Diplomatic text · TLG-E clean (scholia in Clementem TLG5048.001) — capped to span 777-794; critical edition fuller than Migne — PG column chips mark the printed columns.
PG 9:7773, 3 Ἀμφίων] Ἀμφίων Διὸς παῖς καὶ Ἀντιόπης τῆς Ἀσωποῦ ποταμοῦ θυγατρός, οἳ δὲ Νυκτέως· ὃς λέγεται τῇ μουσικῇ πείθειν τοὺς λίθους χειρῶν ἀνθρωπίνων ἐκτὸς [ἐς] τὸ τεῖχος συνιέναι. Ἀρίων] Ἀρίων Μηθυμναῖος μὲν ἦν τὸ γένος, μουσικὸς δὲ καὶ αὐτός, ἰχθὺν δελεάσας. οὗτος γὰρ λέγεται ὑπὸ δελφῖνος διασωθῆναι ἐκ Σικελίας εἰς Κόρινθον. ὁ Μηθυμναῖος] ὁ Λέσβιος· ἡ Μήθυμνα γὰρ πόλις Λέσβου. Ἀρίωνι τῷ Μηθυμναίῳ ἦν μὲν τέχνη λαμπρά· μουσικὸς γὰρ ἦν καὶ τὴν κιθάραν ἐξήσκητο. ἦν δὲ καὶ χρημάτων πόθος οὐ μέτριος. οὗτος ἀκούσας τούς τε Ἰταλιώτας καὶ Σικελιώτας μουσικῆς τ’ ἐρᾶν καὶ πλουσίους εἶναι ἄρας εὐθὺς ἐπορεύετο πρὸς αὐτοὺς τὴν τέχνην ἐπιδειξόμενος καὶ συναγεῖραι [τὸν] πλοῦτον γλιχόμενος, οὗπερ καὶ μάλιστ’ ἐφίετο. ὁλκάδος οὖν ἀναγομένης ἐπιτυχὼν ἀπῄει τὸν πόθον πληρώσων. ὡς οὖν ἐκεῖσε παρεγένετο καὶ ἧδε τοὺς Ἰταλιώτας τοῖς κρούσμασιν καὶ πλούσιος ἦν, πολλὰ τῶν ἀνθρώπων παρασχομένων, ἐπὶ τὴν οἰκείαν πάλιν ἐσπούδαζεν μετὰ τῶν χρημάτων, ἃ συνήγαγεν. ὡς δὲ κατὰ μέσον τὸν πόρον ἐγένετο, εἰσῄει καὶ τοὺς ναύτας ὁ αὐτὸς τῆς φιλοχρηματίας ἔρως, καὶ τὸν Ἀρίωνα φονεύειν διὰ τὴν περιουσίαν ἐβούλοντο. ὡς δὲ ἔγνω τῶν ναυτῶν τὴν ἐπιβουλήν, τῶν μὲν χρημάτων τοῖς ναύταις ἐξίστατο, ἠξίου δὲ πρὸ τῆς τελευτῆς συγχωρῆσαι μέλος ᾆσαι τὸ ὄρθιον. ἀλλ’ οὐκ εἰς μάτην αὐτῷ τὰ μέλη γεγένηται, δελφῖνος τούτων ἀκούσαντος. ὡς γὰρ μετὰ τὴν ᾠδὴν ἀφῆκεν κατὰ τῆς θαλάττης ἑαυτόν, τοῖς νώτοις ὁ δελφὶς ὑποδεξάμενος καὶ ὥσπερ μισθὸν αὐτῷ τῆς τέρψεως ἀποδοὺς ἐπὶ τὸ Ταίναρον τῆς Λακωνικῆς ἀπεκόμιζεν, ὅθεν καὶ νῦν μνημεῖα τοῦ τότε συμβάντος ἐν Ταινάρῳ φυλάττεται· χαλκοῦν γὰρ αὐτὸν μετὰ τοῦ δελφῖνος ἀνέθηκαν. 3, 5 ἰχθὺν] τὸν δελφῖνα ὁ Ἀρίων. 3, 6 Θρᾴκιος] Ὀρφεὺς ὁ Θρᾴξ. σοφιστὴς ἀπατεών· λέγει δὲ τὸν Ὀρφέα. 3, 8 ἀδελφὸν] ὅμοιον τὸ γένος. 3, 9 Εὔνομον] λέγεται περὶ Εὐνόμου, ὅτι χορδῆς αὐτῷ ῥαγείσης τέττιγα πληρῶσαι τὸ μέλος. 3, φ Πυθικόν] τὸν ἐν τῇ Πυθοῖ φανέντα. 3, 10 δράκοντι] δράκοντι οὕτω κληθέντι, ἀφ’ οὗ καὶ ἡ Δελφῶν πόλις Πυθὼ κέκληται. οὗτος δέ ἐστιν ὁ δράκων ὁ ἐπιπεμφθεὶς μὲν τῇ Λητοῖ ὑπὸ Ἥρας δειμαίνειν αὐτήν, ἀναιρεθεὶς δὲ ὑπὸ Ἀπόλλωνος. 3, 16 τῷ ζυγῷ] ζυγὸν τὸν τῆς κιθάρας λέγει πῆχυν παρ’ ὅσον ἀπὸ τῆς μαγάδος ἐπὶ τὸ ἕτερον ἄκρον τῆς κιθάρας ἐπιζεύγνυσι τὰς χορδάς. μαγὰς δὲ λέγεται τὸ ἐπικείμενον ξύλον ἀμφὶ τῷ χελωνοειδεῖ μέρει τῆς κιθάρας ὄντι κοίλῳ τοῦ ἀπηχεῖν χάριν, ᾧ ἑδράζονται αἱ χορδαὶ πρὸς τὸ ἀντικρὺ μέρος ἀπευθυνόμεναι. ἀπὸ δὲ τοῦ χελωνοειδοῦς τούτου μέρους κέκληται καὶ ἡ κιθάρα χελώνη ἅπασα. φασὶ γὰρ τὸν Ἀπόλλω πρῶτον εὑρίσκοντα τὴν κιθάραν ἐκ χελώνης ὀστράκου ταύτην ἁρμόσασθαι. 3, 19 χαλκοῦν] χαλκοῦς γὰρ ἵστατο ἐν Δελφοῖς οὗτος ὁ Εὔνομος κιθάραν διηγκυλωμένην καὶ ἐπὶ τῇ κιθάρᾳ τὸν τέττιγα φέρων· εἰς ὃν καὶ ταυτὶ τὰ στιχελεγεῖα· Εὔνομον, ὤπολλον, σὺ μὲν οἶσθά με καὶ ἑξῆς. 3, 23 Πῇ δὴ οὖν] ..... τοῖς ἐκτόποις πιστεύειν διέγνωτε· μόνη δὲ ὑμῖν ἡ ἀλήθεια δύστοπος λέγεται καὶ ἄπιστος κέκριται. 3, 26 Κιθαιρὼν δὲ ἄρα καὶ Ἑλικὼν] ὄρη οὕτω καλούμενα ἐν Βοιωτίᾳ. Ὀδρυσῶν] Ὀδρύσαι γένος Θρᾳκῶν. 4, 3 γεγόνασι δράματα] καὶ γὰρ ἐν μὲν Κιθαιρῶνι καὶ Ἑλικῶνι, καθ’ ἃ Δελφοὶ ὑποκάθηνται, ὁ δράκων ὑπὸ Ἀπόλλωνος τοξευθεὶς τραγῳδίας ὑπῆρξεν πατήρ· ὡσαύτως καὶ Ὀρφεὺς διασπαραχθεὶς ὑπὸ Ὀδρυσῶν ἄλλης ὑπόθεσις τραγῳδίας γεγένηται. 4, 47 ὡραῖον ἄγαν. 4, 4 ληναί̈ζοντας] ἀγροικικὴ ᾠδὴ ἐπὶ τῷ ληνῷ ᾀδομένη, ἣ καὶ αὐτὴ περιεῖχεν τὸν Διονύσου σπαραγμόν. πάνυ δὲ εὐφυῶς καὶ χάριτος ἔμπλεως τὸ κιττῷ ἀναδήσαντες τέθεικεν, ὁμοῦ μὲν τὸ ὅτι Διονύσῳ τὰ Λήναια ἀνάκειται ἐνδειξάμενος, ὁμοῦ δὲ καὶ ὡς παροινίᾳ ταῦτα καὶ παροινοῦσιν ἀνθρώποις καὶ μεθύουσιν συγκεκρότηται. 4, 10 τηλαυγὲς] μακρὸν φαινόμενον. 4, 12 τὴν ὑπερτάτην ὀρέγουσα] τὴν ὑπερέχουσαν ἐκτείνουσα. 4, 14 καταλειπόντων, οἰκούντων] Ἀττικῶς ἀντὶ τοῦ καταλειπέτωσαν, οἰκείτωσαν. 4, 17 Καπίωνος] Καπίων νόμος εἷς τῶν Τερπανδρίων, οὕτως ὠνομασμένος διὰ τὸ ἀνθηρὸς εἶναι καὶ τοῖς ὄχλοις κεχαρισμένος, ὅν φασι Τέρπανδρον εὑρεῖν, τὸν τῶν κιθαρικῶν νόμων εὑρετήν. 4, 18 ΦρύγιονΔώριον] ἁρμονιῶν εἴδη. ἦχος δ, πλάγιος πρῶτος, πλάγιος δεύτερος· τὸ Δώριον ἦχος δ, τὸ Φρύγιον ἦχος πλάγιος πρῶτος, τὸ Λύδιον ἦχος πλάγιος δεύτερος. 4, 25 ὀργιάζοντες] μυστηριολογοῦντες. 4, φ ἐκθειάζοντες] ἐκβακχεύοντες. 5, 5 ὡς δὲ] ἀντὶ τοῦ πρὸς δέ.
SCHOLIA IN PROTREPTICUM.
SCHOLIA VETERA
In Clementis Alexandrini Protrepticum ad Græcos et Pædagogi libros tres
Ex editione Reinholdi Klotz, Clementis Alexandrini Opera omnia, Lipsia 1831, in 12, 4 vol., tom. IV, p. 91.- Edi
toris in hæc Scholia præfatiunculam exscribimus: Quæ hic primum eduntur scholia insunt in codice egregio
qui in bibliotheca Regia Parisina sub numero 451 asservatur. Accepta ea refero humanitati Constantini Schinæ,
viri eruditissimi, Græco genere nati; equidem reliqua quæ ejusmodi in re facienda sunt curans subinde tantum
• aliquid de meo addidi, quod ne temere fecisse reperirer, sedulo cavi. Catal. bibl. reg., enumeralis quæ codex con-
• tinet scriptis, hac habet: Is codex (membranaceus) manu Baanis, notarii Arethæ, Cesarea archiepiscopi, anno
• Christi 914 exaratus est. Pluribus de hoc libro praestantissime agitur in Montf. Paleogr. Gr. Paris. 1708, pag. 13,
• 275. Cf. præterea Fabr. Bibl. Gr. cur. Harles, vol. VII, pag. 126.
Numeri paginas significant editionis Polleri, quarum series in nostra recensione signo ad inferiorem paginam
Lectorem revocante continenter exhibetur.
ΚΛΗΜΕΝΤΟΣ ΣΤΡΩΜΑΤΕΩΣ ΠΡΟΤΡΕΠΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣ ΕΛΛΗΝΑΣ.
Ρ. 1. – Αμφίων· Αμφίων Διὸς παῖς καὶ 'Αν- τήριον καὶ κιθάραν, ὡς ἐν τῇ Γενέσει γέγραπται.
τιόπης, του Ασωποῦ ποταμοῦ θυγατρός, οὐ δὲ Νυ
κτέως.
Αρίων· Αρίων Μηθυμναῖος μὲν ἦν τὸ γένος,
μον...κὸς δὲ αὐτὸς ἰχθὺν δελεάσας· οὕτως γὰρ λέγεται ὑπὸ δελφίνος δια...θῆναι ἐκ Σικελίας εἰς Κόσ
ρινθον.
Ἰχθύν· τὸν δελφῖνα ὁ ᾿Αρίων.
Ρ. 2. Θράκιος - Ορφεὺς ὁ Θράξ, σοφιστὴς ἀπα
τεών· λέγει δὲ τὸν Ὀρφέα.
Εὔνομον· λέγεται περὶ Εὐνόμου ὅτι χορδῆς αὐ
τῷ ῥαγείσης τέττιγα παρᾶσαι τὸ μέλος.
Πυθικόν· τὸν ἐν τῇ Πυθοί φανέντα.
Sequitur satis longum de dracone Pythico scholium, sed ita dilutum et erasum ut ab eo enucleando
prorsus destiterimus.
Κιθαιρών· ὄρη οὕτω καλούμενα ἐν Βοιωτίᾳ.
Ὀδρυσῶν· Οδρυσαι γένος Θρακών.
Ρ. 3. γεγέν. δράμ· καὶ γὰρ ἐν μὲν Κιθαιρῶνι καὶ
Ἑλικῶνι καθ' & Δελφοὶ ὑποκάθηνται ὁ δράκων ὑπὸ
Απόλλωνος τοξευθεὶς τραγῳδίας ὑπῆρξε πατήρ·
ὡσαύτως καὶ Ὀρφεὺς διασπαραχθείς ὑπὸ Ὀδρυσῶν
ἄλλη υπόθεσις τραγωδίας γεγένηται.
Ληναίζοντας· ἀγροικικὴ ᾠδὴ ἐπὶ τῷ ληνῷ ἀδομένη, ἢ καὶ αὐτὴ περιείχε τον Διονύσου σπαραγμόν·
πάνυ δὲ εὐφυῶς καὶ χάριτος ἐμπλέως τὸ κιττῷ ἀναδήσαντες τέθεικεν· ὁμοῦ μὲν τὸ ὅτι Διονύσῳ τὰ Λήναια ἀνάκειται ενδειξάμενος, ὁμοῦ δὲ καὶ ὡς παροινίας ταῦτα καὶ παροινοῦσιν ἀνθρώποις καὶ μεθύουσι
συγκεκρότηται.
ἐκτόπως· ἄγαν.
τηλαυγές· μακρόν (lege μακράν) φαινόμενον.
τὴν ὑπερτάτην ἀρ· τὴν ὑπερέχουσαν ἐκτείνουσα.
καταλειπόντων κ. τ. λ. Αττικῶς ἀντὶ τοῦ και
ταλειπέτωσαν· οἰκείτωσαν.
Τερπάνδρου κ. τ. λ. Καπίτων· νόμος εἷς τῶν
Τερπανδρίων, οὕτως ὠνομασμένος διὰ τὸ ἀνθηρὸν
εἶναι καὶ τοῖς ὄχλοις κεχαρισμένον, ὃν φασι Τέρπαν
ὅρον εὑρεῖν, τὸν τῶν καθαρικῶν νόμων εὑρετήν.
Φρύγιον κ. τ. λ. ἁρμονιῶν εἴδη.
Ρ. 4. οργιάζοντες· μυστηριολογοῦντες. ἐκθειά
ζοντες· ἐκβακχεύοντες.
ὡς δέ· ἀντὶ τοῦ πρὸς δέ.
⋅
πτηνά πτηνά, οἱ κούφοι· ἑρπετὰ, οἱ ἀπατεῶνες·
λέοντες, οἱ θυμικοί· σύες, οἱ ἡδονικοί· λύκοι, οἱ ἄρ
στακτικοί· λίθοι καὶ ξύλα, οἱ ἄφρονες.
παλιμβόλους· νόθους, ἀστάτους.
κωδίοις· δοραῖς.
Ρ. 5. ἁρμονίαν κ. τ. λ. τρόποι ἁρμονικής.
γεάτους· νεάτη όνομα χορδής μουσικῆς τελευ
ταίας· νέατον γὰρ τὸ ὕστατον.
Τουβάλ (in cod. Ἰουβάλ)· τοῦ καταδείξαντος ψαλ
Codex διασπαραχείς. Scmisas. Voluit scholiasta fortasse διασπαραγείς. R. ΚιOTZ.
Cod. noster pro διαψηλαφᾶν, διαψηλάφησης
PATROL. GR. ΙΧ.
Ο
κρέκῃ· κρέκειν γὰρ διαψιλαφᾶν τας χορδάς
τοῖς δακτύλοις καὶ διαπειρᾶν, καὶ ἐπειδὴ κέρματι
ἔοικεν ἡ τοιαύτη διαψιλάφησις κρέκειν εἴρηται.
Ρ. 6. ὡς ἀντὶ πρός.
ὄργανον όργανόν ἐστι παναρμόνιον ἀντὶ τοῦ εἰ
κὼν ἀπαράλλακτος.
πλάνη· πλάνη τοῦ Ἀδάμ, καινὸν δὲ ἡ διὰ Χρι
στοῦ σωτηρία.
Φρύγας· ὡς παρ' Ηροδότω μυθολογείται Φρύγας
καὶ Ἀρκάδας γενέσθαι ἀρχαίους, τοὺς δὲ Ἀρκάδας
πρὸ τῆς σελήνης.
Ρ. 8. τοὺς τὰ ὦτα κεκτ. δι' ὧν λέγει· 'Ο ἔχων
ὦτα ἀκούειν, ἀκουέτω.
ἀνάπτων ἐκ κίονος κ. τ. λ. τὸν περὶ Μωϋσέως
τοῦ πυρὸς στύλον λέγει.
Ρ. 9. δάφνης· τῶν δαφνηφορικῶν οὕτως όνομαζομένων παρ' ὅσον δάφνας δι' ενναετηρίδος εἰς τὸ
τοῦ ᾿Απόλλωνος κομίζοντες οἱ ἱερεῖς ἐξύμνουν αὐτ
τόν· αὕτη ἡ αἰτία τῶν Αἰολέων ὅσοι κατῴκουν "Αρ
νην καὶ τὰ ταύτῃ χωρία· κατὰ χρησμὸν ἀναστάντες
ἐκεῖθεν καὶ περικαθεζόμενοι Θήβας επόρθουν προκατεχομένας ὑπὸ Πελασγῶν. Κοινῆς ἀμφοῖν ἑορτῆς
Ἀπόλλωνος ἐνστάσης, ἀνοχὰς ἔθεντο καὶ δάφνας
τεμόντες, οἱ μὲν ἐξ Ἑλικῶνος, οἱ δὲ ἐγγὺς τοῦ Μέ
λανος ποταμοῦ, ἐκόμιζον τῷ ᾿Απόλλωνι. Πολεμάτας
δὲ ὁ τῶν Βοιωτῶν ἀφηγούμενος ἔδοξεν ὄναρ νεανία,
τινὰ πανοπλίαν αὐτῷ διδόναι, καὶ εὐχὰς ποιεῖσθαι
προστάττειν τῷ Ἀπόλλωνι δαφνηφοροῦντας δι' ἐν
ναετηρίδος· μετὰ δὲ τρίτην ἡμέραν ἐπιθέμενος κρατεῖ τῶν πολεμίων, καὶ αὐτός τε τήν δαφνηφορίαν
ἐτέλει, καὶ τὸ ἔθος ἐκεῖθεν διατηρεῖται. Η δὲ δαφνηφορία· ξύλα ἐλαίας καταστέφουσι δάφναις, ποικίλοις
ἄνθεσι καὶ ἐπάκρῳ μὲν χαλκῆ ἐφαρμόζεται σφαίρα
ἐκ δὲ ταύτης μικροτέρας ἐξαρτώσι· κατὰ δὲ τὸ μέ
σον τοῦ ξύλου περιθέντες ἐλάσσονας τῆς ἐπάκρου τοῦ
ξύλου καθάπτουσι πορφυρα στέμματα, τὰ δὲ τελευταῖα τοῦ ξύλου περιστέφουσι κριχωτῷ· βούλεται δὲ
αὐτῶν ἡ μὲν ἀνωτάτη σφαίρα τὸν ἥλιον, ᾧ καὶ τὴν
Απόλλωνα ἀναφέρουσιν, ἡ δὲ ὑποκειμένη την σελή
νην, τὰ δὲ προσηρτημένα τῶν σφαιρίων ἄστρα τε καὶ
ἀστέρας, τὰ δὲ στέμματα τὸν ἐνιαύσιον δρόμον καὶ
γὰρ καὶ τξε' ποιοῦσιν αὐτά· ἄρχει δὲ τῆς δαφνηφορίας
παῖς ἀμφιθαλής, καὶ ὁ μάλιστα αὐτῷ οἰκεῖος βα
στάζει τὸ κατεστεμμένον ξύλον, ο κῶπα καλοῦσιν·
αὐτὸς δὲ ὁ δαφνηφόρος ἑπόμενος τῆς δάφνης ἐφάπτε
ται, τὰς μὲν κόμας καθειμένος, χρυσοῦν δὲ στέφανον
φέρων, καὶ λαμπρὰν ἐσθῆτα ποδήρη ἐστολισμένος,
Ιφικρατίδας τε ὑποδεδεμένος, ᾧ χορὸς παρθένων
ἐπακολουθεῖ, προτείνων κλῶνας πρὸς ἱκετηρίαν τῶν
ὕμνων.
ἐρίῳ· τὴν λεγομένην ειρεσιώνην φησίν, ἣν οὕτως
semper διαψιλαφᾶν, διαψιλάφη τις habet.
C. Schinas legit σφῆρα, idque corrigit in
σφύρα, itemque σφυρίου.
PG 9:7785, 18 παλιμβόλους] νόθους, ἀστάτους. 5, 21 κῳδίοις] δοραῖς. 5, 31 τηνάλλως νεκροὶ] οἱ μάτην νενεκρωμένοι. 6, 2 ἐπιβαίνειν κεκώλυκεν] ὅριον ψάμμον θεὶς καὶ εἰπών· ἕως ὧδε στήσῃ καὶ οὐχ ὑπερβήσῃ. 6, 4 Δώριον ἁρμονίαν] τρόποι ἁρμονικῆς. 6, 5 νεάτους] νεάτη ὄνομα χορδῆς μουσικῆς τελευταίας· νέατον γὰρ τὸ ὕστατον. 6, φ Ἰουβάλ] τοῦ καταδείξαντος ψαλτήριον καὶ κιθάραν, ὡς ἐν τῇ Γενέσει γέγραπται. 6, 11 πρὸ αὐτοῦ] ὧδε τὸν Νεστόριον διελέγχει ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν λόγον θεοῦ καὶ υἱὸν θεοῦ δοξάζων. 6, 17 κρέκῃ] κρέκειν τὸ διαψηλαφᾶν τὰς χορδὰς τοῖς δακτύλοις καὶ διαπειρᾶν, καὶ ἐπειδὴ κρούματι ἔοικεν ἡ τοιαύτη διαφηλάφησις, κρέκειν εἴρηται. 6, 19 ὡς] ἀντὶ πρός. 6, 23 αὐτὸς] οἶμαι οὐκ ἄτρωτος εἰς ἀσέβειαν ὁ τοιοῦτος οὖν. ὄργανόν] ὄργανόν ἐστι παναρμόνιον ἀντὶ τοῦ εἰκὼν ἀπαράλλακτος. 6, 26 ὄργανον] εἰ δέ τις καὶ τὸ θεοφόρον σῶμα τοῦ ἑνὸς τῆς ἁγίας τριάδος φαίη ὄργανον λέγειν τὸν ἄνδρα εἶναι, διότι τὰς θεοσημίας ποιεῖ ὁ ἐνυπόστατος λόγος δι’ αὐτοῦ, ὡς τὴν τοῦ λεπροῦ κάθαρσιν τῇ τῆς χειρὸς ἁφῇ καὶ τὰς ἄλλας θαυματουργίας, οὐκ ἀπεικότως εἴποι ἄν. 7, 6 πλάνη] ἡ πλάνη τοῦ Ἀδάμ, καινὸν δὲ ἡ διὰ Χριστοῦ σωτηρία. 7, 7 Φρύγας] ὡς παρ’ Ἡροδότῳ μυθολογεῖται Φρύγας καὶ Ἀρκάδας γενέσθαι ἀρχαίους, τοὺς δὲ Ἀρκάδας πρὸ τῆς σελήνης. 7, 12 πρότερον] οἱ διὰ τὸ δεῖν ἔσεσθαι ἐν αὐτῷ προγεγενημένοι τῷ θεῷ. εἴ τις οὖν τὸ κύριε καταφυγὴ ἐγενήθης ἡμῖν ἐν γενεᾷ καὶ γενεᾷ εἰς τὸ πρὸ τοῦ ὄρη γενηθῆναι καὶ πλασθῆναι τὴν γῆν καὶ τὴν οἰκουμένην στίξει, κατὰ τοῦτο οὐχ ἁμαρτάνει. 7, 14 ὁ λόγος ἄνωθεν] διὰ τὸ ἀρχαῖον καὶ καινόν. 7, 17 τοῦ εἶναι] ἐλλειπτικὸν τὸ σχῆμα τοῦ λόγου. ἢ αἴτιος ὢν καὶ τοῦ εἶναι καὶ εὖ εἶναι. 8, φ βαρβαρικῶς τιμωρούμενον] ἔθνος γάρ τι ἦν αἱμοχαρὲς καὶ ἀπάνθρωπον, ἀπήνειαν τοιαύτην κατὰ τῶν αἰχμαλώτων ἐπιφέρον. 8, 23 τοὺς τὰ ὦτα κεκτημένους] δι’ ὧν λέγει· ὁ ἔχων ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω. 8, 32 ἀνάπτων ἐκ κίονος] τὸν ἐπὶ Μωυσέως τοῦ πυρὸς στῦλον λέγει. 10, 10 δάφνης] τῶν δαφνηφορικῶν οὕτως ὀνομαζομένων παρ’ ὅσον δάφνας δι’ ἐνναετηρίδος εἰς τὸ τοῦ Ἀπόλλωνος κομίζοντες οἱ ἱερεῖς ἐξύμνουν αὐτόν. αὕτη ἡ αἰτία· τῶν Αἰολέων ὅσοι κατῴκουν Ἄρνην καὶ τὰ ταύτῃ χωρία κατὰ χρησμὸν ἀναστάντες ἐκεῖθεν καὶ περικαθεζόμενοι Θήβας ἐπόρθουν προκατεχομένας ὑπὸ Πελασγῶν. κοινῆς ἀμφοῖν ἑορτῆς Ἀπόλλωνος ἐνστάσης ἀνοχὰς ἔθεντο καὶ δάφνας τεμόντες οἳ μὲν ἐξ Ἑλικῶνος, οἳ δὲ ἐγγὺς τοῦ Μέλανος ποταμοῦ, ἐκόμιζον τῷ Ἀπόλλωνι. Πολεμάτας δὲ ὁ τῶν Βοιωτῶν ἀφηγούμενος ἔδοξεν ὄναρ νεανίαν τινὰ πανοπλίαν αὐτῷ διδόναι καὶ εὐχὰς ποιεῖσθαι προστάττειν τῷ Ἀπόλλωνι δαφνηφοροῦντας δι’ ἐνναετηρίδος. μετὰ δὲ τρίτην ἡμέραν ἐπιθέμενος κρατεῖ τῶν πολεμίων, καὶ αὐτός τε τὴν δαφνηφορίαν ἐτέλει καὶ τὸ ἔθος ἐκεῖθεν διατηρεῖται. ἡ δὲ δαφνηφορία· ξύλον ἐλαίας καταστέφουσι δάφναις [καὶ] ποικίλοις ἄνθεσι, καὶ ἐπ’ ἄκρου μὲν χαλκῆ ἐφαρμόζεται σφαῖρα, ἐκ δὲ ταύτης μικροτέρας ἐξαρτῶσι· κατὰ δὲ τὸ μέσον τοῦ ξύλου περιθέντες ἐλάσσονας τῆς ἐπ’ ἄκρου τοῦ ξύλου καθάπτουσι πορφυρᾶ στέμματα, τὰ δὲ τελευταῖα τοῦ ξύλου περιστέφουσι κροκωτῷ. βούλεται δὲ αὐτοῖς ἡ μὲν ἀνωτάτω σφαῖρα τὸν ἥλιον, ᾧ καὶ τὸν Ἀπόλλωνα ἀναφέρουσιν, ἡ δ’ ὑποκειμένη τὴν σελήνην, τὰ δὲ προσηρτημένα τῶν σφαιρίων ἄστρα τε καὶ ἀστέρας, τὰ δὲ στέμματα τὸν ἐνιαύσιον δρόμον· καὶ γὰρ καὶ τξε ποιοῦσιν αὐτά. ἄρχει δὲ τῆς δαφνηφορίας παῖς ἀμφιθαλής, καὶ ὁ μάλιστα αὐτῷ οἰκεῖος βαστάζει τὸ κατεστεμμένον ξύλον, ὃ κωπὼ καλοῦσιν· αὐτὸς δὲ ὁ δαφνηφόρος ἑπόμενος τῆς δάφνης ἐφάπτεται, τὰς μὲν κόμας καθειμένος, χρυσοῦν δὲ στέφανον φέρων καὶ λαμπρὰν ἐσθῆτα ποδήρη ἐστολισμένος, ἰφικρατίδας τε ὑποδεδεμένος, ᾧ χορὸς παρθένων ἐπακολουθεῖ, προτείνων κλῶνας πρὸς ἱκετηρίαν τῶν ὕμνων. ἐρίῳ] τὴν λεγομένην εἰρεσιώνην φησίν, ἣν οὕτως περιειλοῦντες ἐρίοις καὶ ταινίαις ὑφασμάτων λινέων (ἦν δὲ κλάδος ἀπὸ τῆς μορίας ἐλαίας) καὶ ἀκροδρύοις παντοίοις περιαρτῶντες, ἀνῆγον εἰς ἀκρόπολιν τῇ Πολιάδι Ἀθηναῖοι Παναθηναίοις, οὕτως ἐπευφημοῦντες εἰρεσιώνη σῦκα φέρει καὶ μῆλα καὶ ἑξῆς. 10, 18 διὰ Χριστοῦ] τοῦτο καὶ περὶ τῶν Ἑβραίων φησὶν ὁ ἀπόστολος, ὅτι ἕως τῆς σήμερον, ὅτε ἀναγινώσκεται Μωσῆς, κάλυμμα ἐπὶ τὴν καρδίαν αὐτῶν κεῖται, μὴ ἀνακαλυπτόμενον ὅτι ἐν Χριστῷ ἀποκαλύπτεται. 10, 20 Ἄδυτα] οἷα τὰ λεγόμενα τοῦ Τροφωνίου ὑπὸ μυχοῖς γῆς ὄντα καὶ τοὺς ἐκεῖ κατιόντας ἐμπλήττοντα.
PG 9:77910, 21 Θεσπρώτιον] Θεσπρωτία μέρος ἐστὶ γῆς οὕτω καλουμένης Ἠπείρου, ἐν ᾗ ἐλέγετο μαντεῖον εἶναι Διός, διὰ λεβήτων ἠχούντων πως γιγνόμενον. Κιρραῖον] τὸν Φωκικόν· Κίρρα γὰρ πόλις Φωκίδος. 10, 22 γεράνδρυον] γεράνδρυον δὲ παλαιὸν ξύλον· ἐν Δινδύμῳ δὲ ὄρει τῆς Κυζίκου φαίνονται οἱ Ἀργοναῦται τὴν Ῥέαν ἐξευμενιζόμενοι ἄγαλμα αὐτῆς ἐκ παλαιοῦ ξύλου ἀμπελίνου κατασκευάσαντες. ψάμμοις] λέγει τὸ ἐν Ἄμμωνι μαντεῖον. 10, 28 Κλάριον] Κλάρος Κολοφῶνος πόλις. ὅθεν ἦν Νίκανδρος ὁ ποιητής. 11, 1 Διδυμέα] ἐν Μιλήτῳ πόλει τῆς Καρίας Διδυμέως Ἀπόλλωνός ἐστι μαντεῖον. Ἀμφιάρεω] ἐπειδὴ περὶ τὸ Ἅρμα τῆς Βοιωτίας τόπον οὕτω καλούμενον καταποθεὶς Ἀμφιάρεως ἐμαντεύετο τοῖς δεομένοις· πᾶσα δὲ μαντεία εἰς τὸν Ἀπόλλωνα ἀναφέρεται. τὸν Ἀπόλλω] τοῦ ἐν Μιλήτῳ Ἀπόλλωνος· οὗτος γὰρ ἀπὸ τόπου Κολοφῶνος ἐκαλεῖτο. 11, 2 τερατοσκόπους] Καρανός τις Ἀργεῖος ἐπὶ ὀχήματος αἰγῶν κατὰ χρησμὸν εἰς Μακεδονίαν μετῳκίσθη. 11, 8 αἶγες] Καρανῷ τῷ Ποιάνθους υἱῷ ἐξ Ἄργους μέλλοντι ἀποικίαν στέλλειν ἐπὶ Μακεδονίαν εἰς Δελφοὺς ἐλθόντι ἔχρησεν ὁ Ἀπόλλων φράζεο, δῖε Καρανέ, νόῳ δ’ ἐμὸν ἔνθεο μῦθον· ἐκπρολιπὼν Ἄργος τε καὶ Ἑλλάδα καλλιγύναικα χώρει πρὸς πηγὰς Ἁλιάκμονος· ἔνθα δ’ ἂν αἶγας βοσκομένας ἐσίδῃς πρῶτον, τότε τοι χρεών ἐστιν ζηλωτὸν ναίειν αὐτὸν γενεάν τε πρόπασαν. ἐκ δὴ τοῦ χρησμοῦ προθυμότερος γενόμενος [ὁ] Καρανός, σύν τισιν Ἕλλησιν ἀποικίαν στειλάμενος, ἐλθὼν εἰς Μακεδονίαν ἔκτισεν πόλιν καὶ Μακεδόνων ἐβασίλευσεν καὶ τὴν πρότερον καλουμένην Ἔδεςσαν πόλιν Αἰγὰς μετωνόμασεν ἀπὸ τῶν αἰγῶν. ᾠκεῖτο δὲ τὸ παλαιὸν ἡ Ἔδεσσα ὑπὸ Φρυγῶν καὶ Λυδῶν καὶ τῶν μετὰ Μίδου διακομισθέντων εἰς τὴν Εὐρώπην. ταῦτα Εὐφορίων ἱστορεῖ ἐν τῇ Ἱστίᾳ καὶ τῷ Ἰνάχῳ. 11, 9 κόρακες] Βοιωτοὶ πολεμούμενοι ὑπὸ Αἰολέων ἔλαβον χρησμόν, εἰ δεῖ πολεμεῖν· ὁ δὲ Ἀπόλλων εἶπεν αὐτοῖς· ὅταν ἴδητε λευκοὺς κόρακας, τότε πολεμήσατε. κατά τινα δὲ καιρὸν νέοι τινὲς κατὰ παιδιὰν γυψώσαντες κόρακας ἀφῆκαν ἵπτασθαι. νομίσαντες Βοιωτοὶ τοῦτο τὸν χρησμὸν δηλοῦν ἐξελθόντες ἐπολέμησαν καὶ ἀπώλοντο, ὅθεν καὶ ἡ παροιμία ἐς κόρακας ἀντὶ τοῦ εἰς ἀπώλειαν· καὶ οὕτω μαντικοὶ κόρακες ἐνομίσθησαν. 11, 11 Ἀλκιβιάδην] οὗτός ἐστιν Ἀλκιβιάδης, ὁ Κλεινίου μὲν παῖς, Σωκράτους δὲ ἐρώμενος, οὗ καὶ ἐν τῷ Συμποσίῳ Πλάτων μέμνηται ὡς ἐπεισελθόντος τοῖς φιλοσόφοις συμποσιάζουσιν μετά τινος ἑταίρας καὶ ἐπικωμάσαντος τὴν ἀρχήν. 11, 14 ἐκκυκλήσω] ἐγκύκλημα ἐκάλουν σκεῦός τι ὑπότροχον ἐκτὸς τῆς σκηνῆς, οὗ στρεφομένου ἐδόκει τὰ ἔσω τοῖς ἔξω φανερὰ γίνεσθαι· ἐγκυκλήσω οὖν ἀντὶ τοῦ φανερώσω, γυμνώσω. διεξοδικώτερον δὲ περὶ τοῦ αὐτοῦ εἰπεῖν, ἐγκύκλημα ἐλέγετο βάθρον ἐπὶ ξύλων ὑψηλῶν, ᾧ ἐπίκειται θρόνος· δείκνυσι δὲ τὰ ὑπὸ τῇ σκηνῇ ἐν ταῖς οἰκίαις πραχθέντα ἀπόρρητα. ὑφ’ οὗ δὲ εἰσάγεται τὸ ἐγκύκλημα, ἐσκύκλημα ὀνομάζεται, καὶ χρὴ τοῦτο νοεῖν καθ’ ἑκάστην θύραν, ἵν’ ᾖ καθ’ ἑκάστην οἰκίαν. δείκνυσι δὲ ἡ μηχανὴ θεοὺς καὶ ἥρωας τοὺς ἐν ἀέρι, Βελλεροφῶντας ἢ Περσέας, καὶ κεῖται κατὰ τὴν ἀριστερὰν πάροδον ὑπὲρ τὴν σκηνὴν τὸ ὕψος. ὃ δέ ἐστιν ἐν τραγῳδίᾳ μηχανή, τοῦτο καλοῦσιν ἐν κωμῳδίᾳ τὴν κράδην. δῆλον δ’ ὅτι συκῆς ἐστι μίμησις· κράδην γὰρ ἀποκαλοῦσι τὴν συκῆν. 11, 20 Δηὼ] περὶ Δηοῦς, ἣ δὴ μήτηρ τῆς Κόρης, ἣν καὶ περσεφόνην καλοῦσιν. 11, 22 Ἐλευσὶς] τόπος ἱερὸς τῆς Ἀττικῆς. 11, 25 εἰ δὲ καὶ ἀπὸ] τὸ ἑξῆς· εἰ δὲ καὶ ἀπὸ Μυοῦντος δεδόξασται ὑμῶν τὰ μυστήρια, οὐ φθόνος· ἐπιτυμβίῳ γὰρ τιμῇ δεδόξασται. 12, 1 Μυοῦντός] ὄνομά τινος Ἀθηναίου. 12, 7 Δάρδανος] Διὸς μὲν παῖς, βασιλεὺς δὲ τῶν Φρυγῶν, πρῶτος λέγεται κατάρξαι τῶν εἰς τὴν Ῥέαν μυστηρίων τελουμένων. 12, 8 Ἠετίων] Ἠετίων ὄνομα κύριον τοῦ ἱστορουμένου πρώτου κατάρξαι τῶν ἐν Σαμοθρᾴκῃ τῇ Ῥέᾳ τελουμένων μυστηρίων. 12, 9 ὁ Μίδας] Μίδας, Γαλατῶν βασιλεύς· λέγεται καὶ οὗτος μαθὼν τὰ Ῥέας μυστήρια παρὰ Ὀδρύσου τοῦ Θρᾳκῶν βασιλέως διαδοῦναι τοῖς ὑπηκόοις αὑτοῦ. Ὀδρύσου] Ὄδρυσος βασιλεὺς Θρᾳκῶν, ᾧ ὁμώνυμον τὸ ἔθνος. 12, 12 νυκτὸς] τὰ νυκτὸς ἡμέρᾳ παραδοῦναι· τὸ ἐ ν θ [ἐνθάδε ) τῷ μεγάλῳ παραπέφρασται Γρηγορίῳ εἰς τὸ βάπτισμα. 12, 22 Κινύρᾳ] οὗτος ὁ Κινύρας βασιλεὺς ἐγένετο Κύπρου. 12, 27 φαλλὸς] φαλλὸς σχῆμα αἰδοίου. 13, 2 μυούμενοι] τελούμενοι. Δηοῦς δὲ μυστήρια] Δηοῦς ἤτοι Δήμητρος μυστήρια παρὰ Φρυξίν. 13, 4 Βριμὼ] Ἑκάτης ἐπίθετον. 13, 6 Κυβέλῃ] Κυβέλη ἡ Ῥέα· Κύβελα γὰρ ὄρη τῆς Φρυγίας, ἔνθα τιμᾶται.
