PG 50:715ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΕΙΣ ΤΗΝ ΠΡΟΔΟΣΙΑΝ ΤΟΥ ΙΟΥΔΑ. Νῦν Δάφνη τερπνὴ καὶ θεοφιλὴς, οὐ μόνον διειδέ-στατα βλύζουσα νάματα, οὐ κόμας δένδρων χαριεστά-τας ἐκτρέφουσα, ἀλλὰ προσλαβοῦσα ξένον φυτὸν τὸν σταυρόν· νῦν σώφρων ἀληθῶς πηγὴ καὶ τῷ Πυθίῳ δαίμονι φοβερά. Οὐκ ἔτι ποσὶν ἀνδρῶν ἀσεβῶν ἀνα-715 LE PRODITIONE JUDÆ.
συνεμάχησεν ὁ φόβος. Ταύτα διαλεγόμενος ὑμῖν πρὸς
ὀλίγον ἔρχομαι, καὶ ποιῶ τὸ ἐμαυτοῦ· ὅταν ὑμᾶς
σφίγξω, τότε παραδίδωμι τῷ λόγῳ, ἵνα μὴ κάμνῃ ὁ
λόγος· λίθους εὑρίσκων καὶ ἀκάνθας φυομένας, και
θαρὰν ποιῶ τὴν ἄρουραν, ἵν' ὁ λόγος δαψιλεῖ τῇ χειρὶ
καταβάλλῃ τὰ σπέρματα.
Τί ἐβλάβητε πρὸς ὀλίγον λυπηθέντες; "Αγγελοι
ἀντὶ ἀνθρώπων ἐγένεσθε· πρὸς οὐρανὸν μετέστητε,
εἰ καὶ μὴ τῷ τόπῳ, ἀλλὰ τῷ τρόπῳ. Καὶ ὅτι οὐ κοι
λακεύων λέγω ταῦτα, μαρτυρεῖ τὰ πράγματα. Τί γὰρ
ἐνελείτετε εἰς τὸν τῆς μετανοίας λόγον; Φθόνον ἐξ-
εξάλετε, τὰ ἀνελεύθερα πάθη ἐξωρίσατε, τὴν ἀρετὴν
κατεφυτεύσατε, ὁλόκληρον τὴν νύκτα παννυχίσιν
ἁγίαις εὐτονήσαντες, ἀγάπῃ πολλῇ καὶ ἐπιτεταμένῃ π
διαθέσει. Οὐδεὶς τόκων μέμνηται, οὐδεὶς περὶ πλεο
νεξίας διαλέγεται, οὐδ' αἱ χεῖρες ἁμαρτημάτων κατ
Ο πραὶ μόνον, ἀλλὰ καὶ ἡ γλῶσσα ἀπηλλαγμένη πα-
ρανομίας καὶ λοιδορίας· οὐδεὶς ὑβρίζει τὸν πλησίον,
οὐδεὶς ἐπὶ συμπόσια ἀπέρχεται Σατανικά· αἱ οἰκίαι
καθαρα!, ἡ ἀγορὰ ἀπ σμηγμένη· ἑσπέρα καταλαμ
βάνει, καὶ οὐδαμοῦ χοροὶ νεανίσκων τὰ τοῦ θεάτρου
ᾄδοντες ᾄσματα. Αλλ᾽ εἰσὶ χοροὶ μὲν, οὐκ ἀσελγείας
δὲ, χοροὶ μὲν, ἀλλὰ κατορθωμάτων· καὶ ἔστιν ἐν ἀγορᾷ
ὑμνῳδίας ἀκοῦσαι, καὶ οἴκοι καθημένων, τοῦ μὲν
ψάλλοντος, τοῦ δὲ ὑμνοῦντος· καταλαμβάνει νύξ, καὶ
πάντες ἐπὶ τὴν ἐκκλησίαν, τὸν λιμένα τὸν ἀκύμαν-
τον, τὴν γαλήνην τὴν ἀπηλλαγμένην κυμάτων ».
Ενόμιζον ἐγὼ ὅτι μετὰ μίαν καὶ δευτέραν ἡμέραν
ἡ ἀγρυπνία διέλυσεν ὑμῶν τὰ σώματα· νῦν δὲ ὅσῳ
ἐπιτείνεται ἡ ἀγρυπνία, τοσούτι αὔξεται ὑμῶν ὁ πό-
θος. Οἱ ψάλλοντες ὑμῖν ἀπέκαμον, καὶ ὑμεῖς νεάζετε
οἱ ψάλλοντες ὑμῖν ἡτόνησαν, καὶ ὑμεῖς [720] ἐνευρώ-
Γητε. Ποῦ νῦν οἱ πλούσιοι, εἰπέ μοι; μανθανέτωσαν
τῶν πενήτων την φιλοσοφίαν. Ἐκεῖνοι καθεύδουσιν,
οἱ δὲ πένητες ἐπὶ ἐδάφους οὐ καθεύδουσιν, ἀλλὰ γό-
νατα κάμπτουσι, Παῦλον καὶ Σίλαν μιμούμενοι. 'Αλλ'
• Combefis. διατεταμένη. Vatic. male διατεταγμένη:
blost κυμάτων supple συντρέχουσι, ant verbum aliquod
simile. Epit.
713
ἐκεῖνοι μὲν ἔψαλλον, καὶ τὸ δεσμωτήριον ἔσεισαν.
ὑμεῖς δὲ ψάλλετε, καὶ σειομένην τὴν πόλιν ἐστήσατε.
Απεναντίας τῶν πραγμάτων τὰ τέλη, ἀλλ᾽ ἑκάτερα
ὑπὲρ τῆς τοῦ Θεοῦ δόξης εἰσίν. Ἐκεῖνος μὲν γὰρ τὸ
δεσμωτήριον ἔσεισεν, ἵνα σαλεύσῃ τῶν ἀπίστων τὴν
διάνοιαν, ἵνα λύσῃ τὸν δεσμοφύλακα, ἵνα καταγγείλη
τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ· ἐστήσατε ὑμεῖς τὴν πόλιν, ἵνα
λύσητε τὴν ὀργὴν τοῦ Θεοῦ· καὶ ἐκεῖνα καὶ ταῦτα
διαφόρως ᾠκονομήθη. 'Αλλ' όμως χαίρω, οὐχ ὅτι
ἔστη ἡ πόλις, ἀλλ' ὅτι διὰ τῶν εὐχῶν ὑμῶν ἔστη, ὅτι
θεμέλια γεγόνασιν αἱ ψαλμῳδίαι ὑμῶν. Ἄνωθεν ἡ
ὀργὴ, καὶ κάτωθεν ὑμῶν ἡ φωνή· τὴν ἄνωθεν ῥέου-
σαν ὀργὴν ἡ κάτωθεν ἀναπεμπομένη φωνὴ ἀνέστει·
λεν. Ηνοίγησαν οἱ οὐρανοὶ, καὶ κατηνέχθη ἀπόφα
σις, τὸ ξίφος ήκονημένον· ἡ πόλις ἐπὶ τοῦ ἐδάφους,
ἡ ὀργὴ ἀπαραίτητος. Οὐδενὸς χρείαν ἔσχομεν, ἀλλὰ
μετανοίας, ἀλλὰ δακρύων καὶ στεναγμῶν, καὶ πάντα
ἐλύθη· Θεὸς ἀπεφήνατο, καὶ ἡμεῖς τὴν ὀργὴν ἑλύσα-
μεν. Οὐκ ἄν τις ἁμάρτοι κηδεμόνας ὑμᾶς καὶ σωτής
ρας τῆς πόλεως προσειπών. Ποῦ οἱ ἄρχοντες ; ποῦ
οἱ μεγάλοι σωτήρες; Οντως τῆς πόλεως ὑμεῖς καὶ
πύργοι, καὶ τεῖχος, καὶ ἀσφάλεια. Ἐκεῖνοι μὲν γὰρ
διὰ τῆς ἑαυτῶν κακίας τὴν πόλιν ἐσάθρωσαν, ὑμεῖς
διὰ τῆς οἰκείας ἀρετῆς τὴν πόλιν ἐστήσατε. Κἂν
ἐρωτηθῇ τις, πόθεν ἐπείσθη ἡ πόλις, κἂν ἐκεῖνος μὴ
εἴπῃ, ὡμολόγηται ὅτι διὰ τὰς ἁμαρτίας, διὰ τὰς πλεο
νεξίας, διὰ τὰς ἀδικίας, διὰ τὰς παρανομίας, διὰ τὰς
ὑπερηφανίας, διὰ τὰς ἡδονάς, διὰ τὸ ψεῦδος. Τίνος
δέ ; τῶν πλουσίων. Πάλιν ἂν ἐρωτηθῇ τις πόθεν ἔστη
ἡ πόλις, ὡμολόγηται ὅτι διὰ τὰς ψαλμῳδίας, διὰ τὰς
εὐχὰς, διὰ τὰς παννυχίδας. Ταῦτα δὲ τίνων; τῶν
πενήτων. Τὰ σαλεύσαντα τὴν πόλιν ἐκείνων, τὰ δὲ
στήσαντα ὑμέτερα· ὥστε ὑμεῖς σωτῆρες καὶ κηδεμό
νες ἐγένεσθε. Αλλ᾽ ἐνταῦθα τὸν λόγον καταλύσωμεν
ταῖς παννυχίσιν ἐπιμένοντες, ταῖς ψαλμῳδίαις, δόξαν
ἀναπέμποντες τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Υἱῷ καὶ τῷ ἁγίῳ
Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰών
νων. Αμήν.
MONITUM.
tamen quam in hoc, etsi admodum exiguo, opuscúlo. Quia tamen hæc homilia non acumine neque inven-
sione caret, et alioquin, ut jam saepe dictum est, Chrysostomus non semper sui similis est, hic locum ha-
bere potest. Conciones extra urbem et in suburbiis Antiochenis babitas non infrequenter vidi-
nius, quæ solent esse aliis breviores. Prodit autem hæc ex Codice qui in imo margine me-
moratur.
[21] ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΕΙΣ ΤΗΝ ΠΡΟΔΟΣΙΑΝ ΤΟΥ ΙΟΥΔΑ.
,
Νῦν Δάφνη τερπνὴ καὶ θεοφιλής, οὐ μόνον διειδέ-
στατα βλύζουσα νάματα, οὐ κόμας δένδρων χαριεστά-
τας ἐκτρέφουσα, ἀλλὰ προσλαβοῦσα ξένον φυτὸν τὸν
σταυρόν· νῦν σώφρων ἀληθῶς πηγὴ καὶ τῷ Πυθίῳ
Επίμονι φοβερά. Οὐκ ἔτι ποσὶν ἀνδρῶν ἀσεβῶν ἀνα-
πεταννῦσα τὸ ἔδαφος, ἀλλ' ὑμῖν τοῖς εὐσεβέσι παρ-
έχουσα τὸ ἄλσος, εἰκόνα ποθουμένου χωρίου ἐκείνου,
τοῦ κήπου φημί, ἐν ᾧ τοῦ Σωτῆρος ἡ προδοσία τε
τόλμηται, καὶ τῆς σωτηρίας τῆς ἡμετέρας εφυτεύθη
τὰ πράγματα. Ἀλλὰ γὰρ οὐκ ἔχω τί φράσαι πρὸς τὴν
PG 50:716πεταννῦσα τὸ ἔδαφος, ἀλλ’ ὑμῖν τοῖς εὐσεβέσι παρ-έχουσα τὸ ἄλσος, εἰκόνα ποθουμένου χωρίου ἐκείνου, τοῦ κήπου φημὶ, ἐν ᾧ τοῦ Σωτῆρος ἡ προδοσία τε-τόλμηται, καὶ τῆς σωτηρίας τῆς ἡμετέρας ἐφυτεύθη τὰ πράγματα. Ἀλλὰ γὰρ οὐκ ἔχω τί φράσαι πρὸς τὴν715 LE PRODITIONE JUDÆ.
