καθαρσίς ἐστιν ἐκπλυσις μολυσμάτων. Μολυσμὸν οἶδα καὶ τύπωσιν τῶν κακῶν. 175 Γάμος μέν ἐστιν ἔννομος σαρχῶν δέσις· Η παρθενεία δ' έκβασις τοῦ σώματος. Οὗτος μοναστής, ὃς Θεῷ ζῇ καὶ μόνῳ. Μονὴ δέ μοι, σύνταγμα πρὸς σωτηρίαν. Αμαρτί᾽ ἐστὶ τοῦ καλοῦ παρεκτροπή, 180 Ο μὴ φύσις τε καὶ νόμος χαρίζεται. Νόμος μέν ἐστιν ἔνδικος πρακτῶν ὅρος. Ἡ δ' ἐντολή μοι δεσπότου παρεγγυή. Παρανομί᾽ ἐστὶν ἐν νόμῳ πονηρία Ανομίαν οἶδα τὴν νόμων ἐλευθέραν. Hujus amissionem, desperationem appello. 160 Arctam animorum conjunctionem, charitatem definio, Eam, quæ est erga Deum, ad consequendam divinitatem. Odium aversatio quædam est inimicitiæ effectrix. Hypocrisis autem est latens acerbitas. Honos Creatoris est, hominem diligere : 165 Honos est ejus qui se ipse pauperem fecit, erga pauperes affectio. Hospitalitatis studiosus est, qui se ipse novit esse hospitem. Vitæ tranquillitas est pax gratissima : Mentis vero maxime est affectionum sedatio. Inimicitia mihi est malevolentia et dissensio ; 170 Jnimicitia quoque et bellum, inventrix malorum. Sanctitas est cum Deo conversatio. Profanum existima et exsecrabile peccatum. Lustratio est ablutio inquinamentorum. Inquinamentum scio esse ipsam animo mali informationem. 620-621 175 Matrimonium est legitima corporum conjunctio. Virginitas est egressio e corpore. Monachus is est, qui Deo vivit et soli. Monasterium mihi videtur causa salutis collecta multitudo. Peccatum est a bono exorbitatio, 180 Quod nec natura, nec lex indulget. Lex est justa rerum agendarum definita linea. Mandatum autem Domini est præceptio. Transgressio legis est in legem iniquitas. Immunitatem a lege scio legibus non esse astrictam. scilicet doctrinæ fidei, cui se immisceat, lumenque fidei in mentibus accendat, atque omni firmius ra- tione sibi eas subjiciat, Frustra enim vox doctoris auribus excipitur, nisi Deus cor audientis miseri- corditer aperiat. 164 Πλάσαντος. Sic emendavit Billius, ut sensus constet. Versus etiam qui sequitur, exigit, in quo poeta ad illud Prov. x, 14, alludit : Honorat Deum, qui pauperis miseretur. 167 Ειρήνη. Vat. εἰρήνης φίλη. Amica pacis. 170 Ευρέτης. Vat. Εφευρέτης. 172 Αμαρτίαν. Vat. ἁμαρτίας. 177 Μόνῳ. Εt soli. Billius videtur legisse νόμῳ, 958 qui vertit legi: quod certe monachum a viro fideli non secernit, qui legi et Deo servire debet. 180 Ο μή. Billius legit όμοι et refert ad καλοῦ, sed nullius codicis auctoritate nititur. 184 Ανομίαν. Videtur respicere ad illud Pauli 1 Cor. ix, 21 : Τοῖς ἀνόμοις, ὡς ἄνομος, qui sine lege est, hunc scio liberum esse a legibus. Billius vero in suo codice legit εὐνόμιον, et putat Grego- rium alludere ad id quod est apud Paulum, nimi- rum, pios viros, atque omnibus virtutibus expoli- tos, legi minime subjectos esse, propterea quod libenter, non autem gravatim, et tanquam vi adacti, divinas leges exsequantur. METRICA VERSIO. Hanc frangit autem tetra desperatio. Concors voluntas, charitas, amor ac Dei, Ad summa certam sidera ostendit viam. Aversio odium est, hinc simultas nascitur. Occultum at odium dic quid est? hypocrisis. Fictorem honorat quisquis hominem diligit : Inopemque factum sponte, quisquis pauperes. Quid hospitalis? hospitem qui se putat. Tranquillus avum, si studes paci, exiges. Serena mens est, motibus sævis carens. Quidnam simultas? improba est dissensio. Bellum et simultas nil mali non excitant. Quid sanctitas est? cum Deo consuescere - B Quidnam profanum, quidque sacrilegum? scelus. Quidnam piainen? sordium est detersio. Conspurcat autem vel typus solus mali. Legitima thalamus corporum est,connexio. At vita coelebs, egredi est a corpore. Quid monachus? est qui vivit et legi et Deo. Μονή, saluti quæ studet soli colors. Quid, quaeso, noxa est? a bono deflexio, Natura mihi quod porrigit, lex et Dei. Lex, quæ gerenda necne sint, dictat mihi. Mandatum at est quod Dominus indixit meus. In lege quos fit improbe, est iniquitas. Legum soluta est vinculis at æquitas.
PG 37:858Κατὰ πλουτούντων Φεῦ, φεῦ, ὅσων γέμουσιν οἱ κακοὶ κακῶν Ἀλλ’ οὐδὲ τοῦτ’ ἴσασιν οἱ τρισάθλιοι, Ὡς ἄν τι καὶ λάβοιεν εἰς σωτηρίαν, Λόγον τιν’, ἢ σύμβουλον, ἢ μνήμην Θεοῦ· Ἃ πάντα φάρμακ’ ἐστὶ τοῖς πεπληγμένοις. Ἀλλ’ εὐσθενοῦσιν, ὡς δοκοῦς’. Οἰκτροῦ πάθους Ὡς οἱ παραπλῆγές τε καὶ μεμηνότες, Ἰσχὺν νομίζειν τὴν νόσον καὶ τῶν φρενῶν. Ἵπταντ’, ἀροῦσιν, ἄπτεροι, βοῶν δίχα. Βοηδρομοῦσιν, ἡ φάλαγξ δ’ οὐ πλησίον· Πλέουσιν οὐ πλέοντες, ἀθλοῦσιν μόνοι, Πλουτοῦσι, βασιλεύουσι, νικῶσι δίκας. Ἅπαντα ταῦτα τῆς νόσου. Πείθει δέ τις; Κακόν τι λήψῃ πρόσθεν, ἢ πείσεις λέγων, Ὡς φαρμάκων χρῄζουσι τῆς ἀῤῥωστῖας. Τίς γὰρ, νομίζων μὴ νοσεῖν, ἀλλ’ εὐσθενεῖν, Ἢ φαρμακεύετ’, ἢ ζητεῖ σωτηρίαν; Τοῦτ’ ἔστι τοῦ νοσοῦντος, ἀλλὰ μετρίως. Ὅστις δὲ τὸν δίκαιον οἴεται νοσεῖν, Πότ’ ἂν δέξαιτο τοῦ πάθους παρήγορον; Πλουτεῖς· βιάζῃ γειτονεῖν σοι μηδένα. Ζητεῖς ἔχειν ἄρουραν· ἡ δὲ πλησίον Οὐ σή· τὸ πρᾶγμα συμφορά. Χρὴ σοῦ μόνου Τὴν ὄψιν εἶναι. Δεινὸν, εἰ τὸ σῶμά σοι Κόπτοιτο. Ἧλος ὀμμάτων τὸ τοῦ πέλας. Ὡς εἴθε καὶ γένοιτο.
PG 37:860Ἦ γὰρ ἂν τυχὸν Ἔστης ἀεὶ τὸ πλεῖον ἐκκαρπούμενος, Ὡς φλόξ τις, ἢ χείμαῤῥος, ἢ λοιμοῦ νόσος, Μέσου κρατοῦντος οὐδενός. Ὥς μοι δοκεῖς Οὐδ’ ἡντινοῦν ὄνησιν οὐδὲ σῶν ἔχειν, Εἰ μή τι προσγένοιτο τῶν ποθουμένων. Εἶθ’ ἡ συνεργὸς τῆς χερὸς συκοφαντία. Ὕβρισμ’; ἔχω χρήστην σε, πράκτορ’ εὐθέως, Στρέβλαι, τὰ δεσμά· φείδεται τοῦ σώματος Ὁ πένης· δίδωσι πάντα, σωθῆναι θέλων. Εὔψυχός ἐστιν, οὐχ ἑκὼν, ἐν οἷς ἔχει. «Τί δ’; οὐ πολιτείας σὺ καὶ ναυαρχίας Ὑπεύθυνος; σὺ δ’ οὐχὶ τοῦ λῃστοῦ φίλος;» Λέγει τὸν οὐκ ὄνθ’, ὡς φοβήσας κερδαίνειν. «Ὁ βοῦς δέ σοι πῶς τοῖς ἐμοῖς ἐνύβρισεν; Ἥδ’ ὕβρις, εἰπέ; Μεῖζον ἐβρυχήσατο, Πένητος ὢν, καὶ ταῦτα ὡς μάχης ἐρῶν, Ἢ καὶ νενίκηχ’. Ἡ δὲ τῶν δίνδρων σκιὰ Ὑπερκύπτουσα τοῖς ἐμοῖς λυμαίνεται. Ὁ παῖς δέ σου προσῆλθε τῷ ’μῷ χωρίῳ. Ἐπίσχες, ἢ τοῦτο δράσειν μαρτύρεται.» Οὕτως ἀπῆλθε βοῦς, ὁ παῖς, τὸ κηπίον. Ταῦθ’ ἡ τυραννίς. Ἂν δὲ καὶ σοφὸς κακὸς Τύχῃ τις ὢν, τὸ πλάσμα πειθανώτερον. Ἄλλους ἀνείργει (σχῆμα προστάτου λαβὼν), Ποιεῖν κακόν τι, καὶ σκέπει δουλούμενος. Ἔπειτα θοινᾶθ’, ὡς λέων ζώου τινὸς Θῆρας διώξας, οὐ φιλανθρωπεύεται, Ἀλλ’ αὐτὸς αὑτῷ θήραν ὡς ῥᾴστην ἔχει.
961 SECTIO II. ΡΟΕΜΑΤΑ MORALIA. 215 Ἡ τῶν θανόντων εἰς ἄνω μετάστασις. Πλευρᾶς δὲ ῥεῦσαν αἷμα καὶ ὕδωρ ἅμα, Τὸ δισσὸν ἦν βάπτισμα, λούτρου καὶ πάθους, Οταν διώκτης κίνδυνον καιρὸς φέρῃ. Ἡ νεκρότης δὲ, τῆς ἐμῆς ἀναίρεσις. 220 Η δ' ἐκ νεκρῶν ἔγερσις, ἐξ ᾅδου λύσις. Ἡ δ' εἰς ἄνω πορεία καί μ' ἄνω φέρει. Καὶ τἀπὶ τούτοις, δεῦρό μοι, σκεψώμεθα. Λαὸς μέν ἐστι σύνταγμ' εἰς Θεοῦ σέβας. Ναὸς δὲ λαοῦ σεπτὸν ἀγνευτήριον. 225 Θεῷ δὲ δῶρον, θυσίαι καθάρσιοι. Δώρων δοχεῖον ἁγνὸν, ἡ θεηδόχος Η Τράπεζ'. Ἱερωσύνη δὲ ἁγνισμός φρενών, Θεῷ φέρων ἄνθρωπον, ἀνθρώπῳ Θεόν· Μυστήριον μέν ἐστιν ἄῤῥητον σέβας. 250 Χάρισμα δ' οἶδα Πνεύματος θείαν δόσιν. Κήρυγμ᾽ ἀδήλων, τὴν προφητείαν λέγω· Εὐαγγέλιον δὲ, τῆς νέας σωτηρίας Αποστολὴν δὲ, συμμαχίαν κηρύγματος· Λόγου δὲ γνῶσιν, τὴν κατήχησιν, νέοις· Ἐξόρκισιν δὲ, δαιμόνων ἐξαίρεσιν. Τὸ λουτρόν ἐστι δευτέρου βίου σφραγίς. Αἱ προσφοραὶ δὲ, τῆς Θεοῦ σαρκώσεως, 215 Eorum qui obierant, in cœlum translatio. E latere manans sanguis et aqua simul, Duplex est baptisma, aliud lavacri, aliud sanguinis, Cum infestum tempus periculum affert. Mors ipsius mortis meæ est abolitio. 220 Ejus resurrectio mea est ab inferno liberatio. In coelum ascensus me quoque sursum evehit. Quæ præterea supersunt, age, consideremus. Populus est collectio hominum ad Dei cultum. Templum autem venerandum populi sacrarium. 225 Deo munus oblatum sunt victimæ lustrice. Munerum venerandum receptaculum est Deum suscipiens Mensa. Sacerdotium est sanctificatio animarum, Deo conjungens hominem et homini Deum. Mysterium ineffabile quoddam est religiosum. 230 Charisma scio esse divinum Spiritus donum. Denuntiationem rerum abditarum prophetiam appello; Evangelium vero, prædicationem novæ salutis ; Apostolicum munus quod suppetias venit Evangelio; Institutionem puerorum de doctrina, catechesin; 255 Penitentiam, ad meliora conversionem ; Exorcismum, dæinonuin expulsionem. Baptismus est secundæ vitæ sigillum. Obiationes, Dei incarnationis, 220 Η δ' ἐκ νεκρῶν. Sic habet codex Vaticanus. Editi autem ἡ δὲ νεκρῶν. 226 Θεηδόχος. Deum suscipiens. Aliler θυηδόχος, que victimam capiat. Aptissima vox utraque ad si- gnificandam Eucharistiam, de qua hic Gregorius. Ilic Billius acriter garpit Leuvenclaium, hæreticum hominem, qui totum hunc Gregorii locum depra- vavit, et mala fide reddidit. Primo quidem θυσίας καθαρσίους, nota ad marginem apposita, preces si- gnificare callide innuit, quamvis Misse sacrificium his verbis designari manifestum sit. Deinde vero θυηδόχον τράπεζαν interpretatur, mensam quæ suf fitus illos continet; cum vel mediocriter eruditi norint θυηδόχον ilem esse ac θυσίας δεχομένην. Misso ergo hoc veteratore, agnoscamus et dicamus cum Gregorio dona esse lustralia sacrificia, hoc est corpus et sanguinem Christi in Missa, et horum du- norum receptaculum esse mensam θυηδόχον, id est sacrificia capientem, aut potius θεηδόχον, id est sus- zipientem Deum. 229 Σέβας. Religiosum Bill. Cullus arcanus Dei, METRICA Ad supera, quos mors presserat, migraut loca. E latere manans sanguis et latex aquæ, Baptisma genuinum est, hoc aquæ, illud sanguinis, Cum me periclis tempus infestum objicit. At mortis ejus mors est exstinctio. Me nigro ab oreo, redditus vitæ, eripit. Ad supera tendens me quoque in cœlum vehit. Jam, quæ sequuntur, tu velim consideres. Λαός, coactum est agmen ad cultum Dei. Ναός, locus ubi sordibus plebs se expiat, Donum Tonanti lustricæ sunt victimæ. Quæ dona sedes excipit, mensa est sacra. res sacra. 962 255 Κηρύγματος. Hoc verbum absolute dictum, de Evangelio accipitur. 235 Την δέ. Vat., καὶ τὴν μετάνοιαν στροφὴν εἰς κρείσσονα. 238 Α' προσφοραί. Altaris oblationes nihil aliud sunt, quam quod nos Missæ nomine intelligimus : hoc est sacrificium illud, quo sacerdos Deo Patri corpus et sanguinem Christi offert. Προσφορά nan- que a verbo προσφέρειν manat : quod quidem, cum absolute ponitur, idem est au ἱερουργεῖν, εἰ λει τουργεῖν, et, ut Latini loquuntur, sacris operari, sa- cra facere. Vult igitur Gregorius Missarum obla- tiones hoc nobis conferre, ut Christi incarnationi, ejusque cruciatibus communicemus, quemadmo- dum ipse loquitur infra lib. II, sect. 1, carm. 1, vers. 49 et 50 : Οὐκ ἔτι μὲν θυέεσσιν ἁγνοῖς ἔπι χεῖρας ἀείρω, Τοῖς μεγάλοις Χριστοῦ μιγνύμενος πάθεσιν. Non jam amplius ad sancta sacrificia manus attollo, Magnis Christi admistus passionibus. VERSIO. B Mentes sacerdos purgat, et sanctas facit, Hominem Deoque copulans, homini et Deum. Mysterium quid? cultus arcanus Dei. Charisma sancti Spiritus donum est sacrum : Obscura cum quis prædicat, prophetia. Novam saluteu serino fert evangelus : At concionem missio sacram juvat. Doctrina pueris tradita est catechesis. Metanoea, cum quis corrigit vitam improbam. Pelluntur at cum dæmones, exorcisis. Signum, secundæ balneum est vitæ sacrum. Oblationes, carnis assumptæ a Deo, 23. Τὴν δὲ μετάνοιαν, πρὸς τὰ κρείσσονα στροφήν
III: Exhortation to VirginsIII: Exhoriatio ad virgines
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 37:862Τί κάμνεθ’; ἀπλοῦν ἐστιν, ἀρκεῖσθ’ οἷς ἔχεις. Τῆς δ’ οὐ μετρητῆς κτήσεως μέγας πόνος, Μάχαι, δίκαι, σοφίσμαθ’, αἱ ψευδορκίαι Εἰ μηδὲν ἄλλο, φροντίδες, ὥσπερ ζόφοι; Τούτοις ἀεί τι προσφέρους’ ἀλλότριον. Οὐδ’, εἰ τραπέζης ἀξίωμ’ ἔχων ἴσον, Ἄπληστος ἦσθα, καὶ βαρὺς τοῖς συμπόταις, Πάντων ἀμέτρως χερσὶν ἐμφορούμενος, Ἐπῄνεσάν σε; Μή τι δὴ τῆς κτήσεως; Ὡς τό γ’ ἄπληστον πανταχοῦ βδελυκτέον Σοὶ δ’ οὐχὶ φαίνετ’ ἐγκεχωσμένῳ φρένας. Τὸ μὲν γὰρ ἔστι, τοῦ δ’ ἐρᾷς, τὸ δ’ ἤλπισας· Τοῦ δ’ εἰσὶν οἱ προμνήστορες καὶ μαστροποὶ, Ὥς εἰσιν ἄλλοι τῆς νόσου τῶν σωμάτων. Σέβεις δὲ χρυσόν. Ἡ δὲ σητῶν βρώματα Ἐσθὴς τέθαπται. Τῶν δὲ σιτώνων ἀεὶ Πλήρης. Καπηλεύεις δὲ τὰς ἀκαιρίας. Οἱ μὲν στένουσι, τοὺς δ’ ἔχουσιν ἐλπίδες. Κοῦφον γάρ ἐστιν ἐλπὶς ἡμέρας ὄναρ. Τοὺς μὲν σφραγίζεις, τοὺς δ’ ἀνοίγεις εὐστόχως· Ὅπως δ’ ἂν, οἶμαι, καὶ τὰ τοῦ καιροῦ ῥέῃ. Φεῦ, φεῦ, πενήτων συλλέγεις τὰς συμφορὰς, Ἀλλοτρίαν κάκωσιν ἐκκαρπούμενος, Ἄλλην ἄρουραν τὸ στενὸν ποιούμενος Τίς ταῦτα, κἀκ τίνων σύ; καὶ θαῤῥῶν πόθεν; Ὃν ἡ παροῦσα νὺξ ἴσως ἕξει νεκρὸν, Μέσων ἀναρπάξασα τῶν ποθουμένων.
PG 37:863Ὡς ἔστι δεινὸν, καὶ τὰ πάντα πλουσίως Ἄλλων διδόντων, σώματ’, οὐσίας, Θεῷ Παρ’ οὗ τὰ πάντα, σὲ ζητεῖν ἔχειν δέον. Ὡς ἂν λάβῃς τί; δεινὰ θησαυρίσματα, Ὄγκον τραπέζης, καὶ στενοῦ λαιμοῦ χάριν, Εἰς ὃν τὰ πάντα συντρέχει φροντίσματα, Οἴδημα γαστρὸς, τὴν κόρου τ’ ἀῤῥωστίαν (Οὗτοι γάρ εἰσιν οἱ τόκοι τῆς πλησμονῆς), Οἴκους περιττοὺς, καὶ κενοὺς τῷ πλείονι, Χρυσωρόφους τε, πλαξί τε στιλβομένους, Παῖδας γυναικῶν εἴδεσι κοσμουμένους, Σκιάσματα, ψυκτῆρας, ἐκμεθύσματα, Συνῳδίας τε καὶ κρότους ὁμοῤῥόθους, Ὑφ’ ὧν τὸ κάλλος φθείρεται τῆς εἰκόνος, Λαμπρὸν φυσᾶσθαι καὶ μέγιστον ἐν πόλει Ὑψαυχενοῦντα, καὶ θρόνων αὐχεῖν κράτος, Θρόνους, φθόνου πάλαισμα καὶ τυραννίδος. Ἄλλος γὰρ ἄλλον οὐκ ἐᾷ φρονεῖν μέγα, Ὑπερφέρων τε καὶ πλέον γαυρούμενος, Ὥσπερ δράκοντος ἐπιῤῥέουσαι φωλίδες. Εἶεν· τί λοιπὸν ἔστι σοι τῶν τιμίων, Θρύψις γυναικῶν ἐν λίθοις καὶ χρυσίῳ, Διαπλόκοις τε καὶ πλοκῆς ἀλλοτρίοις; Δεσμοί τε χειρῶν καὶ ποδῶν, τερπνὸν βάρος, Ἐξ ὧν τὸ κάλλος οὐ καλῶς σπουδάζεται, Πολλοῖς ἀρέσκειν ἀῤῥένων ἀσκούμενον; Τί δ’ ἄλλο; παῖδας εὐπόρους λιπεῖν ἴσως, Καὶ τῆς πατρῴας ὕβρεως ἐπιστάτας;
967 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER I. THEOLOGICA. ΛΗ. Εἰς τὴν αὐτήν. Εἴ τις ἐὼν κακίης στυγερὸν τέκος ἔνθα τέθηλας, Ταῖς πυμάταις βασάνοις ἴσθι φυλασσόμενος. Εἴ τις ἄριστος ἐὼν κύρσας τραχέος βιότοιο, Ὡς χρυσός χοάνοις ἴσθι καθαιρόμενος· 5 "Η φθονεροίο πάλη κάμνων δέμας, ἄλλος Ιώβ τις, Ως κεν ἀεθλήσας στέμμα νίκης φορέοις. Τῷ μήτ' εὐθαλέων τέρπου φρένα, μήτε μόγοισι Κάμπτεο χριστοφόρῳ πάντα φέρων κραδίῃ. ΑΘ. Εἰς τύχην καὶ φρόνησιν. Εφησέ τίς που τῶν φιλοχρύσων τάδε· Α « Θέλω τύχης σταλαγμόν, ἢ τρενῶν πίθον. » Πρὸς ἄν τις ἀντέφησε τῶν φιλοφρόνων· • Ρανὶς φρενῶν μοι μᾶλλον, ἢ βυθὸς τύχης. » Μ. Εἰς τῶν ἀνθρωπίνων ματαιότητα. Οἱ τοὺς ἀραχνῶν ἐκμιμούμενοι μίτους, Καὶ τοῖς ἀφαυροῖς ἐντρυφῶντες τοῦ βίου, Ἴστωσαν ὡς εὔληπτα καὶ αὔραις πέλει Τὰ τερπνὰ πάντα τοῦ ἀραχνώδους βίου. Καὶ ταῖς ῥεούσαις ἐξοχαῖς ἐπηρμένοι, Σκοπεῖτε τὴν ἄφευκτον ἐσχάτως δίκην, Ὡς οὐδὲν αὐτὴν οὐδαμῶς παραδράμοι. XXXVIII. De eodem argumento". Si quis exsistens malitiæ miserum germen hic flores, Extremis suppliciis scito te servatum Si quis optimus exsistens incidisti in duram vitam, Tanquam aurum in fusoriis scias te purgari : 5 Aut si ob invidi luctam æger es corpore, alterum Job esse (scias), Ut cum certaveris, coronam victoriæ referas. Quare neque prosperis animum oblecta, neque adversis Frangaris, Christiano omnia ferens corde. XXXIX. De fortuna et providentia **. Dicebat olim avarus quispiam hæc verba : ‹ Malo fortunæ guttam, quam mentis dolium. › Ad quem sic respondit sapiens : • Gutta mentis mihi potior quam dolium fortuna. 628-629. XL. De rerum humanarum vanitate ***. Qui aranearum imitantur fila Et cito marcentibus delectantur rebus vitæ, Sciant quam facile in auras ferantur ac dissipentur Quæcunque placent in vita telis aranearum simili. 5 Qui thronos tenetis splendentes Et ob fluxas dignitates clati estis, Considerate inevitabilem extremam ultionem, Ut nihil ipsam ullo modo possit effugere. ⭑ 44. • Alias Murator. 195, pag. 170. • Alias Bill. 68, pag. 156. Alias Bill. Latine tantum, p. 308. XXXVIII. 8 Χριστοφόρῳ. . . κραδίῃ. Μss. Χρι- στοφόρου. ... κραδίης. Ibidem φέρων, forte φέ perv, ac sic vertendum: Christiani cordis est omnia perferre. Si XL. Argumentum. Brevissimum hoc poema Latine XXXVIII. DE EODEM ARGUMENTO. (A. B. Caillau interprete.) 968 tuntum exstat apud Billium, ad calcem carminum Græcorum. Nusquam Græce ſuit editum. Textus Græcus, qui sequitur, e cod. Reg. 1977 desumptus est. METRICA VERSIO. quis forte mali flores hoc germen in orbe, Te tormenta manent ultima, crede mihi. Si vitæ duro cecidisti in tramite justus, Aurum te, credas, excoquit ignea vis : Factus es aut Jobus membris languentibus alter, Dæmonis ut victor præmia larga feras. Ne lætis jubiles rebus, neque casibus unquam Cede malis, patiens omnia corde pio. XXXIX. DE FORTUNA ET PRUDENTIA. (Billio interprete.) Avarus olim quispiam hoc dixit: ‹ Bonæ L Mihi gutta sortis est prior mentis calo. Ad quem hoc rejecit quispiam prudentium. ‹ Míhi gutta mentis est prior sortis mari, › IL. DE RERUM NUMANARUM VANITATE. (A. B. Caillau interprete.) Qui fila deducunt araneæ velut, Brevisque gaudent marcidis vitæ bonis, Afflantibus rapi facile ventis sciant, Quæ vita in hac placent araneis pari. Vos qui tenetis luce fulgentes thronos, Fluxa superbi dignitatum gloria, Videte poenas ultionis ultimas, Quas fugere nullis artibus potest homo. 5. Οἱ τοὺς θρόνους ἔχοντες ωραϊσμένους,
PG 37:866Ἦν ἄν τι τούτων, εἰ συνήντων ἐλπίδες. Νῦν δ’ οὐδὲ χοῦν τις οἶδεν, οἷ λυθήσεται, Οὔθ’ οἷ προβήσεθ’ ἡ βλάβη τῆς κτήσεως. Σὺ μὲν πονεῖς τε μακρὰ, κἀγρυπνεῖς ἴσως, Νύκτας συνάπτων ἡμέραις ἐν φροντίσιν, Ὡς πλεῖον εἶναι τὸ στενὸν τῆς τέρψεως· Τοκογλυφεῖς τε καὶ τρέφεις τόκοις τόκους, Ἐν δακτύλοις τε τοὺς τόκους ἀεὶ φέρεις. Τάδ’ οὔτε σοὶ φυλάσσετ’, οὔθ’ οἷς ἤλπισας· Ἀλλ’ ἔστιν, ὧν πέρ ἐστι, καὶ ξένων τυχόν. Ἀσπαστὸν ἦν ἄν· νῦν δ’ ἴσως καὶ δυσμενῶν, Οἵ σου κατηγοροῦσι καὶ τῶν σῶν καλῶν, Οὓς οὔποτ’ ἠξίωσας οὐδὲ κλάσματος. Τούτων τυχόν τις τῶν κακῶς πεπονθότων, Ὃς ἦρδεν ἁλμυρῷ σε τῷ ποτίσματι, Οἶκόν τε τὸν σὸν, ἐν γόοις καὶ δάκρυσιν, Οὗτος τραφήσετ’ ἐν πόνοις ἀλλοτρίοις, Ἀλεκτρυὼν παχύς τε καὶ βλέπων ἄνω, Πόλλ’ οὐκ ἐπαινῶν τῶν γε νῦν τυπουμένων· Ὃς οὐδὲ ἄρτον, εἰ τύχοι, διακλάσει Τῷ κληρονόμῳ σου τῶν κενῶν φαντασμάτων. Πρὸς ταῦτα, εἴ τι περινοεῖς, προσλάμβανε. Στρέβλου, βιάζου, μηδὲν ἐλλείπῃς κακὸν, Γῆς καὶ θαλάσσης ἐξερευνάσθω βάθη. Ξέειν’, ὃ δὴ λέγουσι, καὶ νεκρῶν τρίχας, Θύειν σαγήνῃ, προσκυνεῖν τὴν δεξιὰν, Ἥ σοι τοσοῦτον χρυσίον συνήγαγεν.
IV: To a VirginIV: Ad virginem
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 37:868Ἅπαντα ποιοῦ τοῦ λαβεῖν κατώτερα, Ἐχθροὺς, φίλους τε, συγγενεῖς, εὐεργέτας. Οὐδὲν διοίσει ταῦτα τῇ ἀμπώτιδι, Ἢ καὶ Χαρύβδει τῇ ῥοφούσῃ τοὺς στόλους. Μικρόν τι καὶ ὁ πλοῦτος ἐκβλυσθήσεται, Ὥσπερ κόρου τις φόρτος εἰς ἄνω ῥυείς. Μικρὸν μενῶ τι, καὶ προσέρχεθ’ ἡ δίκη, Κρεῖσσον μὲν, εἰ νῦν· εἰ δὲ μή γ’, εἰς ὕστερον. Καλῶς πένεσθαι κρεῖσσον, ἢ πλουτεῖν κακῶς, Ταπεινὸν εἶναι μᾶλλον. ἢ φυσώμενον, Εὐεξίαν δοκοῦντα τὴν ἀῤῥωστίαν. Ἦ πάντ’ ἔδει σοι χρυσὸν, ὡς Μίδᾳ ποτὲ Φασὶ, γενέσθαι, ὡς τὰ Μίδου καὶ πάθοις, Ἔχων δίκαιον λιμὸν ἐξ εὐχῆς κακῆς. Διψάς τίς ἐστι τῶν ἐχιδναίων γενῶν, Τούτων, ὅς’ ἡ ἔρημος Αἰγύπτου. φέρει. Ταύτης τὸ τύμμα οἷον, ἡ κλῆσις λέγει. Τὸ θηρίον γὰρ τοῦ πάθους ἐπώνυμον. Πίνων διόλλυθ’, ὃς τὸν ἰὸν ἔσπασεν· Εὑρών τι ῥεῖθρον, χανδὸν ἐμπεσὼν ὅλος, Ἕως τὸν εἴσω φόρτον ἐκρήξῃ πότῳ. Ὁμοῦ δὲ τὸ ζῇν καὶ τὸ δίψος ἐσχέθη. Οὐκ οἶσθα τοῦτο, φίλτατ’, οὐδ’ ἀκήκοας, Ὡς ἄρτον ὗσεν οὐρανὸς λαῷ ποτε, Περῶντι τὴν ἔρημον εἰκὸς ἄτροφον, Δῶρον δαψιλὲς, ὡς Θεοῦ, καὶ ἄφθονον; Ἀλλ’ οὖν ἔκειτο τοῖς ἀμέτροις καὶ δίκη. Ἔπωζεν εὐθὺς τὸ πλέον· μέτρον γὰρ ἦν Ἡ χρεία τοῦ δωρήματος.
971 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER II. HISTORICA. Εκ πελάγους ἐρύσειας ορινομένους ὑπ' ἀήταις· Πολλοῖς δ᾽ αὖ ψυχάς τε καὶ ἅψεα λύσαο νούσων, Οἷα Θεός, κρανθεὶς δὲ βροτός, θνητοῖσιν ἐμίχθης· 45 αυτὸ μὲν τες ἄνωθε, τὸ δ᾽ ὕστατον ἄμμι φαάνθης, Ως με θεὸν τελέσειας, ἐπεὶ βροτὸς αὐτὸς ἐτύχθης δε μάκαρ καὶ ἐμοὶ Θεὸς ἵλαος ἐλθὲ καλεῦντι· Ελθ᾽ ἐπὶ χεῖρα φέρων Θεός ἵλαος, ὥς με σαώσῃς Ἐν πολέμῳ, καὶ θηρσὶ, καὶ ἐν φλογι, καὶ ἀνέμοισι 20 Τειρόμενον, καὶ μοῦνον ἐς οὐρανὸν ὄμμα φέροντα. Καὶ γὰρ δὴ θηρές τε καὶ ἄγριον οίδμα θαλάσσης, Καὶ δῆρις στονόεσσα, καὶ αἰθομένου πυρὸς ὁρμὴ, Πάντα κακοὶ τελέθουσι βίου δηλήμονες ἄνδρες, Οι ῥα Θεὸν φιλέοντας ἀπεχθαίρουσι μάλιστα, Ex mari erueres vento agitatos; 972 Α 25 Οὔτε δίκην τρομέοντες ἐσύστερον αντιόωσαν, Ούτε βροτῶν ἀλέγοντες, ὅσοι στυγέουσιν αλιτρόν. Τῶν μὲ ἀποέργαθε, Χριστέ, καὶ ἐνδυκέως με φύλαττε Αμφὶς ἔχων πτερύγεσσι τεαῖς, καὶ κήδεα λυγρά Σεῖο, Αναξ, θεράποντος ἑκὰς βάλε, μηδὲ βαρεῖαι 50 Μέρμηραι δονέοιεν ἐμὸν νέον, ἅς ὅδε κόσμος, Καὶ κόσμου μεδέων δειλοῖς μερόπεσσιν εγείρει, Δάπτων, οἷα σίδηρον ιὸς, θεοειδέα μορφήν Ενδοθι, συμφυέα τε τιθεὶς χθονι κρείσσονα μοίρην, Ως μὴ χοῦν ἐρύσειεν ἄνω βρίθοντ' ἐπὶ γαῖαν 35 Ψυχή· χοῦς δὲ βάλοι ψυχὴν πτερόεσσαν ἔραζε Δύσμορον, ιλυόεσσιν ἐν ἔργμασι σαρκωθεῖσαν. Δοιαὶ γάρ τε πύλαι θνητοῖς στυγεροῦ θανάτοιο. Qui rursus multorum animos et corpora morte liberasti, Utpote qui Deus, ac homo factus, mortalibus permistus es, 15 Quorum quidem alterum in principio fuisti; alterum postremo nobis apparuisti, Ut me deum perficeres, postquam ipse homo factus es; Huc adsis etiam mibi invocanti, beate et misericors Deus Huc adsis manum prætendens, misericors Deus, ut salvum me facins In bello, et inter feras, et ventos, et flammas, 20 Oppressum, ac oculos tantum in cœlum tollentem. Nam et feræ et atrox maris tumor, Et bellum lamentabile, et ignis ardentis impetus, Omnia hæc sunt improbi homines, vitæ pernicies, Qui præcipue oderunt Dei amatores, 632-633 25 Nec futurum aliquando judicium contremiscunt, Nec rationem habent hominum, quicunque improbos odio habent. Ab his me arce, Christe, meque indesinenter custodi Circumdans alis tuis, ac diras ærumnas Longe a tuo famulo, Rex, propelle, nec graves 30 Curæ agilent mentem meam, quas hic mundus Et mundi princeps miseris hominibus suscitat, Intus, ut ferrum ærugo, formam Deo similem Rodens, ac terræ agglutinans meliorem partem, Ne corpus, quod in terram vergit, sursum efferat 35 Anima, sed potius corpus animam alis instructam, humi dejicial Infelicem, carneamque luteis actionibus factam. Duæ namque sunt mortis januæ miseris mortalibus. 12 Αύταις. Ita Coislin. Mendose in editis, άΐταις. 13 "Αψεα. Glos., μέλη. 14 Κρανθείς. Coislin., χρησθείς. Sup. .in., γε- νόμενος. 17 δε μάκαρ, etc. Nonnulli codices ante lunc versum, sicut et editi, istum exhibent, δε μάκαρ καὶ ἐμοὶ Θεὸς ἔλαος, ὡς με σαώσῃς alii vero non eum agnoscunt. Ipsum omisimus, ne fœdam cum duobus sequentibus tautologiam exhiberet. 21 Και γάρ. Reg. unus, καὶ γάρ. Ea quæ supra de Amalecitis, leonibus, ceto, fornace ignis, et ma- ri fluctibus agitato cecinerat Gregorius, ad proposi- tum accommodat. BILL. 22 Αιθομένου. Reg., αιθομένη. 24 οι ρα. Coisl., οι τε. 28 Κήδεα. Ita Coisl. et sup. lin, βλάβας χαλε- πάς. Edit., κύδεα. 30 Μέρμηραι. Sup. lin., Reg. 991, 992, μέριμναι. 34 Βρίθοντ'. Schol., βαρύνοντα. 56 Ιλυόεσσιν ἐν ἔργμασιν. Terrenis actionibus, vel terrenis studiis, affectibus. METRICA VERSIO. Extrahis, horrendi jactalos turbine venti : Quique etiam multorum animas et corpora morbis Solvisti (nam cuncta potes terraque marique); Mortalis vero factus, mortalibus ægris Junctus es; et cujus deitas antiquior omni Temporis est spatio, tandem cum corpore nobis Visus es, ut miseros vitæ immortalis honori Assereres, postquani corpus mortale subisti : Sic quoque tu facilis nostra, bone Christe, saluti, Sic quoque tu facilis venias, bone Christe, vocanti; Sic protende manum, Deus optime, meque periclo Eripe, tum bello atque feris, tum turbine sævo Ventorum et flammis hostilibus undique pressum, Ac solum in cœlos animumque oculosque ferentem. Namque et fluctus atrox, et lamentabile bellum, Immanesque feræ, furibundus et impetus ignis, Sunt scelerati homines, vitæ certissima pestis, Qui claros virtute viros, Numenque colentes B Ethereum persancte, odio insectantur acerbo, Nec gravis horrentes ævi tormenta futuri, Nec quidquam voces hominum vultusque verentes, Qui mersum vitiis animum aversantur. Ab istis, Christe, tuum famulum remove, salvumque tuere, Mollibus amplectens alis, animique molestas Erumnas procul a nobis depelle benignus. Nec gravium nostram perturbent agmina menteni Curarum, quas bic mundus, mundique lyraulus, Excitat innumeras miseris mortalibus, intus Divinam effigiem rodens (absumere ferrum Scabra velut rubigo solet), meliorque laborans Pars ut humi foede coalescat, sicque recurvum Non animus sursum corpus trahat atque supernis Addicat rebus, verum sublime petentem Terra animam steritat miseram, studiisque caducis Ac limo infectis tam turpi labe notatam. Ut pro pneumatica jam crassa et carnea fiat. 1
PG 37:870Τοῦτ’ οὖν ἀεὶ Πάσχειν ἕκαστον τῶν ἀδίκων ἔνδικον, Ψοφεῖν ποθοῦντας, ἢ συνόζειν οἷς κακῶς Ἔχουσιν. Οὕτως ἂν μόνως ἦσαν σχετοί. Τί δ’ οὐ τὸ σῶμα τοῖς θέλουσιν ἐνδίδως; Τί δ’ οὐχὶ καὶ λῄσταρχον ἀσπάζῃ βίον, Τοιχωρυχεῖς τε καὶ διοχλίζεις τάφους. Εἴ σοι τὸ πλουτεῖν καὶ μόνον σπουδάζεται, Τοῦ πῶς δ’, ὅθεν τε, μηδὲ εἷς ὅλως λόγος; Κάλλους μὲν εἶναι μέτρον, εἶναι δ’ ὄψεως, Δρόμου, σθένους τε καὶ μελῶν, καὶ ἁλμάτων, Λόγων τε, μόχθων τ’· ἔργον οὐχ ἁρπάγματος Κτήσει δὲ μηδὲν μέτρον· ἀλλ’ ἔχειν ξένον Τὰ τοῦ καμόντος καὶ καλῶς κεκτημένου, Ἢ καὶ πατρῷον κλῆρον εὖ δεδεγμένου· Καὶ τοῦτ’ ἐς μικρὰν ἔστιν οἷς βίου πνοὴν, Τὸν οὐδ’ ἔχοντα γνῶσιν ὧν κέκτητ’ ἴσως. Μὴ σοὶ μόνῳ δοθήσετ’ ἡ οἰκουμένη; Κἂν ταῦτα δῶμεν, οὔτι καὶ λειφθήσεται; Τί οὖν δράσεις; σὺ σπουδάσεις καὶ ταῦτ’ ἔχειν; Ἀεὶ μογήσεις, τῷ λείποντι γὰρ πένης. Ἀλλὰ σχεθήσῃ; τοῦτο καὶ νῦν δοξάτω. Τῶν σῶν ἔχεις ὄνησιν· εἰ δ’ ἄμετρος εἶ, Ἰὸν τόδ’ ἴσθι προστιθεὶς οἷς νῦν ἔχεις, Καὶ φλὸξ ἀκάνθαις, ὃ προσέρχεται κακῶς, Οἷς δ’ ἂν προσέλθῃ, ταῦτα καὶ συνόλλυται.
