S. CYRILLI VITA. § H. Patria, studia, monachatus. nus an. Chr. 423, Marinians et. Asclepiodoro coss. Theophilus episcopis Alxandrinus, Cyrilli decessor et patrhus, obit xh. Oktobr. and 42, quo cqus. Grant Honorius Aug. I, et Theodosius Junior •Aug. v. At tertio post Theophili obitum die episco- patu potitus est Cyrillus, ut infra ex Socrate dice- tur. Triginta eum et duos annos episcopum vixisse testantur ejus ex sorora nepos Athanasius presbyter et Theodorus diaconus Alexandriæ, in libellis ad Leonem papam et ad Chalcedonense concilium, hu- jus actioni 3 insertis, lioet in Theodori libello Græce hæc verba non legantur. Sequuntur Liberatus diaconus in Breviario, c. 10, Nicephorus 1. xiv Hist. Eccl., c. 47. Attigit igitur minimum annum Chr. 444,` quo eum Baronius aliique recentiores scribunt ●biisse, sub Theodosi¡ Junioris imperio, Leonis Ma- gni pontificatu. Diem obitus statuunt v Idus Junii, quod in Græcorum Menologio Natalis vocatur, ut supra dictum, adeoque, ut Liberatus scribit, trige- simo et secundo episcopatus sui anno mortuus › dicetur. Verum cum dies Natalis in sacris fastiş so- lemnem duntaxat eo die haberi saneto cuipiam cul- tum sæpenumero significet, parum id solidum ost argumentum. Et fortassis hoc xxvu Jan. an. 445 decessit, triginţa duobus in episcopatu annis exple- tis, ut Athanasius, Theodorus et Nicephorus in- 7. Octavius Pancirolus in Thesauris absconditis alma Urbis, regione 5, eccl. 2, scribit excitata ab impio Leone Isaurico contrá sacras imagines sancto- rumque reliquias, persecutione, inter profugos ex Oriente monachos, sanctimoniales duas fuisse quæ, præter alia sanctorum pignora, quædam hujus S. Cyrilli Romam attulerint, eaque asservari in eccle- sia S. Mariæ in Campo Martio. 8. Religiosissimus Carmelit. ordo S. Cyrilli nata- lem officii duplicis solemnitate celebrat xxx Jan., quo die lectione quarta ad secundum Nocturnum hæc in Matutinis recitantur: Cyrillus episcopus Alexandrinus claris parentibus ortus, Theophili item episcopi Alexandrini ex fratre nepos, a quo adole- scens Athenas studiorum causa missus, cum pluri- D mum profecisset, ad Joannem episcopum Hieroso- lymitanum, ut Christianæ vitæ perfectione imbuere- tur, se contulit. Cujus consuetudine in Carmelum montem secedens, ibi cum aliquot piis viris illic degentibus cœlestein vitam in terra aliquandiu egit. Hæc ibi. Andreas Scottus noster in Cyrilli elogio, quod ejus sermonibus Paschalibus a se Latine versis præfixit, hæc de cjus ante episcopatum gestis scribit: Alexandriæ Ægypti civitate natum Cyril- lum apparet parentibus honestis; et litteris ibidem imbutum, ubi disciplinæ tum maxime in illa vigerent Academia. Parentum nomina nondum comperi. Pa- truum habuit Theophilum, etc. ctus est ad Romanæ Ecclesie pontifiat Celesti- A pugnaret in Paradiso Carmelitico: ‹ S. Cyrillus, in- dicant. quit, episcopus Alexandrinus, natione Græcus, pa- tria Constantinopolitanus. Trithemius quoque lib. De scriptoribus ecclesiasticis in editione Coloniensi Potel Quenteli an. 4546, et Francofurtensi Wechc- liana an. 1601, ‹ natione Græcum › statuit; non tamen ex Constantinopoli oriundum, quod apud Thomam Saracenum veluti ex Trithemii in Cyril- lum elogio legitur. Verum esto, scripserit hoc Trit- themius : unde id hausit? quo argumento probat? 10. Theodorus diaconus in suo libello act. 3 con- cil. Chalcedonensis, agens contra Dioscorum Cyrilli successorem, hæc de Cyrilli amicis habet : ‹ In prin- cipio episcopatus sui Dioscorus statim me clericatu privavit, comminans et a magna illa civitate Alexan- dria fugare, propter nihil aliud, nisi ob id quod fa- miliaritatem et benevolentiam sanctæ memoriæ Cy- tilli merebar. Intentio enim ejus talis est, non solum parentes ejus (Greee quos ejus) ex illa civitate exagitare, seu vita privare; verum etiam et familiares ejus. › Athanasius presby- ter in suo libello eadem pluribus exaggerat : « San- ctæ, › inquit, ‹ et beatæ memoriæ Cyrillus, magnæ Alexandrinæ civitatis triginta et duobus annis ar- chiepiscopus irreprehensibiliter et cum recta fide vivens, mibi quidem Athanasio, et clarissimæ me- moriæ Paulo fratri meo, avunculus fuerat, meæ vero matris Isidoræ germanus. » Et paule post : « In principio episcopatus Dioscorus mihi et fratri meo, adhuc tunc superstiti, mortem minitans, a nomina- tissima Alexandria exclusit…….. frater clarissimæ me- moriæ Paulus, non sustinens cruciatus et injurias, humanis rebus excessit. Ego autem Athanasius, et nostræ materteræ, et uxor et filii fratris mei, malo nostro in humanis rebus permansimus... nostras domos præparavit ecelesias fleri, et meam Athanasii, quarto tecto superjacentem, et quæ pro sui positione fieri non posset ecelesia, simul occupat eum prædi- ctis domibus, alias etiam vicinas domos et aditus tenens... Post has autem pecunias, a nostris mater teris, sororibus vero sanctæ et beatæ memoriæ Cy- rilli, angustians usque ad ipsam animam, et obsi- dens, comminatus ipsam quoque mortem, exegit auri pondo octoginta quinque, nihilominus et a filiis clarissimæ memoris mei fratris orbitate infelicibus, et ejus uxore mortem mariti sui plangente, auri ponde quadraginta, etc. Quæ S. Cyrillum et ge·· nere et ortu Alexandriuum fuisse non obscure in- 9. Hæc de patria sufficerent, nisi Alegreus contra 41. Quo in loco, Athenis an Alexandriæ, studiis litterarum excultus sit, apud antiquos non reperi- mus. De ejus monachatu grandis Baronium inter et Carmelitas Patres controversia est. Baronium acriter incessunt præ cæteris Thomas Saracenus in Meno- logio Carmelitarum, et Alegreus in Apologia pro Joanne Hierosolymitano, discursu 2, c. 11. Histo- riam citant ex quopiam Gallico Chronico sumptam, ac mordicus eam tuentur. Alegrei verbis eam refe- remus : ‹ Etenim historia illa Latina, › inquit, ‹ do

S. CYRILLI VITA. qua supra agebamus, Latine et Gallice exarata (quæ A ronymum, Palladium, Evagrium, Cassianum, Theo- habebatur apud Galliæ regem, ut tradunt Coria 1. 1x, 1. 18 Dilucidarii Carmel., Emanuel Romanus sacræ antiq. Carmel. de viris illustribus, in Cyrillo Alexan- drino, et alii), quam immerito Baronius fastidire et facessere voluit, cum a gravissimis antiquitatum Carmelitanarum scriptoribus, tanquam fide dignis- sima. vel ambabus manibus suscipiatur; S. Cyrilli in Carmelo monachismum attestatur aperte, verbis ejusdem legati aut ambasciatoris pro Galliæ rege in Ephesino concilio residentis, qui ab illo redux ad regem suum allocutus est, in exemplari primo suo, quod nos vidimus et legimus in antiqua bibliotheca religiosissimi Cisterciensis cœnobii de la Oliva, Gal- lico suo idiomate prorumpit sic: Au concite d'E- phèse, qui se célébra par deux cens évesques, l'an du Seigneur 418, au lieu du Pape Célestin y prési- doit le bien-heureux S. Cyrille moine du Mont Car- mel; lequel pour sa sainete vie, admirable science et doctrine, disputant contre Nestor Patriarche de Constantinople, qui mit tache en l'honneur de la Vierge Marie, et en oelle de Jésus-Christ son fils, emporta la victoire sur luy.» Quæ nunc sic jam tra- ducta Latino verba tenemus : In concilio Ephesino, quod fuit celebratum per cc episcopos, ann. Domi- ni 418, præsidebat, loco papæ Cœlestini 1, B. Cyril- Jus monachus Montis Carmeli, qui ob sanctitatem vitæ, admirabili scientia et doctrina disputans con- tra Nestorium patriarcham Constantinopolitanum, qui maculam posuit in B. Virgine Maria, et in ejus filio Christo Jesu, eum superavit.) 12. Veram merito hæc improbata sunt Baronio. Quis eo tempore rex Galliæ fuit Christianus, qui legatos ad concilium mittere potuerit? Chlodoveus regnum circa an. Chr. 482 auspicatus, anno primum 496 Christianam religionem amplexus est. An etiam regem legatus Francico moderno idiomate (ut vide- sur Alegreus asserere) allocutus? at reges primi illi Francorum Sicambrice locuti, et modernum Fran- corum idioma diu post e Latino conformatum, aut potius depravatum. Ut omittamus, concilium Ephe- sinum an. Chr. 431, non 418, esse habitum. Mira- mur viros eruditos rationes tam frivolas afferre in medium. 13. Baronius acriter profecto in eam narrationem D invebitur t. VI Annal., an. 444, n. 17 : ‹ Sane qui- dem respuimus, inquit, atque exsufflamus figmentum illud, incerto auctore proditum, Chro- vico nimirum, quod exstasse fingunt apud quemdam Franciæ regem [Ludovicum XI], quo tradunt eum- dem S. Cyrillum Alexandrinum episcopum mona- chum fuisse Montis Carmeli : cui quidem assertioni Tritthemius leviter nimis fidem præstitit. Unde hæc, quæso, incerto auctori, si qui certi atque probati sunt auctores, ejusdem Cyrilli æquales, ejusdemque res gestas quam diligenter prosecuti, hæc nescientes øbruta silentio reliquerunt? Vel quæ apud hujus temporis scriptores mentio de culto Carmelo a vitæ doretum, Cyrillum monachum, et alios sæculi hujus scriptores frequens mentio fit de monachis in Pa- læstina degentibus, nusquam penitus apud eos de monachis Carmelitis. Facessat igitur ejusmodi de monachismo Cyrilli in Carmelo fabella, sicut illa huic haud impar, qua traditur et Joannes Hierosolymorum episcopus Origenista, fuisse etiam monachus Carme- lita: sicut enim hæc leviter effinguntur, ita et facile refelluntur. Flagrans quidem cupido nobilitatis avitæ cogit interdum homines delirare. Hæc Ba- ronius. monastica professoribus? Etenim cum apud S. Hie- 14. De Joanne Hierosolymitano aliter sentiunt plurimi viri doctrina et sapientia illustres, qui ejus (quod hue facit) monachicam vitam astruunt. Ipse S. Hieronymus (qui ab Alegreo inter Carmelitas quoque censetur, ut fere cuncti illius ætatis insignes monachi) epist. 62, ad Theophilum episcopum Alexan- drinum, de Joanne agens, ita exclamat : ‹ Monachus (proh dolor!) monachis et minatur, et impetrat exsilium, et hoc monachus apostolicam catheɗranı habere se jactans. » Sed utrum in monte Carmelo monachus, aut etiam abbas fuerit, quæritur. S. Hic- ronymus in Vita S. Hilarionis testatur priusquam Hilarion ex Ægypto rediret, necdum tunc mona- steria fuisse in Palæstina. » Et deinde: Nec quis- quam monachum ante S. Hilarionem in Syria no- verat : › ut mirum sit Thomam Saracenum scribere, absque ullius auctoris testimonio, antea fuisse Car- melitarum in Palæstina monasteria, quæ Hilarion deinde visitabat et instruebat. Verum exemplo ejus, inquit Hieronymus, per totam Palæstinam innumerabilia monasteria esse cœperunt. Quidni tunc aliqui, veteri sanctissimorum prophetarum exemplo Eliæ et Elisei incitati, montem Carmelum inhabitare potuerint? S. Jacobus eremita, > de quo infra agemus, prope oppidum Porphyreonem in solitarium locum secessit, › non procul a Car- melo monte cujus ‹ vita ita celebrabatur, ut e vi- ginti aut triginta monasteriis monachi et clerici ad eum venirent, ut ejus benedictionem acciperent, et ab eo confirmari possent. › Horum monasteriorum aliquod in Carmelo, aut ad ejus radices, fuisse, ad - modum probabile. Et cur isthic minus, aut cur non isthic potius, quam in reliqua Palæstini maris ora? An vero ibi ante episcopatum susceptum monachus Joannes fuerit, aut etiam abbas, et sub eo vixerit monachus S. Cyrillus, apud antiquos non legimus. A Tritthemio Cyrillus ‹ montis Carmeli quondam de- cus et cultor insignis appellatur. Tritthemium sc- quuntur plurimi recentiores, quos proferunt Ale- greus et Saracenus. Sed mirari quis possit cur in Palæstina potissimum monasticam vſtam complecti voluerit, cum in Ægypto primum ea vivendi ratio inventa cultaque fuerit, atque eo tempore præcipue floruerit. 15. Alterum quæri potest, an saltem monachum fuisse Cyrillum, quocunque in loco sive Palestinæ sive Ægypti, ex antiquis constet. Saracenus id ex eo

S. CYRILLI VITA. clarum arbitratur, quia Græcorum axioma sit: Ne- A larium principatum acquisivit. Quapropter Cyrillus minem temporibus B. Cyrilli, et supra, per orien- talium oras, ad episcopatus dignitatem assumere, nisi de monachorum monasteriis delectum, licuis- se ; › idque ex ‹ Græcorum quoque Menologio nullo negotio comprobari posse asserit. At nobis quoti- die Menologium illud et Menæa volventibus probatu id difficile, adeoque contrarium tum ex iisdem Mc- næis, tum præsertim ex illius temporis scriptoribus, perspicuum videtur. Cum Athanasio, ut supra vidi- mus, colunt Cyrillum Græci : de utriusque mona- chatu silent, licet Alegreus Athanasium quoque scri- bat ‹ non pauco tempore monachum egisse, et fuisse ministrum magni illius abbatis Antonii in solitudine Ægypti, quia ipse id palam affirmat in Vita S. An- tonii. Hanc accurate illustratam dedimus xvII Jan., nec ullum monachatus S. Athanasii vestigium reperimus. Consuli prolegomenorum § 8 potest. 16. Isidorus Pelusiota uti frequentes S. Cyrillo jam episcopo scripsit epistolas, ita ei nondum epi- scopo, inter monachos degenti in solitudine, videtur vicesimam quintam libri primi scripsisse, quæ ita habet: Quid tibi utilitatis affert Joannis in locum desertum secessio, quam olim studiose imitatus es; cum nunc cum minime imiteris, verum ad privatas curas te referas, atque in solitudine tumultueris, et ab hominum cœtu remotus perturberis? Etenim ex- terno habitu ac specie quiescere, mentis autem mu- tationibus ac perturbationibus inquinari, tum sen- sum caligine perfundit, tum susceptos jam labores exstinguit, atque perturbationibus animi pronam ac facilem victoriam reddit, efficitque ut miles abjecto scuto fugiat. Porro nemo militans implicat se nego- tiis`sæcularibus, ut ei placeat, a quo in militiam ascitus est: verum arma omni ex parte gestat, ad id certamen, quod tribuno militari placuerit, se comparans. › Hæc de monachatu. Ad certiora pro- peramus. II. Episcopatus, proscripti Novatiani, dæmonia effugata. 47. Socrates 1. vií, c. 7 (sed, quod Cyrillus conti- nuo ad suam Ecclesiam a Novatianorum hæresi re- purgandam animum adjecit, subinfense, secta ipse Novatianus), ita scribit: Theophilus Alexandria D ,episcopus in veternum delapsus abiit e vita, ad no- num consulatum Honorii, Theodosii autem quintum xv Oct. Ibi tum de episcopo deligendo orta est con- troversia. Alii enim Timotheum archidiaconum, alii ¡Cyrillum filium fratris Theophili, ad episcopatus il- lius sedem efferre laborarunt. Qua de re cum a po- pulo certatum esset, quanquam Abudacius [al. Abun- dantius] præsidiariorum militum præfectus partibus Timothei subsidio fuit, tamen triduo post mortem Theophili Cyrillus in sede episcopali collocatus epi- scopatu potitus est: majoremque principatum, quam unquam Theophilus habuisset, pariter sibi assum- psit. Etenim ex illo tempore episcopus Alexandrinus, præter sacri cleri dominatum, rerum præterea sæcu- statim cum Novatianorum ecclesias, quæ erant Alexandriæ, oeclusisset, non modo omnem sacrum thesaurum, qui in illis fuit, penitus abstulit; verum etiam Theopemptum illorum episcopum omnibus suis fortunis privavit. Hæc Socrates, sed ob suæ sectæ patrocinium sæpius alibi quoque malæ fidei suspectus, ut recte monet Baroņius an. Chr. 412, num. 45, et in Notis ad Martyrologium Romanum. Imo eamdem inurere notam S. Cœlestino Pontifici Romano, quod ‹ Novatianis, qui erant Romæ, ec- clesias abstulisset, conatur idem Socrates lib. cap. 11. Episcopatus, inquit, Romanus, non aliter atque Alexandrinus, quasi extra sacerdotii â- nes egressus, ad sæcularem principatum erat jam ante delapsus. > 18. Cum hæreticos, dæmonum socios atque adju- tores, expulisset Cyrillus, ipsos quoque dein aggres- sus dæmones e suis sedibus effugavit. Aberat Alexandria, › ut testantur Acta SS. Cyri et Joannis in fine, decem stadiis Canopus; › hinc vero ‹ di- stabat quidam vicus spatio duorum stadiorum, no- mine Manuthe. Hic autem vicus erat dæmonum ha- bitatio, et versabantur in eo maligni spiritus. Theo- philus vero hic, præsul, ut prius diximus, Alexan- drinus, cum voluisset reddere locum purum a dæmo- nibus, Christique, evangelistarum et apostolorum characteribus et figuris, ut ad eum conservandum idonei, occupare, id quod statuerat non perduxit ad effectum. Interim enim mors adveniens, quæ est ho- minibus res inexorabilis, abducit eum a vita præ- senti. Deinde autem Cyrillo quoque, qui post ipsum sedi successit, non parum erat curæ liberare focum a dæmonum injuria. Cum vero de ea re sæpe Deum rogasset, angelus ei apparens in visione, jubet ut magni illius Cyri et Marci evangelistæ reliquiæ in hoc vico reponerentur. Sic enim fore ut a dæmonum nocumento liberetur. Cur autem non Joannis quoque dixerit, satis quidem ostensum est a Cyrillo: est autem omnibus quoque per se manifestum, quod nomine Cyri, omnino Joannis quoque nomen simul ostenditur. Sicut enim mores fuerunt eis communes, et quæ propter Christum facta est confessio et con- summatio, ita etiam simplex est omnino vocatio, et citra ullum discrimen. Hinc in Manuthe martyricæ eorum reliquiæ, vicesimo et octavo mensis Junii, præclare simul et sacrosancte transferuntur, vici custodia, dæmonum fuga, a morbis liberatio, et nunc locus est Deo consecratus, illiusque martyribus et administris, gratia et clementia Domini nostri Jesu Christi. Baronius hæc acta refert ad an. Chr. 414, num. 20, ubi templum hoc Canopi, non Ma- nuthæ, ait exstitisse, non satis Actis his perpensis, quæ illustrabimus ad xxxı Januarii. IV. Judæi Alexandria pulsi. 19. Socrates lib. vĩ, cap. 13, ‹ eodem tempore › pulsos Alexandria a Cyrillo Judæos scribit, quo Chrysanthus episcopus Novatianorum suæ sectæ Ec-

S. CYRILLI VITA. pugnam contra Christianos instituunt. Itaque nocte quadam per universas urbis regiones a quibusdam conclamandum curant, totam ecclesiam Alexandri nomine nuncupatam igne conflagrare. Quo audito Christiani, alius aliunde concurrunt, ut ecclesiam clesiam Constantinopoli administrabat, de quo cap. A ab incendio liberent. Tum Judæi protinus impetu in 12 egerat. Creatus is erat an. Chr. 412, mortuus Monaxio et Plinta coss., an. Chr. 419. Eodem › ergo ‹ tempore, › inquit Socrates, ‹ Judæorum gens a Cyrillo episcopo Alexandria banc ob causam ejecta est. Populus Alexandrinus præter cæteros seditioni- bus delectatur in quibus, si quando sit oblata il- larum conflandarum occasio, scelera eduntur prope intolerabilia : quippe sine sanguine nunquam populi impetus sedatur. Id temporis tumultus, non de causa aliqua necessaria, sed de studio saltatores spectandi (quod malum per omnes civitates serpit) in ipsa multitudine forte ciebatur. Nam die Sabbati ingens turba ad quemdam saltatorem spectandum confluxit. Et quoniam Judæi, qui illo die feriantur, non legi audiendæ, sed spectaculis et ludis scenicis contem- plandis totos sese dedebant, dies ille populi factio- nibus inter se mutuo dimicandi causa exstitit. Ac quanquam populi discordia a præfecto Alexandriæ atcunque tum sedata ſuit, nihilominus tamen Judæi alteri populi factioni adversarii esse non destiterunt. Atque tametsi Judæi Christianis erant semper infesti, tum tamen propter saltatores, multo in eos inſen- siores facti sunt 20. ‹ Itaque cum Orestes præfectus Alexandriæ Folɩteľav (sic enim publica præfecti edicta appellant Alexandrini) in theatro proponendam curaret, ad- erant etiam Cyrilli episcopi necessarii, ut edicta a præfecto publicata considerarent, inter quos eral vir nomine Hierax, humilioris litteraturæ magister, qui attentissimus auditor episcopi Cyrilli fuit, et in con- ciouibus ejus plausum diligentissime excitare con- suevit. flunc igitur Hieracem ut primum Judæorum multitudo in theatro conspicata est, extemplo voci- ſerari cœpit, eum ob nullam aliam causam ad thea- trum accessisse, quam ut populum ad seditionem concitaret. Orestes autem, etsi ante episcoporum potestas illi odio propterea fuerat, quod per eos nonnihil de auctoritate eorum qui ab imperatore ad magistratus gerendos designati erant, admodum de- tractum fuit; tamen tum vel maxime, quod Cyrillus videbatur in ejus edicta curiose inquirere; proinde Hieracem palam in theatro comprehensum gravibus divexavit suppliciis. Christianos facto, eos trucidant. Atque ut a suis, annulis demonstratis, manus abstinebant; sic Chri- stianos, qui ipsis forte obviam facti erant, e medio tollebant. 22.Ubi autem illuxit dies, sceleris auctores mini- me obscuri et incogniti fuerunt. Qua de re Cyrillus graviter commotus, cum ingenti manu ad Judæorum synagogas (sic enim eorum templa vocantur) recta pergit : et ex Judæis nonnullos neci dat; alios ex- pellit e civitate, eorumque fortunas a multitudine diripi permittit. Itaque Judæi, qui usque ab Alexan- dri Macedonis temporibus illam urbem incoluerant, tum universi inde ejecti, alii in alia loca dispersi vixerunt. Adamantius ex numero Judæorum, qui medicinam docebat, Constantinopolim profectus, ad Atticum episcopum se contulit. Qui posteaquam Christianam religionem professus erat, Alexandrise denuo habitavit. 23, ‹ Orestes, Hlius urbis præfectus, illud Cyrilli factum valde iniquo animo tulit: magnumque cepit dolorem, tam præclaram civitatem tanta hominum multitudine prorsus orbatara esse. Quamobrem ad imperatorem de rebus ibi gestis refert. Cyrillus etiam imperatori Judæorum scelera per litteras si- gnificat; et nihilominus tamen de amicitia conci- lianda (ad illud namque faciendum populus Alexan- drinus illum impulerat) cum Oreste agit. Verum ubi Orestes de amicitia ne audire quidem voluit, Cyrillus librum Evangeliorum (hunc enim illum reveriturum putavit) ei manu porrexit. At cum. Orestis animus ne hoc modo quidem deliniri posset, sed inter eum et Cyrillum capitales inimicitiæ semper intercede- rent; hæc clades, quam deinceps commemorabo, in- de consecuta est. » Hæc Socrates. Eadem narrat Ni- cephorus lib.. xiv, cap. 14, apud quem tamen nulla cædis Judæorum mentio est: nec credibile eam episcopi auctoritate designatam. Agnoscere vero in Oreste licet politicorum nostri quoque temporis in- dolem, qui quacunque possunt ratione modoque pontificum conantur aliorumque ecclesiasticorum hominum bona invadere, jura violare, convellero auctoritatem, veluti regum emolumentis noxiam : cum nullis regibus felicius cuncta cesserint, quam rimis calamitatibus eas involvi provincias videamus, quarum gubernaculis ejusmodi homines admoti. sunt. 21. «Qua re intellecta Cyrillus Judæorum primarios D qui Ecclesiæ plurimum detulerunt; contra,vero plu- accersit; illis, si non contra Christianos tumultus ciere desistant, debitas poenas se irrogaturum mina- tar. At multitudo Judæorum, cognitis episcopi mi- nis, multo majore iracundiæ æstu exardescere, ma- chinasque ad Christianis nocendum excogitare cœpit : quas quidem præcipuam causam Judæos Alexandria exturbandi fuisse, jam ostendam. Judæi cum tesse- ram ipsi sibi dedissent, nimirum ut quisque annulum ex cortice palmæ, confectum gestaret, nocturnam § V. Turbæ Alexandrinæ. Errantes correcti. 24. Tragicam, quam narratum imus, historiam imperatori et Orestes præfectus et Cyrillus significa- runt. Utinam litteræ Cyrilli exstarent! majus cæ pondus, quam furentis illius Orestis, apud recte sentientes obtinerent.Hujus tamen relationem potius arripuit Socrates, Cyrillo infensus, lib. vII, cap. 14 et 15. ‹ Nonnulli ex monachis, inquit, ‹ qui Nitram montem accolebant, ingenio ferventiore præditi, sicut jampridem idem ipsum declararunt, exorsi a

