B. MARCI DIADOCHI sustulit. Quamobrem alibi prædixit Propheta cla- νούς. Διόπερ ἀλλαχοῦ προανεφώνησεν ὁ Προφήτης mans: Domine, inclina calos et descende; tange montes, et fumigabunt: fulgura fulgurationem, et disperges eos ". Hæc vero aiebat, potestatum infernalium cladem annuntians iis qui adhuc in umbra mortis sedebant *: quam reapse patravisse cladein, ex Domini sepultura ac resurrectione affatim persuadeinur. Namque alio loco rursus Psalmistam dicentem audimus: Ascendens in altum, captivam duxit captivitatem, dedit dona hominibus s. De mortis enian captivitate per suam resurrectionem eripiens humanum genus unigenitus Filius Dei, ascendensque supra coelos, justitiæ studiosos (est enim Rex gloriæ) armis instruxit, rationalibus loricis eos quotidie communiens qui secum sub siguis humilitatis militant: quippe ipsum decebat ex ore infantium et lactentium perficere laudem", et eos in perpetuum reprobare qui semet perfectos gloriabundi putabant. Vere enim pietatis sigillum, humilitas est: idcirco illi propterea quod non crediderint, fore ut secundum prophetiam post resurrectionem Christi, in lumine viventium versemur, vesaniæ suæ fructum retulerunt. λέγων· Κύριε, κλῖνον οὐρανοὺς, καὶ κατάβηθι· ἅψαι τῶν ὀρέων, καὶ καπνισθήσονται· άστραψον ἀστραπὴν, καὶ σκορπιεῖς αὐτούς. Τοῦτο δὲ ἔλεγεν τῶν τοῦ ᾅδου δυνάμεων την συντριβὴν προ ευαγγελιζόμενος τοῖς ὑπὸ τὴν σκιὰν ἔτι τοῦ θανά του καθημένοις· ἥντινα ἐνεργεῖσθαι ἐκ τῆς τοῦ Κυ ρίου ταφῆς καὶ ἀναστάσεως διὰ πολλῶν πεπληροφορήμεθα. Διόπερ ἐν ἑτέρῳ πάλιν κεφαλαίῳ τὸν Ψαλμῳδὸν ἔχομεν λέγοντα· ᾿Αναβὰς εἰς ὕψος, τχμαλώ τευσεν αἰχμαλωσίαν, ἔδωκεν δώματα ἐν ἀνθρώ ποις. Εκ γὰρ τῆς αἰχμαλωσίας τοῦ θανάτου διὰ τῆς ἑαυτοῦ ἀναστάσεως λαβὼν τὴν ἀνθρωπότητα ὁ μονο γενὴς Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, καὶ ἀνελθὼν ὑπεράνω τῶν οὐ· ρανῶν, ὅπλα τοῖς θέλουσιν δικαιοσύνην (βασιλεύς γάρ ἐστι δόξης) ηὐτρεπίσατο, λογικοῖς θώραξι τοὺς παρ' αὐ τοῦ ἐν σφραγίδι ταπεινοφροσύνης στρατολογουμένους καθ' ἡμέραν ἀσφαλιζόμενος· ἔπρεπεν γὰρ αὐτὸν ἐκ στόματος νηπίων καὶ θηλαζόντων καταρτίσασθαι αι νον, τοὺς τῇ οἰήσει τελεῖσθαι νομίζοντας ἀποδοκιμά σαι εἰς τέλος. Σφραγὶς γὰρ ὄντως εὐσεβείας, ταπεί νωσις· διόπερ ἐκεῖνοι μὲν ἀπειθοῦντες τὸ κατασκηνώ σας κατὰ τὴν προφητείαν διὰ τῆς ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ ἐν τῷ φωτὶ τῶν ζώντων, τῆς ἑαυτῶν 200 μιοῦνται ἀνοίας τοὺς καρπούς. III. Nos autem, fratres, Psalmistæ rursus verba Γ'. Ἡμεῖς δὲ τὰ τοῦ Ψαλμῳδοῦ καὶ πάλιν, ἀδελφοί, consideremus, ut et denuo intellectus oculis videa- φιλοσοφήσωμεν ῥήματα, ίνα ίδωμεν