Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.
col. 9–10page 1 of 17
PG 44:9πάσης παιδείας ανάπλεως, γλυκύτατος λαμπρὸς καὶ ἡδονῆς ὠσὶν ἀποστάζων, πατέρων πατήρ εἰ ὁ τῶν Νυσσαέων φωστήρ, ἀνὴρ μετὰ τὸν ἀδελφὸν δεύτερος ἔν τε λόγοις καὶ τρό Γρηγόριος. Γρηγόριον μετέ ποιμένα Καισαρέων ποιμένα Νυσσαέων τικόν 'Ανόθευτον,
(Ed. Harles, tom. IX, p. 98.)
1. Gregorii Nysseni cetas et vita. II. Catalogus ejus scriptorum cum variis observationibus, el codd. mss. Scripta, quæ
continentur tomo I editionis Græco-Latino Parts. a. 1615. III. Scripta, quæ in tomo II. IV. Scripta, quæ in appendice anni 1618. V. Scripta, que in neutra editione Græco-Latina reperiuntur. VI. De transsubstantiatione, symbolam
fidei, philosophia de homine. VII. Scripta deperdita. VIII. Editiones operum Nysseni.
iɛpéa solatur Nazianzenus epist. 95, qui et alias
ad eum epistolas dedit, et orat. vi, digno euni
mactat elogio [ex quibus de vita et ingenio Gregorii Nyss. facili negotio judicari potest.]. Quandiu
post ann. 394 supervixerit, nullo certo testimonio
constat (k). Latini ejus memoriam inter sanctos
celebrant die x Martii, Græci x Januarii, Copti
XIV Octob. et XXII Nov.
1. Gregorius, Basilii M. frater, minor ætate, atinge- a. 394. De uxoris, Theosebiæ, morto eum jam
nio, litteris et doctrina propemodum par et æqualis, unde ob eruditionem (a) loyiμwatoś xal
πάσης παιδείας ανάπλεως, ob styli amoenitateni
perspicuitatemque γλυκύτατος (c), λαμπρὸς καὶ
ἡδονῆς ὠσὶν ἀποστάζων, ob auctoritatem autem
quam in Ecclesia meritis suis obtinuit (d), 6 TŵV
πατέρων πατήρ εἰ ὁ τῶν Νυσσαέων φωστήρ, ἀνὴρ
μετὰ τὸν ἀδελφὸν δεύτερος ἔν τε λόγοις καὶ τρό
*oɩç ab antiquis appellatur. Ex lectore, rhetoris
functus munere, & illum ut appellat (e) Nazianzenus, sůdo§lav sectari deinceps desiit, et annos
natus circiter quadraginta a Basilio, fratre (f).
ordinatus est Nyssæ (g) in Cappadocia episcopus
circa exordium anni Christi 372. Deinde ob zelum
pro catholico dogmate odium expertus Arianorum,
sede sua (h) motus, neque nisi imp. Valente a.
378 mortuo restitutus est ab Gratiano. Interfuit
concilio œcumenico secundo Constantinopolitano (i)
a. 381, atque deinde alteri ibidem j) celebrato
Suid. in Γρηγόριος.
(b) Vide Casaub. p. 58, ad epist. Nysseni.
(c) Photius cod. VI.
(d) Concilium Nicænum 1, actionė vi, tom. VII.
edit. Labbei p. 477; Nicephorus x1, 19, 44, Hist.
(e) Naz. epist. 43 [34]. Adde Mabillonium, De
studiis monasticis p. 9. [Rhetorices enim studio ab
annis junioribus tenebatur.]
Vide S. Basilii epist. 385.
Theodorus Prodromus: Γρηγόριον μετέ
Teita xasiyyntov Barthelw mojevi (ita leg., non
ποιμένα Καισαρέων ποιμένα Νυσσαέων [V. Bu
ron. Annal. a. C. 369, nr. 17, tom. V. p. 277.]
(h) Vidė Tillemont. Tom. IX, p. 567 seq.
(i) Socrates v, 8. Hist.; Theodoritus v, 8.
Concil. tom. II edit. Labbei p. 1151; Tillemont.
tom. IX, pag. 591 sq.
(k) Oudin. loco mox citando, col. 586, obiisse
eum scribit d. 9 Martii a. 395, vel 396. Pagins
vero (notante Saxio in Onom. 1 pag. 433), in Crit.
Baron. a. C. 394, nr. 6, tom. VI, pag. 152, judicat
eum vita decessisse post. a. C. 394. Harl.
Dallæus tamen in libro tv De pænis et satisfactionibus humanis cap. 7, p. 368 sqq., Amstel.
1649, 4, ex Gregorii Nysseni libris, atque ex Nili,
Germani et Photii testimoniis evincere allaboravit,
Gregorium Nyssenum ad Origenis deliria accessisse,
ejusque operibus non paucis Origenicam istam
labem jampridem insedisse; nec dissentire videtur
Oudinus in Comment. de script. eccles. tom. 1,
·liss. 4 (in qua a pag. 584, vitam et scripta Greg.
Nysseni, episcopi, uberrime exposuit, at pene
omnia ex Dallæo, Riveto, Zacaguio aliisque conPATROL. GR. XLIV.
Quæ hodie passim in Nysseni scriptis apparent
Origenianorum dogmatum vestigia, illa jam olim
Germanus patriarcha Constantinopolitanus (qui a.
Chr. 730 obiit), ei ab hæreticis inserta esse contendit libro singulari, quem inscripsit 'Artaxodoτικόν sive 'Ανόθευτον, de quo videndus Photius
cod. CCXXXIII. Conferenda etiam, quæ adversus
Barlaamum, qui Nyssenum Origenianorum errorum
audacter insimulat, disputantur a Leone Allatio, libro De purgatorio pag. [166. sqq. § 23] 173,
seq. 177, 945 (!). Præter alios de Nysseno et ejus
gessit), in cap. secundo inscripto, ex Origeniana
hæresi, salutem omnium, etiam damnatorum, imo et
dæmonum, docuisse Greg. Nyss. episc. dicitur.
Nam in eo cap. Dallæi caput, quod aureum plane
vocat, eoque nitidius nihil scribi posse judicat, integrum, ne mutato quidem vocabulo, descripsit.
Nec dissentit cl. Schroeckh in Christl. Kirchengeschichte tom. XIV (ubi a pag. 1-147, diligenter
enarrat vitam fataque Gregorii, imprimis ejus opera
borumque argumenta late explicat, de illisque intelligenter judicat), pag. 140 sqq., ubi sobrium
fert judicium de ingenio ejus dicendique facultate,
ac virtutibus æque ac animi infirmitatibus. Non
igitur negat, illum nonnulla Origenis placita adoptasse, sed negat, eum Origenis fuisse cæcum asseclam; quippe qui alias Origenis sententias atque
hypotheses rejecisset. Dallaæi sententiæ calculum
album adjecit quoque D. Joan. Salom. Semler, et
Natalem Alexandr. (qui in select. H. E. capp. sæc.
VI, part. 1, pag. 571 sqq. de Gregorio nostro agit),
in c. 4, art. 20, Origenistas accusantem contextus
Gregoriani corruptores, refutat in Historia doctrina Christianæ, præmissa Baumgartenii Theologiæ polemica, germanice scripta, tom. III, p. 239 sq.
in not. et in illius prolegomenis pag. 186-240, ex
operibus Gregorii Nyss. præcipua ejus placita judiciaque dogmatico-theologica docte collegit,
bene disposuit, eruditeque illustravit, multo scitius
hoc in genere versatus, quam Stollius p. 397 sq.
in Nachricht von dem Leben der Kirchenvæler der
ersten 4 Jahrhunderte, ubi a pag. 376-399, vitam,
libros, horumque argumenta atque editiones enarravit. HARL.
col. 11–12page 2 of 17
vita videndus Papebrochius ad 1x Martii, tom. II Nobis satis fuerit scripta clarissimi doctoris co or Ats. Sanctor. pag. 44 seq., ac qui diligentissime et accuratissime illam est persecutus, Tillemontius, tomo IX. Memor. Hist. eccles. p. 501 seq. (a). (a) Præter laudatos viros possunt de Gregorii Nysseni vita scriptisque consuli Hieronymus. De viris illustribus, cap. 108, cum notis varior. in Bi blioth. ecclesiast. I. A. Fabricii, Abr. Scultetus in Medulla theol. Patrum pag. 883 sqq., qui de scriptis Gregorii Nyss. eorumque fide et pretio ju dicat; G. Cave in Hist. litterar. scriptorum eccle siast. pag. 217 sqq. et in Antiquilt. Patrum et Eccles., tom. II, p. 1136 sqq. L. Ellies Du Pin Noru biblioth. auctor. eccles. tom. II. p. 390 sqq. Sam. Basnag. in Annal. politico-eccles. tom. III, p. 58 et 72. Jac. Basnag. in Histoire de l'Eglise pag. 634, 1082, 1084, 1157 sq. et 1330; R. Ceillier (cujus solertia diligentiaque multum superavit On dini industriam), in Hist. génér. des auteurs ecclés. tom. VII, p. 320. Histoire litt. de la France, tom. I, pag. 266. - 1. G. Walch. in Hist. eccles. N. T. pag. 1345 sqq., et passim in Bibl. patristica. Nath. Lardner in: Credibility of the G. H. part. 11, vol. IX, pag. 153. Rössler in Bibliothek der Kirchenvaler part. vII, pag. 158-216, ut mittam alios historiæ ecclesiastica conditores. Adde, si vis, quæ scripsi in Introd. in Hist. L. Gr. II, 2, pag. 252 sqq. Andreas Rivetus in Critici sacri li bris iv, ed. 5. Lips. et Francof. 1630, 8, p. 346 sqq. de Gregorii Nyss. opp. Paris. edit. capp. 23 et 24, enumerat supposititia tom. I et II et alia seor sim edita, et cap. 25, refert quædam a Possevino observata. Contra Rivet. graviter disputat Lambec. in Comm. vol. IV, pag. 71 sqq. Harl. (b) Adjungam brevitatis studio eorum codd. mss. in quibus plura Gregorii Nysseni opera jun etim, aut fragmenta continentur, notitiam: in quibus unum tantum aut pauca sunt servata, eos, saltem nonnullos, suis locis memorabo. Varia igitur exstant Monachii in Bibl. elect. codd. XXXII, XXXVIII, LXIX, LXX, CCXIV et CCXLII. Vid. indicem eorum in Cat. codd. Gr. Bavar. et p. 8, 9, 22 sqq. et 78, et 83. Augustæ Vindel. in bibl. Publ. indice Reisero in Cat. codd. Gr. August. pag. 43, nr. 35; Greg. Nyss. homiliæ XXVII. p. 21, nr. 40, De dormientibus orat. et in subsellio se cundo nr. 3, expositio cantici Mosis diversorum auctorum, Gregorii Nysseni, Philonis, Proco pii, etc. pag. 22. nr. 10; Gregorii Nysseni, Cy rilli Alex., Chrysostomi et aliorum sententiæ contra Arianos. pag. 39, fragmenta e Basilio, Nysseno, Nazianzeno, et aliis. ibid. Damasceni el Greg. Nysseni locus de S. Eucharistia. Vindobonæ bibl. Cæsarea abundat codd. in quibus opera Gre gori Nyss. vel plura vel pauciora exstant: illorum vero copiam uno quasi obtutu videbis in Nysseni Cat. codd. Cæsar. in ind. voc. Gregorii Nysseni. Sic varia opera conjuncta sunt, ut paucos e multis citem, apud Nessel. part. 1, p. 104 sq. in cod. XXXV. p. 119, e cod. XL, nr. 76, exhibet fra gmentum ex Greg. Nyss. orat. contra Apollinarem. (Idem edidit Lambec. comm. III, p. 417, ubi illum cod. numerat XXXVII; est vero ex antirrhetico adv. Apollinarem a Zaccagnio edito, v. not. Kollar.) Pag. 123 sqq. in cod. XLII sunt 28 opusc. Greg. et Nessel. dignissimum esse judicat eum, quem conferat futurus editor, ejusque ope multa emendet et suppleat. pag. 256, nr. 2-4. plura opusc. in cod. CLX, etc. Add. Lambec. comm. I, p. 91 sq. qui se testatur, invenisse in bibl. Cæsar. viginti codd. quibus Greg. Nyss. contineatur; n. inter theo logicos Gr. sedecim (quos numerat), inter philoso phices et philolog. Graecos duo; inter theologicos I at. unum, et inter historicos Latinos unum. Quoties dine, quo in Græco-Latinis editionibus exhibentur, hoc loco persequi (b). nomen et loca Greg. in catenis occurrant, partim in superiore cap. jam vidimus, partim codd. Cæsar. huc pertinentes recenset Lambec. in vol. III et IV, v. ind. v, Greg. Nyss. Notabilis locus De S. Tri nitate est in cod. CXXXII, nr. 5, et aliud fragmen tum in cod. CCLVII. nr. 10, teste Lambec. v. pag. 142 et 368. Fragmentum de excommunicatione, ex Orat. in eos qui ægre ferunt reprehensiones, in cod. VI, nr. 10, v. Lambec. VI. part. 1, p. 58. Venetiis in bibl. D. Marci sunt in quatuordecim codd. varia Gregor. opusc. et in quinque catenarum codd. excerpta. Vide cat. codd. Gr. Marc. ind. voc. Greg. Nyss. multa præcipue in codd. LXVII. LXVIII atque LXIX, in quo etiam est Nysseni Vita sine auctoris nomine. Florentiæ in bibl. Laurent. quot sint codd. opuscula Greg. Nyss. continentes, disces ex ind. Bandini, Cat. codd. Gr. Laur. tom. III. Hic memorabo cod. IV, plut. 7, nr. 1, De hominis opificio liber unus, quem sequitur nr. 2, Demonstratio rationalis naturæ tres esse requies, nr. 3. Quod animæ potentiæ sint quinque, mens, intel lectus, opinio, phantasia, sensus, nr. 4, Quod mens sacratissima inter quatuor virtutes, velut in throno collocata sit; nr. 5, Elementa esse quatuor, ignem, aerein, terram et aquam; nr. 6, Triplex lex; nr. 7, De centum denariis; nr. 8, Versus iam bici, s. Dodecastichon iambic. præcipuos conti nens festos dies, qui apud Græcos celebraban tur: quæ quidem omnia a nr. 2-8, licet in cod. nomen Gregorii Nyss. at perperam, præ se ſe rant, quia brevia sunt, Bandin. in cat. I. pag. 203 sq. necdum edita typis excudenda curavit. nr. 9, Greg. Nyss. Explicatio apologetica in Hex aemeron; nr. 1), ejusd. Antirrheticus adversus Apollinarium; codex diligenter et perspicue scriptus est manu Jon. Rhosi, sacerdotis Cretensis, sumptib. Laur. de Medicis a. Chr. 1489, quod notavit Band. ad augendam Montfauc. Palæogr. Gr. lib. 1. cap. 7. In cod. VI, nr. 8, plut. 80, sunt 83 testimonia de præscientia et prædeterminatione Dei ex S. Scri ptura et doctor. eccl. desumpta; in his ex Greg. Nysseni opere De opificio hominis, cap. 18, v. Bandin. III, 295. Excerpta theologica de Spiritu S. ex va riis Nysseni libris et ex variis Patribus, in cod. VIII, nr. 20, plut. 86, v. Band. III, p. 324. In tom. I, plura Nysseni loca in catenis, in expositione sacro rum præceptor. aliisque operibus (quæ in indice sub ejus nomine citantur) occurrunt. In bibl. Reg. Taurin. in pluribus codd. sunt Nysseni opp. præcipue permulta in cod. LXXI, quorum indicem dabit auctor Catal. codd. Gr. Taur. 166 sqq. pag. Mosquæ in Bibl. synodali, cod. XXV. in catena Patrum in Isaiam ex quatuor Greg. Nyss. opusc. notante Matthei in notit. codd. Mosq. p. 36. — Va rias Nysseni orationes exstare in cod. Mosquensi sæc. xii, testatur Athan. Schiada in Catal. codd. Gr. Mosquens. p. 40. - In bibl. Bodleiana, Cantabri giensibus et aliis Angliæ bibl. numerus codd. in quibus Greg. Myss. opp. varii generis comprehen duntur, tantus est, ut verear, ne eorum commemo ratione molestus fiam; quare lectores cupidos ad indices Cat. codd. Angliæ, etc., ablego. Idem mihi dicendum est de multitudine codd. in bibl. publ. Paris. servatorum, et quorum notitia petenda est ex indice ad vol. II Catalogi Paris. codd. Permulta vero Greg. Nyss. opp. sunt imprimis in codd. DIII, DLXXXIV, CLXXXV, ex antiquo bibl. Grima næ exemplari manu Zachariæ sacerdotis descripto; in codd. DLXXXVI.- DLXXXVIII. — M. — MX, Montfaucon.in bibl. Coislin. et in Bibl. bi blioth. mss. quot variarum Bibl. codd. Greg. Nyss. etc.
col. 13–14page 3 of 17
PG 44:131. Απολογητικός Περὶ τῆς Εξαημέρου. Πλὴν τῆς ἀνθρώπου κατασκευῆς, ἦν ἡμεῖς ἐν ἰδιάζοντι βιβλίῳ πρὸ τούτων πονήσαντες ἀπεστείλαμέν σου τῇ τελειότητι Αὕτη ή βίβλος γενέσεως οὐρανοῦ καὶ γῆς° τα ποιεῖς, ὦ ἄνθρωπε 2. Περὶ κατασκευῆς ἀνθρώπου, Εἰ ταῖς διὰ τῶν χρημάτων τιμαῖς.
H. In tomo primo continentur (a):
▲ nis, cap. 30, v. Bundin.', cat. codd. Gr. Laur. J.
pp. 128, 482, 205, et 541. HARL.
1. Απολογητικός Περὶ τῆς Εξαημέρου. Explicatio
apologetica in Hexaemeron, ad Petrum, Sebastenum
episcopum, fratrem, p. 1-43. Incipit: Taŭra noiɛl;,
& &vpπе BεOU. Apologetica appellatur, quoniam
continet sinul defensionem Moysis, et eorum, quæ
In fratris Basili¡ Hexaemero nonnulli vel reprehenderant, vel desideraverant. Latine vertit Laurentius
Sifanus in Latina edit. operum Nysseni Basil. 1562,
fol., pàg. 283, atque Petrus Franciscus Zinus, Veronensis, Venet. 1553. 1574, 8, cujus interpretatio
servata in Græco-Latinis editionibus. Quæ Combefisius in Basilio suo recensito tom. 1, p. 543-557, dedit
Græce et Latine. ex Nysseni apologia pro officio
sex dierum, epitomen fere præcipuorum capitum,
quæ in hoc libro pertractantur, continent e cod. regis
Christianiss. MCDLXXII. In calce hujus libri p. 43,
testatur Nyss., se libr. De opificio hominis jam ad
fratrem præmisisse. Πλὴν τῆς ἀνθρώπου κατασκευῆς,
ἦν ἡμεῖς ἐν ἰδιάζοντι βιβλίῳ πρὸ τούτων πονήσαντες
ἀπεστείλαμέν σου τῇ τελειότητι FABR. Oudinus p.
