PG 39Nectarius of Constantinople
Exposition on the Feast of Saint Theodore, on Fasting, and on Almsgiving
Printed text · machine OCR
machine OCR · Migne scan
Diplomatic text · scholarios OCR (cleaned, language-split) — vision transcription pending — PG column chips mark the printed columns.
col. 1823–1824page 1 of 9
PG 39:1823Β'. Ταῦτα μὲν οὖν εὖ οἶδ' ὅτι γινώσκετε, ὅσοι τῶν ὧδε φιλομαθέστεροί τε καὶ σπουδαιότεροι. Ἀλλ᾿ οὖν καὶ τὰ τούτοις λειπόμενα καὶ ὡς εἰδόσι καταλελοίπαμεν. Τῶν δὲ ἑξῆς, ἵνα μὴ μηκύνω τὸν λόγον, παρήσω τὰ πλεῖστα, ὅσα ὑπὸ τοῦ πονηροῦ πέπονθε παρακλαπεὶς δαίμονος. Τὴν ἐντολὴν λέγω, καὶ τὴν τῆς θεότητος δόκησιν, καὶ τὴν τῆς ἐντολῆς (φεῦ μου πτώματος παρατήρησιν καὶ παράβασιν. Εἶτα τὴν γύμνωσιν, καὶ τὴν ἀποκρυβὴν, καὶ ὅσα τούτοις ἐπ ηκολούθησεν, ἵνα μὴ ταῦτα λέγω. Αλλ' οὖν τὸ μέγι στον τῶν τοῦ Θεοῦ μὲν πρὸς αὐτὸν ἀγαθοεργιών, αὐτ τοῦ δὲ τὸ ὑπερβάλλον παράπτωμα, ἵνα τοῦτο είπω,. ὁ τῶν τοσούτων ἀπολαύσας εὐεργεσιών, κατὰ τοῦ πε ποιηκότος ἐτραχηλίασε. Τί οὖν ὁ πλάσας αὐτὸν Θεὸς, τὸν χοῦν ἐκεῖνον. τὴν γῆν ἀνείδεον, ἣν οἰκείαις χερσὶ διεμόρφωσε, καὶ τοσαύταις εὐεργεσίαις πεπλούτηκε; Τί μὴ λέγω τὸ χεῖρον; Τὸν ἀποστάτην, τὸν παραβά την τῆς αὐτοῦ θείας προστάξεως, ἄρα παρεῖδεν; ἆρα κατέλειπεν; Ούμενουν. ᾿Αλλὰ κουβέντα εζήτησε, καὶ εὐρὼν πεπαίδευσε μέν· ἀλλὰ τὰ μετὰ ταῦτα τί δεῖ καὶ λέγειν, ὅσα ἡ τῶν ἀνθρώπων ἀπίνεια τῷ τα ποιηκότι παρώρμησε, τὰς ἀδελφοκτονίας, καὶ τὰ ἐπὶ τούτοις; Ο πῶς; Επλάσθημεν, ετιμήθημεν, ἐδοξάσθημεν, μυ ρίοις ἀγαθοῖς ἐπλουτίσθημεν. Τῷ δωτῆρι δὲ τούτων τί ἀνταπεδώκαμεν; Παρωργίσαμεν, ὑβρίσαμεν, ἐλυπήσαμεν. Ὁ δὲ οὐ παρεῖδεν. ᾿Αλλὰ Θεὸς ὤν, Πατὴρ καλεῖσθαι παρὰ τῶν ἀγνωμόνων, καὶ Ποιμὴν, οὐκ ἀπηξίωσε, τὴν ψυχὴν ὑπὲρ τῶν προβάτων τιθείς. ᾿Αλλ᾽ οὖν καὶ πίπτοντας ἀνιστᾷ, καὶ πταίοντας συμ παθεῖ, καὶ οὐκ ἀποδίδωσιν ἀξίαν ἡμῶν τῶν κακῶν τὴν ἀντίδοσιν. Ἐὰν ἀνομίας παρατηρήσεις, Κύριε, Κύριε, τίς ὑποστήσεται Φροντίζει πάντως καὶ τοῦ ? ο μικροτάτου προβάτου τὴν ἐπανόρθωσιν, ἐκδέχεται τὴν ἑκάστου ἀποστροφήν Εγώ γάρ είμι, φησί, Γ. Τί οὖν καὶ πρὸς ταῦτα; μήτι γε ἀπώσατο ή ἐβδελύξατο; Οὐδαμῶς. Αλλ' οἷα πατὴρ πολλοῖς πρό τερον τρόποις χρηστότητος παιδεύσας, εἶτα ἰδὼν ἀκλινεῖς ὄντας ἐκ τοῦ χείρονος, τί ποιεῖ; Κατῆλθεν ἐκ τῶν πατρικῶν κόλπων. Βαβαὶ τῆς συμπαθείας! Θεὸς ὢν ἀΐδιος καὶ ἀθάνατος, ἵνα συντέμω, ἐσαρκώθη ἐξ ἁγνῆς Παρθένου, ἐμοῦ τὴν μορφὴν φορέσας τοῦ δούλου. Εἶτα ἐσταυρώθη, ἐτάφη, ἀνέστη, συνο αναστήσας με πεπτωκότα. Τι τούτων φιλανθρωπότερον, καλε ἢ συμπαθέστερον; Καὶ πατὴρ μὲν τὸν ἑαυτοῦ παῖδα, ὃν ἐγέννησεν, ὃν ἐκ τῶν ἰδίων σπλάγχνων παρήγαγεν, μικρόν τι τῆς αὐτοῦ παρεκτραπέντα βουλῆς καὶ προστάξεως, οὐ πληγάς μόνον καὶ μάστιγας ἐπαρ. κεῖται προσαγαγὼν αὐτῷ, ἀλλὰ καὶ ἀποκηρύττει, διώκει τόν ποτε φιλούμενον, δι' οὐδαμινήν τινα πρό φασιν. Καὶ δεσπότης ὁμοίως τὸν ἑαυτοῦ οἰκέτην και πρὸς ὀλίγον ἐκπεπτωκότα τὸν ἄθλιον, ποιναῖς καὶ δεσμοῖς, λιμῷ καὶ δίψει καταπιέσας, ἀπεμπωλείται τοῦτον, ἐξοστρακίσας μακρότατα. Τὰ δὲ ἡμετέρα επόμενα. ἀπήνεια. επιστρο
NECTARIUS ARCHIEP. CP. II. Iliac probe scio vos ininime ignorare, præser tim qui hic eruditi magis et studiosi estis; quin et quæ hæc exceperunt, quæ etiam quippe scientibus & καταvobis silentio prætermittenda censuimus. Quæ vero «leinceps evenerunt, ut me diutius serinonen pro ducam, pro majori parte præteribo, quæcunque a malo dæmone in fraudem inductus passus est: præ ceptum inquam, et de divinitate opinionem, et præ cepti ipsius (proh lapsum meum!) mandatam ἐπvalionem et transgressionem; nuditatem deinde, et absconsionem, et quæ hæc secuta sunt, ut non in istis immorer. Αt enim quod majus maximumque fuit omnium beneficiorum Dei erga illum, tum vero πεeliam illius summum flagitium, ut hoc dicam, is qui tantis cumulatus fuerat beneficiis, adversus factorem suum cervicem extulit. Quid ergo Deus qui illum plasmavit, pulverem illum, terram illam informem, quam suis figuraverat manibus et tantis repleverat beneficiis? et quid non dico quod pejus est? desertorem illum, prævaricatorem divini sui mandati, nunquidnam neglexit? nunquidnam deseruit? Minime gentium. Sed occultatum quæsivit, inventum erudivit. Sed quæ consecuta sunt cur dicere oporeat? quæ nimirum hominum sævities et crudelitas patranti suggessit fratricidia, et cætera deinceps. Ill. Quid igitur etiam ad hæc? Numman repudiavit, aut abominatus est? Nullo modo. Sed ut pater multis prius bonitatis modis erudiens nos, cum videret flecti nequaquam posse propter malitiam, quid fecit? Descendit de sinu Patris. compassionem! Cum Deus esset æternus et immortalis, ut paucis dicam, incarnatus est ex parissima Virgine, meam servi formam bajulans; deinde crucifixus est, sepultus est, resurrexit, me simul qui cecideram resurgere faciens. Quid istis benignius, aut flectuosius? Pater filium suum, quem genuit, quem ex visceribus suis edidit, si vel paululum declinaverit a voluntate ac mandato ejus, non satis habet si verbera et flagella infligat ipsi; sed exbæredat etiam, exsecratur, persequitur quem dudum diligebat, propter tantillam causam. Herus similiter famulum suum, si vel pusillum offendat miser lomo, penis et vinculis, fame ac siti macerans, vendit illum, in dissitas quantum fieri potest regiones ablegans. Nostra vero res quomodo habent? Conditi fuimus, honoribus, gloria, infinitis bonoruna divitiis cumulati fuimus; datori vero horum quam vicem reddidimus? Ad iracundiam provocavimus, contumeliis affecimus, affecimus tristitia. Ille vero minime neglexit. Sed cum Deus sit, pater vocari ab ingratis et pastor non est dedignatus, animam συμsuam ponens pro ovibus. Quin etiam cadentes eri Rit, labantibus compatitur, nec rependit dignam flagitiorum nostrorum retributionem. Si iniquitates observaveris, Domine, Domine, quis sustinebits? Cu ram gerit omnino etiam minimæ cujusque ovis ut Psal. cxxis, Forte Forte Forte
