sas Ecclesiæ sapientia mirabiliter disponebat, crimen poenitentia deinde ac recte factis egregie ex doctrinisque populum ad virtutis studium provo cabat cumque videret divisam Ecelesiam, cum Joannitæ seorsum apud se ipsos sacra solemnia ce lebrarent, jussit, ut in orationibus memoria Joannis haberetur, sicut aliorum dormientium episcoporum fieri consuevit, per hoc sperans, plurimos ad Ec clesiam revocari.» Cæterum auctor Historiæ tri partitæ et alii antiqui scriptores pastoralem Attici vigilantiam, ferventem catholicæ fidei zelum, muni Acam erga pauperes misericordiam, aliasque illius virtutes magnis laudibus extollunt, ut videri potest in Opere nostro ad diem viii Januarii, ubi Bollan dus Acta ipsius illustravit. 3. Nos memores propositi nostri, quo chronolo gicam episcoporum Constantinopolitanorum seriem præcipue texendam suscepimus, omissis aliis Attici gestis, pergimus ad ejus inortem, quam Socrates lib. v11, cap. 25, ita refert: ‹ Cæterum Atticus etiam tempus obitus sui præscivit; nam cum Nicæa dis cessurus esset, Calliopio illius loci presbytero ita dixit: Cura, ut ante autumnum Constantinopolim venias, si me adhuc vivum videre cupis. Quod cum dixisset, a veritate non aberravit: anno quippe episcopatus sui primo et vicesimo, die sexto Idus Octobris, abiit e vita, consulatu Theodosii undecimo, et Valentiniani Cæsaris primo. › Hæc denotant an num Christi 425, et diem x Octobris. Ex his cor rige errorem chronologicum Papebrochii nostri, qui tomo III Junii, pag. 307, mortem S. Attici obi ter anno 428 consignavit. Haud dubie Socrates computando vicesimum primum episcopatus an num, hallucinatus est, aut error in ejus numerum irrepsit: cum enim Atticus drimis mensibus anni 406 cathedram Constantinopolitanam ascenderit, ut sa pra dictum est, ab ineunte anno 406 usque ad mensem Octobrem anni 425 non nisi novenìdecim anni efluxerant, et Atticus ante mortem nondum vicesimum episcopatus annuin absolverat, ut Ba ronius, Pagius, aliique viri eruditi ante me obser varunt. Quare in variis præsulum Constantinopoli tanorum catalogis apud Bandurum tom. 1 Imperii Orientalis a pag. 188 melius viginti anni Attico rotunde tribuuntur, piavit, et scriptis litteris auctor sancto Cyrillo Alexandrino fuit, ut Chrysostomi nomen diptychis inscriberet., 5. Deinde Bollandus numero sequente exhibet honorifica quædam veterum scriptorum de 8. At tico testimonia, quæ Actis ejus præmiuenda censuit, . ne asperiore aliquorum in sanctum Atticum stylo, › inquit, ‹ ejus fortassis in dubium sanctitas revocetur. › Præter alia, quæ Bollandus non vidit, aut videre non potuit, ad comprobandam hujus Al tici sanctitatem, allegari potest fragmentum episto la beati Attici Constantinopolitani episcopi,» quod in concilio Chalcedonensi apud Harduinum nostrum tomo 1 Conciliorum col. 654 citator inter variə «testimonia sanctorum Patrum, qui et duas naturas in Christo confessi sunt, et consubstantialem Patri Deum Verbum, etiam nobis secundum carnem ex Maria consubstantialem factum, veraciter asserue runt, › ut ibidem col. 651 legitur. His adde anti qua S. Dalmati Acta, quæ ad diem in Augusti il lustranda sunt, et in quibus apud Anselmusa Bandurum tomo II Imperii Orientalis pag. 699 præsul ille Constantinopolitanus merito sancti titulo ita decoratur: «Nec diu postea obiit sanctus episcopus Atticus, in cujus locum Sisinnius suffe ctus est, vir pius ac religiosus. › 6. Tillemontius temo XII Monument. eccles. pag. 416 hisce omnibus non acquiescit; sed contra, citato ad marginem Bollando, famam Attici libere proscindit, et audacter pronuntiat, nulla ipsum poenitentiæ signa unquam dedisse, et nihil fecisse, ut illegitiman suam ordinationem repararet. Imo plane laudabiles S. Attici actiones, puta miser.cor diam erga pauperes, in deteriorem partem inter pretatur, et pɔst explosa aut maligne explicata illius elogia tandem pag. 419 concludit, haud immerito timendum esse, ne desiderium sese extollendi ac in alios dominandi (sive per auctoritatem benevo. lentiamque, sive saltem per terrorem id posset asse qui) in Attico fuerit præcipua animi propensia, aut cupiditas cordis ejus dominatrix, › ut Gullicam Tillemontii phrasim fidelius Latine exprimam. 7. Non video, quo jure Tillemontius de internis 4. Bollandus noster religioni sibi duxit, Atticum S. Attici affectionibus tale tulerit judicium, quid Constantinopolitanum episcopum, cujus nomen quibusdam Græcorum Latinorumque Menologiis inscriptum legerat, ex immemorabili cultus sui possessione deturbare. Hinc ad diem viu Januarii Acta illius ex variis antiquis scriptoribus operose collegit, et Commentarium suum ita inchoavit ● Multi sauctum Chrysostomum acri studio impu guarunt, qui tamen errorem deinde suum agnove runt, alque omni sanctitatis laude floruerunt. In his S. Atticus episcopus Constantinopolitanus fuit, qui zelo immoderato et nequaquam secundum scientiam abreptus, non adversatus tantum est saneto Chrysostomo, sed post Arsacium in ejus, eliaınnum superstitis, cathedram successit: quod soli Deo convenit, quodque supremo cordium seru tatori prudentius reliquisset. Nolo hic Tillemontio objicere valgarem juris regulam, qua tandiu quis piam præsumitur bonus, donec probetur nialus. Nolo ipsi opponere notissimam Christianæ charita Lis legem, qua jubemur actiones proximi benigne explicare, quandiu manifestæ malitiæ non convin cuntur. Nolo denique hic proferre varias 8. Attici virtutes, quæ in Actis ejus ad diem viti Januarii in veniri possunt. Hoc unice contendo, Atticum in immoderato suo contra S. Chrysostomum zelo at que in illegitima episcopatus possessione usque ad mortem non perseverasse. Id autem ostendere co nabor duplici argumento, quorum unum erit a pos

