PG 66:1325EPISTOLÆ.
EPIST. III.
του καθέδρας, φασίν, ἀργυρόποδος, πολλὰ κατεμέμ- nata fulerie, multum de hujus importunitate infortunii querebatur; quasi aut ante, aut secundum
nuptias mori illum oportuerit; nobis vero succensebat, quod in ea calamitate versaremur. Vix igitur exspectata die septima, qua die funebre convivium dederamus, mulares bigas, nutrice sua anu
illa nugace comitante, conscendens cum insignibus omnibus ornamentis, recta Teucheira solemni
pompa profecta est. Quippe septimo abhinc die
tænia redimiri, ac turrita, more Cybeles, circumire debes. Ac nobis quidem nulla ea re fit injuria,
nisi quod palam omuibus eo exemplo fit, coguatos
habere nos admodum communis sensus expertes.
Cui autem injuria fit, Harmonius est, janitoris
pater, ut diceret Sappho, cætera quidem frugi
μετο τὴν ἀκαιρίαν τῆς συμφορᾶς· ὡς ἢ πρότερον
ἐχρῆν, ἢ μετὰ τὸν γάμον ἀποθανεῖν. Καὶ πρὸς ἡμᾶς,
ἐφ' οἷς ἐδυστυχοῦμεν ἐμήνιε [γρ. ἐμηνία]. Μόλις
δ' οὖν περιμείνασα τὴν ἑβδόμην, καθ᾿ ἣν ἡμεῖς
εἱστι έχει μεν τὸ δεῖπνον τὸ ἐπιτάφιον, αυτήν τε καὶ
τὴν φλήναφον γραῦν τὴν τιτθίδα, ἐπὶ τὸ ζεῦγος ἀναδιδασαμένη τὸ ὀρικόν, πληθούσης ἀγορᾶς, ἅπασι
τοῖς παρασήμοις επόμπευεν εὐθὺ Τευχείρων
ἐλεύτουσα. Μέλλει γὰρ καὶ εἰς τὴν ἐπιοῦσαν ἑβδόμην
επινοούσεσθαί τε, καὶ πυργοφόρος καθάπερ ή
Κυβέλη περιελεύσεσθαι. Τούτοις ἡμεῖς μὲν οὐδὲν
διαιτώμεθα, πλὴν τοῦ καταφανείς γεγονέναι, λίαν
αναισθήτους ἔχοντες συγγενεῖς. Ὁ δὲ ἀδικούμενος,
Αρμόνιος ἐστιν ὁ τοῦ θυρωρού πατήρ, ὡς ἂν
afΣamp, và mày äillä rippen xal perping tv homo ac moderatus; sed 159 qui de nobilitate
spal Pollucem Plato in Ἑορταῖς, Επειτα κλίνην
ἀμφίκωλον πυξίνην. Pollus legit ἀμφίκολλον. Επponit enim την κατακεκολλημένην. Sed puto pou
minns recte àµpixwhov usurpari eo sensu, quem
stuli. Sunt enim xua, quibus innituntur fecti,
eorumque crura: quæ si utraque parte æqualiter
erecta sunt, dµę!xwka; si una parte depressiora
SHELL, TALPÁXWÀG vocantur; non quod nulla prorsus
ia imo xwka sint, sed quod breviora; sicut ǎmods
dicuntur aves, non quibus nulli pedes, sed quibus
exigui sunt. Ut a crurum et fulcrorum ratione
nomina ista lectis imposita sunt, sic a pulvinaribus, vel recubitoriis, et ανακλίντροις, aut ἀνακλιν
solois, quæ sunt capita lectorum, appellationes
alias sortiuntur. Qui enim utrinque recubitum_ha--
hemi, ¿ppixipalo: vocantur. Hesychius 'Aµqixégaλος κλίνη, εκατέρωθεν ἔχουσα ανακλιντήριον. Τη
Vulgatis legitur &µp{x:do;, ut etiam apud Phavorinum, pro quo non male olim rescripsimus ¿µplxos, quod paulo ante declaravimus. Sed àµgixéralo; opinor scribendum; atque ita legisse
videtur auctor Etymologici.
Plurimum in bac voce falsus est Salmasius in
notis ad Blium Verum Spartiani pag. 63, qui pro
appixfquàng apud Etymol. et Hesychium scribi
jubet äµpexvépalo;, quia xéwadov, inquit, Hesychius ait esse τύλην εἰ προσκεφάλαιον, sed errat.
Kvépràov sive xvápalov est tomentum, que culcitræ et pulvini lectorum infarciuntur, quæ sunt
verum capita. Itaque àµpixvégalos (quæ vox apud
Pollucem exstat), el àµpixépalos idem significant,
sed diversa notione. Nam prior ἀπὸ τοῦ κναφάλου,
boc est tomento dicitur, et utrinque tomento fartum pulvinum esse demonstrat. Quippe xvápadov,
vel xvipalov mpooxepálatav, id est cervical, sive
pulvinum tomento infartum significat. Posterior
dictio capita duo lecti illius exprimit, ut intelligas
non esse povoxoltiov. Cum igitur utrumque vocabuJam in illo sensu receptum sit, temere et ¿xpitw;
in Etymologico quasi reiculum expungitur, pro.eoque ápçıxvépaio; reponitur. Nisi forte Synesium
boc quam loco castigandum existimal, el pro àµgiκέφαλον καθέδραν, ἀμφικνέφαλον restituit; quod
alii non [XLVI] concedimus. Nam in vetustissimis
codicibus constantissime legitur dupixsgádos, non
ἀμφωνεφάλου. Carterus hoc loco non κλίνης, hoc
est lectica, sed xaðišpa;, sellæ gestatoriæ, lit mentio; cujus zapaλh pars est in qua residetur. Sed de
κεφαλη οι αμφικεφάλφ universe disputandum fuit.
Málıç & our sepyjisiraca. Septimus dies
apud veteres parentationibus addictus est. Ecclestastici xxxit, Luctus mortui septem dierum. Genes.
quoque capite L, Et fecil luctum patri suo septem
dies. Quem locum enarrans Augustinus lib. 1 Quæst.
in Exod., quæst. 172, Nescio, inquit, utrum inveniatur alicui sanctorum in Scripturis celebratum esse
luctum novem dies: quod apud Latinos novendial
appellant. Unde mihi videntur ab hac consuetudine
prohibendi, si qui Christianorum istum in mortuis
suie numerum servant, qui magis est in gentilium
consuetudine. Septimus vero dies auctoritatem in
Scripturis habet. Verum Eustratius presbyter Constantinopolitanus apud Photium cod. CLXXI, causas
reddit cur tertio, nowo el quadragesimo die pro
mortuis sacrificia celebrentur; ut appareat nonum
etiam alicubi diem in observatione fuisse. Sed frequentius habita ratio septimi est, de quo etiam Ambrosius orat. De fide resurr.: Nunc quoniam diz
septimo ad sepulcrum redimus: qui dies symbolum
futuræ quietis est. Dabantur et convivia in mortaorum memoriam; quod attingit hac in epistola Synesius, ac non solum propinqui, sed etiam pauperes
adhibebantur. De propinquorum epulo Chrysostomus
agit homil. 28 in cap. xi Epist. I ad Corinth.: Kây
μὲν εἰς περίδειπνόν τις καλέσῃ μετὰ τὸ πένθος, οὐδεὶς
ὁ ἀντερῶν· ἐπειδὴ νόμος ἀνθρώπων ἐστὶν ὁ ταῦτα κε
λεύων. Graeci enim περίδειπνα vocant, vel νεκρόδειπνα,
quæ Hieronymus in caput 1x Osee interpretatur parentalia. Hebræinic. Quorum convivioram abusumn
damnat Zeno Veron. in psal. XLIX, et Gaudentius
tract. ¡v De Paschale. De pauperumi agapis meminit
Chrysostomus hom. 32 in Matth. et hom. 27 in capul
× Epist. I ad Corinth.
Evov Tevzeipur. Una est ex quinque Pentapolis urbibus; qua alio nomine Arsinoe dicebatur,
auctore Strabone lib. XVII. Sunt autem bæ quinque:
Beronice, Arsinoe, Ptolemais, Apollonia, Cyrene.
Plinius lib. v, cap. 5. Stephanus Taúxetpa scribit,
μοι Τεύχειρα, ct Αρσινόην ætale sua nuncupatam
asserit.
Ταινιώσεσθαί τε καὶ πυργοφάρος. Scholion quoddamn in vetere scripto otipavov esse uit
τὸν οὕτω καλούμενον πύργον. Sed castellorum structuram potius intelligit, de qua Gregor. Naz.:
Μὴ κεφαλὰς πυργοῦσθε νόθοις πλοκάμοισι γυ
ναῖκες.
Tertullianus lib. De cultu fem.: Affigitis prælerea
nescio quas enormitates sulilium atque textilium
capillamentorum, nunc in galeri modum, quasi vaginam capitis, et operculum verlicis; nunc in cervicem retro suggestum.
‘Appỗrióc tarır. Scholion in tribus miss.
ad marginem ascriplum ita se habet: Αρμόνιος δύο
PG 66:1327cui Cecrope perpetuo contenderit. Hujus plus τῷ καθ᾿ ἑαυτὸν βίῳ γενόμενος· ἀλλ' ὑπὲρ εὐγενείας
quiam Cecropis neptem, patruus Herodes et janitor
in Sosias et Tibios distraxit. Nisi forte aliquid dicunt, qui sponsum nobis materno ex genere celebrant, et hujus originem ad famosam illam Laidem referunt. Lais enim, ait quidam scriptor, Hyc.
caricum erat mancipium eniptum e Sicilia; ab illa
vero egregia felix prole mater ortum accepit, quæ
præclarum nobis sponsum peperit. Ea porro naucleri quidem heri pellex olim fuerat, tum oratoris
alterius heri, ac tertii secundum hos conservi: ad
hæc clam interim in urbe prostabat, demum palam in urbe, adeo ut inagistra esset artis illius;
quam simul præ laxæ cutis rugis exercere desiit,
glale maturas edocet, ac pro se peregrinis substituit. Nam ejus Alius orator necessitate ait se
legis exsolvi, quominus meretricem alat matrem.
Apage hanc legem. Nam qui ita in lucem editi sunt,
his pro certo comperta mater est: parentum alter
ambiguus. Itaque quantum utrisque ab legitimis
filiis debetur, tantumdem ab incerto patre genitis
in matres par erat conferri.
EPISTOLA IV.
Eidem.
Cum e Bendidio solvissemus ante matutinum
crepusculum, vix post meridiem Phariumn Myrmecem prætervecti sumus, cum bis terve circiter navis in portus fandum esset impacta. Statim igitur
malum hoc videbatur auspicium, ac consultum sane fuisset have tunc exscendere, quæ sub primis
veluti carceribus inauspicato sese commoveret,
Sed pudebat nos timiditatis a vobis argui; `ac
propterea,
Non jam fugere aut trepidare licebat.
Proinde mali si quid evenerit, vestri causa peribimus. Tametsi quid illud tantum erat incommodi,
ridere vos, dum nos extra periculum essemus? sed
Epimetheo, ut aiunt,
ἀμφισβητῶν τῷ Κέκροπι διετέλεσε. Τούτου τοῦ πλέον
* Κέκροπος τὴν θυγατριδὴν ὁ θεῖος Ηρώδης, καὶ
θυρωρός, εἰς Σωσίας τε καὶ Τιβίους ἀπόδοτο.
Πλὴν εἰ μή τι λέγουσιν, ὅσοι καὶ τὸν νυμφίον ἡμῖν
μητρόθεν ἀποσεμνύνουσι, γενεαλογοῦντες αὐτὸν ἀπὸ
τῆς ἐν φήμῃ Λαΐδος. Ἡ γὰρ Λαῖς, ἔφη τις μη λη
γογράφος, ἀνδράποδον ἦν Υκχαρικών [70. Καρικών),
ἐκ Σικελίας εωνημένον· ὅθεν ἡ καλλίπαις ἡ τεκούσα
τὴν περιβόητον. Καὶ αὐτὴ πάλαι μὲν ἐπαλλακεύεται
ναυκλήρω δεσπότῃ· ἔπειτα μέντοι ρήτορι, καὶ τούτῳ
δεσπότῃ· τρίτῳ μετ' ἐκείνους ὁμοδούλι· καὶ λάθρα
τῇ πόλει· ἔπειτα λαμπρῶς τῇ πόλει, καὶ προϋπη
τῆς τέχνης. Ης ἐπειδὴ τὴν ἐργασίαν ὑπὸ χαλαρ
ρυτίδι κατέλυσε, τὰς ἐν ἡλικίᾳ παιδοτριβεῖ, καὶ ταῖς
ξένοις ἀντικαθίστησιν. Ο γὰρ υἱὸς ὁ ρήτωρ, ἀφεῖσθεί
φησι τῆς ἀνάγκης τοῦ νόμου, μητέρα τρέφειν ἐταίο
μαν. Απαγε τοῦ νόμου. Τοῖς γὰρ οὕτω γεγονόσιν,
ἀποδέδεικται μὲν ἡ μήτηρ, ὁ δὲ λοιπὸς τῶν γονέων,
ἀμφισβητήσιμος. Οσον οὖν ἀμφοτέρας παρὰ τῶν
εὖ γεγονότων ὀφείλεται, τοῦτο πᾶν ἔκειν ἔδει παρά
τῶν ἀπατόρων εἰς τὰς μητέρας.
Τῷ αὐτῷ.
Λύσαντες ἐκ Βενδιδείου πρὸ δείλης έξας, μόλις
ὑπὲρ μεσοῦσαν ἡμέραν, τὸν Φάριον Μύρμηχα
παρηλλάξαμεν, δίς που καὶ τρὶς ἐνσχεθείσης τῆς νεώς
τῷ τοῦ λιμένος ἐδάφει. Εὐθὺς μὲν οὖν καὶ τοῦτο κακοὶς
[γρ. πονηρὸς] οἰωνὸς ἐδόκει, καὶ σοφὸν ἦν ἀποθῆναι
νεώς, ἐκ πρώτης αφετηρίας οὐκ εὐτυχούς.
φυγεῖν παρ' ὑμῖν ἔγκλημα δειλίας ᾐσχύνθηκεν· καὶ
διὰ τοῦτο,
Ούπω ἔτ᾽ ἔσκεν ὑποτρέσει ούδ' ἀναδύναι.
ὥστε κἄν τι συμβῇ [γρ. κἂν εἴ τι συμβαίη], δι' όμως
ἀπολούμεθα. Καίτοι τί δεινὸν ἦν, ὑμᾶς σε γείον,
καὶ ἡμᾶς ἔξω κινδύνων ἑστάναι; ᾿Αλλὰ τῷ Ἐπιμη
θεῖ, φασί,
Curare deerat, pœnitere haud defuit:
Τὸ μὲν μέλειν οὐκ ἦν, τὸ μεταμέλειν δ' ἐν ν'
perinde ac nobismetipsis. Nam cum servari tum ὥσπερ ἡμῖν. Τότε γὰρ ἐξὸν σώζεσθαι, νῦν πρὸς ἐφό
liceret, nunc ad deserta littora concentu quodam μοις ἀκταῖς συναυλίαν ολοφυρόμεθα και προς
plangimus, Alexandriam, quoad licet, intuentes, Αλεξάνδρειαν ὁρῶντες, ὡς οἷόν τε, καὶ πρὸς τὴν
160 et matrem Cyrenem; quarum alteram cum μητέρα Κυρήνην· ὧν τὴν μὲν ἔχοντες ἐπελίπομεν,
haberemus reliquimus; alteram invenire non pos- τὴν δὲ εὑρεῖν οὐ δυνάμεθα, ἰδόντες τε καὶ καθότι,
sumus: postquam ea vidimus, et experti sumus, & μηδὲ ὄναρ ἠλπίσαμεν. Ακουε γάρ, ένα μπολ σε
quæ ne per somnium quidem eventura putavimus, πάνυ χαίρειν σχολάζης· καὶ πρῶτον ὅπως ἡμῖν εἶχε
Audi eninı, ne tibi omnino gaudere vacet: ac pri- τὰ τοῦ πληρώματος. Ὁ μὲν ναύκληρος ἐθανάτα κατά
Ηρώδου.
μὲν υἱοὺς ἔσχεν, Αἰσχίνην καὶ θυρωρὸν, τὸν καὶ
Ηρώδη καλούμενον, μίαν δὲ θυγατέρα, την μητέρα
ταύτης τῆς νύμφης, περὶ ἧς ἐστιν ὁ λόγος. Έστιν
οὖν αὕτη ἡ νύμφη ἐγγόνη μὲν ᾿Αρμονίου, ἀδελφιδή
δὲ Αἰσχίνου, καὶ Ἡρ Harmonius duos habuit
filios, schinem et Janitorem, qui et Herodes dictus
est; et filiam unicam, hujus spunse, de qua sermo
est, matrem. Est igitur sponsa ista neptis Harmonii;
flia vero sororis Eschinis et Herodis. Porro θυρω
pov vocat Herodem [XLVII] Harmonii filium, ut
plerique animadverterunt, ca vocis significatione
quam Julius Pollux lib. 111, cap. 3, declarat ut
sit nuptialis oficii genus. Hesychius παράνυμ
φον interpretatur, μt τὴν θύραν τῶν θαλάμων
κλείοντα.
Εἰς Σωσίας τε καὶ Τιβίους. Vide Junin
in Adagiis. Qui ἀπέδοτο sic interpretatur, ut sit ele
care. Ego rendere sum interpretatus. Forte qued
muneribus ab ignobili sponso pellectus, at fiffius
opibus inductus, illam tradiderit.
Τον Φάριον Μύρμηκα. Heminit Ptolem.
lib. iv in Cyrenaica.
Συναυλίαν ολοφυρόμεθα. Για Greg. Nat
orat. 16: Τίς οὐ κατακλάται τούτων τοῖς ὀδυρμούς
οἰκτρὰν ξυναυλίαν ἀρμοζομένων;
PG 66:1329EPISTOLA.
EPIST. IV.
σε ως ών. Ναυτῶν δὲ ὄντων δυοκαίδεκα τῶν πάντων mum quemadurodum sese nobis nauticum suppleτρισκαιδέκατος γὰρ ὁ κυβερνήτης ἦν· ὑπὲρ ήμισυ μὲν mentum habuerit. Gubernator imprimis ex despeκαὶ ὁ κυβερνήτης, ἦσαν Ἰουδαίοι, γένος ἔκσπονδον, καὶ ratione mortem optabat ære oppressus alieno; et
εὐσεβεῖν ἀναπεπεισμένον ενότι πλείστους άνδρας Ελ- cum nautæ duodecim omnes essent (tertius enim
ληνες ἀποθανεῖν αίτιοι γένωνται. Τὸ δὲ λοιπὸν, ἀγελαίοι, et decimus gubernator erat), supra dimidiam quiγεωργοί, πέρυσιν οὕτω κώπης ἡμμένοι. Κοινῇ δὲ οὗτοι dein, partam cum ipso gubernatore Judæi omnes
τε κάκεΐνοι, πεπηρωμένοι πάντως εν γέ τι μέρος τοῦ eraat, infidum genus, et quod pie se facere per-
(γρ. μέλος τι τοῦ] σώματος. Τοιγαροῦν ὡς οὐδὲν δει suasum habeat, si quamplurimis Græcis hominibus
νὰν ὧν ἡμῖν, ἐκομψεύοντο, καὶ ἐκάλουν ἀλλήλους, causam necis attulerit. Cæteri gregarii erant, agriοὐκ ἀπὸ τῶν ὀνομάτων, ἀλλ᾽ ἀπὸ τῶν ἀτυχημάτων, colæ, qui anno superiori nondum remum aliye
ὁ χωλός, ὁ κηλήτης, ὁ ἀριστερόχειρ, ο παραβλών. rant; ac tam isti quam illi prorsus aliqua corporis
Εκαστος ἐν γέ τι είχε τούπίσημον. Καὶ ἡμῖν τὸ του parte mutilati. Quamobrem quandiu nihil erat peri -
στον οὐ μετρίαν (γρ. τοιοῦτον με.] παρείχε τὴν δια- culi, jocari inter se, seque invicam appellare nou
τριβήν Ἐν τῇ χρείᾳ δὲ οὐκ ἔτι γέλως ἦν, ἀλλ᾽ nominibus suis, sed ex infortunis, claudus, herἐπὶ τούτοις αὐτοῖς ἀποιμώζομεν, ὄντες ἐπιβάται πλεῖν, niosus, scævola, strabus; singuli unum aliquod
Η πεντήκοντα, τριτημόριόν που μάλιστα γυναίκες, insigne habebant, nobisque idipsum non mediocri
εἰ πλείους νέαι, καὶ ἀγαθαὶ τὰς ὄψεις. ᾿Αλλὰ μὴ erat oblectamento. la ipso vero discrimine nullus
εθάνει. Παραπέτασμα γὰρ ἡμᾶς ἀπετείχιζε, καὶ τοῦτο jam risui locus erat, sed ob illa ipsa nunc ingeἐβρωμενέστατον, οὐ πάλαι διεῤῥωγότος ἱστίου τεμ miscimus qui vectores sumus supra quinquaμάχιον, σωφρονοῦσιν ἀνθρώποις τὸ τεῖχος τὸ Σεμιρά ginta, quorum tertia fere para femina sunt, pleμιδος. Ίσως δὲ κἂν ὁ Πρίαπος ἐσωφρόνησεν, Αμα que juvenes et formosæ. Verum non est quod inράντα συμπλέων. ὡς οὐκ ἔστιν ὁπότε σχολάζειν videas, nam cortina nos suspensa separabat, eaἡμᾶς εἴασεν ἀπὸ τοῦ δεδιέναι τὸν ἔσχατον κίνδυνον. demque firmissima, non ita pridem conscissi veli
segmentum, temperantilms hominibus par Semiramidis muro. Ac nescic annon vel Priapus ipse
temperaturus fuerit, si cum Amaranto navigaret; qui nullo nos unquam vacare tempore siverit ab
extremi discriminis metu.
Ὅστις πρῶτον μὲν ἐπειδὴ τὸν παρ' ὑμῖν τοῦ Ποσει
Κώνος νεών κατεκάμψαμεν, ἄρας ὅλοις ἱστίοις
ἐξίου πλεῖν εὐθὺ Ταφοτίριδος, καὶ ἀπεπειρᾶτο τῆς
σκάλης (γρ. κοίλης](21), ἣν ἐν τοῖς γραμματίοις
αποτροπιαζόμεθα. Συννενοηκότων δὲ ἡμῶν, καὶ ἀνακεκραγότων (γρ. ανακραγόντων], οὐ πρὶν ἢ ἐν χρῷ
γενέσθαι τοῦ κινδύνου, μόλις ἐκβιασθείς, ἀπέστη τοῦ
διαναυμαχήσαι πρὸς τὰς σπιλάδας. Ἐντεῦθεν ἀποστρέψας τὴν ναῦν ὥσπερ ἐκ μετανοίας ἐπαφίησι τῷ
πελάγει, τέως μὲν ὡς ἐδύνατο καὶ πρὸς κῦμα παραβαλλόμενος· ἔπειτα δὲ καὶ νότος συνεπιλαμβάνει
λαμπρός, ὑφ' οὗ ταχὺ μὲν τὴν γῆν ἀπεκρύπτομεν·
ταχὺ δὲ μετὰ τῶν ὁλκάδων ἦμεν τῶν διαρμενίων, αἷς
οὐδὲν ἔδει Λιβύης τῆς καθ' ἡμᾶς, ἀλλὰ πλοῦν ἕτερον
Έπλεον. Σχετλιαζόντων δὲ ἡμῶν, καὶ ἐν δεινῷ ποιου
μένων τὸ ἀπηρτῆσθαι τοσοῦτον τῆς γῆς, ὁ Ἰαπετὸς
Αμάραντος, ἐπὶ τῶν ἱκρίων ἑστὼς, ἐτραγώδει τὰς
παλαμναιοτάτας ἀράς. Οὐ γὰρ δὴ πτησόμεθα [γρ.
πτησσόμεθα], ἔφη· ὑμῖν δὲ πῶς ἄν τις καὶ χρήσαιτο,
Primum enim posteaquam Nepiuni templum,
quod apud vos est, sumus prætergressi, totis velis
: navigans, recla Taplosiridem petere constituerat,
Scyllamque tentabat, quan in tabulis abominari
consuevimus. Quod ubi animadvertimus, et vocifcrati sumus, non antequam proxime in periculum
ipsum venimus, vix coactus scopulis conflictari
destitit. Inde abductum navigium, quasi resipiscens,
in altum immittit; primum contra fluctum aliquandiu quantum poterat obluctans; deinde vebementiore austro secundante, statim a terræ conspectu
sumus ablati; ac statim ad onerarias binis 161
velis instructas accessimus, quibus nihil erat in
Libya nostra negotii, sed cursum alium insistebant.
Hic vero conquerentibus nobis, ac moleste ferentibus, quod a terra tam longe provecti essemus,
Japetus ille Amarantus in tabulalis slans diras ultimique exempli imprecationes cauebat. Non enim
avolabimus nos, inquit; vobis autem quid faciat
DION. PETAVII NOTE.
Παρείχε την διατριβήν. Quod idiotismus
noster proprie admodum exprimit, un passe-temps.
Sec Poiarel. Timoleonte: Διατριβὴν τοῖς Ρηγίνοις
παρείχον, εἰ Φοίνικες ὄντες οὐκ ἀρέσκοιντο τοῖς δι'
ἀπάτης πραττομένοις. Philostratus in Phavorino:
Ταῦτα ὁ μὲν αὐτοκράτωρ διατριβὴν ἐπεποίητο, καὶ
διῆγε τὰς βασιλείους φροντίδας ἀπονεύων εἰς σοφιστάς τε καὶ φιλοσόφους. Prorsus eadem notione
vocem illam usurpat, in qua falsus est interpres.
Τον παρ' ἡμῖν τῶν Ποσειδώνος νεών. De
que Strabo lib. 1.
Καὶ ἀπεπειρᾶτο τῆς σκύλλης. Non eam
quæ proprie id nomen accepit, sed aliam similem.
Et nos Franci inde vernaculum nomen deduximus,
ma escueil, hoc est inaccessum scopulum et navifragum. Glossa Isidori, Scylla, saxa la!entia in mari.
Πν ἐν τοῖς γραμματίοις. Obscura vos. Glossa
interlinearis in uno ex veteribus, quos adhibui, ¿v
ταῖς συμφωνίαις. Ubi συμφωνίαν, quisquis ille est,
pro pacto et stipulatione videtur accepisse, sive
conventionis tabulis. Ita enim iu Gloss. vet., convenio, συμφωνώ. Convenium, σύμφωνον. Verum haud
scio quam recte ea vocabuli hujus significatio ad
hunc locum faciat. Nisi forte in nauticis contractibus ejusmodi aliqua periculi illius exceptio fieri
consueverit. Suspicor et ᾀσματίοις pro γραμμα.
τίοις legi posse, ut cantiones quædamn intelligantur,
quibus infames ii scopuli celebrentur. Tanquam ad
oram codicis ascriptum sit γρ. ᾀσματίοις, iudleque
γραμματέας irrepserit. Sed nibil afirm.
PG 66:1331quisquam, qui et terram et mare metuitis? Mimime οἱ καὶ τὴν γῆν, καὶ τὴν θάλατταν υποπτεύετε. Ούκ,
hoc quidem, si quis bone its utatur, optime Ama- ἣν γέ τις αὐταῖς χρόνο [γρ. χρήτας] καλώς, ὦ λίστε
rente, inquam ad Hum. Nobis vero nihil Tapbo Αμάραντο, πρὸς αὐτὸν ἔφην. Ἡμῖν δὲ οὐδὲ Ταροσίρειος
siride opus fuit; vita enim opus fuit: et nunc quid Εδει· ζῆν γὰρ ἔδει· καὶ νῦν τοῦ πελάγους τί δεῖ; Αλλά
alte nobis opus est? Sed tendamus, inquam, Pen- πλέωμεν, ἔφην, εὐθὺ Πενταπόλεως, ἀπέχοντες τῆς
tapelim, quantum satis est a terra dissili; ut si γῆς, ὅσον μέτριον, ἵν᾽ εἴ τι καὶ χαλεπών· οἷα δὴ τὰ
quid difficile accidat, eujusmodi in mari multa θαλάττης, άδηλον δὲ δήπου καὶ ἔστι, καὶ παρ' ὑμῖν
sunt: hoc autem incertum atique et est, et a no- λέγεται· λιμήν τις ἡμᾶς ἐκ τοῦ σχεδόν ὑποδέξοιτο.
bis dicitur: e proximio nas portus aliquis excipiat. Ούκουν ἔπειθον λέγων· ἀλλ' ἐξεκενώφει το κάθαρμα,
Sed nihil dicendo persuadere potui. Obsurduerat ἕως ἄνεμος ἀπαρκτίας επαράσσει πολύς, χύμα κλού
ením scelus; donce acrior a septentrione ventus νων ὑψηλὸν καὶ τραχύ. Οὗτος άφνω προσπεσών, το
incumbens tumentes et asperos fluctus agitare cœ- ἱστίον ἔμπαλιν ώθησε, καὶ τὰ κυρτά κολλα πεποίηκαν.
pit. Hic subito ingruens velum in diversum com- Ἡ δὲ ναῦς ἐγγὺς ἦλθεν ἐπὶ πρύμναν ἀνατετράφθαι.
purit, et quæ curva erant cava reddidit. Navis ipsa Μόλις δ' οὖν αὐτὴν κατεστήσαμεν. Καὶ ὁ βαρύστονες
porro parum abfuit quin in poppem everteretur; Αμάραντος, Τοιοῦτον, ἔφη, τὸ τέχνη ναυτέλλεσθαι
(uam nos segre tandem aliquando composuimus. " προσδέχεσθαι γὰρ αὐτὸς πάλαι τὸν ἐκ πελάγους ἕνα -
Tum infelix Amarantus: Tanti est, inquit, ex arte
navém regere. Ventum enim e mari sese pridem
suspicatum fuisse, ob idque in alto navigare. Nunc
enim obliquuni se cursum tenere, quod longitudini
addere aliquid de intervallo licet. Taleın esse navigationem nostram; cujusmodi esse non posset,
si littus fegeremus: navem enim ad terram allisum iri. Quæ cum diceret, tandiu nos assentiebamur, quoad supererat dies, necdum periculum appetebat. Cœpit enim una cum nocte, magis ac
magis attollente sese fluctu.
Erat tum dies, quam Judæi Parasceven vocant;
cujus noctem cum sequenti die computant, qua
die nulli manum licet operi admovere, sed cam
sanctissime venerantes ab omni labore feriantur.
Clavum itaque gubernator e manibus abjecit, statim atque solem occidisse conjectatus est, ac prostratus,
Cuivis se nautarum calcandum præbebat
Nos veram rei causam non statim intelligentes,
sed desperationem hoc ipsum esse rati, ad eum
accurrere, obtestari, ne ultimam 162 apeni proderet. Nam et decumani luctus instabant, tumultuante secum ipso mari. Hoc autem accidit, cum
cessante vento, nondum ab eo concitati fluctus residunt; sed valida semel agitatione concepta, dominanti se adhuc objiciunt, et impetum illius contrario impetu repellunt. Opus enim mihi fuit turgidis et grandibus verbis, ne mala ingentia infra
dignitatem explicarem. Ejusmodi porro navigatione
utentibus tenui, ut aiunt, e funiculo vita suspensa
est. Quod si legis doctor idem et gubernator fuerit,
quo esse animo nos oportet? Postquam igitur quid
sibi clavi abjectio vellet intelleximus (rogantibus
enim nobis navem ut, quoad posset, periculis eriperet, librum quemdam legebat), persuaderi posse
desperantes, adhibere vim cœpimus. Ac generosus
quidam miles (navigant autem nobiscum Arabici
U
μον, καὶ διὰ τοῦτο μετέωρος πλεῖν. Κατιέναι γέρ
νῦν ἐγκάρσιος, ἐνδιδόντος τοῦ διαστήματος προστιθέ
ναι τῷ μήκει. Τοῦτον δὲ εἶναι τὸν πλοῦν τὸν ἡμέτερον,
οὐκ ἂν, εἴ γε παρὰ τὰς ἀκοὰς ἐπλέομεν. Προσπ
πεπλάσθαι γὰρ ἂν τῇ γῇ. Καὶ ἡμεῖς ἀποδεχόμεθα
λέγοντος, ἕως ἡμέρα τε ἦν, καὶ τὰ δεινὰ οὔπω παρόν
Αρξατο γὰρ δὴ μετὰ τῆς νυκτός, ἀεὶ προϊόντος ἐπὶ
μείζον τοῦ κλύδωνος.
Ημέρα μὲν οὖν ἦν, ἥντινα ἄγουσιν οἱ Ἰουδαῖοι
Παρασκευήν· τὴν δὲ νύκτα τῇ μετ' αὐτὴν ἡμέρᾳ κα
γίζονται, καθ' ἣν οὐδενὶ θέμις ἐστὶν ἐνεργὸν ἔχειν
τὴν χεῖρα, ἀλλὰ τιμῶντες διαφερόντως αὐτὴν, ἄγουσιν
ἀπραξίαν. Μεθῆκεν οὖν ἐκ τῶν χειρῶν ὁ κυβερ
νήτης τὸ πηδάλιον, ἐπειδὴ τὸν ἥλιον εἴχασεν άπλε
λοιπέναι τὴν γῆν· καὶ καταβαλὼν ἑαυτὸν,
Πατεῖν παρεῖχε τῷ θέλοντι ναυτίλων.
Ἡμεῖς δὲ τὴν μὲν οὖσαν αἰτίαν οὐκ εὐθὺς ἐπὶ νοῦν
ἐβαλλόμεθα· ἀπόγνωσιν δὲ τὸ πράγμα οιόμενοι, προς
ῄειμεν, ἐλιπαροῦμεν μὴ καταπροέσθαι μηδέπω τις
ἐσχάτας ἐλπίδας. Καὶ γὰρ δὴ καὶ ἐπεῖχον αἱ τριχ
μίαι, τοῦ πελάγους καὶ πρὸς ἑαυτὸ στασιάσαντας.
Γίνεται δὲ τοῦτο, ὅταν μὴ τῷ λήξαντι πνεύματ: π
τὰ παρ' ἑαυτοῦ συναναπαύσηται κύματα· ἀλλ᾿ ἰσχύν
ἔχοντα τὸ ἐνδόσιμον τῆς κινήσεως, υπαντιάζῃ τῇ π
πνεύματος ἐπικρατείᾳ, καὶ ἀντεμβάλλῃ ταῖς ἐμβολες.
Έδει γάρ μοι καὶ φλεγμαινόντων ὀνομάτων, με με
τὰ μεγάλα κακά σμικροπρεπέστερον διηγήσομαι.
Τοῖς οὖν ἐν τῷ τοιῷδε πλέουσιν ἀπὸ λεπτού, φασί,
μίτου τὸ ζῆν ἡρτῆσθαι. Εἰ δὲ καὶ ὁ κυβερνήτης νομο
διδάσκαλος εἴη, τίνα δεῖ ψυχὴν ἔχειν; Ἐπεὶ δ' οὖν
συνήκαμεν τὸν νοῦν τῆς ἀπολείψεως των πηδαλίων
(δεομένων γὰρ ἡμῶν σώζειν ἐκ τῶν ἐνόντων τὴν
ναῦν, τὸ βιβλίον ὑπανεγίνωσκε) πειθοῦς ἀπογνόντες,
ἀνάγκην ήδη προσήγομεν· και τις στρατιώτης γεν
νάδας (συμπλέουσι δὲ ἡμῖν ᾿Αράβιος συχνοί τῶν
Μεθῆκεν οὖν. Dositheus in quo quisque habitu erat ineunte sabbato, in eodem manere oporLere sentiebat, ut ait Origenes lib. 1ν Περὶ ἀρχῶν.
Ex illius itaque secta potnit esse navarchus iste.
'Αράδιοι συχνοί. Equites erant sagittarii.
Vide Notil, Orient. imperii.
PG 66:1335ἀλλ' ὅτι πᾶειν ἱστίοις ἡ ναῦς ἐφέρετα. Υποτιμάσθα
δὲ οὐκ ἦν. ᾿Αλλὰ πολλάκας ἐπιχειρήσαντες ταῖς και
λωδίοις, ἀπηγορεύκαμεν, τῶν τροχών ένδεκόντιση
καὶ ὑφώρμες δέος οὐκ ἔλαττον, εἰ καὶ διαγενοίμενα
ἐκ τοῦ κλύδωνος, οὕτως ἔχοντας ἐν νυκτί πελάζειν
τῇ γῇ. Φθάνει δὲ ἡμέρα, καὶ ὁρῶμεν τὸν ἥλιον, ὡς
οὐκ οἶδα εἴ ποτε ἥλιον. Τὸ δὲ πνεῦμα βίον ἐγίνετο
τῆς ἀλέας ἐπιδιδούσης, καὶ ἡ δρόσος ἐξισταμένη παρ
εἶχε ἡμῖν καχρῆσθαι τοῖς καλωδίοις, καὶ τὸ ἱπίον
μεταχειρίζεσθαι. Ύπαλλάττειν μὲν οὖν ἱστίον ἔτι
ρον νόθον οὐκ εἴχομεν· ενεχυρίαστο γέρ. Δε
elaµbávoµsy ôt aúnd, nabámep tôv gezimena zák
κόλπους· καὶ πρὶν ώρας εἶναι τέτταρας, ἀποβαίνομεν
of reováva: [19. Tà 520. † sòu Okurvov] mpooback
σαντες ἐν ἐσχατιᾷ τινὶ πανερήμῳ· καὶ ούτε
πόλιν, οὔτε ἀγρὸν ἐχούσῃ γείτονα, σταδίους ἐπατήν
που πρὸς τοῖς τριάκοντα κατόπιν ἀγροῦ. Ἡ μὲν αν
ναῦς ἐσάλευεν ἐπὶ μετεώρου· λιμὴν γὰρ ὁ τόπος απ
ἦν, καὶ ἐσάλευεν ἐπ' ἀγκύρας μιας. Η μέρα θ
ἀπημπόλητο· τρίτην γὰρ ἄγκυραν Αμάραγος τίτ
ἐκτήσατο.
ille defraudandus, quem vel mortuus erubescerem. “O di inoles napà nóbaç sòv xivšuvev, cùy Expov &v.
Hic igitur et emori lucrum erat, et sinul emori,
et moriendi sensum effugere. Quod vero discrimen
adeo in proximo faciebat, nibil crat aliud quam
quod passis velis navigium ferebatur. Contrabere
autem non licebat. Nam cum, sepius rudentes
aggrederemur, fatigati eramus, mordacibus retinentibus trochleis; nec levior angebat metus, ne
vel e tempestate emersi ita comparatis omnibus
per noctem ad littus appelleremus. Commodum inierea dies exoritur, solemque conspicimus, haud
scio an unquam in vita jucundius. Remittere deinceps, tapora crescente, ventus incœpit, atque ita
siccato rore paulatim moliri rudentes, ac vela tractare permissum est. Cæterum subdititium alterius
loco velum supponere minime potuimus; nam
oppigneratum erat. Refecimus ergo istud ipsum,
perinde ac tunicarum sinus: ac citra horas quatnor qui morituros esse nos hactenus putabamus,
ad desertam quamdam solitudinem appellimus, cui
neque ager in propinquo, neque oppidum fuit,
rentum enim fere of triginta ab agro stadiis erat
dissita. Ac navis quidem in alto fluctuabat: nam locus ille importuesus erat, of una 168 in an
ehora fluctuabat: altera enim erat distracta: textiam porro anchoramı Amarantus non habuit.
Maque simul optatissimam tellurem attigimus,
amplecti, veluti spirantem inatrem, cœpimus,
hymnosque Deo gratulatorios de more concinentes, adjecimus et recentem illum casum, e quo
præter opinionem servati fuimus, biduum in eo
Joco commorati, dum mare desæviret. Sed eum
Her facere nusquam possemus, nemine comparente mortalium, rursumn mari nos commisimus,
statimque prima luce solventes, secundo vento
tota illa et insequenti die navigavimus; qua inclinante, una et flatus defecit, magnoque in mœrore
fuimus. Oplari vero a nobis denuo tranquilitatem
oportebat. Erat tunc exeuntis mensis tertius deciDION. PETAVII
Oi ceordrai xportionnσarte. Nescio quid
sit, quod in ms. 4 reperi, of to 'Affivate posbox.
*Ην μὲν οὖν τρισκαιδεκάτη. Non potest de
lunar nrense id accipi. Nam σúvodo, in eum diem
incidit, ut paulo post indicat, cum eam nominal
συνοδικήν νύχτα. Quare τρισκαιδεκάτην φθίνοντος
per catachresin appellat diem 18 popularis Alexandrinorum mensis alicujus. Quem nos ex iis
quæ in hac epistola narrantur, investigemus, si
possumus; unaque annum quo tempestas illa
contigit, et epistola scripta est a Synesio. Primum
pagina 161, nocte illa quæ Parasceven inter et
sabbatum intercessit, vehementiorem increbuisse
tempestatem ait; quando navarchus Judæus, ob
sabbati religionem, abjecto gubernaculo, in navem
se projecit, donec media nocte, ob imminens vitæ
periculum, ad opus rediit (pag. 162). Commodum
exorto sole, ante horam diei quartam, ad solitudinem appellunt (pag. 163). Ibi propter tempestatem biduum manserunt (p. 164). Tertio die appetente, rudentes solvunt, tertia, ut apparet, feria;
quam, et sequentem, in navigando consumunt. Ilac
vero, qua quarta numeratur, exeunte, ventas illos
destituit. Sequentem noctem, quæ inter 4 et 5 feriam interjecia est, appellat uvodixhy vux:x, et
diem ipsum, videlicet feriam 5, ait 13 fuisse mensis desinentis, hoc est 18 mensis æquabilis, et
Ἡμεῖς δὲ, ἐπειδὴ τῆς φιλτάτης ηγέμενα γῆς,
spiбálopev, úsnap Eppuyov oðenv pyrépa• xal
ἀποθύσαντες ὕμνους τῷ Θεῷ χαριστηρίας, ώσπερ
εἰώθειμεν, προσεθήκαμεν αὐτοῖς καὶ τὴν ἔναγχος τύ
χην, ἀφ᾿ ἧς παρὰ δόξαν ἐσώθηκεν, δύο ἐξῆς ἐπιμεί
ναντες ημέρας, ἕως ἂν ἀφυβρίσῃ τὸ πέλαγος. Ἐπεὶ
δὲ ἄπορον ἦν ὁδῷ χρήσασθαι, μηδενὸς ἀνθρώπων όρω
μένου, πάλιν ἐπετολμήσαμεν τῇ θαλάσσῃ καὶ ἄμεν.
τες εὐθὺς ἀρχομένης ημέρας, ἐπλέομεν ἐκ πρύμης
dvéju māsav aůshy at the kystvuju †jputper·
ἀνέμῳ πᾶσαν αὐτὴν καὶ τὴν ἐπιγενομένην ἡμέραν
ἧς ἤδη ληγούσης, τὸ πνεῦμα ἀπέλιπεν ἡμᾶς, καὶ ἡμεῖς
ηνιάθημεν. Εμέλλομεν δὲ ἄρα ποιήσειν γαλήνης.
"Hv µky v sprobenéry pbívorce;. "Exper
Εν μὲν τρισκαιδεκάτη φθίνοντος.
NOTÆ.
Egyptiaci. Quocirca mensis aliquis invenienda
est, cujus in diem 18, et feriam 5, neomenia
naris incidat. Hic est Thoth Alexandrinus and
Diocletiani 127, æræ Christianæ 410. Que quilom
aureus numerus Nicænus fuit XII, ad 15 Sepicabris ascriptus; in quem dies 18 Thoth congred
cyclo solis 27, littera B. Proinde Septembris 15
fuit feria 5. Novilunium medium ex Parisian le
bulis Alexandriæ commissum est hora 8, 53, por
meridiem diei 44; verum autem novilunium, bora
10, 48. Fuit ergo ouvodixh nox ista. Ex his colligitur, anno Christi 440 Alexandria Ptolemaidem
navigasse Synesium, Septemb. 9, feria 6, el Se
ptemb. 15, feria 5 contigisse quæ hic exponit,
Tboth 18. Ac verisimile est recentem (une sb
ordinatione fuisse. Siquidem Alexandriæ annoipse
410 ab Theophilo consecratus est episcopus, ut in
illius vita diximus. Hic est fructus methodi nostræ
ac doctrinæ temporum, quæ levibus reram vestigiis
magnam plerumque lucem affert historiæ. Sane
primulum sacris initiatum fuisse, cum hanc epistolam scriberet, ex iis ostenditur,
quæ pag. 186
scribit, de mulierum abdicato consortio:
o; quam
sibi tantopere injunctam ait ab Evoptio fratre. El
in fine epistolæ, uxorem ait se sororis habere loc.
Itaque certa est conjectura nostra.
Pet
PG 66:1337EMS TOLE.
EPIST. 17.
ρημένου δὲ τοσούτου κινδύνου, μελλούσης εἰς ταὐτὸ mus dies. Taulo autem impendente discrimine,
συνδραμείσθαι τῆς τε συνόδου τῶν ἀστέρων, καὶ τῶν
πολυθρυλλήτων τυχαίων & μηδείς ποτε, φασί,
πλέων ἐθάρσησε, καὶ δέον ἡμᾶς ἐλλιμενίζειν, οἱ δ'
ἐλελήθειμεν αὖθις αναδιδραμηκότες ἐπὶ τὸ πέλαγος.
Ἡ δὲ στάσις, ήρξατο μὲν ἀπὸ τῶν ἀρχτικῶν πνευ
μάτων· καὶ ὑσέ γε πολλὰ κατὰ τὴν συνοδικὴν νύχτα.
κάπειτα ἡκόσμει τὰ πνεύματα, καὶ ἡ θάλασσα αν
πεὼν ἐγεγόνει. Τὰ δὲ περὶ ἡμᾶς, οἷα εἰκὸς ἦν ἐν τοῖς
τοιούτοις, ἵνα μὴ πάθη παραπλήσια δια ἀφηγώμεθα,
ἐν οἷς ἦν, ὤνησέ τι τὸ μέγεθος τοῦ χειμώνος· τὸ
χέρας ετετρίγει καὶ ἡμεῖς ψόμεθα προτονίζειν
τὴν ναῦν. Εἶτα κατεαγὸς μέσον, ἐγγὺς μὲν ἦλθεν
ἀπολέσει πάντες ἡμᾶς. Ἐπεὶ δὲ οὐκ ἀπολώλεκεν,
αὐτὸ δὲ τοῦτο καὶ περιέσωσεν. Οὐ γὰρ ἦν ἄλλως
ἐνέγκει τὴν βίαν τοῦ πνεύματος. Πάλιν δὲ δυσπειθὲς
ἦν τὸ ἱστίον, καὶ οὐκ εύτροχον εἰς καθαίρεσιν. Οὕτως
οὖν παρὰ δόξαν ἀποφορτισάμενοι τὴν ἀπληστίαν τῆς
βιαίας φοράς, ἡμέραν ἑξῆς καὶ νύκτα ηνέχθημεν.
Εις ήδη περὶ δευτέραν οὔσης ἐρνίθων ᾠδὴν, ἐλάθο
μὲν ἐγγράψαντες ἀναρή πέτρα προβεβλημένῃ τῆς γῆς
Στον είναι βραχείαν χερρόνησον. Βοῆς δὲ γενομένης,
Επειδή τις παρηγγύησεν αὐτῇ γῇ πελάσαι, θρούς
ήρθε πολύς, καὶ ἥκιστα ξύμφωνος· τῶν μὲν ναυτών
περρακότων, ἡμῶν δὲ ἐξ ἀπειρίας τω χείρε έπικρες
τούντων, καὶ περιβαλλόντων ἀλλήλους, καὶ οὐκ ἐχόντων όπως χρησόμεθα τῷ πλήθει τῆς χαρᾶς. Ελέγετο
2 ο μέγιστος αὐτὸς εἶναι τῶν περιστάντων ἡμᾶς
πενδύνων. Ηδη δὲ ὑποφαινομένης ἡμέρας, κατασείει
τις άνθρωπος χωρικῶς ἐσταλμένος, καὶ δείκνυσι τῇ
χειρὶ τόπους ὑπόπτους, καὶ ἑτέρους οὓς ἔδει θαρβήσει. Καὶ τέλος μόνος ἦλθεν ἐπὶ κελητίον δισκάλμου·
ὅπερ ἐξάψας τοῦ πλοίου, μεταχειρίζεται τὸ πηδά.
λεων. Ὁ δὲ Σύρος ἄσμενος ἐξέστη τῆς προεδρίας.
Διαλύσας δὲ σταδίους οὐ πλείους, ή πεντήκοντα,
τήν τε ναῦν ἐνορμίζει λιμενικίῳ χαρίενει (Αζάμεν οἶμαι καλοῦσιν αὐτό), καὶ ἡμᾶς ἐπὶ τῆς
ἐτόνος ἀπεβίβασε, σωτὴρ καὶ δαίμων ἀγαθὸς ἀποκα
λούμενος. Καὶ μετὰ μικρὸν ἑτέραν ὁλκάδα εἰσήλασε,
καὶ μέλας (γρ. καὶ πάλιν ] ἄλλην, καὶ πρὶν ἑσπέραν
εἶναι, πέντε γεγόναμεν ὑπὸ τοῦ θεσπεσίου πρεσβύ
του περισωθεῖσαι φορτίδες, πράγμα εναντιώτατον
τῷ Ναυπλίῳ ποιοῦντος. Καὶ γὰρ οὐχ ὁμοίως ἐκεῖνος
τοὺς ἀπὸ τοῦ χειμῶνος ἐδείξατο. Ἐς δὲ τὴν ὑστε
ραξεν, ἄλλοι κατῆραν, ὧν ἔνιοι τῶν προλαβόντων
ἡμᾶς ἦσαν ἀπὸ ᾿Αλεξανδρείας ἡμέραν. Καὶ νῦν ὁλό
κληρός έσμεν στόλος, ἐν νεωρίω μικρῷ. Ἐπεὶ δὲ
ἡμῖν ήδη καὶ τὰ ἐφόδια κατεδίδοτο. Οὐ γὰρ ὄντες
ἐθάδες ἀτυχεῖν, οὐδ᾽ ἐλπίσαντες ὑπερήμεροι γενέσθαι,
μέτρια γε ἐνετιθέμεθα, καὶ οὐδὲ τούτοις μετρίως
ἐχρώμεθα· ὁ δὲ πρεσβύτης καὶ τοῦτο ἡκέσατο, διδούς
cum in idens siderum coitus, et famosa illa fortuita
concursura esscurt, quibus, ut aiunt, nemo securus
unquam se mari commisit; cumque in portu consistere oporteret, imprudentes rursum in altum
eveeti sunrus. Ipsa porro tempestas a septentrionalibus ventis initium habuit, plurimumque ea interluuii morte pluit; tum venti perbacchari, ac misceri ex imo nare cœpit. Qund ad nos attinet, ita
nos habebanius, ut in talibus usu venire solet, ne
bis eosdem casus recenseam. Ac tum ipsa nonnihil lempestatis magnitudo proluit. Itaque primum ex antenna fragor auditus est. Cumque intentis rudentibus firmare navem institissemus, subinde
media illa confracta prope nobis omnibus exitio
ſuit. Sed cum exitio non fuisset, hoc ipsum nobis
salutem auulit. Neque enim alio modo ventorum
vis sustineri poterat. Rursum autem tractatu
difficile velum erat, nec ad contrahendum volubile.
Hunc fere in modum, imminute præter opinionem
violentioris cursus impetu, dium neelemque continuo ferebanıur. Eadem nocte, secundo circiter
galliciuio, subinde ad prominentem quamdam e torre
rupem, quæ brevem eberronceum faciebat, noe
opinate merem appulimus: Ad hoc clamore subΙeto, cum propius terram subire nos quidam adπeaeret, ingene courta vociferatio est, minimeque
cousoutiens: nautis quidem horrescentibus: nobis
vero præ inscitia manus applaudentibus, et invicom complexis, neque gaudii magnitudinem animo
capientibus. Aiebant summam 165 hoc omnium,
quæ hactenus contigerant, fuisse discrimen. Cum
jam diluxisset, homo quidam rustico habitu ne
bis innuit, meumque inβde loca demonstrat,
alia, quibus nos tuto committere possemus. Tandem et ipse binarum scalmorum celuce est advocius: qua ad navem alligata gubernaculum
accipit. Nec ægre Syrue hoc illi bonore cessit;
qui eum non plura quinquaginta stadiis rele
gisset, wavem vix ad exiguum quemdam, sed
amonum perlum appellit (Azarium opinor vocant), et nes ad littus exponit, servator ac genius
bonus ore omnium acclamatus. Brevique postra
eodem actuariam subduxit, ac rursus aliam. Ita
ante vesperam quinque fuimus ab divino illo sene
servatæ onerariæ naves, contra quam Nauplius
quondam ille fecit. Neque enim similiter ab tempestate ille jactatos excepit. Postridie alii delati
sunt: inter quos nonnulli uno ante nos die Alexandria solverant. Nunc justa classis sumus in
angusta admodum statione. Sed cum jam cibaria
Καὶ τῶν πολυθρυλλήτων τυχαίων. Τυ
yala passim omnes interpretantur, pervulgata pericula, quod circa lunæ coitum periculosa sit navigatio. Sed nescio quomodo minus id placet. Suspicabar certos ca voce significari ventos. Sed non
alirino.
Τὸ κέρας έτεερίγει. Gregorius Nazianz. in
carin.
De vita sua tempestatem describens,
Κάλοι δ' ἐςόχθουν ἱστίων πληρουμένων.
[XLIX | 'Αζάριον οἶμαι καλοῦσιν. Ptolemn. in
descriptione Libya Azar montis meminit, et Azarorum Plin. lib. vi, cap. 29.
PG 66:1339defecissent; quippe nondum ejusmodi casibus a8· μὲν οὐδέν· οὐ γὰρ οὐδ' ὅμοιος ἦν ἔχονει· δείξας δ
sueti, nec nos praestitutum tempus excessurns rati,
modices commeatus imposueramus; neciis modice
tamen mebamur: huic malo remedium idem ille
senex adhibuit, non ut erogaret aliquid; nam nea
alioquin habenti similis erat; sed scopulos indicans, inter quos latitare prandiam iis cenamque
dixit, qui laborare vellent. Inde nos piacatu septimouna jam diem vitam toleramus; robustiores, murænas et locustas ingentes capiunt: adolescentes
gobiorum et iulorum copia beatos se putant. Ege
vero, et Romanus ille monachus, conchis, quas
lepadas vocant, corpus frmamus. Est autem lepas
Gelreuma concavum, quod ubi sarum apprehenderit, adhærescit. Atque initio sane eo venatu parce
admodum vivebamus, cum quod quisque cepisset,
id sibi cupide retineret, nec alteri quidquam alter
impertiretur. Nunc majori omnes in copia versamur, quod ea de causa contigit. Hulieres Libycæ
melioribus quæ nobiscum navigant, vel gallinarum
lac libenter præbuerint. Præbeat vero quidquid
colo illo terraque gignitur, caseum, farinam, liba
kordeacoa, verveuinas carnes, gallinas, ova gallinacea. Jam et otidem nonnulla obtulit, avem suavitate imprimis exquisitam: quam si quis rusticus
videat, pavonem esse dixerit. 166 liæ igitur id
genus muuuscula ad naves deferunt; eæ vero quæ
acceperint omnibus communicant. Quin etiam de
venatu suo jam nobis offerunt; aliusque super
alium venit, super virum puer; super puerum vir,
pwnus ad me identidem aliquod ferens: hic hamo
captum pisciculuın; alius aliud: omnino boni saltem
aliquid ex iis quæ in saxis iuveniuntur. Neque
enim libet mihi a mulieribus quidquam accipere,
tuaque hoc ipsum causa, ne cum iis fœdus ullam
habcam, ut postea, cum id jurejurando inficiandum erit, in negando hæream. Alioqui quid præsen
cibus uti deliciis protribet! adeo mnukæ undique
circumfluunt. Ac tu quidem virtuti hanc incolarum liberalitatem tribues, quam în hospitas præ se
ferunt; hoc autem longe aliud est, quod nec memoratu indignum fuerit, in tanta præsertim etii
copia. Veneris ira, quantum conjici potest, in ea
regione versatur. Parem certe cum Lemniadibus
calamitatem experiuntur. Mammæ feminis supra
modum assurgunt, nec earum proportione sun
pectora: adeo ut infantes non per axillam, sed ex
humeris sublatam papillam exsugant. Nisi forte
dixerit quispiam Hammonem et Hammonis terram
non magis ovium quam puerorum nutricem esse;
conimodam proindeque hominibus juxta ac pecudibus largiores et ampliores lactis fontes a natura
esse datos; ad idque capaciora ubera, seu vasa
necessaria fuisse. Itaque quando de viris audiunt,
πέτρας, ἐν οἷς ἄριστον ἔφη καὶ δεῖπνον ἐπάστης ἡμέ
ρας κεκρύφθαι τοῖς βουλομένοις πονείν. Εντεύθεν
ιχθυώμενοι, ζώμεν ἡμέραν ἑβδόμην ἤδη· οἱ μὲν ἐν
τελεῖς, μυραίνας τε καὶ καράβους ευμεγέθεις απο
ροῦντες· τὰ δὲ μειράκια ἐπὶ κωδίοις εὐτυχεῖ [.
εὐωχεῖ] καὶ Ιούλοις. Ἐγὼ δὲ καὶ ὁ θρησκευτῆς ὁ
Ῥωμαῖος, ἐπὶ ταῖς λεπάτι ρωννόμεθα. Η δε λεπώς,
ἔστρεόν ἐστι κοίλον, όπερ ἐπειδὰν λάβηται πέτρες,
ἀπισχυρίζεται. Τὰ μὲν οὖν πρώτα, γλίσχρως ἐξωμεν
ἀπὸ τῆς θήρας, περιεχόμενος ἕκαστος ὅτου καὶ λά
βοιτο· ἐδίδου δὲ δῶρα οὐδεὶς οὐδενί. Νῦν δὲ ἐν ἀφθο
νωτέροις ἅπαντες, ἀπὸ τοιᾶσθε αιτίας· Δί γυναῖκες
ταῖς γυναιξίν, αἱ Λίβυσσαι ταῖς πλεούσαις, βούλοντα
μὲν ἂν καὶ τὸ τῶν ἐρνίθων γάλα παρασχείν παρα
έχουσι γοῦν ἔσα αὐταῖς ἀήρ τε φέρει καὶ γῆ, τυρος,
ἄλευρα, πέμματα ἐκ κριθῶν, κρέα ἄρνεις, αλεκτορί
δας, ενὰ ἀλεκτόρεια. Ηδη δέ τις καὶ ἀντίδα ἔδωκεν
όρνεον ἐκτόπως ἡδύ· ἰδὼν ἂν ἄγροικος ἐπείπει τούτ
Αὗται δὴ κατακομίζουσιν ἐπὶ τὴν ναῦν τὰ δώσει τ
δε δεχόμεναι κοινοῦνται τοῖς βουλομένοις. Οι 18 την
ἤδη τὰ ἀπὸ τῆς θήρας δωρούνται· καὶ ἥκει τις άλλες
ἐπ' ἄλλῳ, ταῖς ἐπ' ἀνδρὶ, καὶ ἀνὴρ ἐπὶ παιδί, φέρων
ἀεί τί μοι ξένιον· ὁ μὲν ἡγκιστρωμένον ἐχθόδιον, ἐ
δὲ ἄλλος ἄλλο τι πάντως ἐν γέ τι ἀγαθόν, ὧν μέ
ρουσι πέτραι. Ἐμοὶ γὰρ οὐκ ἔστι βουλομένῳ τὰ παρὰ
τῶν γυναικῶν δέχεσθαι, σὴν χάριν καὶ τούτο, ἵνα μή
τις εκεχειρία μας πρὸς αὐτὰς γένηται, αἶτα ἐπειδὰν
ἐξόμνυσθαι δέῃ, διαποροίην αρνούμενος. Επεί εί γε
ἐκώλυε τὸ ἐπὶ τοῖς ἐπιτηδείοις τρυφάν. Ούτω πολλά
πολλαχόθεν συῤῥεῖ. Σὺ μὲν οὖν ἀρετὴν [90. ἀρετε]
λογιῇ τὴν φιλοφροσύνην τῶν ἐγχωρίων, ἣν εἰς τὰς
επιξενουμένας ἐνδείκνυνται· τὸ δὲ ἑτεροϊόν ἐστιν,
οἷον ἄξιον εἶναι καὶ διηγήσασθαι, καὶ ταῦτα ἐπὶ τῆς
νῦν ἐμοὶ [γρ. ἡμῖν] παρούσης σχολής. Μήνυμα Αφρ
δίτης, ὡς εἰκάσαι, κατέχει τὴν χώραν. Δυστυχώς
γοῦν [γρ. γάρ]· ὅπερ αἱ Λήμνιας αὗται γὰρ ύπερμα
ζῶσι, καὶ ἀσυμμέτρως ἔχουσι τῶν στέρνων, ὥστε τί
βρέφη μὴ διὰ μάλης, ἀλλὰ δι᾽ ὤμων στην τῆς θείας
ἀναβεβημένης. Εἰ μή τις εἶποι τὸν ᾿Αμμωνα, κα
τὴν Αμμωνος γῆν, αν μᾶλλον εἶναι μηλοτρόφον
κουροτρόφον ἀγαθήν· ἀνεῖναι δὲ τὴν φύσιν ἀνθρώπους
ὁμοίως καὶ κτήνεσι δαψιλεστέρας καὶ ἀδροτέρας τὰς
τοῦ γάλακτος πίδακας, καὶ εἰς τοῦτο δεῖν ἀδρικέρων
οὐθάτων τε καὶ θυλάκων. Μανθάνουσαι δὴ περὶ τῶν
ἀνδρῶν, οἷςτισι συμβόλαιον γέγονε πρὸς ἄνθρωποι
ὑπερόριον, ὅτι μὴ πᾶν τὸ θῆλυ τοιοῦτόν ἐστιν, ἀπι
στοῦ τι· καὶ ἐπειδὰν λάβωνται γυναικὸς ξένης, μο
φρονοῦνται, καὶ πάντα δρῶσιν, ἐς τ' ἂν τὰς ἀμπέλα,
διερευνήσωνται. Ἡ ἰδοῦσα λέγει πρὸς ἄλλην, καὶ
καλοῦσιν ἀλλήλας, ὥσπερ οἱ Κίκονες. Αἱ δὲ συμφω
τῶσιν ἐπὶ τὴν θέαν, καὶ ἐπὶ τούτῳ δωροφορί
σιν. Ἡμῖν δὲ ἦν καὶ τῶν ἐκ Πόντου θεραπαινίδιον, δ
συνελθοῦσαι τέχνη καὶ φύσις, ὑπὲρ τοὺς μύρμηκα;
Καὶ ὠτίδα ἔδωκεν. Xenoph. lib. 1 'Αναβ.
Athen. lib. x, apud quem Plutarch. ait φέρεσθαι
πάμπολλα τὰ ζῶα ταῦτα εἰς τὴν ᾿Αλεξάνδρειαν ἀπὸ
τῆς παρακειμένης Λιβύης. Arist. vini dial. Apu
Plinium lib. x, cap. 22, lego otidas darenatas in
cibis. Emissa enim ossibus medulla, odoris tedium
extemplo sequitur.
PG 66:1341EPISTOL.E. EPIST. V.
eam esse universi sexus conditionem, haud temere
fidem adhibent; simul vero ac peregrinam in mu -
lierem inciderint, humaniter excipiunt, nihilque
non faciunt, donec sinum perscrutentur. Quæ porro
cognoverit, alteri statim dicit, seque invicem advocant, quemadmodum Cicones fecerunt. Illæ ad
spectaculum frequentes concurrunt; ob idque
Εντομον έδειξαν. Αμφὶ τοῦτο ἦν ἅπασα σπουδή, καὶ ἡ quibus aliquod cum externis commercium fuit, nen
τοῦτο παρὰ τῶν γυναικῶν πλεῖστα ἐνεπορεύετο· καὶ
μετεπέμποντο αὐτὸ πρότριτα ἄλλη παρ' ἄλλης, γυναίκες τῶν ἀγκογειτόνων εὐδαίμονες. Τὸ δὲ οὕτω
σφόδρα Ιταμόν, ὥστε καὶ ἀποδύσασθαι. Τοῦτό σοι
δράμα ἐκ τραγικοῦ κωμικὸν ὅ τε δαίμων ἡμῖν ἐνήρ
μασε, κἀγὼ τοῖς πρὸς σὲ γράμμασι. Καὶ οἶδα μὲν ἐχε
τείνας τὴν ἐπιστολὴν εἰς μῆκος τοῦ μετρίου μείζον.
Αλλ' ὥσπερ τοῦ συνεἶναί σοι κατὰ πρόσωπον, οὕτω munera secum afferunt. Commodum vero nobis
καὶ τοῦ γράφειν απλήστως έχω γρ. ἔχων ]· ἅμα δὲ ancillula ex Ponto quædam erat, quam natura cum
οὐδὲ ἐλπίσας ὅτι σοι διαλέξεσθαι, νῦν ἐπειδὴ ἐξον, arte consentiens supra formicas uberibus incisam
εμφορούμαι. Ἀλλὰ καν ταῖς ἐφημερίσι, περὶ ἂς et contractam effinxerat. Circa illam studium omne
ἐσπούδασα, τὴν ἐπιστολὴν ἐφαρμόσας (γρ. εναρμό mulierum erat; plurimumque ab bis compendii
στις ], ὡς συχνῶν ἡμερῶν ἔχοιμ' ἂν ὑπομνήματα. faciebat: adeo ut triduo ante finitimæ opulentioΈρρωσο, καὶ τὸν υἱὸν Διόσκορον κέλευε μετὰ τῆς resque feminæ illam ad sese ex alterius demo viμητρὸς καὶ τῆς τίτθης, ἃς ἐγὼ καὶ φιλῶ, καὶ ἐν cissim accerserent. llla usque eo precas erat, ut
ἀδελφοῖς ἄγω. Ασπασαι τὴν σεβασμιωτάτην καὶ etiam corpus nudaret. Hoc tibi drama comicum:
θεοφιλεστάτην φιλόσοφον, καὶ τὸν εὐδαίμονα χορὸν ex tragico cnm nobis Deus ipse temperavit,
τὸν ἀπολαύοντα τῆς θεσπεσίας αὐλῆς. Ἐκ πάντων 167 tum idem meis ad te litteris facis. Scio
Η μάλιστα τὸν ἱερώτατον πατέρα Θεότεχνον, me longius quam par est epistolam produxisse,
πὶ τὸν ἑταῖρον ἡμῶν ᾿Αθανάσιον· τὸν δὲ ὁμοψυχότα sed quemadmodum coram tecum agendo, sic el
των ἡμῖν Γάϊον, εν οἶδ' ὅτι φρονῶν ὅσα ἐγώ, μετὰ τῶν scribendo expleri nequeo. Præterea cum tecum
συγγενών τάττεις. Μετ' ἐκείνων γοῦν προσειρήσθω, εmplius collocuturum me esse diffidam, nunc, quaκαὶ ὁ θαυμάσιος γραμματικός Θεοδόσιος, ὃς εἰ καλ tenus Hcet, desiderio meo facto satis. Quanquam
μάντις ὧν ἔκρυπτεν ἡμᾶς. Προγνοὺς γὰρ ἐν οἷς ἔσο- si epistolam hune aut ephemeridas meas a00m0μαι, κατέβαλε την προθυμίαν τῆς σὺν ἡμῖν ἀποδη dare vellem, quas cum studio confeci, plurimarum
μίας· ἀλλ᾽ οὖν ἔγωγε αὐτὸν καὶ φιλῶ καὶ ἀσπάζο dierum commentarios haberem. Vale, et filium
μας. Σὺ δὲ μηδέποτε πλεύσειας. Εἰ δέ ποτε πάντως Dioscorum cnm matre et amita, quas ego amo
δεήσος, ἀλλὰ μή του φθίνοντος γε μηνός.
et sororum loco habeo, valere a me jubeto: necBon reverendæ ac Doo ebarissimæ philosophiæ magistræ, felicique illi choro, qui divina voce fruitur,
sainton plurimam dicito. Inter cæteros vero sanctissimo imprimis patri Theotecno, et sodali AthaBasie. Caium vero animo nobis conjunctissimum non dubite te idem quod ego sentientem inter cogmates nostros ascribere. Hunc ta ergo cum illis salvere jubeas; necnon egregium illum grammaLicum Theodosium, qui quidem vates cum esset, celare de eo nos voluit. Cum enim quæ nobis eventura
essent prævideret, nobiscum proficiscemdi consilium abjecit. Nihilominus illum ego et amo, et saluto.
Tu vero cave unquam mari tete commiseris; sin omnino necesse aliquando fuerit, at non exeunte
saltem mouse istud feceris.
Τοῖς πρεσβυτέροις.
Ἀγαθὸν πεποιθέναι ἐπὶ Κύριον, ἢ πεποιθέναι ἐπ'
ἄνθρωπον. Ἀλλὰ τοὺς ἐκ τῆς ἀθεωτάτης αἱρέσεως Εὐνομίου πυνθάνομαι Κυντιανὸν ὄνομα, καὶ τὴν ἐπὶ στρα
τοπέδου θρυλλουμένην ὑπ' αὐτῶν δυναστείαν προστη
σαμένους, μοιχάσθαι πάλιν τὴν Ἐκκλησίαν καὶ ψευδοδιδασκάλους τινὰς ἐφιστάναι, παγίδα ταῖς τῶν ἀκέραιοτέρων ψυχαῖς, οὓς ἔναγχος οἱ παρὰ Κυντιανοῦ σταλέντες
ἐπ' αὐτὸ τοῦτο, καταπεπλεύκασιν ἄγοντες. Ἡ γὰρ δίκη,
πρόσχημα τῆς ἀσεβείας ἐστί· μᾶλλον δὲ ἀγὼν ὑπὲρ
ἀσεβείας. Οὗτοι τοίνυν οἱ νόθοι πρεσβύτεροι, οἱ νεήλίδες ἀπόστολοι τοῦ διαβόλου τε καὶ Κυντιανοῦ, μὴ
λάθωσιν ὑμᾶς ἐμπηδήσαντες ᾧ ποιμαίνετε ποιμνίῳ·
μὴ λάθωσιν ὑμᾶς τῷ σίτῳ τὸ ζιζάνιον παρασπείρου
τες. Κατάδηλοι πασίν εἰσιν αἱ τούτων καταφυγαί.
Ὥστε τίνες ἀγρος δέξαιντ' ἂν αὐτούς· ἴστε τίνες οι
και τοῖς λῃσταῖς ἀνεῴγασι. Μετέλθετε τοὺς φῶρας
• Psal. cxvii, 8.
EPISTOLA V.
Sacerdotibus.
accommIQBonum est confidere in Domino, quam confidere
in homine ‘. Sed eos audio, qui ex impia Eunomii
secta sunt si Quintianum, nescio quem, atque illam in comitatu potentiam, quam identidem jactant, præ se ferentes, rursum adulterari Ecclesiam, et falsos doctores simpliciorum antmis laqueos prætendere, quos qui ab Quintiano nuper
ad boc destinati sunt, secum advexerunt. Nam lis
Ilia, quam praetexunt, impietatis color est; sive
potius pro impietate certamen. Quamobrem videte
ne adulterini isti presbyteri, novique diaboli et
Quintiani apostoli, cham vobis in eum, cui preestis, gregem insiliant, neve clam, cum tritico
lolium serant. Nota omnibus sunt illorum perfugi. Scitis quinam illos agri suscipiant; scitis
quænam ædes latronibus pateant, 168 sagaci fuDION. PETAVII NOTÆ.
Τὸν ἱερώτατον πατέρα. Theotecni et Athanasii meminit epist. 16.
PG 66:1367meremur. Suli igitur quæ recte apud te disputan- τοίνυν & μοι καλῶς ἔχει διαλεχθῆναι πρὸς σέ. Εἰ μὲν
da mihi videntur. Si dea est fama, uti quidam ex
nostris poetis asserit, ut beatum Emylium inter
Secisti, non ut reipsa parricidium, sed ut consilio
piraveris; ac barbarum quidem actum institueris,
ficarium vero subornaris es tuis mmripularibus
longe crudelissimum. Haec enim fama testatur:
mentiri vero ipsam nefas est, utpote deam. Sin
est, ut nibil dicat Hesiodus, ac multa temere
proferuntur, et hoe de te unum 182 est e multis:
quod utinam ita sese habeat! minoris enim pecunia
jacturam quam amici facio. Igitur si bujus innecens criminis male nihilominus audis, infelix tu
quidem es; minime tamen injustus; atque utinamν
xe infelix quidem esses! At in illo justissimum
merereris odium, in hoc vero misericordiam. Quan.
quam ego ita mihi necessitudine ac familiaritate
capi posse videor, ut vel illo quidem modo factum
utique sim detestaturus, tui vero nihilominus mje
serturus. Est autem ejus qui misereatur, opem ferre, quoad potest, atque id excogitare, quamain ra
tioue prodesse posse arbitretur. Quamobrem utramque in partem tibi id me par est consilii dare,
quod optimum judico. At idem omnino sive criminis conscio, sive innocenti conducere videtur. Itaque fac legibus te subjicias, judicique committas
una cum manipularibus omnibus, si et horum curam geris aliquam. Quod si commissum abs te facinus est, ora, supplica, contende, nullam procurabendi Gnem facito, donec judicis sententia tortori
traditus fueris, pœnasque persolveris. Percommode
Loc tibi apud inferorum judicia cesserit, amice Joannes, si prius expiatus decesseris. Nec tu nihil pra
ter verba banc esse adhortationem duxeris, neque
me tibi illuſere putaveris. Ita me sacra philoso
phia juvet, liberique insuper mei, ut, nisi tu mihi
amicissimus fores, nihil ejusmodi suasurus fuerim,
quod inimicis meis deprecor: atque utinam nunquam istud illis in animum veniat, melius esse ei,
qui injuriam fecerit, voluntarias panas dependere;
sed in iis quæ injuste perpetrant, perpetuam
quamdam felicitatem habeant, ut et longiori tempore scelerati sint, et omnibus illic suppliciis obnoxii. Tibi vero ob singularem amicitiam ausim
arcana quædam patefacere: non idem scilicet esse
In crasso corpore, atque in simulacro idoloque
pœnas luere. Homine quippe fortior Deus est; ac
divinae omnis administrationis velut umbra sunt
θεός ἐστιν ἡ φήμη κατά τινα τῶν παρ' ἡμῖν τοις
τῶν, σὺ διεχρήσω τον μακαρίτην Αἰμύλιον, εν πράξις,
ἀλλὰ βουλεύσας τὸν φόνον· καὶ βαρβαρικόν μὲν
δράμα συνθείς, τὸν σφαγέα δὲ καθεὶς ἐκ τῶν σαυτοῦ
λοχιτῶν τὸν ὠμότατον. Λέγει μὲν γὰρ ἡ φήμη ταύτα
ψεύδεσθαι δὲ οὐ θέμις, οὖσαν θεόν. Εἰ δὲ Ἡσίοδος
μὲν οὐδὲν λέγει, πολλὰ δὲ λέγεται μάτην, καὶ τούτη
περὶ σοῦ τῶν πολλῶν ἐστιν ἔν· ὡς ἔγωγε βουλοίμην
ἄν· περὶ ἐλάττονος γὰρ ποιοῦμαι τὴν ἐν ἀργυρία
ζημίαν, ἢ τὴν ἐν φίλε. Καὶ νῦν ἂν οὐχ ὑπαίτιος ὧν
ἀκούῃς κακῶς, ἀτυχεῖς μὲν ἄρα, ἀλλ' οὐκ ἀδικεῖς·
ὡς ἄφελες μηδὲ ἀτυχεῖν, ἀλλ' ἐκείνως μὲν ἄν σκ
μέσος ὠφείλετο δίκαιον· οὕτω δὲ καὶ ἔλεος. Ἐγὼ μὲ
μοι δοκῶ λίαν ὑπὸ συνηθείας ἁλώσιμος ὤν, κἀκείνος
ἂν τὴν μὲν πράξιν μισεῖν· σὲ δὲ ὅμως ἐλεεῖν. Τοῦ δὲ
ἐλεοῦντός ἐστι, βοηθεῖν ὅση δύναμις, καὶ ἐξευρί
σχεῖν, ὅθεν ἂν οἴηται ἀνῆσαί τι. Οὐκοῦν καθ΄ ἱκός
ρόν μοι προσήκει συμβουλευταί σοι τὸ φαινόμενον
βέλτιστον. Εοικε δὲ ταὐτὸν εἶναι συμφέρον αυτόν το
ὄντι, καὶ ἀναιτίῳ. "Ιθι παρὰ τοὺς νόμους, καὶ ταυτὸν
ἐπίδος τῷ δικαστῇ μετὰ ἀθρίων τῶν λοχιτών, εἴ τι
χήδη κἀκείνων. Καὶ εἰ μὲν ἐπράχθη τὸ δεινὸν, δει
θητι, καθικέτευσον, ἀντιβάλησον, μὴ ἀν; προκαλεν
δούμενος, πρὶν ἂν διαπράξῃ τὸ [ γρ. τῷ] παρὰ τῆς
ψήφου συστήναι δημοῳ, καὶ δοῦναι τὴν δίχην. Εν
καλῷ σοι κείσεται παρὰ τοῖς κάτω δικαστηρίοις, το
προκαθηράμενον ἀπελθεῖν, ἑταῖρε Ἰωάννη Μὴ λόγου
ἄλλως οἰηθῇς την παραίνεσιν, μηδὲ προσπαίζειν με
νομίσῃς σαυτῷ. Οὕτω τῆς ἱερᾶς φιλοσοφίας ἐναίμην,
καὶ προσέτι τῶν παιδίων τῶν ἐμαυτοῦ, ὡς οὐκ ἂν
μὴ φιλτάτῳ σοι τυγχάνοντι συνεβούλευσα τι τοιούτον,
ὅ γε ἀπεύχομαι τοῖς ἐχθροῖς τοῖς ἐμοῖς· καὶ μή πα
αὐτῶν ἐπὶ νοῦν ἀναβαίη, τὸ κάλλιον εἶναι τὸν ἀκοῦντα δοῦναι τιμωρίαν αυθαίρετον. Αλλά μην
παύσαιντο εὐτυχοῦντες ἐν οἷς ἀδικοῦσιν, ἵνα πλείω
τε χρόνον εἶεν κακοὶ, καὶ πάσας ἐκεῖ τὰς δίκας ἀφείς
λοιεν. Πρὸς σὲ δὲ διὰ φιλίαν κινδυνεύω τι καὶ τῶν
ἀποῤῥήτων· εἰπεῖν· ὡς ἀνόμοιόν ἐστι ἐν ταχεῖ σύν
ματι, καὶ ἐν εἰδώλῳ δοῦναι τὴν Εἰκην. Ἰσχυρότερη
μὲν γὰρ ἀνθρώπου Θεός· τοῦ δὲ θείου παντός δέ
σμου, σκιὰ τὸ ἀνθρώπινον. Ἀλλ' ὅπερ εἰσὶν ἐν ταῖς το
λιτείαις οἱ δήμιοι, χεῖρες τῶν νόμων, τὴν αὐτήν ε
ποιναὶ χρείαν τῇ φύσει τοῦ κόσμου παρέχονται. Δεί
μονές εισι καθαρτήριοι, τέχνην ἔχοντες ἐπὶ ταῖς ψυχαῖς,
ἣν οι αναφεῖς ἐπὶ τοῖς ἱματίοις τις πιναροίς.
