516 SPURIA. OMIAIA Εἰς ἐπιγραφὴν τοῦ ν' ψαλμοῦ, καὶ περὶ μετανοίας Δαυίδ, καὶ περὶ τῆς τοῦ Οὐρίου. α. Οι ζωγράφοι μιμούνται τῇ τέχνῃ τὴν φύσιν, καὶ κεραννύντες τα χρώματα, γράφουσι ὁ τὰς εἰκόνας τῶν ερωμένων σωμάτων, καὶ ποιοῦσιν ἀνθρώπους, καὶ ἄλογα, καὶ δένδρα, καὶ πολέμους, καὶ μάχας, καὶ αἱμάτων χει μάρρους, καὶ δόρατα, καὶ θώρακας, καὶ ἀσπίδας, καὶ βασιλεῖς, καὶ ἰδιώτας, καὶ θρόνον βασιλικόν, καὶ βασι νέα καθήμενον, καὶ βάρβαρον ὑποκείμενον, καὶ αἰχμὴν εκονημένην, καὶ ποταμοὺς ῥέοντας, καὶ πεδία ποικίλα, καὶ ἁπλῶς ἅπαντα τὰ δρώμενα διὰ τῆς τέχνης μιμούμε; ναι, παρέχουσι θεωρίαν τοῖς βλέπουσιν. Οὕτω δὴ καὶ οἱ προφῆται ζωγράφοι τινές εἰσὶν ἀρετῆς καὶ κακίας. Γρά φουσι γὰρ καὶ οὗτοι τῷ λόγῳ τὸν ἁμαρτωλόν, τὸν δί- παιον, τὸν μετανοοῦντα, τὸν ἑστῶτα, τὸν πίπτοντα, τὸν ἐγειρόμενον, τὸν σαλευόμενον. Καὶ καθάπερ οἱ ζωγράφοι ποιοῦσι πολέμους καὶ σφαγάς, οὕτω καὶ οὗτοι ποιοῦσιν ἁμαρτίαν ποτὲ μὲν ἐπιοῦσαν, ποτὲ δὲ καταβαλλομένην, καὶ δαίμονας πάλιν, νῦν μὲν πολεμοῦντας, νῦν δὲ που λεμουμένους, καὶ διάβολον ποτὲ μὲν ἐπιβουλεύοντα, ποτὲ δὲ καὶ νικώμενον. Ἐπεὶ οὖν τοιαύτη αὐτῶν ἡ τέχνη, μετὰ ἀκριβείας αὐτὴν καταμάθωμεν. Τοὺς μὲν γὰρ τῶν ζωγράφων πίνακας ὁρῶντες, οὐδὲν κερδαίνοντες ἀπερ- χόμεθα. Τί γάρ μοι όφελος βασιλέως καὶ ὑπάτου εἰκόνα ἰδεῖν; Βασιλεὺς γὰρ γενέσθαι οὔτε δύναμαι, ούτε βούλου μαι. Τί μοι οὖν ὄφελος τῆς θεωρίας, ἧς τὴν ἐπιθυμίαν οὐκ ἔχω, ἧς κἂν ἐπιθυμήσω, κολάζομαι; Τί μοι τὸ ὄφει λος ἄνθρωπον ἰδεῖν πλουτοῦντα; Κἂν πένης ὦ, φθονῶ κἂν πλούσιος ὦ, βασκαίνομαι. Πάλιν τὰ αὐτὰ πάσχων, καὶ ὀδύρομαι. Αφες ἐκείνας τὰς εἰκόνας, καὶ βλέπε ταύτην τὴν θεωρίαν. [573] Ἐὰν ἴδω ὕπατον, τί πρὸς ἐμέ; Ἐὰν ἴδω ἁμαρτωλὸν καταπεσόντα, καὶ πάλιν ἀνα- στάντα, ἡ θεωρία διδασκαλίας υπόθεσίς μοι γίνεται, Ἐὰν ἴδω δίκαιον ἑστῶτα, ἡ θεωρία πρὸς φιλοσοφίαν χειραγωγεί με. ᾿Απὸ τῆς θεωρίας μανθάνω τὴν μά- χην, καὶ παιδεύομαι τὴν νίκην. Ἐὰν ἴδω δίκαιον ὑποσκε Λιζόμενων, πάλιν σοφώτερος ὑπὸ τῆς θεωρίας γίνομαι. Ταῦτα δέ μοι πάντα οὐχ ἁπλῶς οὐδὲ εἰκἢ εἴρηται, ἀλλ' ἐπειδὴ τοῦ ψαλμοῦ τοῦ σήμερον ἀναγνωσθέντος ἡ εἰκὼν εἰς ταύτην ἡμᾶς ἄγει τῆς διδασκαλίας τὴν ὑπόθεσιν. Τί γάρ φησιν ὁ προφήτης; Ελέησόν με, ὁ Θεός, κατὰ τὸ μέγα ἔλεός σου· καὶ κατὰ τὸ πλῆθος τῶν οἰκτιρμῶν σου ἐξάλειψον τὸ ἀνόμημά μου. Αὕτη ἡ εἰκών. Τόν γὰρ ψαλμὸν εἰκόνα καλώ. Βλέπω γὰρ διάφορα πρόσωπα ἐν τῷ ψαλμών ἁμαρτίαν ἐπιοῦσαν καὶ αφαττομένην, μετ τάνοιαν παρεστώσαν καὶ συμμαχοῦσαν Θεῷ, φιλανθρω πίαν ἄνωθεν λάμπουσαν, φιλοσοφίαν παρέχουσαν, καὶ πολλὰς ἔχουσαν δακρύων πηγὰς ἐξ ὁμολογήσεως. Ταῦτα τὰ πρόσωπα τῆς εἰκόνος. Ἀλλὰ πρὶν τοῦ ψαλμοῦ ἄρξω μαι, ἀναγκαῖον αὐτοῦ τὴν ἐπιγραφὴν ἀκριβέστερον ὑμῖν διηγήσασθαι. Ωσπερ γὰρ αἱ εἰκόνες ἐπιγραφὰς ἔχουσιν, • Duo mss. άλλάσσουσι. b » Laus ἀπὸ δὲ τῆς. Alius ἀπὸ γὰρ τῆς. οὕτω καὶ ἐπὶ τῶν ψαλμῶν. Καὶ γὰρ αἱ εἰκόνες ἄνω ἑστῶσαι, κάτω ἔχουσι φοινικίδας σανίδας, τίς ὁ βασι- λεὺς, καὶ τίνος, καὶ ποῖον πόλεμον κατώρθωσεν· ἐπὶ δὲ τοῦ ψαλμοῦ ἄνωθεν ἡ ἐπιγραφὴ ἔγκειται, τίς ἡ ὑπόθε σις,καὶ τίς ἡ διδασκαλία, καὶ τίς ἡ ῥίζα, καὶ τίνος ἔνεκεν ὁ ψαλμὸς εἴρηται. Παρέχετέ μοι μετὰ ἀκριβείας τὴν ἀκοὴν τῷ λόγῳ. Οὐ γὰρ περὶ τῶν τυχόντων ἡμῖν ἐστιν ἡ διήγησις. Ψαλμὸς τῷ Δαυΐδ, ἐν τῷ εἰσελθεῖν πρὸς αὐτὸν Νάθαν τὴν προφήτην, ὅτε εἰσῆλθε προς Βηρσαβεὲ τὴν γυναῖκα τοῦ Οὐρίου. Αὕτη ἡ ἐπιγραφή. Μάθωμεν τοίνυν τίς ἐστιν ὁ Νάθαν, καὶ τίς ἡ Βηρσαβεέ. Τίς ἄρα ἐστὶν ἡ γυνὴ τοῦ Ουρίου ; καὶ πότε εἰσῆλθε πρὸς αὐτὴν ὁ προφήτης; καὶ τίνος ἕνεκεν τὸν ψαλμὸν τοῦτον ἔγραψεν; Οὐ γὰρ ἅπαν τες οἱ ψαλμοὶ εἰς τὸν Δαυΐδ εἰρημένοι εἰσίν. Απαντες μὲν γὰρ παρ' αὐτοῦ, οὐ πάντες δὲ εἰς αὐτὸν εἴρηνται. Οὐ γὰρ τὰ οἰκεῖα πάθη διηγήσατο μόνον, ἀλλὰ καὶ τὰς ἀλλοτρίας συμφορὰς ἐτραγώδησεν. Οἷον, Επὶ τῶν πο ταμῶν Βαβυλῶνος, ἐκεῖ ἐκαθίσαμεν καὶ ἐκλαύσα· μεν εὔδηλον ὅτι οὐ περὶ αὐτοῦ ὁ ψαλμὸς εἴρηται· οὔτε γὰρ εἰς Βαβυλῶνα ἀπῆλθεν, οὔτε εἶδε γῆν βαρβάρων, οὔτε ἐκάθισεν εἰς ἀλλοτρίαν γῆν καὶ ἔκλαυσεν· ἀλλὰ τὰ πάθη τῶν Ἰουδαίων διηγεῖται. Πάλιν ὅταν λέγη "Ωρο ξαν χεῖράς μου καὶ πόδας μου, ἐξηρίθμησαν πάντα τὰ ὀστᾶ μου· οὐ τὸ ἑαυτοῦ πάθος ἐξηγεῖται *, ἀλλὰ τὸν σταυρὸν, τὴν θυσίαν τῆς οἰκουμένης εκήρυττε, τὴν ἐπὶ σωτηρία του γένους τοῦ ἡμετέρου. Εἰκὼν γάρ ἐστι ποι κίλην έχουσα διδασκαλίαν. Ποτὲ μὲν οὖν τὰ ἑαυτοῦ, ποτὲ δὲ τὰ ἀλλότρια διηγεῖται. Ἐπεὶ οὖν ὁ ψαλμὸς οὗτος καὶ τὰ ἀλλότρια διηγείται, διὰ τοῦτο, "Οτε εἰσῆλθε πρὸς αὐτὸν Νάθαν ὁ προφήτης, ἐπιγέγραπται. Ὥστε ἡ ἐπι- γραφὴ οὐ συγχωρεῖ ἡμῖν ληθαργῆσαι, οὐδὲ ἀλλαχοῦ περ ριφέρειν τὴν διάνοιαν· ἀλλ᾽ ἔστηκε τὰ τοιαῦτα προστάτ των καὶ διδάσκων, διδάσκει δὲ καὶ ἕτερα νοήματα, ἅπερ ἡμῖν ἡ ἐπιγραφὴ λέγει. β'. Ἀλλὰ προσέχετε μετὰ ἀκριβείας, οἵ τε δίκαιοι, οἵ τε ἁμαρτωλοί. Εκατέρῳ γὰρ τῷ μέρει χρήσιμος ὁ ψαλμός τῷ μὲν δικαίῳ, ἵνα μὴ ᾖ ράθυμος· τῷ δὲ ἁμαρτωλῷ, ἵνα μὴ ἀπογινώσκῃ τῆς ἑαυτοῦ σωτηρίας. Αμφότερα γάρ δυσεπίληπτα. Ο τε γὰρ δίκαιος ῥαθυμήσας καταβάλλε ται, ὅ τε ἁμαρτωλὸς ἀπογνοὺς οὐκ ἀνίσταται. Ἵνα οὖν μήτε οὗτος ἐν πτώματι μείνῃ, μήτε ἐκεῖνος εἰς πτώμα καταπέσῃ, ἑκατέρῳ τῷ μέρει σωτηριώδης αὕτη δίδοται τοῦ μελωδοῦ τούτου η ψαλμωδία. Βάλλω γοῦν λέγετα ἁμάρτημα τοῦ προφήτου μέγα καὶ χαλεπόν. Ἀλλὰ μηδείς ἡμῶν καταγινωσκέτω. [574] Ἡ γὰρ τοῦ Θεοῦ φιλανθρω πία τοῦ κοινοῦ γένους τῶν ἀνθρώπων πρόνοιαν ποιον μένη, τά τε κατορθώματα τῶν ἁγίων •, καὶ τὰ ἁμαρτής • Tres mss. ἐξηρίθμησεν. • Duo mss. ἀλλότρια διηγούμενος. • Morel. add. ἐποίησε γραφήναι,

516 SPURIA. OMIAIA Εἰς ἐπιγραφὴν τοῦ ν' ψαλμοῦ, καὶ περὶ μετανοίας Δαυίδ, καὶ περὶ τῆς τοῦ Οὐρίου. α. Οι ζωγράφοι μιμούνται τῇ τέχνῃ τὴν φύσιν, καὶ κεραννύντες τα χρώματα, γράφουσι ὁ τὰς εἰκόνας τῶν ερωμένων σωμάτων, καὶ ποιοῦσιν ἀνθρώπους, καὶ ἄλογα, καὶ δένδρα, καὶ πολέμους, καὶ μάχας, καὶ αἱμάτων χει μάρρους, καὶ δόρατα, καὶ θώρακας, καὶ ἀσπίδας, καὶ βασιλεῖς, καὶ ἰδιώτας, καὶ θρόνον βασιλικόν, καὶ βασι νέα καθήμενον, καὶ βάρβαρον ὑποκείμενον, καὶ αἰχμὴν εκονημένην, καὶ ποταμοὺς ῥέοντας, καὶ πεδία ποικίλα, καὶ ἁπλῶς ἅπαντα τὰ δρώμενα διὰ τῆς τέχνης μιμούμε; ναι, παρέχουσι θεωρίαν τοῖς βλέπουσιν. Οὕτω δὴ καὶ οἱ προφῆται ζωγράφοι τινές εἰσὶν ἀρετῆς καὶ κακίας. Γρά φουσι γὰρ καὶ οὗτοι τῷ λόγῳ τὸν ἁμαρτωλόν, τὸν δί- παιον, τὸν μετανοοῦντα, τὸν ἑστῶτα, τὸν πίπτοντα, τὸν ἐγειρόμενον, τὸν σαλευόμενον. Καὶ καθάπερ οἱ ζωγράφοι ποιοῦσι πολέμους καὶ σφαγάς, οὕτω καὶ οὗτοι ποιοῦσιν ἁμαρτίαν ποτὲ μὲν ἐπιοῦσαν, ποτὲ δὲ καταβαλλομένην, καὶ δαίμονας πάλιν, νῦν μὲν πολεμοῦντας, νῦν δὲ που λεμουμένους, καὶ διάβολον ποτὲ μὲν ἐπιβουλεύοντα, ποτὲ δὲ καὶ νικώμενον. Ἐπεὶ οὖν τοιαύτη αὐτῶν ἡ τέχνη, μετὰ ἀκριβείας αὐτὴν καταμάθωμεν. Τοὺς μὲν γὰρ τῶν ζωγράφων πίνακας ὁρῶντες, οὐδὲν κερδαίνοντες ἀπερ- χόμεθα. Τί γάρ μοι όφελος βασιλέως καὶ ὑπάτου εἰκόνα ἰδεῖν; Βασιλεὺς γὰρ γενέσθαι οὔτε δύναμαι, ούτε βούλου μαι. Τί μοι οὖν ὄφελος τῆς θεωρίας, ἧς τὴν ἐπιθυμίαν οὐκ ἔχω, ἧς κἂν ἐπιθυμήσω, κολάζομαι; Τί μοι τὸ ὄφει λος ἄνθρωπον ἰδεῖν πλουτοῦντα; Κἂν πένης ὦ, φθονῶ κἂν πλούσιος ὦ, βασκαίνομαι. Πάλιν τὰ αὐτὰ πάσχων, καὶ ὀδύρομαι. Αφες ἐκείνας τὰς εἰκόνας, καὶ βλέπε ταύτην τὴν θεωρίαν. [573] Ἐὰν ἴδω ὕπατον, τί πρὸς ἐμέ; Ἐὰν ἴδω ἁμαρτωλὸν καταπεσόντα, καὶ πάλιν ἀνα- στάντα, ἡ θεωρία διδασκαλίας υπόθεσίς μοι γίνεται, Ἐὰν ἴδω δίκαιον ἑστῶτα, ἡ θεωρία πρὸς φιλοσοφίαν χειραγωγεί με. ᾿Απὸ τῆς θεωρίας μανθάνω τὴν μά- χην, καὶ παιδεύομαι τὴν νίκην. Ἐὰν ἴδω δίκαιον ὑποσκε Λιζόμενων, πάλιν σοφώτερος ὑπὸ τῆς θεωρίας γίνομαι. Ταῦτα δέ μοι πάντα οὐχ ἁπλῶς οὐδὲ εἰκἢ εἴρηται, ἀλλ' ἐπειδὴ τοῦ ψαλμοῦ τοῦ σήμερον ἀναγνωσθέντος ἡ εἰκὼν εἰς ταύτην ἡμᾶς ἄγει τῆς διδασκαλίας τὴν ὑπόθεσιν. Τί γάρ φησιν ὁ προφήτης; Ελέησόν με, ὁ Θεός, κατὰ τὸ μέγα ἔλεός σου· καὶ κατὰ τὸ πλῆθος τῶν οἰκτιρμῶν σου ἐξάλειψον τὸ ἀνόμημά μου. Αὕτη ἡ εἰκών. Τόν γὰρ ψαλμὸν εἰκόνα καλώ. Βλέπω γὰρ διάφορα πρόσωπα ἐν τῷ ψαλμών ἁμαρτίαν ἐπιοῦσαν καὶ αφαττομένην, μετ τάνοιαν παρεστώσαν καὶ συμμαχοῦσαν Θεῷ, φιλανθρω πίαν ἄνωθεν λάμπουσαν, φιλοσοφίαν παρέχουσαν, καὶ πολλὰς ἔχουσαν δακρύων πηγὰς ἐξ ὁμολογήσεως. Ταῦτα τὰ πρόσωπα τῆς εἰκόνος. Ἀλλὰ πρὶν τοῦ ψαλμοῦ ἄρξω μαι, ἀναγκαῖον αὐτοῦ τὴν ἐπιγραφὴν ἀκριβέστερον ὑμῖν διηγήσασθαι. Ωσπερ γὰρ αἱ εἰκόνες ἐπιγραφὰς ἔχουσιν, • Duo mss. άλλάσσουσι. b » Laus ἀπὸ δὲ τῆς. Alius ἀπὸ γὰρ τῆς. οὕτω καὶ ἐπὶ τῶν ψαλμῶν. Καὶ γὰρ αἱ εἰκόνες ἄνω ἑστῶσαι, κάτω ἔχουσι φοινικίδας σανίδας, τίς ὁ βασι- λεὺς, καὶ τίνος, καὶ ποῖον πόλεμον κατώρθωσεν· ἐπὶ δὲ τοῦ ψαλμοῦ ἄνωθεν ἡ ἐπιγραφὴ ἔγκειται, τίς ἡ ὑπόθε σις,καὶ τίς ἡ διδασκαλία, καὶ τίς ἡ ῥίζα, καὶ τίνος ἔνεκεν ὁ ψαλμὸς εἴρηται. Παρέχετέ μοι μετὰ ἀκριβείας τὴν ἀκοὴν τῷ λόγῳ. Οὐ γὰρ περὶ τῶν τυχόντων ἡμῖν ἐστιν ἡ διήγησις. Ψαλμὸς τῷ Δαυΐδ, ἐν τῷ εἰσελθεῖν πρὸς αὐτὸν Νάθαν τὴν προφήτην, ὅτε εἰσῆλθε προς Βηρσαβεὲ τὴν γυναῖκα τοῦ Οὐρίου. Αὕτη ἡ ἐπιγραφή. Μάθωμεν τοίνυν τίς ἐστιν ὁ Νάθαν, καὶ τίς ἡ Βηρσαβεέ. Τίς ἄρα ἐστὶν ἡ γυνὴ τοῦ Ουρίου ; καὶ πότε εἰσῆλθε πρὸς αὐτὴν ὁ προφήτης; καὶ τίνος ἕνεκεν τὸν ψαλμὸν τοῦτον ἔγραψεν; Οὐ γὰρ ἅπαν τες οἱ ψαλμοὶ εἰς τὸν Δαυΐδ εἰρημένοι εἰσίν. Απαντες μὲν γὰρ παρ' αὐτοῦ, οὐ πάντες δὲ εἰς αὐτὸν εἴρηνται. Οὐ γὰρ τὰ οἰκεῖα πάθη διηγήσατο μόνον, ἀλλὰ καὶ τὰς ἀλλοτρίας συμφορὰς ἐτραγώδησεν. Οἷον, Επὶ τῶν πο ταμῶν Βαβυλῶνος, ἐκεῖ ἐκαθίσαμεν καὶ ἐκλαύσα· μεν εὔδηλον ὅτι οὐ περὶ αὐτοῦ ὁ ψαλμὸς εἴρηται· οὔτε γὰρ εἰς Βαβυλῶνα ἀπῆλθεν, οὔτε εἶδε γῆν βαρβάρων, οὔτε ἐκάθισεν εἰς ἀλλοτρίαν γῆν καὶ ἔκλαυσεν· ἀλλὰ τὰ πάθη τῶν Ἰουδαίων διηγεῖται. Πάλιν ὅταν λέγη "Ωρο ξαν χεῖράς μου καὶ πόδας μου, ἐξηρίθμησαν πάντα τὰ ὀστᾶ μου· οὐ τὸ ἑαυτοῦ πάθος ἐξηγεῖται *, ἀλλὰ τὸν σταυρὸν, τὴν θυσίαν τῆς οἰκουμένης εκήρυττε, τὴν ἐπὶ σωτηρία του γένους τοῦ ἡμετέρου. Εἰκὼν γάρ ἐστι ποι κίλην έχουσα διδασκαλίαν. Ποτὲ μὲν οὖν τὰ ἑαυτοῦ, ποτὲ δὲ τὰ ἀλλότρια διηγεῖται. Ἐπεὶ οὖν ὁ ψαλμὸς οὗτος καὶ τὰ ἀλλότρια διηγείται, διὰ τοῦτο, "Οτε εἰσῆλθε πρὸς αὐτὸν Νάθαν ὁ προφήτης, ἐπιγέγραπται. Ὥστε ἡ ἐπι- γραφὴ οὐ συγχωρεῖ ἡμῖν ληθαργῆσαι, οὐδὲ ἀλλαχοῦ περ ριφέρειν τὴν διάνοιαν· ἀλλ᾽ ἔστηκε τὰ τοιαῦτα προστάτ των καὶ διδάσκων, διδάσκει δὲ καὶ ἕτερα νοήματα, ἅπερ ἡμῖν ἡ ἐπιγραφὴ λέγει. β'. Ἀλλὰ προσέχετε μετὰ ἀκριβείας, οἵ τε δίκαιοι, οἵ τε ἁμαρτωλοί. Εκατέρῳ γὰρ τῷ μέρει χρήσιμος ὁ ψαλμός τῷ μὲν δικαίῳ, ἵνα μὴ ᾖ ράθυμος· τῷ δὲ ἁμαρτωλῷ, ἵνα μὴ ἀπογινώσκῃ τῆς ἑαυτοῦ σωτηρίας. Αμφότερα γάρ δυσεπίληπτα. Ο τε γὰρ δίκαιος ῥαθυμήσας καταβάλλε ται, ὅ τε ἁμαρτωλὸς ἀπογνοὺς οὐκ ἀνίσταται. Ἵνα οὖν μήτε οὗτος ἐν πτώματι μείνῃ, μήτε ἐκεῖνος εἰς πτώμα καταπέσῃ, ἑκατέρῳ τῷ μέρει σωτηριώδης αὕτη δίδοται τοῦ μελωδοῦ τούτου η ψαλμωδία. Βάλλω γοῦν λέγετα ἁμάρτημα τοῦ προφήτου μέγα καὶ χαλεπόν. Ἀλλὰ μηδείς ἡμῶν καταγινωσκέτω. [574] Ἡ γὰρ τοῦ Θεοῦ φιλανθρω πία τοῦ κοινοῦ γένους τῶν ἀνθρώπων πρόνοιαν ποιον μένη, τά τε κατορθώματα τῶν ἁγίων •, καὶ τὰ ἁμαρτής • Tres mss. ἐξηρίθμησεν. • Duo mss. ἀλλότρια διηγούμενος. • Morel. add. ἐποίησε γραφήναι,

516 SPURIA. OMIAIA Εἰς ἐπιγραφὴν τοῦ ν' ψαλμοῦ, καὶ περὶ μετανοίας Δαυίδ, καὶ περὶ τῆς τοῦ Οὐρίου. α. Οι ζωγράφοι μιμούνται τῇ τέχνῃ τὴν φύσιν, καὶ κεραννύντες τα χρώματα, γράφουσι ὁ τὰς εἰκόνας τῶν ερωμένων σωμάτων, καὶ ποιοῦσιν ἀνθρώπους, καὶ ἄλογα, καὶ δένδρα, καὶ πολέμους, καὶ μάχας, καὶ αἱμάτων χει μάρρους, καὶ δόρατα, καὶ θώρακας, καὶ ἀσπίδας, καὶ βασιλεῖς, καὶ ἰδιώτας, καὶ θρόνον βασιλικόν, καὶ βασι νέα καθήμενον, καὶ βάρβαρον ὑποκείμενον, καὶ αἰχμὴν εκονημένην, καὶ ποταμοὺς ῥέοντας, καὶ πεδία ποικίλα, καὶ ἁπλῶς ἅπαντα τὰ δρώμενα διὰ τῆς τέχνης μιμούμε; ναι, παρέχουσι θεωρίαν τοῖς βλέπουσιν. Οὕτω δὴ καὶ οἱ προφῆται ζωγράφοι τινές εἰσὶν ἀρετῆς καὶ κακίας. Γρά φουσι γὰρ καὶ οὗτοι τῷ λόγῳ τὸν ἁμαρτωλόν, τὸν δί- παιον, τὸν μετανοοῦντα, τὸν ἑστῶτα, τὸν πίπτοντα, τὸν ἐγειρόμενον, τὸν σαλευόμενον. Καὶ καθάπερ οἱ ζωγράφοι ποιοῦσι πολέμους καὶ σφαγάς, οὕτω καὶ οὗτοι ποιοῦσιν ἁμαρτίαν ποτὲ μὲν ἐπιοῦσαν, ποτὲ δὲ καταβαλλομένην, καὶ δαίμονας πάλιν, νῦν μὲν πολεμοῦντας, νῦν δὲ που λεμουμένους, καὶ διάβολον ποτὲ μὲν ἐπιβουλεύοντα, ποτὲ δὲ καὶ νικώμενον. Ἐπεὶ οὖν τοιαύτη αὐτῶν ἡ τέχνη, μετὰ ἀκριβείας αὐτὴν καταμάθωμεν. Τοὺς μὲν γὰρ τῶν ζωγράφων πίνακας ὁρῶντες, οὐδὲν κερδαίνοντες ἀπερ- χόμεθα. Τί γάρ μοι όφελος βασιλέως καὶ ὑπάτου εἰκόνα ἰδεῖν; Βασιλεὺς γὰρ γενέσθαι οὔτε δύναμαι, ούτε βούλου μαι. Τί μοι οὖν ὄφελος τῆς θεωρίας, ἧς τὴν ἐπιθυμίαν οὐκ ἔχω, ἧς κἂν ἐπιθυμήσω, κολάζομαι; Τί μοι τὸ ὄφει λος ἄνθρωπον ἰδεῖν πλουτοῦντα; Κἂν πένης ὦ, φθονῶ κἂν πλούσιος ὦ, βασκαίνομαι. Πάλιν τὰ αὐτὰ πάσχων, καὶ ὀδύρομαι. Αφες ἐκείνας τὰς εἰκόνας, καὶ βλέπε ταύτην τὴν θεωρίαν. [573] Ἐὰν ἴδω ὕπατον, τί πρὸς ἐμέ; Ἐὰν ἴδω ἁμαρτωλὸν καταπεσόντα, καὶ πάλιν ἀνα- στάντα, ἡ θεωρία διδασκαλίας υπόθεσίς μοι γίνεται, Ἐὰν ἴδω δίκαιον ἑστῶτα, ἡ θεωρία πρὸς φιλοσοφίαν χειραγωγεί με. ᾿Απὸ τῆς θεωρίας μανθάνω τὴν μά- χην, καὶ παιδεύομαι τὴν νίκην. Ἐὰν ἴδω δίκαιον ὑποσκε Λιζόμενων, πάλιν σοφώτερος ὑπὸ τῆς θεωρίας γίνομαι. Ταῦτα δέ μοι πάντα οὐχ ἁπλῶς οὐδὲ εἰκἢ εἴρηται, ἀλλ' ἐπειδὴ τοῦ ψαλμοῦ τοῦ σήμερον ἀναγνωσθέντος ἡ εἰκὼν εἰς ταύτην ἡμᾶς ἄγει τῆς διδασκαλίας τὴν ὑπόθεσιν. Τί γάρ φησιν ὁ προφήτης; Ελέησόν με, ὁ Θεός, κατὰ τὸ μέγα ἔλεός σου· καὶ κατὰ τὸ πλῆθος τῶν οἰκτιρμῶν σου ἐξάλειψον τὸ ἀνόμημά μου. Αὕτη ἡ εἰκών. Τόν γὰρ ψαλμὸν εἰκόνα καλώ. Βλέπω γὰρ διάφορα πρόσωπα ἐν τῷ ψαλμών ἁμαρτίαν ἐπιοῦσαν καὶ αφαττομένην, μετ τάνοιαν παρεστώσαν καὶ συμμαχοῦσαν Θεῷ, φιλανθρω πίαν ἄνωθεν λάμπουσαν, φιλοσοφίαν παρέχουσαν, καὶ πολλὰς ἔχουσαν δακρύων πηγὰς ἐξ ὁμολογήσεως. Ταῦτα τὰ πρόσωπα τῆς εἰκόνος. Ἀλλὰ πρὶν τοῦ ψαλμοῦ ἄρξω μαι, ἀναγκαῖον αὐτοῦ τὴν ἐπιγραφὴν ἀκριβέστερον ὑμῖν διηγήσασθαι. Ωσπερ γὰρ αἱ εἰκόνες ἐπιγραφὰς ἔχουσιν, • Duo mss. άλλάσσουσι. b » Laus ἀπὸ δὲ τῆς. Alius ἀπὸ γὰρ τῆς. οὕτω καὶ ἐπὶ τῶν ψαλμῶν. Καὶ γὰρ αἱ εἰκόνες ἄνω ἑστῶσαι, κάτω ἔχουσι φοινικίδας σανίδας, τίς ὁ βασι- λεὺς, καὶ τίνος, καὶ ποῖον πόλεμον κατώρθωσεν· ἐπὶ δὲ τοῦ ψαλμοῦ ἄνωθεν ἡ ἐπιγραφὴ ἔγκειται, τίς ἡ ὑπόθε σις,καὶ τίς ἡ διδασκαλία, καὶ τίς ἡ ῥίζα, καὶ τίνος ἔνεκεν ὁ ψαλμὸς εἴρηται. Παρέχετέ μοι μετὰ ἀκριβείας τὴν ἀκοὴν τῷ λόγῳ. Οὐ γὰρ περὶ τῶν τυχόντων ἡμῖν ἐστιν ἡ διήγησις. Ψαλμὸς τῷ Δαυΐδ, ἐν τῷ εἰσελθεῖν πρὸς αὐτὸν Νάθαν τὴν προφήτην, ὅτε εἰσῆλθε προς Βηρσαβεὲ τὴν γυναῖκα τοῦ Οὐρίου. Αὕτη ἡ ἐπιγραφή. Μάθωμεν τοίνυν τίς ἐστιν ὁ Νάθαν, καὶ τίς ἡ Βηρσαβεέ. Τίς ἄρα ἐστὶν ἡ γυνὴ τοῦ Ουρίου ; καὶ πότε εἰσῆλθε πρὸς αὐτὴν ὁ προφήτης; καὶ τίνος ἕνεκεν τὸν ψαλμὸν τοῦτον ἔγραψεν; Οὐ γὰρ ἅπαν τες οἱ ψαλμοὶ εἰς τὸν Δαυΐδ εἰρημένοι εἰσίν. Απαντες μὲν γὰρ παρ' αὐτοῦ, οὐ πάντες δὲ εἰς αὐτὸν εἴρηνται. Οὐ γὰρ τὰ οἰκεῖα πάθη διηγήσατο μόνον, ἀλλὰ καὶ τὰς ἀλλοτρίας συμφορὰς ἐτραγώδησεν. Οἷον, Επὶ τῶν πο ταμῶν Βαβυλῶνος, ἐκεῖ ἐκαθίσαμεν καὶ ἐκλαύσα· μεν εὔδηλον ὅτι οὐ περὶ αὐτοῦ ὁ ψαλμὸς εἴρηται· οὔτε γὰρ εἰς Βαβυλῶνα ἀπῆλθεν, οὔτε εἶδε γῆν βαρβάρων, οὔτε ἐκάθισεν εἰς ἀλλοτρίαν γῆν καὶ ἔκλαυσεν· ἀλλὰ τὰ πάθη τῶν Ἰουδαίων διηγεῖται. Πάλιν ὅταν λέγη "Ωρο ξαν χεῖράς μου καὶ πόδας μου, ἐξηρίθμησαν πάντα τὰ ὀστᾶ μου· οὐ τὸ ἑαυτοῦ πάθος ἐξηγεῖται *, ἀλλὰ τὸν σταυρὸν, τὴν θυσίαν τῆς οἰκουμένης εκήρυττε, τὴν ἐπὶ σωτηρία του γένους τοῦ ἡμετέρου. Εἰκὼν γάρ ἐστι ποι κίλην έχουσα διδασκαλίαν. Ποτὲ μὲν οὖν τὰ ἑαυτοῦ, ποτὲ δὲ τὰ ἀλλότρια διηγεῖται. Ἐπεὶ οὖν ὁ ψαλμὸς οὗτος καὶ τὰ ἀλλότρια διηγείται, διὰ τοῦτο, "Οτε εἰσῆλθε πρὸς αὐτὸν Νάθαν ὁ προφήτης, ἐπιγέγραπται. Ὥστε ἡ ἐπι- γραφὴ οὐ συγχωρεῖ ἡμῖν ληθαργῆσαι, οὐδὲ ἀλλαχοῦ περ ριφέρειν τὴν διάνοιαν· ἀλλ᾽ ἔστηκε τὰ τοιαῦτα προστάτ των καὶ διδάσκων, διδάσκει δὲ καὶ ἕτερα νοήματα, ἅπερ ἡμῖν ἡ ἐπιγραφὴ λέγει. β'. Ἀλλὰ προσέχετε μετὰ ἀκριβείας, οἵ τε δίκαιοι, οἵ τε ἁμαρτωλοί. Εκατέρῳ γὰρ τῷ μέρει χρήσιμος ὁ ψαλμός τῷ μὲν δικαίῳ, ἵνα μὴ ᾖ ράθυμος· τῷ δὲ ἁμαρτωλῷ, ἵνα μὴ ἀπογινώσκῃ τῆς ἑαυτοῦ σωτηρίας. Αμφότερα γάρ δυσεπίληπτα. Ο τε γὰρ δίκαιος ῥαθυμήσας καταβάλλε ται, ὅ τε ἁμαρτωλὸς ἀπογνοὺς οὐκ ἀνίσταται. Ἵνα οὖν μήτε οὗτος ἐν πτώματι μείνῃ, μήτε ἐκεῖνος εἰς πτώμα καταπέσῃ, ἑκατέρῳ τῷ μέρει σωτηριώδης αὕτη δίδοται τοῦ μελωδοῦ τούτου η ψαλμωδία. Βάλλω γοῦν λέγετα ἁμάρτημα τοῦ προφήτου μέγα καὶ χαλεπόν. Ἀλλὰ μηδείς ἡμῶν καταγινωσκέτω. [574] Ἡ γὰρ τοῦ Θεοῦ φιλανθρω πία τοῦ κοινοῦ γένους τῶν ἀνθρώπων πρόνοιαν ποιον μένη, τά τε κατορθώματα τῶν ἁγίων •, καὶ τὰ ἁμαρτής • Tres mss. ἐξηρίθμησεν. • Duo mss. ἀλλότρια διηγούμενος. • Morel. add. ἐποίησε γραφήναι,

