per multas horas: Demine, miserere: repente de- ζόντων ἐπὶ πολλὰς ὥρας τὸ, Κύριε, ἐλέησον· αὖθις scendit puer, perinde ac in nube insidens, et magna voce admonebat ab archangelorum choris trisegium illam hymnum Deo concini, sine illo edditamento, Qui crucifixus est: sed ita: Sunclus Deus, sanctus fortis, sanclus immortalis, miserere nobis. Et illico cum his vocibus animam Deo reddidit et illa terræ motus agitatio quievit. κατηνέχθη τὸ παιδίον ὡς ἐπὶ νεφέλης καθήμενον· καὶ φωνῇ μεγάλη παρεκελεύσατο ὅτι οἱ τῶν ἀρχαγγέλων χοροὶ ἄνευ τῆς προσθήκης του. Ο σταυρωθείς, τὸν τρισάγιον ὕμνον ἀναπέμπουσι τῷ Θεῷ· Ἅγιος δ Θεός, ἅγιος ἰσχυρὸς, ἅγιος ἀθάνατος, ἐλέησον ἡμᾶς. Καὶ εὐθέως ταῖς τοιαύταις φωναῖς, ἀπέδωκε τὴν ψυχὴν τῷ Θεῷ· καὶ ὁ τοῦ σεισμοῦ κλόνος ἐπαύ σατο. Ex Anthologia Graec, impressa Rome 1398, mense Novembr. die xx. In Ecclesiæ fastigio, quasi pellucidum astrum psallentes illuminantem, vere te posuit Dominus, • Patrwn omnium decus, celeberrime Procle. Ode 9. Ἐν τῷ ὕψει Κύριος τῆς Ἐκκλησίας ἀληθῶς σε ἔθετο ὥσπερ ἀστέρα φαεινὸν, φωταγωγοῦντα τους ψάλλοντας, Πρόκλε, τὸ κλέος πατέρων ἀοίδιμε. Ex Menologio Græc. ms. sancti Andreæ. δ. η'. Hymnis celebremus fulgentes spirantesque fa- 'Υμνήσωμεν τοὺς ζωολαμπτῆρας.... Εὐσεβίῳ καὶ ces.... Eusebium et Proclum. Πρόκλῳ. Ex Martyrologio Romano die xxiv Octobris. Constantinopoli sancti Procli episcopi. ΠΡΟΚΛΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ ΛΟΓΟΙ. SANCTI PATRIS NOSTRI PROCLI ORATIONES. ORATIO I. Laudatio in sanctissimam Dei genitricem Mariam. 1. Virginalis solemnitas linguam nostram hodie, fratres, ad laudis præconium provocat; præsensque festivitas collecto nunc cœtui utilitatem conciliat; atque id jure quidem optimo. Continet enim celebritas hæc castimoniæ argumentum, totiusque feminei sexus gloriationem habet ac mulierum gloriam, ejus ergo quæ in tempore Mater Haec illa celebris oratio est, in qua sanctus Proclus adhuc episcopus Cyzici de Nestorio revexit triumphum. Prima ipsa verba indicant habitam ceJebri pro Mariæ solemniis conventu; nec alio. gami τοῦ εὐαγγελισμοῦ, sacralissima ejus Annuntationis, quando Emmanuelem concipiens, vere effecta est Deipara. Sequor maxime pèrantiquum Regium codicem, quo textus videtur purior, ac Ἐγκώμιον εἰς τὴν παναγίαν Θεοτόκου Μαρίαν. Α'. Παρθενική πανήγυρις σήμερον τὴν γλῶτταν ἡμῶν, ἀδελφοί, πρὸς εὐφημίαν καλεῖ· καὶ ἡ παροῦσα ἑορτὴ τοῖς συνελθοῦσιν ὠφελείας γίνεται πρόξενος, καὶ μάλιστα εἰκότως. 'Αγνείας γὰρ ἔχει ὑπόθεσιν, καὶ τοῦ κοινοῦ τῶν γυναικῶν καύχημα τὸ τελούμενον· καὶ δόξα τοῦ θήλεως, διὰ τὴν ἐν καιρῷ μητέρα καὶ παρθένον. Επέραστος αὕτη καὶ ἐξαίσιος ἡ σύνοδος. qualem fere habuit antiquus interpres, quem Ric cardus existimat Dionysium Exiguum, subjectis variis aliorum lectionibus. Accessit novissimus cardinalis Mazarini codex, qui ipse emendatissimus videri potest, ex quo subinde aliqua notis intexui. Ms. codex Mazar. ὑπεραγίαν. ll. cod. μάλα.

ας. Lis ORATIO DE LAUDIBUS S. MARIE, ᏣᏫ Ἰδοὺ γὰρ γῆ καὶ θάλαττα δωροφορεί τῇ παρ- ac Virgo est. Amabilis plane ac mirabilis hæc coitio. En enim terra et mare pariter obsequium fovent: hoc quidem obsequio, placidum navigantibus dorsum substernens, illa vero viatorum vestigia expedite deferens. Saliat natura, humanumque exsultet genus, quippe cum mulieres quoque bonorentur. Choros ducat hominum natura, quod et virgines honori habeantur: Ubi enim abun davit delictum, superabundavit et gratia³. Hic nos quippe modo, sancta Dei Genitrix ac Virgo Maria in unum coegit: impollutus ille virginitatis thesaurus, spiritalis secundi Adami paradisus, unionis naturarum officina, salutaris commercii nundinæ, thalamus, in quo sibi Verbum carnem desponsavit, animatus naturæ rubus *, quem divini θένῳ· ἡ μὲν τὰ νῶτα αὐτῆς, ταῖς ὁλκάσι γαληνῶς ὑφαπλώσασα ἡ δὲ τὰ ἴχνη τῶν βαδιζόντων ἀκωλύτως παραπέμπουσα. Σκιρτάτω ἡ φύσις, καὶ ἀγαλ λιάσθω τὸ γένος τῶν ἀνθρώπων, ὅτι καὶ γυναῖκες τιμώνται· χορευέτω ἡ ἀνθρωπότης, ὅτι καὶ παρθένοι δοξάζονται. "Οπου γὰρ ἐπλεόνασεν ἡ ἁμαρτία, ὑπερεπερίσσευσεν ἡ χάρις. Συνεκάλεσε γὰρ ἡμᾶς νῦν ἐνταῦθα ἡ ἁγία Θεοτόκος Παρθένος Μαρία· τὸ ἀμόλυντον τῆς παρθενίας κειμήλιον, ὁ λογικὸς τοῦ δευτέρου Αδάμ παράδεισος· τὸ ἐργαστήριον τῆς ἑνώσεως τῶν φύσεων· ἡ πανήγυρις τοῦ σωτηρίου συναλλάγματος, ἡ παστάς, ἐν ᾗ ὁ Λόγος ἐνυμφεύσατο τὴν σάρκα ἡ ἔμψυχος τῆς φύσεως βάτος, ἣν τὸ τῆς θεία; ὠδῖνος πῦρ οὐ κατέκαυσεν· ἡ ὄντως κούφη νεφέλη, ἡ τὸν ἐπὶ τῶν χερουβίμ μετὰ σώματος partus ignis non combussit; vere levis illa nubes ", βαστάσασα· ὁ τοῦ ἐξ οὐρανοῦ ὑετοῦ καθαρώτατος πάχος, ἐξ οὗ ὁ ποιμὴν τὸ πρόβατον ἐνεδύσατο. Μαρία ἡ δούλη καὶ μήτηρ, ἡ παρθένος, καὶ οὐρανός, ἡ μόνη Θεοῦ πρὸς ἀνθρώπους γέφυρα· ὁ φρικτὸς τῆς οἰκονο μίας ιστός, ἐν ᾧ ἀῤῥήτως ὑφάνθη ὁ τῆς ἑνώσεως χιτών· οὗπερ ἱστουργὸς μὲν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον· ἔριθος δ. ἢ ἐξ ὕψους ἐπισκιάσασα δύναμις· ἔριον δὲ, τὸ ἀρχαῖον τοῦ 'Αδάμ κώδιον· κρόκη δὲ, ἡ τῆς Παρ θένου ἀμόλυντος σάρξ· κερκὶς δὲ, ἡ ἀμέτρητος τοῦ φορέσαντος χάρις τεχνίτης δὲ, ὁ δι᾿ ἀκοῆς εἰσο πηδήσας Λόγος. Τίς εἶδε, τίς ήκουσεν, ὅτι μήτραν ὁ Θεὸς ἀπεριγράπτως ᾤκησε, καὶ ἐν οὐρανὸς οὐκ ἐχώρησεν, ἡ γαστήρ οὐκ ἐστενοχώρησεν. Β. Αλλ' ἐγεννήθη ἐκ γυναικὸς Θεὸς οὐ γυμνός· καὶ ἄνθρωπος οὐ ψιλός· καὶ πύλην σωτηρίας ὁ τε χθεὶς, τὴν πάλαι τῆς ἁμαρτίας έδειξε θύραν. "Οπου γὰρ ὁ ὄφις διὰ τῆς παρακοῆς τὸν ἐὸν ἐξέχεεν, ἐκεῖθεν ὁ Λόγος διὰ τῆς ὑπακοῆς εἰσελθὼν, τὸν ναὸν ἐζωοπλάστησεν. "Οθεν ὁ πρῶτος τῆς ἁμαρτίας Κάϊν προέκυψεν ἐκεῖθεν ὁ τοῦ γένους λυτρωτής Χριστὸς ἀσπόρως ἐβλάστησεν. Οὐκ ἐπῃσχύνθη ὁ φιλάνθρωπος τὴν ἐκ γυναικὸς ὠδῖνα· ζωή, γὰρ ἦν τὸ πρα γματευόμενον· οὐκ ἐμολύνθη οἰκήσας μήτραν, ήνπερ • Rom. v, 20. • Exod. 111, Leg. cum aliis, δοροφορεί. Α1. ἐφαπλώσασα. (6; ΔΙ. ἡ ἐκ τῆς παρθένου. ΑΙ. ενέχεεν, ἐκεῖ ὁ λόγος. Ms. cod. Mazar. προέκυψεν. • Isa. XIX, Corporatum portavil. Μετὰ σώματος βαστά σασα. Sic et vetus ille Vaticanus: cum corpore portavit: non ut male interpres concilii Ephesini, et post eum Riccardus: In corpore suo gestavit. Tametsi enim hoc maximum est, ut Maria utero et In suo corpore gestaverit Dominum; bic tamen Proclus modum præcipue respicit, quo eum qui super Cherubim incorporeus sedet, cum corpore ac eo indotum ipsa portavit. Textorium jugum. Liquet satis non accipi hic vocem istós pro ipsa tela, sub cujus metaphora Proclus unionem ipsam naturarum describit factam en Maris, quam paulo superius ejus Εργαστήριον aixit, velut opifcinam: hic pressius, ἱστόν textoriun ¡psum instrumentum, in quo mirabilis illa tela ac PATROL, GR. LXV. quæ sedentem super Cherubim, corporatum por tavit; mundissimum vellus imbris coelestis, ex quo Pastor ovem induit. Maria, inquam, ancilla et mater, virgo, ac coelum, Dei ad bomines unicus pons,horrendum incarnationis textorium jugum(10), in quo ineftabili quadam ratione unionis illius tunica confecta est: cujus quidem textor exstitit Spiritus sanctus; nectrix, virtus obumbrans ex alto; lana, antiquum Adami vellus; trama, impolluta caro ex virgine textorius radius, immensa gestantis gratia; artifex tandem, Verbum per auditum illabens. Quis vidit, quis audivit, inhabitasse Deum in utero incircumscriple ac eum quem cal capere non poterant, nullis arctatum angustiis, ventrem Virginis comprehendisse? II. Natus porro ex muliere est, Deus non nudus, at nec homo purus; natusque eam quæ olim peccati porta fuerat, salutis januam effecit. Nam ubi ser. pens per inobedientiam ingressum virus effuderat", ibi Verbum per obedientiam ingressum, vivum sibí exædificavit templum. Unde peccati ille principatum tenens Gain emerserat *, inde Redemptor generis Christus sine senine prodiit. Non erubuit Clemens Deus nasci ex muliere. Nam vita erat quod ita moliebatur: nullam contraxit labem vulva • Judie. vi, 37. 1 Gen. 111, 6. * Gen. iv, 1. D) consertio naturarum facta sit divina virtute ac arte. Vide Riccardun. Impollula caro ex virgine. Placuit hæc lectio; ut ipsa significetur Christi caro, ac quam ipse gestavit; cujus unione ac mirabili textura cum deitate, facta est œconomiæ illa tela ac tunica. Incircumscriple. Habent constanter codices ἀπεριγράπτως· quæ vor in subjecta materia adinodum communis est; nec video ut debuerint interpretes adjectivo reddere, tanquam esset απερίγραπτος· vel adverbium minus quadraret, quod unum tamen maxime quadrat, ut et paulo inferius to ἀφθάρτως ex quo male Gajanitæ, teste Anastasio lib. Οδηγ. cap. 10 sibi άφθαρτος fecerant, ut eo probarent Christi etiam corporis incorruptionem, cum Proclus solum designet modum nativitatis. Quod ejus loco habent modo codices, αφράστως, per imperitiam irrepsit antiquariorum, et quia proxime præcedebat τὸ ἄφραστον.

δ hospitio, quam nullo ipse condiderat suo dedecore. αὐτὸς ἀνυβρίστως ἐδημιούργησεν. Εἰ μὴ γὰρ παρθέ Nisi enim mater virgo perseveravit, utique purus νος ἔμεινεν ἡ μήτηρ, ψιλὸς ἄνθρωπος ὁ τεχθείς, και homo est qui est natus, nec est partus mirabilis. οὐ παράδοξος ὁ τόπος· εἰ δὲ καὶ μετὰ τόκον ἔμεινε At si etiam post partumn virgo permansit, quomodo παρθένος, πῶς οὐχὶ καὶ Θεὸς, καὶ τὸ μυστήριον ἄφρα non etiam erit Deus, ac mysterium quale nemo στον; Ἐκεῖνος ἀφράστως ἐγεννήθη, ὁ καὶ τῶν effari potest? Nulla is corruptione natus est, qui θυρῶν κεκλεισμένων εἰσελθὼν ἀκωλύτως· οὗ τὴν nullo prohibente clausis januis ingressus est; cujus συζυγίαν τῶν φύσεων ἰδὼν ὁ Θωμᾶς, ἀνεκεκράγει Thomas conjunctas naturas videns, exclamavit λέγων· 'Ο Κύριός μου, καὶ ὁ Θεός μου. dixitque: Dominus meus, et Deus meus º. Γ. Μὴ ἀπαισχυνθῇς τὴν ὠδῖνα, ὦ ἄνθρωπς· αὕτη γὰρ ἡμῖν γέγονε σωτηρίας αφορμή. Εἰ μὴ γὰρ ἐκ γυναικὸς ἐγεννήθη, οὐκ ἂν ἀπέθανεν· εἰ μὴ ἀπέθανεν, οὐκ ἂν διὰ τοῦ θανάτου αὐτοῦ κατήργησε τὸν τὸ κρά τος ἔχοντα τοῦ θανάτου, τουτέστι τὸν διάβολον. Οὐχ ὕβρις ἀρχιτέκτονι μεῖναι, ἐν οἷς αὐτὸς ᾠκοδό μησεν· οὐ μιαίνει πηλὸς τὸν κεραμέα, ἀνακαινίζοντα ὅπερ ἔπλασε σκεῦος· οὕτως οὐδὲ μιαίνει τὸν ἄχραν τον Θεόν, τὸ ἐκ παρθενικής γαστρός προελθεῖν. Εν γὰρ πλάττων οὐκ ἐμολύνθη, διὰ ταύτης προελθών, οὐκ ἐμιάνθη. Ὦ γαστήρ, ἐν ᾗ τὸ τῆς ἐλευθερίας ἡμῶν γραμματεῖον συνετάγη! ὦ κοιλία, ἐν ᾗ τὸ κατὰ τοῦ διαβόλου ὅπλον ἐχαλκεύθη! ὦ ἄρουρα, ἐν ᾗ ὁ τῆς φύσ σεως γεωργὸς τὸν ἄσταχυν ἀσπόρως εβλάστησεν! ναός, ἐν ᾧ Θεὸς γέγονεν ἱερεύς· οὐ τὴν φύσιν μετα βαλών, ἀλλὰ τὸν κατὰ τὴν τάξιν τοῦ Μελχισεδέκ δι' οἶκτον ἐνδυσάμενος! Ο Λόγος σάρξ ἐγένετο, και Ἰουδαῖοι ἀπιστῶσιν. Ὁ Θεὸς μορφὴν ἀνθρώπου ἐφό ρεσεν ἀληθῶς, κἂν Ἕλληνες κωμῳδῶσι τὸ θαῦμα. Διὰ γὰρ τοῦτο· Ἰουδαίοις μὲν σκάνδαλον, Έλλησι δὲ μωρίαν, ὁ Παῦλος ἐξέα. Τοῦ γὰρ μυστηρίου τὴν δύναμιν οὐκ ἔγνωσαν, ἐπειδὴ ὑπὲρ λόγον τὸ θαῦμα· Εἰ γὰρ ἔγνωσαν, οὐκ ἂν τὸν Κύριον τῆς δόξης ἐσταύρωσαν. Εἰ μὴ γὰρ ὁ Λόγος ᾤχησε γαστέρα. οὐκ ἂν ἐκαθέσθη ἡ σὰρξ ἐπὶ τοῦ ἁγίου θρόνου. Εἰ τῷ Θεῷ ὕβρις εἰς μήτραν ἦν ἔπλασεν ἐλθεῖν, ἄρα καὶ τὸ τοῖς ἀνθρώποις διακονεῖν. Καὶ εἰ τῷ Θεῷ ὕβρις τοῖς ἀνθρώποις διακονεῖν, οὐκ ἂν δι' ἡμᾶς ἐπτώχευσε πλούσιος ων. III. O homo, ne partum hunc erubescendum puſes: quippe qui salutis nobis causa effectus sit. Nam si ex muliere natus non esset, non utique mortem oppetivisset: quod si carne mortem non oppetiisset, neque illum quoque per mortem destruxisset, qui hubebat mortis imperium, id est diabolum s laudquaquam architecto dedecori est, s. ut eam incolat domum quam ipse exstruxerit; neque lutum figulum inficit, cum ille vasculum quod finxerat, relingit: ita ne quicquam Deum purissi mum polluit, quod ex virginali utero prodierit. Quam enim citra omnem sui labem formaverat, ex ea nulla contracta macula processit. Οuterum, in quo communis hominum libertatis libellus compositus est! O ventrem, in quo adversus diabolum fabrefacta sunt arma! O arvum, in quo naturæ ipse colonus sine semine spicam edidit (13)! O templum, in quo Deus sacerdos effectus est; non naturam demutans, sed eum pr misericordiam induens, qui est secundum ordinem Melchisedech "! Verbum caro factum est, quanquam Judæi dicenti Domino nou credant. Vere Deus formam hominis induit, tametsi gentiles miraculum subsannent. Ob id enim clamabat Paulus: Judais quidem scandalum, gen. tibus vero stultitiam ". Nam neque mysterii vím cognoverunt, eo quod miraculum captum superet ac rationem: Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriæ crucifixissent ". Nisi enim Verbum uterum inbabitasset, neque caro consedisset in throno sancto. Si Deo ignominiæ esset, in uterum illabi quem ipse formarat, esset quoque probro bominibus ministrare. Quod si Deo esset probro ministrare hominibus, haudquaquam cum dives esset, pro nobis egenus factus esset ". IV. Qui per naturam impassibilis erat, is propter ·suam misericordiam multis se passionibus obnoxium fecit. Haudquaquam Christus ex profeetu in Deum •• Joan. xx, 28. 18 II Cor. vill, 9. Ο * Hebr. µ, 14. 11 Psal. cix, 4. Spicam edidit, τὸν ἄσταχυν εβλάστησε. Pa-D lam active, sive colonum illum Proclus intelligat Spiritum sanctum, sive ipsum Verbum; nam utrique tribuitur formatio Dominici corporis, et ea, ut spicam Christum ac hominem sine semine ediderunt; nec video ut interpretes ab ea ejus phrasi abhorrere debuerint, ac neutro reddere. Paulo inferius in verbis illis, ἄρα καὶ τὸ τοῖς ἀνθρώποις διακονεῖν· sic secutus Tai. codicem, ut nolim non monere, aliam esse aliorum omnium codicum, tum quos profert Riccardus, tum quos ego vidi duos regios ac unum card. Mazar. sic nimirum, &pa xal τοῖς ἀγγέλοις ὕβρις ἀνθρώποις διακονεῖν. Leg. ἀφθάρτως ex S. Anastasii Hodego, (cap. 10, pag. 74) et quia series ipsa petit. Hunc Δ'. ἂν κατὰ φύσιν ἀπαθὴς, γέγονε δι' οἶκτον πολυ παθής. Οὐκ ἐκ προκοπῆς γέγονε Θεὸς ὁ Χριστός Μὴ γένοιτο! ἀλλὰ Θεὸς ὤν, δι' οἶκτον γέγονεν ἄνθρω ts Joan. 1, 14. 13 | Cor. 1, 23. "I Cor. 11, 8 in locum Anastasii vide sis Germoniam De veler. harel. eccl. dogm. corrupt. pag. 336. Galerum et Leontius Byzantinus lib. i contra Neslor. et Eutych. (Bibl. PP. Paris. tom. IV. part. 1, pag. 974) legit ἀφθάρτως vertit enim Turrianus incorrupte. Sed mirum, inquit Riccardis, (in not. ad hanc oral. pag. 86) ita legisse Anastasium et Leontium, cum omnes quos viderim codices habeant αφράστως, arcano modo; et etiam Lat. interpres Vat. sic legit, quia vertit, ineffabiliter. Ex quibus optime probal sanctus Proclus, Christum natum ex virgine, [uisse etiam Deum, cum illum ipsum S. Thomas et Dominum et Deum appellet. Hæc ille. Legimus etiam do páστως in collect, Conc. Labb. tom. 111, p. 579, edit. Ven. Labb.

ORATIO DE LAUDIBUS S. MARI.E. πως, ὡς πιστεύομεν. Οὐκ ἄνθρωπον ἀποθεωθέντα 4 evasit. Absit: Sed Deus cum esset, ut docet Ades, κηρύττομεν, ἀλλὰ Θεὸν σαρκωθέντα ὁμολογοῦμεν. Τὴν οἰκείαν δούλην ἐπεγράψατο μητέρα, ὁ κατ' οὐσίαν ἀμήτωρ, καὶ κατ' οἰκονομίαν ἐπὶ γῆς ἁπάτωρ· ἐπεὶ πῶς ὁ αὐτὸς κατὰ Παῦλον, ἀμήτωρ καὶ ἀπάτωρ; Εἰ ξελός ἄνθρωπος, οὐκ ἀμήτωρ· ἔχει γὰρ μητέρα· εἰ γυμνός Θεός, οὐκ ἀπάτωρ· ἔχει γὰρ πατέρα· νῦν δὲ ὁ αὐτὸς, ἀμήτωρ μὲν, ὡς πλάστης, ἀπάτωρ δὲ, ὡς ἄνθρωπος. misericordia motus, factus est homo. Non prædicamus hominem deificatum, sed Deum incarnatum confitemur. Ancillam suam in matrem ascivit, is qui per naturam matrem nescit, quique nihilomi - nus secundum œconomiam in terra sine patre exsistit. Alioqui quomodo idem ipse doctore Paulo, sine patre, el sine matre "? Si est purus homo, non est sine matre, matrem enim habet: si est nudus Deus, non est sine patre: habet enim patrem. At nunc, unus idemque sine matre quidem est, ut plastes; sine patre vero, ut plasma. V. Reverere saltem, o homo, archangeli appellationem. Is namque qui lætum illum nuntium Mariæ detulit, Gabriel vocabatur. Quid vero Gabriel interΕ΄. Αιδέσθητι, ὦ ἄνθρωπε, κἂν τὴν τοῦ ἀρχαγγέ που προσηγορίαν· ὁ γὰρ τὴν Μαρίαν εὐαγγελισάμενος, Γαβριὴλ ἐλέγετο· τί δὲ ἑρμηνεύεται Γαβριήλ; Μάθε ἀκούσας, ὅτι Θεὸς καὶ ἄνθρωπος. Ἐπεὶ γὰρ ὁ παρ' preteris? Arrige aures et disce: Deus et homo αὐτοῦ εὐαγγελιζόμενος Θεός ἐστι καὶ ἄνθρωπος, προέλαβεν ἡ προσηγορία τὸ θαῦμα, ἵνα πιστώσηται τὴν οἰκονομίαν. Μάθε πρώτον τὴν οἰκονομίαν καὶ τὴν αἰτίαν τῆς παρουσίας, καὶ τότε δόξασον τὴν δύναμιν τοῦ σαρκωθέντος, ἐπειδὴ πολλὰ ὤφειλεν ἐξ ἁμαρτιῶν ἡ τῶν ἀνθρώπων φύσις, καὶ ἡπόρει πρὸς τὸ χρέος. Διὰ γὰρ τοῦ 'Αδάμ πάντες τῇ ἁμαρτίᾳ ἐχειρογραφής σαμεν· δούλους ἡμᾶς κατεῖχεν ὁ διάβολος· τὰς ἀνὰς ἡμῶν περιέφερε χάρτη κεχρημένος τῷ πολυπα θεῖ ἡμῶν σώματι· εἱστήκει ὁ κακὸς τῶν παθῶν πλα στογράφος, επισείων ἡμῶν τὸ χρέος, καὶ ἀπαιτῶν ἡμᾶς τὴν δίκην. "Εδει τοίνυν δυοῖν θάτερον· ἡ πᾶσιν ἐπαχθῆναι τὸν ἐκ τῆς καταδίκης θάνατον, ἐπειδὴ καὶ πάντες ήμαρτον· ἢ τοιοῦτον δοθῆναι πρὸς ἀντίδοσιν τίμημα, 8 πᾶν τῷ χρέει ὑπῆρχε δικαίωμα προς παραίτησιν. "Ανθρωπος μὲν οὖν σῶσαι οὐκ ἠδύνατο ὑπέκειτο γὰρ χρέει τῆς ἁμαρτίας· ἄγγελος δὲ ἐξαγοράσασθαι τὴν ἀνθρωπότητα οὐκ ἴσχυεν· ἡπόρει γὰρ τοῦ τοιούτου λύτρου· λοιπόν οὖν ὁ ἀναμάρτητος Θεὸς ὑπὲρ τῶν ἡμαρτηκότων ἀποθανεῖν ὤφειλεν. Αὕτη γὰρ ἐλείπετο τοῦ κακοῦ λύσις Quia itaque ille quem aununtiabat, Deus erat ac homo; quo facilius dispensationem persuadeal, rei miraculum nominis notatione anticipat. Disce primum œconomiam ac causam adventus, tumque ejus qui est incarnatus, potentiam laudibus evehe, quaniam humanum genus gravi ex peccatis debito obstrictum erat, nullaque debitum ratione dependere poterat. Per Adamum enim omnes peccat! subscripseramus chirographo servos nos diabolus tenebat; multis obnoxio passionibus nostro corpore ceu charta usus, emptionis titulos circumferebat: stans malus ille falsarius vitiorum commentariensis, debitum ob oculos ponebat, nosque ad supplicium deposcebat. Duorum itaque alterum necesse erat, aut mortem damnatione decretam universis inferri, quando etiam omnes peccaverant: aut pretium ejusmodi in pœnæ repensionem pendi, quod universo debito juste ad amussim responderet. Atqui homo quidem, quod peccati debito subjaceret, salvare utique non poterat. Angelus vero humanum ipsum genus non valebat redimere: non enim inreliquum ergo erat, ut in quem peccatum non cadit, unica restabat solutio. gens adeo redemptionis pretium suppetebat; Deus pro peccatoribus moreretur. Hæc enim mali Γ'. Τί οὖν; αὐτὸς ὁ πᾶσαν φύσιν ἐκ μὴ ὄντων εἰς τὸ εἶναι παραγαγών, ὁ μηδὲν πρὸς παροχὴν ἀπο ρῶν ἐξευρε τοῖς κατακρίτοις ζωὴν ἀσφαλεστάτην, καὶ τῷ θανάτῳ λύσιν εὐπρεπεστάτην. Καὶ γίνεται ἄνθρωπος ἐκ Παρθένου, ὡς οἶδεν αὐτός· λόγος γὰρ ἑρμηνεῦσαι τὸ θαῦμα οὐ δύναται· καὶ ἀποθνήσκει 8 ἐγένετο· καὶ λυτροῦται ὁ ὑπῆρχε, κατὰ τὸν λέγοντα Παῦλον· Εν ᾧ ἔχομεν τὴν ἀπολύτρωσιν διὰ τοῦ αἵματος αὐτοῦ, τὴν ἄφεσιν τῶν παραπτωμάτων. Ὁ τῶν μεγάλων πραγμάτων! ἄλλοις ἐπραγματεύσατο τὸ ἀθάνατον· αὐτὸς γὰρ ὑπῆρχε ἀθάνατος Τοιοῦτος γὰρ ἄλλος κατ' οἰκονομίαν οὔτε γέγονεν, οὔτε ἦν, οὔτε ἔσται ποτέ, ἢ μόνος ὁ ἐκ Παρθένου τεχθεὶς Θεὸς καὶ ἄνθρωπο;· οὐκ ἀντιταλαντεύουσαν • Hebr. v, 3. 1' Ephes. 1, 7. ΔΙ. προέφερε. Α1. λύτρωσις. ΑΙ. ᾧ μ. άπορον. Al. Μαε. αὐτὸς μόνος ὑπάρχων. Deus et homo. Alii aliud etymum illius vocis afferre solent, ac præcipue, ut Gabriel Fortitudo VI. Quid ergo? Ille ipse qui naturam universam ex nihilo, ut esset, effecerat, cuique nulla ad erogandum deerat facultas, morti ac condemnatioui addictis, tutissimam vitam adinvenit, mortisque solutionem decentissimam. Fit nimirum homo ex Virgine, modo ei pernoto; nulla enim oratio miraculum hoc assequi valeat; moriturque, quod factus erat; redimit vero, quod erat, juxta quod ait Paulus In quo habemus redemptionem per sanguinem ipsius, remissionem peccatorum 19. Ο miram, magnamque ren! Immortalitatem aliis conciliavit, alque peperit: quippe qui ipse immortalis erat. Nemo enim quisquam talis ratione incarnationis, vel fuit, vel erat, vel est unquam futurus, præter Dei dicatur; vel etiam fortis Deus: ea phrasi, qua psal. 1, 1, dicitur, Beatus vir; ubi Hebræa simili fere forma habent atque in nomine Gabriel, reddanique Hebraizantes, Beatitudines viri. Nomen". virum potentem significat, ac fortitudinem.

ἀλλὰ καὶ πάσαις ψήφοις ὑπερέχουσαν. Εν μεν τῷ Υἱὸς εἶναι, τὸ ἀπαράλλακτον σώζων πρὸς τὸν Πα· τέρα· ἐν δὲ τῷ δημιουργός, τὸ τῆς δυνάμεως ἀπροσ δεὲς ἔχων· ἐν δὲ τῷ φιλοικτίρμων, τὸ εἰς συμπάθειαν ἀνυπέρβλητον ἐδημοσίευσεν· ἐν δὲ τῷ ἀρχιερεὺς, τὰ εἰς παράστασιν ἀξιόπιστον φέρων, οἷς οὐδὲν εὕροι τις ἂν ἐπ᾽ οὐδενὶ ἴσον ἢ παραπλήσιον πώποτε. Όρα γὰρ αὐτοῦ τὴν φιλανθρωπίαν. Εκὼν κατακριθεὶς, τὸν κατὰ τῶν σταυρωσάντων αὐτὸν ἔλυσε θάνατον, καὶ ἀπέστρεψε τὴν τῶν ἀποκτεινάντων ἀνομίαν, εἰς τὴν τῶν ἀνομησάντων σωτηρίαν. eum solum, qui ex Virgine Deus ae homo natus μόνον ἔχων τὴν ἀξίαν τῷ πλήθει τῶν ὑποδίκων, est; non eo solum merito pollens, quod reorum multitudini redimendæ par esset, sed et quod multis partibus excelleret. Nam qua Filius est, eamdem cum Patre naturam incommutabiliter servat: qua vero rerum opifex, nullius virtutis est indigens: qua autem misericors, immensa inexhaustaque misericordia pollet: qua denique pontifex, idoneus intercessor assistit: quorum omnium, nihil unquam simile, nihil æquale in alio quopiam reperire quis poterit. Nam vide ejus clementiam. Sponte morti addictus ac condemnatus, mortem quæ crucifigentibus ipsum debebatur, destruxit; interfectorumque iniquitatem, in eorum qui inique egissent, salutem convertit. VII. Posse itaque salvare, majus erat quam pro facultate puri hominis: siquidem ipse quoque salvantem necessarium habebat, juxta quod Paulus ait: Omnes peccaverunt, et egent gloria Dei 18, etc. Quia ergo peccatum ejusdem reum diabolo obstrinxerat, ipsum diabolus in mortem præcipitem agebat. Quocirca res nostræ in maximum discrimen adductæ erant, nec spes ulla liberationis a morte reliqua videbatur. Qui destinati erant medici, deploratos prædicabant. Quid ergo? Videntes propheta hamana majus industria vulnus indictum, coelestem medicum inclamabant. Ac unus quidem aiebat: Inclina culos, et descende. Alius vero: Sana me, Domine, et sanabor 10. Unus: Excita potentiam luam, et veni, ut salvos facias nos s. Alius: Si tere Deus habitabit cum hominibus 33? Unus: Citu an ticipent. nos misericordia tua, Domine, quia pauperes facti sumus. nimis”. Alius: Heu mihi, periit reverens a terra, el qui ex virtute ac recte vivat, in hominibus non est”. Unus: Deus, in adjutorium meum intende; Domine, ad adjuvandum me festing ". Alius: Adhuc modicum, et qui venturus est, veniet, et non tardabit. Unus: Erravi sicut ovis quæ periit: quære sertum tuum (sperantem in te 37.) Alius: Deus manifeste veniet, Deus noster, et non silebit s. Is igitur qui natura rex est, non despexit humanum genus multis jam annis tyrannide oppressum. Non permisit, sua, Deus, misericordia, perpetuo obstrictum „Acneri diabolo; sed venit ipse qui semper et ubique . ndest, ac proprium sanguinem nostri causa in redemptionis pretium profudit; carnemque quam.ex Virginė susceperat, commutationem pro ejusdem salute, morti tradidit; ac mundum a legis redemit maledicto, mortem destruens morte: unde etiam clamat Paulus: Christus nos redemit de maledicto legis s. Vill. Qui nos ergo redemit, ο Judæe, non est purus homo universa enim hominum natura peccati servitute oppressa tenebatur: at neque Deus tantum, humana destitutus natura; corpus namque habebat, o Manichæe. Nisi enim me induisset, haud Ζ'. ᾿Ανθρώπου τοίνυν ψιλοῦ, σῶσαι οὐκ ἦν· καὶ γὰρ καὶ αὐτὸς ἐδεῖτο τοῦ σώζοντος, κατὰ Παῦλον τὸν λέγοντα, ὅτι Πάντες ἥμαρτον, καὶ ὑστεροῦνται τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ, καὶ τὰ ἑξῆς. Ἐπειδὴ οὖν ἡ ἁμαρτ τία τῷ διαβόλῳ, προσῆγε τὸν αὐτῆς ὑπεύθυνον, ὁ διάβολος τῷ θανάτῳ τοῦτον προσέπεμπε τοιγάρτοι ἐν μεγίστῳ κινδύνῳ τὰ καθ' ἡμᾶς προῆγε, καὶ ἐν ἀπόροις ἦν λύσις τοῦ θανάτου· οἱ πεμφθέντες ιατρο κατηγόρουν. Τί οὖν; ὡς εἶδον οἱ προφῆται μείζον τέχνης ἀνθρωπίνης τὸ τραῦμα, τὸν ἐξ οὐρανοῦ ἐπεβόων Ιατρόν. Καὶ ὁ μὲν ἔλεγε· Κλίνον οὐρανούς, καὶ κατάβηθι. Αλλος· Ιασαί με, Κύριε, καὶ ἰαθήσο μαι. Ετερος, Εξέγειρον τὴν δυναστείαν σου, καὶ ἐλθὲ εἰς τὸ σῶσαι ἡμᾶς. "Αλλος· Ε' ὄντως οἰκήσει Θεὸς μετὰ ἀνθρώπων; Αλλος, Ταχὺ προκατα λαβέτωσαν ἡμᾶς οἱ οἰκτιρμοί σου, Κύριε, ὅτι ἐπτωχεύσαμεν σφόδρα. "Ετερος· Οι μοι ὅτι απόλωλεν εὐλαβὴς ἀπὸ τῆς γῆς, καὶ ὁ κατορθῶν ἐν ἀνθρώ ποις οὐχ ὑπάρχει. "Αλλος· Ὁ Θεὸς εἰς τὴν βοή θειάν μου πρόσχες, καὶ εἰς τὸ βοηθῆσαί μοι σπεύ σον. "Αλλος· "Οσον, ὅσον ὁ ἐρχόμενος ήξει, καὶ οὐ χρονιεῖ. Αλλος· Επλανήθην ὡς πρόβατον ἀπολωλός, ζήτησον τὸν δοῦλόν σου τὸν ἐλπίζοντα ἐπὶ σέ· Αλλος· ῾Ο Θεὸς ἐμφανῶς ἤξει, ὁ Θεὸς ἡμῶν, καὶ οὐ παρασιωπήσεται. Οὐ παρείδε τοίνυν τὴν φύσιν τὴν ἀνθρωπίνην ἐπὶ πολύ τυραννουμένην, ὁ φύσει βασιλεὺς ὑπάρχων· οὐκ ἀφῆκεν εἰς τέλος εἶναι τῷ διαβόλῳ ὑπεύθυνον, ὁ φιλοικτίρμων Θεός - ἀλλ᾽ ἦλθεν ὁ ἀεὶ παρών, καὶ κατέβαλε λύτρον ὑπὲρ ἡμῶν τὸ ἴδιον αἷμα· καὶ ἔδωκεν ὑπὲρ τοῦ γένους ἀντάλλαγμα τῷ θανάτῳ, ἣν ἐκ Παρθένου εφόρεσε σάρκα· καὶ ἐξηγοράσατο τὸν κόσμον ἐκ τῆς τοῦ νόμου κατάρας, θανάτῳ τὸν θάνατον καταργήσας· καὶ βαζ Παῦλος· Χριστὸς ἡμᾶς ἐξηγόρασεν ἐκ τῆς κατάρας τοῦ νόμου. Η'. Ὁ τοίνυν ἀγοράσας ἡμᾶς, οὐ ψιλός άνθρωπος, ὦ Ἰουδαῖς· ἡ γὰρ τῶν ἀνθρώπων ἅπασα φύσις τῇ ἁμαρτία δεδούλωτο· ἀλλ᾽ οὔτε μήν γυμνὸς ἀνθρωπό τητος Θεός· σῶμα γὰρ εἶχεν, ὦ Μανιχαίς. Εἰ μὴ γὰρ ἐνεδύσατο ἐμὲ, οὐκ ἂν ἔσωσεν ἐμέ· ἀλλ' ἐν τῇ γαστρὶ 16 Rom. I. 23. 1º Psal. cxliii, 5. * Jerem. xvii, 14.. " Psal. Lxxix, 3. 23 Psal. LXXVIII, 8. as Mich. vi, 2. 28 Psal. LXIX, Psal. XLIX, 5.” Galat. 111, 43. at Habac. 11, "I Reg. v, 27. S1 Psal. cxvIII,

ORATIO DE LAUDIBUS S. MARIÆ. τῆς Παρθένου ὁ ἀποφηνάμενος, τὸν κατάδικον ἐν- mihi salutem contulisset: sed ipse in Virginis utero εδύσατο. Καὶ ἐκεῖ τὸ φρικτὸν γέγους συνάλλαγμα. τοὺς γὰρ πνεῦμα, έλαβε σάρκα. Ὁ αὐτὸς μετὰ τῆς Παρθένου, καὶ ἐκ τῆς Παρθένου. Ο μὲν γὰρ ἐπεσκία σεν αὐτήν· ὁ δὲ ἐσαρκώθη ἐξ αὐτῆς. Εἰ ἄλλος ὁ Χριστὸς καὶ ἄλλος ὁ Θεὸς Λόγος, οὐκ ἔστι τριὰς ἡ ἁγία Τριάς· ἀλλὰ κατὰ σὲ, αἱρετικέ, τετράς. Μὴ σχίσης τὸν τῆς οἰκονομίας χιτῶνα τὸν ἄνωθεν ὑφαντόν· μὴ μαθητεύσῃς Ἀρείῳ. Ἐκεῖνος γὰρ ἀσεβῶν τὴν οὐσίαν τέμνει· σὺ τὴν συνάφειαν μὴ μέριζε, ἵνα μὴ μερισθῇς ἀπὸ Θεοῦ. Τίς ἐπέφανεν, εἰπέ μοι, τοῖς ἐν σκότει καὶ σκιᾷ θανάτου καθημένοις; Ανθρωπος; Καὶ πῶς ἡδύνατο ἐν σκότει διάγων κατὰ Παῦλον τὸν λέο γοντα· Ος ερρύσατο ἡμᾶς ἐκ τῆς ἐξουσίας τοῦ σκότους; Εμεν γάρ ποτε σκότος, κατὰ τὸ γεγραμμένον· νῦν δὲ φῶς ἐν Κυρίῳ. Τίς σὧν ἐπέφανεν ἡμῖν; Δαβίδ σε διδάσκει, λέγων· Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου. Τίς οὗτος; εἰπὶ φανερώς, ὦ Δαβίδ· ᾿Αναβόησον τῇ ἰσχύν, καὶ μὴ φείσῃ· Ὡς σάλπιγγα ὕψωσον την φωνήν σου· εἰπὶ τίς οὗτος· Κύριος, φησὶν, ὁ Θεὸς τῶν δυνά μεων· Θεός Κύριος, καὶ ἐπέφανεν ἡμῖν. Ο γὰρ Λόγος σάρξ ἐγένετο. Συνῆλθον αι φύσεις, καὶ ἀσύγ χυτος ἔμεινεν ή Ένωσις. editus, reum induit. Mira quædam ae stupenda illic facta est commutatio: dans enim spiritum, accepit carnem. Idem ipse cum Virgine, et ex Virgine. Nam illud quidem obumbravit ei; hoc ex ea carnem assumpsit Si est alius Christus, alius Deus Verbum jam non erit trinitas sancta Trinitas; sed sententia tua, o hæretice, quaternita3. Noli discindere incarnationis tunicam desuper contextam, noli esse discipulus Arii. Ille enim deitatis substantiam impie secat; tu ne conjunctionem dividas, ut ne a Deo dividaris. Quisnam obsecro iis illuxit, qui in tenebris et umbra mortis sedebant **? Homone? At quomodo poterat, qui et ipse in tenebris versaretur, juxta quod divinus Apostolus Paulus ait: Qui eripuit nus de potestate tenebrarum? Eramus enim aliquando tenebra, sicut scriptum est, nunc autem lux in Domino ". Ecquis tandem illuxit nobis? Docet te David, dicens: Benedictus qui venit in nomine Domini ". Ecquisnam est iste? Dicito clarius, ο David " [Isaias], Clama fortiter, et ne parcas; quasi luba exalia vocem luam **: edicito, quis iste sit: Dominus, inquit, Deus virtutum: Deus Dominus, et illuxit nobis “. Nam, Verbum caro factum absque ulla confusione. IX. Ad salvandum venerat; sed mori quoque itlum oportebat. At utraque hæc, quonam pacto fieri poterant? Purus homo salvare non poterat: Deus at s. Colerunt in unum natura, mansitque unio Θ. Ἦλθε σῶσαι, ἀλλ᾽ ἐχρῆν καὶ παθεῖν· πῶς οὖν ἦν δυνατὸν ἑκάτερα γενέσθαι; "Ανθρωπος ψιλός σῶκαι οὐκ ἴσχυε· Θεὸς γυμνός παθεῖν οὐκ ἠδύνατο. Τί οὖν; Αὐτὸς ὢν Θεὸς ὁ Ἐμμανουήλ, γέγονεν άν- solus nori nequibat. Quid igitur? Ipse Deus exsi- | θρωπος· καὶ ὁ μὲν ἦν, ἔσωσεν· ὁ δὲ γέγονεν, ἔπαθεν. Διὰ τοῦτο ὡς εἶδεν ἡ Ἐκκλησία στεφανώσασαν αὐτὸν Τα τὴν συναγωγὴν ταῖς ἀκάνθαις, θρηνωδοῦσα τὴν τόλ μαν, έλεγε· θυγατέρες Ιερουσαλήμ, ἐξέλθετε, καὶ ἴδετε τὸν στέφανον, ᾧ ἐστεφάνωσεν αὐτὸν ἡ μήτηρ αὐτοῦ. Αὐτὸς γὰρ καὶ τὸν ἀκάνθινον εφόρεσε στέφανον, καὶ τὴν τῶν ἀκανθῶν ἔλυσεν ἀπόφασιν· ὁ αὐτὸς ὢν ἐν τοῖς κόλποις τοῦ Πατρὸς, καὶ ἐν γαστρὶ Παρθένου· ὁ αὐτὸς ἐν ἀγκάλαις μητρὸς, καὶ ἐπὶ πτερύγων ἀνέμων· ὁ αὐτὸς ἄνω ὑπὸ ἀγγέλων προσσκυνεῖτο, καὶ κάτω τελώναις συνανεκλίνετο· τὰ σεραφίμ οὐ προσέβλεπε, καὶ Πιλάτος ἠρώτα· ὁ δοῦ λος εργάπιζε, καὶ ἡ κτίσις ἔφρισσεν· ἐπὶ σταυροῦ ὁ αὐτὸς ἐπήγνυτος καὶ ὁ θρόνος τῆς δόξης αὐτοῦ οὐκ ἐγεγύμνωτο ἐν τάφῳ κατεκλείετο, καὶ τὸν οὐρανὸν εξέτεινεν ὡσεὶ δέῤῥιν· ἐν νεκροῖς ἐλογίζετο, καὶ τὸν ξίδην ἐσκύλευσεν· ὧδε πλάνος ἐσυκοφαντεῖτο, καὶ ἐκεῖ ἅγιος ἐδοξολογεῖτο. stens, nempe Emmanuel, homo factus est; et id quidem quod erat, salutem contulit: quod vero factum est, passiones ac mortem subiit. Quocirca cum eeclesia synagogam cerneret spinis illum coronasse, lugens tautum facinus, aiebat: Filia Hierasalem, egredimini, et videte coronam qua ccronavit eum mater sua ". Ipse namque spineam coronam gestavit ", spinarumque dissolvit sententiam t Ipse in sinu Patris ", atque in utero matris. Ipse in ulnis matris, et supra ventorum pennas. inee - dens “. Ipse in cœlis ab angelis adorabatur, atque in terris communi cum publicanis mensa discumbebat 6. Ipsum in quem nec seraphim audebant: aspicere, Pilatus interrogabat, servus. colapbis cardebat *, et creatura horrebat: eruci aligebatur, nec thronum gloriæ deserebat; sepulcro claudebawr, et celum pellis. instar extendebat **: inter mortuos reputabatur, et despoliabat infernum ": bic, seductor calumnia vocabatur ", illicque sanctus & gloriose predicabatur * Luc. 1, 79. 31 Coloss. 1, 13. Psal. cxvii. 27. s Joan. i, 14. • Psal. cut, 3. ts Matth. IX, 10. Η Isa. γ, 3. ss Ephes. v. 8. so Cant. ut, 11. » Joan. xviii, 33. illud quidem obumbravit ei; hoc ex ea care Rem assumpsit. Ο μὲν γὰρ ἐπεσκίασεν αὐτήν· ὁ δὲ επαρκώθη ἐξ αὐτῆς. Aftert Riccardus variantes mulLas lectiones; sed ego hanc Regii codicis vice omaium arbitror ac probatissimam: cui simile est, guod superius posuit, ἀποθνήσκει ὁ ἐγένετο, καὶ λυτροῦται ὁ ὑπῆρχε. Οι ubique quod est Dei ac quod hominis, in codem Domino Jesu ac Filio dishoguat, ac cuique rationi, quae sunt propria, tri 3ª Psal. cxvi1, 26. * Joan. ΣΙΣ, 2. • Psal. cin, 2.. cæ- • Psal. Evil. 41 Joan. 1, 18. ** ibid. 63. Η Isa. Lvin, 1: 40 Gen. 111, 18. 6 Matth. xxvΙ, 52. buat. Qua Deus, erat cum Maria juxta angeli verbum, Dominus tecum, antequam etiam incarnaretur; ipseque ei obumbravit, ut sine ardore concupiscentiæ conciperet ipsum; ut homo, caruem ex es sumpsit. Sic paulo inferius: δ μὲν ἦν, ἔσωσεν· ὁ δὲ γέγονεν, ἔπαθεν. Quod erat, id est, Deus, salutem contulit; quod factum est, id est, homo, mortem subiit. illic sanctus gloriose pradicabatur. llune lov

X. O mysterium! Miracula video, et Divinitatem prædico: passiones cerno, nec humanitatem inicior. Ceterum Emmanuel, naturæ quidem portas aperuit ut homo virginitatis autem claustra non violavit neque perrupit, ut Deus: quin ita ex utero est egressus, sicuti per aurem est ingressus: ita natus, sicut conceptus. Ingressus est sine passione; egressus est absque ulla corruptione, juxta quod ait propheta Ezechiel: Convertit me, inquit, Dominus ad viam porta sanctuarii exterioris qua respiciebat ad orientem; et hæc clausa erat, Et dixit ad me Dominus: Fili hominis, porta hæc clausa erit, et non aperietur; et nullus transiel per eam; sed solus Domirus Deus Israel: ipse ingredietur et egrediatur, et erit porta clausa “. En aperte declaratam sanctam Dei genitricem Mariam. Dirimatur ergo omnis contradictio, ac Scripturarum doctrina illustremur; quo et cœlorum consequamur regnum in Christo, cui gloria in sæcula sæculorum, Amen. ORATIO II. Ι. Ὢ τοῦ μυστηρίου! βλέπω τὰ θαύματα, καὶ ἀνα κηρύττω τὴν θεότητα· ὁρῶ τὰ πάθη, καὶ οὐκ ἀπαρ νοῦμαι τὴν ἀνθρωπότητα. Αλλ' ὁ Ἐμμανουήλ, φύ σεως μὲν πύλας ἀνέφξεν ὡς ἄνθρωπος παρθενίας δὲ κλείθρα οὐ διέρρηξεν ὡς Θεός· ἀλλ' οὕτως ἐκ μή τρας προῆλθεν, ὡς δι' ἀκοῆς εἰσῆλθεν· οὕτως ἐτέχθη, ὡς συνελήφθη. Απαθῶς εἰσῆλθεν, ἀφράστως ἐξῆλθε, κατὰ τὸν προφήτην Ἰεζεκιήλ τὸν λέγοντα· Επέστρεψέ με, φησί, Κύριος κατὰ τὴν ὁδὸν τῆς πύλης τῶν ἁγίων τῆς ἐξωτέρας, τῆς βλεπούσης κατὰ ἀνατολὰς, καὶ αὕτη ἦν κεκλεισμένη. Καὶ εἶπε Κύριος πρός με· Υἱὲ ἀνθρώπου, ἡ πύλη αὕτη κεκλεισμένη ἔσται· οὐκ ἀνοιχθήσεται· οὐδεὶς οὐ μὴ διέλθῃ δι' αὐτῆς, ἀλλ' ἡ Κύριος ὁ Θεός Ισραήλ. μόνος· αὐτὸς εἰσελεύσεται καὶ ἐξελεύσεται, καὶ ἔσται ἡ πύλη κεκλεισμένη. Ἰδοὺ ἀπόδειξις ἐναργής τῆς ἁγίας Θεοτόκου Μαρίας. Λυέσθω τοίνυν ἀντιλογία πᾶσα, καὶ τῇ τῶν Γραφών καταφωτιζώμεθα γνώσει, ἵνα καὶ βασιλείας οὐρανῶν τύχωμεν ἐν Χριστῷ, ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. De incarnatione Domini nostri Jesu Christi, et de Εἰς τὴν ἐνανθρώπησιν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ infusoriis. 1. Pulchra quidem est psalmorum lyra; divinitus inspirata Spiritus cithara; jucundum pariter ac terribile est prophetiæ canticum; salubre semper psalmorum melos, melleo concentu suo perturbatos affectus sedans. Uti enim falx ad spinas habet, sic et psalmus habet ad tristitiam. Psalmus namque canore modulatus, animi ægritudines amputat; mœrorem radicitus exscindit; perturbationes abstergit; luctus sedat; sollicitudines curat; dolore fatigalos recreati peccatores ad compunctionen exstimulat; ad pietatem excitat; deserta, urbium frequentia auget; urbes componit; monasteria conlal; virginitatem documento tradit; mansuetudinem edocet; charitatem saneit; paupertatis studium beatum prædicat; ad patientiam comparat; in cœlum sublimes tollit; Ecclesiam frequenti hominum conventu opplet; sacerdotem semetum elicit; fugat daemones; futura prophetat; mysteria præemential; Trinitatem promulgat, dicens: Dixit Dominus Domino meo, Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum *. Consessorem Filium prædicavit: non ignominioso ministri no. mine Unigenitum notavit. Quam sane ob causam nuper beatus David, indefatigabilem decantans na- * Ezech. xliv, 1, 2. 50 Psal. cıx, 5. cum affert Damascenus epistola De trisagio, quem Theopaschite objicerent, aliter legentes ac habeant modo codices: nempe ter repetitam vocem ἅγιος· ut neque illa littera improbanda sit, sed duntaxat hæreticorum maius usus, ac quod vellent, ita in Filium referri hoc canticuin, ut non etiam referatur in Patrem et Spiritum sanctum; quod falsum liquet ex aliis aliisque locis Scripturæ, quibus alia aliaque persona apparuisse dicitur. Aperui, κι homo. Sie ipse exposuerim: ut spectata quidem naturæ hunianæ conditione, DoΧριστοῦ, καὶ εἰς τὰς ἐπαρυστρίδας. Δ΄. Καλὴ μὲν ἡ τῶν ψαλμῶν λύρα· θεόπνευστος ἡ τοῦ Πνεύματος κιθάρα· τερπνὸν καὶ φοβερὸν τὸ τῆς προφητείας ᾆσμα· σωτήριος ἀεὶ ἡ ψαλμῳδία, τὰ πάθη κοιμίζουσα τῇ μελωδία. Οπερ γάρ ἐστιν ἀκάνθαις δρεπάνη, τοῦτο γίνεται καὶ λύπῃ ὁ ψαλ μός. Ψαλμὸς γὰρ μελωδούμενος ἐκτέμνει ἀθυμίας· ῥιζοτομεῖ τὰς λύπας· ἀποσπογγίζει τὰ πάθη και μίζει τοὺς θρήνους· χειρουργεῖ τὰς φροντίδας χαγωγεῖ τοὺς ἐν ὀδύναις· ἁμαρτωλούς κατανυγεί ἐξυπνίζει πρὸς εὐσέβειαν· ἐρημίας πολίζει· τὰς πό λεις σωφρονίζει· συγκροτεί μοναστήρια· παρθενία, ὑπαγορεύει· πραότητα ἐκδιδάσκει· νομοθετεῖ ἀγάπην μακαρίζει φιλοπτωχίαν· πρὸς ὑπομονὴν ἀλεί φει· εἰς οὐρανοὺς μετεωρίζει· στενοχωρεῖ Εκκλησίαν ἁγιάζει ἱερέα· δαίμονας φυγαδεύει προφητεύει τα μέλλοντα· μυστήρια προκηρύττει· νομοθετεῖ τὴν Τριάδα, λέγων· Εἶπεν ὁ Κύριος τῷ Κυρίῳ μου· κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθροὺς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου. Σύνθρονον τὸν Υἱὸν ἐκήρυξεν, οὐ λειτουργὸν τὸν ὁμοούσιον ἐστηλί τευσε. Διὰ τοῦτο γὰρ ἀρτίως ὁ μακάριος Δαβὶδ τὴν ακάματον φύσιν, τὴν παντοδύναμον οὐσίαν, τὴν ἀήτ τητον βούλησιν, τὴν μὴ βραδύνουσαν χάριν, τὸν αὐτ θέντην δημιουργόν, τὸν αὐτεξούσιον Υιόν, τὸν ὑποminus vulvam aperturus esset; at non tamen aperuerit potentia deitatis, ad quam claustra ipsa perinde habent ac si aperta essent: quæ est ctiam expositio Amphilochii. Edidit Riccardus ex antiquo Cryptaferratensi codice, stilo scommatico ac polemico in Judæos, sive etiam Judæorum nomine in asseclas Nestoriapos: totam Procli, ut patet ex crebro usu vocis popph οι σχήμα, ἀντὶ φύσεως quem sanctus Ephremius apud Photium ipsi tribuit. Leg. cum aliis ἀφθάρτως.

ORATIO DE INCARNATIONE DOMINI. ταγή; ἐλεύθερον Θεόν, τὸν μὴ κελευόμενον Δεσπότην, & turam, omnipotentem substantiam, insuperabilem ἀνυμνῶν ἐβόα· Ὡς ἐμεγαλύνθη τὰ ἔργα σου, Κύριε! πάντα ἐν σοφίᾳ ἐποίησας. Αἰσχυνέσθωσαν Αρειος, καὶ Εὐνόμιος, Μακεδόνιός τε καὶ Νεστόριος, τὸ τετράπωλον τοῦ διαβόλου ἅρμα· οἱ τῶν αἱρέσεων σκόπελος· αἱ τῆς βλασφημίας σπιλάδες· τὰ τῶν ψυ χῶν ναυάγια· αἱ τῆς δυσσεβείας ύφαλοι πέτραι· οἱ πονηροὶ τῆς Τριάδος ζυγοστάται· ἀκουσάτωσαν τοῦ Δαβὶδ λέγοντος· Ὡς ἐμεγαλύνθη τὰ ἔργα σου, Κύριε! πάντα ἐν σοφίᾳ ἐποίησας. Ο Δαβὶδ τὰ Έργα μεγαλύνει, καὶ οἱ βλάσφημοι τὸν κτίστην σμι κρύνουσι. Πάντα γὰρ θαυμαστὰ καὶ παράδοξα, τὰ τοῦ Δεσπότου Χριστοῦ Θεοῦ γάρ ἐστι λόγου τεράστια, καὶ γλώττης τάχος νικώντα· ἰσχὺν δὲ τοῦ δημιουργήσαντος παριστώντα. voluntatem, celerem gratiam, suapte auctoritate conditorem, sui juris Filium, Deum nullius ditioni subjectum, Dominum nullius imperio manei - patum, claro præconio dicebat: Quam magnif cala sunt opera tua, Domine! omnia in sapientia fecisti ". Confundantur Arius et Eunonius, Macedoniusque et Nestorius, quadrijgis diaboli currus, hæresum scopuli, blasphemiarum caules, animarum naufragia, impietatis subdola saxa, Trinitatis mali pensitatores: audiant Davidem dicentem: Quam magnificata sunt opera tua, Domine! οικία in sapientia fecisti. David opera magnificat; blasphenique, creatoris gloriæ detrahunt. Omnia namque Christi Domini opera, mira plane sunt ac nova: siquidem Dei Verbi sunt prodigia; eaque, ut et linguam quantumcunque expeditam superent, et conditoris potentiam exprimant. Il. Omnia in sapientia fecit Dominus. Ex nihilo angelos produxit: annuit, et creatura nihil morata adfuit; jussit, et lux e tenebris eluxit. Coelum sicut cameram firmavit *; terram autem ab alto diremplam gurgite extraxit. Solem tanquam sponsum exornavit s; lunam vero utilitatis ergo variata. mutatione efformavit. Stellarum multitudinem ex. luce fabricavit; pugnaciumque elementorum concordiam donavit. Ignem temperat aqua terræ visceribus scaturiunt flumina: aer gravia elevat; contrariaque ac pugnantia, ejus ars mutuo amicitiæ fœdere copulavit. Pandam mysterium. Deus cum esset, in terris visus est *; ac per Virginem eo advenit, ubi jam aderat; nihil partu diminutus est; nec editio increatam naturam quidquam immuΒ. Πάντα ἐν σοφίᾳ ἐποίησεν ὁ Δεσπότης. 'Αγγέλους ἐκ μὴ ὄντων παρήγαγεν· ἔνευσε, καὶ ἡ κτίσις οὐκ ἐβράδυνεν· ἐκέλευσε, καὶ τὸ φῶς ἐκ σκότους ἀνέτειλε, τὸν οὐρανὸν ὡσεὶ καμάραν εστερέωσε· τὴν δὲ γῆν ἐκ τοῦ βάθους διαλελυμένην ἀνέσπασε, τὸν ἥλιον ὡς νυμφίον εκόσμησε· τὴν δὲ σελήνην, διὰ τὴν χρείαν ποικίλως ἐσχημάτισε, δήμους ἀστέρων ἐκ φωτὸς ἐχάλκευσε· καὶ τὴν συμφωνίαν τῶν μαχομένων στοιχείων εχαρίσατο· [πῦρ, ὕδωρ ] ἡ γῆ ποταμούς ἀναβλύζει, καὶ ὁ ἀὴρ μετεωρίζει τὰ βάρη· καὶ τὴν ἐναντιότητα, ἡ τέχνη αὐτοῦ εἰς φιλίαν ἐκέρασεν. Είπω τὸ μυστήριον. Θεὸς ῶν, ἐπὶ τῆς γῆς ὤφθη, καὶ διὰ Παρθένου ἔνθα παρῆν ἐπεδήμησε· καὶ ὁ τόπος αὐτὸν οὐκ ἠλάττωσε, καὶ ἡ ὠδῖς τὴν ἄκτιστον φύσιν οὐκ ἠλλοίωσεν· ἀλλὰ κτιστὴ μορφὴ τὸν κτίστην ἐσχημάτισε, καὶ τὸν ἀχώρητον σαρκωθέντα ὁ κόσμος tavit, sed creata forma creatorem formavit, ac eum ἐχώρησε. Γενόμενος ἄνθρωπος χωρὶς ἁμαρτίας, διὰ ξύλου τὴν φύσιν ἡμῶν ἀπὸ τῆς ἁμαρτίας ἠλευθέ. ρωσε· διὰ τάφου θάνατον ἐνέκρωσε· διὰ ὕβρεως δόσ ξαν εγεώργησεν· ἐν. ποταμῷ τὸ τῆς κολυμβήθρας μυστήριον ἐσκιογράφησε. Καὶ ὅτι Θεὸς ἦν ὁ Χριστὸς, ἐμαρτύρησεν ἀρτίως ἡ θάλασσα, καὶ οἱ ἄνεμοι, καὶ οἱ δαίμονες. Τῆς μὲν γὰρ ἡ ζάλη κατηυνάζετο· τῶν δὲ ἀνέμων ἡ βία ἐκοιμίζετο· οἱ δὲ δαίμονες ἀοράτως ἐμαστίζοντο. Καὶ ἐμαρτύρει τὰ στοιχεῖα τῇ δυνάμει τοῦ παρόντος, ὅτι τοῦτον ἐφοβήθησαν, περὶ οὗ ὁ προ φήτης ἐν ψαλμοῖς ἐβόα· Εἰδοσάν σε τὰ ὕδατα, δ Θεός, καὶ ἐφοβήθησαν. Γ. Οντως πάντα ἐν σοφίᾳ ἐποίησεν ὁ Δεσπότης χωφενούσῃ γὰρ τῇ κτίσει, γλῶτταν ἐχαρίσατο, τὸν – ** Psal. xvııı, 6. º¹ Psal. ciii, 24. "Isa, XL, 22. 23; Luc. vill, 23. 67 Psal. Lxxvi, 17. Ignem temperat aqua. Haud dubium desiderari vocem aliquam; nec enim duæ ille voces, πῦρ, Goup sic absolute cohærent; nec quis facile possit sanare locum absque novo codice. Suo modo testimonio, αρτίως ἐμαρτύρησεν. Bone Riccardus futurum μαρτυρήσει, mutavit præ terito. Porro indical Proclus, paulo ante lectum fuisse Evangelium Matth. v111, 23, sive Luc. vin, 23, de sedata maris tempestate ac expulsis dæmonibus: ut hoc indicio haberi possit certum tempus qui capi non potest, mundus indutumn carne cepit ac comprehendit. Factus homo sine peccato ", per lignum humanam naturam a peccato liberavit; per se. pulcrum interemit mortem; per contumeliam gloriam captavit: in flumine, lavacri sacramentum adumbravit. Christum porro Deum esse, suo modo testimonio mare et venti dæmonesque comproba. runt. Nam maris quidem procella sopiebatur; ventorum impetus sedabatur, dæmonesque invisibili ratione excruciabantur ". Elementa ejus qui aderat potentiam contestatam reddebant, quod euin timuerint, de quo propheta in Psalmis clara voce dicebat: Viderunt te aquæ, Deus, el timuerunt 87, Ill. Vere omnia in sapientia fecit Dominus. Muta siquidem cum esset creatura, linguam ei largitus est, Η Bar. tu, 38. & Hebr. 1, 15. * Matth. habitæ hujus orationis; nona_scilicet dominica_ab indictione, qua etiam exstal Ceramei homilia. Liquet vero ex his et similibus, ut non esset unius Ecclesie Hierosolymitane traditio, ut post lectum Evangelium inter Missarum solemnia haberetur concio; quo Wastelius argumento hinc inde monumenta Chrysostomo inscripta, Joanni suo ac Hierosolymitano minus solida veritate nititur asserere.

aempe hominem; protoplasti uterum, terre virginis άνθρωπον λέγω· καὶ μήτραν τοῦ πρωτοπλάστου, pulverem effecit. Quemadmodum enim in utero demittitur semen; effingitur corpus; informatur lutum; animatur caro; constituitur animal; exsilit qui est ad imaginem(27); paritur ratio; manetque nihilominus testis expers efformatio, ac generatio inexplicabilis: sic in protoplasto Adam, pro matrice, divinæ fuerunt manus; pro semine, terrenus pulvis; pro mensibus, conditoris æternitas; pro doloribus, fictoris impatibilitas; pro partu, divina insufflatio; pro lacte, paradisi fons; pro alimento, mensa nullo labore comparata; pro forma, principis exemplaris imago; pro dignitate, immortalitas per gratiam; pro subditis, una cum eo fictum animal. Ac partus quidem, qualis erat formatio, exstitit.; eumque molestia nulla violavit aut infecit. Erubescant Judæi, qui virginalem partum insectantur ac irrident, dicentes: Si virgo peperit, nequaquam virgo permansit. Miser ac infelix: Adam in mundum productus est, nec ulla molestia aut labes efformatum infecit: Deoque carne nato, partus corruptionem sustinere debuerit? Idcirco enim Christus Dominus secundus Adam secundum carnem dictus est quoniam is qui præcessit, primus Adam Christi Domini figura fuit. Nimirum lutum adumbravit fgulum. Adamum autem Christi Aguram gessisse, audi ex beato Paulo dicente: Regnavit mors ab Adam usque ad Moysen, etiam in eos qui non peccaverunt in similitudinem prævaricationis Adæ; qui est forma futuri”. Quemadmodum vero Adamus, Christi Domini Agura fuerit secundum G carnem, accipe. Servus, natura principium Dominus interminabilis principium vitæ. Efformarunt illum divinæ manus; hic, qua novit ipse ratione, carnem sibi adjunxit. Ille ad imaginem factus est; hic ipsa est increata imago. Ille per insulationem animatus est; hic in servi forma visus est. Illius domus est paradisus; hujus, cœlum sedes est. Ille lingua est creaturæ; hic, caput Ecclesia. Ille manum in arborem extendit, mortemque decerpsit”-”; hic manus in cruce expandit, mundumque in ulnas accepit: ac clamat in Evangeliis: Cum exaltatus fuero, omnia traliam ad me ipsum 1.40 Ille mulierem habuit insidiatricem; hic in thalamum babuit Virginem. Adamo dormienti adempla fuit costa ", atque ex ea ædificata mulier, nec quidquam Adamo defuit; Christo carne crucifixo alque τὸν χοῦν ἐποίησεν ἐκ γῆς ἀγεωργήτου. Ωσπερ γὰρ ἐν μήτρα καταβάλλεται σπέρμα· διαπλάττεται σῶ μα· μορφοῦται ὁ πηλός· ψυχοῦται ἡ σάρξ· ἀποτελεῖται τὸ ζῶν· σκιρτᾷ ὁ κατ' εἰκόνα· τίκτεται δ λόγος, καὶ ἀμάρτυρος μένει ἡ διάπλασις, ἀνερμήνευ τος δὲ ἡ γέννησις· οὕτως καὶ ἐπὶ τοῦ πρωτοπλάστου Ἀδάμ· ἀντὶ μήτρας, αἱ θεῖαι γεγόνασι χεῖρες· ἀντὶ σπέρματος, ὁ γήϊνος χους· ἀντὶ μηνῶν, τὸ ἄχρινον τοῦ ποιήσαντος· ἀντὶ ὠδίνων, τὸ ἀπαθὲς τοῦ πλά σαντος· ἀντὶ τόκου, τὸ θεῖον ἐμφύσημα· ἀντὶ γάλακτος, ἡ πηγὴ τοῦ παραδείσου· ἀντὶ τροφῆς, ἡ ἄμοχθος τράπεζα· ἀντὶ μορφῆς, ἡ εἰκὼν τοῦ ἀρχε τύπου· ἀντὶ ἀξιώματος, τὸ κατὰ χάριν ἀθάνατον· ἀντὶ ὑπηκόων, τὸ συμπλασθὲν ζῶον. Καὶ γέγονε μὲν ὁ κατὰ διάπλασιν τόκος· κάματος δὲ, τὸν τόκον οὐχ ὕβρισεν. Αἰσχυνέσθωσαν Ἰουδαίων παῖδες, οἱ τὴν παρθενικὴν ὠδῖνα διασύροντες, οἱ λέγοντες· Εἰ ἔτεκε παρθένος, οὐκ ἔμεινε παρθένος. Αθλιε καὶ ταλαξ. πωρε, ὁ Ἀδὰμ εἰς τὸν κόσμον παρήχθη, καὶ κάματος τὴν διάπλασιν οὐχ ύβρισεν· ὁ Θεὸς κατὰ σάρκα ἐγεννήθη, καὶ φθορὰν ὁ τόπος ὑπέμεινε; Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ δεύτερος Αδάμ κατὰ σάρκα ὁ Δεσπότης Χριστός· ἐπειδὴ ὁ προλαβὼν Ἀδὰμ τύπος τοῦ Δεσπότου Χριστοῦ. Ἐσκιογράφησεν ἡ πηλὸς τὸν κεραμέα. Οτι δὲ τύπος ἦν, ἄκουε τοῦ μακαρίου Παύ λου λέγοντος· Εβασίλευσεν ὁ θάνατος ἀπὸ τοῦ Ἀδὰμ μέχρι Μωυσέως, καὶ ἐπὶ τοὺς μὴ ἁμαρτή σαντας ἐπὶ τῷ ὁμοιώματι τῆς παραβάσεως 'Αδάμ, ὅς ἐστι τύπος τοῦ μέλλοντος. Καὶ ὅπως τύπος ἦν ὁ Ἀδὰμ τοῦ Δεσπότου Χριστοῦ κατὰ σάρκα, ἄκουε· Ο δοῦλος, φύσεως ἀρχή· ὁ Δεσπότης, ἀρχὴ ζωῆς τέ λος μὴ ἐχούσης. Ἐκεῖνον αἱ θεῖαι χεῖρες ἔπλασαν οὗτος, ὡς οἶδεν, ἑαυτὸν ἐσάρκωσεν. Ἐκεῖνος γέγονε κατ' εἰκόνα· οὗτος, εἰκὼν ἄκτιστος. Ἐκεῖνος δι' ἐμφυσήματος ἐψυχώθη· οὗτος ἐν δούλου μορφῇ ώφθη. Ἐκείνου ὁ παράδεισος οἶκος· τούτου ὁ οὐρανὸς θρό νος. Ἐκεῖνος γλῶττα τῆς κτίσεως· οὗτος, κεφαλὴ τῆς Ἐκκλησίας. Ἐκεῖνος τὴν χεῖρα εἰς δένδρον ἐξο ἔτεινε, καὶ θάνατον ἐτρύγησεν· οὗτος τὰς χεῖρας ἤπλωσεν ἐν τῷ σταυρῷ, καὶ τὸν κόσμον ἐνηγκαλί. σατο· καὶ βοᾷ ἐν Εὐαγγελίοις· “Οταν ὑψωθῶ, πάν τας ἑλκύσω πρὸς ἐμαυτόν. Ἐκεῖνος γυναῖκα ἔσχεν ἐπίβουλον· οὗτος Παρθένον ἔσχε θάλαμον. Τοῦ 'Αδάμ καθεύδοντος ή πλευρὰ ἀφῃρέθη, καὶ ᾠκοδομήθη ἡ γυνὴ, καὶ τῷ Ἀδὰμ οὐδὲν ἔλειψε· τοῦ Δεσπότου Χριστοῦ κατὰ σάρκα σταυρωθέντος καὶ ταφέντος, τῷ * Rom. ν, 14. *【” Gen. 111, 6. 1-** Joan. XII, 34. Exsilit qui est ad imaginem, σκιρτᾷ ὁ κατ' εἰκόνα· Ipse nimirum animus; quod sequenti membro magis explicat, τίκτεται ὁ λόγος ratio puri tur. Fuit forte in ea opinione, ut anima rationalis ac λόγος, vere exiret ac educeretur e materia sic disposita, a qua nec alii quidam æquales abhorruerunt: quanquam fuit tandem ab Ecclesia proscripta. Non licet, aut libet alias opiniones quas subinde Proclus indicat, adnotare, in quibus praesertim nihil est periculi, tametsi est aliquid novi, ac a nostrorum ac modernorum philosophia abhorrentis, ut paulo ante, de formatione stellarum ex lumine. Η Gen. 11, 21. Nature principium, φύσεως ἀρχή. Nihil his Procli clarius. Prosequitur enim, quibus convenit Adamum inter et Christum, ut ille hujus figura fuit: quare valde ridicula Riccardi conjectura, ut loco φύσεως, sit legendnm φθίσεως pro natura corruptionis; atque ab eo auctor Christi ac Adami comparationem inchoaverit, in quo illi maxime videntur contrarii. Adamus ergo naturæ principium, ut caput generis; eoque figura Christi, qui principium est ac auctor vitæ æternæ, caput ipse prædestinatorumn.

ORATIO DE INCARNATIONE DOMINI. αἵματι αὐτοῦ ἡ Ἐκκλησία εξηγοράσθη, καὶ τῆς Θεό- sepulto, ejus sanguine redempta fuit Ecclesia; passio τητος αὐτοῦ πάθος οὐχ ἥψατο. tamen haudquaquam ejus Divinitatem tetigit. IV. Verum investigandum est, cur non vigilante Adamo, sed dormiente, costa ei allata sit, ac ex ea ædificata mulier? Nonne satius erat ac commodius, eo pervigile fieri, ut formationis testis foret, artisque admiratione defixus, conditoris sapientiam summis laudibus celebraret: ut nimirum ex luto facti essent nervi carnesque, ac apta illa ossium compago pilorumque tenuitas? Verum non permisit Deus ita fieri duplici ex causa: primo, ne cui costa adimebatur indolesceret, atque indolescens mulierem odio haberet, fieretque ei invisa, quæ gentilis ac agnata esset. Tum vero, quod sublimius est ac divinius Noverat Deus hominem esse animal pugnacis contentionis acerrime cupidum, ac statim formatum, sui juris ac potestatis futurum: quocirca, ne Dei ipsum partum curiose nimis perscrutari inciperet, immittit ei somnum, quo quasi freno audaciam compesceret; vix non talia ad eum dicens: Si agnatæ formationem minime licuit conspexisse, ne præsumas ineffabilem Dei potentiam investigare. Non potes perspicere animo, qua homo Δ'. ᾿Αλλὰ ζητούμενόν ἐστι, τίνος ένεκεν μὴ ἐγρη γορότος τοῦ Ἀδάμ, ἀλλὰ καθεύδοντος ἀφηρέθη ἡ πλευρά, καὶ ἀνῳκοδομήθη ἡ γυνή. Οὐκ ἐχρῆν μᾶλλον ἐγρηγορηκότος, ὥστε μαρτυρεῖν τῇ διαπλάσει, καὶ ἐκπλήττεσθαι τὴν τέχνην, καὶ δοξολογεῖν τὴν σοφίαν τοῦ ποιήσαντος· πῶς ἐκ πηλοῦ ἐγένοντο νεῦρα καὶ τάρχες, ὀστέων ἁρμολογία καὶ λεπτότης τριχών; Αλλ' οὐ συνεχώρησεν ὁ Θεὸς ταῦτα διὰ δύο πράγματα· πρῶτον μὲν, ἵνα μὴ ἀφαιρούμενος ἀλγήσῃ, καὶ ἀλγήσας μισήσῃ τὴν γυναῖκα· καὶ γένηται αὐτῷ δυσμενὴς ἡ ὁμόφυλος· δεύτερον δὲ, ὅ μεῖζόν ἐστι καὶ θειότερον· ἔδει ὁ Θεὸς ὅτι φιλόνεικον ζῶον ὁ ἄνθρω πως, καὶ ὅτι διαπλασθεὶς αὐτεξούσιος ἐστίν· ἵνα μὴ οὖν ἄρξηται καὶ Θεοῦ τόκον πολυπραγμονεῖν, ἐπιβάλλει αὐτῷ ὕπνον, χαλινῶν τὴν τόλμαν, μονονουχί λέγων πρὸς αὐτόν· Εἰ τῆς ὁμοφύλου τὴν ἀνάπλασιν ἰδεῖν οὐ συνεχωρήθης, τὴν ἄῤῥητον τοῦ Θεοῦ δύναμιν, καὶ τὴν ἀκατάληπτον γέννησιν μή τολμήσῃς πολυπραγμονεῖν. Πῶς μὲν ἄνθρωπος γεννᾶται, νοῆσαι οὐ δύναται, Θεοῦ δὲ οἰκονομίαν ζητήσειν δύνῃ; incomprehensibilemque generationem curiose ratione generetur: divinæque incarnationis mysterium rimari poteris ac intelligere? Β΄. Ἀλλ᾽ ὁρῶ ὑμᾶς στενοχωρουμένους, καὶ βέλτιον ἐνθάδε κατευνάσαι τὸν λόγον· εἰ δὲ βιασταί έστε, τῶν βιαζομένων δέ ἐστιν ἡ βασιλεία, προσθήσω τοῖς εἰρημένοις. Εἰκὸς τῶν Ἰουδαίων τινὰ παρεῖναι ἐν ταῦθα, καὶ ἐν τῷ ἀμπελῶνι τοῦ Χριστοῦ λανθάνειν τὴν ἀλώπεκα τῆς Ἰουδαίας, καὶ μετὰ τὸ ἀπολυθῆναι τὴν ἐκκλησίαν, στήκειν ἔξω καὶ σκώπτειν τοὺς λότους, καὶ λέγειν τοιαῦτα· Διὰ τί, Χριστιανοί, καινοτομεῖτε ταῦτα, καὶ κομπάζετε ἐπὶ πράγμασιν ἀναποδείκτοις; Θεὸς ἐπὶ γῆς ὤφθη ποτέ; οὐδέποτε ἄλ λοτε, εἰ μὴ μόνον ἐπὶ Μωϋσέως. ᾿Αλλὰ τότε οὐδὲ ὤφθη, ὦ Ἰουδαῖε· καὶ τούτου μάρτυς αὐτὸς ὁ Μωϋσῆς λέγων οὕτως· Πρόσεχε σαυτῷ, καὶ συμβιβάσεις εἰς τὴν καρδίαν σου πάντας τοὺς λόγους, οὓς ἐωράκασιν οἱ ὀφθαλμοί σου· καὶ διδάξεις τοὺς υἱούς σου, καὶ τοὺς υἱοὺς τῶν υἱῶν σου· μνήσθητι τὴν ἡμέραν Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου, τὴν ἡμέραν τῆς ἐκκλησίας, ὅτε ἐλάλησε Κύριος προς με, λέγων· Ἐκκλησίασον πρός με τον λαόν, καὶ ἀκούσωσι τὰ ῥήματά μου, καὶ διδάξουσιν αὐτὰ τοὺς υἱοὺς αὐτῶν. Καὶ προσήλθετε, καὶ ἔστητε ὑπὸ τὸ ὄρος τὸ Σινά· καὶ τὸ ὄρος εκαίετο πυρί ἕως τοῦ οὐρανοῦ· καὶ ἡκούσατε τὴν φωνὴν τοῦ Κυρίου τοῦ Θεοῦ ὑμῶν ἐκ μέσου τοῦ πυρός· φω την ρημάτων ήκούσατε, καὶ ὁμοίωμα οὐκ ἴδετε. *Δ τοίνυν οὐκ εἶδες, τί κομπάζεις έωρακέναι; Τι εάν μοι, φησί, προσφέρεις, ὅτι ἡδύνατο γυνή γεννῆσαι Θεόν; Εἰς τοῦτο γάρ σοι λέγω· ὅτι οὐ λέγω σοι ὅτι ἠδύνατο γυνή Θεόν γεννῆσαι, ἀλλ' ὅτι ἡδύνατο Θεός σαρκωθείς γεννηθῆναι ὑπὸ γυναικός· πάντα γὰρ αὐτῷ δυνατά. Ὅμως εἰ ἀπιστεῖς, ὦ Ἰουδαῖε, τοῖς ἐμοῖς λόγοις, ἐντρέπου τὰς τῶν προφητῶν βίδίους· ἔγκυψον ἐν αὐταῖς, καὶ βλέπε ὅλον τὸ μυστή‐ *² Matth. xɩ, 12. * Deut. iv, 9-12. V. Cæterum coarctari vos video: proinde satius foret hic sermonem abrumpere. At si vim facitis,' cum cœlorum regnum eorum sit qui vim faciunt **, dictis aliquid addam. Verisimile plane est adesse hic aliquem Judæum, atque in vinea Christi, Judaicam delitescere vulpem; atque adeo dimissa concione foris constitutum, cœpturum sermones joce cavillari, taliaque effutire: Ut quid, o Christiani, nova hæc designatis, quæve demonstrari ac probari haudquaquam possunt, tumide temereque jactalis? Deusne in terris aliquando visus est? Nunquam sane, nisi tempore duntaxat Moysis. Atqui ne tune quidem, ο Judæe, visus est: hujusque rei tesis esto idem ipse Moyses, qui sic ait: Allende tibi ipsi, el colligendo conferes in corde tuo omnia verba quæ viderunt oculi tui: et ea docebis filios tuos, et filios filiorum tuerum. Recordare diei Domini Dei tui, diei concionis, quando locutus est Dominus ad me dicens: Convoca ad me populum, et audiant vocem meam, et docebunt filios suos. Εt accessistis, et stelistis sub monte Sinai: et mons conflagrabat igni usque ad cœlum: et audistis vocem Domini Dei vestri de medio ignis. Vocem verborum audistis, et similitudinem non vidistis“. Quid ergo te vidisse jactas, quæ non aspectasti? Quid hoc igitur, inquit, mihi ingeris? potuisse scilicet mulierem Deum generare? Ad id plane respondeo, me quidem nequaquam dixisse, Mulierem generare potuisse Deum, sed utique Deum incarnatum a muliere generari; siquidem omnia ei possibilia sunt ". At certe, o Judæe, si meis verbis fidem non habes, reverere libros prophetarum: illis incumbe, totumque divinum myste rium in eis exaratum vide: universum illic VirgiMatth. xix, p

nis miraculum adumbratum cerne. Ait namque pro- ριον θεολογούμενον· βλέπε ὅλον τὸ παρθενικὸν θαῦμα pheta: In die illa dicit Dominus omnipotens (prophetiam prius referam: deinde vero interpretationem addam): In die illa dicit Dominus omnipotens, advocabit homo proximum suum subter vitem suam, et subter ficum suam “. Et convertit me inquit, angelus qui loquebatur in me: et suscitavit me, sicut suscitari solet homo de somno suo, et dixit ad me: Quid tu vides? Et dixi: Vidi, et ecce candelabrum aureum totum, et lampas super ipsum, et septem lucernæ, et septem infusoria, et duæ olive desuper. Et interrogavi angelum, et dixi: Quid sunt hac, Domine? Et dixit mihi: Non cognoscis quid sunt hæc? Et dixi: Non, Domine. Et respondit angelus qui loquebatur in me, et dixit: Hic est Sermo Domini 4 O altitudo divitiarum cum sapientia tum scientia Dei s! Legimus prophetiam, interpretationem adiungamus. σκιαγραφούμενον. Καὶ γὰρ λέγει ὁ προφήτης· Ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ λέγει Κύριος παντοκράτωρ πρῶτον ἀναγινώσκω τὴν προφητείαν, καὶ τότε λέγω τὴν ἑρμηνείαν. Ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ, λέγει Κύ ριος παντοκράτωρ, προσκαλέσεται ἄνθρωπος τὸν πλησίον αὐτοῦ ὑποκάτω ἀμπέλου αὐτοῦ καὶ ὑποκάτω συκῆς αὐτοῦ. Καὶ ἐπέστρεψε με, φησίν, ὁ ἄγγελος ὁ λαλῶν ἐν ἐμοὶ, καὶ ἐξήγειρε με, ὃν τρόπον ἐξηγέρθη ἄνθρωπος ἐκ τοῦ ὕπνου αὐτοῦ· καὶ εἶπε πρός με· Τί σὺ βλέπεις; καὶ εἶπον· 'Εώρακα, καὶ ἰδοὺ λυχνία χρυσῆ ὅλη, καὶ τὸ λαμπάδιον ἐπάνω αὐτῆς, καὶ ἑπτὰ λύχνοι, καὶ ἑπτὰ ἐπαρυστρίδες, καὶ δύο ἐλαῖαι ἐπάνω. Καὶ ἐπηρώτησα τὸν ἄγγελον, καὶ εἶπον· Τί ἐστι ταῦτα, Κύριε; καὶ εἶπέ μοι· Οὐ γινώσκεις τί ἐστι ταῦτα; καὶ εἶπον· Οὐχὶ, Κύριε· καὶ ἀπεκρίθη ὁ ἄγγελος ὁ λαλῶν ἐν ἐμοὶ, καὶ εἶπεν· Οὗτος ὁ Λόγος Κυρίου. "Ο βάθους [καὶ] πλούτου, καὶ σοφίας, καὶ Θεοῦ γνώσεως! Ανέγνωμεν την προφη τείαν, ἐπαγάγωμεν τὴν ἑρμηνείαν. VI. In die illa dicit Dominus omnipotens. In qua die, o propheta? In die incarnationis, quando Virgo cœli quamdam speciem prætulit: quando ex utero prosilierunt radii: quando sol incarnatus e matrice prorupit: quando lux humanam figuram induit: quando partus ejus qui nascebatur, non iniLium, sed ortus fuit. Et convertit me, inquit, angelus qui loquebatur in me: et suscitavit me, sicut quando homo excitatur a somno suo. Quisnam angelus? Is qui læta faustaque annuntiavit Mariæ. Quis somnus? Legis tempus. Quandoquidem ut in somno palpebræ pupulas obtegunt, ita legis tempore velamen cor obtexerat. El dixit ad me: Quid tu vides? Et dixi: Vidi, et ecce randelabrum aureum totum. Quid est ergo illud candelabrum? Sancta Maria. Cur autem candelabrum? Quia immateriale lumen, nempe Deum incarnatum, portavit. Ut quid vero aureum totum? Quia etiam post partum virgo permansit. Ail namque: Porta hæc clausa erit. Non aperietur, et nullus transibit per eam, quoniam Dominus Deus Israel solus transibit per eam: el eril clausa, quoniam princeps et egredietur, et fores post se claudet. Uterum autem portam vocari, testatur Job dicens: Cur non conclusit portas uteri mei!! Et sicut candelabrum non est lucis causa, sed lucis vehiculum: ita etiam virgo non est ipsa Deus, sed Dei templum. Et lampas, inquit, super ipsum. Quidnam est lampas? Deus Verbum incarnatum, lumen orbis terræ, is qui dicit: Ego sumlux mundi "*. Sicut autem in lampade materia flammam excipit, ita in mysterio ac incarnatione Deus servi formam 8:1scepit. Et quemadmodum lampas splendorem ex ǝlto demittit, ita Dominus e cœlis in terram vess Zach. • Joan. vi, 12. Γ. Ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ λέγει Κύριος παντο κράτωρ. Εν ποίᾳ ἡμέρᾳ, ὦ προφῆτα; Τῇ τῆς ἐναν θρωπήσεως, ὅτε Παρθένος οὐρανὸν ἐμιμήσατο· ότι ἐκ γαστρὸς ἐξεπήδησαν ἀκτῖνες· ὅτε ἐκ μήτρας προέκυπτε σαρκωθείς ἥλιος· ὅτε τὸ φῶς ἐσχηματίσθη ανθρωπεία μορφῇ· ὅτε ὁ τόκος τοῦ τεχθέντος, οὐκ ἀρχὴ, ἀλλ᾽ ἀνατολή. Καὶ ἐπέστρεψε με, φησίν, ὁ άγγελος ὁ λαλῶν ἐν ἐμοὶ, καὶ ἡγειρέ με, ἂν τρό πον ὅταν ἐξηγέρθη ἄνθρωπος ἐκ τοῦ ὕπνου απ του. Τίς ὁ ἄγγελος; ὁ τὴν Μαριάμ εὐαγγελισάμενος. Τίς ὁ ὕπνος; ὁ τοῦ νόμου καιρός. "Ωσπερ γὰρ ἐν τῷ ὕπνῳ τὸ βλέφαρον τὴν κόρην καλύπτει, οὕτως ἐν τῷ νόμῳ τὸ κάλυμμα τὴν καρδίαν ἐσκέπασε. Καὶ εἶπεν πρός με· Τί σὺ βλέπεις; καὶ εἶπον· Εώρακα, καὶ ἰδοὺ λυχνία χρυσή όλη. Τις οὖν ἐστιν ἡ λυχνία; ἡ ἁγία Μαρία. Διὰ τί δὲ λυχνία; ἐπειδὴ τὸ αῦλον φῶς Θεὸν σαρκωθέντα ἐβάστασε. Διὰ τί δ χρυσῆ ὅλη; ἐπειδὴ καὶ μετὰ τόκον παρθένος ἔμεινε. Φησί γάρ· Η πύλη αύτη κεκλεισμένη ἔσται· οὐκ ἀνοιχθήσεται, καὶ οὐδεὶς οὐ μὴ διέλθῃ δι' αὐτῆς, ὅτι Κύριος ὁ Θεός Ισραήλ μόνος διελεύσεται δι' αὐτῆς· καὶ ἔσται κεκλεισμένη, διότι ὁ ἡγού μενος καὶ ἐξελεύσεται καὶ κλείσει τὰς θύρας ὄπισθεν αὐτοῦ. Ὅτι δὲ ἡ γαστήρ πύλη λέγεται, μάρτυς Ἰὼβ λέγων· Διὰ εἰ οὐ συνέκλεισε πύλας γαστρός μου; Καὶ ὥσπερ ἡ λυχνία οὐκ αὐτὴ φωτὸς αἰτία, ἀλλὰ φωτὸς ὄχημα, οὕτως καὶ ἡ Παρθένος, οὐκ αὐτὴ Θεὸς, ἀλλὰ Θεοῦ ναός. Καὶ τὸ λαμπάδιον, φησίν, ἐπάνω αὐτῆς. Τι τὸ λαμπάδιον; ὁ σαρκω θεὶς Θεός Λόγος, τὸ φῶς τῆς οἰκουμένης, ὁ λέγων· Εγώ εἰμι τὸ φῶς τοῦ κόσμου. Καὶ ὥσπερ ἐν τῷ λαμπαδίῳ ἡ ὕλη φλόγα δέχεται, οὕτως ἐν τῷ μυστη ρίῳ ὁ Θεὸς μορφὴν δούλου έλαβε. Καὶ ὥσπερ τὸ λαμ * Job ui, 40. . Zach. IV, 1-6. 7 Rom. x1, 33. * Ezech. XLIV, 2, 3. El convertit me, επέστρεψέ με. Velut stitit, traxitque ad spectaculum ac visionem. Deest illud pronomen in LXX ubi redditur, Et reversus est, etc. Posset reddi: et accurrit angelus, etc. Gentianus Hervetus etiam reddit, et convertit me, in Qusostionibus Anastasii Nicæni.