597, dubitat, num hoc opus sit Gregorii Nysseni,
sed leves ejus dubitationis rationes ostenderunt
Semler p. 188, not., et Schrockh. p. 28. — Id opus
est in IX codd. Paris. - In cod. Coislin. CCXXIX,
membr. fol. 83, verso Greg. Nyss. Petro, episcopo,
fratri init. El (b) talę did twv xpηpátwv zipałę fol.
85, index capp. 31, ubi enarratio de mundo, et de
iis, quæ ante hominem condita sunt, ejusdem Gregorii: inc. Αὕτη ή βίβλος γενέσεως οὐρανοῦ καὶ γῆς° c
fol. 154, ejusd. ad Petrum fratrem, in Hexaemeron:
init. Ti (quod voc. in edit. Paris. a. 1638, statim
ab initio culpa, credo, operarum est omissum) taŬτα ποιεῖς, ὦ ἄνθρωπε (c); - In cod. CCLIII. ejusd.
in Hexaem. tom. XII, τpóñol sudoytstixol Advers.
Manichæos, et De anima hominis cap. 96 (p. 304.
bibl).—In Hexaem. in cod. Bavar. XXXVI, in cod.
LXIX, cum aliis opusc. Nysseni atque cum Basilio
in idem, et Nyssen. in sanctum sabbatum, in cod.
CCXLII.— In cod. Cæsar. XLII, nr. 12, excerpta
ex illo opere; v. Lambec. VII, p. 177.-Florentiæ
in codd. Laurent. cod. XVII, nr. 17, plut. 6.-XII,
nr. 5, plut. 10. IV (in quo plura sunt opp. Nysseni, ut supra jam monuimus); nr. 9, plut. 7.
2. Περὶ κατασκευῆς ἀνθρώπου, De opificio hominis liber ad eumdem Petrum, fratrem, atque, ut
Lambecius III, p. 110, seq. et 122, observat, jam
episcopum, missus a. C. 379, circa Paschatos festum p. 44-138. Teuxo; auµáciov appellat Suidas,
compositum supplendo Basilii Hexaemero, ut præter
Nicephorum XI, 19, Hist., Nicetas in præmisso decasticho et Nyssenus ipse in limine scripti testantur. Incipit: Εἰ ταῖς διὰ τῶν χρημάτων τιμαῖς. Γitatur a Damasceno 1 De imaginibus. Vertit jam olim
Dionysius Exiguus, Romanus, ante a. C. 556 denatus, cujus interpretatio exstat in Latina operum
Nysseni editione Basil. 1552, fol. p. 417. Prodiit
illa primum Coloniæ a. 1537; inde 1551, 1573.
Sed in omnibus his editionibus deest versio præfa -
tionis Nysseni et Dionysii ipsius Epistola dedicatoria
ad Eugippium, presbyterum, eumdem haud dubie,
quem una cum Dionysio celebrat Cassiodorus Divinar. lect. cap. 23. Utramque e ms. Corbeiensi dedit
Joan. Mabillonius in limine tomi II Analectorum, Paris. 1677, 8, et 1723. At in Græco-Latinis editionibus exstat ex versione accuratiore Joannis Leunclavii, qui, Græcam Venetam anni 1536, 8, in bibliotheca Jo. Jac. Grynæi nactus, illo hortante transtulit, et lingua utraque cum notis Basil. 1567, 8, ex Jo.
Oporini officina vulgavit. Leunclavii notæ ad calcem
tom. I operum Nysseni subjunctæ leguntur, additis
etiam animadversionibus novis Frontonis Duczi,
qui, collata antiqua Dionysii versione, nonnulla loca
insigniter illustravit. Conferre etiam operæ pretium
est castigationes in hunc librum ejusque interpre⚫
tem Leunclavium, Combefisianas in Franc. Combefisii, Regiis Parisiensibus codd. usi, Basilio recensito tom. I. p. 566-597. Septem egregii hujus libri
Nysseniani codices msti exstant in bibl. Cæsarea,
de quibus Lambecius 1, p. 97 [p. 91, 92, 93, 212 et
p. 262; atque vol. III, p. 286, notamque 5. Kollarii
p. 287; de cod. LXII, pag. 289; de cod. LXIII, p.
294; de cod. LXIV, p. 315; de cod. LXV], seq.
III, pag. 109, seq., 112 seq., 114. seq., inter alia
observans quod Leunclavium, Ducæum et Combefisium fugit, in lemnmate capitis 11 legendum ör
XVIII, nr. 6, in Hexaem. et nr. 5. De opificio homi- àbewpŋtos † toù voù qúsɩç, non ut editi, † toυ ¿v-
aut catenas, aut aliorum collectiones in quibus occurrunt particulæ, nominaverit, cognosces ex ind.
ad illam. In cod. Coisl. LVIII, sunt varia Nysseni
opera. in cod. CVII, inter diversas variorum homilias Greg. Nyss. sex habent auctorem (v. pag.
182). In cod. CCXC, fol. 39, Nysseni, quod panis
sanctificatus inutetur, et quod humanæ naturæ necessaria sit ejus participatio (p. 406). Romæ monasterium S. Basilii varia Nyss. opp. msta servat
eaque indicat Montfauc. in Diar. Ital. pag. 213, et
215. Idem ibid. p. 362, observat, Florentiæ inter
codd. monast. Adnunt. haberi duas Greg. Nyss. homilias, Basilio ascriptas, et p. 434, memorat duo
codd. in bibl. Julii Justiniani, Venet. Nyss. De anima et In orat. Dominicam continentes. - De codd.
bibl. Reg. Neapol. v. Catal. illorum, supra in vol.
V, p. 777 et 786, nr. 35, et 181. Sed hæc sufficiant.
HARL.
(a) Oudin. I. c. cap. 3-6, recenset examinatque uberius opera, secundum ordinem eorum, in
ed. servatum, et virorum doctorum de singulis ju -
dicia, ubi opus esset, aliaque notatu digniora collegit. Quare brevioribus nobis esse licebit. Semleri
et Schroeckhii Roesslerique diligentiam in recensendis Nysseni operibus jam laudavimus. Id.
In cod. Coisl. CCXXXV, pag. 296, bibl. Coisl.
idem opus est, sed incipit 'Ael tais, etc., et fol. 210,
Greg. in illud: Cum subjecta ei fuerint omnia, etc.
(c) Sed cf deest quoque in cod. Reg. Taurin.
LXXI, sec. Cat. codd. Gr. Taur. p. 166; at legitur
in cod. Matrit. reg. CXXIV, p. 98, V. Iriart. Cat.
codd. Gr. Matr. p. 502.
col. 15–16page 4 of 17
PG 44:15139, Παλαιοῦ χρέους ἔκτισιν ἀποπληρώσων ήκω. 153, Ὁ μὲν σοφὸς Σολο 4. Περὶ τοῦ βίου Μωϋσέως τοῦ νομοθέτου, ἢ περὶ τῆς κατ' ἀρετὴν τελειότητος, πάσχουσιν οἱ τῶν ἱππικῶν ἀγώνων φιλοθεάμονες, 5. Εἰς τὴν ἐπιγραφὴν τῶν Ψαλμών, βιβλία β'. Ἐδεξάμην σου τὸ ἐπίταγμα μετὰ προθυμίας, ὦ ἄνε θρωπε τοῦ Θεοῦ, 257. Τούτων οὕτως ἡμῖν διευκρινηθέντων, 291. νεία ἐπίτομος εἰς τὴν ἐπιγραφὴν τῶν ψαλμῶν δυνάμεως εἰς δύναμιν πορευόμενος, 367,
ratio impedit Nazianzeni fratrem intelligi. Fabr.
De ed. Vindob. 1517, v. quoque Jos. de Sartori Cat.
libror. in bibl. acad. Theres. Viennæ 1801, 4, p.135,
nr. 261. Est lib. in tribus codd. Paris. bibl.
Publ. in cod. Taurin. LXXI, etc. Harl.
8pónov. FABR. Add. cod. Cæsar. CCXV, nr. 7, ap. quemque sub extremum operis nominat, temporis
Lamb. V, p. 540.- Augustæ Vindel. Iɛpl xataoxeune tou ȧvopónov, teste Reisero p. 30 Catal., qui
præterea monet in eodem cod. exstare Basilii homilias 11, in primum caput Genes. s. Hexaemeron, et
duas earum posteriores ascribi Gregorio Nysseno,
sed, judice Hoeschelio, perperam, ejusdem quidem
argumenti, nec vero ejusdem methodi.-In cod.
Coislin. CCXXVIII, fol. 63. v. Montfauc. bibl. Coisl.
pag. 280.-Taurini in bibl. Reg. cod. LXXI, supra
jam laudato, et cod. CCCLXVIII, præmissa ad Petrum epistola. V. Cat. codd. Taur. p. 168 et 486.
De aliis codd. v. ad not. priorem, et § præced. in
notit. codd. IlaRL. – V. Fabric. De veritate relig.
Christianæ cap. 2. § 20, p. 86. Hɛum.
3. In verba Genes. 1, 26: Faciamus hominem ad
imaginem et similitudinem nostram, homiliæ duæ.
Prior incipit p. 139, Παλαιοῦ χρέους ἔκτισιν ἀποπλη
ρώσων ήκω. Posterior p. 153, Ὁ μὲν σοφὸς Σολοwv. Exhibentur in Græco-Latinis Nysseni editionibus cum Latina interpretatione Petri Francisci
Zini, Venet. 1553 et 1574, 8, edita. Sunt autem
eædem cum iis, quæ tanquam homilia X et XI
subjici solent Hexaemero Basilii in antiquis ejusdem
tam Græcis quam Latinis editionibus, ut in Basilio
p. 70 seq. [vet. ed.) dicemus, ubi etiam de aliis
harunce homiliarum interpretibus.
4. Περὶ τοῦ βίου Μωϋσέως τοῦ νομοθέτου, ἢ
περὶ τῆς κατ' ἀρετὴν τελειότητος, Vila Moysis
mystice enarrata, perfectamque formulam vivendi
cuilibet Christiano præscribens. Incipit: Oláv tɩ
πάσχουσιν οἱ τῶν ἱππικῶν ἀγώνων φιλοθεάμονες, p.
167. Vertit Georgius Trapezuntius, separatim Viennæ
1527 (a) apud Joan. Gremperium, et Basil. 1521, 4,
apud Andr. Cratandrum. Deinde in Latinis Nysse
ni editionibus antiquioribus. Denique a Frontone Ducæo recognita et suppleta in editione Latina anni
1693, et in Græco-Latina utraque anni 1615 et 1638.
Græce prodiit hic liber una eum aliis quatuor Nysseni opusculis et notis Hæschelii, Lugduni Baţavor.
1593, 8. Exstant et in eum notæ ejusdem Ducæi.
Citatur a Theodoritò Dialogo I, et Damasceno in
Parallelis sub titulo Пept teheiórηtos Blou. Cæsarium,
in cujus gratiam hunc librum Nyssenus composuit,
(a) Fabric. et Oudinus p. 598 (ubi de hoc opusculo egit) errarunt in anni nota. Exemplar est in
bibl. Erlang. et inscriptum: Gregorii Nysseni - De
vitæ perfectione, s. Vita Moysi, liber utilissimus per
Gregorium Trapezuntium e Græco in Latinum conversus, et jam primum in solidioris doctrinæ studiosorum emolumentum, quam fieri potuit, castigatissima impressione vulgatus. Ad lectorem Vadianus. Quod sua Cornigero tribuerunt sæcula Mosi, etc. (Sunt et disticha). In calce: Impressum
Vienna Pannoniæ per Hieron. Victorem. Expensis
Leonardi et Lucæ Alanisæ, fratrum. Mense Dec.
MDXVII 4. Dedicat. scripta est a Joan.
Grempero (qui editor fuit, non typographus), ad
Georg. episcopum Vindob. Plura de hac edit. animadvertit Denys in: Wiens Buchdruck. Geschichte pag.
476 sqq. qui suspicatur Gremperum usum fuisse
cod. Gr. Corvin. Anni notam jam recte indicavit
5. Εἰς τὴν ἐπιγραφὴν τῶν Ψαλμών, βιβλία β'.
De Psalmorum inscriptionibus libelli duo. Incipit:
Ἐδεξάμην σου τὸ ἐπίταγμα μετὰ προθυμίας, ὦ ἄνε
θρωπε τοῦ Θεοῦ, p. 257. Liber secundus: Τούτων
οὕτως ἡμῖν διευκρινηθέντων, p. 291. Vertit Latine
Jacobus Gretserus, cum cujus interpretatione, quæ
etiam a Parisiensibus servata est, prodierant, additis novem Leonis imp. homiliis, e bibl. Bavarica,
Ingolstad. 1600, 1617, 4. Sixtus Senensis, Nysseni
in Psalterium commentarios in Vaticana Græce conscriptos testatus, non alios fortasse, quam hos duos
libellos innuit. FABR. In codd. Escorial, pluribus
sunt hi µ libelli et plura alia Nysseni opp. quorum
indicem dedit Pluer, in Itiner. per Hisp., p. 171.
Ju cod. Monach. Bavar. cod. LXIX et LXX.
Vindob, in cod. Cæsar. XIII, nr. 14, cum subjuncta
append. De diapsalmate, v. Lambec. VI, part. 1,
pag. 107. in cod. XVIII, nr. 2, inscript. "Epunνεία ἐπίτομος εἰς τὴν ἐπιγραφὴν τῶν ψαλμῶν· quomodo hoc scriptum exemplar differat ab edito,
docet Kollarius in supplem. pag. 165. sq. Flurentiæ in cod. Laurent. cod. lIf, nr. 49, plut. 6,
fragmenta in inscriptiones Psalmorum,— nr. 20, ex
interpretatione super Psalmorum inscriptiones, duo
capp.- nr. 22, in diapsalma, et nr. 18, disp. Quod
res gestæ et vita Davidis non fuerunt eo ordine
peractæ, quo Psalmi ordinați sùnt. In cod. I
nr. 1, plut, 7, interpretatio brevis in inscriptionem
Psalmorum. V. Bandin. Cat. etc. 1. p. 89, sqq. et
165.· Paris. in septem codd. bibl. Publ. de illo et
tribus sqq. opusc. V. Schrockh. 1. c. pag. 64. sqq.
HARL.
6. Homilia in Psalmum sextum, Пepl tñis dydóns,
' De octava, sive festo Circumcisionis. Inc. O¡ ¿x
δυνάμεως εἰς δύναμιν πορευόμενος, pag. 367, cum
versione Laurentii Sifani, quæ prodierat in Latina
Nysseni editione Basil. 1562 fol. pag. 106. Vertic
et Maximus Margunius, Cytherorum episcopus.
Apost. Zenus in Dissertazioni Vossiane tom. II,
p. 8, de Gregorio Trapezuntio. Cratandri edit.
inscripta est; Greg. Nysseni - Mystica Mosaico
vitæ enarratio, perfectam formulam vivendi cuilibet
Christiano præscribens, Georg. Trapez. interprete.
Basil. in æd. Andr. Cratandri. 1521, 4, ib. 1562,
4; Cratand. in præf. profitetur, se Viennensem ed.
non æquare modo studuisse, sed et superare, nactum cod. manu B. Rhenani multis modis notatum
castigatumque. Spuria editio esse videtur Gregorii Nysseni Vita Mosis, August. Vindel. 1521, quam
Valentin. Ern. Loescher in Stromat. p. 284, et,
hæsitans quidem illo duce male certo, Zapf in:
Augsburgs Buchdruck. Gesch. tom. 1, p. 149, attulerunt; nec eam memorat Cl. Panzer. in A. t. VI,
p. 160 sq., libros ibidem illo anno excusos enumerans. HARL.
col. 17–18page 5 of 17
PG 44:17Εξήγησις ἀκριβής, 373-467. Πρόκειται ἡμῖν ὁ Ἐκκλησιαστὴς εἰς ἐξήγησιν. Γρηγόριος. "Αμελγε γάλα, καὶ ἔσται σοι βούτυρον. Εξήγησις ἀκριβής, πουσαν τῷ σεμνῷ σου βίῳ. 10. Εἰς τοὺς μακαρισμούς, Τίς ἄρα τοιοῦτός ἐστιν; Πάντα μὲν τὰ λόγια Κυρίου. Εἰς τὴν προσευχήν, Οἱ τὴν ἑαυτῶν ἁπλανῶς τοῦ προσώπου.
Venet. 1583, 8. FABR. Taurini in bibl. Reg. cod. prima incipit: Пpoσɛuxñs hµïv didaoxaǹiav. TransLXXI, fol. 166, De Psalmorum inscriptionibus, et
fol. 193. homilia in psalmum vi, De octava. Harl.
7. Εξήγησις ἀκριβής, Accurata expositio Ecclesiastæ Salomonis, homiliis Vill, quarumı ultima desinit in explicatione commatis 13 capitis 11, p.
373-467. Incipit: Πρόκειται ἡμῖν ὁ Ἐκκλησιαστὴς εἰς
ἐξήγησιν. Meminit Suidas in Γρηγόριος. Vertit Gentianus Hervetus, cujus interpretationem subinde
castigat Ducæus in notis. Integrius hoc opus fuit
apud Petrum Possinum, qui in Prologo ad Thesaurum asceticum, Paris. 1684, 4, vulgatum, ait, se
ad editionem paratum habere integrum Nysseni
Commentarium in Ecclesiasten, descriptum e ms.
Romano, quem bactenus mutilum editiones exhibuerint. Sed cum illud a Possino promissum opus
nemo adhuc in lucem protulerit, notare juvat, in
bibliotheca Seguieriana sive Coisliniana exstare sub
falso Greg. Nysseni nomine ms. Græcum Commentarium in Ecclesiasten, nihil cum edito habentem
commune, et in quo Nysseni expositio quandoque
confutatur. Dividitur in sermones decem, quorum primus incipit: "Αμελγε γάλα, καὶ ἔσται σοι βούτυρον.
V. Montfauconi Catalogum bibl. Coislinianæ p. 120,
seq. FABR. Augustæ Vindel. Greg. Nyss. in Ecclesiasten, teste Reisero Cat. pag. 36. In quatuor codd.
bibl. publ. Paris. Expositio in Ecclesiasten. HARL.
8. Εξήγησις ἀκριβής, Accurata expositio Cantici
canticorum, ad Olympiadem, homiliis XV, quarum
ultima desinit in illustrando versu 9 capitis vi, p.
468-711. Proœmium incipit: 'Amɛdskáµŋy wę πpéπουσαν τῷ σεμνῷ σου βίῳ. Citat Damascenus in
Parallelis. Meminit et Suidas in гpnyópios, et Adrianus 1 papa, in loco qui affertur in actis concil. VII,
tom. Vil edit. Labbei, p. 109. Vertit idem Gentianus Hervetus, cujus versionem subinde castigat
Fronto Ducæus in notis, adhibita etiam interpretatione Joannis Leunclavii, quæ lucem vidit Basil.
1570. FABR. Augustæ Vindel. in Procopii Epitome
expositionum in Canticum canticorum e Gregorio
Nyss. et aliis. - In alio cod. Gregorius Nyss. et
Theodoretus in Canticum canticorum. V. Reiser.
Cat. p. 36 et 38.· Venetiis in bibl. Marc. cod.
