CIRCA ANNUM DOMINI CCXC. S. PAMPHILUS ECCLESIÆ CÆSARIENSIS PRESBYTER ET MARTYR NOTITIA (GALLARD., Vel. Patr. Biblioth., t. IV, Proleg., p. ш.) I. Quis et quantus vir Pamphilus, Pierii Alexandrini discipulus. Ecclesiæ Cæsariensis presbyter et ornamentum. Beatissimus martyr. II. Sacrarum litterarum studiosissimus. Bibliothecæ Cæsariensis conditor. An aliquid proprii operis scripserit. Eusebii locus expensus. III. Expositio capitum Actuum apostolorum, num Euthalio ascribenda. Pamphilo asseritur. IV. Auctor quoque Origenis Apologetici ex veterum testimoniis fuisse perhibetur. V. Eo in opere polissimum præclarus divinitatis Christi ussertor beatus martyr comprobatur. Interpretis Rufini fides astruitur. Novissima ejusdem Apologetici luculenta editio Parisiensis exhibetur. Acta passionis S. Pamphili ex ms. Mediceo adjiciuntur. clesias in communem usum recepisse testetur sanctus Hieronymus Mittimus etiam quæ de ipso Pamphilo idem doctor maximus post Eusebium alibi enarrat: illum videlicet, cum Demetrium Phalereum et Pisistratum in sacræ bibliothecæ studio vellet æquare, imaginesque ingeniorum quæ vera sunt et æterna monumenta, toto orbe perquireret, tunc vel maxime Origenis libros impensius prosecutum, Cæsariensi Ecclesiæ dedicasse; prætereaque Casariensem bibliothecam studiosissime confecisse. I. Pamphilus gente Phoenicius ex Berytensium ut eam medias inter Ægyptum et Antiochiam Ecorbe, nobili genere ortus, illustris quoque fuit muneribus in patria publice gestis Verum relictis sæcularibus curis, Alexandriam se contulit; ubi Pierium illius Ecclesiæ presbyterum, virum eximium, in sacrarum litterarum studio doctorem habuit, ut scribit Photius Deinceps vero Cæsaream Palæstinæ contendens, atque ad presbyterii gradum evectus, Cæsariensis Ecclesiæ ornamentum exstitit; ibique maxime inclaruit, quo tempore cathedram illam episcopalem post Theotecnum tenebat Agapius. Virum disertissimum moribusque ac gestis vere philosophum, ἑλλογιμώτατον αὐτῷ τε βίῳ φιλόσοφον ἀληθῆ, Pamphilum nostrum vocat Euse bius qui etiam singula quæ ad illius vitam et ad scholam ab eodem institutam pertinent; varia Et hæc quidem beati martyris studium in sacris præsertim litteris excolendis satis produnt. Ipse vero, inquit Eusebius apud Hieronymum proprii operis nihil omnino scripsit, exceptis Epistolis quas ad amiquoque confessionum certamina persecutionis tem- cos forte mittebat: in tantum se humilitate dejecerat. pore ab eo tolerata; ac postremo martyrium quo coronatus est, peculiari opere complexus fuisse perhibetur: quod tamen intercidisse, jure dolendum. Passus est Cæsareæ Palæstinæ sub persecutione Maximini, teste Hieronymo anno 309 ineunte. 11. Ad monumenta vero litterarum Pamphili quod attinet, nulla hic mentio de Lxxvirali editione, quam sanctus martyr una cum Eusebio descripsit, prout ab Origene asteriscis suppleta obelisque confixa fueunt: quæ quidem editio, vulgo Palæstina nuncupaa, usque adeo comprobata fuisse comperitur, Vio. infr. Act. pars. S. Pamph., §§ 3 et 7. Bibl. cod. cix, pag. 299. Hist. eccl. lib. VII, cap. 32. De vir. illustr., cap. 75. Præf. in lib. Paralip. Hist. eccl. lib. vi, cap. 32. Interim tamen hujusmodi episcopi Cæsariensis testimonium nihil impedit, quominus Pamphilus opuscula duo quæ adhuc superant scripsisse, Expositionem nimirum capitum Actuum apostolorum et Origenis Apologeticum, merito existimetur. Siquidem, ut probe perspexit eruditissimus Fontani - nius Eusebius certe non dixit, Pamphilum nihil operis, sed nihil PROPRII operis omnino scripsisse: vel, si mavis, ipso Hieronymo interprete, nihil PROPR11 quidquam condidisse SERMONIS. Atqui prius opusculum conscribens Pamphilus, nihil proprii operia Hieron., epist. 34, al. 144, ad Marcell., num. 1. Id. De vir. illustr., cap. 3. Id., lib. Apolog. contr. Rufin., num. O, Opp. tom. II, pag. 465. Hist. litter. Aquil. lib. v, cap. 5, § 5, p. 250.

protiffit, nec quidquam condidit proprii sermonis: Acta, atque in melioribus Novi Testamenti edilioillud enim duntaxat ex summis rerum capitibus quas in apostolica historia tradit sanctus Lucas, patet ab eo contextum. Neque porro posterius quidquam proprii operis sive sermonis habere comperitur: quandoquidem, ut ait vir cl., beatus martyr contra malam doctrinam Origeni objectam, veram ejus doctrinam ipsis Origenianis verbis expressam opponit; ut ex utriusque mutuo collatæ discrimine clare evincatur, Origenis scripta ab hæreticis fuisse corrupta; cum hanc unam quæstionem pertractet, fuerintne Origenis libri corrupti, necne: quod sane non est proprii operis aliquid condere. III. His autem positis ad utrumque opusculum Pamphilo astruendum, de priore quidem sic proloquitur doctissimus Montfauconius, qui ex codice Coisliniano illud primus in vulgus emisit ● Expositionem capitum Actuum apostolorum esse vere Pamphili¸ martyris, non est quod dubitemus. Nam in eo fere totam ætatem contrivit sanctus martyr, ut Scripturæ sacræ libros manu sua describeret, ornaret titulis atque scholiis, ut docet Hieronymus, De scriptoribus ecclesiasticis. Indicat item nota codicis RR. PP. Jesuitarum, qui prophetas omnes continet. Asserit demum calligraphus codicis vetustissimi hujus bibliothecæ (Coislinianæ) num. 202, qui ad calcem Epistolarum S. Pauli ait se illum ipsum codicem contulisse in bibliotheca Cæsariensi cum alio codice qui ipsius Pamphili manu exaratus fuerat. Ad hæc vero calligraphus ille in nota sua, eadem loquendi formula eaque non vulgari utitur, qui initio opusculi Pamphiliani usurpatur; nimirum, παρ' ὧν ἁπάντων τόλμης συγγνώμην αἰτῶ, εὐχῇ τῇ ὑπὲρ ἡμῶν τὴν συμπεριφορὰν κομιζόμενος· quæ verba ipse ex Pamphilo haud dubie mutuatus est. Hanc autem Expositionem, tum ob auctoris sanctissimi celeberrimique nomen tum quia non fructu vacare putatur, hic edere visum est. › ' nibus Roberti Stephani, Joannis Henrici Boecleri el Joannis Millii; necnon in Danielis Heinsii ad No. vum Testamentum exercitationibus. Hæc Fabricius. qui et ipse 1. c. hanc Pamphili Expositionem cum Euthaliana collatam typis excudendam denuo cura - vit. Quæ cum ita se habeant, existimaverim equidem Wetsthenium minus consulte unum ejusmodi opellæ auctorem Euthalium agnoscere; Bullo sane argumento satis firmo, quo in suam senten - tiam nos pertrahat, in medium adducto. IV. De altero autem Pamphili opusculo, scilicet Origenis Apologetico, non est enimvero cur verba faciamus hanc enim provinciam cepere jamdudum inter recentiores viri doctissimi, Buetius in primis Tillemontius et Fontaninius nuper vero satis operose postremus Origenianorum editor Parisiensis Verum ne officio nostro penitus deesse videamur, hic veteres tantum et quidem præcipuos commemorare operæ pretium ducimus, qui Origenianum Apologeticum beato martyri asseruisse noscuntur. Inter eos vero primus occurrit Eusebius quem sequitur sanctus Hieronymus, sic inquiens Scripsit (Pamphilus) antequam Eusebius Cæsariensis, Apologeticum pru Origene. Verum Doctor maximus, mutata deinceps sententia, in assignando scriptionis auctore varia disseruit. Socratem præterimus et Nicephorum aliosque sequioris ævi scriptores, qui Eusebium plerumque assectati fuisse videntur. At non est omittendus Photius, qui sibi lectos esse testatur Pamphili martyris et Eusebii pro Origene libros sex; simulque docet Pamphilum, cum detineretur in carcere, quinque priores Apologetici illius libros, præsente etiam Eusebio, elaborasse; sextum vero, post Pamphili martyrium, fuisse ab Eusebio absolutum. Τῶν οἱ μὲν πέντε Παμφίλῳ τὸ δεσμοτή ριον οἰκοῦντι, συμπαρόντος καὶ Εὐσεβίου, ἐξεπονήθη σαν· ὁ δὲ ἔκτος, ἐπεὶ ὁ μάρτυς ξίφει τοῦ ζῆν ἀπο χθείς, ανέλυσε πρὸς ἐν ἐπόθει Θεὸν, Εὐσεβίῳ λοιπὸν ánapričetai. Hæc satis sunto. Qui vero plura boc de opere scire studet, scriptores ex recentioribus modo laudatos adeat. Hanc vero Extɛsɩv sæculo superiore desinente sub Euthalii Sulcensis episcopi nomine ediderat cl. Zacagnius in collectione Monumentorum veterum, pag. 429. Ipse tamen Euthalius, pag. 513, diserte testatur, ut observat Fabricius se usum codicibus e Cæsariensi bibliotheca, quam S. Pamphilus primum magno studio instruxit; Eusebius deinde ejusque rit; quo nimirum constet, ut viri doctissimi verbis successores episcopi Cæsarienses servarunt auxeruntque. Hinc itaque divisionem capitum qualem S. Pamphilus digesserat, etiam ex illis mutuatus esse, versiculorum vero ipsemet Euthalius utique addidisse videtur. Exstat porro eadem čxbɛσię absque nomine auctoris ante commentarios ŒEcumenii in Bibl. Coisl., pag. 78. Ad Opp. Hippol. tom. II, pag. 209. Prolegom. ad N. Test. Gr., pagg. 45 et 76, edit. in-. Origenian. lib. 11, cap. 3, § 16, pag. 190. Mémoir., tom. V, p. 750, not. 11 sur S. Pamph. Hist. litter. Aquil., lib. v, cap. 1, §§ 5 et 6, et cap. 8, § 3, pagg. 208, 254, seqq. V. Sed unum adhuc hactenus dictis addidisse juve utar sanctum martyrem in Origenis Apologetico adornando præclarum suæ in Christum pietatis monumentum reliquisse. Dum enim ille in id potissimum incumbit, ut ab hæresi Ariana immunem demonstret Origenem, atque animo ita comparatus, quidquid uspiam de Filio Dei Adamantius luOrigen. Opp. tom. IV, in admon, ad Apolor, pagg. 1-16. Hist. eccl. lib. vi, сар. 33. De vir. illustr., cap. 75. Hist. eccl. lib. m, cap. 7. Hist. eccl. lib. x, cap. 14. Bibl. cod. cxvm, pag. 295. Maran., De divin. J. C. lib. 1v, cap. 24, § 5, pag. 554.

