Diplomatic text · scholarios OCR (cleaned, language-split) — vision transcription pending — PG column chips mark the printed columns.
col. 1775–1776page 1 of 18
PG 39:1775IN EPISTOLAM DIVI JOANNIS PRIMAM ENARRATIO. CAP. 1, vERs. 1. Quod erat ab initio, quod nepì toū Aóyou tỶs Swis audivimus, quod vidimus oculis nostris, quod inspeximus, et manus nostræ contrectaverunt, Verbo vitæ. › de Multi per hæc verba putant præsentiam Salvatoris, post resurrectionem factam, discipulis demonstrari, asserentes quia dixerit Joannes hæc de se cæterisque discipulis, quia prius audierint, quoniam Dominus resurrexerit, postea vero oculis inspexerint, ita ut contrectarent pedes et manus et latus ejus, et sensu caperent fixuras clavorum ejus, etc. Nam licet solus Thomas palparet eum 81, attamen hoc omuibus repræsentatum, cum ipse Salvator dixerit universis: ‹ Palpate me et videte, quoniam spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere **. Alii vero profundius hæc verba suscipiunt, eo quod non simpliciter dixerit, ‹manus nostræ contrectaverunt, › sed adjecerit, ‹ de Verbo vitæ; insuper et illud, quod erat ab initio. › Idem vero significant hæc verba, quibus ait, qui erat ab initio, quod illud, ubi ait ‹ Ego sum, qui sum '. › Quomodo enim, qui exsistentia ut sint, præparat, non rationabiliter dicatur, quod erat, dum hoc de nullo alio quam de Deo Verbo verum possit exsistere? Singula namque creaturarum aliquid esse dicuntur, ut et esse angelum, solem, cœlum: solus autem Salvator est omnino quod est, quo participantia universa veniunt ad essentiam. Hujus autem quilibet auditum prius per introductionem doctrinæ suscipiens, ad hoc venit, ut eum disciplinabiliter possit inspicere, post multam scilielpyrai, the elmoúons, cet exercitationem, quæ contrectatio de Verbo vitæ vocatur. Qui utique vere dixit Ego sumi vita.Exponitur autem etiam sic De eo, qui erat in principio, per legem audivimus et prophetas, quia venturus essel, hunc venientem aperte oculis nostris vidiinus, non fatuite consentientes ei qui in carne visus est, sed cum multa contrectatione perscru tantes Scripturas, de ipso testimonia perhibentes, et ita credidimus de Verbo vitæ. Mystice vero hæc quilibet advertens dicere poterit, non incongrue positum vidimus › et ‹ inspeximus, sed unicuique verbo subjacere significantia propriæ rationem. Cum enim Salvator, de quo ista conscripta sunt, Deus Verbum factus sit caro Verbum dispensatione suscepta respiciens qui in humanitate Christi videt eun sensibi liter, perceptionem habens visibilis personæ, advertens autem divinitatem, inspicit eum gloriam habentem, tanquam Unigeniti a Patre, plenum gratia et veritate *. Has duas perceptiones, id est, sensibilem et intelligentiam demonstrat etiam ille qui dicit: • Etsi cognovimus secundum carnem Christum, sed nunc jam non cognoscimus 87., Quia vero inspiciendi sermo intellectualem significal perceptionem, manifestant etiam hoc illa verba Beati mundo corde, quoniam ipsi videbunt Deum 88. Hæc itaque differentia videndi et inspiciendi sic maneat, quoinodo utraque sunt 81 Joan. xx, 27. Luc. XXIV, 59. 83 Exod. 1, 14. 37 11 Cor. v, 16. 88 Matth. v, 8. Ex Gallandii correctione. Antea scriptum fuit, quid. Ita verius orationem distinxit Gallandius. Hæc alique vitio laborare videntur. Si exciderunt aliqua, putaverim hæc fere excidisse Joannes hoc dixit. ** Joan. xiv, 6. 88 Joan. 1, 14. * ibid. Ante Gallandium, quis. Muenchmeierus meus, cujus opera atque ingenio in his edendis egregie adjutum nie esse gratus confiteor, recte, si quid video, intelligibilens conjecit. Male ante Gall., vivendi.Εκαστον τῶν γεννητῶν τι εἶναι λέγεται, οἷον εξ ναι ἄγγελος, εἶναι ἥλιος, εἶναι οὐρανὸς, μόνος δὲ ὁ Σωτὴρ καθάπαξ ων τυγχάνει, οὗ μετέχοντα τὰ πάντα εἰς ὕπαρξιν ἔρχεται. Τούτου ἀκρόασιν πρότερον κατὰ εἰσε αγωγικὴν διδασκαλίαν δε ξάμενός τις ἔρχεται εἰς τὸ ἰδεῖν αὐτὸν ἐπιστημονικῶς μετὰ πολλήν γυα μνασίαν, ἥτις ψηλάφησις εἴρηται, εἰπούσης, ὅτι «Ἐγώ εἰμι ἡ ζωή· ο λελέξεται δὲ καὶ οὕτω Περὶ τοῦ ἐν ἀρχῇ ὄντος ἀκηκόαμεν διὰ τοῦ νόμου καὶ τῶν προφητῶν, ὡς ἐλεύσεται, τοῦτον ἐλθόντα ἐμφανῶς τοῖς ὀφθαλμοῖς εἴδομεν, οὐχ ὡς ἔτυχε, συγκαταθέμενοι τῷ ἐφ θέντι σαρκί, ἀλλὰ μετὰ πολλὴν ψηλάφησιν, έρευ νῶντες τὰς περὶ αὐτοῦ μαρτυρούσας Γραφάς, ἐπιστεύσαμεν τῷ περὶ τῆς ζωῆς Λόγῳ.
$775
IN
EPISTOLAM DIVI JOANNIS PRIMAM ENARRATIO.
CAP. 1, vERs. 1. Quod erat ab initio, quod nepì toū Aóyou tỶs Swis
audivimus, quod vidimus oculis nostris, quod
inspeximus, et manus nostræ contrectaverunt,
Verbo vitæ. ›
de
Multi per hæc verba putant præsentiam Salvatoris, post resurrectionem factam, discipulis demonstrari, asserentes quia dixerit Joannes hæc de se
cæterisque discipulis, quia prius audierint, quoniam Dominus resurrexerit, postea vero oculis
inspexerint, ita ut contrectarent pedes et manus et
latus ejus, et sensu caperent fixuras clavorum ejus,
etc. Nam licet solus Thomas palparet eum 81, attamen hoc omuibus repræsentatum, cum ipse Salvator dixerit universis: ‹ Palpate me et videte, quoniam spiritus carnem et ossa non habet, sicut me
videtis habere **. Alii vero profundius hæc verba
suscipiunt, eo quod non simpliciter dixerit, ‹manus nostræ contrectaverunt, › sed adjecerit, ‹ de
Verbo vitæ; insuper et illud, quod erat ab initio. › Idem vero significant hæc verba, quibus ait,
• qui erat ab initio, quod illud, ubi ait:
‹ Ego sum, qui sum '. › Quomodo enim, qui exsistentia ut sint, præparat, non rationabiliter dicatur, quod erat, dum hoc de nullo alio quam de Deo
Verbo verum possit exsistere?
Εκαστον τῶν γεννητῶν
τι εἶναι λέγεται, οἷον εξναι ἄγγελος, εἶναι ἥλιος,
εἶναι οὐρανὸς, μόνος δὲ
ὁ Σωτὴρ καθάπαξ ων
τυγχάνει, οὗ μετέχοντα
τὰ πάντα εἰς ὕπαρξιν
ἔρχεται. Τούτου ἀκρόασιν πρότερον κατὰ εἰσε
αγωγικὴν διδασκαλίαν δεξάμενός τις ἔρχεται εἰς
τὸ ἰδεῖν αὐτὸν ἐπιστημο
νικῶς μετὰ πολλήν γυα
μνασίαν, ἥτις ψηλάφησις
Singula namque creaturarum aliquid esse dicuntur, ut et esse angelum,
solem, cœlum: solus autem Salvator est omnino
quod est, quo participantia universa veniunt ad
essentiam. Hujus autem
quilibet auditum prius
per introductionem doctrinæ suscipiens, ad
hoc venit, ut eum disciplinabiliter possit inspicere, post multam scilielpyrai, the elmoúons,
εἴρηται, εἰπούσης,
ὅτι «Ἐγώ εἰμι ἡ ζωή· ο
λελέξεται δὲ καὶ οὕτω·
Περὶ τοῦ ἐν ἀρχῇ ὄντος
ἀκηκόαμεν διὰ τοῦ νόμου
καὶ τῶν προφητῶν, ὡς
ἐλεύσεται, τοῦτον ἐλθόντα
ἐμφανῶς τοῖς ὀφθαλμοῖς
εἴδομεν, οὐχ ὡς ἔτυχε,
συγκαταθέμενοι τῷ ἐφ
θέντι σαρκί, ἀλλὰ μετὰ
πολλὴν ψηλάφησιν, έρευ
νῶντες τὰς περὶ αὐτοῦ
μαρτυρούσας Γραφάς,
ἐπιστεύσαμεν τῷ περὶ
τῆς ζωῆς Λόγῳ.
cet exercitationem, quæ
contrectatio de Verbo
vitæ vocatur. Qui utique
vere dixit Ego sumi
vita.Exponitur autem etiam sic De
eo, qui erat in principio,
per legem audivimus et
prophetas, quia venturus
essel, hunc venientem
aperte oculis nostris vidiinus, non fatuite consentientes ei qui in carne
visus est, sed cum multa
contrectatione perscru
tantes Scripturas, de
ipso testimonia perhibentes, et ita credidimus
de Verbo vitæ.
Mystice vero hæc quilibet advertens dicere poterit,
non incongrue positum vidimus › et ‹ inspeximus, sed unicuique verbo subjacere significantia
propriæ rationem. Cum enim Salvator, de quo ista
conscripta sunt, Deus Verbum factus sit caro
Verbum dispensatione suscepta respiciens
qui in humanitate Christi videt eun sensibi -
liter, perceptionem habens visibilis personæ, advertens autem divinitatem, inspicit eum gloriam habentem, tanquam Unigeniti a Patre, plenum gratia et
veritate *. Has duas perceptiones, id est, sensibilem et intelligentiam demonstrat etiam ille qui
dicit: • Etsi cognovimus secundum carnem Christum, sed nunc jam non cognoscimus 87., Quia
vero inspiciendi sermo intellectualem significal
perceptionem, manifestant etiam hoc illa verba:
• Beati mundo corde, quoniam ipsi videbunt
Deum 88. Hæc itaque differentia videndi et
inspiciendi sic maneat, quoinodo utraque sunt
81 Joan. xx, 27.
Luc. XXIV, 59. 83 Exod. 1, 14.
37 11 Cor. v, 16. 88 Matth. v, 8.
Ex Gallandii correctione. Antea scriptum
fuit, quid.
Ita verius orationem distinxit Gallandius.
Hæc alique vitio laborare videntur. Si exciderunt aliqua, putaverim hæc fere excidisse:
Joannes hoc dixit.
** Joan. xiv, 6.
88 Joan. 1, 14.
* ibid.
Ante Gallandium, quis.
Muenchmeierus meus, cujus opera atque
ingenio in his edendis egregie adjutum nie esse
gratus confiteor, recte, si quid video, intelligibilens
conjecit.
Male ante Gall., vivendi.
col. 1777–1778page 2 of 18
PG 39:1777bras in eo esse. simul. Nam aliquando intelligibilis inspectio visio- quitia est in Deo, jure dictum est, nullas teneuls voce significatur, ut est illud: «Qui videt me, videt et Patrem, non quia Patrem quis oculis carnis vidit, quisquis enim est ex Deo, hic videt Deum”. Vers. 2. ‹ El vita palam facta est, et vidimus et testamur et nuntiamus vobis vitam æternam, quæ erat apud Patrem, › etc. Vitam, que erat in Patre, paļam factam nobis vidimus, ait. Congruenter dictum est ‹ vidimus › eam; et audientes de eadem hac palam facta vita, testimonium perhibentes annuntiamus et ‹ vobis, › quos consequens est videre eam manentem; siquidem differentia videndi et conspiciendi. Hæc dicenda sunt: Quod vidit aliquis, nuntiare poterit alteri, cum de inspectione non omnino possit hoc fieri. Multa enim, quæ perfecte inspecta cognoscuntur, voce significari non possunt, dum per eruditionem ineffabilem cognoscuntur, et sunt vocis indicatione mortalis: non enim licet homiņi loqui hæc, hoc est impossibile. Hoc ergo animadvertendum est, quia testimonium perhibentes et vitæ ejus non commendant ea de quibus testantur; sed semetipsos ipsius testimonii confessione meliorant. Denique pietatis athletæ quos consuetudo fraterna martyres vocat, id est testes, videmus, quia semetipsos equidem ornaverunt, quod autem in suo martyrio veritati aliquid addiderant. VERS. 5. Et hæc est annuntiatio, quam audivimus ab eo, et indicamus vobis, quoniam Deus lux est, etc. wę чwç ûnáρxwv 6 Beds, ἄyvolav xał žĘiv zɛipové Ab ipso Salvatore annuntiationem discipulis factam scripsit, qua declaratur, quia cum Deus lux sit, nullas tenebras habet in semetipso. Hanc annuntiationem et VObis, inquit, offerimus, ut eamdem, quam nos, de Deo sententiam habeatis, «quoniam Deus lux est.» Lux vero est Deus intelligibilis atque perpetua. Nihil enim sensibile semiper manet. Huic luci contrarias esse tenebras, intelligendum est, quæ lenebra ignorant eum, et habitus deteriores sunt. Quia ergo neutra species tenebrarum, hoc est, nec ignorantia, nulla ne | Cor. 1, * Joan. vi, 46. ** Joan. xiv, 9. 98 Dan. 11, 22. 98 Dan. 11, 42. " 11 Cor. vi, 14. Pro indicatione, quod Gallandii est, scriptum antea ſuit judicatione. In eodem commate post sunt, repone, super. Melius, athletas. Possibile est, non pro' his tantummodo dictum esse Tenebræ in eo non sunt ullæ.» Sunt enim (dicta) de cunctis speciebus ignorationis atque malitiæ. Quia enim malitia in Deo non est, consiat ex eo, quod dictum est: «Fidelis Deus", et, «Non est injustitia apud Deum”,, et iterum: Quid ergo dicemus? injustitia apud Deum? Absit º¸ › Ad hoc percipiendum est etiam illud, quod. dictum est Rectus est Dominus Deus, et non est injustitia apud eum > Quia vero nec ignorantia in eo est, manifestat Daniel, de eo dicens: ‹ Qui cognoscit quæ in tenebris sunt, et lux cum eo est ",, et illud: Occultorum agnitor Deus, cognoscens omnia, antequam fiant *** Si enim habet scientiam occultorum atque tenebrosorum et omnium quæ facienda sunt, cujus ulterius erit ignarus? Non kabet igitur communionem hæc lux cum ignoratione intelligibilium. Unde scriptum est: Quæ communio luci ad tenebras **?, Si volunt hæretici dicere, ut derogent deitati, disτοῦ cordare praesentia ad illud, quod dictum est Posuit tenebras latibuSuvatovelval thy doάpetay lum", hoc est Deus; et illud: c Intravit Moyses in nubem, ubi erat Dominus º8: › sciant tenebras in his significare incomprehensibilitatis ejus obscuritatem. Possibile est namque per ignorantiam nostram rationum hanc fieri nobis obscuritatem, non in Deo, qui lux est. Ipsis quoque sermonibus advertendum est, quia idem significat id, quod dictum est, in tenebris et nube seu caligine Deum esse, et latibulum suum in tenebris posuisse, quod significaretur ex his verbis ‹ Et tenebræ in eo non sunt ullæ. › In ipso igitur non sunt tenebræ, quia neque naturæ ejus est has habere: ipse vero in tenebris et caligine esse videtur nobis, utique comprehensionem ejus non habentibus, cujus substantiæ esse noscatur. VERS. 8. Si dixerimus- societatem habere cum eo, et in tenebris ambulamus, mentimur, et non facimus veritatem, et reliqua. Quoniam cum Deus lux sit, sine participatione omnium tenebrarum est, et nullam communionem cum eis habet, qui ex ejus illuminatur luce, ambulat in lumine secundum verba ipsius Salvatoris, dicentis: Donec lumen habetis, ambulate in lumine, ne vos tenebræ comprehendant "; et iterum ‹ Ego suin lux mundi; qui me sequitur, non ambu * Joan. vit, 18.” Rom. ix, 14. "Psai. xct, 16. *7 Psal. xvii, 12. 98 Exod. xx, 21. * Joan. x11, 35, 36. Nexus sententiarum flagitat ut interponas non. Recte Gallandius, nec ulla. Respicit locumi Ps. xv, 12, xal Eco σxóto;Ὑπ᾿ αὐτοῦ τοῦ Σωτῆρος ταύτην τὴν ἀγγελίαν γε νομένην ἡμῖν, δηλοῦσαν, οὐδεμίαν σκοτίαν ἔχει ἐν ἑαυτῷ· ταύτην καὶ ὑμῖν προσφέρομεν, ἵνα τὴν αὐ τὴν ὑμῖν (ἡμῖν) περὶ Θεοῦ δόξαν, ι ὡς ὄντος φωτός, ο ἔχητε. Φῶς δέ ἐστιν ὁ Θεὸς νοητόν, άΐδιον. Οὐδὲν γὰρ αἰσθητὸν ἀεὶ ὑπάρχει τούτῳ τῷ φωτὶ ἐναντίως νοητέον τὴν σκοτίαν, ἄ νος (ἕξιν χειρίστην) οὖσαν. Ἐπεὶ οὖν οὐδέτερον τῶν εἰδῶν τῆς σκοτίας, οὔτε ἄγνοια, οὔτε κακία, ἐν Θεῷ ἐστιν, εἰκότως ειρη ται, μηδεμίαν σκοτίαν ἐν αὐτῷ εἶναι. Εἰ δὲ εἴρηταί που, ὅτι σκότος ἀποκρυφὴν αὐ τοῦ σκότος ἐν τούτοις λέγεται ἡ ἐν ἀκαταληψία ἀσάφεια. Αγνοιαν δὲ ἡμῶν οὐ μὴν τοῦ Θεοῦ, φωτός ὄντος. ἀποκρυφὴν αὐτοῦ.
£777
ENARRATIO IN EPISTOLAM 1 S. JOANNIS.
bras in eo esse.
simul. Nam aliquando intelligibilis inspectio visio- quitia est in Deo, jure dictum est, nullas teneuls voce significatur, ut est illud: «Qui videt me, videt
et Patrem, non quia Patrem quis oculis carnis
vidit, quisquis enim est ex Deo, hic videt Deum”.
Vers. 2. ‹ El vita palam facta est, et vidimus et
testamur et nuntiamus vobis vitam æternam, quæ
erat apud Patrem, › etc.
Vitam, que erat in Patre, paļam factam nobis vidimus, ait. Congruenter dictum est ‹ vidimus › eam;
et audientes de eadem hac palam facta vita, testimonium perhibentes annuntiamus et ‹ vobis, ›
quos consequens est videre eam manentem; siquidem differentia videndi et conspiciendi. Hæc dicenda
sunt: Quod vidit aliquis, nuntiare poterit alteri,
cum de inspectione non omnino possit hoc fieri.
Multa enim, quæ perfecte inspecta cognoscuntur,
voce significari non possunt, dum per eruditionem ineffabilem cognoscuntur, et sunt vocis
indicatione mortalis: non enim licet homiņi
loqui hæc, hoc est impossibile. Hoc ergo animadvertendum est, quia testimonium perhibentes et
vitæ ejus non commendant ea de quibus testantur; sed semetipsos ipsius testimonii confessione
meliorant. Denique pietatis athletæ quos consuetudo fraterna martyres vocat, id est testes, videmus, quia semetipsos equidem ornaverunt, quod autem in suo martyrio veritati aliquid addiderant.
VERS. 5. Et hæc est annuntiatio, quam audivimus ab eo, et indicamus vobis, quoniam Deus lux
est, etc.
Ὑπ᾿ αὐτοῦ τοῦ Σωτῆρος
ταύτην τὴν ἀγγελίαν γενομένην ἡμῖν, δηλοῦσαν,
wę чwç ûnáρxwv 6 Beds,
οὐδεμίαν σκοτίαν ἔχει ἐν
ἑαυτῷ· ταύτην καὶ ὑμῖν
προσφέρομεν, ἵνα τὴν αὐτὴν ὑμῖν (ἡμῖν) περὶ Θεοῦ
δόξαν, ι ὡς ὄντος φωτός, ο
ἔχητε. Φῶς δέ ἐστιν ὁ Θεὸς
νοητόν, άΐδιον. Οὐδὲν γὰρ
αἰσθητὸν ἀεὶ ὑπάρχει·
τούτῳ τῷ φωτὶ ἐναντίως
νοητέον τὴν σκοτίαν, ἄyvolav xał žĘiv zɛipové
νος (ἕξιν χειρίστην) οὖσαν.
Ἐπεὶ οὖν οὐδέτερον τῶν
εἰδῶν τῆς σκοτίας, οὔτε
ἄγνοια, οὔτε κακία, ἐν
Θεῷ ἐστιν, εἰκότως ειρηται, μηδεμίαν σκοτίαν ἐν
αὐτῷ εἶναι.
Ab ipso Salvatore annuntiationem discipulis
factam scripsit, qua declaratur, quia cum Deus
lux sit, nullas tenebras
habet in semetipso. Hanc
annuntiationem et VObis, inquit, offerimus, ut
eamdem, quam nos, de
Deo sententiam habeatis,
«quoniam Deus lux est.»
Lux vero est Deus intelligibilis atque perpetua.
Nihil enim sensibile semiper manet. Huic luci contrarias esse tenebras, intelligendum est, quæ lenebra ignorant eum, et
habitus deteriores sunt.
Quia ergo neutra species
tenebrarum, hoc est, nec
ignorantia, nulla ne-
| Cor. 1,
* Joan. vi, 46. ** Joan. xiv, 9.
98 Dan. 11, 22. 98 Dan. 11, 42. " 11 Cor. vi, 14.
Pro indicatione, quod Gallandii est, scriptum
antea ſuit judicatione. In eodem commate post sunt,
repone, super.
Melius, athletas.
Possibile est, non pro' his tantummodo dictum esse:
• Tenebræ in eo non sunt ullæ.» Sunt enim (dicta)
de cunctis speciebus ignorationis atque malitiæ.
Quia enim malitia in Deo non est, consiat ex eo,
quod dictum est: «Fidelis Deus", et, «Non est injustitia apud Deum”,, et iterum: Quid ergo
dicemus? injustitia apud Deum? Absit º¸ › Ad hoc
percipiendum est etiam illud, quod. dictum est:
• Rectus est Dominus Deus, et non est injustitia
apud eum > Quia vero nec ignorantia in eo est,
manifestat Daniel, de eo dicens: ‹ Qui cognoscit
quæ in tenebris sunt, et lux cum eo est ",, et
illud: Occultorum agnitor Deus, cognoscens omnia, antequam fiant *** Si enim habet scientiam occultorum atque tenebrosorum et omnium quæ facienda sunt, cujus ulterius erit ignarus? Non kabet igitur communionem hæc lux cum ignoratione
intelligibilium. Unde scriptum est: Quæ communio luci ad tenebras **?,
Εἰ δὲ εἴρηταί που, ὅτι Si volunt hæretici dicere,
σκότος ἀποκρυφὴν αὐ- ut derogent deitati, disτοῦ σκότος ἐν τούτοις cordare praesentia ad
λέγεται ἡ ἐν ἀκαταληψία illud, quod dictum est:
ἀσάφεια. Αγνοιαν δὲ ἡμῶν • Posuit tenebras latibuSuvatovelval thy doάpetay lum", hoc est Deus; et
οὐ μὴν τοῦ Θεοῦ, φωτός illud: c Intravit Moyses
ὄντος.
in nubem, ubi erat Dominus º8: › sciant tenebras in his significare incomprehensibilitatis ejus obscuritatem. Possibile est
namque per ignorantiam nostram rationum hanc
fieri nobis obscuritatem, non in Deo, qui lux est.
Ipsis quoque sermonibus advertendum est, quia
idem significat id, quod dictum est, in tenebris et
nube seu caligine Deum esse, et latibulum suum in
tenebris posuisse, quod significaretur ex his verbis:
‹ Et tenebræ in eo non sunt ullæ. › In ipso igitur
non sunt tenebræ, quia neque naturæ ejus est has
habere: ipse vero in tenebris et caligine esse videtur nobis, utique comprehensionem ejus non habentibus, cujus substantiæ esse noscatur.
VERS. 8. Si dixerimus- societatem habere cum
eo, et in tenebris ambulamus, mentimur, et non facimus veritatem, et reliqua.
Quoniam cum Deus lux sit, sine participatione
omnium tenebrarum est, et nullam communionem
cum eis habet, qui ex ejus illuminatur luce, ambulat in lumine secundum verba ipsius Salvatoris, dicentis: Donec lumen habetis, ambulate in lumine,
ne vos tenebræ comprehendant "; et iterum:
‹ Ego suin lux mundi; qui me sequitur, non ambu-
* Joan. vit, 18.” Rom. ix, 14. "Psai. xct, 16.
*7 Psal. xvii, 12. 98 Exod. xx, 21. * Joan. x11, 35, 36.
Nexus sententiarum flagitat ut interponas non.
Recte Gallandius, nec ulla.
