PG 55John Chrysostom
Editorial Notice on the Homily on Psalm 51apparatus
Printed text · machine OCR
machine OCR · Migne scan
Diplomatic text · scholarios OCR (cleaned, language-split) — vision transcription pending — PG column chips mark the printed columns.
col. 589–590page 1 of 2
PG 55:589[] ΕΙΣ ΤΟΝ ΝΑ ΨΑΛΜΟΝ 4. Εἰς τὸ τέλος συνέσεως τῷ Δαυΐδ, ἐν τῷ ἐλθεῖν Δωήκ τὸν Ἰδουμαῖον, καὶ ἀναγγεῖλαι τῷ Σαούλ, καὶ εἰπεῖν αὐτῷ· Ἦλθε Δαυΐδ εἰς τὸν οἶκον 'Αβιμέλεχ. Τι ἐγκαυχῇ ἐν κακίᾳ ὁ δυνατός; Ανομίαν ὅλην τὴν ἡμέραν, ἀδικίαν ελογίσατο ἡ γλῶσσα σου· ὡσεὶ ξυρὸν ἠκονημένον, ἐποίησας δόλον· ἠγάπησας κακίαν ὑπὲρ ἀγαθωσύνην, ἀδικίαν ὑπὲρ τὸ λαλῆ σαι δικαιοσύνην. Ηγάπησας πάντα ῥήματα καταποντισμοῦ, γλώσσαν δολίαν. α'. Ο μὲν λγ' ψαλμὸς εἴρηται τῷ Δαυΐδ. Οπότε ἠλλοίωσε τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ἐναντίον Αβιμέλεχ, καὶ ἀπέλυσεν αὐτὸν, καὶ ἀπῆλθεν. Οὑτοσὶ δὲ ἐκείνῳ ἀκόλουθος ἂν εἴη κατὰ τὴν ἱστορίαν. Λέγει γὰρ ἡ Γραφὴ τῶν Βα σιλειῶν· Καὶ ἐκεῖ ἦν ἐν τῶν παιδαρίων του Σαούλ ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ. Επισημαίνεται δὲ τὸν καιρὸν, ἐν ᾧ ἦλθε Δαυΐδ εἰς τὸν οἶκον Αβιμέλεχ, καὶ τοὺς ἄρτους τῆς προθέσεως ἔφαγε, λαβὼν παρὰ τοῦ ἀρχιερέως, ὅτε καὶ Αλλοίωσε τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ἐνώπιον Αβιμέλεχ, καὶ ἀπέλυσεν αὐτὸν, καὶ ἀπῆλθε. Κατ' αὐτὸν γὰρ ἐκεῖνον τὸν καιρὸν ἐκεῖ ἦν, φησὶν, ἐν τῶν παιδαρίων τοῦ Σαούλ Δωήκ ο Σύρος, νέμων τὰς ἡμιόνους Σαούλ, ὃς μετὰ ταῦτα ἐλθὼν πρὸς Σαούλ εἶπεν· Εώρακα τὸν υἱὸν Ἰεσσαὶ παραγενόμενον εἰς Νομβᾶ πρὸς Ἀβιμέλεχ υἱὸν ᾿Αχιτώβ τὸν ἱερέα. Καὶ ἠρώτα αὐτὸν διὰ τοῦ Θεοῦ, καὶ ἐπισιτισμὸν ἔδωκεν αὐτῷ· καὶ τὴν ῥομ φαίαν Γολιάθ τοῦ ἀλλοφύλου ἔδωκεν αὐτῷ. Καὶ ἀπέστειλεν ὁ βασιλεὺς καλέσαι τὸν Ἀβιμέλεχ τὸν ἱερέα, καὶ πάντας τοὺς υἱοὺς τοῦ πατρὸς αὐτοῦ, τοὺς ἱερεῖς τοῦ Κυρίου τοὺς ἐν Νομβᾷ, καὶ παρεγένοντο πάντες πρὸς τὸν βασιλέα· ὅτε καὶ κελεύσαντος τοῦ Σαούλ, αὐτὸς ἐκεῖνος ὁ Δωὴκ Ἐθανάτωσε τοὺς ἱερεῖς τοῦ Κυρίου