567 IN PSALMUM L. ματα εἰς φάρμακα μετέβαλλεν, ἵνα τὰ τῶν ἄλλων τρα ματα ἑτέροις φάρμακα γένηται, καὶ τὸ τοῦ δικαίου ναυ ἅγιον τῷ ἁμαρτωλῷ λιμὴν καταστῇ. "Οταν γὰρ ὁ δίκαιος ἁμάρτη, οὐκέτι ἀπογινώσκω τῆς ἐμαυτοῦ σωτηρίας ὅταν ἴδω, ὅτι ἀπὸ τῶν οὐρανῶν κατηνέχθη, τὸ ἐκείνου πτῶμα ἐμοὶ ὑπόθεσις ἀναστάσεως γίνεται. Διὰ γὰρ τοῦτο καὶ ἡ τοῦ Πνεύματος χάρις οὐ μόνον τῶν κατορθωμάτων τῶν δικαίων ἐμνημόνευσεν, ἀλλὰ καὶ τῶν ἁμαρτημάτων. Οὐ γὰρ ἐκείνων προεμνημόνευσε μόνον, ἀλλὰ καὶ τῶν μετὰ ταῦτα γινομένων. Θέλω τοίνυν δεῖξαι τοῦτον τὸν γεν- ναῖον ἄνδρα τρωθέντα, πεσόντα, ἀναστάντα, παλαίσαντα, Αττηθέντα, νικήσαντα, στεφανωθέντα. Οὐ γὰρ δείκνυμε αὐτὸν κείμενον ἐν τῷ πτώματι μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐγερθέν τα, ἵνα ἑκατέρωθεν σὺ κερδάνῃς, ἵνα, ὅταν ἁμάρτης, μὴ ἀπηγνῶς, ἀλλὰ παραυτὰ ἐπὶ τὴν ἀνάστασιν δράμῃς· μηδὲ εἴπῃ; Οίμοι ἀπωλόμην, ἐμοίχευσα, επόρνευσα, ἐφόνευσα. Εχεις γὰρ σωτηρίας λιμένα διακρουόμενον τὴν ἁμαρ τίαν. Οταν γὰρ ἴδῃς τὸν τοιοῦτον δεξάμενον τραύματα καὶ διασπαραττόμενον, εὐθέως ἐπὶ τὴν μετάνοιαν τρέχε, καὶ παῤῥησιάζου δακρύων πηγὰς ἐκχέων, ἵνα διὰ τῆς ἐκείνου μετανοίας ἀκριβέστερον τὴν ἑαυτοῦ σωτηρίαν μάθης. Οἷόν τι λέγω· Πολλοὶ πολλάκις περιέπεσον, καὶ ἄνδρες καὶ γυναῖκες, χαλεπῷ νοσήματι καὶ ἀνιάτῳ. Δά- κρυα ἐξεχύθη, φάρμακα ἐδαπανήθη, ἰατρικὴ ἡ πόρησε τέχνη, κάλλος ἀνηλώθη, τὸ σῶμα ἀπηγόρευται. Περιέρ- χεται λοιπὸν ἡ γυνή· Ποῦ ἀπέλθω; τί ποιήσω : Χρήματα ἀνήλωσα, Ιατροὺς ἐκάλεσα, φάρμακα ἀνηλώθη ε· μένει τὴ νόσημα, οὐκ ἰάθη τὸ ἕλκος. Πολλάκις συνέβη τινὰ τῶν ἐπισκεπτομένων εἰπεῖν· Κἀγὼ τοιούτῳ πάθει περι- ἔπεσον, καὶ ὁ δεῖνα, ἢ ἡ δεῖνα περιέθηκαν μοι φάρμα κον, καὶ ἀπήλλαξαν με τῆς ὀδύνης. Εἶτα παρακαλεῖ· Δεῖξόν μοι τὴν γυναῖκα. Απελθε ἐπὶ τὸν στενωπόν 1. Οὕτω δὴ καὶ νῦν, ἐπειδὴ ἐμοίχευσε, καὶ φόνον ἐποίησε, τὸ δὲ ἔλκος χαλεπόν, δείκνυμί σοι πῶς ἐθεραπεύθη, καὶ ποῖον φάρμακον ἐπέθηκεν. Καὶ οὐ λέγων "Απελθε ἐπὶ τὸν στενωπόν, ερώτησον τόνδε, ἢ τήνδε. Οὐ χρεία καμάτου, οὐ χρεία πόνου, οὔτε ὑπερβῆναι σε προθύρων ἀναγ καῖον, ἀλλ' ἐνταῦθα ἑστῶτα δέξασθαί σε τὸ φάρμακον, Μόνον πρόσεχε τοῖς λεγομένοις. Ανάγκη γὰρ τὸν λόγον εἰσαγαγεῖν, καὶ τὸν χρόνον εἰπεῖν, καθ᾽ ἂν ἡμαρτε, καὶ τὸν τόπον, καὶ τὸ πρόσωπον, καὶ τὴν μετάνοιαν, καὶ τὴν διόρθωσιν, καὶ τὸ φάρμακον, ἵνα πάντα μαθόντες μετά ἀκριβείας, οὕτως ἀπέλθητε. Οὗτος τοίνυν ὁ Δαυΐδ, νέος ὢν καὶ μειράκιον κομιδῇ, καὶ πατρὸς ἀσήμου, καὶ τῇ γῇ προσέχων καὶ τοῖς ποι μνίοις, πόλεις μὲν ἔφυγε καὶ χώρας καὶ θορύβους, ἐν δὲ τῇ ἐρημία τὴν φιλοσοφίαν επεδείκνυτο, οὐδὲν κοινὸν ἔχων μετά ο τῶν βιωτικῶν πραγμάτων, ἀλλ' ἐκ πρώτης ἡλικίας τῇ συντρόφῳ τῆς ἀρετῆς ἡσυχίᾳ συζῶν, καὶ καθάπερ ἐν λιμένι ἐν τῇ ἐρήμῳ καθήμενος, τῇ τῶν προβάτων ἐπιστασία τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν ἐμελέτ τησεν. Οὗτος τοίνυν νέος ἦν, κομιδῇ μειράκιον, νέος μὲν τῇ ἡλικίᾳ, πεπολιωμένος δὲ τῇ διανοίᾳ· καὶ τὸ ἀτελὲς τῆς ἡλικίας οὐδὲν ἐνεπόδιζε τῇ τοσαύτῃ ἀρετῇ· ἀλλὰ νέος ὢν σφόδρα ἐνίκα οὐ δυνάμει σώματος, ἀλλὰ δυνάμει πίσ στεως. ᾿Αλλὰ πρόσεχε μετὰ ἀκριβείας τῷ λόγῳ· Ἐδέησέ ποτε γενέσθαι βασιλέα τοῖς Ἰουδαίοις, ἐπειδὴ ὁ πρῶτος γενόμενος ἀνάξιος ἦν. Πέμπει ὁ Θεὸς τὸν Σαμουήλ ευθέως πρὸς τὸν πατέρα αὐτοῦ. Ελθόντος [57] τοίνυν τοῦ Σα- μουὴλ πρὸς τὸν Ἰεσσαὶ τὸν πατέρα Δαυΐδ, τὸ παιδίον ἦν ἐν τοῖς ποιμνίοις, μικρὸν πάνυ. Οὐ παύομαι συνεχῶς τὴν νεότητα λέγων, ἵνα μηδεὶς μήτε νέον διαβάλλῃ, μήτε γέροντα ἐγκωμιάζῃ. Οὔτε γὰρ ἡ πολιὰ ἀρετὴ, οὔτε ἡ νεότης κακία. Πολλοὶ καὶ ἐν νεότητι φιλοσοφίαν ἐπεδεί· ξαντο, καὶ πολλοὶ καὶ ἐν γήρει ὑπεσκελίσθησαν. Καὶ γὰρ οἱ τρεῖς παῖδες ἐν τῷ πυρὶ ἦσαν, καὶ τὴν φλόγα ἐσβεσαν. Καὶ ὁ Δανιήλ δωδεκαετής ὤν, τοὺς λέοντας πρόβατα ἐποίησεν, οὐ τὴν φύσιν αὐτῶν μεταβαλών, ἀλλὰ τὴν θηριωδία, αὐτῶν τῇ πίστει χαλινώσας· καὶ τοὺς • Enus φάρμακα ἀνήλωσα. b Post στενωπόν unus addit, ερώτησον τόνδε, καὶ τήνδε. • Μετά deest in tribus. lidem post πραγμάτων addunt, οὐ δάνεια. Μox tres ἡσυχία συνών, unus συνοικῶν. Paulo post τους τὴν βασιλείαν τῶν ἀνθρώπων ἐμελέτησεν, non male. Tres mss. φλόγα πηλὸν εἰργάσαντο, unus δρόσον. Infra her, καὶ τοὺς ἀσυνέτους usque ad πλησθείς, deerant nec ab inter- prete lecta fuerant. 5078 ἀσυνέτους πρεσβυτέρους διελέγξας, κριτής του Ισραήλ ἀναδείκνυται. Καὶ Στέφανος ὁ τῶν διακόνων πρόκριτος, πλήρης χάριτος, καὶ δυνάμεως ἐκ νεότητος πλησθεὶς, τῷ δήμῳ τῷ Ἑβραϊκῷ διελέγετο Παῦλος δὲ γεγηρακὼς ἦν καὶ πεπολιωμένος, καὶ τὸ μὲν πρότερον σκυλευτής τῶν Ἐκκλησιῶν γέγονε, ἀλλὰ μετὰ ταῦτα τὸ βραβείον τῆς πίστεως ἤρπασε, καὶ πρόβατον γέγονεν. ἀγαθότη- τος. γ. Μὴ οὖν τὸν νέον διάβαλλε, μηδὲ τὸν γεγηρακότε ἐπαίνει. Οὔτε γὰρ ἐν τῇ διαφορὰ τῆς ἡλικίας ἡ ἀρετή καὶ ἡ κακία, ἀλλ' ἐν τῇ διαφορᾷ τῆς γνώμης· κἂν ᾖς νηφάλιος, οὐδέν σε καταβλάπτει τὸ ἄωρον τῆς ἡλικίας· κἂν ᾖς ράθυμος, οὐδέ[ν] σε ὠφελήσει τὴ γῆρας. Πολιά γάρ οὐ τρίχες λευκαὶ, ἀλλὰ ψυχῆς ἀρετή. Οὗτος τοίνυν νέος ὢν ώριμον τὸν καρπὸν τῆς ἀρετῆς ἐκέκτητο. "Ηλθεν ὁ Σαμουήλ πρὸς τὸν Ἰεσσαὶ, οὐ πλημμύραν σωμάτων περιβεβλημένος, ἀλλὰ τὸ κέρας *, ἔνθα ἦν τὸ ἔλαιον τὸ ἅγιον, ἔχων. Καὶ τί φησιν ; "Επεμψέ με ὁ Θεὸς ποιῆσαι βασιλέα ἐκ τῶν υἱῶν σου. Ὁ Ἰεσσαὶ ἀκούσας βασιλέα, νομίσας ἐκείνῳ ἐπιτήδειον εἶναι τὸ ἀξίωμα, ἄγει τὸν πρῶτ τον υἱόν. Πάραγε αὐτὸν, φησίν· οὐκ εὐδόκησεν ὁ Θεὸς ἐν αὐτῷ. Τὸν δεύτερον· οὐδὲ οὗτος. Τὸν τρίτον, τὸν τέ- ταρτον, τὸν πέμπτον. ᾿Ανηλώθη ὁ χορὸς τῶν παίδων, καὶ ὁ ζητούμενος οὐχ εὑρίσκετο. Λέγει αὐτῷ· Εχεις άλ- λον; Ησχύνθη, ὁ πατήρ. Έχω ένα, φησί, μικρότερον καὶ εὐτελῆ, ποιμένα. Βασιλέα ζητεῖς μικρὸν καὶ εὔτε ἡ πανή σαι ; "Ανθρωπος ἐξουθενεῖ, ἀλλ' ὁ Θεὸς στεφανοῖ. Οὐ γὰρ ὡς ὄψεται ἄνθρωπος, ὄψεται Θεός· ἄνθρωπος εἰς πρόσωπον, ὁ δὲ Θεὺς εἰς καρδίαν. Μὴ γὰρ πολυσαρ κίαν ζητοῦμεν ; Ψυχῆς εὐγένειαν ἐπιποθοῦμεν. Πρόσεχε μετὰ ἀκριβείας τῷ λόγῳ. Οὐκ εἶπεν αὐτῷ ὁ Θεός, *Απελθε, χρισόν μοι τὸν Δαυΐδ· ἀλλ', "Απελθε, χρισόν μα ἕνα τῶν υἱῶν Ἰεσσαί. Καὶ διὰ τί ἀπορεῖ ; καὶ διὰ τὰ οὐ λέγει τὸ ὄνομα; Ἵνα μὴ πάθῃ Δαυΐδ, ὅπερ ἔπαθεν Ίω- σήφ. Ωσπερ γὰρ μαθόντες ἐκεῖνοι τὸν ζητούμενον αὐτῶν βασιλέα, ἐπεβούλευσαν, ἐπολέμησαν, ἐπώλησαν· οὕτω δέος ἦν, μὴ καὶ οὗτοι τοῦτο ἐργάσωνται. Ωστε ἡ ἄγνοια ἀσφαλείας μήτηρ ἐγένετο. Εἱστήκει ὁ προφήτης ἀπο- ρῶν· Δός μοι ἕνα τῶν υἱῶν σου. Οὐκ ἔχω, φησίν, ἀλλὰ παιδίον μικρὸν ποιμαίνον τὰ πρόβατα. Οὐχ οὕτως δψε- ται ἄνθρωπος, ὡς ὄψεται Θεός. Ποῦ εἰσιν οἱ καλλωπιζόμενοι ἐπ' εὐμορφίᾳ ὄψεως; Μή μοι λέγε εὐμορφίαν σώματος, ἀλλὰ βλέπε τὸ κάλλος τῆς διανοίας. Τί γάρ ἐστιν εύμορφος γυνή ; Τάφος κεκονια- μένος, ἐὰν μὴ σωφρονῇ. Κάλλος δέ ἐστι βάραθρον όρω ρυγμένον, ἑτέροις δὲ δηλητήριον κατεσκευασμένον, ἐὰν μὴ σωφρονῇ · Η νόσῳ μαραίνεται καὶ θανάτῳ διακόπτες ται· τὸ δὲ κάλλος τῆς ψυχῆς ἀθάνατον μένει καὶ ἀκηλί δωτον, ἀλλὰ τότε μᾶλλον τὴν οἰκείαν ὡραιότητα ἐπιδεί κνυται, ὅταν παύσῃ τὰ πάθη, καὶ ἐν γαλήνῃ γένηται ὁ νοῦς. Ἐὰν οὖν ἴδης άνδρα, η γυναίκα καλήν, μὴ θαυμά σῃς. Ἐπεὶ καὶ αἱ δρύες εἰς ὕψος ἀνατεταμέναι καρπὸν οὐκ ἔχουσιν ἀνθρώποις χρήσιμον, ἀλόγοις δὲ μόνον· ἡ δὲ ἄμπελος χαμαὶ κειμένη ώριμον έχει καρπὸν βοτρύων. Τί οὖν βούλει, ἄμπελον ἔχειν, ἢ δρῦν ; Δῆλον ὅτι ἄμπε λον· ἡ γὰρ δρῦς ἐν ὕψει ἑστῶτα θηρίων ἀλόγων Έχει τροφὴν τὸν καρπόν. Τι μελίττης εὐτελέστερον; τί δὲ ταῶνος ὡραιότερον; ᾿Αλλὰ τί βέλτιον, μέλιττα, [76] ταών ; Δῆλον ὅτι μέλιττα. "Ανελε ταῶνα, καὶ οὐδὲν ἔβλα- ψας· ἄνελε μέλιτταν, καὶ χωλεύει πολλά. Ήλθε τοίνυν ὁ Δαυΐδ, ἐκχεῖται τὸ ἔλαιον, καὶ χρίεται ψήφῳ Θεοῦ, διακονίᾳ δὲ ἀνθρώπου. Επέθηκεν αὐτῷ τὸ κέρας, καὶ ἀντὶ πορφυρίδος καὶ διαδήματος ἐγένετο αὐτῷ. Καὶ ἀπῆλθεν ἔχων τὴν βασιλείαν, οὐ θώρακα, οὐκ ἀσπίδα περιβεβλημένος, οὐδὲ δόρατα, ἀλλ᾽ ἔχων αὐτὴν τὴν τοῦ Θεοῦ ψῆφον, τὴν πάντων δυνατωτέραν. Οὗτος δὴ καὶ πολέμου καλούντος, καὶ τῶν πραγμάτων τεταραγμένων, καὶ τῶν βαρβάρων ἐπικειμένων τοῖς Ἰουδαίοις, ἀπῆλθεν ἰδεῖν τὴν παράταξιν καὶ τὸν βάρβαρον προσκαλούμενον εἰς μονομαχίαν. Καὶ οὐδεὶς ἐτόλμα προπηδῆσαι καὶ ἐξελθεῖν. Ηλθεν ὁ Δαυΐδ, εἶδεν ἄστράπτοντα, καὶ ἀφό ρητον ὄντα τὸν πολέμιον, καὶ πάντας κατεπτηχότας. Ο ποιμὴν ἐν τῷ πολέμῳ, καὶ οἱ ἐν πολέμῳ μεμελετηκότες οὐδὲ τὴν φωνὴν ἔφέρον τοῦ πολεμίου· ὁ δὲ δένδρεσι καὶ • Unus Ιεσσαί, διπλοίδα ἐν τῇ κεφαλῇ περιβεβλημένος, ἔχων τὸ κέρας. Hunc sequeremur, nisi solus esset; nam lectio citu non placet.

567 IN PSALMUM L. ματα εἰς φάρμακα μετέβαλλεν, ἵνα τὰ τῶν ἄλλων τρα ματα ἑτέροις φάρμακα γένηται, καὶ τὸ τοῦ δικαίου ναυ ἅγιον τῷ ἁμαρτωλῷ λιμὴν καταστῇ. "Οταν γὰρ ὁ δίκαιος ἁμάρτη, οὐκέτι ἀπογινώσκω τῆς ἐμαυτοῦ σωτηρίας ὅταν ἴδω, ὅτι ἀπὸ τῶν οὐρανῶν κατηνέχθη, τὸ ἐκείνου πτῶμα ἐμοὶ ὑπόθεσις ἀναστάσεως γίνεται. Διὰ γὰρ τοῦτο καὶ ἡ τοῦ Πνεύματος χάρις οὐ μόνον τῶν κατορθωμάτων τῶν δικαίων ἐμνημόνευσεν, ἀλλὰ καὶ τῶν ἁμαρτημάτων. Οὐ γὰρ ἐκείνων προεμνημόνευσε μόνον, ἀλλὰ καὶ τῶν μετὰ ταῦτα γινομένων. Θέλω τοίνυν δεῖξαι τοῦτον τὸν γεν- ναῖον ἄνδρα τρωθέντα, πεσόντα, ἀναστάντα, παλαίσαντα, Αττηθέντα, νικήσαντα, στεφανωθέντα. Οὐ γὰρ δείκνυμε αὐτὸν κείμενον ἐν τῷ πτώματι μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐγερθέν τα, ἵνα ἑκατέρωθεν σὺ κερδάνῃς, ἵνα, ὅταν ἁμάρτης, μὴ ἀπηγνῶς, ἀλλὰ παραυτὰ ἐπὶ τὴν ἀνάστασιν δράμῃς· μηδὲ εἴπῃ; Οίμοι ἀπωλόμην, ἐμοίχευσα, επόρνευσα, ἐφόνευσα. Εχεις γὰρ σωτηρίας λιμένα διακρουόμενον τὴν ἁμαρ τίαν. Οταν γὰρ ἴδῃς τὸν τοιοῦτον δεξάμενον τραύματα καὶ διασπαραττόμενον, εὐθέως ἐπὶ τὴν μετάνοιαν τρέχε, καὶ παῤῥησιάζου δακρύων πηγὰς ἐκχέων, ἵνα διὰ τῆς ἐκείνου μετανοίας ἀκριβέστερον τὴν ἑαυτοῦ σωτηρίαν μάθης. Οἷόν τι λέγω· Πολλοὶ πολλάκις περιέπεσον, καὶ ἄνδρες καὶ γυναῖκες, χαλεπῷ νοσήματι καὶ ἀνιάτῳ. Δά- κρυα ἐξεχύθη, φάρμακα ἐδαπανήθη, ἰατρικὴ ἡ πόρησε τέχνη, κάλλος ἀνηλώθη, τὸ σῶμα ἀπηγόρευται. Περιέρ- χεται λοιπὸν ἡ γυνή· Ποῦ ἀπέλθω; τί ποιήσω : Χρήματα ἀνήλωσα, Ιατροὺς ἐκάλεσα, φάρμακα ἀνηλώθη ε· μένει τὴ νόσημα, οὐκ ἰάθη τὸ ἕλκος. Πολλάκις συνέβη τινὰ τῶν ἐπισκεπτομένων εἰπεῖν· Κἀγὼ τοιούτῳ πάθει περι- ἔπεσον, καὶ ὁ δεῖνα, ἢ ἡ δεῖνα περιέθηκαν μοι φάρμα κον, καὶ ἀπήλλαξαν με τῆς ὀδύνης. Εἶτα παρακαλεῖ· Δεῖξόν μοι τὴν γυναῖκα. Απελθε ἐπὶ τὸν στενωπόν 1. Οὕτω δὴ καὶ νῦν, ἐπειδὴ ἐμοίχευσε, καὶ φόνον ἐποίησε, τὸ δὲ ἔλκος χαλεπόν, δείκνυμί σοι πῶς ἐθεραπεύθη, καὶ ποῖον φάρμακον ἐπέθηκεν. Καὶ οὐ λέγων "Απελθε ἐπὶ τὸν στενωπόν, ερώτησον τόνδε, ἢ τήνδε. Οὐ χρεία καμάτου, οὐ χρεία πόνου, οὔτε ὑπερβῆναι σε προθύρων ἀναγ καῖον, ἀλλ' ἐνταῦθα ἑστῶτα δέξασθαί σε τὸ φάρμακον, Μόνον πρόσεχε τοῖς λεγομένοις. Ανάγκη γὰρ τὸν λόγον εἰσαγαγεῖν, καὶ τὸν χρόνον εἰπεῖν, καθ᾽ ἂν ἡμαρτε, καὶ τὸν τόπον, καὶ τὸ πρόσωπον, καὶ τὴν μετάνοιαν, καὶ τὴν διόρθωσιν, καὶ τὸ φάρμακον, ἵνα πάντα μαθόντες μετά ἀκριβείας, οὕτως ἀπέλθητε. Οὗτος τοίνυν ὁ Δαυΐδ, νέος ὢν καὶ μειράκιον κομιδῇ, καὶ πατρὸς ἀσήμου, καὶ τῇ γῇ προσέχων καὶ τοῖς ποι μνίοις, πόλεις μὲν ἔφυγε καὶ χώρας καὶ θορύβους, ἐν δὲ τῇ ἐρημία τὴν φιλοσοφίαν επεδείκνυτο, οὐδὲν κοινὸν ἔχων μετά ο τῶν βιωτικῶν πραγμάτων, ἀλλ' ἐκ πρώτης ἡλικίας τῇ συντρόφῳ τῆς ἀρετῆς ἡσυχίᾳ συζῶν, καὶ καθάπερ ἐν λιμένι ἐν τῇ ἐρήμῳ καθήμενος, τῇ τῶν προβάτων ἐπιστασία τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν ἐμελέτ τησεν. Οὗτος τοίνυν νέος ἦν, κομιδῇ μειράκιον, νέος μὲν τῇ ἡλικίᾳ, πεπολιωμένος δὲ τῇ διανοίᾳ· καὶ τὸ ἀτελὲς τῆς ἡλικίας οὐδὲν ἐνεπόδιζε τῇ τοσαύτῃ ἀρετῇ· ἀλλὰ νέος ὢν σφόδρα ἐνίκα οὐ δυνάμει σώματος, ἀλλὰ δυνάμει πίσ στεως. ᾿Αλλὰ πρόσεχε μετὰ ἀκριβείας τῷ λόγῳ· Ἐδέησέ ποτε γενέσθαι βασιλέα τοῖς Ἰουδαίοις, ἐπειδὴ ὁ πρῶτος γενόμενος ἀνάξιος ἦν. Πέμπει ὁ Θεὸς τὸν Σαμουήλ ευθέως πρὸς τὸν πατέρα αὐτοῦ. Ελθόντος [57] τοίνυν τοῦ Σα- μουὴλ πρὸς τὸν Ἰεσσαὶ τὸν πατέρα Δαυΐδ, τὸ παιδίον ἦν ἐν τοῖς ποιμνίοις, μικρὸν πάνυ. Οὐ παύομαι συνεχῶς τὴν νεότητα λέγων, ἵνα μηδεὶς μήτε νέον διαβάλλῃ, μήτε γέροντα ἐγκωμιάζῃ. Οὔτε γὰρ ἡ πολιὰ ἀρετὴ, οὔτε ἡ νεότης κακία. Πολλοὶ καὶ ἐν νεότητι φιλοσοφίαν ἐπεδεί· ξαντο, καὶ πολλοὶ καὶ ἐν γήρει ὑπεσκελίσθησαν. Καὶ γὰρ οἱ τρεῖς παῖδες ἐν τῷ πυρὶ ἦσαν, καὶ τὴν φλόγα ἐσβεσαν. Καὶ ὁ Δανιήλ δωδεκαετής ὤν, τοὺς λέοντας πρόβατα ἐποίησεν, οὐ τὴν φύσιν αὐτῶν μεταβαλών, ἀλλὰ τὴν θηριωδία, αὐτῶν τῇ πίστει χαλινώσας· καὶ τοὺς • Enus φάρμακα ἀνήλωσα. b Post στενωπόν unus addit, ερώτησον τόνδε, καὶ τήνδε. • Μετά deest in tribus. lidem post πραγμάτων addunt, οὐ δάνεια. Μox tres ἡσυχία συνών, unus συνοικῶν. Paulo post τους τὴν βασιλείαν τῶν ἀνθρώπων ἐμελέτησεν, non male. Tres mss. φλόγα πηλὸν εἰργάσαντο, unus δρόσον. Infra her, καὶ τοὺς ἀσυνέτους usque ad πλησθείς, deerant nec ab inter- prete lecta fuerant. 5078 ἀσυνέτους πρεσβυτέρους διελέγξας, κριτής του Ισραήλ ἀναδείκνυται. Καὶ Στέφανος ὁ τῶν διακόνων πρόκριτος, πλήρης χάριτος, καὶ δυνάμεως ἐκ νεότητος πλησθεὶς, τῷ δήμῳ τῷ Ἑβραϊκῷ διελέγετο Παῦλος δὲ γεγηρακὼς ἦν καὶ πεπολιωμένος, καὶ τὸ μὲν πρότερον σκυλευτής τῶν Ἐκκλησιῶν γέγονε, ἀλλὰ μετὰ ταῦτα τὸ βραβείον τῆς πίστεως ἤρπασε, καὶ πρόβατον γέγονεν. ἀγαθότη- τος. γ. Μὴ οὖν τὸν νέον διάβαλλε, μηδὲ τὸν γεγηρακότε ἐπαίνει. Οὔτε γὰρ ἐν τῇ διαφορὰ τῆς ἡλικίας ἡ ἀρετή καὶ ἡ κακία, ἀλλ' ἐν τῇ διαφορᾷ τῆς γνώμης· κἂν ᾖς νηφάλιος, οὐδέν σε καταβλάπτει τὸ ἄωρον τῆς ἡλικίας· κἂν ᾖς ράθυμος, οὐδέ[ν] σε ὠφελήσει τὴ γῆρας. Πολιά γάρ οὐ τρίχες λευκαὶ, ἀλλὰ ψυχῆς ἀρετή. Οὗτος τοίνυν νέος ὢν ώριμον τὸν καρπὸν τῆς ἀρετῆς ἐκέκτητο. "Ηλθεν ὁ Σαμουήλ πρὸς τὸν Ἰεσσαὶ, οὐ πλημμύραν σωμάτων περιβεβλημένος, ἀλλὰ τὸ κέρας *, ἔνθα ἦν τὸ ἔλαιον τὸ ἅγιον, ἔχων. Καὶ τί φησιν ; "Επεμψέ με ὁ Θεὸς ποιῆσαι βασιλέα ἐκ τῶν υἱῶν σου. Ὁ Ἰεσσαὶ ἀκούσας βασιλέα, νομίσας ἐκείνῳ ἐπιτήδειον εἶναι τὸ ἀξίωμα, ἄγει τὸν πρῶτ τον υἱόν. Πάραγε αὐτὸν, φησίν· οὐκ εὐδόκησεν ὁ Θεὸς ἐν αὐτῷ. Τὸν δεύτερον· οὐδὲ οὗτος. Τὸν τρίτον, τὸν τέ- ταρτον, τὸν πέμπτον. ᾿Ανηλώθη ὁ χορὸς τῶν παίδων, καὶ ὁ ζητούμενος οὐχ εὑρίσκετο. Λέγει αὐτῷ· Εχεις άλ- λον; Ησχύνθη, ὁ πατήρ. Έχω ένα, φησί, μικρότερον καὶ εὐτελῆ, ποιμένα. Βασιλέα ζητεῖς μικρὸν καὶ εὔτε ἡ πανή σαι ; "Ανθρωπος ἐξουθενεῖ, ἀλλ' ὁ Θεὸς στεφανοῖ. Οὐ γὰρ ὡς ὄψεται ἄνθρωπος, ὄψεται Θεός· ἄνθρωπος εἰς πρόσωπον, ὁ δὲ Θεὺς εἰς καρδίαν. Μὴ γὰρ πολυσαρ κίαν ζητοῦμεν ; Ψυχῆς εὐγένειαν ἐπιποθοῦμεν. Πρόσεχε μετὰ ἀκριβείας τῷ λόγῳ. Οὐκ εἶπεν αὐτῷ ὁ Θεός, *Απελθε, χρισόν μοι τὸν Δαυΐδ· ἀλλ', "Απελθε, χρισόν μα ἕνα τῶν υἱῶν Ἰεσσαί. Καὶ διὰ τί ἀπορεῖ ; καὶ διὰ τὰ οὐ λέγει τὸ ὄνομα; Ἵνα μὴ πάθῃ Δαυΐδ, ὅπερ ἔπαθεν Ίω- σήφ. Ωσπερ γὰρ μαθόντες ἐκεῖνοι τὸν ζητούμενον αὐτῶν βασιλέα, ἐπεβούλευσαν, ἐπολέμησαν, ἐπώλησαν· οὕτω δέος ἦν, μὴ καὶ οὗτοι τοῦτο ἐργάσωνται. Ωστε ἡ ἄγνοια ἀσφαλείας μήτηρ ἐγένετο. Εἱστήκει ὁ προφήτης ἀπο- ρῶν· Δός μοι ἕνα τῶν υἱῶν σου. Οὐκ ἔχω, φησίν, ἀλλὰ παιδίον μικρὸν ποιμαίνον τὰ πρόβατα. Οὐχ οὕτως δψε- ται ἄνθρωπος, ὡς ὄψεται Θεός. Ποῦ εἰσιν οἱ καλλωπιζόμενοι ἐπ' εὐμορφίᾳ ὄψεως; Μή μοι λέγε εὐμορφίαν σώματος, ἀλλὰ βλέπε τὸ κάλλος τῆς διανοίας. Τί γάρ ἐστιν εύμορφος γυνή ; Τάφος κεκονια- μένος, ἐὰν μὴ σωφρονῇ. Κάλλος δέ ἐστι βάραθρον όρω ρυγμένον, ἑτέροις δὲ δηλητήριον κατεσκευασμένον, ἐὰν μὴ σωφρονῇ · Η νόσῳ μαραίνεται καὶ θανάτῳ διακόπτες ται· τὸ δὲ κάλλος τῆς ψυχῆς ἀθάνατον μένει καὶ ἀκηλί δωτον, ἀλλὰ τότε μᾶλλον τὴν οἰκείαν ὡραιότητα ἐπιδεί κνυται, ὅταν παύσῃ τὰ πάθη, καὶ ἐν γαλήνῃ γένηται ὁ νοῦς. Ἐὰν οὖν ἴδης άνδρα, η γυναίκα καλήν, μὴ θαυμά σῃς. Ἐπεὶ καὶ αἱ δρύες εἰς ὕψος ἀνατεταμέναι καρπὸν οὐκ ἔχουσιν ἀνθρώποις χρήσιμον, ἀλόγοις δὲ μόνον· ἡ δὲ ἄμπελος χαμαὶ κειμένη ώριμον έχει καρπὸν βοτρύων. Τί οὖν βούλει, ἄμπελον ἔχειν, ἢ δρῦν ; Δῆλον ὅτι ἄμπε λον· ἡ γὰρ δρῦς ἐν ὕψει ἑστῶτα θηρίων ἀλόγων Έχει τροφὴν τὸν καρπόν. Τι μελίττης εὐτελέστερον; τί δὲ ταῶνος ὡραιότερον; ᾿Αλλὰ τί βέλτιον, μέλιττα, [76] ταών ; Δῆλον ὅτι μέλιττα. "Ανελε ταῶνα, καὶ οὐδὲν ἔβλα- ψας· ἄνελε μέλιτταν, καὶ χωλεύει πολλά. Ήλθε τοίνυν ὁ Δαυΐδ, ἐκχεῖται τὸ ἔλαιον, καὶ χρίεται ψήφῳ Θεοῦ, διακονίᾳ δὲ ἀνθρώπου. Επέθηκεν αὐτῷ τὸ κέρας, καὶ ἀντὶ πορφυρίδος καὶ διαδήματος ἐγένετο αὐτῷ. Καὶ ἀπῆλθεν ἔχων τὴν βασιλείαν, οὐ θώρακα, οὐκ ἀσπίδα περιβεβλημένος, οὐδὲ δόρατα, ἀλλ᾽ ἔχων αὐτὴν τὴν τοῦ Θεοῦ ψῆφον, τὴν πάντων δυνατωτέραν. Οὗτος δὴ καὶ πολέμου καλούντος, καὶ τῶν πραγμάτων τεταραγμένων, καὶ τῶν βαρβάρων ἐπικειμένων τοῖς Ἰουδαίοις, ἀπῆλθεν ἰδεῖν τὴν παράταξιν καὶ τὸν βάρβαρον προσκαλούμενον εἰς μονομαχίαν. Καὶ οὐδεὶς ἐτόλμα προπηδῆσαι καὶ ἐξελθεῖν. Ηλθεν ὁ Δαυΐδ, εἶδεν ἄστράπτοντα, καὶ ἀφό ρητον ὄντα τὸν πολέμιον, καὶ πάντας κατεπτηχότας. Ο ποιμὴν ἐν τῷ πολέμῳ, καὶ οἱ ἐν πολέμῳ μεμελετηκότες οὐδὲ τὴν φωνὴν ἔφέρον τοῦ πολεμίου· ὁ δὲ δένδρεσι καὶ • Unus Ιεσσαί, διπλοίδα ἐν τῇ κεφαλῇ περιβεβλημένος, ἔχων τὸ κέρας. Hunc sequeremur, nisi solus esset; nam lectio citu non placet.