PG 37:872Ὡς οὐ μαραίνει δίψαν ἐξ ἅλμης ποτὸν, Οὐδ’ ὄψις ἐμμένουσα τῷ ποθουμένῳ Τὸ φίλτρον, ἀλλὰ διπλασίως ἐξάπτεται· Οὕτω τὸ ληφθὲν τοῖς ἀπλήστοις φάρμακον, Ἀεὶ καθίστατ’ εἰς ὄρεξιν πλειόνων. Γνώμην ἔδωκ’ ἂν τοῖς ἀπραγμονεστέροις, Ἢ τοῖς πένησι, συμφέρειν τι τοῖς κακοῖς, Ὡς θηρσὶ βρῶσιν, ἢ χοὰς τοῖς δαίμοσιν, Ἃς προσφέρουσιν οἵ γε δεισιδαίμονες, Εἰ, τοῦτ’ ἐχόντων, ἠρεμεῖν ἐμέλλομεν. Ὧδ’ ἄν τι καὶ πένητας οἷόν τ’ ἦν ἔχειν, Ἀεὶ τρέμοντας τῶν κακῶν καὶ τὰς σκιάς. Νῦν δ’ οἶδα πάντων φάρμακον, πλὴν τῶν κακῶν· Λιμοῦ δίαιτα, πλησμονῆς τὸ ἐνδεὲς, Ὕδρωπος ἡ κένωσις, ὀφθαλμοῦ σκότος, Πένθους λογισμὸς ἢ φίλος, λύπης χρόνος· Τοῖς δυσπλοοῦσι, πυρσὸς ἢ λιμὴν φανεὶς, Κόποις, ἄλειμμα· τοῖς πονηροῖς δ’ οὐδὲ ἓν, Πλὴν τοῦ Θεοῦ τε καὶ δίκης καὶ τραυμάτων· Ἀλλ’ οὐδὲ ταύτης αἰσθάνονθ’ οἱ δυσσεβεῖς. Ἡ πλησμονὴ γὰρ καὶ δίκης καταφρονεῖ. Ζόφῳ καλύπτει τὰς φρένας ὁ συνεργάτης, Χαλκοῖ τὸ νῶτον, ὡς ἀνήλατος σαφῶς, Ἄκμων σιδήρῳ, τῇ κακώσει γίνεται. Πρὸς τὰ παραδείγματ’ εὐθέως ἀνατρέχει. Τί τοῦτο, Χριστέ; πῶς δέδωκας τοῖς κακοῖς Τὰ τῶν ἀρίστων ἔστιν ὧν προσκρούσματα, Ὡς ἄν τιν’ εὑρίσκουσι τοῦ τρόπου φυγήν;
ΒΙΒΛΟΣ Β. ΕΠΗ ΙΣΤΟΡΙΚΑ. ΤΟΜΗ Α. ΠΕΡΙ ΕΑΥΤΟΥ. Α. Περὶ τῶν καθ’ ἑαυτόν. Χριστὲ ἄναξ, ὃς ἁγναῖς ποτ’ ἀειρομέναις παλάμῃσι Σταυροτύποις Μωσῆος ἐπ’ οὔρεϊ σοῦ θεράποντος, Ἔκλινας Ἀμαλὴκ ὀλοὸν σθένος· ὅς τε ταθείσαις Χείρεσιν ἐν βόθρῳ Δανιὴλ ὕπο, δεινὰ λεόντων Χάσματα, καὶ φρικτὰς ὀνύχων ἐπέδησας ἀκωκάς· Ὃν διὰ καὶ μεγάλου ἀπὸ κήτεος ἔκθορ’ Ἰωνᾶς Εὐξάμενος, καὶ χεῖρας ἐνὶ σπλάγχνοισι τανύσσας· Ἐν φλογὶ δ’ Ἀσσυρίῃ δροσερὸν νέφος ἀμφεκάλυψε Θαρσαλέους τρεῖς παῖδας, ἐπεὶ χέρας ἐξεπέτασσαν· Ὅς ποθ’ ὅλην ζείουσαν ὑπεὶρ ἅλα πεζὸς ὁδεύσας, Κύματα καὶ ἀνέμων μένος ηὔνασας, ὥς κε μαθητὰς Ἐκ πελάγους ἐρύσειας ὀρινομένους ὑπ’ ἀήταις· Πολλοῖς δ’ αὖ ψυχάς τε καὶ ἅψεα λύσαο νούσων, Οἷα Θεὸς, κρανθεὶς δὲ βροτὸς, θνητοῖσιν ἐμίχθης· Ὧν τὸ μὲν ἦες ἄνωθε, τὸ δ’ ὕστατον ἄμμι φαάνθης, Ὥς με θεὸν τελέσειας, ἐπεὶ βροτὸς αὐτὸς ἐτύχθης· Ὧδε μάκαρ καὶ ἐμοὶ Θεὸς ἴλαος ἐλθὲ καλεῦντι· Ἔλθ’ ἐπὶ χεῖρα φέρων Θεὸς ἵλαος, ὥς με σαώσῃς Ἐν πολέμῳ, καὶ θηρσὶ, καὶ ἐν φλογὶ, καὶ ἀνέμοισι Τειρόμενον, καὶ μοῦνον ἐς οὐρανὸν ὄμμα φέροντα.
PG 37:873Καλὸν μὲν οὐδεὶς, καὶ πλέον, λογίζεται, Κακὸν δὲ, καὶ μικρόν τι, γίνεται πίναξ Τοῖς ἀφρονεστέροις τε καὶ κακωτέροις. Καλοῖς σίδηρος, κηρὸς ἐν τοῖς χείροσιν Εἰσὶ, τὸ χεῖρον ῥᾳδίως τυπούμενοι. «Οὐ σωφρονῶ· τί δ’; ἄλλος οὐχ εὑρίσκεται Τοιοῦτος;» Οἴμοι καὶ σοφῶν λέξει τινά. «Κτείνω· τί δ’; οὐχὶ κἀνθάδ’ εὑρεθήσεται Τῶν τις παλαιῶν, ἢ νέων; Πλουτῶ κακῶς· Ἔθνη δέ τ’ ἄλλος καὶ πόλεις ἐκτήσατο. Ὅρκου δέ τις οὐκ οἶδεν ἄρνησις πόσον Χείρων;» Ἔπειτ’ ἄρνησις ἐπλάσθη τινὸς, Εἰς συγκάλυψιν τραυμάτων ἐλασσόνων. Πρὸς ταῦτα καί τι μυθολογῆσαί σοι θέλω, Εἰ δεῖ τι παίζειν ἐν μέσῳ τῶν συμφορῶν, Μῦθον πρέποντα τοῖσδε τοῖς σοφίσμασι. Τὴν γλαῦκ’ ἐπέσκωπτέ τις· ἥδ’ ἐφύγγαν Τῶν σκωμμάτων ἕκαστον εὐστόχῳ λόγῳ· «Ὅσον κάρηνον Τοῦ Διὸς δὲ πηλίκον Ἡ γλαυκότης δέ Τοῦτο τῆς Γλαυκώπιδος. Φθέγγῃ δύσηχον. Ἡ δὲ κίττα καὶ πλέον. Τὸ λεπτόπουν πῶς; Ψὴρ δέ σοι τί φαίνεται;» Ἐπεὶ δὲ πάντα διέδρασε ῥᾳδίως, Ἑνὶ κρατεῖται, καὶ σοφή περ οὖς’ ὅμως. «Ἀλλ’, ὦ σοφὴ, σκόπησον, ὡς τούτων μὲν ἓν Ἑνὶ πρόσεστι, σοὶ δ’ ἅπαντα καὶ λίαν· Γλαυκὴ, δύσηχος, λεπτόπους, βαρύκρανος.» Τούτοις ἀπῆλθεν ἐντραπεῖς’ ἡ φιλτάτη.
V: To monks living in a monasteryV: Ad monacho in monasterio degentes
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 37:876Σὺ δ’ οὐδὲ τοῦτο, ἀλλὰ κἀν μύθῳ πολὺ Ἔστι τις ὄρνις σῆς φρενὸς σοφώτερος. Ἑνὸς τὰ πάντα· τοῦτό σου τὸ δυσχερές. Ὡς ἓν μὲν ἁρπασθέντα, καί που δεύτερον Πταῖσαί τι, καὶ μικρόν τι, συγγνώμην ἔχει. Δώσω τι μικρὸν καὶ σκότῳ τοῦ σώματος. Τὸ παντελῶς ἄπταιστον ἐν Θεῷ μόνῳ Τὸ δ’ ἐκ προνοίας, καὶ φρονοῦντα τῷ κακῷ, Καὶ πολλάκις τε καὶ κακῶν τὰ μείζονα Πταίειν, ἀναισχυντοῦντα καὶ γελώμενον, Καὶ μηδὲ πληγαῖς σωφρονίζεσθαι θέλειν, Αἷς καὶ τὰ πάντα ἄθλι’ ἐκπαιδεύεται, Γυμνῇ δὲ χωρεῖν τῇ κεφαλῇ πρὸς κινδύνους, Τοῦτ’ ἔστιν ἡ δεινή τε καὶ κακὴ νόσος. Τὰ σὰ σκόπει σὺ, καὶ τὰ προστεταγμένα, Τί πρακτέον σοι, καὶ τί σοι μὴ πρακτέον. Καιροῦ δ’ ἐκεῖνα καὶ τύπου σκόπει τίνος; Ἡ πίστις ἤρχεθ’· ὥσπερ οὖν τοῖς νηπίοις Ἔδει ποδηγίας τε καὶ λεπτῆς τροφῆς· Τοῦτ’ ἦν ὃ καὶ πταίουσι συγγνώμης μετῆν Σοὶ δ’ οὐκ ἔτ’ ἔστι, τοῦ λόγου πεπλησμένου, Καὶ πολλὰ Χριστοῦ σοῖς κακοῖς πεπονθότος Ἀλλ’ ἡ τίσις μενεῖ σε τῶν ἐπταισμένων· Ἐπταισμένων τί φημι; τῶν νῦν δρωμένων Ἔχει δὲ πολλὰς κἀνθάδ’ ἡ δίκη λαβάς (Οὔπω λέγω σοι τὰς ἐκεῖθεν ἐλπίδας)·
Ήπιοι, οὔτ᾽ ἀγαθοῖς εὐπειθέες· ἀμφοτέροις δὲ Κέντρα χόλου πνείοντες ὑπὲρ νόον. Αὐτὰρ ἔπειτα Κτησίν τ' ἀμφιέπειν, καὶ Καίσαρος ἄχθος ἐπ᾽ ὤμων Αἰὲν ἔχειν, κρατερήν τε φέρειν πρηκτῆρος ὁμοκλήν (Δασμὸς γὰρ μερόπεσσιν ἐλεύθερον ἦμαρ ἀτίζει Εσπόμενος κτεάτεσσι, πέδη δ' ἐπὶ χείλεσι κεῖται), Αμφί τε πληθούσης ἀγορῆς θρόον, ἠδὲ θοώκους Υψηλούς, θνητῇσι δικασπολίῃσι μέλοντας Στρωφᾶσθαι, ῥήτραις τε φέρειν κλόνον ἀντιπάλοισιν, Ἠδὲ νόμων στρεπτῇσιν ἐν ἄρκυσιν ἄλγεα [πάσχειν, Ενθα μόθος τε πόνος τε, κακοὶ δέ τε πλεῖον ἔχουσιν Εσθλῶν, οἱ δὲ νόμων ἐπιτάῤῥοθοι, ἀμφοτέροισιν Α Ὤνιοι· ἦν δὲ κακώς τις ἔχοι πλέον, οὗτος ἄριστος. Τίς κεν ψεύδεα πολλά, δολοπλοκίας τ' ἀλέοιτο Νόσφι Θεοῦ, τοιοῖς δε μετ᾿ ἀνδράσιν ; Ἡ γὰρ [ἀνάγκη Προτροπάδην φεύγοντα κακοῖς ἀπὸ πάντα τινάξαι, Μὲ καὶ ἀμπλακίῃσι μελαίνεσθαι φίλον ἦτορ Ως τε παρὸς μαλεροίο κακῇ πελάοντας αϋτμῇ, Η πυρὸς, ἠὲ καπνοῦ σημήια λυγρά φέροντας. ᾿Αλλὰ τὰ μέν κ' ἐπιεικτά. Τόδ' ἄλγιον ἕλκος [ἔμοι γε, Όσσα κασιγνήτοιο βίον ἀπὸ τόνδε λιπόντο, Ἔτλην, καὶ παθέειν ἔτι γ' ἔλπομαι. Οἱ γὰρ ἀέλπτοις Πήμασιν ἐμπελάσαντες, ἀρείονα οὐ δοκέουσι. Ὑπὲρ νόον. Πρηκτῆρος. ΙΣΣΙΣ, Πέδη δ' ἐπι. πέδη ἐπί. 'Ρήτραις. ῥήτρης, ἀντιπάλοιο. Ἐπιτάῤῥοθοι. βοηθοί, Εχοι πλέον. ἔσι πλέον. οὗτος ἄριστος, ἂν ἐν κακίῃ πλεονεκτοίη τὸν ἕτερον, Δολοπλοκίας. δολο πλακίας. δολοπλοκέας. Νόσφι Θεοῦ. χωρὶς Θεοῦ ἀντιλήψεως, δῆλον ὅτι καὶ συμμαχίας. Πελάοντας. πελάσοντας. Φέροντας. φέρονται. Παθέειν ἔτι γ'. παθεεῖν γ' ἔτι. 'Αρείονα οὐ δοκέουσι. SECTIO I. POEMATA DE SEIPSO. Placidi, nec bonis dociles; in utrosque autem Bilis aculeos spirant ultra modum. Deinde vero Rem familiarem administrare, et Cæsaris pondus humeris Semper sustinere, ac duram audire exactoris vocem (Tributum enim liberos dies hominum dedecorat Comes possessionum, et labia vinculo constringit); Circa frequentis fori tumultum, ac sedes Excelsas, miseris litibus sollicitos Versari, et sermonum delitigantium strepitu obtundi Ac legum volubilibus laqueis molestiam pati, Ubi pugnæ, et labores, ac malis plus tribuitur Quam bonis, ipsique legum arbitri utrisque Venaies; et si improbus ditior sit, is optimus est. Quis tot mendacia et tortuosas fraudes vitaverit Absque Deo, et cum talibus hominibus? nam necesse est Aut rapide fugientem malis omnia projicere, Aut dulcia corda delictis infuscari; Velut ii, qui fervidi ignis noxio appropinquantes fumo, Aut ignis, aut fumi tristia signa referunt. Atque hæc quidem tolerabilia. Tristius autem mihi ulcus, Quæcunque fratre ex hac vita sublato Passus sum, et adbuc passurum spero. Nam qui insperatas In aerumnas inciderunt, meliora non exspectant. id est, ira stimulos utrisque spirantes, quibus vis mentis impar sit, quasi ad iram provocantes, sic ut sana menté vel constantem deji- ciant. COMBEFISIUS. Alludit ad illud Job Clamorem exactoris non audit. : Sic Coisl. et Reg. 992. Edit. Coisl. non male, si lege- retur etiam Sup. lin. legum defensores. Quamvis præclare stet hæc sntentia, legitur tamen in pluribus veteribus co- dicibus, Schol. Coisl. is optimnus, qui alium malitia superaverit. Chig. et ex Regg. unus Edit. male Reg. ad marg. Ita Coisl. et duo Regg. Edit. Chig. Clig., Coisl. et unus Regius, Seneca in Thyest. Proprium hoc miseros sequitur vitium : Nunquam rebus credere lætis; Redeat felix fortuna licet, Tamen afflictos gaudere piget. METRICA VERSIO. Audent, nec pravis placidi, nec jussa bonorum Explentes, verum malesano in utrosque furore Ardentes, odiumque animis immane gerentes. Altera jam sequitur patriorum cura bonorum, Quodque mihi semper manibus perferre necesse est Cæsareum pondus, vocemque tributa legentis Audire horrisonam (collatio namque tributi Libera permagno conturbat corda dolore Divitias comitans, ac linguæ vincula nectit); Tum circa turbas animum versare forenses, Litibus atque dies miseris impendere totos, Oppositisque graves dictis miscere tumultus, Ac legum implicitum laqueis mala pluriina ferre. llic labor, hic infesta acies, hic sæpe malorum Causa bonam superat : qui vero legibus esse B Præsidio debent, horum venalis utrisque Et pretio est addicta fides; ita, sit modo dives, Improbus est meliore loco, victorque recedit. Quisnam inter tales homines, nisi Numinis adsit Gratia, tot fraudes, quis tot mendacia vitet? Aut etenim volucris fuga suscipiatur oportet, Omnia linquanturque malis aut pectora chara Multiplici errorum foedari labe necesse est : Ut qui se flammæ propius junxere vapori, Aut flammæ aut fumi referunt in corpore signa. Verum hæc perferri possint. Ast acrius illa Urunt, et gravius faciunt in pectore vulnus, Quæ tulimus, fratrem postquam mors dira peremit Cæsarium, atque etiam post hæc perferre timemus. Nam quos præter spem res aflixere sinistræ,
PG 37:878Οἶκος, γυνή σοι, παῖδες, εἴ τι φίλτατον, Εἴπερ μενεῖς σύ γ’ ἀλλὰ τούτοις δεξιὸς, Ἡ κτῆσις αὕτη, τὸ τρυφᾷν παῤῥησίᾳ, Τὸ σῶμα πάντων ἔσχατον. Ταῦτ’ οὖν ἔχω Ζωῆς τοσοῦτον φόρτον, ἀσφαλῶς πλέε. Τί δ’; οὐχὶ καί σοι καὶ νόσοι καὶ συμφοραί; Πένης τε καὶ ἄοικός ἐστί σοι βίος Πάλιν πλέκῃ σὺ τοῖς ἀλλοτρίοις κακοῖς· Τί σοι τόδ’ ἐστὶ τἀμὰ δυστυχήματα, Ὡς ἂν καλέσαις αὐτός· Ἢ σὺ καὶ πονῶν, Ἤλγεις ἂν ἧττον, συγκάμνοντος τοῦ πέλας Ἔπειτ’ ἄκουσον, ὡς τὸ πάσχειν οὐκ ἴσον· Τούτων τὰ μὲν δέδρακα, οὐ πένονθ’ ἐγώ· Τὸ γὰρ πένεσθαι καὶ πλανᾶσθ’ ἑκουσίως Ποθῶ, τὸ δεσμῶν τυγχάνειν ἐλεύθερος, Μηδ’ ἐνθάδ’ εἶναι τὴν ἐμὴν κατοικίαν. Σοὶ ταῦτα φίλτατ’, ἀλλ’ ἐμοὶ τἀναντία. Παῦσαι λέοντι μέτρα κέρκωπος φέρων. Ταῦτ’ οὖν νομίζεις συμφοράς; ὦ συμφοράς Τοῖς δ’ ἄχθομαι μέν (καὶ γὰρ οὐκ ἀρνήσομαι, Ἔχω τι κἀγὼ τοῦ χοὸς καὶ τοῦ ξύλου, Καὶ τῆς ἐκεῖθεν ἡδονῆς, ἄνθρωπος ὤν)· Ἀλλ’ οὖν φέρω τε καὶ στέγω πάσχων τόδε. Ἐμοῦ τὸ πάσχειν κρεῖσσον ἢ σοῦ τὸ σθένειν. Ἔπειτα τοῦτο συνδιασκεψώμεθα. Ἄμφω κακούμεθ’· ἀλλὰ σοὶ μὲν τοῦ τρόπου Δίκη τὸ πάσχειν· ὁ τρόπος κατήγορος, Τὸ πικρὸν ἔνδον καὶ σαφὲς κριτήριον.
PG 37:890Ἐμοὶ δέ τις κάθαρσις ἡ μοχθηρία, Καὶ τῆς τυχούσης αἰθάλης· οὔπω λέγω Πεῖράν τιν’ εἶναι καὶ πάλην τὸ δυσχερὲς, Ὡς ἂν κρατήσας καὶ τύχοιμι τοῦ στέφους. Τί ταῦτα; τίς σοι τῶνδ’ ὄνησις τῶν λόγων; Ἰατρὸν οὐδεὶς εὖ φρονῶν σοφίζεται· Ἢ λήσεθ’ οὕτω τῇ νόσῳ διαφθαρείς. Δύω νοσήματ’, ἢ καταφρονεῖν Θεοῦ, Ἢ συμπνιγέντα τοῖς κακοῖς, ἀπ’ ἐλπίδος Ἔχειν τὸ χρηστόν. Ἀλλ’ ἐμὸν δέξαι λόγον. Τούτων πάθοις σὺ μηδέτερον· ἴσον κακὸν Περιφρόνησις, κἀπόγνωσις ἐλπίδος. Κριτὴς μέν ἐστιν, ἀλλὰ καὶ πατὴρ Θεός· Δέδοικας ὡς κρίνοντα, ὡς χρηστῷ δέ γε Θάῤῥησον· εἰπὲ τὴν νόσον, σωτηρίαν Αἴτει, δίδου τε δάκρυον τοῖς τραύμασι. Δὸς καὶ πένησι, τοῖς καλοῖς σου προστάταις, Οἳ πλουσίως χαρίζονθ’ ὧνπερ χρῄζομεν Ἡμεῖς, τὸν οἶκτον ἐκ Θεοῦ τάς τ’ ἐλπίδας· Δὸς δ’, εἰ δίδως, τῶν σῶν τι· τοῖς ἀλλοτρίοις Μήτε τράπεζαν μήτε τὸν πτωχὸν σκέπειν. Ὁ μὲν γάρ ἐστι πλάσμα τῆς τοῦ Θεοῦ χερὸς, Ὥστ’ οὐκ ἄτιμος· ἡ δὲ καὶ σεβασμία. Μή μοι τὸ θεῖον ὡς δικαστὴν ἄθλιον Ὑπόσπα, μὴ καί σοι πλέον χολώσεται. Κλέπτειν διδάσκεις τὸν κλοπῆς ἀναιρέτην; Εἰ μέν σε πείθω, κρεῖσσον·
Οὐδὲ μέγ’ ἐν πολέεσσιν ἔχειν σθένος, ἢ πολιήταις, Τερπόμενον ψεύστῃσι καὶ ἀδρανέεσσιν ὀνείροις Ἄλλοτ’ ἐπ’ ἄλλον ἰοῦσιν, ἀφιπταμένοισί θ’ ὁμοίως Ἢ παλάμαις μάρπτοντα παραί̈σσοντα ῥέεθρα, Ἢ σκιὰν ἐν χείρεσσιν ἔχειν, ἢ ἀχλὺν ἀφάσσειν. Τοίη γὰρ μερόπων γενεὴ, τοῖος δὲ καὶ ὄλβος, Ὄλβος ἀφαυροτάτοισιν ὁμοίϊος ἴχνεσι νηὸς, Πρόσθε χαρασσομένοισι καὶ ὀλλυμένοισιν ὄπισθεν. Μοῦνον ἐμοὶ φίλον ἔσκε λόγων κλέος, οὓς συνάγειραν Ἀντολίη τε δύσις τε καὶ Ἑλλάδος εὖχος Ἀθῆναι. Τοῖς ἔπι πόλλ’ ἐμόγησα πολὺν χρόνον, ἀλλὰ καὶ αὐτοὺς Πρηνέας ἐν δαπέδῳ Χριστοῦ προπάροιθεν ἔθηκα Εἴξαντας μεγάλοιο Θεοῦ λόγῳ, ὅς ῥα καλύπτει Πάντα φρενὸς βροτέης στρεπτὸν πολυειδέα μῦθον. Ἀλλὰ τὰ μὲν ὑπάλυξα, τὸ δ’ οὐ φύγον ἔχθος ἄπιστον Δυσμενέος λοχόωντος ἐν εὐμενέοντι προσώπῳ. Ἐξερέω δ’ ἀναφανδὸν ἐμὴν πάντεσσιν ὀϊζύν· Ὥς κέν τις σκολιοῖο νοήματα θηρὸς ἀλύξῃ.
PG 37:896εἰ δὲ μηδέπω, Τὸ γοῦν τυραννεῖν ὀψὲ γοῦν στῆσόν ποτε (Κόρος δὲ πάντων καὶ καλῶν καὶ χειρόνων)· Καὶ τοῦτο τῶν σῶν αἰνέσω· τοῖς γὰρ κακοῖς Μέγιστόν ἐστι καὶ στάσις πονηρίας. Εἰ μὲν δέχῃ τοῦτ’· εἰ δὲ μὴ, σὲ μὲν τάφου Μνήσω, τὸ πάντων τῶν κακῶν ἐστιν πέρας, Ὃν πᾶσιν ἕξεις ἶσα, κἂν Ἡρακλέους Στήλας παρέλθῃς, καὶ πύλας τὰς Κασπίας, Τὰ τῶν συνοίκων κτώμενος καὶ γειτόνων· Ὃν ἄλλος, οἴομ’, ἐξολεῖ τοῦ σοῦ τρόπου, Τὸ λοξὰ βαίνειν ἐκ πορείας σῆς ἔχων, Χείρων μαθητὴς τοῦ σοφοῦ διδασκάλου· Καὶ τῆς ἀπευκτῆς τοῖς πονηροῖς ἡμέρας, Καθ’ ἣν ζόφοι τε καὶ φλόγες, καὶ τάρταροι, Εἴσπραξις ὄντες τῶν κακῶν τῶν ἐνθάδε, Τὴν εἰκόνα ζητοῦντες ἐγκεχωσμένην Ταῖς τοῦ δράκοντος καὶ πολυτρόπου πάγαις, Γεύοντος ἡμᾶς τῆς κακίστης ἡδονῆς. Ἐγὼ δ’ ὅπως φύγοιμι τὴν μοχθηρίαν Ζητῶ, τίσι πτεροῖς τε καὶ τίσι βυθοῖς Γῆς ἢ θαλάσσης, ἢ τίσι σοφίσμασιν, Εἰς ποῖον ἐλθὼν τέρμα τῆς οἰκουμένης, Τίνα ζόφον πρόβλημα ἢ νέφος λαβὼν, Ποίαις τὸ Θεῖον ἐκθεραπεύσας λιταῖς; Ὡς ταῦτα τρία πανταχοῦ, χρόνος, τόπος, Ἁμαρτίας τε τῆς κακῆς ῥᾴστη τύχη· Στήσω νόμον τὸν θεῖον. Οὗτός ἐστι τίς; Πόλεις ἀμείβετ’ ἐκ πολέων·
VI: On ModestyVI: De pudicitia
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 37:900τῇ γὰρ φυγῇ Τινὲς λελείψοντ’, εἶπε τοῖς ἀποστόλοις, Ὅταν διωθῆθ’ ὁ κρατῶν πάντων Θεός. Πάσας ἀμείψω μέχρις ἐσχάτου πυρὸς, Φεύγων πονηρῶν ἀσχέτους ἐπιδρομάς. Ἐκεῖ μὲν ἕξει καὶ ἄκοντας ἡ δίκη. Οὐδὲν διοχλήσουσι ταῖς ἄνω μοναῖς, Οὐδ’ ἐκβαλοῦσι τοὺς πένητας, ὡς γε νῦν, Κἀκεῖθεν· εἴπου καὶ δεήσονται τυχὸν Οἴκτου βραχείας ῥανίδος εἰς ψύξιν φλογός. Ὁ πλούσιός σε πειθέτω καὶ Λάζαρος· Ὁ μὲν μόνου διδούς γε τοῦ τρυφᾷν δίκας, Ἄλλου κάμνοντος καὶ τροφῇ καὶ τραύμασιν, (Ὤθει γὰρ οὖν κἀκεῖνος, ὡς σὺ, Λάζαρον)· Ὁ δ’, ὡς φέρων ἅπαντα, καὶ τιμώμενος. Πέρας λόγου. Δέχου δὲ σὺν τρόμῳ λόγον. Πολλῶν κακῶν ὄντων τε καὶ καλουμένων, Εἰδωλολάτρης οὗτος εἴρηται μόνος (Ὃ τῶν κακῶν μέγιστόν ἐστιν ἐν βίῳ), Ὃς οὐδὲν οἶδεν, ἣ λογίζεσθαι, πλέον· Ὡς καὶ τόδ’ ἂν τάχιστα τῇ νόσῳ παθὼν Εἰ καιρὸς ἔλθοι τῷ πάθει καρπὸν φέρων, Ἢ καὶ Χαμὼς βδέλυγμα τὸν πλοῦτον σέβων. Ῥίψωμεν οὖν, ῥίψωμεν εἰδώλων τύπους, Μόνον Θεὸν σέβοντες, ὃν γινώσκομεν. ΚΘ. Κατὰ γυναικῶν καλλωπιζομένων.
891 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER II. HISTORICA. 992 Πνεύματος αστράπτουσα χάρις, και κρυπτὸν ὄνειαρ Α ᾿Αντὶ δέ μοι κτεάνων τε καὶ ἀργαλέων ορυμαγδῶν, Οίοισιν καθαροῖσι φαεινόμενον μερόπεσσιν· Εὐχαί τε στοναχαί τε φίλαι, καὶ νύχτες ἄΰπνοι, 280 Αγγελικοί τε χοροί, ψαλμοῖς Θεὸν οἱ γ᾽ ἐρέ- [θουσιν, Ιστάμενοι, ψυχάς τε Θεῷ πέμποντες ἐν ὕμνοις, Πολλῶν ἐκ στομάτων ξυνὴν ὅπα γηρύοντες· Γαστρός τ' ἀρχεκάκοιο μόγος, καὶ μέτρα γέλωτος, Γλωσσῆς δ' ἀτρεμίη τε καὶ ὄμματος, ἡ δὲ χόλοιο 285 Μαινομένοιο χαλινά. Λόγος δ' ἔσφιγγεν ἀλήτην Πάντοσε παπταίνοντα, νόον γ ἐπὶ δ᾽ ἔστρεφε Χριστῷ Ἐλπίσιν οὐρανίῃσι. Λόγος δ' ἐπὶ πᾶσιν ἔκειτο Εἰκόν' ἄγων πρὸς ῎Ανακτα. Θεὸς δ' ἐπιτέρπετ' ἐρωῇ. 290 Οἱ με καὶ ἐννυχίοισι κακοῖς ἐρέθουσιν ὀνείροις (Φροντίσιν ἡματίαις γὰρ ὁμοία φάσματα νυκτός), *Ηεν ἐν ὀφθαλμοῖσι Θεοῦ σέλας, εὐσεβέων τε Ψυχῶν παμφανόωσα χοροστασίη τε κλέος τε. Νῦν δὲ δὴ ἐξαπόλωλε κειμήλια πάντ' ἀπ' ἐμοῖο 295 Ψυχῆς, * τοπάροιθεν ὁμίλες πᾶσιν ἀρίστοις, Οἷος δ' ἐντὸς ἔμεινε πάθος, καὶ ἄλγος άελπτον. Τούνεκεν αἰάζω. Τὸ δ᾽ ἐσαύριον οὐ σάφα οἶδα, Εἴ με Θεὸς παλινορσον ἐς ήθεα τὰ πρὶν ἀνάξει Λύσας ἐξ ἀχέων, ἀπὸ δ᾽ ἄχθεα πάντα τινάξας, 300 Μὲ πάρος μεσάτοισιν ἐν ἄλγεσιν ἔνθεν ἐλάσσει, Πρίν κ' αἴθρην ἰδέειν, πρίν χ᾽ ἕλκεσι φάρμακα θεῖναι, 646-647 Spiritus refulgens gratia, occultaque utilitas Solis manifesta puris hominibus: Cui preces et gemitus placebant, et noctes insomnes, 280 Angelicique chori, qui psalinis Deum flectunt, Stantes, animasque Deo in hymnis attollunt, Multorumque ex ore communem vocem concinnantes; Ventris autem malorum fontis labor, risusque moderatio, Linguæ et oculorum quies, ac iræ 285 Insanientis frena. Ratio autem astringebat errabundam Et quoquoversum respicientem mentem, et ac Christum vertebat Spebus coelestibus. Ratio in omnibus aderat Imaginem ducens ad Regem. Deo autem gratus hic cordis motus. Possessionum vero loco et molestorum tumultuum, 290 Qui me nocturnis ac malis somniis stimulant (Diurnis enim curis similia sunt noctis visa), Fulgebat oculis Dei splendor, et piarum Animarum illustris chorus et decus. Nunc autem thesauri oinnes diffugerunt a mea 295 Anima, quæ prius optimis quibusque rebus florebat, Ac solum intus remansit desiderium, et dolor sine spe. Propterea gemo. Crastinum autem haud clare novi, Utrum me Deus rursus in antiquos mores restituat, Solvens curis, et omnia onera excutiens, 300 An potius hinc mediis in ærumnis, antequam Diluculum aspiciam, antequam ulceribus remedia apponam, 280 Ερέθουσιν. Int. Coisl. τιμῶσιν. Schol. γε- ραίρουσιν. Reg. 991, sup. lin. ἐγείρουσιν. Μona chos intelligit et describit, inquit Billius. • 283 Γαστρός τ' ἀρχεκάκοιο. Nam ex esu inter- dicti illius pomi mala omnia nobis profluxerunt : ventrem malorum auctorem sæpius appellat Grego- rius. Sic supra, lib. 1, sect. 2, carm. 1, vers. 44; et infra, sect. 2, carm. 1, vers. 216. 284 Γλωσσῆς τ' ἀτρεμίη. Ita codices magno con- sensu. Edit. άτρεμίη γλωσσῆς τ' 287 Πάντοσε παπταίνοντα. Reg. πάντη ἐπαπται- γοντα. 288 Επιτέρπετ'. Regg. 992 et alii ἐπετέρπετ'. 989 Κτεάνων τε. Sic Reg. 991. In editis deest τε. 295 Ομίλες πᾶσιν ἀρίστοις. Schol. Coisl. ἐκόμα πᾶσιν καὶ ἔθαλλεν ἀγαθοῖς. 296 "Αελπτον. Int. Coisl. ἀπροσδόκητον, prater spem cui etiam interpretationi favet Schol. et Reg. 991, qui habet sup. lin. ἀπροσδόκητον. 300 'Ελάσσει. Reg. 992 ἐλάσει. METRICA VERSIO. Utpote jucundæ cui sacra volumina curæ Ante forent, summum quæ Numen in ore piorum Sculpsit, et egregii puro sub cortice scripti Gratia fulgorem diffundens Pneumatis almi, Utilitasque latens, quam soli cernere possunt Qui bene purgarint generosæ lumina mentis; Noctesque insomnes grata, luctusque, preces [ue, Angelicique, chori, rigido qui corpore laudes Decantant Patris ætherea qui regnat in arce, In coeloque animis volitant, dum cantica fundunt, Diversisque eadem modulantur carmina linguis : Tuin ventris labor, auctoris fontisque malorum, Atque oculi linguæque quies, moderatio risus, El rabies ira, Treno compressa tenaci. Quin etiam ratio temere indomiteque vagantemi Et passim spectantem animum stringebat habena, Mentemque ad Christum revocabat spe melioris Allectam vitæ, cœlique cupidine lactam, B Omnibus instabat moderatrix sedula membris Divinam ratio tollens ad sidera formam, Et Domino sistens, cui jucundissimus iste Cordis motus erat, supera ad convexa volantis ; Ac pro magnificis opibus, miseroque tumultu, Qui me nocte etiam per inania somnia vexat (Visa etenim curas referunt nocturna diurnas) Divinus nostris splendor radiabat ocellis, Fulgidaque eximíi virtus et gloria cœtus. Omnis at illa animæ, consortia sancta bonorum Sectari solitæ, periit pretiosa supellex; Nec quidquam misero mansit nisi sola cupido, Ac me præter spem crucians ærumna; calentes Hinc fubdo lacrymas, dubius timidusque futuri, Pristina mene iterum referet Dominator olyn.pi Ad studia, expellens curas onus atque molestum, An prius in mediis me fluctibus ipse dolorum Extrahet hinc, cœlo quam nubila cernere possim 1
PG 37:902Μὴ κεφαλὰς πυργοῦτε νόθοις πλοκάμοισι, γυναῖκες, Θρύπτουσαι μαλακοὺς αὐχένας ἐκ σκοπέλων, Μηδὲ Θεοῦ μορφὰς ἐπαλείφετε χρώμασιν αἰσχροῖς, Ὥστε προσωπεῖον, κοὐχὶ πρόσωπα, φέρειν. Οὐδὲ γὰρ ἀσκεπέα κεφαλὴν θέμις ἀνδρὶ γυναῖκα Φαίνειν, ἢ χρυσῷ σφιγγομένων πλοκάμων, Ἠὲ κόμης ἀδέτοιο κατωμαδὸν ἔνθα καὶ ἔνθα Σκιρτώσης ἀπαλῶν μαινάδος ἐξ ἀνέμων. Οὐδὲ λόφον καθύπερθε φέρειν κορύθεσσιν ὁμοῖον, Τηλεφανῆ σκοπίην ἀνδράσι λαμπομένην, Ἠὲ λίνου μαλακοῖο διαυγάζουσαν ἔθειραν Κρυπτὴν, ἀμφαδίην, τήνδε μετωπιδίην, Ξανθὸν ἀπαστράπτουσαν, ὅση κρήδεμνον ἄλυξεν, Ὡς δοκέειν παλάμης ἔργα πονησαμένης· Εὖτε τὸν οὐχ ὁρόωντα διδάσκαλον, ἄπνοον εἰκὼ Μορφῆς στασαμένη, κάλλος ἐκεῖθε γράφεις. Κάλλος δ’ εἰ μὲν ἔδωκε φύσις, μὴ κρύπτετ’ ἀλοιφῇ, Ἀλλ’ οἴοις καθαρὸν ἀνδράσιν ὑμετέροις Σώζετε, κἀλλοτρίῳ μηδ’ ὄμματα λίχνα φέρουσαι· Ὄμμασι γὰρ κραδίη ἕσπεται οὐχ ὁσίοις· Εἰ δ’ οὐ γεινομένῃσι συνέσπετο, δεύτερον αἶσχος Φεύγετε, ἐκ χειρῶν κάλλος ἐφελκόμεναι· Κάλλος, ὃ γαῖα φέρει, καὶ ὤνιόν ἐστι γυναιξὶ Πανδήμοις, ὀβολῶν περνομέναις ὀλίγων Κάλλος, ὃ ῥυπτόμενον χαμάδις ῥέει·
Ἄλγεα δὲ, στοναχάς τε, ἐπεὶ θάνε, μοῦνος ἐδέγμην. Χρήματα δ’ ὅσς’ ἐπέπαστο, τὰ μὲν λάβε γαῖα χανοῦσα, Νικαίη βρασμοῖσιν ὅτ’ ἤριπεν· ἄλλα δ’ ἀλιτρῶν Ἁρπάγδην παλάμῃσιν, ἑλώρια θήκατο δαίμων. Αὐτὸς δὲ κρυφθεὶς μόρον ἔκφυγεν, οὐρανίοιο Χεῖρα Θεοῦ τανύσαντος ὑπὲρ τέγος, ἔνθαπερ ἦεν. Ὤ μοι Καισαρίοιο Πάρος γε μὲν ἐν βασιλείοις Ἀστὴρ ὥς τις ἔλαμπες ἑωσφόρος, οὔνομα σεμνὸν, Ἄκρα φέρων σοφίης τε καὶ ἤθεος ἱμερόεντος, Καὶ πολλοῖς σθεναροῖς τε φίλοις κομόων ἑτάροισι. Πολλοῖς μὲν μογερῶν ἄκος εὕραο σώμασι νούσων· Πολλοῖς δ’ αὖ πενίης λύσιν ὤπασας, αἴσιμα ῥέζων. Νῦν δὲ θανὼν, πολλοὺς κόρεσας κύνας, οἵ μ’ ὑλάουσι Πάντοθεν ἑσταμένοι· πηῶν δέ μοι οὔτις ἀρήγει. Παῦροι δ’ αὖ φιλέουσιν ὁμοίϊα δυσμενέεσσι. Πρίν τι λαβεῖν τίουσιν, ἀτὰρ στυγέουσι λαβόντες. Ὡς δρυὸς ὑψικόμοιο, βίαις ἀνέμων ἐριπούσης, Κλῶνας ἀφαρπάζουσι περισταδὸν ἄλλοθεν ἄλλος, Ἢ μεγάλην, φραγμοῖο διαῤῥαισθέντος, ἀλωὴν Νηλειῶς τρυγόωσι παρατροχάοντες ὁδῖται, Καὶ δρυμόθεν μονόφορβος ἑῷ δηλήσατ’ ὀδόντι· Αὐτὰρ ἐμοὶ πόνος ἐστὶν ἀγάστονος. Οὔτε κορέσσαι Πάντας ἔτι σθένος ἐστὶν ἐμῆς χερὸς, οὔτ’ ἀπερύκειν.
οὐδὲ γέλωτι Ἵστατ’, ἐπὴν λύσῃ χάρμα παρειὰν ὅλην, Καὶ δακρύων ὀχετοῖσιν ἐλέγχεται, ἰκμαλέῳ τε Δείματι, καὶ ψεκάδος λύεται ἐξ ὀλίγης. Ἡ δὲ πάρος στίλβουσα, καὶ ἡ χαρίεσσα παρειὴ, Χάρμα μέγ’ ἐξαπίνης διχρόος ἐξεφάνη, Περκνὴ, μαρμαρόεσσα. Μελάγχροε, μιλτοπάρῃε, Πῶς δύνασαι κατέχειν κάλλος ἐλεγχόμενον; Ταῦτ’ οὐ κινυμένοισιν ἀγάλμασι· σοὶ δ’ ἀφορητὴ Μορφὴ, καὶ πολλοῖς λυομένη πάθεσι. Τοῦτο Θεοῦ δέμας ἐστὶ, χερὸς τόδε· τοῦτο παλαιὸν, Τοῦτο νέον. Λειμὼν ἄνθεα δισσὰ φέρων, Τερπνῶν τε στυγερῶν τε ἀμοιβαδὶς, ἠέ τις ἐσθὴς Ἀμφίχροος ζώναις πλείοσιν ἑλκομένη. Τοὔνεκεν ἢ φεύγειν γραπτὸν δέμας, ἠὲ φυλάσσειν, Μηδ’ ἐπιλωβητὸν εἴδεος ἄλκαρ ἔχειν. Ἱστὸν Πηνελόπης, τὸν νὺξ λύεν, ἦμαρ ὕφαινεν· Ἔνδοθι τὴν Ἑκάβην, ἔκτοθι τὴν Ἑλένην. Εἰ μὲν δὴ μῆχός τι λαθεῖν πόσιν, οὐ μὲν ἀνεκτὸν, Εἶδος ἀποκρύπτειν θειότερον βροτέῳ, Μή σε Θεὸς τοίοισιν ἀμείψηται χαλεπῄνας· Τίς, πόθεν ὁ πλάστης; ἔῤῥε μοι, ἀλλοτρίη. Οὔ ς’ ἔγραψα, κύων, ἀλλ’ ἔπλασα εἰκόν’ ἐμοῖο· Πῶς εἴδωλον ἔχω εἴδεος ἀντὶ φίλου; Ἀλλ’ ἔμπης νούσῳ τι παρήσομεν.
Ἄλγεα δὲ, στοναχάς τε, ἐπεὶ θάνε, μοῦνος ἐδέγμην. Χρήματα δ’ ὅσς’ ἐπέπαστο, τὰ μὲν λάβε γαῖα χανοῦσα, Νικαίη βρασμοῖσιν ὅτ’ ἤριπεν· ἄλλα δ’ ἀλιτρῶν Ἁρπάγδην παλάμῃσιν, ἑλώρια θήκατο δαίμων. Αὐτὸς δὲ κρυφθεὶς μόρον ἔκφυγεν, οὐρανίοιο Χεῖρα Θεοῦ τανύσαντος ὑπὲρ τέγος, ἔνθαπερ ἦεν. Ὤ μοι Καισαρίοιο Πάρος γε μὲν ἐν βασιλείοις Ἀστὴρ ὥς τις ἔλαμπες ἑωσφόρος, οὔνομα σεμνὸν, Ἄκρα φέρων σοφίης τε καὶ ἤθεος ἱμερόεντος, Καὶ πολλοῖς σθεναροῖς τε φίλοις κομόων ἑτάροισι. Πολλοῖς μὲν μογερῶν ἄκος εὕραο σώμασι νούσων· Πολλοῖς δ’ αὖ πενίης λύσιν ὤπασας, αἴσιμα ῥέζων. Νῦν δὲ θανὼν, πολλοὺς κόρεσας κύνας, οἵ μ’ ὑλάουσι Πάντοθεν ἑσταμένοι· πηῶν δέ μοι οὔτις ἀρήγει. Παῦροι δ’ αὖ φιλέουσιν ὁμοίϊα δυσμενέεσσι. Πρίν τι λαβεῖν τίουσιν, ἀτὰρ στυγέουσι λαβόντες. Ὡς δρυὸς ὑψικόμοιο, βίαις ἀνέμων ἐριπούσης, Κλῶνας ἀφαρπάζουσι περισταδὸν ἄλλοθεν ἄλλος, Ἢ μεγάλην, φραγμοῖο διαῤῥαισθέντος, ἀλωὴν Νηλειῶς τρυγόωσι παρατροχάοντες ὁδῖται, Καὶ δρυμόθεν μονόφορβος ἑῷ δηλήσατ’ ὀδόντι· Αὐτὰρ ἐμοὶ πόνος ἐστὶν ἀγάστονος. Οὔτε κορέσσαι Πάντας ἔτι σθένος ἐστὶν ἐμῆς χερὸς, οὔτ’ ἀπερύκειν.