col. 1825–1826page 2 of 9
PG 39:1825Θεός, ὁ μὴ θέλων τὸν θάνατον τοῦ ἁμαρτωλοῦ, ὡς τὸ ζῇν αὐτὸν ἐπιστρέφοντα. Πολεμουμένοις βοη θεῖ τε καὶ συναντιλαμβάνεται, τὰ μὲν δι᾿ ἑαυτοῦ, τὰ δὲ διὰ τῶν ἁγίων αὐτοῦ. Δ'. Ὃς δὴ καὶ τοῦτο τὸ μέγα παρ' ἡμῶν νῦν τελούμενον θαῦμα πεποίηκε, διὰ τοῦ λαμπροτάτου αὐτοῦ καὶ καλλινίκου μάρτυρος Θεοδώρου, τὸ θαυμαστότατόν τε καὶ ὑψηλότατον, δ καὶ παρακατιὼν ὁ λόγος δηλώσειεν· οὗ δὴ χάριν καὶ τοῖς προῤῥηθεῖσι τοῦ Θεοῦ ἡμῶν μεγαλουργήμασι τῆς αὐτοῦ ἀγαθότης τος μέγεθος έκδηλον πᾶσι πεποίηκα· 8 χρόνος λή θης βυθοῖς ἐμβαλεῖν προϊὼν ἐβούλετο, ἀλλ' οὐκ ἴσχυσε τέλος ἐπιθεῖναι αὐτοῦ τῷ βουλεύματι· πιστῶν ἡμᾶς εἰς τοῦτο, καὶ θεοσεβῶν ἀνδρῶν παρορμησάν των οἱ καὶ τὰ ὑπομνήματα φέροντες εγγεγραμμένα, ο χρόνῳ τὸ πιστὸν καὶ βέβαιον ἔχοντα. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ αὐτόπτας τοῦ θαύματος αὐτοὺς γενέσθαι ἀκριβῶς ἡμᾶς διαβεβαιωσάμενοι, τὸ πολλοῖς ἀγνοούμενον τοῦ Θεοῦ ἡμῶν μεγαλούργημα, ἐμφανὲς πᾶσι ποιῆσαι ἡμᾶς προετρέψαντο. Αλλ' ἄρτι μοι, παρακαλῶ, ἀρ ξαμένῳ τοῦ διηγήματος, πιστῶς τὰς ἀκοὰς ὑφαπλώ σαντες, τὸν λόγον εἰσδέξασθε, ἵν᾽ ἴδητε (εἰ μὴ τῇ ἀσθενείᾳ τοῦ λόγου προσέχοντες, τῷ λόγῳ τοῦ θαύ ματος συγκατενέγκητε) τὴν τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ὑπερβάλλουσαν ἀγαθότητα, τὸ ἀμνησίκακον, τὸ φιλάνθρωπον, τὸ μακρόθυμον, τὰ πατρικὰ αὐτοῦ πρὸς ἡμᾶς σπλάγχνα, πῶς οὐ παραβλέπει, οὐκ ἐξ πολλάκις καὶ ἐν ἀγνοίᾳ πολεμουμένοις ἡμῖν ὑπὸ τοῦ ἀρχεκάκου δαί μονος καὶ τῶν αὐτοῦ συμμυστῶν, ἐμπεσεῖν εἰς ὅλι σθον ἀπωλείας, μάλιστα εἰ καὶ περὶ ψυχὴν τὸν κίν δυνον τύχῃ φέρον εἶναι τὸ ἔνεδρον. Αλλ' εἰσαεὶ τὴν ἡμῶν ἐπιῤῥωννύων ἀσθένειαν, ἀβλαβεῖς ἡμᾶς καὶ ἀνεπάφους, καὶ τῶν τοῦ ἐχθροῦ ἐπιβουλῶν καὶ τῶν κινδύνων ἀνωτέρους εργάζεται. Ε'. Τὰ δὲ τοῦ θαύματος ἔστιν ὧδε, ὦ φίλη ξυν ωρὶς καὶ πιστότατον ἀκροατήριον. Μὴ ἀγνοεῖν ὑμᾶς πέπεισμαι, ὅσαι καὶ οἶαι παρὰ τοῦ ἀεὶ φθονοῦντος ἡμᾶς Σατᾶν, καὶ τῶν αὐτοῦ κακίστων θεραπευτῶν ἐπιβουλαὶ καὶ δόλοι, κατὰ τῆς ἀῤῥαγοῦς ἡμῶν καὶ θείας πίστεως, ὥσπερ τινὲς θύελλαι, κατά διαφόρους καιροὺς καὶ χρόνους ἀνεῤῥιπίσθησαν· εἰ καὶ ὁ Θεὸς τῆς ἡμῶν ταπεινώσεως ἕνεκεν τὴν παγκρατῆ δεξιάν αὐτοῦ εἰς ἀντίληψιν ἐξαποστείλας, οὐ δέδωκεν ἡμᾶς, προφητικῶς εἰπεῖν, εἰς θήραν τοῖς ὁδοῦσιν αὐτῶν. τὴν ἵνα τὰς πάλαι καὶ πρώτας τὸ παρὸν ταμιεύσω μεν, μία ἦν καὶ Ἰουλιανοῦ τοῦ ᾿Αποστάτου μανία καὶ λύσσα, κατὰ τῆς θείας ἡμῶν πίστεως· Ἰουλιανοῦ, τοῦ λαλήσαντος εἰς τὸ ὕψος τοῦ Θεοῦ βλασφη. μίαν, καὶ ἄραντος χεῖρα θεόμαχον κατὰ τῆς εὐσεβοῦς ἡμῶν πίστεως. Τούτου εὖ εἰδότες, εἰ καὶ μὴ ὄψει, ἀλλ᾽ οὖν ἀκοῇ παρειλήφατε, ὡς παρόντες ὑμᾶς τὰ δεινὰ καὶ μάταια κατὰ Χριστιανῶν νεανιεύματά τε καὶ ἔνεδρα. ὓς ἐθνῶν μὲν κρατῆσαι καὶ βαρβά ἡμῖν. (β) ὑμεῖς, ἡμεῖς. Εἰ οἶδ' ὅτι.
DE FESTO S. THEODORI, ETC. ad bonam frugem revertatur, exspectat cujusque conversionem. Ego enim sum, inquit, Deus qui nolo mortem peccatoris, quantum ut conversus ipse vivat³. Bello impetitis opem fert et auxiliatur, sive per se, sive per sanctos suos. IV. Ille profecto et magnum hoc quod nuper apud nos contigit prodigium effecit, per fulgentissimum suum et insignis victoriæ martyrem Theodorum prodigium utique admirabilissimum et sublimistimum, quemadmodum procedens oratio planum faciet: cujus gratia magnitudinem etiam bonitatis illius manifestatam volui per ea quæ antea commemorata sunt magnalia Dei nostri. Tempus equidem lapsu suo in profundum oblivionis rem conjicere volebat, at nequivit voluntatem suam ad finem perducere; Gidelibus nos ac piis hominibus ad id exci tantibus, qui etiam monumenta servant litteris consignala, tempore ipso auctoritatem ac Grnitatem obtinentia. lino vero etiam oculatos prodigii testes sese fuisse dum certam nobis fidem faciunt, quod | multis ignotumn est magnificentissimum Dei opus, ut * Ezech. xxxl., 11. * Psal. cxxIII, 6 Forte Forte vel paulo ante nos omnibus manifestum faceremus bortati sunt. At jam auspicato mihi narrationem, precor ut Adeliter auditum intendatis, suscipiatisque sermonem, quo videre possitis (si non infirmitati orationis attendentes, una cum oratione a prodigio ipso longius abripiamini) immensam Dei nostri bonitatem: quau sit facilis ad obliviscendum injuriarum, quam benignus, quam longanimis, quæ ejus paterna erga nos viscera, quomodo non despiciat, non siuat nos sæpe vel nec attendentes bello impetitos a malorum omnium auctore diabolo et initiatis suis, agi præcipites in perditionis interitum, præsertim vero si de animæ salute periculum nobis insidiator afferat; sed semper nostram imbecillitatem corroborans, illæsos nos atque intactos præstet, omnibusque insidiis adversarii et periculis superiores. V. Miraculi series hujusmodi est, o cœtus dilecte, ac fideles auditores. Haud ignorare vos existino, quot qualesque insidiæ et doli a Satan, qui nostra semper invidia tabescit, necnon a pessimis administris ejus, contra infractam divinamque fidem nostram, quasi quædam tempestates, aliis atque aliis temporibus vel opportunitatibus excitatæ fuerint. Attamen Deus humilitatis nostræ causa ominipotentissimam dexteram suam in auxilium extendens, non dedit nos, ut cum Propheta loquar, in capturam dentibus eorum. Ex quibus, ut velustas illas ac priores impræsentiarum silentio condamus, una fuit etiam Juliani Apostatæ vesania et rabies contra divinam fidem nostrain. Juliani, inquam, qui locutus est in excelsum Dei blasphemiam, et elevavit manum Deo inimicam adversus piissimam Adem nostram. Hujus viri equidem scio, sin minus oculis, auditu certe didicistis, tanquam si præsentes adfuissetis, crudeles vanosque contra Christianos