XXII, Nysseni et Nili, mon., Interpretatio in Cant.
tulit Laurentius Sifanus, cujus versio servata in
Græco-Latinis editionibus. Exstat et Petri Galesinii
interpretatio Rom. 1565, 4. Citat sæpe Damascenus
in Parallelis, et Anastasius quæst. 1 et 11. Locuin
a Græcis in hoc opere corruptum arguit Allatius
c. 12, De processione Spiritus S. pag. 63 seq. Librum
tertium Nysseni Пept pоσeux citat Euthymius in
Panoplia. Fabr. In cod. Reg. Matrit. L. quinque
homil. In orat. Dominic., quarum prima inc. Eúxñs
pwv et homiliæ octo in tot beatitudines. V. Iriart.
Cat. codd. Gr. Matrit. p. 168 sq. Vindobonæ
in bibl. Cæsar. cod. CVI (in quo, a Lambec. comm.
vi, p. 51. sqq. valde laudato, 28 oratt. et epp. Greg.
Nyss. continentur), nr. 2. Adde not. Kollar. p. 59.
Et in 'cod. XIII, nr. 12, et nr. 13, sunt Nysseni
homiliæ VIII, in totidem beatitudines Evangel. ap.
S. Matthæum cap. v. V. Lainbec. Vl, part. 1, p. 106,
sq. In sex codd. Paris. bibl. Publ. Taurini in
cod. LXXI, Reg. V. Catal., etc., p. 169. Conf.
Semler I. c. p. 191, et Schrockh. p. 71 sqq. HARL.
10. Εἰς τοὺς μακαρισμούς, In octo beatitudines,
Matth. v, homiliæ VIII, p. 762-837. Prima incipit:
Τίς ἄρα τοιοῦτός ἐστιν; Vertit idem Laurentius Sifanus, cujus interpretationem Parisienses servarunt,
et Petrus Galesinius. Citatur in actis concilii Ephesini, necnon a Theodorito in Dialog. et Damasceno
in Parallelis, Liberato in Breviar., etc. In hoc opere
desinit tomus primus editionis operum Nysseni
Græco-Latinæ a. 1638, quæ hactenus prioris a. 1615
paginas servat. FABR. Liberati Breviarium causæ
Nestorianorum et Eutychianorum, etc., editum est
cum notis Joann. Garnerii, Paris. 1675, 8, hinc
omissum ab Harduino in Collectione conciliorum
Vide vol. XI, p. 443, De collectione conciliorum.
De cod. Cæsar. v. ad nr. 9. Illæ hom, in beatituḍ, sunt in quinque codd. bibl. Publ. Paris. et in
tribus codd. bibl. Regiæ Taurini. Harl.
44. In illud I Corinth. xv, 28: Quando sibi subjecerit omnia, tunc ipse quoque Filius, etc. (a), pag.
838-853, cum versione Gentiani lerveti: incipit:
Πάντα μὲν τὰ λόγια Κυρίου. FABR. In cod. Taurin.
LXXI. Ha homilia quod repleta est erroribus Ori·
genianis et ipsi Gregorio Nysseno in ejus indubiis
vel illam Gregor. Nyss. non habuisse parentem,
vel probabilius, omnia mirum in modum ab aliis
esse interpolata. Harl.
cánticor. ad vi priora capp. V. cat. codd. Marc. opusculis repugnat, Oudin. I, p. 599 sq., judicat,
Gr. pag. 21. Taurini in bibl. Reg. cod. CXVIII.
Comm. in Cant. canticor., opus mutilum; nam vix
septem sunt sermones. V. cat. codd. Gr. Taur. p.
227. Paris. in quinque codd. bibl. Publ. - Florentiæ in bibl. Laurent. cod. XXX, plut. 7, præcedit prologus s. Epistola ad Olympiadem: tum incipiunt ipsi Commentarii in Cant, canticor. in XV sermones distributi, quos recenset Bandin. in Cat.
codd. Gr. Laur. 1. p. 290 sq. HARL.
9. Εἰς τὴν προσευχήν, In orationem Dominicam
komiliæ V, lectu diguissimæ, pag. 712-761, quarum
pag. 6.
(a) In edit. a. 1638, tom. II,
(b) Ibid. pag. 22.
12. In illud Genes. 1, 16: Ad imaginem Dei et ad
similitudinem (b), p. 854-866, cum versione Frontonis Ducæi, qui etiam notas adjunxit. Prodierat
Græce cuin Ducæi versione Ingolstadt. 1596, 8.
Incipit: Οἱ τὴν ἑαυτῶν ἁπλανῶς τοῦ προσώπου. Aliis
auctor hujus scripti non Nyssenus videtur, sed
Anastasius Sinaita (c). Vide Tillemontium tom. IX,
p. 741, qui pag. 605, illud putat esse fragmentum
(c) Vide in vol. EX, pag. 351, nr. 7, de Anastasii
Sinaitæ scriptis. Hard.
col. 19–20page 6 of 17
PG 44:19μαθηταῖς. ἰδίῳ λόγῳ πῶς παραγίνεται τὸ πνεῦμα πρὸ βαπτί 14. Εἰς τὴν ἑαυτοῦ χειροτονίαν, ἡμᾶς ἡ τῆς πνευματικῆς ἑστιάσεως λειτουργία. Περὶ τῆς ἐν Κωνσταντίνου πόλει κατα στάσεως τοῦ ἁγίου Γρηγορίου. κίνδυνός ἐστιν ἡμῖν οὐδείς. 18. Πρὸς Ἕλληνας ἐκ τῶν κοινῶν ἐννοιῶν, Εἰ τὸ Θεὸς ὄνομα προσώπων δηλω τικόν. νηται σχεδόν ἅπασι τοῖς παλαιοίς. τῶν εἰς τὴν ἁγίαν ἑορτήν 946-955. Περὶ φιλοπτωχίας, Ετι πρὸς τῷ θεάματι τῆς φοβερᾶς τοῦ βασιλέως ἐπιφανείας εἰμί.
majoris operis, in quo difficilia Scripturæ loca au- excuse, eodems interprete Lutet. ap. Vascor
ctor illustravit. FABR. Conf. Semler 1. c. pag. 184
sqq., 192 sqq. Schroeckb p. 74 sqq. etiain de seq.
opusc. Lambec. et Kollar. Comm. III, pag. 314 seq.
de cod. LXV. Harl.
13. Ad Theodosium episcopum, Epistola de engastrimytho (a), pag. 867-871, cum ejusdem Ducæi
versione et notis. Incipit: 'O einwv toïç čaUTOÛ
μαθηταῖς. In fine testatur, se ἰδίῳ λόγῳ fusius explicasse πῶς παραγίνεται τὸ πνεῦμα πρὸ βαπτίquatos. At sententia, qua non verum Samuelem,
sed dæmonem sub Samuelis specie Sauli apparuisse
disputat, communis ipsi est cum pluribus antiquis
Ecclesiæ doctoribus, ut demonstravit Allatius Diss.
de engastrimytho [ad Eustath. Antioch. Hexaemeron
v. cap. seq. § 1, nr. 2]. Prodierat hoc scriptum
Nysseni cum Ducæi versione, Ingolstad. 1596, 8.
14. Εἰς τὴν ἑαυτοῦ χειροτονίαν, cum episcopus
ordinatus esset (b), p. 872-879, cuin Frontonis
Ducæi versione ac notis. Incipit: "Hλ0e xai '
ἡμᾶς ἡ τῆς πνευματικῆς ἑστιάσεως λειτουργία.
Citat Joannes Damascenus in Parallelis, pag. 773,
sub titulo Περὶ τῆς ἐν Κωνσταντίνου πόλει καταστάσεως τοῦ ἁγίου Γρηγορίου. Itaque hac oratio
dicta a. C. 394, in concilio Constantinopolitano,
non autem 372, quo episcopus ordinatus est. Confer Tillemontium tom. IX, p. 773, 774. Prodierat
cum Ducæi versione Ingolstad. 1596, 8.
15. Contra Apollinarium fragmentum (c), p. 879,
880, cum ejusdem Ducæi interpretatione cum qua
jam lucem viderat Ingolstad. 1596, 8. Incipit: "Qote
κίνδυνός ἐστιν ἡμῖν οὐδείς. Aliud Nysseni fragmentum adversus Apollinarium e msto Cæsareo Græce
publicavit Lambecius III, p. 167 [p. 416, sq. ed.
Kollar. cujus nott. vide H.].
san. 1550, 4. V. Maittaire A. t. II, p. 586.
Venetiis apud Aldi filios. 1550, 8. V. Serie dell
Ediz. Aldine, p. 90. Illud opusc. est in tribus codd.
bibl. Paris. publ. Harl.
17. Karà sijapµérns, Contra fatum disputatio cum ethnico philosopho, adjuncta ejusdem Zini
versione (e), pag. 894-913. Incipit: Méμvnoat
návtw; ōti poi yéyovɛv. Citat Anastasius quæst. 19.
Tillemontio videtur scripta Constantinopoli a.
C. 381. Vide ejus Memorias tom. IX, pag. 586 sq.
FABR. Greg. Nyss. libelli octo De homine, De anima,
De elementis, De viribus animæ, De voluntario, De
involuntario, De fato, De libero arbitrio, De Providentia, etc., Latine, Argentinæ, typis Matthiæ Schürer., 1512, fol. V. Lambacher in Bibl. antiqua
civica Vindob. p. 90, et cel. Panzer. A. t. VI,
pag. 55, nr. 249. - Cod. DLIX, in bibl. Veneta
Marc. pag. 295, Cat. codd. Gr. Paris. in
cod. DIII, bibl. Publ. Harl.
18. Πρὸς Ἕλληνας ἐκ τῶν κοινῶν ἐννοιῶν, Αdversus ethnicos de Deo trino ex communibus notionibus (f), p. 914-921, cum versione Federici Morelli. Incipit: Εἰ τὸ Θεὸς ὄνομα προσώπων δηλω
τικόν.
19. Hepi ruxñs, De anima, cum ejusdem Morelli versione (g), pag. 922-945. Incipit: Atanewνηται σχεδόν ἅπασι τοῖς παλαιοίς. Non est Nysseni, sed caput secundum et tertium Nemesii De
natura hominis. FABR. Sub nomine Greg. Nyss. in
cod. Monach. LXXI. V. Cat. codd. Gr. Bav. p. 24.
In cod. August. Vindel. teste Reisero in Cat,
21. Conf. cl. Matthæi ad Nemesium cap. 2 et 3,
sqq. HARL.
p.
p.
20. Epistola canonica ad Letoium, qui in episcopatu Melitines Cappadocia (non Mytilenes, ut Possevinus), post a. C. 381, Otreio successit, cum
Gentiani Herveti versione, quæ plus semel prodiit
inter epistolas SS. Patrum canonicas, scholiis
Theod. Balsamonis, Joan. Zonaræ, atque Alexii
Aristeni illustratas (h). Incipit: "Ev xal toūto
τῶν εἰς τὴν ἁγίαν ἑορτήν (i), p. 946-955. Vidit etiam
lucem Venetiis 1584, 4, cum Pœnitentiali Romano
et variis canonibus pœnitentialibus et Bedæ ac
16. Περὶ φιλοπτωχίας, De pauperibus charitate
complectendis, 6yos B' (prior Latine infra, nr. 24,
el Græce nr. 72), in illud Matth. xxv, 40, Quatenus
uni ex his fecistis, mihi fecistis (d), p. 881-893, cum
Petri Francisci Ziui versione, quæ prodierat Venet. 1574, 8, et quam locis nonnullis castigat in
notis Ducaeus. Incipit: Ετι πρὸς τῷ θεάματι τῆς
φοβερᾶς τοῦ βασιλέως ἐπιφανείας εἰμί. Græce viderat lucem Augustæ apud Mangerum 1587, 8, edente
floeschelia, non 1527, ut in Ducæi notis excusum Rabani libro Pœnitentium, cum notis Antoniį
est. FABR. Gregor. Nazianz. De pauperibus amandis, orat. Lat., Petro Franc. Zino, Veronensi,
interprete: Gregorii Nysseni in idem argumentum
oratt. due Latine, nunquam antehac neque Latine
(a) In edit. a. 1638, tom. II, p. 35.
(b) Pag. 40.
(c) Pag. 47.
(d) Pag. 49.
(e) Pag. 62.
(f) Pag. 82.
(g) Pag. 99.
(h) In Joan. Zonaræ et Theodori Balsamonis
Syntagmale canonum, cum corum commentariis
Græcis, Lutet. Paris. 1618 et 1620, tom. II, pag.
1036-1059.- In Beveregii Synodico tom. H, pag.
Augustini, necnon ibid. 1585, 8, una cum aliis
quibusdam Nysseni, interprete Maximo Margunio, episcopo Cytherensi. Confer Lambecium, lil,
pag. 101, 133, 149 (j). Respicit concilium in Trullo
581, vi canones. In Collectione concilior. ed.
Labbei pag. 1775 sqq. V. vol. XI
pag. 56 et
590; add. pag. 437. HARL.
(i) Pag. 111.
(j) Vide cod. LIX, nr. 16. Lamb. comm. III,
in cod. LXVII, inter opera
pag. 266 ed. Kollar.
Basilii, cui illud encomium in eo cod. perperam
in
attribuitur, notante Lambec. ibid. p. 331.
cod. LAXVI, nr. 3, inser. anonymi excerpta ex
Greg. Nyss. epistola quadam paschali; sed Lamb. III,
pag. 374, docet, intelligi ejus Nyss. Epist. ad S.
col. 21–22page 7 of 17
PG 44:21Πᾶσαν ἑορτῆς ὑπόθεσιν φαιδροτέραν ὁ Δαβὶδ δι' ἑαυ τοῦ ἀπεργάζεται. 28. Κατὰ Εὐνομίου λόγοι ἀντιῤῥητικοί, 1-437.: Ἡ τῶν Χριστιανῶν πίστις ἡ εἰς πάντα τὰ ἔθνη. ἦν ὡς ἔοικεν τῷ πάντα σε θέλειν εὐεργετεῖν. Υπέρ Βασι λείου κατ᾿ Εὐνομίου πραγματείαν ἐν ᾗ λογικώτερον Εὐνομίῳ συμπλακείς κατὰ κράτος αἱ ρεῖ, πάντα σαθρώσας τῆς δυσσεβείας αὐτοῦ τὰ ὀχυρώ κατὰ θείαν συμμαχίαν ἐν τοῖς φθάσασι διήνυσται πόνοις. Οὗτος συνέταξε κατ' Ευνομίου λόγον ἐξαίρετον.
canones Nysseni laudans, licet non integrum hoc Zaccagnius in Collectaneis monumentorum veterum
scriptum videatur ad nos pervenisse.
21. Adversus eos qui differunt baptismum, p. 956960 (a). Latine, eodem Herveto interprete. Incipit:
Hujus mundi reges cum leges scripserint. Græce
occurret infra, nr. 70.
22. In illud Apostoli, I Corinth. vi, 18: Omne
peccatum, quod fecerit homo, est extra corpus; qui
autem fornicatur, etc. p. 961-963 (b). Latine, interprete Gentiano Herveto. Incipit: Terribítis tuba apostolici præcepti. Græce occurret infra, nr. 74.
23. In mulierem peccatricem, sive ad eos qui
durius alios judicant, et conversione indigent, p. 964970 (c). Latine, Petro Francisco Zino interprete.
Incipit: Homo Pharisæus, ut ex Evangelio Lucæ.
Græce occurret infra, nr. 67; ubi notabo Asterii
esse, non Nysseni.
24. De pauperibus charitate complectendis homilia 1 (d), pag. 970-975; eodem Zino interprete,
Latine. Incipit Qui huic Ecclesiæ præsidet; atque
adeo omnes. Græce occurret infra, nr. 72; homilia ll bujus argumenti Græce etiam prodiit, ut dixi·
supra, nr. 16. Utraque Latine ex Zini versione exstal
et in Orthodoxographis p. 1780, Basil. 1569, fol.
FARR. Heil. zwayer Priester Gregorii Nazianzeni
and Gregorii Nysseni drey treflich und nützlich Predig, dass yedermann die armen Leut lieb halten soll,
-geelülscht durch Christoph Phreysleben, der Rechten Doctor Gedruckt zu Wienn in OEsterreich
durch Raphael Hoffhalter, sine anni nota (intra a.
1556 et 1562), 4. V. Denis Wiens Buchdruck. Geschichte, p. 685. HARL.
25. In Pentecosten, De Spiritu S. (e), p. 976, 977,
Latine ex ejusdem Zini versione. Incipit: Nullum
est tam clarum celebritatis argumentum. Græce primus ex tribus codd. Vatican. cum nova versione
sna edidit Laur. Zaccagnius in Collectaneis monumentorum veterum. Rom. 1699, 4, p. 546. Incipit:
Πᾶσαν ἑορτῆς ὑπόθεσιν φαιδροτέραν ὁ Δαβὶδ δι' ἑαυτοῦ ἀπεργάζεται.
26. Contra feneratores, p. 978-982, Latine, Jac.
Gretsero interprete. Incipit: llominum, virtutis
studiosorum, et qui mores. Græce occurret infra,
pr. 71.
27. Testimonia de SS. Trinitate ex Veleri Testamiento adversus Judæos (f), p. 983, 984. Latine, interprete Laur. Sifano. Incipit: Dicit David in Psalvio xxxii. Græce primus ex duobus codicibus Vaticanis cum nova versione sua edidit Laurentius
Letoium. In cod. XVIII, nr. 4; Excerpta inter
veterum Patrum fragmenta canonica. V. Lambec. VI, part. 1, pag. 130. Integra epistola
canonica, in cod. XLIV, nr. 37. V. Lambec. VIII,
pag. 895.
- In cod. XLV, nr. 9, in quo scholia,
quæ in synodico Balsamonis esse feruntur, Zonara
tribuuntur, auctore Kollar. in supplem. ad Lamb.
comm. pag. 319. — In cod. Coislin. CCCLXIV,
fol. 264, teste Montfauc. in bibl. Coislin. p. 564. –
Dublini in cod. CXXXV, collegii S. Trinitat. in
Cat. codd. Anglica, etc., vol. II, part. 11, pag. 24,
nr. 277, 23, conf. Oudin. 1. c. p. 600, qui contra
jam laudatis, p. 288. Notandum autem est postremam partem, p. 993 sq., sive explicationem dicti
Joan. xix, 34, Statim exivit sanguis et aqua, in qua
Theologus (Nazianzenus), et Chrysostomus citantur, ab illo scripto alienam, in Græco recte abesse.
FABR. In tribus codd. Paris. bibl. Publ. - Scultetus, Rivinus, du Pin, Caveus et Oudinus id opusculum, quia Gregorius Nazianz. in eo citetur, adulterinum esse censent. Accedit Semler 1. c. p. 200,
not. 354. HARL.
III. In tomo Il edit. a. 1615 continentur:
28. Κατὰ Εὐνομίου λόγοι ἀντιῤῥητικοί, Adversus
Eunomium, liber 11, 111, IV, V, VI, VII, VIII, IX, X,
xi, xii et xiii, cum versione Nicolai Gulonii p.
1-437. Incipit: Ἡ τῶν Χριστιανῶν πίστις ἡ εἰς
πάντα τὰ ἔθνη. Castigationes in calce voluminis
adjecit Gulonii filius, Joannes a S. Francisco, monachus Fuliensis, testatus, librum primum, qui
deinde lucem vidit (confer infra, nr. 66), exstare
ms. in bibl. Vaticana, et incipere his verbis: Oůx
ἦν ὡς ἔοικεν τῷ πάντα σε θέλειν εὐεργετεῖν. Confer
de hoc opere Tillemontium tom. IX, pag. 577 seq.,
et de Eunomii libris, quos Nyssenus confutavit,
Jac. Godofredum, ad Philostorgii VIII, 12. Sirmondus ad librum vi Facundi Hermianensis tom.