Respicit locumi Ps. xv, 12, xal Eco σxóto;
ἀποκρυφὴν αὐτοῦ.
col. 1779–1780page 3 of 18
PG 39:1779lat in tenebris, sed habebit lucem vitæ *., Quisquis yvwoxstv, çavɛpoù бvenim peccando in tenebris ambulans dixerit, se communionem habere per participium apud Deum, et mente non esse tenebrosa, mentitur, non faciens veritatem. Si enim veritas rebus ipsis manifestatur per eos a quibus agitur, id est rebus ipsis, fallitur qui non facit ea, licet pura verbi prolatione dicat se confiteri veritatem. CAP. II, vers. 3, 4. ‹ In hoc scimus, quoniam cognovimus eum, si mandata ejus servamus. Qui dicit se eum scire, et mandata ejus non servat, mendax est, etc. xal tò neipáv tivo; Sciendi seu cognoscendi sermo in Scriptura divina præcipue, non semiper notitiam manifestat, nisi experimentum alicujus habere rei, et uniri, tanquam in eo, qui non scivit peccatum, ut illud Nunquam vos agnovi, operarii iniquitatis. › Peccatum enim nescivit, non quod non habuit motitiam quid esset peccatuin, sed quia non fecit illud; peccatum namque non fecit ³, licet expertus sit omnia secundum similitudinem [nostram præter peccatuin. Secundum hanc similitudinem (2)] qui custodit mandatum, non cognoscit verbum malignum³. Dicit autem ipse Jesus operariis iniquitatis: ● Nunquam vos agnovi, ostendens, quoniam nunquam cum eo participati sunt, quibus hoc dicebatur. Hoc modo namque accipiendum est et illud: ‹ Tunc autem cognoscentes Deum, magis autem cogniti a Deo, et illud: Novit Dominus qui ejus sunt 7. › Quia vero et pro nosse [et dictum esse (3)] positum est sciendi verbum, aperte videtur ex eo quod di ctum est: Quoniam cognovi peccata vestra. › Deus enim scit peccata, quia illorum habet apud se notitiam. Hoc quoque modo sumendum est etiam iilud: Vos estis justificantes vos ipsos coram bominibus, Deus autem cognoscit corda vestra. › Similis etiam veritatis est et illud: Sciens autem Jesus malitian) eorum ³, › et illud: ‹ Sciens cogitationes eorum. › His ita distinctis, ἀνακεxpãobai aút xal ' Joan. vi, 12. 7 | Tim. 11, 19. qui, mandata ejus non servans, eum se habere confirmat. Utraque enimn lac significantia ex presentibus indicatur. Ait enim: In hoc scimus, hoc est, notitiam habe nius, et sequitur, quoniam cognovimus eum id est, uniti et adhærentes ei, et ejus mandata servat ea, palam est servantes. Nam qui non quod a scientia Dei videtur extraneus. Sic enim sacerdotes filii Heli nescierunt Dominum, nequaquam mandata ejus servantes, licet haberent simplicem ejus comprehensionem, cum sacerdotes essent 10. His ita manifestatis, qui vult scientiam babere Dei, vacet ab omnibus, per quæ minime mandata Dei servantur. Hæc enim sunt nequitia materialesque passiones. Sicut enim, nesciens peccatum Jesus neque operatio iniquitatis, plenitudini mon fraudatur cum sit sapientia et veritas Dei, ita, nesciens judicii diem, non minuitur; quia neque, quando dicitur Deus in Scripturis sanctis oblivisci et pœnitere et irasci, divinitate minuitur. Quo enim modo illa panduntur, eodem et quod dictum est de judicii ignoratione res obliviscitur sicut enim, cum Deus solus sit sapiens et scientiam habeat omnium, oblivio passibilis et pœnitentia aut aliquid hujusmodi in eo nequaquam exsistit, cum utique de eo dispensa vitæ dicantur. Ita ergo sa pientia et veritate Dei ignorantiam non recipiente, propter quamdam utilitatem horum, et diem judicii dicitur ignorare, quorum singula aperte monstrabuntur, cum de his fuerit dicendi propositum. VERS. 5. Qui custodit verbum ejus, vere in hoc charitas Dei perfecta est.» Et reliqua. Qui vere, ex tota anima et ex toto corde diligit Deum, ejus imperii verba custodit, et re ipsa cognoscitur dilectionem Dei habere, ex qua reprobatur hæc modo causa. Qui Deus cum ejus servantur verba diligitur et probatur eum habere, qui ejus cognoscitur mandata servare. Quod vero di lectio causa est ejus servandi mandata, manifestatur ex eo, quod dictum est: Si quis me diligit, mea mandata servabit ", et ex illo: «Si quis diligit, verbum meuin custodit, et Pater meus diliget eum ". His itaque consonanter dicendum est, legem et prophetas pendere per mandata dilectionis “. Quia vero e diverso sententia ad nos con16; Eccle. vi, 5. • Gal. iv, 9. 12 ibid. Joan. xiv, 15. qui dicit se scire Deuin et copulatum ei, et habere participium ejus, necessario consequenter labebit, ut et ejus mandala custodiat; quoniam hoc quoque reciprocum est, To dum omnino mentiatur, Luc. x111, 27. *I Petr. 11, 22. * Hebr. iv, 15. * Prov. xix, * Marc. xi, 15. Matth. XI, 25. 10 ] Reg. 11, 22 sqq. 18 Matth. XXI, Hæc, a Bibliothecis Coloniensi et Lugdunensi perperam omissa, ex Parisiensi revocavit” Gallandius. Hæc delenda censeo. Locum, quem nec Gallandius sanavit, ita restitui posse putaverim: Sicut enim nesciens peccatum Jesus et operationem iniquitatis, plenitudine (divinitalis) non fraudatur. Locus ita restituendus: Quo enim modo illa panduntur de judicii ignoratione, eodem el quod diclum est, res obliviscitur (Deus). Legendum, dispensative (olxovoμixws). Ex qua reprobatur.... diligitur. Hæc, ut leguntur vel apud Gallandium, sensu carent. Conjeci equidem ex qua re probatur hæc modo causa, quia Deus cum eius servantur verba, diligitur.Τὸ γινώσκειν ἐν τῇ Γρα φῇ μάλιστα οὐκ ἀεὶ τὸ ἐπίστασθαι δηλοῖ, ἀλλὰ κέναι καὶ ἡνῶσθαι αὐτῷ. ὁ λέγων οὖν ἐγνωκέναι τὸν Θεὸν, ἐν τῷ ἀνακε ἔχειν αὐτοῦ, ἑπόμενον ἀναγκαίως ἔχει, τὸ τηρεῖν αὐτοῦ τὰς ἐντολάς· διὸ καὶ ἀντιστρέφει ἑκάτερα τὰ σημαινόμενα τος ἐκ τοῦ προκειμένου. Φησί γάρ· Ἐν τού τῳ γινώσκομεν, τουτ ἐστιν, ἐπιστάμεθα, ὅτι ἐγνώκαμεν αὐτὸν, ενω θέντες αὐτῷ καὶ τηροῦντες αὐτοῦ τὰς ἐντολάς. Ο γὰρ μὴ τηρῶν αὐτὰς, φανερός ἐστιν ἔξω τῆς γνώσεως τυγχάνων.
lat in tenebris, sed habebit lucem vitæ *., Quisquis yvwoxstv, çavɛpoù бvenim peccando in tenebris ambulans dixerit, se
communionem habere per participium apud Deum,
et mente non esse tenebrosa, mentitur, non faciens
veritatem. Si enim veritas rebus ipsis manifestatur
per eos a quibus agitur, id est rebus ipsis, fallitur
qui non facit ea, licet pura verbi prolatione dicat se
confiteri veritatem.
CAP. II, vers. 3, 4. ‹ In hoc scimus, quoniam cognovimus eum, si mandata ejus servamus. Qui dicit
se eum scire, et mandata ejus non servat, mendax
est,
etc.
Τὸ γινώσκειν ἐν τῇ Γραφῇ μάλιστα οὐκ ἀεὶ τὸ
ἐπίστασθαι δηλοῖ, ἀλλὰ
xal tò neipáv tivo; toxnκέναι καὶ ἡνῶσθαι αὐτῷ.
Sciendi seu cognoscendi sermo in Scriptura divina præcipue, non semiper notitiam manifestat,
nisi experimentum alicujus habere rei, et uniri,
tanquam in eo, qui non scivit peccatum, ut illud:
Nunquam vos agnovi, operarii iniquitatis. ›
Peccatum enim nescivit, non quod non habuit motitiam quid esset peccatuin, sed quia non fecit illud;
peccatum namque non fecit ³, licet expertus sit omnia secundum similitudinem [nostram præter peccatuin. Secundum hanc similitudinem (2)] qui custodit mandatum, non cognoscit verbum malignum³.
Dicit autem ipse Jesus operariis iniquitatis: ● Nunquam vos agnovi, ostendens, quoniam nunquam
cum eo participati sunt, quibus hoc dicebatur. Hoc
modo namque accipiendum est et illud: ‹ Tunc autem cognoscentes Deum, magis autem cogniti a
Deo, et illud: Novit Dominus qui ejus sunt 7. ›
Quia vero et pro nosse [et dictum esse (3)] positum
est sciendi verbum, aperte videtur ex eo quod di·
ctum est: Quoniam cognovi peccata vestra. ›
Deus enim scit peccata, quia illorum habet apud se
notitiam. Hoc quoque modo sumendum est etiam
iilud: Vos estis justificantes vos ipsos coram bominibus, Deus autem cognoscit corda vestra. › Similis etiam veritatis est et illud: Sciens autem Jesus malitian) eorum ³, › et illud: ‹ Sciens cogitationes eorum. › His ita distinctis,
ὁ λέγων οὖν ἐγνωκέναι
τὸν Θεὸν, ἐν τῷ ἀνακεxpãobai aút xal µɛtἔχειν αὐτοῦ, ἑπόμενον
ἀναγκαίως ἔχει, τὸ τηρεῖν
αὐτοῦ τὰς ἐντολάς· διὸ
καὶ ἀντιστρέφει ἑκάτερα
τὰ σημαινόμενα
' Joan. vi, 12.
7 | Tim. 11, 19.
τος ἐκ
τοῦ προκειμένου. Φησί γάρ· Ἐν τούτῳ γινώσκομεν, τουτἐστιν, ἐπιστάμεθα, ὅτι
ἐγνώκαμεν αὐτὸν, ενωθέντες αὐτῷ καὶ τηροῦντες
αὐτοῦ τὰς ἐντολάς. Ο γὰρ
μὴ τηρῶν αὐτὰς, φανερός
ἐστιν ἔξω τῆς γνώσεως
τυγχάνων.
qui, mandata ejus non
servans, eum se habere
confirmat. Utraque enimn
lac significantia ex presentibus indicatur. Ait
enim: In hoc scimus,
hoc est, notitiam habe
nius, et sequitur, quoniam cognovimus eum
id est, uniti et adhærentes ei, et ejus mandata
servat ea, palam est
servantes. Nam qui non
quod a scientia Dei videtur extraneus.
'
Sic enim sacerdotes filii Heli nescierunt Dominum,
nequaquam mandata ejus servantes, licet haberent
simplicem ejus comprehensionem, cum sacerdotes
essent 10. His ita manifestatis, qui vult scientiam
babere Dei, vacet ab omnibus, per quæ minime
mandata Dei servantur. Hæc enim sunt nequitia
materialesque passiones. Sicut enim, nesciens peccatum Jesus neque operatio iniquitatis, plenitudini
mon fraudatur cum sit sapientia et veritas Dei,
ita, nesciens judicii diem, non minuitur; quia neque, quando dicitur Deus in Scripturis sanctis oblivisci et pœnitere et irasci, divinitate minuitur. Quo
enim modo illa panduntur, eodem et quod dictum
est de judicii ignoratione res obliviscitur sicut
enim, cum Deus solus sit sapiens et scientiam habeat omnium, oblivio passibilis et pœnitentia aut aliquid hujusmodi in eo nequaquam exsistit, cum utique de eo dispensa vitæ dicantur. Ita ergo sa -
pientia et veritate Dei ignorantiam non recipiente,
propter quamdam utilitatem horum, et diem judicii
dicitur ignorare, quorum singula aperte monstrabuntur, cum de his fuerit dicendi propositum.
VERS. 5. Qui custodit verbum ejus, vere in hoc
charitas Dei perfecta est.» Et reliqua.
Qui vere, ex tota anima et ex toto corde diligit
Deum, ejus imperii verba custodit, et re ipsa cognoscitur dilectionem Dei habere, ex qua reprobatur hæc modo causa. Qui Deus cum ejus servantur
verba diligitur et probatur eum habere, qui
ejus cognoscitur mandata servare. Quod vero di -
lectio causa est ejus servandi mandata, manifestatur ex eo, quod dictum est: Si quis me diligit,
mea mandata servabit ", et ex illo: «Si quis diligit, verbum meuin custodit, et Pater meus diliget
eum ". His itaque consonanter dicendum est,
legem et prophetas pendere per mandata dilectionis “. Quia vero e diverso sententia ad nos con16; Eccle. vi, 5. • Gal. iv, 9.
12 ibid.
Joan. xiv, 15.
qui dicit se scire Deuin et
copulatum ei, et habere
participium ejus, necessario consequenter labebit, ut et ejus mandala
custodiat; quoniam hoc
quoque reciprocum est,
To dum omnino mentiatur,
Luc. x111, 27. *I Petr. 11, 22. * Hebr. iv, 15. * Prov. xix,
* Marc. xi, 15.
Matth. XI, 25. 10 ] Reg. 11, 22 sqq.
18 Matth. XXI,
Hæc, a Bibliothecis Coloniensi et Lugdunensi
perperam omissa, ex Parisiensi revocavit” Gallandius.
Hæc delenda censeo.
Locum, quem nec Gallandius sanavit, ita restitui posse putaverim: Sicut enim nesciens peccatum
Jesus et operationem iniquitatis, plenitudine (divinitalis) non fraudatur.
Locus ita restituendus: Quo enim modo illa
panduntur de judicii ignoratione, eodem el quod diclum est, res obliviscitur (Deus).
Legendum, dispensative (olxovoμixws).
Ex qua reprobatur.... diligitur. Hæc, ut leguntur vel apud Gallandium, sensu carent. Conjeci
equidem ex qua re probatur hæc modo causa, quia
Deus cum eius servantur verba, diligitur.
col. 1781–1782page 4 of 18
PG 39:1781ENARRATIO IN EPISTOLAM I S. JOANNIS. versa accusabili ostendit causam probatione, mani- vens ait: Omnia, quæcunque vultis, ut fafeste monstratur ex eo, quod dictum est: ‹ Qui habet mandata mea et servat ea, hic est, qui me diligit › simul et ex præsenti sermone, quod dictum est: Qui custodit verbum ejus, in hoc charitas Dei perfecta est. Vere perfectam dilectionem dicens, per quam nihil malorum atque fallacium rerum quis ab hac dilectione poterit segregari VERS. 7. Charissimi, non novum mandatum scribo vobis, sed mandatum vetus, quod habuistis ab initio, etc. ciant vobis homines, et vos facite similiter ". Cum dicit, vetus esse mandatumn, ostendit non illud, quod ejus alio se succedente sicut est secundum litteram testamentum legis. Quæ igitur ista sunt vetera? Non propter tempus, et quod eis ab aliis succedatur, vetera sic dicuntur, sed quod antiqua sint et non modo primo cœpta. Ad hanc significationem referendus est et Antiquus dierum, qui prophetæ monstratus est 18. Sed et jam his, qui propositum habet commendandi præsentia, de dilectione proximi, antiquitus a Moysis temporibus inchoatum dicit, cum mandatum et propter antiquitatem, non propter successionem vetus fuissei dictuin. Non enim omnia mandata, quæ in antiqua Scriptura referuntur, præterierunt, atiis succedentibus. Semper etenim manent, sicuti præsens, et de honore parentum, et hujusmodi mandata similia, dum figurativa solummodo, et quæ sunt futurorum umbræ transierunt. VERS. 15, 16. Nolite diligere mundum, nec ea quæ sunt in mundo. Si quis diligit mundum, noŋ est charitas Patris in eo. Quoniam omne, quod est in mundo, concupiscentia carnis est, etc. Quoniam amicitiæ sunt erga Deum, ita ut, qui voluerit esse mundi, inimicus constituatur Dei ", consequens est ergo, qui voluerit amicus esse Dei, ita ut habeat in semetipso charitatem ejus, recedat a charitate mundi, et quæ in eo sunt. Poterit autem aliter dicere: Quomodo possit intelligi hoc mandatum, quod scribitur de charilate proximi, ab initio esse, et ab eis, quibus nunc scribit, auditum? cum non Judai, sed gentiles essent, sicut osten- - Elta µh voulon dit finis Epistolæ; hoc Cts to oústŋua, to enim sermone terminatur: • Filioli, custodite vos ab idolis.» Unde considerandum est, ne Quia forte derogabant aliqui evangelista tunc doctrinæ, tanquam heri et nuper inceptæ, docet, quia mandatum scribit, non tune primitus hominibus datum, sed vetus, et quod antiquitus habuerunt. Priscum namque mandatum est: • Diliges Dominum Deum tuum 15, et proximum, sicut te ipsum **; › quoniam auditum fuerat hoc mandatum olim et a longo jam tempore, sapienter antiquum et in notitiam hominum jam venisse prædicatur. † 'Emistolý ypástal; [Ei µèv yàp 'loudaios popytwv kanyɣelato mandatuin forte vetus dicat et ab initio exsistens, quod etiam ab omuibus hominibus est addiuum, id est, amabile effectuni per naturalem accedentem sensun. Omnes enim homines cum sint naturaliter mansueta et communia animalia, diligunt proximos. Unde Salvator ad hunc naturalem affectum moᎠ 14 Joan. xiv, 21. 15 Deut. VI, 5. 18 Levit. xix, 18. 19 Prov. VI, Ita Gallandius ex conjectura. Vulgaris lectio aperte falsa hæc est, fallacium eum, qui ab hac dilectione poteris segregari. Nec tamen Gal, mihi satisfecit. Videntur aliqua excidisse, nescio quæ. Cave, ne Basnagii errorem erres, vocabulum evangelista, nominativum pluralem esse temero opinantis atque locum nostrum inde graviter incre pantis. Sententia plana est, modo teneas, evangelista esse genitivum singularem. Excidisse videtur, aliquis. Cfr. verba Græca. Uncis inclusa omisisse videtur Epiphanius in versione. oùpavoù xal tñs yñs xal et Ne quis autem putet, ex eo quod dixit, mundum, universitatem cœli terræ et quæ in eis sunt, indicari, interpretatus est ea quæ in mundo sunt, ut consequenter etiam eum intelligere valeam. Εst igitur in eo passibilis et intellectualis affectus et appetitus, qui per carnis concupiscentiam militare adversus animam designatur. Contra quam admonitio præbetur, sic dicens «Non te vincat concupiscentia pulchritudinis 19*., Et 17 Matth. 19 Jac. 12. 18 Dan. vi, 9, 13, 22. F. monens. Tamen vulgaris lectio ferri potest. Gallandio haud sanus esse locus videtur. Münchmeierus meus pro ejus ut reponerem velus persuasit fere. Si legitur quod vetus est alio succedente, vel alio in se succedente, sensus bonus est. Fortasse ita, sed etiam his, quibus. "Iva un cod. D. Quæ lectio ad versione Lalinan propius accedit. Μox pro legendum est, ex ejusdem. codicis auctoritate, èx tñs Si versionem Latinam sequeris, scribendum estε Ἴσως ἐρεῖ τις· Πῶς οἷόν τε ἐστὶ νοεῖν τὴν γραφομένην περὶ ἀγάπης ἐν τολὴν ἀπ' ἀρχῆς εἶναι καὶ ἡκοῦσθαι τούτοις, οἷς ταῦτα γράφει, εἰκότως τὴν περὶ ἀγάπης ἐντολὴν οὐ καινὴν εἶναί φησι, πάλαι γὰρ αὐτὴν διὰ τῶν (11).] Εἰ δὲ οὐκ Ἰουδαῖοι ἦσαν, ὡς παρίστησι το τέλος τῆς Ἐπιστολῆς, μήποτ' οὖν ἐντολή πα λαιὰ καὶ ἀπ' ἀρχῆς ὑπάρ χουσα καὶ ἀκουσθεῖσα πᾶσιν ἀνθρώποις ἐστὶν ἡ κατὰ τὰς φυσικὰς ἐν νοίας φιλική διάθεσις, Πάντες γὰρ φύσει ήμερα καὶ κοινωνικὰ ζῶα ὄντες ἀγαπῶσι τοὺς πλησίον. τῶν ἐν αὐτοῖς παρίστασθαι ἐνταῦθα, ἐκ τῆς κόσμου φωνῆς ἡρμήνευσε, τίνα τὰ ἐν αὐτῷ τυγ χάνει, ἵνα ἑπομένως καὶ αὐτοὶ ἐκλάβωμεν. Ἔστι τοίνυν τὰ ἐν αὐτῷ ἐμπαθὴς καὶ ὑλικὴ διά θεσις, σημαινομένη δι' ἐπιθυμίας σαρκός, τῆς στρατευομένης κατὰ τῆς ψυχῆς – καὶ ὀφθαλμῶν ὄρεξις. ἐκ τῆς κόσμου του. αὐτόν.
ENARRATIO IN EPISTOLAM I S. JOANNIS.
versa accusabili ostendit causam probatione, mani- vens ait: Omnia, quæcunque vultis, ut fafeste monstratur ex eo, quod dictum est: ‹ Qui
habet mandata mea et servat ea, hic est, qui me
diligit
› simul et ex præsenti sermone, quod
dictum est: Qui custodit verbum ejus, in hoc
charitas Dei perfecta est. Vere perfectam dilectionem dicens, per quam nihil malorum atque
fallacium rerum quis ab hac dilectione poterit segregari
VERS. 7. Charissimi, non novum mandatum
scribo vobis, sed mandatum vetus, quod habuistis
ab initio, etc.
ciant vobis homines, et vos facite similiter ".
Cum dicit, vetus esse mandatumn, ostendit non
illud, quod ejus alio se succedente sicut est
secundum litteram testamentum legis. Quæ igitur
ista sunt vetera? Non propter tempus, et quod eis
ab aliis succedatur, vetera sic dicuntur, sed quod
antiqua sint et non modo primo cœpta. Ad hanc
significationem referendus est et Antiquus dierum,
qui prophetæ monstratus est 18. Sed et jam his,
qui propositum habet commendandi præsentia,
de dilectione proximi, antiquitus a Moysis temporibus inchoatum dicit, cum mandatum et propter antiquitatem, non propter successionem vetus fuissei
dictuin. Non enim omnia mandata, quæ in antiqua
Scriptura referuntur, præterierunt, atiis succedentibus. Semper etenim manent, sicuti præsens, et de
honore parentum, et hujusmodi mandata similia,
dum figurativa solummodo, et quæ sunt futurorum
umbræ transierunt.
VERS. 15, 16. Nolite diligere mundum, nec ea
quæ sunt in mundo. Si quis diligit mundum, noŋ
est charitas Patris in eo. Quoniam omne, quod est
in mundo, concupiscentia carnis est, etc.
Quoniam amicitiæ sunt erga Deum, ita ut, qui
voluerit esse mundi, inimicus constituatur Dei ",
consequens est ergo, qui voluerit amicus esse Dei,
ita ut habeat in semetipso charitatem ejus, recedat
a charitate mundi, et quæ in eo sunt.
Poterit autem aliter
dicere: Quomodo possit
intelligi hoc mandatum,
quod scribitur de charilate proximi, ab initio
esse, et ab eis, quibus
nunc scribit, auditum?
cum non Judai, sed gentiles essent, sicut osten- - Elta µh voulon
dit finis Epistolæ; hoc Cts to oústŋua, to ε
enim sermone terminatur: • Filioli, custodite
vos ab idolis.» Unde
considerandum est, ne
Quia forte derogabant aliqui evangelista tunc
doctrinæ, tanquam heri et nuper inceptæ, docet,
quia mandatum scribit, non tune primitus hominibus datum, sed vetus, et quod antiquitus habuerunt.
Priscum namque mandatum est: • Diliges Dominum Deum tuum 15, et proximum, sicut te ipsum **; ›
quoniam auditum fuerat hoc mandatum olim et a
longo jam tempore, sapienter antiquum et in notitiam hominum jam venisse prædicatur.
Ἴσως ἐρεῖ τις· Πῶς οἷόν
τε ἐστὶ νοεῖν τὴν γραφομένην περὶ ἀγάπης ἐν
τολὴν ἀπ' ἀρχῆς εἶναι
καὶ ἡκοῦσθαι τούτοις, οἷς
† 'Emistolý ypástal;
[Ei µèv yàp 'loudaios
ταῦτα γράφει, εἰκότως
τὴν περὶ ἀγάπης ἐντολὴν
οὐ καινὴν εἶναί φησι,
πάλαι γὰρ αὐτὴν διὰ τῶν
popytwv kanyɣelato
(11).] Εἰ δὲ οὐκ Ἰουδαῖοι
ἦσαν, ὡς παρίστησι το
τέλος τῆς Ἐπιστολῆς,
μήποτ' οὖν ἐντολή πα
λαιὰ καὶ ἀπ' ἀρχῆς ὑπάρχουσα καὶ ἀκουσθεῖσα
πᾶσιν ἀνθρώποις ἐστὶν
ἡ κατὰ τὰς φυσικὰς ἐννοίας φιλική διάθεσις,
Πάντες γὰρ φύσει ήμερα
καὶ κοινωνικὰ ζῶα ὄντες
ἀγαπῶσι τοὺς πλησίον.
mandatuin
forte vetus
dicat et ab initio exsistens, quod etiam ab omuibus hominibus est addiuum, id est, amabile
effectuni per naturalem
accedentem sensun. Omnes enim homines cum
sint naturaliter mansueta
et communia animalia,
diligunt proximos.
Unde Salvator ad hunc naturalem affectum moᎠ
14 Joan. xiv, 21. 15 Deut. VI, 5. 18 Levit. xix, 18.
19 Prov. VI,
Ita Gallandius ex conjectura. Vulgaris lectio
aperte falsa hæc est, fallacium eum, qui ab hac dilectione poteris segregari. Nec tamen Gal, mihi satisfecit. Videntur aliqua excidisse, nescio quæ.
Cave, ne Basnagii errorem erres, vocabulum
evangelista, nominativum pluralem esse temero
opinantis atque locum nostrum inde graviter incre
pantis. Sententia plana est, modo teneas, evangelista esse genitivum singularem.
Excidisse videtur, aliquis. Cfr. verba Græca.
Uncis inclusa omisisse videtur Epiphanius in
versione.
oùpavoù xal tñs yñs xal
τῶν ἐν αὐτοῖς παρίστασθαι ἐνταῦθα, ἐκ τῆς
κόσμου φωνῆς ἡρμήνευσε, τίνα τὰ ἐν αὐτῷ τυγχάνει, ἵνα ἑπομένως καὶ
αὐτοὶ ἐκλάβωμεν.
Ἔστι τοίνυν τὰ ἐν αὐτῷ
ἐμπαθὴς καὶ ὑλικὴ διάθεσις, σημαινομένη δι'
ἐπιθυμίας σαρκός, τῆς
στρατευομένης κατὰ τῆς
ψυχῆς – καὶ ὀφθαλμῶν
ὄρεξις.
et
Ne quis autem putet, ex
eo quod dixit, mundum,
universitatem cœli
terræ et quæ in eis sunt,
indicari, interpretatus
est ea quæ in mundo
sunt, ut consequenter
etiam eum intelligere valeam. Εst igitur in eo
passibilis et intellectualis
affectus et appetitus, qui
per carnis concupiscentiam militare adversus
animam designatur.
19°
Contra quam admonitio præbetur, sic dicens:
«Non te vincat concupiscentia pulchritudinis 19*., Et
17 Matth.
19 Jac.
12. 18 Dan. vi, 9, 13, 22.
F. monens. Tamen vulgaris lectio ferri potest.
Gallandio haud sanus esse locus videtur.
Münchmeierus meus pro ejus ut reponerem velus
persuasit fere. Si legitur quod vetus est alio succedente, vel alio in se succedente, sensus bonus est.
Fortasse ita, sed etiam his, quibus.
"Iva un cod. D. Quæ lectio ad versione
Lalinan propius accedit. Μox pro ἐκ τῆς κόσμου
legendum est, ex ejusdem. codicis auctoritate, èx tñs
του.