περιειλοῦντες ἐρίοις καὶ ταινίαις ὑφασμάτων λινέων
(ἦν δὲ κλάδος ἀπὸ τῆς Μορίας Ελαίας) καὶ ἀκροδρύοις παντοίοις περιαρτῶντες, ἀνῆγον εἰς ἀκρόπολιν
τῇ Πολιάδι Αθηναίοι Παναθήναια, οὕτως ἐπευφη
ὁμοῦντες· ειρεσιώνη σύκα φέρει καὶ μῆλα, καὶ ἑξῆς.
Ρ. 10. Θεσπρωτ. Θεσπρωτία μέρος ἐστὶ γῆς οὕτω
καλουμένης Ηπείρου, ἐν ᾗ ἐλέγετο μαντείον εἶναι
Διὸς, διὰ λεβήτων ηχούντων πώς γιγνόμενον.
Κιῤῥαῖον· τὸν Φωκικῆς Κίρρας, πόλεως Φω
κίδος.
γεράνδρυον· γεράνδρυον δὲ παλαιὸν ξύλον· ἐν
Διδύμῳ δὲ ὄρει τῆς Κυζίκου φαίνονται οι Αρ
γοναῦται τὴν Ῥέαν ἐξευμενιζόμενοι ἄγαλμα αὐτῆς
ἐκ παλαιοῦ ξύλου ἀμπελίνου κατασκευάσαντες.
ψάμμοις· λέγει τὸ ἐν ᾿Αμμωνι μαντείον.
Κλάριον - Κλάρος Κολοφώνος πόλις, ὅθεν ἦν Νέ
· κανδρος ὁ ποιητής.
Διδυμέα· ἐν Μιλήτῳ πόλει τῆς Καρίας Διδυμέως
Απόλλωνος ἐστὶ μαντείον.
Αμφιάρεω· ἐπειδὴ περὶ τὸ ᾿Αρμα τῆς Βοιωτίας -
τόπον οὕτω καλούμενον καταποθείς Αμφιάρεως
ἐμαντεύετο τοῖς δεομένοις· πᾶσα δὲ μαντεία εἰς τὸν
Απόλλωνα ἀναφέρεται.
τὸν Ἀπόλλω· τοῦ ἐν Μιλήτῳ Απόλλωνος· οὗτος
γὰρ ἀπὸ τόπου Κολοφῶνος ἐκαλεῖτο.
τερατοσκόπους· Καρανός τις Αργεῖος ἐπὶ ὀχήματος αἰγῶν κατὰ χρησμὸν εἰς Μακεδονίαν μετωκίσθη.
Ρ. 11. αἶγες· Καρανῷ τῷ Ποιάνθους υἱῷ ἐξ
Αργους μέλλοντι ἀποικίαν στέλλειν ἐπὶ Μακεδο
νίαν, εἰς Δελφοὺς ἐλθόντι ἔχρησεν ὁ ᾿Απόλλων·
Φράζεο, διε Καρανέ, νόῳ δ' ἐμὸν ἔνθεο μῦθον·
ἐκπρολιπών "Αργος τε καὶ Ἑλλάδα καλλιγύναικα,
χώρει πρὸς πηγὰς Αλιάκμονος· ἔνθα δ' ἂν αἶγας
βοσκομένας ἐσίδης πρῶτον, τότε τοι χρεών ἐστι
ζηλωτὸν ναίειν αὐτὸν γενεάν τε πρόπασαν.
Ἐκ δὴ τοῦ χρησμού προθυμότερος γενόμενος Καρα
νὸς, σύν τισιν Ἕλλησιν ἀποικίαν στειλάμενος, ἐλθὼν
εἰς Μακεδονίαν ἔκτισε πόλιν καὶ Μακεδόνων ἐβασί
λευσε, καὶ τὴν πρότερον καλουμένην Εδεσσαν πόλιν Ο
Αίγας μετωνόμασεν ἀπὸ τῶν αἰγῶν· ᾠκεῖτο δὲ τὸ
παλαιὸν ἡ Ἔδεσσα ὑπὸ Φρυγῶν καὶ Λυδῶν καὶ τῶν
μετὰ Μίδου διακομισθέντων εἰς τὴν Εὐρώπην. Ταῦτα
Εὐφωρίων ἱστορεῖ ἐν τῇ Ἱστίᾳ καὶ τῷ Ἰνάχῳ.
κόρακες· Βοιωτοί πολεμούμενοι ὑπὸ Αἰολέων ἔλατον χρησμόν, εἰ δεῖ πολεμεῖν· ὁ δὲ ᾿Απόλλων εἶπεν
αὐτοῖς "Οταν ἴδητε λευκούς κόρακας, τότε πολεμήσατε. Κατά τινα δὲ καιρὸν νέοι τινὲς κατὰ παιδιὰν
γυψώσαντες κόρακας ἀφῆκαν ἵπτασθαι. Νομίσαντες
Βοιωτοὶ τοῦτο τὸν χρησμὸν δηλοῦν, ἐξελθόντες ἐπολέμησαν καὶ ἀπώλοντο, ὅθεν καὶ ἡ παροιμία, Ες κόρακας, ἀντὶ τοῦ, εἰς ἀπώλειαν· καὶ οὕτω μαντικοί κόρα
κες ἐνομίσθησαν.
Ἀλκιβιάδην· οὗτός ἐστιν Αλκιβιάδης, ὁ Κλεινίου
μὲν παῖς, Σωκράτους δὲ ἐρώμενος, οὗ καὶ ἐν τῷ
Συμποσίῳ Πλάτων μέμνηται, ὡς ἐπεισελθόντος τοῖς
φιλοσόφοις συμπλησιάζουσι μετά τινος ἑταίρας καὶ
ἐπικωμάσαντος τὴν ἀρχήν.
ἐγκυκλήσω· ἐγκύκλημα εκάλουν σκεῦος τι ὑπότροχον ἐκτὸς τῆς σκηνής, οὗ στρεφομένου ἐδόκει τὰ
ἔσω τοῖς ἔξω φανερὰ γίνεσθαι. Ἐγκυκλήσω οὖν ἀντὶ
τοῦ φανερώσω, γυμνώσω. - Διεξοδικώτερον δὲ περὶ
τοῦ αὐτοῦ εἰπεῖν· ἐγκύκλημα ἐλέγετο βάθρον ἐπὶ
ξύλων ὑψηλῶν, ᾧ ἐπίκειται θρόνος· δείκνυσι δὲ τὰ
ὑπὸ τῇ σκηνῇ ἐν ταῖς οἰκίαις πραχθέντα απόῤῥητα.
Ὑφ' οὗ δὲ εἰσάγεται τὸ ἐγκύκλημα, ἐσκύκλημα όνο
μάζεται, καὶ χρὴ τοῦτο νοεῖν καθ᾿ ἑκάστην θύραν,
ἐν ᾗ καθ' εκάστην οἰκίαν. Δείκνυσι δὲ ἡ μηχανή
θεοὺς καὶ ἥρωας τοὺς ἐν ἀέρι, Βελλεροφόντην ἢ Περσέα, καὶ κεῖται μετὰ τὴν ἀριστερὰν πάροδον ὑπὲρ
τὴν σκηνὴν τὸ ὕψος· δ δέ ἐστιν ἐν τραγῳδία, μηχανή,
τοῦτο καλοῦσιν ἐν κωμῳδίᾳ τὴν κράδην. Δήλον δ' ὅτι
συκῆς ἐστὶ μίμησις· κράδην γὰρ Ἀθηναῖοι καλοῦσι
τὴν συκήν.
Legendum Δινδύμῳ.
Forte leg. Βωμούς loco Βοιωτούς. ED. PATROL.
η
Ρ. 12. Δηώ· περὶ Δηούς, ἢ δὴ μήτηρ τῆς Κόρης,
ἦν καὶ Περσεφόνην καλοῦσιν.
Ελευσίς· τόπος ἱερὸς τῆς Αττικής.
Μυοῦντος· ὄνομά τινος Αθηναίου.
εἰ δὲ καὶ ἀπὸ κ. τ. λ. τὸ ἑξῆς· εἰ δὲ καὶ ἀπ'
Μυοῦντος δεδόξασται ὑμῶν τὰ μυστήρια, οὐ φθόνος·
ἐπιτυμβίῳ γὰρ τιμῇ δεδόξασται.
Δάρδανος· Διὸς μὲν παῖς, βασιλεὺς δὲ τῶν Φρυ
γῶν, πρῶτος λέγεται κατάρξαι τῶν εἰς τὴν Ῥέαν
μυστηρίων τελουμένων.
Πετίων· Ηετίων ὄνομα κύριον τοῦ ἱστορουμένου
πρώτου κατάρξαι τῶν ἐν Σαμοθρᾴκῃ τῇ Ῥέα τελου
μένων μυστηρίων.
Ο Μίδας· Μίδας, Γαλατῶν βασιλεὺς, λέγεται καὶ
οὗτος μαθὼν τὰ 'Ρέας μυστήρια παρὰ Ὀδρύσου τοῦ
Θρακών βασιλέως διαδοῦναι τοῖς ὑπηκόοις αὐτοῦ.
Οδρύσου· Οδρυσος βασιλεύς Θρακών, ᾧ ὁμώνυ
μου τὸ ἔθνος.
Ρ. 13. Κινύρᾳ· οὗτος ὁ Κινύρας βασιλεὺς ἐγένετο
Κύπρου.
φαλλός· σχῆμα αιδοίου.
μυούμενοι· τελούμενοι.
Δηοῦς δὲ μυστ. Δηοῦς ἤτοι Δήμητρος μυστήρια
παρὰ Φρυξίν.
Βριμώ· Εκάτης ἐπίθετον.
Κυβέλῃ· Κυβέλη η Ρέα· Κύβελα γὰρ ὄρη Φρυ
γίας, ἔνθα τιμᾶται.
Κορύβασιν· Κορύβαντες δαίμονες περὶ τὴν Ῥέαν
ώπλισμένοι.
Ρ. 14. ἐκερνοφόρησα (in cod. έκιρνον.)· κίρνον
τὸ λίκνον, ὁ σημαίνει τὸ πῦον, ἀπὸ τοῦ λικμῖν, ὅπερ
ἐστὶν ἱερὸν τῆς Δήμητρος, δ αἱ μυούμεναι τὰ ταύτης
μυστήρια ἐβάσταζον· ἐκιρνοφόρησα ἄρα ἀντὶ τοῦ,
ἐβάστασα καὶ ἐμυήθην τὰ ταύτης μυστήρια της
Δήμητρος.
Σαβαζίων· τῶν ἐπιτελουμένων Διονύσῳ τῷ γεγο
νότι ἐκ Διὸς τῇ Περσεφόνῃ, ἐν Σαβάζιον καὶ Ζαγρές
ὠνόμαζον.
ταυρόμορφον· ἡ Φερσεφόνη τὸν Ζαγρέα Διόνυσον
ταυρόμορφον εἶπε διὰ τὸ ἄγαν αὐτοῦ ἀγρευτικόν.
Post διηγήσομαί σοι in marg. καὶ τὰ λόγια.
θεσμος. Ἑορτὴ οὕτω καλουμένη Δήμητρος και
Κόρης.
μεγαρίζοντες· μέγαρα καλοῦσι τοὺς Βοιωτούς
μεγαρίζοντες οὖν ἀντὶ τοῦ, θύοντες.
Σκιροφόρια· Σκιροφόρια ἑορτῆς ὄνομα ἐπικα
λουμένης τῇ Ἀθηνᾷ διὰ Σκίρωνα τὸν λυμαινόμεν
νον πᾶσι τοῖς παρ' αὐτὸν καταίρουσιν, ὠθοῦντα εἰ;
τὴν παρακειμένην θάλασσαν βορὰν τῇ καραδοκούση
χελώνῃ, ἀναιρεθέντα δὲ ὑπὸ τῆς ᾿Αθήνας.
Ρ. 15. Κουρήτων· Κούρητες δαίμονές τινες οὕτω
λεγόμενοι τῆς Ῥέας ὁπλοφόροι χορείαν περὶ αὐτ
τῆς ἐκτελοῦντές τινα μυστικήν· οἱ καὶ Δία καὶ
Διόνυσον ἔτι νηπίους κρυπτομένους ἀπὸ τῶν ἀπει
λούντων ἀπολέσειν αὐτοὺς ἔσωσαν, τῷ πατάγῳ τῶν
ὅπλων τὴν ἀρίπιον ἄδηλον ποιοῦντες φωνήν.
κῶνος κ. τ. λ. Κώνοι οἱ στρόβιλοι καὶ οἱ θύρσοι
ὡς Διογενιανός· ῥόμβος, δίνος, κῶνος, ξυλήριον, οὐ
ἐξῆπται τὸ σπαρτίον, καὶ ἐν ταῖς τελεταῖς ἐδονεῖτο,
ἵνα ροίζῃ, τὸ δὲ αὐτὸ καὶ ῥύμβος ἐκαλεῖτο, οὕτω
Διογενιανός· ὅτι δὲ ῥόμβος καὶ ῥύμβος λέγεται Απολλώνιός φησιν ὁ Ρόδιος·
Ρύμβῳ καὶ τυμπάνω Ρείην Φρύγες ἱλάσκονται.
ὁ κόνος καὶ ἡ ῥόμβος· εἴδη ὀρχήσεως.
παρ' Εσπερίδων Εσπερίδες νύμφαι τινὲς νό
μιοι οὕτω λεγόμεναι, αἱ φυλάττουσαι τὰ λεγόμενα
χρύσεα μῆλα
Ἡ δὲ Ερύθεια καὶ Ἑσπερέθουσα βοώπις,
ὡς φησὶν Απολλώνιος ο Ρόδιος.
Τιτάνες· (sed in marg. post κῶνος κ. τ. λ. scriptum est) Τιτάνες δαίμονες οὕτω λεγόμενοι κατά
χθόνιοι, οἳ λέγονται διασπαράξαι τὸν Διόνυσον.
λέβητα· ἐσχάραν.
Γέρας· τὸ ἐπὶ τιμῇ διδόμενον.
Etiam Περὶ αὐτήν legi potest. SCHINAS.
Scribe: τυπάνῳ. KLorz.
PG 9:78013, 7 Κορύβασιν] Κορύβαντες δαίμονες περὶ τὴν Ῥέαν ὡπλισμένοι. 13, 12 ἐκερνοφόρησα] κίρνον τὸ λίκνον, ὃ σημαίνει τὸ πτύον, ἀπὸ τοῦ λικμᾶν, ὅπερ ἐστὶν ἱερὸν τῆς Δήμητρος, ὃ αἱ μυούμεναι τὰ ταύτης μυστήρια ἐβάσταζον· ἐκιρνοφόρησα οὖν ἀντὶ τοῦ ἐβάστασα καὶ ἐμυήθην τὰ ταύτης μυστήρια τῆς Δήμητρος. 13, 18 Σαβαζίων] Σαβαζίων τῶν ἐπιτελουμένων Διονύσῳ τῷ γεγονότι ἐκ Διὸς τῇ Περσεφόνῃ, ὃν Σαβάζιον καὶ Ζαγρέα ὠνόμαζον. 13, 21 ταυρόμορφον] ἡ Φερσεφόνη τὸν Ζαγρέα Διόνυσον ταυρόμορφον εἶπεν διὰ τὸ ἄγαν αὐτοῦ ἀγρευτικόν. 14, 4 Θεσμοφορίοις] ἑορτὴ οὕτω καλουμένη Δήμητρος καὶ Κόρης. μεγαρίζοντες] μέγαρα καλοῦσι τοὺς βόθρους· μεγαρίζοντες οὖν ἀντὶ τοῦ θύοντες. 14, 6 Σκιροφόρια] Σκιροφόρια ἑορτῆς ὄνομα ἐπιτελουμένης τῇ Ἀθηνᾷ διὰ Σκίρωνα τὸν λυμαινόμενον πᾶσι τοῖς παρ’ αὐτὸν καταίρουσιν, ὠθοῦντα εἰς τὴν παρακειμένην θάλασσαν βορὰν τῇ καραδοκούσῃ χελώνῃ, ἀναιρεθέντα δὲ ὑπὸ τῆς Ἀθηνᾶς. 14, φ Κουρήτων] Κουρῆτες δαίμονές τινες οὕτω λεγόμενοι τῆς Ῥέας ὁπλοφόροι χορείαν περὶ αὐτὴν ἐκτελοῦντές τινα μυστικήν· οἳ καὶ Δία καὶ Διόνυσον ἔτι νηπίους κρυπτομένους ἀπὸ τῶν ἀπειλούντων ἀπολέσειν αὐτοὺς ἔσωσαν, τῷ πατάγῳ τῶν ὅπλων τὴν ἀρίπιον ἄδηλον ποιοῦντες φωνήν. 14, 12 κῶνος] κῶνοι οἱ στρόβιλοι καὶ οἱ θύρσοι, ὡς Διογενιανός. ῥόμβος δῖνος, κῶνος, ξυλήριον, οὗ ἐξῆπται τὸ σπαρτίον, καὶ ἐν ταῖς τελεταῖς ἐδονεῖτο, ἵνα ῥοιζῇ· τὸ δὲ αὐτὸ καὶ ῥύμβος ἐκαλεῖτο. οὕτω Διογενιανός. ὅτι δὲ ῥόμβος καὶ ῥύμβος λέγεται, Ἀπολλώνιός φησιν ὁ Ῥόδιος ῥύμβῳ καὶ τυπάνῳ Ῥείην Φρύγες ἱλάσκονται. κῶνος καὶ ῥόμβος] εἴδη ὀρχήσεως. 14, 13 παρ’ Ἑσπερίδων] Ἑσπερίδες νύμφαι τινὲς νόμιοι οὕτω λεγόμεναι, αἱ φυλάττουσαι τὰ λεγόμενα χρύσεα μῆλα· ἡ δὲ Ἐρύθεια καὶ Ἑσπερέθουσα βοῶπις. ὥς φησιν Ἀπολλώνιος ὁ Ῥόδιος. 14, φ Τιτᾶνες] Τιτᾶνες δαίμονες οὕτω λεγόμενοι καταχθόνιοι. οἳ λέγονται διασπαράξαι τὸν Διόνυσον. 14, 18 λέβητα] ἐσχάραν. 14, 22 γέρας] τὸ ἐπὶ τιμῇ διδόμενον. 14, 25 Παρνασσόν] ὄρος τῆς Φωκίδος. 15, 2 φοινικίδι] ἱματίῳ φοινικῷ χρώματι βεβαμμένῳ. 15, φ ἀνακτοτελέστας] παρὰ τὸ τελεῖν καὶ τελετὰς ἐπινοεῖν περὶ τὰ ἀνάκτορα, ἅπερ ἱερά ἐστιν· ἄνακτας γὰρ τοὺς θεοὺς ἔλεγον. 15, 9 θεσμοφοριάζουσαι] Θεσμοφόριά ἐστιν ἑορτὴ Δήμητρος· ταύτης δὲ τῆς προσηγορίας τετύχηκεν, ἐπειδὴ ἅμα τῇ εὑρέσει τῶν Δημητριακῶν καρπῶν ἐπενοήθησαν θεσμοί, τοῦτ’ ἔστι νόμοι, τῶν πρὸ τούτου θηριώδη τὴν δίαιταν ἐχόντων. 15, 18 Ἄττιν] ὅτι Ἄττις αὑτὸς εἶναι τῷ Διονύσῳ καταλέγεται, οὗτος δὲ τῶν αἰδοίων ἐστέρηται· ὅτε γὰρ ὁ Διόνυσος ὑπὸ Τιτάνων διεσπάσθη, ἡ Ῥέα τὰς σάρκας αὐτοῦ εὑροῦσα διεσπασμένας ἐν τοῖς ὀρεινοῖς τόποις συνέθηκεν, τὰ αἰδοῖα μόνα μὴ εὑροῦσα· ὅθεν ἱστόρησάν τινες παρὰ τῶν διασπασάντων ἐν κίστῃ τεθεῖσθαι καὶ Τυρσηνοῖς παρατεθεῖσθαι· διὸ καὶ τούτων χωρὶς ὁ Ἄττις ὑπείληπται ὡς αὑτὸς ὢν τῷ Διονύσῳ. 15, 25 φρέατι] τὸ φρέαρ καλλίχορον οἱ παλαιοὶ ὀνομάζουσιν. Καλλίμαχός φησιν· καλλιχόρῳ ἐπὶ φρῆτι καθέζεο παιδὸς ἄπυστος. 16, φ τὰ αἰδοῖα] ὄντως ἡ δόξα αὐτῶν ἐν τῇ αἰσχύνῃ αὐτῶν, ᾗ φησιν ὁ ἀπόστολος. 16, φ μεγαλήτορος] μεγαλοψύχου, τοῦ Ἀθηναίων. 16, 22 Ἐρεχθειδῶν] ἀπὸ τοῦ Ἐρεχθέως. 16, 23 ἅσσα] ὁποῖα. 16, 25 λήναις] ταῖς Βάκχαις, ἢ παρὰ τὰς ληνοὺς τῷ εἶναι αὐτὰς λιθίνας, ἢ παρὰ τὰ ἔρια [ἐν] οἷς στέφονται· λήνεα γὰρ τὰ ἔρια, ὅθεν καὶ ληνάριος. 17, 5 σησαμαῖ] εἴδη πεμμάτων. 17, 6 τολύπαι] τολύπαι ἐρίων ἑλίγματα. πόπανα πέμματα πλακουντοειδῆ, περιφερῆ, ὀμφαλοὺς ἔχοντα. 17, 7 Βασσάρου] βασσάρα λέγεται ἔνδυμα βακχικόν. 17, 8 φθοῖς] φθόις πλακοῦντος εἶδος, ὃν συναλείφοντες Ἀττικοὶ φθοῖς καλοῦσιν. 17, 16 Ἴακχον] τὸν καταχθόνιον Διόνυσον. 18, φ μηναγύρτην] τὸν ἱερέα τῆς Ῥέας οὕτω καλοῦσιν μηναγύρτην. μηναγύρται δὲ οἱ ἱερεῖς τῆς Ῥέας οὕτω προσαγορεύονται, ὅτι κατὰ μῆνα ἤγειρον καὶ ἤθροιζον χρήματα μεταιτοῦντες κώμας καὶ πόλεις καὶ οἰκίας περινοστοῦντες, καὶ ἐπὶ τῶν ὤμων βαστάζοντες τὰ εἴδωλα· οἱ αὐτοὶ ὄντες καὶ μητραγύρται, διότι τὴν μητέρα τῶν θεῶν τὴν Ῥέαν βαστάζοντες ἐπ’ ὤμων συλλογὴν χρημάτων ἐποίουν. 18, 6 θηλείαςνόσου] θήλειαν νόσον οἶμαι τὴν γυναιξὶν ἁρμόζουσαν λέγει, ἥτις ἡδονή ἐστιν, ὡς τὰς τῶν στερροτέρων καὶ καρτεροψύχων καρδίας χαυνοῦσα καὶ ἐκθηλύνουσα. 18, 8 Εὐήμερον] οὗτός ἐστιν ὁ Εὐήμερος, ὅν τινες Μεσσήνιον, οὗ μέμνηται ὁ Καλλίμαχος ἐν τοῖς χωλιάμβοις λέγων γέρων ἀλαζὼν ἄδικα βιβλία ψύχει· ὃς διεβάλλετο ὡς ἄθεος.
PG 9:781Ἀκράγας Σικελίας καὶ ὄρος καὶ πόλις ὁμώνυμος. 18, 9 Διαγόραν] Διαγόρας φιλόσοφος ἐγένετο, Μήλιος τῷ γένει, ὃς ἐξ ἀρχῆς εὐσεβὴς ὢν ὕστερον εἰς ἀθεότητα ἐτράπη ἀπὸ τοιαύτης αἰτίας· παρακαταθήκην πιστεύσας, ἀρνησαμένου τοῦ λαβόντος, ἔφησεν μὴ ἐφορᾶν τὸ κρεῖττον τὰ ἀνθρώπινα· μὴ γὰρ ἂν ἀνέχεσθαι τῶν οὕτω κακῶν. τούτου μέμνηται Ἀριστοφάνης ὁ κωμικὸς ἐν οἷς φησι Σωκράτη τὸν Μήλιον ἀντὶ τοῦ εἰπεῖν Διαγόραν· τοῦ δὲ Ἵππωνος καὶ αὐτοῦ ὡς ἀσεβοῦς γενομένου μέμνηται ὁ Κρατῖνος. 19, 8 ὅστις ποτ’ εἶ σύ] πρὸς τὸν τούτων ἁπάντων συνοχέα τρέπει τὸν λόγον καί φησιν· τίς ἄρα εἶ σύ, ὅτι καὶ δυσθεώρητος εἶ; τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ δυστόπαστος ἐκ τοῦ τοπάζω ἤγουν ὑπολαμβάνω. 19, 21 Εὐμενίδας] αἱ αὐταὶ ταῖς Ἐρινύσιν αἱ Εὐμενίδες, ἃς εὐφήμως Εὐμενίδας εἰρήκασιν. 19, 25 Ἐπιμενίδης] Ἐπιμενίδης· οὗτος Κρὴς μὲν ἦν τὸ γένος, ἱερεὺς Διὸς καὶ Ῥέας, [καὶ] καθαίρειν ἐπαγγελλόμενος παντὸς οὑτινοσοῦν βλαπτικοῦ, εἴτε περὶ σῶμα εἴτε περὶ ψυχήν, τελεταῖς τισι καὶ τὸ αἴτιον εἰπεῖν. οὗτος καὶ ὕβριν καὶ ἀναίδειαν ὑπέλαβεν εἶναι θεούς, καὶ νεὼς καὶ βωμοὺς αὐταῖς ἱδρύσατο Ἀθήνησι καὶ θύειν παρεκελεύετο. οὗτος ἐκάθηρε τὰς Ἀθήνας· ἦν δὲ Κρὴς τῷ γένει καὶ σοφώτατος, οὗ καὶ Μένανδρος μέμνηται ἐν ταῖς Κωνειαζομέναις. 20, 5 ἐν χρῷ] ἀντὶ πάνυ ἐγγύς, ἤτοι ἀληθῶς· οὕτω καὶ Ἱερεμίας θεὸς ἐγγίζων ἐγώ εἰμι ἀντὶ τοῦ ἀληθής. 20, 13 ᾄσσοντες ἐπὶ τὴν ἀλήθειαν] ἤγουν ἐφορμῶντες. 20, 16 Ἀκραγαντῖνος] Ἀκράγας τῆς Σικελίας καὶ πόλις καὶ ὄρος λέγεται πατρὶς Ἐμπεδοκλέους ἀνδρὸς φιλοσόφου καὶ μάλιστα δόξαντος φυσικοῦ γεγενῆσθαι. συντέτακται δὲ αὐτῷ βιβλία φυσικὰ δι’ ἑξαμέτρων. 20, 18 ἀχέων] ἄχεα καὶ ἄλγεα τὰ αὐτά· δηλοῦσι δὲ τὰς θλίψεις. 20, 25 καλλίπετε] καταλείψατε τὸ σκότος. 20, 30 ἐντεῦθεν ἄρχεται δεικνύειν ὅτι ἄνθρωποι ἦσαν οἱ παρ’ αὐτοῖς θεοί. 21, 2 Κορυφασίαν] Κορυφασίαν αὐτὴν κεκλήκασιν, ὅτι ἀπὸ τῆς κορυφῆς τοῦ Διὸς ἐγεννήθη, ἣν μητέρα φασὶν αὐτῆς. 21, 7 Κύρβαντος] Κύρβας ὄνομα κύριον, ἀφ’ οὗ καὶ Κορύβαντες οἱ περὶ τὴν Ῥέαν δαίμονες ὠνομάσθησαν. 21, 25 κεράμῳ] τινὲς τὸν κέραμον δεσμωτήριον ἐξηγήσαντο· οὕτω γάρ φασι Κυπρίους τὸ δεσμωτήριον λέγειν. 21, 29 Ὑπερβορέοισιν] Ὑπερβόρεοι ἔθνος Σκυθικόν, οὕτω καλούμενον διὰ τὸ ἀνωτάτω τῶν βορειοτάτων μερῶν, ὅθεν πνεῖ ὁ βορέας, ἔχειν τὴν οἴκησιν· οὗτοι δὲ ὄνους θύουσι τῷ Ἀπόλλωνι. 22, 14 Κυνοσουρίδος] κώμη Λακεδαίμονος. 22, 15 ἐν Τήνῳ] Τῆνος μία τῶν Κυκλάδων νήσων. 22, 22 Κυπριακὰ ποιήματα] Κύπρια ποιήματά εἰσιν τὰ τοῦ κύκλου· περιέχει δὲ ἁρπαγὴν Ἑλένης· ὁ δὲ ποιητὴς αὐτῶν ἄδηλος· εἷς γάρ ἐστι τῶν κυκλικῶν. κυκλικοὶ δὲ καλοῦνται ποιηταὶ οἱ τὰ κύκλῳ τῆς Ἰλιάδος ἢ τὰ πρῶτα ἢ τὰ μεταγενέστερα [ἐξ] αὐτῶν τῶν Ὁμηρικῶν συγγράψαντες. 23, 4 σχιζίαν] σχιζίας, λεπτὸς παρὰ Ἀττικοῖς, ὡς Διογενιανός φησι. σχιζίαν] ἤτοι ἰσχνός, λιγνός. 23, 6 Οἴτῃ] Οἴτη τῆς Τραχῖνος ὄρος· ἡ δὲ Τραχὶς τῆς Θεσσαλίας. 23, 11 Μάκαρ] μνημονεύει Ὅμηρος τοῦ Μάκαρος ἐν οἷς φησιν· ὅσσον Λέσβος ἄνω, Μάκαρος ἕδος, ἐντὸς ἐέργει. 23, 26 Ἀμυμώνην] αὕτη ἡ Ἀμυμώνη Δαναοῦ θυγάτηρ, ἐξ ἧς ἔσχεν τὸν Ναύπλιον. 24, 2 Ἀρσινόη] ταύτην τὴν Ἀρσινόην τινὲς μητέρα τοῦ Ἀσκληπιοῦ φασι, τινὲς δὲ Κορωνίδα. ἔστι δὲ ἡ Ἀρσινόη Λευκίππου θυγάτηρ, ἡ δὲ Κορωνὶς Φλεγύου. 24, 7 αἰγῶν] ἀστεῖον ἄγαν. 24, 15 Ἀλκμήνης] Ἀλκμήνῃ μὲν τρεῖς νύκτας ὁ Ζεὺς συνῆλθεν, ἔνθεν τριέσπερος ὁ Ἡρακλῆς· τῇ δὲ Μνημοσύνῃ ἐννέα συνεγένετο νυξίν, ἔνθεν καὶ ἐννέα εἰσὶν αἱ Μοῦσαι. 24, φ ἀλεξίκακον] τὸν Ἡρακλῆν δηλονότι. 25, 11 Ἴσθμιά] Ἰσθμὸς τόπος στενὸς ἐν Κορίνθῳ, περιεχόμενος ὑπὸ δύο θαλασσῶν. ἐνταῦθα ἤγετο τὰ Ἴσθμια, ἅπερ ἐξ ἀρχῆς ὁ Σίσυφος διέθηκεν ἐπὶ Μελικέρτῃ τῷ καὶ Παλαίμονι, τῷ Ἰνοῦς καὶ Ἀθάμαντος, ἀποθεωθέντι δὲ ἐν τῇ θαλάσσῃ· ὕστερον δὲ τῷ Ποσειδῶνι ἀνιέρωτο ὁ ἀγών. Νέμεα] τῶν Νεμέων τοῦ ἀγῶνος ἡ αἰτία ἐστὶν αὕτη· ὅτε οἱ ἑπτὰ ἐπὶ Θήβας σὺν Ἀδράστῳ καὶ Πολυνείκει ἐστρατεύοντο, παρέβαλον εἰς τὴν Νεμέαν· τόπος δὲ οὗτος τοῦ Ἄργους· ζητοῦντες δὲ ὑδρεύσασθαι συνέτυχον Ὑψιπύλῃ τῇ Θόαντος θυγατρί, τρεφούσῃ παιδίον Ὀφέλτην καλούμενον Εὐφήτου καὶ Εὐρυδίκης. ἣ δὲ ἀποθεμένη τὸ παιδίον ἀπῆλθεν, αὐτοῖς ὑδρεύσασθαι βουλομένη· δράκων ἐν τοσούτῳ περιπεσὼν τῷ παιδίῳ ἀνεῖλεν αὐτό· ἣ δὲ ἐπανελθοῦσα ἐθρήνει. Ἀμφιάραος δὲ ὁ μάντις, εἷς ὢν τῶν ἑπτά, ἀπὸ τοῦ συμβάντος τοῖς Ἕλλησι θάνατον προεμαντεύσατο καὶ τὸν παῖδα Ἀρχέμορον ἐκάλεσεν· Ἄδραστος δὲ παραμυθούμενος τὴν Ὑψιπύλην ἐπ’ αὐτῷ τὸν Νεμεακὸν ἀγῶνα συνεστήσατο, ὃς ὕστερον τῷ Διὶ ἀνιερώθη.
SCHOLIA IN PROTREPTICUM:
Ρ. 15. Παρνασσόν ὄρος τῆς Φωκίδος.
Ρ. 16. φοινικ· ἱματίῳ φοινικῷ χρώματι βεβαμμένῳ.
Ανακτοτελέστας· παρὰ τὸ τελεῖν καὶ τελετὰς
ἐπινοεῖν περὶ τὰ ἀνάκτορα, ἅπερ ἱερά ἐστιν· ἄνακτας
γὰρ τοὺς θεοὺς ἔλεγον.
Θεσμος. Θεσμοφόρια ἐστιν ἑορτὴ Δήμητρος·
ταύτης δὲ τῆς προσηγορίας τετύχηκεν, ἐπειδὴ ἅμα
τῇ εὑρέσει τῶν Δημητριακῶν καρπῶν ἐπενοήθησαν
θεσμοι, τοῦτ' ἔστι νόμοι, τῶν πρὸ τούτου θηριώδη τὴν
δίαιταν ἐχόντων.