συνεμάχησεν ὁ φόβος. Ταύτα διαλεγόμενος ὑμῖν πρὸς
ὀλίγον ἔρχομαι, καὶ ποιῶ τὸ ἐμαυτοῦ· ὅταν ὑμᾶς
σφίγξω, τότε παραδίδωμι τῷ λόγῳ, ἵνα μὴ κάμνῃ ὁ
λόγος· λίθους εὑρίσκων καὶ ἀκάνθας φυομένας, και
θαρὰν ποιῶ τὴν ἄρουραν, ἵν' ὁ λόγος δαψιλεῖ τῇ χειρὶ
καταβάλλῃ τὰ σπέρματα.
Τί ἐβλάβητε πρὸς ὀλίγον λυπηθέντες; "Αγγελοι
ἀντὶ ἀνθρώπων ἐγένεσθε· πρὸς οὐρανὸν μετέστητε,
εἰ καὶ μὴ τῷ τόπῳ, ἀλλὰ τῷ τρόπῳ. Καὶ ὅτι οὐ κοι
λακεύων λέγω ταῦτα, μαρτυρεῖ τὰ πράγματα. Τί γὰρ
ἐνελείτετε εἰς τὸν τῆς μετανοίας λόγον; Φθόνον ἐξ-
εξάλετε, τὰ ἀνελεύθερα πάθη ἐξωρίσατε, τὴν ἀρετὴν
κατεφυτεύσατε, ὁλόκληρον τὴν νύκτα παννυχίσιν
ἁγίαις εὐτονήσαντες, ἀγάπῃ πολλῇ καὶ ἐπιτεταμένῃ π
διαθέσει. Οὐδεὶς τόκων μέμνηται, οὐδεὶς περὶ πλεο
νεξίας διαλέγεται, οὐδ' αἱ χεῖρες ἁμαρτημάτων κατ
Ο πραὶ μόνον, ἀλλὰ καὶ ἡ γλῶσσα ἀπηλλαγμένη πα-
ρανομίας καὶ λοιδορίας· οὐδεὶς ὑβρίζει τὸν πλησίον,
οὐδεὶς ἐπὶ συμπόσια ἀπέρχεται Σατανικά· αἱ οἰκίαι
καθαρα!, ἡ ἀγορὰ ἀπ σμηγμένη· ἑσπέρα καταλαμ
βάνει, καὶ οὐδαμοῦ χοροὶ νεανίσκων τὰ τοῦ θεάτρου
ᾄδοντες ᾄσματα. Αλλ᾽ εἰσὶ χοροὶ μὲν, οὐκ ἀσελγείας
δὲ, χοροὶ μὲν, ἀλλὰ κατορθωμάτων· καὶ ἔστιν ἐν ἀγορᾷ
ὑμνῳδίας ἀκοῦσαι, καὶ οἴκοι καθημένων, τοῦ μὲν
ψάλλοντος, τοῦ δὲ ὑμνοῦντος· καταλαμβάνει νύξ, καὶ
πάντες ἐπὶ τὴν ἐκκλησίαν, τὸν λιμένα τὸν ἀκύμαν-
τον, τὴν γαλήνην τὴν ἀπηλλαγμένην κυμάτων ».
Ενόμιζον ἐγὼ ὅτι μετὰ μίαν καὶ δευτέραν ἡμέραν
ἡ ἀγρυπνία διέλυσεν ὑμῶν τὰ σώματα· νῦν δὲ ὅσῳ
ἐπιτείνεται ἡ ἀγρυπνία, τοσούτι αὔξεται ὑμῶν ὁ πό-
θος. Οἱ ψάλλοντες ὑμῖν ἀπέκαμον, καὶ ὑμεῖς νεάζετε
οἱ ψάλλοντες ὑμῖν ἡτόνησαν, καὶ ὑμεῖς [720] ἐνευρώ-
Γητε. Ποῦ νῦν οἱ πλούσιοι, εἰπέ μοι; μανθανέτωσαν
τῶν πενήτων την φιλοσοφίαν. Ἐκεῖνοι καθεύδουσιν,
οἱ δὲ πένητες ἐπὶ ἐδάφους οὐ καθεύδουσιν, ἀλλὰ γό-
νατα κάμπτουσι, Παῦλον καὶ Σίλαν μιμούμενοι. 'Αλλ'
• Combefis. διατεταμένη. Vatic. male διατεταγμένη:
blost κυμάτων supple συντρέχουσι, ant verbum aliquod
simile. Epit.
713
ἐκεῖνοι μὲν ἔψαλλον, καὶ τὸ δεσμωτήριον ἔσεισαν.
ὑμεῖς δὲ ψάλλετε, καὶ σειομένην τὴν πόλιν ἐστήσατε.
Απεναντίας τῶν πραγμάτων τὰ τέλη, ἀλλ᾽ ἑκάτερα
ὑπὲρ τῆς τοῦ Θεοῦ δόξης εἰσίν. Ἐκεῖνος μὲν γὰρ τὸ
δεσμωτήριον ἔσεισεν, ἵνα σαλεύσῃ τῶν ἀπίστων τὴν
διάνοιαν, ἵνα λύσῃ τὸν δεσμοφύλακα, ἵνα καταγγείλη
τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ· ἐστήσατε ὑμεῖς τὴν πόλιν, ἵνα
λύσητε τὴν ὀργὴν τοῦ Θεοῦ· καὶ ἐκεῖνα καὶ ταῦτα
διαφόρως ᾠκονομήθη. 'Αλλ' όμως χαίρω, οὐχ ὅτι
ἔστη ἡ πόλις, ἀλλ' ὅτι διὰ τῶν εὐχῶν ὑμῶν ἔστη, ὅτι
θεμέλια γεγόνασιν αἱ ψαλμῳδίαι ὑμῶν. Ἄνωθεν ἡ
ὀργὴ, καὶ κάτωθεν ὑμῶν ἡ φωνή· τὴν ἄνωθεν ῥέου-
σαν ὀργὴν ἡ κάτωθεν ἀναπεμπομένη φωνὴ ἀνέστει·
λεν. Ηνοίγησαν οἱ οὐρανοὶ, καὶ κατηνέχθη ἀπόφα
σις, τὸ ξίφος ήκονημένον· ἡ πόλις ἐπὶ τοῦ ἐδάφους,
ἡ ὀργὴ ἀπαραίτητος. Οὐδενὸς χρείαν ἔσχομεν, ἀλλὰ
μετανοίας, ἀλλὰ δακρύων καὶ στεναγμῶν, καὶ πάντα
ἐλύθη· Θεὸς ἀπεφήνατο, καὶ ἡμεῖς τὴν ὀργὴν ἑλύσα-
μεν. Οὐκ ἄν τις ἁμάρτοι κηδεμόνας ὑμᾶς καὶ σωτής
ρας τῆς πόλεως προσειπών. Ποῦ οἱ ἄρχοντες ; ποῦ
οἱ μεγάλοι σωτήρες; Οντως τῆς πόλεως ὑμεῖς καὶ
πύργοι, καὶ τεῖχος, καὶ ἀσφάλεια. Ἐκεῖνοι μὲν γὰρ
διὰ τῆς ἑαυτῶν κακίας τὴν πόλιν ἐσάθρωσαν, ὑμεῖς
διὰ τῆς οἰκείας ἀρετῆς τὴν πόλιν ἐστήσατε. Κἂν
ἐρωτηθῇ τις, πόθεν ἐπείσθη ἡ πόλις, κἂν ἐκεῖνος μὴ
εἴπῃ, ὡμολόγηται ὅτι διὰ τὰς ἁμαρτίας, διὰ τὰς πλεο
νεξίας, διὰ τὰς ἀδικίας, διὰ τὰς παρανομίας, διὰ τὰς
ὑπερηφανίας, διὰ τὰς ἡδονάς, διὰ τὸ ψεῦδος. Τίνος
δέ ; τῶν πλουσίων. Πάλιν ἂν ἐρωτηθῇ τις πόθεν ἔστη
ἡ πόλις, ὡμολόγηται ὅτι διὰ τὰς ψαλμῳδίας, διὰ τὰς
εὐχὰς, διὰ τὰς παννυχίδας. Ταῦτα δὲ τίνων; τῶν
πενήτων. Τὰ σαλεύσαντα τὴν πόλιν ἐκείνων, τὰ δὲ
στήσαντα ὑμέτερα· ὥστε ὑμεῖς σωτῆρες καὶ κηδεμό
νες ἐγένεσθε. Αλλ᾽ ἐνταῦθα τὸν λόγον καταλύσωμεν
ταῖς παννυχίσιν ἐπιμένοντες, ταῖς ψαλμῳδίαις, δόξαν
ἀναπέμποντες τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Υἱῷ καὶ τῷ ἁγίῳ
Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰών
νων. Αμήν.
MONITUM.
tamen quam in hoc, etsi admodum exiguo, opuscúlo. Quia tamen hæc homilia non acumine neque inven-
sione caret, et alioquin, ut jam saepe dictum est, Chrysostomus non semper sui similis est, hic locum ha-
bere potest. Conciones extra urbem et in suburbiis Antiochenis babitas non infrequenter vidi-
nius, quæ solent esse aliis breviores. Prodit autem hæc ex Codice qui in imo margine me-
moratur.
[21] ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΕΙΣ ΤΗΝ ΠΡΟΔΟΣΙΑΝ ΤΟΥ ΙΟΥΔΑ.