Εἰ δ’, ἀρίδηλον Ἐστὶ πίναξ γραφέων εἶδος ἐπ’ εἶδος ἔχων, Στήλην αἴσχεος ἴσθι βροτοῖς περιφαντὸν ἐγείρειν Μορφὴν, ἣν σὺ γράφεις ἔμπνοον ἀλκὶ νόου. Κῆπος Ἀδώνιδος ἥδε τεὴ χάρις ὠλεσίκαρπος, Πουλύποδος χροιὴ, γράμματ’ ἐπὶ ψαμάθων. Πῶς δὲ σύγ’ εἶδος ἔχουσα κολοίϊον (εἴ γε κολοιὸν Εὔπτερον ἀλλοτρίοις ἄνθεσι μῦθος ἔχων, Αὖθις γυμνὸν ἔθηκε γελοίϊον), οὐκ ἀλεγίζεις Αἴσχεος ὑστατίου, κάλλεος ὀλλυμένου. Ἔλπῃ δ’ ἀστυφέλικτον ἔχειν γάνος; οὐ μετὰ δηρὸν Ὄψεαι ἀλλοτρίου κάλλεος ὅσσον ἄχος. Πυνθάνομ’ ὥς τι φέριστον ἔχει πλάσις, ἤν ποτε γῆρας Ῥικνώσῃ μορφὴν, τὴν πάρος ἀνθοφόρον· Τῆμος ὅτ’ ἄγραφός ἐστι μελῶν πλάσις, ὡς πυρίκαυστον Λείπεσθαι σαρκῶν λείψανον ἐκ κονίης· Ὀψὲ μετακλαίειν δὲ μελῶν δόλον, εὖτε πίθηκον Ῥυτίσιν ἐν πυκιναῖς ὦσε τὸ λειπόμενον. Τοίη ψευδομένων μελέων χάρις. Ἀλλὰ, φερίστη, Νῦν στῆσον μορφῆς ἔκτυπον, ὡς τὸ πάρος. Ἀτρεκὲς οὐ μὲν ἔγωγε ὀί̈ομαι· ἀλλὰ πολὺ πρὶν Μηδένα μηδ’ ἀνδρῶν εὔξεαι ὄμματ’ ἔχειν, Οἵ σε πάρος κλήϊζον, ἐπ’ ὄμματα δ’ εἶχον ἕτοιμα Τῇ καὶ τῇ σοβαροῖς ἴθμασι κινυμένην. Καὶ τὸ, γέλως, ἀνδρῶν λήθειν γένος ἰσχανόωσα, Μύστας σῆς μορφῆς ἄνδρας ἐπεσπάσαο.
Ἄλγεα δὲ, στοναχάς τε, ἐπεὶ θάνε, μοῦνος ἐδέγμην. Χρήματα δ’ ὅσς’ ἐπέπαστο, τὰ μὲν λάβε γαῖα χανοῦσα, Νικαίη βρασμοῖσιν ὅτ’ ἤριπεν· ἄλλα δ’ ἀλιτρῶν Ἁρπάγδην παλάμῃσιν, ἑλώρια θήκατο δαίμων. Αὐτὸς δὲ κρυφθεὶς μόρον ἔκφυγεν, οὐρανίοιο Χεῖρα Θεοῦ τανύσαντος ὑπὲρ τέγος, ἔνθαπερ ἦεν. Ὤ μοι Καισαρίοιο Πάρος γε μὲν ἐν βασιλείοις Ἀστὴρ ὥς τις ἔλαμπες ἑωσφόρος, οὔνομα σεμνὸν, Ἄκρα φέρων σοφίης τε καὶ ἤθεος ἱμερόεντος, Καὶ πολλοῖς σθεναροῖς τε φίλοις κομόων ἑτάροισι. Πολλοῖς μὲν μογερῶν ἄκος εὕραο σώμασι νούσων· Πολλοῖς δ’ αὖ πενίης λύσιν ὤπασας, αἴσιμα ῥέζων. Νῦν δὲ θανὼν, πολλοὺς κόρεσας κύνας, οἵ μ’ ὑλάουσι Πάντοθεν ἑσταμένοι· πηῶν δέ μοι οὔτις ἀρήγει. Παῦροι δ’ αὖ φιλέουσιν ὁμοίϊα δυσμενέεσσι. Πρίν τι λαβεῖν τίουσιν, ἀτὰρ στυγέουσι λαβόντες. Ὡς δρυὸς ὑψικόμοιο, βίαις ἀνέμων ἐριπούσης, Κλῶνας ἀφαρπάζουσι περισταδὸν ἄλλοθεν ἄλλος, Ἢ μεγάλην, φραγμοῖο διαῤῥαισθέντος, ἀλωὴν Νηλειῶς τρυγόωσι παρατροχάοντες ὁδῖται, Καὶ δρυμόθεν μονόφορβος ἑῷ δηλήσατ’ ὀδόντι· Αὐτὰρ ἐμοὶ πόνος ἐστὶν ἀγάστονος. Οὔτε κορέσσαι Πάντας ἔτι σθένος ἐστὶν ἐμῆς χερὸς, οὔτ’ ἀπερύκειν.
VII: On ChastityVII: De castitate
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Ἄνδρες γὰρ τρίψαντο τὰ φάρμακα, οἷς σὺ γέγηθας, Ληϊσταὶ μεγάρων, τέκτονες ἧς μανίης. Ταῦτ’ οὐ σωφροσύνης τὰ σοφίσματα, μαχλοσύνης δέ. Πᾶν γὰρ ὃ τεχνάζῃ ἄῤῥεσι, μαχλοσύνη. Φασὶ ταὼ μεγάλαυχον, ἐπὴν περίκυκλον ἐγείρῃ Αὐχένα κυρτώσας χρύσεον, ἀστερόεις, Κλάζειν θηλυτέραις φιλοτήσιος. Εἰ δὲ σὺ μορφὴν Οὐ σφριγόωσι γράφεις ὄμμασι, θαῦμα μ’ ἔχει. Εἰ μὲν γὰρ πόσιός σου ἔχεις πόθον, ὡς σὸν ἐκεῖνος, Ἐξέτι τοῦ, ὅτ’ ἐρῶν ς’ ἤγαγε πρὸς θαλάμους Κουριδίην θαλέθουσαν, ἔχεις χάριν· εἰ δὲ σύ γ’ ἄλλων Ὄμμασιν ἀνδανέεις, τοῦτο πόσις στυγέει. Κεύθειν λώϊόν ἐστι βελῶν χάριν οἷσι δόμοισιν, Ἠὲ ψευδομένην οὐχ ὁσίως προφέρειν. Τῇ μὲν γὰρ πόσις ἐστὶν ἐπάρκιος· ἡ δ’ ἐπὶ πολλοῖς Ἵσταται, ὥς τε λίνον ἱπταμένων ἀγέλῃ. Τέρπῃ τερπομένῳ, καὶ ἀμείβεαι ὄψιν ὀπωπῇ, Αὐτὰρ ἔπειτα γέλως, καὶ λόγος ἀντίθετος, Κλεπτόμενοι τὸ πρῶτον, ἔπειτα δὲ θάρσος ἔχοντες. Μηκέτι μοι τὰ πρόσω φθέγγεο, γλῶσσα λάλε. Ἀλλὰ τόδ’ ἀτρεκέως μυθήσομαι, οὐδὲν ἄκεντρον Τῶν ὅσα θηλυτέραις παίζεται ἀμφὶ νέοις. Πάντα γὰρ ἀλλήλοισιν ἅμ’ ἕσπεται, ὥστε σίδηρος, Ὃν μάγνης ἐρύει, ἄλλον ὑπ’ ἄλλον ἄγων.
Ἄλγεα δὲ, στοναχάς τε, ἐπεὶ θάνε, μοῦνος ἐδέγμην. Χρήματα δ’ ὅσς’ ἐπέπαστο, τὰ μὲν λάβε γαῖα χανοῦσα, Νικαίη βρασμοῖσιν ὅτ’ ἤριπεν· ἄλλα δ’ ἀλιτρῶν Ἁρπάγδην παλάμῃσιν, ἑλώρια θήκατο δαίμων. Αὐτὸς δὲ κρυφθεὶς μόρον ἔκφυγεν, οὐρανίοιο Χεῖρα Θεοῦ τανύσαντος ὑπὲρ τέγος, ἔνθαπερ ἦεν. Ὤ μοι Καισαρίοιο Πάρος γε μὲν ἐν βασιλείοις Ἀστὴρ ὥς τις ἔλαμπες ἑωσφόρος, οὔνομα σεμνὸν, Ἄκρα φέρων σοφίης τε καὶ ἤθεος ἱμερόεντος, Καὶ πολλοῖς σθεναροῖς τε φίλοις κομόων ἑτάροισι. Πολλοῖς μὲν μογερῶν ἄκος εὕραο σώμασι νούσων· Πολλοῖς δ’ αὖ πενίης λύσιν ὤπασας, αἴσιμα ῥέζων. Νῦν δὲ θανὼν, πολλοὺς κόρεσας κύνας, οἵ μ’ ὑλάουσι Πάντοθεν ἑσταμένοι· πηῶν δέ μοι οὔτις ἀρήγει. Παῦροι δ’ αὖ φιλέουσιν ὁμοίϊα δυσμενέεσσι. Πρίν τι λαβεῖν τίουσιν, ἀτὰρ στυγέουσι λαβόντες. Ὡς δρυὸς ὑψικόμοιο, βίαις ἀνέμων ἐριπούσης, Κλῶνας ἀφαρπάζουσι περισταδὸν ἄλλοθεν ἄλλος, Ἢ μεγάλην, φραγμοῖο διαῤῥαισθέντος, ἀλωὴν Νηλειῶς τρυγόωσι παρατροχάοντες ὁδῖται, Καὶ δρυμόθεν μονόφορβος ἑῷ δηλήσατ’ ὀδόντι· Αὐτὰρ ἐμοὶ πόνος ἐστὶν ἀγάστονος. Οὔτε κορέσσαι Πάντας ἔτι σθένος ἐστὶν ἐμῆς χερὸς, οὔτ’ ἀπερύκειν.
Ὡς ὄφελον ψιμύθοις καὶ φύκεσιν, ἀντὶ γυναικῶν, Στίλβειν, καὶ λιπαρῶς, ἀνέρες ἀφραδέες, Οἳ τόσον αἶσχος ἔχοντες ἐν ὀφθαλμοῖσι σύνοικον, Τέρπονται κακίῃ, ἀχλὺν ἐφεσσάμενοι· Ἄλλας μὲν βάλλουσιν ἐπεσβολίῃσι φαεινὰς, Αὐτοὶ δ’ ἐν σφετέροις αἴσχεσίν εἰσι σύες· Ἢ τάχα καὶ συφεοῖσιν ἐνὶ σκοτίοισι πέσοιεν, Εἰρχθέντες Κίρκης χρίσμασι θηροτόκοις, Οἳ μήτ’ ἐχθαίρουσι, καὶ ὡς πυρὶ κάγκανον ὕλην Βάλλους’, ἣν ἐρύειν λώϊον ἠὲ φέρειν. Ἄλλον γάρ τ’ ἄλλος τις ἀνὴρ κόσμοισι γυναικῶν Νικῶς’, ἀφραδίῃ πλεῖον ἔχειν ἐθέλων. Πολλάκι καὶ κτεάνων ἐπιδευέες, ὥς κεν ἐγείρειν Ὕβριν ἑῶν ἀλόχων, πλεῖον ἔχουσι πόνον. Ἐχθρῷ δ’ οὔ ποτ’ ὄρεξας ἑὸν ξίφος, οὐδὲ χαράδρῃ Σοῖσιν ἐπ’ ἀστάχυσιν ὤπασας εὐοδίην. Πανδώρην ἐνέπουσι, πυρὸς μαλεροῖο κλαπέντος, Ποινὴν ἡμερίοις ἄντιτον ἐλθέμεναι, Ἀντὶ πυρὸς πῦρ ἄλλο, καλοῦ κακὸν, ὥς κε φλέγῃσι Καὶ πλέον, ἀσκῆσαι κάλλεσι δαιδαλέοις Δαίμονας, ἄλλο τι δ’ ἄλλον ἐπίκλοπον εἰς ἓν ἄγοντας. Συμφερτὴν ἀπάτην ἀνδράσιν ἐμπελάσαι, Δειπνολόχην, δολόεσσαν, ἀναιδέα, μειλιχόμυθον, Τερπωλὴν ὀλοὴν, δαλὸν ἀειφλεγέα. Οὐ μὲν δὴ μύθοις ἐπιπείθομαι· εἰ δὲ κελεύεις, Μὴ σύ γε Πανδώρη γίνεο δαιδαλέη.
Ἄλγεα δὲ, στοναχάς τε, ἐπεὶ θάνε, μοῦνος ἐδέγμην. Χρήματα δ’ ὅσς’ ἐπέπαστο, τὰ μὲν λάβε γαῖα χανοῦσα, Νικαίη βρασμοῖσιν ὅτ’ ἤριπεν· ἄλλα δ’ ἀλιτρῶν Ἁρπάγδην παλάμῃσιν, ἑλώρια θήκατο δαίμων. Αὐτὸς δὲ κρυφθεὶς μόρον ἔκφυγεν, οὐρανίοιο Χεῖρα Θεοῦ τανύσαντος ὑπὲρ τέγος, ἔνθαπερ ἦεν. Ὤ μοι Καισαρίοιο Πάρος γε μὲν ἐν βασιλείοις Ἀστὴρ ὥς τις ἔλαμπες ἑωσφόρος, οὔνομα σεμνὸν, Ἄκρα φέρων σοφίης τε καὶ ἤθεος ἱμερόεντος, Καὶ πολλοῖς σθεναροῖς τε φίλοις κομόων ἑτάροισι. Πολλοῖς μὲν μογερῶν ἄκος εὕραο σώμασι νούσων· Πολλοῖς δ’ αὖ πενίης λύσιν ὤπασας, αἴσιμα ῥέζων. Νῦν δὲ θανὼν, πολλοὺς κόρεσας κύνας, οἵ μ’ ὑλάουσι Πάντοθεν ἑσταμένοι· πηῶν δέ μοι οὔτις ἀρήγει. Παῦροι δ’ αὖ φιλέουσιν ὁμοίϊα δυσμενέεσσι. Πρίν τι λαβεῖν τίουσιν, ἀτὰρ στυγέουσι λαβόντες. Ὡς δρυὸς ὑψικόμοιο, βίαις ἀνέμων ἐριπούσης, Κλῶνας ἀφαρπάζουσι περισταδὸν ἄλλοθεν ἄλλος, Ἢ μεγάλην, φραγμοῖο διαῤῥαισθέντος, ἀλωὴν Νηλειῶς τρυγόωσι παρατροχάοντες ὁδῖται, Καὶ δρυμόθεν μονόφορβος ἑῷ δηλήσατ’ ὀδόντι· Αὐτὰρ ἐμοὶ πόνος ἐστὶν ἀγάστονος. Οὔτε κορέσσαι Πάντας ἔτι σθένος ἐστὶν ἐμῆς χερὸς, οὔτ’ ἀπερύκειν.
Πανδώρης γένος εἰσὶν ἀναιδέες· ἀλλὰ σὺ Χριστοῦ Εἰκὼν, σωφροσύνῃ λάμπεο καὶ πραπίσιν. Ἄλλος δ’ οὐκέτι μῦθος, ἐμῶν δ’ ἐπέων ἐπάκουσον, Οὕς σοι θειοτάτων φθέγξομαι ἐκ λογίων. Οὐκ ἀί̈εις καὶ πρόσθε τεὸν πατέρ’ ὡς ἀπάτησεν Ἀνδροφόνοιο φυτοῦ εὔχροος ἀγλαί̈η Ἤπαφεν, εὐθαλέος τε ἄφαρ βάλεν ἐκ παραδείσου, Δυσμενέος τε δόλος, παρφασίη τ’ ἀλόχου. Οὗτός σοι νόμος ἐστὶ πατρώϊος ἐξέτι κείνου, Μή ποτ’ ἐπ’ εὐχροίῃ θάρσος ἔχειν, θύγατερ. Πᾶν μὲν κάλλος ἐμοὶ, βαιὴ χάρις, εἶαρ ἔνεικε, Καὶ χειμὼν κρυερὸς ὤλεσεν ἐξαπίνης. Ἡ νοῦσός μιν ἔκαμψεν ἀώριον, ἢ χρόνος αἰνὸς Ὤλεσε, τηκεδανῶν κύκλα φέρων ἐτέων. Τοῦτο δὲ καὶ πλέον ἐστὶ γελοίϊον· οἶδεν ἄκοσμον Εἶδος ἔχουσα γυνὴ, καὶ πατέει Δανάην, Αἴσχεϊ κυδιόωσα. Τὸ δ’ αἴσχιον (ὡς ἐνέπουσιν Ἴδριες, οὐ γὰρ ἐγὼ, τῆσδε κακοῤῥαφίης), Ξυνὴν νοῦσον ἔχουσι, καὶ ἀλλήλας ἐθέλουσι Κεύθειν. Τίπτε νόσου τῆσδε χερειότερον; Τέκτων τέκτονος ἔργον ἐπίσταται, ἴδρις ἀοιδὸς Ἴδριν ἀοιδοσύνης, φῶρα δὲ φὼρ ἐδάη. Ἀλλ’ αἵ γ’ οὐκ ἐθέλουσι τά περ νοέουσι, νοεῖσθαι. Ἦ ῥ’ ἐτεὸν, κακίη ὄμματα πηρὰ φέρει. Ὣς δ’ ἄνδρες τίουσι τά περ γελόωσι πρόσωπα, Τερπόμενοι χροιαῖς κινυμένων πινάκων.
Ἄλγεα δὲ, στοναχάς τε, ἐπεὶ θάνε, μοῦνος ἐδέγμην. Χρήματα δ’ ὅσς’ ἐπέπαστο, τὰ μὲν λάβε γαῖα χανοῦσα, Νικαίη βρασμοῖσιν ὅτ’ ἤριπεν· ἄλλα δ’ ἀλιτρῶν Ἁρπάγδην παλάμῃσιν, ἑλώρια θήκατο δαίμων. Αὐτὸς δὲ κρυφθεὶς μόρον ἔκφυγεν, οὐρανίοιο Χεῖρα Θεοῦ τανύσαντος ὑπὲρ τέγος, ἔνθαπερ ἦεν. Ὤ μοι Καισαρίοιο Πάρος γε μὲν ἐν βασιλείοις Ἀστὴρ ὥς τις ἔλαμπες ἑωσφόρος, οὔνομα σεμνὸν, Ἄκρα φέρων σοφίης τε καὶ ἤθεος ἱμερόεντος, Καὶ πολλοῖς σθεναροῖς τε φίλοις κομόων ἑτάροισι. Πολλοῖς μὲν μογερῶν ἄκος εὕραο σώμασι νούσων· Πολλοῖς δ’ αὖ πενίης λύσιν ὤπασας, αἴσιμα ῥέζων. Νῦν δὲ θανὼν, πολλοὺς κόρεσας κύνας, οἵ μ’ ὑλάουσι Πάντοθεν ἑσταμένοι· πηῶν δέ μοι οὔτις ἀρήγει. Παῦροι δ’ αὖ φιλέουσιν ὁμοίϊα δυσμενέεσσι. Πρίν τι λαβεῖν τίουσιν, ἀτὰρ στυγέουσι λαβόντες. Ὡς δρυὸς ὑψικόμοιο, βίαις ἀνέμων ἐριπούσης, Κλῶνας ἀφαρπάζουσι περισταδὸν ἄλλοθεν ἄλλος, Ἢ μεγάλην, φραγμοῖο διαῤῥαισθέντος, ἀλωὴν Νηλειῶς τρυγόωσι παρατροχάοντες ὁδῖται, Καὶ δρυμόθεν μονόφορβος ἑῷ δηλήσατ’ ὀδόντι· Αὐτὰρ ἐμοὶ πόνος ἐστὶν ἀγάστονος. Οὔτε κορέσσαι Πάντας ἔτι σθένος ἐστὶν ἐμῆς χερὸς, οὔτ’ ἀπερύκειν.
Οὔτι τόσον πινάκεσσιν ὀί̈ομαι, ὅσσον ἐπ’ ἀνδρῶν Θυμῷ, τοῦ τελέθει χρώματα μαρτυρίη. Πυνθάνομ’ ὡς κενεὴν, καὶ ἀνείδεον, ὑστερόφωνον Ἠχώ τις ποθέων, πλάζεθ’ ὑπὲρ σκοπέλων· Καὶ μορφῆς τις ἑῆς ποτ’ ἐράσσατο, καὶ κατ’ πηγῆς Ἤλατ’ ἐπ’ εἰδώλῳ κάλλεος οὐλομένου. Ἄλλη δ’ αὖ ποταμοῖο καλοῖς ἐπεμῄνατο ῥείθροις, Μαίνετο, οὐδ’ ὄχθας ἥγ’ ἀπέλειπε φίλας· Λάπτεν ὕδωρ, χείρεσσιν ἀφύσσετο, ἀφρὸν ἔμαρπτεν· Ἀλλ’ οὐδ’ ὣς πυρόεις ὕδασι λῆγε πόθος. Οὕτω τυφλὸν ἔρως καὶ ἀνάρσιον. Οὐ μέγα θαῦμα, Εἴ τινα καὶ σὺ νέων τῆλε νόοιο βάλοις, Εὔχροος, ἁβροχίτων, ῥοδοδάκτυλος, ὑψικάρηνος, Οὐχ ἕνα, ἀλλὰ τόσους, ὁσσατίοισι γράφῃ. Πείθομαι, ὥς ποτε ταῦρον ἀνὴρ σοφὸς ἤπαφε τέχνῃ, Χρώμασι μορφώσας δουρατέην δάμαλιν (Ξεινὸς ἔρως ἀπνόοισιν ἐπ’ εἴδεσιν ἔμπνοα βαίνει) Ὁππότε καὶ σὺ νέοις μήσαο τοῖον ἄγος. Ὀρφεὺς θῆρας ἔπειθε, σὺ δ’ ἀνέρας, οἷσιν ὁμοῖος Θήρεσίν ἐστι νόος, θηλυμανής τε βίος. Εἴ τοι μὴ σάρκεσσι χαρίζεαι, ἀντὶ δὲ σαρκῶν Ὄμμασι, καὶ τὸ, νόσος ἠερίη φιλότης. Ἀλλ’ ἅτρωτος ὅλη· ναὶ πείθομαι, οὐδὲ τόδ’ ἐσθλὸν Ἐστὶν ἐμοὶ κενεῆς δόξαν ἔχειν κακίης. Ὣς δ’ ἂν καὶ πολλῇσι νόμον γράψειας ἄκοσμον, Καὶ πινυτή περ ἐοῦς’.
Ἄλγεα δὲ, στοναχάς τε, ἐπεὶ θάνε, μοῦνος ἐδέγμην. Χρήματα δ’ ὅσς’ ἐπέπαστο, τὰ μὲν λάβε γαῖα χανοῦσα, Νικαίη βρασμοῖσιν ὅτ’ ἤριπεν· ἄλλα δ’ ἀλιτρῶν Ἁρπάγδην παλάμῃσιν, ἑλώρια θήκατο δαίμων. Αὐτὸς δὲ κρυφθεὶς μόρον ἔκφυγεν, οὐρανίοιο Χεῖρα Θεοῦ τανύσαντος ὑπὲρ τέγος, ἔνθαπερ ἦεν. Ὤ μοι Καισαρίοιο Πάρος γε μὲν ἐν βασιλείοις Ἀστὴρ ὥς τις ἔλαμπες ἑωσφόρος, οὔνομα σεμνὸν, Ἄκρα φέρων σοφίης τε καὶ ἤθεος ἱμερόεντος, Καὶ πολλοῖς σθεναροῖς τε φίλοις κομόων ἑτάροισι. Πολλοῖς μὲν μογερῶν ἄκος εὕραο σώμασι νούσων· Πολλοῖς δ’ αὖ πενίης λύσιν ὤπασας, αἴσιμα ῥέζων. Νῦν δὲ θανὼν, πολλοὺς κόρεσας κύνας, οἵ μ’ ὑλάουσι Πάντοθεν ἑσταμένοι· πηῶν δέ μοι οὔτις ἀρήγει. Παῦροι δ’ αὖ φιλέουσιν ὁμοίϊα δυσμενέεσσι. Πρίν τι λαβεῖν τίουσιν, ἀτὰρ στυγέουσι λαβόντες. Ὡς δρυὸς ὑψικόμοιο, βίαις ἀνέμων ἐριπούσης, Κλῶνας ἀφαρπάζουσι περισταδὸν ἄλλοθεν ἄλλος, Ἢ μεγάλην, φραγμοῖο διαῤῥαισθέντος, ἀλωὴν Νηλειῶς τρυγόωσι παρατροχάοντες ὁδῖται, Καὶ δρυμόθεν μονόφορβος ἑῷ δηλήσατ’ ὀδόντι· Αὐτὰρ ἐμοὶ πόνος ἐστὶν ἀγάστονος. Οὔτε κορέσσαι Πάντας ἔτι σθένος ἐστὶν ἐμῆς χερὸς, οὔτ’ ἀπερύκειν.
VIII: Comparison of livesVIII: Comparatio vitarum
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Εὔδρομον ἡ κακίη. Ἄλλων μὲν ῥυπόωντα βίον τεχνάσμασι κεύθειν, Σοὶ δὲ σαοφροσύνην καί τι μέλαν φορέειν. Εἰ γὰρ σώφρονές εἰσιν ἐπανθέες, οὔ ποτ’ ἂν ἄλλας Πείσαις θηλυτέρας σώφρονα θυμὸν ἔχειν. Μῦθος δ’ ἡμετέροιο νόμου, μηδ’ ὄμματα βάλλειν Εὖνιν ἐπ’ ἀλλοτρίην, μοιχιδίοισι πόθοις. Ἀρχὴ γὰρ φιλότητος ἀναιδέος ὄψις ἀναιδὴς, Τήν κεν ἀνὴρ φεύγων, καὶ κακότητα φύγοι. Πῶς δὲ σὺ τόσσον ἔρωτος ἐπ’ ἀνδράσι κεστὸν ἄγουσα, Λυσιγάμοιο, γύναι, τῆλε μένεις κακίης, Εἰ δ’ ἄγε, σοὶ καὶ μῦθον ἐοικότα μυθολογήσω Αἴσχεσιν ὑμετέροις. Ἡ πολιὴ δὲ λάλον. Ἄκριτον ἦν τοπάροιθε βροτῶν γένος, ὅς τε φέριστος, Ὅς τε χερειότερος, ὡς φάτις ὠγυγίη. Πολλοὶ μὲν δοκέεσκον ἀνάρσιοι, ὄντες ἄριστοι, Πολλοὶ δ’ αὖτ’ ἀγαθοὶ, ἔμπαλιν ἀφραδέες. Κῦδος ἀτιμοτάτοισιν, ἀτιμίη δέ τ’ ἀρίστοις Ἕσπετο, οὔτι δίκῃ τῶν δ’ ἐπαμειβομένων. Ἀλλ’ οὐ λῆθεν ἄνακτα Θεὸν κακίη μεδέουσα Ὀψὲ δ’ ἀλαστήσας τοῖον ἔειπεν ἔπος· Οὐ θέμις ἔστ’ ἀγαθοῖσιν ὁμὸν κλέος ἠδὲ κακοῖσιν Ἔμμεναι, ὧδ’ ἂν ἔοι πλειοτέρη κακίη. Τοὔνεκα τοῖσιν ἐγὼ σημήϊον ἐσθλὸν ὀπάσσω, Ὄφρ’ εὖ γινώσκῃς, ὃς κακὸς, ὅς τ’ ἀγαθός.
Ἄλγεα δὲ, στοναχάς τε, ἐπεὶ θάνε, μοῦνος ἐδέγμην. Χρήματα δ’ ὅσς’ ἐπέπαστο, τὰ μὲν λάβε γαῖα χανοῦσα, Νικαίη βρασμοῖσιν ὅτ’ ἤριπεν· ἄλλα δ’ ἀλιτρῶν Ἁρπάγδην παλάμῃσιν, ἑλώρια θήκατο δαίμων. Αὐτὸς δὲ κρυφθεὶς μόρον ἔκφυγεν, οὐρανίοιο Χεῖρα Θεοῦ τανύσαντος ὑπὲρ τέγος, ἔνθαπερ ἦεν. Ὤ μοι Καισαρίοιο Πάρος γε μὲν ἐν βασιλείοις Ἀστὴρ ὥς τις ἔλαμπες ἑωσφόρος, οὔνομα σεμνὸν, Ἄκρα φέρων σοφίης τε καὶ ἤθεος ἱμερόεντος, Καὶ πολλοῖς σθεναροῖς τε φίλοις κομόων ἑτάροισι. Πολλοῖς μὲν μογερῶν ἄκος εὕραο σώμασι νούσων· Πολλοῖς δ’ αὖ πενίης λύσιν ὤπασας, αἴσιμα ῥέζων. Νῦν δὲ θανὼν, πολλοὺς κόρεσας κύνας, οἵ μ’ ὑλάουσι Πάντοθεν ἑσταμένοι· πηῶν δέ μοι οὔτις ἀρήγει. Παῦροι δ’ αὖ φιλέουσιν ὁμοίϊα δυσμενέεσσι. Πρίν τι λαβεῖν τίουσιν, ἀτὰρ στυγέουσι λαβόντες. Ὡς δρυὸς ὑψικόμοιο, βίαις ἀνέμων ἐριπούσης, Κλῶνας ἀφαρπάζουσι περισταδὸν ἄλλοθεν ἄλλος, Ἢ μεγάλην, φραγμοῖο διαῤῥαισθέντος, ἀλωὴν Νηλειῶς τρυγόωσι παρατροχάοντες ὁδῖται, Καὶ δρυμόθεν μονόφορβος ἑῷ δηλήσατ’ ὀδόντι· Αὐτὰρ ἐμοὶ πόνος ἐστὶν ἀγάστονος. Οὔτε κορέσσαι Πάντας ἔτι σθένος ἐστὶν ἐμῆς χερὸς, οὔτ’ ἀπερύκειν.
Ὣς εἰπὼν ἐρύθηνε παρήϊα τοῖς ἀγαθοῖσιν, Αἷμ’ ὑπὸ δέρμα χέας, αἴσχεος ὀρνυμένου· Θηλυτέραις δὲ μάλιστα, ἐπεὶ καὶ εἶδος ἀραιαὶ Καὶ κραδίην ἁπαλαὶ, πλεῖον ὑπεσκέδασε· Τοῖς δὲ κακοῖσιν ἔπηξε, καὶ ἄτροπον ἔνδον ἔθηκε Τοὔνεκεν οὐδ’ ὀλίγον αἴσχεσι συμφέρεται. Τῶν σύ μοι ἴη ἐοῦσα, πολύχροε· οὐ γὰρ ἔρευθος Αἰδέομ’, εἰ καί μοι τόσσον ὕπερθε φέρεις. Τοῦτο γάρ ἐστιν ἔρευθος ἀναιδείης ἀνερεύθου Ἔκγονον, ὃ κλύζει ὄμβρος ὁ πρὶν Σοδόμων. Μὴ γράψῃς τὸ πρόσωπον, ἀτάσθαλε, μηδὲ δολώσῃς Σὸν χρόα. Κάλλος ἐμοὶ μοῦνον, ὃ δῶκε φύσις. Καὶ γὰρ πλοῦτος ἐμοὶ πατρώϊός ἐστιν ἀρείων Τοῦ δ’ ὃν ἐμὴ παλάμη οὐχ ὁσίως συνάγει, Καὶ τυτθός περ ἐὼν, πολὺ πλείονος. Ὣς δὲ γυναῖκα Στέργω κουριδίην, οὐχὶ δὲ μοιχιδίην· Καὶ γραπτῶν παίδων πολὺ φέρτεροι, οὓς ἐφύτευσα, Καί περ ἀρειοτέρων, οἵ γε χερειότεροι. Τῶν σὺ μνωομένη τήρει δέμας, οἷον ἐτύχθη, Μηδ’ ἐθέλειν δοκέειν ἀνθ’ ἑτέρης ἑτέρη. Κελτοὶ μὲν κρίνουσι γόνον Ῥήνοιο ῥεέθροις, Καὶ χρυσοῦ καθαροῦ ἄνθρακές εἰσι κρίσις. Σὸν δὲ σαόφρονα θυμὸν ἀκαλλέϊ κάλλεϊ μορφῆς Σταθμῶμ’. Ἀσβολόεις μή σε γράφοι Βελίας· Ἢ γὰρ τέφραν ἔθηκαν ὅλην, ἢ καπνὸν ἔχευε, Τόσσον ἀεικίσσας τέρψιος ἀντὶ τόσης.
Ἄλγεα δὲ, στοναχάς τε, ἐπεὶ θάνε, μοῦνος ἐδέγμην. Χρήματα δ’ ὅσς’ ἐπέπαστο, τὰ μὲν λάβε γαῖα χανοῦσα, Νικαίη βρασμοῖσιν ὅτ’ ἤριπεν· ἄλλα δ’ ἀλιτρῶν Ἁρπάγδην παλάμῃσιν, ἑλώρια θήκατο δαίμων. Αὐτὸς δὲ κρυφθεὶς μόρον ἔκφυγεν, οὐρανίοιο Χεῖρα Θεοῦ τανύσαντος ὑπὲρ τέγος, ἔνθαπερ ἦεν. Ὤ μοι Καισαρίοιο Πάρος γε μὲν ἐν βασιλείοις Ἀστὴρ ὥς τις ἔλαμπες ἑωσφόρος, οὔνομα σεμνὸν, Ἄκρα φέρων σοφίης τε καὶ ἤθεος ἱμερόεντος, Καὶ πολλοῖς σθεναροῖς τε φίλοις κομόων ἑτάροισι. Πολλοῖς μὲν μογερῶν ἄκος εὕραο σώμασι νούσων· Πολλοῖς δ’ αὖ πενίης λύσιν ὤπασας, αἴσιμα ῥέζων. Νῦν δὲ θανὼν, πολλοὺς κόρεσας κύνας, οἵ μ’ ὑλάουσι Πάντοθεν ἑσταμένοι· πηῶν δέ μοι οὔτις ἀρήγει. Παῦροι δ’ αὖ φιλέουσιν ὁμοίϊα δυσμενέεσσι. Πρίν τι λαβεῖν τίουσιν, ἀτὰρ στυγέουσι λαβόντες. Ὡς δρυὸς ὑψικόμοιο, βίαις ἀνέμων ἐριπούσης, Κλῶνας ἀφαρπάζουσι περισταδὸν ἄλλοθεν ἄλλος, Ἢ μεγάλην, φραγμοῖο διαῤῥαισθέντος, ἀλωὴν Νηλειῶς τρυγόωσι παρατροχάοντες ὁδῖται, Καὶ δρυμόθεν μονόφορβος ἑῷ δηλήσατ’ ὀδόντι· Αὐτὰρ ἐμοὶ πόνος ἐστὶν ἀγάστονος. Οὔτε κορέσσαι Πάντας ἔτι σθένος ἐστὶν ἐμῆς χερὸς, οὔτ’ ἀπερύκειν.
Οὐ χρυσὸς λιθάκεσσι διάπλοκος ὄμματα βάλλων Αὐγαῖς ἠερίαις, τίμιος εὐγενέταις· Δειροπέδη στήθεσσι περίτροχος, οὖας ἀτίζων Ἄχθεϊ μαργαρέῳ ἀμφιπερικραδάων· Οὐδ’ ὅσος ἀμφὶ κάρηνον ὑπέρτατος, οὐ πολύχρυσος Ἐσθὴς, λεπταλέων δαίδαλα ἔργα μίτων, Πορφύρεα, χρύσεα, διαλαμπέα, σιγαλόεντα, Οὐδὲ παρειάων φάρμακα λευγαλέα, Κόσμος θηλυτέραις· οὐ χείλεα πορφυρόεντα, Οὐ γραπτῶν βλεφάρων ὀφρὺν ὕπερθε φέρειν Κυανέην, διεράς τε κόρας ἔντοσθεν ἑλίσσειν, Οὐκ ὀπὶ θρυπτομένῃ εὐμενὲς οὖας ἄγειν, Οὐδὲ χέρας τε πόδας τε φίλῳ καὶ ἡδέϊ δεσμῷ Χρυσῷ σφιγγομένην, δούλιον εὖχος ἔχειν, Οὐδὲ μύροις μαλακοῖσι τεὸν δέμας, ἠὲ κάρηνον Χρίεσθαι (νεκροὺς ἀμφιέπουσι γύπες) Μηδὲ μὲν ἐν στομάτεσσι τεοῖς ἄβρωτον ἐδωδὴν Μαλθάσσειν, δονέους’ ἔνθα καὶ ἔνθα γένυν, Οἷα περιφρονέουσα σαόφρονας· ἐκ δ’ ἄρ’ ὀδόντων Πέμπειν καὶ διερῶν ἀφρὸν ἀπὸ στομάτων. Μηδὲ δίφρων στεροπῇσιν ἀγάλλεο, μὴ παραφαίνειν Εἶδος ἀπὸ σχιστῶν δαιδαλέων διθύρων, Δερκομένη λεύσσοντας· ἀείρεο μὴ θεραπόντων Πληθύϊ, μὴ δμωαῖς εἰκόσι σῆς κραδίης. Εἴαρος ἄγγελοί εἰσι χελιδόνες, ἄνθος ὀπώρης, Δεσποίνης δμωαί· καὶ τόδε φράζεό μοι.
Ἄλγεα δὲ, στοναχάς τε, ἐπεὶ θάνε, μοῦνος ἐδέγμην. Χρήματα δ’ ὅσς’ ἐπέπαστο, τὰ μὲν λάβε γαῖα χανοῦσα, Νικαίη βρασμοῖσιν ὅτ’ ἤριπεν· ἄλλα δ’ ἀλιτρῶν Ἁρπάγδην παλάμῃσιν, ἑλώρια θήκατο δαίμων. Αὐτὸς δὲ κρυφθεὶς μόρον ἔκφυγεν, οὐρανίοιο Χεῖρα Θεοῦ τανύσαντος ὑπὲρ τέγος, ἔνθαπερ ἦεν. Ὤ μοι Καισαρίοιο Πάρος γε μὲν ἐν βασιλείοις Ἀστὴρ ὥς τις ἔλαμπες ἑωσφόρος, οὔνομα σεμνὸν, Ἄκρα φέρων σοφίης τε καὶ ἤθεος ἱμερόεντος, Καὶ πολλοῖς σθεναροῖς τε φίλοις κομόων ἑτάροισι. Πολλοῖς μὲν μογερῶν ἄκος εὕραο σώμασι νούσων· Πολλοῖς δ’ αὖ πενίης λύσιν ὤπασας, αἴσιμα ῥέζων. Νῦν δὲ θανὼν, πολλοὺς κόρεσας κύνας, οἵ μ’ ὑλάουσι Πάντοθεν ἑσταμένοι· πηῶν δέ μοι οὔτις ἀρήγει. Παῦροι δ’ αὖ φιλέουσιν ὁμοίϊα δυσμενέεσσι. Πρίν τι λαβεῖν τίουσιν, ἀτὰρ στυγέουσι λαβόντες. Ὡς δρυὸς ὑψικόμοιο, βίαις ἀνέμων ἐριπούσης, Κλῶνας ἀφαρπάζουσι περισταδὸν ἄλλοθεν ἄλλος, Ἢ μεγάλην, φραγμοῖο διαῤῥαισθέντος, ἀλωὴν Νηλειῶς τρυγόωσι παρατροχάοντες ὁδῖται, Καὶ δρυμόθεν μονόφορβος ἑῷ δηλήσατ’ ὀδόντι· Αὐτὰρ ἐμοὶ πόνος ἐστὶν ἀγάστονος. Οὔτε κορέσσαι Πάντας ἔτι σθένος ἐστὶν ἐμῆς χερὸς, οὔτ’ ἀπερύκειν.
PG 37:903Τῶνδε γὰρ εἰ καὶ ἕκαστον ἀκοσμίη τις ἐλαφρὴ, Πάντα γ’ ἄμ’ ἀλλήλοις ἔμπεδός ἐστι μόρος. Ἄνθος ἕν ἐστι γυναιξὶν ἐράσμιον, ἐσθλὸν ἔρευθος, Αἰδώς. Τοῦτο γράφει ζωγράφος ἡμέτερος. Δώσομεν, εἰ ποθέεις, καὶ δεύτερον· ὦχρον ἐφέλκοις Κάλλεϊ σῷ, Χριστοῦ τηκομένη καμάτοις, Εὐχαῖς τε στοναχαῖς τε καὶ ἤμασι νυξί τ’ ἀύ̈πνοις· Ταῦτα καὶ ἀζυγέων φάρμακα, καὶ ζυγίων. Χρώματα μὲν τοίχοισι παρήσομεν, ἠδὲ γυναιξὶ Ταῖς, ὁπόσαις λύσση βόρβορός ἐστι νέων. Κεῖναι καὶ σκιρτῷεν ἀναιδέα καὶ γελόῳεν, Ἡμῖν δ’ οὐδ’ ὁράαν μαχλάδας ἐστὶ θέμις. Ὁ τρόπος ἐστὶ γυναιξὶ τὸ τίμιον, οἴκαδε μίμνειν Πλείονα, καὶ θείοις προσλαλέειν λογίοις, Ἱστῷ τ’ ἠλακάτῃ τε· τὸ γὰρ γέρας ἐστὶ γυναικῶν Δμωαῖς ἔργα νέμειν, δμῶας ἀλευέμεναι, Χείλεσι δεσμὰ φέρειν, καὶ ὄμμασιν ἠδὲ παρειαῖς, Μηδὲ πόδα προθύρων πολλάκις ἐκτὸς ἔχειν· Χαίρειν θηλυτέρῃσι σαόφροσιν, ἀνδρὶ δὲ μούνῳ, Τῷ μίτρην θεόθεν λύσαο παρθενικήν. Καὶ τῷ μέτρα φέρειν σύ γε θάρσεος, ὥς κεν ὀπάζοις Πίστιν, ὅτι ξείνων τῆλε μένεις φαέων. Τίς πρῶτος χροίησε Θεοῦ πλάσιν; ὣς ἀπόλοιτο Πρῶτος ἀναιδέην χρώμασιν ἐγκεράσας.