εἴ τις ἱματίοις αἴσθησις ἦν, τί ἂν οἴῃ πάσχειν αὐτὰ
λαχτιζόμενα, καὶ νιτρούμενα, καὶ πάντα τρίτων
Εἰ μὲν θεός ἐστιν ἡ φήμη. Hesiod.:
Φήμη δ' οὗτις πάμπαν ἀπόλλυται, ἥντινα πολλοί
Λαοὶ φημίζουσι, θεός νύ τοι ἐστὶ καὶ αὕτη.
Ην οἱ κναφεῖς ἐπὶ τοῖς ἱματίοις. Sumptum
ide fabula Platonis x De rep., ubi inter alia άνδρες
ἄγριοι, καὶ διάπυροι ἰδεῖν sontes animas trahunt,
ὑπ' ἀσπαλάθων κνάμπτοντες. Idem habet et in Gorgia, cujus verba describuntur ab Eusebio x11 De
prep. Gregorius Nyssenus Catech. orat. c. 8, non
his dissimilia (LII] quædam affert. Ac Synesius
εἰ
quidem de æterno damnatorum supplicio reese et
ex Christiana regula sentit cum ait, ἀλλ᾽ ἀθάνατος
οὖσα τίνει δίκην ἀθάνατον, non ut Origenes, ejusque
sectatores opinati sunt, tam damnatos quam
mones post longam purgationem að vitam ac salutem esse venturos. Sane obscura quædam ac
minus commoda super hac re disserit Gregorias
Nysseuus Oral, catech. cap. 26, pag. 516 € 317,
ubi Christi incarnationen non sulum hominibus,
sed etiam deceptoribus eorum dæmonibus utilem
fuisse significat, οὐ μόνον τὸν ἀπολαύέτα διὰ τούτων
PG 66:1369EPIST. XLIV.
humanæ res. Εt quem in rebuspublicis usum habent
carnifices, ut legum veluti manus sint, idem universæ naturæ officium præstant vindices diræ. Dæmones quidam expiandis sceleribus præsunt, eamdem in animis nominum artem exercentes, quam
in sordidis vestibus fullones instituunt. Quod si quis
vestibus sensus inesset, quid eas demum facturas
arbitraris, cum et calcibus subiguntur, et nitro perfricantur, et omni ratione depectuntur? quantis
vero cum cruciatibus veteres sordes et insitas penitus maculas autum iri? 183 Nondum hoc dico,
plerisque sordes illas tam penitus adliærescere,
difficile ut exui possint, ac prius corrupte laceratæque diluant, quam ad nativum statum revocari
potuerint. Propterea quod vitium in naturain
& transit, sive id temporis longinquitas, sive vitii
magnitudo fecerit. Hoc vero modo alectæ anima
corruptionis capaci esse conduceret. Jaun vero ut
peccata maculis ejusmodi, quæ elui nequeant, proportione respondeant: anima tamen obsoletæ illi
vesti, nec lotionem sustinenti, non perinde similis
est; sed cum immortalis sit, pœnas immortales
luit, quoties herente penitus et illutibili noxa se
met obstringit. At enim si in qua quis deliqnerit
vita, in ea puniatur, non plane insitum et inolitum
hunc affectum gerit; sed recens infectus, ut ita
dicamn, animus, cito abluitur. Ideo celerrime, quoad
possumus, poena subeunda est, sic ut homines,
mon demones carnifices experiamur. Præterea
quorum:danı sermone celebratum est, facileque
ανεπτόμενα; Διὰ πόσων δ᾽ ἂν ὀδυνῶν ἐκπεπλῦσθαι
κηλίδας ἀρχαίας καὶ προστετηκέτα ὁμόργματα;
γὰρ λέγειν ὅτι πολλοῖς ὁ ῥύπος οὕτως ἐνέφυ σφόδρα
διὰ τοῦ βάθους, ὡς ἀναπάλλακτος εἶναι, καὶ φθάνει
διαφθαρέντα, πρὶν εἰς τὴν φύσιν ἐπανελθεῖν, ὅτι τὸ
πάθος αὐτοῖς γέγονε φύσις, ἢ διὰ χρόνου πλῆθος, ἢ
διὰ μέγεθος. Οὕτω δὲ ἐχούσῃ ψυχῇ καλῶς ἂν εἶχεν
εἶναι φθαρτῇ. Νῦν δὲ τὰ μὲν ἁμαρτήματα λόγον
ἔχει πρὸς τὰς ἀνεκπλύτους κηλίδας· ἡ ψυχὴ δὲ οὐκ
ὅτι πρὸς θοιμάτιον ἐκεῖνο τὸ πιναρόν τε καὶ οὐκ ἀντἔχον, ἀλλ᾽ ἀθάνατος οὖσα, τίνει δίκην ἀθάνατον,
όταν ἁμάρτῃ δευσοποιά τε καὶ ἀναπόνιπτα. Αλλ'
ἐν ᾧ γάρ τις ήμαρτε βίῳ δίκας διδούς, οὐ [γρ. ούπω]
πάνυ προστετηκὸς ἔχει, καὶ προσιζῆσαν τὸ πάθος,
ἀλλ᾽ ὡς ἂν εἴποι τις, ἀρτιβαφής οὖσα ψυχή, τάχιστα
πλύνεται· διὸ δοτέον ἐστὶν ὡς ἔνι διὰ τάχους τὴν
δίκην, καὶ τιμωροῖς ἀνθρώποις, ἀλλὰ μὴ δαίμοσι.
Λέγεται δέ τις λόγος, ός με πείθει, τοὺς ἡδικημένους
κυρίους εἶναι, μακροτέρας τε ποιεῖν, καὶ ἐπιτέμνειν
τις τιμωρίας. Διὸ παραπλήσιόν ἐστιν ἕνα κακόν τι
με τα ἐργάσασθαι, καὶ πολλοὺς κατὰ μικρὸν ἀδικῆσαι.
Επέξεισι γὰρ ἕκαστος ἐν τῷ μέρει, καὶ δεῖ πᾶσιν
ὑπηρετήσει τὴν δίκην. Οταν δέ τις ιάσιμος ᾖ, μέγα
παρὰ τῷ δικαστῇ δύναται τὸ τοσαῦτα προπεπονθέναι
τὴν ψυχὴν, ὡς ἤδη παρ' αὐτῶν τῶν ἠδικημένων Ελεον
εὐρέσθαι. Πότε τοίνυν εἰκός ἐστι τῆς μακαρίτιδος Αιμυλίου ψυχῆς συγγνωμονεστέρας τυχεῖν; Ἐγὼ μὲν
οὖν οἶμαι, μᾶλλον δὲ οἶδα σαφῶς, ὡς ἅπας ἱκέτης
αἰδέσιμος, ὅστις ἑαυτὸν τετιμώρηται. Και τις ήδη
παρ' ἡμῖν εἰς ἀπολογίαν ἁμαρτήματος καταστάς,
αὐτῷ τῷ φθάσαι, τὴν αἰτίαν ὁμολογῆσαι, καὶ φῆσαι " persuadeor, eos qui injuriam acceperint penarum
πολάσεως ἄξιος εἶναι, τὴν κόλασιν ἐξωνήσατο. Τὸ
δὲ ἐνευωχηθῆναι τοῖς δι' & τις ἠδίκησεν, εἴτε χρήμαστν, είτε σώματι, βαρυθυμότερον τὸν ἠδικημένον
καθίστησι. Καὶ. τίς ἂν γένοιο τοῦ σώματος ἐξελθών,
είθ' ὑπὸ βιαίας δίκης, εἴτε ἕτερον τρόπον, κάπειτα
αὐτὴν τὴν [γρ. μόνην τὴν] ψυχὴν αὐτῇ τῇ ψυχῇ
θεασάμενος, οὐκ οὔσης ἀρνεῖσθαί σοι γλώττης
ἀλλ' ἐγκεκολαμμένον ἔχων τοὐπίσημον τὸ τῆς πράξεως; οὐχ ιλιγγιάσεις; οὐκ ἀπορήσεις; Έλξῃ σιγῶν,
καὶ ἐπείσῃ τῇ δίκῃ, καὶ σὺ, κἀγὼν καὶ πᾶς ὃν οὐ
προκαθαίρει μετάνοια δημοσιευθεῖσα. Αλλ' ἀνδριστέον,
ὦ γενναῖς, γενναῖος γὰρ εἴης, καὶ τῶν μὲν ἡδονῶν
ὑπεροπτέον, ὃς ἀδικοῦντες ἐπορισάμεθα· τοὺς δὲ ἀν
θρώπους οὐκ αἰσχυντέον, ἀλλὰ τῷ δικαστῇ μὲν ὁμο- gandum crimen producebatur, hoc ipso quod noλογητέον τὴν πρᾶξιν· ἐξιλαστέον δὲ τῇ παραυτίκα
είσει τὰς κάτω ποινάς. Μεγίστου γὰρ ὄντος ἀγαθοῦ
τοῦ μὴ ἁμαρτείν, δεύτερον ἀγαθὸν τὸ δικαιωθῆναι.
arbitros esse, et eas vel productiores vel breviores
facere. Idcirco perinde est uni ingens aliquod maΙum inferre, ac pluribus mediocrem injuriam facere.
Ulciscitur enim invicem unusquisque: et universis
in pœnas erogari necesse est. Verum quando aliquis ejusmodi est ut sanari possit, multum apud
judicem valet, tanta jam animum antea perpessam esse, ut vel apud affectos injuria misericordiam obtineat. Quandonam igitur verisimile est
beatos Emylii manes placatiores futuros? Equidem
sic existimo, vel certo potius miui persuadeo, supplici omni reverentiam haberi, qui in seipsumm
animadverterit. Et apud nos interdum qui ad purxam fateretur, seque supplicio dignum diceret,
supplicio est exemplus. At in iis etiam gloriari,
ac velut epulari, ob quæ injuste fecerit, sive eæ
εὐεργετῶν· ἀλλὰ καὶ αὐτὸν τὴν ἀπώλειαν καθ' ἡμῶν
¿wspyńcavta • quod ut aurum igni percoctum consumplis sordibus, ac fære omni, purum redditur,
ac naturæ suæ restituitur, ita longo cruciatu non
homo, sed mali etiam inventor remedium assequitur, τόν τε ἄνθρωπον τῆς κακίας ἐλευθερῶν, καὶ αὐτὸν
τὴν τῆς κακίας εὑρετὴν ἰώμενος. Gapite vero 35 sub
knem, eorum animas qui sine baptismo ac pœnitentia mortui sunt, igne purgari asserit, et ad Deum
reverti. Οἷς δὲ προσεπωρώθη τὰ πάθη, καὶ οὐδὲν
προσήχθη της κηλίδος καθάρσιον, οὐχ ύδωρ μυστικών,
οὐκ ἐπίκλησις θείας δυνάμεως, οὐχ ἡ ἐκ μεταμελείας
όρθωσις, ἀνάγκη πᾶσα καὶ τούτοις ἐν τῷ καταλλήλω
γενέσθαι· κατάλληλον δὲ τῷ κεκιβδηλευμένῳ χρυσίῳ
τὸ χωνευτήριον, ὡς τῆς ἐμμιχθείσης αὐτοῖς κακίας
ἀποτακείσης μακροῖς ὕστερον αἰῶσι καθαρὰν ἀποσωθῆναι τῷ Θεῷ τὴν φύσιν. Quæ sic interpretari,
ut ab Origeniano dogmate vindicentur, non valde
facile est; et de iis alibi dicetur.
Οὐκ οὔσης ἀρνεῖσθαί σοι γλώττης Nolanla
Iocutio, κατ' έλλειψιν particulae εἰς τὸ ἀρν. Nisi,
malis οὐκ ἐχούσης.
PG 66:1371τοῦτον δεῖ νομίζειν τὸν ἀτυχέστατον, οὗ μήτε θεός,
μήτ' ἄνθρωπος κήδεται. Σκόπει γὰρ καὶ ταύτῃ. Το
ἀκόλαστον εἶναι, πρὸς κακοῦ καὶ λέγεται, καὶ ἀκούε
ται. Οὐκοῦν τὸ κεκολάσθαι πρὸς ἀγαθοῦ. Τῷ γὰρ
ἐναντίῳ τὸ ἐναντίον ὁ λόγος νέμει.
opes sint, sive corpora, offensiorem eum redulit, Οστις δὲ χρόνον πολὺν ἀδικῶν ἀκόλαστος μένει,
qui injuria sit affectus. Quonam vero tete vertes,
posteaquam corpore excesseris, sive violenta aliqua pœna, sive alia quavis ratione, cum tu animam ipsam anima ipsa coram intueberis; neque ad
infciandumn futura lingua sit, sed recens adhuc
sceleris vestigium expressum atque insculptum præ se ferens? Non vertigine tum corripieris? non bærebis? Tacens scilicet attraheris, ac judicio sisteris tu, et ego pariter, et quemcunque publica
pornitentia non prius expiarit. Sed constantem esse oportet, fortis ac generose vir. Talem enim te
esse cupio, ac voluptates negligendæ, 184 quas per facinus quæsivimus; neque hominum pudere
nos debet, sed judici confitendum crimen est, et subita pœna vindices leniendæ furiæ. Nam cum nibil
omnino peccare maximum omnium bonorum est, tum ad justitiam revocari secundum in bonis
locum obtinet. Quisquis autem longo tempore injuriam faciens pœnæ expers manet, eum par est infelicissimum haberi, qui neque Deo neque homini curæ sit. Ita enim considerare dehes. Impunitam
esse tam dictu quam auditu ipso malum quidpiam est. Igitur punitum esse in bonis censebitur. Nam
contraria contrariis esse tribuenda, persuadet ratio.
Εἰ μὲν οὖν ἐγὼ παρὼν ἐτύγχανον, οὐδὲν ἂν ἔδει σε
πρᾶγμα σχεῖν ἀπερυθριῶντα, καὶ σαυτὸν καταγγέλ
λοντα· ἀλλ' ἐμαυτὸν ἂν ἔταξα συνηγορήσοντά κα
καὶ προσήγαγον ἄν σε, καθάπερ ἰατροῖς, ταῖς να
μοις. 'Ανόητος μὲν γὰρ ἄν τις εἶπεν, ὡς Συνέτας
Ιωάννου κατηγορεῖ, σὺ δ' ἂν ἠπίστασο ταληθές, ότι
φειδοῖ καὶ κηδεμονίᾳ τῇ σῇ τὴν κατηγορίαν ειλό
μην, ἵν᾿ ὡς ἐν κακοῖς ἄμεινον πράξειας. Αλλά
ταῦτα μὲν, εἰ ταδίκημα γέγονεν, ὁ μὴ γένατό σου
τε ἕνεκα καὶ τῆς πόλεως. Απασα γὰρ ἂν εἴη μιαρὰ
τῷ φόνῳ, τολμηθέντος αἵματος ὁμογνίου. Εἰ δὲ σὺ
καθαρὸς καὶ χεῖρα καὶ γνώμην· εἴη δὲ οὕτως ἐπι
άρατοι μὲν οἱ ταῦτα συνθέντες ἐπὶ σοί, κἀκείνους δὲ
περιμένει τὰ κατὰ γῆς κολαστήρια. ὡς οὐχ έτερος
οὕτω τρόπος θεομισης, ὡς ὁ λογοποιὸς ὁ τιτρώσκων
ἐξ ἀφανοῦς. Αγεννέστατος γὰρ ὤν, μέγιστα κατά
διαπράττεται. Καὶ λέγεται τις αὐτοῖς μοῖρα κιναίο
δοις προσκεῖσθαι καὶ τῶν ἐν τῇ τέχνῃ το
εἶναι τὸ κράτιστον· ἐπεὶ καὶ πρὸς ἄλλα πολλά σοφι
σταὶ γίνονται καὶ εὐμήχανοι· ὥστε ἄν τις αλῷ τῆς
μας ἐπὶ τοῖς οὐκ οὖσι ποιῶν, τοῦτο ἐκεῖνο, με
ἐπανέρῃ, μηδὲ διστάσῃς. ᾿Αλλὰ καν στερεώτατα
εἶναι δοκῇ, θαῤῥῶν ἀποφαίνου τὸν ἄνδρα ημίγυνα
αυτόχρημα θιασώτην τῆς Κότυος. Σοὶ δὲ ἔξεστιν επ
τῶν λόγων τούτων ἀποφῆναι συκοφαντούσαν την
δόξαν, εἰ σαυτόν τε καὶ τοὺς τοὺς ἐπιδοίης τη δίαι
Εἰπὲ γὰρ εἰσελθὼν, ὡς Ἐμοῦ κατήγοροί της είαν
ἀφανεῖς, οἱ προκατεγνωκότες αὑτῶν, ἀξιοῖσι λεγ
θάνειν· κατηγοροῦσι δὲ ὅμως πολλὰ καὶ χαλεπέ, καὶ
Equidem si tibi præsens adessem, nihil te necesse foret molestiam hanc capere, ut pudore omini
deposito teipsum deferres; me enim ultro tibi
advocatum præberem, teque ad leges tanquam ad
medicos adduceren. Nam etsi forte stultus aliquis
diceret, Joannem a Synesio accusari, tu tamen rei
utilitatem intelligeres, a me, ut tibi parcerem, tuique curam gererein, hanc esse accusandi provinciam susceptam, ut, quantum in malis licet, beatiori esses in statu. Atque hæc quidem ita demum
facienda censeo, si admissum facimus est; quod
et tui ipsius, et urbis gratia, factum esse minime
velim. Hæc enim, cognata cæde perpetrata, tota
illius parricidii piaculo contaminata videbitur. Sin
tu et manu et animo innocens es; quod utinam ita
sit, detestandi quidem ii sunt qui ea adversus le
comminiscuntur; et illos quoque inferorum illa
manent supplicia; quoniam nullius perinde miores
Den exsecrabiles sunt, ac famigeratoris, qui ex
obscuro vulnus infligit. Nam cum sit ignavissimus,
ingentia mala consciscit; ac nescio quod iis inesse
falum dicitur, ut cinaedi dant: atque hoc ipsum
genus hominum in illa arte principatum tenere.
Sunt enim aliis in multis callidi ac solertes. Quare
si quis rumores falsis de rebus spargeré deprehendatur, de hoc homine neque tu amplius interrogaveris, nec omnino dubitaveris, sed quamlibet firmus et constans esse videatur, audacter hominem
pronuntia seminarem esse, ac purum putum Cotytonis asseclam. Tibi vero summa facultas ex iis κινδυνεύουσι πείθειν ἐνίους· οὕτως εἰσὶν ἐπίβουλος,
rumoribus datur convincendæ calumniæ, si te
tuosque judicio permiseris. Ita enim omnium in
conspec:um prodiens loqueris: Nonnulli sunt occulti mei calumniatores, qui cum sua jam opinione
damnati sint, latere nihilominus 185 volunt. Sed
multa tamen eaque peracerba nobis objiciunt, quæ
aliquibus etiam probaturi videntur: adeo versuti
καὶ δεινοί παραδοῦναι λόγον τῇ φήμη. Κατα διελθὼν
τὰς αἰτίας, ἐφ' αἷς ἀκούεις κακῶς, γάμον καὶ φόνον
ἀνόσιον· ἐπειδὴ σπάταλον, οἶμαι, τινά φασι παρά του
κάθετον ἐξειργάσθαι τὸν φόνον· τοῦτον ἅμα προσάγων
δεήθητι τοῦ δικαστηρίου λιπαρών καὶ προσπά
πτων, μὴ ἀνεξέταστος ἀπελθεῖν, μηδὲ ἐρήμην ἀλώνει.
Οὐ γὰρ δὴ, κράτιστε τῶν ἡγεμόνων (ἐρεῖς), διότι
Μοῖρα κιναίδοις προσκεῖσθαι. Forte μοίρα
κίναιδος, οι γνώμη φιλόσοφος, etc.
Δεήθητι του δικαστηρίου. Melius est δικαστοῦ. Nam postea quasi de uno homine in singulari
loquitur, εἰ δὲ φιλάνθρωπος, etc.
PG 66:1373EPIST. XLVI.
γραφὴν εἰς τοὐμφανὲς οὐδεὶς ἀπηνέγκατο, παρὰ τοῦτό sunt, et ad disseminandos rumores instructi. Tum
σε δεῖ ποιήσασθαι, τὸ μὴ διὰ πάσης ἐλθεῖν βασάνου, crimina percensens, ob quæ nale audieris, nuptias
μετιόντα, καὶ θηρώμενον τὴν ἀλήθειαν. Ο διαβε- scilicet, et exsecrandum parricidium, quonianı
Βοημένος σπάταλος, οὗτός ἐστιν. Ἔχεις τὸν ἄνδρα· spatalum quemdam apud te esse dicunt, qui abs
χρῶ τῷ σώματι. Τοῦτον εἴ τι γέγονε, τήμερον ἀνα- te subornatus cam cædem fecerit: eumdem ipsum
φανῆναί γε δεῖ κατήγορον αὐτοῦ τε καμοῦ. Κἂν μὲν sistens, ab judicibus supplex omnique ope contenοὕτω σοῦ λέγοντος μὴ πείθηταί σοι· καὶ τοῦθ᾽ ἅλις dito, ne sine quæstione dimittatur, neve indicta
Έχει πρός γε ἡμᾶς τοὺς ἀνθρώπους· εἰ δὲ φιλάνθρω causa damnetur. Neque enim, durum optime (dices
τός τε εἴη καὶ χαρίσαιτό σοι τὴν περὶ τούτων ἀκρόα eum alloquens), tametsi nemo aperte accusation
σιν, ἅπαν ἐνταῦθα ἐστι τὸ λαμπρῶς ἀπολογήσασθαι, nem hanc intenderit, ideo tibi committendum est,
καὶ τοὺς λογοποιούς καταισχυναί τε καὶ κατασι- ut non omne quæstionum genus adhibeas ad vestiγάσαι. Τὸν γὰρ δὴ σπάταλον τοῦτον οὐ δεήσει τρυφάν Bandam explorandamque rei veritatem. En ille ipse
ἀλλὰ καὶ δεθήσεται, καὶ κρεμήσεται, καὶ τὰ πλευρὼ spatalus est, de quo omnes loquuntur. Hominen
διορυγήσεται. Δεινοὶ γὰρ ἐξελέγξαι προσποίησιν οἱ tenes; utere ejus corpore: hunc, si quid sceleris
βασανισταί· καί τινες αὐτοῖς ὄνυχὲς εἰσιν ἐξευρη- admissum est, hodie sui pariter ac mei accusatoμένοι, συλλογισμῶν ἐπιστημονικῶν ἔχοντες δύναμιν. rem oportet fieri. Quod si judex ita te obtestantem
Ὥσθ᾽ ὅ τι ἂν ἐκείνων κρατούντων ἀναφανῇ, τοῦτ' non audiat, hoc ipsum satis superque erit nobis
ἔστιν αὐτὸ τἀληθές. "Αν οὕτως ἀπολυθῇς μηδὲν ἀδι hominibus. Sin el bumanum se præbeat, et tui
κῶν, ἄπει τοῦ δικαστηρίου νενικηκὼς καὶ γαύρος, gratia causam illam velit cognoscere, tum vero ope
εὐαγής τε ὢν καὶ δοκῶν. Εἰ δὲ ἐγὼ μὲν εἰσηγησάμην ræ pretium erit egregie crimen diluere, et famige
ἅττα σοι λυσιτελεῖν οἶμαι, σὺ δὲ οὐ ποιήσεις, οὐδὲ ratores illos pudore afficere ac compescere. Nam
πρὸς τὸν δικαστὴν πρότει, τὸ μὲν ἀληθὲς εἶδέ τε, spatalum istum nequaquam agere delicias oporte
καὶ οἶδεν ἡ δίκη. Πάντως ὁ διὰ πάντων ήκων ὀφθαλ- bit; seul et vincietur, et suspendetur, et latera foμὸς τοῦ Θεοῦ, καὶ Λιβύην ώρα, καὶ φάραγγα εκεί dietur. Mirifici enim ad convincendam simulatioνην, καὶ θροῦν ἐκεῖνον, εἴτε τὸν ὄντως, εἴτε τὸν ἐπιnem sunt carnifices; et ungues quidam ab illis
ποίητον, καὶ τὸν Αἰμυλίου δρόμον· καὶ ὅ τι πέπονθε, excogitati sunt, eadein vi præditi, quam habent
καὶ ὑφ' οὗ, καὶ ὅ τι εἶπε, καὶ ὅ τι ἤκουσεν· εἰ δή τι scientiæ proprii syllogismi. Unde quidquid iis vinκαὶ εἶπε, καὶ ἤκουσε. Εἰ δὲ ἂν ἀναίτιος σὺ καὶ καθα- centibus expressum fuerit, ea certissima veritas
ρὸς τῷ Θεῷ, μήτε πράξας, μήτε βουλεύσας ἔργον ἐξω est habenda. Hunc si in modum absolutus eris,
ἄγιστον, ἀλλὰ ἡμῖν γε τοῖς ἀνθρώποις οὔπω καθαρός, c recipies e judicio le victor ac triumphans, et tam
ἕως αναπολόγητος ᾖς. Οὐδὲ ἐμβαλοῦμέν σοι δεξιάν re ipsa quam opinione hominum, purus et innoοὐδὲ ἀπὸ τῆς αὐτῆς σιτησόμεθα. Τοὺς Διμυλιου γὰρ cens. Verum si et ego illa suggessi quæ in rem
ἀλάστορας δίδιμεν, εἰ θιγγάνων ἡμῶν ἐναπομόρξῃ τὴν tuam esse videntur; et tu nihil horum facies, neπροστροπήν. Εἰσὶ καὶ ἡμῖν οἰκεῖαι κηλίδες, οὐ δεῖ
que te sistes judici; rei quidem veritatem vidit,
καὶ προσερανίζεσθαι.
novitque justitia. Prorsus ille Dei cuncta penetrans
vcnius et tunc Libyam aspexit, &t convallem illam, et rumorem illum seu verum, sive confictum; et
Amylii cursum; quæque is, et a quo perpessus est; quid dixerit ipse, quidve audierit; si quid
aut dixerit, aut andierit. Et hoc insuper novit, quamlibet apud Deum innocens sis, et sceleris expers, ut exsecrandum hocce facinus neque factis, neque consiliis admiseris; nondum te tamen apud
nes homines innocentem 186 videri, quandiu purgatus non eris. Itaque nec dextram tecum jungemus, nec ex eadem mensa vescemur. Nam Æmylii ultrices furias exhorrescimus, ne contagione tna
idem in nobis piaculum exprimas. Non desunt nobis domestica labes, ut alienas conciliare nibil
necesse sit.
ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΜΕ'.
Ολυμπίῳ.
Λυποῦσι τὴν Ἐκκλησίαν ἀλλότριοι πονηροί. Διά
βηκε κατ' αὐτῶν· οἱ πάτταλοι γὰρ παττάλοι; ἐκκρούονται.
ΕΠΙΣΤΟΛΗ Μ.
Αναστασίῳ.
οὐδὲ "Αμασις μὲν καλός φυλαξάμενος ἐπιδακρύσει τοῦ Πολυκράτους ταῖς συμφοραῖς, ἃς ἐσο·
μένας προείδετο. Αλλ᾽ οἷς εὐτυχοῦντι κήρυκα πέμ
μας τὴν φιλίαν ἀπείπατο, δῆλον ἐποίησεν ὅτι καν
ἐδάκρυσεν, εἰ προλαβεν ή συμφορὰ τὴν ἀπόῤῥησιν.
EPISTOLA XLV.
Olympio.
Molesti Ecclesiæ sunt alieni quidam homines
nequam; fac illis obsistas: clavus enim clavo pellitur.
EPISTOLA XLVI.
Anastasio.
Nec Amasis quidem probandus, qui ne Polycratis calamitatibus, quas futuras providebat, illacrymaretur, cavendum sibi putavit. Verumtamen quod
ei adhuc integra felicitate per præconem renunLiavit amicitiam, non obscure declaravit lacrymaDION. PETAVII NOTÆ.
Ούδ' Αμασις μὲν καλός. Vide Herodot. Thalia.
PG 66:1383EPISTOLA LVII.
Adversus Andronicum.
Quæ in mundo sunt maleficæ virtutes, etiamsi
ex usu divinæ providentia sint, cum ab illis panas
repetant qui eas commiserint, sunt illæ tamen et
invisæ Deo et exsecrabiles. Suscitabo enim, inquit,
gentem adversum vos, a qua hæc et illa patiemini;
ac tandem illos ipsos, quos tanquam milites arinat,
puniturum se esse dicit; quoniam cum in suam
vos potestatem accepissent, non sunt miserti, neque humaniter tractarunt. Etenim sacra ipsa verba
memoria non teneo: certo autem asseveraverim
alicubi in sacris Voluminibus Deum hæc loquentem induci. Neque vero ita cum dixisset, aliter
reipsa gessit. Quippe Babylonius rex Jerosolymorum evertit urbem, ac gentem ipsam in servitutem
redegit. At is ipse non multo post furore correptus
est, divinaque animadversione factum ut illius
urbs vastitate ac solitudine damnaretur; adeo ut
urben unquam in go fuisse loco incredibile videretur. Ecquid ergo sciscitari de Deo hunc in modum nos audebimus? Quid tu homines adversus
delinquentes tui ultores excitas: ¡idem postquam
divina voluntati tuæ operam navaverint, iisque
se carnifices præbuerint, ad quos mittuntur; cum
iis operæ suæ mercedem ac gratiam rependere oporteret, tunc vel maxime puuiuntur? An et ille nobis
ad respondendum huic interrogationi ista sugges
sit? Cum hic violata divina 192 lege, in homines
mala pervenissent: in maloruin vero genere principatum tenent, quæ malefica sunt; hæc enim uaturæ quadam abundantia efficiendi vim habent:
postquam igitur mala semel exstiterunt, divinæ
sapientiæ, et virtutis, et facultatis fuisse, non modo
Lonum facere: natura enim, ut ita loquar, haec
Dei est, velut ignis calefacere, vel lucere lucis: sed
illud imprimis, per mala ipsa, quæ a nonnullis
excogitata fuerint, bonum aliquem, et commodum
finem efficere, et utiliter bis uti quæ mala videantur. Est enim solertis hoc sapientiæ, vel malis ipsis
opportune uti posse. Quoties itaque pœnarum
exactoribus indiget, interdum locustarum agmini
præfectis dlæmonibus utetur; nonnunquam iis,
quorum munus est pestilentia; alias barbara aliqua natione; alias nefario principe: et, ut uno
verbo dicam, publicis velut administris, naturis,
quæ ad malefaciendum idoneæ sunt. Nibilominus
ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΝΖ'
Κατὰ ᾿Ανδρονίκου.
Αἱ κακοποιοί δυνάμεις ἐν κόσμῳ, συντελοῦσι μὲν
τῇ χρεία τῆς προνοίας· κολάζουσι γὰρ τοὺς ἀξίου,
κολάζεσθαι· εἰσὶ δὲ ὅμως θεομισεῖς τε καὶ ἀποτρόπαιοι. «Εγερῶ γάρ,» φησίν, ο ἔθνος ἐφ' ὑμᾶς, ὁ ἀφ'
οὗ πείσεσθε τόσα καὶ τόσα. Καὶ τελευτῶν, αὐτοῖ
εκείνοις, οἷς ἐπιστρατεύει, φησὶν ἐπεξελεύσεσθαι, ὅτι
παραλαβόντες ὑμᾶς οὐκ ἠλέησαν, οὐδὲ ἀνθρωπίνως
ἐχρήσαντο. Αὐτὰς μὲν γὰρ [γρ. μὲν οὖν] οἷα ἐξεμε
λέτησα τὰς ἱερὰς συλλαβάς. Διιχυρίζομαι δὲ, ὡς ἔστιν
οὗ τῶν βιβλίων ὁ Θεὸς ταῦτα λέγων πεποίηται. Καὶ
οὐκ εἶπε μὲν οὕτως, οὐκ ἐποίησε δέ. Αλλά Βαβυλών
γιος βασιλεὺς Ἱερουσαλήμ μὲν τὴν πόλιν κατέσκους,
τὸ δὲ ἔθνος ἡνδραποδίσατο. Ο δὲ αὐτὸς οὗτος εὐχ
εἰς μακρὰν ἐμεμήνει· καὶ γέγονε δίκη Θεοῦ ἐξερημα
θῆναι τὴν πόλιν, ὡς εἰ καὶ γέγονεν ἐν τῷ τύτῳ τὸ
λις, ἀπιστηθῆναι. "Αρα τολμητέον ἔρεσθαι θεόν; Δε
τί σὺ μὲν ἀνίστης ἄνδρας ἐπὶ τοὺς ἡμαρτηκίας και
τιμωρούς· ὅταν δὲ ὑπηρετήσωσι τῷ θείῳ βουλήσει,
καὶ γένωνται δήμιοι τούτοις, ἐφ' ού; καταπέμπουν
ται, δέον ἐκεῖσαι χάριν τῆς ὑπουργίας, τότε δε μάλ
λιστα καὶ κολάζονται; Αλλ' ἡ κεκίνηκεν ἡμᾶς εἰς
ἀπίκρισιν ὧν αὐτοῦ πυνθανόμεθα; Επειδή γάρ βε
βλαμμένου τῇδε τοῦ θείου νόμου, παρῆλθεν εἰς ἀνα
θρώπους κακά· τὰ δὲ κακοποιά, διαφερόντως κακέ
περιουσία γὰρ φύσεως καὶ δραστήρια γίνονται· ἐπεὶ
δ' οὖν, ἅπαξ γέγονε τὰ κακά της θείας σοφίας καὶ
ἀρετῆς καὶ δυνάμεω; ἔργον ἐστὶν, οὐ μόνον τὸ ἀγα
0οποιεῖν. Φύσις γάρ, ὡς εἰπεῖν, αὕτη θεοῦ, ὡς τοῦ
πυρὸς τὸ θερμαίνειν; καὶ τοῦ φωτὸς τὸ φωτίζειν καὶ
κἀκεῖνο μάλιστα, τὸ διὰ κακῶν ἐπινοηθέντων
πρός τινων, ἀγαθόν τι καὶ χρηστὴν τέλος ἀποτελεῖν,
καὶ ὠφελίμως τοῖς δοκοῦσι φαύλοις χρῆσθαι. Καὶ γὰρ
σοφίας ἐστὶν εὐμηχάνου, καὶ τοῖς κακοῖς ἐν δένει
χρήσασθαι. Οταν οὖν δεῖται κολαστών, χρήται να
μὲν ἀγελάρχαις ἀκρίδων δαίμοσι· νῦν δὲ ὧν ἔργα
λοιμοί· καὶ νῦν μὲν ἔθνει βαρβάρων· νῦν δὲ ἄρχοντι
πονηρῷ· καὶ καθάπαξ εἰπεῖν, ταῖς ἐπιτηδείοις εἰς τὸ
ποιῆσαι κακὰ δημοσίαις φύσεσι. Μισεῖ δ' ὅμως αὐτές,
ὅτι πρὸς τοῦτο γεγόνασιν ἐπιτήδειοι. Οὐ γὰρ ἐπαίξει
ὁ Θεὸς ὄργανα συμφορῶν, ἀλλ᾽ ὑφ᾽ ἑαυτῶν εἰς τοὺς
ταχθεῖσιν ἑτοίμως ἐχρήσατο. Καὶ διότι πρὸς τοῖν τ
γέγονας χρήσιμος, αὐτὸ τοῦτό ἐστιν, δ καὶ τανείαι·
σιν ἀποκόπτει Θεοῦ. Οὕτω καὶ σκεῦος τὸ μὲν ἔτερον,
τὸ δὲ τίμιόν ἐστί τε καὶ νομίζεται. Κρίνεται γε
ἑκάτερον πρὸς ἥντινα χρείαν παρέχεται. Τράπεζα μετα
In quibusdam codicibus hæc inter epistolas
nou censetur, sed post easdem iuter καταστάσεις.
Sic enim appellare solet declamationes quasdam.
Neque revera epistola est; sed, quod ad sequentimi intellectum conferat,et in vulgatis editionibus,
atque in mss. plerisque suum inter illas locum
habeat, nihil immutare decrevimus. Cæterum Andronicus iste Beronicensis Pentapoli præfectus, cam
scelerate multa et impie in Deum atque homines
moliretur, coacto Ptolemaide concilio, a fidelium
communione de episcopormin sententia reje tus est.
Habita igitur hæc invecţiva est post conciții decreLum, quod sequens ad episcopos epistola continet.
᾿Αλλὰ κἀκεῖνο μάλιστα, τὸ διὰ κακῶν. 5. Δε·
gust. De civit., cap. 1: Multa enim fiunt a malis quidem contra voluntatem Dei; sed tantæ est ille sapientiæ tantaque virtutis, ut in eos exitus, sive fines, quos
bonos el justos ipse præscivit, tendant omnia que toluntati ejus videntur adversa. Plotinus apud Theodor.
vi De curandis Grec.: Καὶ οὐ γέγονε τὰ κακὰ διὰ τοῦ
τα, ἀλλ' ὅτι χρῆται καὶ αὐτοῖς εἰς δέον, ἐπεὶ περὶ γένει,
εἴρηται· τοῦτο δὲ δυνάμεως μεγίστης, καθώς και
τοῖς κακοῖς χρήσασθαι ἱκανὴν εἶναι. Vide Philonem
apud Euseb. lib. vult De preparal., pag.
PG 66:1385EPISTOLA. EPIST. LVII.
Ιερόν χρήμα, δι' ἧς ὁ Θεὸς τιμᾶται φίλιός τε καὶ ξένιος,
καὶ τὸν Ἀβραὰμ ἡ φιλοξενία Θεοῦ πεποίηκεν ἐστιάτορα. Μάστιξ δὲ ἀποτρόπαιον· θυμῷ γὰρ ὑπηρετεῖτα:.
Και τις ήδη χρησάμενος αὐτῇ, μετενόησε. Τῶν μέντης κολαζομένων ὁ Θεὸς κήδεται. Οὐδὲ γὰρ οὐδὲ
τοῦτο μικρὸν, ἐπισκοπῆς ἀξιωθῆναι Θεοῦ, καὶ καθήμασθαι διὰ δίκης τὰ ἁμαρτήματα. Αἱ δὲ τιμωροὶ φύσ
σεις, αἱ παντάπασιν ἀπόστροφοι τοῦ Θεοῦ. Τὸ γὰρ
ἀφανιστικὸν, τῷ Δημιουργῷ δήπου πολέμιον. Οὐ
γὰρ οὐδὲ διάκειται τὴν γνώμην ὁ τιμωρός, ἢ δαίμων, ἢ ἄνθρωπος, ὡς λειτουργίαν τινὰ ταύτην εἰσφέρων Θεῷ· ἀλλὰ τῇ μοχθηρία της φύσεως χαριζόμενος,
ταῖς κοιναῖς συμφοραῖς ἐπεξέρχεται. Οὐ τοίνυν ἐπειδὴ
δυστυχεῖν ἔδει τὴν πόλιν, σὺ δὲ τοῦτ' εἰργάσω, παρά
τοῦτό σε δεῖ διαδρᾶναι τὴν δίκην. Ταύτην γὰρ ἂν τὴν
ἀπολογίαν καὶ Ἰούδας ἀπελογήσατο. Ἔδει γὰρ ὑπὲρ
τῆς ἁπάντων ἁμαρτίας [γρ. σωτηρίας] σταυρω
Είναι Χριστόν. Αλλ' ἔδει μεν, φησίν, Οὐαὶ δὲ, δι'
οὗ γίνεται· καὶ, Καλὸν ἦν τῷ ἀνθρώπῳ, εἰ μὴ ἐγέν
νετο. Οὐκοῦν τὸ μὲν ὁρώμενον, ἀγχόνη τὴν προδοσίαν
αὐτοῦ διεδέξατο. Τὸ δὲ οὐχ ὁρώμενον, οὐδ᾽ ἂν ἐπινήσειέ τις. Οὐ γὰρ ἔστιν ἐπίνοιαν ἀνθρώπου χωρῆ
σπι, τίνα γένοιτ' ἂν τῷ Χριστοῦ προδότῃ τὰ κολαστή
μία. Τί γὰρ ᾗ δεῖ γενέσθαι ὑπηρετῆσαι τῷ χρεών,
οὐκ ἀστείας ἀπολογίας ἐστί. Δεῖ τοίνυν ὅσον οὐδέπω
καὶ Λυσουριανοὺς καὶ ᾿Ανδρόνικον, ὑπὲρ ὧν εἰς ἡμᾶς
εἰργάσαντο, δίκην ἀξίαν κομίσασθαι. Καὶ γὰρ τὴν
ἀκρίδα τὴν λυμηναμένην ἡμῶν τοὺς καρποὺς, καὶ
μέχρι μὲν καλάμης τὸ λήϊον, μέχρι δὲ φλοιοῦ τὰ φυτὰ
απανήσασαν, καταποντιστής ἄνεμος ἄρας ὦσεν εἰς
μέσον τὸ πέλαγος. Ταύτῃ μὲν οὖν τῇ πληγῇ τὸν
νότον ἀντέταξεν ὁ Θεός· καὶ ἐπ' Αυσουριανούς
ξοη τις ᾑρηται παρ' αὐτοῦ στρατηγός· ὡς εἴη γε τοῦ
τον ἡμῖν [γρ. ἡμῶν] εἶναι τῶν παρ' αὐτοῦ πώποτε
στρατηγῶν εὐσεβέστατόν τε καὶ δικαιότατον. Τοῦτον
ἐπὶ τῷ κατ' αὐτῶν τροπαίῳ μακαρίσαι μοι γένοιτο.
Μακάριος γὰρ, φησὶν, ὃς ἀνταποδώσει τὸ ἀνταπόδομα αὐτοῖς· Μακάριος ὃς ἐδαφιεῖ τὰ νήπια
αὐτῶν πρὸς τὴν πέτραν. Τί; δὲ ἄρα, τίς ὄλεθρος
περιμένει τὸν παλαμναῖον τῆς χώρας Ανδρόνικον;
Τῆς ἀξία γένοιτ' ἂν δίκη ψυχῆς κακεργάτιδος; Ως
ἐμοὶ τῶν πληγῶν ἀπασῶν, αἷς μετῆλθε τὰς ἁμαρτίας
ἐμῶν ὁ Θεὸς, Ανδρόνικος ἐστι μακρῷ πάντων βαρύτερος. Πρὸς γὰρ ταῖς κοιναῖς συμφοραῖς, οὗτος ἐμόν
ἐστι κακὸν ἴδιον. Διὰ τούτου μέτεισιν ὁ πειράζων, ἵνα plagæ austrum Deus opposuit, sic adversus Ausuδραπετεύσω τοῦ θυσιαστηρίου τὴν λειτουργίαν. Επε
ανακτέον δέ μοι μικρὸν ἄνω τὸν λόγον, ἵν᾽ οἷς ἴστε,
προσθείς ἃ μὴ πάντες γινώσκετε, ἀκόλουθον ὑμῖν
24. • ibid.
tamen eas odio prosequitur, quod ad id idonea
reperiantur. Non enim calamitatum instrumenta
molitur Deus, sed suapte sponte ad hoc officium
accommodata in promptu habet. Εt quoniam tu ad
id idoneus redditus es, hoc ipsum est, quod te a
Deo penitus abscindit. Ita vas aliud iubonoratum,
aliud pretiosum et est, et esse creditur. Unumquodque enim ex eo usu, quem præslat, dijudicatur.
Exempli gratia, mensa sacrum est aliquid, per quam
Deus honoratur amicorum hospitumve præses.
Irine Abrahamum illa in hospites humanitas Dei
convivatorem reddidit. At flagellum e contrario detestandum est; nam iræ ministrat, et nonnunquam qui
eo usus est pœnitentia ducitur. Sed eorum, qui pœnæ
subjiciuntur, curam habet Deus. Non enim profecto,
non illud exiguum est, divina providentia dignum baberi, et perpessione pœnæ ab sceleribus repurgari.
Verum pœnarum administræ naturæ a Deo sunt prorsus aversæ. Etenim quod destruendi vim habet, conditori haud dubie repugnat. Sed nec ita est affectus
animo vindex, sive dæmon, sive homo, quasi munus
hoc Deo præstet; sed naturæ improbitati serviens
communes calamitates persequitur. Non igitur quoniam, verbi causa, ærummis confictari civitatem
oportebat, tua est vero id opera perfectum; ideo meritas penas effugies. Alioqui eadem defensione et Judas uti poterat. Οportebat enim pro peccatis omnium
in crucem tolli Christum Dominum. Sed oportebat
quidem, inquit, 193 Va autem ei ', per quem istud
fit; et, Bonum esset huic homini, si non essel natus*.
Quamobrem, quod quidem videri poterat, proditionem illius suspendium est consecutum; quod
autem videri non potest, nemo cogitatione comprehendere possit. Neque enim id animus hominum
capere potest, proditori Christi quanta sint supplicia constituta. Hoc enim, quod falo ac necessitati, quatenus accidere oportebat, ministratum
sit, non habet probabilem excusationem. Quamobrem tam Ausurianos, quam Andronicum, pro eo
quod in nos commiserunt, par est dignas panas
exsolvere. Nam et locustam, quæ fruges nostras
vastaverat, quæque ad culmen usque segetes,
stirpes ad corticem adederat, depressor ventus attollens, medium in mare præcipitavit. Atque ut ei
• Matth. xxvi,
rianos aliquis jam ab eo dux electus est; qui utinam nobis omnium, qui unquam ab eo submissi
sunt, ducum religiosissimus sit ac justissimus!
Τῶν μέντοι κολαζομένων. Prosper Aquit.
The Provid.:
Jam quos peccantes Dens arguit, hos etiam nunc
Diligit, et patrio vult emendare Angello:
Meque istis potius societ, quam congreget illis, etc.
Mode: Prosper in psal. cxvii ad hæc: «Gnsligans
castīgurit me Dominus:» Sare filius suos paterfamilias per nequissimos servos emendari jubet, cum
itlis hæreditatem, his compedes præparet. Naz, oral,
PATROL. GR. LXVI.
45 De plaga grandinis: Ως βέλτιον εἶναι νῦν παι
δευθῆναι, καὶ καθαρθῆναι, ἢ τῇ ἐκεῖθεν βασάνω παρα
πεμφθῆναι, ἡνίκα κολάσεως καιρός, οὐ καθάρσεως.
Ὑπὲρ τῆς ἁπάντων ἁμαρτίας. Non qual
altera lectio displiceret, quæ σωτηρίας habet, sed!
quod illam in quatuor mss. videram, rescripsi
ἁμαρτίας.
Καὶ ἐπ' Αύσουριανούς. Ausurianorum ta
minit et alibi, ut in καταστάσει de Cyrene, ad quama
de iis agemus.
'
'
PG 66:1387Utinam hunc min aliquando fas sit, ob reportatum τὴν διδασκαλίαν τῶν περὶ ἐμὲ πραγμάτων ποιήσωμα.
de illis triumphum, prædicare Leatum! Beatus Καὶ γὰρ πρὸς τὰ μετὰ ταῦτά μοι καλώς έχει τούτων
enim, ait, qui retribuet retributionem ipsi. Beatus ὑμᾶς ἀκροατάς μοι γενέσθαι.
qui allidet infantes corum ad petram *. Quænam ergo tandem pernicies Andronicum provinciæ pestem atque exitium exspectat? Quænam digna malefica anima pœna esse poterit? Mihi enim
plagis omnibus, quibus vindex Deus peccata nostra persecutus est, longe atrocior esse videtur
Andronicus. Nam præter communes acerbitates, is præcipuum mihi est ac peculiare malum. Per
eum tentator id molitur, ut altaris munus defugiam. Sed mihi altius paulo repetenda oratio est,
ut iis, quæ comperta vobis sunt, addens ea, quæ non omnibus sunt cognita, ea ordine vobis exponam quæ mibi contigerunt. Etenim ad illa, quæ postea dicturus sum, intelligenda, optimum erit
vos ista a.me prius accepisse.
Mihi jam inde ab ineunte ætate statui, divinum
quoddam esse bonum, otium vivendique facilitatein; id quod divinis ingeniis convenire quidam dixit:
idque esse, mentem alere, ac Deo conciliare illum,
qui eam possideat, et ea perfruatur. Quæcunque
ergo pueris inesse, aut usuvenire solent, minimum
ego eorum particeps fui, ut et eorum, quæ in adolescentulis, et quæ in juvenibus cernuntur. Cumque
jam virilem aetatem attigissen, 194 nihil a puerulo,
quantum spectat ad quietem et vitæ tranquillitatem discrepavi; sed perinde ut in festiva aliqua
celebritate ætatem exigens, pacatum ac nullis perturbatum fluctibus statum animi mei servare studui.
Neque tamen ideo me Deus hominibus inutilem
fecit, sed plerumque tam privati, quam civitates
opera mea ad summas opportunitates usi sunt,
Hoc enim mihi divinitus tributum fuerat, ut cum
ego auctoritate plurimum possem, tum optima
quæque vellem. Nihil me istarum occupationum a
philosophia sejunxit, neque felici exemit otio. Tum
demum enim, cum violenter atque gre, nec sine
labore aliquid facias, tempus consumitur, atque
infinitis negotiorum molestiis animus immergitur.
Quicumque vero verbo solo fungitur: quo et dicent»
statim persuasio sequitur, et est maxima apud
audientes sermonis illius elcacitas; quis est quod
sermoni suo parcat, uti quispiam ɔ calamitate revocetur? Magni est homo pretii animal: magni,
inquam, pretii̟, cum pro eo sit Christus in cruce
suspensus. Mihi vero ut persuadere possem hominibus, ad hunc usque annum fortasse divina quadam sorte concessum est: fortassis etiam, quod
a'gre me negotiis implicarem, quæ vellem ad exitum perducebam. Jam vero res tota in irritum
cessisse deprehenditur, cum aliis plerisque, quæ
haud obscura erant in me Dei beneficia; quæ, a
Deo manifeste erant attributa: inter quæ illud ei
• Psal. cxxxvi, 8, 9.
Ἐμοὶ παιδόθεν παρέστη θεῖον ἀγαθὸν εἶναι, σχολή
καὶ τοῦ ζῆν εὐμάρεια· τοῦθ᾽, ὦ ταῖς θείαις φύσες
προσήκειν τις ἔφη· αὐτὴ τοῦτ᾽ εἶναι, τὸ τὸν νών
ἐκτρέφειν, καὶ συνιστῶν τῷ Θεῷ τὸν ἔχοντά τ
αὐτὴν καὶ καρπούμενον. Ὅσα δὴ παισὶν ἐστιν ἡ
γίνεται πράγματα, τούτων ἐλάχιστον ἐγὼ μετέσχον,
καὶ ὅσα μειρακίοις, καὶ ὅσα νέοις. Καὶ εἰς ἄνδρα
παραγγείλας, οὐδέν τι παιδαρίου πρὸς ἀπραγμοσύν
την παρήλλαξα· ἀλλ᾿ ὥσπερ ἐν πανηγύρει σεμν
διεξάγων τὸν βίον, διὰ πάσης ηλικίας Όλεων καὶ
ἀκύμαντον τῆς ψυχῆς ἑτήρησα τὴν διάθεσιν. Οὐ μὴν
διὰ τοῦτο ἀνθρώποις ἀσυντελή με πεποίηκεν ὁ θεὸς,
ἀλλὰ πολλάκις ἡμῖν καὶ ἰδιῶται καὶ πόλεις εἰς δέσι
ἐχρήσαντο. Εδίδου γὰρ ὁ Θεὸς δύνασθαί τε τὰ μέσ
γιστα, καὶ τὰ κάλλιστα βούλεσθαι. Τούτων οὐδὲν ἐμὲ
φιλοσοφίας ἀφείλκεν, οὐδὲ τὴν εὐδαίμονα μοι σχολὴν
ὑπετέμνετο. Τὸ γὰρ ὠθισμῷ, καὶ μόχθων, καὶ μόλις
ποιεῖν, τοῦτό ἐστιν ὁ δαπανᾷ τὸν χρόνον, καὶ τὴν
ψυχὴν ἐμβαπτίζει μερίμναις πραγμάτων. Ότι δὲ
εἰπεῖν μόνον καθήκει, ἡ πειθώ δὲ ἔπεται, καὶ ὁ λ
γος ἀνυσιμώτατός ἐστι παρὰ τοῖς ἀκούουσι, τίς φειδώ
ῥημάτων, ἵνα δυστυχίας τις ελευθερωθῇ; Τίμων
ζῶον ὁ ἄνθρωπος· τίμιον γάρ, εἰ δι' αὐτὸν ἐστιν·
ρώθη Χριστός. Ἐμοὶ δὲ τὸ πείθειν ἀνθρώπους εἰς
τὸν μέχρι τοῦ παρόντος ἐνιαυτὸν, τάχα μὲν θείος
κλῆρος ἐγένετο τάχα δὲ μόλις πραγμάτων
ἀπτόμενος, ἐπετύγχανον. Νῦν γὰρ δὴ τὸ πραγμα
ἔοικεν ἐξεληλέγχθαι μετά πολλῶν, ἅτινα 32
φῶς ἦν τοῦ Θεοῦ, καὶ τοῦτ' ἀνετίθουν αὐτῷ· α!
ἔξων μετ' ἀγαθῶν τῶν ἐλπίδων, ὥσπερ ἐν ἱερῷ περι
βόλῳ τῷ κόσμῳ, ζῶον ἄφετον, ἀνειμένον [γρ. ἐκ:·
μένον ζῶν], εὐχῃ, καὶ βίβλῳ, καὶ θήρα μερίζων τὸν
βίον· ἵνα γὰρ ὑγιαίνῃ ψυχή τε καὶ σώμα, τὸ μέν τι
δεῖ πονεῖν, τὸ δὲ αἰτεῖν τὸν Θεόν. Μετά τοιαύτης
εὐμαρείας είλκυσα τοὺς ἐνιαυτούς τους μέχρι τῆς
ἱερωσύνης αἱρέσεως· πρὸς ἦν ἐγὼ παρὰ τοὺς
πώποτε δειλότατος γέγονα. Μαρτύρομαι τὴν ἐπὶ ταπ
Τάχα μὲν θεῖος κλῆρος ἐγένετο. Duas causas fuisse ait, cur in conficiendis negotiis opes
suas feliciter experiretur. Prinia est diviña quædam
sors, ac felicitas; altera quod ægre ac cunctanter
ea susciperet. In multis veter. alio modo conceptum membram reperi, nimirum, τάχα δὲ μόλις
πραγμάτων ἁπτόμενος, ἔστιν ὅταν ἅψηται, vel ἅπτηκαι Deerat vox επετύγχανον, quam alii scripti et
vulgati omnes agnoscunt, prorsus ut ita legendum videatur, πραγμ. ἀπτ. ἐπιτυγχάνων ἐστὶν ὅταν
ἅπτηται.
Νῦν γὰρ δὴ τὸ πρᾶγμα ἔοικεν ἐξεληλέγ
χθαι. Sola interpunctione magnam huic loco!-
cem attulimus. Nam in duobus inss. quæ sequuntur
μετά πολλῶν, etc., στιγμή separantur ab anteceden
tibus. Est autem ἐξελέγχεσθαι [LV] imbecillitatis
convinci et irritum deprehendi. Sic Plut. in Brulo:
Οὐ δέομαι πάλιν ἄλλας ἐλπίδας ἐξελέγχειν καὶ παρασκευάς.
Μέχρι τῆς ἱερωσύνης αἱρέσεως. Forsilam
νος ἱερωσύνης glossema est; neque tamen innutare ausus sum, quod ita in ms. quinque legatur.
PG 66:1389EPISTOLÆ. — EPİST. LVII.
do, velut in religioso quodam septo, solutum»nimal, libere degens, oratione, et libris, et venatione
vitam distinguens. Etenim ut et animo, et corpori
sua sanitas constet, partim id laborandum, partim
a Deo postulandum est. In hac vivendi facilitate
annos ineos usque ad sacerdotii onus exegi, ad
quod subeundum præ cateris, qui hactenus fue
runt, timidissimus exstiti. Testor praesidem om.
niumi Deum, cujus arcana mysteria vestri causa
suscepi, citra humanas prensationes et studia, ego
ad ipsummet Deuni multis temporibus ac locis privatim adii, cum pronus flexisque genibus mortem
præ sacerdotio supplex peterem. Tenebat enim me
adversus philosophiæ tranquillitatem reverentia
quædam atque amor: pro qua nihil non et agendum mihi, et dicendum putabam. Sed postquam
superatis hominibus a Deo sum victus: ut communis
ſama ſert, eum qui honore illo dignatus sit, familiarem Dei fieri; 195 ferebam equidem, sed invitus
ac repugnans, novum hoc et insolens vitae genus:
ac jam jamque fugam meditantem bonorum spes
ac deteriorum metus a proposito revocavit. Quin
istud de sacris senibus audivi, me a Deo gubernari. Et alius quidam his verbis usus est: bilarem
esse Spiritum sanctum, et sui participes exhilarare!
addiditque de me cum Deo contendisse dæmonas,
quibus meliorem in partem transiens mororem
afferam. Ac tametsi molestiæ aliquid inligant, nunquam tamen, aiebat, philosophus Deo consecratus
Θεόν, οὗ δι' ὑμᾶς ἐγὼ τὰς ἀποῤῥήτου; ἐβάστασα tribuebam; vivebamque optima cum spe in munτελετάς, δίχα τῶν ἀνθρωπίνων περιόδων τε καὶ σπου
τῶν, αὐτῷ καταμόνας ἐν πολλοῖς καιροῖς τε καὶ
τόποις προσῆλθον Θεῷ· καὶ πρηνής καὶ γονυπετής
ἱκέτης γενόμενος, θάνατον ἀνθ᾽ ἱερωσύνης ᾑρούμην.
Αἰδὼς γάρ τίς με καὶ φιλία κατείχε τῆς ἐν φιλοσο
εἰς σχολῆς, ὑπὲρ ἧς ἅπαντα δεῖν ᾤμην παεῖν τε
καὶ λέγειν. Αλλ' ἐπειδὴ τῶν μὲν ἀνθρώπων ἐκράτουν, τοῦ Θεοῦ δὲ ἡττώμην, ὡς κοινή φήμη (γρ.
γνώμη] τὸν ἀξιούμενον είναι γνώριμον Θεοῦ,
έφερον, ἀλλὰ δυσηνιάστως τὴν καινοτομίαν τοῦ βίου.
Δρασμῷ γὰρ ἐπιθέμενον, ἐλπὶς ἀγαθῶν, καὶ φόβος
χειρόνων ἀνέκοψε. Καὶ λεγόντων ήκουσα γερόντων
ἱερῶν, ὅτι με θεὸς ποιμαίνει· καί τις ἐπὶ λέξεως
εἶπεν, ὡς ἱλαρόν ἐστι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, καὶ βλαρύνει τους μετόχους αὐτοῦ. Καὶ προσέθηκεν, ὡς
Αμφισβήτησαν ἡμῖν πρὸς Θεὸν δαίμονες, οὓς λυπῶ
προσχωρήσας τῇ μερίδι τῇ κρείττονι. ᾿Αλλὰ κἄν τι
προσβάλωσι χαλεπόν, οὐκ ἀμελεῖται, φησί, φιλόσοφος
Ιερωμένος. Ἐγὼ μὲν οὖν οὐ γὰρ ῥᾴδιός είμι χαυνω
θῆναι, καὶ λαμπρόν τι λογίσασθαι περὶ ἐμαυτοῦ
τὴν ἀτυχίαν ᾐτιασάμην· ἀλλ' οὐχ ὑπὸ φθόνου δαίμο
νας Οὐ γὰρ οἶμαι μοι προσήκειν ἀρετὴν, ἥτις
ἂν τοὺς βασκάνους ἐκίνησεν. Αλλ' ἐφόβει με μᾶλλον
είπες όφλοντα παρ' ἀξίαν άψασθαι μυστηρίων Θεοῦ.
Καὶ ταύτην τὴν ἀτυχίαν εμαντευόμην, εἰς ἦν οὐ
κατα μικρὸν ἀλισθον· ἀλλὰ παρῆν ἐνθάδε, καὶ τὰ
Θεινά πάντα παρῆν· καὶ χορηγός πάντων Ανδρόνιτος, δαίμων ἀρήτος, άπληστος συμφορῶν, τῆς πόλεως
τοῖς λειψάνοις ἐγκείμενος. Εα! πανταχοῦ τῆς ἀγορᾶς
Ανδρῶν οίμωγαι, γυναικῶν ὀλολυγαί, παίδων ολο- negligitur. Ego vero, cum non facile insolescere,
συρμα σχήμα πόλεως εαλωκυίας αὐτῇ περιτέθεικιν, ἧς τὸ κάλλιστον μέρος ἀποτεμόμενος, τίσεως
χωρίον ὀνομασθῆναι γέγονεν αἴτιος, την στοάν τὴν
βασίλειον τὸ πάλαι κριτήριον, ἀποδείξας βασα
νιπτήρων. Ταύτην δαίμοσι ποινίμοις, οἷς ἑαυτὸν
ἄρες προσένειμε, βωμὸν καὶ τράπεζαν παρέθηκεν.
Ο πόσους πολιτῶν εἰστίασε δάκρυσι! Ποιοι Ταυρο
σκύθαι, τίνες Λακεδαιμόνιοι τοσούτῳ τῷ διὰ τῶν
μαστίγων αἵματι τὴν παρ' αὐτοῖς ἐτίμησαν Αρτεμιν;
Δρόμος απάντων εὐθὺς ἐπ' ἐμέ· καὶ πανταχόθεν
εὐθὺς ἐβαλλόμην ἀκοῇ καὶ θές κακῶν. Νουθετήσας,
οὐκ ἔπεισα· ἐπιτιμήσας, Ερέθισα. Ο παρών καιρός
έλεγξεν ἡμῶν τὴν ἀσθένειαν, ἣν μέχρι νῦν ἔχρυμεν [γρ. ἔκρυπτε] ἀπὸ τῶν ἀνθρώπων θεός· συγχωρευμένων γὰρ ἀεὶ τιμὴν καρπωσάμενος, παρέσχον
ὑποψίαν τῇ πατρίδι δυνάμεως. Καὶ τοῦτο χαλεπώ
Στον τῶν συμβεβηκότων ἐστί μοι. Πρὸς γὰρ τὴν
ἐλπίδα τῶν ἡγνοηκότων με κρίνομαι. Οὐδὲ γὰρ πείθω
λέγων αὐτοὺς ὡς οὐ δύναμαι, ἀλλ' ἀξιοῦμαι πάντα
τὰ δίκαια δύνασθαι. Περίεστιν οὖν αἰσχύνεσθαι καὶ
pœac de me magnifice aliquid cogitare soleam, infelicitatem accusavi meam: non tamen id invidia
ulla dæmonis accidisse mihi statui. Non enim tantum mihi sumo virtutis, ut hæc invidiam movere
possit. Sed hoc unum magis terrebat, ne cam poenis ipse obnoxius essem, divina mysteria indigne
tractarem. Eainque animo calamitatem præsagiebam, in quam baud paulatim ego sum delapsus;
sed statim atque huc adfui, omnia mihi præsto
ſuere malorum genera: quorum præbitor est Andronicus, Martius demon, calamitatum insatiabilis, patriae reliquias insectans. Heu! heu! Lolo
foro exaudiebatur. Virorum, inquam, gemitus, mulierum ululatus, puerorum planctus; patria denique speciem capla urbis affinxit: cujus pulcherri
mam partem eximens, supplicii locum appellari ſecit, ac regiam porticum, ubi olim jus dicebatur, in
carnificinam convertit. Hanc ille vindicibus dæmonibus, quorum se numero aggregavit, aram ac
mensam apposuit. O quam multos ille cives tanquam
Ὡς κοινή φήμη τὸν ἀξιούμενον. Ita in
ommbus scriptis, pro quo libenter scripserim tŵy
αξιωμένων είναι γνωρίμων.
'Αλλ' οὐχ ὑπὸ φθόνου δαίμονος. Deesse
nonnihil arbitror ad hujus loci integritatem.
Τὴν στοὰν τὴν βασίλειον. Nam reges olim
Cyrensis, diviso inter fratres Ægypti regno. Αι Ριο
lenaeus Appio moriens pop. Rom. hæredem reliquit.
Entrop. lib. vt: Quo tempore, ait, Libya quoque Romano imperio per lestamentum Appionis, qui res
ejus fuerat, arcessit, in qua inclytae civitates erant
Berenice, Ptolemais et Cyrene. Epitom. Liv. lib. Lxx j
Just. lib. xxxvIII.
'
PG 66:1391convivio, lacrymis excepit! Quinan Tauroscytha? λυπεῖσθαι. Πάθος εὐθὺς ἐν ψυχῇ, καὶ ποικιλία φρο
aut qui Lacedæmonii tanto per verbera sanτίδων, καὶ εἰδωλοποιία πραγμάτων, καὶ μικρὰν 1
guine unquam suam Dianam coluerunt? Fit om- Θεός. Εἰ δαιμόνων εἰσὶ προσβολαὶ τὰ γινόμενα κ
nium illico concursus ad me: et undique statim Ανδρονίκου, πᾶν ἐποίησαν ὅσον ἐβούλοντο. Οὐκέτι
impetebar auditu malorum ac spectaculo; ac, cum τῆς συνήθους ἐν εὐχαῖς γλυκυθυμίας ᾐσθόμην· ἀλλα
illum admonerem, persuadere non potui: cum in- τὸ μὲν σχῆμα, εὐχῆς· ἐγὼ δὲ καὶ περιηνέχθην
creparem, irritavi: prasens tempus imbecillitatem ἀπανταχοῦ τῶν πραγμάτων, ὀργῇ, καὶ λύπη, καὶ
nostram coarguit, quam Deus homines hucusque πᾶσι πάθεσι μεριζόμενος. Καίτοι διὰ τοῦ τῷ θεῷ
celaverat. Nam cum eorum, quæ mea opera ob- συγγινόμεθα. Γλώττα δὲ ἀνθρώποις τὰ πρὸς ἀνθρώ
tinebantur, honor ad me perveniret, auctoritatis πους ὑπηρετεῖ. Εἰ τοίνυν ἐν εὐχαῖς ἀπροσεξία,
ac potentiae de me opinionem patriæ præbui. Quod ἠτύχηκα, καὶ παραπόδας ή πεῖρα· τῆς γέ της την
quidem mihi omnium, qu.e acciderunt, longe est βίου μεταβολῆς οὐ ταύτῃ μόνον εἰς κακὸν ἀπως
molestissimum. De me enim ex eorum, qui me λαυχα, ἐξ ἀπραξίας [γρ. ἀπροσεξία;] εὑράμεν;
ignorant, spe judicium fertur. Neque quantumvis πράγματα, ἀλλ' ἀπενθής τομέχρι πρώην διαγενόμεν
nihil posse me dican, illis persuadeo; 196 quin νος, νεκρὸν ἐπεῖδον, οὗ προαποθανεῖν ηὐχόμην. Ούτω
justa omnia facere posse existimor. Superest itaque πικροῖς ἡμᾶς ἡ πόλις ἐπιβατηρίοις ἐξένισεν. Ὡς ἄμε
ut pudore ac mœrore suffundar. Hinc repentina in τοῖς ἀνθρώποις τὰ πράγματα νῦν μὲν ἄνω, νῦν δὲ
animo commotio, curarum ac sollicitudinum vaκάτω χωρεῖ [γρ. περιχωρεῖ], καὶ τοὺς ἤχει φέρων
rietas, negotiorum imagines ac species, et longe αθρόα πολλά, νῦν μὲν αἴσια, νῦν δὲ ἀπαίσια. Ἀλλ'
Deus abscedit. Quare si dæmonum incursiones ἐπειδή μοι συνέπεσεν ἀποβαλεῖν τῶν παιδίων τ
sunt, quæ Andronicus molitur, quantum libuit illi φίλτατον, κἂν εἰργασάμην αὐτός τι δεινὸν ἐμαυτόν·
perfecerunt. Nihil jam de solita in orando suavi- οὕτως ἑαλώκειν τοῦ πάθους. Εγωγέ τοι τά μέν
tate percepi: sed species ipsa quidem orationis est. ἄλλα ἄῤῥην εἰμὶ (λέγω δὲ ἐν εἰδόσι), καὶ τὰ πολλὰ
Ego vero per omnes negotiorum partes cogitatione δοῦλος [γρ. καὶ πολλὰ δοῦλα] τοῦ λόγου· συνηθείας
circumferor, ira, dolore, omnique affectuum genere δὲ οὕτω τοι ἥττων, ὡς ταύτῃ κρατεῖν τὴν ἀλογίαν
distractus. Atqui mente ipsa cum Deo versamur. τοῦ λόγου. Ούκουν οὐδὲ τοῖς ἐκ φιλοσοφίας δόγμασι
Lingua hominibus eorum, quæ ad homines perti- τοῦ παρόντος πάθους ἐκράτησα. Αλλ' ᾿Ανδρόνικος
nent, ministerio fungitur. Si igitur id mihi calamiἀντιπεριήγαγε, καὶ πρὸς ταῖς κοιναῖς συμφοραῖς είν
tatis accidit, ut inter orandum attentus esse ne- νοῦν ἔχειν ἐποίησε.
queam, in promptu est rei hujus experientia. Verumenimvero ex ea vitæ mutatione non id tantum mali cepi, ut ex mentis evagatione negotiis implicarer; sed, cum luctus funebris expers baetenus fuissem, mortuum vidi, quem morte prævenire cupiebam. Adeo asperis nos, et molestis honorum
initiis civitas excepit. Quandoquidem una cum ipsis hominibus humanæ res susque deque ver.
santur: ac multa confertim modo prospera, modo adversa velut quidam affert aquarum Quor. Sed
posteaquam contigit, ut liberorum mihi charissimum amitterem, parum abfuit, quin mibi malum aliquel
consciscerem: usque eo sum dolore superatus. Etenim cum cæteris in rebus virili animo esse soleanı:
quod apud conscios audacter profiteor; et in plerisque rationi obtemperem: ita tamen consuetudme
vincor, ut ex hac parte ratio perturbatione superetur. Proinde nullis philosophiæ præceptis præsentem mærorem expugnare potui. Sed contrariam me in partem Andronicus impulit, et ut comm.
nibus in ærumnis mentem occuparem coegit.
Ita mihi calamitates factæ sunt calamitatum remedia, dum me ad sese ex adverso protrahunt,
ac dolore dolorem repellunt. Igitur una cum molesto praesentium malorum sensu, præteritorum
subit bonorum recordatio, reputautem ex quibus
in quæ simus prolapsi. Sic insuavem vitam duco,
omnibus eodem tempore spoliatus. Jam quod maJorum omnium summium est, quodque desperatam
mihi penitus vitam facit; cum hactenus precibus
ad Deum fusis repulsam minime pati solerem,
197 nunc primum frustra orasse me sentio.
Demde infelicem domum video; patriam miseriis
oppressam habitare compellor. Tum omnibus expositus, ut in sinum meum ærumnas suas depomant, et apud me singuli privata deplorent incomnode, inutili eos commiseratione prosequor. Quin
Καὶ γεγόνασί μοι συμφοραὶ παραμυθίας τῶν τυρ
φορῶν, πρὸς ἑαυτὰς ἀνθέλκουσαι, καὶ πάθει πάλι;
ἐκκρούουσαι. Συνεπιτίθεται δή μοι τῇ πικρή ούν
παρόντων αἰσθήσει μνήμη τῶν παρελθόντων απλών,
ἐξ οίων ἄρα ἐν οἴοις γεγόναμεν. Καὶ ζῶ πονήρως,
ἅμα πάντων ἀφῃρημένος. Τὸ μὲν οὖν μέγιστον τῶν
κακῶν, ὅ μοι καὶ δύσελπιν εἶναι τὸν βίον ποιεί, οὐκ
εἰωθὼς ἀποτυγχάνειν ἐν ἱκεσίαις Θεοῦ, νῦν πρώτον
οἶδα μάτην ευξάμενος. Εἶτα τὴν μὲν οἰκίαν κακό;
πράττουσαν ὁρῶ, τὴν δὲ πατρίδα δυστυχούσαν οἰκεῖν
ἀναγκάζομαι. Πᾶσι δὲ ἐκκείμενος, ἐφ᾽ ᾧ προσαναείδε
σθαι, καὶ τὰ κατ' αὐτὸν ἕκαστον ολοφύρεσθαι, έλεον
αὐτοὺς ἀνόνητον ἐλεῶ. Καὶ πρόσεστι τὸ αἰσχύνεσθαι,
ὅτι πολίτην ἄνδρα χρησάμενον συμφοραῖς, καὶ τὶς
πέντα χρυσίον δημόσιον, ἀπαιτήσες ὑπὲρ στατήρας
μυρίους, ἔγνωκεν, ἀναβολὴν μὴ εἰδοὺς, ἀποκτείνει
Γ.ι τοίνυν ἐν εὐχαῖς. Forte Εν τοίνυν.
PG 66:1393EPISTOLAE.
EPIST. LVII.