567 IN PSALMUM L. ματα εἰς φάρμακα μετέβαλλεν, ἵνα τὰ τῶν ἄλλων τρα ματα ἑτέροις φάρμακα γένηται, καὶ τὸ τοῦ δικαίου ναυ ἅγιον τῷ ἁμαρτωλῷ λιμὴν καταστῇ. "Οταν γὰρ ὁ δίκαιος ἁμάρτη, οὐκέτι ἀπογινώσκω τῆς ἐμαυτοῦ σωτηρίας ὅταν ἴδω, ὅτι ἀπὸ τῶν οὐρανῶν κατηνέχθη, τὸ ἐκείνου πτῶμα ἐμοὶ ὑπόθεσις ἀναστάσεως γίνεται. Διὰ γὰρ τοῦτο καὶ ἡ τοῦ Πνεύματος χάρις οὐ μόνον τῶν κατορθωμάτων τῶν δικαίων ἐμνημόνευσεν, ἀλλὰ καὶ τῶν ἁμαρτημάτων. Οὐ γὰρ ἐκείνων προεμνημόνευσε μόνον, ἀλλὰ καὶ τῶν μετὰ ταῦτα γινομένων. Θέλω τοίνυν δεῖξαι τοῦτον τὸν γεν- ναῖον ἄνδρα τρωθέντα, πεσόντα, ἀναστάντα, παλαίσαντα, Αττηθέντα, νικήσαντα, στεφανωθέντα. Οὐ γὰρ δείκνυμε αὐτὸν κείμενον ἐν τῷ πτώματι μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐγερθέν τα, ἵνα ἑκατέρωθεν σὺ κερδάνῃς, ἵνα, ὅταν ἁμάρτης, μὴ ἀπηγνῶς, ἀλλὰ παραυτὰ ἐπὶ τὴν ἀνάστασιν δράμῃς· μηδὲ εἴπῃ; Οίμοι ἀπωλόμην, ἐμοίχευσα, επόρνευσα, ἐφόνευσα. Εχεις γὰρ σωτηρίας λιμένα διακρουόμενον τὴν ἁμαρ τίαν. Οταν γὰρ ἴδῃς τὸν τοιοῦτον δεξάμενον τραύματα καὶ διασπαραττόμενον, εὐθέως ἐπὶ τὴν μετάνοιαν τρέχε, καὶ παῤῥησιάζου δακρύων πηγὰς ἐκχέων, ἵνα διὰ τῆς ἐκείνου μετανοίας ἀκριβέστερον τὴν ἑαυτοῦ σωτηρίαν μάθης. Οἷόν τι λέγω· Πολλοὶ πολλάκις περιέπεσον, καὶ ἄνδρες καὶ γυναῖκες, χαλεπῷ νοσήματι καὶ ἀνιάτῳ. Δά- κρυα ἐξεχύθη, φάρμακα ἐδαπανήθη, ἰατρικὴ ἡ πόρησε τέχνη, κάλλος ἀνηλώθη, τὸ σῶμα ἀπηγόρευται. Περιέρ- χεται λοιπὸν ἡ γυνή· Ποῦ ἀπέλθω; τί ποιήσω : Χρήματα ἀνήλωσα, Ιατροὺς ἐκάλεσα, φάρμακα ἀνηλώθη ε· μένει τὴ νόσημα, οὐκ ἰάθη τὸ ἕλκος. Πολλάκις συνέβη τινὰ τῶν ἐπισκεπτομένων εἰπεῖν· Κἀγὼ τοιούτῳ πάθει περι- ἔπεσον, καὶ ὁ δεῖνα, ἢ ἡ δεῖνα περιέθηκαν μοι φάρμα κον, καὶ ἀπήλλαξαν με τῆς ὀδύνης. Εἶτα παρακαλεῖ· Δεῖξόν μοι τὴν γυναῖκα. Απελθε ἐπὶ τὸν στενωπόν 1. Οὕτω δὴ καὶ νῦν, ἐπειδὴ ἐμοίχευσε, καὶ φόνον ἐποίησε, τὸ δὲ ἔλκος χαλεπόν, δείκνυμί σοι πῶς ἐθεραπεύθη, καὶ ποῖον φάρμακον ἐπέθηκεν. Καὶ οὐ λέγων "Απελθε ἐπὶ τὸν στενωπόν, ερώτησον τόνδε, ἢ τήνδε. Οὐ χρεία καμάτου, οὐ χρεία πόνου, οὔτε ὑπερβῆναι σε προθύρων ἀναγ καῖον, ἀλλ' ἐνταῦθα ἑστῶτα δέξασθαί σε τὸ φάρμακον, Μόνον πρόσεχε τοῖς λεγομένοις. Ανάγκη γὰρ τὸν λόγον εἰσαγαγεῖν, καὶ τὸν χρόνον εἰπεῖν, καθ᾽ ἂν ἡμαρτε, καὶ τὸν τόπον, καὶ τὸ πρόσωπον, καὶ τὴν μετάνοιαν, καὶ τὴν διόρθωσιν, καὶ τὸ φάρμακον, ἵνα πάντα μαθόντες μετά ἀκριβείας, οὕτως ἀπέλθητε. Οὗτος τοίνυν ὁ Δαυΐδ, νέος ὢν καὶ μειράκιον κομιδῇ, καὶ πατρὸς ἀσήμου, καὶ τῇ γῇ προσέχων καὶ τοῖς ποι μνίοις, πόλεις μὲν ἔφυγε καὶ χώρας καὶ θορύβους, ἐν δὲ τῇ ἐρημία τὴν φιλοσοφίαν επεδείκνυτο, οὐδὲν κοινὸν ἔχων μετά ο τῶν βιωτικῶν πραγμάτων, ἀλλ' ἐκ πρώτης ἡλικίας τῇ συντρόφῳ τῆς ἀρετῆς ἡσυχίᾳ συζῶν, καὶ καθάπερ ἐν λιμένι ἐν τῇ ἐρήμῳ καθήμενος, τῇ τῶν προβάτων ἐπιστασία τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν ἐμελέτ τησεν. Οὗτος τοίνυν νέος ἦν, κομιδῇ μειράκιον, νέος μὲν τῇ ἡλικίᾳ, πεπολιωμένος δὲ τῇ διανοίᾳ· καὶ τὸ ἀτελὲς τῆς ἡλικίας οὐδὲν ἐνεπόδιζε τῇ τοσαύτῃ ἀρετῇ· ἀλλὰ νέος ὢν σφόδρα ἐνίκα οὐ δυνάμει σώματος, ἀλλὰ δυνάμει πίσ στεως. ᾿Αλλὰ πρόσεχε μετὰ ἀκριβείας τῷ λόγῳ· Ἐδέησέ ποτε γενέσθαι βασιλέα τοῖς Ἰουδαίοις, ἐπειδὴ ὁ πρῶτος γενόμενος ἀνάξιος ἦν. Πέμπει ὁ Θεὸς τὸν Σαμουήλ ευθέως πρὸς τὸν πατέρα αὐτοῦ. Ελθόντος [57] τοίνυν τοῦ Σα- μουὴλ πρὸς τὸν Ἰεσσαὶ τὸν πατέρα Δαυΐδ, τὸ παιδίον ἦν ἐν τοῖς ποιμνίοις, μικρὸν πάνυ. Οὐ παύομαι συνεχῶς τὴν νεότητα λέγων, ἵνα μηδεὶς μήτε νέον διαβάλλῃ, μήτε γέροντα ἐγκωμιάζῃ. Οὔτε γὰρ ἡ πολιὰ ἀρετὴ, οὔτε ἡ νεότης κακία. Πολλοὶ καὶ ἐν νεότητι φιλοσοφίαν ἐπεδεί· ξαντο, καὶ πολλοὶ καὶ ἐν γήρει ὑπεσκελίσθησαν. Καὶ γὰρ οἱ τρεῖς παῖδες ἐν τῷ πυρὶ ἦσαν, καὶ τὴν φλόγα ἐσβεσαν. Καὶ ὁ Δανιήλ δωδεκαετής ὤν, τοὺς λέοντας πρόβατα ἐποίησεν, οὐ τὴν φύσιν αὐτῶν μεταβαλών, ἀλλὰ τὴν θηριωδία, αὐτῶν τῇ πίστει χαλινώσας· καὶ τοὺς • Enus φάρμακα ἀνήλωσα. b Post στενωπόν unus addit, ερώτησον τόνδε, καὶ τήνδε. • Μετά deest in tribus. lidem post πραγμάτων addunt, οὐ δάνεια. Μox tres ἡσυχία συνών, unus συνοικῶν. Paulo post τους τὴν βασιλείαν τῶν ἀνθρώπων ἐμελέτησεν, non male. Tres mss. φλόγα πηλὸν εἰργάσαντο, unus δρόσον. Infra her, καὶ τοὺς ἀσυνέτους usque ad πλησθείς, deerant nec ab inter- prete lecta fuerant. 5078 ἀσυνέτους πρεσβυτέρους διελέγξας, κριτής του Ισραήλ ἀναδείκνυται. Καὶ Στέφανος ὁ τῶν διακόνων πρόκριτος, πλήρης χάριτος, καὶ δυνάμεως ἐκ νεότητος πλησθεὶς, τῷ δήμῳ τῷ Ἑβραϊκῷ διελέγετο Παῦλος δὲ γεγηρακὼς ἦν καὶ πεπολιωμένος, καὶ τὸ μὲν πρότερον σκυλευτής τῶν Ἐκκλησιῶν γέγονε, ἀλλὰ μετὰ ταῦτα τὸ βραβείον τῆς πίστεως ἤρπασε, καὶ πρόβατον γέγονεν. ἀγαθότη- τος. γ. Μὴ οὖν τὸν νέον διάβαλλε, μηδὲ τὸν γεγηρακότε ἐπαίνει. Οὔτε γὰρ ἐν τῇ διαφορὰ τῆς ἡλικίας ἡ ἀρετή καὶ ἡ κακία, ἀλλ' ἐν τῇ διαφορᾷ τῆς γνώμης· κἂν ᾖς νηφάλιος, οὐδέν σε καταβλάπτει τὸ ἄωρον τῆς ἡλικίας· κἂν ᾖς ράθυμος, οὐδέ[ν] σε ὠφελήσει τὴ γῆρας. Πολιά γάρ οὐ τρίχες λευκαὶ, ἀλλὰ ψυχῆς ἀρετή. Οὗτος τοίνυν νέος ὢν ώριμον τὸν καρπὸν τῆς ἀρετῆς ἐκέκτητο. "Ηλθεν ὁ Σαμουήλ πρὸς τὸν Ἰεσσαὶ, οὐ πλημμύραν σωμάτων περιβεβλημένος, ἀλλὰ τὸ κέρας *, ἔνθα ἦν τὸ ἔλαιον τὸ ἅγιον, ἔχων. Καὶ τί φησιν ; "Επεμψέ με ὁ Θεὸς ποιῆσαι βασιλέα ἐκ τῶν υἱῶν σου. Ὁ Ἰεσσαὶ ἀκούσας βασιλέα, νομίσας ἐκείνῳ ἐπιτήδειον εἶναι τὸ ἀξίωμα, ἄγει τὸν πρῶτ τον υἱόν. Πάραγε αὐτὸν, φησίν· οὐκ εὐδόκησεν ὁ Θεὸς ἐν αὐτῷ. Τὸν δεύτερον· οὐδὲ οὗτος. Τὸν τρίτον, τὸν τέ- ταρτον, τὸν πέμπτον. ᾿Ανηλώθη ὁ χορὸς τῶν παίδων, καὶ ὁ ζητούμενος οὐχ εὑρίσκετο. Λέγει αὐτῷ· Εχεις άλ- λον; Ησχύνθη, ὁ πατήρ. Έχω ένα, φησί, μικρότερον καὶ εὐτελῆ, ποιμένα. Βασιλέα ζητεῖς μικρὸν καὶ εὔτε ἡ πανή σαι ; "Ανθρωπος ἐξουθενεῖ, ἀλλ' ὁ Θεὸς στεφανοῖ. Οὐ γὰρ ὡς ὄψεται ἄνθρωπος, ὄψεται Θεός· ἄνθρωπος εἰς πρόσωπον, ὁ δὲ Θεὺς εἰς καρδίαν. Μὴ γὰρ πολυσαρ κίαν ζητοῦμεν ; Ψυχῆς εὐγένειαν ἐπιποθοῦμεν. Πρόσεχε μετὰ ἀκριβείας τῷ λόγῳ. Οὐκ εἶπεν αὐτῷ ὁ Θεός, *Απελθε, χρισόν μοι τὸν Δαυΐδ· ἀλλ', "Απελθε, χρισόν μα ἕνα τῶν υἱῶν Ἰεσσαί. Καὶ διὰ τί ἀπορεῖ ; καὶ διὰ τὰ οὐ λέγει τὸ ὄνομα; Ἵνα μὴ πάθῃ Δαυΐδ, ὅπερ ἔπαθεν Ίω- σήφ. Ωσπερ γὰρ μαθόντες ἐκεῖνοι τὸν ζητούμενον αὐτῶν βασιλέα, ἐπεβούλευσαν, ἐπολέμησαν, ἐπώλησαν· οὕτω δέος ἦν, μὴ καὶ οὗτοι τοῦτο ἐργάσωνται. Ωστε ἡ ἄγνοια ἀσφαλείας μήτηρ ἐγένετο. Εἱστήκει ὁ προφήτης ἀπο- ρῶν· Δός μοι ἕνα τῶν υἱῶν σου. Οὐκ ἔχω, φησίν, ἀλλὰ παιδίον μικρὸν ποιμαίνον τὰ πρόβατα. Οὐχ οὕτως δψε- ται ἄνθρωπος, ὡς ὄψεται Θεός. Ποῦ εἰσιν οἱ καλλωπιζόμενοι ἐπ' εὐμορφίᾳ ὄψεως; Μή μοι λέγε εὐμορφίαν σώματος, ἀλλὰ βλέπε τὸ κάλλος τῆς διανοίας. Τί γάρ ἐστιν εύμορφος γυνή ; Τάφος κεκονια- μένος, ἐὰν μὴ σωφρονῇ. Κάλλος δέ ἐστι βάραθρον όρω ρυγμένον, ἑτέροις δὲ δηλητήριον κατεσκευασμένον, ἐὰν μὴ σωφρονῇ · Η νόσῳ μαραίνεται καὶ θανάτῳ διακόπτες ται· τὸ δὲ κάλλος τῆς ψυχῆς ἀθάνατον μένει καὶ ἀκηλί δωτον, ἀλλὰ τότε μᾶλλον τὴν οἰκείαν ὡραιότητα ἐπιδεί κνυται, ὅταν παύσῃ τὰ πάθη, καὶ ἐν γαλήνῃ γένηται ὁ νοῦς. Ἐὰν οὖν ἴδης άνδρα, η γυναίκα καλήν, μὴ θαυμά σῃς. Ἐπεὶ καὶ αἱ δρύες εἰς ὕψος ἀνατεταμέναι καρπὸν οὐκ ἔχουσιν ἀνθρώποις χρήσιμον, ἀλόγοις δὲ μόνον· ἡ δὲ ἄμπελος χαμαὶ κειμένη ώριμον έχει καρπὸν βοτρύων. Τί οὖν βούλει, ἄμπελον ἔχειν, ἢ δρῦν ; Δῆλον ὅτι ἄμπε λον· ἡ γὰρ δρῦς ἐν ὕψει ἑστῶτα θηρίων ἀλόγων Έχει τροφὴν τὸν καρπόν. Τι μελίττης εὐτελέστερον; τί δὲ ταῶνος ὡραιότερον; ᾿Αλλὰ τί βέλτιον, μέλιττα, [76] ταών ; Δῆλον ὅτι μέλιττα. "Ανελε ταῶνα, καὶ οὐδὲν ἔβλα- ψας· ἄνελε μέλιτταν, καὶ χωλεύει πολλά. Ήλθε τοίνυν ὁ Δαυΐδ, ἐκχεῖται τὸ ἔλαιον, καὶ χρίεται ψήφῳ Θεοῦ, διακονίᾳ δὲ ἀνθρώπου. Επέθηκεν αὐτῷ τὸ κέρας, καὶ ἀντὶ πορφυρίδος καὶ διαδήματος ἐγένετο αὐτῷ. Καὶ ἀπῆλθεν ἔχων τὴν βασιλείαν, οὐ θώρακα, οὐκ ἀσπίδα περιβεβλημένος, οὐδὲ δόρατα, ἀλλ᾽ ἔχων αὐτὴν τὴν τοῦ Θεοῦ ψῆφον, τὴν πάντων δυνατωτέραν. Οὗτος δὴ καὶ πολέμου καλούντος, καὶ τῶν πραγμάτων τεταραγμένων, καὶ τῶν βαρβάρων ἐπικειμένων τοῖς Ἰουδαίοις, ἀπῆλθεν ἰδεῖν τὴν παράταξιν καὶ τὸν βάρβαρον προσκαλούμενον εἰς μονομαχίαν. Καὶ οὐδεὶς ἐτόλμα προπηδῆσαι καὶ ἐξελθεῖν. Ηλθεν ὁ Δαυΐδ, εἶδεν ἄστράπτοντα, καὶ ἀφό ρητον ὄντα τὸν πολέμιον, καὶ πάντας κατεπτηχότας. Ο ποιμὴν ἐν τῷ πολέμῳ, καὶ οἱ ἐν πολέμῳ μεμελετηκότες οὐδὲ τὴν φωνὴν ἔφέρον τοῦ πολεμίου· ὁ δὲ δένδρεσι καὶ • Unus Ιεσσαί, διπλοίδα ἐν τῇ κεφαλῇ περιβεβλημένος, ἔχων τὸ κέρας. Hunc sequeremur, nisi solus esset; nam lectio citu non placet.

569 SPURIA. σκιαῖς καὶ πηγαῖς προσομιλῶν, ἐπὶ ταῖς ὄψεσιν αὐτοῦ. εἱστήκει, καὶ λέγει· Τὶς ὁ ἀπερίτμητος οὗτος, ὃς ὠνείδισε παράταξιν Θεοῦ ζώντος; Καὶ λέγουσι πρὸς αὐτόν· Πόθεν σοι ἡ ἀπόνοια αὕτη; Ο δέ· Οὐκ ἀπόνοια, ἀλλὰ πίστις· οὐχ ὑπερηφανίαν, ἀλλ᾽ εὐσέβειαν ο κέκτη μας· θώρακα οὐχ ὁπλίζομαι, ἀλλὰ πίστιν ἐνδέδομαι· οὐ σκοπῶ ἐκείνου τὸ μέγεθος, ἀλλὰ τὴν ἐρημίαν τῆς δια νοίας· οὐ βλέπω ὅτι μέγα τὸ πλοῖον, ἀλλ' ὅτι κυβερνήτην οὐκ ἔχει. Οὐ δέδοικα αὐτὸν ἐχθρὸς γάρ ἐστι τοῦ Θεοῦ), κἂν μυριάκις δυνατός ᾖ. Διὰ γὰρ τὴν ἄνωθεν ῥοπὴν πάντων ἀσθενέστερός ἐστιν ὁ ἀπερίτμητος οὗτος. Ποίοις ὅπλοις θαῤῥεῖς, ὦ Δαυΐδ; Οὐ σαρχικοῖς, ἀλλὰ πνευμα τικοῖς. Τὰ γὰρ ὅπλα ἡμῶν οὐ σαρκικά, ἀλλὰ πνευ· ματικά. Καὶ πῶς, ὅτι σὺ μικρὸς καὶ ἀσθενῆς εἶ; Ἀλλὰ μέγας ὁ Δεσπότης. Εὐτελὲς τὸ ὅπλον· ἀλλ' ὁ πέμψας ἰσχυρός. θάλασσαν ἐποίησε ξηράν, πέτραν διέρρηξε, τὰ στοιχεία μετέβαλε· πολλῷ μᾶλλον ἑνὸς ἀνδρὸς περιγίνε- ται. δ. Ήλθε τοίνυν πρὸς τοὺς ἄνδρας, καὶ λέγει αὐτοῖς· Τί δοθήσεται τῷ ἀνδρὶ τῷ αἴροντι τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ; Περὶ μισθῶν διαλέγεται, οὐχ ἵνα λάβῃ μισθὸν, ἀλλ᾽ ἵνα τούτους εἰς πίστιν ἀγάγῃ. Τί οὖν οἱ ἀδελφοί; Πάλιν φθόνος, πά λιν βασκανία. Επὶ τί ἀφῆκας τὰ μικρὰ πρόβατα ἐκεῖνα; Ἡμεῖς οἴδαμεν τὴν ὑπερηφανίαν καὶ τὴν κακίαν τῆς καρδίας σου. Ο φθόνος παθῶν πεπληρωμένος, πῦρ μή σβεννύμε- νον! Καὶ γὰρ καθάπερ σκώληξ τὸ ἔρ:ον διεσθίει », οὕτω καὶ ὁ φθόνος τὸν μὲν φθονοῦντα διατήκει, τὸν δὲ φθο- νούμενον λαμπρότερον κατασκευάζει. Οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ Ἰωσὴφ καὶ τῶν ἀδελφῶν αὐτοῦ ἐγένετο. Οἱ μὲν γὰρ φθονήσαντες ἀπὸ ἐλευθερίας εἰς δουλείαν καθίσταντα· ὁ δὲ φθονηθείς βασιλεὺς ἐγένετο. Πάλιν οὖν οἱ ἀδελφο!· Ημεῖς οἴδαμεν τὴν ὑπερηφανίαν καὶ τὴν κακίαν τῆς καρδίας σου, ὅτι ἕνεκα τοῦ ἰδεῖν σε τὸν πόλεμον κατέβης. Τί ἐφθόνησαν ; τί ἐβάσκηναν; Λόγον ἤκουσαν, σημάτων εὐημερίαν οὐκ ἤνεγκαν. Ἀλλὰ τί οὗτος ὁ σοφὸς ἀνήρ; Απέστη ἀπ' αὐτῶν ὑποτεμνόμενος τὸ ἕλκος, καὶ ἀπῆλθεν εἰς τὸ ἕτερον μέρος τοῦ πολέμου, καὶ λέγει ο Τί ἔσται τῷ ἀνθρώπῳ τῷ αἴροντι τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ; καὶ εἰσήγαγον δ αὐτὸν πρὸς τὸν βασιλέα. Εἶδε τοίνυν τὸν βασιλέα καθήμενον, κατέπτηχότα, δεδοικότα, τρέμοντα, καὶ λέγει πρὸς αὐτόν· Ινα τί συνέπεσε τὸ πρόσωπον τοῦ κυρίου μου, καὶ ἐν τῇ εὐημερίᾳ τὴν δουλείαν ὁμολογεῖ ; Τις ἐστιν οὗτος ; οὐχὶ πορεύσομαι, καὶ ἀφελῶ τὴν κέρα- λὴν αὐτοῦ; Τί οὖν ὁ βασιλεύς ; Καὶ πῶς δύνασαι, ὅτι παιδάριον εἴ μικρόν, οὗτος δὲ ἀνὴρ πολεμιστής ἐκ νεό- τητος αὐτοῦ; Μὴ βλέπε τὰ δρώμενα, ἀλλὰ τὰ νοούμενα· μὴ ἴδῃς, ὅτι μικρὸς τῷ εἴδει, ἀλλ' ὅτι μέγας τῷ φρονή- μάτι. Τί οὖν ἵνα γίνηται; Απιστεῖ ὁ βασιλεύς· ἀναγ κάζεται ὁ Δαυΐδ λοιπὸν αὐτῷ τὰ κατορθώματα [77] αὐ- τοῦ λέγειν. Ἐγώ, φησί, παιδίον ἡμην μικρὸν παρὰ τὴν ποίμνην τοῦ πατρός μου· καὶ ὅτε ἦλθε λέων, ἢ ἄρκτος, καὶ ἐλάμβανον πρόβατα ἐκ τῆς ποίμνης, ἐξεπορευόμην οπίσω αὐτῶν, καὶ ἐξέσπασα ἐκ τοῦ στόματος αὐτῶν, καὶ ἀνεῖλον τὸν λέοντα καὶ τὴν ἄρπτον· καὶ ἔσται οὗτος ὡς ἐν τούτων τῶν θηρίων, ὅτι ωνείδισε παράταξιν Θεοῦ ζῶντος. Καὶ εἶπεν ὁ Σαούλ πρὸς τὸν Δαυΐδ· Πορεύου, ὁ Κύριος μετὰ σοῦ. Καὶ ἔδωκεν αὐτῷ ὅπλα, καὶ οὐκ ἐδύνατο αὐτὰ ὁ Δαυΐδ βαστάσαι. Διὰ τί; Οὐ συγχωρεῖ τοῦτο ὁ Θεὸς, ἵνα γυμνός νικήσῃ, ἵνα μὴ τὰ ὅπλα μερίσηται τὴν νίκην τῶν κατορ θωμάτων, ἵνα μὴ λέγῃ ὁ βασιλεὺς, ὅτι τὰ ὅπλα μου ἐν κησαν. Ρίπτει τὰ ὅπλα, καὶ ἐνδύεται τὴν πίστιν· ἐξέρ χεται γυμνός, καὶ τεθωρακισμένος τὴν εὐλάβειαν· ἐξέρω χεται ποιμὴν, καὶ οὐ στρατιώτης· ἀφίησι βόλον, οὐ τῇ φύσει τοῦ σώματος θαῤῥῶν e, ἀλλὰ τῇ δυνάμει τῆς πί στεως τὴν νίκην ἀπηνέγκατο· ἔδραμεν, ἔλαβεν αὐτοῦ τὸ • Duo mss. πίστιν b Omnes mss. ἔριον διατήκει. Quatuor mss. τῆς καρδίας σου. Τί γὰρ ἦν τοῦ ἰδεῖν σε τὸν πόλεμον, ποία δὲ ἐπιθυμία, ἀλλ' ὁ τοιοῦτος σοφός τις ἀνὴρ ὤν, Ὅτι ἕνεκεν τοῦ ἰδεῖν τὸν πόλεμον κατέβην, τί ἐφθόνησας, ἢ τί ἐδάσκηνας; Καὶ λέγει. d Quidam mss. κεφαλὴν αὐτοῦ. ᾿Ακούσαντες οἱ ἀδελφοὶ φθο- γοῦσι. Καὶ εἰσήγαγον. la aliquot miss, θαῤῥων deest, non male. 5:0 ξίφος, ἀπέτεμεν αὐτοῦ τὴν κεφαλήν. Καὶ ἐπληρώθη τὸ γεγραμμένον· Ἐν τοῖς ἔργοις τῶν χειρῶν αὐτοῦ συνελήφθη ὁ ἁμαρτωλές. Πάλιν φθόνος, πάλιν βασκα- νία. Συνεχῶς ἀνορύττω την πηγήν, ὥστε αὐτὸν εὑρεῖν τὸν ὀφθαλμόν 1. Οὗτος τοίνυν ὁ τοιοῦτος καὶ τηλικούτης ἀνὴρ, περὶ οὗ φησιν ὁ Θεός· Εὗρον Δαυίδ τὸν τοῦ Ἰεσσαὶ, ἄνδρα τ' κατὰ τὴν καρδίαν μου. Ο εγκώ μιον ὑψηλόν ! ἢ ἀπόδειξις ἀρετῆς! Ο Δεσπότης αὐτοῦ λέγει· Εύρον Δαυίδ τὸν τοῦ Ἰεσσαὶ, ἄνδρα κατά τὴν καρδίαν μου. Οὗτος τοίνυν ὁ τῶν θηρίων περιγε νόμενος, ὁ τὸν Γολιάθ ἀποκτείνας, ὁ τὸν λέοντα πνίξας, ὁ τὴν ἄρχτον κρατήσας, ὁ ἐν νεότητι πεπολιωμένος, ὁ μικρὸς τῷ σώματι καὶ ὑψηλὸς τῷ πνεύματι, ὁ ἐν τῇ βασιλική στολῇ ἀκρίβειαν μοναζόντων ἐπιδειξάμενος έλους γὰρ δ, οὐκ ἀπὸ μαργαριτῶν, ἀλλ᾽ ἀπὸ δακρύων καθ᾿ ἑκάστην νύχτα βρέχων τὴν στρωμνὴν αὐτοῦ. Οἱ μὲν γὰρ νῦν ἄνθρωποι καὶ ἐν ἡμέρᾳ καθεύδουσιν, ἐκεῖνος δὲ καὶ ἐν νυκτὶ ἐμμέριμνος ἦν. Δια τί ἐν νυκτί; Επειδή ἐν ἡμέρᾳ βασιλεὺς ἐν ὑπὸ μυρίων περιηντλεῖτο πραγμα των· ἐν δὲ νυκτὶ καθάπερ ἐν λιμένι διάγων, τότε μόνος μόνῳ τῷ Θεῷ διελέγετο, καὶ πηγὰς δακρύων ἐξέχεε, καὶ ἔλους τὴν στρωμνὴν ἑαυτοῦ. Οὗτος τοίνυν ὁ τοσοῦτος καὶ τηλικοῦτος ἀνὴρ, ὁ Πνεύματος χάριν ἐπισπασάμενος, ὁ ἐν ἡλικίᾳ νεότητος πεπολιωμένος, ὁ τῆς ἀψίδος τῶν οὐ ρανῶν ἀψάμενος, ὁ τῆς ἄνωθεν ἀπολαύτας δωρεᾶς καὶ χάριτος, ὁ πολέμους καταλύσας, ὁ μυρία κατορθώματα κατὰ τοῦ διαβόλου ἐπιδειξάμενος, μετὰ σωφροσύνην, μετὰ ἐπιείκειαν, μετὰ σεμνότητα, ὅτε κατέσχε τὴν βασι λείαν, ὅτε μυρίους ἐνίκησε πολεμίους, ὅτε ἔθνη ὑπέταξεν, ὅτε εἰρήνη πανταχόθεν, ῥαθυμότερος ἐγένετο, ἵνα μάθ θητε πόσων ἀγαθῶν πρόξενος ἡ θλίψις ', καὶ τόσων κακῶν ἡ ἄνεσις. Καὶ πότε; Ἐν μεσημβρία μέση. Μετά ἄριστον ἀναστὰς ἀπὸ τῆς στιβάδος περιεπάτει, καὶ εἶδε γυναῖκα γυμνήν, λουομένην, καλὴν καὶ εύμορφον στό δρα. Ἀλλὰ οὐκ ἔγκλημα τὸ κάλλος· τὸ γὰρ κάλλος Θεοῦ δώρον. Είδε γυναίκα λουομένην ἐν ὑπερῴῳ, γυναῖκα στρατιώτου, καλὴν, ὡραίαν. Εἶδεν, ἐπτερώθη ἡ τῷ ὅμ ματι, ἐδέξατο τὸ βέλος. ε'. Ακουέτωσαν οἱ περίεργοι, οἱ τὰ ἀλλότρια περιερ γαζόμενοι καὶ καταμανθάνοντες κάλλη. Ακουέτωσαν οἱ περὶ τὰ θέατρα μεμηνότες, οἱ λέγοντες· θεωροῦμεν μὲν, οὐδὲν δὲ βλαπτόμεθα. Ὁ Δαυΐδ βλάβη, καὶ σὺ οὐ βλά- πτῇ; Ἐκεῖνος ἐνικήθη, καὶ σοὶ ἔχω θαῤῥῆσαι; Ο τα αὐτὴν ἔχων Πνεύματος χάριν, βέλος ἐδέξατο· καὶ σὺ ἄτρωτος διαμένεις ἐν τῇ τῶν ἀτόπων θεωρία; Καίτοι ἐκεῖνος οὐκ εἶδε πόρνην, ἀλλὰ σώφρονα γυναῖκα καὶ σεμνήν· καὶ οὐκ ἐν θεάτρῳ, ἀλλ' ἐν οἰκίᾳ· σὺ δὲ ἐν θεά· τρῳ, ὅπου καὶ ὁ τόπος κολάζει ψυχήν· ὅπου οὐ βλέπεις μόνον, ἀλλὰ [578] καὶ ἀκούεις ῥημάτων αἰσχρῶν, καὶ βλέπεις στολὴν πορνικὴν κ καὶ άσματα διαβολικά· καὶ πανταχόθεν πλήττεται σου ή διάνοια· τῇ ὄψει ἀφ᾽ ὧν εἶδες· τῇ ἀκοῇ, ἀφ᾽ ὧν ἀκούεις· τῇ ῥινὶ, ἀφ᾽ ὧν ὀσφραί νη. Τοσαῦται φορα, τοσαῦτα βάραθρα, καὶ ἔχω σα θαῤῥῆσαι, ὅτι οὐ γίνῃ θηριάλωτος; Μὴ γὰρ λίθος εἴ; μὴ γὰρ σίδηρος εἶ; Ανθρωπος εἴ, τῇ κοινῇ τῆς φύσεως ἀσθενείᾳ υποκείμενος. Πῦρ κρατεῖς 1, καὶ οὐ καίη; καὶ πῶς ἔχει λόγον; θὲς λύχνον εἰς χόρτον, καὶ δύνασαί με εἰπεῖν, ὅτι οὐ καίεται ὁ χόρτος; Ὅπερ ἐστὶν ὁ χόρτος, τοῦτο καὶ ἡ ἡμετέρα φύσις. Εἶδεν αὐτὴν λουομένην γυα μνὴν, ἐάλω τῷ κάλλει, ἐδέξατο τὸ βέλος, ἔλαβε τὸ τραν μα, ἔπεμψεν ἐπ' αὐτήν· καὶ ὡς μόνον ἦλθε πρὸς αὐτὸν, εἰργάσατο την παρανομίαν, ἐπλήρωσε τὴν ἐπιθυμίαν. Κελεύει αὐτὴν ἀπελθεῖν εἰς τὴν ἰδίαν οἰκίαν. Ταῦτα δὲ λέγων καὶ εἰς μέσον φέρω τὸν τετραυματισμένον, ἵνα οἱ περιεστῶτες ἴδητε πάντες, πῶς θεραπεύεται. Καὶ γὰρ ἰατρὸς χειρουργῶν ἔχει τοὺς περιεστῶτας πάντας, ἵνα βλέπωσι πῶς τῇ τέχνῃ νικᾷ τὴν νόσον· πολλῷ μᾶλλον προφήτου χειρουργουμένου πάντας χρὴ συνδραμείν, ἵνα Ο Οφθαλμός interdum pro prima fontis scaturigine accipitur. 8 Duo Δαυίδ τὸν δοῦλόν μου, ἄνδρα. Η Alii έλεγε γάρ. i Alii πόσον ἀγαθὸν θλίψις· et ita legit interpres. i legendum forte ετρώθη. * Quidam ακούεις ῥημάτων κακίαν, καὶ βλέπεις στόλον παρα νικόν. Unus ῥημάτων κακίαν καὶ πορνικὰ ᾄσματα. 1. Omnes πῦρ βλέπεις,