τριακοσίους καὶ πέντε ἄνδρας φέροντας Ἐφούδ, καὶ τὴν Νομβᾶ τὴν πόλιν των ἱερέων επάταξεν ἐν στόματι ρομφαίας, ἀπὸ ἀνδρὸς ἕως γυναικὸς, ἀπὸ νηπίου ἕως θηλάζοντος, καὶ μό σχου, καὶ ὄνου, καὶ προβάτου ἐν στόματι ρομφαίας. Ταῦτ᾽ οὖν μαθὼν ὁ Δαυΐδ τοῦτον πεπραγμένα τον τρό πον, τοὺς προκειμένους προφέρεται λόγους, οὔτε ᾠδὴν περιέχοντας, οὔτε ὕμνον, οὔτε ψαλμὸν, οὔτε τι τοιοῦτο. Πως γὰρ καὶ οἷόν τε ἦν ἐπὶ συμφορᾷ τοιούτων ἱερέων ᾠδὰς αὐτὸν καὶ ψαλμοὺς ἄδειν; Διὸ οὐδὲν τοιοῦτον ἐπι γέγραπται· μόνον δὲ Εἰς τὸ τέλος, εἴρηται, καὶ, Συν ἔσεως, ἐπειδὴ τὰ τελευταῖα τῶν λόγων ἀγαθῶν ἐστιν ἀπαγγελτικά, ἐν οἷς φησιν· Ἐγὼ δὲ, ὡσεὶ ἐλαία κατά καρπος ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ Θεοῦ, ἤλπισα ἐπὶ τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶν νος. Καὶ συνέσεως δὲ τῆς ἐκ Θεοῦ δεῖται ἡ τῶν ἐμφε ρημένων λόγων διάνοια. "Οτε μὲν οὖν παρὰ τῷ ᾿Αβιμέλεχ γενόμενος τῆς ἱερατικῆς ἀπελεύσατο τροφῆς, ἀλλοιώσας τὴν γεῦσιν αὐτοῦ, ἢ, Τὸν τρόπον αὐτοῦ, κατὰ τὴν τῶν λοιπῶν ἑρμηνείαν, εὐλογίας καὶ εὐχαριστίας ἀνέπεμπε τῷ Θεῷ, λέγων· Εὐλογήσω τὸν Κύριον ἐν παντὶ καιρῷ, διὰ παντὸς ἡ αἴνεσις αὐτοῦ ἐν τῷ στόματί μου, καὶ τὰ ἑξῆς. Νυνὶ δὲ ὅτε τοῦ διαβόλου Δωὴν τὴν πρᾶξιν ἔγνω, καὶ ὡς τοσούτους ἀνεῖλεν ἱερεῖς ἔργῳ δια βολικῷ χρησάμενος, πρὸς αὐτὸν συντάττει τοὺς προκειμένους λόγους, φάσκων· Τί ἐγκαυχᾷ ἐν κακίᾳ ὁ δυνα τός; 'Ανομίαν ὅλην τὴν ἡμέραν, ἀδικίαν ελογίσατα ἡ γλῶσσά σου. Καλοῦνται [] μὲν τὰ μετὰ χεῖρας πολύ πρότερον τοῖς χρόνοις τῆς ἱστορίας τοῦ πεντηκοστοῦ ψαλμοῦ. Ἔτι γὰρ ζῶντος Σαούλ, καὶ πρὸ τοῦ βασι λεῦσαι τὸν Δαυΐδ, ταῦτα καὶ πέπρακτο καὶ εἴρητο μακροῖς δὲ ὕστερον χρόνοις μετὰ τὸν θάνατον Σαούλ, καὶ πρὸς τοῖς τελευταίοις τῆς ἑαυτοῦ βασιλείας ὁ Δαυτό τὴν ἐν τῷ πεντηκοστῷ ποιεῖται ἐξομολόγησιν· ἣν προ ταξε διὰ τὴν πρὸς τὸν μθ' ψαλμὸν ἀκολουθίαν, ὥσπερ οὖν ἀποδέδεικται. Οἱ δ᾽ ἀπὸ τοῦ πρώτου καὶ πεντηκοστοῦ τὸν ἀριθμὸν εἴκοσι τοῦ Δαυΐδ ἐπιγεγραμμένοι μέχρι τοῦ ἑβδομηκοστοῦ, ἐξ ἑτέρας ἀρχῆς τὴν