col. 1827–1828page 3 of 9
PG 39:1827ρους τροπώσασθαι, πόλεις τε πορθήσαι τῶν ἐναντίων εἶχε διὰ φροντίδος οὐδ᾽ ὅλως, ἡγεῖτό τε τὸ πρᾶγμα ὡς μικρὸν καὶ ἀνόνητον. Τὸ δὲ Χριστιανούς καθελεῖν, καὶ τὴν τούτων ἐξαφανίσαι πίστιν· καὶ Θεὸν μὲν καταφρονῆσαι (ὦ τῆς συμφορᾶς! ὢ τῆς μανίας), τὸν τὸ πᾶν νεύματι συστησάμενον, τὸν καὶ αὐτὸν, ὡς εἴθε μὴ ὤφειλεν! ἐν γενέσει προελθεῖν καὶ βίῳ πε ποιηκότα· εἴδωλα δὲ τιμᾶσθαι, καὶ ἀπανταχῆ αὐτὸν αίρεσθαι τὸ τῆς δόξης ὕψωμα· ἔργον τε ἦν αὐτῷ μέσ γα, καὶ διὰ σπουδῆς, καὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων εἶχε μᾶλλον διὰ φροντίδος. Ότι παράδειγμα καλὸν εἰς ἑαυτοὺς ἀφορῶντες, τῶν Ϛ'· Ὡς οὖν οὕτω ταῦτα, καὶ ἡ λύσσα πλέον τῆς αὐτοῦ αἱρέσεως επεκτείνετο. Ἡ γὰρ ἀσέβεια, ὥσπερ τις φλὸξ ἐπιτηδείας ύλης δραξαμένη, ὑψηλὴ ἀρθεῖσα καὶ τὰ γειτνιῶντα συναφανίσαι κατηπείγετο τῆς αύ τοῦ, ὡς ἐπιτηδείου αὐτῇ, ψυχῆς δραξαμένη, ἐξάπτεται καὶ διεγείρεται, κατεμπιπρᾷν τὰ Χριστιανῶν, καὶ αὐτοὺς ἐπαπειλοῦσα σφοδρώτατα. Ἐπεὶ δὲ ταῦτα, καὶ ὁ θυμὸς πλεῖον, ἡ μανία πλεῖστον ἐκορυφού τότε καὶ διηγείρετο, τί χρὴ λέγειν οἶαι καὶ ὅσαι κατὰ Χριστιανῶν βασάνων ἐπίνοιαι παρὰ τοῦ ἀθέου ἐκείνου ἐπιτηδεύοντος, ἀνατομαί γαστέρων, ανατομαί (311 κορυφαντό τε. σπλάγχνων, ῥαβδισμοί σφοδροί, ἔκαρσις δορῶν, ὀφθαλμῶν ἐξορύξεις, οδόντων εκρίζωσις, σκελῶν τε θλασμοί, φλογισμοί πυρὸς πολυειδεῖς καὶ κακότεχνοι, ἐσχάραι, λέβητες σουβλαί τε καὶ τήγανα, καὶ ὅσα τότε όργανα θανάτου τοῖς Χριστιανοῖς ἐπετίθετο; Οὗτος δ' οὖν μανεὶς ὁ παμμίαρος, ἐπεὶ μὴ τέλος εἶχε δυνάμεως ἐπιθεῖναι τῇ ἀσεβείᾳ· οἱ μὲν γὰρ μαστιζόμενοι μάρτυρες Χριστῷ δι᾿ ὑπομονῆς ὑπεδείκνυν το· οἱ δ᾽ οὔπω τοῖς βασάνοις ὑποβληθέντες, ὥσπερ εἰς ἀλγεινῶν κατεφρόνουν· ἕνα τε αὖ καθ' ἕνα μαστίζειν, καὶ θανάτῳ παραπέμπειν, ούτε δυνατὸν ἦν, καὶ ἅμα τὸ συμφέρον οὐ προσῆν· ἀνάγκη γὰρ πάντων ἀρα νισθέντων, άναρχον αὐτῷ καὶ ἀβασίλευτον τὴν βασι θείαν γενέσθαι. Ζ. Τούτων δ' οὕτως ἐχόντων, καὶ τῆς μὲν Χριστιανικωτάτης πίστεως οὐκ ἀφανιζομένης, αὐτοῦ δὲ τῆς καρδίας ἔνδοθεν τῇ κακίᾳ φλογιζομένης, βουλὴν βου λεύεται χαλεπὴν καὶ ἀπάνθρωπον. Καί μοι παρα καλῶ, ἄρτι τῷ ἡδίστῳ διεξιόντα του διηγήματος. πιστῶς τὰς ἀκοὰς ὑποδέξασθαι. Περισκεψάμενος γέρ τῇδε κἀκεῖσε, εὑρίσκει, ὡς ὑπενόησεν, εἰς τέλος ἄξαι καιρὸν καὶ μηχανὴν τὴν ἀσέβειαν, μήτε μάστιξ: και ταξῆναι ἡ θανατῶσαί τινα, καὶ πάντας τοὺς τῆς πό λεως δι' ἀπογνώσεως τῆς εἰδωλολατρείας παραδοῦναι, εἰ καὶ ὁ Θεὸς εἰς φροῦδον τὸν ἑαυτοῦ πεποίηκε δυσσεβές βούλευμα. Η'. Τῶν γὰρ ἁγνῶν καὶ θείων τῆς ἁγίας τεσσαρακοστῆς ἡμερῶν καταλαβόντων ἐν αἷς πᾶσα ἡλικία ἔννοιαν τῶν προημαρτημένων, καὶ τῶν ἤδη Καταλαβουσῶν.
NECTARIUS ARCHIEP. CP. insultus atque insidias. Ille quidem nullam gerebat curam omnino gentes imperio subjugare, de barbaris tropæa erigere, oppida adversariorum vastare reputabat namque hujusmodi facinus veluti pusillum et minime utile. At enim Christianos perdere, eorumque fidem e medio tollere; Deum temnere, o calamitaten! o furorem! qui universum hoc voluntate condidit, eumque ipsum, ah utinam non! generatione et vita frui indulgerat: idola in pretio habere, et ubique terrarum pessumdare ipsam gloTiæ celsitudinem: hoc, inquam, erat illi magnum opus, cujus maxime satagebat, cujusque præ cæleris omnibus curam gerebat. VI. Cum igitur hæc ita se haberent, etiam furor hæresis illius magis magisque porrigebatur. Impietas enim, veluti quidam damnia quæ opportunam sibi materiam arripuerit; in sublime erigens sese, eliam quæ circum posita erant uno impetu e medio tollere enitebatur. Impietas, inquam, nacta ejus animam veluti opportunam sibi, incenditur et excitatur, vehementissime minitata flammis exurere et quæ Christianorum erant, et eos ipsos. Cum haec illis constituta fuissent, et ira magis, furor maxime effervesceret excitareturque; quid commemorare oportet, qualia quantaque contra Christianos formenta excogitata fuerint ab impio illo homine ad id negotii nato; quæ uterorum sectiones, sectiones viscerum, verberationes virgarum crudeles, cutis detractiones, effossiones oculorum, dentium excussiones, tibiarum fracturæ, multimodæ et artificiosæ ignium combustiones, foci, lebetes, forcipes, sartagines, et quotquot tunc erant instrumenta mortis, in Christianos adbibebantur? Hic igitur furens scelestissimus, ubi nequaquam potuit terminos impo nere impietati: alii enim flagellati, martyres Christo per patientiam constituebantur; alii necdum tormentis subjecti, tauquam pulcherrimum exemplar seipsos intuentes, dolores contemnebant. Singillatim vero singulos flagellare, et neci tradere nec possibile, nec utile erat; necessario enim, si omnes bus dominaretur, nec quos regeret habuisset. Vil. Hæc cum ita se haberent, et vera sincereque Christiana fides nequaquam e medio tolleretur, illius vero cor intrinsecus improbitate nagraret; consilium init crudele, enimvero et inhumanum. Oro vos obtestorque, ut enarranti nihi jam quod jucundissimum in hac re esse debet, fideliter aures accommodetis. Ilue illuc enim revolvens oculos, invenit, ut putabat, tempus modumque perducendae ad finem impietatis, neminem flagellis lacerando necive tradendo, universos tamen urbis incolas propter deploratum idolorum cultum prodendo. Deus tamen in cassum redegit impium hominis consilium. VIII. Cum enim purissimi ac divini sanctæ Quadragesimæ dies appropinquassent, quibus omnis ætas sollicitu dinem capit superiorum criminum ac Forte e medio fuissent sublati, imperium ejus nec quiΖ.