IX: On VirtueIX: De virtute
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 37:908Ὡς δ’ ὁπότ’ ἀρνευτῆρες ἀναιδέες, ἄνδρες ἄνανδροι, Εἴδωλον μορφῆς ἔνδοθι κευθομένης Ἔκτοθεν ἐστήσαντο, τὰ δ’ ἕσπεται, ὅσς’ ἐπέοικεν Ἅλματα, καὶ λιγυρῶν αἰσχρὰ λύσις μελέων, Ἀνδράσιν ἀφραδέεσσιν ἑαδότα, ὡς ἄρα ταί γε, Ἑσσάμεναι μορφὴν ἔκτοθεν ἀλλοτρίην, Κωμικὸν, οὐχ ἱερὸν αἰδοῦς σκέπας, ἔνθεν ἔπειτα Κίνυνται μορφῆς ἄξια δαιδαλέης. Τῇ περιμοχθίζουσι θύραι, κληῖ̈δες, ἔσοπτρα, Φάρμακα, φαρμακίδες, ἄτρομον οὐδὲ τέγος. Ταῦτ’ εἰδογραφίης κενεαυχέος· ἀκομίης δὲ Οὐδὲν ἀμοχθότερον σώφρονος ἀγλαί̈ης. Εἰ δὲ σὺ κάλλεϊ τόσσον ἐπιπλάστῳ βλεμεαίνεις, Οὔ ποτ’ ἂν ἀπλάστῳ σώφρονα θυμὸν ἔχῃς. Ἑσθὴρ εἶδος ἔτευξεν ἐράσμιον· ἀλλὰ τί κείνης Ἔργον ἀριπρεπίης; ἔθνος ἔμεινεν ὅλον. Γράψε ποτ’ ὄμματα πόρνης Ἰεζάβελ ἀγριόθυμος, πόρναις Λοῦσέ γε μὴν πόρνας αἵματι πορνιδίῳ. Σοὶ δ’ οὔτ’ ἔργον ἄνακτος ἑλεῖν χόλον, οὔτ’ ἐνὶ Μοῖραν ἔχεις· τῷ μοι φείδεο σωφροσύνης. Οὐ τρομέεις ἱερῆας ὑποκλίνουσα κάρηνον, Σκηνὴν ἀμφιθέτοις εἴδεσι λαμπομένην; Οὐδὲ χέρες φρίσσουσιν, ἐπὴν ἐς μύστιν ἐδωδὴν Τείνεις, αἷς σὺ γράφεις πένθιμον ἀγλαί̈ην;
1081 SECTIO I. POEMATA DE SEIPSO. Καύσων φλέγοι με, μηδὲ νύξ φόβον φέροι. Τὴν δὲ τραχείαν καὶ προσάντη μοι τρίβον Λείαν τιθείης, εὐπορόν τε σῷ λάτρῃ, 15 Ως πολλάκις με καὶ τὸ πρὶν χειρὶ σκέπων Γῆς καὶ θαλάσσης ἐξέωσας κινδύνων, Νόσων τε δεινῶν, δυσμενῶν τε πραγμάτων. Ὡς δεξιῶς ἅπαντα, καὶ κατ' ἐλπίδας, Πράξαντες, αἴσιόν τε τῆς ὁδοῦ τέλος 20 Ευρόντες, αὖθις πρὸς φίλους καὶ συγγενεῖς Παλινδραμῶμεν, ἀσμένοισιν ἄσμενοι Φανέντες οἴκοι, καὶ πόνων πεπαυμένοι. Σὲ προσκυνοῦμεν, τῆς τελευταίας ὁδοῦ Χρήζοντες εὐμενους τε καὶ ῥᾴστης τυχεῖν. A Δ'. Εἰς αὐτόν. Τριὰς λαλοῖτο, καὶ καταρτίζοι λόγον Αλλος τις, ὅσπερ ἄξιος. Θρόνων δ᾽ ἐγὼ Εἴξω. Θεῷ γὰρ προσλαλῶν οὐ παύσομαι. Ε'. Πρὸς τὸν Ἀναστασίας λαόν. Ποθώ, ποθῶ σε, φίλτατ', οὐκ ἀρνήσομαι· Παθῶ λόγων γέννημα τῶν ἐμῶν τέκων, ᾿Αναστασίας ὦ λαὲ τῆς ἐμοὶ φίλης, Η τὴν πάλαι θανοῦσὰν ἐν νεκροῖς λόγοις 5 Πίστιν παλαιὰν ἐξανέστησεν νέοις· Ὅθεν προελθὼν οὐμός, ὡς σπινθήρ, λόγος, Πάσας κατέσχε φωτὶ τὰς Ἐκκλησίας. Estus urat me, neque nox timorein afferat. Asperam autem et difficilem mihi semitam Planam facias, et facilem tuo famulo, 15 Ut sape me jam antea manu tegens, Terræ et maris eripuisti periculis, Et morbis gravibus, et rebus difficilibus, Ut feliciter omnibus et pro spe Peractis, prosperumque viæ finem 20 Nacli, rursus ad amicos et cognatos Revertamur, læti lætos Domi revisentes, et laborum liberi. Te supplices adoramus, postremum iter Efflagitantes, ut placidum et facile consequamur. IV. De seipso*. Trinitas prædicetur, et munus docendi suscipiat Alius quispiam, qui sit dignus. Thronis autem ego Gedo. Cum Deo enim loqui non cessabo. V. Ad plebem Anastasiæ“. Desidero, desidero te, charissima, non negabo: Desidero te, fructum et sobolem sermonum meorum, Plebs dilectæ mihi Anastasiæ, Quæ mortuam jamdudum mortiferis sermonibus 5 Fidem antiquam resuscitavit novis : Unde prodiens meus, velut scintilla, sermo, Omnes implevit lumine Ecclesias. Alias Toll. 19, pag. 104; et Mural. 191, pag. 173. pag. 91. IV. TIT. Tres isti versus male inserti carmini xix, apud Tollium, pag. 104, habentur etiam apud Murator. n. 191, p. 173. 4 Λαλοῖτο. Ita Murat Toll. λαλείτω. Forte le- gendum λαλείσθω. Μοχ καταρτίζοι λόγον. Mural., καταρτίζῃ λεών. Hæc, inquit, Nazianzenus ceci- nisse videtur, cum sedi Constantinopolitanæ re- nuntiavit, ut episcoporum et populi compesceret tumultus. Hi versus subjecti erant in ms. quo usus est Tollius, vi carmini, unde eos carmini xix ab ipso edito inserere sibi visum fuit, quod hæc car- Hostis; nec ardens lucis urat me calor, Nec mibi timores umbra noctis afferat. Si duriores asperique tramites, Tu redde planos, servo et obvios tuo, Ut sæpe jam prius manu me protegens, Terra, freti, languoris et periculis, Rerumque acerbis liberasti casibus, Omnibus ut exactis, spei jam compotes Tandemque nacti prosperum finem viæ, Rursus catervæ proximorum redditi Turbisque amicorum, faborum liberi, Cum gaudio lætos revisamus domi. Te deprecamur supplices, iter ultimum Ut dulce nobis et quictum præbeas. * Scriptum an. 381. - Alias Toll. 9, 1022 mina ternis singula versibus constarint, quanquam nec hunc iis commodum esse locum fateatur. V. ARGUMENTUM. In desiderio Anastasiæ charissi- mæ se esse testatur Gregorius. 2 Τῶν ἐμῶν τέκων. Non dubitat Tollius quin le- gendum sit τέκος, ut sit ὁ λαὸς τέκος τῆς ᾿Αναστα σίας et γέννημα τῶν λόγων. 4 Εν νεκροῖς λόγοις. Mortiferam Arianorum, qui Constantinopoli diu grassati fuerant, doctri- nan significat. METRICA VERSIO. IV. DE SEIPSO. (A. B. Caillau interprete.) Trias canatur, atque verba dirigat Alter quis, et dignus. Libens thronis ego Cedam, Deoque colloqui non desinam. V. AD PLEBEM ANASTASIÆ. (A. B. Caillau interprete.) Te volo, volo te, non nego, charissima, Te volo, loquelæ germen et sobolem meæ, Anastasiæ grata plebs dulcissimæ, Quæ jam malignis mortuam verbis diu Fidem resuscitavit antiquam novis : Unde meus, ut scintilla, sermo prodiens Ecclesias omnes replevit lumine.
PG 37:910Πῶς δὲ σύ γ’ ἀθλοφόροισιν, ὅσοις ἵστησι χορείην Λαὸς πασσυδίῃ, τίμιον αἷμα σέβων, Εἶδος ἄγεις πολλῶν θελκτήριον, ὡς ἀγορή τις Πληθὺν ἐφελκομένη ἐν μεσάτῳ πτολίων, Ἢ θηρῶν δείκτῃσιν ὁμοίϊα, τοὶ προφέρουσιν Ἑρπυστὰς σκοτίων δειμαλέοι λαγόνων; Ἀλλὰ, γύναι, μύθοις ἐπιπείθεο ἡμετέροισι, Μή σε νόος τρώσῃ χεῖρας ἐπ’ εἶδος ἄγων. Μὴ σύ γε, μὴ κείνῃσιν ὁμόπλοος, ὦ τέκος, εἴης, Μὴ σύ γε συμφράδμων, μηδὲ συνωροφίη· Ἄλλῃσιν τὰ περισσά· σὺ δ’ ἅζεο χείλεσιν ἀνδρῶν Καὶ κληϊζομένη. Τοῦτο γυναιξὶ κλέος. Εἰ μέν σοί γε βίος πανελεύθερος ἔπλετο δεσμῶν, Χριστῷ ζῶε μόνῳ, πάντ’ ἀποσεισαμένη, Παρθένος αἰγλήεσσα, περίφρων, ἀγλαόμητις, Νυμφίον ἧς κραδίης ἀγνὸν ἔχουσα Λόγον. Εἰ δέ σέ γε πλευρῆς εἷλεν πόθος, ἧς ἐκεάσθης, Μούνην γε πλευρὴν ἀμφιέπειν φιλίην, Ἐσθλὸν φίλτρον ἔχουσα, ἐλεύθερον ἀντὶ κακοῖο· Τοῖς δ’ ἄλλοις πάθεσιν, μηδ’ ὄναρ ἀντιάᾳν. Καὶ σὺ Θεοῦ μεγάλοιο παραστάτι, οὐδὲ σὺ λήθεις, Ἤν ποτε τῷ χθαμαλῷ θῆλύ τι συγκεράσῃς. Ἔστι καὶ ἐν ῥυπόωσί ποθ’ εἵμασι θρύψις ἄσεμνος, Καὶ σεμνότης μαλακοῖς. Ἵστορες οὐκ ὀλίγοι. Ῥυτίς σοι πλέον ἐστὶν, ἐπίστασο, ἢ τὰ μέγιστα Τραύματα κοσμοβίων. Ἅζεο μαρτυρίην.
Η'. Πρὸς τοὺς φθονοῦντας Τριάς, σάου με· καὶ πάλιν καλῶ, Τριάς. Σὲ γὰρ προφαίνων ἡμπολησάμην φθόνον. Λαός, νόμοι, τράπεζα, βήματα, θρόνοι, Λόγοι τ' ἀληθῶν δογμάτων συνήγοροι. Πῶς ταῦτα, καὶ τί ταῦτα ; καὶ πόθεν ῥέων Ταῖς τοῦ Θεοῦ μου τοῦ κρατίστου Πνεύματος Ῥοαῖς, ξένον τε λαὸν ἐντρέφων καλῶς, Ἔπειτα σάρκας ἐκτακεὶς ἀθλήμασι Πολλοῖς ἀπῆλθον ; ὦ σκοποί, κροτήσατε. Τέθνηχ' ὅ τ' ἄρδων, οἵ τε πεινῶντες λόγον. Εἰ μέν τι τούτων ἀντιδώσεις, Χριστέ μου, Μέγ' ἀντιδοίης· εἰ δὲ μὴ, καὶ τῶν χάρις. • Θ. Πρὸς τοὺς αὐτούς. Μετῆλθον, ἦλθον, ἔρχομαι· μίξις μ' ἔχει Τρόμου χαρᾶς τε· τοὐμὸν ἐτάζω βάθος, Μήτι χρεωστῶ, Χριστέ μου· πλὴν ἔρχομαι Ζῶον διωχθὲν ἐν βίῳ, μάλιστα δὴ Εχθροῖς φίλοις τε, συνθύταις, ἀντιστάταις Τὰς σὰς πεσεῖν εἰς χεῖρας αἱρετώτερον, Η τῇδε μεχθεῖν τοῖς φθόνου παλαίσμασι. Τῶν μὲν καλῶν γὰρ οὐδὲν ἐλπίζειν ἔχω. Τοῖς δ' αὖ κακίστοις συνθανεῖν κέρδος μέγα Χαίροιτε, γαστρίζοισθε, τοῖς ἐνυπνίοις Μεγαφρονεῖτε· μικρὰ νὰρ χαρήσετε. Κἀγὼ μετέσχον τῆς πλάνης· ἀλλ᾽ οἴχομαι. Ο Ημπολησάμην. προσ- εκτησάμην. Τράπεζα. Ξένον τε λαόν. Ω σκοποί Πεινώντες. πείνοντες. ΙΧ. Αντιστάταις. παλαίσμασιν Γαστρίζοισθε. Μικρὰ γὰρ χαρήσετε. Ο SECTIO I. POEMATA DE SEIPSO. VIII. In invidos *. Trinitas, salva me, et iterum clano, Trinitas. Te enim prædicans, comparavi invidiam. Populus, leges, mnensa, suggestus, throni, Sermonesque verorum dogmatum testes. Qui hæc, et quid hæc? et unde fluens Dei mei potentissimi Spiritus Rivis, extraneumque populum pulchre nutriens, Postea carnes tabefactus laboribus Plurimis abii? speculatores, plaudite. Periit et qui rigavit, et qui appetebant sermonem. 672-673 Si quid horum retribuas premium, Christe mi, Magnum quid retribuas : sin minus, et id erit gratum. IX. In eosdem**. Transii, veni, venio ; admistio ne tenet Timoris et gaudii. Pectoris mei scrutor profundum, Nunquid tibi debeam, mi Christe; verumtamen venio Animal vexatum in vita, maxime autem Ab inimicis et amicis, collegis et adversariis. Tuas incidisse in manus satius est, Quam bisce conflictari invidiæ luctationibus. Nihil enim jam quod sperem boni, habeo. His vero pessimis commori lucrum magnum. Valete, indulgete ventri, vanis somniis Magnifice sentite. Paululum enim gaudebitis. Et ego particeps fui erroris. Sed discedo. Scriptum an. 681. Alias foll. 4, pag. 85. - VIII. Ad marginem id est mensa sacra. Populum Constantinopolita- nam. Hæc ad eos dirigit qui ejus dicta factaque omnia observabant. Ita habet Coislinianus codex. Editi autem, Arianis et Apollinaristis VIII. IN INVIDOS. (A. B. Caillau interprete.) Scriptum an. 381. Alias Toll. pag. 89. quos habuit infensissimos: nisi potius de episco- pis invidis et adversantibus accipiendum sit, quia mox de invidiæ agit. Tou.. Gregorius valde in cibis absti- nens fuit, et solo pane cum sale pro obsonio con- tentus. Vide infra, carm. Lxxxviii, vers. 120. Hier vita tam austera non placuit episcopis aliis, & binc ira. Non diu gaudebitis. METRICA VERSIO. Salva, Trias, me, rursus inclamo, Trias. Te namque laudans suscitavi lividos: Plebs ipsa, leges, mensa, suggestus, throni Testantur, et veri loquelæ dogmatis. Quomodo, quis hæc ? et undenam mei Rivis Dei fluens potentis Spiritus, Pulchreque gentem nutriens extraneam, Deinde carnes plurimis laboribus Exesus abii curiosi, plaudite. Periit rigans, et verba quærentes bona. Tu si quod horum, Christe mi, das premium, Des grande; sin minus, placebit et datum. B IX. IN EOSDEM. (A. B. Caillau interprete. Pertransii, veni, venio; me gaudium Tenet, timorque mistus; ima pectoris, Mi Christe, scruler, num tibi quid debeam: Ecce tamen adsum multa passus, maxime Ab hostibus amicisque, ab adversariis Et comministris. Sed manus juvat in tuas Incidere, luctas quam malignas perpeti. Speranda namque nulla permanent bona. At grande lucrum pessimis his commori. Valete jan, favete ventri, insomniis Gaudete vanis; gaudium fluet breve. Erroris ipse particeps quondam fui; Sed nunc remitto nuntrum cunctis libens.
Οὐδὲ γὰρ ἐν ῥυπόωσι ῥανὶς τόσον, ὁσσάτιόν περ Φαίνεται ἐν καθαροῖς εἵμασιν ἰσοχρόοις. Ταῦτ’ εἰ μὲν πεπίθοιμεν, ὀνήσομεν· εἰ δὲ πρόσωπον Στήσειας, λάμποις δὶς τόσον, εἰ ποθέεις, Χρυσῷ τ’ ἠλέκτρῳ τε καὶ ἀργύρῳ ἠδ’ ἐλέφαντι· Τοῖα χαρίζομ’ ἐγὼ ταῖς νεοκαλλιγράφοις. Ἡ στήλη μὲν ἕτοιμος, ἐγὼ δ’ ἐπίγραμμα χαράξω· Δεῦρ’ ἴθ’ ὅσοισι φίλον, κάλλεϊ τερψόμενοι. Λ. Στίχων ἡ ἀκροστιχὶς τῶν πάντων στοιχείων, ἑκάστου ἰάμβου τέλος παραινέσεως ἔχοντος. Ἀρχὴν ἁπάντων καὶ τέλος ποιοῦ Θεόν. Βίου τὸ κέρδος, ἐκβιοῦν καθ’ ἡμέραν. Γίνωσκε πάντα τῶν καλῶν τὰ δράματα. Δεινὸν πένεσθαι, χεῖρον δ’ εὐπορεῖν κακῶς. Εὐεργετῶν νόμιζε μιμεῖσθαι Θεόν. Ζήτει Θεοῦ σοι χρηστότητα χρηστὸς ὤν. Ἡ σὰρξ κρατείσθω καὶ δαμαζέσθω καλῶς. Θυμὸν χαλίνου, μὴ φρενῶν ἔξω πέσῃς. Ἵστη μὲν ὄμμα, γλῶσσα δὲ στάθμην ἔχοι. Κλεὶς ὠσὶ κείσθω, μηδὲ πορνεύοι γέλως. Λύχνος βίου σοι παντὸς ἡγείσθω λόγος. Μή σοι τὸ εἶναι τῷ δοκεῖν ὑποῤῥέοι. Νόει τὰ πάντα, πρᾶσσε δ’ ἃ πράσσειν θέμις. Ξένον σεαυτὸν ἴσθι, καὶ τίμα ξένους. Ὅτ’ εὐπλοεῖς, μάλιστα μέμνησο ζάλης. Πάντ’ εὐχαρίστως δεῖ δέχεσθαι τἀκ Θεοῦ. Ῥάβδος δικαίου πλεῖον, ἢ τιμὴ κακοῦ.
Η'. Πρὸς τοὺς φθονοῦντας Τριάς, σάου με· καὶ πάλιν καλῶ, Τριάς. Σὲ γὰρ προφαίνων ἡμπολησάμην φθόνον. Λαός, νόμοι, τράπεζα, βήματα, θρόνοι, Λόγοι τ' ἀληθῶν δογμάτων συνήγοροι. Πῶς ταῦτα, καὶ τί ταῦτα ; καὶ πόθεν ῥέων Ταῖς τοῦ Θεοῦ μου τοῦ κρατίστου Πνεύματος Ῥοαῖς, ξένον τε λαὸν ἐντρέφων καλῶς, Ἔπειτα σάρκας ἐκτακεὶς ἀθλήμασι Πολλοῖς ἀπῆλθον ; ὦ σκοποί, κροτήσατε. Τέθνηχ' ὅ τ' ἄρδων, οἵ τε πεινῶντες λόγον. Εἰ μέν τι τούτων ἀντιδώσεις, Χριστέ μου, Μέγ' ἀντιδοίης· εἰ δὲ μὴ, καὶ τῶν χάρις. • Θ. Πρὸς τοὺς αὐτούς. Μετῆλθον, ἦλθον, ἔρχομαι· μίξις μ' ἔχει Τρόμου χαρᾶς τε· τοὐμὸν ἐτάζω βάθος, Μήτι χρεωστῶ, Χριστέ μου· πλὴν ἔρχομαι Ζῶον διωχθὲν ἐν βίῳ, μάλιστα δὴ Εχθροῖς φίλοις τε, συνθύταις, ἀντιστάταις Τὰς σὰς πεσεῖν εἰς χεῖρας αἱρετώτερον, Η τῇδε μεχθεῖν τοῖς φθόνου παλαίσμασι. Τῶν μὲν καλῶν γὰρ οὐδὲν ἐλπίζειν ἔχω. Τοῖς δ' αὖ κακίστοις συνθανεῖν κέρδος μέγα Χαίροιτε, γαστρίζοισθε, τοῖς ἐνυπνίοις Μεγαφρονεῖτε· μικρὰ νὰρ χαρήσετε. Κἀγὼ μετέσχον τῆς πλάνης· ἀλλ᾽ οἴχομαι. Ο Ημπολησάμην. προσ- εκτησάμην. Τράπεζα. Ξένον τε λαόν. Ω σκοποί Πεινώντες. πείνοντες. ΙΧ. Αντιστάταις. παλαίσμασιν Γαστρίζοισθε. Μικρὰ γὰρ χαρήσετε. Ο SECTIO I. POEMATA DE SEIPSO. VIII. In invidos *. Trinitas, salva me, et iterum clano, Trinitas. Te enim prædicans, comparavi invidiam. Populus, leges, mnensa, suggestus, throni, Sermonesque verorum dogmatum testes. Qui hæc, et quid hæc? et unde fluens Dei mei potentissimi Spiritus Rivis, extraneumque populum pulchre nutriens, Postea carnes tabefactus laboribus Plurimis abii? speculatores, plaudite. Periit et qui rigavit, et qui appetebant sermonem. 672-673 Si quid horum retribuas premium, Christe mi, Magnum quid retribuas : sin minus, et id erit gratum. IX. In eosdem**. Transii, veni, venio ; admistio ne tenet Timoris et gaudii. Pectoris mei scrutor profundum, Nunquid tibi debeam, mi Christe; verumtamen venio Animal vexatum in vita, maxime autem Ab inimicis et amicis, collegis et adversariis. Tuas incidisse in manus satius est, Quam bisce conflictari invidiæ luctationibus. Nihil enim jam quod sperem boni, habeo. His vero pessimis commori lucrum magnum. Valete, indulgete ventri, vanis somniis Magnifice sentite. Paululum enim gaudebitis. Et ego particeps fui erroris. Sed discedo. Scriptum an. 681. Alias foll. 4, pag. 85. - VIII. Ad marginem id est mensa sacra. Populum Constantinopolita- nam. Hæc ad eos dirigit qui ejus dicta factaque omnia observabant. Ita habet Coislinianus codex. Editi autem, Arianis et Apollinaristis VIII. IN INVIDOS. (A. B. Caillau interprete.) Scriptum an. 381. Alias Toll. pag. 89. quos habuit infensissimos: nisi potius de episco- pis invidis et adversantibus accipiendum sit, quia mox de invidiæ agit. Tou.. Gregorius valde in cibis absti- nens fuit, et solo pane cum sale pro obsonio con- tentus. Vide infra, carm. Lxxxviii, vers. 120. Hier vita tam austera non placuit episcopis aliis, & binc ira. Non diu gaudebitis. METRICA VERSIO. Salva, Trias, me, rursus inclamo, Trias. Te namque laudans suscitavi lividos: Plebs ipsa, leges, mensa, suggestus, throni Testantur, et veri loquelæ dogmatis. Quomodo, quis hæc ? et undenam mei Rivis Dei fluens potentis Spiritus, Pulchreque gentem nutriens extraneam, Deinde carnes plurimis laboribus Exesus abii curiosi, plaudite. Periit rigans, et verba quærentes bona. Tu si quod horum, Christe mi, das premium, Des grande; sin minus, placebit et datum. B IX. IN EOSDEM. (A. B. Caillau interprete. Pertransii, veni, venio; me gaudium Tenet, timorque mistus; ima pectoris, Mi Christe, scruler, num tibi quid debeam: Ecce tamen adsum multa passus, maxime Ab hostibus amicisque, ab adversariis Et comministris. Sed manus juvat in tuas Incidere, luctas quam malignas perpeti. Speranda namque nulla permanent bona. At grande lucrum pessimis his commori. Valete jan, favete ventri, insomniis Gaudete vanis; gaudium fluet breve. Erroris ipse particeps quondam fui; Sed nunc remitto nuntrum cunctis libens.
PG 37:912Σοφῶν θύρας ἔκτριβε, πλουσίων δὲ μή. Τὸ μικρὸν οὐ μικρὸν, ὅταν ἐκφέρῃ μέγα. Ὕβριν χαλίνου, καὶ μέγας ἔσῃ σοφός. Φύλασσε σαυτὸν, πτῶμα δ’ ἄλλου μὴ γέλα. Χάρις φθονεῖσθαι, τὸ φθονεῖν δ’ αἶσχος μέγα. Ψυχὴ θύοιτο μᾶλλον ἢ τὸ πᾶν Θεῷ. Ὢ τίς φυλάξει ταῦτα, καὶ σωθήσεται; ΛΑ. Γνῶμαι δίστιχοι. Γυμνὸς ὅλος βιότοιο τάμοις ἅλα, μηδὲ βαρεῖα Ναῦς ἐπὶ πόντον ἴοι, αὐτίκα δυσομένη. Ὡς αἰεὶ κρυεροῖο παρεσταότος θανάτοιο Μνώεο, καὶ θανάτου ἥσσονος ἀντιάσεις. Αἰεὶ νηὸν ἔγειρε Θεῷ νόον, ὥς κεν ἄνακτα, Ἵδρυμ’ ἄϋλον, ἔχῃς ἔνδοθι σῆς κραδίης. Γνῶθι σεαυτὸν, ἄριστε, πόθεν καὶ ὅστις ἐτύχθης, Ῥεῖά κεν ὧδε τύχῃς κάλλεος ἀρχετύπου. Ἦμαρ ἐπ’ ἦμαρ ἄγει σε· κυλίνδεται ὅστις ἐλαφρός· Γνώμη δ’ εὐπαγέος ἦμαρ ἄλυτον ἔχει. Ὅστις ἀπερχομένοισι καὶ ἐρχομένοισι πέποιθε, Ῥεύματι πιστεύει οὔ ποτε ἱσταμένῳ. Ἴσον ἐμοὶ κακόν ἐστι βίος καὶ μῦθος ἀλιτρός· Ὁππότερόν κεν ἔχοις, καὶ θατέροιο τύχοις. Ὕβρις ἄναγνον ἐόντα παρεστάμεναι θυέεσσι· Δεινότερον νεκύων λείψανα πάντα σέβειν. Ἵστασο μή ποθ’ ὁδοῖο καλῶν· κακὸν ἐς βυθὸν ἕρπειν Σοὶ στάσις, ὅστις ἔβης ἔκτοθι σῆς κακίης. Τυφλὸς ὁρῶν, ὃς ἑῆς κακίας οὐκ ὄσσετ’ ὄλεθρον·
Chapter X: On VirtueX: De virtute
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 37:914Ἴχνια μαστεύειν θηρὸς, ἄκρων φαέων. Χρῄζων δὴ παθέεσσιν ἀκέστορος, ἢν κακὰ κεύθῃς, Οὔ ποτε σηπεδόνα φεύξεαι ἀργαλέην. Σὸς λόγος, ἔργον ἐμεῖο. Ὃς οὐ καλὸν ἔργον ἔρεξεν, Εὐεπίην ἐχέτω σύμμαχον ἀμφίθετον. Ὑβριστὴς κόρος ἐστίν. Ἐγὼ δέ σε βούλομ’, ἄριστε, Ἔργον ἔχειν, ψυχῆς πῆξιν ἀειστρεφέος, Πλουτεῖν δ’ αὖ θεότητα μόνην, καὶ κόσμον ἅπαντα, Ἶσον ἀραχναίοις νήμασιν αἰὲν ἔχειν. Πάντα μὲν ἀνθρώπων, ἀλλότρια τοῦδε βίοι· Ἡ δ’ ἀρετὴ βροτέη, τοῦτο μόνον βιοτή. Δεῦτε δὲ, πᾶσι Θεοῖο βοᾷ Λόγος ἀφθιτόμητις, Σπεύδετ’ ἐπὶ Τριάδος γνῶσιν ἐπουρανίης. Θέσθε νόον, βιότῳ μὲν ὅσους γάμος ἁγνὸς ἔδησε, Ληνοῖς οὐρανίοις πλείονα καρπὸν ἄγειν. Ὅσσαι δ’ ἂν μεγάλοιο Θεοῦ Λόγου ἀγκάζεσθε, Νύμφαι παρθενικαὶ, πάντα Θεῷ προσάγειν. Αἴγλη παμφανόωσα μονότροπος, ἀλλ’ ἀπὸ κόσμου Θυμὸν ἔχειν, σαρκῶν τηλόθεν ἱστάμεναι. Ὕβρις πίστιν ἔχειν ἐν χρώμασι, μὴ κραδίῃσι· Ῥεῖά κεν ἔκπλυτ’ ἔοι. Βένθος ἐμοί γε φίλον. Μήτε δικαιοσύνην τίν’ ἀκαμπέα, μήτε φρόνησιν Ἀγκυλόεσσαν ἔχειν. Μέτρον ἄριστον ἅπαν. Νωμᾶσθαι καὶ θάρσος, ἐπεὶ θράσος, οὐ κράτος ἔσται· Ἔστι σαοφροσύνης καί τι γαληνὸν ἔχειν Οἴγειν ἐν λογίοισι Θεοῦ νόον αἰὲν, ἄριστον·
1031 S. GREGORII THEOL. CARHINBH LIBER II. HISTORICA. 15 Ρώμη νεουργής, εὐγενῶν ἄλλων ἔδος, Κωνσταντίνου πόλις τε καὶ στήλη κράτους· Ακούσατ', ἄνδρες, ἀνδρὸς ἀψευδεστάτου, Καὶ πολλὰ μοχθήσαντος ἐν πολλαῖς στροφαίς, Ἐξ ὧν ὑπάρχει καὶ τὸ γιγνώσκειν πλέον. 20 Κέκμηκε πάντα, καὶ τὰ καλὰ τῷ χρόνῳ Κέκμηκεν· οὐδὲν ἢ στενὸν τὸ λείψανον, Ὡς γῆς συρείσης θετῶν λαβρῶν φορᾷ, Κάχληνες εἰσιν οἱ λελειμμένοι μόνον. Οὔπω μέγ' οὐδὲν, εἰ τὰ τῶν πολλῶν λέγω, 25 Οἱ μηδὲ τὸ πρὶν ἦσαν ἐν τάξει καλῶν, Βοσκηματώδεις καὶ κάτω νενευκότες. Ἡμεῖς δ᾽ ὁ δεινὸς καὶ τραχὺς χαραδρών· Ἡμῶν τὸ σύστημ᾽ ἔκλυτον, θρηνῶν λέγω, Ὅσοι καθήμεθ᾽ οὐ καλῶς ὑψίθρονοι, 15 Roma nova Α 30 Λαοῦ πρόεδροι, τοῦ καλοῦ διδάσκαλοι, Ψυχὰς τρέφειν λαχόντες ενθέῳ τροφή, Αὐτοὶ δὲ λιμώττοντες· ἰατροὶ παθῶν, Νεκροὶ βρύοντες ἀφθόνοις νοσήμασι· Τρίβων ὁδηγοὶ τῶν ἐπικρήμνων ἴσως, 35 Ας οὐ ποθ᾽ ὡδήγησαν, οὐδ᾽ ὡδεύκασιν· Οἷς μηδ' ἔπεσθαι δόμα συντομώτατον, Σωτηρίας δίδαγμά τ' ευστοχώτατον· "Οσων τὸ βῆμα τοῦ τρόπου κατήγορον, Κιγκλίς διείργουσ᾽ οὐ βίους, ἀλλ᾽ ὀφρύας. 40 Ἐξ ὧν δ' ὑπήχθην ταῦτα δοῦναι τῷ λόγῳ (Οὐ γὰρ φίλον μοι πολλὰ ῥαψῳδεῖν μάτην), Ακουσάτω πᾶς, οἵ τε νῦν, οἱ θ' ὕστερον. Μικρὸν δ᾽ ἄνωθεν τὰς ἐμὰς περιστάσεις Εἰπεῖν ἀνάγκη, καν δέῃ μακρηγορείν, nobilium aliorum sedes, Urbs Constantini, et imperii columna: 676-677 Audite, viri, virum a mendacio alienissimum, Ac multa passum multis in vicissitudinibus, Ex quibus multa cognoscere contingit. 20 Concidere omnia; etiam honesta tempore Collapsa sunt, nihilque aut parum superest, Velut cum tellus raptatur imbrium vehementium impetu, Nihil præter lapillos relinquitur. Nondum magni quidquam, si de multis loquor, 25 Qui ne prius quidem bonorum ordini ascripti erant, Pecudibus similes ac deorsum vergentes. Nos vehemens ille sumus et asper torrens : Noster ordo dissolutus est, flens dico; Quicunque sedemus non belle in excelso throno, 30 Populi præsides, virtutis magistri, Quibus impositum est animas divino pabulo alere, Ipsi vero fame laborantes; medici morborum, Mortui scatentes quamplurimis morbis; Viarum duces sane præruptarum, 35 Quas nec præeundo, nec eundo triverunt : Quos minime sectari, præceptum et brevissimum, Ac salutis latissimum documentum: Quorum thronus accusator est morum, Ac cancelli non vitas dividunt, sed supercilia. 40 Unde autem adductus sim, ut hæc litteris mandarem (Non enim libet multa nequidquam congerere), Audiant omnes, et qui nunc, et qui in posterum. Paulo autem altius meos eventus Necesse est repetere, etiam prolixum esse oporteat 15 Εὐγενῶν ἄλλων. Patricios Constantinopolita- nos intelligit, quos Romanis opponit, 16 Στήλη. Sic Vat. et ed.t. ad marg. Textus male habet στήκη. Nova Roma, sedes atque nobilium altera, Columna regni, quam pater Constantii Struxit ; loquentem, vos precor, verissima Audite, quique rebus in variis tulit Permulta, crescit ex quibus scientia. 1939 27 Ημεῖς δ' δ. Ita Vat. et Coisl. Edit. Ἡμεῖς δ. 28 Εκλυτον. Ita Coisl. Edit. minus bene Ex- πλυτον, lotus, et ad marg. καθαρόν, purus. Verum- tamen ἔκπλυτον verti posset, decolor. METRICA VERSIO. Periere cuncta temporis tractu bona, Periere. Nil jam restat, aut certe parum : Ut magna cum vis imbrium terrain abstulit, Præter Japillos restat baud quidquam amplius. Nec mira res est, si loquar sic de levi Vulgo, bonorum quod nec in cœtu prius Erat, sed instar pecudis aflixum solo. Non ille torrens, ille torrens nos sumus, Ordoque noster dissolutus, flens loquor : Qui considemus haud bene altis in thronis, B Boni magistri, plebis atque antistites Animos alentes pabulo sacro, fame Cum nos premamur: admoventes pharmaca Agris, scatentes nos tanen modo ulcerum : Duces viarum, lubricarum forsitan, Quas nunquam obire contingit ductoribus: Quos ambulantes non sequi, dogna est breve, Quo quis salutem commode curet suam: Quorumque mores arguit sacrarium, Septumque, fastus, non item vitas secans. Ad ista porro verba quid me induxerit (Nam multa non me dicere incassum juvat), Qui nuncque vivunt, audiant, et posteri Repetam at oportet altius paulo meos Casus, futurus hinc licet sit longior 1
PG 37:916Ἴδρις ἐπουρανίων ὧδ’ ἂν ἔοις νομίμων. Σπεῦδε μὲν εἶναι ἄριστος· ἀφάνδανε, οἷσιν ἄριστον· Καὶ κακίην τέρπειν, δυσκλεές ἐστι κλέος. Αἰσχρὸν, ἄριστον ἐόντα, συνήγορον ἔμμεν’ ἀλιτρῶν Ἶσον, καὶ κακίης σὸν πόδα ἐντὸς ἔχειν. Χρυσὸς μὲν χοάνοισι δαμάζεται, ἄλγεσι δ’ ἐσθλός· Ἄλγος ἀπημοσύνης πολλάκι κουφότερον. Ῥεῖά κεν ἀρνήσαιτο Θεὸν μέγαν, ὃς γενετῆρα· Ἴσθι δὲ καὶ γενέτην ὡς πατέρ’ εὐσεβίης. Σῆτες ἔδουσιν ἅπαντα· λίπῃς τὰ σὰ μηδὲ τάφοισιν· Ἐξοδίη τιμὴ, δεξιὸν οὔνομ’ ἔχειν. Ξείνων ἡμεδαπῶν περιφείδεο, ἔξοχα δ’ αὖτε Οἳ τάδε πάντα λίπον, ἀδρανέων νεκύων. Δεῦρ’ ἄγε, κόσμον ἅπαντα καὶ ἄχθεα τῇδ’ ἀπολείψας, Ἱστίον ἐς ζωὴν οὐρανίην πέτασον. Πάντα μὲν αἰὲν ἄριστα θεοπρεπὲς ἔργα τελείσθω, Ἡ δὲ Τριὰς πάντων ἔξοχά σοι μελέτω. ΛΒ. Γνωμικὰ δίστιχα. Ἀρχῆς καλῆς κάλλιστον εἶναι καὶ τέλος, Ὀρθῶς δοκοῦσιν οἱ ὅροι τῶν πραγμάτων. Ἀρχὴ καλὸν τίκτουσα τοῖς βροτοῖς πέρας, Βίου κάθαρσις ἐνθέως ἀσκουμένη. Λόγοις πτερωθεὶς, μὴ πτερῶν ἔξω πέτου Πτερῶν γὰρ οὐδὲ πτηνὸν ἵπταται δίχα. Γνῶσις βροτοῖς μέγιστον ἐν βίῳ κλέος· Κακὸν δὲ αὕτῃ τοῖς κακῶς κεχρημένοις. Κενή σε δόξα μηδόλως συναρπάσῃ·
PG 37:917Καὶ γὰρ πανοῦργον τοῦτο τοῖς ἁπλουστέροις. Εὖ δρῶν φύλαττε σαυτὸν ἐν τούτῳ μένειν· Ταχὺς γάρ ἐστι πρὸς τὸ χεῖρον ὁ δρόμος. Γέλως κρατείσθω, καὶ θυμὸς λάβοι πέρας· Ἀργὸς δὲ παντάπασιν εἰργέσθω λόγος. Θεὸν φόβου πρώτιστα, καὶ γονεῖς τίμα, Ἱερεῖς ἐπαίνει, πρεσβύτας σεπτῶς ἔχε. Υἱὸν δίκαια πατρὶ μηδόλως λέγειν, Θεσμός θ’ ὁρίζει, καὶ πρὸ θεσμῶν ἡ φύσις. Οἷα πρὸς ἄλλου μὴ παθεῖν αὐτὸς θέλεις, Τοιαῦτα καὶ σὺ μηδὲ δρᾷν ἄλλῳ θέλε. Οὐ δεινὸν ὀργὴ δεινὰ τοῖς εἰργασμένοις· Καὶ γὰρ δικάζει τοῖς ὁμοίοις ἡ δίκη. Χείλη σοφὰ στάζουσιν ἡδίστους λόγους· Φάρυγξ δὲ πικρὸς ἐξερεύγεται μάχας. Ῥεῖθρα γλυκασμοῦ γλῶσσα βλύζει στωμύλη· Ῥήσεις δὲ φαύλας ἄκριτον γεννᾷ στόμα. Φίλοι φιλοῦσι καὶ ἃ τοῖς φίλοις φίλα· Ἐχθροὶ δὲ φαυλίζουσιν αἰσχρῶς τοὺς φίλους. Πτωχοὺς φίλους λάθουσι πλουσίων θύραι· Αὐλαὶ δὲ λαμπραὶ, πλουσίοις ἀεὶ φίλαι. Ὕδωρ, ποτὸν φέριστον, εὐκρατοῖ φρένας· Θολοῖ δὲ τὸν νοῦν συλλαβοῦσα κραιπάλη. Οὐκ οἶδεν οἶνος σωφρονίζειν τὴν φύσιν, Κινεῖ δὲ μᾶλλον ἡδονὰς παροξύνων. Νοῦν λεπτὸν ὄγκος ἐκδιώκει γαστέρος· Τἀναντία γὰρ τοῖς ἐναντίοις μάχῃ.
πρῶτον δὲ τοῦτο φιλοσοφῆσαι προυθέμην, ῥῖψαι θεῷ καὶ τἆλλα καὶ πόνους λόγων, ὡς οἱ παρέντες μηλοβότους τὰς οὐσίας ἢ χρυσὸν ἀθροίσαντες εἰς ἅλμης βυθούς. ἀλλ’ ὃ προεῖπον, τοῖς φίλοις ὠρχησάμην. ταῦτ’ ἦν ἀγώνων ὥσπερ ἐγγυμνάσματα ἢ καὶ προτέλεια μειζόνων μυστηρίων. Ἔδει δὲ λοιπὸν ἀνδρικῶν βουλευμάτων. ἔνδον καθίζω τῶν φίλων κριτήριον, ἐμῶν λογισμῶν γνησίων παραινετῶν. στρόμβος κατεῖχε τὴν ἐμὴν δεινὸς φρένα τὸ κρεῖσσον ἐκζητοῦντος ἐν τοῖς κρείσσοσι. τὸ μὲν τὰ σαρκὸς εἰς βυθοὺς ῥῖψαι πάλαι δεδογμένον τ’ ἦν καὶ τότ’ ἤρεσκεν πλέον. αὐτῶν δέ μοι σκοποῦντι τῶν θείων ὁδῶν οὐ ῥᾷστον εὑρεῖν τὴν ἀμείνω καὶ λίαν. ἄλλων γὰρ εἵνεκ’ ἄλλο καλὸν ἢ κακόν ἐφαίνεθ’ ὥσπερ πολλαχοῦ τῶν πρακτέων. τοιοῦτο τοὐμόν, ὥς τινι προσεικάσαι, μακράν τιν’ οἷον ἐννοῶν ἐκδημίαν πλοῦν μὲν πεφεύγειν καὶ πόνους θαλασσίους, ὁδὸν δ’ ἀνίχνευον, ἥτις εὐπορωτέρα. Ἠλίαν εἶχον ἐν λόγῳ τὸν Θεσπίτην καὶ τὸν μέγαν Κάρμηλον ἢ ξένην τροφήν, τοῦ Προδρόμου τὸ κτῆμα, τὴν ἐρημίαν, παίδων Ἰωναδάβ τε ἄσκευον βίον· θείων τε βίβλων αὖθις ἐκράτει πόθος καὶ πνεύματος φῶς ἐν λόγου θεωρίᾳ, πρᾶγμ’ οὐκ ἐρήμης ἔργον οὐδ’ ἡσυχίας ἕως ἐπ’ ἄμφω πολλάκις μετακλιθείς τέλος διαιτῶ τοῖς πόθοις τοῦτον τρόπον καὶ τὴν πλάνην ἔστησα τοῦ νοῦ μετρίως. ὁρῶν γάρ, οὓς μὲν πρακτικὸς τέρπει βίος, ἄλλοις μὲν ὄντας χρησίμους τῶν ἐν μέσῳ, αὑτοῖς δ’ ἀχρήστους καὶ κακοῖς στροβουμένους, ἐξ ὧν τὸ λεῖον ἦθος ἐκκυμαίνεται, τοὺς δ’ ἐκτὸς ὄντας εὐσταθεῖς μέν πως πλέον καὶ πρὸς θεὸν βλέποντας ἡσύχῳ νοί̈, αὑτοῖς μόνοις δὲ χρησίμους φίλτρῳ στενῷ καὶ ζῶντας ἔξαλλόν τε καὶ τραχὺν βίον, μέσην τιν’ ἦλθον ἐρημικῶν καὶ μιγάδων, τῶν μὲν τὸ σύννουν, τῶν δὲ τὸ χρηστὸν φέρων. Προσῆν δὲ μεῖζον καὶ χάρις τῶν τιμίων, λέγω δὲ τοὺς φύσαντας, οἷς ὑπόχρεως. τούτων τὸ γῆρας (καὶ γὰρ εὐσεβέστατον γονεῦσι πρώτην ἐκ θεοῦ τιμὴν νέμειν, ἐξ ὧν ὑπάρχει καὶ τὸ γινώσκειν θεόν) ἔθαλπον, ἐστήριζον ἐκ παντὸς σθένους, ἐχειραγώγουν, ὡς ἐμαυτῷ δεξιόν θεῖναι τὸ γῆρας, γῆρας ἱλεούμενος. θερίζομεν γάρ, οἷά περ καὶ σπείρομεν. Τοῦτ’ ἦν μέρος μοι φιλοσόφου παιδεύσεως· τὸ μὴ δοκεῖν τὸν πρῶτον ἐκπονεῖν βίον, εἶναι δὲ μᾶλλον ἢ δοκεῖν θεῷ φίλον.