569 SPURIA. σκιαῖς καὶ πηγαῖς προσομιλῶν, ἐπὶ ταῖς ὄψεσιν αὐτοῦ. εἱστήκει, καὶ λέγει· Τὶς ὁ ἀπερίτμητος οὗτος, ὃς ὠνείδισε παράταξιν Θεοῦ ζώντος; Καὶ λέγουσι πρὸς αὐτόν· Πόθεν σοι ἡ ἀπόνοια αὕτη; Ο δέ· Οὐκ ἀπόνοια, ἀλλὰ πίστις· οὐχ ὑπερηφανίαν, ἀλλ᾽ εὐσέβειαν ο κέκτη μας· θώρακα οὐχ ὁπλίζομαι, ἀλλὰ πίστιν ἐνδέδομαι· οὐ σκοπῶ ἐκείνου τὸ μέγεθος, ἀλλὰ τὴν ἐρημίαν τῆς δια νοίας· οὐ βλέπω ὅτι μέγα τὸ πλοῖον, ἀλλ' ὅτι κυβερνήτην οὐκ ἔχει. Οὐ δέδοικα αὐτὸν ἐχθρὸς γάρ ἐστι τοῦ Θεοῦ), κἂν μυριάκις δυνατός ᾖ. Διὰ γὰρ τὴν ἄνωθεν ῥοπὴν πάντων ἀσθενέστερός ἐστιν ὁ ἀπερίτμητος οὗτος. Ποίοις ὅπλοις θαῤῥεῖς, ὦ Δαυΐδ; Οὐ σαρχικοῖς, ἀλλὰ πνευμα τικοῖς. Τὰ γὰρ ὅπλα ἡμῶν οὐ σαρκικά, ἀλλὰ πνευ· ματικά. Καὶ πῶς, ὅτι σὺ μικρὸς καὶ ἀσθενῆς εἶ; Ἀλλὰ μέγας ὁ Δεσπότης. Εὐτελὲς τὸ ὅπλον· ἀλλ' ὁ πέμψας ἰσχυρός. θάλασσαν ἐποίησε ξηράν, πέτραν διέρρηξε, τὰ στοιχεία μετέβαλε· πολλῷ μᾶλλον ἑνὸς ἀνδρὸς περιγίνε- ται. δ. Ήλθε τοίνυν πρὸς τοὺς ἄνδρας, καὶ λέγει αὐτοῖς· Τί δοθήσεται τῷ ἀνδρὶ τῷ αἴροντι τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ; Περὶ μισθῶν διαλέγεται, οὐχ ἵνα λάβῃ μισθὸν, ἀλλ᾽ ἵνα τούτους εἰς πίστιν ἀγάγῃ. Τί οὖν οἱ ἀδελφοί; Πάλιν φθόνος, πά λιν βασκανία. Επὶ τί ἀφῆκας τὰ μικρὰ πρόβατα ἐκεῖνα; Ἡμεῖς οἴδαμεν τὴν ὑπερηφανίαν καὶ τὴν κακίαν τῆς καρδίας σου. Ο φθόνος παθῶν πεπληρωμένος, πῦρ μή σβεννύμε- νον! Καὶ γὰρ καθάπερ σκώληξ τὸ ἔρ:ον διεσθίει », οὕτω καὶ ὁ φθόνος τὸν μὲν φθονοῦντα διατήκει, τὸν δὲ φθο- νούμενον λαμπρότερον κατασκευάζει. Οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ Ἰωσὴφ καὶ τῶν ἀδελφῶν αὐτοῦ ἐγένετο. Οἱ μὲν γὰρ φθονήσαντες ἀπὸ ἐλευθερίας εἰς δουλείαν καθίσταντα· ὁ δὲ φθονηθείς βασιλεὺς ἐγένετο. Πάλιν οὖν οἱ ἀδελφο!· Ημεῖς οἴδαμεν τὴν ὑπερηφανίαν καὶ τὴν κακίαν τῆς καρδίας σου, ὅτι ἕνεκα τοῦ ἰδεῖν σε τὸν πόλεμον κατέβης. Τί ἐφθόνησαν ; τί ἐβάσκηναν; Λόγον ἤκουσαν, σημάτων εὐημερίαν οὐκ ἤνεγκαν. Ἀλλὰ τί οὗτος ὁ σοφὸς ἀνήρ; Απέστη ἀπ' αὐτῶν ὑποτεμνόμενος τὸ ἕλκος, καὶ ἀπῆλθεν εἰς τὸ ἕτερον μέρος τοῦ πολέμου, καὶ λέγει ο Τί ἔσται τῷ ἀνθρώπῳ τῷ αἴροντι τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ; καὶ εἰσήγαγον δ αὐτὸν πρὸς τὸν βασιλέα. Εἶδε τοίνυν τὸν βασιλέα καθήμενον, κατέπτηχότα, δεδοικότα, τρέμοντα, καὶ λέγει πρὸς αὐτόν· Ινα τί συνέπεσε τὸ πρόσωπον τοῦ κυρίου μου, καὶ ἐν τῇ εὐημερίᾳ τὴν δουλείαν ὁμολογεῖ ; Τις ἐστιν οὗτος ; οὐχὶ πορεύσομαι, καὶ ἀφελῶ τὴν κέρα- λὴν αὐτοῦ; Τί οὖν ὁ βασιλεύς ; Καὶ πῶς δύνασαι, ὅτι παιδάριον εἴ μικρόν, οὗτος δὲ ἀνὴρ πολεμιστής ἐκ νεό- τητος αὐτοῦ; Μὴ βλέπε τὰ δρώμενα, ἀλλὰ τὰ νοούμενα· μὴ ἴδῃς, ὅτι μικρὸς τῷ εἴδει, ἀλλ' ὅτι μέγας τῷ φρονή- μάτι. Τί οὖν ἵνα γίνηται; Απιστεῖ ὁ βασιλεύς· ἀναγ κάζεται ὁ Δαυΐδ λοιπὸν αὐτῷ τὰ κατορθώματα [77] αὐ- τοῦ λέγειν. Ἐγώ, φησί, παιδίον ἡμην μικρὸν παρὰ τὴν ποίμνην τοῦ πατρός μου· καὶ ὅτε ἦλθε λέων, ἢ ἄρκτος, καὶ ἐλάμβανον πρόβατα ἐκ τῆς ποίμνης, ἐξεπορευόμην οπίσω αὐτῶν, καὶ ἐξέσπασα ἐκ τοῦ στόματος αὐτῶν, καὶ ἀνεῖλον τὸν λέοντα καὶ τὴν ἄρπτον· καὶ ἔσται οὗτος ὡς ἐν τούτων τῶν θηρίων, ὅτι ωνείδισε παράταξιν Θεοῦ ζῶντος. Καὶ εἶπεν ὁ Σαούλ πρὸς τὸν Δαυΐδ· Πορεύου, ὁ Κύριος μετὰ σοῦ. Καὶ ἔδωκεν αὐτῷ ὅπλα, καὶ οὐκ ἐδύνατο αὐτὰ ὁ Δαυΐδ βαστάσαι. Διὰ τί; Οὐ συγχωρεῖ τοῦτο ὁ Θεὸς, ἵνα γυμνός νικήσῃ, ἵνα μὴ τὰ ὅπλα μερίσηται τὴν νίκην τῶν κατορ θωμάτων, ἵνα μὴ λέγῃ ὁ βασιλεὺς, ὅτι τὰ ὅπλα μου ἐν κησαν. Ρίπτει τὰ ὅπλα, καὶ ἐνδύεται τὴν πίστιν· ἐξέρ χεται γυμνός, καὶ τεθωρακισμένος τὴν εὐλάβειαν· ἐξέρω χεται ποιμὴν, καὶ οὐ στρατιώτης· ἀφίησι βόλον, οὐ τῇ φύσει τοῦ σώματος θαῤῥῶν e, ἀλλὰ τῇ δυνάμει τῆς πί στεως τὴν νίκην ἀπηνέγκατο· ἔδραμεν, ἔλαβεν αὐτοῦ τὸ • Duo mss. πίστιν b Omnes mss. ἔριον διατήκει. Quatuor mss. τῆς καρδίας σου. Τί γὰρ ἦν τοῦ ἰδεῖν σε τὸν πόλεμον, ποία δὲ ἐπιθυμία, ἀλλ' ὁ τοιοῦτος σοφός τις ἀνὴρ ὤν, Ὅτι ἕνεκεν τοῦ ἰδεῖν τὸν πόλεμον κατέβην, τί ἐφθόνησας, ἢ τί ἐδάσκηνας; Καὶ λέγει. d Quidam mss. κεφαλὴν αὐτοῦ. ᾿Ακούσαντες οἱ ἀδελφοὶ φθο- γοῦσι. Καὶ εἰσήγαγον. la aliquot miss, θαῤῥων deest, non male. 5:0 ξίφος, ἀπέτεμεν αὐτοῦ τὴν κεφαλήν. Καὶ ἐπληρώθη τὸ γεγραμμένον· Ἐν τοῖς ἔργοις τῶν χειρῶν αὐτοῦ συνελήφθη ὁ ἁμαρτωλές. Πάλιν φθόνος, πάλιν βασκα- νία. Συνεχῶς ἀνορύττω την πηγήν, ὥστε αὐτὸν εὑρεῖν τὸν ὀφθαλμόν 1. Οὗτος τοίνυν ὁ τοιοῦτος καὶ τηλικούτης ἀνὴρ, περὶ οὗ φησιν ὁ Θεός· Εὗρον Δαυίδ τὸν τοῦ Ἰεσσαὶ, ἄνδρα τ' κατὰ τὴν καρδίαν μου. Ο εγκώ μιον ὑψηλόν ! ἢ ἀπόδειξις ἀρετῆς! Ο Δεσπότης αὐτοῦ λέγει· Εύρον Δαυίδ τὸν τοῦ Ἰεσσαὶ, ἄνδρα κατά τὴν καρδίαν μου. Οὗτος τοίνυν ὁ τῶν θηρίων περιγε νόμενος, ὁ τὸν Γολιάθ ἀποκτείνας, ὁ τὸν λέοντα πνίξας, ὁ τὴν ἄρχτον κρατήσας, ὁ ἐν νεότητι πεπολιωμένος, ὁ μικρὸς τῷ σώματι καὶ ὑψηλὸς τῷ πνεύματι, ὁ ἐν τῇ βασιλική στολῇ ἀκρίβειαν μοναζόντων ἐπιδειξάμενος έλους γὰρ δ, οὐκ ἀπὸ μαργαριτῶν, ἀλλ᾽ ἀπὸ δακρύων καθ᾿ ἑκάστην νύχτα βρέχων τὴν στρωμνὴν αὐτοῦ. Οἱ μὲν γὰρ νῦν ἄνθρωποι καὶ ἐν ἡμέρᾳ καθεύδουσιν, ἐκεῖνος δὲ καὶ ἐν νυκτὶ ἐμμέριμνος ἦν. Δια τί ἐν νυκτί; Επειδή ἐν ἡμέρᾳ βασιλεὺς ἐν ὑπὸ μυρίων περιηντλεῖτο πραγμα των· ἐν δὲ νυκτὶ καθάπερ ἐν λιμένι διάγων, τότε μόνος μόνῳ τῷ Θεῷ διελέγετο, καὶ πηγὰς δακρύων ἐξέχεε, καὶ ἔλους τὴν στρωμνὴν ἑαυτοῦ. Οὗτος τοίνυν ὁ τοσοῦτος καὶ τηλικοῦτος ἀνὴρ, ὁ Πνεύματος χάριν ἐπισπασάμενος, ὁ ἐν ἡλικίᾳ νεότητος πεπολιωμένος, ὁ τῆς ἀψίδος τῶν οὐ ρανῶν ἀψάμενος, ὁ τῆς ἄνωθεν ἀπολαύτας δωρεᾶς καὶ χάριτος, ὁ πολέμους καταλύσας, ὁ μυρία κατορθώματα κατὰ τοῦ διαβόλου ἐπιδειξάμενος, μετὰ σωφροσύνην, μετὰ ἐπιείκειαν, μετὰ σεμνότητα, ὅτε κατέσχε τὴν βασι λείαν, ὅτε μυρίους ἐνίκησε πολεμίους, ὅτε ἔθνη ὑπέταξεν, ὅτε εἰρήνη πανταχόθεν, ῥαθυμότερος ἐγένετο, ἵνα μάθ θητε πόσων ἀγαθῶν πρόξενος ἡ θλίψις ', καὶ τόσων κακῶν ἡ ἄνεσις. Καὶ πότε; Ἐν μεσημβρία μέση. Μετά ἄριστον ἀναστὰς ἀπὸ τῆς στιβάδος περιεπάτει, καὶ εἶδε γυναῖκα γυμνήν, λουομένην, καλὴν καὶ εύμορφον στό δρα. Ἀλλὰ οὐκ ἔγκλημα τὸ κάλλος· τὸ γὰρ κάλλος Θεοῦ δώρον. Είδε γυναίκα λουομένην ἐν ὑπερῴῳ, γυναῖκα στρατιώτου, καλὴν, ὡραίαν. Εἶδεν, ἐπτερώθη ἡ τῷ ὅμ ματι, ἐδέξατο τὸ βέλος. ε'. Ακουέτωσαν οἱ περίεργοι, οἱ τὰ ἀλλότρια περιερ γαζόμενοι καὶ καταμανθάνοντες κάλλη. Ακουέτωσαν οἱ περὶ τὰ θέατρα μεμηνότες, οἱ λέγοντες· θεωροῦμεν μὲν, οὐδὲν δὲ βλαπτόμεθα. Ὁ Δαυΐδ βλάβη, καὶ σὺ οὐ βλά- πτῇ; Ἐκεῖνος ἐνικήθη, καὶ σοὶ ἔχω θαῤῥῆσαι; Ο τα αὐτὴν ἔχων Πνεύματος χάριν, βέλος ἐδέξατο· καὶ σὺ ἄτρωτος διαμένεις ἐν τῇ τῶν ἀτόπων θεωρία; Καίτοι ἐκεῖνος οὐκ εἶδε πόρνην, ἀλλὰ σώφρονα γυναῖκα καὶ σεμνήν· καὶ οὐκ ἐν θεάτρῳ, ἀλλ' ἐν οἰκίᾳ· σὺ δὲ ἐν θεά· τρῳ, ὅπου καὶ ὁ τόπος κολάζει ψυχήν· ὅπου οὐ βλέπεις μόνον, ἀλλὰ [578] καὶ ἀκούεις ῥημάτων αἰσχρῶν, καὶ βλέπεις στολὴν πορνικὴν κ καὶ άσματα διαβολικά· καὶ πανταχόθεν πλήττεται σου ή διάνοια· τῇ ὄψει ἀφ᾽ ὧν εἶδες· τῇ ἀκοῇ, ἀφ᾽ ὧν ἀκούεις· τῇ ῥινὶ, ἀφ᾽ ὧν ὀσφραί νη. Τοσαῦται φορα, τοσαῦτα βάραθρα, καὶ ἔχω σα θαῤῥῆσαι, ὅτι οὐ γίνῃ θηριάλωτος; Μὴ γὰρ λίθος εἴ; μὴ γὰρ σίδηρος εἶ; Ανθρωπος εἴ, τῇ κοινῇ τῆς φύσεως ἀσθενείᾳ υποκείμενος. Πῦρ κρατεῖς 1, καὶ οὐ καίη; καὶ πῶς ἔχει λόγον; θὲς λύχνον εἰς χόρτον, καὶ δύνασαί με εἰπεῖν, ὅτι οὐ καίεται ὁ χόρτος; Ὅπερ ἐστὶν ὁ χόρτος, τοῦτο καὶ ἡ ἡμετέρα φύσις. Εἶδεν αὐτὴν λουομένην γυα μνὴν, ἐάλω τῷ κάλλει, ἐδέξατο τὸ βέλος, ἔλαβε τὸ τραν μα, ἔπεμψεν ἐπ' αὐτήν· καὶ ὡς μόνον ἦλθε πρὸς αὐτὸν, εἰργάσατο την παρανομίαν, ἐπλήρωσε τὴν ἐπιθυμίαν. Κελεύει αὐτὴν ἀπελθεῖν εἰς τὴν ἰδίαν οἰκίαν. Ταῦτα δὲ λέγων καὶ εἰς μέσον φέρω τὸν τετραυματισμένον, ἵνα οἱ περιεστῶτες ἴδητε πάντες, πῶς θεραπεύεται. Καὶ γὰρ ἰατρὸς χειρουργῶν ἔχει τοὺς περιεστῶτας πάντας, ἵνα βλέπωσι πῶς τῇ τέχνῃ νικᾷ τὴν νόσον· πολλῷ μᾶλλον προφήτου χειρουργουμένου πάντας χρὴ συνδραμείν, ἵνα Ο Οφθαλμός interdum pro prima fontis scaturigine accipitur. 8 Duo Δαυίδ τὸν δοῦλόν μου, ἄνδρα. Η Alii έλεγε γάρ. i Alii πόσον ἀγαθὸν θλίψις· et ita legit interpres. i legendum forte ετρώθη. * Quidam ακούεις ῥημάτων κακίαν, καὶ βλέπεις στόλον παρα νικόν. Unus ῥημάτων κακίαν καὶ πορνικὰ ᾄσματα. 1. Omnes πῦρ βλέπεις,

569 SPURIA. σκιαῖς καὶ πηγαῖς προσομιλῶν, ἐπὶ ταῖς ὄψεσιν αὐτοῦ. εἱστήκει, καὶ λέγει· Τὶς ὁ ἀπερίτμητος οὗτος, ὃς ὠνείδισε παράταξιν Θεοῦ ζώντος; Καὶ λέγουσι πρὸς αὐτόν· Πόθεν σοι ἡ ἀπόνοια αὕτη; Ο δέ· Οὐκ ἀπόνοια, ἀλλὰ πίστις· οὐχ ὑπερηφανίαν, ἀλλ᾽ εὐσέβειαν ο κέκτη μας· θώρακα οὐχ ὁπλίζομαι, ἀλλὰ πίστιν ἐνδέδομαι· οὐ σκοπῶ ἐκείνου τὸ μέγεθος, ἀλλὰ τὴν ἐρημίαν τῆς δια νοίας· οὐ βλέπω ὅτι μέγα τὸ πλοῖον, ἀλλ' ὅτι κυβερνήτην οὐκ ἔχει. Οὐ δέδοικα αὐτὸν ἐχθρὸς γάρ ἐστι τοῦ Θεοῦ), κἂν μυριάκις δυνατός ᾖ. Διὰ γὰρ τὴν ἄνωθεν ῥοπὴν πάντων ἀσθενέστερός ἐστιν ὁ ἀπερίτμητος οὗτος. Ποίοις ὅπλοις θαῤῥεῖς, ὦ Δαυΐδ; Οὐ σαρχικοῖς, ἀλλὰ πνευμα τικοῖς. Τὰ γὰρ ὅπλα ἡμῶν οὐ σαρκικά, ἀλλὰ πνευ· ματικά. Καὶ πῶς, ὅτι σὺ μικρὸς καὶ ἀσθενῆς εἶ; Ἀλλὰ μέγας ὁ Δεσπότης. Εὐτελὲς τὸ ὅπλον· ἀλλ' ὁ πέμψας ἰσχυρός. θάλασσαν ἐποίησε ξηράν, πέτραν διέρρηξε, τὰ στοιχεία μετέβαλε· πολλῷ μᾶλλον ἑνὸς ἀνδρὸς περιγίνε- ται. δ. Ήλθε τοίνυν πρὸς τοὺς ἄνδρας, καὶ λέγει αὐτοῖς· Τί δοθήσεται τῷ ἀνδρὶ τῷ αἴροντι τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ; Περὶ μισθῶν διαλέγεται, οὐχ ἵνα λάβῃ μισθὸν, ἀλλ᾽ ἵνα τούτους εἰς πίστιν ἀγάγῃ. Τί οὖν οἱ ἀδελφοί; Πάλιν φθόνος, πά λιν βασκανία. Επὶ τί ἀφῆκας τὰ μικρὰ πρόβατα ἐκεῖνα; Ἡμεῖς οἴδαμεν τὴν ὑπερηφανίαν καὶ τὴν κακίαν τῆς καρδίας σου. Ο φθόνος παθῶν πεπληρωμένος, πῦρ μή σβεννύμε- νον! Καὶ γὰρ καθάπερ σκώληξ τὸ ἔρ:ον διεσθίει », οὕτω καὶ ὁ φθόνος τὸν μὲν φθονοῦντα διατήκει, τὸν δὲ φθο- νούμενον λαμπρότερον κατασκευάζει. Οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ Ἰωσὴφ καὶ τῶν ἀδελφῶν αὐτοῦ ἐγένετο. Οἱ μὲν γὰρ φθονήσαντες ἀπὸ ἐλευθερίας εἰς δουλείαν καθίσταντα· ὁ δὲ φθονηθείς βασιλεὺς ἐγένετο. Πάλιν οὖν οἱ ἀδελφο!· Ημεῖς οἴδαμεν τὴν ὑπερηφανίαν καὶ τὴν κακίαν τῆς καρδίας σου, ὅτι ἕνεκα τοῦ ἰδεῖν σε τὸν πόλεμον κατέβης. Τί ἐφθόνησαν ; τί ἐβάσκηναν; Λόγον ἤκουσαν, σημάτων εὐημερίαν οὐκ ἤνεγκαν. Ἀλλὰ τί οὗτος ὁ σοφὸς ἀνήρ; Απέστη ἀπ' αὐτῶν ὑποτεμνόμενος τὸ ἕλκος, καὶ ἀπῆλθεν εἰς τὸ ἕτερον μέρος τοῦ πολέμου, καὶ λέγει ο Τί ἔσται τῷ ἀνθρώπῳ τῷ αἴροντι τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ; καὶ εἰσήγαγον δ αὐτὸν πρὸς τὸν βασιλέα. Εἶδε τοίνυν τὸν βασιλέα καθήμενον, κατέπτηχότα, δεδοικότα, τρέμοντα, καὶ λέγει πρὸς αὐτόν· Ινα τί συνέπεσε τὸ πρόσωπον τοῦ κυρίου μου, καὶ ἐν τῇ εὐημερίᾳ τὴν δουλείαν ὁμολογεῖ ; Τις ἐστιν οὗτος ; οὐχὶ πορεύσομαι, καὶ ἀφελῶ τὴν κέρα- λὴν αὐτοῦ; Τί οὖν ὁ βασιλεύς ; Καὶ πῶς δύνασαι, ὅτι παιδάριον εἴ μικρόν, οὗτος δὲ ἀνὴρ πολεμιστής ἐκ νεό- τητος αὐτοῦ; Μὴ βλέπε τὰ δρώμενα, ἀλλὰ τὰ νοούμενα· μὴ ἴδῃς, ὅτι μικρὸς τῷ εἴδει, ἀλλ' ὅτι μέγας τῷ φρονή- μάτι. Τί οὖν ἵνα γίνηται; Απιστεῖ ὁ βασιλεύς· ἀναγ κάζεται ὁ Δαυΐδ λοιπὸν αὐτῷ τὰ κατορθώματα [77] αὐ- τοῦ λέγειν. Ἐγώ, φησί, παιδίον ἡμην μικρὸν παρὰ τὴν ποίμνην τοῦ πατρός μου· καὶ ὅτε ἦλθε λέων, ἢ ἄρκτος, καὶ ἐλάμβανον πρόβατα ἐκ τῆς ποίμνης, ἐξεπορευόμην οπίσω αὐτῶν, καὶ ἐξέσπασα ἐκ τοῦ στόματος αὐτῶν, καὶ ἀνεῖλον τὸν λέοντα καὶ τὴν ἄρπτον· καὶ ἔσται οὗτος ὡς ἐν τούτων τῶν θηρίων, ὅτι ωνείδισε παράταξιν Θεοῦ ζῶντος. Καὶ εἶπεν ὁ Σαούλ πρὸς τὸν Δαυΐδ· Πορεύου, ὁ Κύριος μετὰ σοῦ. Καὶ ἔδωκεν αὐτῷ ὅπλα, καὶ οὐκ ἐδύνατο αὐτὰ ὁ Δαυΐδ βαστάσαι. Διὰ τί; Οὐ συγχωρεῖ τοῦτο ὁ Θεὸς, ἵνα γυμνός νικήσῃ, ἵνα μὴ τὰ ὅπλα μερίσηται τὴν νίκην τῶν κατορ θωμάτων, ἵνα μὴ λέγῃ ὁ βασιλεὺς, ὅτι τὰ ὅπλα μου ἐν κησαν. Ρίπτει τὰ ὅπλα, καὶ ἐνδύεται τὴν πίστιν· ἐξέρ χεται γυμνός, καὶ τεθωρακισμένος τὴν εὐλάβειαν· ἐξέρω χεται ποιμὴν, καὶ οὐ στρατιώτης· ἀφίησι βόλον, οὐ τῇ φύσει τοῦ σώματος θαῤῥῶν e, ἀλλὰ τῇ δυνάμει τῆς πί στεως τὴν νίκην ἀπηνέγκατο· ἔδραμεν, ἔλαβεν αὐτοῦ τὸ • Duo mss. πίστιν b Omnes mss. ἔριον διατήκει. Quatuor mss. τῆς καρδίας σου. Τί γὰρ ἦν τοῦ ἰδεῖν σε τὸν πόλεμον, ποία δὲ ἐπιθυμία, ἀλλ' ὁ τοιοῦτος σοφός τις ἀνὴρ ὤν, Ὅτι ἕνεκεν τοῦ ἰδεῖν τὸν πόλεμον κατέβην, τί ἐφθόνησας, ἢ τί ἐδάσκηνας; Καὶ λέγει. d Quidam mss. κεφαλὴν αὐτοῦ. ᾿Ακούσαντες οἱ ἀδελφοὶ φθο- γοῦσι. Καὶ εἰσήγαγον. la aliquot miss, θαῤῥων deest, non male. 5:0 ξίφος, ἀπέτεμεν αὐτοῦ τὴν κεφαλήν. Καὶ ἐπληρώθη τὸ γεγραμμένον· Ἐν τοῖς ἔργοις τῶν χειρῶν αὐτοῦ συνελήφθη ὁ ἁμαρτωλές. Πάλιν φθόνος, πάλιν βασκα- νία. Συνεχῶς ἀνορύττω την πηγήν, ὥστε αὐτὸν εὑρεῖν τὸν ὀφθαλμόν 1. Οὗτος τοίνυν ὁ τοιοῦτος καὶ τηλικούτης ἀνὴρ, περὶ οὗ φησιν ὁ Θεός· Εὗρον Δαυίδ τὸν τοῦ Ἰεσσαὶ, ἄνδρα τ' κατὰ τὴν καρδίαν μου. Ο εγκώ μιον ὑψηλόν ! ἢ ἀπόδειξις ἀρετῆς! Ο Δεσπότης αὐτοῦ λέγει· Εύρον Δαυίδ τὸν τοῦ Ἰεσσαὶ, ἄνδρα κατά τὴν καρδίαν μου. Οὗτος τοίνυν ὁ τῶν θηρίων περιγε νόμενος, ὁ τὸν Γολιάθ ἀποκτείνας, ὁ τὸν λέοντα πνίξας, ὁ τὴν ἄρχτον κρατήσας, ὁ ἐν νεότητι πεπολιωμένος, ὁ μικρὸς τῷ σώματι καὶ ὑψηλὸς τῷ πνεύματι, ὁ ἐν τῇ βασιλική στολῇ ἀκρίβειαν μοναζόντων ἐπιδειξάμενος έλους γὰρ δ, οὐκ ἀπὸ μαργαριτῶν, ἀλλ᾽ ἀπὸ δακρύων καθ᾿ ἑκάστην νύχτα βρέχων τὴν στρωμνὴν αὐτοῦ. Οἱ μὲν γὰρ νῦν ἄνθρωποι καὶ ἐν ἡμέρᾳ καθεύδουσιν, ἐκεῖνος δὲ καὶ ἐν νυκτὶ ἐμμέριμνος ἦν. Δια τί ἐν νυκτί; Επειδή ἐν ἡμέρᾳ βασιλεὺς ἐν ὑπὸ μυρίων περιηντλεῖτο πραγμα των· ἐν δὲ νυκτὶ καθάπερ ἐν λιμένι διάγων, τότε μόνος μόνῳ τῷ Θεῷ διελέγετο, καὶ πηγὰς δακρύων ἐξέχεε, καὶ ἔλους τὴν στρωμνὴν ἑαυτοῦ. Οὗτος τοίνυν ὁ τοσοῦτος καὶ τηλικοῦτος ἀνὴρ, ὁ Πνεύματος χάριν ἐπισπασάμενος, ὁ ἐν ἡλικίᾳ νεότητος πεπολιωμένος, ὁ τῆς ἀψίδος τῶν οὐ ρανῶν ἀψάμενος, ὁ τῆς ἄνωθεν ἀπολαύτας δωρεᾶς καὶ χάριτος, ὁ πολέμους καταλύσας, ὁ μυρία κατορθώματα κατὰ τοῦ διαβόλου ἐπιδειξάμενος, μετὰ σωφροσύνην, μετὰ ἐπιείκειαν, μετὰ σεμνότητα, ὅτε κατέσχε τὴν βασι λείαν, ὅτε μυρίους ἐνίκησε πολεμίους, ὅτε ἔθνη ὑπέταξεν, ὅτε εἰρήνη πανταχόθεν, ῥαθυμότερος ἐγένετο, ἵνα μάθ θητε πόσων ἀγαθῶν πρόξενος ἡ θλίψις ', καὶ τόσων κακῶν ἡ ἄνεσις. Καὶ πότε; Ἐν μεσημβρία μέση. Μετά ἄριστον ἀναστὰς ἀπὸ τῆς στιβάδος περιεπάτει, καὶ εἶδε γυναῖκα γυμνήν, λουομένην, καλὴν καὶ εύμορφον στό δρα. Ἀλλὰ οὐκ ἔγκλημα τὸ κάλλος· τὸ γὰρ κάλλος Θεοῦ δώρον. Είδε γυναίκα λουομένην ἐν ὑπερῴῳ, γυναῖκα στρατιώτου, καλὴν, ὡραίαν. Εἶδεν, ἐπτερώθη ἡ τῷ ὅμ ματι, ἐδέξατο τὸ βέλος. ε'. Ακουέτωσαν οἱ περίεργοι, οἱ τὰ ἀλλότρια περιερ γαζόμενοι καὶ καταμανθάνοντες κάλλη. Ακουέτωσαν οἱ περὶ τὰ θέατρα μεμηνότες, οἱ λέγοντες· θεωροῦμεν μὲν, οὐδὲν δὲ βλαπτόμεθα. Ὁ Δαυΐδ βλάβη, καὶ σὺ οὐ βλά- πτῇ; Ἐκεῖνος ἐνικήθη, καὶ σοὶ ἔχω θαῤῥῆσαι; Ο τα αὐτὴν ἔχων Πνεύματος χάριν, βέλος ἐδέξατο· καὶ σὺ ἄτρωτος διαμένεις ἐν τῇ τῶν ἀτόπων θεωρία; Καίτοι ἐκεῖνος οὐκ εἶδε πόρνην, ἀλλὰ σώφρονα γυναῖκα καὶ σεμνήν· καὶ οὐκ ἐν θεάτρῳ, ἀλλ' ἐν οἰκίᾳ· σὺ δὲ ἐν θεά· τρῳ, ὅπου καὶ ὁ τόπος κολάζει ψυχήν· ὅπου οὐ βλέπεις μόνον, ἀλλὰ [578] καὶ ἀκούεις ῥημάτων αἰσχρῶν, καὶ βλέπεις στολὴν πορνικὴν κ καὶ άσματα διαβολικά· καὶ πανταχόθεν πλήττεται σου ή διάνοια· τῇ ὄψει ἀφ᾽ ὧν εἶδες· τῇ ἀκοῇ, ἀφ᾽ ὧν ἀκούεις· τῇ ῥινὶ, ἀφ᾽ ὧν ὀσφραί νη. Τοσαῦται φορα, τοσαῦτα βάραθρα, καὶ ἔχω σα θαῤῥῆσαι, ὅτι οὐ γίνῃ θηριάλωτος; Μὴ γὰρ λίθος εἴ; μὴ γὰρ σίδηρος εἶ; Ανθρωπος εἴ, τῇ κοινῇ τῆς φύσεως ἀσθενείᾳ υποκείμενος. Πῦρ κρατεῖς 1, καὶ οὐ καίη; καὶ πῶς ἔχει λόγον; θὲς λύχνον εἰς χόρτον, καὶ δύνασαί με εἰπεῖν, ὅτι οὐ καίεται ὁ χόρτος; Ὅπερ ἐστὶν ὁ χόρτος, τοῦτο καὶ ἡ ἡμετέρα φύσις. Εἶδεν αὐτὴν λουομένην γυα μνὴν, ἐάλω τῷ κάλλει, ἐδέξατο τὸ βέλος, ἔλαβε τὸ τραν μα, ἔπεμψεν ἐπ' αὐτήν· καὶ ὡς μόνον ἦλθε πρὸς αὐτὸν, εἰργάσατο την παρανομίαν, ἐπλήρωσε τὴν ἐπιθυμίαν. Κελεύει αὐτὴν ἀπελθεῖν εἰς τὴν ἰδίαν οἰκίαν. Ταῦτα δὲ λέγων καὶ εἰς μέσον φέρω τὸν τετραυματισμένον, ἵνα οἱ περιεστῶτες ἴδητε πάντες, πῶς θεραπεύεται. Καὶ γὰρ ἰατρὸς χειρουργῶν ἔχει τοὺς περιεστῶτας πάντας, ἵνα βλέπωσι πῶς τῇ τέχνῃ νικᾷ τὴν νόσον· πολλῷ μᾶλλον προφήτου χειρουργουμένου πάντας χρὴ συνδραμείν, ἵνα Ο Οφθαλμός interdum pro prima fontis scaturigine accipitur. 8 Duo Δαυίδ τὸν δοῦλόν μου, ἄνδρα. Η Alii έλεγε γάρ. i Alii πόσον ἀγαθὸν θλίψις· et ita legit interpres. i legendum forte ετρώθη. * Quidam ακούεις ῥημάτων κακίαν, καὶ βλέπεις στόλον παρα νικόν. Unus ῥημάτων κακίαν καὶ πορνικὰ ᾄσματα. 1. Omnes πῦρ βλέπεις,