Αττιν· ὅτι Αττις αὐτὸς εἶναι τῷ Διονύσῳ καταλέγεται, οὗτος δὲ τῶν αἰδοίων ἐστέρηται· ὅτε γὰρ
ὁ Διόνυσος ὑπὸ Τιτάνων διεσπάσθη, ἡ Ῥέα τὰς σάρ
κας αὐτοῦ εὑροῦσα διεσπασμένας ἐν τοῖς ὀρεινοῖς τό
ποις, συνέθηκε, τὰ αἰδοῖα μόνα μὴ εὑροῦσα· ὅθεν
ἱσπόρησάν τινες παρὰ τῶν διασπασάντων ἐν κίστη
τεθεῖσθαι καὶ Τυρσηνοῖς παρατεθεῖσθαι· διὸ καὶ
τούτων χωρὶς ὁ ᾿Αττίς ὑπείληπται ὡς αὐτὸς ὢν τῷ
Διονύσω.
Φρέατι· τὸ φρέαρ καλλίχορον οἱ παλαιοὶ ὀνομάζουσι· Καλλίμαχος φησιν·
Καλλιχόρῳ ἐπὶ φρῆτι καθέζει παιδὸς ἄπαυστος.
Ρ. 18. Μεγαλήτορος μεγαλοψύχου, τοῦ ᾿Αθη
ναίων.
Ερεχθειδῶν· ἀπὸ τοῦ Ἐρεχθέως.
ἄσσα· ὁποῖα.
Ρ. 19. Λήναις: ταῖς Βάκχαις ἢ παρὰ τὰς ληνοὺς
τῷ εἶναι αὐτὰς λιθίνας, ἢ παρὰ τὰ ἔρια ἐν ᾧ στρέφονται· λήνη γὰρ τὰ ἔρια, ὅθεν καὶ ληνάριος.
σησαμαί· είδη πεμμάτων.
τολύπαι· ἐρίων ελίγματα.
πόπανα· πέμματα πλακουντοειδή, περιφερή, όμψαλοὺς ἔχοντα.
Βασσάρου· βασσάρα λέγεται ἔνδυμα βακχικόν.
Φθοῖς· φθόῖς πλακοῦντος εἶδος, ὁ συναλείφοντες
Αττικοὶ φθοῖς καλοῦσιν.
Ιακχον· τὸν καταχθόνιον Διόνυσον.
Ρ. 20. μηναγύρτην τὸν ἱερέα τῆς Ῥέας οὕτω και
λοῦσι μηναγύρτην. Μηναγύρται δὲ οἱ ἱερεῖς τῆς Ῥέας
οὕτω προσαγορεύονται, ὅτι κατὰ μῆνα ἤγειρον καὶ
ήθροιζον χρήματα μεταιτοῦντες, κώμας καὶ πόλεις καὶ
οἰκίας περινοστούντες, καὶ ἐπὶ τῶν ὤμων βαστάζοντες τὰ εἴδωλα, οἱ αὐτοὶ ὄντες καὶ μητραγύρται
διὰ τὸ τὴν μητέρα τῶν θεῶν τὴν Ῥέαν βαστάζοντας
ἐπ᾽ ὤμων, συλλογὴν χρημάτων ἐποίουν
Ενήμερον· οὗτός ἐστιν ὁ Εὐήμερος, ὃν τινες Μεσσή
νέον, οὗ μέμνηται ὁ Καλλίμαχος ἐν τοῖς χωλιάμβοις
λέγων·
γέρων ἀλαζὼν ἄδικα βιβλία ψύχει·
ὃς διεβάλλετο ὡς ἄθεος. — ᾿Ακράγας, Σικελίας καὶ
δρος καὶ πόλις ὁμώνυμος.
Διαγόραν· Διαγόρας φιλόσοφος ἐγένετο, Μήλιος
τῷ γένει, ὃς ἐξ ἀρχῆς εὐσεβῆς ὤν, ὕστερον εἰς ἀθεό
τητα ἐτράπη ἀπὸ τοιαύτης αιτίας. Παρακαταθήκην
πιστεύσας, ἀρνησαμένου τοῦ λαβόντος, ἔφησε μὴ
ἐφορᾶν τὸ κρεῖττον τὰ ἀνθρώπινα· μὴ γὰρ ἂν ἀνέχεσθαι τῶν οὕτω κακῶν· τούτου μέμνηται Αριστοφά
νης ὁ κωμικός, ἐν οἷς φησὶ Σωκράτη τὸν Μήλιον ἀντὶ
τοῦ εἰπεῖν Διαγόραν· τοῦ δὲ ἵππωνος καὶ αὐτοῦ ὡς
ἀσεβοῦς γενομένου μέμνηται ὁ Κρατίνος.
Ρ. 22. Ευμενίδας· αἱ αὐταὶ ταῖς Εριννύσιν αἱ
Εὐμενίδες, ἃς εὐφήμως Ευμενίδας εἰρήκασιν.
Επιμενίδης· Επιμενίδης οὗτος Κρής μὲν ἦν τὸ
γένος, ἱερεὺς Διὸς καὶ Ῥέας, καὶ καθαίρειν ἐπαγγελλόμενος παντὸς οὐτινοσοῦν βλαπτικοῦ, εἴτε περὶ
σῶμα εἴτε περὶ ψυχὴν, τελεταίς τισι, κατ' αὐτὸν εἶ
πεῖν· οὗτος καὶ ὕβριν καὶ ἀναίδειαν ὑπέλαβεν εἶναι
θεούς, καὶ νεὼς καὶ βωμοὺς αὐταῖς ἱδρύσατο καὶ ᾿Αθή
νησι θύειν παρεκελεύετο. Οὗτος καθῆρα τὰς
Αθήνας· ἦν δὲ Κρής τῷ γένει καὶ σοφώτατος, οὗ
καὶ Μένανδρος μέμνηται ἐν ταῖς Κωνειαζομέναις.
(*) Lege ὁ αὐτός. SCHINAS.
scripsi αὐτός. KLOTZ.
Schinas legit ληνά.
Bis ριο αὐτός ego
Recte mihi conjecisse videtur C. Schinas ποιεῖν
vel ποιεῖσθαι.
ἡ
Ρ. 25. ἐν χρῷ· ἀντὶ τοῦ πάνυ ἐγγὺς ἤτοι ἀλη
θῶς· οὕτω καὶ Ἱερεμίας· Θεὸς ἐγγίζων ἐγώ εἰμί,
ἀντὶ τοῦ ἀληθής.
Ακραγαντίνος Ακράγας τῆς Σικελίας καὶ πόλις
καὶ ὄρος λέγεται περί Εμπεδοκλέους ἀνδρὸς
φιλοσόφου καὶ μάλιστα δόξαντος φυσικοῦ γεγενῆσθαι·
συντέτακται δὲ αὐτῷ βιβλία φυσικὰ δι' ἑξαμέτρων.
Ρ. 24. Κορυφασίαν· Κορυφασίαν αὐτὴν κεκλή
κασιν, ὅτι ἀπὸ τῆς κορυφῆς τοῦ Διὸς ἐγεννήθη, ἢ μή
τέρα φασὶν αὐτοῦ.
Κορύβαντος (ότι cod. Κύρβαντος). Κύρβας ὄνομά
κύριον, ἀφ' οὗ καὶ Κορύβαντες οἱ περὶ τὴν Ῥέαν δαίμονες ὠνομάσθησαν.
Ρ. 25. κεράμῳ· τινὲς τὸν κέραμον δεσμωτήριον
ἐξηγήσαντο· οὕτω γάρ φασι Κυπρίους τὸ δεσμωτή
ριον λέγειν.
Ὑπερβορέοισιν· Υπερβόρεοι ἔθνος Σκυθικόν,
οὕτω καλούμενον διὰ τὸ ἀνωτάτω τῶν βορειοτάτων
μερῶν, ὅθεν πνεῖ ὁ Βορέας, ἔχειν τὴν οἴκησιν· οὗτοι
δὲ ὄνους θύουσι τῷ Ἀπόλλωνι.
Ρ. 26. Κυνοσούριδος κώμη Λακεδαίμονος.
ἐν Τήνῳ· Τῆνος μία τῶν Κυκλάδων νήσων.
Κυπριακά ποιήμ. Κύπρια ποιήματά εἰσὶ τὰ τοῦ
κύκλου· περιέχει δὲ ἁρπαγὴν Ἑλένης· ὁ δὲ ποιητής
αὐτῶν ἄδηλος· εἷς γάρ ἐστι τῶν κυκλικῶν· κυκλι
καὶ δὲ καλοῦνται ποιηταὶ οἱ τὰ κύκλῳ τῆς Ἰλιάδος
ἢ τὰ πρῶτα ἢ τὰ μεταγενέστερα ἐξ αὐτῶν τῶν Ομηρικῶν συγγράψαντες.
σχιζίαν· σχιζίας, λεπτὰς παρὰ Ἀττικοῖς, ὡς
Διογενιανός φησι.
Οἴτῃ: Οἴτη τῆς Τραχίνος ὄρος· ἡ δὲ Τραχὶς τῆς
Θεσσαλίας.
Ρ. 27. Μάκαρο μνημονεύει Ὅμηρος τοῦ Μάκαρος,
ἐν οἷς φησι;
Οσσον Λέσβος ἄνω, Μάκαρος ἕδος, ἐντὸς ἐέργε:.
Αμυμώνην· αὕτη ἡ ᾿Αμυμώνη, Δαναοῦ θυγάτηρι
ἑξῆς ἔσχε τὸν Ναύπλιον.
Αρσινόη· ταύτην τὴν ᾿Αρσινόην τινὲς μητέρα του
Ασκληπιού φασι, τινὲς δὲ Κορωνίδα· ἔστι δὲ ἡ Αρ
σινόη Λευκίππου θυγάτηρ, ἡ δὲ Κορωνίς φησι λέ
γουσιν (sic) οὕτως.
αἰγῶν· ἀστεῖον ἄγαν.
Ρ. 28. ᾿Αλκμήνης· Αλκμήνῃ μὲν τρεῖς νύκτας
ὁ Ζεὺς συνῆλθεν, ἔνθεν τριέσπερος ὁ Ἡρακλῆς· τῇ δὲ
Μνημοσύνῃ ἐννέα συνεγένετο νυξιν, ἔνθεν καὶ ἐννέα
εἰσὶν αἱ Μοῦσαι.
Ρ. 29. Ισθμια· Ἰσθμὸς τόπος στενὸς ἐν Κορίν
θῳ, περιεχόμενος ὑπὸ δύο θαλασσῶν· ἐνταῦθα ἤγετο
τὰ Ἴσθμια, ἅπερ ἐξ ἀρχῆς ὁ Σισύφιλος διέθηκεν ἐπὶ
Μελικέρτῃ τῷ καὶ Παλαίμονι, τῷ Ἰνοὺς καὶ ᾿Αθάμαντος, ἀποθεωθέντι δὲ ἐν τῇ θαλάσσῃ· ὕστερον δὲ
τῷ Ποσειδῶνι ἀνιέρωτο ὁ ἀγών.
Νέμεα· τῶν Νεμέων τοῦ ἀγῶνος ἡ αἰτία ἐστιν
αὕτη· ὅτε οἱ ἑπτὰ ἐπὶ Θήβας σὺν Αδράστῳ καὶ Πο
λυνείκει ἐστρατεύοντο, παρέβαλον εἰς τὴν Νεμέαν·
τόπος δὲ οὗτος του Αργους· ζητοῦντες δὲ ὑδρεύ
σασθαι συνέτυχον Υψιπύλῃ τῇ Θόαντος θυγατρί, τρεφούσῃ παιδίον, Οφέλτην καλούμενον, Εὐφήγου καὶ
Εὐρυδίκης· ἡ δὲ ἀποθεμένη τὸ παιδίον ἀπῆλθεν αὐτ
τοῖς ὑδρεύσασθαι βουλομένη· δράκων ἐν τοσούτῳ
περιπεσὼν τῷ παιδίῳ ἀνεῖλεν αὐτό· ἡ δὲ ἐπανελ
θοῦσα ἐθρήνει· Αμφιάραος δὲ ὁ μάντις, εἰς ὢν τῶν
ἑπτὰ, ἀπὸ τοῦ συμβάντος τοῖς Ἕλλησι θάνατον προεμαντεύσατο καὶ τὸν παῖδα ᾿Αρχέμορον ἐκάλεσεν·
"Αδραστος δὲ παραμυθούμενος τὴν Ὑψιπύλην ἐπ'
αὐτῷ τὸν Νεμεακὸν ἀγῶνα συνεστήσατο, ὃς ὕστε
ρον τῷ Διὶ ἀνιερώθη.
Πύθια· Πύθια διὰ Πύθιον δράκοντα τὸν ἀναι
ρεθέντα μὲν ὑπὸ Ἀπόλλωνος, σαπέντα δὲ ἐπικείμε
νον τῷ ὄρει Παρνασσῷ ἐπιλεγόμενον
Πίσα - Πίσα πόλις τῆς Ηλιδος, ἔνθα τὰ Ὀλύμ
Fortasse καθῇρε more Byzantinorum pro
ἐκάθηρε. SCHINAS.
Recte C. Schinas legendum censet πατρὶς
Εμπέδ.
C. Schinas legi vult ἐπιλεγομένῳ,
PG 9:78225, 12 Πύθια] Πύθια διὰ Πύθιον δράκοντα τὸν ἀναιρεθέντα μὲν ὑπὸ Ἀπόλλωνος, σαπέντα δὲ ἐπικείμενον τῷ ὄρει Παρνασῷ ἐπιλεγομένῳ. 25, 17 Πῖσα] Πῖσα πόλις τῆς Ἤλιδος, ἔνθα τὰ Ὀλύμπια τῷ Διὶ ἄγεται, τοῦ Πέλοπος διὰ τὴν κατ’ Οἰνομάου νίκην τοῦ κηδεστοῦ πρώτου αὐτὰ διαθεμένου, ὥς τινες. 25, 18 σφετερίζεται] ἰδιοποιεῖται τὰ ἐπιχεόμενα τοῖς νεκροῖς ἀντὶ σπονδῶν, ὅτε ἐναγίζουσιν αὐτοῖς. 25, 21 Σάγρᾳ] πόλις τῆς Ἰταλίας. ἀφ’ ᾗς καὶ ἡ παροιμία, ἀληθέστερα τῶν ἐπὶ Σάγρᾳ. 25, 22 φαλλοὶ] τὰ σκύτινα αἰδοῖα. φαλλὸς ἦν τι ξύλον εἰς τύπον αἰδοίου τεκτονευθέν, πομπευόμενον ἐν ἑορτῇ Διονύσου, γελοίου τινὸς μύθου σύμβολον. 26, 3 πασχητιᾷ] πασχητιᾶν ἐστι τὸ ἡττᾶσθαι μὲν τῆς αἰσχρᾶς ἡδονῆς, τῷ δὲ μὴ εἶναι τὸ ἀποπληρωτικὸν τῆς ἡδονῆς πρὸς ὅμοιον αὐτῷ ἐκτύπωμα τερθρεύεσθαι. 26, 9 ληναί̈ζουσιν] βακχεύουσιν· Λῆναι γὰρ αἱ Βάκχαι. 26, 13 Εἱλώτων] Εἵλωτες καλοῦνται οἱ Μεσσήνιοι ἢ ἀπὸ τοῦ ἕλους τοῦ ἐπικειμένου τῇ Λακεδαίμονι ἢ ἀπὸ τοῦ ἑλεῖν· Λακεδαιμόνιοι γὰρ ἑλόντες αὐτοὺς κατεδίκασαν τὸ ἕλος ἐργάζεσθαι. παρὰ Λακεδαιμονίοις] [ἣ] ἄτιμός τις καὶ δουλικὴ μοῖρα [ἢ] ὥσπερ οἱ πενέσται παρὰ Θετταλοῖς καὶ οἱ θῆτες παρὰ Ἀθηναίοις, οὕτως οἱ Εἵλωτες παρὰ Λακεδαιμονίοις. 26, 14 Ἡρακλῆς] Ἡρακλῆς ἐθήτευσεν Ὀμφάλῃ, Λυδῶν βασιλίσσῃ, (τὸ δὲ ἔργον αὐτοῦ ταλασιουργία) διδοὺς δίκην διὰ Ἴφιτον, Εὐρύτου μὲν παῖδα, ὃν ξένον αὐτῷ γενόμενον καὶ φίλον μετὰ πολλὴν φιλοφροσύνην ὤσας κατὰ πέτρας ἀπώλεσεν. 26, 15 Λαομέδοντι] οὗτος ὁ Λαομέδων πατὴρ μὲν ἦν Πριάμου, ἔσχε θητεύοντας αὑτῷ Ποσειδῶνα καὶ Ἀπόλλωνα· βουλήσει δὲ Διός, [δι’] ἐνέδραν καὶ λόχον ἀρτύσαντες αὐτῷ καὶ ἁλόντες, ταύτην ὑπέστησαν δίκην. 27, 8 Ἠλεῖον Αὐγέαν] δαίμων τις οὗτος Ἠλεῖος Αὐγέας, ἐναντίος τῷ Πλούτωνι, ὃν καὶ τοξευόμενον ὑπὸ Ἡρακλέους Πανύασσις εἰσάγει. 27, 11 Ἱπποκοωντιδῶν] Ἱπποκόων τις ἐγένετο Λακεδαιμόνιος, οὗ [οἱ] υἱοὶ ἀπὸ τοῦ πατρὸς λεγόμενοι Ἱπποκοωντίδαι ἐφόνευσαν τὸν Λικυμνίου υἱόν, Οἰωνὸν ὀνόματι, συνόντα τῷ Ἡρακλεῖ, ἀγανακτήσαντες ἐπὶ τῷ πεφονεῦσθαι ὑπ’ αὐτοῦ κύνα αὑτῶν. καὶ δὴ ἀγανακτήσας ἐπὶ τούτοις ὁ Ἡρακλῆς πόλεμον συγκροτεῖ κατ’ αὐτῶν καὶ πολλοὺς ἀναιρεῖ, ὅτε καὶ αὐτὸς τὴν χεῖρα ἐπλήγη. μέμνηται καὶ Ἀλκμὰν ἐν α. μέμνηται καὶ Εὐφορίων ἐν Θρᾳκὶ τῶν Ἱπποκόωντος παίδων, τῶν ἀντιμνηστήρων τῶν Διοσκούρων. 27, 24 πανομφαῖος] ὁ πᾶσαν ὀμφήν, τοῦτ’ ἔστι φήμην, ἀφιείς· ἐκ δὲ τούτου ὁ μαντικὸς νοεῖται. 27, 28 δράκων] ἐπὶ Νέμεσιν. κύκνος] ἐπὶ Λήδαν. ἀετός] ἐπὶ Γανυμήδην. 27, 29 ἄνθρωπος] Ἀμφιτρύων ἐπ’ Ἀλκμήνην. 28, 15 δρυός] τῆς κατὰ τὸ παλαιὸν μυθευομένης ἀνθρωπογόνου. 28, 19 Ἀργύννου νεὼν] τὸν τῆς Ἀργύννου νεὼν Ἀφροδίτης ἐπικληθείσης ἀπὸ Ἀργύννου τοῦ Ἀγαμέμνονος. 28, φ ἐν Μηθύμνῃ] Μήθυμνα μία τῶν δ πόλεων, αἵ εἰσιν αὗται· Μήθυμνα, Μιτυλήνη, Ἔρεσσος, Ἴρα. 28, 25 ἐν Ἤλιδι] ἐν Ἤλιδι Ἀπομυίῳ, τῷ ἀπελαστικῷ τῶν μυιῶν Διί, θύουσιν Ἠλεῖοι. 29, 7 περιβασοῖ] ἀσχημοποιῷ· ἐπίθετα δὲ ταῦτα τῆς Ἀφροδίτης. 29, 10 χοιροψάλαν] χοιροψάλας Διόνυσος ἐν Σικυῶνι τιμᾶται τῆς Βοιωτίας, ὡς Πολέμων ἐν τῇ πρὸς Ἄτταλον ἐπιστολῇ. ἔστι δὲ μεταλαμβανόμενον ὁ τὸν χοῖρον ψάλλων, τοῦτ’ ἔστι τίλλων· χοῖρος δὲ γυναικεῖον αἰδοῖον, ὡς μαρτυρεῖ καὶ Ἀριστοφάνης ἐν Ἀχαρνεῦσιν λέγων χοῖρε, χοῖρε. κοὶ̈ κοί̈. τρώγοις ἂν ἐρεβίνθους; εἰπέ μοι. κοὶ̈ κοί̈6. 29, 28 τὰς γαλᾶς] ὅτι ἡ ἱστορία περιέχει ὡς Ἀλκμήνης δυστοκούσης γαλῆ παρῆλθεν καὶ εὐθέως ἀπεκύησεν τὸν Ἡρακλέα· διὸ τιμῶσιν αὐτὴν Θηβαῖοι. 30, 1 μύρμηκας] ὁ Μύρμηξ ὄνομα κύριον ἀνθρώπου, ᾧ ὁμοιωθεὶς ὁ Ζεὺς μίσγεται Εὐρυμεδούσῃ, τῇ Κλήτορος θυγατρί, γεννᾷ δὲ Μυρμιδόνα ἐξ αὐτῆς. 30, 5 σμίνθους] Κρητῶν ἐπιστρατευσάντων τοῖς Τρωσὶν καὶ στρατοπεδευσαμένων πλησίον τῆς Τρῳάδος οἱ μῦς νύκτωρ ἐπιθέμενοι τοὺς τελαμῶνας τῶν ἀσπίδων αὐτῶν διέτρωγον, καὶ ἐντεῦθεν ἱδρύσαντο μὲν ἱερὸν Ἀπόλλωνος, ἐπωνόμασαν δὲ αὐτὸ Σμίνθιον Κρητῶν ἐπιχωρίων γλώττῃ· σμίνθους γὰρ τοὺς μύας οἱ Κρῆτες καλοῦσιν. 30, 18 Κυθνίοις] Κύθνος, μία τῶν Σποράδων νήσων. 30, 20 Φαληροῖ] Φαληρεὺς λιμὴν τῆς Ἀττικῆς· ὁ δὲ κατὰ πρύμνας ἥρως Ἀνδρόγεώς ἐστιν, υἱὸς Μίνωος, οὕτως ὀνομασθεὶς ὅτι κατὰ τὰς πρύμνας τῶν νηῶν ἵδρυτο. καὶ Καλλίμαχος ἐν δ’ τῶν Αἰτίων μέμνηται. 30, 21 Ἀνδροκράτει κτλ.] ὀνόματα τῶν ὑπὲρ Πλαταιέων ἀναιρεθέντων, ὅτε Ξέρξης αὐτοῖς ἐπεστράτευσεν. 30, 27 ὦ Βοιώτιε] ἀντὶ τοῦ ὦ Ἡσίοδε· Βοιωτὸς γὰρ ἦν τὸ γένος. 31, 1 Ἀσκραῖε] Ἡσίοδε· Ἄσκρη γὰρ πόλις Βοιωτίας. 31, 6 ὑμεδαπῆς] ὑμετέρας.
PG 9:78331, φ ἐγχρίμπτονται] συμπίπτουσιν, ἐγγίζουσιν. 31, 12 ὀψαρτυτικῆς] μαγειρικῆς. 31, 24 Ἰθωμήτῃ] Ἰθώμη πόλις τῆς Λακεδαιμονίας ἣν καὶ Μεσσήνην φασίν· μᾶλλον δὲ οὕτως ἡ ἀκρόπολις τῆς Μεςσήνης ταύτης καλεῖται, ὥσπερ ἡ τοῦ Ἄργους πάλιν ἀκρόπολις Λάρισα λέγεται. 32, 1 Μόνιμος] ὄνομα ἱστοριογράφου. 32, 4 ἐν Νόστοις] οὕτως ἐπιγραφομένῳ βιβλίῳ περιέχοντι τὴν ἐκ τῆς Ἰλίου τῶν Ἑλλήνων ἐπάνοδον· νόστος γὰρ ἡ ἐπάνοδος. 32, 6 Δωσίδας] ὄνομα ἱστοριογράφου. Φωκαεῖς] Φωκαεῖς οἱ Ἴωνες· Φώκαια γὰρ μία τῶν δώδεκα πόλεων τῆς Ἰωνίας. 32, 15 τοπάζοντες] ὑπονοοῦντες. 32, 16 οὐ γὰρ κτλ.] ὡς λίαν σαφῆ τε καὶ εὐσεβῆ τὴν κρίσιν ἐξάγει ὁ θεσπέσιος οὗτος ἄνθρωπος. 33, 8 Κῦρον] Περσῶν βασιλέα. φιλόδωρος] ὡς καὶ κατὰ τοῦ Κροίσου δῶρα λαβών. 33, 13 πυρᾶς] ἐφ’ ᾗ καὶ αἰχμάλωτος ληφθεὶς ὑπὸ Κύρου ἐπιτίθεται ἐπὶ πῦρ· ἀλλ’, ὦ φιλανθρωπότερε τῷ Κύρῳ λέγει. 33, 14 Σόλων] εἷς τῶν ἑπτὰ σοφῶν, ὃς προειρήκει αὐτῷ· τέλος ὅρα μακροῦ βίου. 33, 15 σωφρόνησον] ἐπὶ γὰρ τῆς πυρᾶς οὕτως εἶπεν Κροῖσος, ὥς φησιν Ἡρόδοτος· τὰ δὲ ἐμὰ παθήματα ἀχάριστα ἐόντα μαθήματα γέγονεν κατὰ τὸ Ὁμηρικόν· παθὼν δέ τε νήπιος ἔγνω. 33, 23 εἴτε Φορωνεὺς] Φορωνεὺς Ἀργεῖος ἦν τῷ γένει, ὁ δὲ Μέροψ Κῷος. μαντεῖον περὶ τὴν Λεβαδίαν τῆς Βοιωτίας ἀπὸ Φορωνέως τινὸς πρώτου θύσαντος τοῖς θεοῖς τοῖς νομισθεῖσιν· ὁμοίως δὲ καὶ Μέροψ ἱστορεῖται. 33, 27 τὸν Ἔρωτα] πρεσβύτατον τῶν θεῶν τὸν Ἔρωτα μετὰ τοῦ χάους καὶ τῆς γῆς γεγονέναι καὶ Ἡσίοδος λέγει ἐν οἷς φησιν· ἤτοι μὲν πρώτιστα Χάος γένετ’, αὐτὰρ ἔπειτα Γαῖ’ εὐρύστερνος ... ἠδ’ Ἔρος. 33, 28 πρὶν ἢ Χάρμον] ἀντὶ τοῦ πρὶν ἢ τὸν Χάρμον ἐρασθῆναί τινος καὶ ὑπὸ τοῦ Ἔρωτος ληφθῆναι. 33, 32 Φιλιππίδην] οὗτος ὁ Φιλιππίδης ἡμεροδρόμος ἦν, ὥς φησιν Ἡρόδοτος· εἶτα Ξέρξου ἐκστρατεύσαντος ἐπὶ τὴν Ἑλλάδα Φιλιππίδης οὗτος ἀπαγγεῖλαι πορευθεὶς Λάκωσι τὴν ἔφοδον τοῦ βαρβάρου, περὶ τὸ Παρθένιον ὄρος ὁρᾷ τε φάσμα τὸ τοῦ Πανὸς πρὸς τῷ τόπῳ καὶ ἀκούει, οὗτινός τε εἴη δαίμονος τὸ ὁραθὲν καὶ ὅτι σύμμαχος Ἕλλησιν ἥκοι, καὶ τὸ ἀπὸ τοῦδε θεὸς Ἀθηναίοις ἐνομίσθη Πάν, καὶ τὸ καθύπερθεν σπήλαιον τοῦ Ἀρείου πάγου τεμενίσαντες αὐτῷ ἔνορχιν τράγον ὅσα ἔτη ἔθυον αὐτῷ. 34, 18 Διδυμαίῳ] Διδυμαῖος γὰρ Ἀπόλλων ἐν Μιλήτῳ τιμᾶται ἢ διὰ τὸ ἅμα τῇ ἀδελφῇ Ἀρτέμιδι γεγεννῆσθαι, ἢ διὰ τὸ διπλᾶ ἱερὰ εἶναι αὐτοῦ ἐκεῖ. 34, φ τῆς Λευκοφρύνης] Λευκοφρύνη Ἄρτεμις ἐν Μαγνησίᾳ ὀνομάζεται. 34, 20 Μυνδίῳ] τῷ Καρί· Μύνδος γὰρ πόλις Καρίας. 34, 21 Τελμησσῷ] Τελμησσὸς Καρίας πόλις, ἀρίστους ἔχουσα μάντεις, ὅθεν ἦν Ἀρίστανδρος ὁ συνὼν Ἀλεξάνδρῳ ἡνίκα ἔκτιζεν τὴν Ἀλεξάνδρειαν. 35, 3 Κινύρου] Κυπρίων βασιλεύς. 35, 15 ὅρα πῶς ἀρχῆθεν ἡ ἀπάτη αὕτη τῷ τῶν ἀνθρώπων εἰςεκώμασεν βίῳ. 35, 19 Θεσπείᾳ] τόπος ἐν Βοιωτίᾳ, ἱερὸν Ἥρας. 35, 22 βρέτη] διὰ τὸ βροτοῖς ἀπεικονίζεσθαι. 35, 27 ἀνδρείκελα] ἀνθρώπων μορφαῖς ἀπεικαζόμενα. 35, 30 κατὰ κοινοῦ τὸ οὐ παραιτητέον. 36, 3 Σεμνῶν] Εὐμενίδων ἤτοι τῶν Ἐρινύων. 36, 4 Σκόπας] οὗτος ὁ Σκόπας ἀγαλματοποιὸς ἐπίσημος ἐγένετο. Κάλως] ὄνομα ἀνδριαντοποιοῦ. 36, 9 Βρυάξιος] ὡς εἰ ἔλεγεν εἴτε Βρύξου ( σιξ ) εἴτε Φειδίου ἦν ἡ τέχνη. 36, 12 Τήνῳ] νῆσος μία τῶν Κυκλάδων. 36, 20 Κύκλου] Κύκλος αὐτοῦ τὸ βιβλίον τὸ ἱστορικὸν ἐκαλεῖτο. 36, 23 Μορύχου] οὕτως ἐπίκλην ἐκαλεῖτο ὁ Διόνυσος. 36, 24 τοῦ φελλάτα] ἀπὸ ὄρους Φελλέως καλουμένου. φελλάτας λίθους καλοῦσι τοὺς τραχεῖς, ἔνθεν καὶ Ἀριστοφάνης ὁ κωμῳδικός φησιν· ὅταν μὲν οὖν τὰς αἶγας ἐκ τοῦ Φελλέως, σημαίνων τὸν τραχὺν τόπον. 37, 1 Σκύλλις καὶ Δίποινος] ὀνόματα κύρια ἀγαλματοποιῶν. 37, 3 Μουνυχίας] Μουνυχία Ἄρτεμις ἐν τῷ Πειραιεῖ τιμᾶται καὶ ἀπ’ αὐτῆς μέρος τοῦ λιμένος Μουνύχιον ὠνόμασται. 37, 23 παραστησάμενον] πορθήσαντα. 37, 25 δαιδαλθῆναι] ἀντὶ τοῦ ἀγαλματοποιηθῆναι. ἀπὸ Δαιδάλου δὲ ἐλέχθη τὸ ῥῆμα, περιφανοῦς κατὰ τὴν τέχνην ὑπάρξαντος. 38, φ πυραμίδες] πυραμίδες οἰκοδομήματα ἐν Αἰγύπτῳ, ἅπερ ᾠκοδομήθη εἰς μνημάτων χώραν, ὡς μαρτυρεῖ τὸ ἐν αὐταῖς ἐπίγραμμα οὕτως ἔχον· μνήματα Καιφρῆνός τε καὶ ἀντιθέου Μυκερήνου καὶ Χέοπος κατιδὼν Μάξιμος ἠγασάμην. πυραμίδες δὲ ἐκλήθησαν ἀπὸ τοῦ συναγωγὴν ἔχειν ὁμοίαν φλογί, ᾗ καὶ πέμματά τινά ἐστιν ἐκ στέατος ἢ σησάμου πυραμοειδῆ. οἳ δὲ πυραμίδας κεκλῆσθαι ἀπὸ τοῦ σχήματος τοῦ παρὰ τοῖς γεωμέτραις· πυραμὶς γάρ ἐστι σχῆμα παραλληλόγραμμον, ἐπίπεδον ἄνω ἐπὶ τῆς κορυφῆς τρίγωνον ἔχον, οὗ ἡ βάσις μία ἐστὶ τῶν μικροτέρων τοῦ παραλληλογράμμου εὐθειῶν. τάφοι δέ εἰσιν, ὡς ἔφην, καὶ αὐταί, ὥσπερ καὶ τὰ μαυσώλεια ἀπὸ τοῦ κτίσαντος καὶ δεδωκότος τοιοῦτο σχῆμα τὴν προσηγορίαν εἰληφότα.
πια τῷ Διὶ ἄγεται, του Πέλοπος, διὰ τὴν κατ'
νομάου νίκην του Κηδεστοῦ πρώτου αὐτὰ διαθεμέ
νου, ὥς τινες.
Ρ 29. σφετερίζεται· ἰδιοποιείται τὰ ἐπιχεόμενα
τοῖς νεκροῖς ἀντὶ σπονδῶν, ὅτε ἐναγίζουσιν αὐτοῖς.
Σάγρα· πόλις τῆς Ἰταλίας, ἀφ᾿ ἧς καὶ ἡ παροιμία - Αληθέστερα τῶν ἐπὶ Σάγρα.
φαλλοί· τὰ σκύτινα αἰδοῖα· φαλλὸς ἦν τι ξύλον,
εἰς τύπον αἰδοίου τεκτονευθέν, πομπευόμενον ἐν ἑορ—
τῇ Διονύσου, γελοίου τινός μύθου σύμβολον.
Ρ. 30. πασχητιᾷ· πασχητιἂν ἐστι τὸ ἡττα
σθαι μὲν τῆς αἰσχρᾶς ἡδονῆς, τῷ δὲ μὴ ἔστι τὸ ἀποπληρωτικὸν τῆς ἡδονῆς πρὸς ὅμοιον αὐτῷ ἐκτύπω
μα τερθρεύεσθαι.
καὶ ληναίζουσιν· βακχεύουσιν· Λῆναι γὰρ αἱ
Βάκχαι.
Ελλώτων Είλωτες καλοῦνται οἱ Μεσσήνιοι ἢ ἀπὸ τοῦ
Ἕλους τοῦ ἐπικειμένου τῇ Λακεδαίμονι ἢ ἀπὸ τοῦ
ἐλεῖν· Λακεδαιμόνιοι γὰρ ἐλόντες αὐτοὺς κατεδίκασαν τὸ ἕλος ἐργάζεσθαι, ἢ ἄτιμός τις καὶ δουλική
μοίρα.
παρὰ Λακεδαιμ. ἢ ὥσπερ οἱ πενέσται παρὰ
Θετταλοῖς καὶ οἱ θῆτες παρὰ ᾿Αθηναίοις, οὕτως
οἱ Είλωτες παρὰ Λακεδαιμονίοις.
Ἡρακλῆς· Ἡρακλῆς ἐθήτευσεν Ομφάλη, Λυ
δῶν βασιλίσση (τὸ δὲ ἔργον αὐτοῦ ταλασιουργία), δι
δοὺς δίκην διὰ Ιφιτον, Εὐρύτου μὲν παῖδα, ὃν ξέναν αὐτῷ γενόμενον καὶ φίλον μετὰ πολλὴν φιλοφρο
σύνην ώσας κατὰ πέτρας ἀπώλεσεν.
Λαομέδοντι· οὗτος ὁ Λαομέδων πατὴρ μὲν ἦν
Πριάμου, ἔσχε θητεύοντας αὐτῷ Ποσειδῶνα καὶ
Απόλλωνα· βουλήσει δὲ Διὸς δι' ἐνέδραν καὶ λόχον
ἀρτύσαντες αὐτῷ καὶ ἁλόντες ταύτὴν ὑπέστησαν
δίκην.
Ρ. 51. Ηλ. Αὐγέαν δαίμων τις οὗτος Ηλείος
γέας, ἐναντίος τῷ Πλούτωνι, ἂν καὶ τοξευόμενον ὑπὸ
Ηρακλέους Πανύασσις (sic) εἰσάγει.