ORATIO DE INCARNATIONE DOMINI. 70% πάδιον ἐξ ὕψους τὴν αὐγὴν καταλάμπει, οὕτως ὁ nit. Quocirca etian clamabat propheta: Per viscera Δεσπότης ἐξ οὐρανῶν ἐπεδήμησε τῇ γῇ. Διὰ τοῦτο misericordiæ Dei nostri, in quibus visitavit nos Oriens καὶ ὁ προφήτης ἐβόα· Διὰ σπλάγχνα ελέους Θεοῦ ex alto 1. ἡμῶν, ἐν οἷς ἐπεσκέψατο ἡμᾶς Ἀνατολὴ ἐξ ὕψους. VII. Et lampas, inquit, desuper, et septem lucernæ. Ecquid septem lucernæ? Peculiares totidem leges. Unde il constat? Nimirum quia ait David: Lucerna pedibus meis, lex tua, el lumen semilis meis ". Salomon item: Lucerna mandatum legis, et lugs. Hic itaque septem leges signat propheta. Quod autem fuerint septem leges, audi. Prima lex, est naturalis insita, de qua ait Paulus: Cum enim gentes qua legem non habent, naturaliter ea quæ le gis sunt faciunt ejusmodi legem non habentes, ipsi Ζ'. Καὶ τὸ λαμπάδιον, φησιν, ἐπάνω, καὶ ἑπτὰ Λύχνοι. Τίνες οἶδε ἑπτὰ λύχνοι; οἱ κατὰ μέρος να μαι. Πόθεν τοῦτο δῆλον; λέγει γὰρ ὁ Δαβίδ· Λύχνος τοῖς ποσί μου ὁ νόμος σου, καὶ φῶς ταῖς τρίβοις μου. Καὶ Σαλομών • "Οτι λύχνος ἐντολὴ νόμος καὶ φῶς. Ἐνταῦθα οὖν λέγει τοὺς ἑπτὰ νόμους. Ὅτι δὲ ἑπτὰ νόμοι ἦσαν, ἄκουε. Πρώτος νόμος ὁ ἔμφυτος, περὶ οὗ φησιν ὁ Παῦλος· "Οταν γὰρ ἔθνη τὰ μὴ νόμον ἔχοντα, φύσει τὰ τοῦ νόμου ποιεῖ, οὗτοι νόμον μὴ ἔχοντες, ἑαυτοῖς εἰσι νόμος. Δεύτερος νόμος, ὁ διὰ τῆς ἔψεως· ὃν γὰρ ὁ νόμος κηρύττει δημιουρ- 13 εibi sunt lex. Secunda lex, est aspectabilis: γόν, τοῦτον ἡ ὄψις διὰ τῶν κτισμάτων πιστούται. Ἐκ γὰρ μεγέθους, καὶ καλλονῆς κτισμάτων, ἀναλόγως ὁ γενεσιουργὸς αὐτῶν θεωρείται. Τρίτος νόμος, ἡ ἐπὶ τοῦ ξύλου ἐντολή· καὶ βοᾷ ὁ ἀπόστολος Παῦλος· ὥστε ὁ μὲν νόμος ἅγιος, καὶ ἡ ἐντολή ἁγία, καὶ δικαία, καὶ ἀγαθή. Τέταρτος νόμος, ὁ ἐπὶ τοῦ Νῶς, ἐν τῇ νεφέλῃ. Πέμπτος νόμος, ὁ ἐπὶ τοῦ ᾿Αβραάμ, ὁ τῆς περιτομής. Εκτος, ὁ τοῦ γράμματος. Εβδομος, ὁ τῆς χάριτος· καὶ ὅτι δὲ ἡ χάρις νόμον ἔχει, ἄκουε πάλιν Παύλου λέγοντος· Ἀλλήλων τὰ βάρη βαστάζετε, καὶ οὕτως ἀναπληρώσετε τὸν νόμον τοῦ Χριστοῦ. Λέγει δὲ Ἡσαΐας· Ἐκ Σιὼν ἐξελεύσεται νόμος, καὶ λόγος Κυρίου ἐξ Ἱερουσαλήμ. Ενταῦθα οὖν λέγει ἑπτὰ λύχνους τους ἑπτὰ νόμους. Ἐπειδὴ γὰρ ἦλθεν ὁ Χριστὸς ὅλους – τους νόμους πληρῶσαι κατὰ τὸν μακάριον Παῦλον, τὸν λέγοντα· Πλήρωμα νόμου Χριστὸς εἰς δικαιοσύνην· διὰ τοῦτο εἶπε τοὺς ἑπτὰ λύχνους, ἑπτὰ νόμους. Καὶ ἑπτὰ ἐπαρυστρίδες τίνες εἰσί; τὰ ἑπτὰ τοῦ Πνεύματος χαρίσματα. Πόθεν τοῦτο δῆλον; λέγει μὲν Ησαΐας· Ἐξελεύσεται ῥάβδος ἐκ τῆς ῥίζης Ἰεσσαὶ, [καὶ ἄνθος ἐκ ρίζης] ἀναβήσεται, καὶ ἀναπαύσεται ἐπ' αὐτὸν πνεῦμα Κυρίου, πνεῦμα coφίας καὶ συνέσεως· πνεῦμα βουλῆς καὶ Ισχύος· πνεῦμα γνώσεως καὶ εὐσεβείας. Καὶ πνεῦμα φόβου Θεοῦ ἐμπλήσει αὐτόν· καὶ δύο ἐπαρυστρίδες, καὶ δύο ἑλαῖαι ἐπάνω. Τίνες αἱ δύο ἐλαῖαι; αἱ δύο διαθῆκαι. Καὶ διὰ τί ταύτας εἶπεν Ελαίας; ἐπειδὴ ὥσπερ ἡ ἐλαία ἀειθαλὲς ἔχει τὸ φύλο λον, οὕτω καὶ αἱ δύο διαθήκαι ἀπαύστους τὰς περὶ Χριστοῦ ἔχουσι μαρτυρίας. Η'. Καὶ ἐπηρώτησα τὸν ἄγγελον, καὶ εἶπον· π ἐστι ταῦτα; καὶ εἶπεν ὁ ἄγγελος· Οὐ γινώσκεις τί ἐστι ταῦτα; καὶ εἶπον· Οὐχὶ, Κύριε. Τί λέγεις, ὦ προφῆτα; σὺ λέγεις, ὅτι Εἶδον λυχνίαν, καὶ λαμπάδιον, καὶ λύχνους, καὶ ἐπαρυστρίδας. Πῶς οὖν ἐρωτᾷς & εἶδες; Ναί· εἰκόνα γὰρ ἔβλεπον, καὶ θαῦμα ἡρεύνων, φησίν. Ωσπερ γὰρ οἱ πλέοντες ἐν τῇ quem enim lex prædicat conditorem, hunc aspectus per creaturas astruit ac probat. magnitudine enim et specie creaturarum, per proportionem, earum creator conspicitur ". Tertia lex, est mandatum de ligno: ac Paulus apostolus alta voce prædical: Itaque lez quidem sancta, et mandatum sanctum, et justum, et bomum. Quarta lex est tempore Noe, in nube Quinta tempore Abraliani, de circumcisione. Sexta, lex scripta. Septima, gratiæ. Quod autem etiam gratia legem habeat, audi rursum Paulum dicentem: Alter alterius onera portale, et sic adimplebitis legem Christi. Isaias etiam ait: De Sion exibit lex, et Verbum Domini de Hierusalem *. Cum itaque hic septem lucernas dicit, septemn intelligit leges. Nam quia Christus venit, ut adimpleret universas leges, juxta quod ait beatus Paulus Plenitudo legis Christus ud justitiam *♥ idcirco septem leges, septem vocavit lucernas. Quidnam vero sunt septem infusoria? Septem Spiritus dona. Unde id liquet? Quia dicit Isaias: Egredietur virga de radice Jesse, et flos de radice ascen det: et requiescet super eum Spiritus Domini; spiritus sapientia et intellectus; spiritus consilii et furtitudinis, spiritus scientiæ et pietatis, el replebit eum spiritus timoris Domini". Et septem infusoria; et duæ olivæ desuper. Ecquænam duæ olivæ? Duo testamenta. Quam ob causam vero hæc vocavit olivas? Quia sicut oliva semper virentia servat folia: ita et duo testamenta sempiterna proferunt de Christo testimonia. Vill. Et interrogari angelumn, et diri: Quid sunt hac? Et dixit angelus: Non cognoscis quid sunt hæc? Et dixi: Minime, Domine. Quid ais, o propheta? Tu dicis: Vidi candelabrum, et lampadem, et. lucernas, et infusoria. Ut quid ergo ipsa quæ vidisti, interrogas? Utique: Imaginem enim videbam, inquit, et miraculum perscrutabar. Ut enim ii qui ** Sap. xılı, 5. 56 Rom. * Rom. 11, 14. 8 Luc. 1. 78. ss Psal. cxvii, 105. ss Pror. vi, 93. νις, 12. f Galat. τι, 2. 38 Isa. 11, 3. ** Rom. x, 4. * Isa. xi, 1-3. Leg. νόμου, juxta LXX. In nube. In qua nimirum Deus positum voluit symbolum clementiæ, et ut deinceps mundus non esset periturus simili aquarum diluvio.

mare navigant, quamvis ipsum pelagus intueantur, θαλάσσῃ τὸ μὲν πέλαγος βλέπουσι, τὸν δὲ κρυπτόμε haud tamen ad ima delitescentem margaritam ceraunt: ita etiam propheta extinam quidem imaginem cernebat, arcanum vero exquirebat mysterium. fdcirco ait: Et interrogavi angelum, et dixi: Quid sunt hæc? Ecquid tandem angelus? Non ait vidisse candelabrum, et lampadem, lucernasque, et infusoria: sed misso znigmate, aperit miraculum, edicitque: Hic est Sermo Domini. Fitque angelus evangelista: jubens enim valere symbola visui proposita, miraculum prædical, aitque: Hic est Sermo Domini. Quid ais, o angele? Ostendisti vasa, et Verbumn evangelizas? Ulique; nam æuigma est quod spectatur, gratiaque mysterium. Quia enim Dominus Deus de Virgine nasciturus erat secundum carnem ac humanam formam accepturus, proque sua incarnandus voluntate: criminaturi vero erant Judaei miraculum, ac dicturi: Quonam pacto Dei Verbum, Verbum quod erat in principio, Verbum quod erat apud Deum", potuit in humana forma masci, et ex suo figmento carnem sumere? ut ergo Judzorum ora obstrueret, ostendit prophete, pro Virgine, candelabrum; infusoria pro donis; pro testamentis olivas, pro Salvatore lampadem. Quod autem prophetae lampadem appellaverint Dominum Christum, incarnatum, inquam, Verbumn, Deum non mutatum, ex Isaia accipe, cum ait: Exsultet anima mea in Domino; induit enim me vestimento salutis et tunica lælitiæ: sicut sponso circumposuit mihi mitram, et sicut sponsam ornavit me mundo; et sicut terram efferentem florem suum, et sicut kortus semina sua, sic germinare faciet Dominus justitiam et exsultationem coram universis gentibus". Propter Sion non lacebo, et propter Hierusalem non relinquam, donec egrediatur ut lumen justitia mea; salutare autem meum ut lampas accendetur “. Ipsi gloria et imperium et honor, una cum Patre, simulque Spiritu sancto,`nunc et semper, et in sacula seculorum. Amen. ORATIO H De Incarnatione Domini nostri Jesu Christi. I. Crebra eaque diversa celebritatum solemnia hunianam exhilarant vitam, dum festorum dierum recursu, tristem ærumnosæ hujus vitæ molestiam in voluptatem convertunt. Ut enim adversis tempestatibus acti, trajecto infesti maris æstu, portubus gaudent tanquam dissimo vitæ sinu: sic post multas negotiorum molestias cum feriatur homo, celebritate tanquam curarum requie ae securitatis matre gaudet. Festus namque dies, molestiarum et oblivio; curarum somnus; gaudii οι Joan. 1, 1. " I30. Lx1, 10, 11, sec. LXX. νον κάτω μαργαρίτην οὐχ ὁρῶσιν· οὕτω καὶ ὁ προφήτης εἰκόνα μὲν ἔβλεπε, καὶ μυστήριον ἠρεύνα. Διό φησιν· Καὶ ἠρώτησα τὸν ἄγγελον, καὶ εἶπον· Τι ἐστι ταῦτα; Τί οὖν ὁ ἄγγελος; οὐ λέγει ὅτι εἶδεν λυχνίαν, καὶ λαμπάδιον, καὶ λύχνους καὶ ἐπαρυστρία δας· ἀλλ' ἀφεὶς τὸ αἴνιγμα, κηρύττει τὸ θαῦμα, καὶ λέγει· Οὗτος ὁ Λόγος Κυρίου. Καὶ γίνεται ὁ ἄγγε λος εὐαγγελιστής· ἀφεὶς γὰρ τὴν ὄψιν, κηρύττει τη θαῦμα, καὶ λέγει· Οὗτος ὁ Λόγος Κυρίου. Τι λέ γεις, ὦ ἄγγελε; Σκεύη ἔδειξας, καὶ Λόγον εὐαγγελί ζεις; Ναί· αίνιγμα γὰρ τὸ θέαμα, καὶ μυστήριον ἡ χάρις. Ἐπειδὴ γὰρ ἔμελλεν ὁ Δεσπότης Κύριος ἐκ Παρθένου τίκτεσθαι κατὰ σάρκα, καὶ σχηματίζεσθαι ὡς ἄνθρωπος, καὶ σαρκοῦσθαι ὡς ἤθελεν· ἡμελλον δὲ Ἰουδαῖοι διασύρειν τὸ θαῦμα, καὶ λέγειν· Πῶς ἡδύνατο ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, ὁ ἐν ἀρχῇ Λόγος, ὁ πρὸς τὸν Θεὸν Λόγος, ἐν σχήματι ἀνθρώπου γεννάσθαι, καὶ ἐκ τοῦ οἰκείου πλάσματος σαρκοῦσθαι; βουλόμενος οὖν ἀποφράξαι τῶν Ἰουδαίων τὰ στόματα, ἔδειξε τῷ προφήτῃ ἀντὶ τῆς Παρθένου, τὴν λυχνίαν· ἀντὶ τῶν χαρισμάτων, τὰς ἐπαρυστρίδας· ἀντὶ τῶν διαθηκών, τὰς ἐλαίας· ἀντὶ τοῦ Σωτῆρος, τὸ λαμπάδιον. Καὶ ὅτι λαμπάδιον λέγουσιν οἱ προφῆται τὸν Δεσπότην Χριστὸν, τὸν σαρκωθέντα Λόγον, τὸν μὴ τραπέντα Θεόν, ἄκουε Ησαΐου λέγοντος· 'Αγαλλιάσθω ή ψυχή μου ἐπὶ τῷ Κυρίῳ· ἐνέδυσε γάρ με ιμάτιον σωτηρίου, καὶ χιτῶνα εὐφροσύνης· ὡς νυμφίῳ περιέθηκε μοι μίτραν· καὶ ὡς νύμφην κατακό σμησέ με κόσμῳ· καὶ ὡς τήν αύξουσαν τὸ ἄνθος αὐτῆς· καὶ ὡς κῆπος τὰ σπέρματα αὐτοῦ· οὔτ τως ἀνατελεῖ Κύριος δικαιοσύνην, καὶ ἀγαλλίαμα ἐνώπιον πάντων τῶν ἐθνῶν. Διὰ Σιών οὐ σιω πήσομαι, καὶ διὰ ῾Ιερουσαλὴμ οὐκ ἀνήσω, ἕως ἂν ἐξέλθῃ ὡς φῶς ἡ δικαιοσύνη μου· τὸ δὲ σω τήριόν μου ὡς λαμπάς καυθήσεται. Αὐτῷ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος καὶ ἡ τιμὴ σὺν τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αιώνων. Αμήν. Εἰς τὴν ἐνανθρώπησιν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ Α'. Πολλοὶ καὶ διάφοροι πανηγύρεις τὸν ἀνθρώ πινον φαιδρύνουσι βίον, τῷ κύκλῳ τῶν ἑορτῶν τῆς ἐπιμόχθου ζωῆς τὸ λυπηρὸν εἰς ἡδονὴν μεταβάλλου σαι. Ὥσπερ γὰρ οἱ μετὰ ζάλης ἐκ πελάγους καταβάντες χαίρουσι τοῖς λιμέσιν, ὡς ζωῆς ἀγκάλαις· οὕτως μετὰ πολλὰς πραγμάτων περιστάσεις ἑορτάζων ὁ ἄνθρωπος, χαίρει τῇ πανηγύρει ὡς ἀμεριμνίας μητρί. Ἑορτὴ γὰρ ἐστι λύπης λήθης φροντίδων ὕπνος, χαρᾶς γεωργός, φαιδρότητος πρόξενος, προσ ευχῆς καιρός, πενήτων θέρος, ἐκκλησιῶν κόσμος, «[sa. LXII, 1. Hanc quoque habuit idem Riccardus ex eadem Cryptæferratensi bibliotheca: opus sane, quanquam breve, Procli vena ac ingenio dignum. Indicat habuisse illam altero die a Christi natalitiorum festo die: quæ forte ratio fuit, ut potius inscripta sit De Incarnatione, quam In ſestum natalis Domini. Colum. codex, εἰς τὰ γενέθλια τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ.

ORATIO DE INCARNATIONE DOMINI. πόλεων πανήγυρις, έχθρας ναυάγιον, φιλίας ἀνατολή. seges; laetitia conciliatio; precationis tempus; ἐπὶ γῆς οὐρανός. Καὶ τί τὰ πολλὰ λέγω; Ἑορτὴ pauperum messis; ecclesiarum ornatus; urbium αναστάσεως καρπός, κατὰ τὸν προφήτην λέγοντα Εόρταζε, Ιούδα, τὰς ἑορτάς σου· ἀνέβη γὰρ ἐκ τῆς γῆς ὁ ἐμουσῶν εἰς πρόσωπόν σου. celebris conventus; inimicitiæ exitium; amicitiæ ortus; in terra coelum. Quid vero multa prosequor? Est festus dies resurrectionis fructus, juxta quod ait propheta: Celebra, Juda, festivitates tuas: Ascendit enim e terra, insufflans in faciem tuam 64 1. At sane multæ quidem sunt, uti dicebam solemnes celebritates; non tamen æqualia sunt feriarum lucra. Aliæ quippe a Deo sunt constitutæ: aliæ a diabolo illatæ: proinde etiam, harum quidem aliæ in animarum jacturam vertuntur; aliæ ventris satietatem ministrant; aliæ denique, bumano generi salutem negotiantur. Puta, gentes sua festa colunt; verum turpiter affectus deificantes ac Β. Αλλὰ πολλαὶ μὲν, καθάπερ ἔφην, αἱ πανηγύ ρεις· οὐκ ἴσα δὲ τῶν ἑορτῶν τὰ κέρδη. Αἱ μὲν γὰρ παρὰ Θεοῦ ἐνομοθετήθησαν, αἱ δὲ παρὰ διαβόλου εἰσέφρησαν. Διόπερ καὶ αἱ μὲν, ψυχῶν ἀπειλοῦσι ζη μίαν· αἱ δὲ γαστρὶ λειτουργοῦσι χέρον· αἱ δὲ τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως ἐμπορεύονται τὴν σωτηρίαν. Οι Έλληνες ἑορτάζουσιν· ἀλλ᾽ αἰσχρῶς τὰ πάθη θεοποιήσαντες, ἐντεῦθεν ἀναμάττονται τῆς αἰσχύνης τὸν βόρβορον. Ἰουδαῖοι πάλιν ἑορτάζουσιν· ἀλλὰ θεὸν vitia, turpitudinis inde canum hauriunt ac sibi τὴν κοιλίαν περιφέρουσι, καιροὺς ἁμαρτημάτων μετὰ κόρον τὰς ἑορτὰς ποιοῦντες. Ἐν ἐρήμῳ ἑορτάζοντες, τῇ εἰκόνι τῇ χρυσῇ προσεκύνησαν· εἰς κρίσεις καὶ μά χας ἐνήστευον· ἐν Ἱεροσολύμοις ἑορτάζοντες, σταυρὸν κατὰ τοῦ Δεσπότου συνέπηξαν. Ὁ Ἰουδαῖκαὶ ἑορταί, ὧν καὶ ἡ φαιδρότης πλάνος, καὶ ἡ τρυφή φόνος. Αἱ δὲ τῶν Χριστιανῶν πανηγύρεις θεῖαι καὶ παράδοξοι, καὶ ὄντως πηγαὶ καὶ θησαυροί σωτηρίας. Ἡ μὲν γὰρ πρώτη ἡμῶν πανήγυρις, Θεοῦ πρὸς ἀνθρώπους ἐπιδημίαν κηρύσσει. Η δὲ μετ' ἐκείνην, ὑδάτων ἁγιασμὸν καὶ βαπτίσματος εικονογραφεί μήτραν. Η τρίτη κατά δυσιν θανάτου, καὶ σταυροῦ τρόπαιον, καὶ ἀναστάσεως δώρον, καὶ πατράσιν ελευθεροποιὸν εὐαγγελι ζεται. Η τετάρτη, τῆς ἡμετέρας ἀπαρχῆς τὴν εἰς εὐρανοὺς ἄνοδον, καὶ τὴν ἐκ δεξιῶν κέκραγε καθέδραν. Η πέμπτη Πνεύματος ἁγίου κάθοδον, καὶ μυρίων χαρισμάτων όμβρους σαλπίζει. Ανταί εἰσιν αἱ ἑορταὶ ἂς ἐποίησεν ὁ Κύριος· ἀγαλλιασώμεθα καὶ εὐφρανθῶμεν ἐν αὐταῖς. asciscunt. Judæi quoque dies festos agunt; sed ventrem deum circumferuut, feriasque post satietatem peccatorum causas reddunt. In deserto ſestum actitantes diem, auream imaginem adorarunt": ad lites et contentiones jejunabant 66 Hierosolymis festum diem celebrantes, crucem adversus Dominum compegerunt. O Judaica festa! quorum et hilaritas error, et deliciæ cædes. At Christianorum solemnia divina sunt et admirabilia, vereque fontes ac thesauri salutis. Nam prima nostra celebritas, Dei ad homines adven um prædicat. Quæ vero hanc sequitur, aquarum sanctificationem ac baptismatis vulvanı graphice exprimit. Tertia, mortis interitum ac tropæum crucis, resurrectionisque donum, ac quo patribus partu est libertas, laeto faustoque nuntio indicat. Quarta, primitiarum nostrarum in cœlos ascensum, earumque a dextris consessum clamat. Quinta, Spiritus sancti descensum ac sexcentos gratiarum imbres ceu tubæ præconio alte intonat. Hæc solemnia sunt quæ fecit Dominus: Exsultemus, et lætemur in eis". Γ. Τί γὰρ οὐκ ἔστιν ἐν αὐταῖς θαυμαστὸν καὶ παράδοξον, ἣν χθὲς ἐπετελέσαμεν, οὔτε μετὰ φρίκης καὶ δόξης; Τί γὰρ ἦν χθεσινῆς ἑορτῆς τὸ θαῦμα; ἀλλὰ παρακαλώ, μετὰ συγγνώμης ἀκούσατε, Πηλίνη γὰρ γλῶσσα Θεοῦ μυστήρια διαπορθμεύσαι ἐπιχειρεῖ. Τί οὖν τῆς χθεσινῆς ἑορτῆς τὸ θαῦμα θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος ανερμήνευτον μυστήριον. ὡδὲν ἀλόχευτος· σάρκωσις ἀπαθῶς τὸν ἀσχημάτιστον μορφώσασα· τόκος παράδοξος· ἀρχὴ, καὶ οὐκ ἀρχὴ τοῦ τεχθέντος· τῆς μὲν γὰρ ἀνθρωπότητος γέγονεν ἀρχὴ, ἡ δὲ θεότης ἔμεινεν ἄναρχος· μορφὴ μορφὴν προσλαβοῦσα, καὶ ἡ Τριὰς οὐκ ἐπλεόνασεν εἰς τε III. Quid enim utique, in ea quam hesterna die peregimus solennitate, non admirabile ac novum, honoreque ac gloria plenum? quod namque illud hesternæ festivitatis miraculumi? Veruin, obsecro, cum indulgentia audite. Lutea enim lingua est quæ Dei mysteria traducere audet ac aggreditur explicare. Quodnam illud itaque besternæ soleninitatis est miraculum? Nimirum divinitatis et humanitatis inexplicabile mysterium; nullis partus sordibus inquinata proles; incarnatio, nulla eum passione informans, qui nullam formam aut Aguram admittat: partus admirabilis Nati principium, “Nah. 1, 45; 11, 1. • Exod. ΣΧΧΙΙ, i sqq. ** Isa. LVIII, 4. 67 Psal. cxvii, 24. leg. αὐτῇ. Insulans in faciem tuam. Allusio est ad insublationem qua Deus homini animam indidit: vel etiam ad dominicam illam in discipulos (Joan. xx, 29). Idem enim et natura primum, et gratia postea insulavit Spiritum; ipse qui e terra ascendit, ac resurrexit, nostræ primitiæ ac auctor resurrectionis. Etiam Cyrillus in Nahum ul, explicat de resurrectione et Chrysostomus hom. ex decem Romæ editis. Christianorum solemnia. Eodem fere modo Asterius festum Kalendarum traducens, Christianorum percenset festa, ac eorum rationes. Videndus item Chrysostomus in Philogonium, ac homil. de Pentecost. apud Ducæum. Parius admirabilis, τόκος παράδοξος. Habentur hæc ac sequentia, usque ad illa verba, xal ἄνθρωπος ἐξ ἐμοῦ, in codice Culumneusi Procli nomine, inter Patrum testimonia de duabus naturis, ut refert Riccardus.

8. PROCLI CP. EPISCOPI Λόγου καὶ σαρκὸς ἀσύγχυτος ἔνωσις· καὶ ὁ γεννηθείς χθές κατὰ σάρκα, Θεός ἐστι τὸ ἐκ Πατρὸς, καὶ ἄν θρωπος τὸ ἐξ ἐμοῦ. " μυστηρίου φρικτοῦ καὶ πα ραδόξου! Τίς ειδέ ποτε ὅτι βασιλεὺς καταδίκου σχήμα ἐφόρεσεν; ἢ πότε ὀφθαλμὸς ὅλον ἐχώρησεν ἥλιον; πότε δὲ Θεῷ σὰρξ κατ' οὐσίαν ἀτρέπτως ἡνώθη, εἰ μὴ χθές; ὅτε ἡ μὲν ἁγία Παρθένος τήν σου γαστέρα ἐπήχρα ὁ δὲ Λόγος δι' ἀκοῆς εἰσεπήδα· τὸ δὲ Πνεύμα τὸ ἅγιον τὸν ναὸν ἐζωοπλάστες· ὁ δὲ Ὕψιστος εἰς δούλου μορφὴν ἑαυτὸν ἐκένου· τὸ δὲ μυστήριον τῆς θείας οἰκονομίας ἐβάσταζε Παρθένου γαστήρ. Ο γα στὴρ οὐρανοῦ πλατύτερος! ὢ τόκος σωτηρίας φόρ τος! Ο κοιλία πηλοῦ καὶ πλαστοῦ νυμφών. Ο ὠδῖν κοσμικῆς ἁμαρτίας λύτρον! Ο μυστήριον, οὗ τὸν τρόπον ἑρμηνεῦσαι οὐ δύναμαι! Ο τόπος, οὐκ ἀρχὴν ὑπάρξεως Θεοῦ, οὐ τροπήν φύσεως, οὐ μείωσιν δυνάμεως, οὐ χωρισμὸν τοῦ ἀνάρχου γεννήσαντος, ἀλλὰ Θεοῦ καὶ σαρκός συνουσιωμένην Ένωσιν, εύλογίαν γεννήσεως, Θεοῦ ἐπιδημίαν, ἐξ αἰῶνος ἐν τῷ Θεῷ ἀποκεκρυμμένον θαῦμα, φύσεων ἀδιαίρετον με στήριον, κατάρας λύσιν, ἀποφάσεως ἀνατροπήν, τοῦ ἑνὸς καὶ μόνου Υἱοῦ τὴν ἄναρχον ὑπαρξιν, καὶ τὴν ἐκ Παρθένου κατὰ σάρκα γέννησιν, καὶ τὴν παρὰ πάν σης τῆς κτίσεως προσκύνησιν, τῷ δήμῳ παντὶ κεχα ρισμένος καὶ εὐαγγελισάμενος. Αὐτῷ ἡ δόξα καὶ τὰ κράτος, εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. nec principium: humanitas quippe principium ha- τράδα - δύο φύσεων σύνοδος, καὶ ἑνὸς Υἱοῦ τόπος· buit, divinitas vero æterna est et sine principio. Forma formam assumpsit, nec Trinitas in quaernitatem excrevit. Duarum naturarum unio, ac unius Filii partus. Verbi ac carnis inconfusa unio, quique heri carne natus est, quod ex Patre, Deus; quod ex me, homo est. Ο pleuum horrore ac miraculo sacramentum! Quis regem unquam vidit rei habitu indutum? Vel quis oculus universum comprehendit solem? Quandonam vero caro secundum substantiam Deo immutabiliter unita est, præterquam beri? quando sancta quidem Virgo suum uterum commodavit Verbum autem per aurem insiliit; ac Spiritus sanctus vivum efformavit templum; Altissimus in servi se formam exinanivit; ac demum divinæ istud dispensationis mysterium, uterus virginalis portavit. O uterum coelo latioren! O prolem salutis sarcinam! O alvum luti ac figuli thalamum! 0 fetum, mundi peccati redemptionis pretium! 0 mysterium, cujus modum explicare nequeo! O partum, non qui initium exsistentiæ diving, aut natura mutationen, vel diminutionen potentiæ, aut denique separationem ab æterno genitore, sed qui Dei ac carnis substantialem unionem; nativitatis benedictionem; Dei adventun; miraculum a sæculo in Deo absconditum; maledictionis solutionem; condemnationis eversionem; unius ejusdemque Filii æternam existentiam, ac ejus ex Virgine secundum carnem generationem; ac demum adorationem quam omnis impendit creatura, populo universo donavit, lætoque fausto gaudio annuntiavit. Ipsi gloria et imperium, in sæcula sæculorum. Amen. ORATIO IV. In natalem diem Domini nostri Jesu Christi. 1. Praeclarum ac admirabile præsentis solemni- ** Philipp. 11, 7. Commodavit, ἐκήρα. Communius scribitur hoc verbum per t, quod Dorica dialecto passim mutatur in ŋ. Putem tamen nihil hic Proclum Dorici affectasse, sed totum antiquarii esse, quod paulo insolentius videtur. Liquet enim ut plerique scribendo litteras sono attines, ac nec modo satis distinctas, confundant. Jam edita fuerat Lugduni Batavorum ex mendoso satis codice. Riccardus ex triplici Romano conatus est restituere. Exstat Theodoti Ancyrani Oratio In Acl. synodi Ephesina, pag. 3, cap. 9, simili argumento, et eodem fere initio, ut vel ejus. dem oporteat esse, vel alterum alterum imitatum, ac pene alterius exordium orationis exscripsisse. Conjicit Riccardus non esse eam orationem Theodoti, sed solum sequentem, tum ex styli diversitate, tum quia desideratur illa in codice Bavarico; tuin denique quia Epiphanius diaconus in vil synodo percensens bujus Theodoti opuscala, singulariter nominat, καὶ τὸν λόγον εἰς τὴν γέννησιν τοῦ Κυ ρίου. Verumn argumentum hoc leve admodum est; namn iisdem ipsis Actis, c. 12, habetur ejusdem Theodoti oratio alia, De dominica Incarnatione habita in die sancti Joannis evangelistæ, cujus nihil Epiphanius meminit. Sanctus quoque Nicephorus adversus Iconomachos, tanquam ejus indubitatum monumentum afert Orationem in sanctam Mariam et Symeonem, opponitque aliis incertis, quæ iidem, Theodoti Ancyrani nomine oppouebant: quam Ipsam Epiphanius omisit: nisi forte, et melius, ΛΟΓΟΣ Δ'. Εἰς τὸ γενέθλιον τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Α'. Λαμπρὰ καὶ παράδοξος τῆς παρούσης ἑορτῆς eas omnes orationes comprehendit inter scriptas ad Lausum adversus Nestorium tomis sex: ex quibus verisimile est acceptas esse tres illas in synodo recitatas, quæ vere totæ adversus Nestorium militaut; ut et quam citat sanctus Nicephorus in Marium et Symeonem, quod relatum ab eo excerptum indicat. Putemque sex illos tomos illustre fuisse Theodoti opus, ac apprime notum; reliquas vero quas percenset Epiphanius orationes, singulares fuisse tractatus, alia aliaque occasione habitos, ut doctis ejusmodi episcopis moris erat. Quia vero in Marianis sumus, libuit hoc loco illud in Mariam excerptum Theodoti producere, ex quo forte integra ipsa oratio aliquando agnosci poterit, ac quandiu tolus ipse Nicephorus non prodit. Ἐκ τοῦ εἰς τὴν πανύμνητον Θεοτόκου καὶ τὸν Συμεώνα συντεθειμένου λόγου Θεοδότῳ τῆς Αγκύρας. Χαίροις χρημα κλά χιστον, χωρῆσαν τὸν τοῖς πᾶσιν ἀχώρητον. Καὶ τὶς τὴν γενεὰν τοῦ ἀρχαιοτέρου τῆς γεννήσεως διηγή σεται; Τί θαυμάζομεν· τὸν θεῖον καὶ ἀνέκφραστον τόκον, ἢ τὴν ἀνερμήνευτον λοχείαν; Ο περιβράττε ται τῷ λόγῳ τὰ ὑπὲρ λόγον· οὐ περιγράφεται να τὰ ὑπὲρ ἔννοιαν. Εἰ γὰρ καὶ γράφει γραφεις την μητέρα τῆς οἰκονομίας, ἀλλ' οὐκ ερμηνεύει λόγος τὸν τρόπον τῆς κυοφορίας. ᾿Αρχὴν ἐπιθῶμεν τῷ τόπῳ; ἀλλ' οὐχ ὑφέστηκεν άτερ τοῦ ἀνάρχου. Βρέφος ενο μάσομεν τὸν τεχθέντα; ἀλλὰ τὸν παλαιὸν τῶν ἡμε ρῶν κέκτηται προκαταρκτικὸν καὶ αἴτιον. Νικῇ τὴν ὕφεσιν ἡ ἐπίτασις, καὶ ὑπερίπταται τῆς περιγραφής Leg. τὴν αὐτῆς.

ORATIO IN NATALEM DIEM DOMINI. ἡ ὑπόθεσις· λαμπρὰ μὲν, ὅτι ξένην ἀνθρώποις σω- tatis argumentum: præclarum quidem quod noτηρίαν ἐπανήγαγεν· παράδοξος δὲ, ὅτι τὸν τῆς φύσ στους νόμον ἐνίκησεν ὁ τόπος. Φύσις μὲν γὰρ ἐννοεῖτας τὴν τεκοῦσαν μητέρα· ἡ δὲ χάρις καὶ τεκοῦσαν ἔδειξε, καὶ παρθένον ἐφύλαξε, καὶ μητέρα ἐποίησε, καὶ τὴν ἀφθαρσίαν οὐκ ἔβλαψεν. Ο γῆς ἀσπόρου καρπὸν βλαστησάσης οὐράνιον! Ο Παρθένος ἀνοίξασα τῷ 'Αδάμ τὸν παράδεισον, μᾶλλον δὲ τοῦ παραδείσου ἐνδοξοτέρα υπάρχουσα! Ὁ μὲν γὰρ Θεοῦ γεώργιον γέγονεν, ἡ δὲ κατὰ σάρκα Θεὸν αὐτὸν ἐγεώργησε. Δεῦτε οὖν πάντες, τῆς τοῦ Δεσπότου μητρός μήπως καὶ τοὺς γάμους χορεύσωμεν· παρθένος γάρ ἐστι γάμων ἀμύητος, καὶ γάμων ἀβόητος· ἀλλὰ τὰς ἀνυμφεύτου αὐτῆς ὠδῖνας τιμήσωμεν. Μήτηρ γὰρ καὶ ἄνευ γάμων ἐγένετο· καὶ ἀνδρὸς πεῖραν οὐκ ἔλαβε· καὶ ὀρφανός ὁ παῖς οὐχ εὑρίσκεται. Δεῦτε ἴδωμεν γαστέρα Παρ- η θένου πλατυτέραν τῆς κτίσεως. Ὁ γὰρ ἐκεῖ μὴ χωρούμενος, ἐνταῦθα ἀστενοχωρήτως εχώρησε, καὶ ὁ ἐν τῇ χειρὶ καὶ αὐτὴν τὴν τεκοῦσαν βαστάζων μετά πάντων, ὑπὸ ταύτης ἐν γαστρὶ βαστάζεται. Δεῦτε ἴδωμεν τὴν ἀλατόμητον πέτραν ἐν τῇ παρθενική ἐράχνῃ ὑπερφυώς φερομένην, καὶ τὴν φύσιν μὴ βλά πτουσαν, καὶ τὸν κόσμον εδράζουσαν. Δεῦτε ἴδωμεν της ποντοπορούσης ἀθεώρητον πορείαν, τῆς βυθισάσης μὲν τὸν ἀρχέκακον, αλιευσάσης δὲ τὴν πρωτόπλα στον ἧς καὶ ἡ εἴσοδος ἀνιστόρητος, καὶ ἡ ἔξοδος ἀνερμήνευτος. Δεῦτε ἴδωμεν τὸν νοητὸν ὄφιν, τὸν τῇ θυγατρὶ τῆς Εὔας προσομιλοῦντα, καὶ τὸ γραμμάτιον τῆς παρακοῆς ἀκυροῦντα. Δεῦτε ἴδωμεν καὶ τὸ φῶς τῆς θεότητος, ὡς διαφανοῦς τοῦ σώματος, τὰς ἀκτῖνας ἐκπέμπον τῆς χάριτος. vam hominibus revexerit salutem; admirabile autem, quod partus naturæ leges evicerit. Nam natura quidem agnoscit puerperam; at gratia, puerperam pariter effecit, ac custodivit virginem: exhibuitque matrem, nec quidquam integritatem Jæsit. O terram non satam, quæ cœlestem fructum protulit! Ο Virginem, quæ Adamo paradisun reseravit! imo, quæ ipso paradiso gloriosior exstitit, Nam paradisus quidem Dei cultura fuit; hæc autem Deum ipsum carnis ratione excoluit. Agite huc itaque omnes, non quidem matris Donini nuptias choreis ac tripudio celebraturi: virgo enim est nuptiarum expers ac omnino nuptiarum ex sors: sed ejus innuptæ partum honoribus prosecuturi. Tametsi enim innupta, mater effecia est, nec tamen est experta virum: ac neque puer orphanus invenitur, ac orbus patre. Agite, intueamur Virginis uterum mundo ipso ampliorem: quem enim ille capere non poterat, hunc iste capiens non arctatur: atque is qui et ipsam genitricem cum universis aliis manu portat, idem ipse in utero ab ea portatur. Agite, videamus non excisum lapidem ", in virginali gestatum uteri tunica ac ventris aranea, nec quidquam lædentem naturam, sed mundum fulcientem. Agite, navis mare pervagantis se viam oculos fugientem conspiciamus; qua nimirum auctorem mali profundo merserit; primum vero formatum hominem expiscata, ex ima gurgite extraxerit: cujus et ingressus admirabilis C. sit, et egressus ineffabilis. Agite, spiritalem aspeelemus serpentem sermones cum Evæ filia miscentem", ac contumaciæ libellum abrogantem. Agite ipsam contueamur divinitatis lucem, quasi e pellucido corpore gratiæ radios emittentem. Β. Γυναίκες τρεχέτωσαν, ὅτι γυνὴ οὐ θανάτου δεικνύει φυτόν, ἀλλὰ ζωῆς τίκτει καρπόν. Παρθένοι συντρεχέτωσαν, ὅτι παρθένος ἔτεκεν, οὐχὶ τὴν παρ 1st Gen. 111, 4. II. Accurrant mulieres, quod mulier non mortis arborem ostendat, sed pariat fructum vitæ. Concurrant virgines, quod Virgo pepererit, nedum non ** Dan. 11, 34. " Prov. xxx, τὸ ἀπερίγραπτον. Τοιαῦτα ἡμῖν ἡ ἁγία μητροπάρ θενος ἐν ἁγίοις αὐτῆς ἐπιλάμψεσι προκομίζει τὰ ἀγαθά· ὅτι παρ' αὐτῇ πηγή ζωής. Εx oratione, quam Theodotus Ancyre episcopus composuit in sanctam Dei Genitricem et Symeonem, apud sanctum Nicephorum adversus Iconomnach. lib. 11): Gaude minimum loci spatium, ejus factum capax, qui a nullo potest capi. Quis vero ejus nativitatem enarrare Possit, qui ipsa antiquior generatione exsistit? Quid prosequemur admiratione, divinum ac ineffabilem fetum, an inexplicabilem feturam? Nequeunt ea sermone comprehendi, quæ vim totam rationis supeTant. Non possunt intellectus vi circumscribi ac deAniri, que excedunt intelligentiam. Tametsi enim pictor matrem incarnationis pingit, non tamen sermo conceptionis modum interpretari possit. Principium proli imponemus? at non consistit absque æterno. Infantem eum qui natus est, dicemus? at antiquum illum dierum auctorem ac causam habet. Vincit intentio quod de:missionis est; quodque incircumscriptum, circumscriptionem transcendit. Bjusmodi nobis bona, Virgo mater sacris suis illustrationibus prafert, κι apud quam sit fons viία. Quod novam, ξένην. qua longe erat genus humanum. Theodotus habet κοινήν, communem: quo etiam titulo illustris admodum fit dies Christi ratalis: malimque ego τὸ κοινήν. Nam nctura. Sequor sancti Andreæ coficein, ex quo restituta littera, plaga_est ac facilis: nulloque modo adduci possim, ut Riccardi lectionem probem, putemque scripsisse Proclum, loco τεκοῦσαν, σεκοῦραν. Tanetsi enim χούρα possit accipi pro κόρη, ει κόρη loco παρθένος, nusquam. tamen Proclus sic Atticam dialectum Dnica commutavit in voce κόρη, nihilque impeditius littera, quam sibi ille ex fleidelbergensi composuit: qui plane emendandus est, ut pro ἀγνοεῖ, sit ἐννοεῖ· quod unum series tota petit, qua doceat Proclus, quid gratia supra humani rationem partus ac puerperii in Maria præstiterit. Nuptiarum expers, γάμων αμύητος. Valde displicet quod reddit Riccardus: a profanis nuptiis aliena. Sunt namque nuptiæ nihil profanæ, tametsi sanctior est ac sacratior virginitas. Verbum illud αμύητος sonat non initiatam, sacrorum metaphora, quibus initiari dicebantur qui eorum fiebaut participes, eaque docebantur. Quod sequitur. καὶ γάμων ἀβόητος ac velut explicatio pracedent: ponitur, non male possit exponi, quæ ne audisset quidem de nuptiis: ut quæ se Deo voto obstrinxisset, nec aliter fuisset tradita Josepho, quam ut custodi, non ut marito; ut plures Patres traduat, ipseque adeo Proclus orat. vi; qua de re adi Geurgium Nicomed.

violata virginitate, sed et obsignata integritate. Η θενίαν αἰσχύνουσα, ἀλλὰ τὴν ἀφθαρσίαν σφραγίσασα. Prodiit enim infans, et integras uteri tunicas reliquit, ac nature opificinam, quo repererat mode, dimisit, augeas gratiæ cremento. Accurrant matres eo quod Virgo mater, inobedientiæ arborem vitæ arbore emendavit. Concurrant liliæ, quod inobedientis materna injuriam, Gliæ obedientia vindicaril. Accurrant patres, propter eum qui novissi mis sæculis natus est Pater. Concurrant infantes, ejus causa qui infans in præsepio pannis involvi tur. Accurrant pastores, propter ortum ex agna virginali pastorem. Pastor namque, novum compaclam induit corporis pellem; vidensque lupus agni speciem, in eum hians undequaque incurrit. Verum deutes quidem acuit; carnes tamen Agni immaculati nec delibare potuit; namn ejus caro non vidit corruptionem 12. Etenim Agnus ipse lupuin occidit, ac quos ille a sæculo tenebat, ventrem edacis feræ evomere compulit; sic humanum extrahens genus velut olim Jonain e ventre ceti ". Concurrant regas, quod Rex gloriæ pro regali trabea fasciis involutus sit. Accurrant principes, quod Princeps ille pacis” in virginali opificina, corporis arma cudens, eaque incontaminata deitate durans, iisdem diabolum bostem interemerit. Concurrant consules, quod caelestis terrestrem assumpserit consulem, pulchram habens ac decoram sellam curulem, sanclam Dei genitricem Virginem Mariam: consularem vero togam, nullo carnem satamı semine, pretiosis illam intextam ac ornatam lapillis, nempe sanctorum vitis ac eorum rebus gestis; inæstimabilibus margaritis, praclaris nempe prophetarum vaticiniis; non qui aurum dispergat pravitatis auclorem, sed qui misericordiam salutis conciliatricem præmio donet. Accurrat plebs, quoniam Judex plebeio amictu indutus est, ut eo latitantem capiat furem diabolum, armatumque exspoliet. Mirum saue, ac perquam novum indumentum texturaque admirabilis, utpote absque humanæ artis ope. Ο Virgo, puella innupta, ac sine puerperio sordibusque mater, undenam accepta lana vestem hanc contexuisti, quam mundi Dominus hodie induit? Ecquodnam testrinum uteri jugum invenisti· in quo inconsutilem tunicam illam intexeres? Audiendam, loco Virginis naturam suadeo: ordine enim ac ratione, virginali partui sermonem servabit. Ego, inquit, haudquaquam carnis vestimentum absque viri consuetudine intexere novi. Mea textura immunda facit indumenta. Induit 7 Act. 11, 31; Psal. xv, 10. 7ª Jon. 11, 14. Ac perquam novum indumentum, καὶ καινό τατον. Praefero eam lectionem Palat. impress. cui allinis Heidelberg. καὶ καινότερον Riccardus vitandæ causa cacophoniæ legit xal vocpóv. quæ sane lectio nihil apta est; nec enim indumentum illud in sacræ Virginis utero factum, ac quod Verbum induit, νοερόν est, prout νοερόν contra corpus di tinguitur: sed ipsum corpus anima intelligente præditum; cujus duntaxat editionis modum vere novum et admirabilem urget Proclus: quin ne ipse Ἐξῆλθε γὰρ τὸ βρέφος, καὶ ἀκεραίους τοὺς χιτῶνας τῆς γαστρὸς ἀπέλιπε, τοιοῦτον ἀφεὶς ἐν προσθήκῃ τῆς χάριτος, οἷς εὗρε τὸ τῆς φύσεως εργαστήριον Μητέρες τρεχέτωσαν, ότι μήτηρ παρθένος τὸ ξύλου τῆς παρακοῆς διὰ τοῦ ξύλου τῆς ζωῆς διωρθώσατο Θυγατέρες συντρεχέτωσαν, ὅτι μητρικής παρακοής ὕβριν, θυγατρὸς ὑπακοὴ ἐξεδίκησε. Πατέρες τρεχέτωσαν, διὰ τὸν ἐπ' ἐσχάτων τῶν αἰώνων τεχθέντα Πατέρα. Βρέφη συντρεχέτωσαν, διὰ τὸ ἐν φάτνῃ σπαργανούμενον βρέφος. Ποιμένες τρεχέτωσαν, διὰ τὸν ἐκ τῆς παρθενικῆς ἀμνάδος προελθόντα ποιμένα. Ὁ γὰρ ποιμὴν τὴν ξενοπαγῆ τοῦ σώματος περιέθετο δοράν· καὶ ὁ λύκος ὡς ἀμνὸν ἰδὼν περιέτρεχεν κεχηνώς· ἀλλὰ τοὺς μὲν ὀδόντας ἠκόνησε, τῶν δὲ σαρ κῶν τοῦ ἀμώμου οὐκ ἴσχυσε γεύσασθαι. Ἡ γὰρ σὰρξ αὐτοῦ οὐκ εἶδε τὴν διαφθοράν. Ο γὰρ ἀμνὸς τὸν λύκον ἀπέκτεινε, καὶ τοὺς ἀπ' αἰῶνος ἐξεμέσαι νάγ κασεν ἐξ αὐτῆς τῆς γαστρὸς τοῦ παμφάγου θηρός, ὡς τὸν Ἰωνᾶν ἐξελκύσας ἐκ τοῦ κήτους τὸν ἄνθρω πον. Βασιλεῖς συντρεχέτωσαν, ὅτι ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης ἀνθ᾽ ἁλουργίδος τὰ σπάργανα περιέθετο. "Αρχοντες τρεχέτωσαν, ὅτι ὁ ἄρχων τῆς εἰρήνης ἐν τῷ παρθενικῷ ἐργαστηρίῳ χαλκεύσας τὸ ὅπλον τοῦ στ ματος, καὶ στομώσας αὐτὸ τῇ ἀχράντῳ θεότητι, τὸν πολέμιον διάβολον δι' αὐτοῦ ἐθανάτωσεν. Ύπατος συντρεχέτωσαν, ὅτι ὁ ἐπουράνιος τὸν ἐπίγειον κατ έλαβεν ὕπατον· δίφρον ἔχων καλλιπρεπῆ τὴν Θεοτόκον παρθένον Μαρίαν· τόταν υπατικήν, τὴν ἄσπορον σάρκα, λίθους ἔχουσαν τιμίους τῶν ἁγίων τους βίους· μαργαρίτας ἀτιμήτους, τῶν προφητῶν τὰς πολυτιμήτους προῤῥήσεις· οὐ χρυσὸν σκορπίζων της ἀταξίας τὸν αἴτιον, ἀλλ᾽ εὐσπλαγχνίαν βραβεύων τῆς σωτηρίας τὴν πρόξενον. Ιδιῶται τρεχέτωσαν, ὅτι ὁ κριτὴς ιδιωτικὸν ἱμάτιον περιέθετο, ἵνα τὸν κλέπτην διάβολον δι' αὐτοῦ θηράσῃ κρυπτόμενον, καὶ ἐκθω ρακίζῃ ὁπλούμενον. Ξένον τὸ ἔνδυμα, καὶ καινότατον τὸ ἱμάτιον· καὶ ἡ πήξις παράδοξος, ὡς ἀνθρωπίνης τέχνης ἀμέτοχος. Ο παρθένε, κόρη ἀπειρόγαμε, καὶ μήτηρ ἀλόχευτε· πόθεν λαβοῦσα τὸ ἔριον κατεσκεύα σας ἱμάτιον, 8 σήμερον ὁ Δεσπότης τῆς κτίσεως εν εδύσατο; ποῖον δ' εὗρες ἱστῶνα γαστρός, ἔνθα τὸν ἄῤῥαφον χιτῶνα ἐξύφανας; Ακούειν τῆς φύσεως ἀντὶ τῆς παρθένου εἶπον· φυλάττει γὰρ τάξιν τῷ παρθε νικῷ τόκῳ τὸν λόγον. Ιμάτιον σαρκὸς δίχα κοινωνίας ἀνδρὸς οἶδα ποιεῖν. Ὁ ἐμὸς ἱστὸς ῥυπαρὰ ποιεῖ τὰ ἐνδύματα. Ενεδύσατο ὁ ᾿Αβάμ, καὶ ἐγυμνώθη, καὶ φύλλα συχῆς μετ' αἰσχύνης περιεβάλετο. Οθεν εἰς διόρθωσιν τοῦ φθαρέντος χιτῶνος, ἡ σοφία ἑαυτῇ τὸν Isa. ix, 6. η quidem Riccardus reddit τὸ νοερόν. Audiendam loco Virginis. Iutricat Riccardus adjuncta voce ɛlxw, ex Heidelberg. ut ait. Planai ego litteram ex Palat. impress. ac sancti Andrea existimo, ipsam quam reddo; non quam ille a contextu remotissimam comminiscitur. Inducit Proclus naturam, sua primum edicentem, tum desinentem in virginalem partum, ac denique inducit ipsam Virginem suam adversus Judæos propuguantem virginitatem.

ORATIO IN NATALEM DIEM DOMINI. χιτῶνα τοῦ σώματος ἐν τῷ παρθενικῷ ἐργαστηρίῳ, Adam, atque nudatus, ficus se foliis pudore ope κερκίδι θεϊκῆς ἐργασίας ἐξυφάνασα περιέθετο. ruit. Idcirco art corruptam vitiatamque instaurandam tunicam, ipsa Sapientia corporis tunicam in virginali opificina divinæ operationis radio contextam assumpsit. III. Verum ipsam quoque Virginem infidelium Judæorum causa percontari libet. Dicito mihi, Virgo, quis te ante nuptias matrem fecit? Quonam pacto mater evasisti, et virgo permansisti? Fidem Judais astrue, peperisse Virginem: obstruito infidelium ora. Porro illa in hæc mihi verba velut respondet. Quid rei novitate stupent Judai, quod Virgo peperit? nec virgan aridam præter naturam germinasse stupent re? Virgam vident sub tecto nulla radice producentem germen, nec unde, vel Γ. Θέλω δὲ διὰ τοὺς ἀπίστους Ἰουδαίους, καὶ τὴν Παρθένον ἐρωτῆσαι. Εἰπέ μοι, Παρθένε, τίς σε μητέρα πρὸ τῶν γάμων ἐποίησε; πῶς μήτηρ ἐγένου, καὶ παρθένος διέμεινας; πληροφόρησον τοὺς Ἰου δαίους, ὅτι παρθένος ἐγέννησεν· ἔμφραξον τῶν ἀπίστων τὰ στόματα. Ἡ δὲ τῇ δυνάμει μοι ἀποκρίνεται· Πῶς ξενίζονται οἱ Ἰουδαῖοι, ὅτι παρθένος ἐγέννησεν; καὶ οὐ ξενίζονται πῶς ῥάβδος ξηρὰ παρὰ φύσιν ἐβλάστησε; Βλέπουσιν ἄῤῥιζον βακτηρίαν ὑπὸ στέγην βλαστήσασαν, καὶ οὐκ ἐρωτῶσι πόθεν, ἢ πῶς· καὶ περὶ ἐμοῦ μελετῶσιν ἀεί; Ἰδοὺ ἡ παρθένος ἐν α- quomodo percontantur: de me vero jugiter mediστρὶ λήψεται, καὶ τέξεται υἱόν. Βλέπουσι τὸ βρέφος, καὶ πράγματα βάπτουσι τῇ τεκούσῃ· καὶ πα τέρα ζητοῦσιν, οὗ τὴν μητέρα παρθένον ἀναγινώσκουσιν. "Η πατέρα ζητείς, ὦ Ἰουδαῖε, τοῦ σήμερον γεννηθέντος υἱοῦ; ἄκουε τοῦ βοῶντος· Κύριος εἶπεν πρός με Υιός μου εἰ σύ· ἐγὼ σήμερον γεγέννηκά σε. Οὐκ ἐγώ σου προ αιώνων γεννήτωρ, καὶ ἄλλος δε του σήμερον τεχθέντος πατήρ. Εἴτε ἀπάτωρ λεγέ ενα ὁ σήμερον τεχθεὶς, ὥσπερ οὖν καὶ ἔστιν· εἴτε ἐμὸς ἐνομαζέσθω υἱός. Εἷς γὰρ υἱὸς ἀπὸ δύο πατέρων γεννᾶσθαι οὐ πέφυκεν. Εγώ σήμερον γεγέννηκά σε. Σήμερον γὰρ ὁ τῆς δικαιοσύνης ἥλιος ἐκ τῆς παρ Γενικῆς νεφέλης ἀνέτειλεν. Ὁ λαὸς γὰρ ὁ καθημε νες ἐν σκότει, εἶδε φῶς μέγα. Σήμερον ὁ ἄσπορος κόκκος ἐκ τῆς ἀγεωργήτου πεδιάδος εβλάστησε, και 8 λιμώττων κόσμος εὐφραίνεται. Σήμερον χωρίς μία ξεως τόκος ήνθησεν ἐκ τῆς ἀλοχεύτου γαστρὸς, καὶ πᾶσα ἡ κτίσις τῷ ἀπάτορι βρέφει προσφέρει τὰ ξένια· ἡ γῆ τὴν φάτνην· αἱ πέτραι τὰς λιθίνας ὑδρίας· τὰ ὄρη τὸ σπήλαιον· αἱ πόλεις τὴν Βηθλεέμ· οἱ ἄνεμοι τὴν ὑπακοήν· ἡ θάλασσα τὴν ὑποταγήν· τὰ κύματα τὴν γαλήνην· ὁ βυθὸς τοὺς ἰχθύας· οἱ ἰχθύες τὸν στα τῆρα· τὰ ὕδατα τὸν Ἰορδάνην· αἱ πηγαὶ τὴν Σαμαρεῖτιν· ἡ ἔρημος τὸν Ἰωάννην· τὰ κτήνη τὸν πῶλον· τὰ πετεινὰ τὴν περιπτεράν· οἱ μάγοι τὰ δῶρα· αἱ γυναῖκες τὴν Μάρθαν· αἱ χῆραι τὴν ᾿Ανναν· αἱ στεί και τὴν Ἐλισάβετ· αἱ παρθένοι τὴν Θεοτόκον Maρίαν· οἱ ποιμένες τὴν ὑμνῳδίαν· οἱ ἱερεῖς τὸν Συμεῶνα· οἱ παῖδες τὰ βαΐα· οἱ διῶκται τὸν Παῦλον· οἱ ἁμαρτωλοὶ τὸν τελώνην· τὰ ἔθνη τὴν Χαναναίαν· ή αιμορροούσα τὴν πίστιν ἡ πόρνη τὸ μύρον· τὰ δέν δρα τὸν Ζακχαίον· τὰ ξύλα τὸν σταυρόν· ὁ σταυρὸς τὸν λῃστήν· ἡ ἀνατολὴ τὸν ἀστέρα· ὁ ἀὴρ τὴν νεφέ λην· ὁ οὐρανὸς τοὺς ἀγγέλους· ὁ Γαβριὴλ τὸν ἀσπα σμόν, τὸ Χαῖρε, κεχαριτωμένη, ὁ Κύριος μετὰ σοῦ, καὶ ἐκ σοῦ, καὶ πρὸ σοῦ· ἐν σοὶ εἰσελθὼν, ὡς ηύ δόκησε· καὶ ἐκ σοῦ ἐξελθὼν, ὡς ἠθέλησε· πρὸ σοῦ, ** Gen. 111, 7. ** Num. xv11, 8. * Isa. vii, 44. az Isa. ix, 2. "Luc. 1, 28. Ex natura, αμυήτως. Retineo eam vocem ex Heidelberg., pro qua Riccardus suspicatur legendum ἀμυθήτως• quo etiam modo habet in textu, sive ita ex suo emendavit, sive ex aliquo codice. Verum existimo τὸ ἀμυήτως, aptius esse; cum prz cipue duabus aliis vocibus explicetur vis tota vocis ἀμυθήτως, nempe τῷ, ἀῤῥήτως εἰ ἀφράστως, τὸ PATROL, GR. LXV. tantur? Ecce virgo in utero concipiet, et pariet flium ". Infantem vident, ac dolos genitrici nectunt ejusque exquirunt patrem, cujus matrem Virginem legunt. Patremne quæris, ο Judze, ejus Filii qui hodie natus est? Audi in hac verba clamantem: Dominus dixit ad me: Filius meus es tu; ego hodie genui te "e. Non ego te ante sæcula genui; ac alius tui hodie nati exsistit pater. Vel sine patre * dicatur qui hodie natus est, uti revera est; vel meus Filius appelletur. Unus quippe Filius, duplici patre nasci non potest. Ego hodie genui te. Hodie namque justitiæ Sol e virginea nube ortus est: Populus enim qui sedebat in tenebris, vidit lucem magnam ª¹. Hodie granum illud non satum ex inculta campestri terra germinavit; mundusque famelicus lætatur ac gaudet. Nulla hodie mistione effloruit partus ex impolluto utero, omnisque natura infanti sine patre offert munera: terra, præsepe; petræ, lapideas hydrias; montes, speluncam; civitales, Bethlehem; venti, obedientiam; mare, subjeclionem; fuctus, tranquillitatem; profundum, pisces; pisces, stalerem; aquæ, Jordanem; fontes, Samaritanam; desertum, Joannem; jumenta, pullum; volucres, columbam: Magi, munera; mulieres, Martham; viduæ, Annam; steriles, Elisabeth: virgines, Mariam Dei genitricem; pastores, laudationis canticum; sacerdotes, Simeonem; pueri, palmarum ramos; persecutores, Paulum; peccatores, publicanum'; gentes, Chananæam; hæmorrhoissa, fidem; meretrix, unguentum; arbores, Zacchaum: ligna, crucem; crux, latronem; oriens, stellam; aer, nubem; cœlum, angelos; Gabriel, saIulationem, nempe, Ave, gratia plena, Dominus lecum "; et ex te, ac ante te. In te ut ei placuit, illapsus: ex te ut voluit, egressus: ante te, ut ante omnem animi cogitatum, ineffabili ratione, incorrupte, mirabiliter, ex natura impollute, impati78 Psal. 11, 7. το Hebr. vi, 3. 20 Malach. IV, 2. ἀμυήτως autem pro subjecta materia congruentissime exponitur, ut sit velut non comparabiliter, ut Toquitur sanctus Leo serm. De transfigurat, id est, non aliunde ac voluntate, in eorun morem quæ μυεῖσθα: ac doceri dicimus. Idem itaque sit Proclo, γεννηθείς ἀμυήτως: atque Leoni non aliunde factus compατι bilis, sed a natura ac per naturam natus æqualis.

S. PROCLI CP. EPISCOM biliter, sine teste, sine medio, nulla alteratione, ὡς πρὸ πάσης ἐπινοίας ἀῤῥήτως, ἀῤῥεύστως, ineffabiliter, ac ea quæ Deum deceat, ratione, ex Deo et Patre genitus: qui in calis sine matre, in terra sine patre est. Gloria namque in altissimis Deo, et in terra pax; in hominibus bona voluntas 83; nunc et semper et in sæcula sæculorum. Amen. ORATIO V Laudatio in S. Virginem ac Dei genitricem Mariam. I. Omnes quidem sanctorum memoria celebres conventus ac dies festi mirabiles sunt, eaque plane stellarum splendorem imitantur. Quemadmodum enim stella, certa quadam positione in coelo fixæ, cum plures dignoscuntur, tum universum circumquaque orbem illustrant, ac una eademque apud Indos conspicua est, nec apud Scythas latet, coruscat in continenti, mareque illuminat, ac gubernat dirigitque navigantes; quarum omnium etsi ob multitudinem ignoramus nomina, splendorem tamen ob pulchritudinem admiramur: ita plane et sanctus quisque habet. Quanquam enim etiam reliquiis sepulcrorum ambitu conclusis, virtutem tamen ne ipsa quidem terra circumscribit. Utque verum habeat, quod dictum est ex ipsis rebus didiceris. Palestina Abrahæ reliquias habet, ejusque tugurium cum paradiso contendit. Qui enim illic Deus adversus Adamum sententiam tulit, hic a patriarcha hospitio exceptus fuit. Josephi ossa unius sepulcri angustiæ complectuntur, ejusque cum Ægyptia pugnam, totius orbis terræ fines stupore admirantur. Moysis ne monumentum quidem invenitur, postque mortem eum prædicat, qui mare Rubrum virga discidit. Quo in loco Isaias sepultus sit, nescimus; universaque Ecclesia ejus prophetia vocibus clamat: Ecce virgo in utero habebit, et puriet filium *. Tumulatus est Daniel Babylone, ac per universum orbem clamat: Ecce in nubibus cœli quasi Filius hominis veniens *. Ananias ac socii pueri obdormierunt et ipsi Babylone, eorumque nihilominus vocibus orbis universus quotidie concrepat, dicens: Benedicite, omnia opera Domini, ss Luc. ** Isa. vii, 14. ** Dan. vII, 13. Heidelb. et Palat. ἐννοίας. Habetur duplici regio codice, quorum aller ἀνεπίγραφος· altero ascripta sancto Joanni Chrysostomo, ex quo Savilius eidem inscriptam edidit, sed inter ejus αμφιβαλλόμενα. Joannes Damascenus Epistola De trisagio citat Procli nomine: cujus etiam nomine olim redditam, ac in duas lectiones distributam pro festo Assumptionis sanctæ Mariæ, Riccardus e Vaticana edidit. Congruit stylo reliquis Procli. Damasc. et Rom. μαρτυρία καὶ πανηγ. Sanctorum memoria celebres convenius. Re tineo lectionen Regii cod. μαρτυρικαὶ πανηγύρεις, codemque sensu explico ac Riccardus alteram Rom. cod. et S. Damasc. μαρτυρίας καὶ πανηγύρεις· κι Ο ἀγαπῶς, ἀμυήτως, αμιάντως, ἀπαθῶς, ἀμαρτύρως. ἀμεσιτεύτως, ἀνεπιτάτως, ἀφράστως, καὶ θεοπρεπῶς γεννηθεὶς ἐκ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός:· ἐν οὐρανοῖς, ἀμήσ τωρ· ἐπὶ γῆς, ἀπάτωρ. Δόξα γὰρ ἐν ὑψίστοις Θεῷ, καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη· ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία· νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Εγκώμιον εἰς τὴν ἁγίαν Παρθένον καὶ Θεοτόκον Μαρίαν. Α'. Πᾶσαι μὲν αἱ μαρτυρικαὶ πανηγύρεις θαυ μασταὶ, αἱ μιμοῦνται τὴν λαμπρότητα τῶν ἀστέρων την μνήμην. Καθάπερ γὰρ οἱ ἀστέρες ἐν οὐρανῷ τῇ θέσει πεπήγασι· καὶ τῇ διαστάσει ἀλλήλων, πλείονα γνωρίζονται, καὶ πάντα τὸν τῆς γῆς καταλάμπουσε κύκλον· καὶ ὁ αὐτὸς παρὰ Ἰνδοῖς ὁρᾶται· παρὰ Σκύ θαῖς οὐ κρύπτεται· ἐν ἠπείρῳ ἀστράπτει, καὶ θά λασσαν φωτίζει, καὶ κυβερνᾷ τοὺς πλέοντας, ὧν πάντων, εἰ καὶ διὰ τὸ πλῆθος, τὰ ὀνόματα ἀγνοοῦμεν, ἀλλὰ διὰ τὸ κάλλος, τὴν λαμπρότητα θαυμάζομεν· οὕτω καὶ τῶν ἁγίων ἕκαστος. Εἰ γὰρ καὶ τάφοις τὰ λείψανα περικέκλεισται, ἀλλὰ τὴν δύναμιν αὐτῶν ἡ ὑπ᾽ οὐρανὸν οὐ περιέγραψε. Καὶ ὅτι ἀληθὲς τὸ είρη μένον, ἔξεστί σοι μαθεῖν ἐκ τῶν πραγμάτων αὐτῶν. Η Παλαιστίνη τὸ λείψανον τοῦ Ἀβραὰμ ἔχει, καὶ ἡ καλύβη αὐτοῦ τῷ παραδείσῳ ἐρίζει. Ὁ γὰρ ἐκεῖ κατὰ τοῦ Ἀδὰμ ἀποφηνάμενος Θεός, ἐνταῦθα ὑπὸ τοῦ πατριάρχου ἐξενοδοχήθη. Τοῦ Ἰωσὴφ τὰ ὀστᾶ εἷς περιπτύσσεται τάφος, καὶ τὸν κατὰ τῆς Αἰγυπτίας πόλεμον, τὰ τῆς οἰκουμένης ἐκπλήττεται πέρατα. Μωϋσέως, οὐδὲ τὸ μνῆμα εὑρίσκεται, καὶ μετὰ θάνατον κηρύττει τὸν διὰ ῥάβδου σχίσαντα τὴν Ἐρυθράν θάλασσαν. Ησαΐας δὲ ποῦ τέθαπται οὐκ ἴσμεν, καὶ πᾶσα ἡ Ἐκκλησία διὰ τῆς προφητείας αὐτοῦ κέκραγεν· Ἰδοὺ ἡ παρθένος ἐν γαστρὶ ἕξει, καὶ τέξεται υἱόν. Δανιὴλ ἐν Βαβυλῶνι ἐτάφη, καὶ διὰ πάσης τῆς γῆς ἐκέκραγεν· Ἰδοὺ ἐπὶ τῶν νεφελῶν τοῦ οὐρα νοῦ, ὡς Υἱὸς ἀνθρώπου ερχόμενος. Οἱ περὶ 'Ανα νίαν παῖδες καὶ αὐτοὶ ἐν Βαβυλῶνι ἐκοιμήθησαν, καὶ δι' αὐτῶν πᾶσα ἡ οἰκουμένη καθ᾿ ἑκάστην ἡμέραν βοᾷ· Εὐλογεῖτε, πάντα τὰ ἔργα Κυρίου, τὸν Κύ ριον. Ίεζεχιήλ παρὰ Πέρσαις ἐχώσθη, καὶ μετὰ τῶν τὸ μαρτυρικαί, æque pateat ac nomen μαρτυρίαι· sitque adjunctum voci πανηγύρεις, ad designandos sacros conventus, ac monumenti ergo institutos: ciun alioqui voς πανηγύρεις significet etiam nundimas, ac ejusmodi profania. Μαρτυρικα ergo πανω ηγύρεις • ipsa sunt μαρτυρίαι, et testimonia: seu festa in memoriam beneliciorum Dei, ac virtutis sanctorum instituta: ipsumque quod postea ipse auctor τῶν ἁγίων μνήμας appellat: memorias s38clorum: id est, festa eis nonumento posita. Nam non loqui de solis martyribus, liquet ex exemplis quæ affert sanctorum Veteris Testamenti, quorum plures non fuerunt martyres, ut stricte dicitur mar- ¡yr, qui pro Christo aut virtute, agone defunctus est.

ORATIO DE LAUDIBUS S. MARIE. Χερουβίμ κέκραγεν· Εὐλογημένη δόξα Κυρίου ἐκ Domino ". Ezechiel apud Persas est humatus, ipse τοῦ τύπου αὐτοῦ. Οὕτως οὐδὲν ὠφέλησεν ὁ διάβολος ἐν παραδείσῳ τὸν ᾿Αδὲμ θανατώσας· ἀνέῳξεν γὰρ ὁ Θεός τοῖς δικαίοις διὰ θανάτου παῤῥησίας θύραν. Β. ᾿Αλλὰ πᾶσαι μὲν τῶν ἁγίων αἱ μνῆμαι θαυμα σταί· οὐδὲν δὲ τοσοῦτον εἰς δόξαν, οἷα ἡ παρούσα πανήγυρις. Ο "Αβελ διὰ θυσίαν ὀνομάζεται· ὁ Ενώχ δι' εὐαρέστησιν μνημονεύεται· ὁ Μελχισεδέκ ὡς εἰκὼν Θεοῦ κηρύσσεται· ὁ ᾿Αβραὰμ διὰ πίστιν ἐγκωμιάζεται· ὁ Ἰσαὰκ διὰ τύπον ἐπαινεῖται· ὁ Ἰακωδ διὰ πάλην μακαρίζεται· ὁ Ἰωσὴφ διὰ σωφροσύνην τιμᾶται· ὁ Ἰὼβ δι᾽ ὑπομονὴν μακαρίζεται. Μωϋσῆς ὡς νομοθέτης εὐφημείται· Ἰησοῦς ὁ τοῦ Ναυῆ ὡς στρατηγὸς μνημονεύεται· Σαμψών ὡς συνύμιλος Θεοῦ μακαρίζεται· Ἠλίας ὡς ζηλωτής μαρτυρεῖται· Ησαΐας ὡς θεολόγος ἀναγράφεται· Δανιὴλ ὡς συνετὸς κηρύσσεται· Ἰεζεκιήλ ὡς θεατής τῶν ἀποῤῥήτων θαυμάζεται· Δαβὶδ ὡς πατὴρ τοῦ κατὰ σάρκα μυστηρίου λαλεῖται· Σαλομῶν ὡς σοφός θαυ μάζεται. Αλλ' οὐδὲν τοιοῦτον, οἷον ἡ Θεοτόκος Μαρία. Ὃν γὰρ ἐκεῖνοι πάντες ἐν αἰνίγμασιν εἶδον, αὕτη ἐν γαστρί σαρκωθέντα ἐβάστασε· καὶ οὐδὲν ἐνεπόδισε τῇ ἀῤῥήτῳ οἰκονομίᾳ τοῦ Θεοῦ Λόγου. Ογκος; ἀλλ' ὑλικὸν πάθος· ἀλλ᾽ ὄγκου καὶ πάθους ὁ λόγος ἀλλό τριος. Ελαττώματος τοιούτου μέγεθος; ἀλλ' ἡ Θεότης οὐ περιγράφεται. Μῦσος; ἀλλ᾽ ἣν ἀναπλάττων οὐκ ἐμολύνθη ἐν αὐτῇ σαρκωθείς, καὶ ἐξ αὐτῆς γεννηθείς, οὐκ ἐμιανθη· ἀλλὰ καὶ μᾶλλον δόξαν φέρει τῷ βασιλεῖ τὸ φιλάνθρωπον. Τόκος; ἀλλ᾽ οὐκ ἐλάτ τωσε τόκος τὸ ἄναρχον. Ἡ ἐνανθρώπησις; ἀλλὰ με ταβολήν ή θεία φύσις οὐχ ὑπέμεινεν. Ἔχειν κατὰ σάρκα μητέρα; ἀλλ' οὐκ ἀπώλεσε τὸ εἶναι κατὰ θεότητα ἀμήτωρ. Φάτνη; ἀλλὰ τὸν τοῦ πατρὸς οὐκ ἐγύ μνωσε κόλπον. Σπήλαιον; ἀλλ' οὐδέποτε τῷ θρόνῳ ἡ Τριὰς ἐνέλειψεν. Οὐδὲν τοίνυν ἐν βίῳ, οἷον ἡ Θεοτό κος Μαρία. Περίελθε δή, ὦ ἄνθρωπε, τὴν κτίσιν τῷ λογισμῷ, καὶ βλέπε εἰ ἔστιν ἴσον ἢ μείζον τῆς ἁγίας καὶ Θεοτόκου Παρθένου. Περινόστησον τὴν γῆν· περίβλεψαι την θάλασσαν· πολυπραγμόνησον τὸν ἀέρα· τοὺς οὐρανοὺς τῇ διανοίᾳ ἐρεύνησον· τὰς ἀοράτους πάσας δυνάμεις ἐνθυμήθητι, καὶ βλέπε εἰ ἔστιν ἄλλο τοιοῦτον θαῦμα ἐν πάσῃ τῇ κτίσει. Οὐρανοὶ μὲν γὰρ δόξαν διηγοῦνται Θεοῦ· ἄγγελοι δὲ λειτουργοῦσι μετὰ φόβον· ἀρχάγγελοι προσκυνοῦσι μετὰ τρόμου· τὰ χερουβὶμ μὴ φέροντα φρίττει· τα σεραφιμ οὐ πλησιάζουσι περιϊπτάμενα· κεκράγασι δὲ τρόμῳ, Ἅγιος, ἅγιος, ἅγιος Κύριος σαβαώθ· πλή ρης ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ τῆς αἰνέσεως αὐτοῦ. [ se Dan. 103, 57. 87 Ezech. 111, 12. es Gen. 1, 4. Leg. Χριστού. Ut Christi imago. Sic lego, ὡς Χριστοῦ εἰ κών, pro Θεοῦ· vel certe excidit vox Υιού. Palam enim alludit auctor ad verba Pauli Hebr. vii, 3, ἀφωμοιωμένος δὲ τῷ Υἱῷ τοῦ Θεοῦ· assimilatus Filio Dei; ut ejus scilicet figura, ac ceu expressa quædam imago anterioribus temporibus symbolo exhibita. Non ita proprie Riccardus, Dei exemplar; nam exemplar, est ipsum prototypum ac forma η que cum cherubim contenta voce clamat: Benedicta gloria Domini de loco suo s. Proinde nihil diabolo profuit, quod Adamo in paradiso mortem inflixerit; nam Deus per mortem fiduciæ portam justis aperuit. II. At quamvis omnium sanctorum memoriæ mirabiles sint, nihil tamen diei bujus solemniis πquale ad gloriam. Abel, sacrificii causa nomen habet; Enoch, quod Deo placuerit celebri memoria commendatur "; Melchisedech, ut Christi imago(52) illustri præconio celebratur ": Abraham, propter fidem præclaris laudibus cumulatur; Isaac a typo laulatur; Jacob, ob luctam beatus prædicatur; Jo seph, ob castitatem honori habetur; Job, patientias laude beatus celebratur; Moyses, legislatoris nomine bonestatur; Jesus Nave, ducis exercitus titulo posteris commendatur; Samson, ut Dei familiaris beatus prædicatur; Elias æmulator celebratur; Isaias, theologi nomine commendatur; Daniel, ut perspicax ad intelligendum prædicatur; Ezechiel tanquam arcanorum spectator admirationem habet; David, ut pater mysterii in carne celebri laude habetur; Salomon, sapientiæ titulo admirationem habet. Verum nihil ejusmodi est, ut cum Dei genitrice Maria comparari possit. Ipsa enim, quem illi in anigmate viderunt, incarnatum in utero portavit, nihilque huic Dei Verbi dispensationi obstitit. Quid enim? Molesne? At hæc materialis affectio est: Ver bum autem, tum molis, tum affectionis expers est. Tantæ minorationis magnitudo? At divinitas non definitur. Sordesne? At qui eam formans nullas contraxit sordes, neque in ea incarnatus et ex ea genitus, contraxerit: quin potius humanitas illa ac clementia, Regi gloriusa exsistit. Partusne editio? At principii expertem non imminuit partus. Incarnatio? At natura divina mutationem non pertulit. Num matrem habere ratione carnis? At nos amisit, ut ne sine matre sit ratione deitatis. Præsepe? At non denudavit paternum sinum. Spelunca? At nunquam Trinitas throno defuit. Nihil itaque in mundo ejusmodi est, qualis Dei genitrix Maria. Cunctas res creatas, o homo, cogitatione percurre, ac perspice, num quidquam sanctæ Virginis ac Dei genitricis Mariæ æquale sit, aut ipsa fortasse majus. Terram undique lustra; circumspicito mare; sedulo perscrutare aerem; cœlos mente excute: invisibiles omnes virtutes animo expende, ac vide, num aliud ejusmodi miraculum in universis creatis invenire sit. Nam Cæli quidem enarrant gloriam » Eccli. sLiv, 16.» Hebr. vu, 5. ut principalis, cui aliud assimiletur: quod non habet Melchisedech Dei Filio comparatus, sed contra, ipsa Pauli verba sonant: quanquam exemplaris vox eo etiam sensu, ac pro imagine ac figura, cum alibi, tuin in ipsa Epistola ad Hebræos ab interprete usurpatur. Erat ἐμόλυνε in Reg., nec est in 60 γενα νηθείς.

