remus, impuraque ac profana illorum dogmata ἀναγκαῖον καὶ ἡμᾶς αὐτοὺς τοῖς παρ' ἐκείνων ἀντ auathematizaremns, memores Dei per vocem prophetæ dicentis: «Audite, sacerdotes, et contestamini domui Jacob, dicit Dominus omnipotens '. Et iterum: e Ingredimini per portas meas, et lapides de via tollite.. Oportet enim nos, qui pro veritatis dogmate certamus, offendicula e medio submovere, ne qua ratione populi ad illa impingant, sed velut per planam semitam ad sacra illa divinaque atria progrediantur, illud fere per singulas portas ingeminantes:. Hæc est porta Domini, justi intrabunt in eam. › Cum itaque Nestorius dogmatum peregrinorum et impiaruin blasphemiarum turbam libris suis inseruisset, non potuimus, salutis eorum, qui illa lecturi erant, curam habentes, anathematismos non componere: non quidvis proiniscue, quod in mentem incidisset, parznetica epistolæ quain ad illum scripsimus inserentes, sed (ut modo diximus) germina vesaniæ ipsius peregrina, et a pietatis dogmatibus prorsus aliena esse ostendentes. Egre fortasse ferant nonnulli, quæ scripsimus; vel quod eorum, quæ scripta sunt, sensum vere non capiant, vel certe quod impura liareseos Nestorii propugnatores exsistant, iinpietatisque participes sint, ac eadem cum ipso sentiant. At nulli interim ex iis, qui recte sapere consueverunt, veritas operta est. Quia vero credibile At non deesse quosdam illorum commentis depravatos, qui non assequantur, quomodo, aut qua ratione (anathematismi) illi sint confecti, operæ pretium me facturum putavi, si singulos breviter exponerem, illorumque vim, quanta fieri posset perspicuitate, docerem. Opinor enim conatum lunc non parvumn lectoribus usum et fructum afſferre posse. 147 ANATHEMATISMUS I. Si quis non confitetur Emmanuelem vere Deum esse, et ob id factam Virginem Deiparam (genuit enim illa incarnatum Dei Patris Verbum secundum carnem), anathema sit. Declaratio prima. αποδύεσθαι 4 λόγοις, ἀναθεματίσαι τε αὐτῶν τὰ μικρὰ καὶ βέβηλα δόγματα, μεμνημένους Θεοῦ λέγοντος διὰ φωνῆς προφήτου· «Ἱερεῖς, ἀκούσατε, καὶ ἐπι μαρτύρασθε τῷ οἴκῳ Ἰσραήλ, λέγει Κύριος παντοκράτωρ.» Καὶ πάλιν· «Πορεύεσθε διὰ τῶν πυλῶν μου, καὶ τοὺς λίθους ἐκ τῆς ὁδοῦ διαῤῥίψατε.» Δεῖ γὰρ ἡμᾶς τῶν τῆς ἀληθείας ὑπεραθλούντας δογμά των ἐκ μέσου ποιεῖσθαι τὰ σκάνδαλα, ὡς ἂν κατ' οὐδένα τρόπον αὐτοῖς προσπταίοντες οἱ λαοὶ, διὰ λείας ὥσπερ ἔρχοιντο • τρίβου πρὸς τὰς ἱερὰς καὶ θείας αὐλὰς, μονονουχὶ καὶ ἐφ' ἑκάστῃ λέγοντες - «Αὕτη ἡ πύλη τοῦ Κυρίου, δίκαιοι εἰσελεύσονται ἐν αὐτῇ.» Νεστορίου τοίνυν ξένων τε καὶ ἀνοσίων δυσφημιῶν ὄχλον τοῖς ἰδίοις ἐνθέντος βιβλίοις, ἀναγ καίως τῆς τῶν ἐντευξομένων αὐτοῖς σωτηρίας φροντίζοντες, συντεθείκαμεν ἀναθεματισμούς, οὐ τὸ εἰς νοῦν ἧκον ἁπλῶς ἐνθέντες τῇ γραφείσῃ πρὸς αὐτὸν παραινετικῇ ἐπιστολῇ, ἀλλ' ὡς ἔφημεν