Ιπποκοωντιδῶν· Ἱπποκόων τις ἐγένετο Λακεδαιμόνιος, οὗ υἱοὶ ἀπὸ τοῦ πατρὸς λεγόμενοι Ιπποκοωντίδαι ἐφόνευσαν τὸν Λικυμνίου υἱὸν, Οἰωνὸν
ὀνόματι, συνόντα τῷ Ηρακλεῖ, ἀγανακτήσαντες ἐπὶ
τῷ πεφονεῦσθαι ὑπ' αὐτοῦ κύνα αὑτῶν· καὶ δὴ ἀγα
νακτήσας ἐπὶ τούτοις ὁ Ἡρακλῆς πόλεμον συγκροτεί
κατ' αὐτῶν καὶ πολλοὺς ἀναιρεῖ, ὅτε καὶ αὐτὸς τὴν
χεῖρα ἐπλήγη· μέμνηται καὶ Ἀλκμὰν ἐν α· μέσ
μνηται καὶ Εὐφορίων ἐν Θράκῃ τῶν Ἱπποκόωντος
παίδων, τῶν ἀντιμνηστήρων τῶν Διοσκούρων.
πανομφαῖος· ὁ πᾶσαν ἐμφὴν, τοῦτ' ἔστι φήμην,
ἀφιείς· ἐκ δὲ τούτου ὁ μαντικὸς νοεῖται.
δράκων· ἐπὶ Νέμεσιν δράκων.
κύκνος· ἐπὶ Λήδαν κύκνος.
ἀετός· ἐπὶ Γανυμήδην ἀετός.
ἄνθρωπος έρωτ. Αμφιτρύων ἐπ' Ἀλκμήνην.
Γ. 32. δρυός· τῆς κατὰ τὸ παλαιὸν μυθευομένης ανθρωπογόνου.
Αργύννου νεών· τὸν τῆς Ἀργύννου νεών Αφροδίτης ἐπικληθείσης ἀπὸ ᾿Αργύννου τοῦ ᾿Αγαμέ
μνονος.
ἐν Μηθύμνῃ· ὅτι Μήθυμνα μία τῶν δ' πόλεων,
αἱ εἰσιν αὗται· Μήθυμνα, Μιτυλήνη, Ερεσσος,
'Ipá
Ρ. 33. ἐν Πλ. ὅτι ἐν "Ηλιδι Απομυίῳ, τῷ ἀπελαστικῷ τῶν μυιῶν, Διὶ θύουσιν Ηλείοι.
περιβασίῃ· ἀσχημοποιῷ· ἐπίθετα δὲ ταῦτα τῆς
Αφροδίτης.
χοιροψάλης (in Cod. χοιροψάλαν)· χοιροψάλας
Διόνυσος ἐν Σικυώνι τιμᾶται τῆς Βοιωτίας, ὡς Πο
λέμων ἐν τῇ πρὸς Ατταλον ἐπιστολῇ· ἔστι δὲ μεταλαμβανόμενον ὁ τὸν χοῖρον ψάλλων, τοῦτ᾽ ἔστι τέλε
λων· χοίρος δὲ γυναικεῖον ἀἰδοῖον, ὡς μαρτυρεῖ καὶ
Αριστοφάνης ἐν Ἀχαρνεῦσι λέγων·
Δικαιόπολις.
Cod. πενεσταί.
Cod. θῆται.
χαῖρε, χαῖρε.
Lege ἔσχε δέ, SCHINAS.
Lege Πύρα
η
Κόρη.
Δικαιόπολις.
τί δαὶ σὺ τρώγοις ἂν ἐρεβίνθους;
Κόρη.
78%
και, και.
κολ, και, κοι.
Γ. 34. τὰς γαλᾶς· ὅτι ἡ ἱστορία περιέχει, ὡς
Αλκμήνης δυστοκούσης γαλή παρῆλθε καὶ εὐθέως
ἀπεκύησε τὸν Ἡρακλέα· διὸ τιμῶσιν αὐτὴν θη
βαίοι.
Μύρμηκας· ὁ Μύρμηξ όνομα κύριον ἀνθρώπου,
ᾧ ὁμοιωθεὶς ὁ Ζεὺς μίσγεται Ευρυμεδούση, τη
Κλήτορος θυγατρί, γεννᾷ δὲ Μυρμιδόνα ἐξ αὐτῆς.
σμίνθους· Κρητῶν ἐπιστρατευσάντων τοῖς Τρωσί
καὶ στρατοπεδευσαμένων πλησίον τῆς Τρωάδος, οι
μᾶς νύκτωρ ἐπιθέμενοι τους τελαμῶνας τῶν ἀσπί
των αὐτῶν διέτρωγον, καὶ ἐντεῦθεν ἱδρύσαντο μὲν
ἱερὸν ᾿Απόλλωνος, ἐπωνόμασαν δὲ αὐτὸ Σμίνθιον
Κρητῶν ἐπιχωρίῳ γλώττῃ· σμίνθους γὰρ τοὺς μίας
οἱ Κρῆτες καλούσιν.
Ρ. 35. Κυθνίοις· Κύθνος, μία των Σποράδων
νήσων.
Φαληροῖ· Φαληρεύς λιμὴν τῆς Ἀττικῆς· ὁ δ
κατὰ πρύμνας ήρως Ανδρόγεως ἐστιν, υἱὸς Μίνωος,
οὕτως ὀνομασθεὶς ὅτι καὶ τὰς πρύμνας των
νηῶν ἴδρυτο, καὶ Καλλίμαχος ἐν δ' τῶν Αἰτιων
μέμνηται.
Ανδροκράτει κ. τ. λ. ονόματα τῶν ὑπὲρ Πλαταιέων ἀναιρεθέντων, ὅτε Ξέρξης αὐτοῖς ἐπεστρά
τευσεν.
ὦ Βοιώτις· ἀντὶ τοῦ, ὦ Ἡσίοδε· Βοιωτὸς γὰρ ἦν
τὸ γένος.
Ασκραίε· Ἡσίοδε· Ασκρη γὰρ πόλις Βοιωτίας.
ὑμεδαπῆς· ὑμετέρας.
ἐγχρίπτονται· συμπίπτουσιν, ἐγγίζουσιν.
Ρ. 36. ἐψαρτυτικῆς μαγειρικής.
Ἰθωμήτῃ· Ιθώμη πόλις τῆς Λακεδαιμονίας,
καὶ Μεσσήνην φασί· μᾶλλον δὲ οὕτως ἡ ἀκρόπολις
τῆς Μεσσήνης ταύτης καλείται, ὥσπερ ἡ τοῦ "Αρ
γους πάλιν ἀκρόπολις Λάρισσα λέγεται.
Μόνιμος· ὄνομα ἱστοριογράφου.
ἐν Νόστοις· οὕτως ἐπιγραφομένῳ βιβλίο περι
έχοντι τὴν ἐκ τῆς Ἰλίου τῶν Ἑλλήνων ἐπάνοδον
νόστος γὰρ ἡ ἐπάνοδος.
Δωσίδας· ὄνομα ἱστοριογράφου.
Φωκαεῖς δέ· Φωκαεῖς οἱ Ιώνες: Φώκαια γάρ
μία τῶν δώδεκα πόλεων τῆς Ἰωνίας.
Ρ. 37. τοπάζοντες· ὑπονοοῦντες.
Ρ. 58. Κῦρον Περσῶν βασιλέα.
φιλόδωρος· ὡς καὶ κατὰ τοῦ Κροίσου δώρα λα
βών.
οδηγ. ε. τ. πῦρ κ. τ. λ. ἐφ᾽ ᾧ καὶ αἰχμάλωτος
ληφθεὶς ὑπὸ Κύρου ἐπιτίθεται ἐπὶ πῦρ' ἀλλ᾽, ὦ φιλανθρωπότερε, τῷ Κύρῳ λέγει.
Σόλων· εἷς τῶν ἑπτὰ σοφῶν, ὃς προειρήκει αὐτῷ·
Τέλος ὅρα μακροῦ βίου.
σωφρόνησαν κ. τ. λ. ἐπὶ γὰρ τῆς πυρᾶς οὕτως
εἶπε Κροῖσος, ὡς φησὶν Ηρόδοτος· Τὰ δὲ ἐμὰ παθής
ματα αχάριστα ἐόντα μαθήματα γέγονε, κατὰ τὸ
Ομηρικόν
παθὼν δέ τε νήπιος ἔγνω.
εἴτε Φορωνεὺς κ. τ. λ. Μαντεῖον περὶ τὴν Λεβα
δίαν τῆς Βοιωτίας ἀπὸ Φορωνέως τινὸς πρώτου θύ
σαντος τοῖς θεοῖς τοῖς νομισθεῖσιν· ὁμοίως δὲ καὶ
Μέροψ ἱστορεῖται. — Φορωνεὺς Ἀργεῖος ἦν τῷ γένει,
ὁ δὲ Μέροψ Κώϊος.
τὸν Ἔρωτα· ὅτι πρεσβύτατον τῶν θεῶν τὴν
Έρωτα μετὰ τοῦ Χάους καὶ τῆς Γῆς γεγονέναι καὶ
Ἡσίοδος λέγει, ἐν οἷς φησίν·
· Ητοι μὲν πρώτιστα Χάος γένετ', αὐτὰρ ἔπειτα
Γαῖ᾽ εὐρύστερνος..
Αδ' Έρος
πρὶν ἢ Χάρμον κ. τ. λ. ἀντὶ τοῦ πρὶν ἢ τὸν Χάρ
Lege κατά τάς. Scias.
Lege ὡς. Idem.
Cod. φωκέα.
Cod. δ' Έρως.
PG 9:78438, 20 μαυσώλεια] Μαύσωλος ἐγένετο Ἑκατόμνου τοῦ Καρίας τυράννου ἀδελφὸς δυνάστης, ὃς ἐπιφανῆ τάφον ἑαυτῷ κατεσκεύασεν, ὅσπερ ὕστερον ὡς ἱερὸν ἐνομίσθη. λαβύρινθοι] λαβύρινθος ἔργον μὲν ἦν Δαιδάλου, θεατροειδὲς δὲ καὶ πολυέλικτον σχῆμα, ἀδιεξόδευτον τοῖς ἀπείροις, ἐν ᾧ καθεῖρκτο ὁ Μινώταυρος, θηρίον τι διφυὲς ἐξ ἀνθρώπου καὶ βοός, γεγονός, ὥς φασι, Πασιφάης καὶ Διός. 39, 12 πρὸ τῶν πυλῶν] τὸν Λοξίαν πρὸ τῶν θυρῶν ἵστασαν οἱ Ἀθηναῖοι ἕκαστος καὶ προσεκύνουν καὶ βωμὸν παρ’ αὐτὸν ἱδρύοντο στρογγύλον, καὶ μυρρίναις στεφανοῦντες ἐκάλουν Λοξίαν, τὴν τοῦ παρ’ αὐτοῖς θεοῦ προσηγορίαν νέμοντες τῷ βωμῷ. ἐντεῦθεν καὶ παρὰ τοῖς κωμικοῖς οἱ ἐξιόντες κόπτουσι τὰς θύρας, διότι οὐχ ὥσπερ παρ’ ἡμῖν νῦν τὸ παλαιὸν ἀνεῴγνυντο αἱ θύραι, ἀλλ’ ἐναντίῳ τρόπῳ· ἔξωθεν γὰρ αὐτὰς ἀνατρέποντες ἔνδοθεν ἐξῄεσαν, πρότερον δὲ τῇ χειρὶ ψόφον ἐποίουν κρούοντες ἐπὶ τὸ γνῶναι τοὺς πρὸ τῶν θυρῶν τὸν Λοξίαν προσκυνοῦντας καὶ φυλάξασθαι μὴ λάθοιεν πληγέντες τῶν θυρῶν πρὸς τὸ ἔξω ὠθουμένων. 39, 26 σπάλακες] εἶδός ἐστι ζῴου, ὅπερ ἐκ γενετῆς ἐστι τυφλόν, καλεῖται δὲ καὶ ἀσπάλαξ. 40, 21 τοῦτο ἄμεινον] ἀστεῖον τοῦτο καὶ ὡραῖον. 40, φ αἱ δὲ χελιδόνες] καὶ τοῦτο ἄγαν ἀστεῖον. 40, 28 Ἐπιδαυρίου] Ἐπίδαυρος, τοῦ Ἄργους πόλις, ἱερὸν Ἀπόλλωνος. Πολιάδος] Πολιὰς Ἀθήνησι τιμᾶται, ἣν καὶ πολιοῦχον λέγουσιν, ἱδρυμένην ἐν τῇ ἀκροπόλει. 41, 11 Ἀμαζόνας] ἔθνος Σκυθικὸν ἀνδρεῖον καὶ ἀνδρῶδες καὶ πρόσοικον τοῖς Κόλχοις. 41, 13 Ἐλευθερέως] τοῦ ἐν ταῖς Ἐλευθεραῖς τιμωμένου· τόπος δὲ τῆς Βοιωτίας οὗτος. 41, 19 τοῦ Διὸς] ἄλλοι τῆς Ἀθηνᾶς φασιν, ὧν καὶ Γρηγόριος ὁ θεολόγος, δι’ ὧν φησι· καὶ Φειδίας τὰ παιδικὰ ἐν τῷ δακτύλῳ τῆς παρθένου γραφέντα· Παντάρκης καλός. Λιβάνιος δὲ ὁ σοφιστὴς ἐπὶ τῆς Ἀφροδίτης τῷ δακτύλῳ τοῦτο γράψαι Φειδίαν λέγει. 41, φ τὴν Πραξιτέλους ἐρωμένην] τινὲς καὶ τὸν Φειδίαν τοῦτο πεποιηκέναι φασίν, εἰς τὸ Φρύνης τῆς ἑταίρας εἶδος, ἐρωμένης αὐτῷ, τὴν Ἀφροδίτην διαγλύψαι. 41, 24 Φρύνη] μία τῶν ἑταιρῶν κάλλει διαπρέπουσα, ἀπὸ Θεσπιῶν οὖσα πόλεως Βοιωτίας. 41, 27 Ἀλκιβιάδην] Ἀλκιβιάδης, Ἀθηναίων στρατηγός, ἀνὴρ ἀστεῖος τῷ κάλλει καὶ νέος τὴν ἡλικίαν, ὡς καὶ πολλὰς ἐπ’ αὐτῷ ἐκμανῆναι τῶν γυναικῶν. 42, 7 Μιθριδάτης] βασιλεὺς Σκυθῶν. 42, 21 ἐκ Πέλλης] τῆς Μακεδονίας πόλις. 42, 22 ἐν Κυνοσάργει] Κυνόσαργες γυμνάσιον τῆς Ἀττικῆς. 42, 24 Δημήτριον] ὁ Δημήτριος οὗτος βασιλεὺς μὲν Μακεδόνων καὶ Ἑλλήνων, ἐμνηστεύετο δὲ εἰς γάμον Ἀθηνᾶν τὴν Ἀθηναίων θεόν, ἐξαχθεὶς ἀλόγῳ οἴστρῳ. 42, 28 Λάμιαν] αὕτη ἐστὶ δι’ ἣν καὶ τὰ πραττόμενα μορμολύκια κατ’ αὐτὴν προσηγόρευται, φοβερὰν τοῖς βρέφεσιν γενομένην· διὰ γὰρ τὴν τῶν οἰκείων παίδων ἀπώλειαν ἐφόνα κατὰ τῶν ἀλλοτρίων, οἰστρουμένη φθόνῳ πολλῷ. 42, 29 εὐφήμως εἶπεν. 43, 4 Ἵππωνος] Ἵππων· οὗτος ἐγένετο μὲν τῶν παλαιῶν σοφῶν, ἐνόμισε δὲ θεοὺς μὴ εἶναι, νομίζεσθαι δὲ μόνον ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων. 43, 25 δεισαλέα] ἀκάθαρτα, παρὰ τὴν δεῖσαν. 43, 30 Βίωνα] ἱστορικὸς οὗτος ἐγένετο. 44, 14 ὁ Πάριος λίθος] ὁ ἄγαν λευκός. 44, 32 ὁ Πυγμαλίων] οὗτος ὁ Πυγμαλίων Κυπρίων βασιλεὺς ἐγένετο. τούτου ἀδελφὸν καταθύει τῷ Διὶ Βούσιρις, Αἰγυπτίων βασιλεύς. 45, 5 βάραθρον] βάραθρον τόπος Ἀθήνησι χασματώδης καὶ ἄβυςσος, εἰς ὃν οἱ κατάκριτοι ἐνεβάλλοντο, ὧν οὐδὲ τὰ σώματα ἔτι ἐφαίνετο. ἦσαν καὶ ἀλλαχόθι κολαστήριοι τόποι, ὥσπερ ἐν Λακεδαίμονι ὁ κεάτας, ἐν Ῥώμῃ δὲ ὁ κάρκαρος. 45, 8 περιστεραῖς προσέπτησαν πελειάδες] ἀλλὰ καὶ Ἀπελλοῦ τῷ βότρυϊ τῆς σκιαγραφίας ὄρνις προσέπτη καὶ τῷ ῥάμφει τὴν ῥᾶγα διανοίγειν ἐπειρᾶτο. ἀλλὰ καὶ ἵππον Ἀλεξάνδρῳ τῷ Μακεδόνι γράψας, εἶτα προσαγαγὼν Ἀλέξανδρον μὲν οὐ πάνυ ἐπηγάγετο τῇ γραφῇ, τὸν Ἀλεξάνδρου δὲ ἵππον παραγαγόντες ὡς ἕτερον ἵππον τῇ ἀληθείᾳ τοῦτον εἶχον ἑωρακότα φρυάγματι κεχρεμετικότα πρὸς τὴν εἰκόνα, ὅτε καὶ Ἀπελλῆς γραφικώτερον ἔλεγεν Ἀλεξάνδρου τὸν ἵππον αὐτοῦ εἶναι, ἅτε τὸν μὲν μὴ ἐπεγνωκότα δῆθεν ἀτρέμα πρὸς τὴν γραφὴν ἔχειν, τὸν ἵππον δὲ ἐπεγνωκέναι καὶ ὡς πρὸς ἀληθῆ διαγενέσθαι ἵππον. 45, 18 ταῦρον] τὸν ἐπὶ Πασιφάῃ ταῦρον λέγει. 45, 21 μελεδωνοί] ἐπιμεληταί, φροντισταί. 45, 22 κοροκοσμίων] κοροκόσμια καλεῖται πλάσματά τινα ἐκ κηροῦ ἢ γύψου νυμφῶν ἢ παρθένων τινῶν ἀναπλαττόμενα, ἅπερ Δωριεῖς μὲν δαγῦδας, Ἀθηναῖοι δὲ κοροκόσμια καλοῦσιν. ἢ τὰ ὑπὸ τῶν κορυλλίων νυμφικά. 47, 5 σάτυροι μεθύοντες] ὡς τὸ τοῦ Πριάπου παναίσχιστον εἶδος, ὡσαύτως καὶ αἱ τῶν σατύρων ἰδέαι, ἐπεὶ κἀκεῖνοι ἐντεταμένοι γράφονται τὰ παιδουργὰ μόρια, παθόντες τοῦτο, ὡς ὁ μῦθος, μήνιδι Διονύσου τῷ πρὸς αὐτὸν ὁρμητικῶς αὐτοὺς σχεῖν εἰς αἰσχρᾶς Ἀφροδίτης ἐργασίαν.
PG 9:78547, 10 Φιλαινίδος] γυνή τις ἑταίρα ἐγένετο συγγράψασα ἑταιρικὰ σχήματα μίξεων. 47, 13 ἡταίρηκεν] ἠτάκτησεν. 47, 1416 τοῦτο οὐ νοεῖταί μοι. 47, 28 ἀπατηλόν] τὴν εἰδωλοποιόν. 49, 2 ὁ Ἐλεάτης] Ἐλέα διὰ τοῦ ε πόλις τῆς Ἰταλίας, ἀφ’ ἧς ὁ πολίτης Ἐλεάτης· Αἰλέα δὲ ἡ διὰ τῆς αι διφθόγγου τῆς Φωκίδος, ἀφ’ ἧς ὁ πολίτης Αἰλεάτης. 49, 4 Μεταποντῖνος] Μετάποντος Ποσειδῶνος παῖς, ὃς ἔκτισεν ἐν Ἰταλίᾳ ὁμώνυμον αὐτῷ πόλιν Μετάποντον καλουμένην. 49, 710 θαυμαστὸν εἰς ἔλεγχον τῆς ἀνοίας αὐτῶν. 49, 23 Δίνων] Δίνων ὄνομα κύριον. 50, 2 Βήρωσσος] ὁ τῆς Σιβύλλας πατήρ, ὡς Ἰουστῖνος ὁ φιλόσοφός φησιν. 50, 6 ὁμολογούντων] ὁμολογείτωσαν οἱ σοφοί. 50, 7 μάγους] ἔθνος οἱ Μάγοι Χαλδαίων. 50, 20 Ἀβδηρίτης] Ἄβδηρα πόλις Θρᾴκης ἀπὸ Ἀβδήρου τοῦ ἐρωμένου Ἡρακλέους, ἐκεῖ καταβρωθέντος ὑπὸ τῶν Διομήδους ἵππων, οὕσπερ ἵππους ἀνεῖλεν Ἡρακλῆς, καὶ ἀπὸ τοῦ Ἀβδήρου τοῦ ἐρωμένου τὴν πόλιν Ἡρακλῆς κτίσας ὠνόμασεν. τὰ αὐτὰ δὲ καὶ περὶ Πειρίνθου ἱστοροῦνται, ὅτι ἐρώμενος Ἡρακλέους καὶ οὗτος ἐγένετο, καὶ ἀπ’ αὐτοῦ ἐκεῖσε ἀποθανόντος καὶ ταφέντος ὑφ’ Ἡρακλέους ἡ πόλις Πείρινθος ἐκλήθη. 51, 10 μορμώ τινα] φοβερίσματα. 51, 17 ὢ πρὸς τῆς ἀληθείας] ὦ ἀθεότης. ἐλλειπτικὸν τὸ σχῆμα τοῦ λόγου. 51, φφ οἷα περὶ τοῦ μόνου θεοῦ καὶ τῶν Ἑλλήνων οἱ σοφοὶ εἶπον, ἀμυδρῶς πως περιδειχθείσης αὐτοῖς τῆς ἀληθείας, εἰ καὶ μὴ συνῆκαν, ἀλλὰ φάσκοντες εἶναι σοφοὶ ἐμωράνθησαν. 51, 30 πρὸς αὐτοῦ] δηλαδὴ πρὸς αὐτοῦ τοῦ θεοῦ, ὦ Πλάτων, εἰπέ, πῶς ἐστιν ἄρρητος ὁ θεός. 57, 14 δυσωπούντων] δυσωπείτωσαν δέ σε. 57, 20 μητραγύρται] μητραγύρται, περίπολοι τῆς τῶν δαιμόνων μητρὸς Ῥέας· βάκηλοί τινες καὶ γάλλοι· πολλά τινα τεράστια καὶ ἀπατηλὰ ἐπιδεικνύμενοι καὶ δρῶντες ἑαυτοὺς μιαρὰ καὶ αἰσχρά. (Ρ ) 61, 27 ἐμβατήριον ῥυθμόν] ἐμβατήριος ῥυθμὸς παρὰ τοῖς μουσικοῖς εἶδος μέλους κινητικοῦ πρὸς ᾠδήν, κατεσπευσμένους ἔχον καὶ ἐπεμβαίνοντας ἀλλήλοις τοὺς ῥυθμούς, προοιμίου ῥητορικοῦ δύναμιν ἔχον. 64, 12 πλανῆται] πλανώμενοι γὰρ κατὰ τὴν ἔρημον ἐπὶ τεσσαράκοντα ἔτη διὰ τὴν ἀπιστίαν αὑτῶν, ἐκεῖ τὰ κῶλα αὐτῶν κατέπεσεν, ὥσπερ ἄρα καὶ τῶν ἀσεβῶν τὰ ὀστᾶ διασκορπισθήσεται κατὰ τὴν ἐν τῷ Ἅιδῃ ἔρημον· ὁ θεὸς γάρ φησιν· ἐν τῷ διαβαίνειν σε ἐν τῇ ἐρήμῳ γῇ ἔσεσθε, ὥστε ἐκεῖ αἰνιγματωδῶς ἡ ἀπώλεια τῶν Ἑβραίων γέγονεν. 64, 28 ἐνάλοις] θαλασσίαις πέτραις. 64, 29 γέρων] τὸ αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς ἱέμενός περ καὶ καπνὸν ἀναθρῴσκοντα ἧς γαίης νοῆσαι, θανέειν ἱμείρεται παρῳδεῖ. 65, 27 οὐδεὶς Κιμμέριος] φασὶ γὰρ τοῖς Κιμμερίοις (ὑπερβόρειοι δὲ οὗτοι τὴν κατοικίαν) ἡλίου καρκίνον καταλαμβάνοντος ἀειφανῆ γίνεσθαι τῷ νυχθημερινῷ διαστήματι, αἰγόκερων δὲ οὐδ’ ὅλως αὐτοῖς φαίνεσθαι ὑπὲρ γῆς, ἀλλὰ τὴν ἡμέραν τοιαύτην εἶναι, οἵαν παρ’ ἡμῖν τὴν πρὸ ἡλίου κατάστασιν τῆς ἡμέρας. 66, 4 ἀντίθεσις παρὰ τῶν ἀπίστων. 66, 6 λύσις τῆς ἀντιθέσεως. 69, φ μακάριοι, γάρ φησιν, οἱ πορευόμενοι ἐν νόμῳ κυρίου. ἀργύριον, γάρ φησιν, πεπυρωμένον τὰ λόγια κυρίου. 70, 17 ἀπασχολεῖ] ἀποδιϊστᾷ καὶ ἀπάγει τῆς ἀληθείας. 70, 19 αἰσχύνη] ἥ τ’ αἰσχύνη μέγα βλάβος καὶ τοῖς στερροψύχοις εἴωθεν ἐμποιεῖν ὡς τὰ πολλά· τοὺς τοιούτους γὰρ ἄνδρα φησίν. 70, 24 ἀγορεύουσι] διασύρουσι συρφετώδεις ἄνθρωποι καὶ ἐπίρρυτοι. 70, φ τρισκαιδέκατον] οἱ γὰρ παλαίτατοι παρὰ τοῖς ἐμβροντήτοις Ἕλλησι θεοί, εἴ τι Ἡροδότῳ τῷ Ἁλικαρνασσεῖ ἀκουστέον ἐξ Αἰγύπτου τὸν μῦθον ἐμπεπορευμένῳ, ὀκτὼ πρῶτον ἐξεθειάσθησαν· ἔπειτα δεισιδαιμονησάντων Ἑλλήνων δώδεκα πάντες ἐνομίσθησαν. 71, 15 ἡκόντων] ἡκέτωσαν· Ἀττικὸν τὸ σχῆμα τοῦ λόγου ὡς τὸ λεγόντων καὶ γραφόντων καὶ ἱστορούντων. 71, φφ ἐνταῦθά μοι θέα τὴν θεολογίαν τοῦ μακαρίου ἀνδρὸς καὶ τί φησιν περὶ θεοῦ καὶ ἀνθρώπου. 71, 31 ἐπίκαιρον] πρόσφορον ἁρμόδιον τῷ ἀντιτύπῳ ὡς ἄφθαρτον. 72, 4 κηρῶν] μοιρῶν ὀλεθρίων. 72, 20 ἄπυστος] ὁ ἀδαής, ὁ ἀνήκοος. 72, 32 πλεῖθι] ἀντὶ τοῦ πλεῦσον. 73, 5 κατελεῶσιν] διάφορος ἡ συζυγία. καὶ ἐλεεῖς γὰρ καὶ ἐλεᾷς λέγεται. 73, φ ἀπηρτημένοι] πῶς τῷ ἀπηρτημένοι ἐχρήσατο; ἔδει γὰρ ἢ ἐξηρτημένοι ἢ ἀνηρτημένοι εἰπεῖν. 73, 19 ἅλως] τὸ περὶ τὴν σελήνην ἀχλυῶδες πάθος. 73, 22 τὴν τῶν πραγμάτων καὶ τῶν παθῶν κενὴν ἀποθέωσιν Ἑλληνικὴν διασύρων ἐλέγχει. 73, 27 ἀκολοθούντων] ἀκολουθείτωσαν αὐτοῖς. 73, 30 κῆρα] μοῖραν. 74, φ μανδραγόραν] Δημοσθενικόν. 74, 2527 χρήσιμος ἡ ἐξήγησις. 74, φ Πλατωνικόν. 75, 5 ἀχώρητος] ἀβάστακτος, ἀφόρητος. 75, 9 πλεονεξίας] πλεονεξίας τοῦ πονηροῦ τὰς ἄλλας αἰσθήσεις λέγει, ἐπεὶ διὰ τῶν αἰσθήσεων ἐπεμβαίνων ἀδικεῖ τὸν ἄνθρωπον. 75, 10 ἀφῄρηται] ἀφῄρηται τὴν θέαν τοῦ οὐρανίου κάλλους.
SCHOLIA IN PROTREPTICUM.
μον ἐρασθῆναι τινος, καὶ ὑπὸ τοῦ Ἔρωτος ληφθῆ- παρ' αὐτὸν ἱδρύοντο στρογγύλον, καὶ μυρρίναις στε
ναι.
Ρ. 39. Φιλιππίδ. οὗτος ὁ Φιλιππίδης ἡμεροδρόμος ἦν, ὡς φησὶν Ηρόδοτος· εἶτα Ξέρξου εκστρα
τεύσαντος ἐπὶ τὴν Ἑλλάδα, Φιλιππίδης οὗτος ἀπαγγεῖλαι πορευθεὶς Λάκωσι τὴν ἔφοδον τοῦ βαρβάρου
περὶ τὸ Παρθένιον ὄρος, ὁρᾷ τε φάσμα τὸ τοῦ Πανὸς
πρὸς τῷ τόπῳ καὶ ἀκούει οὗ τινός τε εἴη δαίμονος
τὸ ὁραθὲν, καὶ ὅτι σύμμαχος Ελλησιν ἤκοι, καὶ τὸ
ἀπὸ τοῦδε θεὸς Αθηναίοις ἐνομίσθη Πάν, καὶ τὸ
καθύπερθεν σπήλαιον τοῦ ᾿Αρείου πάγου τεμενίσαντες αὐτῷ ἔνορχον τράγον ὅσα ἔτη ἔθυον αὐτῷ.
Διδυμαίῳ· Διδυμαῖος γὰρ ᾿Απόλλων ἐν Μιλήτῳ
τιμᾶται ἢ διὰ τὸ ἅμα τῇ ἀδελφῇ ᾿Αρτέμιδι γεγεννή
σθαι ἢ διὰ τὸ διπλὰ ἱερὰ εἶναι αὐτοῦ ἐκεῖ.
τῆς Λευκοφρύνης· Λευκοφρύνη Αρτεμις ἐν
Μαγνησία ονομάζεται.
Μυνδίῳ· τῷ Καρίῳ· Μύνδος γὰρ πόλις Καρίας.
Ρ. 40. ἐν Τελμιστῷ· Τελμισσός Καρίας πόλις,
ἀρίστους ἔχουσα μάντεις, ὅθεν ἦν Αρίστανδρος ὁ
συνὼν Ἀλεξάνδρῳ ἡνίκα ἔκτιζε τὴν ᾿Αλεξάνδρειαν.
Κινύρου Κυπρίων βασιλεύς.
Θεσπίᾳ· τόπος ἐν Βοιωτία· ἱερὸν Ἥρας.
Ρ. 41. βρέτη· διὰ τὸ βροτοῖς ἀπεικονίζεσθαι.
ἀποδείξεως· ἀνθρώπων μορφαῖς ἀπεικαζόμενα.
Σεμνῶν· Εὐμενίδων ἤτοι τῶν Εριννύων.
Σκοπᾶς· οὗτος ὁ Σκοπᾶς ἀγαλματοποιὸς ἐπίσημας ἐγένετο.
Κάλως· ὄνομα ἀνδριαντοποιοῦ.
Τήνῳ· νῆσος μία τῶν Κυκλάδων.
κύκλου· κύκλος αὐτοῦ τὸ βιβλίον τὸ ἱστορικὸν
ἐκαλεῖτο.
Γ. 42. Μορύχου· οὕτως ἐπίκλην ἐκαλεῖτο ὁ Διό
νύσος.
τοῦ φελλάτα· ἀπὸ ὄρους Φελλέως καλουμένου.
- Φελλὰ τοὺς λίθους καλοῦσι τοὺς τραχεῖς, ἔνθεν
καὶ ᾿Αριστοφάνης ὁ κωμῳδικός φησιν
ὅτ' ἂν μὲν οὖν τὰς αίγας ἐκ τοῦ Φελλέως,
σημαίνων τὸν τραχὺν τόπον.
Σκύλης (cod. Εκύλης) και Δίποινος· ὀνόματα κύ- Ο
ρια αγαλματοποιῶν.
Μουνυχίας Μουνυχία "Αρτεμις ἐν τῷ Πειραιεῖ
τιμᾶται, καὶ ἀπ' αὐτῆς μέρος τοῦ λιμένος Μουνύχιον
ὠνόμασται.
Ρ. 43. παραστησάμενον πορθήσαντα.
δαιδαλθῆναι· ἀντὶ τοῦ ἀγαλματοποιηθῆναι· ἀπὸ
Δαιδάλου δὲ ἐλέχθη τὸ ῥῆμα, περιφανούς κατὰ τὴν
τέχνην ὑπάρξαντος.
Ρ. 44. Μαυσώλια· Μαύσωλος ἐγένετο Εκατόμνου
τῆς Καρίας τυράννου ἀδελφὸς δυνάστης, ὃς ἐπιφανῆ
τάφον ἑαυτῷ κατεσκεύασεν, ὅσπερ ὕστερον ὡς ἱερὸν
ἐνομίσθη.
πυραμίδες· πυραμίδες οἰκοδομήματα ἐν Αἰγύπτῳ,
ἅπερ ᾠκοδομήθη εἰς μνημάτων χώραν, ὡς μαρτυρεῖ
τὸ ἐν αὐταῖς ἐπίγραμμα οὕτως ἔχον·
Μνήματα καὶ Φρηνός τε καὶ ἀντιθέου Μυκερήνου
καὶ Χέοπος κατιδών Μάξιμος ἡγεσάμην.
πυραμίδες δὲ ἐκλήθησαν ἀπὸ τοῦ συναγωγὴν ἔχειν
ὁμοίαν φλογι, ἢ καὶ πέμματά τινά ἐστι ἐκ στέατος ή
σησάμου πυραμοειδῆ· οἱ δὲ πυραμίδες κει
κλῆσθαι ἀπὸ τοῦ σχήματος τοῦ παρὰ τοῖς γεωμέτρεις πυραμίς γάρ ἐστι σχῆμα παραλληλόγραμμον,
ἐπίπεδον ἄνω ἐπὶ τῆς κορυφῆς τρίγωνον ἔχον, οὗ ἡ
βάσις μία ἐστὶ τῶν μικροτέρων τοῦ παραλληλογράμμου εὐθειῶν· τάφοι δέ εἰσιν, ὡς ἔφην, καὶ αὗται ὥσπερ
καὶ τὰ Μαυσώλια ἀπὸ τοῦ κτίσαντος καὶ δεδωκότος
τοιοῦτο σχῆμα την προσηγορίαν ειληφότα.
λαβύρινθοι· λαβύρινθος ἔργον μὲν ἦν Δαιδάλου,
θεατροειδὲς δὲ καὶ πολυέλικτον σχῆμα, ἀδιεξόδευτον
τοῖς ἀπείροις, ἐν ᾧ καθείρκτο ὁ Μινώταυρος, θηρίον
τι διφυὲς, ἐξ ἀνθρώπου καὶ Διὸς γεγονός, ως φασι,
Πασιφάης καὶ Διός.
πρὸ τῶν πυλῶν· τὸν Λοξίαν πρὸ τῶν θυρῶν ἱστα
σαν οἱ ᾿Αθηναῖοι ἕκαστος καὶ προσεκύνουν καὶ βωμὸν
Cod. σισάμου.
Lege oἱ δέ, sc. φασί, πυραμίδας κεκλ. SciKAS.
η
φανοῦντες ἐκάλουν Λοξίαν, τὴν τοῦ παρ' αὐτοῖς θεοῦ
προσηγορίαν νέμοντες τῷ βωμῷ· ἐντεῦθεν καὶ παρὰ
τοῖς κωμικοῖς οἱ ἐξιόντες κόπτουσι τας θύρας· διότι
οὐχ ὥσπερ παρ' ἡμῖν νῦν τὸ παλαιὸν ἀνεῴγνυντο αἱ
θύραι, ἀλλ' ἐναντίῳ τρόπῳ· ἔξωθεν γὰρ αὐτὰς ἀνατρέποντες, ἔνδοθεν ἐξήεσαν, πρότερον δὲ τῇ χειρὶ ψά
φον ἐποίουν κρούοντες, ἐπὶ τὸ γνῶναι τοὺς πρὸ τῶν
θυρῶν τὸν Λοξίαν προσκυνοῦντας καὶ φυλάξασθαι μὴ
λάθοιεν πληγέντες τῶν θυρῶν πρὸς τὸ ἔξω ώθον
μένων.
Ρ. 45. σπάλακες· εἶδός ἐστι ζώου, ὅπερ ἐκ γενε
τῆς ἐστι τυφλόν, καλεῖται δὲ καὶ ἀσπάλαξ.
