(D. Coustant, Epistolæ Rom. pont., tom. I et unic., 'p. 115.) 1. In Bucheriano Catalogo, ut et in Fossatensi episcopus damnavit, hujus sententiæ subscripsit et altero reginæ Suecorum, de Pontiano hæc ha bentur: Pontianus annis quinque, mensibus duobus, diebus septem. Fuit temporibus Alexandri a consu latz Pompeiani et Peligniani. Eo tempore Nepotianus (leg. Pontianus) et Hippolytus presbyter exsules sunt deportati in insulam nocivam Sardiniam Severo et Quintiniano consulibus. In eadem insula discinctus est 1v Kalendas Octobris, et loco ejus ordinatus est Anteros x1 Kalendas Decembris, consulibus SS., hoc est supra scriptis. 2. Quid illic discinctus sibi velit, etsi inter erudi tos non convenit, illi tamen hoc verbo Pontiani mortem enuntiari non dubitant. Et vero si discin gere id est apud grammaticos, quod officio et digni tate privare, non inepte dicitur discinclus papa, quem mors pontificia dignitate privavit. Hoc autem posito, sequitur ut Pontianus anno 230, Julii 22 die, feria quinta ordinatus, anno 235, Septembris 28 die una cum vita susceptam amiserit dignita tem. Nec obstat quod anno 230 non Pompeianus et Felignianus, sed Agricola et Clementinus consula tam gesserint. Sic enim hactenus, uti jam in Te lesphoro observavi, compositus est Bucherianus catalogus, et ad ejus imitationem cæteri, ut qui illum conscripsit, consules quibus quisque pontifex vitam finierit, semel notasse contentus, eosdem in successorum initio designando repetere caverit. Ac licet plerosque iisdem consulibus, quibus decesso. res obierunt, iis successisse constet, horum tamen initium non ab iisdem, sed a sequentibus consi libus consignare consuevit. Prædicto autem calculo secum conciliatur Eusebius, qui Pontianum in Chronico quidem annis quinque, in llistoria annis × episcopatum tenuisse scribit. Nam et annis quinque completis, et sex incompletis Ecclesiam administravit. In transcursu hic monco in Victoriano canone apud Bucherium, p. 34, Pompeiano con sali non Pelignianum, sed Felicianum collegam adjungi. Verum iste canon non modo ex Romano rum pontificum catalogo, sed et ex antiquo fasto rum consularium fragmento apud eumdem Buche rism pag. 247 est corrigendus. De Origenis damnatione, et de Pontiani epistolis. 1. Postquam Origenem Demetrius Alexandriæ 'Apud Hieron., nov. edit. tom. IV, pag. 450. Roma. Hieronymi ea de re verba Rufinus Invect. lib. 11 sic refert: Damnatur a Demetrio episcopo (Origenes)... In damnationem ejus consentit urbs Roma. Ipsa contra hunc cogit senatum, non propter dogmatum novitatem, non propter hæresim, ut nunc adversus eum rabidi canes simulant; sed quia glo riam eloquentiæ ejus et scientiæ ferre non poterant. Hæc porro invidiæ labes Alexandrino, non Romano antistiti ab Hieronymo inuritur. Nec immerito ad Romanum pontificem ejusque clerum vir religione et eruditione clarus id accommodat, quod Augusti nus de altera, sed simili causa dixit: Creditund est litteris concilii; neque enim aliter oportebat... Salva enim conscientia litteris concilii crediderant neque enim ab hominibus de aliiz hominibus aliquid incredibile dicebatur, aut eis contra Evangelium credebatur... Sane concordia Ecclesiarum postulat, quemadmodum concilium Nicænum, can. 5, subinde sanxit, ut a proprio episcopo quis excommunicatus, ab aliis non recipiatur, nisi aliunde comperta ha beatur ejus innocentia, quoad ipsius causa de in tegro discussa absolvatur. Hinc præterea excusatur Romanorum cum Demetrio in Origenis damnatio nem consensio, quod, teste Rufino Apol. pro Orig., Romam delati fuerant libri Origeni suppositi, imo, ut Hieronymus epist. 65 ad Pammach., c. 5, nar rat, quidam ipsius proprii non satis castigati, in quibus nonnulla erant reprehendenda, quæque Ori genem, ut ipsemet postea in epistola ad Fabianum fassus est, scripsisse pœnitebat. Cum autem Deme trii mors anno 231 labente, vel ut serius anno 232 consignetur, hæc Origenis damnatio Pontiano pon tifice, et primis quidem illius annis, contigisse di cenda est. Hac de re Pontianus non solus, sed cum senatu, hoc est cum clero, pronuntiavit. Neque male cœtus ille cleri, quem presbyterium vocare ve teres solent, senatus ab Hieronymo appellatus est. Latine quippe senatus Græcæ voci mpεσбUTÉρLov apte respondet. Cæterum coetus ille presbyterium a digniori parte nuncupatur, quamvis etiam presby teris inferiores clerici convenire in eum consue verint. Pontiani duæ exstant epistolæ Isidoro architecto concinnatæ, adeoque in earum classem, quas ille pariter conflavit, amandandæ. Lib. De unit. Eccl., c. 25, n. 18.