teriori, et aliud ad hominem, ut in scholis vulgo lo quantur. Nunc rem ipsam aggredior. 8. Theodoretus lib. v Hist. eccles., cap. 35, primum opinionis nostræ fundamentum ita ponit ‹ Sed et defuncto orbis terrarum magistro, episcopi Occidentales non prius episcoporum Ægypti, Orien tisque, et Bosphori ac Thraciæ communionem ad misere, quam divini viri› (nempe sancti Joannis Chrysostomi) nomen inter defunctos episcopos retulissent. Et Arsacium quidem, qui ei suffectus fuerat, nec salutatione dignati sunt: Atticum vero Arsacii successorem post multas legationes et pacis petitiones, tandem receperunt, cum tabulis nomen inscripsisset. › Audisne, hic ‹ multas legationes et pacis petitiones commemorari? Qua igitur fronte Tillemontius asserere potuit, Atticum nihil unquam fecisse, ut illegitimam suam ordinationem repara ret? An nihil fecisse dicendus est, qui sæpe pacem pëtit ab illis, quos iniqua episcopatus Constantino politani occupatione offenderat, et multas mittit le gationes, ut Ecclesiæ Romanæ reconcilietur? Equi dem fatebor, tempore Innocentii 1 pontificis inuti lem fuisse Maximiani episcopi intercessionem pro Attico, quia propositas ab Innocentio conditiones nondum impleverat. At ex hoc ipso colligo, post modum omnia illa, quæ Innocentius exegerat, ab Attico fuisse facta, antequam in communionem Ro manæ Ecclesiæ sit receptus. Exspectamus ergo et professionem meio rati de completis omnibus conditionibus, quas di versis temporibus prædiximus, et petitionem con munionis, ut recte et petenti, et probanti se eamdem mereri, reddamus. Quas vero conditiones Inno centius requisiverit, et quomodo eas exsecutioni mandari voluerit, ipse satis declarat in epistola, quàm in eadem causa dedit ad Acacium Berœæ epi scopum, ubi apud Labbeum, tomo proxime citalo col. 1270, post alia sic scribit: ‹ Unde has ad præ stantissimum fratrem et coepiscopum nostrum Alexandrum reddendas tuæ transmisimus unani mitati; videlicet ut, si omnes inimicitiæ, omnis æmulatio, tam de nomine sancti Joannis mirandi episcopi, quam de omnibus ejusdem communionis participibus, a lua animositate discessit, has nostræ societatis recipias litteras, frater charissime. modo, ut omnia quæ his [ al. hic vel de his ] actis firmata sunt, apud mediatorem nostrum amabilem Alexandum ore proprio, ut communicantem conve nit, fatearis. Ex his Innocentii litteris infero se quentia primo, Atticum necdum quidquam fecis se anno 415, quo videtur fuisse scripta prior epi stola, ut communionem Ecclesiæ Romanæ obtineret; secundo, nullam hujus communionis spem Attico relictam fuisse, nisi propositas ab Innocentio con ditiones impleret; tertio, Innocentium ab adversa riis Chrysostomi non postulasse duntaxat, ut nomen sancti istius præsulis sacris tabulis inscriberent, sed etiam contra ejus fautores omnem inimicitiam ac æmulationem deponerent, atque hæc apud Alexan drum, aut alium a pontifice Romano designandum, ore proprio faterentur, ut communionis cupidos et errori suo renuntiantes decebat. 9. Juverit de hac re audire epistolam ipsius Inno centii ad Maximianum, quæ apud Labbeum tomo II Conciliorum col. 1266 et sequente sic sonat: ‹ Mi ramur, prudentiam tuam scripta ad Atticum, epi sropum Constantinopolitanæ urbis, a nobis et pro s'cntione propria et dato libello, qui subter annexus est, postulare, a quo nec missas ullas saltem epi stolas ad nos vel ad vestram synodum utique per tulisti; idque non petenti tribuendum existimes, quod vides deprecantibus discussa ratione, conces sum; communio enim suspensa restituitur demon stranti, causas, quibus id acciderat, jam esse de tersas, et profitenti conditiones pacis impletas. Quod neque apud vos, neque apud nos (ut præ dixi) Atticus, missis aliquibus suorum, vel dicere voluit vel demonstrare completum, quemadmodum Antiochenæ Ecclesiæ frater et coepiscopus noster Alexander digna legatione et prosecutus est et probavit. Quibus omnibus utique interesse dignatus cognovisti, quemadmodum singulatim omnia scri ptorum nostrorum antehac [ al. anteriorum ] de causa beatissimi Joannis quondam episcopi nostri discusserim, ut quæ illis in omnibus satis evidenter ostenderint, universa, quæ apud Antiochiam fieri de buerint, fuisse completa. Quorum amplexati pacem, atique fidem fecimus, et magno tramite omnibus camdeni postulaturis [al. quæ præstolaris] ostendi mus; si modo, quæ discussa sunt atque completa, etiam ipsi se pro suo loco fecisse vel complesse, ali quando monstraverint, communionemque, ut isti, le gatione solemniter destinata, sibi rogaverint redhiberi. 41. Cum igitur Atticus, teste Theodoreto, i post multas legationes et pacis petitiones, › tandem in communionem Romanæ Ecclesiæ receptus fuerit, probabilissime concludo, ipsum antea oblatas ab Innocentio conditiones omnino implevisse, adeoque sufficientia pœnitentiæ indicia dedisse; nam emni nentissimus Baronius in Annalibus anno Christi 408, num. 41, ad priorem Innocentii epistolam recte ob servat, ‹ non solere Romanum pontificem reddere communicationem, nisi propositis ante impletis conditionibus, et emendatis erroribus illis, quorum causa communicatione interdici meruerant., Si itaque Atticus ob injustam S. Chrysostomi perse cutionem et illegitimam cathedræ Constantinopoli tanæ occupationem) communione Ecclesiæ privatus fuerit, debuit prius exsequi omnia illa, quæ ad hos errores emendandos a Romanis pontificibus præ scribebantur. 12. Neque multum refert, utrum Atticus sub ipso Innocentio, ut aliqui volunt, an sub egregiis illius successoribus Zosinio vel Bonifacio nomen S. Chrysostomi diptychis inseruerit: non enim mi hi facile persuaderi patiar, strenuos hosce aucto ritatis apostolicæ defensores in ea re molliores fuisse, præsertim cum Bonifacius in epistola ad