II Opp. p. 763, notavit, libros hos Nysseni, quibus
fidem catholicam tueri, et Basilii, jam defuncti,
opus adversus Eunomium defendere instituit, nca
uno modo citari apud veteres solere. Quæ enim Facundus et Ecloge Anastasii Bibl. profert ex tertio
ejus operis libro, Leontius secundo libro attribuit;
reipsa autem exstant in quarto edit. Græco-Latinæ.
Eodemque modo in quinto exstant reliqua omnia,
quæ Facundus citat ex quarto. Photius cod. VI
Bibliotheca suæ opus Gregorii Nysseni Υπέρ Βασιλείου κατ᾿ Εὐνομίου memorat, et mox codice VII
alteram illius πραγματείαν ejusdem argumenti, ἐν
ᾗ λογικώτερον Εὐνομίῳ συμπλακείς κατὰ κράτος αἱ
ρεῖ, πάντα σαθρώσας τῆς δυσσεβείας αὐτοῦ τὰ ὀχυρώpara. Neque dubium est, per eamdem librum ultimum ab eo intelligi, qui cæteris omnibus est longior, et in quo novum cum Eunomio certamen ingredi se profitetur Nyssenus in ipso libri limine: Tà
μèv dh npwta twv npò; Eůvóutov ȧyúvwv ixavŵ; hồn
κατὰ θείαν συμμαχίαν ἐν τοῖς φθάσασι διήνυσται
πόνοις. Suidas de Gregorio Nysseno: Οὗτος συνέταξε
κατ' Ευνομίου λόγον ἐξαίρετον. Citatur a Theodorito
in Dialog. [a Damasceno. V. vol. VIII, p.
Scultetum, in Medulla Patrum eam supposititiam
esse affirmantem, docet, vanas esse Sculteti argumentationes præterea memorat edit. Augustæ
Vindel. ex versione Gentiani Herveti, cum oratione
De divinitate Filii et Spiritus sancti, 1591. HARL.
(a) Edit. a. 1638, tom. II, pag. 124.
(b) Pag. 129.
(c) Pag. 152.
(d) Pag. 138.
(e, Pag. 143.
(f) Pag. 153.
(g) Pag. 265.
col. 23–24page 8 of 17
PG 44:2350. Περὶ τοῦ μὴ οἴεσθαι λέγειν τρεῖς Θεούς. Ὑμᾶς μὲν δίκαιόν ἐστι τοὺς ἀκμάζοντας. 31. Περὶ διαφορᾶς ουσίας καὶ ὑποστάσεως, Ἐπειδὴ πολλοὶ τόν τε τῆς οὐσίας λόγον. 32. Πρὸς Σιμπλίκιον, περὶ πίστεως, Κελεύει ὁ Θεὸς διὰ τοῦ προφήτου. ἐκ τοῦ β' λόγου τοῦ πρὸς Σιμπλίκιον 33. Λόγος κατηχητικὸς ὁ μέγας, τñ Περὶ παρθενίας,
et ipsa etiam synodus Chalcedonensis (concil.
Chalced. part. III, cap. 1, pag. 825), Basilium
agnoscat epistolæ parentem. HARL.
796, nr. 11, pag. 796 vet. ed.] multisque aliis vete. codd. tribuant, stylus Basilii fetum esse clamitet,
ribus, quorum loca notavit Tillemontius tom. IX,
p. 579 seq., qui p. 585 conjicit, quod Hieronymus
cap. 128, De Scriptor. eccles. refert, lectos Nazianzeno et sibi a Nysseno illos contra Eunomium libros, id factum Constantinopoli, ubi occasione
concilii a. C. 581, in illa urbe celebrati convenerint. Scripsit Nyssenus post Basilii obitum, ut Nicephoro etiam x1, 19, Hist., adnotatum, circa a. 381.
FABR. Hoc opus, quod præstantissimum Nyss. operum habetur, docte et copiose recensent Semler l.
c. § 99, pag. 201-219, et Schroeckh. pag. 28-54.
Est Florentiæ in cod. Laurent. XVII, plut. 6. V.
Bandin. cat. codd. Gr. Laur. I, p. 127 sq. et in
cod. Taurin. LXXI, fol. 216. V. cat. codd. Gr.
Taur. p. 169. Harl.
29. Ad Eustathium (Sebastenum), De SS. Trinitale et contra Preumatomachos, quod Spiritus S.
sit Deus (a), p 439-447, cum versione Laurentii Si -
fani, sed a Fed. Morello recognita. Hoc scriptum
integrum fere iisdem verbis inter S. Basilii epistolas octogesima [ep. 189, tom. III, p. 276, ed. Garnier.] legitur, Nysseno rectius vindicandum, sub
cujus nomine citatur ab Euthymio in Panoplia.
Compositum circa a. C. 380. [De eo, et 11 seqq.
V. Semler 1. c. 220 sq. Atque in not. ad Garn. ed.
1. c. a scholiaste Gr. Nysseno adscribitur propter
scribendi rationem. Harl.].
50. Περὶ τοῦ μὴ οἴεσθαι λέγειν τρεῖς Θεούς. Quad
non putandum sit tres Deos dici oportere, ad Ablabium (b), p. 447-460, cum ejusdem Sifani versione.
Incipit: Ὑμᾶς μὲν δίκαιόν ἐστι τοὺς ἀκμάζοντας.
Citatur a Joanne II, papa, in Epistola ad Avienum,
scripta a. C. 532. Sed citantur etiam ab Euthymio in Panoplia ex Nysseno ad Ablabium, quæ in
hoc scripto non reperias. FABR. Exstat Venetiis in
cod. Marc. DIV. V. Catal. codd. Gr. Marc. p. 267.
Paris., in bibl. Publ. codd. DLXXXV et DLXXXVI,
in quibus plura Nysseni opuscula continentur. HARL.
31. Περὶ διαφορᾶς ουσίας καὶ ὑποστάσεως, De
differentia essentiæ et hypostaseos, ad Petrum, fratrem (c), p. 460-469, cum versione ejusdem Sifani.
Incipit: Ἐπειδὴ πολλοὶ τόν τε τῆς οὐσίας λόγον. Le
gitur hæc, velut a S. Basilio ad Nyssenum scripta,
inter Basilii epistolas tricesima quarta. Vertit ante
Sifanum Joannes Cano, Colon. 1537, fol., inter Nysseni opera Latine edita. FABR. Reperitur in tribus
codd. bibl. publ. Paris.; in cod. Veneto Marc. XXII,
sub Basili nomine; necnon Vindobon. in cod.
Cæsar. LX, nr. 10, ubi inscribitur Epistola S. Basilii M. ad fratrem suum, S. Greg. Nyss. V. Lambec. Comm., III, pag. 273, imprimis Kollar. in nota
A. Exstat in edit. Basilii M. Garnieriana, tom. III,
p. 145, epist. 38, atque editor in nota asserit illam Basilio, quod huic omnes, quos contulit editor,
(a) Edit. a. 1638, tom. III, p. 6.
(b) Pag. 15.
(c) Pag. 28.
32. Πρὸς Σιμπλίκιον, περὶ πίστεως, Ad Simpli
cium, tribunum, de fide, sive de Patre, Filio et
Spiritu S. (d), p. 470-474, cum versione Laurentii
Sifani. Incipit: Κελεύει ὁ Θεὸς διὰ τοῦ προφήτου.
Notas Fronto Ducæus addidit. Prodierat cum aliis
quatuor Nysseni opusculis, Græce, Lugd. Bat. 1593,
8. Magnam partem affert Euthymius in Panoplia,
citans Nyssenum ἐκ τοῦ β' λόγου τοῦ πρὸς Σιμπλίκιον
Tepi viou. FABB. Inter codd. Ant. Eparchi. V.
vol. X, p. 482. – De confessione in cod. Paris.
bibl. publ. MDCXXX, nr. 57. Harl.
33. Λόγος κατηχητικὸς ὁ μέγας, Sermo magnus
catecheticus pro iis, qui catechumenos instituere
debent, divisus in LX capita (e), pag. 474-542,
cum versione Gentiani Herveti, notisque Frontonis
Ducæi. Vertit etiam Petrus Morellus, Paris. 1568,
8, et Petrus Franciscus Zinus, in Euthymii Panoplia, cui magna hujus libri pars inserta legitur.
Incipit: '0 τñ xatnxhoews loyos ávayxaio; µév
koti. Citatur et a Theodorito in Dialuʊg. 2 et 3, et
Gregorio M. atque Damasceno opus plaue eximium,
si paucos nævos excipias, quos ex lectione Origenis
contraxit, ut monet Is. Casaubonus p. 116, ad
epistolam Nysseni. Sed illa Origeniana ab hæreticis
inserta olim arguit S. Germanus, CPol. apud Photium cod. CCXXXIII. Certe sub finem adsuta clausula, in qua Severi hæretici Acephali mentio, ex
Theodori Raithuensis libro De incarnatione Domini, qualem non Beza, sed Rob. Balforeus Paris.
1599, 8, et Ducæus edidit. Vide Albertinum, de S.
Eucharistia p. 486. FABR. V. Oudin. 1. c. pag. 60%
sq. qui repetit locum longum Edm. Aubertini, a
Fabricio citatum: add. Schroeckh. 1. c. p. 79 sqq.;
Semler. l. mem. p. 220 sqq. Gregorius von Nyssa, und Augustinus Ueber den ersten christlichen
Religionsunterricht. Aus dem Griechischen und Lateinischen übersetzt (von Glauber.) Mit Anmerk. Lips.
1781, maj. 8. Exstat illud opus notatu dignum
Monachii in cod. XXXIX bibl. elect. V. Cat. codd.
Bavar. p. 11. Augustæ Vindel. teste Reisero in
Cat. codd. p. 41. — Vindobonæ in cod. XVIII, nr.
3, multa de eo adnotavit Kollar. in supplem. pag.
166 sq.
Florentiæ in cod. Laurent. XIII, nr. 6.
V. Bandin. III, p. 335. — Paris. in bibl. publ. cod.
MX, nr. 4. Taurini in bibl. reg. cod. LXXI, fol.
62, et CCLXIX. V. cat. codd. Gr. Taurin. p. 168
et 373. Particula ex illo est in Liturgiis SS. Patrum, Paris. apud Guil. Morellum. fol. Vid. vol.
p. 814
sq. HARL.
54. Περὶ παρθενίας, De virginitate liber, cumn
præmissa epistola exhortatoria ad virtutem (ſ), p.
(d) Pag. 58.
(e) Pag. 43.
1) Pag. 111
col. 25–26page 9 of 17
PG 44:251574, 4. Ὁ μὲν σκοπὸς τοῦ λόγου ἐστίν... ἐπιθυμίαν τῆς κατ᾿ ἀρετὴν ζωής. τὸ κακὸν ἀγέννητον, 50. Τὰ Μακρίνια περὶ ψυχῆς καὶ ἀναστά τοῦ ἀνθρωπίνου βίου πολύς. μακρόν τινα καὶ περικαλλῆ πρὸς τὴν 38. Περὶ τοῦ, τί τὸ Χριστιανῶν ὄνομα ἢ ἐπάγ τοὺς κρατοῦντας. 59. Περὶ τελειότητος, καὶ ὁποῖον χρὴ εἶναι
545-611, cum notis Ducæi, et versione Petri Gale- bonæ notæ, et ut plurimum in iis, quæ alicujus
sinii, quæ lucem vidit Rom. 1562, 4, ap. P. Manut.
Præterea hunc librum cum versione sua notisque
vulgavit Joannes Liveneius Antwerp. ex off. Plantin. 1574, 4. Incipit: Ὁ μὲν σκοπὸς τοῦ λόγου ἐστίν...
ἐπιθυμίαν τῆς κατ᾿ ἀρετὴν ζωής. Scriptus circa
a. C. 371. In Livineii versione nounulla reprehendit
Billius apud Possevinum. FABR. Strenue et inconsideranter commendat, abreptus consuetudine et judieio aliorum, mutata pristina sententia, cœlibatum. V. Schrockh. Hist. Eccles. part. viu, p. 252
sqq. part. xɩv, p. 6 et 131 sq. ld opusculum abjudicavit Nysseno Scultetus; sed contrarium docent
Du Pin et Oudinus. Auctor novæ edit. in præf. rem
in dubio reliquit, nec Riveto, p. 347 sq. de re levis
momenti libuit altercari.-Est opusc. in cod. regio
Matrit. LXXXVII, una cum Nysseni explicatione
apolog. in Hexaemeron, et De opificio hom. V. Iriart.
cat. codd. Matrit. p. 356. - It. in cod. LXXIV,
una cum Nyss, apologia in Hexaemeron, et sermone
In dormientes. V. Iriart. pag. 501 sq. in cod. Taurin. LXXI. V. cat. codd. Taur. Gr. p. 168, et in
tribus codd. bibl. publ. Paris. Harl.
35. Decem syllogismi adversus Manichæos (a), p.
612, eum versione Frontonis Ducæi, cujus etiam
notæ videndæ p. 17. Incipit: El tɩ âv xaxòv xolaotéov. Fabr. In hoc libello parum gravi probaturus
erat Nyssenus, τὸ κακὸν nec esse ἀγέννητον, nec
cùolav sive őv, quia id sit noïov, qualitas. Harl.
sunt momenti, conspirantibus; altero, quondam
Uffenbachiano, cum var. lection. partim in margine, partim ad calcem scriptis, et quem curate descripsit I. H. Maius in biblioth. Uffenbach. msta,
part. 11, p. 425, sqq.; altero Hasselmanniano (a
possessore illius, Zachar. Hasselmanno, verbi divini apud Oldenburgenses in Wagria ministro, nuncupato), in quo colloquentium sermones, descriptis
rubro colore disputantium Gregorii et Macrinc
nominibus, a se invicem distinguuntur. De hoc dialogo, et de opusc. De anima ad historiam antiquæ
philosophiæ et veterum philosophor. ac Patrum
de animo opiniones noscendas valde utili, vide
Semler 1. c. p. 233 sqq. et Schroeckh. p. 97 sqq.
el 102 seq.
Exstat vero in pluribus codd. ex
Gr. Monachii in cod. XXXII Bavar. — August. Vindel. bis, teste Reisero in Cat. p. 22 el 54. - Vindob. in cod. Cæsar. XVIII. nr. 1. V. Kollar. in supplem. ad Lambecii Comm. p. 165. - Venetiis in
bibl. Marc. DCII. Nysseni ad Macrinam De anima
et resurrectione, et De anima sermo. Taurini in
bibl. Reg. codd. XXXIV, LXIX, et CCLXXXIX.
V. Cat. codd. Taur. pag. 140, 159 et 386. — Florentiæ in bibl. Laurent. cod. I, nr. 2, plut. 7. — In
cod. XXXV, nr. 26 ejusd. plut. et in cod. XIII,
nr. 3, plus. 86. Vid. Bandia. cat., etc., 1, p. 165,
298 et III, p. 335. In septem codd., et vitæ Macrinæ in tribus codd. bibl. Publ. Paris. HARL.
37. Karà 'Azoliraplov, Contra Apollinarium, liber ad Theophilum, ab a. C. 385 episcopum Alexandrinum (c), p. 693-698, cum Frontonis Ducæi
versione et notis. Incipit: Où μóvns toti tñs xospins copias supopos. Citatur ab Euthymio in Panoplia. Prodiit Græce, curante Hoeschelio, Lugd.
Bat. 1593, 8, cum aliis Nysseni opusculis. Et ex
Ducæi interpretatione Latine. Ingolstad. 1596, 8.
Ex Turriani autem versione in tom. V Lection. antiquarum Henrici Canisii, Ingolstad. 1604, 4, pag.
191. FABR. In Basnagii Thesauro monum. eccles,
Amstel. 1725, fol. tom. V. p. 161, Basnagius Græca
addidit ex edit. Fronton. Ducæi tom. II, p. 677.
Conf. Semler 1. c. p. 236. Exstat in cod. DUI
bibl. Publ. Paris. HARL.
50. Τὰ Μακρίνια περὶ ψυχῆς καὶ ἀναστά
σewç, Macrinia, sive de anima et resurrectione, dialogus cum sorore Macrina, cum Basilium fratrem,
a. C. 379 exstinctum, lugerent (b), p. 613-692,
cum versione Laurentii Sifani. Incipit: Ensih
τοῦ ἀνθρωπίνου βίου πολύς. Meminit Photius cod.
CCXXXHI, et Suidas, testatus, Gregorium Nyssenum scripsisse μακρόν τινα καὶ περικαλλῆ πρὸς τὴν
kdelpŕy Maxplvav nepì quxis loyov. Hic est Nysseni De immortalitate anımæ liber, qui Daniele
Augentio interprete prodiit Latine, Paris. 1557, 8.
FABR. Diversa variorum de illo dialogo judicia collegit Oudinus 1. c. p. 604.— Joan. Christoph. Wolf.
in Anecdotis Græcis, tom. II, p. 28 sqq., primum
dedit magnam particulam Gr. ac Lat. cum notis
ut plorimum criticis, tum, ne longior esset, p. 319,
usque ad p. 330, et in tomo III, p. 1-47, in eorum
commodum et usum, quibus, ut ait, consultum
videbitur, egregiam illam commentat. aliquando
nova luce ornatam publico sistere, varias duorum
codd. lectiones. In præfat. ad tom. II, valde laudavit commentationem, et, quod perspexit, totam
illam pluribus locis in utraque edit. Paris., imprimis vero in priore, pessime acceptam esse et habitam partem illius totam cum versione Latina
pristina suisque notis exhibuit. llas varietates lectionis sumpsit ex duobus diversis codd. iisque
(a) Ed. a. 1638, tom. III, p. 180.
(b) Pag. 181.
38. Περὶ τοῦ, τί τὸ Χριστιανῶν ὄνομα ἢ ἐπάγ
rɛlua, Quid nomen professiove Christianorum sibi
velit, ad Harmonium (d), pag. 699-707, cum versione Laurentii Sifani. Incipit: "Onep noiwai mpds
τοὺς κρατοῦντας. Verterat et Maximus Margunius,
Cytherorum episcopus, Venet. 1585, 8. Græce prodiit Lugd. Bat. 1593, 8. FABR. Reperitur in quatuor codd. bibl. Publ. Paris. et in cod. Taur. LXXI,
fol. 164. HARL.
59. Περὶ τελειότητος, καὶ ὁποῖον χρὴ εἶναι
zor Xpioziarór. Liber De perfectione, et qualem
oporteat esse Christianum, ad Olympium, mona-
(c) Pag. 216.