καὶ πάλιν τοῖς mus ascendentem in nube supra cœlos Dominum: ὀφθαλμοῖς τοῦ λόγου τὸν ἐπὶ νεφέλης εἰς οὐρανούς namque apostolorum quidem testimonium sponte ἀναβάντα Κύριον· τὴν γὰρ τῶν ἀποστόλων μαρτυρίαν adhuc reticere mihi ratio suasit, ne apud insanos G τέως σιωπάν με προτρέπεται ὁ λόγος, ἵνα μὴ δόξω videar utili mihi argumento inniti, cum tamen om- παρὰ τοῖς ἀφροσιν ἐμαυτῷ συνηγορεῖν, ὁπότε πᾶς nis sermo apostolicus a prophetica veritate testi- ἀποστολικὸς λόγος, ὑπὸ τῆς προφητικής μαρτυρεί monium accipiat: apostolorum quippe sermones ται ἀληθείας· γεννήματα γὰρ ὄντες οἱ αὐτῶν λόγοι nihil aliud sunt, quan propheticorum oraculorum γνωρίζονται τῶν προφητικῶν ῥήσεων. "Α γὰρ οἱ προproles. Quæ enim prophetæ de Domini incarnatione φῆται κατὰ πρόγνωσιν περὶ τῆς ἐνανθρωπήσεως per pravisionem innuerunt, ea apostoli eodem Spi- τοῦ Κυρίου ᾐν[ο]ίξαντο, οἱ ἀπόστολοι ταῦτα κατ' ἐπίσ ritu sancto instincti, præsenti cognitione tenentes γνωσιν ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ ἐμπνευσθέντες ἁγίου Πνεύμα enarraverunt. Siquidem, uti dictum est ", appro- τος διετράνωσαν. Ἐν τῷ ἐγγίζειν γάρ, φησὶν, τὰ pinquantibus annis cognosceris, et præsente jam ἔτη ἐπιγνωσθήσῃ, ἐν τῷ παρεῖναι τὸν καιρὸν ἀναtempore demonstraberis. Rursus ergo dicamus: δειχθήσῃ. Είπωμεν οὖν πάλιν· Κύριος, ὁ Κύριος Domine Dominus noster, quam admirabile est no- ἡμῶν, ὡς θαυμαστὸν τὸ ὄνομά σου ἐν πάσῃ τῇ men tuum in universa terra! quoniam exaltata est γῇ! ὅτι ἐπήρθη ή μεγαλοπρέπειά σου υπεράνω magnificentia tua supra cœlos, ut perspicue cogno- τῶν οὐρανῶν, ἵνα γνῶμεν σαφῶς, ὅτι ἡ ἐνανθρώπη scamus, quod Domini incarnatio, ejusdemque e σις τοῦ Κυρίου, καὶ ἡ ἀπὸ γῆς αὐτοῦ εἰς οὐρανοὺς terra in carlos reditus, cujus hodie commemoratio. ἐπάνοδος, ἧστινος τὴν μνήμην σήμερον ἑορτάζομεν, nem celebramus, Dei natitia mundum replevit. Nam quandiu in terra fuit, bumiliter nimis de magnitudine ejus gloriæ multi sentiebant; sed postquain manifeste in coelum rediit, omni, ut decuit, Patris voluntate completa, admiratione simul et rei cognitione repleta est terra, cum ascendentem seu assumptum omnium Dominum videret. Elevatus est enim, sive sublimis super omnes cœlos exaltatus secundum prophetiam quatenus homo; ascendit autem quatenus Deus. Dicit enim Scriptura: Ascendit Deus in jubilo, Dominus in voce tuba. Θεοῦ γνώσεως τὸν κόσμον ἐπλήρωσεν. Εω; μὲν γάρ που ἦν ἐπὶ τῆς γῆς, μικρὰ περὶ τοῦ μεγαλείου της αὐτοῦ δόξης οἱ πολλοὶ ὑπελάμβανον· ἐπειδὴ δὲ ἐμ φανῶς ἀνῆλθεν εἰς τοὺς οὐρανούς, πᾶσαν τὴν τοῦ Πατρός, ὡς ἔπρεπεν, αποπληρώσας βούλησιν, θαύματ τος ἡ πᾶσα καὶ γνώσεως επληρώθη αίτησις, ἀναβαίνοντα ήτοι ἀναλαμβανόμενον τὸν τῶν ὅλων Κύριον θεωροῦσα. Επήρθη μεν, ήτοι ύψώθη ὑπεράνω πάντων τῶν οὐρανῶν, κατὰ τὴν προφητείαν, ὡς ἄνθρωπος· ἀνέβη δὲ ὡς Θεός· Ἀνέβη γάρ, φησίν, ὁ Θεὸς ἐν ἀλαλαγμῷ, Κύριος ἐν φωνῇ σάλπιγγος. Δ'. Οὐκ ἂν δὲ τούτοις ὁ Προφήτης ἐχρήσατο τοῖς » Habac. ” Psal. viii, 3; Matth. xxt, 16. IV. Neque vero his verbis Propheta uteretur, s Psal, cxL!!!. 5, 6. 30 Luc. 1, 79. ³¹ Psal. Lxvii, 19. '

HOMILIA DE ASCENSIONE DOMINI. ante vidisset. Quomodo enim consentaneuin erat ab eo dici, Exaltare supra cœlos, Deus, et super universam terram, gloria tua? Aut rursus: Ascendit Deus in jubilo; nisi descensum simul et ascensum theoloBus Propheta spiritu prævidisset? Ea propter, ut dixi, modo eum elevatum Scriptura dicit, modo ascendentem, ut Deum nimirum et hominem in unica ipsum esse credamus persona. Nam deitate quidem ascendit, corpore autem in altum ferri dici - tur, id est, assumi. Ex his igitur omnibus cognoscere oportet, eumdem esse et qui descendit, et qui ascelldit super omnes cœlos, ut oinnia bonitate sua repleret ", atque in primis apostolos suos, de peccati passionibus per sancti Spiritus inmissionein liberaβήμασιν, εἰ μὴ τὴν κάθοδον αὐτοῦ ἦν προθεωρήσας nisi simul reditum ejus prævisionis indubige oculo τοῖς ὀφθαλμοῖς ἀπλανῶς τῆς προγνώσεως. Ποῦ γὰρ ἦν ἀκόλουθον εἰπεῖν αὐτὸν, Υψώθητι ἐπὶ τοὺς οὐ ρανούς, ὁ Θεός, καὶ ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν ἡ δόξα σου; ἢ πάλιν· Ἀνέβη ὁ Θεὸς ἐν ἀλαλαγμῷ, εἰ μὴ καὶ τὴν κατάβασιν αὐτοῦ καὶ τὴν ἀνάβασιν ἦν θεωρήσας ὁ θεολόγος τῇ προγνώσει τοῦ Πνεύματος; Διὰ τοῦτο μὲν, ὡς προέφην, ποῦ μὲν αὐτὸν ἐπαρθέντα λέγει, ποῦ δὲ ἀναβάντα, ἵνα Θεὸν καὶ ἄνθρωπον τὸν αὐτὸν εἶναι πιστεύσωμεν ἐν μιᾷ ὑποστάσει. Διὰ μὲν γὰρ θεότητα ἀνέβη· διὰ δὲ τὸ σῶμα ἐπῆρθαι λέγεται, τουτέστιν ἀνειλήφθαι. Οὐκοῦν διὰ πάντων δεῖ νοεῖν, ὅτι ὁ κατελθὼν αὐτός ἐστιν καὶ ὁ ἀνελθὼν ὑπεράνω πάντων τῶν οὐρανῶν, ἵνα πάντα τῆς αὐτοῦ πληρώσῃ χρηστότητος, [καὶ] τοὺς ἀποστόλους αὐτοῦ πρῶτον ἐκ τῶν παθῶν τῆς ἁμαρτίας διὰ τῆς τοῦ ἁγίου Πνεύματος tos, in perfectam sublimitatem extolleret. Secus καθόδου φυσάμενος, εἰς τέλος ὑψώσῃ. Τί γάρ φησιν; Υψώθητι ἐπὶ τοὺς οὐρανούς, ὁ Θεὸς, καὶ ἐπὶ πάν σαν τὴν γῆν ἡ δόξα σου, ὅπως ἂν ῥυσθώσιν οἱ ἀγαπητοί σου. 