col. 1829–1830page 4 of 9
PG 39:1829πεπλημμελημένων λαμβάνει, ἐν αἷς καὶ τὸ πεσεῖν βᾴδιον, ὡς τότε μᾶλλον πολεμουμένοις ὑπὸ τοῦ ἐχθροῦ χαλεπώτερον, καὶ τὸ ἀνακληθῆναι δυσεπανόρθωτον, ἄρτι της πρώτης αρξαμένης ἑβδομάδος· τότε τὸν υπαρχον προσκαλεσάμενος, ὁμόφρονά τε αὐτὸν τῇ ἀπιστίᾳ ὄντα καὶ ὅμοιον, ἔφησεν Θ. Ἐπειδὴ πολλοῖς καὶ ποικίλοις, ὦ ὕπαρχε, χρη σάμενος μηχανήμασι, Χριστιανῶν σβέσαι σέβας οὐκ ἰσχύσαμεν (ἐμοὶ δὲ τοῦτο διὰ φροντίδος ἐστὶν οὐ μικρᾶς), τηνικαῦτά μοι βουλὴ ἐκ τῶν θεῶν ἐγεγόνει, ὡς καλή τε καὶ ἀναντίρρητος. Ἐπειδὴ γὰρ τὴν ἑβδο μάδα ταύτην οἱ Χριστιανοὶ πρώτην τῶν ἑαυτῶν νη στειῶν θεσπίζουσι, καὶ διὰ σπουδῆς τίθενται ἀμίαντον πάντη ταύτην πάντων τῶν ἄλλων τῆς νηστείας ἡμε ρῶν διαφυλαχθῆναι· κελεύω τῶν ὅσα ὑπὸ τὴν ἀγορὰν εἰς βρῶσιν καὶ πόσιν ἐπιτηδείων προβέβληνται, συ σταλῆναι, καὶ μηδὲν ἕτερον εἰς ἀγορὰν προβληθῆναι, πλὴν ὅ ἐγώ σοι ἂν παρέξω βρωμάτων, αίματι τῶν θυσιῶν μεμιγμένον. Ανάγκη γάρ, τούτου γεγο νότος, ἢ πάντας ὀνησαμένους φαγεῖν, καὶ ὑπακοῦσαι ἡμῖν, ὡς τῆς τῶν θεῶν ἀπογευσαμένους θυσίας, ἢ λιμῷ φθαρῆναι ἐπιγνόντας τὸ βούλευμα, καὶ μὴ ἔχοντας ὅθεν τὴν ἔνδειαν πραγματεύσονται. Ι. Ταῦτα ἐκ τοῦ ἀθεωτάτου στόματος εκείνου ἀκούσαντα τὸν ὕπαρχον φάναι λέγοντα Νῦν οἶδα, ὅτι ὄντως καρδία βασιλέως ἐν χειρὶ θεῶν καὶ ἅμα τῷ λόγῳ ἡ πρᾶξις παρείπετο. Καὶ τὰ μὲν τῇ ἀγορᾷ προβεβλημένα, οἴκαδε ἀπετίθεντο· τὰ δὲ τοῦ βασιλέως μεμιασμένα, τῇ ἀγορᾷ προεβέβληντο. Τί οὖν ὁ πλάσας ἡμᾶς Θεός; ἆρα παρεῖδεν ἢ παρεβλέψατο; Οὐδαμῶς. Αλλ' ἅμα τῷ δεινῷ τούτῳ καὶ χαλεπωτάτῳ ἐνέδρῳ τε καὶ βουλεύματι τὴν σωτη ρίαν ἐτεχνάσατο. ΙΑ'. Τὸν γὰρ τηνικαῦτα ἀρχιερέα καὶ ἀρχιποίμενα τῶν Χριστιανῶν, δῆλον τὸ ἄθεον πεποίηκε ῥᾳδιούργημα· τὸν γὰρ μεγαλομάρτυρα Θεόδωρον, τὸν ὡς ἀληθῶς Θεοῦ δώρον, ἐπὶ σωτηρίᾳ τῆς ἡμῶν πίστεως δωρηθέντα, ὡς ἐν δράματι τούτῳ ἐξαποστείλας. Καὶ δὴ ὁ τοῦ Χριστοῦ μάρτυς, τῷ πατριάρχῃ ἐφίσταται, ὅπαρ, οὐκ ὄναρ φαινόμενος, καὶ πρὸς αὐτὸν, ἵνα τῶν ἁγίων αὐτοῦ ἐπιμνησθῶ ῥημάτων, ἐπὶ λέξεως ὧδε προσεῖπε τῷ ἀρχιποίμενι· ᾿Αναστὰς τὸ τοῦ Χριστοῦ συνάγαγε ποίμνιον, καὶ πᾶσιν ἀκριβῶς ἐξασφά εισαι, μηδοπωσοῦν ἐκ τῶν ἐν τῇ ἀγορᾷ προβε Ελημένων βρωμάτων ἢ πομάτων ὠνήσασθαι. 'Ο γὰρ δυσσεβέστατος Ἰουλιανὸς τῷ μικρῷ τῆς τῶν ειδώλων θυσίας αἵματι ἅπαντα κατεμίανεν. Ο δέ γε ἀρχιερεὺς τῷ ἁγίῳ ἀντεφώνησεν· Καὶ πῶς ἄρα, ὦ κύριέ μου, δυνατὸν τοῦτο γενέσθαι; Τοῖς μὲν γὰρ εὐποροῦσιν ἴσως δυνατὸν, προαποκείμενα ἔχουσι τὰ πρὸς χρείαν αὐτοῖς ἐπιτήδεια· τοῖς πένησι δὲ, καὶ μηδὲ πρὸς μίαν ἡμέραν τροφῆς εὐποροῦσι, τί τῆς ἐνδείας τῶν ἀναγκαίων παρα μυθία γενήσεται; Ο δὲ μάρτυς ἔφη· Κόλβα αυτ τοῖς παρασχόμενος, τὴν ἔνδειαν παραμύθησαι. λέγεται.
DE FESTO S. THEODORI, ETC. perpetratorum scelerum: quibus etiam et lapsus facilior est, utpote tunc ab adversario periculosiori bello imperitis nobis; et resipiscentia longe difficilior est, inchoata jam priori hebdomada: tunc præfectuin accersens, concordem illi ac similem impietate, in hæc verba allocutus est IX. Quoniam, præfecle, multis variisque usus machinis, Christianorum religionem exstinguere haudquaquam potuimus (hujus vero rei curam nou mediocrem habere me profiteor), jam mens mibi ex diis subiit pulcherrima, cuique obluctari non liceat. Quia enim præsentem hanc hebdomadam Christiani suis jejuniis primam lege assertam volunt, atque omni studio curant intaminatam prorsus eam præ cæteris jejuniorum diebus observari, jubeo, ut quæcunque ad cibum potumque idonea in foro mercatorio proposita sunt, contrahantur, nihilque aliud in foro ipso proponatur, quam quod ego tibi vescorum tradidero, sanguine sacrificiorum inLinctum. Fieri enin necesse est, si istud contingat, vel ut omnes ementes comedant, nobisque obtemperent, tanquam qui sacrificia deorum guslaverint; aut fame intereant agnito consilio, non habentes unde inediæ subsidia comparare queant. X. Hæc ubi ab impiissimo ore illius præfectus inaudivit, dixisse fertur: Nunc cognovi, quod rerera cor regis in manu deorum est, nibilque moræ inter præceptum et rei implementum intercessit. Quæ igitur in foro jam exposita fuerant, domi reconde bantur: attaminatæ vero imperatoris merces in foro prostabant. Quid ergo conditor noster Deus? Numnam despexit aut neglexit? Minime vero. Sed ubi tristes adeo atque crudeles insidiæ structæ sunt initumque consilium, procurandæ etiam suis salutis medium invenit. Forte XI. Adeo enim impiam valritiem manifestam fecit illius aetatis pontifici ac primario Christianorum pastori. Magnum enim martyren Theodorum, Dei revera donum pro conservatione fidei nostræ donatum, velut per somnium ad illum misit. Christi profecto martyr pontifici astitit, visus res ipsamet, non somnium: ad eunque, ut sancta ejus commemorem dicta, in hæc verba locutus est: Surgens, coge Christi gregem, omnibus diligenter inculca, ut nihil prorsus emunt eorum, quæ in foro proposita sunt vesca aut poculenta. Impiissimus enim Julianus contaminato idolorum sacrificii sanguine universa commacularit. At vero pontifex viro sancto regessit: Quomodo, domine mi, fieri hoc potest? Esto, possibile fuerit iis qui penu abundant, quippe qui jam domi reposita servent quæ ipsis ad usus sunt necessaria. At pauperculis, quibus ne unius quidem diei alımonia suppetit, quale erit defectui necessariorum solamen? Martyr vero dixit: Kolba ipsis suppedi tans, inediam solare. Et pontifex: Quidnam sunt hæc? ignoro enim nomen hujusmodi, sancto responTheodorus, Dei donum,
col. 1831–1832page 5 of 9
PG 39:1831Ο δὲ πατριάρχης· Καὶ τὶ ἂν εἴη ταῦτα; Αγνοώ γὰρ τὴν κλῆσιν, τῷ ἁγίῳ ἀντέφησεν. Ο δὲ μάρ τυς (ὢ τῆς ἐμμόνου αὐτοῦ καὶ θερμῆς ἀντιλήψεως!) ἀπεκρίνατο· Σῖτον εψήσας, φησίν, εἰς βρῶσιν τούτοις διάνεμε. Τοῦτον γὰρ τῇ ἐγχωρίῳ τῶν Εὐχαῖτῶν διαλέκτῳ κόλβια λέγειν ειώθαμεν. Οὕτως οὖν ποιήσας, τὸ τοῦ Χριστοῦ ἀβλαβὲς καὶ ἁμίαντον διατήρησον ποίμνιον. Καὶ τίς εἶ σὺ, κύριε, ὁ πατριάρχης ἔφη τῷ μάρτυρι, ὁ οὕτως εὐσπλάγχνως καὶ φιλαγάθως τῆς ἡμῶν σωτηρίας ἐπιμελούμενος; Εγώ είμι, ὁ ἅγιος ἔφησεν, ὁ τοῦ Χριστοῦ μάρτυς Θεόδωρος, ὁ πρὸς αὐτοῦ εἰς τὴν ὑμῶν ἀποσταλεὶς σωτηρίαν. Β. Β'. Τί τούτου παραδοξότερον είργασταί ποτε; Τῷ προφήτῃ Ἰωνᾶ, τῷ τοῖς Νινευίταις τὴν τῆς πόλεως καταστροφήν μόνον μηνύσων ἐτέλλετο· ὁ δέ γε μάρτυς Χριστοῦ Θεόδωρος, ψυχῶν καταστροφὴν γενη σομένην ἐμήνυσε. Καὶ ὁ μὲν ὅτι καταστραφήσεται μόνον ἡ πόλις δεδήλωκεν· ὁ δέ γε μάρτυς καὶ τὴν αἰ τίαν καὶ τὴν ἰατρείαν τοῦ μὴ καταστραφήναι τὰς τοσαύτας ψυχάς, μηδὲ τῇ εἰδωλολατρείᾳ συναπολέσθαι σαφῶς ἡμῖν ἐκδεδήλωκεν. Οσῳ οὖν ψυχή διενήνοχε σώματος, τοσούτῳ μεῖζον τοῦτο ἐκείνου τε καὶ παραδοξότερον· καὶ ὅσῳ ἡ ψυχὰς καταστρέφουσα και ταστροφὴ τὴν πόλιν καταστρεφούσης καταστροφῆς χαλεπωτέρα, τοσοῦτον οἶμαι καὶ ὁ ταύτης ἐξαιρούμενος, τοῦ ἐκείνην προμηνύσαντος, τῇ βοηθείς φιλανθρωπότερος τε καὶ ὑψηλότερος, εἰ μή τι καὶ ἀνάξιον ἔφημεν, τῷ προφήτῃ τὸν μάρτυρα παρισά ζοντες. Ἑνὸς γὰρ καὶ τοῦ αὐτοῦ Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἀμφότεροι καθεστήκασι, καὶ παρ' αὐτοῦ ἄμφω πρᾶξαι & πεπράχασιν επετράπησαν. Ημῶν δὲ τοῖς προῤῥηθεῖσιν ὁ λόγος εἴτο ἑπόμενος. ΙΓ΄. Ὡς οὖν οὕτω ταῦτα ὁ πατριάρχης ακήκος. θάμβους καὶ χαρᾶς πλήρης ἐξαναστὰς, εὐθὺς τὸν τοῦ Χριστοῦ λαὸν συνηγάγετο, καὶ τὰ τῆς τοῦ μάρτυρας ἐπιστασίας καὶ βοηθείας μηνύματα ἀκριβῶς ἅπασι διηγήσατο. Καὶ ὡς διετέτακτο ποιήσας, ἀβλαβὲς τὸ τοῦ Χριστοῦ διεφύλαττε ποίμνιον. Καὶ δὴ τῆς ἑβδο μάδος τελειουμένης, ὡς τὸ τῆς μηχανῆς ἀνωφελές καὶ ἀνήκοστον ὁ Ἰουλιανὸς κατεμάνθανεν εν εδρον, φανερώς τε καὶ κατακράτως ἡττηθεὶς, ἐξῆρε Ο μὲν τῆς ἀγορᾶς τὰ μεμιασμένα, προβληθῆναι δὲ τὰ ἐκ συνηθείας προσέταξεν. Καὶ δὴ τοῦ Σαββάτου κοι ταλαβόντος, ὡς τὰ τῆς μηχανῆς τοῦ μαινομένου ε Χριστιανοὶ διαλυθέντα διέμαθον, εὐχαριστήριον ὕμνα τῷ καλλινίκῳ μάρτυρι [ Θεοδώρῳ προστησάμενοι, 197 ἑορτὴν φαιδράν τε καὶ ὑπέρλαμπρον τούτῳ ἐκτετε λέκασι· σῖτόν τε ἐψήσαντες, καὶ πένησι διανείμαντες, τὰ τῆς σωτηρίας αὐτῶν δῆλα πᾶσι πεποιήκασιν. "Οθεν ἑκάστῳ χρόνῳ ἔκτοτε μέχρι τῆς σήμερον, την τοῦ θαύματος τοῦ ἀοιδίμου μάρτυρος Θεοδώρου μνί μην τοῖς πιστοῖς ἐκτελεῖν καταλελοίπασιν εὐσεβέ celeστατα. Τοῦτό ἐστι τὸ παρ' ἡμῶν νῦν τελούμενόν τε τλ..... μηνύσειν. Πτο, έστω, ἴτω. καὶ ἑορταζόμενον, ἡ τοιαύτη τοῦ μάρτυρος εἰς ἡμᾶς γενομένη θερμοτάτη ἀντίληψις, καὶ τῆς δυσσεβεστά της τοῦ δυσσεβοῦς ἐπιβουλῆς ἐξαφάνισις. ΙΔ΄. Ἀλλὰ τίς ὡς ἀληθῶς κατ᾽ ἀξίαν τὴν τοῦ ἀνόνη τον.