Ρ. 46. Επιδαυρίου· Επίδαυρος, τοῦ ᾿Αργους πό
λις, ἱερὸν Ἀπόλλωνος.
Πολιάδος Πολιάς Αθήνησι τιμᾶται, ἢν
καὶ Πολιούχον λέγουσιν, ιδρυμένην ἐν τῇ ἀκρο
πόλει.
Ρ. 47. Αμαζόνας· ἔθνος Σκυθικὸν ἀνδρεῖον καὶ
ἀνδρῶδες καὶ πρόσοικον τοῖς Κοίλοις.
Ελευθερέως· τοῦ ἐν ταῖς Ἐλευθέραις τιμωμένου
τόπος δὲ τῆς Βοιωτίας οὗτος.
του Διός· ἄλλοι τῆς ᾿Αθηνᾶς φασιν, ὧν καὶ Γρη
γόριος ὁ θεολόγος, δι' ὧν φησι· Καὶ Φειδίας τὰ παιδι
κὰ ἐν τῷ δακτύλῳ τῆς παρθένου γραφέντα Πανταρκής
καλός Λιβάνιος δὲ ὁ σοφιστὴς ἐπὶ τῆς ᾿Αφροδίτης
τῷ δακτύλῳ τοῦτο γράψαι Φειδίαν λέγει.
Φρύνη· μία τῶν ἑταιρῶν κάλλει διαπρέπουσα,
ἀπὸ Θεσπειῶν οὖσα πόλεως Βοιωτίας.
τὴν Πραξιτέλους ἐρωμένην· τινὲς καὶ τὸν Φει.
δίαν τοῦτο πεποιηκέναι φασὶν, εἰς τὸ Φρύνης τῆς
ἑταίρας εἶδος, ἐρωμένης αὐτῷ, την Αφροδίτην διαγλύψαντα.
Ἀλκιβιάδην. Αλκιβιάδης, Αθηναίων στρατηγός,
ἀνὴρ ἀστεῖος τῷ κάλλει, καὶ νέος τὴν ἡλικίαν, ὡς καὶ
πολλὰς ἐπ' αὐτῷ ἐκμανῆναι τῶν γυναικῶν.
Ρ. 48. Μιθριδάτης ο Ποντικός βασιλεὺς Σκυ
θῶν.
ἐκ Πέλλης· τῆς Μακεδονίας πόλις.
ἐν Κυνοσάργει Κυνόσαργος γυμνάσιον τῆς Ατ-.
τικής.
Δημήτριον ὁ Δημήτριος οὗτος βασιλεὺς μὲν Μα
κεδόνων καὶ Ἑλλήνων, εμνηστεύετο δὲ εἰς γάμον
᾿Αθηνᾶν τὴν ᾿Αθηναίων θεόν, ἐξαχθεῖσαν λόγῳ
οίστρου.
Λαμίαν· αὕτη ἐστὶ δι᾽ ἦν καὶ τὰ πραττόμενα μορ
μολύκια κατ' αὐτὴν προσηγόρευται, φοβερὸν τοῖς
βρέφεσι γενομένην· διὰ γὰρ τὴν τῶν οἰκείων παίδων
ἀπώλειαν ἐφόνα κατὰ τῶν ἀλλοτρίων, οίστρουμένη
φθόνω πολλῷ.
Ἵππωνος ἵππων οὗτος ἐγένετο μετὰ τῶν παλαιῶν σοφῶν· ἐνόμισε θεοὺς μὴ εἶναι, νομίζεσθαι δὲ
μόνον ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων.
Ρ. 49. δεισαλέα· ἀκάθαρτα, παρὰ τὴν δεῖσαν.
Βίωνα· ἱστορικὸς οὗτος ἐγένετο.
Ρ. 50. ὁ Πάριος λίθος· ὁ ἄγαν λευκός.
ὁ Πυγμαλ. οὗτος ὁ Πυγμαλίων Κυπρίων βασιλεὺς.
ἐγένετο· τούτου ἀδελφὸν καταθύει τῷ Διὶ Βούσιρις,
βασιλεύς.
Ρ. 51.
αιγυπτιων ραθρον βάραθρον τόπος Αθήνησι κασματώδης καὶ ἄβυσσος, εἰς ὃν οἱ κατάκριτοι ενεβάλ
λοντο· ὧν οὐδὲ τὰ σώματα ἔτι ἐφαίνετο· ἦσαν καὶ
ἀλλαχόθι κολαστήριοι τόποι, ὥσπερ ἐν Λακεδαίμονι
ὁ Κεάτας, ἐν Ῥώμῃ δὲ ὁ Κάρκαρος.
περιοτ. προσέπτ. πελ. ἀλλὰ καὶ Ἀπελλοῦ τῷ βότρυΐ τῆς σκιαγραφίας ὄρνις προσέπτη, καὶ τῷ ῥάμ
φει τὴν ράγα διανοίγειν ἐπειρᾶτο, ἀλλὰ καὶ ἵππον.
᾿Αλεξάνδρῳ τῷ Μακεδόνι γράψας, εἶτα προσαγαγὼν
᾿Αλέξανδρον μὲν οὐ πάνυ ἐπηγάγετο τῇ γραφῇ, τὸν
Αλεξάνδρου δὲ ἵππον παραγαγόντες ὡς ἕτερον ἵπ
πον τῇ ἀληθείᾳ τοῦτον εἶχον ἑωρακότα φρυάγματι
κεχρεμετικότα πρὸς τὴν εἰκόνα, ὅτε καὶ Ἀπελλῆς
γραφικώτερον ἔλεγεν ᾿Αλεξάνδρου τὸν ἵππον αὐτοῦ.
εἶναι, ἅτε τὸν μὲν μὴ ἐπεγνωκότα δῆθεν ἀτρέμα
Cod. πόλις. SCHINAS.
Cod. ετέρων. IDEM.
Cod. Αθηναίον. SCHINAS.
PG 9:78675, 18 σιδήρῳ] ἤτοι τὸ τῆς παιδείας κάλλος μᾶλλον παντὸς ἄλλου καλοῦ προῄρηται. 75, 22 ἐν αὐτῷ] ἐν αὐτῷ τῷ τῆς παιδείας καλῷ καὶ τῷ θεῷ τὴν μακαριότητα πλουτίσας. 76, 7 καραδοκοῦντες] παρατηρούμενοι τῶν δικαίων πτέρνας. 77, 6 ἀπηξιωμένα] ἀπεξενωμένα, κεχωρισμένα ἐκ τοῦ ἀπαξιωθῆναι αὐτὰ τῆς τοιαύτης δωρεᾶς. 78, 1517 ζήτει εἰ ἀσφαλῆ τὸ προσωπεῖον, τὸ ἀναπλασάμενος, τὸ δρᾶμα, τὸ ὑπεκρίνετο. 78, 26 ὁτὲ] ἀντὶ ποτέ. 78, φ κομματικά. 78, 30 οἷον] ἢ πόσον ἴσχυσεν ἡ ἡδονή; 79, 1 τοῦτο] τούτῳ τῷ τρόπῳ δηλαδή. 79, 4 χερσὶν] χερσὶν ἐπὶ σταυροῦ ἡπλωμέναις. 79, 6 ὑπακοῆς] ὑπήκοος γὰρ γέγονεν τῷ πατρὶ μέχρι θανάτου ὁ τοῦ θεοῦ παῖς καὶ υἱὸς ἀνθρώπου διὰ τὸν ἄνθρωπον γενόμενος. 80, 29 δεξιὰ] παρῳδεῖ τὸ Ἀράτειον. 81, 14 μεμίσθωκεν] ἐξέδωκεν, ἐχαρίσατο. 82, 3 μεγαλόκλονος] μεγαλόφωνος. 82, 7 ἀναίμακτον] οὐ γὰρ πρὸς αἷμα, φησίν, καὶ σάρκα ἡ μάχη ἡμῶν, ἀλλὰ πρὸς τὰς ἀρχάς, πρὸς τὰς ἐξουσίας τοῦ σκότους, πρὸς τὰ πνευματικὰ τῆς πονηρίας. 82, 23 σοβεῖν ( σο π φϋρ σέβειν)] ἀντὶ κινεῖν. 82, 27 ὁμοζυγούντων] συνερχομένων δηλαδή. 82, 33 λόγος] αὐτός ἐστιν ἀλήθεια, αὐτὸς ἀφθαρσία. τί οὖν φησιν οὗτος, ζήτησον. 83, 8 ἄκραν] κρημνὸν χαλεπόν. 83, 16 πορνίδιον] τὴν Κίρκην αἰνίττεται. 83, 17 δεῦρ’] αἱ Σειρῆνες τοῦτο πρὸς Ὀδυσσέα φασίν. 83, 22 μηδὲ] Ἡσιόδου. 84, 11 δύσαγνον κρεανομίαν] ὠμὰ γὰρ ἤσθιον κρέα οἱ μυούμενοι Διονύσῳ, δεῖγμα τοῦτο τελούμενοι τοῦ σπαραγμοῦ, ὃν ὑπέστη Διόνυσος ὑπὸ τῶν Μαινάδων. αἱ τοῦ θεοῦ θυγατέρες] τὰς μοναζούσας λέγει. 86, 10 κοινὰ] ἐκ τῆς παροιμίας συλλογίζεται τοῦ θεοφιλοῦς πάντα εἶναι τὰ τοῦ θεοῦ, διότι πάντα τοῦ θεοῦ ἐστιν. 89, 25 ὑμεῖς, ὦ παῖδες, προσέχετε· ἐλλειπτικῶς γὰρ εἴρηται, ἵνα προσεχεστέρους ποιήσῃ πρὸς τὴν ἀκρόασιν τοὺς νέους τῇ τῆς ἑρμηνείας δεινότητι. συγκεκρότηται ἡμῖν, ἤτουν παρ’ ἡμῶν, κρηπὶς ἀληθείας, ἤτοι ὑποβάθρα, ἁγίου ναοῦ μεγάλου θεοῦ. τίς δὲ ἡ κρηπὶς ἀλλ’ ἢ θεμέλιος ἀρραγὴς γνώσεως, προτροπὴ καλή. δι’ ὑπακοῆς εὐλόγου ζωῆς ἀίδιος ὄρεξις, νοερῷ δηλαδὴ καταβληθεῖσα χωρίῳ. 90, φ ἠθῶν, πράξεων, παθῶν] προηγεῖται τὸ ἦθος τῶν περὶ τὴν ἀνθρωπίνην κατάστασιν ἐνθεωρουμένων, οἷον ἀφορμή τις ὂν σπουδαίων καὶ τῶν μὴ τοιούτων κινήσεων· ἐπειδὴ δὲ τῶν κινήσεων αἳ μέν εἰσιν δράσεις, αἳ δὲ πείσεις, δράσεις μὲν αἱ κατὰ τὸ αὐτοκρατὲς τοῦ ἐν ἡμῖν θειοτέρου, πείσεις δὲ αἱ περὶ τὸ ἀσθενές τε καὶ ὑλικόν, εἰκότως νῦν τὸ ἦθος μὲν προτέτακται ἅτε τῶν πράξεων ὑπόθεσις ὄν, ὑποβέβηκε δὲ τὰς πράξεις τὰ πάθη ὡς ῥυθμίζεσθαι πεφυκότα τῷ λόγῳ. 90, 5 ἀπομνύμενοι] ἀντὶ ἀπωσάμενοι, ἀπορρίψαντες. 90, φφ ὁ προτρεπτικὸς λόγος περὶ τὰ ἤθη ἐνστρεφόμενος, θεμελίου ἢ τρόπιδος τάξιν ἐπέχων πρὸς τὴν τῆς εὐσεβείας ἐποικοδόμησιν, ἔχει συλλήπτορα πρὸς τὰς πράξεις τὸν ὑποθετικόν, πρὸς δὲ τὰ πάθη τὸν παραμυθητικόν. τριῶν γὰρ ἐνθεωρουμένων περὶ τὸν ἄνθρωπον, ἠθῶν, πράξεων, παθῶν, ἑκάστῳ τούτων ὁ παιδαγωγὸς λόγος εἷς καὶ ὁ αὐτὸς ὢν τῇ χρείᾳ συσχηματιζόμενος πρὸς βελτίωσιν καταλλήλως ἐναρμόζεται τοῖς τρισί, τοῖς ἤθεσι μὲν προτρεπτικῶς, ταῖς πράξεσιν δὲ ὑποθετικῶς, τοῖς δ’ αὖ πάθεσιν παραμυθητικῶς. δι’ ὅπερ, ὅτε τοῖς ἤθεσι σωτηρίως ἐμφιλοχωρεῖ, προτρεπτικὸς ἢ παρακλητικὸς ὀνομάζεται, ὅτε δὲ ταῖς πράξεσιν, ὑποθετικὸς ἢ θεραπευτικός, ἐπὶ δὲ τὰ πάθη μεταταττόμενος παραμυθητικός. ἐπειδὰν οὖν πρὸς τὴν μεταχείρισιν τούτων παρορμῇ, τηνικαῦτα παιδαγωγοῦ χρείαν ὑποδύεται πρὸς βελτίωσιν παρορμῶν. διὰ μὲν οὖν τῆς προτροπῆς εἰς διάθεσιν ἠθοποιίας παρακαλεῖ, διὰ δὲ τοῦ ὑποθετικοῦ ὑποθέσεις εἰκονικὰς ἐπεισάγει διὰ τῶν ἐκφράσεων τὸ ἔμπεδον ὑποτείνων τῶν πρὶν πεπλανημένων τοῖς ὕστερον· ἀφ’ οὗ καὶ θεραπευτικὸς προσεκλήθη, διὰ δὲ τοῦ παραμυθητικοῦ τὴν διὰ μετανοίας ἐπάνοδον ὁπωσοῦν πρὸς τὴν ἐξ ἀρχῆς ὑποβάλλεται οἰκειότητα· ἔστι δ’ ὅτε καὶ διδασκαλικῶς οὗτος πρόεισιν. οὗ νῦν οὐκ ἔστιν καιρός, ὅτι μηδὲ δογμάτων. 90, 28 ἄμφω] ὁ παρακλητικὸς ἤτοι παραινετικός, καὶ ὁ ὑποθετικός. 90, 29 διττόν φησι καὶ τὸ εἰκονικόν, ὡς διὰ τῶν ὑποθέσεων ἤτοι τῶν παραδειγμάτων τὴν ἴασιν ταῖς ψυχαῖς ἡμῶν συμπεραινόμενος. 91, 23 τὸ σχήματι οὐ κατὰ τοὺς λήρους φαντασιαστὰς ἀκουστέον, ἀλλὰ κατὰ τὸν θεῖον Παῦλον, ὃς καὶ αὐτὸς φάσκων καὶ σχήματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος τῆς λύμης ἀπαλλάσσει ἡμᾶς τῶν φαντασιαστῶν· προσεπενεγκὼν γὰρ τῷ σχήματι τὸ ὡς ἄνθρωπος ἔδειξεν ὅτι τῷ ἐναλήθως ἀνθρώπῳ καὶ τὸ σχῆμα ἐπακολουθεῖ. τὸ γὰρ ὡς ἐνταῦθα οὐχ ὁμοιωματικῶς, ἀλλὰ βεβαιωτικῶς εἴληπται, ὡς καὶ ἐπὶ τοῦ ὡς ἀγαθὸς ὁ θεὸς τῷ Ἰσραήλ.
92, φ ἐξήγησις θαυμασία. 92, 15 ἀποψήξασθαι] ἀπὸ τοῦ ψήχω. 92, 16 τὸν λογισμὸν] τὸ λογιστικόν, ὡς περὶ τὴν καρδίαν τὸ θυμικὸν καὶ περὶ τὸ ἧπαρ τὸ ἐπιθυμητικόν. 94, 8 παραπαιδαγωγῶν] ἀπὸ τοῦ παιδαγωγῶ ῥήματος. 94, 15 ἔνδον ἐστὶν] παράδοξον μὲν καὶ καινόν, ἀλλ’ οὖν βαθυτάτης ἐχόμενον σοφίας. 94, 18 δημιουργὸν ἀγαθόν] τὸ ἀπ’ αἰῶνος ἀπόκρυφον μυστήριον τοῦ θεοῦ καὶ πάσῃ κτίσει ἄγνωστον τοῦτο ἦν. ἐπεὶ γὰρ τῇ ἀκαταλήπτῳ αὐτοῦ σοφίᾳ προῄδει τὴν ἐπὶ φθορὰν τοῦδε τοῦ κόσμου ἀπόκλισιν, καὶ ὡς ἀναγκαίως δεῖται ἐπανορθώσεως, ὅτι μηδὲ μάτην τὸ τοσοῦτον ἔργον ὑπέστησεν, οὐκ ἂν δὲ ἄλλως τοῦτο ὑπάρξαι εἰ μὴ διὰ μεταχειρίσεως ἑνὸς τῶν ἑαυτοῦ κτισμάτων, ᾧπερ οἷά τινι χρησάμενος ὀργάνῳ τὸ διαπεπτωκὸς ἐπανορθώσει, προϋπεστήσατο τὸν ἄνθρωπον ἄξιον τῆς ἑαυτοῦ ἀναπλάσεως ἔργον, δι’ οὗ τῆς ὑπὲρ λόγον οἰκονομίας αὐτοῦ τὸ βούλημα ἐξετελέσθη. 94, 30 πίστις] ἀντὶ τῶν λεγομένων βεβαίωσις ὁ κύριος. 95, 2 τί μὲν οὖν ὁ παιδαγωγὸς] τὸ ἑξῆς. τί μὲν οὖν ὁ παιδαγωγὸς [καὶ τί] βούλεται καὶ τί ἐπαγγέλλεται ἐνεργεῖν τε καὶ πράττειν κατὰ τὸ ὑποθετικὸν αὐτοῦ μέρος, δι’ οὗ τὰ μὲν τῶν πρακτέων ὑπαγορεύει, τὰ δὲ τῶν ἐναντίων ἀπαγορεύει, δεδήλωται. 95, 5 τὸ διδασκαλικόν] περὶ τοῦ διδασκαλικοῦ ἤδη προείρηκεν, ὡς δογματικῆς ἐχόμενον ἀκριβείας τὰ νῦν ἀναβαλλέσθω, ὡς εἰσαγωγικώτερον ἄρτι τοῦ λόγου συντελουμένου. 95, 10 παραφυλάττοντας] ἀντὶ τοῦ ὑποπτεύοντας, εὐλαβουμένους, ἀσφαλιζομένους πρὸς αὐτὰ ἢ παρατηροῦντας. 96, 11 κοινὸν κτλ.] πιστωσάμενος τὸν λόγον, ὡς ἀδιάφορον ἀνὴρ καὶ γυνὴ πρὸς ἀρετῆς ἐργασίαν (ἄμφω γὰρ ἄνθρωποι ὀνομάζονται· ὧν δὲ κοινὸν ὄνομα, τούτων καὶ ἡ πρᾶξις κοινή), καὶ ἀπὸ Μενάνδρου τοῦ ποιητοῦ τὴν πίστιν αὖθις καταδησάμενος, ὡς καὶ ἐπὶ ἄρρενος καὶ θήλεος κοινῶς Ἀττικῶν τὸ παιδάριον κατηγορούντων, πιστοῦται τὸν λόγον καὶ ἀπ’ αὐτοῦ τοῦ κυρίου, πρόβατα καὶ ἀρνία τοὺς ἑαυτοῦ πιστοὺς ἀποκαλοῦντος, ἐν οἷς ἄνδρες τε καὶ γυναῖκες καταλαμβάνονται. 97, 18 μυωπίζει] ὑποκινεῖ. ἢ ἀντὶ τοῦ μαστίζει· μύωψ γὰρ ἡ μάστιξ. 97, φ παιδία καλεῖ] οὐχ οὕτως ἔχει τὸ εὐαγγέλιον· τὴν γὰρ γενεὰν ταύτην λέγει τίνι ὁμοιώσω; καὶ ἐπιφέρει τὴν τῶν ἀγοραίων παιδίων παραβολήν. 98, 6 ἀρνία] οὐδὲ τοῦτο ἔχει νῦν ἡ κυριακὴ βίβλος· οὐ γὰρ ἀρνία λέγει ἐκ δεξιῶν στῆναι, ἀλλὰ πρόβατα. 98, 16 τρυγόνων] διὰ μὲν τῶν περιστερῶν τὸ πολύγονον αἰνιττόμενος τοῦ γένους, διὰ δὲ τῶν τρυγόνων τὸ ἀζυγὲς καὶ ἀνεπίμικτον πρὸς τὰ μὴ ὁμογενῆ ἔθνη· τοιοῦτο γὰρ καὶ ἡ τρυγών· τοῦ ὁμοζύγου ἀπολωλότος οὐκ ἔστιν ἔτι ἑτέρῳ συζυγῆναι τὸν ἐγκαταλειφθέντα. 98, 26 ἀζυγεῖς] ἀπὸ εὐθείας τῆς ἀζυγής. 99, φ Ἀρέθα ἀρχιεπισκόπου. Δεσμεύων πρὸς ἄμπελον τὸν πῶλον αὐτοῦ, καὶ τῇ ἕλικι τὸν πῶλον τῆς ὄνου αὐτοῦ. πῶλον τὸν νέον λαὸν τῆς κατὰ Χριστὸν πολιτείας καλεῖ, ἄμπελον τὴν ἀπὸ τῆς Μωυσέως νομοθεσίας καὶ τῆς ἐκεῖθεν φυτοκομίας ἐπὶ μέγα θεογνωσίας ἐπηρμένην φατρίαν, καὶ ὅτι τοῦτο, ὁ Ἀμὼς Ἡσαί̈ας καὶ Δαυὶδ ὁ τοῦ Ἰεσσαὶ ἐχέγγυοι τὸν λόγον πιστώσασθαι, ὃ μὲν ὁ ἀμπελὼν φάσκων κυρίου οἶκος τοῦ Ἰσραήλ ἐστιν, Δαυὶδ δὲ ὁ τοῦ Ἰεσσαὶ ἄμπελον ἐξ Αἰγύπτου μετῆρας. πρὸς ταύτην δὴ τὴν ἄμπελον τὸν ἑαυτοῦ πῶλον δεσμεύειν τὸ μετὰ χεῖρας λόγιον διαγορεύει τοῦτον ἐκεῖνον, ὃς ἐκλιπόντων τῶν ἐκ τῶν μηρῶν Ἰούδα τὸ ἄρχειν λαχόντων αὐτὸς ἐπιστήσεται, ἐθνῶν μὲν ἐσόμενος προσδοκία, οὐ μήν γε τῷ προσδοκίαν εἶναι τοῦτον ἐθνῶν ξενίζουσάν τινα τῆς παλαιᾶς διαθήκης ἐπισυρόμενος δόξαν, ἀλλ’ ὅσον τέως τῆς ἐθνικῆς δεισιδαιμονίας ἐχόμενον, καταπαῦσαι ἐλπίσας, τῶν ἄλλων νομικῶν ἀκριβασμάτων οὐδ’ ἤν τινα εἰς ἀθέτησιν θῆται ἐπιστροφήν. ἀφ’ οὗ γε δὴ καὶ οἱ πρῶτοι τῆς κατὰ Χριστὸν πίστεως κήρυκες, ἅτε τῆς Μωυσέως χρηματίζοντες παιδαγωγίας, οὐκ ἐδοκίμαζον χρῆναί τι τῆς παλαιᾶς διαθήκης ὑπὸ τῆς νέας καταργεῖσθαι, οὐ περιτομήν, οὐ σαββατισμόν, οὐκ ἀποχήν τινων βρωμάτων, τοῦτο ἐκεῖνο τὸ πρὸς τὴν ἄμπελον δεσμεῖσθαι τὸν πῶλον ὑποποιούμενοι· καὶ εἶχεν οὕτω γε ταῦτα εἰς ὅπερ Ἰάκωβος, ὁ τοῦ κυρίου τὸ κατὰ σάρκα ἀδελφός, καὶ Παῦλος ὁ θεῖος ἀπόστολος τῆς πρώτης μὲν θεσμοθεσίας τὸ πολὺ τοῦτο καὶ κεχυμένον τῆς σωματικῆς καθάρσεως καί, εἴ τι περὶ βρωμάτων ἀπόλαυσιν σμικρολογεῖται τῷ νόμῳ, περιαιροῦσιν· ἐπ’ ὀλιγίστοις δὲ τοῖς πάλαι τὴν ἐθνικὴν ἀποσαλεύειν ἀνῆκαν ὁλκάδα, πορνείας ἐπισχόντες καὶ εἰδωλοθύτου καὶ αἵματος καὶ πνικτοῦ, ὅτε καὶ ὁ πρὸς τὴν ἕλικα τῆς ἀμπέλου δεσμεῖσθαι προκαταγγελλόμενος πῶλος εἰς ἔργον ἀφίκετο, ἐξ ἑνὸς τῶν Μωσαϊκῶν προσταγμάτων, τῆς θεολογίας φημί, πρὸς τὴν ἄμπελον συσφιγγόμενος.
PG 9:787ἐξ ὠδίνων γὰρ τῶν Μωσαϊκῶν εἰσηγήσεων μαιευθεὶς τὰ πρῶτα, ὑπὸ κρείττονος αὖθις τῆς ἀποστολικῆς ἐπιγνώσεως εἰς φῶς πρόεισι, τῆς κατὰ Χριστὸν δηλονότι ἀφέτου ζυγοῦ νομικοῦ καὶ ἐλευθέρας ἑλκόμενος πολιτείας. τὸ μὲν οὖν κατὰ τὴν ἄμπελον λόγιον, ὃ τοὺς πώλους πρὸς αὐτὴν καὶ τὴν ἕλικα ταύτης συνάγειν προὐβάλετο, τοιαύτης καὶ οὐκ ἀστόχως, οἶμαι, τετύχηκε θεωρίας. τὰ δὲ λοιπὰ τούτου, οἷον ἥ τε ἐν οἴνῳ λαμπρυνομένη στολὴ καὶ οἱ χαροποὶ ὀφθαλμοὶ τοῦ λαμπρύνοντος, προσέτι καὶ οἱ λευκότητι γάλακτος ἀφομοιούμενοι αὐτοῦ ὀδόντες, στολὴ μὲν καὶ περιβολὴ τὸ διὰ φιλανθρωπίαν ἄφατον τοῦ ὑπερουσίου τὸ συγγενὲς ἡμῖν ἀνειληφότος δηλοῦν βούλεται, ὃ τῇ τοῦ παναγίου πάθους αὐτοῦ ὑπεκθέσει λαμπρυνόμενον, τουτέστιν τῆς ἑαυτοῦ θείας βουλῆς ἀποφανθὲν ὑπουργόν. καὶ τούτου δὴ τοῦ θείου πάθους εἰς ἀνάμνησιν τὴν διὰ ἄρτου καὶ οἴνου μυστικὴν ἡμῖν τελετὴν παραδόντος, τὸν ἄρτον μὲν καὶ τὸν οἶνον εἰς σῶμα καὶ αἷμα ἑαυτοῦ διατυπῶσαι κατηξιωκότος καὶ ἅτε σπίλου παντὸς ἀνεπάφου τοῦ θείου τούτου σκήνους ἀναδειχθέντος καὶ εἰς ἡμετέρων κηλίδων ἁγνισμὸν ἡμῖν παρασχεθέντος ἐπέγνωμεν ἀτρεκέστατα πάντες, ὡς ἡ ἐν οἴνῳ καθαιρομένη στολὴ ἡ διὰ τοῦ πάθους τοῦ κυρίου παραδηλοῦται οἰκονομία, δι’ ἧς τῷ καθαρῷ καὶ λελαμπρυσμένῳ ἐκάθαρε κόσμον ῥυπῶντα. καὶ ὅτι τὸ σωτήριον ἡμῖν πάθος ἐμφαίνειν ἔοικεν ὁ τὴν περιβολὴν οἶνος ἐκπλύνων, ἡ τῇ γραφῇ συνήθης ἐπαναδίπλωσις ἐμπεδοῖ, μετὰ τὸν οἶνον καὶ σταφυλῆς αἵματος διαμνημονεύουσα. ἢ τίνος γὰρ ἄλλου σταφυλῆς ὄντος σταγόνος τοῦ οἴνου, τὸ αἷμα ἐνταῦθα ἡ ἀναδίπλωσις παραβύει; καὶ οὕτω μὲν καὶ ἡ ἐν οἴνῳ λαμπρυνομένη στολή· οἱ δὲ χαροποὶ ὀφθαλμοὶ ἀπὸ οἴνου τίς ἂν ἕτερον ὑπαινίττεσθαι οἰηθείη εἰ μὴ τοὺς διδασκάλους, οἳ τῆς ἀπὸ τοῦ θείου πάθους τρυφῆς ἐνθεαστικώτατα τὴν γνωστικὴν ἕξιν ἠκριβωκότες καὶ ταύτῃ σκοπεύειν τῶν μαθητιώντων ἀγαθοὺς καὶ κακοὺς κατευμεγεθηκότες κατάλληλόν τε καὶ σύμμετρον τῇ ἑκάστου δυνάμει τῶν νηπιωδῶς προσιόντων οὐχ ὅπως τῶν γάλακτος δεομένων, ἀλλὰ καὶ τῶν εἰς ἄνδρα τέλειον τοῦ πληρώματος τοῦ Χριστοῦ κατηντηκότων ἑτοίμως ἔχουσιν τὴν εὐκατέργαστον τροφὴν ἐπιχεῖν. οἱ δ’ αὐτοί μοι δοκοῖεν καὶ εἰς ὀδόντας ἀλληγορεῖσθαι, ἅτε τὴν σωτήριον τροφὴν κατανύοντες ἐκείνου τούτου. οὗ βρῶμα καὶ πόμα ἡ τοῦ πατρικοῦ θελήματος εὐαρεστεῖται τελείωσις. 99, φφ νηπίους ἡμᾶς βούλεται εἶναι καὶ παιδία οὐ τῷ εὐπαραγώγους εἶναι τοῖς βουλομένοις καὶ εὐπεριτρέπτους καὶ πρὸς τὰ μικρὰ καὶ χαμαίζηλα εὐπτοήτους, ἀλλὰ τῇ ἀδόλῳ ἁπλότητι καὶ ἀπεριέργῳ, ἀφ’ οὗ καὶ Παῦλος τὸ μὴ παιδία γίνεσθε ταῖς φρεσίν, ἀλλὰ τῇ κακίᾳ νηπιάζετε, ταῖς δὲ φρεσὶ τέλειοι. 102, 14 ᾗ] ἀντὶ τοῦ καθό. 103, 6 Δία] οὐχ ὡς ἀποδεχόμενος τὸν Ἕλληνα μῦθον ταῦτα παρατίθησιν τὰ περὶ τοῦ Διός, ἀλλ’ ἵνα δείξῃ. ὅτι καὶ τὰ ὑπὸ Ἑλλήνων πλαττόμενα οὐκ ἔξω λογισμοῦ καὶ τοῦ εἰκότος προφέρεται. 103, 12 παίζων] Γρηγόριος ὁ θεολόγος ἐν τοῖς ἔπεσιν· παίζει καὶ λόγος αἰπὺς εἴδεσιν ἐν ποικίλοις. 104, 25 καὶ τίς ὄνησις ἐκ μακρῶν οὕτως λόγων γεροντόπαιδας δεικνύειν πιστοὺς νέους; 105, 23 φώτισμα] ἐκ τούτου καὶ Γρηγόριος τὸ ἐπώνυμον θεολόγος ἐν τῷ εἰς τὰ φῶτα λόγῳ κατὰ ταὐτὸν πρόεισιν. 105, 32 καὶ σὺ κατὰ τοὺς Ἀρειανοὺς ἀναγινώσκεις; οὐχ ἁρμόζει σοι, λογιώτατε ἀνδρῶν. 106, 9 ὡς γὰρ τὸ θέλημα] ἀντὶ τοῦ σύνδρομον τῇ θελήσει τὸ ἔργον ἔχει. 106, 11 οἶδεν] συμφωνεῖ τοῦτο τῇ τοῦ Ἱερεμίου προφητείᾳ τῇ λεγούσῃ· πάντες αὐτῶν εἰδήσουσίν με ἀπὸ μικροῦ ἕως μεγάλου αὐτῶν. 111, 12 ἀνάπαυσιν τὴν εἰσαγωγήν φησι τὴν εἰς τὴν ἀγαθὴν γῆν, ἐν ᾗ γάλα ῥεῖ καὶ μέλι. 112, 11 τὸ εἰρημένον παρὰ τῷ ἀποστόλῳ περὶ τῶν ἀρρήτων ῥημάτων, ὅτι ἃ οὐκ ἐξὸν ἀνθρώπῳ λαλῆσαι, οὐχ οὕτω δεῖ νοεῖν, ὡς τὰ ἀπ’ αὐτῶν δηλούμενα ἐχεμυθίας δεῖται. πῶς γάρ, ὃς πολλὰ τούτων ἔκφορα ταῖς ἑαυτοῦ ἐπιστολαῖς ποιεῖται; μὴ γὰρ εἰς ἀποστόλους τελῶν, ἡνίκα Χριστὸς τῇ καθ’ ἡμᾶς ζωῇ ἐνεδήμει, πῶς φησιν ἐγὼ παρέλαβον ἀπὸ τοῦ κυρίου, ὃ καὶ παρέδωκα ὑμῖν, καὶ πάλιν περὶ τῶν παρθένων ἐπιταγὴν κυρίου οὐκ ἔχω; οὔκουν περὶ τὴν δήλωσιν τὸ ἀνέκφορον τῶν ῥημάτων, ἀλλὰ τὸ οὐκ ἐξὸν τοῦτο παριστᾶν δίδωσι τὸ μετὰ τοσαύτης ἐξουσίας αὐτὰ καὶ αὐθεντίας εἰρῆσθαι, ὅσης θνητὴ φύσις οὐκ ἂν ἐπήβολός ποτε γένοιτο. πίστις τοῦ λόγου τὸ ἐν τῷ εὐαγγελίῳ εἰρημένον περὶ τῆς τοῦ Χριστοῦ διδαχῆς, ὅτε φησίν, ὅτι ἐδίδασκεν τοὺς ὄχλους μετ’ ἐξουσίας, ἀλλ’ οὐχ ὡς οἱ Φαρισαῖοι καὶ οἱ γραμματεῖς, μετὰ κολακείας δηλονότι.
πρὸς τὴν γραφὴν ἔχειν, τὸν ἵππον δὲ ἐπεγνωκέναι ἡ ἀποθανόντος καὶ ταφέντος ὑφ' Ηρακλέους ἡ πόλις
καὶ ὡς πρὸς ἀληθῆ διαγενέσθαι ἵππον.
Πείρινθος ἐκλήθη.
Pag. 51. ταῦρον· τὸν ἐπὶ Πασιφάῃ ταῦρον λέγει.
μελεδωνοί· ἐπιμεληταί, φροντισταί.
κοροκοσμίων· κοροκόσμια καλεῖται πλάσματά
τινος ἐκ κηροῦ ἢ γύψου νυμφῶν ἢ παρθένων
τινῶν ἀναπλαττόμενα, ἅπερ Δωριεῖς μὲν δαγύρας 'Αθηναίοι δὲ κοροκοσμία καλοῦσιν ἢ τὰ
ὑπὸ τῶν κορυλλίων νυμφικά.
Ρ. 55. σάτυροι μεθ. κ. τ. λ. ὡς τὸ τοῦ Πριάπου
παναίσχιστον εἶδος, ὡσαύτως καὶ αἱ τῶν σατύρων
ἰδέαι, ἐπεὶ κἀκεῖνοι ἐντεταμένοι γράφονται τὰ παι
φουργὰ μόρια, παθόντες τοῦτο, ὡς ὁ μύθος, μήνιδι
Διονύσου τῷ πρὸς αὐτὸν ὁρμητικῶς αὐτοὺς σχεῖν εἰς
αἰσχρᾶς 'Αφροδίτης ἐργασίαν.
τὰ φιλαιν. σχήμ. γυνή τις ἑταίρα ἐγένετο συγ
γράψασα εταιρικά σχήματα μίξεων.
ἡταίρηκεν· ἡτάκτησεν.
Ρ. 54. ἀπατηλόν· τὴν εἰδωλοποιόν.
Ρ. 56. ὁ Ἐλεάτης· Ἐλέα διὰ τοῦ ε πόλις της Ιταλίας, ἀφ' ἧς ὁ πολίτης Ελεάτης· Αἰλέα δὲ ἡ διὰ τῆς
αι διφθόγγου τῆς Φωκίδος, ἀφ᾿ ἧς ὁ πολίτης Αἰλεάτης
Μεταποντίνος· Μετάποντος Ποσειδώνος παῖς, ὃς
ἔκτισεν ἐν Ἰταλίᾳ ὁμώνυμον αὐτῷ πόλιν Μετάποντον
καλουμένην.
Ρ. 56. Δίνων ὄνομα κύριον.
Ρ. 57. Μάγους· ἔθνος οἱ Μάγοι Χαλδαίων.