σεως τρόμῳ γεγόνασιν όχημα· ὁ ἥλιος, την ύβριν μὴ φέρων, ἔφριξεν· ὁ ᾅδης τοὺς νεκροὺς ἐν φόβῳ ἐξέμεσε· πυλωροί ᾅδου ἰδόντες ἔπτηξαν· τὸ ὄρος τὴν ἐπίβασιν δεξάμενον, ἐκαπνίσθη· ἡ βάτος, μὴ ἐνέγε κασα τὴν ὀπτασίαν, ἐφλέγετο· Ὁ Ἰορδάνης φρίξας ἐστράφη εἰς τὰ ὀπίσω· ἡ θάλασσα, φοβηθείσα την ῥάβδον, ἐσχίσθη, διὰ τὸν Δεσποτικὸν τύπον ἡμερω θεῖσα· ἡ ῥάβδος Ααρών διὰ τὴν εἰκόνα παρὰ φύσιν ἤνθησε· τὸ πῦρ ἐν Βαβυλῶνι Τριάδος ἀριθμὸν δέ σθη. ᾿Αρίθμησον τοίνυν τὰ παράδοξα, καὶ θαύμασιν τῆς Παρθένου τὴν νίκην· ὅτι ὅν πᾶσα ἡ κτίσις φόβ καὶ τρόμῳ ὕμνησεν, αὕτη μόνη ανερμηνεύτως έθαλάμευσε. Dei ": angeli metu inserviunt; archangeli tremore λίμνη τὸ ἦχος οὐκ ἤνεγκεν· αἱ νεφέλαι τῆς ἀναστά adorant; cherubini non ferentes gloriam, contremiscunt; seraphini circumvolantes propins accedere non audent; verum cum tremore clamant: Sanctus, sanctus, sanctus Dominus sabaoth; pleni sunt cœli et terra gloria ejus". Stagnum vocem non tulit vo: nubes, ejus tremore ascensui vehiculum fuerunt "; sol, non ferens injuriam, inhorruit "; infernus mortuos timore evomuit; janitores inferni, aspectu consternati sunt; mons descensum excipiens, fumigavit "; rubus visionem non ferens, ardebat "; Jordanis horrore conversus est retrorsum "; mare, virgam extimescens, divisum est, ob Domini in ea figuram, cicuratum '; virga Aaron, ob imaginis quam præferebat rationem, praeter naturam efloruit '; ignis in Babylone, Trinitatis numerum reveritus est *. Recense itaque si qua nova ac mirabilia, Virginisque victoriam admirare; quod nimirum, quem omnis creatura cum timore atque tremore laudibus celebrǝt; eum sola hæc inexplicabili ratione thalamo exceperit. G Γ'. Μακάριαι δι' αὐτὴν πᾶσαι αἱ γυναῖκες. Ομως ἔστιν ὅτι τὸ θῆλυ ἐν κατάρᾳ· ἔσχε γὰρ τὸ γένος, ἀφ' οὗ καὶ ἀγγέλους νικήσει εἰς δόξαν. Τεθεράπευται ή Ενα· σεσίγηται ἡ Αἰγυπτία - τέθαπται ἡ Δαλιδά - λεληθάργηται ἡ Ἰεζάβελ· ἀμνημονεῖται καὶ Ἡρω διὰς, καὶ νῦν θαυμάζεται τῶν γυναικῶν ὁ κατάλογος. Εὐφημεῖται Σάββα, ὡς λαῶν ἄρουρα· τιμάται Ρετ βέκκα, ὡς εὐλογιῶν πανούργος πρόξενος θαυμάζεται καὶ ἡ Λία, ὡς μήτηρ τοῦ κατὰ σάρκα προγόνου ἐπαινεῖται Δεββῶρα, ὡς ὑπὲρ φύσιν στρατηγήσασα· μακαρίζεται καὶ ἡ Ελισάβετ, ὡς σκιρτήματα αυτο φορήσασα τοῦ προδρόμου, καὶ διατεθεῖσα τῆς χάρι τος· προσκυνεῖται καὶ ἡ Μαρία, ὅτι γέγονε μήτηρ, καὶ δούλη, καὶ νεφέλη, καὶ θάλαμος, καὶ κιβωτός τοῦ Δεσπότου. Μήτηρ, ἔτεκε γὰρ τὸν βουληθέντα τεχθῆναι. Δούλη, ὁμολογῷ γὰρ φύσιν, καὶ κηρύττω τὴν χά ριν. Νεφέλη, ἐκ Πνεύματος γὰρ ἁγίου συνέλαβεν, δν ἀπαθῶς ἔτεκε. Θάλαμος, ὡς ἐν νυμφῶνι γὰρ ὁ Θεὸς Λόγος ἐν αὐτῇ κατεσκήνωσε. Κιβωτός, οὐ τὸν νόμον βαστάσασα, ἀλλὰ τὸν νομοθέτην κυοφορήσασα. Δε ὅπερ εἴπωμεν πρὸς αὐτήν· Εὐλογημένη σὺ ἐν το ναιξίν, ἡ μόνη τῆς Εὔας θεραπεύσασα τὴν λύπην ή μόνη τὰ τῆς στεναζούσης ἀπομάξασα δάκρυα μόνη τὸ κοσμικὸν βαστάσασα λύτρον· ἡ μόνη τὸν θησαυρὸν τοῦ μαργαρίτου πιστευθεῖσα· ἡ μόνη ἄνευ ἡδονῆς ὀγκωθεῖσα, καὶ ἄνευ πάθους τεκοῦσα· ἡ με νη τὸν Ἐμμανουήλ, ὡς ἠθέλησεν αὐτὸς, γεννήσασα. Ευλογημένη σὺ ἐν γυναιξὶ, καὶ εὐλογημένος ὁ καρπὸς τῆς κοιλίας σου· ὁ καρπος, οὐχ ὁ σπόρος τὸ ἄνθος, οὐ τὸ πάθος· τὸ ἀπαύγασμα, οὐ τὸ κτίσμα ὁ σύνθρονος, οὐχ ὁ δοῦλος· ὁ ἥλιος, οὐχ ἡ ψάμμος· ὁ προσκυνούμενος, οὐ τὸ κτίσμα· τὸ λύτρον, οὐχ ὑπό χρεος. Ευλογημένη σὺ ἐν γυναιξί, καὶ εὐλογημέν νος ὁ καρπὸς τῆς κοιλίας σου. 111. Beale per eam omnes mulieres. Non erit madedictus ultra, neque exsecrandus femineus sexus; obtinuit enim quo etiam angelos gloria superet. Jam Eva curata est; suppressa silentio Ægyptia; tumulata Dalida; oblivione perpetua obruta Jezabel; excidit et Herodias e memoria: nuncque feminarum catalogus admirationi habetur. Lato plausu 1audiatur Sarra, quasi feras populorum arvum; honoratur Rebecca, ut callida benedictionum conciliatrix; Lia quoque, tanquam progenitoris secundum ´earnem mater, admirationi habetur; laudibus celebratur Debbora *, ut quæ ductricis partibus supra naturam ac sexum bello defuncta sit; Elisabeth quoque beata prædicatur, quæ præcursorem geſientem utero gestaverit, ac gestientem persentire meruerit. Adoratur et Maria, tanquam quæ mater ancillaque, et nubes thalamusque, ac arca Domini effecta sit; mater, eum namque peperit, qui vofuit nasci; ancilla, quippe naturam confiteor, et praedico gratiam; nubes, concepit enim de Spiritu sancto, quem illæsa integritate peperit; thalamus, in ea etenim ut nuptiali thalamo Deus Verbum habitavit; arca, non quæ legem portaverit, sed quæ legislatorem pepererit. Quapropter dicamus ei: Benedicta tu in mulieribus ®, quæ sola Era morori medelam attulisti, sola ingemiscentis absterseris lacrymas; sola redemptionis mundi pretium portaveris; sola creditum margariti thesaurum acceperis; sola sine voluptate gravida effecta sis, ac sine dolore pepereris; sola Emmanuelem, qua ipse voluit ratione, partu edideris. Benedicta tu in mulieribus, et benedictus fruclus ventris tui "; fructus, inquam, non sementis; flos, non passio; spendor, non creatura; coæqualis Patri, non servus; sol, non arena.; qui adoratur, non qui creatur; redemptionis pretium, non aris debitor. Benedicta tu in mulieribus, et benedictus fructus ventris tui. οι Peal. ΣΥΗ, 1. * Isa. vi, 6. ** Luc. viii, 24. • Exod. 111, 2.» Psal. Ca!!!, 5. ♦ Judic. iv, 14. * Luc. 1, 98. • ibid. 42. 87 Exod. xix, 18. Rom. ὁμολογοῦσα, καὶ κηρύττουσα. * 132. ΣΙΧ, 1. * Matth. xxvΙ, 45. so ibid. 52. · Exod. xiv, 16. • Num. xvii, 8. • Dan. 111, 60.

ORATIO DE LAUDIBUS S. HARLE. Δ'. 'Αντὶ πάντων εἰς εὐφημίαν ἀρκεῖ σοι ὁ προφήτης, βοῶν· Ἰδοὺ ἡ παρθένος ἐν γαστρὶ ἕξει. Εἶπε τὸ θαῦμα, καὶ τὸν τρόπον ἐσίγησε. Καὶ τέξεται υἱόν Ἐκήρυξε τὴν ὠδῖνα, καὶ τὴν σχέσιν οὐκ ἐνόθευσε· Καὶ καλέσουσι τὸ ὄνομα αὐτοῦ Εμμανουήλ· εἶπε τὸ μυστήριον, καὶ τὴν κλῆσιν ἀβρόντησεν· Ὁ ἐστι μεθερμηνευόμενον, Μεθ' ἡμῶν ὁ Θεός. Τὸν τεχθέντα Θεὸν ἐκήρυξε, καὶ Ἰουδαίων ἐφίμωσε στόματα. Μεθ' ἡμῶν ὁ Θεὸς, καὶ ἐσβέσθη ἡ πλάνη· Μεθ' ἡμῶν ὁ Θεός, καὶ περιτομη κατηργήθη - Μεθ' ἡμῶν ὁ Θεός, καὶ οἱ δαίμονες φυγαδεύονται· Μεθ' ἡμῶν ὁ Θεός, καὶ ὁ διάβολος κατήργηται· Μεθ' ἡμῶν ὁ Θεός, καὶ ἡ κολυμβήθρα τίκτουσα οὐ κάμνει· Μεθ' ἡμῶν ὁ Θεὸς, καὶ βασιλεῖς εὐσεβοῦσι· Μεθ' ἡμῶν ὁ Θεός, καὶ ἐκκλησίαι στενοχωροῦνται· Μεθ' ἡμῶν ὁ Θεός, καὶ ὁ θάνατος γέγονεν ὕπνος· Μεθ' ἡμῶν ὁ Θεός, καὶ οἱ νεκροὶ τὴν ἐλευθερίαν σκιρτώντες βοῶσιν Οὐκ ἄγγελος, οὐ πρέσβυς· ἀλλ' αὐτὸς ὁ Θεὸς ήλθε, καὶ ἔσωσεν ἡμᾶς· αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. 1V. Omnium vice, quæ tui praeconio dici quemut unus tibi propheta abunde sit ad laudis cumulum, qua clamat: Ecce virgo habebit in utero '. Miraculum dixit, sed modum reticuit. Et pariet filium. Prædicavit partum, nec relationem adulteravit. Et vocabunt nomen ejus Emmanuel. Mysterium protulit, altaque velut tonitrui voce appellationem edixit. Quod interpreteris, Nobiscum Deus. Natam prolema claro præconio Deum dixit, ac Judæorum ora ohstruxit. Nobiscum Deus, ac error exstinctus est: Nobiscum Deus, estque abrogata circumcisio: Νοbiscum Deus, fuganturque demones: Nobiscum Deus, cassaque ac inutilis cessit diaboli opera; Nobiscum Dene, nec piscina ac fons sacer baptismo parere desinit; Nobiscum Deus, regesque pietatem colunt; Nobiscum Deus, et ecclesiæ nire frequentantur; Nobiscum Deus, morsque somnus reddita est; Nobiscum Deus, mortuique vindicatam libertatem exsultabundi celebrant, ac clamore dieunt: Non an gelus, non legatus, sed ipsemet Deus venit, et salvavit nos". Ipsi gloria in secula sæculorum. Amen. ORATIO VI. Laudatio sanctæ Dei genitricis Mariæ. Εγκώμιον εἰς τὴν Θεοτόκον Μαριάμ. Δ'. Κλέπτει τοὺς πόνους τῶν ἐμπόρων ἡ συνεχής I. Mercatorum labores fallit ac sensim levat jùπροσδοκία τῶν πόρων· καὶ τῶν ἀγρίων κατασκευά gis exspectatio quæstuum; ardensque pecuniarum: ζει καταθαῤῥεῖν κυμάτων, [6] διακαής πόθος τῶν amor audaces adversus feroces undas facit. Quaχρημάτων. Ἐπεὶ οὖν μέλλομεν καὶ ἡμεῖς σήμερον propter cum nos etiam hodie ex alacris animi ostioἐκ τῶν στομίων ἔκπέμπειν τῆς προθυμίας, τὴν μια lis tenuem vilemque doctrinæ lintrem simus emisκρὰν καὶ εὐτελῆ σκάφην τῆς διδασκαλίας, εἰς τὸν suri, in tranquillum imperturbatumque virginalis εἴδιον καὶ ἀτάραχον πλοῦν τῆς παρθενικῆς ἱστο- historiæ mare excurramus. Agile ergo, Dominicumn. ρίας [(57) αναδράμωμεν]. Δεῦρο δὴ οὖν τοῦ βάθους spiritalis utilitatis altum gurgitem, segnem corpoγνησιώτερον τοῦ Δεσποτικού κατατολμήσωμεν τῆς reæ imbecillitatis ignaviam propulsantes, sinceriori πνευματικῆς ὠφελείας, τὸν ἔκνον ἀποτριψάμε- affectu securi adeamus; rudentesque temporalium να τῆς σωματικῆς ἀσθενείας· καὶ τῶν μὲν βιωτικῶν negotiorum contrahentes, officiosa laudationis deπραγμάτων περιέλωμεν τὰ σχοινία· τῶν δὲ παν bitorum vela pandamus: quo leni sic spiritus aura ηγυρικών κρεμάσωμεν ὀφλημάτων τὰ ἱστία· ἵν᾽ οὔ delati, auriferam civitatem Evilat occupasse inveτως τῇ πραείᾳ τοῦ πνεύματος αὔρα παραπεμπόμε niamur. Quænam vero est Evilat, et terra, et auνοι, τὴν χρυσοφόρον [τῶν ] Εὐλέων πόλιν εὑρεθῶς rum? nonne sacra Virgo, puraque ac intemeμεν καταληψόμενοι. Καὶ τίς ἐστιν Εὐλάτ, καὶ ἡ γῆ, rata ejus anima? Quis porro carbo (59)? Nonne καὶ τὸ χρυσίον; οὐχὶ ἡ ἁγία Παρθένος, καὶ ἡ [ταύτης]. Dominus, qui ait: Ignem veni millere in terram 419 καθαρὰ καὶ ἄσπιλος ψυχή; Τίς δὲ ὁ ἄνθραξ; οὐχὶ ὁ Κύ Quis denique lapis prasinus? Nonne ultroneus corριος [ὁ]λέγων· πῦρ ἦλθον βαλεῖν ἐπὶ τὴν γῆν; Τίς poreæ mortificationis ejus pallor? qui caustica δὲ λίθος ὁ πράσινος; οὐχὶ ἡ ἑκούσιος τῆς σωματικῆς porri ejusmodi ac acri natura, mortem quæ αὐτοῦ νεκρώσεως ὠχρότης; ὃς διὰ τῆς καυστικῆς ἡ ipsum deglutisset, mordaci sua acrimonia torsit. τοῦ τοιούτου πράσου φύσεως, τὸν καταπιόντα αὐτὸν Obsecro itaque omnes qui in bac nobis profectione ἐδρίμυξε θάνατον Παρακαλῶ τοίνυν τοὺς συν " comites adjungi habent, ut ne legitimam remigatio- ↑ Isa. vII, 14. Matth. 1, 23. • Isa. LXIII, 9, sec. LXX. Ad Romanum unum codicem, ex quo singulari Riccardus ediderat, accessit alter Regius, ex quo multa emendata sunt. Plures Riccardi nævos in notis indico: a quibus indicandis liberum me fere in aliis existimavi, ob novam quam cudi versionen, et ut ne viri labores sugillare ultro viderer. Emendatur collatione Reg. cod., num. 188. Clausa ex Reg. cod. Reg. όγκον. Quis porro carbo? άνθραξ; Accepit Proclus pro carbone, alioqui non quadraret auctoritas subjuncta: Ignem veni mittere. Vox Hebraica y non aliud significat quam lapidem pretiosum. Vulg. Bdelium. Isaiæ autem vi, ubi etiam LXX habent äv10 Gen. 11, 11. «Luc. x1, 49. θρακα, alia vox est, quæ prunam ardentem ac carbonem significet. Porri ejusmodi, τοῦ τοιούτου πράσου. quo lapis prasinus, velut porraceus, ac porraceo virore, ut a lapide scite divertat ad porri qualitatem, a quo lapis ita dictus est. Sic forte in superiori voce ἄνθραξ, Iuserit. Riccardus obscurat, cum ita reddit: Qui caustica prasini ejusmodi pallentis natura: ac male mutat τὸ πράσον, in πράσινον· ex quo non fat amaricans illa comestio, sed ex illo. Reg. desiderat usque θεῖον γάρ' ac reliqua postmodum usquc μάθωμεν ποίαν, ubi incipiet enarrari locus Matthæi, qui est argumentum hujus orationis.

น nem negligant. Ita enim doctrinæ via ac ratio fau- εφάπτεσθαι θέλοντας ἡμῖν τῆς παρούσης αποδημίας, stam navigationis cursum obtinebit, fraternumque vicissim collatum auxilium benevolentiam ostendet. Attamen velim vos, fratres, ab ipso tum monitos exordio, non vacare periculo virgineum hoc mare conscendere, ut quis maxime in ejusmodi freto rudis ac hospes sit. Nam quamvis multi pelagus hoc adire præsumpserint, pauci tamen nulla inde a tempestate jactura, ad tranquillum nullisque objectum fluctibus divinæ voluntatis portum salví evaserunt 19 II. Quippe divinum revera ac splendidum, emimentiorisque ac beati incorporeorum ordinis est impollutum virginitatis indumentum; quando ét universorum Rex quam maxime decoram eam restem non est dedignatus induere. Dominus enim, inquit, regnavit, decorem induit 12. Indait vero, ΠΟΛ modo illibatam sacerdotalis castimoniæ tunicam, verum etiam pretiosa se regalis ornatus stola cooperuit. Qua in re, duo aperte signifcantur ordines, principum scilicet ac subjectorum (6),veræ virginitati ac religiosæ castitati studentium. Erat siquidem ipse rex et sacerdos secundum ordinem Melchisedech. Quemadmodum enim Aaron olim purpura et bysso amiciebatur (byssus enim signum est irreprehensæ ac illibata sacerdotum vitæ purpura autem bellicis infecta sudoribus operosæ regum conversationis, ac virtutis ergo commendabilis, indicium est; ut ex amictu, dignitatis utriusque pietas. virilisque animi robur ostendatur): sic et Dominus, in utroque constitutus gradu; ut quidem sacerdos, omnes Patri reconciliavit; ut rex vero, diabolum adversus omnes armatum profligavit. III. Vere farus mellis, boni sunt virginitatis sermones qui a vera quidem fide suavitatem tra18 » Psal. Gr, 30. Γρ. κτήσεται. w Psal. τῆς νενομισμένης μὴ κατολιγωρῆσαι κωπηλασίας οὕτω γὰρ ἡ διδασκαλική πορία τὴν εὔπλοιαν κτί σεται καὶ ἡ ἀδελφική συμμαχία τὴν εὔνοιαν ἐπιδείξεται. Ομως δὲ ἐξ αὐτοῦ βούλομαι ὑμᾶς ὑπου μνῆσαι, ἀδελφοί, τοῦ προοιμίου, ὡς οὐκ ἔστιν ἀκίνδυ νον τῆς παρθενικῆς ἐπιβῆναι θαλάσσης· καὶ μάλιστα τοὺς ἀήθεις καὶ ξένους τῆς τοιαύτης πορείας. Εἰ γὰρ καὶ πολλοὶ τοῦ τοιούτου πελάγους κατετόλμησαν· ἀλλ᾽ ἀχει μάστως ὀλίγοι διεσώθησαν ἐντεῦθεν, εἰς τὸν ἀκύμονα καὶ εὔδιον λιμένα τοῦ θελήματος τοῦ Θεοῦ. Β. Θεῖον γὰρ ὡς ἀληθῶς καὶ λαμπρὸν, καὶ τῆς ὑπερκειμένης καὶ μακαρίας τῶν ἀσωμάτων τάξεως, τὸ ἀμόλυντον τῆς παρθενίας Ενδυμα· ἐπεὶ καὶ ὁ τῶν ὅλων βασιλεὺς ταύτην περιβαλέσθαι κατεδέξατο την εὐπρεπεστάτην στολήν. Ο Κύριος γάρ, φησίν, έβα σίλευσεν· εὐπρέπειαν ἐνεδύσατο. Οὐ μόνον δὲ τὸν ἔθικτον τῆς ἱερατικῆς ἁγνείας ἐνεδύσατο χιτῶνα, ἀλλὰ γὰρ καὶ τὴν ἔντιμον τῆς βασιλικῆς ευκοσμίας ἡμφιάσατο στολήν. Ἐν οἷς δηλοῦται τὰ δύο τάγματα τῶν ἀρχόντων καὶ τῶν ἀρχομένων, τῆς ἀληθοῦς παρθενίας, καὶ τῆς εὐσεβοῦς σωφροσύνης. "Ην γὰρ ὁ αὐ τὸς καὶ βασιλεὺς καὶ ἱερεὺς κατὰ τὴν τάξιν Μελχι σεδέκ. Ον τρόπον καὶ 'Ααρών ἐν τοῖς ἔμπρο σθεν χρόνοις περιεβάλλετο πορφύραν καὶ βύσσον σημεῖον μὲν γὰρ τῆς ἀμέμπτου καὶ καθαρᾶς τῶν ἱερέων πολιτείας ἡ βύσσος· τεκμήριον δὲ τῆς ἐμπό νου καὶ ἐναρέτου τῶν βασιλέων διαγωγής ή πορφύρα, ὁπλιτικοῖς ἱδρῶσι φοινισσομένη· ὡς διὰ τοῦ ἐνδύμα τος, ἑκάστου δηλοῦσθαι ἀξιώματος τὸ εὐσεβές, καὶ ἀνδρεῖον τοῦ φρονήματος· οὕτω καὶ ὁ Κύριος ἐν ἀμε φοτέροις γενόμενος· ὡς μὲν ἱερεύς, τὸν Πατέρα ὑπὲρ πάντων ἐξιλεώσατο· ὡς δὲ βασιλεὺς, τὸν κατὰ πάντ των οπλιζόμενον διάβολον ετροπώσατο. Γ'. Οντως κηρίον μέλιτος οἱ καλοὶ τῆς παρθε νίας λόγοι· ἐκ μὲν τῆς ἀληθοῦς πίστεως ἔχοντες * Hebr. v, 10. "Prov. XVI, 24. Divina voluntatis portum. Juxta quod mulli codices Græci, et Suniæ habent. Τοῦ θελήματος αὐτ Tou Deduxit eos in portum voluntatis suæ; nempe Deus, pro quo alii αὐτῶν· quod et Hieronymus magis probat ad præfatum Suniam. Eminentiorisque, ac beati incorporeorum ordinis. id est, angelici, angelicam enim virtutem ubique deprædicant sancti, ac in iis, Cyprianus, Fulgentius et Amphilochius, quos Riccardus refert: nulli autem absolute dicunt superioris ordinis quam angelici; quod is male reddit, eminentioris feliciorisque ordinis, quam sint angeli ipsί. Υπερκειμένης Supra humanam utique virtutem, ac per hoc, μακαρίας τάξεως τῶν ἀσωμάτων· beati incorporearum mentium ordinis. Hoc tantum in nobis parte aliqua superior nonnunquam dicta sit, quod angelis σύμφυτος, ut Amphilochius vocat, cognata et a natura, uobis sit πρόσκτητος, ac multo labore compa rabilis. Duo ordines, principum ac subjectarum. Lo cus pro laconica brevitate Procli obscurior. Præsides istos ac subditos exponit deinde ipsemet; Deo dicatos homines, et sæculares: ecclesiasticos, et laicos: putemque deesse, τὸ ἀντεχόμενον" quod infra repetens, babet; expressique in versione. Non video satis, ut sic clare duos hos ordines ex ante dictis auctor colligat: nisi forte quia Christus, cum sit sacerdos et rex excellenti utrumque rationę, sacerdosque ad sacerdotes ac sacri ordinis ministros habeat per se, uti rex ad sæculares ac laicos; ideo utraque parte constantem habeat Christianam rempublicam, ac utroque jure subjectam. Parum differal divisio hæc ἀρχόντων καὶ ἀρχομένων, ab illa Dionysii in Hierarchiam duplicem, quarum altera activa purget, illuminet, consummet, vere illa &pχόντων ac prasidum; passiva altera, hæc ipsa ab illa recipiat, eoque αρχομένων ac subditorum, quique vel si reges sint, vel si angelicis exculti moribus, summioque gradu ascetæ ac Nazarai (nisi aliud, ac clericatus ordoque sacer, ut fere in nostris, accedat), præsidentiam ejusmodi agentis bierarchiæ sub summo hierarcha Christo agnoscaut, ac se ea perfici gaudeant Γρ. γάρ. Dignitatis utriusque pietas, εκάστου δηλούσθαι ἀξιώματος. Riccardus, τό, ἑκάστου refert ad ἐνδύματος - liquet tamen referendum ad αξιώμα τος, satisque intelligi in priori illa voce, nisi Proclus geminatum posuit, ac alterum excidit.

ORATIO DE LAUDIBUS S. MARIE. 7?R hant, ab accurata vero actione dulcedinem habeant. Spiritalis Dei paradisus est virginitas, in quo est omne lignum pulchrum ad videndum " : hoc est, ad spiritalem comtemplationem; et bonum adl esum ', ad spiritalem scilicet doctrinam: in quo et arbor vitæ plantata est; Dei nempe salutaris dispensatio: cum quibus pariter adest et lignum sciendi scientiam boni et mali '; virginalis scilicet decor, in parte animi volente naturalem cupiditatem exercens ac provocans. Hæc illa est veræ promissionis terra, in qua lac rationale et sine dolo", melque spiritale ac incorruptibile scaturiat. Ait enim: Introducam vos in terram fluentem lacte et melle 10: Ut subditi et qui in sæculo conversantur, pudicitiæ ac honestati studeant: τὴν ἠδύτητα· ἐκ δὲ τῆς ἀκριβούς πράξεως κεκτημέναι τὴν γλυκύτητα. Αὕτη ὁ λογικὸς τοῦ Θεοῦ παράδεισος, ἐν ᾧ πᾶν ξύλον ὡραῖον εἰς ὅρασιν, τουτέστιν πνευματικὴν θεωρίαν· καὶ καλὸν εἰς βρῶσιν, τὴν πνευματικὴν διδασκαλίαν· καὶ τὸ τῆς ζωῆς πεφύσενται δένδρον, ἡ σωτήριος τοῦ Θεοῦ οἰκονομία· μεθ' ὧν ἐστι καὶ τὸ ξύλον τοῦ εἰδέναι καλοῦ γνωστὸν καὶ πονηροῦ· ἡ παρθενικὴ εὐμορφία, ἐν τῇ προαιρε τική γυμνάζουσα τὴν φυσικὴν ἐπιθυμίαν. Αὕτη τῆς ἀληθινῆς ἐπαγγελίας ἡ χώρα, ἐν ᾗ λογικὸν καὶ ἄδοΣον γάλα, καὶ τὸ πνευματικὸν καὶ ἄφθαρτον πηγά ζουσα μέλι, Εισάξω γάρ, φησὶν, ὑμᾶς εἰς γῆν ῥέουσαν γάλα καὶ μέλι· ἵνα οἱ μὲν ἀρχόμενοι, καὶ τῷ κόσμῳ τούτῳ ἀναστρεφόμενοι, τῆς σωφροσύνης ἐπι μελῶνται· οἱ δὲ ἄρχοντες καὶ τῷ Θεῷ ἀνακείμενοι, τῆς ἁγνείας ἀντέχωνται. Διπλοῦς γὰρ ὁ τῆς Ἐκκλη- præsides autem et Deo dicati homines, castimonia σίας χαρακτήρ' ἐν κροσσωτοῖς χρυσοῖς περιβε βλημένη, πεποικιλμένη, πᾶσαν δὲ τὴν τοῦ κάλλους δόξαν, κατὰ τὸ γεγραμμένον, ἔσωθεν ἐπιφερομένη· ἐν μὲν τοῖς βιωτικοῖς ἐκφέρουσα κατὰ τὸν Σολομῶν. τα, ὡς συχῆ, τῆς σεμνότητος τοὺς ὀλύνθους· ἐν δὲ τοῖς ἱερατικοῖς, κατὰ τὸν αὐτὸν Σολομῶντα, προβάλλουσα ὡς ἄμπελος τῆς χρηστότητος τοὺς κυπρίζον τας βότρυας. Αἱ ἄμπελοι γὰρ ἡμῶν, φησί, κυπρίζουσι, καὶ ἡ συκῆ ἐξήνεγκε τοὺς ὀλύνθους αὐτῆς. Κατὰ ταύτην, ὡς οἶμαι, τὴν τάξιν προσήνεγκαν οἱ ἀπόστολοι μετὰ τὴν ἀνάστασιν τῷ Δεσπότῃ, ἐχθύος ἐπτοῦ μέρος, καὶ ἀπὸ μελισσίου κηρίον σημαία νοντες ἐν τῷ ἰχθύϊ τοὺς ἐκ τῆς ἁλμυρᾶς τῶν κακῶν θαλάσσης, τῷ ἀγκίστρῳ τῆς πίστεως συλληφθέντας λογικοὺς ἰχθύας, κατὰ τὸ εἰρημένον ὑπὸ τοῦ Κυρίου πρὸς τὸν Πέτρον· ᾿Απὸ τοῦ νῦν ἀνθρώπους ἔσῃ ζωγρῶν· ἐν δὲ τῷ κηρίῳ, τοὺς ἐκ τῶν ἐναρέτων τῆς δικαιοσύνης ἀνθέων, εἰς τὸ ἐνδότατον τῆς καρδίας ἀποθησαυρίζοντας ταμιεῖον, τὸν ὠφέλιμον καὶ προ συνῆ τῆς εὐσεβείας καρπὸν, ὃν βασιλεῖς ὁμοῦ καὶ ἰδιῶνται πρὸς τὴν τῆς ψυχῆς προσφέρονται ὑγίειαν. Οὕτω Βούτυρον καὶ μέλι φάγεται· ἐκ τῆς τῶν δύο ταγμάτων ἐπιστροφῆς ἐσθίειν τὸ τικτόμενον παιδίον ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου, διὰ τοὺς νηπιάζοντας τῇ κακία μετὰ τὸν μυστικὸν τῆς κολυμβήθρας τόχον. Δ'. Ἐκ ταύτης τοιγαροῦν ὁ Ἰωάννης μεταλαμβάκαι νεής τροφῆς, τῆς ἀχράντου κατηξιώθη ἅψασθαι κορυφῆς Κυρίου· ταύτης ἀπολαύων τῆς βρώσεως, ** Gen. 11, 9. ss Cant. II, 13. ac puritati sedulam operam ponant. Nam duplex est Ecclesiæ figura; quæ in fimbriis aureis circumamicta, variegata, omnem pulchritudinis gloriam, juxta quod scriptum est ", ab intus inferat. Quae, inquam, juxta Salomonem,in sæcularibus quidem, ceu ficus, honestatis grossos proferat; in ecclesiastici autem ordinis hominibus juxta eumdem Salomonem, tanquam vitis, florentes botros producat. Vineæ enim nostræ, inquit, florent; et ficus protulil grossos suos s. Juxta hanc puto formam, obtulerunt apostoli Domino, postquam is resurrexisset, partem piscis assi et favum mellis *: in pisce quidem signantes, comprehensos fidei bamo ex salso vitiorum salo rationales pisces, juxta quod Dominus ait Petro: Ex hoc jam eris homines capiens "; in favo autem, eos qui ex præclaris justitiæ floribus perutilem illum suavemque pietatis fructum in penitissimo cordis penu recondunt; quem reges pariter ac privati homines ad animi salutem traditum in cibum accipiunt. Hoc modo, Butyrum et mel comedet" qui ex utriusque ordinis conversione manducat sacræ Filium Virginis, propter nimirum parvulos malitia ** post mysticum lavacri partum. IV. Hoc itaque cibo pastus Joannes tangere meruit sacrosanctum Domini verticem. Hac fruens esca, angelorum ordini ascriptus est: Esca siqui17 ibid. 19. 18 ibid. 20. 15 1 Petr. 11, 2. **Exod. XXXIII, 3. ª¹ Psal. xliv, 14. 10 Luc. xxιν, 42. ** Luc. v, 10. In parte animi volente. Significare videtur, pulera virginum specie sollicitari humanam cupiditatem ac exerceri, uti per lignum scientiæ boni et mali, cupiditas Adæ in paradiso sollicitata ac exercita fuit; seu esse eadem ratione occasionem poccati, ut quis ea se incautius demulceri permittat. Riccardus: Virgineus decor effrenem coercens naturæ cupiditatem. At ubi ea cum ligno scientiæ analogia? Num vero illud Adæ cupiditatem coercuit? Possit quoque naturalis cupiditas in bonum sumi, idque magis velit Proclus, quam exerceat ac provocet virginitatis species ac decor. Nam neque ipse ligni scientiæ boni et mali appetitus malus erat, ut ordinatus fuissot, et pro tempore statuto a Deo, uti ss Isa. vil, 15.. 1 Cor. σιν, 20. Gregorius Nyssenus et alii. Butyrum et mel comedel. Verba sunt Isa. vil, 15, in virginis dicta flium: qui quidem πρωτοτύπως est ipse Christus: ex eo autem, onnes malitia parvuli a mystici lavacri partu, qui et ipsi sanctæ virginis Ecclesiæ filii sunt, butyrumque et mel comedunt in signum innocentiæ. Sic plana Procli allegoria, non qualem Riccardus repræsentat. Nec ille quidquam alludit ad sanctissimum morem impertiendi Eucharistia recens baptizatos, ut ipse vult, sed ad illum alium quem diximus, dandi eis in cibum butyrum et mel. Ἰσ. ἐσθίον.

dem ejus erat, summi fructices et mel silvestre ", τῆς ἀγγελικῆς γέγονε τάξεως. Ην γὰρ ἡ τροφή summus scilicet apex irreprehensæ vitæ, summaque puritas castitatis illibatæ. Perbelle autem evangelista cibum ejusmodi silvestrem appellavit: difficillime enim virginitatis species tenetur, plantaque hæc quam procul a sæculi agro relegata est; ac forte pauci ejus qualitatem ac mores perdiscere potuerunt. Aliter etiam accipi potest, ut propheta mel silvestre comederet. Primum quidem ut mentis oculum impollutum repurgatumque a carnalium cupiditatum perflatili vaporatione servaret Ut enim medici jactant, mel nullo infectum fumo,singulare præsentaneum-que est lustrale medicamen crasso ac turbido oculo. Post hæc autem, quod necdum credens in Dominum ac cum minime adbuc supposuisset Evangelio cervicem, vitam ab humana consuetudine remotam, horridamque ac asperam, dulci legalis partus intelligentia refectus, cum voluptate transigeret. Nec enim suo ipse consilio, sed a Deo jussus, venit ad Jordanem: ligo enim, inquit, nesciebam eum: sed qui misit me baptizare in aqua, ille mihi dixit: Super quem videris Spiritum descendentem sicut columbam, el venientem super eum; hic est qui baptizat in Spiritu sancto s. Hac itaque ratione dici potest, quod ejus esca esset mel silvestre: silvestre enim est mel castilatis. Nam plenitudo legis Christus, ad justitiam omni credenti”. Sine fide autem impossibile est placere s. Et: Qui non credit in Filium, non habebil vitam æternam ". V. Quotquot itaque virginitatis lapidem inexstinclam servaverint, immarcescibilem perceperunt coronam immortalitatis.Quotquot inæstimabilem castitatis tunicam comparaverint, ad mysticum justitiæ thalamum assumentur. Quotquot angelico propiores exstiterint gradui, majori ingenuitate ac perfectione, Dominica perfruentur, beatitudine. Quapropter quotquot Dominicam gustaverunt dulcedinem, evangelicam apprehenderunt celsitatem. Quotquot s Matth. in, 4. ss Joan. 1, 35. 10 Rom. Χ, 4. Summi frutices, ἀκρίδες. Vulg. Locuste: æquivoca voce Græca ad utrumque. Multi Patres cam Procli expositionem sequuntur, ac in iis, præceptor ejus Chrysostomus, cum aliis locis, cum homilia de Pœnitentia, et in Decollationem ejusdem Joannis, quam ex Reg. ms. integram nuper edidi. Male Riccardus, et contra fidem interpretis, sensu alio exponit, quam Proclus velit: Esca ejus erat, Locusta. Quam procul a seculi agro, πολὺ τῆς κοι σμικῆς ἀπώκισται χώρας. Nihil clarius; at non clarum satis Riccardo ita reddenti: alte in hujus mundi campo condita residet: nemo certe eum sensum dederit τοῦ, ἀποικίζεσθαι. Perfatili vaporatione, εὐριπίστον ἀναθυμιάσεως. Ut constans in allegoria, fumum fumo declaret, ac sic habere Joannis animum ad carnallum cupiditatum fumos, uti mel silvestre ad. fumum naturalem, et quo domestica apes sollicitari solent. Parerga hic notata de Euripo, nec ab eo fumus sive vapor dicitur εὐρίπιστος, sed a ριπίζω, cujus nota significatio. Necdum credens in Dominum. Fide nimirum αὐτοῦ ἀκρίδες, καὶ μέλι ἄγριον· τὸ ἀκρότατον τῆς ἀμέμπτου πολιτείας, καὶ τὸ καθαρώτατον τῆς ἀσπί λου ἁγνείας. Καὶ καλῶς ἀγρίαν τὴν τοιαύτην ὁ εὐαγ γελιστὴς ἐκάλεσε μετάληψιν· δυσθήρατον γὰρ τῆς παρθενίας τὸ εἶδος, καὶ πολὺ τῆς κοσμικῆς ἀπέκισται χώρας τοῦτο τὸ φυτόν· καὶ τάχα ὀλίγοι ίσχυσαν καταμαθεῖν τὴν τούτου ποιότητα. Νοείσθω δὲ καὶ ἑτέρως τὸ ἐσθίειν ἄγριον μέλι τὸν προφήτην· πρῶτον μὲν, ὅτι τὸν τῆς διανοίας ὀφθαλμόν καθαρὸν ἐφύλατ τεν ἐκ τῆς εὐριπίστου τῶν σαρκικῶν ὀρέξεων ἀνα θυμιάσεως. Κατὰ γὰρ Ιατρικόν λόγον, ἀπαράβατον τῷ τεθολωμένῳ ὀφθαλμῷ τὸ ἀκάπνιστον μέλι. Μετά δὲ ταῦτα, ὅτι μηδέπω πιστεύσας ἐπὶ τὸν Κύριον, μηδὲ τὸν αὐχένα ὑποβαλών τῆς ψυχῆς ὑπὸ τὸν εὐαγ γελικόν ζυγόν, μεθ᾿ ἡδονῆς τὸν ἀπεξενωμένον, καὶ Ιταμὸν μετήρχετο βίον, τῷ γλυκεῖ τῆς νομικῆς κυή σεως τρεφόμενος φρονήματι. Οὐ γὰρ οἰκείᾳ γνώμῃ. ἀλλὰ κελευσθεὶς ὑπὸ τοῦ Θεοῦ τὸν Ἰορδάνην κατέλαβε. Καγώ γάρ, φησίν, οὐκ ᾔδειν αὐτόν· ἀλλ' ὁ πέμ ψας με βαπτίζειν ἐν ὕδατι, ἐκεῖνός μοι εἶπεν Εφ᾿ ὃν ἂν ἴδῃς τὸ Πνεῦμα καταβαῖνον ὡσεὶ πε ριστερὰν, καὶ ἐρχόμενον ἐπ' αὐτὸν, οὗτος ἐστιν ὁ βαπτίζων ἐν Πνεύματι ἁγίῳ. Διὰ ταύτην ἔστιν εἰπεῖν τὴν αἰτίαν, ὅτι ἡ τροφὴ αὐτοῦ ἦν μέλι ἄγριον· ] ἄγριον γάρ ἐστι τὸ μέλι τῆς ἁγνείας. Πλή ρωμα γάρ νόμου Χριστός, εἰς δικαιοσύνην παντὶ τῷ πιστεύοντι χωρὶς δὲ πίστεως, ἀδύνατον εύαρεστῆσαι. Καὶ, Ὁ μὴ πιστεύων εἰς τὸν Υἱὸν, οὐκ δίνεται ζωὴν αἰώνιον. Ε΄. Οσοι οὖν τὴν λαμπάδα τῆς ἁγνείας ἄσβεστον διετήρησαν, τὸν ἁμαράντινον ἀνεδήσαντο στέφανον τῆς ἀφθαρσίας· ὅσοι τὸν τῆς σωφροσύνης ἀτίμητον περιεποιήσαντο χιτῶνα, εἰς τὸν μυστικὸν τῆς δικαιοσύ νης παραληφθήσονται νυμφῶνα. Ὅσοι τοῦ ἀγγελι και πλησιέστερον γεγόνασι βαθμοῦ, γνησιώτεροι τοῦ Δεσποτικού κατατρυφήσουσι μακαρισμοῦ. Διὰ τοῦτο, ὅσοι τῆς Δεσποτικῆς ἐγεύσαντο γλυκύτητος, τῆς εὐαγ γελικῆς ἐπελάβοντο ἀκρότητος. “Είσοι τοῦ οἴνου καὶ so Hebr. XI, 6. *1 Joan. 111. 36. explicatiori, ac credens venisse, quod ejus illata verba plane declarant; facitque hoc ad testimonii de Christo certitudinem, ad quod perhibendum solo divino instinctu ac aflatu inductus sit. Non potuit a parentibus discere, qui defuncti sunt brevi post ejus nativitatem: at nec ab aliis, cum extra omnem humanam consuetudinem ageret in deserto, usque ad tempus ostensionis suæ, quando Spiritus illic Domini super eum factus est. Quæ-adduntur, velut non placeret non esset visurus Deum, etc., ampliatione quadam exponenda sunt, ut intelligantor pro eo tempore quo tides sufficienter proposita foret; ac quando jam explicator quæreretur: quo eliami modo potest exponi sententia Chrysostomi hom. De fide et lege naturæ tom. VI Ducæi, cum videtur docere, non fuisse Cornelium vere justum, ante quam a Petro doceretur. Non fuisse ejus in utero exsultationem motum liberum, et quo Deum vero agnoverit, tenet sanctus doctor ui part. quad. 17, art. 3 et 6, in quod etiam inclinat” Augustinus epist. Lv Ad Dardanum. Apud Joan. μένον.

ORATIO DE LAUDIBUS. S. MARIE. boτῶν σικέρων ἀπέχονται τῆς ἡδυπαθείας, ἐκ τοῦ και - a vitiose voluptatis vino et sicera sese abstinent, τοῦ γεννήματος εὐφρανθήσονται τῆς ζωηφόρου φυτείας. Ὅσοι τὸν σωματικὸν ῥῶγα ἄφθαρτον ἐκτήσαντο, τὸν πνευματικὸν καρπὸν τῆς εὐλογίας ἄφθονον ἐδρέψαντο. Ον τρόπον, φησίν, εὑρέθη ὁ ῥὼς ἐν τῷ βότρυν, καὶ ἐροῦσι· Μὴ λυμαίνεσθε αὐτὸν, ὅτι εὐλογία Κυρίου ἐστί. Λέγει δὲ τὸν μακάριον Ιωάννην τὸν εὐαγγελιστήν, μόνον διαφυλαχθέντα καὶ σώματι καὶ πνεύματι ἄσπιλον ἐν τῷ ἀποστολικῷ βότρυϊ μέχρι σταφιδώσεως, τουτέστι, μέχρι βαθυτάτου γήρως. Τοῦτο τὸ πρῶτον τοῦ Θεοῦ καὶ ἐξαίρετον δῶρον· τοῦτο τὸ φωτιστικὸν ἔλαιον τῆς διανοίας· τοῦτο τὸ καθαρὸν τῆς εὐοδίας θυμίαμα· τοῦτο τὸ πολύτιμον τῆς καρ δίας μύρον· τοῦτο τὸ δόκιμον τῆς ψυχῆς ἄρωμα. τοῦτο τὸ ἀπαθέστατον τοῦ εὐώδους σώματος ἄνθος. Διὰ τοῦτο τὸ δῶρον ἀποθανών Αβελ ἔτι λαλεῖ. Τῶν γὰρ ἡ λαμπὰς μὴ σβέννυται τῆς παρθενίας, τούτων ἀθάνατον μένει τὸ κλέος τῆς ἁγνείας. Διὰ τοῦτο τὸ δῶρον μένει ἱερεὺς ὁ Μελχισεδέκ εἰς τὸν αἰῶνα. Διὰ τοῦτο τὸ δῶρον τοῦ Δεσποτικοῦ πάθους γίνεται τύπος ὁ Ἰσαάκ. Διὰ τοῦτο τὸ δῶρον Θεὸς τοῦ Φαραὼ χειρο τονεῖται ὁ Μωϋσῆς. Διὰ τοῦτο τὸ δῶρον τὰς δευτε ρευούσας τῆς βασιλικῆς ἀξίας ἡνίας παραλαμβάνει ὁ Ἰωσήφ. Διὰ τοῦτο τὸ δῶρον τοῖς σωματικοῖς πεζεύει ποσὶν ὁ Ἠλίας τὸν αἰθέρα. Διὰ τοῦτο τὸ δῶρον έκριζοῦν καὶ κατασκάπτειν τὰς βασιλείας εγχειρίζεται δ Ἱερεμίας. Διὰ τοῦτο τὸ δῶρον τῶν ἀνημέρων θηρίων ἐμφράττει τὸ στόμα ο Δανιήλ. Διὰ τοῦτο τὸ δῶρον φυλάττονται ἐν τῇ φοβερᾷ καμίνῳ οἱ τρεῖς παῖδες ἀβλαβεῖς. Διὰ τοῦτο τὸ δῶρον υἱοὶ βροντῆς προσαγορεύονται οἱ δύο του Ζεβεδαίου υἱοί. Διὰ τοῦτο τὸ δῶρον πιστὸς καθίσταται καὶ φίλος τοῦ οὐρανίου νυμφίου ὁ Ἰωάννης. Καὶ συντόμως εἰπεῖν· διὰ τοῦτο τὸ δῶρον μήτηρ γίνεται τοῦ Δεσπότου τῶν ἀγγέλων, ἡ ἐκ τοῦ γένους τῶν ἀνθρώπων καταγομένη, καὶ ἐκ τοῦ χοῖτοῦ διηρτημένη φυράματος. Εγκυμων ηὑρέθη γε νομένη ἐκ Πνεύματος ἁγίου. novo vivificæ plantationis genimine delectabuntur. Quotquot corporale acinum incorruptum obtinuerunt, spiritualem ubertim benedictionis collegerunt fructum. Quomodo, inquit, invenietur acinum in 60tro, et dicent: Ne perdalis illud, quia benedictio Domini est ". Porro indicat divinus sermo beatum Joannem evangelistam, qui solus in apostolico botro, donec cessit in uvam passam, id est, ad extremam usque senectutem, corpore pariter ac spiritu incontaminatus servatus est. Hoc præcipuum eximiumque Dei donum est; hoc oleum quod mentem illuminat; hoc purum suavis odoris thymiama; hoc cordis unguentum pretiosissimum; hoc probatissimum animi aroma; suaveolentis hoc corporis flos quam maxime immarcescibilis. Propter buc donum defunctus Abel, adhuc loquitur "s. Quorum enim virginitatis lampas non exstinguitur; eorum immortalis permanet gloria castitatis. Ob hoc donum, Melchisedech sacerdos manet in perpetuum *. Ob hoc donum, Isaac Dominicæ passionis typus efficitur 28 Ob hoc donum, Moyses deus Pharaonis constituitur ". Ob hoc donum, Joseph primus a rege, regiæ dignitatis habenas suscipit ". Ob hoc donum, Elias corporeis pedibus incedit per æthera ". Ob hoc donum, præficitur Jeremias, ut regna evellat ac funditus evertat ". Ob hoc donum, immanium ferarum ora obstruit Daniel ". Ob hoc donum, tres pueri illæsi in camino illo horribili servantur ". Ob hoc donum, filii Zebedæi, tonitrui filii nuncupantur ". Ob hoc donum Joannes ille, fidelis et amicus sponsi coelestis constituitur 6. Atque, ut verbo dicam, ob hoc donum, quæ genus ducebat ab hominibus, atque a terrena pendebat massa, Domini angelorum mater elicitur: Inventaque est in utero habens de Spiritu sancto". VI. Quia ergo currens oratio secundum obduxit velum, in quo novæ viæ ac mirabilis submonstratur vestigium, obscuri itineris novo schemate semita designatur; secundi tabernaculi aperitur vestibulum: sic inaccessi panduntur adytus, refulget invisibilium aspectus, propitiatorium a cherubinis obumbratum propalatur. Christus enim, inquit, Γ. Επειδή τοίνυν τρέχων ὁ λόγος τὸ δεύτερον κατέλαβε καταπέτασμα, ἐν ᾧ ξένης ὑποδείκνυται ὁδοῦ τὸ ἴχνος· ἀφανοῦς καινοτομεῖται πορείας ἡ τρί6ος· τῆς δευτέρας ἀνοίγεται σκηνῆς τὰ προπύλαια - οὕτως ἀναφαίνεται τὰ ἀπρόσιτα· ἀναλάμπεται τῶν ἀθεάτων τὸ πρόσωπον· φανεροῦται τὸ ὑπὸ τῶν χε ρουδίμ σκιαζόμενον ιλαστήριον. Χριστὸς γὰρ, φησί, παραγενόμενος ἀρχιερεὺς τῶν μελλόντων άγα- η assistens pontifex futurorum bonorum, per amplius θῶν, διὰ τῆς μείζονος καὶ τελειοτέρας σκηνῆς, οὐ χειροποιήτου· τουτέστιν, οὐ ταύτης τῆς κτί σεως· εἰσῆλθεν ἐφάπαξ εἰς τὰ Αγια. Αρα καὶ μετὰ τὴν ἀποστολικὴν μαρτυρίαν τολμωσί τινες κατά » Isa. LXV, 8. ** Hebr. x1, 4. * Hebr. vii. 3. » V Reg. ", 11. ** Jer. 1, 10. to Dan. vi, 22. * Matth. 1, 18. ω Hebr. ix, 11, 12. Yabac Dominicas passionts typus. Qui adhuc virgo sit jussus offerri, quanquam postea dederit conjugio operam; uti et Moyses prius dederat, post tantam illam Domino assiduitatem deinceps continens, ut sanctus Epiphanius explicat hær. LXXVIII, ut non solum παρθενίαν et omninodam &γνείαν, virginitatem ac perfectam castimonian, qualis fuit et perfectius tabernaculum, non manu factum: id est, non hujus creationis, introivit semel in Sancta. Ulline ergo, post etiam Apostoli illustre adco testimonium, cum insipientibus audeant dicere, non 3. Exod. vii, 1, ar Gen. xii, 40. **Marc. v, 17. * Joan. 11, 29. ss Gen. xxii, 2. σε Dan. 111, 49. utriusque Joannis, decetque Deo sacros homines, commendet ac laudet: verum etiam σωφροσύνην ac pudicitiam, quæ deceat sæculares ac homines Christiana sobrietate quandoque conjugiis utentes. De aliis, Elia, Daniele, tribus pueris, Jacobo. etc., videri potest Riccardus, ac quos ille citat, Hierony-- mus, Epiphanius, etc.

esse Deum, eum qui natus est, exque ampliori ac τοὺς ἄφρονας λέγειν· Οὐκ ἔστι Θεὸς, ὁ καὶ perfectiori tabernaculo processit? Quonam autem modo, communis homo existimetur nobis similis; qui lapis sine manibus e virginali monte pracisus fuit **? quem qui conculcaverit, hoc est, cum terræ figmentis connumeraverit, 'nulla venia tormentis addicitur, dicente Paulo: Quanto magis deteriora merebitur supplicia, qui Dei Filium conculcaverit, el sanguinem testamenti pollutum duxerit"? Adeamus itaque cum fiducia, si lubet, ad sanctificatum hujus secundi tabernaculi locum, soluto mortali calceo irretita consuetudinis. Neque enim sacerdos pene trat intra adytum, nisi a se prius absonas omnes cogitationes abjecerit: nec Moyses visionem illam magnam divinæ dispensationis videre potest **, præterquam ubi humana omnia negotia transmisit. Sic enim spinosam hominum naturam cum divinitatis natura, quæ non comburat, sed illuminet, commercium habituram didicit. Rubus quippe, igni per id tempus commistus, Virginis gessit symbo· lum, quæ verum illud lumen concepit sine semine: Solem, inquam, illum justitia, ex impolluto illo oriturum thalamo, ut juxta Scripturam gentilium aquas excalefaceret " '; ut bonitatis calore, diabolicæ pravitatis glaciem solveret; ut divinítatis splendore, ignorantiæ noctem fugaret; ut coruscantibus radiis, creaturam illustraret quam condidisset: ut ne quis deinceps in virginalem gratis diem offenderet, in rectæ opinionis luce ambulans, juxta certo definitam tiden in apostolico duodecim jugerum agro, dicente Scriptura: Nonne duodecim sunt hora diei? Si quis in luce anbulal, non offendit v. ' γεννηθεὶς, καὶ προελθὼν ἐκ τῆς μείζονος καὶ τελειοτέρας σκηνῆς; Πῶς δὲ καθ' ἡμᾶς ἦν κοινὸς ἄνθρωπος, ὁ ἐκ τοῦ παρθενικοῦ ὄρους ἄνευ χειρῶν τμηθεὶς λίθος; ὃν ὁ καταπατήσας, τουτέστι, τοῖς ἐκ γῆς διαπλα σθεῖσι συναριθμήσας, ἀσυγνώστοις ἐκδίδοται τιμω ρίαις· Πόσῳ γὰρ, φησὶ Παῦλος, χείρονος ἀξιω θήσεται τιμωρίας, ὁ τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ καταπατήσας, καὶ τὸ αἷμα τῆς διαθήκης κοινὸν ἡγησάμενος; Καταθαῤῥήσωμεν, εἰ δοκεῖ, τοῦ ἡγιασμένου της δευτέρας σκηνῆς τόπου, λυθέντος τοῦ νεκροῦ Υποδήματος τοῦ συμπεποδισμένου τρόπου· οὔτε γὰρ ὁ ἱερεὺς εἰς τὸ ἄδυτον εἰσέρχεται, ἐὰν μὴ πάσης ἑαυτοῦ χωρίσῃ λογισμῶν ἀτοπίας· οὔτε ὁ Μωϋ σῆς, τὸ μέγα τῆς Δεσποτικῆς οἰκονομίας δύναται ὄψεσθαι όραμα, ἐὰν μὴ πάντα παρέλθῃ τὰ ἀνθρώ πινα πράγματα. Οὕτω γὰρ ἔμαθεν ἡ ἀκανθώδης τῶν ἀνθρώπων φύσις τῇ φωτιστικῇ, οὐ τῇ καυ στικῇ θεότητος κοινωνεῖν φύσει. Σύμβολον γὰρ ἔφερεν ἡ προσομιλοῦσα βάτος τότε τῷ πυρί, τῆς ἀσπόρως συλλαβούσης Παρθένου τὸ φῶς τὸ ἀληθινόν· τὸν ἥλιον τῆς δικαιοσύνης, τὸν ἐκ τούτου ἀνατέλλοντα τοῦ ἀμολύντου παστοῦ, ἵνα τὰ ἐθνικὰ ὕδατα θερμάνῃ, κατὰ τὸ γεγραμμένον· ἵνα τῇ θερμότητι τῆς ἀγαθό τητος, τὸν κρυμὸν διαλύσῃ τῆς διαβολικῆς δεινότη τος· ἵνα τῇ λαμπρότητι τῆς θεότητος, τὴν νύκτα ἐκδιώξῃ τῆς ἀγνωσίας· ἵνα ταῖς φωτιστικαῖς ἀκτῖσι, τὴν ὑπ' αὐτοῦ γεναμένην καταυγάσῃ κτίσιν· ἵνα μην κέτι μηδεὶς προσκόπτῃ εἰς τὴν παρθενικὴν τῆς χά ριτος ἡμέραν, ἐν τῷ φωτὶ τῆς ὀρθοδοξίας περιπατῶν κατὰ τὴν ὁροθετηθεῖσαν ἀσφαλῆ πίστιν, ἐν τῇ δωδε καπλέθρῳ χώρᾳ τῶν ἀποστόλων, κατὰ τὸ εἰρημένον· Οὐχὶ δώδεκα ὡραί εἰσι τῆς ἡμέρας; ἐάν τις ἐν τῷ φωτὶ περιπατεῖ, οὐ προσκόπτει. VII. Etenim multi sunt, qui non solum os suum in cœlum ponant, uti David ait, sed et linguam fèrant super terram ", Virginisque integritatem cominus impugnent. Ut ne igitur cum voluptuosis terrenisque hominibus nos quoque dilabamur, audientes evangelistam in hac verba loquentem: Ante quam ipsi convenirent, inventa est in utero habens de Spiritu sancto ": el non cognoscebat eam donec peperit Filium suum primogenitum *; ne quando ex illis verbis existimaverimus, amisisse quidem beatam Virginem post divinum partum, virginitatem; Josephum vero nuptiale habuisse consortium. Obsecro itaque spiritales viros, ut spiritaliter spiritalia suscipiant, neve non percipien- ** Dan. 11, 34. 47 Hebr. x. 29. • Exod. 111, 5. vs Matth. 1, 18. ss ibid. 25. Γρ. ἑαυτόν. Ἴσ. τὴν ἀκανθώδη φύσιν. Gentilium aquas, τὰ ἐθνικὰ ὕδατα θερμάνη. Subjuncta verba, κατὰ τὸ γεγραμμένον palam indicant alludi ad Scripturæ locum aliquem; nec alius occurrit quam qui exstat (Isa. Στιν, 2) quo Dominicus adventus instar ignis significatur, facientis ebullire ac efferrere aquas. N 2 O 500. Pagninus: Sicut aquam bullire facit ignis. Vulg. Ζ'. Πολλοὶ γάρ εἰσιν, οὐ μόνον εἰς τὸν οὐρανὸν, κατὰ τὸν Δαβίδ, τὸ στόμα τιθέντες, ἀλλὰ καὶ τὴν γλῶσσαν ἐπὶ τῆς γῆς φέροντες, καὶ τὴν καθαρό τητα τῆς Παρθένου ἐγγύθεν πολεμοῦντες. Ἵνα οὖν μὴ κατὰ τοὺς ἡδυπαθεῖς καὶ γεώδεις ἀνθρώπους, καὶ ἡμεῖς καταπίπτωμεν, ἀκούοντες τοῦ εὐαγγελιστοῦ λέγοντος· Πρινὴ συνελθεῖν αὐτοὺς, ευρέθη ἐν γαστρὶ ἔχουσα ἐκ Πνεύματος ἁγίου· καὶ οὐκ ἐγαλε νωσκεν αὐτὴν, ἕως οὗ ἔτεκε τὸν υἱὸν αὐτῆς τὸν πρωτότοκον· μήπως ἐντεῦθεν μετὰ τὸν θεῖον τόχον νομίζεσθαι, τὴν μὲν Παρθένον πεπαῦσθαι τῆς ἁγνείας, τὸν δὲ Ἰωσὴφ ἔχεσθαι τῆς γαμικής συναφείας. Παρακαλῶ οὖν τοὺς πνευματικούς πνευματικῶς δέχε σθαι τὰ πνευματικά, καὶ μὴ καταφέρεσθαι εἰς τὸ 4 Isa. LXIV, 2. 80 Joan. x1, 9. 81 Psal. LXXII, 2. aqua arderent igni. Significatur effectus divini adventus ad vindictam, tametsi Proclus allegoriam transfert ad adventum Domini ad salutem, quo vere efferbuerunt aquas gentilium divino ejus igne, LIX: Καὶ κατακαύσει πῦρ τοὺς ὑπεναντίους Et comburet ignis adversarios: quod ipsum potuit respicere Proclus, ac tum ex eo, tum ex alius, ac Hebraica veriuate, babere τὰ ἐθνικὰ ὕδατα. Siqwdem, Aqua multa; populi multi (Apoc. xvul, 15).

ORATIO DE LAUDIBUS S. MARIÆ. τῆς σαρκὸς πάθος, ἀγνοοῦντας τὸ τῆς Γραφῆς βάθος. tes allum sacra Scripturæ sensum, in affectum Εἰ γὰρ πιστεύομεν κατὰ τὴν ἐν Χριστῷ καινὴν κτί σιν, μὴ εἶναι ἄῤῥεν καὶ θῆλυ, μηδὲ τὸ κίβδηλον προχωρείν νόμισμα τῆς σωματικῆς ἁμαρτίας ἐν τῇ πνευ ματικῇ πολιτείᾳ, μηκέτι τοῦ παλαιοῦ πολυπραγμονῶμεν ἀνθρώπου τὸ γήϊνον ἔχνος, μηδὲ τοῦ καρποῦ πάλιν ὀρεγώμεθα τῆς ξηρανθείσης συκῆς ἐκ ριζῶν διὰ τῆς Δεσποτικῆς φωνῆς. Οὐ δυνάμεθα γὰρ δύο κατὰ τὸ αὐτὸ φέρεσθαι χιτῶνας· οὐκ ἐγχωρεῖ ἐπὶ τὸ τῆς ἀφθαρσίας ἱμάτιον, δερμάτινον ἐπενδύσασθαι Xituva. Tie yap, prst, xvirwria swal após σnóχιτῶνα. Τίς γάρ, φησί, κοινωνία φωτὶ πρὸς σκότος; μηδὲ τὴν εὐαγγελικὴν γνῶσιν, εἰς τὴν σωματ τικὴν ἀπαγάγωμεν μίξιν· μὴ τὴν μυστικὴν ἐξήγη εἰς τὴν γαμικὴν ἐκλάβωμεν σύναψιν. Τί ζητοῦ μεν φυσικὴν ἀκολουθίαν, εἰς τὴν ὑπὲρ φύσιν οἶκο νομίαν; σεν, Η'. Μάθωμεν ποίαν ἔχει ἔννοιαν τοῦ Ἰωσὴφ ἡ ἄγνοια. Τὸ τελούμενον ἐν τῇ Παρθένῳ μυστήριον οὐκ tyvúpiče molov diáxovos impе aúμatos. OxylΕγνώριζε ποίου διάκονος ὑπῆρχε θαύματος. νωσκεν ὅτι ὁ προφητευόμενος Χριστός, ἐκ τῆς μετ μνηστευμένης αὐτῷ ἐτίκτετο γυναικός. Οὐκ ᾔδει ὅτι ὁ κατὰ Μωϋσέα Προφήτης, ἐκ τῆς ἀπειρογάμου προήρχετο κόρης. Οὐκ ἐμνήσκετο ὅτι ναὸς ἡδύνατο γενέσθαι Θεοῦ, ἡ ἐκ τοῦ ἀγαθοῦ πεπλασμένη πηλοῦ. Οὐκ ἐγίνωσκεν ὅτι ταῖς ἀχράντοις τοῦ Δεσπό του χερτὶ, ἐκ τοῦ παρθενικοῦ πάλιν πλάττεται παραδείσου ὁ δεύτερος Αδάμ. Οὐκ ᾔδει ὅτι ὁ ἄρχων τῆς ξηράς δημιουργεῖται ἄνευ σπορᾶς. Οὐκ ἐγίνωσκεν ὅτι ἡ Ἰσραηλιτική ποτε γῆ τὸν ζωοποιόν δώσει καρ τόν. [Καὶ ἡ γῆ ἡμῶν, φησί, δώσει τὸν καρπὸν carnalen præcipites ferantur. Nam si credimus non esse masculum neque feminam, pro novæ in Christo creaturæ * ratione, nec adulterinum co̟rporalis peccati numisma progredi in vita spiritali; ne jam amplius curiose exquiramus veteris hominis terrestre vestigium; neve iterum fructum appetamus ficus illius, quam sua Dominus voce radicitus arefecit ". Non enim duas simul possumus gestare tunicas; nec fieri potest, ut incorruptionis veste amicti, pelliceam tunicam superinduamus. Quæ enim, inquit, societas luci ad tenebras"? Ne cognitionem quam dicit Evangelium, ad corporalem mistionem revocemus: neve mysticam narrationem, in nuptialem assumamus conjunctionem. Utquid in sacramenti quod naturam superat dispensatione, naturalem exquirimus consecutionis rationem? VIII. Discamus quem Josephi ignoratio sensum habeat. Nimirum nesciebat mysterium quod in Virgine peragebatur; cujus, inquam, miraculi foret minister. Nesciebat prophetarum oraculis prænuntiatum Christum ex desponsata sibi uxore nasciturum. Non noverat Prophetam illum Moysi similem " ex puella innupta processurum. Non meminerat potuisse eam effici Dei templum, quæ ex mundo erat formata luto. Latebat eum, ex virginali rursus paradiso intemeratis Domini manibus plasmari secundum Adam. Non cognoscebat terræ principen sine semine procreari. Non intelligebat IsraeCliticam quandoque terram, fructum daturam vivificum: Et terra, inquit, nostra dabit fructum suum **, * Gal. vi, 15. ** Marc. xı, 14; Matth. xx1, 19. ** Psal. Lxxxiv, 13. Adulterinum corporalis peccati numisma. Multa Riccardus in vocem vóµiqua, sed quibus duntaxat declaret vocem; ne verbum quidem quo explicet mentem Procli, quam nec reddidit, mutato antecedenti in consequens, ae liberius commutatis aliis, uti collata versio docebit. Numisma illud peccati, haud aliud est, quam quod præcedenti colo dixerat, ut alterum altero explicet; ipsa nimirum sexuum discretio, occasione peccati inducta, et ex illius prævisione, ut nimirum crasso illo ac brutali modo mutuæ conjunctionis propagaretur humanum genus futurum mortale a peccato, diviniori ac altiori modo propagandum, ut immune a peccato immortale mansisset: estque ea opinio irita Græcis Patribus, ac in iis Amphilochio in Peccatr. et Gregorio Nysseno lib. De opificio hominis, de qua dicta sufliciant ad præfatum Amphilochium. Prophetam illum Moysi similem, ó xatÀ Μωϋσές προφήτης κατ' ἐμέ (Deut. xvi, 45, 18), repetitum a Stephano (Act. 111, 22) nec bene satis Riccardus: Prophetam a Moyse signatum; aliud certe, ὁ καθ' ἡμᾶς ἄνθρωπος· quam homo a nobis designatus: nempe homo nobis similis: quod passim Christum vocant theologi. Quod porro spectat ad expositionem, quam sic multis dialogismo hoc Proclus prosequitur, ut Joseph non cognoverit Mariam, donec iſla peperisset, id est, nesciverit divinum in ea mysterium ante Domini nativitatem; videri illa possit minus favere tantæ illi Josephi sanctitati, quanta decebat sponsum Virginis. Ut Lamen gratiæ in apostolis economiam altenderimus, utque ea toto Domini incolatus tempore rudes II Cor. v, 14. 87 Deut. xvm11, 45, 18; Act. adeo permiserit, haud ita absurdum videatur, ut et Joseph haud absimili modo, post etiam oraeukum, nonnihil dubius ac animi anceps, pro tanta sacramenti sublimitate ac novitate, permanserit. In Zacharia cui tantum præædictus esset partus sterilis, toties jam in aliis exhibitus, incredulitas gravior fuit, cum præsertim ille sacerdos esset, quem sacra bistoria non lateret: in Josepho autem qui faber esset, et cui majus omnibus sacramentum conceplus virginalis revelatum esset, longe excusabilius sit, ut non statim integram omnino fidem adbibuerit angelo, nec plene cognoverit quod Spiritus sanctus in sponsa operatus esset, donec ab edita demum prole amplior gratia affulsisset. Fuerit itaque ab oraculo persuasus ut ne dimitteret sponsam; non tamen ut omnem prorsus dubietatem abjiceret. Nihil certe videtur obstare, ut ne æstus ejusmodi cogitationum qualem describit Proclus, ad probationem viri sancti toto illo tempore permissus sit: tametsi llieronymi ac aliorum expositio videtur germanior, ut sermo sit de cognitione per copulam carnalem ' quam neget evangelista præcessisse Christi nativitatem, nec dicat secutam esse. Idem cum Proclo sentiunt alii, in quibus Athanasius hom. in descriptionem sanctæ Mariæ. Ipsa porro sancta Maria, quam ipsam Proclus in sequentibus ob mysterii incomprebensibilitatem, dubitantem inducit, citius persuasa fuit, ad cujus, uti et sponsi in ejusinodi dubitatione defensionem, satis videantur, quæ Proclus idem scripsit. Reg. του καθαρού.

Iuumvit Mariae uterus, et Josephi cor sauciatum & αὐτῆς]. αγκώθη τῆς Παρθένου ἡ κοιλία, καὶ ἐτρώθη est. Ventris tumorem vidit, ac castitatis mysterium deploratum omnino habuit. Inspexit gravidam, et in maximam incidit agitationem. Attendit onustam prole, venitque in mentem fuisse vitiatam. Non est cognitionis defectus suspectus concubitus, sød incredulitatis contentio. Habet res criminationem non longanimitatem. Audivit dicentem angelum: Ne timeas accipere Mariam conjugem tuam 5, amplioremque dubietatem meditatur. Non credam, inquit, conceptionem, nisi videro nativitatem. Nisi fumen aspexero, ignoranti nebulam minime dispellam. Nisi primogenitum oculis ipse cernam, nimis absurdam cogitationem nunquam excutiam. Nisi spiritalem solem elevatum spectavero, haud unquam spiritalen lunam in virginitatis ordine permanere credam. Quid vero? Hanc auimo cogitationem foveam, nec ad separationem procedam? Procedam utique. Sic enim, cum ego hominum declinabo convicia, tum ipsa, sancita lege effugiet supplicia. Nam rogo, audiamus, quibus eam verbis ™fari cœperit cum divino incredulus esset oraculo. IX. Procul abi a Judaica cognatíone, quæ sis effecta particeps gentilitiæ impuritatis. Tum sacra Virgo, lene respondens gravi adeo increpatione lacessenti: «Vitiatam me cogitas, eo quod tumentem ventre intueris.» Ad hæc Joseph: «Non est hone˙ sta mulieris, ut ea sapiat quæ sunt aliena a lege pietatis.» Cui sancta: c Qui judices mores fornicarios, locum purgationis non præbes?, At Joseph: • Persias. negans, quæ sis ita effecta præegnans?, Cui sancta: Exquire fideliter prophetici oraculi veritatem ", exque eo liquido scies conceptionis Dominicæ præclaram novitatem.» At Joseph: «Nullam pii connubii habuisti rationem? cum non putaveris, ad districtum ratiocinium ventura es. › Cui sancta: «Ergone ex mera damnandam censes suspicione eam, quæ nullo vitiata concubitu est?» Joseph autem: Videar forte probatæ vitæ: qui te ergo possim in eorum manus qui sic judicant, tradere?, Cui sancta: • De hoc me peccato eminus judicabit, qui ut novit ipse, in meum uterum penetravit. At Joseph: «Tene turbat indeprecabile hoc convicium? Proba ergo illæsam castitatem. › Sancta ad eum: Exspecta statum infantis in utero tempus, et sanctificatum spectabis partum Dominicum. At Joseph: ‹ Putasne tumido isto * Matth. 1, 20. 6ο Isa. vii, 14. Non est cognitionis defectus, etc. Sensus est: Nedum jam ignorantis esse, quod sic Joseph suspectam habeat conjugem, sed et impensioris incredulitatis: post nimirum angeli responsum. Male edit. μακαριοτέραν. Reg. φῶς. Reg. deest, υἱόν. Edit. τί δὲ τοῦτο· περιπτύσσομαι. 189 Male edit. εύνομον. Edit. τόχον. Reg. μεταλαβούσα. τοῦ Ἰωσὴφ ἡ καρδία· εἶδε τὴν ἔπαρσιν τῆς γαστρός, καὶ ἀπέγνω τῆς ἁγνείας τὸ μυστήριον παντελώς ο ἐθεώρησεν ἐγκύμονα, καὶ εἰς μέγιστον κατέπεσε κλύδωνα· προσέσχε πεφορτωμένην, καὶ ὑπενόησε πεφθαρμένην. Οὐκ ἔστιν ἡ τῆς γνώσεως ἀποστέρησις, συνουσίας ὑπόπτευσις, ἀλλ' ἐπίτασις ἀπιστίας· κατηγορίας, καὶ οὐ μακροθυμίας τὸ πράγμα. Ήκους τοῦ λέγοντος ἀγγέλου· Μὴ φοβηθῇς παραλαβεῖν τὴν γυναῖκά σου· καὶ μακροτέραν ποιεῖ τοῦ δισταγμοῦ τὴν μελέτην. Οὐ πιστεύω, φησί, τὴν συλληψιν, ἐὰν μὴ κατίδω τὴν γέννησιν· ἐὰν μὴ θεάσω μαι τὸ βρέφος οὐκ ἀπελαύνω τῆς ἀγνωσίας τὸ νέφος· ἐὰν μὴ ὄψομαι τὸν πρωτότοκον υἱόν οὐκ αποφορτίζομαι τὸν ἀτοπώτατον λογισμόν· ἐὰν μὴ ἴδω τὸν νοητὸν ἥλιον ἐπαρθέντα, οὐ πείθομαι ὅτι ἡ νοητή σελήνη μένει ἐν τῇ τάξει τῆς παρθενίας. Τί δέ; τοῦτον περιπτύξομαι τὸν λογισμὸν, καὶ οὐκ έρχομαι εἰς τὴν χωρισμόν; Ερχομαι· οὕτω γὰρ τῶν ἀνθρώπων κἀμὲ ἐκκλῖναι τὸν ὀνειδισμὸν, καὶ ταύτην τὸν ἔννομον διαφυγείν σωφρονισμόν. Οποίων γὰρ ἀπήρξατο πρὸς αὐτὴν λόγων, ἀπιστῶν εἰς τὸν θεῖον λόγον ἀκούσωμεν. Θ. Απιθι μακρὰν τῆς Ἰουδαϊκῆς συγγενείας, τῆς ἐθνικῆς ἀπολαβοῦσα ἀκαθαρσίας.» Εἶτα καὶ ἡ ἀγία Παρθένος πρὸς τὴν βαρεῖαν ἐπιτίμησιν πραείαν ἐδίδου ἀπόκρισιν, λέγουσα· «Βεβηλωμένην ἐννοεῖς, ότι ώγκωμένην με θεωρεῖς;» Πρὸς τοῦτο [6] Ίωσήφ· «Γυναικὸς οὐκ ἔστι κοσμίας, ἀλλότρια φρον νεῖν εὐσεβείας· Ἡ ἁγία λέγει· «Δικάζων τρόπων πορνείας, οὐ δίδως τόπον ἀπολογίας;» Καὶ ὁ Ἰω σήφ· ι Επιμένεις γὰρ ἀρνουμένη [οὕτως ἐγκύμων γενομένη];» Καὶ ἡ ἁγία· «Ζήτησον τὸ ἀψευδὲς πιο στῶς τῆς προφητικῆς προῤῥήσεως, καὶ μαθήση σα φῶς ἐξ αὐτῆς τὸ καινοπρεπές τῆς Δεσποτικῆς συλλήψεως. Καὶ ὁ Ἰωσήφ·. Εθέτησας τὸ εὐσεβές συνοικέσιον; ἥξεις, ὅτι οὐκ ἐλπίζεις, εἰς τὸ ἀκριβές λογοθέσιον.» Καὶ ἡ ἁγία· «Θέλεις οὖν ἐξ ὑπονοίας καταδικασθῆναι τὴν ἐκ συνουσίας μή καθυβρισμέ νην;» Καὶ ὁ Ἰωσήφ· «Ισως εἰμὶ τῶν καλῶς βιούν των, καὶ πῶς σε δύναμαι δοῦναι εἰς χεῖρας τῶν ταῦτα κρινόντων;» Καὶ ἡ ἁγία «Κρινεί μοι Κύ ριος ταύτην τὴν ἁμαρτίαν, ὁ χωρήσας, ώς οἶδεν εἰς τὴν ἐμὴν κοιλίαν.» Καὶ ὁ Ἰωσήφ· ο Λυπεί σε τὸ ἀπαραμύθητον τῆς λοιδορίας; δείξον οὖν τὸ ἀνεπιβούλευτον τῆς ἁγνείας.» Καὶ ἡ ἁγία εἶπεν· «Μεῖνον τὸν νενομισμένον τοῦ ἐμβρύου χρόνον, καὶ ἅψει τον ἡγιασμένον τοῦ Κυρίου τόχον.» Καὶ ὁ Ἰωσήφ «Νοο Ad districtum ratiocinium, εἰ τὸ ἀκριβὲ, λογοθέσιον. Quo probanti Deo per squas redargu tionis reddenda sit ratio, uti præscribitur (Num. v, 18 seqq. Ita etiam Riccardus. Liber apocryphus Jacobi nomine, nedum Mariam, sed et Josephum habet vocatum ad illud ratiocinium, ac divino judicio probatum; cujus eadem esset atque Mariæ suspicio criminis; rei nimirum male cum Marla babitæ, quam Deo dicatam Virginem in custodiam. ac ceu depositum accepisset.