S. CYRILLI VITA. Theophili temporibus, quando erant ab illo contra A venerabantur et suscipiebant. Itaque invidiæ flamma Dioscorum et ejus fratres imique armati ; sic id tem- poris quoque æmulationis ardore inflammati, prom- pto et alacri animo pro Cyrillo dimicare constituerunt. Itaque viri ad quingentos numero ex monasteriis egressi, urbem Alexandriam contendere, præfectum rheda circumvectum observare, eum adire, sacrifi- cum, gentilem, et aliis compluribus contumeliosis nominibus appellare cœperunt. 25. Ille, suspicatus sibi a Cyrillo insidias collo- catas esse, exclamare se Christianum esse, et ab Attico episcopo Constantinopoli baptizatum. Verum, ubi monachi ejus verba videbantur contemnere, unus forte ex illis, nomine Ammonius, caput præfe- eti lapide percutere: præfectus illo vulnere inflicto, totus sanguine manare. Quapropter præfecti appa- ritores, exceptis paucis, omnes se clam inde subdu- cere, alius alio se in multitudinem abdere, præca- ventes ne lapidum jactu interimantar. Interim po- pulus Alexandrinus frequens eo confluere, monachos præfecti causa nuimo prompto ulcisci; quos omnes, præter Ammonium, in fugam vertunt : iHum ad præfectum deducere. Præfectus pałam, uti leges postulant, de co quæstionem exercere, tormentis tantisper afflictare, dum extremum spiritum edit. 26. ▾ Quæ res non dia post ad imperatorum aures perlata est. Quin etiam Cyrillus eamdem rem illis, sed secus expositam omnino per litteras significa- vit. Corpus quoque Ammonit capit, inque ecelesia quadam recondit, at non Ammonii sed Thaumasii nomine nuncupavit. Et cum in ecclesia magnitudi- nem animi illius, utpote grave certamen pro pietate perpessi, laude et prædicatione extulisset, jussit martyrem appellari. Verum qui modestiores erant, etiam ex ipsis Christianis, Cyrilli stadium erga Am- monium minime approbarunt. Nam exploratum ha- bebant Ammonium, non in tormentis interiisse, ne Christum denegare cogeretur; sed temeritatis suæ pœnas dedisse. Quocirca Cyrillus ipse illud ipsius facinus silentio in oblivionem pedetentim venire passus est. At ne adhuc quidem acerba illa inter Cy- rillum et Orestem suscepta contentio sedata est : quippe alia clades huic non dissimilis, quam sum jam narraturus, eam renovavit. 27. Mulier quædam erat Alexandriæ, Hypatia vocata, filia Theonis philosophi. Hæc tantos in lit- teris fecit progressus, ut omnes philosophos sui tem- poris longe superaret: ac non modo in scholam Pla- tonicam, a Plotino deductam, succederet, verum etiam omnes philosophorum omnium præceptiones et disciplinas omnibus qui eam audire volebant, explicaret. Quapropter quotquot philosophiæ studio incendebantur, undique ad illam confluebant. Quin- etiam propter gravem animi fidentiam, quam ex do- ctrinæ fontibus hauserat, etiam in conspectum principum summa cum modestia venire non dubi- tavit. Neque illam pudebat in inediam hominum fre- quentiam prodire. Omnes enim eatn, ob singularem animi moderationem, cum reverentia quadam et tum contra eam incensa est. Etenim cum crebrius | cum Oreste in colloquium veniret, populus Ecclesia illam cœpit insimulare quod episcopo ad amicitiam Orestis reconciliandam aditum penitus intercludebat. Proinde certi homines, qui erant natura paulo fer- ventiores, quibus Petrus Lector in illa ecclesia du- cem se præbuit, uno consensu, mulierem domum alicunde redeuntem observant; de curru, quo ve- hebatur, detuŕbant : ad ecclesiam quæ Cæsareum dicitur, rapiunt : exutamque vestibus, testis acutis. ad necem usque dilacerant, ejus membra discerpunt, discerptaque ad locum qui Cinaron dicitur com- portant, atque igni comburunt. Hoc facinus cum Cy- rillo, tum Ecclesiæ Alexandrinæ, non exiguam labem aspersit infamiæ. Nam qui religionem Christianam profitentur, a cæde, pugnis, et id genus aliis omnino alieni esse debent. Næ res gestæ sunt quarto anno episcopatus Cyrilli, ad decimum consulatum Honorii et Theodosi septimum, mense Martio, cum obser- vabantur jejunia. › 28. Hypatia plures epistolas scripsit Synesius. De ea pluribus agit Baronius, et potius Alexandrinorum furore ac tumultu, quam cleri conspiratione, occi- sam esse existimat. Hæc quarto anno episcopatus Cyrilli contigisse etiam Nicephorus scribit. Cœpit is quartus annus xvin Octobris anni 415, adeoque hic mensis Martius necessario est anni sequentis 416 consulatu imper. Theodosii vII, ut hic dicitur, et Palladii, non Honorii x. Apud Nicephorum fœdius mendum: nam cum antea Cyrillum scripsisset ele- ctum anno quinto Theodosii imper., hic tamen Hy- patiam occisam alt anno quarto episcopatus Cyrilli, sexto imperii Theodosii, cum hujus octavus fere exspiraret. Petro Lectori (ei fortassis qui hujus cædis auctor habetur) scripsit S. Isidorus Pelusiota epi- stolas 177 et 305, lib. m, et epist. 555, lib. v. Qui alii id facinus perpetrarunt, videntur fuisse Parabo- lani, vel Parabolarii, seu Paraboli, qui ægrotantiom curam suscipiebant, et peste quoque infectis subve- niebant; qui cum episcopo subessent, eidem ſave- bant, et négotium facessebant præfectis. Quare de his anno hoc 416 rescripsit Theodosius ad Monaxium præfectum prætorio, 1. XLIL De episc. et cleric., Cod. Theod., prohibens ne allegium illud excederet numerum quingentorum; eosdemque jubens non ex divitibus sed pauperibus legi; nec ullum adire pu- blicum spectaculum, aut ad curiam accedere, nisi singulos, et urgente necessitate. Rescripsit tamen postea 1. xum, ibidem, ut eorum cœtus ad sexcentos posset amplificari, quibus in omnibus præesset epi- scopus Alexandrinus; nam et clericos appellat : sed minoris ordinis interpretatur Baronius an. Chr. 410 in fine. Hinc videtur respexisse Isidorus Pelusiota lib. v, epist. 268, Ad S. Cyrillum, et epist. 278, Ad Petrum, disputans an regia potestas clerum in or- dinem redigere possit. 29. Subjicimus quæ in revocando anachoreta quodam, viro sancto, sed ad hæresim prolabente,

S. CYRILLI VITA. Patrum, libello 18, num. 4. ‹ Abbas Daniel narravit de alio sene magno, qui habitabat in inferiores par- tes Ægypti, quia diceret per simplicitatem, quod Melchisedech ipse est filius Dei. Hoc autem indica- tum est sanctæ memoriæ Cyrillo archiepiscopo Alexandrino, et misit ad eum. Sciens autem quia signifer esset ille senex, et quidquid peteret a Deo revelabatur ei, et quia simpliciter diceret hoc ver- bum, usus est hajusmodi ratione, dicens: Abba, rogo te, quia in cogitatione mea est quod Melchi- sedech ipse sit filius Dei : et rursus alia cogitatio mea dicit quia non sit, sed homo sit, et sacerdos summus fuerit Dei. Quoniam ergo hæsito de hoc, idcirco misi ad te, ut depreceris Deum, quatenus revelare tibi dignetor de hoc, quid veritas habeat. B Senex autem de conversatione sua præsumens, cum fiducia dixit: Da mihi per tres dies inducias, et ego deprecor Deum de hac re, et renuntio tibi quod mihi fuerit revelatum de hoc. Intrans ergo in cellam suam deprecabatur Deum de verbo hoc : et veniens post tres dies dixit sanctæ memoriæ Cyrillo: Homo est Mełchisedech. Archiepiscopus autem respondit ei: Quomodo constat apud te, abba? Et ille dixit ei : Deus ostendit mihi omnes patriarchas, ifà ut singuli eorum coram me transirent ab Adam usque ad Melchisedech, et angelus assistens miki dixit : Ecce iste est Melchisedech: et ideo, archiepiscopo, certus esto quia sic est. Abiens autem senex, per semetipsum prædicabat quia homo esset Melchi-C sedech. Et gavisus est magnifice sanctæ memoriæ VI. Nomen S. Chrysostomi diptychis inscriptum. 30. Controversia hæc omnis, diuturnis agitata studiis, tandemque Romani pontificis insigni con- stantia, felicissime ex sacrarum legum reverentia terminata, plene est a nobis ad Vitam S. Attici epi- scopi Constantinopolitani vm Januarii discussa, et singula suis temporibus apte restituta. Hic ea solum quæ ad Cyrillum pertinent proferemus. Nicetas Phi- losophus, Baronio tomo X, an. Chr. 848, num. 34, fidelissimus scriptor habitus (de quo xx11 Octob. and Vitam S. Ignatii Patriarchæ Constantinopolitani, ab co scriptam, plura dicemps); hic ergo Nicetas, quibus D re namque visus est, seipsum sacris ædibus expul- progressibus res tanto tempore pertractata optatum consecuta sit finem, Historiæ suæ inseruit, adductis Fitteris Attici atque Cyrilli hac de re ultro citroque datis, quas omni fide conscriptas pronuntians reei- tat Baronius num. 46 et seqq., anno 412; nam eo existimavit nomen Chrysostomi diptychis inscriptum, quod nonnisi ultimis annis Attici factum ad ejus Vi- tam probavimus. Obiit file x Octob. anni 425. Ei convixit Alexander episcopus Antiochenus, de quo mox, ad annum usque vigesimum illius sæculi; post cujus obitum Atticus nomen Chrysostomi diptychis Constantinopolitanis inscripsit, atque at idem præ- 31. Ex Niceta Philosopho rem totam ita describit prudenter a Cyrillo gesta referuntur, lib. v De vitis A Nicephorus, lib. xrv, cap. 25 et sequentibus : Cyrillus. › • Alexander itaque et vita et doctrina optimus, zelo ingenti Joannis causam fovens, primus illas nomen in ecclesiasticum retulit album : atque ad impera- torem omnesque ubique episcopos, ut idem et ipsi facerent, et ea re pacem certam et constantem Ec- clesiæ conciliarent, scripsit. Cæterum cum Atticus quoque episcopus propter Joannitas Ecclesiam esse scissam videret, de principum sententia, ipse quo- que mentionem illius fieri in precationibus jussit; quemadmodum id et in aliis episcopis, qui vita excessissent, Beri solitum erat. Atque ex eo tempore pax exstitit, donec postea quoque reliquiæ ejus urti imperanti illatæ sunt. Atticus invidiam, in quam propter divinum Joannem deciderat, hoc modo ma‍ gnifice, abolevit. Nec ille modo id fecit; sed aliis quoque Joannis memoriam precibus inserere recu- santibus, et Cyrillo maxime Alexandriæ præsúli, qui hostiliter Joannem oderat, quod ille a Theophi- ło patruo suo dissensisset, persuasit. » 52. Attici epistołam dedimus vm Januarii : Cyrill responsum hic ne detur, nimium alienatus illios a Joanne animus et offensus vetat. Oblitterentur sane, si quæ non solum male gesta a sanctis, sed pejus etiam defensa sunt, ut non tam cicatrix decore ob- ducta, quam fœde etiamnum hians et sanie fluens vulnus videri possint. Eas litteras ubi cap. 27 re- citavit Nicephorus, ita cap. 28 scribit: ‹ Hæc qui- dem Cyrillus de sacro Chrysostomo et scripsit et sensit, præsumptæ opinioni inserviens, quam dudum, patruum suum Theophilum secutus, conceperat. Quoniam vero dissidium hoc quidem ex æmulatione, quamvis non secundum scientiam, non autem ex in- vidia, neque diabolica contentione, manavit, non oportere virum et doctrina et virtute præstantem, hac una in re claudicare, quominus ad summam perfectionem perveniret, Deo visum est. Ilomines enim illi erant, et humanis affectionibus obnoxii. Quapropter aliquanto post, Cyrillus cum magno illo viro, etiam post ejus mortem, în gratiam rediit, er- roremque suum cum multis aliis concitantibus, tum maxime Isidoro Pelusiota nunc reprehensione nune admonitione eum cohortante, divina etiam et arca- more quadam revelatione accedente, correxit. Vide- staretur Alexandriæ, litteris suis monuit Cyrillum. sum esse a Joanne, comitatu et divino, quod circa eum erat, satellitio maxime freto, et matrem Do- mini pro ipso deprecantem Joannem, atque cum multa etfam alia, tum illud præcipue quod pro ip- trus gloria plurimum ille decertarit, sicut dicetur, referentem, ut in sacra templa reciperetur, orare. Hanc visionem cum B. Cyrillus cogitabundus in animo secum volveret, seipsum, quod in sanctum virum invectus esset, damnavit : et deinde ipse quo- que re cognita, Ecclesiæ Chrysostomi addictus, vi- ram eum admiratus est, valdeque eum, quod contra iflam imprudens prorsus irritatus fuerit, poenituit. Proinde diversum omnino a priore consilio faciens, synodum provincialem coegit, et Joannis nomen si-

retur, maxime quod non Nestorius tantum, sed et nirent, et conferrent de Nestorii libris, et Cyrilli Cyrillum laudat: Inter omnes Cyrillus primæ post ei Synodius de Cyrillo Alexandrino et Acacio Meli- ferias Nestorius, magna populi stipatus frequentia. čum episcopis Syriæ, qui, at Nestorio morem ge- dit Cyrillus Cœlestini papæ vicarius: interfuerunt Nestorius tertio citatus, abnuit prodire : eo neglecto Jibelli ac tractatus Nestorii: testes de blasphemiis producuntur: Cyrilli ad Nestorium, et hujus ad il- 48. Suas Cyrillo vices concessisse Cœlestinum Habuit autem hanc facultatem S. Cyrillus Alexan- sina synodus adversus Nestorium. Cum non posset Cœlestinus adesse Ephesi, et judicare Nestorium, visum est ut S. Cyrillo a Coelestino permitteretur et condemnavit Nestorium. Ab eo ergo tempore cum ad Cyrillum tamen, ut locum ibi suum obtineret, ronius nihil Cyrillo concessum a Coelestino, quod Nestorius, neque nostræ citationi parere, neque fectura vel legatio a latere, et negat exemplum (quod quidem ipse norit) exstare potestatis ejusmo- di ad posteros propagate, non insignibus solis, sed auctoritatis quoque usurpatione. Episcopi Orientis Mennas Constantinopolitanus, Theodorus Cæsarea Cappadocia, Andreas Ephesinus, aliique quamplu - rimi in professione prima fidei quam ad S. Euphe- miæ templum Constantinopoli in quinta synodo œcumenica, an. Chr. 553, fecerunt, suscipiunt quatuor sanctas synodos, et inter illas Ephesinam primain ducentorum, in qua in legatis suis atque vicariis, id est, beatissimo Cyrillo Alexandrinæ ur- bis episcopo, Arcadio et Projecto episcopis et Phi- hippo presbytero, beatissimus Cœlestinus papa se- nioris Romæ noscitur præsedisse.» puna, de quo iv Octobris agemus) ad Cœlestinumn A non concedi soleat iis quíbus creditur vicaria præ- papam, ut Ephesi ejus auctoritate concilium habe- Cyrillus hæreseos accusaretur. Post hæc scripsit Sacram ad universos episcopos, ut Ephesum conve- judicium expenderent. Ita Liberatus cap. 5. Quæ » gesta hic sunt, universa proferre animus non est. Ipsa concilii Acta passim exstant, eaque præclare discussa a Baronio ad hunc amnum 431, qui num. 37 de episcopis ad synodum venientibus agens, ita « Romanam prærogativa sedis, et ipsius prime sedis vicaria præfectura, reliquos omnes episcopos ante- cellens, enituit, atque magis magisque cum morum egregia sanctitate, tum eximia divinarum rerum scientia claruit. › Certe magnus Euthymius, ut in Vi- ta ejus fegitur xx Januarii, num. 55, ‹ cum ad syn- odum quoque conventuri essent episcopi Palæstinæ, jubet Petro episcopo Saracenorum, ut accederet Cyrillo Alexandriæ et Acacio Melitenes episcopis, ut quæ eis viḍerentur, se quoque is assentiri profiteretur; › nam, at num. 54 dicitur, ‹ exposuerat Tenæo, quemadmodum acrem et vehementem zelum ostenderent pro fide orthodoxa. › 49. Convolarat Ephesum station post Paschales Adfuit et Cyrillus cultu et apparatu pontificio sub Pentecostes solemnitatem, post quam quarto die advenit Juvenalis Hierosolymorum episcopus. Con- venerunt denique cum his ducenti et es amplius episcopi. Solum exspectabatur Joannes Antiochenus reret, plusquam hebdomadas duas ultra condictum diem moratus, tandem Patribus indicavit per duos metropolitanos suos, non esse synodum differen- đam. Magno ergo episcoporum consensu decretum est synodum inchoari oportere. Collecta ea est xxı Junii in ecclesia sanctissimæ Dei Genitricis : præse- episcopi płusquam ducenti. Perlectæ imperatoris lit- teræ, quibus episcopos ad synodum evocaverat. itur ad synodicam dijudicationem : recitantur pu- blice Nicænæ fidei symbolum, conciones, epistolæ, ab eo in Christum ac Deiparam Virginem jactatis lum litteræ leguntur. misso phrygio, seu mitra, indicat Theodorus Bal- samon in Nomocanone Photii, titulo 8, cap. 1: ‹ Hu- jus quoque temporis patriarcha Alexandrinus, ex præsenti edicto jus habet ut cum phrygio celebret. drinus a Romano papa Coelestino, quando fuit Ephe- huic synodo præsidere. Ut itaque eum constaret habere jus et auctoritatem papæ, sedit cum phrygio eodem phrygio sacrificant et procedunt patriarchæ Alexandrini, et non verentur reprehendi. › Baro- nius an. Chr. 430, n. 26, per phrygium interpreta- tur pallium. Theodorus λwpov scripsit, qua voce mitram potius significari docet Spondanus ad hunc annum, interposita docta phrygii explicatione. Isi- D dorus, lib. xıx Etymolog., cap. 31 : ‹ Mitra est pi- leum phrygium, caput protegens. › Quemadmodum et Nicephorus accepit lib. xiv, cap. 34, ubi ita scribit: Coelestinus Romæ episcopus, propter na- vigationis pericula, ipse synodo adesse detrectavit : scripsit. Ex quo tempore fama est, mitram illum (Græce to the pizpaç µ) et papæ appellatio- nem, atque ut orbis universi judex appellaretur, accepisse. › Ex quibus colligit Spondanus, • priscos illos episcopos orientales mitris uti minime consue- visse, et papæ nomenclaturam haud iis, sicut erat occidentalibus, fuisse communem. › Existimat Ba- 50. Quibus omnibus graviter et accurate perpen- sis, ab episcopatu sacerdotumque consortio Nesto- rius dejicitur, constantissima totius synodi sententia, Cyrillicæterorumque omnium episcoporum subscri- ptione munita. Ea ita refertur t. II, cap. 10: San- cta synodus dixit : Cum inter cætera religiosissimus sanctissimos rursum religiosissimosque episcopos: nostros ad se missos admittere voluerit, non po- tuimus ad eorum quæ impie docuit examinationenH animum non adjungere. Edocti itaque partini ex litteris commentariisque illius hic publice lectis partim rursum ex concionibus quas in hac Ephe- siorum metropoli habuit, partim denique ex testi- bus fide dignis, illum impie docere et sapere, per sacros canones, sanctissimique Romanæ Ecclesiæ episcopi Coelestini patris nostri litteras, lacrymis suffusi et pene inviti ad lugubrem hanc sententiam urgemar. Igitur Dominus noster Jesus Christus, S. CYRILLI VITA.