(d) Pag. 267.
col. 27–28page 10 of 17
PG 44:27Πρέπουσα τῇ προαιρέσει ἡ σπουδή. λόγος περὶ τοῦ τελείου βίου. Υποτύπωσις Ὡς καλὴ τῶν ἀγαθῶν ἡ ἀκολουθία. θῶς καὶ ἱερὸν χρῆμα ὁ λόγος Θεοῦ. 42. Περὶ τῶν πρὸ ὥρας ἀφαρπαζομένων τη ὦ ἄριστε, πάντες σοφισταί τε καὶ λογογράφοι. Εἰς τὴν γέννησιν. 45. Εἰς τὴν ἡμέραν τῶν φωτῶν, Νῦν γνωρίζω τὴν ἐμὴν ἀγέλην. 46. Εἰς τὸ ἅγιον Πάσχα, καὶ περὶ τῆς τριημέ κατὰ μηδὲν ἀλλήλοις ἐναντιωθέντες οἱ Εὐαγγελισταί, Πάντες μὲν, ἀγαπητοί, ὡς εἰπεῖν ἀναδέχονται.
chum (a), p. 706-730, cum versione Petri Francisci
Zini, et Frontonis Ducæi notis ad voluminis calcem. Incipit: Πρέπουσα τῇ προαιρέσει ἡ σπουδή. Vertit et Maximus Margunius, Venet. 1585. Græce
prodierat primum Venet. 1574, 8, et deinde Lugd.
Bat. 1593, 8. Citatur ab Anastasio Sinaita, quæst.
1. Nyssenus ad Olympium ȧoxnchy. Photio cod.
CCXXXIII, λόγος περὶ τοῦ τελείου βίου. FABR. In
cod. Taurin. reg. LXXI, fol. 159. V. cat. codd. Gr.
Taur. p. 169. In quatuor codd. Paris. bibl.
Publ. HARL.
40. Tzorúлwσus sive Summaria descriptio
Υποτύπωσις
veri scopi vitæ asceticæ, cum versione Fed. Morelli, p. 739–743. Incipit: Elvis oµixpòv àñoothoas
tou owµatoç. Prodierat separatim cum Morelli versione Paris. 1606, 8.
44. In S. Stephanum protomartyrem (e), rag.
786-798, cum versione Laurentii Sifani et Ducæi
notis. Incipit: Ὡς καλὴ τῶν ἀγαθῶν ἡ ἀκολουθία.
Laudat Suidas et olupov appellat. Ediderat Hoeschelius Græce 1. cit. a. 1587, 8, p. 431,
Augustæ Vindel. Latine ex Zini versione occurrit
apud Surium ad 26 Decemb. Fallitur post Labbeum
Oudinus p. 605 sq., qui hanc homiliam Asterii esse
affirmat. Alia enim hujus in Stephanum homilia
est, quæ itidem exstat, et edita est a Combefisio
tom. I Auctarii novi, pag. 283. Incipit: 'O ispòs
dλnows. FABR. Conf. Schrockh. p. 131; add. infra,
nr. 79..
Servatur in XVI codd. bibl. Publ. Paris. in cod. Coislin. CCCVI, ad d. 27 Decembr.
in parte homiliar. V. Montfauc. bibl. Coislin.
p. 423 et ad eumdem diem inter homilias in festos
41. Пpòç tovç àzłoµérovę załç kσdies Florent. in cod. Laurent. IV, nr. 28. — in
Ad eos qui castigationes ægre ferunt (b), p. 733-749,
cum versione Gentiani Herveti. Incipit: Oɛľov dàŋθῶς καὶ ἱερὸν χρῆμα ὁ λόγος Θεοῦ. Prodierat Grace
Paris. 1570, 8. Fabr. Exstat in quatuor codd. Paris. et in cod. Taurin. LXXI. HARL.
42. Περὶ τῶν πρὸ ὥρας ἀφαρπαζομένων τη
alwr, De infantibus qui præmature abripiuntur,
ad Hierium (c), Cappadocia præfectum, p. 748-770,
cum versione Laurentii Sifani. Incipit: Σol µèv,
ὦ ἄριστε, πάντες σοφισταί τε καὶ λογογράφοι. Citatur
ab Anastasio, quæst. 16. Nysseno jam sene hæc
epistola scripta est. FABR. Reperitur in tribus codd.
Paris. et in cod. Taurin. LXXI, fol. 331. In hoc
opusc. p. 322 est a Ducæo locus de igne purgatorio insertus: qua de re alii id vel spurium vel interpolatum habuerunt. V. Oudin. p. 605 et Rivetum
in Critico sacro, cap. 23, q. 348 sqq. Sed compara
Tillemont. p.612 et 615, Semler, 1. c. p. 237, imprimis
Schroeckh. de illo opusc. locoque pag. 133 sqq. HABL.
43. Εἰς τὴν γέννησιν. In natalem Domini nostri
Jesu Christi, et in infantes Bethlehemiticos (d), pag.
771-786, cum versione Petri Francisci Zini, et Ducæi notis ad voluminis calcem. Incipit: Σanlate
èv veoµnvíą sálmɩyyt. Græce ediderat Dan. Hœschelius, Augustæ Vindel. 1587, 8, inter varias Patrum
homilias p. 103, et una cum Nyss. orat. De S. Stephano, primo martyre, cum versione sua Joach. Camerarius, Lips. 1564, 8. In hoc sermone sunt quædam ex apocryphis et incertis hausta narrationibus. Sunt et quædam petita ex magno Nyssen.
sermone catechetico. Quædam iisdem propemodum
verbis leguntur apud Cyrillum contra Anthropomorphitas. Vide Tillemontium tom. IX Memor. pag.
612. FABR. Et Schroeckh. 1. c. p. 125 sq.- Exstat
in IX codd. bibl. Publ. Paris. - in cod. Taurin.
LXXI. Florentiæ in bibl. Laurent. cod. IV, nr.
29. V. Bandin. Cat. codd. Gr. Laur. I, p. 522.
HARL.
(a) Edit. a. 1638, tom. III, pag. 298.
(b) Pag. 311.
(c) Pag. 317.
(d) Pag. 339.
cod. XXVI nr. 2. V. Bandin. cat. codd. Gr. 1, p.
277 et 522 et fragin. in cod. XXVII, nr. 2, Laur.
(Bandin. I, p. 494). in cod. Taurin. LXXI. fol.
106. HARL.
45. Εἰς τὴν ἡμέραν τῶν φωτῶν, In diem lumi
num, qua Christus baptizatus est (f), pag. 798-813,
cum ejusdem Sifani versione et Ducæi notis. Incipit:
Νῦν γνωρίζω τὴν ἐμὴν ἀγέλην. Ιn editione Græca,
quam Dav. Heschelius curavit Augustæ Vindel.
1587, 8, hæc homilia inscribitur Eis to ǎylow
ßántioµa. Gallice a Fed. Morello versa prodiit Paris. 1606, 12. FABR. Conf. Schrokh. 1. c. p. 128
sq. et Semler. p. 237, sq. de hac et antecedenti
homiliis. Est in tribus codd. Paris. bibl. Publ.
In cod. Taur. LXXI. V. Catal. codd. Gr. Taur.
46. Εἰς τὸ ἅγιον Πάσχα, καὶ περὶ τῆς τριημέ
pov лpoßeσμlaç τñs τov Xpiσzov áruσzáσews,
In S. Pascha et de triduano festo resurrectionis Christi (g), pag. 814-831, cum Ducæi notis ad voluminis
calcem, et versione Sifani, quæ exstat in Latinis
Nysseni operum editionibus. Incipit: El tis natpiapxwv súλoyia. FABR. In cod. Monach. CXIV. V. Cat.
codd. Gr. Bavar. p. 44. Vindobonæ in cod.
Cæsar. CCXLIV, 1, excerpta ex hac orat. V. Lambec. comm. V. p. 235.- In tribus codd. bibl. Publ.
Paris. In cod. Taurin. LXXI, føl. 102.· Nyss.
orationes II, una De Filii et Spiritus S. deitate; altera dicta die Paschatos, Gr. et Lat. ex vers. Ioach.
Camerarii, Lips. 1564, 8. HARL.
47. Homilia II, De resurrectione Christi, et öti
κατὰ μηδὲν ἀλλήλοις ἐναντιωθέντες οἱ Εὐαγγελισταί,
Quod nullo modo contrarii inter se sint Evangelistæ (h),
p. 832-848, cum Laur. Sifani versione. Incipit:
Πάντες μὲν, ἀγαπητοί, ὡς εἰπεῖν ἀναδέχονται. Hanc
sub Hesychii Hierosol. nomine edidit Græce et Latine Franc. Combefisius tom. I Auctarii novi p. 743.
Fabr. Combef. p. 775 et 777, Hesychio hanc homi-
(c) Pag. 354.
(f) Pag. 866.
(g) Pag. 382.
(h) Pag. 400.
col. 29–30page 11 of 17
PG 44:29φιλέορτοι. 49. Εἰς τὸ ἅγιον καὶ σωτήριον Πάσχα, σαββάτου κατάπαυσις. 50. Εἰς τὴν φωτοφόρον καὶ ἁγίαν ἀνά τῶν γενεθλίων πανήγυρις, Εἰς τὸν ᾿Αβραάμ Περὶ ἑρμηνείας. Οἷόν τι πάσχουσι πρὸς τοὺς πολυανθεῖς τῶν λει Εἰς τὴν ἀνάληψιν, έμπορος τοῦ ἀνθρωπίνου βίου ὁ προφήτης Δαυΐδ. 52 Εἰς τὴν ὑπαπαντήν, οὐρανίων μετέωρος.
liam ascripsit, quoniam in cod. quodam tributa amavthy sermones, qui feruntur sub nominibus antiquiorum Patrum, Methodii, Cyrilli Hierosol., Nazianzeni, Nysseni, Ambrosii, Chrysostomi et Fulgentii: cum festum illud constet demum celebrari
coepisse in Ecclesia anno xv Justiniani, imp. Vide
Thomassinum in scripto Gallice edito De festis,
lib. 11, et Wilh. Ernestum Tentzelium diss. De ritu
lectionum sacrar. § 6. FABR. Acc. Schrockh. pag.
130. Sub nomine tamen Nysseni est in cod. Monach. VIII. V. Cat. codd. Gr. Bavar. pag. 3. - in
cod. Vndobon. Cæsar. XI, nr. 5. Vid. Lambec.
Florentiæ in cod. Laurent. XVII,
sit Hesychio, et illa homiliæ primæ in explicatione
loci cujusdam in Matthæi Evang. repugnet, nec
cumdem orationis atque eloquentiæ colorem, qui in
reliquis Nysseni oratt. cernatur, præ se ferat:
idem dubitat, num prima similis argumenti oratio
sit genuina. Sed non satisfecit Schrockhio p. 128,
qui illam criticam quæstionem curatius esse investigandam atque examinandam judicat: ac p. 126
sqq. latius disputat de V homiliis De resurrectione
Christi.· De resurrectione in novem codd. bibl.
VIII, p. 155.
De resurrectione Christi et quod
Publ. Paris.
nullo modo contrarii inter se sint Evangelistæ, in
Eadem in cod.
cod. Taurin. LXXI, fol. 114.
Mosquensi V notante Matthæi in not. codd. Mos-
- In cod. Coislin. CVII, sunt
quens. p. 7, nr. 23.
nr. 6-9 quatuor Nysseni hom. in S. Pascha h.
numeratæ 46-49. V. Montfauc. bibl. Coislin. pag.
182. HARL.!
48. In magna Dominica, homilia III, De festo
Paschatos et resurrectione (a), 848-866, cum ejusdem
Siſani versione. Incipit: Oi névytas TV &vpww
φιλέορτοι.
49. Homilia IV, Εἰς τὸ ἅγιον καὶ σωτήριον Πάσχα,
De sancto et salutifero Paschate (b), p. 866-869, cum
Laurentii Sifani versione. Incipit: 'H àλŋôɩvý toũ
σαββάτου κατάπαυσις. Exstat et cum versione Joacl.
Camerarii, Lipsiæ 1563, 8, et cum interpretatione
ejusdem Camerarii, atque altera Henrici Oelschlegelii, hujusque notis philologicis ac theologicis, in
tironum usus adornatis. Dresdæ 1628, 8.
50. Homilia V, Εἰς τὴν φωτοφόρον καὶ ἁγίαν ἀνά
otasiv, In luminiferam et sanctam resurrectionem
Domini et Dei nostri (c), pag. 869-873, cum versione
Federici Morelli. Incipit: Eloyntòs ó Oɛóc. Evynhowμev. Prodierat separatim Gr. cum Morelli
versione Paris. 1600, 8, et Tillemontio ut rerum
inanis, ita recentis Græculi esse videtur tom. IX
Memor. eccles. p. 613.
ur. 31; sed ibi sermo in occursum Domini et Dei et
J. Chr. diversus est ab edito, et incipit: Elxɛ µèv †
τῶν γενεθλίων πανήγυρις, etc. V. plura iu Bandini
In cod. Taurin.
Cat. codd. Gr. Laur. 1, p. 419.
LXX. fol. 343 (cat. codd. Gr. Taur. pag. 167).
HARL.
53. Nɛpł Vɛótntos, De deitate Filii et Spiritus
sancti et de fide Abrahami (sermo dictus in concilio CPol. a. Chr. 383, ut notatum Tillemontio tom.
IX, pag. 586[f]), pag. 896-910, cum ejusdem Siſani
versione, qui Græceet Lat. ediderat Colon. 1586, 8.
Nyssenum Εἰς τὸν ᾿Αβραάμ laudant Theodoritus in
Dial., Joan. Damascenus, 1, De imagg., Adrianus I,
papa, in epist., et concilium 11 Nicæn. act. 4, tom.
III, Binii pag. 542, et Euthymius in Panoplia. Homilia in Abraham et Isaac Latine ex Achillis Statii
versione prodiit Lovanii 1551, una cum S. Chrysostomi explanatione Orat. Dominicæ et sermonibus
tribus In natalem Domini, In sancta Theophania et De
Davide propheta, et Athanasii In magnam parasceren,
Amphilochii In sabbatum sanctum, Gregorii Antiocheni In sepulturam et resurrectionem Domini:
Sophronii In exaltationem sanctæ crucis et resurrectionem; Cyrilli Alex. In parabolam vineæ; Anastasii
Sinaitæ De sacra synaxi, et De injuriis remittendis;
Marciani Bethlehemitæ fragmento, Nili, abbatis,
epistolis III, et typis epistolicis anonymi et Libanii,
necnon loco de epistolica dictione ex Demetrii libro Περὶ ἑρμηνείας. Εxstat et cum interpretatione
Joach. Camerarii, Lipsiæ 1564, 8, et edente Hœschelio Græce, Augustæ Vindel. 1591, 8. Incipit:
Οἷόν τι πάσχουσι πρὸς τοὺς πολυανθεῖς τῶν λει
51. Εἰς τὴν ἀνάληψιν, In ascensionem Domini
nostri Jesu Christi, quæ dies festa Cappadocibus
dicta est ǹ èniowžoµévn (d), p. 873-876, cum versione Petri Francisci Zini. Incipit: 'As yλuxùç ouvέμπορος τοῦ ἀνθρωπίνου βίου ὁ προφήτης Δαυΐδ.
Vertit et Laur. Sifanus. Sed Zini versio etiam in móvwv. FABR. Exstat in quinque codd. bibl. Publ.
Breviario Romano præfertur, ut Possevino notatum. FABR. Est in II codd. Paris. et in cod. LXXI
Taurin. ARL.
52 Εἰς τὴν ὑπαπαντήν, De occursu Domini, Deipara et justo Simeone (e), pag. 876-896, cum
versione Laur. Sifani. Incipit: Th opovijest tŵV
οὐρανίων μετέωρος. Εxstat et Latine apud Surium
2 Febr. Metaphraste interpolatoris vestigia in hac
homilia notant viri docti. Et a Lud. Thomassino
pro supposititiis habentur omnes illi in Thy in-
(a) Edit. a. 1638, III, pag. 416.
Pag. 425.
(c) Pag. 437.
Paris. et in cod. Taurin. LXXI. V. Cat. cit. pag.
169. HARL.
54. Ezitágios, Oratio funebris in fratrem, Basilium magnum, defunctum a. Chr. 379, dicta Cæsareæ in die ejus memoriali!g], pag. 911-930, cum
versione Laurentii Sifani. Incipit: Kaλhy En¿ÐŋXEV
6 Bɛd thy táv. Memorat Amphilochius in S. Basilii
Vita. [Est in III codd. Paris.]
55. 'Erxáµior, Laus sanctorum XL, martyrum
Sebustenorum, homiliis II, quarum prior incipit:
(e) Pag. 444.
(f) Pag. 461.
(g) l'ag. 479.
(d) Pag. 441.
col. 31–32page 12 of 17
PG 44:31οἶδα ὅπως τῷ λόγῳ χρήσομαι. 57. Ἐπιτάφιος εἰς Πλάκιλλαν βασίλισσαν, σκοπὸς εἷς ἐστι. πολυθαύμαστον ἔπαινον Ο Ὑμεῖς ὁ τοῦ Χριστοῦ λαός. θμὸν τῶν ᾿Αποστόλων ὁ νέος Απόστολος. Κινεί με πρὸς τὴν παροῦσαν
Ulç ávidobai toù; nohhoù; σroxášoµai (a), pag. 93:- cod. August. Vindel. teste Reisero in Cat. codd.
935; posterior, Xès of µáptupes πpòs £autoùs tòv pag. 28. — Vindob. in codd. Cæsar. XIX, nr.
lady Exálovv, pag. 936-946, cum versione Laur. et XX, nr. 3. Plura vide de illis in Lambec. comm.
Sifani, et Ducæi notis. Tertia bomilia hujus argu- VIII, p. 591 et 598 add. cod. CVI (qui 28 opuse.
menti occurret infra, nr. LXIX. Fabr. Reperitur in Nysseni continet), nr. 25. V. Lambec. IV, p. 58.
Il codd. bibl. Publ. Paris. In cod. Taurin. LXXI, Monachii in cod. LXXII. V. cat. codd. Bavar.
sed in cod. CCLXIX. fol. 54, est sermo in martyres pag. 23. Taurini in cod. LXIX, fol. 34. V. cat.
adversus Arianos. V. catal. codd. Gr. Taur. pag. codd. Gr. Taur. pag. 164. Florentiæ in cod.
168 et 373, et in cod. Monach. XXXII, `oratio Laurent. XXV, nr. 3, plut. 7. V. Bandin. cat. cit. I,
De defunctis. V. Cat. codd. Gr. Bavar. p. 8. HARL. pag. 276, ut mittam codd. a Montfauc. in Bibl. bi56. Elç Пovaõɛplar, In ſunere (b) Pulcheriæ, blioth. citatos. HARL.
quæ Theodosii Magni et Flaccillæ filia a. Chr. 384,
vel 385, non diu ante matrem CPoli obiit (c), p. 946955, cum ejusdem Sifani versione. Incipit: Ovx
οἶδα ὅπως τῷ λόγῳ χρήσομαι. FABR. Hanc et sequentein or. continent tres iidemque codd. bibl. publ.
Paris. et sequens oratio est in cod. Taurin. LXXI.
HARL.
57. Ἐπιτάφιος εἰς Πλάκιλλαν βασίλισσαν, Oratio funebris in Placillam sive Flaccillam Augustam,
Theodosii Magni conjugem, exstinctam in Thracia
sub finem anni 385 (d), pag. 940-965, cum Sifani
versione et Ducæi notis. Incipit: '0 moτò; xai
opóvijos olxovópoç. [V. ad nr. antecedentem.]
58. De vita S. Gregorii Thaumaturgi (e), pag.
966-1009, cum Laur. Sifani versione. Inc.: 'O µšv
σκοπὸς εἷς ἐστι. Μeminit et πολυθαύμαστον ἔπαινον
appellat Suidas in гpŋyópios. Laudat et Nicephorus
XI, 19, Hist. et Eustratius, CPol. presbyter, in libro Contra Psychopannychitas cap. 13. Edidit et
Græce cum nova versione sua et scholiis Gerardus
Vossius ad calcem operum Thaumaturgi, Mogunt.