ὑπόθεσιν εἰλής φασιν. Ἐοίκασιν οὖν ἔτι ζῶντος Σαούλ εἰρῆσθαι, πρὶν ἢ βασιλεῦσαι τὸν Δαυΐδ. "Ο τε γὰρ μετὰ χεῖρας ἔτι ζώντος Σαούλ ἐλέχθη, Ἐν τῷ ἐλθεῖν Δωήκ τὸν Ἰδουμαίος, καὶ ἀναγγεῖλαι τῷ Σαούλ. ὅτι ἦλθε Δαυίδ εἰς τὸν οἶκον 'Αβιμέλεχ. Ἀλλὰ καὶ ὁ πεντηκοστός τρίτος, Εν τῷ ἐλθεῖν τοὺς Ζιψαίους, καὶ εἰπεῖν τῷ Σαούλ. Ούκ ἰδοὺ Δαυΐδ κέκρυπται παρ' ἡμῖν, εἴρηται. Καὶ ὁ πέμπτος δὲ καὶ πεντηκοστός, ὅτε ἐκράτησαν αὐτὸν οἱ ἀλλόφυλοι ἐν Γεθ, ἐπιγέγραπται. Ην δὲ καὶ αὐτὸς ὁ χρόνος ὁ πρὸ τῆς βασιλείας Δαυΐδ ἔτι τοῦ Σαούλ περ ριόντος τῷ βίῳ. Καὶ ὁ πεντηκοστὸς ἔκτος ἐπιγράφει Τῷ Δαυΐδ, ἐν τῷ αὐτὸν ἀποδιδράσκειν ἀπὸ προσώπου Σαούλ εἰς τὸ σπήλαιον. Ὡσαύτως καὶ ὁ πεντηκοστός όγδοος. Οπότε, φησὶν, ἀπέστειλε Σαούλ, καὶ ἐφύλαξα τὸν οἶκον αὐτοῦ, τοῦ θανατώσαι αυτόν. "Ο γε μήν πεντηκοστὸς ἔννατος, εἰ καὶ μετὰ τὸν θάνατον Σαούλ είρητο, ήδη βασιλεύσαντος τοῦ Δαυΐδ, ἀλλὰ καὶ αὐτὸς πρὸ τῆς κατὰ τὸν Ουρίαν πράξεως· δ δὴ σημαίνεται ἀπὸ τῆς ἀπογραφῆς, ἥτις δηλοῖ τὸν χρόνον φάσκουσα Οπότε ενεπύρισε την Μεσοποταμίαν Συρίας, καὶ τὴν Συρίαν Σώβαλ, καὶ ἐπέστρεψεν Ἰωάβ, καὶ ἐπα ταξε τὴν φάραγγα τῶν ἀλῶν, δώδεκα χιλιάδας. Ταύτα δὲ τοῖς χρόνοις προάγει τὴν ἐν τῷ πεντηκοστῷ ψαλμό ἐξομολόγησιν. Ἔτι μὴν καὶ ὁ ἐξηκοστός δεύτερος ψαλ μᾶς ἐλέχθη τῷ Δαυΐδ, Ἐν τῷ εἶναι αὐτὸν ἐν τῇ ἐρήμῳ τῆς Ἰουδαίας, ζῶντος ἔτι τοῦ Σαούλ. Καὶ θέα όπως σχεδὸν οἱ πλεῖστοι τοῦ δευτέρου μέρους τῆς βίβλου των Ψαλμῶν τοῦ Δαυΐδ, παρεκτὸς τοῦ πεντηκοστοῦ, τοὺς πρόπαλα: εἰρημένους αὐτῷ πρὸ τῶν χρόνων τῆς κατά τὸν Ουρίαν πράξεως περιειλήφασι. Τὸ μὲν οὖν πρώτον μέρος [ἀπὸ] τῆς αὐτῆς βίβλου τὸ ἀπὸ πρώτου καὶ μέχρι τεσσαρακοστοῦ τὴν ἐναντίαν εἶχε τάξιν. Τὰ γὰρ μετὰ τὴν ἐξομολόγησιν τοῦ πεντηκοστοῦ ἐκεῖνο περιείχε τὸ μέρος. Ο οὖν τρίτος ψαλμὸς λέλεκτο τῷ Δαυίδ, Οπότε επ εδίδρασκεν ἀπὸ προσώπου Αβεσσαλὼμ τοῦ υἱοῦ αὐ τοῦ ἔφευγε δὲ τὸν υἱὸν μετὰ τὴν ἱστορία» του Ουμίου. β'. Ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ ἔκτῳ τῆς αὐτῆς ἕνεκεν πράξεων, λαλούνται.