ACTA. culentissime docuit, sedulus colligit, illudque ejus se læsos putant ab eo qui de Origene non aliquid obtrectatoribus objicit; quid ipse quoque de hoc præcipuo catholicæ veritatis capite sentiret, plane compertun¡ fecit. Neque ulla demum, pergit vir cl., legitima suspicio est de fide Rufini, qui hunc Apologeticum in Latinum transtulit. Siquidem quominus in eo opere Latinis litteris reddendo id interpres committeret quod in aliis ejusmodi lucubrationibus sibi licuisse existimavit, deterrere certe ipsum Jebuit metus ab Origenis adversariis injectus, quibus stomachum se facturum videbat, quamvis non suum, sed sancti Pamphili de Origene judicium proferret: quanto magis si quid ipse inseruisset, quod neque ab Origene scriptum, neque a sancto Pamphilo relatum, evinci aliquando potuisset? Quod quidem ex initio præfationis Rufinianæ liquido constat. Sic enim interpres Macarium allocutus: ‹ Injungis mihi rem, inquit, quæ tibi agnitæ veritatis gratiam conferat: mihi tamen non dubito quin offensam maximam comparet eorum qui male senserit. Et quamvis non meam de eo sententiam, sed sancti martyris Pamphili sciscitatus sis et librum ejus, quem pro Origene in Græco scripsisse traditur, transferri tibi poposceris in Latinum; tamen non dubito futuros, qui et in eo læsos se putent, si nos aliquid pro eo vel alieno sermone dicamus. Tanta porro cautio, ut cum viro docto concludamus, nimiæ licentiæ suspicionem non pa. titur, nec Rufini nomen de testimoniorum pondere aliquid detrahere jure debet. Illud quoque accedit, quod ex laciniis Græcis Origenianis, suis quibusque locis intextis, de reliquis etiam ubi esse desunt, interpretis fides fulcitur. Cæterum nuperam bujus Apologetici satis luculentam editionem Parisiensem typis exprimendam curavimus. His porro B. Pamphili operibus, Acta passionis ejusdem adjecimus, ex libris Eusebii Cæsariensis desumpta, quæ doctissimus Papebrochius juxta ms. Mediceum regis Christianissimi evulgavit ACTA PASSIONIS S. PAMPHILI MARTYRIS Ex libris Eusebii Cæsariensis de illius Vita, juxta ms. Mediceum regis Christianissimi. PARS PRIOR Omnium duodecim qui cum ipso passi sunt, atque in primis Pamphili laudes complectens. Α'. Καιρὸς δὴ καλεῖ πρὸς πᾶσι τὸ μέγα καὶ περιβόητον ανιστορῆσαι θέατρον Παμφίλου τοῦ ἁγίου μάρτυρος καὶ τῶν σὺν αὐτῷ τελειωθέντων θαυμασίων ἀνδρῶν, καὶ πολυτρόπους εὐσεβείας ἄθλους ἐπιδεδεγμένων. Πλείστων γοῦν ὅσων κατὰ τὸν ἐγνωσμένον· ἡμῖν διωγμὸν, ἀνδρισαμένων, τὸν περὶ ὧν ὁ λόγος ἀγῶνα σπανιώτατον, ἐν ἡμεῖς ἔγνωμεν, ἱστορήσαμεν, ἀθρόως ἐν αὐτῷ πᾶν εἶδος ἡλικιῶν τε σώματος, καὶ ψυχῶν ἀγωγῆς, βίου τε καὶ ἀναστροφῆς διαφόρου περιειληφότα, βασάνων τε ποικίλοις εἴδεσι, καὶ τοῖς κατὰ τὸ τέλειον μαρτύριον ἐνηλλαγμένοις στεφάνοις κεκοσμένον. Νέους τε γὰρ ἦν ἰδεῖν, καὶ κομιδῇ παι δας τῶν σὺν αὐτοῖς Αἰγυπτίων τινὰς, ἡμῶν τοὺς δὲ ἄλλους (μεθ' ὧν καὶ ὁ Πορφύριος ἦν ἀκμαίους τε αὖ σώματί τε ὁμοῦ καὶ φρονήσει, τοὺς ἀμφὶ τὸ ποθεινόν μοι ὄνομα, καὶ τὸν Ἰαμνήτην Παῦλον, Σέλευκόν τε καὶ Ἰουλιανὸν, ἄμφω τῆς Καππαδοκῶν γῆς ὡρμη μένους· ἦσαν δὲ ἐν αὐτοῖς καὶ ἱερᾷ πολιᾷ, βαθυτάτῳ γε γήρα πεπυκασμένοι, Ουάλης διάκονος τῆς Ἱερο Acta SS., Jun. t. I, p. 64, seqq. Procul ab auctoris mente aberravit interpres, apud Lipomanum et Surium, cum vertit: Adolescentes et pueros, atque adeo plane infantes, ex I. Tempus nunc monet coram omnibus aperire theatrum magnum istud ac celeberrimum sancti martyris Pamphili, et eorum qui cum ipso vitam Gniverunt admirabilium virorum, et per varia pro pietate certamina circumductorum. Etenim licet plurimi ex nobis, tempore persecutionis contra nos publicata, strenue sese gesserint; horum tamen de quibus nunc sermo est, rarissimum agonen nobisque cognitum, ideo potius scripsimus; quia in eo statim apparebit, velut sub uno aspectu, omne genus tum ætatis corporeæ, tum spiritualis conditio - nis, vitæque et studiorum diversitas magna, sed imprimis varietas tormentorum atque exinde secunduni martyrii cujusque consummationem parata - rum cuique coroṇarum. Nam videre erat quosdanı eorum qui inter ipsos erant Egyptiorum juniores atque omnino pueros; alios autem nostrorum (in quibus etiam Porphyrius erat) viribus simul corporis simul et animni prudentia robustos, eos iis qui erant cum ipsis (fortassis Egyptiis interpres scripserat, uti debebat) alios autem pubescentes... nempe mihi charissimum Jamnitem Paulum.