διὰ χιλίους· μᾶλλον δὲ δι' ἐμέ. Δι' ἐμὲ γὰρ αὐτὸν 4 illud me pudore afcit, quod civem quemdam calamitatibus oppressum, cui publica pecuniæ furto
ereptæ sunt, postquam supra decem solidorum
millia ab eo Jam repetiit, absque dilatione, ob
mille reliquos, interficere constituit, vel propter
me potius; nam propter me illum in castelhum inexpugnabile conclusit; cujusmodi illud fuit
in quo vinctos esse Titanas poetæ fabulantur.
Ac ne mea, inquit, opera extrahatur, quintum
hunc diem homini cibo interdici oportet, probibitis custodibus, ne panem inferri sinant. Sed et
nuper vociferantem illum omnes audierunt: utiliorem sibi mille solidis mortem futuram hominis
ἔχει καθείρξας εἰς ἀνεπιχείρητον φρούριον, ἐν οἷ
τοὺς Τιτάνας δεδέσθαι ποιητῶν παῖδες φαντάζονται.
Καὶ ἵνα μὴ ἀφαιρεθῇ, φησί, παρ' ἐμοῦ [γρ. ὑπ' ἐμοῦ],
δεῖ πέμπτην ταύτην ἡμέραν ἀπόσιτον εἶναι τὸν ἄν
θρωπον, εἰσαγωγῆς ἄρτων ἀπηγορευμένης τοῖς δὲ
σμοφύλαξιν. ᾿Αλλὰ πρώην αὐτοῦ κεκραγότος ἅπαντες
έχουσαν, ὡς ὠφελιμώτερος ἔσται τῶν χιλίων στατή
ρων ἀποθανὼν ὁ πολιτευόμενος. Διὸ καὶ τοὺς προσ
ιντες αὐτῷ τῇ [for. ἐπὶ τῇ] τῶν χωρίων ὠνῇ, φοβεῖ
καὶ ταράττει καὶ πάντα τρόπον ἀρίστησιν. Οὐ γὰρ,
οἶμαι, δεῖ τοῦ χρυσίου· τοῦ δὲ τεθνάναι τὸν ἄνθρωπον
δεῖ. Ἐγὼ δὲ οὔτε ισχυρότερός εἰμι πρὸς τὸ τείχεσιν
ἐρυμνοῖς προσβαλεῖν·. οὔτε εὐμήχανος εἰσερπύσαι
1 [ρ. προσερπύσαι], καὶ τῆς συμφορᾶς ἐξελέσθαι τὸν
ἀνθρωπον. Παρίησι δὲ, φασί τινες, οὐδεὶς οὐδένα. Οι
γὰρ ὑπηρέται, φύσει μέν εἰσιν οἵτινές εἰσι, νῦν δὲ
καὶ πρὸς παράδειγμα ζῶσιν ᾿Ανδρόνικον· ὃς ἐπὶ τῷ
τὴν Ἐκκλησίαν ἀτιμοῦν προκαθέζεται. Τῶν μὲν οὖν
εἰς ἡμᾶς αὐτοῦ, λόγος οὐδείς. Ὡς ἐγὼ κἂν χάριν
εἰδείην αὐτῷ, τὴν διὰ Θεὸν ἀτιμίαν δεχόμενος ὡς
μαρτύριον. 'Αναμνήσθητε γὰρ ὑμεῖς, τις ἦν πρὸς
ἐμὲ, τὸν μηδὲν ἄλλο, ἐξ ἐκείνων γενόμενον (ἀπ'
Εὐρυσθένους τοῦ καταγαγόντος Δωριέας εἰς Σπάρ
την, μέχρι τού μοῦ πατρὸς αἱ διαδοχαὶ ταῖς δημοσίαις ἐνικολάφθησαν κύρβεσιν). "Ανθρωπος οὐκ ἔχων
εἰπεῖν όνομα πάππου· ἀλλ᾽ οὐδὲ πατρός, φασί, πλην
ὅσον εἰκάσαι· ἀπὸ θυννοσκοπείου δὲ ἐπὶ τὴν ἡγεμο
ν.κὴν ἀπήνην ἁλάμενος. Οὗτος οὖν τὴν ἐν πόλει
11μπρότητα τεθαύμακώς, αἰσχυνέσθω τοῖς ἐλλείμμα· rium, accipiam. Mementote enim cujusmodi erga
σιν. Αλλ' ἔγωγε τὸ μέχρι τῆς ἱερωσύνης, καὶ τιμῆς
ἐνεφορήθην, καὶ ἀτιμίας οὐκ ἐγευσάμην. Νυνὶ δὲ
οὔτ᾽ ἂν ἡσθείην τιμώμενος, οὔτε καταφρονούμενος
Εχθομαι. Ουδέτερον γὰρ αὐτῶν ἔτι παρὰ τοῦ ποιοῦν
τος εἰς ἐμὲ δοκεῖ γίνεσθαι, ἀλλ' ἐκάτερον εἰς ἀναφορὰν τοῦ Θεοῦ. Διόπερ ὁ πάντα τολμῶν οὗτος ἀνθρωπος, ὡς οὐδὲν οὔτε λέγων, οὔτε ποιῶν παρεκίνη
σεν, ἀρθεὶς ἀφ' ἡμῶν, αὐτῷ διακυρίττεται τῷ Θεῷ,
καὶ φωνὰς ἀφῆκεν ἐπὶ συνεστώτων καὶ περιεστώτων
ἀνθρώπων (γρ. λαῶν], ἂς αὐτίκα τῆς πρὸς ἀπαντατοῦ τῆς Ἐκκλησίας ἀναγινωσκομένης ἐπιστολῆς ἀκούπεσθε. Τοιοῦτόν ἐστι φύσις ἀπαίδευτος ἐπειλημμένη
δυνάμεως· τῇ κεφαλῇ τὸν οὐρανὸν ἐξαράσσειν ἐπιχειρεῖ. Εστω, δυνάσθω, κεχρήσθω τῇ φύσει, τῷ
καιρῷ, ἀποκτιννύτω, καὶ δείτω τῶν πολιτῶν [γρ.
των πολεμίων] όντινα βούλεται· ἡμῖν δὲ ἀπόχρη
μένουσιν ἐπὶ τῆς τάξεως, ἐφ' ἧς ἡμᾶς ἔταξεν ὁ Θεὸς,
ἀπηλλάχθαι μὲν τῆς κοινωνίας τῶν πονηρῶν,
publicam functionem obeuntis. Propterea iis qui
se pro prædiorum licitatione adeunt, metum injicit, perterret, omnique ratione revocat. Neque
enim, opinor, auro opus est; sed hominis nece
opus est. Ego vero neque adeo fortis sum, ut
firmissimos in muros impetum faciam; neque ad
irrependum, hominemque ex ea calamitate detrahendum solers et industrius. Nullus autem), ut
aiunt, a quoquam introducitur. Nam satellites
natura quidem sunt, qualescunque tandem sunt;
nunc vero ad Andronicum, tanquam exemplum,
vitam suam accommodant; qui ad id præesse videtur, ut Ecclesiæ ignominiam imponat. Verum
quæ ille adversus me molitur facile contemno.
Imo et gratiam ei insuper habeam, si propter
Deum illatam mibi infamiam, tanquam marty.
me exstiterit, qui, ut nibil aliud, certe ab illis majoribus ortum duxeram (nam ab Eurysthene, qui
Dorienses in Spartam deduxit, ad meum usque
patrem generis successiones publicis tabulis inscripta sunt), is qui ne avi quidem nomen edere
possit; imo neque parentis, ut aiunt, nisi quantum conjectura assequi potest; porro a piscatu ad
præfecti currum sit erectus. Quare pudeat eum,
qui splendorem illum in civitate suspiciat, obscuritatis illius atque defectus. Ego vero usque ad
sacerdotium honore satiatus sum, neque quidquam
infamiæ 198 degustavi. Nunc autem neque honore affectus gaudeo, neque contemptus moleste
fero. Neutrum enim jam eorum ab eo, qui intulevit, in me commati videtur; sed utrumque al
Deum pertinet. Idcirco homo iste projecte al
omne facinus audaciæ, cum neque dicendo, neque
faciendo me commoveret, altius se a nobis effereas, cum ipso Deo congreditur, ac voces nonnullas edidit coram coactis et circumstantibus populis, quas lectis iis litteris audietis, quæ ad universam orbis terrarum Ecclesiam sunt scriptæ. Tale
quiddam est rude ac disciplinæ expers ingenium, ubi potestatem adeptum est; cœlum ipsum, quod
dicitur, capite wundere conatur. Esto, sit in polestate, ulatur natura sua, tempore: occidat, et
vincial quemcunque civium libuerit. Nobis quidem sufficit in eo ordine perseverantibus, in quo
sumus a Deo collocati, segregari a nefariorum hominum consortio,
Αγνείται δ' ἀκὰς βλασφημοσύνης αλεγεινής, Et vacuas aures probris servare nefandis,
Ἐπὶ τὴν ἡγεμονικὴν ἀπήνην. Mulis enim provinciales magistratus usi, iisque publice attributio
Cic. Agrar. u, et in Verr.
PG 66:1395μένοις τῷ δήμῳ διὰ τῆς μάτην επιχειρήσεως. Ο
νοῦ μέγεθος ἔχοντος ἦν καὶ πρὸ πείρας ποιῆσαι·
νυνὶ δὲ περιεμείναμεν ὑμᾶς ἐκ τῶν πραγμάτων
συμψήφους ποιήσασθαι, ὅτι πολιτικὴν ἀρετὴν ἱερω
σύνῃ συνάπτειν, τὸ κλώθειν ἐστὶ τὰ ἀσύγκλωστα.
necnon de oppressorum patrocinio desperare, ἀπογνῶναι δὲ προστασίας ἀδικουμένων, ἀπολελογι
justam ex irrito conatu apud populum excusationem nactos. Quod ante experimentum facere, hominis erat excellenti quadam sapientia præditi;
sed ex ipsis rebus sententiæ meæ suffragatores habere vos destinabam; mecum ut agnosceretis, reipublicæ administrandæ vim cum sacerdotio conjungere, perinde esse atque ea nère, quæ nenɖo
connecti nequeant.
Prisca tempora eosdem sacerdotes ac judices
tulerunt. Nam Ægyptii et Hebræi longo tempore
sacerdotum imperio usi sunt. Deinde posteaquam,
ut mihi videtur, divinum opus humano more fleri
cceptum est, Deus ambo vitæ genera separavit;
unumque horum sacrum, alterum ad regimen alque imperium constitutum est. Alios enim ad
infimarum rerum fæcem convertit, alios sibi sociavit: illi in negotiis, nas in oratione collocati.
Ab utrisque vero quod honestum et consentaneum
est, requirit Deus. Quid tu igitur antiquum illud
revocas? quid ea conjungere vis, quæ Deus sejunxit? qui nos non administrare, sed administrando depravare postulas; quo quid infelicius esse
potest? Patrono opus habes? Vade ad eum qui
reipublicæ legibus præest. Deo quapiam in re
Indiges? Vade ad urbis antistitem; non quod istic
penitus voti compotem fieri necesse sit; sed quod
omnem ad id 199 operam sim adhibiturus. Sin
quiescere uti possim mihi aliquis concesserit:
forsitan aliquando istud potero: simul enim a rerum terrenarum fæce sacerdos avertitur, et, ad
Deum convertitur. Contemplatio sacerdoti fiņis
est, si non falso id sibi nomen usurpet. Contemplatio vero et actio nequaquam in unum conveniunt. Voluntatis enim impetus, motus est in actionem: nullus autem sine affectu aliquo esse
potest. At omnium expertem affectuum animam
illam esse oportet, quæ Dei receptaculum futura
sit. Nam ei qui impurus sit, ait ille', quod purum
est attingere nefas est. Vacate enim el cognoscite
quoniam ego sum Deus 8. Vacatione opus ei est,
qui cum philosophiæ studio sacris operatur. Nec
episcopos damno, qui negotiis detinentur; sed
cum noverim vis me horum alterutrum assequi
posse, qui utrumque præstare possint, eos admi
rari soleo. Non est id mearum virium, duobus ut
dominis serviam. Sin aliqui reperiantur, quibus
ne mentis quidem ad inferiora descensus detrimentum afferat, merito illi possunt sacerdotes.
feri, et praesse civitatibus. Solaris radius, quam.
vis cœnum contingat, purus, nec inquinatus manet. Ego si idem fecero, fontibus ac mari opus
' Levit. ×ıı, 4. *Psal. xLv, 11.
Ο πάλαι χρόνος ἤνεγκε τοὺς αὐτοὺς ἱερέας τι
καὶ κριτάς. Καὶ γὰρ Αιγύπτιοι, καὶ τὸ Ἑβραίων
ἔθνος, χρόνον συχνὸν ὑπὸ τῶν ἱερέων ἐβασιλεύθησαν.
Εἶτ᾽ ἐπειδή μοι δοκεῖ τὸ θεῖον ἔργον ανθρωπίνως
ἐπράττετο, διώκισεν ὁ Θεὸς τοὺς βίους· καὶ ὁ μὲν
ἱερὸς, ὁ δὲ ἡγεμονικὸς ἀπεδείχθη. Τοὺς μὲν γὰρ εἰς
ύλην ἐπέστρεψε, τοὺς δὲ συνέταξεν ἑαυτῷ. Τετάχατες
δὲ οἱ μὲν ἐν τοῖς πράγμασιν· ἡμεῖς δὲ ἐν ταῖς εὐχαῖς
εἶναι. Τὸ δὲ καλὸν ἀπαιτεῖ παρ' ἀμφοῖν ὁ Θεός. Τί
οὖν ἐπανάγεις; τί δὲ συνάπτειν πειρὶ τὰ κεχωρι
εμένα παρὰ τοῦ Θεοῦ; ὡς οὐδὲ διακεῖν ἡμᾶς, ἀλλὰ
παραδιοικεῖν ἀξιοῖς. Οὗ τί γένοιτ' ἂν ἀθλιώτερον;
Προστάτου σοι δεῖ; Βάδιζε παρὰ τὸν ἐπιτροπεύοντα
τῶν νόμων τῆς πολιτείας. Τοῦ Θεοῦ σοί τι δεῖ; 10
παρὰ τὸν ἱερέα τῆς πόλεως. Οὐχ ὡς ἐνταῦθ' ἑνὸν τὰ
πάντως ἐπιτυχεῖν· ἀλλ' ὡς ἐγὼ προθυμηθήσομαι.
"Αν δ' ἐπιτρέπῃ τις ἠρεμεῖν, τάχα ποτέ καὶ δυνήσου
μαι· ἅμα γὰρ ἀποστρέφεται την ύλην, καὶ πρός
Θεὸν ἐπιστρέφεται. Θεωρία τέλος ἐστὶν ἱερωσύνης με
ψευδομένης τὸ ὄνομα· θεωρία δὲ καὶ πρᾶξις οὐκ
ἀξιοῦσι συγγίνεσθαι. Ορμή [γρ. ἀρχὴ αἰ. ὁρμή
μὲν γὰρ κίνησις πράξεων· οὐδεμία δὲ ἀπαθής. Αλλά
δεῖ κενὴν εἶναι παθῶν τὴν ψυχὴν τὴν μέλλουσαν
ἔσεσθαι δοχεῖον Θεοῦ. Μὴ καθαρῷ γάρ, φησί, και
θαροῦ ἐφάπτεσθαι, μὴ οὐ θεμιτόν ᾖ. Σχολάσατε
καὶ γνῶτε ὅτι ἐγώ εἰμι ὁ Θεός. Σχολῆς δεν τῷ μετά
φιλοσοφίας Ιερατεύοντι. Οὐ καταδικάζω τῶν ἐπισ
πων τοὺς ἐν τοῖς πράγμασιν· ἀλλ' ἐμαυτὸν εἰδώς μόνο
λις εἰς θάτερον ἐξικνούμενον, ἄγαμαι τῶν δυναμένων
ἑκάτερα. Ἐμοὶ δύναμις οὐκ ἔστι δυσὶ κυρίας δεν
λεύειν. Εἰ δ᾽ εἰσί τινες, οἱ μηδ' ἀπὸ τῆς συγκατετά
σεως βλάπτονται, δύναιντο ἂν καὶ ἱερᾶσθαι. καὶ τό
λεων προστατεῖν. Ακτὶς ἡλίου κἂν ὁμιλήσῃ βορβόρει
μένει καθαρὰ καὶ ἀμόλυντος· ἐγὼ δὲ ταὐτὴ τῶν
παθών, πηγῶν καὶ θαλάττης δεήσομαι. Καὶ εἰ δυνατόν
ἦν ἀγγέλῳ πλεῖ[ο]ν ἢ τριάκοντα ἐνιαυτούς παν
p θρωπεύσαντι [γρ. ἐνανθρωπήσαντι] μηδὲν ἀπολεῦσαι
τῶν τῆς ὕλης κακῶν εἰς προσπάθειαν, τί δεῖ καταβῆναι τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ; Αλλ' ἔστι περιουσία
δυνάμεως, ὁμιλοῦντα τοῖς χείρασι μένειν ἐπὶ τῆς
φύσεως, καὶ μηδένα τρόπον παθαίνεσθαι. Τοῦτο θεοῦ
μὲν ὕμνος ἐστίν· ἀνθρώπῳ δὲ παραίτησις γίνεται
διευλαβουμένῳ τῆς φύσεως αὐτοῦ τὴν ἀσθένειαν.
Καὶ εἰ δυνατὸν ἦν ἀγγέλῳ. Oratorie hae et
ad amplificandum dicta. Neque enim τῇ ἀκριβεῖ θεοLoyiq satis hæc probata ratio. Quid vero vir quidam
doctus, ut in nova illa epistolarum editione est,
μαζί ἀγγέλῳ νοcem ὀλίγῳ ex conjectura subjicit,
tanquam necessariam, equidem non probo. Sensus
enim obscuritate vacat. Nam cum Christus in terris
annos supra triginta vixerit, negat Synesius angelum idem citra Jabem aliquain et contagionem præstare potuisse.
PG 66:1397EPISTOLA. - EPIST. LVII.
Κατά τούτους ὑμῖν ἐγὼ τοὺς ὅρους συνέσομαι. Ο labebo. Αc si angelus posset supra triginta annos
μὴν τό γε κρίνειν καιροὺς ἐμαυτὸν ἀφαιρήσομαι, ὡς
ὅταν ἐξῃ κατιόντα [ γρ. καρποῦντα ] μὴ κατιέναι,
τουτέστι διὰ τῆς τυχούσης επιστροφῆς ἀγαθόν τι
μέγα ποιεῖν. Οὕτω καὶ ὁ Θεὸς πολιτεύεται. Τὸ προσ
τετηκέναι δέ ἐστι τὸ δεινόν, οὗ μήτε Θεοῦ φύσις
ἀνέχεται, μήτε ὅστις ἑαυτὸν ἀπευθύνει πρὸς τὸν
Θεόν. Ει γέγονα χρημάτων, ή κτημάτων επιμελής,
εἰ συνιστέ μοι λογισμούς δεχομένῳ τῆς καθ' ἡμέραν,
ἢ τῆς κατ᾽ ἔτος δαπάνης, εἶτα ἐν τοῖς ὑμετέροις τοῦ
χρόνου φείδομαι, αλαζών είμι, καὶ οὐκ ἀξιῶ συγκ
γινώσκεσθαι. Εἰ δὲ ἀμελήσας τῶν οἴκοι πρότερον,
τῇ κατὰ νοῦν ἐνεργείς συνέταξα τὴν ζωήν, τί δεινὸν
εἰ τῶν ἴσων ὑμᾶς ἀξιῶ; 'Αλλ' ἐπεὶ τούτοις ὑμᾶς οὐκ
ἀρέσκομεν, ὡς ὄντων ετέρων, οἳ δύνανται κατὰ ταύ
τὸν ἐν ἀμφοῖν εὖ διαγίνεσθαι, ἔξεστι βουλεύσασθαι
τὸ λῷον τῇ τε πόλει καὶ ταῖς Ἐκκλησίαις, καμοί.
Οὐκ ἐξομοῦμαι τὴν ἱερωσύνην μήποτε δυνηθείη
τοσοῦτον Ανδρόνικος. 'Αλλ' ὥσπερ οὐδὲ φιλόσοφος
Εγενόμην δημόσιος, οὐδὲ θεατροσκοπίαις (γρ. θεατροκοπ. ] ἐπεθέμην· οὐδὲ διδασκαλεῖον ήνοιξα. Καὶ οὐ
δὲν ἧττον ἦν τε καὶ εἴην φιλόσοφος 1 Οὕτως οὐδὲ
Ἱερεὺς δημόσιος εἶναι βούλομαι. Οὐχ ἅπας ἅπαντα
δύναται. Εγώ συγγενόμενος έμαυτῷ, καὶ διὰ τοῦ τῷ
Θεῷ, καταβὰς ἀπὸ θεωρίας, δύναμαι συνουσίας οὐκ
ἀχρήστους ποιείσθαι πρὸς ἕνα καὶ δύο· καὶ οὐδὲ τού
τους ἀγελαίους, ἀλλ' εἴ τινες εἶεν ή φύσεως λαχόντες,
ἡ ἀγωγῆς εὐτυχήσαντες, ὥστε νοῦν τεθαυμαχέναι
πρὸ σώματος. ᾿Αλλὰ καὶ διὰ πολλοῦ πραγμάτων
ἀπτόμενος μετὰ τῆς ἐμαυτοῦ ῥᾳστώνης, γενοίμην ἂν
τῷ καιρῷ χρήσιμος. Καταχωννύμενος δὲ ὑπ' αὐτῶν,
ἐμαυτοῦ τε ἐπιλήσμων εἰμὶ, καὶ τῶν πραγμάτων
ζημίαν ποιῶ. Οὐ γὰρ ἔστι μισοῦντα καλῶς τι ποιεῖν.
Αλλ' ὁ μὴ πάσῃ τῇ γνώμῃ δεδογμένα ποιῶν, ἄθυμας έρχεται πρὸς τὴν πράξιν, ἧς προστῆναι δεῖ.
Οστις δὲ πρὸς μὲν σχολὴν ἀνοικείως ἔχει, καὶ οὐκ
ἔστιν ὅπως τῷ σχολάζοντι χρήσαιτο, αὐτὸ δὲ τὸ
τῶν ὅπερ ἐστὶ δημοφελέστατος ἄνθρωπος, πολυχω
ροτάτη ψυχὴ ταῖς ἁπάντων ἀρκοῦσα φροντίσιν. Οστις
ἐπειδὴ [γρ. δή] πέφυκεν οὕτω καὶ βούλεται, ὁ τοιοῦ
της κἂν χάριν εἰδείη ταῖς ἐλκούσαις αὐτὸν ἐφ' ἑαυτὰς
περιστάσεσιν. Ὑποθέσεις γὰρ αὐτοῦ τῇ φύσει χαρίζονται (γρ. πορίζονται], καὶ μέγιστον εἰς τὸ κατορθεῖν ἐφόδιον ἡ φιλία τοῦ πράγματος. Εξαιρετέος οὖν
ἅπασιν ὑμῖν ὁ λυσιτελέστατος ἄνθρωπος, καὶ αὐθαι
ρετέος ἡμῶν, οἱ μόνοι μόλις σωζόμεθα. Τί κεκράγατε; Οὐ διότι μήπω γέγονεν, ἄξιόν ἐστι μηδὲ νῦν
γενέσθαι; Πολλὰ τῶν δεόντων ὁ χρόνος ἐξεῦρο καὶ
διωρθώσατο. Οὐχ ἅπαντα πρὸς παράδειγμα [ γρ.
παραδείγματα ] γίνεται. Καὶ τῶν γενομένων ἕκαστον
ἀρχὴν ἔσχε· καὶ πρὶν γενέσθαι μήπω γενόμενον ἦν.
Αξιώτερόν ἐστι προτιμηθῆναι τῆς συνηθείας τὸ χρή
σιμον. Ἡμεῖς ἀρχὴν δῶμεν ἔθει βελτίονι. ᾿Ανθαιρετέος
οὖν ἡμῶν, ἢ μεθ' ἡμῶν αἱρετέος, πάντως δὲ αἱρετέος
cum hominibus ita consuescere, nulla ut ex nateria contagio malorum in eum redundaret, quid
necesse est descendere Filium Dei? Sed abundantia
quædam virium est, ita inter deteriora versari, ut
in naturæ statu consistat, nec ullo modo ab illis
inficiatur. Dei ista laus ac prædicatio est. Homini
vero deprecandum illud est, naturæ suæ imbecillitatem metuenti. His ego vobiscum legibus versabor. Non tamen temporum atque opportunitatum judicium mibi adimam, ut, cum licebit, me
ad inferiora demittam: hoc est levi cura et animadversione ingens aliquod konum efficiam, quemadmodum Deus se ipse gerere consuevit. Affici
autem et adhærescere penitus, hoc demum malum
est; quod neque natura Dei sustinet, neque quisquis se ad Dei exemplar exigit. Si pecuniarum ac
possessionum curam et sollicitudinem admisi; si
diurnorum et annuorum expensorum rationes
accipere me cognoritis postea in iis quæ ad vos
pertinent, tempori parco, vanus et arrogans sum,
200 nec ignosci mihi pestulo. Sin rei domestica
prius ipse cura deposita, in mentis actione vitam
meain collocatam habeo; quid mirum est si et idem
a vobis requiro? Quoniam autem ob hæc minus
vobis placemus, quasi alii sint, qui eodem modo
recte in utrisque versari possint, consilium vobis
capere licet, quid et civitati, et ecclesiis, et nihi
magis expediat. Non ego sacerdotium ejurabo, Nola
tantum habere potestatis Andronicum. Sed quemadmodum neque philosophus popularis fui, nec mo
theatralibus spectaculis dedidi, nec ludum aperui ›
nibilominus tamen eraui tum, et utinam sim philosoplus! ita neque popularis antistes esse volo. Non
omnia omnes possunt. Ego mecum et mente cum
Deo versatus, et a contemplatione desceudens, non
absurda colloquia miscere possum cum uno, vel
altero, iisque non vulgaribus; sed si qui sint vel
indolem nacti, vel feliciter instituti, adeo ut corpori mentem præferant. Præterea longo intervallo
ad negotia tractanda me conferens, quod commodo
meo faciam, utilis in tempore esse possum. Sin iis
opprimor, non modo mei obliviosus reddor, sed et
negotiis ipsis detrimentumn facio. Fieri enim non po
test, ut quod quis oderit, recte et ex ordine conficiat.
Sed qui non ex totius animi sui sententia aliquid
facit, languidus ac tristis ad opus accedit, cui preesse illum convenit. Contra qui ab otio alienus est,
nec ulla ratione vacuus esse et a negotiis feriari
potest: sed quantus quantus est, populo utilissimus
est, et plurimarum rerum capax animus, omnium
curæ sustinendæ sufliciens: qui quoniam ita a natura comparatus est, ejusmodi præstare sese studet: qui sic affectus est, etiam occupationibus ac
'Αλλὰ καὶ διὰ πολλοῦ πραγμάτων. Rectissime pro πολλών. Subauditur enim χρόνου. Sic
utem in vetustis fere omnibus.
Καὶ οὐκ ἔστιν ὅπως τῷ σχολάζοντα. Quid
si ἑαυτῷ σχολ.? Sed mutilus forsitan hic locus, qui
suppleri uicunque potest, si post δημοφιλέστατος
aliud ἐστιν adjungatur.
PG 66:1399ΚΑΠΟ
negotiis gratiam habeat, quæ ipsum ad se pertra- ὁ ἄνθρωπος. Ὅστις ἂν ᾖ, πάντως ἐμοῦ τὰ πολιτικά
hant. Materiam enim naturæ suæ suppeditant; μακρῷ φανείται σοφώτερος, καὶ δυνήσεται τὰ δύστηνα
estque hoc maximum ad rem conficiendam adju- ταῦτ᾽ ἀνθρώπια ὑπὲρ ὑμῶν ἐξομιλεῖν καὶ μεταχειρί
mentum, amare idipsum quod agitur. Quare seli- ζεσθαι. Οὐκοῦν εἰ μήπω δοκεῖ, τοῦτο μὲν εἰσες
gendus vobis aliquis est, qui sit omnium utilissim ἀναθώμεθα. Ἐξέσται [γρ. ἔξεστι ] γὰρ ὑπὲρ αὐτοῦ
mus, nostroque in loco eligendus, qui ægre admo- καταμόνας καὶ μετ᾿ ἀλλήλων βουλεύσασθαι. Νιλ τ
dum servari soli possumus. Quid exclamastis? Non οἷς τὸ συνέδριον μετῆλθε τὴν ᾿Ανδρονίκου μαναν,
quia nondum factum illud est, feri idcircone nunc ἀκούσατε.
quidem convenit? Multa quæ necessaria erant, invenit tempus et emendavit. Non ad exemplum
fiunt omnia: et unumquodque eorum, quæ facta sunt, initium habuit; et antequam 201 fieret, nondum erat factum. Consuetudini. utilitatem anteferre præstat. Demus et nos initium meliori consuetudini.
Pro nobis igitur eligendus, vel nobiscum eligendus: omnino eligendus homo est. Quisquis ille fueril,
prorsus in civilibus rebus longe meipso peritior videbitur; ac misellos istos homunciones vestri causa
conciliare tractoreque poterit. Itaque si nondum id vobis probatur, hoc in posterum differamus. Licebit enim ea de re privatim atque in commune consulere. Jam vero, quibusnam pœnis de consilii.
sententia in Andronici furorem sit animadversum attendite.
EPISTOLA LVIIK
Ad episcopos.
Andronieum Beronicensem, infelici Pentapolis
falo editum, et educatuin, et adultum, quique patriæ praefecturam pecunia redemit, nemo aut existimet, aut appellet Christianum; sed tanquam a
Deu exsecratus, eum universa sua familia ab omni
sit ejectus Ecclesia: non quia Pentapolis extrema
plaga fuit; post terrae motum, post locustam, post
pestilentiam, post incendium, post bellum, illorum
omnium reliquias diligenter persequens; hor.
renda að· carnificinam instrumentorum genera ac
formas primus in provinciam inferens: utinam discere liceat, et bis solus utens! digitale, pedum distortorium, prelum, et nasipressorium, et auribus
ac labris distrahendis forcipes: quorum qui expe.
rimentum ac spectaculum morte prævenerunt,
quique ante bello sublati suut, ab iis qui male
liberati fuerant, felices appellati sunt; sed quomiam primus apud nos et solus factis verbisque
Christo maledixit: factis quidem, ex quo edicta
sula ad ecclesiae valvas affixit; quibus contra leges
a se vexatis aditum ac supplicationem ad sacrum
altare, tanquam asylum, intercludebat, Dei vero
sacerdotibus ea minabatur, quæ vel Phalaris Agrigentinus, vel Cephren Egyptius, vel Sennacherib
Babylonius timuisset, is, qui Hierosolymam nuntios misit, qui Deo et Ezechiæ convicia dicerent.
Illum dico diem alteram Deo orucem attulisse. Nam
ad Christi contumeliam infamis iste libellus e sacris
foribus pendebat. Et hæc sol vidit, et homines
legerunt; non Tiberio 202 Claudio rempublicam
administrante, a quo Pilatus ad Judzorum præfecturam missus est, sed pia Theodosii stirpe Romanorum sceptra moderante, a qua furtim Andronicus sibi præfecturam exambiit, eadem qua Pilatus mente præditus. Risui prætereuntibus erant
infidelibus illa tabulæ: quemadmodum Judaeis quæ
ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΝΗ".
Πρὸς τοὺς ἐπισκόπους.
Ανδρόνικον τὸν Βερονικα, τὸν κακῇ Πενταπόλεως
μοίρᾳ καὶ φύντα, καὶ τραφέντα, καὶ αὐξηθέντα, καὶ
τὴν ἀρχὴν τῆς ἐνεγκούσης αὐτὸν ὠνησάμενον, μήτε
ἡγείσθω τις, μήτε καλείτω Χριστιανόν· ἀλλ' ὡς
αλιτήριος ὢν τοῦ Θεοῦ, πάσης Εκκλησίας ἀπείλη
λάσθω πανέστιος. Οὐ διότι γέγονε Πενταπόλεως
εσχάτη πληγή, μετὰ σεισμόν, μετὰ ἀκρίδα, μετά
λιμόν [γρ. λοιμὸν], μετὰ πῦρ, μετά πόλεμον, ἐπὶ
εξελθὼν ἀκριβῶς τοῖς ἐκείνων εγκαταλείμμασιν,
άτοπα κολαστηρίων ὀργάνων γένη και σχήματα πρώτ
τος εἰς τὴν χώραν [ γρ. πόλιν] εἰσενεγκών (εἴη δὲ
εἰπεῖν, ὅτι καὶ μόνος χρησάμενος!), δακτυλήθραν,
καὶ ποδοστράδην, καὶ πιεστήριον, καὶ ῥινολαδίας,
καὶ ὠτάγραν, καὶ χειλοστρόφιον· ὧν οἱ προλαβόντες
[ γρ. μὴ λαβόντες ] τὴν πεῖράν τε καὶ τὴν θέαν, καὶ
τῷ πολέμῳ προαπολόμενοι, παρὰ τῶν κακῶς περι
σωθέντων ἐμακαρίσθησαν· ἀλλ' ὅτι πρῶτος παρ
ἡμῖν καὶ μόνος ἔργῳ καὶ λόγῳ τὸν Χριστὸν ἐβλασφή
μησεν· ἔργῳ μὲν, ἀφ' οὗ τῇ θύρα τῆς ἐκκλησίας
προσεπαττάλευσεν ἑαυτοῦ διατάγματα· τοῖς μὲν ὑπ'
αὐτοῦ παρανομουμένοις, τῆς ἀσύλου τραπέζης απ
κλείων τὴν ἱκετείαν· ἀνατεινόμενος δὲ τοῖς ἱερεῦα
τοῦ Θεοῦ ταῦτα, ὁ κἂν Φάλαρις ὁ ᾿Ακραγαντίνος
κἂν Κεφρὴν ὁ Αἰγύπτιος καν Σενναχηρεὶμ ὁ
Βαβυλώνιος ώκνησεν, ὁ πέμψας εἰς Ἱερουσαλήμ τοίς
ὀνειδιοῦντας Εζεκίᾳ καὶ τῷ Θεῷ. Εκείνην ἐγὼ τὴν
ἡμέραν ἐνηνοχέναι φημὶ τὸν δεύτερον σταυρόν του
Θεοῦ. Ἐπὶ γὰρ ὀνειδισμῷ τοῦ Χριστοῦ τὸ λοίδορον
ἐκεῖνο βιβλίον ἀπὸ τῆς ἱερᾶς θύρας ἐκρέματα. Καὶ
ταῦτα ἐπεῖδεν ἥλιος, καὶ ἀνέγνωσαν ἄνθρωποι
Τιβερίου Κλαυδίου τῆς πολιτείας επιτροπεύοντας,
ἀφ' οὗ Πιλάτος ἐπὶ τὴν Ἰουδαίων ἡγεμονίαν ἐστάλη
ἀλλὰ τῆς εὐσεβοῦς Θεοδοσίου γενεῖς τὰ σκήπτρα
Ρωμαίων ἐχούσης, ἀφ᾿ ἧς ἔλαβεν Ανδρόνικος εαυτός
μνηστεύσας ἀρχὴν, ὑπὸ τῷ Πιλάτου φρονή, 195
Γέλως ἦν τοῖς παριοῦσι [γρ. παροῦσι] τῶν ἑτεροδόξων
Κἂν Κεφρὴν ὁ Αἰγύπτιος. Herod. Euler.
Regnavit hic A. 56, sub cujus imperio refert ἐν
τοῖσι Αιγυπτίοισί τε πᾶσαν εἶναι κακότητα, καὶ τὰ ἱερὰ
· σύ
χρόνου τοσούτου κατακληϊσθέντα οὐκ ἀνοιχθῆναι.
Addit eumdem et fratrem Cheopam ab Egyptus
non nominari, præ u!riusque exsecratione.
PG 66:1401EPISTOLAE. EPIST. LVIII.
quam ipsa, crucis inscriptio, ut non religioso ab
animo profeeta, at verbis ipsis perhonorifica fuit,
quibus rex Christus prædicabatur: hic autem lingua cum animo congruebat. Quæ vero deinceps
acciderunt, longe iis quæ afixa sunt acerbiora
fuerunt. Cum enim nonnihil adversus inimicum
occasionis nactus esset inimicitiæ autem inde
inter eos ortæ fuerant, quod nuptias bic affectabat, ille prohibebat), iis illum furialibus suppliciis
torquere instituit, quæ minime posteritatis memoriæ prodantur, sed cum ipso, uti capere, desinant, sintque hæc ad posteros Andronici magistratus signa auditione tenus propagata. Sed cum
nobilis vir nihil injuste molitus, sed calamitosus,
τὰ γράμματα, καθάπερ Ἰουδαίοις τὰ παραγεγραμ- ad crucem Christi ascripla legebantur. Quauμένα τῷ σταυρῷ τοῦ Χριστοῦ. Καίτοι τὸ ἐπίγραμμα
τοῦ σταυροῦ, γεγονὸς ἀπὸ γνώμης οὐκ εὐσεβοῦς,
σεμνὸν ἦν ἐπὶ λέξεως, δι' οὗ βασιλεὺς ὁ Χριστὸς
ἐκηρύττετο. Ἐνταῦθα δὲ ἡ γλῶττα τῇ γνώμη συνέβαινε. Τὰ δὲ δὴ μετὰ ταῦτα τῶν πρώην στηλιτευμέτων βαρύτερα. Ἐπειδὴ γὰρ ἦν τινα κατ' ἐχθροῦ
πρόφασιν εὑράμενος (ἔχθρα δὲ ἦν αὐτοῖς, ὅτι γάμους
ὁ μὲν ἐσπούδαζεν, ὁ δὲ ἐκώλυεν), ἐκείνοις αὐτὸν τοῖς
ἀποτροπαίοις κολαστηρίοις ᾐκίζετο, ἃ μὴ παραδοθείη
τῇ διαδοχῇ τοῦ χρόνου· μετ' αὐτοῦ δὲ ὥσπερ ἤρξατο,
παύσαιτο· καὶ γένοιτο τοῖς μεθ' ἡμᾶς ἀκοὴ ταῦτα τῆς
Αγεμονίας Ανδρονίκου συνθήματα. Ἐπειδὴ οὖν ἀνὴρ
εὐγενής, οὐκ ἀδικῶν, ἀλλ' ἀτυχῶν, ἐπ' αὐτοῖς κατ
κτείνετο, καὶ ταῦτα τὸ τῆς μεσημβρίας δρᾶτο σταθερώτατον, ἵν᾿ ὑπὸ μόνοις μάρτυσι τοῖς δημίοις ἀπὸ ob hæc excarnificaretur, et ista sub meridianum
όλοιτο· καὶ τὴν Ἐκκλησίαν ἔγνω γινομένην αὐτῷ
συμπαθῆ, κατ' ἄλλο μὲν οὐδὲν, ὅτι δὲ μαθόντες εύν
θύς, ὡς εἴχομεν, ἐξεδράμομεν, ἐφ᾽ ᾧ παρακαθιζῆσαι,
καὶ συνδιενέγκαι την συμφοράν λυττῇ πρὸς τὴν
ἀκοὴν, εἴ τις ἐπίσκοπος ὢν ἐλεῆσαι τετόλμηκεν ἄν
θρωπον ἀπηχθημένον αὐτῷ. Καὶ πολλὰ καὶ παράνομα
νεανιευσάμενος, τοῦ θρασυτάτου τῶν ὑπηρετῶν
Θόαντος αὐτὸν ἐρεθίζοντος, ᾧ χρῆται πρὸς τὰς δημο
σίας συμφοράς ὀργάνῳ, πέρας επέθηκε τῇ μανίᾳ την
ἀθεωτάτην φωνὴν εἰπὼν, ὅτι Μάτην ἐπὶ τὴν Ἐκε
κλησίαν ἤλπισε, καὶ οὐδεὶς ἂν ἐξαιρεθείη τῶν ᾿Αν
δρονίκου χειρῶν, οὐδ᾽ ἂν εἴ τις τὸν πόδα κρατήσει
αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ. Ταύτην ἀπαιδεύτῳ γνώμῃ καὶ
γλώττῃ τρὶς ἀνεφθέγξατο τὴν φωνὴν, μεθ᾿ ἣν οὐκέτι
νουθετητέος ὁ ἄνθρωπος, ἀλλ' ὥσπερ μέλος ἀνιάτως
ἔχον ἀποκοπτέος ἡμῶν, ἵνα μὴ τῇ κοινωνίᾳ καὶ τὸ
ὑγιεῖνον συμφθείρηται. Ο γὰρ μολυσμός διαδόσιμος
γίνεται, καὶ ὁ θίγων ἐναγοῦς, ἀπολαύει τῆς προστροπῆς. Δεῖ δὲ εἶναι καὶ γνώμῃ καὶ σώματι καθαρούς
τῷ Θεῷ. Ἐπὶ τούτοις, ἡ Πτολεμαΐδος Εκκλησία,
τάδε πρὸς τὰς ἀπανταχοῦ γῆς ἑαυτῆς ἀδελφὰς δια
τάσσεται
ipsum diei ardorem agerentur, ut solis carnificibus testibus periret; postquam condolere illi Ecclesiam sensit, nullo quidem alio ex indicio, sed quod
statim ut audivimus, e vestigio accurrimus, ut ei
assideremus, et miseriæ participes essemus, his
ille auditis furore præceps agitur; quod episcopus ulhus misereri illius auderet hominis, cui ipse
esset inimicus, ac plurima impiaque insolenter
jactitans, audacissimo satellitum Thoante ad id
eum incitante, quo ad publicas calamitates adurinistro utitur; tandem scelestissima in voce furorem terminavit suum, frustra illum dicens spem
aliquam in Ecclesia collocasse, neque quemquam
ex Andronici manibus ereptum iri, non si pedeni
ipsum Christi manibus amplectatur. In hanc ille
vocem imperita mente ac lingua ter erupit, secundum quam nihil est quod amplius moneamus bominem, sed, velut membrum insanabile, a nobis
est segregandus, ne illius contagione quod sincerum est corrumpatur. Labes enim facile communicatur, et qui impurum tetigerit, piaculum noxamque contrahit. 203 Esse autem coram Deo et
mente et corpore puros convenit. Ob bæc Ptolemaidis Ecclesia ad omnes ubique terrarum sorores suas
Ecclesias hæc decernenda censuit.
Ανδρονίκῳ, καὶ τοῖς αὐτοῦ, Θόαντι, καὶ τοῖς αὐτοῦ
μηδέν ἀνοιγνύσω τέμενος τοῦ Θεοῦ· ἅπας αὐτοῖς
ἱερὸς ἀποκεκλείσθω, καὶ στκὸς, καὶ περίβολος. Οὐκ
ἔστι τῷ διαβόλῳ μέρος ἐν παραδείσῳ· ὃς κἂν λάθῃ
διαδύς, ἐξελαύνεται. Παραινῶ μὲν οὖν καὶ ἰδιώτῃ
παντὶ καὶ ἄρχοντι, μήτε όμορόφιον αὐτῷ, μήτε
ομοτράπεζον γίνεσθαι· ἱερεῦσι δὲ διαφερόντως, οι
μήτε ζῶντας αὐτοὺς προσεροῦσι, μήτε τελευτήσαντας συμπροπέμψουσιν. Εἰ δέ τις ὡς μικροπολίτιν ἀποσκυβαλίσει τὴν Ἐκκλησίαν, καὶ δέξεται
τοὺς ἀποκηρύκτους αὐτῆς, ὡς οὐκ ἀνάγκη τῇ
πένητι πείθεσθαι· ίστω σχίσας τὴν Ἐκκλησίαν,
ἣν μίαν ὁ Χριστὸς εἶναι βούλεται. Ὁ δὲ τοιοῦτος,
εἴτε Λευίτης ἐστὶν, εἴτε πρεσβύτερος, εἴτε ἐπίσκου
τος, παρ' ἡμῖν ἐν Ἀνδρονίκου μοίρα τετάξεται,
Andronico ejusque sociis, Thoanti et ejus sociis
nullum Dei templum aperiatur. Omnis illis religiosa
ædes ac septa claudantur. Nulla diabolo in paradiso pars est. Qui si clam irrepserit, expellitur.
Ac cum privatos omnes et magistratus hortor, ut
nec ejusdem cum illo tecti, neque mensæ participes esse velint; tum sacerdotes imprimis, qui nee
viventes illos salutabunt, nec mortuos funebri
pompa deducent. Sin quisquam, velut exiguz
urbis, Ecclesiam nostram contempserit, et ab ea
damnatos receperit, quasi pauperi parere nihil
necesse sit; noverit scissam a se Ecclesiam esse,
quam unam esse vult Christus. Atque hic sive
Levita, sive sacerdos sit, sive episcopus, apud nos
eodem, atque Andronicus loco censebitur: nequa
Καὶ δέξεται. Vide Lor. Comm. de δεκτοῖς in Excommunic. et Consur.
PG 66:1409EPISTOLA. EPIST. LXVI.
κατίσχυσε, χρόνον μέν τινα συνέμεινεν ή στάσις. partes secutus est. Postquam autem synodale de
Τί δ' ἂν διηγοίμην εἰδότι, μᾶλλον δὲ αὐτῷ διωκηκότι
τὰ περὶ τὰς γενομένας διαλλαγάς; Επεί τι καὶ βιβλέον ἀνέγνων σοφών, 8 πρὸς τὸν μακάριον, ἐμοὶ
δοκεῖν, Αττικὸν ἔγραφες, ενάγων αὐτὸν τῇ καταδοχή
τῶν ἀνδρῶν. Τὰ μὲν δὴ μέχρι τούτου 'Αδεξάνδρῳ
πρὸς τοὺς συναποστάτας κοινά. Ιδιον δὲ, ἢ μετ'
ἐλέγων, ὅτι τουτὶ μὲν ἔτος ἤδη τρίτον εξήκει, μετά
τὴν ἀμνηστίαν καὶ τὰς διαλλαγάς· ὁ δὲ οὐκ ἐβάδισε
τὴν εὐθὺ Βιθυνίας, οὐδὲ τῆς λαχούσης αὐτὸν [γρ.
συλλαχούσης αὐτῷ ἢ αὐτὸν ] καθέδρας ελάβετο·
μένει δὲ παρ' ἡμῖν, ὥσπερ μηδὲν αὐτῷ διαφέρον, ἂν
και τις ὡς ἰδιώτη προσφέρηται. Ἐγὼ μὲν οὖν οὔτε
πόρρωθεν ενετράφην τοῖς νόμοις τοῖς ἱεροῖς, οὔτε
μέτι μοι καθήκει πολλὰ μεμαθηκέναι πέρυσιν οὔπω
γεγονότι τοῦ καταλόγου. Αισθόμενος δὲ γέροντας
ενίους, οὐδ᾽ αὐτοὺς μέν τι σαφὲς εἰδέναι προσποιουμένους, ἀποδεδειλιακότας δὲ, μὴ λάθωσι πρός τινα
κανόνα τῆς Ἐκκλησίας προσκόψαντες, καὶ διὰ τοῦτο
παντάπασιν ἀπηνέστερον αὐτῷ προσενηνεγμένους,
καὶ ὑπὲρ ἀσαφούς ὑπονοίας ἀτιμίαν σαφὴ τοῦ ξένου
κατασκεδάσαντας· οἱ μηδὲ κοινῆς στέγης ἠνέσχοντο
ούτε ἐμεμψάμην, οὔτε ἐμιμησάμην αὐτούς. Οἴσθα
οὖν ὅπως ἐποίησα, Πάτερ σεβασμιώτατε; Ἐκκλησία
μὲν οὐκ ἐδεξάμην αὐτὸν, οὐδὲ τραπέζης ἱερᾶς ἐχοινώνησα· οἴκοι δὲ ἴσα καὶ τοῖς ἀναιτίοις ἐτίμησα
ὅστις ὁ τρόπος καὶ ἐπὶ τῶν ἐπιχωρίων οὐμός. Οταν
τις αὐτῶν ἐφέστιος ἡμῖν γένηται, παντὶ παντὸς ἔργου
καὶ λόγου τιμὴν ἔχοντος ἐξιστάμεθα, φλυαρεῖν ἡγούμενοι τοὺς δυσχεραίνοντας, ὅτι τὰ μητρῷα τῆς πόλ
λεως καταβάλλομεν δίκαια. Καίτοι διὰ τοῦτο τὰς
ἁπάντων φροντίδας κατωμαδὸν ἀράμενος φέρω, καὶ
μόνος ὑπὲρ τῆς ἁπάντων ἀσχολοῦμαι σχολῆς. Αλλ'
ἐν καλῷ μοι κείσεται παρὰ τῷ Θεῷ, πλεονεκτεῖν μὲν
πόνοις, μειονεκτεῖν δὲ τιμῶν. Καὶ τὸν ᾿Αλέξανδρον
δὲ τοῦτον, ὅταν μὲν εἰς ἐκκλησίαν προΐω, βουλοίμην
μὲν ἂν μηδαμόθεν τῆς ἀγορᾶς ἰδεῖν· συμβὰν δὲ ἰδεῖν,
ετέρωσε που τρέπω τοὺς ὀφθαλμοὺς, καὶ εὐθὺς
ἐπανθεί μοι κατὰ τῆς παρειᾶς ἐρύθημα. Υπερβάντα
ἢ τὴν οἰκείαν [ γρ. πατρῴαν ] αὐλὴν, καὶ γενόμενον
ὁμωράριον, ἅπασι τοῖς εἰκόσι τιμῶ. Τί δήποτ' οὖν
ἀσύμφωνος εἰμι πρὸς ἐμαυτὸν ἰδίᾳ καὶ δημοσίᾳ, ἐν
οὐδετέρῳ τῶν καιρῶν δεδογμένα ποιῶν; Ἀλλὰ τὸ
μὲν εἴχω τῷ νόμῳ, τὸ δὲ τῇ φύσει χαρίζομαι, ρε
τούσῃ πρὸς τὸ φιλάνθρωπον. Καίτοι κἂν ἀπεβιασά- statimque per genas rubor suffunditur. Αt simul
μην τὴν φύσιν, εἴ τι σαφὲς ήπιστάμην ὑπὲρ τοῦ
νόμου. Αὐτὸ δὲ τοῦτό ἐστι τὸ ἐρώτημα, πρὸς δ δεῖ
τὴν αὐθεντίαν τῆς εὐαγγελικῆς [ γρ. ἀποστολικῆς ]
διαδοχής ἀποκρίνασθαι ἁπλῶς καὶ σαφῶς, καὶ
ὥσπερ γρ. άπερ] πυνθάνομαι, 'Αλέξανδρον ἐπίσκο.
τον χρή νομίζειν, ἢ μή;
cretum obtinuit, aliquanto tempore dissensio ista
permansit. Quid hoc vero scienti narrem, vel ei
ipsi potius, cujus opera omnis illa compositio reconciliatioque perfecta est? cum præsertim libellum
quemdam scitum et eruditum perlegerim, queu
ad beatum, nisi fallor, Audicum scripseras;
quo tu illum ad recipiendos homines adducebas.
207 Et hactenus quidem communis Alexandro
causa fuit cum cæteris, qui defectionem fecerant.
Præcipuum hoc, vel commune cum paucis, quod
tertius ferme abhinc annus est ab sopitis dissensionibus reconciliataque pace; necdum tamen ille
recta in Bitbyniam profectus est, nec quan sortitus erat sedem repetit; manet autem apud nos.
quasi nihil sua intersit, si quis eum privati loco
habeat. Ego vero neque diu sacris hucusque legibus institutus suni, nec multa admodum didicisse
par est, qui superiore nondum anno in episcoporum essem numerum ascriptus. Sed cum senes
quosdam animadverterin, qui se certum quidem
nescire non dissimularent, magno autem in meta
versarentur, ne quem in Ecclesiæ canonem imprudentes offenderent, ideoque cum eo se atrocius
gererent, et pro incerta suspicione certam hospiti
infamianı aspergerent, qui neque communi tecto
eum excipere vellent: ego illos nec reprehendi, nee
imitari volui. Scis igitur quemadmodum egi, pater
omni veneratione dignissimne? In Ecclesiam qui
dem admittere illum nolui, nec sacram cum eo
mensam communem habui: domi vero juxta atque
innocentes honoravi: quæ mea agendi cum indigenis ratio est. Nam cum eorum aliquis domum
nostrani venerit, in omni facto ac sermone, in
quo honoris inest aliquid, primas illi deferimus,
nugari eos existimantes qui ideo succensent, quod
materna civitatis jura minuamus. Quanquanr ob i¿
omnium ego curas humeris sustineo, solusque pro
omnium otio otii sum expers. Sed magno id mihi
apud Deum æstimabitur, ut laboris amplius, sic
minus honoris ac dignitatis capere. Hunc autem
ipsum Alexandrum, quoties ad ecclesian vado,
vellem quidem nusquam in foro videre. Sed cum
videre contigerit, alio quopiam oculos converto:
domesticum atrium præteriit, et sub eodem n.ecum lecio versatur, consentaneo omni honore prosequor. Quid igitur tandem a me ipso privatim
pulliceque dissentio, neutro in tempore ex auiul
mei sententia faciens? Sed partim legi obtempero,
partim naturæ obsequor, quæ ad humanitatem
proclivior est. Quanquam etiam vim naturæ facerem, si quid de lege certo mihi constaret. Hæc
igitur summa percontationis est nostræ, ad quam evangelicæ successionis auctoritatem aperte ae
Τῆς εὐαγγελικῆς διαδοχῆς. Alii ἀποστολι
της. Νος εὐαγγελικής maluimus, ut erat perspicue
in duobus veteribus. In altero vero, ἀγγελικής.
Evangelicæ vero successionis auctoritatem idcirco
vocat, quod Alexandrinam sedem Marcus obtinuerit. In conc. Chaleed., act. in, in libello supplici
Ischyrionis vocatur εὐαγγελικός θρόνος. Liberatio
p. 45 orangelista sedes.
PG 66:1411simpliciter respondere convenit, 208 ac prout concepta quaestio eal, Alexandrum habere episco
pum oporteat, necne.
EPISTOLA LXVII.
Eidem.
Τῷ αὐτῷ.
Ἐγὼ καὶ βούλομαι, καὶ ἀνάγκη μας θεία, νόμου
ἡγεῖσθαι πᾶν ὅ τι ἂν ἐκεῖνος ὁ θρόνος θεσπίσε
Διὰ τοῦτο καὶ πένθιμον ἀσχολίαν παραιτησάμενος,
καὶ νοσοκομούμενον ἔτι τὸ σῶμα πρὸς τοὺς πόνους
ἐκδιασάμενος, καὶ διοδεύσας τὴν ὕποπτον, ὡς ἀν
ύποπτον, ἣν διετείχισεν όπλα πολέμια, γέγονα κατά
Παλαίβισκάν τε καὶ Υδρακα. Κώμαι δὲ εἶναι
Πενταπόλεως, καὶ τῆς διψηρας Λιβύης αὐτὰ τὰ
μεθόρια. Εν αἷς τόν τε δῆμον ἐκκλησιάδης, καὶ
γράμματα, τὰ μὲν ἀναγνοὺς, τὰ δὲ ἀποδες (τὰ μὲν
γὰρ ἦν πρὸς αὐτοὺς, τὰ δὲ περὶ αὐτῶν πρὸς ἐμὲ·
καὶ λόγους διεξελθὼν ἐπιτηδείους εἰς ἀρχαιρεσίαν
εἰς τὸ καὶ πεῖσαι, καὶ, εἰ προχωροίη, βεέταται
Mihi quidem et libet et divina prope imposita ne»
cessitas est pro lege id habendi quidquid thronus
ile statuerit. Propterea funebrem occupationem
abjiciens, et affectum etiamnum corpusculum ad
labores compellens, et suspecta loca perinde, ac
si tuta essent, obieus, quæ hostilibus armis interclusa erant, Palæbiscam et Hydracem perveni.
Vici sunt Pentapolis, iidemque siticulose Libya
vicini. Ubi conventa populi babito, et litterarum
aliis lectis, aliis redditis (quædam enim ad eos,
nonnullæ de iis ad me scriptæ fuerant), et accommodata ad suffragia habenda oratione iastituta, ut vel persuaderem, vel si fieri posset, invitos adducerem, ut de episcopo eligendo delibera- προθέσθαι τὴν περὶ ἐπισκόπου σκέψιν, οὐκ ἐξενίκησε
rent, populi in religiosissimum Paulum studium
evincere minime potui. Velim mihi a parente
fidem adhiberi. Nolebam frustra eo contendisse
cursum. In populi offensionem incidi, qui me præcipuo honore prosequebatur. Ex iis manifestissimos quosque, sive quis altius vociferaretur, sive
crepidinem nactus, et cam conscendens patronumı
agere vellet, et sermonem contenderet, tanquanı
pretio comparatos, ac conjuratos lictorum manibus traditos, et ex conventu pulsos exturbari
jussi: ac subinde et sæpius perturbatum populum
componens et comprimens, vias omnes sum orationis ingressus: cum et pontificium illum thronum magnifice prædicarem, et cum contemptu,
vel honore vestro contemptum Dei, vel honorem
assererem esse conjunctum. At illi honorificentissima voce felix pietatis tuæ nomen appellabant, ac
proni supplicabant, velut coram præsente clamores lamentationesque tollerent. Sed virorum contentio etsi exspectationem superabat, erat tamen
remissior. Αt mulieres, genus tractatu difficile,
manus attollentes, infantes porrigentes, et oculos
claudentes, ne solito præsule orbatain sedem inτοῦ δήμου τὴν περὶ τὸν εὐλαβέστατον Παύλον στα
δήν. Ἀξιῶ πιστεύεσθαι παρὰ πατρός· οὐκ ἦν και
βουλομένῳ μάτην δεδραμηκέναι. Πολλά τιμώντι με
τῷ δήμῳ προσέκοψα· τοὺς φανερωτάτους αυτών, εν
τις ἀνέκραγε μείζον, εἴ τις εὑράμενος κρηπίδα, καὶ
ἐπαναβὰς αὐτῇ, καὶ προήγορος ἠξίωσεν εἶναι, καὶ
λόγον ἀπέτεινεν, ὡς ὠνίους, ὡς συνωμότες, όπηρε
τῶν χερσὶ παραδιδούς, ἐκχυλισθῆνες τῆς ἐκκλησίας
ὠθουμένους προσέταξα. Συγχεθέντα δὲ αὖθις καὶ
πολλάκις ἀναλαβών τε καὶ καταστήσεις τὸν δῆμον,
διὰ πάσης ἦλθον ἐν λόγοις ὁδοῦ, τὸν ἀρχιερατικὸν
ἐκεῖνον θρόνον ἀποσεμνύνων, καὶ πείθων ὅτι διὰ τῆς
εἰς ὑμᾶς ἀθετήσεως καὶ τιμῆς, ὁ Θεὸς ἀθετεῖται δὲ
καὶ τιμᾶται. Οἱ δὲ, εὐφήμῳ τε φωνῇ τὸ μακάριον
ὄνομα τῆς σῆς θεοσεβείας επεκαλέσαντο, καὶ τα 30
τες ἱκέτευον, ὡς πρὸς παρόντα τὰς ἐκβοήσεις καὶ
τὰς ὀλοφύρσεις ποιούμενοι. Τὸ μὲν οὖν τῶν ἀνδρῶν,
εἰ καὶ πέρα προσδοκίας, ἀλλ' ἔλαττον ἦν· εἰ δ
γυναίκες, πράγμα δυσμεταχείριστον, χείρας αίρον·
σαι, βρέφη προτείνουσαι, καὶ μύουσας τοὺς ὀφθεί
μούς, ἵνα μὴ εἰς ἔρημον τοῦ συνήθους προστάται
τὸν θρόνον ἐνατεγίσειαν, μικρὸν ἐδέησαν τους τάναν
τία πολιτευομένους ἡμᾶς, εἰς πάθος παραπλήσιον
DION. PETA VII NOTÆ.
Theophilus Alexandrinus Synesio Pentapos
litano episcopo negotia quædam ecclesiastica commiserat, nimirum ut de Pauli Erythritæ episcopi
causa cognosceret, allisque, de quibus singillatim
admonebimus. Horum omnium rationem reddit bac
epistula, quæ circa annum 411 scripla videtur.
Nam sequenti Theophilus excessit e vila.
Γέγονα κατὰ Παλαίβισκαν. Prima causa,
cujus Synesio permissa disceptatio est, fuisse videtur ejusmodi: Erythron Pentapolitanæ provinciæ
vicus aut oppidum fuit, cujus episcopus erat PauJus. Huic oppido vicini erant duo vici, Palæbisca et
Hydrax, eidemque, quod ad sacra pertinet, ex
antiquo contributi. Verum sub Orione Erythri episcopo ambæ istæ Ecclesiæ ab Erythro divulsæ proprium habuerant episcopum Siderium, Valentis
tempore. Quod cum propter temporum difficultatem
dissimulasset Athanasius, Siderium inde in metropolitanam Ptolemaidis sedem transtulit, a qua
rursus ad vicos suos rediit. Quos éjus postea morte
vacuefactos redire pristinam ad Erythri sedem, a
proprio carere deinceps episcopo jussit Theophilus.
Verum cum nonnulli interim egissent, ut peculiaris denuo illic ordinaretur episcopus, ejusque negotii curatorem Theophilus instituisse! Syneslum;
vicani, qui se ob ainorem Pauli Erythritæ, Erythro
contribui, quam alteri subesse mallent, vehementius obstiterunt, antiquo illius Ecclesiæ jure freti,
cui novella in Palæbiscam antistitis intrusio præs
judicare (LV1] non debuit. Gautum illud antiquis
canonibus erat, ut ne in pagis ac vicis episcopi
crearentur, ne ex loci obscuritate dignitas illa vi
lesceret. De hoc exstat Laodic. 57 et Sardic. 6.
Itaque perperam illic constitutus erat episcopus.
Quod tamen Theophilus instaurare voluit; ejusque
mandato id efficere conatus est Synesias, disi
consensu populi victus persequi destiterit.
PG 66:1413EPISTOLÆ
EPIST. LXVH.
ἐκκαλέσασθαι. Ὅπερ ἵνα μὴ πάθω, φοβηθείς (ᾔσθα- tuerentur, pene nos contraria instituere molierνόμεν γὰρ ἀγόμενος), ἔλυσα τὴν ἐκκλησίαν· καὶ εἰς
τετάρτην ήκειν ἐπήγγειλα, ἐπαρασάμενος τὰς τα
λαμναιοτάτας ἀρὰς, εἴ τις ἐμμίσθως, εἴ τις κατὰ
χρείαν, ἢ χάριν, ἢ ὅλως ἰδίᾳ τι διαφέρον αὐτῷ,
φθέγξαιτό τι τῶν ἡκόντων εἰς τὴν τῆς Ἐκκλησίας
παρακοήν. Ηκεν ἡ κυρία, καὶ ὁ δῆμος παρῆν πάλιν
ἐνστάτης καὶ ἀναγώνιος· ὃς οὐδὲ περιέμεινε πεῦσιν·
ἀλλ᾽ εὐθὺς ἦν ἅπαντα κυκεών, φωνὴ παμμιγής,
ὑπὸ τοῦ λίαν ἐνηχεῖν ταῖς ἀκοαῖς, ἀδιάκριτος. Κατασιναζόντων δὲ τῶν ἱεροκηρύκων, εἰς θρῆνον αὐτοῖς
ἀπετελεύτησεν ἡ βοή. Καὶ ἦν ἄκουσμα σκυθρωπόν,
ἀνδρῶν οἰμωγαὶ, γυναικῶν ἀλολυγαί, παίδων όλο
φυρμοί. Ὁ μὲν ἔφη πατέρα ποθεῖν, ὁ δὲ υἱὸν, ὁ δὲ
ἀδελφόν· οὕτως ἐμερίζετο ταῖς ἡλικίαις τὰ τῆς
συγγενείας ὀνόματα. Ἐμοῦ δέ τι μεταξὺ λέγειν ἐπιχειροῦντος, ἀναδείκνυται γραμμάτιον ἐκ μέσου τοῦ
πλήθους. Καὶ ἐνεύχεται τις εἰς κοινὸν αὐτὸ πᾶσιν
ἀναγνωσθῆναι. Τὸ δὲ ἦν ἐνορκισμὸς πρὸς ἐμὲ παύο
σεσθαι σὺν βία τοῦ πλήθους ἀποπειρώμενον, καὶ
ἀναθέσθαι τὸ σκέμμα, μέχρις ἂν αὐτοῖς δὴ γένηται
πρὸς τὴν μακαριωτάτην σου κεφαλὴν ὑπὲρ τούτου
ψήφισμα πέμψαι καὶ πρεσβευτήν. Μᾶλλον δὲ ἐμοῦ
κατεδέοντο ποιήσασθαι συνηγορίαν ἐν γράμμασιν,
ἅπερ ἐδιδάχθην διδάσκοντα. Ελέγετο τοίνυν καὶ ἐν
συνεδρίῳ παρὰ τῶν πρεσβυτέρων, καὶ δημοσίᾳ παρὰ
τοῦ πλήθους, καὶ τὸ γραμμάτων αὐτὰ ταῦτα καθ
παστον διεξήει, πάτριον εἶναι, καὶ ἀποστολικόν,
Ἐρυθρίτιδας εἶναι καὶ ταύτας τὰς Ἐκκλησίας· ἀποστασιάσαι δὲ αὐτὰς πρὸς Ἁρίωνα τὸν μακάριον,
περιωτέρω τε ὄντα πρεσβύτην, καὶ αἰτίαν ἔχοντα
πραότατον εἶναι. Τοῦτο γὰρ ἤδη καὶ λοιδόρημα γέν
γονεν ὑπὸ τῶν ἀξιούντων ἱερωσύνην προστάτιν εἶναι
τὰ εἰς ἀνθρώπους καὶ πολυπράγμονα. Καὶ ἐπειδὴ
παρέτεινε ζων, οὐκ ἀνασχέσθαι περιμεῖναι τοῦ δι
καίου τὴν τελευτήν, ἀλλὰ προβαλέσθαι τὸν μακαρί
την Σιδήριον. Εδόκει γὰρ οὗτος νέος τε εἶναι καὶ
δέκτης ἀνὴρ, ἀπὸ τῆς παρὰ βασιλεῖ Βάλεντι στρα
τείας ήχων κατὰ χρείαν ἀγρῶν αἰτηθέντων έπιμελείας, οἷος ἐχθρούς τε κακῶσαι, καὶ φίλους ἀνῆσαι.
Τότε δὲ καὶ ἐκράτει τὰ τῶν αἱρέσεων. Πλήθει γὰρ
περιῆσαν· καὶ καιρὸν εἶχεν ἡ δεινότης, όργανον
οὖσα φρονήσεως. Τοῦτον οὖν ἕνα καὶ μόνον ἀποδεδεῖ
χθαι Παλαιδίσκης ἐπίσκοπον. Ἀλλ᾿ οὐδὲ τοῦτον
ἐνθέσμως· ἐκθέσμως μὲν οὖν ὅσα γε τῶν γε- tur. Nam multitudine superabat; et opportuna adtes, eumdem in affectum impulerunt. Quosi
209 ne mihi accideret formìdans (paulatim enimı
adduci me sentiebam ), conventum dimisi, et ante
diem quartum adesse jussi, ultimi exempli diras
imprecatus, si qui mercede conductus, aut privata
utilitatis gratia, aut favore, aut denique ulla alia
re ductus, quæ privatim interesset, quidquam contra debitum Ecclesiæ obsequium auderet dicere.
Commodum dicta dies advenerat, et jam populus
aderat ad reclamandum et certandum compositus:
qui ne interrogationem quidem exspectavit. Sed repente perturbata ac permișta omnia, conſusa vox,
quæque, quod aures acrius verberaret, discerni
non poterat. Indicto a sacris præconibus silentio,
vox illis in planctum desiit. Ibi auditu tristes erant
virorum luctus, mulierum ululatus, puerorum ploratus. Hic parentem desiderare, hic filium, fratrem
alius dicebat: ita pro ætatum gradibus cognationis
nomina dividebant. Inter hæc cum dicere nonnibil
aggrederer, media de turba libellus profertur. Rogat
aliquis ut in publicum omnibus legeretur. Nihil hic
præter obrestationem continebat; desinerem violenter tentare plebis animos, deliberationemque
tantisper differrem, dum liceat sibi ad beatitudinema
tuam decretum de ea re ac legatum mittere. Ac
me potius orabant, ut iis per litteras advocatus
essen) quæ didiceram edocens. Igitur et in consessu presbyteri, et vulgo plebs ferebant, et eadem
ipsa sigillatim libellus complectebatur, ex patria
et apostolica ordinatione Erythro contributas esse
has Ecclesias; sed a beato Orione defecisse, longius tum ætate progresso, et cui summa facilitas
vitio tribuebatur. Jam enim convicii id esse loco
cœpit apud eos, qui sacerdotium humanis etiam in
rebus præsidio ac patrocinia esse, et in actu rerum versari putant oportere. Qui cum diutius vitam produceret, non fecisse illos, ut justi hominis
exitum praestolarentur, sed beatæ memoriz Siderium elegisse. Juvenis enim hic esse videbatur, et
in agendo strenuus, qui ab Valentis imperatoris
exercitu veniebat, ut agros postulatos administraret, ejusmodi vir, qui et inimicis nocere, et amicis
prodesse posset. Per id tempus hæresis dominabaDION. PETAVII NOTÆ.
Εκθέσμως μὲν οὖν. Nicanus canon 4
episcopum jubet a provincialibus omnibus constitui, si id commode possit fieri. Sin minus, tres
omnino interesse, qui reliquorum consensum habeant scriptis expressum. Τὸ δὲ κῦρος τῶν γινομέ
νων δίδοσθαι καθ' ἑκάστην ἐπαρχίαν τῷ μητροπου
λέσῃ· firmitas aulem eorum quæ geruniur. per
unamquamque provinciam, metropolitano tribuatur
episcopo. Quo in canone de episcopi creatione ipsa
sive electione agitur; quæ ita populi suffragiis permitti solebat, ut his moderandis ac gubernandis
adessent, imo præessent episcopi. Nec audiendus
Balsano, qui ad hunc canonem observat, olim quidem episcopos a populo consuevisse deligi; sed
quod in suffragiis ferendis de eorum vita quædam
interdum minus decora et honesta jactarentur, mo
rem illum hoc canone abrogatum fuisse, ac dein
ceps statutum ut ab episcopis fieret electio. Quo nihil
dici potest absurdius. Non enim popularia suffragia
Nicænus iste canon sustulit, sed his, uti dixi,
moderandis, vel cum illis etiam episcoporum au◄
ctoritatem jussit adhiberi. Quemadmoduin Athenis
popularibus concionibus aderant πρόεδροι, ut do
cet Julius Pollux lib. vult, et Harpocratio. Quine
etiam multo post Nicænum concilium tempore perseveravit in Ecclesia, ut a populo crearentur episcopi; idque et pontificum Romanorum et conciliorum decreta sanxerunt. Celestinus papa ad epi-
PG 66:1415modum erat agendarum rerum calliditas, quæ 210 & ρόντων ηκούσαμεν, εἰ μήτε ἐν ᾿Αλεξανδρεία κατέστη,
est administra prudentiæ. Quamobrem unum illum
ac solum esse Palæbiscæ creatum episcopum. Seul
nec ipsum legitime, imo contra jura omnia, quantuin de senioribus accepi: cum neque Alexandriæ
sit, nec a tribus hic constitutus, quamvis illinc ordinandi esset facta potestas. Etenim solum beatæ
memoriæ Philonem ausum esse collegam suuin
episcopum renuntiare. Cyrenensis hic fuit, antiμήτε παρὰ τριῶν ἐνθάδε, καὶ εἰ τὸ σύνθημα τ
χειροτονίας ἐκεῖθεν ἐδέδοτο. Μένον γάρ φασι δὴ τὸν
μακάριον Φίλωνα θαρσῆσαι τὴν τοῦ συνιερέως ἀνάς
ῥησιν. Φίλων ἐγένετο Κυρηναῖος ἔτι παλαιότερο
[ γρ. ἔτι παλαίτερος ], ὁ τοῦ νεωτέρου θείός τε καὶ
ὁμώνυμος· τὰ μὲν [γ. μὲν οὖν ] ἄλλα, ὁποῖον ἔν,
γένοιτο παίδευμα τοῦ Χριστοῦ· τὰ δὲ εἰς τὸ ἄρχειν
καὶ ἄρχεσθαι, θα βαλεώτερος μάλλον, ή νομιμώτερος.
scopos Narbon., can. 5: Nullus invitis detur episcopus, Cleri, plebis et ordinis consensus ac desiderium requiratur. Leo M., epist. 89: Exspectarentur
certe vota civium, testimonia populorum: quæreretur
honoratorum arbitrium, electio clericorum: quæ in
sacerdotum solent ordinationibus ab his, qui norunt
Patrum regulas, custodiri. Et paulo post: Teneatur
subscriptio clericorum, honoratorum testimonium.
ordinis consensus et plebis; qui præfuturus est oninfbus, ab omnibus eligatur. Carthaginense iv, can. 1:
Ut cum idonee probatus fuerit, cum consensu clericorum et laicorum, et conventu totius provinciæ episcoporum, maximeque metropolitani vel auctoritate,
vel præsentia ordinetur episcopus. Arelatense vero»,
can. 54: Placuit in ordinatione episcopi hunc ordinem custodiri, ut primo loco venalitate vel ambitione
submota, tres ab episcopis nominentur, de quibus
clerici vel cives erga unum eligendi habeant potestatem. Vide et epist. 76 Synesii, ubi ab universo populo Olbiatarum creatus dicitur episcopus Antoius. Sed in re trita et vulgata nihil opus est testimoniis. In illius episcopi creatione, de qua scripsit
Synesius, contra leges ecclesiasticas dupliciter ait
esse commissuin. Primo, quod Alexandriæ non erat
constitutus. Hoc vero sic interpretor, ut injussu
Alexandrini episcopi creatus sit, ac nulla ab eo potestate facta. Non enim necesse fuit ut episcopi
omnes, etiam minimorum oppidorum, adeoque pågorum, cujusmodi Palæbisca et lydrax erant,
Alexandriæ ordinarentur; præsertim cum ipsius
mandato Theophili Synesius in illos pagos [LVII]
eo consilio se venisse significet, ut ibi episcopo
creando conventus haberet, non ut Alexandriam
creandos mitteret. Quinetiam epist. 76 ab Olbiatis
accitum se, ait, episcopum ibi, quem populus universus dari sibi petierat, cum aliis duobus collegis
instituisse, quain electionem ab Theophilo ratain
haberi cupit. Quamobrem verba illa, el pite Ey
Αλεξανδρεία κατέστη, puto sequentibus explicari,
καὶ εἰ τὸ σύνθημα τῆς χειροτονίας ἐκεῖθεν ἐδέδοτο.
Alterum haud rite factum: quod tametsi creandi
illic episcopi licentiam ab Alexandrino patriarcha
impetrassent, non a tribus episcopis, ut canones
præscribunt, institutus fuerit. Ambiguum est de
qua episcopi creatione loquatur Synesius. Nam yetpotovia solain interdum electionem significat; quæ
populi, cleri, et episcoporum suffragatione fit, citra
consecrationem, ut in canone 5 Laodiceno constitutum est, Περὶ τοῦ, μὴ δεῖν τὰς χειροτονίας ἐπὶ
παρουσίᾳ ἀκροωμένων γίνεσθαι. Alias χειροθεσίαν εἰ
consecrationem exprimit. Si posteriorem hanc intelligit, non dubium est quin gravissime in illa ordinatione peccatum sit, eaque irrita fuerit. Itaque
in concilio Regiensi in Gallia Narbonensi 11, Armentarii, qui Ebreduni a duobus ordinatus erat,
irrita censetur creatio: Ordinationem, inquiunt
can. 2, quam canones irritam definiunt, nos qucque
evacuandam esse censuimus; in qua prætermissa
trium præsentia, nec expetitis comprovincialium litteris, metropolitani quoque voluntate neglecta, prorsus nihil, quod episcopum faceret, ostensum est. De
priori quoque non minus cautum videtur: imo vero
de illa canon 4 Nicænus accipiendus est, qui tres,
ut minimum, electioni episcopi interesse jubet episcopos, quo modo et Innocentius epist. ad Victric.
