cedunt et quæ subsequuntur, ab eadem Rufini ma nu e Græco in Latinum fuisse translata. Quod qui dem mirari subit, Bucherium, Caveum, Fontani nium in primis, aliusque viros eruditos præteriisse. lis Anatoliani primus edidit ac doctissimo commen- rito arguendum videatur, reliqua pariter quæ præ tario illustravit ad calcem Victorii Aquitani, Ægi dius Bucherius Rufino passim tribuitur illius Canonis versio, Eusebianæ ejus historiæ fortasse ad jungenda, ut conjicit cl. Fontaninius Novimus enim, Rufiuum Eusebii Cæsariensis Historiam La tine quidem vertisse, sed etiam interpolasse. Quod in primis videre est in iis quæ litteris tradidit de sancto Gregorio Thaumaturgo: ubi præter non Bulla præclara ejus gesta a Gregorio Nysseno enar rata, celebrem præterea ipsius Fidei expositionem jatexuit. Alium quoque locum interpolatum adducit Jacobus Usserius ut laudatus Fontaninius ad vertit. Cum itaque Canonis Anatoliani longum ex cerptum in sua Historia retulisset Eusebius, inte grum illud Latine reddiderit Rufinus. Neque nos demum hac de re dubitare sinunt omnino, quæ ba bet idem Rutinus in sua Eusebianæ Historiæ ver sione ad Anatolii Canonem pertinentia. Si enim ea conferantur cum iis quæ apud veterem interpre tm Bucherianum Græco textui respondent, omnia plane Rufiniana esse perhibentur: ut proinde me Atque hinc etiam illud emolumenti accedit, quod ex Eusebiano excerpto Rufinianæ versionis com probetur integritas: et ex ea rursum Canonis Ana toliani au evtla confirmetur; quam tamen nulla codicum mss. auctoritate, nullis veterum testimo niis adductis, nullaque ratione reddita, quin et in vito Eusebio atque obnitente Rufino, elevare ausus est Dupinius. Ut illud hic omittamus, eumdem Ana tolii Canonem passim laudari a Beda iis in locis, quæ inferius a Bucherio excitata videas Hunc itaque sancti Patris nostri genuinum fetum exhibemus ex accurata unica Bucherii editione, ad jectis Græcis Eusebianis cum Latina interprctatione notisque Valesii. Ad hæc accedit Commentarius ejusdem Bucherii, quo Canon Anatolianus maxime illustratur. veteri ms. primum in lucem editus et brevi commentario illustratus ab Egidio Bucherio Soc. Jesu. CAP. 1. Diversi alversorum circuli. Hippolyti cyclus. norum circulum computantes, nunquam ad· veram Periodus LXXXIV annorum. Locus Origenis de Paschale. De ratione ordinationis temporum ac vicissitudi num mundi dicturi, diversorum computariorum scita ponemus. Qui lunæ tantummodo cursu com putato, solis ascensum descensumque relinquentes, diversos circulos sibique contrarios, et in calculo veræ computationis nunquam inventos, adjectis quibusdam problematibus, construxerunt, cum certum sit, computationis rationem, absque his am bobus simul concurrentibus, non esse probandam. Nam et in veteribus exemplaribus, id est llebræis et Græcis voluminibus, non tantum lunæ cursum, sel el.am solis non solum gressus, sed et singula ac minutissima horarum momenta, quæ in suo tempore, cum ratio poposcerit, proferemus, inve nimus computata. quibus Hippolytus xvi anno rum circulum. quibusdam ignotis lunæ cursibus composuit. Alii xxv, alii xxx, nonnulli Lxxxiv an Bucher., De doctr. temp., p. 459–449. Fontan., Hist. litter. Aquil. lib. v, c. 15, § 1, Rufia., Hist, eccl. Euseb. lib. vii, c. 25. Paschæ computandi rationem pervenerunt. Verum majores nostri, Hebræorum et Græcorum librorum peritissimi (Isidorum, et Hieronymum, et Clementem dico), licet dissimilia mensium principia pro diver sitate linguæ senserint; tamen ad unam eamdemque Paschæ certissimam rationem, die et Juna et tem pore convenientibus, summa veneratione Domini cæ resurrectionis, consenserunt. Sed et Origenes omnium eruditissimus, et calculi componendi per spicacissimus (quippe qui et xalxsuτng vocatus), li bellum De Pascha luculentissime edidit. In quo annuntians de die Paschæ, non solum lunæ cursum et æquinoctii transitum intuendum, sed et solis transcensum, omnium tenebrarum tetras insidias et offendicula auferentis, et lucis adventun: ac to tius mundi elementorum virtutem et inspirationem afferentis, esse servandum, ita dicit: In die, in quit, Pascha non dico observandum ut dies Domi nica inveniatur, et lunæ vn dies transeundi, sed Usser., Synt. de LXX Interp., c. v, p. 50. Rutin., Hist. eccl. Euseb. lib. vn, c. 28. Vid. infr. col. 221. Lunæ vit. Forte luna xiv. BUCHER.