(MANSI, Concil. collect., I, 733. Vide notitiam, col. 158.) De honore quo sucerdotes prosequendi sunt. PONTIANUS episcopus FELICI subscribonio salutem. Oppido cor nostrum charitati vestræ congaudet, quod studium sanctæ religionis summopere adim plere studetis, et fratres mœrentes ac destitutos, in fide et religione confortatis. Unde Redemptoris nostri misericordiam exoramus, ut sua nobis in om nibus gratia suffragetur, et effectu implere tribuat quod velle concessit. In boc itaque bono, tanto com moda retributionis accrescunt, quanto et studium laboris augetur. Et quia in his omnibus divinæ gra tiæ adjutorio opus est, omnipotentis Dei assiduis precibus clementiam exoramus, quatenus 'hæc vobis semper operanda bona et velle tribuat, et posse con cedat, atque in ea vos via, cum fructu boni operis, quam se Pastor pastorum esse testatus est, dirigat, ut sine quo nihil agi potest, per ipsum implere bona, quæ cœpistis, valeatis. De sacerdotibus autem Domini, quos vos audivimus contra pravorum ho ad. ' S. Greg. ep. 99, lib. vII, consule. Symm. in conc. Rom. v1. Fictæ itidem ac suppositæ doctis viris haben tur ex Gregorii et Sixti præsertim laciniis consutæ. verum De sacerdotibus, etc. Docet sacerdotibus Dei ministris summum honorem deferendum esse, ideo quod Dei maximi ministri sint, quodque inter Deum et hominem quasi mediatores exsistant, imaginem Dei gestent, ac demum pro Christo legatione fun gantur. Cum igitur injuria et contemptus legatorum cedat in ignominiam superioris legantis, honor legato exhibitus ipsi regi aut superiori exhibea tur; recte hic decernitur sacerdotium Christi in Ecclesiam translatum, venerandum esse ministe rium, ejusque gubernatores, qui sunt episcopi et sacerdotes, maximo honore colendos esse. Addo, regale Christi sacerdotium et regnumn in apostolos, corumque successores, ut supra alibi diximus translatum, non modo omnibus regnis, imperiis ac principatibus dignius et præstantius esse, etiam quoslibet reges ac principes quibusvis sacris ministris inferiores esse, adeoque Christi sacerdo tes longe majore honore ac reverentia dignos esse. Sacerdotium, inquit S. Ignatius epist. ad Smyrnen ses, est omnium bonorum, quæ in hominibus sunt, apex; quidní igitur maxime honorandum? Animani corpore, res divinas humanis præstantiores esse, omnium hominum una communis est sententia. Sa cerdotium est velut anima, ejusque regnum spiri- € tuale est et divinum. Nam vas, inquit Gregor. Na zianz. orat. ad cives Nazianzen., quoque meæ pole stati, meisque subselliis lex Christi subjicit; imperium enim nosipsi quoque gerimus, addo etiam præstantius et perfectius, nisi vero æquum est spiritum carnis fascibus submittere, et coelestia terrenis cedere. Et pulchre Ambros. De dignit. sacerd. cap. 2: Honor, inquit, et sublimitas