NECTARIUS ARCHIEP. CP. dit. Et martyr (o constans ejus ac fervidum auxi lium!) respondit: Frumentum coquens, ait, in cibum ipsis distribue. Hoc enim vernacula Euchaitarum lingua Kolbia dicere consuevimus. Hoc igilur modo faciens, Christi gregem illæsum intaminatumque custodi. At quisnam es tu, domine, ait pontifex martyri, qui adeo misericorditer et benigne salutis nostra curam geris? Ego sum, sanctus inquit, Christi martyr Theodorus, qui ab illo ad vestram sospitalem missus sum. Xil. Quid hoc mirabilius factum est unquam? Jonæ prophetæ Ninivitis solam civitatis subversionem nuntiare precepit. At martyr Christi Theodorus futuram animarum subversionem nuntiavit. Et ille quidem subvertendam tantum civitatem palam fecit, hic vero martyr, et causam et remedium evitandæ subversionis animarum tantarum, ne simul idololatria interirent, manifestissime nobis ostendit. Quanto igitur anima præstat corpore, tanto hoc indicium illo est mirabilius; et quanto subversio animas subvertens subversione oppidum subvertente miserabilior est: tanto arbitror quoque, eum qui ab ista eripiat, eo qui illam prænuntiet, auxilio ferendo esse benigniorem sublimioremque. Nisi forte et minus dignum quidpiam locuti simus, cum propheta martyrem conferentes. Unius enim ejusdemque Christi Dei utrique fuerunt, et ab ipso indultum est illis facere quæ fecerunt. Nostra interim oratio que jam dici coepta sunt, pro- | sequatur. XIII. Ubi ergo pontifex ita hæc intellexit, stupore ac gaudio plenus exsurgens, actutumn Christi ple. bem coadunavit, diligenterque omnibus exposuit indicia protectionis et auxilii martyris. Et quemadmodum sibi præceptum fuerat faciens, illæsum Christi gregem conservavit. Elapsa itaque hebdomada, ubi sensit Julianus inutiles esse atque inanes sui tentaminis insidias, seque manifeste et omnino superatum: removeri a foro jussit quæ contaminata erant, proponique de more venalia. Adveniente Sabbato, ut didicere Christiani dissoluta fuisse furentis hominis machinamenta, encomium pro gratiarum actione insignis victoriæ martyri Theodoro assignantes, hilare festum ac splendidissimum eideın celebraverunt: quin et frumenta coquentes ac pauperibus distribuentes, miraculum incolumitatis suæ omnibus manifestum fecerunt. Quamobrem singulis quibusque annis ex eo tempore usque in hodiernam diem, memoriam miraculi celeberrimi martyris Theodori fidelibus pie religioseque recolendam tradiderunt. Hoc est quod apud nos nunc festive bratur: ferventissimum nempe istud martyris in nos collatum juvaminis beneficium, impiissimarumque consceleratissimi hominis insidiarum eversio. XIV. At enim quis vere ut par est bonitatem Forte vel vel Forte
col. 1833–1834page 6 of 9
PG 39:1833Θεοῦ ἡμῶν ἐξυμνήσειεν ἀγαθότητα, ὃς ἐκ τοῦ φά ρυγγος τοῦ διαβόλου τοὺς τότε ροπῇ μιῇ ἐξέσπασε τῇ λαμπροτάτῃ ἐπιστασίῃ τοῦ σεπτοῦ αὐτοῦ μάρτυρος Θεοδώρου, καὶ νῦν δὲ ἡμᾶς καθ' ἑκάστην ὑπὸ τῆς οἰκίας ἀπροσεξίας τῷ διαβόλῳ διδομένης, δια φυλάττει καὶ διασώζει, καὶ τῶν ἐκείνου ἀφαρπάζει παγίδων; Τοῦτο οὖν εἰδότες, συνεισφέρωμέν τι καὶ αὐτοὶ τῷ δωτῆρι τῶν τοιούτων Θεῷ. Τί δὲ καὶ ἄλλο, ἢ ἐλεημοσύνην αὐτῷ προσενέγκωμεν; Οὐδενὶ γὰρ τῶν πάντων, ὡς ταύτῃ Θεὸς δεξιούμενος οἶδεν εὐ φραίνεσθαι· καὶ μάλιστα εἰ καὶ τοῦ καιροῦ εἰς τοῦτο κάλλιστα ἡμᾶς προτρεπομένου. Νηστείας γὰρ ὁ καιρὸς, καὶ νηστείας ἁγίας, ἐν ᾗ ψυχῆς ἁγνισμός τε καὶ σώματος πέφυκε γενέσθαι τοῖς ἀληθῶς ταύτης μετιοῦσι, καὶ τῆς τοῦ ἐλέους δαψιλοῦς μεταδόσεως. ᾿Αλλὰ καὶ τῶν ἀχράντων Χριστοῦ παθῶν δι' αὐτοῦ εἰς ὑπόμνησιν ἐπαγόμενοι. ΙΕ΄. Καθάρωμεν οὖν ἑαυτούς, μὴ βρωμάτων μόνον καὶ πομάτων, ἀλλὰ καὶ παντὸς ἄλλου συρφετώδους μολύσματος, ἐπιορκίας, φημί, καταλαλιᾶς, ψεύδους, ἔχθρας, ἀκολασίας, καὶ τῆς τῶν πάντων κακῶν πρώτης καὶ τελευταίας, φιλαργυρίας. Η τούτων γὰρ ἀλλοτρίωσις, κάθαρσίς τέ ἐστι λαμπρά, νηστεία ἀληθὴς καὶ ἀμώμητος. Πρὸ δὲ τούτων καὶ σὺν τού τοις καὶ μετὰ τούτων, τὴν ἐλεημοσύνην κατεργασώμεθα· τὴν ὡς ἀληθῶς οὐκ εἰς τρίτον οὐρανὸν, ἀλλ᾽ εἰς αὐτὸν τὸν τῶν οὐρανῶν ποιητὴν ἐπαγάγουσαν ἐλεημοσύνην, τὴν ὡσεὶ πυρὸς ἅρμα καὶ ὑπὲρ τὸν οὐρανὸν συστὰν εἰσδέξηται γῆθεν ἀνάγουσαν. Μετὰ ταύτης λαμπρὰ μὲν ἡμῖν καὶ εὐαπόδεκτος Θεῷ ἡ νηστεία γενήσεται, ὡς θυμίαμα δὲ ἡ προσευχή " κατευθυνθήσεται. 1. Καὶ μή μοι εἴπῃς τὰς τετραημέρους της στείας, ἢ καὶ τὰς ἑξαημέρους. Καλαὶ μέν εἰσι καὶ αὗται καὶ εὐαπόδεκτοι. Ὡς ἄνευ δὲ πνοῆς ἄχρηστόν ἐστι τὸ σῶμα ἡμῶν καὶ ἀνενέργητον, οὕτως ἄνευ ἐλεημοσύνης εἰς κενὸν ἡμῖν τὸ νηστεύειν γενήσεται. Καὶ πόθεν τοῦτο; Σαφῶς ὑμῖν παραστήσω ἐξ αὐτῶν τῶν Γραφῶν. Φησί γάρ· Ἐλεημοσύναι καὶ πίστις μὴ ἐκλειπέτωσάν σοι· καὶ πάλιν· Ἔλεος καὶ ἀλήθεια προπορεύσεται· καὶ ἀλλαχοῦ· Ἔλεον θέλω, καὶ οὐ θυσίαν· καὶ, Ὁ ἐλεῶν πτωχὸν Θεῷ δανείζει. Όμως ἵνα τὰ πλεῖστα τὸ παρὸν ταμιεύ σωμαι, ἐπὶ παραδείγματος, μᾶλλον δὲ ἀπ᾿ αὐτοῦ τοῦ πράγματος ὑμῖν δηλώσω τὸ τῆς ἐλεημοσύνης ύπερ έχον ἀξίωμα. ΙΖ΄. Ἐὰν γὰρ ἔλθῃς αὔριον ὠχρὸς, μὲν τῇ δίψει καὶ κάτω νενευκώς πάντοθεν, τὰ τῆς νηστείας ἐνα αργῆ τεκμήρια ἐπιφερόμενος· στήσεται δέ σοι ἐσμὸς πενήτων, λιμῷ καὶ δίψει κατατρυχόμενος, ψύχει καταπηγνύμενος, μυρίαις σε ικετηρίαις φωναῖς ἐπ' ἔλεον προσκαλούμενος· εἶτα ἀπέλθῃ κενὸς, μηδε μίαν παρὰ σοῦ τῆς ἐνδείας παραμυθίαν δεξάμενος τί σου λοιπὸν ἡ νηστεία λογισθήσεται; Οὐχὶ τῆξις μόνον σώματος, μηδὲν ἐπιφέρουσα τῷ μετιόντι τὸ όφελος; Αλλά μοι φησιν (ὅστις ποτὲ ἦν ὁ ταῦτα οἰκείας.... διδομένους. Ἐπαγαγοῦσαν. ΧΧΧΙΧ. τῶν οὐρανῶν.
DE FESTO S. THEODORI, ETC. Dei nostri commendaverit, qui de faucibus diaboli homines ejus temporis uno ictu extraxit, insigni protectione venerabilis ipsius martyris Theodori quin hodieque nos quotidie a nostra negligentia diabolo traditos custodit et salvat, atque ab ejus eximit laqueis? Hoc igitur scientes, conferamus et ipsi quidpiam largitori istorum Deo. Quid vero aliud, nisi eleemosynam illi obtulerimus? Nulla enim re omnino, sicut ista, novit Deus, si ea cumuletur, lætari: præsertim etiam tempore ad id faciendum nos opportunissime provocante. Jejunii enim tempus est, et jejunii sancti, quo animæ simul et corporis purificatio contingere solet iis qui vere illud observant, una cum abundantioris misericordiæ retributione. Præterea immaculatarum Christi passionum per illud ad recordationem inducimur. * Prov. 111, 3. Psal. LXXXVII, 15. 7 Matth. 1x Forte PATROL. GR. XV. Purificemus igitur nos, non a cibis duntaxat et potibus, sed ab omni etiam alia lutulenta contaminatione: perjurio, inquam, detractione, mendacio, simultate, intemperantia, et omnium malorum prima ac ultima, avaritia. Harum enim serum abalienatio, purificatio est insignis, jejunium verum et inculpatum. Ante hæc vero, et una cum his, et post haec, eleemosynam faciamus, quæ veraciter non ad tertium cœlum, sed ad ipsummet cœlorum conditorem deducit; eleemosynam, quæ ad instar ignei currus et supra cœlum constituti suscipiat de tellure revehendos. Cum hac enicans nobis quodque facile acceptum sit Deo fiet jejunium nostrum, et oratio nostra ut incensum dirigetur. XVI. Nec mihi dixeris quatriduana jejunia vel etiam per dies sex continuata. Pulchra sunt et hæc, et bene accepta. Αt sicut sine respiratione inutile est corpus nostrum et inefficax, ita sine eleemosyna in vanum cedet jejunium nostrum. Et unde hoc? Evidenter vobis ex Scripturis demonstrabo. Dicit enim: Eleemosynæ et fides non deficiant tibi *; et rursus: Misericordia et veritas præcedel; et alibi: Misericordiam volo, et non sacrificium '; atque Qui miseretur pauperis, Deo fenori dut 8. Verumtamen quo plurima interim omittam, exemplo atque adeo ab ipsa rei natura vobis ostendam eximiam eleemosyn excellentiam. XVII. Si enim cras advenias luteus quidem facie, et in terra pronus omnino, evidentia jejunii tui præ te indicia ferens, astet vero tibi pauperum examen, ſame ac siti confectum, concretum frigore, infinitis te vocibus suppliciter ad miserendum inflectens, abeat nihilominus inane et vacuum, nullo a te suæ indigentie solamine accepto: ad quid ergo reputa bitur tibi jejunium tuum? Noune colliquescentia erit tantum corporis, nullam afferens exercenti utilitatem? At enim respondebit mihi (quicunque is 13; x11, 7. • Prov. xix, 17. Ms.
col. 1835–1836page 7 of 9
PG 39:1835λέγων· οἶδα γὰρ ὑμῶν τὰς ψυχὰς ἀναβολὰς καὶ ματαίας προφάσεις)· Παίδων μοι πλῆθος περιέσται, γυναικὸς ἐπιμελοῦμαι, οἱκετῶν, οἰκετίδων. Είθε δ τούτοις επαρκέσεμαι τὰ πρὸς τὴν χρείαν χωρη γεῖν, μήτοιγε νωθροῖς ἀνδράσι καὶ ἀργοῖς, οἱ τὸ σκο ποῦσθαι τοῖς ἔργοις μὴ θέλοντες, ἑκούσιον ἑαυ τοῖς τὴν πενίαν ἐπιτεχνάζονται. Καὶ προσεπιτούτοις, καὶ τὴν δημώδη παροιμίαν εἰσάγης, Πρῶτον μισθὸν τὸν εἰς τοὺς ἰδίους, καλών ΙΗ'. Τί προφασίζῃ προφάσεις, ὦ οὗτος, ἐν ἁμαρ τίαις; ᾿Ανθ' ὧν σοι Θεὸς παίδων τε πατέρων καὶ οἴκου κύριον κατεστήσατο, δέον εὐχαριστεῖν, καὶ τὰς αὐτοῦ ἐκπληροῦν ἐντολὰς, τῷ εἰς τοὺς δεομένους ὁμογενεῖς ἐλέῳ· τοὐναντίον εἰς ἀφορμὴν σκληρότητος ἐκλαμβάνεις τὴν εὐεργεσίαν; καὶ οὐ τοῦτο μόνον, ἀλλὰ καὶ οὓς οὐδέπω οὐδὲν ἐχορήγησας, τοῖς η επαρκέσαιμι κοποῦσθαι, Καλῶν. ἐνείδεσι βάλλεις; Τί ποιοῦμεν, ὦ ἄνθρωποι; Αἰδε σθῶμεν, εἰ μή τι ἄλλο κἂν τὴν φύσιν αὐτήν. Ὅτι ὁμοίαν πάντες, πένητές τε καὶ πλούσιοι, φύσιν καὶ ψυχὴν μετηλείχαμεν καὶ ὑφ' ἑνὶ πλάστῃ πάντες πεπλαστουργήμεθα, καὶ ἐν τῆς υἱοθεσίας καὶ ἀναγεννήσεως ἡμῶν τὸ ἀξίωμα· κἂν, οὐκ οἶδ' ὅπως, ἡ τοῦ βίου άστατος φορὰ ἀνίσους τὰς τοῦ ζῆν ἀφορμὰς τοῖς ἀνθρώποις διεμερίσατο· τὸ δὴ μείζον, ὅτι καὶ ὑφ' ἑνὶ κριτῇ κριθησόμεθα. Ταῦτ᾽ οὖν εἰδότες, έως ἔστηκεν ἡ πανήγυρις, τὰ τῆς σωτηρίας δι' ἐλεημοσύνης ἐφόδια ὠνησώμεθα, καὶ σπεύσωμεν σχεῖν συνηγόρους, καὶ μὴ κατηγόρους, ἐπὶ τοῦ βήματος ἐκείνου τοὺς πένητας. Ιδωμεν πρὸς τὸν τῶν ἁπάν των κρατοῦντα καὶ ὑπερέχοντα Κύριον, πῶς καθ' ἑκάστην ὑφ᾽ ἡμῶν παροργιζόμενος, ὑβριζόμενος, οὐ μισεῖ, οὐκ ἀποστρέφεται, ἀλλ' αὐτούμενος παρ' ἡμῶν, εὐθὺς τὸ συμφέρον ἡμῖν ἐπαφίησι. ΙΘ. Καὶ ὁ μὲν Θεός οὕτως, καὶ ταῦτα Θεὸς, καὶ ὑπὸ ἀγνωμόνων δούλων λιτανευόμενος. Ἡμεῖς δὲ τὸν ὁμογενῆ, τὸν μηδέποτε ὑμᾶς παρορμήσαντα, μᾶλλον μὲν οὖν τὸν δεσπότας καὶ κυρίους αὐτοῦ, καὶ ὅσα τοιαῦτα, καλοῦντα, ἵν' ἐπ᾽ ἔλεον ἐφελκύση. ται, παρορώμεν, καὶ ἀποκλείομεν τὰ ὦτα, ὡς ἀσπις πρὸς ἐπάσματα. Καὶ ποῦ ταῦτα φιλανθρωπίας, η συμπαθείας; τοὐναντίον μὲν οὖν, καὶ τιμωρίας στο δρᾶς. ᾿Αγαθὸς ὁ Θεὸς, ὅτι κἂν τοῦτον τὸν ἀέρα ἐν ἀναπνέομεν, καὶ τὰς τῶν ὑδάτων ῥύσεις, καὶ τὸ τοῦ ἡλίου φῶς, ἐξίσου πᾶσιν ἀφθόνως εφήπλωσεν, ὁμοίως πλουσίοις καὶ πένησιν· ἐπεὶ οὐδεὶς πενήτων ἐλευθέρως, κἂν ὁπωσοῦν τὸν ἀέρα μετέλαβεν, ἢ τοῦ φω τὸς καταπήλαυσεν. Αλλ' ἢ πρινὴ τῆς γαστρὸς ἐξελ θεῖν, ἀνάρπαστοι ἂν οἱ δείλαιοι γεγόνασιν· ἡ ὠνητῶς καὶ τὸ ἀναπνεῖν ἐφ' ἑαυτοῖς ἐπεσπάσαντο, εἰς πλέθρα καὶ μέτρα, ὡς τὴν γῆν καὶ τὴν θάλασσαν, τῶν πλου τούντων ταῦτα διαμερισαμένων. ὧν σε θ. π. τ. πατέρα. Αν μετειλήφαμεν? Ημᾶς.