571 IN PSALMUM L. ἴδωμεν ο πῶς ὀφείλομεν ἀπαλλαγῆναι τῆς σηπεδόνος καὶ τῶν σκωλήκων. Χαλεπὸν τὸ ἁμάρτημα· ἐπιθυμία ἐπληρώθη, ἡ ἁμαρτία ἀπηρτίσθη, ο θεραπεύων οὐκ ἦν. Συνέλαβεν ή γυνή. Τέως ἐνόμιζε λανθάνειν τὸν ἄνδρα αὐτῆς ὁ βασιλεύς. Εἰ γὰρ καὶ προφήτης ἦν, ἀλλ᾽ ὅλως ἡ ἐπιθυμία αὐτὸν ἐσκότισε. Συνέλαβεν ή γυνή, ἔγκυος ἐγένετο· δρομαία ἐπὶ τὸν βασιλέα ἔρχεται. Βασιλεῦ, ἀπωλόμην. Τί ἔχεις; Εγκυος εἰμι. Ο καρπὸς τῆς ἁμαρ- τίας ἐβλάστησε· τὴν κατηγορίαν ἐν τῇ μήτρα βαστάζω ὁ ἔλεγχος ηυξήθη τοῦ ἁμαρτήματος οίκοθεν ἔχω τὴν ἀπόδειξιν. Ἐὰν ἔλθῃ καὶ ἴδῃ ὁ ἀνήρ μου, τί ἔχω εἰπεῖν ; ἢ τί λαλήσω ; Εννόησον πόσον κακὸν ἡ ἁμαρτία. Ο βασιλεὺς τὸν στρατιώτην φοβεῖται. Οὐ γὰρ ἐστι δοῦλος, εἰ μὴ ὁ ποιῶν τὴν ἁμαρτίαν. Διάδημα περιεβέβλητο, καὶ ἐδεδοίκει τὸ ὄνειδος. Οὐχὶ σὺ βασιλεύς; οὐ ξίφους ἐξουσίαν ἔχεις; Ναί, ἀλλὰ καὶ χαλεπὸν ἁμάρτημα ἐποίησα. Ο ἁμαρτία δειλίας μήτηρ δ! ὢ ἀτιμίας ἔλεγχος ! ὢ σιωπῆς ὑπόθε σις ! Δέδοικα, τρέμω, ότι με κατήσχυνας· ἔνδον ἔχω τὸν ἔλεγχον. Ἐὰν ἔλθῃ ὁ ἀνὴρ μου, τί εἴπω ; τί λαλήσω ; Εὑρήσει με ἔγχυον, καὶ φονεύσει ἔνδον ἔχουσαν τὸν ἔλεγ- χον τῆς ἁμαρτίας. Βλέπεις τὸ ναυάγων με μελετημένον; ὁρᾷς πόσον κακὸν ἡ ἁμαρτία; Τί οὖν ὁ βασιλεύς; Αμαρ- τίαν ἐπὶ ἁμαρτίαν προστίθησι. Δεῖ γὰρ πλατῦναι τὸν λόγον τοῦ διηγήματος. Ηλθεν Ουρίας ὁ ἀνὴρ αὐτῆς ἀπὸ τοῦ πολέμου, καὶ εἰσῆλθεν ὁ Οὐρίας πρὸς τὸν βασιλέα. Καὶ λέγει αὐτῷ ὁ βασιλεύς· Τί ἐστιν, Ουρία ; πῶς ὁ πόσ λεμος; Λέγει· Καλῶς· νενικήκαμεν. Ἤκουσεν ὁ βασι- λεὺς, ὅτι ὁ στρατιώτης ενίκησε, καὶ αὐτὸς ἡττήθη· ὁ στρατιώτης τὸν πόλεμον ὑπέταξε, καὶ ὁ βασιλεὺς ὑπὸ τῆς ἡδονῆς ἡττήθη· ὁ στρατιώτης τοῦ πολέμου περιεγέ- νετο, αὐτὸς δὲ ὑπὸ τῆς ἁμαρτίας κατεβέβλητο· ὁ στρα- τιώτης ἔλεγε τὴν νίκην, αὐτὸς δὲ ὑπὸ αἰσχύνης οὐδὲ τὴν ἧτταν εἰπεῖν ἐτόλμα. Νενικήκαμεν, φησὶ, καὶ περιεγενό- μεθα. Ἐν ἀπορία ἦν ὁ βασιλεὺς, οὐκ ᾔσθετο τῆς νίκης τοῦ πολέμου διὰ τὴν αἰσχύνην τῆς ἥττης, ἧς αὐτὸς ἦτε τήθη. Λέγει τῷ στρατιώτη. Υπαγε εἰς τὸν οἶκόν σου· λοῦσαι. καὶ ἀπόλαυσον τραπέζης, καὶ ἀπόλαυσον τῆς γυναικός σου. Διὰ τί; Ἵνα συσκιάσῃ τὸ ἕλκος, ἵνα ἐξ αὐτοῦ νομισθῇ τὸ παιδίον τίκτεσθαι. Ὁ δὲ ἀκοίμητος ὀφθαλμὸς οὐ συνεχώρησε τοῦτο γενέσθαι, φειδόμενος τοῦ τετραυματισμένου. Τί οὖν ὁ στρατιώτης φησί; Καὶ πῶς δύναμαι καταλιπεῖν σε, καὶ τρυφᾷν ἐ; Ἰσραὴλ ἐν τῷ πολέμῳ. ὁ ἀρχιστράτηγος ἐν τῇ παρατάξει, ἡ κιβωτής τοῦ Κυρίου ἐν τῇ παρεμβολῇ· καὶ ἐγὼ ἀπελεύσομαι εἰς τὸν οἶκόν μου, καὶ μέλλω τρυφᾶν ; Ταῦτα ἔλεγεν ἀγνοῶν ὁ στρατιώτης. Ονειδος δὲ ἐγένετο [579] τῷ βασιλεῖ, ὅτι ὁ μὲν στρατιώτης οὐδὲ τὴν οἰκίαν αὐτοῦ ἠβουλήθη ἰδεῖν ἐλθὼν ἐκ τοῦ πολέμου, ὁ δὲ βασιλεὺς τοιαῦτα ἦν παρανομήσας, ὥστε ἀνάγκην ἐπιφέρειν τῷ ἰδίῳ στρατιώ τῇ πρὸς τὸ θεάσασθαι τὴν ἰδίαν γυναῖκα, ἵνα δυνηθῇ τὸ ίδιον τραῦμα καλύψαι. Απῆλθεν ἐπὶ τὸν πόλεμον, "καὶ ἐτέχθη τὸ παιδίον. Τί οὖν ποιεῖ; Ἐπειδὴ οὐκ ἐδύνατο συσκιάσαι τὸ ἕλκος, γράφει τῷ στρατηγῷ τοῦ πολέμου· Λαβὼν τὸν Οὐρίαν στῆσον εἰς τὸ κραταιὸν μέρος τοῦ που λέμου. Διὰ τί ; Ὥστε αὐτὸν ἀναιρεθῆναι. Καὶ ἐγχειρίζει αὐτῷ τὴν ἐπιστολήν. Ο τῆς ἀσελγείας ! εἰς ὅσὴν ὠμό- τητα τὸν πραότατον ἐκεῖνον ἡ ἁμαρτία προήγαγε! Την μάχαιραν καθ' ἑαυτοῦ ἐβάσταζεν ὁ ἡδικημένος, καὶ ἐπισ στολὴν ἔφερεν αἵματος γέμουσαν, καὶ ἀπῄει. Δεῖ γὰρ Επιτεμεῖν. Τί οὖν γίνεται; Ἐν τῷ πολέμῳ ἔπεσεν, ἐσφάγη. Ἰδοὺ δύο ἁμαρτήματα, μοιχεία και φόνος. Ο φόνος καρπὸς τῆς μοιχείας ἐγένετο. ς'. Ταῦτα δὲ λέγω διὰ τοὺς ἁμαρτωλοὺς καὶ πολλὰ ἑαυ τοῖς συνειδότας κακὰ, ἵνα ἀκούοντες μὴ ἀπογινώσκωσι τῆς ἑαυτῶν σωτηρίας. Γέγραπται γάρ· Οὐ φονεύσεις, οὐ μοιχεύσεις. Τὰς γὰρ δύο ταύτας πρώτας ἐντολὰς παρ- έβη. Ἐμοίχευσε, καὶ τότε ἐφόνευσε τὸν ἠδικημένον. Χα λεπὸν τὸ ἔλκος, μέγα τὸ τραῦμα. Ἐπεὶ οὖν ὁ Οὐρίας ἀπελθὼν εἰς τὸν πόλεμον ἐσφάγη, καὶ εὐθέως ἐσκίρτησεν • Alii πάντας δεῖ ἰδεῖν, ἵνα γνῶμεν. » Omnes fere ὦ δυστυχίας μήτηρ. • Καὶ τρυφάν. Quæ sequuntur usque ad τρυφαν sequens, quis a fuerant, et quidem, ut videtur, δι' ὁμοιοτέλευτον. 572 ἡ ἁμαρτία ἡ συνεσκιασμένη 4, τότε λοιπὸν ἀπῆλθε προς αὐτὸν Νάθαν ὁ προφήτης. Απηρτίσθη ἡ ἐπιθυμία, ἐπλη ρώθη ἡ παρανομία, ἀνῄρητο ὁ ἠδικημένος. Ο προφήτης προφήτην ἐλέγχει. Διὰ τί ; Καίτοι ὁ Δαυΐδ προφήτης ἦν· πῶς οὖν ἑαυτὸν οὐ θεραπεύει; Ὥσπερ οὖν οἱ ἱατροί, ὅτε νοσοῦσι, χρήζουσιν ἑτέρων ἰατρῶν, καὶ ἡ ἀρρωστία τὴν τέχνην λυμαίνεται· οὕτω δὴ καὶ ἐνταῦθα προφήτης ἐκεῖνος, προφήτης οὗτος. Ἀλλ᾽ ἐκεῖνος οὐκ ἐν κλίνη κείμενος, ἀλλ' ἐν ἁμαρτία διαγινόμενος. Λένουσιν αὐτῷ· Νάθαν ὁ προφήτης ἔξω. Λέγει· Εἰσέλθῃ. Εἰσέρχεται ὁ προφήτης. Ορᾷ αὐτὸν καθεζόμενον μετὰ λαμπηδόνος πολλῆς καὶ τύφου τοῦ βασιλικοῦ. Καὶ τί φησι; Δίκην ἔχω, βασιλεῦ. ἄκουσόν μου. Ο σοφίας κα προῦ. Εἰσῆλθε σιδήριον λαβών, ἵνα τέμη τὸ ἕλκος· ἀλλ᾽ οὐ δείκνυσι τῷ νοσοῦντι, ἵνα μὴ στερηθῇ τῆς ἰατρείας " κρύπτει ἔνδον, οὐχ ὑπὸ τὸ ἱμάτιον, ἀλλ' ὑπὸ τὸ δρᾶμα τῆς διηγήσεως. Εὐθέως γὰρ εἰσε θὼν οὐκ εἶπεν αὐτῷ· τα παράνομε, ὦ βέβηλε, ὦ μοιχὲ, ὦ ἀνδροφόνε· οὐ γυ- μνοῖ τὸν ἔλεγχον, οὐδὲ χωρὶς προσωπείου τὴν παρη- σίαν· ἀλλὰ τὸν σίδηρον ἐγκεκρυμμένον φέρει καὶ λέγει· Δίκην ἔχω, βασιλεῦ, ἄκουσόν μου. Τί οὖν ὁ βασιλεύς; Εἰπὲ τὴν δίκην. Ὁ δὲ λέγει· "Ανθρωπός τις ἦν πλούσιος οὗτος εἶχε ποίμνια καὶ βουκόλια πολλά· ἄνθρωπος δέ τις ἦν πένης. Δύο ἄνθρωποι. Οὐρίας καὶ Δαυίδ. Μάνθανε τὰ προσωπεῖα ἐν τῇ ἀληθείᾳ. Ὁ μὲν πένης οὐκ εἶχεν εἰ μὴ μίαν ἀμνάδα (τὴν μοιχευθεῖσαν γυναῖκα λέγει), ήτις ἀπὸ τῆς τραπέζης αὐτοῦ ἤσθιε, καὶ ἀπὸ τοῦ ποτηρίου αὐτοῦ ἔπινε, καὶ ἐν τῷ κόλπῳ αὐτοῦ ἐκάθευδεν. Ορᾶς τὴν πενίαν φιλοστοργίας ὑπόθεσιν ἔχουσαν; Ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν πλουτούντων πολὺς ὁ τύφος· ἐπὶ δὲ τῶν πενή των ἡ γυνή ύπηρέτις γίνεται καὶ διάκονος, καὶ τίκτει παιδίον, καὶ γίνεται αὐτὴ καὶ μήτηρ καὶ τροφός. Ἐπὶ δὲ τῶν πλουτούντων οὐχ οὕτως. ἀλλὰ τίκτει παιδίον. καὶ δίδωσιν αὐτὸ ἔξω, καὶ τὴν φιλοστοργίαν διατέμνει ὁ τῦ φος. Τίκτει ἡ μήτηρ, καὶ οὐ γίνεται τροφός. Αἰσχύνεται γὰρ γενέσθαι τροφὸς ἡ γενομένη μήτηρ. Ὁ δὲ Χριστὸς οὐχ οὕτως. Ἐγέννησε γὰρ ἡμᾶς, καὶ αὐτὸς τροφεὺς ἡμῶν ἐγένετο. Διὰ τοῦτο καὶ ἀντὶ βρωμάτων τὴν ἰδίαν σάρνα ἡμᾶς ἔθρεψε, καὶ ἀντὶ πόματος τὸ ἴδιον αὐτοῦ αἷμα ἡμᾶς ἐπότισεν. Ἡ οὖν ἀμνὰς ἐν τῷ κόλπῳ αὐτοῦ ἐκάθευ δεν. Ηὐξήθη ή τραγωδία τῇ διηγήσει τῆς φιλοστοργίας. ἦλθε τοίνυν ξένος ἄνθρωπος πρὸς τὸν πλούσιον ἐκεῖνον. Τίς ὁ ξένος; Ἡ ἐπιθυμία. Ἵνα οὖν δείξῃ αὐτοῦ τὴν σε μνότητα, ξένον τῇ μεθόδῳ τὴν ἐπιθυμίαν ἐκάλεσεν. Ούτ δέποτε γὰρ ἀλλότριον [580] γάμον διώρυξεν, οὐδὲ ἀδί- κοις ἐθεάσατο τοῖς ὀφθαλμοῖς· ἀλλὰ τρωθεὶς δὴ εἰς ἐκεί. νην τὴν γυναῖκα τὴν σεμνότητα ἀπώλεσε, καὶ μικρὸν ῥαθυμήσας ἐξέπεσε τοῦ προσήκοντος. Ἦλθεν ὁ ξένος, ἡ ἐπιθυμία ἡ ἀκόλαστος, ἡ θηριώδης ἐκείνη ἦλθε πρὸς αὐ τόν. Ξένος πρὸς τὸν πλούσιον ἐκεῖνον ἦλθε, καὶ οὐκ ἔλα- δεν ἀπὸ τῶν ποιμνίων και βουκολίων αὐτοῦ· ἀλλ' ἔπεμψε καὶ ἔλαβε τὴν ἀμνάδα ἐκείνην, τὴν ἐν τῷ κόλπῳ τοῦ πένητος καθεύδουσαν, καὶ ἀπὸ τῆς τραπέζης αὐτοῦ ἐσθίουσαν. Τί οὖν; αργίσθη ὁ βασιλεύς. Ενόμιζε γὰρ ἀλλοτρίαν δίκην δικάζειν. Πργίσθη ὁ βασιλεὺς, καὶ τὸ δίκαιον ἐξεφώνησε μετὰ πολλῆς τῆς λαμπρότητος. Οὐ γὰρ ἦν φιλοστοργία ἡ λυμαινομένη τὸ δίκαιον. Ρομφαία, φησίν. ἀποθανεῖται, καὶ τὴν ἀμνάδα τετραπλάσιον ἀπο τίσει. Ὑπὲρ τὸν νόμον κελεύει. Ο γὰρ νόμος κελεύει τον κλέπτοντα τετραπλασίονα ἀποδιδόναι· αὐτὸς δὲ ὑπερδέ 6ηκε τὸν νόμον· κελεύει γὰρ καὶ αὐτὸν ἀναιρεθῆναι, καὶ ἐν τετραπλῷ ἀποτίσαι. Εξήνεγκε τὴν ψῆφον, καὶ τὴν καταδίκην ἀπήρτισε. Ρίπτει οὖν τὸ προσωπεῖον ὁ προ- φήτης, καὶ λέγει· Σὺ εἶ, βασιλεῦ. Ὢ τομή, οὐ ξίφει τέ μνουσα τὴν αἴσθησιν τῆς ἐδύνης, ἀλλ᾽ ἐν τῇ συντομία τοῦ ἐλέγχου ! Οτε γὰρ ἔδει, ὑπεκρίνατο τὸ δράμα· ὅτε δὲ χρεία ἦν τοῦ ἐλέγχου, εὐθέως ἔδωκε καὶ ἀπέτεμεν, οὐ πολλὴν ὀδύνην ἐργασάμενος· Σὺ εἶ, βασιλεῦ. Τί οὖν αὐτ τός; Ημάρτηκα τῷ Κυρίῳ. Ορᾶς καὶ ἐν τῇ νήσῳ τὴν εὐγένειαν τῆς ψυχῆς; Οὐκ εἶπε πρὸς αὐτόν· Ὦ ἄθλια καὶ ταλαίπωρε, · οὔτε φανερῶς ἐλέγξαι ἐβουλήθη. Τί οὖν λέγει ὁ βασιλεύς; 'Ημάρτηκα τῷ Κυρίῳ. Τί δὲ ὁ προ- d Duo mss. ἁμαρτία συγκεκερασμένη. Infra elit. καὶ τότε δ προφήτης προφήτην ἐλέγχει. Sed καὶ τότε abest a mss. pena omnibus, nec legit interp. • Hic aliud legisse videtur Bilius.

571 IN PSALMUM L. ἴδωμεν ο πῶς ὀφείλομεν ἀπαλλαγῆναι τῆς σηπεδόνος καὶ τῶν σκωλήκων. Χαλεπὸν τὸ ἁμάρτημα· ἐπιθυμία ἐπληρώθη, ἡ ἁμαρτία ἀπηρτίσθη, ο θεραπεύων οὐκ ἦν. Συνέλαβεν ή γυνή. Τέως ἐνόμιζε λανθάνειν τὸν ἄνδρα αὐτῆς ὁ βασιλεύς. Εἰ γὰρ καὶ προφήτης ἦν, ἀλλ᾽ ὅλως ἡ ἐπιθυμία αὐτὸν ἐσκότισε. Συνέλαβεν ή γυνή, ἔγκυος ἐγένετο· δρομαία ἐπὶ τὸν βασιλέα ἔρχεται. Βασιλεῦ, ἀπωλόμην. Τί ἔχεις; Εγκυος εἰμι. Ο καρπὸς τῆς ἁμαρ- τίας ἐβλάστησε· τὴν κατηγορίαν ἐν τῇ μήτρα βαστάζω ὁ ἔλεγχος ηυξήθη τοῦ ἁμαρτήματος οίκοθεν ἔχω τὴν ἀπόδειξιν. Ἐὰν ἔλθῃ καὶ ἴδῃ ὁ ἀνήρ μου, τί ἔχω εἰπεῖν ; ἢ τί λαλήσω ; Εννόησον πόσον κακὸν ἡ ἁμαρτία. Ο βασιλεὺς τὸν στρατιώτην φοβεῖται. Οὐ γὰρ ἐστι δοῦλος, εἰ μὴ ὁ ποιῶν τὴν ἁμαρτίαν. Διάδημα περιεβέβλητο, καὶ ἐδεδοίκει τὸ ὄνειδος. Οὐχὶ σὺ βασιλεύς; οὐ ξίφους ἐξουσίαν ἔχεις; Ναί, ἀλλὰ καὶ χαλεπὸν ἁμάρτημα ἐποίησα. Ο ἁμαρτία δειλίας μήτηρ δ! ὢ ἀτιμίας ἔλεγχος ! ὢ σιωπῆς ὑπόθε σις ! Δέδοικα, τρέμω, ότι με κατήσχυνας· ἔνδον ἔχω τὸν ἔλεγχον. Ἐὰν ἔλθῃ ὁ ἀνὴρ μου, τί εἴπω ; τί λαλήσω ; Εὑρήσει με ἔγχυον, καὶ φονεύσει ἔνδον ἔχουσαν τὸν ἔλεγ- χον τῆς ἁμαρτίας. Βλέπεις τὸ ναυάγων με μελετημένον; ὁρᾷς πόσον κακὸν ἡ ἁμαρτία; Τί οὖν ὁ βασιλεύς; Αμαρ- τίαν ἐπὶ ἁμαρτίαν προστίθησι. Δεῖ γὰρ πλατῦναι τὸν λόγον τοῦ διηγήματος. Ηλθεν Ουρίας ὁ ἀνὴρ αὐτῆς ἀπὸ τοῦ πολέμου, καὶ εἰσῆλθεν ὁ Οὐρίας πρὸς τὸν βασιλέα. Καὶ λέγει αὐτῷ ὁ βασιλεύς· Τί ἐστιν, Ουρία ; πῶς ὁ πόσ λεμος; Λέγει· Καλῶς· νενικήκαμεν. Ἤκουσεν ὁ βασι- λεὺς, ὅτι ὁ στρατιώτης ενίκησε, καὶ αὐτὸς ἡττήθη· ὁ στρατιώτης τὸν πόλεμον ὑπέταξε, καὶ ὁ βασιλεὺς ὑπὸ τῆς ἡδονῆς ἡττήθη· ὁ στρατιώτης τοῦ πολέμου περιεγέ- νετο, αὐτὸς δὲ ὑπὸ τῆς ἁμαρτίας κατεβέβλητο· ὁ στρα- τιώτης ἔλεγε τὴν νίκην, αὐτὸς δὲ ὑπὸ αἰσχύνης οὐδὲ τὴν ἧτταν εἰπεῖν ἐτόλμα. Νενικήκαμεν, φησὶ, καὶ περιεγενό- μεθα. Ἐν ἀπορία ἦν ὁ βασιλεὺς, οὐκ ᾔσθετο τῆς νίκης τοῦ πολέμου διὰ τὴν αἰσχύνην τῆς ἥττης, ἧς αὐτὸς ἦτε τήθη. Λέγει τῷ στρατιώτη. Υπαγε εἰς τὸν οἶκόν σου· λοῦσαι. καὶ ἀπόλαυσον τραπέζης, καὶ ἀπόλαυσον τῆς γυναικός σου. Διὰ τί; Ἵνα συσκιάσῃ τὸ ἕλκος, ἵνα ἐξ αὐτοῦ νομισθῇ τὸ παιδίον τίκτεσθαι. Ὁ δὲ ἀκοίμητος ὀφθαλμὸς οὐ συνεχώρησε τοῦτο γενέσθαι, φειδόμενος τοῦ τετραυματισμένου. Τί οὖν ὁ στρατιώτης φησί; Καὶ πῶς δύναμαι καταλιπεῖν σε, καὶ τρυφᾷν ἐ; Ἰσραὴλ ἐν τῷ πολέμῳ. ὁ ἀρχιστράτηγος ἐν τῇ παρατάξει, ἡ κιβωτής τοῦ Κυρίου ἐν τῇ παρεμβολῇ· καὶ ἐγὼ ἀπελεύσομαι εἰς τὸν οἶκόν μου, καὶ μέλλω τρυφᾶν ; Ταῦτα ἔλεγεν ἀγνοῶν ὁ στρατιώτης. Ονειδος δὲ ἐγένετο [579] τῷ βασιλεῖ, ὅτι ὁ μὲν στρατιώτης οὐδὲ τὴν οἰκίαν αὐτοῦ ἠβουλήθη ἰδεῖν ἐλθὼν ἐκ τοῦ πολέμου, ὁ δὲ βασιλεὺς τοιαῦτα ἦν παρανομήσας, ὥστε ἀνάγκην ἐπιφέρειν τῷ ἰδίῳ στρατιώ τῇ πρὸς τὸ θεάσασθαι τὴν ἰδίαν γυναῖκα, ἵνα δυνηθῇ τὸ ίδιον τραῦμα καλύψαι. Απῆλθεν ἐπὶ τὸν πόλεμον, "καὶ ἐτέχθη τὸ παιδίον. Τί οὖν ποιεῖ; Ἐπειδὴ οὐκ ἐδύνατο συσκιάσαι τὸ ἕλκος, γράφει τῷ στρατηγῷ τοῦ πολέμου· Λαβὼν τὸν Οὐρίαν στῆσον εἰς τὸ κραταιὸν μέρος τοῦ που λέμου. Διὰ τί ; Ὥστε αὐτὸν ἀναιρεθῆναι. Καὶ ἐγχειρίζει αὐτῷ τὴν ἐπιστολήν. Ο τῆς ἀσελγείας ! εἰς ὅσὴν ὠμό- τητα τὸν πραότατον ἐκεῖνον ἡ ἁμαρτία προήγαγε! Την μάχαιραν καθ' ἑαυτοῦ ἐβάσταζεν ὁ ἡδικημένος, καὶ ἐπισ στολὴν ἔφερεν αἵματος γέμουσαν, καὶ ἀπῄει. Δεῖ γὰρ Επιτεμεῖν. Τί οὖν γίνεται; Ἐν τῷ πολέμῳ ἔπεσεν, ἐσφάγη. Ἰδοὺ δύο ἁμαρτήματα, μοιχεία και φόνος. Ο φόνος καρπὸς τῆς μοιχείας ἐγένετο. ς'. Ταῦτα δὲ λέγω διὰ τοὺς ἁμαρτωλοὺς καὶ πολλὰ ἑαυ τοῖς συνειδότας κακὰ, ἵνα ἀκούοντες μὴ ἀπογινώσκωσι τῆς ἑαυτῶν σωτηρίας. Γέγραπται γάρ· Οὐ φονεύσεις, οὐ μοιχεύσεις. Τὰς γὰρ δύο ταύτας πρώτας ἐντολὰς παρ- έβη. Ἐμοίχευσε, καὶ τότε ἐφόνευσε τὸν ἠδικημένον. Χα λεπὸν τὸ ἔλκος, μέγα τὸ τραῦμα. Ἐπεὶ οὖν ὁ Οὐρίας ἀπελθὼν εἰς τὸν πόλεμον ἐσφάγη, καὶ εὐθέως ἐσκίρτησεν • Alii πάντας δεῖ ἰδεῖν, ἵνα γνῶμεν. » Omnes fere ὦ δυστυχίας μήτηρ. • Καὶ τρυφάν. Quæ sequuntur usque ad τρυφαν sequens, quis a fuerant, et quidem, ut videtur, δι' ὁμοιοτέλευτον. 572 ἡ ἁμαρτία ἡ συνεσκιασμένη 4, τότε λοιπὸν ἀπῆλθε προς αὐτὸν Νάθαν ὁ προφήτης. Απηρτίσθη ἡ ἐπιθυμία, ἐπλη ρώθη ἡ παρανομία, ἀνῄρητο ὁ ἠδικημένος. Ο προφήτης προφήτην ἐλέγχει. Διὰ τί ; Καίτοι ὁ Δαυΐδ προφήτης ἦν· πῶς οὖν ἑαυτὸν οὐ θεραπεύει; Ὥσπερ οὖν οἱ ἱατροί, ὅτε νοσοῦσι, χρήζουσιν ἑτέρων ἰατρῶν, καὶ ἡ ἀρρωστία τὴν τέχνην λυμαίνεται· οὕτω δὴ καὶ ἐνταῦθα προφήτης ἐκεῖνος, προφήτης οὗτος. Ἀλλ᾽ ἐκεῖνος οὐκ ἐν κλίνη κείμενος, ἀλλ' ἐν ἁμαρτία διαγινόμενος. Λένουσιν αὐτῷ· Νάθαν ὁ προφήτης ἔξω. Λέγει· Εἰσέλθῃ. Εἰσέρχεται ὁ προφήτης. Ορᾷ αὐτὸν καθεζόμενον μετὰ λαμπηδόνος πολλῆς καὶ τύφου τοῦ βασιλικοῦ. Καὶ τί φησι; Δίκην ἔχω, βασιλεῦ. ἄκουσόν μου. Ο σοφίας κα προῦ. Εἰσῆλθε σιδήριον λαβών, ἵνα τέμη τὸ ἕλκος· ἀλλ᾽ οὐ δείκνυσι τῷ νοσοῦντι, ἵνα μὴ στερηθῇ τῆς ἰατρείας " κρύπτει ἔνδον, οὐχ ὑπὸ τὸ ἱμάτιον, ἀλλ' ὑπὸ τὸ δρᾶμα τῆς διηγήσεως. Εὐθέως γὰρ εἰσε θὼν οὐκ εἶπεν αὐτῷ· τα παράνομε, ὦ βέβηλε, ὦ μοιχὲ, ὦ ἀνδροφόνε· οὐ γυ- μνοῖ τὸν ἔλεγχον, οὐδὲ χωρὶς προσωπείου τὴν παρη- σίαν· ἀλλὰ τὸν σίδηρον ἐγκεκρυμμένον φέρει καὶ λέγει· Δίκην ἔχω, βασιλεῦ, ἄκουσόν μου. Τί οὖν ὁ βασιλεύς; Εἰπὲ τὴν δίκην. Ὁ δὲ λέγει· "Ανθρωπός τις ἦν πλούσιος οὗτος εἶχε ποίμνια καὶ βουκόλια πολλά· ἄνθρωπος δέ τις ἦν πένης. Δύο ἄνθρωποι. Οὐρίας καὶ Δαυίδ. Μάνθανε τὰ προσωπεῖα ἐν τῇ ἀληθείᾳ. Ὁ μὲν πένης οὐκ εἶχεν εἰ μὴ μίαν ἀμνάδα (τὴν μοιχευθεῖσαν γυναῖκα λέγει), ήτις ἀπὸ τῆς τραπέζης αὐτοῦ ἤσθιε, καὶ ἀπὸ τοῦ ποτηρίου αὐτοῦ ἔπινε, καὶ ἐν τῷ κόλπῳ αὐτοῦ ἐκάθευδεν. Ορᾶς τὴν πενίαν φιλοστοργίας ὑπόθεσιν ἔχουσαν; Ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν πλουτούντων πολὺς ὁ τύφος· ἐπὶ δὲ τῶν πενή των ἡ γυνή ύπηρέτις γίνεται καὶ διάκονος, καὶ τίκτει παιδίον, καὶ γίνεται αὐτὴ καὶ μήτηρ καὶ τροφός. Ἐπὶ δὲ τῶν πλουτούντων οὐχ οὕτως. ἀλλὰ τίκτει παιδίον. καὶ δίδωσιν αὐτὸ ἔξω, καὶ τὴν φιλοστοργίαν διατέμνει ὁ τῦ φος. Τίκτει ἡ μήτηρ, καὶ οὐ γίνεται τροφός. Αἰσχύνεται γὰρ γενέσθαι τροφὸς ἡ γενομένη μήτηρ. Ὁ δὲ Χριστὸς οὐχ οὕτως. Ἐγέννησε γὰρ ἡμᾶς, καὶ αὐτὸς τροφεὺς ἡμῶν ἐγένετο. Διὰ τοῦτο καὶ ἀντὶ βρωμάτων τὴν ἰδίαν σάρνα ἡμᾶς ἔθρεψε, καὶ ἀντὶ πόματος τὸ ἴδιον αὐτοῦ αἷμα ἡμᾶς ἐπότισεν. Ἡ οὖν ἀμνὰς ἐν τῷ κόλπῳ αὐτοῦ ἐκάθευ δεν. Ηὐξήθη ή τραγωδία τῇ διηγήσει τῆς φιλοστοργίας. ἦλθε τοίνυν ξένος ἄνθρωπος πρὸς τὸν πλούσιον ἐκεῖνον. Τίς ὁ ξένος; Ἡ ἐπιθυμία. Ἵνα οὖν δείξῃ αὐτοῦ τὴν σε μνότητα, ξένον τῇ μεθόδῳ τὴν ἐπιθυμίαν ἐκάλεσεν. Ούτ δέποτε γὰρ ἀλλότριον [580] γάμον διώρυξεν, οὐδὲ ἀδί- κοις ἐθεάσατο τοῖς ὀφθαλμοῖς· ἀλλὰ τρωθεὶς δὴ εἰς ἐκεί. νην τὴν γυναῖκα τὴν σεμνότητα ἀπώλεσε, καὶ μικρὸν ῥαθυμήσας ἐξέπεσε τοῦ προσήκοντος. Ἦλθεν ὁ ξένος, ἡ ἐπιθυμία ἡ ἀκόλαστος, ἡ θηριώδης ἐκείνη ἦλθε πρὸς αὐ τόν. Ξένος πρὸς τὸν πλούσιον ἐκεῖνον ἦλθε, καὶ οὐκ ἔλα- δεν ἀπὸ τῶν ποιμνίων και βουκολίων αὐτοῦ· ἀλλ' ἔπεμψε καὶ ἔλαβε τὴν ἀμνάδα ἐκείνην, τὴν ἐν τῷ κόλπῳ τοῦ πένητος καθεύδουσαν, καὶ ἀπὸ τῆς τραπέζης αὐτοῦ ἐσθίουσαν. Τί οὖν; αργίσθη ὁ βασιλεύς. Ενόμιζε γὰρ ἀλλοτρίαν δίκην δικάζειν. Πργίσθη ὁ βασιλεὺς, καὶ τὸ δίκαιον ἐξεφώνησε μετὰ πολλῆς τῆς λαμπρότητος. Οὐ γὰρ ἦν φιλοστοργία ἡ λυμαινομένη τὸ δίκαιον. Ρομφαία, φησίν. ἀποθανεῖται, καὶ τὴν ἀμνάδα τετραπλάσιον ἀπο τίσει. Ὑπὲρ τὸν νόμον κελεύει. Ο γὰρ νόμος κελεύει τον κλέπτοντα τετραπλασίονα ἀποδιδόναι· αὐτὸς δὲ ὑπερδέ 6ηκε τὸν νόμον· κελεύει γὰρ καὶ αὐτὸν ἀναιρεθῆναι, καὶ ἐν τετραπλῷ ἀποτίσαι. Εξήνεγκε τὴν ψῆφον, καὶ τὴν καταδίκην ἀπήρτισε. Ρίπτει οὖν τὸ προσωπεῖον ὁ προ- φήτης, καὶ λέγει· Σὺ εἶ, βασιλεῦ. Ὢ τομή, οὐ ξίφει τέ μνουσα τὴν αἴσθησιν τῆς ἐδύνης, ἀλλ᾽ ἐν τῇ συντομία τοῦ ἐλέγχου ! Οτε γὰρ ἔδει, ὑπεκρίνατο τὸ δράμα· ὅτε δὲ χρεία ἦν τοῦ ἐλέγχου, εὐθέως ἔδωκε καὶ ἀπέτεμεν, οὐ πολλὴν ὀδύνην ἐργασάμενος· Σὺ εἶ, βασιλεῦ. Τί οὖν αὐτ τός; Ημάρτηκα τῷ Κυρίῳ. Ορᾶς καὶ ἐν τῇ νήσῳ τὴν εὐγένειαν τῆς ψυχῆς; Οὐκ εἶπε πρὸς αὐτόν· Ὦ ἄθλια καὶ ταλαίπωρε, · οὔτε φανερῶς ἐλέγξαι ἐβουλήθη. Τί οὖν λέγει ὁ βασιλεύς; 'Ημάρτηκα τῷ Κυρίῳ. Τί δὲ ὁ προ- d Duo mss. ἁμαρτία συγκεκερασμένη. Infra elit. καὶ τότε δ προφήτης προφήτην ἐλέγχει. Sed καὶ τότε abest a mss. pena omnibus, nec legit interp. • Hic aliud legisse videtur Bilius.