ORATIO DE LAUDIBUS. 'S. MARIÆ. posse?, Cui sancta: «Nova et incredibilia videntur, scio, isthæc verba, quoad perspicias admirabilia illa et inopina facta. Joseph autem: «Nolimn propter Davidicam cognationem divortium facere, nec rursum vel latum unguem possim a legis accurata ratione discedere. At sancta: «Crede jam radicem Jesse " ultro germinasse immarcescibilem lorem vitæ. Ad quam Joseph: «Acres absurdarum cogitationum impetus propulsabo, cum Domini universorum nativitatem videbo.» Sancta vero: Te quidem vere uti sponsum propter legen, amo; nolim vero ut partus causa temere offendas in Salvatorem. Cui Joseph: Hoc namque veritus ego, huc usque distuli a te recedere. • At sancta: Condicti memento adventus Domini, ascitamquo tibi caveris a maligno incredulitatem. › Joseph autem: ‹ Tuam illam veritus immensam corporis venustatem, sinistram facile admisi rei suspicionem. › Sancta porro Probatum ergo commoda patienti denarium ", quo æternum regni comparaveris stabulum. Cui Joseph: Computo facile numerabiles complendi temporis dies, qua Dominum ineffabiliter videam factum hominem. › At sancta: ‹ Tunc, o Joseph, omnium ore beati prædicabimur, cum universorum Conditoris parentes nominabimur. › μίζεις δι' ὑπερόγκων ῥημάτων τὴν φρόνησιν παρα- verborum fastu, meæ canitiei sensum circumvenire κρούσασθαι τῆς ἐμῆς πολιᾶς; Καὶ ἡ ἁγία· «Ξένα σοι φαίνεται, [οἶδα,] τὰ ῥήματα, ἕως ἂν ἴδῃς τὰ πα ράδοξα πράγματα.» Καὶ ὁ Ἰωσήφ·. Οὐ βούλομαι του διαζευχθῆναι διὰ τὴν Ἰουδαϊκήν συγγένειαν καὶ οὐ δύναμαι πάλιν παραβῆναι τὴν νομικὴν ἀκρίΓειαν.» Καὶ ἡ ἁγία Πείσθητι ὅτι ἡ ῥίζα αυτομάτη ἐβλάστησε τοῦ Ἰεσσαὶ, τὸ ἀμάραντον ἄνθος τῆς ζωῆς.» Καὶ ὁ Ἰωσήφ·. Ρίπτω τῶν ἀτόπων λογισμῶν τὴν ἐπανάστασιν, ὅτε Δεσπότου τῶν ὅλων και πίσω τὴν γέννησιν. › Καὶ ἡ ἁγία· «Στέργω μέν σε ἀπαθῶς διὰ τὸν νόμον ὡς μνηστήρα· οὐ θέλω δέ σε προσκρούσαι προπετώς διὰ τὸν τόκον εἰς τὸν Σω τῆρα» Καὶ ὁ Ἰωσήφ· «Τοῦτο γὰρ κἀγὼ εὐλα βούμενος, ὑπομένω σου τέως μη χωριζόμενος. Καὶ ἡ ἁγία Υπομνήσθητι καὶ τὴν ἐπηγγελμένην παρουσίαν τοῦ Κυρίου, καὶ ἐκκλίνῃς τὴν προσγενο μένην σοι ἐκ τοῦ Πονηροῦ ἀπιστίαν.» Καὶ ὁ Ἰωσήφ «Φοβηθεὶς τὴν ὑπερβάλλουσαν τοῦ σώματος εὐμορ φίαν, ἐδεξάμην εὐχερῶς τὴν μὴ πρέπουσαν τοῦ πράγματος ὑποψίαν. Καὶ ἡ ἁγία» Χρῆσον οὖν τὸ δόκιμον τῆς μακροθυμίας δηνάριον, ἵνα κτήσῃ τὸ αἰώνιον τῆς βασιλείας καταγώγιον.» Καὶ ὁ Ἰωσήφ· • Ψηφίζω τὴν εὐαρίθμητον ἀπαρτὶ τοῦ χρόνου συμ πλήρωσιν, ἵνα θεωρήσω τὴν ἀδιήγητον τοῦ Δεσπότου ἐνανθρώπησιν.» Καὶ ἡ ἁγία «'Ω Ιωσήφ τότε παρὰ πάντων μακαρισθώμεν, ὅτε τοῦ πάντων Δημιουργοῦ γονεῖς κληθῶμεν.» Ι΄. Τότε λοιπόν τις ἦν ἡ Παρθένος ὁ Ἰωσὴφ έπληροφορήθη, ὅτε καὶ τίς ἦν ὁ γεννηθεὶς ὑπὸ τοῦ ἀγ γέλου ἐδιδάχθη. Ἐγερθεὶς γὰρ, φησί, παράλαβε τὸ παιδίον, καὶ τὴν μητέρα αὐτοῦ. Οὐκέτι λέγει, Τὴν γυναῖκά σου. Ὁ δυνάμενος χωρεῖν, χωρείτω. Τότε τὴν τῆς ψυχῆς ἀπέθετο δειλίαν, ὅτε τὴν ἀγγελικὴν ἐθεάσατο χοροστασίαν· τότε τὴν γαστέρα έμα χάρισεν, ὅτι τὸν ἀστέρα κατενόησε τότε τοὺς λο γισμοὺς τῶν σαρκικῶν ἀπέθετο γάμων, ὅτε τοὺς Θησαυροὺς τῶν ἀνατολικῶν ἐδέξατο μάγων τότε ἑαυτὸν ἐταλάνιζεν, ὅτε Συμεὼν τὸ βρέφος ἐβάσταζε, καὶ ὡς Θεὸν ἐδόξαζε· καὶ ἦν πρότερον ἀπεστρέφετο ὡς ἀκρατῆ, ὕστερον ἀπεδέχετο ὡς ἁγνὴν· ἣν ἐλειδό ρει ὡς ἄχρωμον ὑμνολόγει ὡς ἄμεμπτον· ἣν ἀπήλαυνεν ὡς βέβηλον, ἱκέτευεν ὡς ἄσπιλον· ἣν ἀπωθεῖτο ὡς ἀναιδή, περιεποιείτο ὡς θεοφιλή ἣν ἐκάλεσε δημοσίᾳ μαινάδα, παρεκάλει ὡς ἁγίαν ἀμνάδα. Οὕτως ὁ Ἰωσήφ, ἕως οὗ ἔτεκεν ἡ Παρθένος τὸν Κύριον, οὐκ ἐγίνωσκε τὸ τῆς οἰκονομίας μυστή. ριον· ἕως οὗ ἐβλάστησε τὸν καρπὸν τῆς σωτηρίας, ἀμφέβαλεν εἰς τὸ ἄφθαρτον δένδρον τῆς ἁγνείας· ἕως οὗ ἐτελεσφορήθη τὸ δράγμα τῆς χαρᾶς, οὐκ ἐξηράνθη ή υποψία τῆς φθορᾶς. οὐκ ἔστιν ἡ τοιαύτη es Isa. 2, 13, 25 sqq. * Luc. x, 35. * Matth. 11, 13. Reg. Δαυϊτικήν. Edit. στέργομαί τε ἀληθῶς. Reg. εἰς τόν Θεόν. Edit. ἐπαγγελλομένην. Probatum commoda denarium. Plana allusio ad parabolam Samaritani (Luc. x, 35). Riccardus Obscurat: Probeto utere denario, etc. ' X. Tunc demum Joseph, quænam esset Virgo certo comperit, cum etiam quisnam esset qui natus erat, ab angelo didicit. Surgens enim, inquit, accipe puerum, et matrem ejus s. Non jam amplius dicit, Conjugem tuam. Qui potest capere capiat Tunc auimi timiditatem excussit, cum angelici chori tripudium vidit. Tunc beatum edixit uterum, cum stellam consideravit ". Tunc carnalium πuptiarum cogitationes abjecit, cum Magorun orlentis thesauros accepit. Tunc se ipse deplorabet cum Simeon infantem gestabat ", atque ut Deum glorificabat: quamque prius quasi incontinentem øversabatur, eam postea ut pudicam et castam complectebatur: cui ut impudica convicia - batur, huic ut irreprehensus ac inculpatee habebat laudem: quam ut profanam repellebat, supplex ut illibatam observabat: quam ut impudentem protredebat, ut piam ac religiosam sibi vindicabat, quam publice mænadam vocitaverat, ut agnam sanctae obsecrabat. Ita plane Joseph: Non cognoscebat dispensationis mysterium, donec Virgo peperiss Dominum. Hæsitavit anceps de incorrupta castita - tis arbore, donec illa fructum salutis germinasset. * Matth. xıx, 12. Matth. 11, 12. «Luc. Reg. ὦ πρεσβύτα. Se ipse deploravit, ἑαυτὸν ἐταλάνιζεν. Vul solent quos bonum aliquod latuit; sive etiam qui peccaverunt aliquid ignorantia. Riccardus non bene sua pro probatis Procli substituit. Edit. male &xpaµov. Edit. male άπωχεῖτο.

κατάγνωσιν, ὅτι τῇ θείᾳ συλλήψει ἐξ ἀγνοίας ἐπ ήνεγκε μέμψιν. Ο γὰρ ὁ Θεὸς μαρτυρεῖ δικαιοσύνην, τίς τούτῳ δύναται ἐπαγαγεῖν ἀφροσύνην; Οὕτω γὰρ ἦν τὸ μυστήριον ἀκατάληπτον ἀνθρωπίνης διανοία, καὶ τοσοῦτον τοῦ μυστικοῦ ἐτύγχανε τόκου τὸ παρά δοξον, ὅπου γε καὶ αὐτὴ ἡ ἁγία Παρθένος τὸν Θεὸν Λόγον ἐβάσταζε, καὶ εἰς τὸν τοῦ ἀρχαγγέλου λόγον ἐδίσταζε· τῷ σαρκουμένῳ ἐξ αὐτῆς ἔσωθεν ἔχαιρε, καὶ τῷ διαλεγομένῳ ἔξωθεν πρὸς αὐτὴν ἀντέλεγε· τὸν θησαυρὸν τῆς ζωῆς περιεπτύσσετο, καὶ τὸν ἀσπασμὸν τῆς φωνῆς διελογίζετο. Non exaruit in eo corruptionis suspicio, donec late ἀγνωσία τοῦ δικαίου κατηγορία· οὐδέ ἐστιν ὑπὸ segetis manipulus ad maturitatem venisset. Nihil ignoratio ejusmodi viro justo crimini est; nec ullo modo est reus, quod ignorans divinam incusaverit conceptionem. Cujus enim Deua justitiain testimonio approbat, ei quis insipientiæ crimen inferat? Adeo enim erat humana mente incomprehensibile sacramentum, adeoque mirabile arcani partus miraculum; quando et sancta ipsa Virgo Deum gestabat Verbum, ancepsque animi erat de angeli verbo gaudebat intus de incarnato ex ipsa; eique qui foris alloquebatur, contradicebat: complectebatur thesaurum vitæ, vocemque salutationis animo volvebat. ΙΑ'. Πῶς ἔσται μοι τοῦτο, φησὶν, ἐπεὶ ἄνδρα · XI. ‹ Quomodo, inquit, erit mihi istud, quoniam virum non cognosco "? Nescio quid verbum aperte οὐ γινώσκω; Αγνοῦ τοῦ ῥήματος τὸ σαφές, καὶ πῶς velit; et qui divinam rei majestatem scire possim? › Cui archangelus. ‹ Exposcis ergo angelicos ordines arcana evulgare verba? > Sancta vero ad euni; • Quidquam ne noceat interrogatio, ut fuerit manifestata conceptio? At angelus: • Gabrielein vides fausta nuntiantem; deque Einmanuele dubitas, quem is fauste annuntiat?, Ad quem Virgo: • Ergo, muliebris sit naturæ, ut Dominum ipsum natura gignat? › Cui archangelus: ‹ Quæ terrenam habeas sensum, qui possis capere coeleste consilium?, Al sancta: • Nulla ergo haesitatione accipiam verbum tuum, nec quidquam amplius ullo modo sollicitius exquiraun partum? Ergone potest capi in utero, qui non potest a Patre divelli? › Cui archangelus: e Tunc.mysterium disces, quoad Geri potest, cum Dominum manu comprehendes.» At sancta: «Vidistine campum proferentem segeles ante susceptar sementen)?» Ad quam archangelus: ● Accepisti gaudium quod superat naturam; ne ultra pro naturæ legibus corruptionein cogites. ‹ Cui Sancta: ‹ Viri jugum nunquam portavi, quo ergo modo valeam filii mater effici? At archangelus´: ● Ergo copulam quæris maritalis actus, ubi Domiai - cm est virtutis illapsus?, Sancta vero:: Vellem liquido rei hujus fieri fidem, quo omni anxietate liberari possent. • Ad quam archangelus: «Veni ut universorum Creatori visa tibi annuntiarem: num vero ut quæ ab omnium notitia remota sunt - explicem? › At sancta: ‹ Fidelis es nuntius Dei, nec plene nosti quæ in Dei sunt potestate? › Cui archangelus Ergo cupis nosse quæ supra te sunt? In eum crede, qui tui similis fieri voluit. › Saneta vero: Nequit forte fieri ut ejus mihi enunties formam, qui est incomprehensibilis: aliquod saltem vestigium utcunque indica desiderati.» At archangelus Spiritualiter suscipe delata verba, videbisque, ut in iis quæ arcano peraguntur mysterio, sis prædicanda beata. Cui sancta: «Ergone credam unigenitum Dei Filium meum fieri cogna87 Luc. 1, 34. Edit. λαβήν. Edit. φύσεως γνώσομαι τοῦ πράγματος τὸ θεοπρεπές;» Καὶ ἀρ χάγγελος πρὸς αὐτήν·. Απαιτεῖς οὖν τὰ ἀγγελικά τάγματα, ἄῤῥητα δημοσιεύειν ῥήματα; • Καὶ ἡ ἁγία πρὸς τὸν ἄγγελον Βλάβην (2') έχει τὰ τῆς ἐπερωτή σεως, ἐὰν φανερωθῇ τὰ τῆς συλλήψεως;» Καὶ ὁ ἄγω γελος • Βλέπεις τὸν εὐαγγελιζόμενον Γαβριήλ, καὶ ἐνδοιάζεις τὸν μηνυόμενον Εμμανουήλ; Καὶ ἡ Παρθένος" • Γυναικείας οὖν φύσεως ἐστι, τὸν Δεσπότην γεννῆσαι τῆς κτίσεως» Καὶ ὁ ἀρχάγγελος Γήινου ἔχουσα φρόνημα, πῶς δύνῃ, μαθεῖν τὸ οὐράνιον βού λευμα;» Καὶ ἡ ἁγία ο Δέξομαι οὖν τὸν λόγον σου ἀναμφίβολον, καὶ μὴ περιεργάσομαι τὸν τόπον τὸ σύνολον; καὶ δύναται ἐν κοιλίᾳ χωρηθῆναι, ὁ τοῦ Πατρὸς μὴ δυνάμενος χωρισθῆναι; ο Καὶ ὁ ἀρχάγγε λος· ο Διδαχθήσῃ, ὡς ἐγχωρεί, τὸ μυστήριον, ὅταν περιλήψῃ χειρὶ τὸν Κύριον.» Καὶ ἡ ἁγία·. Ἐθεάσω χώραν βλαστήσασαν δράγμα, μὴ πρότερον δεξαμένην σπέρμα;» Καὶ ὁ ἀρχάγγελος· «Ἐδέξω τὴν ὑπὲρ φύσιν χαράν, μὴ ἔτι λογίζου τὴν κατὰ φύσιν φθοράν. Καὶ ἡ ἁγία • Ζυγὸν οὐδέποτε ἐβάστασα ἀνδρὸς, καὶ πῶς ἔχω γενέσθαι μήτηρ παιδός;» Καὶ ὁ ἀρχάγγε λος + Ζητεῖς γὰρ γαμικῆς πράξεως σύνοδον, ὅπου Δεσποτικῆς δυνάμεως γίνεται κάτοδος;» Καὶ ἡ ἁγία • Ηθελον ἐντελοῦς τυχεῖν πληροφορίας, ἵνα ισχύσω παντελοῦς ἀποφυγείν αδημονίας. Καὶ ὁ ἀρχάγγελος • Ηλθον ἀναγγείλαί σοι τὰ δεδεγμένα τῷ κτίστῃ τῶν ἁπάντων· μὴ γὰρ ἑρμηνεῦσαι σοι τὰ κεκρυμμένα ἀπὸ πάντων; ι Καὶ ἡ ἁγία «Θεοῦ ἄγγελος πιστός ὑπάρχεις, καὶ τὰ [τοῦ] Θεοῦ δυνατὰ ἀκριβῶς οὐκ ἐπίστασαι; › Καὶ ὁ ἀρχάγγελος· «Θέλεις μαθεῖν τὰ ὑπὲρ σέ; πίστευσον εἰς τὸν θελήσαντα γενέσθαι κατά σέ. › Καὶ ἡ ἁγία·. Ισως τὸ εἶδος οὐκ ἐγχωρεί ἐξαγγείλαί μοι τοῦ μὴ περιγραφομένου, κἂν τὸ ἴχνος μοι μόνον ὑπόδειξον τοῦ ποθουμένου.» Καὶ ὁ ἀρχάγ γελος· ε Ισθι δεχομένη τὰ λεγόμενά σου πνευματι κῶς, καὶ ὄψει πως εὑρίσκῃ μακαριζομένη εἰς τὰ τε λούμενα μυστικῶς·» Καὶ ἡ ἁγία· «Καὶ πιστεύσω ὅτι ὁ μονογενής Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, συγγενής γίνεται ἐμός; ὁ σύνθρονος τοῦ Πατρός, σύσσωμος γυναικός, ο Καὶ Edit. λέξομαι. Edit. δέξου.

ORATIO DE LAUDIBUS S. MARIE. ὁ ἀρχάγγελος ο Καρπὸς τῆς ἀνθρωπότητος, ἡ μεγα- tum? ut is, inquam, qui eodem cum Patre Chrono sublimis sedet; feminæ fiat concorporalis?» &d quam archangelus: • Humana naturae fructus, summa illa ac magnifica est potentia, egestati kumanæ similis passione effecta., Sancta iterum: Vehementer admiror ut splendor ille Patris, proles eficiatur mulieris.. Archangelus autem: • Volens latere inimicum, qui sede eadein sublimis cum Patris persona residet, ejusdem fit cum servo formæ ac conditionis. > At sancta: Vellem nosse quentadmodum summa illa et magnifica potestas, nostræ illi mendicitati similis passione fiat.. Cui archiangelus:. Num vero quia mortalis natura vestem induit, idcirco immortalis virtutis diadema abjecit! Num quia in terrena abjectione venit, regalem λυπρεπής εξουσία, ὁμοιοπαθής τῇ πτωχείᾳ.» Καὶ ἡ Αγία Λίαν θαυμάζω, πῶς τὸ ἀπαύγασμα τοῦ Πατρὸς γίνεται γέννημα γυναικός.» Καὶ ὁ ἀρχάγγελος· «Λαθεῖν βουλόμενος τὸν ἐχθρὸν, ὁ σύνθρονος τῆς πατρι κῆς ὑποστάσεως, γίνεται σύμμορφος τῆς δουλικῆς τάξεως. ο Καὶ ἡ ἁγία· «Μαθεῖν ήθελον, πῶς ἡ μεγα λοπρεπής ἐξουσία, ὁμοιοπαθής τῇ πτωχείᾳ.» Καὶ ὁ ἀρχάγγελος· «Μὴ γὰρ τῆς θνητῆς περιβαλλόμενος φύσεως τὸ ἔνδυμα, ἀποβάλλεται τῆς ἀθανάτου δυνάμεως τὸ διάδημα; μὴ γὰρ ἐν τῇ χοϊκῇ ἐρχόμενος εὐτελείᾳ, τὴν βασιλικὴν ἀποτίθεται δυναστείαν; μὴ γὰρ τὴν εἰκόνα λαμβάνων τῆς ἀνθρωπότητος, τὴν ἀξίαν ἐλαττοὶ τῆς θεότητος; μὴ γὰρ ἡ συγκατάβασις τῆς εὐσπλαγχνίας, τῆς οὐσίας γίνεται ἀλλοίωσις; μὴ γὰρ τοῦ ὑψίστου Πατρὸς χωρίζεται, ἐὰν ὑπὸ σοῦ τῆς μη. principatum deponit? Num quia bunanitatis susciτρὸς βαστάζεται; μὴ γὰρ τὸν χερουβικόν θρόνον και ταλιμπάνει, ἐὰν τὸν κοσμικὸν τόπον καταλάβῃ; μὴ γὰρ ἐκπίπτει τῆς μεγαλοσύνης, ἐὰν κατακλιθῇ ἐπὶ τῆς φάτνης; μὴ γὰρ οὐκ ἔστιν άναρχος, ἐὰν γένηται πρόσφατος; μὴ γὰρ ὑπὸ ἀγγέλων οὐκ ἀνυμνεῖται ὡς ἐξουσιαστὴς, ἐὰν ὑπὸ ἀνθρώπων θεωρεῖται ὡς εὐτελής; μὴ γὰρ ἄνω οὐ κάθηται, ἐὰν κάτω πολιτεύεται; μὴ γὰρ πάντων οὐ προνοεῖ, ἐὰν μετὰ πάντων περιπατεῖ; μὴ γὰρ πάντων οὐκ ἐπικουρεῖ, ἐὰν γωνία τοῦτον φρουρεῖ; μὴ γὰρ οὐκ ἔστι Θεὸς, ἐὰν προέλθῃ ἐκ γαστρός; μὴ γὰρ οὐκ ἔστιν ἀπροσδεὴς, ἐὰν μεταλάβη τροφής; μή γὰρ οὐκ ἔστι Κύριος πάσης πνοῆς, ἐὰν γένηται τῆς ἀνθρωπίνης μορφής; pit formam, dignitatem minuit divinitatis? Num summæ benignitatis demissio, substantiæ fuerit transmutatio? Num ab altissimo Patre separatur, ut tu mater portaveris? Num cherubicum relinquit thronum, ut mundanum occupaverit locum? Nunquid e majestate deturbatur, quia in prasrpio col Jocetur? Num principii expers æternusque non erit, quia nuper in tempore exbibeatur natus? Num ab angelis non bymnis celebretur tanquam Dominus potens, quod vilis ab hominibus aspectandus sit? Nunquid non sedet in coelis, quia in terris vilain degit? Num cunctis sua providentia non consulit, quod factus homo ambulet cum universis? Nun omnibus non auxiliatur? Nunquid non exsistit Deus, quia de ventre procedit? Num nullius rei indigus esse desinet, ut factus fuerit cibi particeps? Num Dominus non erit omnis spiritus, si humanam formain assumpserit ' ΙΒ'. «Αποβαλοῦσα οὖν τὸν δισταγμόν, δέξον προ- G θύμως τὸν ἀσπασμόν· ἀπόθου τὴν γυναικείαν ταπείνωσιν [καὶ περίθου τὴν ἀνδρείαν φρόνησιν]. Οὐκ οἶδας ὅτι διὰ τὴν τοῦ πράγματος οικονομίαν, τὴν τοῦ ὀνόματος ἔλαβαν ἀπ' ἀρχῆς προσηγορίαν; Γαβριήλ [γαρ] ἑρμηνεύεται, ἄνθρωπος Θεός. Ἐπειδὴ γὰρ ἤμελλεν ὁ ἄτρεπτος Θεὸς ἐν τῇ ἀνθρωπίνῃ φαίνεσθαι τοῖς ἀν θρώποις μορφῇ, ἐν τῇ ἀγγελικῇ προλαβών διακονίᾳ, ἐμήνυσε τὴν ἑαυτοῦ ἔνδοξον παρουσίαν· ἵνα τοῖς μὲν ἀπίστοις νομισθῇ ὡς [θνητὸς] ἄνθρωπος, τοῖς δὲ πιο στοῖς φανερωθῇ ὡς Θεὸς ἀθάνατος]. Ον τρόπον γάρ, καὶ ἡ ἐμὴ ἐπιστασία ήδη δεύτερον επιστήθη περὶ τὰ θεῖα. Τοῖς γὰρ ὑπ' ἐμοῦ εἰρημένοις οὐκ αὐτὴ μόνη ἠπίστησας, ἀλλὰ καὶ Ζαχαρίας. Καὶ σὲ μὲν ὡς νηπιάζουσαν περὶ τὰ μυστικώτερα ἐπιστάμενος, μᾶλ λον δὲ, ὡς μητέρα τοῦ Κυρίου αιδούμενος, σύ τολμῶ σωφρονῆσαι ἀπιστούμενος· ἐκείνῳ δὲ ὡς ἐπισταμένῳ τὴν νόμον, καὶ μὴ δεξαμένῳ τὸν λόγον, ἐπήνεγκα τοῦ ἐπιτιμίου τὸν τρόπον, καὶ προστίμῳ ὑπέβαλον χωρώσεως· καὶ τοῦ μὲν ἀνδρὸς τὸ τῆς γλώττης ὄργανον ἐδέσμευσαν τῆς δὲ τούτου γυναικός, τὸ τῆς στειρώ σεως εργαστήριον ήνοιξα. Πάντως γὰρ ἦλθεν εἰς τὴν σὴν γνῶσιν, ὅπως ἐν γήρα Ελισάβετ μήτηρ αὐτὴ συναρίθμηται ταῖς μητράσιν. Αγνοείς ποίων σώζεται ἐν ἀμφοτέραις εἰκόσιν ὑπόστασις; οὐ γινώσκεις ὅτι ἐν σοὶ μὲν ἡ ἐθνικὴ ἐκκλησία, ἐν ἐκείνῃ δὲ ἡ 16. Reg. ποία. præXil. • Deponens itaque dubitationem, lubens suscipe salutationen. Excute muliebrem humilitatem, et virilem sensum induere. An nescis ob hujus uie mysterii dispensationem, nominis istius hanc ab initio accepisse nuncupationem? Nam Gabrielem interpreteris, homo Deus. Quia enim immutabilis Deus humana forma inter homines appariturus erat in angelico prævie ministerio gloriosum suum prae signavit adventum: quo infidelibus quidem putaretur ut mortalis homo; fidelibus autem innotesceret ut Deus immortalis. Sic enim nunc iterum quoque mea de divinis legatio fdem non invenit. Siquidem non modo tu sola fdem non dedisti verbis meis; at neque prior Zacharias dedit. Ac te quidem, quam velut infantem, quod spectat ad sacratiora divinorum, noverim, seu potius, quam uti Domini matrem reverear; etiam fide non impetrata, castigare non audeam: illi vero ut juris perito, ubi non suscepisset sermonem, inflixi pœnæ modum, amnissique eloquii animadversioni subject, ac mariti quidem linguæ organum ligavi; ejus autem uxoris, sterilitatis officinam aperui. Omaino enim ad tuam notitiam pervenit, quemadmoduni senex jam Elisabeth, inter matres, mater ipsa computata sit. Nescis quarum rerum in ambabus Ogura contineatur? Non agnoscis, in te Ecclesiam gen-

" Lium; in illa, Judorum synagogam designari? Num te fugit, ex te quidem quæ libera sjs, nascitnrum esse dilectum Isaac ®; ex illa autem quæ sit aneilla, eum nasci quo completa servitatis lege, instantis partus Dominici fausta sit anuuntiatio futura? Perge ad eam, ut noveris cujusnam mater sis. Licet enim adversus mea dicta obverso persistas animo; ubi tamen Joannis latos saltus spectaveris ", imelliges ut brevi post exsulans, beata sis prædicanda in omnibus finibus. Sterilis illius asceticus ac vitæ religiosæ ramus vivificum in te Virgine præsignabit fructum. Lucerna in ligneo illo posita modio 7, orientem in aureo candelabro indicabit solemn. Solitarium illud par turturum simplicem ostendet columbarium binarium. Joanne edocta Joannis nater, Domini te Matrem gaudii plena salutabit. Hirando illa fausto nuntio ver prænuntiat animorum. Deprædicat enim terrestris angelus coelestem Deum, atque ex utero hominem; lex, gratiam; propheta. Dominum; servus, berum; lutumn, figulum; argentum, aurifcem; miles, imperatorem; mortalis, immortalem; qui in terra est, eum qui in cœlis; infirmus, medicum; ovis, pastorem; temporaneus, æternum; is qui est ex nihilo, eum qui semper est; minister, opificem; creatura, creatorem; baptista, conditorem; delator, judicem, qui ex matre natus in tempore est, eum qui ante luciferum ex Patre fuit genitus 't. Quando enim naturalis officina fuit otiosa, tunc major naturalis virtus, in Elisabetha mysterium exhibuit Quando senectutis vulnus fuit, tunc infantis editio exstitit. Cum exspectationis spes obsolevit, tunc nuntii confrinatio fuit. Quando vulva fuit emortua, tunc vis procreandi instaurari cœpit. Ubi tempus fuisset maturum, tunc fructus præcox firit. Cum spes omnes abjectæ essent, tunc infans productus est. Ubi palmęs exaruisset, tunc ematuruit botrus. Postquam radix elanguisset, tunc ramus ef- * Gal. iv, 23. " Luc. 1, 47. το Matth. v, Asceticus ac vitæ religiose ramus, ἀσκητικός κλάδος. Praeclare id in Joannem vitæ ascetic ac monachalis præcipuum post Eliam, et ducem. Male Riccardus: exculius surculus: quo fere modo erravit Sifanus in Amphilochii orat. in Hypapantem ad illa verba, ἀσκητικὸν ἐγκαλλώπισμα. dum reddit, virtutis studii et mentis exercitationis ornamentum: pro, exercitatorum, ac ascetici ordinis, Loquitur de virginitate, quæ reipsa sic habet ad ascetas ac momachos. Solitarium par turturum. De Joanne liquet ratio, cujus est abunde nota solitudo ac eremi incelatus: de Elisabetha non item. Putem ipsam quoque sic vocatam, quia tandem vitans Herodis persecutionem, ac cavens puero Joanni, in eremum secesserit, ubi etiam mortua sit. Cujus rei narratio habetur in apocrypho nomine Jacobi fratris Domini; quando etiam refertur Zacharias Joannis pater in templo necatus, quod rogatus, sic fuga matris elapsum puerum non repræsentaverit. Edit. πληρουμένην. Reg. πλαστουργόν. Γρ. χρυσοχόον. Male edit. ληστής. Ἰουδαϊκή συναγωγὴ ἱστόρηται; λανθάνει σε, ἔτι ἐκ σοῦ μὲν τῆς ἐλευθέρας τίκτεται ὁ ἡγαπημένος Ἰσαάκ, ἐξ ἐκείνης δὲ τῆς δούλης τίκτεται υἱὸς, εἰς συμπλή ρωσιν μὲν τοῦ τῆς δουλείας νόμου, ευαγγελισμὸν δὲ τοῦ τῆς παρουσίας τόκου τοῦ Κυρίου; Πορεύθητε πρὸς αὐτὴν, ἵνα γνως τίνος εξ μήτηρ. Αύτη γάρ, εἰ δὲ πρὸς τὰ ἐμὰ ἐναντίως ἐπιμένῃς διακειμένη ρή ματα· ἀλλὰ θεασαμένη τὰ Ἰωάννου σκιρτήματα, γνώσῃ πῶς μετ' ὀλίγον ἀγαλλιωμένη, εἰς πάντα τὰ πέρατα ευρεθήσῃ μακαριζομένη. Ὁ τῆς στείρας ἀσκητικὸς κλάδος τὸν ἐν σοὶ τῇ Παρθένω μηνύει καρ πόν. Ὁ ἐν ἐκείνῳ τῷ ξυλίνῳ μοδίῳ κείμενος λύχνος. τὸν ἐν τῇ χρυσῇ λυχνίᾳ ἀνατέλλοντα υποδείξει ήλιον. Ἐκεῖνο τὸ ἐρημικὸν ζεῦγος τῶν τρυγόνων φανερώσει δυάδα τῶν ἀκεραίων περιστερών. Παρ' ἐκείνου μήτηρ διδασκομένη μητέρα σε τοῦ Κυρίου προσείποι χαρᾶς πληρουμένη Εκείνη ἡ χελιδὼν τὸ ἔαρ εὐαγγελί ζεται τῶν ψυχῶν. Κηρύξει γὰρ ὁ ἐπίγειος ἄγγελος τὸν οὐράνιον Θεὸν, καὶ ἐκ μήτρας ἄνθρωπον· ὁ νόμος τὴν χάριν· ὁ προφήτης τὸν Δεσπότην· ὁ δοῦλος τὸν Κύριον· ὁ πηλὸς τὸν πλάστην ὁ ἄργυρος τὸν χρυσόν ὁ στρατιώτης τὸν βασιλέα· ὁ θνητὸς τὸν ἀθάνατον· ὁ κάτω τὸν ἄνω· ὁ ἀσθενὴς τὸν ἰατρόν· τὸ πρόβατον τὸν ποιμένα· ὁ πρόσκαιρος τὸν ἀΐδιον· ὁ ἐκ μὴ ὄντων τὸν ἀεὶ ὄντα· ὁ λειτουργὸς τὸν δημιουργόν τὸ κτίσμα τὸν κτίστην· ὁ βαπτιστής τον ποιητήν ὁ μηνυτής τὸν κριτήν· ὁ ἐκ μητρὸς τεχθεὶς ἐν χρόνῳ, τὸν ἐκ Πατρός γεννηθέντα πρὸ ἑωσφόρου. Ὅτε γὰρ τὸ κατὰ φύσιν ήργησεν ἐργαστήριον, τότε τὸ παρὰ φύσιν ενήργησε τῇ Ελισάβετ τὸ μυστήριον· ὅτε τοῦ γήρως ἡ τομή, τότε τοῦ βρέφους ή φυή ὅτε ἡ ἀπόγνωσις τῆς προσδοκίας, τότε ή βεβαίωσις τῆς ἀγγελίας· ὅτε τῆς κοιλίας ή νέκρωσις, τότε τῆς παιδοποιίας ἡ ἀνάστασις· ὅτε τοῦ χρόνου τὸ ἔριμον, τότε τοῦ καρποῦ [το] πρώιμον· ὅτε τῶν ἐλπίδων ή πάροδος, τότε τοῦ νηπίου ἡ πρόοδος· ὅτε τὸ κλῆ μα ἐξηράνθη, τότε ὁ βότρυς ἐπεπανθη· ὅτι ἡ ῥίζα ἡτόνει, τότε ὁ κλάδος ἐξήνθησεν. Οξύτερον γὰρ τοῦ τι Psal. cix, 3. Senectutis vulnus, τοῦ γήρως ή τομή. Riccare dus in notis legit et exponit τοῦ χήρους· ἀπὸ τοῦ repous quod est vox. Id vero contra codicum fidem, quibus est γήρως· ἀπὸ τοῦ, γῆρας, a quo etiam legi γήρους, cum in ms. tum apud Savilium. Nec ilia oppositio quam Proclo tribuit, quadrat. Non enim infans Joannes locutus est, quando Zachariæ loquela excisa fuit, sed longe post. Restituendum ergo ex nostro φυή pro φωνή. et retinendum τὸ γή ρως: ut idem eo significet, quod antecedentibus & consequentibus omnibus, natum Joannem divino miraculo ex effetis parentibus; eoque etiam posse divino miraculo nasci Dominum ex Virgine; quo tota angeli ratiocinatio refertur. Longe ineptior erat illa conjugatio: 6 λῃστής, τον κριτήν. Alis Joannis ad Dominum persona, quam furis ad judicem, a quo ut tali, nihil nisi puanam exspectare. Non ergo Joannes ληστής, sed ληστών μηνυτής, delafor furum cum peccatores ad Domini provocat tribunal, cujus toties comminatione terrei. Devoraverat hoc Riccardus, qui tot locis culicem colat. Edit. ή φωνή. Edit. των νηπίων.

ORATIO DE LAUDIBUS S. MARIÆ. βούλεσθαι κέκτηται τὸ δύνασθαι. "Αρα οὖν ἡ νομικὴ foruit. Ipsa namque voluntate, facultas promptior ἐξήνεγκε συχῆ τὸν πρώϊμον, κατὰ τὸ γεγραμμένον, καρπόν· καὶ ἡ εὐαγγελικὴ οὐ προβάλλει ἄμπελος τὸν ακόρεστον σωτηρίας βότρυν; Τί οὖν ἔτι ἀμφιβάλλεις, καὶ μὴ καθ' ἡμᾶς τοὺς ἀγγέλους μανθάνεις δέχεσθαι ἁπλάστως τοῦ Θεοῦ τοὺς λόγους; Ὅτε περὶ μυστηρίων ἀκούεις, θαυμάζειν, οὐκ ἐξιχνιάζειν ὀφείλεις· ἱκετεύειν, οὐ τρακτεύειν εὐσεβεῖν, οὐ φιλονικεῖν· ὑμνολογεῖν οὐ πολυπραγμονεῖν· μετ λετᾷν, οὐκ ἐρευνᾷν· ζητεῖν τὰ δέοντα, οὐ πολυπραγμονεῖν τὰ ἀπέραντα· διδάσκεσθαι τὰ συμφέροντα, οὐ περιεργάζεσθαι τὰ ἀκατάληπτα. Η'. Οὕτως ἡ Παρθένος τῷ μὲν λόγῳ τοῦ ἀγγέλου ἐτειχίζετο, τὸν δὲ τόκον τοῦ Δεσπότου διελογίζετο· καὶ τῇ μὲν βεβαιώσει τοῦ Γαβριὴλ ὠχυροῦτο, τὴν δὲ σύλλη ψιν τοῦ Ἐμμανουὴλ διενοεῖτο. Ἐντεῦθεν εἰς χαρὰν καὶ λύπην διαμεριζομένη, εἰς ἄνισα λογισμῶν περιετύγχανε σταθμία· ποτὲ μὲν εἰς τὸ ὕψος τῆς θεότητος ἀναγο· μένη, ποτὲ δὲ εἰς τὸ ταπεινὸν τῆς ἀνθρωπότητος καταγομένη. Οὕτω τῆς διανοητικής πλάστιγγος ἐφ' ἑκα τέρας φερομένης, τῆς ἠκριβωμένης τοῦ Θεοῦ ἀξιοῦται ροπῆς. Ὁ γὰρ τὸ καθαρώτατον τῆς παρθενίας ἐργαστήριον φυλάξας ἀβλαβές, καὶ τὸ μεσαίτατον καὶ εξύρροπον τῆς καρδίας διακριτήριον πεποίηκεν ἀκλινές· καταστήσας δὲ τῆς ψυχικής κιθάρας τὰ κεχαλασμένα νεύρα, ταῖς φωτιστικαῖς τοῦ ἁγίου Πνεύματος χερσί, τὴν ἀπὸ τῆς ὀνειδιστικῆς πληγὸς ἐνήχει μελῳδίαν, λέγων· «Ακμὴν διστάζεις; τὸν κυβερνήτην ἔχουσα πάντων, χειμάζῃ πλέον ἁπάντων; τὸν ἰατρὸν φέρουσα τῶν ψυχῶν, οὐκ ἀποβάλλεις τὴν ἀῤῥωστίαν τῶν λογισμῶν; οὐκ ἔγνως ὅτι ἐκ σοῦ κάτω σαρκοῦμαι, καὶ ὑπὸ ἀγγέλων ἄνω προσκυνοῦμαι; οὐ θέλεις τὸν φιλάνθρωπον, διὰ τὸν ἄνθρωπον γενέσθαι κάτω ἄνθρωπον; οὐ θέλεις διὰ τῆς σῆς πληρωθῆναι κοιλίας τὰς τῶν πατέρων του επαγγελίας; οὐ θέλεις τὴν παρακοὴν τῆς γυναικός, δι᾿ ὑπακοῆς πάλιν λυθῆναι γυναικός; ἐπειδὴ ἐσφράγισται ή παρθενία, διὰ τοῦτο ἀμφιβάλο λεται ἡ οἰκονομία; ἐπειδὴ ἀμόλυντον τὸ τῆς φύσεως ή ἐργαστήριον, διὰ τοῦτο ἄπιστον τῆς γεννήσεως τὸ μυστήριον; ἐπειδὴ ἄσπορος ἡ χώρα, διὰ τοῦτο ἀπαρά δεκτος ἡ χαρά; ἄπιστόν σοι φαίνεται, εἰ ὁ ἀθάνα τος Θεὸς εἰς σκεῦος χωρεῖται θνητόν; εἰ ἐνοῦται σύ ματι, καὶ οὐκ ἀλλοιοῦται πνεύματι; [εἰ] γίνεται σάρξ. καὶ οὐ τρέπεται ὡς πᾶσα σάρξ; εἰ ὁ δι' ἀγγέλων καὶ προφητών κηρυττόμενος Λόγος ἐκ τῶν σῶν εὑρίσκεκαι προερχόμενος σπλάγχνων ὡς βρέφος; εἰ ὁ ἄναρχος ἄρχεται; εἰ ὁ ἀόρατος ὁρᾶται; εἰ ὁ πλούσιος πτω χεύει; εἰ ὁ τρέφων τρέφεται; εἰ ὁ Δεσπότης πάντων τέλος ἀπαιτεῖται μετὰ πάντων; εἰ δ᾽ καθήμενος ἐπὶ τῶν χερουβὶμ οὐκ ἔχει ποῦ κλίνῃ τὴν κεφαλήν; ss Cant. 1, 13. Edit. ὁμολογεῖν. Nec sicut nos angeli, μή καθ' ἡμᾶς τοὺς ἀγω γέλους. Male Riccardus: per nos angelos. Proponit in exemplum modum quo ipsi divina accipiunt ἁπλάστως, simpliciter; abjects nimirum terrenorum rationibus ac imaginibus, Deoque mentem his liberam PATROL. GR. LXV, " est. Ergone legalis ficus, sicut scriptumn est 98, precocem protulit fructum; vitisque evangelica salutis botrum fastidium non habentem non proferet? Ulquid igitur adhuc ambigis, nec sicut nos angeli divinos sermones simpliciter suscipere discis? Cum sermo est de mysteriis, admirari debes, non investigare; supplex obtestari, non perscrutari; venerari, non pervicaciter rivari; canticis celebrare, non curiosa contentione inquirere; meditari, non sciscitari; quæ deceant quærerc, non anxie nimis et curiose interminata inquirere alilia discere, non incomprehensa sollicitius vestigare., niebatur, Domini vero partum commentabatur: ac XIII. Sic Virgo angelico quidem sermone muGabrielis quidem adstipulatione confrmabatur, conceptionem autem Emmanuelis expendens, anim molarebat. Hinc in gaudium mororemque divisa, ab inaequalibus cogitationum monentis rapiebatur manc quidem in divinitatis altitudinem provecta, nunc vero in humanitatis humilitatem dejecta. Sic cum disceptantis animi lanx in utramque ferretur partem, sedulo Dei impulsu dignatur. Is enim purissimam virginitatis officinam illibatam servans, cordis arbitrium in medio æquo libram:ine pendens, facileque in partem utramvis vergens, immobile inflexibileque continuit. At ubi laxatas cithare animi fides, illustrantibus Spiritus sancti digitis composuisset, velut exprobrationis ictu perciuiens, dulce hoc modulamen insonabat, dicens: • Adhuc animi pendes? Ergone quæ habeas universorum gubernatorem, majori præ universi æstu jactaris? Quæ feras animorum medicum, cogitationum infirmitatem non deponis? Nescis me in terris ex le carnem sumere, ac ab angelis in cœlis adorari? Non vis ut impensiori in humanum genus affectu habens, homo in terris hominum causa fiam? Non vis, ut per uterum tuam patrum tuorum promissa impleantur? Non vis, inobedientiam mulieris, mulieris vicissim obedientia compensari? An quod obsignata sit virginitas, carnis dispensatio in dubium vocatur? Num quia incontaminata sit naturæ officina, fidem mysterium? Quia seminis expers sit arvum, ob id non habet generationis fortasse non recipitur gaudium? Fidemne superare videtur, ut immortalis Deus intra vasculumn mortale capiatur? ut corpori uniatur, nec spiritu mutetur? ut caro fal, nec tamen ut caro onnis, mutationi subjaceat? ut angelorum ac prophictarum præconio celebratum Verbum, visceribus tuis ceu infans egressum inveniatur? ut expers ille devote accommodando: seu etiam sincere, ingenue. Interminata inquirere, πολυπραγμονεῖν τὰ ἀπέραντα. Alludit plane ad illud 1 Tim. 1, 4, γενεαλογίαις ἀπεράντοις, quod ego cum Estio iubens explicem, infiniti laboris et operæ, et in quibus frustra quis insudet.

initii æternusque, initium sumat? ut invisibilis, oculis subjiciatur? ut dives, efficiatur pauper ut aliorum nutritor, ab aliis nutriatur? ut ab universorum Domino, pari cum universis conditiane tributum exigatur "? ut qui sedet super cherubim non habeat ubi caput reclinet”^? XIV. Cæterum nequit fieri, ut nisi terrestre ego assumam corpus, vos quoque Spiritum sanctum accipiatis. Nisi mortalis natura eficiar particeps, neque vos immortalis virtutis participes eMiciemini. Nisi imaginem terreni gestavero, nunquam vos formam cœlestis obtinebitis. Nisi faciem servi quæ evacuatur subiero, impossibile est, ut ad Dom mini glorificatam figuram perveniatis. Nisi ad terrestrem locum corpore descendero, mysticum non percipietis Abrahæ sinum. Renuis ejus partui inservire qui est immortalis, ut mortis destruatur imperium? Recusas eum in utero suscipere, qui tollit peccatum mundi vs? Non vis virginalem præberé mammam, quo diabolicum exsugam venenum? Nisi ego temporaneam humanitatis capessam principatum, non poteritis vos ascendere ad divinitatis antiquum principatum. Nisi in ulnis maternis sedero, nec vos a dextris Patris estis sessuri. Nisi in peccati constitutus sim corpore, eoque tanquam mortuus in novo recliner monumento; neque testamentum confirmari poterit, neque vos regni cœlestis hæredes institui. Sic enim etiam omnes ab Adam ad hanc usque generationem exhæredes feci, quod ego testator non potuissem gustare mortem, uti neque mortalem hactenus carnem vestram indueram. Non itaque, ut putaveris, regium pot luam calceum, ut in terrenis creaturis ambulem. Nulla injuria increatam niajestatem sum affecturus, ut in habitaculo quod a me creatum fuit habita verim. Nam neque cenosa kuli congeries, solis quidquam radios lædat; neque itidem morbosa vulnera medici infecerint manus. Disce, Deum esse qui ex te egreditur, haud tamen a te incipiat esse. In te Verbum exstare, nec quidquam a Patre distare: nasci parvulum 70 tanquam non esset ac dari Filium, tanquam qui est, ut inquit Scriptura. Comprehendi, et non comprehendi; speclari, nec aspici; capi, et non capi; nasci, nec mensurari; apparere omnibus, nec omnibus declarari; fieri quod non est, nempe hominem, ac manere quod est, Deum scilicet. Age itaque, excute pulverem carnalis cogitationis ", ac induere vestimentum mystica cognitionis. Procul ab animo segnitiem abjice, et vitam æternam tene. Sic namque eum pura et im- ”. Matth. xv, 26. * Luc. 1x, 68. 18 Joan. 1, 29. Quæ evacuatur, τὸ καταργούμενον. Verba sunt Pauli ll Cor. 111, 7, pie & Proclo detorta ad suum propositum: sed Riccardo obscurata. Quod ego testator, ἐμοῦ διατιθεμένου. Alladit ad Apostolum (Hebr. 1x, 15): Ubi enim testamentum est, mors intercedat necesse est testatoris. Romanus codex mutilus erat et vitiosus, unde non mirum ut nihil ex eo sani Riccardus reddiderit. Nasci parvulum tanquam non esset, καὶ τί χτεται ὡς μὴ ὢν, παιδίον. Sic ipsemet bene distinguit Riccardus, at perperam reddit, aut certe obscurius Nasci eum, qui parvulus non est. Clare ΙΔ'. «Αλλὰ ἐὰν μὴ λάβω γήϊνον σῶμα, ἀμήχανον καὶ ὑμᾶς λαβεῖν ἅγιον Πνεῦμα. Ἐὰν μὴ μετασχῷ τῆς θνητῆς φύσεως, οὐ γίνεσθε μέτοχοι τῆς ἀθανάτου δυνάμεως. Ἐὰν μὴ φορέσω τὴν εἰκόνα τοῦ χοϊκοῦ, οὐ δύνασθε κοινωνήσει τη μορφὴ τοῦ ἐπουρανίου. Ἐὰν μὴ τὸ καταργούμενον τοῦ δούλου ὑπέλθω προτο ωπον, ἀμήχανόν ἐστιν ὑμᾶς εἰς τὸν δεδοξασμένον τοῦ Δεσπότου φθάσει χαρακτήρα. Ἐὰν μὴ τοῦ ἐπιγείου τόπου ἐπιβήσωμαι σωματικώς, οὐ περιληφθήσε σθε του Αβραμιαίου κόλπου μυστικῶς. Οὐ θέ λεις υπουργῆσαι εἰς τὸν τόπον τοῦ ἀθανάτου, ἵνα τὸ κράτος λυθῇ τοῦ θανάτου; οὐ θέλεις ὑποδέξασθαι ἐν κοιλίᾳ τὸν αἴροντα τοῦ κόσμου τὴν ἁμαρτίαν; οὐ θέα λεις δοῦναι μοι παρθενικὸν μαζόν, ἵνα ἐκμυζήσω τὸν διαβολικὸν Ιόν; Ἐὰν μὴ τὴν πρόσκαιρον ἀρχὴν περιβάλωμαι τῆς ἀνθρωπότητος, οὐ δυνήσεσθε ἀνελθεῖν εἰς τὴν ἀρχαίαν ἀρχὴν τῆς θεότητος. Ἐὰν μὴ ἐπὶ τῶν ἀγκαλῶν καθήσω τῆς μητρός, οὐ καθήσεσθε ἐπ δεξιῶν τοῦ ἐμοῦ Πατρός. Ἐὰν μὴ ἐν τῷ ἁμαρτωλῷ γένωμαι σώματι, καὶ δι' αὐτοῦ ὡς νεκρός κατακλιθώ ἐν τῷ καινῷ μνήματι οὐ δυνήσεται οὔτε ἡ δια θήκη κυρωθῆναι, οὔτε ὑμεῖς τῆς βασιλείας τῶν οὐρα νῶν κληρονόμοι ἀναδειχθῆναι. Οὕτω γὰρ δὴ καὶ πάντας τοὺς ἀπὸ 'Αδάμ μέχρι ταύτης τῆς γεννᾶς ἀπο κληρονόμους πεποίηκα, ἐμοῦ διατιθεμένου θανάτου γεύσασθαι μή δυναμένου [ὡς μηδὲ τὴν ὑμετέραν σάρκα ἐνδυσαμένου]. Οὐ μολυνῶ οὖν, ὡς νομίζεις, τὸ βασιλικὸν ὁπόδημα, ἐὰν πατήσω εἰς τὸ χοϊκὸν ποίημα. Οὐ καθυβρίσω τὸ ἄκτιστον ἀξίωμα, εἰ ἐνοικήσω εἰς τὸ κτισθὲν ὑπ' ἐμοῦ οἴκημα. Οὔτε γὰρ τοῦ ἡλίου τὰς ἀκτῖνας τὰ βορβορώδη βλάπτουσι συστήματα· οὐδὲ πάλιν τοῦ ἰατροῦ τὰς χεῖρας τὰ νοσώδη σπιλούσι τραύ ματα. Μάθε ὅτι ὁ Θεὸς προέρχεται ἐκ σοῦ, οὐκ ἄρχε ται ἀπὸ σοῦ. Ἐν σοὶ ὁ Λόγος ἐφίσταται, τοῦ δὲ Πα· τρὸς οὐδ᾽ ὅλως ἀφίσταται· καὶ τίκτεται, ὡς μὴ ὤν, παιδίον· καὶ δίδοται, ὡς ὤν, υἱὸς, κατὰ τὴν Γραφήν. Καὶ περιλαμβάνεται, καὶ οὐ καταλαμβάνεται· καὶ θεωρεῖται, καὶ οὐχ ὁρᾶται· χωρεῖται, καὶ οὐ χωρεῖται· καὶ γεννᾶται, καὶ οὐ μετρεῖται· καὶ φαίνεται πᾶσι, καὶ οὐ φανεροῦται πᾶσι· καὶ γίνεται, ὁ μὴ ἔστιν, ἄνθρωπος· καὶ μένει ὁ ἐστι, Θεός. Εκτίναξαι τοίνυν τὸν κονιορτὸν τῆς σαρκικῆς ἐνθυμήσεως, καὶ περιβαλοῦ τὸ ἱμάτιον τῆς μυστικῆς γνώσεως· ἀπόρριψον τὴν ῥαθυμίαν τῆς ψυχῆς, καὶ κράτει [τῆς] αἰωνίου ζωῆς. ** Isa. 1x, 6. " Isa. Lii, 1, 2. Proclus, ut et Patres alii, illis vocibus (lse. 13, 6): Natus parvulus; et, datus Filius: declaratas vult ambas Christi rationes; quarum altera, cum non esset, nascitur in tempore, pro communi ratione creaturæ: altera ab æterno exsistens, per effectuin temporalem datur, Reg. ἐπιδῶ. Reg. περιλήψεσθαι. Edit. αναρχον. Reg. μνημείῳ. Edit. male δυναμένους, reliquis mutila.

ORATIO DE LAUDIBUS S. MARIE. οὕτω γὰρ δυνήσῃ καὶ παρθένος φυλαχθῆναι ἁγνὴ, polluta virgo servaberis, tum matcr fdelis eflκαὶ μήτηρ ενηθῆναι πιστή· καὶ τῶν μὲν ἀγάμων μὴ χωρισθῆναι, ταῖς δὲ ὑπάνδροις συναριθμηθῆναι καὶ τὸν μὲν προφητευόμενον Χριστὸν βαστάσαι, τὸν δὲ ἐναντιούμενον ἐχθρὸν πατῆσαι· καὶ τοῦ μὲν ὑμνῆσαι τὴν φωτιστικὴν της παρουσίας ἔλλαμψιν, τοῦ δὲ σθέσαι τὴν πειρατικὴν τῆς μανίας ἔκκαυσιν.» cieris; possisque, nec ab innuptis separari, feminisque matrimonio junctis accenseri; Christum gestaro quem prædixerunt prophetæ, simulque adversantem ac hostem conculcare; illius quidem adventus illuminantis illustrationem laudare, bujus autem tentanţis furentes flammas exstinguere.» XV. Non enim parum ille indoluit, ex quo maxime Virgo faustum nuntium accepit. Mundus in lætitia agebat; diabolus autem in mœrore ar tristitia erat. Rex intra palatium pacis munera designabat, tyrannusque foris arma bellica mundo procudebat. Dominus salutis portum aptabat, tentatorque ignorantiæ procellam apparabat. Dominus scientia divinæ diem concinnabat, versutusque creatis versabatur, et latro cum dæmonibus tractabat. • Eversum est, ο aiebat diabolus, e mortis imperium, ut virginalis genuerit uterus. Ut incorrupta natura conceperit, periit daemonum natura. Ut castitas obtinuerit, fugatur luxuria. Ut tranquilla animorum sedatio ac affectionum vacuitas dominata fuerit, contrarii perturbationum affectus protrudentur. Ut incorruptio libere ac palam habuerit, peccatum utique præ pudore non amplius conspicabitur. Ne antiquam cupiditatis consuetudinem, perdamus; ne recentem virginitatis novationem admittamus; ne per ignaviam ab iniquitatis jure excidamus; a voluptuarii amoris negotiatione ne desistatur; voluptatis scintilla ne exstinguatur: avaritia ac injustæ fraudationis insculpta nota ne abjiciatur; ne malitiæ officina claudatur; ne superbie sigillum pervertatur; ne otiosum manserit malidiæ stipendium. Opponamus cervici Virginis, voluptatis procellam; temperantiæ firmitati, gulæ delicias; veritatis splendori, scintillam falsitatis; basi pietatis, tyrannidem impietatis. Ingens et acerba calamitas nostris dæmonum negotiis imminet. Gravissimis pœnis objecti sumus, nisi validissima arma induerimus. Perdiscamus novam Lanc ΙΕ. Οὐ γὰρ μικρῶς αὐτὸς ἡνιάθη, ἀφ' οὗ μάλιστα ἡ Παρθένος εὐηγγελίσθη. Ο κόσμος ἐν εὐθυμίᾳ, καὶ ὁ διάβολος ἐν ἀθυμία. Ο βασιλεὺς ἔσωθεν ἐν τῷ πα λατίῳ τὰς δωρεὰς τῆς εἰρήνης ὑπέγραφε, καὶ ὁ τύπ ραννος ἔξωθεν τῷ βίῳ τοῦ πολέμου τὰ ὅπλα ἐχάλκευεν. Ο Δεσπότης τὸν λιμένα τῆς σωτηρίας κατήρ τιζε, καὶ ὁ πειραστής τον χειμῶνα τῆς ἀγνωσίας ηὐτρέπιζεν. Ὁ Κύριος τὴν ἡμέραν τῆς θεογνωσίας Ο ἐρρύθμιζε, καὶ ὁ δόλιος τὴν νύκτα τῆς δυσσεβείας bic impietatis noctem obtendebat. Creator cum ἐτείχιζεν. Ο κτίστης τοῖς κτίσμασι συναναστρέφετε, καὶ ὁ λῃστὴς τοῖς δαίμοσι συνεσκέπτετο ο 'Αν ετράπη, ο λέγων ὁ διάβολος, «ή θανατική βασιλεία, ἐὰν ἡ παρθενικὴ γεννήσῃ κοιλία. Ἐὰν ἄφθορος συλλάσῃ φύσις, τέθνηκε τῶν δαιμόνων ἡ φύσις· ἐὰν ἀγνεία πολιτεύσηται, ἀκολασία φυγαδεύεται· ἐὰν ἀπάθεια κρατήσῃ, ἀντιπάθεια δραπετεύσει· ἐὰν ἀφθαρσία παρρησιάσηται, ἡ ἁμαρτία εγκαλύψεται. Μὴ τὴν παλαιὰν τῆς ἐπιθυμίας ἀπολέσωμεν νομήν· μὴ δεξώμεθα τὴν νεαράν τῆς παρθενίας καινοτομίαν· μὴ ἐκπέσωμεν διὰ ῥαθυμίας τοῦ δικαίου τῆς ἀδικίας· μὴ ἀργήσῃ τῆς φιληδονίας † ἐμπορία· μὴ σβεσθῇ τῆς ἡδονῆς ὁ σπινθήρ· μὴ ἀποβληθῇ τῆς πλεονεξίας τὸ χάραγμα· μὴ κλεισθῇ τῆς πονηρίας τὸ ἐργαστήριον· μὴ παραποιηθῇ τῆς ὑπερηφανείας ή σφραγίς· μὴ ἄπρακτον μείνῃ τῆς κακίας τὸ ἀγώνιον. Αντιταξώμεθα πρὸς τὸν αὐχένα τῆς παρθενίας τον χειμῶνα τῆς ἡδυπα θείας· πρὸς τὴν στερρότητα τῆς ἐγκρατείας, την ἠξύτητα τῆς γαστριμαργίας· πρὸς τὴν τῆς ἀληθείας λαμπηδόνα, τὸν τοῦ ψεύδους σπινθῆρα· πρὸς τὴν κρηπίδα τῆς εὐσεβείας, την τυραννίδα τῆς ἀσεβείας. Μεγάλη κατέχει συμφορὰ τῶν δαιμόνων τὴν φοράν εἰς βαρυτάτην κείμεθα τιμωρίαν εἰ μὴ σφο δροτάτην ἐνδυσώμεθα πανοπλίαν. Καταμάθωμεν τὸ παράδοξον τῆς Παρθένου πράγμα, καὶ ἴδωμεν τὸ φοβερὸν καὶ ἐξαίσιον τοῦ ἐξ αὐτῆς σαρκουμένου θαῦμα· πῶς κόρη γυνή κυαφορεῖ, μὴ πλησιάσασα τὸ σύνολον μηδενὶ ἀνδρί· πῶς τὴν ἀγνείαν οὐκ ἀπὸ ἔθετο, καὶ τὴν παιδοποιίαν ἐνεπορεύσατο πῶς τὴν ὥραν οὐκ ἐτρυγήθη τῆς εὐμορφίας, καὶ ἡ χώρα ἐγεωργήθη τῆς καλλιτεχνίας· πῶς ἡ ἄμπελος οὐκ ἐσκάφη, καὶ ὁ βότρυς ἐπεπάνθη· πῶς καὶ ἡ σφραγὶς τῆς παρθενίας μένει ἀπαρεγχείρητος, καὶ ὁ χωρηθεὶς ἐν τῇ κοιλίᾳ, ἀνερμήνευτος· πῶς καὶ τὴν σύλληψιν ἀγνοεῖ τοῦ ἀνδρὸς, καὶ τὴν κύησιν προσκυνεῖ τοῦ παιδός. 1. Τις είδε κλάδον τῆς ῥίζης προγενέστερον, Έμβρυον δημιουργήσαν τὴν φύσιν, βρέφος την Male edit. τῆς φωτιστικής. Edit. male νοερόν. (29 Male edit. οὐ δικαίου. Eulit. άπρατον. Reg. ἀντιτάξωμεν. " Virginis rem: videamus formidandum eximiumque incarnati ex ea miraculum: ut puella mulier sine ullo plane viri congressu feta efecta sit; ut non amiserit castitatem, et fecunditatem comparaverit; ut eximiæ venustatis forma non fuerit decerpta, probæque ac ampla prolis gaudium messuerit; ut vitis non fuerit fossa, botrusque nihilominus maturuerit; ut inviolatum maneat virginitatis sigillum, exstetque quem uterus capit, ineffabilis: ut viri conceptionem ignoret, ac pueri partum adoret. XVI. ‹ Quis unquam ramum vidit, sua radice majorem natu? Clausum utero fetum, qui naturan condiderit? Infantem ejus creatorem, quæ creatum Edit. πονηρίαν. Edit. ίδωμεν καί. Edit. ἐπριᾶτο. Reg. χαρά.

edidit? Quem ut hominem paritura est, ci jam ut κτισαμένην κτίσαν; "Ον μέλλει ὡς ἄνθρωπον τίκτειν, Deo procumbit. Quem ut infantem alere habet, hunc ut Dominum tota reverentia laudat. Quid ergo? Ab struendis insidiis destiterimus, quod ca magna vigilique custodia servetur? naturali ad eam affectionum contrarietate recesserimus, quod cœleste eam præsidium tutetur? Num enim nescio, lunc summo cum discrimine armari fortein, cum thesaurus tuto vigilique præsidio servatur? Frustra latronem insidias struere, cum paterfamilias non dormierit? Enimvero, iterumne cum secunda Eva nobis instal certamen? ¡nstruendane acies adversus impollutan mulierem? Rursumne cogimur adorare secundum Adam? Iterumne post • nos formato jubemur parere? Rursumne præcipio tir regiam imaginem procumbentes adorare? Α' certe mulier illa terreni 78 oculorum spectaculo capta ", levi manu prostrata jacuit: lac τούτῳ ἀπάρτι ὡς Θεῷ ὑποκύπτει· ὃν ἔχει διατρέ φειν ὡς νήπιον, τοῦτον μετὰ αἰδοῦς δοξάζει ὡς Κύ ριον. Τί οὖν; ἀποστῶμεν τῆς ἐπιβουλῆς, ὅτι μεγά λης ἠξίωται αὐτὴ φυλακῆς; ἀναχωρήσωμεν τῆς ἀν τιπαθείας, ὅτι ὑπὸ τῆς ἄνω σκέπεται συμμαχίας; μὴ γὰρ οὐ γινώσκω κἀγὼ, ὅτι ἐπισφαλῶς ὁπλίζεται ὁ ἰσχυρός, ὅτε ἀσφαλῶς φυλάττεται 4 θησαυρός; Εἰς μάτην ὁ κλέπτης εφεδρεύει, ὅτι ὁ οἰκοδεσπότης μη καθεύδῃ; ᾿Αλλὰ πάλιν ἡμῖν ἐστι πρὸς δευτέραν [Εὔαν] ὁ πόλεμος; πρὸς ἄφθορον γυναίκα ἡ παράταξις; πά λιν τὸν δεύτερον ἀναγκαζόμεθα προσκυνείν 'Αδάμ; πάλιν ὑπὸ τοῦ μεθ᾿ ἡμᾶς πλαττομένου ἄρχεσθαι κει λευόμεθα πάλιν τῇ βασιλικῇ προσταττόμενα κοῦ ὑπὸ τῶν ὀφθαλμῶν εὐχερῶς καταβέβληται· εἰκόνι ἐγκύπτειν; Αλλ' ἐκείνη μὲν ἡ γυνὴ τοῦ χολ. αὕτη δὲ ὑπὸ τῶν χειρῶν παρειλημμένη τοῦ ἐπουρα νίου, ἰσχυρῶς τετείχισται. Ἐκείνη τοῦ ξύλου ἐμφορηθῆναι ἐπεθύμησεν· αὕτη τούτου οὐδὲν ἐνθυμηθῆνας ἐπένευσεν. Ἐκείνη τὴν συμβουλίαν ἡδέως ἐδέξατο αὕτη καὶ τὴν ἀκοὴν ταχέως ἡσφαλίσατο. Εκείνη τὴν πεῦσιν περιεπτύξατο· αὕτη, καὶ τὴν διήγησιν ἐβδελύξατο. Εκείνη τῆς βρώσεως τοῦ δένδρου έρασθεῖσα θεοποιίαν ἐφαντάζετο· αὕτη τῆς ἑνώσεως τοῦ Δεσπότου ἀξιωθεῖσα εἰς δοξολογίαν ευτρεπίζετο. Εκείνη, τῆς φθορᾶς μεταλαβοῦσα, τῆς ὑπερκειμένης ἀξίας λαβέσθαι διενοεῖτο· αὕτη, τῆς θείας χαρᾶς ἐντὸς γενηθεῖσα, τῆς ἀνθρωπίνης ἀσθενείας οὐκ ἐπιλανθάνεται. Πῶς οὖν τὴν τοιαύτην σκάφην autem in manibus cœlestis suscepta, ceu forti vallo munita consistit. Illa in ligni cupiditatem exarsil; huic ne qui ejusmodi etiam in mentem venit. Illa consilium facillime probavit; ista aures etiam quam cito obseravit. Illa sciscitantis eloquia est amplexa; ista etiam narrationis verba abhorruit. Illa, fructus arboris amore capta, deam se fore comminiscebatur; ista, Donini unione dignata, ad Dei se laudes componebat. Illa, cum corruptionem adiret eminentem se dignitatem capessere cogitabat; in divinum hæc gaudium intrans, humanæ non obliviscitur imbeoillitatis. Quonam itaque modo naviculam ejusmodi tempestate jactabimus? ut stertentem in ea guber- χειμάσωμεν; ἐὰν τὸν ἐν αὐτῇ ὑπνοῦντα κυβερνήτην natorem invenerimus. Quonam modo discerpemus ovem? ut pastorem negligentem existimaverimus. Quonam modo diripiemus civitatem? ut regem torpescentem ac desidem intellexerimus. Ergone sataricus cuneus virginalem hunc non subvertet nrurum? Num spe frustrabimur, ut a laboris mole nequaquam desistamus? Nunquid ab exspectatione decidemus, ut a vincendi contentione pertinacique studio non recesserimus? Cæterum cum neque virginali officinæ insidiari licuerit, nec mentis agrum valuerimus obturbare, ac neque proli quæ utero gestatur, potuerimus resistere; tunc illibatam Virginis conceptionem calumniæ jaculis impetemus. Obtrectemus mysterio, quo in judicium traxeri781 Cor. xv, 49. 79 Gen. Hi, 6. Ab instruendis insidiis destiterimus, ἀποστῶ μεν τῆς ἐπιβουλής. Restituenda interrogatio ex ms. reg. ut sint verba cohortantis, uti et sequentia, male a Riccardo detorta. Mulier illa terreni, τοῦ χοϊκού. Quem oppo. nit τῷ, τοῦ ἐπουρανίου· mutuatus verba Pauli 1 Cor. xv, 49. Nonnihil luxata verba Rom. codicis Riccardum deceperunt, ut aliter redderet. Quod sequitur, αὕτη καὶ τὴν διήγησιν ἐβδελύξατο dis simulantius mollit, reddendo: Ista eliam ad nunliantis verba commota. Significat Proclus, reput diasse Mariam, animoque abominatam ſuisse angelicam salutationem, nec ei facilem aures accoinmodasse, insidias veritam Evæ similes, usque dum plene instructa fuit, ac vere Dei nuntium agnovit; quod ipsum Andreas Cretensis magnæ in femina virtutis tradit, Orat. in Annuntiat., ac est reκαταλάβωμεν Πῶς τὸ πρόβατον σπαράξωμεν; ἐὰν τὸν ποιμένα ἀμελοῦντα ὑποπτεύσωμεν. Πῶς τὴν πόλιν διαρπάσωμεν; ἐὰν τὸν βασιλέα ῥαθυμοῦντα υπονοήσωμεν. 'Αρα τὸ σατανικὸν στίφος οὐ κατα σείσει τὸ παρθενικὸν τεῖχος; ἆρα τῶν ἐλπίδων ἀπ τυγχάνωμεν, ἐὰν τῶν πόνων μὴ κατολιγωρήσουμε. ἆρα τῆς προσδοκίας διαμαρτάνωμεν, ἐὰν τῆς φιλο νεικίας μὴ ἀναχωρήσωμεν; Οτε δὲ καὶ τῷ ἐργαστη ρίῳ τῆς παρθενίας μὴ δυνηθῶμεν ἐπιβουλεῦσαι, καὶ τῷ χωρίῳ τῆς διανοίας μὴ ἰσχύσωμεν παρενοχλήσει. καὶ τῷ ἐμβρύῳ τῆς κοιλίας μὴ δυνηθῶμεν ἀντ οφθαλμῆσαι· τότε τοῖς συκοφαντικοῖς πλήξομεν βέλεσι τὴν ἄφθορον τῆς Παρθένου σύλληψιν. Διαβάλ λωμεν τὸ μυστήριον [ἵνα ἐλκύσωμεν εἰς κριτήριον]. vera, sexu ad fidem leviori. Cum corruptionem adiret, μεταλαβοῦσα της φθορᾶς. Cum sumeret quod ad interitum erai, nempe fructum ligni vetiti; ut ubique currant quæsitæ illæ Procli antitheses, restituto textu, ubi menda obscurabant. Quod statim sequitur, αὕτη τῆς θείας χαρᾶς ἐντὸς γενηθεῖσα, verba illa respici (Matth. xxv, 21, 23): Intra in gaudium Domini tui. Ut velit significare immensum quoddam Marim gaudium ab illapsu Domini in eam, quale fere erit beatorum. Riccardus nihil exprimit. Male edit. ἀρχόμεθα κελεύειν. Male edit. γυνὴ τῶν ὀφθαλμῶν τοῦ χοί κοῦ. Male edit. τῆς οὐδεμιᾶς φθοράς. Edit. ὑπολάβωμεν. Edit. πλήττωμέν.

ORATIO DE LAUDIBUS S. MARIE. Λαδορήσωμεν τὴν ἀγνείαν, ἵνα ἐπάγωμεν τιμωρίαν. mus: proscindamus conviciis pudicitiam, quo εί Διασύρωμεν τὴν μυστικὴν κυοφορίαν, ἵνα προσενέγχωμεν εἰς Ἰουδαϊκὴν ἀποτομίαν. Χρησώμεθα τούτῳ τῷ γένει, συνηγοροῦντι τῷ ἡμετέρῳ ψεύδει. Υπο θώμεθα διαβολικὴν πονηρίαν τοῖς ἀσυγγνώστοις καὶ τὰ μικρὰ τῶν ἄλλων] ἐξετάζουσι πταίσματα· τοῖς παντελῶς ἀγνοοῦσι τῆς συμπαθείας τὰ ὁροθέσια· τοῖς πρὸ τῆς ἀληθείας την μάχαιραν ὀξύνουσι τῆς ἀπανθρωπίας· τοῖς πρὸ τῆς ἐξετάσεως τὸν χάρτην ὑπογράφουσι τῆς ἀποφάσεως· τοῖς τὴν ἄδικον κρίσιν τοῖς κρινομένοις κρίνειν ἐπειγομένοις. Τὸ ἄσπιλον ιατρειον ἀφανισθῇ, ἵνα μὴ ὁ πολύτιμος ἐν αὐτῷ μαργαρίτης τελεσφορηθῇ. Εἰ δὲ καὶ τὸ δόρυ τῆς ἡμετέρας πονηρίας μὴ τρώσῃ τῆς Παρθένου τὴν σύλληψιν, [ἀλλὰ τὸ τοῦ Ἡρώδου τῆς βασκανίας ξίφος τοῦ τικτομένου βρέφους πλήξει την γέννησιν. Αὐτὸς 13 γὰρ ὑπὲρ ἡμῶν τὸν καθ' ἡμῶν πολεμήσει Χριστόν. ο 1Ζ'. Ποίοις οὖν ἐγκωμίων χρώμασι τὴν παρθενιτὴν διαγράψω εἰκόνα; ποίοις ἐπαίνων ῥήμασι τὸν ἄσπιλον τῆς ἁγνείας φαιδρύνω χαρακτῆρα; Αὕτη τὸ ἄδυτον τῆς ἀναμαρτησίας ἱερόν· αὕτη ὁ ἡγιασμένος τοῦ Θεοῦ ναός· αὕτη τὸ χρυσοῦν τῶν ὁλοκαυτωμάτων θυσιαστήριον· αὕτη τὸ θεῖον τῆς συνθέσεως θυμία μα· αὕτη τὸ ἅγιον τῆς χρίσεως ἔλαιον· αὕτη τὸ που λύτιμον τῆς πιστικῆς νάρδου ἀλάβαστρον· αὕτη τὸ ἱερατικὴν ἐφούδ, τὴν τοῦ Θεοῦ μηνύουσα βουλή: αὕτη ἡ τὸν ἑπτάμυξον λύχνον βαστάζουσα χρυσή λυχνία· αὕτη ἡ κεχρυσωμένη ἔσωθεν καὶ ἔξωθεν κιβωτός, σώματι καὶ πνεύματι ἡγιασμένη, ἐν ᾗ τὸ 40 Joan. XII, 3. 1.Cor. VII, 34. Edit. συνηγορούντες. supplicium inferamus: incusemus arcanum uteri partum, quo ad Judaicum deferamus severum tribunal. Hac utamur gente, nostro patrona mendacio. Suggeramus diabolicam malitiam iis qui, scelerum gravitate indigni venia, levia aliorum delicta inquirant; qui omnino nesciant commiserationis leges; qui necdum cognita veritate, gladium acuant inhumanitatis; qui ante examen sententiæ libellum subscribant; qui iis qui rei aguntur, injustum judicium judicare festinant Deleatur ac pereat immaculatum ostreum, ne pretiosum in eo exsistens margaritum perfectum prodeal. Sin auten nostræ nequitia hasta virginalem conceptionem vulnerare nequiverit; at certe Herodiani livoris gladius infantis partu editi nativitatem feriet. Ipse namque pro nobis adversus hostem nostrum Christum bellabit. › XVI. Quibus ergo encomiorum coloribus virginalem depingam imaginem? Quibus laudum præconiis incontaminatum exornabe castimoniæ characterem? Est bæc penetrale innocentiæ sacrarium; est sanctificatum Dei templum; aureum altare holocautomatum divinum compositionis thymiama; sacrum unctionis oleum; pretiosum mardi pistici alabastrum ". Hæc, sacerdotale ephod divinam signans voluntatem; hæc, aureum candelabrum septem ellychniorum lucernam portans; hæc, area intrinsecus et extrinsecus deaurata, corpore scilicet et spiritu sanctificata ", in qua erat dem Mariam et angelum nuntiantem, cum necdum omnino persuasa crederet; non quidem ullo modo dubia de Dei potentia, sed de nuntio an esset a Deo, deque modo implendæ rei, non violato voto. Tertio, quid specie increpationis intus animo Dominus insonaret inter eas moras, et dum prudens Virgo post verba Gabrielis assensum libraret. Quarto denique edisserit diaboli querelas post divinam Virginis conceptionem, ejusque in cam ac prolem machinamenta, cum per se subjectosque dæmonum populos, tum per Judæos primum ac ante partum, postmodumque ac brevi a partu, per Herodem nihil ad alias. Christi ac Mariæ hostes progressus, vel Nestorianos, vel lielvidianos, a quibus tamen videri possit cavere, expositione loci Matthæi, quo perpetua Mariæ virginitas videri posset impeti. Similem prosopopoeiam Mariæ et Joseph habet Athanasius hom. in censum sanctæ Mariæ; nec ea displicet, quidquid in eam loquatur Hoiste. nius. Injustum judicium judicare festinant. Ad hæe verba Riccardus: Mire premit Nestorianos, quos a diabolo escitatos inducit. Nihil tamen Proclus hoc Toro adversus Nestorianos disputat, sed Judæos tantum perstringit, quorum etiam in terminis meminit, et in quos tota hæc quadrat diabolica peroratio, ne minimum vero in Nestorianos: atque ut quis attentius perspiciat, viderit omnino respicere inductam Maria accusationem, quam habet liber apocryphus Jacobi fratris Domini nomine, qua molitus sit diabolus Mariam perdere, atque in ea conceptum coeleste margaritum, antequam maturuni tempore in lucem prodiret. Sic ergo agebat diabolus per dudzos, ἵν᾿ ἀφανισθῇ τὸ ἄσπιλον ἔστρειον non quod frigide et indigne" Procli interprete reddit Riccardus, ut delitescat incontaminata ostrea, quod nihil impediret margariti in ea τελεσφόρη atv· velut, maturo partu editionem: sed, ut deleretur ac exterminio daretur; prout delebantur, qui rei criminis redargutionis aquas illas polassent. Nunquid vero Nestoriani de delenda sic Maria ac fetu in ea perdendo, post quadringentos annos ab ejus editione ac partu, cogitaverunt? Nunquid priores Herode in Mariam ac prolen i debaccharunt, cujus Proclus conatum a diabolo provocatum subjungit, ubi prior ille non successisset, et ut editus in lucem Dominus Jesus per eum periret, qui 1 in utero exstingui nequivisset? Facessant rogo istæ næniæ, sibique ipsos patres sinamus. Et ut synopsi proponain quid tot dialogismis agat Proclus, noveris esse quatuor: primo enarrat quid inter Mariam ac Joseph intercedere potuit sermo nis, in ea hypothesi, ut vir beatus toto conceptionis tempore animi anxius fuerit, nee satis rei sacramentum noverit. Secundo explicat, quint inten ·am· Aureum altare holocautomatum. Videtur Proclus confundere altare incensi quod erat anreum, in quo solum adolebatur thymiama, cun) altari quod erat ante portam tabernaculi, in quo victima et 6loxautopata offerebantur ac cremabantur, quod ex terra et impolitis lapidibus exstructum, non laminis aureis vestitum erat, sed neis; quocirca putem scripsisse xalxouv, ex quo antiquarii exscripserint χρυσοῦν, nisi pro ολοκάυτωμάτων, scripserat θυμιαμάτων, quod magis probo. Aureum candelabrum. Riccardus candelabrum in lucernam mutat: sed piget plura ejus notare: tu, lector, ex paucis istis, alia toto operc, ubi nihil monco, cautum nova versione putans, conji

S. PROCLI CP. EPISCOPE thuribulum aureum, et urna aurea habens manna "· χρυσοῦν ἔκειτο θυμιατήριον, καὶ ἡ στάμνος ἡ χρυσῆ ac reliqua complectens, de quibus supra. Hec, primogenita illa fugi expers ae fufa vitula, cujus cinis ", Domini scilicet corpus ex ea assumptum, inquinatos ab impura peccatorum lue emundat. Hæc, porta ad orientem respiciens ", propter Domini per eam ingressum egressumque in perpesuum clausa. Hæc, novus Novi Testamenti tonius per quam festine spoliatum est imperium dæmonum, citoque humana dirempta captivitas. Hæc, trina humani generis mensura ", Græcorum scilieet, Romanorum ac Judaeorum; in qua ineffabilis Dei sapientia fermentum bonitatis sum abscondit. Haec, paterna benedictionis ager ", in qua Dominic dispensationis thesaurus repositus fuit. Hæc, navis regia quæ de Tharsis divitias portat en; quae, inquam, cœlestis Regi Hierusalem ex gentilium regione gentium conversionem afferat. Hæc, pulchra Canticorum Sponsa ®, quæ veterem exuit tunicam, Lavitque legales pedes, ac Sponsum immortalem in suo ipsius thalamo reverenter suscepit. Hær, tabernaculum fidelium, quæ animatam œconomiæ perLaverit arcam, ac per primiparas juveneas, utrumque, inquam, Testamentum, in rectam salutis viam directa sit. Hæc, tabernaculum testimonii, ex qua verus Jesus cum Deus esset, post statum embryonis novem mensium tempus, egressus est.Hæc, fiscella intrinsecus ac extrinsecus bitumine illita, nimirum prudentia ac pietate exornata, in qua spiritalis Moyses e mystico salvatur Pharaone ": cujus filia, gentilis nempe Ecclesia, in virgineis ulnis nutriens, matri ipsi lactanti æternæ vitæ mercedem daturam promittit. Hæc, quintus puteus veri jurisjurandi "; in qua immortalitatis aqua(49), per adventum Domini in carne, in plenitudine quinti foederis efluxit. Primum enim foedus scriptum est tempore Adami; secundum tempore Noe; tertium tempore Abrahæ; quartum tempore Moysis; quintum denique tempore Domini: nam etiam quinquies exiit, ut pios operarios in justitiæ vineam conduceret; nempe, circa horam primam, circa tertiam, circa sextam, circa nonam, circa undecimam w. Hæc, incontaminatum vellus in mundi area positum, in quam salutis pluvia e coelo descendens ", berram universam ab immensa malorum illuvie siccavit; rursumque vellus ipsum, a subsidente aflectionum bumore exsiccans, copioso bonorum munere terram replevit. Hæc, oliva fructifera plantata in • ibid. 13. ** Ezech. XLIV, 1. so Cant. V, ** | Reg. vii, 7. 83 Hebr. 1, 4. * [I] Rég. x, 22. »* Judic. vii, 37. Matri ipsi laclanti. Deesse particulas quas hic descripsi, suadet tum series, et quia alioqui vitiosus est textus, tum Moysis historia, in qua tilia Pharaonis matri ipsi Moysis vocatæ ad alendum ac lactandum puerum, mercedem promittit. Velit fort: Proclus allegoria, esse hauc Moysis m2. trem, Synagogam, sive Judaicum populum, cui gentium Ecclesia, ut velit Moysen lactare, id est, ad Christum converti, vitam æternam promillas. ἡ ἔχουσα τὸ μάννα, καὶ τὰ λοιπὰ [περιέχουσαν ], περὶ ὧν ἔμπροσθεν εἴρηται. Αὕτη ἡ πρωτότοκος ἄζυξ, καὶ πυρὰ δάμαλις, ἧς ἡ σποδός, τὸ ἐξ αὐτῆς ληφθὲν τοῦ Κυρίου σῶμα, τοὺς κεκοινωνημένους ὑπὸ τοῦ μολυσμοῦ τῆς ἁμαρτίας καθαρίζει. Αύτη ή βλέπουσα κατὰ ἀνατολὰς πύλη, ἡ διὰ τῆς Δεσποτική; εἰσόδου καὶ ἐξόδου κλειομένη εἰς τὸν αἰῶνα. Αὕτη ὁ καινὸς τῆς Καινῆς Διαθήκης τόμος, δι' ἧς τῶν δαιμόν νων ὀξέως ἡ δυναστεία ἐσχυλεύθη, καὶ τῶν ἀνθρώπω ταχέως ἡ αἰχμαλωσία προενομεύθη Αὕτη τὰ τρία μέτρα τῆς ἀνθρωπότητος· Ἑλλήνων, Ρω μαίων, Ἰουδαίων, ἐν ᾗ [ή] ἄῤῥητος τοῦ Θεοῦ σοφία τὴν ζύμην τῆς οἰκείας έκρυψεν ἀγαθότητος. Αὕτη τῆς πατρικῆς εὐλογίας ὁ ἀγρός, ἐν ᾗ ὁ τῆς Δε Βσποτικῆς οἰκονομίας ἔκειτο θησαυρός. Αὕτη ἡ βασι λικὴ ναῦς, ἡ τὸν πλοῦτον ἐκ Θάρσεις εἰσκομίζουσα, ἐκ τῆς ἐθνικῆς προσφέρουσα χώρας τῶν ἐθνῶν τὴν ἐπιστροφὴν τῷ βασιλεῖ τῆς ἄνω Ἱερουσαλήμ. Αὕτη ἡ καλὴ τῶν Ἀσμάτων νύμφη, ἡ τὸν παλαιὸν χιτώνα. ἀποδυσαμένη, καὶ τοὺς νομίμους πόδας ἀποπλυνα μένη, καὶ μετὰ αἰδοῦς τὸν ἄφθαρτον νυμφῶνα ἐν τῷ αὐτῆς ταμιείῳ ὑποδεχομένη. Αὕτη ἡ σκηνὴ τῶν πιστῶν, ἢ τὴν ἔμψυχον τῆς οἰκονομίας κιβωτὸν βαστάσασα, καὶ διὰ τῶν πρωτοτοκουσῶν δαμάλεων, τῶν δύο Διαθηκῶν, ἐπὶ τὴν ἁπλανή τῆς σωτηρίας ὁδὸν κατευθυνομένη. Αὕτη ἡ σκηνή του μαρτυρίου, ἀφ᾿ ἧς Θεὸς ὢν δ. ἀληθινὰς Ἰησοῦς μετὰ τὸν ἐνναμηναῖον τοῦ ἐμβρύου χρόνον ἐξεπορεύετο. Αὕτη ἡ ἔσωθεν καὶ ἔξωθεν ἡσφαλτωμένη θέση, συνέσει καὶ εὐλαβείᾳ κεκοσμημένη, ἐν ᾗ ὁ πνευματικὸς Μωϋσῆς ἐκ τοῦ νοητοῦ διασώζεται Φαραώ· οὗ θυγάτηρ, τουτ ἐστιν ἡ ἐθνικὴ Ἐκκλησία, ἐν ταῖς παρθενικαῖς ἐκτρέφουσα ἀγκάλαις, ὑπισχνείται δώσειν αὐτῇ τῆς αἰωνίου ζωῆς τὸν μισθόν. Αὕτη τὸ πέμπτον τοῦ ἀψευδοῦς φρέαρ ὅρκου, ἐν ᾗ τὸ ὕδωρ ἔδρυσε τῆς ἀθανασίας διὰ τῆς ἐνσάρκου τοῦ Κυρίου παρουσίας, ἐν τῇ συμπληρώσει τῆς πέμπτης διαθήκης. Πρώτη γὰρ ἐγράφη ἐπὶ τοῦ ᾿Αδάμ· δευτέρα ἐπὶ τοῦ Νῶς· τρίτη ἐπὶ τοῦ ᾿Αβραάμ τετάρτη ἐπὶ τοῦ Μωϋσέως· καὶ πέμπτη ἐπὶ τοῦ Κυρίου· ἐπειδὴ καὶ πεντάκις ἐξῆλθε τοὺς εὐσεβεῖς μισθούμενος εργάτας εἰς τὸν τῆς δικαιοσύνης ἀμπελῶνα· περὶ πρώτην ώραν,. περὶ τρίτην, περὶ ἔκτην, περὶ ἐννάτην, περὶ ἐνδε κάτην. Αὕτη ὁ τιθέμενος ἐν τῇ κοσμικῇ ὅλωνι ἄσπι λος τόκος, ἐν ᾗ ὁ σωτήριος ἐκ τοῦ οὐρανοῦ κατελθὼν ὑετὸς πᾶσαν ἐξήρανε τὴν γῆν ἐκ τῆς ἀμέτρου φοράς τῶν κακῶν· καὶ πάλιν τὸν πόκον ἐξήρανεν ἐκ τῆς Η Isa. viii, 4. ** Matth. xı11, 33. "Gen. xxvii, 27. ** Exod. 11, 3. ** Gen. xxv, 32. 93. Matth. x, 1. Immortalitatis aqua efluxit, ἔδρυσεν ἀθα νασίας ύδωρ. Palam approbat Proclus, quam Hicronymus probat lectionem, et habent Vulg. ac Hebr. (Gen. xxv, 32): Invenimus aquam: cum Græca habeant negativam: Non invenimus aquam, Male edit. προενεμήθη. Edit. πνευματικής. Reg. νέος ών. 53) Ισ. τῇ τεκούσῃ καὶ θηλαζούση.