ἀρτίως, ξένα καὶ ἀλλότρια τῶν τῆς εὐσεβείας δογμάτων ἀποφαίνοντες τῆς ἐκείνου φρενοβλαβείας τὰ γεννήματα 1. Ἐπασχάλλουσι δὲ τάχα πού τινες τοῖς παρ᾿ ἡμῶν λόγοις, ή μή συνιόντες ἀληθῶς τῶν γεγραμμένων τὴν δύναμιν, ἢ τῆς Νεστορίου μιαρας αἱρέσεως ὑπασπισταί γεγονότες, καὶ μεριζόμενοι τὴν ἀσές βειαν, καὶ τὰ αὐτὰ φρονοῦντες ἐκείνῳ. Λανθάνει μὲν οὖν οὐδέ τινα τῶν 5 τὰ ὀρθὰ φρονεῖν ειωθότων τὸ ἀληθές. Ἐπειδὴ δὲ εἰκὸς, ταῖς παρ' ἐκείνων εύρεσιλογίαις παρενηνεγμένους 5 μὴ συνιέναι τινάς, πῶς καὶ τίνα τρόπον γεγόνασι, δεῖν ᾠήθην ἕκαστον τῶν ἀναθεματισμῶν ἑρμηνεῦσαι διὰ βραχέων, καὶ τὴν δύναμιν αὐτῶν ὡς ἔνι καλῶς, ἀφηγήσασθαι· ἔσται γὰρ, ως γε οἶμαι, τὸ χρῆμα τοῖς ἐντυγχάνουσιν οὐκ ἀσυντελὲς εἰς ὄνησιν ΑΝΑΘΕΜΑΤΙΣΜΟΣ Α'. Εἴ τις οὐχὶ ἡ ὁμολογεῖ, Θεὸν εἶναι κατὰ ἀλήθειαν τον Εμμανουήλ, καὶ διὰ τοῦτο Θεοτόκον τὴν ἁγίαν Παρθένον· γεγέννηκε γὰρ σαρκικῶς σάρκα γεγονότα τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον· ἀνάθεμα έστω. Ἐπίλυσις σ'. Οι μακάριοι Πατέρες, οἱ κατὰ καιροὺς ἐν τῇ Νικαέων πόλει συναγηγερμένοι, καὶ τὸν τῆς ὀρθῆς καὶ ἀδιαβλήτου πίστεως ὅρον ἐκθέμενοι, πιστεύειν Beati Patres, qui Nicææ olim convenerunt, recta inculpatæque dei doctrinam exponentes, in ununi Deum Patrem omnipotentem omnium visibilium et invisibilium factorem se credere professi sunt; έφασαν εἰς ἕνα Θεόν, Πατέρα παντοκράτορα, πάνω et in unum Dominum Jesum Christum Filium ejus, et in Spiritum sanctum: asserentes, ipsum quod ex Deo Verbum cmicuit, per quod omnia facta sunt, lumen de lumine, Deum verum de Deo vero, incarnatum, et hominem esse factum, et passum, et resurrexisse. Etenim cum unigenitum Dei Patris Verbum natura Deus esset, semen Abrahæ, ut beatus Paulus dicit ", apprehendit, perindeque ac nos, carnis et sanguinis effectum est particeps. Natum • Amos 111, 13. • Jerem. vit, 3. Psal. cxvii, 20. των ὁρατῶν τε καὶ ἀοράτων ποιητήν· καὶ εἰς ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν, τὸν Υἱὸν αὐτοῦ· καὶ εἰς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον· αὐτὸν λέγοντες τὸν ἐκ Θεοῦ πεφηνότα Λόγον, τὸν δι' οὗ τὰ πάντα ἐγένετο, τὸ φῶς τὸ ἐκ φωτός, τὸν ἐκ Θεοῦ ἀληθινοῦ Θεὸν ἀληθινὸν, σαρκωθῆναί τε καὶ ἐνανθρωπήσαι, παθεῖν τε καὶ ἀναστῆναι. Θεὸς γὰρ ἂν κατὰ φύσιν ὁ μονογενὴς τοῦ Πατρός Λόγος, σπέρματος ᾽Αβραὰμ ἐπελάβετο, καθά φησιν ὁ μακάριος Παῦλος, καὶ παραπλησίως ἡμῖν 1 Hebr. 11, 14. variæ lectiones ex codice Seguieriano. · ἀνταποδίσασθαι. • ἔχοιντο. ' ἐγκλήματα. σ οὐδένα των. Η παρενηνεγμένα. Η ούχο