,
Νῦν Δάφνη τερπνὴ καὶ θεοφιλής, οὐ μόνον διειδέ-
στατα βλύζουσα νάματα, οὐ κόμας δένδρων χαριεστά-
τας ἐκτρέφουσα, ἀλλὰ προσλαβοῦσα ξένον φυτὸν τὸν
σταυρόν· νῦν σώφρων ἀληθῶς πηγὴ καὶ τῷ Πυθίῳ
Επίμονι φοβερά. Οὐκ ἔτι ποσὶν ἀνδρῶν ἀσεβῶν ἀνα-
πεταννῦσα τὸ ἔδαφος, ἀλλ' ὑμῖν τοῖς εὐσεβέσι παρ-
έχουσα τὸ ἄλσος, εἰκόνα ποθουμένου χωρίου ἐκείνου,
τοῦ κήπου φημί, ἐν ᾧ τοῦ Σωτῆρος ἡ προδοσία τε
τόλμηται, καὶ τῆς σωτηρίας τῆς ἡμετέρας εφυτεύθη
τὰ πράγματα. Ἀλλὰ γὰρ οὐκ ἔχω τί φράσαι πρὸς τὴν
PG 50:717παροῦσαν πανήγυριν· ἡ μὲν γὰρ πανήγυρις πρὸς κατ-ηγορίαν τοῦ Ἰούδα τὴν ἐμὴν γλῶσσαν κινεῖ, ἡ δὲ φιλ-ανθρωπία τοῦ Σωτῆρος ἐπιστρέφει μου τὸ στόμα πρὸς αὐτήν. Καὶ δύο τούτοις συνέχομαι, μίσει προδότου, πόθῳ Δεσπότου· νικᾷ δὲ πόθος τὸ μῖσος, μείζων ὑπάρ-χων καὶ δυνατώτερος. Διὸ τὸν προδότην καταλιπὼν τὸν εὐεργέτην ὑμνῶ, οὐχ ὅσον ἐστὶν ἄξιος, ἀλλ’ ὅσον εἰμὶ δυνατὸς ἀνυμνῶ. Πῶς ἔκλινεν οὐρανοὺς καὶ κατ-έβη πρὸς τὴν γῆν; πῶς ὁ πᾶσαν κτίσιν πληρῶν ἦλθε πρός με, γενόμενος δι’ ἐμὲ, κατ’ ἐμέ; πῶς ὃν ᾔδει προδότην ἐσόμενον τοῦτον ἔλαβεν μαθητὴν, καὶ τὸν πολέμιον ὡς φίλον ἐνεκελεύσατο ἀκολουθεῖν αὐτῷ; πῶς οὐκ ἔμελεν αὐτῷ περὶ τῆς προδοσίας, ἀλλὰ περὶ τῆς τοῦ προδιδόντος σωτηρίας ἐφρόντιζεν; Ὀψίας γὰρ, φησὶ, γενομένης, ἀνέκειτο ὁ Ἰησοῦς μετὰ τῶν δώδεκα μαθητῶν αὐτοῦ, καὶ ἐσθιόντων αὐτῶν εἶπεν· Ἀμὴν, ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὅτι εἷς ἐξ ὑμῶν παραδώσει με. Προεῖπεν τὴν προδοσίαν, ἵνα κωλύσῃ τὸ παρανόμημα· ἀπρόσωπον τὴν πρόῤῥησιν ἐποιή-σατο μὴ δυναμένην θριαμβεῦσαι τοῦ μαθητοῦ τὴν παρανομίαν τοὺς συνανακειμένους λανθάνουσαν. Τίς Δεσπότου τοιαύτην φιλανθρωπίαν ἐθεάσατο; Καὶ προδίδοται καὶ τὸν προδότην φιλεῖ. Τίς καταφρονεῖ-ται καὶ ἐλεεῖ; πιπράσκεται καὶ λαμβάνει τὸν κακὸν ἔμπορον ὁμοτράπεζον, καὶ τοῦ ἐπιβουλεύσαντος φεί-δεται; Καὶ ἐσθιόντων αὐτῶν εἶπεν· Ἀμὴν, ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι εἷς ἐξ ὑμῶν παραδώσει με. Ὡς ἄν-θρωπος ἤσθιεν, καὶ ὡς Θεὸς τὸ μέλλον ἐφώνει· τὰ τῇ ἐμῇ φύσει πρέποντα μετέρχεται δι’ ἐμέ. Πάντων δὲ τῶν μαθητῶν πληγέντων ὑπὸ τοῦ ῥήματος, καὶ τὰς ἑαυτῶν συνειδήσεις μαστιζόντων δεινῶς, καὶ τὸν τοῦ δείπνου καιρὸν ποιουμένων ἀθυμίας καιρὸν, ἑκάστου λέγοντος, Μήτι ἐγώ εἰμι, Κύριε; καὶ βουλομένων τῷ διὰ τῆς ἐρωτήσεως ῥήματι τὴν ἀμεριμνίαν τῆς κακῆς717 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANΤΙΝΟΡ. παροῦσαν πανήγυριν· ἡ μὲν γὰρ πανήγυρις πρὸς κατ ηγορίαν τοῦ Ἰούδα τὴν ἐμὴν γλῶσσαν κινεῖ, ἡ δὲ φιλ- ανθρωπία του Σωτήρος ἐπιστρέφει μου τὸ στόμα πρός αὐτήν. Καὶ δύο τούτοις συνέχομαι, μέσει προδότου, πόθῳ Δεσπότου· νίκᾷ δὲ πόθος τὸ μέσος, μείζων ὑπάρ- χων καὶ δυνατώτερος. Διὸ τὸν προδότην καταλιπών τὸν εὐεργέτην ὑμνῶ, οὐχ ὅσον ἐστὶν ἄξιος, ἀλλ' ὅσον εἰμὶ δυνατὸς ἀνυμνῶ. Πῶς ἔκλινεν οὐρανοὺς καὶ κατὰ έβη πρὸς τὴν γῆν; πῶς ὁ πᾶσαν κτίσιν πληρῶν ἦλθε πρός με, γενόμενος δι' ἐμὲ, κατ' ἐμέ ; πῶς ἂν ᾔδει προδότην ἐσόμενον τοῦτον ἔλαβεν μαθητήν, καὶ τὸν πολέμιον ὡς φίλον ἐνεκελεύσατο ἀκολουθεῖν αὐτῷ; πῶς οὐκ ἔμελεν αὐτῷ περὶ τῆς προδοσίας, ἀλλὰ περὶ τῆς τοῦ προδιδόντος σωτηρίας ἐφρόντιζεν; Οψίας γάρ, φησί, γενομένης, ἀνέκειτο ὁ Ἰησοῦς μετὰ τῶν δώδεκα μαθητῶν αὐτοῦ, καὶ ἐσθιόντων αὐτῶν εἶπεν· Ἀμὴν, ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὅτι εἰς ἐξ ὑμῶν παραδώσει με. Προεἶπεν τὴν προδοσίαν, ἵνα κωλύσῃ τὸ παρανόμημα· ἀπρόσωπον τὴν πρόββησιν ἐποιη- σατο μὴ δυναμένην θριαμβεῦσαι τοῦ μαθητοῦ τὴν παρανομίαν τοὺς συνανακειμένους λανθάνουσαν. Τίς Δεσπότου τοιαύτην φιλανθρωπίαν εθεάσατο; Καὶ προδίδοται καὶ τὸν προδότην φιλεῖ. Τις καταφρονεί, ται καὶ ἐλεεῖ; πιπράσκεται καὶ λαμβάνει τὸν κακὸν ἔμπορον ὁμοτράπεζον, καὶ τοῦ ἐπιβουλεύσαντος φεί· δεται; Καὶ ἐσθιόντων αὐτῶν εἶπεν· ἡμέρας, ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι εἰς ἐξ ὑμῶν παραδώσει με. Ὡς ἄν θρωπος ἤσθιεν, καὶ ὡς Θεὸς τὸ μέλλον ἐφώνει· τὰ τῇ ἐμῇ φύσει πρέποντα μετέρχεται δι' ἐμέ. Πάντων δὲ των μαθητῶν πληγέντων ὑπὸ τοῦ ῥήματος, καὶ τὰς ἑαυτῶν συνειδήσεις μαστιζόντων δεινῶς, καὶ τὸν τοῦ δείπνου καιρὸν ποιουμένων ἀθυμίας καιρόν, ἑκάστου λέγοντος, Μήτι εγώ είμι, Κύριε; καὶ βουλομένων τῷ διὰ τῆς ἐρωτήσεως ῥήματι τὴν ἀμεριμνίαν τῆς κακῆς ὑπονοία; εὑρεῖν, θεραπεύων τὰς τῶν ἀκαίρως πληρ- τομένων ψυχὰς ὁ Σωτὴρ, φανερὸν τὸν ἀγνοούμενον διὰ τῆς ἀποκρίσεως καθίστησιν· Ὁ ἐμβάψας μετ᾿ ἐμοῦ, φησὶν, τὴν χεῖρα ἐν τῷ τρυβλίῳ, οὗτός με παραδώσει· καὶ ὁ μὲν Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου υπάγει, καθώς γέγραπται περὶ αὐτοῦ. Οὐαὶ δὲ τῷ ἀνθρώ- πῳ ἐκείνῳ, δι' δν ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδί- δοται· καλὸν ἦν αὐτῷ εἰ οὐκ ἐγεννήθη ο άνθρω- πος ἐκεῖνος. Ελεεῖ τὸν ἑαυτοῦ ἐλεεῖν μὴ ἐθέλοντα, φείδεται τοῦ μὴ φεισαμένου τῆς οἰκείας ψυχῆς. Παρ- ητεῖτο γυμνῶσαι τὸν ἑαυτὸν πάλαι [72] γυμνώσαντα, κακείνῳ καιρὸν μετανοίας διδούς, καὶ τοὺς λοιποὺς μαθητὰς ἀθυμοῦντας ἰώμενος· ἀλλ' οὐδὲν ἐκ τούτων βελτίων ὁ προδότης ἐγένετο. Δέον γὰρ ἦν αὐτῷ εὐθέως ἐξαναστῆναι τοῦ δείπνου μετ' ἐκεῖνα τὰ φρικωδέστατα βήματα, δέον τους συμμαθητές παραλαβεῖν πρεσβευ- τάς, δέον· περιπλακῆναι τοῖς γόνατι τοῦ Σωτῆρος, καὶ τοιούτοις αὐτὸν ἐκμειλίξασθαι ρήμασιν. Ημαρτον, φιλάνθρωπε, ήμαρτον, ἠνόμησα, τοῖς ἀνθρώποι, πως λήσας ὀλίγου τιμήματος τὸν ἀτίμητον μαργαρίτην, ἠνόμησα τὸν ἀδαπάνητον πλοῦτον ὀλίγων χρημάτων προϊέμενος. Συγχώρησόν μοι τῷ τῆς ζημίας καὶ τῆς ἀπωλείας ἐμπόρῳ, συγχώρησόν μοι τῷ παρὰ τοῦ χρυσοῦ κλαπέντι τὸν λογισμόν· σύγγνωθι τῷ παρὰ τῶν Φαρισαίων ἐξαπατηθέντι κακῶς. Τούτων μὲν τῶν ῥημάτων οὐκ εἶπεν οὐδὲν, οὔτε ἐνενόησεν, διὰ δὲ ταχυτέρας φωνῆς ἐδήλου τὴν τῆς ψυχῆς ιταμότητα βοῶν· Μήτι εγώ είμι, Κύριε; Ο γλώττης αναιδους ὢ ψυχῆς ἀτεράμονος! ὡς ἀγνοῶν ἐρωτᾷ περὶ ὧν ἡ μελέτη, καὶ λανθάνειν ἐνόμιζεν τὸν ἀκοίμητον όφθαλ- μόν. Ἐπὶ τῆς ψυχῆς τὸν δόλον ἐβάσταζεν, καὶ διὰ 5:8 τῆς γλώττης τὸν τῆς ἀγνοίας λόγον προέφερεν τη διανοίᾳ την προδοσίαν κατειργάσατο, καὶ τῷ στόματ τι, ὡς ἐνόμισε, τὴν ἁμαρτίαν