Rothom., cap. 1, cujus loca ad hunc locum Synesii pertinent: Primum, ut extra conscientiam metropolitani episcopum nullus audeat ordinare. Integram
enim est judicium, quod plurimorum sententiis confirmatur. Nec unus episcopus ordinare præsumel
episcopum, ne furtivum beneficium præstitum video
tur. Hoc enim et in synodo Nicæna constitutam est
alque definitum. Sed et ante Nicænum, Arelatense 1.
can. 20, ita sanxit: De his qui usurpant sibi, quod so:i
debeant episcopos ordinare, placuit ut nullus hoc sibi
præsumal, nisi assumptis secum aliis septem episcopis. Si tamen non potuerit septem, infra tres xonR OKdeat ordinare. Quæ fortasse ad utrumque ɣssPOTOvlaç genus pertinent. De quo et Synesias, opinor,
loquitur, idque verba illius ostendunt. Nam ap
pellat ανάρρησιν, et ἀποδεῖξαι, atque ἐπὶ τοῦ θρόνου
xafloat. De simplici porro electione a tribus saltem facienda disertus est canon 43 Carthagin. in
collectione Græca. Primus canon eorum, qui apostolici nominantur, episcopum jubel xeɩporovalsba
ὑπὸ ἐπισκόπων δύο, ἢ τριῶν, ubi χειροτονία και
pov, et electionem, sed ɛɛotoupylav, id est
consecrationem significat, ut Zonaras et Balsamo
docent. Sed a duobus episcopum consecrari nunquam licuit: quod et Nicænus canon 4 paulo ante
citatus ostendit. Et alioqui canones isti a Gelasio
inter apocryphos habiti sunt. At Zonaras cum boc
apostolico canone componit Laodicenum 5, qui vetat
Xespotovias episcoporum fieri coram audientibus,
id est catechumenis, et observal xsipotoviav hic
esse &ňov, non consecrationem. Quoniam, inquit,
consecratio fit coram multis; at in electione, cum
varia crimina interdum [LVill] objiciantur, plares
interesse non licet. Quæ ratio prorsus ationa est.
Non enim Laodicenus ab episcoporum electione
plebem excludit fidelium, sed solos &xposévous, id est audientes, catechumenos nondum
fideles.
Ad extremum quod Nicænus canon ilecrevis di
κῦρος τῶν γινομένων metropolitano tribui, suciontatem intelligit, ut eo videlicet jubente ac permittente, comitia celebrentur; tum ab eodem, quod
gestum erit, confirmetur; quod posterius intellexere solum in isto canone interpretando Zonaras
et Balsamo. Quorum prior eliam xałɩšpweiv ri
Xetpobeσlay significari putat, quasi ab metropoli -
tano consecrandus postea sit. At hoc non solum
canon iste voluit, sed ut episcopi electio es consecratio co præsente, aut sallem ex ejus nutu et
voluntate geratur. Plus tamen aliquid in Alesandrini patriarche diœcesi in episcoporum creatione
videtur exactum; ut non penes solus metropolitanos jus illud esset, sed ut ab ipso patriarcha repeteretur auctoritas. Nam Pentapolitanæ provinciæ
metropolitanus erat Ptolemaidis episcopus, ul statim indicat Synesius. Vide epist. 76
PG 66:1417EPISTOLAE. EPIST. LXVII.
Ἀλλὰ γὰρ αὐτοῦμαι συγγνώμην ἐπὶ τῷ λόγῳ τὴν Λ quior, junioris patruus, et cjusdem cum eo nomi
ἱερὰν τοῦ πρεσβύτου ψυχήν. Τοῦτον ήκοντα μόνον
ἀποδεῖξαι τε, καὶ ἐπὶ τοῦ θρόνου καθίσαι τὸν μας
καρίτην Σιδήριον. Αλλ' ἀνάγκη γὰρ ἐν καιροῖς
ἀπαρρησιάστοις τὴν ἀκρίβειαν παραβαίνεσθαι. Διὰ
τοῦτο τὸν πάμμεγαν Αθανάσιον συγχωρήσαί τε τῷ
καιρῷ· καὶ μετ' οὐ πολὺ δεῆσαν ἐν Πτολεμαΐδι τὸν
ἐνόντα σμικρὸν ἔτι τῆς ὀρθοδοξίας σπινθήρα θάλψα
τε, καὶ ἐπιπλέον ἐξάψαι, τὸν ἄνδρα τοῦτον ὡς μεί
ζοσι πράγμασιν ἐπιτήδειον ἐκεῖ διαβῆναι κελεῦσαι,
τὴν μητροπολίτιν Ἐκκλησίαν ἐπιτροπεύσοντα. Γήρας
δ' αὐτὸν εἰς τὰς κωμήτιδας επανήγαγεν· οὗ καταλύσας, οὐκ ἔσχε διάδοχον, ὃς οὐδὲ αὐτὸς ὑπῆλθεν
ἑτέρου διαδοχήν. Παλαίβισκα δὲ καὶ Ὕδραξ εἰς τὴν
ἀρχαίαν τάξιν ἐτάχθησαν, καὶ πρὸς τὸ Ἐρυθρόν
nis: cæteris quidem in rebus ex præscripto Christianæ disciplinæ vivens; quod autem ad regendum
et parendum attinet, audacior quam legum observantior. Verumenimvero sermonis istius veniam a
sacra senis anima postulo. flunc solum venientem
ferunt beatum Syderium creasse, et in throno col·
Ireasse. Sed formidolosis temporibus summum jus
prætermitti necesse est. Ideo magnum illum Athanasium id tempori dedisse; ac non multo post, cum
exiguam adhuc orthodoxæ fidei scintillam, quæ in
Ptolemaide erat, fovere, et magis magisque oporteret accendere, hominem illum majoribus rebas
gerendis idoneum eo commigrare jussisse, ut meιropolitanam Ecclesiam gubernaret. Sed illum scἀνελήφθησαν, δόγματι, φασί, τῆς σεβασμίας του nectus ad paganas ecclesias reduxit; ubi e vita
κεφαλῆς. Καὶ τούτῳ δὴ μάλιπα πάντων ἐνέκειντο,
τῷ μὴ δεῖν ἀθετεῖσθαι τὸν παρὰ σοῦ θρονισμόν.
Γράμματα μὲν οὖν, ᾔτησα γὰρ, οὐκ εἶχον ἀποδει
κνύναι [γρ. ἐπιδεικ.]· ἐπισκόπους δὲ τῶν συνέδρων
ἀνίστασαν μάρτυρας. Οὗτοι δὲ ἔφασαν, ἐπιστολῇ
πειθαρχοῦντες ἐκεῖθεν ἡκούσῃ, πεῦσιν περὶ Παύλου
προθεῖναι τῷ δήμῳ· καὶ δόξαν ἅπασιν ἐπίσκοπον
ἔχειν, ἀνενέγκας περὶ αὐτοῦ· τοὺς δὲ θρονιστές
ἐτέχεις γενέσθαι. Καὶ εἰ μοι δίδως εἰπεῖν, Πάτερ
σεβασμιώτατε, ἐκεῖνος ἦν ὄντως ὁ καιρὸς ὁ τῆς
σκέψεως. Τὸ γὰρ ἀφελέσθαι τοῦ μὴ χαρίσασθαι λυπρότερον. Αλλὰ κρατείτω καὶ νῦν ὅ τι ἂν δόξειε
τη πατρική του κεφαλῇ. Εἰ γὰρ τὸ δόξαν [γρ. δόξαι]
τότε δίκαιον αὐτοῖς γέγονε, καὶ τοῦτο προϊσχονται·
τὸ μηκέτι δοκεῖν, τὸ δίκαιον μετατίθησιν. Ωσθ' ὅ
τι ἂν γνώς, τοῦτο τῷ πλήθει δέκα:ον γίνεται. Ακοὴ
γὰρ ζωή, καὶ θάνατος ή παρακοή. Διόπερ οὐκ ἀνταίρουσι χεῖρας· ἀλλ᾽ ἱκετεύουσι μὴ γενέσθαι, ζῶν·
τις αὐτοῖς ἔτι τοῦ πατρὸς, ὀρφανοί. Οὕτω γὰρ ἐπὶ
λέξεις λέγουσι. Κἀγὼ τὸν νεανίσκον οὐκ οἶδα πότερον· ἐπαινέσαιμ' ἂν τῆς παρὰ πάντων εὐνοίας, ἢ
μεχαρίσαιμι. Η γὰρ τέχνης ἐστὶ, καὶ δυνάμεως,
ἢ χάριτος θείας, οὕτω τοὺς ἀνθρώπους ἐξομιλῆσαι,
καὶ καταδημαγωγῆσαι τὸ πλῆθος, ὥστε τὸν χωρίς
αὐτοῦ βίον ἀδίωτον ἅπασιν εἶναι. Διὸ δόξει μὲν περὶ
αὐτῶν τῇ φιλανθρώπῳ σοῦ φύσει φιλανθρωπότερα
ἐμοὶ δὲ ἐπανιτέον εἰς ἄστυ κἀκεῖ περιμενω του
παιξτίου τὸ σύνθημα. "Α δ' οὖν ἐν ταῖς τέτρασιν
ἡμέραις διψκησάμην, ἃς ἐν τοῖς τῇδε τόποις διέτρι4. αύτων οὐκ ἀγνοήσεις ὄντινα τύπον ἕκαστον
ερατο· καὶ μὴ θαυμάσῃς εἴ ποτε τὸν αὐτὸν εὖ τε,
καὶ κακῶς εἰπεῖν μοι συμβαίη. Οὐ γὰρ ἐπὶ τοῖς
αὐτοῖς ἑκάτερα. Τα πράγματα δὲ ἐπαινεῖται καὶ
μέγεται.
discedens successorem non habuit; qui ne ipse
quidem alterius in locum successeral. Palabisca
porro et Hydrax in antiquam formam redactæ
sunt, et Erythro contribute, tuo, ut asserunt, decreto. Et in hoc potissimum insistebant: non esse
tuam illam creationem antiquandam. Ac litteras
quidem cum poterem, repræsentare minime potuerunt; episcopos vero ex concilio aliquot testes produxerunt: atque ii dixernnt se, missis illinc litleris morem gerentes, rogationem ad populum de
Paulo tulisse; quem cum omnibus placuisset opiscopum habere, de co retulisse; álios porro eadem
in sede collocasse. Ac si mihi dicere per te, Pater
venerande, liceat, illud vere deliberationis tempes
fuit. Nam auferre multo erat, quam non conicedere, molestius. Nihilominus vincat etiamnus
quidquid paternitati tuæ visum fuerit. Nam si
quod tam visum erat pro justo ab illis habitum est,
et hoc ipsum allegant; non amplius videri, justi
rationein commutat. Quare quodcunque statueris,
hoc plebi 211 justum erit. Auditio enim vita, et
contumacia mors est. Idcirco non contra manus
attollunt, sed orant duntaxat et obtestantur, ue
parente vivo orphani esse cogantur: ita enim conceptis verbis loquuntur. Equidem juvenem illum
de tanta omnium benevolentia ac studio laudemne,
an beatum prædicem, nescio. Aut enim industriæ est, aut facultatis, aut gratiæ divinæ, usque
eo demereri sibi, ac conciliare homines, ut sine
ipso vitam sibi minime vitalem existiment. Quam -
obrem pro tua humanitate tu quidem humaniora de
illo statues; mibi vero in urbem redeundum est:
ibi cjus, quod mihi faciendumn sit, tesseram ac signum præstolabor. Jam vero quæ totis quatuor
diebus gessi, qnibus sum in his locis versatus, nec eorum quidquam ignorabis qua sit a me ratione
dispositum. Neque vero mirum tibi videri debet, si eumdem aliquando laudare ac vituperare mihi contimgat. Nam non iisdem de causis utrumque instituitur: res ipsæ porro laudantur ac vituperantur.
Στάσις ἐν τοῖς κατὰ Χριστὸν ἀδελφοῖς, καλὸν
Animorum Christianos inter fratres dissensioDION. PETAVII NOTÆ.
Στάσις ἐν τοῖς. Altera controversia duos
inter episcopos orta fuerat, Paulum Erythriten, de
PATROL, GA. L.ΧVΙ.
que superius mentio facta est, et Bioscorum Dardaniten. Est autem Dardanis apud Ptolemæum
PG 66:1419nem nullo quidem oriri tempore bonum est; nec μὲν εἰ μηδέποτε φύοιτο· φυεῖσα [γρ. φύσα] δὲ ΚΑΛΟ
minus bonum, postea quam exorta fuerit, paulo
post restingui. Propterea litteris tuis morem gerens, causam disceptandam suscepi, et ejusmodi
controversiæ aures adhibui. In Hydrace vico locus
quidem est editissima in parte; quod olim castellum erat munitissimum; quo terræ motu disjecto,
nihil præter desertas parietinas superfuit. Et hactenus quidem aliquet sui partibus ad utrosque
usus accommodatum fuerat. Sed ingruentia bel i
tempora, quandoquidem muro cingi, et ad pris:um
usum revocari potest, faciunt ut possessoribus
suis ingentis admodum pretii esse videatur. De hoc
inter fratres nostros (ut et alios antea), religiosissimos episcopos Dioscorum et Paulum, summa erat
contentio. Erythrilem Dardanites insimulabat,
quod fraudulentissimum consilium iniisset, quemadmodum quod ad se non pertineret vindicare sibi
posset, dum alienum locum Deo consecravit, et
post usurpatam illam religionis speciem deinceps
vi ae manu facinus suum tutatus est. Ad hæc religiosissimus Paulus nonnibil quidem allegare conatus est; se clivum prius occupasse; fuisse jam olim
ecclesiam, antequam 212 religiosissimus Dioscorus locum illum possideret. Verum dum haud segniter in causæ inquisitionem incumbitur, cito rei
veritas investigatur: uti tune vanum illud omne
ac futile deprehensum est. Quod enim hostili excursione compulsi homines necessario ibi precati
sunt, non ea res locum illum consecrat. Alioqui
montes omnes, omnesque convalles ecclesiæ sint;
nec ullum crit castellum, quod non ea ratione publicam esse possit. In quibus omnibus, cum populabundi hostes excurrunt, preces et sacra mysteria fieri solent. Idem de ædibus omnibus erit judicium, quæ impiis Arianorum temporibus preces
ac sacra mysteria receperunt. Quæ privati juris
nihilominus habentur: fugæ enim et illud instar
habet, quoniam hostes sunt et illi. At ego tempus
consecratæ ecclesiæ quærebam, si ultro condonantibus, si permittentibus iis, ad quos pertineret,
factum istud esset. His contraria omnia perspicue
demonstrata sunt. Episcoporum petebat alter; alter
cujus crat illa possessio, negabat. Tandem abente
illo, et claves secum deferente, aperit iste, et mensam importans ædiculam parvam vasto in colle
consecrat. Verum nusquam, nisi per transversum
totum collem, ad ædiculam patet aditus, callideque
istud excogitatum erat, quo sibi clivum usurparet.
Mihi vero acerba res illa cum primis videbatur, et
omoi acerbitate major; nec æquo id animo ferendum, cum sacrarum legum gratia, tum propter
reipublicæ jura. Permisceri enim simul omnia;
εἰ μετὰ μικρὸν παύοιτο. Δι' αὐτὸ δὲ τοῦτο, καὶ γράψο
ματι καταπεμφθέντι πειθόμενος, διαιτών ένεσχόμην,
καὶ δέδωκα τὰς ἀκοὰς ἀμφισβητήσει τοιάδε. Έν
Υδρακι τῇ κώμῃ, χωρίον ἐστὶ τῆς κώμης αὐτὸ τὸ
μετεωρότατον, ὃ πάλαι μὲν ἦν φρούριον ἐρυμνότατον·
κατασείσαντος δὲ τοῦ Θεοῦ, γέγονεν εκλελειμμένων
ἐρείπιον. Τέως μὲν οὖν ὀλίγας τισὶ τῶν ἑαυτοῦ μερών,
εἰς ἑκατέρας [γρ. ἑτέρας] χρείας διεσχημάτιστα. Οι
δὲ παρόντες οὗτοι τῶν πολεμίων καιροί, διότι δύναιτ'
ἂν ἐκτειχισθῆναι, καὶ εἰς τὴν ἀρχαίαν χρείαν ἐπαν
ελθεῖν, τοῦ παντὸς ἄξιον αὐτὸ τοῖς κεκτημένοις παρ
έχονται. Τοῦτο τοῖς ἀδελφοῖς ἡμῶν, ἤδη δὲ καὶ δι
λοις τοῖς εὐλαβεστάτοις ἐπισκόποις Διαστήμα
[γ. Διοσκορίῳ] και Παύλῳ τὸ περιμάχητον ἦν. Εν
αἰτίᾳ γὰρ ἐπεποίητο τὸν Ἐρυθρίτην ὁ Δαρδανίτης ἐπισ
βουλότατα σκέψασθαι, ὅπως ἂν τὸ μὴ προσέχον πο
ποιήσαιτο, καθοσιώσαντα μὲν τῷ Θεῷ τόπον αλλά
τριον· ἁρπάσαντα δὲ οὕτως τὴν τῆς εὐσεβείας ὑπὸ
θεσιν, ἤδη χειρὶ βιαίᾳ προστῆναι τοῦ πανουργήματος.
Πρὸς ταῦτα ὁ εὐλαβέστατος Παῦλος ἐπεχείρησε μεν
ἀντιλογίαις κομίσαι τινάς, ὅτι τε προκατεσχήκει τὸν
λόγον, καὶ Ἐκκλησία παλαίτερον ἀπεδέδεικτο, πριν
τὴν εὐλαβέστατον Διόσκορον ἀποδειχθῆναι τοῦ χωρι
δεσπότην. Αλλὰ ἂν μὴ μαλακώτερόν τις ἁπτη
τῆς ζητήσεως, ταχὺ τἀληθὲς εὔδηλον γίνεται. Εσπερ
οὖν ἅπαν τοῦτο πέφηνεν έωλον. Τὸ γὰρ ἐν ἐπιδρομή
τότε πολεμίων ἐκεῖ συμφυγόντας ἀνθρώπους εὔξασίες
τἀναγκαῖα, τοῦτο τὸν τόπον οὐ καθιεροί. Η πάντε
μὲν ὄρη, πᾶσαι δὲ φάραγγες ἐκκλησίαι. Καὶ οὐδὲν ἱ
τι φρούριον ἐκφεύγει το δημόσιον εἶναι. Ἐν οἷς ἀπι·
σιν ὅταν οἱ πολέμιοι προνομεύσωσιν, εὐχαὶ, καὶ με
στήρια γίνονται. Οἰκίαι δὲ ὅσαι κατὰ τοὺς ἀθέους των
ἐξ ᾿Αρείου καιρούς [γρ. καιρῶν], εὐχὰς ἐδέξαντα,
καὶ μυστήρια. Ἀλλ᾿ οὐδὲν ἧττον εἰσιν ἰδιώτιδες· φυγή
γὰρ κἀκεῖνο· καὶ γὰρ ἐκεῖνοι πολέμιοι. Αλλ' εγώ
τὸν καιρὸν ἐζήτουν τῆς καθιδρύσεως, εἰ παρὰ διδόν
των, εἰ παρὰ συγχωρούντων τῶν κυρίων ἐγένετ
Απεδείχθη λαμπρῶς ἅπαντα τἀναντία. Τῶν ἐπισ
πων ὁ μὲν ᾔτει λαβεῖν, ὁ δὲ οὐκ ἐδίδου κύρος τ
Τέλος ὁ μὲν ᾤχετο τὰς κλεῖς ἔχων· ὁ ἱὲ ἀνοίγε
καὶ τράπεζαν εἰσφορήσας [γρ. εἰσφρήσας] καθαροί
μικρὸν οἰκίσκον ἐν λόφῳ πλατεῖ. Ἀλλ᾿ οὐ γὰρ ἐστι
παριτητέον ἐπὶ τὸν οἰκίσκον, εἰ μὴ δι' ολοκλήρω του
πλάτους, ὥστε τέχνη τις ἦν, ἐφ᾽ ᾧ τὸν λόγον πα
ποιήσασθαι. Εδόκει δή μοι τὸ πρᾶγμα δεινὸν εἶναι,
καὶ πέρα δεινοῦ, καὶ ἀγανακτητέον ὁμοῦ μὲν ὑπὲρ
τῶν νόμων τῶν ἱερῶν, ὁμοῦ δὲ καὶ ὑπὲρ τῶν δικαίων
τῆς πολιτείας. Συγχυθῆναι γὰρ ἅμα πάντα, τότε
μὲν, εἰ τρόπο; καὶ νόμος ἐπινοηθείη δε μεύσεως
τοῦτο δὲ, εἰ διὰ τῶν παναγεστάτων τὰ ἐναγέσταΤΙ
κρίνοιτο, εὐχὴ, καὶ τράπεζα, καὶ καταπέτασμα μετ
στικὸν, ἐφόδου βιαίας όργανα· καὶ περὶ τούτων ξόη
DION. PETAVII NOT.E.
Pentapolitani tractus oppidum. Hi super clivi cujusdam possessione litigabant; quem ab Erythrita
per fraudem et prætextum religionis occupatum,
reposuebat alter.
Ηδη δὲ καὶ ἄλλοις. ll.ec parenthesi ciandenda sunt, ut sensus sit: cum à ios autra, tam
hos novissime de clivo isto contendisse.
PG 66:1421EPISTOLE.
EPIST. LXVII.
14*
καὶ ἐν ἄστει διέγνωστο. Καὶ συνέτυχε γὰρ οὕτως, sive nova publicandi ratio, et les institueretur:
ὥστε παρ' ὀλίγους ἅπαντας ἐπισκόπους ἐν τῇ Πτολε
ματος τότε συνδεδραμηκέναι κατὰ τινὰ σκέψιν πολιτιχήν. Ακούμενοι δὲ, τὴν μὲν πρᾶξιν ἐμίσουν· τὴν
δὲ μετάθεσιν (γρ. μετάστασιν] ᾤχνουν(97). Ἐγὼ δὲ τὴν
δεισιδαιμονίαν ἀξιῶ διαστέλλειν ἀπὸ τῆς εὐσεβείας.
Κακία γάρ ἐστιν ἀρετῆς προσωπεῖον περικειμένη
ἦν φιλοσοφία τὸ τρίτον οὖσαν τῆς ἀθείας εἶδος -
ώρισεν. Οὐδὲν οὖν ἱερὸν, οὐδὲ ὅσιον ἤγημαι, τὸ μὴ δι
καίως τε, καὶ ὁσίως γενόμενον [γρ γίνομενον]. Οὐκ.
σαν έπτει μοι πετρικέναι την λεγομένην καθίδρυσιν. Οὐ γάρ ἐστι τὰ Χριστιανῶν, ὡς ἐπάναγκες εἶναι
ταῖς τελεστικαῖς ὕλαις τε, καὶ φωναῖς, ὥσπερ ὁλκαῖς
τισὶν φυσικαῖς, ἀκολουθῆσαι τὸ θεῖον· ὅπερ ἂν πάθοι
πνεῦμα ἐγκόσμιον· ἀλλ᾽ ὦτες παρεῖναι ταῖς ἀπα.
θέσι καὶ ταῖς οἰκείαις τῷ Θεῷ διαθέσεσιν. Ὅπου δὲ
ὀργὴ καὶ θυμὸς ἄγνωμον [γρ. ἀγνώμων], καὶ δύσερι
πάθος, ἡγεῖται τῆς πράξεως, πῶς ἐκεῖ τὸ Πνεῦμα
τὸ ἅγιον παραγίνεται, ὧν ἐπεισελθόντων, κἂν συμβῇ
προσαρκικός, ἐξοικίζεται; Ἐγὼ μὲν οὖν εἶχον ὡς
ἀποφανούμενος τὴν μετάθεσιν· ὁ δὲ καὶ ἐξηλέγχετο,
καὶ πρότερον ὑποσχόμενος, αὐτὴν ἔρχων τὴν ὑπόσχεσιν βεβαιώσαντος. Τούτου λαβόμενος ἀσμένως, ήδη
τὴν ἀπόφασιν ἀπεδίδρασκων· ἀλλ᾽ ἐκεῖνον αὐτὸν ἀπο
ἔφαινον ἑαυτῷ δικαστὴν, καὶ τὸν οἰκεῖον δρον ἐκδιδάζειν ἠνάγκαζον. Ανατιθεμένου δὲ, καὶ διατρίΕοντος, ἐπειδὴ τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἕνεκα σκέψεως
αυτόθι παρεγενόμην, ἐδέησεν ἐπιβαλεῖν τὰς ὄψεις τῷ
τύπῳ, καὶ ἐπιδιαγνῶναι τὰ τῆς ὑποθέσεως. Καὶ πάλιν
παρὴν ὅμιλος ἐπισκόπων ἐκ τῆς περιοικίδος, ἄλλου
κατ᾿ ἄλλην χρείαν συνειλεγμένων· ἐφ᾽ ὧν ἁπάντων,
κἐμοῦ, οἵ τε ἄροι διεδείκνυντο τὴν τῶν Δαρδανίτου
μερίδα σαφῶς ἀποτεμνόμενοι, καὶ μαρτυρία γερόντων, καὶ συγκαταθέσεις τῶν τέως ἀντιλεγόντων τὸν
εὐλαβέστατον Διόσκορον τοῦ χωρίου δεσπότην ἀπο
έφηναν. Εγκειμένου δὲ τοῦ ἀδελφοῦ Διοσκόρου, γεγο
νεν ἀνάγκη καὶ τὸ γραμματείον [γρ. γραμμάτιον] τὸ
Δείδορον εἰς κοινὸν ἅπασιν ἀναγνωσθῆναι, 8 πρὸς τὴν
ἁγιότητα τὴν σὴν ὁ εὐλαβέστατος Παῦλος ἐπ
επώς το ἐν ἐπιστολῆς εἴδει κωμῳδίαν ἐπὶ τὸν ἀδελφὸν
ἀνασεσυρμένην καὶ πλεμμενῆ, ἀφ᾿ ἧς αἰσχύνεσθαι
περιὴν οὐ τῷ κακῶς ἀκούσαντι, τῷ δὲ κακῶς ἀγορεύ
σαντι. Αλλ' ἔστιν ἄρα καὶ τοῦτο δεύτερον ἀγαθὸν, τὸ
αἰσχύνεσθαι. Τὸ μὲν γὰρ ἀναμάρτητον, θείας ἄντικρύς ἐστι καὶ μοίρας καὶ φύσεως· τὸ δὲ ἐπὶ τοῖς
οὐκ εν γενομένοις ερύθημα, σωφροσύνης τις ἂν ἀπὸ
εφήνατο. "Απερ ὑποστὰς ἐπὶ τοῦ παρόντος πράγματος
ἡ εὐλαβέστατος Παύλος, ἀπάσης ῥητορείας ισχυροτέsive sanctissimis ex rebus de exsecrandis maxime
judicium ferretur; ut oratio, sacra mensa, et mysticum velum violentæ impressionis instrumenta
reddantur; ac de istis jaut in urbe decretum fuerat.
Sic enim evenerat, paucis ut exceptis Ptolemaidem
episcopi omnes convenirent, ut de civili quodan
negotio deliberarent. Qui cum istud audivissent,
factum ipsum detestabantur; mutare tamen non
audebant. Ego vero superstitionem a pietate separari volo. Est enim illa vitium virtutis larva circumdatum; quod philosophia tertium genus impictatis esse deprehendit. Nihil ergo sacrum, nihil
sanctum arbitror, quod neque juste, neque legitime sit susceptum. Neque id mihi occurrebat, ut
illam, quæ jactabatur, dedicationem perhorresce -
rem. Non enim Christianorum res ejusmodi sunt,
213 ut sacris illis cæremoniarum elementis aut
vocibus, tanquam naturali quadam attrahendi vi,
necessario adductum numen sequatur; quod inundano spiritui contingeret: sed ita ut ad pertur
bationibus vacuam, et Deo quam conjunctissimam
affectionem mentis accedat. Ubi autem et furor inconsultus, ac pervicax animi motus ad agendum
præit, qui fieri potest ut ei rei Spiritus sanctus intersit, cum, iis morbis subeuntibus, tametsi prius
habitare caperit, abscedat? Quamobrem sic eram
paratus, ut mutandum illud omne pronuntiaren.
Ille autem et antea mutationem illam recepisse, et
jurejurando confirmasse manifeste convincebatur.
Quod cum libenter arripuissem, jam lationem sententiæ declinabam, atque illum sibi judicem statucbam, suumque ipsum jusjurandumn exsequi
compellebam. Tergiversante antem illo, ac protrabente, cum ecclesiastici negotii causa eo me contulissem, necesse habui in rem præsentem venire,
ibique controversiam disceptare. Eodem rursus
finitimis ex locis episcoporum turba concurrit,
cum alius aliis de causis eo venisset. Quibus omnibus præsentibus, neque ipso, limites ostendebantur.
qui Dardanitæ partem manifeste separabant. Add
bæc seniorum testimonia et consensus eorum, qui
hactenus repugnabant, religiosissimum Dioscorum
loci illius dominum approbarunt. Instante vero
Dioscoro fratre, necesse fuit libellum infamem
omaibus in commune legi, quem ad sanctitatem
tuam religiosissimus Paulus epistole nomine conscripserat, fcedam ac petulantem a.lversus fratreun
Τὴν δὲ μετάθεσιν ωχνουν. Nam locum
omnem quacunque de causa, el a quocunque ritibus sacris et religionibus occupatum resecrare et
profanum fieri nefas putabant. lit synodo Constant.
Sub Menua in libello monach. ad Mennam, pig.
648: Καὶ γὰρ οἱ βασιλικοὶ νόμοι θεσπίζουσι πάντα
τό του, καὶ πράγμα ἐν ᾧ, καὶ δι' οὗ, εἴτε κατά πλάνην, είτε κατα αλήθειαν ἱερόν τι ἐτελέσθη, ταῖς ἁγίαις
του θεού προσήκειν ἐκκλησίαις.
Καὶ τὸν οἰκεῖον ὅταν ἐκβιβάζειν. Legendum
σει omnino ἄρχον ἐκβιβάζειν, jusjurandum suum
Fx sequi. Sic τὸ πρόσταγμα ἐκδιβάζειν. Et in Ephes.
couc.. part. ut, act. 11, in epistola Calestini papæ, τὰ
παρ' ἡμῶν πάλαι ορισθέντα ἐκβιβάσουσιν. Εt in Firmi Caesariensis sententii, τον τύπον ἐκβιβάζειν, hoc
Cst exsequi, et in Chalcedonensi, act. 111, in libello
Sophronii, τους θείους τύπους, εἰ τὰς ἀποφάσεις
ἐκβιβασθῆναι.
Ο εὐλαβέστατος Παῦλος. Credidit in Com
mentariis Budaeus ironice Paulum hoc εὐλαβέστα
tov nominari. Sed nulla est ironia. Nam commun s
hæc episcoporum appellatio fuit, ut αἰδέσιμος, revrendus, venerabilis, et Grecis θαυμάσιος.
PG 66:1423comoediam, ex qua non in eum, qui male audiret, ραν ἀπέφηνε τὴν ἐξ οἰκεία; γνώμης μετάνοιαν. Τ
sed qui male diceret, pudor redundaret. Sed est
sane secundum in bonis pudore affici. Vacare enim
peccato, divinæ prorsus et condition's est, et naturæ: ruborem autem illum, qui ob malefacta
subrepit, modestiæ esse merito quispiam dixerit.
Quod cum religiosissimus Paulus in præsenti re
præ se tulisset, oratorio omni potentiorem artificio
illam ex animo susceptam pœnitentiam ostendit.
Quod enim peccasse fatebatur; quodque turpein
dolorem, tanquam de voluntaria noxa, conceperat;
nos ei omnes benevolos, et eodem fere modo affectos reddidit. Ac nostrum quidem hac in re factum
minus admirandum est. Verum religiosissimus
214 episcopus Dioscorus, postquam eum, qui
pervicacius hactenus contenderat, moderatiorem
vidit, sententiis judicum superior, voluntate superatus est, nt in religiosissimi Pauli arbitrio positum fuerit utrum vellet, collem retineret an redderet: cum egregius Dioscorus multas conditiones
admitteret, quarum ne unam quidem ante hujus
poenitentiam audire sustinuisset. Nam et solum
clivum venditurum se dixit, et totam simul hane
possessionem cum alia re commutaturum, et alia
excogitabat quamplurima, vias illi, ac rationes
abunde suppeditans, quibus qui eas proponere ocenparet, alterum sibi demereretur. At is ca:teras
conditiones aspernabatur: cupiebat vero in eanıdem emptionem ipse succedere, qua Dioscorus locum illum possederat, ejusque loco totius fundi
dominus pari omnino jure constitui. Factus itaque
γὰρ ὁμολογῆσαί τε ἁμαρτεῖν, καὶ φανῆναι τὴν αἰ:.
χρὰν λύπην τὴν ὡς ἐπὶ κακοῖς αὐθαιρέτως λυπούμε
νον, πάντας ἡμᾶς εὔνους αὐτῷ, καὶ συνδιατιθεμένος
παρέσχετο. Καὶ τὸ μὲν ἡμέτερον οὐ θαυμαστόν.
'Αλλ' ὁ εὐλαβέστατος Επίσκοπος Διόσκορος, ἐπει
τὸν τέως διαφιλοτιμούμενον ταπεινότερον ἐθεάσατο,
τῇ ψήφῳ κρατῶν, ἡττήθη τῇ γνώμῃ, καὶ γέγονεν ἐπὶ
τῷ εὐλαβεστάτῳ Παύλῳ, ποιεῖν ὁπότερα βούλοιτο,
κατασχεῖν, ἢ παραδοῦναι τὸν λόφον, τοῦ θαυματού
Διοσκόρου πολλαῖς ἐνδόντος αἱρέσεσιν, ὧν οὐδεμιᾶς ἐν
ἀκοὴν (γρ. ἀκοῆς] πρὸ τῆς ἐκείνου μετανοίας εκε
σχετο. Καὶ γὰρ ἀποδόσθαι μόνον τὸν λόφον, καὶ ἀμοιβὴν
δοῦναι πᾶν ἅμα τὸ κτῆμα, καὶ ἄλλα πολλά προσεξουα
ρεν, ἐπιδαψιλευόμενος αὐτῷ πόρους, ἀφ᾽ ὧν ἐν τις
προλήψει χαρίσαιτο. Ὁ δὲ ταῦτα μὲν ἄσνει· ἐξίν
δὲ ὑπεισελθεῖν [γρ. ὑπελθεῖν] αὐτὸς τὴν εἰς τὴν ἀδελ
φὴν Διόσκορον γενομένην ώνην, καὶ ἐπὶ τῆς εἰρης
ἀντικαταστῆναι δεσπότης του κτήματος. Εγένε
πρὸς τῷ λόφῳ, καὶ τῶν ἀμπελώνων καὶ τῶν ἔλαι
ώνων ἐγκρατής. Τῷ δὲ ἡ μεγαλοφροσύνη κτήμα
ἀντὶ κτήματος, μεῖζον ἀντ᾽ ἐλάττονος περιγέγονε
κοινὸν [for. καὶ κοινὸν] ἀμφοῖν ἀγαθὸν, ἡ φιλαδελφ:2,
καὶ τὸ εἴσω γενέσθαι τῶν νόμων εὐαγγελικών, οι συν
εκτικωτάτην τῶν ἐντολῶν τὴν ἀγαπητικὴν διάθεσιν
ἀπεφήναντο. Εν τοῦτο μόνον ἔδει μνήμης ἀξιώσει
μηνύσαντα τῶν ἀδελφῶν τὰς συμβάσεις, καὶ τὴν ὁμό
νοιαν· τὰν μέσῳ δὲ παραλιπεῖν, εἴ τις ἐπίσκοπος ὧν
ἥλω τι πταίσας. "Α γὰρ οὐκ ἔδει πεπράχθαι, ταῦτα
καλῶς ἔχει διδόναι τῇ λήθη. Ἀλλ᾽ ἵνα μὴ πάντα ἐκ
πάντων ὁ ἀδελφὸς Διόσκορος ἀποτυγχάνη, ταῖς αἰτίν
σεσιν αὐτοῦ δέδωκα, τὸ πᾶσιν ἀκριβῶς ἐπεξελθεῖν,
Για μηδὲν ἀγνοήσειεν ή σε θεοσέβεια· ἐν οὐ παρά
φαῦλον, ἀλλ' ἀντὶ παντὸς ἐποιεῖτο πεισθῆναι διὰ τῶν
ἀποβάντων, ὅτι μὴ ἐπ' ἀδίκοις ἐφιλονείκησε. Κἀγὼ
τὸν ἄνδρα τά τε ἄλλα ἐπαινῶ· πάνυ γάρ μοι προς πρό
που· καὶ τῆς εἰς τὸν θρόνον ἐκεῖνον αἰδοῦς ὑπαράγει
μαι. Καὶ ναὶ μὲ τὴν φίλην σου καὶ σεβασμίαν κεφα
λήν, πολλὴν οἶμαι χάριν ὀφείλειν αὐτῷ τοὺς ἐν Αλεξαν
δρείᾳ συμπτώχους ὧν τοὺς ἀγροὺς ἐκπονεῖ, ταξί
πανταχοῦ γινόμενο;, καὶ ἐξ ἀπύρων φόρους ἐκλέγη,
καὶ τοῖς καιροίς παριστάμενος. Τὰ μὲν περὶ τὴν εν
ἐπισκόπων στάσιν οὕτως ἐχώρησεν.
est, præter collem, etiam vinearum et olivetorum
dominus. At ille pro minori ista majorem quamdam
magnificentiae possessionem adiit, fr.terna claritatis; quod amborum commune bonum est: necion
ejus, ut intra evangelicas leges maneret, qua præcepta omnia charitatis potissimum affectu conti -
neri pronuntiant. Unum illud commemorare ac
significare par erat, fratrum reconciliationem et
concordiam: quæ autem interim accidissent, onittere; si in re quapiam offenderet, convictusque
esset episcopus. Nam quæ fieri minime decebat, ea
oblivione deleri consultum videtur. Verum ne in
omnibus inferiores partes haberet Dioscorus, dedi hoc ejus postulationi, omnia ut accuratius espose
Τοὺς ἐν Ἀλεξανδρείᾳ συμπτώχους. Ingen
tes Alexandriæ pecuniæ in pauperes insumi solebant, visque in illos frumenti maxima distributa
est; cujus instituti auctorem Diocletianum Procopius in suppressa Historia facere videtur, pag. 119:
Διοκλητιανός Ρωμαίων γεγονώς αυτοκράτωρ σίτου
μέγα χρῆμα δίδοσθαι παρὰ τοῦ δήμου τῶν Ἀλεξαν
δρέων τοῖς δεομένοις ἀνὰ πᾶν ἔτος διώρισε. Ταῦτα ὁ
δῆμος τηνικάδε διαδικασάμενοι (forte διαδασάμενοι)
ἐν σφίσιν αὐτοῖς εἰς [LiX] ἀπογόνους τοὺς μέχρι
δεῦρο παρέπεμψαν. Αλλ' "Ηφαιστος ἐνθένδε μυριάδας εἰς διακοσίας επετείους μεδίμνων τοὺς τῶν ἀν
αγκαίων ὑποσπανίζοντας ἀφελόμενος τῷ δημοσίῳ
ἐντέθεικε. Sed aliud insuper fuisse puto, quod in
mendicos divideretur. De quo in Chalced. syn.
act. 111,
ubi Ischyrion Dioscorum accusat, quod
interverterit τὸν παρεχόμενον παρὰ τῶν βασιλέων
σἶτον πρὸς τὸ τοὺς παρεπιδημοῦντας, ἔτι δὲ καὶ με
πίους πένητας παραμυθεῖσθαι. Seul et πτωχικά χρή
ματα pagina sequenti commentorantur, quor
curator erat Laponianus presbyter, quem chorepiscopum fuisse verisimile est; ut et Dioscorum
istum. Fuit enim chorepiscoporum officium majuzi
Xphuata, pauperum redditus ae pecunias administrare, ut indicat canon 14 Neoræsar. Sane zimχικά χρήματα ecclesiastica bona vocaustur, ut inste
Suit Louaras et Balsamo ad can. 59 apost., quand
ad pauperum alimoniam pars illorum pertinol,
antiqui Patres et concilia uon semel adinonen. De
frumento in πτωχούς. id est mendicos Ronus, dis
Hisl
tribui solito meminit Procopius in suppressa
pag. 117, ubi Theodoricum ait decrevisse ut in
PG 66:1425EPISTOLÆ.
EPIST. LXVII.
rem; ne quid religionem tuam lateret: quam non parvi interesse, sed maximi momenti esse arbitrabatur, ex
eventu ipso persuasum habere, non injustis de causis banc a se contentionem esse susceptam. Ego vero
cum cæteris in rebus hominem laudo: nam valde cuin meis moribus consentit: tum præsertim ob
singularem erga sedem illam reverentiam complector. Testor tuum illud mihi charissimum et
venerandum caput, plurimum illi debere mea quidem sententia Alexandrinos pauperes, quorum
agros procurat: dum repente adest ubique, et ex rebus desperatis proventus colligit, neque temporum opportunitatibus deest. Quæ igitur ad episcoporum dissensiones attinebant, hunc exitum babuerunt.
Ἐπίταγμα δὲ ἦν, ὅπως ἀκούσομαι καὶ Ἰάσονος,
ὃς ἔφη πολλὰ καὶ ἄδικα παρὰ συμπρεσβυτέρου παθεῖν.
οὕτως οὖν ἔχει κἀκεῖνα. Λαμπωνιανὸν Ἰάσων εἷλεν
ἀδικίας· ὁ δὲ φθάσας ὁμολογία τὸν ἔλεγχον, ἔχει
τὴν δίκην, ἐκκλησιαστικών συνόδων εἰργόμενος. Καί
τοῦ καὶ δάκρυον ἐκ μετανοίας ἀφῆκε, καὶ δῆμος ἱκέτης
αὐτὸν ἐξητήσατο. Ἀλλ᾽ ἐγὼ τοῖς δεδογμένοις ένεκαρτέρησα· τοῦ δὲ λύσαι τὴν αὐθεντίαν εἰς τὴν ἱερατικὴν
καθέδραν ἀνέπεμψα. Τοσοῦτον οὖν ἐμαυτῷ συνεχώσε τα εἰ προσπελάσεις Λαμπωνιανῷ τὸ χρεών, καὶ
Η κυρία παρείναι δόξειε, πᾶσι ἐφῆκα τοῖς τότε παρ
επομένεις πρεσβυτέροις, κοινωνίας αὐτῷ μεταδοῦναι.
Μηδεὶς γὰρ ἀποθάνοι δεδεμένος ἐμοί. Αναῤῥωσθείς
δς, πάλιν ἐπὶ τοῖς αὐτοῖς ὑπόδικος ἔστω, καὶ παρὰ
της θεσπεσίας σου, καὶ φιλανθρώπου ψυχῆς περιμε
vėzw tās svyyviµns to súvėnua. Oúdè yap out 14των πάντα ἀναίτιος ἑαυτῷ. Προπετῆς ἄνθρωπος γλῶτα
τεν, ἐνέτυχεν ἀνδρὶ προπετεστέρῳ τὴν χεῖρα· καὶ
Præterea mandatum a te mihi fuerat, ut et Jasonem audirem, qui multa et indigna 215 a presbytero collega passum se esse dicebat. Ad hunc ergo
modum ista se habent: Lamponianum Jason injuriarum convicit; ille convictionem confessione criminis antevertens, pœnas luit, ab ecclesiastica
communione scparatus. Quanquam ex animi panitentia lacrymas fudit, et supplex eum populus
condonari sibi petiit. Sed ego in iis perseverari,
quæ semel decreveram; solvendi porro jus, et auctoritatem ad pontificiam sedem rejeci. Unum hoc
ergo mihi sumpsi, si Lamponiano fatalis necessitas
immineret, et præstituta mortis dies adlesse videretur; tum omnibus, qui eo tempore adessent, presbyteris concessi, ut eum communioni restituerent.
Nemo enim, quantum in me erit, ecclesiasticis vinculis obstrictus moriatur. Sin convaluerit, rursus
iisdem pœnis teneatur, atque a divina humanissiDION. PETAVI NOTÆ.
mendicos, qui ad basilicam Sancti Petri residelent, annua medimmorum millia tria dividerentur.
˚0 8¿ pēdʊaç óµołoría. Significat Lampcnianum presbyterum ob pulsatum collegam excommunicatum fuisse: ita ut, si vitæ periculum instarrt, ab iis, qui tum adessent, presbyteris reconcihari posset. Sin m.nus, legitimum tempus expleret.
Quod autem subjicit, καίτοι καὶ δάκρυον ἐκ μεταmia; dyrxɛ, perperam ab non neminé trabitur ad
exemplum της προσκλαύσεως, qui primus gradus
pœnitentium fuit. Non enim animadvertit de presbyteris hic agere Synesium, qui publicæ isti et
luctuose poenitentiæ minime subjiciebantur. Nam,
ut S. Leo ep. 92, inquis. 2, scribit, alienum est
a consuetudine ecclesiastica, ut qui in presbyterali
honore, aut in diaconii gradu fuerint consecrati, hi
pro crimine aliquo suo per manus impositionem remedium accipiant pœnitendi: quod sine dubio ex
apostolica traditione descendit, secundum quod scriplum est: Sacerdos si peccarerit, quis orabit pro
co? Unde hujusmodi lapsis ad promerendam misericordiam Dei privata est expetenda secessio; ubi illis
satisfactio, si fuerit digna, sit eliam fructuosa.
Optatus Hilevitanus in fine libri n: Multis notum
est et probatum, persecutionis tempore episcopos
aliquos inertia a confessione Dei delapsos thurificusse; el tamen nullus eorum, qui evaserunt, aut
manum lapsis imposuit, aut si genua figerent, imperavit. August. lib. i cont. Donal. de bapt. cap. 1
scribit, ordinatis, cum ad Ecclesiam a schismate
redeunt, non imponi eis wanns inter laicos. Sed et
cuncil, Carth, v. c p. 11, Item confirmatum, ait,
ut si quando presbyteri, vel diaconi in aliqua graciuri culpa convicti fuerint, qua eos a ministerio necesse fuerit removeri, non eis manus tanquam pœnitentibus, vel tanquam fidelibus laicis imponatur. Vide
Grat. dist. 82, can. Presbyter si fornicat. Qui enim
publicam pœnitentiam obiisset, is a sacris ordinibus, vel eorum functione in perpetuúm excludeba -
tur; quod et Orig. lib. 11 contra Celsum, pag.
147, refert. Et apud Hieron. Dial. cont. Lucifer.:
Episcopus aut pœnitentiam non uyit, et sacerdos est;
aut si pœnitentiam egerit, esse episcopus mon polest.
Ideo canones illi veteres, qui pœnitentiam clericis
infligunt, de privata sunt intelligendi. Ut Araus. 1,
can. 4, decernitur pœnitentiam desiderantibus, etiam
clericis,non negandam.
Τοσοῦτον οὖν ἐμαυτῷ συνεχώρησα. Olnservatione dignum est, quod hoc (LX] loco indicat potuisse
metropolitanos in subjectos sibi clericos excommunicationis ferre sententiam; latam semel revocare non potuisse: sed hoc Alexandrino patriarchæ reservasse, cujus sedem appellat lɛpatixhy
καθέδραν ubi ἱερατικοῦ νος ad primariami seulem
restringitur. Hoc se unum tamen sumpsisse sibi
admonet, ut si Lamponiano, quem ab Ecclesiæ communione segregaverat, vitæ periculum instaret, a
quocunque presbytero reconciliari posset. Quod
usus veteris Ecclesiæ, atque illius potissimum temporis ferebat, maxime post Nicænæ synodi canonem 13. Itaque quod ita Synesius loquitur, toσJOŪTOV
uau: ouvexiupŋsa, non sic debes accipere, quasi
in dubia ignotaque re id consilii ceperit. Non enim
aut morem istum Ecclesiæ, ac Nicænam sanctionem
ignorare; aut non saltem ab antiquioribus episcopis admoneri potuit. Verum hoc sibi sumpsisse
permisisseve dicit; hoc est sibi boc juris, quod
canones tribuebant, usurpasse. Ac tametsi de pœnitentibus, hoc est publicain et famosam illam pœnitentiam obeuntibus, non hic sermonem facit
Synesius (fuit enim ille, de quo agit, clericus,
cujusmodi publicæ pœnitentiæ subjecti non erant);
nihilominus valet hæc in omnes regula; ut ne
quantumvis immanium scelerum reis reconciliatio
sub mortem uegata fuerit.
PG 66:1427maque amma tua indulgentiæ tesseram exspectet. τοῦτο δὴ τὸ λεγόμενον κουφοτάτου πράγματα
Nam nec Jason culpa vacat omnino. Homo lingua λόγου βαρυτάτην τὴν τιμωρίαν ἐξέτισε.
promptus in hominem incidit manu promptiorem; et, quod dici solet, levissimæ rei, sermncnis, gra.
vissimas pœnas exsolvit.
Quod vero ad pecunias attinet, de quibus egi an.
tea, Lamponiamis eas habere se fatetur, nec quide
quam se naufragio sublevari cupit, quo contractus
periit; ac tempus duntaxat postulat distrahendis
fructibus opportunum; seseque posthabitis oninibus id unum laboraturum recipit, ut pauperum pecunias persolvat. Nummi erant septem et quinquaginta supra centenos.
Operæ pretium est de iis etiam referre, quæ apud
nos geruntur, ut fieri deinceps desinant. Sacerdotes a sacerdotibus variorum criminum accusantur, utrum falso, nondum dico: prorsus tamen malo
et fraudulento id fit animo. Non enim persequendarum pœnarum gratia, sed ut exercituum præfectis injusta lucra concilient. Necesse est autem
omnium onera humeris meis imponi. Quamobrem
scribe, obsecro, et decreto tuo præcipe, ne cui tale
quidquam facere liceat. Nam et magno me benefcio devinxeris; et eos mecum, qui tranquilliori
animo sunt; et oppressis subvenies; et multo arupliori beneficio eos ipsos alfeceris, qui injuriam
faciunt, cum majus bonum sit majore a malo libe -
rari; majus autem malum est injuriam inferre,
quam perpeti. Illud enim proprium malum est,
hoc alienum. Verum ego quinam ii sint significare
nolui, 216 neque tu, si noris, nominatim quemquam redargue, ne in fratrum offensionem incidam;
quos etsi coram privatim vehementer increpavi,
Deus illis ignoscet. Sed rem ipsam duntaxat in iis
quas ad me dabis litteris odisse videare. Inveniam
enim, adsit modo Deus, quemadmodum sine cujusquam offensione non ultra se turpitudo, atque
miam dixerim.
Καὶ περὶ τῶν ἐγκλημάτων ἃ διείλημα, ταῦτα
Λαμπωνιανὸς ἔχειν ὁμολογεῖ, καὶ οὐδὲν ἀξιοῖ παρὰ
τῆς ναυαγίας ὠφελεῖσθαι, τῆς ποιησάσης ἀφανὲς τὸ
συμβόλαιον· ἀλλὰ καιρὸν αἰτεῖ, τοὺς καρποὺς ἐνέους
γενέσθαι· καὶ ἔφη πάντων ἀμελήσας, ἑνὶ τοὺς προς
ἔχειν τὸν νοῦν, ὡς ἂν τὰ πτωχικά καταθεῖτο χρήματα.
Νομίσματα δὲ ἦν ἑπτὰ καὶ πεντήκοντα πρὸς τοῖς
ἑκατόν.
Ανοιστέον ἐστὶ καὶ περὶ τῶνδε τῶν γενομένων
παρ' ἡμῖν, ἵνα γινόμενα παύσηται [12. γνώσητε
Ἱερεῖς ἱερέας παρανόμων διώκουσι· εἰ μὲν ἐπὶ ψεύ
δεσιν, οὔπω λέγω· πάντως δὲ μετ' ἐπιβούλου της
προαιρέσεως. Οὐ γὰρ ἵνα λάβωσι δίκας, ἀλλ᾽ ἵνα
τοῖς ἄρχουσι τῶν στρατευμάτων άδικα κέρδη μη
στεύσωσιν. Ἐπὶ δὲ τοὺς ἐμοὺς ὤμους ἀναβαίνειν
ἀνάγκη τὰ πάντων φορτία. Διό, δέομαι, γράφει και
διατάττου μηδενὶ μηδὲν ἐξεῖναι τοιοῦτο ποιεῖν. Καὶ
γὰρ ἐμοὶ χαριῇ, καὶ τοῖς ἀπραγμονεστέροις, καὶ κατ
κῶς πάσχουσιν ἀμύνεῖς, καὶ πολύ πλέον εὖ πεποιηκώς
ἔσῃ τοὺς ἀδικοῦντας αὐτοὺς, εἴπερ μείζον ἀγαθόν, το
μείζονος ἀπηλλάχθαι κακοῦ· κακὸν δὲ μείζον τοῦ
ἀδικεῖσθαι τὸ ἀδικεῖν. Τὸ μὲν γὰρ, ίδιόν ἐστι κακόν,
τὸ δὲ, ἀλλότριον. Ἀλλ᾽ οὔτ᾽ ἐγὼ κατεμήνυσε τίνες
εἰσί, μήτ' αὐτὸς εἰ καὶ μάθοις, ἐπ' ὀνόμασιν ἐξ·
ελέγξης τινὰ, ἵνα μὴ ἀπεχθοίμην ἀδελφοῖς, οἷς εἰ καὶ
κατὰ πρόσωπον ἰδίᾳ λίαν ἐπιτετίμηκα, συγχωρήσει
Θεός. ᾿Αλλὰ φάνηθι τὸ πρᾶγμα μόνον μισῶν ἐν ταῖς
πρὸς ἐμὲ γράμμασιν. Εἴσομαι γὰρ οὖν θεῷ μετά
τοῦ πᾶσιν ἀλύπου τὸ μηκέτι προελθεῖν περαιτέρω
τὴν ἀσχημοσύνην ἡμῶν. Μὴ γὰρ εἴποιμι τῆς Ἐκκλη
σίας.
infamia nostra proferat. Non enim Ecclesiæ inlaUnum adhuc constituendum superest, statimque
scribendi finein faciam. Vagantur quidam apud nos
Vacantivi. Patieris enim me paululum barbare loquentem, ut usitata in republica voce nonnullorum
nequitiam expressius declarem. Hi certam quidem
nullam sedem habere volunt, qui quam habebant
antea reliquerunt; non ulla calamitate pulsi, sed
sponte locum mulantes. Honoribus porro fruuntur,
Οἰκονομήσασθαι δὲ ἔν ἔτι λοιπὸν, καὶ λόγου πεπαί
σομαι {γρ. παύσομαι]. Περινοστοῦσί τινες βαπ
τίβοι παρ' ἡμῖν. Ανέξῃ γάρ μου μικρὸν ὑπεθαν
βαρίσαντος, ἵνα διὰ τῆς συνηθεστέρας τῇ πολιτεία
φωνῆς τὴν ἐνίων κακίαν ἐμφαντικώτερον παραπτή
σαιμι. Οὗτοι καθέδραν μὲν ἀποδεδειγμένην ἔχειν εὐ
βούλονται· οἱ γε τὴν οὖσαν ἀπολελοίπασι, ο τες
συμφοράν, ἀλλ᾽ αὐθαίρετοι μετανάσται γενόμενοι
[LXL-LXXV.] Καὶ τοῦτο δὴ τὸ λεγόμενον.
Sumpsit e Platone, libro iv De legibus.
Καὶ περὶ τῶν ἐγκλημάτων. Difficilis et salebrosus locus. Sic verti, quasi esset χρημάτων, nec
sic tamen mihi ipse satisfacio.
Περινοστουσί τινες. Contra desertores istos
et vagos exstat Nicæni concilii canon 16, qui tamen
episcoporum nominatim non meminit; ut et Autiochemus 3, et Apost. 15. Sed neque Synesius de
episcopis expresse loquitur, quamvis horum vacantivorum causam ejusdem generis esse demonstrel,
cujus erat illa, de qua antecedente epistola scripsit,
Alexandri Basimopolitani episcopi. Unde colligas
de episcopis, si non solis, certe de his hoc loco significare. Quod ad vacantivos istos attinet, Haselelius, in notis ad Photii cod. 59, Βασκαντίβους, δε
quibus hic Synesius eos esse credit qui in artis
synodi ad Quercum vocantur οι κοινωνικοὶ τῆς
οἰκουμένης. Quol est alienissimum. Nam κοινων
καὶ τῆς οἰκουμένης, sunt catholici, qui cum lova
Ecclesia communione junguntur. In concilio Ver
nensi sub Pipino rege, can. 15: Dr. episcopis vugartibus, qui Ecclesias non habent, nee scimus ordina
tionem eorum, qualiter fiat, placuit justa instituts
sanctorum Patrum, ut in alterius parochia ministrare,
nec ullam ordinationem facere debeant sine jussione
episcopi cujus parochia est.
PG 66:1429EPISTOLÆ.
EPIST. LXVII.
Καρποῦνται δὲ τὰς τιμὰς, ἐκεῖ περινοστούντες, ὅπου eo vagantes, ubi majus compendium est. Mili vero,
κερδαλεώτερον. Ἐμοὶ δὲ δοκεῖ, πάτερ σεβασμιώτατε,
'Eµol dè
χρῆναι τούτοις, ὅσοι τὰς οἰκείας Εκκλησίας ἀπεί
παντο, πᾶσαν Ἐκκλησίαν ἀπείπασθαι· καὶ πρὶν ἂν
ἀπελθόντες ἐκεῖ [γρ. ἐκεῖνα] καταστήσονται, μηδε
reverendissime Pater, ita videtur: oportere iis,
qui suas ecclesias reliquerint, omni ecclesia interdici; et priusquam illuc redeuntes se receperint,
neminem ad altare eos admittere; neque ad priDION. PETAVII NOTÆ.
Καὶ πρὶν ἄν ἐπελθόντες. Hæc nimirum
forma est, et ratio [LXXVI] laicæ communionis, in
quam clerici regradabantur, cum scilicet a Quotaampi et clericorum consessu et ordine rejecti, inter laicos habebantur, cum iisque mysteria participabant. Nam solis ministerio sacro deditis ad altare
ingredi et communicare ibidem licebat, ait Laodic.
can. 19, ex interpretatione Dionysii Exigui: xal
μένοις ἐξὸν εἶναι τοῖς ἱερατικοῖς εἰσιέναι εἰς τὸ θυ
διαστήριον, καὶ κοινωνεῖν. Perperam in quibusdam
Latinis, solis sacerdotibus. Vide et can. 15 apost.,
ubi vagis istis clericis ita sacris ministeriis interdicitur, ut tamen laica communio permittatur, quæ
Droupyiq diserte istic opponitur. Itaque duo in
Laica communione clericis pœnæ loco inflicta fuerant: primum quod nullum sacrum ministerium
attingerent; alterum, quod extra clericorum locum
et lapatɛiov sepositi, cum "promiscua plebe communicarent. Ex quo deinceps pro laicis habiti nullam ecclesiastici ordinis prærogativam honoremque
capiebant. Contra eosdem vagos clericos Nicæna
synodus canones edidit duos, 15 et 16. Quorum in
posteriora jubet illos, quocunque se receperint, ibi
esse axqvwvftous, communione privatos. Hoc vero
Zonaras et Balsamo ad eam communionem referunt,
quæ clericorum propria sit. Non enim interdici putant illis penitus usum sacramentorum et communionem laicam, ne canoni 15 apostolorum derogare
videatur, qui laicam vagis illis indulsit: 'All thy
excommunicati [LXXVII] Constantinopolim confugerant. Nam ad precum in ecclesia communionem
illos recepit; a mysteriis vero interim exclusit
dum eorum causa cognosceretur. Hanc esse quain
antiqui canones peregrinam communionem vocant.
viri quidam eruditi suspicati sunt; quibus ego nou
assentior. Etenim peregrinam communionem, quæ
poenæ loco episcopis ae clericis infligebatur, nihil
aliud puto fuisse, quam et precum et sacramentorun cum clericis, et in ιερατείῳ percipiendorum
jus, citra functionem ac ministerium: ut, exempli
causa, sacerdotes et diaconi cum aliis clericis liturgiisinteressent, in iisque Dominicum corpus cum illis
et in eorum ordine perciperent, sed nullo ministerio fungerentur, episcopi vero neque Eucharistiam
aliis porrigerent, neque ordinarent. Ita enim, tanquam peregrini in alienis Ecclesiis, jus nullum ac
jurisdictionem exercebant ordinis alioqui sui propriam. In concilio Regensi, quod anno 439 celebratum est, canone 3, cautum est, ut Armentario,
qui a duobus tantum episcopis ordinatus erat
Ébredunensis antistes, unam quispiam episcopus
parochiarum suarum ecclesiam concedat, in qua
aut chorepiscopi nomine, at Nicænus canon 8 loquitur, aut peregrina, ut aiunt, communione foveatur.
Quid hoc vero sit, statim explicat, nempe ut ne
unquam in civitatibus, vel sub episcoporum absentia,
offerre præsumat; nec ordinare vel ultimum clericum, nec in ea quidem ecclesia, quæ ei cujuscunque
τῶν ἱερῶν συμμεταχείρισιν, καὶ κοινοπραξίαν, καὶ τὸ G misericordia fuerit attributa, nec ulli episcoporum,
συλλειτουργεῖν τοῖς οἷσπερ προσῆλθον, ait Zonaras.
Verum non audiendos illos arbitror; et omnino ɑxotvwvous idem esse ac communione privatos, sive
excommunicatos piena etabsoluta excommunicatione.
ld enim vox illa ἀκοινώνητος εἰ ἀκοινωνησία signifcat, ut in can. 10 apost., dum ait, zwv xalaipnuμένων τινὲς μὲν μόνης ἱερουργίας κωλύονται, οὐ
μέντοι καὶ κοινωνίας, ἢ τοῦ συνεκκλησιάζειν. Οἱ δὲ
σὺν τῇ καθαιρέσει, καὶ ἀκοινώνητοί εἰσι, καὶ ἀφωρι
spévoi. Igitur clerici ab Ecclesia sua profugi ex
decreto Nicæni concilii prorsus excommunicantur.
Quæ tamen severitas insequentium usu temporum
imminuta videtur. Certe laica illis communionem
concedit Synesius. At epistola 66 Alexandrum
episcopuni, qui ad sedem suam redire nollet, áxotvoi multavit. Nam nec ad Ecclesiam, nec ad
usum sacramentorum admisit. Felix vero papa,
epist. 7, de episcopis, presbyteris et diaconis rebaptizatis ita decernit, ut usque ad diem exitus sui
in pænitentia jaceant; nec orationi non modo fidelium, sed nec catechumenorum omnimodis interesse,
quibus communio laica tantum in incrte reddenda est,
Quæ verba, et iis simila, in quibus laica communio
in morte repræsentatur, non eo pertinent, ut laica
communio aliud quidp'ain fuerit, quam quod docuimus; quonian:, ut quidam argumentantur, nihil sub
ipsam mortein usurpari potuerit, quo communio illis
præstita alia fieret quam laica. Hoc enim Felix papa
decrevit, illos non ante mortis periculum commumione impertiendos esse, quae tum, quod ad Eucharistiam attinet, non alia quam laica esse poluerit. În cæteris porro, quæ mortuis eorumque memoriæ deferuntur, nihilo plus quam laicis exhiberi;
et omnino endem, quo laicos, ordine locoque censeri. Apud Socratem lib. vi, cap. 9, et Sozómenutn
lıb viti, cap. 45, aliter Joannes Chrysostomus erga
Dioscorum et Ammonium se gessit, qui a Theophilo
rel succedente atale assumpto, in rudimentis suis
huic in aliquo, quasi pro atatis reverentia, cedere
licent; nec usquam ipsi quidquam de episcopalibus
officiis usurpare, præterquam in ecclesia, quam
cujusquam misericordia fuerit indeptus, in qua ei
solum neophytos confirmare et ante presbyteros
offerre conceditur.
Cum igitur episcopalis dignitatis proprium sit
ordinare clericos, in civitatibus offerre," ante eos
episcopos, qui posterius ordinati sunt, sedere, et
id genus præstare cætera: qui in ea ipsa diœces',
in qua episcopus creatus inerat, iis spoliatur omnibus, et ad inferiora quædam ac simpliciumi sacerdotum officia redigitur; sic ille tractari videtur, tanquam peregrinus sit, et non in sua, sed in
aliena civitate versetur. Quocirca ex episcopo chorepiscopum esse juberi, idem opinor est ac peregrina communione damınari: ut verba illa ĉanonis, aut peregrina, ut aiunt, communione foreatur,
interpretatio sint antecedentium in qua aut chorepiscopi nomine, ut idem canon loquitur; etenim
quidquid in Armentarium Regensis concilii Patres
illo canone decernunt, ex Nicæni concilii auctoritate id se facere profitentur Est autein canon 8,
in quo Nicæna synodus statuit, ut si quis Catharorum partis episcopus ad catholicam transit, ubi
jam constitutus est episcopus, in presbyteri ordinein relegetur; et ut illi chorepiscopi, vel presbyteri locum alicubi assignet episcopus: ne duo in ea
dem civitate sint episcopi. Apparet ergo peregrinam communionem appellari, cum ab episcapi
dignitate, et ordine, in chorepiscoporum gradum
summovetur episcopus. In simplici vero presbytero, vel diacono tum peregrina communio vocatur,
cum sine propria ordinis illorum functione, inter
clericos alios versari, et cum illis mysteriorum
esse participes sinuntur. Quæ quidem Leptinense
PG 66:1431λεῖν· ἀλλὰ περιορᾷν [γρ. παροράν] ἀγελαίου; ἐν ταῖς
δημοτικαῖς καθέδραις, ὅταν εἰς ἐκκλησίαν ἐμβάλλωσι.
Ταχὺ γὰρ ἂν ἐπανέλθοιεν, εἰ περὶ τῆς τιμῆς κινδ
νεύοιεν, ἧς ἀξιοῦσιν ἀπολαύειν ἀπανταχοῦ μᾶλλον, τ
οι προσήκει δέξαιντο γὰρ ἐκεῖ [γρ. ἂν ἐκεῖ μᾶλλον
ἢ μηδαμοῦ. Καὶ δημοσίᾳ μὲν, οὕτω προσοιστέον αυτ
τοῖς, ὡς ἄντικρυς ἰδιώταις, ἂν καὶ τῷ σεμνοτάτῳ του
θρόνῳ συνδοκῇ. Ἰδίᾳ δὲ, καὶ κατ' οἶκον, εἰσόμεθα
πῶς, ὅταν ἥκῃ παρὰ τῆς σῆς θεοσεβείας ἀπόκρισις
ἐκείνης τῆς πεύσεως, ἣν πρώτην πρώτησα περί
mas sedes invitare; sed inter gregarios in plebeiis ένα δέχεσθαι θυσιαστηρίῳ, μηδ' εἰς προεδρίαν και
subselliis relinquere, cum ecclesiain adibunt. Nam
citius ad sua loca revertentur, si honoris sui jacturam metuant, quem capere ubivis malunt, quam
ibi, ubi convenit: malent autem ilic saltem, quam
nusquam omnino percipere. Ac publice quidem ita
cum iis agendum erit, tanquam cum privatis; si
augustissimæ tuæ sedi ita visum fuerit. Privatim
vero, ac domi quemadmodum uti iis oportebit,
tune seiemus, cum a pietate tua responsum alla.
tum erit de ea quæstione, quam nuper de Alexandro proposui, qui genere Cyrenensis est, Ecclesiæ ~ Αλεξάνδρου Κυρηναίου μὲν ἀνδρὸς [γρ. μὲν τὸ γένος]
autem cujusdam Bithynorum episcopus fuit: qua per
seditionem pulsus, cum redire modo liberum ei
sit, nequaquam revertitur; sed apud nos commoratur. De ca re ad sanctitatem tuam scripsi, omnia diligenter exponens quæ illi accidissent, tuamque sententiam requirens, quo in numero haberi
hominem oporteret. Sed quoniam rescriptum að
me nullum affertur, exciderintne, an ad tuɔm usque beatitudinem pervenerint litteræ dubitans, de
ea re cum clarissimo viro Dioscoro episcopo sum
collocutus, et 217 amanuensibus earum, quas
tum scripsi, exemplum dare jussi, ut si forte nondum epistolam acceperis, eo perlecto reposcere,
et mutuas ad me reddere possis. Postremo Deum
pro me deprecare. Nam pro destituto precaberis,
atque ab omnibus deserto, cui tali præsidio est
opus; quoniam pro me ipse Deum interpellare ▼creor. Etenim in contrarium mibi omnia recidunt,
ob projectam temeritatem meam; quod homo peccatis irretitus, extra Ecclesiam educatus, alio disciplinæ genere institutus, ad altare Dei accedere
non dubitaverim.
EPISTOLA LXVIII.
Eidem.
Cui hanc epistolam commisi, negotii gerendi
causa proficiscitur, quod mihi nefas est exponere.
τὸ γένος, ἱερατευσαμένου δὲ ἐν τινὶ πόλει τῶν Βιθυ
νῶν· ἧς ἐκπεσὼν κατὰ δή τινα στάσιν, ἐξὸν ἐπαν
ελθεῖν, οὐκ ἐπάνεισιν· ἀλλ' ἡμῖν ἐπιχωριάζει. Περὶ
τούτου γέγραφα πρὸς τὴν σὴν ἁγιότητα, πᾶσιν ἀκρι
βῶς ἐπεξελθὼν τοῖς περὶ αὐτὸν γενομένοις, και ενών
μην αἰτῶν οἱ τακτέον τὸν ἄνδρα. Ἐπεὶ δὲ οὐδὲν έχει
μοι περὶ τούτων ἀντίγραφον, ἀμφίβολος ών, πέτερον
διαπέπτωκεν ἢ διεκομίσθη τὰ γράμματα μέχρι τῆς
μακαρίας σου κεφαλῆς, διείλεγμαι περὶ τούτου πρὸς
τὸν θαυμαστὸν Διόσκορον τὸν ἐπίσκοπον, καὶ τοῖς
ταχυγράφοις τὰ ἀντίτυπα δοῦναι τῶν τότε γραφέντων
ἐπέταξα, ἵνα εἰ μὴ τυγχάνεις δεξάμενος τὴν ἐπιστο
λήν, ἔχοις παραναγνούς [γρ. παραγνούς] αἰτῆσαί σε,
καὶ πρὸς ἐμὲ διαπέμψασθαι τὰ ἀμοιβαία. Ἐπὶ πάσιν
εύχου περὶ ἐμοῦ· περὶ καταλελειμμένου γὰρ εύξη,
καὶ τοῖς πᾶσιν ἐρήμου, καὶ δεομένου συνεργείας
τοιαύτης, ὡς αὐτὸς ὀκνῶ περὶ ἐμαυτοῦ φθέγξασθαι
πρὸς Θεόν. "Απαντα γὰρ εἰς τοὐναντίον μει περιστα
ται, διὰ ῥιψοκίνδυνον τόλμαν, ὅτι ἄνθρωπος ἐν ἁμαςτίαις, ἀπότροφος Ἐκκλησίας, ἀγωγὴν ἑτέραν ἡγμέν
νος, θυσιαστηρίων ἡψάμην Θεοῦ.
ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΣΗ.
Τῷ αὐτῷ.
τῇ δέδωκα τὴν ἐπιστολὴν, στέλλεται μὲν ἐπὶ τρό
ξιν, ἣν οὐχ ὅσιον ἐμοὶ διηγήσασθαι. Ὅτι δὲ ἀρετὴν
concilium can. 4, paucis ita complectitur: [LXXVIII]
Statuimus etiam ut secundum canonicam cautelam,
omnes undecunque venientes ignotos episcopos vel
presbyteros, anie probationem synodalem in ecclesiasticum ministerium non admitteremus.
rum episcoporum bona supprimunt, sacrilegii da
nantur: reus, inquit, sacrilegi prolixiori anatheman
damnetur, et vix quoque peregrina ei communis concedatur. Ex quo ita ratiocinantur ii, quos modo
commemoravi: cum anathematis vox devotio
Quocirca peregrina communio, qualem Regensis el atrociorem quamdam excommunicationis sen
concilii canon ille significat, non ex eo more dicta tentiam præ se ferat, non videri participes facts
derivataque videtur, quo peregrini illi clerici, qui
sine formatis litteris advenirent, ac de quorum statu vel juris integritate dubitari poterat, ab episcopis tractabantur; sed inde potius quod in aliena
Ecclesia peregrini episcopi vel clerici nullum ministerii ac functionis ordini suo consentaneæ obeundæ jus habeant, tametsi ab earum civitatum, in
quibus peregrinabantur, episcopis adhiberentur ad
illa præstanda. Sed ex eo præcise, quod suis locis
egressi, usu ordinis sui careant; inde peregrina
communio, quæ quidem pœnalis fuit, appellata videtur, qua, similiter ac peregrini, in civitatībus
suis jus nullum haberent exercendi.
Quamobrem peregrina communione multatos, ab
Dominico corpore abstentos fuisse non puto; quod
nonnullis est visum. Aliud enim Regensis canon
ille persuadet. Nec est quod quemquam moveat
Herdensis canon 16, quo clerici illi qui defunctor
esse Dominici corporis, quibus peregrina con
munio sit inflicta. Verum cuni ne allum qui
dem bumanitatis officium damnatis anathema
te, hoc est, ultima illa exsecratione perculsis,
ab Ecclesia præberi solitum fuerit, qua tandem
ratione peregrinam communionem sic illi descri
bunt, ut qui in eam redacti essent, Ecclesiæ interim
sumptibus alerentur? Igitur anathematis noturn
late ac minus proprie ab Ilerdensi synodo sumptum
apparet, pro quavis ecclesiastica pana, e, "
vocant, censura, qua utrunque jus alicni vel in
tolum eripitur ecclesiasticæ communionis, vel certe
minuitur. Quemadmodum et ipsa vox excommuni.
Icationis ab Augustino epist. 118 aliisque noanudquam accipitur, ut solam ab usu Dominici corporis
segregationem significet; non majorem illam ab
Christi corpore et Ecclesiæ communione, cui de
monstrandæ vocabulum istud sæpius adhibetur.
PG 66:1437EPISTOLA. EPIST. LXXIII.
eadem injuria pulsatas, contra quas patriæ suæ imperant: contra quas pecunia3 ad emenda imperia
fenerantur. Sed harum custodes esse vult alios Deus; nobis inter puros puris esse sufficit: si quidem intra sacra septa permanere possimus, et exsecrandis hominibus sanctissimis ae religiosissimis
rebus interdicere.
λιν
ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΟΓ'.
Τρωίλη.
Σὺ γὰρ δὴ καὶ φιλόσοφος εἴ καὶ φιλάνθρω
πος. Σοί με δεί προσανακλαύσασθαι τὰς τῆς ἐνεγκούσ
σης συμφοράς (γρ. με συμ.]· ἦν τιμήσεις μὲν, διὰ
πολίτην φιλόσοφον· ἐλεήσεις δὲ, διὰ τὸ τῆς σαυτοῦ
φύσεως ἡμερον· δι' ἀμφότερα δὲ πεσοῦσαν ἀνορθῶ
και πειράσῃ. Δύνασαι δὲ, ἐπειδὴ σώζειν τὰς πόλεις
Ανθέμιος (11'), καὶ φύσιν ἔχει, καὶ τύχην, καὶ τέχνην.