Jure Savilius et Fronto Ducæus homiliam sequentem pro spuria habuerunt. Nihil in ea Chrysostomum sapit. Stylus omnino alienus ab ejus dicendi genere. Repetita vero frequenter ejus lectione, Eusebium Cæsariensein me legere videbar, quamobrem ad ejus Commentarium in Psalmos adii, comperique nihil aliud hanc homiliam esse, si tamen vere homilia dici possit, quam Commentarium Eusebii in bunc Psal mum, et quidem fere semper de verbo ad verbum, paucis tantum hinc et inde adjectis. Tanta quippe * Collata cum cod. Reg. 2329, qui paucissima habet lectio num discrimiua. b b Savil. conj.
col. 591–592page 2 of 2

lacrymis meis stratum meum rigabo (v. 7). Septimus etiam, cum pro sermonibus Chusi filii Jemini dice retur, ad eadem profecto tempora spectabat. Chosi etenim, qui Davidís princeps amicus erat, cum Absa lone fuit (2. Reg. 15. 32). Insuper demonstratum est, decimum septimum Psalmum extremo vitæ. Davidis tempore dictum esse. Sed et tricesimus septimus, qui inscriptus est, In reminiscentiam, eamdem cum sexto sententiam habens, ab iisdem verbis auspicatur, di cens: Domine, ne in furore tuo arguas me, neque in ira tua corripius me; ac progrediens eamdem cum ea, que in quinquagesimo habetur, confessionem emittit, tum in aliis verbis, tum præsertim cum ait, Quoniam iniquitates meæ supergressæ sunt caput meum. Putrue runt et corruptæ sunt cicatrices meæ a facie insipientiæ meæ (v. 5. 6). Ac tu quoque per teipsum colligens, illud reperies, quamplurima eorum, quæ in prima Psalmorum parte continentur, post Uria historiam dicta esse: contraque ea, quæ quinquagesimum Psal mum sequuntur, facinus illud adversus Uriam tem pore anteire. Cur David temporum ordinem sequutus non sit. Cur ergo non, ut temporum series postulabat, qui tempore primi sunt, primi collocati sunt, atque item posteriores posteriori loco, verum primi, qui vivente adhuc Saule dicti sunt in secunda Psalmorum parte, contra autem, qui tempore posteriores sunt, in prima? Mea quidem sententia idcirco hoc ordine collocati sunt, ut ne a melioribus ad deteriora ferrentur: per pauci enim. In finem ne perdas (Psal. 56. 1. et 71. 1). Quocirca tristiora prius collocata sunt, ut lætiora in secundum locum reservarentur, coopertis nimirum et exstinctis deterioribus, ob latiora quæ deinceps se quuntur. Verisimile autem est Davidem, id quod post ea ab ipso peccatum est, per ea, quæ prius ab ipso Frete gesta sunt, obtegere velle. Atque etiam illud dici queat, eum ob singularem pietatem confessiones prius collocasse, quoniain Justus in principio sermonis nccusator est sui (Prov. 18. 17). Verum his de Psal morum ordine, ejusque ratione a nobis allatis, tem pus jam est ut ad explanandas quinquagesimi primi Psalini voces accedamus. Hæc igitur verba literis maudavit, posteaquam rescivit quænam Doec Syrus per eas calumnias, quas adversus se conflaverat, designasset. Ideo quasi ad eum orationem dirigit, dicens: Quid gloriaris in malitia, qui potens es? Qui in vitio impotens est, et imbecillis ac parvus, exube rantibus in eo probis moribus, is tamquam in vitio infirmior, pudore afficitur, cum peccat, atque con scientia stimulis exagitatus, resipiscere fortasse que at, ac per confessionem et sinceram pœnitentiam, vitio suo remedia comminisci: qui autem in impro bitate potens est, in ea superbit, ac se jactat, velut ob insigne quoddamn ac præclarum facinus gloriaus. Ac mihi videtur præsens oratio contrarios mores de scribere iis, qui in quinquagesimo Psalmo commemo rati sunt. Etenim in illo is, qui in peccatum semel lapsus erat, pœnitentia ducebatur, seseque macerabat, scelus suam confitens, ac mala sua luctu prosequens hic autem utpote in improbitate potens, ne externas quidem reprehensiones moratur, verum in vitio, per inde atque in virtute faceret, sibi placet, et gloriatur sic affectus, ut ad ea, quæ ipsi conscientia objicit, pudorem omnem absterserit. Deinde etiam iniquita iem tota die cogitat: vel, ut Symmachus vertit, Sin gulis diebus sed et cogitationes sceleris in lingua gestat, non eas in intimis animæ promptuariis occul tans verum and entibus cunctis exponens. Unde etiam dictum est, Injustitiam cogitavit lingua tua. Quo in genere sunt, qui sine ullo metu ac verborum inte gumento turpia loquuntur, aut temere impia verba proferunt, aut variis mendaciis