scilicet qui cum dilectissimo meo censebantur, Jam- σολυμιτῶν Ἐκκλησίας, καὶ ὁ τούνομα επαληθεύσας nitem Paulum, Seleucumque et Julianum, ambos Θεόδουλος. ex Cappadocum regione huc advectos. Erant etiam inter illos quidam sacra canitie et profunda ornati senectute; Valens nempe, Ecclesiæ Hierosolymorum diaconus, et nomen suum verificans Theodulus Β'. Τοιαύτη μὲν οὖν ἐν αὐτοῖς ἡ τῶν ἡλικιῶν ἐτύγε χανε ποικιλία· ψυχῶν δὲ ἀγωγαῖς διηλλάττοντο, οἱ μὲν Ιδιωτικώτερον, οἷα παῖδες, καὶ ἁπλούστερον ἔτι τὸν νοῦν φοροῦντες, οἱ δὲ καὶ πάνυ στιβαρὸν καὶ ἐμβριθές κεκτημένοι τὸ ἦθος· ἦσαν δὲ ἐν αὐτοῖς καὶ τοῖς τῶν ἱερῶν μαθημάτων οὐκ ἀνεπιστήμονες, συγγενῶς δὲ ἅπασιν ὑπερφυὴς καὶ ἐνάρετος ἡ ἀνδρία προσῆν. Οἷα δέ τις ἐν ἀποστίλβουσιν άστροις ἡμεροφανής φωστήρ, ἐν μέσοις διέπρεπεν ἐξαστράπτων ὁ ἐμὸς δεσπότης (οὐ γὰρ ἑταῖρον προσειπεῖν ἔτι μοι θέμις τὸν θεσ πέσιον καὶ μακάριον ὡς ἀληθῶς Πάμφιλον)· παιδείας γὰρ οὗτος τῆς παρ' Έλλησι θαυμαζομένης οὐ με τρίως ἧπτο, τῆς τε κατὰ τὰ θεῖα δόγματα καὶ τὰς θεοπνεύστους Γραφάς (εἰ χρῆ τι θρασύτερον, πλην ἀληθὲς, εἰπεῖν), ὡς οὐδέτερον ἔχοι τις φάναι τῶν κατ' αὐτὸν, ἤχετο· μεῖζον δὲ τούτων ἐκέκτη τὸ πλεονέ κτημα, τὴν οίκοθεν, μᾶλλον δὲ θεόθεν αὐτῷ δεδωρη μένην σύνεσίν τε καὶ σοφίαν. 11. Hæc ergo inter eos erat ætatum varietas: sed et mentis exercitatione distinguebantur, cum alii rudiores essent, utpote pueri, simpliciori adhuc intellectu utentes, alii jam formatam ac solidam haberent vivendi consuetudinem. Quin etiam inveniebantur inter illos haud inexperti divinarum disciplinarum. Omnibus tamen æque congenita erat excellens quædam atque virtute fulta animi fortitudo. Præ omnibus autem, tanquam præ scintillantibus astris luminare majus, emicabat eorum medius dominus meus; nec enim amplius ſas mihi est sodalem appellare venerandum ac vere beatissimum Pamphilum. Etenim disciplinarum gentilibus æstimatarum, peritiam haud mediocrem consecutus, in divinis dogmatibus ac coelitus inspiratis Scripturis, omnium qui secum versabantur (audacter, sed tamen vere dico,) apparebat versatior; insuper autem pollebat prærogativa propriæ scilicet, aut potius a Deo donatæ, intelligentiæ ac sapientiæ. Ill. Sic quoad animam constitutis singulis, major Γ. Καὶ τὰ μὲν περὶ ψυχὴν οὕτως εἶχον οἱ πάντες· adhuc differentia erat conditionum. Nam Pamphi- βίου δὲ αὖθις καὶ ἀναστροφῆς πλείστη τις ἐν αὐτοῖς lus quidem, nobili secundum carnem genere pro- ὑπῆρχε διαλλαγή· τοῦ μὲν Παμφίλου ἐξ εὐπατριδῶν gnatus, etiam præsignis erat muneribus in patria κατάγοντος κατὰ σάρκα γένος, ἐπισήμως τε ταῖς κατὰ publice gestis; Seleucus vero, præcipuis in militia τὴν πατρίδα πολιτείαις διαπρέψαντος, τοῦ δὲ Σελεύ honoribus fuerat decoratus, cum alii mediæ ferme του ταῖς κατὰ τὴν στρατείαν ἀξίαις περιφανέστατα conditionis essent. Sed neque in choro isto servile τετιμημένου, τῶν δὲ τῆς μέσης καὶ κοινῆς γεγονότων genus deerat, cum ex proconsulari familia adjun- ἀγωγῆς. Οὐκ ἦν δὲ αὐτῶν ὁ χορὸς οὐδὲ τοῦ οἰκετικοῦ ctus eis fuerit servus Porphyrius, specie quidem γένους ἐκτὸς, ὅ τε γὰρ ἡγεμονικῆς οἰκετίας θεράπων tenus Pamphili mancipium, reipsa autem nihil a αὐτοῖς συγκατείλεκτο καὶ ὁ Πορφύριος, τὸ μὲν δοκεῖν, fratre, aut potius filio genuino discrepans, et nus- τοῦ Παμφίλου γεγονώς οἰκέτης, διαθέσει γε μὴν quam a domini sui imitatione deficiens. Ecquid ἀδελφοῦ καὶ μᾶλλον γνησίου παιδὸς διενηνοχὡς οὐδὲν porro? Si quis dixerit, ipsos omnem ecclesiastica ἢ ἐλλείπων τῆς πρὸς τὸν δεσπότην κατὰ πάντα μια ordinationis formam numero suo complexos esse, μήσεως. Καὶ τί γάρ; Αλλ' εἰ φωνῇ τις, αὐτοὺς ὁλό nihil extra veritatem dixerit; cum presbyterii digni- κληρον ἐν βραχεῖ τόπον ἐκκλησιαστικού συστήματος tate ornatus fuerit Pamphilos, ad gradum diaco- περιειληφέναι, οὐκ ἂν ἐκτὸς βάλοι τῆς ἀληθείας, natus erectus Valens, alii lectorum munere fungi πρεσβυτερίου μὲν ἐν αὐτοῖς ἠξιωμένου τοῦ Παμφίλου, coram plebe consuessent; Seleucus vero, etiam διακονίας τε τοῦ Ουάλεντος, τήν τε τῶν ἐπὶ τοῦ πλή ante martyricum finem decoratus esset nobili con- θους ἀναγινώσκειν εἰθισμένων τάξιν εἰληχότων ἑτέfessione per generosam verberum tolerantiam for- ρων· ὁμολογίαις διὰ καρτερωτάτης μαστίγων υπο titer etiam dignitatis militaris jacturam perpessus; μονῆς, ἔτι πάλαι πρὸ τοῦ κατὰ τὸ μαρτύριον τέλους cæteri vero, tanquam catechumeni aut fideles, veluti in imagine parva repræsentarent similitudinem numerosæ Ecclesiæ. IV. In hunc ergo modum contemplari nobis licet admirabilem talium atque tantorum martyrum delectum; quatenus illis, quamvis numero paucis, nullus tamen eorum ordinum deerat, qui solent inter homines reperiri. Nempe, quemadmodum in Jamnia sive Jamna urbs maritima Palæstinæ, haud procul Joppe, sed totis xx horariis leucis dissita a Cæsarea, cujus archiepiscopo subest, etiam urbe maritinia in confiniis Phœniciæ. τοῦ Σελεύκου διαπρέψαντος, καὶ τὴν τῆς στρατιωτι κῆς ἀξίας ἀποβολὴν ἐῤῥωμένως καταδεξαμένου· τῶν τε λοιπῶν ἐπὶ τούτοις, διὰ κατηχουμένων καὶ πιστῶν τουτὶ λοιπὸν τῆς ὡς ἐν εἰκόνι σμικρά μυριάνδρου Ἐκκλησίας αφομοίωμα φερούσης αναπληρούντων. Δ'. Οὕτω παράδοξον τὴν τοσούτων καὶ τηλικούτων μαρτύρων ἐκλογὴν ἐθεωρήσαμεν, καθ' ήν καίτοιγε οὐ πολλοῖς τὸν ἀριθμὸν οὖσιν, ὅμως οὐδὲν ἀπέδει ταγμάτων ἐν ἀνθρώποις εὑρισκομένων. Οἷα οὖν ἐν πολυχόρδῳ λύρᾳ ἐξ ἀνομοίων συνεστώσῃ χορδών, Θεόδουλος enim, Dei servus interpretatur. Prædictus interpres pro ἑταῖρον, ἕτερον, alium; et vertit, non est mihi fas aliter appellare.

ACTA. milium, acuta et graves, intensæ ac remissa, mediæque, per musicam artem belle concordantur: sic et in istis, juvenes cum senibus, servi cum liberis, docti et indocti, nobiles et secundum vulgi æstimationem ignobiles, fideles et catechumeni, diaconi atque presbyteri; tanquam pulsante eos diversimode sapientissimo musices magistro Dei Verbo, suam singuli per tormentorum tolerantiam ostendentes virtutem, pulcherrimos beneque concordes confessionis modulos coram tribunalibus ὀξειῶν καὶ βαρειῶν· τῶν τε ἀνειμένων καὶ ἐπιτετα- lyra chordarum plurium earumque inter se dissiμένων καὶ μέσων, εὐδιηρμοσμένων ἁπασῶν τέχνῃ τῇ μουσικῇ· κατὰ τὰ αὐτὰ δὴ καὶ ἐπὶ τούτων νέοι κατὰ τὸ αὐτὸ καὶ πρεσβύται, δοῦλοί τε ὁμοῦ καὶ ἐλεύθεροι, λόγιοι καὶ ἰδιῶται, ἄδοξοί τε κατὰ τὸ τοῖς πολλοῖς δοκοῦν καὶ ἐπίδοξοι, πιστοί τε καὶ κατηχούμενοι, ἅμα καὶ διάκονοι σὺν πρεσβυτέροις, οἱ πάντες, ὡς ἂν ὑφ' ἑνὸς πανσόφου μουσουργοῦ τοῦ μονογενοῦς τοῦ Θεοῦ Λόγου ποικίλως ἀνακρουσθέντες, καὶ τῆς ἐν αὐτοῖς ἕκαστο: δυνάμεως διὰ τῆς τῶν βασάνων ὑπομονῆς ἐν δεξάμενοι τὴν ἀρετὴν, τούς τε τῆς ὁμολογίας λαμπροτάτους καὶ ἐμμελεῖς, ἁρμονίους τε καὶ συμφώνοὺς ἐπὶ τῶν δικαστηρίων φθόγγους ἀποδεδωκότες, ὑφ᾽ ἐν καὶ ταὐτὸ τέλος τὴν εὐσεβεστάτην καὶ πάνσο φον διὰ τῆς τοῦ μαρτυρίου τελειώσεως τῷ Θεῷ τῶν ὅλων ἀπεπλήρωσαν τὴν μελωδίαν. Ε'. Ὑπερθαυμάζειν ἄξιον καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀνδρῶν προφητικὸν δηλοῦντα χορόν· δώδεκα γὰρ εἶναι συνέβη τοὺς πάντας, ὁπόσους πατριάρχας καὶ προφήτας καὶ ἀποστόλους γενέσθαι παρειλήφαμεν. Ο περ ἑτέρων, οὐδὲ τὰς κατὰ μέρος ἑκάστου πολυτλή τους ἀνδρείας, κατὰ τῶν πλευρῶν ξέσεις, καὶ τὰς διὰ τριχῶν αἰγίων ὑφῆς κατὰ τῶν ξεσθέντων του σώματος μερῶν ἐκτρίψεις, τάς τε ἀνηκέστους μάστιγας, καὶ τὰς πολυτρόπους καὶ ἐνηλλαγμένας βασάνους, δεινάς τε καὶ δυσκαρτερή τους στρεβλώσεις, ἃς ἐπι κελευομένου τοῦ δικαστοῦ καὶ χερσὶ καὶ ποσὶν ἐπιτείνοντες οἱ δορυφόροι, τῇ βία κατηνάγκαζον πρᾶξαι τι τῶν ἀπειρημένων τοὺς μάρτυρας. Γ' Τί χρή λέγειν τὰς ἀειμνήστους τῶν θεσπεσίων φωνάς, ἐν αἷς ἧττον πεφροντικότες τῶν πόνων, λαμπρῷ καὶ φαιδρῷ προσώπῳ, τὰς τοῦ δικαστοῦ πεύσεις ἀμείβοντες, πρὸς αὐταῖς βασάνοις γελῶντες ἀνδρικῶς, ἤθει τε σπουδαίῳ κατειρωνευόμενοι αὐτοῦ τὰς ἐρω τήσεις; Ἐρωμένου γὰρ ὁπόθεν εἶεν, τὴν ἐπὶ γῆς πόλ λιν φράζειν παρέντες, τὴν ὄντως ἑαυτῶν ἀνεδήλουν πατρίδα, ἀπὸ Ἱερουσαλὴμ ἑαυτοὺς ἀναγορεύοντες, ἐνέφαινον δὲ ἄρα κατὰ τὸν αὐτῶν νοῦν τὴν ἐπουρά νιον τοῦ Θεοῦ, ἐφ᾽ ἦν καὶ ἔσπευδον πόλιν, καὶ ἄλλα δὲ τοιουτότροπα, ἄγνωστα μὲν καὶ ἀσύνοπτα τοῖς τῶν ἱερῶν ἀγεύστοις, μόνοις δὲ αὐτοῖς καὶ τοῖς ἐκ τῆς θείας πίστεως ώρμημένοις ἀριδηλότατα προσέφερον ἐφ᾽ οἷς δὲ μάλιστα ὁ δικαστὴς ἀγανακτικῶς, καὶ μάλα ὀργίλως σφαδάζων, καὶ τὸν λογισμὸν ἀπορούμενος ποικίλως, ὡς ἂν μὴ ἡττηθείη, τὰς κατ᾿ αὐτῶν ἐπενόει μηχανάς· κάπειτα πεσὼν τῆς ἐλπίδος, τέλος ἑκάστῳ τὰ τῆς νίκης ἀποφέρεσθαι παρεχώρει βρα6εῖα. Ποικίλος δ᾽ ἦν αὐτῶν καὶ ὁ τῆς τελευτῆς τρό πος· δυεῖν μὲν τῶν ἐν αὐτοῖς κατηχουμένων τῷ διὰ πυρὸς βαπτίσματι τελειωθέντων· ἑτέρου δὲ τῷ τοῦ σωτηρίου πάθους σχήματι παραδοθέντος· τῶν δὲ ἀμφὶ τὸ ποθεινόν μοι όνομα, διαλλάττουσι βραβείοις ἀναδησαμένων. Ζ'. Τάδε μὲν οὖν φαίη ἄν τις καθολικώτερον τούτων μεμνημένος, κατὰ μέρος δὲ ἕκαστον ἐπεξιών, εικό τως ἂν τοῦ χοροῦ τὸν πρωτοστάτην μακαρίσεις. personabant; communi denique fine per consummationem martyrii, pientissimam simul doctissimamque concludentes melodiam Deo omnium conditori. V. Sed et consideratione singulari dignus est illorum numerus, propheticum repræsentans chorum: erant enim universim duodecim, quot etiam patriarchas, prophetas atque apostolos fuisse accepimus. Neque aliorum quam talium esse dixerim vel uniuscujusque eorum multiplicem fortitudinem, inter sectiones laterum, et laniatorum deinde corporis totius membrorum attritiones per cilicinos ex lanis caprinis pannos, et intolerabilia verbera variaque, et commutata identidem tormenta, ac graves immanissimosque cruciatus; quos cum ad imperium judicis lictores intenderent manibus pedibusque, omni violentia nitebantur cogere marad aliquid illicitum faciendum. tyres VI. Quid porro necesse est referre illas semper memorabiles eorum voces, quas medios inter dolores sereno ac læto vultu sapienter reponebant interrogationibus judicis, generose ridendo ad ejus torimenta, aut gratioso quodam modo eludendo propositas ab eo quæstiones? Interrogante enim illo, undenamn essent; pro eo quod de terrena civitate responderent, veram ei suam iudicabant patriam, ab Hierusalem se esse prædicantes; intelligebant autem coelestem illam Dei, quo festinabant, civilatem; et alia ejusmodi varia dicebant, inexpertis sacrarum rerum non intelligibilia, et solis divinæ fidei consortibus manifesta: quibus judex magis exacerbatus, animoque æstuans, neque quid ageret comperiens, ne illis cederet, quascunquc excogitabat machinas; ac denique, dejectus spe omni, unicuique eorum victoriæ assignavit bravium. Sed in hoc quasi varius erat modus: nam duobus quidem enrum adhuc catechumenis, suus per ignem baptismus obtigit: alteri salvificæ passionis imagini assimilati; cæteri vero qui cum dilecto meo erant, diversa inter se præmia partiti sunt, VII. Atque hæc dixerit aliquis, ipsorum volens in genere meminisse; singillatim vero eos prædicaturus, jure merito totius chori ducem in primis lauVidetur hic aliquid deesse Graco textui ad sensum complendum.

daverit. Pamphilus hic fuit, vir Dei amantissimus, Πάμφιλος οὗτος ἦν, ὁ θεοφιλής όντως ἀνὴρ καὶ πάν et vere amicus omnium secundum significationem nominis sui, Cæsariensis Ecclesiæ ornamentum: nam et presbyteralem cathedram presbyter exsistens glorificavit, ornans simul et ornatus eo quod ibi offertur sacrificio. Sed et aliis quoque in rebus vere divinus erat, divinæque inspirationis particeps: cum per omnem vitam cunctis fuerit virtutibus cumulatus, longe quidem valere jubens delicias atque divitias, totum vero sese tradens verbo Dei. Renuntians enim universæ quæ sibi a parentibus obvenerat substantiæ, eamque nudis, imbecillis, egenisque distribuens, ipse vitam ducebat proprio carentem, exercitationeque indefessa divinam sibi comparabat philosophiam. Erat autem ex Berylensium civitate, ubi prinum ætatem egit in iis quæ ibi erant puerorum gymmasiis: postquam vero ingenium ejus ad virilem ætatem maturuit, transivit ad sacrarum litterarum studium; vitæque formam omnino divinam et propheticam suscepit; seque Dei verum martyrem, etiam ante vitæ linem, probavit. VIII. Et talis quidem erat Pamphilus: secundus vero cum illo ad agonem processit Valens, gran - dæva ac reverenda canitie conspicuus, ipsoque aspectu venerabilis senex: insuper vero divinarum Scripturarun intelligens, si quis alius, earumque. memoriam complexus tam firmam, ut ad earum quas in ea repositas servabat, sacrarum promissionum usum, uon egeret præsidio litteralis subsidii. Quamvis autem talis esset, diaconatus tamen gradu in Æliensi Ecclesia erat contentus. Tertius denique numeratus Paulus, actione simul et spiritu ferventissimus, ex Jamnia civitate oriundus; qui etiam ante martyrium, ferri candentis tolerantia, confessionis certamen exantlaverat. των ὡς ἀληθῶς φίλος τε καὶ προσήγορος, ἐπαληθεύων τὴν ἐπωνυμίαν, τῆς Καισαρέων Εκκλησίας ὁ κόσ μος. Ἐπεὶ καὶ τὴν τῶν πρεσβυτέρων καθέδραν πρεσβύτερος ὢν ἐδόξαζε, κοσμῶν ὁμοῦ καὶ κοσμούμενος τῇ ἐνταῦθα λειτουργίᾳ· κἂν τοῖς ἄλλοις δὲ θεῖος ἦν ὄντως καὶ θείας μετέχων εμπνεύσεως· ἐπεὶ καὶ παρ' ὅλον αὐτοῦ τὸν βίον ἀρετῇ πάσῃ διαπρέψας έτυχε, μακρὰ μὲν χαίρειν εἰπὼν τρυφῇ καὶ πλούτου πο ριουσίᾳ, ὅλον δὲ ἑαυτὸν ἀναθεὶς τῷ τοῦ Θεοῦ λόγῳ· ἀποδόμενός γέ τοι τὰ εἰς αὐτὸν προγόνων ήκοντα γυμνοῖς, πηροῖς καὶ πένησιν ἅπαντα, αὐτὸς ἐν ἀκτήμον διῆγε βίῳ δι' ἀσκήσεως καρτεριχωτάτης τὴν ἔνθεον μετιών φιλοσοφίαν. [ἁρμᾶτο μὲν οὖν ἐκ τῆς Βηρυ τίων πόλεως, ἔνθα τὴν πρώτην ἡλικίαν τοῖς αὐτόθι ἐτέθραπτο παιδευτηρίοις· ἐπεὶ δὲ τὰ τῆς φρονήσεως εἰς τελείους ἄνδρας αὐτῷ προσῄει, μετέβαινεν ἀπὸ τῶνδε ἐπὶ τὴν τῶν ἱερῶν λόγων ἐπιστήμην· ἀνελάκ βανε δὲ ἐνθέου καὶ προφητικοῦ βίου τρόπον, καὶ Θεοῦ μάρτυρα αὐτὸς ἀληθῆ ἑαυτὸν καὶ πρὸ τελευτῆς τοῦ βίου παρίστη. | Η'. Αλλ' ὁ μὲν Πάμφιλος τοιοῦτος ἦν· δεύτερος δὲ μετ' αὐτὸν ἐπὶ τὸν ἀγῶνα παρῄει Ουάλης, γηραι καὶ ἱεροπρεπεῖ πολιᾷ τετιμημένος, αὐτῇ τε προςὄψει σεμνὸς καὶ ἱερὸς πρεσβύτης· οὐ μὴν ἀλλὰ τῶν θείων Γραφῶν εἰ καί τις ἄλλος εἰδήμων· τοσαύτες γέ τοι μνήμας αὐτῶν ἐνεστερνίσατο, ὡς μηδὲ ἀποδεῖν τῆς ἀπὸ γραμμάτων τεύξεως τὰς διὰ μνήμης αὐτῷ σωζομένας τῶν ἱερῶν μαθημάτων ἀπαγγελίας. Διά κονος ἦν, καίπερ ὧν τοιοῦτος, τῆς Αἰλιέων Ἐκκλησίας. Τρίτος ἐν τοῖςδε κατηριθμεῖτο Παῦλος, θερ μουργότατος καὶ τῷ πνεύματι ζέων ἀνὴρ, ἀπὸ τῆς Ἰαμνιτῶν πόλεως ἐγνωρίζετο· ὃς δὴ καὶ πρὸ τοῦ μαρτυρίου διὰ καυτήρων ὑπομονῆς τὸν τῆς ὁμολο γίας ἀγῶνα διηθλήκει. Idem ex Eusebii Historia martyrum, cap. 11. η Ut appareat, quam non verisimile sit, hanc Passionem ex alio paulum prolixiori Historiæ Eusebianæ textu, quam vulgo habeatur, acceptum, sed alterius anteriorisque operis partem esse, quam deinde in