quosdam Macedoniæ episcopos apud Labbeum, to- ▲ lum ad studium virtutis excitavit; et ad misericor mo IV Conciliorum, col. 1708, innuat, Innocentium in admittendis ad communionem adversariis S. Chry sostomi non difficilem fuisse, atque ad propositum nostrum post alia sic loquatur: Ante breve tem pus, id est, sub prædecessore meu beatæ recorda tionis Innocentio, Orientalium Ecclesiarum pontifi ces dolentes, se a beati Petri communione sejunctos, per legatos pacem, sicut charitas vestra retinet, poposcerunt: quo tempore apostolica sedes omnia non difficulter indulsit. Nunc adversarium pro priis suis armis aggrediamur, et, ut vulgo dici so let, ad hominem argumentemur. 13. Tillemontius tomo XIV Monum. eccles. pag. 280 fatetur, S. Cyrillum Alexandrinum in suo immoderato contrá S. Joannem Chrysostomum zelo diutius quam alios omnes perseverasse, ipsum que maluisse ab Ecclesia Romana et forte pluribus aliis separatum manere, quam nomen ejus diptychis inscribere. Sed deinde citans in margine Nice phorum Callistum lib. xtv Hist. eccles. cap. 28, er roneam S. Cyrilli persuasionem his Nicephori ver bis excusat: ‹ Quoniam vero dissidłum hoc quidem ex æmulatione, quamvis non secundum scientiam, non autem ex invidia, neque diabolica contentione manavit, non oportere virum et doctrina et virtute præstantem, hac una in re claudicare, quo minus ad summam perfectionem perveniret, Deo visum est. Homines enim illi erant, et humanis affectioni bus obnoxii. › Hæc excusatio etiam pro Attico af ferri potest. 14. Denique Tillemontius ibidem pag. 281 ex eo dem Nicephoro Callisto narrat, quomodo tandem S. Cyrillus nomen S. Chrysostomi sacris tabulis inseruerit, ut nos ad diem xxvını Januarii in Actis S. Cyrilli § 6 retulimus. Sed Tillemontius ibidem de suo addit, Cyrillum haud difficulter oltinuisse com munionem Ecclesiæ Romanæ, cui tunc præerat Zosimus, missa haud dubie Roniam legatione. Sed nullos hujus legationis testes aut tabulas allegat, sicut tamen in aliis Historiæ suæ ecclesiastica mo numentis ubique sedulo facere consuevit. Hoc si lentio indicavit, sese Romanam Cyrilli legationem nusquam apud veteres scriptores invenisse, eamque duntaxat intulisse a posteriori, quia videlicet inter communionis et pacis conditiones a Romanis pon tificibus requirebatur. Adversarius igitur non ægre ferat nos superius eodem argumenti genere usos esse, atque a posteriori collegisse, quod S. Atticus (cujus saltem Romanas legationes testatur Theo doretus) satisfecerit omnibus conditionibus, quæ ab Innocentio pontifice exigebantur. 15. Si Tillemontius in causa S. Cyrilli tantam auctoritatem tribuat Nicephoro Callisto, nobisetiam licet eumdem auctorem allegare, qui lib. xiv, cap. 24, Atticum ita laudat: • Atticus autem episcopus Constantinopolitanus, ut Ecclesia incrementa sua caperet, mirifice operam dedit: summa enim pru dentia eam adıministraus, continua doctrina popu. cum diam atque largitionem tam proctivis fuit, ut non modo eis, qui in parœciis ejus erant, egems pro videndum duceret, sed etiam vicinis Constantino poli Ecclesiis pecuniam multam ad pauperum cell solationem mitteret. › Easdem S. Attici virtutes lib. vII, cap. 25, memorat Socrates, quem tamen Tillemontius explodit. Po: ro idem Nicephorus lib. xiv, cap. 25, innuit, Atticum verc S. Chrysostomo mortuo in gratiam rediisse, talem que fuisse illius emendationem ac pœnitentiam, ‹ ut reprehensionem eam, qua expetitus est, quod Joannis sectatores male acceperit, a se amolitus, aliis obvelaverit bonis. › Quid ergo peccavit Bəl landus, dum initio Commentarii sui dixit, S. Atti cum crimina injustæ suæ persecutionis ac illegiti mæ invasionis pœnitentia et recte factis expiasse? 16. Nicephorus denique citatum caput 25 ita coni cludit: Cæterum cum Atticus quoque episcopus propter Joannitas Ecclesiam esse scissam videret, de principum sententia ipse quoque mentionem illius fieri in precationibus jussit, quemadmodum id et in aliis episcopis, qui vita excessissent, fieri solitum erat. Atque ex eo tempore pax exstitit, donec postea quoque reliquiæ ejus urbi imperanti illatæ sunt. Atticus invidiam, in quam propter divinum Joan nem deciderat, hoc modo magnifice abolevit. Nec ille modo id fecit; sed aliis quoque Joannis meino riam precibus inserere recusantibus, et Cyrillo ma xime Alexandriæ præsuli, qui hostiliter Joannem oderat, quod ille a Theophilo patruo suo dissen sisset, persuasit. Tum Nicephorus sequentibus capitibus recitat litteras Atici et Cyrilli, ultro ci troque in hac causa scriptas, ex quibus Tillemon tius tomo XII Monument. eccles. pag. 416 infert, Atticum reliquis suis peccatis addidisse hypocrisiın, si in animo habuerit sensa, quæ in istis litteris ex pressit. Durum enimvero judicium! 17. Ingenue fateor, ex duabus S. Attici epistolis nonnullam difficultatem moveri posse, cum in iis significet, se timore et necessitate potius quam amore aut pœnitentia inductum fuisse, ut memo riam S. Joannis Chrysostomi in diptychis celebraret. Praeterea Atticus, in Epistola ad Petrum et Æde sium diaconos scripta, innuere videtur, depositio nem Chrysostomi in pseudo-synodo Quercetana le gitimam fuisse. Sed cum scripta et gesta illustrium aut sanctorum virorum semper in meliorem par tem explicanda sint, imprimis suspicari possemus, Atticum initio existimasse, quod ad suam reconci liationem et Ecclesiarum pacem sufficeret, si nomen Chrysostomi quomodocunque sacris tabulis insere ret. Sic potuit S. Cyrillo, quem Joanni Chrysostomo maxime adversari noverat, hanc molliorem pacis conditionem proponere, ut eam facilius amplectere tur. At quis asscret, illam Attici bypothesin ab Ec clesia Romana probatam fuisse? Forte hæc fuit prima pacis conditio, quam Atticus sedi Roman.r obtulit, et præter quam Ecclesia Romana ab ipso