571 IN PSALMUM L. ἴδωμεν ο πῶς ὀφείλομεν ἀπαλλαγῆναι τῆς σηπεδόνος καὶ τῶν σκωλήκων. Χαλεπὸν τὸ ἁμάρτημα· ἐπιθυμία ἐπληρώθη, ἡ ἁμαρτία ἀπηρτίσθη, ο θεραπεύων οὐκ ἦν. Συνέλαβεν ή γυνή. Τέως ἐνόμιζε λανθάνειν τὸν ἄνδρα αὐτῆς ὁ βασιλεύς. Εἰ γὰρ καὶ προφήτης ἦν, ἀλλ᾽ ὅλως ἡ ἐπιθυμία αὐτὸν ἐσκότισε. Συνέλαβεν ή γυνή, ἔγκυος ἐγένετο· δρομαία ἐπὶ τὸν βασιλέα ἔρχεται. Βασιλεῦ, ἀπωλόμην. Τί ἔχεις; Εγκυος εἰμι. Ο καρπὸς τῆς ἁμαρ- τίας ἐβλάστησε· τὴν κατηγορίαν ἐν τῇ μήτρα βαστάζω ὁ ἔλεγχος ηυξήθη τοῦ ἁμαρτήματος οίκοθεν ἔχω τὴν ἀπόδειξιν. Ἐὰν ἔλθῃ καὶ ἴδῃ ὁ ἀνήρ μου, τί ἔχω εἰπεῖν ; ἢ τί λαλήσω ; Εννόησον πόσον κακὸν ἡ ἁμαρτία. Ο βασιλεὺς τὸν στρατιώτην φοβεῖται. Οὐ γὰρ ἐστι δοῦλος, εἰ μὴ ὁ ποιῶν τὴν ἁμαρτίαν. Διάδημα περιεβέβλητο, καὶ ἐδεδοίκει τὸ ὄνειδος. Οὐχὶ σὺ βασιλεύς; οὐ ξίφους ἐξουσίαν ἔχεις; Ναί, ἀλλὰ καὶ χαλεπὸν ἁμάρτημα ἐποίησα. Ο ἁμαρτία δειλίας μήτηρ δ! ὢ ἀτιμίας ἔλεγχος ! ὢ σιωπῆς ὑπόθε σις ! Δέδοικα, τρέμω, ότι με κατήσχυνας· ἔνδον ἔχω τὸν ἔλεγχον. Ἐὰν ἔλθῃ ὁ ἀνὴρ μου, τί εἴπω ; τί λαλήσω ; Εὑρήσει με ἔγχυον, καὶ φονεύσει ἔνδον ἔχουσαν τὸν ἔλεγ- χον τῆς ἁμαρτίας. Βλέπεις τὸ ναυάγων με μελετημένον; ὁρᾷς πόσον κακὸν ἡ ἁμαρτία; Τί οὖν ὁ βασιλεύς; Αμαρ- τίαν ἐπὶ ἁμαρτίαν προστίθησι. Δεῖ γὰρ πλατῦναι τὸν λόγον τοῦ διηγήματος. Ηλθεν Ουρίας ὁ ἀνὴρ αὐτῆς ἀπὸ τοῦ πολέμου, καὶ εἰσῆλθεν ὁ Οὐρίας πρὸς τὸν βασιλέα. Καὶ λέγει αὐτῷ ὁ βασιλεύς· Τί ἐστιν, Ουρία ; πῶς ὁ πόσ λεμος; Λέγει· Καλῶς· νενικήκαμεν. Ἤκουσεν ὁ βασι- λεὺς, ὅτι ὁ στρατιώτης ενίκησε, καὶ αὐτὸς ἡττήθη· ὁ στρατιώτης τὸν πόλεμον ὑπέταξε, καὶ ὁ βασιλεὺς ὑπὸ τῆς ἡδονῆς ἡττήθη· ὁ στρατιώτης τοῦ πολέμου περιεγέ- νετο, αὐτὸς δὲ ὑπὸ τῆς ἁμαρτίας κατεβέβλητο· ὁ στρα- τιώτης ἔλεγε τὴν νίκην, αὐτὸς δὲ ὑπὸ αἰσχύνης οὐδὲ τὴν ἧτταν εἰπεῖν ἐτόλμα. Νενικήκαμεν, φησὶ, καὶ περιεγενό- μεθα. Ἐν ἀπορία ἦν ὁ βασιλεὺς, οὐκ ᾔσθετο τῆς νίκης τοῦ πολέμου διὰ τὴν αἰσχύνην τῆς ἥττης, ἧς αὐτὸς ἦτε τήθη. Λέγει τῷ στρατιώτη. Υπαγε εἰς τὸν οἶκόν σου· λοῦσαι. καὶ ἀπόλαυσον τραπέζης, καὶ ἀπόλαυσον τῆς γυναικός σου. Διὰ τί; Ἵνα συσκιάσῃ τὸ ἕλκος, ἵνα ἐξ αὐτοῦ νομισθῇ τὸ παιδίον τίκτεσθαι. Ὁ δὲ ἀκοίμητος ὀφθαλμὸς οὐ συνεχώρησε τοῦτο γενέσθαι, φειδόμενος τοῦ τετραυματισμένου. Τί οὖν ὁ στρατιώτης φησί; Καὶ πῶς δύναμαι καταλιπεῖν σε, καὶ τρυφᾷν ἐ; Ἰσραὴλ ἐν τῷ πολέμῳ. ὁ ἀρχιστράτηγος ἐν τῇ παρατάξει, ἡ κιβωτής τοῦ Κυρίου ἐν τῇ παρεμβολῇ· καὶ ἐγὼ ἀπελεύσομαι εἰς τὸν οἶκόν μου, καὶ μέλλω τρυφᾶν ; Ταῦτα ἔλεγεν ἀγνοῶν ὁ στρατιώτης. Ονειδος δὲ ἐγένετο [579] τῷ βασιλεῖ, ὅτι ὁ μὲν στρατιώτης οὐδὲ τὴν οἰκίαν αὐτοῦ ἠβουλήθη ἰδεῖν ἐλθὼν ἐκ τοῦ πολέμου, ὁ δὲ βασιλεὺς τοιαῦτα ἦν παρανομήσας, ὥστε ἀνάγκην ἐπιφέρειν τῷ ἰδίῳ στρατιώ τῇ πρὸς τὸ θεάσασθαι τὴν ἰδίαν γυναῖκα, ἵνα δυνηθῇ τὸ ίδιον τραῦμα καλύψαι. Απῆλθεν ἐπὶ τὸν πόλεμον, "καὶ ἐτέχθη τὸ παιδίον. Τί οὖν ποιεῖ; Ἐπειδὴ οὐκ ἐδύνατο συσκιάσαι τὸ ἕλκος, γράφει τῷ στρατηγῷ τοῦ πολέμου· Λαβὼν τὸν Οὐρίαν στῆσον εἰς τὸ κραταιὸν μέρος τοῦ που λέμου. Διὰ τί ; Ὥστε αὐτὸν ἀναιρεθῆναι. Καὶ ἐγχειρίζει αὐτῷ τὴν ἐπιστολήν. Ο τῆς ἀσελγείας ! εἰς ὅσὴν ὠμό- τητα τὸν πραότατον ἐκεῖνον ἡ ἁμαρτία προήγαγε! Την μάχαιραν καθ' ἑαυτοῦ ἐβάσταζεν ὁ ἡδικημένος, καὶ ἐπισ στολὴν ἔφερεν αἵματος γέμουσαν, καὶ ἀπῄει. Δεῖ γὰρ Επιτεμεῖν. Τί οὖν γίνεται; Ἐν τῷ πολέμῳ ἔπεσεν, ἐσφάγη. Ἰδοὺ δύο ἁμαρτήματα, μοιχεία και φόνος. Ο φόνος καρπὸς τῆς μοιχείας ἐγένετο. ς'. Ταῦτα δὲ λέγω διὰ τοὺς ἁμαρτωλοὺς καὶ πολλὰ ἑαυ τοῖς συνειδότας κακὰ, ἵνα ἀκούοντες μὴ ἀπογινώσκωσι τῆς ἑαυτῶν σωτηρίας. Γέγραπται γάρ· Οὐ φονεύσεις, οὐ μοιχεύσεις. Τὰς γὰρ δύο ταύτας πρώτας ἐντολὰς παρ- έβη. Ἐμοίχευσε, καὶ τότε ἐφόνευσε τὸν ἠδικημένον. Χα λεπὸν τὸ ἔλκος, μέγα τὸ τραῦμα. Ἐπεὶ οὖν ὁ Οὐρίας ἀπελθὼν εἰς τὸν πόλεμον ἐσφάγη, καὶ εὐθέως ἐσκίρτησεν • Alii πάντας δεῖ ἰδεῖν, ἵνα γνῶμεν. » Omnes fere ὦ δυστυχίας μήτηρ. • Καὶ τρυφάν. Quæ sequuntur usque ad τρυφαν sequens, quis a fuerant, et quidem, ut videtur, δι' ὁμοιοτέλευτον. 572 ἡ ἁμαρτία ἡ συνεσκιασμένη 4, τότε λοιπὸν ἀπῆλθε προς αὐτὸν Νάθαν ὁ προφήτης. Απηρτίσθη ἡ ἐπιθυμία, ἐπλη ρώθη ἡ παρανομία, ἀνῄρητο ὁ ἠδικημένος. Ο προφήτης προφήτην ἐλέγχει. Διὰ τί ; Καίτοι ὁ Δαυΐδ προφήτης ἦν· πῶς οὖν ἑαυτὸν οὐ θεραπεύει; Ὥσπερ οὖν οἱ ἱατροί, ὅτε νοσοῦσι, χρήζουσιν ἑτέρων ἰατρῶν, καὶ ἡ ἀρρωστία τὴν τέχνην λυμαίνεται· οὕτω δὴ καὶ ἐνταῦθα προφήτης ἐκεῖνος, προφήτης οὗτος. Ἀλλ᾽ ἐκεῖνος οὐκ ἐν κλίνη κείμενος, ἀλλ' ἐν ἁμαρτία διαγινόμενος. Λένουσιν αὐτῷ· Νάθαν ὁ προφήτης ἔξω. Λέγει· Εἰσέλθῃ. Εἰσέρχεται ὁ προφήτης. Ορᾷ αὐτὸν καθεζόμενον μετὰ λαμπηδόνος πολλῆς καὶ τύφου τοῦ βασιλικοῦ. Καὶ τί φησι; Δίκην ἔχω, βασιλεῦ. ἄκουσόν μου. Ο σοφίας κα προῦ. Εἰσῆλθε σιδήριον λαβών, ἵνα τέμη τὸ ἕλκος· ἀλλ᾽ οὐ δείκνυσι τῷ νοσοῦντι, ἵνα μὴ στερηθῇ τῆς ἰατρείας " κρύπτει ἔνδον, οὐχ ὑπὸ τὸ ἱμάτιον, ἀλλ' ὑπὸ τὸ δρᾶμα τῆς διηγήσεως. Εὐθέως γὰρ εἰσε θὼν οὐκ εἶπεν αὐτῷ· τα παράνομε, ὦ βέβηλε, ὦ μοιχὲ, ὦ ἀνδροφόνε· οὐ γυ- μνοῖ τὸν ἔλεγχον, οὐδὲ χωρὶς προσωπείου τὴν παρη- σίαν· ἀλλὰ τὸν σίδηρον ἐγκεκρυμμένον φέρει καὶ λέγει· Δίκην ἔχω, βασιλεῦ, ἄκουσόν μου. Τί οὖν ὁ βασιλεύς; Εἰπὲ τὴν δίκην. Ὁ δὲ λέγει· "Ανθρωπός τις ἦν πλούσιος οὗτος εἶχε ποίμνια καὶ βουκόλια πολλά· ἄνθρωπος δέ τις ἦν πένης. Δύο ἄνθρωποι. Οὐρίας καὶ Δαυίδ. Μάνθανε τὰ προσωπεῖα ἐν τῇ ἀληθείᾳ. Ὁ μὲν πένης οὐκ εἶχεν εἰ μὴ μίαν ἀμνάδα (τὴν μοιχευθεῖσαν γυναῖκα λέγει), ήτις ἀπὸ τῆς τραπέζης αὐτοῦ ἤσθιε, καὶ ἀπὸ τοῦ ποτηρίου αὐτοῦ ἔπινε, καὶ ἐν τῷ κόλπῳ αὐτοῦ ἐκάθευδεν. Ορᾶς τὴν πενίαν φιλοστοργίας ὑπόθεσιν ἔχουσαν; Ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν πλουτούντων πολὺς ὁ τύφος· ἐπὶ δὲ τῶν πενή των ἡ γυνή ύπηρέτις γίνεται καὶ διάκονος, καὶ τίκτει παιδίον, καὶ γίνεται αὐτὴ καὶ μήτηρ καὶ τροφός. Ἐπὶ δὲ τῶν πλουτούντων οὐχ οὕτως. ἀλλὰ τίκτει παιδίον. καὶ δίδωσιν αὐτὸ ἔξω, καὶ τὴν φιλοστοργίαν διατέμνει ὁ τῦ φος. Τίκτει ἡ μήτηρ, καὶ οὐ γίνεται τροφός. Αἰσχύνεται γὰρ γενέσθαι τροφὸς ἡ γενομένη μήτηρ. Ὁ δὲ Χριστὸς οὐχ οὕτως. Ἐγέννησε γὰρ ἡμᾶς, καὶ αὐτὸς τροφεὺς ἡμῶν ἐγένετο. Διὰ τοῦτο καὶ ἀντὶ βρωμάτων τὴν ἰδίαν σάρνα ἡμᾶς ἔθρεψε, καὶ ἀντὶ πόματος τὸ ἴδιον αὐτοῦ αἷμα ἡμᾶς ἐπότισεν. Ἡ οὖν ἀμνὰς ἐν τῷ κόλπῳ αὐτοῦ ἐκάθευ δεν. Ηὐξήθη ή τραγωδία τῇ διηγήσει τῆς φιλοστοργίας. ἦλθε τοίνυν ξένος ἄνθρωπος πρὸς τὸν πλούσιον ἐκεῖνον. Τίς ὁ ξένος; Ἡ ἐπιθυμία. Ἵνα οὖν δείξῃ αὐτοῦ τὴν σε μνότητα, ξένον τῇ μεθόδῳ τὴν ἐπιθυμίαν ἐκάλεσεν. Ούτ δέποτε γὰρ ἀλλότριον [580] γάμον διώρυξεν, οὐδὲ ἀδί- κοις ἐθεάσατο τοῖς ὀφθαλμοῖς· ἀλλὰ τρωθεὶς δὴ εἰς ἐκεί. νην τὴν γυναῖκα τὴν σεμνότητα ἀπώλεσε, καὶ μικρὸν ῥαθυμήσας ἐξέπεσε τοῦ προσήκοντος. Ἦλθεν ὁ ξένος, ἡ ἐπιθυμία ἡ ἀκόλαστος, ἡ θηριώδης ἐκείνη ἦλθε πρὸς αὐ τόν. Ξένος πρὸς τὸν πλούσιον ἐκεῖνον ἦλθε, καὶ οὐκ ἔλα- δεν ἀπὸ τῶν ποιμνίων και βουκολίων αὐτοῦ· ἀλλ' ἔπεμψε καὶ ἔλαβε τὴν ἀμνάδα ἐκείνην, τὴν ἐν τῷ κόλπῳ τοῦ πένητος καθεύδουσαν, καὶ ἀπὸ τῆς τραπέζης αὐτοῦ ἐσθίουσαν. Τί οὖν; αργίσθη ὁ βασιλεύς. Ενόμιζε γὰρ ἀλλοτρίαν δίκην δικάζειν. Πργίσθη ὁ βασιλεὺς, καὶ τὸ δίκαιον ἐξεφώνησε μετὰ πολλῆς τῆς λαμπρότητος. Οὐ γὰρ ἦν φιλοστοργία ἡ λυμαινομένη τὸ δίκαιον. Ρομφαία, φησίν. ἀποθανεῖται, καὶ τὴν ἀμνάδα τετραπλάσιον ἀπο τίσει. Ὑπὲρ τὸν νόμον κελεύει. Ο γὰρ νόμος κελεύει τον κλέπτοντα τετραπλασίονα ἀποδιδόναι· αὐτὸς δὲ ὑπερδέ 6ηκε τὸν νόμον· κελεύει γὰρ καὶ αὐτὸν ἀναιρεθῆναι, καὶ ἐν τετραπλῷ ἀποτίσαι. Εξήνεγκε τὴν ψῆφον, καὶ τὴν καταδίκην ἀπήρτισε. Ρίπτει οὖν τὸ προσωπεῖον ὁ προ- φήτης, καὶ λέγει· Σὺ εἶ, βασιλεῦ. Ὢ τομή, οὐ ξίφει τέ μνουσα τὴν αἴσθησιν τῆς ἐδύνης, ἀλλ᾽ ἐν τῇ συντομία τοῦ ἐλέγχου ! Οτε γὰρ ἔδει, ὑπεκρίνατο τὸ δράμα· ὅτε δὲ χρεία ἦν τοῦ ἐλέγχου, εὐθέως ἔδωκε καὶ ἀπέτεμεν, οὐ πολλὴν ὀδύνην ἐργασάμενος· Σὺ εἶ, βασιλεῦ. Τί οὖν αὐτ τός; Ημάρτηκα τῷ Κυρίῳ. Ορᾶς καὶ ἐν τῇ νήσῳ τὴν εὐγένειαν τῆς ψυχῆς; Οὐκ εἶπε πρὸς αὐτόν· Ὦ ἄθλια καὶ ταλαίπωρε, · οὔτε φανερῶς ἐλέγξαι ἐβουλήθη. Τί οὖν λέγει ὁ βασιλεύς; 'Ημάρτηκα τῷ Κυρίῳ. Τί δὲ ὁ προ- d Duo mss. ἁμαρτία συγκεκερασμένη. Infra elit. καὶ τότε δ προφήτης προφήτην ἐλέγχει. Sed καὶ τότε abest a mss. pena omnibus, nec legit interp. • Hic aliud legisse videtur Bilius.

573 SIURIA. φήτης; Καὶ Κύριος ἀφεῖλε τὸ ἁμάρτημά σου. Οξεία ἡ μετάνοια· ἀλλ' οξυτέρα ή συγχώρησις. Λέγε σὺ τὰς ἀνομίας σου, φησί, πρῶτος, ἵνα δικαιωθῇς. Διὰ πρα- γμάτων ήμαρτες, καὶ διὰ ῥημάτων μετανόει. ζ. Ταῦτα λέγω, ἵνα ἀκούσωσιν οἱ ἁμαρτωλοὶ καὶ οἱ ἐμπεπτωκότες ἁμαρτήμασι, καὶ μὴ ἀπογινώσκωσι τῆς ἑαυτῶν σωτηρίας. Ημάρτηκα, φησι, τῷ Κυρίῳ. Καὶ Κύριος ἀφειλε τὸ ἁμάρτημά σου. Σὺ μὲν εἶπας· Ρομ ταία πεσεῖται ἐπ' αὐτόν· ἀλλὰ ἐγώ, Σὺ οὐκ ἀποθανῇ. Εἶδες πῶς ἔλυσεν ὁ Θεὸς τὴν δίκην τοῦ προφήτου; Λέγε σὺ τὰς ἀνομίας σου πρῶτος, ἵνα δικαιωθῇς. Αλλ' ἐπὶ τὴν ἀρχὴν ἀναδράμωμεν. Ψαλμὸς τῷ Δαυΐδ, ὅτε εἰσῆλθε προς αὐτὸν Νάθαν ὁ προφήτης. Ενταῦθα δείκνυται αὐτοῦ ἡ εὐγνωμοσύνη καὶ συγχώρησις. Ἰδὲ οὖν, ἔμαθες πῶς ἐθεραπεύθη, καὶ ποῖον φάρμακον ἐδέ ξατο. Ὅταν δὲ ὁ Θεὸς δικαιοί, τίς κατακρίνει; Οὐ γὰρ εἶπεν, ὅτι Ἐγὼ συγχωρῶ, ἀλλ᾽, ὅτι Κύριος ἀφεῖλε τὸ ἁμάρτημά σου. Ἔτεμε τὸ ἔλπος, διωρθώσατο τὸ τραῦ μα. Οὐ μὴ ἀποθάνης, φησί. Ταῦτα εἰπὼν ἀπῆλθε. Θέλω δὲ δεῖξαι λοιπὸν καὶ τὴν τούτου εὐγνωμοσύνην, καὶ τὴν τῆς διανοίας διόρθωσιν, ποίαν ἔλαβε συγχώρησιν τοῦ ἁμαρτήματος, ποίαν εὗρεν ἄφεσιν τοῦ πλημμελής ματος. Καὶ γὰρ ὅτε ἦλθεν Ουρίας ἀπὸ τῆς συμμαχίας, καὶ τὴν νίκην του πολέμου τῷ βασιλεῖ ἐμήνυσε, βουλό- μενος ὁ βασιλεὺς τὸν ἄνδρα λαθεῖν τὸν ἠδικημένον, ὅτι ἐμοίχευσεν εἰς τὴν γυναῖκα αὐτοῦ, τοσαύτην ἔθετο σπουδὴν τοῦ κρύψαι τὴν ἁμαρτίαν, ὅτι καὶ φόνον συν έπλεξε τῇ μοιχείᾳ· καὶ μετὰ ταῦτα γέγονε φιλόσοφος ἀπὸ τῆς μετανοίας, ὁ ἀποκρύπτων πρότερον τὸ ἁμάρτημα τὰ ἑαυτοῦ εἰς μετάνοιαν ἦλθε· καὶ μετὰ τὴν συγχώρη- σιν τὴν ἀπὸ τῆς τοῦ Θεοῦ ἐπινεύσεως γενομένην, μετὰ τὸ ἐλθεῖν τὸν προφήτην, καὶ εἰπεῖν, ὅτι Κύριος ἀφείλε τὸ ἁμαρτημά σου, οὐ μὴ ἀποθάνῃς, οὐ μόνον οὐ κρύ- πτει τὸ πάθος, ἀλλὰ καὶ μετὰ ταῦτα πάσαις ταῖς γενεαῖς εύδηλον κατέστησε, καὶ ψαλμὸν ἔγραψεν, ἵνα καὶ οἱ μετὰ ταῦτα μάθωσι, πόσην τραγωδίαν ἔχει τὸ πάθος. Ἐπειδὴ γὰρ ἦλθεν ἡ μετάνοια, εκόμισε την παρρησίαν. Ἐγὼ ἐσώθην, φησί· διὰ τί μὴ σώζονται καὶ ἄλλοι διὰ τοῦ ἐμοῦ διηγήματος; Ο Θεός μοι συνεχώρησε. Διὰ τοῦτο γράφω ταῦτα, ἵνα καὶ τὸ ἔλκος μάθωσι καὶ τὸ φάρμακον. [581] Οὐ φοβοῦμαι τὴν αἰσχύνην, ἐπειδὴ ἐπιθυμῶ ὁ τῆς ἐμαυ τοῦ σωτηρίας. Οὕτω καὶ Παῦλος ποιεῖ τὰ ἀφεθέντα αὐτῷ ἁμαρτήματα στηλιτεύει, καὶ λέγει· Χάριν ἔχω τῷ ἐνδυνα μώσαντί με Χριστῷ, ὅτι με πιστὸν ἡγήσατο· τὸν πρό τερον όντα βλάσφημον καὶ διώκτην καὶ ὑβριστήν, νῦν πιστὸν ἡγήσατο. Διὰ τοῦτο ἐμαυτὸν στηλιτεύω, ἵνα ἐάν τις ᾗ βλάσφημος ἀφόρητος, ἴδῃ ὅτι ἔχει ἐλπίδα σω τηρίας. Καὶ σὺ, ὦ Δαυίδ, ἐπειδὴ ἐμοίχευσας καὶ φόνον ἐποίησας, καὶ συγχώρησιν παρὰ Θεοῦ ἔλαβες, διὰ τοῦτο στηλιτεύεις σαυτόν; Ναί, φησίν, ἵνα ἐάν τις ᾗ μοιχὸς καὶ ἀνδροφόνος, μάθῃ πως δύναται σωτηρίας τυχείν. Διὰ τοῦτο ἀποτίθεται τὴν ἁμαρτίαν, καὶ τὴν μετάνοιαν ἐδέξατο. Τοῦτο οὖν μόνον ἐστὶ τὸ ζητούμενον, ὅτι εἴδη λον πᾶσιν ἐποίησε, καὶ διωρθώθη. Η καὶ ἄλλο τι ; Ναί, καὶ ἄλλο· καὶ πῶς, ἐγὼ λέγω. Ωσπερ γὰρ ἠκούσατε, ὅτι ἡ μετάνοια πολλὴν ἔχει τὴν συγχώρησιν, καὶ μεγάλην καὶ πολλὴν κομίζει ἡμῖν τὴν παρρησίαν· οὕτω κἀκεῖνο ὑμᾶς μαθεῖν ἀναγκαῖον, ὅτι καὶ ὁ πολλὰς ἁμαρτίας» περιβεβλημένος, πολλὴν αἰσχύνην κέκτηται, καὶ οὐ μήν νον ἀρκεῖται τῇ μετανοίᾳ, ἀλλὰ δέδοικε καὶ τρέμει τὸ μηκέτι τοῖς αὐτοῖς περιπεσεῖν. Θέλω τοίνυν δεῖξαι, ὅτι οὐ μόνον γνωρίζει σοι ὁ ψαλμὸς τὸν ἁμαρτάνοντα, ἀλλὰ καὶ τὴν μετανοοῦντα. Καὶ τοῦτο ὑμῖν ἐρῶ, ἵνα μηδεὶς ἑαυτῷ μετὰ τὴν μετάνοιαν θαρρήσῃ, ἀλλὰ μᾶλλον ἀκρι- Φέστερον τὴν ἑαυτοῦ σωτηρίαν ἐν τῷ λιμένι καταστήσῃ. Θέλω οὖν δεῖξαι αὐτὸν, ὅτι ἰάθη, καὶ βελτίων ἑαυτοῦ ἐγένετο, καὶ δυνατώτερος καὶ ἰσχυρότερος. Πῶς οὖν πά- λιν μετὰ τὴν ἐπιθυμίαν ταύτην περιέπεσεν ἑτέρῳ νοσή- ματι; Πάλιν πόλεμος, πάλιν ἁμαρτία, πάλιν μάχη, πά- δεν παγκράτιον, πάλιν αὐτῷ ἐπῆλθεν ἡ ἐπιθυμία, πάλιν πόλεμος συγκεκρότησαι, πόλεμος χαλεπός, καὶ στρατό- Sic omnes pene mss. et sic legit interpr. Editi επέτυχον. flux alii τὰ ἀφαιρεθέντα αὐτῷ ἁμαρτ. b Tres mss. πολλαῖς ἁμαρτίαις. 571 πεδα ἔστηκε. Πηγὴ δὲ ἦν ἐν τοῖς · τόποις ἐκείνοις. Καὶ πολέμου ὄντος σφοδροῦ, εἶδεν αὐτὴν ὁ Δαυΐδ, καὶ εἰς δί ψαν κατηνέχθη χαλεπωτάτην· ἐπεθύμησε τοίνυν πιεῖν, Πάλιν ἐπιθυμία, ἀλλ' οὐ κεκωλυμένη· τότε μὲν σώμα τος, νῦν δὲ ὕδατος. Ἐπεθύμησε πιεῖν, ἐφλέγετο ὑπὸ τῆς δίψης, καὶ λέγει· Διψῶ, ἀπόλλυμαι. Τινὲς οὖν τῶν βου λομένων αὐτὸν θεραπεῦσαι ἀπῆλθον, καὶ ἤνεγκαν αὐτῷ ὕδωρ εἰς τὸ αἷμα αὐτῶν, καὶ διὰ τῶν πολεμίων εκόμι σαν τὸ ὕδωρ. ὡς δὲ ἠνέχθη τὸ ὕδωρ, ἐνενόησεν ὁ βασι λεὺς, τί ἐποίησεν, ὅτι ἐν τῷ πολέμῳ ἐκείνῳ τὴν δίψαν αὐτοῦ οὐ κατέσχε. Καὶ τί ἐποίησε; Λαβὼν τὸ ὕδωρ οὐκ ἔπιεν, ἀλλ' ἔσπεισε τῷ Θεῷ. Οὐ γὰρ ὕδωρ ἐδόκει εἶναι, ἀλλ' αἷμα, οὐ τῇ φύσει προσέχων, ἀλλὰ τῇ γνώμῃ. Ορᾶς οὖν πῶς παιδευθεὶς ὑπὸ τῆς προτέρας ἐπιθυμίας, ὕστε ρον σωφρονέστερος ἐγένετο; Ο σωμάτων ἐπιθυμῶν, ὕδατος οὐκ ἐπιθυμεῖ· μᾶλλον δὲ ἐπεθύμει, ἐκράτει δέ. Οὐ γὰρ λέγω, ὅτι ἐκτὸς ἦν τῆς ἐπιθυμίας, ἀλλὰ τῇ φιλο σοφία περιεγένετο τῆς ἐπιθυμίας, καὶ οὐχ ἥψατο. η. Ταῦτα παραινῷ διὰ τοὺς πορνεύοντας. Ηράσθης πόρνης; ἐπόρνευσας; θέλεις μετανοῆσαι; Μὴ προσθῇς τῇ ἁμαρτία ἁμαρτίαν, καὶ μή μοι εἴπῃς· Πῶς δύναμαι μὴ πορνεῦσαι; Εγώ σοι λέγω πῶς δύνασαι. Ἡ ἐπιθυμία σε φλέγει ; 'Αλλ' ἔχεις γυναῖκα· καὶ εἰ οὐκ ἔχεις, λάβε, ἵνα ἔχής μετὰ ἀσφαλείας ἡδονήν. Αλλ' οὐ δύναμαι κρατῆσαι. Ἀλλὰ ῥαθυμίας ταῦτά ἐστιν. Ὅταν γὰρ ἐνέγκω σοι ἄλ λον μὴ ἔχοντα γυναῖκα, σωφρονοῦντα δὲ, ποίαν ἔχεις σὺ ἀπολογίαν, ἢ ποίαν συγγνώμην; Ἐκεῖνος ἐν τῷ πελάγει οὐχ ὑπομένει ναυάγιον, καὶ σὺ ἐν τῷ λιμένι ὑπομένεις τὴν πτῶσιν ; Ἔχεις γυναῖκα, καὶ πορνεύεις, μᾶλλον δὲ μοιχεύεις; Καὶ πῶς περιγένωμαι του ἕλκους; φησίν. Απόλαυς τῆς γυναικός σου. Απολαύσω τῆς γυναικός, Πάνυ. [582] Εννόησον τί λέγει ὁ μακάριος Παῦλος · Διὰ δὲ τὰς πορνείας ἕκαστος τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα ἐχέτω, καὶ ἑκάστη τὸν ἴδιον ἄνδρα. Η γυνὴ τοῦ ἰδίου σώ ματος οὐκ ἐξουσιάζει, ἀλλ' ὁ ἀνήρ' ὁμοίως δὲ καὶ ὁ ἀνὴρ τοῦ ἰδίου σώματος οὐκ ἐξουσιάζει, ἀλλ' ἡ γυνή. Ἐὰν οὖν καλέσῃ σε πόρνη, ἐννόησον τὸ ῥῆμα κατὰ σεαυ τὸν, καὶ εἰπὲ, ὅτι Ὁ ἀνὴρ τοῦ ἰδίου σώματος οὐκ εξουσιάζει, ἀλλ' ἡ γυνή· καὶ τὸ ῥῆμα γράφε ἐν τῇ καρδία σου, καὶ εἰπὲ τῇ πόρνῃ· Τί με καλεῖς; οὐκ ἔστι τὸ σῶμα ἐμὸν, ἀλλὰ τῆς γυναικός μου· οὐ τολμῶ οὖν τὸ ἀλλότριον προδοῦναι. Τὴν προῖκα αὐτῆς οὐ τολμῶ μειώσαι, οὐδὲ τὰ πράγματα αὐτῆς τολμῶ δαπανήσαι, καὶ τὸ σῶμα τολμήσαι ἔχω μιᾶναι; Πῶς ; Οὐ δύναμαι. Εἰπὲ τῇ πόρνῃ· Τί με καλεῖς, οὐκ ἐγγίσεις αὐτῷ· τοῦτο γὰρ οὐκ ἔστιν ἐμόν, ἀλλότριον ἐστι. Μὴ γὰρ τῆς πόρνης ἐστὶ τὸ σῶμα; Ἐγὼ σῶμα πόρνης οὐ δέχομαι· τοῦτο τῆς γυναικός μου ἐστι. Φοβήθητι τὸν Χριστὸν, καὶ εἰπὲ, ὅτι τὸ σῶμα ἡμῶν μέλη Χριστοῦ ἐστιν. Ακουέτωσαν τοῦτο καὶ αἱ γυναῖκες α, καὶ ἐννοείτωσαν, τοῦ αὐτὰς ἐκάλεσεν ὁ Χριστὸς, ὅτι πάντως ἐν ἁγιασμῷ, καὶ λεγέτωσαν, ὅτι Ἡ γυνὴ τοῦ ἰδίου σώματος οὐκ ἐξουσιάζει, ἀλλ' ὁ ἀνήρ. Ἐννόησον τὴν Παύλου σοφίαν τί λέγει. Ἐπειδὴ πολλοὶ ἐγκρατεύονται, καὶ ἔχουσι σεμνὰς καὶ σώφρονας γυναῖκας, καὶ παρὰ τὸ δοκοῦν ἐγκρατεύονται, καὶ γίνει ται ἡ τούτων φιλοσοφία μοιχείας υπόθεσις, διὰ τοῦτο λέγει· Εκαστος ἀπολαυέτω τῆς ἰδίας γυναικός. Καὶ οὐκ αἰσχύνεται, ἀλλ᾽ εἰσέρχεται, καὶ καθέζεται εἰς τὴν εὐνὴν νύκτα καὶ ἡμέραν, καὶ κατέχει τὸν ἄνδρα καὶ τὴν γυ ναῖκα, καὶ οὕτω συνάπτει, καὶ κράζει καὶ βοᾷ· Μὴ ἀποστερεῖτε ἀλλήλους, εἰ μή τι ἂν ἐκ συμφώνου. Ἐγκρατεύῃ, καὶ οὐ θέλεις καθευδῆσαι μετὰ τοῦ ἀνδρός σου, ἐκεῖνος δὲ οὐκ ἀπολαύει σου; Απέρχεται καὶ ἁμαρτάνει, καὶ λοιπὸν ἡ ἁμαρτία ἐκείνου τῇ σῇ ἐγκρα τείᾳ λογίζεται. Βέλτιον μετὰ σοῦ αὐτὸν καθεύδειν, μετὰ τῆς πόρνης. Ἡ ἀπόλαυσίς σου οὐ κεκώλυται· ἡ δὲ ἐκείνης κεκώλυται. Μετὰ σοῦ ἐὰν καθευδήσῃ, οὐκ ἔστιν ἔγκλημα· μετ' ἐκείνης ἐὰν καθευδήσῃ, ἀπώλεσάς σου τα μέλη. Καθέζεται οὖν σχεδὸν εἰς τὴν εὐχὴν τοῦ ἀνδρὸς καὶ τῆς γυναικὸς, καὶ κράζει· Μὴ ἀποστερεῖτε ἀλλή λους, εἰ μή τι ἂν ἐκ συμφώνου. Διὰ τοῦτο ἔλαβες c Alii ἔστηκε. Καὶ συνέβη πηγὴν εἶναι ἐν τοῖς τόποις, et ita legerat interp. Sed eodem recidit sententia. Alii ἀκονέτωσαν τούτου τοῦ μέλους αἱ γ. Alii τούτου τοῦ μέρους.

573 SIURIA. φήτης; Καὶ Κύριος ἀφεῖλε τὸ ἁμάρτημά σου. Οξεία ἡ μετάνοια· ἀλλ' οξυτέρα ή συγχώρησις. Λέγε σὺ τὰς ἀνομίας σου, φησί, πρῶτος, ἵνα δικαιωθῇς. Διὰ πρα- γμάτων ήμαρτες, καὶ διὰ ῥημάτων μετανόει. ζ. Ταῦτα λέγω, ἵνα ἀκούσωσιν οἱ ἁμαρτωλοὶ καὶ οἱ ἐμπεπτωκότες ἁμαρτήμασι, καὶ μὴ ἀπογινώσκωσι τῆς ἑαυτῶν σωτηρίας. Ημάρτηκα, φησι, τῷ Κυρίῳ. Καὶ Κύριος ἀφειλε τὸ ἁμάρτημά σου. Σὺ μὲν εἶπας· Ρομ ταία πεσεῖται ἐπ' αὐτόν· ἀλλὰ ἐγώ, Σὺ οὐκ ἀποθανῇ. Εἶδες πῶς ἔλυσεν ὁ Θεὸς τὴν δίκην τοῦ προφήτου; Λέγε σὺ τὰς ἀνομίας σου πρῶτος, ἵνα δικαιωθῇς. Αλλ' ἐπὶ τὴν ἀρχὴν ἀναδράμωμεν. Ψαλμὸς τῷ Δαυΐδ, ὅτε εἰσῆλθε προς αὐτὸν Νάθαν ὁ προφήτης. Ενταῦθα δείκνυται αὐτοῦ ἡ εὐγνωμοσύνη καὶ συγχώρησις. Ἰδὲ οὖν, ἔμαθες πῶς ἐθεραπεύθη, καὶ ποῖον φάρμακον ἐδέ ξατο. Ὅταν δὲ ὁ Θεὸς δικαιοί, τίς κατακρίνει; Οὐ γὰρ εἶπεν, ὅτι Ἐγὼ συγχωρῶ, ἀλλ᾽, ὅτι Κύριος ἀφεῖλε τὸ ἁμάρτημά σου. Ἔτεμε τὸ ἔλπος, διωρθώσατο τὸ τραῦ μα. Οὐ μὴ ἀποθάνης, φησί. Ταῦτα εἰπὼν ἀπῆλθε. Θέλω δὲ δεῖξαι λοιπὸν καὶ τὴν τούτου εὐγνωμοσύνην, καὶ τὴν τῆς διανοίας διόρθωσιν, ποίαν ἔλαβε συγχώρησιν τοῦ ἁμαρτήματος, ποίαν εὗρεν ἄφεσιν τοῦ πλημμελής ματος. Καὶ γὰρ ὅτε ἦλθεν Ουρίας ἀπὸ τῆς συμμαχίας, καὶ τὴν νίκην του πολέμου τῷ βασιλεῖ ἐμήνυσε, βουλό- μενος ὁ βασιλεὺς τὸν ἄνδρα λαθεῖν τὸν ἠδικημένον, ὅτι ἐμοίχευσεν εἰς τὴν γυναῖκα αὐτοῦ, τοσαύτην ἔθετο σπουδὴν τοῦ κρύψαι τὴν ἁμαρτίαν, ὅτι καὶ φόνον συν έπλεξε τῇ μοιχείᾳ· καὶ μετὰ ταῦτα γέγονε φιλόσοφος ἀπὸ τῆς μετανοίας, ὁ ἀποκρύπτων πρότερον τὸ ἁμάρτημα τὰ ἑαυτοῦ εἰς μετάνοιαν ἦλθε· καὶ μετὰ τὴν συγχώρη- σιν τὴν ἀπὸ τῆς τοῦ Θεοῦ ἐπινεύσεως γενομένην, μετὰ τὸ ἐλθεῖν τὸν προφήτην, καὶ εἰπεῖν, ὅτι Κύριος ἀφείλε τὸ ἁμαρτημά σου, οὐ μὴ ἀποθάνῃς, οὐ μόνον οὐ κρύ- πτει τὸ πάθος, ἀλλὰ καὶ μετὰ ταῦτα πάσαις ταῖς γενεαῖς εύδηλον κατέστησε, καὶ ψαλμὸν ἔγραψεν, ἵνα καὶ οἱ μετὰ ταῦτα μάθωσι, πόσην τραγωδίαν ἔχει τὸ πάθος. Ἐπειδὴ γὰρ ἦλθεν ἡ μετάνοια, εκόμισε την παρρησίαν. Ἐγὼ ἐσώθην, φησί· διὰ τί μὴ σώζονται καὶ ἄλλοι διὰ τοῦ ἐμοῦ διηγήματος; Ο Θεός μοι συνεχώρησε. Διὰ τοῦτο γράφω ταῦτα, ἵνα καὶ τὸ ἔλκος μάθωσι καὶ τὸ φάρμακον. [581] Οὐ φοβοῦμαι τὴν αἰσχύνην, ἐπειδὴ ἐπιθυμῶ ὁ τῆς ἐμαυ τοῦ σωτηρίας. Οὕτω καὶ Παῦλος ποιεῖ τὰ ἀφεθέντα αὐτῷ ἁμαρτήματα στηλιτεύει, καὶ λέγει· Χάριν ἔχω τῷ ἐνδυνα μώσαντί με Χριστῷ, ὅτι με πιστὸν ἡγήσατο· τὸν πρό τερον όντα βλάσφημον καὶ διώκτην καὶ ὑβριστήν, νῦν πιστὸν ἡγήσατο. Διὰ τοῦτο ἐμαυτὸν στηλιτεύω, ἵνα ἐάν τις ᾗ βλάσφημος ἀφόρητος, ἴδῃ ὅτι ἔχει ἐλπίδα σω τηρίας. Καὶ σὺ, ὦ Δαυίδ, ἐπειδὴ ἐμοίχευσας καὶ φόνον ἐποίησας, καὶ συγχώρησιν παρὰ Θεοῦ ἔλαβες, διὰ τοῦτο στηλιτεύεις σαυτόν; Ναί, φησίν, ἵνα ἐάν τις ᾗ μοιχὸς καὶ ἀνδροφόνος, μάθῃ πως δύναται σωτηρίας τυχείν. Διὰ τοῦτο ἀποτίθεται τὴν ἁμαρτίαν, καὶ τὴν μετάνοιαν ἐδέξατο. Τοῦτο οὖν μόνον ἐστὶ τὸ ζητούμενον, ὅτι εἴδη λον πᾶσιν ἐποίησε, καὶ διωρθώθη. Η καὶ ἄλλο τι ; Ναί, καὶ ἄλλο· καὶ πῶς, ἐγὼ λέγω. Ωσπερ γὰρ ἠκούσατε, ὅτι ἡ μετάνοια πολλὴν ἔχει τὴν συγχώρησιν, καὶ μεγάλην καὶ πολλὴν κομίζει ἡμῖν τὴν παρρησίαν· οὕτω κἀκεῖνο ὑμᾶς μαθεῖν ἀναγκαῖον, ὅτι καὶ ὁ πολλὰς ἁμαρτίας» περιβεβλημένος, πολλὴν αἰσχύνην κέκτηται, καὶ οὐ μήν νον ἀρκεῖται τῇ μετανοίᾳ, ἀλλὰ δέδοικε καὶ τρέμει τὸ μηκέτι τοῖς αὐτοῖς περιπεσεῖν. Θέλω τοίνυν δεῖξαι, ὅτι οὐ μόνον γνωρίζει σοι ὁ ψαλμὸς τὸν ἁμαρτάνοντα, ἀλλὰ καὶ τὴν μετανοοῦντα. Καὶ τοῦτο ὑμῖν ἐρῶ, ἵνα μηδεὶς ἑαυτῷ μετὰ τὴν μετάνοιαν θαρρήσῃ, ἀλλὰ μᾶλλον ἀκρι- Φέστερον τὴν ἑαυτοῦ σωτηρίαν ἐν τῷ λιμένι καταστήσῃ. Θέλω οὖν δεῖξαι αὐτὸν, ὅτι ἰάθη, καὶ βελτίων ἑαυτοῦ ἐγένετο, καὶ δυνατώτερος καὶ ἰσχυρότερος. Πῶς οὖν πά- λιν μετὰ τὴν ἐπιθυμίαν ταύτην περιέπεσεν ἑτέρῳ νοσή- ματι; Πάλιν πόλεμος, πάλιν ἁμαρτία, πάλιν μάχη, πά- δεν παγκράτιον, πάλιν αὐτῷ ἐπῆλθεν ἡ ἐπιθυμία, πάλιν πόλεμος συγκεκρότησαι, πόλεμος χαλεπός, καὶ στρατό- Sic omnes pene mss. et sic legit interpr. Editi επέτυχον. flux alii τὰ ἀφαιρεθέντα αὐτῷ ἁμαρτ. b Tres mss. πολλαῖς ἁμαρτίαις. 571 πεδα ἔστηκε. Πηγὴ δὲ ἦν ἐν τοῖς · τόποις ἐκείνοις. Καὶ πολέμου ὄντος σφοδροῦ, εἶδεν αὐτὴν ὁ Δαυΐδ, καὶ εἰς δί ψαν κατηνέχθη χαλεπωτάτην· ἐπεθύμησε τοίνυν πιεῖν, Πάλιν ἐπιθυμία, ἀλλ' οὐ κεκωλυμένη· τότε μὲν σώμα τος, νῦν δὲ ὕδατος. Ἐπεθύμησε πιεῖν, ἐφλέγετο ὑπὸ τῆς δίψης, καὶ λέγει· Διψῶ, ἀπόλλυμαι. Τινὲς οὖν τῶν βου λομένων αὐτὸν θεραπεῦσαι ἀπῆλθον, καὶ ἤνεγκαν αὐτῷ ὕδωρ εἰς τὸ αἷμα αὐτῶν, καὶ διὰ τῶν πολεμίων εκόμι σαν τὸ ὕδωρ. ὡς δὲ ἠνέχθη τὸ ὕδωρ, ἐνενόησεν ὁ βασι λεὺς, τί ἐποίησεν, ὅτι ἐν τῷ πολέμῳ ἐκείνῳ τὴν δίψαν αὐτοῦ οὐ κατέσχε. Καὶ τί ἐποίησε; Λαβὼν τὸ ὕδωρ οὐκ ἔπιεν, ἀλλ' ἔσπεισε τῷ Θεῷ. Οὐ γὰρ ὕδωρ ἐδόκει εἶναι, ἀλλ' αἷμα, οὐ τῇ φύσει προσέχων, ἀλλὰ τῇ γνώμῃ. Ορᾶς οὖν πῶς παιδευθεὶς ὑπὸ τῆς προτέρας ἐπιθυμίας, ὕστε ρον σωφρονέστερος ἐγένετο; Ο σωμάτων ἐπιθυμῶν, ὕδατος οὐκ ἐπιθυμεῖ· μᾶλλον δὲ ἐπεθύμει, ἐκράτει δέ. Οὐ γὰρ λέγω, ὅτι ἐκτὸς ἦν τῆς ἐπιθυμίας, ἀλλὰ τῇ φιλο σοφία περιεγένετο τῆς ἐπιθυμίας, καὶ οὐχ ἥψατο. η. Ταῦτα παραινῷ διὰ τοὺς πορνεύοντας. Ηράσθης πόρνης; ἐπόρνευσας; θέλεις μετανοῆσαι; Μὴ προσθῇς τῇ ἁμαρτία ἁμαρτίαν, καὶ μή μοι εἴπῃς· Πῶς δύναμαι μὴ πορνεῦσαι; Εγώ σοι λέγω πῶς δύνασαι. Ἡ ἐπιθυμία σε φλέγει ; 'Αλλ' ἔχεις γυναῖκα· καὶ εἰ οὐκ ἔχεις, λάβε, ἵνα ἔχής μετὰ ἀσφαλείας ἡδονήν. Αλλ' οὐ δύναμαι κρατῆσαι. Ἀλλὰ ῥαθυμίας ταῦτά ἐστιν. Ὅταν γὰρ ἐνέγκω σοι ἄλ λον μὴ ἔχοντα γυναῖκα, σωφρονοῦντα δὲ, ποίαν ἔχεις σὺ ἀπολογίαν, ἢ ποίαν συγγνώμην; Ἐκεῖνος ἐν τῷ πελάγει οὐχ ὑπομένει ναυάγιον, καὶ σὺ ἐν τῷ λιμένι ὑπομένεις τὴν πτῶσιν ; Ἔχεις γυναῖκα, καὶ πορνεύεις, μᾶλλον δὲ μοιχεύεις; Καὶ πῶς περιγένωμαι του ἕλκους; φησίν. Απόλαυς τῆς γυναικός σου. Απολαύσω τῆς γυναικός, Πάνυ. [582] Εννόησον τί λέγει ὁ μακάριος Παῦλος · Διὰ δὲ τὰς πορνείας ἕκαστος τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα ἐχέτω, καὶ ἑκάστη τὸν ἴδιον ἄνδρα. Η γυνὴ τοῦ ἰδίου σώ ματος οὐκ ἐξουσιάζει, ἀλλ' ὁ ἀνήρ' ὁμοίως δὲ καὶ ὁ ἀνὴρ τοῦ ἰδίου σώματος οὐκ ἐξουσιάζει, ἀλλ' ἡ γυνή. Ἐὰν οὖν καλέσῃ σε πόρνη, ἐννόησον τὸ ῥῆμα κατὰ σεαυ τὸν, καὶ εἰπὲ, ὅτι Ὁ ἀνὴρ τοῦ ἰδίου σώματος οὐκ εξουσιάζει, ἀλλ' ἡ γυνή· καὶ τὸ ῥῆμα γράφε ἐν τῇ καρδία σου, καὶ εἰπὲ τῇ πόρνῃ· Τί με καλεῖς; οὐκ ἔστι τὸ σῶμα ἐμὸν, ἀλλὰ τῆς γυναικός μου· οὐ τολμῶ οὖν τὸ ἀλλότριον προδοῦναι. Τὴν προῖκα αὐτῆς οὐ τολμῶ μειώσαι, οὐδὲ τὰ πράγματα αὐτῆς τολμῶ δαπανήσαι, καὶ τὸ σῶμα τολμήσαι ἔχω μιᾶναι; Πῶς ; Οὐ δύναμαι. Εἰπὲ τῇ πόρνῃ· Τί με καλεῖς, οὐκ ἐγγίσεις αὐτῷ· τοῦτο γὰρ οὐκ ἔστιν ἐμόν, ἀλλότριον ἐστι. Μὴ γὰρ τῆς πόρνης ἐστὶ τὸ σῶμα; Ἐγὼ σῶμα πόρνης οὐ δέχομαι· τοῦτο τῆς γυναικός μου ἐστι. Φοβήθητι τὸν Χριστὸν, καὶ εἰπὲ, ὅτι τὸ σῶμα ἡμῶν μέλη Χριστοῦ ἐστιν. Ακουέτωσαν τοῦτο καὶ αἱ γυναῖκες α, καὶ ἐννοείτωσαν, τοῦ αὐτὰς ἐκάλεσεν ὁ Χριστὸς, ὅτι πάντως ἐν ἁγιασμῷ, καὶ λεγέτωσαν, ὅτι Ἡ γυνὴ τοῦ ἰδίου σώματος οὐκ ἐξουσιάζει, ἀλλ' ὁ ἀνήρ. Ἐννόησον τὴν Παύλου σοφίαν τί λέγει. Ἐπειδὴ πολλοὶ ἐγκρατεύονται, καὶ ἔχουσι σεμνὰς καὶ σώφρονας γυναῖκας, καὶ παρὰ τὸ δοκοῦν ἐγκρατεύονται, καὶ γίνει ται ἡ τούτων φιλοσοφία μοιχείας υπόθεσις, διὰ τοῦτο λέγει· Εκαστος ἀπολαυέτω τῆς ἰδίας γυναικός. Καὶ οὐκ αἰσχύνεται, ἀλλ᾽ εἰσέρχεται, καὶ καθέζεται εἰς τὴν εὐνὴν νύκτα καὶ ἡμέραν, καὶ κατέχει τὸν ἄνδρα καὶ τὴν γυ ναῖκα, καὶ οὕτω συνάπτει, καὶ κράζει καὶ βοᾷ· Μὴ ἀποστερεῖτε ἀλλήλους, εἰ μή τι ἂν ἐκ συμφώνου. Ἐγκρατεύῃ, καὶ οὐ θέλεις καθευδῆσαι μετὰ τοῦ ἀνδρός σου, ἐκεῖνος δὲ οὐκ ἀπολαύει σου; Απέρχεται καὶ ἁμαρτάνει, καὶ λοιπὸν ἡ ἁμαρτία ἐκείνου τῇ σῇ ἐγκρα τείᾳ λογίζεται. Βέλτιον μετὰ σοῦ αὐτὸν καθεύδειν, μετὰ τῆς πόρνης. Ἡ ἀπόλαυσίς σου οὐ κεκώλυται· ἡ δὲ ἐκείνης κεκώλυται. Μετὰ σοῦ ἐὰν καθευδήσῃ, οὐκ ἔστιν ἔγκλημα· μετ' ἐκείνης ἐὰν καθευδήσῃ, ἀπώλεσάς σου τα μέλη. Καθέζεται οὖν σχεδὸν εἰς τὴν εὐχὴν τοῦ ἀνδρὸς καὶ τῆς γυναικὸς, καὶ κράζει· Μὴ ἀποστερεῖτε ἀλλή λους, εἰ μή τι ἂν ἐκ συμφώνου. Διὰ τοῦτο ἔλαβες c Alii ἔστηκε. Καὶ συνέβη πηγὴν εἶναι ἐν τοῖς τόποις, et ita legerat interp. Sed eodem recidit sententia. Alii ἀκονέτωσαν τούτου τοῦ μέλους αἱ γ. Alii τούτου τοῦ μέρους.

573 SIURIA. φήτης; Καὶ Κύριος ἀφεῖλε τὸ ἁμάρτημά σου. Οξεία ἡ μετάνοια· ἀλλ' οξυτέρα ή συγχώρησις. Λέγε σὺ τὰς ἀνομίας σου, φησί, πρῶτος, ἵνα δικαιωθῇς. Διὰ πρα- γμάτων ήμαρτες, καὶ διὰ ῥημάτων μετανόει. ζ. Ταῦτα λέγω, ἵνα ἀκούσωσιν οἱ ἁμαρτωλοὶ καὶ οἱ ἐμπεπτωκότες ἁμαρτήμασι, καὶ μὴ ἀπογινώσκωσι τῆς ἑαυτῶν σωτηρίας. Ημάρτηκα, φησι, τῷ Κυρίῳ. Καὶ Κύριος ἀφειλε τὸ ἁμάρτημά σου. Σὺ μὲν εἶπας· Ρομ ταία πεσεῖται ἐπ' αὐτόν· ἀλλὰ ἐγώ, Σὺ οὐκ ἀποθανῇ. Εἶδες πῶς ἔλυσεν ὁ Θεὸς τὴν δίκην τοῦ προφήτου; Λέγε σὺ τὰς ἀνομίας σου πρῶτος, ἵνα δικαιωθῇς. Αλλ' ἐπὶ τὴν ἀρχὴν ἀναδράμωμεν. Ψαλμὸς τῷ Δαυΐδ, ὅτε εἰσῆλθε προς αὐτὸν Νάθαν ὁ προφήτης. Ενταῦθα δείκνυται αὐτοῦ ἡ εὐγνωμοσύνη καὶ συγχώρησις. Ἰδὲ οὖν, ἔμαθες πῶς ἐθεραπεύθη, καὶ ποῖον φάρμακον ἐδέ ξατο. Ὅταν δὲ ὁ Θεὸς δικαιοί, τίς κατακρίνει; Οὐ γὰρ εἶπεν, ὅτι Ἐγὼ συγχωρῶ, ἀλλ᾽, ὅτι Κύριος ἀφεῖλε τὸ ἁμάρτημά σου. Ἔτεμε τὸ ἔλπος, διωρθώσατο τὸ τραῦ μα. Οὐ μὴ ἀποθάνης, φησί. Ταῦτα εἰπὼν ἀπῆλθε. Θέλω δὲ δεῖξαι λοιπὸν καὶ τὴν τούτου εὐγνωμοσύνην, καὶ τὴν τῆς διανοίας διόρθωσιν, ποίαν ἔλαβε συγχώρησιν τοῦ ἁμαρτήματος, ποίαν εὗρεν ἄφεσιν τοῦ πλημμελής ματος. Καὶ γὰρ ὅτε ἦλθεν Ουρίας ἀπὸ τῆς συμμαχίας, καὶ τὴν νίκην του πολέμου τῷ βασιλεῖ ἐμήνυσε, βουλό- μενος ὁ βασιλεὺς τὸν ἄνδρα λαθεῖν τὸν ἠδικημένον, ὅτι ἐμοίχευσεν εἰς τὴν γυναῖκα αὐτοῦ, τοσαύτην ἔθετο σπουδὴν τοῦ κρύψαι τὴν ἁμαρτίαν, ὅτι καὶ φόνον συν έπλεξε τῇ μοιχείᾳ· καὶ μετὰ ταῦτα γέγονε φιλόσοφος ἀπὸ τῆς μετανοίας, ὁ ἀποκρύπτων πρότερον τὸ ἁμάρτημα τὰ ἑαυτοῦ εἰς μετάνοιαν ἦλθε· καὶ μετὰ τὴν συγχώρη- σιν τὴν ἀπὸ τῆς τοῦ Θεοῦ ἐπινεύσεως γενομένην, μετὰ τὸ ἐλθεῖν τὸν προφήτην, καὶ εἰπεῖν, ὅτι Κύριος ἀφείλε τὸ ἁμαρτημά σου, οὐ μὴ ἀποθάνῃς, οὐ μόνον οὐ κρύ- πτει τὸ πάθος, ἀλλὰ καὶ μετὰ ταῦτα πάσαις ταῖς γενεαῖς εύδηλον κατέστησε, καὶ ψαλμὸν ἔγραψεν, ἵνα καὶ οἱ μετὰ ταῦτα μάθωσι, πόσην τραγωδίαν ἔχει τὸ πάθος. Ἐπειδὴ γὰρ ἦλθεν ἡ μετάνοια, εκόμισε την παρρησίαν. Ἐγὼ ἐσώθην, φησί· διὰ τί μὴ σώζονται καὶ ἄλλοι διὰ τοῦ ἐμοῦ διηγήματος; Ο Θεός μοι συνεχώρησε. Διὰ τοῦτο γράφω ταῦτα, ἵνα καὶ τὸ ἔλκος μάθωσι καὶ τὸ φάρμακον. [581] Οὐ φοβοῦμαι τὴν αἰσχύνην, ἐπειδὴ ἐπιθυμῶ ὁ τῆς ἐμαυ τοῦ σωτηρίας. Οὕτω καὶ Παῦλος ποιεῖ τὰ ἀφεθέντα αὐτῷ ἁμαρτήματα στηλιτεύει, καὶ λέγει· Χάριν ἔχω τῷ ἐνδυνα μώσαντί με Χριστῷ, ὅτι με πιστὸν ἡγήσατο· τὸν πρό τερον όντα βλάσφημον καὶ διώκτην καὶ ὑβριστήν, νῦν πιστὸν ἡγήσατο. Διὰ τοῦτο ἐμαυτὸν στηλιτεύω, ἵνα ἐάν τις ᾗ βλάσφημος ἀφόρητος, ἴδῃ ὅτι ἔχει ἐλπίδα σω τηρίας. Καὶ σὺ, ὦ Δαυίδ, ἐπειδὴ ἐμοίχευσας καὶ φόνον ἐποίησας, καὶ συγχώρησιν παρὰ Θεοῦ ἔλαβες, διὰ τοῦτο στηλιτεύεις σαυτόν; Ναί, φησίν, ἵνα ἐάν τις ᾗ μοιχὸς καὶ ἀνδροφόνος, μάθῃ πως δύναται σωτηρίας τυχείν. Διὰ τοῦτο ἀποτίθεται τὴν ἁμαρτίαν, καὶ τὴν μετάνοιαν ἐδέξατο. Τοῦτο οὖν μόνον ἐστὶ τὸ ζητούμενον, ὅτι εἴδη λον πᾶσιν ἐποίησε, καὶ διωρθώθη. Η καὶ ἄλλο τι ; Ναί, καὶ ἄλλο· καὶ πῶς, ἐγὼ λέγω. Ωσπερ γὰρ ἠκούσατε, ὅτι ἡ μετάνοια πολλὴν ἔχει τὴν συγχώρησιν, καὶ μεγάλην καὶ πολλὴν κομίζει ἡμῖν τὴν παρρησίαν· οὕτω κἀκεῖνο ὑμᾶς μαθεῖν ἀναγκαῖον, ὅτι καὶ ὁ πολλὰς ἁμαρτίας» περιβεβλημένος, πολλὴν αἰσχύνην κέκτηται, καὶ οὐ μήν νον ἀρκεῖται τῇ μετανοίᾳ, ἀλλὰ δέδοικε καὶ τρέμει τὸ μηκέτι τοῖς αὐτοῖς περιπεσεῖν. Θέλω τοίνυν δεῖξαι, ὅτι οὐ μόνον γνωρίζει σοι ὁ ψαλμὸς τὸν ἁμαρτάνοντα, ἀλλὰ καὶ τὴν μετανοοῦντα. Καὶ τοῦτο ὑμῖν ἐρῶ, ἵνα μηδεὶς ἑαυτῷ μετὰ τὴν μετάνοιαν θαρρήσῃ, ἀλλὰ μᾶλλον ἀκρι- Φέστερον τὴν ἑαυτοῦ σωτηρίαν ἐν τῷ λιμένι καταστήσῃ. Θέλω οὖν δεῖξαι αὐτὸν, ὅτι ἰάθη, καὶ βελτίων ἑαυτοῦ ἐγένετο, καὶ δυνατώτερος καὶ ἰσχυρότερος. Πῶς οὖν πά- λιν μετὰ τὴν ἐπιθυμίαν ταύτην περιέπεσεν ἑτέρῳ νοσή- ματι; Πάλιν πόλεμος, πάλιν ἁμαρτία, πάλιν μάχη, πά- δεν παγκράτιον, πάλιν αὐτῷ ἐπῆλθεν ἡ ἐπιθυμία, πάλιν πόλεμος συγκεκρότησαι, πόλεμος χαλεπός, καὶ στρατό- Sic omnes pene mss. et sic legit interpr. Editi επέτυχον. flux alii τὰ ἀφαιρεθέντα αὐτῷ ἁμαρτ. b Tres mss. πολλαῖς ἁμαρτίαις. 571 πεδα ἔστηκε. Πηγὴ δὲ ἦν ἐν τοῖς · τόποις ἐκείνοις. Καὶ πολέμου ὄντος σφοδροῦ, εἶδεν αὐτὴν ὁ Δαυΐδ, καὶ εἰς δί ψαν κατηνέχθη χαλεπωτάτην· ἐπεθύμησε τοίνυν πιεῖν, Πάλιν ἐπιθυμία, ἀλλ' οὐ κεκωλυμένη· τότε μὲν σώμα τος, νῦν δὲ ὕδατος. Ἐπεθύμησε πιεῖν, ἐφλέγετο ὑπὸ τῆς δίψης, καὶ λέγει· Διψῶ, ἀπόλλυμαι. Τινὲς οὖν τῶν βου λομένων αὐτὸν θεραπεῦσαι ἀπῆλθον, καὶ ἤνεγκαν αὐτῷ ὕδωρ εἰς τὸ αἷμα αὐτῶν, καὶ διὰ τῶν πολεμίων εκόμι σαν τὸ ὕδωρ. ὡς δὲ ἠνέχθη τὸ ὕδωρ, ἐνενόησεν ὁ βασι λεὺς, τί ἐποίησεν, ὅτι ἐν τῷ πολέμῳ ἐκείνῳ τὴν δίψαν αὐτοῦ οὐ κατέσχε. Καὶ τί ἐποίησε; Λαβὼν τὸ ὕδωρ οὐκ ἔπιεν, ἀλλ' ἔσπεισε τῷ Θεῷ. Οὐ γὰρ ὕδωρ ἐδόκει εἶναι, ἀλλ' αἷμα, οὐ τῇ φύσει προσέχων, ἀλλὰ τῇ γνώμῃ. Ορᾶς οὖν πῶς παιδευθεὶς ὑπὸ τῆς προτέρας ἐπιθυμίας, ὕστε ρον σωφρονέστερος ἐγένετο; Ο σωμάτων ἐπιθυμῶν, ὕδατος οὐκ ἐπιθυμεῖ· μᾶλλον δὲ ἐπεθύμει, ἐκράτει δέ. Οὐ γὰρ λέγω, ὅτι ἐκτὸς ἦν τῆς ἐπιθυμίας, ἀλλὰ τῇ φιλο σοφία περιεγένετο τῆς ἐπιθυμίας, καὶ οὐχ ἥψατο. η. Ταῦτα παραινῷ διὰ τοὺς πορνεύοντας. Ηράσθης πόρνης; ἐπόρνευσας; θέλεις μετανοῆσαι; Μὴ προσθῇς τῇ ἁμαρτία ἁμαρτίαν, καὶ μή μοι εἴπῃς· Πῶς δύναμαι μὴ πορνεῦσαι; Εγώ σοι λέγω πῶς δύνασαι. Ἡ ἐπιθυμία σε φλέγει ; 'Αλλ' ἔχεις γυναῖκα· καὶ εἰ οὐκ ἔχεις, λάβε, ἵνα ἔχής μετὰ ἀσφαλείας ἡδονήν. Αλλ' οὐ δύναμαι κρατῆσαι. Ἀλλὰ ῥαθυμίας ταῦτά ἐστιν. Ὅταν γὰρ ἐνέγκω σοι ἄλ λον μὴ ἔχοντα γυναῖκα, σωφρονοῦντα δὲ, ποίαν ἔχεις σὺ ἀπολογίαν, ἢ ποίαν συγγνώμην; Ἐκεῖνος ἐν τῷ πελάγει οὐχ ὑπομένει ναυάγιον, καὶ σὺ ἐν τῷ λιμένι ὑπομένεις τὴν πτῶσιν ; Ἔχεις γυναῖκα, καὶ πορνεύεις, μᾶλλον δὲ μοιχεύεις; Καὶ πῶς περιγένωμαι του ἕλκους; φησίν. Απόλαυς τῆς γυναικός σου. Απολαύσω τῆς γυναικός, Πάνυ. [582] Εννόησον τί λέγει ὁ μακάριος Παῦλος · Διὰ δὲ τὰς πορνείας ἕκαστος τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα ἐχέτω, καὶ ἑκάστη τὸν ἴδιον ἄνδρα. Η γυνὴ τοῦ ἰδίου σώ ματος οὐκ ἐξουσιάζει, ἀλλ' ὁ ἀνήρ' ὁμοίως δὲ καὶ ὁ ἀνὴρ τοῦ ἰδίου σώματος οὐκ ἐξουσιάζει, ἀλλ' ἡ γυνή. Ἐὰν οὖν καλέσῃ σε πόρνη, ἐννόησον τὸ ῥῆμα κατὰ σεαυ τὸν, καὶ εἰπὲ, ὅτι Ὁ ἀνὴρ τοῦ ἰδίου σώματος οὐκ εξουσιάζει, ἀλλ' ἡ γυνή· καὶ τὸ ῥῆμα γράφε ἐν τῇ καρδία σου, καὶ εἰπὲ τῇ πόρνῃ· Τί με καλεῖς; οὐκ ἔστι τὸ σῶμα ἐμὸν, ἀλλὰ τῆς γυναικός μου· οὐ τολμῶ οὖν τὸ ἀλλότριον προδοῦναι. Τὴν προῖκα αὐτῆς οὐ τολμῶ μειώσαι, οὐδὲ τὰ πράγματα αὐτῆς τολμῶ δαπανήσαι, καὶ τὸ σῶμα τολμήσαι ἔχω μιᾶναι; Πῶς ; Οὐ δύναμαι. Εἰπὲ τῇ πόρνῃ· Τί με καλεῖς, οὐκ ἐγγίσεις αὐτῷ· τοῦτο γὰρ οὐκ ἔστιν ἐμόν, ἀλλότριον ἐστι. Μὴ γὰρ τῆς πόρνης ἐστὶ τὸ σῶμα; Ἐγὼ σῶμα πόρνης οὐ δέχομαι· τοῦτο τῆς γυναικός μου ἐστι. Φοβήθητι τὸν Χριστὸν, καὶ εἰπὲ, ὅτι τὸ σῶμα ἡμῶν μέλη Χριστοῦ ἐστιν. Ακουέτωσαν τοῦτο καὶ αἱ γυναῖκες α, καὶ ἐννοείτωσαν, τοῦ αὐτὰς ἐκάλεσεν ὁ Χριστὸς, ὅτι πάντως ἐν ἁγιασμῷ, καὶ λεγέτωσαν, ὅτι Ἡ γυνὴ τοῦ ἰδίου σώματος οὐκ ἐξουσιάζει, ἀλλ' ὁ ἀνήρ. Ἐννόησον τὴν Παύλου σοφίαν τί λέγει. Ἐπειδὴ πολλοὶ ἐγκρατεύονται, καὶ ἔχουσι σεμνὰς καὶ σώφρονας γυναῖκας, καὶ παρὰ τὸ δοκοῦν ἐγκρατεύονται, καὶ γίνει ται ἡ τούτων φιλοσοφία μοιχείας υπόθεσις, διὰ τοῦτο λέγει· Εκαστος ἀπολαυέτω τῆς ἰδίας γυναικός. Καὶ οὐκ αἰσχύνεται, ἀλλ᾽ εἰσέρχεται, καὶ καθέζεται εἰς τὴν εὐνὴν νύκτα καὶ ἡμέραν, καὶ κατέχει τὸν ἄνδρα καὶ τὴν γυ ναῖκα, καὶ οὕτω συνάπτει, καὶ κράζει καὶ βοᾷ· Μὴ ἀποστερεῖτε ἀλλήλους, εἰ μή τι ἂν ἐκ συμφώνου. Ἐγκρατεύῃ, καὶ οὐ θέλεις καθευδῆσαι μετὰ τοῦ ἀνδρός σου, ἐκεῖνος δὲ οὐκ ἀπολαύει σου; Απέρχεται καὶ ἁμαρτάνει, καὶ λοιπὸν ἡ ἁμαρτία ἐκείνου τῇ σῇ ἐγκρα τείᾳ λογίζεται. Βέλτιον μετὰ σοῦ αὐτὸν καθεύδειν, μετὰ τῆς πόρνης. Ἡ ἀπόλαυσίς σου οὐ κεκώλυται· ἡ δὲ ἐκείνης κεκώλυται. Μετὰ σοῦ ἐὰν καθευδήσῃ, οὐκ ἔστιν ἔγκλημα· μετ' ἐκείνης ἐὰν καθευδήσῃ, ἀπώλεσάς σου τα μέλη. Καθέζεται οὖν σχεδὸν εἰς τὴν εὐχὴν τοῦ ἀνδρὸς καὶ τῆς γυναικὸς, καὶ κράζει· Μὴ ἀποστερεῖτε ἀλλή λους, εἰ μή τι ἂν ἐκ συμφώνου. Διὰ τοῦτο ἔλαβες c Alii ἔστηκε. Καὶ συνέβη πηγὴν εἶναι ἐν τοῖς τόποις, et ita legerat interp. Sed eodem recidit sententia. Alii ἀκονέτωσαν τούτου τοῦ μέλους αἱ γ. Alii τούτου τοῦ μέρους.