et perjuriis utuntur, aut denique aperte calumnias adversus alios promunt. Qualis etiam Doec erat, ut qui tot adversus Davidem et Abimelech calumnias struxisset. Atque is quidem, qui in improbitate potens est, impias cogitationes in lingua sua gestat, qui autem in vitio inferior est, quamvis cogitationes minime puras habeat, at eas tamen occultat, atque, quantum potest, in se ipso exstinguere ac delere conatur. Ac præterea, qui in improbitate potens est, tamquam novacula acuta, dolum facit, ut qui mollibus quidem verbis cum, cuk insidiæ parantur, in, fraudem indueat, clam autem in ipsius perniciem incumbat. Quod etiam Syrus Doec faciebat, ut qui præsens quidem tum esset in sacer dotum urbe, cum David ad Abimelech sese contulerat, versute autem ea, quæ gerebantur, observaret: ae nihil quidem tum aperte loqueretur, imo etiam for tasse amicitiam erga Davidem et sacerdotes simularet, post autem quis esset ostenderit, fraudemque, quam in se occultabat, tamquam virus evomuerit. İdem autem, duabus rebus propositis, nempe iniquitate ae probitate, cum præstantiorem eligere deberet, ini quitatem pluris fecit: cumque in probitate esse pos set, injustitiam potius amplexus est. Injuste enim agebat, eum sacerdotem calumniaretur, eaque qua minime gesta fuerant commemoraret. Nam quod Da vidis causa Deum consuluisset, falsum erat. Nihil enim ejusmodi testata est Scriptura. Licebat autem ei justitiam quoque loqui, Saûlém nimirum illud do cendo, sacerdotem causam eam, cur David secederet, minime cognitam habere; verum ipsum tamquam regis amicum, atque pro negotio aliquo regio mis sum, illius, qui miserat, honoris causa benigne ex cipicbat. Nee vero cibaria illi dabat: neque enim panes ipsi præsto erant, quibus tamquam viatico quo dam David instrui posset. Nam hoc quoque ipsum sacerdos respondit Davidi, his verbis: Non sunt hic panes profani, sed dumtaxat panes propositionis (1. Reg. 21. 6). Quocirca cibaria minime dabat, verum impel lente necessitate, ultra id, quod legibus sancitum erat, progreditur, propositionis panes ipsi, tamquam probo ac sancto viro, impertiens. 3. Hæc igitur, aliaque id generis, si Doec docuisset, justitiam sane, si voluisset, loquutus esset: at ille falsis calumniis usus, dilexit injustitiam magis quam loqui æquitatem. Ac præterea dilexit omnia verba præcipitationis, linguam dolosam. Cuncta etenim, que ad insidias et ad cædem, tam sacerdotis quam reli quorum omnium, qui cum ipso morte affecti sunt, spectabant, perpetravit. Quare verba demersionis (alsi sermones Doec appellati sunt. Quippe universam sa cerdotum urbem per verba sua, tamquam in profun dum, demersit. Verum hæc quidem non Doec solum, verum etiam quisquis in iniquitate potens est, perpe trarit, vitii potentia libere abutens. Quænam autem a divino judicio ipsum pœna persequatur, deinceps his verbis ostenditur: 7. Propterea Deus destruet te in fi nem, evellet te, et emigrabit te de tabernaculo Ino, ct radicem tuam de terra viventium. Diapsalma. 8. Vide bunt justi et timebunt, et super eum ridebunt et dicent 9. Ecce homo qui non posuit Deum adjutorem suum sed speravit in multitudine divitiarum suarumn, et præði luit in vanitate sua. Calumniator non solum corpora, sed et animas inter imit. Quemadmodum veritatis præco sermone suo innumeris hominibus salutis causam præbet, eodem modo is quoque, qui in iniquitate potens est, eadem sermonis vi mortem plerisque ac perniciem accersit, demersionis verba proferens, ac sermonis gladio ad hominum exitium abutens: ac præsertim, cum per calumnias suas, non tantum corpora, sed etiam ipsas animas interimit, nimirum per fraudulentam linguam suam ad falsas et impias opiniones eas dejiciens. Unde etiam quodam loco dictum est: Fili hominum, dentes eorum arma et sagittæ, et lingua eorum gladius aculus (Psal. 56. 5). Qui quidem najore studio ae diligentia cavendi sunt, quam qui in calamitatibus inferendis scelerate se gerunt. Ex quorum scilicet numero erat Doec, cum falso sermone atque calum nia usus, Dei sacerdotes obtruncavit. Veruiù quænam divinitus eum pœna consequutura sit, præsens sermo docet, velut ad eum, qui in iniquitate potens sit, lo. quens: Propterca Deus destruct te in finem. Quoniam

Continue reading PG 55: Oratio in Illud →≣ entire volume
Page scan enlarged

Notebook

Full View