ORATIO IN SANCTA THEOPHANIA. ὑπονοστούσης ικμάδος τῶν παθῶν, καὶ τὴν γῆν Λ. domo Domini, ex qua Spiritus sanctus Dominici corporis ramum accipiens, tempestate jactato bu mano generi detulit, fauste de cœlo annuntians pacem. Ipsa, floridus ac immarcescibilis hortus, in qua liguum vitæ plantatum " universis libere fruclum immortalitatis præbet. Ipsa, novæ creaturæ coelestis globus, in qua Sol justitia nunquam occidens, omnem ab anima omni peccatorum noctem fugavit. Ipsa virginus gloriatio; matrum exsullatio; fidelium sustentatio: Ecclesia diadeina; recte fidei expressa foria; pietatis signaculum; veritatis norma; indumentum temperantiæ; vestis virtutis: justitia munitio; sancta Trinitatis domicilium, juxta quod habet evangelica narratio: Spiritus sanctus, inquit, superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi; ideoque et quod nascetur ex le Sanctum, vocabitur filius Dei v. Cui gloria, nunc ἐπλήρωσε τῆς ἀφθόνου δωρεᾶς τῶν ἀγαθῶν. Αὕτη ἡ ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ Θεοῦ πεφυτευμένη κατάκαρπος ἐλαία, ἐξ ἧς τὸ ἅγιον Πνεῦμα τὸ σωματικὸν τοῦ Κυ ρίου λαβόν κάρφος, τῇ χειμαζομένῃ τῶν ἀνθρώπων διεκόμισε φύσει, τὴν ἄνωθεν εὐαγγελισάμενος εἰρή νην. Αὕτη ἡ εὐθαλὴς καὶ ἄφθαρτος παράδεισος, ἐν ᾗ τὸ τῆς ζωῆς ξύλον φυτευθὲν πᾶσιν ἀκωλύτως χορη. γεῖ τῆς ἀθανασίας τὸν καρπόν. Αὕτη τῆς καινῆς κτίσεως ή οὐράνιος σφαίρα, ἐν ᾗ ὁ ἀειφανὴς τῆς δικαιοσύνης ήλιος πᾶσαν ἀπὸ πάσης ἀπήλασε ψυχῆς τῶν ἁμαρτιῶν τὴν νύκτα. Αὕτη των παρθένων τὸ καύχημα· τῶν μητέρων τὸ ἀγαλλίαμα· τῶν πιστῶν τὰ στήριγμα τῆς Ἐκκλησίας τὸ διάδημα τῆς ὀρθοδοξίας τὸ χάραγμα· τῆς εὐσεβείας το σφράγισμα· τῆς ἀληθείας τὸ νόμισμα τῆς ἐγκρατείας τὸ ἔνδυμα τῆς ἀρετῆς τὸ φόρημα· τῆς δικαιοσύνης τὸ ὀχυρωμα τῆς ἁγίας Τριάδος τὸ κατάλυμα, κατὰ τὸ εὐαγγελικὸν et semper, et in secula sæculorum. Amen. διήγημα· Πνεῦμα ἅγιον, φησὶν, ἐπελεύσεται ἐπὶ σὲ, καὶ δύναμις Ὑψίστου ἐπισκιάσει σοι· διὸ καὶ τὸ γεν νώμενον ἐκ σοῦ ἅγιον κληθήσεται ως Θεοῦ. Αὐτῷ ἡ δόξα, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν. Εἰς τὰ Ἅγια Θεοφάνεια. ORATIO VII. In sancta Theophania. F. Christus mundo apparuit, mundumque incompositum ornans, præclarum latumque reddidit. Mundi peccatum suscepit ac mundi hostem dejecit. Aquarum fontes sanctifcavit, hominumque animas illuminavit. Miracula miraculis intexuit majoribus. Hodie namque terra et mare Salvatoris Α'. Χριστὸς τῷ κόσμῳ ἐπεφάνη, καὶ τὸν ἄκοσμον κόσμον κοσμήσας, ἐφαίδρυνε· τὴν τοῦ κόσμου αμαρτίαν ἀνέλαβε, καὶ τὸν τοῦ κόσμου ἐχθρὸν κατέβαλεν ἡγίασεν ὑδάτων πηγὰς, καὶ ἐφώτισε τὰς τῶν ἀνθρώτων ψυχάς· θαύματα συνεπλάκη μείζοσι θαύμασι. Σήμερον γὰρ ἡ γῆ καὶ ἡ θάλασσα τὴν τοῦ Σωτῆρος χάριν ἐμερίσαντο, καὶ πᾶς κόσμος εὐφροσύνης που ο gratiam inter se partita sunt, mun.lusque amiversus πλήρωται· καὶ τῆς προλαβούσης ἑορτῆς ἡ σήμερον ἑορτὴ μείζονα δείκνυσι τῶν θαυμάτων τὴν αὔξησιν. Καὶ γὰρ ἐν τῇ προλαβούσῃ ἑορτῇ τῶν γενεθλίων τοῦ Σωτῆρος [4] γῆ ἔχαιρεν, ἐν τῇ φάτνῃ τὸν τῶν ἁπάντων Δεσπότην βαστάζουσα· ἐν δὲ τῇ σήμερον ἑορτῇ τῶν Θεοφανείων ἡ θάλασσα λίαν εὐφραίνεται· εὐφραίνε ται δὲ, ὡς διὰ Ἰορδάνου τὰς τοῦ ἁγιασμοῦ εὐλογίας μεταλαμβάνουσα. Ἐπὶ τῇ προλαβούσῃ ἑορτῇ ἀτελὲς βρέφος ἐδείκνυτο, τὴν ἡμετέραν ἀτελειότητα δεικνύμενον· ἐν δὲ τῇ σήμερον ἑορτῇ τέλειος ὁρᾶται, τὸν ἐκ τελείου τέλειον αἰνιττόμενος. Ἐκεῖ τὸν τεχθέντα ἐμήνυσεν ὁ ἐν τῇ ἀνατολῇ προκύψας ἀστήρ· ἐνταῦθα δὲ τῷ βαπτιζομένῳ μαρτυρεῖ ἄνωθεν ή γεννήσας Πατήρ. Ἐκεῖ μάγοι ἐξ ἀνατολῶν πεζοπορήσαντες ὡς βασιλεῖ δώρα προσέφερον· ἐνταῦθα δὲ ἄγγελοι ἐξ οὐρανῶν παραγενόμενοι, ὡς Θεῷ τὴν πρέπουσαν δια κονίαν προσήνεγκαν. Ἐκεῖ ἐδεσμεῖτο σπαργάνων δεσμοῖς· ἐνταῦθα λύει τὰς τῶν ἁμαρτημάτων σειράς. Ἐκεῖ ὁ βασιλεὺς τὴν ἀλουργίδα τοῦ σώματος ένα εδύετο· ἐνταῦθα ἡ πηγὴ τὸν ποταμὸν ἀμφιέν. νυται. * Psal. 11, 19 * Gen. 1, 9. * Luc. 1, Theophaniorum dies nonnullis ipse est dies natalitiorum Christi, quod in eo Christns se in carne mundo exhibuerit: communiori tamen usu significat diem Epiphaniorum ac Luminum, nempe diem Christi baptismo sacrum, quomodo accipit Preclus sua hac oratione, quam iterum paucis quibusdam auctam ac emendatam ex Regio codice damus. lætitia perfusus est; ac hodiernus dies majora præcedenti solemnitate miraculorum crementa ostendit. Nam in superiori natalitiorum Salvatoris solemni die adgaudebat terra, quod Dominum portaret in præsepio; at in præsenti boc Theophaniorum die mare summo gaudio exsilit ac gestit; gestit autem, eo quod sanctificationis benedictionem medio Jordane receperit. In antecedenti solemnitate imperfectus infans exhibebatur, nostram allestans in perfectionem: at in præsenti die festo perfectus conspicitur, eum subobscure designans, qui perfectus ex perfecto procedit. Natum illic puerum indicavit stella in Oriente emicans "8; bic autem baptizaso, Pater generans de cœlo testimonium defert. Magi illic, ex Oriente pedestri ilinere profecti, munera ei tanquam Regi obtulerunt: at hic angeli e cœlis adventantes, quod par erat, ministerium tanquam Deo ei impenderunt. Illic fasciarum devinciebatur vinculis; hic peccatorum catenas solvit. Illic Rex corporis purpuram induit; hic fons flumen circumdat ac velut amicit. 98 Matth. 11, 2. w Matth. 111, 7. Mundi peccatum suscepi, ἀνέλαβε. Sic infra ait: ἀνέλαβε τὴν τοῦ δούλου μορφήν· suscepit for mam servi. Sed cum de peocato agitur, exponenda potius quam extendenda est propositio, ut peccatum intelligat, poenas peccatis nostris debitas: juxta quod dicitur (Isa. Lii, 4): 1pse iniquitates mostras portal,

Β΄. Δεῦτε οὖν, ἴδετε παράδοξα θαύματα· τὸν τῆς δικαιοσύνης ἥλιον ἐν Ἰορδάνῃ λουόμενον, καὶ πῦρ ἐν ὕδατι βαπτιζόμενον, καὶ ὑπὸ ἀνθρώπου τὸν Θεὸν ἁγιαζόμενον. Σήμερον πᾶσα ἡ κτίσις ἀνυμνοῦτα βοᾷ· Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου. Εὐλογημένος ὁ πάντοτε ερχόμενος· οὐ γὰρ ἐκ πρώτου νῦν παρεγένετο. Ευλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου· ὁ καὶ διὰ τῶν κτισμάτων προς νοητικῶς ἐρχόμενος, οὐρανοῦ μὲν ὕψος ἄπτωτον συντηρῶν, ἡλίου δὲ δρόμους εὐτέχνως ἡνιοχῶν· ἀστέ ρων πλῆθος ἀσυγχύτως ταξιαρχῶν· ἀέρα εἰς ἀνα πνοὴν εὐκράτως κιρνῶν· γῆς λαγόνας εἰς καρποφορίαν εὐκράτως πάλιν διαθάλπων· θάλασσαν την πολυκύ μα τον βραχυτάτη ψάμμῳ χαλινῶν· πηγὰς ἐκ βυθῶν ἀοράτως ὠθῶν· ποταμῶν ῥεῖθρα ἀπλανῶς ὁδηγῶν. Ταῦτα οὖν πάντα ὁρῶντες, λέγωμεν· Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου. Τίς οὗτος; εἰπε φανερῶς, ὦ μακάριε Δαβίδ· Θεός Κύριος, καὶ ἐπε έμανεν ἡμῖν. Οὐ μόνον δὲ ὁ προφήτης λέγει Δαβίδ, ἀλλὰ καὶ Παῦλος ὁ ἀπόστολος προσμαρτυρῶν αὐτῷ, φθέγγεται· Ἐπεφάνη ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ ἡ σωτή ριος πᾶσιν ἀνθρώποις, παιδεύουσα ἡμᾶς· οὐ τι σὶν, ἀλλὰ πᾶσιν. Πᾶσι γὰρ Ἰουδαίοις τε καὶ "Ελλησι διὰ τοῦ βαπτίσματος τὴν σωτηρίαν χαρίζεται, κοινὸν εὐεργέτημα τὸ βάπτισμα προβαλλόμενος. 11. Agite igitur, novaque ac stupenda videte miracula. Nempe justitiæ Solem in Jordane lavanteni, ignem aqua mersum, Deumque ministro homine sanctificatum. Hodie omnis creatura lynnis personans clamat: Benedictus qui venit in nomine Domini. Benedictus qui omni tempore venit: non enim nunc primum advenit. Benedictus qui venit in nomine Domini: qui et sua qua creaturis consulit providentia, venit; cum coli quidem fastigium firmum stabileque servat; solis cursum sunıma moderatur arte; stellarum multitudinem absque illa confusione quasi centuriarum ordines componit; aerem ad respirandum apte moderateque temperat; terræ sinus ad fruetuum feracitatem justa item temperatione fovet; furentem commoti ac fluctuantis maris ferociam exilissima arena frenal et comprimit; fontes ex abyssis occulte protrudens prorumpere facit; fluminum fluenta nullo errore ducit. Hæc ergo omnia videntes, dicamus: Benedictus qui venit in nomine Domini. Ecquisnam iste est? die clarius, oro te, beale David: Deus Dominus, et illuxit nobis s. Nec David solum id propheta dicit, verum etiam Paulus apostolus suo ei astipulans testimonio, in hac verba ait: Apparuit gratia Dei, salutaris omnibus hominibus, erudiens nos S. Non aliquibus, sed omnibus: omnibus namque, Judais pariter ac Græcis, salutem per ba ptismum elargitur, commune universis beneficium baptisma proponens. III. Agite, spectate mirum novemque diluvium, majus præstantiusque diluvio quod Noc temporibus fuit. Hillic enim diluvii aqua humanum interemit c genus; at hic baptismi aqua, ejus potentia qui est baptizatus, mortuos revocavit ad vitam. Illic Noe ex lignis incorruptibilibus arcam compegit; at Christus hic, spiritalis Noe, ex Maria incorrupta corporis sibi arcam composuit. Illic Noe bitumine ac pice extrinsecus arcam oblivit; ac hic Christus firmo fidei praesidio corporis arcam obfirmavit. CoJumba illic olivæ ramum ore ferens, Christi Domini odoris designavit fragrantiam; hic autem Spiritus sanctus in columbæ specic adveniens Dominum misericordem ostendit. Verum me in stuporen vertit Domini illa excellens humilitas: quod non satis fuerit ei qui perfectus ex perfecto erat, infantem ex muliere nasci; nec is qui Patri coæqualis erat, satis duxerit forinam servi accipere '; nisi abunde tanquam ipse peccator foret, ad baptismum accederet. Ne vero commune hoc beneficium in auditorum vertatur scandalum. Baptizatur enim Christus omnium Dominus, non ipse expiationem necessariam habens, sed quo sic bifariam nostræ utilitati consuleret: tum nimirum, ut aquis vim sanctificandi impertiret; tum ut cunctos homines ad suscipiendum baptismun alliceret. IV. Venit enim, inquit, Jesus a Galilæa ad Jordanem, ad Joannem, ut baptizaretur ab eo *. Ea, fratres, quæ tunc peragebantur, nemo intellectu assequi queat. Erant enim humano majora aspectu, Γ'. Δεῦτε, ἴδετε ξένον κατακλυσμόν, πολὺ βελτίω καὶ κρείττονα τοῦ ἐπὶ Νῶε θεωρούμενον. Ἐκεῖ τὰ ύδωρ τοῦ κατακλυσμοῦ τὴν ἀνθρωπείαν φύσιν έθανάτωσεν· ἐνταῦθα δὲ τὸ ὕδωρ τοῦ βαπτίσματος, διὰ τοῦ βαπτισθέντος, τοὺς θανέντας ἐζωοποίησεν. Ἐκεῖ ὁ Νῶς ἐκ ξύλων ασήπτων κιβωτόν συνεπήξατο ενα ταῦθα δὲ ὁ Χριστὸς, ὁ νοητός Νῶς, ἐκ τῆς ἀφθόρου Μαρίας τὴν τοῦ σώματος κιβωτὸν κατεσκεύασεν. Ἐκεῖ ὁ Νῶς τὴν κιβωτόν τῇ ἀσφάλτῳ πίσσῃ ἔξωθεν κατέχρισεν· ἐνταῦθα δὲ ὁ Χριστὸς τῇ ἀσφαλείᾳ τῆς πίστεως τὴν τοῦ σώματος κιβωτὸν ἐκραταίωσεν. Ἐκεῖ περιστερὰ κάρφος Ελαίας βαστάζουσα, τὴν τοῦ Δεσπότου Χριστοῦ εὐωδίαν ἐμήνυσεν· ἐνταῦθα δὲ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ἐν εἴδει περιστεράς παραγενό μενον, τὸν ἐλεήμονα ὑποδείκνυσι Κύριον. Αλλ' ἐκε πλήττει με τῆς τοῦ Κυρίου ταπεινοφροσύνης ή ὑπερβολή· ὅτι οὐκ ἤρκεσε τὸν ἐκ τελείου τέλειον, βρέφος τεχθῆναι ἐκ γυναικός· οὐκ ἤρχεσε τὸν σύν θρόνον τοῦ Πατρὸς ἀναλαβεῖν τὴν τοῦ δούλου μορφήν ἀλλὰ καὶ ὡς ἁμαρτωλός προσέρχεται τῷ βαπτίσματι. ᾿Αλλὰ μὴ γενέσθω τὸ κοινὸν εὐεργέτημα τῶν ἀκουόν των σκάνδαλον. Βαπτίζεται γὰρ ὁ πάντων Δεσπότης Χριστός, οὐ καθαρσίου δεόμενος, ἀλλὰ κατὰ δύο τρό πους τὸ συμφέρον ἡμῖν οἰκονομῶν· ἵνα καὶ τοῖς ὕδασιν ἁγιαστικὴν χάριν δωρήσηται, καὶ πάντα ἄν Ορωπον βαπτισθῆναι προτρέψηται. Δ'. Ερχεται γάρ, φησίν, ὁ Ἰησοῦς ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας ἐπὶ τὸν Ἰορδάνην πρὸς Ιωάννην τοῦ βαπτισθῆναι ὑπ' αὐτοῦ. Τι ἦν τὰ τότε τελούμενα, ἀδελφοί; ἐνθυμηθῆναι ἀδύνατον· ὀφθαλμῶν γὰρ ἀν • Psal. cxv, 26. s ibid. 27. * Tit. 11, {1. * Philipp. 1, 7. ' Matth. 111, 13.

ORATIO IN SANCTA THEOPHANIA. θρωπίνων ἀνώτερα ἦν τὰ βλεπόμενα. Τρέμει ὁ νοῦς· que cernebantur. Obtremniscit animus; lingua sl ore refugit, fari non audens quæ sunt ineffabilia. Quocirca Joannes videns Dominum venientem ad se, ingenti cordis angore aretatus procumbens, ac provolutus succumbens, ejusque se obvolvens pedibus, supplicabundus eum alloquebatur ac dicebat: Quid me, Omnipotens, imbecillem ac impotentem praestare cogis, quæ meam virtutem cxcedunt? Haudquaquam possuin hæc facere. Quo enim ausu te baptizare præsumam? Quandonam a feno purgatur ignis? Quandonam luto fons eluitur? Quonam pacto reus ipse baptizem judicem? Quo te modo, Domine, baptizabo? Nihil in te video quod reprehensionem habeat. In Adami diras non incidisti: peccatum non fecisti '. Quanquan descendisti, ne ἡ γλῶσσα φεύγει στόματος, μη τολμῶσα φράσαι τὰ ἀνέκφραστα. Οθεν ἰδὼν ὁ Ἰωάννης τὸν Δεσπότην ἐρχόμενον πρὸς αὐτόν, ἀγῶνι πολλῷ τὴν καρδίαν συνεχόμενος, προσπίπτων καὶ ὑποκατακλινόμενος, καὶ τῶν ποδῶν αὐτοῦ ἐφαπτόμενος, ἱκετεύων ἐφθέγγετο· Τί βιάζῃ, ὁ παντοδύναμος, ἐμὲ τὸν ἀδύνατον, ποιῆσαι τὰ ὑπὲρ δύναμιν; ποιῆσαι ταῦτα οὐ δύνα μαι. Πώς τολμήσω βαπτίσαι σε; πότε πῦρ ὑπὸ χόρτου καθαίρεται; πότε πηλός πλύνει πηγήν τας βαπτίσω τὸν κριτὴν ὁ ὑπεύθυνος; πῶς βαπτίσω σε, Δέσποτα; Μῶμον οὐ βλέπω ἐν σοί. Τῇ κατάρᾳ τοῦ Ἀδὰμ οὐχ ὑπέπεσας· ἁμαρτίαν οὐκ ἐποίησας. Εἰ γὰρ καὶ κατέβης, ἀλλ' οὗ τι παρέβης. Τί ποιεῖς, Δέσποτα, πρᾶξαι με τὸ ὑπὲρ δύναμιν βιαζόμενος; εὐδέποτε οὐδὲν πρὸς σὴν ἀγανάκτησιν ποιῆσαι ἐτόλ- vel latum tamen unguem a lege discessisti. Quid μησα. Ως δοῦλος φιλοδέσποτος προλαβὼν τὴν σὴν παρουσίαν ἐγνώρισα· ἔτι ὧν ἐν τῇ γαστρί, τὴν γλώτταν τῆς μητρός μισθωσάμενος, Θεόν σε του κόσμου ἐκήρυξα· πάντας πρὸς τὴν σὴν ἀπάντησιν παρεσκεύατα. Ε'. Εἰπὶ γάρ μοι, Δέσποτα· πῶς ἐνέγκει ὁ ἥλιος, βλέπων τὸν πάντων Δεσπότην ὑπὸ δούλου τολμηρού αεριζόμενον, καὶ οὐκ εὐθὺς ὡς τοὺς Σοδομίτας ταῖς ἐπύροις αὐτοῦ μαρμαρυγαῖς καταφλέξηται; πῶς καστάσει ἡ γῆ, ὁρῶσα τὸν τοὺς ἀγγέλους ἁγιάζοντα ὑπὸ ἀνθρώπου ἁμαρτωλοῦ βαπτιζόμενον, καὶ οὐ παραχρήμα τὸ ἑαυτῆς στόμα ἀνοίξασα, ὡς τὸν ΔαΕάν καὶ ᾿Αβηρὸν καταπιεῖ με; πῶς δὲ βαπτίσω σε, Δέσποτα, τοῖς ἐκ γενέσεως μολυσμοῖς οὐ προσομιλήσαντα; ἐξ ἀλοχεύτου γαστρὸς ἀσπόρως προῆλθες καρπός. Πῶς οὖν ἐγὼ ὁ κατάῤῥυπος ἄνθρωπος ἀγνίσω Θεόν, Θεὸν ἀναμάρτητον; Εγώ χρείαν ἔχω ὑπὸ σοῦ βαπτισθῆναι, καὶ σὺ ἔρχῃ πρός με; Βαπτιστήν με ἀπέστειλας, Δέσποτα· οὐ παρήκουσα τοῦ σου προστάγματος. Πάντας γὰρ προτρεπόμενος εἰς τὸ βάπτισμα, ἔφασκον· Ἐξομολογεῖσθε τῷ Κυρίῳ, ὅτι ἀγαθός. Οὐκ ἔστι γὰρ ὁ παραγενόμενος αυστηρός· ἀγαθὸς καὶ ἐξ ἀγαθοῦ γεγένηται Υἱός. Οὐ πρὸς ὀλί γον τὸ ἀγαθὸν ἐπιδεικνύμενος, καὶ εὐθὺς μεταβαλλό μενος· ἀλλ᾽ Εἰς τὸν αἰῶνα τὸ ἔλεος αὐτοῦ. Καὶ ἐπειδὴ ἀμέτρητόν ἐστι τὸ ἔλεος αὐτοῦ, διὰ τοῦτο αἱ τῶν οὐρανῶν δυνάμεις ἀνυμνοῦσαι αὐτὸν ἔφασκον· Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου· Θεὸς Κύριος, καὶ ἐπέφανεν ἡμῖν. Επεφάνη τῆς δικαιοσύνης ὁ ἥλιος, καὶ τὸ σκότος τῆς ἀγνωσίας διεσκέδασεν. Ἐπεφάνη ὁ ποιμὴν ὁ οὐράνιος, καὶ τοῦ διαβόλου τοὺς λύκους τῆς καλῆς ποίμνης ἀπήλασεν. Ἐπεφάνη ὁ μονογενής Υἱὸς τοῦ Πατρὸς, καὶ διὰ τοῦ βαπτίσματος τοῖς πιστοῖς τὴν υἱοθεσίαν ἐχαρίσατο. Ἐπεφάνη ἡ πάντων ζωὴ, καὶ τὸν θάνατον διὰ θα νάτου θανατώσας, ὡς ἀθάνατος ζωῆς τους θανόντας ἠξίοισεν. • 1 Petr. 11, 22. 'Luc. 1, 44. • Gen. xix, 24. ss ibid. is Psal. cvil, 20. Edit. γῆν. Palit. ἀσπόρου. Quæ meam virtutem excedunt, τὰ ὑπὲρ δύagis, ο Domine, id me faccre cogens, quod meas superat vires? Nihil unquam præsumpsi, quod tr ægre ferres. Ut servus domini amans, tuum prius adventum declaravi. Cum adhue in utero positus es sem, maternam conducens linguam, mundi te Demn prædicavi'; omnes ad occursum tuum aptavi. V. Nam dic, obsecro, Domine, quomodo spectare poterit sol, universorum Dominum ab audaculo servo injuria affici, quin illico ignitos suos radios vibrans, haud secus ac Sodomitas illos me exarat? Qui feret terra cernens eum qui sanctificat augelos, a peccatore baptizari, nec continuo os suum aperiens, perinde ac Dathan Abironque deglutiet'? Quo vero te modo, Domine, baptizaturus sim, qui nihil sordium originis contraxeris? Ex impolluto namque utero, fructus nullo satus semine prodiisti. Quomodo ergo impurus ego homo Deum purificabo, Deum, inquam, in quem peccatum non cadit? Ego necesse habeo a te baptizari, et tu venis ad me "*? Baptistam me misisti, Domine; mandato tuo semper obsequens fui. Omnes enim ad baptismum exbortans dicebam: Confitemini Domino, quoniam bonus ". Non is qui venit, austerus est ac morosus, sed bonus ex bono progenitus Filius. Nec ad breve temporis spatium bonitatem demonstrat, et illico mutatur; sed In æternum misericordia ejus". Et quoniam immensa est misericordia ejus, ob id cœlestes virtutes, hymnis eum celebrantes, dicunt: Benedictus qui venit in nomine Domini; Deus Dominus, et apparuit nobis s, Apparuit Sol justitia, et ignorantiæ tenebras dissipavit. Apparuit cœlestis Pastor, et diaboli lupos a præclaro grege fugavit. Apparuit unigenitus Patris Filius, et fidelibus adoptionem filiorum per baptismum donavit. Apparuit universorum vita, ac mortem morte perimens, tanquam immortalis, immortali vita ΒΙΟΓ tuos dignatus est. • Num. xvi, 31. 16 Matth. 11, 14. 11 Psal. cv, 1. ναμιν. Addidi necessaria bæc ex Reg. cod. in quo vicissim aberaut illa, ταῦτα οὐ δύναμαι· quibus utrisque integra est littera.

Vl. Verum cum hæc ita peragerentur, Paler e coelis de Filii exsuperanti humilitate exsultans, extemplo coelorum portas pandit; inque tonitrui modum vocem demittit, paterno refertam affectu, dicens: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui ". Neve dubia mens audientium oberraret in baptista et baptizato, descendit Spiritus sanctus in columbæ specie, baptizatum ipsum indigitans, ac eum esse quem vox paterna afliceret, indicans. Ipsi gloria et imperium, in sæcula sæCU÷ lorum. Auren ORATIO VIII. G. Ἀλλὰ τούτων οὕτω τελουμένων, ὁ Πατήρ ανα θεν ἀγαλλόμενος ἐπὶ τῇ τῆς ταπεινοφροσύνης ὑπερο βολῇ τοῦ Υἱοῦ, ἀθρόον διιστῷ τὰς πύλας τοῦ οὐρα νοῦ· βροντηδὸν ἐπαφίησι τωνὴν πεπληρωμένην διαθέσεως πατρικῆς· Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ ηὐδόκησα. Καὶ ἵνα μὴ πλάζηται τῶν ἀκουόντων ἡ διάνοια εἰς τε τὸν βαπτιστὴν καὶ τὸν βαπτιζόμενον, ἔρχεται τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐν εἴδει περιστερᾶς δακτυλοδεικτοῦν τὸν βαπτιζόμενον, καὶ μαρτυρούμενον· ὅτι αὐτῷ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ΛΟΓΟΣ Π'. In Transfigurationem Domini ac Dei et Salvatonis. Εἰς τὴν μεταμόρφωσιν τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ nostri Jesu Christi. 1. Huc agite, charissimni: nunc quoque prompt ac alacres in evangelicos thesauros invadamus, ut hinc pro more divitias hauriamus, quæ tametsi abunde omnibus impertiantur, nihil tamen unquam absumantur. Huc agile, et iterum singulari sapientia præditum Lucam, viam quam optime commonstrantem, sequamur, ut Christum in montem excelsum ascendentem, ac Petrum et Jacobum et Joannem divinæ transfigurationis testes assumentem spectenus u. Assumens enim, inquit, Doniaus Petrum et socios, ascendit in montem excelsum Montera excelsum, in quo Moyses et Elias cum Christo loquebantur; montem excelsum, in quo lex et prophetæ cum gratia sermones miscebant; montein excelsum, in quo erat Moyses qui paschalem agnum mactavit 1, ejusque sanguine Hebræorum postes aspersit; moutem excelsum, in quo Elias erat, qui apud eosdem bovem membration concidit, et sacrifcium aqua perfusum igne consumpsit "; montem excelsum, in quo Moyses erat, qui maris Rubri gurgites reseravit et clau sit "; montem excelsum, in quo Elias erat, qui pluviarum imbres cohibuit effuditque "; montem excelsum, ut Petrus, Jacobus et Joannes ipsum esse discerent, cui omne genu flectitur, coelestium, terrestrium et infernorum ". Tres vero solos assumens Dominus in montem ascendit. Non omnes assumpsit; nec reliquit omnes. Non cateris invidens gloriam; necve eos contemptibiliores reputans; aut novem contristans. Justus enim cum sit, juste omnia ferit: velut unum universos æstimat, ac quos pariter inter se deviaxerat, a mutua cha- ** Matth. 111, 17. " Matth. xvii, 1; Luc. ix, 18. ** III Reg. xvii, 1. ** Philipp. 14, 10. Exstat in Reg. cod. inscripta Chrysostomo, ex quo mibi exscripseram. Edidit Savilius inter ejus νοθευόμενα, ac ei falso ascripta. Codices ali vindicant Proclo, e quibus Romana editio, Lugduno-Batava.· Vide Montfauconium in indice Chrysost. tom. XIII, v. Aɛûtɛ. ac In montem excelsum. Non habet Lucz Evangelium vocem excelsum, ex quo tamen auctor citat sed Matthæus et Marcus, ut forte lapsus sit memoria. Nec enim promptum ad fidem, ut ea vox ex Lucæ codice exciderit. Οι Petrus, Jacobus, etc., ἵνα οἱ περὶ Πέτρον, Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ.. Δ'. Δεῦτε, φίλοι, καὶ σήμερον τῶν εὐαγγελικών αόκνως ἐφαψώμεθα θησαυρῶν, ἵν' ἐκεῖθεν συνήθως ἀρυσώμεθα πλοῦτον ἀφθόνος μεριζόμενον, καὶ οὐ δαμῶς οὐδέποτε δαπανώμενον, Δεῦτε τῷ πανσόφι καλῶς ὁδηγοῦντι, καὶ πάλιν ἀκολουθήσωμεν Λουκά, ἵν' ίδωμεν τὸν Χριστὸν εἰς ὄρος ὑψηλὸν ἀναβαίνοντα, καὶ Πέτρον καὶ Ἰάκωβον καὶ Ἰωάννην, τῆς θείας μεταμορφώσεως λαμβάνονται μάρτυρας. Παραλαβών γάρ, φησί, τοὺς περὶ Πέτρον, εἰς ὄρος ὑψηλὸν ἀνῆλ θεν. ὁ Δεσπότης. Ὅρος ὑψηλὸν, ἐν ᾧ Μωϋσῆς καὶ Ηλίας διελέγοντο τῷ Χριστῷ ὄρος υψηλόν, ἐν ᾧ νόμος καὶ προφῆται συνωμίλουν τῇ χάριτι ο όρος ύψηλόν, ἐν ᾧ Μωϋσῆς, ὁ τοῦ πάσχα τὸν ἀμνὸν στρα γιάσας, καὶ τῷ αἵματι τὰς φλιὰς τῶν Εβραίων βαν τίσας· ὅρος ὑψηλὸν, ἐν ᾧ Ηλίας, ὁ παρ' ἐκείνοις τὸν βοῦν μελίσας, καὶ τὴν δι᾽ ὕδατος θυσίαν ἐν πυρὶ δα πανήσας· ὄρος ὑψηλὸν, ἐν ᾧ Μωϋσῆς, ὁ ἀνοίξας καὶ κλείσας τῆς Ἐρυθράς θαλάσσης τα συστήματα· δρος ύψηλόν, ἐν ᾧ Ἠλίας, ὁ ἀνοίξας καὶ κλείσας τῶν ὑδάτων τὰ ὀμβρήματα Έρος υψηλόν, ἵνα μάθωσιν οἱ περὶ Πέτρον καὶ Ἰωάννην καὶ Ἰάκωβον, ὅτι αὐτός έστιν, ᾧ πᾶν γόνυ κάμψει ἐπουρανίων καὶ ἐπιγείων καὶ καταχθονίων. Τρεῖς γὰρ μόνους παραλαβὼν εἰς ὄρος ἀνῆλθεν ὁ Δεσπότης· οὐ πάντας παραλαβών· οὐ πάντας καταλιπών· οὐ φθονήσας τοῖς ἄλλοις τῆς δόξης· οὐκ εὐτελεστέρους κρίνας· οὐ τοὺς ἐννέα λυ πήσας. Δίκαιος γὰρ ἂν δικαίως τὰ πάντα διέπει Ένα λογιζόμενος πάντας, καὶ τῆς πρὸς ἀλλήλους ἀγέ της οὐ χωρίζων, οὓς ήνωσεν. Αλλ' ἐπειδὴ ἀνάξιος ἦν τῆς θείας δίψεως, καὶ τῆς φοβερᾶς ἐκείνης στα σίας, ο μέλλων γενέσθαι προδότης Ἰούδας, τούτου χάριν καὶ τοὺς ἄλλους καταλιμπάνει, ἵνα κἀκείνω 16 Exod. sn, 5. «HI Reg. v, 55. 18 Exod. xiv, 11. καὶ Ἰάκωβον, καὶ Ἰωάννην μάθωσι. Prefert Riccardus lectionem Vat. codicis ἵνα μάθωμεν, ut nos qui, etc., valde id frivola ratione, quia scilicet nulli erant in monte præter istos tres, qui discere haberent eam Christi excellentiam: quasi ea verba non eosdem ipsos significent, idque admodum trita phrasi, sacris pariter ac profauis scriptoribus. Joan. xi, 49: Εληλύθεσαν πρὸς τὰς περὶ τὴν Μάρθαν καὶ Μαρίαν· venerunt ad Martham et Me riam. Vertisset Riccardus, nd Marthe et Marive ancillas, vel quid simile: quod longe absurdum est.

ORATIO IN TRANSFIGURATIONEM DOMINI. μὴ μόνῳ καταλειφθέντι πᾶσαν ἀπολογίαν ὕστερον ritate minime distrahit. Sed cum Judas, is qui eum ἀποκλείσῃ· καὶ τῆς μεταμορφώσεως τοὺς τρεῖς αὐτο proditurus erat, indignus foret qui divinam intueἄρχεις κατὰ τὸν νόμον, ἐπισπάσητα: μάρτυρας, retur speciem, venerandamque illam spectaret vi-- ἐν αὐτοῖς κατὰ ψυχὴν καὶ τοὺς λοιποὺς περιφέρον sionem; id causæ fuit, ut etiam alios cum ipso τας. Αὐτὸς γάρ φησι· Φύλαξον αὐτοὺς, Πάτερ relinqueret, quo et Jude qui non solus relictus δίκαιο, ἵνα καὶ αὐτοὶ ἐν ὦσι, καθὼς καὶ ἡμεῖς ἐν esset, omnem deinceps excusationem pracluderet, ἐσμεν. Ὁρῶν γὰρ ὁ Ἰούδας παρὰ τὸ ὄρος Ανδρέαν, suǝque transfigurationis tres hosce testes, juxta Θωμᾶν, Φίλιππον, καὶ τοὺς λοιποὺς διατρίβοντας μετ' legem locupletes, qui et reliquos in se ipsis animiαὐτοῦ, καὶ οὐδὲ γογγύζοντας, οὐκ ἀγανακτοῦντας, οὐ tus circumferrent, auralieret. Ipse namque ait: λοιδοροῦντας, ἀλλὰ χαίροντας, καὶ ποινῇ τὴν ἄνωθεν Pater juste, serva cos, ut ipsi unum sint, sicul et χάριν ἑαυτοῖς, καὶ τοῖς ἀποῦσι ψηφίζοντας, ἀναπολόγη Noc unam sumus ". Videns ením Judas Andream, τις παντελῶς ὑπῆρχεν, εἰς οὐδέποτε τῶν θαυμάτων Thoniam, Philippum ac reliquos pariter condisciπαροραθείς· ἀλλὰ καὶ τὸ γλωσσόκομον εἶχε, καὶ τὴν τοῦ pulos a mente exclusos, nec tamen murmurantes μύρου τιμὴν ἀλειψάσῃ ἀναιτίως βασκαίνων, καὶ τὸν illes, non egre ferentes, non conviciantes, lino διδάσκαλον τολμηρῶς τοῖς ἐχθροῖς προδίδων. gaudentes, ejusdemque supernæ gratiæ factes se cum absentibus participes existimantes; nullum plane defensionis locum reliquum habebat, qui in nullo unquam miraculo spretus fuisset. Is nihilominus loculos habens, pro unguenti pretio inungenti feminæ sine causa indignatur, ac Magistrum nefario plane ausu hostibus prodit. II. Quid porro ait: Et transfiguratus est ante eus: et apparuerunt illis Moyses et Elias loquentes cum eo". At Petrus, ut suo more semper fervens ac ad omnia concitus, eos quos ne viderat unquam, contuens mensis obtutu cum eo colloquentes, ingens miraculi pondus non satis expendens, neo admirabilem illum divinitatis splendorém considerans, bonum dicebat desertum illum locum, ac tabernaculorum opiſex ex piscatore effectus, in bæc verba Salvatorem affabatur: Faciamus hic tria tabernacula: tibi unum, Moysi unum et Eliæ unum; nesciens quid diceret s. Praeclare excusat sapienLissinius Lucas: Nesciens, inquit, quid diceret. Enimvero, ο princeps discipulorum ac apostolorum præses, Petre, utquid humilibus abjectisque cogitationibus præproperantius agi te sinis, humanisque rationibus res divinas ignominia afficis; aisque in deserto erigenda tria tabernacula, pari cum servis honore Dominum defpiens; ac unum Christo tabernaculum, perindeque aliud et aliud cuique duorum difcare contendis? Num forte unt iste, sic Moyses de Spiritu sancto conceptus fuit? Nun saue virgo inater Eliam peperit, uli bunc cacrosaucla Virgo Maria? Num fere infans quispiam ex utero Moysen agnovit, ut bunc præcursor? Num sane cœlun signo aliquo ortum nascentis indicavit Eliz? Vel Magi fascias adoravere Moysis? Num Moyses et Elias talia ac tanta edidere miracula? Vel forte legiones dæmonum ab hominibus abegerunt; aut ab humanis speluncis spiritus expulerunt? Nam Moyses quidem olim iratus, cum mare virga percussisset, illud divisit trajecitque Jesus tuus præceptor supra mare ambulaus, tibi Petro profundum pervium fecit *. Elias supplex orans, viduæ farinam et oleum multiplicavit **. ejusque filium a mortuis suscitavit: is autem qui ex piscatore in discipulum te assumpsit, paucio Β΄. Καὶ τί φησι; Καὶ μετεμορφώθη έμπροσθεν αὐτῶν· καὶ ὤφθησαν αὐτοῖς Μωϋσῆς καὶ Ηλίας συλλαλοῦντες αὐτῷ. 'Αλλ' ὁ Πέτρος, ὡς ἀεὶ πάντα θερμός, όμμασι διανοίας, οἷς οὐκ ἴδε ποτέ, θεωρήσας, συλλαλοῦντας αὐτῷ, οὐ τὸ πολὺ μετριάσας τοῦ θαύματος, οὐ τὸ παράδοξον σκοπήσας τῆς θείας ἐλλάμψεως, καλὸν ἐκάλει τὸν ἔρημον τόπον, καὶ σκηνοποιός ἐξ ἁλιέων προέκοπτε, τῷ Σωτῆρι λέγων· Ποιήσωμεν ὧδε τρεῖς σκηνάς· μίαν σοὶ, καὶ μίαν Ηλίᾳ, καὶ μίαν Μωυσῇ· οὐκ εἰδὼς ὁ λέγει. Καλῶς ὁ πάνσοφος ἀπολογεῖται Λουκᾶς· Οὐκ εἰδὼς, φησίν, δ λέγει. Ἀλλ᾽, ὦ τῶν μαθητῶν κορυφαῖε, 'Αλλ', καὶ πρωτοστάτα τῶν ἀποστόλων, Πέτρε, τί ταπει ναῖς ἐννοίαις προπετεύεσθαι θέλεις, καὶ λογισμοῖς ἀνθρωπίνοις καθυβρίζεις τὰ θεῖα, καὶ τρεῖς σκηνὰς ἐγείρειν ἐν ἐρήμῳ λέγεις, ὁμότιμον τοῖς δούλοις δρίζων τὸν Δεσπότην, καὶ τῷ Χριστῷ μίαν σκηνήν, καὶ τοῖς δυσὶ ἐξίσης οἰκοδομεῖν ἐπείγῃ; Μὴ γὰρ ἐξ ἁγίου Πνεύματος, ὡς οὗτος, συνελήφθη Μωϋσῆς; μὴ γὰρ παρθένος μήτηρ ἔτεκε τὸν Ἠλίαν, ὡς τοῦτον ἡ παναγία παρθένος Μαρία; μὴ γὰρ ἔμβρυον ἐκ μήτρας ἐπέγνω Μωϋσέα, καθάπερ τοῦτον ὁ πρόδρομος; μὴ γὰρ οὐρανὸς ἐμήνυσεν Ηλίου τὴν γέννησιν; ἢ μάγοι προσεκύνησαν Μωϋσέως τὰ σπάργανα; μὴ γὰρ Μωϋσῆς καὶ Ηλίας εἰργάσαντο τοσαῦτα θαύ ματα; ἢ λεγεώνας δαιμόνων ἐξ ἀνθρώπων ἀπήλα σαν; ἢ σπηλαίων ἀνθρωπίνων ἀπήλασαν πνεύματα; Μωϋσῆς γὰρ ὠργίσθη ποτέ, καὶ ῥάβδῳ πατάξας διήλθε τὸ πέλαγος· ὁ δὲ σὸς διδάσκαλος Ἰησοῦς ἐν θαλάσσῃ πεζεύσας, σοὶ τῷ Πέτρῳ βατὸν ἐποίησε τὸ βυθόν. Ο Ηλίας ἱκετεύσας επλήθυνε τῆς χήρας τὸ ἄλευρον, καὶ τὸν ταύτης υἱὸν ἀνέστησε ἐκ νε κρῶν· ὁ δὲ σὲ μαθητὴν ἐξ ἁλιέων λαβὼν, ἐπ' ὀλί τοις ἄρτοις, χιλιάδας ἐφόρεσε, καὶ τὸν ᾄδην ἀπήν τησε καὶ ἐσκύλευσε, καὶ ἀνήρπασε τοὺς ἀπ' αἰῶνος ἐκεῖσε καθεύδοντας. Μή τοίνυν λέγε, Πέτρε Ποιήσωμεν ὧδα τρεῖς σκηνάς· μηδέ, Καλὸν ἡμᾶς τὸ : ut τι Juan. χνη, 11. * Math. 558; 2, 3. 13 Luc. us, 55. οι Exod. κιν, 21. 28 Matth. xiv, “ 3 111 leg. xvi, 16. "Α.Ε. διείλε.

' panibus hominum millia exsaturavit ", infernumque ὧδε είναι. Μηδὲν ἀνθρώπινον, μηδὲν τα πεινών, μηδὲν penetrans despoliavit, ac illic a sæculo dormientes γήϊνον, μηδὲ χαμερπέ;· Τὰ ἄνω χρένει, τὰ ἄνω prædabundus extraxit. Ne ergo dicas, Petre: Fa- ζήτει, ὡς ὁ Παῦλος ἐμήνυσε, μὴ τὰ ἐπὶ γῆς. Πῶς γὰρ ɩamus hic tria tabernacula: neque: Bonum est nos καλὸν ἡμᾶς τὰ ὧδε εἶναι, ὅπου ὁ ὄφις ὑβρίζας hic esse. Nihil bumanum, nihil humile, terrenum τὸν πρωτόπλαστον, καὶ ἔβλαψε, καὶ τὸν παράδεισαν nihil, nihil abjectum ac humi repens volvas animo. ἔκλεισεν· ὅπου τὸν ἄρτον ἐν ἱδρῶτι τοῦ προσώπου Quæ sursum sunt sape; quæ sursum sunt quære, ut ἐσθίειν ἠκούσαμεν· ὅπου στένειν καὶ τρέμειν ἐπὶ τῆς Paulus admonuit 30 γῆς διὰ Κάῖν ἐμάθομεν ὅπου πάγιον οὐδέν· non quæ super terram. Quo enim modo bonum est nos hic esse, ubi injuriosus ὅπου πάντα σκιαί· ὅπου πάντα παρελεύσεται ροπῇ; serpens cum primo formatum hominem læsit ", πῶς οὖν ἡμᾶς ὧδε εἶναι καλόν; Εἰ ἐνταῦθα Χριστός tum paradisum occlusit, ubi in sudore vultus co- κατελίμπανεν ἡμᾶς, τίνος χάριν ἔκλινεν οὐρανοὺς medendum panem audivimus; ubi gemere ac tre- καὶ κατέβη; εἰ ἐνταῦθα Χριστὸς κατελίμπανεν ἡμᾶς, mere super terram a Cain didicimus; ubi nihil τίνος χάριν ἐκοινώνησεν ἡμῖν αἵματος καὶ σαρκός; firmum ac constans est; ubi cuncta sunt umbræ; εἰ ἐνταῦθα Χριστὸς κατελίμπανεν ἡμᾶς, τίνος χάριν ubi in momento præteribunt omnia? Qui ergo bo- συγκατέβη τῷ πεσόντι, καὶ τὸν κείμενον ἤγειρεν; Εἰ num sit nos hic esse? Si nos hic Christus relictu- καλόν ἐστι ἡμᾶς εἶναι ἐπὶ τῆς γῆς. εἰς μάτην ἐκλής rus erat, utquid inclinasset coelos et descendis- θης τῶν οὐρανῶν κλειδούχος. Που γάρ σοι λοιπόν set "? Si nos Christus erat hic relicturus, χρήσιμοι τῶν οὐρανῶν αἱ κλεῖς; Ἐπεὶ τὸ ὄρος τοῦτο quorsum carni ac sanguini nobiscum communicas- ποθεῖς, ἀποτάττου λοιπὸν οὐρανοῖς· εἰ σκηνὰς ἐγεῖget? Si nos Christus bic relicturus erat, cujus- ραι θέλεις, παραίτησαι τὸ εἶναι καὶ καλεῖσθαι τῆς nam gratia ei se inclinasset qui ceciderat, ac ja- Έκκλησίας θεμέλιος. Μετεμορφώθη γὰρ ὁ Κύριος centem erexisset? Si quidem bonum est ut in Χριστὸς, οὐχ ἁπλῶς, ἀλλ' ἵνα ἡμῖν δείξῃ τὴν μέλλου terra simus, frustra sane cœlorum appellatus es σαν τῆς φύσεως μεταμόρφωσιν, καὶ τὴν ἐσομένην elaviger. Quid enim tibi deinceps cœli claves de- ἐπὶ τῶν νεφελῶν ἐν φωτ! μετ' ἀγγέλων δευτέ servient? Si quidem montem istum desideras, cœlis ραν ἔλευσιν. Αὐτὸς γάρ ἐστιν ὁ τὸ φῶς ὡς ἱμάτιον posthac renuntia. Si tabernacula construere cupis, περιβαλλόμενος, κριτής υπάρχων ζώντων καὶ νεnoli esse ac vocari fundamentum Ecclesiæ. Nec κρῶν· ὅθεν Μωϋσῆν καὶ Ηλίαν εἰς μέσον παρήγαγε, enim Christus Dominus temere ac nulla causa τῶν ἀρχαίων ὄψεων παραστήσας τα σήμαντρα. transfiguratus est, sed ut futuram nobis naturæ transfigurationem designatet, ac alterum illum adventum in nubibus cum angelis in lumine. Ipse namque est, qui amictus est lumine sicut vestimento s, vivorum judex exsistens atque mortuorum s. Quocirca Moysen et Eliam in medium produxit, antiquarum visionum repræsentans signaculà. III. Quid porro magnus ille Evangeliorum scri- Γ. Καὶ τί φησιν ὁ μέγας τῶν Εὐαγγελίων γραplor? Adhuc eo loquente, ecce nubes lucida obum- φεύς; "Ετι αὐτοῦ λαλοῦντος, ἰδοὺ νεφέλη φω bravit eos. Et ecce vox de nube dicens: Hic est Fi- τεινὴ ἐπεσκίασεν αὐτούς· καὶ ἰδοὺ φωνὴ ἐκ τῆς tius meus dilectus, in quo mihi comiplacui: ipsum νεφέλης λέγουσα· Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγα aulite s. Adhuc, inquit, loquente Petro, redarguit πητός, ἐν ᾧ ηὐδόκησα· αὐτοῦ ἀκούετε. Ετι, cum de cœlo Pater, dicens: Quidnam ista sunt, φησί, τοῦ Πέτρου λαλοῦντος, οὐρανόθεν ἀντέλεξεν ὁ Petre? Quid nutas ac labas? Quid in supervacanea Πατήρ· Τί δήτα ταῦτα, Πέτρε; τί διστάζεις; τέ haec temerarie ferri pateris, ac locum istum bonum δῆτα περιττὰ προπετεύῃ, καὶ καλὸν εἶναι λέγεις τὸν diris? Tuine ipsius oblitus es? An genti invides, τόπον τοῦτον; ἀπελάθου σαυτοῦ; ἀλλὰ τῷ γένει φθο mesciens quid dicas? Necdum eruditus es? Necdum νεῖς, μὴ εἰδὼς 8 λέγεις; οὔπω παιδαγώγησαι; οὔπω veram solidamque Filii rationem didicisti? Nonne τὴν ἀσφαλῆ γνῶσιν τῆς υἱότητος ἔμαθες; οὐ σύ ipse es qui dicebas: Tu es Christus Filius Dei ἦσθα ὁ λέγων· Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ vivi **? Tot tantaque miracula conspexisti, tu Bar τοῦ ζῶντος; τοσαῦτα θαύματα κατείδες σύ, Βάρ Jona et adhuc Simon exsistis? Colorum te Ἰωνᾶ, καὶ ἔτι Σίμων ὑπάρχει;; οὐρανῶν σε κλειδούχου clavigerum præfecit, necdumque vilis nauticæ ve- κατέστησε, καὶ τῆς ναυτιλίας ἔτι τὸ ἱμάτιον οὐκ sten deposuisti? Bn jam tertio Salvatoris resistis ἀπέθου; ἰδοὺ τὸ τρίτον ἀνθίστασαι τῇ τοῦ Σωτῆρος voluntati, nesciens quid dicas. Dixit enim: Oportet βουλῇ, μὴ εἰδὼς ὁ λέγεις. Εἶπε γάρ σοι· Δεί με 3. Gen. * Matth. χιν, 15. es Coloss. 111. 2. 3: Psal. Ciu, 2. s» Act. x, 42. as Matth. xv, 5. 198, 30 Gen. tv, 12. 31 Psal. xvi, 10. st Hel. 1, 1.4. Tu Bur Jona. Sic fuit cognominatus Petrus a Domino, cum eum Dei Filium confessus esset (Matth. xvi, 16), sonatque ea vox filius columbæ; ac sublimem ejus sensum designal cognoscenda dilate Christi. Simon autem est Hebr. yey, quod est, audire, velut dicat, esse adhuc auditorem ac discipulum, quem divina scientissimum ac magi36 Matth. xvi, 10. strum esse oporteret. Simili phrasi Asterius exkortatoria ad pœnitentiam in excerptis Photiams tðv ἀπόστολον, contraponit Simoni. "A.l. supisas. leg. παρακοήν. leg. φωνή Diglized by Google

ORATIO IN TRANSFIGURATIONEM DOMINI. παθεῖν· καὶ λέγεις, Οὐ μὴ ἔσται σοι τοῦτο. Εἶπε patiar: aisque: Non erit tibi hoc. Altera vica πάλιν· Πάντες σκανδαλισθήσεσθε, καὶ λέγεις· ΕΙ πάντες, ἐγὼ δὲ οὐ σκανδαλισθήσομαι. Ἰδοὺ καὶ νῦν σκηνὴν ἐγείραι θέλεις τῷ Χριστῷ, ὁμοίαν Μωϋσεῖ καὶ Ἠλία; σκηνὴν τῷ Χριστῷ, τῷ ἅμα ἐμοὶ ἐκτείνοντι τὸν οὐρανόν; σκηνὴν, τῷ ἅμα ἐμοὶ θεμελιώσαντι τὴν γῆν; σκηνήν, τῷ ἅμα ἐμοὶ συστήσαντι τὴν θάλασσαν, καὶ στερέωμα πήξαντι, σκηνὴν, τῷ φωστῆρας ἀνάψαντι· αἰθέρα πυρώσαντι, καὶ τὰ πάντα σὺν ἐμοὶ πρὸ αἰώνων δημιουργήσαντι; σκηνήν τῷ ἐξ ἐμοῦ, καὶ ἐξ ὑμῶν; σκηνὴν, τῷ ἐν ἐμοὶ, καὶ μεθ᾽ ὑμῶν, σκηνὴν, τῷ ἀπάτορι Αδάμ; σκηνήν, τῷ ἀμήτορι θεῷ; σκηνήν, τῷ λαβόντι σκηνὴν, ἣν ᾑρετίσατο γαστέρα παρθενικήν; Οὐκοῦν ἐπειδὴ σὺ τρεῖς σκηνὰς ἐγείραι βούλει, μὴ εἰδὼς ὅπερ λέγεις, ἐγὼ νεφέλῃ φωτεινῇ χρησάμενος σκηνῇ, καὶ τοὺς παρόντας καλύψας, ἐκ τῶν ὑψίστων βοῶ· Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ ηὐδόκησα. Ο Μωϋσῆς καὶ Ηλίας, ἀλλὰ οὗτος· οὐκ ἄλλος καὶ ἄλ λας, ἀλλ᾽ οὗτος, εἷς καὶ ὁ αὐτὸς, ἐν ᾧ ηὐδόκησα· αὐτοῦ ἀκούετε. Δ'. Μωϋσῆν ἐδικαίωσα· ἀλλ' ἐν τούτῳ ηὐδόκησα. Ηλίαν ἀνέλαβον· ἀλλὰ τοῦτον ἀπέστειλα εἰς τὴν Παρθένων, ὡς εἰς τὸν οὐρανὸν, καὶ ἐκ Παρθένου εἰς αὐτὸν τὸν οὐρανόν. Οὐδεὶς γάρ, φησὶν, ἀνέβη εἰς τὸν οὐρανὸν, εἰ μὴ ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβάς. Εἰκῇ τοίνυν κατῆλθεν ἐπὶ τῆς γῆς, εἰ μένῃ διηνεκῶς ἐπὶ τῆς γῆς. Εἰκῇ ἑαυτὸν ἐκένωσε, μορφὴν δούλου λαβὼν, εἰ μὴ μείνας ὃ ἦν, γέγονεν ὅπερ ἐστὲ ὑμεῖς. G Εἰ μὴ σταυρόν καθ' ὑμᾶς δι' ὑμᾶς ὑπομείνας, τῷ οἰκείω αἵματι τὸν κόσμον ἐξηγόρασεν, ἀργεῖ οἰκο νομία, καὶ μένει τὰ παλαιὰ τῶν προφητῶν ἀβέβαια βήματα. Ἀλλὰ ταῦσαι, Πέτρε, καὶ μὴ τὰ τῶν ἀνθρώπων φρόνει, ἀλλὰ τὰ τοῦ Θεοῦ. Οὗτος γὰρ ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητὲς, ἐν ᾧ ηὐδόκησα· αὐτοῦ ἀκούετε. Διττῇ γὰρ τῇ περὶ αὐτὸν τοιαύτῃ κέχρημαι φωνῇ· ἐπὶ μὲν ὑμῶν, ἐν τῷ ὄρει τούτῳ· ἐπὶ δὲ Ἰωάννου, ἐν τῷ Ἰορδάνῃ ποταμῷ, ἵν᾿ ὁ πάλαι προφήτης ἀληθεύσῃ βοήσας· Θαβώρ καὶ Ἑρμονιεὶμ ἐν τῷ ὀνόματί σου ἀγαλλιάσονται. Ποίῳ ὀνόματι; Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός. 'Εχαρίσατο γὰρ αὐτῷ ὄνομα, τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα, ὡς φησι Παῦλος. Αλλ' ἐρεῖς πάντως, ἀγαπητέ· Τί ἐστι, Θαβώρ καὶ Ερμονιεὶμ ἐν τῷ ὀνόματί σου ἀγαλλιάσονται; Μάνθανε τοίνυν συνετῶς. Τὸ θα δώρ, τοῦτό ἐστι τὸ ὄρος, ἔνθα θελήσας μετεμορφώθη Χριστὸς, καὶ Υἱὸς παρὰ Πατρὸς ἐμαρτυρήθη, ὡς ἀρτίως ἠκούσατε. Τὸ δὲ Ἑρμονιεὶμ ὄρος ἐστὶ μικρὸν ἐγγὺς τοῦ Ἰορδάνου, ὅθεν ἀνελήφθη Ἠλίας· καὶ οὗτινος πλησίον ἐν τοῖς ῥείθροις τοῦ Ἰορδάνου dixit: Omnes scandalum patiemini in me: dicisque: Et si omnes scandalizati fuerint, ego tamen non scandalizabor”. Ecce nunc quoque tabernaculum vis Christo erigere, quale Moysi el Elige? Christo, inquamn, tabernaculum, qui una mecum extendit caelum *? Tabernaculum ei, qui mecum pariter fundavit terram? Tabernaculum ei, qui una mecumn congregavit mare, ac fixit Armamentum? Tabernaculumn ei, qui luminaria accendit; qui incendit shera, ac mecum omnia ante sacula condidit (68)? Tabernaculum ei, qui tum ex me, tum cx vobis est? Tabernaculum ei, qui in me, et vobiscum est? Tabernaculum ei, qui homo est sine patre? Ei tabernaculum, qui est Deus sine matre? Tabernaculum ei, qui quod elegit tabernaculum, virginalem nimirum uterum accepit? Quia ergo tria ipse tabernacula vis erigere, nesciens quid dicas, nube ego lucida pro tabernaculo utens, præsentesque oblegens, clara de excelsis voce pronuntio: Hicest Filius meus dilectus. Non Moyses, non Elias: sed hic. Non alius aliusque, sed hic: unus ipse ac idem, in quo mihi complacui: ipsum audite. IV. Moysen justificavi; sed in hoc mihi complacui. Eliam assumpsi: sed hunc in Virginem tanquam in cœlum misi; rursumque e Virgine, að ipsum emisi caelum: Nemo enim, inquit, ascendit in cœlum, nisi qui descendit de cœlo ". Frustra itaque descendisset in terram, si perpetuo in terra mansurus esset. Frustra se ipsum exinanisset, formam servi accipiens ", nisi plauens quod erat, factus esset quod vos estis. Nisi crucem vobis similis ac mortalis vestri causa sustinens, proprio mundum redemit sanguine; futile plane ac inane est incarnationis mysterium, irritaque ac vana manent vetera prophetarum oracula. Verum desine, Petre, nec ea sapias quæ sunt hominum, sed ea quæ sunt Dei“. Hic namque est Filius meus dile. cius, in quo mihi complacui: ipsum audile. Sencl quippe ac iterum ejusmodi in eum vocem usurpavi: semel quldem astantibus vobis in monte hoc: altera autem vice coram Joanne in Jordane flumine “ª, quo propheta verax inveniretur, qui clara olim voce dixerat: Thabor et flermoniim in nomine tuo exsultabunt ss. In quonam nomine? lloc nimirum: fic est Filius meus dilectus. Nam, ut Paulus ait: Donavit ei nomen, quod est super omne uomen w. At percontaberis utique, clarissime, quid sibi velit Thabor et llermoniim in nomine tuo exsultabunt? Proinde accipe, probeque tene. Tl.a - bor, bic ipse mons est, in quo Christus volens transfiguratus est: ac in quo dilectus Filius Patris 37 Matth. xxvi. 22. ** Matth. xxvi, 31, 33. 39 Isa. xLiv, 24. ** Joan. 111, 13. • Philipp. 11, 7. * Psal. LXXXVını, 15. Philipp. 11, 8. σε Matth. ΧVΙ, το Mattia. 1, 17. Ερμών. Merum omnia ante sacula condidit, πάντα σύν ἐμοὶ πρὸ αἰώνων δημιουργήσαντι. Videtur locutio durior. Non enim omnia creata sunt πρὸ αἰώνων, sed potius ἐπ᾿ αἰώνων. videturque Deo proprium, ut πρὸ αἰώνων exsistat, ac προαιώνιος, ante saecula et prææternus, ut auctor ipse sæculorum. Videtur Proclus condita accipere in decreto ac divina præſinitione quæ et ipsa suo modo creatio est, ac est praeterna: tametsi terminus est in tempore,

testimonio est renuntiatus, sicut modo audistis. Η βουληθεὶς ἐβαπτίσθη Χριστὸς, καὶ Υἱὸς παρὰ Πα. Hermoniiin autem mons est modicus prope Jord:- τρὸς ἐμαρτυρήθη. Ἐν τούτοις τοῖς δυσὶν δρεσιν ὁ nem, ex quo assumptus fuit Elias, ac justa quem ἄχραντος Πατὴρ βεβαιῶν τὴν υἱότητα, καὶ τότε, καὶ sua Christus voluntate baptizatus est, ac dilectus νῦν ἐκ δευτέρου βοᾷ· Οὗτός ἐστιν ὁ γιός μου δ item Filius Patris testimonio est renuntiatus. In ἀγαπητές, ἐν ᾧ ηὐδόκησα· αὐτοῦ ἀκούετε. Ο duobus hisce montibus intactus ac mundissimus γὰρ αὐτοῦ ἀκούων καὶ ἐμοῦ ἀκούει· καὶ ὃς ἀπαι Pater, Filii nomen ac rationen adstruens, et tunc, σχυνθῇ αὐτὸν καὶ τοὺς αὐτοῦ λόγους, κἀγὼ αὐτὸν et nunc iterum clamat: Hic est Filius meus dile- ἀπαισχυνθήσομαι ἐν τῇ δόξῃ μου καὶ τῶν ἁγίων ἀγ clus, in quo mihi complacui: ipsum audite. Qui enim γέλων. Αὐτοῦ ἀκούετε· ἁπλάστως, ἀκάκως, ἀπερι eum audit, me quoque audit: et qui ipsum eru- γράπτως, ἀπεριέργως, πίστες ζητοῦντες, ἀλλ᾽ οὐ buerit et ejus sermones, erul:escam et ego eum γλώττῃ μετρούντες· πίστει παραλαμβάνοντες, ἀλλ᾽ in majestate mea et sanctorum angelorum. Ipsum οὐ λόγοις τὸν Λόγον σταθμίζοντες. Αρκεῖ γὰρ ἄρτι audite, sine fallacia et fuco; sine malitia et fraude; Παῦλος ὁ ῥήτωρ χαλινῶν τὸν περίεργον, καὶ πάντας nullo discrimine, ac nihil restricte; omni semola διδάσκων, ἀνενδοιάστως βοῶν· Ὢ βάθος πλούτου curiositate: de quærentes, non vero lingua me- καὶ σοφίας καὶ γνώσεως Θεοῦ! ὡς ἀνεξερεύνητα tientes: fde suscipientes, non verbis Verbum ex- τὰ κρίματα αὐτοῦ, καὶ ἀνεξιχνίαστοι αἱ ὁδοὶ pendentes. Sufficit enim modo magnus ille orator Paulus, curiosum refrenans ac cohibens, univerαὐτοῦ. Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. sosque docens, ac sine ulla bæsitatione clamans: 0 altitudo divitiarum sapientiæ ac scientiæ Dei, quam incomprehensibilia sunt judicia ejus, et impervestigabiles viæ ejus! Ipsi gloria ia secula sæculorum. Amen. ORATIO ΙΧ. In ramos Palmarum. 1. Præsentis hæc temporis ratio, dilectissimi, impensioris aliquid sedulitatis habet. Seduliores, inquam, expeditioresque ac vegetiores in occursum coelestis Regis nos exigit. Id enim etiam Paulus felici nuntio dicebat: Dominus prope est: nihil solliciti sitis “. Prope autem reperitur Dominus non pedum velocitate, sed bonorum largitale. Quapropler operæ pretium sit, ut et ipsi iterum illa Pauli clamemus: Non pracessit, dies autem appropinquavit. Abjiciamus ergo opera tenebrarum, et induamur arma lucis. Sicut in die honeste ambulenus. Lanpades fidei accendamus: misericordiæ in pauperes oleo, perinde ac quinque prudentes virgines s redundemus Christum vigiles suscipiamus justitiæ palmam canticis prosequamur: Mariæ unguentum amplectamur **: resurrectionis vocem excipiamus: divinæ congruas majestati voces emittamus: cum turbis, quos turbæ clamores edunt personemus: Hosanna in excelsis: Benedictus qui venit in nomine Domini, Rex Israel "s. Benc qut venit: semper enim venit, et nunquam deest. Prope est enim omnibus invocantibus eum in veritate ". ΛΟΓΟΣ Θ. Εἰς τὰ Βαΐα. Α'. Σπουδαιότερος ο παρών, ὦ φίλοι, καιρός· καὶ σπουδαιότερος, καὶ ἑτοιμότερος, καὶ πρὸς ἀπάντησιν τοῦ ἐπουρανίου βασιλέως γοργότερος. Τοῦτο γὰρ καὶ Παῦλος εὐαγγελιζόμενος ἔφασκεν· Ο Κύριος ἐγγύς μηδὲν μεριμνᾶτε. Ἐγγὺς δὲ ὁ Κύριος εὑρίσκεται, οὐ τῇ τῶν ποδῶν ὀξύτητι, ἀλλὰ τῇ τῶν ἀγαθῶν παροχῇ. Διὸ καὶ πάλιν καθήκει βοἂν ἡμᾶς τὰ τοῦ Παύλου· 'Η νὺξ προέκοψεν· ἡ δὲ ἡμέρα ἡγγικεν. Αποθώμεθα οὖν τὰ ἔργα τοῦ σκότους, καὶ ἐνδυ σώμεθα τὰ ὅπλα τοῦ φωτός. Ὡς ἐν ἡμέρᾳ εὐ σχημόνως περιπατήσωμεν. Τὰς λαμπάδας τῆς πίστεως ἀνάψωμεν· τὸ ἔλαιον τῆς φιλοπτωχείας πλεονάσωμεν καθ' ομοιότητα τῶν πέντε φρονίμων παρθένων· ἀνυστάκτως τὸν Χριστὸν ὑποδεξώμεθα· τὸν φοίνικα τῆς δικαιοσύνης ὑμνήσωμεν· τὸ Μαρία; μύρον περιπτυξώμεθα· τὴν φωνὴν τῆς ἀναστάσεως ἀκούσωμεν· τὰς θεοπρεπείς φωνὰς ἀναπέμψωμεν· μετὰ τοῦ ὄχλου τὰ τοῦ ὄχλου βοήσωμεν· Ωσαννὰ ἐν τοῖς ὑψίστοις· εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου, βασιλεύς του Ισραήλ. Καλῶς δὲ, ὁ ἐρχόμενος· πάντοτε γὰρ ἔρχεται, καὶ οὐδέποτε ἀπολιμπάνεται. Εγγὺς γὰρ πᾶσι οι Luc. 4 Rom. sin, 12, 13. * Matth. xxv, I. ** Luc. 1x, 26. ** Rom, x1, 35. * Philipp. tv, 5. ss Joan. xu, 3. ss ibid. 13. > Pal. εχειν, 18. Eulidit Riccardus ex uno codice Cryptnferr. Visum est pauca subinde emendare, caque hic notare. Perinde ac quinque prudentes virgines. Mutavi interpunctionem, ut ista de virginibus ad olcum spectent, quod præcipue commendatur in earum parabola, quo nimirum sapientes ac fatuæ discret:e habentur: non quia sine aliqua dormitatione exspeclaverint sponsum. Ait enim evangelista (Mattb. χεν, 5 ) exspectando, ac dumn moram faceret, dormitasse omnes ac dormiisse. Potius ergo sequens colon aliam parabolam respicit, fidelis servi exspectantis dominum, ae exspectatione vigilis (Luc. AII, 35). Bene. Mutavi τό, καλός, in καλώς. Liquet enim ut nihil in istis accurati sint antiquarii, utque hoc unum aptum sit, nec illud quidquam congruat. Perstringit, quod pluribus declaravil Oral. in sancta Theophania, ut Christus veniat semper, vel in se. vel in creatura, in qua per providentiam nobis prædicat: ut vel hoc indicio idem utriusque auctor eluceat. Notas fusiores si desideres, require in Riccardo: ego plerumque minus necessarias antumo.

ORATIO IN RAMOS PALNARUM. 77$ τοῖς ἐπικαλουμένοις αὐτὸν ἐν ἀληθείᾳ. Εὐ- Benedictus qui venit in nomine Domini, Rex Israel. λογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου, βασιλεὺς τοῦ Ἰσραήλ. Πάντα σύμβολα τὰ παρόντα· σύμβολα καὶ γνωρίσματα, καὶ τῆς βασιλικῆς ὁδοῦ τεκμήρια. Ἐν κοσμικοῖς πολίταις, ότε προσκαίρου βασιλέως εἴσοδον περιμένουσι, τὴν ὁδὸν ὁμαλίζουσι, τα προπύλαια στεφανοῦσι, τὴν πόλιν ἐξαλλάττουσι, τὰς βασιλικὰς αὐλὰς πανταχόθεν καθαίρουσι, χορούς ἐγκωμίων κατὰ τόπους συνυφαίνουσιν· ἐν τούτοις γὰρ ἡ τοῦ προσκαίρου βασιλέως εἰς τινα πόλιν εἰσοδος γνωρίζεται. Τὰ παραπλήσια τούτων καὶ ἡμεῖς μετέλθωμεν, μᾶλλον δὲ τὰ ἐνδοξότερα και τιμιώτερα. Ὅσον γὰρ ἡ δυναστεία τοῦ ἐπουρανίου βασιλέως ὑπέρκειται, τοσοῦτον ἡ λειτουργία τῆς ἡμετέρας πολιτείας ὑπεραστράπτει. ε Quæcunque hodierna geruntur die, symbola sunt, symbola, inquam, ac indicia, regisque profectionis argumenta. Hujus mundi cives cum temporalis reRis ingressum præstolantur, viam complanant, ve - stibula coronant, civitatis ornamenta commutant, aulas regias undequaque mundant, laudationum modos locis singulis contexunt. Quibus profecto notis temporalis regis ad urbem aliquam accessus dignoscitur. His similia nos item agere studeanus, imo et alia magis illustria ac longe praclariora. Quo enim amplius eminet calestis Regis imperium, eo municipatus nostri obsequ'um splendidius fulget. 11. Adest in jamuis Rex ille mansuetus et placidus v: qui calis quidem vchatur super Cher - Dim, in terris autem sedeat super pullum asing. Animorum nostrorum domes adornemus; fraterni odii araneam omnem dissipemus; non inveniatur in nobis blasphemiæ pulvis; dilectionis aquam abunde efundamus; omnem simultatis tumoremn complanemus; nostrorum vestibula labiorum pietatis floribus coronemus; cum turba pariter ipsos turbæ clamores tollamus, atque dicamus: Benedictus qui venit in nomine Domini, Rex Israel. Quis non laudibus efferat? Quis non mirifice prædicet hasce turbas: illas nimirum Judzorum inimicas, ac Christianorum amicas? Dominum appellarunt Regem, nihil dignum regno corporalibus suis oculis conspicalæ. Non viderunt deauratos currus; non albas ac candicantes mulas; non reliquam illam ostentationis pompam, quam reges temporales procedendo ostentare solent; non arina; non scuta; non signa; non trabeas; non comatos, prægrandi statura corporis obequitantes viros; non elephantuni ambitiosum apparatum; non præeuntem senaļum. Nihil ejusmodi viderunt, imo cuncta his repugnanLia. Nimirum vi«lerunt vilem asellum, pusillum, alienum, nudum, ad usum comparatum. Ad hæc undecim duntaxat discipulos eum comitantes; jam enim Judas in proditionis negotio occupatus erat. Talem nihilominus ac tantam turbæ contuentes paupertatem, velut in cœlum raptæ cœlestiaque inΒ'. Ἐπὶ θύραν πάρεστιν ὁ πράος καὶ ἡσύχιος Βασιλεύς· ὁ ἄνω μὲν ἐπὶ τῶν χερουβὶμ ἐποχούμενος, κάτω δὲ ἐπὶ πώλου όνου καθεζόμενος. Ετοιμάζω. μεν τοὺς ψυχικούς ἡμῶν οἴκους· διασπάσωμεν πά της μεταδελφίας ἀράχνην· μὴ εὑρεθῇ ἐν ἡμῖν κα γιορτές βλασφημίας· δαψιλῶς τὸ τῆς ἀγάπης ῥάνωμεν ὕδωρ· πάντα κόνδυλον ἔχθρας ὁμαλίσωμεν· τὰ προπύλαια τῶν χειλέων ἡμῶν στεφανώσωμεν τοῖς ἄνθεσι τῆς εὐσεβείας· μετὰ τοῦ ὄχλου τὰ τοῦ ὄχλου βοήσωμεν· Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου, βασιλεὺς τοῦ ᾿Ισραήλ. Τις μὴ λαλήσῃ; είς μὴ θαυμάσῃ τοὺς ὄχλους τούτους, τοὺς τῶν Ἰουδαίων ἐχθρούς, καὶ τῶν Χριστιανῶν φίλους; Βασι λέα τὸν Κύριον προσηγόρευσαν, μηδὲν βασιλείας ἄξιον θεωρήσαντες τοῖς σωματικοῖς ὀφθαλμοῖς. Οὐκ εἶδον ἄρματα χρυσοκόλλητα· οὐχ ἡμιόνους ἐξάσπρους οὐ τὴν λοιπήν φαντασίαν ἢν ειώθασιν οι πρόσκαι ροι βασιλεῖς ἐν τοῖς προόδοις ἐπιδείκνυσθαι· οὐχ ὅπλα, οὐ θυρεούς, οὐ σίγνα, οὐχ αλουργίδας, οὐ τριχοκόμους μεγαλοσώμους παριππάζοντας ἄνδρας, οὐκ ἐλεφάντων φαντασίαν, οὐ σύγκλητον προηγουμένην· οὐδὲν τῶν τοιούτων ἐθεάσαντο, τοὐναντίον δὲ ἅπαν. Ονάριον ἴδον εὐτελὲς, μικρόν, ἀλλότριον, γυμνόν, χρησιμεύον, ἕνδεκα μαθητὰς παρεπομένους μόνον· ἤδη γὰρ ὁ Ἰούδας εἰς τὴν προδοσίαν ἡσχο λεῖτο. Καὶ τοσαύτην πτωχείαν οἱ ὄχλοι θεωρήσαντες, ὡς ἐν οὐρανῷ ἁρπαγέντες, καὶ τὰ ἄνω κατανοοῦντες, καὶ ἀγγέλοις συγχορεύοντες, οἱ τῶν σεραφὶμ τὰ στό ματα δανεισάμενοι, τὰς ὁμοιοφθόγγους ἐκείνας έβαλο λον φωνάς, λέγοντες· Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν telligentes, ac cum angelis pariter choros dueenὀνόματι Κυρίου, βασιλεὺς τοῦ ᾿Ισραήλ. Γ. Ἐδρίμυττε τοὺς ἀρχιερεῖς καὶ Φαρισαίους ἀκούειν ἐκ τῶν ὄχλων· Βασιλεὺς τοῦ ᾿Ισραήλ. Ο οὐκ ἤθελον, ήκουον. Ἐκεῖνοι δαιμονιώντα προσεφώ νων, καὶ οὗτοι βασιλέα ἐκήρυττον· Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου, βασιλεὺς τοῦ Ισραήλ. Τίς ὁ ὑποθέμενος τοῖς ὄχλοις τὴν φωνὴν ταύ την; τίς ὁ βαλὼν αὐτῶν τῇ διανοίᾳ τὸν αἶνον τοῦτον; τίς ὁ πιστεύσας αὐτοῖς τὰ τῶν φοινίκων βαΐα; τίς ὁ ἀθρόον ὑφ' ἑνὶ συνθήματι πάντας στρατοπεδαρχήσας; cs Zarl 15, 9. les, a seraphinis ora mutualæ, illas eis perquam simillimas emittebant voces, ac dicebant: Benedi - ctus qui venit in nomine Domini, Rex Israel. III. Acerbe ferebant sacerdotum principes ac Pharisæi, ut ab acclamantibus turbis audirent, Rex Israel. Audiebant quod dictum nolebant. Illi demoniacum Dominum appellabant; hæ autem Regem eum prædicabant: Benedictus qui venit in nomine Domini, Rex Israel. Quis hanc turbis vocem suggessit? quis eis in animum hanc laudem immisit? quis ramos palmarum in manus dedit? quis sub uno coufertim signo eos omnes coegit ac duxit?