τῇ πολλῶν ὑπαρξάντων εἰς τοῦτο παρὰ Θεοῦ, τὸ μέσ
γιστον ἀγαθὸν οἱ φίλοι, καὶ τούτων Τρωίλος τὸ μέσ
γιστον. Ὅπως οὖν μὴ μόνον τὰς ὄψεις ἐπιβαλεῖς,
ἀλλὰ καὶ τὸν νοῦν πάνυ σφόδρα προσέξεις τοῖς γράμ
μασιν, ὧν ἐγὼ πολλὰ κατέσπεισα δάκρυα. Τί γὰρ
δὴ Φοινίκων μὲν οὐκ ἄρχουσι Φοίνικες, οὐδὲ
Καλοσύρων Κοιλόσυροι, Αἰγύπτιοι δὲ πάσης μᾶλο
λον, ἢ τῆς ἑαυτῶν, Λίβυες δὲ μόνοι τῆς ἑαυτῶν; ἢ
μόνοι Λίβυες εἰσιν ἀνδρειότατοι, καὶ χωρεῖν ὁμότε
τοῖς νόμοις ἐγνώκασιν; ἂν ὅτε πλείω καὶ φοβερώ
τερα τοῖς παραβαίνουσι γέγονε ταπιτίμια, τότε μάλ
λον αὐτοῖς αἱ πονηραὶ φύσεις ενεκυδίστησαν. Εδει
μὲν ἄρδην ἀνηρῆσθαι τὴν πρὸς Κυρήνη Πεντάπο
ὁ δὲ λιμὸς καὶ ὁ πόλεμος οὔπω πᾶν ὅσον ἔδει
κατήνυσαν, ἀλλὰ διατρίβουσι, καὶ κατὰ μικρὸν
ἀπολλύουσιν. Οὐκοῦν τὸ λεἶπον εἰς τὸ ταχὺ κατειργάσθαι προσεξευρήκαμεν. Καίτοι τοῦτ᾽ ἔστιν, ὅ τὸ
παλαίφατον λόγιον ἐπεχρησμώδησε τῇ τελευτῇ Πενταπόλεως. Πατέρων αὐτὸ καὶ πάππων ἠκούσαμεν,
ότι φθερεῖ τὰ Λιβύων ἡγεμόνων κακότης. Αὐτὸ
γὰρ τοῦτό ἐστι τοῦ χρησμοῦ τὸ τεμάχιον. Αλλ' εἰ
καὶ πέπρωται τοῦτο, ἀναβολήν τινα τοῦ κακοῦ μηχανήσασθε. Καὶ γὰρ ἡ τῶν ἰατρῶν τέχνη, τὸ μὲν
ἀποθανεῖν ἄνθρωπον, ἐπειδὴ φύσις ἐστὶν, οὐ καθε
ἅπαξ κωλύει· έμποιεῖ δέ τινα διατριβὴν τῷ χρεών.
Ομοιόν τι αιτοῦμεν καὶ παρὰ τῆς τέχνης τῆς ἀρε
χικῆς βοηθησάτω τῇ φύσει κατὰ τῆς νόσου· μὴ μένα
στον κατασπευδέτω τὸν ὄλεθρον. Μὴ, δέομαι, μὴ γένατο, τῶν ᾿Ανθεμίου τοῦ μεγάλου καιρῶν, ἐπαρχίαν
Ρωμαϊκὴν ἐκ μέσης ἀνῃρῆσθαι τῆς διοικήσεως. Εἰπὲ
πρὸς αὐτὸν, εἰπὲ πρὸς τῶν λόγων· οὐ σὺ καταπεμε
φθῆναι τὸν νόμον γέγονας αίτιος, ἐπὶ τοῖς πάλαι τὸν
πρόσφατον, ὃς ἀνατείνεται πολλὰ καὶ χαλεπὰ ταῖς
μνηστεύουσι τὴν τῆς ἐνεγκούσης ἀρχήν; Πῶς οὖν
οὐ νεμεσις τοῖς φιλοτιμουμένοις ἐπὶ σοῦ διαῤῥηγνύκαι τὰ σὲ πολιτεύματα; Εἰ μὲν οὖν οὐ λανθάνουσιν,
ἀδικεῖς· εἰ δὲ λανθάνουσιν, ἀμελεῖς. Χρῆν δὲ οὐχὶ
ς
EPISTOLA LXXIII.
Troilo.
Cum et tu philosophus sis, et humanitate præditus, deploraude mihi 220 apud te sunt patriz
calamitates; cui tu bonorem quidem habebis civis
philosophi gratia; misericordiam vero tribues ob
insitam animi lenitatem; et utriusque demum
causa jacentem erigere conaberis. Hoc enim est
in tua potestate situm, quoniam ad civitates servandas Anthemius et natura, et fortuna, et industria comparatus est. Cui cum multa divinitus ad
id bona concessa sunt, tum summum est, amicoruen copia, et inter eos Troilus longe potissimum.
Quamobrem vide, quæso, ne oculos duntaxat adjicias, sed et mentem etiam litteris advertas, quas
ego ubertim stillantibus lacrymis respersi. Qui fit
enim ut Phoenicibus quidem Phoenices non imperent; nec Calosyri Colosyris, Ægyptii itidem
omnibus potius provinciis, quam patriæ; Libyes
sol patriæ præficiantur? Soline Libyes fortissimi
sunt, ac legibus opponere sese constitutum habent?
Quibus cuin plura adversus violatores supplicia
apposita fuerint, tum perdita ingenia impetu in eas
graviore præcipitaut. Necesse erat perire funditus
Cyrenensem Pentapolin. Verum fames, et bellum
nondum quantum satis erat consumpserunt, sed
moram faciunt, et paulatim disperdunt. Igitur quod
ad interitus celeritatem restabat excogitavimus.
Quanquam hoc ipsum est, quod vetus admodum
oraculum de Pentapolis exitu vatieinatum est. De
parentibus hoc et avis accepimus: Res Libyæ ducum pravitate perditum iri. Hoc enim oraculi fragmentum est. Sed et si in fatis hoc positum sit,
aliquam tamen mali dilationem invenite. Etenim
medicorum ars ipsa mortem quidem ab hominibus,、
quoniam hac eorum est natura, non penitus propulsat; sed inoram tamen aliquam fatali necessitali injicit. Ejusmodi aliquid ab imperandi scientia
petimus; naturæ ut contra morbi vim opituletur;
non interitum maturet. Ne, quæso, ne hoc magni
Anthemii temporibus eveniat, ut Romana provincia media ex diœcesi funditus pereat. Dic illi, dic,
per scientias obiestor: non tu nova supra velirem mittendæ legis auctor exstitisti, quæ lex multa
et acerba minitatur iis qui patriæ suæ imperiu "
ambiant? Cur non igitur iis succenses, qui acta
NOTÆ.
Σὺ γὰρ δὴ καὶ φιλόσοφος. In vet. initium
epistolz est, Σοί με δεί, etc. in σὺ γὰρ δή, etc.
(LXXIX) (44') 'Επειδὴ σώζειν τὰς πόλεις Αν
Θέμος. Anthemius hic, insignis ac spectate proIritatis vir,consulatum gessit cutn Stilicone A. 405,
Joannis Chrysostomi amicissimus. Qui postea præfeetus Urbis sub juniore Theodosio imperium omne
prudenter administravit. Vide Socrat. lib. vu, cap.
3. ubi et Troili sophist:e mentionem facit.
Τί γὰρ δὴ φοινίκων μέν. Observatione digna
lex, qua nemini liceret in patria sua præfecturam
provincialem adipisci. Quam eamdem Sinarum institutis receptam didicimus. Causam indicat Cas
siolorus lib. i, epist. 5, ubi necesse est, inquit, aul
gratiam parentela provocet, aut odium longa contentiones exasperent. Αt in edicto Clotarii, tom. [
Couc. Gall., p. 475, statuitur, ut nullus judex le
aliis provinciis aut regionibus in alia loca ordinetur.
PG 66:1439tua rescindere omni ope contendunt? ac si τὸν ἄνδρα τὸν ἡγεμονικώτατον· ἀλλ' ἐνὶ τούς ιμμάτ
non ignoti tibi illi sunt, injuriam facis; sin λιστα προσέχειν τὸν νοῦν, τοὺς ὑπάρξοντας ὡς βελο
221 ignoti, negligis. Minime autem facere ita τίστους αἱρεῖσθαι. Θεία γὰρ αὐτὴ καὶ μεγαλοπρεπής
decebat hominem imperaudi peritissimum, sed ή πρόνοια, πρὸς ᾗ δαπανάται φροντὶς εἰς ἐκλογὴν
huic uni maxime animum adjungere, ut qui sub
ἀνδρὸς ἀγαθοῦ. Ἀλλ᾿ ἐν τούτῳ γάρ ἐστιν ἔθνους
te praefecturas obituri sunt quam optimi deligan- ὁλοκλήρου πεποιῆσθαι φροντίδα. Τούτων οὖν εὐθὺς
tur. Divina quippe ac magnifica illa providentia ἀπεγνωκέναι προσήκει τῶν ἐναλλομένων τοῖς νόμοις,
est, in qua sedulo cura in boni viri delectum im- παρ' οὓς ἄρχουσι τῆς ἑαυτῶν. Παρ' οὓς ἐφ' ἡμῖν,
penditur. In hoc enim gentis universæ cura susci- ὥσπερ ἐπὶ κτήμασι, δανείζονται χρήματα. Στήσατε το
pitur. Imprimis igitur ab administratíone rejiciendi κακόν. Αρχοντας ἡμῖν νομιμωτέρους ἐκπέμψατε,
illi sunt, qui leges quasi infestis calcibus petunt; ἀγνοοῦντας, ἀγνοουμένους, ταῖς φύσεσιν, οὐ τοῖς
contra quas patriæ suæ præfecturam obtinent; περὶ ἕκαστον πάθεσι τὰ πράγματα κρίνοντας. Ὡς
contra quas, nobis velut praediis oppigneratis, τὰ νῦν, ταῦτα· καταπλεῖ δεσπότης ὁ πρώην αντι
mutuam pecuniam accipiunt. Modum huic malo πολιτευόμενος, καὶ τὴν ἐν πολιτεία διαφορὰν ἀπὸ
facite. Mittite ad nos magis legitimos magistratus, τοῦ βήματος ἀγωνίζεται. Οτα δε άλλα παραδια
qui neque noverint nos, neque nobis cogniti sint, στάνει κακά· συκοφαντεῖται συμπόσια, καὶ γυναικί
alque ex natura ipsa, non privato animi affectu, δίδοται χάρις, ἡ τοῦ πολίτου συμφορά· καὶ κατήγο
de rebus judicium ferant. Nunc enim ita se res ρος ἐκκέλευστος· ὃς δ᾿ ἂν μὴ γράψηται [γρ. δ; ἂν μὴ
babel. Navigat huc dominus, qui antea in repu- γράφη] παρανόμων, εάλωκεν, εἰ μὴ καὶ πρὶν ἀλώ
blica dissidebat; suamque illam civileın dissensio- και τὰ τῶν ἑαλωκότων ὑπέμεινεν. Εθεασάμεθα δε
nem e tribunali persequitur. Pleraque vero et alia σμώτην ἀπὸ [γρ. ὑπὸ] τούτου γενόμενον, ὅτι μὲ τὴν
inde mala nascuntur. Versantur in conviviis ca- ἄρτι παυσάμενον τῆς ἀρίστης ἀρχῆς ἐπὶ κλοπή της
lumniæ. Mulieris donum fit civis alicujus calamitas. μοσίων ἐδίωκε. Μᾶλλον δὲ τοῦτον οὐδὲ τεθεάμεθα,
Inde excitatus accusator; quicunque vero legum ἀλλ' ἀπείρητο προσιέναι καθάπερ τοῖς ἐναγέσιν,
violatarum actionem intendere nolit, condemnatur τοῖς βασιλέως ἐχθροῖς, ἕως διεπράξαντο πᾶν ὅσον
ipse, nisi antequam damnetur, eadem cum dan- ἐβούλοντο· καὶ τὸν ἥλιον εἶδεν ἐπὶ ῥητοῖς ἄνθρωπος,
natis perpessus fuerit. Vidimus qui ob hæc in ἐφ᾽ ᾧ Γεννάδιον ἔγραψεν. Αλλ' ήγε ἡμετέρα Πεν
vincula conjiceretur; quod eum, qui nuper optime τάπολις Γενναδίου μὲν τοῦ Σύρου πολλὰ ἐπὶ πολλῶν
magistratu functus esset, peculatus accusare ὤνατο· καὶ τὸ μέγιστον, ὅτι καὶ λόγῳ καὶ πειθαῖ
mollet. Imo ne illum quidem vidimus ipsi: quin c τὴν ἀρχὴν ἐπιτρέψας, ἔλαθεν ἡμᾶς τῶν ἀπηνεστά
accedere propius interdictum erat, velut sceleratis, των τε, καὶ ὀνομαστοτάτων ἐπὶ σκληρότητι πλείσα
aut majestatis reis, donec quidquid libitum est χρήματα ταῖς δημοσίαις ψήφοις εἰσενεγκών. Επ' ας
perfecerunt; et ea lege solemn intueri homini con- οὐδεὶς ἐδάκρυσεν ἐφ' οἷς οὐδεὶς ἀπέδοτο τὸν ἀγρόν.
ressum est, ut Gennadium in jus vocaret. Sed Εκείνην ἄν τις εἰσφορὰν εὐσεβῆ δικαίως εκάλεσεν,
Pentapolis nostra in multis est a Genuadio Syro ἣν οὐχ ὕβρι, ἢ μάστιξ ἠνάγκασε. Τὰ δὲ περὶ τῶν
sublevata: quorum illud maximum est, quod ser πολιτῶν, φεῦ τῆς μνήμης τῶν παυσαμένων· φεῦ τῆς
one ac persuasione imperium exercens, nemine πείρας τῶν ὁρωμένων. Οὐδὲν οὖν ἀξιοῦμεν καινὸν, ἀλλ'
nostrum advertente, plus pecuniæ in publicas ra- ὑπὲρ τῶν νόμων Ανθέμιον ἱκετεύομεν· ὑπὲρ τῶν νό
tiones intulit, quam crudelissimi quique et atroμων τὸν τούτων φύλακα· ὧν ἄξιον μὲν αἰδεῖσθαι τὴν
citatis nomine celeberrimi: propter quam pecuniam αρχαιότητα. Νόμου γὰρ δὴ καὶ τοῦτο σεμνότης. Εί
nemo lacrymatus est; propter quam nemo agrum δέ τῳ δοκεῖ, τῶν διαταγμάτων τα νεώτερα, τη
vendidit. Contributionem illam piam merito aliquis ὡς ἂν εἴποι τις ἔμψυχον ἔτι βασιλείαν ἐπιγραφόμενα
appellaverit, quam non injuria, aut verbera ingratiis extorserunt. Quod vero ad cives allim.
heu præteritorum memoriam! heu experimentum præsentium! Nihil ergo novum postulames, sid
pro legibus Anthemnium deprecamur; pro legibus, inquam, earum custodem, quarum vetustates
dem revereri convenit. 222 Legis enim est illa quoque dignitas. Aut si ita cuiquam videatur:
decretorum etiam recentiora quæque: quæ vivum adhuc, et, ut ita dicam, animatum regnum pra s
ferre videntur.
EPISTOLA LXXIV.
Pylæmeni.
Opus ad te misi Attico imprimis lepore ac diligenter elucubratum. Quod si teretes et acerrimi
judicii Pylæmenis aures probaverint, hoc ipsum
Πυλαιμένει.
Επεμψά σοι τὸν λόγον Αττικουργῆς τῆς ἀκονος
ἐργασίας. ὧν ἂν μὲν ἐπαινέσῃ Πυλαιμένης ή κρίσ
κωτάτη τῶν ἀκοῶν, αὐτὸ τοῦτο τῇ διαδοχῇ τοῦ χρόν
Εἰ δὲ τῷ δοκεῖ, τῶν διαταγμάτων. Deesse aliquid opinor. In omnibus porro mss. erai έπιγρα
φόμενα, et ad ἄξιον αἰδεῖσθαι referri potest.
PG 66:1443EPISTOLA LXXVIII.
Eidem.
ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΟΗ'.
Τῷ αὐτῷ
Οὐδὲν ἂν γένοιτο Πενταπόλει λυσιτελέστερον τοῦ
τοὺς ἀγαθοὺς καὶ ἄνδρας καὶ στρατιώτας Ουνγιγάρ
δας προτετιμῆσθαι πάντων στρατιωτῶν, οὐ τῶν
ἐγχωρίων λεγομένων μόνον, ἀλλὰ καὶ ὅσοι πώποτε
κατὰ συμμαχίαν εἰς τούσδε τοὺς τόπους ἀφίκοντο.
Ἐκεῖνοι μὲν γὰρ οὐδεπώποτε πολλαπλάσιοι (γρ. τ
λυπλάσιοι] ἐλάττοσι τῶν πολεμίων μετὰ τοῦ θαῤῥεῖν
συνηνέχθησαν· οὗτοι δὲ δις ἤδη καὶ τρὶς πρὸς ἄν
δρας ὑπὲρ χιλίους τὸν ἀριθμόν, μόνοι τετταράκοντα
μετὰ τοῦ Θεοῦ καὶ σοῦ στρατηγού παρετάξαντο, καὶ
νίκας τὰς μεγίστας καὶ καλλίστας ἀνείλοντο. Τῶν δὲ
εἰς ὄψιν αὐτοῖς ἐλθόντων βαρβάρων τοὺς μὲν ἀπολε
λεκότες, τοὺς δὲ ἀπεληλακότες, τά τε μετέωρα της
Nibil Pentapoli utilius esse potest, quam ut boni
viri juxta, et milites Unnigardæ cæteris militibus
anteponantur, non indigenis modo, sed quotquot
unquam auxiliares ad ea loca profecti sunt. Nam
isti multo plures cum paucioribus hostibus nunquam audacter manum conseruerunt; illi vero in
totum quadraginta bis jam, terve cum hominibus
amplius mille, Deo ac te freti imperatore, dimicarunt, maximasque et insignes victorias repurtarunt. Ex barbaris vero quicunque comparuerunt,
aliis cæsis, pulsis aliis, in editis provinciæ locis
oberrant; et irruptiones observant, canum in
morem e caulis prosilientes, ne fera in gregem
impetum faciat. Sed pudet nos egregiorum mili- " χώρας ἔτι περινοστοῦσι, καὶ τὰς εἰσβολὰς τῶν πολέ
tum, qui in laboribus nostri causa toleratis lacrymare coguntur. Quæ enim ad uos scripserunt,
equidem non sine gravi mørore cum legerentur
audire potui, æquum autem arbitror neque illorum
a te preces negligi. te enim per nos, ac per te
ab imperatore hoc postulant; quod vel ipsis tacentibus efficere nos oportuit, ut ne ad indigenarum
numeros ascribantur. Tam enim sibi, quam nobis
inutiles erunt, si imperatoris donatione spolientur;
224 si neque equorum supplementum habeant,
nec armorum apparatum, nec sumptum militaribus
hominibus competentem. Ne, quæso, tu, qui cumn
iis omnium fortissime te gessisti, ne milites patiare
inferiorem in ordinem regradari, sed illi præmniis ο
nequaquam fraudati, integra ac stabili dignitate
persistant. Quod quidem fiet, si ex tua relatione
clementissimus imperator didicerit, quam ii Pentapoli utiles exstiterint. Quin aliud nobis tuis
litteris ab imperatore postulato, uti c et ux ad
quadraginta illos adjiciantur. Quis enim non, opitulante Déo, certissime dixerit, ducentos Unnigardas animno iis ac manu similes, quorum
imprimis humanitatem collandamus, duce te imperatori ad debellandum cum Ausurignis hostibus
idoneos futuros? Nam quid delectibus multis
opus est, et annuis sumptibus in hujus loci
exercitus? Manibus ad bellum opus est, non multis
nominibus.
μίων φυλάττουσιν, ὥσπερ σκύλακες αὐλῆς τροπηδή
σαντες, ἐφ᾽ ᾧ θηρίον οὐκ ἐναλεῖται τῇ ποίμνῃ. Αλλ'
ἡμεῖς αἰσχυνόμεθα τοὺς ἀριστέας, ἐν αὐτοῖς τοῖς ὑπὲρ
ἡμῶν ἱδρῶσι δακρύοντας. Οἷα γὰρ καὶ γεγράφει
πρὸς ἡμᾶς, ἐγὼ μὲν οὐκ ἀπαθῶς ἀναγινωσκομένων
ἀκήκοα· ἀξιῶ δὲ μηδὲ σὲ τὴν ἱκεσίαν αὐτῶν κα
ιδεῖν. Δέονται γὰρ δὴ τοῦ μὲν δι' ἡμῶν, βασιλέως θε
διὰ σοῦ δέησιν, ἦν εἰκὸς ἡμᾶς ἦν, ἐκείνων σιωπών
των, ποιήσασθαι, μὴ καταλεγῆναι τοὺς ἄνδρας άριθμοῖς ἐγχωρίοις. Αχρεῖοι γὰρ ἂν ἑαυτοῖς τε καὶ
ἡμῖν γένοιντο, τῶν βασιλικῶν δωρεῶν ἀφηρημένο,
εἰ μήτε ἵππων ἔξουσι [γρ. καὶ μήθ' ἵππων ἔχοντες]
διαδοχὴν, μήτε ὅπλων παρασκευήν, μήτε δαπάνην
αγωνισταῖς ἀνδράσιν ἀρκοῦσαν. Μὴ σύ γε, ὦ μετ'
αὐτῶν ἀριστοῦ [γρ. ἀριστεύων], μὴ περιίδης τους
στρατιώτας εἰς ἀτιμοτέραν τάξιν χωροῦντας· ἀλλ'
οὗτοί τε μενόντων άσυλοι τῶν γερῶν ἐν βεβαίῳ τῆς
πρότερον ἀξίας. Ο γένοιτ' ἂν, εἰ διὰ τῆς σῆς ἀναφορᾶς ὁ φιλανθρωπότατος ἡμῶν βασιλεὺς μάθοι,
σον όφελος ἐγένοντο Πενταπόλει· καὶ δεήθητι βαπ
λέως ὑπὲρ ἡμῶν, ἐν τοῖς σαυτοῦ γράμμασι δέησιν
ἑτέραν, ἄνδρας ἑκατὸν ἑξήκοντα τοῖς τετταράκ
τούτοις προστεθῆναι. Μετὰ τοῦ Θεοῦ, τίς οὐκ
τίς ἂν] ἂν ἀποφήναι το διακοσίως Ουννιγάρδας, και
γνώμην καὶ χεῖρα τούτοις παραπλησίους, ὧν ο
ἥκιστα ἐπαινοῦμεν τὸ πρᾶον τῆς γνώμης, σοῦ στρατ
ηγοῦντος, ἀρκέσειν εἰς τὸ διαπολεμηθῆναι βασιλεί
τὸν Ἀσυριανὸν [[. Αυσουριανὸν] πόλεμον; Καὶ τί
δεῖ καταλόγων πολλῶν, καὶ τῆς φοιτώσης κατ' ἐνιαυτὸν δαπάνης τοῖς ἐνθάδε στρατεύκασι; Χειρών
δεῖ τῷ πολέμῳ, καὶ οὐκ ὀνομάτων πολλῶν.
EPISTOLA LXXIX.
Anastasio.
Ego nihil Evagrio presbytero prodesse potui:
nain nec inique oppressorum alteri cuiquam.
Etenim dominatur apud nos Beronicensis Andronicus, exsecrandus homo, et animum et linguam
consceleratam gerens. Qui quod meipsum nihili
facit, leve et contemnendum est, sed pudere cum
Αναστασίῳ.
Οὐδὲν ἐγὼ γέγονα χρήσιμος Ευαγρίῳ τῷ πρεσ
τέρῳ· οὐδὲ γὰρ οὐδ' ἑτέρῳ τινὶ τῶν ἀδικουμένων.
Αρχει γὰρ παρ' ἡμῖν ὁ Βεῤῥονικεύς Ανδρόνικος,
ἀπορρὰς ἄνθρωπος, ταλαμναίαν ἔχων καὶ γνώμην,
καὶ γλῶτταν. ὺς εἰ μὲν ἐμοῦ καταφρονεί, πράγμα
οὐδέν· ἀλλ᾽ αἰσχύνεσθαί μοι δοκεῖ καὶ τὰ θεῖα τι
Ad hanc epistolam pertinet κατάστασις illa de Pentapolitana clade; ubi et Anysii et Uunigaro
darum mentio fit.
PG 66:1445EPISTOLA.
EPIST. LXXIX.
μῆσαι· οὗτος ἀράσσει τῇ κεφαλῇ τὸν οὐρανόν. Νὴ & videtur, etiam divina revereri. Hic column capite
τὴν ἱεράν σου καὶ τριπόθητον κεφαλήν, σχήμα Πεντα
πάλει πένθιμον περιέθεικε, δακτυλήθρας, καὶ ποδοστράδας ἐξευρών, καὶ ξένα ἅττα κολαστήρια κατ'
οὐδενὸς τῶν ἀδικούντων (πάνυ γὰρ τονῦν ἔξεστι τῷ
βουλομένῳ ἀδικεῖν), κατὰ δὲ τῶν συντελούντων ὑπὲρ
τῶν οὐσιῶν, καὶ τῶν ἄλλων ὁτιοῦν ὀφειλόντων. Δεινὸς
γὰρ ἀνὴρ ὑποθέσεις ἐξευρίσκειν, τῇ τε ἑαυτοῦ καὶ
τῇ θόαντος φύσει πρεπούσας· ὃν ἐπὶ τῶν δεσμωτών
ὄντα, ταῖς [γρ. ἔταξεν ἐν ταῖς] ἀπαιτήσεσιν ἔταξε
τοῦ στρατιωτικοῦ χρυσίου, τοῦ καλουμένου Τιρωνι
κοῦ, καὶ συνήψε τὰ αὐλαναῖα καὶ ἀεί τι καινὸν
ἐπὶ παλαιῷ κακόν, ἐφ᾽ ᾧ κατὰ φύλα καὶ δήμους αἰκίζεσθαι. Οὐ γὰρ ἔστιν οὐδὲ τοῖς ἔχουσι καὶ πλουτού
σιν ἁμαστιγώτοις ἀναχωρῆσαι· ἀλλ᾽ ἕως ὁ παῖς οἴ
καδε βαδίζει τὸ χρυσίον οἴσων, ὁ δεσπότης Αλόηται,
καὶ παρ' ἐνίους τῶν δακτύλων ἐγένετο. Ὅταν δὲ
προφάσεως ἀπορῇ δυναμένης αὐτὸν ἐστιάσαι, Μαξιμῖνος καὶ Κλεινίας Εφεδροι. Ἐν ἐκείνοις χαρίζεται τῷ πάθει. Αλλά μοι δοκεῖ τοιοῦτος ὤν, πονηρῶν δαιμόνων προνοίας τυγχάνειν, οἱ βούλονται μὲν
ἐπαινεῖσθαι, καὶ εὐτυχεῖν τὰς παλαμναιοτάτας (γρ.
παλαμναίας ταύτας] ψυχάς, αἷς οργάνοις δύνανται
χρῆσθαι πρὸς τὰς κοινὰς συμφοράς. Ἀπὸ τούτων
οὖν παρασκευάζουσιν αὐτῷ δόξαν ὡς ἀνδρὶ γενναία.
Καίτοι πώς εύλογον, ὅστις ὑπερύψωσε τὸν ὑψηλὸν,
καὶ τὸν ταπεινὸν ἐταπείνωσεν; Ἐφ' οὗ πᾶς μὲν μέτριος, καὶ πρᾶος τὸν τρόπον, ἐν Καρὸς μοίρᾳ καὶ
ἄτιμος· δύνανται δὲ μόνοι Ζηνᾶς καὶ Ἰούλιος· Ζηνας ὁ πράξας πέρυσι τοὺς διπλούς φόρους, ὃς ἀπειλεῖ
τὸν ἐμὸν ἀδελφὸν ᾿Αναστάσιον παραπρεσβείας καὶ
διώξεσθαι, καὶ αἱρήσειν. Οὗτος μέντοι ἑκόντος αὐτ
τοῦ δύναται· Ιούλιος δὲ ἄκοντός τε καὶ κλαίοντος·
καὶ κατ' οὐδενὸς οὕτως, ὡς κατ' Ανδρονίκου γέγονεν
ἐσχυρότερος. Εγκραγὼν γὰρ αὐτῷ δίς που καὶ τρις,
καὶ τοῖς ἐξ ἁμάξης λοιδορησάμενος, καὶ πάντα
ἐπανατεινάμενος, ἅπερ ἂν εἰρῆσθαι καὶ παρ' ἐμοῦ
τοῦ παντὸς ἂν ἐτιμησάμην, ἀπέδειξε τὸ καθαρμα
μῶν ἀντὶ λέοντος· καὶ ἐξ ἐκείνου χρῆται καθάπερ
ἀνδραπόδῳ· παρόσον ἀδεῶς οὐδὲ ἐν ταῖς γωνίαις
ὑποψιθυρίζειν κατὰ τοῦ δεσπότου τολμᾷ· τοῦτο δὲ
δήποθεν ἔξεστι τοῖς οἰκέταις ποιεῖν. Ανδρόνικος δὲ
οὐδὲ τοῦτο. Τὸ γὰρ ἀλόγιστον ἀνδρεῖον μὲν οὐδαμοῦ·
παρὰ δὲ τοὺς καιρούς, δειλόν τε καὶ θρασὺ γίνεται,
tundit. Testor sacrum tuum ac ter optatum caput:
lugubrem ille Pentapoli cultum, atque habitumn
indixit: digitorum pressoria, ac pedum tortoria,
aliaque quamplurima quæstionum argumenta cummentus, non ad queuiquam maleficorum premen -
dum (nunc enim magna cuilibet maleficiorum licentia est); sed adversus eos, qui vectigalia pro bonis
suis pensitant, aut qui alio quovis nomine aliquid
debent. Est enim ad investigandas rationes suo el
Thoantis ingenio dignas solertissimus; quem ex
commentariensi coactorem fecit militaris auri, quod
Tironicum vocant; et Aulanæa addidit, ac semper
novum aliquod ex vetere malum: cujus gratia
per nationes populosque crucientur. Neque enim
iis etiam, qui unde solvant, habent, et locupletibus
a flagris tergum suum licet defendere; sed interim
cum servus domum ad aurum deportandum vadit, 225 herus cæditur, et digitoruin aliquo tore
quetur. Cumque occasione crudelitatis explend;,
quasi epulandi, carel; Mariniinus et Clinias sulsidiarii præsto sunt. In iis furori obsequitur suo.
Sed mihi videtur ille, cum ejusmodi sit, malorum
dæmonum providentia ac præsidio fulciri;` qui
laude hominum, ac secundis rebus affuere diras
illas ac delestabiles animas volunt; quibus ad publicas calamitates administris uti queant. Quare ex
iis gloriain illi, quasi forti viro, ac strenuo, comiparant. Quanquam qui istud convenit, cum excelsum ac sublimem extulerit, et humilem ac dejectum
depresserit? sub quo quisquis moderatus ac placidis noribus est, Caris loco, atque infamis ducitur,
soli vero apud eum possunt Zenas et Julius: quorum Zenas ille est, qui duplex hoc anno vectigal
extorsit; qui fratrem meum Anastasinm minatur
se falsæ legationis accusaturum ac damnaturum
esse. Atque ille volente Andronico plurimum potest;
Julius vero invito ac plorante; nec in quemquam
fortior, quam in Andronicum exstitit. Bis enim
jam ac ter in illum vociferans, et conviciis de
plaustro, ut aiunt, proscindens, et intentans omnia,
quæ dicta a me esse plurimi facerem, scelus illud
murem ex leone reddidit. Atque exinde illo tanquam mancipio utitur; quando ne secure quidem
est solo errore typographico, quo in Latina nostra
auxanæa pro aulana'a irrepsit.
Deinde ab eo, quod est αυξάνω, derivari τὰ αὐτ
ξαναία, nemo Græce vel mediocriter eruditus dixerit. Hoc enim per leges graminaticæ non licet.
Καὶ παρ' ἐμίους τῶν δακτύλων. Mutilume
dices, an δακτυλήθρας, et id genus instrumenti
carnificinæ tortum ac digitis retentum?
Καὶ συνήγε τὰ αὐ λαγαῖα Aurum Tironicum, Græca non consuluit, in eam opinionem inductus
et Aulanea tributorum genera fuisse, facilis est
suspicio. Ac prius quidem a tironibus deducitur;
quod in eorum stipendium insumptum sit. De posteriori quid pro certo dicam non habeo. Meursins
in Setabulario ἀπὸ τῆς αὐλῆς derivatum existimat,
quod in aulam exigeretur. Conjector ille nescio
quis, qui de suburbicariis vindicias scripsit, non
hariolantis more (quod ipsum tolerabile esset), sed
Lanquam Pythius aliquis e cortina pronuntiat, τὰ
ažavala esse superindicta, seu augmenta indictionum
et incrementa. Για enim vocem αὐξαναῖα vertere debuit interpres, ait ille. Sed multis modis vana est
ac temeraria ista castigatio. Primum αὐξανία non
legitur apud Synesium, sed αὐλαναία, tum in clitione Turnebi, quam in miss. omnibus. At iste, qui
Μαξιμίνος καὶ Κλεινίας ἔνεδροι. Nova vocis
Έφεδρος acceptio. Non enim crudelitatis administros
et quasi de palma certantes significat, sed cos poLius in quos crudelitaten exercet sit:a. Nisi antagonistas sic usurpat, ut leno ille Terentianus:
Ille verberando, ego rapulando, ambo defessi sumus.
PG 66:1449EPISTOLAE.· EPIST. LXXIX.
υπάρχων οἰκίας ἐσόμενος, μαίνεται ἐκπάγλως πίσυ- ad Andronicum arcana pertulisset; ne dignus quisνος Θόαντι, οὐδέ τι οἶδε τίνειν
piam, qui pro Anthemii anima morti objiciatur,
efugiat. Ergo ex iis, quæ in somnis quispiam viderit, vel vidisse potius dicitur, Pentapolis vere, nec
per somnium ærumnis afficitur. Andronicus enim, cui ea commissa sunt, bene de fortunata præfectorum domo meriturus perfurit horrendum Thoante fretus, neque novit honorare,
Ανέρας, οὐδὲ θεούς κρατερὴ δὲ ἐ λύσσα δέδυκεν.
Εν τούτοις τῇ πατρίδι τῶν πραγμάτων ὄντων, οὐκ
ἐδέησεν Εὐαγρίῳ μάντεως εἰς προαγόρευσιν τοῦ που
νηρῶς ἀπαλλάξειν, εἰς τὸ δικαστήριον ἀπελθόντι.
Αλλ' αὐτῆς ᾿Ανδρόνικος ἄντικρυς, οὐ πρὸς τοῦτον,
οὐδὲ πρὸς ἐκεῖνον, ἀλλὰ πρὸς αὐτὸν Εὐάγριον ἐξήγ
γειλε την γνώμην τὴν ἑαυτοῦ, καὶ ἔχεσθαι τῆς λει
τουργίας ἐθελοντὴν ἐκέλευσεν, ἐὰν σωφρονῇ· πάντως
γὰρ ἀποφανεῖσθαι τὴν καταδικάζουσαν. Απολελό
γημαι δὴ καὶ Θεῷ, καὶ τῷ θείῳ Διοσκουρίδη, καὶ
πᾶσιν ἀνθρώποις, ὡς ἔγωγε ἀτιμότερος ἐξ ἐντιμοτέ
που γέγονα, τά γε ἀνθρώπινα· ἀσθενέστερος δὲ ἐξ
Ισχυροτέρου. Καὶ Ἀνδρόνικος ἀπόντων μὲν ἡμῶν τὴν
δύναμιν ἐθεράπευσε, δι' ήν οὐ γέγονε δὶς ἐπ' Ἀλεξαν
δρείας ἀγώγιμος. Παρόντι δὲ οὕτω χρῆται, νὴ τὴν
Ιερὰν ἡμῶν κεφαλὴν, ὡς ἐπειδή μοι συνέπεσεν ἀπο
βαλεῖν τῶν παιδίων τὸ φίλτατον, κἂν ἐξήγαγον ἐμπν·
τὸν κρατηθεὶς ὑπὸ τοῦ πάθους (οἶσθα γὰρ ὅτι θηλύς
εἶμε περὶ τοῦτο πέρα τοῦ δέοντος)· νῦν δὲ οὐ λογισμῷ
του πάθους ἐκράτησα· ἀλλ' ᾿Ανδρόνικος ἀντιπερι
ἤγαγε, καὶ πρὸς ταῖς κοιναῖς συμφοραῖς τὸν νοῦν
ἔχειν ἐποίησε· καὶ γεγόνασι μοι συμφοραί παραμυ
θέας τῶν συμφορῶν, πρὸς ἑαυτὰς ἀνθέλκουσαι, καὶ
πάθει πάθος έκκρούουσαι, ὀργὴ συμμιγής λύπη την
ἐπὶ τῷ παιδίῳ λύπην. Οἶσθα ὅτι μοι μαντευτὸς ἦν
θάνατος εἰς κυρίαν τοῦ ἔτους ἡμέραν. Καὶ γέγονεν
ἐκείνη, καθ' ήν ἱερασάμην. Ησθόμην μεταβολής βίου,
ἐς ἄχρι νῦν ἐμπανηγυρίσας αὐτῷ, καὶ τιμῆς ἀνθρωπίνης, καὶ πάσης γλυκυθυμίας παρ' ὀντινοῦν τῶν
ενώποντε πεφιλοσοφηκότων ἀπολελαυκώς, οὐχ ἧττον
διὰ τὰ θύραθεν, ἢ διὰ τὴν παρασκευὴν τῆς ψυχῆς,
ἅμα πάντων αφηρημένος αἰσθάνομαι. Τὸ μὲν οὖν
μέγιστον τῶν κακῶν, ὅ μοι καὶ δύσελπιν τὸν βίον
ποιεῖ, οὐκ εἰωθὼς ἀποτυγχάνειν ἐν ἱκετείαις Θεοῦ,
τῶν πρώτων οἶδα μάτην εὐξάμενος· ὃς τὴν μὲν οἰκίαν
καπῶς ὁρῶ πράττουσαν, τὴν δὲ πατρίδα δυστυχού
Mortalesque deosque, furorque hunc corripit ingens.
Cum eo patriæ res devenissent, nihil Evagrius
vate opus habuit, qui infelicem causæ suæ exitum
prædiceret, si in judiciam veniret. Sed Andronicus
ipse palam non huic aut illi, sed Evagrio ipsi
suam sententiam denuntiavit; ac sponte publicæ
functioni jussit insistere, si saperet: prorsus enim
se in illum condemnationis sententiam esse dicturum. Quare satisfactum a me est tam Deo, quam
divino Dioscuridi, et universis mortalibus, quod
ex bonoratiori redditus sum inhonoratior, quan -
tum ad humana pertinet, et ex potentiori inbe
cillior. Andronicus vero, absente me, potentiam
et auctoritatem observabat meam, per quam bis in
nexum Alexandriæ non est abductus. In præsentem autem ita, per sacrum caput vestrum, sese
gerit, ut eum nubi liberorum meorum charissisuum amittere contigisset, pene ut ex hac me vita
liberet educere, luctu ac microre superato: scis
enim quam in iis sim ultra quam deceat, muliebri
animo et infracto: cum 227 bæc, inquam, ita
se haberent, non ratione tamen dolorem vicerim;
sed animum meum ad sese revocarit Andronicus,
ac communibus miseriis mentem advertere coegerit. Ac mihi aerumnæ fuerunt rumnarum remedia, quæ me ex adverso traxerunt, et cominotionem animi ĉommotione alia repulerunt; ira nenipe
dolori mista, dolorem, quem ex alii morte ceperam. Nosti ad certum anni diem mortem mihi
prædictam fuisse. Fab ille ipse, quo sum episcopus factus. Sensi ego mutationem vitæ; quam
cum hactenus perpetua quadam hilaritate, ac velut
festiva celebritate traduxissem, cum humanos honores, ac nullam non animi voluptatem supra
omnes, qui se unquam philosophiæ dediderunt,
experlus essem, non minus ob externa illa bona,
quam ob animi comparationem ac statum; video
αἰπεῖν ἀναγκάζομαι. Καὶ πᾶσιν ἐκκείμενος ἐφ'
ægrotabat; qui Theodosii pueri imperatoris ac argumento probare potest? An non alibi, quam in
reipublicæ curam sustinens, non alibi quam in
comitatu degebat. In eadem urbe Thoanti editum
insomnium manifeste declarant verba illa Synesii:
Οίτινες (przfecti) εἰσκληθέντος οίκοι Θόαντος μόνου,
τοῦ σοφιστού, φησί, μόνον παρόντος, εξενηνόχασι
πρὸς αὐτὸν τὸ ἐνύπνιον. Si uuus ex iis præfectis
fuit Anthemius, ut conjector agnoscit, Constantinopoli autem versabatur idem, ubi et agrotabat,
necesse est ibidem fuisse Thoantom, ut ab illis
præfectus domum accerseretur, ac de insomnio
doceretur. Proinde εὐτυχή; τῶν ὑπάρχων οἰκία, non
est Augustalis prætorium nescio quod Eutycheum,
sed fortunata præfeciorum domus, ut Anthemium
Orientis prætorio præfectum intelligat, cum aliquo
alio, forte an urbis praefecto, Anthemii cognato, et
ex ejus oixíz, hoc est domo ac familia. Nam quod
Eutycheum præfecti Augustalis [LXXXI] Alexandriæ, el Ægypti prætorium fuisse dicit, cedo, quo
PATROL, GR. LXVI.
prætoriis præfectorum proponi leges consueverant?
eodem ecce Cod. Theod. de privil. corporat. urbis
Romæ, les 1 banc habet subscriptionem, Dat. Kalend.
Jun. Bonamansione, PP. in foro Trajani. Num Trajani forum praetorium Romæ fuisse conjector alldebit asserere? Tum l. 10 de pistoribus_et catalo
lensibus, Dat. Non. Jul. in Pantheo. Pantheum),
quod sciam, prætorium non fuit. Vana est itaque
conjectoris bariolatio, et castigatione, uti dixi,
digna temeritas, qui cap. 2, Dissert. 2 De suburbicariis eam inscriptionem præfixit: Synesii locus
ab interpretis inscitia vindicatus, et in capite ipso:
Quem locum mirum quam perperam interpretatus
fuerit etiam nuperus Synesii enarrator. Ac si, quid
insoitia sit, scire conjector volet, Veterem mundi
descriptionem legat, quam Græce ex Latino a sy
conversain nuper edidit. Nihil erit quod quid illa
sit, alibi requirat.
PG 66:1451φύρεσθαι, προσθήκην ἔσχον Ανδρόνικον τὸν καλο
φῶνα τῶν κακῶν, δι᾿ ἂν οὐδὲ ἀχαρή καρπούμαι την
σύντροφόν μοι σχολήν. Αλλ' ἐμὲ δεῖ μηδὲν βρείς;
ὄντα μηδενί, πάντων προσιόντων, καὶ τὴν ἀσθένειες
ἡμῶν διελεγχόντων, ἀνέχεσθαι. Πρὸς ταῦτα δέομαι,
πάνυ σφόδρα δέομα: ἀμφοῖν μὲν ὑμῶν, διαφερόντως
δὲ σοῦ τῆς φίλης μοι κεφαλῆς, ἀδελφὲ ᾿Αναστάσε
σὺ γὰρ δὴ φήμην έχεις προστατεῖν ἀνδρὸς λυσσώ
τος· εἴ τίς σοι δύναμις πάρεστιν· ὑπὲρ Συνεσίου
γὰρ μᾶλλον, ἢ ὑπὲρ Ανδρονίκου δικαιότερος ἂν εἴη;
αὐτῇ χρώμενος· ἀπάλλαξον κατηφείας Πτολεμαΐδα
τὴν λαχοῦσαν με πόλιν, οὐκ ἐμοῦ γ' ἐθέλοντος· εἶδεν
ὁ πάντα ὁρῶν ὀφθαλμὸς τοῦ Θεοῦ. Οὐκ οἶδα ὑπὲρ εί
νων ἐκτίνω τοσαύτας δίκας· καὶ εἴ τῳ, φησί, θεών
ἐπίφθονοι πρότερον ἦμεν, ἀποχρώντως τετιμωρή
μεθα. ᾿Αλλὰ ταύτην γε τὴν φωνὴν ἄξιον εἰπεῖν καὶ
ὑπὲρ Μαξιμίνου, καὶ ὑπὲρ Κλεινίου, οὓς ἐμοὶ δοκεῖν
[γρ. δοκεῖ] ἂν καὶ ὅστις ὠμότατος δαιμόνων ηλέησεν.
Εξῃρήσθων τοῦ λόγου Θόας τε καὶ ᾿Ανδρόνικος, οἱ
μόνοι δαιμόνων ἀμείλικτοι.
me eodem tempore omnibus orbatum ac despolia- ᾧ προσανακλάεσθαι, καὶ τὰ κατ' αὐτὸν ἕκαστον ὁλο
tum esse. Sed quod malorum est longe maximum,
quodque mihi desperatam vitam facit, nunquanı
antea in precibus ad Deum ſundendis frustrari volo
solītus, nunc primum frustra me precatum sentio:
qui ærumuis oppressam familiam video; et in
aflicta patria versari cogor; et omnibus palam
propositus, suas ut apud me calamitates deplorent
ac lugeant, Andronicum malorum omnium colophonem ad ea accessionis bahui loco; propter
quem ne momento quidem familiari mihi otio perfrui licet. Necesse autem est me, cum nulli ulla in
re prodesse possim, adeuntibus omnibus, et
imbecillitatem nostram arguentibus, æquo animo tolerare. Ob hæc supplex rogo, magnopere,
inquam, rogo, cum utrumque vestrum, tum charum
te imprimis mihi caput, frater Anastasi: te enim
fama est in furiosum ac rabidum hominem juris
nonnihil habere; si quid in te auctoritatis est:
justius enim est te ea in Synesii, quam in Andronici gratiam uti: libera morore ac tristitia Ptoleinaidem; quam ego urbem sortitus sum, equidem minime volens: novit omnia pervadens oculus Dci.
Quibus de causis tam graves pœnas exsolvam nescio. Et si cujus, aiunt, deorum invidiam in nos
concitaverimus, salis superque pœnarum dedimus. Verum hac ipsa voce merito pro Maximino es
Chinia est ɑtemdum. Quorum vel crudelissimus quisque, ut opinor, dæmonum misericordiam caperet.
Thoautem et Andronicum excipio, qui soli sunt dæmonum implacabiles.
228 EPISTOLA LXXIX bis.
Theophilo.
Equidem paternis mandatis et manum, et voluntatem ministram eram adhibiturus; sed ne Aiupelium quidem diligentius arbitror suis commodisc
prospexisse, quam Nicæum, ut suis ipse bonis
excideret. Nam neque quid causæ antea ad proßeiscendum habuerit, satis scio; neque cur redierit; neque cur iterum peregre sit profectus. Qui
enim nossem, cum nec eum viderim, nec certi de
eo quidquam renuntiaretur? Quin sacra tua manu
scriptas litteras alius quidam attulit, et has vicissim petiit; quoniam jam Nicæus e portu solvisset.
Neque vero mihi quidem ille visus non est; dux
autem aut vidit, aut de eo aliquid audiit. Sed ne
ille quidem vidit, aut audiit. Quomodo igitur Nicrus vincat, qui in agro procul ab iis finibus degit,
et pro eo commoditates plurimas, quascunque
agricolis tempestates ferunt, percipit? Plures
autem forent, si materna bona retinuisset.
EPISTOLA LXXX.
Philosophæ magistræ.
Tametsi non omnia mihi eripere fortuna potest,
vult tainen quæcunque potest:
Quæ natis meme orbavil multisque bonisque.
Sed optima quæque velle et injuria oppressis
adesse, mihi nunquam eripiel. Absit enim ut anim
mum quoque meum expugnet! Odi igitur injustitiam: hoc enim licet; prohibere autem vellem
equidem. Verum et học ex eorum genere est, quæ
mihi erepta sunt: et ante liberos ea re sum privalus.
Θεοφίλῳ [γρ. Θεοτίμως.
Ἐγὼ μὲν οἷος ἦν τῷ πατρικῷ προστάγματι καὶ
χεῖρα καὶ γνώμην ὑπηρέτιν εἰσενεγκεῖν· ἀλλ᾽ οὐκ ἂν
οίμαι, κάλλιον Αμπέλιος εσκέψατο περὶ τῶν ἑαυτῷ
λυσιτελούντων, ἢ Νίκαιος ὑπὲρ τοῦ πῶς ἀλλοτρι
θείη τῶν ἑαυτοῦ. Οὔτε γὰρ ἐφ᾽ οἷς πρότερον ἀπῆρεν
οἶδα καλῶς· οὔτ᾽ ἐπὶ είαν ἐπανῆλθεν· οὔτ᾽ ἐπὶ τίσιν
αὖθις ἀποδημεῖ. Πῶς γὰρ, ἂν οὔτ᾽ εἶδον, οὔτε περὶ
αὐτοῦ τι σαφὲς ἀπηγγέλλετο· ἀλλὰ τὴν ἐπιστολὴν
τῆς ἱερᾶς σου χειρὸς ἕτερός τις εκόμισε, καὶ ταύτην
ἀντῄτησεν, ὡς ἤδη Νικαίου λύσαντος τὸ πρυμνήσουν;
Καὶ οὐκ ἐγὼ μὲν οὐκ εἶδον αὐτόν· ὁ δ᾽ ἡγεμὼν εἶν,
ἢ ήκουσεν. ᾿Αλλὰ κἀκεῖνος οὔτ᾽ εἶδεν, ούτ' έτους
Πῶς οὖν ἔστι Νίκαιον νικᾶν ὑπερόριον ἐν ἀγρῷ ἐπ
τώμενον· ἀλλ᾽ ἀντὶ τούτου πολλὰ κἀγαθά, καὶ ἔσ
φέρουσιν ὧραι τοῖς γεωργοῖς ἔχοντα; Πλείω δ' έν εν,
εἰ καὶ τῶν μητρώων εκράτησε.
Τῇ φιλοσόφφ.
Εἰ καὶ μὴ πάντα ὁ δαίμων ἀφελέσθαι μου δύνα
ται, ἀλλὰ βούλεται ὅσα γε δύναται·
"Ος μ' υἱῶν πολλῶν τε καὶ ἐσθλῶν εἶτι ἔθηκεν.
᾿Αλλὰ τό γε προαιρεῖσθαι τὰ βέλτιστα, καὶ τίθεσθα:
τοῖς ἀδικουμένοις, οὐκ ἀφαιρήσεται. Μὴ γὰρ δὴ καὶ
τῆς γνώμης ἡμῶν κατισχύσεις! Μισῶ μὲν οὖν ἀδι
κίαν· ἔξεστι γάρ κωλύειν δὲ βουλοίμην μὲν, ἀλλὰ
καὶ τοῦτο τῶν ἀφαιρεθέντων ἐστὶ, καὶ οίχεται και
τοῦτο πρὸ τῶν παιδίων,
PG 66:1455EPISTOLA LXXXV.
Eidem.
Litteras ad saerum tuum, mihique imprimis opiatum caput, praeclaro Gerontio commisi; quibus
primi illi ad te aditus occasio praebeatur. Tunc
enim illum mea causa forsitan honorabis. Postquamı
vero periculum ejus feceris, ipsius etiam causa
alterum quempiam.
EPISTOLA LXXXVI.
230 Eidem.
Cui hanc epistolam commisi, Dalmatarum ordinis quæstor est, et annonæ præfectus. Ego vero
Dalmatas omnes, perinde ac filios meos, amplector.
Populus enim urbis ejus sunt, quæ me sortita est.
loc unum significare tibi debui. Tuum erit talem
te erga meos, qualem erga tuos, præbere.
EPISTOLA LXXXVII.
Pylæmeni.
Cum ego vernas ex Thracia litteras accepissem,
epistolarum fasciculum diu multumque versari, et
cui forte præclarum Pylæmenis nomen esset inscriptumn; quod nefas ducerem aliquid prius scriplum attingere. Sed nihil usquam visum est. llaque si quidem absens es, prope diem, feliciterque
revertere. Sin tum præsens aderas, cum noti omnes
Zosimo litteras ad me dabant, sane mirum fuerit
ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΟΕ.
Τῷ αὐτῷ.
Ἐπιστολὴν ἐπέθηκα τῷ θαυμαστῷ Γεροντίῳ πρὸς
τὴν Ιεράν σου καὶ τριπόθητον κεφαλήν, τῆς πρώτης
εντεύξεως παρέξουσαν πρόφασιν. Τότε μὲν γὰρ αὐτ
τὸν ἴσως δι' ἐμὲ τιμήσεις, μετὰ δὲ τὴν πεῖραν, ἕτερίν
τινα δι' αὐτόν.
ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΑΓ.
Τῷ αὐτῷ.
τῇ δέδωκα τὴν ἐπιστολὴν, ταμίας ἐστὶ καὶ την
δότης τοῦ Δαλματῶν τάγματος. Πάντας δ' ἐγὼ εἰς
Δαλμάτας, ἴσα καὶ τοὺς υἱέας τιμῶ. Δῆμος γὰρ εἰπ
λαχούσης με πόλεως. Μόνα ἦν ταῦτα μηνύσαι πρὸς
σέ. Σὸν δὲ τοῖς ἐμοῖς ὡς σαυτοῦ χρήσασθαι.
Πυλαιμένει.
Ἠρινὰς ἀπὸ Θράκης επιστολὰς κομισάμενος, ενώ
χλησα τῷ φακέλῳ τῶν γραμμάτων, εἴπου τις εἰς τὸ
κλεινὸν ἐπιγεγραμμένη Πυλαιμένους όνομα· ὡς οὐκ
ἄξιον ἑτέρῳ βιβλίῳ προεντυχεῖν. Ἀλλ᾽ ἦν οὐδὲν ούν
δαμοῦ. Εἰ μὲν οὖν τυγχάνεις ἀποδημῶν, ἀλλ' ἐπανελ
θοις ταχέως τε καὶ καλῶς. Εἰ δ᾽ ἐπεδήμεις, ἡνίκαι
πάντες οι γνώριμοι Ζωσίμῳ τὰς ἐπιστολὰς ἐπεδίδο
σαν, τοῦτ' ἂν εἴη τὸ παράδοξον, εἴ τις ἐγένετο περὶ
quemquam me magis esse recordatum, quan Py- ἐμὲ Πυλαιμένους μνημονικώτερος.
limenem.
EPISTOLA LXXXVIII.
Fratri.
Hactenus res nostræ felici in statu fuerant. Inde,
velut reciproco quodam fluctuum impetu, et publica mihi et privata mærorem afferunt. Vivo enim
in infesta hostibus regione minime privatus, mihique singulorum calamitates deplorandæ sunt; et
in mense saepius ad propugnacula prosiliendum,
quasi ad militiæ societatem, non ad fundendas
preces conductus fuerim. Tribus ex maribus filiis,
unus adhuc mihi superest. Tu vero si secundo
vento naviges, feficierque vivas, non penitus adversa fortuna conflictamur.
EPISTOLA LXXXIX.
Theophilo.
Sublata ex hominibus justitia est. Andronicus et
antea faciebat, et modo patitur injuriam. Sunt
autem Ecclesiæ mores ejusmođi, ut depressos extollat, elatos deprimat. Hune igitur Andronicum
oderat quidem antea, ob illa quæ perpetrabat; et
mcirco illum eousque passa est recidere. Nunc
ejusdem miseretur, quod illum inprecatione graviora quædam expertum sentiat. Itaque potentibus
etiam viris ejus gratia molestiam fecimus. 231
Enimvero acerbum illud est, si nunquam nos cum
felicibus ac florentibus stabimus; sed cum fentibus perpetuo flebimus. Quare nos hic eum e funęsto tribunali detraximus, ac cæteris in rebus leviores illi multo calamitates reddidimus. Quod si
qua tna illum pietas cura ac sollicitudine dignabitur, magno hoc mihi argumento fuerit, hominem
a Deo non omnino esse derelictumn.
Τῷ ἀδελφῷ.
Τίως μὲν ἐπράττομεν εὖ. ΕΠ' ὥσπερ ρεύματος
ανθυπενεχθέντος, καὶ τὰ κοινὰ λυπεῖ, καὶ τὰ βα
Ζῶ τε γὰρ οὐκ ἰδιώτης ἐν χώρᾳ πολεμουμένη" κιμά
δεῖ κλάειν ἀεὶ τὴν ἑκάστου συμφοράν· καὶ τοῦ μηνός
πολλάκις ἐπὶ τὰς ἐπάλξεις πηδᾷν, ὡς ἐφ᾽ ᾧ γε σε
στρατεύσομαι μεμισθωμένον, οὐκ ἐφ᾽ ᾧ γε προτεί
ξομαι. Τριῶν ἀῤῥένων ἐν ἔτι μοι λείπεται. Σὺ δ
ἐὰν ἐξ οὐρίας πλέῃς, καὶ ζῆς ἡδέως, οὐ πάντα ἡμᾶς
ὁ δαίμων λυπεί.
Θεοφίλη.
Οἴχεται τὸ δίκαιον ἐξ ἀνθρώπων. Ανδρόνικος και
Η πρότερον ἠδίκει, καὶ νῦν ἀδικεῖται (γρ. πρότερον μέν
† δ. νῦν δὲ ἀδ.]. Τὸ δὲ τῆς Ἐκκλησίας ἦθος [πρ. 10;),
οἷον ὑψῶσαι μὲν ταπεινόν, ταπεινῶσαι δὲ υψηλό.
Τοῦτον δὴ τὸν ᾿Ανδρόνικον, ἐμίσει μὲν ἐφ᾽ οἷς ἐποίες
(διὸ καὶ προήκατο μέχρι τούτων ἐλθεῖν)· ἐλεεῖ δὲ νῦν,
ἐφ᾽ οἷς ἤδη τοῖς ὑπὲρ κατάραν ὠμίλησεν· ὅτι [.
ἔτε] καὶ τοὺς νῦν ἐν δυνάμει δι' αὐτὸν ἐλυπήσαμεν.
Ἀλλὰ δεινὸν, εἰ μηδέποτε μετὰ τῶν εὐημερούντων
στησόμεθα, τοῖς δὲ κλάουσιν ἀεὶ συνδακρύσομεν.
Ημεῖς τε οὖν ἐνταῦθα στυγνού βήματος αὐτὸν ἐξιι·
λόμεθα, καὶ τἄλλα ἐλάττους αὐτῷ παρὰ πολὺ τὰς
συμφορὰς ἐποιήσαμεν. Κἂν ἡ σὴ θεοσέβεια φροντίδας
αὐτὸν ἀξιώσῃ, τοῦτο μέγιστον ἐγὼ τεκμήριον δε το
μαι, τοῦ μὴ παντάπασι τὸν ἄνθρωπον απογνωσία και
παρὰ Θεοῦ.
PG 66:1463in prædiis hostes castra sua collocaverint, eaque έπειτα μένται τὰ περὶ τὴν πρεσβείαν καὶ πάν
tanquam arce ac præsidio contra Cyrenen utan- λαμπρῶς διεστασίασεν ἡμᾶς. Εὼ τὰ κατὰ τὸν ἐται-
(tur? Cuinam igitur, cuinam pœnas dabit? Justitiæ ρον Διοσκουρίδην, ὅτι μετρίως ἐπράχθη, καὶ οὐχ ὡς
ipsi. Ita enim procul dubio fore polliceor, quod ἂν κινῆσαι Θεοῦ τε καὶ ἀνθρώπων νέμεσιν. Αύτη
præclare scire videor. Nam illum meo et communis μέντοι σαφῶς ἐστι περὶ ἧς πρὸς λύραν άδομεν·
patriæ 235 nomine ulciscetur, pro qua diversas in administrando partes tenuimus; et propter quam
mutuas offensiones atque inimicitias suscepimus. Non enim ullius mearum rerum causa suscepimus:
neque id dicere ille potest. Sed primum omnium, quod rem militarem et civitatis consilium ad operas
atque mercenarios devenisse animadverteram, eique resistere conabar. Postea vero legatio ipsa nos
maxime invicem abalienavit. Mitto quæ in sodalis Dioscoridis causa contigerunt, quam a me cum
omni moderatione facta, nec ut Dei aut hominum indignationem provocarem. Hæc tamen ipsa Nemesis
est, de qua ad lyraın canimus:
Clam vestigia gradiens premis;
Elataque colla reprimis,
Sub norma vitam hominum tenes.
Verum cum decretum faciendum esset, ego quidem pro patria auctor eram, ut peregrini a militia immunes essent: at ille pro Helladio et Theo
duro repugnabat. Quanquam quis est quin intelligat
magistralus omnes, etiam eos qui natura maxime
militares sunt, a peregrinis dedoceri, et in mercatores transformari? Rursus alterius decreti auctor
eram, de abolendo apud nos ducatu. Id quod
omnes, qui bic sunt, uno consensu asserunt unicum
esse malorum remedium, ut antiquæ præfecture
civitates contribuantur, hoc est ut ab Ægypti
præfecto Libyæ quoque urbes administrentur. At
ille lucri causa refragalus est; palamque dicere alsus est, expedire humiles atque abjectos esse mililes. Sed, hens! tu (opera pretium enim est, hoc
illi abs te diei), propter ista nunc quidem exsecrabilis es, qui communis fortunæ contra quam cœtcri sis particeps. Nam beatus inter miserus degis;
at ego communem cum civitate infelicitatem sustiΛήθουσα δὲ παρὰ πόδα βαίνεις
Γαυρούμενον αυχένα κλίνεις
Ὑπὸ πήχυν ἀεὶ βιοτὰν κρατεῖς.
᾿Αλλὰ ψηφίζεσθαι δέον, ἐγὼ μὲν ἔγραφον ὑπὲρ τῆς
πατρίδος, ἀστρατείαν εἶναι τοῖς ξένοις· ὁ δὲ ἀντ
έλεγεν ὑπὲρ Ελλαδίου καὶ Θεοδώρου. Καίτοι τίς οὐκ
οἶδεν, ὅτι καὶ τοὺς φύσει στρατιωτικῶς ἔχοντας τον
ἀρχόντων οι ξένοι μεταδιδάσκουσι καὶ μετασκευά
ζουσιν εἰς ἐμπόρους; Πάλιν ἔγραφον ὑπὲρ τὸ
λελύσθαι τὴν παρ' ἡμῖν στρατηγίαν, ὅπερ ἅπαντες
ομοφώνως οἱ τῇδε ἄνθρωποι μόνον εἶναί φασι λυτή
ριον τῶν δεινῶν, ἐπανελθεῖν εἰς ἀρχαίαν ἡγεμονίαν
τὰς πόλεις· τουτέστιν ὑπὸ τὸν Αἰγυπτίων άρχοντα
καὶ τὰς Λιβύων τετάχθαι. Ο δὲ ἀντέλεγεν ὑπὲρ τῶν
κερδῶν καὶ ἄντικρυς ἀπετέλμα λέγειν, ὅτι λυσιτε
λεῖ ταπεινοὺς εἶναι στρατιώτας. Ἀλλ᾽ ὦ των (ἄξιον
γὰρ διὰ σοῦ πρὸς αὐτὸν εἰρῆσθαι), διὰ ταῦτα, είν
μὲν ἐπάρατος εἴ, τῆς κοινῆς τύχης ἐπὶ τἀναντία πι
ρώμενος. Εὐτυχεῖς γὰρ ἐν ἀτυχοῦσιν· ἐγὼ δὲ τῇ πό
λει συνατυχῶ. Ἴσθε μέντοι σαφῶς, ὅτι φύσεως ἔτι
νόμος, ἐμπεριέχεσθαι τῷ καθόλου τὰ μέρη. Καὶ ὅταν
πάνυ πολὺς ἀπὸ τῆς τοῦ σώματος συμφορά, ὁ στην
αὐξηθῇ, ἕως μὲν ἀντέχει τὸ ὅλον, εὐσθενεῖ τε καὶ
πιαίνεται· ἀπολλυμένῳ δὲ συναπόλλυται. Καὶ σὺ τὸ
παρὸν εἴ τιθέμενος, λήσεις τοῖς σαυτοῦ πολιτεύμασιν
ειμαρμένη τῆς πατρίδος τε ὢν καὶ σαυτοῦ. Μέχρι
τούτου Λασθένης ὠνομάζετο φίλος Φιλίππου, μέγα
προὔδωκεν Ολυνθον. Τὸν δὲ ἄπολιν, πῶς εἰκός 15.
εὐτυχεῖν;
neo. Scito tamen natura lanc esse legem ut partes
in toto comprehendantur. Ac quando ex corporis
detrimento splen supra inodum excreverit, donec
universum corpus stelerit, gliscit quidem et distenditur; eo vero pereunte, simul etiam perit. Sic
tu præsenti successu fruens, paulatim consiliis tuis
fatalis et patriæ, et tui pestis atque exitium eris.
Eo usque Lasthenes Philippi amicus appellabatur, donec Olynthum prodidit. Qui vero patria cart,
beatus esse qui potest?
236 EPISTOLA XCV.
Olympio.
Ego Deum testem voco, quem et philosophia et
amicitia vencratur, præ episcopatu, me non unam
mortem libenter esse toleraturum. Sed quoniam
mihi Deus non quæ peterem, sed que vellet imΕΠΙΣΤΟΛΗ ΚΕ'.
Ολυμπίῳ.
Εγώ μάρτυρα ποιοῦμαι Θεόν, ἐν καὶ φιλοσοφία
καὶ φιλία πρεσβεύει, πολλοὺς μὲν ἂν θανάτους ἀλλ'
ἱερωσύνης ειλόμην. Τοῦ Θεοῦ δὲ ἐπενεγκόντας ούχ
ὅπερ ήτουν, ἀλλ' ὅπερ ἐβούλετο, εὔχομαι τον γενό
Πάλιν έγραφον. Pentapolitana provincia,
nt et Libya, sub Augustalis præfecti dispositione
perpetuo fuit. Sed rei militaris administratio alia
temporibus aliis fuisse videtur. Nam principio dux
idem Libyæ civitatum, qui et Alexandriæ, militibus
præerat. Postea Libyæ suus quidam militum dux
est attributus; quod propter ingruentes, opinor,
e vicino barbaros, maturandæ erant expeditiones.
Tum vero deterior esse cœpit inilitum conditio, quo
ab minori et imbecilliori duce regebantur. liaque
Synesius pristinum morem revocandum esse cen
suerat, cui obstitit Julius. Hæc est ηγεμονία
στρατηγία, de qua hic agitur. Nam przier Aug
stalem praefectum, qui Alexandria ac tou Αγριο,
Libyæ et Pentapoli præerat, militiæ duces ersal,
qui bellicam rein gerchant.
PG 66:146514G5
EPISTOLE. EPIST. XCVN.
μενον νομέα τοῦ βίου, γενέσθαι καὶ τοῦ νεμηθέντος
προστάτην· ὡς μὴ φανήναί μοι το πράγμα φιλοσο
φίας ἀπόβασιν, ἀλλ᾽ εἰς αὐτὴν ἐπανάβασιν. Τέως δὲ,
ὥσπερ εἴ τι μοι τῶν ἡδέων συνεπεπτώκει, ἐκοινωσά
μην ἄν σοι τῇ πάντων φιλτάτῃ μοι κεφαλῇ· οὕτω καὶ
τῶν δυσχερῶν εἰς σὲ παραπέμπω τὴν ἀκοὴν, ἵνα συν
ἀχθοιό τε, καὶ εἴ τι δύναιο πρὸς τὴν ἐμὴν φύσιν
τὸ πρᾶγμα ἐξετάσας, εισηγήσατο γνώμην, ὅ τι με
δεήσει ποιεῖν. Νῦν γὰρ ἐγὼ πόρρωθεν οὕτω διαπειρῶμαι τοῦ πράγματος, ώς έβδομον ήδη μήνα γενόμενος
ἐν τῷ δεινῷ, μακρὰν ἀποδημῶ τῶν ἀνθρώπων παρ'
οἶ; ἱεράσομαι, ἕως ἂν ἀκριβῶς ὁποῖόν ποτέ ἐστι τῇ
φύσει κατανοήσω. Κἂν μὲν ἐγχωρῇ μετὰ φιλοσοφίας
πράγμα εργάσομαι· εἰ δὲ ἀλλοῖόν ἐστιν, ἢ κατὰ τὴν
ἐμὴν ἀγωγήν τε καὶ προαίρεσιν, τί ἄλλο, ἢ τὴν εὐθὺ
της κλεινῆς Ἑλλάδος ἀποπλέων οἰχήσομαι; 'Απειταμένῳ γὰρ τὴν ἱερωσύνην, ἀπογνωστέον ἐστὶ καὶ
τῆς πατρίδος, εἰ μή με δεῖ πάντων ἀτιμότατον εἶναι
καὶ ἐπαρατότατον, ἐν ὄχλῳ μισούντων ἀναστρεφόμένου.
vero, desperandus mihi patriæ conspectus est, nisi
esse oporteat, in eorum turba quibus sum exosus,
ΕΠΙΣΤΟΛΗ 4G.
Τῷ αὐτῷ.
Τὴν ἐπιστολὴν ἀναγινώσκων, ἐν ᾗ διηγήσω περὶ
τῆς ἀρρωστίας, καὶ ἐφοβήθην ἀρχόμενος, καὶ πανόμενος ἀνεθάρρησα. Απειλήσας γὰρ κίνδυνον, εὐηγγελίσω τὰ λῴονα. Περὶ ὧν δὲ ήτησας πεμφθῆναι παρ'
ἡμῶν ἡ κομισθήναι, τὰ δυνατὰ πάντα πάντως ή περ
φθήσεται, η κομισθήσεται. Τίνα δὲ αὐτῶν τὰ δυνατά,
καὶ τὰ μὴ δυνατά, περιττόν γράφειν. Αὐτὴ γὰρ ἡ
δόσις ἐπιδείξει. Εῤῥωμένως καὶ εὐδαίμων διαδιῴης
Θεῷ, κεχαρισμένος, ἑταῖρε τριπόθητε. Γένοιτο ἡμᾶς
καὶ συμμίξαντας ἀλλήλων αὖθις ἀπολαῦσαι, καὶ μὴ
προεξέλθοις πρὶν ἂν ἀλλήλοις ἐντύχωμεν. Εἰ δὲ Θεὸς
Ελλη τη βεβούλευται, σὺ δὲ καὶ ἀπόντων ἡμῶν μέσ
μνησο. Βελτίοσι μὲν γὰρ Συνεσίου ἐντεύξῃ πολλοῖς·
φιλοῦσι δὲ μᾶλλον, οὐκ ἂν ἄλλοις εντύχοις.
ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΙΖ.
Τῷ αὐτῷ.
Πώς οίει με διψῶντα ταῖς ἡδίσταις ἐπιστολαῖς ἐν
τετυχηκέναι; Περὶ ποῖα δὲ μέρη τῶν ἐπιστολῶν οὐχὶ
τάση διαχυθῆναι τῇ ψυχῇ; Αφ' ὧν ἦλθον εἰς πολλα
πλασίαν διάθεσιν, καὶ οὐκ εἰς μακρὰν προσδοκῶ τὴν
Αλεξάνδρειαν ἔχουσαν ὅτι τὴν φίλην κεφαλήν όψεσθαι. Καὶ ἐφ᾽ οἷς γὰρ Σεκούνδον εὖ ἐποίησας, ἡμᾶς
ἐτίμησας· καὶ ἐφ' εἷς οὕτω γράφων τιμᾶς, ἐξηρτήσω
ταυτοῦ, καὶ ἐποίησας εἶναι σούς· παρ' ὅσον τῶν
χαμαὶ ἐρχομένων ὄντες, οὐκ ἐπιγινώσκομεν τὴν ἀξίαν,
διπλῇ τιμώμενοι, καὶ τῷ μεγέθει τῶν γραφομένων,
καὶ τῇ σπουδῇ τῶν γενομένων. Τῷ δεσπότῃ μου τῷ
Κόμητι γέγραφα μὲν ἤδη πολλάκις· ἐπεὶ δὲ ἐν ταῖς
διὰ τοῦ παιδὸς ἐπιστολαῖς αἰτιᾷ μὴ γεγραφότα προς
οὐτόν, ἐπέθηκα καὶ τῷ δεσπότῃ μου τῷ ἀδελφῷ πρὸς
αυτόν γράμματα. Ερβωμένος καὶ εὐδαιμονῶν διατέ
λει φιλοσοφίας έχων φροντίδα, όση προσήκει τῷ μετὰ
θείων ερώτων ήργμένῳ ταύτης. Ἀπὸ τῆς κλίνης του
posuit; illum ipsum precor, qui mihi ejusmodi
vitæ attributor exstitit, esse et ejus, quod attribuit,
moderatorem ac patronum: ne mihi res ista descensus a philosophia, sed ad illam ascensus esse
videatur. Interim vero, quemadmodum si quid
mibi ex animi sententia contigisset, tibi omnium
amicissimo mibi communicassem; sic et molestorum
ad te narrationen) transmitto, uti et condoleas mihi, et si quid possis, re ad ingenium meum expensa, sententiam tuam de eo proferas, quid me facere
oporteat. Ego enim adeo nunc e longinquo rei periculum facio, ut cum septimum jam mensem
molestum et invisum manus ingressus sim, procul degam ab iis apud quos episcopus esse debeo,
donec quæ ejus rei matura sit, accurate penitusque didicerim. Quod si una cum philosophia facere istud liceat, eam obibo functionem. Sin est ut
abhorreat ab institutione animoque nostro, quid
aliud quam recta in celeberrimam Græciam navigans demigrabo? Etenim simul episcopatum ejura -
me omnium inhonoratissimum et exsecratissimum
assidue versantem.
EPISTOLA XCVI.
Eidem.
Cum epistolam legerem, in qua ægritudinem exponebas tuam, et initio veritus sum, et pestremo
animum resumpsi. Postquam enim periculum minatus es, meliora postea significasti. De quibus vero postulas, ut a nobis aut mittantur aut perferantur,
quæcunque in nostra erunt potestate, omnia ulique
mittentur aut perferentur. Porro quæ in nostra siut
potestate quæve non sint, scribere supervacaneuin
est. Id enim donatio ipsa monstrabit. Sanus felixque
perpetuo vivas, Deoque acceptus, ο sodalis optatissime! Et utinam aliquando mutua consuetudine gaudentes invicem frui liceat, nec tu ante discedas
quam 237 nos inter nos viderimus! Sin aliud Deo
visum fuerit, tu vero etiam absentis nostri recordare.
Etenim meliores Synesio multos invenies; qui vero
impensius diligant, non facile multos invenies.
EPISTOLA XCVII.
Eidem.
o
Quam me putas sitientem suavissimas legisse libteras tuas? Quam porro in earum partem noa animum omnem effudisse? Ex quibus variis sum
modis affectus; nec longo post tempore spero me
Alexandrian amicum adhuc mihi habentem caput
esse visurum. Nam quod tu de Secundo beno es
meritus, ea re mibi honorem tribuisti, et quod adeo
honorifice scribis, me tibi penitus devinctum, ac
tuum reddidisti, quandoquidem hami nos repentes
tantæ rei meritum non agnoscimus, cum dupliciter honoramur, et eorum quæ scribuntur magnitudine, et eorum quæ facta sunt studio ac diligentia.
Domino meo Comiti scripsi quidem et alias sæpe;
sed quoniam in litteris quas per puerum misisti,
accusas me quod nihil ad eum scripserim, domino
meo fratri litteras ad eum dedi. Incolumis beatugque perseveres, philosophiæ tanto addictus studio,
PG 66:1467SYNSEII PTOlemaidis epiSCOPI
μάτων. Εύξαι τὰ ἄριστα ἡμῖν, ἅπερ ἂν ὁ Θεὸς ἄριστα
δοκιμάσοι. Ἐὰν ἀναστήλω, ἐπὶ τὴν Αλεξάνδρειαν
εὐθὺς Ζεμαι.
quantum par est eum habere, qui divini cujusdam γέγραφα, μόλις ἀνεχόμενος εἰς διασκευὴν τῶν γραμ
amoris impulsu illam attigerit, lectulo ad te
scripsi, ad litteras conficiendas ægre sustentatus.
Tu nobis precare quamoptima, quæ scilicet Deus
optima esse judicaverit. Si convaluero, statim
Alexandriam aspirabo.
EPISTOLA XCVIII.
Eidem.
ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΙΗ.
Τῷ αὐτῷ.
Καινὸς οὗτος τρόπος ἐπιτηδεύεται παρ' ἐμεῖ
χρείας ἐπιστολῶν. Οὐ γὰρ ἵνα συστήσω τη φιλία τη
σῇ τὸν ἐπιδιδόντα τὴν ἐπιστολὴν, γέγραφα ἵνα
σοι τὸν ἄνδρα χαρίσωμαι, κέρδος οὐ μικρὸν ἐσόμενον
σοί τε καὶ τῷ μεγάλῳ Διογένει τοῖς σοῖς παιδικούς.