ctore inimicum antiquum triumphante, ac sumnio triumpho devicto adversario lætante collætari, ipsomet præcipiente: Congratulamini mihi, quia inveni ovem meam quam perdideram ". manc in luna, id est usque ad sextam et dimidium est anima mea usque ad mortem; aliud cum vi horæ, xili annumeratur, eadem ad vesperum xiv invenitur. Unde ergo et Pascha usque ad xxi in vesperum extendi præcipitur; quæ mane sine du bio, id est usque ad eum quem diximus horarum terminum, xx habebatur. Computa ergo a fine xit lunæ, quod est initium xiv, ad finem vicesimæ, unde es xx1 principium inchoatur; et invenies septem tantum dies azymorum, in quibus verissimum Pascha Domini ducatu præfinitum est immolari de bere. . Contra cos Sed quid mirum, si in xxi luna erraverint, qui tres addiderunt dies ante æquinoctium, in quibus Pascha immolari posse definiunt? Quod certum omnimodis est putari absurdum, cum apertissimis Judæorum historiographis, et LXX Senioribus evi denter definitum sit, Pascha in æquinoctio cele brari non posse. 1. Asiaticorum mos Puscha xiv luna celebrandi quavis feria, contra Petri et Pauli auctoritatem. Victor et Irenæus. XI. Gemina luna xvi et XVII in Christi resurre ctione. Illud autem quod modo nobis innuunt, quod transeuntes lunam xiv principium Pascha lucidum celebrare non possumus, nos non movet neque conturbat. Licet enim, usque ad vicesimam lunam qui tres ante Cæsaris æquinoctium principium Paschæ extendi, illicitum esse defi lant Paschati dies. niant; tamen usque ad xvi et xvit, quæ in eadem die eveniunt in qua Dominus resurrexit a mortuis, protelari debere, negare non possunt. Sed nos us que ad xx lunam propter diem Dominicam melius extendi Pascha decernimus, quam propter xiv lu nam diem Dominicam anticipare; in qua nobis in principio lux, et nunc in fine omnium bonorum præsentium commoda et auspicia futurorum ostensa sunt. Quia non minore laude Dominus diem vicesi mum prosequitur, quam decimum quartum. In Levitico namque ita præcipitur Mense primo, decimo quarto die mensis hujus ad vesperum phase Domini est. Et decimo quinto die mensis hu jus solemnitas azymorum Domini est. Septem diebus azyma comedetis. Dies primus erit vobis celeberri mus et sanctus. Omne opus servile non facietis in co. Dies autem septimus erit vobis celebrior et sanctior. Omne opus servile non facietis in eo ³. Et idcirco confirmamus, nihil culpæ contraxisse eos ante tri bunal Christi, qui in hunc diem initium solem nitatis Paschæ extendi debere censuerunt. Ma xime cum tribus angustiis coarctamur; id est ut in die Dominica solemnitatem Paschæ veneran tes, æquinoctio transvadato, xx lunam non exce