Si versionem Latinam sequeris, scribendum
est αὐτόν.
col. 1783–1784page 5 of 18
PG 39:1783alia sententia, quæ dicit: ‹ Omnis qui vidit mu- respiciendi, cum utique ab earum voluntate receslierem ad concupiscendam eam, jam adulteratus est eam in corde suo ". > Ad bæc autem oculorum concupiscentia est omne, quod per aspectum ad dilectionem irrationabilem usque perducit. Ab hac igitur dilectione nos convenit abstinere, scientes, quia talis mundus transit cum concupiscentia sua, cum utique temporalis exsistat, et a nobis charitatem accipiat. Dei cum sanctis voluntas semper manens virtus est. De qua scriptum est: Justitia ‹ Justitia ejus › immortalis est "; et iterum (hoc est viri beati per reverentiam) ‹ permanet in sæculum sæculi ". › Quia Dei vero voluntas in actione consistit, indicatur per hoc, quod ait ● Non omnis qui dicit mihi: Domine, Domine, introibit in regnum cœlorum, sed qui facit voluntatem Patris mei "., Per hoc repræsentata generali et actuali virtute, earum species agnoscitur et ex eo, quod dictum est: Inveni David, virum secundum cor meum, qui facit omnes voluntates meas nept tou opatou xóaμov, Tŵy Unеpavaбávtwy to Qiλośw±Ï πpotéμevoɩ Possibile est ex præsentibus verbis visibilem mundum intelligi, id est, non esse diligendum ab eis, qui valde præcellunt, dum considerant non præsentia, sed æterna; et quoniam, qui habent in ejus amore vivendi propositum, passibiliter in rebus insensibilibus habitare contendunt, recte superbia sæculi et carnis atque oculorum concupiscentia esse dicitur in eis. Quicunque omnia contemnit, supra mundum erit, diligens Deum faciens voluntatein ejus, qui permanet in æternum. serint, et ad impios sensus accesserint: palam facti sunt enim recedentes ab unctione, quam habebant a sancto Spiritu, eo videlicet ostentantes, quod sint Antichristi. Christianismi quicunque sunt participes, Christi in eis permanet unctio, id est, chrisma a sancto percipientes, ut possint scientiam spiritualium habere cunctorum; dum illi sint Antichristi, qui ab Ecclesia Salvatoris abscesserint, ut etiain præsidere videantur hæresibus. Recte siquidem dicitur, quod de solis eis sit indicatum hoc, quod ait, ‹ Ex nobis exierunt:» quia prave sentientes, noluerunt esse nobiscum, propter ipsam utique false scientiæ voluntatem a nobis alienati. Quia vero non de omnibus false docentibus hoc scriptum est, cunctis palam est. Non enim alios Antichristos vocari moris est, quam eos, qui falsa de Christo docent; mundi scilicet sapientibus non in hac significatione subjectis. Requirendi sunt etiam ex hoc verbo, hi qui diversitatem naturarum introducere moliuntur. Quid autem in hoc, ubi dictum est, Ex nobis exierunt?» Quomodo enim terreni a spiritualibus sunt egressi, cum semper secundum eos longinquo consistant, propter diversitatem substantiæ? quomodo autem etiam permanere potuerunt nobiscum, terreni scilicet exsistentes? dum nec quantulumcunque simul valeant esse virtutis insusceptibiles et illi, qui eam habere noscuntur. Igitur, licet figurate dicta sint hæc, attamen voluntariam necessitatem ostendunt, a quorum et cohabitatione, quæ potest esse malis viris cum bonis, abscesserint, dum vitio suo tales sint facti. Non igitur oportet intelligi contrarietatem hoc verbo significari naturarum; nam si secundum idem ex nobis fuerunt, vel non fuerunt, oppositio jure monstratur. Quia vero secundum aliud quid ex nobis sunt, accedentes ad Scripturam divinitus inspiratam, secundum aliud vero non ex nobis sunt, alium præter nostrum habentes sensum, palam est ex eo, quod unguentum habeant a sancto hi, a quibus recesserunt mali, ut sciant omnia dogmata Ecclesiæ recta complecti. Consequens est enim, quod, qui semetipsos collegio fidelium segregarunt, Antichristi sunt. Quomodo enim non sunt Antichristi, qui contraria sapiunt, VERS. 18, 19. Filioli, novissima hora est, et sicut audistis, quoniam Antichristus venit. Et nunc autem Antichristi multi facti sunt. Unde dignosci- quam Christi confitetur Ecclesia? mus, quia novissima hora est. Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis. Sed si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum, › etc. Non de omnibus, qui fallacem doctrinam habent, hæc scribuntur, sed de solis declinantibus ad falsam sectam, post instructionem evangelicam, qui tanquam ex Christianis facti noscuntur Antichristi quoniam quantum ad hoc, quod aliquando susceperunt doctrinam Christi ex discipulis Christi, extra eos facti sunt, eligentes fallacibus inesse doctrinis. Quapropter licet aununtient Scripturas, non sunt ** Matth. v, 28. " Sap. 1, 15. 1 Psal. cxt, 9. Patet scribendum esse autois. VERS. 29. Si scitis, quoniam justus est, scitote, quoniam et omnis, qui facit justitiam, ex eo nalus est. ▸ Qui disciplinabiliter animadvertit de Deo, qui substantialiter justus est, mox scit, quoniam ex eo generatur, qui justitia m ejus facit sicut is, qui scit eum sanctum, magis auteri *³ Matth. vii, 21. ** Act. xiii, 22.Δυνατὸν δὲ ἐκ τῶν προ κειμένων ἐκδέξασθαι και οὐκ ἔτι ἀγαπωμένου ὑπὸ σκοπεῖν οὐκέτι τὰ πρόσ καιρα, ἀλλὰ τὰ αἰώνια. Καὶ ἐπεὶ οἱ ἐν αὐτῷ τὸ διατρίβειν παθητικῶς μεταχειρίζονται τὰ αἰσθη τὰ, εἰκότως, ἀλαζονεία βίου καὶ σαρκὸς καὶ ὀφθαλμῶν ἐπιθυμία είρη ται εἶναι ἐν αὐτῷ ὧν πάντων ὁ ὑπερφρονῶν ὑπερκόσμιος ἔσται,ποιῶν τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ τὸ μένον ἀεὶ, καὶ ἀγαπῶν τὸν Θεόν. εἰ Ο διειληφώς, φησὶν, ἐπιστημονικῶς περὶ Θεοῦ, ὡς ὄντος κατ' ουσίαν δι καίου, εὐθέως γνῶσιν ἕξει, ὡς γεννᾶται ἐκ τού του, ὁ τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ ποιῶν
alia sententia, quæ dicit: ‹ Omnis qui vidit mu- respiciendi, cum utique ab earum voluntate receslierem ad concupiscendam eam, jam adulteratus
est eam in corde suo ". > Ad bæc autem oculorum
concupiscentia est omne, quod per aspectum ad dilectionem irrationabilem usque perducit. Ab hac
igitur dilectione nos convenit abstinere, scientes,
quia talis mundus transit cum concupiscentia sua,
cum utique temporalis exsistat, et a nobis charitatem accipiat. Dei cum sanctis voluntas semper manens virtus est. De qua scriptum est: Justitia
‹ Justitia ejus ›
immortalis est "; et iterum:
(hoc est viri beati per reverentiam) ‹ permanet in
sæculum sæculi ". › Quia Dei vero voluntas in
actione consistit, indicatur per hoc, quod ait:
● Non omnis qui dicit mihi: Domine, Domine, introibit in regnum cœlorum, sed qui facit voluntatem Patris mei "., Per hoc repræsentata generali
et actuali virtute, earum species agnoscitur et ex
eo, quod dictum est: Inveni David, virum secundum cor meum, qui facit omnes voluntates
meas
Δυνατὸν δὲ ἐκ τῶν προκειμένων ἐκδέξασθαι και
nept tou opatou xóaμov,
οὐκ ἔτι ἀγαπωμένου ὑπὸ
Tŵy Unеpavaбávtwy to
σκοπεῖν οὐκέτι τὰ πρόσκαιρα, ἀλλὰ τὰ αἰώνια.
Καὶ ἐπεὶ οἱ ἐν αὐτῷ τὸ
Qiλośw±Ï πpotéμevoɩ
διατρίβειν παθητικῶς μεταχειρίζονται τὰ αἰσθητὰ, εἰκότως, ἀλαζονεία
βίου καὶ σαρκὸς καὶ
ὀφθαλμῶν ἐπιθυμία είρηται εἶναι ἐν αὐτῷ
ὧν πάντων ὁ ὑπερφρονῶν
ὑπερκόσμιος ἔσται,ποιῶν
τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ τὸ
μένον ἀεὶ, καὶ ἀγαπῶν
τὸν Θεόν.
Possibile est ex præsentibus verbis visibilem
mundum intelligi, id est,
non esse diligendum ab
eis, qui valde præcellunt,
dum considerant non
præsentia, sed æterna; et
quoniam, qui habent in
ejus amore vivendi propositum, passibiliter in
rebus insensibilibus habitare contendunt, recte
superbia sæculi et carnis
atque oculorum concupiscentia esse dicitur in
eis. Quicunque omnia
contemnit, supra mundum erit, diligens Deum
εἰ faciens voluntatein
ejus, qui permanet in
æternum.
serint, et ad impios sensus accesserint: palam facti
sunt enim recedentes ab unctione, quam habebant
a sancto Spiritu, eo videlicet ostentantes, quod sint
Antichristi. Christianismi quicunque sunt participes, Christi in eis permanet unctio, id est, chrisma
a sancto percipientes, ut possint scientiam spiritualium habere cunctorum; dum illi sint Antichristi, qui ab Ecclesia Salvatoris abscesserint, ut
etiain præsidere videantur hæresibus. Recte siquidem dicitur, quod de solis eis sit indicatum hoc,
quod ait, ‹ Ex nobis exierunt:» quia prave sentientes, noluerunt esse nobiscum, propter ipsam
utique false scientiæ voluntatem a nobis alienati.
Quia vero non de omnibus false docentibus hoc
scriptum est, cunctis palam est. Non enim alios
Antichristos vocari moris est, quam eos, qui falsa
de Christo docent; mundi scilicet sapientibus non
in hac significatione subjectis. Requirendi sunt etiam
ex hoc verbo, hi qui diversitatem naturarum introducere moliuntur. Quid autem in hoc, ubi dictum
est, Ex nobis exierunt?» Quomodo enim terreni
· a spiritualibus sunt egressi, cum semper secundum
eos longinquo consistant, propter diversitatem substantiæ? quomodo autem etiam permanere potuerunt
nobiscum, terreni scilicet exsistentes? dum nec quantulumcunque simul valeant esse virtutis insusceptibiles et illi, qui eam habere noscuntur. Igitur,
licet figurate dicta sint hæc, attamen voluntariam
necessitatem ostendunt, a quorum et cohabitatione,
quæ potest esse malis viris cum bonis, abscesserint,
dum vitio suo tales sint facti. Non igitur oportet
intelligi contrarietatem hoc verbo significari naturarum; nam si secundum idem ex nobis fuerunt,
vel non fuerunt, oppositio jure monstratur. Quia
vero secundum aliud quid ex nobis sunt, accedentes
ad Scripturam divinitus inspiratam, secundum aliud
vero non ex nobis sunt, alium præter nostrum habentes sensum, palam est ex eo, quod unguentum
habeant a sancto hi, a quibus recesserunt mali, ut
sciant omnia dogmata Ecclesiæ recta complecti.
Consequens est enim, quod, qui semetipsos collegio
fidelium segregarunt, Antichristi sunt. Quomodo
enim non sunt Antichristi, qui contraria sapiunt,
VERS. 18, 19. Filioli, novissima hora est, et
sicut audistis, quoniam Antichristus venit. Et nunc
autem Antichristi multi facti sunt. Unde dignosci- quam Christi confitetur Ecclesia?
mus, quia novissima hora est. Ex nobis exierunt,
sed non erant ex nobis. Sed si fuissent ex nobis,
permansissent utique nobiscum, › etc.
Non de omnibus, qui fallacem doctrinam habent,
hæc scribuntur, sed de solis declinantibus ad falsam
sectam, post instructionem evangelicam, qui tanquam ex Christianis facti noscuntur Antichristi:
quoniam quantum ad hoc, quod aliquando susceperunt doctrinam Christi ex discipulis Christi, extra
eos facti sunt, eligentes fallacibus inesse doctrinis.
Quapropter licet aununtient Scripturas, non sunt
** Matth. v, 28. " Sap. 1, 15.
1 Psal. cxt, 9.
Patet scribendum esse autois.
VERS. 29. Si scitis, quoniam justus est, scitote,
quoniam et omnis, qui facit justitiam, ex eo nalus
est. ▸
Qui disciplinabiliter
animadvertit de Deo, qui
substantialiter justus est,
mox scit, quoniam ex eo
generatur, qui justitia m
ejus facit:
Ο διειληφώς, φησὶν,
ἐπιστημονικῶς περὶ Θεοῦ,
ὡς ὄντος κατ' ουσίαν δικαίου, εὐθέως γνῶσιν
ἕξει, ὡς γεννᾶται ἐκ τούτου, ὁ τὴν δικαιοσύνην
αὐτοῦ ποιῶν·
sicut is, qui scit eum sanctum, magis auteri
*³ Matth. vii, 21. ** Act. xiii, 22.
col. 1785–1786page 6 of 18
ENARRATIO IN EPISTOLAM I S. JOANNIS. sanctimonium exsistere, tradit semetipsum ut ptura: 1 Animas vestras purgantes ad obedien sanctificetur, certe sciens illud, quod ait: ‹ San cti eritis, quoniam ego sanctus sum 15., Bene autem dictum est, ‹ qui facit; non enim dixit qui fecit, vel qui facturus justitiam. Operan tem enim justitiam commendat virtus, cum sit scilicet actualis. Nullus itaque antequam faciat que virtutis sunt, justus est, sed neque dum cessaverit operari eam. Quod vero Deus justus est, ex multis valet agnosci. Moyses enim, San ctus, inquit, et justus ", Dominus. Sicut et per Psalmistam dicitur: «Justus Dominus, et justi tiam·dilexit”. Iste item Pater Salvatoris. Dicit enim ad Deum, ‹ Pater juste, mundus te non cognovit 28. › Cum ergo hujus sit Filius, tanquam Deus ex Deo, et sanctus ex sancto, ita est et justus ex justo. Nec repugnat his verbis, quod dicitur, eum esse justitiam. Quia enim per substantiam, hoc est, dicitur esse justitia simul et justus, quando is, qui per participationem justus est, nunquam proprie justitia nuncupatur, nisi forte ipsum habitum, pro eo, qui habet eum, quilibet intelligat. Quo verbo etiam Apo stolus usus est, dicens fideles fieri in Christo justitiam: ‹ Eum, inquit, qui peccatum non no vit, peccatum pro nobis fecit, ut nos essenius justitia Dei in eo”. › CAP. III, vers. 2. Charissimi, nunc filii Dei sumus, et nondum manifestatum est, qnod sumus. Scimus quoniam, cum apparuerit, similes ei eri mus, › etc. Per ea quæ scribit, excitat auditores, ut agno scant quales ex Deo sint facti, dicens: 0 con fideles nostri, digui exsistentes ut diligamini, filii Dei sumus, jain a præsenti sæculo: quod sæculum significat, eo quod nunc tales simus, dum constat in nobis, sicuti possibile est in præsenti vita, filiorum adoptio. Sicut enim ex parte cognoscimus, et arrhas Spiritus nunc ha bemus, sic et particulam (ut ita dicam) fi liorum adoptionem possideamus, dum ad plenum eam in futuro percipiamus. Nondum vero mani festum est, virtus et operatio ejus aperta sit: attamen, licet ita se res habeat, scimus quia, cum apparuerit, quod futuri sumus, si miles ostendemur Patri nostro, visuri euın, sic uti est, hoc est perfecte et indifferenter videntes eum. Dum ergo sit exspectatio, et speret unus quisque, similem se fore Deo, ut excellenter vi deat eum, castificet semetipsum, sicuti est ca stus ille, quem sperat inspicere, inundus corde consistens. Castificat autem se quisque, actus et sapientiam inculpabilem habens. Ait enim Scri 98 Levit. x1, 43. ** Deut. xxxII, 4. 31 Joan. 1, 12 Joan. V, Justus. Ita Gallandius conjecit, recte. Fortasse, particulatim. tiam veritatis. › Obedit enim veritati, qui scien tiam Dei in se præcipuam habet. Unde per raro hujusmodi reperitur. Quis enim, inquit, ‹ gloriabitur, castum habere cor? Et quis fidu ciam habebit, mundum se esse a peccato? › Dum sit mundus a peccato, quis actibus castus eff citur? Sic enim et eloquia Domini casta sunt dicta, castificantia eos, qui secundum ea et intellectum et opus habent. Quia vero sunt prove ctus apud eos, qui filii Dei fiunt, palam est ad vertenti Scripturas sanctas. Ait enim bic doctor in Evangelio suo, suscipientes Jesum (hoc est dum credunt in ejus nomine ) potestatem accipere Dei filios fieri". Qui tantum hanc potestatem ha bet, virtute, et nondum operatione, filius est. Cum autem bene utitur hac potestate, etiam ope ratione fit filius, cujus se prius tantummodo v debatur habere virtutem, nequaquam exspectans credere in solo Christi vocabulo, sed etiam in ipso: ‹ Omnis, › inquit, ‹ qui credit, quia Jesus est Christus, ex Deo natus est "., Assumens enim cum hoc affectu etiam custodiam manda torum, potius filius adoptatur. Qui enim facit justitiam, ex Deo natus est ". Et qui diligit ini micos suos, et orat pro persequentibus se, filius fit coelestis Patris. Igitur si in hoc sæculo, in quod ex parte cognoscimus, et quod bo num est agimus, tantus est filiorum Dei prove ctus, quod oportet credi post hæc in futuro? Ego siquidem non habeo quod dicam, sed se quor eum, qui dixit: ‹ Nondum manifestatum est, quod futuri sumus: quoniam cum apparuerit, si miles ei, qui genuit, erimus.» Hanc itaque per fectionem habendam putandum est in futuro post omnia, dum sicut Pater et Filius unum sunt, unum erunt in Patre et Filio, qui hanc perfe clionein exspectant, similes Patri Filioque fu turi participatione Trinitatis. Quæ vero ignoran tes aliqui, magnitudinem intellectus de Deo, et mensuram spiritus excellentes scientiæ, sic uti est Dei substantia, increpandi sunt impie cogi tantes. Non enim, quod putant, hoc indicat id, quod dicimus, videmus eum sicuti est Spiritus san cti, et assimilatos ei notitiam ejus habere posse, postquam non potest altera conversatio reperiri. Hujusmodi contemplatione futura, cunctisque per venientibus ad scientiam plenitudinis Christi, omnia in omnibus facti, dum hoc exstiterit, non differt a Deo, quatenus alter in angelo sit, al ter in homine. Cessabit enim tum hujusmodi differentia, omnibus trahendis ad unam similitu dinem, quæ ad Deum perfecta erit. Cum vero Dei 8. 28 Joan. xvii, 25. 23 II Cor. v, 21.» Psal. 17 Psal. X, L. 33 | Joan. 11, 29. Inserendum ante virtus videtur licet. Hoc Gallandii est. Antea, ei. Verius Münch meierus meus conjecit, ejus. Legendum est, in quo. Gallandius, excedentes. Puto bis scribendum esse, altera, nempe contemplatio.
col. 1787–1788page 7 of 18
facta. Hæc disciplinabiliter magis, non disciplina est. Licet ergo Filius, sciens quis est Pater, re velet eum quibus voluerit, ita tamen hoc palam facit, sicut illis novit esse possibile. Quapropter etiam de Patre revelante Filium sunt dicenda, etsi mira, et Pater specie videtur esse, quæ dicta sunt, brevi indicio animadvertat a nobis inventa Dicimus scientiam esse, discipli nam esse, et indisciplinabilem habitum. Cui quidem damus majus et minus, non autem hoc quoque disciplinæ concedimus. Non enim alia quædam præter scientiam exsistens, virtutem in telligendi habet. Ipsa enim posse scientia est, cum mens disciplinabilis, hoc est, ejus, qui disciplinæ capax est, alterum habitum disciplina bilem habeat, absque substantia sua. Ex his qui libet indiciis eruditus quodammodo cognoscit dif ferentiam scientiæ Dei, quam habet de semetipso, et quam aliquo modo percipere creaturæ possunt. Vers. 6. ‹ Omnis, qui manet in eo, non peccat. Omnis, qui peccat, non vidit eum, nec cogno vit eum > etc. dicunt ineruditi: Si non est naturæ creaturarum, habent, quæ est factura, 'dum mens eorum sit ut habeant scientiam substantiæ Dei, falso cre dunt omnes, dicentes, se intellectum habere Dei. Quod non sapienter dicunt, sed valde fallaciter et captiose. Non est enim impossibile ejusdem rei veraces contemplationes diversas esse, qua rum ponitur alia quidem in eo, quod est, alia vero, quid est, alia autem, cur est. Tertia si quidem non fit circa Deum, non habentem uti que causam propter quæ est. Sunt ergo aliæ duæ, quarum alia quidem posita in eo, quod est, ostendit, quia ex divinis Scripturis et naturalibus intelligentiis de eo tractam ex magnitudine et pulchritudine creaturarum ejus, ut est possibile contemplantes eum. Huic con cordans etiam Apostolus scribit, primitus opor tere credere, accedentem ad Deum ". Altera vero, qua quæritur, quid est, cum sit inappe tibilis creaturis, in sola Trinitate consistit, sciente Patre, quod est Filius, et Filio, quod est Pater, cum evangelista dicat Salvatorem di xisse 85 ‹ Nemo novit, quis est Filius, nisi Pa ter, et quis est Pater noster, nisi Filius › adjiciens: ‹ et cui voluerit Filius revelare. Con sidera, ne in præceps ruas! Revelat enim de se et de Patre notitiam his quibus apparet, osten dens et palam faciens semetipsum cordi mentis, ut eam videntes contemplationem habeant Patris. Si vero permanserint contendentes atque dicen tes, hanc scientiam Dei secundum substantiam revelare Filium dignis, quæ ipse, et Pa ter, et sanctus habet Spiritus, qui perscrutatur etiam profunda Dei”, audiant naturæ differen tiam. Igitur Trinitatis scientia substantialis est, creaturarum vero affectus quidam suscipiens ma gis et minus. Et impossibile est eadem per venire in eis quæ substantialiter, et in eis quæ per affectum sunt. Cum enim bonus Deus se cundum substantian sit, qui utique omnium causa est, hi qui facti sunt boni et sancti, Dei participatione sunt tales, ita ut multa sit differentia boni Dei et bonæ creaturæ: ille nam que non ex aliquo, sed substantia talis est, sed neque factura talis. Creaturæ vero ex Deo, et non ex semetipsis sunt bonæ. Et creatura qui dem bona est, ille vero cum bonus sit, bonos nos facit. Hæc eadem dicenda sunt et de sancto et de omnibus rebus, quibus Deus substantialiter est. Creaturæ vero participatione Dei sunt tales. His ita declaratis, etiam de scientia sermo faciendus est. Cum Deus mens sit, intellectu naturali et sub stantiali novit ea quæ novit. Creaturæ vero, li cet habeant, ut sint mens, attamen et scientiam » Hebr. XI, 6. 38 Joan. XI, 27. * I Cor. II, 10. Repone quam. Locus haud dubie vitio laborat nescio quo. Quid si reponas pro quia, notitiam, mox: contem plandi eum? Vel ita: ostendit notitiam, quia (örı) Iracta, contemplandi. Male Gallandius, Et qui est Pater noster, Sicut is, qui in virtute et disciplina manet, non peccat nec ignorat: ita consistens in Chri sto, quæ justitia est et sanctificatio, non delin quit. Quomodo enim, qui cum justitia est, in justitiam agere potest, aut cum sanctimonio pol lutionem habebit? Quod cum ita sit, omnis, qui peccat, factus extraneus Christi, non habet parti cipium nec societatem ejus; nam cum dicit, non videt eum, significat, quod participium non habet ejus. Cui res consequens est, ut neque scientiam ejns internam habere videatur: dum is, qui in su perficie perceptionem Dei habet, peccare possit, quales erant filii Heli, sacerdotes. Sed et alii simi liter sacerdotes, qui, cum putabantur scientiam Dei habere, peccabant, et peccantes efficaci scien tia privabantur, imaginariam tantummodo scien tiam habentes ejus. Sicut enim qui perceptionem habet in superficie boni, agit male, cum nullus male agens habeat disciplinabilem intellectum boni. Nam si nosset utilitatem boni, eligeret participa tionem ejus, ut per ejus effectum utilitatem ejus acquireret, intelligendo et agendo, quod bonum est. Itaque, qui scientiam habet Dei, sapienter participatur eo qui est bonus, justus, sanctus, nihil agit quod his rebus adversum est. Qui autem sensibilium rerum scientiam habet, solummodo fi guram speciei rerum sensibilium percipit. Nec ta men operatur secundum eam. Sentiens enim aliquis ignem, et aquæ perceptionem habens, non urit, non calefacit, non humectat: dum utique discipli nisi Filius? Reponendum videtur, quam. Fortasse majus. et Locus Gallaudio et obscurus et mutilus vi. detur, absque ope codd. mss. haud facile restituen dus. Recte.
col. 1789–1790page 8 of 18
PG 39:1789nam intellexit, non speciem ejus habuerit, cum His congruum etiam, quæ de Anania dieta noscunhæc disciplina aliquid sensibile non sit, ut operetur secundum eam. Præbet enim operationes proprias ei, qui percipit eam. Cum bæc divisio scientiarum, quoniam bonum sensibile non est, sed intelligibilis essentia Deus est, qui est in bono, dum participatur Deo, non peccat, quando ipsa scientia mox agit, ut operationem habeat, quæ intellectum verum bonitatis habuerit. Hæc ergo scripta sunt secundum continuam congruentiam, quorum reciprocationes, quicunque novit, bene agit; nam si omnis, qui in Deo est, consequens est ut non peccet, omnis, qui peccat, consequens erit ut in Deo non sit. Hoc quidem primum est, altera vero hujus dicti congruentia est: quisquis habet peccandi propositum, habebit consequentiam non vi. BĔtt dendi nec cognoscendi Deum, cujus denuo reciprocatio cum oppositione generatur; ita omnis, qui novit et vidit eum non peccat. In hac ergo contiJua congruentia significatur eruditio trina. Primum cum dicitur differentia videndi ad cognoscendum, dicens ita non posse scire Deum, qui disciplinabilem non habet intellectum, sed nec videre eum, qui eo expertus non est. Super illa vero etiam hoc dicendum est, qui ex operibus ejus sensibilius percipit, vidit eun, revelante Filio. Sed etiam qui divinam doctrinam novit, scientiam ejus habet VERS. 8. Qui facit peccatum, ex diabolo est, quia ab initio diabolus peccat. In hoc apparuit Filius Dei, ut solvat opera diaboli. › Quoniam præ cunctis diabolus versus est ad peccandum, ex eo nomen babel. [ Diabolus ergo Greco vocabulo seductor, seu accusator, vel derogator significat (33).] Et omnis, qui operatur peccatum, potest tali appellari vocabulo. Possibile enim hoc, quod ait ab initio peccare diabolum, etiam sic intelligi ciente peccatum, diaboλὴν lus, per eum ab initio habens principatum in eo, qui peccat, per submissiones malarum cogitationum, sicut in Juda factum tum, cum misisset diabolus in cor ejus, ut traderet Dominum 37, initium in eo peccandi ſuit. » Joan. XIII, 2. quia omni homine faHis, quæ hactenus ad versum 6 disputata sunt, congruere fere videntur, quæ in scholiis ad eundem versum leguntur, brevissima quidem scribendum ex auctoritate cod. D. Quæ uncinis seclusimus, ea haud dubie ab interprete Latino explicandi causa adjecta sunt. Bene siquidem dictum est qui facit, non, qui fe cit, cum si pœnitens fuerit post peccata, jam sit ex diabolo, sed ille sit ex eo qui operatur al peccatum. tur. Cum prius enim complesset diabolus cor ejus, postea peccavit, ipse contingens de pretio prædii quod vendiderat, occasione benefaciendi. Respondeat aliquis in hoc loco, dicens, quid efficeret diabolus in peccatoribus, cum ipsi prius peccaverint, dantes ei locum? Dicendum est, idem esse facere peccatum, quod peccare, cum datur diabolo locus. Dat enim ei locum concupiscentia, quam, fragili cogitatione subjectus, postquam susceperit eum actualiter peragit peccatum. Hoc enim significat quod dictum est: «Qui facit peccatum. › TO μstavohGatos oux övtos Ex diaбólov, Si enim etiɔm peccati servus est qui facit peccatum, non etiam qui fecit. Omnis enim qui facit peccatum, servus est peccati. Quapropter increpandi sunt hæretici, dicentes, eos qui peccant, naturaliter malos ex diabolo esse, et substantialiter esse malum. Diabolus enim non substantialiter, sed voluntariæ operationis indicium est. Posita est autem et causa, propter quam ex eo sunt peccatores, palam faciens, non substantiam ejus, sed operationem. Peccare namque operatio est, nullus autem naturaliter boc agens. Igitur peccare voluntarium est. Destruitur autem scientia ejusmodi hominum etiam ex his quæ sequuntur, Ait enim: ‹ In hoc apparuit Filius Dei, ut solvat opera diaboli.» Opera namque diaboli sunt ea, quæ Satane voluntate perficiuntur. Quapropter etiam hæc solvuntur, dum si essent substantialiter, solvi non possent, et maxime cum ipsi dicant, mali naturam ingenitam. Sed autem ingenita, et sine perditione est. Dum vero solvantur opera diaboli, igitur voluntaria sunt hæc, non utique involuntaria. Quod autem ait, apparuisse Filium Dei per incarnationem, hoc factum esse dicendum est, quando in carne apparuit, et in ea ma nifestatus est. VERS. 9, 10. Omnis, qui natus est ex Deo, peccatum non facit, quia sanctum ejus manet in eo, et non potest peccare, quoniam ex Deo natus est. In hoc manifestantur filii Dei et filii diaboli. › Hæretici, qui per omnia falluntur in omnibus, etiam per hunc sermonein volunt derogare diviniMatthæius Smoбoλhy conjecit, quæ lectio Latina versione confirmatur. Nempe diabolum. In Bibl. et Colon. et Lugdun. legitur ita, cum is pœnitens. Galland. reposuit, cum is qui. Ex Græco exemplo rectius opinor restituimus, cum si. 'Everyoūvtos, recte cod. D. nempe Inserendum putaverim diabolum. Gallandius, si, recte. Bene Gallandius, semen.Ἐπειδὴ γὰρ πρὸ πάνω των τραπεὶς ὁ διά βολος ἐν τῷ ἁμαρτάνειν γέγονεν, ἐξ αὐτοῦ χρηματίζει πᾶς ὁ ἁμαρτητικώς ἐνεργῶν. προάρχεται γὰρ ἐν τῷ ἁμαρτάνοντι, δι᾽ ὑπερβολὴν λογισμῶν πονη ρῶν, ὡς ἐπὶ τοῦ Ἰούδα. Τοῦ γὰρ κατὰ μηδένα τρόπον αὐτοῦ χωριζομένου, πως ἁμαρτία ἅψασθαι δύναται; Ὁ δὲ ἁμαρτάνων, φησὶν, οὐχ εώρακεν, οὐδὲ ἔγνωκεν αὐτόν· τοῦτο γάρ ἐστι γνῶσις ἐπιστημονικὴ καὶ ἐνδιάθετος κατανόησις Θεοῦ, τὸ μὴ ἁμαρτάνειν. Πρὸ πάντων Εὖ δὲ καὶ τὸ εἰπεῖν, ποιῶν, ἀλλ' οὐ, ποιήσας ἀλλὰ μόνου τοῦ ἐνεργήσαντος αὐτὴν ἔτι. Αὐτήν, ἁμαρτίαν.