Chapter XI: Dialogue with the worldXI: Dialogus cum mundo
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 37:920Κρείσσων τροφὴ σύμμετρος εὐπορουμένη, Ἢ δεῖπνος ἁβρὸς, ὃν ἔπλασέ τις τ’ ὄναρ. Πλουτοῦσι μωροὶ τοῖς ὀνείρασι πλέον, Ἢ χρημάτων ἄβυσσον οἱ κεκτημένοι. Κρείσσων ἄπαις, ἢ μωρὰ κύειν ἔκγονα· Ὁ μὲν γὰρ ἄπαις, οἱ δὲ πολλοὶ καὶ κακοί. Παντὶ βροτῷ θνήσκοντι πᾶσα γῆ τάφος· Πᾶν γὰρ τὸ ἐκ γῆς, γῆ τε καὶ εἰς γῆν πάλιν. Ποιμὴν ἀμέλγει, εἰ θέλει, καὶ τοὺς τράγους· Ἀλλ’ ἀντὶ γάλακτος, αἱμάτων πηγὰς ὕσει. Ἡ σῦς ἐποπτεύουσα δειπνοποιίαν, Οἶδε τραπέζης τοὺς ὅρους μὴ συγχέειν. Βίαζε καὶ σὺ τοὺς ἀτάκτους, μὴ λύειν Τάξιν πρεπώδη καὶ νόμοις ἡρμοσμένην. Νόμους φυλάττων, τοὺς φόβους ἔξω βάλοις· Φόβων γὰρ ἔξω πᾶς ὁ τῶν νόμων φύλαξ. Κύβερνος ἴδμων φεύξεται τρικυμίας, Καὶ δεινὰ πάντα νοῦς σοφὰς φέρων φρένας. Ζωῆς ἀρίστης μὴ φρόνει τἀναντία· Καὶ γὰρ πρόδηλος τοῖς κακίστοις ἡ δίκη. Μέγιστος ἄκμων οὐ φοβεῖται τοὺς κτύπους Καὶ νοῦς ἐχέφρων πᾶσαν ἕλκουσαν βίαν. Φύλλων λαγωοὺς ἐκφοβοῦσιν οἱ ψόφοι, Ἄνδρας δ’ ἀνάνδρους αἱ σκιαὶ τῶν πραγμάτων. Μισῶ πένητα πλουσίῳ δωρούμενον, Ὡς τῷ λέγοντι τοῦ τρέφειν λελησμένῳ. Ῥήτωρ πονηρὸς τοὺς νόμους λυμαίνεται Ἁγνὸς δὲ ῥήτωρ, εὔκρατος ἁρμονία.
PG 37:922Γελῶσιν οἱ πλουτοῦντες ὀρφανῶν ψόγους, Αὐτὴν γελῶσι τὴν Θεοῦ τιμωρίαν. Νόμοις περιδραμεῖται πρὸς ὀλεθρίαν, Ὁ μὴ νόμου φύλαξιν ἐννόμως φέρων. Πέφυκε τοῖς πένησι μὴ φρονεῖν μέγα· Τοῖς πλουσίοις γὰρ οὐδὲ φροντὶς τοῦ βίου. Παίδευε μωροὺς, ὡς ἐφικτὸν τῇ φύσει· Ἕξουσι γάρ που καὶ φρένας παρ’ ἐλπίδα. Πλήττων σίδηρος ἐκπυροῖ καὶ τοὺς λίθους· Σκληρὰ δὲ μάστιξ παιδαγωγεῖ καρδίαν. Ἃ δυσμενεῖς φοβοῦσι τῶν ἄλλων πλέον, Ὁ σταυρὸς καὶ βαπτισμοῦ ἡ κοινωνία. Ὅρκους κάκιστον διδόναι καὶ λαμβάνειν, Ἴσως γὰρ ἄμφω προσκέκρουκας τῇ δίκῃ. Αἰῶνα θησαύριζε τὸν ἔξω τέλους· Οὗτος γὰρ ἐκλέλοιπε καὶ πρὸ τοῦ τέλους. Μὴ δὴ φίλει τὸν ὄλβον, ὃν λύει χρόνος· Ἃ γὰρ χρόνος δόμησε, καὶ λύσει χρόνος. Αἰσχρὸν γυναίοις ἄρσεν ἦθος ἐκφέρειν· Ταῖς κοσμίαις γὰρ τάξις ἡ αἰδὼς ξυνή. Κάταντές ἐστιν ἡδονὴ τοῖς χρωμένοις, Καὶ ὡς πρόσεισιν, οἴχεται λίθου δίκην. Οὐδεὶς ὑγείας πλοῦτος ἀλγοῦσι πλέον· Σοφῶς δὲ ταύτην ἡ φύσις βροτῶν θέλει. Ἦχοι θαλάσσης, ἀνδρὸς ἄφρονος λόγοι· Βρίθοντες ἀκτὰς, οὐ πιαίνουσι χλόας Πείθουσι δῶρα καὶ σοφοὺς παραβλέπειν Βροτοῖς δὲ θήρα χρυσὸς, ὡς πτηνοῖς πάγη. Γῆρας λύπαι τίκτουσι καὶ πρὸ τῶν χρόνων·
καὶ γάρ τις ἐθρυλεῖτο καὶ συνήλυσις ἐπισκόπων νέηλυν αἵρεσιν, λόγον ἐπεισαγόντων ταῖς φίλαις ἐκκλησίαις, ὃς τὴν πρὸς ἡμᾶς τοῦ θεοῦ λόγου κρᾶσιν, ἣν οὐ τραπεὶς ἐδέξατ’ ἄνθρωπον λαβών ἔμψυχον, ἔννουν, ἐμπαθῆ τὰ σώματος, Ἀδὰμ ὅλον τὸν πρόσθε πλὴν ἁμαρτίας, ταύτην τεμὼν ἄνουν τιν’ εἰσάγει θεόν ὥσπερ δεδοικώς, μὴ θεῷ μάχηθ’ ὁ νοῦς οὕτω γὰρ ἂν δείσαιμι καὶ σαρκὸς φύσιν, μᾶλλον γὰρ αὕτη, καὶ θεοῦ πορρωτάτω ἢ τῶν μὲν ἄλλων δεομένων σωτηρίας τὸν νοῦν δ’ ὀλέσθαι παντελῶς δεδογμένου, ὃς δὴ μάλιστα τῷ θεῷ μου σωστέος, ὃς καὶ μάλιστ’ ὤλισθεν ἐν πρώτου πλάσει· ὃ γὰρ δέδεκτο, καὶ παρεῖδε τὸν νόμον, ὃ δ’ ἦν [τὸ] παριδόν, τοῦτο καὶ προσλήψιμον. μὴ τοίνυν ἥμισύν με σῳζέτω λόγος ὅλον παθόντα, μηδ’ ἀτιμούσθω θεός ὡς οὐχ ὅλον λαβών με, πηλὸν δὲ μόνον, ψυχὴν δ’ ἄνουν τε κἀλόγου ζῴου τινός, ὃ καὶ σέσωσται δηλαδὴ τῷ σῷ λόγῳ. Καὶ ληξάτω τοιαῦτα εὐσεβῶν ἅπας. ἴσον τι γὰρ πταίουσιν ἐξ ἐναντίας τοῖς εἰσάγουσιν ἀσκόπως υἱοὺς δύο, τὸν ἐκ θεοῦ τε καὶ τὸν ἐκ τῆς παρθένου, οἱ τὴν κάτω τέμνοντες εὐαρμοστίαν, οἱ μὲν ξέοντες, οἱ δὲ διπλοῦντες κακῶς. εἰ γὰρ δύω, δέδοικα μὴ ἓν τῶν δύο, ἢ προσκυνῶμεν ἀνθ’ ἑνὸς δύω θεούς, ἢ τοῦτο μὴ πάθωμεν εὐλαβούμενοι πέμπωμεν ἔξω τοῦ θεοῦ τὸ σύνθετον. ὧν μὲν γὰρ ἡ σάρξ, οὐδὲν ἂν πάθοι θεός. θεοῦ δ’ ὅλου μετέσχεν ἀνθρώπου φύσις, οὐχ ὡς προφήτης ἤ τις ἄλλος ἐνθέων ὃς οὐ θεοῦ μετέσχε, τῶν θεοῦ δέ γε, ἀλλ’ οὐσιωθεῖς’ ὥσπερ αὐγαῖς ἥλιος. οὗτοι μὲν οὖν ἔρροιεν ἐκ μέσου λόγου, εἰ μὴ σέβοιεν ὡς ἓν ἄνθρωπον θεόν, τὸν προσλαβόντα σύν γε τῷ προσλήμματι, τὸν ἄχρονόν τε καὶ τὸ συμμιγὲς χρόνῳ, τὸν ἐκ μόνου πατρός τε καὶ μητρὸς μόνης, δύω φύσεις εἰς Χριστὸν ἐλθούσας ἕνα. Τὰ δ’ ἡμέτερα πῶς καὶ τίν’ ἔσχε τὸν τρόπον; πολλοῖς συνηνέχθημεν ἐλθόντες κακοῖς. πρῶτον μὲν ἐξέζεσε καθ’ ἡμῶν ἡ πόλις ὡς εἰσαγόντων ἀνθ’ ἑνὸς πλείους θεούς. θαυμαστὸν οὐδέν· ἦσαν οὕτως ἠγμένοι, ὥστ’ ἀγνοεῖν παντάπασιν εὐσεβῆ λόγον, πῶς ἡ μονὰς τριάζεθ’, ἡ τριὰς πάλιν ἑνίζετ’ ἀμφοῖν ἐνθέως νοουμένοιν. καὶ πρός γε τοῖς πάσχουσι δῆμος ἕλκεται, ὡς τῷ τότε σφῶν προστάτῃ καὶ ποιμένι οἶκτον λαβόντι τοῦ πάθους ὑπέρμαχον, δῆμος τοσοῦτος καὶ φρονήματος πλέως, ᾧ μὴ τὸ νικᾶν πάντα ἔσχατος ψόγος. λίθους παρήσω τὴν ἐμὴν πανδαισίαν, ὧν ἕν τι μέμφομ’·
PG 37:932Ἃ γὰρ τρόπος καθεῖλεν, οὐ στήσει χρόνος. Πλοῦτος τάχιστος τῶν κακῶν ὑπηρέτης· Καὶ γὰρ πρόχειρον εἰς κακουργίαν κράτος. Οὐκ ἔστιν οὐδὲν κτῆμα βέλτιον φίλου· Πονηρὸν ἄνδρα μηδέπου κτήσῃ φίλον. Τάξις τιμάσθω, καὶ προηγείσθω κράτους· Κράτος γὰρ αὕτη καὶ κράτους ἀεὶ φύλαξ Νοῦς ἐμμέριμνος σὴς βιβρώσκων ὀστέα· Θάλλει δὲ σῶμα φροντίδας παρατρέχον. Οὐδεὶς κόρος πέφυκε σωφρόνως ἔχειν· Καὶ γὰρ τὸ πῦρ εἴωθε ταῖς ὕλαις θέειν. Οἶνος πάθους ἔγερσις ἐκλελοιπότος· Ὕλη γὰρ εἰσρέουσα ῥώννυσι φλόγα. Φεύγουσιν ὀργὰς οἱ δίκας δεδοικότες· Θυμὸν γὰρ ἐξάπτουσι πολλάκις δίκαι. Δεινὸν πόνοις κάμνοντι προσθεῖναι πόνους· Ἀλλ’ οὖν πόνους ἔπαυσε πολλάκις πόνος. Ἄλλοι μὲν ἄλλων τοὺς πόνους δεδοικότες, Ἄλλοις ὁρῶνται κινδυνεύοντες πόνοις. Δόξης ἀεὶ φρόντιζε τῆς αἰωνίου· Ἡ γὰρ παροῦσα ψεύδεται καθημέραν. Οὐδεὶς μετ’ ὀργῆς ἀσφαλῶς βουλεύεται· Τὰ γὰρ μετ’ ὀργῆς οὐδέπω βουλὴν ἔχει. Δεινὸν δράκοντες, καὶ κακοῦργον ἀσπίδες· Διπλῆ γυναικὸς δεινότης ἐν θηρίοις. Πείθουσι γυμνὰ τοὺς ὁρῶντας ὀστέα, Ὡς οὐδὲν ἡμῖν προσφυὲς τῶν ἐνθάδε. Εἰ λοξὰ μὴ βαίνουσι καρκίνων γόνοι, Πεῖραν λάβωσι μητρικῶν βαδισμάτων.
PG 37:937Δώσεις προδήλως ἐκβιάζων τὴν φύσιν, Καλοὺς μαθητὰς ἐκ κακῶν διδασκάλων. Κόσμει σεαυτὸν τοῖς καλοῖς τεκμηρίοις, Καὶ μὴ πένητος ὀρφανοῦ καταφρόνει. Θεοῦ διδόντος, οὐδὲν ἰσχύει φθόνος, Καὶ μὴ διδόντος, οὐδὲν ἰσχύει κόπος. Τίκτεις, ἔχιδνα· μὴ φοβοῦ τὰς ὠδῖνας· Ἔχεις λαβοῦσα μητρικοῦ πεῖραν τόκου. Οὐδεὶς ἀριστεὺς ἐκ προδήλου δειλίας· Νίκαι γὰρ εἰσπράττουσι τὰς εὐφημίας. Ἀνὴρ ὑπνώδης, εὑρέτης ὀνειράτων· Μύστης γὰρ ὕπνος φασμάτων, οὐ πραγμάτων. Εἴωθε πείθειν μὴ θέλοντας ἡ βία, Ἄγχει γὰρ αὕτη καὶ γίγαντας πολλάκις. Δήμου σφαλέντος, πᾶς ἀγύρτης ἄρχεται· Δῆμος δὲ πάντη τῶν καλῶν ἀταξία. Ἔργον πάρεργον οὐδαμῶς ἔργον λέγω· Τὸ γὰρ πάρεργον καὶ καταφρονητέον. Ἡ πρὸς τὰ νεκρὰ τῶν χαμαιριφῶν μέλη Τάξις τιμᾶται τῶν κυνῶν ἠθροισμένων. Χρυσοῦ λαλοῦντος, πᾶς ἀπρακτείτω λόγος, Πείθειν γὰρ οἶδε, κἂν πέφυκεν μὴ λέγειν. Ἕξουσι καὶ νῦν τὰ πρὸς εἰρήνην φέρειν, Οἱ πρὸς τὰ ῥευστὰ τοῦ βίου μεμηνότες. ΛΓ. Γνωμολογία τετράστιχος. Ἐπίγραμμα τῶν στίχων. Γρηγορίου πόνος εἰμὶ, τετραστιχίην δὲ φυλάττω, Γνώμαις πνευματικαῖς μνημόσυνον σοφίης. Πρᾶξιν προτιμήσειας, ἢ θεωρίαν; Ὄψις τελείων ἔργον, ἡ δὲ πλειόνων.
Εἰπὲ, καὶ ἐκμήνειε συῶν ἀγέλην λεγεῶνος Πνεῦμα, καὶ ἐν πελάγεσσι πέσοι, χάζοιτο δ’ ἐμοῖο. Καὶ λέπρην ἐλάσειας ἀτερπέα· καὶ φάος ἔλθοι Ὄμμασιν οὐχ ὁρόωσι, καὶ οὔατα φθόγγον ἀκούοι· Καὶ ξηρὴν τανύσειας ἐμὴν χέρα, δεσμά τε γλώσσης Ῥήξειας, στήσαις δὲ ποδῶν βάσιν ἀδρανέουσαν. Ἐκ δ’ ἄρτου κορέσαις ὀλίγου· στορέσαις δὲ θάλασσαν Δειμαλέην· στράψαις δὲ φαάντερον ἠελίοιο. Πήξειας δὲ μέλη βεβαρηότα, ἐκ νεκύων δὲ Αὖθις ἀναστήσειας ὀδωδότα· μηδέ μ’ ἄκαρπον, Οἷα συκῆν τοπάροιθεν, ἰδὼν, ξηρὸν τελέσειας. Ἄλλος μέν τ’ ἄλλοισιν ἀρηγόσι, Χριστὲ, πέποιθεν, Αἵματι, καὶ τέφρῃ, καὶ ὀφρύϊ σήμερον οὔσῃ. Οἵ τ’ ἄλλου χατέουσιν ἀρηγόνος οὐτιδανοῖο· Σοὶ δ’ ἄρ’ ἐγὼ μούνῳ, Βασιλεύτατε, μοῦνος ἐλείφθην, Ὃς πάντων κρατέεις, καί μοι σθένος ἐσσὶ μέγιστον. Οὔ μ’ ἄλοχος κομέουσα δυσαλθέα κήδεα λύσοι. Ἤ τε καὶ ἀσχαλόωντα παρηγορίῃσιν ἰαίνει· Οὐδὲ φίλοις παίδεσσιν ἀγάλλομαι, οἷς ὑπὸ γῆρας Ὀρθοῦται, νεαροῖσιν ὑπ’ ἴχνεσιν αὖθις ὁδεῦον· Οὐδὲ κασιγνήτοις ἐπιτέρπομαι, οὐδ’ ἑτάροισι. Τοὺς μὲν γὰρ στυγερὸς μόρος ἥρπασεν· πλὴν οὐκ Ἰησοῦς οὐδὲ Χάλεβ οἱ σοφοί, ἀλλ’ εἴ τις ὕβρις ἐν νέοις καὶ πρεσβύταις, Ἄμμων, Ἀπάμμων, Ἁρποκρᾶς, Στίππας, Ῥόδων, Ἄνουβις, Ἑρμάνουβις, Αἰγύπτου θεοί, πιθηκόμορφοι καὶ κυνώδεις δαίμονες, δύστηνα ναυταρίδια καὶ παράφθορα, εὔωνα, μικροῦ κέρματος πολλοὺς θεούς ῥᾷστ’ ἂν προθέντα, εἴπερ ἦσαν πλείονες. Ἔπειτα μικρὸν ὕστερον οἱ πεπομφότες τούτους, στρατηγοὶ τῆς φάλαγγος ἄξιοι ἤ, τῶν κυνῶν εἰπεῖν τι προσφυέστερον, οἱ ποιμένες. πλέον γὰρ οὐδὲν φθέγξομαι καίπερ σφαδᾴζων ἔνδοθεν πολλοῖς λόγοις ὥσπερ τις ἀσκὸς δέσμιος γλεύκους ζέων ἢ καὶ φυσητὴρ χαλκέως γέμων πνοῆς αἰδοῖ τε τοῦ πέμψαντος, εἰ καὶ κουφόνους, αὐτῶν τ’ ἐκείνων, οἷς τι συγγνώμης τυχόν μετῆν ὑποσπασθεῖσιν ἐξ ἀγροικίας, ὅποι φέροιεν οἱ κακοί, κινουμένοις, οὓς ἐνθάδ’ ἡμὶν ἐδημιούργησε φθόνος. σοφοί, τὸ πρόβλημ’ εἴπατ’οὐκ ἔμοιγε γάρ τοῦτ’ εὐσύνοπτον, πλήν τις εἰ φράζοι σοφῶν· πῶς Πέτρος αὐτός, ὁ βραβεὺς τῶν ποιμένων, πρώην μὲν ἡμᾶς ἐγκαθίστη γράμμασιν οὕτω προδήλως διπλόης ἐλευθέροις, ὡς αὐτὰ πείσει τὰ πρὸς ἡμᾶς γράμματα, καὶ συμβόλοις ἐτίμα τῆς ἱδρύσεως, νῦν δ’ ἧκεν ἡμῖν ἔλαφος ἀντὶ παρθένου; ταῦτ’ οὐ πρόδηλα, ταῦτα δεῖθ’ ἑρμηνέως. Ὤφθη τι τούτων σκηνικώτερόν ποτε πολλῶν πονηρῶς ἐν βίῳ πεπαισμένων; ὀφθήσεται δὲ ἄλλο παιγνικώτερον; οἶνόν τις εἶπε συμπότης πάντων κρατεῖν, ἄλλος γυναῖκα, τὴν δ’ ἀλήθειαν σοφός· ἐγὼ δ’ ἂν εἶπον χρυσόν, ὡς ἔχει κράτος. τούτῳ τὰ πάντα ῥᾳδίως πεσσεύεται. οὔπω τὸ δεινόν, εἰ τὰ τοῦ κόσμου μόνα πλέον παρ’ ἡμῖν ἰσχύει τοῦ πνεύματος. πόθεν δ’ ὁ χρυσὸς τῷ κυνί, ζητητέον. πρεσβύτερον ἐκ Θάσου τιν’ ἥκοντ’ ἐνθάδε χρυσὸν φέροντα τῆς ἐκεῖς’ ἐκκλησίας, ἐφ’ ᾧ πρίασθαι Προικονησίας πλάκας, τοῦτον περισήνας καὶ λαβὼν συμπράκτορα πολλαῖς τε δήσας ἐλπίσιν τὸν ἄθλιον οἱ γὰρ κακοὶ τάχιστα μίγνυνται κακοῖς τὸν χρυσὸν εἶχεν εἰς ἅπανθ’ ὑπηρέτην, πιστὸν συνεργόν, γνήσιον συνέμπορον. τεκμήριον δέ· καὶ γὰρ οἱ πρώην ἐμέ σέβοντες, ὡς ἄχρηστον, ἄχρυσον φίλον περιφρονοῦσι φίλτατοι καὶ ῥᾳδίως κλίνουσι πρὸς τὸ χεῖρον ὡς ῥοπὴ ζυγοῦ. Νὺξ ἦν· ἐγὼ δ’ ἔκαμνον·
Chapter XII: On the fragility of human natureXII: De naturae humanae fragilitate
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 37:940Ἄμφω μέν εἰσι δεξιαί τε καὶ φίλαι· Σὺ δὲ πρὸς ἣν πέφυκας, ἐκτείνου πλέον. Ἤρετό μέ τις πρόβλημα τῶν ἐκ πνεύματος Ἢν ἐκρυπωθῇς, εἶπον. Ἀλλὰ σωφρονῶ. Ἢν ἐκρυπωθῇς. Νῦν δὲ δεῖ καθαρσίων. Μύρον δοχεῖον σαπρὸν οὐ πιστεύεται. Μήτ’ ἀντίτεινε πᾶσι, μήθ’ ἕπου λόγοις, Ἀλλ’ οἷς ἐπίστῃ, καὶ ὅσον, καὶ πηνίκα. Θεοῦ δὲ μᾶλλον ἐξέχου, ἢ προστάτει. Λόγῳ παλαίει πᾶς λόγος, βίῳ δὲ τίς; Ἢ μὴ διδάσκειν, ἢ διδάσκειν τῷ τρόπῳ. Μὴ τῇ μὲν ἕλκειν, τῇ δ’ ἀπωθεῖσθαι χεροῖν. Ἧττον δεήσῃ τοῦ λέγειν, πράττων ἃ δεῖ Γραφεὺς διδάσκει τὸ πλέον τοῖς ἐκτύποις. Ὑμῖν λέγω μάλιστα τοῖς τοῦ βήματος, Ὀφθαλμὸν εἶναι μὴ σκότους πεπλησμένον, Μὴ καὶ πρόεδροι τοῦ κακοῦ φαινώμεθα. Εἰ γὰρ τὸ φῶς τοιοῦτον, τὸ σκότος πόσον; Ἄφωνον ἔργον κρεῖσσον ἀπράκτου λόγου. Βίου μὲν οὐδεὶς πώποθ’ ὑψώθη δίχα· Λόγου δὲ πολλοὶ τοῦ καλῶς ψοφουμένου. Οὐ γὰρ λαλούντων, εὖ βιούντων δ’ ἡ χάρις. Δῶρον Θεῷ κάλλιστόν ἐστιν ὁ τρόπος. Κἂν πάντ’ ἐνέγκῃς, οὐδὲν οἴσεις ἄξιον. Ὃ καὶ πένης δίδωσι, τοῦτο πρόσφερε. Μίσθωμα πόρνης ἁγνὸς οὐ μερίζεται. Μηδέν ποτ’ εὔξῃ, μηδὲ τῶν μικρῶν, Θεῷ. Θεοῦ γάρ ἐστι, πρὶν λαβεῖν. Τί οὖν λέγω; Κλέπτεις τὰ σαυτοῦ μὴ διδούς.
οὐ γὰρ μετ’ ἔχθρας οὐδὲ λοιδόρως πλέον ἢ κηδεμονικῶς τοὺς λόγους προήγομεν, ἀλγοῦντες, οὐ παίοντες οὐδ’ ἐπηρμένοι καιρῷ ῥέοντι καὶ πλάνῳ καθώς τινες τίς γὰρ λόγῳ τε καὶ κράτει κοινωνία; οὐδὲ πρόβλημα τὸ θράσος ποιούμενοι τῆς ἀλογίαςδεινῶς γὰρ ἔντεχνον τόδε καὶ σηπιῶδες, τὸ μέλαν ἐκ βάθους ἐμεῖν, ὡς τοὺς ἐλέγχους ἐκδιδράσκειν τῷ ζόφῳ, ἀλλ’ ἡμέρως τε τοῖς λόγοις καὶ προσφόρως ἐντυγχάνοντες ὡς λόγου συνήγοροι τοῦ συμπαθοῦς τε καὶ πράου καὶ μηδένα πλήσσοντος· ἐξ οὗ καὶ τὸ νικᾶσθαι λόγος, καὶ τὸ κρατεῖν δὲ τιμιώτερον πολύ πειθοῖ βιαίᾳ τῷ θεῷ προσκτώμενον. τοιαῦτα πλαξὶ ταῖς ἐμαῖς ἐνεγράφη. Ἄλλος τις οὗτος τῆς ἐμῆς παιδεύσεως νόμος, σοφῶς τε καὶ καλῶς γεγραμμένος· μὴ μίαν ὁδὸν τῆς εὐσεβείας εἰδέναι τὴν εὔκολόν τε καὶ κακὴν γλωσσαλγίαν, μηδ’ ἐν θεάτροις καὶ φόροις καὶ συμπόταις ὁμοῦ γελῶντας, ᾄσμασιν χαυνουμένους, πρὶν καὶ πλυθῆναι γλῶσσαν ἐξ αἰσχρῶν λόγων, μηδ’ ἐν βεβήλοις ὠσὶ καὶ Χριστοῦ ξένοις ῥίπτειν ἀφειδῶς τῶν λόγων τοὺς μυστικούς, παίζοντας ἐν τοῖς καὶ πόνῳ θηρωμένοις· ἀλλ’ ἐντολαῖς μὲν ὡς μάλιστα εὐσεβεῖν πτωχοτροφοῦντα, ξενοδοχοῦντα, ταῖς νόσοις ἀρκοῦντα, καρτεροῦντα, καὶ ψαλμῳδίαις, εὐχαῖς, στεναγμοῖς, δάκρυσιν, χαμευνίαις, γαστρὸς πιεσμοῖς, ἀγχόναις αἰσθήσεων, θυμοῦ γέλωτος χειλέων εὐταξίᾳ τὴν σάρκα κοιμίζοντα πνεύματος κράτει. Πολλαὶ γάρ εἰσιν αἱ σωτηρίας ὁδοί, πᾶσαι φέρουσαι πρὸς θεοῦ κοινωνίαν· ἃς χρή ς’ ὁδεύειν, οὐ μόνην τὴν ἐν λόγῳ. λόγος γὰρ ἀρκεῖ καὶ ψιλῆς τῆς πίστεως, μεθ’ ἧς ἀτεχνῶς τὸ πλέον σῴζει θεός. εἰ δ’ εἰς σοφοὺς ἔπιπτεν ἡ πίστις μόνον, θεοῦ παρ’ ἡμῖν οὐδὲν ἦν πενέστερον. ἀλλ’ εἶ φιλόγλωσσός τις ἢ ζήλου πλέως καὶ δεινόν, εἴ σοι μὴ ῥυήσεται λόγος (ἀνθρώπινον γὰρ εὔχομαι κἀνταῦθά σοι)· λάλει μέν, ἐν φόβῳ δὲ μηδὲ πάντοτε, μὴ πάντα μηδ’ ἐν πᾶσι μηδὲ πανταχοῦ, ἀλλ’ ἔστιν οἷς ὅσον τε καί που καί ποτε. καιρὸς γὰρ παντός, ὡς ἀκούεις, πράγματος· «μέτρον τ’ ἄριστον» τῶν σοφῶν ἑνὸς λόγος. Χωρὶς τὰ Μυσῶν καὶ Φρυγῶν ὁρίσματα, χωρὶς τὰ τῶν ἔξωθεν τῶν τ’ ἐμῶν λόγων. τῶν μὲν γάρ εἰσι πρὸς ἐπίδειξιν οἱ λόγοι ἐν μειρακίσκων συλλόγοις καὶ πλάσμασιν, ἐν οἷς μέγ’ οὐδὲν ἢ ἀτυχεῖν ἢ τυγχάνειν σκιᾶςσκιᾶς γὰρ οὐδὲν εὐσθενέστερα.
Καινοῦ χρέους Ἀνανίας σε πειθέτω, Σάπφειρά τε. Πανήγυριν νόμιζε τόνδε τὸν βίον. Ἢν πραγματεύσῃ, κέρδος. Ἀντάλλαγμα γὰρ Μικρῶν τὰ μείζω, καὶ ῥέοντ’ ἀϊδίων. Ἢν δ’ αὖ παρέλθῃ, καιρὸν ἄλλον οὐκ ἔχεις. Πολὺς μὲν ἔστιν ὁ προκείμενος δρόμος· Πλείων δ’ ὁ μισθός. Μὴ βλέπων τὸ πᾶν ἅμα, Τοῦ παντὸς ἐκστῇς. Καὶ πλέεις οὐ πᾶν ἅμα· Καὶ τοῦτο πεῖρα πολλάκις τοῦ δυσμενοῦς. Μὴ σφόδρα θαῤῥεῖν, μηδ’ ἀπελπίζειν ἄγαν. Τὸ μὲν γὰρ ἐκλύει σε, τῷ δ’ ἀνατρέπῃ. Τὸ μὲν κατόρθου, τοῦ δ’ ἔχου· τοῦδ’ οὐ φθόνος. Οὐχ ὡς ὁδοῦ τὸ λεῖπον ἀχρειοῖ πόνον. Μὴ θερμὸν ἅπτειν, ἐμμένειν δ’ οἷς ἂν κρίνῃς· Κρεῖσσον προκόπτειν, ἤ τι κόπτειν τοῦ καλοῦ. Καὶ γὰρ κακοὺς καλοῦμεν, οὐχὶ τοὺς κάτω, Τοὺς δ’, ἡνίχ’ ὑψωθῶσι, πίπτοντας μέγα. Σπινθὴρ ἀνάπτει καὶ βραχὺς πολλὴν φλόγα, Καὶ σπέρμ’ ἐχίδνης πολλάκις διώλεσε. Τοῦτ’ οὖν ὁρῶν, ἔκκλινε καὶ μικρὸν βλάβος· Μικρὸν μὲν ἔστιν, εἰς δὲ μεῖζον ἔρχεται. Ἐρεύνα σαυτὸν πλεῖον, ἢ τὰ τῶν πέλας· Τὸ μὲν γὰρ αὐτὸς κερδανεῖς, τὸ δ’ οἱ πέλας. Κρείσσων λογισμὸς πράξεων, ἢ χρημάτων· Τὰ μὲν γάρ ἐστι φθορᾶς, τὰ δὲ ἵσταται. Ὁ νοῦς ἀεί σοι καμνέτω τυπούμενος Θείοις νοήμασί τε καὶ βίου λόγοις.
οὐ γὰρ μετ’ ἔχθρας οὐδὲ λοιδόρως πλέον ἢ κηδεμονικῶς τοὺς λόγους προήγομεν, ἀλγοῦντες, οὐ παίοντες οὐδ’ ἐπηρμένοι καιρῷ ῥέοντι καὶ πλάνῳ καθώς τινες τίς γὰρ λόγῳ τε καὶ κράτει κοινωνία; οὐδὲ πρόβλημα τὸ θράσος ποιούμενοι τῆς ἀλογίαςδεινῶς γὰρ ἔντεχνον τόδε καὶ σηπιῶδες, τὸ μέλαν ἐκ βάθους ἐμεῖν, ὡς τοὺς ἐλέγχους ἐκδιδράσκειν τῷ ζόφῳ, ἀλλ’ ἡμέρως τε τοῖς λόγοις καὶ προσφόρως ἐντυγχάνοντες ὡς λόγου συνήγοροι τοῦ συμπαθοῦς τε καὶ πράου καὶ μηδένα πλήσσοντος· ἐξ οὗ καὶ τὸ νικᾶσθαι λόγος, καὶ τὸ κρατεῖν δὲ τιμιώτερον πολύ πειθοῖ βιαίᾳ τῷ θεῷ προσκτώμενον. τοιαῦτα πλαξὶ ταῖς ἐμαῖς ἐνεγράφη. Ἄλλος τις οὗτος τῆς ἐμῆς παιδεύσεως νόμος, σοφῶς τε καὶ καλῶς γεγραμμένος· μὴ μίαν ὁδὸν τῆς εὐσεβείας εἰδέναι τὴν εὔκολόν τε καὶ κακὴν γλωσσαλγίαν, μηδ’ ἐν θεάτροις καὶ φόροις καὶ συμπόταις ὁμοῦ γελῶντας, ᾄσμασιν χαυνουμένους, πρὶν καὶ πλυθῆναι γλῶσσαν ἐξ αἰσχρῶν λόγων, μηδ’ ἐν βεβήλοις ὠσὶ καὶ Χριστοῦ ξένοις ῥίπτειν ἀφειδῶς τῶν λόγων τοὺς μυστικούς, παίζοντας ἐν τοῖς καὶ πόνῳ θηρωμένοις· ἀλλ’ ἐντολαῖς μὲν ὡς μάλιστα εὐσεβεῖν πτωχοτροφοῦντα, ξενοδοχοῦντα, ταῖς νόσοις ἀρκοῦντα, καρτεροῦντα, καὶ ψαλμῳδίαις, εὐχαῖς, στεναγμοῖς, δάκρυσιν, χαμευνίαις, γαστρὸς πιεσμοῖς, ἀγχόναις αἰσθήσεων, θυμοῦ γέλωτος χειλέων εὐταξίᾳ τὴν σάρκα κοιμίζοντα πνεύματος κράτει. Πολλαὶ γάρ εἰσιν αἱ σωτηρίας ὁδοί, πᾶσαι φέρουσαι πρὸς θεοῦ κοινωνίαν· ἃς χρή ς’ ὁδεύειν, οὐ μόνην τὴν ἐν λόγῳ. λόγος γὰρ ἀρκεῖ καὶ ψιλῆς τῆς πίστεως, μεθ’ ἧς ἀτεχνῶς τὸ πλέον σῴζει θεός. εἰ δ’ εἰς σοφοὺς ἔπιπτεν ἡ πίστις μόνον, θεοῦ παρ’ ἡμῖν οὐδὲν ἦν πενέστερον. ἀλλ’ εἶ φιλόγλωσσός τις ἢ ζήλου πλέως καὶ δεινόν, εἴ σοι μὴ ῥυήσεται λόγος (ἀνθρώπινον γὰρ εὔχομαι κἀνταῦθά σοι)· λάλει μέν, ἐν φόβῳ δὲ μηδὲ πάντοτε, μὴ πάντα μηδ’ ἐν πᾶσι μηδὲ πανταχοῦ, ἀλλ’ ἔστιν οἷς ὅσον τε καί που καί ποτε. καιρὸς γὰρ παντός, ὡς ἀκούεις, πράγματος· «μέτρον τ’ ἄριστον» τῶν σοφῶν ἑνὸς λόγος. Χωρὶς τὰ Μυσῶν καὶ Φρυγῶν ὁρίσματα, χωρὶς τὰ τῶν ἔξωθεν τῶν τ’ ἐμῶν λόγων. τῶν μὲν γάρ εἰσι πρὸς ἐπίδειξιν οἱ λόγοι ἐν μειρακίσκων συλλόγοις καὶ πλάσμασιν, ἐν οἷς μέγ’ οὐδὲν ἢ ἀτυχεῖν ἢ τυγχάνειν σκιᾶςσκιᾶς γὰρ οὐδὲν εὐσθενέστερα.
Γλώσσης δὲ φείδου· καὶ γὰρ εὐκολωτέρα Βλάπτειν· τὸ κέρδος δ’ ἧσσον εὖ κινουμένης Ὄψις συνήρπασέ με, πλὴν ἀλλ’ ἐσχέθην· Εἴδωλον οὐκ ἔστησα τῆς ἁμαρτίας. Εἴδωλον ἔστη; πρᾶξιν ἐκπεφεύγαμεν. Βαθμοὶ τάδ’ εἰσὶ τῆς πάλης τοῦ δυσμενοῦς. Κηρῷ τὰ ὦτα φράσσε πρὸς φαύλους λόγους, Ὠδῶν τε τερπνῶν ἐκμελῆ λυγίσματα· Τοῖς δ’ αὖ καλοῖς τε κἀγαθοῖς ἀεὶ δίδου. Εἰπεῖν, ἀκοῦσαι, καὶ δρᾶσαι, μικρὸν μέσον. Μὴ λίαν ὀσμῶν ἐκλύου θηλύσμασιν, Ἁφῆς τε λειότησι, μηδὲ γεύσεσι. Τί ἄν ποτ’ ἀνδρίσαιο τῶνδ’ ἡττώμενος, Χωρὶς γυναικῶν καῤῥένων ἡδύσματα. Δὸς, εἶπε γαστήρ. Ἢν λαβοῦσα σωφρονῇς, Δώσω προθύμως. Ἢν δὲ τοῖς κάτω δίδῳς, Κόπρον λάβοις μὲν, ἀλλ’ ὅμως μὴ πλουσίαν. Εἰ δ’ οὖν κατάσχοις, δώσομεν καὶ πλουσίαν. Γέλως γέλωτος εὖ φρονοῦσιν ἄξιος, Μάλιστα μὲν πᾶς, τὸν πλέον δ’ ὁ πορνικός. Γέλως ἄτακτος ἐκφέρει καὶ δάκρυον. Κρεῖσσον κατηφὲς ἦθος, ἢ τεθρυμμένον. Κάλλος νόμιζε τὴν φρενῶν εὐκοσμίαν, Οὐχ ὃ γράφουσι χεῖρες, ἢ λύει χρόνος, Ὄψει δ’ ὅπερ νοῦ σώφρονος γνωρίζεται· Αἶσχος δ’ ὁμοίως τὴν φρενῶν ἀκοσμίαν. Λύπαι προσῆλθον, ἡδοναὶ, θάῤῥη, φόβοι, Πλοῦτος, πενία, δόξα, δύσκλεια, θρόνοι· Ῥείτωσαν, ὡς θέλουσιν.
οὐ γὰρ μετ’ ἔχθρας οὐδὲ λοιδόρως πλέον ἢ κηδεμονικῶς τοὺς λόγους προήγομεν, ἀλγοῦντες, οὐ παίοντες οὐδ’ ἐπηρμένοι καιρῷ ῥέοντι καὶ πλάνῳ καθώς τινες τίς γὰρ λόγῳ τε καὶ κράτει κοινωνία; οὐδὲ πρόβλημα τὸ θράσος ποιούμενοι τῆς ἀλογίαςδεινῶς γὰρ ἔντεχνον τόδε καὶ σηπιῶδες, τὸ μέλαν ἐκ βάθους ἐμεῖν, ὡς τοὺς ἐλέγχους ἐκδιδράσκειν τῷ ζόφῳ, ἀλλ’ ἡμέρως τε τοῖς λόγοις καὶ προσφόρως ἐντυγχάνοντες ὡς λόγου συνήγοροι τοῦ συμπαθοῦς τε καὶ πράου καὶ μηδένα πλήσσοντος· ἐξ οὗ καὶ τὸ νικᾶσθαι λόγος, καὶ τὸ κρατεῖν δὲ τιμιώτερον πολύ πειθοῖ βιαίᾳ τῷ θεῷ προσκτώμενον. τοιαῦτα πλαξὶ ταῖς ἐμαῖς ἐνεγράφη. Ἄλλος τις οὗτος τῆς ἐμῆς παιδεύσεως νόμος, σοφῶς τε καὶ καλῶς γεγραμμένος· μὴ μίαν ὁδὸν τῆς εὐσεβείας εἰδέναι τὴν εὔκολόν τε καὶ κακὴν γλωσσαλγίαν, μηδ’ ἐν θεάτροις καὶ φόροις καὶ συμπόταις ὁμοῦ γελῶντας, ᾄσμασιν χαυνουμένους, πρὶν καὶ πλυθῆναι γλῶσσαν ἐξ αἰσχρῶν λόγων, μηδ’ ἐν βεβήλοις ὠσὶ καὶ Χριστοῦ ξένοις ῥίπτειν ἀφειδῶς τῶν λόγων τοὺς μυστικούς, παίζοντας ἐν τοῖς καὶ πόνῳ θηρωμένοις· ἀλλ’ ἐντολαῖς μὲν ὡς μάλιστα εὐσεβεῖν πτωχοτροφοῦντα, ξενοδοχοῦντα, ταῖς νόσοις ἀρκοῦντα, καρτεροῦντα, καὶ ψαλμῳδίαις, εὐχαῖς, στεναγμοῖς, δάκρυσιν, χαμευνίαις, γαστρὸς πιεσμοῖς, ἀγχόναις αἰσθήσεων, θυμοῦ γέλωτος χειλέων εὐταξίᾳ τὴν σάρκα κοιμίζοντα πνεύματος κράτει. Πολλαὶ γάρ εἰσιν αἱ σωτηρίας ὁδοί, πᾶσαι φέρουσαι πρὸς θεοῦ κοινωνίαν· ἃς χρή ς’ ὁδεύειν, οὐ μόνην τὴν ἐν λόγῳ. λόγος γὰρ ἀρκεῖ καὶ ψιλῆς τῆς πίστεως, μεθ’ ἧς ἀτεχνῶς τὸ πλέον σῴζει θεός. εἰ δ’ εἰς σοφοὺς ἔπιπτεν ἡ πίστις μόνον, θεοῦ παρ’ ἡμῖν οὐδὲν ἦν πενέστερον. ἀλλ’ εἶ φιλόγλωσσός τις ἢ ζήλου πλέως καὶ δεινόν, εἴ σοι μὴ ῥυήσεται λόγος (ἀνθρώπινον γὰρ εὔχομαι κἀνταῦθά σοι)· λάλει μέν, ἐν φόβῳ δὲ μηδὲ πάντοτε, μὴ πάντα μηδ’ ἐν πᾶσι μηδὲ πανταχοῦ, ἀλλ’ ἔστιν οἷς ὅσον τε καί που καί ποτε. καιρὸς γὰρ παντός, ὡς ἀκούεις, πράγματος· «μέτρον τ’ ἄριστον» τῶν σοφῶν ἑνὸς λόγος. Χωρὶς τὰ Μυσῶν καὶ Φρυγῶν ὁρίσματα, χωρὶς τὰ τῶν ἔξωθεν τῶν τ’ ἐμῶν λόγων. τῶν μὲν γάρ εἰσι πρὸς ἐπίδειξιν οἱ λόγοι ἐν μειρακίσκων συλλόγοις καὶ πλάσμασιν, ἐν οἷς μέγ’ οὐδὲν ἢ ἀτυχεῖν ἢ τυγχάνειν σκιᾶςσκιᾶς γὰρ οὐδὲν εὐσθενέστερα.