S. CYRILLI VITA. cludit. Atque ita epistola hac gravissima, eruditione et sancto fidei zelo plena, provinciæ suæ solitarios, veluti prophylactico quodam pharmaco,adversus pul- lulantem hæresim præmunire, et in antiqua fidei doctrina confirmare studuit. Veritus præterea ne ferale Nestorii virus ipsa quoque orbis capita ama- ret, unde ingens Christianæ reipublicæ periculum formidari merito posset, de recta in Deum fide, di- vinaque Verbi Incarnatione tres libros conscripsit, quos Adyouç apodywvŋtixość appellavit. Horum pri- mum nuncupavit Theodosio et Valentiniano impe- ratoribus, duos posteriores Eudociæ et Pulcheriæ reginis, tacito ubique Nestorii nomine, ne ex eo Theodosii animus offenderetur, qui Nestorium An- tiochia accersitum, episcopum deligi curarat. 39. Interea latius malum serpebat, et Romam non fama solum perlata ad Cœlestinum papam, sed ipsi quoque pestilentes libelli. Quorum ille blasphemiis, quibus scatebant, examinatis, Cyrillo scripsit, ut di- ligenter perquireret num illa revera essent a Nesto- rio conscripta: neque enim credibile videbatur, Nestorium, de quo nuper tot ac tanta orientalium episcoporum litteris præconia accepisset, ita subito in transversum actum esse, talique furore correptum. Hæc ipse testatur Cyrillus in primis ad eumdem Ne- storium litteris, ea occasione exaratis, quod intel- lexisset graviter eum fuisse offensum ob scriptas a se litteras ad Ægypti monachos adversus blasphe- mos libellos. In his post luculentam, cur ad mona- chos scripserit, redditam rationem, serio illum ad resipiscentiam, clapsæque per imprudentiam vocis palinodiam hortatur: quod altera mox epistola prorsus dogmatica et gravissima iterum inculcavit. 40. Verum singulis suæ a Nestorio redditæ sunt Jitteræ, utræque arrogantia summa ac fastu, quo se supra reliquos antistites efferebat, refertæ. Imo omni dolo Cyrillum aggressus, collegit circuitores, projectos ad omne nefas ac flagitium homines, qui ad hoc vagarentur, ut ubique locorum adversus Cy- rillum probra disseminarent. ‹ Jactabant autem, › ipso teste Cyrillo epistola tertia ad Nestorium tom. I, cap. 12, edit. Peltani, ‹ voces insania plenas: hic quidem, quod cæcos egenosque per injuriam op- strinxerim; nonnulli, quod ancillæ præsidio aurum alienum abstulerim'; quidam denique, quod ejus- modi improbitatis suspicione laboraverim semper, cujusmodi ne infestissimos quidem hostes laborare optaverit quispiam. Verum istos, et si qui ejus fari- næ sunt alii, non multum moror, ne supra Magi- strum et Dominum, vel etiam supra majores meos, tenuitatis meæ mensuram extendere videar. 41. Quam autem propenso studio Christianæ cha- ritatis, Cyrillus Nestorii salutem summa patientia procuravit, testatur epistola ejusdem ad quemdam Nestorii sectatorem, cap. 9. Me igitur, inquit, ‹ nulla neque injuria, neque contumelia, neque con- vicia movent; etiamsi quamplurima, et immerenti, propter Christi fidem quemvis laborem subire, quæ- paræ vere ac proprie Matri Virgini convenire con- A et a quibus id minime exspectabam, hactenus sint illata. Sed isthæc omnia oblivione voluntaria conte- rantur Deus enim istiusmodi nugatores olim judi- caturus est. Tantum fides integra et salva sit, et charus amicus omnibus ero: neque ulli concedam ut religiosissimum episcopum Nestorium ardentius amet, quam ego: quem etiam (Deum testor) in Christo peropto apud omnes bene audire, notamque ob ea, quæ pridem admisit, contractam eluere; pa- lamque facere, calumniam eses meram, non veri- tatem, quæ de sua perfidia a nonnullis invulgata sunt. Nam si Christi mandato ad inimicorum dile- ctionem urgemur, quoniodo consentaneum non est ut amicos et consacerdotes omni benevolentiæ stu- dio complectamur? Quod si vero exoriantur qui fi- B dem demoliri satagant, quomodo nostras ipsorum animas ultro non offeremus? Profecto licet ipsa quoque mors capiti nostro impendeat, nulla in nobis - erit cunctatio: nam si pro gloria Dei veritatem præ- dicare formidaverimus, ne videlicet in aliquam molestiam incidamus; qua, quæso, fronte sancte- rum martyrum certamina et triumphos apud popu- lum laudibus evehemus? quippe quos uno hoc no- mine præcipue decantamus, quod hoc, quod jam dictum est, magna animi constantia præstiterunt, hoc est, ad mortem usque pro veritate dimicave- runt. › 42. Composuerunt eo tempore clerici Constanti- nopolitani adversus impiam Nestorii doctrinam libel- C lum quem offerre imperatori cogitabant. Verum, ne temere quid fecisse viderentur, primum ad Cyrillum miserunt, ut illius probaretur judicio. Quibus ille snınma mansuetudine et animi moderatione rescri- psit, ut habetur cap. 10, ejusdem tomi 1 : ‹ Libellum supplicem vestra opera ad me missum; quasi is citra nostram sententiam imperatori porrigi non debuerit, accepi et legi: verum quod prolixe in eum incurrat, qui isthic agit (sive fratris, sive alio quocunque no- mine censeatur), hactenus suppressi, ne adversum nos insurgens, se per nos hæreseos apud imperato- rem delatum cavilletur. Interea protestati sumus fore ut inimicitiarum causa posthac judicium illius detrectemus, præsentemque controversiam, si om- nino importuni esse perrexerint, ad aliud forum presserim, inquit; altus, quod ferrum in matrem D transferamus. Cum itaque libellum perlegeritis, si qua necessitas poposcerit, tradite : et. si cum in hisce insidiis perseverantem, et nihil non adversum nos molientem animadverteritis, diligenter perscri- bite. Eligam enim viros pios ac prudentes, cum episcopos, tum monachos quoque, quos etiam primo quoque tempore ad vos mittam. Neque enim oculis meis, ut scriptum est (Psal. cxxxı, 4 seq.), somnum dabo, neque palpebris meis dormitationem, neque requiem temporibus meis, donec certamine hoc, omnium salutis causa, perfunctus fuero. Quare cum meam nunc sententiam didiceritis, viri estote. Quamprimum enim parabuntur a me litteræ, et quales oportet, et ad quos oportet: statui enim

S. CYRILLI VITA. vis quoque perferre tormenta,etiam ea quæ intersup- A ratione fidem in posterum confessurum se spondeat, plicia censentur gravissima, donec tandem mortem hac de causa susceptam mihi jucundam pertulero. > § VIII. Vices sedis apostolica Cyrillo delegatæ. 43. Cum frustra Nestorii emendationem tentasset Cyrillus, Possidonium legavit Ecclesiæ Alexandrinæ diaconum ad Coclestinum pontificem, qui de omni- bus eum faceret certiorem. Verum ne ad damna- tionem Nestorii incitasse ipsum pontificem videre- tur, istud dedit Possidonio mandatum ? Si Nesto- rii litteras, et expositionum illius codices redditos Coelestino compereris, tu quoque illi meas redde litteras; sin secius, non reddas. Possidonius au- tem, cum comperisset tam epistolas quam exegeses illius Cœlestino fuisse exhibitas, compulsus est ipse quoque quas ferebat exhibere, ut testatur relatio Petri primicerii notariorum, presbyteri Alexandrini, intexta concilii Ephesini tomo II, in editione Pellani nostri. Ipsa autem epistola Cyrilli ad Cœlestinum refertur tomo 1, cap. 39, in qua inter alia ita præ- fatur : ‹ Hactenus altum tacui: neque enim quid- quam omnino de illo qui Constantinopolitanam Ec- clesiam hoc tempore administrat, ut ad religionem tuam, vel ad ultum alium consacerdotum nostrorum scripsi; non ignorans, præcipitem celeritatem in ejusmodi rebus cum vitio plerumque conjunctam osse solere. At quia nunc ad extremum propemo- dum malorum devenisse videmur, operæ pretium existimavi, rupto silentio, ordine omnia quæ acci- derunt exponere. › 44. Cœlestinus, perlectis Cyrilli et Nestorii litte- ris, atque aliis ultro citroque in utramque partem scriptis, evocatis Romam episcopis concilium habuit; in quo, omnium sententia, et blasphemia Nestórii, decem ipsi ad resipiscendum diebus concessis, damnata, et vices Cœlestini in causa Nestorii prose- quenda Cyrillo legatæ, litteris utrique scriptis III Idus Augusti, Theodosio x et Valentiniano iu Aug. coss., anno Christi 430. In his Cyrilli doctri- nam appellat pontifex, præsens remedium, quo pestifer ille morbus, velut salutari quodam antidoto, depelli possit; puri fontis scaturiginem, per quam omnis illa fæx male currentis rivuli aufertur, om- nesque ad certam veramque fidem instituuntur: › Ipsum Cyrillum nominat • bonum pastorem, qui animam suam ponat pro ovibus suis; fortissimum in fide servanda antagonistam, qui omnium sermo- num Nestorii technas retexit, fidemque ad eum modum corroboravit, ut corda in Christum Deum nostrum credentia in alteram partem abduci non facile queant: › ideoque tandem his verbis con- 'cludit : « Quamobrem nostræ sedis auctoritate asci- ža, nostraque vice et loco cum potestate usus, ejus- modi non absque exquisita severitate sententiam exsequeris: nempe, ut, nisi decem dierum inter- vallo ab hujus nostræ admonitionis die numerando- nefariam doctrinam suam conceptis verbis anathematizet, camque de Christi Dei nostri gene- 45. Cyrillas, acceptis a Coelestino pontifice litteris, § IX. Concilium Ephesinum. Hæresis Nestorianu damnata. S. Petronium (postea creatum Bononiensem episco- rum, quam et Romana, et tuæ sanctitatis Ecclesia, et uni- versa deinceps religio Christiana prædicat, illico sanctitas tua illi Ecclesiæ prospiciat. Is vero modis omnibus se a nostro corpore segrogatum esse intel- ligat; ut qui omnem medentium curam aspernatus, nec non instar pestiferi morbi per universum Eccle- siæ corpus insano modo grassatus, tam seipsum, quam cæteros omnes sibi commissos, in extremum exitium præcipitare studuerit. » Have Cœlestinus ad Cyrillum, quæ repetit in Epistola ad Nestorium, quam ita concludit : « Nostri in te judicii formulam ad S. Cyrillum transmisimus, ut noster bac in parte vicarius efficiat, quo nostrum decretum et tibi et reliquis quoque omnibus fratribus pate- fiat, scribit Joanni Antiochiæ, Juvenali Hierosolymorum, et Acacio Beræ episcopis, quos, ut ad vindican- danı læsam catholicam fidem arma capessant, ad- hortatur, ipseque exemplo suo præit, accitis Alexan- driam vicinis episcopis synodum cogit, quantoque in discrimine versetur universa Ecclesia, prolixe ostendit. Synodus Nestorium, discussis ejus episto- lis et exegesibus, hæreticum pronuntiat : quatuor decernit legatos, Theopemptum Cabasoruin, Danie- lem Darnensium episcopos, Potamonem et Maca- rium Ecclesiæ Alexandrinæ ministros, qui Constan- tinopolim proficiscantur reddituri epistolas Celestini ipsi Nestorio, cum decreto damnationis, nisi intra C prescriptum decem dierum spatium resipisceret. Missa igitur Nestorio synodalis epistola, quæ fidei orthodoxæ confessionem et duodecim errorum ana- thematismos continebat. 46. Nestorius, accepta hac epistola lectisque ana- thematismis, in Cyrillum horum auctorem insur- gens, hæreseos Apollinaris eum accusavit, tum ut alii idem præstarent effecit. ‹ Cujus exemplar epi- stolæ, › inquit Liberatus in Breviario de causa Nestoriana, cap. 4, perveniens ad Joannem An- tiochenum, offensus est in ipsis Cyrilli capitulis ; dum immoderate occurreret Ne- putavit enim eum, storio, in sectam Apollinaris incidisse. Mandavit ergo Andreæ et Theodorito episcopis concilii sui, ut scripto responderent contra ipsa duodecim ca- pitula tanquam Apollinaris dogma instaurantia. Co- gnoscens itaque Nestorius quod Cyrillus non pate- retur Ecclesiam sic esse in perturbationibus, et populos in scandalo, subripuit pio principi Theodo- sio, ut Sacram ad eum dirigeret, et a sua eum per- secutione compesceret. Et scripsit quidem ad eum Sacram imperator, arguens eum tanquam inquietum et scandala sectantem, qui sine consortio sacerdo- tum ageret atque scriberet. 47. Theodoɛius imperator, eo rem perductam ra- tus ut opus esset universali concilio, Romam misit

S. CYRILLI VITA. puna, de quo iv Octobris agemus) ad Cœlestinumn A non concedi soleat iis quíbus creditur vicaria præ- papam, ut Ephesi ejus auctoritate concilium habe- retur, maxime quod non Nestorius tantum, sed et Cyrillus hæreseos accusaretur. Post hæc scripsit Sacram ad universos episcopos, ut Ephesum conve- nirent, et conferrent de Nestorii libris, et Cyrilli judicium expenderent. Ita Liberatus cap. 5. Quæ gesta hic sunt, universa proferre animus non est. Ipsa concilii Acta passim exstant, eaque præclare discussa a Baronio ad hunc amnum 431, qui num. 37 de episcopis ad synodum venientibus agens, ita Cyrillum laudat: Inter omnes Cyrillus primæ post Romanam prærogativa sedis, et ipsius prime sedis vicaria præfectura, reliquos omnes episcopos ante- cellens, enituit, atque magis magisque cum morum egregia sanctitate, tum eximia divinarum rerum scientia claruit. › Certe magnus Euthymius, ut in Vi- ta ejus fegitur xx Januarii, num. 55, ‹ cum ad syn- odum quoque conventuri essent episcopi Palæstinæ, jubet Petro episcopo Saracenorum, ut accederet Cyrillo Alexandriæ et Acacio Melitenes episcopis, ut quæ eis viḍerentur, se quoque is assentiri profiteretur; › nam, at num. 54 dicitur, ‹ exposuerat ei Synodius de Cyrillo Alexandrino et Acacio Meli- Tenæo, quemadmodum acrem et vehementem zelum ostenderent pro fide orthodoxa. › 48. Suas Cyrillo vices concessisse Cœlestinum misso phrygio, seu mitra, indicat Theodorus Bal- samon in Nomocanone Photii, titulo 8, cap. 1: ‹ Hu- jus quoque temporis patriarcha Alexandrinus, ex præsenti edicto jus habet ut cum phrygio celebret. Habuit autem hanc facultatem S. Cyrillus Alexan- drinus a Romano papa Coelestino, quando fuit Ephe- sina synodus adversus Nestorium. Cum non posset Cœlestinus adesse Ephesi, et judicare Nestorium, visum est ut S. Cyrillo a Coelestino permitteretur huic synodo præsidere. Ut itaque eum constaret habere jus et auctoritatem papæ, sedit cum phrygio et condemnavit Nestorium. Ab eo ergo tempore cum eodem phrygio sacrificant et procedunt patriarchæ Alexandrini, et non verentur reprehendi. › Baro- nius an. Chr. 430, n. 26, per phrygium interpreta- tur pallium. Theodorus λwpov scripsit, qua voce mitram potius significari docet Spondanus ad hunc annum, interposita docta phrygii explicatione. Isi- D dorus, lib. xıx Etymolog., cap. 31 : ‹ Mitra est pi- leum phrygium, caput protegens. › Quemadmodum et Nicephorus accepit lib. xiv, cap. 34, ubi ita scribit: Coelestinus Romæ episcopus, propter na- vigationis pericula, ipse synodo adesse detrectavit : ad Cyrillum tamen, ut locum ibi suum obtineret, scripsit. Ex quo tempore fama est, mitram illum (Græce to the pizpaç µ) et papæ appellatio- nem, atque ut orbis universi judex appellaretur, accepisse. › Ex quibus colligit Spondanus, • priscos illos episcopos orientales mitris uti minime consue- visse, et papæ nomenclaturam haud iis, sicut erat occidentalibus, fuisse communem. › Existimat Ba- ronius nihil Cyrillo concessum a Coelestino, quod fectura vel legatio a latere, et negat exemplum (quod quidem ipse norit) exstare potestatis ejusmo- di ad posteros propagate, non insignibus solis, sed auctoritatis quoque usurpatione. Episcopi Orientis Mennas Constantinopolitanus, Theodorus Cæsarea Cappadocia, Andreas Ephesinus, aliique quamplu - rimi in professione prima fidei quam ad S. Euphe- miæ templum Constantinopoli in quinta synodo œcumenica, an. Chr. 553, fecerunt, suscipiunt quatuor sanctas synodos, et inter illas Ephesinam primain ducentorum, in qua in legatis suis atque vicariis, id est, beatissimo Cyrillo Alexandrinæ ur- bis episcopo, Arcadio et Projecto episcopis et Phi- hippo presbytero, beatissimus Cœlestinus papa se- nioris Romæ noscitur præsedisse.» 49. Convolarat Ephesum station post Paschales ferias Nestorius, magna populi stipatus frequentia. Adfuit et Cyrillus cultu et apparatu pontificio sub Pentecostes solemnitatem, post quam quarto die advenit Juvenalis Hierosolymorum episcopus. Con- venerunt denique cum his ducenti et es amplius episcopi. Solum exspectabatur Joannes Antiochenus čum episcopis Syriæ, qui, at Nestorio morem ge- reret, plusquam hebdomadas duas ultra condictum diem moratus, tandem Patribus indicavit per duos metropolitanos suos, non esse synodum differen- đam. Magno ergo episcoporum consensu decretum est synodum inchoari oportere. Collecta ea est xxı Junii in ecclesia sanctissimæ Dei Genitricis : præse- dit Cyrillus Cœlestini papæ vicarius: interfuerunt episcopi płusquam ducenti. Perlectæ imperatoris lit- teræ, quibus episcopos ad synodum evocaverat. Nestorius tertio citatus, abnuit prodire : eo neglecto itur ad synodicam dijudicationem : recitantur pu- blice Nicænæ fidei symbolum, conciones, epistolæ, Jibelli ac tractatus Nestorii: testes de blasphemiis ab eo in Christum ac Deiparam Virginem jactatis producuntur: Cyrilli ad Nestorium, et hujus ad il- lum litteræ leguntur. 50. Quibus omnibus graviter et accurate perpen- sis, ab episcopatu sacerdotumque consortio Nesto- rius dejicitur, constantissima totius synodi sententia, Cyrillicæterorumque omnium episcoporum subscri- ptione munita. Ea ita refertur t. II, cap. 10: San- cta synodus dixit : Cum inter cætera religiosissimus Nestorius, neque nostræ citationi parere, neque sanctissimos rursum religiosissimosque episcopos: nostros ad se missos admittere voluerit, non po- tuimus ad eorum quæ impie docuit examinationenH animum non adjungere. Edocti itaque partini ex litteris commentariisque illius hic publice lectis partim rursum ex concionibus quas in hac Ephe- siorum metropoli habuit, partim denique ex testi- bus fide dignis, illum impie docere et sapere, per sacros canones, sanctissimique Romanæ Ecclesiæ episcopi Coelestini patris nostri litteras, lacrymis suffusi et pene inviti ad lugubrem hanc sententiam urgemar. Igitur Dominus noster Jesus Christus,

S. CYRILLI VITA. quem suis ille blasphemis vocibus impetivit, per A sui et cum multis Pelagianis, qui cognatum sibi sacram hanc synodum, eumdem Nestorium, omni prorsus episcopali dignitate privatum, et ab uni- verso nihilominus sacerdotum consortio et cœtu alienum esse decernit. > 51. Hanc sententiam solemni statim pompa præ- cones tota urbe circumtulerunt, et affixis publice syngraphis promulgarunt. Populus Ephesinus in- credibili gaudio perfusus collucentibus tædis domum deduxit episcopos, prætereuntibus thura et odores incendit, impiique Nestorii condemnationem plausu faustissimo excepit. Sequenti die Cyrillus ad popu- lum Ephesinum in laudem sanctissimæ Dei Genitri- cis concionem habuit, acerrimeque in Nestorii blas- phemias invectus est. Denique ad Theodosium im- peratorem et clerum Constantinopolitanum scriptæ sunt litteræ synodales. 52. Hæe dum summa orthodoxorum lætitia per- aguntur, certamen instaurat hæresiarcha Nestorius. Ei favebant comites, Candidianus ab imperatore Theodosio ad pacem publicam curandam appositus, et Irenæus amicitiæ studio Nestorium secutus. In- tercluduntur ergo ab his viæ omnes, ne qua synodi litteræ ad imperatorem deferantur, terra aut mari. Interim Joannes episcopus Antiochenus aliique Orientales episcopi, ad damnandum Nestorium po- pularem suum ingratiis acciti, xxvu Junii adveniunt, et tumultuario coacto conciliabulo legitimæ synodi Acta rescindunt, ac Cyrillum et Memnonem Ephesi episcopum damnant; Cyrillum quidem, quasi scri- plis suis ad Nestorium Constantinopolim missis hæ reses admiscuisset, Memnonem vero quod Cyrilli capitula promulgasset, Nestorioque omnes ecclesias. Ephesi clausisset, et alia permulta contra canones peregisset: reliquos autem œcumenicæ synodi epi- scopos excommunicationi subjiciunt, donec Cyrilli capitula damnarent. Chartæ denique publice affi- guntur, quibus Cyrillus episcopus Alexandrinus de- claratur sectæ Apollinaris hæreticus, atque hanc ejus hæresim imperatori denuntiatam esse. 53. Quarum rerum indignitate commoti Patres Ephesina synodi, acceptis libellis supplicibus quos pro sua innocentia Cyrillus ac Memnon obtulerant, D. Joannem missis tribus episcopis monent ut se syn- odo sistat, rationem sui facti redditurus. Abnuit ille, militum potius virtuti quam causæ æquitati confi- sus. Quare synodus Joannem cum sociis, anathe- mate atque episcopatus abdicatione multat; Cyrillum, Memnonem, ac reliquos contra jus ac fas omne dam- natos fuisse pronuntiat. Cyrillus vero ostensurus quam longe abesset ut aliquando Apollinarem vel ali- quem hæreticorum sectatusfuerit, in eumdemApolli- marem et alios omnes hæresiarchas intulit anathema. 54. Pelagianos cum Nestorio damnatos fuisse te- statur Prosper in Chronico ad hunc annum : ‹ Con- gregata apud Ephesum plus ducentorum synodo sacerdotum, Nestorius cum omni hæresi nominis dogma juvabant, damnatur. › § X. Novæ in Cyrillum calumniæ; carceres; victoria. 55. Interea imperator, falsa Orientalium relatione deceptus, non solum Nestorii, verum etiam Cyrilli et Memnonis exauctorationem, tanquam legitime faetam, approbat: Joannem sacrorum comitem Constantinopoli Ephesum legat, qui pacis concor- diæque causa synodo adsit, ut dicitur tomo UI, cap. 15. Hic ubi Ephesum advenit, prima die lectis im- peratoris litteris, declarat Nestorium, Cyrillum, atque Memnonem jure depositos: quos omnes, ne dissidia majora concitarentur, carceri quemque suo includit; et Nestorium quidem custodiendum tradit Candidiano comiti, Cyrillum vero et Memnonem Ja- cobo itidem comiti, ut ipse Joannes litteris ad Theodosium missis indicat tom. III, append. 2, cap. 1, quibus aliisque litteris tanta improbitate cuneta retulit, ut de Cyrilli exsilio consilium Constantino- poli iniretur, quasi sacra synodus ejus exauctoratio- nem ratam habuisset, ut ipse Cyrillus in Epistola ad clerum populumque Constantinopolitanum testatur tomo IV, cap. 12, ubi detectas Joannis comitis frau- des postulat aliis patefieri, maxime archimandritis, quorum omnium opem fidemque obnixe implorat, quod synodus maximis miseriis obruatur; et cap. 18, ad episcopos Constantinopoli agentes de se hoc scribit: ‹ Nos vincti custoditique asservamur, ignari prorsus quo tandem res hæc sit evasura. Verum- tamen gratias agimus Christo, quod pro nomine il- lius digni habeamur, non solum vinculis constringi, sed cætera quoque omnia perpeti : neque enim ista præmiis suis carebunt... Precentur pro nobis or- thodoxi omnes. Ut enim beatus David ait: Ego ad flagella paratus sum. (Psal. xxxvn, 18.) › 56. Quanta animi constantia, quamque indefesso studio, egerint apud imperatorem orthodoxi Con- stantinopolitani, indicat libellus illi oblatus, tomo IV, cap. 16, quo cum docuissent, justis principum le- gibus obtemperandum, injustis vero eorumdem sanctionibus repugnandum totis viribus esse, sub- jungunt se quidvis malle perpeti, quam injustam damnationis sententiam nefarie ab Orientalibus in Cyrillum et Memnonem latam, et injuste ab impe- ratoribus confirmatam, recipere. Denique bis verbis concludunt: ‹ Cum itaque Nestorius propter suam impietatem juste sit exauctoratus; Cyrillus vero et Memnon sanctissimi piissimique episcopi, ex prava suggestione, indigne et injuste pari pœna sint mul- tati; æquum est, Christi amantes reges, sedulo vos curare ne Dei Ecclesia, quæ more nutricis pietatem vestram confovet, victoriamque de hostibus, citra magnam difficultatem majestati vestræ subinde con- ciliat, in posterum dissipetur; 'neve regni vestri tempore martyrum sæculum denuo revertatur : quin in id potius incumbere vos par est, nempe nt majorum vestrorum erga Dei Ecclesias amorem ac studium in animis vestris magis magisque subinde exsuscitetis. Quemadmodum ergo singuli eorum sanetorum Patrum synodis imperii sui tempore CC-