1604, 4, p. 234 seqq. Versionem Gentiani Herveti
babes apud Lipomannum et Surium 3 Jul. Extreinam partem in editis desideratam e codice Coisliniano CV, Græce vulgavit Montfauconus in Catalo
go illius bibl. pag. 180. FABR. Vide vol. VII, pag.
249, not. k, imprimis pag. 250, not. x, et pag.
251, not. aa. Oudin. 1. c. pag. 606 sq. qui Sculteti
opinionem de hoc opusculo vanam rejicit. Præterea
vita Greg. Thaumat. est in codd. Coislinian. CVI
CCCLXVIII. V. Montfauc. bibl. Coisl. pag. 181 et
$65. In XVII codd. Bibl. Publ. Paris. In
(a) Edit. a. 1638, tom. III, pag. 499 et 504.
Diversa hæc a Pulcheria, Arcadii filia, Theodosii junioris sorore, et conjuge Marciani, quæ diem
obiit a. Chr. 453. De hac Tillemont tom. XV, pag.
171 seq.
(c) Edit. a. 1638, tom. III, pag. 517.
(d) Pag. 527.
(e) Pag. 534.
Pag. 570.
(g) In cod. CVI (in quo sunt 28 opusc. Nysseni, et de quo notanda est animadversio Kollarii,
pag. 59), nr. 12, Or. in Theodorum, et nr. 15, in
laudem Meletii, item, in Theodorum, in cod.
CXLVI. nr. 3. V. Lamb. IV, pag. 55 et 266 ed.
Kollar. In cod. XI (qui continet magnum menologium Græcorum imens. Febr.) nr. 26. V.
Lamb. VIII, pag. 183.-In cod. Monach. VIII, V.
Cat. codd. Gr. Bavar. pag. 3. - In XIV, codd.
bibl. Publ. Paris. - Mosque in cod. V, part. 11,
Ο
59. Erxwuor, Laudes magni martyris Theodori,
s. Theodori Tyronis, militum præfecti sub Maximino (f) pag. 1002-1018, cum versione ejusdem
Sifani. Incipit: Ὑμεῖς ὁ τοῦ Χριστοῦ λαός. Vertit
et Zinus, ex cujus versione exstat apud Surium
ad 12 Novembr. De mss. Græcis codicibus Cæsareis
vide Lambecium IV, p. 26, 114, (g) VIII, p. 86.
Ad objecta, quibus nonnulli hanc orationem Nysseno abjudicant, respondit Natalis Alexander sæculo IV, cap. 6, pag. 143 seq. editionis in folio.
FABR. Dubitationibus aliorum etiam respondent
Du Pin in Bibl. des aut. eccl. tom. II, pag. 232, et
Oudin. I, pag. 607. Harl.
60. 'Exirágios, Oratio funebris, in magnum Meletium, Antiochiæ episcopum, a. C. 381, 12 Febr.
defunctum, dicta in ecumenico concilio Constantinopolitano (h), pag. 1019-1027, cum Laur. Sifani·
versione et Ducæi notis. Incipit: 'Hµ?v rbv &p:-
θμὸν τῶν ᾿Αποστόλων ὁ νέος Απόστολος. In ms. quibusdam male tribuitur magno Basilio. Ad Nyssenum refert etiam codex Cæsareus apud Lambe
cium III, pag. 129, (i) et Nysseno vindicat Nicephorus XI, 29, Hist. [ It. Socrates in Hist. eccl.
libr. v, 9, et alii apud Lambec. ad I. cit. ]
61. 'Erxwuor,. Laudes S. Patris Ephraim,
Syri (j), pag. 1027-1048, cum versione Gerhardi
Vossii, Tungrensis episcopi, quæ lucem viderat
cum ejus scholiis ante opera Ephraimi ab eodem
Vossio Rom. 1589, fol., et deinde Coloniæ atque
Antwerpiæ. Incipit: Κινεί με πρὸς τὴν παροῦσαν
TESIV. FABR. Num genuinum sit, necne, in-
Bibl. synod. V. Matthæi notit. codd. Gr. Mosq.
pag. 6, nr. 6. De ipso Theodoro ejusque marTyrio et sancta memoria copiose disputat Wernsdorf ad Man. Philæ carmina Gr. pag. 3, seq. s.
in introdutione in ignoti poetæ in S. Theodorum
carmen, ibid. pag. 14 seq. editum. HARL.
(h) Edit. a. 1638, tom. III, p. 580.
(i) Errat Fabric. Namque in vol. III, pag. 331,
ed. Kollar, in cod. LXVII, nr. 21, male tribuitur
Basilio M., ubi Lambec. etiam provocat ad Martyrologium Romanum d. 12 Feb. atque ibid. notas
cardinalis Baronii. Contra in cod. CVI, nr. 13, jure
ascribitur Gregorio Nysseno. V. Lambec. IV, pag.
55. Præterea reperitur illa orat. in quatuor
codd. Paris. bibl. Publ. et in cod. LXXI Taurin.
sæpius laudato. V. de Basilio M. pag. 102, nr. 30,
vol. VIII. vet. edit. Harl.
(j) Edit. a. 1638, tom. II, pag. 595.
col. 33–34page 13 of 17
PG 44:3362. Πρὸς τοὺς πενθοῦντας, Οἱ τὴν ἀναγκαίαν τῆς φύ Οὐκ ἐν καλοῖς, ὦ ἄνθρωπε τοῦ Θεοῦ, τὰ ἡμέτερα. 64. Περὶ τῶν ἀπιόντων εἰς Ἱεροσόλυμα, Επειδήπερ ηρώτησας, ὦ φίλε. 1607, 8: Ἡ μὲν τῶν ἀγαθῶν καὶ καταθυ Οὐκ ἦν, ὡς ἔοικε. Μόλις 67. Προτρεπτικὸς πρὸς μετάνοιαν, 'Ανήρ φαρισαῖος, ὡς ἀρτίως ἡρκούσα μεν. Ἐπιστολὴ τοῦ Θεολόγου πρὸς τὸν ἐν ἁγίοις Γρηγόριον τὸν Νύσσης περὶ τῶν ἀπιόντων,
quirit Assemann. ad Ephraimi Syri Opp. prolegg. rias lectiones e codice Vindobonens] [CCXXXV,
nr. 18, ubi exstat ille libellus] habes apud Lambecium tom. V, pag. 82, seq. [ pag. 174, seq. ed.
Kollar. Lambec. stat a Gretseri partibus ].
pag. 6, 1, in eodemque vol. recudi fecit in opusc.
Græce atque Lat. V. de Ephr. Syro h. vol. pag.
217 seq pag. 225 seq. Harl.
62. Πρὸς τοὺς πενθοῦντας, Non esse dolendum
de mortuis, qui ex hac vita ad sempiternam transierunt (a), pag. 1049-1076, cum versione Petri
Francisci Zini. Incipit: Οἱ τὴν ἀναγκαίαν τῆς φύsw hwy. Totus in hoc sermone Origeniana dogmata sapit Nyssenus.FABR. Exstat in quatuor codd.
Paris. bibl. Publ. Conf. Schrockb. 1. c. P. 135 seq.
et Semler 1. mem. p. 239 seq. Aarl.
63. Ad Flavianum epistola (b), contra Helladium
scripta, post Petrum Sebastenum a. C. 392 defunctum, p. 1077-1083, cum versione Joh. Leunclavii.
Incipit: Οὐκ ἐν καλοῖς, ὦ ἄνθρωπε τοῦ Θεοῦ, τὰ
ἡμέτερα.
64. Περὶ τῶν ἀπιόντων εἰς Ἱεροσόλυμα, De iis
qui adeunt Hierosolyma, epistola scripta post a.
380 (c) pag. 1084-1087, cum incerti versione. Incipit: Επειδήπερ ηρώτησας, ὦ φίλε. Ex eadem incertì auctoris versione legitur in Centuriis Magdeburgensibus IV, c. 10, et apud Lipomannum. Græce (d)
primum vulgavit Morellus, Paris. 1551,8. Gallice Rob.
Stephanus, nepos. Edidit eamdem epistolam etiam
separatim cum Latina versione sua et notis atque
diatriba duplici de peregrinationibus religiosis et de
altaribus sacrificiisque Christianorum Petrus Molineus, Paris., 1605 (e), et Hanov. typis Wechelian.
1607, 8. Hinc Jac. Gretserus, inter alia Miscellanea
theologica vulgavit notas in notas Molinei, et examen tractatus de peregrinationibus, ab eodem Molineo editi, Ingolstad. 1608;4. Videri etiam possunt
quæ idem Gretserus scripserat lib. 1, De sacris
el religiosis peregrinationibus cap. 10, Ingolstad.
1606, 4. Notæ illæ Gretserianæ ad calcem operuin
Nysseni recusæ sunt; cætera prætermissa. Ab eo
tempore Jo. Henricus Heideggerus dissertationi suæ
de peregrinationibus religiosis etiam hanc Nysseni
epistolam Græce et Latine subjunxit, eamque adversus Gretserum vindicavit, Tiguri 1670, 8. Va-
(a) Edit. a. 1638, tom. II, pag. 617:
(b) Pag. 645.
(c) Pag. 652.
Graece et Lat. Paris. 1551, ap. Guil. Morellium, citatur in Maittaire, A. tom. III, pag. 597.–
atque pag. 706, iterum ibid. 1558, 8, Paris. 1554,
8, in cat. bibl. Leid. pag. 255, nr. 453. Harl.
(e) Maittaire in A. tom. III, pag. 848, illam editionem, ex Morelliana_ductans, prodiisse, tradit
Lutet. ex typograph. Roberti Stephani, 1606, 8,
qui in nota c ex epistola typographi præfixa et ex
dedicatione Molinei loca notatu digna repetiit. Molin. inter alia narrat, Robert. Stephanum aureolum Gregor. Nyss. libellum De peregrinationibus,
etc., Gallice vertisse ad Græci contextus fidem: libellum autem pupugisse Jesuitas, quippe qui peregrinationes non modo expavilon ut inutiles, sed
et sugillaret ut noxias et periculosas: ideo ex Jesuitarum pistrino ludimagistrum sub falso nomine
prodiisse et Stephano mirum quam inepte insulLasse, argumentis, si quæ habuerit, sumptis ex
Bellarmino. Add. Semler. 1. c. pag. 240, inprimis
65. Ad sorores, Eustathiam, Ambrosiam filiamque
Basilissam epistola scripta a. 380 (f), pag. 10881094, cum versione Isaaci Casauboni, qui eam primus Græce cum interpretatione sua et eruditis notis vulgavit Paris., 1606, 8, atque inde Hanou.
1607, 8 (h). Incipit: Ἡ μὲν τῶν ἀγαθῶν καὶ καταθυµłwv. Jacobi Gretseri correctiones notarum Casauboni, editæ primum Ingolstad. 1604, 4, etiam ad
calcem operum Nysseni in editionibus Græco-Lati -
nis subjectæ sunt, Casauboni ipsius notis prætermissis.
IV. In appendice ad editionem Græco-Latinam anni
1615, edita Paris. a. 1618.
66. Epistola Nysseni ad Petrum, fratrem, et Petri ad Nyssenum de suscipienda Eunomii confutatione. Periochæ librorum x et liber primus adversus Eunomium (supra, nr. 28 desideratus), ex bibliotheca Bavarica, cum versione Jac. Gretseri (i).
Incipit liber: Οὐκ ἦν, ὡς ἔοικε. Epistola vero: Μόλις
¿nituxóv. Ad calcem voluminis lacunæ quædam in
libris contra Eunomium supplentur ex Bavarico et
lo. Livineii.
67. Προτρεπτικὸς πρὸς μετάνοιαν, Adhortatio
ad pœnitentiam (j), cum versione Petri Francisci
Zini. Incipit: 'Ανήρ φαρισαῖος, ὡς ἀρτίως ἡρκούσα
μεν.
Hæc homilia Asterio Amaseno tribuitur a Photio, qui locuin ex ea profert codice CCLXXI. Latine jam ſuit supra, nr. 23 [Adde de Asterio, in
vol. VIII, p. 611, nr. 21, vet. edit.]
68. Vita S. Macrinæ, sororis, ad Olympium monachum, scriptà circa extremum anni 380 (k), p.
177, cum ejusdem Zini versione, quæ exstat etiam
apud Surium 19 Jul. Incipit: Tò µèv elông. toù ßɩ6λlov. In codice Cæsareo [GVI, nr. 3. V. Lambin.
IV, pag. 52], non ad Olympium, monachum, sed ad
Euprepium, episcopum, inscribitur. [V. ad nr. 36.].
69. Homilia III In quadraginta martyres dicta,
Oudin. pag. 607, seq. Exstat id opusc. in tribus
codd. Paris. bibl. Publ.. Florentiæ in bibl. Laur.
codd. XX, nr. 17, tribuitur Gregorio theologo:
Ἐπιστολὴ τοῦ Θεολόγου πρὸς τὸν ἐν ἁγίοις Γρηγόριον
τὸν Νύσσης περὶ τῶν ἀπιόντων, etc.; sed V. Bandin.
Cat., etc., I, p. 425. Atque ib. in cod. XVI, nr. 8,
plut. 58, sub vero Greg. Nysseni nomine legitur.
V. Baudin. II. pag. 456. - In cod. Taurin. LXXI.
In cod. DLXXV Veneto D. Marc. V. Cal. cod.
Gr. Marc. pag. 302. - Neapoli in bibl. S. Joann.
de Carbonaria, etc. Montfauc. in Diario itat. pag.
309. HARL.
Edit. 1638, tom. III, p. 655.
Ex typogr. Roberti Stephani, cum docta disp.
de auctore hujus epistolæ, necnon de Gregorii
Nyss. legatione in Arabiam et in Palæstinam transitu. HARL.
(h) Græce. Helmst. 1607, 4. V. Menk. cat. I, p.
28, nr. 313. Harl.
(i) Edit. a. 1638, tom. II, p. 265.
(i) Pag. 165.
(k) Pag. 177.
col. 35–36page 14 of 17
PG 44:35Τῶν φιλαρέτων ἀνθρώπων. Σύνθετον ζῶον ὁ ἄνθρωπος. βερὰ τῆς ἀποστολικῆς παραγγελίας ή σάλπιγξ. πρὸς Εὐάγριον (Ευάγριος) τοιαῦτά φησι· Τέσσαρας ἀρετὰς καὶ τὰς θεωρίας αὐτῶν παρὰ τοῦ δικαίου Γρηγορίου με μα θήκαμεν εἶναι, φρόνησιν, 18. Αντιῤῥητικὸς πρὸς τὰ Ἀπολλιναρίου, νοιτο προοίμιον ἡμῖν. καὶ ποῖον τοῦτον ἄνθος. Ν.
ut videtur, Nyssæ in eorum martyrio, sive templo, postea recensuit Lambec. in vol. VIII, pag. 155 sqq.
et cum Jac. Gretseri versione nunc primum edita (a). Incipit: Oi µèv ómλītai 'Pwpalav. Duæ priores homiliæ supra, nr. 55.
70. Contra eos qui differunt baptismum (b), cuni
versione Gentiani Herveti. Incipit: Oi tis oixouµévns taútŋs ßaoidɛīç. Latine jam fuit supra, nr. 21.
[V. Schroeckh. p. 117 sqq.]
71. Karà roniCórtwr, Contra usurarios, sive ſeneratores, cum versione Jac. Gretseri (c). Incipit:
Τῶν φιλαρέτων ἀνθρώπων. Latine jam fuit supra,
nr. 26. Laudat S. Basilium et quæ ille in Psalmum
xiv, contra ſeneratores scripserat.
72. De pauperibus et beneficentia, Пɛplevлoitaç,
cum Zini versione (d). Incipit: 'O tñs 'Exxλnoias
taútηs πpóedpos. Latine jam fuit supra, nr. 24,
Græce, addita Zini interpretatione, primus vulgavit Gretserus, e codice Cæsareo, cujus Seb. Tengnagelius ipsi copiam fecit, a. 1617, Ingolstad. 4,
ad calcem Quæstionum Anastasii Sinaitæ.
73. In principium jejuniorum, Elçлapɛlobaσır
rnoteiŵr, cum versione Jac. Gretseri, qui primus
utraque lingua edidit Ingolstad. 1517, 4 (e). Incipit: Σύνθετον ζῶον ὁ ἄνθρωπος. Hæc homilia Asterio
Amaseno tribuitur a Photio, qui nonnihil ex ea
affert cod. CCLXXI. [In cod. Laurent. XXVI, nr.
14, plut. 7. V. Bandin. I, p. 279, in 11 codd. Paris., in cod. Taurin. LXXI. HARL.]
74. Contra fornicarios, sive in illud Apostoli I
Cor. vi, 18, Qui fornicatur, in proprium corpus peccat (), cum versione Gentiani Herveti. Incipit: Þoβερὰ τῆς ἀποστολικῆς παραγγελίας ή σάλπιγξ. Latine jam fuit supra nr. 22. Græce primus cum Herveti versione edidit Gretserus. Ingolstad. 1617, 4.
Lacunam ex codice Græco Vaticano supplevit Laur.
Zaccagnius, in Collectaneis monumentorum velerum, Rom. 1698, 4, p. 353.
V. In neutra editione Græco-Latina habentur:
Præterea, quæ cum referrem edita, simul memoravi, nr. 7, 15, 25, 27, 58 et 74.
75. In Petrum et Paulum. Homilia longior,
quam ex ms. Cæsareo cum versione sua edidit Jacobus Gretserus Ingolstad. 1620, 8. Incertum, an Nysseni sit. FABR. Est Maximi Planudæ, ut late docuit
Lambec. in Comm. vol. IV, p. 119 sqq. de cod. CIX,
Cæsar. in quo nr. 12, illa oratio, principio mutila,
Gregorio Nyss. ascribitur, et ex quo Gretserus, ex
cujus præfat. Lambec. longum excerpsit locum,
illam edidit orationem. Sed Lambec. animadvertit,
in bibl. duo memorari codices Cæsar, quorum alter
inter codd. histor. Gr. etiam continet duas Maximi
Planudis oratt., in his orat. in apostolos Petrum et
Paulum; alter, olim LXI, inter codd. philol., quem
(a) Edit. a. 1638, tom. II, pag. 205.
(b) Pug. 225.
(c) Pag. 144.
(d) Pag. 235.
(e) Pag. 247.
et in quo, ibi cod. X numerato, varia sunt Max. Plan.
opuscula, in his nr. 5, menorata oratio, cujus etiam,
sub Max. Plan. nomine, meminit Leo Allatius in
diatriba de Symeonum scriptis pag. 87, add. Nesselli cat, codd. Cæsar. part. 1, p. 336, et part. iv,
pag. 138, codd. CCLXIX.
Sub Maximi Plan. nomine exstat quoque in cod. Laurent. XXII, nr. 3,
plut. 56. V. Bandin. Cat. codd. Gr. Laur. II, pag.