aliud opus auctor transtulerit; placet hic alterum contextum subjicere. Tempus nunc est, ut magnum illud ac celebre spectaculum, eorum qui cum Pamphilo (cujus nomen mihi quidem desideratissimum est) martyrium consummarunt, posterorum memoriæ tradam. Erant omnes numero duodecim, prophetica quadam sen potius apostolica gratia, et numeri æqualitate donati: quorum princeps eminebat Pamphilus, solus ex eorum numero presbyterii apud Cæsaream dignitate decoratus; vir toto vitæ suæ tempore in omni virtutis genere spectatissimus, seu fugam et Πάμφιλος, quasi πάντων φίλος, omnium amicus. Quæ sequuntur non videntur hoc loco scripta ab Eusebio; sed ab eo, qui ex tertio ejus libro De vita Pamphili hujus ac sociorum martyrum excerpsit, suæ collectioni inserendum, buc collata ex libro ejusdem Eusebii primo, ne prorsus acephala esset narratio, quæ de priori vita nihil haberet: Καιρὸς δῆτα καλεῖ, τὸ μέγα καὶ περιβόητον ἀνιστορῆσαι θέατρον, τῶν ἀμφὶ τὸ τριπόθητον ἔμοιγε όνομα Παμφίλου τελειωθέντων. Δώδεκα δ' ἦταν οἱ πάντες, προφητικοῦ τινος ἢ ἀποστολικοῦ χαρίσμα τος καὶ ἀριθμοῦ κατηξιωμένοι· ὧν ὁ κορυφαῖος καὶ. τοῦ κατὰ Καισάρειαν πρεσβείου τιμῇ κεκοσμημέ νος μόνος ἐτύγχανεν ὁ Πάμφιλος· ἀνὴρ καὶ παρ' ὅλον αὐτοῦ τὸν βίον πάσῃ διαπρέψας ἀρετῇ, ἀπο τάξει καὶ καταφρονήσει βίου, τῇ τῆς οὐσίας εἰς ἐν δεεῖς κοινωνία, κοσμικῶν ἐλπίδων ολιγωρία, φιλοσόφω itaque judicavi ea his signis () a reliquo contextu abjungenda: quod si fecisset Valesius, non dubitasset, credo, eorum causa hanc compositionem diversam ab historia Eusebiana censere. Ælia, id est, Hierusalem, ab Ælio Adriano sic dicta, postquam illa ab eo in monte Calvariæ restaurata, situm mutavit, Judais novam urbem ingredi prohibitis.

ACTA. πολιτείᾳ καὶ ἀσκήσει. Μάλιστα παρὰ τοὺς καθ' ἡμᾶς contemptum sæculi consideres, seu bonorum largan διέπρεπε τῇ περὶ τὰ θεῖα λόγια γνησιωτάτη σπουδή, in pauperes erogationem, seu sæcularium honoἀτρύτῳ τε & προϋθετο φιλοπονίᾳ, καὶ τῇ περὶ τοὺς rum ad quos aspirare poterat despicientiam, seu προσήκοντας καὶ πάντας τοὺς αὐτῷ πλησιάζοντας denique arctioris et philosophic cujusdam vitæ ὠφελείᾳ· οὗ τὰ λοιπὰ τῆς ἀρετῆς κατορθώματα, μα exercitationem. Sed præ cunctis nostræ ætatis hoκροτέρας όντα διηγήσεως, ἐπὶ ἰδίας τῆς τοῦ κατ' αὐτ minibus eminuit in eo viro ardentissimum studium τὸν ὑποθέσεως βίου γραφῆς ἐν τρισὶν ἤδη πρότερον sacrarum litterarum, et in iis rebus quas sibi perὑπομνήμασι παραδεδώκαμεν. ᾿Αλλὰ γὰρ ἐπ' ἐκεῖνα ficiendas proposuerat, indefessa laboris assiduitas τοὺς φιλοτίμως καὶ ταῦτα εἰδέναι ἔχοντας, ἀναπέμ ac diligentia; ad hæc singularis in proximos cunψαντες, τὰ νῦν ἐχώμεθα τῆς κατὰ τοὺς μάρτυρας closque qui ad ipsum accesserant beneficentia. Huἀκολουθίας. Δεύτερος μετὰ Πάμφιλον ἐπὶ τὸν ἀγῶνα jus viri reliquas virtutes resque præclare gestas, παρῄει, ἱεροπρεπεί πολιᾷ τετιμημένος, Ουάλης, τῶν quæ prolixiorem orationem desiderant, jampridem ἀπὸ Αἰλίας διάκονος, αὐτῇ προσάψει σεμνότατος πρε nos in peculiari opere quod de ejus vita conscriσβύτης, τῶν θείων Γραφῶν εἰ καί τις ἄλλος ἐπιστή psimus, tribus libris complexi sumus: si qui igitur μων· τοσαύτας γέ τοι μνήμας αὐτῶν ἐνεστέρνισατο, harum rerum cognoscendarum cupidine tenentur, ὡς μὴ ἐνδεῖν τῆς ἀπὸ γραμμάτων ἐντεύξεως, τῆς cos illuc amandasse contenti, in præsentiarum cœεἴ ποτε λάβοι Γραφῆς οὓς δ' οὖν ἀπομνημονεῦσαι διεξ- ptam de martyribus nostris narrationem prosequeόδους. Τρίτος ὁ θερμουργότατος καὶ τῷ πνεύματι mur. Secundus post Pamphilum in certamen deζέων, ἀπὸ τῆς Ἰαμνιτῶν πόλεως, ἂν αὐτοῖς ἐγνωρί scendit Aliæ urbis diaconus, Valens, augusta cae ζετο Παῦλος, πρὸ τοῦ μαρτυρίου διὰ καυτήρων ὑπο- nitie conspicuus, ipsoque aspectu venerabilis senex, μονῆς τὸν τῆς ὁμολογίας διαθλήσας ἀγῶνα. qui divinas Scripturas præ cæteris egregie callebat; eas enim usque adeo fideli memoria complectebatur, ut nihil omnino interesset, an ex codice ipso legeret, an cujuslibet Scripturæ integras paginas recitaret. Tertius inter eos claruit Paulus, Jamnitarum oppido oriundus, vir in agendo fervidus et ardore spiritus plenus, qui ante martyrium candentis ferri ustiones perpessus, confessionis coronam retulerat. PARS ALTERA. Sanctorum singulorum certamina, et martyrii exitus. Θ'. Τούτοις ἐπὶ τῆς εἰρκτῆς δυεῖν τοῖν χρόνων και τατριβομένοις, ὑπόθεσις τοῦ μαρτυρίου ἐγένετο Αιγυπτίων ἄφιξις, τῶν σὺν αὐτοῖς τελειωθέντων, οὓς κατὰ τὴν Κιλικίαν οὗτοι καταπονουμένους ἐν τοῖς μετάλλοις, μέχρι τῶν τόπων καταστήσαντες ἐπὶ τὴν οἰκείαν ἐπαλινόστουν· καὶ δὴ πρὸς ταῖς εἰσόδοις τῶν κατὰ Καισάρειαν πυλῶν, τίνες είεν καὶ πόθεν ἀφικήμενοι, πρὸς τῶν φυλάκων ερωτηθέντες, καὶ μηδὲν τ' ἀληθοῦς ἀποκρύψαντες, Χριστιανοὶ δὲ φάντες ἑαυ τοὺς, κακούργων τρόπῳ ἐπ' αὐτῷ φώρῳ ληφθέντων καταλαμβάνοντο· πέντε δὲ ἦσαν τὸν ἀριθμόν. Οἱ δὲ προσαχθέντες τῷ ἄρχοντι, κἀπὶ τούτου παρρησιασά μενοι, δεσμοῖς μὲν αὐτίκα παραδίδονται. Τῇ ὑστεραίᾳ, Περιττίου μηνὸς ἐκκαιδεκάτῃ, κατὰ Ῥωμαίους δὲ τῇ πρὸ δεκατεσσάρων Καλάνδων Μαρτίων, αὐτοὺς δὴ τούτους, σὺν τοῖς ἀμφὶ τὸν Πάμφιλον, τῷ Φιρμιλιανῷ προσάγουσιν. Ὁ δὲ τῶν Αἰγυπτίων ἀπεπειρᾶτο μόνων, πρὸ τῶν βασάνων είδεσιν παντοίοις δια γυμνάζων τοὺς ἄνδρας· τὸν μὲν οὖν προήγορον αύτ τῶν ἐν μέσῳ ἀγαγών, τί εἴη καὶ πόθεν ἠρώτα. Ecgrapha nostra Medicei mns., ἐπὶ τῆς Κρή της, in Creta, quasi isti ibi exsulassent: sed corriguntur ex ms. Lipomani, atque ipsomet Eusebio, hæc in compendium contrahente, et τῆς εἰρκτῆς scribente Additur in Hist., ὁμολογητής, confessores. Additur ibidem, perinde ac priores illi quos supra commemoravi (scilicet Ægyptii alii, qui cap. 40 narrabantur, XIX Kal. Januarias comprehensi) professos, se ad ministeria confessoribus in Cilicia constitutis exhibenda proficisci: quorum alii quiIX. Cum prælaudati tres sancti biennium egissent in carcere occasio martyrii oblata ipsis est per eos, qui etiam cum illis extremo affecti supplicio fuerunt, Ægyptios. Hi a Cilicia revertebantur domum, postquam illuc usque deduxerunt ad metalla damnatos atque ad ingressum þortarum Cesareæ interrogati qui essent et unde venirent, cum neque ejus quod erat quidquam dissimularent, seque Christianos esse profiterentur; instar maleticorum ipso in facinore deprehensorum, fuerant comprehensi, numero quinque: ad præsidem autem adducti, eademque fiducia usi, continuo in vincula dati erant. Postridie vero, qui 16 dies erat mensis Perittii, hoc est juxta Romanos dies xiv ante Kalendas Martias, iidem simul cum illis qui Pamphilo aderant, Firmiliano exhibentur. Qui solos Ægyptios tentandos sibi sumens omni genere tormentorum, nudari viros jussit; deinde, eum qui præcipuus inter omnes videbatur in medium adducens, quis esset et unde, interrogabat. Ilic dem, eadem qua illi quibus ministraturi venerant, pæna damnati sunt, oculis ac pedibus inutiles redditi (uno scilicet oculo eruto, et cruris unius succisis nervis); tres vero ex ipsis, in urbe Ascalone, in qua vincti tenebantur, cum admirabilem animi fortitudinem ostendissent, diverso martyrii exitu occubuere. Quippe unus illorum, Ares nomine, flammis consunplus est; reliquis duobus, quorum unus Probus, alter Elias vocabatur, caput gladio præcisum. Coluntur autem hi a Græcis 19 Decembris, quasi quinto die post comprehensionem supplicio affecti.