Quis ea vocum concordia resonare docuit? Gratia τίς ὁ τὴν ὁμοφωνίαν διδάξας; Ανωθεν ἡ χάρις· τοῦ sane sule caelestis: revelatio Spiritus sancti. Quamalrem etiam magna libertate clamabant: Benedictus qui venit in nomine Domini, Rex Israel. Milites, itquam, illi terrestres, cl caelestes angeli: mortales, immortales: super terrain incedentes, et in calo choros ducentes: Benedictus qui venit in nomine Domini, Rex Israel; aversati sunt Pharismos, Isecrati sunt principes sacerdotum; Deo dignas decantabant voces; gaudio ac lætitia affecerunt creaturam; sanctificarunt æthera; mortuos presultare fecerunt; caelum reserarunt; conseverunt paradisum; mortales pariter ad suam ipsorum æmulationem provocaverunt. Quocirca etiam gentiles quidam tunc temporis, divina illa voce in divinum impulsi zclum, ac conversioni aninium adhibentes, accesserunt, ut audisti modo, ad unum apostolo - rum Philippum nonine, dicentes ad eum: Domine, volumus Jesum videre ". Vide predicat onem tub, utque illa gentiles ad conversionem provocaverit. Protinus ad discipulos Domini: Volumus Jesum videre. Bene gentiles Zachæi discipuli effecti sunt, nou in sycomorum ascendentes 7, sed in Dei scientia iter maturantes. Volumus Jesum videre: non tam ut viderent faciem, quam ut crucem portarent. Unde etiam Jesus eorum animi propositum videns, clara voce ad eos edixit qui aderant: Venit hora ut clarificetur Filius hominis *; claritatem ac gloriam appellans, gentilium conversionem, quam Judæi respuerunt, gentes vero ornamento asciverunt. Idcirco etiam Julis exprobrans Jesus per prophe- G tam dicebat: Si pater ego sum, ubi est gloria mea? Et si Dominus ego sum, ubi est timor meus "? Propterea dicebat de gentibus: Venit hora ut clarificetur Filius hominis: appellans gloriam, crucem. llinc quippe Dei potestas innotuit, quod nimirum ignominiam in gloriam commutarit; contumeli.m in honorem; exsecrationem in benedictionem; fel in dulcedinem; acetum in lac; alapan in libertatem; mortem in vitam. Venit hora ut clarifcetur Filius hominis: gloriam, crucem appellans. Exinde enim hactenusque celebri crux gloria colitur. Nam ipsa crux adhuc etiam ac modo reges clarificat; sacerdotium exornat; virginitatem servat; vitam religiosam confirmal; conjugia obstringit; viduitatem munit; orbitatem protegit; auget fecunditatem; multa Ecclesiam prole donat; illuminat populum; eremum custodit; paradisum reserat; latroni vian commonstrat; simultates eliminat; odium exstinguit; dæmones exterminat; diabolum propulsat. ἁγίου Πνεύματος ἡ ἀποκάλυψις. Διὸ καὶ μετὰ παρ ῥησίας ἐβόων· Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ἐνό. ματι Κυρίου, βασιλεὺς τοῦ Ἰσραήλ· οἱ κοσμικοί στρατιῶται, οἱ οὐράνιοι ἄγγελοι· οἱ θνητοί, ἀθάνατοι· οἱ ἐπὶ γῆς βαδίζοντες, καὶ ἐν οὐρανῷ χοροβατοῦντες - ευλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου, βασιλεὺς τοῦ Ἰσραήλ. Απεστράφησαν τους Φαρι σαίους· ἐβδελύξαντο τοὺς ἀρχιερεῖς· τὰς θεοπρεπείς ἀνέμελπον φωνάς· τὴν κτίπν ἐχαροποίησαν· τὴν αἰθέρα ἡγίασαν· τοὺς νεκροὺς προεσάλευσαν την οὐρανὸν ἠνέῳξαν· τὸν παράδεισον ἐφυτούργησαν ο τοὺς θνητούς εἰς τὸν ὅμοιον ζῆλον ηρέθισαν. "Οθε καί τινες τῶν Ἑλλήνων κατ' ἐκεῖνο καιροῦ, ἐκ ταύτ της τῆς θεοπρεπούς φωνῆς εἰς τὸν θεοπρεπή ζῆλον ἐναχθέντες, καὶ εἰς ἐπιστροφὴν χωρήσαντες, προσἦλθον, καθὼς ἀρτίως ήκουες, ἐνὶ τῶν ἀποστόλων τοὔνομα Φιλίππω, λέγοντες πρὸς αὐτόν· Κύριε, θέ λομεν τὸν Ἰησοῦν ἰδεῖν. Βλέπε τὴν τοῦ ὄχλου κτ ρυχείαν, καὶ πῶς τοὺς Ἕλληνας εἰς ἐπιστροφή ἐκίνησαν. Εὐθέως πρὸς τοὺς μαθητὲς τοῦ Κυρίου θέλομεν τὸν Ἰησοῦν ἰδεῖν. Καλῶς οἱ ἐθνικοὶ ἐμα θήτευσαν τῷ Ζακχαίῳ, οὐκ ἐν τῇ συκομορία της ἄνοδον ποιούμενοι, ἀλλ' ἐν τῇ θεογνωσία τὴν ἐπειγό μενοι Θέλομεν τὸν Ἰησοῦν ἰδεῖν· οὐ τοσος - τον ἵνα τὸ πρόσωπον θεωρήσωσιν, ὅσον ἵνα τὸν στα ρὸν βαστάσωσιν. Ὅθεν καὶ ὁ Ἰησοῦς τὴν πρόθεσιν αὐτῶν θεασάμενος, ἀναφανδὸν ἐβόησε πρὸς τοὺς παρ όντας, λέγων· Ἑλήλυθεν ἡ ὥρα, ἵνα δοξασθῇ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου· δόξαν, τὴν τῶν Ἑλλήνων ἐπι στροφήν λέγων, ἣν Ἰουδαίων παίδες ἀπεδύσαντο, καὶ τὰ ἔθνη αὐτὴν ἐνεκομβώσαντο. Διὸ καὶ ὀνειδίζων τοὺς Ἰουδαίους ὁ Ἰησοῦς, ἔλεγε διὰ τοῦ προφήτου Εἰ πατὴρ ἐγώ εἰμι, ποῦ ἔστιν ἡ δόξα μου; καὶ εἰ Κύριος ἐγώ εἰμι, ποῦ ἔστιν ὁ φόβος μου; Διὰ τοῦτο περὶ τῶν ἐθνῶν ἔλεγεν· Ελήλυθεν η ώρα ίνα δου ξασθῇ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου· δόξαν, τὸν σταυρὸν βαλών Ενθεν γὰρ ἐγνώσθη ἡ τοῦ Κυρίου δυνα στεία, ὅτι τὴν αἰσχύνην εἰς δόξαν μετήνεγκεν την ύβριν εἰς τιμήν· τὴν κατάραν εἰς εὐλογίαν· τὴν χολὴν εἰς γλυκασμόν· τὸ ὄξος εἰς γάλα· τὸ ῥάπισμα εἰς ἐλευθερίαν· τὸν θάνατον εἰς ζωήν. Ελήλυθεν ἡ ὥρα, ίνα δοξασθῇ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου· δόξαν, τὸν σταυρὸν καλῶν. Ἐξ ἐκείνου γὰρ καὶ νῦν δοξάζε ται ὁ σταυρός. Αὐτὸς γὰρ ὁ σταυρὸς ἔτι καὶ νῦν καὶ βασιλεῖς δοξάζει, καὶ ἱερωσύνην φαιδρύνει, καὶ παρ θενίαν φυλάττει, καὶ ἄσκησιν ἑδράζει, καὶ συζυγίαν σφίγγει, καὶ χηροσύνην τειχίζει, καὶ ὀρφανίαν ὑπερο ασπίζει, καὶ εὐτεκνίαν αύξει, καὶ Ἐκκλησίαν πληθύν νει, καὶ λαὸν φωτίζει, καὶ ἔρημον φυλάττει, καὶ παράδεισον ἀνοίγει, καὶ λῃστὴν ὁδηγεῖ, καὶ ἔχθραν ἐξορίζει, καὶ μῖσος σβεννύει, καὶ δαίμονας φυγαδεύει, καὶ διάβολον ἀπελαύνει. IV. Sed et nos quoque virentes palmarum ramulos sumentes, egrediamur in occursum Domini nostri, dicamusque ad principes sacerdotum: Nonne sr Luc. xix, 3. σε Joan. χιι, 23. se Joan. xis, Ισ. τῆς ὁδοῦ ἐπειγ. Δ'. Καὶ ἡμεῖς δὲ λαβόντες τῶν φοινίκων τὰ θαλλία, ἐξέλθωμεν εἰς ὑπάντησιν τοῦ Κυρίου ἡμῶν, πρὸς τοὺς ἀρχιερεῖς λέγοντες· Οὐχ ὑμεῖς ἐστε οι λεγοντες, • Malach. 1, 6. Lej. καλῶν

ORATIO IN FERIAM V. ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ τοῦ τέκτονος υἱός; Θεός ἐστι vos estis qui dicitis: Nunquid hic est fabri filius? κραταιός, ισχυρός. Δράμετε, σπεύσατε· μετὰ πάν των βοήσατε τῷ ἐγείραντι τὸν Λάζαρον· Εὐλογη μένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου. Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ΛΟΓΟΣ Ι' Εἰς τὴν ἁγίαν Πέμπτη. 64g Imo Deus est fortis et potens ". Currite; festinate:¨ cum omnibus pariter ad eum qui Lazarum suscitavit, clamate: Benedictus qui venit in nomine Domini. Ipsi gloria in secula sæculorum. Amen. ORATIO X. În sanctam Quintam Feriam. I. Sacrorum mysteriorum solemnis advenit dies. Vespera illuxit, die quovis illustrior. Quid enim in præsenti vespera, non horrore plenum ac admiratione? Ipse Dominus cum servis pariter cœnavit; mysteriorum paradisum eis reseravit; innoxiam carnem in cibum tradidit; poculum quo ceu spongia peccata eluerentur, largitus est; servi babitu pedes lavit discipulorum ", quo expeditos promμlosque ad cursum redderet; dedit buccellam 68 proditorem notans; deosculatus est indignum, ut ab impuro gratiam revocaret; ad patiendum venit, ut ostenderet se non vi aliqua adactum perferre passionem. Quis enim, modo noluisset, eum unquam tenere potuisset? eum, inquam, qui verbo dominatur mari; ventos imperio frenat; fetentes mortuos extrahit e sepulcris; atque ab ipsis dœmonibus ut Dominus adoratur; nisi ipse, quæ sua benignitas est, sponte volensque passus esset; non ejus ratione quod erat, sed ejus quod factus est. Tenebatur nibilominus, ac sustinebat: quippe qui, non judicare munduni, sed salvare venerat “. Porro osculum hujus ipsius presumpti facinoris indicium fuit. Quapropter accedenti proditori, ait: Juda (veneno nanque refertus es), Juda, osculo Filium kominis tradis *? Ipso nomine pulsat ejus conscientis fores, quo gravi avaritia sopore tentum expergefaciat; ac si ad eum diceret: Juda, in apostolum te elegi; quomodo in proditorem versus es? Juda, divitiarum amore captus es? Atqui regibus universis ditior es. Dæmones haudquaquam reverentur reges; at linguam tuam velut servi fugitivi perbore rescunt ac timent. Divites consumunt morbi; at ipsa tua umbra morbos fugat. Aurum thesaurus est.avaris; at vobis, coelestis parata hæreditas est. Si pecuniæ amator es, concessam adversus morbos Α'. Ἐπέστη τῶν ἱερῶν μυστηρίων ἡ πανήγυρις· ἐπέλαμψεν ἡ ἑσπέρα ή πάσης ἡμέρας φωτεινοτέρα. τί γὰρ ἐν παρούσῃ ἑσπέρᾳ οὐ γέγονε φρικτὸν καὶ παράδοξον; Ο Δεσπότης συνεδείπνησε τοῖς δούλοις· μυστηρίων αὐτοῖς ἤνοιξε παράδεισον· δέδωκε βρῶμα τὴν ἀναμάρτητον σάρκα· ἁμαρτημάτων σπόγγον ἐχαρίσατο τόμα· ἐν ὑπηρέτου σχήματι ένιψε τῶν μαθητῶν τοὺς πόδας, ὀξύνων πρὸς δρόμον· ἔδωκε ψωμόν στηλιτεύων τὴν προδότην κατεφίλησε τὸν ἀνάξιον, ἀνακαλούμενος τὴν χάριν ἀπὸ τοῦ βεβήλου ἦλθεν ἐπὶ τὸ πάθος, δεικνύμενος ὅτι οὐ βίᾳ τὸ πάθος ὑπέμεινε. Τίς γὰρ ἂν ἡδυνήθη κρατῆσαι μὴ θέλοντα, των λόγῳ κρατήσαντα θάλασσαν; τὸν ἐπιτάγμασιν ἀνέμους χαλινώσαντα; τὸν νεκροὺς ὀδωδότας ἐκ τάφων ἑλκύσαντα; τὸν καὶ παρὰ δαιμόνων Δεσπότην προσκυνούμενον, εἰ μὴ αὐτὸς, ὡς φιλάνθρωπος, θέα λων ἔπαθεν, οὐ καθὸ ἦν, ἀλλὰ καθό γέγονεν; Αλλ' ὅμως ἐκρατεῖτο καὶ ἠνείχετο· οὐ γὰρ ἦλθε κρίναι τὸν κόσμον, ἀλλὰ σῶσαι τὸν κόσμον. Καὶ φίλημα γέγονε τῆς αὐτῆς τόλμης μήνυμα. Τοιγαρούν προσελθόντι τῷ προδότῃ φησίν· Ἰούδα (ἱοῦ γὰρ γέμεις), Ἰούδα, φιλήματι τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου προδίἕως; κρούει τῷ ὀνόματι τὴν θύραν τῆς αὐτοῦ συνειδήσεως, ἐξυπνῆσαι τὸν κεκαρωμένον τῇ φιλαργυρία βουλόμενος, ὡς ἂν εἰ λέγων πρὸς αὐτόν· Ἰούδα, εἰς ἀποστολήν σε ἐξελεξάμην, πῶς ἐστράφης εἰς προδότην; Ἰούδα, χρημάτων ἐρᾷς; πάντων βασιλέων υπάρχεις πλουσιώτερος. Βασιλέας οὐκ αἰδοῦνται δαί μονες· σοῦ δὲ τὴν γλῶσσαν φρίττουσιν ὡς δραπέται. Τοὺς πλουτούντας ἀναλίσκουσι νόσοι· σοῦ δὲ καὶ αἱ σκιαὶ φυγαδεύουσι πάθη. Τοῖς φιλαργύροις χρυσός ὁ θησαυρός· ὑμῖν δὲ τὸν οὐράνιον ηὐτρέπισται κλῆ ρου Εἰ χρημάτων ἐρᾷς, ἀπόδυσαι τὴν κατὰ τῶν παθῶν δυναστείαν· οὐ χωρεῖ γὰρ ψυχή βόρβορον φιλαργυρίας, καὶ μύρον φιλανθρωπίας. potestatem abjice. Nequit enim in anima cum avaritiæ cœno, pariter et humanitatis unguentum esse. Β'. Οὐδὲν χεῖρον, ἀδελφοί, φυλαργυρίας συγγέγειαν καθοπλίζει, τὴν φύσιν θερίζει, πρὸς τυραν ψίδα ἐκμαίνει, τείχη υπερορύττει, πόλεις εδαφίζει, ** Matth. XIII, 55. *¹ Psal. xxı11, 8. * Joan. xi, Exstant Chrysostomi, Cyrilli et aliorum in diem hanc sacratissimam tractatus egregii, quibus præcipue mysteriorum traditionem celebrant, id est, sacræ Eucharistiæ sacramenti institutionem: qua de causa Proclus ipso statim initio appellat μυστηρίων πανήγυριν, mysteriorum celebritatem. Ισ. ψωμίον, ut ubique in seq. et apud Joan. 176) Leg. ὁ οὐράνιος κλήρος. "Ισ. η τρέπισμαι. Ab impuro gratiam revocaret. Velut nimirum eam purissimis suis labiis exsugendo. Sic Chryst. Orat. in descensum ad inferos: άσπάζομαί σε, Ιούδα, Patrol. Gr. LXY. ll. Nihil est, fratres, avaritia deterius; cognatos armat in invicem; naturam demetit; tyrannorum more facit furere; monia funditus subruit; solo 5.. ** ibid. 27, 30. "Joan. 111, 49. 68 Luc. xx11, 48. οὐχ ἵνα ἀγάπην δωρήσωμαι, ἣν ἀπεβάλου· ἀλλ᾽ ἵνα κενώσω τὴν χάριν, ἣν δέδωκά σοι. Osculor te, Juda, non ut charitatem tribuam quam amisisti; sed ut exhauriam gratiam quam tibi tribueram. Sic et Paulinus epist. xxn ad Severum. Paulo post male Riccardus exponit vocem τόλμαν, ut sit iolerantia, Esto enim eo sensu alibi exponi possit: at hic nibil Ille congruit: sed quo communiter, facinus, αίτοπ factum, ac similia redditur: μήνυμα αὐτῆς τῆς τόλμης: signum ipsius facinoris ac proditionis, oscu lam. Nolim otium terere notandis aliis.

cræquat urbes; natura jura obliterat. Dicam quod φύσεως αμαυροί δίκαια· είπω το κεφάλαιον· εἰς ἀποστόλων χορὸν εἰσεπήδησεν, ώνὴν ἐτόλμησε κατά τοῦ ἀπράτου. Αιτία οὖν πάντων τῶν κακῶν ἡ φιλαρ γυρία. Διὰ τοῦτο ὁ Χριστὸς καὶ Θεὸς κατηγορῶν ἐν προφήταις, ἔλεγε· Πρόβατον κατὰ ποιμένος ἐξέμει νεν Όντως 'Ρίζα τῶν κακῶν ἡ φιλαργυρία. Ἔλεγεν οὖν ὁ προφήτης Ζαχαρίας, ὡς ἐκ προσώπου Κυρίου· Καὶ ἐρῶ πρὸς αὐτούς· τουτέστι τοὺς ἁγνώ μονας τοῦ λαοῦ· Εἰ καλόν ἐστιν ἐνώπιον ὑμῶν, δότε στήσαντες τὸν μισθόν μου, ἢ ἀπείπασθε. Καὶ τὶς ἄρα γένοιτο μισθὸς τοῦ ἀπράτου; ποία δὲ τιμὴ τοῦ ὑπὲρ τιμήν; ποία δὲ πρᾶσις τοῦ ὑπὲρ λό γον; Καὶ ἔστησαν, φησί, τον μισθόν μου τριά κοντα ἀργύρια. Ὦ ἀκριβοῦς προῤῥήσεως! ποιόν τε τρόπον εἰς τοιαύτην ἐξεβάκχευσας απληστίαν, ὦ est rei caput: apodolicum invasit chorum; venaJem eun. impio exposuit ausu, qui major pretio est. Omnium ergo malorum causa est avaritia. Ob id Christus ac Deus in prophetis criminabundus aiebat, ovem in pastorem furore actam esse. Vere malorum omnium radix est cupiditas “. Quocirca dicebat Zacharias propheta, quasi ex Domini persona: El dicam ad eos: hoc est ad ingratos de populo: Si bonum est in conspectu vestro, dale statuentes mercedem meam, aut renuite ". Quanam vero ejus merces constitui poterit, qui major est quam ut vendi possit? Quodnam ejus pretium, qui pretium omne superat? Quæ ejus venditio, qui sumniam omnem excedit? Et statuerunt, inquit, mercedem meam triginta argenteos. Ο exquisitum Ἰούδα! Καὶ γὰρ ὅτε τὸ μύρον ἐν τῷ δείπνῳ κατέ vaticinium, ac modi declaratio, quo in insatiabilem ejusmodi cupiditatem, o Juda, furore abactus es! Nam et cum casta illa ac religiosa mulier unguentum in cœna effunderet, ab avaritia intus animo latitante, dicebas: Poterat unguentum istud venumdari trecentis denariis, et dari pauperibus “. Veruni ılle tonitru̸ı filius Joannes, tuum arguens omni nequitia et improbitate refertum avaritiæ sensum, apertissime ait: Hoc autem dixit, non quia de egenis pertinebat ad eum; sed quia fur erat, et loculos habens, ea quæ mittebantur portabat". Dominus Haque Jesus Christus, qui, ut Deus, erat omnium præscius, Judam sciens nequissimo avaritiæ affectu lentum, ut nimiam illam inexhaustæ cupiditatis, intemperantiam vinceret, humanæ illud mercedis ac premii illi concredidit. At ille, nedum non fuit expletus, eum boni Domini dona perciperet, nec divinis ullis charismatibus destitutus esset, ut etiam triginta argenteos, trecentorum illorum denariorum vice commutarit. O perversum Judæ consilium! O Jadæ dementiam, ut qui auctore vitæ ac præceptore Christo audisset: Quid proficit homo si universum mundum lucretur, animam autem perdat, et detrimentum sui faciat "? triginta tamen argenteis ad breve delectatus tempus, datorem vitæ Christum iniquis tradiderit, suamque ipsius animam suppliciis æternis addixerit! Idcirco etiam Dominus noster Jesus Christus aiebat: Væ homini illi per quem Filius hominis tradetur: bonum illi erat, si natus non fuisset homo ille 1. III. Dicebat autem hæc Dominus noster Jesus Christus, volens eum revocare ad sensum, ut in se reversus, a perverso illo scelestissimoque proditiovis studio animum abstineret, rediretque ad pani6 | Tim. τι, 10. er Zach. x1, 12. σε Marc. XIV, Humanæ illud mercedis et præmii, to xard ἀνθρώπους ἐπιτίμιον. Velut salarium, ut eo baberet, quo suæ avaritiæ faceret satis, concreditis Domini qualibuscunque pecuniis, quibus ad libitum uti posset. Riccardus: ἐπιτίμιον, quod maximi honoris, maximæque æstimationis est; nihil id ad propositum: nec enim ferre loculos, ac temporalem cecoχεεν, τὸ σεμνὸν ἐκεῖνο καὶ φιλόθεον γύναιον, ἐπὶ τῆς Ενδον μυχούσης ἐν σοὶ φιλαργυρίας έφασκες· Ηδύνατο τοῦτο τὸ μύρον πραθῆναι τριακοσίων δηναρίων, καὶ δοθῆναι πτωχοῖς. Αλλ' ὁ τῆς βρον τῆς υἱὸς Ἰωάννης, ἐλέγχων σου τὴν παγκάκιστον τῆς φιλαργυρίας ἔννοιαν, φανερωτάτως φησί· Τοῦτο δὲ εἶπεν, οὐχ ότι περὶ τῶν πτωχῶν ἔμελεν αὐτῷ, ἀλλ' ὅτι κλέπτης ἦν, καὶ τὸ γλωσσόκομον ἔχων τὰ βαλλόμενα ἐβάσταζεν. Ὁ μὲν οὖν Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς προγνωστής ῶν ὡς Θεός, καὶ γνοὺς τῷ πονηρῷ πάθει τῆς φιλαργυρίας ἡττώμενον, νικῆσαι θέλων τὴν ὑπερβολὴν τῆς ἀπλήστου καρδίας, τὸ κατὰ ἀνθρώπους ἐπιτίμιον αὐτῷ κατεπίστευσεν. Ο δὲ, οὐ μόνον ἐπλήσθη τῶν τοῦ ἀγαθοῦ Δεσπότου δε ρεῶν ἐν ἀπολαύσει τυγχάνων, καὶ τῶν Θεοδωρήτων χαρισμάτων μηδενὸς ὑστερούμενος· ἀλλὰ τριάκοντα αργύρια τῶν τριακοσίων ἀντικατηλλάξατο δηναρίων. Ο τῆς τοῦ Ἰούδα κακοβουλίας! ὦ τῆς τοῦ Ἰούδα παραφροσύνης, ὅτι ἀκούσας παρὰ τοῦ ζωοποιοῦ δι δασκάλου Χριστοῦ· Τί ὠφελεῖται ἄνθρωπος τὸν κόσμον ὅλον κερδήσας, καὶ τὴν ψυχὴν ἀπολέ σας, καὶ ζημιωθείς; τριάκοντα αργυρίοις προς άλλ γον τερφθείς, τὸν ζωοδότην Χριστὸν τοῖς ἀνόμοις πα ρέδωκε, τὴν δὲ ἑαυτοῦ ψυχὴν αἰωνία τιμωρία κατε δίκασε. Διὸ καὶ ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός ἔλεγεν· Οὐαὶ τῷ ἀνθρώπῳ ἐκείνῳ, δι' οὗ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδίδοται· καλὸν ἦν αὐτῷ, εἰ οὐκ ἐγεννήθη ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος. Γ΄. Ὁ μὲν γὰρ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς ταῦτα ἔλεγε, θέλων αὐτὸν εἰς αἴσθησιν ἀγαγεῖν· ὥστε ἀνα σφάλαντα ἀποστῆναι τοῦ πονηροτάτου ἐκείνου ἐπιτηδεύματος τῆς προδοσίας, καὶ εἰς μετάνοιαν χωρῆσαι, 5. ** Joan. x11, 6. TO Luc. 11, 25. " Matth. nomum agere, eximium aliquid erat ac maximi honoris in collegio apostolico; nec honoribus, sed lucro ac pecuniis, avarus animus satiandus erat. Leg. εξέμηνε. Erat μοιχούσης. Leg. οὐ μόνον οὐκ.

ORATIO IN PARASCEVEN. καὶ σωτηρίας τυχεῖν. Ὁ δὲ τὴν παρακοὴν προτιμή- tentiam, ac salutem nancisceretur. At ipse inobeσας τῆς ὑπακοῆς, γέγονε τοῦ ἀρχεκάκου όφεως οίκητήριον. Διὸ καὶ ὁ Κύριος ἐπιμένοντα ὁρῶν αὐτὸν τῇ εικαιοβουλίᾳ τῆς προδοσίας, ἔκδοτον παρέδωκε τῷ ὑποθεμένῳ αὐτὸν τὸ τῆς φιλαργυρίας πάθος. Ερωτώμενος γὰρ ὑπὸ τῶν γνησίων μαθητῶν ἐν τῷ δείπνῳ, τις εἴη ὁ τὴν προδοσίαν ἐπιτηδεύων, ἀπε κρίνατο αὐτοῖς λέγων· ῇ ἐγὼ βάψας τὸ ψωμίον ἐπιδώσω, ἐκεῖνος ἐστιν, ὁ παραδιδούς με. Καὶ κατὰ τὸ λαβεῖν τὸ ψωμίον, φησίν, εἰσῆλθεν εἰς αὐτὸν ὁ Σατανᾶς. Ὁ δὲ Κύριος πρὸς αὐτόν· Ο ποιεῖς, ποίησον τάχιον. Ιδετε πῶς ἑκουσίως ἔσπευ δεν ὑπὲρ σωτηρίας τοῦ γένους τῶν ἀνθρώπων, ἐπὶ τὸ πάθος ἐλθεῖν, ὁ φύσει Σωτήρ; Διὸ τὰ ἐν ἀνθρώποις ἐξαίρετα καλά, τὰ ὑπ' αὐτοῦ γενόμενα, φῶς ἐστι καὶ ζωή. Ταῦτα καὶ αὐτὸς καλεῖσθαι ηὐδόκησε· φῶς γάρ ἐστιν, ὡς Θεὸς, καὶ ζωὴ, ὡς ἀθάνατος, καν ἐγεύσατο πάθους σαρκί, οὐ θεότητι. Δ'. Φύγωμεν οὖν πάντες τὴν πλεονεξίαν· ἐξεμέσω μεν μετά φιλαργυρίας καὶ τὴν ὑπόκρισιν· ἀσπα ζώμεθα ἀλλήλους ἀπὸ καρδίας, μέλλοντες προσιέναι τοῖς θείοις μυστηρίοις· πᾶσαν ὀργὴν ἀποῤῥίψωμεν· πάσης μνησικακίας καθαρεύσωμεν· ἵνα εἰσελθὼν ὁ Δεσπότης ἐν ταῖς ἡμετέραις ψυχαίς, μηδένα εύρη κατὰ τὸν Ἰούδαν ὑποκρίσεως γέμοντα· ἀλλὰ πάντας καθαρούς, κατὰ τὸν Ἰωάννην, τοὺς πατρικούς κολ τους μετὰ πίστεως θεολογοῦντας· κατὰ Παῦλον, τῷ κόσμῳ ἐσταυρωμένους· κατὰ τὸν Πέτρον, εὐσεβῶς κηρύττοντας καὶ λέγοντας· Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζωντος· ὅπως τοῦ δεσποτικοῦ τύχω μεν μακαρισμοῦ· Μακάριος γὰρ, φησίν, ἀνὴρ, ᾧ οὐ μὴ λογίσηται Κύριος ἁμαρτίαν, οὐδὲ ἔστιν ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ δόλος. Ἐπὶ τίνα γὰρ ἐπιβλέψω, διὰ τοῦ προφήτου λέγει, ἀλλ' ἡ ἐπὶ τὸν πρᾶον καὶ ἡσύχιον, καὶ τρέμοντα μου τοὺς λόγους; καὶ ἐν Εὐαγγελίοις ἔλεγεν ὁ Σωτὴρ διδάσκων τοὺς ἑαυτοῦ μαθητάς· Μακάριοι οἱ πτωχοὶ τῷ πνεύματι, ὅτι αὐτῶν ἐστιν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν· ής γένοιτο πάντας ἡμᾶς ἀξίους καὶ ἐν ἀπολαύσει γενέσθαι, διὰ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, τοῦ ἑκουσίως ὑπὲρ ἡμῶν πραθῆναι καὶ παραδοθῆναι καταδεξαμένου, ὅπως ἡμᾶς ἐκ τῆς δουλείας τοῦ ἀοράτου ἐχθροῦ ἐλευθερώσῃ. Αὐτῷ ἡ δόξα ἅμα τῷ Πατρὶ, καὶ τῷ ἁγίῳ καὶ ζωοποιῷ αὐτοῦ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ΛΟΓΟΣ ια' Εἰς τὸ πάθος τοῦ Κυρίου, τῇ ἁγίᾳ καὶ μεγάλῃ Παρασκευή. Δ'. Φοβερὰ τῆς σημερινής παρατάξεως τὰ μυστή dientiam obedientiæ præferens, se ipsum domicilium serpentis malorum auctoris effecit. Idcirco etiam Dominus, ut vidit pervicaciter in perditissimo proditionis consilio persistere, in ditionem potestatemque illius tradidit qui avaritiæ affectionem ei suggesserat. Percontantibus namque veris sincerisque discipulis in ccena, quisnam esset qui proditionem moliretur, respondit eis, aitque: Cui ego buccellam intinctam porrexero, ilte est qui me tradet. Et post acceptam buccellam, inquit, introfrit in eum Satanas. Et dixit illi Dominus: Quod facis, fac citius vs. Videtis quam sponte, is qui natura erat Salvator, pro humani salute generis, ad mortem venire satageret? Quapropter eximia a præcipua in humanis bona, ab eo condita, lux sunt et vita quæ et ipse appellari voluit. Quippe lux est, qua Deus ratione; vila autem, qua immortalis est. Quanquam vero carne gustavit mortem, non deltate. tes; IV. Fugiamus itaque omnes inexplebilem plus habendi cupiditatem: cum avaritia foras pariter hypocrisim mittamus. Ad divina accessuri myste ria, invicem ex corde ampleremur ac osculemur: iram omnem projiciamus; ab omni simultate cor mundum habeamus, ut ingrediens Dominus in nostras animas, neminem Judæ instar inveniat plerum simulatione; sed mundos omnes, Joannis instar divinum Patris sinum cum fide explicanPauli instar mundo cruciflxos”: more Petri pie prædicantes, atque dicentes: Tu es Christus Fi lius Dei vivi το: ut ita dominicam consequamur beatitudinem. Beatus enim, inquit, vir, cui non imputaverit Dominus peccatum; nec est in ore ejus dolus v. Super quem enim respiciam, ait per prophetam, nisi super milem et quietum, et trenentem sermones meos"? In Evangeliis quoque dicebat Salvator, cum suos ipsius doceret discipulos: Beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est règnum cœlorum *: quo utinam omnes nos digni ac participes efficiamur, per Dominum nostrum Jesum Christum, qui ultro pro nobis vendi ac tradi sustinuit, ut nos ab hostis invisibilis servitute liberaret. Ipsi gloria, una cum Patre sanctoque ae vivifico ejus Spiritu, nunc et semper et in sæcula saeculorum. Amen. ORATIO XI Tasceve. in Dominicam passionem, in sancta ae magna Pas Terribilia sunt hodierni prælii mysteria 75 Matth. xvi, 16. ** Psal. xxxi, 2. "T * Joan. *111, 26, 27. 18 Joan. 1, 18. * Galat. v, 14. vs Matth. v, 5. LEVI, 9. Ισ. αὐτῷ. Habuit Riccardus ex Vaticano, contulitque cum uno Cryptafer. codice, et altero Birleti. Nihil Procli aliis charactere ac doctrina deterior est. Non male Riccardus distinguit a sequenti, tametsi codex Sirleti ex quo edidit, hæs illaque continua Isa. habebat. Palam enim spectant ad alium aliumque diem; nempe Parasceves, et Paschæ, sive etiam Sabbati sancti. Videtur tamen in secunda aliquid desiderari pro exordio, nisi ita ex abrupto incepit ad exhibendain magnitudinem affectus.

horrenda infernalis pugnae tropea: inenarrabilis ρια· φρικτὰ τοῦ καταχθονίου πολέμου τὰ τρόποια subita haec antiqui tyranni profligatio: cogitatu omni major victoria, quam pro nobis retulit is qui carnem assumpsit nostri causa. Cum morte congressus est tanquam mortuus: infernumque devastavit ut Deus fortis et potens. Dominus enin, fortis el polens; Dominus potens in prælio *. Quænam ergo copia fandi pro rei dignitate, huic poterit deservire miraculo? Quænam vero lingua terribilem hunc eloquetur ac enarrabit conflictum? Hodie namque impleta sunt prophetica obsignata oracula. Hodie infernus nesciens lethale epotavit venenum. ´lodie mors eum suscepit mortuum, qui semper est vivens. Hodie soluta sunt vincula, quæ serpens in paradiso fabricaverat 80. Hodie ii qui a sæculo servi fuerant, in libertatem vindicati sunt. Hodie latro, quinque millium ac quingentorum annorum spatio fammei gladii præsidio munitum clausumque paradisum, perfodit. Hodie lux in tenebris lucens οι universum mortis thesaurum exhausit. Hodie Regis in carcerem novus ingressus designatus est. Hodie contrivit portas æreas, ac vectes ferreos confregit is qui ut simplex mortuus absorptus est, utque Deus Verbum infernum vastavit. Hodie summangularis lapis Christus, jactum illud primigenium more tis fundamentum concussit: revulsit Adam, ac Abel incoluinem revocavit, universumque inferni ædificium evertit. Hodie et qui olim lugebant, quos prævalens mors devoraverat 8ª¸, magna et elata voce clamant: Ubi est, mors, victoria tua? Ubi est, inferne, stimulus luus **? II. Quid ad haec, o Judze, dicis? Crucem sugillas? subsanuas passionem? irrides mortem? sepulcrum obtrectas? At fige in victoria obtutum, ejusque reverere passionem, qui Deus Verbum impatibilis exsistens, voluntate sua passus est carne. Justos omnes ex potestate et imperio absorbuit mors, nec ullus sanctorum ejus victor fuit. Admiraris Abel? at mors eum deglutiit. Mihi Noe dicis? sed præceps, etiam ipse in interitum corruit. Enoch mihi profers“? verum hic quoque declinavit quidem, minime tamen legem abrogavit. Abraham mihi jactabunde quidem effers? at hunc quoque ipsum mors interemit. Isaac inentionem facis **? at ubi cecidisset, non resurrexit. Jacob adducis? veἀδιήγητος τοῦ παλαιοῦ τυράννου ἡ ἀθρόα καθαίρεσις· πάσης ἐνθυμήσεως κρείττων, ἡ τοῦ δι' ἡμᾶς σαρχων θέντος ὑπὲρ ἡμῶν νίκη. Συνεπλάκη μὲν γὰρ τῷ θα νάτῳ, ὡς νεκρός· ἐσκύλευσε δὲ τὸν ᾅδην ὡς Θεὸς ἰσχυρὸς καὶ δυνατός. Κύριος γὰρ κραταιὸς καὶ δυ νατός Κύριος δυνατὸς ἐν πολέμῳ. Ποῖος οὖν λόγος επαξίως δυνατὸς ὑπουργήσεις τῷ θαύματι; ποία δὲ γλῶσσα λαλήσει καὶ διηγήσεται τὴν φοβεράν τα ράταξιν; Σήμερον γὰρ προφητικῶν φωνῶν πεπλή ρωταί σφραγίς. Σήμερον ὁ ᾅδης ἀγνοῶν κατέπιε δη λητήριον. Σήμερον ὁ θάνατος ἐδέξατο τὸν ἀεὶ ζῶντα νεκρόν. Σήμερον ἐλύθη δεσμὰ, ἅπερ ὁ ἔφις ἐν παι ραδείσῳ ἐχάλκευσε. Σήμερον οἱ ἐξ αἰῶνος ἠλευθερώ θησαν δοῦλοι. Σήμερον ὁ λῃστὴς ἑτυμβορύχησε, τὸν πεντακισχιλίοις καὶ πεντακοσίοις ἔτεσιν ὑπὸ φλογίνης ρομφαίας φρουρούμενον παράδεισον. Σήμερον τὸ φῶς ἐν τῇ σκοτίᾳ φαίνει, καὶ ὅλον τοῦ θανάτου τὸν θησαυρὸν ἐκένωσε. Σήμερον βασιλικὴ εἰς τὸ δεσμο τήριον έκαινοτομήθη εἴσοδος. Σήμερον, πύλας χαλκᾶς συνέτριψε, καὶ μοχλούς σιδηρους στ έθλασεν, ὁ καταποθείς ὡς ψιλός νεκρός, καὶ πυρπολ λήσας ὡς Θεὸς Λόγος. Σήμερον ὁ ἀκρογωνιαίος λίθος Χριστὸς, τὸ τοῦ θανάτου προγονικόν θεμέλιον γενό μενον συνετάραξε, τὸν Ἀδὰμ ἀνέσπασε, καὶ τὴν *Αβελ διέσωσε, καὶ πᾶσαν τοῦ ᾅδου τὴν οἰκοδομὴν κατέστρεψε. Σήμερον καὶ οἱ πρώην θρηνοῦντες, οὓς κατέπιεν ὁ θάνατος ἰσχύσας, μετὰ μεγάλης φωνής κράζουσι· Ποῦ σου, θάνατο, τὸ νῖκος; Ποῦ σου, ᾄδη, τὸ κέντρον; Β'. Τί λέγεις πρὸς ταῦτα, ὦ Ἰουδαῖε; κωμωδείς τὸν σταυρόν; χλευάζεις τὸ πάθος; γελᾶς τὸν θάνα τον; διασύρεις τὸν τάφον; ἀλλὰ βλέπε τὴν νίκην, καὶ φρίξον τὸ πάθος τοῦ ἑκουσίως παθόντος σαρκί, απα· θοῦς ὄντος Θεοῦ Λόγου. Πάντας τους δικαίους μετ' εξουσίας κατέπιε, καὶ οὐδεὶς τῶν ὁσίων περιεγένετο θανάτου. Τὸν ᾿Αβελ θαυμάζεις; ἀλλὰ θάνατος εργα φησεν αὐτόν. Τον Νοέ μοι λέγεις; ἀλλὰ καὶ αὐτὸς εἰς φθορὰν ἐγκυδίστησε. Την Ενώχ μοι προφέρεις; ἀλλὰ καὶ οὗτος ἔφυγε, καὶ οὐ τὸν νόμον κατήργησε. Τὸν ᾿Αβραάμ μοι κομπάζεις; ἀλλὰ καὶ τοῦτον διέλυ σεν ὁ θάνατος. Τὸν Ἰσαὰκ μνημονεύεις; ἀλλὰ πεσὼν οὐκ ἀνέστη. Τὸν Ἰακὼς προφέρεις; ἀλλὰ κόνις ὁ πα τριάρχης. Τὸν Ἰωσὴφ εγκαυχάσαι; ἀλλ' ἐν γυμνοῖς rum patriarcha pulvis exsistit. De Joseph gloriaris? καὶ ξηροῖς ὀστέοις ἡ μνήμη αὐτοῦ. Τὸν Μωϋσέα at in nudis aridisque ossibus memoria ejus posita est. Moysen divine extollis (85)? at ne sepulcrum 30 Psal. XXIII, 8. ** Gen. 111, 24. es Gen. v, 24. 6. Gen. xxv, 8. 8¹ Joan. 1, 5. Hic quoque declinavit, etc. Sirlei et Crypt. habent negativam, οὐκ ἔφυγε, sed melius abest a Vaticano. Revera enim effugit, sive vitavit mortem ac declinavit, juxta illud Hebr. x1, 5: Fide Enoch translatus est, ne videret mortem: haud tamen congressione cum ea victor fuit, ejusve abrogavit legein, sicut Dominus, cum etiam in fine sæculorum maneat moriturus. Divine extollis, εκθειάζεις. Existimat Riccardus dictum hoc in superstitiosos Judæos, qui ἐκθειάζεις; ἀλλ' οὐδὲ τὸν τάφον αὐτοῦ εὑρίσκεις. Πάντας τοὺς προφήτας μοι λέγεις; ἀλλ' ἐννάει τοὺς σε Psal. cvi, 23 160. ΣΧΤ, 28. "I Cor. xV, Moysen ut deum colerent, ejusque adorarent imaginem: eos nimirum quos Epiphanius refert lib. 1 Panar, bær. iv. Verum ii pauci admodum erant in Arabia Petræa, ac valde obscuri: ut non debuerit Proclus, ita universim scelus hoc Judæis improperare, ob paucorum illorum culpam. Milius ergo accipίο τὸ ἐκθειάζειν· ut in homines quoque sacros, quin et res alias, qnadrare potest. Sic Orat. in S. Stephanum, τον κάλαμον ἐκθειάζων arundinem dis vine extollens; quod bene ibi Riccardus reddit.

ORATIO IN PARASCEVEN. τάφους, καὶ μὴ κόμπαζε τοῖς λόγοις. Τοσούτους έλα- quidem ejus reperire vales ". Universos mihi reδεν ὁ θάνατος, καὶ πάντας ἐῤῥόφησεν· ἕνα δὲ κατἐπιε, καὶ κόσμον ὅλον ἀβουλήτως ἐξέμεσε. Βλέπε γὰρ σήμερον τοῦ διαβόλου τὴν κατὰ τοῦ ἀνευθύνου τοῦ θανάτου πονηρίαν. Υπηρέτας πρὸς σύλληψιν πλησε τὸν Ἰούδαν εἰς προδοσίαν ηγόρασε τον Πέτρον εἰς ἄρνησιν ὑπεσκέλισε· τὸν δοῦλον τοῦ ἀρχιερέως πρὸς βάπισμα ἐξέμηνε· τοὺς στρατιώτας πρὸς χλεύην ἐξεβάκχευσε· τὸν Πιλάτον πρὸς ἐρώτησιν διήγειρε· δήμον προς στασιασμὸν ἐκίνησε, βουλόμενος μαθεῖν τίς ἦν ὁ δεσπότης. Αλλ' ειστήκει ὁ μακρόθυμος φέ ρων τὴν τόλμαν, ἵνα λύσῃ τὴν κατάραν. censes prophetas? verum ipsorum recole sepulcra, magnoque te verborum fastu jactare desine. Tot tantosque mors decerpsit, universosque exsorbuit: absorbuit autem unum, ac nolens volens mundum universum evomuit. Vide enim diaboli hodierna die adversus eum nequitiam, qui nihil nortis reus erat. Ministros armavit ut comprehenderent; Judam ut proderet, redemit; Petrum ad negandum supplanLavil; servum principis sacerdotum, ut alapa in eum sæviret comparavit; milites ut illuderent, caco furore exagitavit: Pilatum ad interrogandum pru rei more excitavit; turbam ad seditionem concitavit, scire volens quisnam esset Dominus. Verum stetit ille longanimiter sustinens audax illud facinus, quo solveret maledictionem. Γ΄. Διὰ τοῦτο ὥσπερ ἐπὶ βασιλικοῦ θανάτου, πᾶσα ἢ τῶν πόλεων φαιδρότης φυγαδεύεται· οὕτως σήμε ρον πᾶσα ἡ κτίσις τὴν ἑαυτῆς ἠρνήσατο λαμπρότητα. Οὐρανὸς ἐμελανημόνει τὸ σκότος· ὁ ἥλιος ὥσπερ δοῦλος φιλοδέσποτος ἔφυγε, τὰς ἀκτῖνας συστείλας· τὰ ἄστρα τὴν φυσικήν συνετάραττε τάξιν· ὁ ναὸς περ ριεσχίζετο διὰ τὸ πένθος· ἡ γῆ θρηνούσα οὐ βραχίονας ἔτυπτεν, ἀλλὰ πέτρας ἔσχιζεν· οἱ προφῆται πάντες προσιόντες, ἠρώτων τὸν Δεσπότην, καὶ ἔλεγον· Τί αι πληγαὶ αὗται αἱ ἀναμέσον τῶν χειρῶν σου; πῶς σοῦ τὸ πάθος άψασθαι ἐτόλμησε; θεότητι; ἀλλ' ἀνάλωτος ή θεότης. Ο οὖν πάσχει, σαρκὶ πέπονθε. Καὶ πῶς οὐκ ἠδάσθησάν σου οι σταυρώσαντες, καὶ οὐκ ἐμνήσθησαν τῆς εὐεργεσίας σου; Τί οὖν πρὸς αὐτοὺς ὁ Δεσπότης; αὗται αἱ πληγαὶ ὡς ἑκὼν ἐπλή τὴν ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ ἀγαπητού μου. 'Εξ Αιγύπτου μετῆρα ἄμπελον ἤρδευσα τῇ παρόδῳ τῆς θαλάσσης περιέσκαψα τοῖς φοβήτροις· ἐκλάδευσα περ ριτομῇ· ἐχαράκωσα προφήταις· περιέφραξα νόμῳ· Καὶ ἔμεινα τοῦ ποιῆσαι σταφυλήν· ἐποίησε δὲ ἀκάνθας, καὶ οὐ δικαιοσύνην, ἀλλὰ κραυγήν. Και, Εγενόμην ὡς ἄνθρωπος αβοήθητος, ἐν νεκροῖς ἐλεύθερος. Δ'. Ω πάθος κόσμου καθάρσιον! ὢ θάνατος ἀθανα σίας ἀφορμὴ ζωὴν ἀνατέλλουσα! ὦ κάθοδος ἐν ᾅδου, τῶν ἐξ αἰῶνας νεκρωθέντων γέφυρα πρὸς ἀναβίωσ σιν! ὦ μεσημβρία τῆς δειλινῆς ἐν παραδείσῳ κατα δίκης ἀνάκλησις 1 ὢ σταυρὸς δένδρου ἰατρός! ω ἦλοι τὸν κόσμον τῇ θεογνωσία προσηλώσαντες, καὶ θανάτου καταπείραντες! ᾧ ἀκανθαι, τοῦ Ἰουδαϊκοῦ ἀμπελῶνος οἱ βότρυες! ὢ χολή, τοῦ τῆς πίστεως μέλιτος πρόξενος, καὶ τῆς Ἰουδαίων πονηρίας κατο ήγορος 1 ὦ σπόγγος τὴν κοσμικὴν ἁμαρτίαν ἀποσπογ γίσας καὶ ἀποσμήξας! ὦ κάλαμος ἐν οὐρανοῖς τοὺς πιστοὺς πολιτογραφήσας, καὶ ἀρχεκάκου όφεως τὴν τυραννίδα συντρίψας! ὢ μυστήριον παρὰ ἀπίστοις ἀπιστούμενον, ὑπὸ δὲ πάντων πιστῶν προσκυνούμε - τὸν ἀκαταπαύστως! & σημεῖον παρὰ ἀπίστων ἀντιλεγόμενον, καὶ παρὰ πιστῶν δοξαζόμενον! ὦ μυστή. ριον, Ἰουδαίοις μὲν σκάνδαλον, ἔθνεσι δὲ μωρία· * Beut. xxxiv, 6. • Zach. XIII, 6. Leg. θάνατον, . ibid. III. Idcirco, siout in regis alicujus morte, omnis ab urbibus festivus lepor abscedit; ita hodie creatura universa splendorem suum respuit ac abdicavit. Colum pullatas sibi tenebrarum sumebat vestes; sol uti servus domini sui amantissimus, radies contrabens, aufugiebat; astra naturalem invertebant ordinem; templum undique a ludu scindebatur; terra lugens ac mcrens, non brachia contundebat, sed petras scindebat; propheta omnes accedentes, Dominum interrogabant, dicebantque: Quid sunt plagæ istæ in medio manuum tuarum **? Quonam modo te passio ausa est attingere? Num deitate? Atqui deitas nihil perpeti potest. Quod itaque passus est, carne passus est. Qui vero, qui te egerunt in crucem, non te sunt reveriti, nec tuorum beneficiorum memores exstiterunt? Quid ergo ad ipsos Dominus? Istæ sunt plagæ, quibus volens ipse plagatus sum in domo dilecti mei ". Ex ΑΕgypto vineam transtulio; maris transitu irrigavi; circumfodi terriculamentis; circumcisione putavi, circumvallari prophetis; lege circumsepsi; Et exspectavi ut faceret uvas: fecit autem spinas; ſesit, non justitiam, sed clamorem ". Et: Factus sum sicut homo sine adjutorio, inter mortuos liber 31, IV. O passionem, mundi expiationen! O mor tem, immortalitatis causam vitæque originem! O descensum ad inferos, iis qui a sæculo mortui erant, ascensionis pontem ad vitam redivivam! 0. meridiem, pomeridianæ in paradiso damnationis revocationem! 0 crucem, arboris medelam! 0 clavos, cognitionis Dei mundum aſſigentes, mortemque transfigentes! 0 spinas, Judaicæ vineæ botros! 0 fel, quod fidei dulcorem conciliet, ac Judæorum accuset nequitiam! 0 spongiam, quæ peccatum mundi detergat abstergatque! 0 arundinem, quæ fideles cœlestium civium albo inscribat, malorumque auctoris serpentis tyrannidem conteral! Ο mysterium cui ab infdelibus fides negatur: quodque jugiter fidelium omnium studio adoratur! O signum, cui ab infidelibus contradicitur, quodque Adelibus clarum habetur! O mysterium, Judais quidem scan- » Psal. £xxix, 9. οι Isa. V, 4, 7. * Psal. Lxxxvii, 6.

dalum, gentibus autem stultitia: nobis autem, Chri- ἡμῖν δὲ, Χριστὸς Θεοῦ δύναμις καὶ Θεοῦ σοφία, stus Dei virtus, et Dei sapientia, uti Paulus apostolus ait, quia quod stultum est Dei, sapientius est hominibus ss; ita ut destruxerit mortem, spoliaverit infernum, ac mortuos qui a sæculo erant, vivificaverit: gratia Domini nostri Jesu Christi, cui gloria et imperium in sæcula sæculorum, Amen, ORATIO ΧΙΙ. In Domini nostri Jesu Christi resurrectionem. 1. Pulchri itaque triduanas sepulturæ flores; mican. tj fulgore coruscant lavacri lilia; ortæ sunt stelke ex aqua. Ac merito: sol enim iis illuxit qui in tenebris positi sedebant in lacu inferiori et in umbra mortis º. καθά φησιν ὁ ἀπόστολος Παῦλος, Ὅτι τὸ μωρὸν τοῦ Θεοῦ, σοφώτερον τῶν ἀνθρώπων ἐστίν· ὡς θάνατ τον καταγρῆσαι, καὶ τὸν ᾅδην σκυλεῦσαι, καὶ τοὺς ἀπ' αἰώνων νεκροὺς ζωοποιῆσαι· χάριτι τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ· ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος, εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν. Εἰς τὴν ἀνάστασιν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Α'. Φαιδρὰ τοιγαροῦν τοῦ τριημέρου πάθους τὰ ἄν θη· ἀστράπτει τῆς κολυμβήθρας τὰ κρῖνα· ἀστέρες ἐξ ὑδάτων ἀνέτειλαν. Καὶ εἰκότως· ὁ ἥλιος γὰρ ἐπι φανε τοῖς ἐν σκότει ἐν λάκκῳ κατωτάτῳ καθημένοις, αἰχμαλωσία. Βλέπε τὰ τρόπαια, καὶ μὴ ἀμφίβαλλε περὶ τῆς νίκης. Θαύμασον τὴν τῆς βασιλίδος μεγα λοψυχίαν, πᾶσι τὰς πνευματικὰς εὐλογίας πηγάζου σαν. Πάλαι μὲν γὰρ οἱ Ἰουδαῖοι λίθους κατά Στεφά νου ἠκόντιζον, καταχώσαι βουλόμενοι τὸν τοῦ σταυ ρωθέντος πρώταρχον ἀθλητὴν καὶ ἄμαχον ρήτορα ἡ δὲ ἑαυτὴν τῷ Χριστῷ ἀναθεῖσα παρθένος, πλοῦτον δι᾿ εὐλάβειαν ἐκένωσέ τε καὶ ἀνάλωσεν. Τὴν οἰκείαν σάρκα τοῖς πάθεσιν ἐνέκρωσε· τὸν σταυρωθέντα ἐν ψυχῇ ἐθαλάμευσεν· τὸν ἐπίγειον οὐρανὸν τὸν ὁρώμε νον ἐκαλλώπισεν. Ομολογεῖ τάφον τὸν θησαυρὸν τῆς σωτηρίας· ἐγκαυχάται σταυρῷ, δι' οὗ τὸ παρ λαιὸν ἐσχίσθη χειρόγραφον περιπτύσσεται θανατὸν τοῦ ἀρχαίου φραγμοῦ λυτήριον· κηρύττει ἀνάστασιν τὸ μέγα τοῦ σταυρωθέντος δῶρον· θαυμάζει κολυμβήθραν τὴν τοσούτους τεκοῦσαν καὶ μείνασαν παρ θένον, δι' ἧς φωστῆρες ἀνέτειλαν· ἐκπλήττεται μυστήριον, ἐν ᾧ διάβολος παραδόξως έναυάγησε. Ταῦτα τοῦ σταυρωθέντος τὰ δῶρα· ταῦτα τοῦ τάφου τὰ τρόπαια· ταῦτα τοῦ κοινοῦ Δεσπότου τα κατορθών ματα. Ἐν τῇ ἡμέρᾳ ὁ ᾿Αδὰμ ἐν παραδείσῳ τὸ δηλη τήριον ἔπιεν· ἐν ταύτῃ τῇ νυκτὶ ὁ "Αδης μεσεν, δν ἀγνοῶν κατέπιε. Τίς ἴδε τοιαῦτα; τίς ἤκουσεν οὔ τως; Τάφος παραδείσου γέγονεν ἴαμα· σταυρὸς δένε δρου κατάραν ἔλυσεν· ἡ κτίσις ἔφριξεν, ὃν Ἰούδας ἐπώλησε. Gloriosa est crucifixi captivitas. Specta tropaea, nec g καὶ ἐν σκιᾷ θανάτου. Ενδοξος τοῦ σταυρωθέντος ή dubius sis de victoria. Admirare reginæ magnificentiam omnibus fontis instar spiritales benedictiones effundentem. Olim quidem Judæi lapides in Stephanum intorquebant, animo obruendi primarium militiæ crucifixi, principemque athletam ac invictum oratorem: hæc autem virgo, Christo se consecrans, religionis ergo divitiarum thesauros erogando exhausit. Mortificavit furentes motus suæ carnis; crucifixum, in animo suo ceu thalamo collocavit: terrestre cœlum, templum nempe istud quod oculis aspectamus, eleganter exornavit. Confitetur salutis thesaurum esse sepulcrum; gloriatur cruce, per quam vetus discissum est chirographum; affusa amplexatur mortem, antiquæ maoeriæ dissolutionem; magnum crucifixi donum, resurrectionem prædicat; admiratur baptismi fontem, qui tot tantosque paril, virgoque nihilominus permanet; per quem exorta sunt lumina: mysterium stupet, in quo diabolus mirabili ratione naufragium fecit. Sunt hæc crucifixi munera; hæc sepulcri tropæa; hæc communis Domini præclara facinora. In die Adam lethale venenum in paradiso sumpsit; nocte hac, eum infernus quem non agnoscens absorbueval, evomuit. Quis unquam talia vidit? Quis rem cjusmodi audivit? Sepulcrum factum est medela paradisi; crus, arboris naledictionem solvit; quem Judas vendidit, ei creatura tremore venerationem habuit. II. Quid ais, o Judæe? Ambo hæc insaniam tuam publico dedecore notant: verba nimirum prophetarum, et paturæ elementa. Si ad verba non erubescis, vel natura saltem horresce tremorem. Quippe luxerunt servi, injuriam Domini ferre non valentes. Coelum tenebras induit, sol ad mysterii stuporem *³ 1 Cor. 1, 23-25.» Psal. Lxxxvii, 7, Vix adduci possum, ut ne hoc totum ἀπάνε 0,3μα, seu partem plenioris orationis accipiam.Vox illa τοιγαροῦν, aliquid jam expositum respicit. Dicta videtur in Sabbato Paschæ, et in recens baptizatos; seu occasione baptismi, cujus ea die ritus celebris est. Admirare regina magnificentiam. Obscurum quid hic velit auctor, ac co nomine intelligat. Riccardus existimat notare Pulcheriam augustam, quæ οι βασιλίς et virgo, tunc clura in urbe esset: in Β'. Τί λέγεις, ὦ Ἰουδαῖε; δύο ταῦτα στηλιτεύει σου τὴν μανίαν· προφητῶν λόγοι, καὶ τὰ στοιχεῖα τῆς φύσεως. Εἰ οὐκ ἐρυθρᾷς τοὺς λόγους, φρίξον καν τὸν τῆς φύσεως τρόμον. Ἰδοὺ γὰρ οἱ δοῦλοι ἐπένθησαν, τὴν δεσποτικὴν ὕβριν οὐ φέροντες. Ο οὐρανὸς ἐνεδύ σατο σκότος· ὁ ἥλιος δραπέτευσε τὸ μυστήριον· ἡ γῆ quam quadrent omnia illa pietatis opera, quæ ille commemorat. Ac sane ut unam aliquam personam hæc respiciant, vis aliam respexerint. Quod sic adtem statim tria in Neophotistos verba prolocutus, ad imperatricem sermonein convertat; ea videtur ratio, quod forte ipsa adesset, ac interfuisset baptismo, inque baptizandos aliquid contulisset, ut ea Proclus occasione paucis laudans, velut ad exenplum novis Christianis proponat, atque in ea Christi crucis tropaea prædicet.

ORATIO IN S. PASCHA. Στρόμαξε την τόλμαν· ὁ ναὸς ἐθρήνησε τοὺς χριστο- aufugit; tremuit terra ad tam audax facinus; lem- κτόνους· ὁ ᾄδης πρεσβευτάς τους νεκρούς προέπεμψεν· ἡ γῆ τρέμουσα, ἄνευ φωνῆς ἐβόησεν Ιουδαίοις· Εως πότε βαρυκάρδιοι, καὶ σκληροκάρδιοι διαμένετε πάντες οἱ νεκροί θαυμάζοντες τὸ πάθος, εὐαγγελίζον ται λέγοντες· Τῷ μώλωπι αὐτοῦ ἡμεῖς πάντες ιάθημεν, καθήμενοι ἐν σκότει καὶ σκιᾷ θανάτου ἐν τυ ραννίδι· [αλλά] Διὰ σπλάγχνα ελέους ἐποίησε κράτος ἐν βραχίονι αὐτοῦ· ὁ δι' ἡμᾶς πτωχεύσας, πλούσιος ῶν, ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, τοῦ ζῶντος Χριστὸς Ἰησοῦς ὁ Κύριος ἡμῶν, καὶ διασκορπίο στις τοὺς ὑπερηφάνους, ἀνύψωσε τους ταπεινούς· πατάξας τὸν τὸ κράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου τουτέστι τὸν διάβολον τὸν ἀρχέκακον ὄφιν, καὶ σπολούν δράκοντα, καθώς προείρηκεν ὁ τῶν προφητῶν ἐξοχώτατος Ἡσαΐας. Διὰ τοῦτο πᾶσα ἡ γῆ μετ' εὐφροσύνης τῆς τοῦ Δεσπότου καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησ σοῦ Χριστοῦ ἀνάστασιν μεγαλοφώνως ἀνυμνεῖ, ὅτι ἐν αὐτῇ τοῖς ἀπ' αἰῶνος αἰχμαλώτοις γέγονεν ἄφεσις, καὶ τυφλοῖς ἀνάβλεψις. Τὸ γὰρ, φῶς τὸ ἀληθινὸν, τὸ φωτίζον πάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς τὸν κόσμον, ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου ἀτρέπτως, ἀσυγχύτως, καὶ ἀδιαιρέτως ἐνανθρωπήσαν, διὰ τοῦ σταυροῦ τὸν ἀντίδικον ἡμῶν κατέβαλεν, τὸν φθονήσαντα τῷ γέκαὶ τῶν ἀνθρώπων εἰς στέρησιν τῶν αἰωνίων αγα θῶν, καὶ δι' αὐτῶν τὸν Θεὸν ὀνειδίζειν βουλόμενον. ὅτι καταφρονήσαντες τῶν σῶν ἐντολῶν, ταῖς τοῦ βίου ἡδοναίς κατασύρονται· αὐτὸς οὖν ὁ Κύριος καὶ Θεὸς ἡμῶν ζωὴν αἰώνιον ἡμῖν ἐδωρήσατο διὰ τῆς τριη μέρου ἐκ νεκρῶν παραδόξου καὶ προσκυνητῆς αὐτο τοῦ ἀναστάσεως. Αὐτῷ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος, ἅμα τῷ ἀχράντῳ Πατρὶ, καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Εἰς τὸ ἅγιον Πάσχα, Δ΄. Νικάνω καὶ λόγων εὕροιαν τῆς σωτηρίου πα νηγύρεως τὸ θαῦμα. Ηττάσθω πάσης γλώττης μετ γαληγορία, μὴ φθάσασα επαξίως κηρύξαι τὴν τοῦ σταυρωθέντος εὐερεσίαν. Τί γὰρ τοιοῦτον ἐξ αἰῶνος γέγονεν, οἷον νῦν τῇ πίστει ὁρῶμεν; πότε νοῦς ἐφαντάσθη, ἡ καρδία ἐνεθυμήθη, ἢ ἀνέπλασσε διάνοια, ἢ λόγος διηγήσατο, ἡ ὀφθαλμὸς ἐθεάσατο, ἢ ἀκοὴ ἐδέξατο πράγμα τοιοῦτον, οἷς νῦν σαρκωθείς Χριστὸς τῷ κόσμῳ ἐδωρήσατο; Οὐδέποτε ἥλιος ἐπίδες ἐπὶ ξύλου στηλιτευθέντα διάβολον· οὐδέποτε σταυρὸς ἀπὸ κατάρας ἡγόρασε φύσιν· οὐδέποτε τριάκοντα ἀργυρίων κοσμικόν λύτρον ἐπράθη· οὐδέποτε πάθος ἀναμάρτου ἁμαρτίας γέγονε χωνευτήριον· οὐδέποτε ἐπὶ ξύλου ἐκρεμάσθη ζωή, ἐν ἀπάτορι σαρκὶ τὸν τύ ραννον θριαμβεύσασα· οὐδέποτε μνῆμα θανάτου πορθητὴν ἐδέξατο· οὐδέποτε οὐρανὸς ἐν ἡμέρᾳ μέσῃ σκότος ἐνεδύσατο, ἵνα μὴ ἴδῃ τὸ δράμα κατὰ Θεοῦ Psal. IV, 3.» Isa. LIII, 5. of Luc. 1, 78. * Hebr. 1, 14. • Isa. xxvii, 1. • Joan. 1, 9. Descripsit Riccardus ex vetustissimo codice Vaticano, et contulit, cum altero Columuensi. NiceLas in Calena in Lucam, cap. xxur, testimonium affert ex ista Orat ς: ἀλλ᾽ ᾧ louplum Christi occisores luxit; infernus legatione mortuos præmisit; terra tremens muta voce Judæis inclamavit: Usquequo gravi permanetis ac duro corde"? Mortui omnes demirantes passionem, fausta acclamant, ac aiunt: Ejus nos livore sanali sumus”, qui in tenebris et umbra mortis tyrannide pressi sedebamus. Per viscera misericordia suc", fecit potentiam in brachio suo ". Qui cum dives esset, propter nos egenus factus est", Filius Dei vivi Christus Jesus Dominus noster, superbosque dispersit ac exaltavit humiles ³; percutiens eum, qui habebat mortis imperium, hoc est diabolum, auctorem mialorum serpentem ac tortuosum draconem, sicut eximius ille Isaias propheta prædixit *. Idcirco universa terra lætitia exsultans, Domini ac Salvatoris nostri Jesu Christi resurrectionem magnifice canticis celebrat: quod in ea in libertatem vindicati sint, qui a sæculo detinebantur captivi: ac cæcis visus restitutus sit. Siquidem lux illa vera, quæ illuminat omnem hominem venientem in mundum*, ex sancta Virgine immutabiliter, inconfuse ac indivise hominem induens, per crucem adversarium nostrum prostravit, humano invidentem generi, ut ipsum æternis bonis exspoliaret, eoque, Deum probro affcere molientem, ut nimirum ejus præcepta spernentes, voluptatibus sæculi abducerentur. Ipse itaque Dominus ac Deus noster, æternam nobis vitam elargitus est per triduanam suam a mortuis admirabilem illam ac adorandam resurrectionem. Ipsi gloria et imperium, una cum immaculato Patre et Spiritu sancto, nunc et semper, et.in sæcula sæculorum. Amen. ORATIO. ΧΙΙΙ. In sanctum Pascha. k Vincat etiam uberam dicendi copiam ingens salutaris hujus celebritatis miraculum. Superata cedat cujusvis linguæ magniloquentia, ac se imparem ad Crucifixi beneficentiam pro rei dignitate prædicandam agnoscat. Quid namque ejusmodi a sæculo gestum est, atque nunc fidei oculis cernimus? Quandonam mens sibi effinxit, aut concepit animus, elformavit sensus, expressit oratio, inspexit oculus, vel ipsa excepit auris par quidquam ei, quod nunc Christus in carne mundo donavit Nunquam sol in ligno, ceu in cippo proscriptum diabolum spectavit: nunquam crux a maledicto naturam redemit; nunquam redemptionis mundi pretium ipsum triginta argenteis veniit: nunquam innoxii passio ac a peccato immunis, peccati conflatorium exstitit; nunquam in ligno vita pependit, atque in carne nullo sata patre de tyranno triumss ibid. 51. sa Il Cor. vni, & 1 Luc. 1, 51, δατε, a quibus auctor, Judzos, sive etiam Judaizantes Nestorianos, ac alios purum hominem Christum docentes, a creaturæ nova immutatione ipso patiente, egregie premit.,

phum egit; nunquam monumentum mortis depo- μὲν τολμώμενον, σαρκὸς δὲ ἀπτόμενον· οὐδέποτε pulatorem suscepit; nunquam cqium ipso meridie ᾄδης έφριξεν ἐν κατέπιεν· οὐδέποτε ἡ γῆ ἐκαλ tenebras induit, ne atrox aspiceret facinus, contra λωπίσατο ζωοδόχῳ μνήματι, μᾶλλον δὲ, οὐ μνήματι, Deum quidem præsumptum; quod tamen carnem ἀλλὰ νυμφῶνι. Οὐ γὰρ ἐφθάρη ὁ ταφείς, ἀλλ' ἐνυμε salam affecerit; nunquam terra, sepulcro quod vitæ φεύσατο καταβάς. Οὐδέποτε τρισὶ νυχθημέροις φύσις receptaculum esset, ornata fuit: quin ne sepulcro εἰς ἀνάστασιν ἐλοχεύθη. Ο γὰρ ἐν τῇ γαστρὶ τῆς quidem, sed nuptiali thalamo. Neque enim qui se- Παρθένου τὸ ἴδιον αὐτοῦ σῶμα, ὡς οἶδεν, ἑαυτῷ δια pultus fuit, vidit corruptionem; sed descendens πλάσας, αὐτὸς καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις τὴν λύσιν τῆς nuptias celebravit. Nunquam tribus diebus tribus- ψυχῆς αὐτοῦ ἀπὸ τοῦ ἰδίου σώματος πάλιν ἐνώτας, que noctibus natura enixa est resurrectionis par- τὴν ἑαυτοῦ ἀνάστασιν ἔδειξεν. Ἐκεῖ μὲν ὁ χρόνος tum. Idem enim ipse, qui in Virginis utero suum πιστοῦται τὸν τόκον, ὅτι ἄνθρωπος· ἐνταῦθα δὲ ὁ τά ipsius corpus, modo quem ipse novit, sibimetipsi φος πιστούται τὸ κράτος, ὅτι Θεός, Οὐδέποτε ἀμνὸς efformaverat: idem quoque diebus tribus, animam αἴρων ἁμαρτίας κοσμικὰς ἐπετέθη θυσιαστηρίῳ, εἰ suam a proprio sejunctam corpore, ei rursum μὴ ὅτε ὁ Θεὸς δούλου μορφήν ἀνέλαβεν· καὶ ὁ πλά uniens, semetipsun a mortuis excitavit. Illic qui- σας τὸν χοῦν, ἀνερμηνεύτως ὃν ἔπλασεν ἐνεδύσατο dem tempus partu fidem astruit: quod sit homo; οὗ ἡ μὲν σὰρξ ζωή· τὸ δὲ αἷμα λύτραν· τὸ δὲ πνεῦμα hic vero sepulcrum potestatem confirmat, quod sit σφραγίς· ἡ δὲ θεία φύσις, άναρχος, Deus, Nunquam agnus qui mundi peccata tolleret* altari impositus, nisi eum Deus servi formam accepit; atque is qui formaverat pulverem, ipsum quem formaverat, inexplicabili ratione induit; cujus qui, dem caro, vita est; sanguis, redemptionis pretium; spiritus, signaculum; divina vero natura, princi» pium non habens, II. Pulchre ait beatus Paulus: Vetera transierunt: ecce nova facta sunt omnia. Novum factum est colum, quod is qui descendit, suo consecravit ascensu. Terra nova, quam is qui in præsepio secundum carnem natus est, sanctificavit. Mare novum, vestigia suspensa temens atque sustinens, quæ nec seminasset caro, nec peccatum gravasset. Mundus novus, quem a bello liberavit et tranquil litate replevit. Humanitas nova, quam aqua abluit, ac Spiritus sancti igne conflavit. Novus Dei cultus; nec euin jam sacrificiorum nidor et circumcisio, sed fides splendorem habet, quæ in una substantia tres personas dilaudans adorat. III. Fausta hæc nuntians Isaias propheta dicebat: In die illa illucescet Deus in consilio super terram". In quanam dio, o propheta? In qua nempe, omnia supra naturam Deus, prout ipse novit, carnem sumeas est operaturus; cum Virgo sine viro mysteri parens fuerit; clemens ille, ac in bumauum propensior genus fuerit factus homo, nihil tamen ipse ¡ mutatus; cum mors evomet, quem non agnoscens absorbuerat; sepulcrum vitæ erit, ac resurrectionis thesaurus; captivitas, mater libertatis. Quid autem plura loquor? Cum Deus Verbum factus homo crucifigeretur, erat quidem carnis passio, deitatis autem potestas ac imperium. Verum nobis edissere, propheta, quonam modo habeat Deus illucescere iis qui sunt super terram? Num humanæ exsors natura? Νum absque carne? Minime gentium. No quit oculus ferre divinitatis radium; nec diabolus ad luctam descendisset. Perhorrescit enim mora creatorem, nec naturam non obnoxiam interitui absorbere audet.Tremit infernus Deum carne nudatum. Quem enim cherubim obtueri non audent, hune quoque infernus perhorrescit. Quocirca tegumento opus fuit divinæ naturæ; non quo se ipsam integeret, sed quo nostram injuriam occuleret. * Joan, 1, 29. II Cor, ♥, 17. Β. Καλῶς ἔλεγεν ὁ μακάριος Παῦλος· τὰ ἀρχαῖα παρῆλθεν· ἰδοὺ γέγονε τὰ πάντα καινά. Ο οὐρα νὸς καινὸς, ὃν ὁ καταβλᾳ τῇ ἀνόδῳ ηὐλόγησε· γῆ καινή, ἣν ὁ ἐν φάτνῃ κατὰ σάρκα τεχθεὶς ἡγίασεν θάλασσα καινή, ή μετεωρίσασα ίχνος ὅπερ σὰρξ οὐκ ἔσπειρεν, οὔτε ἁμαρτία ἐβάρησε βίος καινός, ὃν που λέμου απήλλαξε, καὶ γαλήνης ἐπλήρωσεν· ἀνθρω πότης καινή, ἣν δι᾽ ὕδατος ἀπέπλυνε, καὶ τῷ περὶ τοῦ πνεύματος ἐχώνευσε· θρησκεία καινή· οὐκέτι γὰρ κνίσσα καὶ περιτομή, ἀλλὰ πίστις λαμπρύνεται, ἢ ἐν μιᾷ οὐσίᾳ τρεῖς ὑποστάσεις δοξολογοῦσα λα τρεύεται. Γ. Ταῦτα εὐαγγελιζόμενος ὁ προφήτης Ησαΐας, ἔλεγεν· Ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ ἐπιλάμψει ὁ Θεὸς ἐν βουλῇ μετὰ δόξης ἐπὶ τῆς γῆς. Ἐν ποίᾳ ἡμέρᾳ, ὦ προφῆτα; ἐν ᾖ, φησί, πάντα ὑπὲρ φύσιν ὁ Θεὸς, ὡς οίδεν, εργάζεται ἐκ γυναικὸς αρκούμενος. Παρθένος ἄνευ ἀνδρὸς τίκτουσα μυστήριον· ἄνθρωπος ὁ φιλάνθρωπος γενόμενος, καὶ μὴ τρεπόμενος θάνα τος ἐμῶν, ὃν ἀγνοῶν κατέπιε· τάφος θησαυρὸς ζωῆς καὶ ἀναστάσεως· αἰχμαλωσία, μήτηρ ἐλευθερίας. Καὶ τί πολλὰ λέγω; ἡνίκα ὁ Θεὸς Λόγος ἄνθρωπος γενόμενος ἐσταυροῦτο, σαρκὸς μὲν τὸ πάθος, θεότη τος δὲ τὸ κράτος. ᾿Αλλ' εἰπὲ ἡμῖν, ὦ προφῆτα, πώς έπιλάμψῃ ὁ Θεὸς τοῖς ἐπὶ γῆς; ἄρα ἐκτὸς ἄνθρωπο τητος; ἆρα ἄνευ σαρκός; ἄπαγε. Θα φέρει τὴν τῆς θεότητος ἀκτῖνα ἡ ὄψις· οὐ προσέρχεται διάβολος πρὸς πάλην. Φρίττει γὰρ τὸν κτίστην ὁ θάνατος, οὐ τολμῶν καταπίνειν φύσιν ἀνόλεθρον. Τρέμει ὁ ήδης Θεὸν σαρκὸς γεγυμνωμένον· ὃν γὰρ οὐ προσβλέπει τὰ χερουβίμ, τοῦτον τρέμει καὶ ᾅδης. Αλλά χρεία καλύμματος τῇ θείᾳ φύσει, οὐκ ἐκείνην καλύ πτοντος, ἀλλὰ ἡμετέραν ύβριν κατακρύπτοντος· οἱ Μωσαϊκοῦ καλύμματος· ἀγνωσία γὰρ καὶ ὁμίχλη οὐ ποικίλου καταπετάσματος· χρωμάτων γὰρ τὸ ἄνθος· οὐχ ἱλαστηρίου κεχρυσωμένου· ὕλης γὰρ τὰ "Isa. iv, 2, sec. LXX,

ORATIO IN S. PASCIIA. κάλλος· οὐ χειροποιήτου χερουβίμ τέχνης γὰρ llabui opus, nou Mosaico velamine; quippo τὸ θαῦμα· ἀλλὰ χρεία μορφής προβάτου, ἵνα δελεάσῃ ignorantia est atque nebula; non veto opere pluτὸν ἀνθρωποβόρων λύκον. mario intesto; est cuin colorum flos; non propitiatorio aureo; materiæ siquidem pulchritudo est; non cherubim manufactis; totum enim artis miraculum est; sed ovina opus pelle, ut hominum voracem lupum esca illiceret atque falleret. Δ'. Αλλ' εὐθὺς ἐπιπηδῇ τοῖς λόγοις Ἰουδαῖος, καὶ κωμῳδεῖ τὴν τοῦ προφήτου μεγαληγορίαν, ἀεὶ τῷ Πνεύματι τῷ ἁγίῳ μαχόμενος. Καὶ τί φησιν; Εγώ οὐ πιστεύω ὅτι ὁ θεὸς ἐπὶ τῆς γῆς ἐπεφάνη, ἢ ἀνθρώτου ύψος ἐμόρφωσε τὸν ἀσχημάτιστον. Ἀλλ᾽, ὦ Ἰουξαίε, εἰ καὶ νόμου παρακούεις, και προφήτας παρα λογίζεις, καὶ εὐαγγελίοις διαπτύεις, καὶ ἀποστόλους παραβλέπεις· ἐρωτήσωμεν τὰ στοιχεῖα, καὶ ἴδωμεν εἶναι ὁμολογεῖ τὸν σαρκὶ παθόντα Δεσπότην. Καὶ ὡς δεῖ πρῶτον ἐρωτήσωμεν τὸν ἥλιον. Εἰπὲ οὖν ἡμῖν, ήλιε, διὰ τί συνέστειλας τὰς ἀκεῖνας σταυρουμένου του Δεσπότου; ψιλός άνθρωπος ὁ σταυρούμενος; οὐκοῦν ώφειλες τοῦτο ποιῆσαι καὶ ἐπὶ τοῦ δικαίου "Αβελ ἀναιρουμένου. Ερωτήσωμεν καὶ τὸν οὐρανόν. Εἰπὲ ἡμῖν, ὦ οὐρανό, διὰ τί σκότος ἐνέδυσας ἐν σταθηρα μεσημβρία, ότε Ιουδαῖοι τὴν δεσποτικὴν πλευράν ἐξεκέντησαν; ὅτι ψιλός άνθρωπος ὁ σταυρούμενος; διὰ τὶ οὐ μὴ ἐθρήνησας καὶ ἐπὶ τοῦ δικαίου Ναβουθέ 2:0αζομένου. Ερωτήσωμεν καὶ τὴν γῆν. Εἰπὲ ἡμῖν, γῆ, διὰ τ᾿ ἐτράματας, ὅτε οἱ θεομάχοι ταῦτα ἐτόλμων; ὅτι ψιλός άνθρωπος ὁ σταυρούμενος; πῶς οὖν οὐκ ἑτρέματας βλέπουσα τον Ησαΐαν ὑπὸ τοῦ Μανασσῆ ξυλίνῳ πρίου πριζόμενον; Αλλ' ἐρωτήσωμεν καὶ την ναύν. Εἰπὲ ἡμῖν, ὦ ναὲ, διὰ τί ἔσχισας τὸ καταπέτασμα τοῦ Χριστοῦ σταυρουμένου; ὅτι ψιλός ἄνε θρωπος ὁ σταυρούμενος; πῶς οὖν οὐ περιέσχισας, ὅτι τὸ αἷμα Ζαχαρίου ἐν μέσῳ σου ἐξέχεῖτο. Απου κρίνεται ἄνευ φωνῆς πᾶσα ἡ κτίσις λέγουσα· Ἐκηρύξαμεν τῷ πένθει τὸν Δεσπότην. Οὐχ ὁμοδούλου πάν (ας ἐθρηνήσαμεν, ἀλλὰ δεσπότου υβριν ἐφρίξαμεν. Βοῖ ὁ οὐρανός· Θεὸς ἦν ὁ ἐνανθρωπήσας, καὶ σαρκὶ σταυρωθείς, ἐμὲ ὡς Θεός έκλινε καὶ κατήλθε. Βολ ὁ ἥλιος· Δεσπότης μου ἦν ὁ σαρκὶ σταυρωθείς· ἐγὼ γὰρ τὸ φῶς τῆς θεότητος αὐτοῦ φοβηθείς, συν ἔστειλα τὰς ἀκτῖνας. Βαξί ἡ γῆ. Δημιουργὸς ἦν σαρκορυφῶν ὁ σαρκὶ σταυρωθείς· εἰ γὰρ καὶ τὴν σάρκα ἐν φάτνῃ ἡγκαλισάμην, ἀλλὰ τῷ κράτει τῆς Θεότητος αὐτοῦ οὐ περιέγραψα. Poᾷ καὶ ἡ θάλασσα Οὐκ ἦν ὁμόδουλός μου ὁ σαρκὶ σταυρωθείς· ίχνος μὲν γὰρ τοῦ ὁμοδούλου Πέτρου βαρεῖ μου τὰ νῶτα, πόδες δὲ Δεσπότου ἁγιάζουσί μου τὴν φύσιν, Βοῇ καὶ ὁ ναός· Ο πάλαι ἐν ἐμοὶ θρησκευόμενος Θεός, οὗτος νῦν ὁ σαρκὶ ὑβριζόμενος· διόπερ μὴ φέρων τὴν τόλο μαν, διέρρηξα τὴν ἐσθῆτα. Βοᾷ καὶ ᾄδης· Οὐκ ἦν ψιλός ἄνθρωπος ὁ ὧδε καταβάς· οἶδα τί πέπονθα· ἂν γὰρ ἐδεξάμην ὡς αἰχμάλωτον, εὗρον ὡς Θεόν παν δ Gen. iv, 8. • III Reg, xx1, 14. Leg. χειροποιήτων. Leg. το κράτος. so Matth. ΧΧΙΙΙ, Manasse, ὑπὸ τοῦ Μανασσή. Sic passim alii; ut certa traditio sit, secatum fuisse a Manasse. Quod serra lignea, habent præter Proclum, Justinus in Dialog. cinn Tryphone, auctor imperf. llom xxxın, in c. xix Matth. Male Riccardus expor IV. At illico, qui semper Spiritui sancto pugnaci contentione repugnat, insilit Judzus, mordacibusque dicteriis prophctæ magniloquentiam carpit. Quid vero cfulit? Non credo Deum iu terris apparuisse; vel eum qui multa forma specieve ellugi potest, humanam speciem ac formam assumipsisse. Atqui, ο Judze, quanquam legi morena non geris; fallaciter cavillaris prophetas; evangelia rejicis; apostolos limis oculis aspicis despicisque; interrogemus clementa, ac videamus quemnam conlileantur Dominum carne passum. Atque ut par est, primo solem interrogemus. Age ergo tu nobis, sol, dicito, cur contraxeris radios, crucifixo Domino? num quia purus homo esset is qui crucifigebatur? Ergo id ηuoque præstandum fuit, cum Abel justus occide batur. Interrogenius et calum: Dic nobis celumni, quid est cur ipso meridie tenebras induisti; cum, Dominicum Judæi latus transfigerent? Num quia purus homo esset is qui crucifigebatur? Quidni vera ctiam cgisti luctum, cum Naboth justus lapidaretur º? Interrogemus et terram: Edicito, terra, cur intrenueris, cum Dei hostes ausu nefario hac pra sumerent? An quia purus homo erat is qui cruci adigebatur? Cur ergo minime intremuisti, cum Isajam cerneres serra lignea a Manasse secari (92)? Sed et templum interrogemus: Edicito nobis, ɔ teinplum; cur Christo crucifixo velum conscidisti? Num quod purus homo esset, qui agebatur in crucem! Ut quid ergo non itidem velum discidisti, cum Zaclariæ sanguis in medio tui efunderetur "? Sing voce respondet omnis creatura, aitque: Ipso quem exhibuimus, luctu Dominum prædicavimus. Non conservi passionem luximus, sed ad Domini atrocem adeo injuriam horruimus. Clamat cœlum: Deus erat is qui naturam humanam assumpsit, ac carno in crucem actus est; qui me ut Deus inclinavit et descendit.Clamat sol: Dominus meus erat is qui carne fuit crucifixus. Ejus enim ego splendorem Divinitatis pertinescens, radios subduxi. Clamat et terra: Creator erat carnem gerens qui carne fuit crucifixus. Quanquain enim carnem in præscpio fuerim complexa, haud tamen ejus potentiam Divinitatis circumscripsi. Clamat et mare: Non erat mcus conservus, is qui carne fuit crucifixus. Nam Putri quidem qui conservus sit, gressus mea gravant ac premunt dorsa 18 Dominici autem ¹¹ Psal. xvii, 10. ** Matth. xiv, 30. Manasse, hoc est, inquit, sub ejus imperio. Imo ab ipso, seu ejus jussu: cum quo stat, ut a populo sectus fuerit, quod ait Origenes in cap. xxm Matth, sive regis impii mandatum exsequenté, sive ad idem conspirante scelus. 103) Gravant ac premunt, βαρεί. Respicit evanillud: Et cum capissei mergi, etc.. velut

pedes naturam meam sanctifcant. Clamat et tem- τοδύναμον. Αλλὰ ἀπιστεῖς τοῖς στοιχείοις; Ερωτής plum: Is qui in me olim colebatur Deus, ipse item σωμεν καὶ τὰς ἐπουρανίας δυνάμεις. Είπατε ἡμῖν, nunc gravi in carne injuria afficitur: quocirca non ἄγγελοι, ἀρχάγγελοι καὶ πᾶσαι τῶν οὐρανῶν αἱ δυνά ferens audax adeo facinus, discidi vestem. Denique μεις· τίς ἐστιν ὁ ἐπὶ γῆς φανείς, καὶ σαρκὶ σταυ clamat infernus: Non erat purus homo qui huc ρωθείς; καὶ ἀποκριθήσονται πᾶσαι διὰ τοῦ προφήτου descendit; novi quid sim passus: quem enim ut Δαβὶδ βοῶσαι· κύριος ὁ Θεὸς τῶν δυνάμεων, αὐτός captivum susceperam, ut Deum omnipotentem in- ἐστιν ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης· αὐτῷ ἡ δόξα καὶ τὸ veni. At ne elementis quidem ipsis credis? Ipsas κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. interrogemus cœlestes virtutes. Dicite nobis angeli et archangeli virtutesque cœlorum omnes, quisnam is sit qui in terris visus est " carne crucifixus? Respondebuntque omnes per prophetam David, exserta voce dicentes: Dominus Deus virtutum, ipse est Rex gloria ". Ipsi gloria in saecula sæculorum. Amen. ORATIO XIV. In sanctum Pascha. ΛΟΓΟΣ ΙΔ'. Εἰς τὸ ἅγιον Πάσχα. Δ'. Λαμπρὰ μὲν ἡ τοῦ Πάσχα πανήγυρις· λαμ πρὸς δὲ καὶ ὁ παρών σύλλογος. Καὶ παλαιὰ καὶ καινὰ περιέχει μυστήρια. Τοσοῦτον δὲ ἔχει πλῆθος ἡ τῆς ἑβδομάδος ἑορτὴ, μᾶλλον δὲ εὐφροσύνη, ὡς μὴ μόνον ἐπὶ γῆς ἀνθρώπους ἀγάλλεσθαι, ἀλλὰ καὶ τὰς ἄνω δυνάμεις συνεορτάζειν καὶ συμπανηγυρίζειν ἡμῖν διὰ τὸν ἀναστάντα Χριστόν. Νῦν γὰρ ἑορτάζουσιν ἄγγε λοι, καὶ ἀρχαγγέλων στρατιαὶ τὸν βασιλέα τῶν οὐ ρανῶν, Χριστὸν Θεὸν ἡμῶν, ἀπὸ τῆς γῆς εἰς οὐρα νοὺς προσδεχόμεναι ὡς νικητήν· ἑορτάζουσι δὲ καὶ τῶν ἁγίων χοροί, τὸν πρὸ έωσφόρου ανατείλαντα κηρύττοντες Χριστόν· ἑορτάζει καὶ ἡ γῆ θείῳ λελου μένη αἵματι· ἑορτάζει καὶ ἡ θάλασσα, τοῖς ἴχνεσι αὐτοῦ Χριστοῦ τετιμημένη. Εορταζέτω καὶ πᾶς 1. Praeclara quidem Paschalis solemnitas; præclarus etiam præsens iste conventus. Tum vetera, tum nova complectitur mysteria. Tantam vero hebdomada hujus festivitas seu magis latitia, frequentiam habet, ut nedum in terra homines exsultent ac gestiant; verum etiam supernæ viro tutes ob Christi resurrectionem, nobiscum pariter diem festum agant, parique lætitia conventum celebrent. Nunc enim angeli ac archangelorum turmæ diem festum agunt, cœlorum Regem Christum Deum nostrum, e terra præstolantes ceu victorem excepturos in cœlum. Sed et sanctorum coetus pariter festum agit, Christumn ante lucifeortum prædicans. Agit et terra, divino abluta sanguine. Mare quoque agitat, Christi ipsius vesti- ἄνθρωπος, δι' ὕδατος καὶ Πνεύματος ἁγίου ἀναγεν וrun giorum dignatum honore. Porro etiam agat, quisquis universim renatus est ex aqua et Spiritu sancto. Agat et primus homo Adam, liber jam a veteri exsecratione effectus. νώμενος· ἑορταζέτω καὶ πρῶτος ἄνθρωπος Αδάμ, τῆς πάλαι κατάρας ελευθερωθείς. Β΄. Τοσαύτην δὲ χάριν εὐφροσύνης ἐνέπλησεν ἡμᾶς διὰ τῆς ἀναστάσεως αὑτοῦ ὁ Χριστός, ὡς μή μόνον ἑορτάζειν ἡμᾶς, ἀλλὰ καὶ παρέχειν ἡμῖν ἐκ πάθους σωτηρίαν, ἐκ θανάτου ἀθανασίαν, ἐκ πληγῆς ἴασιν, ἐκ πτώσεως ἀνάστασιν. Καὶ πάλαι μεν, ἀγαπητοί, διὰ τοῦ νόμου μυστικῶς τὸ τοῦ Πάσχα μυστήριον ἐπετελεῖτο ἐν Αἰγύπτῳ, συμβολικῶς δὲ διὰ τῆς τοῦ ἀμνοῦ σφαγῆς ἐδηλοῦτο· νυνὶ δὲ διὰ τοῦ Εὐαγγελίου πνευματικῶς ἐπιτελοῦμεν τὴν ἀναστάσιμον ἑορτὴν τοῦ Πάσχα. Ἐκεῖ μὲν γὰρ ἀμνὸς ἐξ ἀγέλης εθύετο II. Tanta nos auteni lætitiæ gratia, sua nos Chrislus resurrectione perfudit, ut non modo festum nos diem agere faciat, verum etiam præstet nobis ex passione salutem; ex morte immortalitatem; ex plaga medelam; ex ruina ac casu resurrectionem. Ac olim quidem, dilectissimi, ex legis prescripto paschale hoc sacramentum mystice in Ægypto peragebatur, quod nimirum agui victima sym1 lolice significaretur; nunc vero ex Evangelii lege resurrectionis diem solemnitatem paschalem spiritaliter celebremus. Illic namque gregarius agnus ex κατὰ τὸν νόμον· ἐνταῦθα δὲ αὐτὸς ὁ Χριστὸς ὁ τοῦ 1 Baruch 111, 38. "Psal. xx, 10. 15 Psal. cıx, 3. nimirum non ferente aqua ejus corporis pondus. Minus ergo apte Riccardus, calcant; nam etiam Dominici calcarunt pedes, at non ea ratione, qua Petri, ita ut mare velut gravi pressum onere dehisceret, sed ut Dominicis vestigiis quibus sanctilcaretur, velut gestiret. Exscripsit Riccardus ex codice Vaticano, et contulit cum Columnensi. Notat passim dialectos, quæ sunt vitia scriptionis. Hebdomada hujus festivitas. Tola festive olim agebatur, cujus vestigium aliquod in officii divini ritu nobis remansit, qua sic paschales peragimus ferias, ut sola in eis recolamus Dominicæ resurrectionis sacramenta. Quod ait, habere illius festivitatem hebdomade, τοσοῦτον πλῆθος· tantam multitudinem ac frequentiam; celebrantium accipit, quibus revera flat illustris ac præclarus conventus: non rerum, quod reddit Riccardus, ut præcedentia verba, ad festi splendorem spectent; nempe complecti nova et vetera; alia ad splendorem conventus, quo simul festuni diem agant angeli atque homines, ipsaque adeo elementa. Agni victima, διὰ τῆς τοῦ ἀμνοῦ σφαγῆς. Sic corrigo, pro φαγής quæ vox neque Græca est, nec satis apta. Immolatione enim agni, ejusque sanguinis aspersione liberati sunt Israelitæ, non comestione præcise, quæ velut consequenter habuit, et quasi ad vires confirmandas pro itinere quod erant festinato auspicaturi, urgentibus ad profectionem Egyptiis.