ἔκρυπτεν. Τοῖς ῥήματ σιν ὁμοίως τοῖς ἄλλοις μαθηταῖς ἐχρήσατο, ὁμοί τρόπῳ μὴ χρώμενος λύκος ὢν τῇ γνώμῃ, ἀπεκρίνατο τῇ τῶν προβάτων φωνῇ. Τί οὖν πρὸς αὐτὸν ὁ Σωτήρ; Σὺ εἶπας, Μακροθύμω φωνῇ διήλεγξεν τοῦ πονηροῦ τὴν σκηνήν. Ἠδύνατο μὲν γὰρ εἰπεῖν πρὸς αὐτόν· Τί λέγεις, βδελυρὲ καὶ πονηρέ; τί λέγεις, δοῦλε χρημά των καὶ τοῦ διαβόλου γνήστε κοινωνέ ; τολμᾶς ἄγνοιαν ὑποκρίνεσθαι; τολμᾷς κρύπτειν τὰ κρύπτεσθαι μὴ δυνάμενα; μὴ γὰρ οὐ παρήμην κακουργοῦντί σοι τῇ θεότητι ; μὴ γὰρ οὐκ εἶδόν σε τῷ τῆς θεότητος ὀφθαλ μῷ προσιόντα τοῖς ἀρχιερεῦσιν ; μὴ γὰρ οὐκ ἤκουον ἀπὼν λέγοντός σου, Τι θέλετε μοι δοῦναι, παγω ὑμῖν παραδώσω αὐτόν; μὴ γὰρ οὐκ οἶδα καὶ πόσου πέπρακας; Τί ούν; μετὰ τὴν ἔλεγχον οὕτως ἀναι σχυντεῖς; τί σκέπειν φιλονεικεῖς & βούλει πράττειν ; ἐμοὶ γυμνὰ τὰ πάντα. Οὕτως ἀποκριθῆναι δυνάμενος ὁ Χριστὸς οὐχ οὕτως ἐφθέγξατο, ἀλλ᾽ ἁπλῶς καὶ ἀν- εξικάκω; καὶ πράως· Σὺ εἶπας· διδάσκων ἡμᾶς τοῖς ἐχθροῖς ἡμῶν οὕτω προσφέρεσθαι. Όμως, μετά της- αὐτην περιοδείαν, ἔμεινεν Ἰούδας νοσῶν, ἀλλ᾽ οὐ παρὰ τὴν τοῦ ἰατροῦ ἀμέλειαν, ἀλλὰ παρὰ τὴν τοῦ κάμνοντος. Ὁ μὲν γὰρ προσήγαγε πάντα τὰ τῆς σωτηρίας φάρμακα, ὁ δὲ ταύτα οὐκ ἠθέλησε δέξασθαι, ἀλλὰ μόνην τὴν φιλαργυρίαν εἰδὼς, ἠγάπησε μάλλον τὸν χρυσὸν ἢ τὸν Χριστὸν, καὶ γέγονε περὶ τοὺς μισθωσαμένους εὔνους τε καὶ πιστός. Καὶ προσελθὼν Ἰούδας εἶπε τῷ Χριστῷ· Χαῖρε, Ραβδί, καὶ κατεφί- λησεν αὐτόν. Ξένος οὗτος προδοσίας τρόπος, ἀπὸ φιλήματος καὶ προσηγορίας ερχόμενος. Ὁ δὲ τη σοῦς εἶπεν αὐτῷ· Ἑταῖρε, ἐφ᾽ ᾧ πάρει; τί μοι χαίρειν ἐπιτάττεις, λυπεῖν προαιρούμενος; τί τῷ βή- ματι θεραπεύεις, πλήττων τῷ πράγματι ; καλεῖς δι- δάσκαλον, μὴ ὢν μαθητής ; τί παρατιτρώσκεις τῆς ἀγάπης τὰ δίκαια; τί σημείον προδοσίας ποιεῖς τῆς εἰρήνης τὸ σύμβολον; [725] τίνα μιμησάμενος τοῦτο πε ποίηκας ; Οὕτως εἶδες πρώην τὴν πόρνην φιλοῦσαν μου τοὺς πόδα;; οὕτως ἐθεάσω γονυπετοῦντα τὸν ἑκατόν ταρχον; οὕτως εἶδες τοὺς δαίμονας ὑποπίπτοντας; οίδα τίς σου τοῦ δολεροῦ φιλήματος υπέδειξε την ὁδόν· ὁ διάβολος τῆς περιπτύξεως ταύτης τὸν τρόπον ὑπέθετό σοι, σὺ δὲ κακῷ συμβούλῳ πεισθεὶς, ἐκείνου τὸ βούλημα πληροῖς. Εταῖρε, ἐφ᾽ ᾧ πάρει; πλήρω σον τὰς κακὰς συνθήκας ὡς πρὸς τοὺς Φαρισαίους πεποίησαι· συντέλεσον τὸ γραμματεῖον τῆς πράσεως· ὑπογραψον όπερ υπηγόρευσας· παράδος τὴν παραδο θῆναι βουλόμενον· κτῆσαι λοιπὸν μετὰ τοῦ γλωσσο κόμου καὶ τὸ τῆς ἀδικίας βαλάντιον· ὑποχώρησον τῷ λῃστῇ μέλλοντι διὰ τῆς ὁμολογίας λαμβάνειν τὴν τάξ ξιν, ἣν σοι διὰ προδοσίας ἀπώλεσας. Τότε προσελ. θόντες ἐπέβαλον τὰς χεῖρας ἐπὶ τὸν Ἰησοῦν, καὶ ἐκράτησαν αὐτόν. Καὶ τὸ προφητικὸν ἐκεῖνο λόγιον πέρας ἐλάμβανεν· Εκύκλωσαν με ὡσεὶ μέλισσαι κηρίον, καὶ ἐξεκαύθησαν ὡς πῦρ ἐν ἀκάνθαις· καὶ πάλιν, Εκύκλωσαν με κύνες πολλοί, ταῦροι πίονες περιέσχον με. 'Αλλ' ω τῆς ἀνεξικακίας τῆς μόνο πρεπούσης αὐτῷ! ἐν οὐρανῷ τὰ Χερουβὶμ καὶ τὰ Σεραφίμ μὴ τολμώντα προσβλέπειν τὴν ὑπερβάλ. λουσαν δόξαν, αὐτῶν ταῖς πτέρυξι καθάπερ χερσι καλύπτει τὰ πρόσωπα, καὶ ἐπὶ τῆς γῆς τῆς σαρκὸς αὐτοῦ κατεχομένης ὑπὸ χειρῶν ἀνόμων, ἠνείχετο. Είδετε ποίου μακροθύμου καὶ φιλανθρώπου Δεσπότου καθεστήκατε δούλοι; Γίνεσθε οὖν τοιοῦτοι περὶ τοὺς
ὑπονοίας εὑρεῖν, θεραπεύων τὰς τῶν ἀκαίρως πλητ-τομένων ψυχὰς ὁ Σωτὴρ, φανερὸν τὸν ἀγνοούμενον διὰ τῆς ἀποκρίσεως καθίστησιν· Ὁ ἐμβάψας μετ’ ἐμοῦ, φησὶν, τὴν χεῖρα ἐν τῷ τρυβλίῳ, οὗτός με παραδώσει· καὶ ὁ μὲν Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ὑπάγει, καθὼς γέγραπται περὶ αὐτοῦ. Οὐαὶ δὲ τῷ ἀνθρώ-πῳ ἐκείνῳ, δι’ ὃν ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδί-δοται· καλὸν ἦν αὐτῷ εἰ οὐκ ἐγεννήθη ὁ ἄνθρω-πος ἐκεῖνος. Ἐλεεῖ τὸν ἑαυτοῦ ἐλεεῖν μὴ ἐθέλοντα, φείδεται τοῦ μὴ φεισαμένου τῆς οἰκείας ψυχῆς. Παρ-ῃτεῖτο γυμνῶσαι τὸν ἑαυτὸν πάλαι γυμνώσαντα, κἀκείνῳ καιρὸν μετανοίας διδοὺς, καὶ τοὺς λοιποὺς μαθητὰς ἀθυμοῦντας ἰώμενος· ἀλλ’ οὐδὲν ἐκ τούτων βελτίων ὁ προδότης ἐγένετο. Δέον γὰρ ἦν αὐτῷ εὐθέως ἐξαναστῆναι τοῦ δείπνου μετ’ ἐκεῖνα τὰ φρικωδέστατα ῥήματα, δέον τοὺς συμμαθητὰς παραλαβεῖν πρεσβευ-τὰς, δέον περιπλακῆναι τοῖς γόνασι τοῦ Σωτῆρος, καὶ τοιούτοις αὐτὸν ἐκμειλίξασθαι ῥήμασιν. Ἥμαρτον, φιλάνθρωπε, ἥμαρτον, ἠνόμησα, τοῖς ἀνθρώποις πω-λήσας ὀλίγου τιμήματος τὸν ἀτίμητον μαργαρίτην, ἠνόμησα τὸν ἀδαπάνητον πλοῦτον ὀλίγων χρημάτων προϊέμενος. Συγχώρησόν μοι τῷ τῆς ζημίας καὶ τῆς ἀπωλείας ἐμπόρῳ, συγχώρησόν μοι τῷ παρὰ τοῦ χρυσοῦ κλαπέντι τὸν λογισμόν· σύγγνωθι τῷ παρὰ τῶν Φαρισαίων ἐξαπατηθέντι κακῶς. Τούτων μὲν τῶν ῥημάτων οὐκ εἶπεν οὐδὲν, οὔτε ἐνενόησεν, διὰ δὲ ταχυτέρας φωνῆς ἐδήλου τὴν τῆς ψυχῆς ἰταμότητα βοῶν· Μήτι ἐγώ εἰμι, Κύριε; Ὢ γλώττης ἀναιδοῦς ὢ ψυχῆς ἀτεράμονος Ὡς ἀγνοῶν ἐρωτᾷ περὶ ὧν ἡ μελέτη, καὶ λανθάνειν ἐνόμιζεν τὸν ἀκοίμητον ὀφθαλ-μόν. Ἐπὶ τῆς ψυχῆς τὸν δόλον ἐβάσταζεν, καὶ διὰ717 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANΤΙΝΟΡ. παροῦσαν πανήγυριν· ἡ μὲν γὰρ πανήγυρις πρὸς κατ ηγορίαν τοῦ Ἰούδα τὴν ἐμὴν γλῶσσαν κινεῖ, ἡ δὲ φιλ- ανθρωπία του Σωτήρος ἐπιστρέφει μου τὸ στόμα πρός αὐτήν. Καὶ δύο τούτοις συνέχομαι, μέσει προδότου, πόθῳ Δεσπότου· νίκᾷ δὲ πόθος τὸ μέσος, μείζων ὑπάρ- χων καὶ δυνατώτερος. Διὸ τὸν προδότην καταλιπών τὸν εὐεργέτην ὑμνῶ, οὐχ ὅσον ἐστὶν ἄξιος, ἀλλ' ὅσον εἰμὶ δυνατὸς ἀνυμνῶ. Πῶς ἔκλινεν οὐρανοὺς καὶ κατὰ έβη πρὸς τὴν γῆν; πῶς ὁ πᾶσαν κτίσιν πληρῶν ἦλθε πρός με, γενόμενος δι' ἐμὲ, κατ' ἐμέ ; πῶς ἂν ᾔδει προδότην ἐσόμενον τοῦτον ἔλαβεν μαθητήν, καὶ τὸν πολέμιον ὡς φίλον ἐνεκελεύσατο ἀκολουθεῖν αὐτῷ; πῶς οὐκ ἔμελεν αὐτῷ περὶ τῆς προδοσίας, ἀλλὰ περὶ τῆς τοῦ προδιδόντος σωτηρίας ἐφρόντιζεν; Οψίας γάρ, φησί, γενομένης, ἀνέκειτο ὁ Ἰησοῦς μετὰ τῶν δώδεκα μαθητῶν αὐτοῦ, καὶ ἐσθιόντων αὐτῶν εἶπεν· Ἀμὴν, ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὅτι εἰς ἐξ ὑμῶν παραδώσει με. Προεἶπεν τὴν προδοσίαν, ἵνα κωλύσῃ τὸ παρανόμημα· ἀπρόσωπον τὴν πρόββησιν ἐποιη- σατο μὴ δυναμένην θριαμβεῦσαι τοῦ μαθητοῦ τὴν παρανομίαν τοὺς συνανακειμένους λανθάνουσαν. Τίς Δεσπότου