ENARRATIO IN EPISTOLAM 1 S. JOANNIS.
nam intellexit, non speciem ejus habuerit, cum His congruum etiam, quæ de Anania dieta noscunhæc disciplina aliquid sensibile non sit, ut operetur
secundum eam. Præbet enim operationes proprias
ei, qui percipit eam. Cum bæc divisio scientiarum,
quoniam bonum sensibile non est, sed intelligibilis
essentia Deus est, qui est in bono, dum participatur Deo, non peccat, quando ipsa scientia mox
agit, ut operationem habeat, quæ intellectum verum bonitatis habuerit. Hæc ergo scripta sunt secundum continuam congruentiam, quorum reciprocationes, quicunque novit, bene agit; nam si
omnis, qui in Deo est, consequens est ut non
peccet, omnis, qui peccat, consequens erit ut in
Deo non sit. Hoc quidem primum est, altera vero
hujus dicti congruentia est: quisquis habet peccandi propositum, habebit consequentiam non vi. BĔtt
dendi nec cognoscendi Deum, cujus denuo reciprocatio cum oppositione generatur; ita omnis, qui
novit et vidit eum non peccat. In hac ergo contiJua congruentia significatur eruditio trina. Primum cum dicitur differentia videndi ad cognoscendum, dicens ita non posse scire Deum, qui disciplinabilem non habet intellectum, sed nec videre
eum, qui eo expertus non est. Super illa vero
etiam hoc dicendum est, qui ex operibus ejus sensibilius percipit, vidit eun, revelante Filio. Sed
etiam qui divinam doctrinam novit, scientiam ejus
habet
VERS. 8. Qui facit peccatum, ex diabolo est,
quia ab initio diabolus peccat. In hoc apparuit Filius Dei, ut solvat opera diaboli. ›
Ἐπειδὴ γὰρ πρὸ πάνω
των τραπεὶς ὁ διάβολος ἐν τῷ ἁμαρτάνειν
γέγονεν, ἐξ αὐτοῦ χρηματίζει πᾶς ὁ ἁμαρτητικώς
ἐνεργῶν.
Quoniam præ cunctis
diabolus versus est ad
peccandum, ex eo nomen
babel. [ Diabolus ergo
Greco vocabulo seductor,
seu accusator, vel derogator significat (33).] Et omnis, qui operatur peccatum, potest tali appellari vocabulo.
Possibile enim hoc, quod ait ab initio peccare diabolum, etiam sic intelligi:
— προάρχεται γὰρ ἐν τῷ
ἁμαρτάνοντι, δι᾽ ὑπερβο- ciente peccatum, diaboλὴν λογισμῶν πονη- lus, per eum ab initio
ρῶν, ὡς ἐπὶ τοῦ Ἰούδα. habens principatum in
eo, qui peccat, per submissiones malarum cogitationum, sicut in Juda factum tum, cum misisset diabolus in cor ejus, ut traderet Dominum 37,
initium in eo peccandi ſuit.
» Joan. XIII, 2.
quia omni homine faHis, quæ hactenus ad versum 6 disputata
sunt, congruere fere videntur, quæ in scholiis ad
eundem versum leguntur, brevissima quidem:
Τοῦ γὰρ κατὰ μηδένα τρόπον αὐτοῦ χωριζομένου,
πως ἁμαρτία ἅψασθαι δύναται; Ὁ δὲ ἁμαρτάνων,
φησὶν, οὐχ εώρακεν, οὐδὲ ἔγνωκεν αὐτόν· τοῦτο γάρ
ἐστι γνῶσις ἐπιστημονικὴ καὶ ἐνδιάθετος κατανόησις
Θεοῦ, τὸ μὴ ἁμαρτάνειν.
Πρὸ πάντων scribendum ex auctoritate
cod. D.
Quæ uncinis seclusimus, ea haud dubie ab
interprete Latino explicandi causa adjecta sunt.
Bene siquidem dictum est
qui facit, non, qui fe
cit, cum si pœnitens
fuerit post peccata, jam
sit ex diabolo, sed ille sit
ex eo qui operatur al
peccatum.
tur. Cum prius enim complesset diabolus cor ejus,
postea peccavit, ipse contingens de pretio prædii
quod vendiderat, occasione benefaciendi. Respondeat aliquis in hoc loco, dicens, quid efficeret diabolus in peccatoribus, cum ipsi prius peccaverint,
dantes ei locum? Dicendum est, idem esse facere
peccatum, quod peccare, cum datur diabolo locus.
Dat enim ei locum concupiscentia, quam, fragili cogitatione subjectus, postquam susceperit eum
actualiter peragit peccatum. Hoc enim significat
quod dictum est: «Qui facit peccatum. ›
Εὖ δὲ καὶ τὸ εἰπεῖν,
ποιῶν, ἀλλ' οὐ, ποιήσας·
TO μstavohGatos oux
övtos Ex diaбólov,
ἀλλὰ μόνου τοῦ ἐνεργή -
σαντος αὐτὴν
ἔτι.
Si enim etiɔm peccati servus est qui facit peccatum,
non etiam qui fecit. Omnis enim qui facit peccatum,
servus est peccati. Quapropter increpandi sunt hæretici, dicentes, eos qui peccant, naturaliter malos
ex diabolo esse, et substantialiter esse malum.
Diabolus enim non substantialiter, sed voluntariæ
operationis indicium est. Posita est autem et causa,
propter quam ex eo sunt peccatores, palam faciens, non substantiam ejus, sed operationem. Peccare namque operatio est, nullus autem naturaliter
boc agens. Igitur peccare voluntarium est. Destruitur autem scientia ejusmodi hominum etiam ex his
quæ sequuntur, Ait enim: ‹ In hoc apparuit Filius
Dei, ut solvat opera diaboli.» Opera namque diaboli sunt ea, quæ Satane voluntate perficiuntur.
Quapropter etiam hæc solvuntur, dum si essent
substantialiter, solvi non possent, et maxime cum
ipsi dicant, mali naturam ingenitam. Sed autem
ingenita, et sine perditione est. Dum vero solvantur
opera diaboli, igitur voluntaria sunt hæc, non utique involuntaria. Quod autem ait, apparuisse Filium Dei per incarnationem, hoc factum esse dicendum est, quando in carne apparuit, et in ea ma -
nifestatus est.
VERS. 9, 10. Omnis, qui natus est ex Deo, peccatum non facit, quia sanctum ejus manet in
eo, et non potest peccare, quoniam ex Deo natus
est. In hoc manifestantur filii Dei et filii diaboli. ›
Hæretici, qui per omnia falluntur in omnibus,
etiam per hunc sermonein volunt derogare diviniMatthæius Smoбoλhy conjecit, quæ lectio Latina versione confirmatur.
Nempe diabolum.
In Bibl. et Colon. et Lugdun. legitur ita,
cum is pœnitens. Galland. reposuit, cum is qui. Ex
Græco exemplo rectius opinor restituimus, cum si.
'Everyoūvtos, recte cod. D.
Αὐτήν, nempe ἁμαρτίαν.
Inserendum putaverim diabolum.
Gallandius, si, recte.
Bene Gallandius, semen.
col. 1791–1792page 9 of 18
PG 39:1791où Boúlerai àµaptávely. bilitatem significamus naluralem, secundum quod dicimus, non posse irrationabile animal disciplinam aut aliquid simila possidere. tatı, dicentes, nativitatem quæ ex mundi creatore Swoy émothµny tɩvà µh ſit, peccatricem esse, dum ea nativitas quæ ex Deo Novi Testamenti, non possit hoc agere: et, sicut putant ipsi, Veteris Testamenti verba concludunt, ubi scriptum est: Filios genui et exaltavi, ipsi vero me spreverunt; et illud Deum qui genuit te dereliquisti *.» Quibus inferunt verbis, dicentes Si, qui nascuntur ex opifice mundi, peccant, hic vero dicitur, omnis, qui est ex Deo, peccatum non facit; cum filii differentes sint, quando alii quidem peccant, alii vero nequaquam; necesse est etiam, patres eorum diversos esse. llæc antem sapiunt indocte, eo quod non intelligunt Scripturæ verba. Non enim scriptum est: «Omnis, qui natus est ex Deo, › non peccabit, sed ‹ peccatum non facit,»cum utique non faciat peccatum, qui secundum justitiam operatur. Hic enim est, qui ex Deo natus est, habens nativitatem ejus, in quantum facit justitiam, et ideo peccatum non facit, quoniam non potest peccare, qui videtur habere virtutem. Et illud siquidem, quos introducunt filios peccatores, cum justitiam facerent, peccare non potuerunt, tunc utique peccatum facientes, cum reliquerunt genitorem, et spreverunt eum qui exaltavit illos. Hoc etenim eis evenit, quoniam cessaverant justitiam operari. Quapropter contraria non sunt verba, quæ posuerunt de diversitate filiorum; neque enim demonstrant patres. Kal thy altíav postíθησι quoixhv Sŋloũµev, xa0' Denique, quia non possit peccare, qui ex Deo natus est, eliam causam dixit idem, quia semen ejus in eo manet, quod divinitus venit. Iloc semen aut virtus est, aut spiritus filiorum adoptionis. Et si propterea peccare nequit, possibilitas hæc naturalis non est. Sed propter aliquam causanı facultas peccandi prolibita est, hoc est, propter Dei semen Dicentes autem, quia cum contraria simul non exsistant, non potest injustitiam facere, qui justitiam habet, non possi ** Isa. 1, 2. 39 Deut. xxx, 18. Legendum esse censeo illi. Act. xu, 8-11. In scholiis hæc præterea adjecta leguntur Ibi interpretationis Didymi compendium aliquod fecisse videtur Epiphanius. In scholiis sententiarum series, ut in catenis solet, aliquanto turbata videtur. Eam servavit His dictis sequitur, quod manifesti sunt Glii Dei et filii diaboli. Si enim omnis, qui facit peccatum, ex diabolo est, et is, qui ita agit, manifestatur, quia filius diaboli est: sicut Elymas magus, cum esset plenus omni dolo et omni iniquitate, agnitus est filius esse diaboli **. Et quoniam omnis, qui natus est ex Deo, peccatum non facit, cum habeat in semetipso Dei semen, qui ita non peccat, invenitur aperte filius esse Dei. pηtéov téxva Oso elvat. ȧpetñs xwhúovtai toυ µh apapráva. Papèv Ideo autem ego adjeci c qui ita non peccat,» ne quis nos circumveniat, dicens, filios Dei nos dicere non peccantes. Pare vulos enim peccatum lon facientes, dicendumn non est, filios Dei esse. Ætate namque probibentur, non virtute, peccare, ut non aliud quidquam dicamus, asserentes non salubriter exponi de iufantibus, qui peccatum faciunt. Non enim idem est peccare et peccatum non facere, illud namque ætas prohibet, hoc auteni virtus expellit. VERS. 10. Omnis, qui non facit justitiam, non est de Deo, et qui non diligit fratrem suum. › Quoniam, qui facit justitiam, ex Deo natus est, consequens est ut, qui ita natus est, diligat` fratres. Qui non habet justitiam, non faciendo eam, et odio habendo fratrem suum, ex Deo natus non est, non aliquo modo, nisi quia natus ex eo non est. Non enim respiciendi sunt illi qui dicunt, non esse istos ex Deo, propter terrenam naturam. VERS. 11, 12. Quoniam hoc est mandatum, quod audistis ab initio ut diligamus invicem, non sicut Cain, qui ex maligno erat, et occidit fratrem suum, quia opera ejus maligna erant, fratris autem justa.»* Quoniam mandatum ab initio habemus, ut invicem diligamus, non oportet odisse fratrem, ne in maligno secundum Cain esse reperiamur, qui fratrem occidit suum. Iste namque peremit Abel, fraintegram Epiphanius. Ex auctoritate Græci exempli reseriben tum es', non peccare, quod vel ipse sensus flagitare videtur. Gallandius: Mallem non alio que At retineri potest, quæ impressa est lectio; vel enim apud Ciceronem aliquis pro alius quis usurpatur. V. De offic. 1, 7, De vrat. 11, 32.ἔχειν, ἀλλ' ὅτι δυνάμενος οὐ βούλεται ἁμαρτάνειν. θησι τοῦ μὴ δύνασθαι ἁμαρτάνειν, λέγων, ὅτι σπέρμα αὐτοῦ μένει· τί δέ ἐστι τὸ σπέρμα του Θεοῦ, ἢ ἡ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐπιφοίτησις, δι' ἧς ἀνεγεννήθημεν Τὸ οὖν, οὐ δύναται ἁμαρτάνειν, φησὶν, ἀντὶ τοῦ, ἀνακόλουθόν ἐστι καὶ ἀνάρμοστον. Οὐ γὰρ ἐν δέχεται τὸν τὴν πνευματικὴν φυλάττοντα γέννησιν καὶ πνευματικὰς καὶ καθαρὰς πράξεις ἐπιτηδεύοντα, κατ' αὐτὸν (κατὰ ταυτὸν) καὶ ἁμαρτάνειν. Καὶ γὰρ λέγοντες, μὴ ἀδικεῖν τὸν δικαιοσύνην ἔχοντα, οὐκ ἀδυναμίαν ἣν λέγομεν, τὸ ἄλογον Ητις οὐκ ἀφίπταται ἡμῶν, εἰ μὴ διὰ τῶν αἰσχίστων πράξεων λυπῶμεν αὐτό. Εἰ δὲ καὶ τὸ εἰπεῖν, & μαρτίαν οὐ ποιεῖ, ο ἵνα μή τις σοφίσηται λέγων, τέ κνα Θεοῦ ἡμᾶς τίθεσθαι πάντας τοὺς μὴ ἁμαρ τάνοντας. Τὰ γὰρ βρέφη ἁμαρτίαν οὐ ποιοῦντα, οὐ Ἐξ ἡλικίας γὰρ, ἀλλ' οὐκ ἁμαρτάνειν. Φαμεν τοί νυν, οὐχ ὑγιῶς λέγεται περὶ βρεφῶν, ὅτι ἁμαρ τίαν οὐ ποιεῖ. Οὐ ταυτὸν γὰρ τὸ μὴ ἁμαρτάνειν τῷ (τοῦ μὴ ποιεῖν ἁμαρτίαν. Τὸ μὲν γὰρ ἀπὸ φύσεως ἔοικε, τὸ δὲ ἐκ διαθέσεως ὑπάρχει
ἔχειν, ἀλλ' ὅτι δυνάμενος
où Boúlerai àµaptávely.
οὐ βούλεται ἁμαρτάνειν.
bilitatem significamus naluralem, secundum quod
dicimus, non posse irrationabile animal disciplinam aut aliquid simila
possidere.
tatı, dicentes, nativitatem quæ ex mundi creatore Swoy émothµny tɩvà µh
ſit, peccatricem esse, dum ea nativitas quæ ex Deo
Novi Testamenti, non possit hoc agere: et, sicut
putant ipsi, Veteris Testamenti verba concludunt,
ubi scriptum est: Filios genui et exaltavi, ipsi
vero me spreverunt; et illud Deum qui genuit te dereliquisti *.» Quibus inferunt verbis, dicentes Si, qui nascuntur ex opifice mundi, peccant, hic vero dicitur, omnis, qui est ex Deo,
peccatum non facit; cum filii differentes sint,
quando alii quidem peccant, alii vero nequaquam;
necesse est etiam, patres eorum diversos esse. llæc
antem sapiunt indocte, eo quod non intelligunt
Scripturæ verba. Non enim scriptum est: «Omnis,
qui natus est ex Deo, › non peccabit, sed ‹ peccatum non facit,»cum utique non faciat peccatum,
qui secundum justitiam operatur. Hic enim est, qui
ex Deo natus est, habens nativitatem ejus, in quantum facit justitiam, et ideo peccatum non facit,
quoniam non potest peccare, qui videtur habere virtutem. Et illud siquidem, quos introducunt
filios peccatores, cum justitiam facerent, peccare
non potuerunt, tunc utique peccatum facientes,
cum reliquerunt genitorem, et spreverunt eum qui
exaltavit illos. Hoc etenim eis evenit, quoniam cessaverant justitiam operari. Quapropter contraria non
sunt verba, quæ posuerunt de diversitate filiorum;
neque enim demonstrant patres.
Kal thy altíav postíθησι τοῦ μὴ δύνασθαι
ἁμαρτάνειν, λέγων, ὅτι
σπέρμα αὐτοῦ μένει· τί
δέ ἐστι τὸ σπέρμα του
Θεοῦ, ἢ ἡ τοῦ ἁγίου
Πνεύματος ἐπιφοίτησις,
δι' ἧς ἀνεγεννήθημεν
Τὸ οὖν, οὐ δύναται
ἁμαρτάνειν, φησὶν, ἀντὶ
τοῦ, ἀνακόλουθόν ἐστι καὶ
ἀνάρμοστον. Οὐ γὰρ ἐνδέχεται τὸν τὴν πνευμα
τικὴν φυλάττοντα γέννησιν καὶ πνευματικὰς καὶ
καθαρὰς πράξεις ἐπιτηδεύοντα, κατ' αὐτὸν (κατὰ
ταυτὸν) καὶ ἁμαρτάνειν.
Καὶ γὰρ λέγοντες, μὴ
ἀδικεῖν τὸν δικαιοσύνην
ἔχοντα, οὐκ ἀδυναμίαν
quoixhv Sŋloũµev, xa0'
ἣν λέγομεν, τὸ ἄλογον
Denique, quia non possit peccare, qui ex Deo
natus est, eliam causam
dixit idem, quia semen
ejus in eo manet, quod
divinitus venit. Iloc semen aut virtus est, aut
spiritus filiorum adoptionis. Et si propterea peccare nequit, possibilitas
hæc naturalis non est.
Sed propter aliquam causanı facultas peccandi
prolibita est, hoc est,
propter Dei semen
Dicentes autem, quia
cum contraria simul non
exsistant, non potest injustitiam facere, qui justitiam habet, non possi-
** Isa. 1, 2. 39 Deut. xxx, 18.
Legendum esse censeo illi.
Act. xu, 8-11.
In scholiis hæc præterea adjecta leguntur:
Ητις οὐκ ἀφίπταται ἡμῶν, εἰ μὴ διὰ τῶν αἰσχίστων
πράξεων λυπῶμεν αὐτό.
Ibi interpretationis Didymi compendium aliquod fecisse videtur Epiphanius.
In scholiis sententiarum series, ut in catenis solet, aliquanto turbata videtur. Eam servavit
His dictis sequitur, quod manifesti sunt Glii Dei
et filii diaboli. Si enim omnis, qui facit peccatum,
ex diabolo est, et is, qui ita agit, manifestatur, quia
filius diaboli est: sicut Elymas magus, cum esset
plenus omni dolo et omni iniquitate, agnitus est
filius esse diaboli **. Et quoniam omnis, qui natus
est ex Deo, peccatum non facit, cum habeat in semetipso Dei semen, qui ita non peccat, invenitur
aperte filius esse Dei.
Εἰ δὲ καὶ τὸ εἰπεῖν, &-
μαρτίαν οὐ ποιεῖ, ο ἵνα μή
τις σοφίσηται λέγων, τέκνα Θεοῦ ἡμᾶς τίθεσθαι
πάντας τοὺς μὴ ἁμαρτάνοντας. Τὰ γὰρ βρέφη
ἁμαρτίαν οὐ ποιοῦντα, οὐ
pηtéov téxva Oso elvat.
Ἐξ ἡλικίας γὰρ, ἀλλ' οὐκ
ȧpetñs xwhúovtai toυ µh
apapráva. Papèv tolἁμαρτάνειν. Φαμεν τοίνυν, οὐχ ὑγιῶς λέγεται
περὶ βρεφῶν, ὅτι ἁμαρτίαν οὐ ποιεῖ. Οὐ ταυτὸν
γὰρ τὸ μὴ ἁμαρτάνειν τῷ
(τοῦ μὴ ποιεῖν ἁμαρτίαν.
Τὸ μὲν γὰρ ἀπὸ φύσεως
ἔοικε, τὸ δὲ ἐκ διαθέσεως
ὑπάρχει
Ideo autem ego adjeci:
c qui ita non peccat,» ne
quis nos circumveniat,
dicens, filios Dei nos dicere non peccantes. Pare
vulos enim peccatum lon
facientes, dicendumn non
est, filios Dei esse. Ætate namque probibentur,
non virtute, peccare, ut
non aliud quidquam dicamus, asserentes non salubriter exponi de iufantibus, qui peccatum faciunt. Non enim idem est
peccare et peccatum
non facere, illud namque
ætas prohibet, hoc auteni
virtus expellit.
VERS. 10. Omnis, qui non facit justitiam, non
est de Deo, et qui non diligit fratrem suum. ›
Quoniam, qui facit justitiam, ex Deo natus est,
consequens est ut, qui ita natus est, diligat` fratres.
Qui non habet justitiam, non faciendo eam, et odio
habendo fratrem suum, ex Deo natus non est, non
aliquo modo, nisi quia natus ex eo non est.
Non enim respiciendi sunt illi qui dicunt, non esse
istos ex Deo, propter terrenam naturam.
VERS. 11, 12. Quoniam hoc est mandatum, quod
audistis ab initio ut diligamus invicem, non sicut
Cain, qui ex maligno erat, et occidit fratrem suum,
quia opera ejus maligna erant, fratris autem
justa.»*
Quoniam mandatum ab initio habemus, ut invicem diligamus, non oportet odisse fratrem, ne in
maligno secundum Cain esse reperiamur, qui fratrem occidit suum. Iste namque peremit Abel, fraintegram Epiphanius.
Ex auctoritate Græci exempli reseriben tum
es', non peccare, quod vel ipse sensus flagitare videtur.