Αβδηρίτης: "Αβδηρα πόλις Θράκης ἀπὸ
'Αβδείρου τοῦ ἐρωμένου Ηρακλέους, ἐκεῖ καταβρω
θέντος ὑπὸ τῶν Διομήδους ἵππων, οὔσπερ ἵππους
ἀνεῖλεν Ἡρακλῆς, καὶ ἀπὸ τοῦ ᾿Αβδείρου του έρω
μένου τὴν πόλιν Ηρακλῆς κτίσας ὠνόμασεν· τὰ αὐτὰ
δὲ καὶ περὶ Πειρίνθου ἱστορεῖται, ὅτι ἐρώμενος
Ηρακλέους καὶ οὗτος ἐγένετο, καὶ ἀπ' αὐτοῦ ἐκεῖσε
Ρ. 68. ἐμβατήριον ρυθμόν· ἐμβατήριος ρυθμός
παρὰ τοῖς μουσικοῖς εἶδος μέλους κινητικού πρὸς
ᾠδήν, κατεσπευσμένους ἔχον καὶ ἐπεμβαίνοντας ἀλ
λήλοις τοὺς ρυθμούς, προοιμίου ῥητορικού δύναμιν
ἔχον.
Ρ. 72. οὐδεὶς Κιμμέριος· φασὶ γὰρ τους Κιμμε
ρίους (υπερβόρειοι δὲ οὗτοι τὴν κατοικίαν ἐλίου
καρκίνον καταλαμβάνοντος αειφανή γίνεσθαι τῷ νυ
χθημερινῷ καταστήματι, αἰγόκερων δὲ, οὐδ᾽ ὅλως
αὐτοῖς φαίνεσθαι ὑπὲρ γῆς, ἀλλὰ τὴν ἡμέραν τοιαύ
την εἶναι, οἵαν παρ' ἡμῖν τὴν πρὸ ἡλίου κατάστασιν
τῆς ἡμέρας.
Ρ. 77. τρισκαιδέκατον, οἱ γὰρ παλαίτατοι παρά
τοῖς ἐμβροντήτοις Ἕλλησι θεοί, εἴ τι Ηροδότω τω
Αλικαρνασσει ἀκουστέον, ὀκτὼ πρῶτον ἐξεθειάσθη
σαν· ἔπειτα δεισιδαιμονησάντων Ἑλλήνων δώδεκα
πάντες ἐνομίσθησαν. [Hoc scholium ab eadem recentiore manu est quæ inde a fol. cod. 35, usque ad
47: Τοῦ ὁσίου πατρὸς ἡμῶν Ησυχίου περὶ νήψεως
ψυχῆς κεφαλαιώδεις υποθήκας, et fol. 48 et 49: Τοῦ
αὐτοῦ περὶ ᾅδου, in margine ascripsit. Quæ ὑπο
θῆκαι cum jam editæ sint atque in Latinum sermo
nem a Jo. Pico conversa, nos eas plane intactas
reliquimus.]
Ρ. 80. πλῆθι· ἀντὶ τοῦ πλεῦσον.
κατελεοῦσιν (in cod. κατελεῶσιν)· ἐλεεῖν.
ἀπηρτημένοι· πῶς τῷ ἀπηρτημένοι ἐχρήσατο;
ἔδει γὰρ ἢ ἐξηρτημένοι ἢ ἀνηρτημένοι εἰπεῖν.
Ρ. 92. δύσαγνον κρεαν. κ. τ. λ. ἐμὰ γὰρ εἴσθιον
κρέα οι μυούμενοι Διονύσω, δεῖγμα τοῦτο τελούμε
να τοῦ σπαραγμοῦ, ὃν ὑπέστη Διόνυσος ὑπὸ τῶν
Μαινάδων.
ΚΛΗΜΕΝΤΟΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΟΥ ΒΙΒΛΙΑ ΤΡΙΑ
Ρ. 160. ἡ σφαῖρα· τὴν παιδιὰν λέγει, ἣν ἀπόρ- τοῦ τοῦτο ἐφευρόντος, Αντιγονίδες ὁμοίως, κάνθαροι
βαξιν φασίν.
Ρ. 162. προυργιαίτερον προτιμότερον, ἀναγκαιό
τερον.
Ρ. 171. απηρτημένος· ἀντὶ ἀποκρεμάμενος.
Ρ. 172. στρωμνήν· ἐκ τούτου δῆλον ὡς οἱ πα
λαιοὶ ἐπὶ στιβάδων εὐωχοῦντο ἀνακείμενοι, ὅ νῦν ἐπὶ
τῶν ιθ' ἀκουδίτων διατηρείται μόνων.
τοῖς ἄνθεσιν· τὸ ἑξῆς· ἀπόχρη δὲ συγχρωμένων
ἡμῶν εἰς τὸ προκείμενον τοῖς ἄνθεσιν, ὑπόμνησις οὐκ
απάδουσα του λόγου, ὅπερ ἤδη πεποιήκαμεν· ἀνθέων δὲ ἐμνήσθη οὐκ ἀκαίρως, ἀλλ᾽ ἐπειδὴ προϊών
φυτῶν ἔμελλε καὶ πηγῆς καὶ ἀρδείας ὑπενεγκεῖν
χρείαν,, εἰκότως προείλησε καὶ τὸ ἀπὸ τῶν φυτών
ἀναφυόμενον ἄνθος.
Ρ. 175. ἐκκλητικός· ἀντὶ τοῦ προσκλητικός·
εἴληπται δὲ ἀπὸ τῶν ἐκκλητευόντων.
Ρ. 176. σώφρων· τὸ ἑξῆς οὕτως· οὐδ᾽ ἂν μελήσει
(sic) σώφρων ποτὲ γενέσθαι ὁ χρώμενος αὐτῇ· ἔστι
δὲ καὶ ἀντίπτωσις τὸ σχῆμα· εὐθεῖα ἀντὶ δοτικῆς·
ἀντὶ γὰρ τοῦ εἰπεῖν τῷ χρωμένῳ εἶπεν ὁ χρώμενος·
πρόδηλον γὰρ, ὅτι τὸ μέλει δοτικῇ συντάσσεται.
Ρ. 182. ἀμφορεῖς· τὰς σχοίνους λέγει καὶ τὰ
καλώδια, οἷς οἱ ἀμφορεῖς ἀνέλκονται.
Ρ. 185. ἀνθοσμίας τις ἄλλος κ. τ. λ. Φαλέρνος.
Οι βασ. οἱ κ. τ. λ. Ἱστορεῖ τοῦτο Ηρόδοτος περὶ
τῶν Περσῶν βασιλέων καὶ ἄλλοι πολλοί.
Ρ. 188. θηρίκλειοι· θηρίκλειοι ἀπὸ Θηρικλέους
Fortasse τινα. SCHINAS.
δαγύδας
In Cod. "Αβδειρα, Αβδερίτης. SCHINAS.
Hic quoque exstant nonnulla quorum menthonem fecisse satis habuimus. Dicitur enim in
schedula quadam codici nostro præfixa, etiam hæc
jamdudum nescio a quo publici juris esse facta. Ac
primum quidem leguntur in margine fol. 69 et 70
$. Maxinii capita quindecim theologica; inde a
”
ἀπὸ τοῦ σχήματος, λαβρώνιοι ἀπὸ τοῦ σχήματος,
λεπασταὶ ἀπὸ τοῦ σχήματος, ψυκτῆρες ἀπὸ τοῦ σχή
ματος· ἐκπωμάτων εἴδη· Θηρίκλειον, τὸ σφαιρικῷ
τῷ πυθμένι τὸ ἐπικείμενον ἔχον κωνοειδές, ἀφ' οὗ
πιεῖν ἐστιν εὐπετές· Αντιγόνιος, ἡ ἄνευ τοῦ σφαιροειδοῦς πυθμένος εἰς ὀξὺ ἀπολήγουσα· κάνθαρος, τὸ
λεκανοειδὲς μὲν, ἄνωθεν δὲ ὁμοίῳ πώματι ἐπεσκεπα
σμένον, στομίῳ συμμέτρῳ κατὰ μέσον ἀνεῤῥωγός,
καὶ πρὸς ἄκρῳ τῆς περιφερείας προχοίδι, ἀφ᾿ ἧς
πιεῖν ἔστι, διοιγόμενον· λαβρώνιος, ἀσπιδοειδές Εκ
πωμα, ἀφ' οὗ ἔστι λάβρως ἐμφορηθῆναι τὸν πίνοντα
λεπαστή, χυτροειδὲς ἔκπωμα ἐπωτίδι μια, τὸ εἰλη
φθαι παρεχομένῃ· ψυκτήρ, κυλινδρικού σχήμα
τος ἀποτομή, κάτωθεν κιονίδι ἐπὶ πρίσματι κυλιν
δρικῷ ἑδραζομένη, ἀφ' οὗ καὶ ἑστάναι καὶ μεταχειρι
σθῆναι ἐστιν αὐτῇ πρόχειρον· προχοῖς, ἡ καὶ οινοχόη,
σφαιρικόν τι σκεύος, ἐπωτίδι μιᾷ καὶ αὐλίσκῳ ἐνεσκευασμένη, ἀφ' ὧν τῇ μὲν ἐπωτίδι λαμβάνονται, τῷ
δὲ αὐλίσκῳ τὸ τεθησαυρισμένον ὑγρὸν ἀποκρίνειν
ηὐπρέπισται.
αἰσχύν. καὶ λέγειν· αἰσχύνομαι καὶ λέγειν, τὰς
λεγομένας ἁμίδας φησὶν, αἵτινες ούρου καὶ ἀφόδου
εἰσὶ δοχεῖα.
Ρ. 190. ἐπώψατο· ἀντὶ τοῦ εἰς ὄψον ἐχρήσατο.
Ρ. 192. ἀπέστω· ἀντὶ ἐξιστάσθω, ἀναχωρείτω.
ἀλύοι· ἀντὶ τοῦ ἐνευκαιρεῖ, ἐμμέριμνος ἐστιν,
διὰ φροντίδος ἔχει, ἐνασχολεῖται.
fol. 8, verso: Τοῦ ἐν ἁγίοις πατρὸς ἡμῶν Μαξίμου
τοῦ ὁμολογητοῦ πρόλογος πρὸς Ἐλπίδιον τῶν περὶ
ἀγάπης κεφαλαίων. fol. 81 recto usque ad fol. 106:
Τοῦ αὐτοῦ πρὸς Ἐλπίδιον πρεσβύτερον κεφάλαια
περὶ ἀγάπης, et a fol. 106 verso usque ad fol. 110:
Τίς ὁ νοητὸς παράδεισος καὶ τίνα τὰ ἐν αὐτῷ φυτὰ
καὶ οἱ τούτων θεῖοι καρποί, σοφωτάτη καὶ ὑψηλὴ καὶ
τοπική θεωρία.
Aut παρεχομένη. SCHINAS.
PG 9:788112, 22 ἔτι τῷ αὐτῷ ἐμφιλοχωρεῖ ῥητῷ διαφόρως ἐξηγούμενος. 114, 22 μαστοί] ἀντὶ τοῦ οἱ κατ’ ἄνδρα ἐπανεστηκότες, οἱ ὥσπερ ἀνδρὸς ὄρθιοι ἐμπεφυκότες. 115, 12 ζήτει, ἐὰν ἀσφαλὴς ἡ ἀναγωγὴ αὕτη. 124, 4 ᾧ φωτίζεται] ἀντὶ ὡς ἐν φωτὶ ὀπτάνεται. 124, 30 τὸ Ῥουβὴν πρωτότοκός μου διὰ τούτου βούλεται ἐκκαλύπτειν. 133, 23 ὀργὴν τὴν νουθεσίαν] οὐ γὰρ πάθος ὀργῆς πρόσεστι τῷ θεῷ, ἀλλὰ νουθέτησίς ἐστι τοῦτο φιλάνθρωπος. οὐ τοίνυν οὐδ’ εἰς πάθη καταβαίνει θεός· πῶς γὰρ φύσις ἡ ἀπαθής; ἀλλ’ ἀνθρωποπαθῶς ἐσχημάτισται πρὸς ἀνθρώπους ὑπ’ ἀνθρώπων ἡ τοῦ ἀγαθοῦ θεοῦ δικαιοδοσία φιλάνθρωπος. 140, φφ ὅτι ὁ φόβος διττός, ἢ μετὰ αἰδοῦς ἢ μετὰ μίσους· μετὰ αἰδοῦς ὡς οἱ παῖδες πρὸς πατέρας οἱ σώφρονες καὶ πολῖται ἀγαθοὶ πρὸς ἀγαθοὺς ἡγεμόνας καὶ ἡμεῖς πρὸς θεόν· ἢ μετὰ μίσους ὡς δοῦλοι πονηροὶ πρὸς δεσπότας καὶ δαίμονες πρὸς θεόν. διττὸς ὁ φόβος, ὃ μὲν προκαταρκτικός, ὁ καὶ ἐπιστρεπτικός, ὡς ὁ τῶν ἐξ ἁμαρτίας φόβῳ τῶν κολάσεων ἐπιστρεφόντων, ὃ δὲ τελειωτικός, περὶ οὗ φησι καὶ Δαυίδ· φοβήθητε τὸν κύριον πάντες οἱ ἅγιοι αὐτοῦ, ὅτι οὐκ ἔστιν ὑστέρημα τοῖς φοβουμένοις αὐτόν. 141, 29 καὶ πατὴρ] ὕποπτον ἐνταῦθα τὸ πατήρ, ἐὰν ἐπὶ τῷ λόγῳ καὶ υἱῷ νοῆται· ἔοικε γὰρ συνεισάγειν αὐτὸν τοῖς ὕστερον καὶ ἐν χρόνῳ καὶ κτιστοῖς. ταῖς σημειομέναις ( σιξ ) λέξεσιν, εἰ μὴ παραλλάξας ὡς τὸ πρότερον, ἀλλὰ τῇ α, τῇ· β γ δ, τῇ ε συνάψας, τὸ ὕποπτον διορθώοις. 142, 17 τὸ μὲν καλὸν τοῦ ἐγκωμιαστικοῦ] ἐκ τῶν β τῆς ῥητορικῆς εἰδῶν, τοῦ τε ἐγκωμιαστικοῦ καὶ τοῦ συμβουλευτικοῦ, τοῦ μὲν τὸν ψόγον, τοῦ δὲ τὴν ἀποτροπὴν λαβών, τὸ ἐξ ἑκατέρου στῦφον ἐπιμιγνὺς καὶ εἰς κώλυσιν ἁμαρτίας τιθεὶς διὰ τοῦ καλοῦ καὶ συμφέροντος τὸ γ τῆς ῥητορικῆς τοῦ δικανικοῦ ἀποδείκνυσι τέλος τὸ δίκαιον, ὅτι ἀγαθόν, καὶ αὖ πάλιν ἐκ τῶν αὐτῶν εἰδῶν ἔπαινόν τε καὶ προτροπὴν εἰληφώς, ἐκ τοῦ τέλους αὐτῶν, τοῦ τε καλοῦ καὶ συμφέροντος, τὸ τοῦ τρίτου εἴδους συνάγει δίκαιον, ὅτι καὶ ἀγαθόν. ῥητορικῶν εἰδῶν ἐξέτασις, ὅτι τὸ μὲν συμβουλευτικὸν περὶ τὸ συμφέρον ἐστίν, τὸ δὲ ἐγκωμιαστικὸν περὶ τὸ καλόν, ἄμφω δὲ ταῦτα τοῖς τελικοῖς συναριθμεῖται. 143, 21 καὶ πῶς ὁ Νύσσης Γρηγόριος ἐν τῷ εἰς τὴν κυριακὴν εὐχὴν αὐτοῦ ἐξηγητικῷ τοὺς ἁμαρτήμασιν ἐνισχημένους λέγοντας τὸ πάτερ ἡμῶν μὴ τὸν ἀγαθὸν ἐπικαλεῖσθαι πατέρα, ἀλλὰ τὸν ἀντικείμενον λέγει; ὁ μὲν Νύσσης τὸν ἐνεργοῦντα τὴν ἁμαρτίαν λέγει, οὗτος δὲ τὸν παυσάμενον καὶ μετανοοῦντα, καὶ καλῶς καὶ οἱ δύο ἔργαψαν. ὅτι καὶ μὴ ἐπιστρέφοντάς τινας χείλεσι μόνοις πατέρα καλεῖν τὸν θεὸν καὶ μὴ ἐξ ὅλης τῆς καρδίας. 145, 19 συκοφαντοῦσί] εἰς Ἐπίκουρον ἀφορᾷ. αὐτὸς γὰρ οὕτως φησίν· τὸ μακάριον οὔτε αὐτὸ πράγματα ἔχει οὔτε ἄλλοις παρέχει. 146, 1 ἀρετὰ γὰρ ἐπαινεομένα] ταύτῃ τοι καὶ τὸ τοῦ Γρηγορίου τοῦ θεολόγου ῥητὸν ἐν τῷ εἰς τὸν μέγαν Βασίλειον ἐπιταφίῳ ἑρμηνετέον· ἐκείνοις θ’ ἅμα μὲν ἡδονὴ γένοιτο. τοῖς τῆς ἀρετῆς δηλονότι ἐπαινετοῖς, καὶ ἅμα παράκλησις εἰς ἀρετὴν ὁ λόγος· ὧν γὰρ τοὺς ἐπαίνους οἶδα, τούτων καὶ τὰς πρὸς ἀρετὴν ἐπιδόσεις ἐπίσταμαι πάντως καὶ τὰ ἑξῆς ὁμοίως. 146, 4 ἐκ τῶν χρυσῶν λεγομένων ταῦτα ἐπῶν. 148, 24 ζήτει, εἰ ὀρθὸν τὸ κατ’ εἰκόνα καὶ ὁμοίωσιν ἐπὶ τοῦ υἱοῦ. 148, 24 ζήτει, εἰ ἀπλημμελῆ ταῦτα. 151, φ ἡ σφαῖρα] τὴν παιδιὰν λέγει, ἣν ἀπόρραξιν φασίν. 153, 18 Ἐχομένοις] τὰ ἐνταῦθα περὶ τροφῆς σπουδαῖα πάντα καὶ χαριέστατα κατά τε φράσιν καὶ ἔννοιαν καὶ τοῖς φιλοκόμψοις χρήσιμα. 154, 9 προὐργιαίτερον] προτιμότερον, ἀναγκαιότερον. 157, φ ὥσπερ, φησίν, τὴν ἀγάπην ἀνάξιον ἀπ’ οὐρανοῦ ἐπὶ τοὺς ζωμοὺς κατασπᾶν, οὕτως καὶ τὸ δεῖπνον μάλιστα τὸ πολυτελὲς εἰς τὴν ἀγάπην μεταλαμβάνειν. 160, φφ καὶ κατὰ τὴν ἔννοιαν πανσόφως καὶ κατὰ τὴν φράσιν ὡραίως ἄγαν πέφρασται τὸ χωρίον. 161, 23 ἀπηρτημένος] ἀντὶ ἀποκρεμάμενος. 162, φ χρήσιμον καὶ ἡδὺ τὸ χωρίον. 163, 5 στρωμνὴν] ἐκ τούτου δῆλον ὡς οἱ παλαιοὶ ἐπὶ στιβάδων εὐωχοῦντο ἀνακείμενοι· ὃ νῦν ἐπὶ τῶν ιθ ἀκουβίτων διατηρεῖται μόνων. 163, 26 ἀπόχρη] τὸ ἑξῆς· ἀπόχρη δὲ συγχρωμένων ἡμῶν εἰς τὸ προκείμενον τοῖς ἄνθεσιν ὑπόμνησις οὐκ ἀπᾴδουσα τοῦ λόγου, ὅπερ ἤδη πεποιήκαμεν. ἀνθέων δὲ ἐμνήσθη οὐκ ἀκαίρως, ἀλλ’ ἐπειδὴ προϊὼν φυτῶν ἔμελλε καὶ πηγῆς καὶ ἀρδείας ὑπενεγκεῖν χρείαν, εἰκότως προείληφεν καὶ τὸ ἀπὸ τῶν φυτῶν ἀναφυόμενον ἄνθος. 164, 9 ἐκκλητικός] ἀντὶ τοῦ προσκλητικός. εἴληπται δὲ ἀπὸ τῶν ἐκκλητευόντων. 164, 19 πολυτέλεια] πλοῦτος. 164, 23 βολβοί] πάτερ, οἷον ἔπος σε φύγεν ἕρκος ὀδόντων.
PG 9:789τί γὰρ βολβῶν εἰς πέψιν δυσαλωτότερόν τε καὶ ἀκατεργαστότερον βρῶμα; 165, 13 ὅτι ἡ εὐδαιμονία ἐν χρήσει ἀρετῆς ἐξετάζεται. οὕτως δὲ καὶ Ἀριστοτέλης ἐν τοῖς αὐτοῦ ἠθικοῖς. 166, 19 φ βαβαί, ὅσου τοῦτο ἄξιον τοῖς νάνοις παράγγελμα· εἰ μέλλοιεν εὐαυξῆ τὴν τοῦ σώματος ἕξιν ἀναδρομήν, τάχα κεν καὶ εἰς ὁλόκληρον μῆνα παρατείνειαν τὴν ἀπαστίαν, μόνον εἰ ἐπ’ ἀληθείας τεύξοιντο ἡλικίας. 167, 7 σώφρων] τὸ ἑξῆς οὕτως· οὐδ’ ἂν μελήσαι σώφρων ποτὲ γενέσθαι ὁ χρώμενος αὐτῇ· ἔστι δὲ καὶ ἀντίπτωσις τὸ σχῆμα, εὐθεῖα ἀντὶ δοτικῆς· ἀντὶ γὰρ τοῦ εἰπεῖν τῷ χρωμένῳ εἶπεν ὁ χρώμενος· πρόδηλον γὰρ ὅτι τὸ μέλει δοτικῇ συντάσσεται. 167, 16 Οἴνῳ] ὅμοια τοῖς ὄπισθεν περὶ τῆς τροφῆς καὶ τὰ περὶ τῆς πόσεως τὰ ἐνθάδε κομψείας τε πλήρη καὶ τῆς ἄλλης ὡς ἐν λόγοις φιλοτιμίας, καὶ ἔοικε παρατεθεῖσθαι τοῖς φιλολόγοις καὶ φιλοκάλοις τράπεζα κεκαρυκευμένη τὰ τοιαῦτα περὶ βρωμάτων καὶ πόσεων λογογραφήματα. 168, 11 τοὺς αὐστηρὸν] τοὺς ἀσκητὰς λέγει καὶ τὴν πρακτικὴν μετιόντας φιλοσοφίαν. 168, 28 ἀντιφάρμακον] τὸ ὕδωρ λέγει. 170, 3 ἵλεω] ἱλαρόν. 170, 22 Θηβαῖος] Πίνδαρον λέγει. 171, 25 ἀμφορεῖς] τὰς σχοίνους λέγει καὶ τὰ καλῴδια, οἷς οἱ ἀμφορεῖς ἀνέλκονται. 174, 14 αὐγὴ] Ἡράκλειτος. 174, 24 ἀνθοσμίας τις ἄλλος] Φαλέρνος. 174, 27 οἱ βασιλεῖς] ἱστορεῖ τοῦτο Ἡρόδοτος περὶ τῶν Περσῶν βασιλέων καὶ ἄλλοι πολλοί. 177, 21 ὅμοια τοῖς προλαβοῦσιν εἰς χάριν λόγων καὶ ταῦτα. 177, 27 Θηρίκλειοί] Θηρίκλειοι ἀπὸ Θηρικλέους τοῦ ἐφευρόντος, Ἀντιγόνιοι ὁμοίως, κάνθαροι ἀπὸ τοῦ σχήματος, λαβρώνιοι ἀπὸ τοῦ σχήματος, λεπασταὶ ἀπὸ τοῦ σχήματος, ψυκτῆρες ἀπὸ τοῦ σχήματος. 177, φ ἐκπωμάτων εἴδη· Θηρίκλειον, τὸ σφαιρικῷ τῷ πυθμένι τὸ ἐπικείμενον ἔχον χωνοειδές, ἀφ’ οὗ πιεῖν ἔστιν εὐπετές· Ἀντιγόνιος, ἡ ἄνευ τοῦ σφαιροειδοῦς πυθμένος εἰς ὀξὺ ἀπολήγουσα· κάνθαρος, τὸ λεκανοειδὲς μέν, ἄνωθεν δὲ ὁμοίῳ πώματι ἐπεσκεπασμένον, στομίῳ συμμέτρῳ κατὰ μέσον ἀνερρωγός, καὶ πρὸς ἄκρῳ τῆς περιφερείας προχοί̈δι, ἀφ’ ἧς πιεῖν ἔστιν, διοιγόμενον· λαβρώνιος, ἀσπιδοειδὲς ἔκπωμα, ἀφ’ οὗ ἔστι λάβρως ἐμφορηθῆναι τὸν πίνοντα· λεπαστή, χυτροειδὲς ἔκπωμα, ἐπωτίδι μιᾷ τὸ εἰλῆφθαι παρεχομένη· ψυκτήρ, κυλινδρικοῦ σχήματος ἀποτομή, κάτωθεν κιονίδι ἐπὶ πρίσματι κυλινδρικῷ ἑδραζομένη, ἀφ’ οὗ καὶ ἑστάναι καὶ μεταχειρισθῆναί ἐστιν αὐτῇ πρόχειρον· προχοί̈ς, ἡ καὶ οἰνοχόη, σφαιρικόν τι σκεῦος, ἐπωτίδι μιᾷ καὶ αὐλίσκῳ ἐνεσκευασμένη, ἀφ’ ὧν τῇ μὲν ἐπωτίδι λαμβάνεται, τῷ δὲ αὐλίσκῳ τὸ τεθησαυρισμένον ὑγρὸν ἀποκρίνειν ηὐτρέπισται. 178, φ αἰσχύνομαι καὶ λέγειν] αἰσχύνομαι καὶ λέγειν· τὰς λεγομένας ἀμίδας φησίν, αἵτινες οὔρου καὶ ἀφόδου εἰσὶ δοχεῖα. 179, 29 ἐπωψᾶτο] ἀντὶ τοῦ εἰς ὄψον ἐχρήσατο. 179, 30 σαβάνῳ] σαβάνῳ περιζωσάμενος ἀντὶ λεντίῳ. 180, 28 ἀμίδας ὑελᾶς] εἰ μὲν τρυφῆς χάριν, καλῶς· εἰ δὲ ἀναγκαίας χρείας καὶ διὰ νόσον, ὡς ἂν διαγινώσκοιτο τῷ ὑάλῳ τὸ νόσημα, οὐκ εἰκότως ἐπεσκώψας. 181, 15 Ἀπέστω] ἀντὶ ἐξιστάσθω, ἀναχωρείτω. 181, 17 ἄλυς] ἀσχολία, μέριμνα. 181, 22 ἀλύοι] ἀλύοι ἀντὶ τοῦ ἐνευκαιρεῖ, ἐμμέριμνός ἐστιν, διὰ φροντίδος ἔχει, ἐνασχολεῖται. 182, φ ἱππόθορον] εἶδος αὐλήματος παροξυντικὸν ἵπποις εἰς ὀχείαν. 182, 29 ἀλαλαγμοῦ] Ἀρέθα· ἀλαλαγμὸς ἡ ἐπινίκιος εἴρηται βοή. τοῖς οὖν καθυπερτερήσασι τῶν σαρκικῶν ἀκαθαρσιῶν ἀκολούθως ὁ ἀλαλαγμὸς ἐπακολουθεῖ. 183, φ ἐντεῦθεν οὐδὲ τὰς ἐμμελεῖς ᾠδὰς ἡμῶν καὶ τοὺς μετὰ συμφωνίας ὕμνους ἐξουθενητέον. 186, 3 κιχλισμὸς] κιχλίζουσι μὲν γυναῖκες, καγχάζουσι δὲ ἄνδρες. 188, 21 ἐν τοῖς ὀνόμασιν] ὧν γάρ τις οὐκ αἰσχύνεται τοὺς λόγους, τούτων πολλῷ δήπουθεν οὐδὲ τὰ ἔργα. 189, 1 ὡς ἄρα οὔτε] τοιοῦτό τι διὰ τούτων δηλοῦν βούλεται· ὡς οὐκ ἐν τοῖς ὀνόμασι τῶν μελῶν ἡ αἰσχρότης ἐνθεωρεῖται, οὐδὲ γὰρ ὁ μηρός, φέρε, οὐχ ἡ κνήμη αἰσχρόν τι παρεμφαίνει διὰ τοῦ ὀνόματος, ὡς οὐδὲ τὸ στόμα, οὐχ ἡ γλῶσσα, οὕτως οὖν οὐδὲ τὸ αἰδοῖον, ἀλλ’, εἰ σκοπεῖν ἀκριβῶς χρή, καὶ σεμνότης τῷ ὀνόματι ἐπακολουθεῖ, αἰδοῦς ἄξιον ἀποφαίνουσα τὸ καθ’ οὗ τοῦτο τέθειται· οὕτω γὰρ καὶ τὸν πατέρα καὶ τὸν ἄλλῳ τινὶ κρείττονα· ἀφ’ οὗ καὶ ἡ παρ’ Ὁμήρῳ Ἑλένη τὸ αἰδοῖός τέ μοί ἐσσι, φίλε ἑκυρέ ἀναβοᾷ· οὔκουν ἐν τοῖς ὀνόμασι τὸ αἰσχρόν, ἀλλ’ ἐν τῇ παραλόγῳ χρήσει ἐνθεωρεῖται, ὡς κἀν τῷ στόματι κἀν τῇ γλώσσῃ τὰ σαπρὰ ἀναμάττουσι καὶ δυσώδη. 190, φ συμμετακλιθῇς] οἷον ἐν δείπνῳ μὴ συνανακλιθῇς· ἐπ’ ἀγκῶνι δέ, ὅτι μὴ ἐκάθιζον, ἀλλ’ ἐπ’ ἀγκῶνι ἐπικλινόμενοι εὐωχοῦντο ὡς ἐν τοῖς λεγομένοις ἀκουβίτοις.
SCHOLIA IN PÆDAGOGUM.
Ιππόθορον· εἶδος αὐλήματος παροξυντικὸν ἵπποις ἡ συμβολικῆς ἐμφανείας τὸ διὰ τὴν δειλίαν ἀπαγορεύ
εἰς ὀχείαν.
Ρ. 195. ἐν κυμβάλοις κ. τ. λ. Αρέθα· ἀλα
λαγμὸς ἡ ἐπινίκιος είρηται βοή· τοῖς οὖν καθυπερτερήσασι τῶν σαρκικῶν ἀκαθαρσιῶν ἀκολούθως ὁ ἀλα
λαγμὸς ἐπακολουθεῖ.
Ρ. 196. κιχλ. Κιχλίζουσι μὲν γυναῖκες, καχλά
ζουσι δὲ ἄνδρες.
Ρ. 199. ἐν τοῖς ὀνόμ. κ. τ. λ. τῶν γάρ τις οὐκ
αἰσχύνεται τοὺς λόγους, τούτων πολλῷ δήπουθεν οὐδὲ
τὰ ἔργα.
ὡς ἄρα οὔτε κ. τ. λ. Τοιοῦτό τι διὰ τούτων δηλοῦν βούλεται· ὡς οὐκ ἐν τοῖς ὀνόμασι τῶν μελῶν ἡ
αἰσχρότης ἐνθεωρεῖται, οὐδὲ γὰρ ὁ μηρός, φέρε, οὐχ
ἡ κνήμη αἰσχρόν τι παρεμφαίνει διὰ τοῦ ὀνόματος,
ὡς οὐδὲ τὸ στόμα, οὐχ ἡ γλῶσσα, οὕτως οὖν οὐδὲ τὸ
αἰδοῖον, ἀλλ᾽ εἰ σκοπεῖν ἀκριβῶς χρή, και σεμνότης
τῷ ὀνόματι ἐπακολουθεῖ, αἰδοὺς ἄξιον ἀποφαίνουσα
τὸ καθ᾽ οὗ τοῦτο τέθειται· οὕτω γὰρ καὶ τὸν πατέρα
καὶ τὸν ἄλλῳ τινὶ κρείττονα, ἀφ' οὗ καὶ ἡ παρ' υμήρω Ελένη τό,
αἰδοῖός τέ μοι ἐσσι, φίλε ἑκυρέ....
ἀναβοᾷ· οὔκουν ἐν τοῖς ὀνόμασι τὸ αἰσχρόν, ἀλλ᾽ ἐν τῇ
παραλόγῳ χρήσει ἐνθεωρεῖται ὡς κάν' τῷ στόματι
καὶ τῇ γλώσσῃ τὰ σαπρὰ ἀναμάττουσι καὶ δυσώδη.
Ρ. 402. μὴ οὐράγει· ἀντὶ τοῦ μὴ ἔσχατος ἀνίστασο· οὐραγία γὰρ ἡ ἐφυστερίζουσα τάξις.
P. 203. σιγὴ μὲν γὰρ κ. τ. λ. Γύναι, γυναιξὶν
κόσμον ἡ σιγή φέρει.
γεγωνόν· οἱονεὶ τὸ μεγαλόφωνον, ἀφ' οὗ καὶ γεγωνίσκειν τὸ μεγαλοφωνεῖν.
Ρ. 204. μὴ δευτερώσης κ. τ. λ. Καὶ πῶς ἡ τοῦ
Σαμουήλ Αννα πολλάκις τὰ αὐτὰ τῆς εὐχῆς ἐπαναλαμβάνει, ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς πολλάκις τλ, Κύριε, ἐλέη
σον, λέγοντες οὐκ ἀδόκιμοι κρινόμεθα· ἀλλ᾽ οἶμαι μὴ
τοῦτο παραγγέλλειν τὸ Λόγιον, ἴσως δὲ ταῦτα· τ
ὑπεσχόμεθα Θεῷ εὐθέως ἐκ προσευχῆς αὐτῆς ἐκτελεῖν, καὶ μὴ ἀναμένειν ἐκ δευτέρου τὴν αὐτὴν ὑπό
σχεσιν ποιεῖσθαι, ώσπερεί μέγα οἰομένους τὸ ἐν λό
γοις τὴν χαρὰν ἀποπληροῦν, καὶ τῇ παρολκῇ τοῦ ἐπιτελεῖν τὸ γαῦρον ἐπιφαίνειν τοῦ ἀνυπάρκτου ἤθους.
Ρ. 207. βρένθιον κ. τ. λ. Βρένθιον ἀπό τίνος
ἄνθους ἡδέος· μετάλλιον ἀπό τινος Μετάλλου, οὕτω
καλουμένου, ὃς καὶ εὗρεν· πλαγγώνιον ἀπὸ Πλαγγώ
νος τῆς ἐφευρηκυίας.
Βάκκαρι (in cod. βάκχαριν)· εἶδος μύρου βαρβαρικοῦ.
Ρ. 209. πολλοῦ τοίνυν κ. τ. λ. Πῶς ἐχρήσατο
τῷ πολλοῦ δεῖ; Ἀντὶ γὰρ τοῦ μάλιστα, οιονεί μάλιστα γὰρ δεῖ.
Ρ. 213. στέφ. μὲν γυν. Ἀλλὰ καὶ ἀνδρὸς τὴν γυ
ναῖκα· γυνὴ γὰρ ἀνδρεία, στέφανος τῷ ἀνδρὶ αὐτῆς,
ἡ Γραφὴ λέγει.
ἀμεριμν. ὁ στέφ. Οἶμαι καὶ τοῖς γαμοῦσι καὶ τοῖς
ἀθλοῦσι αμεριμνίας δίδοσθαι τὸν στέφανον σύμβολον,
τοῖς μὲν ἀφροδισίου φροντίδος, τοῖς δὲ καμάτων καὶ
πόνων γυμναστικῶν.
Ρ. 216. γαυνάκας (sic)· εἶδος παχέος ὑποστρώ
ματος, ὅ τινες καὶ καυνάκας φασὶν, ἔγκειμένου τοῦ
νάκους τῷ ὀνόματι, ἵν' ᾗ γηνάκας, τὸ ὑπὸ γῇ διὰ παχύτητα επιστρωννύμενον· τὴν ύλην λέγει.
Ρ. 219. παλιγγενεσίου οικονομίας κ. τ. λ. υἱο
νεὶ τὸ νομίζειν οὐ διὰ ἀσέλγειαν τὰς θυγατέρας τῷ
πατρὶ ἐπιμανῆναι, ἀλλὰ διὰ ἀπόγνωσιν ἀνδρὸς ἑτέρου,
ἐπεὶ ἑωράκεισαν πυρποληθεῖσαν τὴν πόλιν, καὶ ὡς
οὐκ ἐνὸν ἔτι ἀνδρὶ χρήσασθαι πρὸς τεκνογονίαν, πάν
των άρδην ἀποτεφρωθέντων, εἰ μὴ τῷ πατρὶ, δι' οὗ
ἡ τοῦ γένους τοῦ ἀνθρωπίνου διαδοχὴ διατηρηθείη:
οὐκ ἀσελγείας οὖν ἔνεκεν ἡ πρὸς τὸν πατέρα διὰ τοῦ
οίνου τῆς ἀταμιεύτου ἐπιδόσεως πρὸς συνουσίας ἐπίρ
ρωσις ὄρεξιν, ἀλλὰ τεκνογονίας ἔφεσις.