alias exegit, quæ implendæ erant, antequam sur adhuc erronee putaverit canones ecclesiasticos pos communioni restitueretur: dum enim Theodoretus scribit, Atticum post multas legationes ac pacis petitiones tandem ab Occidentalibus ad cominu nionen admissam fuisse, satis indicat, plures utrinque propositas fuisse conditiones, antequam inter Atticum et Romana Ecclesiam conveniret. 18. Adde, quod ipsi Orientales Atticum exhor tati fuerint, ut defensoribus Joannis Chrysostomi sese reconciliaret. Id manifeste colligimus ex Sy nesio, episcopo Cyrenæo et auctore synchrono, qui occasione cujusdam Alexandri, quem S. Joannes Chrysostomus Basinopolitanum episcopum conse-i craverat, epist. 66 ad Theotimum, post alia sic scri bit: ‹ Cum Joanne defuncio familiaritate conjun ctus est; honoretur enim a nobis memoria mortui, quia omnis malevolentia cum hac vita una deponi tur. Cum eo familiaritate conjunctus, antequam Ecclesiæ seditione conflictarentur, ab illius manibus episcopus declaratus est Bithynorum Basinopolis. Posteaquam autem orta est dissensio, permansit ei, a quo designatus fuerat, amicus, et fuit ex illis qui in seditione ejus partes secuti sunt. Posteaquam au tem concilii sententia vicit, aliquandiu quidem per mansit seditio. Quid vero narrem scienti, imo ipsi, qui administravit conciliationem factam? Præsertim cum quemdam libellum legerim doctum, quem ad bea tum, ni fallor; Atticum scribebas, hortans illum ad receptionem illorum virorum, qui videlicet partes Chrysostomi sequebantur. Forte Atticus, his aliis que Orientalium amicorum exhortationibus motus, postea sinceram cum fautoribus Chrysostomi ami citiam iniit, et plene satisfecit conditionibus, quas Romana Ecclesia ab ipso exigebat. Si hæc conjectu ra nostra non placet, alteram responsionem offero. 49. Atticus ex una parte per erroneam opinionem verebatur, ut colendo memoriam Joannis Chryso stomi ecclesiasticos canones satis exacte observaret; ex altera vero videbat se a sede Romana separa tin, et Ecclesiam magnis perturbationibus agita tam, eo quod memoriam Chrysostomi celebrare re cusaret. Cum in hoc perplexo rerum statu diu dubi tasset, quid sibi potius faciendum esset, tandem scrupulosæ canonum observationi obedientiam et communem Ecclesiæ pacem prætulit, ut ipsemet in Epistola ad Cyrillum his verbis declarat: Co gitationibus nostris ad populi concordiam inclinati, canonibus quidem Patrum detrimentum nullum af ferimus; exactæ autem verborum observationi uni versi orbis pacem præferimus. Deinde quibusdam exemplis probat, aliquando ob charitatem aut pu blicam utilitatem, de severitate ecclesiasticarum constitutionum aliquid remittendum esse. 20. Tota igitur S. Attici culpa in eo consistit, quod post restitutam S. Chrysostomi memoriam (si tamen hæc fuerit perfecta et ultima memoriæ Chry sostomianæ restitutio, de qua re paulo superius num. 17 disputavimus) nondum omnino convictus fuerit de injusta S. Chrysostorni depositione, et sessioni suæ favere. At eo tempore S. Cyrillus in codem errore versabatur, ut patet ex responsoria illius ad Atticum Epistola, quæ apud Nicephorum Callistum lib. xiv, cap. 27, sic incipit: «Lectis, quæ a pietate tua ad me missæ sunt, litteris, Joannis nomen sacris inscriptum esse tabulis intellexi. Ubi vero eos, qui inde ad nos venere, interrogavi, non in laicorum sed episcoporum catalogo ascriptum esse audivi. Porro despicienti mihi, atque in animo reputanti, an qui hoc fecere, Nicanorum Patrum decreta sequantur, et aliquantulum mentis lumini bus in magnam illam synodum intendenti, univer sum sanctorum illorum Patrum collegium quibus dam veluti oculis renuere, et viribus omnibus, quo minus ad rem eam comprobandam accurram, obsi stere videntur. Quomodo namque inter sacerdotes Dei censebitur, illorumve feret sortem, cui sacerdo talis dignitas abrogata est? Quomodo vero in ca. talogo sacrorum ministrorum erit, qui ecclesiasti cis muenibus ejectus est?» Omitto reliquam S. Cy rilli epistolam, quæ durissimis contra S. Chrys; stomum expressionibus ac odiosis comparationibus plena est, ut etiam Facundus Ilermianensis pro Defensione trium capitulorum concilii Chalcedonensis lib. 1v, cap. 1, post allatum ejusdem epistolæ fra gmentum, conqueritur. 21. Non est ullo modo verisimile, S. Atticum in ea opinione perseverasse, cum Ecclesia Romans plures ab ipso exegerit pacis conditiones, ut supra diximus. Imo etiamsi gratis concederem, illum in caute in eo errore permansisse, an propterea sta tim ex albo sanctorum expungendus crit? Ut hic alia prætermittam, quomodo in sanctorum cataloge relinquetur S. Cyrillus, qui anno 451 vel 432, post quam jam diu nomen S. Chrysostomi diptychis in seruerat, tamen in Epistola ad Acacium Beræensem ita scribit: ‹ Volo autem tuam sanctitatem utile [Lupus nt ille] aliquid commemorare, quod ad præ sens pertinet tempus: quando enim in magna Con stantinopoli sancta vestra synodus congregata est, tunc quando Joannes est accusatus, deinde gesta sunt super eo a multis in scripto commentaria, cum futurum esset, ut contra eum definitio pro ferretur, et essem ego unus astantium, scio, me audisse sanctitatem tuam sanctæ synodo sic dicen tem: Quia si scirem, quod nunc, si Joanni ve niam largiremur, melior fieret semetipso, et recede ret a duritia ct asperitate, quæ în ev est, omnes rugassem pro co. Admirabilis ergo etiam circa hoc iterum judicata est sanctitas tua, quippe ut quæ dixerit veritatem. Quid igitur oportebat sanctam synodum facere, quæ impœnitentem et sic pertinacem reperit illum, qui rectæ fidei repugna vit? Hanc S. Cyrilli epistolam inter alias vario rum Patrum, ad concilium Ephesinum spectantes, Christianus Lupus Lovanii anno 1682, cap. 56, a pag. 129 edidit, et Stephanus Baluzius in Nova Conciliorum collectione, seu Supplemento ad collec ros