S. CYRILLI VITA. lebratis paruerunt, Patrumque sanctiones legibus A cipatibus et potestatibus, dum inundi dominis et suis munierunt, et quam illis deferrent, observan- tenebrarum sæculi bujus rectoribus, dum nequitiæ tiam decretis suis ostenderunt, ita et vos quoque eum quem decet affectum erga synodum sanctam, quam convenire jussistis, declarate: quo pias ipsa gratiarum actiones pro imperii vestri incolumi- tate persolvat, et nos quoque pro regni vestri stabilitate devotas ad Christum Dominum preces transmittamus. › 57. Imperator acerrimo illo orthodoxorum libello expergefactus, et amissi in Africa exercitus nuntio commotus, necnon S. Pulcheriæ sororis suæ preci- bus fatigatus, saniora tandem consilia iniit, et se- ptem ab utraque parte Epheso Constantinopolim mitti episcopos jussit. Orthodoxis in urbem regiam solis admissis auditisque, Acta adversus Cyrillum Memnonemque et universam synodum penitus abo- levit. Verum multiplicibus factiosorum libellis indu- ctus, ens quoque in urbem admisit, et cum orthodoxis quinquies se coram congressos, ac post multas de duodecim Cyrilli anathematismis, aliasque ejusmodi disputationes, impietatis convictos, præcepit ad propria reverti. Atque hunc tandem finem habue- runt hæreticorum et schismaticorum seditiosæ ma- chinationes. Et, teste S. Prospero contra Collatorem sub finem, omnes orientales Ecclesiæ geinina pe- ste liberatæ sunt, quando Cyrillo Alexandrinæ urbis antistiti, gloriosissimo fidei catholicæ defensori, ad exsecrandam.Nestorianam impietatem apostolico Cœlestinus auxiliatus est gladio, quo etiam Pela- giani, dum cognatis confœderarentur erroribus, ite- rum prosternerantur. › 58. Nestorius in pristinum suum monasterium S. Euprepii apud Antiochiam, si forte resipisceret, tan- tisper relegatus, multos contagione sui erroris affta- bat. Quare in Oasim solitudinem Libyæ amandatus est, ibique postea verminante lingua miserabilem vitæ sortitus exitum, libris ejus, Theodosii edicto, igne absumptis. Illi in sede Constantinopolitana sub- rogatus est Maximianus presbyter, qui ad Cyrillum has litteras dedit, tom. IV concil. Ephes., cap. 24: • Expletum est desiderium tuum, Deo devotissime : perfectum est, quod religionis causa susceperas: ad finem perductum est pietatis tuæ votum : theatrum factus es angelis et hominibus, universisque Christi D sacerdotibus : neque enim solum in Christum cre- didisti; sed incommoda quoque pro ipso pertulisti. Solus dignus census es qui stigmata illius in cor- pore tuo portares. Confessus illum coram homini- bus, promeritus es ut Pater te confiteatur coram angelis. Redimitus es coronis quæ pro pietate cer- tantibus debentur ; potuisti omnia in Christo, qui te confirmavit; bumiliasti Satanam per patientiam; contempsisti tormenta; conculcasti furorem princi- pum; ſamem pro nihilo duxisti: panem enim ha- bebas qui de cœlo descendens, cœlestem vitam ho- minibus impertitur. › 59. ● Quia vero nos nihil horum ignoravimus (siquidem alias vestras afflictiones, quas, dum prin- spiritibus resistitis, tolerastis, auditione accepimus : alias vero certa experientiæ fide hic constituti didi- cimus), et quia rursum ad magnæ hujus civitatis archiepiscopatum promoti sumus, dignare, Deo di- lectissime, cum precibus nos fulcire, tum consiliis quoque dirigere, tum omni denique benevolentia studio prosequi; quo hac ratione illud Scripturæ dictum in nobis adimpleatur: Frater qui adjuvatur a fratre, quasi civitas firma (Prov. xviii, 19). Vere etenim spiritualis dilectio, munita civitas est; quæ neque cuniculis a diabolo suffodi, neque scaliś ab eodem potest superari. Neque enim illa bellicis Sa- tanæ machinis cedere novit, ut quæ a Christo Do- mino custodiatur, Christo utique illo, qui et hunc mundum devicit, et sempiterna bona tibi præpara- vit, et aliquando nihilominus dixit : Qui non accipit crucem suam, et sequitur me, non est me dignus (Matth. x, 38). Cum itaque Christo Domino dignus evaseris, propterea quod crucem tuam sustulisti, sectatorque illius effectus sis; Christum pro nobis deprecari ne omittas, fraternæ virtutis ornamenta proprias prærogativas esse ratus. Vale in Domino, et pro me, Deo dilectissime et sanctissime frater ac comminister, ora. › 60. Non minori laude celebrat eumdem Cyrillum Coelestinus papa epistola ad clerum Constantinopo- litanum, edita ex codice Vaticano a Baronio an. Chr. C 432, ubi num. 24 hæc habentur: ‹ Vitastis, quem a memoria digna sancta Alexandrina Ecclesia se- cundum B. Pauli apostoli (I Cor. v) sententiam jam sciretis esse correctum. Legistis namque et memo- riter jam tenetis sacerdotis, hoc est, catholici ad hunc scripta doctoris, quibus eum ita corruptum, ut velit esse correctus, studuit, nixus est labentem revocare collegam, porrexit dextram magisterii sui, in uno volens plurimis subvenire: percellebat ani- mum veteris sacerdotis, quod nutat episcopus ruina multorum. Egit, sicut scriptum est . Benedicam opus Domini diligenter. In nullo ei officio apostoli vir apostolicus defuit: obsecravit, admonuit, increpa- vit. At ille qui in profundum blasphemiarum suarum pondere mergeretur, tanti viri doctrinam renuens, et abusus hortatu, docilis esse renuit, cum doctor esse non posset: egit injuriis, tenacem recti esse perversitatis assertor gloriatus. Ilinc nec contrista- tus est frater, secum reputans quod merito sibi conservo non parceret, qui suo Domino derogaret. Inventus est per diligentiam ille de Evangelio frugi filius et providus servus; nam et paternam servavit substantiam, et auxit numerum talentorum. Nec duplicasse eum, sed multiplicasse dixerim sortem, quem videbamus etiam longe positis pio fenore subvenisse. O sanctæ prædicationis usura ! quam hic gratiam ante communem Dominum fidei negotiator inveniet, qui propter animarum lucrum, negotium et illic exercuit, ubi talenta accepit? Nonne hic me- rito a Patrefamilias auditurus est : Euge, serve bone

S. CYRILLI VITA. cognoverunt eum suscepisse fidem a se directam, ct in ejus scripsisse confirmationem, pacem cum eo et ejus fecerunt concilio, damnantes Nestorium, et suscipientes Maximianum, qui pro illo factus fuerat episcopus; dubitantibus adhuc ex eis aliquibus Cyrillo communicare, putantibus eum errasse, el postea veritatem agnovisse, et culpantibus Joannem cur ab eo non expetierit capitulorum ejus damna- tionem. Ex altera autem parto quidam de palatio, per Eulogium presbyterum et apocrisarium Alexan- drina Ecclesiæ, culpaverunt Cyrillum, cur suscepo- rit ab orientalibus episcopis duarum confessionem naturarum, quod Nestorius dixit et docuit. Sed et Valeriano Iconii, et Acacio Melitinensi episcopis hoc ipsum de Cyrillo videbatur. Scripsit ergo eis B Cyrillus in defensionem orientalium episcoporum, et pro duabus unius Christi naturis... Acacio Meli- tiuensi episcopo scribens inter alia sic dicit: Nesto- rius etenim Christum seorsum nominari dicit Dei Verbum, habere autem conjunctionem ad Christum continuam. Putas ergo, non duos Christos apertissi- me dicit ? Orientales vero Christum unum et Filium, et Deum et Dominum confitentur se adorare, eum- dem ex Patre secundum divinitatem, et eumdem ex sancta Virgine secundum humanitatem. Duarum namque naturarum unitionem factam dicunt; tamen unum Christum, unum Filium Dominum confitentur aperte factum, › etc. 67. Pergit Liberatus: • Hæc sunt quæ Cyrillus scripsit in defensionem orientalium episcoporum, pro duabus unius Christi naturis. Quam quicunque tunc minime receperunt, hos esse puto auctores Acephalorum, qui neque Cyrillum habent caput, neque quem sequantur ostendunt. Tunc et Evoptius Ptolemaidis Pentapoleos regionis episcopus, acci- piens exemplar litterarum Theodoriti, qui scripserat contra duodecim capitula Cyrilli, direxit illud Cy- rillo, ut responderet ad ea, et sua capitula expone- ret. Quod gratissime suscipiens Cyrillus, fecit inter- pretationem capitulorum suorum, duodecim addens expositiones, quo videretur plenam pro eis reddere rationem. Itaque Cyrillo suscipiente et defendente Adem orientalium episcoporum, et sua capitula ex- Ð ponente, pax et unitas Ecclesiis reddita est. In qua pace gaudente Ecclesia, inimieus pacis, æmulus unitatis, non quievit adversus eam movere vasa sua, et superseminare zizania ;-) quæ propter libros Theodori Mopsuesteni et Diodori Tarsensis exorta sunt. Ea, quia ad S. Cyrillum vix attinent, hoc loco omittimus; præsertim quod illa Liberati diaconi Hi- stória haud usquequaque fidem mereatur, qui et tria capitula, de scriptis Mopsuesteni, Ibæ epistola, ac Theodoreti contra Cyrillum commentariis, a Ro- mano etiam pontifice jam damnata, pervicaciter eum aliis Africanis tuenda susceperit, atque incaute ex epistola a quopiam Nestoriano sub nomine Cy- rilli ad Joannem Antiochenum conficta, quæ narrat theca memale ccxxvII. et omni concilio ejus, epistolam Cyrilli. Qui, ut & acceperit. Quem tamen secutus est Photius in Biblio- 68. Quomodo enim credemus ab Cyrillo, quod scribit idem Liberatus, laudatum Theodorum, ejus- que scripta probata, cum adeo adversatus fuerit Nestorio, quem suos ab ipso Theodoro hausisse er- rores ipsemet testatur epistola ad Joannem episco- pum Antiochenum. • Confingentes, › ait, ‹ quæ Nestorii sunt adisse, alio iterum ea introducunt modo, quæ Theodori sunt mirantes, et certe æqua- lem, magis vero multo pejorem morbum impietatis habentia. Nec enim Theodorus Nestorii fuit disci- pulus, sed iste illius, et velut uno loquuntur ore, et unum malæ doctrinæ ex suo corde evomunt vene- num. In Epistola ad Theodosium imperatorem, Theo- dorum Mopsuestenum, et Diodorum Tarsensem, asserit patres impietatis fuisse Nestorio, immaniter blasphemasse contra Christum omnium nostrum Salvatorem, nescientes ipsius mysterium, › etc. Hæc omnia referuntur collatione 5 concilii v œcumeni- ci. Denique ambos ejusdem hæreseos auctores fuis- se ostendit in expositione symboli Nicæni sub fi- nem. Ubi et meminit epistolæ Procli ad Armenos de ea re scriptæ: • Hæc sentit nobiscum, › inquit, ‹ amantissimus Christi sanctorum Patrum chorus, et Proclus ipse, qui nunc sanctæ Constantinopolita- næ Ecclesiæ thronum adornat religiosissimus et pientissimus Pater et coepiscopus. Scripsit enim et ipse ad orientales piissimos episcopos in hæc verba . ‹ Et incarnatus quidem est, › etc. Exstat ea episto- la in Bibliotheca Patrum Latine versa a Dionysio Exiguo, occasione ejusdem controversiæ rursum tempore suo suscitatæ propter tria capitula concilii Chalcedonensis, quæ tandem Ecclesia rescidit, quo- rum unum erat de ejusdem Theodori scriptis. Suc- cesserat porro Maximiano defuncto S. Proclus, Aspare et Areobinda coss., an. Chr. 434, ad cujus vitam xxiv Octobr. plura de hac controversia di- centur. 69. Apostolica auctoritate Cyrillum restitisse Ju- venali episcopo Hierosolymitano primatum Palæsti- næ affectanti (qui et tandem illi sedi collatus) scribit 8. Leo papa epist. 62, Ad Maximum episcopum An- tiochenum : ‹ In Ephesina synodo, › inquit, ‹ Ju- venalis episcopus ad obtinendum Palæstinæ provin- ciæ principatum se credidit posse sufficere, et inso- lentes ausus per commentitia scripta firmare : quod sanctæ inemoriæ Cyrillus Alexandrinus merito per- horrescens, scriptis suis mihi, quod prædicta cupi- ditas ausa sit, judicavit; et sollicita prece multum poposcit, ut nullus illicitis conatibus præbeatur assensus. » 70. Cyrilli doctrina a sanctis Patribus reverenter suscepta ac laudata est. Magnus Euthymius, ut xx Januarii in ejus Vita dicitur, num. 75, calumnias contra synodum Chalcedonensem aversabatur, hac inter alias adducta ratione: ‹ Cyrillum Alexandriæ episcopum synodus sibi adjungit, tanquam qui sit ejusdem sententiæ; et reotæ sententiæ fatetur esse

NOTITIA EX FABRICIO. Sabbæ episcopi Paltæ finimus : ‹ Didicimus, » inquit, • sanctos Patres sequi. Etenim Patres nostri qui in Nicæa convenerunt, non a semetipsis locuti sunt, sed quod Spiritus sanctus dictavit. Similiter et san- ctissimus et Dei amicissimus B. Cyrillus ex Spiritu sancto, quæ sunt sanctorum Patrum, loculus est et docuit. › Denique ejus doctrina in concilio v œcu- menico, accurato centum sexaginta quinque episco- porum examine discussa, præclarissimis encomiis celebrata est. De obitu et solemni ejus in Orien- tali et Occidentali Ecclesia cultu supra, § 1, ac- magistrum: Deiparam sanctam Virginem libera lin- A tata tantum phrasi repetuntur. Unius sententia gua nominat, et unigenitum Dei Filium ex ea natum asserit. Habentur ea act. 1 concilii Chalcedonen- sis, nam ‹ cum legeretur epistola sanctæ memoriæ Cyrilli, reverendissimi episcopi Illyriciani clamave- runt : Sic credimus, sicut et Cyrillus. Cyrilli æterna memoria ! › Et paulo post : « Omnes reverendissi- mi episcopi clamaverunt : Nos sicut Cyrillus credi- mus, sic credimus, sic credimus; anathema ei qui sic non credit. Quibus similia frequentissime in eodem tractatu, et a singulis in favorem Flaviani, qui Proclo in episcopatum Constantinopolitanum successerat, et Eutychetis errorem damnarat, mu- tum est. NOTITIA EX BIBLIOTHECA FABRICII (Ed. G. C. Harless, vol. 1X, Hamburgi, 1804, p. 446 *.) 1. Cyrilli Alexandrini ætas et vita. II. Alii Cyrilli. III. Operum Cyrilli Alex. codd. atque editiones. IV. Scripta in se- plem voluminibus editionis græco-latina Paris. recensita cum variis observationibus. V. Index Græcus scriptorum Cyrilli, positis litterarum ordine singularum homiliarum aliarumque commentationum initiis. VI. Index eorum quæ Latine tantum exstant. VII. Index scriptorum quæ Cyrilli non sunt, sed cum Cyrillo in editione Auberti sunt edita. VIII. Scripta Cyrilli edita, quæ in editione Græco-Latina desiderantur. IX. Scripta quæ sub Cyrilli nomine falso feruntur. X. Scripta Cyrilli Alexand. inedita. XI. Deperdita. XII. Iudex eorum ad quos vel contra quos scripsit Cy- rillus. 1. Cyrilli ætas et vita. S. Cyrillus, ¿delœpidcūs (a) Theophili, archiepi- scopi Alexandrini, apud hunc Beľov suum a tenera ætate institutus, diligentem operam litteris, sacris præsertim, navavit. Inde per aliquot annos inter monachos Nitriæ (6) versatus, Alexandriam rediit, et A. C. 403 interfuit synodo Chalcedonensi ad Quercum (c) iu qua, præside Theophilo Alexandrino, condemnatus ac depositus est S. Joannes Chrysosto- mus. Post Theophilum, A. 412, 15 Octobr., defun- ctum, Cyrillus in archiepiscopatum Alexandrinum evectus fuit statim tertia die post, aliis incassum pro Timotheo archidiacono laborantibus. Inter alia quæ gessit magno zelo et ardore celebratissima B omnium ore est, quæ totam Ecclesiam longo tem- pore commovit, condemnati atque in concilio Ephe- sino A. C. 431 depositi Nestorii historia et grave dissidium cum orientalibus episcopis Joanne Autio- cheno, Theodorito Cyrensi aliisque, quorum adven- tum in synodo non exspectaverat, et a quibus cum Memnone, Ephesi episcopo, depositus (d) et in car- cerem datus a comite Joanne, sed mox iterum ab concilio restitutus et ab imperatore libertati digni- tatique pristinæ redditus est. Hæc copiosius qui nosse desiderat, acta synodi Ephesinæ, Socratem, Liberatum, Facundum, Evagrium, Theophaneni, Leontium Byz., et Synodicon adversus tragoediam Irenæi (e) [et Mansi Coll. conc., etc., IV,] evolvet, atque e recentioribus (præter annalium scriptores) (a) Nicephoro xiv, 25, fratris filius; sed Facundo C 1, 4, et Tripartitæ x, 25, consobrinus; et auctori Chronici Orientalis, p. 118, rectius, sororis filius. Confer Tillemont., tom. XIV, p. 267 et 747 seq.; Sam. Basnagium ad A. C. 444, n. 12; Eusebium Renaudotum in Historia patriarcharum Alexandri- norum, p. 108; Sirmondum tom. 11 Operum, p. 459. FABR. - Add. Vita S. Cyrilli, ex variis auctoribus collecta, in Actis SS. Bolland. Antwerp., d. 28 Jan., p. 843; Pagii Crit. Baron. ad A. C. 412, n. XXIII, p. 17 et 18, tom, VII, et ibid. p. 565 sq., ad A. C. 444, n. VI; G. Cave Hist. litter. SS. eccles., tom. I, p. 391. L. Ell. du Pin Nouv. biblioth., tom. IV; C. Oudin. Comm. de SS. eccl., tom. I, col. 1007 sqq.; R. Ceillier Hist. générale des auteurs ecclés., tom. XIII, pag. 241 sqq.; Mich. le Quien, Orient. Christ. tom. II, p. 407. Hambergeri Zuverl. Nachr., 111, pag. 142 sqq.; Saxii Onom. I, p. 480, qui judicat, Cyril- lum Alex. fuisse præstantiorem eruditione theolo gum, quam virum bonum; saltem fata cædesque Hypatia animum ejus fecerunt suspectum. Add. Schrockh Hist. eccl. Christian., tom. VII, p. 46 sqq., et 418 sqq., tom. IX, p. 23 sq., et 118 sq., meam Introd. in Hist. L. Gr., II, 2, p. 284 sq.; La Croz. Thes. epistol., I, p. 193 sq. Harl. Renaudot. p. 106. et Cyrillus ipse epist. ad Acacium in Baluzii Nova collect. concilior., p. 759, de illa synodo Jo- quens Et essem ego unus astantium. (d) Tillemont. tom. XIV, p. 409 seq., 427, 432 seq., 456, 464, 483 seq. Fabr. (e) Prima editio Synodici illius a Christiano Lupo, Lovan. 1682, 4; altera a Baluzio in Nova collectione concilior., pag. 666 sq. Paris. 1683, fol.; tertia a Jo. Garnerio in auctario Operum Theodoreti, ibid. 1684, fol. * Confer Præfationes cardinalis Angelo Maii ad Anecdota ab ipso edita, quas infra recudimus. Edit, Patr.

NOTIHA EX FABRICIO. Editio Græco-Latina. Editiones promissæ. editiones cum peculiaribus singulorum opp. inscri- A ginas liber unus, Jo. OEcolampadio interprete. HARI.. ptionibus comprehendit : n. 1. Opus insigne Cyrilli, Basil. 1546, fol., apud Hervagium, IV tomis, patriarche Alex. in Evangelium Joannis: a Georgio sed qui uno comprehendi volumine possunt. In hac Trapezontio traductumí. Jodocus Clichtoveus in epist. accedunt libri VII de Trinitate; De Spiritu sancto, nuncupatoria, scripta Paris. 1508, dolet exstare de adoratione in spiritu et veritate; libri X contra etiam in tribus Latinis et duobus Græcis codd. Va- Julianum; et III de recta fide in Christum ad tican. e duodecim libris commentariorum quatuor Theodosium imp. et reginas (a); Epistolæ XXXIX, duntaxat primos et totidem postremos; post fol. Homiliæ X, Apologia ad imp. Theodosium; Decla- '168 a nova pagg. serie 1 - 19 adjectus est a Clich- ratio XII capitulorum; pro iisdem apologeticus et toveo explanationi Cyrilli commentariorum liber liber ad Euoptium; Expositio Symboli Nicæni [in- quintus : tum p. 38 sqq. additus est liber septimus; terp. Jo. Theophilo; Scholia de Incarnatione Uni- tum p. 52 pariter liber octavus, et sic porro, ubi geniti: Synodales epistolæ XII, et Dogmata Nestorü defecit Cyrilli textus. In Aue ante indicem errato- a Cyrillo impugnata et a synodo Ephesina condemnata. rum : —Parisiis in officina Wolfgangi Hopilii, 1508. Basil. 1566, fol., apud hæredes Joan. Hervagii, 2. Cyrilli commentarii in Leviticum, sexdecim in qua editione quintus tomus, sive quinta pars libris digesti, etc., 1514. - In fine ante indicem : B (omnes enim quinque tomi uno volumine conti- Parisiis ex off. libraria Wolfg. Hopylii, a. 1514.– nentur), commentarios in Isaiam, ex Laur. Hun- Et eodem in loco: Hic liber cum nonnullis aliis fredi versione complexa accessit. Fallitur Elias du ●jusdem Cyrilli opp. habetur venalis. At de auctore Pin, qui hanc editionem primam Latinam Operum hujus operis V. infra indicem operum quæ in Cyrilli esse scribit tom. IV. Bibliothecæ scriptorum Græco-Latina editione omissa sunt, num. 165. ecctes. pag. 52. Preclarum opus Cyrilli Alex. qui Thesaurus nuncu- patur, quatuordecim libros complectens; et de con- substantialitate Filii et Spiritus sancti cum Deo Pa- we, contra hereticos Georgio Trapezontio inter- prete, etc. Venale - 1514. (hic anuus notatus est in fronte) Clichtovei dedicatio scripta est Parisiis a. 1513. Sub finem Puristis, a. 1513, quarta die April. per Wolfg. Hopylium, etc. Postea prodiit edit. a Fabricio omissa et cum editione a. 1546 confusa; cujus exemplar est in bibl. acad. Erlang., et a Lambachero etiam 1. c., p. 98,aliud est recensum: Divi Cyrilli Opera in tres partita tomos (sed uno comprehensos volumine): in quibus habes non pauca ante hac Latinis non exhibita. Primo tomo insunt in Evangelium Joannis commentar. libri XII (sive potius VIII, quibus Jodoc. Clichtoveus adjecit quatuor intermedios) Georgio Trapez. interprete; In Leviticum Abri XVI (incerto interprete) Basilea in adib. Andr. Cratandri. M. D. XXVIII, fol. In tomo Il est Thesaurus, interprete G. Trapezontio. Reliqua ac- cessere in tom. II et III antehac inedita : 1. Dialo- gɔrum cum Hermia de Trinitate libri VII, cum ad- pendice argumentorum, quod Spir. S. sit Deus, Jo. DEcolampadio interprete; 2. De adoratione et cultu in spiritu et veritate dialogus ad Palladium, eod. D interprete; 3. Contra Julianum Apostatam pro re- ligione Christiana lib. X; 4 De recta in Jesum Chri- stum fide ad Theodos. libri 11; 5. De eadem ad re- Paris. 1573, fol., Il voluminibus, Gentiano Her- veto curante (b), quæ editio a Possevino in Appa- ratu sacro recensetur. Sed plenior prioribus est posterior Parisiensis a. 1605, II vol., quam perse- quitur Bellarminus De S. E.; in illa enim Glaphyra in Pentateuchum ex A. Schotti versione, et libri posteriores XVI De adoratione in spiritu et veritate ex interpretatione Antonii Agellii, ne alia jam meiorem, accessere. Unica Joannis Auberti, Laudunensis presbyteri, canonici et in schola Paris. Laudunensis collegii magistri atque interpretis regii, Paris. 1638, fol., septem voluminibus, quam post Labbeum Caveum- que paulo diligentius infra recensui. [Add. Oudin. Comment., I, col. 1012-1050, qui de singulis opusc. judicat uberius.] 1. Bonaventura Vulcanii. Abraham Scultetus in narratione De vita sua, pag. 55 : Leidæ, a. 1612, maxime me oblectabam alloquio clarissimorum vi- rorum, et inter alios Bonaventure Vulcanii, quem senem admodum sellæ affixum, et manibus pedibus- que captum inveni. Promiserat ille triginta quatuor annis ante (c) editionem omnium operum Græcorum Cyrilli, hactenus a multis desideratam. Hanc cum frustra hactenus singulis propemodum nundinis ex- spectassem, et jam coram hominis ætatem valetudi- Lutetiæ edidit. Quem quidem auctorem cum summo- pere corruptum habeamus, nemoque sit, ex ortho- doxis scriptoribus, qui majore recognitione egeat, nullum tamen ab eo qui eum edendum curavit, ver- bum immutatum aut correctum invenias, cum inte- rim is omnia priorum interpretum nomina suppri- mat, totiusque operis landem inaudita quadam im- pudentia sibi vindicet. (c) Vulcanius præf. ad Arrianum, edituin a. 1575: Seposito e manibus Cyrillo, cat vertendo, el Isidorn, cui castigando longam jam operam navaram, tolum me magna aximi alacritate ad Arrianum contuli, · (a) Sed libros VII de Trinitate usque ad libr. ad reginas jam in ed. a. 1528 reperiri modo annota- vimus. Reliqua opuscula adjecta sunt et collecta in tom. IV, interprete Wolfgango Musculo aut Jo. OEcolamp. Exemplar hujus edit. est in bibl. acad. Erlangensi. HARL. (b) Bonav. Vulcanius, præf. ad Arrianum a. 1575 editum: Ne quis me temere ad hunc auctorem denuo vertendum accessisse existimet, neve quis me eos imi- tari suspicetur, qui cum hodie veteris alicujus aucto- ris post omnes aliorum editiones recognitionem pol- licentur, si conferas, nihilo amplius eos præstitisse repcrias, quam is qui ante biemmium Cyrilli Opera