Gallandius: Mallem non alio que At retineri potest, quæ impressa est lectio; vel enim apud
Ciceronem aliquis pro alius quis usurpatur. V. De
offic. 1, 7, De vrat. 11, 32.
col. 1793–1794page 10 of 18
PG 39:1793sæculo. trem suum. Quæ vero causa fuerit occidendi fra- Quoniam multi pseudoprophetæ prodierunt in boc trem, significavit: «Quia opera ejns,» inquit, ‹ maligna erant, fratris autem justa, › Cum enim respexisset Dens super Abel et munera, super Cain autem et oblationem ejus non respexit; et hac causa percussus invidia Cain mortem operatus est adversus proprium fratrem. Quapropter, licet dicatur ex maligno esse propter opera tunc mala, tamen non naturaliter est in illo. Per hunc sermonem ostendit, quia sit homicida Cain, dicens, eum peremisse proprium fratrem. Nam et in libro qui Leprogenesis appellatur, ita legitur, quia Cain lapide aut ligno percusserit Abel, unde deputandum non est, percussione dici solummodo fieri vulnus, sed absolute omnem plagam, quæ lacerationem facit in corpore. VERS. 13, 14. «Nolite mirari, fratres, si odit vos mundus. Nos scimus, quoniam transivimus de morte ad vitam, quia diligimus fratres. › “Ovnep yàp tpóñov πpò ¿Túyxavov moλdoloxpivoμevouth mpoλοὶ xal µetà tǹv èminplav, evayyɛhixhy dibasxallav. ἐxɛtvo tô xáριopa to Emothuny Exwμev doxtveμata, wot Non est mirandum, si pravi homines, qui nominantur mundus, odio habent eos, qui secundum Christum pie vivunt. Tunc enim magis esset mirabile, si diligerent eos. Quapropter et si nos odit mundus, Joannes inquit, verumtamen disciplinabiliter novinius, quod relinquentes mortem, in vita sumus, fraternam charitatem habentes in pectore. Mortem et vitam in his, non illa, quæ communiter dicuntar, percipere debemus, quibus etiam irrationabilia aniinalia participantur, sed vitam æternam, quæ ex fide Salvatoris et virtute generatur, et contrariam ei inortem, sequentem mox peccatorem, quoniam, quiµá in hac morte est, non habet Dei memoriam, quia typ µèv mistedɛiv, to 8≥ nec respexit intelligibilem lucem. ‹ Non est enim, › inquit, ‹ in morte, qui memor sit tui ***: et iterum: ‹ Illumina oculos meos, ne unquam obdormiam in morte". > Discedendum ab ea est jam, non peccando, nec oblivionem habendo Dei, ut transeamus ad vitum, quæ morti videtur esse contraria. Nam quæ deducit nos ad charitatem fratrum, sequenda est. Quemadmodum ante adventum Christi, cum essent in Judæa Dei prophetæ, multi exsistebant, fingentes se habere prophetiain, et opus erat examinabili disciplina, quoniam quidam eorumn dicentes: Hæc dicit Dominus, Spiritum sanctum et Dei verbum habebant, et quidam spiritu maligno moti erant, propheta lalsitatis; sic et post adventum Christi apostolis in Christo loquentibus et Spiritum sanctum haben tibus, quem dedit Jesus, cum resurrexisset a mortuis et largissime ministravit, assumptus in co lis multi falsi apostoli a diabolo sunt producti, fingentes evangeli cam se habere doctrinam. Quapropter necessarium est illud sancti Spiritus donum, quod spirituum discretio nuncupatur, ut disciplinam habeamus, per quam probemus spiritus, ut alii quidem credamus, alii resistamus. Cum itaque reddidisset causam, quoniam oporteat probari spiritus, et non omnibus credi, intulit, dicens, multos falsos prophetas in mundum prodiisse. Et quidem pseudoprophetarum pluraliter edixisse, non admiremur. Qui vero etiam Dei Spiritus ita denominavit, cum adjectione universali dicens: Om nis spiritus, qui confitetur Jesum Christum, ▸ nec non et illud Spiritus prophetarum prophetis subjecti sunt "; consequens est dicere, quod unus et Vers. 14. Qui non diligit, permanet in morte.» Quoniam qui diligit fratres secundum Deum, ad vitam ex morte transit; qui non habet hanc charitatem, permanet in morte. Sicut erat mortua vidua, quæ in deliciis degebat **, licet communem haberet idem Spiritus Dei, est Patri unicus et Filio: qui vitam. Qui enim sic vivit, necessario abibit memoria Dei. His ita manifestatis, si quis non habet figuram, qua charitatem designat fratris, in morte est, sicut e diverso procul abest, qui virtutem habet, secundum quam non reputat aliquid malum, nec proximo malum facit CAP. ¡V, vers. 1, 2. ‹ Charissimi, nolite omni spiritui credere, sed probate spiritus, si ex Deo sunt.> Psal. vi, 6. * Psal. xi, 4. “I Tím. v, 6. Omisit Gal. recte. Rescribendum est Leptogenesis. De quo libro apocrypho, qui etiam vocatur, si quis plura scire cil piat, evolvat J. A. Fabricii Codicis pseudepigraphi V. T. vol. 1, p. 861-864. pluraliter nominatur, in diversis describitur, qui eo participantur, quale est spiritus Eliæ, et spiritus uniuscujusque sanctorum, ita ut tanti spiritus esse videantur, quanti sunt, qui eo participantur. Possibile est enim, et uniuscujusque sacri doctoris disciplinam spiritum ejus dici. Sic enim intelligitur quod dictum est, ut non omni spiritui credatur, quatenus ea quæ pseudoprophetarum sunt, adversemur, con48 1 Cor. XIV, Deesse videtur ei. Verius in cod. 1). Apo±624ŋoay, quæ lectio Latina versione probatur. Amplificasse sententiam Didymi videtur Epiphanius.τῆς Χριστοῦ παρουσίας ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ ὄντων Θεοῦ πρоуτwν λοὶ ὑποκρινόμενοι τὴν προ φητείαν, ὡς χρείαν εἶναι ἐξεταστικῆς, τινὲς τῶν λεγόντων, Τάδε λέγει Κύ ριος, Πνεῦμα ἅγιον καὶ Θεοῦ λόγον εἶχον, καί τι νες ὑπὸ πονηροῦ Πνεύματος κινούμενοι, τοῦ ψεύ δους ἦσαν προφῆται· οὕτω τῶν ἀποστόλων ἐν Χρι στῷ λαλούντων καὶ Πνεῦ μα ἅγιον ἐχόντων, ὃ δέ δωκεν ὁ Κύριος, πολλοί ψευδαπόστολοι προεκλή. θησαν ὑπὸ τοῦ διαβόλου, ὑποκρινόμενοι την ᾿Αναγκαῖον οὖν ἔχειν ἐ ματικὸν, ήγουν τοῦ ἁγίου Πνεύματος, ἱ ὠνόμασται διάκρισις πνευμάτων, ἵνα ἀνθίστασθαι. λεπτή γένεσις, τὰ λεπτὰ γενέ σεως, μικρογένεσις
ENARRATIO IN EPISTOLAM 1 S. JOANNIS.
sæculo.
trem suum. Quæ vero causa fuerit occidendi fra- Quoniam multi pseudoprophetæ prodierunt in boc
trem, significavit: «Quia opera ejns,» inquit, ‹ maligna erant, fratris autem justa, › Cum enim respexisset Dens super Abel et munera, super
Cain autem et oblationem ejus non respexit; et hac
causa percussus invidia Cain mortem operatus est
adversus proprium fratrem. Quapropter, licet dicatur
ex maligno esse propter opera tunc mala, tamen
non naturaliter est in illo. Per hunc sermonem
ostendit, quia sit homicida Cain, dicens, eum peremisse proprium fratrem. Nam et in libro qui Leprogenesis appellatur, ita legitur, quia Cain
lapide aut ligno percusserit Abel, unde deputandum non est, percussione dici solummodo fieri vulnus, sed absolute omnem plagam, quæ lacerationem
facit in corpore.
VERS. 13, 14. «Nolite mirari, fratres, si odit vos
mundus. Nos scimus, quoniam transivimus de morte
ad vitam, quia diligimus fratres. ›
“Ovnep yàp tpóñov πpò
τῆς Χριστοῦ παρουσίας ἐν
τῇ Ἰουδαίᾳ ὄντων Θεοῦ
πρоуτwν ¿Túyxavov moλdoloxpivoμevouth mpoλοὶ ὑποκρινόμενοι τὴν προφητείαν, ὡς χρείαν εἶναι
ἐξεταστικῆς, τινὲς τῶν
λεγόντων, Τάδε λέγει Κύριος, Πνεῦμα ἅγιον καὶ
Θεοῦ λόγον εἶχον, καί τινες ὑπὸ πονηροῦ πνεύματος κινούμενοι, τοῦ ψεύδους ἦσαν προφῆται· οὕτω
xal µetà tǹv èminplav,
τῶν ἀποστόλων ἐν Χριστῷ λαλούντων καὶ Πνεῦμα ἅγιον ἐχόντων, ὃ δέδωκεν ὁ Κύριος, πολλοί
ψευδαπόστολοι προεκλή.
θησαν ὑπὸ τοῦ διαβόλου, ὑποκρινόμενοι την
evayyɛhixhy dibasxallav.
᾿Αναγκαῖον οὖν ἔχειν ἐxɛtvo tô xáριopa to πveματικὸν, ήγουν τοῦ ἁγίου
Πνεύματος, ἱ ὠνόμασται
διάκρισις πνευμάτων, ἵνα
Emothuny Exwμev doxtveμata, wot
Non est mirandum, si pravi homines, qui nominantur mundus, odio habent eos, qui secundum
Christum pie vivunt. Tunc enim magis esset mirabile,
si diligerent eos. Quapropter et si nos odit mundus,
Joannes inquit, verumtamen disciplinabiliter novinius, quod relinquentes mortem, in vita sumus, fraternam charitatem habentes in pectore. Mortem et
vitam in his, non illa, quæ communiter dicuntar,
percipere debemus, quibus etiam irrationabilia aniinalia participantur, sed vitam æternam, quæ ex
fide Salvatoris et virtute generatur, et contrariam ei
inortem, sequentem mox peccatorem, quoniam, quiµá
in hac morte est, non habet Dei memoriam, quia typ µèv mistedɛiv, to 8≥
nec respexit intelligibilem lucem. ‹ Non est enim, ›
inquit, ‹ in morte, qui memor sit tui ***: et iterum: ‹ Illumina oculos meos, ne unquam obdormiam in morte". > Discedendum ab ea est jam,
non peccando, nec oblivionem habendo Dei, ut
transeamus ad vitum, quæ morti videtur esse contraria. Nam quæ deducit nos ad charitatem fratrum,
sequenda est.
ἀνθίστασθαι.
Quemadmodum ante adventum Christi, cum essent in Judæa Dei prophetæ, multi exsistebant,
fingentes se habere prophetiain, et opus erat
examinabili disciplina,
quoniam quidam eorumn
dicentes: Hæc dicit Dominus, Spiritum sanctum
et Dei verbum habebant,
et quidam spiritu maligno
moti erant, propheta lalsitatis; sic et post adventum Christi apostolis in
Christo loquentibus et
Spiritum sanctum haben
tibus, quem dedit Jesus,
cum resurrexisset a mortuis et largissime ministravit, assumptus in co
lis multi falsi apostoli a diabolo sunt producti, fingentes evangeli
cam se habere doctrinam.
Quapropter necessarium
est illud sancti Spiritus
donum, quod spirituum
discretio nuncupatur, ut
disciplinam
habeamus,
per quam probemus spiritus, ut alii quidem credamus, alii resistamus.
Cum itaque reddidisset causam, quoniam oporteat
probari spiritus, et non omnibus credi, intulit, dicens, multos falsos prophetas in mundum prodiisse.
Et quidem pseudoprophetarum pluraliter edixisse,
non admiremur. Qui vero etiam Dei Spiritus ita denominavit, cum adjectione universali dicens: Om -
nis spiritus, qui confitetur Jesum Christum, ▸ nec
non et illud Spiritus prophetarum prophetis subjecti sunt "; consequens est dicere, quod unus et
Vers. 14. Qui non diligit, permanet in morte.»
Quoniam qui diligit fratres secundum Deum, ad
vitam ex morte transit; qui non habet hanc charitatem, permanet in morte. Sicut erat mortua vidua,
quæ in deliciis degebat **, licet communem haberet idem Spiritus Dei, est Patri unicus et Filio: qui
vitam. Qui enim sic vivit, necessario abibit memoria Dei. His ita manifestatis, si quis non habet
figuram, qua charitatem designat fratris, in morte
est, sicut e diverso procul abest, qui virtutem habet, secundum quam non reputat aliquid malum,
nec proximo malum facit
CAP. ¡V, vers. 1, 2. ‹ Charissimi, nolite omni
spiritui credere, sed probate spiritus, si ex Deo sunt.>
Psal. vi, 6.
* Psal. xi, 4. “I Tím. v, 6.
Omisit Gal. recte.
Rescribendum est Leptogenesis. De quo libro
apocrypho, qui etiam λεπτή γένεσις, τὰ λεπτὰ γενέ
σεως, μικρογένεσις vocatur, si quis plura scire cil
piat, evolvat J. A. Fabricii Codicis pseudepigraphi
V. T. vol. 1, p. 861-864.
pluraliter nominatur, in diversis describitur, qui eo
participantur, quale est spiritus Eliæ, et spiritus
uniuscujusque sanctorum, ita ut tanti spiritus esse
videantur, quanti sunt, qui eo participantur. Possibile est enim, et uniuscujusque sacri doctoris disciplinam spiritum ejus dici. Sic enim intelligitur quod
dictum est, ut non omni spiritui credatur, quatenus
ea quæ pseudoprophetarum sunt, adversemur, con48 1 Cor. XIV,
Deesse videtur ei.
Verius in cod. 1). Apo±624ŋoay, quæ lectio
Latina versione probatur.
Amplificasse sententiam Didymi videtur Epiphanius.
col. 1795–1796page 11 of 18
PG 39:1795sentiamus eis, quos per probationem ex Deo esse Christum consensu integro et vero, in carne veniscognovimus. Non est itaque mirandum, si falsi apostoli bi, qui transformantur in ministros Christi, falsi prophetæ sunt dicti, quando etiam ipsi apostoli frequenter in Testamento Novo prophetæ nominantur: sicut in Epistola ad Corinthios invenitur, in qua legimus: ‹ Et spiritus prophetarum prophetis subditus est, › cum de apostolis diceret; et in Apocalypsi frequenter Joannes propheta nominatur. VERS. 2, 3. Hinc cognoscitur Spiritus Dei: Omnis spiritus qui confitetur Jesum Christum in carne venisse, ex Deo est, et omnis spiritus qui negat Jesum, ex Deo non est, et hic est Antichristus, quem audistis, quia venturus est. Et nunc in sæculo est. ▸ Cum dixisset, omni spiritui non esse credendum, antequam ab aliquo probatus esse noscatur ex Deo, dedit etiam signum, quod si ab aliquo spiritu desit, ille utique erroris, non est Dei. Hoc ergo indicium bujus modi rei dicunt esse: «Omnis, › inquit, ‹ spiritus qui confitetur Domini Verbum. Qui cum esset in forma Dei, formam suscipiens servi, in carne venit, ita ut appareret et pateretur in ea pro nobis, secundum quod dictum est: «Manifestatur in carne **, et illud: Christo passo pro nobis in carne › Qui ergo ita confitetur, ex Deo est, dum dispensationem vere factam doctrinabiliter fateatur. Si quis vero solvit Jesum, et purum Deum verbum extra carnem esse putat, et non vere hominem dicit, et universa dispensationis ejus facta pro phantasia confirmat, cum hujusmodi spiritus erroris, ex Deo non est. Sed dicit aliquis, multos hæreticorum confiteri ejus præsentiam incarnatam, quales sunt novi prophetæ de Phrygia procedentes. His respondendum est, quia sicut nullus dicit Dominum Jesum nisi in Spiritu sancto ", non vocitandum Nec consequenter dæmones et homines fictos, nec non et hæreticos dicamus Spiritum habere sanctum, quod est incongruum satis et impium: nam si non voce solum, sed etiam operibus et affectu vero, non dolo Dominum Jesum dicat aliquis, hic vere in Spiritu sancto eumdem Dominum confitetur. Sicut quibus dixit Jesus: Vos me vocatis Magistrum et Dominum, et bene facitis: sum etenim vester Magister 7, qui suscipitis doctrinam meam et dominium, servitis enim voluntate germana, facien tes quæ dico, impletis voluntatem Patris mei, qui in cœlo est, sicut ego. Non habent Spiritum sanctum, qui dicunt Dominum Jesum, et non faciunt quæ præcipit, cum procul ab eo sint corde, solis eum labiis honorantes. Quando illi habent Spiritum sanctum, qui operibus et affectu vocant Dominum Jesum: ita qui confitetur Dominum Jesum *1 Tim. 111, 16. 41 Petr. iv, 1. * 1 Cor. xii, 3. 80 ibid. 33. Legendum est, voce tantum. Gallandins, quomodo, recte. Gall. specialiter. Vereor tamen, ne hoc ex er. rore typothetæ magis, quam ex conjectura editoris ortum sit. se, dicens sapiendo et agendo, quæ in humanitate docuit, insuper et imitator ejus effectus est, præsente imitatione supernæ conversationis, bic spiritum habet ex Deo, maxime si sequatur vestigia, veniens usque ad hoc, ut compatiatur et crucifigatur et commoriatur ei; cum spiritus erroris e diverso consistat, licet labiis confiteatur Jesum in carne venisse; negans enim virtutem, qua fingit esse pium, operibus respuit Jesum, et licet confiteatur eum in carne venisse. Veniente namque eo quærere et salvare quod perierat, et tollere mundi peccatum, cum ipse in perditione et peccato consistat, rebus ipsis negat, adventum ejus in carne factum. Sunt autem quidam hæretici, qqui neque usque ad sermonem consentiunt, in carne venisse Jesum, sed aut corpus cœleste eum detulisse putant, aut certe nsque ad phantasiam hominem apparuisse confirmant. Possunt igitur hæc etiam spiritualiter exponi. Quoniam enim verum est illud, quod dicit: ‹ Vivo ego, jam non ego, vivit autem in me Christus “‚» ut semper mortificationem Jesu in suo corpore circumferre videatur, manifestata in mortali carne sua vita ejus, quem confitetur, ostendit, in qua carne venerit Jesus, cum in diversa conversatione sit positus, qui solvit et sejungit a semetipso Jesum. Qualis est qui negat eum. Qui enim confitetur Jesum, habet eum in semetipso, et exsistens in eo secundum quod scriptum est: «Quisquis confessus fuerit me, confitebor et eum coram Patre meo "“. › Qui vero negat, ex omnibus segregatus est. De eo namque quod dicit: «Quicunque negaverit me, negabo et ego eum: › hic propositio non assumitur, sicut ait ibi: Confitebor et ego eum corani Patre meo **. › Figuraliter itaque dicit de Antichristo, quem venire audivimus, quia jam in mundo est, hoc est, μn oμoloyɛiv aútòy tv per pseudoprophetas et spiritus errorum, per quos solvitur Jesus, quando non confitentur eum in carne venisse. Quod autem ait nunc, per hoc quod agitur ab illis intelligendum est. VERS. 6. Qui cognoscit Deum, audit nos; qui non est ex Deo, non nos audit. › Si secundum litteram verbum audiendi percipi mus, non videtur esse verum, quod dictum est, dum omnes, parvi et studiosi similiter, vocem audiant exponentis. Unde quidam pro intelligentia hæc percipiunt, id est, ut consentiamus, et, quæ dicuntur, audientes faciamus: qui ignorat, quæ faciat, non 47 Joan. XIII, 13. 8 Galat. 11, 20. * Matth. x, 32. wv. Matthæius recte interponendum esse censet, To Aéyɛtv verissima est Matthæii coniectura, Latinis verbis comprobata.προώδευσαν γὰρ αὐτοῦ αἱ αἱρέσεις, χαρακτηριστικὸν τὸ διὰ ψευδοπροφητῶν καὶ πνευμάτων λύειν τὸν Ἰησοῦν, ἐν τῷ σαρκὶ ἐληλυθέναι. Τοῦ λέ γειν καὶ νῦν, πρα κτικῶς ἀκουστέον.
sentiamus eis, quos per probationem ex Deo esse Christum consensu integro et vero, in carne veniscognovimus. Non est itaque mirandum, si falsi apostoli bi, qui transformantur in ministros Christi,
falsi prophetæ sunt dicti, quando etiam ipsi apostoli
frequenter in Testamento Novo prophetæ nominantur: sicut in Epistola ad Corinthios invenitur, in
qua legimus: ‹ Et spiritus prophetarum prophetis
subditus est, › cum de apostolis diceret; et in Apocalypsi frequenter Joannes propheta nominatur.
VERS. 2, 3. Hinc cognoscitur Spiritus Dei: Omnis spiritus qui confitetur Jesum Christum in carne
venisse, ex Deo est, et omnis spiritus qui negat Jesum, ex Deo non est, et hic est Antichristus, quem
audistis, quia venturus est. Et nunc in sæculo
est. ▸
Cum dixisset, omni spiritui non esse credendum,
antequam ab aliquo probatus esse noscatur ex Deo,
dedit etiam signum, quod si ab aliquo spiritu desit,
ille utique erroris, non est Dei. Hoc ergo indicium
bujus modi rei dicunt esse: «Omnis, › inquit, ‹ spiritus qui confitetur Domini Verbum. Qui cum esset in forma Dei, formam suscipiens servi, in carne
venit, ita ut appareret et pateretur in ea pro nobis,
secundum quod dictum est: «Manifestatur in
carne **, et illud: Christo passo pro nobis in
carne › Qui ergo ita confitetur, ex Deo est, dum
dispensationem vere factam doctrinabiliter fateatur.
Si quis vero solvit Jesum, et purum Deum verbum
extra carnem esse putat, et non vere hominem dicit,
et universa dispensationis ejus facta pro phantasia
confirmat, cum hujusmodi spiritus erroris, ex Deo
non est. Sed dicit aliquis, multos hæreticorum confiteri ejus præsentiam incarnatam, quales sunt novi
prophetæ de Phrygia procedentes. His respondendum est, quia sicut nullus dicit Dominum Jesum
nisi in Spiritu sancto ", non vocitandum Nec
consequenter dæmones et homines fictos, nec non
et hæreticos dicamus Spiritum habere sanctum,
quod est incongruum satis et impium: nam si non
voce solum, sed etiam operibus et affectu vero, non
dolo Dominum Jesum dicat aliquis, hic vere in Spiritu sancto eumdem Dominum confitetur. Sicut quibus dixit Jesus: Vos me vocatis Magistrum et
Dominum, et bene facitis: sum etenim vester Magister 7, qui suscipitis doctrinam meam et dominium, servitis enim voluntate germana, facien
tes quæ dico, impletis voluntatem Patris mei, qui
in cœlo est, sicut ego. Non habent Spiritum sanctum, qui dicunt Dominum Jesum, et non faciunt
quæ præcipit, cum procul ab eo sint corde, solis
eum labiis honorantes. Quando illi habent Spiritum sanctum, qui operibus et affectu vocant Dominum Jesum: ita qui confitetur Dominum Jesum
*1 Tim. 111, 16. 41 Petr. iv, 1. * 1 Cor. xii, 3.
80 ibid. 33.
Legendum est, voce tantum.
Gallandins, quomodo, recte.
Gall. specialiter. Vereor tamen, ne hoc ex er.
rore typothetæ magis, quam ex conjectura editoris
ortum sit.
se, dicens sapiendo et agendo, quæ in humanitate
docuit, insuper et imitator ejus effectus est, præsente imitatione supernæ conversationis, bic spiritum habet ex Deo, maxime si sequatur vestigia, veniens usque ad hoc, ut compatiatur et crucifigatur et
commoriatur ei; cum spiritus erroris e diverso consistat, licet labiis confiteatur Jesum in carne venisse; negans enim virtutem, qua fingit esse pium,
operibus respuit Jesum, et licet confiteatur eum
in carne venisse. Veniente namque eo quærere et
salvare quod perierat, et tollere mundi peccatum,
cum ipse in perditione et peccato consistat, rebus
ipsis negat, adventum ejus in carne factum. Sunt
autem quidam hæretici, qqui neque usque ad sermonem consentiunt, in carne venisse Jesum, sed aut
corpus cœleste eum detulisse putant, aut certe nsque ad phantasiam hominem apparuisse confirmant.
Possunt igitur hæc etiam spiritualiter exponi.
Quoniam enim verum est illud, quod dicit: ‹ Vivo
ego, jam non ego, vivit autem in me Christus “‚»
ut semper mortificationem Jesu in suo corpore circumferre videatur, manifestata in mortali carne sua
vita ejus, quem confitetur, ostendit, in qua carne
venerit Jesus, cum in diversa conversatione sit positus, qui solvit et sejungit a semetipso Jesum. Qualis est qui negat eum. Qui enim confitetur Jesum,
habet eum in semetipso, et exsistens in eo secundum quod scriptum est: «Quisquis confessus fuerit
me, confitebor et eum coram Patre meo "“. › Qui
vero negat, ex omnibus segregatus est. De eo namque quod dicit: «Quicunque negaverit me, negabo
et ego eum: › hic propositio non assumitur, sicut
ait ibi: Confitebor et ego eum corani Patre meo **. ›
Figuraliter itaque dicit de Antichristo, quem venire
audivimus, quia jam in mundo est, hoc est,
προώδευσαν γὰρ αὐτοῦ αἱ
αἱρέσεις, χαρακτηριστικὸν τὸ διὰ ψευδοπροφητῶν καὶ πνευμάτων
λύειν τὸν Ἰησοῦν, ἐν τῷ
μn oμoloyɛiv aútòy tv
σαρκὶ ἐληλυθέναι. Τοῦ λέγειν καὶ νῦν, πρακτικῶς ἀκουστέον.
per pseudoprophetas et
spiritus errorum, per
quos solvitur Jesus, quando non confitentur eum
in carne venisse. Quod
autem ait nunc, per hoc
quod agitur ab illis intelligendum est.
VERS. 6. Qui cognoscit Deum, audit nos; qui non
est ex Deo, non nos audit. ›
Si secundum litteram verbum audiendi percipi -
mus, non videtur esse verum, quod dictum est, dum
omnes, parvi et studiosi similiter, vocem audiant
exponentis. Unde quidam pro intelligentia hæc percipiunt, id est, ut consentiamus, et, quæ dicuntur,
audientes faciamus: qui ignorat, quæ faciat, non
47 Joan. XIII, 13. 8 Galat. 11, 20. * Matth. x, 32.
wv.
Matthæius recte interponendum esse censet,
To Aéyɛtv verissima est Matthæii coniectura,
Latinis verbis comprobata.
col. 1797–1798page 12 of 18
PG 39:1797audit. Qui est ex Deo, audit eos, qui hæc dicunt, et scendens omnia bonitas obsequatur. Quid est auoperibus exercere contendunt. Positum est enim pro intelligere, audire, ubi ait: Legem non auditis, hoc est, non intelligitis, et illud: «Qui habet aures audiendi, audiat ³¹, hoc est, consentiat, et illud Non audivit populus meus vocem meam ", › el illud: ‹ Si populus audiisset me". Unde quæstio nascitur, utrum in verbis significativis eadem ipsa, an alterum eorum oportet intelligi, quale est, ubi dicitur ‹ Oves meæ vocem meam audiunt".> VERS. 7, 8. Charissimi, diligamus invicem, quoniam charitas ex Deo est. Et omnis qui diligit fratrem suum, ex Deo natus est, et cognoscit Deum qui non diligit, ignorat Deum, quia Deus charitas est. › "Donеp & Eyxanμa xat Jóyov qépeɩ tò µh alpovμένῳ Snapуēñvai Suvatov, & ἀze alper Σwth Thy Sæb ɛoÛ YÉɣove, xa0' tolvuv ¿ ànostalɛis yàp Exactos xal tò tem ex Deo generari? Generaliter enim boc omni se invicem diligenti proveniet, ut filius Dei vocetur, cui etiam, ut peccare possit, non inerit, quod semen habeat in semetipso generantis Patris. Sequitur etiam eum, qui ex Deo natus est, ut sciat genitorem Deum esse charitatem. ⚫ Propterea enim, › inquit, charitas ex Deo est, et qui habet hanc, natus ex Deo est et cognoscit eum: quoniam ipse qui genuit et cognoscitur, charitas est. › Sic enim causa est, ut sapientes et justi et sancti simus, factus nobis Christus a Deo sapientia, justitia, sanctimonium, ita causa est, alterutros diligendi, quod Deus charitas est. Eo namque participari secundum quod charitas est, habemus charitatem ex eo, et diligimus invicem. In sequentibus autem congrue etiam Salvator charitas esse monstratur. Ait enim, in Filio qui missus est pro salute nostra, ejus charitatem exsistere, sic scribens In hoc est charitas.» Quasi aliquis ostendens Jesum, diceret, in hoc est Dei Verbum, in hoc est veritas et sapientia Dei. Quapropter charitatem es charitate, Deuin ex Deo Patre Salvatorem sentire debemus. Sicuti crimen et vituperationem habet, qui non eligit, quod eligendum est, et non amat quod amandum est, ita laudem conquirunt diligentes dignos, et eos qui diligendi sunt. Quando autem hæc magis provenire potuerunt, quando tulit Salvator peccatum mundi, et ostenderetur homo, qualis a Deo sit factus, per similitudinem et imaginen demonstratur ei, qui fecit eum. Dum talis enim apparuerit homo, mos dilectus exsistens, fi divinitus ut diligatur; quia Salvator missus in mundum, per dilectionem Patris, ad creaturas suas venit, ut remissionem concederet peccatorun, Cum invisibilis sit Deus, nullus eum sensibiliter et ostenderet pulchritudividit unquam, quando non potest videre aspectus nem eorum, quos fecit corporalis incorporalia. Sed quoniam divinitatem ad imaginem et similituseparant quidam hæretici dicentes, Veteres Scridinem Dei. Qui hoc dopturæ Deum visibilem esse ostendunt, eo quod quinum promeruerunt, di- dam eum vidisse referantur, novæ autem invisibilecti sunt, unde invicem diligunt. Habel enim unusquisque, ut dilectus dum mandatum accepe. Ante paulum namque definiunt non differre in Deo, ut justus et justitia dicatur. Quibus copulandum est, non differre, ut diligens et dilectio idem esse dicatur. Sicut enim, cum transnominatur a justitia, justus vocatur; non enim justitia participatur, sed ipse hoc est; ita cum diligens dicitur, non quia dilectio 'sit, ita vocatur. Quapropter, quæ ita sunt posita de Deo in Scripturis, uni voce, non transnominative dicuntur, et illud univocum in tali appellatione sumendum est, quorum una quidem ratio, sed nomina plura sunt. sit, et ut diligere possit, rit proximum diligendi. Cum hæc itaque dixisset hic doctor, amplius excitans, ad eaque invitans illos, quibus scribit, intulit, dicens: Quoniam charitas ex Deo est. › Potius ad invicem nos diligere festinemus, ut tran * Matth. xi, 15. ** Jer. vii, 28. "Psal. Lxxx, 12. Ut Latina Græcis respondeant, lege ut. Mox legenduin est, demonstratus, ¿modelyßel;. Pro divinitus legendum est dignus. flujus VERS. 12. Deum nenio vidit unquam. › lem, propter præsentem sermonem, et illud quod in Evangelio scriptum est: «Deum nemo vidit unquam › requirendi sunt, quam dicant esse substantiam ejus, qua putant Deum esse visibilem. Et si non pervertatur a se mens eorum, corpus eum dicent, cum nulla alia substantia sensibiliter videatur, nisi corporis. Dumque hoc concesserint, considerent, quæ incongrua et impietate plenissima subsequantur. Omnino namque et incorruptibile erit et * Joan. x, 27. 85 Joan. 1, 18. conjecturæ fidem nobis facit exemplar Græcum. Legendum est sicut. An definivimus? Galland.μένῳ τὸ αἱρετὸν καὶ φι λοῦντι τὸ φιλητόν· οὕτως ἔπαινον περιποιεῖ τοῖς ἀ γαπῶσι τοὺς ἀξίους τοῦ ἀγαπᾶσθαι τῷ εἶναι ἀγα πητούς. Πότε δὲ τοῦτο ὅτε αἴρει Σωτὴρ τὴν ἀ μαρτίαν τοῦ κόσμου, ἵνα δειχθῇ ὁ ἄνθρωπος, οἷος ὁμοίωσιν καὶ εἰκόνα ὑπο δειχθεὶς τοῦ πεποιηκότος. Οὕτω γὰρ φανερωθεὶς ὁ ἄνθρωπος, εὐθὺς ὢν ἀγα πητὸς καὶ ἄξιος τοῦ ἀγα πᾶσθαι τυγχάνει. Ἐπεὶ τὴρ τῷ κόσμῳ, ἀγάπῃ, τῇ πρὸς τὰ ἑαυτοῦ ποιή ματα καὶ τοῦ Πατρός, ἐπὶ ἀναδείξει τοῦ κάλλους τῶν κατ' εἰκόνα Θεοῦ γεγονό των. Οἱ ταύτης τῆς δω ρεᾶς τυγχάνοντες ἀγαπητοὶ τυγχάνουσιν, ὅθεν άλ λήλους ἀγαπῶσιν. Ἔχει πητικὸς εἶναι, ἐντολὴν ἔχων τοῦ ἀγαπᾶν τὸν πλη σίον, Οὐκοῦν ὁ εἰπὼν, ῾Ο Θεός ἀγάπη ἐστὶν, οὗτος πά λιν οἶδεν ἀγάπην ἐκ Θεοῦ, ἥντινα οὐκ ἄλλην είναι νομιστέον, ἢ τὸν Μονογενῆ, ὥσπερ Θεὸν ἐκ Θεοῦ, οὕτω καὶ ἀγάπην ἐξ ἀγάπης, ὄντα.