'Αγαπητοὶ γὰρ ὄντως εἰσὶ τοῦ Κυρίου κατὰ πρῶτον λόγον, οἱ τὸ αὐτοῦ πάθος διὰ πάντων κοινωνήσαντες, καὶ αὐτόπται καὶ κήρυκες γενόμενοι τῆς αὐτοῦ μεγαλειότητος. Ε'. άστε ένα μὲν καὶ τὸν αὐτὸν οἱ προφῆται ἐκήρυττον Κύριον· τῆς δὲ σαρκώσεως αὐτοῦ τὸ σχήμα εἰς μίαν, ὥς τινες εἰσηγοῦνται, οὐ συν έχειν φύσιν· ἀλλὰ τὰ μὲν τῇ θεότητι αὐτοῦ διαφέροντα βήματα θεοπρεπῶς ἔλεγον, τὰ δὲ τῷ σώματι αὐτοῦ ἀνθρωποπρεπώς, ἵνα διδάξωσι σαφῶς, ὅτι ὁ ἀναβὰς, ἤτοι ὁ ἐπαρθεὶς ἐπὶ τοὺς οὐρανοὺς Κύριος, δc μὲν ἔστιν, ἐκ τοῦ Πατρὸς ὑπάρχει· ὁ δὲ γέγονεν ἐκ τῆς Παρθένου, μένει ἄνθρωπος, εἷς ὢν ἐν εἴδει, καὶ εἷς ἐν ὑποστάσει. Ο γὰρ ἀσώματος, ἑαυτὸν τῇ προςλέψει τῆς σαρκὸς εἰδοποιήσας, ἐμφανῶς ἀνέβη διὰ τοῦτο, ὅθεν ἀφανῶς καταβὰς ἐσαρκώθη. Διόπερ ἀνελήφθη μὲν ἐν δόξῃ, ἐπιστεύθη δὲ ἐν δυνάμει, προσδοκᾶται δὲ ἐν φόβῳ, τὴν νεφέλην πάλιν προσδοκώμενος σχεῖν τὴν προφητικὴν εἰς τὴν ἑαυτοῦ κάθοδον ὑπηρέτην. Καὶ γὰρ τότε νεφέλην αὐτοῦ ὑπηρετήσα σθαι οἱ προφῆται προείπον, ἵνα σωματώδης τις καὶ ἐλαφρὴ οὐσία τὸν σεσωματωμένον φανείη πάλιν βα στάζουσα Κύριον. Βαστάζει μὲν γὰρ ἐν τῇ αὐτοῦ βουλήσει, ὡς ἔφην, τὰ σύμπαντα ὡς Θεός· ὑπὸ δὲ τῆς νεφέλης βασταχθήσεται ὡς καὶ ἄνθρωπος, ἵνα μήτε τότε τοὺς νόμους ἧς προσέλαβεν αρνήσηται ὁ φιλόψυχος φύσεως. Γ. Διόπερ καὶ τοὺς ἁγίους ἐν νεφέλαις αρπαχθήσεσθαι προσεδίδαξεν ἡμᾶς ὁ θεσπέσιος Παῦλος, ὅταν ἔρχεται ἐπὶ νεφέλης ὁ ἐλθεῖν προσδοκώμενος Κύ ριος. Ο γὰρ ἁρμόττει τῷ σαρκωθέντι Θεῷ διὰ τὸ σῶμα, τοῦτο καὶ τοῖς θεωθησομένοις διὰ τὸν πλοῦτον τῆς χάριτος αὐτοῦ, θεοὺς τοὺς ἀνθρώπους ποιῆσαι φιλοτιμησαμένου Θεοῦ. Μηδεὶς οὖν ὑπολαμβανέτω τὴν πυκνότητα τῆς ἀνθρώπου φύσεως, ήνπερ ούσιω δῶς κοινωνήσας ὁ ἅγιος τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐγνώρισται, ἐκ τῶν μαρμαρυγῶν τῆς θείας αὐτοῦ καὶ ἐνδόξου οὐ σίας, ἀδελφοί, ἀλλοιῶσθαι τὴν τῶν ἑκατέρων ἐν αὐτῷ ἀχωρίστως ἀλήθειαν φύσεων. Οὐ γὰρ ἵνα τὸ ἑαυτοῦ ** Psal. Lix, 7. 8. Ephes. 1, 10. ss Psal. Lvi, G. enim, cur dixisset: Exaltare supra calos, Deus, et super universam terram, gloria lua Ss, ut liberentur dilecti tui. Vere enim, ut antea dictum est, sunt dilecti a Domino hi qui et passionis ejus in cunctis fuere participes, et ejusdem magnalia oculati testes prædicaverunt. V. Igitur unum eumdemque prophetæ prædicaverunt Dominum,et incarnatam ejus formam nequaquam, ut nonnulli obtrudunt, in unam naturam confuderunt; sed quæ ejus divinitati locutiones congruebant, eas magnifice protulerunt; quæ vero corpori, eas humano modulo moderati sunt: quod natura sua est, a Patre est; quod ex Virgine est factum, homo manet, in unica tamen forma ûnaque persona subsistens. Nam qui incorporeus, carne assumpta, induit sibi figuram, is nimirum cum hac visibiliter ascendit unde invisibiliter antea ad induendam sibi carnem descenderat. Itaque assumptus est gloriose, creditur ei ob miracula, exspectatur cum timore, donec iterum propheticams nubem