NECTARIUS ARCHIEP. CP., fuerit qui haec dicit; novi enim frigidas vestras tergiversationes et vanas excusationes): Filiorum mihi multitudo circumstat, uxoris curam gero, faniulorum, famolarum. Utinam vel istis par esse possem suppeditare ea quæ necessaria sunt, non vero tardis hominibus et otiosis, qui dum allendere operibus nolunt, voluntariam sibi paupertatem fabricant. Præterea populare etiam proverbium facile usurpaveris inquiens, Primam mercedem esse suorum. XVIII. Quid, heus tu, excusas excusationes in peccatis? Pro eo quod te Deus liberorum parentem patremque familias constituit, cum deberes gratias agere, et illius implere mandata miseratione erga indigentes unigenas: tu contra in excusationem erudelitatis beneficium assumis? Neque hoc solum, sed eos etiam, quibus nondum quidpiam largitus es, contumeliis oneras? Quid facimus, o ho mines? Vereamur, sin nuinus aliud, naturam ipsam certe. Similem enim omnes, qua pauperes qua divites, naturam et animam sortiti sumus, et ab uno plaste omnes plasmati sumus; una est quoque dignitas adoptionis ac regenerationis nostræ: quamvis, nescio quo pacto, instabilis vitæ cursus dissimilia vivendi argumenta hominibus distribuit. Quod vero majus est, ab uno etiam judice judicabimur. ( Hæc igitur probe callentes, quandiu stant nundinæ, salatis viatica per eleemosynam emamus, festinemusque habere patronos, non vero accusatores, pauperes ad illud tribunal. Aspiciamus omnium dominatorein, et qui omnia supergreditur, Dominum, quomodo quotidie a nobis ad iracundiam provocatus, affectus contumeliis, non odit tamen, non aversatur: sed rogatus a nobis, statim quod nobis utile sit, indulget. XIX. Ac Deus quidem hoc modo; et quidem Deus, et ab ingratis servis exoratus. Nos vero hominem nostræ conformem naturæ, qui nunquam nos irritavit, quin potius suos appellavit heros et dominos, et si qua sunt id genus alia, ut ad misericordiam attraheret hunc nos despicimus, ei aures nostras claudimus, veluti aspis adversus incanta menta. Quomodo sunt hæc benignitatis ac compassionis digna? et non potius contra sævissimi supplicii? Bonus est Deus, quippe qui hunc etiam aerem quem respiramus, aquarum item decursus, et bujus solis lumen, omnibus ex æquo sine inviexposita voluit, ditibus perinde et pauperibus. Verumtamen nullus pauperum libere vel tantillum hoc aere partisipavit, aut hac luce fruitur. Sed vel antequam ex utero prodirent, rapinæ miseri homines expositi fuerunt: vel pretio ipsam quoque respirationem sibimet comparaverunt, in jugera et ačtus, quemadmodum terram et mare, sic etiam aerem hunc inter sese partientibus divitibus. Psal. cxi. Forte (17') Nullus dubito quin legendum sit faligari. ED. PATROL. Lege
col. 1837–1838page 8 of 9
PG 39:1837Κ'. Ἡ σκληρότητος! ὼ ὠμότητος! Οτι καὶ ζῶσιν οἱ πένητες, μικροῦ δυσχεραίνομεν. Μηδαμῶς τοῦτο, ὦ φίλοι καὶ ἀδελφοί· μὴ ποιήσωμεν διὰ ἀσυμπαθείας τὸν πένητα Λάζαρον· μή πως ἡμᾶς, ὡς τὸν πλούσιον, αὐτὸς ἐκεῖθεν ἀποδείξῃ· μηδὲ τὴν χεῖρα αὐτοῦ ὅλην, ἐπ᾽ ἔλεον ἡμῖν ἄρτι προβεβλημένην, ἀποστραφῶμεν, ὡς ἂν μὴ δεηθῶμεν ἐκεῖθεν καὶ τὸ ἀκρότατον τοῦ δακτύλου αὐτοῦ, καὶ οὐ τύχωμεν. Μὴ φθονήσωμεν συμμεριστὰς κἂν τῶν περιττών προς λαβέσθαι τοὺς πένητας, ὡς ἂν μὴ ἀκούσωμεν Ἀπελάβετε τὰ ἀγαθὰ ὑμῶν ἐν τῇ ζωῇ ὑμῶν. Πάντα οιχήσεται, πάντα παρέρχεται, ἡ δὲ ἐλεημοσύνη εἰς τὸν αἰῶνα μένει. Οὐδὲν τῷ βίῳ συνεισ ενέγκαμεν. Πάντα Θεὸς ἡμῖν ἐχαρίσατο. Χαρισώμεθα καὶ αὐτοὶ τοῖς δεομένοις. Εἰ καὶ Θεοῦ εἰσιν, ἀλλ' ὡς ἡμετέρων πάντων, οὕτως τὸν μισθὸν ἡμῖν αὐτὸς ἀποδίδωσι. ΚΑ'. Καὶ εἰ μέν τις τῶν ἐφ' ἡμῖν φίλων, ἢ τῶν μεγιστάνων καταφρονῆσαι, μὴ ὅτιγε χρημάτων, ἀλλὰ καὶ τῆς ἰδίας ζωῆς ὑπὲρ τῆς ἐκείνου ἀγάπης παρ εκελεύσατο· μεθ' ὅσης προθυμίας πληρῶσαι αὐτοῦ τὸ ἐπίταγμα ἐπεχειρήσαμεν, καὶ ἔργῳ, εἰ οἴονται τοῦτο ἐκτελέσαι προεθυμήθημεν, οὐκ ἔστιν εἰπεῖν. Αὐτοῦ δὲ τοῦ πάντων Θεοῦ, καὶ οὐκ ἄλλου, ἀναφανδὸν ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις βοῶντα Ἐφ' ὅσον ἐποιήσατε ἑνὶ τῶν ἀδελφῶν μου τῶν ἐλαχίστων, ἐμοὶ ἐποιήσατε, καταφρονοῦμεν καὶ παραβλέπομεν; Ανανήψωμεν· ἴδωμεν, ὡς ἐλαφρὸν καὶ χρηστὸν τὸ ἐπίταγμα. Ἐκ τῶν περιττῶν ὑμῶν καὶ ἀχρήστων καὶ εἰκῇ κειμένων πραγμάτων, τὴν τῶν οὐρανῶν βασιλείαν, βοᾷ, πραγματεύσασθε, καὶ οὐ βουλόμεθα. "Ω πόσα θρηνήσομεν, ὅταν βουληθέντες, οὐδὲν οὐδ όπως ἰσχύσωμεν! η ΚΒ'. Ἀλλ᾽ ἐγώ, φησίν, οὐδὲν τῶν ἀναγκαίων, πενέστερος φήσις ἀνενδεῶς εὐπορῶ. Τί φής; οὐδὲ ψυχροῦ ὕδατος ποτήριον τῷ αὐτοῦντι δύνῃ παρασχεῖν; οὐδὲ λόγον χρηστόν; Καὶ ποῦ ταῦτα σχοίη λόγος Καὶ ἀντὶ τούτων, (ὦ τοῦ θαύματος καὶ τῆς εὐσπλαγχνίας (27)!) εἰ ἐξ ἀγαθῆς καὶ ἀπεριέργου δίδονται τοῖς πένησι προαιρέσεως, τὴν ἑαυτοῦ βασιλείαν ὁ Θεὸς ἡμῶν ἀντιπαρασχεῖν ἐπηγγείλατο. Ταῦτ᾽ οὖν εἰδότες, τῇ νηστεία τὴν ἐλεημοσύνην συν ζεύξωμεν, ἵνα οἷα πτεροις γῆθεν ἡμῶν ἡ ψυχὴ πρὸς τὰ οὐράνια αἴρηται. Καὶ τῆς μὲν νηστείας τῶν ψυ χικῶν ἡμᾶς παθῶν ἀπαλλαττούσης, τῆς ἐλεημοσύνης δὲ τὴν αἰώνιον προξενούσης ζωήν, ἐν μηδενὶ λειπόμενοι τῷ νυμφίῳ Χριστῷ συνεισέλθωμεν. ΚΓ'. Ταῦτα μὲν τοῖς συμπαθέσι καὶ περισσῶς εἴ ρηται· τοῖς δὲ σκληροῖς, οὐδὲ συλλαβής ἴσον φανήσεται. Ἡμεῖς δὲ σὺν τούτοις τὸν μάρτυρα πρέ πουσιν ὕμνοις ὑμνήσωμεν, καὶ τοῦ θαύματος ἀεὶ νεαρὰν τὴν πηγὴν (28') ἐν ἑαυτοῖς περιφέροντες, τῷ καλλινίκῳ μάρτυρι πιστῶς ἐκβοήσωμεν· "Ω μαρτύρων μικρού δεῖν. εἰ οἷόν τε. Βοώντος. Φήσει, φήσεις, φειδοῖ. λόγον. ἀσπλαγχ. Συλλαβὴ ἴσως. (δ) Αν μνήμην. Επιτ.