damus. Sed illis nihil arduum fuit, quibus licitum erat omnibus, quando xiv luna post æquinoctium adve nisset, Pascha celebrare. Quorum exemplum se quentes usque hodie omnes Asiæ episcopi (quippe qui et ipsi ab auctore irreprehensibili, Joanne sci licet evangelista, et pectoris Domini incubatore, do ctrinarum sine dubio spiritalium potatore, regulam susceperunt), indubitanter omnibus annis, quando xıv luna adfuisset, et agnus apud Judæos immola retur, æquinoctio transvadato, Pascha celebrabant non acquiescentes auctoritati quorumdam, id est Petri et Pauli successorum; qui omnes Ecclesias in quibus spiritalia Evangelii semina severunt, so lemnitatem resurrectionis Domini in die tantum Dominica posse celebrari docuerunt. Unde et con tentio quædam exorta est inter eorum successores, Victorem scilicet Romanæ urbis eo tempore episco pum, et Polycratem qui tunc in episcopis Asiæ pri matum gerere videbatur. Quæ ab Irenæo tunc Galliæ partis præsule rectissime pacata est; utriusque partibus in sua regula perseverantibus, nec a cœ XII. Quorumdam objectio, non posse Pascha spatio XIX annorum semper in Dominica inveniri. Ana tolii responsio. Sed hoc ab aliis sapientibus et acutissimis viri³ impossibile esse definitur, quod in illo angusto et brevissimo xix annorum circuli spatio, Pascha verissimum, id est in die Dominica, æquinoctium pto antiquitatis more declinantibus. Illi quidem in transgrediens inveniatur. Sed nos ut manifestius ur die mensis primi diem Paschæ observabant, secundum Evangelium, ut putabant, nihil omnino extrinsecus addentes, sed fidei regulam per omnia conservantes. Hi autem Dominicæ passionis diem transeuntes, ut tristitia ac moerore repletum, con firmant, ne liceat aliquando, nisi in die Dominica ia qua resurrectio Domini a morte facta est, et in qua nobis exorta est sempiternæ causa lætitiæ, Dominicum Paschæ celebrare mysterium. Aliud enim est secundum quod ab Apostolo, imo a Do mino præceptum est, cum contristato coutristari, e cum cruce passo compati, ipso dicente: Tristis * Matth. XXVI, Luc. XV, 6 fiat hoc, quod illis incredulitatem inducit, illum quem diximus annorum circulum, cum lunæ cur sibus ponemus; computatis ante diebus, quibus reciprocis cursibus involvitur annus, in Kalen dis, et Idibus, et Nonis, et solis ascensu et de scensu. XIII. Lunæ ætas in Kalendario Juliano expansa. Januarius in Kalendis, una dies, luna prima. In Nonis quinta dies, luna 5. In Idibus, 13 dies, luna 13. In pridie Kalendas Februarii, 34 dies, luna 1. In Kalendis Februarii, 32 dies, luna 2. In Nonis, 36 dies, luna 6. In Idibus, 44 dies, luna 14. In pri Levit. xx111, 5-7.