327. Add. infra vol. X, pag. 534, nr. 14. HARL.
76. Expositio Cantici canticorum, per paraphrasin
collecta, ex SS. Gregorii Nysseni, Nili et Maximi
commentariis, Græce cum Petri Francisci Zini versione legitur tom. II,Auctarii Bibl. Patrum Ducæani,
Paris. 1624, et in Bibliotheca Patrum, Paris. 1654,
tom. XIII, ms. Græce post Theodoritum in Canticum canticorum in codice theologico Cæsareo
CCCXIV. FABR. Monach. in cod. XXXIX. V.
cat. Gr. codd. Bavar. p. 10. - Conf. cod. LVI,
Cæsar. et de illo Lambec. comm. III, p. 212, ac
in hoc vol. p. 283 sq. nr. 5, ac pag. 96 sub fin.
HARL.
77. Epistola ad Evagrium, monachum, latet inter
orationes Nazianzeri, numero XLV, sed Nysseni
esse videtur, quoniam in ea leguntur, quæ Euthymius in Panoplia affert ex Nysseno πρὸς Εὐάγριον
jµóvaxov nepi Œɛótytos, el sub hoc titulo occurrit in
variis codd. mss. ut Cæsareo Græco theologico
XLII (g). Confer quæ supra in Nazianzeno dixi.
Idem Evagrius, quæ a Gregorio de quatuor virtutibus cardinalibus didicerit, retulit in suo Gnostico,
e quo Socrates iv, 23: 'Ev tô Frwotiný avtoū
(Ευάγριος) τοιαῦτά φησι· Τέσσαρας ἀρετὰς καὶ τὰς
θεωρίας αὐτῶν παρὰ τοῦ δικαίου Γρηγορίου με μα
θήκαμεν εἶναι, φρόνησιν, etc.
18. Αντιῤῥητικὸς πρὸς τὰ Ἀπολλιναρίου, Antirheticus adversus Apollinarem. Incipit: Kaddväv yένοιτο προοίμιον ἡμῖν. Insigue hoc opus a Leonti
Byz. in variis scriptis, a Joan. Damasceno et Euthymio, necnon in actis sextæ synodi actione X laudatum, memoratumque Nicephoro x1, 19, Hist.,
primus ex codice Vaticano, 700 circiter annoruin,
vulgavit cum versione sua notisque Laur. Zaccagnius, in Collectaneis monumentor. veterum, Rom.
1698, 4, p. 123-287. Confer supra, nr. 15, ubi de
fragmentis ante editis Nysseni contra Apollinarem.
FABR. Zaccagnius 1. c. p. 121 sq. collegit testimonia de illo Nysseni Antirrhetico, atque in præf.
pag. 18 sqq. demonstrat primum, opus illud esse
genuinum Nysseni ſetum; tum inquirit in tempus,
quo illud fuit exaratum, et suspicatur latiusque ostendit editum fuisse a Nysseno medio tempore inter
annum 375, et Constantinopolitanam 1 synodum,
(f) Pag. 260.
nr.
(g) In cod. Cæsar. LXXIX, 5 sub nomine
Gregorii Nazianz. Vide supra in vol. VIII, p. 411.
ITARL.
(h) In cod. Laur. καὶ ποῖον τοῦτον ἄνθος. Ν.
col. 37–38page 15 of 17
PG 44:37Επεδήμησε Χριστὸς τῷ κόσμῳ εἰς σωτηρίαν. πλεονάζειν ἄρχηται. 2. Εγνώρισαν ἡμῖν τινες. 5. Διέσωσεν ἡμᾶς ὁ Κύριος. 4. Νόμος ἐστὶν ἡμέτερος κλαίειν μετὰ κλαιόντων. 5. Ἐφ᾽ ᾧ μάλιστα παρὰ τῶν σοφῶν ὁ βασιλεὺς τῶν Μακεδόνων. 6. Τοιοῦ τόν τι θαῦμά φασιν ἐν τοῖς θεάτροις. 7. Ποῖον τοιοῦτον (α) ἄνθος ἐν ἔαρι. 8. Αἰτῶν τι προσφυὲς καὶ οἰκεῖον. 9. Οὐδὲ τοῦ ἔαρος ἡ χάρις. 10. Ηκουσά τινος Ιατρικοῦ. 11. Ἑορτὴν ἄγειν σύνηθες τοῖς 'Ρω μαίοις. 12. Καὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων μικροῦ δεῖν (ε). 13. Ὑμᾶς μὲν ὁ πατὴρ τῶν οἰκτιρμῶν, 14. Ως καλὰ τῶν καλῶν ἐστι τὰ ὁμοιώματα. Ἐπευξάμενος τοίνυν τοῖς πεπιστευκόσιν ἤδη τὴν εἰς τέλος αὔξησιν, καὶ τὴν ἐπιστροφὴν τοῖς ἀπίστοις, Οτι ἁγιαζόμενος ἄρτος εἰς σῶμα τοῦ Θεοῦ Λόγου μεταποιεῖται, καὶ ὅτι ἐπάναγκες τῇ ἀνθρωπεία φύσει αὐτοῦ μεταλαμβάνειν. ψευδὲς οιόμενοι τοῖς γεγραμμένοις οὐ προστεθείκαμεν,
ante œcumenicam n synodum et ante obitum Nyss. qua bunc vindicat contra eos, qui ipsum inApollinaris: pag. 21 usque ad pag. 41 doctrinam
placitaque Nysseni quædam explicat, et liberare
studet eum a crimine heterodoxiæ, quam vocant,
agitque de reliquis, quos edidit, Nysseni libellis.
Sed compara Schrockh. 1. c. pag. 69 sqq. de illo
opere, qui opinatur serius potuisse a Nysseno
scriptum esse, et laudat Christ. Aug. Salig., qui
diligentius et moderatius in lib. De Eutychianismo
ante Eutychen, cap. 20, p. 176 sqq. defendisset
Nyssen. catholicæ disciplinæ deditum, a crimine
falsæ doctrinæ. Add. Semler p. 256. et Oudin. p.
609. sq.
Id opus exstat quoque Florentiæ in
Laurent. codd. IV, nr. 10, plut. 7, et XII, nr. 6,
plut. 10. V. Bandin. cat. codd. Gr. Laur. 1, p.
205 et 482. HARL.
79. Homilia II, in S. Stephanum protomartyrem,
Επεδήμησε Χριστὸς τῷ κόσμῳ εἰς σωτηρίαν. Primus
Græce ex codice Vaticano cum versione sua edidit
Zaccagnius p. 330-345, cum notis. Prior fuit supra,
nr. 34.
80. Epistolæ XIV: 1. ad Eusebium, incipit: "Otav
πλεονάζειν ἄρχηται. 2. ad Sebastenos, Εγνώρισαν
ἡμῖν τινες. 5. Διέσωσεν ἡμᾶς ὁ Κύριος. 4. Νόμος ἐστὶν
ἡμέτερος κλαίειν μετὰ κλαιόντων. 5. Ἐφ᾽ ᾧ μάλιστα
παρὰ τῶν σοφῶν ὁ βασιλεὺς τῶν Μακεδόνων. 6. Τοιοῦτόν τι θαῦμά φασιν ἐν τοῖς θεάτροις. 7. Ποῖον
τοιοῦτον (α) ἄνθος ἐν ἔαρι. 8. Αἰτῶν τι προσφυὲς
καὶ οἰκεῖον. 9. Οὐδὲ τοῦ ἔαρος ἡ χάρις. 10. Ηκουσά
τινος Ιατρικοῦ. 11. Ἑορτὴν ἄγειν σύνηθες τοῖς 'Ρωμαίοις. 12. Καὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων μικροῦ δεῖν (ε).
13. Ὑμᾶς μὲν ὁ πατὴρ τῶν οἰκτιρμῶν, et 14. Ως
καλὰ τῶν καλῶν ἐστι τὰ ὁμοιώματα. Primus Græce
cum versione sua et notis edidit idem Zaccagnius
pag. 354-400. FABR. Idem Zaccagn. in præfatione
p. 12 sq., quædam notatu digna de illis observavit.
In cod. autem Laurent. XIII, plut. 76, a Bandinio in Catal. codd. Gr. Laurent. tom. III,
p. 355
sqq. curatius descripto, sunt præter Nyss. physiclogiam s. De natura hominis et sermonem De anima
atq e Catecheticum, ac præter epp. in edit. Paris.
partim, partim a Zaccagnio publicatas, septem
aliæ, ex hoc cod. a Caracciolo Gr. et Lat. in lucem
emissæ. Inscripta autem est editio:
S. Putris nostri Gregorii, episcopi Nyssæ, epistolæ
septem. Primo Latine vertit, et edidit, commentariis
nonnullisque animadversionibus adjectis, J. B.
Caracciolus, C. R. in Pisano Lyceo publicus philosophiæ prof. Florentiæ, typis magni ducis, ap.
Tartinium et Franchium. 1731. fol. Subjungitur ad
calcem ex eod. cod. S. Maximi apologia pro Greg.
Ἐπευξάμενος τοίνυν τοῖς πεπιστευκόσιν ἤδη τὴν
εἰς τέλος αὔξησιν, καὶ τὴν ἐπιστροφὴν τοῖς ἀπίστοις,
(a) In cod. Laur. Zytw ti. Harl.
(b) In cod. Laurent. dividitur hæc epistola in duas.
Prior ad Joannem et Maximianum inc.: Kal twv
Av; posterior, quæ in collectione Zacagnii pag.
382, lin. 22, multas habet lacunas et a Zacagnio ex
ingenio suppletas, at semicirculis inclusas, et consimulabant, quod fallacem quamdam immutationem
status animarum in suis scriptis me.rasset.
Accedit series varietatum epistolarum Gregorii, a
Zaccagnio editarum, quas ex collatione cod. Vatic.
et Medicei observare licet, interposito interdum de
iis judicio. Plura leges de hac edit. in nov. actis
erud. Lips. m. Jun. a. 1739. part. 11, pag. 337, sqq.
Animadvertit tamen Bandin. 1. c. pag. 337 postre -
mas epp. in ed. Caraccioli minus fide ex cod. Medic.
fuisse descriptas, et a futuro opp. Nyss. editore novam illius cod. collationem esse instituendam.
Paris. in bibl. Publ. sunt Nyss. paucæ jam editæ
epistolæ in XIII codd., in plurimis tamen codd. solummodo est epistola canon. ad Letoium. HARL.
Epistola Nysseni ad Amphilochium, qua queritur
ab Helladio non invitatum se, ut in ecclesia ejus
verba sacra faceret, meminit Baronius. [Diversa
igitur erit ab Epist. ad Amphiloch. quæ septima
est in ed. Caraccioli. H.]
VI. In Catalogo bibl. Barberinæ p. 494 memoratur Greg. Nyssenus De transsubstantiatione. Nimirum Parisiis a. 1560, fol. post Liturgias Jacobi,
Basilii et Chrysostomi inter varia veterum Patrum
scripta de S. Cœna p. 123-125, Græce exstat sub
Nysseni nomine, Οτι ἁγιαζόμενος ἄρτος εἰς σῶμα
τοῦ Θεοῦ Λόγου μεταποιεῖται, καὶ ὅτι ἐπάναγκες τῇ
ἀνθρωπεία φύσει αὐτοῦ μεταλαμβάνειν. Quod sanctificatus panis in corpus Dei Verbi transmutatur,
quodque necesse sit humanæ naturæ eo participare.
Eadem Liturgica Latine edita a Claudio de Sainctes, Antwerp. 1562, 8, ubi Nysseni idem apospasmation pag. 74 Latine legitur. Est autem petitum
ex magno illius Catechetico cap. 37, atque expenditur copiose ab Edmundo Albertino, in opere De
Sacramento Eucharistiæ p. 485 seq. De catechetico
illo libro dictum supra nr. 33.
Symbolum fidei Christianæ, quod Gregorii Thaumaturgi est, adducitur a Nysseno in Vita Gregorii
Thaumaturgi, in quibusdam codicibus mss. ut
Græco Cæsareo theologico XLXII legitur sub Nysseni nomine.
In codice altero bibl. Seguierianæ sive Coislinianæ Vita Gregorii Thaumaturgi non, ut in altero, desinit in hæc verba, ψευδὲς οιόμενοι τοῖς
γεγραμμένοις οὐ προστεθείκαμεν, neque, ut in editis,
statim subjungit conclusionem, in homiliis et vitis
sanctorum solitam; sed ejus loco habet hæc, quæ
ex Montfauconi Catalogo bibl. Coislinianæ p. 180
hic ascribere juvat:
Postquam igitur precatus esset pro iis qui jam
crediderant, ut usque ad finem in melius proficejuncta est cum superiore; in cod. Laur. scripta est
ad Strategium, incipitque: Olov TI TOLOŪGIV of TH
palpa, etc. In illo igitur cod. sunt XIV epp. quas
Lacagnius ex cod. Vatic. primus evulgaverat.
HARL.
col. 39–40page 16 of 17
PG 44:39οὕτως τοῦ ἀνθρωπίνου βίου· πρὸς τὸν Θεὸν μετανίσταται, ἐπισκέψας τοῖς ἐπιτηδείοις μὴ κτήσασθαι αὐτῷ τόπον πρὸς ταφὴν ἰδιάζοντα. Εἰ γὰρ ζῶν Κύ ριος κληθῆναι τόπου τινὸς οὐ κατεδέξατο, ἀλλὰ παρ οικῶν ἐν ἀλλοτρίας τὸν βίον διήγαγεν, οὐδὲ μετὰ θάνατον τῇ παροικία πάντως ἐπαισχυνθήσεται, ἀλλ' ἔστω, φησίν, τῷ μετὰ ταῦτα βίῳ διήγημα, ὅτι Γρη γόριος οὔτε τῶν ἐπωνομάσθη τόπῳ τινὶ, καὶ μετὰ θάνατον ἀλλοτρίων ἐγένετο πάσης τῆς γῆς ἑαυτὸν ἀποστήσας, ὡς μὴ ἐνταφῆναι ἰδίῳ καταδέξασθαι τόπα. Μόνην γὰρ αὐτῷ κτῆσιν τιμίαν ἐκείνην, ἢ πλεονεξίας ἐφ' ἑαυτὴν ίχνος οὐ δέχεται, ἐν Χριστῷ, Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν· ᾧ ἡ δόξα σὺν Πατρὶ καὶ Πνεύματι νῦν καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν. ἐκ τῆς λε γομένης εἶναι τοῦ Νύσσης, καὶ καλουμένης θεογνωσίας.
rent, et in fidelibus, ut converterentur: sic ex οὕτως τοῦ ἀνθρωπίνου βίου· πρὸς τὸν Θεὸν μεταhumana vita ad Deum transfertur, cum domesticis
suis ☐ cepisset, ut ne ipsi locum proprium ad
sepulturam emerent: nam quia dum viveret nunquam voluerit loci cujuspiam dominus vocari, sed
ut peregrinus et advena in aliis locis vitam degerit, neque post mortem pudebit peregrinum agere.
Sed post hanc vitam, inquit, hoc in ore hominum
versetur, nempe Gregorium, dum in vivis esset,
nulli loco nomen indidisse suum, et post mortem
apud alienos quasi advenam fuisse, quia se a toto
orbe terrarum alienum fecerat, ita ut ne in loco
quidem sibi proprio sepeliri voluerit: solam quippe
sibi possessionem honorabilem esse eam, quæ
avaritiæ nullum admittit vestigium, in Christo Jesu
Domino nostro: cui gloria cum Patre et Spiritu, nunc et in sæcula sæculorum. Amen.
νίσταται, ἐπισκέψας τοῖς ἐπιτηδείοις μὴ κτήσασθαι
αὐτῷ τόπον πρὸς ταφὴν ἰδιάζοντα. Εἰ γὰρ ζῶν Κύ
ριος κληθῆναι τόπου τινὸς οὐ κατεδέξατο, ἀλλὰ παρ
οικῶν ἐν ἀλλοτρίας τὸν βίον διήγαγεν, οὐδὲ μετὰ
θάνατον τῇ παροικία πάντως ἐπαισχυνθήσεται, ἀλλ'
ἔστω, φησίν, τῷ μετὰ ταῦτα βίῳ διήγημα, ὅτι Γρη
γόριος οὔτε τῶν ἐπωνομάσθη τόπῳ τινὶ, καὶ μετὰ
θάνατον ἀλλοτρίων ἐγένετο πάσης τῆς γῆς ἑαυτὸν
ἀποστήσας, ὡς μὴ ἐνταφῆναι ἰδίῳ καταδέξασθαι
τόπα. Μόνην γὰρ αὐτῷ κτῆσιν τιμίαν ἐκείνην, ἢ
πλεονεξίας ἐφ' ἑαυτὴν ίχνος οὐ δέχεται, ἐν Χριστῷ,
Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν· ᾧ ἡ δόξα σὺν Πατρὶ καὶ
Πνεύματι νῦν καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων.
Ἀμήν.
pexit.
Græco-Latinæ. Paris. 1615, 2 volumin, fol.,
curante Frontone Ducæo, ex officina Nivelliana.
Appendix ibid. 1618, fol., ex suppeditatis et transmissis a Jacobo Gretsero.
Gregorius Nyssenus De homine, anima, elementis, sed illa interpretatio, quod sciam, lucem non asviribus animæ, Latine Joan. Conone, Norimbergensi, interprete, editus per Beatum Rhenanum
Argentor. apud Schurer. 1512, fol. Paris. 1513, fol.
Basil. 1521, 4, [1512, in Panzeri A. t. VI, p. 190].
Hi sunt libri v philosophiæ De natura humaua,
qui sub Nysseni nomine exstant in antiquis editionibus Latinis, ut Basileensi 1562, fol. Nihil
autem aliud his continetur, quam liber Nemesii
De homine, in octo libellos distractus, ut jam monui VIII volumine lib. v [cap. 10, § 6, pag.
448 sqq. Add. Mansium ad Fabric. Bibl. Lat. med.
et inf. æt. tom. 1, p. 305 sq. HARL.].
VII. Scripta deperdita.
In Proverbia scripsisse se, videtur innuere Nyssenus homil. I in Ecclesiast., licet locus non ita evidenter hoc evincat. Confer Tillemontium tom. IX,
p. 742.
In Epist. ad Philippenses. Cyrillus Alex., ad
Evoptium.
Ad Theodosium, episc., Quomodo Cornelius Spiritum sanctum ante baptismum acceperit. Meminit
Nyssenus ipse in fine scripti De engustrimytho ad
eumdem Theodosiunr.
Damascenus in Parallelis p. 773 citat Nyssenum
in illud: Hic est Filius meus dilectus.
Euthymius in Panoplia affert nonnulla ἐκ τῆς λεγομένης εἶναι τοῦ Νύσσης, καὶ καλουμένης Θεογνω
σίας.
Idem ex Nysseno ad Ablabium quædam recitat,
quæ non leguntur in scripto Ad Ablabium, de quo
supra, nr. 30.
·VIII. Editiones operum Nysseni.
Latinæ. Coloniæ, 1537, fol., cujus editionis
notitiam petere licet ex Bibliotheca Gesneri.
Basil. 1562, fol., pleraque Laurentio Sifano interprete. Hanc editionem recenset Bellarminus de S. E.
Basil. 1571, fol., Paris. 1573, fol., quæ editio recensetur a Possevino in Apparatu S. Paris. 1603,
fol., curante Frontone Ducæo, quæ et plenior et
accuratior cæteris est editio.