ἄλυες δὲ κ. τ. λ. ἄλυες οἱονεὶ ἐκλύσεις καὶ πρὸς
τὸ δέον ἀπροσεξίαι.
Ρ. 221. αφόδευσιν· τὸ τὴν κόπρον ἀποχετεῦον
μέρος.
παιδεραστίας κ. τ. λ. ἐπιτευκτικώτερον οἶμαι
Schinas legit ἴση.
σαι τὴν τοῦ λαγὼ ἐδωδὴν, ἐπεὶ κατάφοβον τὸ ζῶον·
μὴ χρῆναι τὸν εἰς Θεοῦ καταλεγέντα παράταξιν εύ
πτόητον εἶναι, καὶ τοῖς τυχοῦσι τῶν ἐπερχομένων
ἐκδειματούμενον.
παταγητικός· οἱονεὶ καταπεπτωκὼς τὴν λιγυφω
γίαν.
Ρ. 222. αί τε γαρ θήλ. οὐκ ἀλλήλας βαίνουσαι δηλα
δὴ, ἀλλὰ τοῖς ἀνδράσιν οὕτω παρέχουσαι ἑαυτάς· οὕτως
Αναστάσιος ἐν τῷ εἰς τὴν πρὸς Κορινθίους Έξηγητικῷ.
Ρ. 295. πειρᾷν· οὐ πειρᾶν, ἀλλὰ περᾷν, ἀφ᾽ οὗ καὶ τὸ
περαίνειν· ἐμφαντικώτερον γὰρ τὸ περἂν τοῦ πειρᾷν
πρὸς τὸ τῆς λαγνείας αἰσχρόν.
Ρ. 225. μεμυκ. τῷ στόματι· εἰς ἀπόδειξιν σαλο
φροσύνης τοῦτο ταῖς κυούσαις.
περὶ τὴν παιδοπ. κ. τ. λ. ταύτῃ φασὶ καὶ τὰς
τῶν γυναικῶν ἀνδρομανεῖς τῷ συνεχεί τῆς παιδα
ποιίας σωφρονέστερον διατίθεσθαι, ἀμβλυνομένης της
ἐπιθυμίας τῷ κατακόπῳ τῆς φύσεως, ὅσον ἐκ τῶν
τοκετών πέφυκε γίγνεσθαι.
Ρ. 226. ἐπίτασιν τῆς ὁμιλίας· οὐ περὶ τοῦ νομίμου
γάμου λέγει, ἀλλὰ περὶ τῆς ἀφέτου καὶ πορνικῆς ὁμι
λίας· ὃ γὰρ νόμιμον θραύει τῷ συνοικεῖν τῆς ἐπιθυμίας τὸν οἶστρον, καὶ ταύτῃ σωφρονεῖν κατεπείγει·
τὸ γὰρ εἰς ἐξουσίαν προκείμενον ἀργὴν δείκνυσι τὴν
ἐπιθυμίαν καὶ νωθεστέραν τὴν μεταχείρισιν εἰς ἀπό
λαυσιν.
Ρ. 227. ἀστεῖος οὖν μάλα κ. τ. λ. Πλάτωνος ἐκ
τοῦ πρώτου τῆς Πολιτείας.
Ρ. 228. εὖ γοῦν τις εἰρ. Επίκουρος οὗτος ἐν τῷ
ἐπιγεγραμμένῳ Κύριε (sic) δόξαι, ήτοι Επικούρου
φωναὶ ταῦτα καὶ ἕτερα λέγει τοιαῦτα.
Ρ. 229. γυνή μισθία ίση σιάλῳ· καὶ Σολομῶν·
Τιμὴ πόρνης, ὅση καὶ ἑνὸς ἄρτου.
ὁ εταιριζόμενος αὐτόν· ὁ κατακόρως χρώμενος
τῇ ἑαυτοῦ γαμετῇ· εἰ οὖν τὸ κατακόρως χράσθαι μοι
χεύειν ἐστὶν, τί ἂν εἴη τὸ πρὸς πολλὰς καὶ κατὰ ταυ
τὸν τὸ ἀσελγὲς ἐπιδείκνυσθαι; οὐκ οἶμαι τυγχάνειν
ὀνόματα κακίας. Διά τοι τοῦτο οὐ των πάνυ και
τεγνωσμένων τῷ μὴ τέλεον σωφρονοῦντι, νομίμῳ
χρῆσθαι γυναικί, ἑνὶ περιείργοντι προσώπῳ τὸ τῆς
ἐπιθυμίας ἀνύποιστον.
Ρ. 230. μὴ δὴ ἅμα κ. τ. λ. Ηροδότου τοῦτο
Αμα δὲ κιθώνι ἐκδυομένῳ ἀποδύεται καὶ τὴν αἰδῶ
γυνή.
Ρ. 231. ἐπιτέτραπται τῷ γήμ. συμφώνως τοῦτο
τῷ τοῦ θείου Παύλου - Βούλομαι νέας χήρας γαμεῖν,
οἰκοδεσποτεῖν.
Ρ. 233. κρώβυλον τούτου μέμνηται τοῦ κρωβύλου
καὶ Θουκυδίδης ἐν προοιμίοις τοῦ α' Πελοποννησια
κῶν· ἐμπλοκῆς δὲ εἶδος ὁ κρώβυλος ἀπ᾿ ἄκρων τριχῶν
τοὺς πλοκάμους πρὸς κορυφὴν ἀνατείνων· εἶτα εἰς
ὀξὺ ταύτας συνάγων χρυσῷ τέττιγι τετρημένῳ τὰς
τρίχας ἐσφηκοῦτο, πρὸς τὸ συνεχομένας μὴ πάλιν
διαῤῥεῖν πρὸς τὸ κάτω.
τό
Ρ. 234. ἄρα μὴ οὐκ ἄλλη κ. τ. λ. παρὸ εἴρηται,
Αλλος γυναικός κόσμος, ἄλλος ἀῤῥένων.
κρύπτειν όμματα· τοῦτο μεταπεποίηται ἀπὸ τοῦ
τραγικοῦ· ἐκεῖ γὰρ οὕτως εἴρηται· ἡ δὲ καὶ πεσοῦσα
πολλὴν πρόνοιαν παρέσχεν κοσμίως πεσεῖν,
Κρύπτουσ' & κρύπτειν ὄμματ' ἀῤῥένων χρεών.
Ρ. 255. ἡ 'Αποκαλ. ἡ Ἰωάννου Αποκάλυψις του
θεολόγου.
Σαρδηνιακόν· τὸ Βένετον λεγόμενον.
μυροβ. μυροβαφῇ τοῦτον λέγει διὰ τὸ ἐκ κρόκου
μολύνεσθαι· ἔστι δὲ ὕφασμα λεπτόν τε καὶ ἀραιόστημον.
Ρ. 236. ἱματισμῷ διαχρ. 'Αρέθα· οὐ περὶ ἱματι
κοῦ κόσμου βούλεται λέγεσθαι ταῦτα, ἀλλὰ περὶ τοῦ
τῇ ψυχῇ περιπεφυκότος ἐξ ἀρετῶν κόσμου· καὶ ὅτι
τοῦτο, δῆλον ἀφ᾽ ὧν φησί· Πᾶσα ἡ δόξα τῆς θυγατρός
τοῦ βασιλέως ἔσωθεν· καίτοι τοῦ ἔξωθεν καὶ ὁρωμένου
ἱματισμοῦ τὴν δόξαν ἐπισυρομένου, οὐ τοῦ ἐντός τε
καὶ τῇ τῶν ἔξω ἐπιβολῇ ἀδηλουμένου· ἐντεῦθεν καὶ
PG 9:790191, 8 μὴ οὐράγει] ἀντὶ μὴ ἔσχατος ἀνίστασο· οὐραγία γάρ ἐστιν ἡ ἐφυστερίζουσα τάξις. 192, φ σιγὴ μὲν γὰρ] ἀφ’ οὗ καὶ τὸ γύναι, γυναιξὶ κόσμον ἡ σιγὴ φέρει εἴρηται. 192, 12 γεγωνὸς] οἱονεὶ τὸ μεγαλόφωνον, ἀφ’ οὗ καὶ γεγωνίσκειν εἴρηται τὸ μεγαλοφωνεῖν. 193, 4 μὴ δευτερώσῃς] καὶ πῶς ἡ τοῦ Σαμουὴλ Ἄννα πολλάκις τὰ αὐτὰ τῆς εὐχῆς ἐπαναλαμβάνει, ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς πολλάκις τὸ κύριε ἐλέησον λέγοντες οὐκ ἀδόκιμοι κρινόμεθα· ἀλλ’ οἶμαι μὴ τοῦτο παραγγέλλειν τὸ λόγιον, ἴσως δὲ ταῦτα· ὧν ὑπεσχόμεθα θεῷ, εὐθέως ἐκ προσευχῆς αὐτῆς ἐκτελεῖν, καὶ μὴ ἀναμένειν ἐκ δευτέρου τὴν αὐτὴν ὑπόσχεσιν ποιεῖσθαι, ὡσπερεὶ μέγα οἰομένους τὸ ἐν λόγοις τὴν χάριν ἀποπληροῦν καὶ τῇ παρολκῇ τοῦ ἐπιτελεῖν τὸ γαῦρον ἐπιφαίνειν τοῦ ἀνυπάρκτου ἤθους. 194, 2 ἧσεν] ἀντὶ εὔφρανεν. 195, 15 ὤζεσέ] ἀντὶ τοῦ εὐωδίασεν. 196, 9 βρένθιον] βρένθιον ἀπό τινος ἄνθους ἡδέος· μετάλλιον ἀπό τινος Μετάλλου, οὕτω καλουμένου, ὃς καὶ εὗρεν· πλαγγόνιον ἀπὸ Πλαγγόνος τῆς ἐφευρηκυίας. 196, 13 βακκάρι] εἶδος μύρου βαρβαρικοῦ. 196, 23 τινες] εἰς Πλάτωνα αἰνίττεται. 197, 22 νοούντων] ἀντὶ νοείτωσαν. 197, 24 παραδεχέσθων] ἀντὶ παραδεχέσθωσαν. 198, 8 πολλοῦ τοίνυν] πῶς ἐχρήσατο τῷ πολλοῦ δεῖ; ἀντὶ γὰρ τοῦ μάλιστα, οἱονεί· μάλιστα γὰρ δεῖ. 198, 22 μυραλοιφεῖν] μυραλοιφεῖν μύρῳ χρίεσθαι. 200, φ στέφανον μὲν γυναικὸς] ἀλλὰ καὶ ἀνδρὸς τὴν γυναῖκα γυνὴ γὰρ ἀνδρεία στέφανος τῷ ἀνδρὶ αὐτῆς, ἡ γραφὴ λέγει. 200, φφ ὁ κιττὸς ἐμψύχει· ἡ καρύα καρωτική, ὡς καὶ τὸ ὄνομα δηλοῖ· ὁ νάρκισσος νάρκην ποιεῖ καὶ τοῦτο σημαίνει τοὔνομα. 201, 9 τὸ ῥόδον παρὰ τὸ πλεῖστον τῆς ὀδμῆς ἀφιέναι ῥεῦμα ὠνόμασται· ἐντεῦθεν καὶ διαφορούμενον ταχέως μαραίνεται. 201, 28 ἀμεριμνίας ὁ στέφανος] οἶμαι καὶ τοῖς γαμοῦσι καὶ τοῖς ἀθλοῦσι ἀμεριμνίας δίδοσθαι τὸν στέφανον σύμβολον, τοῖς μὲν ἀφροδισίου φροντίδος, τοῖς δὲ καμάτων καὶ πόνων γυμναστικῶν. 202, φφ Κλήμης σοφός γε τοῖς λόγοις καὶ τοῖς τρόποις. 203, 17 ὁ βάτος ἀρσενικῶς. 204, 10 πολυωρεῖ] φροντίδος πολλῆς ἀξιοῖ, ἐπιμελεῖται, φυλάσσει. 204, φ γαυνάκας] εἶδος παχέος ὑποστρώματος, ὅ τινες καὶ καυνάκας φασίν, ἐγκειμένου τοῦ νάκους τῷ ὀνόματι, ἵν’ ᾖ γηνάκας. τὸ ὑπὸ γῇ διὰ παχύτητα ἐπιστρωννύμενον. 204, 25 πτίλων] τὴν τύλην λέγει. 207, 6 παλιγγενεσίου οἰκονομίας] οἱονεὶ τὸ νομίζειν οὐ διὰ ἀσέλγειαν τὰς θυγατέρας τῷ πατρὶ ἐπιμανῆναι, ἀλλὰ διὰ ἀπόγνωσιν ἀνδρὸς ἑτέρου, ἐπεὶ ἑωράκεισαν πυρποληθεῖσαν τὴν πόλιν, καὶ ὡς οὐκ ἐνὸν ἔτι ἀνδρὶ χρήσασθαι πρὸς τεκνογονίαν, πάντων ἄρδην ἀποτεφρωθέντων, εἰ μὴ τῷ πατρί, δι’ οὗ ἡ τοῦ γένους τοῦ ἀνθρωπίνου διαδοχὴ διατηρηθείη· οὐκ ἀσελγείας οὖν ἕνεκεν ἡ πρὸς τὸν πατέρα διὰ τοῦ οἴνου τῆς ἀταμιεύτου ἐπιδόσεως πρὸς συνουσίας ἐπίρρωσις ὄρεξιν, ἀλλὰ τεκνογονίας ἔφεσις. 207, 18 ἄλυες] ἄλυες οἱονεὶ ἐκλύσεις καὶ πρὸς τὸ δέον ἀροσεξίαι. 208, 22 ἀφόδευσιν] τὸ τὴν κόπρον ἀποχετεῦον μέρος φησί. 208, 23 παιδεραστίας] ἐπιτευκτικώτερον οἶμαι συμβολικῆς ἐμφανείας τὸ διὰ τὴν δειλίαν ἀπαγορεῦσαι τὴν τοῦ λαγὼ ἐδωδήν, ἐπεὶ κατάφοβον τὸ ζῷον, μὴ χρῆναι τὸν εἰς θεοῦ καταλεγέντα παράταξιν εὐπτόητον εἶναι καὶ τοῖς τυχοῦσιν τῶν ἐπερχομένων ἐκδειματούμενον. ἐγὼ δὲ τὸ γεγραμμένον οἶμαι, ἀλλ’ οὐ τὸ παραγεγραμμένον, πολλῷ, εἰ δεῖ τοῦτο εἰπεῖν, ἐπιτευκτικώτερον καὶ τῇ ὑποθέσει ἀκολουθότερον. βαθὺ τὸ νόημα καὶ κακόζηλον· παρατροπὴ γάρ. 209, 6 παταγητικὸς] οἱονεὶ καταπεπτωκὼς τὴν λιγυφωνίαν. 209, 1725 ὡραῖον ἄγαν τὸ χωρίον καὶ τῇ φράσει ἐξηνθισμένον. 210, φ αἵ τε γὰρ θήλειαι] οὐκ ἀλλήλας βαίνουσαι δηλαδή, ἀλλὰ τοῖς ἀνδράσιν οὕτω παρέχουσαι ἑαυτάς· οὕτως Ἀναστάσιος ἐν τῶ εἰς τὴν πρὸς Κορινθίους ἐξηγητικῷ. 211, 2 δικρόαν] διπλῆν. 211, 17 περᾶν] οὐ πειρᾶν, ἀλλὰ περᾶν, ἀφ’ οὗ καὶ τὸ περαίνειν· ἐμφαντικώτερον γὰρ τὸ περᾶν τοῦ πειρᾶν πρὸς τὸ τῆς λαγνείας αἰσχρόν. 212, 4 φιλόσοφος] Σολομῶντά φησιν. 212, 1113 Πλάτωνος. 213, 10 μεμυκότι τῷ στόματι] ὡραῖον εἰς ἀπόδειξιν σωφροσύνης τοῦτο ταῖς κυούσαις. 213, 12 περὶ τὴν παιδοποιίαν] ταύτῃ φασὶ καὶ τὰς τῶν γυναικῶν ἀνδρομανεῖς τῷ συνεχεῖ τῆς παιδοποίας σωφρονέστερον διατίθεσθαι, ἀμβλυνομένης τῆς ἐπιθυμίας τῷ κατακόπῳ τῆς φύσεως, ὃς ἐκ τῶν τοκετῶν πέφυκε γίγνεσθαι. 214, 3 ἐπίτασιν τῆς ὁμιλίας] οὐ περὶ τοῦ νομίμου γάμου λέγει, ἀλλὰ περὶ τῆς ἀφέτου καὶ πορνικῆς ὁμιλίας· ὁ γὰρ νόμιμος θραύει τῷ συνοικεῖν τῆς ἐπιθυμίας τὸν οἶστρον, καὶ ταύτῃ σωφρονεῖν κατεπείγει· τὸ γὰρ εἰς ἐξουσίαν προκείμενον ἀργὴν δείκνυσι τὴν ἐπιθυμίαν καὶ νωθεστέραν τὴν μεταχείρισιν εἰς ἀπόλαυσιν.
PG 9:791214, 6 τῶν ἐν ἀσκήσει σωμάτων] τοὺς παγκρατιαστάς φησι. 214, 9 Ἀβδηρίτης] Δημόκριτον λέγει. 214, 18 ἀστεῖος οὖν μάλα] Πλάτωνος ἐκ τοῦ πρώτου τῆς Πολιτείας. 216, 1 εὖ γοῦν τις εἰρηκέναι] Ἐπίκουρος· οὗτος ἐν τῷ ἐπιγεγραμμένῳ Κύριαι δόξαι, ἤτοι Ἐπικούρου φωναί, ταῦτα καὶ ἕτερα λέγει τοιαῦτα. 216, 4 γυνὴ μισθία ἴση σιάλῳ] καὶ Σολομῶν· τιμὴ πόρνης ὅση καὶ ἑνὸς ἄρτου. 216, φ ὁ ἑταιριζόμενος αὐτόν] ὁ κατακόρως χρώμενος τῇ ἑαυτοῦ γαμετῇ· εἰ οὖν τὸ κατακόρως χρᾶσθαι μοιχεύειν ἐστίν, τί ἂν εἴη τὸ πρὸς πολλὰς καὶ κατὰ ταὐτὸν τὸ ἀσελγὲς ἐπιδείκνυσθαι; οὐκ οἶμαι τυγχάνειν ὀνόματα κακίας. διά τοι τοῦτο οὐ τῶν πάνυ κατεγνωσμένων τῷ μὴ τέλεον σωφρονοῦντι νομίμῳ χρῆσθαι γυναικί, ἑνὶ περιείργοντι προσώπῳ τὸ τῆς ἐπιθυμίας ἀνύποιστον. τὸ τῆς ἀθεμιτογαμίας περιστέλλοντός ἐστι ταῦτα, οὐκ ἐοικότα οὐμενοῦν τοῖς προτέροις σοφίσμασι χεῖρον αἱρέσεως φιλοσοφοῦσι τὸ περὶ τὸν δ γάμον ἀδιαφορεῖν, εἴ σοι πρὸς ἀοριστίαν ὁ σκοπὸς τῶν γάμων ὁρᾷ· εἰ δὲ πρὸς ἓν καὶ νόμιμον, οὐκ ἔξω τοῦ β ἢ καὶ τοῦ τυχόντος μὴ νομίμου γ ὁ γάμος εἱρχθήσεται, καὶ ποία λοιπὸν ἡ ἑνὸς τούτων πρὸς πολλοὺς σύγκρισις καὶ τῆς σοφῆς σου ταύτης νομοθεσίας ἡ περίστασις. 217, 4 ὁμολογούντως] ἀντὶ ὁμολογουμένως. 217, 12 μὴ δὴ ἅμα] Ἡροδότου τοῦτο ἅμα δὲ κιθῶνι ἐκδυομένῳ ἀποδύεται καὶ τὴν αἰδῶ γυνή. 218, 12 ἐπιτέτραπται τῷ γήμαντι] συμφώνως τοῦτο τῷ τοῦ θείου Παύλου βούλομαι νέας χήρας γαμεῖν, οἰκοδεσποτεῖν. 220, 12 κρωβύλον] τούτου μέμνηται τοῦ κρωβύλου καὶ Θουκυδίδης ἐν προοιμίοις τοῦ α Πελοποννησιακῶν. ἐμπλοκῆς δὲ εἶδος ὁ κρωβύλος ἀπ’ ἄκρων τριχῶν τοὺς πλοκάμους πρὸς κορυφὴν ἀνατείνων· εἶτα εἰς ὀξὺ ταύτας συνάγων χρυσῷ τέττιγι τετρημένῳ τὰς τρίχας ἐσφηκοῦτο, πρὸς τὸ συνεχομένας μὴ πάλιν διαρρεῖν πρὸς τὸ κάτω. 221, 3 ὅρα μὴ οὐκ ἄλλη] παρὸ εἴρηται τὸ ἄλλος γυναικὸς κόσμος, ἄλλος ἀρρένων. 221, 9 κρύπτειν ὄμματα] τοῦτο μεταπεποίηται ἀπὸ τοῦ τραγικοῦ· ἐκεῖ γὰρ οὕτως εἴρηται· ἡ δὲ καὶ πεσοῦσα πολλὴν πρόνοιαν παρέσχεν κοσμίως πεσεῖν, κρύπτους’ ἃ κρύπτειν ὄμματ’ ἀρρένων χρεών. 221, 19 στήμων] τὴν μετάξην ( σιξ ) λέγει. 221, 25 ὡραίως ἄγαν πέφρασται. 222, 3 ἐσθήσεσι] ἀπὸ εὐθείας τῆς ἡ ἔσθησις. 222, 7 ἡ Ἀποκάλυψις] ἡ Ἰωάννου Ἀποκάλυψις τοῦ θεολόγου. ἡ Ἀποκάλυψις] σημείωσαι ὅτι ὡς ἐγκεκριμένης μέμνηται τῆς Ἀποκαλύψεως. 222, 14 Σαρδιανικόν] τὸ βένετον λεγόμενον. 222, 19 μυροβαφῆ τοῦτον λέγει διὰ τὸ ἐκ κρόκου μολύνεσθαι· ἔστι δὲ ὕφασμα λεπτόν τε καὶ ἀραιόστημον. 223, 21 ἱματισμῷ διαχρύσῳ] Ἀρέθα· οὐ περὶ ἱματικοῦ κόσμου βούλεται λέγεσθαι ταῦτα, ἀλλὰ περὶ τοῦ τῇ ψυχῇ περιπεφυκότος ἐξ ἀρετῶν κόσμου· καὶ ὅτι τοῦτο, δῆλον ἀφ’ ὧν φησι· πᾶσα ἡ δόξα τῆς θυγατρὸς τοῦ βασιλέως ἔσωθεν· καίτοι τοῦ ἔξωθεν καὶ ὁρωμένου ἱματισμοῦ τὴν δόξαν ἐπισυρομένου, οὐ τοῦ ἐντός τε καὶ τῇ τῶν ἔξω ἐπιβολῇ ἀδηλουμένου· ἐντεῦθεν καὶ τοῖς χρυσοῖς κροσσωτοῖς φησι τοῦτον διάδηλον γίνεσθαι, τί τοῦτο λέγων, εἰ μὴ τὴν ἔκφανσιν τούτων, ὅτε δὴ καὶ γένοιτο, τιμαλφέστατον ἅτε χρυσὸν χρηματίζειν, τὴν ἔκφανσιν διὰ τοῦ κροσσοῦ παριστῶν· ἀκροτελεύτων γὰρ ὁ κροσσός. 223, 28 αἱ δὲ] ἀλλ’ οὐ τὸ μόνιμον μεταδιώκουσαι τοῦτο δρῶσιν, ἀλλὰ τὸ λαμπρὸν καὶ ἐπαγωγὸν καὶ πρὸς ἀλαζονείαν ἀποκλῖνον καὶ τέρψιν. 224, 2 ξυστίδας καὶ τὰς ἐφαπτίδας] ἡ μὲν ξυστὶς ἱμάτιον λαμπρόν, λεπτὸν πάνυ, παρὸ καὶ ξυστὶς εἴρηται παρὰ τὸ οἱονεὶ ἐξέσθαι τῇ λεπτότητι· ἡ δὲ ἐφαπτὶς ταὐτὸν μὲν τῇ χλαίνῃ (περιβλήματα γὰρ ἄμφω μανδυώδη ἐπὶ τοῖς ἱματίοις ἀναβαλλόμενα), πολυτελεστέρα μέντοι ἡ ἐφαπτὶς τῆς χλαίνης. 224, 6 τὴν σκέπην ... παρεμέτρει] ἀντὶ παρεῖχεν· οἱονεὶ σύμμετρον τὴν χρείαν παρέχουσαν. 224, 9 τρίχες] ὅτι τριχίνοις ἐσθήμασι χρώμενοι ταῖς βαφαῖς μόναις, ὡς ἔοικεν, ἐνετρύφων. 224, 27 σύρειν τὰς ἐσθῆτας] ὡς οἱ μεμηνότες νῦν Νικολαῖται, αὐτὸν τὸν κακοδαίμονα καθηγεμόνα μιμούμενοι. τὸν πατριάρχην λέγει Νικόλαον καὶ τοὺς αὐτοῦ ἀνθρώπους. 225, 4 κἂν τὸν ποδήρη] τὸν ἱερατικόν φησι τὸν τοῦ νόμου. ἀλλ’ ὃ μὲν σύμβολον ἦν μυστικόν· ἐδήλου γάρ, οἶμαι, μηδὲν συμφανὲς εἶναι τοῖς βεβήλοις τῶν τῷ θείῳ ὑπ’ αὐτῶν ὀργιαζομένων χρεών, εἴ γε οἱ πόδες διέξοδον αἰνίττονται πράξεως· καθὸ καὶ Δαυὶδ ἐπιτηρεῖσθαι ἤτοι φυλάττεσθαι τὴν πτέρναν ὑπὸ τῶν πονηρῶν παροίκων φησίν, αὐτοὶ φάσκων 6 τὴν πτέρναν φυλάξουσι καὶ ἀλλαχοῦ τὴν ἀνομίαν πεφοβῆσθαι τῆς πτέρνης ἐν τῇ πονηρᾷ ἡμέρᾳ ὁ αὐτὸς ἐποικτιζόμενος. 225, 13 τὰς Λακαίνας φασὶ] ἃς καὶ φανομηρίδας ἔλεγον παρὰ τὸ φαίνειν τοὺς μηρούς·
ไ
τοῖς χρυσοῖς κροσσωτοῖς φησι τοῦτον διάδηλον γί- σοι· πρὸς τούτοις καὶ οἱ βυρίλλιοί τε καὶ σμαραγδι
νεσθαι, τί τοῦτο λέγων, εἰ μὴ τὴν ἔκφανσιν τούτων,
ὅτε δὴ καὶ γένοιτο, τιμαλφέστατον ἅτε χρυσὸν χρησ
ματίζειν, τὴν ἔκφανσιν διὰ τοῦ κροσσοῦ παριστῶν·
ἀκροτελεύτιον γὰρ ὁ κροσσός.
Ρ. 237. ἐξανθιστέον· ἀλλ' οὐ τὸ μόνιμον μεταδιώκαὶ ὑάκινθοι καὶ πάντες σχεδόν· οἱ γε μὴν τόπαζει,
εἴ τι χρὴ πείθεσθαι Αγαθαρχίδῃ τῷ τὰ περὶ τῆς
Ἐρυθρᾶς ἱστορήσαντι θαλάσσης, μέσον ἀνευρίσκονται
τῶν παραλίων ταύτῃ πετρών.
περιστ. περιστέγει ἀντὶ τοῦ περικαλύπτει, και
κουσαί τοῦ τὸ ὁρῶσιν, ἀλλὰ τὸ λαμπρὸν καὶ ἐπαγωγὸν ριέχει 242. ἐκδεχόμεθα· οἱονεὶ ὑπολαμβάνομεν,
καὶ πρὸς ἀλαζονείαν ἀποκλῖνον καὶ τέρψιν.
ξυστίδας καὶ τὰς ἐξαπτ. ἡ μὲν ξυστὶς ἱμάτιον
λαμπρόν, λεπτὸν πάνυ, παρὸ καὶ ξυστὶς εἴρηται παρὰ
τὸ οἱονεὶ ἐξέσθαι τῇ λεπτότητι· ἡ δὲ ἐφαπτὶς ταὐτὸ
μὲν τῇ χλαίνῃ (περιβλήματα γὰρ ἄμφω μανδυώδη
ἐπὶ τοῖς ἱματίοις ἀναβαλλόμενα), πολυτελεστέρα μέντοι ἡ ἐφαπτὶς τῆς χλαίνης.
παρεμέτρει· ἀντὶ παρεῖχεν· οἱονεὶ σύμμετρον τὴν
χρείαν παρέχουσαν.
Ρ. 258. σύρειν τὰς ἐσθῆτας κ. τ. λ. ὡς οἱ μεμηνότες νῦν Νικολαῖται, αὐτὸν τὸν κακοδαίμονα καθη
γεμόνα μιμούμενοι.
κἂν τὸν ποδήρη τις κ. τ. λ. τὸν ἱερατικόν φησι
τὸν τοῦ νόμου; ἀλλ' ὁ μὲν σύμβολον ἦν μυστικόν· ἐδή- "
που γὰρ, σἶμαι, μηδὲν συμφανὲς εἶναι τοῖς βεβήλοις
τῶν τῷ θείῳ ὑπ' αὐτῶν ὀργιαζομένων χρεών, εἴ γε
οἱ πόδες διέξοδον αινίττονται πράξεως· καθὰ καὶ
Δαυίδ ἐπιτηρεῖσθαι ἤτοι φυλάττεσθαι τὴν πτέρναν
ὑπὸ τῶν πονηρῶν παροίκων φησίν, Αὐτοί, φάσκων,
τὴν πτέρναν μου φυλάξουσι καὶ ἀλλαχοῦ τὴν ἀνομίαν
πεφοβῆσθαι τῆς πτέρνης ἐν τῇ πονηρᾷ ἡμέρᾳ ὁ αὐτ
τὸς ἐποικτιζόμενος.
τὰς Λακαινας φασὶ κ. τ. λ. ἃς καὶ φανομηρίδας
ἔλεγον παρὰ τὸ φαίνειν τους μηρούς· ἕτεροι δέ φασι,
μὴ ἐπιγουνίδας ἔχειν ταύτας στολάς, ἀλλὰ ποδήρεις
μεν, ἀγράφους δὲ τὰ παρ' ἑκάτερα, ὡς βαδιζουσῶν
διαστέλλεσθαι τὸ ἱμάτιον κατὰ τοὺς μηροὺς καὶ φαίνεσθαι παρέχειν αὐτούς.
οὐ δημόσιος· εἶπε γάρ τις τοῦτο τὸν πήχυν θεασάμενος Λακεδαιμονίας γυναικὸς καὶ ἀντήκουσε τὸν Ἀλλ'
οὐ δημόσιος· ἐπεὶ καὶ ἀχειριδώτους εφόρουν χιτῶνας,
ὥστε φαίνεσθαι ἄνωθεν ἀπὸ τῶν ὤμων βραχίονα καὶ
καρπὸν, καὶ τοῦτο δῆλον ἀπὸ τῶν παλαιοτέρων G
ἀγαλμάτων καὶ τῶν εἰκόνων τῶν γυναικείων· ἐλέ
χοντο δὲ αἱ ταύτῃ χρώμεναι τῇ στολῇ τῇ ἀχειριδώτῳ
θωρίζειν, ἐπεὶ καὶ Δωριεῖς οἱ Λάκωνες· ὥσπερ ἀπ'
ἐναντίας αἱ χειριδωτοῖς χρώμεναι ἰωνίζειν· ἦσαν δὲ
αὗται αἱ ᾿Αθηναίων γυναῖκες. Ιωνες γὰρ ᾿Αθηναῖοι
πρὸ τοῦ τὴν Ἰωνίαν ἀποικίσαι έκαλοῦν το· ἐποίουν
δὲ τοῦτο, Λακεδαιμόνιοι μεν, καὶ τὰς γυναῖκας αν
δρίζοντες, ᾿Αθηναῖοι δὲ, ἐκθηλύνοντες.
ἐπεσκ. ἐπεσκιάσθαι καλώς εἶπεν· κεχαλασμένῳ
γὰρ τῷ κεκρυφάλῳ ἐπισκιάζουσι τὸ πρόσωπον, ὡς
μὴ προχείρως ὁρᾶσθαι καὶ ἀνεμποδίστως βαδίζειν ἢ
ὁτιοῦν ἄλλο πράττειν, ἃ κατακεκαλυμμένου του
προσώπου οὐκ ἔστι ποιεῖν.
ἐπὶ τὸ πρόσ. ἀπὸ τραχήλου γὰρ μέχρι ποδῶν αἱ
παλαιαὶ γυναῖκες τὴν πορφύραν τοῖς ἐμπροσθίοις
μέρεσι τῶν ἱματίων ἐνύφαινον ἅτε τενίαν (8 νῦν
ἔστιν ἰδεῖν ἐπὶ τῶν λεγομένων καμισίων τῶν κουβικουλαρίων), ὥστε ὁ τὴν πορφύραν σπεύδων ἰδεῖν τοῦ
γυναικείου ἱματίου, ἐπὶ τὸ πρόσωπον τῆς φορούσης
τὰς ὄψεις ἀπήρειδεν.
Ρ. 240. ἀλειπτῷ· τῷ βεβαμμένῳ· ἀλείφεται γὰρ
τὰ βαπτόμενα τῶν ὑποδημάτων.
βλαύταις· ξύλινα υποδήματα σανδαλοειδή.
P. 241. πελίους· πελιδν χρώμα λέγεται τὸ
μὴ ἄγαν λευκόν· τοιοῦτοι δὲ οἱ σαρδόνυχοι καλούμε
νοι λίθοι, οι γε φυσικοί· οὐ γὰρ ἄγαν ἔχουσι λαμπρὸν
τὸ λευκὸν, εἰ μή που οι τεχνητοί, εἰ βούλει δὲ καὶ οἱ
σαπφείροι· καὶ γὰρ κἀκεῖνοι πρὸς τῷ λευκῷ μετὰ τοῦ
φαιοῦ εἰσι· χλωροὶ δὲ λίθοι πολλοί, οἵ τε ἰάσπιδες καὶ
οἱ σμάραγδοι καὶ ἄλλοι πολλοί· τῆς δ' ἀπεξενωμένης
θαλάττης ἐκβράσματα οἱ λεγόμενοι μάργαροι· ἐκ
γὰρ τοῦ Περσικού κόλπου τῶν ὀστρείων εἰσίν·
ἐκ ψυγμάτων δὲ γῆς πάντες οἱ λίθοι οἱ τίμιοι, οι τε
γὰρ λυχνῖται τοιοῦτοι καὶ οἱ ἄνθρακες καὶ οἱ ἀμέθυFortasse έκκαλυμ. vel ἀποκεκ. SCHINAS
Cod. πέλιον. Scribendum est πελιον vel πελιόν. IDEM.
η
νοοῦμεν.
αἱ δέ· τοῦτο τῷ ἄνω ἀποδοτέον τῷ οὐκ αἰσχύνον
ται, ἵν᾽ ᾖ· καὶ οὐκ αἰσχύνονται μὴ συνιεῖσαι πνευ
ματικώς ήτουν συμβολικῶς εἰρημένα· τὴν κτίσιν,
τας πύλας, τοὺς λίθους, τὰς χρόας τῶν λίθων.
προφερόμεναι· ὡς ταῦτα δῆθεν τῶν γυναικῶν
προφερουσῶν. - Τὸ ἑξῆς οὕτως· ὅλαι περικεχήνασι
τὸν θαυμάσιον λογισμὸν προφερόμεναι· όν φησι καὶ
ὁ Θεὸς ἔδειξε τίμιον τῆς κτιζομένης πόλεως κόσμον,
ὃς καὶ πάρεστί μοι· διὰ τί μὴ τρυφήσω;
Ρ. 258. Ναρκίσσῳ· φασὶ Νάρκισσον τοῦτον παῖδα
γενέσθαι διαφέροντα κάλλει τῶν ἡλικιωτῶν· τοῦτον
αἰσθόμενον τοῦ ἑαυτοῦ κάλλους ἔρωτι ἁλῶναι αὐτὴν
ἑαυτοῦ· ἵνα δή τι τὸν πόθον ἀναπληροί, πηγαίς
ἑαυτὸν καὶ φρέασιν ἐφεδράζειν, ὡς ἂν ἔχοι ἀποῤῥέον
τοῖς ὕδασιν εἴδωλον ἑαυτοῦ καθορῶν, τὸν παράλογον
έρωτα θεραπεύειν· ὁ δὲ τοῖς τοιούτοις θεάματι προσ
κείμενος λιπαρώτερον λανθάνει γε προς φρέατι
ολισθήσας ὕδατος πλήρει, καὶ οὕτω τυχὼν ὧν ἐπείγετο λαβεῖν ἀπώλεσε τὴν ζωήν.