: NOTITIA EX FABRICIO. - cium, IV, pag. 206 (a). Vertit Latine et utraque lin- A Palæogr. Gr., pag, 72 sq., de cod. quondam regio, gua edidit Theodorus Beza, una cum Athanasii li- bris v De Trinitate, tv libris Basilii contra Euno- mium, et Phœbadio, Latino scriptore, contra Aria- ños. Genev. apud H. Stephanum 1570, 8. [V. Bezæ præfat. et Kollar. infra in nota laudatum. H.] . 168. Catena in Marcum, quæ in codicibus qui- busdam Cyrillo Alex., sed in aliis rectius Victori, Antiocheno presbytero, tribuitur, ut dixi volumine superiore [VIII, pag. 653, sq.]. Nescio, an diversus fuerit, quem Combeſsius in Bibl. concionatoria scribit a Raphaele du Fresne inter libros ex Italia allatum commentarium satis spissum in Marcum, Cyrilli Alex. nomine prænotatum. 169. Apologi, sive Fabulæ morales, Latine editæ a Balthasare Corderio S. J., Viennæ Austriæ, 1630, forma minore. Junioris et Latini scriptoris viden- tur esse Cornelio a Lapide in Ecclesiasticum, p. 23, ac sub titulo Speculi sapientiæ prodierant Paris., 1502, in-8, apud Joannem Parvum. Quadripartitus bic apologus Germanice etiam lucem vidit, B. S. M. interprete, Francof., 1564, 8. Spiegel der Weisheit. 170. Poema iambicum περί ζώων ιδιότητος καὶ Twv, de animalium et plantarum proprietate, edi- tum sub Cyrilli Alex. nomine Græce Rom., 1590, in-8, auctorem habet Georgium Pisidem, cui in aliis edi- tionibus recte vindicatum est, ut dixi superiore volumine [p. 614 et p. 613 not.]. Cyr. Lexici plura adnotavit. — In bibl. Bodlei. in cod, Barocc. XCV, Cyrilli Lexicon, compilante An- tonio philosopho, ordine alphabetico. - Venetiis; in bibl. codd. S. Mich. Cyrilli Lexicon, de quo docte disserit Mittarellius in Cat. illius bibl., p. 306 sq;, et postquam alios aliorum bibliothecarum codd, attulit, ‹ licet tamen, ait, in bibliothecis mss. fere omnibus hoc Lexicon præferat nomen S. Cyrilli, archiep. Alex., exploratum tamen est, verum ejus auctorem esse Cyrillum quemdam, qui vixit post. an. 1200, cujus Lexicon una cum aliis lexicogra- phis Græcis productum fuit a Car. Labbæo. Etiam Aldus Cyrilli Dictionarium edidit, Videantur Diaria litteratorum Haliæ, tom. XXI, p. 457, etc. - Mċ- diolani in bibl. Ambrosiana, teste Montfauc. in Diar. Itat., pag. 17, et de aliis Cyrilli Lex. codd. Monachii in codd. pag. 311 et 333, sub fin. CCXLIX et CCLIX, Cyrilli Lexicon. V. cat. codd. Græc. Bavar., pag. 84 et 85. HARL. - X. Scripta Cyrilli inedita. 173. In Ezechielem. Marcus Velserus, epistola ad· Bonav. Vulcanium, data a. 1601: Industriæ latus adhuc extra istum (Thesaurorum librum) campus patet, Ezechiele maxime interpretando, quem facile æstimare est ingens volumen conficere.- Ezechielem etiam amicus ille meus (Jacobus Pontanus) aggredi parabat, sed monitus ultro resistet tui reverentia. C Cyrilli symbolæ in Catenis ad Ezechielem, tum edita Villalpandi, tum ineditis, quas Coisliniana aliæque bibliothecae asservant. FABR. - Ex Cyrilli com- mentariis in Ezechiel. fragmenta duo, in cod. Lau- rent. XII, n. 9, plut. 6. V. Bandini Cat, codd. Laur. Medic., I, pag. 119. Harl. 171.Euvaywyn tŵv mpò; diápopov onpaelavwv, xati sto:geľov, Collectio alphabetica vocum græca- rum, tono vel spiritu differentium, ab aliis Joanni Philopono tribuitur. Vide volumine VI, p. 321, n. 5. 172. Glossarium vetus Græco-Latinum, quoniam in calce quorumdam Cyrilli scriptorum inventum testatus est Henr. Stephanus, etiam Cyrillo Alex. tribui a quibusdam consuevit. Et in Caroli Labbei editione Glossariorum priscorum συναγωγῇ, Par. 1679, f., inscribitur: Cyrilli, Philoxeni et aliorum veterum Glossaria. [V. supra, vol. VI, pag. 631 sq.; ibid., pag. 199 sq. Specimen ex Glossario Cyrilli. Alex, edidit cel. Chr. Fr. Matthæi in Glossariis Gr. minor. et aliis anecdotis Gr., elc., vol. I, Mosquæ 1774, 4, m. In cod. Vaticano, Lexicon S. Cyrilli et significatt. complurium voce. Gr. et Lat. (b)-Add. Augusta Vindel. Cyrilli fragmentum Lexici, teste D Reisero in Ind. mss., pag. 35. - Montfaucon. in se illi pinie udinus, tom. I, p. 1663, simillima, príor illa, lorem habere poterit; sterior expositio fidei juam Athanasii nomen llar. Augusta Vin- responsiones de fide, Nili, Maximi. V. Rei- ibl. Bodleiana, n. 688, udiano XXXVI, n. 14. yrilli Alex.; quæstio- e S. Trinitatis. HARL. hico compendio, verss. 1. Cyrillo Alex., per- cm codd. dicitur cx 174. Dictavit et in Danielem, inquit Sixtus Se- nensis, in Oseam, et in Abacuch homilias plurimas, quæ in bibliotheca Vaticana servantur. 175. Homilia in nativitátem Christi. Vide supra in Indice, 50°. FABR.-Illam homiliam scripsit Theodo- tus. Atque huic ipse Fabric, infra, vol. IX, pag. 270, 11, illam homiliam (quæ exstat in Harduini Collect. concil., I, pag. 1654, et memoratur in Actis synodi septimæ, actione 6) ascripsit. Atque sub hujus Theo- doti nomine exstant duæ homiliæ in nativitatem Domini, in cod. MCLXXI, n. 14, bibl. publ. Paris. Georgio Pisida et Cyrillo decerptum, V. supra, vol. VII, pag. 472 sqq., et pag. 533, de historiæ Byzan- tina nova appendice. edita a Fogginio. HARL.] - (a) Pag. 455, cod. CLXXXVIII, n. 12, ed. Kollar., qui in not. A. Oudini errorem (Comment., tom. 1, pag. 1664), de hoc libello ejusque auctoribus, quasi Cyrillus et Anastasius colloquentes in hoc codice induci dicantur, castigat: it. in cod. CCXIV, n. 7. V. Lambec., V. pag. 91, aliisque codd. pas- sim jam excitatis. In aliis Cæsar. codd. (in voľ. III et IV) sunt Anastasii responsiones ad varias quæ- stiones, V. indic. ad ea volumina, voc. Anastasius. -Interrogationes et quæstiones de divina natura, in cod. Escorial. teste Plüero in Itin. p. 164. HARL. (6) Vide infra, col. 113.

ANTONII AGELLII PRÆFATIO. ctores repertuntur; nam illa scribendi anxia nimis et scrupulosa ratio in iis scriptis quæ ad religionem pertinent, non usquequaque servari potest; religione enim quadam verborum astrictus tenetur interpres, adeo ut si elegantius transferre velit, neque certis quibusdam uti verbis atque solemnibus, plerumque sen.. tentiam obscuret, dum Christianis abjectis cultiora fortasse quærit; sæpe simplicitatem illam Christiani scri- ptoris a fucis alienam parum referat; nonnunquam etiam, quod caput est, decreta quædam nostræ fidei vio- let. Quamobrem auctoris sensum ita conatus sum transferre, ut simplicibus verbis, et a consuetudine Chri- tiana minime alienis uterer; curavique, quantum potui, ne in eo legendo Christianus lector in auctoris sententia mores auctoris desideraret. Hactenus de meæ interpretationis ratione. Nunc de operis auctore pauca dicenda sunt. Cyrilli hoc opus esse, qui in ejus scriptis perlegendis sit versatus, puto dubitaturum neminem; idque non ex inscriptione solum cognosci potest, quæ in omnibus quos videre potui manuscriptis libris prænotata est, verum etiam ex elocutionis genere cum cæteris ejus libris quamsimillimo. Habet enim Cyrillus, ut scriptores omnes, suam quamdam orationis formam ac faciem; quam, ut in ipsa vultus humani specie usuvenit, haud facile in alio deprehendas: eaque in Latino quoque, sed facilius ac certius in Græco perspicitur. Accedit al- terum argumentum, quod eædem sententiæ ac dogmata quibus in his libris utitur, in aliis item ejus libris, de quibus nulla est controversia, leguntur (a). Longum vero esset, neque necessarium, si eas omnes senten- tias persequi velim: satis erit ad eam rem demonstrandam unum aut alterum exemplum commemorare. Ne longius abeam, quod in primo libro posuit, substantialiter ex Patre et Filio procedere Spiritum sanctum, nonne Cyrillum auctorem coarguit? quo ex Græcis doctoribus nemo dogma hoc apertius protulit; nam eamdem sententiam cum aħbi, tum in Thesauri librox legimus, capite 2 et 3; itemque lib. xiv, cap. 1, et in Joannem lib. x, cap. 23. Insufflationem deinde Spiritus sancti in hominis corpus e limo formatum, ut Geneseos secundo legimus, id effecisse Cyrillus putat, ut Spiritus sancti munere animam ¸decoraret. Hanc sententiam in libro quoque in Evang. B. Joan. 11, c. 3, et lib. x11, c. 56, posuit. Cyrilli opinionem non satis probat B. Thomas in 1 par., q. 91, art. 4, et in libello quem adversus errores Græcorum scripsit, tanquam Cyrilli propriam agnoscit. Sed ut solet Patrum sententias modestissime in rectum sensum interpretari, ut magis eos defendere quam reprehendere videatur, eam reverentia tanti Patris permotus excusat, allegorice ab illo prolatum dicens. Excusari ac defendi aliter quoque potest, cum Cyrillus in eam sententiam venisse videatur, ut Marcionis et Manichæi blasphemias propulsaret, qui dicebant per insufflationem illam inditum esse homini Dei spiritum, eumque in animam hominis conversum. Hoc Cyrillus detestatus, negat Spiritum in animam conversum ; asseritque insufflationem illam ad decorem animæ, non ad corpus animandum profecisse.Non tamen negatSpiritus virtute atque efficacia corpus illud anima vivente vegetatum; sed simul fere animam vi Spiritus infusam, et evestigio sancti Spiritus munere decoratam. Quod perspicue dixit in Evangelium B. Joannis lib. u, cap. 3. Sed Cyrilli opinionis excusatio alterius operis est; nunc satis est ostendisse Cyrilli hanc esse sen- tentiam. Atqui in primo hujus operis libro hæc sententia posita est; quo verum esse Cyrilli hoc opus indi- catur. Expositiones vero divinæ Scripturæ, quæ in aliis ejus libris afferuntur, sicubi in his libris usus incidit, eœ- dem positæ sunt; quod ipsum eumdem esse prodit.Singuias recensere neque breviter possum, et otiosi hominis esset : idque cui libitum fuerit facile est ex indice Scripturæ sacræ, qui ad finem operis est positus, desumere, et illas inter se conferre.Quin etiam inter Cyrilli opera libellus quidam invenitur, qui Collectanea inscribitur; in eo multa sunt Scripturæ loca sublimiori sensu et anagogico explicata, pleraque ex libris pene ad verbum desumpta, ut illud «dè Moyse linguæ tarditatem excusante, de ætate Aaron, de virga in serpentem versa, de aquæ penuria, qua Israelitæ paulo ante ex Ægypto liberati, primum vexati probatique sunt, de pugna adversus Amalechi- tas inita, Josue duce, Moyse spectatore. In Græcis catenis præterea, in Pentateuchum præcipue, quæ in Vaticana bibliotheca sunt, quam multa ac prope dixerim omnia ex his libris accepta sunt? ita ut pene totos ibi insertos videas hos libros, atque Cyrilli nomine citatos. Postremo Anastasii patriarchæ Antiocheni, sanctissimi et eruditissimi viri, quem non moveat auctoritas ? Is enim in suo Deductorio libro de his libris testimonium profert, interrogatione vicesima. Locus autem quem citat adversus vanitatem auguriorum, de libro vi sumptus est. Ex his omnibus illud profecto liquet, proprium esse Cyrilli opus, neque apud quemquam puto hanc rem in dubium revocandam. Ne vero quisquam offendatur, cum testimonia, quæ de Scriptura proferuntur, aliquibus locis non con- gruere cum Latina editione viderit, admonendus is mihi est, id non in uno Cyrillo, sed in omnium Patrum tam Græcorum quam veterum Latinorum libris usuvenire. Hi namque omnes Veteris Testamenti Scripturis (a) Argumentum nulli secundum præbet ipse Cyrillus, initio Glaphyrorum in Genesin (p. 2), di- cens: Sciendum vero etiam hoc quod cum De adoratione et cultu in spiritu et veritate libros XVII scripserimus, multamque in illis contemplationum copiam complexi simus, capita huic operi inserta con- sulto prætermisimus et inexaminata reliquimus; tametsi interdum accidit ut alicujus eorum neces-, saria de causa meminerimus. › Edit. Patr.

CARD. ANGELO MAI PRÆFATIONES AD S. CYRILLI ANECDOTA SCRIPTA AB IPSO EDITA. (Bibliotheca Nova Patrum, tom. II, Romæ 1814; tom. III, 1845, in-4.) I. Editionum S. Cyrilli imperfectio.- Quoties ego generalem illam sancti Cyrilli Alexandrini operum editionem, ab Auberto Gallo septem tomis vulgatam, manu versabam, toties me cupere memini, ut nova aliqua curaretur, quæ tanto Aubertina plenior esset ac melior, quanto hæc minores alias et vetustiores superasse videtur. Etenim haud minimus hujus editionis nævus est, quod Latina Græci textus interpretatio varios habet auctores, qui viginti fere numerantur: quo fit ut Cyrilli elocutio neque consona neque uniformis Latinis auribus oculisque accidat: et quidem veri etiam crassique errores interpretum Latinas plagulas maculant. Necessariis insuper scholiis sive criticis sive exegeticis caret sæpe Cyrillus, et materia ipsa respirationes capitulorum divisionesque idoneas haud raro desiderat: Græcus vero contextus fœdis quan- doque mendis laborat; materiarum indices vel exiles sunt, vel alicubi nulli; quilibet deni- que editoris apparatus et isagoge, et singulorum operum veluti historia ac judicium frustra requiritur. Quanquam igitur haud leve est Auberti meritum, modesti cæteroqui hominis et ingenui, propter hanc tomorum tot quam gravi labore suo molem instruxit; attamen optandum erat, ut Maurinus aliquis monachus Cyrillum quoque consueto sodalitatis suæ splendore, doctrina ac studio sibi adornandum susciperet, quod ut aliquando meliore temporum condi- tione fiat, piis votis deposco. II. Scriptorum Cyrilli nupera conquisitio.- His de Auberti editione breviter atque, ut spero, æquabiliter dictis, nondum tamen ejus præcipuum memoravi incommodum, tot videlicet Cyrilli opusculorum defectum, quæ partim Græce, partim Latine dispersa in impressis libris exstabant, et Auberti notitiam diligentiamque fugerunt. Hæc scilicet accurate recenset Fabri- cius B. G. lib. v, cap. 22, n. 8 ( ed. nov. t. IX, p. 487 seq.), quæ nimirum a novo editore sedule colligenda sunt. Neque hic sistendum, sed in conciliorum actibus, præsertim Ephesini, in antiquis apologeticis, panopliis, scriptorum enarratoribus seu bibliographis, apprimeque in Photio, nec non antiquis auctoribus Mario Mercatore, puta, Facundo, Liberato, Anastasio, Leontio, et reliquis præcipue adversus Eutychis, Nestorii, Dioscori, Severi, aliasque sectas hujusmodi pugnatoribus, scripta Cyrilli rimanda sunt. Quid de Græcis dicam ad utrumque Testamentum catenis, quæ tot Cyrilli divitias ostentant? Me certe coacervandi cum majoribus scriptis minores etiam minimasve Cyrilli ad unum corpus reliquias cupido incesserat, totum- que Cyrillum decem circiter tomis comprehendendi: neque is injucundus labor fuisset, si otii satis suppeteret, vel si cæteras curas meas seponere decrevissem; quod quia non placuit, nolui tamen Cyrillum, quo pene præ cæteris delector, deserere: sed omissa omni editorum ejus operum sollicitudine, converti me potius ad indagandum quidquid tanti viri adhuc ineditum Vaticanis codicibus contineri haud fallaci conjectura vel certitudine potius compe- reram. Quod cum prospere ut puto egerim, et res ultra votum cesserit, facile erit deinceps futuris eruditis Cyrillum denique tum ex superioribus editionibus, tum ex his nostris addita- mentis cumulatum efficere: cujus mihi certe tanta ad manus venit copia, ut duobus eam voluminibus, non sine mea interpretatione exposuerim, quorum prius nunc describendum est. III. Cyrillus de Trinitate. - Episcopatum Cyrillus Alexandrinæ civitatis gerens, in qua superioribus annis Arius scelestissimam hæresim propagaverat, nihil impensius in suis scri- ptis concionibusque egit, quam ut illius hæresiarchæ, atque asseclarum, præsertimque recentio-

PRÆFATIONES. ris Eunomii, venenata scripta redargueret, plebemque curæ suæ pastorali creditam in ortho- doxa fide conservaret. Princeps et maximus de hoc argumento liber Cyrilli est Thesaurus, quo veluti ampliore armamentario ea continentur arma, quæ in hoc quoque minore de Trinitate cernuntur opusculo, quod planius atque contractius atque ad rudis populi usum accommoda- lius (sicut etiam in sequente De incarnatione ipsemet dicit) composuit Cyrillus. Alterum insigne de Trinitate scriptum Cyrilli, Dialogi septem sunt luculentissimi ad Hermiam, qui pariter fecun- dissimum Auctoris ingenium, infinitumque orthodoxiæ zelum demonstrant. Tertium De Trini- tate quoddam opusculum edidit primus sub Cyrilli nomine Wegelinus: verumtamen id nihil fere esse aliud quam interpolationem atque compendium operis Joannis Damasceni De fide orthodoxa, ideoque abjudicandum Cyrillo, jam diu critici docuerunt. Sed præter hæc nominatim De Trinitate inscripta opera, passim Cyrillus in voluminibus suis pro hoc præcipuo dogmate pugnat; et quidem etiam in præclaris, quos nos hoc tempore edidimus, commentariis ad Pauli Epistolas et ad Psalmos. Nunc se mihi obtulit Cyrilli ineditum, ut reor, opusculum De Trinitate in Vaticano perraro codice; quæ lucubratio plane ab illa differt, quam pari titulo sub falso Cyrilli nomine vulgavit Wegelinus. Ait autem Cyrillus cap. 3 se, postquam contra blas- phemias hæreticorum, Arianorum scilicet, satis decertaverat (puta in Thesauro, in commentario ad Joannem, et alibi), nunc hoc opusculum pie credentibus scribere, ut divina dogmata, extra omnem controversiæ aleam, didactico more exponat. Reapse autem promissum abunde facit: ea quippe perspicuitate et theologiæ peritia altissimum Trinitatis mysterium evolvit ac tradit, quæ tantum atque a Deo peculiariter edoctum magistrum decet. Tres singillatim divinas per- sonas propriis cujusque argumentis illustrat atque confirmat: idque opusculum, cedro sine dubio liniendum, viginti et octo capitulis terminatur. De incarnatione. - Sequitur, pari theologiæ merito, tractatus alter ex eodem codice sum- plus De Domini incarnatione, triginta quinque capitulis comprehensus, et a Cyrilli cæteris de hoc argumento scriptis prorsus diversus. Atque in hoc refutationem hæreticorum non ne- gligit, quorum neminem recentiorem Eunomio nominat. Illa vero calumnia a posterioribus Monophysitis Cyrillo imposita de unica Christi natura ab eo asserta, tam evidenter hoc scripto apodyntixãç dissolvitur, ut nemo jam contra hiscere ausurus sit. Quanquam vero pole- micam in hac lucubratione partem naviter tractat Cyrillus, attamen in exponenda Dei erga homines benignitate, quam incarnationis opus demonstrat, plurimus est; ut Christianum po- pulum Dei vicissim amore inflammet, atque in fide confirmet, quam egregie definit pium esse erga Deum ac revelationem obsequium, controversia omni curiosoque etiam examine omisso, cui certe indagini neque plebs neque maxima hominum pars idonea est De Deipara. Tertiam in hoc nostro volumine sedem occupat Cyrilli copiosa ac libelli instar oratio, qua ostenditur beatam Mariam re vera esse rectissimeque dici Deiparam. Exstabat hæc inedita oratio in Vaticano codice antiquo 1434 nec non in recentiore Ottob. 30; denique eamdem contineri scio in codice etiam Barberino 253. Rem hanc non semel Cyrillus, etsi obiter, non tamen incuriose tractaverat etiam sermone I contra Nestorium, necnon in epistola dogmatica ad Ægyptios monachos, quæ est in ordine epistolarum prima. Magnifice vero Vir- ginem celebrat et tertio quoque verbo appellat Deiparam in oratione habita Ephesi coram synodo. Adde locum orationis 1 De fide ad Reginas (Opp. t. V, parte ¤, p. 47 sqq.) Sed enim præclarum mihi obvenit, ut dixi in not. ad cap. 13, Justiniani imp. in ejus quam edidi epi- stola duplex testimonium de hac Cyrilli oratione, ita ut præter stylum et consuetam atque solemnem Cyrilli doctrinam, auctoritas etiam Augusta accedat, quæ omnem dubitationis scrupulum eximit. Et quidem ipse Cyrillus hoc se argumentum diserte tractasse narrat in epistola ad Maximum apud Baluzium Nov. Coll.concil. col. 915, his verbis: « Primum capitu. Jum est quod sancta Virgo sit Dei Genitrix. » Nisi forte eo loco de primo suo in Nestorium sermone cogitat: etenim id dogma postea, prout nunc in invento nostro legitur, multo uberius explicuit. Luculentam hanc Cyrilli orationem commendare verbis omittam, nullis enim laudibus eget; in cujus etiam clausula vehemens ad orthodoxiam retinendam adhortatio fit. Illud nequeo reticere, quod est Cyrillo nostro valde honorificum, simulque novum huic scripto suffragium adjicit. Etenim duo perillustres Patres, qui Eutychem reprehenderunt,