Οὐδὲν ἅπτεται Τῶν οὐ μενόντων ἀνδρὸς εὖ βεβηκότος. Ὑψοῦ βίῳ τὸ πλεῖον, ἢ φρονήματι· Ὁ μὲν θεοῖ σε, τῷ δὲ καὶ πίπτεις μέγα. Τεύξῃ δὲ τούτου, μὴ μικροῖς μετρούμενος. Κἂν πλεῖστον ἀρθῇς, εἶ κάτω τῆς ἐντολῆς. Δόξαν δίωκε, μήτε πᾶσαν, μήτ’ ἄγαν· Κρεῖσσον γὰρ εἶναι τοῦ δοκεῖν. Εἰ δ’ ἄμετρος εἶ, Μὴ τὴν κενὴν θήρευε, μήτε τὴν νέαν. Τί γὰρ πιθήκῳ κέρδος, ἢν δοκῇ λέων; Αἴνει μὲν ἄλλον, μὴ φρόνει δ’ αἰνούμενος· Καὶ γὰρ δέος σε τῶν ἐπαίνων ὑστερεῖν. Μηδ’ ἄλλον εὐθὺς, πρίν γε τῇ πείρᾳ μάθῃς, Μή πως κακοῦ φανέντος, αἰσχύνην ὄφλῃς. Κακῶς ἀκούειν κρεῖσσον, ἢ λέγειν κακῶς. Ὅταν προθῇ τις ἄλλον εἰς κωμῳδίαν Ὡς εὐφρανῶν σε, σαυτὸν ἐγκεῖσθαι δόκει. Ὧδ’ ἂν μάλιστα δυσχεραίνοις τῷ λόγῳ. Μηδὲν μέγ’ εἴπῃς εὐπλοῶν πρὸ πείσματος. Πολλοῖς πρὸς ὅρμον εὐπλοοῦν ἔδυ σκάφος· Πολλοὶ προσωρμίσθησαν ἐκ τρικυμίας. Μί’ ἀσφάλεια μὴ ὀνειδίζειν τύχας. Κρεῖσσον καλῶς βιοῦντα, καὶ πονούμενον, Παῤῥησιάζεσθαί τι πρὸς τὸν Δεσπότην, Ἢ μὴ καλοῖς θάλλοντ’ ἀπαιτεῖσθαι δίκην· Εἰ καὶ τὰ πάντα σὺν λόγῳ πορεύεται. Προοῦ τὰ πάντα, καὶ Θεὸν κτῆσαι μόνον Εἶ γὰρ μεριστὴς χρημάτων ἀλλοτρίων. Εἰ δ’ οὐ θέλεις τὰ πάντα, δὸς τὰ πλείονα.
οὐ γὰρ μετ’ ἔχθρας οὐδὲ λοιδόρως πλέον ἢ κηδεμονικῶς τοὺς λόγους προήγομεν, ἀλγοῦντες, οὐ παίοντες οὐδ’ ἐπηρμένοι καιρῷ ῥέοντι καὶ πλάνῳ καθώς τινες τίς γὰρ λόγῳ τε καὶ κράτει κοινωνία; οὐδὲ πρόβλημα τὸ θράσος ποιούμενοι τῆς ἀλογίαςδεινῶς γὰρ ἔντεχνον τόδε καὶ σηπιῶδες, τὸ μέλαν ἐκ βάθους ἐμεῖν, ὡς τοὺς ἐλέγχους ἐκδιδράσκειν τῷ ζόφῳ, ἀλλ’ ἡμέρως τε τοῖς λόγοις καὶ προσφόρως ἐντυγχάνοντες ὡς λόγου συνήγοροι τοῦ συμπαθοῦς τε καὶ πράου καὶ μηδένα πλήσσοντος· ἐξ οὗ καὶ τὸ νικᾶσθαι λόγος, καὶ τὸ κρατεῖν δὲ τιμιώτερον πολύ πειθοῖ βιαίᾳ τῷ θεῷ προσκτώμενον. τοιαῦτα πλαξὶ ταῖς ἐμαῖς ἐνεγράφη. Ἄλλος τις οὗτος τῆς ἐμῆς παιδεύσεως νόμος, σοφῶς τε καὶ καλῶς γεγραμμένος· μὴ μίαν ὁδὸν τῆς εὐσεβείας εἰδέναι τὴν εὔκολόν τε καὶ κακὴν γλωσσαλγίαν, μηδ’ ἐν θεάτροις καὶ φόροις καὶ συμπόταις ὁμοῦ γελῶντας, ᾄσμασιν χαυνουμένους, πρὶν καὶ πλυθῆναι γλῶσσαν ἐξ αἰσχρῶν λόγων, μηδ’ ἐν βεβήλοις ὠσὶ καὶ Χριστοῦ ξένοις ῥίπτειν ἀφειδῶς τῶν λόγων τοὺς μυστικούς, παίζοντας ἐν τοῖς καὶ πόνῳ θηρωμένοις· ἀλλ’ ἐντολαῖς μὲν ὡς μάλιστα εὐσεβεῖν πτωχοτροφοῦντα, ξενοδοχοῦντα, ταῖς νόσοις ἀρκοῦντα, καρτεροῦντα, καὶ ψαλμῳδίαις, εὐχαῖς, στεναγμοῖς, δάκρυσιν, χαμευνίαις, γαστρὸς πιεσμοῖς, ἀγχόναις αἰσθήσεων, θυμοῦ γέλωτος χειλέων εὐταξίᾳ τὴν σάρκα κοιμίζοντα πνεύματος κράτει. Πολλαὶ γάρ εἰσιν αἱ σωτηρίας ὁδοί, πᾶσαι φέρουσαι πρὸς θεοῦ κοινωνίαν· ἃς χρή ς’ ὁδεύειν, οὐ μόνην τὴν ἐν λόγῳ. λόγος γὰρ ἀρκεῖ καὶ ψιλῆς τῆς πίστεως, μεθ’ ἧς ἀτεχνῶς τὸ πλέον σῴζει θεός. εἰ δ’ εἰς σοφοὺς ἔπιπτεν ἡ πίστις μόνον, θεοῦ παρ’ ἡμῖν οὐδὲν ἦν πενέστερον. ἀλλ’ εἶ φιλόγλωσσός τις ἢ ζήλου πλέως καὶ δεινόν, εἴ σοι μὴ ῥυήσεται λόγος (ἀνθρώπινον γὰρ εὔχομαι κἀνταῦθά σοι)· λάλει μέν, ἐν φόβῳ δὲ μηδὲ πάντοτε, μὴ πάντα μηδ’ ἐν πᾶσι μηδὲ πανταχοῦ, ἀλλ’ ἔστιν οἷς ὅσον τε καί που καί ποτε. καιρὸς γὰρ παντός, ὡς ἀκούεις, πράγματος· «μέτρον τ’ ἄριστον» τῶν σοφῶν ἑνὸς λόγος. Χωρὶς τὰ Μυσῶν καὶ Φρυγῶν ὁρίσματα, χωρὶς τὰ τῶν ἔξωθεν τῶν τ’ ἐμῶν λόγων. τῶν μὲν γάρ εἰσι πρὸς ἐπίδειξιν οἱ λόγοι ἐν μειρακίσκων συλλόγοις καὶ πλάσμασιν, ἐν οἷς μέγ’ οὐδὲν ἢ ἀτυχεῖν ἢ τυγχάνειν σκιᾶςσκιᾶς γὰρ οὐδὲν εὐσθενέστερα.
Chapter XIII: On the same subjectXIII: De eodem argumento
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Εἰ δ’ οὐδὲ τοῦτο, τοῖς περιττοῖς εὐσέβει. Καλόν τι σητῶν ἁρπάσαι καὶ τοῦ φθόνου, Χριστὸν χρεώστην μᾶλλον, ἢ τὰ πάντ’ ἔχειν, Ὃς καὶ βασιλείαν κλάσματος χαρίζεται· Χριστὸν σκέπεις τρέφεις τε, τὸν πτωχὸν τρέφων. Πένης προσῆλθεν, εἶτ’ ἀπῆλθε μὴ τυχών· Δέδοικα, Χριστὲ, μὴ κἀγὼ τῆς σῆς χερὸς Χρῄζων, ἀπέλθοιμ’ ἐνδεὴς, ἐμοῖς νόμοις. Ὃ γάρ τις οὐ δέδωκε, μηδ’ ἐλπιζέτω. Πένητος ἀνδρὸς οὐδὲν ἀσφαλέστερον. Πρὸς τὸν Θεὸν νένευκε, καὶ μόνον βλέπει. Σὺ δ’ ἀγκαλίζου· καὶ γὰρ ἀετὸς, ὡς λόγος, Πολὺς καλιᾷ λεπτὸν ὄρνιν ἀμφέπει. Κρεῖσσον πενία μὴ δικαίας κτήσεως· Καὶ γὰρ νόσος γε τῆς κακῆς εὐεξίας. Λιμῷ μὲν οὔ τις ῥᾳδίως διεφθάρη· Τοῖς δ’ αὖ κακίστοις πότμος ἡ μοχθηρία. Τί δεσπότης, ἢ δοῦλος, ἢ φαύλη τομή; Εἷς πᾶσι πλάστης, εἷς νόμος, κρίσις μία. Ὑπηρετούμενος δὲ σύνδουλον βλέπε. Ὅταν δὲ λυθῇς, τιμιώτερος φανεῖς. Οἱ δ’ οἰκέται τί, καὶ μάλισθ’ ὅσοι Θεοῦ; Μὴ φευγέτωσαν εὐνοεῖν τοῖς δεσπόταις. Ἐλεύθερον καὶ δοῦλον ὁ τρόπος γράφει. Καὶ Χριστὸς ὤφθη δοῦλος, ἀλλ’ ἠλευθέρου. Κακὸς δ’ ἀκούων αἰσχύνου, μὴ δυσγενής. Γένος γάρ εἰσιν οἱ πάλαι σεσηπότες.
οὐ γὰρ μετ’ ἔχθρας οὐδὲ λοιδόρως πλέον ἢ κηδεμονικῶς τοὺς λόγους προήγομεν, ἀλγοῦντες, οὐ παίοντες οὐδ’ ἐπηρμένοι καιρῷ ῥέοντι καὶ πλάνῳ καθώς τινες τίς γὰρ λόγῳ τε καὶ κράτει κοινωνία; οὐδὲ πρόβλημα τὸ θράσος ποιούμενοι τῆς ἀλογίαςδεινῶς γὰρ ἔντεχνον τόδε καὶ σηπιῶδες, τὸ μέλαν ἐκ βάθους ἐμεῖν, ὡς τοὺς ἐλέγχους ἐκδιδράσκειν τῷ ζόφῳ, ἀλλ’ ἡμέρως τε τοῖς λόγοις καὶ προσφόρως ἐντυγχάνοντες ὡς λόγου συνήγοροι τοῦ συμπαθοῦς τε καὶ πράου καὶ μηδένα πλήσσοντος· ἐξ οὗ καὶ τὸ νικᾶσθαι λόγος, καὶ τὸ κρατεῖν δὲ τιμιώτερον πολύ πειθοῖ βιαίᾳ τῷ θεῷ προσκτώμενον. τοιαῦτα πλαξὶ ταῖς ἐμαῖς ἐνεγράφη. Ἄλλος τις οὗτος τῆς ἐμῆς παιδεύσεως νόμος, σοφῶς τε καὶ καλῶς γεγραμμένος· μὴ μίαν ὁδὸν τῆς εὐσεβείας εἰδέναι τὴν εὔκολόν τε καὶ κακὴν γλωσσαλγίαν, μηδ’ ἐν θεάτροις καὶ φόροις καὶ συμπόταις ὁμοῦ γελῶντας, ᾄσμασιν χαυνουμένους, πρὶν καὶ πλυθῆναι γλῶσσαν ἐξ αἰσχρῶν λόγων, μηδ’ ἐν βεβήλοις ὠσὶ καὶ Χριστοῦ ξένοις ῥίπτειν ἀφειδῶς τῶν λόγων τοὺς μυστικούς, παίζοντας ἐν τοῖς καὶ πόνῳ θηρωμένοις· ἀλλ’ ἐντολαῖς μὲν ὡς μάλιστα εὐσεβεῖν πτωχοτροφοῦντα, ξενοδοχοῦντα, ταῖς νόσοις ἀρκοῦντα, καρτεροῦντα, καὶ ψαλμῳδίαις, εὐχαῖς, στεναγμοῖς, δάκρυσιν, χαμευνίαις, γαστρὸς πιεσμοῖς, ἀγχόναις αἰσθήσεων, θυμοῦ γέλωτος χειλέων εὐταξίᾳ τὴν σάρκα κοιμίζοντα πνεύματος κράτει. Πολλαὶ γάρ εἰσιν αἱ σωτηρίας ὁδοί, πᾶσαι φέρουσαι πρὸς θεοῦ κοινωνίαν· ἃς χρή ς’ ὁδεύειν, οὐ μόνην τὴν ἐν λόγῳ. λόγος γὰρ ἀρκεῖ καὶ ψιλῆς τῆς πίστεως, μεθ’ ἧς ἀτεχνῶς τὸ πλέον σῴζει θεός. εἰ δ’ εἰς σοφοὺς ἔπιπτεν ἡ πίστις μόνον, θεοῦ παρ’ ἡμῖν οὐδὲν ἦν πενέστερον. ἀλλ’ εἶ φιλόγλωσσός τις ἢ ζήλου πλέως καὶ δεινόν, εἴ σοι μὴ ῥυήσεται λόγος (ἀνθρώπινον γὰρ εὔχομαι κἀνταῦθά σοι)· λάλει μέν, ἐν φόβῳ δὲ μηδὲ πάντοτε, μὴ πάντα μηδ’ ἐν πᾶσι μηδὲ πανταχοῦ, ἀλλ’ ἔστιν οἷς ὅσον τε καί που καί ποτε. καιρὸς γὰρ παντός, ὡς ἀκούεις, πράγματος· «μέτρον τ’ ἄριστον» τῶν σοφῶν ἑνὸς λόγος. Χωρὶς τὰ Μυσῶν καὶ Φρυγῶν ὁρίσματα, χωρὶς τὰ τῶν ἔξωθεν τῶν τ’ ἐμῶν λόγων. τῶν μὲν γάρ εἰσι πρὸς ἐπίδειξιν οἱ λόγοι ἐν μειρακίσκων συλλόγοις καὶ πλάσμασιν, ἐν οἷς μέγ’ οὐδὲν ἢ ἀτυχεῖν ἢ τυγχάνειν σκιᾶςσκιᾶς γὰρ οὐδὲν εὐσθενέστερα.
Γένους προάρχειν κρεῖσσον, ἢ λύειν γένος, Ὡς καλὸν εἶναι, ἢ καλῶν πεφυκέναι. Θεοῦ μόνου, θείων τε ἀπλήστως ἔχειν, Ὃς τοῖς λαβοῦσι καὶ πλέον χαρίζεται, Διψῶν τὸ διψᾶσθ’, ἀφθόνως ἀεὶ ῥέων· Ἐν τοῖς δὲ λοιποῖς καὶ φέρειν ἡσσώμενος. Μὴ πάντα νικᾷν, μηδ’ ἀεὶ, σπουδὴν ἔχε· Καλῶς κρατεῖσθαι κρεῖσσον, ἢ νικᾷν κακῶς. Καὶ γὰρ παλαιστὴς οὐχ ὁ κείμενος κάτω, Πάντως κρατεῖται, πολλάκις δ’ ὑπέρτερος. Καὶ ζημιοῦ τι· τοῦτο κέρδος πολλάκις, Ὥσπερ καθαίρειν φυτὸν εἰς εὐκαρπίαν. Εἰ δ’ οὐ καλῶς τι προστίθης οἷς νῦν ἔχεις, Ὕλῃ φέρεις πῦρ, ἢ νόσον τῷ σώματι. Εἰ μηδὲν ὄφλεις τῷ Θεῷ τιμωρίας, Μηδ’ αὐτὸς ἴσθι τοῖς ὄφλουσι συμπαθής. Εἰ δ’ οἶδας ὄφλων, καὶ πρόχρησον τὸ πρᾶον. Οἴκτῳ γὰρ οἶκτος καὶ Θεῷ σταθμίζεται. Ὅταν ποθ’ ὕβρις ἐκκάῃ τὴν σὴν φρένα, Μνήσθητι Χριστοῦ, τῶν τ’ ἐκείνου τραυμάτων, Πόση τε μοῖρα ταῦτα τῶν τοῦ Δεσπότου. Ὣς δ’ ἂν τὸ λυποῦν, ὥσπερ ὕδατι, σβέσαις. Ἔρως, μέθη, ζῆλός τε καὶ δαίμων, ἴσα· Οἷς ἂν προσέλθῃ, τὸ φρονεῖν ἐπέκλυσε. Τῆξις, προσευχὴ, δάκρυον, τὰ φάρμακα. Ἥδ’ ἰατρεία τῶν ἐμῶν νοσημάτων. Ὅρκον δὲ φεῦγε πάντα. Πῶς οὖν πείσομεν; Λόγῳ, τρόπῳ τε τὸν λόγον πιστουμένῳ.
οὐ γὰρ μετ’ ἔχθρας οὐδὲ λοιδόρως πλέον ἢ κηδεμονικῶς τοὺς λόγους προήγομεν, ἀλγοῦντες, οὐ παίοντες οὐδ’ ἐπηρμένοι καιρῷ ῥέοντι καὶ πλάνῳ καθώς τινες τίς γὰρ λόγῳ τε καὶ κράτει κοινωνία; οὐδὲ πρόβλημα τὸ θράσος ποιούμενοι τῆς ἀλογίαςδεινῶς γὰρ ἔντεχνον τόδε καὶ σηπιῶδες, τὸ μέλαν ἐκ βάθους ἐμεῖν, ὡς τοὺς ἐλέγχους ἐκδιδράσκειν τῷ ζόφῳ, ἀλλ’ ἡμέρως τε τοῖς λόγοις καὶ προσφόρως ἐντυγχάνοντες ὡς λόγου συνήγοροι τοῦ συμπαθοῦς τε καὶ πράου καὶ μηδένα πλήσσοντος· ἐξ οὗ καὶ τὸ νικᾶσθαι λόγος, καὶ τὸ κρατεῖν δὲ τιμιώτερον πολύ πειθοῖ βιαίᾳ τῷ θεῷ προσκτώμενον. τοιαῦτα πλαξὶ ταῖς ἐμαῖς ἐνεγράφη. Ἄλλος τις οὗτος τῆς ἐμῆς παιδεύσεως νόμος, σοφῶς τε καὶ καλῶς γεγραμμένος· μὴ μίαν ὁδὸν τῆς εὐσεβείας εἰδέναι τὴν εὔκολόν τε καὶ κακὴν γλωσσαλγίαν, μηδ’ ἐν θεάτροις καὶ φόροις καὶ συμπόταις ὁμοῦ γελῶντας, ᾄσμασιν χαυνουμένους, πρὶν καὶ πλυθῆναι γλῶσσαν ἐξ αἰσχρῶν λόγων, μηδ’ ἐν βεβήλοις ὠσὶ καὶ Χριστοῦ ξένοις ῥίπτειν ἀφειδῶς τῶν λόγων τοὺς μυστικούς, παίζοντας ἐν τοῖς καὶ πόνῳ θηρωμένοις· ἀλλ’ ἐντολαῖς μὲν ὡς μάλιστα εὐσεβεῖν πτωχοτροφοῦντα, ξενοδοχοῦντα, ταῖς νόσοις ἀρκοῦντα, καρτεροῦντα, καὶ ψαλμῳδίαις, εὐχαῖς, στεναγμοῖς, δάκρυσιν, χαμευνίαις, γαστρὸς πιεσμοῖς, ἀγχόναις αἰσθήσεων, θυμοῦ γέλωτος χειλέων εὐταξίᾳ τὴν σάρκα κοιμίζοντα πνεύματος κράτει. Πολλαὶ γάρ εἰσιν αἱ σωτηρίας ὁδοί, πᾶσαι φέρουσαι πρὸς θεοῦ κοινωνίαν· ἃς χρή ς’ ὁδεύειν, οὐ μόνην τὴν ἐν λόγῳ. λόγος γὰρ ἀρκεῖ καὶ ψιλῆς τῆς πίστεως, μεθ’ ἧς ἀτεχνῶς τὸ πλέον σῴζει θεός. εἰ δ’ εἰς σοφοὺς ἔπιπτεν ἡ πίστις μόνον, θεοῦ παρ’ ἡμῖν οὐδὲν ἦν πενέστερον. ἀλλ’ εἶ φιλόγλωσσός τις ἢ ζήλου πλέως καὶ δεινόν, εἴ σοι μὴ ῥυήσεται λόγος (ἀνθρώπινον γὰρ εὔχομαι κἀνταῦθά σοι)· λάλει μέν, ἐν φόβῳ δὲ μηδὲ πάντοτε, μὴ πάντα μηδ’ ἐν πᾶσι μηδὲ πανταχοῦ, ἀλλ’ ἔστιν οἷς ὅσον τε καί που καί ποτε. καιρὸς γὰρ παντός, ὡς ἀκούεις, πράγματος· «μέτρον τ’ ἄριστον» τῶν σοφῶν ἑνὸς λόγος. Χωρὶς τὰ Μυσῶν καὶ Φρυγῶν ὁρίσματα, χωρὶς τὰ τῶν ἔξωθεν τῶν τ’ ἐμῶν λόγων. τῶν μὲν γάρ εἰσι πρὸς ἐπίδειξιν οἱ λόγοι ἐν μειρακίσκων συλλόγοις καὶ πλάσμασιν, ἐν οἷς μέγ’ οὐδὲν ἢ ἀτυχεῖν ἢ τυγχάνειν σκιᾶςσκιᾶς γὰρ οὐδὲν εὐσθενέστερα.
PG 37:942Ἄρνησίς ἐστι τοῦ Θεοῦ ψευδορκία. Τί δεῖ Θεοῦ σοι; τὸν τρόπον μέσον τίθει. Τί χρηστότητος δόγμα συντομώτερον; Τοιοῦτος ἴσθι τοῖς φίλοις καὶ τοῖς πέλας, Οἵους σεαυτῷ τούσδε τυγχάνειν θέλεις· Καὶ συντομώτερόν τι, τὰ Χριστοῦ πάθη. Πιστοῦ φίλου νόμιζε μηδὲν ἄξιον, Ὃν οὐ κρατὴρ ἔδειξε, καιροῦ δὲ ζάλη· Ὃς οὐ χαρίζετ’ ἢ μόνον τὸ συμφέρον. Ἔχθρας ὅρους γίνωσκε, φιλίας δὲ μή. Τἄλλα βλέπων ὀφθαλμὸς, αὑτὸν οὐ βλέπει, Ἀλλ’ οὐδὲ τἄλλα, ἢν ἄγαν λημῶν τύχῃ. Τούτου χάριν σύμβουλον εἰς ἅπαντ’ ἔχειν· Καὶ γὰρ χερὸς χεὶρ, καὶ ποδὸς ποῦς ἐνδεής. Εἰ τοῖς καλοῖς ἕποιο νουθετούμενος, Οὐκ ἐντραπήσῃ τοῖς κακοῖς γελώμενος. Ὅταν ποτ’ αἰσχρὸν ἐννοῇς, νόμιζέ σοι Πολλοὺς παρεῖναι, καὶ σεαυτὸν ἐντρέπου. Ἀεὶ προτίμα τοὺς καλοὺς τῶν μὴ καλῶν. Κακοῖς ὁμιλῶν, καὶ κακὸς πάντως ἔσῃ. Κακοῦ παρ’ ἀνδρὸς μή ποτε χρηστὸν πάθῃς. Ζητεῖ γὰρ ὧν βεβίωκε συγγνώμην ἔχειν. Ἐγώ τι κέρδος ἐκλέγω καὶ δυσμενοῦς. Τὰς γὰρ λαβὰς φεύγοντας, ἀσφαλεστέρους Εἶναι παραινῶ, καὶ τὸ πικρὸν φάρμακον Ὅμως δέδοικα, καὶ τὸ ἡδὺ μέμφομαι. Καλοὺς ἀμείβου, τοὺς κακοὺς περιφρόνει· Κἂν τοῖσδε κείσθω, τοῦ παθεῖν μηδὲν, χάρις·
PG 37:947Ὣς ἂν καλοὺς καὶ τούσδε ποιήσῃς χρόνῳ. Τῷ μακροθύμῳ χρηστότης καλὴ δόσις. Πᾶσιν μὲν ἴσθι χρηστὸς, εἰ τοῦτο σθένος, Πλέον δὲ τοῖς ἔγγιστα. Τοῦ χάριν λέγω; Τίς ἄν σε πιστεύσειε τοῖς ξένοις καλὸν Εἶναι τὸν οὐ δίκαιον οἷς ὀφείλεται; Τί πάντα τὸν δύστηνον αἰτιώμεθα Ἐχθρὸν, διδόντες τῷ βιοῦν ἐξουσίαν; Μέμφου σεαυτὸν, ἢ τὸ πᾶν, ἢ τὸ πλέον. Τὸ πῦρ παρ’ ἡμῶν, ἡ δὲ φλὸξ τοῦ Πνεύματος. Μὴ σφόδρ’ ἕπεσθαι παιγνίοις ἐνυπνίων· Μηδ’ εὐπτόητον εἰς ἅπαντ’ ἔχειν φρένα· Μηδὲ πτεροῦ μοι δεξιοῖς φαντάσμασι. Λόχος τάδ’ ἐστὶ πολλάκις τοῦ δυσμενοῦς. Ἐλπὶς προκείσθω δεξιοῦ παντὸς τέλους· Εἰ γὰρ συνεργός ἐστί τις τοῦ χείρονος, Πῶς οὐ καλοῦ δίκαιον εἶναι καὶ πλέον; Οὐ γὰρ φέρω γε τῷ κακῷ νικώμενος. Ἡγοῦ τύχης φρόνησιν ἀσφαλεστέραν· Ἡ μὲν γάρ ἐστι πραγμάτων κούφη φορὰ, Ἡ δ’ οἰακισμός. Μηδὲ ἒν παιδεύσεως Νόμιζε κρεῖσσον, ἣ μόνη κεκτημένων. Τὸ δραστικὸν δείκνυε μὴ τῷ δρᾷν κακῶς, Τῷ δ’ εὖ τι ποιεῖν, εἰ θέλεις εἶναι θεός. Τόδ’ ἐστὶν ἀνδρὸς εἰδότος τὸ συγγενές. Κτείνει δὲ ῥᾷστα καὶ τρυγὼν καὶ σκορπίος. Αἰσχρὸν νέον γέροντος ἀσθενέστερον Εἶναι, γέροντα δ’ ἀφρονέστερον νέου. Ὁμῶς ὁ μὲν καθ’ ὥραν ἔστω πάνσοφος·
1065 SECTIO I. POEMATA DE SEIPSO. 515 Ταύτην ὁρίζω τῆς ἀπειθείας δίκην. Δὸς τὰς βραχείας ἡμέρας τῷ λειψάνῳ. Τὰ δ᾽ εἰσέπειτα σοὶ φίλως βουλευτέα. » Ἐπεὶ δ᾽ ἤκουσα ταῦτα, καὶ ψυχὴ βάρους Μικρὸν διέσχεν, ὥσπερ ήλιος νέφους, 520 Τί γίγνεται ; ποῖ τἀμὰ καταστρέφει πάθη Ἐνουθέτησ᾽ ἐμαυτὸν, ὡς οὐδὲν βλάβος, Εως καθέδρας, πατρὸς ἐκπλῆσαι πόθον. Οὐ γὰρ καθέξει τοῦτ᾽, ἔφην, ἄκοντά με, Ὃν οὔτε κήρυγμ', οὔθ᾽ ὑπόσχεσις κρατεῖ. 525 Οὕτως ἀνήγαγέν με νικήσας φόβος. Ἐπεὶ δ' ὑπεξῆλθον μὲν οἱ γονεῖς βίου, Κλῆρον λαχόντες, εἰς ὃν ἔσπευδον πάλαι, Ἐγὼ δ' ἐλείφθην, οὐ καλῶς ἐλεύθερος, Τῆς μὲν δοθείσης οὐδ᾽ ὅλως Ἐκκλησίας Α 550 Προσηψάμην, οὐδ' ὅσσον λατρείαν μίαν Θεῷ προσενεγκεῖν, ἢ συνεύξασθαι λαῷ, Η χεῖρα θεῖναι κληρικῶν ἑνί γέ τῳ· Τῆς πατρικῆς δὲ καὶ γὰρ οὐκ ἀνίεσαν, Ορκοῦντες, ἐμπίπτοντες εὐλαβῶν τινες, 555 Πολλῶν ἀνάγνων μηνύοντες ἐξόδους), Χρόνον βραχὺν μὲν, ὡς ξένος ἀλλοτρίας, Ἔσχον τιν' ἐμμέλειαν, οὐκ ἀρνήσομαι· Τοῦτ' αὐτὸ φάσκων τοῖς ἐπισκόποις ἀεὶ, Αἰτῶν τε δῶρον ἐκ βάθους τῆς καρδίας, 540 Στῆσαί τιν' ἄνδρα τῷ πολίσματι σκοπέν, Λέγων ἀληθῶς, ἓν μὲν, ὡς οὔπω τινὰ Ειληφώς ετην γνωρίμῳ κηρύγματι Τὸ δεύτερον δ' αὖ, ὡς πάλαι δεδογμένον Εἴη, φυγείν με καὶ φίλους καὶ πράγματα. 515 Hanc statuo negati obsequii pœnam. Da paucos dies reliquiis meis. Postea, ut lubebit, tibi consules. Postquam hæc audivi, ac mens mea molestiæ pondus Paulatim depulit, ut sol nubem : 520 Quid fit ? et quem nea mala exitum babent? 702-703 Mihi ipse persuasi nibil damni futurum mihi, Si patris desiderium, cathedræ tenus explerem. Non enim id me, aiebam, detinebit invitum, Quem nec promulgatio, nec promissio astringit. 525 Sic me provexit vixtrix formido. Postquam autem e vita excesserunt parentes, Hæreditatem sortiti ad quam dudum properabant, Ac ego relictus sum, non commode liber, Dalam quidem mihi ecclesiam nullo prorsus modo 530 Tetigi, ne ita quidem ut vel unum sacrificium Deo offerrem, vel precarer cum populo, Vel manum clericorum uni alicui imponerem. Quod autem ad paternam (neque enim dimiserunt me, Adjurantes, urgentes piorum nonnulli, 535 Multorum etiam improborum molitiones indicantes), Brevi tempore illius, ut hospes alienæ, Curam aliquam gessi, non negabo; Idque ipsum semper episcopis declarabam, Atque hoc beneficium petebam ex intimo corde, 540 Ut aliquem oppido episcopum præponerent, Duo vere asseverans: unum quidem, nondum me ullam Ecclesiam accepisse publica prædicatione: Alterum autem, jamdudum mihi statutum Esse, et amicos et negotia fugere. 525 Ανήγαγεν. Billius male vertit, reduxit; ad- erat enim Theologus, quem alloquebatur pater, bar- bam ipsius tenens. Edit. ανήγαγε. 550 Μίαν. Coisl. μόνην, solam. Significare vult se nunquam ritu solemniori, qualem expetit digni- 1056 tas episcopalis, divinis mysteriis functum fuisse neque enim verisimile est, virum tam pium a cele brando Missæ sacrificio abstinuisse. 532 Κληρικῶν. Vat. κληρικῷ, clerico. 557 Εμμέλειαν. Vat. et Coisl. ἐπιμέλειαν. METRICA VERSIO. Hac ipse culpam pervicax poena luas. Parvum hocce tempus da mihi, cujus breve est Quod restat : ac post, ut lubet, tibi consule. Hæc cum audiissem, jamque, sol nubem velut, Mens depulisset nonnihil pondus grave, Quid fit? Meorum et quæ inalorum clausula? Sic cogitavi, nil mihi bine damni fore, Adusque solium vota si explerem patris. Nec enim, inquiebam, me reluctantem ista res Stringer, liget me nulla cum promissio. Sic me reduxit obtinens palmam timor. Ast ut parentes, ultimo functi die, Tenuere sedes expetitas perdiu, Liber relictus sunique plane incommode, Datam quidem mihi Sasimensem Ecclesiam PATROL. GR. XXXVII. B Non attigi, sic ut sacrum nec unicum Illic obirem, jungerem aut preces meas Cum plebe, cuiquam vel manus imponerem : Paternæ at ædis (quod pii quidam viri Nullum obsecrandi me sibi statuerent modum, Turbæ et profanæ nuntiarent exitus), Ut hospitem alienæe, brevi me tempore Gessisse curam non nego. Quin hoc sacro Non desinebam dicere gregi præsulum, Magni hoc ab ipsis muneris poscens loco, Episcopum quemdam oppido ut præponerent - Illudque vere dictitans, nullam mihi' Datain esse sedem publico præconio; Ac rursus istud, pectori jam olim meo Sedisse, amicos linquere et negotia. 34
Chapter XIV: On human natureXIV: De humans natura
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 37:950Τὸν δὲ κράτιστον καὶ πρὸ ὥρας σωφρονεῖν. Ἀεὶ μὲν ἐργάζοιο τὴν σωτηρίαν· Καιρὸς δὲ δὴ μάλιστα, ἡ βίου λύσις. Τὸ γῆρας ἦλθεν· ἔξοδον κήρυξ βοᾷ. Πᾶς εὐτρεπίζου· πλησίον γὰρ ἡ κρίσις. Πέρας λόγου, δισσή τις ἄρνησις Θεοῦ, Ἔργῳ, λόγῳ τε. Μὴ κλαπῇς, περισκόπει (Ἀεὶ διώκῃ λαθρίοις παλαίσμασι), Μή πως δεηθῇς ἐσχάτων καθαρσίων. ΛΔ. Ὅροι παχυμερεῖς. Θεὸς μέν ἐστιν οὐσία, πρῶτον καλόν. Κόσμος δὲ, ῥευστῶν καὶ νοουμένων δέσις. Τὸ δ’ εἶν’ ἕκαστον τοῖον ἢ τοῖον, φύσις. Φύσις δ’ ἄϋλος, ἄγγελος, πρώτη κτίσις. Οἱ δ’ ἐκτραπέντες τοῦ καλοῦ τί; δαίμονες· Ὧν πρῶτός ἐστιν, ὅς ποτ’ ἦν Ἑωσφόρος, Σκότους δυσειδοῦς εὑρέτης καὶ προστάτης. Ὕλη δὲ μορφῶν ἕδρα, δευτέρα κτίσις. Ὕλης δὲ κάλλος, εἶδος ἐκμορφουμένης. Ὅρος δὲ ῥευστῶν καὶ νοουμένων, πόλος. Ἄστρων δὲ φύσις, πῦρ κύκλῳ περίδρομον. Φῶς δ’ ἔστι λάμψις ἐκ πυρὸς, ψυχῇ λόγος. Σκότος δὲ δισσὸν, λάμψεως δισσῆς λύσις. Αἰὼν, διάστημ’ ἀχρόνως ἀεὶ ῥέον, Χρόνος δὲ, μέτρον ἡλίου κινήσεως. Γῆ, πῆξις ὕλης τῷ πόλῳ κυκλουμένης. Πῦρ δὲ, φλέγουσα καὶ ῥέους’ ἄνω φύσις. Ὕδωρ δὲ, ῥευστὴ καὶ κατάῤῥοπος φύσις. Κενοῦ δ’ ἀὴρ πλήρωμα καὶ πνευστὴ ῥύσις.
1071 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER II. HISTORICA. 005 Ῥαγοίεν ἢ λυθεῖεν ἐν στεῤῥοῖς λόγοις, Οι τ' ἐμπεσόντες ἐκφύγοιεν τους βρόχους. Οὕτω μὲν ἦλθον οὐχ ἐχών, ἀλλ᾽ ἀνδράσι Κλαπείς βιαίοις, ὡς λόγου συνήγορος. Καὶ γάρ τις ἐθρυλλεῖτο καὶ συνήλυσις 610 Επισκόπων, νέηλυν αἵρεσιν, λόγον Επεισαγόντων ταῖς φίλαις Εκκλησίαις, Ος τὴν πρὸς ἡμᾶς τοῦ Θεοῦ Λόγου κράσιν, Ην οὐ τραπεὶς ἐδέξατ', ἄνθρωπον λαβὼν Εμψυχον, ἐννοῦν, ἐμπαθῆ τὰ σώματος, 615 Ἀδὰμ ὅλον τὸν πρόσθε, πλὴν ἁμαρτίας, Ταύτην τεμὼν, ἄνουν τιν᾽ εἰσάγει Θεόν, "Ωσπερ δεδοικώς μὴ Θεῷ μάχηθ᾽ ὁ νοῦς (Οὕτω γὰρ ἂν δείσαιμι καὶ σαρκὸς φύσιν, · Μᾶλλον γὰρ αὕτη καὶ Θεοῦ πορρωτάτω) · 620 "Η τῶν μὲν ἄλλων δεομένων σωτηρίας, Τὸν νοῦν δ' ὀλέσθαι παντελῶς δεδογμένου, Ος δὴ μάλιστα τῷ Θεῷ μου σωστέος, • Ο; καὶ μάλιστ᾽ ὤλισθεν ἐν πρώτου πλάσει· Νῷ γὰρ δέδεκτο καὶ παρεῖδε τὸν νόμον. 625 "Ο δ' ἦν τὸ παριδὸν, τοῦτο καὶ προσλήψιμον. Μὴ τοίνυν ἥμισύν με σωζέτω Λόγος, Ολον παθόντα, μηδ' ἀτιμάσθω Θεός, Ὡς οὐχ ὅλον λαβών με, πλην πηλὸν μόνον, Ψυχὴν ἄνουν τε καὶ ἀλόγου ζώου τινὸς, 630 Ο καὶ σέσωσται δηλαδὴ τῷ σῷ λόγῳ. Καὶ ληξάτω τοιαῦτα πᾶς τις εὐσεβῶν· Ἴσον τι γὰρ πταίουσιν ἐξ εναντίας 605 Disrumperentur, aut solverentur solidis sermonibus, Et qui in laqueos inciderant, evaderent. Sic veni, non libens, sed ab hominibus Vim inferentibus subductus, ut fidem defenderem. Nam et rumores spargebantur de conventu quodam 610 Episcoporum, novam bæresim Inducentium in amicas Ecclesias, nempe doctrinam Quæ hanc nobiscum Dei Verbi permistionem, Quam minime mutatum suscepit, hominem assumens Animatum, mente præditum, patientem ea quæ sunt corì 615 Totum priorem Adam, excepto peccato, Hanc secans, Deum quemdam mente carentem inducit, Quasi metuat, ne mens cum Deo pugnet (Sic etiam carnis natura metum mihi offerret, Nam ipsa magis a Deo et longissime remota est); 620 Aut quasi cæteris indigentibus salute, Statutum sit mentem omnino perire, Quam præcipue a Deo meo par est servari, Ut quæ præcipue in primi hominis natura lapsa sit; Mente enim accepit et contempsit legem. 625 Quod autem contempsit, id et assumi debuit. Ne me igitur dimidium servet Deus, Qui totus læsus sum, nec dedecore afficiatur Deus, • Quasi non totum me assumpserit, sed lutum tantuinmodo Animam rationis expertem, animam bruti cujusdam animans, 650 Quod quidem ex tua doctrina ipsum quoque servatum est. Talia desinat, quisquis pietatem colit : Idem enim contrario errore peccant, 607 Ανδράσι. los homines quos sibi vim attu- lisse scribit, non alios esse arbitramur, quam Ba- silium, Eustathium, etc. 610 Λόγον. Ita legimus, et hic locus qui valde obscurus erat, planus fit. Edit. λόγων. 618 Οὕτω γάρ. Quasi vero hoc non sit metuen- dum magis in carne, quæ a Deo longissime distat : vel quasi salute cæteris indigentibus, mentem funditus perire decretum sit. Idem argumentum tractat epist. ci et seq. ad Cledonium, pag. 83 ει 95, alias oral, Li et Lil. 620 Δεομένων. Ita Coisl. Edit. male δευομένων. Nam deficit metrum, nisi duæ primæ vocis hujus Dirumperentur vocibus firmissimis, Lapsisque liber exitus sese daret. 1072 syllabæ breves sint ad conficiendum cum præce- denti dactylum. Male Benedictini supponunt duas primas syllabas in diphthongum esse coagmentan- das, cum dactylus admittatur legitime in tertio pede. (CAILLAU). 624 Νοῦν. Ita legimus. Edit male vῦν, nunc. 624 Νῷ γάρ. Vat. et Coisl. ᾧ γάρ, hac enim. 625 Ο δ' ἦν τὸ παριδόν. Ita legendum, si netro et generi consulatur. 626 Ημισυν. Sic Coisl. Edit. ἡμίση. 628 Πλὴν πηλόν. Coisl. πηλὸν δέ. 630 "0. Quod, nempe ἄλογον ζῶον. 631 Πᾶς τις εὐσεβῶν. Coisl. εὐσεβῶν ἅπας. METRICA VERSIO. Sic sum profectus, sponte non certe mea, Verum coactus, ut fidem de.enderem. Nam rumor etiam sparserat, synodum fore Episcoporum, qui novum introduceren: Falsumque dogma, cujus auctor pestilens, Cum carne nostra copulam Verbi Dei (Quam cepit, idem pernanens, cum factus est Homo, mente constans, et animo, atque corpore Patibilis, Adamus, crimine excepto, integer), Secans, carentem mente confingit Deum, Velut extimescens, cum Deo ne mens gerat Rixas (timenda sed pari fuerit modo B Caro. Namque distat a Deo multo magis); Aut quasi statutum sit Deo, ut cum cæteræ Egeant salute, funditus pereat tamen Mens, quæ salutis indiget præ cæteris. Primus parens nam lapsus est bac maxime, Temnendo legem, mente quam susceperat. Assumi at istud debuit, quod tempserat. Non inchoate servet ergo me Deus, Omnino læsumn : dedecus ne contrahat, Ut qui integrum haud me, sed lutum modo sumpserit (Animam carentem mente, brutis et parem) Quod et salute dogma si verum est tuum, Donarit. Absint a piis isthæc procul : Erore quippe labitur non dispari,
Ἄνθρωπός εἰμι, πλάσμα καὶ εἰκὼν Θεοῦ. Τὸ σῶμα δ’ ὕλη, καὶ διαστατὸν πάχος. Στοιχεῖόν ἐστι σώματος πρῶτον μέρος. Ψυχὴ δὲ, φύσις ζωτικὴ, φέρουσά τε· Λόγος δὲ καὶ νοῦς τῇ γ’ ἐμῇ συνεκράθη. Ζωὴ δὲ, σώματός τε καὶ ψυχῆς δέσις, Ὡς θάνατον εἶναι, τῶν δὲ τὴν διάστασιν. Νοῦς δ’ ἔστιν ὄψις ἔνδον, οὐ περίγραφος. Νοῦ δ’ ἔργον, ἡ νόησις, ἐκτύπωμά τε. Λόγος δ’ ἔρευνα τῶν νοὸς τυπωμάτων, Ὃν ἐκλαλήσεις ὀργάνοις φωνητικοῖς. Αἴσθησίς ἐστιν εἰσδοχή τις ἔκτοθεν. Μνήμη, κάθεξις τῶν νοὸς τυπωμάτων. Λήθη δὲ, μνήμης ἐκβολή. Λήθης δέ γε Μνήμη τις αὖθις, ἣν ἀνάμνησιν λέγω. Βούλησιν οἶδα, νοῦ ῥοπὴν καὶ συνδρομὴν Τῶν ὅσς’ ἐφ’ ἡμῖν· τἄλλα δ’ οὐ θελητέα. Ἡ δ’ οἷ θέλω κίνησις, ἐξουσιότης. Τὴν σύντονον δὲ καὶ προσθυμίαν λέγω· Τὸ δὲ ἀκούσιον, βουλήσεως τυραννίδα. Λογισμὸν οἶδα πραγμάτων διαίρεσιν. Πόθος δ’ ὄρεξις ἢ καλῶν ἢ μὴ καλῶν. Ἔρως δὲ θερμὸς δυσκάθεκτός τε πόθος. Θυμὸς μέν ἐστιν ἀθρόος ζέσις φρενός· Ὀργὴ δὲ θυμὸς ἐμμένων. Ὁ δ’ εἰς κακὸν Μνήμων, λοχῶν τε, μνησικακία τυγχάνει. Πέψιν δὲ λύπης οἶδα μακροθυμίαν· Τὸ δὲ πρὸς ὕβριν ἤρεμον, ἀοργησίαν, Ἣν δὴ πραότητα τοῖς πάλαι καλεῖν ἔθος.