τοιαύτην φιλανθρωπίαν εθεάσατο; Καὶ προδίδοται καὶ τὸν προδότην φιλεῖ. Τις καταφρονεί, ται καὶ ἐλεεῖ; πιπράσκεται καὶ λαμβάνει τὸν κακὸν ἔμπορον ὁμοτράπεζον, καὶ τοῦ ἐπιβουλεύσαντος φεί· δεται; Καὶ ἐσθιόντων αὐτῶν εἶπεν· ἡμέρας, ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι εἰς ἐξ ὑμῶν παραδώσει με. Ὡς ἄν θρωπος ἤσθιεν, καὶ ὡς Θεὸς τὸ μέλλον ἐφώνει· τὰ τῇ ἐμῇ φύσει πρέποντα μετέρχεται δι' ἐμέ. Πάντων δὲ των μαθητῶν πληγέντων ὑπὸ τοῦ ῥήματος, καὶ τὰς ἑαυτῶν συνειδήσεις μαστιζόντων δεινῶς, καὶ τὸν τοῦ δείπνου καιρὸν ποιουμένων ἀθυμίας καιρόν, ἑκάστου λέγοντος, Μήτι εγώ είμι, Κύριε; καὶ βουλομένων τῷ διὰ τῆς ἐρωτήσεως ῥήματι τὴν ἀμεριμνίαν τῆς κακῆς ὑπονοία; εὑρεῖν, θεραπεύων τὰς τῶν ἀκαίρως πληρ- τομένων ψυχὰς ὁ Σωτὴρ, φανερὸν τὸν ἀγνοούμενον διὰ τῆς ἀποκρίσεως καθίστησιν· Ὁ ἐμβάψας μετ᾿ ἐμοῦ, φησὶν, τὴν χεῖρα ἐν τῷ τρυβλίῳ, οὗτός με παραδώσει· καὶ ὁ μὲν Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου υπάγει, καθώς γέγραπται περὶ αὐτοῦ. Οὐαὶ δὲ τῷ ἀνθρώ- πῳ ἐκείνῳ, δι' δν ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδί- δοται· καλὸν ἦν αὐτῷ εἰ οὐκ ἐγεννήθη ο άνθρω- πος ἐκεῖνος. Ελεεῖ τὸν ἑαυτοῦ ἐλεεῖν μὴ ἐθέλοντα, φείδεται τοῦ μὴ φεισαμένου τῆς οἰκείας ψυχῆς. Παρ- ητεῖτο γυμνῶσαι τὸν ἑαυτὸν πάλαι [72] γυμνώσαντα, κακείνῳ καιρὸν μετανοίας διδούς, καὶ τοὺς λοιποὺς μαθητὰς ἀθυμοῦντας ἰώμενος· ἀλλ' οὐδὲν ἐκ τούτων βελτίων ὁ προδότης ἐγένετο. Δέον γὰρ ἦν αὐτῷ εὐθέως ἐξαναστῆναι τοῦ δείπνου μετ' ἐκεῖνα τὰ φρικωδέστατα βήματα, δέον τους συμμαθητές παραλαβεῖν πρεσβευ- τάς, δέον· περιπλακῆναι τοῖς γόνατι τοῦ Σωτῆρος, καὶ τοιούτοις αὐτὸν ἐκμειλίξασθαι ρήμασιν. Ημαρτον, φιλάνθρωπε, ήμαρτον, ἠνόμησα, τοῖς ἀνθρώποι, πως λήσας ὀλίγου τιμήματος τὸν ἀτίμητον μαργαρίτην, ἠνόμησα τὸν ἀδαπάνητον πλοῦτον ὀλίγων χρημάτων προϊέμενος. Συγχώρησόν μοι τῷ τῆς ζημίας καὶ τῆς ἀπωλείας ἐμπόρῳ, συγχώρησόν μοι τῷ παρὰ τοῦ χρυσοῦ κλαπέντι τὸν λογισμόν· σύγγνωθι τῷ παρὰ τῶν Φαρισαίων ἐξαπατηθέντι κακῶς. Τούτων μὲν τῶν ῥημάτων οὐκ εἶπεν οὐδὲν, οὔτε ἐνενόησεν, διὰ δὲ ταχυτέρας φωνῆς ἐδήλου τὴν τῆς ψυχῆς ιταμότητα βοῶν· Μήτι εγώ είμι, Κύριε; Ο γλώττης αναιδους ὢ ψυχῆς ἀτεράμονος! ὡς ἀγνοῶν ἐρωτᾷ περὶ ὧν ἡ μελέτη, καὶ λανθάνειν ἐνόμιζεν τὸν ἀκοίμητον όφθαλ- μόν. Ἐπὶ τῆς ψυχῆς τὸν δόλον ἐβάσταζεν, καὶ διὰ 5:8 τῆς γλώττης τὸν τῆς ἀγνοίας λόγον προέφερεν τη διανοίᾳ την προδοσίαν κατειργάσατο, καὶ τῷ στόματ τι, ὡς ἐνόμισε, τὴν ἁμαρτίαν ἔκρυπτεν. Τοῖς ῥήματ σιν ὁμοίως τοῖς ἄλλοις μαθηταῖς ἐχρήσατο, ὁμοί τρόπῳ μὴ χρώμενος λύκος ὢν τῇ γνώμῃ, ἀπεκρίνατο τῇ τῶν προβάτων φωνῇ. Τί οὖν πρὸς αὐτὸν ὁ Σωτήρ; Σὺ εἶπας, Μακροθύμω φωνῇ διήλεγξεν τοῦ πονηροῦ τὴν σκηνήν. Ἠδύνατο μὲν γὰρ εἰπεῖν πρὸς αὐτόν· Τί λέγεις, βδελυρὲ καὶ πονηρέ; τί λέγεις, δοῦλε χρημά των καὶ τοῦ διαβόλου γνήστε κοινωνέ ; τολμᾶς ἄγνοιαν ὑποκρίνεσθαι; τολμᾷς κρύπτειν τὰ κρύπτεσθαι μὴ δυνάμενα; μὴ γὰρ οὐ παρήμην κακουργοῦντί σοι τῇ θεότητι ; μὴ γὰρ οὐκ εἶδόν σε τῷ τῆς θεότητος ὀφθαλ μῷ προσιόντα τοῖς ἀρχιερεῦσιν ; μὴ γὰρ οὐκ ἤκουον ἀπὼν λέγοντός σου, Τι θέλετε μοι δοῦναι, παγω ὑμῖν παραδώσω αὐτόν; μὴ γὰρ οὐκ οἶδα καὶ πόσου πέπρακας; Τί ούν; μετὰ τὴν ἔλεγχον οὕτως ἀναι σχυντεῖς; τί σκέπειν φιλονεικεῖς & βούλει πράττειν ; ἐμοὶ γυμνὰ τὰ πάντα. Οὕτως ἀποκριθῆναι δυνάμενος ὁ Χριστὸς οὐχ οὕτως ἐφθέγξατο, ἀλλ᾽ ἁπλῶς καὶ ἀν- εξικάκω; καὶ πράως· Σὺ εἶπας· διδάσκων ἡμᾶς τοῖς ἐχθροῖς ἡμῶν οὕτω προσφέρεσθαι. Όμως, μετά της- αὐτην περιοδείαν, ἔμεινεν Ἰούδας νοσῶν, ἀλλ᾽ οὐ παρὰ τὴν τοῦ ἰατροῦ ἀμέλειαν, ἀλλὰ παρὰ τὴν τοῦ κάμνοντος. Ὁ μὲν γὰρ προσήγαγε πάντα τὰ τῆς σωτηρίας φάρμακα, ὁ δὲ ταύτα οὐκ ἠθέλησε δέξασθαι, ἀλλὰ μόνην τὴν φιλαργυρίαν εἰδὼς, ἠγάπησε μάλλον τὸν χρυσὸν ἢ τὸν Χριστὸν, καὶ γέγονε περὶ τοὺς μισθωσαμένους εὔνους τε καὶ πιστός. Καὶ προσελθὼν Ἰούδας εἶπε τῷ Χριστῷ· Χαῖρε, Ραβδί, καὶ κατεφί- λησεν αὐτόν. Ξένος οὗτος προδοσίας τρόπος, ἀπὸ φιλήματος καὶ προσηγορίας ερχόμενος. Ὁ δὲ τη σοῦς εἶπεν αὐτῷ· Ἑταῖρε, ἐφ᾽ ᾧ πάρει; τί μοι χαίρειν ἐπιτάττεις, λυπεῖν προαιρούμενος; τί τῷ βή- ματι θεραπεύεις, πλήττων τῷ πράγματι ; καλεῖς δι- δάσκαλον, μὴ ὢν μαθητής ; τί παρατιτρώσκεις τῆς ἀγάπης τὰ δίκαια; τί σημείον προδοσίας ποιεῖς τῆς εἰρήνης τὸ σύμβολον; [725] τίνα μιμησάμενος τοῦτο πε ποίηκας ; Οὕτως εἶδες πρώην τὴν πόρνην φιλοῦσαν μου τοὺς πόδα;; οὕτως ἐθεάσω γονυπετοῦντα τὸν ἑκατόν ταρχον; οὕτως εἶδες τοὺς δαίμονας ὑποπίπτοντας; οίδα τίς σου τοῦ δολεροῦ φιλήματος υπέδειξε την ὁδόν· ὁ διάβολος τῆς περιπτύξεως ταύτης τὸν τρόπον ὑπέθετό σοι, σὺ δὲ κακῷ συμβούλῳ πεισθεὶς, ἐκείνου τὸ βούλημα πληροῖς. Εταῖρε, ἐφ᾽ ᾧ πάρει; πλήρω σον τὰς κακὰς συνθήκας ὡς πρὸς τοὺς Φαρισαίους πεποίησαι· συντέλεσον τὸ γραμματεῖον τῆς πράσεως· ὑπογραψον όπερ υπηγόρευσας· παράδος τὴν παραδο θῆναι βουλόμενον· κτῆσαι λοιπὸν μετὰ τοῦ γλωσσο κόμου καὶ τὸ τῆς ἀδικίας βαλάντιον· ὑποχώρησον τῷ λῃστῇ μέλλοντι διὰ τῆς ὁμολογίας λαμβάνειν τὴν τάξ ξιν, ἣν σοι διὰ προδοσίας ἀπώλεσας. Τότε προσελ. θόντες ἐπέβαλον τὰς χεῖρας ἐπὶ τὸν Ἰησοῦν, καὶ ἐκράτησαν αὐτόν. Καὶ τὸ προφητικὸν ἐκεῖνο λόγιον πέρας ἐλάμβανεν· Εκύκλωσαν με ὡσεὶ μέλισσαι κηρίον, καὶ ἐξεκαύθησαν ὡς πῦρ ἐν ἀκάνθαις· καὶ πάλιν, Εκύκλωσαν με κύνες πολλοί, ταῦροι πίονες περιέσχον με. 'Αλλ' ω τῆς ἀνεξικακίας τῆς μόνο πρεπούσης αὐτῷ! ἐν οὐρανῷ τὰ Χερουβὶμ καὶ τὰ Σεραφίμ μὴ τολμώντα προσβλέπειν τὴν ὑπερβάλ. λουσαν δόξαν, αὐτῶν ταῖς πτέρυξι καθάπερ χερσι καλύπτει τὰ πρόσωπα, καὶ ἐπὶ τῆς γῆς τῆς σαρκὸς αὐτοῦ κατεχομένης ὑπὸ χειρῶν ἀνόμων, ἠνείχετο. Είδετε ποίου μακροθύμου καὶ φιλανθρώπου Δεσπότου καθεστήκατε δούλοι; Γίνεσθε οὖν τοιοῦτοι περὶ τοὺς