CARD. ANG. MAI Leo papa pluribus scriptis (a), Petrus Chrysologus una epistola (5) predicte Cyrillian? ora- tionis exordium sibi evidenter vindicaverunt. Leo quidem sermonem suum in Ballerin. edil, postremum, quo Eutychem refutat, sic cum Cyrillo exorditur : « Sieut peritorum prudentium- que medicorum est, passiones infirmitatis humane remediis prevenire, et quemadmedum saluti contraria declinentur, ostendere, etc.» Reliqua etiam consentiunt, nisi quod Cyrillus Dei, Leo autem pastorum providentiam memorat. Jam Petrus, haud quidem in predicta epistola, sed initio sermonis 4& (ed. Seb. Pauli) sic Cyrillum sque imitatur. « Peritus medicus quoties vario languore defessis plenany desiderat conferre medicinam, altas aperit morborum causas, etc., quamplurima remediorum genera, herbarum vires pandit, medicamentorum loquitur qualitates. » Dialogus.— Quarto loco posuimus de eodem argumento dialogum Cyrilli cum Nestorio in codice vat. 790 compertum, ubi is nominatim Cyrillo auctori inscribitur : neque hic certe col- loquendi mos a Cyrillo abhorret, ut ejus longi.cum Hermia et eum ipso Nestorio dialogi noti ostendunt. Certe fit hic perlucida Nestorii arguentis confutatio. Epistole &.— Cyrilli multas periisse epistolas manifestis indiciis constat. Atque utinam Aubertus non tam socors in illarum editione fuisset, qui ne numerare quidem eas meminit nedum aliquot scholiis aut historicis titulis illustrare | Nos ineditas quatuor invenimus in co- dice Vat. 1431, et partim etiam in Ottob. 1262, quas non Latina solum translatione, verum eliam aliquot adnotationibus comitari voluimus. Homilia de incarnatione Domini.— Alia homilia.—Sequitur apud nos homilia de incarna- tione Dei Verbi, que nonnisi Latine exstabat; Greece vero a nobis ex utroque predicto codi- ce deprompta fuit, novoque Latine lingue vestitu amicta. Item brevior illa que subtexitur de Nestorio ejecto homilia, Latine tantummodo in Ephesinis actibus obvia, Grece a nobis comperta fuit in Vaticanis codicibus 504 et 508, hancque item Latinitate rursus donavimus. Homilia de vinea.— Conciuneule de Zgyptiis martyribus Cyro ac. Joanne. Sancti. Cyrilli homiliam de evangelica vine: parabola, quam olim Latine tantum Achilles Statius, Lusitanus, ad Gregorium XIIf PP. impressam miserat, Graece ego in Spicilegio Rom. T. V edideram ex ipso Statii codice in bibliotheca Vallicelliana Romae superstite. Fuit enim Statius illius biblio- thecc conditor, ejusque illic imago cum elogio ad perpetuam rei memoriam prostat. Nune igilur ne Cyrilli homilia translatione Latina careat (etenim priscus et tenuis Statii libellus vix alicubi occurrit, et. ipsi mihi ad manus non est), hoc quoque Cyrilli seriptum utraque lingua, me interprete, exstare constitui. Et quoniam in Cyrilli homiliis versari eceperam, wes quo- que ejusdem conciuneulas de Agyptiis martyribus Cyro ac Joanne, quas mihi S. Sophroniu: in sua praedictorum, quam edidi, martyrum historia obtulit, hoc idoneo loco non sine anim- adversionibus aliquot ponendas curavi. De homiliis aliquot.— Quanquam sancti Cyrilli homilie plurimis fuerunt, teste Gennadic cap. 57, hisque adeo famigeratee, ut a Grzecis episcopis ad declamandi exemplum memoria mandarentur (ceu videlicet apud Latinos sancti Auguslini, Cyrillo coztanei, sermones multi. tudine ac celebritate excellucrunt), attamen ego de iis generatim post alios bibliographos n01 loquar, ne forte actum agere videar. Paucas tantummodo memorabo, quas vel integras vel il larum fragmenta ego edidi, vel in codicibus adhue retentas observavi. Sunt autem ha 1. Homilia de parabola vinee, quo nondum Grace fuerat edita. 2. Homilise tres brevissimw di SS. MM. Cyro et Joanne Grace, itemque Latine interprete Anastasio Bibliothecario. (Hujusce modi prorsus sunt tres illa $. Augustini conciuncule de S. Stephani miraculis in edit. Mau rin. t. V, p. 1215.) 3. Homili: fragnentum Quod Christus dici non debeat homo theophorus sed Deus incarnatus. 4. omilice quart seu sermonis contra Arianos fragmentum, 5. Pros yc ANC CIC FC Ml ie AUAM. IdMicgilici AE FULMINE dé qiiMdi Qu^ ddr am mid - aC oM MM BÉ Wm neci qi. UV Th MEI EN SRM i m IRE I I I m e EET d re Qe Ee DAS E RSE UNIES TTALANS RIA ET aH T^ ERES NEE NIS E ES od | sed Deus incarnatus. 4. YHomilice quart seu sermonis contra Arianos fragmentum. 5. Pros- phonetici ad Alexandrinos fragmenta. 6. Homiliarum partes aliquot in Nicete ad Lucam ca- .eo papa pluribus scriptis (a), Petrus Chrysologus una epistola (b) pradicte Cyvillianee ora- ionis exordium sibi evidenter vindicaverunt. Leo quidem sermonem suum in Ballcrin. edit, :ostremum, quo Eutychem refutat, sic cum Cyrillo exorditur : « Sieut peritorum prudentium- Jue medicorum est, passiones infirmitatis humane remediis prevenire, et quemadmedum aluti contraria declinentur, ostendere, etc.» Reliqua etiam consentiunt, nisi quod Cyrillus Dei, Leo autem pastorum providentiam memorat. Jam Petrus, haud quidem in predicta pistola, sed initio sermonis 4& (ed. Seb. Pauli) sic Cyrillum sque imitatur. « Peritus medicus Juoties vario languore defessis plenany desiderat conferre medicinam, altas aperit morborum. ;iausas, etc., quamplurima remediorum genera, herbarum vires pandit, medicamentorum oquitur qualitates. » Dialogus.— Quarto loco posuimus de eodem argumento dialogum Cyrilli cum Nestorio in :odice vat. 790 compertum, ubi is nominatim Cyrillo auctori inseribitur : neque hic certe col- oquendi mos a Cyrillo abhorret, ut ejus longi cum Hermia et eum ipso Nestorio dialogi noti ostendunt. Certe fit hie perlucida Nestorii arguentis eonfutatio. Epistole &.— Cyrilli multas periisse epistolas manifestis indiciis constat. Atque utinam Aubertus non tam socors in illarum editione fuisset, qui ne uumerare quidem eas meminit nedum aliquot scholiis aut historicis titulis illustrare | Nos ineditas quatuor invenimus in co- lice Vat. 1431, et partim etiam in Ottob. 1262, quas non Latina solum translatione, verum eliam aliquot adnotationibus comitari voluimus. Homilia de incarnatione Domini.— Alia homilia.— Sequitur apud nos homilia de incarna- lione Dei Verbi, que nonnisi Laline exstabat; Grece vero a nobis ex utroque predicto codi- ce deprompta fuit, novoque Latins lingue vestitu amieta. Item brevior illa quae subtexitur de Nestorio ejecto homilia, Latine tantummodo in Ephesinis actibus obvia, Grece a nobis comperta fuit in Vaticanis codicibus 504 et 508, hancque item Latinitate rursus donavimus. Homilia de vinea.— Conciuneule de Zgyptiis martyribus Cyro ac. Joanne. Sancti. Cyrilli homiliam de evangelica vinez parabola, quam olim Latine tantum Achilles Statius, Lusitanus, ad Gregorium XIIÍ PP. impressam miserat, Greece ego in Spicilegio Rom. T. V edideram ex ipso Statii codice in bibliotheca Vallicelliana Romae superstite. Fuit enim Statius illius biblio- thecc conditor, ejusque illic imago cum elogio ad perpetuam rei memoriam prostat. Nuno igitur ne Cyrilli homilia translatione Latina careat (etenim priscus et tenuis Statii libellus vix alicubi occurrit, et ipsi mihi ad manus non est), hoe quoque Cyrilli seriptum utraque lingua, me interprete, exstare constitui. Et quoniam in Cyrilli homiliis versari eeeperam, wes quo- que ejusdem coneiuneulas de Agyptiis martyribus Cyro ae Joanne, quas mihi S. Sophronius in sua praedictorum, quam edidi, martyrum historia obtulit, hoc idoneo loco non sine anim- adversionibus aliquot ponendas euravi, De homiliis aliquot.— Quanquam sancti Cyrilli homilie plurimis fuerunt, teste Gennadio cap. 57, hisque adeo famigeratee, ut a Grzecis episcopis ad declamandi exemplum memoria mandarentur (ceu videlicet apud Latinos sancti Auguslini, Cyrillo coctanei, sermones multi- tudine ac celebritate excellucrunt), attamen ego de iis generatim post alios bibliographos non loquar, ne forte actum agere videar. Paucas tantummodo memorabo, quas vel integras vel il- larum fragmenta ego edidi, vel in codicibus adhuc retentas observavi. Sunt autem he: 1. Homilia de parabola vinee, quo nondum Grace fuerat edita. 2. Homilise tres brevissimw de SS. MM. Cyro et Joanne Grace, itemque Latine interprete Anastasio Bibliothecario. (Hujusce- modi prorsus sunt tres illa $. Augustini conciuncule de S. Stephani miraculis in edit. Mau- rin. t. V, p. 1215.) 3. Homili: fragnentum Quod Christus dici non debeat homo theophorus, sed Deus incarnatus. 4. omilice quarto seu sermouis contra Arianos fragmentum, 5. Pros- (4) Leo in celebri ad Flavianum epistola, eap. 5, lecum quoque non aleo exiguum $. Augustini ex hujus contra sermonem Arianorum libro n. 8 ipsis verbis sibi vindicavit; quz res non leve Leonis erga Augustinum obsequium fuisse demonstrat. Ballevin. ed. t. 1, col. 821. (0) Miror sermonum Petri editores, qui hanc epistolam in actibus concilii Chalcedonensis ob- viam, et satis celebrem ac pretiosam, prelerisse quasi per incuriam vel potius. oblivionem aut iu- scitiam videntur.

PRÆFATIONES. tena (a). 7. Homilia De parabola decem virginum inscribitur Cyrillo in codice Syriaco Vat. 97; verumtamen ea legitur Græce sub Chrysostomi nomine in Græco codice Vat., exstatque in Mont- fauconii editione inter spurias t. VIII, p. 45 seqq., etsi multa cum varietate. 8. Homilia de audienda liturgia Cyrillo item inscribitur in alio Syriaco codice Vat. 200, sed tamen hanc habere Cyrillum auctorem nondum mihi persuasi. 9 et 10. Homilias duas Cyrillo inscriptas de ascensione Domini, et de tribus pueris Babylonicis atque Daniele, dixi olim me Græce et par- tim etiam Coptice in codicibus observasse; neque tamen his fidem adjicere ausus sum. Postea tamen alia quoque de iisdem testimonia sum nactus: itaque fieri potest, ut harum for- tasse alio tempore rationem habeam. 11. Homilia de paschate quædam tribuitur Cyrillo in uno Græco codice, in alio autem Chrysostomo. 12. Cyrilli homilia de B. Mariæ V. dormitione in codice Vat. Arab. 170, Script. vet. t. IV, p. 311. 13. Ejusdem Cyrilli Homilia de pœnitentia est in cod. Vat. Coptico 59, Script. vet. t. V, part. 1, p. 154. 14. Fragmentum Homiliæ de con- summatione sæculi. Vide ad Matth. xxiv, 29. 15. Adversus Eunuchos, ex Chronico Georgii Hamartoli et Joannis Siculi. Denique paschalem tertiam homiliam, seu epistolam, quam de- perditam quidam putant, nullis ego in codicibus reperi; neque ulla fortasse fuit. Feliciter tamen mihi obtigit, ut paschalis decimæ septimæ ineditam atque elegantem nanciscerer Ar- nobii Latinam interpretationem, quam in quinto Spicilegii Rom. volumine collocavi. De aliis vero nondum satis mihi perpensis aut exploratis, quas in codicibus scriptas aut memoratas interdum vidi, Cyrilli homiliis, dicere supersedeo. Denique tractatum De paschate, qui in edi- tionibus tribuitur Joanni Philopono, vidi inscriptum Cyrillo in uno cod. Vat., in alio tamen cod. prædicto Philopono. IV. Commentarius in Lucam.— Sed ecce aliud in volumine nostro continuatur longe majo- ris molis Cyrilli scriptum, quod paginas 332 occupat, commentarius nempe ad Lucæ Evan- gelium, quem nos gravi sane labore impendioque temporis ex duodecim Vaticanis catenarum codicibus compilavimus: ita ut quas Cyrilli reliquias ex quatuor vix codicibus ante hos an- nos delibatas Græce edidimus, nunc plurimum auctas et emendatas ex tot codicibus, addita etiam translatione nostra scholiisque, justi operis instar repræsentemus. Sunt autem codices hi, quos in libri marginibus litteris A. B. C. D. E. F. G. H. I. K. L. M. perpetuo denotamus 1. Codex A. Vat. membraneus, maximus, in fol., sæculi fere tertii decimi, Nicetæ catenam in Lucam continens cum Cyrillo plurimo. II. Codex B. Palat. Vat., bombycinus, in fol,, ejusdem fere ac B. ætatis, diversam tamen catenam continens. Hujus codicis, sub initio corrupti, apo- graphum insuper recente manu confectum inspeximus. III. Codex C. Vat., chartaceus, in fol., ubi item spissa in Lucam Patrum catena. IV. Codex D. Vat. membraneus, in fol., sæculi fer- me duodecimi, item catena. V. Codex E. Vat., chartaceus, in fol., continens Macarii Chryso- cephali non tam sermones quam Patrum, citatis accurate nominibus, catenam in Lucam. Id Macarii opus dicitur etiam Alphabetum, quia totidem sunt sermones quot alphabeti litteræ : cæteroqui in Vat. codice non nisi sexdecim exstant, id est usque ad litteram л. VI. Codex F. Vat. alius, chartaceus, in 4, qui non nisi mediocrem partem prædicti Chrysocephali continet. VII. Codex G. Reginæ Sueca, Vaticanus, sæculi circiter duodecimi, cum catena. VIII. Codex H. Vat. prænobilis, sæculi ferme undecimi, qui tamen in grandi mole, nonnisi partem Nice- tianæ catenæ complectitur. IX. Codex I Ottobonianus Vat., membraneus priscus, cum insigni ad prophetas omnes catena,] habens etiam paucos Cyrilli locos, qui diserte dicuntur ex ejus in Lucam commentario detracti. X, XI. XII, nobis K. L. M., exiguas admodum Cyrilli in Lu- cam reliquias nobis suppeditarunt. Duas quoque Latinas ad Lucæ Evangelium catenas inspe- ximus, unam divi Thomæ Aquinatis, Balthasaris Corderii alteram quæ sicubi plus aliquid Cyrillianum habuerunt, hoc Latine nos dedimus in adnotationibus, ut Cyrilli textus, hac sal- tem lingua, utcunque expleretur. Sed hæc, inquam, levia oppido incrementa sunt. Corde- rium autem fragmentorum suorum imperitum haud raro interpretem multis locis pene inviti redarguimus. (a) Cf. Lue. nt, 4, homilia de S. Joanne Baptista; mini, Idem commentarius Syriace inventus.- Græcorum Patrum ad Lucam catenam nuper, id. vi, 13, De electione apostolorum;-xu, 19, De divité horrea dilatare cogitante; - xix, 13, De la- lentorum distributione ; —xxIII, 33, De passione Do-

CARD. ANG. HAI est anno 1841, Oxonii, curis viri cl. Crameri ex Gallicano codice editam, sero accepi, post- quam ego opus Cyrilli meum profligaveram: alioquin ejus aliquot locis tempestive usus es- sem, si nihil aliud, certe ad collationem. Jam vero hac inspecta, in Cyrilli quas refert partibus, statim agnovi nonnisi tenuem libri mei partem illic contineri, cum illa ex unico nec copioso codice, meus autem liber ex duodecim ms. catenis, quarum aliquot copiosissimæ, prodeat. Etenim ubi quaterniones nostri pleni decurrunt, ibi interdum vel nihil codex Gallicanus ha- buit, puta in capp. J, XVI, XXIV: vel singula vix fragmenta, puta in cap. III et XV. Huc ac- cedit quod in libro edito Cyrillus cæteris Patribus interseritur, nullaque interpretatione La- tina scholiisve illustratur. Quæ dum historialiter narro, haud hercle quidquam præstanti Oxo- niensi libro detrahere volo, cui omnis a me debetur honor ac porro defertur, propter rei sa- cræ utilitatem, typorum splendorem, editoris strenuam sedulitatem atque peritiam. Sed ecce aliud me vehementer commovit, gaudioque affecit, quod ab ephemeridibus publicis nuntia. tum fuit, Cyrilli integros ad Lucam commentarios, in Syriacam linguam conversos, nuper ex Ægypto in Angliam esse perlatos; quod sane exemplar si nulla læsum lacuna sit, periteque ab interprete Syro elaboratum, Cyrilli demum totum ordinatumque ac purum opus, in alieno saltem idiomate repræsentabit. Nam catenarum incommoda quæ sint, nemo eruditus ignorat (quanquam et illa peculiaris harum et verissima laus est, quod meliorem cujusque operis suc- cum delibare solent). Eclogarii scilicet partes operum pro libito suo excerpunt, et ubi lubet collocant, et quandoque etiam interpolationibus violant. Cum autem volumen nostrum haud ex uno, sed ex duodecim mss. codicibus sit conglutinatum, vix fieri potest ut partes omnes sedem propriam, post eclogariorum licentiam et discrepantiam codicum, retineant; quam rem nonnisi integrum operis corpus præstabit. Si igitur Græca nostra ante Syriatici libri edi- tionem in Angliam venerint, multum, credo, interpretando Cyrillo proderunt; sicuti vicissim nobis magnopere fuisset commodus Anglicanus liber ordinandis Græcis ac perpoliendis, si (quod fieri non poterat) ad nos maturo tempore pervenisset. Rei hujus persimile exemplum est Eusebii Theophania, in Syriaco pariter codice his annis inventa, cujus Græca fragmenta a me antea vulgata, cl. Leus interpres et editor non habuit ; nos autem, libro ejus accepto, Græca nostra excussis denuo Vat. codicibus multum auximus et recensuimus; qua super re in quarto Bibliothecæ hujus volumine satis diximus. Jam nemo nobis objiciat, quod Cyrillum ex catenis, non autem ex codice proprio integroque, vulgemus: nam præterquam quod nulla alia suppetebat rei conficiendæ ratio, nihil nos inusitatum egimus. Ecce enim Origenem in Genesim, in Proverbia, et in Psalmos, nonnisi ex catenis Ruæus utcunque restituit: ejusdem- que item Hexapla magnam partem catena suppeditarunt. Theodoretum et Athanasium in Psalmos catena solæ Sirmondo et Montfauconio obtulerunt. Chrysostomi satis copiosas et egregias in Jeremiam explanationes nusquam nisi apud Ghislerii catenam habemus. Eusebium in Lucam, Polychronium in Danielem, Didymum in secundam ad Corinthios nos ipsi catena- rum ope adjuti in lucem extulimus. Postremo qualis quantusque percipi ex hac Cyrilli edi- tione fructus possit, lector per se quisque sentiet, et noster etiam rerum index partim demon- strabit, præsertim in re dogmatica, circa Christi divinitatem, originale peccatum, divinam gratiam, sacramenta baptismi, pœnitentiæ, atque eucharistiæ, de quo postremo præsertim dogmate divinus est Cyrilli locus (ad cap. xx, vers. 10, in fine), quem nulla unquam hæresis neque præsens neque futura labefactabit. Sed de Cyrilli in Lucam commentario satis (a). Su- perest ut de reliqua voluminis continentia dicamus. V. Contra Synusiastas et alios.-Est inter Syriacos bibliothecæ Vaticanæ codices pervetus quidam, numero 140 notatus, sæculo octavo, ut Assemano videtur, scriptus, qui Joannis Ca- sariensis inter quintum sextumque sæculum clari apologiam continet concilii Chalcedonensis pra diximus. Nunc ecce hæc scribens, in aliud te- (a) Testimonia vetera pro Cyrilli in Lucam com- mentario olim nos citavimus, Latinas catenas divi Aquinatis atque Corderii; item Græcas Vaticanas in prophetas ubi pauca fragmenta citata reperimus : deinde scholiastas aliquot Vatic. Item catenas Vat. in Luc., quarum nunc numerum auximus usque ad XII. Denique adest codex Syriacus, de quo su- stimonium incido Joannis Cyparissiotæ decad. vi, Bib. PP. Lugd. t. XXI, p. 420, qui Turriano inter- prete ait: Sanctus Cyrillus Alexandrinus in expla- nationibus ad Lucam ait: Factam esse dicimus trans- figurationem (Domini) non sic quidem ut corpus hu- manum figuram amiserit, sed splendore quodam in- dutum fuerit, etc., usque ad sustinere potuerunt. Qui locus Græce nunc apparuit in editione nostra Luc. IX, 29 cum ea tantum levi varietate, quam sive Cyparissiota, sive eclogarii nostri, solempi more fecerunt. Adde Joannem Cæsariensem in adnotatione nostra ad vers. 22 capitis 11 Lucæ.