Καὶ μὴ χαλεπήνῃς εἰ κέρδος οὐχ ὑμᾶς Θεοτίμῳ, θεί
τιμον δὲ ὑμῖν εἶναι δοκιμάζω, καὶ λέγω. ᾿Αλλὰ τοῦτο
εἴ γε ποιητὴς ἀνὴρ τῶν νῦν ἐνθεώτατος δυνάμεως
δέοιτο· δυνάμεω; δὲ δεῖται τις γρ. τις εν
ποιητικῆς, ἵνα καὶ ταῖς μετέπειτα δόξῃ, καὶ μετά
τοὺς ἀπόντας λάθῃ. Τὰ γὰρ μεγάλα τῶν ἔργων, ἐν
μὴ τύχῃ λόγων κηρύκων, ἀποῤῥεῖ τῆς μνήμης, καὶ
λήθην ἀμπίσχεται, παρ' αὐτὸν μόνον τὸν τοῦ πράτ
τεσθαι καιρὸν ἐν τοῖς ὁρῶσιν ἀνθήσαντα. Ταύτη το
οὖν τιμητέον ὑμῖν τὸ ἔρμαιον, καὶ ἀντὶ παντὸς στου
δαστέον, καὶ δίχα τῆς χρείας. Αἰδοῖ γὰρ μουσῶν τοὺς
ἱερεῖς αὐτῶν ἄξιον περιέπειν, καὶ μὴ δευτέρους είν
θεσθαι τῶν κολακεύειν τὰς θύρας εἰδότων. Προσκεί
σθω καὶ τρίτη τις αἰτία τῆς παρ' ὑμῶν εἰς τὸν ἄνδρα
τιμῆς, Συνέσιος ἀγασθεὶς αὐτοῦ πάντα, ἐφ' οἷς ἀνα
θρώπους ἄνθρωποι καὶ ἐπαινοῦσι καὶ μακαρίζουσιν.
Εῤῥωμένος διαβιῴης, πάντων ἕνεκα ἐμοὶ τίμιε. Προσ
αγορεύουσι τὴν ἱεράν σου διάθεσιν πάντες οἱ τὴν
αὐτὴν ἡμῖν οἰκίαν οἰκοῦντες· ἐξ ἁπάντων δὲ μάλιστα
ὁ σὸς Ἰσίων· καὶ ἡμεῖς τοὺς ἅμα σοί· μάλιστα δ
τὸν ἐμὸν ᾿Αβράμιον. Τῷ Κόμητι γε δοῦναι, ο γέγραφε,
αὐτὸς δοκιμάσεις, είτε μή.
Epistolarum nova hæc a nobis inita ratio est.
Non enim eo scripsi ut illum amicitiæ tuæ conciliarem, 'a quo has litteras accipies, sed ut eum
tibi beneficii potius ac gratiæ loco darem, qui non
mediocri tibi, ac magno Diogeni deliciis tuis sit
lucro futurus. Neque vero succensere te mihi par
est, si non vos Theotimo, sed Theotimum vobis
lucro futurum sentio, atque dico. Sed hoc nimirum
ita se habet, si et vir ille est omnium, qui vivunt
hodie, poetarum divinissimus, et poetica vi opus
quispiam habet, ut et posteris illustris videatur,
et ne absentibus quidem sit ignotus. Etenim præclara quæque facinora, si orationis 238 careant praconio, e memoria excidunt, et oblivione sepeliuntur, per id solum, quo geruntur, tempus apud
cos celebrata, qui coram intuentur. Quamobrem
præter spem oblatum vobis hoc commodum magni faciendum est, ac vel citra necessitatem summo studio complectendum. Nam ob Musarum reverentiam, earum etiam sacerdotibus omnem adhibere humanitatem convenit: nec inferiores iis ducere, qui ad limina principum adulandi periti veniunt. Accedat et tertia quædam honoris erga eum
vestri ratio, Synesius illum per omnia probans, et
admirans, ob quæ homines ab hominibus collaudari ac prædicari solent. Perpetuo sanus et incolumis degas, vir omnibus de causis mihi impri.
mis observande. Sacram animi tui affectionem salutant omnes, qui in eadem mecum domo sunt, prz
cæteris vero tuus Isio; vicissim autem et nos iis, qui tecum sunt, salutem omnibus dicimus, præsertim autem Abramio meo. Comiti quæ scripsi dandane sint, necne, judicabis.
EPISTOLA XCIX.
Pylameni.
Hic ille est sæpius a me memoratus Anastasius.
Sed et si teipsum illi significarem, eadem tui prædicatione uterer. Igitur tanquam apud me pridem
consociati, conjunctionem illam mutuæ agnitionis
instar habentes, mutua vos humanitate complecti
mini, atque hoc in communi videte, quemadmodum boni mibi aliquid conciliare possitis. Otium
porro maximum bonum est; quod opimi instar
et uberis soli, bonorum genera omnia philosophi
animo conferre dici non immerito potest. Otio
vero tum fruar, cum ab Romana republica extricari potuero: quod ita demum eveniet, si ab exsecrando illo publicæ functionis onere vacationem
obtineam, a qua, quantum in imperatore fuit, imc
Πυλαιμένει.
Οὗτος ἐκεῖνος ὁ πολὺς ἐν τοῖς λόγοις ἡμῶν ᾿Απ·
στάσιος. Καὶ σὲ δ' ἂν αὐτῷ δείξας, τὸν αὐτὸν ἐκεινη
εἶπον ἂν περὶ σοῦ. Ωσπερ οὖν ἐν ἐμοὶ συνελθόντες
πάλαι, καὶ τὴν συντυχίαν ἀναγνωρισμὸν ποιησάμενα,
φιλοφρονήσασθε τε ἀλλήλους, καὶ κοινή σκοπείας εἰς
ἂν ἀγαθόν τί με ποιήσητε. Σχολὴ δὲ μέγιστον ἀγαθόν,
ήν εἴποι τις ἂν, ὥσπερ χώραν πάμφορον, έπαι
καλὰ φέρειν τῇ τοῦ φιλοσόφου ψυχή. Καρπώσιμα
δὲ σχολὴν, ἂν τοῦ συντετάχθαι τῇ πολιτεία Ρωμαίων,
ἀπαλλαγῆναί μοι γένηται. Τοῦτο δὲ παρέσται, τῆς
λειτουργίας ανειμένῳ τῆς καταράτου· ἧς τὸ μὲν ἐπι
βασιλεῖ, γέγονα ἐκτός· ἐμαυτὸν δ᾽ ἂν αἰτιασαίμην
δικαίως, αἰσχυνθεὶς ἔνασθαι σπουδῆς οἰκείας. Απο
λογήσομαι τοίνυν αὐτὸς ἐμαυτῷ. Δήξω γὰρ αὐτοῦ,
Δυνάμεως δὲ δεῖται, Vitii plurimum in eo
hco est, quemn ita concipiendum puto. 'Αλλὰ τοῦτο·
εἴ γε ποιητὴς ἀνὴρ τῶν νῦν ἐνθεώτατος, δυνάμεως
δὲ δεῖται τις ποιητικής. Quasi diceret: Sed hoc nis
mirum ita esse dicendum est, cum et {LXXXII] vir -
ille poeta sit omniumn divinissimus, etc. Inc auten
duo verba, δυνάμεως δέοιτο, erpungenda sunt.
PG 66:1469EPISTOL.E. EPIST. C.
γεῖν τὴν πρεσβείαν. Πάλιν γὰρ ἐμὴ γλῶττα πρεσβεύει. munitatem sum adeptus. Sed merito meipsum acΚαὶ οὐδεὶς ἀντερεῖ τῶν Πυθαγόραν ἐπαινεσάντων, ὃς
τὸν φίλον ἄλλον ἑαυτὸν ὠρίσατο.
cusaverim, qui ex proprio studio capere commodi
aliquid erubuerim. Itaque mihi ipse patrocinabor.
Videbor enim rursus per me legationem obire. Nam rursus lingua mea legatione fungitur. Nec quisquam eorum contradicet, qui Pythagoram laudant, qui amicum alium esse semetipsum asseruit.
Τῷ αὐτῷ
Φουκούντιος άνθρωπος (Κυρηναίων δ᾽ ἐπίνειον δ
Φρ[υ]κοῦς ἐπέδωκέ μοι φέρων ἐπιστολὴν τὸ σὸν ἐπιγεγραμμένην όνομα. Ταύτην ἀνέγνων ἡδέως ἅμα
καὶ ἀγαμένως. Ὠφείλετο γὰρ τὸ μὲν, τῇ διαθέσει
τῆς ψυχῆς· τὸ δὲ, τῷ κάλλει τῆς γλώττης. Καὶ δῆτα
παρεσκεύατά σοι θέατρον ἐπὶ Λιβύης Ἑλληνικὸν,
ἐπαγγείλας ήκειν ἀκροασημένοις Ελλογιμων γραμ
μάτων. Καὶ νῦν ἐν ταῖς παρ' ἡμῖν πόλεσιν ὁ Πυλαι
μένης πολὺς, ὁ δημιουργὸς τῆς θεσπεσίας ἐπιστολῆς.
Ἓν τοῦτο ἄτοπον ἐφάνη, καὶ παρὰ δόξαν ἀπήντησε
τῷ θεάτρῳ· τὰς Κυνηγετικὰς ᾔτεις τὰς ἐμᾶς, ὡς δή
τι σπουδαῖον αὐταῖς ἐνόν. Ἔδοξας οὖν σεσηρὸς ἦθος
παρέχεσθαι, καὶ εἰρωνείας ἀνάπλεων. Οὐ γὰρ ἠξίουν
τῶν παρὰ σφίσι τὸν φαυλότατον εἰπεῖν, ἐξενέγκαι
τι παίγνιον τῆς παρὰ σοὶ σπουδῆς ἄξιον. Ἐγὼ δὲ
τούτου μέν σε παρτούμην τῆς εἰρωνείας· ἐδίδασκον
ε, ὅτι πρὸς τοῖς ἄλλοις, ἅ σοι πάρεστιν ἀγαθὰ,
φιλανθρωπότατός τε εἴης, καὶ τῶν ἐγκωμίων φιλο
δωρότατος. Ούκουν ἐπὶ καταγέλωτι πεποιῆσθαι τὴν
αἴτησιν· ἀλλ᾽ ἵνα ἡδοίμην, τῇ παρὰ τοῦ τοιούδε
μαρτυρία τιμώμενος. Γράφε οὖν ὁσάκις ἂν ἐγχωρῇ,
καὶ ἑστία Κυρηναίους τῷ λόγῳ· ὡς οὐδὲν ἂν αὐτοῖς
ἥδιον ἀνάγνωσμα γένοιτο τῶν Πυλαιμένους γραμματων, ήδη κατεσχημένοις ὑπὸ τοῦ δείγματος
Πάντως δὲ συχνοῖς ἐντεύξῃ τοῖς δεῦρο ἀφικνουμέν
νοις· καὶ εἰ μηδέσιν ἄλλοις, ἀλλὰ τοῖς ἄρξουσιν (γρ.
ἄρξασιν, ἢ ἄρχουσιν] ἡμῶν καὶ τὴν ἐλάττω, καὶ τὴν
μείζω καὶ τὴν Αἰγυπτίων ἀρχήν· οὓς οὐκ εἰτὸς ἀγνοεῖσθαι διὰ τὴν ἀκολουθίαν τῶν δανειστῶν.
Ἐπεὶ δὲ διαφέρει σοι τἀμὰ εἰδέναι, φιλοσοφοῦμεν, ὦ
'γαθε, τὴν ἐρημίαν ἀγαθὴν ἔχοντες συνεργόν, ἀν
θρώπων δὲ οὐδένα. Οὐδ' ἔστιν ὅτου ποτὲ ἐπὶ Λιβύης
ἀκήκοα φωνὴν ἀφιέντος φιλόσοφον, ὅτι μὴ τῆς ἡχους
ἀντιφθεγγομένης ἡμῖν [γρ. ἐμοί]. ᾿Αλλὰ κόσμει,
φυγείν, ἂν ἔλαχες Σπάρταν. Καγώ μοι δοκῶ τὴν εἰσ
μαρμένην ἀγαπήσειν τε καὶ κοσμήσειν τὴν αὐτὸς
ἐμαυτοῦ, ἡγούμενος ἀγώνισμα τοῦτο προκεῖσθαι τῷ
βίῳ καὶ βάσανον, εἰ μηδὲ ἀτυχοῦσαν ἀπολιμπάνω
φιλοσοφίαν. Ἐμοὶ γὰρ εἰ μηδείς άλλος μαρτυρεί,
ἀλλ' αὐτός γε πάντως ὁ Θεὸς, [γρ. πάντως γε ὁ Θ.]
οὗ σπέρμα ὁ νοῦς ἐς ἀνθρώπους ἥκει. Δοκῶ δέ μοι
καὶ τοὺς ἀστέρας εὐμενῶς ἐνατενίζειν [γρ. ἀτενίζειν]
ἑκάστοτε, ὃν ἐν ἠπείρῳ πολλῇ μόνον ὁρῶσι θεωρόν
αὐτῶν σὺν ἐπιστήμη γινόμενον. Συνευξαι τοίνυν
ἡμῖν ἐν οἷς ἐσμεν εἶναι· σαυτῷ δὲ ἀπολιπεῖν τὴν
EPISTOLA C.
Eidem.
Phycuntius homo (est autem Cyrenæorum navale
Phycus) litteras 239 ad me tuo nomine inseriplas detulit: quas cum jucunde, tum non sine stupore perlegi. Illud enim amnor erga te meus, hac sermonis elegan -
tia merebatur; statimque Græcun tibi in Libya spectaculum constitui, denuntians omnibus ut ad eruditas litteras audiendas convenirent. Et nunc per
urbes nostras in ore omnium frequens est Pylæmenes, divinæ illius auctor epistola. Unum hoc
absurdum, ac præter conventus exspectationem
accidit, quod Cynegeticas meas peleres, tanquam
studio dignum aliquid iis inesset. Videbaris ergo
ingenium præ te ferre cavillatione ac simulatione
plenum. Non enim feri posse arbitrabantur, ut qui
apud se omnium esset ad dicendum ineptissimus,
Judicrum aliquid ederet, quod studio tuo dignum
videretur. At ego hac quidem te simulationis suspicione liberabam: docebam vero te, præter cateras animi doles, longe humanissimum esse, et in
laudando apprime liberalem. Quare non ad irrisionem hanc esse petitionem comparatam, sed ut mihi
ipse gratularer, tanti viri testimonio collaudatus.
laque scribe quoties licuerit, et orationis tuæ quasi epulas quasdam Cyrenensibus præbe, quoniam
nulla iis lectio jucundior accidere potest Pylæmenis litteris, qui quidem hujus speciminis admiratione detinentur. Prorsus vero multos reperies,
qui buc proficiscantur; et si nullos alios, at eos
saltem, qui minorem aut majorem apud nos, vel
Ægypti praefecturam obierunt, quos ex creditorum
comitatu nemo non facile cognoverit. Et quia
rerum mearum statum nosse, tua interesse pitas,
philosophamur, o bone vir, optimam ad id adjutricem solitudinem nacti; hominum vero neminem,
nec ullum in Libya unquam audivi, qui philosophiam redolentein vocem emitteret, praeterquam
fortassis echo, quae nostram remittit. Verum orna, ut
est in proverbio, quam sortitus es Spartam. Ac mihi
videor hoc meo fato fore contentus, meamque patriam ornaturus, qui certamen hoc vitæ propositum et experimentum arbitror, utrumne infelicem
quidem philosophiam deseram. Mihi enim, ut omni
alio teste caream, Deus ipse tamen testis erit,
cujus semen quoddam mens est hominibus 240
insita. Ac me stellæ etiam ipse benigne identidem
Κατεστημένοις ὑπὸ τοῦ δείγματος. Δεί
γματος erat in veter. duobus; in uno, παραδεί
ἵματος. Paulo post τοῖς ἄρξουσιν restituimus ex
iisdem codicibus.
Καὶ τὴν ἐλάττω, καὶ τὴν μείζω. Sub Augistalis praefecti dispositione erat, uti diximus, Libya,
Thebais, Ægyptus, etc. Atque huic parebant presides earum provinciarum, ut est in Notit. Imper.
Orient., c. 118. Qui itidem aliis minoribus magistratibus præerant. Hoc sensu, opinor, μείζω et
ἐλάττω ἀρχὴν dixit, camnque domesticam, cui aliam
addit, την Αίγυπτίων.
PG 66:1471o
despectare videntur, quem in vastissima regione κακοδαίμονα ἀγορὰν, ὦ κακῶς σὲ τῇ φύσει χρήσ
solum cum scientia sui contemplatorem vident.
Igitur nobis istud precare, ut epdem in statu persevereīnus; tibi vero ut infelix forum relinquas,
ο tua abutens indole! Equidem magnopere te velim
adhuc externis afluentem commodis ad interiora
converti. Nana secundis rebus commutare felicitatem aurea est pro æreis rependere. Ego vero ob
hoc irrideri me gaudeo, quod cognatis meis magistralus ambientibus, solus inter multos privatus
exsistam. Animum enim virtutum velut stipatu
cingi, quam corpus militibus, malo, cum praesens
rerum status reipublicæ administratorem philosophum non amplius capiat. Sin nihilo in forensibus
negotiis commodius versaris, quemadmodum neque opinor, nec male de te unquam speravi, fore
nt a te ipso dissentires, et notariorum istorum similis esses, qui hominum sermone celebrantur,
neque enim oratorum dixerim. Si, inquam, nulla
alia in vestro foro ditandi sui ratio est, quam si
divina omnia et humana jura misceantur, et pro
libero, atque ingenuo, veterator aliquis eliciatur:
si igitur ne ditaris quidem, multo magis, philosophiam respice. Quod si hominem nactus fueris,
qui strenue fortiterque philosophetur, ad eum
vero investigandum, et Græciam, et barbarorum
oras peragrare, minime reprehendendum fuerit:
fac ita nobis oblatum istud lucrum impertias. Sin,
vclut in annona sterilitate, nos tibi satisfacere
posse videamur; veni, et nostri et nostrorum ontnium particeps futurus, dum æquo atque eodem
jure istud facias, ut in Lacedæmoniorum scripto
"
μενε. Μάλιστα μὲν οὖν ἀξιῶ σε καὶ εὐροούντων των
ἔξωθεν, ἰδεῖν εἰς τὰ εἴσω. Τὸ γὰρ εὐτυχίας εὐδαιμο
νίαν ἀλλάξασθαι, χρύσεια χαλκείων ἐστί. Παγώ
χαίρω καταγελώμενος, ὅτι τῶν συγγενών σπουδαρ
χούντων, μόνος ἐν πολλοῖς ἰδιώτης εἰμί. Τὴν γὰρ
ψυχὴν ἀρεταῖς δορυφορείσθαι προτιμώ μάλλον, ή
στρατιώταις τὸ σῶμα, οὐκέτι τῶν πραγμάτων χα
ρούντων ἐπιμελητὴν πολιτείας φιλόσοφον. Εἰ δὲ μελ
ἐν τοῖς κατ᾿ ἀγορὰν βέλτιον πέπραχας· ὥσπερ οὐδὲ
οἶμαι, οὐδ᾽ ἔστιν ὅτε περὶ σοῦ πονηρὰς ἔσχον ἐλπί
δας, ὡς ἄρα ἐκστήσῃ σαυτοῦ, καὶ ὁμότροπος ἔση τοῖς
εὐδοκιμοῦσι τῶν γραμματέων· οὐ γὰρ ἂν εἶπεμ
τῶν ῥητόρων· ἑτέρως δὲ οὐκ ἔστι πλουτεῖν ἐν ταῖς
καθ᾽ ὑμᾶς ἀγοραῖς, μὴ πάντα μιγνύντα καὶ θεῖς καὶ
ἀνθρώπινα δίκαια, καὶ κέρκωπα ἀντ᾽ ἐλευθέρου για
νόμενον. Εἰ τοίνυν οὐδὲ πλουτεῖς, ἔτι μᾶλλον εἰς τεν
λοσοφίαν ίδε. Κἂν μὲν ἐντύχῃς ἀνδρὶ συντόνως έρα
γαζομένῳ φιλοσοφίαν (ἀνεμέσητον [γρ. οὐ νεμεση
τὸν] δὲ ἐκπερινοστεῖν καὶ τὴν Ἑλλάδα καὶ τὴν βάρ
βαρον ἐπὶ θήρα τοιάδε ), καὶ ἡμῖν τὸ ἔρμαιον κείνω
σαι. Εἰ δὲ ὡς ἐν αἰχμώσῃ τῇ φορά, καὶ ἡμεῖς ἀρκεῖν
σοι δοκοῦμεν, εχε μεθέξων καὶ ἡμῶν καὶ τῶν ἡμε
τέρων, ἐπὶ τὰ ἴσα καὶ τὰ ὅμοια φησὶ τὸ
γράμμα τὸ Δακωνικόν. Πρόσειπε παρ' ἐμῶ πάνω
πολλὰ τὸν σεβασμιώτατον Μαρκιανήν· δν εἰ προλη
βὼν Αριστείδην Ἑρμοῦ λογίου τύπου εἰς ἀν
θρώπους ἔφην ἐληλυθέναι, μόλις ἂν ἔτυχον τῆς
ἀξίας, ὅτι πλέον ἐστὶν ἢ τύπος. Ἐπιστολὴν δὲ ἐξ
εὐθείας πρὸς αὐτὸν ἐπιθεῖναι, καίτοι προθυμηθείς
ενάρκησα, ἵνα μὴ εὐθύνας ὑπόσχω τοῖς παν
κταις τοῖς ἀποσμιλεύουσι τὰ ὀνόματα. Οὐ γὰρ
μικρὸς ὁ κίνδυνος ἐν τῷ Πανελληνίῳ τὴν ἐπιστολὴν
ἀναγνωσθῆναι. Καλῶ γὰρ οὕτω τὸν τόπον, ἐν ᾧ καὶ
λάκις ἐφρόντισα τὰς βαρείας φροντίδας, τῶν ἀπαν
ταχόθεν ἐλλογίμων συνεόντων, ἐφ᾽ ᾧ τῆς ἱερᾶς ἐπών
σαι τοῦ πρεσβύτου φωνῆς, παλαιά καὶ νέα κατα
μαστευούσης διηγήματα. Ἀλλὰ καὶ τὸν ἑταίρων
Εὐχάριστον χαίρειν κέλευσον παρ' ἐμοῦ, καὶ πάντες
ὅσους ἄξιον.
coutinetur. Salutem meo nomine, etiam atque
eliam impertias venerabili imprimis Marciano:
quem si ante Aristide Mercurii doctrinarum præsilis typum ad homines pervenisse dixissem,
non essem ejus meritum assecutus. Plus enim aliquid est, quam typus. Epistolam ad ipsum recla
mittere etsi maxime vellem, non sum ausus, ne
varia eruditione refertis illis ratio mihi reddenda
esset, qui voculas omnes ad vivum resecant. Non parum enim periculi est, no in toties Græein car
ventu epistola legatur. Its 241 enim locum eum appello, ubi sæpe graves curas suscepi, vadique
doctorum hominum affluente copia, ad sacram senis vocem audiendam, quæ vetera ac recentia, omnia perscrutatur. Sed et sodalem meum Eucharistum salvere a me jubeas, omnesque quos æquum esse judicaresis.
EPISTOLA CII..
Eidem.
Commendo, amicitiæ patrocinioque tuo egregium
Sogenam, cui quidem inter disciplinas educate
et adullo, fortuna nequaquam pro uberius responΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΗ.
Τῷ αὐτῷ.
Συνίστημι τῇ φιλίᾳ καὶ τῇ προστασίᾳ τῇ σῇ τὴν
θαυμάσιον Σωσηνάν ᾧ τὴν διὰ λόγων τραφέντι, και
αυξηθέντι, τὰ παρὰ τῆς τύχης οὐκ παντα κατὰ κ
Τὸ γὰρ εὐτυχίας εὐδαιμονίαν. Perperam
hactenus, ἀτυχίας εὐδαιμονίαν. Nos germanam lectionem præeuntibus veteribus reddidimus. NimiΓΗ" εὐτυχία ad externorum bonorum copiam perCinet, εὐδαιμονία in internis animique propriis sedem habet. Vide orat. De regno.
Επὶ τὰ ἴσα καὶ τὰ ὅμοια. Non dubito quin
contra veterum fidem legendum sit, ἐπὶ τῇ ίσᾳ, καὶ
τῷ ὁμοίᾳ. Εst enimn Dorismus et Laconici faderis
forniula.
Ερμου λογίου τύπου. Vide Jun. Adog. Mar
ciani quoque meminit Suidas.
Τοῖς πανδέκταις. Tolus hic locus apud
Suidam exstat nullo auctoris nomine descriptus.
Pandectas existimo homines appellari varia e
ditione refertos, translatione quadam, sicut libri
nonnulli πανδέκται inscripti. Plin. Για.
PG 66:1473'EPISTOLÆ. EPIST. OIH.
γον. Αἰτιᾶται δὴ τὴν τῆς πατρίδος ἀκληρίαν· καὶ λ det. Ac patris ille quidem infelicitatem incusas;
πείθει τις αὐτὸν λόγος, ὡς ἔστι συμμεταβαλεῖν τῷ
κορίῳ τὴν τύχην. Αφίξεται δὲ παρὰ τὴν ἔχουσαν
τὸν βασιλέα πόλιν, ὡς ὅπου βασιλεὺς, ἐκεῖ καὶ πάνυ
τῆς τύχης ούσης, καὶ τυχὸν ἐπιγνωσομένης αὐτόν.
Εἰ δὲ τίς σοι δύναμις, συντέλεσαν αὐτῷ πρὸς ὅ τι
βούλεται. Σοῦ γὰρ ἄξιον τὸ καὶ δύνασθαι, καὶ τοὺς
δεομένους συνιστάναι τῇ ἀγαθῇ τύχῃ. Ἐὰν δέηται
τῶν σοι φίλων, αὐτὸς προσοίσεις αὐτόν.
ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΓ
Τῷ αὐτῷ.
Οὐ μὰ τὸν φίλιον τὸν ἐμόν τε καὶ σὸν, οὐκ ἔγωγε,
& Πυλαίμενες, ἀπέσκωψά του τὴν εἰς τὴν ἐνεγκού
σαν εύνοιαν. Ούχ οὕτως ἀπολίς εἰμί τις, οὐδὲ ἀν
ἐσπος· ἀλλὰ σὺ κακῶς ἐξεδέξω τὸν νοῦν τῆς ἐπιστο
λῆς· καὶ κατηγόρηκας ἡμῶν ἅττα οὐκ ἄξιον. Εγώ
γὰρ ὅτι μὲν Ηρακλείας ἐρᾶς, καὶ πρόθυμος εἶ ποιεῖν
τι τὴν πόλιν ἀγαθὸν, ἐπαινῶ. Τους λόγους δ' ἐποιούμὴν ὑπὲρ τοῦ δεῖν ἀνθελέσθαι φιλοσοφίαν τῆς ἀγοραίου ταύτης διατριβῆς. Εἶτα σύ μοι δοκεῖς, δίκας
ἀγορεύων [γρ. εἰ δίκας ἀγορεύεις], οἴεσθαι μᾶλλον,
Η φιλοσοφών, ὠφελιμώτερος ἔσεσθαι τῇ πατρίδι. Πῶς
τοῦτο; Ὅτι τοῦ μὴ μετατεθεῖσθαί [γρ. μεταθέσθαι]
σου τὴν προαίρεσιν, ᾐτιάσω τὸ τῆς γνώμης φιλόπατρι. Τοῦτ' οὖν ἀπέσκωψα, καὶ οὐχὶ τὴν εὔνοιαν, ὅτι
κακώς οίει προύργου σοί τι ποιήσειν εἰς τὸν καλὸν
τοῦτον ἔρωτα, τὸ προσεδρεύειν ταῖς δίκαις. Καὶ γὰρ
εἰ λέγοιμι φιλοσοφίαν ἱκανὴν εἶναι τὰς πόλεις όρθοῦν, ἐλέγξει με Κυρήνη, κειμένη πολύ δήπου
τῶν ἐν τῷ Πόντῳ πόλεων ἀκριβέστερον. Αλλ' εξπαρε μὲν ἄν, ὅτι φιλοσοφία καὶ ῥητορικῆς, καὶ ἧστινος βούλει καὶ τέχνης, καὶ ἐπιστήμης, ἀπ' ἐπὶ πάν
στις οὖσα, παρέχεται τὸν ἔχοντα καὶ ἰδιώτῃ, καὶ
οἴκῳ, καὶ πόλεσιν ὠφελιμώτερον. Οὐ μὴν ἀρκεῖ τὸ
καθ᾿ ἑαυτὴν ἀγαθόν τι ποιεῖν τοὺς ἀνθρώπους. Έχει
γὰρ οὕτως, ὦ λῷστε Πυλαίμενες· τὰ καλὰ τῶν ἐπιτηδευμάτων δυνάμεις τινές εἰσι, καὶ παρασκευαὶ
ψυχῆς, καὶ οἷον αὐτὸ μόνον τὸ χρώμενον· καιροὶ δὲ,
καὶ τύχαι φέρουσιν ἄνω καὶ κάτω τὰ τῶν πόλεων
πράγματα. Καὶ νῦν μὲν οὕτως ἔχει, νῦν δ' ἑτέρως,
ἀνάγκη φύσεως ἧς μετείληφε. Φιλόπολις μὲν οὖν εἰ
σύν τυγχάνω δὲ ὢν καὶ ἐγώ [γρ. αὐτός]· καὶ σὺ μὲν
Εργάτη ζητορικήν· καὶ συγχωρῶ σοι μὴ ταύτην
ἐπιτηδεύειν, ἀλλὰ τὴν ὀρθὴν καὶ γενναίαν ἣν
οὐδὲ Πλάτων, οἶμαι, διαγράφειν πειρᾶται. Ἐγὼ δὲ
φιλοσοφίαν τιμῶ τε καὶ τῶν ὅσα ἀνθρώπινα ἀγαθὰ
προτιμώ. Τί οὖν ταύτῃ παρ' ἡμῶν πλέον ταῖς πόλε
εν, εἰ μὴ καὶ βίοι τινὲς ὑποβληθεῖεν ἀρκοῦντες
ταῖς προαιρέσεσι; Δεῖ μὲν γὰρ ὅλης ἐπιτηδείας· δεξ
et nonnulla 'huic opinio persuadet posse fortunam
una cum loco mutari. hurus est ergò regiam in
civitatem, quasi ibi, ubi est imperator, etiam fero
tuna ipea resident; et fortassis cum agnitura sit.
Si quid igitur in te potestatis est, adjumento sis
ei ad id omne quod voluerit. Te enim dignum edit
δt posse plurimum, et qui istud desiderent, meliori
Fortunæ commendare. Quod si ei amicis tuis opus
est, tute illis ipsum offeres.
EPISTOLA CHIT.
Eidem.
Non per amicitiæ tuæ meæque præsidem, non ego,
o Pylæmenes, tuam in patriam charitatem sum
cavillatus. Non ita sum inops urbis, ac lare destitutus. Sed tu male epistolæ sensum interpretatus
es, meque de quibus minime oportebat accusasti.
Nam quod Heracleam amas, et quoquo modo bene
de ea civitate mereri studes, laudo equidem. At id
ego verbis meis significabam, esse forensi huic
occupationi philosophiam anteponendam. Τu vero
mihi in animum induxisse videris, plus te causarum ex actione patriæ, quam ex philosophiæ studio utilitatis allaturum. Quinam istud? Quoniam
tibi, quod sententiam non mutasses, tuum in patriam amorem causam esse dixisti. Hoc igitur, nơn
patria charitatem, irrisi, quod operae pretium futurum tibi ad egregium illum amorem patriæ censes,
si assidue in causis voluteris. Nam si philosophiam
idoneam esse dicam ad civitates erigendas, ipsa me
Cyrene arguet; quæ magis quam ulla Ponti civitas
Jacet. Verum hoc ego 242 dixerim, philosophiam
non modo oratoria, sed et alia omni arte scientiave,
utpote quæ præsit omnibus, utiliorem eum qui
possideat, et privatis, et familiis, et civitatibus
præstare. Non tamen per sese sufficiens est, ut
boni aliquid afferre possit bominibus. Sic enim se
res habet, optime Pylæmenes; præstantissimæ quæque disciplinæ facultates quædam sunt, et animi
comparationes, ac tanquam utendi sola vis̟ el habilitas. Temporum autem ac fortunæ vicissitudines
susque deque res civitatum impellunt; et modo
ita sese, modo aliter habent, pro naturæ, quam
sortitæ sunt, necessitate. Tu igitur patriæ quidem
amans es: ego vero non minus hoc idem ipse sun.
Tu oratoriam proûiteris; ego te in ea occupari non
sino; sed in praclara illa et egregia disciplina,
quam nec ipse, ut opinor, Plato describere conatus est. Ego philosophiam colo, cælerisque, quæ
in vita sunt hominum, bonis antepono. Quid igiDION. PETAVII NOTÆ.
Pylamenes, lecla Synesii epistula, qua ad
philosophiam ab oratoria professione revocabatur,
quæ est 99, eumdem rescripto incusabat, objiciebatque, quo minus id faceret, amore se patriæ retineri, cui ilius artis beneficio subveniret. Quippe
Inutilé að ið esse sapientiæ studium. Ad hæc ita
respondet noster; ut charitatem patriæ neget a se
reprehensam; tum philosophie causam ac patrecinium suscipiat.
Ελέγξει με Κυρήνη, κειμένη. Jam tum ante
Synesium. Amm. I. xxii: In Pentapoli Libya Gre
rene posita est, urbs antiqua, sed deserta, quam
Sparianus condidit Battus, et Ptolemais, etc.
Ἀλλὰ τὴν ὀρθὴν καὶ γενναίur. Vide Pl
tonis Gorgiam.
PG 66:1477γεια.
EPISTOLE. EPIST. CIV.
φία δὲ αὐτάρκης, καὶ ἀκώλυτος ἡ κατ᾽ ἐκείνην ἐνέρ- posse contendere. Sed cum nondum eo fatalis necessitas pervenerit, sapientis est suarum rerum
satagere; non perperam actui rerum immiscere se, nec præter decorum ad hujus prætorium perrumpere, nisi extrema necessitas impulerit. Necessitati vero ne dii quidem, ut aiunt, repugnant. Nobis autein alia sanctiora sunt, et cum ab iis inferioribus vacat animus, circa Deum occupatur. Duæ quippe
sunt hæ philosophiæ partes, contemplatio et actio: ac totidem idcirco facultates singulæ singulis attribute partium, sapientia et prudentia; hæc fortuna indigens, illa sibi sufficiens, cujus nec. impediri functio potest.
Τῷ ἀδελφῷ.
EPISTOLA CIV.
Fratri.
Homines eosdem videas tempore pacis audaces,
militiæ ignavos, hoc est ubique improbos. 244
Unde hujus rei causa habenda, bello gratia merito
mihi videtur, quod qualis circa cor euique sanguis
Τοὺς αὐτοὺς ἂν ἴδοις ἐν μὲν εἰρήνῃ θρασείς, ἐν
δὲ πολέμῳ δειλούς, τουτέστιν ἀπανταχοῦ πονηρούς.
Ωστε μοι δοκεῖ ταύτην τις δικαίως εἰδέναι τῷ πολέμω
χάριν, ὅτι βάσανός ἐστι τοῦ περὶ τὴν καρδίαν αἷματος ἀκριβὴς, καὶ συχνοὺς ἀλαζόνας παραλαβών, με- sit, optima sit probandi ratio; compluresque, quos
τριωτέρους ἡμῖν ἀποδίδωσιν. Οὐ γὰρ, οἶμαι, τὸ ἀπὸ
τοῦδε σοβήσειν διὰ τῆς ἀγορᾶς Ἰωάννην τὸν ἀλιτή
ρων, οὐδὲ πὺξ ἐντενεῖν, οὐδὲ λὰξ ἐναλεῖσθαι τῶν
ἐπιεικεστέρων τινί. Χθές τοι πάνυ λαμπρῶς συν
ηγορήσει τῇ παροιμία, μᾶλλον δὲ τῷ χρησμῷ. Χρη
σμὸς γὰρ ἄντικρυς. Τούτό γε πάντως οἶσθα, τὸ,
Οὐδεὶς κομήτης, ὅστις οὐ ψηφίζεται.
Ημέρας μὲν γάρ τινα; ἑξῆς οἱ πολέμιοι προσηγγέλλοντο· κάμοί τε ἀπαντητέον ἐδόκει, καὶ Βαλαγρίτας
συντεταγμένους ἐξῆγεν ὁ φύλαρχος Εἶτα φθάσαντες εἰς τὴν πεδινήν, περιεμένομεν. Οὐδαμοῦ δὲ
φαινομένων, περὶ βουλυτὸν ἀπεχωροῦμεν ἕκαστος
οίκας (γρ. οίκοι), συνθέμενοι πάλιν ἥξειν εἰς τὴν
ἑστεραίαν· ὁ δὲ Φρύξ Ιωάννης τέως μὲν ἦν
οὐδαμοῦ· εχουν ὥστε καὶ φανερὸς εἶναι· φήμας δὲ
ὑπέπεμπε, νῦν μὲν ὡς καταγὼς εἴη, καὶ διαπρίεται
τὸ σκέλος· νῦν δὲ ὡς τὸ ἆσθμα νοσεῖ· νῦν δὲ ἄλλο
τι κακὸν ἐξαίσιον ἔχει. Τοιοῦτοί τινες ἐφοίτων λογο
παροί, ἄλλος ἄλλοθεν ἥκειν φάμενοι, τοῦ μηδὲ σαφές
εἶναι που γῆς Ἰωάννης δέδυκεν, ἢ κρύπτεται. Με
ταξύ δ' ἂν διηγούμενοι πρὸς τὴν ἀκαιρίαν τῆς
συμφορᾶς ἐσχετλίαζον, ἐπεδάκρυον. Νῦν ἔδει τοῦ
γενναίου λήματος· νῦν τῶν ἐκείνου χειρῶν. Τί ἂν
ἐποίησε; τί ἂν ἐγένετο; Καὶ ἐπὶ πᾶσιν, ὦ τοῦ δαίμονος! εἰπὼν ἂν ἕκαστος, καὶ τὰ χεῖρε πατάξας,
ἀπηλλάττετο. Ησαν δὲ οὗτοι τῶν ἐπ' οὐδενὶ χρησίμῳ
"
arrogantes acceperit, moderatiores nobis eliciat.
Non enim deinceps, opinor, superbe volitabit in foro
dirus ille Joannes; nec pugno impetet; nec calcibus in quemquam modestiorem insiliet. Heri quidem manifeste proverbium illud approbavit, vel
oraculum potius. Oraculum enim est profectu,
quod omnino tu nosse debes:
Nullus capillum, quin cinædus sit, fovet.
Aliquos enim dies continuo hostium excursio nundiabatur; ac mild placebat occurri et Balagritas
instructos tribemus.eduxerat. Post hac in apertain
campum prodeuntes opperiebamur. Sed cum nusquam comparerent, ad vesperam domum quisque
redimus, cum ita convenisset, ut postridio iterum
adessenius. Interea Phrys Joannes nusquam erat,
ut se in conspectum daret hominum; sed rumeres spargebat: interdum fregisse crus, alque ideo
præcidi: interdum suspiriosum se esse; alias
grande aliquod sibi malum accidisse. Ejusmodi
quidam famigeratores volitabant, alius aliunde vemire se nuntiantes, ut ne certo constaret quonam
terrarum subiisset, atque ubi lateret Joannes. Inter
narrandum importunitatem calamitatis hujus lacrymabundi querebantur. Nunc audaci illo pectore
opus foret: nunc illius mauibus; quid fecisset 2
cujusmodi fuisset? Ac demum, o infelix fatum!
cum singuli dixissent, inanusque complosissent;
abibant e medio, et erant illi ex eorum numero,
πάλαι παρατρεφομένων αὐτῷ, κομῆται καὶ οὗτοι, qui nulli bono apud eum alebantur: capilati et
καὶ οὐδὲν ὑγιὲς,
Αρνῶν ἠδ᾽ ἐρίφων ἐπιδήμιοι αρπακτῆρες.
II. w.
Καὶ νὴ τοὺς θεοὺς, ἔστιν ὅπου καὶ γυναικῶν. Τοιού
τους λοχίτας ἐκ πολλοῦ παρεσκεύασται· μεθ' ὧν εξ
ipsi, frugisque nullius:
Quique agnos hardosque palam raplare solebant,
ac per deos nonnunquam etiam mulieres. Ejusmodi manipulos jamdudum comparavit; quibuscum
Joannis, cujus sepe in superioribus epistolis
meminit, vanitatem, ac fucatan ambitiosamque
stoliditatem elegantissime depingit, qui, dum abesset periculum, strenuus ac fortis videbatur; ideın
ubi tuba increpuisset, turpissimam se in fugain conjiciebat.
Ἐξῆγεν ὁ φύλαρχος. Bulagrilarum dux
φύλαρχος dicebatur, quo nomine Saracenorum quoque duces appellari.
[LXIII] 'Ο δὲ Φρύξ 'Ιωάννης. Vel quia indidem oriundus, vel quia hoc nomine ignavi etiam
appellantur. Hinc proverb. apud Suidam:
Φρύξ ἀνὴρ
Πληγείς αμείνων και διηκονέστερος.
Ἐπεὶ δοκοῦσιν ἀργότεροι καὶ νωχελέστεροι οἱ Φρύ
γες οἰκέται.
PG 66:1479SYNISH PTULEMAIDIS EPISCOPI
και μὲν ἀνὴρ οὐδ' ἐπιχειρεῖ· χαλεπόν γάρ σοφιστή
δ' ἐστὶ, καὶ ὡς ἂν δείξειεν ἀνὴρ εἶναι παρὰ τους
ὄντας ἄνδρας, ἄριστα σκέπτεται. Αλλά μοι δοκεί
καλῶς αὐτῷ τὸ δαιμόνιον ἀντιπαλιτεύσασθαι. Πέμ.
στην μὲν γὰρ δὴ ἐν τοῖς ὅπλοις με την πραεία
λύθειμεν, ἔτι τα μετεωρότερα κατουργούντων των
πολεμίων· ὁ δὲ καὶ παντάπασιν ἀπογνοὺς ἤξειν εἰ
τοὺς, ὡς οὐκ ἂν τὸ βάθος τῆς χώρας βαρβήσοντας,
παρῆν, καὶ πάντα εὐθὺς ακοσμίας εμπίπλησι
Καὶ ἀσθενείας μὲν οὐκ ἐμέμνητος κατεγέλα γέ της
καὶ ἀνασχομένων ἀκοῦσαι· αὐτὸς δὲ ἥκειν ἔφη πόρ
βωθεν, οὐκ οἶδα ὅθεν. Ἐκεῖ γὰρ εἰς συμμαχίες
παρακεκλῆσθαι· παρ' δ καὶ σεσώσθαι τοὺς ἐπικεύε
σαμένους ἀγρούς. Οὐδὲ γὰρ ἐμβεβληκέναι τους το
λεμίους, πρὸς τὴν φήμην τῆς Ἰωάννου παρουσίας
virum se præbere ne conatur quidem: difficile est
enim. Callidus autem est; et quemadmodum præ
caeteris, qui tales reipsa sunt, virili esse animo pute
tur, optime consuluit. Sed mihi fortuna praeclare
illius consilits obstitisse videtur. Quintum enim jam
diem cum armis progressi fueramus, cum adhuc hostes extremos provinciæ fines popularentur, tum is
de illorum adventu desperaus penitus, quod nequaquam in interiora penetrare ausuri essent, advolat
245 et omnia rursus perturbatione complet. Tum
autem ægritudinis mentio nulla, quin eos irridebat,
qui id audire sustinuissent; se vero e longinqua
regione nescio qua revertere aiebat. illo quippe
auxitil ferendi gratia excitum se esse; et hac una
re eorum, qui vocaverant, agros esse servatos;
neque enim irrupisse hostes, sola adventus Joannis καταπλαγέντας. Ασφαλῶς δὲ τἀκεῖ καταστησάμεν
fama perculsos. Rebos igitur ibi constitutis, statim
ad eam provinciæ partem, quæ faborasset, accurrisse dicebat: propediem enim exspectare se venturos, si ejus præsentia celaretur, nec nomen
efferretur. Repente igitur perturbare cœpit omnia,
cum se perperam facio ducis immisceret, ac brevi
vincendi artem traditurum pollicetur, hæc identidem succlamans, in frontem, in phalangos, et ad
cornu sepius, et quadratum oblongum ingeminans,
ordinumque appellans nomina, quorum ignorabas
ueum. Sane quibusdam ob id aliquis esse visus est,
qui ejus prædicabant indolem, ac discipuli esse
cupiebant. Et jem advespersacebat, tempusque
irruptionis appetebat: itaque brevi montibus diGreesi longe processimus. Hic adolescentes quatuor
rustico habitu, vociferantes quantum capita ferebant, cursu ad nos contendebant, ut nemini vate
opus esset ad divinandum hostes ab iis metui,
festinatoque eos ad arma nostra receptum habere
velle. Ac priusquam penitus illos adesse bostem
nuntiantes exaudiremus, miseros homunciones in
equis conspicimus, qui mihi famis ducis regi videbantur, et ad mortem pro invadendis bonis nostris obeundam esse paratissimi. Qui cum n108
conspexissent, conspectique essent, antequam intra teli jactum veniretur, illi, ut solebant, equis
delapsi se ad certamen accingebant; mihique homines imitari factu optimum esse videbatur: nam
regio ipsa equitatui opportuna non erat. Verum
generosus ille nequaquam se in equitum jura peccaturum esse dixit, sed equestre certamen initurum.
Quid tum igitur? frenis violenter detortis, aversus
ipse, quanto poterat impetu fugiebat, equum cruore spargens, effusis habenis omnibus, stimulisque
omnibus admotis: tum crebra verbera, et
vox ad incitandum acrius insonabat.
In
dificile est dictu, 146 utrum potius laudasset
quispiam, equuune au equitem. Nam ille per
declivia perinde ac per acclivia perque consita
νος, πρὸς τὸ πονοῦν ἔφη δεδραμηκέναι (γρ. καταδ
δραμ.]· προσδέχεσθαι γὰρ ὅσον εὔπω τοὺς ἄνδρες,
ἣν λάθη παρών, καὶ μὴ διαδοθῇ τούνομα, Ευθείς εν
ἅπαντα ἀκοσμίας εμπίπλησι παραστρατηγείν ἐξών,
καὶ ἐν βραχεῖ τέχνην τοῦ νικῶν παραδώσειν όπι
ισχνούμενος, βοῶν ἐπὶ μέτωπον, ἐπὶ φάλαγγα, και
κατὰ τὸ κέρας πολύ, τὸ πλαίσιον· ποιῶν ὀνόματα
τάξεων, ὧν ἡγνύει τὴν χρείαν. Καί εισιν ἀπὸ τούτοι
ἔδοξέ τις εἶναι, καὶ τήν γε φύσιν εμακάριζον, καὶ
έμαθητίων πολλοί. Ηδη δὲ δείλη τε ἦν ἁγία καὶ
καιρὸς ἐφόδου· καὶ δὴ πρόσω τῆς ὁρατῆς καταδεί
νοντες εγενόμεθα. Κανταῦθα νεανίας τέσσερις,
εσταλμένος χωριτικῶς [γρ. χωρικώς), καὶ παρεγέ
τες ὅσον ἐχώρουν αἱ κεφαλαί, δρόμῳ πρὸς ἡμᾶς ἔθειες,
ὡς μηδενὶ μάντεως δεῖν, ὅτι πολεμίους περίβληνται,
καὶ σπεύδουσιν εἴσω τῶν ὅπλων γενέσθαι. Πριν τ
καὶ καλῶς αὐτῶν ἐκείνων ἀκοῦσαι, λεγόντων ότι κα
δὴ πάρεισιν, ὁρῶμεν ἐφ᾽ ἵππων ἀνδράμα τομέ
και, ὡς ἐμοὶ δοκεῖν [γρ. δοκεῖ], ὑπὸ λιμού στρατηγού
μενα· προχειρότατα δ' οὖν ὑπὲρ τῶν ἡμετέρων της.
θῶν ἀποθνήσκειν ἐθέλοντα. Επειδή δ' οὖν εἶδον καὶ
ὤφθησαν, πρὶν εἴσω βέλους ἐλθεῖν, οἱ μὲν ἀποδέκτες,
ὥσπερ ειώθεσαν, τῶν ἵππων, ὡς εἰς μάχην διασκε
ζοντο· καί μοι καλῶς ἔχειν ἐδόκει μιμεῖσθαικός
ἄνδρας· καὶ γὰρ ἄφιππα ἦν. Ὁ δὲ γεννάδας και
ἔφη παρανομήσειν εἰς τὴν ἱππωκὴν, ἀλλὰ τὸν ἀγώνα
τῶν ἵππων ποιήσειν. Τί οὖν; Παρενεγκών λέξει
ψάλιον, καὶ μεταστραφείς, ἔφευγεν ἀνακρίτως ἐξ
ελαύνων, ἐξαιματῶν τὸν ἵππον, ἅπασαν ἡνίαν εμείς.
κέντρῳ παντὶ χρώμενος· καὶ ἡ μάστιξ πυκνή· καὶ
ἡ βοὴ τὸ κελευστικὸν ἔχει. Ἐν τούτῳ δὲ οὐκ ἔστι
ῥᾴδιον εἰπεῖν, ὄντινά τις μᾶλλον ἐπήνεσε, πότερον
τὸν ἵππον, ἢ τὸν ἱππέα· ὁ μὲν γὰρ ὁμοίως και
πρανῶν, ὁμοίως κατ' ὀρθίων ἐφέρετο, καὶ διὰ τιν
δασέων, καὶ διὰ τῶν ψιλῶν, φύμῃ μια διετήξει τα
φρους, ὑπὲρ τοὺς ὄχθους ἤρετο· ὁ δὲ, διὰ πάντων τι
χωρίων ἔποχος ἦν, καὶ ἐν οὐδενὶ τῆς καθέδρας ὡς
σθησε. Δοκεῖ γάρ μοι καὶ τοῖς πολεμίοις καλή θέα
γενέσθαι, καὶ ὡς πολλὰ ἂν εὔξαιντο τοιαῦτα θεέτο
quo
Παρῆν, καὶ πάντα εὐθύς. Dispunximus aliquot voces perperam inculcatas. Sic enim in vulgalis παρῆν, καὶ πάντα εἰλημμένος, καὶ πάντα δύο
ούς, quæ a veteribus aberant.
PG 66:1481EPISTOLA. EPIST. CV.
σίαι. Οὐ μὴν τό γ' ἐφ' ἡμῖν, εἶδον. Αλλ' ἀθυμότεροι non minus quam nuda ferebatur: uno fussas in -
μὲν, ὡς τὸ εἰκὸς, ἐγενόμεθα, ψευσθέντες παρὰ πολὺ
τῶν εἰς τὸν κομήτην ἐλπίδων. Έταξάμεθα γοῦν, ὡς
εἴ τις ἐπίοι, δεξόμενοι· αὐτοὶ δὲ μάχης ἄρχειν οὐ
διενοούμεθα. Καὶ γὰρ ὅστις αὐτὸς εὔψυχος ἦν,
επίστει τῷ πέλας, προς παράδειγμα τὸ γεγονός
ἐρῶν. Ἔνθα οὐδὲν ἦν αἴσχιον κόμης. Οὕτω γὰρ ἦν
πρῶτος οὗτος ἐπιδοξότατος πρὸς τὸ προδώσειν ἡμᾶς.
Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τοῖς πολεμίοις ταυτὸν ἴσως τοῦτο
παρέστη· καὶ ταξάμενοι περιέμενον ἡμᾶς, ὡς ἦν
ἐμβάλωμεν, ἀμυνούμενος. Ἐπεὶ δὲ παρ᾽ οὐδετέρων
ἐπιχειρεῖτο, πρῶτον μὲν αὐτοὶ τὴν ἐπὶ τὰ λαιὰ φέ
ρουσαν, καὶ μετ' ἐκείνους ἡμεῖς τὴν ἐπὶ θάτερα έτραπόμεθα, οὐδ᾽ ἕτεροι θάττον ἢ βάδην, ἀλλὰ σχολαίῳ
βαδίσματι, τῷ μὴ δοκεῖν εἶναι φυγὴν τὴν ἀναχώρη
σιν. Είτα μέντοι καίπερ ἐν τούτοις ὄντες, ἐπυνθανόμεθα ποὶ γῆς Ἰωάννης. Ο δ' ἑνὶ πνεύματι κατα
λαβὼν ἄρα τὴν Βομβαίαν, δίκην ἀρουραίου μυός,
ἐνεδεδύκει τῇ πέτρα. Ὅρος ἐστὶν ἡ Βομβαία κοίλον,
δ συνελθοῦσαι τέχνη καὶ φύσις εἰργάσαντο φρούριον
ἐρυμνότατον. Τοῦτο καὶ πάλαι μεν εὐδοκίμει δικαίως·
καί τινες αὐτὰ παρὰ τὰς Αἰγυπτίας ἐξήταζον σύριγγας νυνὶ δὲ κέκριται τὰ πανταχού τείχη νεα
εἶν, οἷς ὁ παρὰ πάντας ἑαυτοῦ προμηθέστατος, ἵνα
μὴ λίαν ἀγροίκως είπω δειλότατος, αὐτὸ τὸ τοῦ
πράγματος όνομα, τούτῳ παρακάθηται· καὶ τὴν [[. εἰς
τήν] σωτηρίαν προτίμησε. Καὶ γὰρ εἰσελθόντι λα
βυρινθῶδές ἐστι, καὶ δυσδιεξίτητον, ὡς μόνους ἂν
χωρῆσαι τοὺς Ἰωάννου δρασμούς.
petu transmittebat, supra tumulos attollebatur:
hic ubique insidcbat equo, nec usquam de sessione
prolapsus est. Mihi enim et hostibus jucundum
hoc spectaculum accidisse videtur: cujusmodi intueri quam plurima cupiant, quæ tamen, quantum
in nobis fuit, minime viderunt. Sed animo, ut par
erat, contractiores fuimus, plurimum spe falsi,
quam in cincinnato isto habuimus. Itaque aciem
instruximus, tanquam hostem, si prior aggrederetur, excepturi; ipsi autem prælium invadere minime
statuimus. Etenim qui strenuus ipse ac fortis esset,
socio tamen diffidebat, cum ad reccus exemplum
respiceret. Tum nihil vero coma turpius videbatur; quam ut habebat quisque, ita primus nos masine proditurus existimabatur. Verum nescio an
idem quoque hostibus in animo erat: nam et instructi opperiebantur nos, velut repulsuri si cos
aggrederemur. Posteaquam vero neutra ex parte
tentatum prælium est, primum illi ad lævam, inde
nos alteram ad partem aciem convertimus; neutri
accelerato gradu, sed lentiore progressu, ne r
ceptus iste ſuga videretur. Postea tamen, quamvis
in hisce rebus versaremur, sciscitati sumus ubinam terrarum esset Joannes. At ille uno spiritu
Bombaeam usque perveniens, agrestis muris instar,
sese in rupem abdiderat. Est Bombea mons concavus, quem ars et natura consentientes munitissimum castellum reddiderunt. Hoc jam olim merito ecleberrimum erat; nonnullique cum Ægyptiis cuniculis comparabant. Sed nunc muros omnes,
sc propugnacula omnium judicio superat, quandoquidem ille præ cæteris sui providentissimus, ne
nimium inepte dixerim formidolosissimus, quæ propria rel appellatio est, in eo delitescit, ot bec
ad salutem suam cæteris prætulit. Est enim ingredienti statim in flexus et ambages sinuatus, et
explicatu dificilis, ut solam Joannis fugam capere possit.
ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΕ'.
Τῷ αὐτῷ
Ανόητος ἂν εἴην, εἰ μὴ πολλὴν χάριν εἰδείην Πτο
λεμαίοις, ότι με τοσούτων ἀξιοῦσιν, ὅσων οὐδὲ αὐτὸς
ἐμαυτόν. Αλλ' οὐκ εἰ μεγάλα χαρίζονται, τοῦτο προς
έχει σκοπεῖν· ἀλλ᾽ εἰ λαβεῖν ἐμοὶ δυνατά. Τὸ γὰρ
άνθρωπον όντα, μικροῦ θείας καρπούσθαι τιμάς,
δικαίῳ μὲν ὄντι τυγχάνειν, ἥδιστον εἰς ἀπόλαυσιν ἔρχεται· λειπομένῳ δὲ παραπολὺ τῆς ἀξίας, ἐλπίδα
πικρὰν ὑποτείνει τοῦ μέλλοντος. Οὐ γὰρ νεώτερόν
ἐστι τὸ δέος, ἀλλὰ καὶ λίαν ἀρχαῖον, τό, μή τι περὶ
θεὶν ἀμπλακών, τιμὰν πρὸς ἀνθρώπων ἐφεύρω.
Εγώ δὲ καταμανθάνων ἐμαυτὸν, εὑρίσκω παντάτην ἐνδεέστερον, ἢ ὡς ἁρμόσαι τῇ τῆς ἱερωσύνης
σεμνότητ:. Καὶ δῆτα διαλέξομαι πρὸς σὲ περὶ τῶν
τῆς ἐμαυτοῦ ψυχῆς κινημάτων. Οὐ γὰρ ἔχω πρὸς
σπινε ἄλλον ἀντὶ τῆς σῆς φίλης, καὶ συντρόφου μοι
κεφαλῆς. Σὲ γὰρ εἰκὸς καὶ μετέχειν μοι τῶν ἴσων
φροντίδων, καὶ νύκτωρ ἀγρυπνεῖν, καὶ μεθ' ἡμέραν
σκοπεῖν, ὅπως ἂν ἀγαθόν τί μοι γένηται, καὶ ὅπως
EPISTOLA (V.
Eidem.
Ineptus profecto forem, si non Ptolemæis ingentes gratias haberein, 247 quod me tantis rebus dignantur, quantis ne ego quidem me dignum judico.
Verum non istud demum, quam magna deferant,
spectare convenit; sed quam sint ejusmodi, a me
ut accipi possint. Etenim hominem prope divinos
honores capere, si quidem dignus sit qui assequatur, ad animi fructum accidit suavissimum; sin
multum rei dignitate sit inferior, id acerbam illi
futuri spen objicit. Neque enim recens ille mihi metus est, sed cum primis antiquus, ne qua rein Deum
peccans, honorem ab hominibus consequar. Ego vero
cum me ipsum considero, omnino inferiorem sentio, quam ut episcopali fastigio respondere possim.
Ac libet modo mei tibi animi motus exponere. Non
enim apud alium quam amicissimum tuum, unaque mecum educatum caput, commodius hoc possum facere. Nam te est æquum et earumdem meDION. PETAVII NOTÆ.
Παρὰ τὰς Αἰγυπτίας εξήταζον σύριγγας.
De his vide Heliodorum, 1. 1 Eikioy.
Scripsit hanc epistolam, cuin a PtolemæenPATROL. GR. LXVI.
sibus ad episcopatum peteretur; cujus pleraque in
Synosi Vita discussimus.
PG 66:1483SYNES PTOLEMAIDIS EPIS COPI
rum curarum participem esse, et cum noctu vigi- ἂν κακόν τι διαφύγοιμι. Ακουε τοίνυν ὡς ἔχει τάμι,
tare, tum interdiu cogitare, quemadmodum aut τὰ πλείω δ᾽ ἂν αὐτῶν καὶ εἰδείης. Μικρὸν ἀράμενο;
boni mihi contingat aliquid, aut mali quidpiam
evitare possim. Audi igitur qui sit mearum rerum
status, quarum pleraque jam te arbitror cognoscere. Cum exiguum onus suscepissem, hoc mihi
lactenus commode sustinuisse videor, philosophiam
nimirum. Pro co vero quod non penitus ab ea
· aberrare videor, a nonnullis laudatus, majoribus
dignus ab iis existimor, qui animi facultatem labi-
* litatemque discernere nequeant. Vereor autem ne,
· arrogantior factus, et eum honorem admittens, ab
atroque excidam; cum alterum quidem contempsero, alterius vero non fuero dignitatem assecutus. Sic enim habeto. Duobus hisce tempus identidem distinguo, ludo atque studiis. Ac cum in studiis occupor, tum mihi uni deditus sum, in divinis præsertim. In ludendo vero maxime sum omnibus expositus. Scis enim me, cum a libris oculos
avocavi, ad omne ludorum genus esse propensum.
Civilis porro curæ ac sollicitudinis et natura et
studio sum prorsus expers. At episcopum divinum
esse hominem oportet; utpote qui ab omni ludo
peræque ac Deus ipse, alienus et inexorabilis esse
debeat: qui quo vitæ suæ propositum teneat,
ab
innumerabilibus oculis custoditur; quorum aut nulla,
aut perexigua utilitas est, nisi ita sit factus quispiam,
ut ad mœstitiam sit compositus, et ad nullam voluptatem infringi atque emolliri possit. In iis autem quæ ad Deum pertinent, non 248 ille sibi uni
vacans, sed communissimus omnium esse debeat,
ut qui legum doctor sit, et quæ legibus consentamea sunt loquatur. Necesse vero est ipsum tain
multa unum negotia sustinere, quam multa cæteri
simul omnes. Unus enim quæ omnium sunt efficere debet, aut criminationibus omnibus obnoxius
sit oportet. Quomodo igitur non ingentis cujusdam
et præstantissimi erit animi, tantam curarum molem pondusque sustinere, nec iis mentem obruere,
nec in animo restiuctam divinam particulam negligere, cum ipsum tanta studiorum varietas distraxerit? Nec me præterit, fieri istud ab aliquibus
posse, et istiusmodi felicem indolem prædico, ac
reipsa divinos illos esse viros censeo, quos assidua
humanarum rerum tractatio a divina consuetudine
nonavocet. Sed ego meipsum intelligo et ad urbem
descendere, et ab urbe ascendere solere, iisque
rebus implicari quæ ad terrena et infima detraha..t, et quantis nemo dixerit sordibus inquinari.
Nam ad ipsum, quod privatæ mihi et inveteratæ
labes inoleverint, quidquid vel minimum adjectum
fuerit, cumulatissimam accessionem facit. Robur
autem nullum mibi est; nec quæ intus sunt firma
φορτίον, καλῶς ἐνεγκεῖν μοι δοκῶ τὸ μέχρι τους,
φιλοσοφίαν. Διὰ δὲ τὸ δόξαι μὴ παντάπασιν αὐτῆς
ἁμαρτάνειν, ἐπαινεθεὶς ὑπ' ἐνίων, ἀξιοῦμαι μειζόνων
παρὰ τῶν οὐκ εἰδότων κρῖναι ψυχῆς ἐπιτηδειότητα.
φοβοῦμαι δὲ μὴ χαύνος γενόμενος, καὶ προσιέμενος
τὴν τιμήν, ἀμφοῖν διαμάρτω, τοῦ μὲν ὑπερεβών,
τοῦ δὲ τῆς ἀξίας οὐκ ἐφικόμενος. Σκόπει γὰρ εἴτω.
Δύο τούτοις ἑκάστοτε μερίζω τον χρόνον, παιδιξ, καὶ
σπουδῇ. Καὶ σπουδάζων ιδιός είμι, μάλιστά γε τὰ
θεῖα. Καὶ παίζων, κοινότατος. Οἶσθα γὰρ ὡς ὅταν
ἀνακύψω τῶν βιβλίων, ἐπιρρεπής είμι πρὸς ἄπαταν
παιδιάν. Πολιτικῆς δὲ φροντίδος ἀμοιρῶ καὶ φύσει,
καὶ μελέτῃ. Τὸν δὲ ἱερέα, ἄνδρα δεῖ θεσπέσιον
εἶναι, ὅν γε πρὸς μὲν παιδιὰν ἅπασαν, ἵνα καὶ θεῷ,
ἀμείλικτον εἶναι χρή· ὃς ἵνα τηρῇ τὴν ὑπόθεσιν, ὑπὸ
μυρίων ὀμμάτων φρουρεῖται· ὧν οὐδὲν ἡ μικρὸν
ὄφελος, εἰ μή τις εἴη κατεσκευασμένος σύννους σε
καὶ πρὸς ἅπασαν γλυκυθυμίαν ανένδοτος. Τὰ δέ γε
πρὸς τὸν Θεόν, οὐκ ἂν ἴδιος, ἀλλὰ κοινότητος εἴη,
νομοδιδάσκαλος ων, καὶ νενομισμένα φθεγγόμενος.
Χρὴ δὲ αὐτὸν καὶ πράγματα πράττειν, ὅτι πάντε;
ἅμα. Τὰ γὰρ ἁπάντων μόνον δεῖ πράττειν, ἢ πέσεις
αἰτίαις ἐνέχεσθαι. Πῶς οὖν οὐκ εἴη ευμεγέθους ψυχής
καὶ κρατίστης, ἐνέγκαι τοσοῦτον, ἔγκον φροντίδων,
καὶ μὴ κατακλύσαι τὸν νοῦν, καὶ μὴ κατασβεσθεῖσαν
ἐν τῇ ψυχῇ περιϊδεῖν τὴν μοίραν τὴν θείαν, ούτω
παντοδαπῶν ἐπιτηδευμάτων ἀπαγαγόντων [γν. ἀπ
αγόντων] αὐτόν; Εξ οἶδα ὅτι δυνατὸν ἐνίοις τοῦτο·
καὶ μακαρίζω τὰς φύσεις αὐτῶν, κἀκείνους ἀληθῶς
εἶναι ἡγοῦμαι τους θείους ἄνδρας· οὓς τὸ ὁμιλεῖν
πάνυ πράγμασιν ἀνθρωπίνοις μὴ ἀποκόπτει τοῦ θείου.
᾿Αλλὰ καὶ αὑτὸν [ρ. ἐμαυτὸν] οἶδα εἰς ἄστον το
κατιόντα, καὶ ἀπ᾿ ἄστεος ἀνιόντα, καὶ ἐνειλούμενο
τοῖς πρὸς τὰ γεώδη μεθέλκουσι έγρ. με Ελπ.), 720
εμπιμπλάμενον κηλίδος, οὐκ ἂν εἴποι τις ἴσης. Τώ
γὰρ οἰκείους εἶναί μοι καὶ πάλαι μολυσμούς, καὶ εἰ
τυχὸν μέρος ἐπιγενόμενον εἰς προσθήκην μέγα το
βάλλεται. Ρώμη δ' οὐκ ἔστι μοι, καὶ τὰ τὸν ν
τά τε ἔνδον] οὐχ ὑγιῆ, καὶ πρὸς τὸ ἐκτὸς ἀρχὴ ὡς
οἷός τέ εἰμι, καὶ πολλοῦ δέω τὴν ἐκ τοῦ συνειδότα
φέρειν ἀνίαν. Καὶ ὁτάκις ἂν μέ τις ἔροιτο (γρ. ἔει·
ται], λέγειν διαρρήδην οὐκ ἀναδύομαι, ὡς τὸν ἱερέα
διὰ πάντων. Ακηλίδωτον εἶναι προσήκει πολλῷ τῷ
περιόντι, ὡς καὶ ἑτέρους τῶν μιασμάτων ἐκαλύκητα.
Κἀκεῖνο δεῖ προσεῖναι τοῖς πρὸς τὸν ἀδελφὸν γράμ
μασι. Πάντως δὲ ἀναγνώσονται συχνοὶ τὴν ἐπιστολήν,
Καὶ γὰρ οὐχ ἥκιστα τούτου χάριν αὐτὴν ὑπηγόρευσα
τοῦ πᾶσι καταφανὲς εἶναι τὸ πρᾶγμα δεξιώς
ὡς ὅ τι ἂν ἀποδῇ, καὶ πρὸς Θεοῦ, καὶ πρὸς ἀνθρώ
πων ἀναίτιος ὦ, καὶ οὐχ ἥκιστα πρὸς τοῦ πατρὸ
Θεοφίλου. Τιθεὶς γὰρ ἐν μέσῳ τἀμὰ, καὶ διδοὺς ἐξ
Τὸν δ' ἱερέα άνδρα δεῖ. Isidor. Pelus. lib. 1,
ερ. 319: Εἰ τύπος ἱερεὺς τοῦ ποιμνίου, καὶ φῶς τῆς
Εκκλησίας ὠνομάσθη, καὶ ὑπάρχει, ἀνάγκη τοῖς ἤθες
σιν αὐτοῦ συνεκτυποῦσθαι τὸ ὑπήκοον, ὡς σημάντρω
- κηρόν. Εἰ τοίνυν φῶς εἶναι βούλει, μίσει τὴν εὐτρα
πελίαν, καὶ τὴν περιφορὰν τοῦ γέλωτος.
Τοῦ πᾶσι καταφανές εἶναι. Forte κατερι
νής, ut omnes intelligant, ne rem illum perbare
scere.
PG 66:1485EPISTOLE.
πάντων αὐτῷ βουλεύσασθαι περὶ ἡμῶν, πῶς ἂν
υπαίτιος εἴην; Ἐμοὶ τοιγαροῦν ὅ τε Θεὸς ὅ τε
νόμος, ή τε ἱερὰ Θεοφίλου χείρ, γυναῖκα ἐπιδέδωκε.
Προαγορεύω τοίνυν ἅπασι, καὶ μαρτύρομαι, ὡς ἐγὼ
ταύτης οὔτε ἀλλοτριώσομαι καθάπαξ, οὔτε ὡς μοιχὸς
αὐτῇ λάθρα συνέσομαι. Τὸ μὲν γὰρ ἥκιστα εὐσεβές·
τὴ δὲ ἥκιστα νόμιμον. ᾿Αλλὰ βουλήσομαί τε καὶ εὔξομας συχνά μοι πάνω καὶ χρηστὰ γενέσθαι παιδία.
Ἐν δὴ τοῦτο δεῖ τὸν κύριον τῆς χειροτονίας μὴ
ἀγνοήσαι· μαθέτω δὲ αὐτὸ παρὰ τῶν ἀμφὶ τὸν
ἑταῖρον Παύλον, καὶ Διονύσιον, οὓς πρεσβευτάς ᾑρη -
σθαι παρὰ τοῦ δήμου πυνθάνομαι. Ἐκεῖνο δὲ οὐδὲν
δεῖ μαθεῖν αὐτὸν, ἀλλ' ὑπομνησθῆναι· διαλέξομαι δὲ
πλείω περὶ αὐτοῦ. Καὶ γὰρ ἂν ἅπαντα τάλλα μικρά
πρὸς ἔν τις ἂν τοῦτο θεῖτο. Χαλεπόν ἐστιν, εἰ μὴ καὶ
λίαν ἀδύνατον, εἰς ψυχὴν τὰ δι' ἐπιστήμης εἰς ἀπόἄπξιν ἐλθόντα δόγματα σαλευθῆναι. Οἶσθα δ' ὅτι πολλὰ
φιλοσοφία τοῖς θρυλλουμένοις τούτοις ἀντιδιατάττε
της δόγμασιν. Αμέλει τὴν ψυχὴν οὐκ ἀξιώσω ποτέ
σώματος ὑστερογενή νομίζειν. Τὸν κόσμον οὐ φήσω
καὶ τάλλα μέρη συνδιαφθείρεσθαι. Τὴν καθωμιλημέν
νην ἀνάστασιν ἱερόν τι καὶ ἀπόρρητον ήγημαι,
καὶ πολλοῦ δέω ταῖς τοῦ πλήθους ὑπολήψεσιν ὁμολο
γῆσαι. Νοῦς μὲν οὖν φιλόσοφος ἐπόπτης ὢν ἀληθοῦς,
συγχωρεῖ τῇ χρείᾳ τοῦ ψεύδεσθαι (γρ. ψεύδους]. 'Ανάλογον γάρ ἐστι φῶς πρὸς ἀλήθειαν, καὶ ὄμμα πρός
Ερμον. Η οὖν ὀφθαλμὸς εἰς κακὸν ἂν ἀπολαύσειεν
ἀπλήστου φωτός καὶ ᾗ τοῖς ὀφθαλμιῶσι τὸ σκότος
ὠφελιμώτερον· ταύτῃ καὶ τὸ ψεῦδος όφελος εἶναι
τίθεμαι δήμῳ, καὶ βλαβερὸν τὴν ἀλήθειαν τοῖς οὐκ
Ισχύουσιν ἐνατενίσαι πρὸς τὴν τῶν ὄντων ἐνάργειαν.
EPIST. CV.
148€
sunt salis, et ad externa sufficere nequeo, longequa
absum a conscientiæ ferendis angoribus. Ac quoties a me aliquis sciscitatur, palam sine ulla cunctatione dico: episcopum nulla omnino labe pollui
debere, multum ut ei supersit, tanquam qui aliorum piacula ac sordes abstergat. Quin etiam in íis,
quas fratri scribo, litteris, hoc apponi insuper necesse est. Omnino enim plerique hanc epistolam
legent. Nam bujus potissimum eam gratia dictari,
quo manifeste omnibus constaret me onus istud
reformidare; ut, quidquid acciderit, et apud Deum,
et apud homines culpa omni caream: imprimis vero apud Patrem Theophilum. Cum enim inea onnia palam in medium proferam, atque ex omnibus
de me illi deliberandi potestatem faciam, quid est
quod ego accusari merito possim? Mibi igitur et
Deus ipse, et les, et sacra Theophili manus u50rem dedit. Quare hoc omnibus prædico, testorque, neque me ab ea prorsus velle separari,
neque adulteri more cum ea clan: ulum com -
suescere. Alterum enim nequaquanı pium est,
249 alterum illicitum. Sed hoc utique cupiam, ac
precabur, plurimos mihi et quam optimos esse
iiberus. Hoc unum ab eo ignorari non oportet,
penes quem creandi potestas est. Quod de sodali
Paulo ac Dionysio intelligere potest, quos quidem
legatos a populo decretos audio. Illud vero docen -
dus non est, sed in memoriam duntaxat ei rcvocandum; ac plura sane ea de re disputabo. Nam
cætera omnia si quis cum hoc uno contulerit,
parva ac contemnenda censeantur. Difficile est, vet
DION. PETAV: NOTÆ.
Ἐμοὶ τοιγαροῦν ὅ τε Θεός. Hinc potest colligi, jamdudum Christianum fuisse Synesium, qui
ab episcopo conjugem acceperit. Vide quæ in ejus
Vita disputanius. Alterum porro consequens ex
hoc loco est: episcopos per id tempus ab uxoribus
continere solitos. Quod de Orientis et Ægypti clericis diserte testatur Hieronymus contra Vigil.:
Quid facient Orientis Ecclesice? Quid Egypti et
sedis apostolicæ, quæ aut virgines clericos accipiunt,
aut continentes; aut si uxores habuerint, mariti esse
desierant? Idem habet de episcopis et aliis clericis
rp. 46 ad Pamm. Vide Epiph. her. 59, n. 4, et in
Exposit. fid., n. 21; Euseb., De demonst., p. 23.
Palladius in Dial. de vita Chrys. refert, indict. 13,
f.c est ammo 400, Chrysostomum in Asiam profe.
clum Antoninum Ephesinum episcopum damnasse,
quod cum uxori rejuntiasset, rursus cum ea conSurtadinem habuisset.
Ex hoc vero Synesii loro Græculi canonuın interpretes redarguuntur, Zonaras et Balsamo, qui
ad can. 5 apost, et Trullanım 12 observant, ante
seslam synodulum fas episcopis fuisse uxores reliuere, cum iisque consuescere, quas ante ordinationem habuerunt, quemadmodum sacerdotibus et
diaconis licuit. Nam Græci presbyteris et diaconis,
«»trquam consecrentur, uxores ducere permittunt;
post ordinationem vero non amplius concedunt.
Hane veroʻlicentiam primmm in sexta synodo episcopis oblatam esse sentiunt isti; quos superiora
tsumonia falsitatis et inscitiæ convincunt. Quin et
Socrates refellitur, qui lib. v, cap. 22, scribit
Drientis episcopos, si ipsis libeat, ab uxoribus
alestinere; cogi tamen invitumi newinem; imo complures episcopatus tempore liberos suscepisse. Пoλοὶ γὰρ αὐτῶν ἐν τῷ καιρῷ τῆς ἐπισκοπῆς καὶ παῖ
δας ἐκ τῆς νομίμου γαμετῆς πεποιήκασι. Thessaliam
excipit et Græciam, in quarum Ecclesiis cœlibatus
vigebat. Sed si vera dicit Socrates, ex Epiphanii
sententia respondendum est, ubicunque factum illud est, ex discipline [LXXXIV ] ecclesiastica
corruptela manasse. Quanquam in episcopis nullam
ejusmodi depravationens accidisse Epiphanius indicat, sed in presbyteris et diaconis tantum.
Τὴν καθωμιλημένην ἀνάστασιν. Ut se habent hæc verba, non simpliciter negare videtur ἀνάστασιν, sed ἱερόν τι καὶ ἀπόῤῥητον appellat, quod in
meliorem partem accipi polest, quasi rem sacranı
et arcanan, neque vulgo committendam esse dical.