Carolum Bovium Nysseni opera vertisse legas
in tomo IX Italiæ S. Ferdinandi Ughelli p. 60,
Paris. 1638, fol. tribus volum., in qua editione
nihil præter appendicem jam memoratam accessit,
cum alioqui nec tam nitida sit, nec tam emendata,
quam prior Nivelliana. De utraque Labbeun, si
placet, vide et Oudinum. FABR.
Sed quam necessaria sit nova Greg. Nyss. ed. e
codd. emendanda, et ex illis et Zacagnii atque Caraccioli editt. memoratis locupletanda, ex iis, quæ
bucusque a ine et a Fabricio observata sunt, facile
elucebit. Amplissimus autem futuro editori patet
campus, in quo vires ingenii, eruditionis, atque
diligentiæ cum laude pariter ac utilitate possit exerccre.
Aldinæ editiones sunt: Gregorii Nysseni liber
De homine, cum Gregor. Nazianz. oratt. IX, quæ
omnia nunc primum emendatissima in lucem prodeunt, Gr. Venet. in ædibus her. Aldi et Andr.
Asulani soceri. 1536, 8. Greg. Nyss. opuscula
Venet. apud Aldi filios 1553, 8. Conciones v
De oratione Domini. Ejusd. conciones octo De beuta
vita. Omnes a Petro Galesinio conversæ: his adjuncta est ab eodem Nysseni vita, e veteribus auctoribus collecta. Romæ, Paull. Manutius, 1563, 4.
Frequens mentio quoniam facta est editionis
Hoeschel., curatius eam et propter raritatem illius,
quæ penes me est, et propter additamenta describam. Integra autem est inscriptio: ‹ D. Gregorii Nysseni opuscula quinque.» I. De professione Christiana.
II. De perfectione, et qualem Christianum esse deceal.
III. Anagogica vitæ Moysis enarratio, qua vitæ Christianæ quidam is typus fuisse ostenditur. IV. Contra Apollinarium. V. De fide. Græce nunc primum
edita studio et opera Davidis Hoeschelii, Augustani,
Lugd. Batav. ex offic. Plantin. apud Franc. R -
phelengium, 1593, 8, ex codd. August. et Maximi
Margunii; de quibus agit in præfat., et ego quædain
adnotavi in Introduct. etc. II, 2, p. 253, sq. Quo-
col. 41–42page 17 of 17
PG 44:41Η ο α') πρὸς 'Αρμόνιον περὶ τοῦ τί τὸ χριστιανῶν ὄνομα ἢ ἐπάγγελμα. ὅπερ ποιοῦσι πρὸς τοὺς κρατοῦντας. β') περὶ τελειότητος, καὶ ὁποῖον χρὴ εἶναι τὸν χριστιανόν. 15. πρέπουσα τῇ προαιρέσει ἡ σπουδή. γ') περὶ τοῦ βίου Μωσέως τοῦ νομοθέτου, ἢ περὶ τῆς κατ᾿ ἀρετὴν τε λειότητος. 54,: οἷόν τι πάσχουσιν οἱ τῶν ἱππικῶν ἀγώνων φιλοθεάμονες. δ') πρὸς Θεόφιλον ἐπίσκοπον Αλεξανδρείας, κατὰ ᾿Απολλιναρίου. 169. οὐ μόνον ἐστὶ τῆς κοσμικῆς σοφίας. ε) λόγος πρὸς Σιμπλίκιον περὶ πίστεως. 175-180. κελεύει ὁ Θεὸς διὰ τοῦ Προφήτου. β. Τεκμήρια τοῦ θεόθεν εἶναι τὸν χριστιανισμόν. α'. ἡ θεία πρόνοια. β'. τὸ κῦρος τῆς ἐκκλησίας. γ. ὁ Χριστοῦ βίος. δ. ἡ ταυτότης διδασκαλίας. ε'. τὰ θαυμάσια τῶν ἔργων καὶ παθῶν, Η περιβολὴ τῶν μυστικών γραμμάτων. α'. παραμυθία τῶν μικροψύχων. β. διδασκαλία τῶν ἀγνοούντων. γ. προτροπὴ τῶν ἐθελοκακούντων, δ'. ἔλεγχος καὶ κατάπληξις τῶν ἀμετανοήτων. Β. Α. ια΄. Εἰς τοὺς αὐτοὺς λόγος β'. ἐλλιπής. Β. Δ. εβ' Εἰς τὸ ἅγιον Πάσχα λόγος α'. Β. Α. Μ. Μ. ιγ.. Εἰς τὸ αὐτὸ, λόγος β'. Β. Α. ιδ'. Εἰς τὸ αὐτὸ λόγος γ'. Β. Α. ιε'. Αλλος εἰς τὸ αὐτὸ βραχύτερος. ις΄. Εἰς ἀνάληψιν Χριστοῦ. Β. Α. ιζ. Πρὸς Εὐστάθιον. Β. Α. Ο παρών λόγος, ὃς καὶ ἐν εἴδει ἐπιστολῆς γέ γραπται, πρός τινα φιλόσοφον Εὐστάθιον τὸν ἰατρὸν ἐγράφη παρὰ τοῦ ἐν ἁγίοις μεγάλου Βασιλείου, και θὼς ἀσφαλῶς ἐν ἑτέρῳ βιβλίῳ εὗρον, καὶ οὐ τοῦδε τοῦ Γρηγορίου. Ἐστὶν ὁμοίως καὶ ὁ ἕτερος, ο περὶ διαφοράς ουσίας καὶ ὑποστάσεως πρὸς τὸν ἴδιον ἀδελ φὸν Πέτρον. Καὶ δῆλός ἐστιν οὗτος κἀκεῖνος ἀπὸ τῆς φράσεως τοῦ μεγάλου Βασιλείου. Τοῖς οὖν ἐντυγχάνουσι περιεσκεμμένως, ἑκατέρου τὴν φράσιν ἐν τοῖς αὐτῶν συγγράμμασιν εἴσονται τὸ οὕτως ἔχειν. ιη'. Περὶ τοῦ μὴ οἴεσθαι λέγειν τρεῖς Θεούς, πρὸς Αβλάβιον. Β. Α. εθ'. Πρὸς Πέτρον τὸν ἴδιον ἀδελφὸν περὶ διαφορᾶς οὐσίας καὶ ὑποστάσεως. Β. Α. Ο παρών λόγος ἐστὶ τοῦ μεγάλου Βασιλείου, γραφεὶς καὶ σταλεὶς εἰς τὸν παρόντα ἅγιον Γρηγόριον, ὡς ἐν ἑτέρῳ βιβλίῳ κέκτημαι, καὶ δῆλός ἐστιν ἀπὸ τῆς φράσεως καὶ τοῦ χαρακτῆρος, διὸ καὶ ὀφείλει γράφεσθαι Βασιλείου προς Γρηγόριον τὸν ἴδιον ἀδελφόν, περί, κ. Πρὸς Σιμπλίκιον, περὶ πίστεως. Β. Α. Η. κα'. Περὶ τοῦ τί τὸ χριστιανῶν ὄνομα ἢ ἐπάγγελμα, πρὸς ᾿Αρμόνιον. Β. Α. κβ'. Περὶ τελειότητος, καὶ ὁποῖον εἶναι χρὴ τὸν χριστιανόν. Η, κγ'. Εἰς τὸ, τότε καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ ὑποτάξαντι αὐτῷ τὰ πάντα. Β. Α. κδ'. Εἰς Πουλχερίαν. Β. Α. και Εἰς Πλάκιλλαν. Β. Α. Μ. κς'. Εἰς τὸν δ' ψαλμόν, περὶ τῆς ὀγδόης. Β. Α. κζ'. Εἰς τοὺς μακαρισμούς, Β. Α. α'. Λόγος περὶ θεότητος Υἱοῦ καὶ Πνεύματος ἁγίου, Μ. καὶ εἰς τὸν ᾿Αβραάμ. Β. Α. Μ.Μ. β. Εἰς τὴν ἁγίαν τοῦ Χριστοῦ γέννησιν, Β. Α. γ. Εἰς τὸν ἅγιον Στέφανον τὸν πρωτομάρτυρα, Β. Α. κη'. Εἰς προσευχήν. Β. Α. χθ'. Εἰς Γρηγόριον τὸν θαυματουργόν. Β. Δ. λ'. Εἰς τὸν ἅγιον Εφραίμ. Μ. Μ. δ. Ἐπιτάφιος εἰς τὸν ἴδιον ἀδελφὸν τὸν μέγαν βαλα'. Λόγοι τρισκαίδεκα πρὸς Πέτρον τὸν ἑαυτοῦ σίλειον, Β. Α. ε'. Εἰς τὸ ἅγιον βάπτισμα, Β. Α. 5. Εἰς τὸ ῥητὸν, ἐφ' ὅσον ἐποιήσατε ἑνὶ τούτων, ζ'. Εἰς τοὺς κοιμηθέντας. Β. Α. η'. Εἰς τὸν ἅγιον μέγαν μάρτυρα Θεόδωρον έλλε πής. Β. Α. θ'. Επιτάφιος εἰς τὸν μέγαν Μελέτιον, ἐπίσκοπου Αντιοχείας. Β. Α. β. Εἰς τοὺς ἁγίους μ' μάρτυρας. Β. Α. ἀδελφὸν, κατὰ Εὐνομίοι. Μ. Μ. λβ'. Πρὸς Θεόφιλον ᾿Αλεξανδρείας, κατὰ ᾿Απολλι γαρίου. Μ. Μ. λγ'. Εἰς τὸν ἐκκλησιαστή λόγοι η'. Μ. Μ. λδ'. Απολογία, περὶ τῆς ἐξαημέρου, πρὸς Πέτρον τὸν ἀδελφόν. Μ. Μ. λε'. Εἰς τὰς ἐπιγραφὰς τῶν ψαλμῶν. Μ. Μ. λς'. Περὶ τοῦ βίου Μωσέως τοῦ νομοθέτου, ἢ περὶ
Η
niam vero Fabric. in vol. XIII, p. ɔɔ8-541, ea, quæ
in illa editione continentur, jam plene indicavit:
integrum illum locum huc reducanı,
• S. Gregorii Nysseni opuscula quinque Græca,
primum edita ex codicibus bibl. Augustanæ et
Maximi Margunii. ο α') πρὸς 'Αρμόνιον περὶ τοῦ τί τὸ
χριστιανῶν ὄνομα ἢ ἐπάγγελμα. p. I, Incip. ὅπερ
ποιοῦσι πρὸς τοὺς κρατοῦντας. β') περὶ τελειότητος,
καὶ ὁποῖον χρὴ εἶναι τὸν χριστιανόν. p. 15. Incip.
πρέπουσα τῇ προαιρέσει ἡ σπουδή. γ') περὶ τοῦ βίου
Μωσέως τοῦ νομοθέτου, ἢ περὶ τῆς κατ᾿ ἀρετὴν τε
λειότητος. pag. 54, Incipit: οἷόν τι πάσχουσιν οἱ
τῶν ἱππικῶν ἀγώνων φιλοθεάμονες. δ') πρὸς Θεόφιλον ἐπίσκοπον Αλεξανδρείας, κατὰ ᾿Απολλιναρίου.
pag. 169. Incip. οὐ μόνον ἐστὶ τῆς κοσμικῆς σοφίας.
ε) λόγος πρὸς Σιμπλίκιον περὶ πίστεως. p. 175-180.
incip. κελεύει ὁ Θεὸς διὰ τοῦ Προφήτου. Lugd. Bafax. 1593, β. Præter Hoeschelii notas in hoc volumine exstant Maximi Margunii, episcopi Cytherensis, epistolæ quatuor ad Hoeschelium Græcæ p. 1,
5, 43 et 57. Exstant et hæc p. 153 notata documenta quinque, de divina Christianismi origine
festantia, et quatuor usus sacrarum Scripturarum:
Τεκμήρια τοῦ θεόθεν εἶναι τὸν χριστιανισμόν.
α'. ἡ θεία πρόνοια.
β'. τὸ κῦρος τῆς ἐκκλησίας.
γ. ὁ Χριστοῦ βίος.
δ. ἡ ταυτότης διδασκαλίας.
ε'. τὰ θαυμάσια τῶν ἔργων καὶ παθῶν,
Η περιβολὴ τῶν μυστικών γραμμάτων.
α'. παραμυθία τῶν μικροψύχων.
β. διδασκαλία τῶν ἀγνοούντων.
γ. προτροπὴ τῶν ἐθελοκακούντων,
δ'. ἔλεγχος καὶ κατάπληξις τῶν ἀμετανοήτων.
Lubet etiam hoc loco exhibere catalogum operum Gregorii Nysseni, quem ad ejusdem libelli
calcem Hoeschelius consignavit.
Catalogus operum divi Gregorii Nysseni.
Β. Α. bibliothecam Augustanam,
ια΄. Εἰς τοὺς αὐτοὺς λόγος β'. ἐλλιπής. Β. Δ.
εβ' Εἰς τὸ ἅγιον Πάσχα λόγος α'. Β. Α. et Μ. Μ.
ιγ.. Εἰς τὸ αὐτὸ, λόγος β'. Β. Α.
ιδ'. Εἰς τὸ αὐτὸ λόγος γ'. Β. Α.
ιε'. Αλλος εἰς τὸ αὐτὸ βραχύτερος.
ις΄. Εἰς ἀνάληψιν Χριστοῦ. Β. Α.
ιζ. Πρὸς Εὐστάθιον. Β. Α. exstat inter opera Basilii magni, pag. 353 et recte. Sic enim ad codicem
ms. Gr. Nyss. testatur, qui isthæc margini ascripsit: Ο παρών λόγος, ὃς καὶ ἐν εἴδει ἐπιστολῆς γέγραπται, πρός τινα φιλόσοφον Εὐστάθιον τὸν ἰατρὸν
ἐγράφη παρὰ τοῦ ἐν ἁγίοις μεγάλου Βασιλείου, και
θὼς ἀσφαλῶς ἐν ἑτέρῳ βιβλίῳ εὗρον, καὶ οὐ τοῦδε
τοῦ Γρηγορίου. Ἐστὶν ὁμοίως καὶ ὁ ἕτερος, ο περὶ
διαφοράς ουσίας καὶ ὑποστάσεως πρὸς τὸν ἴδιον ἀδελ
φὸν Πέτρον. Καὶ δῆλός ἐστιν οὗτος κἀκεῖνος ἀπὸ τῆς
φράσεως τοῦ μεγάλου Βασιλείου. Τοῖς οὖν ἐντυγχά
νουσι περιεσκεμμένως, ἑκατέρου τὴν φράσιν ἐν τοῖς
αὐτῶν συγγράμμασιν εἴσονται τὸ οὕτως ἔχειν.
ιη'. Περὶ τοῦ μὴ οἴεσθαι λέγειν τρεῖς Θεούς, πρὸς
Αβλάβιον. Β. Α. Hic, cum quibusdam aliis, a
Christoph. Plantinum ut exprimeretur missus, nescio qui perierit. Ejus certe ministro sese tradidisse, Heschelio scripsit Sylburgius.
εθ'. Πρὸς Πέτρον τὸν ἴδιον ἀδελφὸν περὶ διαφορᾶς
οὐσίας καὶ ὑποστάσεως. Β. Α. editus inter Basilii
M. opera, p. 297. Ad marginem codicis A. hæc leguntur ascripta: Ο παρών λόγος ἐστὶ τοῦ μεγάλου
Βασιλείου, γραφεὶς καὶ σταλεὶς εἰς τὸν παρόντα
ἅγιον Γρηγόριον, ὡς ἐν ἑτέρῳ βιβλίῳ κέκτημαι, καὶ
δῆλός ἐστιν ἀπὸ τῆς φράσεως καὶ τοῦ χαρακτῆρος,
διὸ καὶ ὀφείλει γράφεσθαι Βασιλείου προς Γρηγόριον
τὸν ἴδιον ἀδελφόν, περί, etc.
κ. Πρὸς Σιμπλίκιον, περὶ πίστεως. Β. Α. D. Η.
κα'. Περὶ τοῦ τί τὸ χριστιανῶν ὄνομα ἢ ἐπάγγελμα,
πρὸς ᾿Αρμόνιον. Β. Α. et D. H.
κβ'. Περὶ τελειότητος, καὶ ὁποῖον εἶναι χρὴ τὸν
χριστιανόν. D. Η,
κγ'. Εἰς τὸ, τότε καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται
M. M. Maximi Margunii, Cytlerensis epi- τῷ ὑποτάξαντι αὐτῷ τὰ πάντα. Β. Α.
scopi,
D. H. Hoeschelii privatam, significat.
Asteriscis notata excudit Michael Mangerus, Augusta.
κδ'. Εἰς Πουλχερίαν. Β. Α.
και Εἰς Πλάκιλλαν. Β. Α. et M. Μ.
κς'. Εἰς τὸν δ' ψαλμόν, περὶ τῆς ὀγδόης. Β. Α.
κζ'. Εἰς τοὺς μακαρισμούς, Β. Α. et partem M
α'. Λόγος περὶ θεότητος Υἱοῦ καὶ Πνεύματος ἁγίου, Μ. atque D. H.
καὶ εἰς τὸν ᾿Αβραάμ. Β. Α. et Μ.Μ.
β. Εἰς τὴν ἁγίαν τοῦ Χριστοῦ γέννησιν, Β. Α.
γ. Εἰς τὸν ἅγιον Στέφανον τὸν πρωτομάρτυρα,
Β. Α.
κη'. Εἰς προσευχήν. Β. Α.
χθ'. Εἰς Γρηγόριον τὸν θαυματουργόν. Β. Δ.
D. H.
λ'. Εἰς τὸν ἅγιον Εφραίμ. Μ. Μ.
δ. Ἐπιτάφιος εἰς τὸν ἴδιον ἀδελφὸν τὸν μέγαν βα- λα'. Λόγοι τρισκαίδεκα πρὸς Πέτρον τὸν ἑαυτοῦ
σίλειον, Β. Α.
ε'. Εἰς τὸ ἅγιον βάπτισμα, Β. Α.
5. Εἰς τὸ ῥητὸν, ἐφ' ὅσον ἐποιήσατε ἑνὶ τούτων,
ζ'. Εἰς τοὺς κοιμηθέντας. Β. Α.
η'. Εἰς τὸν ἅγιον μέγαν μάρτυρα Θεόδωρον έλλεπής. Β. Α.
θ'. Επιτάφιος εἰς τὸν μέγαν Μελέτιον, ἐπίσκοπου
Αντιοχείας. Β. Α.
β. Εἰς τοὺς ἁγίους μ' μάρτυρας. Β. Α.
PATROL. GR. XLIV.
ἀδελφὸν, κατὰ Εὐνομίοι. Μ. Μ.
λβ'. Πρὸς Θεόφιλον ᾿Αλεξανδρείας, κατὰ ᾿Απολλι
γαρίου. Μ. Μ. et D. II. ex Maximi Margunii libe
ralitate.
λγ'. Εἰς τὸν ἐκκλησιαστή λόγοι η'. Μ. Μ.
λδ'. Απολογία, περὶ τῆς ἐξαημέρου, πρὸς Πέτρον
τὸν ἀδελφόν. Μ. Μ.
λε'. Εἰς τὰς ἐπιγραφὰς τῶν ψαλμῶν. Μ. Μ.
λς'. Περὶ τοῦ βίου Μωσέως τοῦ νομοθέτου, ἢ περὶ
Continue reading PG 44: Prolegomena editionis Morellianae →≣ entire volume