cum loco proprii nominis propheticum aliquid ipsi "Οστις, ἀντὶ τοῦ κυρίου ονόματος, προφητικών ει indicasset, idem et alii fecerunt pro nominibus sibi in patría inditis. X. Eliam ergo et Jeremiam, Isaiam et Samuelem atque Danielem sese ipsos appellare audiens præses (sic enim placuerat illis ostentare quem intus abditum gerebant animnum veri Judzi ac Israelitz, non solum operibus, sed etiam vocabulis clare prolatis), ipse quidem virtutem nominis sibi a martyre indicati non intellexit; sed porro perrexit interrogare, quæ ipsi esset patria: martyr vero, eo - dem compendio usus, alteram emisit vocem, dicens Jerusalem sibi patriam esse, eam scilicet intelligens de qua Paulus ait: Quæ sursum est Jerusalem, libera est, quæ est mater nostra; et alibi s: Accessistis ad Sion montem et civitatem Dei viventis, Jerusalem cœlestem. Talia igitur cogitabat martyr: sed præses inentem terræ aflixam habens, quæ illa esset Jerusalem, et ubi terrarum sita studiosius requirebat; quin et tormenta admovebat, ut quod verum esset fateretur. Sed enim martyr manus post tergum retortas, pedesque quibusdam machinis luxatos habens, verum se dixisse aflirmavit. Cumque ni hilominus iterum atque iterum interrogaretur, quæ et ubi sita esset ea quam dicebat civitas Jerusalem; solam hanc Christianorum patriam esse respondit, atque illos solos nec alios ullos in ea versari; consistere vero ad orientem, juxta lucem atque solem. Et hic quidem rursus juxta proprium suum sensuin philosophabatur, nihil commutatus iis quæ circumstabant tormentis, sed velut incorporeus ne sentire quidem videbatur dolores. Judex vero angustiaba - tur, ratus Christianos urbem aliquam, Romana æmulam et inimicam, sibi condere; multusque in eo erat ut percunctando disceret, et ipsam et regionem orientalem quæ sibi indicabantur ubi essent. Videns tamen ad verbera magis etiam immutabilem manere juvenem, et in prioribus responsis perseverare, capitalem tandem contra eum mortis sentenLiam pronuntiavit. XI. Et res quidem hujusce martyris talem, veluti cujusdam dramatis, exitum habuerunt; cæteros deinde Ægyptios, cum ad diversimoda quoque experimenta nudasset, eumdem in modum agitavit. Tum ad Pamphili sodales transgressus, didicit quod jam pridem variis essent cruciatibus tentati. Quare supervacaneum ratus iisdem quæstionibus homines subjicere, seque frustra in iis laboraturum; solum interrogavit, an vel nunc persuaderi sibi sinerent. Audiens vero ex singulis extremam confessionis 1 Galat. iv, 26. * Heb. x11, 22. Ibidem alia datur ratio mutatorum nominum, quod scilicet propria forsan idololatrica essent, ■ fälsorun deorum nominibus sumpta, ut sunt Dionysius, Bacchides, Athenæus, aliaque similia. Non tamen ex hac Eusebii conjectura, multo minus ex isto horum martyrum facio, recte quisquam intulerit, in frequenti Christianorum primorum usu fuisse, gentilia nomina baptizandis commutare in * ἑαυτῷ προσῆπτε· τοῦτο δὲ καὶ πρὸς τῶν λοιπῶν ἐγι γνετο ἀντὶ τῆς πατρόθεν αὐτοῖς ἐπιτεθείσης ἐπων μίας. Ι. Ηλίαν γ' οὖν καὶ Ἱερεμίαν, Ησαΐαν τε καὶ Σαμουήλ καὶ Δανιὴλ ἀκούσας ἂν αὐτῶν ἑαυτοὺς ἐν μαζόντων, καὶ τὸν ἐν κρυπτῷ Ἰουδαῖον καὶ γνήσ Ισραηλίτην αὐτοῖς ἔργοις οὐ μόνον, ἀλλὰ καὶ φωνεῖς κυρίως ἐκφερομέναις ἐνδεικνυμένων· τοιοῦτον οὖν τι πρὸς τοῦ μάρτυρος ἐπακούσας ὁ δικαστὴς ὄνομα, οἱ μὴν τῇ τοῦ ῥήματος ἐπιστήσας δυνάμει, δεύτερο, ἥτις αὐτοῦ πατρὶς εἴη ἠρώτα. Ὁ δὲ συνοδῷ τῇ προ τέρᾳ δευτέραν ἀφίησι φωνὴν, Ἱερουσαλὴμ εἶναι λέγων τὴν ἑαυτοῦ πατρίδα, ἐκείνην δῆτα νοών, περί ής εἴρηται Παύλῳ· 'Η δὲ ἄνω Ἱερουσαλὴμ ἐλευθέρα ἐστὶν, ἥτις ἐστὶ μήτηρ ἡμῶν· και· Προσεληλύ θατε Σιών ὄρει, καὶ πόλει Θεοῦ ζῶντος, Ιεροσαλὴμ ἐπουρανίῳ. Καὶ ὁ μὲν ταύτην ἐνόει· ὁ ἃ ἐπὶ χθόνα καὶ χαμαι ρίψας τὴν διάνοιαν, τίς εἰς αὐτὴ καὶ ὑπὸ γῆς ποίας κειμένη, ἀκριβῶς ἐπολυπραγμόνει, καὶ δῆτα καὶ βασάνους ἐπῆγεν ὡς ἂν τ' ἀληθὲς ὁμολογοίη. Ὁ δὲ στρεβλούμενος κατόπιν τὰ χεῖρε καὶ τοῖν ποδοῖν μαγγανοις τισὶ διακλώμενος, είρηκέναι τ' ἀληθὲς διῖσχυρίζετο. Εἶτα αὖ πάλιν καὶ πολλάκις πυνθανομένου, τίς εἴη καὶ ποῖ κειμένη ἡ λεχθεῖσα πόλις Ιερουσαλήμ, μόνην αὐτὴν εἶναι τῶν Χριστιανῶν πατρίδα ἔλεγε, μὴ γὰρ καὶ ἑτέροις ἢ τούτοις μόνοις αὐτῆς μετείναι, κεῖσθαι δὲ πρὸς ἀνατο λαῖς, καὶ πρὸς αὐτῷ φωτὶ καὶ ἡλίῳ. Ὁ μὲν καὶ πάν λιν διὰ τούτων κατὰ τὸν οἰκεῖον νοῦν ἐφιλοσόφει· τῶν ἐν κύκλῳ βασάνοις αὐτὸν αἰκιζομένων οὐδὲ ἐπιστρε φόμενος· ὥσπερ δέ τις ἄσαρκος καὶ ἀσώματος, οὐδὲ ἐπαισθάνεσθαι ἐδόκει τῶν ἀλγηδόνων. Ὁ δὲ δικαστές απορούμενος ἐσφάδαζεν, ἐχθρὸν καὶ Ῥωμαίοις του λεμίαν τάχα που συστήσασθαι ἑαυτοῖς πόλιν Χριστια νοὺς οἰόμενος· πολύς τε ἦν ἐπικείμενος ταῖς βασά νοις, καὶ ἀνερευνῶν τὴν δηλωθεῖσαν πόλιν, τήν τε κατὰ ἀνατολὰς ἐξετάζων χώραν· ὡς δὲ ἐπὶ πλεῖον μάστιξι τὸν νεανίαν καταξήνας, ἀπαράλλακτον τῶν προτέρων αὐτῷ ῥηθέντων ἑώρα, τὴν ἐπὶ θανάτῳ κατ' αὐτοῦ κεφαλικὴν ἐκφέρει ψῆφον. ΙΑ'. Καὶ τὰ μὲν κατὰ τοῦτον, τοιαύτην είληφε δραματουργίαν, καὶ τοὺς λοιποὺς δὲ τῶν Αἰγυπτίων, τοῖς παραπλησίοις διαγυμνάσας παλαίσμασι, τὸν ὅμοιον ἐπάγει τρόπον. Εἶτα ἐκ τούτων ἐπὶ τοὺς ἀμφὶ τὸν Πάμφιλον μεταβὰς ἀνεδιδάσκετο, ὡς ἄρα πρότερον ἤδη πλείστων εἶεν βασάνων πεπειρασμένοι· ἄτοπον δὲ εἶναι λογισάμενος ταῖς αὐταῖς αἰκίαις περιβάλλειν τοὺς ἄνδρας, καὶ μάταια μοχθεῖν, τοσοῦτον μόνον, εἰ κἂν νῦν πειθαρχοῖεν, ἀνεπυνθάνετο· ἀκούσας δὲ παρ' ἑκάστου τὴν ὑστάτην τῆς μαρτυρίας φωνήν, nomina patriarcharum, prophetarum vel apostolorum, aliaque e sacris Scripturis petita Nempe jam inde a tempore Elii Adriani, et anno Christi 179, restaurata urbs Jerusalem, mutato nomine, erat, et dicebatur Alia, ut antiquatum pridem nomen potuerit Romano præsidi peregrinum prorsus accidere, maxime si noverat Ægyptios esse quos interrogabat.