PG 50:718τῆς γλώττης τὸν τῆς ἀγνοίας λόγον προέφερεν· τῇ διανοίᾳ τὴν προδοσίαν κατειργάσατο, καὶ τῷ στόμα-τι, ὡς ἐνόμισε, τὴν ἁμαρτίαν ἔκρυπτεν. Τοῖς ῥήμα-σιν ὁμοίως τοῖς ἄλλοις μαθηταῖς ἐχρήσατο, ὁμοίῳ τρόπῳ μὴ χρώμενος· λύκος ὢν τῇ γνώμῃ, ἀπεκρίνατο τῇ τῶν προβάτων φωνῇ. Τί οὖν πρὸς αὐτὸν ὁ Σωτήρ; Σὺ εἶπας. Μακροθύμῳ φωνῇ διήλεγξεν τοῦ πονηροῦ τὴν σκηνήν. Ἠδύνατο μὲν γὰρ εἰπεῖν πρὸς αὐτόν· Τί λέγεις, βδελυρὲ καὶ πονηρέ; τί λέγεις, δοῦλε χρημά-των καὶ τοῦ διαβόλου γνήσιε κοινωνέ; τολμᾷς ἄγνοιαν ὑποκρίνεσθαι; τολμᾷς κρύπτειν τὰ κρύπτεσθαι μὴ δυνάμενα; μὴ γὰρ οὐ παρήμην κακουργοῦντί σοι τῇ θεότητι; μὴ γὰρ οὐκ εἶδόν σε τῷ τῆς θεότητος ὀφθαλ-μῷ προσιόντα τοῖς ἀρχιερεῦσιν; μὴ γὰρ οὐκ ἤκουον ἀπὼν λέγοντός σου, Τί θέλετέ μοι δοῦναι, κἀγὼ ὑμῖν παραδώσω αὐτόν; μὴ γὰρ οὐκ οἶδα καὶ πόσου πέπρακας; Τί οὖν; μετὰ τὸν ἔλεγχον οὕτως ἀναι-σχυντεῖς; τί σκέπειν φιλονεικεῖς ἃ βούλει πράττειν; ἐμοὶ γυμνὰ τὰ πάντα. Οὕτως ἀποκριθῆναι δυνάμενος ὁ Χριστὸς οὐχ οὕτως ἐφθέγξατο, ἀλλ’ ἁπλῶς καὶ ἀν-εξικάκως καὶ πράως· Σὺ εἶπας· διδάσκων ἡμᾶς τοῖς ἐχθροῖς ἡμῶν οὕτω προσφέρεσθαι. Ὅμως, μετὰ τος-αύτην περιοδείαν, ἔμεινεν Ἰούδας νοσῶν, ἀλλ’ οὐ παρὰ τὴν τοῦ ἰατροῦ ἀμέλειαν, ἀλλὰ παρὰ τὴν τοῦ κάμνοντος. Ὁ μὲν γὰρ προσήγαγε πάντα τὰ τῆς σωτηρίας φάρμακα, ὁ δὲ ταῦτα οὐκ ἠθέλησε δέξασθαι, ἀλλὰ μόνην τὴν φιλαργυρίαν εἰδὼς, ἠγάπησε μᾶλλον τὸν χρυσὸν ἢ τὸν Χριστὸν, καὶ γέγονε περὶ τοὺς μισθωσαμένους εὔνους τε καὶ πιστός. Καὶ προσελθὼν Ἰούδας εἶπε τῷ Χριστῷ· Χαῖρε, Ῥαββὶ, καὶ κατεφί-λησεν αὐτόν. Ξένος οὗτος προδοσίας τρόπος, ἀπὸ φιλήματος καὶ προσηγορίας ἐρχόμενος. Ὁ δὲ Ἰη-σοῦς εἶπεν αὐτῷ· Ἑταῖρε, ἐφ’ ᾧ πάρει; τί μοι χαίρειν ἐπιτάττεις, λυπεῖν προαιρούμενος; τί τῷ ῥή-ματι θεραπεύεις, πλήττων τῷ πράγματι; καλεῖς δι-δάσκαλον, μὴ ὢν μαθητής; τί παρατιτρώσκεις τῆς ἀγάπης τὰ δίκαια; τί σημεῖον προδοσίας ποιεῖς τῆς εἰρήνης τὸ σύμβολον; τίνα μιμησάμενος τοῦτο πε-ποίηκας; Οὕτως εἶδες πρώην τὴν πόρνην φιλοῦσάν μου τοὺς πόδας; οὕτως ἐθεάσω γονυπετοῦντα τὸν ἑκατόν-ταρχον; οὕτως εἶδες τοὺς δαίμονας ὑποπίπτοντας; Οἶδα τίς σου τοῦ δολεροῦ φιλήματος ὑπέδειξε τὴν ὁδόν· ὁ διάβολος τῆς περιπτύξεως ταύτης τὸν τρόπον ὑπέθετό σοι, σὺ δὲ κακῷ συμβούλῳ πεισθεὶς, ἐκείνου τὸ βούλημα πληροῖς. Ἑταῖρε, ἐφ’ ᾧ πάρει; πλήρω-σον τὰς κακὰς συνθήκας ἃς πρὸς τοὺς Φαρισαίους πεποίησαι· συντέλεσον τὸ γραμματεῖον τῆς πράσεως· ὑπόγραψον ὅπερ ὑπηγόρευσας· παράδος τὸν παραδο-θῆναι βουλόμενον· κτῆσαι λοιπὸν μετὰ τοῦ γλωσσο-κόμου καὶ τὸ τῆς ἀδικίας βαλάντιον· ὑποχώρησον τῷ λῃστῇ μέλλοντι διὰ τῆς ὁμολογίας λαμβάνειν τὴν τά-ξιν, ἥν σοι διὰ προδοσίας ἀπώλεσας. Τότε προσελ-θόντες ἐπέβαλον τὰς χεῖρας ἐπὶ τὸν Ἰησοῦν, καὶ ἐκράτησαν αὐτόν. Καὶ τὸ προφητικὸν ἐκεῖνο λόγιον πέρας ἐλάμβανεν· Ἐκύκλωσάν με ὡσεὶ μέλισσαι κηρίον, καὶ ἐξεκαύθησαν ὡς πῦρ ἐν ἀκάνθαις· καὶ πάλιν, Ἐκύκλωσάν με κύνες πολλοὶ, ταῦροι πίονες περιέσχον με. Ἀλλ’ ὢ τῆς ἀνεξικακίας τῆς μόνῳ πρεπούσης αὐτῷ ἐν οὐρανῷ τὰ Χερουβὶμ καὶ τὰ Σεραφὶμ μὴ τολμῶντα προσβλέπειν τὴν ὑπερβάλ-λουσαν δόξαν, αὐτῶν ταῖς πτέρυξι καθάπερ χερσὶ καλύπτει τὰ πρόσωπα, καὶ ἐπὶ τῆς γῆς τῆς σαρκὸς αὐτοῦ κατεχομένης ὑπὸ χειρῶν ἀνόμων, ἠνείχετο. Εἴδετε ποίου μακροθύμου καὶ φιλανθρώπου Δεσπότου καθεστήκατε δοῦλοι; Γίνεσθε οὖν τοιοῦτοι περὶ τοὺσ717 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANΤΙΝΟΡ. παροῦσαν πανήγυριν· ἡ μὲν γὰρ πανήγυρις πρὸς κατ ηγορίαν τοῦ Ἰούδα τὴν ἐμὴν γλῶσσαν κινεῖ, ἡ δὲ φιλ- ανθρωπία του Σωτήρος ἐπιστρέφει μου τὸ στόμα πρός αὐτήν. Καὶ δύο τούτοις συνέχομαι, μέσει προδότου, πόθῳ Δεσπότου· νίκᾷ δὲ πόθος τὸ μέσος, μείζων ὑπάρ- χων καὶ δυνατώτερος. Διὸ τὸν προδότην καταλιπών τὸν εὐεργέτην ὑμνῶ, οὐχ ὅσον ἐστὶν ἄξιος, ἀλλ' ὅσον εἰμὶ δυνατὸς ἀνυμνῶ. Πῶς ἔκλινεν οὐρανοὺς καὶ κατὰ έβη πρὸς τὴν γῆν; πῶς ὁ πᾶσαν κτίσιν πληρῶν ἦλθε πρός με, γενόμενος δι' ἐμὲ, κατ' ἐμέ ; πῶς ἂν ᾔδει προδότην ἐσόμενον τοῦτον ἔλαβεν μαθητήν, καὶ τὸν πολέμιον ὡς φίλον ἐνεκελεύσατο ἀκολουθεῖν αὐτῷ; πῶς οὐκ ἔμελεν αὐτῷ περὶ τῆς προδοσίας, ἀλλὰ περὶ τῆς τοῦ προδιδόντος σωτηρίας ἐφρόντιζεν; Οψίας γάρ, φησί, γενομένης, ἀνέκειτο ὁ Ἰησοῦς μετὰ τῶν δώδεκα μαθητῶν αὐτοῦ, καὶ ἐσθιόντων αὐτῶν εἶπεν· Ἀμὴν, ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὅτι εἰς ἐξ ὑμῶν παραδώσει με. Προεἶπεν τὴν προδοσίαν, ἵνα κωλύσῃ τὸ παρανόμημα· ἀπρόσωπον τὴν πρόββησιν ἐποιη- σατο μὴ δυναμένην θριαμβεῦσαι τοῦ μαθητοῦ τὴν παρανομίαν τοὺς συνανακειμένους λανθάνουσαν. Τίς Δεσπότου τοιαύτην φιλανθρωπίαν εθεάσατο; Καὶ προδίδοται καὶ τὸν προδότην φιλεῖ. Τις καταφρονεί, ται καὶ ἐλεεῖ; πιπράσκεται καὶ λαμβάνει τὸν κακὸν ἔμπορον ὁμοτράπεζον, καὶ τοῦ ἐπιβουλεύσαντος φεί· δεται; Καὶ ἐσθιόντων αὐτῶν εἶπεν· ἡμέρας, ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι εἰς ἐξ ὑμῶν παραδώσει με. Ὡς ἄν θρωπος ἤσθιεν, καὶ ὡς Θεὸς τὸ μέλλον ἐφώνει· τὰ τῇ ἐμῇ φύσει πρέποντα μετέρχεται δι' ἐμέ. Πάντων δὲ των μαθητῶν πληγέντων ὑπὸ τοῦ ῥήματος, καὶ τὰς ἑαυτῶν συνειδήσεις μαστιζόντων δεινῶς, καὶ τὸν τοῦ δείπνου καιρὸν ποιουμένων ἀθυμίας καιρόν, ἑκάστου λέγοντος, Μήτι εγώ είμι, Κύριε; καὶ βουλομένων τῷ διὰ τῆς ἐρωτήσεως ῥήματι τὴν ἀμεριμνίαν τῆς κακῆς ὑπονοία; εὑρεῖν, θεραπεύων τὰς τῶν ἀκαίρως πληρ- τομένων ψυχὰς ὁ Σωτὴρ, φανερὸν τὸν ἀγνοούμενον διὰ τῆς ἀποκρίσεως καθίστησιν· Ὁ ἐμβάψας μετ᾿ ἐμοῦ, φησὶν, τὴν χεῖρα ἐν τῷ τρυβλίῳ, οὗτός με παραδώσει· καὶ ὁ μὲν Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου υπάγει, καθώς γέγραπται περὶ αὐτοῦ. Οὐαὶ δὲ τῷ ἀνθρώ- πῳ ἐκείνῳ, δι' δν ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδί- δοται· καλὸν ἦν αὐτῷ εἰ οὐκ ἐγεννήθη ο άνθρω- πος ἐκεῖνος. Ελεεῖ τὸν ἑαυτοῦ ἐλεεῖν μὴ ἐθέλοντα, φείδεται τοῦ μὴ φεισαμένου τῆς οἰκείας ψυχῆς. Παρ- ητεῖτο γυμνῶσαι τὸν ἑαυτὸν πάλαι [72] γυμνώσαντα, κακείνῳ καιρὸν μετανοίας διδούς, καὶ τοὺς λοιποὺς μαθητὰς ἀθυμοῦντας ἰώμενος· ἀλλ' οὐδὲν ἐκ τούτων βελτίων ὁ προδότης ἐγένετο. Δέον γὰρ ἦν αὐτῷ εὐθέως ἐξαναστῆναι τοῦ δείπνου μετ' ἐκεῖνα τὰ φρικωδέστατα βήματα, δέον τους συμμαθητές παραλαβεῖν πρεσβευ- τάς, δέον· περιπλακῆναι τοῖς γόνατι τοῦ Σωτῆρος, καὶ τοιούτοις αὐτὸν ἐκμειλίξασθαι ρήμασιν. Ημαρτον, φιλάνθρωπε, ήμαρτον, ἠνόμησα, τοῖς ἀνθρώποι, πως λήσας ὀλίγου τιμήματος τὸν ἀτίμητον μαργαρίτην, ἠνόμησα τὸν ἀδαπάνητον πλοῦτον ὀλίγων χρημάτων