DE FESTO S. THEODORI, ETC. XX. O duritiem! o crudelitatem! Quod etiamı vivunt pauperes, propemodum moleste ferimus. Nullo modo, o amici et fratres, istud committamus. ut, propter immisericordiam nostram, pauper qui est, Lazarus fiat; ne forte nos, sicuti divitem, ip-e ex eo loco ostendat. Non aversemur totam manum ejus dudum nobis ad misericordiam porrectam, ne forte optemus ex eo loco extremum sattern digiti ejus, et obtinere non possimus. Neu tanta laloremus invidia, ut participes saltem superfluorum assumere pauperes nolimus, ut non audiamus: Receη pistis bona vestra in vita vestra 1. Omnia abeunt, omnia prætereunt, eleemosyna vero in sæculum manet. Nihil in vitam intulimus: Deus omnia nobis dilargitus est. Dilargiamur et nos indigentibus. Quanvis Dei sint omnia, nihilominus ut si nostra essent, sic Deus ipse mercedein nobis rependit. 19 Luc. xvi, 25. 11 Matth. xxν, 40. Forte Forte vel, aut potius XXI. Ac si quis amicorum nostrorum vel magnatum contemnere nos jussisset nedum opes, sed et vitam nostram pro amicitia illius, quanta alacritate adimplere ejus mandatum aggressi fuissemus, et opere, si fieri potuisset, id perficere nisi fuissemus, dici utique non potest. Ipso vero omnium Deo, et non alio, palam in Evangeliis clamitante: In quantum fecistis uni fratrum meorum minimorum, mihi fecistis ", foccifacimus et tergiversamur? Resipiscainus. Attendamus quam leve et utile sit hoc mandatum. Ex superfluis vestris et inutilibus et in cassum reconditis rebus, clamat, mercamnini regnum coelurum, et nolumus. Oh! quantopere ejulabimus, quando id volentes, nullo tamen prorsus modo poterimus! XXII. At enim ego, causatur pauperior, nihil vel parcimonia abundo, ut necessariis non indigeam. Quid ais? ne poculum quidem aquæ frigide postulanti exhibere potes? ne bonum quidem verbum? Quomodo probabilia hæc esse possunt? Altamen pro bisce rebus (o miraculum et viscera misericordis!), si ex bona et nou iuvida voluntate pauperibus dentur, suum ipsius regnum Deus sese vicissim nobis daturum pollicitus est. Hæc igitur scientes, jejunio nostro eleemosynam copulemus, ut quibusdam quasi alis de humo ad caelestia spiritus noster subleretur. Ac jejunio quidem ab animalibus nos passionibus liberante, eleemosyna vero vitam nobis æternam conciliante, in nullo deficientes cum Christo sponso simul introeamus. XXIII. Hæc quidem affectuosis hominibus etiam abunde dicta sunt, duris vero, ne syllaba quidem esse videbuntur. Nos autem cum istis martyrem congruis laudibus prosequamur, miraculique semper recentein in nobis fontem circumferentes, eximiæ victoriæ martyri fideliter succlamemus: 0 Forte Μs.
col. 1839–1840page 9 of 9
PG 39:1839ἀληθῶς, ὦ φύλαξ καὶ πρόμαχε πιστῶν ἀῤῥαγέστατε, τῆς ἡμῶν μὴ ἐπιλάθῃ πτωχείας καὶ ταπεινώσεως. Αλλ᾽ εἰσαεὶ ὑπὲρ ἡμῶν πρεσβεύων μὴ ἀποκάμῃς, πανθαύμαστε· μηδὲ τῆς καθ' ἑκάστην ὑπὸ τοῦ νοη τοῦ τῶν ψυχῶν ἡμῶν Ἰουλιανοῦ, τοῦ καὶ τότε καὶ νῦν ἀρχεκάκου ἐχθροῦ, πολεμουμένης παραβλέψῃ, παγγέραστε. Ζην γάρ σε καὶ μετὰ θάνατον πεπι στεύκαμεν, ὡς ὁ Κύριος ἔφησεν· Ὁ εἰς ἐμέ, λέγων, πιστεύων, κἂν ἀποθάνῃ, ζήσεται. Αὐτὸς δὲ οὐχ ἁπλῶς πιστεύσας, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ αὐτοῦ θανών, ἀξιο ὑμνητε μάρτυς, ζῇς ἐν Θεῷ ζωὴν ἀγήρω καὶ ἀτελεύτητον. Ὡς οὖν ἐν Χρίστῳ ζῶν, καὶ αὐτῷ πλησιέστερον παριστάμενος, ἵλεων τοῦτον ταῖς λιταῖς τοῖς δού λοις σου ποίησον, ὡς ἂν διὰ σοῦ τῶν ἐνθένδε ἀπαλ Ο ἀγλάϊσμα καὶ ἁγίων ὡραῖσμός, ὦ Θεοῦ δῶρον ὡς λαγέντες ἀνιαρῶν, καὶ τῶν ἐκεῖθεν ἀγαθῶν ἐπιτύχωμεν, χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Αγαθότητες 72 ἀγαθοειδές 37 6. ἄγγελοι ἀσώματοι 59 α. ἄγγελοι σώματα οὐράνια 59 α. τὸ ἀγγελτικόν 62 6. αγελαίους 146 α. ἀγεννησία 31 α. ἀγηγεῖν 1486 ἀγήρως κατὰ τὸ νοητόν 51 6. οἱ ἅγιοι ἁγιοτρισσολογῆσαι 92 α. ἁγίους οἱ ἀγνώμονες 89 6. αγονοποιός 123 α. ἀγχίθεος 61 α. ἀγωνίας γέμων 141 6. ἐν ἀγωνίοις ἀρεταῖς 210 α. ἀδαπάνητος 37 6. ἄδεκτα τοῦ θείου βήματα 89 α. ἀδημιουργήτως 1586. ἀδιάδοχος 40 6. ἀδιακρίτως 121 ἀδιασκέπτως 90 6. ἀδιάστατος 124 α. ἀδιαστάτως 121 α, 150 6. ἀδιαφορίαν κακὴν τοῦ βίου 216 ἀεικίνητος 97 6. ἀείμνητος 155 6. αειζωία 79 6. ἀειπαρθένος 36 6. τὸν ἀέρα τύπτειν 99 α. ἀθάνατον α. ἀθεήσαντα 35 α. ἀθεΐα 12 6. ἀθέμιτον 82 6. ἀθετικῶς 207 α. ἀθληφόρου Παύλου 146 α. ἀθρόαις περιστάσεσιν 174 α. άΐδια αἰδώς αἱρεσιομαχεῖν 176 α. αἱρεσιομάχοι 134, 187 αἴσιον πνεῖν αὐτοῖς τὸ Πνεῦμα ἄ γιον 138 6. τοῖς αἰσχίοις 172 6: τὰ αἰσχω δι' αἰτίας ἤγαγες 99 α. αἰτιάσασθαι 211 α. αἰώλου 70 α. αἰῶνες αἰῶνες 187 α. αἰωνιότης 68 6. τὸ ἀκαλλές 114 6. ἀκαθέκτῳ 205 α. ἀκατάλεκτος 65 α. τὸ ἀκραιφνὲς τῆς ὁμοουσιότητ 171 α. άκριτος Έρως 68 π. ἀκρωτηριάζειν 97 α. ἀκυρούται τὸ σόφισμα 5 0. ἀλάθητος 122 6. ἀλάστορες δαίμονες 148 α. ἄλεκτος 90 α. πρὸ ἀλεκτρυοφωνίου 195 6 ἀλέκτως 70 α. ἀλεξίκακον φύσιν 104 π. ἀληθεία αλήθεια 75 6. ἀληθείᾳ 82 ἄληθες 72 α, 177 197 α. ἀλήπτως 104 α. ἀλλὰ γάρ 157 6. ἀλλ᾽ οὖν 159 6. ἀλλοεθνής 123 ἀλλοθρόων 130 ἀλλόκοτον βίον 118 ἄλλον τοῦ πατρός 21 6. ἄλλοτε καὶ ἄλλοτε 1400. ἄλλως 125 α. ἁλμυρὰς ἀποκλυσαμένους ακοάς ἀκατάσειστος οἶκος ἁλώσιμα πᾶσι 148 α. ἀκατάσχετος 75 ἀκέρεον ἀκέραιον 121 ἀκούειν 161 ἀκούεσθαι 82 6. ἀκούοντες ἀκόλαστοι λόγοι 77 ἀκολουθία 35 α, 189 192 ἀκοῇ ἀκοῦσαι 68 α. ἄκρα ἀγαθότητος 175 0. ἀμαντεύτως 114 α. ἅμα τε ἥλιος ἅμα τὸ φῶς 8 ἄμαχον ποιεῖν 179 6. ἄμβροτος 150 6, 166 170 ἀμέγεθες 35 α, 51 4. ἀμεγέθης 15 6, 77 α. ἀμείνονα 97 αμείνω 85 α. ἀμείψα: κακοπραγίαν 1058. ἀμείωτος 130 6. ἀμελλητί 59 6.
martyrum splendor, et sanctorum pulchritudo! Dei donum revera! O custos et propugnator invictissime Gidelium! Nostra ne obliviscaris paupertatis et dejectionis: sed semper pro nobis intercedens, ne defatigeris, o mirabillime. Nec animam nostram quotidie a spirituali animarum Juliano, qui et olim et nunc hostis est omnium malorum auctor, bellis impetitam despicias, o inclytissime. Vivere enim te etiam post mortem credidimus, quemadmodum Dominus ait: Qui in me credit, inquiens, etiam si moriatur, vivet". Tu vero non simpliciter credens, sed etiam pro illo mortem subiens, o omni laude dignissime martyr, vivis in Deo vitam, quæ senium ignorat et finem. Utpote igitur in Christo vivens, eique propius assistens, propitium illum precibus servis tuis redde, ut per te ab istis erepti calamitatibus, et illorum bonorum compotes effecti simus, gratia et benignitate Domini nostri Jesu Christi, cui gloria et imperium nunc et semper, et in sæcula sanculorum. Amen. 18 Joan. x1, 25. INDEX VOCUM GRÆCARUM QUÆ IN LIBRIS DIDYMI DE TRINITATE LEGUNTUR. Numeri indigitantur inter uncos in textu Grieco positi. bona, segm. b. sacri scriptores 27 b, 776, 98 b, 106 b, 108 b, 115 u, sanctos 202 4. b. a. divinum 80 a et 127 divina 104 6. obsequium 92 6. b. ɛiç aľšiov xal èn' ǎneipov 92 b. sed angeli 59 b. creati alwvlav divinam 106 b. alwvíws divino modo 125 b. pro vere a. b, b. b. b. item Ecclesia Catho lica 78 b. b. pro b. dici b. intelligi intelligentes 85 a. b. a, et a. b. b, et b. et b, et
Page scan enlarged

Notebook

Full View