quis finis eorum, qui non credunt Dei Evangelio? runt, ad resurrectionem vitæ venientibus, qui prava et si justus quidem vix salvus sit, peccator et impius ubi parebit? > Ὅτι ὁ καιρὸς τοῦ ἄρ ξασθαι (τὸ κρῖμα ἀπὸ τοῦ Θεοῦ), τουτέστιν ἐνστάντος τοῦ καιροῦ, τοῦ λαδεῖν ἀρχὴν τὸ «τοῦ Θεοῦ κρίμα, ἀπὸ τοῦ Θεοῦ, διασαίνειν ἄρχεται, τουτέστιν ἀπὸ τῶν μειζόνων εἰς τοὺς ὑποδεεστέρους, ήτοι ἀπὸ τῶν πιστῶν καὶ συμπληρούντων τὴν τοῦ Θεοῦ Εκκλησίαν. Διὸ καὶ ἐπιφέInstante jam tempore, ut initium sumeret Dei judicium, incipit facere transitum a majoribus ad minores. Quapropter ait: • Tempus inchoationis judicii ex domo Dei, hoc est, a fidelibus et complentibus Dei viventis Ecclesiam. Unde etiam infert, si primum a nobis, qui sumus Dei domus, exaninatio actuum cogitationumque ft, quem creditis terminum non credentibus Dei Evangelio pervenire? Per hoc certamen multumque timorem fidelibus infert, quatenus caule discant judicem, ad quem liabere poterunt sine dubio rationen. Hos ergo excitans, ad timorem ejus invitat, dicens, non credentes divinæ doctrinæ inevitabilemn suscepturos scilicet nominavit, circumρει, εἰ πρῶτον ἀφ' ἡμῶν, ὄντων Θεοῦ οἴκου, (ἡ) ἐξέτασις τῶν βεβιωμένων για νεται, τί χρὴ νομίζειν τέλος τοῖς ἀπειθήσασι τοῦ Ευαγγελίου (τῷ Εὐαγγελίψ) τοῦ Θεοῦ; -- Φάσκων οὖν ἄφευκτον ἀπαντήσεσθαι τοῖς τοιούτοις κόλασιν, ἣν τέλος αὐτῶν ὠνόμασε, περιγράφων ἣν εἶχον ἀπείθειαν, διεγείρει τούτους εἰς φόβον, τουτἐστι τοὺς ἀπειθοῦντας τῇ θείᾳ διδασκαλία. ultionem, quam finem eorum scribentem incredulitatem eorum. fecerunt, ad resurrectionem judicii suscitantur 79. Μόλις γὰρ τοῦ δικαίου Quapropter nequaquam σωζομένου, τουτέστι και inter bonos peccator et μάτῳ καὶ θλίψει πολλῇ impius apparebit, cum ἀγωνιώντος, πῶς τὸ κατ' justus vix salvetur æsαὐτῶν ἐξελεύσεται κρίμα, tuando et decertando, ἕως ὁ κριτὴς αὐτοὺς δι- quomodo ejus judicium καιώσῃ; transigatur? Nam licet nihil pravi sibi sit conscius, verumtamen sciens, quoniam non in hoc justificatur, donec eum justificet judex, æstuat et decertat. Quæstio, utrum aliud sit peccator, et aliud impius? Quia hic dicit, sicut et in aliis Scripturæ locis, ubi ait: c Ideo non resurgent impii in judicio, neqne peccatores in concilio justorum 73. Ex hoc quideni ostenditur differentia duorum ordinum. In aliis autem eumdem peccatorem dicit et impium, cum ait: ‹ Statuit autem suam charitatem in nobis Deus, quia, cum peccatores essemus, Christus pro nobis mortuus est 7, et mox ait: pro impiis 16., Est equidem justus, qui in actione Dei sedel; potest autem impius esse, qui omnino extra Dominum est, peccator autem, quem Deus quidem continet, sed ille contemnit eum, dum transgreditur leges ejus. Si vero aliquando in textu idem peccator et impius inveniatur, diffe rentiam tamen habebit in intellectu. Possibile Ἔστι δὲ δίκαιος, ὁ ἐν πράξει Θεοῦ καθήκων· ἀσεβὴς δὲ πάντη ὁ ἔξω Θεοῦ τυγχάνων, ἁμαρτω λὸς δὲ ὁ περιεχόμενος μὲν Θεοῦ, ἄλλως δὲ και ταφρονῶν καὶ παραβαίνων αὐτοῦ τοὺς νόμους. Εἰ δὲ ἀσεβὴς καὶ ἁμαρτωλὸς ὁ αὐτὸς λέγοιτο, τὴν διαφορὰν κατ' ἐπίνοιαν ἕξει· δυνατὸν γὰρ τὸν ἁμαρτάνοντα εὐθέως καὶ ἀσεβῆ εἶναι, τὸ διὰ καταφρονήσεως ἀσεβεῖν est autem eum qui pecεἰς Θεόν. cal, mox et impium esse, quando per contemptum impie agit in Deum.. 7 Rom. v, 8, 9. Docens enim istis verbis et excitans potius eos inquit: Cum justus vix et cum potiori certamine queat adipisci salutem, quid oportet sentire de inpiis, quoniam, per se judicati, ad judicium non resurgunt, et de peccatoribus, qui in concilio justorum non resurgunt "? His enim, qui bona gesse71 Psal. 1, το ibid. 6. 