ENARRATIO IN EPISTOLAM 1 S. JOANNIS.
audit. Qui est ex Deo, audit eos, qui hæc dicunt, et scendens omnia bonitas obsequatur. Quid est auoperibus exercere contendunt. Positum est enim pro
intelligere, audire, ubi ait: Legem non auditis,
hoc est, non intelligitis, et illud: «Qui habet aures
audiendi, audiat ³¹, hoc est, consentiat, et illud:
• Non audivit populus meus vocem meam ", › el
illud: ‹ Si populus audiisset me". Unde quæstio nascitur, utrum in verbis significativis eadem
ipsa, an alterum eorum oportet intelligi, quale est,
ubi dicitur ‹ Oves meæ vocem meam audiunt".>
VERS. 7, 8. Charissimi, diligamus invicem,
quoniam charitas ex Deo est. Et omnis qui diligit
fratrem suum, ex Deo natus est, et cognoscit
Deum qui non diligit, ignorat Deum, quia Deus
charitas est. ›
‹
"Donеp & Eyxanμa xat
Jóyov qépeɩ tò µh alpovμένῳ τὸ αἱρετὸν καὶ φιλοῦντι τὸ φιλητόν· οὕτως
ἔπαινον περιποιεῖ τοῖς ἀγαπῶσι τοὺς ἀξίους τοῦ
ἀγαπᾶσθαι τῷ εἶναι ἀγαπητούς. Πότε δὲ τοῦτο
Snapуēñvai Suvatov, &
ὅτε αἴρει Σωτὴρ τὴν ἀze alper 6 Σwth Thy &-
μαρτίαν τοῦ κόσμου, ἵνα
δειχθῇ ὁ ἄνθρωπος, οἷος
Sæb ɛoÛ YÉɣove, xa0'
ὁμοίωσιν καὶ εἰκόνα ὑποδειχθεὶς τοῦ πεποιηκότος.
Οὕτω γὰρ φανερωθεὶς ὁ
ἄνθρωπος, εὐθὺς ὢν ἀγαπητὸς καὶ ἄξιος τοῦ ἀγαπᾶσθαι τυγχάνει. Ἐπεὶ
tolvuv ¿ ànostalɛis Ewτὴρ τῷ κόσμῳ, ἀγάπῃ,
τῇ πρὸς τὰ ἑαυτοῦ ποιήματα καὶ τοῦ Πατρός, ἐπὶ
ἀναδείξει τοῦ κάλλους τῶν
κατ' εἰκόνα Θεοῦ γεγονότων. Οἱ ταύτης τῆς δωρεᾶς τυγχάνοντες ἀγαπητοὶ τυγχάνουσιν, ὅθεν άλλήλους ἀγαπῶσιν. Ἔχει
yàp Exactos xal tò ȧyaπητικὸς εἶναι, ἐντολὴν
ἔχων τοῦ ἀγαπᾶν τὸν πλησίον,
tem ex Deo generari? Generaliter enim boc omni
se invicem diligenti proveniet, ut filius Dei vocetur, cui etiam, ut peccare possit, non inerit, quod
semen habeat in semetipso generantis Patris. Sequitur etiam eum, qui ex Deo natus est, ut sciat
genitorem Deum esse charitatem. ⚫ Propterea
enim, › inquit, charitas ex Deo est, et qui habet hanc, natus ex Deo est et cognoscit eum: quoniam ipse qui genuit et cognoscitur, charitas est. ›
Sic enim causa est, ut sapientes et justi et
sancti simus, factus nobis Christus a Deo sapientia,
justitia, sanctimonium, ita causa est, alterutros
diligendi, quod Deus charitas est. Eo namque participari secundum quod charitas est, habemus charitatem ex eo, et diligimus invicem. In sequentibus autem congrue etiam Salvator charitas esse
monstratur. Ait enim, in Filio qui missus est pro
salute nostra, ejus charitatem exsistere, sic scribens In hoc est charitas.» Quasi aliquis ostendens Jesum, diceret, in hoc est Dei Verbum, in
hoc est veritas et sapientia Dei.
Οὐκοῦν ὁ εἰπὼν, ῾Ο Θεός Quapropter charitatem es
ἀγάπη ἐστὶν, οὗτος πά- charitate, Deuin ex Deo
λιν οἶδεν ἀγάπην ἐκ Θεοῦ, Patre Salvatorem sentire
ἥντινα οὐκ ἄλλην είναι debemus.
νομιστέον, ἢ τὸν Μονογενῆ, ὥσπερ Θεὸν ἐκ Θεοῦ,
οὕτω καὶ ἀγάπην ἐξ ἀγάπης, ὄντα.
Sicuti crimen et vituperationem habet, qui non
eligit, quod eligendum
est, et non amat quod
amandum est, ita laudem
conquirunt diligentes dignos, et eos qui diligendi sunt. Quando autem
hæc magis provenire potuerunt, quando tulit
Salvator peccatum mundi, et ostenderetur
homo, qualis a Deo sit
factus, per similitudinem
et imaginen demonstratur ei, qui fecit eum.
Dum talis enim apparuerit homo, mos dilectus
exsistens, fi divinitus
ut diligatur; quia
Salvator missus in mundum, per dilectionem
Patris, ad creaturas suas
venit, ut remissionem
concederet peccatorun,
Cum invisibilis sit Deus, nullus eum sensibiliter
et ostenderet pulchritudividit unquam, quando non potest videre aspectus
nem eorum, quos fecit
corporalis incorporalia. Sed quoniam divinitatem
ad imaginem et similituseparant quidam hæretici dicentes, Veteres Scridinem Dei. Qui hoc dopturæ Deum visibilem esse ostendunt, eo quod quinum promeruerunt, di- dam eum vidisse referantur, novæ autem invisibilecti sunt, unde invicem
diligunt. Habel enim
unusquisque, ut dilectus
dum mandatum accepe.
Ante paulum namque definiunt non differre
in Deo, ut justus et justitia dicatur. Quibus copulandum est, non differre, ut diligens et dilectio
idem esse dicatur. Sicut enim, cum transnominatur a justitia, justus vocatur; non enim justitia
participatur, sed ipse hoc est; ita cum diligens dicitur, non quia dilectio 'sit, ita vocatur. Quapropter, quæ ita sunt posita de Deo in Scripturis, uni
voce, non transnominative dicuntur, et illud univocum in tali appellatione sumendum est, quorum
una quidem ratio, sed nomina plura sunt.
sit, et ut diligere possit,
rit proximum diligendi.
Cum hæc itaque dixisset hic doctor, amplius excitans, ad eaque invitans illos, quibus scribit, intulit, dicens: Quoniam charitas ex Deo est. › Potius ad invicem nos diligere festinemus, ut tran-
* Matth. xi, 15. ** Jer. vii, 28. "Psal. Lxxx, 12.
Ut Latina Græcis respondeant, lege ut. Mox
legenduin est, demonstratus, ¿modelyßel;.
Pro divinitus legendum est dignus. flujus
VERS. 12. Deum nenio vidit unquam. ›
lem, propter præsentem sermonem, et illud quod
in Evangelio scriptum est: «Deum nemo vidit unquam › requirendi sunt, quam dicant esse substantiam ejus, qua putant Deum esse visibilem. Et
si non pervertatur a se mens eorum, corpus eum
dicent, cum nulla alia substantia sensibiliter videatur, nisi corporis. Dumque hoc concesserint, considerent, quæ incongrua et impietate plenissima subsequantur. Omnino namque et incorruptibile erit et
* Joan. x, 27. 85 Joan. 1, 18.
conjecturæ fidem nobis facit exemplar Græcum.
Legendum est sicut.
An definivimus? Galland.
col. 1799–1800page 13 of 18
hoc est, in præsenti sermone: «Deum nemo vidit unquam. › Ne vero hujusmodi seductione fallamur, sicut hæretici, per id quod univocum est, dividea dus est sermo videndi et inspiciendi, et quædain alia quæ similia verba reperiuntur, in id quod mente conspicitur, et quod aspectu videtur. Sic enim disciplinam habemus, scientes quomodo vi detur Deus, et quomodo invisibilis est, quod non frustra oppositum est, neque hic, neque in Evan gelio, quod dictum est unquam. Nam et ibi scri ptum est Deum nemo vidit unquam. › Dicendum namque est, hunc sermonem, id est, unquam, signi ficare tempus aliquod certum: quia videre discipli nabiliter Deum proveniet eis qui tempus mundum que transcendunt. Intelligibiles etenim operationes tempus omne transcendunt. His ergo inhærendum est, ne sensibiliter videre dicamur Deum; quale nus, quod est præcipuum incorporabilium substan tiarum, communiter habemus. VERS. 15. Quicunque confessus fuerit, quia Jesus est Filius Dei, Deus in eo permanet, et ipse in eo. ▸ divisibile, et aut inanimatum aut animatum. Re- dente eum, qui non peccat; alicubi autem dicens, pente autem et inconsequens erit, ut inanimatum non intelligat, eo quod neque sentiat. Animatum vero ut sit, compositum et non sine principio erit. Non enim est sine principio quod componitur de simplicibus. Comiposita sunt autem, et in principio ejus anima et corpus. Ex his enim animatum con stat. Et cum non habuerint aliqui solutionem, tan tis scilicet incongruis subsequentibus, rursus inter rogemus, unde affirment, visum ab aliquibus crea torem. Etsi quidem Moysen protulerint, sciant quia præterquam quod diu rogavit, intelligibiliter, non sensibiliter ei Deus apparuit. Dicendum namque est, quia faciem non vidit, sed postrema Dei”. Hæc autem sunt creaturæ, quarum generationes con scripsit. Hæc namque postrema et post Deum sunt. Si ergo hæc vidit, ut ex magnitudine et pulchritu dine zorum, propinquitate corum, creatorem con templaretur, non per aspectum, sed mente con spexit eum. Si vero Isaiam in medium forte dedu xerint, dicentes eum vidisse Deum, et ille obvela tum vidit Deum, sacris animalibus velantibus alis suis non solum faciem, sed etiam pedes sedentis in throno 57 Sed cum Isaiæ dicta, multa exposi tione egeant, hoc in tempus aliud differamus Sed, inquiunt, scriptum est apparuisse Deum Abra ham et Isaac " et Jacob". Sed neque hoc, sicuti putant, modum corporalis aspectus insinuat. Nou enim dictum est, sicut patriarchæ viderunt eum, sed ipse Salvator eis apparuit, sicut dixit de Deo • Qui custodit mandata mea, ostendam ei me": nam si propterea, quod apparuit Abra bam et reliquis, visibilis Deus est, et Salvator ostendens semetipsum digno viro, erit visibilis se cundum divinitatem, non enim de corporali per ceptione dicit, ostendere semetipsum viro fideli, dum visionem ejus habeant secundum hoc etiam infideles. His itaque apertis probationibus destruen tibus fallacias eorum qui divinitati derogare no scuntur, idem erit Deus Novi et Veteris Testamenti, invisibilis exsistens essentia, cum sit incorporeus, et splendido intellectu contemplandus ab eis qui mundo sunt corde ¡beatitudinem illam, qua dicimus: Beati mundo corde, quia ipsi videbunt Deum", et apostolicam invitationem, qua jubetur ‹ Sectamini pacem et sanctimoniam, præter quæ Demo vidit Dominum ".» Ilanc itaque distinctio nem continet et textus hujus Epistolæ alicubi qui dem dicens: ‹ Omnis, qui peccat, non vidit eum, nec cognovit eum: tanquam cognoscente et vi sgq se Exod. 43; xxxv, 7, 9; xLvIII, 3. lipp. 11, 6. In Evangeliis legitur: «Quisquis confessus fue rit me, et ego confitebor eum ". Quo intelle ctu quoque dicenda sunt. Non enim Deus per manet in eo, qui voce tantummodo confitetur, quia Jesus est Filius Dei, et operibus eum negat. Qua propter hæc confessio oportet, ut conjuncta sit rectis dogmatibus et bonis operibus. Sic enim qui libet Filium Dei confitendo Jesum, in Deo, per participationis ejus modum manebit, ut et Deus, quo participatur, in eo permaneat. Quia vero con funduntur aliqui ex nominibus Jesu Christi, non perscrutantes Scripturas, ita ut in maximum inci dant detrimentum. Arbitrati namque sunt, non distinguentes Scripturarum sensum, quia quod ex Maria secundum carnem processit, et angeli voce Jesus nomen accepit. Item quod ipse est qui cum in forma Dei esset unigenitus Dei Filius, non rapi nam arbitratus est ", etc., idem esse; ideo dicen dum est, quia licet præcipua unitas facta sil Dei Verbi ad hominem, quem Deus assumpsit; verum tamen essentia Verbi non est in hominem conversa. Nec rursus homo factus est, quod est Dei Verbum, licet Deus sit, factus ab eo, ut habeat, sicuti possi bile est, perfectam intranscendibilem deitatem. Qua propter, licet unitas ita sit facta, tamen prædicta nomina, aliquando quidem eum, qui factus est ex semine David secundum carnem (66°): aliquando 1 sq. 1* Gen. xi, 7; xvII, 1. " Gen. XXVI, 2, 24. co Gen. xxvIII, Matth. v, 8. Hebr. xii. 14. Matth. x, 32. €³ Phi 57 Isa. VI, Joan. xiv, 21. His similia aliqua ex parte in scholio Graco, p. 226, 227, deprehenduntur. Cum vero verbis sell tentiarumque expositione nimis inter se discrepent, nolui Græca apponere, ne aliena viderer Didymo vindicare. Scripsit ergo post hanc enarrationem tomos illos in Isaiam xviii, quorum mentionem fecit Hie ronymus in Catalogo script. eccl. Gall. de eo. Deesse aliqua perspexit Gallandius. Si legi tur: secundum beatitudinem (µaxapioµóv), plana sum omnia. Quam conjecturam debeo Münchmeiero me. Deesse videtur hæc. Deest s'gnificant.
col. 1801–1802page 14 of 18
PG 39:1801ENARRATIO IN EPISTOLAM I S. JOANNIS. Quam fidem etiam Abraham habens, reputatus est inter justos. Secundum hanc significationem dictum est illud Virum autem fidelem labor est invenire". Raram utique inventionem hujus modi habere potest, cum inulti sunt præter opera fideles, mortuam habentes fidem, quæ omnino non est fides. Qui ergo ita credit, ut nascatur ex Deo, habet vitam æternam. vero unigenitum Del Filium, qui est Deus substan- txalvny thy motiv, of xal tis opera conjunguntur, tialiter repræsentatus, sicut exempla proposita pa- tà xatà tǹv àpethy Epya nasci dicitur ex Deo. tefaciunt. Dicens enim Apostolus alicubi qui dem mortuum et sepultum Christum, alicubi “autem Christum Dei sapientiam et Dei virtutem esse, aperte docet, quia hoc nomen, id est, Christus positus in homine, qui mortuus est et sepultus; et rursus alibi in Deo Verbo, qui Dej virtus, et Dei sapientia. Ad hæc autem scribens: «Nobis autem unus Dominus Jesus Christus, per quein omnia et nos per ipsum “, in Creatorem verbum hæc verba ponit. Non enim per eum, qui secundum carnem ex semine David factus est, omnis creatura in eo est, in quo universa consistunt, et qui est ante omnia. Rursus autem et in alio loco, ubi ait: ‹ Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo cum apparuerit Christus vita vestra “ª, › el reliqua: Christum dicit Unigenitum Dei esse vitam, sed etiam Christum manifestat, eum vitam celatam hominis, quia assumptus ab eo est. Plurima hujusmodi in sanctis Evangeliis referuntur, quæ manifestant, quia Jesu nomen congruit ei, qui lassatus est ex itinere "et in sepulcro repositus est 7º, ita ut Maria diceret de Deo: ‹ Tulerunt Dominum meum, et nescio ubi posuerunt eum”, › De eo angeli mulieribus accedentibus ad sepulcrum, dixerunt: Jesum quæritis, non est hic, resurrexit a mortuis 7. Cum ergo hæc distinctio ita servetur; dubitandum non est apud fideles, quia Jesus Filius Dei sit. Sicut autem nomina hominis, id est, Jesus, et similia, aliquando Deum vocúm significant, ita et homo Domini vocatur et Dei Filius. Ait enim: «Quod in te nascetur sanclum, vocabitur Filius Dei vivi *.» CAP. V, VERS. 1. Omnis qui credit, quia Jesus Christus ex Deo natus est, et omnis qui diligit Genitorem, diligit eum qui natus est ex eo. › Qui ex Deo nascuntur, adimplendo quæ virtutis sunt, hujusmodi funt. autou tov yevvhoavta Si ergo nascitur aliquis ex Deo, agendo quæ sunt prædicta, cum sit acceplabilis, et ipse diligendus est, et ante omnia debet ipse diligere genitorem. His ergo monitionibus invitat Apostolus ad amorem fraternitatis. Quapropter etiam competenter indicat magnitudinem charitatis, et pulchritudinem eorum qui diligendi sunt, dicens, quia proprium sit ut, qui diligit Deum, diligat etiam cum, qui natus ex eo est. Potest etiam hoc modo iste locus exponi, quia hæc propter eos qui erant illo teinpore, cum hæc Epistola scriberetur, sint dicta. Dispensatione namque completa secundum evangelica verba, et assumpto Salvatore in cœlis, quærebatur tunc, si Jesus ipse esset Christus qui exspectabatur, Judæis utique resultantibus, et fidelibus confitentibus Jesum esse Christum, qui exspectabatur. Hujusmodi ergo hominis credulitatem indicans, propter fidem quam habuit, ex Deo eum natum asseruit. VERS. 3-5. llæc est enim charitas Dei, ut mandata ejus servemus: et mandata ejus gravia non suut, quia omne quod natum est ex Deo, vincit sæculum et hæc est victoria, quæ vincit sæculum, fides nostra. Quis est autem qui vincit sæculum, nisi qui credit, quia Jesus Filius est Dei?› His itaque proxime dictum est etiam illud: Qui facit justitiam, et diligit inimicos suos, et orat pro eis, fiet Filius Patris cœlestis ex eo natus. Cum hæc ¡ta sint, et qui nascitur ex Deo, credens utique, ɛival pŋoiv, aïtives ȧvaquia Jesus est Christus, Xpiotoù dialŕfex non solam confessionem hujus de assumptione Christi, sed illam fidem, secundum quam ei xat' autás Eveρyouνta. Subsistentia et (ut ita dicam) materia cbaritatis, quam nos habere oportet ad Deum, custodiam divinorum asseruit mandatorum, quæ mandata facientes, ea rursum ferunt ad Deum, quapropter ad inferiora non trahunt, quia gravia non sunt. Rom. xiv, 9. 66 1 Cor. 1, 24. 67 I Cor. VIII, 6. * Joan. xx, 13. ** Matth. xxviii, 5, 6. ** Col. 111, 3. 7* Prov. xx, 6. Joan. IV, 70 Matth. xxxVJI, 78 ³ Luc. Et facillima et verissima est conjectura, de co. An Deum Verhum? Malim ΔιάAndi h. 1. ita accipio, ut sit sermo, disputatio ac omnino notitia de Christo in Litteris sacris tradita. PATROL. GR. XXXIX. Ita Matthæius. His ita assentior, ut eam quidem veram esse credam loci scripturam, cui Latina versio accommodanda sit. Quod vero aut attinet, hoc in loco eam dixerim esse sententiam"de Christo. Pessime ante Gall., fuerunt.συνέζευκται. Ἐκ τοῦ Θεοῦ γεν νῶνται ἐκ τοῦ κατορθούν ἀρετὴν, πιστεύσαντες, ὅτι Ἰησοῦς ἐστιν ὁ Χριστός. Εἰ δὴ γεννᾶται τις ἐκ Θεοῦ, κατορθῶν τὰ εἰρη μένα, ἀποδοχῆς ἄξιον δν τα, ἀγαπᾷν δεῖ καὶ πρὸ τόν. Τουτέστι τὴν ὑπόστασιν, καὶ, ἵν᾿ οὕτως εἴπω, ὕλην, ἧς ἔχειν δεῖ πρὸς τὸν Θεὸν, ἀγάπης τὴν τής ρησιν τῶν θείων ἐντολῶν οὐ γὰρ ὁ ψιλὴν συγκατάθεσιν ἔχων περὶ τῆς τοῦ γεννᾶται ἐκ Θεοῦ, ἀλλ' φέρουσι πρὸς τὸν Θεὸν τὸν Οθεν οὐ κατωφερεῖς ἢ βαρεῖαι τυγχάνουσιν. τῆς περὶ τοῦ Χριστοῦ διαλήψεως. Διά διάληψιν π. τ. χρο
ENARRATIO IN EPISTOLAM I S. JOANNIS.
68*
Quam fidem etiam Abraham habens, reputatus est
inter justos. Secundum hanc significationem dictum
est illud Virum autem fidelem labor est invenire". Raram utique inventionem hujus modi habere potest, cum inulti sunt præter opera fideles,
mortuam habentes fidem, quæ omnino non est fides. Qui ergo ita credit, ut nascatur ex Deo, habet
vitam æternam.
vero unigenitum Del Filium, qui est Deus substan- txalvny thy motiv, of xal tis opera conjunguntur,
tialiter repræsentatus, sicut exempla proposita pa- tà xatà tǹv àpethy Epya nasci dicitur ex Deo.
tefaciunt. Dicens enim Apostolus alicubi qui- συνέζευκται.
dem mortuum et sepultum Christum, alicubi “autem Christum Dei sapientiam et Dei virtutem esse,
aperte docet, quia hoc nomen, id est, Christus positus in homine, qui mortuus est et sepultus; et
rursus alibi in Deo Verbo, qui Dej virtus, et Dei
sapientia. Ad hæc autem scribens: «Nobis autem
unus Dominus Jesus Christus, per quein omnia et
nos per ipsum “, in Creatorem verbum hæc verba
ponit. Non enim per eum, qui secundum carnem ex
semine David factus est, omnis creatura in eo est,
in quo universa consistunt, et qui est ante omnia.
Rursus autem et in alio loco, ubi ait: ‹ Mortui enim
estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in
Deo cum apparuerit Christus vita vestra “ª, › el
reliqua: Christum dicit Unigenitum Dei esse vitam, sed etiam Christum manifestat, eum vitam
celatam hominis, quia assumptus ab eo est. Plurima hujusmodi in sanctis Evangeliis referuntur,
quæ manifestant, quia Jesu nomen congruit ei, qui
lassatus est ex itinere "et in sepulcro repositus
est 7º, ita ut Maria diceret de Deo: ‹ Tulerunt
Dominum meum, et nescio ubi posuerunt eum”, ›
De eo angeli mulieribus accedentibus ad sepulcrum, dixerunt: Jesum quæritis, non est hic,
resurrexit a mortuis 7. Cum ergo hæc distinctio ita
servetur; dubitandum non est apud fideles, quia
Jesus Filius Dei sit. Sicut autem nomina hominis,
id est, Jesus, et similia, aliquando Deum vocúm significant, ita et homo Domini vocatur
et Dei Filius. Ait enim: «Quod in te nascetur sanclum, vocabitur Filius Dei vivi *.»
‹
CAP. V, VERS. 1. Omnis qui credit, quia Jesus
Christus ex Deo natus est, et omnis qui diligit Genitorem, diligit eum qui natus est ex eo. ›
Ἐκ τοῦ Θεοῦ γεννῶνται ἐκ τοῦ κατορθούν
ἀρετὴν, πιστεύσαντες, ὅτι
Ἰησοῦς ἐστιν ὁ Χριστός.
Qui ex Deo nascuntur,
adimplendo quæ virtutis
sunt, hujusmodi funt.
Εἰ δὴ γεννᾶται τις ἐκ
Θεοῦ, κατορθῶν τὰ εἰρημένα, ἀποδοχῆς ἄξιον δντα, ἀγαπᾷν δεῖ καὶ πρὸ
autou tov yevvhoavta auτόν.
Si ergo nascitur aliquis
ex Deo, agendo quæ sunt
prædicta, cum sit acceplabilis, et ipse diligendus est, et ante omnia
debet ipse diligere genitorem.
His ergo monitionibus invitat Apostolus ad amorem fraternitatis. Quapropter etiam competenter indicat magnitudinem charitatis, et pulchritudinem eorum qui diligendi sunt, dicens, quia proprium sit ut, qui diligit Deum, diligat etiam cum,
qui natus ex eo est. Potest etiam hoc modo iste locus
exponi, quia hæc propter eos qui erant illo teinpore, cum hæc Epistola scriberetur, sint dicta. Dispensatione namque completa secundum evangelica
verba, et assumpto Salvatore in cœlis, quærebatur
tunc, si Jesus ipse esset Christus qui exspectabatur,
Judæis utique resultantibus, et fidelibus confitentibus Jesum esse Christum, qui exspectabatur. Hujusmodi ergo hominis credulitatem indicans, propter
fidem quam habuit, ex Deo eum natum asseruit.