tionem Philivṛi Labbei, Parisiis anno 1707, a col.758, etiam libenter admitto, ut S. Cyrillum de pertina recudit, ubi utrolibet loco integra legi potest. 22. Ex toto hujus epistolæ contextu apparet, quod Cyrillus Acacio persuadere cupiat, Nestorium hæresiarcham jure merito condemnatum fuisse. Ut autem id clarius probet, inter alia allegat exemplum Joannis Chrysostomi, atque a simili argumentatur in hunc fere modum: Joannes Chrysostomus in sancta synodo ad Quercuin ab episcopatu depositus est ob duritiam et asperitatem (sic adversantes sancto præsuli invictam ejus constantiam perperam appe'labant) a qua ipsum nunquam recessurum Aca cius vere prædixerat. Cur igitur sancta synodus Ephesina non deposuisset Nestorium ob hæresim, quam pertinaciter propugnabat? At videtur S. Cy rillus hoc ratiocinio innuere, quod tunc nondum de injustitia Chrysostomianæ depositionis convictus esset; si enim innocentiam S. Chrysostomi eo tem pore agnovisset, quam vim haberet ejus argumen tatio? Quomodo invidiosam inter Nestorium hære ticum et S. Joannem Chrysostomium comparationem institueret? Quomodo denique iniquissimum con ciliabulum ad Quercum, in quo S. Chrysostomus falso accusatus ac damnatus fuerat, bic a Cyrillo sancta synodus › vocaretur, et cum sancto conci lio Ephesino compararetur? 23. Ex his secundum sententiain Tillemontia nam inferre possem, nomen Cyrilli, æque ac Attici, ex ecclesiasticis tabulis delendum esse, cum Cyril lus in hac epistola nondum agnoscat injuriam, qua S. Joannem Chrysostomum affecerat, nec ullum hic præbeat pœnitentia indicium, ob quam causam Tillemontius tomno XII Monument, eccles. pag. 416 et 425 Atticum præcipue reprehendit, eumque e catalogo sanctorum expungit. Si igitur propterea Atticum albo sanctorum eradat, cur in eo Cyrillum relinquit? Ne bis diutius immorer, unicum Tille montio dilemma propono. Cyrillus erroneam suam de depositione S. Chrysostomi opinionem post da tas ad Acacium litteras vel retractavit, vel in ea usque ad mortem permansit. Si velit primum, pro ferat auctores fide dignos, aut ipsa Cyrilli scripta in quibus ea retractatio expresse legatur. Saltem in Actis S. Cyrilli, quæ tomo XIV Monument, eccles. a pag. 267 usque ad 676 ex veteribus scriptoribus copiose illustravit, nullum hujus retractationis te stem hactenus produxit. Si secundam dilemmatis partem eligat, sequitur, hunc innocuum Cyrilli er rorem sanctitati ejus non officere. 24. Sed forte Tillemontius hoc dilemma declinare conabitur recurrendo ad regulam criticæ, quam tomo XIV Monument. eccles. pag. 798 sic tradit Ilistorici tam frequenter omittunt res verissimas et aliquando maxime memorabiles, ut periculosum sit, ex eorum silentio certas conclusiones deducere. > Hinc inferet, S. Cyrillum postea verosimiliter erro rem suum agnovisse ac retractasse, etiamsi apud ipsum S. Cyrillum aut alios antiquos scriptores id non ligamus. Totum istud probe intelligo, atque cia erronei et iniqui sui judicii excusem. At vicis sim exigo, ut eadem regula in S. Attico locum ha beat. Si igitur Atticus nondum satis noverat injustitiam Chrysostomianæ exauctorationis, quando ad S. Cyrillum scribebat, dicatur secunduin hanc Tillemontii regulam, quam probo et amplector, iniquitatem istius judicii postea agnovisse, quamvis antiqui scriptores eam notitiam clare ad posteros nou transmiserint. Secundum ea, quæ superius diximus, forte eo tempore Atticus nondum sesc om nino cum Romana Ecclesia reconciliaverat, quod tamen postmodum effecit, etsi perfectam illius re conciliationem antiquitas diserte non expresserit. flaud dubie prima aut præcipua pacis conditio fuit, ut nomen S. Chrysostomi diptychis inscribere tur, præter quam secundum supra dicta Atticus ad huc alias implere debuit, de quibus ab ipso impletis veteres historici non meminerunt. Cæterum dun taxat rogo, ut S. Cyrillus et S. Atticus juxta hanc Tillemontianam regulam æqualiter judicentur. 25. Non video, quomodo hinc evadere possit ad versarius, nisi confugiat ad alteram regulam, quam tomo X Monument, eccles. pag. 541 sibi aliisque præscribit, et qua dubiam Flaviani Antiocheni san clitateın ita vindicat: «Igitur dicendum est, quod Ecclesia Græca antiquam traditionem secuta sil, quando illum › (scilicet Flavianum, de quo ibi agit) ‹ publico cultu veneratur. Quod si in ejus gestis occurrant aliqua, quæ ægre videntur conciliari posse cum sp ritu charitatis, qui solus sanctos efficit, meminisse oportet, nos esse homines, nimis debili ac tenui lumine illustratos, ut de humanis actioni bus earumque circumstantiis recte judicemus. › AL nunquid hoc axioma æque favet Attico, quam Fla viano? Nonne etiam hic dici potest, quod Græci (addo quoque Latinos quosdam Martyrologos) anti quam traditionem secuti sint, dum Atticum sacris suis Fastis inseruerunt? Verbo uno, quidquid ad versarius hic dixerit, nos eodem de Attico affirma bimus. Certe si Tillemontius traditas a se regulas observasset, tam durum ac temerarium judicium non tulisset de præclaro viro, quem antiquitas ma gnis exornavit laudibus, quarum hic nouzullas in gratiam adversarii breviter congeremus. 26. Imprimis S. Cyrillus Alexandrinus in Epi stola ad clericos Constantinopolitanos, apud Labbeum tomo II Conciliorum, col. 383, de Nestorio ita in terrogat: Nunquid æqualis vel sapientior est beato Attico?» Cœlestinus papa, in litteris ad Nestorium,vi gilantiam S. Attici contra Pelagianos ibidem, col. 353, sic laudat: ‹ Denique sanctæ recordationis Atticus, catholicæ magister fidei, et vere beati Joannis etiam ad ista successor, eos ita persecutus est pro Rege communi, ut iis ne standi quidem illic copia præsta retur. Mansit nos post ejus exitum sollicitudo vel maxima, cum successor ipsius utrum etiam in ejus lide succederet, quæreremus, quia difficile est conti nuəri, quæ bona sunt; nam sibi sæpe alternis vicl.