ACTA. παραπλησίως κεφαλικὴν τιμωρίαν κατ' αὐτῶν ἐξε- vocem, consimilem in eos tulit sententiam capitis, νεγκάμενος, ὑπάγει. ΙΒ'. Οὔπω δὲ αὐτῷ πᾶν εἴρητο ἔπος· καὶ πόθεν; Αναβο, μειρακιόν τι, τῆς οἰκετικῆς τοῦ Παμφίλου θεραπείας, ἐκ μέσου τοῦ πλήθους τῶν ἀμφὶ τὸ δι καστήριον κυκλούντων παρελθὼν εἰς μέσον· ἐβόα δὲ μεγάλη φωνῇ, ταφῇ τὰ σώματα ἐξαιτούμενος. Πορφύ ριος ἦν ὁ μακάριος· θρέμμα γνήσιον Παμφίλου, οὐδ᾽ ὅλων ὀκτὼ καὶ δέκα ἐτῶν, καλλιγραφικῆς ἔμπειρος, σωφροσύνης δὲ ἕνεκα καὶ τρόπων πάντα καλύπτων ἐγκώμια, ὡς οἷα ὑπὸ τηλικῷδε ἀνδρὶ συνησκημένος· ὡς δ' ἔγνω τὴν κατὰ τοῦ δεσπότου ψῆφον, ἀπὸ μέσης τῆς πληθύος ἀνέκραγε, γῇ τὰ σώματα παραδοθῆναι ἀξιῶν. Ὁ δὲ οὐκ ἄνθρωπος, ἀλλὰ θήρ, καὶ θηρίου παντὸς ἀγριώτερος, μήτε τῆς αἰτήσεως εύλογον ἀποδεξάμενος, μήτε τῷ τῆς ἡλικίας ἀπονείμας νέῳ συγγνώμην, αὐτὸ μόνον ὡς ὁμολογοῦντα Χριστιανὸν ἔμαθε, παντί σθένει τοῖς βασανισταῖς κατ' αὐτοῦ χρῆσθαι προστάττει. Ὡς δὲ ἐπικελευομένου θύειν ἀνένευεν ὁ θαυμάσιος, οὐκ ἔθ᾽ οἷα σάρκας ἀνθρώπου, ἀλλ᾽ οἷα λίθους ἢ ξύλα, ἤ τι τῶν ἀψύχων ἕτερον ἄχρις ὀστέων αὐτῶν καὶ κατὰ βάθους σπλάγχνων αἰκίζειν αὐτὸν, καὶ πᾶν τὸ σῶμα καταξαίνειν ἐπικελεύεται· εἰς μακρὸν δὲ τούτου γινομένου, μάτην ἐγχειρεῖν διέγνω. Αφώνου, μικροῦ δεῖν καὶ ἀψύχου τοῦ σώ ματος τῷ γενναίω μάρτυρι καταστάντος, παραμένον τὸ ἀνηλεὲς καὶ ἀπάνθρωπον κεκτημένος ὁ δικαστής, τριχῶν πεπλεγμένοις ὑφάσμασι τὰς ἐκδαρείσας ταῖς βασάνοις πλευρὰς ψήχειν καὶ τρίβειν ἐπὶ πλέον προστάττει· εἶθ' ὥσπερ κόρον λαβὼν καὶ τῆς μανίας ἐμφορηθείς, μακρῷ καὶ μαλθακῷ πυρί παραβληθῆναι αὐτὸν ἀποφαίνεται. Οὗτος μὲν οὖν πρὸ τῆς τοῦ Παμφίλου τελειώσεως ὕστατος ἐπὶ τὸν ἀγῶνα παρελθών, τῇ ἀπὸ τοῦ σώματος ἀπαλλαγῇ τὸν δεσπότην προέ λαβεν. ΙΓ'. Ην δὲ ἄρα τὸν Πορφύριον θεωρεῖν ἱερονίκου διαθέσει πάμμαχον νενικηκότος, κεκονισμένον τὸ σῶμα, φαιδρὸν δὲ τὴν ὄψιν, θαρσαλέω τε φρονήματι καὶ γαύρῳ, τὴν ἐπὶ τὸν θάνατον βαδίζοντα· θείου Πνεύματος ὡς ἀληθῶς ἔμπλεων· καὶ δὴ φιλοσόφῳ σχήματι τῷ περὶ αὐτὸν ἀναβολαίῳ τρόπον ἐξωμίδος ἡμφιεσμένος, ἄνω βλέπων καὶ πάντα τὸν θνητὸν καὶ ἀνθρώπινον ὑπερφρονῶν βίον, ἀτρεμεῖ τῇ ψυχῇ πρόσ εισι τῇ πυρᾷ. Ηδη ἑαυτῷ τῆς φλογὸς πελαζούσης, ὡς ἂν δὲ μηδενὸς αὐτῷ παρόντος λυπηροῦ, ἀταράχῳ p καὶ νήφοντι λογισμῷ περὶ τῶν οἰκείων τοῖς γνωρί μοις ὁ ἥρως διετάττετο, εἰς ἔτι τότε τὸ πρόσωπον δ φαιδρὸν καὶ ἀπαράλλακτον διαφυλάττων. ὡς δὲ τοῖς γνωρίμοις αὐτάρκως συνετάξατο, πρὸς τὸν Θεὸν ἤδη λοιπὸν ἠπείγετο τῆς γέ τοι πυρᾶς ἐξ ἀποστήματος κύκλῳ περὶ αὐτὸν ἀφθείσης, ἐνθένδε κἀκεῖθεν ὑφήρπαζε τῷ στόματι τὴν φλόγα, επισπέρχων αὐτὸς ἑαυ τὸν ἐπὶ τὴν προκειμένην πορείαν· καὶ τοῦτο ἔπρατ σεν, οὐδὲν ἕτερον ἡ Ἰησοῦν ἀνακαλούμενος. atque recessit. XII. Sed nondum tota tragoedia peracta erat. Quomodo autem peracta est? Revocavit eum juvenis quidam de medio turbæ tribunal circumstantis prosiliens, ex famulitio Pamphili; revocavit autem voce magna, deposcens corpora ad sepulturam. Beatus hic Porphyrius erat, genuinus Pamphili vernula, necdum octodecim annos natus, scribendi peritissimus, morum ac sapientiæ titulo omnibus encomiis major, ut qui cum tali viro sese exercuerat: qui, ut cognovit latam in dominum suum sententiam, ex media turba vociferans, oravit ut corpora sibi sepelire liceret. Prases vero, non tanquam liomo, sed ut fera, vel si quid fera immanius est, neque postulationis æquitatem suscipiens, neque juventutis rationem ullam habens, solum quia didicit adolescentem se Christianum fateri, carnificibus præcepit omnes in eo torquendo vires contendere. Cum ergo jubenti sacrificare abnuisset admirabilis ille, non jam ut carnem humanam, sed ut lapidem aut lignum aut aliud quodcunque inanimatum, us. que ad ipsa ossa et interiora viscera, præcepit ty. rannus excarnificari corpus ejus: quo diutius facto, agnovit tandem in vanum id agi. Licet autem absque voce et pæne absque anima generosi martyris corpus jaceret, immitis tamen atque efferus judex jussit laceratas ejus carnes ac latera selaceis pannis confricari atque deteri tandemque velut exsaturaturus furorem, lento ac longius posito igne martyrem consumi præcepit. fta ille, ante consummationem Pamphili, ultimus progressus ad agonem, dominum suum prævertit abdicatione corporea. XIII. Erat autem videre Porphyrium instar sacri athletæ universi certaminis victorem gloriosum, dissectum corpore, sed facie splendidum, lætaque et intrepida mente ad mortem procedere; utique divino plenum Spiritu; et quidem tanquam in habitu philosophico, solum injectum sibi instrumentum, quasi pallium gestans, despiciensque omnia, et mortalem atque humanam hanc vitam contemnens, absque ulla mentis formidine ad rogum procedebat Cum vero ad ipsum jam propinquaret flamma, tali quam si nihil molestiæ pateretur vir ille strenuus, inconcusso atque constanti sensu, quæ sua erant legabat familiaribus, usque in illud tempus servans oris serenitatem immutatam. Ut vero notis suis pro libitu valefecit, totus ad Deum conversus est; et quia rogus ad intervallum circumpositus erat, hine inde captabat ore flammas, quasi se ipsum incitaus ad propositam sibi viam; hoc autem faciebat, aliud nihil quam Jesum inclamans. XIV. Tale fuit certamen Porphyrii: qui vero ipsius mortem Pamphilo nuntiavit Seleucus, eju dem cum ipso factus illico est sortis particeps. ΙΔ΄. Τοιοῦτος καὶ Πορφυρίου ἆθλος· τῆς δὲ κατ' αὐτὸν τελειώσεως ἄγγελος τῷ Παμφίλῳ γενόμενος Σέλευκος, τοῦ σὺν αὐτοῖς καταξιοῦται παραυτίκα Utraque hæc commendatio deest in Historia. Hoc quoque tormentum eadem Historia prætermittit. PATROL. GR. Χ.