1071 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER II. HISTORICA. 005 Ῥαγοίεν ἢ λυθεῖεν ἐν στεῤῥοῖς λόγοις, Οι τ' ἐμπεσόντες ἐκφύγοιεν τους βρόχους. Οὕτω μὲν ἦλθον οὐχ ἐχών, ἀλλ᾽ ἀνδράσι Κλαπείς βιαίοις, ὡς λόγου συνήγορος. Καὶ γάρ τις ἐθρυλλεῖτο καὶ συνήλυσις 610 Επισκόπων, νέηλυν αἵρεσιν, λόγον Επεισαγόντων ταῖς φίλαις Εκκλησίαις, Ος τὴν πρὸς ἡμᾶς τοῦ Θεοῦ Λόγου κράσιν, Ην οὐ τραπεὶς ἐδέξατ', ἄνθρωπον λαβὼν Εμψυχον, ἐννοῦν, ἐμπαθῆ τὰ σώματος, 615 Ἀδὰμ ὅλον τὸν πρόσθε, πλὴν ἁμαρτίας, Ταύτην τεμὼν, ἄνουν τιν᾽ εἰσάγει Θεόν, "Ωσπερ δεδοικώς μὴ Θεῷ μάχηθ᾽ ὁ νοῦς (Οὕτω γὰρ ἂν δείσαιμι καὶ σαρκὸς φύσιν, · Μᾶλλον γὰρ αὕτη καὶ Θεοῦ πορρωτάτω) · 620 "Η τῶν μὲν ἄλλων δεομένων σωτηρίας, Τὸν νοῦν δ' ὀλέσθαι παντελῶς δεδογμένου, Ος δὴ μάλιστα τῷ Θεῷ μου σωστέος, • Ο; καὶ μάλιστ᾽ ὤλισθεν ἐν πρώτου πλάσει· Νῷ γὰρ δέδεκτο καὶ παρεῖδε τὸν νόμον. 625 "Ο δ' ἦν τὸ παριδὸν, τοῦτο καὶ προσλήψιμον. Μὴ τοίνυν ἥμισύν με σωζέτω Λόγος, Ολον παθόντα, μηδ' ἀτιμάσθω Θεός, Ὡς οὐχ ὅλον λαβών με, πλην πηλὸν μόνον, Ψυχὴν ἄνουν τε καὶ ἀλόγου ζώου τινὸς, 630 Ο καὶ σέσωσται δηλαδὴ τῷ σῷ λόγῳ. Καὶ ληξάτω τοιαῦτα πᾶς τις εὐσεβῶν· Ἴσον τι γὰρ πταίουσιν ἐξ εναντίας 605 Disrumperentur, aut solverentur solidis sermonibus, Et qui in laqueos inciderant, evaderent. Sic veni, non libens, sed ab hominibus Vim inferentibus subductus, ut fidem defenderem. Nam et rumores spargebantur de conventu quodam 610 Episcoporum, novam bæresim Inducentium in amicas Ecclesias, nempe doctrinam Quæ hanc nobiscum Dei Verbi permistionem, Quam minime mutatum suscepit, hominem assumens Animatum, mente præditum, patientem ea quæ sunt corì 615 Totum priorem Adam, excepto peccato, Hanc secans, Deum quemdam mente carentem inducit, Quasi metuat, ne mens cum Deo pugnet (Sic etiam carnis natura metum mihi offerret, Nam ipsa magis a Deo et longissime remota est); 620 Aut quasi cæteris indigentibus salute, Statutum sit mentem omnino perire, Quam præcipue a Deo meo par est servari, Ut quæ præcipue in primi hominis natura lapsa sit; Mente enim accepit et contempsit legem. 625 Quod autem contempsit, id et assumi debuit. Ne me igitur dimidium servet Deus, Qui totus læsus sum, nec dedecore afficiatur Deus, • Quasi non totum me assumpserit, sed lutum tantuinmodo Animam rationis expertem, animam bruti cujusdam animans, 650 Quod quidem ex tua doctrina ipsum quoque servatum est. Talia desinat, quisquis pietatem colit : Idem enim contrario errore peccant, 607 Ανδράσι. los homines quos sibi vim attu- lisse scribit, non alios esse arbitramur, quam Ba- silium, Eustathium, etc. 610 Λόγον. Ita legimus, et hic locus qui valde obscurus erat, planus fit. Edit. λόγων. 618 Οὕτω γάρ. Quasi vero hoc non sit metuen- dum magis in carne, quæ a Deo longissime distat : vel quasi salute cæteris indigentibus, mentem funditus perire decretum sit. Idem argumentum tractat epist. ci et seq. ad Cledonium, pag. 83 ει 95, alias oral, Li et Lil. 620 Δεομένων. Ita Coisl. Edit. male δευομένων. Nam deficit metrum, nisi duæ primæ vocis hujus Dirumperentur vocibus firmissimis, Lapsisque liber exitus sese daret. 1072 syllabæ breves sint ad conficiendum cum præce- denti dactylum. Male Benedictini supponunt duas primas syllabas in diphthongum esse coagmentan- das, cum dactylus admittatur legitime in tertio pede. (CAILLAU). 624 Νοῦν. Ita legimus. Edit male vῦν, nunc. 624 Νῷ γάρ. Vat. et Coisl. ᾧ γάρ, hac enim. 625 Ο δ' ἦν τὸ παριδόν. Ita legendum, si netro et generi consulatur. 626 Ημισυν. Sic Coisl. Edit. ἡμίση. 628 Πλὴν πηλόν. Coisl. πηλὸν δέ. 630 "0. Quod, nempe ἄλογον ζῶον. 631 Πᾶς τις εὐσεβῶν. Coisl. εὐσεβῶν ἅπας. METRICA VERSIO. Sic sum profectus, sponte non certe mea, Verum coactus, ut fidem de.enderem. Nam rumor etiam sparserat, synodum fore Episcoporum, qui novum introduceren: Falsumque dogma, cujus auctor pestilens, Cum carne nostra copulam Verbi Dei (Quam cepit, idem pernanens, cum factus est Homo, mente constans, et animo, atque corpore Patibilis, Adamus, crimine excepto, integer), Secans, carentem mente confingit Deum, Velut extimescens, cum Deo ne mens gerat Rixas (timenda sed pari fuerit modo B Caro. Namque distat a Deo multo magis); Aut quasi statutum sit Deo, ut cum cæteræ Egeant salute, funditus pereat tamen Mens, quæ salutis indiget præ cæteris. Primus parens nam lapsus est bac maxime, Temnendo legem, mente quam susceperat. Assumi at istud debuit, quod tempserat. Non inchoate servet ergo me Deus, Omnino læsumn : dedecus ne contrahat, Ut qui integrum haud me, sed lutum modo sumpserit (Animam carentem mente, brutis et parem) Quod et salute dogma si verum est tuum, Donarit. Absint a piis isthæc procul : Erore quippe labitur non dispari,
Ἕξιν δὲ καλῶν, τὴν ἀρετὴν νόμιζέ μοι, Τῶν δ’ αὖ κακίστων, τὴν ἐναντίαν νόσον· Τὴν μὲν Θεοῦ δώρημα, τὴν δ’ ἐφεύρεσιν. Κάλλος δὲ παντός ἐστιν εὐαρμοστία, Αἶσχος δὲ, κάλλους ὕβρις, ὡς ἐμὸς λόγος. Ἀνδρεία δ’ ἔστι πρὸς τὰ δεινὰ στεῤῥότης Θράσος δὲ, θάρσος πρὸς τὰ μὴ τολμητέα. Δειλία δὲ, συστολή τις εἰς τολμητέα. Ἡ σωφροσύνη δ’ ἐπικράτησις ἡδονῶν· Ἧτταν δὲ τούτων, τὴν ἀσέλγειαν λέγω. Δικαιοσύνη δὲ, μὴ πλέον ζητεῖν ἔχειν· Τῆς δ’ ἰσότητος ἔκβασις, τοῦτ’ ἀδικία. Φρόνησίς ἐστι πραγμάτων ἐμπειρία. Σοφία νομιζέσθω δὲ τῶν ὄντων θέα. Ἡ δ’ ἁπλότης ἕξις τις ἀργὴ πρὸς κακόν. Ἡ διπλόη δὲ, τοῦ τρόπου κακουργία. Ἡ δ’ ἡδονὴ, ψυχῆς τίς ἐστι λειότης· Λύπη δὲ, δηγμὸς καρδίας καὶ σύγχυσις. Φροντὶς δ’ ἑλιγμὸς, ἡ μέριμνα τὸ πλέον. Σκέψις, λογισμῶν ἀντίθεσις εἰς πρακτέα. Κρίσις δὲ πῆξις τῶν νοὸς βουλευμάτων· Ῥίψιν δὲ τούτων οἶδα τὴν ἀκηδίαν. Φθόνος δὲ τῆξις εὐροούντων τῶν πέλας. Ἡ βασκανία δὲ καὶ βλάβη διὰ φθόνον. Τῶν δ’ αὖ κακίστων μέμψις, αἰνετὸν πάθος Αἰδὼς δὲ συστολή τίς ἐστ’ αἴσχους φόβῳ. Αἰδοῦς δὲ περιφρόνησις, ἡ ἰταμότης. Σπουδὴ δὲ, σύστασίς τις εἰς προκείμενα· Λύσιν δὲ ταύτης οἶδα τὴν ῥαθυμίαν.
1071 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER II. HISTORICA. 005 Ῥαγοίεν ἢ λυθεῖεν ἐν στεῤῥοῖς λόγοις, Οι τ' ἐμπεσόντες ἐκφύγοιεν τους βρόχους. Οὕτω μὲν ἦλθον οὐχ ἐχών, ἀλλ᾽ ἀνδράσι Κλαπείς βιαίοις, ὡς λόγου συνήγορος. Καὶ γάρ τις ἐθρυλλεῖτο καὶ συνήλυσις 610 Επισκόπων, νέηλυν αἵρεσιν, λόγον Επεισαγόντων ταῖς φίλαις Εκκλησίαις, Ος τὴν πρὸς ἡμᾶς τοῦ Θεοῦ Λόγου κράσιν, Ην οὐ τραπεὶς ἐδέξατ', ἄνθρωπον λαβὼν Εμψυχον, ἐννοῦν, ἐμπαθῆ τὰ σώματος, 615 Ἀδὰμ ὅλον τὸν πρόσθε, πλὴν ἁμαρτίας, Ταύτην τεμὼν, ἄνουν τιν᾽ εἰσάγει Θεόν, "Ωσπερ δεδοικώς μὴ Θεῷ μάχηθ᾽ ὁ νοῦς (Οὕτω γὰρ ἂν δείσαιμι καὶ σαρκὸς φύσιν, · Μᾶλλον γὰρ αὕτη καὶ Θεοῦ πορρωτάτω) · 620 "Η τῶν μὲν ἄλλων δεομένων σωτηρίας, Τὸν νοῦν δ' ὀλέσθαι παντελῶς δεδογμένου, Ος δὴ μάλιστα τῷ Θεῷ μου σωστέος, • Ο; καὶ μάλιστ᾽ ὤλισθεν ἐν πρώτου πλάσει· Νῷ γὰρ δέδεκτο καὶ παρεῖδε τὸν νόμον. 625 "Ο δ' ἦν τὸ παριδὸν, τοῦτο καὶ προσλήψιμον. Μὴ τοίνυν ἥμισύν με σωζέτω Λόγος, Ολον παθόντα, μηδ' ἀτιμάσθω Θεός, Ὡς οὐχ ὅλον λαβών με, πλην πηλὸν μόνον, Ψυχὴν ἄνουν τε καὶ ἀλόγου ζώου τινὸς, 630 Ο καὶ σέσωσται δηλαδὴ τῷ σῷ λόγῳ. Καὶ ληξάτω τοιαῦτα πᾶς τις εὐσεβῶν· Ἴσον τι γὰρ πταίουσιν ἐξ εναντίας 605 Disrumperentur, aut solverentur solidis sermonibus, Et qui in laqueos inciderant, evaderent. Sic veni, non libens, sed ab hominibus Vim inferentibus subductus, ut fidem defenderem. Nam et rumores spargebantur de conventu quodam 610 Episcoporum, novam bæresim Inducentium in amicas Ecclesias, nempe doctrinam Quæ hanc nobiscum Dei Verbi permistionem, Quam minime mutatum suscepit, hominem assumens Animatum, mente præditum, patientem ea quæ sunt corì 615 Totum priorem Adam, excepto peccato, Hanc secans, Deum quemdam mente carentem inducit, Quasi metuat, ne mens cum Deo pugnet (Sic etiam carnis natura metum mihi offerret, Nam ipsa magis a Deo et longissime remota est); 620 Aut quasi cæteris indigentibus salute, Statutum sit mentem omnino perire, Quam præcipue a Deo meo par est servari, Ut quæ præcipue in primi hominis natura lapsa sit; Mente enim accepit et contempsit legem. 625 Quod autem contempsit, id et assumi debuit. Ne me igitur dimidium servet Deus, Qui totus læsus sum, nec dedecore afficiatur Deus, • Quasi non totum me assumpserit, sed lutum tantuinmodo Animam rationis expertem, animam bruti cujusdam animans, 650 Quod quidem ex tua doctrina ipsum quoque servatum est. Talia desinat, quisquis pietatem colit : Idem enim contrario errore peccant, 607 Ανδράσι. los homines quos sibi vim attu- lisse scribit, non alios esse arbitramur, quam Ba- silium, Eustathium, etc. 610 Λόγον. Ita legimus, et hic locus qui valde obscurus erat, planus fit. Edit. λόγων. 618 Οὕτω γάρ. Quasi vero hoc non sit metuen- dum magis in carne, quæ a Deo longissime distat : vel quasi salute cæteris indigentibus, mentem funditus perire decretum sit. Idem argumentum tractat epist. ci et seq. ad Cledonium, pag. 83 ει 95, alias oral, Li et Lil. 620 Δεομένων. Ita Coisl. Edit. male δευομένων. Nam deficit metrum, nisi duæ primæ vocis hujus Dirumperentur vocibus firmissimis, Lapsisque liber exitus sese daret. 1072 syllabæ breves sint ad conficiendum cum præce- denti dactylum. Male Benedictini supponunt duas primas syllabas in diphthongum esse coagmentan- das, cum dactylus admittatur legitime in tertio pede. (CAILLAU). 624 Νοῦν. Ita legimus. Edit male vῦν, nunc. 624 Νῷ γάρ. Vat. et Coisl. ᾧ γάρ, hac enim. 625 Ο δ' ἦν τὸ παριδόν. Ita legendum, si netro et generi consulatur. 626 Ημισυν. Sic Coisl. Edit. ἡμίση. 628 Πλὴν πηλόν. Coisl. πηλὸν δέ. 630 "0. Quod, nempe ἄλογον ζῶον. 631 Πᾶς τις εὐσεβῶν. Coisl. εὐσεβῶν ἅπας. METRICA VERSIO. Sic sum profectus, sponte non certe mea, Verum coactus, ut fidem de.enderem. Nam rumor etiam sparserat, synodum fore Episcoporum, qui novum introduceren: Falsumque dogma, cujus auctor pestilens, Cum carne nostra copulam Verbi Dei (Quam cepit, idem pernanens, cum factus est Homo, mente constans, et animo, atque corpore Patibilis, Adamus, crimine excepto, integer), Secans, carentem mente confingit Deum, Velut extimescens, cum Deo ne mens gerat Rixas (timenda sed pari fuerit modo B Caro. Namque distat a Deo multo magis); Aut quasi statutum sit Deo, ut cum cæteræ Egeant salute, funditus pereat tamen Mens, quæ salutis indiget præ cæteris. Primus parens nam lapsus est bac maxime, Temnendo legem, mente quam susceperat. Assumi at istud debuit, quod tempserat. Non inchoate servet ergo me Deus, Omnino læsumn : dedecus ne contrahat, Ut qui integrum haud me, sed lutum modo sumpserit (Animam carentem mente, brutis et parem) Quod et salute dogma si verum est tuum, Donarit. Absint a piis isthæc procul : Erore quippe labitur non dispari,
Chapter XV: On the vileness of the outer manXV: De exterioris hominis villiate
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 37:952Ὁ δ’ ὄκνος ἐστὶ πρός τι δυσκινησία. Ζῆλος δ’ ὁ μὲν μίμησις, ὁ δ’ ἀνία τις. Φίλτρου κλαπέντος εἰς ξένον ποθούμενον, Καλοῦσι δ’ αὐτὴν ζηλοτυπίαν οἱ πάλαι. Ἀλαζονείαν, ὄγκον οἶδα καρδίας· Τύφον δ’, ἄναψιν, ἣν ἐγείρει κουφότης. Ὑπερήφανος δ’ ἔμοιγε καὶ φανητίας. Τὴν δ’ αὐθάδειαν, αὐταρέσκειαν λέγω. Ταπεινοφροσύνη, μὴ φρονεῖν ἐπάξιον. Ταύτης δόκησίς ἐστιν ἡ εἰρωνεία. Ἐλευθερία δὲ χρημάτων ἀπλῆ δόσις. Τούτων λάφυξιν οἶδα τὴν ἀσωτίαν. Ἀνελευθερίαν δέ φημι τὴν φειδωλίαν. Μεγαλοπρέπεια δ’ ἔστιν ἔργων λαμπρότης· Μικροπρέπεια, τὸ φρονεῖν μικροῖς μέγα. Μεγαλόφρονος, τὸ πάντα εὐπετῶς φέρειν· Τὸ δ’ οὐδὲ μικρὰ, τοῦτο μικροψυχίας. Φιλοτιμί’ ἐστὶ μέτριος τιμῆς πόθος. Ἡ χαυνότης δὲ, καὶ πέρα τοῦ μετρίου. Κενῶν δ’ ὄρεξιν ἴσθι κενοδοξίαν· Δόξαν, τὸ τοῖον ἡμῖν, ἢ τοῖον δοκεῖν. Ἄλλη δὲ δόξα, πραγμάτων φαντάσματα. Ὕβρις μέν ἐστι δυσμενοῦς οὐκ εὐμενὴς Πρᾶξις, λόγος τε. Λοίδορος δ’ αἴσχη φέρει. Μέμψις δ’ ἀτιμώρητος ἐκ φίλου ψόγος. Κατηγορία δ’ ἔγκλημα τῶν κολαστέων· Ἡ δ’ οὐκ ἀληθὴς γίνεται, συκοφαντία· Ἡ λάθριος δὲ, διαβολή σοι κλητέα. Μέμψις ἀνεύθυνός τις, ἡ βλασφημία. Κακήγορος δ’, ὃς πᾶσιν ὁπλίζει στόμα.
1075 S. GREGORII THEOL. CARMINUM LIBER II. HISTORICA. Δήμος τοσοῦτος καὶ φρονήματος πλέως, τῷ μὴ νικᾷν πάντ' ἔσχατος προσῆν ψόγος. 665 Λίθους παρήσω τὴν ἐμὴν πανδαισίαν, ἂν ἔν τι μέμφοιμ'· οὐ γὰρ ἦσαν εὔστοχοι, Τούτων τυχόντες, ὧν τυχεῖν κενὸς φόνος. Επειθ᾽ ὑπάρχοις, ὡς φονεύς, εἰσηγόμην, Βλέπουσιν ὑψηλόν τι καὶ μετάρσιον, 670 Οἷς εἷς νόμος τὸν δῆμον ἵλεων ἔχειν, Ο δεινὸν οὐδὲν πώποτ᾽ οὐδ᾽ εἰργασμένος, Οὐδ᾽ ἐννοήσας, ὡς μαθητής τοῦ λόγου. Καί μοι παρέστη τοῦ λόγου συνήγορος Χριστὸς βοηθῶν τῷ συνηγόρῳ λόγῳ, 675 ὺς καὶ λεόντων οἶδεν ἐκσώζειν ξένους, Καὶ πῦρ δροσίζειν εἰς ἀναψυχὴν νέων, Populus tantus et animi plenus, Α Κῆτος δὲ ποιεῖν εὐσεβῶν εὐκτήριον. Οὗτός μ' ἐδόξασ' ἐν ξένῳ κριτηρίῳ. Επειτα δεινὸς τῶν ἐμῶν οἰδεῖ φθόνος, 680 Εἰς Παῦλον ἑλκόντων με κ' Απολλώ τινα, Τοὺς μήτε σαρκωθέντας ἡμῖν πώποτε, Μήτ' ἐκχέαντας αἷμα τιμίου πάθους. Αφ᾽ ὧν καλούμεθ', οὐχὶ τοῦ σεσωκότος ; Οἷς συνδονεῖται πάντα και συσσείεται, 685 Ὡς εὐδρομούσης τάλλα τῆς Ἐκκλησίας. 1035 Πῶς δ᾽ ἄν ποτ' ἡ ναῦς, ἢ πόλις, πῶς δ᾽ ἂν στρατὸς, Η καὶ χοροῦ πλήρωμα, πως οἶκος φίλος Σταίη, πλέον τὸ βλάπτον, ἢ κρατοῦν ἔχων ; Τοῦτ᾽ οὖν ἔπασχε τηνίχ' ὁ Χριστοῦ λεώς. 690 Πρὶν γὰρ παγῆναι καὶ τυχεῖν παρρησίας, Cui non omnia vincere extremum foret dedecus. 665 Lapides omittam delicias meas, De quibus id unum queror, quod non recte collimaverint, Ea ferientes, quæ ferire inanis est cædes. Tandem præfectis sistor, ut homicida, Alto et sublato supercilio intuentibus, 670 Quibus una lex est populum habere propitium : His sistor, qui nihil unquam noxii feceram, Nec cogitaveram, utpote Evangelii discipulus. At mihi astitit doctrinæ defensor Christus, opem ferens sermoni illius causam agenti, 675 Qui novit etiam a leonibus salvos facere peregrinos, Et ignem in rorem vertere ad refrigerationem juvenum, 710-711Ac cete efficere sanctorum oratorium. Is mihi decus addidit in judicio extraneo. Deinde vehemens meorum intumescit livor, 680 Ad Paulum trahentium me et ad quemdam Apollo, Qui nec carnem unquam pro nobis susceperunt, Nec sanguinem fuderunt pretiosæ passionis. Ab his nomen nobis adhæret, non ab eo qui salvos facit? Ab bis exagitantur et concutiuntur omnia,” 685 Quasi Ecclesia in aliis rebus prosperum cursum teneret. Quomodo autem, aut navis, aut urbs, aut exercitus, Aut chori cœtus, aut domus amica Consistat, si quod lædit, uberius sit quam quod conservat? Hoc igitur tunc patiebatur Christi populus. 690 Nam antequam firmaretur et libertatem assequeretur, 675 Eerovç. Ita Coisl. Edit. male vwç. 679 Tŵr &µŵr. Quos hic suos appellat Grego- rius, hi profecto secernendi sunt ab Arianis, a qui- bus et lapidibus petitus et ad tribunal fuerat ra- ptatus. Horum alii videntur fervidi fuisse Catholici, alii ambigui, rerumque suarum, quam fidei studio- siores. Primi Paulino vel Meletio addicti erant, ac eo nomine extra suspicionem Arianæ perfidiæ. Non enim hoc loco Paulus et Apollo significant, ut opi- natus est Billius, sectarum antesignanos, a quibus ii qui ipsorum erroribus favebant, nomen ducere ma- lebant quam a Christo. Nunquam) suos Gregorius B Arianos appellasset, ac indecora prorsus et Gre- gorio indigna eorum, quæ de se Paulus, de Petro et de Apollo dixit, ad hæreticos detestabilis accom- modatio. Nullum autem hac ætate dissidium novi- mus præter Antiochenum, quo tota Ecclesia per- turbata fuerit. Catholice autem sentiebant utrique, sive qui Meletio, sive qui Paulino favebant, nec modo ab Arianis sunt distinguendi, sed etiam ab iis, quorum hic Gregorius pingit vitia. 685 Ὡς εὐδρομούσης. Quasi alias secundæ res Ecclesiæ forent, quasi non essent res multo majoris momenti. METRICA VERSIO. Plebs tanta, et animis plena, non in omnibus Superare rebus quæ probrum ingens duceret. Imbres tacebo saxeos, epulas meas, Vanos fuisse quod queror tantummodo, Hæc asseculos, assequi quæ nihil juvat, Necem nec infert. Post, velut sicarius, Vultu superbo præditos ad præsides, Queisque una studio lex erat plebi obsequi, Trahor ipse, sceleris qui nihil patraveram, Nec cogitaram, discipulum Christi ut decet. Ac tum patronus astitit Christus mihi, Ferens patroni non piger dictis opem : Rabidam leonum qui potest vim frangere, Juvenum in favorem reddere ignem roscidum, Cetum, piorum vertere in sacram domum. Hic me ad tribunal insolens clarum facit. Post at meorum me premit livor gravis, Ad quemdam Apollo me manu trahentium, Paulumque, queis nec sumpta sit pro me caro, Nec fusus unquam sanguis, a quibus tamen Vocamur, ac non a salutis vindice: Qui cuncta turbant, cuncta convellunt, quasi Alias secundæ res forent Ecclesiæ. Qui porro navis, civitas, exercitus, Chorusve possit aut domus consistere, In qua quod obsit plus inest, quam quod juvet? Hoc accidebat tum pio Christi gregi. Nam nondum adeptus liberam fiduciam, ! 1
PG 37:960Ἀστειότης μὲν, φαιδρότης ἐν συλλόγῳ. Ἡ δ’ εὐτραπελία, φαιδρότης ἔξω λόγου. Λόγου δὲ μωρί’ ἐστὶν ἡ ἀχρηστία. Γέλως, παρειᾶς βράσμα, παλμὸς καρδίας. Οἴνου δ’ ἄμετρον χρῆσιν εἰπὲ τὴν μέθην, Τὰ δ’ ἐκ μέθης ὑβρίσμαθ’, ἡ παροινία. Ἡ κραιπάλη δ’ ἕωλος ὕβρις ἐκ μέθης. Φόνος δ’ ὁ μέν τις σωμάτων, ὁ δ’ εἰκόνος· Ἄμφω δὲ λύσις τῆς φίλης ἁρμονίας. Πορνεία καὶ μοιχεία, ἡ μὲν σωμάτων Ξένων κλοπή τις, ἡ δέ τις καὶ δαιμόνων· Ὅταν Θεοῦ τὸ φίλτρον εἰς ἐχθροὺς πέσῃ. Εἰδωλολάτρης δ’ ὃς σέβει καὶ χρυσίον. Εἰ δ’ ὠφέλεια, κέρδος εἰς ψυχὴν λαβεῖν, Βλάβη, τὸ ταύτην ζημιῶσαι, γίνεται. Ἔλεος μέν ἐστι συμπάθεια συμφορᾶς. Οἶκτος δέ κ’ εὖ τι τὸν πεπονθότα δράσαι. Ἕξις δὲ ποιὰ πρὸς τὰ πράγμαθ’, ὁ τρόπος· Ἦθος δὲ πλάσμα τοῦ τρόπου κατήγορον. Διδασκαλία, τύπωσις ἔργῳ καὶ λόγῳ. Λόγος δ’ ἄριστός ἐστι φαρμακεὺς κακῶν· Ὁ δ’ οὐκ ἄριστος, καὶ καλῶν ἀναιρέτης. Σκέψιν νοητῶν, τὴν θεωρίαν νόει. Πρᾶξις δ’ ἐνέργειά τις εἰς τὰ πρακτέα. Ἕξις μέν ἐστι ποιότης τις ἔμμονος. Τόκον δὲ ταύτης, τὴν ἐνέργειαν λέγω. Τέχνη μέν ἐστι σύνταγμ’ ἐξ ἐμπειρίας· Ἕξις δ’ ἄλυτος, ἣν ἐπιστήμην λέγω. Ὃ μὴ χάριν τοῦ, τἄλλα δι’ αὐτοῦ, τέλος.
PG 37:964Σκοπὸς δὲ δή τις, ᾧ τέλει σπουδάζεται. Δέησιν οἴου, τὴν αἴτησιν ἐνδεῶν· Τὴν δὲ προσευχὴν ἴσθι τῶν ἀμεινόνων· Εὐχὴν δ’ ὑπόσχεσίν τιν’ ἐξιλάσματος· Τὸ δ’ ἐξίλασμα, δῶρον εἰς τιμὴν φέρον, Ἔπαινός ἐστιν εὖ τι τῶν ἐμῶν φράσαι. Αἶνος δ’ ἔπαινος εἰς Θεὸν σεβάσμιος. Ὁ δ’ ὕμνος, αἶνος ἐμμελὴς, ὡς οἴομαι. Ψαλμὸς σὺν ᾠδῇ γίγνεται ψαλμῳδία. Τὰ ὄντα φάσκειν, ὡς ἔχει, ἀψευδία· Ὡς δ’ οὐκ ἔχει, ψεῦδος. Καὶ τοῦ λόγου μάχη Λόγον προσάντη, οὗ τί χεῖρον τῷ βίῳ; Ὅρκος δὲ δὴ πίστωσις ἐμμέσῳ Θεῷ. Τούτου δὲ τήρησίς τις ἡ εὐορκία. Θρησκείαν οἶδα καὶ τὸ δαιμόνων σέβας. Ἡ δ’ εὐσέβεια, προσκύνησις τῆς Τριάδος. Ἄρνησίς ἐστιν, ἕν τι τῶν τριῶν κάτω Βαλεῖν, Θεοῦ τε μὴ σέβειν συμφυί̈αν. Πίστις δὲ διττή· ἡ μὲν ἐκ λόγου βίας, Ἣ καὶ δικαία· ἡ δ’ ἕτοιμος συνδρομή. Λόγος γάρ ἐστιν ὁ πρόεδρος τοῦ λόγου. Ἐλπὶς δ’ ἀπόντος πράγματος συνουσία. Λύσιν δὲ ταύτης, τὴν ἀπόγνωσιν λέγω. Συμψυχίαν δὲ τὴν ἀγάπην ὁρίζομαι, Τὴν πρὸς Θεὸν δὲ, καὶ ὁδὸν θεώσεως. Μῖσος δ’ ἀποστροφή τις, ἔχθρας ἐργάτις. Ὑπόκρισις δὲ, λανθάνουσα πικρία. Τιμὴ δὲ τοῦ Πλάσαντος, ἄνθρωπον φιλεῖν· Τοῦ πτωχίσαντος δ’ αὑτὸν, ἡ πτωχῶν σχέσις.
1081 Αὕτη γένοιτο τῶν κακῶν αἰωνία. SECTIO I. POEMATA DE SEIPSO. 750 'Ην τίς ποθ᾽ ἡμῖν ἐν πόλει θηλυδρίας, Αἰγύπτιον φάντασμα, λυσσώδες κακόν, Κύων, κυνίσκος, ἀμφόδων ὑπηρέτης, Αρης, ἄφωνον πήμα, κητώδες τέρας, Ξανθός, μελάνθριξ, οὗλος, ἁπλοῦς τὴν τρίχα· 753 Τὰ μὲν παλαιὰ, τὰ δ᾽ ἀρτίως εὑρημένα· Τέχνη γάρ ἐστι δημιουργός δευτέρα. Πλείστον γυναικῶν ἔργον, εἴτ' οὖν ἀρρένων, Χρυσοῦν ἐλίσσειν τὴν φιλόσοφον σισόην. Τὰ τῶν γυναικῶν ἐν προσώποις φάρμακα 760 Σοφοί φερόντων· εἰς τί γὰρ μόναι σοφαί Τὴν ἀπρεπή τε καὶ κακὴν εὐμορφίαν, Η πρόγραμμ᾽ ἐστὶ καὶ σιωπῶν τοῦ τρόπου, Α ὡς οὐκ ἐχόντων Μαξίμους καὶ ἀῤῥένων; Ἡ κουρὰ τοῦτ' ἔδειξε λανθάνον τέως 765 Τοιαῦτα θαύμαθ' ἡμῖν ἐκ τῶν νῦν σοφῶν, Διπλοῦν τιν' εἶναι τὴν φύσιν, τὸ σχῆμά τε, Αμφοῖν μερίζειν τοῖν γενοῖν τρισαθλίως, Κόμην γυναιξὶν, ἀνδράσι βακτηρίαν. Ἐξ ὧν ἐκόμπαζ', ὥς τι τῇ πόλει δοκῶν, 770 Ώμους σκιάζων βοστρύχοις ἀεὶ φίλοις, Πέμπων λογισμούς σφενδονωμέναις κόμαις, Πᾶσαν φέρων παίδευσιν ἐν τῷ σώματι. Πολλὰς διελθὼν οὗτος, ὡς ἀκούομεν, Οδοὺς πόνηρὰς (άς τινας δ' ἄλλοις μέλοι, 775 Οὐ γὰρ τὰ πάντ' ἔμοιγε δὴ ζητεῖν σχολή Βίβλοι δ' ὅμως φέρουσιν ἀρχόντων ὅσοι), Hæc erit malorum nostrorum quæ semper stabit. 750 Fuit nobis aliquando in urbe effeminatus, 714-715 Agyptium spectrum, rabidum malum, Canis, cynicus, triviorum famulus, Mars, miuta pernicies, cetosum monstrum, Flavos simul et nigros habens capillos, crispatus et simplex coma ; 755 Atque hæc quidem partim antiqua, partim recens inventa : Est enim ars opifex altera. Maximum opus est mulierum, sive etiam marium, Auream volvere philosophicam sisoen. Muliebria in vultu pigmenta 760 Ferant sapientes : cur enim solarum fit sapientium Indecora et improba formæ venustas, Quæ tabula est, vel tacendo, mores indicans, Quasi mares ipsi non habeant Maximos? Monstravit id tonsio, quod hactenus latuerat. 765 Hæc mira didicimus ab hodiernis sapientibus : Duplicem quemdam esse natura et specie ; Et utriusque generis misere participem esse, Mulierum quoad comam, virorum quoad baculum. His se jactabat, quasi aliquid esse in urbe videretur, 770 Humeros inumbrans caris semper cincinnis, Cogitationes suas tradens contortis crinibus, Scientiam omnem in corpore gerens. Is cum multas percurrisset, ut audimus, Vias perversas (quæ autem et quales sint, alii investigent, 775 Non enim mihi omnia inquirere vacat : Sed tamen multis magistratuum libris consignatæ sunt); 754 Μελάνθριξ. Flavos et nigros habens capillos, flava nigraque mistim cæsarie. 755 Ευρημένα. Coisl. ηὑρημένα. Hos colores partim antiquitus habebat, partim artificio quo. dam sibi recens comparaverat. BILL. 758 Σισόην. Sisoe est quædam tonsuræ species, qua utuntur Phaselitæ in Cilicia : Casaub. in Sue- ton., p. 108. Exstat cadem vox apud septuaginta Interpretes, Levit. six, 27. 763 Καὶ ἀῤῥένων. Ita Coisl. Edit. minus bene τῶν ἀρρένων. Εxstat infra aliud Carm. XLI, adver- sus eundem Maximum vel alium ejusdem nominis. 764 'Η κουρά Ridet Gregorius Maximum qui METRICA Delebit unquam quod dies nulla, inprimam. Effeminatus nos apud quidam fuit, Ægyptium spectrum, malum rabidum, canis, Cynicus, viarumn servulus, Mars horridus, Ac muta labes, cetus immanissimus, Flavus, nigerque, crispus ac simplex coma. Vetus illa nenipe, rursus ast ipsi hæc recens Inventa ; quippe ars est creatrix altera : Qua distinentur feminæ multum ac mares, Philosophicam dum atque auream volvunt comam. Cur namque facie non sophi quoque, ut sophiæ, Gestare possint pharmaca muliebria, Decus invenustum atque improbum, quod vel silens, Cujusque mores prodit, et clare indicat. B 1032 primum muliebrem ornatum adhibendo, comain- que nutriendo, mulierem potius quam philosophum præ se tulerat, postea autem ut virum se exhibe- ret, sedemque Constantinopolitanam invaderet, co- mam deposuerat. Igitur minus recte Billius caroit Germanum interpretem, quod vocem κουρά detox- sam comam reddiderit. Vide infra, v. 915. 765 Θαύμαθ' ἡμῖν. Vat. et alii codd., etiam edit. ad marg. θαύματ᾽ εἶδον. 774 Δ' ἄλλοις μέλοι. Edit. δ' ἄλλους, forsan amanuensis incuria. 775 Σχολή. Coisl. θέμις, licet. Iunuere videtur actiones quibus pœnæ à legibus infligebantur. VERSIO. Sic esse maribus perditum jam Maximum, Coma, licet haud dum cognitum, tunc prodidit. Hæc philosophi nunc exhibent miraculă, Natura ut idem sit duplex, gestu quoque, Misere et utrique dividat se sexui, Virus bacillo, leminas referens coma. Jactabat his se, clarus ut cives apud, Humeros inumbrans usque cincinnis suos, Solum comendis cogitans de crinibus, Doctrinam et omnem corpore in solo gerens. Grassatus iste per vias. multas malas, Ut fama jactat (quærat has quisquis volet . Nam cuncta nobis non vacat perquirere: Libris feruntur præsidum multis tamen) ·
PG 37:966Φιλόξενος δ’ ὃς οἶδεν αὐτὸς ὢν ξένος. Βίου γαλήνη δ’ ἔστιν, εἰρήνη φίλη· Ψυχῆς δὲ καὶ μάλιστα, λώφησις παθῶν. Ἡ δ’ ἔχθρα μοι δύσνοια καὶ διάστασις· Ἔχθρα δὲ καὶ πόλεμος, εὑρέτης κακῶν. Ἁγνισμός ἐστιν ἡ Θεοῦ συνουσία. Βέβηλον οἴου καὶ βδέλυγμ’ ἁμαρτίαν. Κάθαρσίς ἐστιν ἔκπλυσις μολυσμάτων. Μολυσμὸν οἶδα καὶ τύπωσιν τῶν κακῶν. Γάμος μέν ἐστιν ἔννομος σαρκῶν δέσις· Ἡ παρθενεία δ’ ἔκβασις τοῦ σώματος. Οὗτος μοναστὴς, ὃς Θεῷ ζῇ καὶ μόνῳ. Μονὴ δέ μοι, σύνταγμα πρὸς σωτηρίαν. Ἁμαρτί’ ἐστὶ τοῦ καλοῦ παρεκτροπὴ, Ὃ μὴ φύσις τε καὶ νόμος χαρίζεται. Νόμος μέν ἐστιν ἔνδικος πρακτῶν ὅρος. Ἡ δ’ ἐντολή μοι δεσπότου παρεγγυή. Παρανομί’ ἐστὶν ἐν νόμῳ πονηρία· Ἀνομίαν οἶδα τὴν νόμων ἐλευθέραν. Ἰουδαϊσμός ἐστιν, ὁ πρῶτος νόμος· Ὁ δεύτερος δὲ, τοῦ πάθους μυστήριον. Ὁ μὲν σκιώδης, δαιμόνων ἀναιρέτης· Ὁ δὲ τρανός τε καὶ λύτης αἰνιγμάτων. Χριστοῦ δ’ ἐνανθρώπησις, ἄλλη μου πλάσις, Θεοῦ παθόντος σαρκικῶς ἐμῷ πάθει, Ὃς πάντα πᾶσιν ἀντέδωκε τοῖς ἐμοῖς. Ἐκ μὲν γυναικὸς ἦλθεν, εἰς Εὔας χάριν· Ἐκ Παρθένου δέ· καὶ γὰρ ἐκ Πατρὸς μόνου Τὸ πρῶτον, ἄζυξ ἀζύγων. Ἡ δ’ ἀπογραφὴ Τῆς θείας αὖθις ἐγγραφῆς εἶχε τύπον.