προϊέμενος. Συγχώρησόν μοι τῷ τῆς ζημίας καὶ τῆς ἀπωλείας ἐμπόρῳ, συγχώρησόν μοι τῷ παρὰ τοῦ χρυσοῦ κλαπέντι τὸν λογισμόν· σύγγνωθι τῷ παρὰ τῶν Φαρισαίων ἐξαπατηθέντι κακῶς. Τούτων μὲν τῶν ῥημάτων οὐκ εἶπεν οὐδὲν, οὔτε ἐνενόησεν, διὰ δὲ ταχυτέρας φωνῆς ἐδήλου τὴν τῆς ψυχῆς ιταμότητα βοῶν· Μήτι εγώ είμι, Κύριε; Ο γλώττης αναιδους ὢ ψυχῆς ἀτεράμονος! ὡς ἀγνοῶν ἐρωτᾷ περὶ ὧν ἡ μελέτη, καὶ λανθάνειν ἐνόμιζεν τὸν ἀκοίμητον όφθαλ- μόν. Ἐπὶ τῆς ψυχῆς τὸν δόλον ἐβάσταζεν, καὶ διὰ 5:8 τῆς γλώττης τὸν τῆς ἀγνοίας λόγον προέφερεν τη διανοίᾳ την προδοσίαν κατειργάσατο, καὶ τῷ στόματ τι, ὡς ἐνόμισε, τὴν ἁμαρτίαν ἔκρυπτεν. Τοῖς ῥήματ σιν ὁμοίως τοῖς ἄλλοις μαθηταῖς ἐχρήσατο, ὁμοί τρόπῳ μὴ χρώμενος λύκος ὢν τῇ γνώμῃ, ἀπεκρίνατο τῇ τῶν προβάτων φωνῇ. Τί οὖν πρὸς αὐτὸν ὁ Σωτήρ; Σὺ εἶπας, Μακροθύμω φωνῇ διήλεγξεν τοῦ πονηροῦ τὴν σκηνήν. Ἠδύνατο μὲν γὰρ εἰπεῖν πρὸς αὐτόν· Τί λέγεις, βδελυρὲ καὶ πονηρέ; τί λέγεις, δοῦλε χρημά των καὶ τοῦ διαβόλου γνήστε κοινωνέ ; τολμᾶς ἄγνοιαν ὑποκρίνεσθαι; τολμᾷς κρύπτειν τὰ κρύπτεσθαι μὴ δυνάμενα; μὴ γὰρ οὐ παρήμην κακουργοῦντί σοι τῇ θεότητι ; μὴ γὰρ οὐκ εἶδόν σε τῷ τῆς θεότητος ὀφθαλ μῷ προσιόντα τοῖς ἀρχιερεῦσιν ; μὴ γὰρ οὐκ ἤκουον ἀπὼν λέγοντός σου, Τι θέλετε μοι δοῦναι, παγω ὑμῖν παραδώσω αὐτόν; μὴ γὰρ οὐκ οἶδα καὶ πόσου πέπρακας; Τί ούν; μετὰ τὴν ἔλεγχον οὕτως ἀναι σχυντεῖς; τί σκέπειν φιλονεικεῖς & βούλει πράττειν ; ἐμοὶ γυμνὰ τὰ πάντα. Οὕτως ἀποκριθῆναι δυνάμενος ὁ Χριστὸς οὐχ οὕτως ἐφθέγξατο, ἀλλ᾽ ἁπλῶς καὶ ἀν- εξικάκω; καὶ πράως· Σὺ εἶπας· διδάσκων ἡμᾶς τοῖς ἐχθροῖς ἡμῶν οὕτω προσφέρεσθαι. Όμως, μετά της- αὐτην περιοδείαν, ἔμεινεν Ἰούδας νοσῶν, ἀλλ᾽ οὐ παρὰ τὴν τοῦ ἰατροῦ ἀμέλειαν, ἀλλὰ παρὰ τὴν τοῦ κάμνοντος. Ὁ μὲν γὰρ προσήγαγε πάντα τὰ τῆς σωτηρίας φάρμακα, ὁ δὲ ταύτα οὐκ ἠθέλησε δέξασθαι, ἀλλὰ μόνην τὴν φιλαργυρίαν εἰδὼς, ἠγάπησε μάλλον τὸν χρυσὸν ἢ τὸν Χριστὸν, καὶ γέγονε περὶ τοὺς μισθωσαμένους εὔνους τε καὶ πιστός. Καὶ προσελθὼν Ἰούδας εἶπε τῷ Χριστῷ· Χαῖρε, Ραβδί, καὶ κατεφί- λησεν αὐτόν. Ξένος οὗτος προδοσίας τρόπος, ἀπὸ φιλήματος καὶ προσηγορίας ερχόμενος. Ὁ δὲ τη σοῦς εἶπεν αὐτῷ· Ἑταῖρε, ἐφ᾽ ᾧ πάρει; τί μοι χαίρειν ἐπιτάττεις, λυπεῖν προαιρούμενος; τί τῷ βή- ματι θεραπεύεις, πλήττων τῷ πράγματι ; καλεῖς δι- δάσκαλον, μὴ ὢν μαθητής ; τί παρατιτρώσκεις τῆς ἀγάπης τὰ δίκαια; τί σημείον προδοσίας ποιεῖς τῆς εἰρήνης τὸ σύμβολον; [725] τίνα μιμησάμενος τοῦτο πε ποίηκας ; Οὕτως εἶδες πρώην τὴν πόρνην φιλοῦσαν μου τοὺς πόδα;; οὕτως ἐθεάσω γονυπετοῦντα τὸν ἑκατόν ταρχον; οὕτως εἶδες τοὺς δαίμονας ὑποπίπτοντας; οίδα τίς σου τοῦ δολεροῦ φιλήματος υπέδειξε την ὁδόν· ὁ διάβολος τῆς περιπτύξεως ταύτης τὸν τρόπον ὑπέθετό σοι, σὺ δὲ κακῷ συμβούλῳ πεισθεὶς, ἐκείνου τὸ βούλημα πληροῖς. Εταῖρε, ἐφ᾽ ᾧ πάρει; πλήρω σον τὰς κακὰς συνθήκας ὡς πρὸς τοὺς Φαρισαίους πεποίησαι· συντέλεσον τὸ γραμματεῖον τῆς πράσεως· ὑπογραψον όπερ υπηγόρευσας· παράδος τὴν παραδο θῆναι βουλόμενον· κτῆσαι λοιπὸν μετὰ τοῦ γλωσσο κόμου καὶ τὸ τῆς ἀδικίας βαλάντιον· ὑποχώρησον τῷ λῃστῇ μέλλοντι διὰ τῆς ὁμολογίας λαμβάνειν τὴν τάξ ξιν, ἣν σοι διὰ προδοσίας ἀπώλεσας. Τότε προσελ. θόντες ἐπέβαλον τὰς χεῖρας ἐπὶ τὸν Ἰησοῦν, καὶ ἐκράτησαν αὐτόν. Καὶ τὸ προφητικὸν ἐκεῖνο λόγιον πέρας ἐλάμβανεν· Εκύκλωσαν με ὡσεὶ μέλισσαι κηρίον, καὶ ἐξεκαύθησαν ὡς πῦρ ἐν ἀκάνθαις· καὶ πάλιν, Εκύκλωσαν με κύνες πολλοί, ταῦροι πίονες περιέσχον με. 'Αλλ' ω τῆς ἀνεξικακίας τῆς μόνο πρεπούσης αὐτῷ! ἐν οὐρανῷ τὰ Χερουβὶμ καὶ τὰ Σεραφίμ μὴ τολμώντα προσβλέπειν τὴν ὑπερβάλ. λουσαν δόξαν, αὐτῶν ταῖς πτέρυξι καθάπερ χερσι καλύπτει τὰ πρόσωπα, καὶ ἐπὶ τῆς γῆς τῆς σαρκὸς αὐτοῦ κατεχομένης ὑπὸ χειρῶν ἀνόμων, ἠνείχετο. Είδετε ποίου μακροθύμου καὶ φιλανθρώπου Δεσπότου καθεστήκατε δούλοι; Γίνεσθε οὖν τοιοῦτοι περὶ τοὺς
PG 50:719ἐχθροὺς τοὺς συνδούλους ὑμῶν, οἷον ἐθεάσασθε περὶ τοὺς πολεμίους γεγενημένον τὸν Κύριον. Μέλλετε γὰρ καὶ ὑμεῖς ἐπὶ δεῖπνον συγκαλεῖσθαι πνευματικόν· μέλλετε συνανακλίνεσθαι τῷ Δεσπότῃ· μήτις Ἰούδας τὸν τρόπον ἐν ὑμῖν εὑρεθῇ· πάντες μετὰ γαλήνησ719 DE S. BASSO MARTYRE.
ἐχθροὺς τοὺς συνδούλους ὑμῶν, οἷον ἐθεάσασθε περὶ
τοὺς πολεμίους γεγενημένον τὸν Κύριον. Μέλλετε γὰρ
καὶ ὑμεῖς ἐπὶ δεῖπνον συγκαλείσθαι πνευματικόν
μέλλετε συνανακλίνεσθαι τῷ Δεσπότῃ· μήτις Ἰούδας
τὸν τρόπον ἐν ὑμῖν εὑρεθῇ· πάντες μετά γαλήνης
720
καὶ εἰρήνης προσέλθητε, πάντες μετά καθαρού συνει
δότος τῷ Σωτῆρι προσδράμωμεν. Οὗτος γὰρ ἐστι νη-
στεία τῶν πιστῶν καὶ ἐστίασις, οὗτος ὑπάρχει τρο
φεὺς καὶ τροφή, οὗτος ὑπάρχει ποιμὴν καὶ ἀμνάς.
Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν.
OPERA DUBIA.
AD HOMILIAM IN SANCTUM BASSUM.
lectis Chrysostomi germanis operibus, ad hanc legendam homiliam me confero, in aliam me trans-
latum regionem opinor. Alius fortasse secus judicaturus est : quamobrem eam inter ἀμφιβαλλό
μενα et dubia edere satis habui, nec ad spuria rejeci. Hic Bassus episcopus et martyr videtur esse epi-
scopus ille Nicænus, qui sub Decio et Valeriano passus fertur.
Interpretatio Latina est Frontenis Ducæi.
[746] Εἰς τὴν μνήμην τοῦ ἁγίου Βάσσου. Ελέχθη εἰς τοὺς φόβους, καὶ εἰς τὸ, Μάθετε ἀπ' ἐμοῦ,
ὅτι πριός είμι, καὶ ταπεινὸς τῇ καρδίᾳ.
α'. Εδει μὲν ἡμᾶς τοσαύτης λόγων πηγῆς συνήθως
εἰς ὑμᾶς χεομένης, νῦν δὲ διὰ τῶν προλαβόντων ἡμῶν
ἱερέων τε καὶ διδασκάλων πλουσίας ὑμῖν τῆς πνευμα
τικῆς παρατεθείσης τραπέζης, τὰς πενιχρὰς τῶν
ἡμετέρων ῥημάτων ἀναστείλαι ψεκάδας, και μάλιστα
τῇ πολυχρονίῳ τοῦ σώματος ἀῤῥωστίᾳ, καὶ τῇ ἀσθε
νείᾳ τῆς φωνῆς, ἔτι γε μὴν καὶ ταῖς ὑπαλλήλοις φρον
τίσι κεκρατημένους, φιλόχριστοι, ἀλλ' ἐπειδὴ καὶ
ἡμᾶς πρὸς τὸ λέγειν ἐπιτρέπεσθε ἀκορέστῳ περὶ τὴν
θείαν ἀκρόασιν κεκρατημένοι τῷ πόθῳ, φέρε τῇ χά-
ριτι τοῦ Σωτῆρος διὰ βραχέων τὰ πρόσφορα καὶ ἀρο
μάζοντα τῷ καιρῷ παραθώμεθα τῇ ὑμετέρα χρηστό
τητι. Τοῦτο γὰρ, οἶμαι, καὶ ἡμῖν τοῖς λέγουσι καὶ
ὑμῖν τοῖς ἀκούουσιν ὑπάρχει κατάλληλον, λογισμόν
ποριζομένοις ἑαυτοῖς τὰ βελτίω τε καὶ συμφέροντα.