PRAEFATIONES. adversus contemporalem suum Severum, patriarcham Antiochenum, Acephalorum coryphæum et doctorem totius Orientis pestilentissimum. Joannes itaque ut adversarium, Cyrillo semper prout notum est abuti solitum, iisdem armis configat, multos, id est XLVI, Cyrilli locos ex operibus nunc deperditis, contra Synusiastas, et contra Diodorum Tarsensem ac Theodorum Mopsuestenum, nec non ex commentariis in Matth., Luc. et Paul. recitat; quos ego luben- tissime in hoc volumine Latine saltem exposui: præsertim quia librorum contra Synusiastas et contra Diodorum ac Theodorum sex jam ego originalia compereram Greeca fragmenta, quo- rum postea veritatem Joannes Cæsariensis confirmavit. Partes commentarii in Cantic. Salomonis. - Notissima et universalis SS. Patrum regula est, canticum Salomonis nonnisi spiritali sensu de Christo ejusque Ecclesia esse intelligen- dum quamobrem gravi reprehensione digni sunt, quicunque ab hac decentissima Patrum omuium norma discedere audent. Ecce autem et Cyrillus noster in eo explanendo cantico a trito solemnique Ecclesiæ more non declinat: cujus ego deperditi commentarii cum ante hos annos fragmenta Græce tantum ediderim in Procopii catena (AA. class. t. IX), nunc collato rursus Vat. codice, et addita Latinitate, in hac Cyrilli anecdotorum congerie commode ex- hibeo. Neque in his desunt singulares aliquot sacri textus lectiones, præter eximiam au- cloris pietatem, et de sancti chrismatis sacramento testimonium (ad vers. 12 capitis IV). His ego commentarii partibus Cyrilliana quinque alia diversi argumenti fragmenta subtexenda curavi. Contra Julianum. Adversus Eunuchos. De Synagogæ repudio. Fragmenta multa minora.— Ne minora quidem Cyrilli fragmenta, quotquot inter edita a me scripta, vel in codicibus ex- stiterunt, neglexi. Itaque primo undeviginti particulas sumpsi partim ex codice Vaticano 1431, partim ex Columnensi, et ex meis Leontio atque Anastasio. Deinde alias XXV particulas ex deperditis adversus Julianum libris, a Joanne eclogario citatas, ut in Monito dicitur. Insigne postea magni Cyrilli apud nos segmentum est adversus eunuchos, de quo in Monito verba fa- cimus; nec non de junioris specimine quod sequitur. Postremo fragmentum ex libro de Sy- nagogæ repudio, de quo etiam in Monito suo loco. Atque hæc omnia Latinæ translationis commoditate frui voluimus. EJUSDEM PRÆFATIO AD TOMUM III. I. Cyrillus quæsitus in catenis Veteris Testamenti. - Alterum hoc procedit anecdotorum S. Cyrilli Alexandrini scriptorum volumen, cujus Græcum textum ex codicibus hausimus, Lati- nam vero interpretationem festinato studio publici usus gratia fecimus; et parco licet, sed tamen rei præsertim dogmaticæ idoneo adnotationum comitatu stipavimus. Nostræ igitur ob vestigandum Cyrillum curæ ad ineditas Patrum catenas præcipue respexerunt. Sed in manu- scriptis quidem ad Octoteuchum et historicos SS. Bibliorum libros commentariis, Cyrillum quærendum vix putavimus; quia præterquam quod ad Pentateuchum Glaphyra Cyrilli edita exstant, copiosa insuper vulgata fuit superiore sæculo Lipsiensibus typis Patrum catena, quæ Cyrillum quoque, perinde ut est in Vaticanis catenis, continet (a). Attamen ad libros Regum egregiam planeque diversam Patrum catenam Venetiis nos in Bessarionis cardinalis codice non observavimus solum, verum etiam quidquid erat Cyrilli ineditum manu nostra inde ex- scripsimus, atque hoc volumine inclusimus. Ad Jobum scripsisse Cyrillum constat; cæteroqui in Vaticanis codicibus nihil præter illam, quam Junius edidit, catenam reperi. De Cyrilli peramplis in Psalmos commentariis infra dicam. Ad Proverbia vix unum comperi Cyrilli fragmentum; nihil autem ad Ecclesiasten. Ad duodecim minores prophetas Cyrilli curæ æta- tem tulerunt; item ad Isaiam: multa vero Cyrilli ad Jeremiam fragmenta vulgavit in catena Ghislerius. Ad Ezechielem vix octo exigua Cyrilli fragmenta Vaticana catena, cæteroquin ingens, nobis obtulit; et ad Danielem tria. Cyrillum in Ezechielem scripsisse, extra omnem dubitationem est: nam præter reperta a nobis fragmenta in catenis, Bandinius Catal. cod. (a) Catena Lipsiensis, post diligentem cum editis collationem factam, nihil nobis ineditum suppeditavit. EDIT. PATR.

PRÆFATIONES. mytho, capp. 9 et 20, locos tres recitavit, qui ad Testamenti Veteris libros spectant. Quin adeo in codicibus quoque Vindobonensibus 157 et 230, apud Lambecium, idem Leonis patricii opus servatur. Mihi quidem duo prædicti operis codices Vaticani comperti sunt, quo- rum alter integrior gemina quæ dixi Cyrilli scholia suppeditavit. (Alterum quoque diversi generis mihi in manibus est Leonis xetuntov, sed ejus descriptio tempus aliud occasionemque postulat.) Nunc, etc. Hic editor Romanus fragmenta duo profert, quæ loco suo exhibemus. Vid. ad I Joan. 1, 5, ef II, 13. 4. Cyrilli comm. in IV Pauli Epp. — Reliqui ergo mihi fuerunt in Vetere quidem Testa- mento, liber Psalmorum; in Novo, Pauli Epistolæ, ad quas divinæ Scripturæ partes præcla- ram ædepol Cyrilli explanationem inveni. Atque ut de Pauli Epistolis primum dicam, in illa ad Romanos, in utraque ad Corinthios, itemque ad Hebræos satis prospera fortuna usus sum : in reliquis quanquam eas Cyrillum partim saltem illustrasse compertum est, nihil ego reperi, præter singula fragmenta ad Galatas et ad Colossenses. Igitur ut in quatuor Epistolis, quas dixi, sistam, codex Vaticanus valde pretiosus, sæculi ferme XII, egregias mihi Cyrilliani commentarii partes ad Rom. et ad Corinth. I et II suppeditavit; quas ego diligenter exscri- ptas, adnotationibus etiam prout opus fuit instructas, et Latina interpretatione donatas, in priore voluminis parte typis expressi. De doctrinis vero Cyrilli præcipuis, tum in adnotationi- bus tum in indice lectores admonui. Magna equidem voluptate fruebar, dum tantam præstantissimi Cyrilli partem ex eo codice eruerem ; idque ego paulo post annum 1841 efficiebam: etenim intra hoc octennium, usque ad 1849, quinque hæc Nova Patrum bibliothecæ volumina adornabam, interrupto identidem propter alias occupationes labore. Interim vero ex Anglia catenas Patrum accepi, quæ Græce tantum a cl. J. A. Cramero annis 1841 et 1844 imprimebantur: ubi quod attinet ad Epistolam Pauli ad Romanos, et ad Corinthios primam, partes meas Cyrilli Vaticanas, quas jam impresseram, vidi cum illis con- temporalis in Anglia editoris passim congruere (quanquam etiam catenis incognitum Cyrilli tractum Nicephorus nobis suppeditavit ad cap. x), non ita tamen in secunda ad Corinthios, ubi Cyrilli partes Vaticanæ nihil habent Anglico libro simile: etenim Crameri codex Cyrilli ad hanc Epistolam curas prorsus desiderabat. Sed enim in prioribus quoque Pauli Epistolis edi- tio mea satis in hoc differt, quod Cyrillum a reliquorum interpretum turba seorsum exhibet, et cum interpretatione Latina, quam Anglicus liber nullam habet. Postremo super Epistolam ad Hebræos nihil Cyrilli mihisuppeditabant codices Vaticani(a); memineram tamen, me Medio- lani in bibliotheca Ambrosiana olim vidisse codicem satis amplum (E. 63, part. inf.), in quo Patrum Græcorum catena in Epistolam ad Hebræos continebatur. Itaque cum inde quidquid erat Cyrilli, benigne annuentibus loci præsidibus, mihi sumere decrevissem, catenam a Cra- mero editam cum illa Mediolanensi fortasse congruere suspicatus sum, et inspecto libro co- gnitum est, ex duabus a docto Anglo ad prædictam Epistolam catenis editis, priore integra, altera tantum dimidia propter codicis Parisiaci, unde sumpta fuit, defectum; cognitum, in- quam, est hanc alteram integram esse in codice Mediolanensi, cujus ope optatum diu Cyrilli supplementum consequi poteram. Quamobrem postulavi a R. D. canonico Josepho Robbiato, linguæ Græcæ egregie perito, et legendis codicibus apprime idoneo, ut mihi excerperet Cyrilli parles in Parisiensi codice desideratas: quod dum ille studiosissime faceret, recte agnovit permulta ex eo Cyrilli commentario segmenta ad illius edita opera pertinere, etsi insignibus cum varietatibus, detractis nimirum aut breviatis multis, mutatis nonnullis, ut in hujusmodi excerptis usuvenire solet. Sed tamen tractus quoque complures in codice inerant, qui in nullis Cyrilli editionibus videntur occurrere. Utrum vero ipse Cyrillus scripta sua in diversis propriorum operum locis repetiverit,`an ea res potius catenarum auctoribus tribuenda sit, merito ambigitur. Certe qui ampla Cyrilli vo- lumina pervolutabit, haud raro comperiet rem eamdem, præsertim dogmaticam, multis locis, iisdem propemodum verbis vel certe sententiis ab auctore inculcatam, puta in Thesauro, in li- bris De adoratione in sp. ac ver., in Glaphyris, in dogmaticis ad Theodosium et ad reginas tractatibus, ad Hermiam, contra Nestorium, et denique in Homiliis. Itaque fieri potest ut Cy- rillus dum in hanc Pauli Epistolam postremo fortasse tempore commentaretur, iis aliquando, (a) Nonnulla tamen fragmenta in Epist. ad Hebr. ex codicibus Vaticanis ediderat Maius tomo }[ Bibliotheca Novæ, p. 484. PATROL. GR. LXVIII.

CARD. ANG. MAI Gr. Laurent., t. I, p. 119, duo alia perbrevia in codice miscello memorat, quæ a nostris diversa sunt. Quid plura? Leo Allatius in Enchiridio, p. 38, ut ostendat Spiritum sanctum esse spiritum Pilii, citat Cyrilli explanationem in Ezechielem letext. Mihi tamen pretiosum hoc summeque optandum Cyrilli scriptum nusquam comper- tum est. Felicior in Cantico Salomonis fui, ad quem librum non ita paucas Cyrilli reliquias superiore volumine complexus sum. Mitto libros deuterocanonicos Tobia, Sapientiæ, Eccle- siastici et Machabæorum, quos prisci Patres curis suis raro aut vix attigerunt: quanquam Sapientiam certe atque Ecclesiasticum Cyrillus noster ceu divinas Scripturas non semel laudat: Sapientiæ autem libro regia manus Matthæi Cantacuzeni Græcum commentarium addi. dit, cujus nos excerpta in alio volumine inter scholia ad Nicephorum sparsim dedimus. II. Item in catenis Novi Testamenti.—Jam in Novo Testamento, ad Matthæum quidem ex amplis qui perierunt Cyrilli tractatibus, mediocris fragmentorum numerus in Possini et Cor- derii catenis legitur: sed tamén ego quoque coacervaveram nova Cyrilli fragmenta ex Vati- canis codicibus, ac pene impresseram; sed accepta interim Oxoniensi cl. J. A. Crameri Græca catena, multum ex Vaticanis deminui; ita tamen ut fragmenta supra viginti mihi adhuc ine- dita superfuerint (a). Conquisitis novis in Matthæum Cyrilli reliquiis, de commentario ejus ad Marcum cogitandum a me esse non judicavi; quia in eo, quem olim Possinus typis Barberinis Romæ excudit, Victor Antiochenus (ut certe inscribitur) auctor ait neminem præter se com- mentarios in Marcum scripsisse. Revera autem ne in Vaticanis quidem codicibus Græca ulla Marci explanatio legitur, præter illam quam sub Victoris nomine editam dixi : quæ cætero- qui multo copiosior mihi variansque occurrebat in codice Vat. 756, nec non in Ottoboniano 113, quo in utroque exemplari non Victori id opus tribuitur, sed Origeni. Sed tamen in Ottobo- niano alius quoque nominatur hujus scripti auctor Leontius Etolus. Etenim fol. 49, ubi opus incipit, ita se habet titulus : Tum in margine ascribitur: 'Allayou Aɛovelou and tñe Altwhlaç. Ecce autem cl. Anglus Crame- rus in duobus nuper Parisiacis codicibus, nec non in Bodleiano, hunc in Marcum commenta- rium Cyrilli Alexandrini nomine prætitulatum observavit, et in sua catenarum serie Græce cum additamentis exhibuit deque eo titulo sive auctore modeste ac docte in suæ præfatio- nis calce disseruit. Verumtamem hæc nos historice tantum narramus; neque enim inter qua- tuor hæc nomina, Origenis, Cyrilli, Victoris atque Leontii, interponere nostrum judicium volumus. Quanquam si ea potius ex diversis Patribus catena est, ut satis constare videtur, quam unius hominis lucubratio, nemo jam mirabitur variare in titulis nomina auctorum. Nihil nos igitur Cyrilli ad Marci Evangelium proferimus; quandoquidem quæ in codicibus Vaticanis incrementa erant, ea neque Cyrilli nomen gerunt, neque jam post Oxoniensem librum incognita sunt. Sed ecce demum Cyrilli grandes et indubias ad Lucam lucubrationes, in superiore volumine nos ipsi edidimus. Ad Joannis Evangelium exstat magnus Cyrilli duo- decim libris commentarius; sed quia septimi et octavi libri lacuna, nonnisi ope catena Galli- canæ expleta utcunque fuerat, alia mihi supplementa inventa sunt, quæ neque Aubertus neque Corderius in excerptis habuerunt, et prædictum detrimentum minuunt. Ad apostolo- rum Actus fragmenta Cyrilli paraveram Ecumenio incognita; sed ea demum omisi, præter unum, postquam cognovi nuperas ad eum librum ex catenis accessiones. Postremo ad Apoca- Jypsin nihil habeo Cyrilli quod afferam. III. Cyrilli fragmenta ad Ep. cath.-Cyrillum catholicas quoque Epistolas commentariis suis ornavisse, satis constabat apud Montfauconium Biblioth. Coislin., p. 163, ubi is in anti- quissimo miroque codice CCII, sæculi v vel vi, narrat exstare tum aliorum Patrum, tum etiam Cyrilli scholia, quæ tamen ipse non recitat. Sed enim complura dat Cramerus in catena ad catholicas nuper Oxonii edita. Ego vero cum Cyrilli nomen in Vaticanis ad eas Epistolas commentariis frustra quæsissem, tandem his diebus gemina reperi Cyrilli ad primam Joannis Epistolam scholia, quæ fausto casu conservavit Leo patricius et Caniclei præfectus in sua inedita utriusque Testamenti summaria expositione, cujus olim Leo Allatius De Engastri- (a) Quibus accedunt ea quæ jam Græce ediderat Maius, t. VII et VIII Scriptorum veterum, et iterum protulit cum interpretatione Latina in t. II Biblio- theca Nova PP., p. 476. Adde fragmentum ad Matth. XVII, 26, ex incerti auctoris Panoplia dogmutica apud Mai ibid., p. 622.

PREFATIONES. ex Theodoreto atque Chrysostomo constare, libri editi demonstrant. Quamobrem hinc lacunæ aliquot in Oxoniensi editione relictæ expleri potuissent, et menda etiam codicis Parisiaci, vel quorumlibet librariorum, tolli. Satis constat Cyrillum suos commentarios in sermones (26yous) distribuisse, uti reapse se habet commentarius ejus in Isaiam, nec non Thesaurus: quanquam ii sermones, sectiones potius commentariorum dicendi sunt. Certe Severus Antiochenus apud nos citabat Cyrilli in Ep. II. ad Cor. tertium et septimum sermonem (26yov) (a). Cæterum generalis horum Cyrilli operum exegeticorum titulus modo fuit ¿pµnvela, interpretatio, modo úñóµvŋua, commenta- 5. Cyrilli commentarius in Psalmos.- Post Cyrilli ad quatuor Pauli Epistolas commenta- rios, de ejusdem ad Psalterium lucubrationibus cogitare cœpi. Etenim ego Balthasaris Corde- rii in Psalmos catenam cum aliquo Vaticano codice forte comparans, statim agnoveram com- plures Cyrilli partes Corderianæ editioni deesse. Itaque constitui ea tantum Cyrilli segmenta ex Vaticanis codicibus sumere, quæ in tribus Corderianæ catenæ voluminibus non apparebant. Hoc suscepto proposito, cœpi Vaticanas ad Psalmos catenas prout se dabant excutere, tot- que illarum inveni codices, ut duodecimum numerum mihi expleverint; quos ego codices in libri mei marginibus denoto litteris A. B. C. D. E. F. G. H. I. K. L. M. Et quidem Cyrilli nomen in singulis codicum locis perpetuo scribitur, ut dixi in adnot. ad vers. 9 psalmi XLI. His accedit unicum folium Veronense, de quo mox loquar. Ibi enimvero cœpto et paulo lon- gius progresso opere, cum inedita Cyrilli materia affatim et supra omnem spem abundaret, pœnitentia me cepit, quod supplementa Cyrilli seorsum a catena Corderii typis excudere in- stituissem, cum contra oportuisset Corderianas potius Cyrilli partes inter libri mei multo uberiores ac præstantiores divitias conserere: quo faeto, integrum prope Cyrilli ad Psalmos commentarium in seriem restituissem. Tanta enim est Cyrillianæ rei in Vaticanis codicibus copia, ut fragmenta antehac edita longe superet obruatque. Nunc quia consilium mutare cœpto in opere non licebat, superest ut tum demum totus Cyrilli in Psalmos commentarius una serie connectatur (b), cum omnia sanctissimi viri opera, partim adhuc dispersa aut per- turbata, novo ac meliore apparatu edentur; quod fore auguror, et in superioris voluminis prologo satis suasí. 6. Codices unde sumptus Cyrillus. -Sunt autem catenarum in Psalmos Vaticani codices, unde nos Cyrillum hausimus, hi. I. Codex quem A. appello, inter cæteros præstans, mem- braneus, sæculi x, in fol. Continet is Niceta in Psalmos Patrum catenam, præfixo pro- logo, quem nos ante Cyrillum nostrum exstare voluimus. Est hic idem codex unde olim Felckmannus nova magni Athanasii ad Psalmos fragmenta extulit, quæ in Montfauconii edi- tione videre est. Quia vero hic codex nonnisi usque ad psalmum LXXVI porrigitur, satis constat deesse alterum paris molis volumen, quod num alicubi adhuc exstet, valde dubito. II. Codex B., chartaceus, sæculi xv, fol., in duo magna volumina dispertitus, cum catena Pa- trum ad Psalterium totum copiosissima. Quare et hic inter fere nobilissimos habendus est. III. Codex C., bombycinus, in 4, sæc. XIV, qui præter catenam habet etiam adjunctam quam- dam paraphrasim; ita tamen ut a psal. xxxvi ad Lr et interdum alibi scholiorum comitatu destituatur. IV. Codex D., membr., in fol., sæc. XI, valde nobilis, cum perpetua catena, cum hexaplaribus in margine varietatibus, et cum grandi isagoge, ex qua Montfauconius in alüs lecta codicibus tria Origenis opuscula edidit ante celeberrimam suam Hexaplo- rum restitutionem. V. Codex E., membraneus, fol., sæc. XIV, catena in totum Psalterium. VI. Codex F., in 4., membraneus, sæculi XI vel XII, eleganti scriptione, in Psalmos omnes catena. VII. Codex G., fol., chart., recens, catena a psalmo LI usque ad finem Psalterii. VIII. Codex H., fol., chart., in duo volumina sectus, qui fuit olim Giberti episcopi Veronensis, catena densa a psalmo Lv in omnes reliquos, quæ cum illa præstante codicis B. valde conspi- rat. IX. Codex I, membr., fol., sæc. XI, catena a psal. primo ad quinquagesimum; quare vix est dubitandum, quin alia duo paris molis volumina interierint vel alicubi lateant. Est vero hic codex multo utilissimus, quia spatiosa pene præ cæteris continet Patrum excer- (a) Vide not. ad Cyrilli Expositionem in II Cor., cap. xii, vers. 3. (b) Quod in hac novissima editione fecimus. EDIT. PATR.

PRÆFATIONES EDITIONIS GRÆCO-LATINÆ. PRÆFATIONES EDITIONIS GRECO-LATINE ARMANDO JOANNI, si occasio ferret de Græcis lexicis loqui, quæ permulta in Vaticanis codicibus latent, dilatando sermoni nostro campus pateret: atque hæc non spernenda fortasse mantissa foret lexicorum illorum quæ Photius in sua Bibliotheca numerat a cod. cxlv ad clviii. Profecto in his Vaticanis nonnulla certe excellunt, quorum tamen materia cum Suida et cum etymologicis sæpe congruit; sed non sine varietate multa seu vocabulorum seu etiam exemplorum: quo fit ut egregia etiam deperditorum operum fragmenta, quasi auri probatissimi scobem, nancisci possimus. Sed de his alio fortasse tempore agemus. QUE JOANNE AUBERTO CURANTE Tomis septem prodiit Lutetiæ Parisiorum anno 1638, Regiis typis, fol. EMINENTISSIMO SANCTÆ ROMANÆ ECCLESIE CARDINALI DUCI DE RICHELIEU, PARI FRANCIE. Magni Cyrilli monumenta offero tibi, cardinalis eminentissime, tardumque nomen, quod expedire pridem gestit animus, aliquando persolvo. Vixdum huic operi mentem adjeceram, cum me regis interpretibus ascriptum gravi tuo de me judicio et officii necessitate quadam in istud laboris impulisti. Quid reliquum erat, nisi ut eo perfunctus publica memoris animi testi- ficatione debitam E. T. gratiam insignirem, et inscriptione tui nominis editioni huic auctori- tatem ac decus adjungerem? Nam quanti sit invictum illum hæresum domitorem ac trium- phatorem E. T. sistere, nemo potest non interpretari, nisi qui quantus sis, et qualem in hoc regno et Ecclesia Dei personam sustineas, non intelligit. Annus tricesimus supra centesimum agitur, ex quo Jodocus Chlictoveus, theologus, ejus in Joannis Evangelium Commentarium a G. Trapezuntio Latine versum G. Ambasii cardinalis amplissimi patrocinio primus commen- davit. Felix ille oblatis sibi tunc viri tanti auspiciis: felicior tamen nunc ego tuis. Quanquam enim erant in Ambasio card. summa quamplurima, altissima prudentia, rerum maximarum usus, auctoritas et amplitudo prope singularis: ea tamen in te sic eminent universa, ut ex- pressisse perfecte demum videare quod ille antea feliciter adumbravit. Istud certe eximium, quod cum incredibili rerum divinarum et humanarum scientia summam de litteris bene me- rendi facultatem obtines, præsidiisque omnibus abundas quæ sunt ad eas tuendas ornandasque necessaria. Quæ cum in te largius quam in quemquam nostrorum hominum Deus Opt. contu- lerit, simul etiam edixisse videtur, a nullo præsentiorem ut illæ opem quam a te quærant aut sperent. Unde mirum nemini videri debet, inter tot publicæ rei curas tuum illum ingentem et magna volventem animum ad optimas de juvandis et amplificandis iis cogitationes subinde re- vocari, eaque versare ac moliri, quæ, si Deus aspirarit, profecto efficient ut eæ disciplinæ quæ te talem tantumque fecerunt, receptis per te ornamentis, quales et quantæ sint omnes intel- ligant. Itaque cum te propemodum unum hoc tempore doctrinæ omnes appellent, tamque supra se positum te, quam pro se, esse norint, theologia peculiari jure tamen agnoscit suum : cui si ad magnificas illas substructiones armamentarium adversus hæreses olim addideris, plura sane ac certiora tela quam Cyrillus non jam noster, sed totus tuus, ministrabit nemo; seu disse- rendi vis et acumen quæratur, seu argumentandi varietas et copia, sive disputandi vehemens et accurata ratio Christianæ mansuetudini ac modestiæ conjuncta: quibus virtutibus ita pollet, ut hanc ei laudem cæteri Græciæ Patres non invideant. Quis enim unquam hæreticos et eorum asseclas, si in sententia permanerent, acrius confutavit, aut, si quando se studio pacis inflecterent, ad veram ac sinceram fidei confessionem mitius perduxit ? In præfractum Nestorium quantum et quam invictum animi robur jactatis Ecclesiæ rebus adhibuit ! At vero in Joannem Antiochenum, Theodoretum, et alios adversarum partium episcopos, cum ad sani- tatem redissent, tam æquum et placatum se præbuit, ut librum de emissario, et quos contra Julianum deserturem scripserat examinandos eis miserit. His machinis Christianæ militia