inveniat aut faciat, quis facile credat sanctissi mum Maximianum tam firmo amicitiæ vinculo con junctum fuisse huic præsuli, si Atticus manserit injustus cathedræ Constantinopolitanæ possessor, ac talis fuerit, qualem Tillemontius depinxit? De nique idem pontifex Romanus, columna sequente, hunc S. Maximianum ita hortatur: & Sequere priorum, a quibus eruditus es et nutritus, exempla pontificum; beatissimi Joannis in prædicando scien tiam, sancti Attici in repurgandis hæresibus vigi lantiam, decessoris tui Sisinnū, cujus te successo rem credimus, simplicem puritateın. › bus adversa succedunt.› An Romanus pontifex cum enim, juxta vulgare effatum, amor aut pares Atticum appellaret verum S. Joannis Chrysostomi Successorem, si Atticus nihil unquam fecisset ad reparandam illegitimam sedis Constantinopolitanæ invasionem, ut Tillemontius nimis temere affirmat? Adde, Coelestinum papam in eadem Epistola ad Nestorium satis indicare, quod Atticus cum Roma nis pontificibus amicitiam coluerit, dum ibidem col. 361 de nimia Nestorii erga Pelagianos indul gentia sic conqueritur: Ejicerentur denique, si ubi quoque similiter displicerent. Cur tamen ea, quæ in kos trae sunt acta, quæruntur, cum certum sit, illine ad nos a catholico tunc antistite Attico gesta directa? Cur non sanctæ memoriæ Sisinnius ista quæsivit? Quia utique sub decessore suo pro baverat eos jure damnatos.» Hinc satis liquet, S. Atticum amicam litterarum cominunionem cum Ecclesia Romana conservasse. 27. Llem pontifex in Epistola ad clerum et popu lum Constantinopolitanum tomo Labbei proxime ci tato, col. 365, post celebratas S. Chrysostomi lau. des, de illius successore ita loquitur: «Rexit enim sanctæ memoriæ episcopus Atticus Christianum po pulum decessoris exemplo, et sacrilegos persecutus est hæreticorum furores. › Præterea Coelestinus eo dem tomo, col. 1073, S. Maximianum episcopum Constantinopolitanum, quia cum S. Attico conjun clissime vixerat, hoc elogio ornat: «Ita enim re verendissimæ niemoriæ viro Attico, catholicæ fidei propugnatori fərtissimo, mente pariter et officio co hærebat, ut jam tunc futuri in eodem episcopatus insignia prælucerent. At ex hac ipsa S. Maximiani cum Attico conjunctione confirmatur opinio nostra 28. Sanctus Prosper in carmine De ingratis, quod novissime Parisiis, anno 1711, inter ejus Opera a col. 145 editum est, zelum Attici contra Pelagianos ibidem col. 121 prædicat his versibus Quid loquar el curam, magna quam gessit in urbe Constantinopoli, docto bonus ore sacerdos Atticus, antiqua legatos hæreticorum Confutando fide? De qua tunc impia corda, Quamvis se obducta tegerent velamine ſorma Judicii, et tacitæ tulerant tormenta repulsæ. Prætereo hic quædam Orientis concilia, quæ anti stitem illum tanti fecerunt, ut inter alios sanctos Patres scripta beati Attici adversus hæreticos cita rint. Omitto etiam Theodoretum, Socratem, Leo nem Magnum papam, qui omnes Atticum magnis laudibus extulerunt; nam hæc pauca sanctorum vi rorum testimonia, quæ de ipso produximus, omni bus Tillemontii conjecturis et cavillationibus longe præferenda censemus. Nunc tempas est, ut post banc velitationem rursus filum historiæ nostræ ar repturi, finiamus vindicias S. Attici, cui successit S. Sisinnius l. Authentica concilii Nicæni per Marcellum subdiaconum transmillit. (LABBE, Concil., II, 1673.) Dominis sanctis, merito beatissimis fratribus coepi- Bithyniæ a Patribus constitutos, sub fidei astipula scopis, Aurelio, Valentino, vel cæteris charissimis, in synodo apud Carthaginem habita constitutis, Atticus episcopus. Per Blium nostrum Marcellum subdiaconum ve strum scripta vestræ dilectionis cum omni gratia rum actione suscepi, Domino gratias agens, quod mierui tantorum fratrum benedictione perfrui, do mini beatissimi fratres. Scribitis sane ut verissi mos canones, apud Nicæam civitatemi metropolim tione dirigam. Et quis est, qui communem fidem, vel statuta a Patribus firmata, suis fratribus dene get? Qua de re, per eumdem filium meum Mar cellum subdiaconum vestrum, nimium festinan tem, sicut statuti sunt in Nicæa civitate a Patribus canones In integro, ut jussistis, direxi; petens, ut pro me plurimuin vestra sancta congregatio orare jubeat. Et alia manu: Deus noster sanctitatem ve stram custodiat, quod optamus, sancti fratres.

S. ATTICI EPISTOLA AD S. CYRILLUM De S. Joannis Chrysostomi nomine diptychis inserendo. Vide inter S. Cyrilli epistolas, Opp. tom. V, parte 11, p.201‑203. EJUSDEM EPISTOLA AD PETRUM ET ÆDESIUM. Exstat apud Nicephorum, Hist. eccles. lib. xiv, c. 27. Socrat. Hist. eccles. vII, 25. (GALLAND., Vel. Patr. Biblioth. IX, Proleg., p. xxxix.) 1. Proclum a primæva ætate litteris ac discipli- mine iterum, atque iterum ad sedem Constantinopo nis excolendis sedulo incumbentem, ad lectoris gradum fuisse promotum, ex -Socrate intelligi mus (a). Deinde Attico episcopo Constantinopolitano operam dedit, cujus etiam notarius exstitit; atque ab eo diaconus et presbyter ordinatus fuisse per hibetur. Interea mortuo Cyzicenorum præsule, ut scribit idem Socrates (b), Sisinnius Attici succes sor, ad illam regendam Ecclesiam episcopum ordi navit. At eum prævertentes Cyziceni, alium, Dal matium nomine, sibi episcopum constituendum cu rarunt. Constantinopolim itaque rediens Proclus, ibi frequenter concionando magnam sui nominis celebritatem consecutus est (c). Vir fuit, si quis quam alius, optimis moribus præditus. Que no (a) Socrat. Hist. eccl. lib. vi, cap. 41. (b) ld. ibid. cap. 28. (c) ld. ibid. cap. 41. (d) ld. ibid. capp. 26, 29, 35. litanam occupandam populi votis expetitus, sive post mortem Attici et Sisinnii, sive post abdicationem Ne storii, ut auctor est subinde laudatus historicus (d); tandem, eodem teste (e), post Maximianum fato fun ctum Areobindo el Aspare coss., pridie Idus Apriles, id est anno Christi 434, in illius Ecclesiæ ponti ficali throno est collocatus. Qui postquam multa pro fide catholica propugnanda præclare gessisset, exactis in Byzantina sede annis x, et aliquot mensibus, e vivis demum excessit anno 447 desi nente. De hac tamen temporis notatione in annum et diem Procli emortualem, haud concors exstat vi rorum eruditorum sententia, ut videre est apud Pa gium (f) ac Tillemontium (g), quos consulas velim. (e) Id. ibid. cap. 40. (f) Pagi. ad ann. 446, §§ 8 seqq. (g) Tillem. tom. XVI, pagg. 717 et 799, not. 2 sur S. Procle. * Attico CP Proclum et Flavianum CP. jungimus quamvis ordine chronologico juniores. Ediz.