episcopalis nullis poterit com parationibus adæquari. Si regum fulgori compares, et principum diademati, longe erit inferius, quasi plumbi metallum ad auri fulgorem compares; quippe cum videas regum colla ac principum submitti geni bus sacerdotum; exosculatis eorum dextris, orulio nibus evrum se credunt communiri. In eamdem sen tentiam hæc Chrysost. in verb. Isaiæ hom. 4 et 5 Alii sunt termini regni, utii sacerdotii; sed hoc illo majus est, neque enim ex gemmis et auro æstimari d.bet. Ille que sunt in terris sortitus est; sacerdotii jus a supernis descendit. Regi, quæ hic, commissa sunt, mihi caelestia. Regi corpora commissa sunt sacerdoti animæ; major hic principatus; pro plerea rex caput submittit manui sacerdotis. Sacer dotium igitur, cujus arma non sunt carnalia, ut iu quit Paulus II Corinth. cap. x, sed Deo potentia, scilicet ad faciendam vindictam in nationibus, et increpationes in populis, ad alligandos reges eorume in compedibus, et nobiles eorum in manicis ferreis, hoc, inquam, sacerdotium quolibet humano imperio præstantius esse, nemo non videt. Unde recte sancti Patres jubent, ut post Deum, episcopi et sacerdotes supra reges ac principes majorem potestatem ha bentes, ac demum tertio loco sæculares principes ac magistratus honorentur; sic enim ait Ignatius epist. prædicta: Honora Deum, ut omnium auctorem et dominum; episcopum, ut principem sacerdotum, imaginem Dei ferentem; Dei quidem propter princi patum, Christi vero propter sacerdotium. Honorare oportet et regem, nec enim rege quisquam præstan tor, aut quisquam ei similis in rebus omnibus crea tis. Nec episcopo quidquam majus in Ecclesia, etc. Et ut significet, quo loco, quove ordine et honore singuli in Ecclesia habendi sint, ibidem subjungit Omnia igitur vestra decenti ordine perficiantur in Christo. Laici, e quorum numero sunt omnes eliam reges Christianissimi, diaconis subjiciantur; diaconi presbyteris; presbyteri episcopo; episcopus Christo, ut ipse Patri. Sanctus Chrysostomus homil. 33 in Matthæum, diaconos altaris ministros allocutus hæc ait: Si dux igitur quispiam, si qui diademate ornatur, indigne adeat, cohibe ac coerce; majorem tu illo habes potestatem. Docuit hoc idem exemplo sanctus Martinus episcopus, qui cum a Maximo im peratore convivio exceptus, rogaretur pateram a iministro oblatam, tanquam dignior prius acceptare et regi præbibere, obtemperavit regis petitioni, sumpsit poculum ac præbibit. Sed Martinus ubi bibit (verba Sulpitii in Vita Martini, cap. 23, sunt), pateram presbytero suo tradidit, nullum scilicet exi stimans digniorem qui post se biberet: nec integrum sibi fore, si aut regem ipsum, aut eos qui a rege erant proximi, presbytero prætulisset. Vide quæ diximus in notis ad can. apostol. 73 et 74. Baron. anno Christi 57, n. 31 ct 32. SEV. BIN.