VERS. 3-5. llæc est enim charitas Dei, ut mandata
ejus servemus: et mandata ejus gravia non suut,
quia omne quod natum est ex Deo, vincit sæculum:
et hæc est victoria, quæ vincit sæculum, fides nostra. Quis est autem qui vincit sæculum, nisi qui
credit, quia Jesus Filius est Dei?›
Τουτέστι τὴν ὑπόστα
σιν, καὶ, ἵν᾿ οὕτως εἴπω,
ὕλην, ἧς ἔχειν δεῖ πρὸς
τὸν Θεὸν, ἀγάπης τὴν τής
ρησιν τῶν θείων ἐντολῶν
His itaque proxime dictum est etiam illud: Qui facit justitiam, et diligit inimicos suos, et orat pro
eis, fiet Filius Patris cœlestis ex eo natus. Cum hæc
¡ta sint, et qui nascitur ex Deo, credens utique, ɛival pŋoiv, aïtives ȧvaquia Jesus est Christus,
οὐ γὰρ ὁ ψιλὴν συγκατάθεσιν ἔχων περὶ τῆς τοῦ
Xpiotoù dialŕfex
γεννᾶται ἐκ Θεοῦ, ἀλλ'
non solam confessionem
hujus de assumptione
Christi, sed illam fidem,
secundum quam ei viriuφέρουσι πρὸς τὸν Θεὸν τὸν
xat' autás Eveρyouνta.
Οθεν οὐ κατωφερεῖς ἢ
βαρεῖαι τυγχάνουσιν.
Subsistentia et (ut ita
dicam) materia cbaritatis, quam nos habere
oportet ad Deum, custodiam divinorum asseruit
mandatorum, quæ mandata facientes, ea rursum
ferunt ad Deum,
quapropter ad inferiora
non trahunt, quia gravia
non sunt.
Rom. xiv, 9. 66 1 Cor. 1, 24. 67 I Cor. VIII, 6.
* Joan. xx, 13. ** Matth. xxviii, 5, 6.
** Col. 111, 3.
7* Prov. xx, 6.
Joan. IV,
70 Matth. xxxVJI,
78 ³ Luc.
Et facillima et verissima est conjectura,
de co.
An Deum Verhum?
Malim τῆς περὶ τοῦ Χριστοῦ διαλήψεως. ΔιάAndi h. 1. ita accipio, ut sit sermo, disputatio ac
omnino notitia de Christo in Litteris sacris tradita.
PATROL. GR. XXXIX.
Ita Matthæius. His ita assentior, ut eam quidem veram esse credam loci scripturam, cui Latina versio
accommodanda sit. Quod vero aut διάληψιν π. τ. χρο
attinet, hoc in loco eam dixerim esse sententiam"de
Christo.
Pessime ante Gall., fuerunt.
col. 1803–1804page 15 of 18
PG 39:1803Non enim sicut peccatum, comparatum talento versatione non gravium mandatorum, qui credit, plumbi, significat onus maximum vergens deorsum, ita virtus, quæ e diverso consistit ejus. Hæc namque utentes se elevat et excelsos facit. Sic itaque etiam mandata Dei, dum fiunt, levia sunt et nullo onere deprimunt. Þihov yàp toï; à máy xouça. "00EV où χρηozółyta molly Excov Si quis autem accedens ad ea non sicut oportet, ea gravia esse dicat, suam infirmitatem magis accuset. His namque, qui robur omnino non babent, gravia judicantur, et ea valde levissima unde non scripsit, c mandata ejus, levia sunt, sed ait, ‹ gravia non sunt;, illud solum assumens, quod deorsum non trahit, et sursum vehit, ut juste sectemur quol justum est, experimen Jum utique cognoscentes, quia Christi jugum leve est, suavitatem obtinens copiosam. Qui ergo de mandatis ita semetipsum instituit, ut ea perducat ad actiones, ex Deo nascitur. dum hæc impetraverit, contemnit materialem vitam et saeculi blandimenta. Et propterea vincit mundum, transiens a conversatione præsentis mundi. Erit provectus ejus atque perfectio, et Ade operatrice consistens, et justitia reputatur, quia fidem ostendens tanquam consistentem et permanenten ait Hæc est victoria, quæ vincit sæculum, › id est, fides, quam habemus, credentes Jesum esse eum qui prophetatus Christus. 'U outwę diatedɛls ὑπερxóopiov roditelav.-Yπἄρξαι Sixatoσúvηy eλoytoμiv, Mis igitur infert, quia necessario consequens est, ut qui credidit Jesum esse Filium Dei, victoriam habeat contra mundum. Vincit autem sæculum, qui malo non vincitur, sed in bono devincit malum. Vincit autem quod malum est, quando virtutem et ipsam bonitatein babet, quæ semetipsam ad hæc informat. Cum hoc utique opere bonitatis et convivam fidem habet, secundum quam et ex qua erit Filius Dei, credens unigenito Dei Filio ita, ut etiam participetur cum eo. VERS. 14, 15. Et hæc est fiducia, quam babemus ad Deum, quia quidquid petierimus secundum voluntatem Dei, audiet nos. Et scimus, quoniam audiet nos, quidquid petierimus. Scimus, quoniam habemus petitiones, quas petivimus ab eo. ♦ Qui experimento artis agnoscunt, quomodo operis alicujus quæque necessaria corriguntur, spem habent optimam, ut, dum opus fuerit, hæc adimplere possint. Quia igitur etiam sacri viri, Joannes, et qni cum eo apostoli ipsis operibus agnoverunt, quoniam crebro postulantes Deum, quod ei esset gratum et acceptabile, , perceperunt, præsumunt, quia quoties ita petierint, quæ cupiant, Deo annuente merebuntur. Habentibus enim scientiam munificentissimus et largissimus Deus est, et petitiones secundum voluntatem suam habitas conferet: multam fiduciam conceperunt apud eum, tanquam filii apud patrem. Quapropter confidunt se percipere pro quibus rogatur, certe scientes, quoniam audit eos, cum præstari sibi poscunt, quæ illi grata noscuntur. Et his itaque demonstrabitur, quod a quibusdam að quæstionem venit, quonam modo verum sit quod dictum est: ‹ Omnis qui petit accipit 75, › dum hæc propositio generalis, ‹ omnis, absolute contineat etiam eos, qui non utilia deprecantur. Sed eos tantummodo continet, qui secundum Dei voluntatem aliquid petunt. Hæc itaque fiducia habebit inculpabilem actionem et contemplationem vitæ quod potest perraro contingere. Unde scriptam est Quis gloriabitur castum se habere cor; et: «Quis fiduciam habebit, quia mundus sit a peccato? ▸ Pauci namque sunt in hac virtute degentes. Unus dicit: ‹ Si iniquitatem cogitabam in corde meo, non exaudiat Dominus”, › id est, quoniam iniquitatem non cognovi in corde meo: quod tamen dicere non præsumpsit, ne arrogans esse putaretur, secundum eum, qui dixit: Nihil mihi conscius sum; sed non in hoc justificatus sum 78. His etiam similiter percipiendum est illud: «Si cor nostrum non reprehenderit nos, fiduciam habemus apud Deum ".> 78 Matth. vir, 8. 76 Prov, xx, 9. 17 Psal. LXV, 18. Corrige ex Græcis experimento. Mox, si Græca sequeris, corrigendum est, cognosceus, nempe, Joannes auctor Epistolæ. Sententiarum in hoc scholio, ut apud Matthæium legitur, male turbatam seriem in eum, qui versione Latina monstratur, ordinem redegi. Vers. 18. ‹ Scimus quoniam omnis, qui natus est ex Deo, non peccat; sed qui natus est ex Deo, servat semetipsum, et malignus non tangit eum. › Quoniam, qui nascitur ex Deo, semen ejus habens in semetipso, peccare non potest: dum hoc primiLus scripsisset, nec erronice nunc ait: ‹ Sciendum quod non peccat, qui natus est ex Deo. › Si eniin, faciendo justi78 | Cor. iv, 4. 79 | Joan. 111, 21. Ex auctoritate versionis Latinæ rescriberdum esse puto Insolentius dictuni- pro mɩOTEÚOVTCG. Ex Græcis corrige quam.Εἰ δέ τις προσελθὼν αὐ ταῖς, μὴ ὂν δεῖ τρόπον, λέγοι αὐτὰς βαρείας, την ἑαυτοῦ ἀσθένειαν ᾐτιάσα τοις βαρέα νομίζεσθαι καὶ φησίν, ὅτι· αἱ ἐντολαί αὐτοῦ, ἐλαφραί, ἀλλὰ, βαρεῖαι οὐκ εἰσί: ο μό νου καὶ παντὸς ἀντιλαμβανομένου τοῦ ἀνωφερούς αὐτῶν, τοῦ δικαίως τὸ δί καιον διώκοντος, πείρα γνούς, ὅτι ὁ τοῦ Χριστοῦ ζυγὸς ἐλαφρός ἐστι, χρη Ει ἐκ Θεοῦ γεννᾶται καὶ τού του τυχών καταφρονεί τῆς ἐνύλου ζωῆς καὶ τῶν τοῦ κόσμου ἡδέων· καὶ ταύ τῇ νικᾷ τὸν κόσμον, με ταβὰς ἀπ' αὐτοῦ εἰς ὑπερ ἄρξαι τὸ οὕτω προκόψαι πίστις ἐνεργεῖ ἡ εἰς ἦν καὶ δεικνὺς ὡς ἐφεστηκυῖαν καὶ μένουσαν εξ πεν, «Αὕτη ἐστὶν ἡ νίκη νικήσασα τὸν κόσμον,, ἣν είχομεν πίστιν, προσηκάμενοι τὸν Ἰησοῦν εἶναι τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ. Εἰ γὰρ ἐκ τοῦ ποιεῖν δι ὑπάρξει τὸ οὕτω προκόψαι πίστει ἐνεργεῖ.
Non enim sicut peccatum, comparatum talento versatione non gravium mandatorum, qui credit,
plumbi, significat onus maximum vergens deorsum,
ita virtus, quæ e diverso consistit ejus. Hæc namque
utentes se elevat et excelsos facit. Sic itaque etiam
mandata Dei, dum fiunt, levia sunt et nullo onere
deprimunt.
Εἰ δέ τις προσελθὼν αὐταῖς, μὴ ὂν δεῖ τρόπον,
λέγοι αὐτὰς βαρείας, την
ἑαυτοῦ ἀσθένειαν ᾐτιάσαto. Þihov yàp toï; ¿dováτοις βαρέα νομίζεσθαι καὶ
à máy xouça. "00EV où
φησίν, ὅτι· αἱ ἐντολαί
αὐτοῦ, ἐλαφραί, ἀλλὰ,
• βαρεῖαι οὐκ εἰσί: ο μόνου καὶ παντὸς ἀντιλαμβανομένου τοῦ ἀνωφερούς
αὐτῶν, τοῦ δικαίως τὸ δίκαιον διώκοντος, πείρα
γνούς, ὅτι ὁ τοῦ Χριστοῦ
ζυγὸς ἐλαφρός ἐστι, χρηozółyta molly Excov
Si quis autem accedens
ad ea non sicut oportet,
ea gravia esse dicat,
suam infirmitatem magis
accuset. His namque, qui
robur omnino non babent, gravia judicantur,
et ea valde levissima:
unde non scripsit, c mandata ejus, levia sunt,
sed ait, ‹ gravia non
sunt;, illud solum assumens, quod deorsum non
trahit, et sursum vehit,
ut juste sectemur quol
justum est, experimen
Jum utique cognoscentes, quia Christi jugum leve est, suavitatem
obtinens copiosam. Qui
ergo de mandatis ita semetipsum instituit, ut ea
perducat ad actiones, ex
Deo nascitur. Ει dum
hæc impetraverit, contemnit materialem vitam et saeculi blandimenta. Et propterea vincit mundum, transiens
a conversatione præsentis mundi. Erit provectus
ejus atque perfectio, et
Ade operatrice consistens, et justitia reputatur, quia fidem ostendens tanquam consistentem et permanenten
ait Hæc est victoria, quæ vincit sæculum, ›
id est, fides, quam habemus, credentes Jesum
esse eum qui prophetatus Christus.
'U outwę diatedɛls
ἐκ Θεοῦ γεννᾶται καὶ τούτου τυχών καταφρονεί τῆς
ἐνύλου ζωῆς καὶ τῶν τοῦ
κόσμου ἡδέων· καὶ ταύτῇ νικᾷ τὸν κόσμον, μεταβὰς ἀπ' αὐτοῦ εἰς ὑπερxóopiov roditelav.-Yπἄρξαι τὸ οὕτω προκόψαι
πίστις ἐνεργεῖ ἡ εἰς
Sixatoσúvηy eλoytoμiv,
ἦν καὶ δεικνὺς ὡς ἐφεστηκυῖαν καὶ μένουσαν εξπεν, «Αὕτη ἐστὶν ἡ νίκη
νικήσασα τὸν κόσμον,, ἣν
είχομεν πίστιν, προσηκάμενοι τὸν Ἰησοῦν
εἶναι τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ.
Mis igitur infert, quia necessario consequens est,
ut qui credidit Jesum esse Filium Dei, victoriam
habeat contra mundum. Vincit autem sæculum, qui
malo non vincitur, sed in bono devincit malum.
Vincit autem quod malum est, quando virtutem et
ipsam bonitatein babet, quæ semetipsam ad hæc
informat. Cum hoc utique opere bonitatis et convivam fidem habet, secundum quam et ex qua erit
Filius Dei, credens unigenito Dei Filio ita, ut
etiam participetur cum eo.
VERS. 14, 15. Et hæc est fiducia, quam babemus ad Deum, quia quidquid petierimus secundum
voluntatem Dei, audiet nos. Et scimus, quoniam
audiet nos, quidquid petierimus. Scimus, quoniam
habemus petitiones, quas petivimus ab eo. ♦
Qui experimento artis agnoscunt, quomodo operis
alicujus quæque necessaria corriguntur, spem habent optimam, ut, dum opus fuerit, hæc adimplere
possint. Quia igitur etiam sacri viri, Joannes, et qni
cum eo apostoli ipsis operibus agnoverunt, quoniam
crebro postulantes Deum, quod ei esset gratum et
acceptabile,
, perceperunt, præsumunt, quia quoties
ita petierint, quæ cupiant, Deo annuente merebuntur. Habentibus enim scientiam munificentissimus
et largissimus Deus est, et petitiones secundum voluntatem suam habitas conferet: multam fiduciam
conceperunt apud eum, tanquam filii apud patrem.
Quapropter confidunt se percipere pro quibus rogatur, certe scientes, quoniam audit eos, cum
præstari sibi poscunt, quæ illi grata noscuntur. Et
his itaque demonstrabitur, quod a quibusdam að
quæstionem venit, quonam modo verum sit quod
dictum est: ‹ Omnis qui petit accipit 75, › dum
hæc propositio generalis, ‹ omnis, absolute contineat etiam eos, qui non utilia deprecantur. Sed
eos tantummodo continet, qui secundum Dei voluntatem aliquid petunt. Hæc itaque fiducia habebit
inculpabilem actionem et contemplationem vitæ
quod potest perraro contingere. Unde scriptam est:
Quis gloriabitur castum se habere cor; et: «Quis
fiduciam habebit, quia mundus sit a peccato? ▸
Pauci namque sunt in hac virtute degentes. Unus
dicit: ‹ Si iniquitatem cogitabam in corde meo,
non exaudiat Dominus”, › id est, quoniam iniquitatem non cognovi in corde meo: quod tamen dicere non præsumpsit, ne arrogans esse putaretur,
secundum eum, qui dixit: Nihil mihi conscius
sum; sed non in hoc justificatus sum 78. His etiam
similiter percipiendum est illud: «Si cor nostrum
non reprehenderit nos, fiduciam habemus apud
Deum ".>
78 Matth. vir, 8. 76 Prov, xx, 9. 17 Psal. LXV, 18.
Corrige ex Græcis experimento. Mox, si Græca sequeris, corrigendum est, cognosceus, nempe,
Joannes auctor Epistolæ.
Sententiarum in hoc scholio, ut apud Matthæium legitur, male turbatam seriem in eum, qui
versione Latina monstratur, ordinem redegi.
Vers. 18. ‹ Scimus quoniam omnis, qui natus
est ex Deo, non peccat; sed qui natus est ex Deo,
servat semetipsum, et malignus non tangit eum. ›
Quoniam, qui nascitur ex Deo, semen ejus habens
in semetipso, peccare non potest: dum hoc primiLus scripsisset, nec erronice nunc ait: ‹ Sciendum
quod non peccat, qui natus est ex Deo. ›
Εἰ γὰρ ἐκ τοῦ ποιεῖν δι- Si eniin, faciendo justi78 | Cor. iv, 4. 79 | Joan. 111, 21.
Ex auctoritate versionis Latinæ rescriberdum esse puto ὑπάρξει τὸ οὕτω προκόψαι πίστει
ἐνεργεῖ.
Insolentius dictuni- pro mɩOTEÚOVTCG.
Ex Græcis corrige quam.
col. 1805–1806page 16 of 18
PG 39:1805Elta άπxal non naturaliter filius est Dei homo hujusmodi, competenter adjecit ‹ sed servat semetipsum, et malignus non tangit eum. Si ergo propterea malignus non tangit eum, quod servat semetipsum, non ex natura, sed accedentes habet, ut non delinquat. dixi et in hac Epistola, et in Evangeliis, ENARRATIO IN EPISTOLAM I S. JOANNIS. tiam, habet ut sit ex Deo, Ιωάνsimul autem esse pecca tum et justitiam impos- ex quibus pauca de multis promenda putavimus. In sibile est: palam est igi- hac Epistola scribens Joannes ait: ‹ Nolite admirari, tur, quod dum sic ope- si odit vos mundus. › Palam est enim omni sapienti, ratur homo justus est, quod mundus odit sanctos, per quem maligni bomiet non delinquit. Dein- nes designantur. Et illud: Ipsi de mundo sunt, ceps dum praemonuisset, et de mundo loquuntur, et mundus eos audit. › quoniam voluntarie et Quod autem ait audire mundum, seductive loquenles, non creaturam, sed passibiles homines manifestat. Ita in Evangeliis Salvator ait: ‹ Me mundus non potest amare, quia testimonium perhibeo operibus ejus, quoniam maligna sunt ^,» et ‹ Væ mundo a scandalis. ^7; el: • Si essetis ex mundo, mundus quod erat suum diligeret; n'ine autem non estis ex mundo, sed ego elegi vos, propterea odit vos mundus "*.» Non enim per hæc ar bitrandum est, dum arguit utique opera maligna, et scandala manifestat, et odiri dicit discipulos suos a mundo, quod de constitutione terræ et cœli, el quæ in his sunt, hæc dicat. Maligni namque et ve nefici et conceptores odii homines sunt, qui per Dominica verba significantur. Ilos igitur arguit pro malignis operibus, quos etiam notans, dicit esse de scandalis, et habentes odio sanctos viros. His igitur manifestatis, mundum in maligno positum ostendit esse eum, qui arguitur, et notatur, et odio habere designatur apostolos. Horum namque singuli propter malitiam, quod in maligno esse dicuntur, deliberari dicimur, dum oramus: ‹ Libera nos a malo ".› Redimuntur namque et liberantur ab eo cuncti, qui nequaquam ab ignitis ejus jaculis vulnerantur, eo quod in omnibus assumpserunt scutum fidei salutaris. Volens itaque Salvator hoc a Patre concedi, dicebat de discipulis suis: Pater, serva eos a malo”. › Quapropter deviare credendi sunt, qui putant mundum positum in maligno, quasi in opifice suo. Hoc itaque verbum significat etiam voluntates et modos, id est, non naturam esse et causam, ut quisquam ex Deo putetur, aut in maligno sit constitutus, cum dicit, nos Christi discipuli disciplinabiliter novimus, quia ex Deo sumus, ab co participium habentes, a ctam, jam dubitamus - quo electi de mundo, ex Deo propter sanctitatem secundum hæreticos, nec Si quis autem semetipsum servat, orat divinitus custodiri, ut intactus permaneat a maligno. Præceplum namque custodiæ quæ studio nostro fit, boc est, quod ait, ‹ Custodi tuum cor **, › et post pauca (vers. 21): Custodite vos ab idolis. Custodia vero divinæ exemplum est, quod ait: «Domine, servabis nos, et custodies nos 1, et illud: ‹ Sub umbra alarum tuarum protege me 82 > et illud ‹ Pater sancte, custodi eos *., Tangit autem aliquem malignus lædens, et affligens eum, quod manifestum est ex eo, quod ait: «Non continget te malum 8 › et ex eo quod dictum a Deo benefactoribus: ‹ Qui tetigit vos (vel, ut alii, qui tetigerit), tangit pupillam oculi mei 8. Quibus et illud concordat Nolite tangere christos mens VERS. 19. Scimus quoniam ex Deo sumus, et totus mundus in maligno positus est. › Mundus, id est, mundi amatores maligno ortui sunt subjecti. Totus ait, quod omnes sub peccato nascimur, quorum ipse ortus in vitio est. Permulta cognoscentes, homines pravos insinuare hanc vocem de mundo ĐɛOÙ Xtídiç, XÓJµoç ovca, nati sumus, hoc scientes, quia omnis mundus proTIVES Úrevóŋgav tŵy al- cujusdam creatoris Dei pter impietatem, quain habet, in malitia positus credimus facturam esse mundi, et in maligno constituti. Positus est xat enim hic sermo de mundo pro hominibus, sicut præ8. 30 Prov. v, 25. * Psal. x1, 8. 82 Psal. XVI, 83. Psal. Civ, 15. 86 Joan. VH, 7. 87 Matth. xv, 7. 91 [ Joan. 111, 8. lloc aperte falsum, Gal. legendum putat, accidentes, male. Veram lectionem ex Græcis assequi conjectura poteris. Legendum est, attentione. Gallandio ex contextu rescribendum videtur non dubitamus, recte. Secundum hæreticos, adjectum est hoc sensu, ut hæretici dubitare de ea re dicantur. est, incumbens ei qui præcessit in malo: ita ut idem esse videatur, positum esse mundum in maligno, quod esse illud: «Qui facit peccatum, ex diabolo est, quia ab initio diabolus peccat › Malignus enim et diabolus est, et non aliter est *³ Joan. xvi, 11. 8 Psal. xc, 10. Zach. 11, 8. " Joan. xv, 29. " Matth.vt, 13. ** Joan. xvi, 15. Hoc scholium, quamvis nonnulla aliter expressa habeat quam versio Latina, tamen Didymi esse videtur. Gall. possibiles, male. Gallandius, sensu loci non intellecto, pro aut, ut rescribendum esse censet. G. non emittere debebat el.καιοσύνην ἔχει τὸ ἐκ τοῦ Θεοῦ εἶναι, ἅμα δὲ ἀμαρ τάνειν καὶ ποιεῖν δικαιοσύνην ἀδύνατον, φανερόν ἄρα, ὅτι οὕτω διακείμενος οὐχ ἁμαρτάνει. ἀσφαλιζόμενος, ὡς οὐ φύ σει ἐστὶν ὁ ἄνθρωπος υἱὸς Θεοῦ, ἀρμοδίως ἐπ ήγαγεν· «ἀλλὰ τηρεῖ ἑαυ τὸν, καὶ ὁ πονηρὸς οὐχ άπ τεται αὐτοῦ.» Εἰ γὰρ διὰ τοῦτο ὁ πονηρὸς οὐχ ἅπτε ται αὐτοῦ, οὐκ ἐκ κατα σκευῆς, ἀλλὰ προσοχῆς ἔχει τὸ μὴ ἁμαρτάνειν. δ εὐαγγελιστής Ιωάν νης Οταν λέγει, ὅτι ὁ κόσμος ὅλος ἐν τῷ πονηρῷ κεῖται, οὐ τοῦτό φησιν, ὅτι ἡ τοῦ ἐν τῷ πονηρῷ ἵδρυται, ως ρετικῶν, ἀλλ' ὅτι κόσμον οἶδε καλεῖν ἡ Γραφὴ τοὺς φαύλους ἀνθρώπους, και θὼς καὶ ἐνταῦθα ἐν Εὐαγγελίοις γράφει
καιοσύνην ἔχει τὸ ἐκ τοῦ
Θεοῦ εἶναι, ἅμα δὲ ἀμαρτάνειν καὶ ποιεῖν δικαιο
σύνην ἀδύνατον, φανερόν
ἄρα, ὅτι οὕτω διακείμενος
οὐχ ἁμαρτάνει. Elta
ἀσφαλιζόμενος, ὡς οὐ φύσει ἐστὶν ὁ ἄνθρωπος
υἱὸς Θεοῦ, ἀρμοδίως ἐπήγαγεν· «ἀλλὰ τηρεῖ ἑαυ
ènτὸν, καὶ ὁ πονηρὸς οὐχ άπxal
τεται αὐτοῦ.» Εἰ γὰρ διὰ
τοῦτο ὁ πονηρὸς οὐχ ἅπτεται αὐτοῦ, οὐκ ἐκ κατασκευῆς, ἀλλὰ προσοχῆς
ἔχει τὸ μὴ ἁμαρτάνειν.
non naturaliter filius est
Dei homo hujusmodi,
competenter adjecit:
‹ sed servat semetipsum,
et malignus non tangit
eum. Si ergo propterea
malignus non tangit eum,
quod servat semetipsum, non ex natura, sed accedentes habet, ut non delinquat.
dixi et in hac Epistola, et
in Evangeliis,
"
ENARRATIO IN EPISTOLAM I S. JOANNIS.
tiam, habet ut sit ex Deo, δ εὐαγγελιστής Ιωάνsimul autem esse pecca- νης
tum et justitiam impos- ex quibus pauca de multis promenda putavimus. In
sibile est: palam est igi- hac Epistola scribens Joannes ait: ‹ Nolite admirari,
tur, quod dum sic ope- si odit vos mundus. › Palam est enim omni sapienti,
ratur homo justus est, quod mundus odit sanctos, per quem maligni bomiet non delinquit. Dein- nes designantur. Et illud: Ipsi de mundo sunt,
ceps dum praemonuisset, et de mundo loquuntur, et mundus eos audit. ›
quoniam voluntarie et Quod autem ait audire mundum, seductive loquenles, non creaturam, sed passibiles homines
manifestat. Ita in Evangeliis Salvator ait: ‹ Me
mundus non potest amare, quia testimonium perhibeo operibus ejus, quoniam maligna sunt ^,» et:
‹ Væ mundo a scandalis. ^7; el: • Si essetis ex
mundo, mundus quod erat suum diligeret; n'ine
autem non estis ex mundo, sed ego elegi vos, propterea odit vos mundus "*.» Non enim per hæc ar
bitrandum est, dum arguit utique opera maligna,
et scandala manifestat, et odiri dicit discipulos suos
a mundo, quod de constitutione terræ et cœli, el
quæ in his sunt, hæc dicat. Maligni namque et ve·
nefici et conceptores odii homines sunt, qui per
Dominica verba significantur. Ilos igitur arguit pro
malignis operibus, quos etiam notans, dicit esse de
scandalis, et habentes odio sanctos viros. His igitur
manifestatis, mundum in maligno positum ostendit
esse eum, qui arguitur, et notatur, et odio habere
designatur apostolos. Horum namque singuli propter
malitiam, quod in maligno esse dicuntur, deliberari
dicimur, dum oramus: ‹ Libera nos a malo ".› Redimuntur namque et liberantur ab eo cuncti, qui nequaquam ab ignitis ejus jaculis vulnerantur, eo quod
in omnibus assumpserunt scutum fidei salutaris. Volens itaque Salvator hoc a Patre concedi, dicebat de
discipulis suis: Pater, serva eos a malo”. › Quapropter deviare credendi sunt, qui putant mundum
positum in maligno, quasi in opifice suo. Hoc itaque
verbum significat etiam voluntates et modos, id est,
non naturam esse et causam, ut quisquam ex Deo
putetur, aut in maligno sit constitutus, cum
dicit, nos Christi discipuli disciplinabiliter novimus,
quia ex Deo sumus, ab co participium habentes, a
ctam, jam dubitamus - quo electi de mundo, ex Deo propter sanctitatem
secundum hæreticos, nec
Si quis autem semetipsum servat, orat divinitus
custodiri, ut intactus permaneat a maligno. Præceplum namque custodiæ quæ studio nostro fit, boc
est, quod ait, ‹ Custodi tuum cor **, › et post pauca
(vers. 21): Custodite vos ab idolis. Custodia
vero divinæ exemplum est, quod ait: «Domine,
servabis nos, et custodies nos 1, et illud: ‹ Sub
umbra alarum tuarum protege me
82 > et illud:
‹ Pater sancte, custodi eos *., Tangit autem aliquem malignus lædens, et affligens eum, quod manifestum est ex eo, quod ait: «Non continget te
malum 8
› et ex eo quod dictum a Deo benefactoribus: ‹ Qui tetigit vos (vel, ut alii, qui tetigerit),
tangit pupillam oculi mei 8. Quibus et illud concordat Nolite tangere christos mens
VERS. 19. Scimus quoniam ex Deo sumus, et
totus mundus in maligno positus est. ›
Mundus, id est, mundi amatores maligno ortui
sunt subjecti. Totus ait, quod omnes sub peccato
nascimur, quorum ipse ortus in vitio est.