res), luci iterum publicæ dare: valore jussis spissis illis, nec ruro parergis, aut etiam minus quandoque aptis Riccardi notis: uti nec instituti nostri ratio nostra hic plura præscribi sinit. - Quæ textui elu cidando necessaria videbuntur, in singulis brevi ora. tionibus expediam. Hæc ille: cujus propterea edi tionem, ad homilias quod attinet, utpote præstan tiorem, Riccardianæ anteferendam censuimus; et breves adnotationes quas editor ad calcem rejecit, lectoris commodo consulentes, ad oras paginarum subjiciendas duximus. Reliqua porro ex Riccardo desumpsimus. Quid autem operæ studio nostro, in Procli epistolis potissimum excudendis, præstitum sit, notulæ produnt quas ubique subdidimus. Cæ II. Doctrina et eloquentia plurimum valuisse san- codicum aliqua collatione ac nova versione (melio ctum Proclum, id vero ex veterum testimoniis quæ illius operibus præmisimus, plane compertum ha bemus. Complura scripsit beatus præsul, quæ ta men ad nos usque haud omnia pervenere. Quid quid autem ex ejus litterarum monimentis detegere licuit, homilias, epistolas, fragmenta, etc., ea post Elmenhorstium diligenter satis collegit Vincentius Riccardus, ac Latine reddita et uberrimis animad versionibus adornata anno 1630, Romanis typis commisit. Postmodum Procli Homilias sive Ora tiones xx ad mss. codices recensuit, denuo Latine vertit ac brevibus notis instruxit Franciscus Combelisius (a), de hujusmodi suo consilio fecto rem ita monitum reddens (b): Visum est sancti Procli Orationes, Vincentio Riccardo Romæ editus, & terum haud fuerit otiosum, judicium perlegere aliis nostris quibus maxime Deipara Virgo hoc tomo celebratur, adjungere; multisque partibus nostrus, (a) Combef. Auctar. nov. ad Biblioth. PP., for. 1, pagg. 301-496. Paris 1648. (b) Id. ibid. pag. 467. quod de scriptis sancto Proclo tributis tulit cl. Tillemontius (c). (c) Tillem. tom. XVI, pagg. 718 et 800 seq., not. 3 sur S. Procle. (FESSLER, Institutiones Patrologice tomi duo, Eniponte 1851. Tom. II, pag. 377.) S. Proclus, adhuc adolescens S. Joanni Chry sostomo imprimis charus, per sacr) ministerii gra dus in Ecclesia Constantinopolitana ad presbyteri dignitatem ascendit. Is cum a. 426 a Sisinnio epi scopo Constantinopolitano Cyzici episcopus ordi natus esset, cives ejus oppidi, priusquam Proclus illuc se conferret, alium sibi episcopum elegerunt. Quo comperto, Proclus pacis amans Constantino poli permansit, ibique concionibus ad populum ba bilis plurimum inclaruit (d). Postmodum ubi Nestorius errores suos Constan tinopoli disseminare cœpit, Proclus adhucdum ibi degens, celeberrima oratione publice in eeclesia habita, strenue eos impugnavit. Vir fuit eximtæ benignitatis et mansuetudinis, nec minoris indu striæ, qua, licet vim externam contra hæreticos adhiberi nollet, errantes tamen assidue pro veritate decertans victoriæquo assuetus in viam veritatis roducere satagebat (e). Quapropter iterum atque Kerum, ut sedem Constantinopolitanam occuparet, populi votis expetitus, tandem post Maximiani ob (d) Socrat. Histor. eccles. lib. vii, c. 28, 41, 47; Nicephori Histor. eccles. lib.xiv, c. 38; Ephræmii By zantini Catalogus patriarcharum Constantinopol., v. 9714-10 in A.; Maii Nova collect, veterum script., 1. H. p. 1, p. 229. Cf. Tillemont I. c., p. 604-6. (e) Socrat. Histor. eccles. lib. vis, c. 41, 42; S. Leo M. epist. 135, c. 1; S. Cyrill. Alexandr. ep. 51 (Opp. t. V, p. 11, p. 195); Synodicon Casin. e. 137. Cf. Tillemont 1. c. p. 706-9. (f) Socrat. Hist. eccles. lib. vit, c. 26, 29, 35, 40; Synodicon Casin., c. 123. itum (a. 454) in illius Ecclesiæ pontificali throno collocatus est (f); statimque synodicam ad Cyril lum Alexandrinum, Joannem Antiochenum, aliosque Orientis episcopos misit, qua de sua confirmatione cos certiores redderet (g). Biennio post (a. 436) exortæ sunt lites de Theodoro, Mopsuestiæ in Cilicia olim episcopo, ante plures jam annos de functo, qui in libris suis longe lateque celebratis Nestorio facein prætulerat. Doctrinam ex istis libris excerptam Nestoriani, præsertim in Armenia et Persia, sub commendatione tanti nominis propa gare conati sunt. Verum Acacius Melitinensis et Rabulas Edessenus episcopus, re cognita, Armenos monuerunt de cavendo errore magnis se nominibus tegente; Ciliciæ autem episcopi, patrocinio Theo dori suscepto, litteris in Armeniam directis Acacii et Rabulæ nonita nonnisi ex studio contentionis profecta asseverabant. Itaque oppositis utrinque vocibus in anceps redacti Armeniæ episcopi in concilio statuerunt, Proclum ea de re consulere, ad quem duos presbyteros legatos miserunt cum (g) Proœmium hujus synodicæ, de qua haud in frequens apud veteres est mentio, exstat in Syno dico Casinensi, c. 150 (ed. Schulze ep. 129), et in Opp. Procli ed. Galland., p. 17. Vid. Synodicon Casin. c. 144, 145, 148, 149, 458. Cf. Tillemont t. XIV, S. Cyrille, art. 121 (p. 579, 575). Alia quædam S. Proeli synodica, cujus mentio habetur in Theodoreti epist. 86, posteriori tempore scripia videtur, Cf. P. Constant in epistolis pontiff. Ro mau., Monitum in S. Xysti IIIˇep. 10