minum insidias adjuvare, eorumque causas portare, instantissime laborate, eleemosynis, quas semper amastis, jam nunc largius atque uberius date ope ram, ut tanto post crescat vobis in retributione fru etus muneris, quanto hic excreverit stadium la boris. Præterea, salutantes paterna dulcedine bonitatem vestram *, petimus ut in bonis, quæ cœpistis, ne deficiatis. Neque ullus vos ab eis avertere possit, sed in cunctis affectum vestræ charitatis, clerici et servi Dei, ac cuncti Christiani, qui in illis partibus commorantur, amore Christi et S. Petri pleniter inveniant, et favoris vestri solatiis, quocunque modo necesse fuerit, potiantur; quatenus vestra cuncti ope defensi atque adjuti, et nos vobis gra tiarum possimus exsistere debitores', et Christus Jesus Dominus noster æternam gloriam compenset, et beatus apostolus Petrus apostolorum princeps, in quorum vos causis impenditis, ipsius gloriæ ja nuam aperiat. Data x Kalend. Feb. Severo et Quin tiano viris clarissimis consulibus ". scitote vos in eo valde Deo placere, qui sibi eos ad serviendum ascivit, et familiares intantum sibi esse voluit, ut etiam aliorum hostias per eos acceptaret, asque eorum peccata donaret, sibique reconciliaret. Ipsi quoque proprio ore corpus Domini conti ciunt, et populis tradunt. De illis enim dictum est Qui ves contristabit, me contristabit; et qui vobis ſa ciet injuriam, recipiet id quod inique gessit. Et alibi Qui vos audit, me audit; et qui vos spernit, me sper nil; qui autem me spernit, spernit eum qui me misit *. Hi enim non sunt infestandi, sed honorandi. In his quoque Dominus honoratur, cujus legatione fun guntur. Hi ergo, si forte ceciderint, a fidelibus sunt sublevandi et portandi. Accusandi autem non sunt ab infamibus, aut sceleratis, vel inimicis, aut alte rius sectæ vel religionis hominibus. Si peccaverint, a reliquis arguantur sacerdotibus; sed et summis pontificibus constringantur, et non a sæ cularibus, aut malæ vitæ hominibus arguantur vel arceantur. Quod ergo de fratris vestri transitu vos contristari audivimus, non modico compulsi su mus moerore. Unde omnipotentem Deum rogamus, at suæ vos gratiæ aspiratione consoletur, vosque et a malignis spiritibus, et a perversis hominibus, cœ lesti protectione (custodiat. Nam et si quos post illius obitum tumultus quorumdam adversantium sustinetis, nolite mirari, si vos, qui frui bonis in terra vestra, id est, in terra viventium quæritis, vala hominum in terra aliena portatis. Peregrina tio quippe est vita præsens; et qui suspirat ad pa triam, ei tormentum est peregrinationis locus, etiamsi blandus esse videatur. Vobis autem qui pa triam quæritis, inter suspiria quæ habetis, etiam gemitus audio humanæ oppressionis exsurgere. Quod mira oninipotentis Dei dispositione agitur, ■t dum veritas per amorem vocat, mundus præ sens a seipso animum vestrum per tribulationes, quas ingerit, rejiciat; tantoque facilius ab amore hujus sæculi mens exeat, quanto et impel litur, dum vocatur. Itaque quod cœpistis, hospi talitatis curam impendite, in oratione et lacrymis est ". Fidelis ergo homo magis diligit audire quæ ep. De fraterna dilectione et vitandis malis. PONTIANUS sanctæ et universalis Ecclesiæ episco pus, omnibus recte Dominum colentibus et divinum cultum amantibus, salutem. Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonæ voluntatis ". Hæc verba, charissimi, non ho minum sunt, sed angelorum; et non humano sensu excogitata, sed ab angelis in ortu Salvatoris an nuntiata. Quibus indubitanter ab omnibus intelligi potest, quod nou malæ voluntatis hominibus, sed bonæ, pax sit a Domino data. Unde Dominus per Prophetam loquitur dicens: Quam bonus Israel Deus his qui recto sunt corde! Mei autem pene motė sunt pedes, pene effusi sunt gressus mei, quia œma latus sum contra iniquos, pacem impiorum videns “. De bonis vero ipsa per se Veritas ait: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt 13. Mundi enim non sunt corde, qui mala cogitant, aut nociva ad versus fratres suos; quia nihit mali vult, qui fidelis Bier. 1 et 85. * Zach. 11, 8. • Lac. x. 16. 