PREFATIONES EDITIONIS GRÆCO-LATINÆ. dux fortissimus gentilium et hæreticorum arces olim evertit. Et, si tuis auspiciis, cardinalis eminentissime, in exteras orbis regiones aliquando transferetur, ibit porro illis ipsis insignis armis in Nestorianas reliquias, aliaque istiusmodi menstra, quæ pridem Oriens alit, aut quæ non multis abhinc annis Occidens infausto partu suscepit. Quibus propositum cum sit S. Spi- ritus et Christi Domini divinitatem, fidei nostræ caput, evertere, acerrimi pugilis vim et incur- sum non frustra sentient, qui tot olim Christi Dei hostes incredibili virtute prostravit. Nee magis ab illo tuti fore censendi sunt novatores: quorum strenue confutandorum cum tibi Deus animum ac mentem indiderit, nec te pigeat gravissimorum negotiorum intervalla hoe otio sancto distinguere, rem decidendis iis quæ in religione sunt controversa capitibus utilissimam certe feceris, si tuo beneficio, quæ tibi amplitudo est animi, vetera id genus sanctorum Patrum monumenta studiose conquirantur, et per idoneos homines in lucem edantur. Ex his enim quæ fuerit primava fides, quæ disciplinæ forma, et qui ritus antiqui omnium optime dignoscitur, et vix ulla suboriri potest in fide novatio quæ non possil corum præjudicio deleri. Hoc vero te manet facinus pulcherrimum, cardinalis eminentissime, hæc e maximis tuis innumerisque laudibus una eo quem in regno Francorum et Ecclesia Dei obtines gradu longe dignissima. Alii alios tibi triumphos optent : omnes ego tibi, sed in primis eos vovere non desinam, quorum non in terris modo, sed et in cælis consignata memoria immortalem te ex mortali faciant. E. T. D. LECTORI. JOANNES ALBERTUS. Qui Græcorum Ecclesiæ Patrum lucubrationes Latine tantum in lucem dedere, tametsi labore suo non parum Ecclesiæ profuerunt, nonnihil tamen posteris intulisse videntur incommodi, quod Græci codices nou pauci quibus usi erant, hominum tandem incuria, cum Latinæ versionis opportunitas adesset, in situ ac tenebris perierunt. Hoe damnum senserunt olim permulti Ecclesiæ Patres: nec ejus immunis Cyrillus exstitisset, nisi studiosi homines jam periclitanti salutarem manum intendissent. Inter quos utinam Anton. Agellius, Acernensis episcopus, aut Bonaventura Vulcanius, eruditi interpretes, aut Andreas Scottus et Jacobus Pontanus e societate Jesu, aut Anton. Salmat., ex Ambrosiano collegio doctor theo- logus, aut Nicol. Borbon., Græcæ linguæ professor emeritus, qui in hoc scriptore vertendo feliciter su- darunt, opus a se inchoatum ad exitum perduxissent! Dignos certe tantus Ecclesiæ doctor nactus inter- pretes longe nitidior et ornatior appareret. Verum sive otio non abundarint quod operi tam spisso nc- cessarium esset, sive aliis studiis aut negotiis abstracti istud oneris abjecerint, in capite, quod aiunt, solum laborarunt, cæteras corporis partes imperfectas reliquerunt. Quod cum in primis dolerem, et in cam vitæ rationem ingressus essem in qua otium suppeteret, cepi, quantumvis mediocritatis meæ con- scius, editionis hujus consilium, ratus, ut in locuplete domo, sic in Ecclesia Dei esse quoque fictilibus et ligneis vasis locum aliquem, si modo sint usui. Intelligebam enim quam male a nonnullis interpretibus habitus esset plurimis in libris Cyrillus, in quibus repurgandis operam ponere non modo inutile non esset, sed perquam necessarium. Dici quippe non potest quantum sibi juris in eum sumpserit G. Tra- pezuntius, multis in epitomen redactis, et perperam sæpe translatis. Quod in Thesauro quidem expertus primum Bonav. Vulcanius, ego deinde nihilo religiosiorem fuisse in Comment. illis in Joannem reipsa comperi. Nec longe felicior interpres OEcolampadius, ut libros Dc Trinitate et contra Julianum legenti-facile patebit. Neque tamen eos sua laude carere velim, aut ego tam accuratus haberi, ut non quamplurima su- peresse quoque fatear. quæ diligentiorum operam ac judicium requirant. Itaque si quid a me peccatum animadvertes, humanitatis est iguoscere; eoque justius venia sperari debet, quod difficile admodum erat ¡n tam longo spatio non cespitare. Adde quod cum opus retractarem, et quedam notare cœpissen, excussum ac propemodum extortum mihi est ipsum de manibus, bibliopolarum assidua flagitatione, suas perire sibi rationes objicientium, et eo nomine in jus lme quodammodo rapientium. Ut vero per quos profecerim, et quibus adjutoribus editionem hanc adornarim, ne te lateat, seito gratiam in primis deberi amplissimo viro N. Rigaltio, qui mihi quotquot in Regis lectissima illa gaza re- positi erant Cyrilli codices benigne communicavit : itidemque LD. card. Barberino et S. Onuphrio, om- nis doctrinæ et humanitatis laude eminentissimis, quorum auctoritate reverendiss.. Pater Horat. Justinianus

ANTONI AGELLII PRÆFATIO. ADMONITIO ANTON. AGELLII · libros □ posteriores Comment. in Isaiam prophetam et librum vin in Joannis Evangelium ad nos ex Vati· cana transmisit. Nam quintum ac sextum in Joannem nescire te non oportet illustriss. ac reverendiss. D. Carolo de Monchal, archiepiscopo Tolosano, de litteris supra quam dici potest bene merito, deberi, qui nobis eos ex L. Hostenii eruditissimi viri xetµŋkłołę deprompsit, id insuper studiose commendante N. Fabricio Peirescio in senatu Aquensi consiliario regis amplissimo, cujus morte clarissimum littera- rum lumen exstinctum boni omnes desiderio suo ac dolore testantur. Exinde alii certatim huic operi manum admoverunt. Nam Thesaurum una cum ejus interpretatione, et De adoratione in spiritu ac veri- tate libros xví, quos Academiæ Lugduno-Batavæ Bonaventura Vulcanius quondam legaverat, advehi cu- ravit cl. v. P. Puteanus juvandis litteris natus. Ex sua vero bibliotheca illustrissimus D. de Harlay, Ma- cloviensis episcopus, codices duos benigne suppeditavit, quorum unus Catenam in Joannis Evangelium, ex Cyrilli aliorumque Patrum commentariis concinnatam, alter Glaphyra in Pentateuchum, una cum libris De adoratione in spiritu et veritate, ac Thesauro complectitur. Ex Augustana, Mathias Ehingerus, ejus tum custos diligentissimus, De sucrosancta Trinitate libros sua manu difficili tempore descriptos misit. Postremo Collectanea ex Cyrillo aliisque Patribus excerpta suppeditavit nobis illustriss. vir D. Riberius, sacri Consistorii comes, integritatis et eruditionis gloria clarissimus. Quibus omnibus tantum gratiarum ego debeo quantum Ecclesia commodi ex scriptis sanctissimi doctoris capiet. Longum esset reliquos percensere qui mihi in hoc curriculo sudanti suam opem aut obtulerunt aut præstiterunt. Certe præter- mitti non debet eximium vv. cl. P. Junii et D. Rous in editione nostra juvanda ornandaque studium, qu homilias aliquot et varias in eas lectiones ex instructissima Oxon. Academiæ bibliotheca tanta mihi cum celeritate miserunt, ut prævertisse quodammodo viderentur petitionem meam. Nec tacitus abibit N Borbonius, candoris et ingenii dotibus ornatissimus, qui luculenta nobis fragmenta intermediorum ¡v li- brorum in Joannem ex Catena illustriss. D. episcopi Macloviensis desumpta benigne tradidit, quorum ope multa in v et vi loca emendavimus, cum unicum alioquin exemplar suppeteret, infinitis, ut ne quid dissimulem, mendis inquinatum. De ordine librorum, hoc habeto, nos eum non usquequaque secutos esse, quem exemplaria Latina præferebant, sed commodissimum, quantum patiebatur ratio tomorum, instituisse. Primum locum libris De adoratione in spiritu et veritate una cum Glaphyris dedimus, quod, proposita legalium typorum cum evangelica veritate convenientia, planum iter ad utriusque Testamenti cognitionem aperiunt, animosque ad ejus lectionem utiliter præparant. Porro varias lectiones non omnes tibi repræsentamus, uti nec emen- dationes et animadversiones in ea Scripturæ loca quorum versio cum Latina vulgata minus congruit, exemplaribus quorum ad marginem eas adnotaram per summam incuriam operarum amissis. Hæc te paucis, lector, monitum volui. Quod superest, studium, quæso, meum boni consule, et bene tibi cupien- tem eodem animo prosequere. Præmissa editioni Latinæ librorum De adoratione in spiritu et veritate. (Romæ 1588, fol. ) Beati Cyrilli De adoratione in spiritu et veritate libres cum Lugdunum imprimendos misissem, adeo male, non modo imprimentis negligentia, verum etiam corrigentis culpa, accepti fuerunt, ut innumeris mendis pleni, et quod mihi molestius fuit, adnotatiunculis marginibus additis respersi essent, quas neque ego miseram, neque feceram et ita ineptæ et absurdæ erant, ut alicubi ne auctoris quidem sanctissimi et eruditissimi viri nomini parcerent. Quod ubi conspexi, totam illam Lugdunensis impressionis cogitationem abjeci. Sed hortanti- bus postea eruditis viris, mecumque benevolentia conjunctis, et præcipue illorum adhortationem illustrissimo amplissimoque card. Carafa, cujus jussu ac voluntate illos converteram, approbante, ut vitia superioris im- pressionis emendarem, alteram ut dicitur navigationem suscepi, et ad incudem illam impressionem revocavi, curavique ut denuo libri emendatiores imprimerentur. Habes, lector, Romanæ hujus impressionis causam. Nunc mihi ratio exponenda est quam in interpretando sum secutus. Ego cum viderem in externorum scriptis transferendis fidem interpretis requiri, atque eam abunde præ- stari, si quod in permutandis nummis usuvenire sole:, æstimatio sententiæ tantumdem valens reddatur, non scrupulose verba numerentur; medium quamdam viam mihi ingrediendam putavi, ut sententiam auctoris ita redderem, ut neque illam solum spectans verba contemnerem, neque rursus verbis plusquan. opus esset adhærescens, obscurus essem. Neque vero Latina verba illa tantum vulavi, quæ apud linguæ summos au-

i ANTONII AGELLII PRÆFATIO. ctores repertuntur; nam illa scribendi anxia nimis et scrupulosa ratio in iis scriptis quæ ad religionem pertinent, non usquequaque servari potest; religione enim quadam verborum astrictus tenetur interpres, adeo ut si elegantius transferre velit, neque certis quibusdam uti verbis atque solemnibus, plerumque sen.. tentiam obscuret, dum Christianis abjectis cultiora fortasse quærit; sæpe simplicitatem illam Christiani scri- ptoris a fucis alienam parum referat; nonnunquam etiam, quod caput est, decreta quædam nostræ fidei vio- let. Quamobrem auctoris sensum ita conatus sum transferre, ut simplicibus verbis, et a consuetudine Chri- tiana minime alienis uterer; curavique, quantum potui, ne in eo legendo Christianus lector in auctoris sententia mores auctoris desideraret. Hactenus de meæ interpretationis ratione. Nunc de operis auctore pauca dicenda sunt. Cyrilli hoc opus esse, qui in ejus scriptis perlegendis sit versatus, puto dubitaturum neminem; idque non ex inscriptione solum cognosci potest, quæ in omnibus quos videre potui manuscriptis libris prænotata est, verum etiam ex elocutionis genere cum cæteris ejus libris quamsimillimo. Habet enim Cyrillus, ut scriptores omnes, suam quamdam orationis formam ac faciem; quam, ut in ipsa vultus humani specie usuvenit, haud facile in alio deprehendas: eaque in Latino quoque, sed facilius ac certius in Græco perspicitur. Accedit al- terum argumentum, quod eædem sententiæ ac dogmata quibus in his libris utitur, in aliis item ejus libris, de quibus nulla est controversia, leguntur (a). Longum vero esset, neque necessarium, si eas omnes senten- tias persequi velim: satis erit ad eam rem demonstrandam unum aut alterum exemplum commemorare. Ne longius abeam, quod in primo libro posuit, substantialiter ex Patre et Filio procedere Spiritum sanctum, nonne Cyrillum auctorem coarguit? quo ex Græcis doctoribus nemo dogma hoc apertius protulit; nam eamdem sententiam cum aħbi, tum in Thesauri librox legimus, capite 2 et 3; itemque lib. xiv, cap. 1, et in Joannem lib. x, cap. 23. Insufflationem deinde Spiritus sancti in hominis corpus e limo formatum, ut Geneseos secundo legimus, id effecisse Cyrillus putat, ut Spiritus sancti munere animam ¸decoraret. Hanc sententiam in libro quoque in Evang. B. Joan. 11, c. 3, et lib. x11, c. 56, posuit. Cyrilli opinionem non satis probat B. Thomas in 1 par., q. 91, art. 4, et in libello quem adversus errores Græcorum scripsit, tanquam Cyrilli propriam agnoscit. Sed ut solet Patrum sententias modestissime in rectum sensum interpretari, ut magis eos defendere quam reprehendere videatur, eam reverentia tanti Patris permotus excusat, allegorice ab illo prolatum dicens. Excusari ac defendi aliter quoque potest, cum Cyrillus in eam sententiam venisse videatur, ut Marcionis et Manichæi blasphemias propulsaret, qui dicebant per insufflationem illam inditum esse homini Dei spiritum, eumque in animam hominis conversum. Hoc Cyrillus detestatus, negat Spiritum in animam conversum ; asseritque insufflationem illam ad decorem animæ, non ad corpus animandum profecisse.Non tamen negatSpiritus virtute atque efficacia corpus illud anima vivente vegetatum; sed simul fere animam vi Spiritus infusam, et evestigio sancti Spiritus munere decoratam. Quod perspicue dixit in Evangelium B. Joannis lib. u, cap. 3. Sed Cyrilli opinionis excusatio alterius operis est; nunc satis est ostendisse Cyrilli hanc esse sen- tentiam. Atqui in primo hujus operis libro hæc sententia posita est; quo verum esse Cyrilli hoc opus indi- catur. Expositiones vero divinæ Scripturæ, quæ in aliis ejus libris afferuntur, sicubi in his libris usus incidit, eœ- dem positæ sunt; quod ipsum eumdem esse prodit.Singuias recensere neque breviter possum, et otiosi hominis esset : idque cui libitum fuerit facile est ex indice Scripturæ sacræ, qui ad finem operis est positus, desumere, et illas inter se conferre.Quin etiam inter Cyrilli opera libellus quidam invenitur, qui Collectanea inscribitur; in eo multa sunt Scripturæ loca sublimiori sensu et anagogico explicata, pleraque ex libris pene ad verbum desumpta, ut illud «dè Moyse linguæ tarditatem excusante, de ætate Aaron, de virga in serpentem versa, de aquæ penuria, qua Israelitæ paulo ante ex Ægypto liberati, primum vexati probatique sunt, de pugna adversus Amalechi- tas inita, Josue duce, Moyse spectatore. In Græcis catenis præterea, in Pentateuchum præcipue, quæ in Vaticana bibliotheca sunt, quam multa ac prope dixerim omnia ex his libris accepta sunt? ita ut pene totos ibi insertos videas hos libros, atque Cyrilli nomine citatos. Postremo Anastasii patriarchæ Antiocheni, sanctissimi et eruditissimi viri, quem non moveat auctoritas ? Is enim in suo Deductorio libro de his libris testimonium profert, interrogatione vicesima. Locus autem quem citat adversus vanitatem auguriorum, de libro vi sumptus est. Ex his omnibus illud profecto liquet, proprium esse Cyrilli opus, neque apud quemquam puto hanc rem in dubium revocandam. Ne vero quisquam offendatur, cum testimonia, quæ de Scriptura proferuntur, aliquibus locis non con- gruere cum Latina editione viderit, admonendus is mihi est, id non in uno Cyrillo, sed in omnium Patrum tam Græcorum quam veterum Latinorum libris usuvenire. Hi namque omnes Veteris Testamenti Scripturis (a) Argumentum nulli secundum præbet ipse Cyrillus, initio Glaphyrorum in Genesin (p. 2), di- cens: Sciendum vero etiam hoc quod cum De adoratione et cultu in spiritu et veritate libros XVII scripserimus, multamque in illis contemplationum copiam complexi simus, capita huic operi inserta con- sulto prætermisimus et inexaminata reliquimus; tametsi interdum accidit ut alicujus eorum neces-, saria de causa meminerimus. › Edit. Patr.

ANTONII AGELLII PRÆFATIO. juxta LXX Interpretum translationem utuntur. Sed quia vetus horum interpretum editio jam diu apud Lc- tinos amissa est, dedi operam ut quæ in his libris ex Veteri Instrumento citantur, ea cum antiquorum Latinæ Ecclesiæ Patrum lectione congruerent: in eaque re Augustini præcipue libris adjutus sum, in cujus Quæstionibus non pauca ex illa veteri LXX interpretatione leguntur. In Novo autem Testamento Latinam vulgatam editionem ubique retinui; nisi ubi aut aliter legisset auctor, aut eam expositionem attulisset, quæ cum Latina editione congruere non posset. Quibus in locis ne ab aucto- ris sententia dissentirem, neve illam obscuriorem redderem, coactus sum aliquantulum a Vulgata discedere ; sed hæc loca non multa sunt. Quod admonitum te, lector, volui, ne sicubi aliter quam illa habeat transtuli, vulgatam editionem reprehendere me voluisse putes. Altera etiam accessit causa cur id mihi facere necesse fuit, ne si aliter quam auctor in Græco posuerat, Scripturæ sacræ testimonia transtulissem, characterem ac notam haud exiguam adimerem, qua Cyrilli hoc opus esse probari posset. Etenim cum in iis libris, qui tamdiu editi sunt, et sine dubio Cyrilli esse creduntur, nonnulla Scripturæ sanctæ loca singulari ac proprio quodam au- ctoris modo legantur, eodemque modo in his libris, quos edimus, reperiantur; id certe non leve indicium est hos libros ejusdem auctoris esse, eique tanquam certissimis notis insignitos jure optimo asseréndos. Exemplo res clarior fiet. Solet Cyrillus in suis libris illum psalmi XLVI versum hoc modo citare, Dei fortes, a terra vehe- menter elevati sunt; neque solum citare, sed etiam expositionem huic lectioni congruentem apponere. Hoc modo certe in ejus commentariis in Joannem lib. x1, cap. 29, hic versus legitur. Atqui eodem modo citatur etiam in hoc opere lib. 1, libro etiam 111. Si igitur quod erat in editione Latina posuissem : Dei fortes terræ, vehementer elevati sunt, non modo magna ex parte auctoris sententiam obscurassem, expositionique offecissem, sed etiam haud leve indicium quo poterat auctor hujus operis dignosci sustulissem. Plura ejus rei exempla hoc loc afferre non est opus, cum in calce operis adjecerim nonnulla Scripturæ loca observatione collecta ; unde petere potest, si quis plura desideret. In his autem libris totam fere secretioris intelligentiæ mystagogiam tradit, in qua maxime videtur excellere; adeo ut in Moysi libris nihil fere sit ad umbram et futurorum imaginem per- tinene, quod hic non explicetur; ut sicut illos libros in quibus de theologia disseruit, Thesaurum inscripsit, ita hos libros, alterum velut anagoges et tropologia thesaurum possis appellare. Quamvis autem omnium fere Moysi librorum mysteria in his libris aperiantur, non tamen eamdem seriem, quam ille in scribendo tenuit, hic in explicando secutus est, sed suum quemdam ordinem servavit, ita ut prius argumenta quædam certa sibi præscribat, tum loca Scripturæ varia cum illis argumentis convenientia e di- versis Scripturæ libris colligat et explicet. Itaque in primo libro cum de lapsu hominis in peccatum disserat, et doceat qua ratione a peccatis ac vitiis ad meliorem frugem redire possit, decerptis undique Scripturæ sanctæ testimontis, illisque ad allegoriæ rationem enarratis, id quod proposuerat planum facere conatur. Eamdem rationem tenet in secundo, cum legem ad hominem justificandum non satis habere virium ostendit. Eamdem in tertio, in quo homines in Christo justificari, et in ejus præcipue baptismo tolli peccatum docet. Nec diversam rationem in quarto et quinto sequitur, in quibus fortitudinem esse necessariam non modo ad incommoda perferenda, verum etiam ad terrenos affectus voluptatesque con- culcandas, declarat. Idem servat in sexto, in quo de charitate in Deum, et de iis præceptis quæ ad illius dilectionem pertinent, disputat; de iis etiam rebus quibus ejus dilectio violatur: eæ sunt perversæ de Deo falsæque opiniones, et quæ de ejusmodi falsis opinionibus proficiscuntur; cujusmodi sunt præstigiosæ astro: rum, ominum, auguriorum observationes, manium evocationes, divinationes, oracula, superstitiones; quæ omnia idololatriæ cognata sunt, et ex illa fluxerunt : ad hæc in culpa fati fortunæque prætextus, genethlia- corum vanitas, temporum notatio. Eamdem viam tenet in septimo et octavo, cum de aliis præceptis disserit quæ proximi dilectionem attingunt; necnon in nono ac decimo, cum de tabernaculo ejusque instrumentis, opificio, usu, legibus, dedicatione, oblationibus agit. Undecimo vero ac duodecimo diversis e Scripturæ locis ea colligit quæ ad sacerdotium ejusque leges, ad sacerdotum vestes, consecrationem, sacrificia pertinert. In tertiodecimo expendit quæ de levilis, eorumque recensione, ministeriis, legibus Moyses prodidit. Quartus decimus sequitur, in quo jam exstructo tabernaculo, mundos esse oportere qui ante conspectum Domini ve- niant, vitiatosque homines a sanctis arceri præfatus, eas leges commemorat quæ de leprosis, seminifluis, immundis in anima, de collisis, exsectis, spuriis, diversis locis Scriptura tradidit. His adjicit Moabites, Ammonitas, immundos item ex impuritate studiorum ac vitæ genere parum casto, quales sunt meretrices, fornicatores, adulteri, prostituti, quos reliσxoμérovç Scriptura vocat. Tum de mundis immundisque animali- bus disserit, quidve per allegoriam horum singula significent exponit. Jam in quinto decimo, quia non satis eral immundi quinam essent dixisse, nisi adderetur qua ratione mundari possint, ca omnia colligit quæ ad eorum purgationem atque mundationem veteri lege constitutum est. Quæ mundatio quia sacrificiis fiebat inte- gris, de perfectis animalibus ad sacrificium aptis disserit. Porro sacrificandi ritus quia pro immunditiæ di- versitate variabatur, necesse fuit ut quidquid lex de lepræ differentia, deque aliis immunditiæ generibus statuerat, commemoraret. Sed quia parum est maculas culparum abluere, nisi purgationi etiam sanctitas adjiciatur, per quam nos ipsos Deo consecramus, in sexto decimo libro illa omnia digerit quæ lex de donis et oblationibus instituerat, quæ item de censu illo sacro qui vro ætatis ratione solvebatur, quæ de magno voto,