Inter cæteros Orientis episcopos, qui cum catholi cis communicabant, Rabulæ Edesseni mediis hisce litibus immortui successor Ibas ob animum Nesto rianis erroribus propensiorem maxine infamaba tur; quam ob rem Proclus, conservandæ puræ fidei pacisque genuinæ æque studiosus, egregiis lit teris plurimum institit, ut Joannes eum ad tomum subscribendum subjectaque capitula damnanda per moveret (ſ). Aliquot annis post (a. 444), Atha nasio, extorri Perrhenorum episcopo, suffragatus, omni charitate et modestia Domnum, Antiochiæ episcopum, datis litteris rogavit, ut ejus causam denuo examinaret (g). Obiit Proclus sanctitatis fama ubique conspicuus a. 446 (h). libellis rei statum exhibentibus (a) adjuncto volu- negotio summam denuo moderationem injunxit (e). mine, continente excerpta ex Theodori libris, quæ in Armenia et Persia circumferebantur. Proclus, re in synodo diligenter examinata, celeberrimum illum tomum ad episcopos Armeniæ direxit, quo luculen tum veræ fidei testimonium perhibuit. Eumdem to mum ad Joannem quoque Antiochenum misit, ex petens ab eo pro communi fide servanda, ut cum suo concilio eum susciperet atque subscriberet. Quod revera Joannes et synodus Orientis apud ipsum congregata lubenter præstitit (b). Insuper Procius consilio prudenti usus, tomo suo capitula hæresin Nestorianam continentia, quæ in Armenia circum ferebantur, absque tamen auctoris Theodori no mine damnanda subjecerat, ut et Theodori nomini propter Orientalium offensionem parceretur, et prava ejus doginata damnata excluderentur (c). Verum sapiens ejusmodi consilium imprudens mo nachorum quorumdam zelus fefellit, qui excerpta ista capitula cum ipso auctore Theodoro dainnauda per omnem Orientem clamabant, sicque magnas turbas excitabant. Qua de re Joanni multum que renti (d) Proclus temperatam suam agendi rationem candide exposuit, legatis autem suis in arduo isto (a) Reperitur in concil. Constantinopolit. 11 (a. 553) collat. v (Mansi t. IX, col. 240-42) fragmen tum ex libellis porrectis a presbyteris et diaconis, qui transmissi sunt ab episcopis, etc., magnæ Ar meniæ, Persidis et aliis gentibus ad Proclum Con stantinopolitanum (idem legitur in Opp. Procli ed. Riccardi tanquam epist. 1). Quod si tamen Facun dus op. cit., lib. vin, c. 2, Liberati Breviar., c. 10, et ipsa tomi ad Armenios inscriptio cum isto fra gmento conferantur, propius ad veritatem accedere videtur, si istos libellos vel serius ad Proclum scriptos credamus, vel saltem in isto fragmento quædam præsertim ab initio ex libellis Basilii dia coni ſerventioris (vid. Liberati Breviar., c. 10) ad mista contineri. Cf. Tillemont t. XIV, S. Cyrille, art. 142 (p. 633), cum nota 88 (p. 791). (b) Fragmentum epistolæ Procli ad Joannem et responsi Joannis ad Proclum, servatum a Facundo Hermian. in Defens. trium Capitul., lib. 1, c. 4 (Gal land, t. XI, pag. 666), habetur tanquam Procli, ep. 4 et 5. Aliud fortasse fragmentum epistolæ Procli ad Joannem ejusque synodum exhibent verba in S. Cyrilli Alex., ep. 47 (1. V, p. 11, p. 189) ex Proclo allegata. (c) S. Cyrilli Alex. Epist. ad Acacium in concil. Constantinopolit. 11 (a. 553), collat. v. (Mansi, 1. IX, col. 245). (d) Querelas Joannis Antiocheni exhibet epist. 6, in Opp. Procli ed. Riccardi, quæ revera non est nisi pars alia responsi Joannis ad Proclum (seu episto læ 5), ut satis patet ex Facundi op. cit., lib. it, c. 2, et lib. vi, c. 4 (Galland. t. XI, p. 680, et pag. 745-46), unde accepta est ep. 6 inter Procli epi stolas. (e) Fragmentum hujus epistolæ Procli ad Joan nem, et aliud ejusdem Procli_epist. ad Maximum diaconum suum, desumpta ex Facundi op. cit., lib. VIII, C. 2 et 5 (Galland. t. XI, p. 746-47, et p. 752 ), exstant in Opp. Procli ed. Riccardi tanquam ep. 10 et 11. Tola hæc causa accurate narratur in Li borati Breviario, c. 10 (Gatland, t. XII, p. 133-35), quem refert et in nonnullis corrigit C. Baron., An nal., ad a. 435, n. 31-4. Vid. etiam supra § 327, p. 528. Cf. Tillemont t. XIV, S. Procle, p. 709-10. S. Procli hodie supersunt Orationes et Epistolæ. 1. Orationes viginti septem ejus nomine circum feruntur (i), quarum tamen nonnullæ citra dubium spuriæ, aliæ saltem suspectæ sunt (j). Huc pertinent 1. Sermones in festis Domini (k), seu de mysteriis vitæ Christi, scil. De nativitate Domini (A. Mai 1. c., pp. 92, 93), De incarnatione Domini nostri Jesu Christi, altero post Christi natalem die (oral. (f) Epistola hæc Procli ad Joannem, quæ in Opp. Procli ed. Riccardi est ep. 3, transsumpta est ex concilio Constantinopolit. n, collat, vi et v (Mansi 1. IX, col. 301-4. 270-71). Cf. Tillemont t. XIV, S. Cyrille, art. 142 (p. 631-32), et S. Procle (ibid., p. 709). (y) Epistola hæc Procli ad Domnum, ex concit. Chalcedon, act. xiv (Mansi t. VII, col. 321-26) ac cepta in Opp. Proch ed. Riccardi, est ep. 13. Cf. Tillemont, t. XIV, S. Cyrille, art 148 (p. 647-49). (h) Insignia laudum præconia, quibus veteres sanctum hunc episcopum extulerunt. Vid. ap. Til lemont t. XIV, S. Procle, p. 717-18, et in fronte Opp. S. Procli (Galland. t. IX, p. 603-13). (i) Harum viginti duæ in edit. Gallandii cæteris meliore deprehenduntur, quinque nuper ab A. Maio in Spicileg Roman. t. IV (Romæ 1840) p. 77, 98 e codd. antiquis erutæ fuere. (j) Dubiæ sunt hæ orationes: De incarnatione D. N. Jesu Christi et de infusoriis (erat. 11), item in natulem diem D. N. Jesu Christi (oral. Iv), quæ idem plane initium habet cum oratione 1 Theodoti An cyrani tecta in concilio Ephesino; et oratio altera in S. Stephanum (orat. xviii). — Spuriæ sunt: Lan datio Dei Genitricis Mariæ (orat. vi), absurda quæ dam continens; et oratio prior in S. Stephanum (orat. xvII), quæ Asterium Amasenum auctoremi habet. Oratio hæc in S. Stephanum apud Gallan dium inter scripta S. Procli prætermissa est; hinc. Oratio altera in S. Stephanum, quæ in edit. Riccard., oral. xviii numeratur, ap. Galland. locuin orat. xvii obtinuit, et sic deinceps numerus Orationum ap. Riccard. et Galland. una semiper discrepat, ut ora tio xix ed. Riccardi sit orat. xviui ap. Galland., elc. Cf. de singulis Procli orationibus tam genuinis, quam dubiis et spuriis Riccardi et Combalisii no tas; Tillemont t. XIV, S. Procle, note 3 (p. 800 801); Ceillier 1. c., n. 12-25. (p. 484-91); J. A. Fa bricii Biblioth. Græc. vol. IX, p. 505-510. De stylo et charactere harum Orationum vid. Dupin t. IV, p. 73, et Tillemout I. c., p. 718-19. (k) Festa Domini, quæ tempore S. Procli in Ec clesiæ usu erant, ipse enumerat orat. It n. 2