Ὁ μὲν γὰρ ὅσιος καὶ πολυύμνητος μάρτυς καὶ ἐπίσ
σκοπος Βάσσος, ὁ σήμερον ταύτην ἡμῖν συγκροτών
τὴν πανήγυριν, ἐκ τῶν οἰκείων ἄθλων τὰ ἔπαθλα
κέκτηται, οὐδαμῶς μὲν τῆς παρ' ἡμῶν συνεισφοράς
τῶν ἐγκωμίων δεόμενος, αὐτὸς δὲ τὰς ὑπὲρ ἡμῶν
συνήθως πρὸς τὸν Δεσπότην ἱκεσίας ποιούμενος, οἷα
καὶ τὴν πρὸς αὐτὸν διὰ τῆς τοῦ μαρτυρίου παλαί
στρας παρρησίαν κτησάμενος, καὶ τὸν τῆς ἀφθαρ-
σίας παρ' αὐτοῦ ὑποδεξάμενος στέφανον, ὃν καὶ τοῖς
πιστοῖς ὁ Χριστὸς προευτρέπισεν. Αφθονα γὰρ,
• Duo mss νῦν διά, edit. καὶ νῦν καὶ διά.
PATROL. GR. L.
κατὰ τὸν θεῖον Απόστολον, τὰ τοῦ Δεσπότου χαρί
σματα, καὶ πάλαι τοῖς ἐπικαλουμένοις γνησίως απο
τὸν τὰς τῶν μαρτύρων δωρεάς πρυτανεύων, καὶ
μάλιστα νῦν, ἦταν ἡμᾶς ἡ δι' ἐνιαυτοῦ μετὰ μικρὸν
τῶν φόβων περιμένῃ ἀνάμνησις, καὶ τῆς φοβερές
ἐκείνης ἀπειλῆς ἡ φιλάνθρωπος ὀργὴ πρὸς δοξολο
γίαν καλῇ. Εθεασάμεθα γὰρ ὄντως θυμόν φιλαν-
θρωπίαν ἀστράπτοντα, ὅτε τὴν τῶν σεισμών περι-
εξώσθη μεν φόβον 5, ὅτι κραδαινομένην τὴν κτίσιν
ἐγνώκαμεν, ὅτε τὸ μὲν ἔδαφος σφοδρῶς ἐτινάσσετο,
5 δὲ Σωτὴρ τῶν ἰδίων οἰκτιρμῶν οὐκ ἀφίστατο, ὅτε
τὸ πικρὸν προσεδοκήσαμεν τέλος, ὅτε τάφους τὰς
[725] οἰκίας άφνω ἐνομίσαμεν, ὅτε τὸ τιναγμῷ συν
εχόμενος τόπον ἢ τρόπον καταφυγῆς οὐχ ευρίσκομεν,
ὅτι τὸ μέσον τῆς ἡμέρας φθάσαντες τὴν ἑσπέραν
ἰδεῖν οὐκ ἠλπίσαμεν, ὅτε ἄνωθεν · τῷ ξίφος ἐπήρ
τητο, καὶ κάτωθεν ἡνδρίζεται μετὰ προσευχῆς εὐ.
ποιία, ὅτι συμφώνω; οἱ λαοὶ τ), Ελέησον, ἔκραζον,
καὶ ὁ Δεσπότης τοῖς οἰκτιρμοῖς ἐπεκάμπτετο· τῷ
γὰρ βλέμματι κινῶν, τῇ χειρὶ τὴν ὑποτρέμουσαν
κτίσιν ὑπέσφιγγε. Τί συντόμως οὐ λέγω; ὅτε εἰ μὴ
Κύριος Σαβαώθ ἐβοήθησεν ἡμῖν παραβραχὺ παρ
ᾤκησε τῷ ᾅδη ἡ ψυχὴ ἡμῶν. Τίνα γὰρ οὐκ ἐκπλήτω
τει τῆς τοῦ Σωτῆρος φιλανθρωπίας το μέγεθος ;
» Duo mss. tip... 4664.
• Sic mss. edit. vero έξωθεν.
20
PG 50:720καὶ εἰρήνης προσέλθητε, πάντες μετὰ καθαροῦ συνει-δότος τῷ Σωτῆρι προσδράμωμεν. Οὗτος γάρ ἐστι νη-στεία τῶν πιστῶν καὶ ἑστίασις, οὗτος ὑπάρχει τρο-φεὺς καὶ τροφὴ, οὗτος ὑπάρχει ποιμὴν καὶ ἀμνός. Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.719 DE S. BASSO MARTYRE.
ἐχθροὺς τοὺς συνδούλους ὑμῶν, οἷον ἐθεάσασθε περὶ
τοὺς πολεμίους γεγενημένον τὸν Κύριον. Μέλλετε γὰρ
καὶ ὑμεῖς ἐπὶ δεῖπνον συγκαλείσθαι πνευματικόν
μέλλετε συνανακλίνεσθαι τῷ Δεσπότῃ· μήτις Ἰούδας
τὸν τρόπον ἐν ὑμῖν εὑρεθῇ· πάντες μετά γαλήνης
720
καὶ εἰρήνης προσέλθητε, πάντες μετά καθαρού συνει
δότος τῷ Σωτῆρι προσδράμωμεν. Οὗτος γὰρ ἐστι νη-
στεία τῶν πιστῶν καὶ ἐστίασις, οὗτος ὑπάρχει τρο
φεὺς καὶ τροφή, οὗτος ὑπάρχει ποιμὴν καὶ ἀμνάς.
Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν.
OPERA DUBIA.
AD HOMILIAM IN SANCTUM BASSUM.
lectis Chrysostomi germanis operibus, ad hanc legendam homiliam me confero, in aliam me trans-
latum regionem opinor. Alius fortasse secus judicaturus est : quamobrem eam inter ἀμφιβαλλό
μενα et dubia edere satis habui, nec ad spuria rejeci. Hic Bassus episcopus et martyr videtur esse epi-
scopus ille Nicænus, qui sub Decio et Valeriano passus fertur.
Interpretatio Latina est Frontenis Ducæi.
[746] Εἰς τὴν μνήμην τοῦ ἁγίου Βάσσου. Ελέχθη εἰς τοὺς φόβους, καὶ εἰς τὸ, Μάθετε ἀπ' ἐμοῦ,
ὅτι πριός είμι, καὶ ταπεινὸς τῇ καρδίᾳ.
α'. Εδει μὲν ἡμᾶς τοσαύτης λόγων πηγῆς συνήθως
εἰς ὑμᾶς χεομένης, νῦν δὲ διὰ τῶν προλαβόντων ἡμῶν
ἱερέων τε καὶ διδασκάλων πλουσίας ὑμῖν τῆς πνευμα
τικῆς παρατεθείσης τραπέζης, τὰς πενιχρὰς τῶν
ἡμετέρων ῥημάτων ἀναστείλαι ψεκάδας, και μάλιστα
τῇ πολυχρονίῳ τοῦ σώματος ἀῤῥωστίᾳ, καὶ τῇ ἀσθε
νείᾳ τῆς φωνῆς, ἔτι γε μὴν καὶ ταῖς ὑπαλλήλοις φρον
τίσι κεκρατημένους, φιλόχριστοι, ἀλλ' ἐπειδὴ καὶ
ἡμᾶς πρὸς τὸ λέγειν ἐπιτρέπεσθε ἀκορέστῳ περὶ τὴν
θείαν ἀκρόασιν κεκρατημένοι τῷ πόθῳ, φέρε τῇ χά-
ριτι τοῦ Σωτῆρος διὰ βραχέων τὰ πρόσφορα καὶ ἀρο
μάζοντα τῷ καιρῷ παραθώμεθα τῇ ὑμετέρα χρηστό
τητι. Τοῦτο γὰρ, οἶμαι, καὶ ἡμῖν τοῖς λέγουσι καὶ
ὑμῖν τοῖς ἀκούουσιν ὑπάρχει κατάλληλον, λογισμόν
ποριζομένοις ἑαυτοῖς τὰ βελτίω τε καὶ συμφέροντα.
Ὁ μὲν γὰρ ὅσιος καὶ πολυύμνητος μάρτυς καὶ ἐπίσ
σκοπος Βάσσος, ὁ σήμερον ταύτην ἡμῖν συγκροτών
τὴν πανήγυριν, ἐκ τῶν οἰκείων ἄθλων τὰ ἔπαθλα
κέκτηται, οὐδαμῶς μὲν τῆς παρ' ἡμῶν συνεισφοράς
τῶν ἐγκωμίων δεόμενος, αὐτὸς δὲ τὰς ὑπὲρ ἡμῶν
συνήθως πρὸς τὸν Δεσπότην ἱκεσίας ποιούμενος, οἷα
καὶ τὴν πρὸς αὐτὸν διὰ τῆς τοῦ μαρτυρίου παλαί
στρας παρρησίαν κτησάμενος, καὶ τὸν τῆς ἀφθαρ-
σίας παρ' αὐτοῦ ὑποδεξάμενος στέφανον, ὃν καὶ τοῖς
πιστοῖς ὁ Χριστὸς προευτρέπισεν. Αφθονα γὰρ,
• Duo mss νῦν διά, edit. καὶ νῦν καὶ διά.
PATROL. GR. L.
κατὰ τὸν θεῖον Απόστολον, τὰ τοῦ Δεσπότου χαρί
σματα, καὶ πάλαι τοῖς ἐπικαλουμένοις γνησίως απο
τὸν τὰς τῶν μαρτύρων δωρεάς πρυτανεύων, καὶ
μάλιστα νῦν, ἦταν ἡμᾶς ἡ δι' ἐνιαυτοῦ μετὰ μικρὸν
τῶν φόβων περιμένῃ ἀνάμνησις, καὶ τῆς φοβερές
ἐκείνης ἀπειλῆς ἡ φιλάνθρωπος ὀργὴ πρὸς δοξολο
γίαν καλῇ. Εθεασάμεθα γὰρ ὄντως θυμόν φιλαν-
θρωπίαν ἀστράπτοντα, ὅτε τὴν τῶν σεισμών περι-
εξώσθη μεν φόβον 5, ὅτι κραδαινομένην τὴν κτίσιν
ἐγνώκαμεν, ὅτε τὸ μὲν ἔδαφος σφοδρῶς ἐτινάσσετο,
5 δὲ Σωτὴρ τῶν ἰδίων οἰκτιρμῶν οὐκ ἀφίστατο, ὅτε
τὸ πικρὸν προσεδοκήσαμεν τέλος, ὅτε τάφους τὰς
[725] οἰκίας άφνω ἐνομίσαμεν, ὅτε τὸ τιναγμῷ συν
εχόμενος τόπον ἢ τρόπον καταφυγῆς οὐχ ευρίσκομεν,
ὅτι τὸ μέσον τῆς ἡμέρας φθάσαντες τὴν ἑσπέραν
ἰδεῖν οὐκ ἠλπίσαμεν, ὅτε ἄνωθεν · τῷ ξίφος ἐπήρ
τητο, καὶ κάτωθεν ἡνδρίζεται μετὰ προσευχῆς εὐ.
ποιία, ὅτι συμφώνω; οἱ λαοὶ τ), Ελέησον, ἔκραζον,
καὶ ὁ Δεσπότης τοῖς οἰκτιρμοῖς ἐπεκάμπτετο· τῷ
γὰρ βλέμματι κινῶν, τῇ χειρὶ τὴν ὑποτρέμουσαν
κτίσιν ὑπέσφιγγε. Τί συντόμως οὐ λέγω; ὅτε εἰ μὴ
Κύριος Σαβαώθ ἐβοήθησεν ἡμῖν παραβραχὺ παρ
ᾤκησε τῷ ᾅδη ἡ ψυχὴ ἡμῶν. Τίνα γὰρ οὐκ ἐκπλήτω
τει τῆς τοῦ Σωτῆρος φιλανθρωπίας το μέγεθος ;
» Duo mss. tip... 4664.
• Sic mss. edit. vero έξωθεν.
20