7 S. Greg. ep. 70, lib. rx, paucis pro more susque 10 all. Luc. 1, 14. deque versis. * Idem ep. 21 lib. yır. Idem ep. 72 ejusdem libri. "Psalm. LXXII, 1, 2, 3. * Matth. v, 8. "Sixti sent. 205, et ibi. Proprio ore corpus Domini conficiunt. Qui hanc ob causam Pontianum velut blasphemum ac eusant, iidem sanctum Hieronymum, Augustinum, Chrysostomum, aliosque plures Ecclesiæ catholica Patres orthodoxos de crimine notant, in quo nullum sane crimen demonstrare possunt. Hieron. in epist. ad Heliodorum: Absit, inquit, ut de his quidquam sinistrum loquar, qui apostolico gradu succedentes, Christi corpus sacro ore conficiunt, per quos et nos Christiani sumus, qui claves regni cœlorum haben tes, quodammodo ante judicii diem judicant. Augu stinus epist. 122, ad Victorianum, ubi de feminis captivis inter barbaros: Ora, inquit, Deum pro eis, et roga, ut etiam ipsas doceat talia dicere, qualia S. Asarias inter cætera in oratione et confessione fudit ad Deum; sic enim sunt illæ in terra captivitatis suæ, quomodo erant illi in terra, ubi nec sacrificare more suo poterant Domino, sicut nec istæ possunt vel ferre oblationem ad altare Dei, vel invenire ibi sacerdotem, per quem offerant Deo. Sanctus Chrysost. lib. De sacerdotio, comparaus sacerdotium novæ le gis cum sacerdotio veteris legis, postquam dixisset Judæorum sacerdotes non lepram purgasse, sed de purgata duntaxat judicasse: Nostris, inquit, sacer dotibus, non corporis lepram, sed animæ sordes nom dico purgatas probare, sed purgare prorsus conces sum est. Quod igitur Pontianus hic scribit, per sacerdotes corpus Domini confici, aliorum hostias a Deo recipi, peccata hominum dimitti, etiam pro batissimi auctores prædicti scripserunt, ideoque quod Magdeburgenses in Pontiano reprehendunt, nihil est aliud quam mera calumnia. Bellarm. lib. ví De Roman. pontif., cap. 8. Sv. Bia.

oportet, quam dicere quæ non oportet. Et si quis per sermones tuos admirabitur. Novissime autem per fidelis est, videat ne malą loquatur, aut cuiquamı insidias ponat. In hoc ergo discernuntur filii Dei et filii diaboli. Filii namque Dei semper cogitant et agere contendunt quæ Dei sunt, et fratres indesi nenter adjuvant, et nulli nocere volunt. Filii autem diaboli econtra mala et nociva semper meditantur, quia opera eorum mala sunt. De quibus loquitur Dominus per Jeremiam prophetam, dicens: Loquar judicia mea cum eis, super omni malitia eorum 18. Propterea judicio contendam adhuc vobiscum, ait Dominus, et cum filiis vestris disceptabo ". Ecce ego fingo contra vos malum, et cogito contra vos cogita tionem. Hæc, fratres, valde sunt timenda, et ab omnibus cavenda; quoniam super quem judicium Dei ceciderit, non exiet impunitus. Et ideo unus quisque prævideat ne hoc machinetur aut agat in fra trem, quod ipse pati noluerit. Et nec in suspicionem veniat homo fidelis, ut dicat aut faciat ea quæ pati non vult. Unde suspectos, aut inimicos ", aut fa cile litigantes, et eos qui non sunt bonæ conversa tionis, aut quorum vita est accusabilis, et qui re clam non tenent et docent fidem, accusatores esse et testes, et antecessores nostri apostolica repule runt auctoritate, et nos submovemus, atque futuris temporibus excludimus, ne libenter labi possint, quos nos tenere et salvare debemus: ne (quod ab sit) prædictum Dei judicium, non tantum super utrosque veniat, sed et nos eorum vitio (quod Deus avertat) pereamus. Scriptum est enim: Rectorem se posuerunt? curam illorum habe, ut læteris propter illos, et ornamentum gratiæ accipias coronam, el di gnationem consequaris corrogationis ". Verbum enim nequam immutat cor, ex quo quatuor partes oriuntur, bonum et malum, vita et mors, et do minatrix est eorum assidue lingua. Pro talibus prædicti vitandi admodum sunt, et priusquam præ dictæ enucleatim examinentur opiniones, et ab illis alieni inveniantur, non. sunt suscipiendi, quoniam