ORATIO IN S. PASCHA. Θεοῦ ἀμνὸς προσάγεται. Ἐκεῖ πρόβατον ἐκ ποιμνίου· legis constituto sacrificabatur 1; bic vero, Chris ἐνταῦθα δὲ ἀντὶ προβάτου αὐτὸς ὁ ποιμὴν ὁ καλὸς, ὁ stus ipse Agnus Dei offertur. Illic ovis de ovili; τιθεὶς τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ὑπὲρ τῶν προβάτων. Ἐκεῖ hic autem vice ovis ipse est Pastor bonus, qui aniσημείον αἵματος αλόγου ραντιζομένου, παντὸς τοῦ λαοῦ mam suam posuit pro ovibus suis ". Illic signum ἐγένετο φυλακτήριον· ἐνταῦθα δὲ τίμιον αἷμα Χριστοῦ aspersi sanguinis brulæ animantis, salubre universi ὑπὲρ τῆς τοῦ κόσμου σωτηρίας εκχέεται, ἵνα τῶν populi amuletum fuit; hic autem pretiosus Christi ἁμαρτημάτων τὴν ἄφεσιν λάβωμεν. Ἐκεῖ τὰ πρω sanguis pro mundi salute effunditur, ut remissioτότοκα τῶν Αἰγυπτίων ἐθανάτωσεν· ἐνταῦθα δὲ τὰ nem consequainur peccatorum. Illic primigena πολύτοχα τῶν ἁμαρτημάτων γεννήματα διὰ τῆς ἐξ- Ægyptiorum interempta fuerunt; hic mulligena ομολογήσεως καθαίρονται. Ἐκεῖ Φαραώ μετὰ τῆς peccatorum genimina per confessionem expiantur. φοβερᾶς αὐτοῦ στρατιάς κατεποντίζετα· ἐνταῦθα ὁ Illic Pharao cum terribili exercitu suo submersus νοητός Φαραὼ σὺν πάσῃ τῇ δυνάμει αὐτοῦ διὰ τοῦ est: hic spiritalis Pharao cum omni sua virtute, βαπτίσματος βυθίζεται. Ἐκεῖ Εβραίων παῖδες, μετά per baptismum profundo mergitur. Illic Hebræi τὸ διαδῆναι τὴν Ἐρυθρὰν θάλασσαν, τὸν ἐπινίκιον transitu maris Rubri, lætum victoriæ carmen beneὕμνον τῷ εὐεργέτῃ ἀνέμελπον, λέγοντες· Ασωμεν merenti modulantes, dixerunt: Cantemus Domino; τῷ Κυρίῳ· ἐνδόξως γὰρ δεδόξασται· ἐνταῦθα οἱ gloriose enim magnificatus est ": hic baptismale τοῦ βαπτίσματος ἀξιωθέντες ᾄδουσι τὸν ἐπινίκιον initiati, Diystice canunt victoriale canticum, dicenὕμνον μυστικῶς λέγοντες· Εἰς ἅγιος· εἰς Κύριος tes: Unus sanctus; unus Dominus Jesus ChriΙησούς Χριστός, εἰς δόξαν Θεοῦ Πατρός. Αμήν. stus, in gloria Dei Patris. Amen. Propheta quoque Ο δὲ προφήτης ἀναβοᾷ λέγων· Ὁ Κύριος exserta resonat voce: Dominus regnavit, decorem ἐβασίλευσεν· εὐπρέπειαν ἐνεδύσατο. Οι Εβραίοι, induit ". Hebræi ut mare jam Rubrum transmisisμετὰ τὸ διαβῆναι τὴν Ἐρυθρὰν θάλασσαν, ἐν τῇ sent, in deserto manna comederunt: nunc autem ἐρήμῳ τὸ μάννα ἤσθιον· γυνὶ δὲ οἱ ἐκ τῆς κολυμ- ii qui e sacro baptismalis alveo exierunt, panem βήθρας ἐσθίουσι τὸν ἄρτον τὸν ἐκ τοῦ οὐρανοῦ κατα- comedunt qui de cœlo descendit. Ejus namque illa δάντα. Αὐτοῦ γὰρ ἐστιν ἡ φωνὴ ἡ λέγουσα· Εγώ vox est, quæ dicit: Ego sum panis vivus, qui de εἰμι ὁ ἄρτος ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβάς. colo descendi 1. III. Merito itaque beatus Paulus clamabat: Hæc autem in figura contingebant illis: scripta sunt autem ad correptionem nostram, in quos fines sæculorum devenerunt ss. Erraverunt plane Judai, non agnoscentes veritatem: Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriæ crucifixissent ". Non intellexerunt miseri, typica oracula eatenus permansura, quoad ipsa elucesceret veritas. Statuarius namque qui regis statuam ex auro argentove aut are vult erigere, prius statuæ formam quam intendit, eſſforma; e luto; ac quoad ipsam veram perfecerit statuam ex auro argentove vel ære, typicum illud luteum velu: que simulacrum diligenter ab opifice servatur, maxime ipsi artifici necessarium. At vero adamus sim peracta statua, tunc tandem typica illa luteaque difflagitur, utpote supervacanea, nulloque amplius usui artifici futura. Sic etiam Judæi: ante quam hominibus inclaresceret veritas, jure optimo typos servabant: at postquam Dominus noster esus Christus apparuit, ipse nimirum qui ait: Ego sum lux mundi st; et veritas, et vita st et resurrectio *; frustra retinent typos, qui ne ipsum quidem hoc servent ut typi ac figuræ sint. Jam itaque desinant pugnaces Dei hostes Judæi, pro populi redemptione irrationabilem mactare ovem; cum Γ'. Καλῶς οὖν μακάριος Παῦλος ἐβόα· Ταῦτα δὲ τυπικώς συνέβαινον ἐκείνοις· ἐγράφη δὲ εἰς του θεσίαν ἡμῶν, εἰς οὓς τὰ τέλη τῶν αἰώνων κατ ήντησε. Ἰουδαίων παῖδες φανερῶς ἐσφάλησαν, ἀγνοήσαντες τὴν ἀλήθειαν· Εἰ γὰρ ἔγνωσαν, οὐκ ἂν τὸν Κύριον τῆς δόξης ἐσταύρωσαν. Οὐ συν ἦταν οἱ δείλαιοι, ὅτι μέχρις τότε οἱ τυπικοί χρησμοί, ἕως φανῇ ἡ ἀλήθεια. Καὶ γὰρ ἀνδριαντοποιὸς ἀνδριάντα βασιλέως αναστῆναι βουλόμενος ἀπὸ χρυσοῦ, ἢ ἀργύρου, ἢ χαλκοῦ, πρῶτον ἀπὸ πηλοῦ ἀναπλάττει τὸ ἐκτύπωμα τοῦ ἀνδριάντος, καὶ μέχρις τὸν ἀλη θινὸν ἀνδριάντα ἀποπληρώσῃ, ἢ ἀπὸ χρυσοῦ, ἢ τοῦ ἀργύρου, ἢ τοῦ χαλκοῦ, φυλάττεται ἀκριβῶς ὁ τυπι κὸς καὶ πήλινος, δι᾿ ἀναγκαίαν χρείαν τῷ τεχνίτη. Ἐπὶν δὲ τὸν πρὸς ἀλήθειαν ἀνδριάντα ἀποπληρώσῃ, λύεται λοιπὸν ὁ τυπικὸς καὶ πήλινος, ὡσανεὶ ἄχρηστος ῶν, καὶ εἰς οὐδὲν ἐπιτήδειος τῷ τεχνίτῃ. Οὕτως καὶ οἱ Ἰουδαῖοι· πρὶν μὲν φανερωθῆναι τοῖς ἀνθρώποις τὴν ἀλήθειαν, καλῶς τους τύπους ἐφύλαττον, μετὰ δὲ τὸ φανῆναι τὸν Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν είποντα· Ἐγώ εἰμι τὸ φῶς τοῦ κόσμου, καὶ ἡ ἀλήθεια, καὶ ἡ ζωὴ, καὶ ἀνάστασις· μάτην τοὺς τύπους κρατοῦσιν, ὅπερ οὐδὲ τοῦτο φυλάττουσι. Παυσάσθωσαν λοιπὸν οἱ θεομάχοι Ἰουδαῖοι, οἱ τὸ ἄλογον πρόβατον σφάζοντες ὑπὲρ τῆς ἀπολυτρώσεως τοῦ 30 Psal, scil. 1. 18 Exod. x1, 10 Exod. IV, 1. **Exod. x1, 3 sqq. "Joan. x, 11. 28 1 Cor. 11, 8. 31. 3 1 Cor. 3, 11. * Joan. viii, 12. 10 Joan. XIV, 6. 16 Joan. x1, 25. Κύριος. Ιta rescripsi. Sic enim mox iterum citatur hic locus Davidicus, infra sub finem § 3, Bicrardus et Combefisius, Χριστός. Hæc chorus in Chrysostomi_liturgia. Qui ne ipsum huc servent. Levi mutatione restituo, sequorque Columnensis lectionem, οίπερ, ss Joan. VI, loco όπερ. Quod ait hoc est; typos ac figuras frustra servari, qui ne quidem jam typi sint et ligura, evacuante ea veritate. Erant enim signa rei futuræ, quæ jam desiit futura esse; eoque desierunt ipsa esse quod erant,

spiritalis Agnus, Dei Filius, qui tollit peccatum λαοῦ· ἐσφάγη γὰρ ὁ νοητὸς ἀμνὸς, ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ, mrundi st, mactatus fuerit, nosque ab exterminatore redemerit. Vale dicant fermento veteri, novámque accipiant veritatis massam. Cessent manducare lactucas agrestes; siquidem Christus nostri causa fel ebibit, quo vicissim suarum nobis medelarum fontes, dulcem potum misceret. Nobiscum ergo epulentur, non in fermento veteri, neque in fermento malitia et nequitia; sed in azymis sinceritatis el veritulis 18, ut et post hujus vitæ exitum, unanimes cum angelis gloriæe Dominum laudantes dicamus: Dominus regnavit: decorem induit s. Ipsi gloria et honor, et adoratio in sæcula sæculorum. Amen. ORATIO XV. In sanctum Pascha et in illud, In principio erat Verbum. 1. Cæteri quidem evangelista genealogiam Domini ac Dei nostri Jesu Christi, qua carne natus est, enarrarunt; Joannes vero evangelistarum præstantissimus, theologiæ illa lyre, Dei Verbi divinam æternamque substantiam exposuit, generationemque Filii a Patre sæculis anteriorem testisque expertem edisseruit, dicens: In principio erat Vero bum: el Verbum erat apud Deum: et Deus erat Verbum. Hoc erat in principio apud Deum: omnia per ipsum facta sunt ". Satis habent quinque hi la - pides, ad munimen Ecclesia. In principio erat Ver bum. Non dixit, In principio factum est Verbum; sed, In principio erat Verbum. Ostendit principii G expertem atque æternam Filii personam, ac ejus ad Patrem relationem: firmissimumque constituit nostræ fidei fundamentum. Et Verbum erat apud Deum. Ostendit substantiam individuam: grandique Evangelista voce tonat adversus gentiles. Et Deus erat Verbum. Summam ostendit naturæ identitatem: magnaque est Judæorum plaga. Hoc erat in principio apud Deum. Coæternitatem ejus cum Patre declarat: gravisque est Manichæorum ruina Omnia per ipsum facta sunt. Liberam absolutamque ostendit creandi potestatem; omniumque hæreticorum obstruxit ora. Plane enim omnia per ipsum sunt facta. Colum, ipsius est creatura: terra, facura ejus: mare, opus. Productus fuit ser: lux, ex nihilo facta: Angeli, servi: Virtutes, ministre: ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου, καὶ λυτρωσάμενος ἡμᾶς τοῦ ὀλοθρευτοῦ. Ἐάσωσι τὰς παλαιὰς ζύμης, καὶ τὸ νέον φύραμα τῆς ἀληθείας λαμβανέτωσαν. Παυσάσθωσαν τὰς πικρίδας ἐσθίοντες· ἐξέπις γὰρ ὁ Χριστὸς ὑπὲρ ἡμῶν τὴν χολήν, ἵνα γλυκείας ἡμῖν αντικεράσῃ παρ' αὐτοῦ πηγὰς τῶν ἰαμάτων. Εορτα ζέτωσαν τοίνυν μεθ' ἡμῶν, μὴ ἐν ζύμη κακίας καὶ πονηρίας, ἀλλ' ἐν ἀζύμοις εἰλικρινείας καὶ ἀλη θείας· ἵνα καὶ μετὰ τὴν τοῦ βίου ἔξοδον ὁμοθυμαδὸν δοξάσωμεν τὸν Κύριον τῆς δόξης μετὰ τῶν ἀγγέλων, λέγοντες· Ο Κύριος ἐβασίλευσεν· εὐπρέπειαν ἐν εδύσατο. Αὐτῷ ἡ δόξα, καὶ ἡ τιμὴ, καὶ ἡ προσκύ νησις, εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Εἰς τὸ ἅγιον Πάσχα, καὶ εἰς τὸ, Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος. Α΄. Οἱ μὲν ἄλλοι εὐαγγελισταί τὴν κατὰ σάρκα γενεαλογίαν τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ ἡμῶν Ἰησοῦ Χρι στοῦ ἐξηγήσαντο· Ἰωάννης δὲ τῶν εὐαγγελιστών ὁ ἐξαίρετος, ἡ θεολόγος λύρα, τὴν ἄναρχον ύπαρξιν τοῦ Θεοῦ Λόγου ἐθεολόγησε, καὶ τὴν προαιώνιον, καὶ ἁμάρτυρον τοῦ Πατρὸς πρὸς τὸν Υἱὸν γέννησιν εξηγήσατο, εἰπών· Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεὸν, καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος. Οὗτος ἦν ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸν Θεόν· πάντα δι' αὐ τοῦ ἐγένετο. Αρκοῦσιν οὗτοι οἱ πέντε λίθοι τῇ Έχε κλησίᾳ εἰς τείχος. Εἶπε γὰρ, Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος οὐκ εἶπεν, Ἐν ἀρχῇ ἐγένετο ὁ Λόγος· ἀλλ', Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος. Ἔδειξε τὸ ἀναρχον τῆς ὑποστάσεως τοῦ Υἱοῦ, καὶ πρὸς τὸν Πατέρα τὴν σχέσιν· καὶ ἔστιν Ισχυρότερος τῆς ἡμῶν πίστεως ὁ θεμέλιος. Καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεόν. Εδειξε τῆς οὐσίας τὸ ἀδιαίρετον· καὶ ἔστι μεγάλη ἡ τοῦ εὐαγγελιστοῦ κατὰ Ἑλλήνων βροντή. Καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος. Έδειξε τὸ τῆς φύσεως ἀπαράλλακτον· καὶ ἔστι μεγάλη κατὰ Ἰουδαίων ή πληγή. Οὗτος ἦν ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸν Θεόν. Έδειξε τὸ πρὸς τὸν Πατέρα συναΐδιον· καὶ ἔστι μέγα τῶν Μανιχαίων τὸ πτῶμα. Πάντα δι' αὐτ τοῦ ἐγένετο. Έδειξε της δημιουργίας τὸ αὐτεξού σιον, καὶ ἀπέφραξε τῶν πάντων αἱρετικῶν τὰ στα ματα. Πάντα γὰρ δι' αὐτοῦ ἐγένετο. Ο οὐρανὸς αὐ τοῦ κτίσμα· ἡ γῆ ποίημα· ἡ θάλασσα ἔργον· ὁ ἀὴρ παρήχθη· τὸ φῶς ἐξ οὐκ ὄντων· οἱ ἄγγελοι, δοῦλοι· αἱ δυνάμεις, λειτουργοί· τὰ Χερουβίμ, θρόνος. 27 Joan. 1, 29. ** I Cor. v, 8. 30 Psal, xcil, 1. ** Joan. 1, 1-3. Retinui titulum quem codex Columnensis Dominicæ resurrectionis historia. præfert, rejecta illa parte quam ex aliis Vaticanis addiderat Riccardus, καὶ εἰς τὸν ἅγιον Ιωάννην τὸν θεολόγον, ἀπόστολον τε καὶ εὐαγγελιστήν. Nou enim dicta est in sancti Joannis evangelista festo, vel in ejus peculiariter laudem. Ita spectat ad diem Paschæ, ut vix Proclus magis immoretur in Dominicæ resurrectionis mysteriis, quam in aliis. Legunt Græci illud Evangelium ipso die Paschæ, ut bene Riccardus colligit ex Chrysostomi_hom. VII De resurrect. t. III, babentque etiamnum Græcorum libri ecclesiastici, quibus evangelia digesta sunt in usum totius anni: tota vero hebdomada legunt evangelia quæ vocant matutina, quibus continetur Generationem Filii a Patre. Qnod hic sæpius repetitur, Πατρὸς πρὸς τὸν Υἱὸν γέννησιν, durius est ad verbum: Generatio qua Pater ad Filium habet. Gravisque est Manichæorum ruina. Difficilior illatio, ut Verbi cum Patre asserta coæternitas, sit Manichæorum ruina. Quia tamen illi pluribus erroribus erant implicati, hoe quoque potuerunt laborare, ut Christum creaturam existimarent, coque won coalernum Patri. Sane, cum ipse Manes 0 Christum jactaret, haud ita insanus erat, ut se Deo coæternum ac ab æterno exsistentem putaret. Α.3. λειτουργοῦσι· ἄλ. αἰνοῦσι.

ORATIO IN S. PASCIIA. Ο Πατήρ, Θεός· ὁ Υἱός, Λόγος καὶ Θεός· ἀλλὰ καὶ Cherubim, sedes. Pater Deus est: Filius, Verbum τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, Θεός· καὶ ἀριθμὸς τῆς ὑπου στάσεως τὴν φύσιν οὐκ ἤμβλυνεν, οὐδὲ ἡ Τριὰς τὴν οὐσίαν ἐμερίσατο· ἀλλ' ἔστι Τριὰς ὁμοούσιος ἐν δυο νάμει, ἐν θεότητι, ἐν ἀγαθότητι, τὴν ἡμῶν πίστιν θεμελιώσασα καὶ τηρήσασα· τὴν Ἐκκλησίαν τειχίσασα, τὴν οἰκουμένην ἁγιάσασα, τὸν διάβολον κατο αργήσασα, τοὺς δαίμονας μαστίζουσα καὶ τήξασα, Ἰουδαίων περιτομήν νεκρώσασα, Ἑλλήνων πλάνην διώξασα, καὶ αἱρετικῶν στόματα ἀποφράξασα. Β'. Ἐθεολόγησε δὲ ὁ εὐαγγελιστὴς τὴν προαιώνιον καὶ ἀμάρτυρον τοῦ Πατρὸς πρὸς τὸν Υἱὸν γέννησιν, εἰπὼν ἐν Εὐαγγελίοις· Ο μονογενής Υἱὸς, ὁ ὢν ἐν τοῖς κόλποις τοῦ Πατρὸς, ἐκεῖνος ἐξηγή· σατο. Καὶ πάλιν· Ἰδοὺ φωνὴ ἐκ τῶν οὐρανῶν λέγουσα· Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ ηὐδόκησα. Αμάρτυρος οὖν ἡ ἄνω πρὸ πάντων γέννησις, ὅτι μόνος ἐκ μόνου ἐγεννήθη. Καὶ οὐδεὶς οἶδε τὸ πῶς ἐγέννησεν, εἰ μὴ ὁ Πατήρ· καὶ ὁ Υἱὸς πῶς ἐγεννήθη. Χρόνος γὰρ οὐκ ἦν· αὐτὸς γάρ ἐστιν ὁ τῶν αἰώνων δημιουργός. "Αγγελοι οὐ παρἦσαν· αὐτὸς γάρ ἐστιν Ο ποιῶν τοὺς ἀγγέλους αυτ τοῦ πνεύματα. Οὐρανὸς οὐκ ἦν· Τῷ γὰρ λόγῳ Κυρίου οἱ οὐρανοὶ ἐστερεώθησαν. Ὁ ἥλιος οὐκ ἦν· αὐτὸς γὰρ ἔθετο τὸν φωστῆρα τὸν μέγαν εἰς φαῦ. σιν τῆς ἡμέρας. Σελήνη οὐκ ἦν, οὐδὲ ἀστέρες Σε λήτην γὰρ καὶ τοὺς ἀστέρας αὐτὸς ἐθεμελίωσεν. Ἡ γῆ οὐκ ἦν· αὐτὸς γὰρ εἶπε· Συναχθήτω τὰ ὕδατα, καὶ ὀφθήτω ή ξηρά. Θαυμαστῶς τοίνυν ὁ Εὐαγγελιστής έσαφήνισε τὴν ἄναρχον τοῦ Λόγου ὕπαρξιν, καὶ τὴν προαιώνιον καὶ ἁμάρτυρον τοῦ Υἱοῦ γέννησιν. ac Deus: sed et Spiritus sanctus, Deus: nec personarum numerus naturam infringit; vel Trinitas in partes secat substantiam. Sed est Trinitas consubstantialis in potentia, in deitate, in bonitate, fidem nostram fundans tuensque ac servans: Ecclesiam muniens; orbem terrarum sanctificans; diaboli vires enervans; excrucians dæmones atque macerans; Judzorum circumcisionem exstinguens; gentilium errorem eliminans; hæreticorumque obstruens ora. II. Divinam porro, qua ex Patre Filius natus est, prææternam ac sine teste generationem, Evangelista fauste nuntiavit dicens in Evangeliis: Unigenitus Filius qui est in sinu Patris, ipse enarravit 3. Et iterum: Facta est vox de calis, dicens: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui s. Caret itaque teste, superna antiquior omnibus generatio, eo quod solus ex solo genitus sit. Et nemo nisi Pater novit " quemadmodum generavit; neque alius quam Filius *, quemadinodum ipse ge nitus sit. Nam non erat tempus: quippe cum ipse sæculorum conditor sit s. Angeli non aderant; cum ipse sit, qui facit angelos suos spiritus s. Calun non erat: nam, Verbo Domini cœli firmati sunt ". Sol non erat: ipse enim luminare majus posuit ut luceret in die s. Non erat luna, neque stella: nam lunam et stellas ipse fundavit. Non erat terra: ". ipse enim dixit: Congregentur aque, et appareat @ arida s. Miro itaque modo Evangelista æternamn Verbi expressit substantiam, generationemque Filii antevertentem sæcula ac testis expertem. Γ. Τίς σε ταῦτα ἐπαίδευσεν εἰπεῖν, ὦ μακάριε Ιωάννη; Η λίμνη Γενησαρέτ; 'Αλλ' οὐ δογματίζει. Η άλεξα; Αλλ' οὐ θεολογεῖ. Ζεβεδαίος; 'Αλλ' ιδιώτης. Η πατρίς; ἀλλ' εὐτελής. Η κώμη; ἀλλ᾽ ἄγροικοι, οὐ πολίται. Οι Ιουδαίοι; ᾿Αλλὰ παραβάται νόμου. Νόμος; ἀλλὰ σκιὰν εἶχε. Μωϋσῆς; Αλλ' ισχνόφωνος ἦν καὶ βραδύγλωσσος. Δαβίδ; ᾿Αλλὰ σκώληξ καὶ οὐκ ἄνθρωπος. Πῶς οὖν εἶπας τὸ, Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λό γος; Τίς σε πρὸς τοσοῦτον ύψος μετεώρισε; Τίς τῷ νοί σου τοιαῦτα ἐχαρίσατο πτερά; Αφήκας γὰρ τῇ πίστει τὴν γῆν, καὶ ἐγένου ὑπὲρ τὸν ἀέρα· ὑπερέβης τὸν αἰθέρα· τὰ ὑπερκόσμια οὐρανοῦ ὕψη υπερπέτησας τὰ ἄνω ὑπερεπήδησας· ἀρχαγγέλους πα σῆλθες· τῶν σεραφίμ ἐξισώθης· τῷ τοῦ Δεσπότου χερουβικῷ θρόνω παρέστης. Επτεροποιήθης τῇ πίσ στει· ἀπερινόητον εβρόντησας γέννησιν· ἀκατά ληπτον ἐκήρυξας ύπαρξιν αναρχον ἐθεολόγησας τὸν Λόγον εἶπας γάρ· Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεὸν, καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος. et Joan. 1, 18. ss Matth. us, 17. * Psal. xxxi, 6. 38 Gen. 1, 16. 10. * Psal. xxi, 7. IT, Vatic. Υπερυψηπέτησας. as Matth. xt, 27. s Psal. vult, 4. Vicus, ή κώμη. Belhsaidam intelligit, qua natuin Joannem habet Chrysostomus honi. I in JoanDem. Facta est ex vico postea civitas ac πόλις, III. Ecquisnam, o beate Joannes, hac edicere docuit? Stagnumne Genesareth? At illud dogmala non tradit. Num piscatio? At illa non tractat divina. Zebedæus? At vir est idiota. Patria? Sed vilis erat Vicus? At ibi rusticani, non cives aderant, Judæi? At erant legis prævaricatores 4. Lex? Sed umbram habebat. Moyses? Verum impeditioris ac tardioris linguæ erat ". Davidne? At vermis est, et non homo 4. Quomodo igitur dixisti: In principio erat Verbum? Quis ad tantam te provexit eelsitatem? Quis tuæ menti tales præbuit alas? Fide cnim relinquens terram, supra aerem constitisti; supergressus es æthera; supermundana cœli transvolasti culmina; transiluisti supera; Archangelorum præteriisti choros; Seraphinis par effectus es; Cherubico Domini adstitisti throno. Fide volueris ac sublimis ales factus es: generationem cogitatu majorem tuæ vocis tonitruo explicasti: incomprehensam prædicasti substantiam: Verbum st ibid. * Hebr. 1. 2. * Psal. Gin, 4; Hebr. 1, 7. . Gen. 1, 9. Rom. H, 27; Hebr. x, 1. Exod. quod eam Joammes vocat cap. i, vers. 44. Sie Joseplus narrat lib. xvult Antiquit. cap. 3, quanquam etiam majores vici, urbes etiam appellarentur. Plura notat Riccardus.

80% Dei principii expers æternumque docuisti: nam dixisti: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. IV. Ingens gratia, dilectissimi. Tricubitalis homo, mente ac cogitatibus, una in cœlum Verbum consectatus ascendit. Fide contuitus est e paterno nulla passione egredientem sinu; Deumque ex Deo genitum. Vidit Spiritum sanctum cum Patre et Filio adoratum; Trinitatem in unitate laudibus celebratam, eamdemque in tribus discretam personis, atque natura unitam. Atque adeo Evangelista, ipsis Seraphim inventus est sublimior: quippe cum illi corusco fulgore concussi facies velent suas ; hic autem præsidiis fretus gratiæ, divinam cum generationem, tum substantiam enarraverit. Η Δ'. Μεγάλη ἡ χάρις, ἀγαπητοί. Άνθρωπος τριπή χνιος ῶν, εἰς τὸν οὐρανὸν τῷ νῷ καὶ τοῖς λογισμοίς, ἅμα καὶ τῷ λόγῳ μετῆλθεν. Ἐθεάσατο τῇ πίστει ἐπ πατρικών κόλπων ἀπαθῶς ἐξελθόντα, καὶ Θεὸν ἐπ Θεοῦ γεννηθέντα. Ιδε τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον σὺν Πατρὶ καὶ Υἱῷ προσκυνούμενον· τὴν Τριάδα ἐν μονάδι 80ξαζομένην, καὶ ἐν τρισὶν ὑποστάσεσι διαιρουμένην, καὶ φύσει ήνωμένην. Καὶ τῶν σεραφὶμ ὁ Εὐαγγελι στης εὑρέθη ἀνώτερος, ὅτι ἐκεῖνα διὰ τὴν ἀστραπὴν καλύπτει τὰ πρόσωπα, οὗτος δὲ διὰ τὴν χάριν, καὶ τὴν γέννησιν καὶ τὴν ὕπαρξιν ἐθεολόγησε. ἴδε V. Tum inde rursum, operum consecutione e calis in terram descendens, ait: Verbum caro factum est *. Vidit Dei mysterium conversionis immune ac mutationis. Vidit Verbum in terris incarnatum, et a colis minime divulsum. Vidit puerperam Virginem, nihilque corruptam virginitatem. Vidit uterum cœlo latiorem. Vidit matrem sine viri commistione, partumque dolorum expertem. Vidit... natum ut hominem. Vidit infantem, eum qui aute sæcula perfectus erat. Vidit fasciis involutum, eum qui suo imperio solvit Lazari fascias ". Creaturam vidit, indicantem creatorem. Vidit speluncam, mundi factam propitiatorium. Vidit creaturam, portantem creatorem. Vidit nutrimento utentem, ipsum nutricantem nutricem. Vidit materno in sinu eum, qui a paterno nunquam sejunctus est sinu. Vidit a Magis adorari eum ", qui laudatur ab angelis. Vidit carne fugientem in Ægyptum, ipsum terram pugillo comprehendentem". Vidit eum aqua baptizari, qui aquarum fontes e terra emittit. Vidit Magistrum a discipulo proditum. Eum vidit ligatum qui non solvit matris virginitaten. Vidit sisti Pilato eum, qui e limo Pilatum fnxisset. Vidit spinis coronatum eum, qui floribus redimisset terram. Vidit in terra crucifixum eum qui sublimis erat in cœlis. Vidit in sepulcro mortuum eum, qui mortuos excitasset e sepulcro. Vidit resurgentem eum, qui resurrectionem prænuntiasset. Vidit eum descendentem ad inferos, qui ascendit in cœlos. Infernus namque evomuit, quem ignorans glutierat. Ε'. Πάλιν δὲ τοῖς ἔργοις ἐξ οὐρανῶν ἐπὶ τὴν γῆν καταβὰς, εἶπεν· Ο Λόγος σὰρξ ἐγένετο. Ιδε με στήριον Θεοῦ, τροπῆς καὶ ἀλλοιώσεως χωρίς· ἴδι τὸν λόγον ἐπὶ γῆς σαρκωθέντα, καὶ τῶν οὐρανῶν μὴ ἀποστάντα, ἴδε τὴν Παρθένον τεκοῦσαν, καὶ τὴν παρθενίαν μὴ φθαρεῖσαν· ἴδε γαστέρα, οὐρανοῦ πλατυτέραν· ἴδε μητέρα ἀλόχευτον, καὶ τόκον ἀνών δυνον· ἴδε..... τικτόμενον ὡς ἄνθρωπον. ίδε βρέ φος, τὸν πρὸ αἰώνων τέλειον· ἴδε σπαργανωθέντα, τὸν προστάξει λύσαντα Λαζάρου τὰ σπάργανα α κτίσιν γνωρίσαντα τὸν κτίσαντα· ἴδε σπήλαιον, τὸ τοῦ κόσμου ἱλαστήριον· ἴδε τὸ κτίσμα βαστάζον τὸν κτίστην· ἴδε τρεφόμενον, τὸν τρέφοντα την τρέ φουσαν· ἴδε μητρικῷ κόλπῳ, τὸν μὴ χωρισθέντε τοῦ πατρῴου κόλπου. Ιδε προσκυνούμενον ὑπὸ γάτ μων, τὸν αἰνούμενον ὑπὸ ἀγγέλων· ἶδεν εἰς Αἴγυπτον φυγόντα σαρκί, τὸν κατέχοντα τὴν γῆν δρακί· ἴδεν ὕδατι βαπτιζόμενον, τὸν τὰ ὕδατα ἀπὸ γῆς πηγέ σαντα· ἴδε προδοθέντα ὑπὸ μαθητοῦ διδάσκαλον· θα δεθέντα, τὸν τὴν παρθενίαν τῆς μητρὸς μὴ λύσαντα ἴδε παρεστώτα Πιλάτῳ, τὸν ἐκ πηλοῦ Πιλάτον πλα στουργήσαντα. Ιδεν ἐξ ἀκανθῶν στεφανωθέντα, τὸν τὴν γῆν τοῖς ἄνθεσι στέψαντα - ίδε σταυρωθέντα ἐπὶ γῆς, τὸν ὑψωθέντα ἐν οὐρανοῖς· δε ἐν τάφῳ νεκρόν. τὸν ἐκ τάφου τοὺς νεκροὺς ἐγείραντα· ἴδεν ανα στάντα, τὸν τὴν ἀνάστασιν προμηνύσαντα· [εν εἰς ᾄδην κατελθόντα, τὸν εἰς οὐρανοὺς ἀνελθόντα. "Αξκω γὰρ ἐξέμεσεν, ὃν ἀγνοῶν κατέπιεν. VI. At quisnam tandem est, quem vidit? Quis, Γ'. Καὶ τὶς ἐστιν ἄρα ἐν δεν; Τίς; Ὁ κλίνες inquam? Is utique, qui inclinavit coelos, nulloque ῃ τοὺς οὐρανούς, καὶ κατελθὼν ἀψοφητί· ὁ λαθών strepitu descendit: qui superas ipsas latet Virτὰς ἄνω δυνάμεις· ὁ μὴ γυμνώσας τὸν πατρικόν tutes: qui incarnatione ex Virgine, non nudavit θρόνον, σαρκωθεὶς ἐκ Παρθένον· ἐν οὐρανοῖς ἀμήτωρ. paternum sinum: qui in cœlis sine matre, Deus ex ἐκ Θεοῦ Θεὸς, καὶ ἐπὶ γῆς ἐκ μητρός, Παρθένου Deo, in terris ex matre Virginis filius, amans bo- υἱὸς, ὁ φιλάνθρωπος δι' ἀνθρώπους ἐνανθρωπήσεις· minum, hominum causa factus est homo; qui im- ὁ τὴν ἀμόλυντον γαστέρα τῇ οἰκήσει ἁγιάσας· ὁ τὰς pollutum hospitio suo uterum sanctifcavit; cjus- λαγόνας ελευθερώσας· ὁ τὰς τῆς φύσεως γονὰς εὐ que sinus puros integrosque reliquit; naturæ sa- λογήσας· ὁ τὰς παρθενικὰς ὠδῖνας σφραγίσας· ὁ cravit partes; virgineos obsignavit partus. ls, quem τόπους οὐρανῶν μὴ χωρήσας, καὶ μήτραν οὐ στενοcœlorum non capiunt spatia, quemque non arcte χωρήσας· ὁ πρὸ αἰώνων τοὺς αἰῶνας δημιουργήσεις. "Isa. vi, 6. "Joan. 1, 14. * Joan. x1, 44. 47 Matth. 11, 42. ** Isa. XL, 12. * Psal. xvii, 12 Ισ. γνωρίσασαν.

ORATIO IN PENTECOSTEN. exsistit conditor; qui verbo mundum cum polestate perfecit; Patris ineffabile Verbum; Filius Genitori consubstantialis; æternus ille, nec principium admittens; quique tamen principium acceperit essendi. Mira sane, et admirabilia,dilectissimi, sunt ista; ut in cœlo minime vacuata sit sedes, mundusque hic terrenus salutem consecutus sit. Cuneta bæc complectuntur tonitrui voce loquentis magni Evangelistæ, quinque illa verba. Quocirca pereant tandem gentiles; tollantur Judæi; pudore suffundantur Samaritani; dispergantur Manichæi; dispereant hæretici, sanctæque catholica ac apostolica Ecclesiæ hostes universi. Eorum namque omnium spes, in ruinam ac interitum cedit; nostra autem, in re6 λόγῳ τὸν κόσμον μετ᾿ ἐξουσίας εκτελέσας· ὁ τοῦ complexus est uterus. Qui ante sæcula, saculorum Πατρὸς ἄῤῥητος Λόγος· ὁ τοῦ γεννήσαντος ὁμοούσιος Υιός· ὁ ἄναρχος, καὶ ἀρχὴν μὴ δεχόμενος, καὶ ἀρχὴν τοῦ εἶναι λαβών. Παράδοξα τὰ θαύματα, ἀγαπητοί· ὅτι ὁ ἐν οὐρανῷ θρόνος οὐκ ἐκενώθη, καὶ ὁ ἐπὶ γῆς κόσμος ἐσώθη. Ταῦτα πάντα περιέχουσιν οἱ πέντε λόγοι τοῦ μεγάλου βροντολόγου εὐαγγελιστοῦ Ιωάννου. Διὰ τοῦτο θανατωθήτωσαν Ελληνες, και ταργηθήτωσαν Ἰουδαῖοι· αἰσχυνέσθωσαν Σαμαρείται, διασκορπισθήτωσαν Μανιχαῖοι· ἀπολέσθωσαν αἱρετικοί, καὶ πάντες οἱ ἐχθροὶ τῆς ἀμωμήτου καθο λικῆς καὶ ἀποστολικῆς Ἐκκλησίας· ὅτι πάντων ἐκεί των ἡ ἐλπὶς εἰς πτῶσιν καὶ ἀπώλειαν, ἡ δὲ ἡμετέρα ἐλπὶς εἰς ἀνάστασιν, καὶ εἰς ζωὴν αἰώνιον· διὰ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ' οὗ τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι ἡ δόξα, καὶ τιμὴ, καὶ τὸ κράτος, surrectionem et vitam æternam. Per Dominum noεἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ΛΟΓΟΣ 17 Εἰς τὴν ἁγίαν Πεντηκοστήν. strum Jesum Christum, cum quo Patri et Spiritui sancto, gloria, honor atque potestas, in sæcula sæculorum. Amen. ORATIO XVI. In sanctam Pentecosten. Δ'. Σήμερον, ἀγαπητοί, ἐπεφοίτησε τοῦ ἁγίου Πνεύματος ή χάρις, ἀρξαμένη μὲν ἀπὸ τῆς σήμερον ἡμέρας· αὐξανομένη δὲ μέχρι τῆς σήμερον ἡμέρας μεγαλύνεται. Έλαμψεν ἡ τοῦ ἁγίου Πνεύματος χάρις, καὶ ἐξαίφνης εὔλαλα τῶν ἀλάλων τὰ στόματα· καὶ τῶν ἀπαιδεύτων αἱ γλῶτται ἐστομώθησαν· καὶ τῶν ἁλιέων αἱ καρδίαι πρὸς θάρσος μετεβλήθησαν. Διὸ καὶ τὴν πτωχεύσασάν μου διάνοιαν ἐξαρπάζει δειλίας ή σήμερον ἐπιφοιτήσασα ἐξ οὐρανοῦ χάρις. Οὕτως γὰρ πρὸ τῆς παρουσίας τοῦ Πνεύματος δειλιῶν ὁ Πέτρος, ἐπὶ παιδίσκης ἡρνήσατο τὸν Δεσπό την μετὰ δὲ τὴν κάθοδον τοῦ Πνεύματος, ἐπὶ δήμων καὶ βασιλέων μετὰ τοῦ θάρσους ώμολόγει κράζων Οὐ δυνάμεθα ἡμεῖς ὁ ἠκούσαμεν καὶ εἴδομεν μὴ λαλεῖν. Ὅθεν καὶ μέθην τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύματος ευγλωττίαν Ἰουδαῖοι ἐνόμισαν, λέγοντες· Ὅτι γλεύτους μεμεστωμένοι εἰσίν. ᾿Αντερητόρευσε δὲ πρὸς αὐτοὺς ὁ Πέτρος, ὁ καὶ τῆς ὥρας τῶν δοκίμων διὰ Τριάδος βεβαιουμένων Επειδὴ γὰρ τῇ τρίτῃ ὡρα ὁ σταυρὸς ἐῤῥιζώθη, καὶ τρίτῃ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐν εἴδει πυρὸς ἐπὶ τοὺς ἀποστόλους ἐκάθησε, μηνύον ὅτι Θεὸς τὸ Πνεῦμα. Ὁ γὰρ Θεὸς ἡμῶν πῦρ καταναλίσκον ἐστί. Καὶ ἡ μὲν παρουσία τοῦ Πνεύμα τος ὡς ὑστὸς ἐπὶ πόκον ἐγένετο, ἐπειδὴ οι κονομίας ἦν σύμβολον. Ἐπὶ δὲ τοῦ Πνεύματος, ἵνα δειχθῇ ὅτι θεὸς τὸ Πνεῦμα ὑπάρχει, Ἦχος ἐκ τοῦ * Matth. xxvt, 69. σε Act. iv. 20. Act. 11, 13. "Hebr. x, 29. * Psal. Lxx1, 6. 1. Hodie, dilectissimi, advenit Spiritus sancti gratia: quæ quidem, cum ab ipsa hac die cceperit, ad usque eamdem hanc ipsam diem adulta auctaque, magnifice colitur ac celebratur. Afulsit Spiritus sancti gratia, illicoque facunda evaserunt mutorum ora; ineruditorum linguæ disertæ erudi. tæque reddita sunt; piscalorum corda in erector audentesque animos commutata. Proinde a mea etiam animi imbecillitate mentisque inopia, timiditatem ignaviamque discutiet illa ipsa, quæ cœlitus bodie advenit gratia. Sic quippe ante Spiritus sancli adventum, Petrus pavore confectus coram ancilJula negavit Dominum: post vero ejusdem descensum, coram populis et regibus magna anini securitate eum confessus, exserta extulit voce: Non possumus quæ audivimus et vidimus, non loqui του bis. Quocirca Judæi quoque Spiritus sancti eloquentiam illam, temulentiam rati, musto eos plenos dixerunt es. Seite autem eos refellit Petrus, a quo etiam probatum tempus aptamque mysteτίο a ternario confrmatum fuit. Quia enim hera tertia crux fixa fuerat, hora quoque tertia Spiritus sanctus in apostolos ignis specie descendit, indicans Deum esse Spiritum. Deus enim noster ignis consumens est”. Ac quidem Salvatoris adventus, sicut pluvia in vellus fuit "4 eo quod dispensaExscripta est ex vetusto codice Cryptæ ferrate. Tota adversus Macedonianos ac Eunomianos decurrit, variis Scripturæ locis Spiritus saneti divinitatem probans. Id enim illi contendebant, non baberi ex Scriptura, eum Deum esse. Leg. ᾧ τὸ δόκιμον βεβαιούμενον. Leg. Σωτήρος. quo eliam probatum tempus, etc. Mera barbaries est, quod habet textus, levi, quam feci, mulatione sanandus. Ex bora itaque tertia, quæ bora fuit crucis juxta Marcum xv, 25, congruum ostendit tempus adventus Spiritus sancti, excluditque ab eo Judæorum calumniam de ebrietate, cum Judæis, non nisi hora sexta, sabbatis ac festis diebus prandere moris esset, uti Josephus in Vita sua. Salvatoris adventus. Cogor aliquid præsumere, ac mutare nomen Spiritus, Πνεύματος • in quo palam videatur errasse antiquarius. Sequentia enim ἐπὶ δὲ τοῦ Πνεύματος aperte indicant comparare auctorem adventum Spiritus, alterius adventui; nempe Filii ac Verbi, qui ita quietus fuerit, eo quod ad economiam veniret, id est, ad sumendam me ea suaviter ac mirabili incli-

tonis symbolum esset. In Spiritus autem adventu, οὐρανοῦ ἐγένετο ὥσπερ φερομένης πνοῆς βιαίας Καὶ ὅτι Θεὸς τὸ πνεῦμα, διδάχθητι. Ησαΐας γάρ φησιν· Εἶδον τὸν Κύριον καθήμενον ἐπὶ θρόνου ὑψηλοῦ καὶ ἐπηρμένου· καὶ τὰ σεραφίμ εἰστήκεισαν κύκλῳ αὐτοῦ. Καὶ εἶπε πρὸς μέ· Τις πολ ρεύσεται πρὸς τὸν λαὸν τοῦτον, καὶ τίνα ἀπο στελῶ πρὸς αὐτόν; ἐπαχύνθη γὰρ ἡ καρδία του λαοῦ τούτου, καὶ τοῖς ὠσὶν αὐτῶν βαρέως ήχουσαν, καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτῶν ἐκάμμυσαν, μή ποτε ἴδωσι τοῖς ὀφθαλμοῖς αὐτῶν, καὶ τοῖς ὠσὶν αὐτῶν ἀκούσωσι, καὶ τῇ καρδίᾳ συνῶσι, val ἐπιστρέψωσι, καὶ ἰάσωμαι αυτούς. Θέλεις οὖν γνῶναι; πνευματομάχι, ότι Πνεῦμα Ερευσεν ἐπὶ τοῦ θρόνου τοῦ ὑψηλοῦ καὶ ἐπηρμένου; Ακουσαν Παύλου τοῦ ἀποστόλου, καὶ πείσθητι. Παρεπέμφθη τῷ Νέρωνι ἐπὶ τὴν Ῥώμην· κατέλαβε τὰ ἐκεῖ πλήθη τῶν Ἰουδαίων· ἐδίδασκεν αὐτοὺς τὸν λόγον τῆς σου τηρίας. Οἱ μὲν ἐπείθοντο, οἱ δὲ ἠπίστουν. Ασύμ φωνοι δὲ ὄντες πρὸς ἀλλήλους, ἀπελύοντο· εἰπόντος τοῦ Παύλου ῥῆμα εν· Καλῶς εἶπε τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον περὶ ὑμῶν διὰ Ἡσαΐου τοῦ προ φήτου· Ἀκοῇ ἀκούσετε, καὶ οὐ μὴ συνῆτε. Ορᾷς ὅτι Κύριος καὶ Θεὸς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον; τοῦ γὰρ οὐχ εὑρήσεις τὸ Πνεῦμα ἐν τῇ Τριάδι πανταχοῦ δου ξαζόμενον ἐν τῷ νόμῳ; Ακουσον τοῦ προφήτου λέο γοντος· Τῷ λόγῳ Κυρίου οἱ οὐρανοὶ ἐστερεώθη - σαν, καὶ τῷ πνεύματι τοῦ στόματος αὐτοῦ πᾶσα ἡ δύναμις αὐτῶν. quo significaretur Deum esse Spiritum, Factus esi repente de cœlo sonus tanquam ruentis impetu flains vehementis. Spiritum porro Deum esse accipe. Isaias namque ait: Vidi Dominum sedentem super thronum excelsum et elevatum. Et seraphim stabant in circuitu ejus. Et dixit ad me: quis ibit ad populum istum, et quem mittam ad eum "? Incrassatum enim est cor populi hujus, et aurtbus suis graviter audierunt, et oculos suos compresserunt, ne forte rideant oculis, et auribus suis audiant, et corde intelligant, et convertantur, et sanem eos v. Vis ergo tu qui Spiritum sanctum oppugnas, nosse ſutsse Spiritum sanctum, qui supra thronum excelsum ac elevatum sedit? Paulum apostolum audi, el crede. Adductus ille Romam ad Neronem, Judzorum illic multitudinem invenit, eisque verbum salutis exposuit. Quidam autem credebant; quidam vero non credebant. Cumque invicem non essent consentientes, discedebant, dicente Paulo unum verbum: Quia bene Spiritus sanctus loculus est de vobis per Isaiam prophetam. Aure audietis, et non intelligetis. Vides Spiritum sanctum, Dominum ac Deum esse? Usquam ne enim in lege non glorificatum in Trinitate Spiritum sanctum inveneris? Audi prophetam dicentem: Verbo Domini cœli firmati sunt, et spiritu oris ejus omnis virtus eorum». Β'. 'Αλλ' ἐν τῇ χάριτι, ἡνίκα ἐπὶ τὸ σωτήριον βά πτισμα ὁ Σωτὴρ παρεγένετο, ὁ Πατὴρ ἄνωθεν τῷ Υἱῷ ἐμαρτύρει, καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐν εἴδει πα ριστεράς παρεγένετο. Τοῦτο τὸ Πνεῦμα σήμερον ἐν εἴδει πυρὸς ἐκάθησεν ἐφ᾽ ἕκαστον τῶν ἀποστόλων. Ορᾷς ὅτι καὶ θρόνοι οἱ ἀπόστολοι; Ὁ Θεὸς γὰρ, φησί, κάθηται ἐπὶ θρόνου ἁγίου αὐτοῦ. Τοῦτο τὸ Πνεῦμα Ανανίαν ψευσάμενον έθανάτωσε. Τοῦτο τὸ Πνεῦμα διανέμει τῶν ἀγαθῶν τὰ χαρίσματα, Διαι ροῦν ἰδίᾳ καθώς βούλεται. Τούτου τοῦ Πνεύματος πλησθεὶς Παῦλος ὁ ἀπόστολος. Ελύμαν τὸν μάγον ἐσκότισε. Τοῦτο τὸ Πνεῦμα Γαβριὴλ τῇ Μαρίᾳ εὐηγγελίσατο, λέγων· Πνεῦμα ἅγιον ἐπελεύσεται ἐπὶ σε, καὶ δύναμις Ὑψίστου ἐπισκιάσει σοι. Αὐτὸ καὶ νῦν ἐπέλθῃ ἐφ' ἡμᾶς καὶ εὐλογήσῃ. Τοῦτο γὰρ συναναμίγνυται τῷ ὕδατι, καὶ χωνεύει τὰς ἁμαρτίας II. Sed et gratiæ tempore, cum Salvator ad salutare baptisma accessit, Patre e cœlis testimonium perhibente Filio ", Spiritus sanctus in colunbee specie advenit. Hic hodierna die Spiritus, iu ignis specie supra singulos apostolos sedit ". Vides, apostolos quoque sodes esse? Deus enim, inquit, sedet super sedem sanctam suam *. Hic Spiritus mentitam Apaniam morte mulctavit. Hic Spirits charismalum distribuit dona, dividens singulis privatim prout muli ". Hoc Spiritu plenus apostolus Pan- ·lus, Elymæ mago tenebras ac caliginem effudit “. Hunc Gabriel Spiritum fausto nuntio Marise promisit, dicens: Spiritus sanctus superveniet in le, et virtus Altissimi obumbrabit tibi “. Qui idem nunc quoque super nos adveniat, ac nos benedicet. Ipse onim-se aquæ commiscet, atque in modum ignis peccata conflat absumitque: ac nuper illusiuates, lucis instar fulgoribus illustrat; nostrique misere- ὡς πῦρ, καὶ τοὺς νεωφωτίστους λαμπρύνει ὡς φῶς, tur ut Deus. Quoniam eum decet gloria ac potestas, in sæcula sæculorum: Amen. καὶ ἡμᾶς ἐλεεῖ ὡς Θεός· ὅτι αὐτῷ πρέπει δόξα καὶ κράτος, εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. & Act. 11, 2. 86 Isa. vi,1,2, 8-10. 87 Matth. XHi, 15; Act. xxv, 27. σε Act. II, 3. 6 Psal. Itv, 9. ΣΙΙ, 11 6ο Luc. III, 22. σε Luc. 1, 55. natione operandam nostram salutem: cum adventus Spiritus fuerit in ostensione deitatis; eoque in ignis specie, qui ejns symbolum est. Præterea verba psalini, Descendet sicut pluvia in vellus: non de Spiritu sancto, sed de Verbo, qua carmem in Maria sumit, Ecclesiæ usus exponit in officio dici sacræ Circumcisionis. Miserum est ut singularis unius depravati codicis fidei astringaris; nec æquæ conjectura dare aliquid possis. Non potest dici, quod auctor acceperit nomen illud Πνεύματος, quo ** Act. xxviu, 24-26. 65 Acl. V, 4. * 1 Cor. xi, 11. 6. Psal. • Act. sensu auctor Imperfecti, pro ipso Filio; tum quia valde obscure locutus esset; ¡um quia ipse brevi post exponit de Spiritu sancto in persona propria. Citatus ille, clare distinguit Spiritum sanctum apud Lucam, ac in negotio Dominicæ incarnationis, Paracleto, ut valde frigidi sint, qni ex illa ejus expositione, Sabellianismi notam aspersam volant. Utinam æque facile contraria Arișnismi depežli posset. Equidem haud video ut omnino possit, vel in aliquo differat auctor-ille ab Eusebianis.

ORATIO IN LAUDEM S. STEPHANI. ORATIO XVII. Laudatio sancti protomartyris Stephani. Εγκώμιον εἰς τὸν ἅγιον πρωτομάρτυρα Στέφανον. Α. Ὁ μὲν αἰσθητὸς ἥλιος ὑπὲρ γῆν ἀνατέλλων, 1. Sensitis quidem sol supra terram exoriens, ἀρχτοῦρον, καὶ ὡρίωνα, καὶ πλειάδα, ἢ καὶ αὐτὸν Arcturum et Orionem et Pleiades, aut ipsum τὸν ἑωσφόρον παρανατέλλοντα ἔχει· ὁ δὲ τῆς δι etiam Luciferum pariter coorientem habet; Sol auκαιοσύνης ἥλιος ἐκ κόλπων παρθενικῶν ἀναλάμψας, tem justitiæ e virginali affulgens sinu, etsi astroτὰς μὲν ἀστρίας χορείας, εἰς συνδρομήν φωτὸς οὐκ rum choros quo coacervata luce coruscet, non reciἐπιδέχεται, Στέφανον δὲ τὸν πρωτομάρτυρα συνανατο- piat, ut tamen immortalibus radiis protomartyr λέα τῶν ἀθανάτων ἀκτίνων πεποίηται. Ἐκεῖνος μὲν Stephanus cooriretur, effecit. Ille a septentrionali τὴν ἀρκτῴαν εἰς τὴν νοτιαίαν τρίβον ἐλαύνων, ποτὲ μὲν plaga ad australem excurrens, nunc quidem diei συστέλλει, ποτὲ δὲ πλατύνει τῆς ἡμέρας τὰ μέτρα contrahit spatia, nunc protrahit; at hic suo ad nos οὗτος δὲ, τῇ πρὸς ἡμᾶς ἐξ οὐρανῶν ἐπιδημίᾳ την e cœlis adventu justitiam augens, purum integrumδικαιοσύνην αὐξήσας, ἀμίαντον καὶ ἀμείωτον τὸ ταύ- que ejus servavit lumen. Ille nocti succedit; hic της ετήρησε φέγγος· ἐκεῖνος νυκτὸς διάδοχος, οὗτος mortis adversarius est. Ille tenebras fugat; hic θανάτου ἀντίπαλός· ἐκεῖνος σκότους φυγαδευτής, peccatum eliminat. Ille per horas duodecim lucet; οὗτος ἁμαρτίας ἀνατροπεύς· ἐκεῖνος δωδεκάωρον 5 hic per sæcula splendet. Ille per astra incedit; hie φέγγει, οὗτος δι' αἰῶνος ἀστράπτει. Ἐκεῖνος δι' ἀστέρων οδεύει, οὗτος δι᾿ ἀποστόλων ἐκλάμπει· ἐκεῖνος διὰ καιρῶν καὶ χρόνων περιέρχεται, οὗτος διὰ προφητῶν καὶ εὐαγγελιστῶν κηρύττεται· ἐκεῖ νος τὰς ὥρας τῷ δρόμῳ ὑφαίνει, οὗτος τῷ λόγω τὰς ἐκκλησίας μεγαλύνει. Ἐκεῖνον ἐπὶ ἅρματος οι ζωγράφοι ἐπιβεβηκότα γράφουσι, τοῦτον οἱ θεολόγοι ἐπὶ φάτνης ἀναπαυόμενον διαγγέλλουσι·. φάτνης, τὸν οὐρανὸν μιμουμένης φάτνης τοῦ χερουσιμ περισουμένης· φάτνης, τῷ ἀῤῥήτῳ θρόνῳ συγκρινομένης· φάτνης, τὴν λογικὴν τροφὴν περιεχούσης - φάτνης, τὴν τοῦ παντὸς ζωὴν ὑποδεξαμέ νης· φάτνης, τὸν τὰ πάντα βαστάζοντα βασταζούσης· φάτνης, πάσης ὁμοῦ τῆς κτίσεως πλατυτέρας (δν γὰρ ἡ κτίσις οὐ χωρεί, τοῦτον ἡ φάτνη διὰ τὴν χάριν " ἐχώρησε)· φάτνης, ὑπὸ ἀστέρος ἡμεροδρόμου μηνυομένης· φάτνης, ἐν ἑαυτῇ τὸ θυσιαστήριον προδιαγραφούσης· φάτνης, Ἐκκλησίαν τὸ σπήλαιον ἀπο τελεσάσης. Β. Δεῦτε τοίνυν, καὶ ἡμεῖς τοὺς εὐσεβεῖς μάγους ζηλώσωμεν, καὶ τὴν Ἐκκλησίαν ἀντὶ τῆς Βηθλεὲμ κατανοήσωμεν· ἀντὶ τοῦ σπηλαίου τὸ ἱερατικὸν ἀσπασώμεθα βῆμα· ἀντὶ τῆς φάτνης τὸ θυσιαστήριον προσκυνήσωμεν· ἀντὶ τοῦ βρέφους περιπτυξώμεθα τὸν διὰ τοῦ βρέφους εὐλογούμενον ἄρτον· ἐφ᾽ ἅπασι δὲ τούτοις τὸν ὑπὸ τοῦ Στεφάνου σήμερον καταγγελ. λόμενον Βασιλέα δοξάσωμεν. "Ω ξένου Βασιλέως παράδοξα πράγματα! Χθὲς ἐτέχθη, καὶ σήμερον αὐτῷ Στέφανος προσηνέχθη· Στέφανος, ὁ φερώνυμος μάρτυς· Στέφανος, ὁ ἔμψυχος στέφανος· Στέφανος, τὸ αὐτόπλεκτον διάδημα· Στέφανος, τὸ αὐτοχάλκευτον περίθεμα· Στέφανος, τὸ αὐτοφυὲς τῆς ἰδίας κορυφῆς er Hebr. 1, 3. 68 Matth. 11, 9. Præter alios codices quos citat Riccardus, etiam Seguierianus Procli hanc orationem habet. Stylus universus ac compositio Proclum loquitur; cujus nihil præferebat, quam ei in Stephanum alteram Malui sciabrogavi, ac legiiimo auctori restitui. licet eam Asterii orationem seorsim edere, ac reliquis ejusdem sancti Patris jam editis adjicere, quam confundere cum Procli orationibus, quibuscumi nihil commune habet. Adverterat ipse Riccardus (pag. 496) nullos babere Procli characteres; nullas antitheses, Proclo satis familiares, nullam paronePATROL. GR. LXV. per apostolos effulget. Ille per tempora et annos oberrat; hic prophetarum et evangelistarum præconio celebratur. Suo ille cursu anni tempestates conficit; hie Ecclesias claras magnificasque sermone reddit. Illum pictores currui insidentem depingunt; lunc theologi in præsepio recumben - tem astruunt; præsepio, inquam, culorum æmulo; præsepio, cherubinis coæquato; præsepio, ineffabili illi throno comparato; præsepio, rationalem cibum complectente; præsepio, quod universi suscepit vitam; præsepio, eum portance qui portal omnia “; præsepio, omni simul creatura latiori; quem enim creatura non capit, eum præsepe per gratiam capere potuit; præsepio, cujus stella interdiu lucens index est; præsepio, quod in se sacri altaris formam designaret; præsepio, quod speluncan in Ecclesiam vertit. II. Agite ergo, nos quoque pios ac religiosos magos æmulemur, ac Ecclesiam loco Bethlehein spiritaliter accipiamus; pro spelunca, sacrarium passis avidisque ulnis teneamus; præsepis vice, allare veneremur; pro infante, panem per infantem benedictum complectamur: atque ad bæc omnia, Regem hodie a Stephano annuntiatum, gloria ac laude prosequamur. O novi Regis res admirandas! Heri natus est, eique hodie Stephanus oblatus est. Stephanus, inquam, pro nominis ratione martyrii corona laureatus; Stephanus, animata corona; Stephanus, a se contextum diadema; Stephanus suæ coronationis artifex; Stephanus, genuinum ………siam, non pressas sententias, nec sacræ Scripturæ flosculos inspersos: ut sola codicum antiquitate persuasus ei ascripserit.... Photius ergo in sua Bibliotheca (cod. CCLXXI) sermonem hunc ut Asterii defloravit; totusque Asterii reliquis stylo ac omnibus consentit. Hæc Combeflisius in Auctar. nov. tom. I, pag. 299, ubi exstat laudata Oratio in sanctum Stephanum Asterio asserta, quæ in editione Riccardi sub nomine sancti Procli habetur pagg. 485-495; estque num. xvii. Val. cod. προανατο

proprii verticis coronamentum; Stephanus, furi- στεφάνωμα· Στέφανος, τὸ πολυανθὲς τῆς πίστεως gerum dei geraien; Stephanus, fragrantissima charitatis rosa; Stephanus, spei immarcescibilis fos Stephanus, uberrima gratia spica; Stephanus, feracissimus illius vitis sempiternæ vitæ pal. mes; Stephanus, mellifluus æternitatis botrus; Stephanus, in coelum usque sublinis Crucifixi propago; Stephanus, totius boni operis ac sermonis plenitudo; Stephanus, inexpugnabilis confessionis turris; Stephanus, inconcussus tolerantiæ scopu· lus; Stephanus, continentia cruciarius armiger; Stephanus, invictas religionis miles; Stephanus, animnosus bellici agminis ductor; Stephanus, adversus interfectores Christi orator intrepidus et acer. Defeci, defeci Stephano coronam pectens, etsi necdum nectere coeperim. Sinamus itaque divinamn ipsam Scripturam Stephano coronam intexere. βλάστημα· Στέφανος, τὸ τῆς ἀγάπης εὐωδέστατων ῥόδον· Στέφανος, τὸ τῆς ἐλπίδος ἀμάραντον ἄνθος Στέφανος, ὁ τῆς χάριτος εὐθαλέστατος στάχυς· Στέ κανος ὁ τῆς ἀειζώου ἀμπέλου τὸ πολυφόρον κλῆματ Στέφανος, τῆς ἀθανασίας ὁ μελίστακτος βότρυς· Στέφανος, ἡ τοῦ σταυρωθέντος οὐρανομήκης παραφυάς· Στέφανος, παντὸς ἀγαθοῦ ἔργου καὶ λόγο, τὸ πλήρωμα· Στέφανος, ὁ τῆς ὁμολογίας ἀκαθαίρετος πύργος· Στέφανος, ὁ τῆς ὑπομονῆς ἀσάλευτος πρόβο λος Στέφανος, ὁ τῆς ἐγκρατείας σταυροφόρος οπλίτης Στέφανος, ὁ τῆς εὐσεβείας αήττητος στρατιώτης Στέφανος, ὁ ἔμψυχος στρατηλάτης - Στέφανος, ὁ κατὰ τῶν χριστοκτόνων θαρσαλαῖος ῥήτωρ. Εκαμον, έκαμον πλέκων τῷ Στεφάνῳ τὸν στέφανον, καὶ οὐδέ πω τῆς πλοκῆς ἐφηψάμην. Τῇ θείᾳ τοίνυν Γραφή των Στέφανον στεφανώσαι παραχωρήσωμεν. III. Stephanus cnim, inquit, plenus gratia et for titudine, faciebat prodigia et signa magna in populo ". Quanam laudem ratione, quam suis gratia digitis coronam intexuit? Quid Stephano tribuam, cum omne martyrum caput ipse coronet? Quid plexæ gratia coroume possim adjungere? Quanam sermonis vi eum exornem, qui mundo omni splendidior est? Quibus verbis mirabilem eum prædicem, qui innumerabilibus cumulatus est complusque miraculis? Stephanus enim, inquit, plenus gratia et furtitudine, faciebat signa et prodigia magna in populo. Gratia et fortitudo coronam Stephano intexebant; utriusque manu ad bonum illud certamen componebatur. Illa quidem ad fidem; hæc ad martyrium cum aptabat. Illa ad ministerium; hæc ad serikonem dux erat. Altera ad securitatem dicendique libertatem; altera ad tolerantiam componebat. Alvera ad miracula; altera ad præclara facinora informabat. Gratia et fortitudo, ejusdem dignitatis planta; gratia et fortitudo, coavum germen; gratia et fortitude, ejusdem radicis caudex; gratia et fortitudo, contubernalis conjugatio: gratia et fortitudo, congeminatus Adei stolo; gratia et fortitudo, consonus concentus; gratia et fortitudo, pulchra palpebrarum venustate honestata rectæ fidei lumina; gratia et fortitudo, gemina Ecclesiæ ubera; gratia et fortitudo, contubernales Christi milites; gratia et fortitudo, vigiles Stephani custodes. η Στέφανος γάρ, φησί, πλήρης χάριτος καὶ δυνά Stephanus enim, inquit, plenus gratia et fortitudine. Γ'. Στέφανος γάρ, φησί, πλήρης χάριτος καὶ δυνάμεως εποίει σημεῖα καὶ τέρατα μεγάλα ἐν τῷ λαῷ. Πῶς ἐπαινέσω τὸν Στέφανον, ὃν ἡ χάρις τοῖς οἰκείοις δακτύλοις ἐπλέξατο; τί χαρίσωμαι τῷ Στεφάνῳ, πᾶσαν κεφαλὴν μαρτύρων στεφανοῦντι; τί δύναμαι προσθῆναι τῷ τῇ χάριτι πεπλεγμένῳ στε φάνω; ποίῳ λόγῳ κοσμήσω τὴν παντός φαιδρότερον κόσμου; ποίοις ρήμασι θαυμάσω τὸν μυρίοις και μῶντα τοῖς θαύμασι; Στέφανος γάρ, φησί, πλήρης χάριτος καὶ δυνάμεως, ἐποίει σημεῖα καὶ τέρατα μεγάλα ἐν τῷ λαῷ. Χάρις καὶ δύναμις τῷ Στεφάν τὸν στέφανον ἔπλεκον· ἐξ ἑκατέρας χειρὸς πρὸς τὸν ἀγῶνα τὸν καλὸν συνετίθετο. Η μὲν πρὸς τὴν πίστιν αὐτὸν, ἡ δὲ πρὸς τὸ μαρτύριον ήρμοζεν. Η μὲν πρὸς τὴν διακονίαν, ἡ δὲ πρὸς τὸν λόγον ὠδήγησεν. Η μὲν πρὸς παῤῥησίαν, ἡ δὲ πρὸς ὑπομονὴν διεξ ρύθμιζεν. Ἡ μὲν πρὸς θαύματα, ἡ δὲ πρὸς κατορ θώματα παρεσκεύαζεν. Χάρις καὶ δύναμις, ὁμότιμον φύτευμα χάρις καὶ δύναμις, ὁμόχρονον βλάστημα χάρις καὶ δύναμις, ὁμόρριζον κλάδευμα χάρις καὶ δύναμις, ὁμοδίαιτος συζυγία• χάρις καὶ δύναμις, τὸ διττὸν τῆς πίστεως μόσχευμα· χάρις καὶ δύναμις, ὁμόηχος συμφωνία· χάρις καὶ δύναμις, οἱ καλλιβλέ φαροι τῆς ὀρθοδοξίας ὀφθαλμοί· χάρις καὶ δύναμις, οἱ δίδυμοι τῆς Ἐκκλησίας μασθο!· χάρις καὶ δύναμις, αἱ ὁμόσκηνοι τοῦ Χριστοῦ στρατιώτιδες· χάρις καὶ δύναμις, οἱ τοῦ Στεφάνου άγρυπνοι φύλακες. IV. Erat Step'anus gratia thuribulum, sanctitatis suffimen spirans. Erat fons gratiæ, perennibus virtutum laticibus redundanter exundans. Erat gratiæ Nilus, crumpente pietatis luxu omnia undique irrigans. Erat pugil gratis, qui se adversariorum potentiae omni opponeret. Miles crat gratiæ, qui in omnem hostium machinam, universaque turbarum ac incursionum genera irrueret: telis occursans; persecutiones forti animo tolerans; * Act. vi, 8. μεως. Δ'. Θυμιατήριον τῆς χάριτος ἦν ὁ Στέφανος, τὸ τῆς ἁγιωσύνης περιπνέον θυμίαμα. Πηγή ἦν τῆς χάριτος, ἀεννάοις ἀρετῆς πλημμυρῶν τοῖς νάμασι. Νεῖλος ἦν τῆς χάριτος, τῷ τῆς εὐσεβείας περιβλύζων ρεύματι. ᾿Αθλητὴς ἦν τῆς χάριτος, πρὸς πᾶσαν ἀνταγωνιστών ἀντιφερόμενος δύναμιν. Στρατιώτης ἦν τῆς χάριτος, πρὸς πᾶσαν τῶν ἐναντίων μηχανήν, τῶν τε θορύβων τὰ παντοῖς, καὶ τὴν ἐπανάστασιν επιφερόμενος· ἀπαντῶν τοῖς τοξεύματι· τοῖς διωγμοῖς ἐγκαρτερών

ORATIO IN LAUDEM S. STEPHANIΙ. τοῖς θαύμασιν ἐγχορεύων· τὰ πάθη διώκων· τάς νόσους miraculis triumphaus; agritudines depellens morbos fugans; dæmones abigens; pauperibus inserviens; ægris solatia præbens; viduas ab injuria defendens; orphanos tutans; eos qui injuria all)- cerentur, propugnaus; prædicationem dilatans; fidem divulgans; divina crucis mysteria enarrans; clavis glorians; arundinem divine extollens; vincula commendans; lanceam celebri præconio prosequens; latus mundi causa vulnere confossum summis laudibus evehens; passionem mortis enectricem veneratione colens; presepe prælendens; fascias ostentans; alapam honestamento deputans; non erubescens tribunal Pilati; sepulcrum non occulens; resurrectione magnifice glorians; Judæos arguens; Pharisæos pudore confundens; Sadducais exprobrans; scribarum ora obstruens; legem interpretans; scrutans prophetas; Scripluras aperiens; Christum in illis lucentem detegens; crucifixoribus insultans; iniquos incusans; contra impios insurgens; fide infideles expugnans; cum Judæis ubique gentium degentibus, de prædicatione ac evangelio congrediens atque disputans. Surrexerunt enim quidam de synagoga quæ appellabatur Libertinorum et Cyrenensium et Alexandrinorum, el corum qui erant a Cilicia et Asia, disputantes cum Stephano: et non poterant resistere sapientiæ et spiritui quo loquebatur ". Multi sunt fluctus; at ca:lestis est gubernator. Crebræ sunt procellæ; al crucem defert navigium. Turbines sese mutuo excipiunt; sed adstricta est desuper carina. Non valent fluctus contra cœlum insurgere. Nequit spiritus nequam cum cœlesti Spiritu bellare. Interire scapla non potest, quæ ab ipsa vita gubernatur. φυγαδεύων· τοὺς δαίμονας ἀπελαύνων· τοῖς πτωχοίς ὑπηρετῶν· τοὺς ἀῤῥώστους παραμυθούμενος· ταῖς χήραις ἐπαμύνων· ὀρφανῶν προϊστάμενος· ἀδικουμένων προασπίζων· τὸ κήρυγμα πλατύνων· τὴν πίσ στιν διαγγέλλων· τὸν σταυρὸν θεολογῶν· τοῖς ἥλοις ἐγκαυχούμενος· τὸν κάλαμον ἐκθειάζων· τὰ δεσμὰ μεγαλύνων· τὴν λόγχην διακηρύττων· τὴν ὑπὲρ τοῦ κόσμου πληγεῖσαν πλευρὰν εὐφημῶν· τὸ θανατοκτό νον πάθος προσκυνῶν· τὴν φάτνην προβαλλόμενος· τοῖς σπαργάνοις ἐγγαυρούμενος· τῷ ῥαπίσματι σε μνυνόμενος· τὸ Πιλάτου δικαστήριον οὐκ ἐπαισχυνόμενος· τὸν τάφον οὐκ ἐπικρυπτόμενος· τὴν ἀνάστασιν μεγαλαυχούμενος· Ἰουδαίους ἐλέγχων· Φαρισαίους ἐντρέπων· Σαδδουκαίους ὀνειδίζων· γραμματεῖς ἐπιστομίζων· τὸν νόμον ἑρμηνεύων· τοὺς προφήτας διερευνώμενος τας Γραφάς διανοίγων λάμποντα τὸν Χριστὸν ἐν αὐταῖς ἐκκαλύπτων· τοῖς σταυρώσασιν ἐπεμβαίνων· τοῖς παρανόμοις ἐπιτιμῶν· τοῖς ἀσεβέσιν ἐναλλόμενος· τοὺς ἀπίστους τῇ πίστει καταγωνιζόμενος· τοῖς πανταχόθεν ἐπιδημοῦσιν Ιουδαίοις περὶ τοῦ κηρύγματος συμπλεκόμενος. Αν έστησαν γάρ τινες τῶν ἐκ τῆς συναγωγῆς τῆς λεγομένης Λιβερτινῶν, καὶ Κυρηναίων, καὶ Αλεξανδρέων, καὶ τῶν ἀπὸ Κιλικίας καὶ Ἀσίας, συζητοῦντες τῷ Στεφάνῳ, καὶ οὐκ ἴσχυν ἀντιστῆναι τῇ σοφίᾳ καὶ τῷ πνεύματι ᾧ ἐλάλει. Πολλὰ τὰ κύματα· ἀλλ' ἐπουράνιος ὁ κυβερνήτης. Πυκναὶ αἱ θύελλας· ἀλλὰ σταυροφόρον τὸ πλοῖον. Ἐπάλληλαι αἱ καταιγίδες· ἀλλ' ἡ τρόπις ἄνωθεν ἐσφιγμένη. Οὐ δύναται τὰ κύματα πρὸς οὐρανὸν ἀνεγείρεσθαι· οὐ δύναται πνεῦμα πονηρὸν τῷ ἄνωθεν Πνεύματι μάχεσθαι· οὐ δύναται λυθῆναι σκάφος τῇ ζωῇ κυβερνώμενον. Ε'. 'Ανέστησαν δέ τινες τῶν ἐκ τῆς συναγω· γῆς τῆς λεγομένης Λιβερτινῶν, καὶ Κυρηναίων, καὶ ᾿Αλεξανδρέων, καὶ τῶν ἀπὸ Κιλικίας, καὶ Ασίας συζητοῦντες τῷ Στεφάνῳ· καὶ οὐκ ἴσχυον ἀντιστῆναι τῇ σοφίᾳ καὶ τῷ πνεύματι ᾧ ἐλάλει. Καὶ περὶ τίνος ή ζήτησις; περὶ τοῦ ἀῤῥήτως κυοφο ρηθέντος· περὶ τοῦ παρὰ φύσιν τεχθέντος· περὶ τοῦ ὑπὲρ λόγον θηλάσαντος. Πῶς δίχα μίξεως ἡ Παρθένος μήτηρ ἐγένετο· πῶς μετὰ ὠδῖνας πάλιν παρθένος τὑρίσκετο· πῶς ἡ φύσις τῷ θαύματι παρεχώρησε πῶς ἐπὶ τῆς Μαρίας τοὺς ἰδίους οὐκ ἐξεζήτησεν ὅρους· πῶς ὁ ἀχώρητος εἰς βρέφος συνεστέλλετο· πῶς ἔμβρυον ἦν, καὶ τὰ πανταχοῦ διέπλαττεν ἔμβρυα πῶς ἐτίκτετο, καὶ πᾶσι παρεῖχε τὸ τίκτεσθαι· πῶς ἐθήλαζε, καὶ πᾶσι τοῖς θηλάζουσι τὰς πηγὰς ἐχο ρήγει τοῦ γάλακτος. Πόση τοῦ νόμου καὶ τῆς χάριτος ἡ διαφορὰ· πῶς ὁ μὲν κατακρίνει, ἡ δὲ συγχωρεῖ· ὁ μὲν χολάζει, ἡ δὲ διασώζει· ὁ μὲν ὑπηρετεῖ. ἡ δὲ ** Act. vi, 9, 10. Agritudines depellens, τὰ πάθη διώκωνο ἐγχορεύειν, quo et sequentibus miracula declarat, quibus dixerat Stephanum έγχορεύειν· εἰς velut tripudiare: quocirca non probo quod Riccardus reddit: perturbatos animi motus sedans. V. Surrexerunt autem quidam de synugoga quæ appellabatur Libertinorum et Cyrenensium et Alexandrinorum, el eorum qui erant a Cilicia et Asia, dispulantes cum Stephano; et non poterant resistere sapientiæ et Spiritui quo loquebatur. De quonam vero movebatur quæstio? De eo qui ineffabili ratione conceptus fuisset; præter naturæ natus ordinem; supra rationem lactatus. Quomodo nimirum Virgo sine concubitu mater effecta sit: quomodo rursum a partu virgo sit inventa: quomodo natura miraculo cesserit: quomodo in Maria suas ipsa leges non exquisierit: quomodo qui capi nequit, sese in infantem contraxerit: quomodo gestatus in utero fetus esset, qui cunctos in utero efformabat fetus: quomodo gigneretur, omnibusque gignendi vim præberet: quomodo lac sugeret, ac lactis fontes lactantibus omnibus suggereret. Quæ quantave foret legis et gratiæ differentia: quemadmodum Passionem mortis enectricem, τὸ θανατοκτό νον πάθος. Quippe mortem nostram Dominus meriendo destruxit. Male Riccardus passionem moriem inferentem; nisi omissum est aliquid, aut male typis expressum.

illa quidem damnet; hac vero indulgeat: mulctet αὐθεντεῖ· ὁ μὲν τὴν ἁμαρτίαν ἐπιτρίβει, ἡ δὲ τὴν illa; hæc salvet: illa ancilletur; hæc dominetur: Illa peccatum inferat; hæc peccatum auferat: illa gladium intentet; hæc misericordiam agilet: illa lictoris obtineat locum, hæc regia auctoritate decernat: illa reo restim innectat; hæc autem benigna ac clementi dextera mortis symbolum tollat. VI. Porro Stephano talia tantaque adversum Judæos divinæ gratiæ nomine edisserente: invadentes, inquit, Dei hostes, ac corripientes eum, adduxerunt in concilium”. Ubi raptus, illic Judæqrum concursus: ubi tumultus, illic Christi osor populus: ubi iniqua struitur cædes, illic adest scribarum concilium. Quid Moysis cathedram sceleste fcedas? Quid sedem deturpas quam lux decoravit? Moysis lex ait: Non occides; non falsum testimo. nium dices 7. Vel ergo legem servalo, vel locun descrito. Statuerunt autem falsos testes, qui dicerent: Homɔ iste non cessat loqui verba blasphemiæ adversus locum sanctum istum et legem. Audivimus enim eum dicentem: Quoniam Jesus Nazarenus hic destruet locum istum, et mutabit traditiones quas tradidit nobis Moyses ". Rursum itaque: Summiserunt falsos viros qui dicerent, se audivisse eum dicentem verba blasphemiæ in Moysen et in Deum”. Nunc, o sycophanta, Moysen admiraris? Nunc tanquam legislatorem honoras, quem viventem exsecrabaris? Nunc uti legis æmulator incalescis? Nunc pro Deo indignaris? Nunc tanquam blasphemia appetatur, ulcisceris? Nonne in primis lapides in Moysen jactasti? Nonne lapides lignaque ac simulacra Deo semper præposuisti? Nunc vero ut cădem perpetres, religionis cultum prælexis? Ut insontem effundas sanguinem, Dei pietatem assimulas? tu, inquam, tunc pariter, nuncque veritatis perturbator: tunc perinde audacter injurius, nuncque nefastus ac impius cultor; studiosus improbusque sauguinum qnos fundas, negotiator, qui falsorum semper testium cogas officinain. Statuerunt enim, inquit, falsos lesles, qui dicerent: Homo iste non cessat loqui verba blasphemiæ in Moysen el in Deum, et adversum locum sanctum istum et legem. Quænam verba? Audivimus enim eum dicentem, Quoniam Jesus Nazarenus hic destruet locum istum 15. Quid ergo? Nun si Stephanum occides, locus forsan non destruetur? luo multo magis destruetur, co maxime quod et dominum et servum occideris quod et pastorem et oven mactaveris: quod Regem simul et militem trucidaveris. No 1 potest civitas, jugulato in ea rege, stare. Nullus amplius honor templo habetur, ubi Domini cædes fuerit perpetrata. Num enim Stephanus pronuntiavit: Ecce relinquctur domus restra deserta 1? Nur quid Stephanus dixit: Non relinquetur in templo lapis super lapidem”? O nova miracula! Proh per38. ἁμαρτίαν ἐξαφανίζει· ὁ μὲν τὸ ξίφος ἐπιτείνεται, ἡ δὲ τὸ ἔλεος μεταχειρίζεται· ὁ μὲν δημίου τάξιν ἐπο ἔχει, ἡ δὲ βασιλικῶς ἐξουσιάζει· ὁ μὲν τῷ καταδίκῳ τὸ σπαρτιον περιτίθησιν, ἡ δὲ φιλανθρώπῳ δεξιᾷ τὸ τοῦ θανάτου σύμβολον ἀφαιρεῖται. δ Γ'. Τοσαῦτα τὰ του Στεφάνου περὶ τῆς χά ριτος θεολογοῦντος πρὸς τοὺς Ἰουδαίους· ἐπιστάν. τες, φησίν, οἱ θεομάχοι, καὶ συναρπάσαντες αὐτ τὸν, ἤγαγον εἰς τὸ συνέδριον. Ὅπου ἁρπαγή, ἐκεῖ Ἰουδαϊκή συνδρομή όπου ταραχή, ἐκεῖ δ μισόχριστο; δῆμος· ὅπου φόνος ἄδικος μελετάτας. ἐκεῖ γραμματέων συνέδριον. Τί μιαίνεις τὴν καθ έδραν Μωϋσέως, παράνομε; τί μολύνεις θρόνον, δ ο νόμος εκόσμησεν; ὁ νόμος Μωϋσέως εἶπεν· οὐ φονεύσεις· οὐ ψευδομαρτυρήσεις. Η τοίνυν της ρησον τὸν νόμον, ἢ τοῦ τόπου ἀπίστηθι. Εστησαν δὲ μάρτυρας ψευδείς λέγοντας· Ὁ ἄνθρωπος οὗτος οὐ παύεται λαλῶν ῥήματα βλάστημα κατὰ τοῦ τόπου τοῦ ἁγίου τούτου καὶ τοῦ νόμου. Ακηκόαμεν γὰρ αὐτοῦ λέγοντος, ὅτι Ἰησοῦς ὁ Ναζωραῖος οὗτος καταλύσει τὸν τόπον τοῦτον, καὶ ἀλλάξει τὰ ἔθη d παρέδωκεν ἡμῖν Μωυσής. Πάλιν οὖν ὑπέβαλον ἄνδρας ψευδεῖς λέγοντας· ὅτι ἀκηκόαμεν αὐτοῦ λαλοῦντες ῥήματα βλάσφημα εἰς Μωϋσῆν καὶ τὸν Θεόν. Νῦν Μωϋσέα θαυμάζεις, ὦ συκοφάντα; νῦν ὡς νομοθέτην τιμᾶς, ἐν ζωντα διέπτυες; νῦν ὡς ζηλωτὴς τοῦ νόμου διαθερμαίνεις; νῦν ὑπὲρ Θεοῦ ἀγανακτεῖς; νῦν ὡς βλασφημούμενον ἐκδικεῖς; οὐ πρὸ πάντων κατὰ Μωϋσέως λίθους ἔβαλες; οὐ τοῦ Θεοῦ λίθους, καὶ ξύλα, καὶ ξόανα προετίμησας πάντοτε; καὶ νῦν ἵνα ποιήσῃς φόνον, εὐλάβειαν ἐπαγγέλλῃς; ἵνα ἐκχύσῃς αἷμα ἀθῶον, θεοσέβειαν σχηματίζῃς; ὁ καὶ τότε, καὶ νῦν τὴν ἀλήθειαν συνταράσσων· ὁ καὶ τότε τολμηρῶς ἐνυδρε ζων, καὶ νῦν ἀνοσίως τιμῶν· ὁ κακῶς ἀγοράζειν αἵματα μελετήσας· ὁ πάντοτε ψευδομαρτύρων έργα. στήριον συγκροτών. Εστησαν γάρ, φησί, μάρτυ ρας ψευδεῖς λαλοῦντας· ὁ ἄνθρωπος οὗτος οὐ παύεται λαλῶν ῥήματα εἰς Μωυσῆν καὶ εἰς τὸν Θεὸν, καὶ κατὰ τοῦ τόπου τοῦ ἁγίου τούτου καὶ τοῦ νόμου. Ποια βήματα; Ακηκόαμεν γὰρ αὐτοῦ λέγοντος, ὅτι Ἰησοῦς ὁ Ναζωραίος οὗτος καταλύει τὸν τόπον τοῦτον. Τί οὖν; ἐὰν φονεύσῃς τὸν Στέφανον, ὁ τόπος οὐ καταλυθήσεται; μᾶλλον οὖν καταλυθήσεται, ὅτι καὶ δεσπότην και δοῦλον ἐφόνευ σας· ὅτι τῷ ποιμένι τὸ πρόβατον συγκατέθυσας· ὅτι τῷ βασιλεῖ τὸν στρατιώτην συγκατέσφαξας. Οὐ δύο ναται πόλις εστάναι, ἔνθα ὁ βασιλεὺς κατεσφάγη. Οὐκέτι τιμᾶται ναός, ἔνθα δεσποτικός φόνος ἐτελέ σθη. Μὴ γὰρ Στέφανος ἀπεφήνατο· Ἰδοὺ ἀφίεται δ οἶκος ὑμῶν ἔρημος; Μὴ γὰρ Στέφανος εἶπεν· οὐ μὴ μείνῃ ἐν τῷ ναῷ λίθος ἐπὶ λίθον; Ὁ τοῦ παραδόξου θαύματος! ὢ τοῦ παραλόγου πράγματος! 71 Act. vi, 12.” Exod. xx, 13, 15. "Act. vi, 43, 44.” ibid. 11, 7 ibid. 13, 14.” Matth. xxIII, * Matth. χχιν, 2. Ισ. δέ.