575 IN PSALMUM L.. • ἄνδρα, διὰ τοῦτο καὶ σὺ ἔλαβες γυναίκα, ἵνα σωφρονήσε. Θέλεις ἐγκρατεύεσθαι; Πεῖσον καὶ τὸν ἄνδρα σου, ἵνα δύο ὦσι στέφανοι, σωφροσύνης καὶ ὁμόνοια· ἵνα μὴ ἡ σωφροσύνη καὶ μάχη, ἵνα μὴ ἡ εἰρήνη καὶ πόλεμος. Οταν γὰρ σὺ ἐγκρατεύῃ, ἐκεῖνος δὲ ὑπὸ ἐπιθυμίας φλέ- γῆται, λέγει δὲ ὁ Παῦλος, Μὴ πορνεύσῃς, εὐθέως θόρυ, δεῖται, κυματοῦται. Μὴ ἀποστερῆτε αλλήλους, εἰ μὴ μή τι ἂν ἐκ συμφώνου. Καὶ γὰρ ὅπου εἰρήνη, ἐκεῖ πάντα τὰ ἀγαθά· ὅπου εἰρήνη, καὶ σοφρωσύνη λάμπει · ὅπου ὁμόνοια, καὶ ἐγκράτεια στεφανοῦται· ὅπου δὲ πόλεμος, καὶ ἡ σωφροσύνη ὑποτέμνεται. Μὴ οὖν ἀποστερεῖτε ἀλλήλους, εἰ μή τι ἂν ἐκ συμφώνου. Καὶ γὰρ πάντα νυμφαγωγὸν νικᾷ Παῦλος, ὁ νυμφαγωγὸς τῆς οἰκουμέ- νης. Διὰ τοῦτο οὐκ αἰσχύνεται λέγων· Τίμιος ὁ γάμος ἐν πᾶσι, καὶ ἡ κοίτη αμίαντος. Καὶ γὰρ ὁ Δεσπότης αὐτοῦ εἰς γάμον παρεγένετο, τῇ ἑαυτοῦ παρουσίᾳ τὸν γάμον τιμῶν, καὶ δῶρα προσήνεγκε. Τὸ γὰρ ὕδωρ εἰς οἶνον μετέβαλε. Δράμε οὖν ὅσον βούλει · ὅταν δὲ ἀτονή- σης, λάβε φάρμακον τὴν συνουσίαν, ἵνα μὴ πειράσῃ ὑμᾶς ὁ Σατανᾶς. "Εκαστος οὖν τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα ἐχέτω. Τρία γάρ ἐστι ταῦτα· παρθενία, γάμος, πορ νεία. Ο γάμος μέσος, ἡ πορνεία κάτω, ἡ παρθενία άνω. Παρθενία στέφανον ἔχει, ὁ γάμος ἔπαινον σύμμετρον, πορνεία κόλασιν καὶ τιμωρίαν. Βλέπε οὖν πῶς ἐγκρα- τεύῃ, εἰ δύνασαι τὴν ἀσθένειαν τοῦ σώματος ἐνέγκαι, καὶ μὴ θέλε ὑπὲρ τὸ μέτρον ἀναβῆναι, ἵνα μὴ ὑπὲρ τὸ μέτρον καταβής. Ωσπερ οὖν ὁ μέλλων κολυμβᾷν, εἰς τοσοῦτον εἰσέρχεται, ὅταν δύναται ἐξελθεῖν· ὅταν δὲ εἰσέρχηται, ἐννοεῖ πόσον ὀφείλει ἐξελθεῖν· οὕτω καὶ σὺ [583) τοσοῦτον σωφρόνησον, ὅταν δύνῃ ὑπομεῖναι, ἵνα μὴ παρὰ τὸ μέτρον καταδῆς. Καὶ ὑπὲρ τούτων ἁπάντων εὐχαριστήσωμεν τῷ Χριστῷ, ὅτι αὐτῷ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος, σὺν τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. καὶ ἡ διόρθωσης. Διὰ τῶν πραγμάτων ἥμαρτε, διὰ τῶν ῥημάτων ἐξομολογήσατο. Ένευσεν ὁ Θεός, καὶ τὸ ἕλκος ηφανίσθη, τὸ τραῦμα διωρθώθη, καὶ ἡ ὑγεία ἐπανῆλθεν. Αλλ' οὐκ ἠρκέσθη τούτῳ ὁ προφήτης, ἀλλὰ μετὰ τὸν ἔλεγχον, μετὰ τὴν διόρθωσιν, μετὰ τὴν τῶν τραυμάτων ἀπαλλαγὴν, καὶ ψαλμὸν ἔγραψεν εἰς τὴν ὑπόθεσιν, ὥστε καὶ τῇ μετὰ ταῦτα γενεᾷ τὰ ἐκείνου πάθη γενέσθαι ια- τρεῖον, καὶ τὸ ἐκείνου ναυάγιον γενέσθαι λιμένα, καὶ ἐξ ὧν ἐκεῖνος ἔπαθε, καὶ διωρθώθη, ἕτερον τοῖς αὐτοῖς περι- πεσόντα τῆς αὐτῆς ἀπολαῦται ἱατρείας καὶ διορθώσεως. Τίς οὖν ἐστιν ὁ ψαλμὸς, καὶ τίς ἡ ἐπιγραφὴ τοῦ ψαλ μου ; ᾿Ακούσωμεν μετὰ ἀκριβείας. Εἰς τὸ τέλος, ψαλ μὸς τῷ Δαυΐδ. [Σαφῶς ἡμᾶς ἐδίδαξεν ἡ ἐπιγραφὴ του ψαλμοῦ τὴν ὑπόθεσιν· καὶ αὐτὰ δὲ τοῦ ψαλμοῦ τὰ βή ματα ἱκανὰ διδάξαι τῆς διανοίας τὸ βάθος. Εἰδέναι μέν τοι προσήκει, ὡς καὶ μελλόντων ἔχει προαγόρευσιν ὁ ψαλμός· διὸ καὶ Εἰς τὸ τέλος ἐπιγέγραπται, του λόγου δηλοῦντος, ὡς ἕξει τέλος ή προφητεία. ᾿Αλλὰ μηδεὶς ἀμφιβαλλέτω, εἰ κατὰ τὸν τῆς μετανοίας καιρὸν προφη τικῆς ἠξίωτο χάριτος ὁ μέγας [584] Δαυΐδ. Τοῦτο γὰρ καὶ διὰ τῶν ἄλλων ψαλμῶν, δι' ὧν τὴν ἐξομολόγησιν ἐποιήσατο, καταμαθεῖν δυνατόν.] Καὶ γὰρ καὶ ἐν ἑτέ ροις ψαλμοῖς, καὶ μέντοι γε καὶ ἐν τῷ προκειμένῳ ψαλμώ διαρρήδην ἡμᾶς ἐδίδαξεν ὡς οὐκ ἐστέρητο τῆς τοῦ Πνεύ ματος χάριτος. Τὸ Πνεῦμα γάρ σου, φησί, τὸ ἀγαθὸν μὴ ἀντανέλῃς ἀπ' ἐμοῦ. [Οὐ γὰρ ᾔτησεν αὐτῷ παρ ρασχεθῆναι· ἀλλὰ μὴ ληφθῆναι ταύτην ἱκέτευσεν. Ὑπὸ τούτου τοίνυν φωτιζόμενος, καὶ προορῶν ὡς καὶ ὁ λαὸς ὁ ὑπ᾽ αὐτοῦ βασιλευόμενος πεσεῖται παρανομίαις, και τινας ὑπὲρ τούτων εὐθύνας υφέξει, καὶ ὡς ἐξανδραπο δισθήσεται, καὶ μέτοικος ἐν Βαβυλῶνι γενήσεται, συν- ἔγραψε τὸν ψαλμόν, καὶ τὰ οἰκεῖα τραύματα θεραπεύων, καὶ τῷ λαῷ κατασκευάζων κατάλληλον φάρμακον. Ελέησόν με, ο Θεός, κατὰ τὸ μέγα ἔλεός σου καὶ κατὰ τὸ πλῆθος τῶν οἰκτιρμῶν σου ἐξάλειψον τὸ . Εἰς τὰ ὑπόλοιπα τοῦ πεντηκοστοῦ ψαλμοῦ, καὶ περὶ ἀνόμημά μου. [Καὶ τῷ θειοτάτῳ Δαυίδ, καὶ τῷ δορυ μετανοίας. α'. Τὰ λείψανα τῆς χθεσινῆς τραπέζης ἀποδοῦναι ὑμῖν βούλομαι σήμερον· ἀλλὰ λείψανα και τράπεζαν ἀκού σας, ἀγαπητε, μηδὲν αἰσθητὸν ὑποπτεύσῃς. Οὐ γὰρ κρία κατακόπτομεν, ἀλλὰ νοήματα διδόαμεν πνευματικά. Οὐκ οἶνον ἄκρατον ἐκχέομεν, ἀλλὰ λόγον ἐνηχοῦμεν ὑμῶν τῇ διανούς. Ἐπὶ μὲν γὰρ τῆς αἰσθητῆς τραπέζης ἐὰν μείνῃ μίαν ἢ δευτέραν ἡμέραν τὰ κρέα, διαφθείρεται καὶ ἀπόλλυται· ἐπὶ δὲ τῶν νοημάτων, ἐὰν ὅλον τὸν ἐνιαυ- τὸν παραμείνῃ, τὸ ἄνθος τὸ ἑαυτῶν καὶ τὴν εὐωδίαν ἀποδίδωσιν. Ἔμεινε τὰ κρέα, καὶ διεφθάρη τῷ χρόνῳ· ἔμεινε τὰ νοήματα, καὶ μένει τὴν οἰκείαν εὐωδίαν ἀπὸ διδόντα. Εφαγε τις κρέα, καὶ εἰς διαφθορὰν ἐχώρησεν · Εφαγέ τις νοήματα, καὶ εἰς ἀφθαρσίαν ἐχειραγωγήθη, Εφαγε τις κρέα, καὶ ἠρεύξατο πολλὴν δυσωδίαν· ἔφαγέ τις νοήματα ευωδίας πνευματικῆς, καὶ ἠρεύξατο πολλὴν ἀρετὴν, καὶ τὸν πλησίον εὔφρανε. Ο προφήτης οὖν ἐπειδὴ τοιαῦτα ἔτρωγεν, ἔλεγεν· Εξηρεύξατο ἡ καρδία μου λόγον ἀγαθόν. Σαλεύεται τὰς κύματα πάλιν, ἀλλ' ἡ διάνοια στηκέτω· σείεται τα σώματα, ἀλλ᾽ ἡ ἀκοὴ ἀτρε- μὴς ἔστω. Βλέπετε τοίνυν, καὶ μετὰ ἀκριβείας προσέχετε τοις λεγομένοις. Εἴδετε χθὲς τὸν βασιλέα και προφήτην πολεμοῦντα, πίπτοντα, ἐγειρόμενον, νικώντα, στεφανού μενον, ἀνακηρυττόμενον. Εἴδετε τὴν ἁμαρτίαν ἐπερχο- μένην καὶ σφαζομένην διὰ τῆς μετανοίας. Ὡς ἄρκτος ἐπῆλθεν ἡ ἁμαρτία, καὶ κατέβαλεν, ἀλλ᾽ εἰσῆλθεν ἡ με τάνοια, καὶ ἀνέστησε. Τὸ φάρμακον τῶν τραυμάτων, ἡ τῆς σωτηρίας ἐλπίς. Εἴδετε τὸν προφήτην εἰσιόντα καὶ ἐλέγχοντα τὸν προφήτην. Είδετε τον βασιλέα μετὰ φιλο σοφίας φέροντα τὸν ἔλεγχον, δεχόμενον τὴν τομὴν, ἀπαλ λασσόμενον τῆς σηπεδόνος. Είδετε Δεσπότου φιλανθρω- πίαν λάμπουσαν, καὶ τὸν νεκρὸν ζωοποιοῦσαν. Εἴδετε λέγοντα αὐτὸν, Ημάρτηκα τῷ Κυρίῳ· καὶ τὸν προφή- την λέγοντα· Καὶ Κύριος ἀφῆκε τὸ ἁμάρτημά σου. Σύντομος ἡ ἐξομολόγησις, συντομωτέρα καὶ ἡ ἰατρεία • Duo ειρήνη. • Alii ὅσον ὀφείλει ἐξελθεῖν. • Hæc verba σαλεύεται τα usque ad τοῖς λεγομένοις, desunt in Colb. Videsis notata ad textum Latinum. EDIT. αλώτῳ λαῷ, καὶ τοῖς ἐν ἡμῖν διακειμένοις κακῶς ἁρμόττει τὰ προκείμενα βήματα. Τὰ γὰρ μεγάλα των τραυμάτων ἐσομέτρων δεῖται φαρμάκων. Οὗ δὴ χάριν καὶ ὁ μέγας ἱκετεύει Δαυΐδ όλον εἰς αὐτὸν ἐκχυθῆναι τὸν ἔλεον, πᾶσαν τῶν οἰκτιρμῶν τὴν πηγὴν κατακενῶσαι τῆς ἁμαρτίας τὰ ίχνη. Εἰκότως δὲ ἀνόμημα καλεῖ τὸ πλημμέλημα· διπλή γὰρ ἔχει τοῦ νόμου παράβασιν.] Εξάλειψον τὸ ἀνύ μημά μου. Ηκουσας τοῦ προφήτου λέγοντος· Καὶ Κύ ριος ἀνεῖλε τὸ ἁμάρτημά σου. Τί οὖν πλέον ζητεῖς : Μένω εὐχαριστῶν, μένω δοξολογών. Περιηρέθη τὸ ἁμάρτημά μου, βούλομαι καὶ τὴν οὐλὴν ἀφανισθῆναι· περιηρέθη τὸ ἔλκος, βούλομαι καὶ τὴν εὐμορφίαν ἀπο- λαβεῖν. β'. Προσέρχεται τοίνυν καὶ λέγει· Ἐλέησόν με, ὁ Θεός. Οὐ λέγει τὰ κατορθώματα τοῦ βίου, ἀλλὰ τὴν φιλανθρω πίαν τοῦ Δεσπότου, ἐπὶ τὸν ἔλεον καταφεύγων, τὴν κοι- νὲν τῶν ἁπάντων ἡμαρτηκότων λιμένα. Ελέησόν με, ὁ Θεός. Ο γὰρ ἔλεός σου ἄφατος, καὶ λόγον ὑπερβαίνων, ερμηνευθῆναι μὴ δυνάμενος· ἁμαρτωλῷ παραμυθία. ἀλλὰ καὶ δικαίῳ ἀσφάλεια πολλή. Οὐ γὰρ ἁμαρτωλοί μόνον ἐλέῳ σώζονται, ἀλλὰ καὶ δίκαιοι ἐλέῳ τειχίζονται. Καὶ ἵνα μάθης ὅτι δίκαιοι ἐλέῳ τειχίζονται, ἄκουε τί φησι τῷ Πέτρῳ, τῷ στύλῳ, τῇ κρηπίδι, τῷ διὰ τοῦτο κληθέντι Πέτρῳ, ἐπειδὴ τῇ πίστει πεπετρωμένος ἦν· Σίμων, Σίμων, πολλάκις ἠθέλησεν ὁ Σατανάς σινιά- σαι σε ὡς τὸν σἶτον· ἐγὼ δὲ ἐδεήθην περὶ σοῦ, ἵνα μὴ ἐκλίπῃ ἡ πίστις σου. Ορᾷς ὅτι καὶ οἱ δίκαιοι ἐλέους χρήζουσιν, ἵνα καὶ ἐξ ἁμαρτωλῶν δίκαιο: γένο ται, καὶ ἵνα δίκαιοι γενόμενοι, μένωσι δίκαιοι. Καὶ γὰρ ὁ ᾿Απόστολος ἐξ ἐλέου ἐγένετο τοιοῦτος· Χάριν ἔχω τῷ ἐνδυναμώσαντί με Χριστῷ Ἰησοῦ, ὅτι πιστόν με ἡγήσατο, θέμενος εἰς διακονίαν τὸν πρότερον ὄντα βλάσφημον καὶ διώκτην καὶ ὑβριστήν. Πῶς οὖν ἐσώ θης; Ἀλλὰ διὰ τοῦτο ἡλεήθην. Ορᾶς καὶ τοῦτον ἐλέῳ σωζόμενον; Ἐδίωκεν, ἐλυμαίνετο τὴν Ἐκκλησίαν, ἀνέσπα τὰς ἀμπέλους, λύκος ἐγένετο. Προφήτας ἀνέγνων, καὶ τὰ προφητευόμενα παρηνόμει. Ο τοῦ πατρώου νόμου ζηλωτής προφήτας ἀνέγνω. καὶ τὸν προφητευθέντα οὐκ ᾔδει. Πῶς οὖν ηλεήθη; Σαῦλε, Σαῦλε, τί γε διών Η Alώ τὰ προφητικὰ ἀνέγνω.

575 IN PSALMUM L.. • ἄνδρα, διὰ τοῦτο καὶ σὺ ἔλαβες γυναίκα, ἵνα σωφρονήσε. Θέλεις ἐγκρατεύεσθαι; Πεῖσον καὶ τὸν ἄνδρα σου, ἵνα δύο ὦσι στέφανοι, σωφροσύνης καὶ ὁμόνοια· ἵνα μὴ ἡ σωφροσύνη καὶ μάχη, ἵνα μὴ ἡ εἰρήνη καὶ πόλεμος. Οταν γὰρ σὺ ἐγκρατεύῃ, ἐκεῖνος δὲ ὑπὸ ἐπιθυμίας φλέ- γῆται, λέγει δὲ ὁ Παῦλος, Μὴ πορνεύσῃς, εὐθέως θόρυ, δεῖται, κυματοῦται. Μὴ ἀποστερῆτε αλλήλους, εἰ μὴ μή τι ἂν ἐκ συμφώνου. Καὶ γὰρ ὅπου εἰρήνη, ἐκεῖ πάντα τὰ ἀγαθά· ὅπου εἰρήνη, καὶ σοφρωσύνη λάμπει · ὅπου ὁμόνοια, καὶ ἐγκράτεια στεφανοῦται· ὅπου δὲ πόλεμος, καὶ ἡ σωφροσύνη ὑποτέμνεται. Μὴ οὖν ἀποστερεῖτε ἀλλήλους, εἰ μή τι ἂν ἐκ συμφώνου. Καὶ γὰρ πάντα νυμφαγωγὸν νικᾷ Παῦλος, ὁ νυμφαγωγὸς τῆς οἰκουμέ- νης. Διὰ τοῦτο οὐκ αἰσχύνεται λέγων· Τίμιος ὁ γάμος ἐν πᾶσι, καὶ ἡ κοίτη αμίαντος. Καὶ γὰρ ὁ Δεσπότης αὐτοῦ εἰς γάμον παρεγένετο, τῇ ἑαυτοῦ παρουσίᾳ τὸν γάμον τιμῶν, καὶ δῶρα προσήνεγκε. Τὸ γὰρ ὕδωρ εἰς οἶνον μετέβαλε. Δράμε οὖν ὅσον βούλει · ὅταν δὲ ἀτονή- σης, λάβε φάρμακον τὴν συνουσίαν, ἵνα μὴ πειράσῃ ὑμᾶς ὁ Σατανᾶς. "Εκαστος οὖν τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα ἐχέτω. Τρία γάρ ἐστι ταῦτα· παρθενία, γάμος, πορ νεία. Ο γάμος μέσος, ἡ πορνεία κάτω, ἡ παρθενία άνω. Παρθενία στέφανον ἔχει, ὁ γάμος ἔπαινον σύμμετρον, πορνεία κόλασιν καὶ τιμωρίαν. Βλέπε οὖν πῶς ἐγκρα- τεύῃ, εἰ δύνασαι τὴν ἀσθένειαν τοῦ σώματος ἐνέγκαι, καὶ μὴ θέλε ὑπὲρ τὸ μέτρον ἀναβῆναι, ἵνα μὴ ὑπὲρ τὸ μέτρον καταβής. Ωσπερ οὖν ὁ μέλλων κολυμβᾷν, εἰς τοσοῦτον εἰσέρχεται, ὅταν δύναται ἐξελθεῖν· ὅταν δὲ εἰσέρχηται, ἐννοεῖ πόσον ὀφείλει ἐξελθεῖν· οὕτω καὶ σὺ [583) τοσοῦτον σωφρόνησον, ὅταν δύνῃ ὑπομεῖναι, ἵνα μὴ παρὰ τὸ μέτρον καταδῆς. Καὶ ὑπὲρ τούτων ἁπάντων εὐχαριστήσωμεν τῷ Χριστῷ, ὅτι αὐτῷ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος, σὺν τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. καὶ ἡ διόρθωσης. Διὰ τῶν πραγμάτων ἥμαρτε, διὰ τῶν ῥημάτων ἐξομολογήσατο. Ένευσεν ὁ Θεός, καὶ τὸ ἕλκος ηφανίσθη, τὸ τραῦμα διωρθώθη, καὶ ἡ ὑγεία ἐπανῆλθεν. Αλλ' οὐκ ἠρκέσθη τούτῳ ὁ προφήτης, ἀλλὰ μετὰ τὸν ἔλεγχον, μετὰ τὴν διόρθωσιν, μετὰ τὴν τῶν τραυμάτων ἀπαλλαγὴν, καὶ ψαλμὸν ἔγραψεν εἰς τὴν ὑπόθεσιν, ὥστε καὶ τῇ μετὰ ταῦτα γενεᾷ τὰ ἐκείνου πάθη γενέσθαι ια- τρεῖον, καὶ τὸ ἐκείνου ναυάγιον γενέσθαι λιμένα, καὶ ἐξ ὧν ἐκεῖνος ἔπαθε, καὶ διωρθώθη, ἕτερον τοῖς αὐτοῖς περι- πεσόντα τῆς αὐτῆς ἀπολαῦται ἱατρείας καὶ διορθώσεως. Τίς οὖν ἐστιν ὁ ψαλμὸς, καὶ τίς ἡ ἐπιγραφὴ τοῦ ψαλ μου ; ᾿Ακούσωμεν μετὰ ἀκριβείας. Εἰς τὸ τέλος, ψαλ μὸς τῷ Δαυΐδ. [Σαφῶς ἡμᾶς ἐδίδαξεν ἡ ἐπιγραφὴ του ψαλμοῦ τὴν ὑπόθεσιν· καὶ αὐτὰ δὲ τοῦ ψαλμοῦ τὰ βή ματα ἱκανὰ διδάξαι τῆς διανοίας τὸ βάθος. Εἰδέναι μέν τοι προσήκει, ὡς καὶ μελλόντων ἔχει προαγόρευσιν ὁ ψαλμός· διὸ καὶ Εἰς τὸ τέλος ἐπιγέγραπται, του λόγου δηλοῦντος, ὡς ἕξει τέλος ή προφητεία. ᾿Αλλὰ μηδεὶς ἀμφιβαλλέτω, εἰ κατὰ τὸν τῆς μετανοίας καιρὸν προφη τικῆς ἠξίωτο χάριτος ὁ μέγας [584] Δαυΐδ. Τοῦτο γὰρ καὶ διὰ τῶν ἄλλων ψαλμῶν, δι' ὧν τὴν ἐξομολόγησιν ἐποιήσατο, καταμαθεῖν δυνατόν.] Καὶ γὰρ καὶ ἐν ἑτέ ροις ψαλμοῖς, καὶ μέντοι γε καὶ ἐν τῷ προκειμένῳ ψαλμώ διαρρήδην ἡμᾶς ἐδίδαξεν ὡς οὐκ ἐστέρητο τῆς τοῦ Πνεύ ματος χάριτος. Τὸ Πνεῦμα γάρ σου, φησί, τὸ ἀγαθὸν μὴ ἀντανέλῃς ἀπ' ἐμοῦ. [Οὐ γὰρ ᾔτησεν αὐτῷ παρ ρασχεθῆναι· ἀλλὰ μὴ ληφθῆναι ταύτην ἱκέτευσεν. Ὑπὸ τούτου τοίνυν φωτιζόμενος, καὶ προορῶν ὡς καὶ ὁ λαὸς ὁ ὑπ᾽ αὐτοῦ βασιλευόμενος πεσεῖται παρανομίαις, και τινας ὑπὲρ τούτων εὐθύνας υφέξει, καὶ ὡς ἐξανδραπο δισθήσεται, καὶ μέτοικος ἐν Βαβυλῶνι γενήσεται, συν- ἔγραψε τὸν ψαλμόν, καὶ τὰ οἰκεῖα τραύματα θεραπεύων, καὶ τῷ λαῷ κατασκευάζων κατάλληλον φάρμακον. Ελέησόν με, ο Θεός, κατὰ τὸ μέγα ἔλεός σου καὶ κατὰ τὸ πλῆθος τῶν οἰκτιρμῶν σου ἐξάλειψον τὸ . Εἰς τὰ ὑπόλοιπα τοῦ πεντηκοστοῦ ψαλμοῦ, καὶ περὶ ἀνόμημά μου. [Καὶ τῷ θειοτάτῳ Δαυίδ, καὶ τῷ δορυ μετανοίας. α'. Τὰ λείψανα τῆς χθεσινῆς τραπέζης ἀποδοῦναι ὑμῖν βούλομαι σήμερον· ἀλλὰ λείψανα και τράπεζαν ἀκού σας, ἀγαπητε, μηδὲν αἰσθητὸν ὑποπτεύσῃς. Οὐ γὰρ κρία κατακόπτομεν, ἀλλὰ νοήματα διδόαμεν πνευματικά. Οὐκ οἶνον ἄκρατον ἐκχέομεν, ἀλλὰ λόγον ἐνηχοῦμεν ὑμῶν τῇ διανούς. Ἐπὶ μὲν γὰρ τῆς αἰσθητῆς τραπέζης ἐὰν μείνῃ μίαν ἢ δευτέραν ἡμέραν τὰ κρέα, διαφθείρεται καὶ ἀπόλλυται· ἐπὶ δὲ τῶν νοημάτων, ἐὰν ὅλον τὸν ἐνιαυ- τὸν παραμείνῃ, τὸ ἄνθος τὸ ἑαυτῶν καὶ τὴν εὐωδίαν ἀποδίδωσιν. Ἔμεινε τὰ κρέα, καὶ διεφθάρη τῷ χρόνῳ· ἔμεινε τὰ νοήματα, καὶ μένει τὴν οἰκείαν εὐωδίαν ἀπὸ διδόντα. Εφαγε τις κρέα, καὶ εἰς διαφθορὰν ἐχώρησεν · Εφαγέ τις νοήματα, καὶ εἰς ἀφθαρσίαν ἐχειραγωγήθη, Εφαγε τις κρέα, καὶ ἠρεύξατο πολλὴν δυσωδίαν· ἔφαγέ τις νοήματα ευωδίας πνευματικῆς, καὶ ἠρεύξατο πολλὴν ἀρετὴν, καὶ τὸν πλησίον εὔφρανε. Ο προφήτης οὖν ἐπειδὴ τοιαῦτα ἔτρωγεν, ἔλεγεν· Εξηρεύξατο ἡ καρδία μου λόγον ἀγαθόν. Σαλεύεται τὰς κύματα πάλιν, ἀλλ' ἡ διάνοια στηκέτω· σείεται τα σώματα, ἀλλ᾽ ἡ ἀκοὴ ἀτρε- μὴς ἔστω. Βλέπετε τοίνυν, καὶ μετὰ ἀκριβείας προσέχετε τοις λεγομένοις. Εἴδετε χθὲς τὸν βασιλέα και προφήτην πολεμοῦντα, πίπτοντα, ἐγειρόμενον, νικώντα, στεφανού μενον, ἀνακηρυττόμενον. Εἴδετε τὴν ἁμαρτίαν ἐπερχο- μένην καὶ σφαζομένην διὰ τῆς μετανοίας. Ὡς ἄρκτος ἐπῆλθεν ἡ ἁμαρτία, καὶ κατέβαλεν, ἀλλ᾽ εἰσῆλθεν ἡ με τάνοια, καὶ ἀνέστησε. Τὸ φάρμακον τῶν τραυμάτων, ἡ τῆς σωτηρίας ἐλπίς. Εἴδετε τὸν προφήτην εἰσιόντα καὶ ἐλέγχοντα τὸν προφήτην. Είδετε τον βασιλέα μετὰ φιλο σοφίας φέροντα τὸν ἔλεγχον, δεχόμενον τὴν τομὴν, ἀπαλ λασσόμενον τῆς σηπεδόνος. Είδετε Δεσπότου φιλανθρω- πίαν λάμπουσαν, καὶ τὸν νεκρὸν ζωοποιοῦσαν. Εἴδετε λέγοντα αὐτὸν, Ημάρτηκα τῷ Κυρίῳ· καὶ τὸν προφή- την λέγοντα· Καὶ Κύριος ἀφῆκε τὸ ἁμάρτημά σου. Σύντομος ἡ ἐξομολόγησις, συντομωτέρα καὶ ἡ ἰατρεία • Duo ειρήνη. • Alii ὅσον ὀφείλει ἐξελθεῖν. • Hæc verba σαλεύεται τα usque ad τοῖς λεγομένοις, desunt in Colb. Videsis notata ad textum Latinum. EDIT. αλώτῳ λαῷ, καὶ τοῖς ἐν ἡμῖν διακειμένοις κακῶς ἁρμόττει τὰ προκείμενα βήματα. Τὰ γὰρ μεγάλα των τραυμάτων ἐσομέτρων δεῖται φαρμάκων. Οὗ δὴ χάριν καὶ ὁ μέγας ἱκετεύει Δαυΐδ όλον εἰς αὐτὸν ἐκχυθῆναι τὸν ἔλεον, πᾶσαν τῶν οἰκτιρμῶν τὴν πηγὴν κατακενῶσαι τῆς ἁμαρτίας τὰ ίχνη. Εἰκότως δὲ ἀνόμημα καλεῖ τὸ πλημμέλημα· διπλή γὰρ ἔχει τοῦ νόμου παράβασιν.] Εξάλειψον τὸ ἀνύ μημά μου. Ηκουσας τοῦ προφήτου λέγοντος· Καὶ Κύ ριος ἀνεῖλε τὸ ἁμάρτημά σου. Τί οὖν πλέον ζητεῖς : Μένω εὐχαριστῶν, μένω δοξολογών. Περιηρέθη τὸ ἁμάρτημά μου, βούλομαι καὶ τὴν οὐλὴν ἀφανισθῆναι· περιηρέθη τὸ ἔλκος, βούλομαι καὶ τὴν εὐμορφίαν ἀπο- λαβεῖν. β'. Προσέρχεται τοίνυν καὶ λέγει· Ἐλέησόν με, ὁ Θεός. Οὐ λέγει τὰ κατορθώματα τοῦ βίου, ἀλλὰ τὴν φιλανθρω πίαν τοῦ Δεσπότου, ἐπὶ τὸν ἔλεον καταφεύγων, τὴν κοι- νὲν τῶν ἁπάντων ἡμαρτηκότων λιμένα. Ελέησόν με, ὁ Θεός. Ο γὰρ ἔλεός σου ἄφατος, καὶ λόγον ὑπερβαίνων, ερμηνευθῆναι μὴ δυνάμενος· ἁμαρτωλῷ παραμυθία. ἀλλὰ καὶ δικαίῳ ἀσφάλεια πολλή. Οὐ γὰρ ἁμαρτωλοί μόνον ἐλέῳ σώζονται, ἀλλὰ καὶ δίκαιοι ἐλέῳ τειχίζονται. Καὶ ἵνα μάθης ὅτι δίκαιοι ἐλέῳ τειχίζονται, ἄκουε τί φησι τῷ Πέτρῳ, τῷ στύλῳ, τῇ κρηπίδι, τῷ διὰ τοῦτο κληθέντι Πέτρῳ, ἐπειδὴ τῇ πίστει πεπετρωμένος ἦν· Σίμων, Σίμων, πολλάκις ἠθέλησεν ὁ Σατανάς σινιά- σαι σε ὡς τὸν σἶτον· ἐγὼ δὲ ἐδεήθην περὶ σοῦ, ἵνα μὴ ἐκλίπῃ ἡ πίστις σου. Ορᾷς ὅτι καὶ οἱ δίκαιοι ἐλέους χρήζουσιν, ἵνα καὶ ἐξ ἁμαρτωλῶν δίκαιο: γένο ται, καὶ ἵνα δίκαιοι γενόμενοι, μένωσι δίκαιοι. Καὶ γὰρ ὁ ᾿Απόστολος ἐξ ἐλέου ἐγένετο τοιοῦτος· Χάριν ἔχω τῷ ἐνδυναμώσαντί με Χριστῷ Ἰησοῦ, ὅτι πιστόν με ἡγήσατο, θέμενος εἰς διακονίαν τὸν πρότερον ὄντα βλάσφημον καὶ διώκτην καὶ ὑβριστήν. Πῶς οὖν ἐσώ θης; Ἀλλὰ διὰ τοῦτο ἡλεήθην. Ορᾶς καὶ τοῦτον ἐλέῳ σωζόμενον; Ἐδίωκεν, ἐλυμαίνετο τὴν Ἐκκλησίαν, ἀνέσπα τὰς ἀμπέλους, λύκος ἐγένετο. Προφήτας ἀνέγνων, καὶ τὰ προφητευόμενα παρηνόμει. Ο τοῦ πατρώου νόμου ζηλωτής προφήτας ἀνέγνω. καὶ τὸν προφητευθέντα οὐκ ᾔδει. Πῶς οὖν ηλεήθη; Σαῦλε, Σαῦλε, τί γε διών Η Alώ τὰ προφητικὰ ἀνέγνω.