Ρ. 259. σαφέστατα κ. τ. λ. προσφόρως ἐξελάβετο
τοῦτο, κἂν οὐχ οὕτως ἔχῃ τὸ ἀκριβές.
Ρ. 261. μαστ. τρ. μαστίχην τρώγοντες, μασώμε
και μαστίχην, δῆθεν τοῦ ἀποκαθαίρειν τὸν ῥύπον τῶν
ἐδόντων.
μετωποσκόπους· τοὺς φυσιογνώμονας λέγει.
Ρ. 262. οὐ γὰρ δεινὸν κ. τ. λ. τῷ διπλασιασμό
τὴν ἀγανάκτησιν ἐπιστώσατο ὅσης τοιοῦτό τι παριστῶν οὐ δεινὸν, οὐ δεινὸν ἄνδρα γέροντα όντα,
εἶναι βούλεσθαι ἐπὶ δόκησιν ἐκφέρειν.
Ρ. 263. κάλλεσιν (in cod. κόλλεσιν)· κόλλεον γὰρ
τὸ ὑπέρ κεφαλῆς κτενοειδές ἐρυθρὸν σαρχίον τῶν
ἀλεκτρυόνων.
ἐκτιπτέον· τί τοῦτο φής, μακάριε Κλήμης, με
κείρεσθαι μηδὲ ξυρεῖσθαι τοὺς ἄνδρας; καὶ μὴν
Παῦλος γυναιξὶ μὲν αἰσχρὸν τοῦτο προσεῖπεν, ἀν
δράσι δὲ οὐ· εἰ δὲ οὐκ αἰσχρὸν, οὐδὲ κωλυτέον. Τίς
οὖν ἡ ἄκαιρος αὕτη καὶ πολυπράγμων ἐθελακρίβεια,
ἥτις καλὴ μὲν, ἀλλὰ τοῖς πάνυ τὸν βίον ἐκδεδρακό
σιν, οὐ μέντοι καὶ τοῖς πολιτεύειν ἐπανηρημένοις
Χριστιανοῖς; σὺ δὲ μηδὲν τούτων διαστειλάμενος
ἀπαξάπαντας τούτοις υπάγεις Χριστιανούς· ἀδικο
δοξοῦντος ὁ τρόπος.
Ρ. 264. λορδουμένους· οἱονεὶ τὰ ὀπίσθια τῶν
ψυῶν συνιζάνοντας, τὰ στήθη προεξανιστάν προπε
τῶς· τοιοῦτο γὰρ ὁ λορδος σημαίνειν βούλεται, ἀντί
θετος ὢν τῷ κυρῷ, ἐν ἡ συνήθεια στηθόκυρτον οδε
καλεῖν.
εἰς ὕβριν ἡδ. ἔοικεν ὁ σοφὸς οὗτος διδάσκαλος
διὰ τὴν τοσαύτην τῆς ὕβρεως ὑπερβολὴν, ἐπὶ τὸ
πάντη σκληρότατον τὴν διδασκαλίαν προενεγκεῖν,
ἀπ' ἐναντίας χωρῶν τῶν ἐκδεδιῃτημένων τούτων ἐθῶν
νταντα
τε καὶ παμμιάρων, ὡς ἂν τῶν πληκτικῶς ταῖς ἑαυ
τῶν ἀκοαῖς ὑποβαλόντων τοὺς λόγους βουλομένων
πείθεσθαι τῷ διδασκάλῳ· εἶτα τοῦ ἄκρου αποστο
χούντων, ἡ πρὸς τὸ μέσον αὐτοῖς συνενέγκοι κατευ
στοχία.
ἀνδρίζονται κ. τ. λ. τὰς μιαρὰς τριβάδας λέγει,
ἃς καὶ ἑταιριστηείας καὶ Λεσβίας καλοῦσι.
Ρ. 266. Οὐ γὰρ θέμις ἐκτῖλαι· καὶ μὴν ἀρτίως
οἱ Ρωμαίων ἱερεῖς, ὡς τι τῶν ἐξαιρέτων αποξυ
ροῦνται τὸ γένειον.
Ρ. 269. Αγύρταις καὶ μητραγ. ἀγύρται μὲν οἱ
ἔργον ποιούμενοι τὸ τὰς ἀγυιὰς περινοστείν φλυαρίας
τε συνείρειν μητραγύρται δὲ οἱ τῇ μητρὶ τῶν
θεῶν, τῇ Ῥέᾳ, ἀνακείμενοι γοητειῶν εἰσηγηταὶ καὶ
Cod. ὀστρίων.
Lege εταιριστρίας. SCHINAS
PG 9:792ἕτεροι δέ φασι μὴ ἐπιγουνίδας εἶναι ταύτας στολάς, ἀλλὰ ποδήρεις μέν, ἀράφους δὲ τὰ παρ’ ἑκάτερα, ὡς βαδιζουσῶν διαστέλλεσθαι τὸ ἱμάτιον κατὰ τοὺς μηροὺς καὶ φαίνεσθαι παρέχειν αὐτούς. 225, 16 καλὸς ὁ πῆχυς] εἶπεν γάρ τις τοῦτο τὸν πῆχυν θεασάμενος Λακεδαιμονίας γυναικὸς καὶ ἀντήκουσεν τὸ ἀλλ’ οὐ δημόσιος· ἐπεὶ καὶ ἀχειριδώτους ἐφόρουν χιτῶνας, ὥστε φαίνεσθαι ἄνωθεν ἀπὸ τῶν ὤμων βραχίονα καὶ καρπόν, καὶ τοῦτο δῆλον ἀπὸ τῶν παλαιοτέρων ἀγαλμάτων καὶ τῶν εἰκόνων τῶν γυναικείων. ἐλέγοντο δὲ αἱ ταύτῃ χρώμεναι τῇ στολῇ τῇ ἀχειριδώτῳ δωρίζειν, ἐπεὶ καὶ Δωριεῖς οἱ Λάκωνες, ὥσπερ ἀπ’ ἐναντίας αἱ χειριδωτοῖς χρώμεναι ἰωνίζειν· ἦσαν δὲ αὗται αἱ Ἀθηναίων γυναῖκες· Ἴωνες γὰρ Ἀθηναῖοι πρὸ τοῦ τὴν Ἰωνίαν ἀποικίσαι ἐκαλοῦντο· ἐποίουν δὲ τοῦτο Λακεδαιμόνιοι μὲν καὶ τὰς γυναῖκας ἀνδρίζοντες, Ἀθηναῖοι δὲ ἐκθηλύνοντες. 225, 22 ἐπεσκιάσθαι] ἐπεσκιάσθαι καλῶς εἶπεν· κεχαλασμένῳ γὰρ τῷ κεκρυφάλῳ ἐπισκιάζουσι τὸ πρόσωπον, ὡς μὴ προχείρως ὁρᾶσθαι καὶ ἀνεμποδίστως βαδίζειν ἢ ὁτιοῦν ἄλλο πράττειν, ἃ ἀποκεκαλυμμένου τοῦ προσώπου οὐκ ἔστι ποιεῖν. 225, 26 ἐπὶ τὸ πρόσωπον] ἀπὸ τραχήλου γὰρ μέχρι ποδῶν αἱ παλαιαὶ γυναῖκες τὴν πορφύραν τοῖς ἐμπροσθίοις μέρεσι τῶν ἱματίων ἐνύφαινον ἅτε ταινίαν (ὃ νῦν ἔστιν ἰδεῖν ἐπὶ τῶν λεγομένων καμισίων τῶν κουβικουλαρίων), ὥστε ὁ τὴν πορφύραν σπεύδων ἰδεῖν τοῦ γυναικείου ἱματίου, ἐπὶ τὸ πρόσωπον τῆς φορούσης τὰς ὄψεις ἀπήρειδεν. 227, 1 σημείωσαι ὅτι λευκὸν ὑπόδημα γυναῖκες τὸ παλαιὸν ὑπεδύοντο. 227, 2 ἀλειπτῷ] τῷ βεβαμμένῳ· ἀλείφεται γὰρ τὰ βαπτόμενα τῶν ὑποδημάτων. 227, 9 βλαύταις] ξύλινα ὑποδήματα σανδαλοειδῆ. 227, 17 πελίους] πελίον χρῶμα λέγεται τὸ μὴ ἄγαν λευκόν· τοιοῦτοι δὲ οἱ σαρδόνυχοι καλούμενοι λίθοι, οἵ γε φυσικοί· οὐ γὰρ ἄγαν ἔχουσι λαμπρὸν τὸ λευκόν, εἰ μή που οἱ τεχνητοί, εἰ βούλει δὲ καὶ οἱ σάπφειροι· καὶ γὰρ κἀκεῖνοι πρὸς τῷ λευκῷ μετὰ τοῦ φαιοῦ εἰσί. χλωροὶ δὲ λίθοι πολλοί, οἵ τε ἰάσπιδες καὶ οἱ σμάραγδοι καὶ ἄλλοι πολλοί· τῆς δ’ ἀπεξενωμένης θαλάττης ἐκβράσματα οἱ λεγόμενοι μάργαροι· ἐκ γὰρ τοῦ Περσικοῦ κόλπου τῶν ὀστρείων εἰσίν. ἐκψήγματα δὲ γῆς πάντες οἱ λίθοι οἱ τίμιοι. οἵ τε γὰρ λυχνῖται τοιοῦτοι καὶ οἱ ἄνθρακες καὶ οἱ ἀμέθυσοι, πρὸς τούτοις καὶ οἱ βηρύλλιοί τε καὶ σμάραγδοι καὶ ὑάκινθοι καὶ πάντες σχεδόν. οἵ γε μὴν τόπαζοι, εἴ τι χρὴ πείθεσθαι Ἀγαθαρχίδῃ τῷ τὰ περὶ τῆς ἐρυθρᾶς ἱστορήσαντι θαλάσσης, μέσον ἀνευρίσκονται τῶν παραλίων ταύτῃ πετρῶν. 228, 9 περιστέγει] περιστέγει ἀντὶ περικαλύπτει, περιέχει. 228, φ ἐκδεχόμεθα] οἱονεὶ ὑπολαμβάνομεν, νοοῦμεν. 228, 17 αἳ δέ] τοῦτο τῷ ἄνω ἀποδοτέον τῷ οὐκ αἰσχύνονται ( 228, 3 ) ἵν’ ᾖ· καὶ οὐκ αἰσχύνονται μὴ συνιεῖσαι πνευματικῶς ἤτουν συμβολικῶς εἰρημένα τὴν κτίσιν, τὰς πύλας, τοὺς λίθους, τὰς χρόας τῶν λίθων. 228, 19 προφερόμεναι] ὡς ταῦτα δῆθεν τῶν γυναικῶν προφερουσῶν. τὸ ἑξῆς οὕτως· ὅλαι περικεχήνασι τὸν θαυμάσιον λογισμὸν προφερόμεναι· ὅν, φησί, καὶ ὁ θεὸς ἔδειξεν τίμιον τῆς κτιζομένης πόλεως κόσμον, ὃς καὶ πάρεστί μοι, διὰ τί μὴ τρυφήσω; 229, 12 πλεονεκτούντων] ἀντὶ πλεονεκτείτωσαν. 238, φ φῦκος] φῦκος τὸ κόκκινον. 241, 24 ἀπὸ ὕδατος] τὸ πῖνε ὕδατος οὐκ ἐπὶ γυναικὸς μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῆς γραφῆς φησιν· ἀλλοτρία γὰρ ἡ ἔξω γραφή, ἰδία δὲ ἡ τοῦ εὐαγγελίου. 242, 1 σημείωσαι ὅλον ὡς χρήσιμον τὸ χωρίον κατὰ φιλοχρύσων, φιλοπορφύρων, φιλολίθων. 242, 33 Ναρκίσσῳ] φασὶ Νάρκισσον τοῦτον παῖδα γενέσθαι διαφέροντα κάλλει τῶν ἡλικιωτῶν. τοῦτον αἰσθόμενον τοῦ ἑαυτοῦ κάλλους ἔρωτι ἁλῶναι αὐτὸν ἑαυτοῦ, ἵνα δέ τι τὸν πόθον ἀναπληροῖ, πηγαῖς ἑαυτὸν καὶ φρέασιν ἐφεδράζειν, ὡς ἂν ἔχοι τὸ ἀπορρέον τοῖς ὕδασιν εἴδωλον ἑαυτοῦ καθορῶν τὸν παράλογον ἔρωτα θεραπεύειν. ὃ δὲ τοῖς τοιούτοις θεάμασι προσκείμενος λιπαρώτερον λανθάνει γε πρὸς φρέατι ὀλισθήσας ὕδατος πλήρει, καὶ οὕτω τυχὼν ὧν ἠπείγετο λαβεῖν ἀπώλεσε τὴν ζωήν. 243, 13 σαφέστατα] προσφόρως ἐξελάβετο τοῦτο, κἂν οὐχ οὕτως ἔχῃ τὸ ἀκριβές. 243, 23 ὁ τραγικὸς] τὸν Εὐριπίδην λέγει. 244, 7 ἀπαιδεύτοις ἡδοναῖς] τὸν Πάριδα λέγει. 244, 2426 οὐ κατὰ τὸν ἐγκείμενον τοῦτον νοῦν ἡρμήνευταί τισι τῶν πατέρων τουτὶ τὸ χωρίον. 244, 28 τῆς ἐπιτιμίας] τῆς ἐπιτιμίας τῆς τιμωρίας. 245, 5 μαστίχην τρώγοντες] μαστίχην τρώγοντες μασώμενοι μαστίχην, δῆθεν τοῦ ἀποκαθαίρειν τὸν ῥύπον τῶν ὀδόντων. 245, 6 μετωποσκόπος] τοὺς φυσιογνώμονας λέγει.
PG 9:793246, 6 οὐ γὰρ δεινόν] τῷ διπλασιασμῷ τὴν ἀγανάκτησιν ἐπιστώσατο ὅση, τοιοῦτό τι παριστῶν· οὐ δεινόν, οὐ δεινὸν ἄνδρα γέροντα· ὄντα τὸ εἶναι βούλεσθαι ἐπὶ δόκησιν ἐκφέρειν. 247, 8 κόλλεσιν] κόλλεον γὰρ τὸ ὑπὲρ κεφαλῆς κτενοειδὲς ἐρυθρὸν σαρκίον τῶν ἀλεκτρυόνων. 247, 10 σημείωσαι οἷα πανσόφως σεμνολογεῖ περὶ γήρως καὶ πολιᾶς. 247, 31 ἀλλ’ οἱ μοναχοὶ καὶ οἱ τοῦ κλήρου κουρίαι. 248, 1 ἐκτιλτέον] τί τοῦτο φής, μακάριε Κλήμης, μὴ κείρεσθαι μηδὲ ξυρεῖσθαι ἄνδρας; καὶ μὴν ὁ Παῦλος γυναιξὶ μὲν αἰσχρὸν τοῦτο προσεῖπεν, ἀνδράσι δὲ οὔ· εἰ δὲ οὐκ αἰσχρόν, οὐδὲ κωλυτέον. τίς οὖν ἡ ἄκαιρος αὕτη καὶ πολυπράγμων ἐθελακρίβεια, ἥτις καλὴ μέν, ἀλλὰ τοῖς πάνυ τὸν βίον ἐκδεδρακόσιν, οὐ μέντοι καὶ τοῖς πολιτεύειν ἐπανῃρημένοις Χριστιανοῖς; σὺ δὲ μηδὲν τούτων διαστειλάμενος ἁπαξάπαντας τούτοις ὑπάγεις Χριστιανούς. ἀδικοδοξοῦντος ὁ τρόπος. 248, 8 λορδουμένους] λορδουμένους οἱονεὶ τὰ ὀπίσθια τῶν ψυῶν συνιζάνοντας, τὰ στήθη προεξανιστᾶν προπετῶς· τοιοῦτο γὰρ ὁ λορδὸς σημαίνειν βούλεται, ἀντίθετος ὢν τῷ κυρτῷ, ὃν ἡ συνήθεια στηθόκυρτον οἶδεν καλεῖν. 248, 27 τὸ τηνικαῦτα, ὡς ἔοικεν, ἐτολμᾶτο καὶ τοιαῦτα. 248, 34 εἰς ὕβριν] ἔοικεν ὁ σοφὸς οὗτος διδάσκαλος διὰ τὴν τοσαύτην τῆς ὕβρεως ὑπερβολὴν ἐπὶ τὸ πάντῃ σκληρότατον τὴν διδασκαλίαν προενεγκεῖν, ἀπ’ ἐναντίας χωρῶν τῶν ἐκδεδιῃτημένων τούτων ἐθῶν τε καὶ παμμιάρων, ὡς ἂν τῶν πληκτικῶς ταῖς ἑαυτῶν ἀκοαῖς ὑποβαλόντων τοὺς λόγους βουλομένων πείθεσθαι τῷ διδασκάλῳ, εἶτα τοῦ ἄκρου ἀπευστοχούντων ἡ πρὸς τὸ μέσον αὐτοῖς συνενέγκοι κατευστοχία. 249, 4 ἀνδρίζονται] τὰς μιαρὰς τριβάδας λέγει, ἃς καὶ ἑταιριστρίας καὶ Λεσβίας καλοῦσιν. 249, 28 οὐ γὰρ θέμις ἐκτῖλαί] καὶ μὴν ἀρτίως οἱ Ῥωμαίων ἱερεῖς ὥς τι τῶν ἐξαιρέτων ἀποξυρῶνται τὸ γένειον. νῦν δὲ Ῥωμαῖοι μισοπώγωνες ὑπὲρ ἄνθρωπον πάντα. 252, 12 ἐργάνη] Ἐργάνης δαίμονος. 252, 18 φορεῖς] τοὺς διαβαστάζοντας. 252, 27 ἀγύρταις καὶ μητραγύρταις] ἀγύρται μὲν οἱ ἔργον ποιούμενοι τὸ τὰς ἀγυιὰς περινοστεῖν φλυαρίας τε συνείρειν· μητραγύρται δὲ οἱ τῇ μητρὶ τῶν θεῶν, τῇ Ῥέᾳ, ἀνακείμενοι γοητειῶν εἰσηγηταὶ καὶ φίλτρων δῆθεν συσκευασταί, οὓς καὶ Γάλλους καλοῦσιν, ἀποκόπους ὄντας τῶν γεννητικῶν μορίων καὶ πρὸς τὰ ἀσχήμονα πάθη ἑτοιμοτάτους. 252, 32 ὅλον σφόδρα ἐξείργασται τὸ χωρίον. 252, 33 τὴν δὲ ἁγνείαν] δοκεῖ μοι τοῦτο ὑπερβολὴν ἐμφαίνειν αἰσχρότητος, ἣν καὶ ὁ μακάριος ἀπόστολος Παῦλος ὑπέφηνεν διὰ τοῦ εἰρηκέναι· αἵ τε θήλειαι αὐτῶν μετήλλαξαν τὴν φυσικὴν χρῆσιν εἰς τὴν παρὰ φύσιν, προφάσει τοῦ ἀνέπαφοι εἶναι ἀνδρείων μορίων κατὰ τὴν τοῦ θήλεος χρῆσιν, ἁγνείας δήπουθεν χάριν. 253, 21 ὄρνεις Ἰνδικοὺς] ψιττακούς φησι. 253, 26 Μελιταίου] Μελταῖον κυνίδιον, μικρὸν χθαμαλόν, ὃ νανούδιον καλοῦσιν κατὰ στέρησιν τοῦ ἄνω ἰέναι· ἔστι γὰρ ὑποκοριστικὸν τοῦ νᾶνος· νᾶνον δὲ τὸν μικρόν φασιν ἄνθρωπον· Μελιταῖον δὲ λέγεται, ὅτι ἀπὸ Μελίτης ἐστὶ τῆς νήσου, ἥ ἐστιν ἐν τῷ Τυρρηνικῷ πελάγει. ἢ ἀπὸ τοῦ μέλω εἴρηται, τοῦ φροντίζω, τὸ φροντιστικὸν καὶ φρουρητικόν· τοιοῦτον γὰρ τὸ γένος. 254, 16 ἐσχαρίδες] ἃς νῦν ἀρούλας καλοῦσιν· ἐπιτευκτικώτερον δὲ τὰ κατζία οὕτω νῦν καλούμενα λέγειν. 255, φ βαλανείοις] συνελούοντο γὰρ ἄνδρες τὸ πάλαι γυναιξίν. 255, 17 ἀποδυσάμεναι] Ἡροδότου τοῦτο ἐπὶ τῆς Κανδαύλου γυναικός. 255, 27 λόγον] τὸν θεῖον φησὶ λόγον. 256, 17 Κινύρα] Κυπρίων βασιλεὺς ὑπερβάλλων πλούτῳ· οὗτος ἱστορεῖται κατὰ χόλον Ἀφροδίτης ἐρασθῆναι τῆς αὑτοῦ θυγατρὸς Μύρρας, ἐξ ἧς Ἄδωνις. 258, 1 ἀρνεῖται] πάντα γὰρ αἰτούμενος δίδωσι μὴ ἀρνούμενος. 258, 12 ἀπειροκαλίας] τοῦτο καὶ ἐπὶ τοῦ ἀπείρως ἔχοντος τοῦ ἀγαθοῦ εἴρηται καὶ ἐπὶ τοῦ ὑπερβάλλοντος τῷ καλῷ· πλεονάζει δὲ ἡ τοῦ προτέρου χρῆσις. 258, 26 ὑπὸ τὴν ῥάμνον] ἄρκευθον ἡ γραφὴ λέγει καὶ ὀλυρίτην ἄρτον· ὄλυρα δέ ἐστιν ὃ οἱ πολλοὶ βρόμιον καλοῦσιν. ἐγκρυφίας] ὁ ὑπὸ τῇ σποδῷ ὀπτώμενος ἄρτος ἐγκρυφίας εἴρηται παρὰ τὸ τῇ σποδῷ κρυπτόμενος ὀπτᾶσθαι. 259, 18 ὁμολογεῖ γὰρ ἡ γραφή] καὶ πῶς ἀλλαχοῦ οὐκ ὠφελήσει φησὶν ὑπάρχοντα ἐν ἡμέρᾳ κακῇ; 259, 23 βδαλλομένους] βδάλλειν τὸ ἀμέλγειν παρὰ τὸ βίᾳ ἐκθλιβόμενον ἀλδίσκειν τὸ γάλα. 259, 28 ἀναγνώτω] ἀναγνώτω καὶ τὸ οὐ λιμοκτονήσει κύριος ψυχὴν δικαίου, καὶ γνώτω ὡς οὐ περὶ αἰσθητῶν ἄρτων ὁ λόγος οὗτος. 261, 10 κεῖνος μὲν πανάριστος] εὐφυέστατα τὸ Ἡσιόδειον παρῴδησεν. 265, 14 φαινίνδα παιδιὰν] παιδιὰ ἡ φαινίνδα τοιαύτη· σφαῖραν κρατῶν τις τῶν παιζόντων παίδων, εἶτα ἑτέρῳ προδεικνὺς ταύτην ἑτέρῳ αὐτὴν ἐπέπεμπεν.
SCHOLIA IN PÆDAGOGUM.
φίλτρων δῆθεν συσκευασταί, οὓς καὶ Γάλλους και 1
λοῦσιν, ἀποκόπους ὄντας τῶν γεννητικών μορίων
καὶ πρὸς τὰ αἰσχήμονα πάθη ετοιμοτάτους.
Ρ. 270. Τὴν δὲ ἀγνείαν· δοκώ μοι τοῦτο ὑπερ
Γαλὴν ἐμφαίνειν αἰσχρότητος, ἣν καὶ ὁ μακάριος
ἀπόστολος Παῦλος ὑπέφηνεν διὰ τοῦ εἰρηκέναι· Απ
τε θήλειαι αὐτῶν μετήλλαξαν την φυσικήν χρῆσιν
εἰς τὴν παρὰ φύσιν, προφάσει τοῦ ἀνέπαφοι εἶναι
ἀνδρείων μορίων κατὰ τὴν τοῦ θήλεος χρῆσιν, ἁγνείας
δήπουθεν χάριν.
Ρ. 271. Μελιταίου· Μελιταῖον κυνίδιον, μικρὸν,
δ ναννούδιον καλοῦσι κατὰ στέρησιν τοῦ ἄνω
ἰέναι· (ἔστι γὰρ ὑποκοριστικὴν τοῦ νάννος)· νάννον
δὲ τὸν μικρόν φασιν ἄνθρωπον· Μελιταῖον δὲ λέγεται,
ὅτι ἀπὸ Μελίτης ἐστὶ τῆς νήσου, ἤ ἐστιν ἐν τῷ Τυρρηνικῷ πελάγει.
Ρ. 272. Εσχαρίδες ἃς γῦν ἀρούλας καλοῦσιν.
ἐπιτευκτικώτερον δὲ, τὰ κατζία οὕτω νῦν καλούμενα
λέγειν.
Ρ. 275. Αποδυσάμεναι κ. τ. λ. Ηροδότου τοῦτο Β΄
ἐπὶ τῆς Κανδαύλου γυναικός.
Ρ. 274. Κινύρα Κυπρίων βασιλεὺς ὑπερβάλλων
πλούτῳ· οὗτος ἱστορεῖται κατὰ χόλον Αφροδίτης
βιασθῆναι τῆς αὐτοῦ θυγατρός Μύρρας, ἐξ ἧς
*Αδωνις.
ἀπειροκαλίας· τοῦτο καὶ ἐπὶ τοῦ ἀπείρως ἔχον
της τοῦ ἀγαθοῦ εἴρηται καὶ ἐπὶ τοῦ ὑπερβάλλοντος
τῷ καλῷ· πλεονάζει δὲ ἡ τοῦ προτέρου χρήσις.
Ρ. 272. Ὑπὸ τὴν ῥάμνον· ἄρκευθον ἡ Γραφὴ
λέγει, καὶ ὀλυρίτην ἄρτον· ὅλυρα δὲ ἐστιν δ οἱ πολύ
λοι βόμιον καλοῦσιν.
ἐγκρυφίας· ὁ ὑπὸ τῇ σποδῷ ὀπτώμενος ἄρτος
Εγκρυφίας εἴρηται παρὰ τὸ τῇ σποδῷ κρυπτόμενος
ὀπτασθαι.
Ρ. 277. ὁμολογεῖ γὰρ ἡ Γραφὴ κ. τ. λ. καὶ πῶς
ἀλλαχοῦ οὐκ ὠφελήσει, φησὶν, ὑπάρχοντα ἐν ἡμέρᾳ
καχή;
Cod. νανούδιον et νάνος.
Fortasse βάμιον
βαλλεμένους· βάλλειν τὸ ἀμέλγειν παρὰ τὸ
βίᾳ ἐκθλιβόμενον ἀλδίσκειν τὸ γάλα.
αναγνώτω· ἀναγνώτω καὶ τό· Οὐ λιμοκτονήσει
Κύριος ψυχὴν δικαίου, καὶ γνώτω ὡς οὐ περὶ αἰσθητῶν ἄρτων ὁ λόγος οὗτος.
Ρ. 278. κεῖνος μὲν πανάρ. εὐφυέστατα τὸ Ἡσιόδειον παρώδησεν.
Ρ. 283. φαινίνδα παιδιάν παιδιὰ ἡ φαινίνδα
τοιαύτης σφαίραν κρατῶν τις τῶν παιζόντων παί
δων, εἶτα ἑτέρω προδεικνύς ταύτην, ἑτέρῳ αὐτὴν
ἐπέπεμπεν. Ονόμασται δὲ ἢ ἀπὸ Φαινίνδου του πρώτ
του εἰπόντος ἢ ἀπὸ τοῦ φενακίζειν, ὅ ἐστιν ἀπατᾷν,
καὶ γὰρ ἡπάτα ὁ ἑτέρῳ μὲν δείξας, ἑτέρῳ δὲ ἐπιδούς.
ἀγρόνδε· ἀντὶ τοῦ εἰς ἀγρόν.
Ρ. 284. τὸ γεγωνόν· τὸ μεγαλοφώνως καὶ τορῶς·
γεγονὸν γὰρ λέγεται τὸ μέγα φθέγμα
Ρ. 289. γεγυμνωμένους· in marg. ἐγγεγλυμ
μένους.
τῇ παλινωδίᾳ· οὐ πάνυ κυρίως τὸ τῆς παλινῳδίας ἐπὶ τοῦ σχήματος τῆς ἀναδιπλώσεως ἔταξεν.
Ρ. 295. κλαδαριν κεκλασμένον καὶ ἔκλυτον καὶ
τὸ ἐπαγωγὸν σοφιζόμενον. — Κλαδαρὸν ἀντὶ τοῦ δια
κύπτουσαι δῆθεν τοῦ μὴ βλέπειν ὑποπτευθῆναι,
κλέπτουσαι δὲ τὸ ὁρᾷν τῇ προσποιήτῳ ταύτῃ γνώ
μη.
P. 296. οἷα γὰρ δέσποινα κ. τ. λ. in marg. οἵαπερ ἡ δέσποινα, τοία χἡ κύων.
Ρ. 297. δεισαλέαις· δεῖσα καὶ τὴν ὑγρασίαν καὶ
τὴν ῥυπώδη σύστασιν ὑγρὰν σημαίνει.
Ρ. 308. τὸ Πνεῦμα μὴ κ. τ. λ. ήτοι τὴν πρὸς τὰ
σπουδαία θερμότητα μὴ διὰ ῥαθυμίας ἀποσπεύδειν
ἢ τὴν ἀπὸ τοῦ Θεοῦ δοθεῖσαν ἡμῖν χάριν τοῦ ἁγίου
Πνεύματος μὴ διὰ μοχθηρίας βίου διώκειν, ἤτοι συμπνίγειν καὶ ἐναποσβεννύειν, ταῖς μιαραῖς ἀντιπνοίαις
τῶν ἔργων ἡμῶν τὴν φωτιστικὴν αὐτοῦ φλόγα κατα
σοβοῦντας.
Melius αλδήσκειν.
Cod. φενίνδα.
PG 9:794ὠνόμασται δὲ ἢ ἀπὸ Φαινίνδου τοῦ πρώτου εὑρόντος ἢ ἀπὸ τοῦ φενακίζειν, ὅ ἐστιν ἀπατᾶν· καὶ γὰρ ἠπάτα ὁ ἑτέρῳ μὲν δείξας, ἑτέρῳ δὲ ἐπιδούς. 265, 15 ἀγρόνδε] ἀντὶ τοῦ εἰς ἀγρόν. 265, 23 τὸ γεγωνὸς] τὸ μεγαλοφώνως καὶ τορῶς· γεγωνὸν γὰρ λέγεται τὸ μέγα φθέγμα. 266, 1 ἔντεχνον] διαβάλλει τὸ ἔντεχνον τῆς παλαιστικῆς. 270, φ τῇ παλινῳδίᾳ] οὐ πάνυ κυρίως τὸ τῆς παλινῳδίας ἐπὶ τοῦ σχήματος τῆς ἀναδιπλώσεως ἔταξεν 270, φ ταῖς δυοῖν μαχαίραις] ταῖς ψαλίσι λέγει. 271, φ τοῦ θεοῦ τὸ τίμημα ἀντὶ τὴν τιμήν. 272, φφ ἰατρικῇ θεωρίᾳ ἐξήνθισται τὸ χωρίον. 273, 1125 ταῦτα ταῖς Βυζαντίαις περιττὸς λῆρος. 274, 1 κλαδαρὸν] κεκλασμένον καὶ ἔκλυτον καὶ τὸ ἐπαγωγὸν σοφιζόμενον. κλαδαρὸν ἀντὶ τοῦ διακύπτουσαι δῆθεν τοῦ μὴ βλέπειν ὑποπτευθῆναι, κλέπτουσαι δὲ τὸ ὁρᾶν τῇ προσποιήτῳ ταύτῃ γνώμῃ. 276, 19 οἵα γὰρ δέσποινα] οἵαπερ ἡ δέσποινα, τοία χἡ κύων. 277, 17 ἄλυς] πλάνος. 278, 8 δεισαλέαις] δεῖσα καὶ τὴν ὑγρασίαν καὶ τὴν ῥυπώδη σύστασιν ὑγρὰν σημαίνει. 280, 27 ἀλύουσι] πλανῶνται. 283, 32 ἡμῖν ἅδην διείλεκται] εἴρηταί φησιν ἡμῖν αὐτάρκως. 284, 8 σημείωσαι· ταῦτα γὰρ αἱ ἐνόδιοι παιδαγωγίαι. 284, 18 ἑπτάδι] πνεύματος ἑπτάδα τὰ χαρίσματά φησιν. 285, 1 ἁπλῷ] σημείωσαι ὡς ἁπλοῦν καὶ μονογενὲς στοιχεῖον τὸ ι λέγει, ὅπερ μιᾷ γραμμῇ εὐθείᾳ γραφόμενον τὸν τέλειον ἀριθμὸν καὶ πάντα ἁπλῶς δηλοῖ τε καὶ περιέχει. 285, 10 δικαιώσατε] οὐχὶ δικαιοῦν ἁπλῶς, ἀλλὰ κρίνειν δικαίως φησίν. 287, 3 τοὺς πλημμελοῦντας τῶν οἰκετῶν] τοὺς οἰκέτας ἀνηκέστοις μὲν περιβάλλειν αἰκίαις οὐ βούλεται, μετρίως δὲ μαστίζειν οὐκ ἀπαναίνεται. 288, φ τὸ πνεῦμα] ἤτοι τὴν πρὸς τὰ σπουδαῖα θερμότητα μὴ διὰ ῥᾳθυμίας ἀποσπεύδειν ἢ τὴν ἀπὸ τοῦ θεοῦ δοθεῖσαν ἡμῖν χάριν τοῦ ἁγίου πνεύματος μὴ διὰ μοχθηρίας βίου διώκειν ἤτοι συμπνίγειν καὶ ἐναποσβεννύειν, ταῖς μιαραῖς ἀντιπνοίαις τῶν ἔργων ἡμῶν τὴν φωτιστικὴν αὐτοῦ φλόγα κατασοβοῦντας. 289, 28 βούλημα] οἶμαι γέννημα ἥρμοζεν εἰπεῖν. 291 . 1 Στόμιον] τὸν χαλινόν φησι. 292 . 38 ῥεκτὴρ] ῥέζω τὸ πράττω. Σοὶ τόνδε κἀγώ, παιδαγωγέ, προσφέρω λόγοισι πλέξας στέφανον ἐξ ἀκηράτου λειμῶνος, ἡμῖν οὗ παρέσχου τὰς νομάς, ὡς ἐργάτις μέλιττα χωρίων ἄπο βλάστην τρυγῶσα, χρηστὸν ἐκ σίμβλων πόνον, κηρὸν δίδωσι τὸν γλυκὺν τῷ προστάτῃ. εἰ καὶ βραχὺς δ’ ἐγώ τις, οἰκέτης γε σός· δεῖ γάρ σε τοῖς σοῖς εὐλογεῖν θεσπίσμασιν· ἄναξ βροτῶν μέγιστε, τῶν καλῶν δοτήρ, ἐσθλῶν χορηγὲ καὶ τὸ πᾶν κτίσας πάτερ, ὃς οὐρανόν τε καὶ τὸν οὐρανοῦ μόνος κόσμον τέθεικας. ἁρμόσας θείῳ λόγῳ· ἔδειξας αὐτὸς ἡμέραν τε καὶ φάος καὶ τὸν πολοῦσιν ἄστρα νημερτῆ δρόμον, εἰπών θ’, ὅποι γῆ καὶ θάλασσα προσμένοι, τροπῶν τε καιρὸν εὐστόχως δήσας κύκλῳ, ἔαρ τε καὶ χειμῶνα καὶ θέρος πάλιν τοῦ τε μετοπώρου τάξιν ἐξηρτισμένην, ὅλον τε κόσμον ἐξ ἀκοσμίας κτίσας ὕλης ἀμόρφου, τόδε τὸ πᾶν κατήρτισας, αὐτὸς ζοήν τε καὶ καλῶς ἀεὶ βιοῦν χάριν τε τὴν σὴν ἀσφαλῶς πάρασχέ μοι ποιεῖν τε τὰς σὰς καὶ λέγειν θείας γραφάς, αἰνεῖν ἀεὶ σὲ καὶ τὸν ἐκ σοῦ πάνσοφον, τὸν σοὶ συνόντα καὶ παρόντα σοὶ λόγον. μή μοι δὲ πενίαν μηδὲ μὴν πλοῦτον δίδου, τάξιν δὲ τοῦ δέοντος αὐταρκεστάτην, πάτερ, παράσχου καὶ καλὸν βίου τέλος.
Continue reading PG 9: Dissertationes D. Le Nourry de omnibus Clementis Alexandrini operibus →≣ entire volume