20. In pridie Kalendas Octobris, 273 dies, luna 8. Kalendis Octobris, 274 dies, luna 9. In Nonis, 280 dies, luna 15. In Idibus, 288 dies, luna 23. In pri die Kalendas Novembris, 304 dies, luna 9. Kalen dis Novembris, 305 dies, luna 10. In Nonis, 309 dies, luna 14. In Idibus, 317 dies, luna 22. In pri die Kalendas Decembris, 334 dies, luna 10. Ka lendis Decembris, 335 dies, luna 11. In Nonis, 339 dies, luna 15. In Idibus, 347 dies, luna 23. Pridie Kalendas Januarii, 365 dies, luna 11. Kalen lis Ja nuarii, 566 dies, luna 12. die Kalendas Martii, 59 dies, luna 29. Kalendis Nonis, 248 dies, luna 12. In Idibus, 256 dies, luna Martii, 60 dies, luna 1. In Nonis, 66 dies, luna 7. In Idibus, 74 dies, luna 15. In pridie Kalendas Aprilis, 90 dies, luna 2. Kalendis Aprilis, 91 dies, luna 3. In Nonis, 95 dies, luna 7. In Idibus, 103 dies, luna 15. In pridie Kalendas Maii, 120 dies, luna 5. Kalendis Maii, 121 dies, luna 4. In Nouis, 127 dies, luna 10. In Idibus, 435 dies, luna 18. Jn pridie Kalendas Junii, 151 dies, luna 3. Kalendis Junii, 152 dies, luna 5. In Nonis, 153 dies, luna 9. In Idibus, 164 dies, luna 17. In pridie Kalendas Julii, 181 dies, luna 5. Kalendis Julii, 182 dies, luna 6. In Nonis, 188 dies, luna 12. In Idibus, 196 dies, luna 20. In pridie Kalendas Augusti, 212 dies, luna 5. Kalendis Augusti, 213 dies, luna 7. In Nonis, 217 dies, luna 12. In Idibus, 225 dies, luna 19. In pridie Kalendas Septeinbris, 243 dies, luna 7. Kalendis Septembris, 244 dies, luna 8. In XIV. Tubula paschalis Anatolii. Nunc autem post computationem dierum et lunæ cursum ostensum, quibus in finem usque volvi tur totus, annorum circuli principium inchoandum est. Hoc Pascha a vi Kalendas Aprilis, usque in 1× Kalendas Maii. Sabbato. XV. Kulend. Maii, Dominica. Kalendis Aprilis. II. Feria. XI. Kalendas Maii. III. Feria. Idibus Aprilis. IV. Feria. IV. Kalend. Aprilis V. Feria. XIV. Kalend. Maii. Sabbato V1. Kalend. Aprilis. Dominica. Kalendis Aprilis. II. Feria. XVIII. Kalend. Maii. III. Feria. VIII. Idus Aprilis. IV. Feria. IV. Kalend. Aprilis. xx. V. Feria. III. Idus Aprilis. VI. Feria. III. Nonas Aprilis. Sabbato. IX. Kalend, Maii. Dominica. 11. Feria. IV. Feria V. Feria. VI. Idus Aprilis. II. Kalend. Aprilis. XIV. Kalend. Maii. II. Nonas Aprilis. VI. Kalena. Aprilis. VI. Feria. XV. Cæsariensis synodi limes ab Anatolio rejectus. Hic circulus xıx annorum a quibusdam Africa nis rimariis qui ampliores circulos conscripserunt, non probatur, quia eorum suspicationibus ac opi nionibus videtur satis esse contrarius. Quippe qui has in suo numero rationes probatissimas com ponunt, principium quoddam Paschæ finemque componentes, id est ne ante xı Kalendas Aprilis, nec post vicesimam primam lunam et xı Kalendas Maii, Pascha immolandum esse. Quos terminos non solum non sequendos, sed etiam detestandos ac succidendos esse decernimus. Cum in veteri qui dem lege hoc solum custodiri debere decernitur, uti ne ante transgressum vernalis æquinoctii in quo autumnalis novissima pars vincitur, decima quarta die mensis primi, qui non diei sed lunæ orsibus computatur, Pascha immoletur. Quod quidem, ut Sabbato. Hic primum Anatolius bissextum admittit. BUCHER. Domini jussione sancitum est et catholicæ fidei conveniens in omnibus, anticipari illicitum ac pe riculosum esse, omni sapienti non dubium est. Et idcirco hoc solum satis est omnibus sanctis et ca tholicis viris custodire, ut plurimorum diversis ●pinionibus prætermissis, intra terminos quos ex posuimus, solemnitatem Dominicæ resurrectionis concludant. XVI. De solis ascensu ac descensu. Quatuor anni car dines ex Anatolii sententia Cæsarianis respondent. Cæterum quod tuæ epistolæ subjeceras, ut solis ascensum descensumque qui in diminutione dierum ac noctium conficitur, huic opusculo insinuare conarer, hoc modo inchoatur atque consumitur. Per xv dies et horæ dimidium sole ascendente per singula momenta, id est per iv in una die, ab vi Kalendas Januarii, in vш Kalendas Aprilis hora IV Feria. Bissextum secundum hic agnoscit Anatolius. ID.