sacrificium salutare est, attendere mandatis, et dis çedere ab omni iniquitate. Bencplacitum est Domino recedere ab iniquitate; et laudatio, recedere ab inju stitia”. Quoniam scriptum est: Dilige proximum, et conjungere fide cum illo. Quod si denudaveris abs consa illius, non persequeris post eum. Sicut enim cum requie ". Flagelti plaga livorem facit, plaga homo qui perdit amicum suum, sic qui perdit amici tiam proximi sui. Et sicut qui dimittit arem de manu sua, sic qui dereliquisti proximum tuum, et non eum capies. Non illum sequaris, quoniam longe abest. Effugit enim quasi caprea de laqueo, quia vulnerala est anima ejus. Ultra eum non poteris colligare, et maledicti est concordatio. Denudare autem amici mysteria, desperatio est animæ infelicis. Annuens oculo fabricat iniqua, et nemo eum abjiciel. In con spectu oculorum tuorum conculcabit os suum, el su vertel os suum, et in verbis tuis dabit scandalum. Multa odivi, et non coæquavi ei, et Dominus odiet il lum. Qui in altum lapidem mittit, super ejus capul cadet, et playa dolosa dolosi dividet vulnera. Qui fodit foveam, incidet in illam; et qui statuit lapidem proximo, offendet in eo; et qui laqueum alii ponit peribit in ilto. Facienti nequissimum consilium, super ipsum devolvetur; et non cognoscet unde adveniet illi. Illusio et improperium superborum, et vindicta sicut leo insidiabitur illi. Laqueo peribunt qui oble ctantur casu justorum; dolor autem consumet illos antequam moriantur. Ira et furor, utraque exsecra bilia sunt; el vir peccator continens erit illorum ª¸ Qui vindicari vult, a Deo inveniet vindictam et pec cata illius servans servabit. Relinque proximo tuo nocenti te, et tunc deprecanti tibi peccata solventur. Homo homini reservat iram, et a Deo quærit mede lam? In hominem similem sibi non habet misericor diam, et de peccatis suis deprecatur Altissimum? Ipse cum caro sit, reservat iram, et propitiationem petit a Deo? Quis orabit pro delictis illius? Memento novissimorum, et desine inimicari; tubitudo enim et mors imminent mandatis ". Memorare timorem Dei, et non irascaris proximo. Memorare testamenti Altis simi, et despice ignorantiam proximi. Abstine te a lite, et minues peccata. Homo enim iracundus incen dit litem, et vir peccator turbabit amicos, et in medio pacem habentium immittet inimicitiam. Secundum enim ligna silvæ, sic ignis exardescet; et secundum virtutem hominis, sic iracundia illius erit; et secun dum substantiam suam exaltubit iram suam. Certa men festinatum incendet ignem, et lis festinans ef fundet sanguinem, et lingua testificans” adducet mortem. Si sufflaveris in scintillam, quasi ignis ar debit; et si exspueris super illam, exstinguetur, et utraque ex ore proficiscuntur. Susurro et bilinguis maledictus, multos enim turbavit pacem habentes. Lingua tertia multos commovit, et dispersit illos de gente in gentem. Civitates divitum munitas” destru xit, et domos magnatum effodit. Virtutes populorum concidit, et gentes fortes dissolvit. Lingua tertia mu¬ lieres viratas ** ejecit, et privavit illas laboribus suis. Qui respicit illam, non habebit requiem, nec habitabit autem linguæ comminuet ossa. Multi ceciderunt in ore gladii; sed non sic, quomodo qui interierunt per linguam suam. Beatus qui tectus est a lingua ne quam, qui in iracundiam illius non transivit, et qui non attraxit jugum ejus, et vinculis ejus non est li gatus. Jugum enim illius jugum ferreum est, et vin culum illius vinculum æreum est. Mors illius, mors nequissima; et utilis potius infernus quam illa. Per severantia illius non permanebit, sed obtinebit vias injustorum, et 2 flamma sua non comburet justęs "Jerem. 1, 16. 16 Jerem. 11, 9. " Jerem. xvIIı, 11. "Sixti ejusdem sent. 108 et 169. 3, q. 5 Eccli. xxx, 1, 2, 3. muratas. veridicas Suspectos autem ini.; et 2, q. 7: Quærendum est; et in decret. Ivon. lib. iv. 30 Eccli. xxxv, 2, 5. "Eccli. xxvi, 18-33. " in mandatis ejus. "festinans. "habebit amicum in quo requiescat. " in.