ORATIO IN LAUDEM S. PAULI APOSTOLI. Θεὸς ἀπεφήνατο, καὶ ἄνθρωπος κρίνεται. Χριστός versum turbatumque judicium! Deus sententiam κατεψηφίσατο, και Στέφανος δίδωσι δίκας. Ο βασιλεὺς ἀλήθευσε, καὶ ὁ στρατιώτης εὐθύνεται. Σὺ τῆς τοιαύτης ἀποφάσεως αἴτιος εἶ, ὦ Ἰουδαῖε. Επηξας σταυρόν, καὶ τὴν Ἱερουσαλὴμ ἀνεμόχλευσας· εἶπας, Τὸ αἷμα αὐτοῦ ἐφ' ἡμᾶς καὶ ἐπὶ τὰ τέκνα ἡμῶν. Δέχου τοίνυν τὴν καταδίκην, ἣν αὐτὸς διώρισας. Ζ'. Υπάρχων δέ, φησί, Στέφανος πλήρης Πνεύ ματος ἁγίου, ἀτενίσας εἰς τὸν οὐρανὸν, εἶδε δό ξαν Θεοῦ, καὶ Ἰησοῦν ἑστῶτα ἐκ δεξιῶν τοῦ Θεοῦ. Καὶ μὲν τῶς ὁ Παῦλος καθεζόμενον αὐτὸν λέγει; Εκάθισε γάρ, φησίν, ἐν δεξιᾷ τοῦ θρόνου τῆς μεγαλοσύνης τοῦ Θεοῦ ἐν ὑψηλοῖς. Τί οὖν τὸ αἴτιον τοῦ νῦν αὐτὸν ἐστάναι; ποία σπουδὴ ἐκ τῶν πατρικῶν αὐτὸν ἐγείρεσθαι θρόνων; Εἶδε τὸν ἀθλητὴν ἀγωνιζόμενον, καὶ βραβεῦσαι αὐτῷ τὴν νίκην, ἀνέστη. Εἶδε τὸν ἀεροπόρον ναύτην ἐπειγόμενον ἄνω, καὶ τοὺς οὐρανοὺς αὐτῷ ἀντὶ λιμένος ἠνέφξε. Μὴ φοβηθής, φησίν, ὦ Στέφανε. Οὐδείς σου την πάλην παραβραβεύσει. Δεξιάν σοι βουλόμενος δοῦναι, ἐκ τῶν θρόνων ἀνέστην. Εἰς ἐμὲ τὸν σταυρωθέντα βλέπων, τῆς συμπλοκής κατατόλμησον. Ἐκεῖνός εἰμι ὖν εἶδες ἐν τῷ ξύλῳ κρεμάμενον σαρκί· τῇ προσηλώσει ἐν αὐτῇ σὲ βραβεύσω. ᾿Αγωνοθέτης εἰμί· ἀλλὰ γὰρ καὶ ἀθλητὴς μαρτυρίου γεγένημαι. Ἐπὶ τοῦ σταυροῦ, ὡς ἐπὶ παλαίστρας ἐπάλαισα. Ἐν τῷ με συλλαβεῖσθαι, τὸν ἀντίπαλον διάβολον έρρηξα. Μη φοβηθῇς τοὺς λιθάζοντας· ἄκοντές σοι κλίμακα πρὸς οὐρανὸν προστιθέασι· μὴ φοβηθῇς τοὺς λιθάζοντας, βαθμοί σοι πρὸς οὐρανὸν οἱ λίθοι γενήσονται· μὴ φοβηθῇς τοὺς λίθους, τὸν ἀκρογωνιαίον λίθον ἔνδοθεν περιφέρων Ἰησοῦν Χριστὸν Θεόν· ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. tulit, homoque judicio sistitur. Christus damnavit, pœnasque Stephanus luit. Rex verum edixit, et miles mulctatur. Tu ejusmodi sententiæ auctor es, o Judæe. Fixisti crucem, ac Hierusalem subruisti. Dixisti: Sanguis ejus super nos, et super filios nostros 78. Pendito nunc, quod tu tibi supplicium indixisti. VIL. Cum esset autem, inquit, Stephanus plenus Spiritu sancto, intendens in cœlum vidit gloriam Dei, et Jesum stantem a dextris Dei ". At quomodo Paulus eum sedere dixit? Sedet enim, inquit, ad dexteram throni majestatis Dei in excelsis ". Quæ ergo ratio ut stet modo? Quænam sollicitudo tam sedula eum e paterno solio surgere fecit? Vidit pugilem in stadio certantem, et ut victori braviun daret, assurrexit. Vidit alla petentem nautam in sublime actum, eique portus loco aperuit cœlos. Ne, inquit, Stephane, timeas; nullus te tuo luctaminis bravio fraudabit. Ut tibi dexteram porrigerem e throno surrexi. In me cruci affixum oculos conjiciens, audacter congredere. Ille ipse sum, quen in ligno vidisti carne suspensum, ea clavorum in carne fixione, certaminis tibi præmium Lradam. Præses sum certaminis; qui tamen ipse martyrii athleta exstiterim. In cruce namque velut palaestra, lucta defunctus sum. Dum interim comprehensus essem, obluctatorem diabolum magno impetu illisum profligavi. Ne timeas eos qui lapidibus inpetunt; inscii nolentesque scalas tibi in cœlum applicant. Ne timeas lapidantes; lapides gradus tibi erunt in colum. Nelapides timeas, qui Jesum Christum Deum summangularem lapidem intus ac repositum animo circumferas: cui gloria ac potestas in sæcula sæculorum. Arnen. η ORATIO ΧΙΙΙ. Laudatio sancti Pauli apostoli. 1. Nullus Paulo certante languet. Una enim cum ejus sudariis, etiam memoriæ languores amputant. Nullus ergo Paulo certaute languet. Forte languorum medicamen, pellionis exsistit certamen. Quocirca præclara est solemnis Pauli celebritas; admiranda Tarsensis illius spectacula. Gestiunt cuncta decertante Paulo pietatis pugilii paradisus, quem ipse incoluit; coelum, quod rapuit; mundus, quemn sapientia imbuit; maris profunda, quæ sanctifcavil; sol, cum quo æmulo contendebat cursu; sporta, quam illustrem fecit; creatura, quam vicit; Ecclesia, quam uberioribus fluentis inundavit; carcer, quem illuminavit; sepulcrum, quod exornavit. Speetant universa Pauli certamina; pellionis nimirum cursus; athletæ luctam; pugilis stigmata; militis tropæa; gubernatoris onus ac merces; agricolæ viἘγκώμιον εἰς τὸν ἅγιον Παῦλον τὸν ἀπόστολον. Α'. Οὐδεὶς ἀσθενεῖ Παύλου ἀθλοῦντος· μετὰ γὰρ τῶν σουδαρίων αὐτοῦ, καὶ αἱ μνῆμαι τὰς νόσους θε ρίζουσι. Οὐδεὶς οὖν ἀσθενεῖ Παύλου ἀθλοῦντος. Ἰσχυτὸν ἀρρωστημάτων φάρμακον, ὁ ἄθλος τοῦ σκην ράφου. Διὰ τοῦτο λαμπρὰ τοῦ Παύλου ή πανήγυρις θαυμαστὰ τὰ τοῦ Ταρσέως θέατρα. Πάντα σκιρτά ἀγωνιζωμένου τοῦ Παύλου, τοῦ τῆς εὐσεβείας πύπτου· παράδεισος ἂν ᾤκησεν· οὐρανὸς ἂν ἤρπασεν· κόσμος ἐν ἐσύφισεν· ἄβυσσος ἦν ἡγίασεν· ἥλιος ᾧ συνέδραμεν· ἡ σπυρὶς ἣν ἐλάμπρυνεν· κτίσις ἣν ἐνίκησεν· ἡ Ἐκκλησία ἣν ἐπελάγισε· τὸ δεσμωτήριον δ ἐφώτισεν· ὁ τάφος ὃν ἐκόσμησεν. Πάντα βλέπει του Παύλου τοὺς ἄθλους· τοῦ σκηνογράφου τους δρό μους· τοῦ ἀθλητοῦ τὰς πάλας· τοῦ πύκτου τὰ στί γματα· τοῦ στρατιώτου τὰ τρόπαια· τοῦ κυβερνήτου τὸν φόρτον· τοῦ γεωργοῦ τὸν ἀμπελῶνα· τοῦ ἰατροῦ ** Matth. xxvii, 25. το Act. vii. 55. no llebr. XI, 2. Hæc Procli Oratio, sequenti in Andream apostotum valde affinis est, ut etiam eadem verba ex altera in alteram ab auctore derivata sint. Adeo autem effuse in Pauli rapitur laudes, ut pene mirifica amoris vi velut se excessisse significet. Exscripta est c codice antiquo Vatic.

aeam; malici medicamentorum narthecium; aqui- τὴν φαρμακοθήκην· τοῦ ἀετοῦ τὴν πτῆσιν· τῶν δαι lse volatum; daemonum casum; diaboli confusionem; synagogarum desolationem; idolorum demolitio - nen; crucis potestatem ac victoriam; vocis frenum; fulguris prædam; furoris audaciam; vocationis benignitatem; rectam respondentis sententiam; cacitatis medelam; piscinæ partum; prædicationis libertatem; legis obliterationem; verbi declamationem. Vicit namque bellans, et simplici veracique oratione velut tonitruo perculit. Ubique gentium Paulus invictus miles. Mundus intorquebat tela, et fides lorica eum armabat. Tarsus protulit; sed paradisus rapuit. Damascus regeneravit; sed mundus beatum prædicavit. Roma tuamulavit; sed calum coronavit. Stigmatis corpus compunctum est; omnisque lingua praclaris certamen laudibus celebravit. Ut mox solemnitatum radii erumpunt, Pauli res omnes maximam quamdam habent admirationem. Epistola, salutis sunt retia; sudaria, morhorum falces; lingua, crucifixi tuba; casus, orbis terrarum resurrectio; cæcitas, dilucida fidei perspicacitas; sporta, evangelii sagena; plage, orbis medele; cursus, braviorum comparatio; naufragium, ecclesiae clavus; calena, vinculum dilectionis; sanguis, libaren clementis; sepulcrum, ingenuitas Romanorum; memoria, orthodoxorum gloriatio. μένων τὴν πτῶσιν· τοῦ διαβόλου τὴν αἰσχύνην τῶν συναγωγῶν τὴν ἐρημίαν· τῶν εἰδώλων τὴν καθαίρε σιν· τοῦ σταυροῦ τὸ κράτος· τῆς φωνῆς τὸν χαλινόν τῆς ἀστραπῆς τὸ θήραμα τῆς μανίας τὴν τόλμαν τῆς κλήσεως τὸ φιλάνθρωπον· τῆς ἀποκρίσεως τὸ ὀρθόδοξον τῆς τυφλότητος τὴν χειρουργίαν τῆς και λυμβήθρας τὴν ὠδῖνα· τοῦ κηρύγματος τὴν παρρη σίαν· τοῦ νόμου τὴν λήθην· τοῦ λόγου τὴν μελέτην. Ἐνίκησε γὰρ πολεμῶν, καὶ ἐβρόντησε κυριολογών πανταχοῦ, ὁ Παῦλος αήττητος στρατιώτης. Ἡ κτίσις ἐτόξευε, καὶ ἡ πίστις ἐθωράκισεν. Ταρσός ήνεγκεν ἀλλὰ παράδεισος ήρπασεν. Δαμασκὸς ἀνεγέννησεν ἀλλ' ὁ κόσμος ἐμακάρισεν. Ῥώμη ἔθαψεν· ἀλλ' οὐρανό; ἐστεφάνωσεν. Τὰ στίγματα τῷ σώματι ἐνύγη σαν· ἀλλὰ πᾶσα γλῶσσα τὴν ἀγῶνα εὐφήμησεν. Εὐθὺς ἑορτῶν ἀνατέλλουσιν ἀκτῖνες, καὶ πάντα θαύματος γέν μει τοῦ Παύλου. Δὲ ἐπιστολαί, σωτηρίας δίκτυα· τὰ σουδάρια, παθῶν δρέπανα· ἡ γλῶσσα, αὐτὸς τοῦ σταυ ρωθέντος· τὸ πτῶμα, οἰκουμένης ἔγερμα· ἡ τυφλότης, πίστεως ὀξυδορκία· ἡ σαργάνη, εὐαγγελίου σαγήνη αἱ πληγαί, οἰκουμένης ἰάματα· οἱ δρόμοι, βραβείων πρόξενοι· τὸ ναυάγιον, Ἐκκλησίας πηδάλιον· αἱ ἁλύσεις, ἀγάπης σύνδεσμος· τὸ αἷμα, σπονδή φιλανθρω πίας· ὁ τάφος, Ρωμαίων εὐγένεια· ἡ μνήμη, έρ δόξων καύχημα. Β'. Οντως οὐδὲν τοιοῦτον ἐν βίῳ, οἷον ἀποστολική χάρις. Πολλὰ μὲν γὰρ εἶχε καὶ ὁ νόμος θαύματα" ἀλλὰ ἀνατείλαντος τοῦ ἡλίου, ἐκοιμήθη ὁ λύχνος. Οὐδὲν δὲ τοιοῦτον ἐν βίῳ, οἷον ἀπόστολοι. Υπηρέτη σαν τῷ λόγῳ· ἐψηλάφησαν σαρκωθέντα τὸν ἀσχημά τιστον· ἠκολούθησαν βαδίζοντι, τῷ πανταχού παρόντι ήκουσαν φωνῆς καλοῦντος τὰ μὴ ὄντα, ὡς ὄντα· ἐτπγήνευσαν διὰ γλώττης τὸν κόσμον· περιήλθον ὡς ἀετοῦ τὰ πέρατα· ἐξερίζωσαν τὴν πλάνην, ὡς οικ για· ἐνέπρησαν τοὺς βωμούς, ὡς ἀκάνθας· ἐνέχρσεν τὰ εἴδωλα, ὡς θηρία· ἐφυγάδευσαν τους δαίμονας, ὡς λύκους· συνήγαγον τὴν Ἐκκλησίαν, ὡς ποιμένες" Εσώρευσαν τοὺς ἐθοδόξους, ὡς στάχυας· ἀπεσκανδά λησαν τις αἱρέσεις, ὡς ἄχυρα· ἐξήρανον τὸν Ἰου δαϊσμὸν, ὡς χέρτον· κατέπεισαν τὸν Ἑλληνισμόν, ὡς ὕλην πρωτρίασαν τῷ σταυρῷ τὸν κόσμον· κατ έσπειραν τὸν λόγον ὡς σίτον· κατέστρεψαν τὰ πάντα ὡς ἑωσφόροι. Διὰ τοῦτο Κύριος βοᾷ ἀρτίως πρὸς τὸν II. Nihil revera ejusmodi in muudo est, ac apoetolica gratia. Nam lex quoque ipsa plurima admiranda habuit: verum oriente sole, lucerna exstincta est. Nihil sane apostolis æquale reperire est in mundo. Ministrarunt verbo "; eum incarnatum coutrectaverunt, qui ſiguræ omnis expers est; secuti sunt ambulantem eum, qui ubique præscus est. Vocem audierunt vocantis ea quæ non sunt, tanquam ea quæ sunt; linguæ verriculo universum traxerunt mundum; circuierunt, velut aquile, terra fines; eradicarunt errorem velut zizania; aras, ut spinas combusserunt idola, ut bestias perdiderunt; damones fugarunt, ut lupos; collegerunt ut pas!ores Ecclesians; orthodoxos coacervarunt, ut spicas; haereses rejecerunt, ut paleas, Judaismum, ut fcnum arescere fecerunt; gentilium sectam, ut silvam concremarunt crucis aratro mundum excoluerunt; verbum, ut frumentum disseminarunt; ut astra matutina, suo cuncta fulgore illustrarunt.-ld- η Παῦλον· Ἀρκεῖ σοι ἡ χάρις μου. Ο Παύλε, ὡς circo Dominus modo clamabat ad Paulum: Suficit tibi gratia mea ". Ο Paule, solis instar omnia predicatione illustrasti; tanquam luna ignorantiæ tenebras fugasti; in cœlum ut aquila evolasti; Canquam margarita, in profundo refulsisti. Sufficit 83 Luc. 1, 2. ss | Joan. I, 1. 68 Rom. 1, Combusserunt, ἐνέπρησαν. Prima est h:cc significatio ejus vocis: eoque sensu quadrat optime in spinas: non item in altaria, quæ solent alterius esse materiæ, quam ut comburi possint. Apud Paulum (Rom. xt, 3) de altaribus dicitur, κατέσκαψαν, suffoderunt. Sequenti Orat, qua hæc omnia repeluntur, loco ενέπρησαν est ἐθέρισα», velut messuerunt el amputarunt: quæ dictio propinquius videatur notare metaphoram. ἥλιος τῷ κηρύγματι τὰ πάντα κατέλαμψας· ὡς σε λήνη τὸ σκότος τῆς ἀγνωσίας ἀπήλασας· ὡς ἀετὸς εἰς οὐρανοὺς ἀνέδραμες· ὡς μαργαρίτης ἐν βυθῷ ἡστραψας. Αρκεί σοι ἡ χάρις μου. Βλέπε σου τὰς νίκας, καὶ κήρυττε μου τὸ κράτος. Αρκεῖ σοι ἡ χάρις μου. 85 11 Cor. xi. 5. Ut silvam concremarunt. Lectionem quam sequor modo adscriptam, ut sit xazér.pŋsav a verbo καταπρήζω, confirmat quod in sequenti verbum re petitur, κατέφλεξαν ως ύλην. ubi etiam Irene Riccardus, tamquam silvam combusserunt. Hic autem legendo κατέπρισαν velut a πρίω nihil aptum reddit: Dissecuerunt gentilium seciam, ut serra søgelom, Nimis zerte durum hoc ad metaphorain,

ORATIO IN SANCTUM ANDREAM APOSTOLUM. Ἐμαίνοντο οἱ ἄρχοντες· ἐφίσταντο δήμοι· βασιλεῖς tibi gratia mea. Respice victorias tuas, meamque κατεψηφίσαντο· ἑταράττοντο πόλεις· ἐφέδρευον Ἰου δαῖοι· διεπρίοντο Ἕλληνες· ἡκονᾶτο ξίφη· δεσμά εὐτρεπίζετο, καὶ εἱστήκει Παῦλος ἡ τῶν θλίψεων πέτρα, βοῶν· Τίς ἡμᾶς χωρίσει ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ; "Ο κεφαλὴ οὐ θριξίν, ἀλλὰ νίκαις κομῶσα! prædiea potentiam. Sufficit tibi gratia meu. Furore acti principes sevierunt; invaserunt populi: condeinnarunt reges; concitata sunt urbes; Judæi insidias struxerunt: gentiles dissecabantur: acuebantur gladii; vincula apparabantur; stabatque nihilominus Paulus, afflictionum illa petra, clamans: Quis nos separabit a charitate Christi³? O caput non capillis sed victoriis gloriosum! dibus instar nivis acervatim decidentibus obrutus est”; Lystris claudo pedes eructavit ac verbo dedit ", Troade Eutychum ad vitam revocavit "; in insula de vipera triumphavit "; magum in Cypro excaecavit "; Hierosolymis crucis causam egit Stadium nactus, non defuit ei cursus. Effusæ· ei Γ. Εννόησον γάρ μοι τοῦ Παύλου τοὺς ἄθλους, καὶ III. Recole namque mihi Pauli certamina, et de ναρκήσεις πρὸς τοὺς στεφάνους. Ρωμαίους δι' ἐπιcoronis obstupesces. Romanos per epistolam pelστολῆς ὑπηγάγετο· Κορινθίους διὰ σταυροῦ ἐσαγήlexit: Corinthios per crucem attraxit: Galatas inνευσεν· Γαλάτας δι' ἐπιτιμήσεως ἐπέστρεψεν. Εφε- crepando convertit; Ephesiorum Dianam prostraσίων τὴν "Αρτεμιν ἐδάφησεν· ᾿Αθηναίους διὰ βωμοῦ vit 8; Athenienses per aram in retia velut conjecit ἐσαγήνευσεν· ἐν Φιλίπποις τὸν δεσμοφύλακα ἐκέρδη- cepitque", Philippis carceris custodem lucri fecit "; σεν· ἐν Ἀντιοχεία σφοδρῶς ἐδημηγόρησεν· ἐν Ἰκο- Antiochiæ acrem concionem habuit "; Iconii lapiνίῳ ταῖς νιφάσι τῶν λίθων συνεχώσθη ἐν Λύστροις τῷ χωλῷ ἡρεύξατο πόδας· ἐν Τρωάδι τὸν Εὐτυχον ἐξωοποίησεν· ἐν τῇ νήσῳ τὴν ἔχιῖναν ἐθριάμβευσεν ἐν Κύπρῳ τὸν μάγον ἐτύφλωσεν· ἐν Ἱεροσολύμοις τῷ σταυρῷ συνηγόρησεν. Ἐπέληψε τόπος, καὶ οὐκ ενάρκησε δρόμος. Πανταχόθεν αὐτῷ ὡς ἐκ πηγών ἐπέῤῥεον κίνδυνοι. Κίνδυνοι ποταμῶν, καὶ τὴν θημονίαν τῶν ἀρετῶν οὐ παρέσυραν. Κίνδυνοι λῃστῶν, καὶ τὸν θησαυρὸν τῆς πίστεως οὐκ ἐσύλησαν. Κίν δυνοι ἐκ γένους· ἀλλ᾽ ὁ ἐπίγειος ὡς οὐράνιος θαμῥεῖ. Κίνδυνοι ἐξ ἐθνῶν· ἀλλὰ τὸ εὐαγγελικὸν οὐκ ἐπόρθησαν τεῖχος. Κίνδυνοι ἐν πόλει· ἀλλὰ τὸν τῆς αἰκουμένης οὐκ ἐσκέλησαν στεφανίτην. Κίνδυνοι ἐν ἐρεμίαις· ἀλλὰ τὸ τῶν εὐαγγελίων θέατρον ἐθεώρει την νίκην. Κίνδυνοι ἐν θαλάσσῃ· ἀλλὰ τὸ σκάφος τῆς ὑπομονῆς οὐκ ἐβύθησαν. Κίνδυνοι ἐν ψευδαδέλτοις· ἀλλ᾽ ἀγγέλους ἐκ τῶν Ἰουδαίων ἀνελάβετο. Όντως ἔλειψε τῷ διαβόλῳ πειρασμὸς, καὶ οὐκ ἔλειψε τῷ Παύλῳ στέφανος. Δ'. Πάντα τοίνυν τὰ μέλη Παύλου θαυμάσωμεν. Ο κεφαλὴ ἀρετῶν ἀκρόπολις! ὢ ὀφθαλμοὶ ἐσοπτρι σάμενοι τὴν ἁγίαν Τριάδα! ὢ γλῶσσα θεολογίας βροντή! ὦ στίγματα ἀστέρων λαμπρότερα! ὢ χεῖρες μελών πλαστουργοί! ὢ πόδες εὐαγγελικοῦ δρόμου πέρας! ὦ λόγοι ψυχῶν Ιατροί! ᾧ ἐπιστολαί, σωτηρίας σαγήνη! ὢ στήθη μεριμνών πελάγη! ὢ ἱδρῶτες Εκκλησίαν ἀρδεύοντες! ὦ ἄνθρωπος πίστεως στι λος! ὦ θησαυρὸς τὸν κόσμον πλουτήσας! ὢ ἰατρὸς undique fontis instar pericula erumpebant. Pericula fluminum”, nec congestum virtutum cumulum dixtraxerunt. Pericula latronum, nec fidei thesaurum diripuerunt. Pericula ex genere; terrestris lamen ipse, ac si coelestis foret, obfirmato perstat animo. Pericula ex gentibus; sed nihil evangelicum niurum dissiparunt. Pericula in civitate; sed orbis victorem non supplantarunt. Pericula in solitudine, at theatrum evangelicum victoriæ triumphum spectavil. Pericula in mari; haud tamen patienti:e scapham in profundum merserunt. Pericula in falsis fratribus; verum e Judais angelos recepit. Defuit revera diabolo tentandi ars; sed Paulum corona non defecit. IV. Admiremur itaque omnia Pauli membra, ac dicamus: O caput virtutum arcem! O oculos sanctissima Trinitatis speculatores! Ο linguain theologiæ tonitruum! Ο stigmata lucidiora astris! Ο manus membrorum compositrices! O pedes, evangelici cursus melas! Ο verba, animis medentia! Ο epistolas, salutis sagenas! O pectus, sollicitudinum pelagus! Ο sudores, ecclesia: irrigantes! Ο hominem, fidei columnam! Ο thesaurum, mundum locuτην πλάνην χειρουργήσας! ὦ νεκρὸς μηδέποτε ἀπο- η pletantem! Ο medicum, errorem manu ipsum sula Θνήσκων! ᾧ ἀπόστολος ἐν τάφῳ σιωπῶν, καὶ ἐξ οὐρανοῦ βοῶν· Ἐμοὶ τὸ ζῇν Χριστὸς, καὶ τὸ ἀποθανεῖν κέρδος. Αὐτῷ ἡ δόξα, καὶ τὸ κράτος, σὺν τῷ Πατρὶ, καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ΛΟΓΟΣ ΙΘ'. Εγκώμιον εἰς τὸν ἅγιον Ανδρείαν τὸν ἀπόστολον. Α΄. Ἰσχυρὸν τῆς ἀποστολικῆς ἀλείας τὸ δίκτυον resecantem! 0 mortuum, nunquam morientem! 0 apostolum in sepulcro conticescentem, ac e calo clamantem: Mihi vivere Christus est, et mori lucram ". Ipsi gloria et imperium cum Patre et Spiritu sancto, nunc et semper, et in sæcula sæculurum. Amen. ORATIO ΧΙΧ. Lavdalio S. Andrea apostoli. I. Vigens est ac validum apostolicæ prædicatio88 Act. XVIII, 8. ss Act. XIII, 16.» Act. xiv, 18. οὐ Act. xx11, 1 seqq. ** II Cor.xı, 26. * Act. IX, 28. *7 Act. xvii, 22. 10. Act. xxvIII, 5. * Act. xii, 11. es Rom. vitt, 35. es ftid. 9. » Act. x, ** Philipp. 1, 25. Exstat apud Lipomanum ac deinde Surium, interprete cardinali Sirleto, inscripta Chrysostomo. Verum codices alii melius vindicant Proclo: e quibus edidit Riccardus. Erat Andreas sumuiæ ve-

nis rete: admirabile memoriz Andreæ verriculum; θαυμαστὸν τῆς ᾿Ανδρέου μνήμης τὸ ἀμφίβληστρον nihil immortalium mortuorum disrupta est sagena atque diffissa. Nullo enim temporis tractu velustate' conficiuntur retia, a gratia, non ab arte intexta. Licet enim piscatores ipsi e vita excesserint, nunquam tamen rationalium piscatorum antiquantur instrumenta; nec sagena illa qua venantur orben. Nusquam trahentes videntur, nihiloque minus implentur relia; non habuerunt arundinem, quam corrumpit tempus; non submisere linum, quod vetustate diffinditur; non ære fabricarunt hamunt, qui rubigine consumitur; non escam apposuerunt, qua pisces caperent; non consederunt in petra, quæ undarum jactatur aestu; non conscenderunt scapham, quam tempestas dissolvit; non pisces, hoc est naturam rationis expertem, expiscati sunt. Sed quemadmodum ars illa qua usi sunt, admirabilis; ita et illorum instrumenta nova atque inusitata exstiterunt. Nam arundinis loco, prædicationem tendunt; pro funiculo, memoriam laxant; pro hamo, demittunt virtutem; escæ loco, adbibent miracula; e cœlo piscantur, non e terra; pro scapba, allare acceperunt; piscium loco, reges capiunt; pro sagena, evangelium expandunt; vice artis, utuntur gratia; pro mari, mundum peranbulant; retium loco, crucem adhibent tanquam eagenam. Quis unquam villit, a demortuis piscatoribus viventes homines instar piscium capi? O ingentem Crucifixi potentiam! O divinæ dignitatis tiam! Nihil plane in mundo cum apostolica gratia comparandum. 11. Multa sane vidit mundus valde mira novaque. Vidit namque clamantem ab effusione sanguinem”, ac sine voce cædem vociferantem; naturam invidiæ stimulis contra se divisam; terram impio facinore foedatam; fratricislam, germano fratri mortem inferentem, ac invidiæ livore mortis patefactam portam. Vidit in naufragio arcam naturæ matricem ". Vidit senem contra suamet viscera fide armatum '. Vidit sacrificantem, et non mactantem: victimam offerentem, et minime interimentem. Vidit coelo ipso latius tugurium, ipsumque Deum capiens tabernaculum. Vidit furtum benedictionum parentem³, creatorisque cum servo luctam. Vidit invidiam inter fratres grassantem*, ac servitutem, regni factain conciliatricem. Vidit somniis apparatum solium, famenique insidiato ribus invectam. Vidit ignem rubum irrorantem ', ac virgam miraculorum effectricem. Vidit solidatas firmatasque undas”, marisque profunda nu lata. Vidit stratas repente vias, columnamque nubis in die, ac ignis per noctem ", inclytam populi multitudinem ducentem. Vidit virgam siue lumno germinanlem ", coelumque panis instar manna forniantem atque pluentem ". Vidit legislatorem elemenἀδιάκοπος τῶν ἀθανάτων νεκρῶν ἡ σαγήνη. Οὐ γὰρ παλαιοῦται τῷ χρόνῳ τὰ θήρατρα, ἅπερ ἐνέπλεξεν οὐ τέχνη, ἀλλὰ χάρις. Οἱ μὲν γὰρ ἁλιεῖς εἰ καὶ ἀπῆλ θον, ἀλλ᾽ οὐ παλαιοῦται τῷ χρόνῳ τὰ τῶν λογικῶν ἁλιέων ἐργαλεῖα, καὶ ἡ σαγήνη ἐν ᾗ τὸν κόσμον θη ρεύουσιν. Οἱ ἔλκοντες οὐχ ὁρῶνται, καὶ τὰ δίκτυα πεπλήρωται· οὐκ ἐκτήσαντο κάλαμον, ἦν διαφθείρει χρόνος· οὐκ ἐχάλασαν λίνον, ὃ διακύπτει παλαιότης οὐκ ἐχάλκευσαν ἄγκιστρον, ὅπερ ἱὸς ἀναλίσκει· οὐ περιέθηκαν δέλεαρ τὴν τῶν ἰχθύων παγίδα· οὐκ ἐκά. θησαν ἐπὶ πέτραν, ήνπερ τινάσσει τα κύματα· οὐκ ἀνέβησαν εἰς σκάφος, ὅπερ διαλύει ζάλη· οὐκ ἐθή ρευσαν ἰχθύας, τὴν ἀλογίαν τῆς φύσεως. 'Αλλ' ώσπερ ἡ τέχνη παράδοξος, οὕτως καὶ τὰ ἐργαλεῖα παράδοξα καὶ καινότερα. Ἀντὶ μὲν γὰρ καλάμου, τείνουσι τὸ κήρυγμα· ἀντὶ δὲ σπαρτίου, χαλῶσι τὴν μνήμην ἀντὶ ἀγκίστρου, καθιᾶσι τὴν δύναμιν· ἀντὶ δελέατος, περιτιθέασι τὰ θαύματα· ἀντὶ πέτρας, ἐξ οὐρανῶν ἁλιεύουσιν· ἀντὶ σκάφους, τὸ θυσιαστήριον κατέλα6ον· ἀντὶ ἰχθύων, βασιλέας θηρεύουσιν· ἀντὶ σαγή νης, τὸ εὐαγγέλιον ἐξέτειναν· ἀντὶ τέχνης, κέχρην ται τῇ χάριτι· ἀντὶ θαλάσσης, τὸν βίον τελοῦσιν ἀντὶ δὲ δικτύων, τῷ σταυρῷ σαγηνεύουσι. Τίς δε ποτὲ νεκροὺς ἁλιεύοντας, καὶ ζῶντας ἁλιευομένους; Ὢ τῆς τοῦ Σταυρωθέντος δυνάμεως! ~ τῆς θεϊκῆς ἀξίας! ὢ τῆς ἀποστολικῆς εὐεργεσίας! Οὐδὲν γὰρ ἐν βίῳ τοιοῦτον, οἷον ἡ ἀποστολικὴ χάρις. præstantiam! () summam apostolorum beneficen24. Β΄. Πολλὰ μὲν γὰρ ἶδεν ὁ βίος θαυμαστά, και παράδοξα. Ιδε γὰρ αἷμα μετὰ ἔκχυσιν κράζον, καὶ φόνον ἄνευ γλώττης βοῶντα· καὶ φύσιν διὰ φθόνον σχισθεῖσαν· καὶ γῆν διὰ τόλμαν μιανθεῖσαν· καὶ ἀδελφοκτόνον προσπέμποντα τῷ θανάτῳ τὸν ὁμομή τριον, καὶ τὴν θύραν τοῦ θανάτου ἀπὸ βασκανίας ἀνεῳχθεῖσαν. Ιδε κιβωτὸν ἐν ναυαγίς φύσεως μήτραν. Ιδε γέροντα διὰ πίστιν ὁπλιζόμενον κατὰ σπλάγχνων. Ιδε θυσιάζοντα τὸν μὴ σφαγέντα, καὶ προσφερόμενον τὸν μὴ νεκρούμενον. Ιδε καλύβην οὐρανοῦ πλατυτέραν, καὶ Θεὸν ὑπὸ σκηνήν χωρού μενον. Ιδε κλοπὴν εὐλογιῶν μητέρα, καὶ πάλην πλά στου καὶ δούλου. Ιδε φθόνον ἐν ἀδελφοῖς χωρήσαντα, καὶ δουλείαν βασιλείας πρόξενον. δεν ὀνείρατα 46νον εὐτρεπίσαντα, καὶ λιμὸν τοῖς ὑποδούλοις ελκύ σαντα. Ιδε πυρ δροσίζον βάτον, καὶ ῥάβδον θαυμάτων μητέρα. Ιδε κύματα στερούμενα, καὶ βυθόν φωτιζό μενον. Ιδεν ὁδοὺς σχεδιαζομένας, καὶ στύλον νεφέ λης ὁδηγοῦντα τὸ ἀοίδιμον τῶν δήμων πλῆθος. Ιδεν ἄνευ γῆς βλαστήσασαν ράβδον, καὶ οὐρανὸν ἄρτον ποιήσαντα μάννα. Ιδε νομοθέτην στοιχείοις ἐπιτάξαντα, καὶ γράμμα βρύον κατάραν. Ιδεν ἄνθρωπον λόγῳ χαλινώσαντα ἥλιον, καὶ στείραν δι' εὐχῆς κυοφορήσασαν προφήτην. Ιδεν αλεύρου * Gen. 1, 10.» Gen. vit, 11. 1 Gen. xxii. 2. • Gen. xviii, 5. • Gen. xxvi, 28. • Gen. xxxi, * Gen. xxxvil, 19. * Gen. XLI. 45. * Exod. III, 4. • Exod. 1x, 2. • Exod. κιν, 21. 10 Εται. Num. XVII, 1. Exod. xvi, 13. nerationi Constantinopoli, quod ab ee fundatam Byzantiuam Ecclesiam, Thraciæ ac Græciæ populi traditio esset.

ORATIO IN SANCTUM ANDREAM APOSTOLUM. δράκα, βαθυληίων πλουσιωτέραν, καὶ καμψάκην tis imperantem, litteramque maledictionibus scἐλαίου, πηγῶν ἀφθονώτερον. Ιδεν ἐν ἄλλῳ ἁρματι αναλαμβανόμενον προφήτην, καὶ ὀστέα νεκρῶν ζωῆς φάρμακα. Ταῦτα καὶ ἄλλα πολλὰ καὶ θαυμαστὰ ἴδεν ὁ βίος, ἀλλ' ἐκεῖνα ὥσπερ σκιὰ καὶ χλόη παρῆλθεν, καὶ ὡς λύχνος ἐκοιμήθη. Ανατείλαντος γὰρ τοῦ ἡλίου, ή σκιά παρέδραμεν· ὅτι οὐδὲν τοιοῦτον, οἷον οἱ ἀπό στολοι. Lentem. Vidit hominem verbi freno sistentem solemn ''; sterilemque, precum merito propheta ſetam effectam esse ". Vidit farinæ pugillum, feraci quovis segetum agro opulentiorem, ac lecythium olei ipsis fontibus uberiorem Vidit immateriali curfu assumptum prophetamn ''; ossaque aemortui, vitæ remedium effecta 17. Ilæc innumeraque alia, eaque admiranda vidit mundus: verum illa tanquam umbra ac fenum præterierunt, ac пол secus ac lampas exstincta sunt. Sole namque exoriente, omnis illico umbra fugit. Nihil enim ejusmodi exsistat, atque apostoli. III. Dei verbi ministri fuerunt 18: contrecla runt eum carne indutum ** qui formæ omnis expers est: cum qui ubique præsens adest, ambulautem secuti sunt. Discubuerunt cum illo, qui nullo loco circumscribitur; ejus vocem audierunt, qui omnia verbo fecit; mundum ipsum lingua, velut sagena quadam concluserunt; omnes fines terræ cursu circuierunt: errorem tanquam zizania eradicarunt, aras, ut spinas quasdam amputarunt; idola perinde ac bestias peremerunt; dæmones fugarunt ut lupos; Ecclesiam in unum quasi gregem compulerunt; acervatim orthodoxos, quasi frumentumn collegerunt; haereses quasi paleas dispulerunt; Judaismum, tanquam fenum arefecerunt; gentilium sectam, tanquam silvam combusserunt; crucis aratro naturam excoluerunt; Dei verbum tanquam frumentum disseminarunt; quasi matntina sidera, suo fulgore illustrarunt universa. Idcirco Dominus ad eos clamabat: Vos estis lux mundi so : orientem habetis, virginalein partum; diluculum, baptismalis uterum; splendorem, Crcifixi gratiam; radios, novas ac insolitas linguas; diem, futurum sæculum; meridiem, crucis horain; occasum, sepulcri habitationen; vesperam, tenΓ. Υπηρέτησαν τῷ Θεῷ λόγῳ· ἐψηλάφησαν σαρ κωθέντα τὸν ἀσχημάτιστον· ἠκολούθησαν βαδίζοντι τῷ πανταχοῦ ὄντι· συνανέκεισαν τῷ ἀπεριγράπτῳ· έχουσαν φωνῆς τοῦ ποιήσαντος λόγῳ τὰ πάντα· ἐσαγήνευσαν διὰ γλώττης τὸν κόσμον· περιῆλθον τῷ λόγῳ πάντα τὰ πέρατα· ἐξερρίζωσαν τὴν πλάνην ὡς ζιζάνια· ἐθέρισαν τοὺς βωμοὺς ὡς ἀκανθας· ἐνέκρωσαν τὰ εἴδωλα ὡς θηρία· ἐφυγάδευσαν τους δαίμονας ὡς λύκους· συνήγαγον τὴν Ἐκκλησίαν ὡς ποίμνιον· ἐσώρευσαν τοὺς ὀρθοδόξους ὡς στο τον· ἀπεσκυβάλισαν τὰς αἱρέσεις ὡς ἄχυρα· ἑξήραναν τὸν Ἰουδαϊσμὸν ὡς χόρτον· κατέφλεξαν τὸν Ἑλληνισμὸν ὡς ὕλην ἠροτρίασαν τῷ σταυρῷ τὴν φύσιν· κατέσπειραν τὸν λόγον ὡς σἶτον· κατήστραψαν τὰ πάντα ὡς ἑωσφόροι. Διὰ τοῦτο πρὸς αὐτοὺς ἐβόα ὁ Δεσπότης· Ὑμεῖς ἐστε τὸ φῶς τοῦ κόσμου. Ἀνατολὴν ἔχετε τὴν παρθενικὴν ὠδῖνα· ἄρθρον, τὴν τοῦ βαπτίσματος μήτραν λαμπρότητα, τὴν τοῦ Σταυ ρωθέντος χάριν· ἀκτῖνας, τὰς παραδόξους γλώττας - ἡμέραν τὸν μέλλοντα αἰῶνα· μεσημβρίαν, τὴν τοῦ σταυροῦ ὥραν· δύσιν, τὴν τοῦ τάφου οἴκησιν· ἑσπέραν, τὸν πρόσκαιρον θάνατον· ἔλλαμψιν, τὴν τῶν νεκρῶν ἀνάστασιν. Ὑμεῖς ἐστε τὸ φῶς τοῦ κόσμου. Βλέπετε τὰ ἄστρα, καὶ ἐκπλάγητε τὴν φαιδρότητα. poraneam mortem; fulgorem ac micatum, resurrectionem a mortuis. Vos estis lux mundi. Videte sidera, eorumque illustri splendore obstupescite. Δ'. Διὰ τοῦτο σήμερον ὁ ᾿Ανδρέας καθάπερ θησαυ μὲν φωτὸς εὐρηκὼς τὸν κοινὸν Δεσπότην, ἐβόα πρὸς τὸν Πέτρον τὸν ἑαυτοῦ ἀδελφόν· Ευρήκαμεν, φησί, τὸν Μεσσίαν. Ο φιλαδελφίας ὑπερβολή. Ο τάξεως ἀντιστροφή! Δεύτερον τοῦ Πέτρου εἰς τὸν βίον ἐξεπήδησεν ὁ ᾿Ανδρέας, καὶ πρῶτος τοῦ Πέτρου εἰς τὸ Εὐαγγέλιον ἐθήρευσεν. Ευρήκαμεν, φησί, τὸν IV. Idcirco hodie Andreas, cum communem Dominum velut lucis thesaurum invenisset, Simoni fratri clamore ait: Invenimus Messiam ". Ο fraterni amoris exsuperantiam! O inversum ordinem ὦ ! Posterior Petro in vitam ingressus est Andreas, priorque Petrum in Evangelium allexit ac velut venatus est. Invenimus, inquit, Messiam. Exuberantis sane lætitiæ verbum; latus faustusque iuventionis nuntius. Invenimus, inquit, thesaurum; fuge, Petre, circumcisionis inopiam; exue te laceris pannis legis; abjice jugum littera; universa hac ut minutias respue; cuncta præsentia ut insomnia despice; Bethsaidam, ut vilem ac abjectum pagum; verriculum, ut paupertatis instrumentum; 16 [V Reg. 11, 11. 10 Luc. 17 [V Reg. suus, 21. Μεσσίαν. Εκ περιχαρεία 45 λόγος· φαιδρὰ τῆς εὐρέ. σεως τὰ εὐαγγέλια. Ευρήκαμεν, φησί, τὸν θησαυρόν• φεῦγε, Πέτρε, τὴν τῆς περιτομῆς πενίαν· ἀπόδυσαι τὰ τοῦ νόμου ῥάκια· ἀπόρριψον τὸν τοῦ γράμματος ζυγόν· ὡς μικρὰ ἄρνησαι ταῦτα πάντα, καὶ ὡς ἐνα υπνιστά παρόντα· τὴν Βηθσαϊδὰν ὡς εὐτελὲς χωρίον τὸ ἀμφίβληστρον, ὡς πενίας ἐργαλεῖον· τὸ σκάφος, ** Jos. x, 13. "Reg. 1, 20. 18 III Reg. xvII, 16. ¹º 1 Joan. 1, 1. so Matth. v, 14. *¹º Joan. 1, 44. 22) Immateriali curru, ἀΰλῳ ἅρματι. Non male annotat Riccardus, intelligi posse angelos, quos perinde πνεῦμα καὶ πῦρ appellari, auctor est Basi lius in Catena psal. cui, apud Agellium. Haud sane alio, quam angelorum ministerio propheta translatus sit, qui ita in specie ignis apparuerint. Vocant item ἄϋλον Graeci ipsum corpus, quod bisce sublunaribus subtilius est, ut liquet ex Gregor. II. De Theologia. Leg. δρόμῳ ex Vat. Leg. τον Πέτρον, cum Sirl.

μητέρα· τοὺς ἰχθύας, ὡς γαστριμαργίας ἐμπορίαν· τὴν γῆν, ὡς θορύβου πέλαγος: τὸ γένος, ὡς φθοράς κλήματα· τὸν κόσμον, ὡς γαστρὸς ἐμπόριον· τὸν ναόν, ὡς λῃστῶν σπήλαιον· τὴν Ἱερουσαλήμ, ὡς προφητῶν πολυάνδριον· τὸ ἔθνος, ὡς κατὰ Θεὸν λυπ σῶν· τὸν Καϊάφαν, ὡς πονηροῦ συνεδρίου πατέρα. Εὑρήκαμεν τὸν Μεσσίαν, ὃν προεκήρυξαν οι προ φῆται· ἂν προεσάλπισεν ὁ νόμος. Ευρήκαμεν τὸν τοῦ νόμου θησαυρόν φεύγε, Πέτρε, τὸν τοῦ γράμματος λιμόν. Ευρήκαμεν τὸν Μεσσίαν, ν προεσκιαγράφησε τὰ σημεῖα· δν ἴδεν Μηχαίας ἐπὶ τοῦ θρόνου τῆς δόξης· δν Ησαΐας ἐθεάσατο ἐπὶ τῶν σεραφίμ· ὃν Εζεκιήλ ἴδεν ἐπὶ τῶν χερουβίμ· ὃν Δανιὴλ ἐθεάσατο ἐπὶ τῶν νεφελῶν· ὃν Ναβουχοδονόσωρ ἴδεν ἐν τῇ καμένῳ· ἐν Αβραὰμ ἐδέξατο ἐν τῇ καλύβῃ· δν Ἰακὼβ οὐκ ἀφῆ κεν εἰ μὴ εὐλογήθη· οὗ Μωϋσῆς τὰ ὀπίσθια ἴδεν ἐπὶ τῆς πέτρας. Τοῦτον εὑρήκαμεν, ἀνάρχως γεννηθέντα, καὶ ἐπ' ἐσχάτων φανερωθέντα· τὸν θησαυρόν, οὗ ἡ εὐπορία ἀκένωτος, καὶ ὁ πλοῦτος ἄσυλος, καὶ ἡ παρ ξις ἄναρχος, καὶ ἡ εὕρεσις πρόσφατος. Ευρήκαμεν τὸν Μεσσίαν, ὅ ἐστι μεθερμηνευόμενον Χριστός. Πολλοὶ χριστοὶ γεγόνασιν, ἀλλὰ θανάτῳ πάντες εδού λευσαν. ᾽Αβραὰμ χριστὸς, ἀλλ' ἐν τάφῳ διελύθη· Ἰσαὰκ χριστός· ἀλλ᾽ ἐν ὀστέοις ἡ μνήμη αὐτοῦ· Ἰακὼν χριστός, ἀλλὰ θανάτου πάρεργον γέγονε Μωϋσῆς χριστός, ἀλλ' οὐδὲ ὅπου ἐτάφη ἴσμεν· Δαδιά χριστός, ἀλλὰ πάντες λάφυρα. Πάντες χριστοί, ἀλλὰ θανάτου αἰχμάλωτοι. Εἷς δὲ ὁ Χριστὸς ὁ τῇ φύσει Θεὸς, καὶ δι᾿ εὐσπλαγχνίαν ἄνθρωπος· ὁ Παρθένου γαστέρα τῷ τόκω σφραγίσας, καὶ πηγὰς ἰαμάτων τοὺς ἁλιεῖς ἀναδείξας· αὐτῷ τὸ κράτος, καὶ ἡ βασιλεία καὶ ἡ δόξα, καὶ ἡ προσκύνησις, σὺν τῷ ἀχράντῳ καὶ ὁμοουσίῳ, καὶ ὁμοδυνάμῳ αὐτοῦ Πατρὶ, καὶ τῷ παναγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. naviculam, ut naufragii thalamum; piscandi ar- ὡς ναυαγίου θάλαμον· τὴν τέχνην ὡς βωμού tem, ut fluctuationi expositam pisces, ut edacis gulæ mercaturam; terram, ut turbationis pelagus; genus, ut corruptionis palnitem; mundum, ut emporium ventris; templum, ut speluncam latronum 33; Hierusalem, ut multorum prophetarum sepulcrum 38; gentem, ut contra Deum rabide insanientem; Caiphan, ut maligni concilii patrem. Invenimus Messiam, quem prænuntiarunt prophete: quem lex olim allo præconio designavit. Invenimus legis thesaurum: devita, Petre, litteræ penuriam. Invenimus Messiam, quem olim adumbrarunt signa: quem Michæas super solium gloriæ vidit : quem super seraphim Isaias conspexit: quem Ezechiel contuitus est super cherubim sc : quem super nubes spectavit Daniel 1: quem Nabuchodonosor in fornace aspexit: quem Abraham in lugurio excepit s: quem Jacob dimittere noluit nisi percepta benedictione"; cujus Moyses posteriora supra petram vidit s. Hunc invenimus, ab æterno quidem genitum; novissimis vero temporibus declaratum; thesaurum, cujus copia exhauriri nequit; cujus opes nullus prædo furetur; cujus exsistentia æterna, ac recens inventio. Invenimus Messiam, quod est interpretatum Christus. Multi fuerunt christi sed omnes morti servierunt. Abraham christus utique fuit, sed in sepulcro resolutus est; Isaac christus; sed ejus in ossibus memoria jacet; Jacob christus; sed et ipse, mortis auctarium, appositus est: Moyses christus; at ne locum quidem scimus in quo sepultus est: David christus; verum omnes mortis fuerunt spolia: christi omnes, sed omnes fuerunt mortis captivi. Unus autem eximie ac articuli adjectione Christus ille est, Deus natura, ac misericordia homo, qui Virginis uterum suo parta obsignavit, et piscatores medelarum fontes effecit. Ipsi potestas, regnumque et gloria, et adoratio, cum immaculato et consubstantiali, ejusdemque potentie Patre ejus, et sanctissimo Spiritu, nune et semper et in sæcula sæculorum. Amen. ORATIO XX Laudatio S. Joannis Chrysostomi, incerto interprete. 1. Certe gratias Deo, fratres charissimi, quod modo inenarrabili in domo ejus in qua sacra inso- "Matth. xxi, 13. "Matth. xx, 37, 13. 28 Dan. 11, 92. 10 Gen. xviii, 5. "III Reg. xxn. 19. 30 Gen. Xxxi, 99. Ut fuctuationi expositam. Non potui acquiescere Riccardo, ut legerem βωμοῦ· quid enim aris, et piscibus? maxime Christi et apostoloriun, seu etiam Judæorum, qui Christi Domini ætate erant alieno animo ab idolis? Aliud ergo melius legit Sirletus, quein sequor. Leg. σάλου, vel quid simile, cum Sirl. Mulli fuerunt christi. Vin facit in articulo, τὸν Χριστόν· quo Christus ille, ac eximie denotetur, ac distinguatur ab iis qui dicuntur christi cominuHiter quo modo sanctus Joannes Chrysostomins philosophatur in voce Λόγος Joan. 1. Nullus interpretum auctoris mentem satis expresserat. Eadem fere hic repetit, quæ Orat. xι, ubi Christum majorem omnibus veteribus sanctis ostendit. "Isa. vi, 6. ** Ezech. x, 1. sr Dan. vil, ** Exod. xxxiii, 22. Deut. XXXIV, Orationem xx_primus edidit Baronius tom. V Annalium ad ann. 438, § 3, et seqq. e Vallicellana bibliotheca; ac post eum Riccardus. Dicta videtur cum adhuc reliquiæ Joannis essent Comanæ in Ponto; ob illa verba: in Ponto jacet, et in arbe, etc., quas ejus reliquias liquet postmodum relatas Constantinopolim Procli opera: de qua translatione, tum Georgius Alexandrinus, tum auctor anonymus vitæ ejusdem; tum denique Cosmas Vestitor (sic enim inscribitur) luculenta oratione in cam Joannis reliquiarum translationem, in eminentissimi cardinalis Mazarini codice: ex quo fere animus erat ut ederem: veruni absterruit, quod præter verborum ornatum ac orationis compositionem, vix aliquid habeat, quam quæ a præfatis Georgio, ac

ORATIO IN SANCTUM JOAN. CHRYSOSTOMUM. mit tuba pacifice agitur sine præliis; in qua replebatur spectaculum, in qua evangelica cantavit Suavissime modulante lyra audientium spirituale præcipue anonymo, mutualus sit. Tantum hic aliqua deflorabo, quæ videantur magis spectare ad Proclumn. Misso itaque longo exordio, in hæc verba marrationem orditur: Πρόκλου τοῦ ἀοιδίμου τὸν πατριαρχικών διεθύνοντος θρόνον, μετὰ τέσσαρας του διωγμοῦ τοῦ ἁγίου κατασταθέντας τῆς Ἐκκλησίας προέδρους. τοῦ λαοῦ μηκέτι τὴν ὀδυρμὲν ὑποφέροντος ἀκούειν, διὰ τὸ μὴ τὴν Χρυσόστομον τῇ τῶν διπτύχων ἀναφέρεσθαι μνήμῃ, καὶ τὴν Ἐκκλησίαν εἰς σχίσματα περιελθούσαν όραν ἀδολεσχοῦντος· εὐθέτου δραξάμενος καιρού, δηλα ταῦτα πεποίηκε τῷ βασιλεῖ Θεο δοσίῳ τῷ νέῳ· ἦν δὲ λέγειν οὕτως· Εὐδοξίας μὲν σαρκικῶς, καὶ ἐκ θελήματος ἀνδρὸς τέκνον· πνευμα τικῶς δέ, καὶ ἀπὸ κολυμβήθρας, τέκνον τοῦ Χρυσ σοστόμου πατρός. "Ενεκεν δὴ τούτου πρὸς τὴν παρά κλησιν ὀχυρωθεὶς ὁ θεοφόρος Πρόκλος, παρρησία τὸ συμφέρον τῇ βασιλείᾳ, καὶ τὴν πόλιν συνιστάνον. καὶ τὸν κόσμον εὐεργετούν, προανατίθεται Θεοδοσίῳ, τοιαῦτα πρὸς αὐτὸν μεσιτεύσας· Ζήτησον, βασιλεῦ, τὸν σὲ διὰ πυρὸς καὶ ὕδατος, ὅταν ἀνεκαι νίζου διὰ τοῦ Εὐαγγελίου, γεγεννηκότα· καὶ ταῖς ἱερατικαῖς ἀγκάλαις καθάπερ Συμεὼν ὁ πρεσβύτῆς ἐν νόμῳ Κυρίου μετὰ τὸ βάπτισμα αναδε δεγμένον πατρικῶς. Η Εκκλησία βου σοι· Ἡ στολή μου διέσχισται· τὸ στόμα συγκέκλεισται· τὸ κάλλος ἡμαύρωται· ἐλυμήνατο μοντὸς ἄγριος τὸν ποιμένα των προβάτων μου Χρυσόστομον, καὶ θες φθινοπῶροι τοὺς καρποὺς τῶν χειλέων μου εβεβήλωσε φθόνος τὸ ἁγίασμα τοῦ λειτουρ τοῦ μου· ὡς ἐν δρυμῷ ξύλων ἀξίναις ἐξέκοψαν αὐτὸν ἀπ' ἐμοῦ· ἐπὶ τοαυτὸ ἐν μνήματι καὶ μετ οικεσία ξένη κατέῤῥαξαν αὐτόν. Εἶπον αἱ συ γένειαι τῶν αἱρετικῶν ἐπιτεαυτό. Κατεπαύσαμέν στόμα τὸ λαλῆσαν πολλὰ καθ' ἡμῶν· ἡτιμάσαμεν των χρυσίν αὐτοῦ· οὐκ ἔστιν ἔτι ὁ διδάσκων, καὶ ἡμᾶς οὐ συστομήσει λοιπόν. Εως πότε, ὦ βασιλεῦ, διὰ τὸν Χρυσόστομον ὀνειδιεῖ ὁ ἐχθρός; ἀπόδος μοι τὴν ἀντιπρόσωπον τοῦ νυμφίου μου Χριστοῦ. Ἀποκατάστησόν μοι τῇ μητρί σου τὸν πνευματικόν σου πατέρα. Κἂν ἡ σαρκική σου μήτηρ Ευδοξία τοῦτόν με ἐζημίωκεν ἀσπλάγχνως, σαρκὸς οὐ ζηλώσης προαίρεσιν· ἀλλ' ο ἁγια σμὸν πνεύματος, οὗ χωρὶς οὐδεὶς ὄψεται τὸν Κύριον. Παρῆλθεν Ευδοξία· μένει διηνεκῶς ἡ Εκκλησία. Εγώ σου μήτηρ αιωνίζουσα· χαροποίησόν μου τὰ πρὸς τὸν Χρυσόστομον σπλάγχνα, ὅπως κἀμὲ μεσιτεύουσάν σοι τὰ πρὸς τὸν Θεὸν στῆς, καὶ τοῦ Χρυσοστόμου τὴν ψυχὴν πρεσβεύουσαν κτήσῃ περὶ σου. Αλλά γενοῦ δικαιοσύτης υἱὸς, καὶ πατρὸς εὐχῇ στηρίζομενος. • Τοιαύτα παρὰ τοῦ πατρὸς Πρόκλου ὡς ἐκ προσώπου τῆς Ἐκκλησίας τῷ βασιλεῖ Θεοδοσίῳ βεβηχότος· Καὶ εἰ πρὸς θρόνον, φησί, τὸν ἴδιον τὸ σῶμα τοῦ Χρυσοστόμου κελεύσῃς μετακομισθῆναι συν τόμως, οὐ μόνον τὰς ἐκκλησίας ενώσεις, ἀλλὰ καὶ τὴν πίστιν κραταιώσεις, καὶ τὸν λαὸν ἐν εἰ ρήνῃ καὶ ὁμονοίᾳ καταστήσεις. Πείθεται ταῖς παρακλήσεσιν ὁ βασιλεύς· καὶ παρευθύνων τινὰς τῶν ἐπ᾿ εὐλαβεία γνωρίμων καὶ συγκλήτου τάξας, κελεύστις [τά] τούτοις ἐγχειρίσας. ἀπολύει τοὺς ἄνδρας ἐν Κωμάνῃ σὺν καὶ γλωσσοκόμῳ πάντοθεν περιηργυρωμένω· προστάξας διατάχους γενέσθαι κατὰ τὴν λεχθεῖσαν πόλιν, καὶ τιμῇ πολλῇ τὸ λείψανον ἄραντας τοῦ ἁγίου, τῇ ἐκ χώρας εἰς χώραν, καὶ ἐπαρχίας εἰς ἐπαρχίαν, ὑπαλλακτική φωταγωγία, καὶ ψαλμωδίας διαδοχῇ, καὶ τῇ λοιπῇ κατὰ τὴν ὁδὸν χρειώδει δορυ φορία. ἀνακομίσαι τοῦτο πρὸς αὐτόν. • Cum incistus ille ac celebris Proclus patriarchalent urbis regiæ sedem gubernaret, ubi jam qua- (nor a sancti persecutione, antistites Ecclesiæ prælaissent: populi gemitain, quod Chrysostomi memoria in sacris diptychis non haberetur, ultra auJoannes. hirundo, et floribus orthodoxiæ portum adimpledire non ferens, molesteque habens videre Ecclesiam in schismata adactam: opportunum caplans tempus, rem ejusmodi imperatori Theodosio Juniori notam fecit, eratque nt dicerem, carne quidem ac ex voluntate viri, Eudoxiæ filium: spiritu autem ac a sacro baptismi fonte, Chrysostomi patris natum. Ea sane re firmis ad impetrandum præsidiis munitus, libere quod e re publica esset; urbemnque esset constabiliturum, ac mundo profuturum, Theodosio proponit, in hac verba ad eum intercessor orans: Quare, imperator, eum qui te per ignem et aquam, cum initiureris, per Evangelium regeneravit; ac eum qui sacerdotalibus te ulnis, instar Simeonis, in lege Domini post baptisma paterne suscepit. Clamot ad te Ecclesia: Scissa est mea siola; os meum occlusum; decor meus exstinctus est: singularis ſerus (Psal. Lxxix, 14) ovium mearum pastorem Chry sostomum devastavit, ac apri depascentes ac_absumentes fructus labiorum meorum. Polluit invidia livor mei ministri sanctificationem: sicut in silva lignorum securibus eum a me exciderunt (Psal. Lxxiit, ). Dixerunt cognationes hæreticorum simul: Cessure fecimus os illud, quod multa in nos prolocutyra erat: ejus aurum probro uffecimus. Non est amplius qui doceat, nec nostra deinceps obstructurus ora. Usquequo, imperator, Chrysostomi cansa improperabit inimicus? Redde mihi gerentem personam sponsi mei Christi. Restitue mihi matri tuæ spiri talem patrem tuum. Quanquam carnalis mater tua Eudoxia, ejus mihi jacturæ ausu crudeli auctrix fuit; tu ne carnis emulator exsistas; sed emulare spiritus sanctimoniam, sine σκα nemo videbit Deum (Hebr. X:I, 4). Transit Eudoxia, perpetuo manet Ecclesia. Sum ego sempiterna tua mater, reple gaudio mea ad Chrysostomum viscera, ut me quoque tuam ad Deum mediatricem habeas, ac Chrysostomi animam tibi patrocinantem obtineas. Enimvero tis justitia proles, quique patris fulciaris precibus. • Cum hæc Proclus patriarcha velut ex persona Ecclesit, exserta apuf imperatorem Theodosiumn voce orasset, dix:sseline: Alodo brevi Chrysostomi corpus ad sedem ipsius transferri jusseris, nedum Ecclesias unies, verum etiam fidem roborabis, populumque in pace ac concordia constitues: imperator admonitionibus animum adhibet; confestimque viros quosdam pietate spectabiles ac senatorii ordinis statuens, eisque tradens mandala, Comanam misit cum loculo omni parte circum argenti crustis obducto: jubens quam cito ad eam prolicisci urbem; atque honore multo tollentes sancti reliquias, vicariaque e loco in locum, ac provincia in provinciam luminum alternatione ac psalmodia successione; necnon reliquo per viam necessario apparatu ac obsequio, ad ipsum deferre. Prosequitur multis, quæ alii, ut sacrum corpus moveri nequiverit, donec supplex imperator velut ad viventem scripsit: ut navis ad viduæ vineam, que occasio fuerat tragœdiæ illius in Chrysostomum, appulsa sit: ut Theodosii precibus matris Eudoxia corporis concussio, indulgente Chrysostomno, quieverit; tum iterum revertitur ad Pro cium: «Τί δὲ καὶ ὁ πατριάρχης Πρόκλος; Ασπασά μενος καὶ αὐτὸς ἐν φιλήματι ἁγίῳ τὸν δίκαιον Χαίροις, ἐβόα, Χριστοφιλή πάτερ, διδακτά γλυ κύτατε· σὸς ἐγώ, καὶ τοῦ γάλακτος τῶν σῶν εὐπότων ἀγγείων ἀνατροφή, καὶ νῦν ποιμήν. Σὰ γὰρ τὰ ἐμὰ πρόβατα, ἐκ σοῦ γὰρ αἱ τούτων τε ἀγέλαι καὶ οἱ μετὰ σὲ ποιμένες, τὴν σὴν ἐμπο: ρεύονται τῶν προβάτων ἐνθήκην. Διὸ καὶ σε ποθοῦντα, ἄλλῳ μετὰ σὲ κατακολουθῆσαι προθύμως οὐκ ἠνείχοντο, ἔνθεν κἀκεῖθεν τοῖς ἐξαγε

cujus tantum industriæ lucrum, quantum veris suavissimi flores! U nomen non negans acla. O cognomen reddens speciem anteactæ vitæ! O lingua coelis ipsis altior! O magisteria evangelica tonitrua temperantia! Joannes ille, Joannes iste: ille prædicator, iste tuba: ille impercussus, isto sine servitute; ille sine sectis, iste singularis: ille virgo, iste castitatis defensor: ille in eremo baptizans, iste in civitate retia mittens: ille corrịpiebat adulterantem, iste improperabat raptores: ille capite amputatus est, iste eamdem constantiam præ se ferre non dubitavit: ille in carcere inclusus est, iste in exsilio deportatus. Congesta sunt certamina, propter hoc et multæ coronæ. vit Est facta Joannis memoria omni civi- tero e cœlo corona fulgescit gratiæ. O sacerdos tati rete, sic ut rectos fidei trahat: non enim sic pisces trahit piscatoruni rete, sicut rectos filei trahit Joannis solemnitas. O gratiam, finem et locum et tempus vincentem! Tempus enim superavit amor finem autem invitis invicta fecit memoria; locus quidem non clausit sacerdotis miracula: sed in Ponto jacet, et in orbe terrarum laudatur; et longa manu ostentans vos clamat: Opus meum vos estis in Domino ". Iterum Joannes in verbis pretiosæ prædicationis margarita; Scripturæ a Deo inspiratæ impolluța bibliotheca; divinus thesaurus intelligentiæ, studiosus manibus, adversus imperialem avaritiam acutissima falx veheniens diluvium hæreticorum: qui non blandientem præ timore potentiam, vel odio ex aviditate debacchantem pertimuit (sicut Joseph) Ægyptiam. 11. Sed paveo ne minorem laudibus navem magnas res gestantem mergam attonitus Nullus etenim digne laudabit Joannem, dum non sit alius Joannes. Sicut enim in undarum frequentia innumerabilis est undantium multitudo: sic et in hujus arduæ industriæ multitudine, ubi magisteria pia inundant atque concursant, inibi libertatis splendescunt radii. Ab altero radietas solis conclarescit; ex altero emundatio fit erroris. Ab altero idolorum perditio innotescit; ex altero orthodoxorum fit emendatio. Ab altero synagogæ nuditas lingua deprehenditur; ab altero ædificia splendescunt; ex altero morum conversiones verborum vi fiunt. Ab altero tentatio invalescit in terra; ex al321 Cor. 1x, 1. "II Cor. 11, 14. λισμοῖς ἀποκλίνοντα. Δεῖξον αὐτοῖς τὴν ὄψιν σου, καὶ ἀκούτισον αὐτοῖς τὴν φωνήν σου· καὶ γενήσονται πάλιν μία ποίμνη τῆς σῆς ποιμνιαςχίας.» • Quid vero etiam patriarcha Proclus? Osculans et ipse virum justum in osculo sancto, in hæc verba exclamare cœpit: Ave sis, Dei amans pater, præceptor dulcissime. Tuus ego sum, ac lactis poculentorum vasorum tuorum alumnus, nuncque etiam pastor. Tuæ enim meæ sunt oves: ex te enim eorum primitiarum greges; quique te sequantur pastores, luam ovium vecturam mercaturæ habent expositam. Idcirco etiam tui illæ desiderio, alium post se sequi, haud æquo animo ferentes, huc illucque a grege exerrabant ac declinabant. Ostende cis faciem tuam; tuam eis fac auditam vocem: fientque ruisus tui gregis ovile unum.» Prosequitur auctor de populi in Patrem studio, aitque postridie induxisse in sanctissimam eccle. siam ipsam nimirum Sanctæ Sophiæ ac majorem ecclesiam, ac collocasse ἐπὶ τὸν ὑψηλὸν τοῦ κηρύγματος αὐτοῦ θρόνον· in sublimi suæ prædicationis sede nempe patriarchali solio, a quo malis invidorum artibus deturbatus fuisset. Male Riccardus, Orationes Andriantas dictas, habitas ait in illo sancte Sophiæ templo, ac contra imperatricem. Nusquam certe alias Chrysostomi Andriantas dictas, vel legas vel audias, quam Antiochiæ habitas, duni ibi ille sub Flaviano ecclesiastem ageret, occasione male a civibus habitæ statuæ Theodosii Senioris. Ait denique auctor fuisse Joannis corpus, post alterum integrum diem et vigilias in magna ecclesia, illatum in templum sanctorum apostolorum, ibique sepultum. CoxBEFIS. III. Ob id Joannes cum beatissimo Paulo nune clamat: Christi bonus odor sumus ". Omnem eni»m locum ab errore liberavit. In Epheso, artem Midæ nudavit: in Phrygia, Matrem quæ dicebatur deorum, sine filiis fecit: in Cæsarea, publicana meretricia honoris vacua despoliavit: in Syria, Deum impugnantes synagogas evacuavit: in Perside verbum pietatis seminavit: ubique orthodoxæ fidei radices posuit: lingua mundum Dei notitia replevit: libros conscripsit: retia salutis expandit: cum Joanne de paterno Verbo theologizavit: cum Petro piam confessionem fundavit: cum Paulo propter fidem sudores effudit: cum piscatoribus propter orthodoxiam rete concussit O Joannes, tua quidem vita anxia; mors autem gloriosa; sepulcrum vero beatum; merces autem copiosa Baron. invaluit arundo, et floribus orthodoxie portus impletur. At Combefisius: Hirundo, inquit, hic sane emendandum, ut alludat ad vernum tellpus, quo hirundines prata, non portus, Boribus replent. Baron. omnibus civibus. Ostentans vos, cl. Sic recte Baronius. Sed Combefisius post Riccardum, osculans, vobis clamat. Baron. studiosis manibus adversus imperialem avaritiam aculissima falx. Adversus imperial. avarit. etc. Hæc Procli dicta non minimum roboris addere iis videntur, quæ alibi ad confirmandam Joannis Chrysostomi Epistolæ ad imperatricem Exdoxiam sinceritatem, ex Marco Gazensi protulimus. Vide sis Prolegom. ad superiorem toinum Vill, cap. 9, § 3, pag 2. Baron. omissa negatione, Sed paveo mino - rem laudibus navem mergendam attonitus. Baron. orthodoxiæ rete deduxit. Baron. merces uutem copiosa. Huc usque Proclo perducere licuit orationein fine carcntein, acclamationum jugibus tonitruis interruptam populi adstantis, et instantis, sibi Joannem reddi: cum Proclus ex more illa tantum apponens verba, Gratia et misericordia, etc., finem imposuit orationi clamoribus populis interceptæ. Hæc Baronius. Basnagio in suis Annalibus politico-ecclesiasticis ad ann. 438, § 3, haud probatur Baronii sententia, existimantis hunc Procli sermonem prius fuisse recitatum, quain ipse de revocando Chrysostomi corpore Theodosium adiret. Verum præter ea quæ infra refert Combefisius ex Cosma Vestitore, ipsemet Proclus Baronianam sententiam confirmat, dum ait sub initium Orationis: In ponto jaces (Chry-

Gratia et misericordia Domini nostri Jesu Christi: SERMO DE ASCENSIONE DOMINI. (cui) cum Deo Patre et Spiritu sancto, gloria, et potestas, atque magnificentia, in sæcula sæculorum. Amen. sostomus). claet lonya manu ostentans vos, mat! etc. Sic enim legendus hic locus, prout illum restituimus ex eodem Baronio, qui eum ex codicu manu exarato descripsit. MONITUM IN HOMILIAS SEQUENTES. (Angelo Mal, Spicilegium Romanum, tom. IV, pag. xLi et Lxxvut seqq.) Homiliarum istarum primam suppeditavit codex Vaticanus sæculi decimi. Alteram De circumci– sione Domini nactus sum in palimpsesto, sub Chrysostomi homilia quadam latentem: placuit enim nescio cui amanuensi, deleto discipulo magistrum scribere. Ægre hanc oratiunculam ex posterioris scripturæ involucris extricavi, res tamen prospere demum cessit. Tres alias Procli homilias, Græce apud nos deperditas, sed a Syris interpretibus conservatas, jamdiu nuntiaveram in Syrorum Vatt. codicum catalogo (Script. vet. t. V, part. 11, p. 42-44) nempe in duobus exstantes codicibus 368 et 369. Nunc vero st ejus catalogi a me editi fructum (quod et alias feci) ostendam, tres illas homilias, De dogmate incarnationis, De nativitate Domini (quarum utraque ab Ephræmio Antiocheno, ut infra dicam, memoratur), et De sancto Clemente Ancyræ in Galatia celebri episcopo ac martyre, Latine saltem ex Syriaca lingua ad Occidentalis Ecclesiæ notitiam perferendas curavi. Ilæ nimirum quinque Procli homiliæ in nulis hactenus editionibus apparueraut. A'. Πρόκλου Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως εἰς τὴν ἀνάληψιν τοῦ Κυρίου ἡμῶν. Procli archiepiscopi Constantinopolitani sermo de Domini nostri ascensione. 1. Benedictus Deus! Quanquam hæc mundi structura in cœlum terramque dividitur, attamen hanc distinctionem mihi cernere jamı non concedit præsentis diei gratia, quæ res diversas copulavit. Quis enim abhinc dicat cœlum a terra differre, quandoquidem imago mnea tum in terra regnat, tum etiam in cœlo? Et inferne quidem corruptionis tyrannidem patimur, atque in sepulcris tabescentes diabolum gaudio afficimus; sed tamen bic idem, converso ad cœlum aspectu, gaudio exuitur, dum illic resurrectionis mortuorum principium causamque miratur. Videt enim superne, quem ipse cruci sufΑ'. Εὐλογητὸς ὁ Θεός! Εἰς οὐρανὸν μὲν καὶ γῆν ἡ τῆς κτίσεως διανέμεται φύσις, οὐκ ἐξ δέ με τὴν διαίρεσιν βλέπειν ἡ συνάψασα σήμερον χάρις τὴν τούτων διαίρε σιν. Τί; γὰρ ἂν εἴποι λοιπὸν οὐρανὸν τῶν ἐν γῇ διαιρεῖσθαι, καὶ κάτω τῆς ἐμῆς εἰκόνος καὶ ἄνω τῆς ἐμῆς βασιλευούσης; ᾿Αλλὰ καὶ κάτω μὲν ἔτι ὑπὸ τῆς φθορας τυραννούμεθα, καὶ διδόαμεν τῷ διαβόλῳ χαρὰν ἀναλισκόμενοι τάφοις· ὅτ' ἂν δὲ εἰς οὐρανοὺς ἀναβλέπει, τὴν χαρὰν ἀποτίθεται, βλέπων ἄνω τὴν τῶν κάτω νεκρῶν ἀναστάσιμον ρίζαν· βλέπει τὸν κάτω παρ' αὐτοῦ παραδοθέντα σταυρῷ, εἰς οὐρανοὺς τὸ ἡμέτερον σῶμα περικείμενον καὶ τρόμῳ συνέχεται, μὴ συνιὼν τὴν δύναμιν. Ο κέρδους ἐκ ζημίας ἡμῖν fixerat, corpore nostro indulum coelum iucolere. τεχθέντος! Εκερδάναμεν οὐρανὸν, ζημιωθέντες πα ράδεισον· κατενεχθέντες (37)... ώτεροι διὰ πτώμα. τος ἔστημεν· ὡσθέντες, εἰς οὐρανὸν ἀνηνέχθημενο ἔξω τοῦ παραδείσου πληγέντες, ἔξω τοῦ ἰατροῦ τὴν θεραπείαν ευρήκαμεν· παρὰ τῷ ξύλῳ τῆς ζωῆς νεκρωθέντες, παρὰ τῷ τῆς χριστοκτονίας ὑγιάναμεν ξύλῳ· ἐν τῷ λιμένι βυθισθέντες, ἐν τοῖς τῆς θαλάσ στις ανεζήσαμεν κύμασιν. Β. Ποῦ του, καταποντιστὰ, τὸ κακούργημα; Ον ἔπηξας τῷ κυβερνήτη σταυρόν, γέγονεν τη ναυ αγούσῃ φύσει βοήθεια, καὶ πρὸς λιμένας οὐρανοῦ παρέπεμψεν, λύσας τὴν θρηνῳδίαν τῇ γῇ, ἣν πρὸ τῆς ἀναλήψεως ἔσχεν τοῖς πράγμασιν τὸν ὀδυρμὸν ποιουμένη. Ωσπερ γὰρ οἱ οὐρανοὶ τὴν θείαν διηγοῦνται δόξαν, συνθέσει τὴν τέχνην φθεγγόμενοι, τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ἡ γῆ τοῖς πάθεσιν ὡς φωναῖς ἐθρηνώδει· * Psal. xviti, 1. Desunt duo brevissimi versiculi, id est sex circiter verbə, quia furunculus toto ex codice icuuG Ea propter terrore corripitur, vim sacra dispensationis minime intelligens. O lucrum ex detrimento nobis enatum! Paradiso terrestri amisso, cœlum lucrati sumus; usque ad Inferni baraturum dejecti, sublimiores post casumn evasimus; præcipites acti, in cœlum revoluti sumus; intra paradisum vulncrati, extra illum medici operam salutareın invenimus; apud vitæ lignum morti dediti, apud feralo Christi lignum convaluimus; in portu naufragi, in mediis pelagi undis reviximus. 11. Ubi tuum, pirata, maleficium? Quam crucem gubernatori navis fixisti, ea naufragæ hominum naturæ salus exstitit, eamque ad coelestem portum perduxit; orbem terrarum luctu liberans, in quo aute Donini ascensionem jacebat, dum suas vices planctibus deploraret. Namque ut cali gloriam Dei enarrant, structura sua artificem celebrantes *, sic terra doloribus suis tanquam vocibus lamentabaculas sive ornatus abscidit, uti hic, ubi in postica icuuculæ parte hæc Procli amissa particula fuit.