Sic infra, Τὴν μὲν ἀλήθειαν τῶν θείων ἀπόῤῥητον
εἶναι δεῖ. Verum quod subinde adjicit, non se posse
cum vulgo consentire, et falsis doginatibus esse
decipiendum populum, argumento sunt, de resurrectione aliter ipsum, ac communis et vulgata Christianorum habebat fides, existinasse. Nimirum
Platonici genus quoddam resurrectionis mortuorum admittebant. Quippe Plato in Phædone immortales hominum esse animas ex eo disputat, quod
necesse sit contrariorum esse vicissitudinem, atque
a vita ad mortem, et a morte vicissim ad vitam
Geri transitum, quod ille vocal αναβιώσκεσθαι,
reviviscere. Hoc vero sic interpretor, ut animas er
aliis in alia corpora transfundi velit; quod Platonis
inter decreta Diogenes Laertius recenset. Sic enim
reviviscere dicebant qui erant mortui. Ita ergo Synesium puta resurrectionem intellexisse, cum se
aliter ac vulgus de ea sentire dicit.
PG 66:1487fieri potius nullo pacto potest, ut quæ scientia be- Εἰ ταῦτα καὶ οἱ τῆς καθ' ἡμᾶς ἱερωσύνης συγχωρο
neficio ad demonstrationem deducta in animum
pervenerint dogmata convellantur. Scis auten phitosophiam cum plerisque ex pervulgatis istis pngnare decretis. Etenim nunquam profecto mihi
persuasero, animum origine esse posteriorem corpore. Mundum ac cateras ejus partes una interiri
nunquam dixero. Tritam illam ac decantatam resurrectionem, sacrum quidpiam atque arcanum
arbitror; longeque absum ab vulgi comprobandis
opinionibus. Animus certe quidem philosophia inbutus ac veritatis inspector, mentiendi necessitati
nonnihil remittit. Lus enim veritati; oculus vulgo,
proportione quadam respondent. Εt ut oculus ipse
non sine damno suo immodica luce perfruatur,
σιν ἐμοὶ νόμοι, δυναίμην ἂν ἱερᾶσθαι, τὰ μὲν εἶναι
φιλοσοφῶν τὰ δ᾽ ἔξω φιλομυθῶν· εἰ μὴ διδά
σκων, ἀλλ' οὐδὲ μέντοι μεταδιδάσκων, μένειν ἢ
ἐῶν ἐπὶ τῆς προλήψεως. Εἰ δέ φασιν οὕτω δεῖν καὶ
κινεῖσθαι, καὶ δῆμον εἶναι τὸν ἱερέα ταῖς δόξαις, ούτ
ἂν φθάνοιμι φανερὸν ἐμαυτὸν ἅπασι καθιστάς. Δήμα
γὰρ δὴ καὶ φιλοσοφίᾳ τί πρὸς ἄλληλα; τὴν μὲν
ἀλήθειαν τῶν θείων ἀπόῤῥητον εἶναι δεῖ· τὸ δὲ πλή
θος ἑτέρας ἕξεως δεῖται. Αὖθις δὲ καὶ πολλάκις ἐρῶ,
μηδεμιᾶς ἀνάγκης παρούσης, οὔτ' ἐλέγχειν σοφόν,
οὔτ᾽ ἐλέγχεσθαι. Καλούμενος δ' εἰς ἱερωσύνην, ούτε
ἀξιῶ προσποιεῖσθαι δόγματα. Ταύτα Θεόν, ταύτα
ανθρώπους μαρτύρομαι. Οἰκεῖον ἀλήθεια Θεῷ, ᾧ διὰ
πάντων ἀναίτιος εἶναι βούλομαι. Εν τούτο μόνον οὐχ
atque ut ophthalmicis caligo magis expedit: sic υποκρίνομαι. Ἐπεὶ καὶ φιλοπαίγμων, ὧν (δς με ποιο
mendacium vulgo prodesse arbitror: e contrario δόθεν αἰτίαν ἔσχον ἐπλομανεῖν τε καὶ ἱππημενεῖν
nocere veritatem iis qui in rerum perspicuitatein πέρα τοῦ δέοντος), ἀνιάσομαι μέν· τί γὰρ καὶ πάνω
intendere mentis ariem nequeunt. Hæc si mihi τὰς φιλτάτας κύνας ἀθήρους ὁρῶν, καὶ τὰ είτε θρησ
episcopatus nostri jura permittant, possum hanc πηδέστατα; Καρτερήσω δέ, ἂν ἐπιτάττη θεός. Καὶ
dignitatem admittere: ita ut doni quidem philoso μισόφροντις ὢν ὀδυνήσομαι μὲν, ἀνέξομαι δὲ δικιδίων,
pher; foris vero fabulas seram, ut nihil penitus καὶ πραγμάτων, λειτουργίαν τινά ταύτην, εἰ καὶ
docens, sic nihil etiam dedocens, atque in præ- βαρείαν, ἐκπιμπλάς τῷ Θεῷ. Δόγματα δὲ οὐκ ἐπι
sumpta opinione 'animi permanere sinens. Sin Ita λυγάσομαι, οὐδὲ στασιάσει μοι πρὸς τὴν γλώτταν ή
etiam moveri dixerint oportere, et episcopum opi- γνώμη. Οὕτω φρονῶν, οὕτω λέγων ἀρέσκειν οἶμα:
nionibus esse popularem; ego me illico manife- Θεῷ. Οὐ βούλομαι δὲ καταλελείφθαί τινι (γρ. τιν
stum omnibus præbebo. Vulgo enim cum philoso. περὶ ἐμοῦ λόγον, ὡς ἀγνοηθείς ήρπασε την χειροτο
phia quid esse commune potest? Divinarum quidem νίαν. Αλλ' εἰδὼς ὁ θεοφιλέστατος πατήρ Θεόφιλος,
rerum veritatem occultam esse convenit: vulgus καὶ ὡς ἐπίσταται, σαφές μοι ποιήσας, ούτω βουλευ
alio modo affectus esse debet. Rursus hoc ego di- c σάσθω περὶ ἐμοῦ. Ἡ γὰρ κατὰ χώραν βάσει μένε
cam ac sapius: si nulla cogat necessitas, neque ἐπ' ἐμαυτοῦ φιλοσοφοῦντα· ἢ τοῦ μετὰ ταῦτα κρά
convincere, neque convinci, duco esse sapientis. νειν, καὶ διαγράφειν ἡμᾶς τοῦ χοροῦ τῶν ἱερέων
Sed si ad episcopale munus vocer, nolo ementiri ἑαυτῷ χώραν οὐχ ὑπολείψει. Πρὸς ταῦτα ληρός ἐστιν
dogmata. Horum Deum, horum homines testes faἅπασα γνώμη. Τὸ γὰρ ἀληθὲ;, εὖ οἶδ' ὅτι τῷ θεῷ
cio. Affinis est Deo veritas, apud 250 quem cri- προσφιλέστατον. Καὶ νὴ τὴν Ιεράν του κεφαλήν, καὶ
minis expers omnis esse cupio. Hoc unum ego ἔτι πρὸ ταύτης, νὴ τὴν ἔφορον ἀληθείας θεόν, έχον
dissimulare nequeo. Nam cum ludendi appetens μαι μέν. Πῶς γὰρ οὐ μέλλω, δεῆσαν ὥσπερ εἰς βάρο
sim (ut cui jam inde a pueritia armorum et equo- ἀπὸ βίου μετασκευάζεσθαι; Εἰ δὲ τούτων φανερές
rum immoderatum studium probro datum fuerit), γενομένων, ἅπερ οὐκ ἀξιῶ λανθάνειν, ἐγκρίνειν ἡμᾶς
mœrore quidem afficiar; quomodo enim charissi- ἱερεῦσιν, ᾧ τοῦτο δέδωκεν ὁ Θεὸς, ὑποδύσαμε την
mos nibi caues venationis expertes intueri potero, ἀνάγκην, καὶ ὡς θεῖον σύνθημα καταδέξομαι, λου
vel arcus a teredinibus exesos? feram tamen ut- μαι γὰρ ὅτι καὶ βασιλέως ἂν ἐπιτάξαντος, καὶ κυκλος
cunque, si ita Deus jubeat. Et quamvis a curis
μονός τινος Αὐγουσταλίου, δίκην ἂν ἔδωκα μή τοι
alienus sim, non sine molestia quidem, sed litiμενος. Τῷ Θεῷ δὲ ἐθελοντὴν δεῖ πείθεσθαι. Εἰ δὲ μὴ
culas tamen ac negotia sustinebo; munus istud, προσίεται με λειτουργὸν ὁ Θεὸς, καὶ ἐκ προειμένο
utcunque grave, Deo præstans. Dogmata porro
mea nequaquam oblegam; neque mihi ab animo
lingua dissidebit. Ita sentiens, itaque dicens,
placere me Deo arbitror. Nolo autem sermoneni de
me cuiquam præbere, quasi ignotus electionem
illam raptim occupaverim. Sed ut rei totius gnarus Deo charissimus Pater Theophilus, acque
δεῖ τὸ θειότατον ἀγαπῶν τὴν ἀλήθειαν, ἀλλὰ μὴ διά
τῶν ἐναντιωτάτων, ὁποῖόν ἐστι τὸ ψεῦδος, εἰς προ
ὑπηρεσίαν αὐτοῦ παραδύεσθαι. Γενοῦ δὴ τοῦ [510
τοὺς σχολαστικοὺς εἰδέναι ταῦτα, καὶ πρὸς ἐκείνε
ἐξαγγείλαι.
Τὰ μὲν οἶκοι φιλοσοφῶν. Eleganter hanc
διπλόην exprimit Cicero lib. " De fin.: Quod εἰ
vultum tibi, si incessum fingeres, quo gravior viderere, non esses tui similis. Verba in fugas, et ea
dicas quæ non sentias; aut etiam ut vestitum, sic
sententiam habeas aliam domesticam, aliam forensem, ut in fronte ostentatio sit, intus veritas occultetur; vide, quaeso, rectumune sit. Vide Teral.
fine capitis 26 libri De præscriptione.
Γενοῦ δὴ τοῦ. Observatione digna Icotis
Γενοῦ τοῦ τοὺς σχολαστικοὺς εἰδέναι, θα πρέπει
hæc sciant scholastici. Scholasticos appellat erod
tos ac politos homines, qui in musco Alexandring
litteris vacabant: quive alias eleganti eram ing
PG 66:1509EPISTOLE. - EPIST. CAXIX.
στις καὶ τῇ γῇ Αἰγύπτου, τοῦ πιεῖν ὕδωρ Γεῶν; Quid tibi, et terra Ægypti, ut bibas aquams Geon?
Τὸ γὰρ ἔθνος, θεομάχον ἀρχαῖον, καὶ Πατράσιν Gens enim ista Deo jampridem rebellis est, ac
sanctis Patribus inimica.
Αγίοις πολέμιον.
ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΚΘ'.
Πυλαιμένει.
EPISTOLA CXXIX.
Pylæmeni.
Πλάτωνι Σωκράτης πεποίηται προσιών μὲν ὀψὲ
ποτε πρὸς τὰ παιδικά, ἀξιῶν δὲ αὐτὰ μὴ θαυμάζειν,
εἰ ὥσπερ, φησί, μόλις ἠρξάμην, οὕτω καὶ μόλις
παυσαίμην. Ἐγὼ δὲ μοι δοκῶ ταὐτὸ πεπονθέναι
πάθος πρὸς σὲ, καὶ τὴν αὐτὴν δίκαιος εἶναι παραιτεῖσθαι συγγνώμην, ἐνιαυτὸν ὅλον, οὐκ ἄξιον,
οὐδὲ
ἀληθὲς εἰπεῖν, ἐπισχών, ἀλλὰ μάτην στείλας τὰς
ἐπιστολὰς, τῷ πάλιν αὐτὰς εἰς τὰς ἐμὰς χεῖρας
ἀνακομισθῆναι· νῦν οὖν ἀθρόας [ γρ. νῦν ἀθρόας] ἐκπέμπω. Ας οὐ μόνον ὥσπερ φόρων ἐλλείμματα
ἀποδιδοὺς μακρηγορῶ· ἀλλὰ καὶ προσενεγκεῖν σου
βούλομαι Καίτοι, νὴ τὸν φίλιον τὸν ἐμόν τε
καὶ σὸν, ἐπ' αὐτῷ τούτῳ κατέβην ἐπὶ θάλατταν, καὶ
τοῖς Φυκουντίων κωπεῦσι διείλεγμαι, σχασάμενος
Επτικήν, ἵνα στείλω πρὸς ὑμᾶς τοῦτο μὲν, γράμμα,
τοῦτο δέ· ἀλλ' οὐκ ἄξιον ποιεῖσθαι κατάλογον τῶν
πεμφθέντων μὲν, ὥστε Πυλαιμένη λαβεῖν· ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ δὲ ἐκτεθέντων διὰ τὸν δυστυχέστατον
ἀπόπλουν. Καί σου μὲν ἔνεκα· καίτοι τῶν ἐκεῖ
φίλων ὁ φιλικώτατός μοι Πυλαιμένης ἐστίν· ἀλλὰ
νὴ τὴν τιμίαν σου διάθεσιν, ῥᾷον ἂν ἤνεγκα, ή δι'
ἑτέρους συχνούς, καὶ μάλιστα διὰ τὸν θαυμάσιον
Πρόκλον, καὶ Τρύφωνα. Περὶ ὧν καὶ μόνων, ὡς
προσαγορευόντων με γέγραφας. Απέστειλα οὖν τῇ
μὲν τιμία σου διαθέσει, χρυσοῦ νομίσματα δέκα, τῷ
δὲ ἑταίρος Πρόκλῳ, κατὰ τὸν θεσπέσιον Ησίο
δεν, τριτημόρια πλείω τῶν παρ' αὐτοῦ. Ἔχει γὰρ
οὕτως • Αποδημῶν ἐδεξάμην εἰς τὸν ἀπόπλουν δεῆσαν παρ' αὐτοῦ χρυσίνους ἑξήκοντα. Τούτους γεγραφήκει μὲν ἑβδομήκοντα· ἀπέστειλα δὲ ὀγδοήκοντα.
Εγένοντο δ' ἂν ἔτι πολλῷ πλείους, εἰ τὰ πρῶτα
πρὸς ὑμᾶς ἐκεκόμιστο γράμματα, καὶ ἡ ναῦς ἐπ'
ἐκείνοις τοῖς τότε φορτίοις. Νῦν δὲ ἐγὼ μὲν, τύχῃ
τινὶ χρησάμενος, ἐπὶ τὴν ᾿Αλεξάνδρειαν ἀπεδήμησα·
καὶ τοῖς ὑμετέροις λιμέσι προσορμιεῖν ᾤμην τὸ σκάφος· τὸ δ' ἐλάνθανεν ἐξώσταις ανέμοις ἀπὸ Κρήτης
μόλις εἰς τὴν Αἰγυπτίαν ἀποσωθὲν θάλατταν. Η τί
ἐκώλυεν ὑμᾶς, ὥσπερ τὰς ἀλεκτορίδας, οὕτω τὰς
χερσαίας τρέφειν στρουθούς; Αποδοθῆναι τοῖς ἐμοῖς
τὸ γραμμάτιον παρὰ τοῦ θαυμασιωτάτου Πατρός
Πρόκλου δίκαιον, τοὺς ὀγδοήκοντα χρυσίνους κομι
σαμένου· καὶ τὸν ἑταῖρον Τρωίλον παρασκεύασον et terrestres struthiocamelos alere? Syngrapham
Socrates apud Platonem inducitur sero ad au113 -
sios suos accedens, atque idcirco postulans, minin.e
ut mirentur si, uti, inquit, ægre cœperim, ita
ægre desinam. Ego vero eumdem erga te affectum
animi suscepisse videor, eamdemque abs te veniam
merito posse deprecari, qui toto anno non dicam,
neque enim id vere possum, omiserim; sed frustra
dederim litteras; quoniam rursus ad meas manus
reversæ sunt. Nunc itaque simul omnes ad te remitto; quas non modo velut residuum pensitationis
exsolvens, ago verbosius; sed et aliquid offerte
insuper volo. Quanquam tuum meumque præsidem amicitiæ testor; ob id unum ad mare descenderam, et cum Phycontiis remigibus egeram, equestrem omittens, ut ad vos partim litteras mitterem;
partim; sed minime percensenda sunt, quæ cuni
eo animo misissem, ut ad Pylæmenem pervenirent,
Alexandriæ exposita sunt, propter incommodam
navigationem. Ac quantum sane ad te pertinet,
etsi omnium, quos illic habeo, amicorum amicissimus mihi est Pylæmenes, nihilominus tamen,
per egregium animi tui affectum juro, minus id
moleste tulissem, quam aliorum inultorum causɔ;
præsertim clarissimorum virorum Procli ac Tryphonis; de quibus solis, ut qui me salutarent,
inentionem fecisti. Quamobrem egregio tuo animo
decemn nummos aureos misi; 264 sodali autem
Proclo, quemadmodum divinus Hesiodus jult,
triente plus quam ab eo mihi erogatum erat, rependi. Sic enim sese res habet: Cum peregre essem,
itaque necesse habuissem, aureos ab illo sexagenos in commeatum accepi; pro quibus ille septuagenos scripserat. Αt ego octogenos misi; multoque
plures fuissent, si priores ad eos littera pervenissent, unaque navis illa, cum iis quas tum veliebat
mercibus. Jam vero casu aliquo coactus Alexandriam profectus sum: cumque ad portus vestros
navigium appulsurum crederem, nullo animadvertente, contrariorum impetu ventorun ægre a Creta
repulsum, in mare Ægyptium evasit. Alioqui quid
prohiberet modo vos, quemadmodum gallinas, ita
τοῦ πιεῖν ὕδωρ Γεών. Jerem. 11, 18, pro
quo in Hebreo est me, quam vocem Hieron. ex·
primit initio epist. 151: Ei omissis aquis Siloe, qua
redunt cum silentio, desideres aquas Silor, quæ iurbėdinis hujus sæculi vitiis sordidantur.
᾿Αλλὰ καὶ προσενεγκεῖν σοι βούλομαι.
Vitiosa, nisi fallor, lectio. Deest forte aute προςενεγκείν, nomen al quod, puta δώρα.
(ϋ1) Κατὰ τὸν θεσπέσιον Ησίοδον In Εργ.
καὶ ἡμ.
Εν μέν μετρείσθαι παρὰ γείτονος, εν δ' ἀποδοῦναι
Αὐτῷ τῷ μέτρῳ, καὶ λώϊον, αἱ κε δύνηαι,
Ως ἂν χρηίζων· καὶ ἐς ὕστερον ἄρκιν εὕρῃς.
Cic. lib. si Epist. ad Aut., epist. 12: Ego autem
me parabam ad id, quod ille mihi misisset, κι αὐτῷ
τῷ μέτρῳ, καὶ λώτον, si modo poluissem: nam hoc
eliam Hesiodus ascribit, αν κε δύνται.
Καὶ τὸν ἑταῖρον Τρωίλον παρασκεύασον.
In tribus veteribus scriptum erat, ἀποστεῖλαι μου
ὅτι κομισάμενος τυγχάνει τὰ βιβλία, etc. Quæ lanin,
quod per se satis nostra lectio constaret, addenda
non putavi.
PG 66:1511SYNESII PTOLEMAINS EPISCOPI
nostram meis equum est a clarissimo Patre Pro 4 άποστελλεί και τάχιστα τὰ βιβλία, ἅπερ ἀποδέδωκας
clo reddi, postquam octogenos illos aureos acce- αὐτῷ· τὸ Νικοστράτειον δὴ λέγω, καὶ τὸ τοῦ Αφρο
perit. Da etiam operam ut sodalis meus Troilus, δισέως ᾿Αλεξάνδρου. Εἰ διὰ τὴν ἱεράν σου διάθεσιν
quos tu ei reddideras libros, quam citissime ad me φίλοι ἡμῖν οἱ ἄρξοντες ἡμῶν ἐπιδημονεν, πρὸς φιλο
mittat; Nicostraleum dico, et Aphrodisiensis σοφίαν ἡμῖν συντελέσεις τὸ μέρος τὸ σὸν, ὅσον ΠλάAlexandri. Si per sacrum et eximium animi tui των ἡγεῖται παρὰ τῆς ἀτιμίας κωλύεσθαι.
affectum conciliati nobis hic versentur, qui provinciæ nostræ præfuturi sunt, multum nobis ad
philosophiam pro virili tua parte contuleris; quantum scilicet ignominia et contemptu impediri existimal Plato.
EPISTOLA CXXIX ‘.
Simplicio.
ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΚΘ'.
Σιμπλικίῳ.
Cum nos per Cerealem salutasti, hoc ei contu- Ἐχαρίσω Κερεαλίῳ, δι᾿ αὐτοῦ προσειπών ἡμᾶς,
listi, uti quinque dies illius nequitia celaretur. τὸ λαθεῖν ἡμέρας πέντε πονηρὸν ὄντα. Κλπισαν γάρ
Boni enim aliquid civitates ab eo homine sperarunt, τι χρηστὸν αἱ πόλεις παρ' ἀνδρὸς, ὃν οὐκ ἀπηξίω
quem Simplicius nosse non gravaretur. At ille cito σεν εἰδέναι Σιμπλίκιος. Ὁ δὲ ταχύ μάλα ψυχανε,
admodum pudore affecit, non te quidem (absit σὲ μὲν οὐ μὴ γάρ ποτε ἐπ' ἄλλῳ τὰ σὲ γένοιτο,
enim, ut tuæ res sint ex altero suspens), scd ἑαυτὸν δὲ, καὶ τὴν ἀρχὴν, καὶ ἵνα μὴ διατρίβω, τὰ
seipsum potius ac suum magistratum; et, ne lon- 'Ρωμαίων πράγματα, ώνιος άνθρωπος έλαχία
gius faciam, Romanam rempublicam; homo exiguo στου δόξης ἀμελής, ἀπόλεμος, ἐν εἰρήνῃ βασ
pretio venalis; famæ atque existimationis contem- ούς, ἧς πρὸς βραχύτατον ἀπολελαυκεν. Οὐ γὰρ
ptor; bellica rei imperitus; in pace importunus, ἐδεήθη χρόνου πρὸς τὸ πάντα ἀνατρέψει τι καὶ
qua brevissimo tempore potitus est. Non enim συγχέαι. Ωσπερ γὰρ ὄντος νόμου, τὰ τῶν στρατικ
longo tempore opus habuit ad evertenda pertur- τῶν εἶναι τῶν στρατηγών, & πάντες εἶχον λαβών,
bandaque omnia. Nam perinde ac si lege aliqua ἀντέδωκεν αὐτοῖς ἀστρατίαν, καὶ τὸ μὴ συνετά
militum fortuna ad ducem pertinerent, quæ quisque χθαι, βαδίζειν ἐπιτρέψας, ᾗ τις ᾤετο θρέφεσθαι.
possideret accipiens, vicissim illis vacationem Ταῦτα τοὺς ἐπιχωρίους ποιήσας, ἐπεὶ τοὺς ξένους
et immunitatem ordine servando largiebatur; co- οὐκ ἦν ἀργυρολογεῖν, Αργυρολόγησεν αὐτῶν τὰς
piam omnibus faciens eo se conferendi, ubi ali se πόλεις, ἄγων καὶ μεθιστές, οὐχ ἡ λυσιτελέστερον
posse sperarent, Hæc cum indigenis fecisset, quo- ἦν, ἀλλ' ᾗ κερδαλεώτερον. Βαρυνόμεναι γὰρ αὐτῶν
miam a peregrinis argcntum exprimere 265 non G την καθέδραν αἱ πόλεις χρυσίον εἰσέφερον. Τούτων
polerat, expressit ab illorum civitatibus, copias οξέως ᾔσθοντο Μακέται, καὶ γέγονε διαδόσιμος ἀπὸ
suas eo deducens, commigransque, non ubi major τῶν μιξοβαρβάρων εἰς τοὺς βαρβάρους 4 φήμη.
opportunitas, sed ubi compendii uberioris spes erat. Cum enim ejus commoratione civitates opprimerentur, aurum contribuebant. Hæc cito Macetæ sensere; moxque a semibarbaris ad barbaros
ejus rei fama propagata est.
Hinc, quot vere novo frondes floresque, ruebant.
Heu juventutem male a nobis amissam! Heu
frugum a nobis frustra speratos proventus! Hostilibus flammis agros consevimus. Plerisque nostrum opes erant în pecore, in armentis camelorum, in gregalibus equabus; periere omnia; omnia
sunt abacta. Sentio me præ: dolore non esse mei
compotein. Verum ignosce, quæso. Monibus enim
seplus sum; et obsessus hæc scribo, per horam
saepius faces aspiciens, easque accendens et ipse,
et in signum aliis extollens. Porro venationes illæ
longinquæ, quibus securi antea tuo maxime benefcio fruebamur, penitus abierunt. Itaque identidemn ingemiscimus, cum juventutis illius reminiscimur, illiusque mentis ac prudentia. At nunc equo-
*Ηλθον ἔπειθ' ὅσα φύλλα καὶ ἄνθεν γίνεται ἦρος.
Φεῦ τῆς νεότητος, ἣν ἀπολωλέκαμεν! Φεῦ τῶν
καρπῶν, οὓς μάτην ἠλπίσαμεν! Εσπείραμεν τ
πολεμίῳ πυρί. Τοῖς πλείοσιν ἡμῶν τὸ πλουτεῖν ἐν
βοσκήμασιν ἦν, ἐν ἀγελαίαις καμήλοις, ἐν ἵππ
φορβάσι. Πάντα οἴχεται· πάντα ἑλήλαται. Αισθάνο
μαι γινόμενος ὑπὸ τοῦ πάθους ἔκφορος. ᾿Αλλὰ σύγ
γνωθι. Τειχήρης γάρ εἰμι, και πολιορκούμενος
γράφω, τῆς ὥρας πολλάκις φρυκτοὺς ὁρῶν, καὶ εἰ
τοὺς ἀνάπτων καὶ αὐτὸς, καὶ αἴρων τοῖς ἄλλοις της
μεῖα. Κυνηγέσια δὲ ἐκεῖνα τὰ πρόσω, οἷς γρ. τὰ
πρόσω κατανοῶν, ἐπ' ἐξουσίας ἐχρώμεθα πρότερον
οὐχ ἥκιστα διὰ τὰ, πάντα ἔῤῥει. Καὶ στένομεν μετ
μνημένοι ἤδης τ' ἐκείνης, νοῦ τ' ἐκείνου καὶ φρενών.
Αλλ' ἱπποκροτείται [γρ. ἱπποκρατ.] μὲν ἅπαντα,
Ον οὐκ ἀπηξίωσεν. Diu antea ἅπαξ ἠξίω
σεν, quod in excusis erat, mutandum conjeceram in ἀπηξίωσεν. Quod postea in uno vetere
reperi.
Καὶ ἵνα μὴ διατρίβω, τὰ 'Ρωμαίων. Si sana
!ectio est, referenda hæc sunt ad ᾔσχυνε. Verum
verba hæc (τα Ρωμαίων πράγματα) luxata, et suo
loco nota esse censeo; ilaque post συγχέει περα
nenda.
Άγιος άνθρωπος ἐλαχίστου. Non dubitavi
contra veterum omnium consensum post ἐλαχίστου
distinctionem adjicere, ut ad lovio; referatur. Nam
scripti omnes post δόξης, στιγμήν habent.
PG 66:1515γὰρ ὁμοίως ἔχειν, ἐγώ τε πρὸς τὸ ἐπαινεῖν, καὶ οὗτος
πρὸς τὸ ἐπαινεῖσθαι. Συνελόντι δέ, ἐνίκησεν, ὅπλας
μὲν τοὺς τῆς πατρίδος ἐχθρούς· ἀρετῇ δὲ, τοὺς ἐν
αὐτῇ πονηρούς. Νέος ἐν ἐξουσία γενόμενος, οὐκ
ήσχυνε φιλοσό του συγγένειαν. Τοιοῦτος ὢν πράγμα
σιν ὁμιλεῖ δυσκόλοις, δι' αὐτὸ οὐχ ήκιστα τὸ καλές
καὶ ἀγαθὸς εἶναι. Ερμαιον γάρ ἐστι τῶν κακοήθων
ἅπας ἐπιεικής· καὶ ἡ πρόσοδος τοῖς πονηροῖς ἐκ τῆς
ἑτέρας μερίδος παραγίνεται. Ενδείκτης οὖν τις
ἀξιῶν μισθοδοτεῖσθαι παρ' αὐτοῦ, καὶ μὴ τυγχάνων,
δίκην πρὸς αὐτὸν ἔλαχεν. ὡς δὲ οὐ προσχώσει ταύτη
τὸ σπᾶσαι τι τῶν οὐ προσηκόντων, ἀλλ᾽ ἦσαν οἱ νόμοι
μεθ' ἡμῶν, ἑτέραν ἐτράπετο. Καὶ ποιεῖται τὴν δίκην
γραφὴν, ἀνατεινάμενος ἔγκλημα του κατηγορουμένου
πρεσβύτερον. Ηκει δὴ τὸ κληθῆναι φθάσας. Οὐ γὰρ
ἄξιον ἐνδοῦναι θανατώνει γε συκοφάντη, καὶ προ
ἐσθαι τὰ πατρῷά τε, καὶ τὰ παπταρα μετά δόξης
αἰσχρᾶς. Πρὸς ταῦτα, δεῖται φίλων ἀδόλων, έκατη
λεύτων, νοῦν ἐχόντων, οἷος εἶ σύ. Ἔξει δὲ σὺν Θεῷ
εἰρήσθω) σὲ μὲν δι' ἐμοῦ, διὰ σοῦ δὲ τοὺς φίλους τους
ἐμούς τε καὶ σούς· ὧν ὅ τι ἂν τις ἀγαθὸν εἰς αὐτὸν
ἐργάσηται, τούτου τὴν χάριν ὀφείλειν ἐγὼ δικαιές
εἰμι.
cessit ex ephebis, apud nos cumn imperio copiis & Περὶ οὗ πολλὰ μὲν ἂν ἕτερος εἶπεν. Αλλ' εοίκαμεν
prefuit, sub iniquis testibus pericula suscipiens.
Tales enim adversus secunda omnia cives esse
solent. Verum ille omni se invidia superiorem
præstitit; de quo plura quidem alius quispiam dixerit. Sed nos eodem affecti modo videmur ambo,
ego ad prædicandas laudes, ille ad audiendas. Sed
ut uno verbo dicam, ille armis hostes patriæ;
virtute, qui in ea erant perditi, superavit. Adulta
jam ætate potentiam nactus, philosophi necessitu·
dine nihil indignum admisit. 267 Atque ejus.
modi cnm sit, difficillimis negotiis implicatur, ob
id maxime quod probus et honestus est. Nain ut
quisque candidus, ac bene moratus est, ita a malignis et perditis in lucro deputatur: atque ex altera parte ingens malis proventus, atque compen -
dium oritur. Igitur delator nescio quis mercedem
ab ipso exprimere volens, ubi nihil promovet,
litem illi intendit; sed cum nihilo magis hac ratione quidquam posset alienæ rei pellicere, cum a
nobis jura ac leges essent, alio se convertit, el
litem in accusationem commutat, crimen reo ipso
antiquius intentans. Ergo ante vadimonium sese
sistit. Neque enim desperato calumniatori ullo
modo credendum est; neque paterna et avita bona turpi cum dedecore perdenda sunt. Ad hoc amicis
opus habet sinceris, minime fucatis, prudentibus, cujusmodi es tu; habebit vero (quod Deo probante
dietum a me sit) te primum opera mea, tua vero, amicos meos, tuosque: quorum quidquid ullus
beneficii in illum contulerit, hujus me gratiæ par est debitorem agnoscere.
EPISTOLA CXXXI
Fratri.
Mulieres quidem vociferari, ac pectus plangere,
et comam vellere, visis aut nuntiatis hostibus,
tolerabilius videri potest: quanquam ne tolerandums
quidem existimat Plato, quod instar gallinarum ad
pullos tegendos, cuicunque etiani validissimo sese
nolint opponere: sed pessimam humano generi
famam aspergant; præ omnibus id esse bestiis ignavissimum. Te vero eadem illa committere, noctuque intemperiis, ac terroribus agitari, et exsilire,
et identidem vociferari, sub ipsis præsidii portis
astare barbarum (ejusmodi enim de te quædam ad
me perlata sunt), etiamne ferri istud potest, cuin
id absonum utique videatur, eum qui frater meus
sit, esse formidolosum? Atqui ego primo statim diluculo quam feri longissime potest obequitans,
auribus atque oculis de abactoribus iis quæ possum
inquiro. Neque enim hostes appellaverim, sed latrones ac grassatores, aut si quod aliud abjectius
nomen est, qui neminem ſortius invadentem sustineant,
sed timidos ac allonitos dumtaxat 268 ju·
gulant, tanquain pecudes, ac despoliant. Noctu vero
ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΑΑ'.
Τῷ ἀδελφῷ.
Τὸ μὲν τὰς γυναῖκας βοᾷν καὶ στερνοτυπείσθαι,
καὶ σπαράττειν τὰς κόμας, ἐπιφανέντων, ἢ προαγ
γελθέντων πολεμίων, ἧττον ἂν δόξειε δεινόν· καίτοι
καὶ τοῦτο δεινὸν ὁ Πλάτων οίεται, τὸ μηδὲ ὥσπερ
τὰς ὄρνεις ἐθέλειν ἀμυνομένας ὑπὲρ τῶν νεοττῶν πρὸς
ὁτιοῦν τῶν ἀλκιμωτάτων ἀνθίστασθαι· ἀλλὰ δόξα
καταχεῖν [γρ. κατασχεῖν] τοῦ τῶν ἀνθρώπων γένους,
ὅτι πάντων θηρίων ἀτολμότατον γέγονε. Τὸ δὲ καὶ σ
ταὐτὰ ἐκείναις πλημμελεῖν, καὶ νύκτωρ εκδειμεν
σθαι, καὶ διανίστασθαι, καὶ βοῆν παρ' αὐτὴν τῶ
φρουρίου τὴν θύραν εστάναι βάρβαρον· τοιαῦτα γὰρ
τις ἀπήγγειλε περὶ σοῦ· πῶς ἔτι ταῦτα οστά καν
ἀλλοίως ἔοιχεν εἶναι, ἐμὸν ἀδελφὸν ὄντα, ἔπειτε δει
λὸν εἶναι; Εγωγέ τοι παρανατειλάσης εὐθὺς ἡμέρες
ἐξιππασάμενος, ὡς ἀνυστὸν ποῤῥωτάτω, καὶ ὠσὶ καὶ
ὀφθαλμοῖς τὰ κατὰ τοὺς ἀπελάτας τούτους απα
πολυπραγμονώ. Οὐδὲ γὰρ ἄξιον καλεῖν αὐτοὺς πολύ
μίους, ἀλλὰ λῃστὰς ἢ λωποδύτας, ή τι τοιούτον όνομα
μικροπρεπέστατον, οἱ μηδένα τῶν ἐῤῥωμένως ἐπι
φερομένων ὑφίστανται, ἀλλὰ μόνους τοὺς καταπλήγε
ἀποσφάττουσιν, ὥσπερ ἱερεῖα, καὶ περιδύουσι, δύο
NOTÆ.
Erasmi conjecturam probo, qui invidiam pro gloriam rescribit. Nam gloriæ invideri solet, virtus
diligitur. Felix itaque est, qui gloriam virtute
transcendit; ita enim plus amoris quam invidiæ
mneretur.
Καί τοι καὶ τοῦτο δεινόν ὁ Πλάτων. Lib.
De leg. νιι: Πολλή που κακία πολιτείας, οὕτως αισχρῶς τὰς γυναῖκας εἶναι τεθραμμένας, ώς μηδ'
ὥσπερ ὄρνιθας περὶ τέκνων μαχομένας προς όπισυν
τῶν ἰσχυρωτάτων θηρίων θέλειν ἀποθνήσκειν τε, καὶ
πάντας κινδύνους κινδυνεύειν, ἀλλ᾽ εὐθὺς πρὸς κερά
φερομένας, πάντας βωμούς τε καὶ ναούς ἐμπα είν
ναι, καὶ δόξαν τοῦ τῶν ἀνθρώπων γένους κατεχείν,
ὡς πάντων δειλότατον φύσει θηρίον είναι δεκα
De remed, fortuit.: Imbecilles natura sumus. Neturam infamare nolite. Ila forles nos gemnit,
PG 66:1517EPISTOLÆ.
καρ δὲ μετὰ τῶν ἐφήβων περιπολῶ τὸν λόφον, καὶ
παρέχω ταῖς γυναιξὶ τοῦ καθεύδειν ἄδειαν, ἐπισταμέναις. ὅτι πρὸ αὐτῶν τινες ἐγρηγόρασι. Πάρεισι δέ
μοι καὶ στρατιώται τοῦ τῶν Βαλαγριτῶν τάγματος.
Οὗτσι πρότερον μὲν ἢ Κερεάλιον ἄρχειν, ἦσαν ἱπποτοξόται· τούτου δὲ καταστάντος εἰς τὴν ἀρχήν,
ἀπημπολημένων αὐτοῖς τῶν ἵππων, ἐγένοντο μόνον
τοξόται· ἐμοὶ δ' οὖν ἀποχρῶσι καὶ ἄνιπποι. Δεῖ δὲ
τοξείας ἡμῖν ὑπὲρ φρεάτων, ὑπὲρ τοῦ ποταμοῦ·
ὕδωρ γὰρ οὐκ ἔχομεν εἴσω του περιβόλου. Ἐπεὶ τί
ἐκώλυε διαφέρειν τὴν πολιορκίαν αὐλουμένους τε
καὶ κωμάζοντας; Νῦν δὲ ἡ κρατεῖν δεῖ μαχομένους,
ἢ ἀποθνήσκειν εἰς χεῖρας ἰόντας τοῖς πολεμίοις, ἀντὶ
τοῦ δε ήν. Οὗ τι ἂν ἐλεεινότερον γένοιτο; Ὥστε κἂν
ὑπ' ἀνάγκης, ἄνδρες εἴημεν ἀγαθοί. Καὶ σὺ δὴ προ
θυμοῦ, καὶ ἑτέρους παρακάλει, καὶ τὸ ζεῦγος τῶν
ἔππων τῶν ἀδδηφάγων τῶν ἐπὶ τῷ φέρω τρεφομέ
νων, ἄγεσθαι κέλευε παρὰ σέ. Παντὸς μᾶλλον ἐν τοῖς
τοιούτοις καιροῖς ἵππος οὐκ ἀχρεῖον τὸ κτῆμα. Καὶ
γὰρ προδραμείν τε, καὶ κατασκέψασθαι, καὶ ἀπαγγεῖλαι δι' ἐλαχίστου, πάντα ταῦτα ἵππος δύναται
ῥᾳδίως ποιεῖν. Κἂν δέῃ σοι τοξοτών, μεταπέμπου,
καὶ ἥξουσι. Τοὺς γὰρ κωπέας τοὺς Φυκουντίους οὐδ'
ἐγὼ θαρρώ συμμάχους, ὥσπερ οὐδὲ τοὺς παρ' ἐμοὶ
κηπωρούς. Ζητῷ δὲ ἄνδρας ὀλίγους οὐ ψευδομένους
τὸν ἄνδρα. Κἂν ἐπιτύχω τοιούτων, σὺν Θεῷ δὲ εἰρή
σθος, θαρρώ. Δεῆσαν δὲ ἀποθνήσκειν, ἐνταῦθα τὸ
Φιλοσοφίας όφελος, τὸ μηδὲν ἡγεῖσθαι δεινὸν ἀναχω
ρῆσαι τοῦ θυλακίου τῶν κρεϋλλίων. Εἰ δὲ πρὸς τὴν
γυναῖκα καὶ τὸ παιδίον άτεγκτος ἔσομαι, ταῦτο δὲ οὐ
σφόδρα διεγγυώμαι. Ως ἔγωγε βουλοίμην ἂν τοσαῦτα
φιλοσοφίαν δύνασθαι. ᾿Αλλὰ μή τοί ποτε διάπειραν
λάβοιμι, μή, ὦ σώτερ, μή, ὦ ἐλευθέριε.
EPIST. CXXXII.
cum juvenum manu collem obeo, et mulieribus
dormiendi securitatem præbeo, dum aliquos pre
sua salute excubare intelligunt. Adsunt et mihi ex
Balagritarum ordine milites aliquot.Hi antequam terealis provinciæ præfuisset, equites erant sagittarii.
Posteaquam is imperium est adeptus, distractis sibi
equis, ad sagittarios rescripti sunt: mihi vero vel
sine equis sufficiunt. Sagittatione autem opus est
nobis ad pulcorum, ad fluminis copiam habendam.
Aquæ enim intra muros nihil habemus, Alioqui quid
eam obsidionem tolerare tibiis ac comessationibus
indulgentes prohibeat? Jam vero vel pugnando vin
core necesse est, vel manu conserta cum hostibus
oppetere potius, quam siti conficiamur. Quo quid
miserius posset accidere? Ita vel necessitate coaetos viros nos præbere convenit. Ac tu etiam
cura ut is sis, aliosque cobortare; et par illud
voracium equorum, qui ad tributum aluntur, adduci ad te impera. Nulla jis temporibus possessio
equo utilior atque opportunior esse potest. Nam et
procurrere, et speculari, et brevissimo tempore renuntiare, omnia hæc facile præstabit equus. Quod
si tibi sagittarijs opus est, cos arcesse, et confestim
aderunt. Plycundiorum enim remigum auxiliis nibila
magis confido, quam meis olitoribus. Paucos autem
viros desidero, qui viros non mentiantur. Ac si aliquos ejusmodi nactus ero, quod cum Deo a me di«
ctum sit, bono animo sura. Sin obeunda mors est,
tum vero utilis atque opportuna philosophia est;
minime ut acerbum videatur ex hoc caruncularum
sacculo discedere. Quod autem adversus uxorem
ac filiolum siccis oculis esse possim, nequaquam iḍ
valde asseverare audeam. Quod utinam philosophią
posset | Sed nunquam ejus rei periculum fieri a me contingat, te, o salutis, o libertatis præses, obtestor,
ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΑΒ.
Ολυμπίας.
Τοὺς καὶ πρώην ἐπὶ τῶν ἔναγχος ὑπάτων,
Τον ἑτερός [γρ. ὁ ἕτερος] ἐστιν Αρισταίνετος· τὸν
γὰρ συνάρχοντα ἀγνοῶ· κατασεσημασμένην έχομισάμην (γρ. ἐδεξάμην] ἐπιστολὴν, τὸ σὸν τῆς ἱερᾶς
κεφαλῆς ἐπιγεγραμμένην όνομα. Τεκμαίρομαι δε
αὐτὴν εἶναι παμπάλαιον, τῷ τε θριπηδέστατον γεγο
κεναι, καὶ τῷ συγκεχύσθαι τὰ πλείονα τῶν γραμμά
των. Ἐγὼ δὲ ἠξίουν μὴ καθάπερ δασμόν τινα ἐτή
EPISTOLA CXXXII.
Olympio.
Heri et nudius tertius, proximis coss., quorum als
ter Aristænetus est, nam collegam ejus ignoro, ob.
signalas accepi litteras; quibus religiosi tui capitis
nomen erat inscriptum. Esse auțem vetustissımaq
209 ex eo conjicio, qnod et a dineis corrosæ essent, et litterarum pars major exolevisset. At ego
rellem non tanquam annuum vectigal epistolam aɖ
me mitteres; nec uni duntaxat amicissimo Syrą
DION. PETAVIJ NOTÆ.
(67') Εθὲς καὶ πρώην. Aani superioris consules timque nosse potuerit Synesius; Occidentis consignificat, qui fuit Christi 404. Collega porro fuit
Aristænetus Honorii imperatoris. Hunc vero ab
Synesio ignorari potuisse mirum videtur. Cujus
eam in priori editione causam reddidimus, quod
consularis honos principali fastigio, velut stella
solis lumine conderetur. Unde quem imperatorem
noral Synesius, in Occidente consulem nescivit.
Hanc nostram conjecturam Nicolaus Alemannus,
amicus, dum viveret, noster, elevare conatus est
Comment. ad Procopii 'Ανέκδοτα, quod ludi,
vemationes, munera statim initio consulatus ab
Ilonorio de more data, publicæ tabulæ ejus nomine
consignata, consulem prodidissent. Quare idcirco
putat ignoratum a Synesio consulis alterius noamen, quod consulum alter Romæ, Byzantii alter
edcretur. Orientis autem consulem commode, stasulem nec commode, nec statim. Quocirca tabulig
publicis consulis, cujus nomen latebat, sic mentia
Hebat, καὶ τοῦ δηλωθησομένου. Hæc ille. Quæ υι
vera sunt, sic ad bunc Synesii locum nullo modo
pertinent: imo vero sua se oratione evertit ipse.
Etenim hanc epistolam scripsit anno sequente post
illos consules, ut satis ostendit, dum eos vocal toùg
έναγχος ὑπάτους. Unde, ut suam in illum rationem
relorqueamus, quinam, obsecro, post annum con,
sulis nomen nescire potuit Synesius, si ex ludis
publicisque tabulis necesse est cognitum fuisse ›
Verum neque ludos in Oriente aut Ægypto consulatus nomine edidit Honorius; neque tabulas istas
in promptu tunc habebat Synesius. Itaque multo
est conjectura nostra, quam τοῦ μακαρίτου amici
nostri probabilior.
PG 66:1521EPISTOLA.
EPIST. CXXXI
ἵππων ἐν τῇ Σελευκεία, τοῦ ναυκλήρου διὰ τὸν καιρὸν lingua prædicasti, videre admo.lum desilerassen:
παραιτησαμένου τοιοῦτο φορτίον. Ἐπειδὴ δὲ μήτε eoque magis quod tu egregiorum pullorum patrem
τὴν λέξιν ἐπέγνων ἀδελφὴν οὗταν τῆς σῆς, μήτε τὴν illum spoponderas. Verun in calce litterarum infra
χεῖρα, μήτε τὴν ἀκρίβειαν τῆς γραφῆς, ἐδικαίωσα
subscriptionem, scriptum reperi: equum istum
μὴ ἀγνοεῖσθαί σοι τοῦτο. Ατοπον γάρ, εἰ τοιοῦτος Seleuciæ relinqui oportuisse, quod navarchus, ob
ὧν ὁ ἵππος μήτε ἐμοί, μήτε σοὶ σώζοιτο.
temporis incommoda, id oneris recusasset. Sed
quoniam neque dictionem ipsam, neque manum, neque exactam scripturæ rationem tuæ germanam
agnovi, ac similem, æquum putavi te ea de re non celari. Absurdum enim est talem equum mihi
juxta ac tibi perire.
ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΑΓ.
Πυλαιμένει.
Ἐδεξάμην τὴν ἐπιστολὴν, ἐν ᾗ πάλιν ἐμέμψω τὴν
τύχην, ὡς οὐδὲν περὶ σοῦ βεβουλευμένην φιλανθρωEPISTOLA CXXXIII
Pyleneni.
Accepi tuas litteras, quibus iterum fortunam
incusas, quod nihilo tibi humanius adhuc consulπότερον. Μὴ σύ γε, ὦ φίλτατε ἑταίρων. Οὐ γὰρ ἄξιον luerit. Nequaquam, o sodalium amicissime. Neque
ἐγκαλεῖν, ἀλλὰ παραμυθεῖσθαι. Εξεστι δὲ ὄντι enim criminari illain attinet, sed consolationem
τοιούτῳ, ἥκειν πρὸς ἡμᾶς· ἀδελφὸν εὑρήσεις οἶχον. capere. Licet autem ejusmodi cum sis, tibi ad me
Ο πλουτοῦμεν, ὦ 'γαθέ, ἀλλὰ τὰ παρόντα ἀρκεῖ καὶ venire; fraternam domum invenies. Non locupletes
Πυλαιμένει κάμοί. Εἰ δὲ καὶ σὺ παρέσῃ, τυχὸν καὶ sumus, o bone vir, sed-vel præsentia mihi ac Pyπλουτήσομεν. ᾿Απὸ τῶν ἴσων ἀφορμῶν ἕτεροι πλείω læmeni sufficiunt. Quod si tu ana mecum aderis,
τῶν μετρίων ἔχουσιν· ἐγὼ δὲ κακὸς οἰκονόμος. Αλλά
fortasse ditiores crimus. Ab iisdem rei familiaris
τέως ἀντέχει καὶ πρὸς τὴν ἀκριβεστάτην ἀμέλειαν τὰ subsidiis, alii supra mediocres opes adepti sunt:
πατρία, ὰ δὴ δύναται βόσκειν φιλόσοφον. Μὴ τὰ ego vero malus sum dispensator. Nihilominus ta -
τυχόντα ἡγοῦ προσλαβόντα καὶ πρόνοιαν. Ταῦτα περὶ men hactenus, vel contra maximam incuriam paτούτων, καὶ μὴ ἄλλως ποίει· εἰ μή τι μεταξύ βέλ- trimonium durat, quod philosophum alere possit.
των πέπραχας, καὶ πάλιν διανοῇ τὴν Ηράκλειαν Neque tu aspernandum hoc existimes, si cura ac
ἀκιστάναι κειμένην. Επιστολὰς οὐ γέγραφα πρὸς diligentia accesserit. Hoc modo te in iis, neque
οὓς είωθα, διὰ τὸν καιρόν· ἀλλὰ πρώην ἅπασι γέ- aliter gere; nisi quid forte interim melius accideγραφα, φάκελλον ἐπιστολῶν Διογένει δούς. Ανεψιός rit, ac rursum jacentem Heracleam instaurare coἐστιν ὁ Διογένης ἐμός. Εἰ μὲν οὖν ἐπέτυχε σου ζητῶν G gites. Epistolas quibus soleo nullas scripsi, ob
(εζήτησε γὰρ οἶδ' ὅτι), καὶ δὴ τὸν φάκελλον ἐπιδέδω
κεν. Οὐ γὰρ ἐπεγέγραπτο Εἰ δὲ μή, ναύκληρον
αἴτει δεῖξαί σοι τον νεανίσκον, καὶ κομισάμενος τὰς
ἐπιστολὰς, αὐτὸς ἅπασι δίδου. Εἰσὶ δὲ οὕς περὶ πλεί
στου ποιούμαι παρ' ἐμοῦ προτειρῆσθαι· ὁ πατὴρ
Πρόκλος - Τρύφων ὁ παρ' ἡμῖν ἄρξας· Σιμπλίκιος καὶ
Ανήρ καὶ ἄρχων ἀγαθὸς, καὶ φίλος ἐμός. Επιδοὺς
αὐτὴν τὴν ἐπιστολὴν, ἐν ᾧ πάρεστι χρόνῳ, χρῆσαι
Σάνδρι. Καλόν γὰρ καὶ συσχολάσαι στρατιώτη ποιητική. Στρουθοὺς μεγάλας ἀπὸ τῶν ἐν εἰρήνῃ κυνηγε
σίων εἴχομεν. Ἀλλ᾿ οὐκ ἦν αὐτάς στέλλειν ἐπὶ θάλατταν, διὰ τῶν ὅπλων τῶν πολεμίων, οὐδὲ ἄλλο τι
τῶν παρὰ τὰς ἀκτὰς ὄντων ἐξὴν ἐνθεῖνα: τοῖς πλοίοις.
Οίνος οὖν μόνος ἐστὶ τὸ φορτίον. Ἐλαίου δὲ οὐ μὰ
την τιμίαν σου κεφαλήν, οὐδὲ κύαθον ἀγώγιμον ἔχουσιν ούκουν ὅσα γε καὶ ἐμὲ εἰδέναι. Το τάδε οὖν οίνου
ξεστία λάβε. Λήψῃ δὲ, ἐπιδοῦς τὸ πρὸς Ἰούλιον πρόσο
ταγμα. Πρόσκειται δὲ τῇ ἐπιστολῇ, τοῦ μὴ διαπε
σεῖν ἔνεκα. Καὶ τῷ πατρὶ Πρόκλῳ γεγράφηκα, καὶ
ταῦτα πέπομφα. Δεξάσθω καὶ τὴν ἐπιστολὴν παρὰ
τοῦ, καὶ τὸν οἶνον παρὰ τοῦ Ἰουλίου. Τρύφωνι τῷ
χρυσῷ (δεῖ γάρ τι καὶ ἐν τούτοις ψυχρὸν εἰπεῖν καὶ
Γοργιαζον), Τρύφωνι τὰ δῶρα παρεσκευάσαμεν, οπὸν
σιλφίου πολύν. Βάττου γὰρ ἀκούεις αὐτὸ δήπου· καὶ
κλίκον ἄριστον. ᾿Αγαθὸν γὰρ ή Κυρήνη καὶ
temporis difficultatem; sed nuper omnibas scripsi,
ac litterarum fasciculum Diogeni commisi. Patruelis meus Diogenes iste est, qui si te quærens
invenerit (non enim 271 dubito quin quaesierit),
simul et fasciculum dedit. Non enim erat inscriptus. Sin minus, naucleram roga, ut tibi adolescentem indicet: cumque ab eo litteras acceperis,
ipse omnibus reddas velim. Nonnulli sunt, quos
meo nomine compellari summopere cupiam pater
Proclus; Trypho, qui provinciæ nostræ præfuit;
Simplicius, non miinus vir, quam magistratus optimus, et amicus meus: cui postquam litteras obtuleris, quandiu præsentis copiam habes, homine
utere. Præclarum enim est cum milite versari
poetica studioso. Struthiocamelos magnos habebamus ex venationibus, quas tempore pacis exercuimus. Verum mittere eos ad mare per infesta
hostium arma non potuimus, neque aliud quidquam eorum, quæ in littore erant, navigiis imponere licuit, Vino igitur duntaxat oneravimus. Olei
vero, per charissimum caput tuum, ne cyathum
quidem importarunt, quantum scire potuerim. Accipe igitur vini totidem sextarios. Accipies vero,
postquam mandatum, quod ad Julium scriptum est,
dederis quod epistolæ adjunctum est, ne excidere
[LXXXVII} Οὐ γὰρ ἐπεγέγραπτο. Ιmo qual
elli inscriptus esset fasciculus. lg. itaque τον γάρ.
Ἀγαθὸν γὰρ ἡ Κυρήνη. Supplevinus ex ve
Leri voccs aliquot. Nimirum Βάττου γὰρ ἀκούεις
αὐτὸ δήπου καὶ χρόνον ἄριστον, etc. Quanquam post
birou vocula quædam erat, quam legere prorsus
non potui. Sic autem depicta fuit (3'. Cæterum aliquid ante ἀγαθὸν γὰρ ἡ Κυρ., etc., præter ὁπὸν σιλο
PG 66:1523posset. Scripsi et patri Proclo, eademque nisi. τοῦτον ἐκτρέφει. Οὐ μὴν ἐξεγένετο πέμπειν, τό γε
Accipiat a te litteras, vinumque ab Julio. Tryphoni νῦν ἔχον. Αλλ' ἐκπέμψομεν ἂν εἰς ἑτέραν ναῦν, ὅταν
aureo (oportet enim in iis frigidum aliquid et Gor- καὶ ὑμῖν μετ' αὐτοῦ μὲν τὰς στρουθούς, καταμόνας
giæ simile dicere ), Tryphoni, inquam, dona para- δὲ τούλαιον.
vimus, laseris magnam copiam. Hoc enim de Batto scilicet accepisti: ad hæc crocum optimum. Nam
et boc probum Cyrenis provenit. Hoc tamen mittere in præsentia non potui: sed in alteram postea
navem imponetur, tum cum ad vos mittemus cum illo quidem struthiocamelos, privatim autem
oleum.
EPISTOLA CXXXIV.
Fratri.
Pomenius bic, quo has litteras accipies, missus est ad nos ab Artabazaco, qui paulo ante principatum tenuit, bonorum omnium curator, quæ in
bis locis possideret. Sed in eo munere obeundo
perhumanum se ac facilem præbuit. Quanquam
quis alius ita occasione hac uteretur? At Fœmenii
poleslas nemini Libyuin gravis et onerosa fuit.
Cujus rei non leve hoc argumentum est, quod msgno civitatum omnium moerore discedit. At tu
hominem amice, atque uti par est, probitatis nomine collaudato.
272 EPISTOLA CXXXV.
Eidem.
Fructum ex Athenis quantumcunque velis, capiam: adeo mihi videor palnio uno ac digito factus
doctior. Licet autem subinde tibi divinæ illius sapientiæ periculum facere. Ecce enim ex Anagyrunte ad te scribo, et Sphettum obii, atque Thrium,
et Cephesum, ac Phalerum. Ut ille male pereat
infelix nauclerus, qui me huc advexit: nihil enim
jam Athenæ splendidum habent, præter celeberrima
locorum nomina. Ac velut ex hostia consumpta
tola pellis superest, animalis, quod olim aliquando
fuerat, indicium: sic inde translata philosophia,
restat ut oberrando Acadeiniam ac Lyceum mireris:
alque etiam variam illam porticum, a qua Chrysippi secta nomen accepit; quæ quidem minime
hunc varia est. Nam proconsul tabulata sustulit, in
quæ artem omnem suam Polygnotus Thasius contulerat. Nunc itaque nostra ætate alit Ægyptus quæ
ab Hypatia sapientiæ semina suscepit; Athenæ vero
quondam civitas fuit, sapientum domicilium: nunc
eam mellatores celebrant. Quibus par illud sapientum Plutarcheorum adjice; qui non orationum
suarum fama juvenes in theatris congregant, sed
mellis ex Ilymetto amphoris.
Τῷ ἀδελφῷ.
Ποιμένιος οὗτος ὁ τὴν ἐπιστολήν σοι διδοὺς ἐστάλη
πρὸς ἡμᾶς ὑπὸ τοῦ μικρῷ πρότερον δυναστεύσαντος
Αρταβαζάκου, ἐπὶ ταῖς οὐσίαις ἀπάσαις, ὧν ἐν πίς
τῇδε τόποις ἐγεγόνει κύριος. Αλλ' ἐν ὑποθέσει
τοιαύτῃ πρᾷον ἑαυτὸν παρέσχε καὶ μετριώτατον. Κεί
τοι τίς ἕτερος οὕτως ἐχρήσατο τῷ καιρῷ; Ποιμενί
δὲ οὐδεὶς Λιβύων τὴν τότε δύναμιν ἐβαρύνετο. Μέγα
τεκμήριον· λυπεῖ τὰς πόλεις ἀναχωρῶν. Σὺ δέ μοι τὸν
ἄνδρα φιλίως, καὶ ὥσπερ εἰκὸς, ἐπαίνεσον ἐπὶ καλο
καγαθία.
ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΑΕ.
Τῷ αὐτῷ.
Οναίμην τῶν ᾿Αθηνῶν όπόσα βούλει· ὥστε
μοι δοκῶ πλεῖν ἢ παλαιστῇ, καὶ δακτύλω γεγονέναι
σοφώτερος. Εξεστι δὲ καὶ αὐτόθεν τῆς θείας σοφίας
πειράν σοί τινα παρασχεῖν. Αμέλει γὰρ ᾿Αναγυρούν
τοθέν σοι γράφω· καὶ Σφηττοῖ γέγονα, και θριζε,
καὶ Κηφισιάσι, καὶ Φαληροῖ. Καὶ κακός κακῶς ἐ
δεῦρό με κομίσας ἀπόλοιτο ναύκληρος· ὡς οὐδὲ
ἔχουσιν αἱ νῦν ᾿Αθῆναι σεμνὸν, ἀλλ᾽ ἢ τὰ κλεινὰ τῶν
χωρίων ὀνόματα. Καὶ καθάπερ ιερείου διαπετα
γμένου τὸ δέρμα λείπεται, γνώρισμα του πάλαι ποτέ
ζώου· οὕτως ἐνθένδε φιλοσοφίας ἐξῳκισμένης, λείπεται περινοστοῦντα θαυμάζειν τὴν ᾿Ακαδημίαν πο
καὶ τὸ Λύκειον, καὶ νή Δία τὴν ποικίλην στοάν, την
ἐπώνυμον τῆς Χρυσίππου φιλοσοφίας, τῶν οὐκέτ
οὖσαν ποικίλην. Ὁ γὰρ ἀνθύπατος τὰς σανίδας ἀπ
λετο [γρ. ὑφείλ.], αἷς ἐγκατέθετο τὴν τέχνην ὁ ἐπ
Θάσου Πολύγνωτος. Νῦν μὲν οὖν ἐν τοῖς καθ' ἡμᾶς
χρόνοις Αίγυπτος τρέφει τὰς Ὑπατίας δεξαμένη
νάς· αἱ δὲ ᾿Αθῆναι, πάλαι μὲν ἦν ἡ πόλις ἐπίς
σοφῶν. Τὸ δὲ νῦν ἔχον, σεμνύνουσιν αὐτές οἱ μελιττουργοὶ. Ταῦτ' ἄρα καὶ ἡ ξυνωρὶς τῶν ατρών (p.
σοφιστῶν ] Πλουταρχείων, οἵτινες οὐ τῇ φήμη των
Ο λόγων ἀγείρουσιν ἐν τοῖς θεάτροις τους νέους, ἀλλὰ
τοῖς ἐξ Ὑμηττοῦ σταμνίοις.
ólov desiderari ex eo convincitur, quod de silphio
necesse non fuerit proloqui Synesium, ipsum etiam
Cyrenis non malum provenire: cum ibidem omnium haud dubie præstantissimum nasceretur. Sed
the croco ambiguum erat. De quo Plin. lib. xxi, c 6,
Sed nec ubique fecundum (de sativo loquitur), etiam
Cyrenis, ubi semper flores laudatissimi. Postea,
Contra Cyrenaico vitium, quod omni croco nigrius
est, et celerrime marcescit. Idleo apud Dioscor. lib. 1,
cap. 25. Cyrenaicus crocus omnium est infinus: Ὁ δὲ
Κυρηναϊκός, ὁ ἐκ Κεντορίας πάντων τῶν κατὰ τὴν Σικελίαν ἀσθενὴς κατὰ δύναμιν, λαχανώδεις ὄντες πάν·
*ɛg. Quæ verba obiter emaculanda sunt. Vitium emim
in iis manifestum, cum Centuripino croco exicros
Siculos præferre videatur, et herbarij tamen Centuripini croci in Sicilia nominatim, quasi cæteris
præcellentis, meminerint. Sic igitur rescribo: "0&
Κυρηναϊκὸς, ὁ ἐκ Κεντορίας, καὶ πάντες οι κατά την
Σικελίαν, vel μετὰ πάντων.
Οναίμην τῶν Ἀθηνῶν. De Athenarum arisera sorte vide Gregor. Νaz. orat. 20 in S. Rasil.,
p. 529, et Æneam Gazæum initio Theophr. Eunapius in Oribasio: Ὥσπερ τοῖς Αθήνησι γεγονέα
κατὰ τοὺς λόγους πολὺς ἄνω χωρεί λόγος, ὅτι 'dsτική μούσα, καὶ τὸ ἀγαθὸν οἰκεῖον.
PG 66:1525'Ερκουλιανῷ.
EPISTOL.E. EPIST. CXXXVI.
Εἰ τῆς Ὀδυσσέως πλάνης κέρδος ἔφησεν Ομηρος,
πολλῶν ἀνθρώπων ἰδεῖν τε ἄστεα, καὶ γνῶναι τὸν
νέον· καὶ ταῦτα τῆς προσορμίσεως αὐτῷ γενομένης
οὐ πρὸς ἄνδρας χαρίεντας, ἀλλὰ πρὸς Λαιστρυγόνας,
καὶ Κύκλωπας· ἦ που θαυμαστῶς ἂν ἡ ποίησις
ύμνησε [γρ. ᾗσεν ἡ ποί.] τὴν ἐμήν τε καὶ στὴν ἀπο
δημίαν, παρασχοῦσαν ἡμῖν εἰς πεῖραν ἐλθεῖν τῶν καὶ
διὰ φήμης άπιστουμένων. Αὐτόπται γάρ τοι καὶ αὐτὸ
ήκοοι γεγόναμεν τῆς γνησίας καθηγεμόνος τῶν φιλοσοφίας [γγ. τῆς φιλοσοφ.] ὀργίων. Εἰ δὲ καὶ ἀνθρωπικαὶ χρεῖαι τοὺς κοινωνήσαντας διαθέσει συνδέουσιν· ἡμᾶς κατὰ τὸν νοῦν τῶν ἐν ἡμῖν τὸ ἄριστον
συγγενομένους θεῖος ἀπαιτεῖ νόμος ταλλήλων τιμών.
Ἐγὼ μὲν οὖν καὶ τῆς σωματικῆς συνηθείας άπολελευκώς, όραν τε ἀπήντα δοκώ, τὸ ἐναποτεθὲν ἀπὸ
της διαθέσεως είδος προχειριζομένης της μνήμης,
καὶ ἐμβομβεῖ μου ταῖς ἀκοαῖς ἡ θαυμαστῶς γλυκεία
τῶν ἱερῶν σου λογίων [γρ. λόγων] ηχώ. Σὺ δὲ ἡμῖν
εἶπερ οὐχ οὕτως ἔχεις, ἀδικεῖς· εἰ δὲ ἔχεις, οὐ μέγα
ποιείς. Αποδίδως γὰρ διαθέσεως όφλημα. Όταν δὲ
πρὸς τὴν ἐν φιλοσοφίᾳ κοινωνίαν ἀπίδω, καὶ φιλοσο
φίαν ἐκείνην περὶ ἧς πολλὰ συγκεκύφαμεν· ἐνταῦθα
ήξη του λογισμού γενόμενος, Θεῷ βραβευτῇ τὴν
συντυχίαν ἡμῶν ἀνατίθημι. Οὐ γὰρ ἂν ἀπ' ἐλάττονος
Η θείας αἰτίας Συνέσιος, ὁ τὸ πρᾶγμα ήκιστα δη
μοσιεύων, καὶ πλείστοις μὲν συνῶν, ἐπ' ἀνθρωπικοῖς
δὲ κοινωνίαις τας συνουσίας ποιούμενος, φιλοσοφίαν
δὲ ἐν ἀῤῥήτων ἀῤῥητοτάτοις ἔχων, οὕτω προχείρως
ἐμαυτόν τε, καὶ τὰ ἐμαυτοῦ κτήματα ἀνεκάλυψα
ἀνδρὶ καταβραχύ δόντι μοι καὶ λαβόντι τὸν λόγον.
Ἐπεὶ δ᾽ οὖν γέγονε τις οὗτος, πρὸς ὅν ἐξωρχησάμην
τὰ τέως ἀνέκπυστα, καὶ τῆς σοφῆς τοῦ Πρωτέως
Επελαθόμην τέχνης· οὐ γὰρ ἄλλη τις ἦν, ἢ συνεῖναι
τοῖς ἀνθρώποις οὐ θείως, ἀλλὰ πολιτικῶς· ἐπεὶ γέν
γονε τοῦτο, οὐ προθεμένης μοι τῆς γνώμης, ἀλλ'
ἀκατασκεύαστον ἄρνω παρελθόν, ἐγὼ Θεὸν ἡγεμόνα
του παραδόξου λογίζομαι, παρ' οὗ τέλος αἰτήσομεν
τῶν δι' αὐτὸν ἡργμένων. Καὶ δοίη μετ' ἀλλήλων φιλοσοφείν. Εἰ δὲ μὴ τοῦτο, πάντως φιλοσοφείν. Ως
ἔγωγε ἐνόντας μή τινας τῇ ψυχῇ λόγους περὶ τῆς
ὑποθέσεως, ἣν ἐπραγματευόμεθα, καταχέαι μὲν
ὠδίνω τῆς ἐπιστολῆς· οὐ μὴν τοῦτο ποιήσω. Σοὶ γὰρ
ἂν κατὰ Θεὸν γένοιτο συγγενέσθαι καὶ ἡμῖν περὶ
τούτων, καὶ πολλοῖς ἄμεινον εἰδόσιν. Ἐμοὶ δὲ οὐ και
λῶς ἔχει γραμματείῳ πιστεύειν τὰ τοιάδε. Τὸ γὰρ
τῆς ἐπιστολῆς πράγμα οὐκ ἐχέμυθον· ἀλλὰ φύσιν
έχει τῷ περιτυχόντι προσδιαλέγεσθαι. Ερρωσο, καὶ
φιλοσόφει, καὶ διατέλει τὸ ἐν ἡμῖν ἀνακεχωσμένον
Έμμα ἀνορύττων. Το γάρ τοι βιοῦν ὀρθῶς, ἅτε ὂν
είμαι προοίμιον τοῦ φρονεῖν, ἀπὸ τῶν ἀρχαίων καὶ
φρονίμων ἀνδρῶν σπουδάζεσθαι κατεδείχθη. Μή και
EPISTOLA CXXXVI.
、
Herculiano.
Si ex Ulyssis erroribus lucrum hoe exstitisse
Homerus cecinil, multorum hominum urbes intueri,
moresque cognoscere; praesertim cum non ad politos homines appelleret, sed ad Lastrygonas cl
Cyclopas: procul dubio majorem in modum tuam
ineamque peregrinationem poesis celebrasset, qua
nobis periculum eorum facere concessum est, quæ
fama audita incredibilia videbantur. Ipsi enim
spectatores aïque auditores gerinanæ philosophiæ
sacrorum ducis ac magistræ fuimus. Quod si humana negɔtia eorum communione conjunctos affecta inter se colligant ac devinciunt; nos utique
inente consociatos, quæ pars est mostri præcipua,
nostris invicem rebus studere divina lex efagitat.
Equidem 273 cum praesentis corpore tui consuetudine sum usus aliquando, absentem intueri modo
videor, speciem et imaginem ex affectu expressam
representante memoria, ac mcis auribus etiamnum
mirum in modum suavis illa sacrorum tuorum
sermonum vox insonat. Tu vero nisi ita es affectus, injuriam facis; sin et affectus, non multum facis. Amoris enim debitum rependis. Sed
cum ad illam in philosophiæ studiis communionem respicio, illamque ipsam philosophiam, in
quam diu ac multum incubuimus: ubi eo, inquam,
ratiocinando perveni, rectori, moderatorique Dee
occursum hunc nostrum tribuere soleo. Haud enim
leviore aliqua, quam divina moliente ac destinante
causa, Synesius, qui rem ejusmodi minime in vulgus enuntiare soleam; quique etsi cum plerisque
familiariter vivan, eam tamen familiaritatem ob
bumanam aliquam communionem suscipiam, Philosophiam vero in arcanis ac secretis rebus secretissimam habeam: tam facile meipsum, meque
omnia bomini detexi, quocum paululum altro
citroque sermonem contuli. Sed quoniam aliquis
denum inventus est, apud quem inaudita elferrem,
et prudentis illius Protei artificii sum oblitus, quod
nibil aliud fuit, quam cum hominibus non divina,
sed civili ratione versari. Quoniam igitur ita contigit, non quod ante constituissem animo, sed
φuod citra studium e re nala succurrit: ego taur
hopinati eventus ducem et auctoren Deum apud
nie reputo: a quo felicem exitum precabiinur enrum, quæ per ipsum inchoata sunt. Atque utinam
nobiscum invicem philosophiari concedat! Sin mibus, at omnino saltem philosophari. Nam ego
nonuullos sermones de eo argumento, quod traclabamus, occurrentes animo meo, tametsi epistolæ committere gestiam, non id tamen faciam,
Dabitur enim aliquando tibi, favente Deo, mecum
"
Πρὸς δν έξωρχησάμην τὰ τέως. Εξορχεῖ
σθαι verbum est sacris relegendis aptissimum,
quod εκπομπεύειν τὰ μυστήρια, alii yoce dixit 1-1dor Pelus. 1. 1. epist. 81. Est ubi εξορχείσθαι iu
deterius acc'p'tur, ut apud eumdem epist, proxima,
hoc est 83, οἱ ἀνδρόγυνοι dicuntur τὸν ἀνθρώπινον
εξαρχεῖσθαι βίον. Uini ἐξορχείσθαι puto idem esse ac
propidiose ignominioseque traducere.
PG 66:1527ἡ θεσπεσία φωνή. Οἱ πολλοὶ δὲ οὐ διὰ τὸ φρα
νεῖν, ἀλλ' αὐτὸ δι' αὐτό, καὶ τελειότητα ἀνθρω
πίνην ἤγηνται τὸ βιοῦν ὀρθῶς· τὴν ἐδὸν οὐχ ὑλεν,
ἀλλ' ἐφ' ὅ δεῖ δι' αὐτῆς φθάσαι νομίζοντες, και
χῶς φρονοῦντες. Σωφροσύνη γὰρ ἄλογος, καὶ ἀποχή
κρεωδαισίας πολλὴ παρὰ πολλοῖς ἀλόγοις είδεσιν ἐν·
δέδοται παρὰ τῆς φύσεως. 'Αλλ' οὐκ ἐπαινοῦμεν οὔτε
κορώνην, οὔτ᾽ ἄλλο τι τῶν εὐραμένων φυσικὴν ἀρε
τὴν, ὅτι φρονήσεως ἔρημα. Η δὲ κατὰ νοῦν ζωή
τέλος ἀνθρώπου. Ταύτην μετίωμεν· θεόθεν τε απ
τοῦντες θεῖα φρονεῖν, καὶ αὐτοὶ, τὸν δυνατόν τρόπον,
τὸ φρονεῖν ἀπανταχόθεν συλλέγοντες.
hisce de rebus colloqui, et cum aliis, qui melius θαρῷ γὰρ καθαροῦ ἐφάπτεσθαι, φησίν οὐ θεμιτόν
ista noverint. Mihi vero nequaquam consilii esse
videtur, tantas res epistolæ concredere. Totum
enim hoc epistolarum negotium minime est silentii tenax, sed ita comparatum, ut cum quolibet
sermocinetur. Vale, et philosophia operamn adhibe, jugique studio defossum in nobis oculmin
extrahe. Quippe recte ut vitam instituamus, perinde, arbitror, ut initium sapientia, veteres ac
sapientes viri summopere procurandum 274 esse
docuerunt. Nam ei qui impurus sit, rem puram
attingere nefas esse, divina vox testatur. Sed vul
gus istud ipsum, recte vivere, non ad sapientiam
referri, sed ipsum per sese consistere, atque humanæ vitæ perfectionem continere putat; boc est, îter
non iter, sed id ad quod per illud contendere oportet, esse statuit, at perperam de robus existimat,
Etenim rationis quædam expers temperantia et a carnium usu abstinentia plerisque est admodu:a
ratione carentibus a natura indita. Sed neque cornicem laudamus; nec aliud quidpiam eorum
quæ nativam hanc virtutem adepta fuerint, quol prudentia careant. Vita autem, quæ secundum meu•
tem est, finis est hominis. Hanc nos omni studio quæramus; at cum a Deo divina sapere postulemus,
tam ipsi quacunque ratione possumus, undequaque sapientiam comparemus.
EPISTOLA CXXXVII.
Eidem.
ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΑΖ'.
Τῷ αὐτῷ.