1085 SECTIO I. Πῶς τοῦτο ποιεῖ, καὶ σκοπεῖθ᾽, ὡς ποικίλως. Αἰγύπτιον τιν' ἄλλον ἄψει Πρωτέα. Τῶν εὐνοούντων γίνεται καὶ τῶν σφόδρα 810 Πιστῶν. Τίς οὕτως ὡς ἔμοιγε Μάξιμος, Στέγης, τραπέζης, δογμάτων, βουλευμάτων Κοινωνός ; Οὐδὲν μέγα· καὶ γάρ τις ἦν μέγα, Κύων ὑλακτῶν δῆθεν τοὺς κακόφρονας, Καὶ τῶν ἐμῶν πρόθυμος αινέτης λόγων. 815 Ὁμοῦ δὲ ταῦτα, καί τι τῶν ἐν βήματι Λαβὼν νόσημα, λειμμα της πρώτης νόσου. Τόδ' ἦν ἄπαυστος ζῆλος, ἔμφυτον κακόν. Οὐ ῥᾳδίως γὰρ κάμπτεται πονηρία. Τούτοις βραβεύων ἀνίσως, αὐτῷ φίλως, POEMATA DE SEIPSO. Α 820 Δυσί συνεργοίς χρώμενος τῆς πικρίας, Πρώτῳ τε δευτέρω τε ἀνθρωποκτόνοις, Μόγις ποτ' ἐξέρρηξεν ἀσπίδος τόκον. Ὁ πρῶτος ἦν Βελίαρ, ἄγγελος ποτε· Ο δεύτερος δὲ, τοῦδε λαοῦ πρεσβύτης, 925 Τὸν νοῦν τι μᾶλλον, ἢ τὸ σῶμα βάρβαρος, ὺς οὐ παραφθεὶς, οὐδὲν ἐκμελὲς παθών, Γὰ πρῶτ᾽ ἔχων τιμῆς τε καὶ θρόνων ἀεὶ (Ακουε, Χριστέ, καὶ δίκης ὄμμ᾽ ἀπλανὲς, Εἰ δὴ καλεῖν ἐνταῦθα Χριστὸν ἄξιον), 830 Μίσος πονηρὸν καὶ κακότροπον ἀθρόως Ώδινεν. Οι μοι ! πῶς ἀποκλαύσω; Σκότος Αιθρία λαμπρά, καὶ τὸ συντεθὲν κακὸν Quomodo id exsequatur, et quam versute, considera. Alterum videbis, Ægyptium Proteum. Amicorum unus fuit, et eorum qui maxime 810 Fidi sunt. Quis mihi erat sicut Maximus, Tecti, mensæ, doctrinæ, consiliorum Particeps? Nil mirum: erat enim magnus Canis allatrans scilicet contra prave sentientes, Ac mearum orationum fervidus laudator. 815 Interea quemdam eorum, qui in sacro erant ordine, Morbum contraxit, reliquias morbi prioris. Is autem erat implacabilis livor, insitum malum. Non enim facile flectitur improbitas. Hos inter judex inæquabilis, ut ipsi lubebat, 820 Duobus utens acerbitatis suæ adjutoribus, Quorum alter primas homicidii, alter secundas ferebat, Vix tandem erupit aspidis fetum. Horum primus erat Belial, olim angelus : Alter autem populi presbyter, 825 Mente magis quam corpore barbarus, Qui nec contemptus, nec molesti quidquam passus, 718-719 Ac primas honoris et sedium semper tenens (Audi, Christe, qui justitiæ oculus es, erroris nescius, Si tamen Christum hoc loco vocare decet), 830 Odium nefarium et improbum subito Parturiit. Hei mihi! quomodo lugebo? In tenebras vertitur Splendida serenitas, et conflatum malum 810 Obrwc. Ita Coislinianus codex. Editi autem male bic οὗτος. 816 Noonua. Invidiam significat quam quorum- dam sacri ordinis virorum esse dicit, quia ipsos tales in se expertus fuerat. Primus morbus super- bia est, quæ apostatas angelos e cœlo, et generis nostri principes e paradiso deturbavit reliquiæ autem hujus morbi, invidia. Nam cum superbæ illæ mentes ex beatissima illa sede ad Tartarum præci- pites cecidissent, hominum felicitati statim invidere coeperunt Invidia enim diaboli mors introivit in orbem terrarum (Sap. 11, 24). Nec vero solum in angelis apostatis, sed etiam in hominibus, λetupa τῆς πρώτης νόσου dici potest invidia. Cain enim fratri suo invidens ipsum nequiter interemit. 1086 819 Arlowe. In noc versu mendum subrepsit, quod facile corrigi non potest, cum hoc adverbium habeat primam brevem, et secundam longam, u videre est supra vers. 798. Emendet qui potuerit. (CAILLAU). ludit ad hunc locum Isai:e LIX, 5: 'Qà ȧorldwy Eppnav, Ova uspidum fregerunt. BILL. 831 Σκότος αιθρία λαμπρά. Ιd est, qui, ut pre- sbyter, lucidus esse debebat, juxta illud : Vos estis lux mundi (Matth. v, 14), totus tenebrosus est. BILL. METRICA VERSIO. Quam porro vafre rem gerat, quæso, aspice. Pharium videbis Proteum quemdam novum. Amicus ille fit mihi, sic ut fide In me anteiret Maximus cunctos viros. Mensæ, domusque, dogmatum hunc et consilii Consortem habebam. Namque erat magnus canis, Acri latratu perfidam turbam petens, Mirisque nostra laudibus verba efferens. Ac præter istud, ordinis quemdam sacri Morbum, reliquias principis morbi, capit. Erat perennis livor hic, malum insitum. Vix namque flecti pravitas unquam potest. His, ut libebat, arbitrum sese exhibens, B Et ab his duobus sævus homicidis opem Miseram ille poscens ad scelus teterrimum, Quandoque tandem protulit fetum_aspidis. Primus erat horum Lucifer, quondam angelus ; Secundus autem presbyter nostri gregis, Magis ipse mente barbarus, quam corpore, Qui spretus a me, et læsus haud unquam prius, Honoris semper ac throni primas tenens (Audi ista, Christe, juris et lux haud vaga, Adhibere Christi nomen hic si convenit), Odium scelestum ac perfidum in me parturit. Lacrymis quibusnam id prosequar? Caligine Serenus æther inficitur, atque id malum 89. Εξέρρηξεν ἀσπίδος τόχον. Gregorius al-
Chapter XVI: On the ways of lifeXVI: De vitae itineribus
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Ἡ σπαργάνωσις, ἀντὶ τῆς γυμνώσεως. Φόνος δὲ παίδων, νηπίων ἄρσις τύπων. Ἀστὴρ τρέχων δὲ, προσκύνησις κτίσεως. Μάγοι δὲ προστρέχοντες, ἐθνῶν εἴσοδος. Τὸ λοῦτρον ἦν κάθαρσις ὑδάτων ἐμῶν. Τὸ Πνεῦμα συγγένεια μαρτυρουμένη. Ἄλειψις ἡ νηστεία πρὸς ἐχθροῦ πάλην. Ἡ πεῖρα δ’ ἦν ἔρευνα τῆς Θεοῦ πλοκῆς. Στέφος δ’ ἀκανθῶν, ἔνδυσις τε πορφύρας, Ἐχθροῦ κράτους σύλησις ἐκ παλαισμάτων. Τρόπαιον ὁ σταυρὸς δὲ τοῦ ξύλου ξύλον. Ἧλοι δὲ πῆξις τῆς ἐμῆς ἁμαρτίας. Εἴσω δὲ πάντα ταῖν χεροῖν ἁπλουμέναιν. Γεύσει δὲ γεῦσις ἡ χολῆς ἀντίστατος. Λῃστῶν δ’ ὁ μὲν σέσωστο πιστεύσας, Ἀδάμ· Ὁ δ’ ἦν πονηρὸς, καίπερ ἐσταυρωμένος. Πένθος δὲ τοῦ παθόντος ἑκταῖον σκότος· Πετρῶν δὲ ῥῆξις, τῶν πετρῶν ὑπέρμαχος· Νεκρῶν δ’ ἔγερσις, εἴσοδός τε εἰς πόλιν, Ἡ τῶν θανόντων εἰς ἄνω μετάστασις. Πλευρᾶς δὲ ῥεῦσαν αἷμα καὶ ὕδωρ ἅμα, Τὸ δισσὸν ἦν βάπτισμα, λούτρου καὶ πάθους, Ὅταν διώκτης κίνδυνον καιρὸς φέρῃ. Ἡ νεκρότης δὲ, τῆς ἐμῆς ἀναίρεσις. Ἡ δ’ ἐκ νεκρῶν ἔγερσις, ἐξ ᾅδου λύσις. Ἡ δ’ εἰς ἄνω πορεία καί μ’ ἄνω φέρει. Καὶ τἀπὶ τούτοις, δεῦρό μοι, σκεψώμεθα. Λαὸς μέν ἐστι σύνταγμ’ εἰς Θεοῦ σέβας. Ναὸς δὲ λαοῦ σεπτὸν ἁγνευτήριον.
1085 SECTIO I. Πῶς τοῦτο ποιεῖ, καὶ σκοπεῖθ᾽, ὡς ποικίλως. Αἰγύπτιον τιν' ἄλλον ἄψει Πρωτέα. Τῶν εὐνοούντων γίνεται καὶ τῶν σφόδρα 810 Πιστῶν. Τίς οὕτως ὡς ἔμοιγε Μάξιμος, Στέγης, τραπέζης, δογμάτων, βουλευμάτων Κοινωνός ; Οὐδὲν μέγα· καὶ γάρ τις ἦν μέγα, Κύων ὑλακτῶν δῆθεν τοὺς κακόφρονας, Καὶ τῶν ἐμῶν πρόθυμος αινέτης λόγων. 815 Ὁμοῦ δὲ ταῦτα, καί τι τῶν ἐν βήματι Λαβὼν νόσημα, λειμμα της πρώτης νόσου. Τόδ' ἦν ἄπαυστος ζῆλος, ἔμφυτον κακόν. Οὐ ῥᾳδίως γὰρ κάμπτεται πονηρία. Τούτοις βραβεύων ἀνίσως, αὐτῷ φίλως, POEMATA DE SEIPSO. Α 820 Δυσί συνεργοίς χρώμενος τῆς πικρίας, Πρώτῳ τε δευτέρω τε ἀνθρωποκτόνοις, Μόγις ποτ' ἐξέρρηξεν ἀσπίδος τόκον. Ὁ πρῶτος ἦν Βελίαρ, ἄγγελος ποτε· Ο δεύτερος δὲ, τοῦδε λαοῦ πρεσβύτης, 925 Τὸν νοῦν τι μᾶλλον, ἢ τὸ σῶμα βάρβαρος, ὺς οὐ παραφθεὶς, οὐδὲν ἐκμελὲς παθών, Γὰ πρῶτ᾽ ἔχων τιμῆς τε καὶ θρόνων ἀεὶ (Ακουε, Χριστέ, καὶ δίκης ὄμμ᾽ ἀπλανὲς, Εἰ δὴ καλεῖν ἐνταῦθα Χριστὸν ἄξιον), 830 Μίσος πονηρὸν καὶ κακότροπον ἀθρόως Ώδινεν. Οι μοι ! πῶς ἀποκλαύσω; Σκότος Αιθρία λαμπρά, καὶ τὸ συντεθὲν κακὸν Quomodo id exsequatur, et quam versute, considera. Alterum videbis, Ægyptium Proteum. Amicorum unus fuit, et eorum qui maxime 810 Fidi sunt. Quis mihi erat sicut Maximus, Tecti, mensæ, doctrinæ, consiliorum Particeps? Nil mirum: erat enim magnus Canis allatrans scilicet contra prave sentientes, Ac mearum orationum fervidus laudator. 815 Interea quemdam eorum, qui in sacro erant ordine, Morbum contraxit, reliquias morbi prioris. Is autem erat implacabilis livor, insitum malum. Non enim facile flectitur improbitas. Hos inter judex inæquabilis, ut ipsi lubebat, 820 Duobus utens acerbitatis suæ adjutoribus, Quorum alter primas homicidii, alter secundas ferebat, Vix tandem erupit aspidis fetum. Horum primus erat Belial, olim angelus : Alter autem populi presbyter, 825 Mente magis quam corpore barbarus, Qui nec contemptus, nec molesti quidquam passus, 718-719 Ac primas honoris et sedium semper tenens (Audi, Christe, qui justitiæ oculus es, erroris nescius, Si tamen Christum hoc loco vocare decet), 830 Odium nefarium et improbum subito Parturiit. Hei mihi! quomodo lugebo? In tenebras vertitur Splendida serenitas, et conflatum malum 810 Obrwc. Ita Coislinianus codex. Editi autem male bic οὗτος. 816 Noonua. Invidiam significat quam quorum- dam sacri ordinis virorum esse dicit, quia ipsos tales in se expertus fuerat. Primus morbus super- bia est, quæ apostatas angelos e cœlo, et generis nostri principes e paradiso deturbavit reliquiæ autem hujus morbi, invidia. Nam cum superbæ illæ mentes ex beatissima illa sede ad Tartarum præci- pites cecidissent, hominum felicitati statim invidere coeperunt Invidia enim diaboli mors introivit in orbem terrarum (Sap. 11, 24). Nec vero solum in angelis apostatis, sed etiam in hominibus, λetupa τῆς πρώτης νόσου dici potest invidia. Cain enim fratri suo invidens ipsum nequiter interemit. 1086 819 Arlowe. In noc versu mendum subrepsit, quod facile corrigi non potest, cum hoc adverbium habeat primam brevem, et secundam longam, u videre est supra vers. 798. Emendet qui potuerit. (CAILLAU). ludit ad hunc locum Isai:e LIX, 5: 'Qà ȧorldwy Eppnav, Ova uspidum fregerunt. BILL. 831 Σκότος αιθρία λαμπρά. Ιd est, qui, ut pre- sbyter, lucidus esse debebat, juxta illud : Vos estis lux mundi (Matth. v, 14), totus tenebrosus est. BILL. METRICA VERSIO. Quam porro vafre rem gerat, quæso, aspice. Pharium videbis Proteum quemdam novum. Amicus ille fit mihi, sic ut fide In me anteiret Maximus cunctos viros. Mensæ, domusque, dogmatum hunc et consilii Consortem habebam. Namque erat magnus canis, Acri latratu perfidam turbam petens, Mirisque nostra laudibus verba efferens. Ac præter istud, ordinis quemdam sacri Morbum, reliquias principis morbi, capit. Erat perennis livor hic, malum insitum. Vix namque flecti pravitas unquam potest. His, ut libebat, arbitrum sese exhibens, B Et ab his duobus sævus homicidis opem Miseram ille poscens ad scelus teterrimum, Quandoque tandem protulit fetum_aspidis. Primus erat horum Lucifer, quondam angelus ; Secundus autem presbyter nostri gregis, Magis ipse mente barbarus, quam corpore, Qui spretus a me, et læsus haud unquam prius, Honoris semper ac throni primas tenens (Audi ista, Christe, juris et lux haud vaga, Adhibere Christi nomen hic si convenit), Odium scelestum ac perfidum in me parturit. Lacrymis quibusnam id prosequar? Caligine Serenus æther inficitur, atque id malum 89. Εξέρρηξεν ἀσπίδος τόχον. Gregorius al-
Θεῷ δὲ δῶρον, θυσίαι καθάρσιοι. Δώρων δοχεῖον ἁγνὸν, ἡ θεηδόχος Τράπεζ’. Ἱερωσύνη δὲ ἁγνισμὸς φρενῶν, Θεῷ φέρων ἄνθρωπον, ἀνθρώπῳ Θεόν· Μυστήριον μέν ἐστιν ἄῤῥητον σέβας. Χάρισμα δ’ οἶδα Πνεύματος θείαν δόσιν. Κήρυγμ’ ἀδήλων, τὴν προφητείαν λέγω· Εὐαγγέλιον δὲ, τῆς νέας σωτηρίας· Ἀποστολὴν δὲ, συμμαχίαν κηρύγματος· Λόγου δὲ γνῶσιν, τὴν κατήχησιν, νέοις· Τὴν δὲ μετάνοιαν, πρὸς τὰ κρείσσονα στροφήν· Ἐξόρκισιν δὲ, δαιμόνων ἐξαίρεσιν. Τὸ λοῦτρόν ἐστι δευτέρου βίου σφραγίς. Αἱ προσφοραὶ δὲ, τῆς Θεοῦ σαρκώσεως, Παθημάτων τε τῶν Θεοῦ κοινωνία. Σημεῖόν ἐστι θαῦμά γ’ οὐκ εἰθισμένον. Πυρὸς δὲ γλῶσσαι, Πνεύματος ἐνδημία. Ὁ ψυχικὸς δ’ ἄνθρωπος, οὐδέπω καλός· Ὁ σαρκικὸς δὲ, καὶ λίαν πάθους φίλος· Ὁ πνευματικὸς δ’, οὐ μακρὰν τοῦ πνεύματος. Τίς δ’ Ἀντίχριστος; πλῆρες ἰοῦ θηρίον, Ἀνὴρ δυνάστης. Ἡ ἀπόστασις δὲ τίς; Ὁ παγκάκιστος ἀρτίως ἀποστάτης, Ἥ τε κρατοῦσα νῦν Θεοῦ διαίρεσις· Μεθ’ ἣν ὁ Χριστὸς αὖθις ἐν δόξῃ Πατρὸς, Ὅσον φανῆναι σῶμα τοῖς θεοκτόνοις. Μεθ’ ἣν ἀνάστασις, ἡ δέσις τοῦ συνθέτου· Μεθ’ ἣν τὸ συμπέρασμα, τῶν ὄντων λύσις· Ἔστι δὲ δή τις πρὸς τὸ κρεῖσσον ἀλλαγή· Μεθ’ ἣν κρίσις τε καὶ φόβος.
1085 SECTIO I. Πῶς τοῦτο ποιεῖ, καὶ σκοπεῖθ᾽, ὡς ποικίλως. Αἰγύπτιον τιν' ἄλλον ἄψει Πρωτέα. Τῶν εὐνοούντων γίνεται καὶ τῶν σφόδρα 810 Πιστῶν. Τίς οὕτως ὡς ἔμοιγε Μάξιμος, Στέγης, τραπέζης, δογμάτων, βουλευμάτων Κοινωνός ; Οὐδὲν μέγα· καὶ γάρ τις ἦν μέγα, Κύων ὑλακτῶν δῆθεν τοὺς κακόφρονας, Καὶ τῶν ἐμῶν πρόθυμος αινέτης λόγων. 815 Ὁμοῦ δὲ ταῦτα, καί τι τῶν ἐν βήματι Λαβὼν νόσημα, λειμμα της πρώτης νόσου. Τόδ' ἦν ἄπαυστος ζῆλος, ἔμφυτον κακόν. Οὐ ῥᾳδίως γὰρ κάμπτεται πονηρία. Τούτοις βραβεύων ἀνίσως, αὐτῷ φίλως, POEMATA DE SEIPSO. Α 820 Δυσί συνεργοίς χρώμενος τῆς πικρίας, Πρώτῳ τε δευτέρω τε ἀνθρωποκτόνοις, Μόγις ποτ' ἐξέρρηξεν ἀσπίδος τόκον. Ὁ πρῶτος ἦν Βελίαρ, ἄγγελος ποτε· Ο δεύτερος δὲ, τοῦδε λαοῦ πρεσβύτης, 925 Τὸν νοῦν τι μᾶλλον, ἢ τὸ σῶμα βάρβαρος, ὺς οὐ παραφθεὶς, οὐδὲν ἐκμελὲς παθών, Γὰ πρῶτ᾽ ἔχων τιμῆς τε καὶ θρόνων ἀεὶ (Ακουε, Χριστέ, καὶ δίκης ὄμμ᾽ ἀπλανὲς, Εἰ δὴ καλεῖν ἐνταῦθα Χριστὸν ἄξιον), 830 Μίσος πονηρὸν καὶ κακότροπον ἀθρόως Ώδινεν. Οι μοι ! πῶς ἀποκλαύσω; Σκότος Αιθρία λαμπρά, καὶ τὸ συντεθὲν κακὸν Quomodo id exsequatur, et quam versute, considera. Alterum videbis, Ægyptium Proteum. Amicorum unus fuit, et eorum qui maxime 810 Fidi sunt. Quis mihi erat sicut Maximus, Tecti, mensæ, doctrinæ, consiliorum Particeps? Nil mirum: erat enim magnus Canis allatrans scilicet contra prave sentientes, Ac mearum orationum fervidus laudator. 815 Interea quemdam eorum, qui in sacro erant ordine, Morbum contraxit, reliquias morbi prioris. Is autem erat implacabilis livor, insitum malum. Non enim facile flectitur improbitas. Hos inter judex inæquabilis, ut ipsi lubebat, 820 Duobus utens acerbitatis suæ adjutoribus, Quorum alter primas homicidii, alter secundas ferebat, Vix tandem erupit aspidis fetum. Horum primus erat Belial, olim angelus : Alter autem populi presbyter, 825 Mente magis quam corpore barbarus, Qui nec contemptus, nec molesti quidquam passus, 718-719 Ac primas honoris et sedium semper tenens (Audi, Christe, qui justitiæ oculus es, erroris nescius, Si tamen Christum hoc loco vocare decet), 830 Odium nefarium et improbum subito Parturiit. Hei mihi! quomodo lugebo? In tenebras vertitur Splendida serenitas, et conflatum malum 810 Obrwc. Ita Coislinianus codex. Editi autem male bic οὗτος. 816 Noonua. Invidiam significat quam quorum- dam sacri ordinis virorum esse dicit, quia ipsos tales in se expertus fuerat. Primus morbus super- bia est, quæ apostatas angelos e cœlo, et generis nostri principes e paradiso deturbavit reliquiæ autem hujus morbi, invidia. Nam cum superbæ illæ mentes ex beatissima illa sede ad Tartarum præci- pites cecidissent, hominum felicitati statim invidere coeperunt Invidia enim diaboli mors introivit in orbem terrarum (Sap. 11, 24). Nec vero solum in angelis apostatis, sed etiam in hominibus, λetupa τῆς πρώτης νόσου dici potest invidia. Cain enim fratri suo invidens ipsum nequiter interemit. 1086 819 Arlowe. In noc versu mendum subrepsit, quod facile corrigi non potest, cum hoc adverbium habeat primam brevem, et secundam longam, u videre est supra vers. 798. Emendet qui potuerit. (CAILLAU). ludit ad hunc locum Isai:e LIX, 5: 'Qà ȧorldwy Eppnav, Ova uspidum fregerunt. BILL. 831 Σκότος αιθρία λαμπρά. Ιd est, qui, ut pre- sbyter, lucidus esse debebat, juxta illud : Vos estis lux mundi (Matth. v, 14), totus tenebrosus est. BILL. METRICA VERSIO. Quam porro vafre rem gerat, quæso, aspice. Pharium videbis Proteum quemdam novum. Amicus ille fit mihi, sic ut fide In me anteiret Maximus cunctos viros. Mensæ, domusque, dogmatum hunc et consilii Consortem habebam. Namque erat magnus canis, Acri latratu perfidam turbam petens, Mirisque nostra laudibus verba efferens. Ac præter istud, ordinis quemdam sacri Morbum, reliquias principis morbi, capit. Erat perennis livor hic, malum insitum. Vix namque flecti pravitas unquam potest. His, ut libebat, arbitrum sese exhibens, B Et ab his duobus sævus homicidis opem Miseram ille poscens ad scelus teterrimum, Quandoque tandem protulit fetum_aspidis. Primus erat horum Lucifer, quondam angelus ; Secundus autem presbyter nostri gregis, Magis ipse mente barbarus, quam corpore, Qui spretus a me, et læsus haud unquam prius, Honoris semper ac throni primas tenens (Audi ista, Christe, juris et lux haud vaga, Adhibere Christi nomen hic si convenit), Odium scelestum ac perfidum in me parturit. Lacrymis quibusnam id prosequar? Caligine Serenus æther inficitur, atque id malum 89. Εξέρρηξεν ἀσπίδος τόχον. Gregorius al-
Τίς δ’ ἡ κρίσις; Οἰκεῖον ἔνδον τοῦ συνειδότος βάρος, Ἢ κουφότης, νόμου τε πρὸς βίον σταθμή. Μακαριότης δ’ ἔμοιγε ἡ εὐζωί̈α. Τίς δ’ ἡ βασιλεία; τοῦ Θεοῦ θεωρία. Σὺν ἀγγέλοις τε δόξα καὶ ὑμνῳδία. Σκότος δὲ τοῖς κακίστοις, ἐκ Θεοῦ πεσεῖν· Σκώληξ δὲ, πῦρ τε, τῆξις ὑλικοῦ πάθους. Εἰ δ’ ἄλλο τοῦδε κρεῖσσον, οὐκ ἔξω Θεοῦ. Τύχη δὲ, καὶ πρόνοια, καὶ εἱμαρμένη· Ἡ μὲν, τὸ συμβὰν αὐτομάτως, λόγου δίχα Ἡ δ’, οἰακισμὸς, ᾧ φέρει τὸ πᾶν Θεός· Ἡ δ’, εἱρμὸς, οἶμαι, τῶν Θεῷ τυπουμένων. Ταῦτ’ ἔστιν ἡμῖν ἐκτύπως ὁρίσματα. ΛΕ. Εἰς πενίαν φιλόσοφον Χαίρεις, τρυφῶν, σὺ τῇ νόσῳ, εἶτ’ εὐπορεῖς; Ἔχεις κακὸν μὲν, φάρμακον δὲ τῆς νόσου. Ἄλλος πένης μὲν, ἐγκρατὴς δέ· τρισμάκαρ Ὃς οὔτε δεινὸν, οὔτε φάρμακον ἔχει. Τὸν πλούσιον μὲν, τῶν παθῶν δὲ ἥσσονα, Τότε προτιμῶ τοῦ πένητος καὶ σοφοῦ, Ὅταν τὸν ἰσχύοντα παραπληξίᾳ Τοῦ μὴ νοσοῦντος, ἀσθενεστέρου δέ γε. Λ. Περὶ τῆς αὐτῆς. Ἔστω τις νοσερὸς χαλεπῶς, καὶ πολλὰ πορίζων Φάρμακα τοῖς πάθεσιν· ἄλλος ὑγεινότατος, Φάρμακον οὐδὲν ἔχων· πότερον τούτων μακαρίζεις; Τόν ῥ’ εὐεκτοῦντα (οἶδ’ ὅτι καὶ γὰρ ἅπας).
1085 SECTIO I. Πῶς τοῦτο ποιεῖ, καὶ σκοπεῖθ᾽, ὡς ποικίλως. Αἰγύπτιον τιν' ἄλλον ἄψει Πρωτέα. Τῶν εὐνοούντων γίνεται καὶ τῶν σφόδρα 810 Πιστῶν. Τίς οὕτως ὡς ἔμοιγε Μάξιμος, Στέγης, τραπέζης, δογμάτων, βουλευμάτων Κοινωνός ; Οὐδὲν μέγα· καὶ γάρ τις ἦν μέγα, Κύων ὑλακτῶν δῆθεν τοὺς κακόφρονας, Καὶ τῶν ἐμῶν πρόθυμος αινέτης λόγων. 815 Ὁμοῦ δὲ ταῦτα, καί τι τῶν ἐν βήματι Λαβὼν νόσημα, λειμμα της πρώτης νόσου. Τόδ' ἦν ἄπαυστος ζῆλος, ἔμφυτον κακόν. Οὐ ῥᾳδίως γὰρ κάμπτεται πονηρία. Τούτοις βραβεύων ἀνίσως, αὐτῷ φίλως, POEMATA DE SEIPSO. Α 820 Δυσί συνεργοίς χρώμενος τῆς πικρίας, Πρώτῳ τε δευτέρω τε ἀνθρωποκτόνοις, Μόγις ποτ' ἐξέρρηξεν ἀσπίδος τόκον. Ὁ πρῶτος ἦν Βελίαρ, ἄγγελος ποτε· Ο δεύτερος δὲ, τοῦδε λαοῦ πρεσβύτης, 925 Τὸν νοῦν τι μᾶλλον, ἢ τὸ σῶμα βάρβαρος, ὺς οὐ παραφθεὶς, οὐδὲν ἐκμελὲς παθών, Γὰ πρῶτ᾽ ἔχων τιμῆς τε καὶ θρόνων ἀεὶ (Ακουε, Χριστέ, καὶ δίκης ὄμμ᾽ ἀπλανὲς, Εἰ δὴ καλεῖν ἐνταῦθα Χριστὸν ἄξιον), 830 Μίσος πονηρὸν καὶ κακότροπον ἀθρόως Ώδινεν. Οι μοι ! πῶς ἀποκλαύσω; Σκότος Αιθρία λαμπρά, καὶ τὸ συντεθὲν κακὸν Quomodo id exsequatur, et quam versute, considera. Alterum videbis, Ægyptium Proteum. Amicorum unus fuit, et eorum qui maxime 810 Fidi sunt. Quis mihi erat sicut Maximus, Tecti, mensæ, doctrinæ, consiliorum Particeps? Nil mirum: erat enim magnus Canis allatrans scilicet contra prave sentientes, Ac mearum orationum fervidus laudator. 815 Interea quemdam eorum, qui in sacro erant ordine, Morbum contraxit, reliquias morbi prioris. Is autem erat implacabilis livor, insitum malum. Non enim facile flectitur improbitas. Hos inter judex inæquabilis, ut ipsi lubebat, 820 Duobus utens acerbitatis suæ adjutoribus, Quorum alter primas homicidii, alter secundas ferebat, Vix tandem erupit aspidis fetum. Horum primus erat Belial, olim angelus : Alter autem populi presbyter, 825 Mente magis quam corpore barbarus, Qui nec contemptus, nec molesti quidquam passus, 718-719 Ac primas honoris et sedium semper tenens (Audi, Christe, qui justitiæ oculus es, erroris nescius, Si tamen Christum hoc loco vocare decet), 830 Odium nefarium et improbum subito Parturiit. Hei mihi! quomodo lugebo? In tenebras vertitur Splendida serenitas, et conflatum malum 810 Obrwc. Ita Coislinianus codex. Editi autem male bic οὗτος. 816 Noonua. Invidiam significat quam quorum- dam sacri ordinis virorum esse dicit, quia ipsos tales in se expertus fuerat. Primus morbus super- bia est, quæ apostatas angelos e cœlo, et generis nostri principes e paradiso deturbavit reliquiæ autem hujus morbi, invidia. Nam cum superbæ illæ mentes ex beatissima illa sede ad Tartarum præci- pites cecidissent, hominum felicitati statim invidere coeperunt Invidia enim diaboli mors introivit in orbem terrarum (Sap. 11, 24). Nec vero solum in angelis apostatis, sed etiam in hominibus, λetupa τῆς πρώτης νόσου dici potest invidia. Cain enim fratri suo invidens ipsum nequiter interemit. 1086 819 Arlowe. In noc versu mendum subrepsit, quod facile corrigi non potest, cum hoc adverbium habeat primam brevem, et secundam longam, u videre est supra vers. 798. Emendet qui potuerit. (CAILLAU). ludit ad hunc locum Isai:e LIX, 5: 'Qà ȧorldwy Eppnav, Ova uspidum fregerunt. BILL. 831 Σκότος αιθρία λαμπρά. Ιd est, qui, ut pre- sbyter, lucidus esse debebat, juxta illud : Vos estis lux mundi (Matth. v, 14), totus tenebrosus est. BILL. METRICA VERSIO. Quam porro vafre rem gerat, quæso, aspice. Pharium videbis Proteum quemdam novum. Amicus ille fit mihi, sic ut fide In me anteiret Maximus cunctos viros. Mensæ, domusque, dogmatum hunc et consilii Consortem habebam. Namque erat magnus canis, Acri latratu perfidam turbam petens, Mirisque nostra laudibus verba efferens. Ac præter istud, ordinis quemdam sacri Morbum, reliquias principis morbi, capit. Erat perennis livor hic, malum insitum. Vix namque flecti pravitas unquam potest. His, ut libebat, arbitrum sese exhibens, B Et ab his duobus sævus homicidis opem Miseram ille poscens ad scelus teterrimum, Quandoque tandem protulit fetum_aspidis. Primus erat horum Lucifer, quondam angelus ; Secundus autem presbyter nostri gregis, Magis ipse mente barbarus, quam corpore, Qui spretus a me, et læsus haud unquam prius, Honoris semper ac throni primas tenens (Audi ista, Christe, juris et lux haud vaga, Adhibere Christi nomen hic si convenit), Odium scelestum ac perfidum in me parturit. Lacrymis quibusnam id prosequar? Caligine Serenus æther inficitur, atque id malum 89. Εξέρρηξεν ἀσπίδος τόχον. Gregorius al-
Οὕτω τὸν χρῄζοντ’ ὀλίγων, κἂν σφόδρα πένηται, Πρὸς τοῦ πλουτοῦντος χρήμασι καὶ πάθεσι. ΛΖ. Εἰς τὴν ὑπομονήν. Ὅταν τιν’ εὕρῃς εὐπαθοῦντα τῶν κακῶν, Γίνωσκε τοῦτον τῷ τέλει τηρούμενον. Ὅταν καλόν τιν’ ἐν κακοῖς, καθάρσιον Τὴν θλίψιν ἴσθι· δεῖ γὰρ, εἴ τι καὶ μικρὸν Ἰλύος ἐφέλκει, τοῦτο ῥυφθῆναι πόνοις, Ὡς μηδὲν εἰς πύρωσιν ἔλθῃ τῶν κακῶν· Ἢ πεῖραν εἶναι καὶ πάλην τοῦ δυσμενοῦς, Θεοῦ διδόντος, ὡς ἀναῤῥηθῇς μέγας. Ἰώβ τε ταῦτα πειθέτω νικηφόρος. ΛΗ. Εἰς τὴν αὐτήν. Εἴ τις ἐὼν κακίης στυγερὸν τέκος ἔνθα τέθηλας, Ταῖς πυμάταις βασάνοις ἴσθι φυλασσόμενος. Εἴ τις ἄριστος ἐὼν κύρσας τραχέος βιότοιο, Ὡς χρυσὸς χοάνοις ἴσθι καθαιρόμενος· Ἢ φθονεροῖο πάλῃ κάμνων δέμας, ἄλλος Ἰώβ τις, Ὥς κεν ἀεθλήσας στέμμα νίκης φορέοις. Τῷ μήτ’ εὐθαλέων τέρπου φρένα, μήτε μόγοισι Κάμπτεο χριστοφόρῳ πάντα φέρων κραδίῃ. ΛΘ. Εἰς τύχην καὶ φρόνησιν. Ἔφησέ τίς που τῶν φιλοχρύσων τάδε· «Θέλω τύχης σταλαγμὸν, ἢ φρενῶν πίθον.» Πρὸς ὅν τις ἀντέφησε τῶν φιλοφρόνων· «Ῥανὶς φρενῶν μοι μᾶλλον, ἢ βυθὸς τύχης.» Μ. Εἰς τῶν ἀνθρωπίνων ματαιότητα.
1085 SECTIO I. Πῶς τοῦτο ποιεῖ, καὶ σκοπεῖθ᾽, ὡς ποικίλως. Αἰγύπτιον τιν' ἄλλον ἄψει Πρωτέα. Τῶν εὐνοούντων γίνεται καὶ τῶν σφόδρα 810 Πιστῶν. Τίς οὕτως ὡς ἔμοιγε Μάξιμος, Στέγης, τραπέζης, δογμάτων, βουλευμάτων Κοινωνός ; Οὐδὲν μέγα· καὶ γάρ τις ἦν μέγα, Κύων ὑλακτῶν δῆθεν τοὺς κακόφρονας, Καὶ τῶν ἐμῶν πρόθυμος αινέτης λόγων. 815 Ὁμοῦ δὲ ταῦτα, καί τι τῶν ἐν βήματι Λαβὼν νόσημα, λειμμα της πρώτης νόσου. Τόδ' ἦν ἄπαυστος ζῆλος, ἔμφυτον κακόν. Οὐ ῥᾳδίως γὰρ κάμπτεται πονηρία. Τούτοις βραβεύων ἀνίσως, αὐτῷ φίλως, POEMATA DE SEIPSO. Α 820 Δυσί συνεργοίς χρώμενος τῆς πικρίας, Πρώτῳ τε δευτέρω τε ἀνθρωποκτόνοις, Μόγις ποτ' ἐξέρρηξεν ἀσπίδος τόκον. Ὁ πρῶτος ἦν Βελίαρ, ἄγγελος ποτε· Ο δεύτερος δὲ, τοῦδε λαοῦ πρεσβύτης, 925 Τὸν νοῦν τι μᾶλλον, ἢ τὸ σῶμα βάρβαρος, ὺς οὐ παραφθεὶς, οὐδὲν ἐκμελὲς παθών, Γὰ πρῶτ᾽ ἔχων τιμῆς τε καὶ θρόνων ἀεὶ (Ακουε, Χριστέ, καὶ δίκης ὄμμ᾽ ἀπλανὲς, Εἰ δὴ καλεῖν ἐνταῦθα Χριστὸν ἄξιον), 830 Μίσος πονηρὸν καὶ κακότροπον ἀθρόως Ώδινεν. Οι μοι ! πῶς ἀποκλαύσω; Σκότος Αιθρία λαμπρά, καὶ τὸ συντεθὲν κακὸν Quomodo id exsequatur, et quam versute, considera. Alterum videbis, Ægyptium Proteum. Amicorum unus fuit, et eorum qui maxime 810 Fidi sunt. Quis mihi erat sicut Maximus, Tecti, mensæ, doctrinæ, consiliorum Particeps? Nil mirum: erat enim magnus Canis allatrans scilicet contra prave sentientes, Ac mearum orationum fervidus laudator. 815 Interea quemdam eorum, qui in sacro erant ordine, Morbum contraxit, reliquias morbi prioris. Is autem erat implacabilis livor, insitum malum. Non enim facile flectitur improbitas. Hos inter judex inæquabilis, ut ipsi lubebat, 820 Duobus utens acerbitatis suæ adjutoribus, Quorum alter primas homicidii, alter secundas ferebat, Vix tandem erupit aspidis fetum. Horum primus erat Belial, olim angelus : Alter autem populi presbyter, 825 Mente magis quam corpore barbarus, Qui nec contemptus, nec molesti quidquam passus, 718-719 Ac primas honoris et sedium semper tenens (Audi, Christe, qui justitiæ oculus es, erroris nescius, Si tamen Christum hoc loco vocare decet), 830 Odium nefarium et improbum subito Parturiit. Hei mihi! quomodo lugebo? In tenebras vertitur Splendida serenitas, et conflatum malum 810 Obrwc. Ita Coislinianus codex. Editi autem male bic οὗτος. 816 Noonua. Invidiam significat quam quorum- dam sacri ordinis virorum esse dicit, quia ipsos tales in se expertus fuerat. Primus morbus super- bia est, quæ apostatas angelos e cœlo, et generis nostri principes e paradiso deturbavit reliquiæ autem hujus morbi, invidia. Nam cum superbæ illæ mentes ex beatissima illa sede ad Tartarum præci- pites cecidissent, hominum felicitati statim invidere coeperunt Invidia enim diaboli mors introivit in orbem terrarum (Sap. 11, 24). Nec vero solum in angelis apostatis, sed etiam in hominibus, λetupa τῆς πρώτης νόσου dici potest invidia. Cain enim fratri suo invidens ipsum nequiter interemit. 1086 819 Arlowe. In noc versu mendum subrepsit, quod facile corrigi non potest, cum hoc adverbium habeat primam brevem, et secundam longam, u videre est supra vers. 798. Emendet qui potuerit. (CAILLAU). ludit ad hunc locum Isai:e LIX, 5: 'Qà ȧorldwy Eppnav, Ova uspidum fregerunt. BILL. 831 Σκότος αιθρία λαμπρά. Ιd est, qui, ut pre- sbyter, lucidus esse debebat, juxta illud : Vos estis lux mundi (Matth. v, 14), totus tenebrosus est. BILL. METRICA VERSIO. Quam porro vafre rem gerat, quæso, aspice. Pharium videbis Proteum quemdam novum. Amicus ille fit mihi, sic ut fide In me anteiret Maximus cunctos viros. Mensæ, domusque, dogmatum hunc et consilii Consortem habebam. Namque erat magnus canis, Acri latratu perfidam turbam petens, Mirisque nostra laudibus verba efferens. Ac præter istud, ordinis quemdam sacri Morbum, reliquias principis morbi, capit. Erat perennis livor hic, malum insitum. Vix namque flecti pravitas unquam potest. His, ut libebat, arbitrum sese exhibens, B Et ab his duobus sævus homicidis opem Miseram ille poscens ad scelus teterrimum, Quandoque tandem protulit fetum_aspidis. Primus erat horum Lucifer, quondam angelus ; Secundus autem presbyter nostri gregis, Magis ipse mente barbarus, quam corpore, Qui spretus a me, et læsus haud unquam prius, Honoris semper ac throni primas tenens (Audi ista, Christe, juris et lux haud vaga, Adhibere Christi nomen hic si convenit), Odium scelestum ac perfidum in me parturit. Lacrymis quibusnam id prosequar? Caligine Serenus æther inficitur, atque id malum 89. Εξέρρηξεν ἀσπίδος τόχον. Gregorius al-
Chapter XVII: The beatitudes of various ways of lifeXVII: Variorum vitae generum beatitudines
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 37:967Οἱ τοὺς ἀραχνῶν ἐκμιμούμενοι μίτους, Καὶ τοῖς ἀφαυροῖς ἐντρυφῶντες τοῦ βίου, Ἴστωσαν ὡς εὔληπτα καὶ αὔραις πέλει Τὰ τερπνὰ πάντα τοῦ ἀραχνώδους βίου. Οἱ τοὺς θρόνους ἔχοντες ὡραϊσμένους, Καὶ ταῖς ῥεούσαις ἐξοχαῖς ἐπηρμένοι, Σκοπεῖτε τὴν ἄφευκτον ἐσχάτως δίκην, Ὡς οὐδὲν αὐτὴν οὐδαμῶς παραδράμοι.
ΒΙΒΛΟΣ Β'. ΕΠΗ ΙΣΤΟΡΙΚΑ. ΤΟΜΗ Α'. ΠΕΡΙ ΕΑΥΤΟΥ. Α'. Περὶ τῶν καθ' ἑαυτόν. Χριστὲ ἄναξ, ὃς ἁγναῖς ποτ' ἀειρομέναις παλάμῃσι Σταυροτύποις Μωσῆος ἐπ᾽ οὐρεῖ σοῦ θεράποντος, Ἔκλινας Αμαλὴν ὁλον σθένος· ὅς τε ταθείσαις Χείρεσιν ἐν βόθρῳ Δανιήλ υπο, δεινά λεόντων Χάσματα, καὶ φρικτὰς ἀνύχων ἐπέδησας ἀκωκάς· • Α "Ον διὰ καὶ μεγάλου ἀπὸ κήτεον ἔνθορ᾽ Ἰωνᾶς Εὐξάμενος, καὶ χεῖρας ἐνὶ σπλάγχνοισι τανύσσας· Ἐν φλογί δ' Ασσυρίῃ δροσερόν νέφος ἀμφεκάλυψε Θαρσαλέους τρεῖς παῖδας, ἐπεὶ χέρας ἐξεπέτασσαν· "Ος ποθ' ὅλην ζείουσαν ὑπεὶρ ἄλα πεζὸς ὁδεύσας, Κύματα καὶ ἀνέμων μένος ηύνασας, ως κε μαθητὰς 630-631 Τιτ. Περὶ τῶν καθ' ἑαυτόν. εσ- λόγου ἐπισκόπου Ναζιανζου περὶ καθ᾿ ἑαυτὸν ἔπης δι' ὧν παροξύνει λεληθότως ἡμᾶς πρὸς τὸν ἐν Χριστῷ Προοίμιον ἐν σχήματι εὐ χῆς, ἐν ᾧ φιλοσοφεί περὶ ὅλων τῶν ἐν τῷ βίῳ. Δι ἡγεῖται δὲ σχεδὸν τὰ ὧν κατὰ πᾶσαν αὐτοῦ τὴν ζωὴν πεπείραται. Δι' ἐπῶν προοίμιον. Δροσερόν. δροσόεν. SECTIO I. PCEMATA DE SEIPSO. LIBER II. POEMATA HISTORICA. SECTIO 1. DE SEIPSO. I. De rebus suis. Rex Christe, qui, pura olim manus famulo tuo Mosc In modum crucis extollente in monte, Vertisti Amalecis perniciosum robur, quique extensis Manibus in fovea à Daniele dira leonum Ora et horribiles unguium acies compressisti : Per quem etiam Jonas ex ingenti ceto exsilivit, Postquam oravit et manus in visceribus tetendit; Et in flamma Assyriæ nubes roscida circumdedit Magnanimos tres pueros, qui manus expanderant : Quique aliquando mare intumescens pedibus calcans Fluctus et ventorum violentiam sedasti, ut discipulos Scriptum an. 371. Alias Bill. 2, pag. 31. - nem mortalium sortem, suamque ipsius maxime mi- seratur Gregorius, qui, contemptis opibus, conjugio, et vitæ illecebris omnibus, Satanæ tamen insidias ac tela penitus effugere non potuerit; imo viatoris instar illius, qui ab Jerusalem in Jericho descendebat, gra- tia Christi quasi veste spoliatus, impositisque plagis semivivus jaceret; ac quod bonum erat, cernere vix posset, aut certe desiderare. Tum elegantissima om- nium similitudine, platano pinove perenni fronde ver- nanti se comparat, quam exundans hieme fluvius dum alluit, ipsum labefactis sensim omnibus retinaculis in præceps veluti suspensam primum exponit, extre- misque ac tenuissimis radicibus adhuc hærentem fun- ditus mox abrumpens, in medios detrahit vortices, et magno in caules fragore protrudit ; ubi frequentissi- mo imbre ac perpetua colluvie computrescens, igno- bile lignum tandem in littore jacet. Unde cum Jere- mia optans capiti suo aquam, et oculis fontem lacry- marum, ut maculas suas eluat, ad solitudinem vele- I. DE REBUS SUIS. (Billio interprete.) mentius aspirat. In ea tamen pugnas de fide, a Ma- cedonianis forsan excitatas solitariis, inveniri signi- ficat, charitatemque ac pacem nomine tantum reli- neri. Scriptum est hoc poema anno 371. Exstat apus Bill. n. 2, pag. 31. Titulum hunc sup- peditarunt Regii codices. Edit., Tonyoplou tou Blov. Primitias carminum Gregorii appellat scho- liastes poema istud et proœmium, vice precis, in quo de omnibus, quæ in vita contingunt, disserit, et enarrat heroico carmine omnia quorum ipse in vita sua_periculum fecit. Coisl., METRICA VERSIO. Christe Deus, qui castra Amalec savasque cohortes Fregisti, turpique fugæ lethoque dedisti, Dum tuus extentas Moses ad sidera palmas, Signantesque crucem, sublimi in monte levasset: Qui, tendente manus etiam Daniele propheta In fovea, horrendos ungues atque ora leonum PATROL. GR. XXXVII. B Vinxisti, rabidum pellens de corde furorem : Per quem etiam magni Jonas e faucibus imis Exsiliit ceti, postquain pia vota precesque Concepit, medioque manus in ventre tetendit; Roscidaque egregios juvenes nubecula texit, Assyria in flamma tendentes brachia sursum : Quique etiam quondam ferventes æquoris unda Calcasti, ventosque graves fluctusque feroces Sedasti, dum discipulos sidente periclo 1. ARGUMENTUM. Hoc in egregio poemate commu.
Continue reading PG 37: Carmina — Poemata de se ipso (Liber II, Tomus I) →≣ entire volume