Etenim ipsum Porphyrii finem Pamphilo nuntiantem κλήρου. Αὐτίκα γ' οὖν διαγγείλαντα αὐτὸν τῷ Παμ simul et martyrum catervam osculantem, comprehenderunt milites, atque ad proconsulem adduxerunt: qui, quasi moræ impatiens donec ille simul cum præcedente Porphyrio hinc migraret, jussit ipsum capitali sententia plecti. Venerat hic ex Cappadocia, vehementerque inclaruerat militaribus exercitiis(40), ct non mediocriter apud Romanos promotus fuerat; quinetiam ætate et corporis robore viriumque magnitudine et virtute plerosque hominum antecedebat; nam vultu ipso admodum spectabilis præ cunctis, speciem praeferebat undequaque dignissimam, formæ eximia gratia. Fuerat autem initio persecutionis propter fidei confessionem certantibus annumeratus per tolerantiam verberum; sed abdicata militia aemulator factus eorum qui ad pietatem exercentur, Christi germanum militem sese probavit; orphanis desolatis ac viduis protectore carentibus, omnibusque cum penuria et imbecillitate conflictantibus, provisor factus, patris aut curatoris ad instar, cunctorumque desperatorum laboribus atque ærumnis medelam ferens: quapropter a Deo, qui talibus magis quam victimarum nidore ac sanguine delectatur, martyriali exitu dignus est habitus. Porro decimus hic athleta, una eademque consummavit agonem suum die; atque, ut par est credere, martyrio suo amplissimam cœli portam cum reserasset, simul et Pamphilo ipsi spatiosus ad Dei regnum patefactus est ingressus. XV. Seleuci vero vestigia secutus est Theodulus, pius ac venerabilis senex, in proconsulari familia primo honore dignatus, tum morum ætatisque prærogativa, tum filiorum trium generatione, maxime vero pio affectu erga principes, inclytus: qui eadem ac Seleucus factitans, et martyrum aliquos osculo devenerans, domino suo adductus fuit, eumque ad majorem quam alii iracundiam concitans, ipsam salutaris confessionis passionem excepit cruci traditus. XVI. Sub hac, cum eliamnum deficeret unus, adfuit qui duodenarium numerum impleret Julianus: qui ea ipsa hora peregre adveniens, et vixdum ingressus civitatem, cum intellexisset quae erant acta, et ad martyrum conspectum festinasset accedere; ubi eorum corpora humi jacentia vidit, circumfusus singulis, omnes est osculatus. Hoc agentem comprehenderunt ministri cædium, atque adduxerunt prasidi: qui congrua proposito suo faciens, etiam hunc lento igni tradidit. Ita etiam Julianus, gestiens atque lætitia exsultans, et Deo tantis se bonis dignato magna voce gratias agens, susceptus est inter choros martyrum. Erat autem huic quoque Ibidem legitur: Τῆς ἐκ στρατείας ἐπιλέκτου νεαλείας, in delecta ad militiam juventute. Trium filiorum patribus præmnia apud Romanos fuisse proposita, notius est quam ut hic moΟ φίλῳ τὸ τοῦ Πορφυρίου τέλος, καὶ τῶν μαρτύρων των δῆμον ἐν φιλήματι ασπασάμενον, συλλαβόντες οἱ στρατιῶται ἄγουσιν ἐπὶ τὸν ἡγούμενον. Ὁ δὲ, ὥσπερ ἐπισπεύδων τῷ προτέρῳ αὐτὸν συναπόδημον γενέσθαι, κεφαλῇ κολασθῆναι προστάττει. Τῆς Κατ παδοκῶν οὗτος ὁρμᾶτο γῆς· λαμπρότατα δὲ τῶν ἐν στρατείαις εὐδοκιμήσας, τῶν ἐν Ῥωμαϊκαῖς προχω παῖς οὐ μικρᾶς ἐπείληπται ἀξίας· οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ αὐτῇ ἡλικίᾳ καὶ ῥώμῃ σώματος, μεγέθει τε και ἰσχύος, ἀρετῇ πλεῖστον ὅσον τοὺς λοιποὺς ἀνθρώπους ἐπλεονέκτει, καὶ τὴν πρόσοψιν δὲ αὐτὴν περίβλεπτος ἦν τοῖς πᾶσι, τό τε πᾶν εἶδος ἀξιάγαστος, μεγέθους ἕνεκα καὶ εὐμορφίας· καταρχὰς μὲν οὖν διωγμοῦ διὰ μαστίγων ὑπομονῆς, τοῖς κατὰ τὴν ὁμολογίαν διέπρε ψεν ἀγῶσι· μετὰ δὲ τὴν τῆς στρατείας ἀπαλλαγὴν, ζηλωτὴν αὐτὸς ἑαυτὸν καταστήσας τῶν τῆς εὐσεβείας ἀσκητῶν, Χριστοῦ γνήσιος στρατιώτης ἀποδέδεικται· όρφανῶν, ἐρήμων καὶ χηρῶν ἀποριστάτων, τῶν τε ἐν πενίᾳ καὶ ἀσθενείᾳ καταπονουμένων, ἐπίσκοπός τις οἷα καὶ φροντιστὴς ἐπιμελούμενος· πατρός τε καὶ κηδεμόνος δίκην τῶν ἀπεῤῥιμμένων ἁπάντων τοὺς πόνους, καὶ τὰς κακοπαθείας ανακτώμενος ὅθεν εἰκότως, πρὸς τοῖς τοιούτοις δὴ χαίρει Θεὸς μέλο λον ἢ ταῖς διὰ καπνοῦ καὶ αἵματος θυσίαις, τῆς κατὰ το μαρτύριον ἠξιώθη τελειώσεως. Δέκατος οὗτος ἀθλητὴς σὺν τοῖς εἰρημένοις, μιᾷ καὶ τῇ αὐτῇ τετελείωτο ἡμέρᾳ, καθ᾿ ἣν ὡς ἔοικε μεγίστης τῷ Παμφίλου μαρτυρίῳ πύλης οὐρανῶν διανοιχθείσης, εὐμαρὲς ἅμ' αὐτῷ καὶ ἄφθονος ἡ τῆς τοῦ Θεοῦ βασιλείας ἐγίγνετο πάροδος. ΙΕ΄. Κατ' ίχνος δῆτα τῷ Σελεύκω Θεόδουλος, σε μνός τις καὶ θεοσεβής παρῄει πρεσβύτης, τῆς ἡγεμο νικῆς οἰκετίας πρώτης τιμῆς ἠξιωμένος τρόπων καὶ ἡλικίας ἕνεκα· καὶ διὰ τὸ τριγονείας αὐτὸν πατέρα καθεστάναι, καὶ ἔτι μᾶλλον δι᾿ ἣν ἔσωσε περὶ τοὺς κηδεμόνας εύνοιαν· τὸ παραπλήσιον δὴ τῷ Σελεύκω καὶ οὗτος διαπραξάμενος, καί τινας τῶν μαρτύρων ἀσπασάμενος φιλήματι, προσάγεται τῷ δεσπότῃ, μᾶλλον ἑαυτὸν (Ισ. δὲ αὐτόν ) τῶν ἄλλων ἐπ' ὀργὴν ὀξύνας, ταυτὸν τοῦ σωτηρίου μαρτυρίου πάθος σταυρῷ παραδοθεὶς ἀνεδέξατο. ΙϚ'. Ἐπὶ τούτοις ἑνὸς ἔτι λείποντος· δς τὸν δωδέ κατον ἀποπληρώσειε τοῖς εἰρημένοις ἀριθμὸν Ἰου λιανὸς παρῆν τοῦτον ἀποπληρώσων. Ἐξ ἀριδημίας οὗτος αὐτῆς ὥρας ἀφικόμενος, μηδὲ εἰσβαλών πως τῇ πόλει, εὐθὺς ὡς εἶχεν ἀπὸ τῆς ὁδοῦ, μαθὼν παρά τοῦ [γενομένου ] καὶ ὁρμήσας ἐπὶ τὴν τῶν μαρτύρων θέαν, ὡς ἐπὶ τῆς γῆς χαμαὶ κείμενα τὰ τῶν μαρτύ ρων εθεάσατο σώματα, χαρᾶς ἔμπλεως γεγονώς, ἑκάστῳ περιπλέκεται, φιλήματι τοὺς πάντας ἀσπα ζόμενος. Ἔτι δὲ τοῦτο πράττοντα συλλαβόντες α τῶν φόνων διάκονοι προσάγουσι τῷ ἄρχοντι. Ὁ & ἀκόλουθα τῇ προαιρέσει τελῶν, μακρῷ καὶ τοῦτον πυρὶ παραδίδωσιν. Οὕτω δῆτα καὶ Ἰουλιανὸς σκιρ neri debeat: atque id hic dici credo τριγονείας παι τέρα: Valesius tamen aliter vertit, quod tertia jam stirpis nepoles haberet: sed hoc Straboni scribitur τριγένεια.