5. 7 Joan. v, 29. 73 Psal. 1, 5. Ex Græci exempli auctoritate scribendum videtur, circumscribens. IN EPISTOLAM S. PETRI SECUNDAM ENARRATIO. CAP. 11, VERS. 11. c Ubi angeli, fortitudine et virtute cum sint majores, non perferunt adversus cos exsecrabile judicium.» Angeli manentes in sanctitate, quam habent a Deo, sunt potiores hominibus, licet excellenter beati sint homines angeli siquidem custodiunt sauctos

ENARRATIO IN EPISTOLAM IS. PETRI. cœli magno impetu et sine dilatione transibunt, elementis utique tabefactis ab igne illato; post quod cœlis radicitus amputatis novos cœlos, novamque terram futuram, in quibus justitiam et promissiones Dei in sua habitatione possideant justi. Non igitur ignorandum, præsentem Epistolam esse falsatam, quæ licet publicetur, non tamen in canone est viros, et eis auxiliantur, dum homines nequaquain enim venire judicii diem latenter, ut fur, in quo valeant angelis præbere solatia. Sic utique et illud, quod in Evangelio de Joanne dictum est: Quia nullus inter natos mulierum major sit eo 7, › cum potior illo inveniatur, qui in regno sit minor; interpretati sunt sapientes viri, dicentes, quia cum sit perfectus inter homines, nullo mortalium minor est, quando, qui inferior est omnium supernorum rationalium, major est eo: quia non solum virtutis scientiæque differentia potiores sunt angeli, sed etiam quod non sint gravibus et passibilibus perplexi corporibus. Alter vero quidem dicit, nequaquam majores hominum angelos esse, non fortitudine et virtute, eo quod mortali vita privati sunt. Unus denique angelus percussit regis Assyriorum, sub uno momenti tempore, exercitum, centum octoginta quinque millia 77. Et alter pene omnem populum Israelitarum vastavit; nisi cito David rex eorum rogaret Deum, ut iracundiæ finem daret, et terminum ultionis, quæ illata fuerat propter peccatum, de populo numerato contractum 78. CAP. III,' vers. 5. ‹ Latet enim illos, hoc volentes, quia cœli erant olim, et terra ex aqua, et per aquam constituta verho, et per quæ tunc mundus aqua inundatus deperiit: qui nunc autem cœli sunt et terra, eodem verbo repositi sunt, igni reservandi, in diem judicii et perditionis hominum impioruin. > Multis mirum est, et ex istis verbis significari mundanas revolutiones atque mutationes. Sic enim habent coelum enim erat olim et terra ex aqua, et per aquam constituta verbo Dei, per quæ qui tunc erat mundus aqua inundatus deperiit; qui autem nunc sunt cœli et terra, verbo repositi sunt, igni reservandi. Et post alia: Novos vero coelos et terram novam secundum promissa ipsius exspectamus. Ajunt enim qui hac sententia detinentur: Sæculum erat olim, et terra absque cœlis, et terra, quæ nunc est, et extra istos, qui nunc sunt, novi cœli et terra nova erunt. Omnibus manifestum est, tres mundos per successionem consistere, quoniam scriptum est: «Qui nunc sunt cœli et terra eodem verbo repositi sunt; › et mutatio denuo similis erit eis qui sub diluvio perierant. Agnovit autem bæc conscriptor Epistolæ ex verbis Jesu de consumimatione sæculi sic probatis Sicut enim in diebus Noe comedebant et bibebant homines, nubebant et nuptui dabantur, vendebant, emebant, plantabant, aedificabant, usque ad diem, qua ingressus est Noe in arcam, et venit diluvium et tulit omnia, sic erit in præsentia Filii hominis ". Amplius autem concionatur his verbis, cum dicit, igne solvendam hanc, quæ nunc inspicitur, creaturam. Ait Quæ hactenus egimus, non ea quidem esse videntur, quæ ad sacra Pentecostalia, quibus hæc scripta sunt, ducere animos ac satis præparare proprie possint attamen non ita aliena sunt, ut nulla prorsus inde peti possit occasio ad instituendas eas meditationes, quas Spiritus sancti, Ecclesiae in ipsa statim origine largis imbribus donati, læta sanctissimaque memoria quasi proprias sibi poscit. Ac si vel maxime concedam, Enarrationem Didymi, præterquam quod nunc æterno fere barbariei situ ac squalore victa sepultaque jaceat, ita suo ingenio comparatam esse, ut jure tuo tibi displiceat fere tota, nec satis possis nostræ ætatis felicitatem prædicare, quæ de veritate, simplicitate, elegantia denique interpretandi unice sibi gaudeat ac gratuletur tamen in hoc ipso, quod Didymianum genus interpretandi, scilicet injucundum illud atque infructuosum, alienum a te habeas ac tædii plenum, parata tibi est haud indigna meditationum vere Pentecostalium occasio atque materia. Elenim, quibus nostra præ aliis suo jure g'oriatur felicior ætas, eccuinam debentur illa? Nonne omne quod bonum inter homines Christianos habetur et gloriosum? nonne omne virtutis laudisque honestæ studium, omnisque denique ad veritatem alacrior progressus, uni debentur Spiritui sancto, divino illi atque magnifico Ecclesiæ auctori, ductori, promotori, cujus largitionibus inde a prima donorum effusione nec intermissis, nec intermittendis unquam hi ipsi dies sacri habentur? At vero, dum hæc mcditaris, attendas, quæso, Spiritum istum divinum nemini invito ac repugnanti unquam contigisse, sed cum iis tantum hominibus communicari, in jisque tantum delectari, qui puris cordibus, studiis honestis, indefessis laboribus, precibus denique ardentibus id agant, ut digni habeantur, quibuscuïnhabitet, suaque dona integra communicet. Igitur hoc meditemur, hoc imbibamus penitius, quod graviter admonuit Paulus apostolus: Μὴ λυπεῖτε τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τοῦ Θεοῦ, ἐν ᾧ ἐσφραγίσθητε εἰς ñµépav ánɔlutpŵσɛws, id est: «Nolite contristare Spiritum sanctum Dei, in quo signati estis in diem redemptionis 80. 76 Luc. vii, 28. " IV Reg. xix, 35. 78 Reg. xxiv, 16 sqq. 7º Luc. xvII, 26, 27. Recte Gall., prolatis. Conferantur quæ de hoc loco uberius exposui Quæst. ac Vind. col. 1576. ** Ephes.