Permulta cognoscentes,
homines pravos insinuare
hanc vocem de mundo diΟταν λέγει, ὅτι ὁ κόσμος
ὅλος ἐν τῷ πονηρῷ κεῖται,
οὐ τοῦτό φησιν, ὅτι ἡ τοῦ
ĐɛOÙ Xtídiç, XÓJµoç ovca,
ἐν τῷ πονηρῷ ἵδρυται, ως
nati sumus, hoc scientes, quia omnis mundus proTIVES Úrevóŋgav tŵy al- cujusdam creatoris Dei pter impietatem, quain habet, in malitia positus
ρετικῶν, ἀλλ' ὅτι κόσμον credimus facturam esse
οἶδε καλεῖν ἡ Γραφὴ τοὺς mundi, et in maligno
φαύλους ἀνθρώπους, και constituti. Positus est
θὼς καὶ ἐνταῦθα xat enim hic sermo de mundo
ἐν Εὐαγγελίοις γράφει pro hominibus, sicut præ8.
30 Prov. v, 25. * Psal. x1, 8. 82 Psal. XVI,
83. Psal. Civ, 15. 86 Joan. VH, 7. 87 Matth. xv, 7.
91 [ Joan. 111, 8.
lloc aperte falsum, Gal. legendum putat,
accidentes, male. Veram lectionem ex Græcis assequi conjectura poteris. Legendum est, attentione.
Gallandio ex contextu rescribendum videtur non dubitamus, recte. Secundum hæreticos,
adjectum est hoc sensu, ut hæretici dubitare de ea
re dicantur.
est, incumbens ei qui præcessit in malo: ita ut
idem esse videatur, positum esse mundum in maligno, quod esse illud: «Qui facit peccatum, ex diabolo est, quia ab initio diabolus peccat › Malignus enim et diabolus est, et non aliter est
*³ Joan. xvi, 11. 8 Psal. xc, 10. Zach. 11, 8.
" Joan. xv, 29. " Matth.vt, 13.
** Joan. xvi, 15.
Hoc scholium, quamvis nonnulla aliter expressa habeat quam versio Latina, tamen Didymi
esse videtur.
Gall. possibiles, male.
Gallandius, sensu loci non intellecto, pro
aut, ut rescribendum esse censet.
G. non emittere debebat el.
col. 1807–1808page 17 of 18
PG 39:1807non ejusdem Patrem et Filium, quatenus, dum una divinitas Patris et Filii asseritur, etiam veritas una et eadem agnoscatur. Quomodo enim non una divinitas Patris et Filii, cum propheta dicat: ‹ Et to orabunt, quia Deus in te est, et non est præter tø Deus, tu enim es Deus, et ignorabamus, Deus Israel, salvator.» Horum itaque singula examinationem (ut fuit possibile), in aliis habuerunt. mundus quam is, qui facit peccatum. His ita decli- inspiciendi sunt, qui alterius substantiæ dicunt, et natis locum fallaciæ non habebit opinio hæreticorum, putantium, creaturam significari per hoc, quod dictum sit: Totus mundus in maligno est positus. Nam licet mundus significet aliquando creaturam, non tamen in maligno positam, sed in Verbo, per quod omnia facta sunt ", stabilitatis suæ obtinet robur: in Christo invisibilia et visibilia, cœlestia et terrestria sunt creata, et ante omnia est (et in eo cuncta consistunt fundamentum habentia ), opifex Verbum. Sic enim verum erit etiam, quod dictum est: creata a Deo omnia, cum utique dicit Sapientia de semetipsa: Ante sæcula fundavit me, in principio, antequam terram faceret, et abyssos crearet”, › etc. VERS. 20, 21. Scimus quoniam Filius Dei vemit, et dedit nobis intellectum, ut sciamus verum Deum, et simus in vero Filio ejus. Hic est verus Deus et vita æterna. Filioli, custodite vos ab idolis. ▸ dvds Yids to ἀληĐivdv, xai Estiv Èv avto Quærendum quomodo, elneiv, the 'Existolñgtedeiótŋta dum per totam Epistolam aúrois μaptuphaas vuv perfectionis et sanctitatis autous pelv eorum, quibus scribit, testimonium perhibuerit, ad fidem de brevibus rebus et utilissimis (88 ) admoneat, dicens: • Filioli, custodite vos ab idolis. Ad hæc occur (TH) 'Exxλnalą sypán rens, aliquis dicit: niam universa Ecclesize scribit Epistolam, et pu eštaµévous tñ; eldwλola- serit in tertio cilio, nuper constituto, aliquis ex idololatria con versus esse, et dum crebro eveniat, ut, qui descendunt a multoruin deorum cultura, nondum firme credentes, reliquias superstitionis mente retineant, propter illos boc verbum posuit. Intellectus quem dedit, secundum quem cognoscitur, quia venit verus Filius Dei, idem est, quod mens Christi, de qua dictum est: Nos autem mentem Christi habemus ".» Quia ergo hunc intellectum et lanc mentem substantialiter agnoscit veram, et est in eo virtus Dei, et operibus intellectum habet ejus is, in quo cognoscit eum. Verus Filius Dei est Jesus Christus, verus Deus, exsistens. Et considera quemadmodum consubstantialis Patri, et non idem numero secundum Sabellium Filius sit cum Patre. Cum solus enim verus Deus sciatur Pater, verus Deus inspicitur Filius ab eis, quibus intellectum, veniens, ipse dedit. Igitur si alterius substantiæ sit Pater et Filius, cum Pater solus verus sit Deus, Filius nequaquam verus erit Deus. Si autem Filius verus sit Deus, si utrique alterius substantiæ sint, Pater secundum speciem habebit, ut verus sit Deus. Rursus, si verus Deus, prohibetur hoc esse Pater. Quapropter tanquam percepisse Epistolam cum ratione fatebimur. Hoc enim moris est divinæ doctrinæ; nam et Paulus apostolus, Corinthiis scribens, cum laudasset eos in omnibus divitiis intelligibilibus", in ipsa Epistola scribit, ut ab idolothytis semetipsos abstinerent, ne socii dæmoniorum fierent, et non haberent differentiam ab eis, qui in idolis epulantur ". Aliter autem aliquis dicit, quoniam scribens significa vit, eis multos antichristos jam venisse: et esse pseudoprophetas, qui, de veritate cadentes, saperent et dogmatizarent nihil stabile, nihil firmun, sed quilibet idolum factum atque plasmatum in mentibus sibi credentibus seminarent. Hæc ergo, quæ ita depinguntur, seu plantantur in mentibus, falsæ scientiæ doctrina, non frustra quilibet idola vocal, a quibus idolis monet, ut se custodiant omnes, qui ad Deum verum reverenter accedunt. Sic enim intellectis verbis præsentibus, terminum ** Joan. 1, 3. *ª Eccli. xxiv, 14; Prov. viii, 23 sqq. x, 14 sqq. Recte. 'Ex0wy interponit D. Facit cum boc codice Latina versio. G. conjecit, declaratis, male. Ita egregie G. Vulgo, igitur alterius. Repone Filius. Interponendum videtur Pater. Mox legendum videtur, perhibetur. * I Cor. vii, 40.1 Cor. iv, 8. " 1 Cor. Gallandio legendum videtur tanquam hæretici insp., recte. Rescribendum est, vilissimis. Ex Græcis µévous, etc., corrige, in tanto concilio nuper cons() tuto. Sententiam non ad verba reddidit Epiphanius. Corrige quidlibet.Ταύτην τὴν διάνοιαν λαβὼν ὁ θεῖος Παῦλος καθ' ἣν γινώσκεται ὁ Θεοῦ, ἔλεγεν «Ἡμεῖς δὲ νοῦν Χριστοῦ ἔχομεν.» Ο ταύτην τὴν διάνοιαν καὶ τὸν νοῦν ἔχων, γινώ σκει τὸν κατ' ουσίαν ἀλη ἐνούμενος πρὸς αὐτὸν, πρακτικῶς νόησιν αὐτοῦ Έχων. Αξιον εἰπεῖν, πως δι' ὅλης *ρоτρÉлеi ἀπὸ τῶν εἰδώλων. Λέγομεν οὖν, ἐπεὶ ὅλῃ Ἐπιστολὴ, εἰκὸς δὲ ἦν ἐν τοιαύτῃ συνόδῳ ἄρτι ἀφ τρείας εἶναί τινας, ἐν τοῖς τοιούτοις ἐκείνων ἕνεκα τὴν λέξιν ἐχάραξεν. ἐν τοιαύτῃ συνόδῳ ἄρτι ἀφεστα
"
non ejusdem Patrem et Filium, quatenus, dum una
divinitas Patris et Filii asseritur, etiam veritas una
et eadem agnoscatur. Quomodo enim non una divinitas Patris et Filii, cum propheta dicat: ‹ Et to
orabunt, quia Deus in te est, et non est præter tø
Deus, tu enim es Deus, et ignorabamus, Deus Israel,
salvator.» Horum itaque singula examinationem
(ut fuit possibile), in aliis habuerunt.
mundus quam is, qui facit peccatum. His ita decli- inspiciendi sunt, qui alterius substantiæ dicunt, et
natis locum fallaciæ non habebit opinio hæreticorum, putantium, creaturam significari per hoc,
quod dictum sit: Totus mundus in maligno est
positus. Nam licet mundus significet aliquando
creaturam, non tamen in maligno positam, sed
in Verbo, per quod omnia facta sunt ", stabilitatis
suæ obtinet robur: in Christo invisibilia et visibilia, cœlestia et terrestria sunt creata, et ante omnia
est (et in eo cuncta consistunt fundamentum habentia ), opifex Verbum. Sic enim verum erit etiam,
quod dictum est: creata a Deo omnia, cum utique
dicit Sapientia de semetipsa: Ante sæcula fundavit me, in principio, antequam terram faceret, et
abyssos crearet”, › etc.
VERS. 20, 21. Scimus quoniam Filius Dei vemit, et dedit nobis intellectum, ut sciamus verum
Deum, et simus in vero Filio ejus. Hic est verus
Deus et vita æterna. Filioli, custodite vos ab idolis. ▸
Ταύτην τὴν διάνοιαν
λαβὼν ὁ θεῖος Παῦλος
καθ' ἣν γινώσκεται ὁ
dvds Yids to
Θεοῦ, ἔλεγεν «Ἡμεῖς δὲ
νοῦν Χριστοῦ ἔχομεν.»
Ο ταύτην τὴν διάνοιαν
καὶ τὸν νοῦν ἔχων, γινώσκει τὸν κατ' ουσίαν ἀληĐivdv, xai Estiv Èv avto
ἐνούμενος πρὸς αὐτὸν,
πρακτικῶς νόησιν αὐτοῦ
Έχων.
Αξιον εἰπεῖν, πως δι' ὅλης Quærendum quomodo,
elneiv,
the 'Existolñgtedeiótŋta dum per totam Epistolam
aúrois μaptuphaas vuv perfectionis et sanctitatis
*ρоτρÉлеi autous pelv eorum, quibus scribit,
ἀπὸ τῶν εἰδώλων.
testimonium perhibuerit,
ad fidem de brevibus rebus et utilissimis (88 )
admoneat, dicens: • Filioli, custodite vos ab
Λέγομεν οὖν, ἐπεὶ ὅλῃ idolis. Ad hæc occur-
(TH) 'Exxλnalą sypán rens, aliquis dicit: QuoἘπιστολὴ, εἰκὸς δὲ ἦν ἐν niam universa Ecclesize
τοιαύτῃ συνόδῳ ἄρτι ἀφ- scribit Epistolam, et pu
eštaµévous tñ; eldwλola- serit in tertio conτρείας εἶναί τινας, ἐν cilio, nuper constituto,
τοῖς τοιούτοις ἐκείνων aliquis ex idololatria con
ἕνεκα τὴν λέξιν ἐχάραξεν. versus esse, et dum crebro eveniat, ut, qui descendunt a multoruin
deorum cultura, nondum firme credentes, reliquias
superstitionis mente retineant, propter illos boc
verbum posuit.
Intellectus quem dedit,
secundum quem cognoscitur, quia venit verus
Filius Dei, idem est, quod
mens Christi, de qua dictum est: Nos autem
mentem Christi habemus ".» Quia ergo hunc
intellectum et lanc mentem substantialiter agnoscit veram, et est in eo
virtus Dei, et operibus
intellectum habet ejus is,
in quo cognoscit eum.
Verus Filius Dei est Jesus Christus, verus Deus,
exsistens. Et considera quemadmodum consubstantialis Patri, et non idem numero secundum Sabellium Filius sit cum Patre. Cum solus enim verus
Deus sciatur Pater, verus Deus inspicitur Filius ab
eis, quibus intellectum, veniens, ipse dedit. Igitur
si alterius substantiæ sit Pater et Filius, cum
Pater solus verus sit Deus, Filius nequaquam verus
erit Deus. Si autem Filius verus sit Deus, si utrique
alterius substantiæ sint, Pater secundum speciem
habebit, ut verus sit Deus. Rursus, si verus Deus,
prohibetur hoc esse Pater. Quapropter tanquam percepisse Epistolam cum ratione fatebimur.
Hoc enim moris est divinæ doctrinæ; nam et Paulus apostolus, Corinthiis scribens, cum laudasset eos
in omnibus divitiis intelligibilibus", in ipsa Epistola scribit, ut ab idolothytis semetipsos abstinerent, ne socii dæmoniorum fierent, et non haberent
differentiam ab eis, qui in idolis epulantur ". Aliter autem aliquis dicit, quoniam scribens significa -
vit, eis multos antichristos jam venisse: et esse
pseudoprophetas, qui, de veritate cadentes, saperent
et dogmatizarent nihil stabile, nihil firmun, sed
quilibet idolum factum atque plasmatum in
mentibus sibi credentibus seminarent. Hæc ergo,
quæ ita depinguntur, seu plantantur in mentibus,
falsæ scientiæ doctrina, non frustra quilibet idola
vocal, a quibus idolis monet, ut se custodiant
omnes, qui ad Deum verum reverenter accedunt.
Sic enim intellectis verbis præsentibus, terminum
** Joan. 1, 3. *ª Eccli. xxiv, 14; Prov. viii, 23 sqq.
x, 14 sqq.
Recte.
'Ex0wy interponit D. Facit cum boc codice
Latina versio.
G. conjecit, declaratis, male.
Ita egregie G. Vulgo, igitur alterius.
Repone Filius.
Interponendum videtur Pater. Mox legendum
videtur, perhibetur.
* I Cor. vii, 40.1 Cor. iv, 8. " 1 Cor.
Gallandio legendum videtur tanquam hæretici
insp., recte.
Rescribendum est, vilissimis.
Ex Græcis ἐν τοιαύτῃ συνόδῳ ἄρτι ἀφεστα
µévous, etc., corrige, in tanto concilio nuper cons()-
tuto. Sententiam non ad verba reddidit Epiphanius.
Corrige quidlibet.
col. 1809–1810page 18 of 18
PG 39:1809ENARRATIO IN EPISTOLAM II S. JOANNIS. IN EPISTOLAM DIVI JOANNIS SECUNDAM ENARRATIO. VERS. 6. Et hæc est charitas, ut ambulemus secundum mandata ejus. › Præsens dictum concordat his quæ in Epistola prima relata sunt, ubi ait": «Et scimus, quoniam qui dil'git Deum, mandata ejus servat,» et in Evangeliis ait: Si quis diligit me, mandata mea custodiat. ▸ rý ™ŋpeïv aútáç. 'Emel Idem namque est ambulare secundum mandala, quod servare ea. Quod enim actuales sunt vire lules, quæ secundum mandata funt, ambulat secundum eas, qui extra eas non eficitur. In hoc enin idem ambulare secundum ea, quod custo. dire est. Unde, qui cessat in opere secundum virlulem, neque mandala servat ulterius, neque ambulat secundum ea. Ex abundantiis, siquidem dicetur et hoc modo qui secundum virtutem proficit, ambulat utique secundum mandata quando ambulare profectum insinuat perfecti viri, qui postquam ambulaverit secundum mandata, etiam servat ea. Huic dicto concordat etiam, quod in ænigmate legitur, quod Adam positus est in paradiso, ut operaretur et custodiret eum ". Ubi per operationem effectus provectionem designat, per custodiam vero perfectionis ipsius statum atque constantiam. VERS. 9-11. Omnis, qui recedit, et non permanet in doctrina Christi, Deum non habet; qui permanet in doctrina, hic et Patrem et Filium habet. Si quis venit ad vos, et hanc doctrinam non affert, nolite recipere eum in domum, nec ave ei dixeritis. Qui enim dicit illi ave, communicat operibus ejus malignis. > Manet utique in evangelica doctrina, qui secundum eam sapit et agit, dum separat semetipsum ab illo, qui facit aliquid e diverso et sapit. Proinde quoniam per actualem vitam sit alicujus Deus, qui creator est omnium, sicut Abraham, cui dixit Ego Deus tuus ¹; › quisquis extra rectam fidem conversationenque mandatorum Jesu fuerit, sine Deo est, semetipsum separans, nec habet Deum, dum ille separaverit semetipsum a divina doctrina, prædicto modo. ‹ Is qui manet in eo et Patrem et Filium habet.› Ad eum namque, qui servat mandata ejus, dicit Filius, Patrem secum venturum, maneat apud eum, cum factus fuerit templum sanctuın ædificatum per observationem mandatorum Dei. Cum duplex itaque sit modus habendi Deum: alter quidem communis est omnium creaturarum, per quem significatur, omnes habere creatorem; alter vero eorum indicat modum, qui per bonam voluntatem placant eum, secundum quod legitur: ‹ Deus Abraham, Deus Isaac, Deus Jacob et omnium Hebræorum ³. › Adverte siquidem quod hic dictum est: ‹ Qui habet, inquit, Filium, habet et Patrem; ▶ et e diverso, per quæ scilicet intelligitur, eadem substantia esse divinitatis. Quia enim Pater in Filio est, qui habet Filium, habet et Patrem, quod etiam reciprocum est: nam qui habet Patrem, habet et Filium, qui est in Patre. Si quis autem incumbere volens dicat: et qui discipulos habet, habet et Filium: et qui Filium habet, habet et Patrem, secundum quod scriptum est: «Qui vos suscipit, et me suscipit, et Patrem meum suscipit, qui misit me³:» sciat, quod non sicut oportet insinuat. Hæc enim de doctrina sunt dicta, quod qui suscipit apostolos, consentiens eorum doctrinæ, suscipit per eos Filium simul et Patrem, queni prædicant. Est et aliter intelligendum, quoniam, qui manet in doctrina, habet Patrem et Filium. Manserunt in doctrina ejus apostoli, ita ut prædicarent cam: qui igitur suscipit eos, cum sint templum Dei, per hoc quod suscipit illos, habet inhabitantem in eis Filium simul et Patrem. 97] Joan. II, 3. ** Joan. xiv, 15. "Gen. 11, 15. 'Gen. xvIi, 7. Corrige en poūvtos Matth. Gall. conjecit, qui. Malim, ut. * Exod. 11, 6, 18. * Luc. ix, 48. Poteris conjicere, eamdem substantiam. Nec tamen necessaria est hæc lectionis mutatio..Ταυτόν ἐστι τὸ περιπατεῖν κατὰ τὰς ἐντολὰς, γὰρ πρακτικαὶ (α) άρε ταὶ, αἱ κατὰ τὰς ἐντολὰς ενεργούμεναι, περιπατεί κατ᾽ αὐτὰς ὁ μὴ ἔξω αὐ τῶν γινόμενος. Ἐν τούτῳ δὲ ταυτὸν τῷ τηρεῖσθαι αὐτάς. "Οθεν καὶ ὁ παυ σάμενος τοῦ κατ' ἀρετὴν ἐνεργεῖν, οὐδὲ τηρεῖ τὰς ἐντολὰς, οὔτε περιπατεῖ κατ' αὐτάς. Ὁ γὰρ κατ' ἀρετὴν προκόπτων κατὰ τὰς ἐντολὰς βαδίζει, τοῦ περιπατεῖν προκοπήν δηλοῦντος τοῦ τελειωθέντος, μετὰ τὸ περιπεπατηκέναι κατὰ τὰς ἐντολὰς τηροῦντας αὐτάς.
ENARRATIO IN EPISTOLAM II S. JOANNIS.
IN
EPISTOLAM DIVI JOANNIS SECUNDAM ENARRATIO.
VERS. 6. Et hæc est charitas, ut ambulemus
secundum mandata ejus. ›
Præsens dictum concordat his quæ in Epistola
prima relata sunt, ubi ait": «Et scimus, quoniam
qui dil'git Deum, mandata ejus servat,» et in Evangeliis ait: Si quis diligit me, mandata mea custodiat. ▸
Ταυτόν ἐστι τὸ περιπατεῖν κατὰ τὰς ἐντολὰς,
rý ™ŋpeïv aútáç. 'Emel
γὰρ πρακτικαὶ (α) άρεταὶ, αἱ κατὰ τὰς ἐντολὰς
ενεργούμεναι, περιπατεί
κατ᾽ αὐτὰς ὁ μὴ ἔξω αὐτῶν γινόμενος. Ἐν τούτῳ
δὲ ταυτὸν τῷ τηρεῖσθαι
αὐτάς. "Οθεν καὶ ὁ παυ
σάμενος τοῦ κατ' ἀρετὴν
ἐνεργεῖν, οὐδὲ τηρεῖ τὰς
ἐντολὰς, οὔτε περιπατεῖ
κατ' αὐτάς. Ὁ γὰρ κατ'
ἀρετὴν προκόπτων κατὰ
τὰς ἐντολὰς βαδίζει,
τοῦ περιπατεῖν προκοπήν
δηλοῦντος τοῦ τελειωθέντος, μετὰ τὸ περιπεπατηκέναι κατὰ τὰς ἐντολὰς
τηροῦντας αὐτάς.
Idem namque est ambulare secundum mandala,
quod servare ea. Quod
enim actuales sunt vire
lules, quæ secundum
mandata funt, ambulat
secundum eas, qui extra
eas non eficitur. In hoc
enin idem ambulare secundum ea, quod custo.
dire est. Unde, qui cessat
in opere secundum virlulem, neque mandala
servat ulterius, neque
ambulat secundum ea.
Ex abundantiis, siquidem
dicetur et hoc modo:
qui secundum virtutem
proficit, ambulat utique
secundum mandata
quando ambulare profectum insinuat perfecti viri, qui postquam ambulaverit secundum mandata, etiam servat ea.
Huic dicto concordat etiam, quod in ænigmate legitur, quod Adam positus est in paradiso, ut operaretur et custodiret eum ". Ubi per operationem effectus provectionem designat, per custodiam vero
perfectionis ipsius statum atque constantiam.
VERS. 9-11. Omnis, qui recedit, et non permanet in doctrina Christi, Deum non habet; qui permanet in doctrina, hic et Patrem et Filium habet.
Si quis venit ad vos, et hanc doctrinam non affert,
nolite recipere eum in domum, nec ave ei dixeritis.
Qui enim dicit illi ave, communicat operibus ejus
malignis. >
Manet utique in evangelica doctrina, qui secundum eam sapit et agit, dum separat semetipsum ab
illo, qui facit aliquid e diverso et sapit. Proinde
quoniam per actualem vitam sit alicujus Deus, qui
creator est omnium, sicut Abraham, cui dixit:
• Ego Deus tuus ¹; › quisquis extra rectam fidem
conversationenque mandatorum Jesu fuerit, sine
Deo est, semetipsum separans, nec habet Deum,
dum ille separaverit semetipsum a divina doctrina,
prædicto modo. ‹ Is qui manet in eo et Patrem et
Filium habet.› Ad eum namque, qui servat mandata
ejus, dicit Filius, Patrem secum venturum, maneat apud eum, cum factus fuerit templum sanctuın
ædificatum per observationem mandatorum Dei.
Cum duplex itaque sit modus habendi Deum: alter
quidem communis est omnium creaturarum, per
quem significatur, omnes habere creatorem; alter
vero eorum indicat modum, qui per bonam voluntatem placant eum, secundum quod legitur: ‹ Deus
Abraham, Deus Isaac, Deus Jacob et omnium Hebræorum ³. › Adverte siquidem quod hic dictum
est: ‹ Qui habet, inquit, Filium, habet et Patrem; ▶
et e diverso, per quæ scilicet intelligitur, eadem
substantia esse divinitatis. Quia enim Pater in
Filio est, qui habet Filium, habet et Patrem, quod
etiam reciprocum est: nam qui habet Patrem,
habet et Filium, qui est in Patre. Si quis autem
incumbere volens dicat: et qui discipulos habet,
habet et Filium: et qui Filium habet, habet et
Patrem, secundum quod scriptum est: «Qui vos
suscipit, et me suscipit, et Patrem meum suscipit,
qui misit me³:» sciat, quod non sicut oportet insinuat. Hæc enim de doctrina sunt dicta, quod qui
suscipit apostolos, consentiens eorum doctrinæ,
suscipit per eos Filium simul et Patrem, queni
prædicant. Est et aliter intelligendum, quoniam,
qui manet in doctrina, habet Patrem et Filium.
Manserunt in doctrina ejus apostoli, ita ut prædicarent cam: qui igitur suscipit eos, cum sint templum Dei, per hoc quod suscipit illos, habet inhabitantem in eis Filium simul et Patrem.
97] Joan. II,
3. ** Joan. xiv, 15. "Gen. 11, 15. 'Gen. xvIi, 7.
Corrige en poūvtos Matth.
Gall. conjecit, qui. Malim, ut.
* Exod. 11, 6, 18. * Luc. ix, 48.
Poteris conjicere, eamdem substantiam. Nec
tamen necessaria est hæc lectionis mutatio..
Continue reading PG 39: Enarratio in Epistolam II S. Joannis →≣ entire volume