π
Ηκουσά του τῶν δεινῶν λέγειν ἀνδρὸς ἐπαινοῦν
τος χρείαν ἐπιστολῆς· καὶ τοῦτ' αὐτὸ τῶν πολλῶν,
καὶ θαυμαστῶν λόγων σοφιστής υπόθεσιν ἔπεποίητο
Ἐχορηγεῖτο δὲ αὐτῆς τὸ ἐγκώμιον πολλαχῇ μὲν καὶ
ἄλλῃ, μάλιστα δὲ ἀπὸ τοῦ δύνασθαι τὴν ἐπιστολὴν
ἐρώτων οὐκ εὐτυχούντων εἶναι παραμυθίαν, παρα
εχομένην ἐν ἀπουσίᾳ σωμάτων φαντασίαν τῆς παρ
ουσίας, καὶ τῷ δοκεῖν προσδιαλέγεσθαι, ψυχῆς ἐχε
πιμπλᾶσαν τὸ ἐφιέμενον. Ταῦτα οὖν ἀνυμνει
ἀνυμνεῖν] τὸν εὑρετὴν τῶν γραμμάτων· καὶ ἀνθρώ
που μὲν οὐδενὸς ἠξίου, Θεοῦ δὲ εἰς ἀνθρώπους εἶναι
τὴν δόσιν. Ἐγὼ μὲν οὖν ἀπολαύω τῆς ἱερᾶς τῆστε
τοῦ Θεοῦ χάριτος, καὶ πρὸς δν ἐδες λαλεῖν, εἰ μὲ
δύναμαι λαλεῖν, ἀλλ' ἐπειδὴ γράφειν δύναμαι, θαμέ
τοῦτο ποιῶν καὶ κατὰ τὸ ἐνδεχόμενον σύνειμι, καὶ
ἀπολαύω τῶν ἐμῶν παιδιῶν. Αὐτὸς δὲ, εἰ μὴ πικρὸν
εἰπεῖν, συνδιέστησας καὶ τῷ τόπῳ τὴν γνώμην. Και
μὴ παύσῃ σαυτὸν ἀφέλκων τῶν ἀβολώτατα καὶ ἐπ
νως ηγαπηκότων, ἐμιμήσω τας χελιδόνας, εἰ εἰ;
τῶν ἀνθρώπων οἷον φιλίαις ἐνοικίζονται μεν μετὰ το
φθέγγεσθαι, σιωπῶσαι δὲ ἐξοικίζονται. Ταύτε ερές
άνθρωπον ἔτι, καὶ ἀνθρωπικὰ τὰ ἐγκλήματα. Εἰ δὲ
ήνωσας διὰ φιλοσοφίας τὰ δεῦρο διεστώτα, καὶ φίλων
μὲν τὸ καλὸν, καλὸν δὲ τὸ αὐτό· τοῦτο δὲ ἐν ἂν τοῦ
νοῦ [3ρ. νῦν] λέγοντος ήκουσας· οὐκέτι κρίνομεν
ὑπεροψίαν τὴν πρὸς ἡμᾶς σιωπήν, ἀλλὰ συνηδίμεθε
φιλοσοφοῦντι, καὶ παραιτουμένῳ μὲν τὸ μικροπ
πεύεσθαι, συνόντι δὲ τῷ παρὰ σοι κρείττων, τοῖς ἐν
ἡμῖν κρείττοσιν. Εξης τοιοῦτος, ἀνδρῶν ἄριστέ, κα
ἐμοὶ τριπόθητε ὄντως ἀδελφέ.
Audivi aliquando quempiam disertum, ac copio.
sum hominem, qui epistolarum usum utilitatemque
commendaret. Quod ipsum multorum, et admirabilium sermonum argumentum sophista ille instituerat. Cæterum ejus rei præconium cum ex aliis
multis capitibus, tum ex hoc uno potissimum arcessebat, quod epistolam posse diceret infelicium
amorum esse solatium, ut quæ per absentiam corporum imaginem quamdam præsentiæ referret, eoque ipso, quod colloqui videretur, animorum desiderium expleret. Ob hæc igitur epistolarum inventorem laudabat; atque hoc munus non ab ullo
homine profectum, sed a Deo in homines esse
derivatum existimabat. Ego itaque divino illo
beneficio fruor, et ad eum ipsuni, quocum colloqui oporteret, si minus colloqui possum, quoniam
scribere possum, sæpius hoc facio; et, quoad
fieri a me potest, cum eo versor, meisque delicüs
perfruor. Τu vero, nisi id dictu acerbum est, antimum una cum loco disjunxisti. Quod si te ab iis
abstrahere, qui sincerissime ac sine fuco amarunt,
non desieris, hirundines imitaris, que in bouninum
velut amicitiamn cum voce ac clamare sese conferunt; silentio vere demigrant. Atque lroc, quod
ad hominem adhuc pertinet, bomninisque querimnomias. Quod si per philosophiam quæ hic sejuncta
sunt, consociasti; et amicum id esse omne, quod
honestum est, 275 et honestum idem esse; atque
Utrumque unum esse, de dicente istud mente
percepisti, tuum illud ad nos silentium non amplius
superbiæ tribuo, sed philosophanti tibi gratulor, et abjectis in rebus hærere detrectanti; idine,
Τοῦ νοῦ λέγοντος ήκουσας. Suspecta mihi
vox est νοῦ, ac forte loco ejus Θεόγνιδος, vel ποιηTo rescribendum. Hoc enim istius poetæ carmen
est, quod Musas in Pelei nuptiis cecinisse ait,
"Οττι καλὸν φίλον ἐστὶ, τὸ δ' οὐ καλὸν εἰ - lor
Τέντες
Τοῦτ' ἔπος ἀθανάτων ἦλθε τι σευμάτων.
PG 66:1535καὶ στρατείαν διατετειχισμένας θριγγοῖς μεγάλοις
τῶν ἐφ' ἡμῖν μόνος εἰς ταυτὸν ἤγαγε [γρ. συνήγαγεί
παλαιάν τινα ἐξευρὼν ἐν τοῖς ἐπιτηδεύμασι τούτο;;
συγγένειαν. Μεγαλόφρων δὲ ῶν, ὡς οὐδείς πω στρα
τιώτης, ἐκ γειτόνων τῆς μεγαλοφροσύνης παροιχεί
σαν τὴν ἀλαζονείαν ἐκφεύγει. Τον οὖν τοιοῦτον, κἂν
μὴ γράφω, φιλῶ· κἂν μὴ θεραπεύω, τιμώ.
Etsi apud me sane in honore ille est, eumque per- ἐμοὶ τίμιος ὁ ἀνὴρ καὶ παντὸς ἄξιος, ὃς παιδείαν
magni facio, qui doctrinam atque militiam ingentibus septis a se invicem disclusas primus in
unum adduxit; antiquam in utrisque studiis quamdam necessitudinem inveniens: cumque magniacentia tanta præditus sit, quanta nemo unquam
militaris homo, in magnificentiæ confinio positam
arrogantiam devitat. Talem igitur virum, etsi nihil
scribam, diligo; etsi obsequium nullum impendam,
bonore prosequor.
279 EPISTOLA CXLI.
Eidem.
Minime vero tu, charissime, promissam mihi
fidem exhibes, te quæ occultanda essent, nemini
unquam esse communicaturan. Nam ego nonnullos abs te profectos audivi, qui aliquot verba commemnorantes, sensum eorum sibi a me patefieri postulabant. Nos autem, more nostro, neque monimenta
nobis ista vindicavimus, neque ea cognoscere nos
diximus. Opus itaque ibi jam non nostra commonitione est; minor est enim, quam ut persuadero
tibi possit; sed Lysidis Pythagorei ad Hipparchum
epistolam quære; quam sicubi inveneris, hoc mihi
gratificare, ut eam sæpius relegas. Fortasse non
leviter te perperam ista evulgasse pœniteat. Etenim
in vulgus philosophari (ita ille Dorice loquens ait)
magnum in hominum genus contemplum divinarum
rerum invexit. Nam ego cum plerisque versari memini non modo pridem, sed et nuper, hominibus,
qui quod temere augustiores aliquot voculas audiverant, sibi ipsis non crederent, se, uti reipsa erant,
plebeios et imperitos esse; ac superbia infati divina
dogmata corrumperent, ejns rei magisterium usurpando, cujus nunquam erant rudimenta consecuti.
Atque iidem tamen tres quatuorve auditores sibi
conciliaverant qui, quod ad animum attinet, nulla
in re ab operariis differrent; nec eorum aliqui libe
ralibus erant unquam disciplinis exculti. Mira enim,
ac subdola quædam res est vana de sua sapientia
persuasio, quæ inter imperitos nihil recusat, nihil
non inconsiderate suscipit. Quid enim inscitia esse
possit audacius? In id ego genus arrogantiumn bominum, tanquam fucos quosdam, incidens, qui neque
doctrinas calleant, neque concupiscant; nationem
istam perosus, non aliam educationis illorum cau
sam invenio, quam quod inepte, atque ante tempas
initio fortasse sunt ab sui similibus ad exquisitissimarum rerum auditionem admnissi. Ob hæc philosophiæ sacrorum custos et ipse diligentior sum, et uti
esse velis, etiam atque etiam rogo. Quod enim Herculiano ista congrua sint, probe scio. Te autem oportet, si ad philosophiam sincere accesseris, eorum
consortia devitare, qui ab ea sunt alieni, 280
quique falsa usurpatione suumain illius dignitatem
adulterando corrumpunt. Per amicitiæ præsidem
Deum obtestor, ne in illos hanc epistolam efferas.
ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΜΒ.
Τῷ αὐτῷ.
Οὐκ ἐμπεδοῖς τὰ ὠμολογημένα πρὸς ἡμᾶς, ὦ φι
λότης, μὴ ἔκπυστα (γρ. φιλότης, ἔκ. π. ] ποιεῖν τὰ
ἄξια κρύπτεσθαι. Ὡς ἐγώ τινων ἤκουσα τῶν ἀτιχο
μένων [γρ. ἀφικνουμένων] παρὰ σοῦ, οἱ καὶ λέξεων
ἐνίων μεμνημένοι, τὴν διάνοιαν τουν αὐτοῖς παρ'
ἡμῶν ἀνακαλύπτεσθαι. ᾿Αλλ' ἡμεῖς τὸν ἡμέτερο
τρόπον, καὶ πρὸς αὐτοὺς ούτε μετεππήθηκεν των
συγγραμμάτων, οὔτ᾽ ἐπιγινώσκειν αὐτὰ ἔφαμεν. Δεί
δή σοι νουθεσίας οὐκέθ' ἡμετέρας, ὦ φίλη κεφαλή
μικρὰ γὰρ, ἢ ὥστε σε πείθειν· τὴν δὲ Λύσιβος της
Πυθαγορείου πρὸς Ιππαρχον ἐπιστολὴν ἐπιζήτησαν,
κἄν που περιτύχῃς, ἐμοὶ χάρισαι τὸ πολλάκι: ἐπελθεῖν. Τάχ' ἂν ἰσχυρά σοι γένοιτο μετάνοια τῆς εὐ
δεούσης ἐκφάνσεως. Τὸ γὰρ δημοσία φιλοσοφέν
(οὕτω γάρ πως ὁ Λύσις ὑποδωρίσας λέγει· μεγάλης
εἰς ἀνθρώπους ἦρξε τῶν θείων καταφρονήσεως.
Επεί τοι συγγεγονὼς ἐγώ τισιν οἶδα, καὶ πάλαι μὲν,
ατάρ τοι καὶ ἔναγχος, ἀνθρώποις, οἳ διὰ τὴ προέλεις
ἀκηκοέναι βηματίων σεμνοτέρων, ἠπίστησαν ἐαυτης
ὅπερ ἦσαν, ἰδιώταις εἶναι, καὶ φύσης ἐμπλησθέντες,
ἐμόλυναν θεσπέσια δόγματα, μεταποιήσει διδασκα
λίας, ὧν οὐκ εὐτύχησαν μάθησιν. Καὶ μέντοι καὶ
τους θαυμασομένους τρεῖς τινας, ή τέτταρας, εν
ἀποδέοντας βαναύσους εἶναι, τό γε κατά ψυχές.
ανηρτήσαντο, μηδὲ διὰ τῶν προπαιδευμάτων ένας
ἡγμένους. Δεινὸν γὰρ ἡ δοξοσοφία, καὶ ἀπατηλές,
ἐν οὐκ εἰδόσιν οὐδὲν ἀναδυομένη, καὶ πάντα ἀπερι
σκέπτως τολμῶσα. Τί γὰρ ἂν ἀμαθίας γένοιτο θα
βαλεώτερον; Τοιούτοις ἀνθρώποις αλαζόνι περίπο
χὼν κηρῆσιν, οὔτε ἐπαΐουσιν λόγων, οὔτε ἐφισμένα,
μισήσας τὸ φῦλον, οὐχ ἑτέραν αἰτίαν ευρίτου της
τροφῆς αὐτῶν, ἢ τὸ ἀναγώγως, καὶ πρὸ ἄρας ἐξ
σθαι τὴν ἀρχὴν, ἴσως ὑφ᾽ ἑτέρων ομοίων, ως ο
πολυτελῶν ἀκροάσεων. Ταῦτά τοι και προμή
θέστερος φύλαξ αὐτός τέ εἰμι, και σε παρακαλῶ τῶν
φιλοσοφίας ὀργίων εἶναι. Ὅτι μὲν γὰρ Ερκουλιανῷ
πρέποντα ταῦτα, ἐγὼ γινώσκω· δεῖ δέ σε, είπερ αὐτῇ
φιλοσοφία γνησίως προσελήλυθας, ἀφίστασθαι κοιν
νίας τῆς πρὸς τοὺς ἀποστρόφους αὐτῆς, καὶ νοθεύου
τας τῇ μεταποιήσει τὸ ὑπέρσεμνον αὐτῆς. Τὸν ἔ·
ορόν σοι φιλίας Θεὸν, μὴ ἐξενέγκης πρός τινες τὴν
επιστολήν. Εἰ γὰρ ποιήσαις, οἱ τῆς κακίας χαρακτή
ρες έξουσι λυπουμένους τοὺς ἐπιγινώσκονται πρ
ἑαυτοῖς, ἢ τοῖς αὐτῶν φίλοις τὰ εἰρημένα σύμβολα.
Ὡς οἷόν τε πολυτελῶν. Forte οίονται.
PG 66:1537EPISTOLAE. EPIST. CXLIII.
scriptiones mrcerore illos afficient, qui apud se, aut
amicos suos commemorata a me indicia deprehenderint. Dolore autem afficere cum interdum virilis
animi sit, philosophiæque moribus conscutaneum,
quando illud coram, et apud praesentes agitur, tum
ejusmodi de rebus scribere, angustum ac sordidum
videtur. Sed quæ Synesius secum ipse disputaverit,
ea apud te longe charissimum sibi caput disputat:
unicum, inquam, aut cum duobus maxime atnicum: quoniam extra ternionein vestrum nihil humanarum rerum magni admodum facio: quibus adjunctus ego sacræ amicitiæ quaternionem fortassis
expleo. Verum quaternionis illius natura, qui eadem appellatione inest rerum omnium principiis,
Τὸ δὲ λυπεῖν ἔστι μὲν ὅτε ἄῤῥεν, καὶ πρὸς τρόπου Si enim istud feceris, express ist nequitiæ deφιλοσοφίας, ὅταν πρὸς παρόντας· τὸ δὲ καὶ γράφειν
περὶ τούτων, μικροπρεπές δοκεῖ. Ἀλλ᾽ ἅπερ ἂν
Συνέσιος πρὸς αὐτὸν διαλεχθείη, ταῦτα καὶ πρὸς τὴν
τιμίαν σοῦ κεφαλὴν διαλέγεται, τοῦ μόνου φίλου, ἢ
μετὰ δυοῖν μάλιστα φίλου· ὡς ἐμοί γε ἐκτὸς τῆς
τριτεύος ὑμῶν, οὐδέν ἐστιν ἀνθρώπινον τίμιον. Προσκείμενος δὲ καὶ αὐτὸς, τάχα συμπληρῶ τετρακτὺν
ἱερᾶς φιλίας. Αλλ' εὐφημείσθω τῆς ἐν ἀρχαῖς όμω
νύμου τετρακτύς ή φύσις. Ἐν τῷ τετραδίῳ τῶν
Ιαμβείων εὗρον ἐπὶ τέλους τους δώδεκα στίχους
γραφέντας ἅμα, ὡς ἐν ἐν ἐπίγραμμα. Ἐπεὶ οὖν
σε εἰκὸς ἔχειν αὐτοὺς, ἴσθι ὡς οὔτε ἕν εἰσιν, οὔτε
ἑνός· ἀλλ᾽ οἱ μὲν ὀκτὼ πρῶτοι μετ' ἐπιστήμης
γραφέντες ποιητικῆς, μιγείσης ἕξεως αστρονομικῆς,
εἰσὶ τοῦ σοῦ φίλου· οἱ δὲ τελευταῖοι τέσσαρες, ποιη- lingua favendum est. Cæterum in quaternario illo
τικῆς εἰσι τρυφώσης μόνον. Καὶ ἔστιν ἀρχαῖον
Ἡγοῦμαι δὲ ἀσεβέστερον ἀποθανόντων λόγους κλί
πτειν, ή θοιμάτια, δ καλείται τυμβωρυχεῖν. Έρρω
μένως διαβιώης, εὐαγῶς καὶ εὐλαβῶς φιλοσοφίας ἀντι ποιούμενος. Είκοσι τοῦ Μεσωρὶ ἡμέρας συντίθεμαι
σας περιμένειν σε, μεθ᾽ ἂς σὺν Θεῷ τῆς ὁδοῦ ἔξομαι,
Τὸν ἀγαθώτατον ἑταῖρον πλεῖστά μοι προσειπε· φιλῶ
γὰρ αὐτὸν, διότι σε πάνυ φιλεί.
jambicorum, in fine duodecim versus simul perscriptos reperi, perinde ac si unum esset epigramma. Quoniam ergo verisimile est penes te illos
esse, scito neque unum quid, neque unius esse;
sed octo quidem primi cum poetica scientia scripli, admista astronomica facultate, amici tui sunt:
postremi vero quatuor, poetices solius lascivientis,
estque idipsum antiquum. Magis autem impium esse
arbitror mortuorum lucubrationes, quam vestes furari, quod sepulcra perfodere dicitur. Vale perpetuo, et religiose atque circumspecte philosophiam tracta. Viginti totos Mesori dies me tibi
præstolaturum paciscor: quibus exactis, favente Deo iter aggrediar. Optimo sodali plurimam meq
nomine salutem dicito; diligo enim ipsum, propterea quod etiam atque etiam te diligit.
ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΜΓ.
Τῷ αὐτῷ.
Φοιβάμων [γρ. Φοιβάμμων ] ὁ τὴν ἐπιστολὴν ἐπι·
τοὺς, καὶ ἀνὴρ ἐστιν ἀγαθὸς, καὶ φίλος, καὶ ἀδικεῖται.
Διὰ πάντα οὖν αὐτῷ συλλαβέσθαι δίκαιος εἶ, καὶ δι'
ἡμᾶς, καὶ διὰ τὸν τρόπον, καὶ διὰ τὴν περίστασιν.
Τοῦτο μὲν οὕτω γενέσθω· καὶ γὰρ ἔοικε σφόδρα
πιστεύσαι τῇ πρὸς ἀλλήλους ἡμῶν εὐνοίᾳ. Σοῦ γὰρ
ἀπόμενος, ἐπ᾿ ἐμὲ κατέφυγε, τεθαῤῥηκώς, ὅτι δι'
ἐμοῦ, σοῦ τεύξεται. Καὶ ὑπεσχόμην αὐτῷ τὸν Ἑρκουλιανὸν, διὰ Συνεσίου· τὸ δὲ νικἂν τοὺς λυποῦντας,
δι' Ερκουλιανοῦ τῆς ἱερᾶς καὶ τιμίας κεφαλῆς. Περί
του κόμητος εγεγράφεις δι' Ουρσικίνου· λέγω
δὲ τοῦ τυχόντος ἀρχῆς τῶν ἐν τῇ πατρίδι στρατιω
τῶν· καὶ ᾔτεις συνθήματα παρ' ἡμῶν, τοῦ γενέσθαι,
παρὰ τῶν δυναμένων τοῦτο ποιεῖν σῶν φίλων, γράμματα πρός τε αὐτὸν, καὶ πρὸς τὸν ὀρδινάριον ἄρχοντα. Τὴν μὲν οὖν προαίρεσιν ἀπεδεχόμην καὶ τότε
τὸ δὲ ἔργον, ὡς παρέλκον, ηρνούμην, γυμνὸν ἐμαυτὸν
εἰς φιλοσοφίαν ἱστάς. Νῦν δὲ ἀδικούμενοι φίλοι, καὶ
ἰδιῶται, καὶ στρατιῶται, βιάζονται με βούλεσθαι
EPISTOLA CXLIII.
Eidem.
Phœbamon, qui tibi hasce litteras offert, et vir
bonus est, et amicus, et injuriam patitur. Quibus
omnibus de causis æquum est illum abs te sublevari, sive nostri causa, sive ob mores ipsos, sive
propter calamitatem, Hoc igitur ita a te fieri volo:
nam in nostra amicitia fiduciæ plurimum collocasse
videtur; qui cum de te impetrare aliquid vellet,
ad me confugit, certo confidens per me tuam se esse
gratiam assecuturum. Atque ego Herculianum illi
281 per Synesium promisi; de iis porro, qui
sibi molesti sunt, victoriam, per Herculianum, charum illud ac religiosum caput. De comite per
Ursicinum scripseras: eum autem intelligo, qui
militum in patria praefecturam est sortitus: ac
velut conficiendæ rei tesseram a nobis pelebas;
litteras nimirum ab amicis tuis, qui id facere passent, tam ad ipsum, quam ad ordinarium magi
stratum). Atque ego quidem tum consilium probavi;
rein autem ipsam, tanquam supervacaneam, repuDION. PETAVII NOTÆ.
Ἐν δὲ τῷ τετραδίῳ τῶν ιαμβείων. Versus
hi duodecim exstant in oratione Περὶ δώρου, quorum priores quatuor Ptolemæi sunt, reliqui Synesiani, qui leguntur etiam in Anthologia.
Περὶ τοῦ κόμητος. Obscuritatem loci istius
discutit breve scholion ad Reg. cod. marginem
adnotatum, quod hic placuit exscribere: Έρχουλιανὸς ἐδεήθη τοῦ κόμητος ὑπὲρ Συνεσίου, ὅπως ἀρ
χῆς τινος τύχῃ, καὶ γράφει τῷ Συνεσίῳ ἵνα εἰ τοῦτο
ἀποδέχοιτο, παρασκευάσῃ τοὺς αὐτοῦ φίλους γράμ
ματα πέμψει πρὸς τὸν κόμητα, καὶ τὸν ὀρδινάριον.
Τὸ δὲ σῶν φίλων, οὐ τῶν τοῦ Ἑρκουλιανοῦ, ἀλλὰ τῶν
τοῦ Συνεσίου. Εστι δὲ ὁ λόγος ἀπὸ τοῦ Ἐρκουλιανού
πρὸς τὸν Συνέσιον, καὶ ὡς ἐκείνου λέγοντός ἐστι τὸ
σών. Que tamen non omnia nili probantur. Quare
sic existimo: scripsisse Herculianum Synesio, se,
si quidem permitteret, ab amicis suis litteras ad
comitem et ordinarium impetraturum, ut magistratu quopiam ornaretur, quod eorum causa qui
ad sese confugiebant juvandorum permittit Synesius.
PG 66:1541EPISTOLA. EPIST. CXLVI.
συντυχίαν ἡμῶν συστάσεως, πολλῷ πρότερον tudinis nostra desiderium per literas redarguens:
ὑπὸ τοῦ κατακλυσμοῦ τῶν ἐν ταῖς ἐπιστολαῖς ἰύγγων nunc illecebrarum, quæ in tuis litteris insunt, reαὐτὸς ἐθηλύνθην, καὶ εἰμὶ νῦν τοιοῦτος, ὁποίῳ σοι dundante copia fractus ipse, et emollitus sum;
ευγχάνοντι πρότερον ενεκάλουν. Αρ' οὖν ἀγαθῶν μας et modo talem me invenio, qualis antea cum esses
μεγάλων αἴτιος ὁ θαυμάσιος Ερκουλιανός, οὕτω tete reprehenderam. Num igitur ingentium mihi
τὴν ἐμὴν ψυχὴν ἀναρτήσας ἑαυτοῦ, καὶ καταβιβάσας bonorum causa egregius Ilerculianus exstitit, qui
τοῦ φιλοσοφίας ἀξιώματος; Ἐγὼ μὲν οὐ δι' ἄλλο τι animum meum adeo sibi devinxerit, atque a phiτὰς Σειρήνας ὑπὸ τῶν ποιητῶν ἡγοῦμαι βλασφημεί losophiæ dignitate dejecerit? Equidem non aliam
σθαι, ἢ ὅτι τῷ μελιχρῷ τῆς φωνῆς ἀπώλλυον, προσα ob causam arbitror Sircuas poetarum probris ao
αγόμεναι τὸν πιστεύσαντα. Ηκουσα δέ του τῶν σοφῶν maledictis exagitari, quam quod mellita vocis suaκαὶ ἀλληγοροῦντος τὸν μῦθον. Σειρῆνας γὰρ αὐτὰς
vitate interitum afferebant, cum eum illexissent,
αἰιέττεσθαι τὰς ἀπολαυστικὰς ἡδονάς, αἳ τοὺς εἶ qui iis fidem habuisset. Memini vero me nescio
ξαντας, καὶ καταγοητευθέντας αὐτῶν τῷ προσηνεῖ quem olim audire sapientem, qui sic fabulæ istius
μετὰ μικρὸν ἀπολλύουσι. Τί οὖν ἀποδέουσιν εἶναι allegoriam enarraret. Etenim Sirenas aiebat voluΣειρήνες αἱ τῶν σῶν ἐπιστολῶν ἡδοναί, ὑφ ὧν ἐγὼ plates illas siguifcare, quibus fruinur; quæ sucτὸ ἐμβριθὲς ἀφεὶς, ὅλος Ερκουλιανοῦ γέγονα; Μάρ- cumbentes, atque earum blanditiis delinitos pauτις Θεός, οὐ νόμῳ τοῦ γράφειν, ἀντ᾽ ἄλλου τοὺς περὶ latim perderent. Quidnam igitur abest, quominus
τούτου πεποίημαι λόγους, ἵν᾽ ὑπόθεσιν ἔχω γραμ Sirenes sint quædam litterarum tuarum illecebræ,
μάτων. Ἀλλὰ τῶν παρ' Ουρσικίνου δοθεισῶν ἐπιστο- quibus ego gravitate constantiaque illa posita toλῶν· ἦσαν δὲ τρεῖς· ἡ μέση κατὰ τὸ μέγεθος ἔμβιάν
tus Herculiani sum factus? Testis est Deus me non
τι ψυχῆς πάθος ἐνέσταξέ μοι κομίσασα· καὶ γέγονα scribendi more, alterius cujuspiam loco, de ea ro
τῆς ἐν τοῖς γράμμασι κολακείας ἥττων τοσοῦτον, verba facere, quo litterarum argumentum aliquod
στην αἰσχύνεσθαι. Τὸν ἀδελφὸν Κύρον ἔδει κου
haberem. Verum ex iis litteris, quas ab Ursicino
μέσασθαι παρὰ σοῦ γράμματα περὶ ὧν ἐδήλωσας, διὰ tres accepi, quæ amplitudine media erat, vivum
τὸν ἐκ Πενταπόλεως κόμητα. Καὶ χάριν μὲν ἔσχον mihi quemdam instillavit affectum animi: adcoque
τῇ προαιρέσει τοῦ συστήσαντος· ἐπελάθου δὲ ὅτι sum litterarum adulatione superatus, ut meipsum
φιλοσοφείν πειρῶμαι, καὶ μικρὸν ἡγοῦμαι τιμὴν puderet. Οportebat te ad fratrem Cyrum de eo,
ἅπασαν, εἰ μὴ ἐπὶ φιλοσοφίᾳ γένοιτο. Δέομαι οὖν διὰ quod significasti, litteras dedisse, propter Pentapoτὸν Θεὸν οὐδέν. Οὔτε γὰρ ἀδικοῦμεν, οὔτε ἀδικούlitanuın comitem. Ac voluntati quidem commenμεθα. Τὰ δὴ τοιοῦτον, ἐκείνῳ μὲν ὑπὲρ ἡμῶν ἔπρεπε dantis 283 gratias egi. Videris mili tamen istud obliποιεῖν· ἡμῖν δὲ αἰτεῖν, οὐ πρέπον. Εἰ γὰρ ἔδει ζη tus, quemadmodum philosophari instituerim; atque
δεῖν ἐπιστολὰς, αἰτεῖν ἔδει πρὸς ἐμὲ γενέσθαι· οὕτω omnem honorem parvi pendam, qui non a philosoγὰρ ἂν ἐτιμήθην· οὐχ ὑπὲρ ἡμῶν πρὸς ἕτερον. Ἐ- phia profciscatur. Itaque nihil propter Deum ea
ρωμένος εὐθυμών διαβιώης, φιλοσοφίαν ἀδολώτατα commendatione opus habeo. Neque enim aut facio
μετιών. Πάσα ὁμοῦ σε ἡ οἰκία, μάρτυς Θεός, καὶ cuiquam injuriam, aut accipio. Quare istud ipsum
παίδες, καὶ γέροντες, καὶ γυναῖκες, προσαγορεύου in illuın nostri causa conferre oportebat, nobis auσιν. Ίσως δ᾽ ἂν αὐτὸς καὶ φιλοφρονουμένας τὰς tem postulare nequaquam congruit. Nam ut maxime
γυναίκας μισοίης. Ἰδοὺ τί πεποίηκας· ἐν ὁδῷ με litteræ petendæ essent, ad me polius ut scriberentur,
ὄντα ἀπρὶξ λαβόμενος κατέχεις. "Ησαν ἄρα Αἰγύ- peti deberet; ita enim mihi bonos baberetur, non
πτιοι φαρμακεῖς, καὶ οὐ πάντα Όμηρος ψεύδεται, pro nobis ad alterum, Incolumis perpetuo hilarisque
ὅτι καὶ αὐτὸς ἰύγγων πλήρεις ἐπιστολὰς ἐκπέμ degas, philosophiam sincerissime ambiens. Uniπεις ἀπ' Αιγύπτου. Ελένῃ μὲν οὖν τὸ λαθικηδες versa te simul familia, testis est Deus, tam pueri,
φάρμαχον
quam senes, el mulieres salutant. Quanquam forLassis etiam blandientes, atque humanitate prosequentes mulieres oderis. Vide quid feceris: me, cuur
in via essem, mordicus apprehensum detines. Profecto Egyptii incantatores sunt; nec omnia falso
ab Homero sunt prodita: cum tu ipse incantationum plenas litteras ab Ægypto mittas. Atque Delenæ
quidem obliviosum mororis poculum
Πολύδαμνα πόρε Θάνος παράκοιτις.
Σοὶ δὲ τὶς τὸ ἀνιαρὸν δέδωκεν, ᾧ χρίσας ἔπεμψας
τὴν ἐπιστολήν;
ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΜΤ.
Ιωάννη.
Οἶμαι σε καὶ πρὸ εὐχὴς εὖ πράττειν, ὅς γε ἀφεὶς
τοὺς ἀνθρώπους ἡμᾶς,
dedit Thomis conjux Polydamna.
quið
Tibi vero quis mæroris eficiens illud dedit, quo
dolibutam ad me epistolam misisti?
Συστάσεως, πολλῷ πρότερον. Assentior
eruditissimo viro Federico Morello, qui hic ενστά
sawę legendum animadvertit. Cui addo legendum
insuper οὐ πολλῷ πρότερον. Iunuit enim se non
EPISTOLA CXLVI.
Joannis
Ego te supra votum felicem esse arbitror, qui
nos homines derelinquens,
NOTÆ.
multo ante litteras dedisse, quibus vebemens illud
desiderium castigarel.
Τὸν ἀδελφὸν Κύρον. Vide epist. 145.
PG 66:1543SYNESH PTOLEMAIDIS EPISCOPE
"Ατης ἐν λειμώνι κατὰ σκότον ηλάσκνται,
καὶ ταῖς χθονίαις ἐγκαλινδουμένοις φροντίσιν, αὐτὸς
ὑπὲρ ταύτας στήσας σαυτόν, ἀνεχώρησας ἔτι δεὗρε
ῶν, καὶ μαχαρίας ήψω ζωῆς· εἰ μὴ φίλος ὧν Γάνος,
ἐν τῷ λέγειν, καὶ διαγγέλλειν τὰ σὲ πρὸς ἡμᾶς οξε
ται δεῖν τι καὶ ψεύδεσθαι. Δεινὸν γὰρ ἡ εὔνοια κλέ
ψαι τὴν ἀλήθειαν. Οὗτος οὖν ὁ Γάνος ἐπαφή μετά του
τὸν μονήρη βίον· καὶ πρόφασιν τῆς εἰς τὴν πόλιν
εἰσόδου βιβλία, καὶ τὸν νοῦν αὐτῶν, ἔτος εἰς θεολο
γίαν συντείνει· καὶ φαιὸν τριβώνιον ἀμπέχεσαι! τέ
φησιν. Οὐδὲν μὲν ἦν μεῖον, εἰ καὶ λευκὸν ἦν. Τι
γὰρ φανοτάτη φύσει μᾶλλον ἀνακείμενον εἴη τὸ ἐν
τοῖς αἰσθητοῖς καθαρόν, καὶ φωτοειδέστερον. Εἰ δὲ καὶ
τὸ μέλαν ἐπήνεσας, ἐπειδὴ ζήλῳ τινῶν προλαβόντων
ἐποίησας, ἐπαινῶ πᾶν τὸ ἐπὶ τῷ θείῳ γινόμενον. Το
γὰρ οὗ χάριν γίνεται, δίδωσι κατορθοῦν τῷ ποιοῦντι,
καὶ ἡ προαίρεσις ἔχει τὴν ἀρετήν. Ἡμεῖς μὲν οὖν τα
συνηδόμεθα, σχεδιάσαντι τὸ τέλος, ὅπερ ἡμεῖς πάλαι
σὺν πόνῳ μόλις θυροκοποῦμεν. Σὺ δὲ ἡμῖν σύνευξης,
φθάσαι ποτὲ καὶ αὐτοῖς, καὶ εὑρέσθαι τι κέρδος ἀπὸ
τῆς ἐν φιλοσοφίᾳ μερίμνης, ἵνα μὴ τηνάλως ὦμεν
με
κατατετριφότες πρὸς τοῖς βιβλίοις τὸν βίον. Έρρω
μένως εὐδαιμονῶν διαβιώης, θαυμάσιε.
Ales in pratis, tenebrosa in nocte vagantes;
et in terrenis curis volutatos, te supra illas erigens,
cum bie adhuc esses, recessisti, ac beatum instiluisti vitæ genus; nisi amicus tuus Ganus in rebus
tuis ad nos perferendis ac narrandis mentiendui
nonnihil arbitretur. Solet enim veritatem imprimis
occultare benevolentia. Ganus igitur iste monachicum tibi vitæ institutum tribuit, ac tibi libros,
eorumque sensum, qui quidem ad theologiam perLinet, adeunde urbis occasionen dedisse confirmat.
Pullo te insuper amictum esse pallio dicit. Atqui
nihilo deterius erat, candidum si esset. Splendidissimæ quippe naturæ dicatum magis et consecratum id fuerit, quod in his, quæ percipiuntur sensi¬
bus, purum est, magisque lucidum. Sed si pullum
ideo colorem probasti, quod id aliorum, qui ante
te usurparunt, imitatione feceris: laudo quidquid
Dei causa suscipiatur. 284 Nam illud ipsum, cujus gratia f, facienti tribuit, ut præclare sit hoc
ab eo factum; inestque in voluntate ipsa virtus.
Quamobrem nos tibi gratulamur, qui ad eum fuem
subito perveneris, cujus nos pridem fores ægre el
cum labore pulsamus. Tu vero nobiscum precare,
ut'et ipsi olim assequamur; lucrique nonnihil ex philosophiæ curis, ac vigiliis obtineamus; ne frustra
in libris ætatem attriverimus. Incolumem, felicemque vitam traducas, vir egregie.
EPISTOLA CXLVII.
Olympio.
Tributi pendendi partes meas, ac munus prætermisi. Quid enim facerem, cum nullus e Græcis, qui
Libyam incolunt, onerarias ad mare nostrum mittere velit? Ac te etiam omni pensitatione libero.
Non enim Syris curæ est navalia Cyrenensium appellere. Quod si quando contingeret, me tamen
insciente fieret. Quippe neque mari proximus, nec
in portu frequens; sed ad austrum in extremis sum
Cyrenensium situs finibus. Atque e vicino nobis
babitant, quales Ulysses in Ithaca clavum tenens
quæritabat, iram Neptuni ex præscripto oraculi
procurans,
qui nec freta norunt
Mortales, sale nec condita cibaria rodunt,
Sed ne temere istud a me dictum arbitreris, ne ad
salem quidem usque nostros maris uti commercio:
nèque tamen insulsis ob id carnibus, aut libis vesci
puta. Est enim, per sacram Vestam juro, est apud
nos terrestre sal, quod minore intervallo ab austro
distat, quam ab aquilone mare. Hoc Ammonis sal
a nobis appellatur. Lapide hoc friabili alitur, atque
tegitur; quem crustæ in modum insidentem cum
detraxeris, facili negotio manibus ac sarculis
altius proscindi subjecta tellus potest. Id porro
"
ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΜΖ.
Ολυμπίῳ.
Απέλιπον τὴν τάξιν τῶν φόρων. Τί γὰρ ἦν ποιεῖν
οὐδενὸς Ἑλλήνων τῶν τὴν Λιβύην ἐπαρχηκότων θέ
λοντος εἰς τὴν παρ' ἡμᾶς θάλατταν ἐκπέμπειν ὁλκά
δας; Καὶ σὲ δὲ ἀφίημι τῆς συντάξεως. Ουδε γάρ
Σύροις ἐπιμελὲς καταίρειν εἰς τὰ Κυρηναίων ἐπίνεις
Λάθος δ' ἄν με τοῦτό ποτε καὶ γενόμενον. Οὐ γάρ είρι
γείτων θαλάττης, οὐδ᾽ ἐλλιμενίζω συχνά· ἀλλ' ἐ
ᾤκισμαι πρὸς νότον ἄνεμον, Κυρηναίων ἔσχατος· καὶ
γείτονες ἡμῖν εἰσιν, οἵους Οδυσσεύς κατὰ τὴν Ἰθά
κὴν τὸ πηδάλιον ἔχων ἐζήτει, μῆνιν Ποσειδώνος ἐπ
τοῦ χρησμοῦ παραιτούμενος,
Τούτους Αμμωνος καλοῦμεν τοὺς ἄλας.
Plin. 1. 33x1, c. 7: Cyrenaici tractus nobilitantur
ammoniaco et ipso, quia sub arena inveniatur, appellato. Similis est colore alumini, quod schiston vocant, longis glebis, neque perlucidis, ingratus sapore,
et medicinæ utilis. Probatur quam maxime perspicuus, rectis scissuris. Insigne de eo proditur, quod
οἱ οὐκ ἴσασι θάλασσαν
Ανέρες, οὐδὲ θ' ἄλεσσι μεμιγμένον εἶδας έδει
Του.
᾿Αλλὰ μὴ λόγον ἄλλως οἰηθῇς, τὸ μηδὲ μέχρις αἰῶν
τοὺς δεῦρο κεχρῆσθαι θαλάττῃ· μήτε μὴν ἄναλτι κα
τοῦτο κατεσθίειν ἡγοῦ τὰ κρέα τε, καὶ τὰ πέμματα.
Εἰσὶ νὴ τὴν ἱερὰν Εστίαν, εἰσὶν ἠπειρῶται παρ'
ἡμῖν ἄλες, ἀπέχοντες προς νότον ἔλαττον ή προς
ἀπαρκτίαν ἡ θάλαττα. Τούτους Αμμωνος καλούμεν
τους ἅλας Πέτρα δὲ αὐτοὺς ψαφαρὰ καὶ τρέ
φει, καὶ κρύπτει· ἣν ὅταν ἀφέλῃς ἐπιβεβλημένην
ὥσπερ ἐφελκίδα, ραστώνη πολλὴ καὶ χερσὶ καὶ σκε
λίσιν ἀροῦν τὸ βάθος. Τὸ δὲ ἀναχωννύμενον ὅλες
NOTÆ.
levissimus intra specus suos, in lucem universam prolatus vix credibili pondere ingravescat. Dioscor. l. v,
c. 26. De sale fossilio vide Arrian. lib. 111 De rebus
Alex, Herodotus in Melpom. scribit in Libya interiore
ἁλος κυλωνούς εδε διὰ δέκα ημερέων οδού με να κά
fretum.
PG 66:1547}
capere. Polenta autem vescimur cum in cibo, ἀλφίτοις, ἡδίστοις μὲν ἐμφαγεῖν, ἡδίστοις δὲ ἐμπιεῖν,
tum in potu suavissima; cujusmodi Nestori apud
Homerum miscet Hecamede. Secundum vehementem fatigationem ista sorbitio æstivi caloris remedium est. Sunt et nolis insuper liba triticea, et edules arborum fructus, partim domestici, partim
agrestes, vernaculi omnes, telluris optimæ succi:
nec apum favi desunt, aut caprinum lac. Non enim
mulgere boves apud nos receptum est. Nec minorem mensis nostris copiam frequens canibus et
equis venatus suppeditat: quem nescio cur Homerus viris gloriosum non appellet, nec illustres in
ea homines fieri dixerit, cum eo præconio forum
affecerit, ex quo perfrictæ frontis homunciones
ac nequissimi prodeunt, nec sani quidquam, sed
contumeliosi et dolorum machinatores callidi;
quos irridere passim solemus, quoties nobiscum
iisdem in ædibus versantur. Horrent enim, cum ex
camino promptas lerinas carnes vident. Quid ferinas dico? Venenum sane citius, quam eas apud nos
degustaverim. Vinum porro quærunt tenuissimum,
mel crassissimum, et oleum levissinium, frumentum vero ponderosissimum. Quin patrias ¡Horum
celebrarl, Cyprum, et Hymettum nescio quem, ac
Phoenicem, et barbariam. Ager vero noster, etsi
singulis rebus ab eorum unoquoque vincitur,
qui summum earum frugum fastigium obtinent;
cateris tamen unumquemque superat. Atque hic
ex secundis principatus est, quem Peleus et Themistočłes nacti, in omnibus optimi omnium inter
Græcos celebrati sunt. Quamvis autem istud demus, miel nostrum lymettio deterius esse, al
ejusinodi est, ut eo præsente nihil sit quod peregrinum liquorem desideremus. Inter olei vero genera haud dubie nostrum antecellit, si non iis arbitrium permittatur, quorum vivendi depravata est
ratio. Nam hi appendere iHud -solent, pondere bonitatem metientes; et præcipuam ejus notam in levitate collocant. Nobis etsi 287 nullæ ad oleum trutinæ cuduntur. Quod si hoc tamen omnino faciendum est, naturæ consentaneum esse dicimus, ut
in eo genere quod ponderosius est præferatur. Et
certe egregium illud oleum, ac venale in ellychniis
præ infirmitate alere flammam nequit. Quod apud
nos nascitur, qua est generosilate, rogum excitaverit, ac dum lucerna opus est, manufactam quodammodo diem infert. Ad hæc pinguefaciendæ
mazæ aptum est: aptum item iis qui corpus exercent, ad nervos fovendos. Sed et musica ipsa apud
nos, ut si quid aliud, tralɔtitia est: estque Anchemachetis pastoralis quædam exigua lyra, rudis
et incondita, sed felicis conventus, et cumprimis
virilis; quæ non immerito instituendis in Platonis
rep. liberis accommodetur, propterea quod mo-
& καὶ τῷ Νέστορι κίρνησιν Εκαμήδην. Μετὰ τὸν κά
που ἰσχυρὸν ὁ κυκεὼν τῆς θερινής ώρας αλέξημα
Καὶ μήν ἐστιν ἡμῖν καὶ πύρινα τέμματα· καὶ
τρωκτὰ ἀκροδρύων τὰ μὲν, ήμερα, τὰ δ' ἄγρια,
πάντα ἐγχώρια, γῆς ἀρίστης χυμοί, καὶ κηρία μελιτ
τῶν, καὶ γάλα ἐξ αἰγῶν. Οὐ γὰρ νομίζομεν βούς
ἀμέλγειν. Ποιεῖ δὲ οὐκ ἐλάττω τὴν ἀφθονίαν ἐν ταῖς
τραπέζαις, καὶ ἡ διὰ τῶν κυνῶν καὶ τῶν ἵππων θή
ρα· ἣν οὐκ οἶδα πῶς οὐ προσείπεν Ομηρος κυλιάνειραν, οὐδὲ ἀριπρεπέας ἔφη τοὺς ἄνδρας ἐν αὐτῇ
γίγνεσθαι· τὴν δὲ ἀγορὰν ἐγκωμίῳ τοιούτῳ τετίμη
κεν, ἀνθρώπια παρεχομένην ἀναιδή, καὶ παμπόνηρα,
καὶ οὐδὲν ὑγιές· ἀλλὰ λοίδορα, καὶ κακοῤῥαφεῖν -
δότα; Εφ᾽ οἷς καὶ γελῶμεν ἡμεῖς, ὅταν ποτὲ ἡμῖν
ὁμόῤῥοφα γένηται. Φρίττουσι γάρ τοῦ πρὸς τὰ ἐκ
τῶν καμίνων κρέα τὰ θήρεια. Καὶ τί λέγω τὰ 04ρεια; Φαρμάκου γ᾽ ἂν θάττον, ἢ τούτων παρ' ίν
γεύσαιντο. Ζητοῦσι δὲ οἶνον μὲν τὸν λεπτότατον, μέλι
δὲ τὸ παχύτατον, καὶ ἔλαιον μὲν τὸ κουφότατον,
πυρὸν δὲ τὸν βαρύτατον· καὶ πατρίδας αὐτῶν ὑμνοῦ
σε, Κύπρον καὶ Ὑμηττόν τινα, καὶ Φοινίκην, καὶ
βάρβαρον. Ἡμῖν δὲ ἡ χώρα, καὶ εἰ καθ᾽ ἐν ἑκάστης
ἡττᾶται τῆς τὸ ἄκρον φερούσης, τοῖς λοιποῖς ἑκάστην
νικᾷ. Καὶ τοῦτ' ἔστι τὸ ἐκ δευτέρων πρωτείον, ὁ καὶ
Πηλεὺς καὶ Θεμιστοκλῆς εὐράμενοι, πάντα πάντων
ἄριστοι τοῖς Ἕλλησιν ἐκηρύχθησαν. Εἰ δὲ δὴ καὶ
δοίημεν τὸ δεῦρο μέλι χεῖρον εἶναι πρὸς τὸ Ὑμήτ
τειον. ᾿Αλλὰ τοιοῦτόν ἐστιν, οἷου παρόντος, οὐδὲν
δεῖν τοῦ ξένου χυμοῦ. Ἔλαιον μέντοι σαφῶς τὰ
ἡμεδαπὸν ἄριστον, ἢν μὴ κρίνωσιν ο αθερά
τες τὴν δίαιταν. Ἐκεῖνοι μὲν γὰρ αὐτὸ ζυγοσ
τοῦσι, βοπῇ τὴν ἀρετὴν ἐξετάζοντες, καὶ τὸ μεταγεν
γοῦν ἐν πλεονεκτήματος μοίρα λογίζονται. Ἡμῖν
δὲ οὐ χαλκεύονται μὲν ἐπὶ τούλαιον τάλαντα φα
μὲν δὲ, εἴπερ αὐτὸ δέοι ποιεῖν, φύσιν εἶναι τὸ
πλέον ἕλκον τιμᾶν. Αμέλει τὸ θαυμαστὸν αὐτοῖς καὶ
ὤνιον ἔλαιον ἐν ταῖς θρυαλλίσιν, ὑπ᾽ οὐδενείας ἀσθε
νεῖ θρέψαι φλόγα. Τὸ δὲ αὐτόχθον, ὑπὸ γενναιότητας
πυρκαϊὰν ὅλην ἀνίστησι, κατ' ἐπειδὰν λύχνου δέκ
χειροποίητον ἡμέραν ποιεῖ. Ἀγαθὸν δὲ λιπῆναι μάζες
ἀγαθὸν δὲ σωμασκοῦσι τρέψαι νεύρα. Ἡμῖν δὲ καὶ
τὸ μουσικῆς χρῆμα ἐπιχώριον ὡς οὐδὲν ἄλλο, κα
ἔστιν Αγχέμαχηταῖς [γρ. Αγεμαχης. ] λόγον τι
ποιμενικὸν λιτὸν καὶ αὐτόσκευον, εὔφημόν τε καὶ
ἄῤῥεν ἐπιεικῶς, οὐκ ἀνάξιον τοὺς ἐν τῇ Πλάτωνας
πόλει παῖδας ἐκτρέφειν. ὡς οὐ λογίζεται τοῦτο
οὐδὲ ἀρετὴν ἔχει παμφανῶς ἡρμόσθαι· τῷ δὲ ἀπὶῷ
τῶν χορδῶν, συμβαίνουσιν οἱ προσάδοντες. Οὐ γὰρ
ἐπιτίθενται τρυφώσαις ὑποθέσεσιν· ἀλλ' ἔστιν ἡμῖν
καλόν τι χρῆμα ᾠδῆς, ἔπαινος ἐνόρχου κριού, καὶ
ὁ μείουρος κύων ἐγκωμίου τυγχάνει, ὅτι, οἶμαι, Είσ
καιός ἐστι, τὰς ὑαίνας οὐκ ὀῤῥωδῶν, καὶ λαρυγγίνων
τοὺς λύκους. Καὶ ὁ κυνηγέτης οὐχ ήκιστα ᾠδὴ γίνε
NOTÆ.
Καὶ τρωκτὰ ἀκροδρύων. glossemate esse
videtur alterutra vos. Τρωχτά enim idem sunt quod
ἀκρόδρυα. Suidæ quippe τὰ κατακτὰ τῶν ὀπωρῶν
dicuntur, οἷον κάρυα, καὶ βάλανοι • nuces scilicet,
sive fructus omnes lignoso putamine.
Ὡς οὐ λογίζεται τοῦτο. Corrigo λυγί
ζεται. Quod ad inflexionem vocis et modulationes
attinet.
PG 66:1549EPISTOLA.
ται, ταῖς κατανομαῖς εἰρήνην ποιῶν, καὶ εὐωχῶν
ἡμᾶς πανδεσίᾳ κρεῶν· ή τε διδυμοτόκος δῖς, οὐκ ἀπὸ
αξιοῦται τῆς λύρας, ὅτι πλείω τῶν ἐτῶν ἐκτρέφει τὰ
ἔγγονα τὴν δὲ κράδην θαμὰ, καὶ τὴν ἄμπελον ένα
τείναντες ψάλλομεν. Οὐδὲν δὲ ὅσον εὐχαί τινες, ἔτι
τε ᾆσμα, καὶ αἰτήσεις ἀγαθῶν ἀνθρώποις, καὶ φυτοῖς,
καὶ βοτοῖς. Ταῦτά σοι καὶ τὰ τοιαῦτα παρ' ἡμῖν
ὥρια, καὶ ἀρχαῖα, καὶ πενήτων ἀγαθά. Βασιλεὺς δὲ,
καὶ βασιλέως φίλοι, καὶ δαίμονος δρχησις, οἷα δὴ
συνιόντες ἀκούομεν, ὀνόματά τινα καθάπερ αἱ φλόγες
ἐπὶ μέγα τῆς δόξης ἐξαπτόμενα καὶ σβεννύμενα
ταῦτα δεῦρο ἐπιεικώς σιγᾶται, καὶ σχολὴ ταῖς ἀκοαῖς
τοιούτων ἀκροαμάτων. Ἐπεὶ καὶ βασιλεὺς, ὅτι μὲν
ζῇ τις ἀεὶ, τοῦτ᾽ ἴσως ἐπίστανται σαφῶς· ὑπομιμνησκόμεθα γὰρ ἅπαν κατ᾽ ἔτος ὑπὸ τῶν ἐκλεγόντων τοὺς
φόρους. Ὅστις δὲ οὗτός ἐστιν, οὐ μάλα ἔτι τοῦτο σαφῶς.
Αλλ' εἰσί τινες ἐν ἡμῖν, οἱ μέχρι καὶ νῦν Αγαμέμνονα
κρατεῖν ἢγηνται τὸν ᾿Ατρείδην, τὸν ἐπὶ Τροίαν, τὸν
μάλα καλόν τε καὶ ἀγαθόν. Τοῦτο γὰρ παιδόθεν ἡμῖν
ὡς βασιλικόν παραδέδοται τούνομα. Καὶ Ὀδυσσέα
τινὰ φίλον αὐτοῦ ὀνομάζουσιν οἱ χρηστοὶ βουκόλοι,
φαλακρὸν μὲν ἄνθρωπον, ἀλλὰ δεινὸν ὁμιλῆσαι πράγ
μασι, καὶ πόρον ἐν ἀμηχάνοις εὑρεῖν. Αμέλει γελῶσιν, όταν περὶ αὐτοῦ λέγωσιν, ἡγούμενοι πέρωσιν
ἐκτετυφλῶσθαι τὸν Κύκλωπη· καὶ ὡς εἴλκετο μὲν
ὑπὸ τῷ κριῷ τὸ γερόντιον· τὸ δὲ κάθαρμα τὴν θύραν
ἐτήρες, καὶ οὐραγεῖν ᾤετο τὸν ἡγεμόνα τῆς ποίμνης,
οὐκ ἀχθόμενον τῷ φορτίῳ, τῇ δὲ αὐτοῦ συμφορᾷ συν
αχθόμενον. Εγένου βραχύ τι διὰ τῆς ἐπιστολῆς μεθ'
ἡμῶν τῇ γνώμῃ· τεθέασαι τὸν ἀγρόν· εἶδες ἁπλόην
πολιτευμάτων· τὸν ἐπὶ Νῶε βίον ἐρεῖς, πρὶν γενέσθαι
τὴν δίκην ἐν δουλεία.
EPIST. CXLIX.
dulationis inflexionem non recipit, nec ad omne
genus est vocis temperata. Cui quidem fidium simplicitati ii qui accinunt accommodant sese. Non
enim fracta ac mollia argumenta tractant; sed
præclara nobis cantionis species est masculi arietis
præconium, aut cauda mutilatus canis laude sua
amicitur, quod opinor, merito id ei tribuatur, qui
nec hyenas formidet, et lupos strangulet: ac presertim venator eo carmine celebratur, pascuis securitatein pacemque concilians; nobisque carnium
generis omnis opiparum convivium prabens. Nec
gemellipara oris a lyra rejicitur, quod numerosiorem annis fetum enutriat. Sæpe etiam ficum aut
vitem in numeros versusque conjectam canimus;
sed nihil tam frequens quain vota quædam, necron et canticum, et bonorum postulationes, quæ cuin
hominum sint, tum stirpium pecudumque propria.
Hæc et talia sunt apud nos tempestiva simul et antiqua, et pauperum bona. Cæterum imperator, et imperatoris amici, atque omnis illa sortis casusque veluti
saltatio (cujusmodi in quotidiana consuetudine nomina quædam audimus, Qammarum instar ad summum
gloriæ excitata fastigium, vicissimque restincta),
de bis, inquam, omnibus altum apud nos silentium,
et ab eo genere acroamatum aures nostræ feriantur.
Etenim imperatorem semper aliquem vivere, probe
hoc fortassis norunt: revocatur enim nobis in memoriam annis singulis ab tributorum exactoribus.
Quisnam autem ille sit, non æque isiud accurate
sciunt. Nec desunt inter nos qui hodieque Aga.
memuonem imperare putent Atrei filium, 288
eum qui ad Trojam profectus est, egregium illum
aɛque optimum principem. Hoc enim tanquain regium nomen a pueritia nobis traditum est. Hujus amicum
Clyssem quemdam nominant optimi bubulci, calvum hominem, sed rerum agendarum ac difficillimorum
quorumque expediendorum peritum. Certe enim rident, cum de ipso narrant, anno superiore excæcatum Cyclopem putantes, et quemadmodum sub ariete senex trabebatur; ad januam scelestus observabat, qui ducem gregis arbitrabatur non onere prægravatum, sed ipsius dolentem infortunio, agmen claudere. Paululum animo nobiscum epistolæ beneficio fuisti; agrum contemplatus es; vivendi agendique simplicitater
vidisti. Tale vitæ genus esse dixeris, quale sub Noe exstitit, antequam servitus in pœnam cederet.
ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΜΗ.
Τῷ αὐτῷ.
Ἡμῖν ἀεὶ καὶ ἀπὼν ἐπιδημεῖς τῇ μνήμῃ. Καὶ γὰρ
οὐδ᾽ ἂν εἰ πάνυ βουληθείημεν, ἐπιλαθέσθαι δυνάμεθα
τῆς γλυκυτάτης του ψυχῆς, καὶ τῶν ἀδολωτάτων
ἠθῶν, ἀδελφὲ διὰ πάντα θαυμάσιε. Ως οὐδὲν ἂν ἐν
ἡμῖν γένοιτο τῆς περὶ σὲ μνήμης ἱερώτερον, ἢ τὸ
πάλιν περιπτύξασθαι τὴν σεβασμίαν σου κεφαλὴν·
8 δοίη ποτὲ θεὸς, καὶ ἴδοιμέν σε, καὶ ἀκούσαιμεν
σου τῆς ἠδίστης τῶν λόγων ἡχους. Ήσας δὲ ἡμᾶς,
καὶ οἷς ἀπέστειλας, ἅπαντα γὰρ ἐκομισάμεθα. Πλέον
δὲ ἡνίασας ἡμᾶς τῷ λογισμῷ, τῷ, ποίου τίνος εταίρου
ζώντος ζώντες στερούμεθα. Ελθοι δή ποτε καὶ συν
τυχίας καιρός, καὶ εὐτυχήσαιμι τοῦτο παρὰ Θεοῦ.
EPISTOLA CXLVIII.
Eidem.
Nobis etiam absens semper in memoria versaris.Nequeenim, ut maxime velimus, suavissinium animum
tuum moresque sincerissimos oblivisci possumus,
frater in omnibus admirande; quandoquidem nihil
in nobis esse potest tui recordatione sanctius, nisi
forte ut iterum venerabile tuum amplectamur caput:
quod utinam aliquando tandem Deus concedat, ut
et te videamus, et suavissimam sermonis tui vocem audiamus! Cæterum iis quæ misisti, magnanı
nobis voluptatem attulisti. Accepimus enim omnia:
sed plus tamen mœroris ea cogitatione dedisti,
cujusmodi nos amico vivo ac spirante privaremur.
Utinam tandem illud tempus adveniat, quo mutua consuetudine fruamur! utinam tanta mihi divino
beneficio felicitas contingat!
ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΜΘ'.
Πυλαιμένει.
Οὐδὲ τὴν σὴν Ἡράκλειαν ἀνήκοον οίμαι γεγονέναι
EPISTOLA CXLIX.
Pylameni.
Neque tuam Heracleam puto de Alexandro cela-
PG 66:1553ENSTOLE.
EPIST. CLIII.
ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΡΑΓ.
Τη φιλοσύρω.
EPISTOLA CLIII.
Philosophæ magistræ.
Τῆτες ἐξήνεγκα δύο βιβλία τὸ μὲν, ὑπὸ τοῦ Duos hoc anno libros edidi, alterum a Deo,
Θεοῦ κινηθείς· τὸ δὲ, ὑπὸ λοιδορίας ἀνθρώπων. Καὶ alterum conviciis hominum impulsus. Etenim
γὰρ τῶν ἐν λευκοῖς ἔνιο: τρίβωσι, καὶ τῶν ἐν φαιοῖς, nonnulli candidum, pullum alii amictum præΕρασάν με παρανομείν εἰς φιλοσοφίαν, ἐπαΐοντα κάλο ferentium, peccare me in philosophiam jactaλους ἐν λέξεσι, καὶ ῥυθμοῦ, καὶ περὶ Ομήρου τι bant, quod in verbis venustatem numerumque
λέγειν ἀξιοῦντα, καὶ τῶν ἐν ταῖς ῥητορείαις σχημά consectarer; quod de Homero, propriisque oratorii
των· ὡς δὴ τὴν φιλόσοφον μισολόγον εἶναι προσήκειν artifici Aguris mentionem ullam facerem: quasi
[77. προσήκει], καὶ μόνα περιεργάζεσθαι τὰ δαιμόνια philosophum literarum osorem esse oporteat,
πράγματα. Καὶ αὐτοὶ μὲν θεωροὶ τοῦ νοητοῦ γεγονό- solaque divinarum rerum investigatione distentum.
τες· ἐμὲ δὲ οὐ θέμις, διότι νέμω τινὰ σχολὴν ἐκ τοῦ Et illi quidem ejus quod intelligentia comprehenβίου τῷ καὶ τὴν γλώτταν καθήρασθαι, καὶ τὴν γνώ- ditur speculatores sunt: mihi autem nefas est,
μην ἡδίω γενέσθαι. Ενῆγε γὰρ αὐτοὺς εἰς τὸ καταpropterea quod otii aliquam e vita partem eximo
δικάσαι μου πρὸς μόνην παιδιἂν ἐπιτήδειον εἶναι, τὸ ad linguam procudendam, mentemque aliqua bilaτὰς Κυνηγετικὰς ἐκ τῆς οἰκίας οὐκ οἶδ' ὅπως διαρ ritate recreandam. Ideo autem adducti sunt ut me
βυείσας, σπουδασθήναι διαφερόντως ὑπὸ νεανίσκων ad ludricra duntaxat idoneum esse dicerent, quod
ἐνίων, οἷς Ἑλληνισμοῦ τε καὶ χάριτος ἔμελε· και cum Cynegetica mea nescio quomodo meis ex ædiτινὰ τῶν ἐκ ποιητικῆς ἐπιμελῶς ἔχοντα, καὶ παρα- bus erupissent, magnum imprimis in quibusdam
δεικνύντα τι τῆς ἀρχαίας χειρός· ὅπερ ἐπὶ τῶν ἀν adolescentibus excitarunt studium sui, qui Græcam
δριάντων λέγειν ειώθαμεν. Αλλ' ἐκείνων οἱ μὲν, facundiam et leporem adamarent; nonnullaque a
ἀμαθίας ἡγουμένης τοῦ θράσους, προχειρότατοι πάνε poetica cum studio profecta, et antiquæ manus
των εἰσὶ περὶ τοῦ Θεοῦ διαλέγεσθαι· οἷς ἂν ἐντύχῃς, aliquid præ se fercntia probarent, quod de statuis
εὐθὺς ἀκούσῃ τινὰ περὶ τῶν ἀσυλλογίστων συλλογι- dicere solemnus. Sed inter illos alii, inscitia audaσμῶν· καὶ μὴ δεομένων ἐπαντλοῦσι τῶν λόγων, ἰδίᾳ ciæ præeunte, omnium sunt ad sermones de Deo
τι δοκώ μοι διαφέρον αὐτοῖς. Ἀπὸ γὰρ τούτων ἐν instituendos promptissimi; in quos si incidas, quæταῖς πόλεσιν οἱ δημοδιδάσκαλοι γίνονται, ὁ ταὐτόν dam statim de perperam collectis ratiocinationibus
[πρ. ᾧ] ἐστι καὶ τὸ κέρας τῆς ᾿Αμαλθείας, ᾧ οὗτοι audies ac vel aliud agentibus istiusmodi sermoγε δεῖν οίονται χρῆσθαι. Ἐπιγινώσκεις, οἶμαι, τὸ nes infundunt, quod privatim sua, ut opinor, interφύλον τοῦτο τὸ ῥᾴδιον, ὃ διαβάλλει γενναίαν ὑπόθεσιν. est. Ex iis enim concionatores in civitatibus funt:
quod idem est ac si Amaltheæ cornu dixeris, quo quidem utendum esse illi putant. Agnoscis, opinor, facilem ac proclivem hominum nationem, quæ generosuin animi propositum criminatur.
Οὗτοί με μαθητιᾷν ἑαυτοῖς ἀξιοῦσι, καί φασιν
ἀποφανεῖν ἐντὸς ὀλίγου τὰ περὶ Θεοῦ παντολμότατον,
ἡμέρας ἑξῆς καὶ νύκτας ἀγορεύειν δυνάμενον. Εταροι δὲ οἱ κάλλιον ᾔσθημένοι, παραπολύ τούτων εἰσὶ
κακοδαιμονέστεροι σοφισταί· καὶ βούλοιντο μὲν ἂν
ἐπὶ τοῖς αὐτοῖς εὐδοκιμεῖν· ἀλλ᾽ εὐτυχοῦσι τὸ μηδὲ
τοῦτο δύνασθαι. Καὶ οἶσθά τινος ἐν λογιστηρίοις ἀπο
δύντας, ἢ πάντως ἀπὸ μιᾶς γέ του συμφορᾶς ἀναπεισθέντας ἐν μεσημβρία τοῦ βίου φιλοσοφεῖν, ἀπὸ μότου τοῦ τοὺς θεοὺς ἀπομόσαι, καὶ κατομήσαι Πλατω
νικῶς· οὓς φθάσειεν ἂν ἡ σκιά φθεγξαμένη τι τῶν
δεόντων. Δεινὴ δὲ ὅμως ἡ προσποίησις. Η τε γὰρ
ἀγρύς, βαθαὶ τῆς ἀνατάσεως εἰς ὅσον ἦρται· καὶ ἡ
χεὶρ ὑπερείδει τὸ γένειον. Τά τε ἄλλα σεμνοπροσω
τοῦσιν ὑπὲρ τὰς Ξενοκράτους εἰκόνας. Οι γε καὶ νομοθετεῖν ἡμῖν ἀξιοῦσιν ἅττα σφίσι λυσιτελέστατα,
μηδένα μηδὲν ἀγαθὸν εἰδότα φανερὸν εἶναι· ἡγούμε
ναι σφῶν αὐτῶν ἔλεγχον, εἴ τις φιλόσοφος εἶναι δοκῶν,
επιστήσεται φθέγγεσθαι. Αὐτοὶ γὰρ ἂν ὑπὸ τῇ προσποιήσει λαθεῖν, καὶ δόξαι τἄνδοθεν εἶναι σοφίας ἀνά
πλεω. Αμφω με τούτω τώ γένη διαβεβλήκατον, ὡς
ἐπὶ τοῖς οὐδενὸς ἀξίοις ἐσπουδακότα· τὸ μὲν, ὅτι μὴ
291 Hi me in suam venire disciplinam postulant, brevique repromittunt, me in divinis rebus
audacissimum sua opera futurum, ut noctes deinceps cum diebus disputando possim conjungere.
Alii, qui melius sentiunt, longe sunt his infeliciores
sophist. Nam vellent ii quidem eadem facultate
florere; sed in eo felices sunt, quod ne id quidem
assequantur. Nosti aliquos, qui in aelis rationariis
spoliati, aut ex alia omnino calamitate compulsi
sunt, ut in vitæ quasi meridie philosopharentur,
hoc ipso tantum, quod Platonico more jurando
deos, negarent aliquid aut assererent, ut umbra
prius utile atque opportunum aliquid dictura videatur. Mira nihilominus simulatio est. Nam supercilium, papa! quautopere sublatum. Manus ips:
barbam suffulcit. In cæteris Xenocratis imagines
vultus gravitate superant. Qui quidem etiam ea
nobis jura præscribere contendunt, quæ ipsis utilissima sint; ne quis, qui boni aliquid scial, palam
illud habeat; sui ipsorum reprehensionem csse
rali, si quisquam, qui philosophus esse videatur,
eloquendi sit non ignarus. Ita enim sub ea simulaDION. PETAVII NOTÆ.
Accusatus ab imperitis et ineptis hominibus
fuerat Synesius, quod in tractanda philosophia
orationem suam venustate sermonis, atque eleganthe lepore condiret: adversus quos De Dione, seu
De vita sua inseriptum librin edidit: quem una
cum altero, De insomniis, et De dono astrolabii að
Hypatiam mittit.
PG 66:1555fione delitescere se putant posse, ut intus pleni ταὐτὰ φλυαρῶ· τὸ δὲ, ὅτι μὴ στόμα συγκλείσας έχει,
esse sapientiæ credantur. Ambo me hominum genera
calumniantur, quasi inutilium rerum studiis occupatum: illud quidem, quod non eadem eſſutiam;
hoc autem, quod ore clauso non sim, neque bovem
illum linguæ imposuerim. Adversus istos opus illud
elucubratum est, et illorum quidem voci, horum
vero silentio opposuit sese. Nam etsi precipue
contra mutos illos et invidos progrediatur (alique
học ipsum quam apta putas ac venusta figuratione),
nihilominus et illud invenit, quemadmodum alios
una quoque traberet, nec eruditionis minus specimen quam præconium esse contendit. Neque enim
objectum crimen ejuravi, sed, quo amplius morderentur, pleraque ambitiosius, magnoque cum studio
tractavi. Progressu tandem ipso in vitæ status
inquirens, philosophiam commnendat, tanquam
statuum omnium, conditionumque vitæ sapientis
simam, quam cujusmodi esse oportere putandum
sit, ex opere ipso disce. Demum scriniorum nostrorum purgationem continet, quibus et ipsis nonnihil erat criminationis aspersum, quod inemendatos
libros haberent. Nam ne 292 ab iis quidem furiosi
ac lividi homines abstinuerunt. Jam si siugula
congruo ordine digesta, et omnia cum specie ac
decore quodam explicata, atque opportune ad eas
quæ ubique promuntur, disputationes transitus;
si cum pluribus capitibus distinguatur, ad divini
operis imitationem, Phædri scilicet, quem de omnibus simul generibus pulchri edidit Plato; ad
unum tamen omnia propositum scopumque collineant; sicubi supina ac jacens narratio idonea
probatione suffulta est; et ex probatione, quatenus
in ejusmodi esse potest, orta demonstratio est,
et id quod causa alterius assumitur: hæc omnia
munus artis et naturæ fuerint. Sed quisquis ad
divinam aliquam faciem, quæ sub viliori forma
Intent, dignoscendam minime rudis est et inexer
citatus, quemadmodum Athenis artifices factitabant,
qui Venerem, aut Gratias, cæterasque id genus
numinum pulchritudines, Silenorum ac Satyrorum
„imulacris vestiebant: facile is deprehendet illo
bu opere innumera dogmata ex sacris arcanisque
declarari, quæ, quod supervacuorum atque inutilium speciem habeant, quodque tenere, et, ut
videtur, simpliciter orationi inspersa sint, cæteros
facillime lateant. Quemadmodum enim quæ a luna
oriuntur refrigerationes ab iis duntaxat qui comitiali morbo laborant, sentiuntur: sic notionum
mentis illustrationes soli illi capiunt quibus sanuin
mentis oculum ac deſæcatum habentibus cognatum
Deus lumen accendit: quæ et intelligentia præditis,
intelligendi, et iis quæ intelliguntur, causa est ut
intelligantur. Velut nostrum illud aspectabile lumen
oculum cum colore conjungit; quo præsente, si
lumen sustuleris, otiosa illius videndi facultas et
sine actione manet. De iis omnibus tuum arbitrium
exspectabimus. Ac si quidem proferendum opus
istud esse decreveris, oratoribus juxta et philosoc
καὶ τὸν βοῦν τὸν ἐκεῖνον ἐπὶ τῆς γλώσσης τίθεμαι.
Ἐπὶ τούτοις συνετέθη τὸ σύγγραμμα, καὶ ἀπήντα
τῶν μὲν τῇ φωνῇ, τῶν δὲ τῇ σιγῇ. Προέχται μὲν γὰρ
ὡς ἐπὶ τούτους αὐτοὺς τοὺς ἀφώνους τε καὶ βασάν
νους, (πως οἴει μετ᾿ εὐπρεποῦς τοῦ σχήματος, οὐ
μὴν ἀλλ' ἐξεῦρεν, ὡς ἂν κἀκείνους συνεφελκύσει
Καὶ βούλεται μὲν πολυμαθείας οὐχ ήττον ἐπίδειξης,
ἢ ἐγκώμιον εἶναι, οὐ γὰρ ἐξωμοσάμην τις αιτίες
ἀλλ᾽ ἵν᾿ ἔτι μᾶλλον ἀνιῶντο, συχνὰ καὶ πεφιλοτίμη
μαι. Προϊὸν δὲ βίων αἱρέσεις ἐξετάζειν, ἐπαινεῖ τὴν
φιλοσοφίαν, ὡς φιλοσοφωτάτην αἱρέσεων, ἣν ποίαν
τινὰ νομίζειν εἶναι χρή, τοῦ βιβλίου συνθάνου. Τελευ
τῶν δὲ, καὶ ὑπὲρ τῶν κιβωτίων ἀπολελόγηται, σχόν
των τινὰ καὶ τούτων αἰτίαν; ἀδιόρθωτα κρύπτειν
Ελία. Οὐ γὰρ οὐδὲ τῶν τοιούτων οἱ τελχίνες ἀπέσχετοι.
Εἰ δὲ ἕκαστον ἐν τάξει τῇ προσηκούσῃ, καὶ πέναι τον
ὥρᾳ, καὶ ἀφορμαὶ δίκαιαι τῶν ἑκασταχού κραταγε
ρισμένων καὶ εἰ μερίζεται μὲν πλείοσι κεφαλαίοις
κατὰ τὸ θεσπέσιον γράμμα, τὸν Φαίδρον, ἐν περὶ
πάντων ὁμοῦ τῶν εἰδῶν τοῦ καλοῦ Πλάτων εξήνεγκε
μεμηχάνηται δὲ ἅπαντα συνεύειν εἰς ἐν τὸ προκείμε
νον· καὶ εἴ που γέγονε πίστις ὑφέρπουσα τὸ ὑπειάσαν
διήγημα· καὶ εἰ προῆλθεν, ὡς ἐν τοιούτοις, ἀπόδειξη
ἐκ τῆς πίστεως· καὶ εἰ τὸ δι' ἄλλο γενόμενον ταύτα
μὲν τέχνης ἂν εἴη δῶρα και φύσεως. Ὅστις δὲ οὐκ
ἀγύμναστος ἐπιφωράσαι τι καὶ πρόσωπον θεῖον ὑπὸ
φαυλοτέρῳ κρυπτόμενον σχήματι· ὥσπερ ἐποίων
᾿Αθήνῃσιν οἱ δημιουργοί, Αφροδίτην καὶ Χάριτες
καὶ τοιαῦτα κάλλη θεῶν ἀγάλμασι Στιληνῶν καὶ Σε
τύρων ἀμπίσχοντες· τοῦτον οὐ λήσεται το γράμμα,
συχνὰ καὶ τῶν ἀβεβήλων ἀποκαλύψαν δογμάτων.
Ὑπὸ τῇ προσποιήσει τοῦ παρέλκειν ἑτέρους λανθά
νοντα, καὶ τῷ λίαν εἰκῆ, καὶ ὡς ἂν δόξειεν ἐφελώς
εγκατεσπάρθαι τῷ λόγῳ. Τῶν μὲν γὰρ ἐκ τῆς τείς
νιακῆς αἰτίας ἀποψύξεων οἱ νοσοῦντες ἐπιληψίαν 24σθάνονται μόνον· τῶν δὲ κατὰ νοῦν ἐπιδελῶν μόνην
δέχονται τὰς ἐκλάμψεις, οἷς υγιαίνουσι τὸ νοερόν όμμα
φῶς ἀνάπτει συγγενὲς ὁ Θεός, ὁ τοῖς τε νοερώς το
νοεῖν, καὶ τοῖς νοητοῖς αἴτιον τοῦ νοείσθαι· καθέτως
τὸ τῇδε φῶς ὅψιν συνάπτει τῷ χρώματι, κἂν ἀρετ
παρόντος, ἡ πρὸς αὐτὸ δύναμις ἀνενέργητος. Υπέρ
δὴ τεύτων ἁπάντων σε κρίνουσαν περιμενοῦμεν. Και
μὲν ψηφίσῃ προσοιστέον εἶναι, ρήτορσιν ἅμα καὶ τιν
λοσόφοις εκκείσεται· τοὺς μὲν γὰρ ἔσει, τους
ὀνήσει· πάντως γε, εἰ μὴ παρὰ τοῦ τῆς διαμέν
κρίνειν διαγεγράψεται. Εἰ δὲ μὴ φανεῖται καὶ τῆς
τῶν Ἑλλήνων ἀκοῆς ἄξιον, καὶ σὺ δὲ δέπου μετ'
Αριστοτέλους πρὸ τοῦ φίλου τὴν ἀλήθειαν θέση.
πυκνὸν καὶ βαθὺ σκότος ἐπηλυγάσεται, καὶ λήσεται
τοὺς ἀνθρώπους λεγόμενον. Ταῦτα μὲν περὶ ταύτης.
Θάτερον δὲ ὁ Θεὸς καὶ ἐπέταξε καὶ ἀνέκρινεν (π.
ἐνέκρ.], δ τῇ φανταστικῇ φύσει χαριστήριον ἀνατέ
θεῖται. Εσκεπται δὲ ἐν αὐτῷ περὶ τῆς εἰδουλικής
ἁπάσης ψυχῆς, καὶ ἕτερα ἅττα προκεχείριστα δόν
γματα τῶν οὔπω φιλοσοφηθέντων Ἕλλησι. Καὶ τί
ἄν τις ἀπομηκύνοι περὶ αὐτοῦ; ἀλλ' ἐξείργασται μὲν
ἐπὶ μιᾶς ἅπαν νυκτὸς, μᾶλλον δὲ κειμένου νυκτός.
f καὶ τὴν τιν ἤνεγκε τὴν περὶ τοῦ δεῖν αὐτὴ συν
δ