descensus sui vehiculum babeat: nam et illo tempore nubem habiturum ministram prophetæ prædixerunt, nempe ut corporea simul levisque substantia, corporatum rursus Dominum gestet. Omnia quidem voluntate sua portat uti Deus, portabitur autem ut homo, ut ne leges quidem videatur ejus naturæ negligere, quam animarum nostrarum causa adoptavit. VI. Quare etiam sanctos in nubibus abreptum iri jam docuit divinus Paulus", cum venerit, inquiens, in nubibus qui venturus exspectatur Dominus. Nam quod Deo incarnato propter corpus convenit, id deificatis quoque nobis fieri congruet, propter divitias gratiæ ejus, quoniam homines deincare per suam benignitatem Deus vult. Nemo igitur, fratres, existimet, densam hominis naturam, quam substantialiter sanctum Dei Verbum sibi univisse videmus, nemo, inquam, existimet, radiis divinae ejus gloriosæque substantiæ immutatam esse, quominus vero subsistant inseparabiles duæ naturæ. Non enim, ut 8 | Thess. 18,

B. MARCI DIADOCHI phantasticam figuram sibi eficeret, incarnatus est πλάσμα φαντάσῃ, ἐσαρκώθη ὁ ἔνδοξος, ἀλλ᾽ ἵνα την gloriosus Deus, sed ut malum habitum a serpente diabolo in homine seminatum, participatione sua in perpetuum aboleret. Habitum ergo, non naturam, incarnatio Verbi immutavit, ut pravitatis mentoriam , exuamus, Dei autem charitate vestiamur: non sane ut mutemur in id quod non eramus, sed ut secundum illud quod fuimus, cum gloria renovemur. Ipsi igitur gloria et potentia, qui de cœlo invisibiliter descendit, illucque manifeste ascendit, qui est ante sæcula, et nunc, et in perpetuum. Amen. ἐνσπαρεῖσαν ἐν αὐτῷ ἔξιν ἐκ τοῦ όφεως τῇ ἑαυτοῦ κοινωνίᾳ ἀναλώσῃ εἰς τέλος. Ὥστε ἕξιν, οὐ γὰρ φύ σιν, ήλλαξεν ἡ σάρκωσις τοῦ Λόγου, ἵνα τὴν μὲν μνήμην ἐκδυσώμεθα τοῦ κακοῦ, τὴν δὲ ἀγάπην ἐν δυσώμεθα τοῦ Θεοῦ· οὐκ εἰς ὅπερ μὴ ἦμεν ἀλλασσό μενοι, ἀλλ᾽ εἰς ὅπερ ἦμεν τῇ ἀλλαγή μετὰ δόξης ἀνακαινιζόμενοι. Αὐτῷ τοίνυν ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος τῷ κατελθόντι ἐξ οὐρανῶν ἀφανῶς, ἀνελθόντι δὲ εἰς οὐ ρανοὺς ἐμφανῶς, τῷ πρὸ τῶν αἰώνων καὶ νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. MONITUM IN SEQUENTEM MARCI DIADOCHI SERMONEM CONTRA ARIANOS. (GALLAND., Veterum Patrum Biblioth., t. V, Proleg., p. xxiv.) 1. Quis fuerit Marcus iste Diadochus, eruditi viri Marcis Ægypti episcopis fuisse opinantur, quorum disquirunt, neque una est eorum sententia. Censet Wetstenius (a) sub hoc nomine aliquem significari ex episcopis Alexandrinis Marci evangelistæ successoribus; eodem sensu quo de Athanasio in ejus Encomio legitur: 'Eπl toy Mápxov @póvov ȧváyɛtat, οὐχ ἧττον τῆς εὐσεβείας ἢ προεδρίας διάδοχος. Winus belle enimvero, ut videtur: sive spectes, scriptorem hunc ecclesiasticum non tòv Mápxov diádoχον, sed τὸν Μάρκον Διάδοχον appellari; sive attendas, plures recenseri Marcos in serie præsulum Alexandrinorum; sive denique intelligas, inter aliarum sedium episcopos simpliciter Diadochi nomine nonnullos inscribi. Neque porro melioris notæ fuerit altera ejusdem eruditi viri conjectura, qua ductus opinatur eumdem fuisse beatum Marcum nostrum cum eo, qui paxápios Atádoxos wins sancto Maximo memoratur (b). Hic enim neque Marci prænomine notatur, neque adversus Arianos stylum uspiam strinxisse agnoscitur; qui nimirum medio sæculo v clarus, ut suo loco dicturi sumus, varia scripserit ascetica, sanctis Patribus contra Monophysitas et Monothelitas laudata. Contra vero auctor de quo loquimur, sæculo IV currente floruisse merito existimatur, dum scilicet in Ecclesia turbas ciebant Ariani. JI. Rectius itaque conjecisse videntur viri docti, qui beatum Patrem nostrum, unum ex iis duobus (a) Wetst. Proleg. ad N. T. Gr. cap. vii, p. 70 edit. in-fol. (b) Maxim. Disput. cum Pyrrh. opp. tom. II, p. (c) Athan. Apolog. pro fuga sua § 7 Opp. tom. 1, alter Philarum, alter Zygrorum Ecclesias rexisse feruntur: quippe primum ab Arianis in exsilium pulsi, teste Athanasio (c); deinceps autem, e vivis sublato Constantio, ab exsilio revocati sub Juliano apostata, synodo Alexandrinæ anno 362 coacte interfuere, ut idem scribit Athanasius (d). Alios quidem Marcos duos Ægypti episcopos comperimus (e), ab Alexandro episcopo Alexandrino ordinatos; quorum ille in superiorem Oasim, hic autem Ammoniacam fuit deportatus: ex quibus unum alterumve si malis ipsum esse nostrum Marcum Diadochum, haud equidem repugnaverim: licet sententia de duobus Marcis prioribus magis placeat. III. Verum, quicunque demum fuerit Marcus Diadochus de quo hic sermo, exstat ejus nomine inscriptus Sermo contra Arianos, quem superiore sæculo desinente in lucem extulit ex insigni ms. codice bibliothecæ Basiliensis sancti Athanasii opera complectente, Joannes Rodolphus Wetstenius ad calcein Origeniani operis De oratione. Missa porro Wetsteniana versione, aliam adjecimus quam ad textus amussim accuratius elaboratam nobis prætes exspectationem exhibuit V. C. Joannes Baptista Galliciollius, Græce et Hebraice doctus; cujus caudidæ humanitati ac benivolentiæ plurimum nos de bere palam, et lubenter quidem, profitemur. pag. 324. (d) Id. Tom. ad Antioch. tom. 1, part. 11, pagg. (e) Id. Hist. Arian. ad monach. § lxxii, pag. 387.