EXPLICATIO DUODECIM CAPITUM. μετέσχεν αἵματος, καὶ σαρκός· γεγέννηται γὰρ κατὰ est enim secundum carnen ex sancta Virgine, et σάρκα ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου, καὶ ἄνθρωπος γέγονε 1 καθ' ἡμᾶς, οὐκ ἀπολισθήσας τοῦ εἶναι Θεός· μὴ γένοιτο· ἀλλ' ὢν ὅπερ ἦν, καὶ μεμενηκὼς ἐν τῇ τῆς θεότητος φύσει τε καὶ δόξῃ. Φαμὲν οὖν αὐτὸν ἄνθρωπον γεγενήσθαι, οὐ τροπὴν ὑπομείναντα τὴν εἰς ὅπερ οὐκ ἦν, οὐκ ἀλλοίωσιν· ἀεὶ γάρ ἐστιν ὁ αὐτὸς, καὶ τροπῆς ἀποσκίασμα παθεῖν οὐκ ἀνέχεται. Αλλ' οὐδὲ φυρμόν, ἢ ἀναχυσιν, ἢ σύγκρασιν τῆς οὐσίας αὐτοῦ πρὸς τὴν σάρκα γεγενῆσθαι διοριζόμεθα· φαμὲν δὲ κ σαρκὶ ψυχὴν ἐχούσῃ τὴν λογικήν ἡνῶσθαι τὸν Λόγον ὑπὲρ νοῦν τε καὶ ἀποῤῥήτως, καὶ ὡς μόνος οἶδεν αὐτός. Οὐκοῦν μεμένηκε Θεὸς καὶ ἐν προσλήψει σαρκός· καὶ ἔστιν εἷς Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, καὶ Πατρὸς, ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός· ὁ αὐτ τὸς καὶ πρὸ παντὸς αἰῶνος, καὶ χρόνου, καθὸ νοεῖται Λόγος, καὶ χαρακτήρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ, καὶ ἐν ἐσχάτοις καιροῖς οἰκονομικῶς ἄνθρωπος δι' ἡμᾶς γεγονώς. Ἐπειδὴ δὲ ἀναιροῦσί τινες τὴν κατὰ σάρκα γέννησιν αὐτοῦ, τὴν ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου γεγενημένην ἐπὶ σωτηρίᾳ τῶν ὅλων, οὐκ εἰς ἀρχὴν τοῦ εἶναι καλοῦσαν αὐτὸν, ἀλλ᾽ ἵνα ἡμᾶς ἀπαλλάξη θα νάτου, καὶ φθορᾶς, γεγονώς καθ' ἡμᾶς. ταύτης Ένεκα τῆς αἰτίας ὁ πρῶτος ἡμῖν ἀναθεματισμός και τακέκραγε μὲν τῆς ἐκείνων κακοπιστίας, τὸ δὲ ὀρο θῶς ἔχον ὁμολογεῖ, Θεὸν εἶναι λέγων κατὰ ἀλήθειαν τὸν Ἐμμανουήλ· καὶ διὰ τοῦτο Θεοτόκον τὴν ἁγίαν Παρθένον. ΑΝΑΘΕΜΑΤΙΣΜΟΣ Β'. Εἴ τις οὐχ ὁμολογεῖ σαρκὶ καθ᾽ ὑπόστασιν ἡνῶσθαι τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον, ίνα τε εἶναι Χριστὸν μετὰ τῆς ἰδίας σαρκὸς, τὸν αὐτὸν δηλονότι Θεόν τε ὁμοῦ, καὶ ἄνθρωπον· ἀνάθεμα έστω. Επίλυσις β'. æque ac nos, homo factum est, non amittens esse Deum (absit!) sed exsistens quod erat, et in divinitatis natura et gloria permanens. Dicimus igitur, ipsum (Dei Verbum hominem esse factum, nec ob id tamen versum in id quod non erat, non alteratum: idem enim semper est, neque conversionis obumbrationem pati sustinet ". Sed neque ullam essentiæ illias cum carne commistionem, aut corrfusionen, aut concretionem factam esse statuimus: asserimus autem, Verbum carni anima rational perfecta et informalæ, modo quem ipsum solun novit (nostræ enim mentis captum hæc res excedit ), unitum esse. Mansit itaque Deus etiam post assumptionem carnis; estque unus Dei et Patris Filius Dominus noster Jesus Christus, idem et ante omne sæculum et tempus, quatenus Verbum intelligitur, et figura substantia ejus “, et in novissimis temporibus dispensatoria ratione nostri causa Domo factus. Quia vero nonnulli nativitatem illius secundum carnem propter omnium salutem, qua editus est ex sancta Virgine, inficiantur (quæ nativitas hoc illi non contulit, ut tum primum esse inciperet, sed ut nobis similis factus a morte et corruptione nos liberaret): 148 propterea primus hic noster anathematismus in perversam illorum fdem invehitur: tum vero, quod rectæ fidei est, confitetur, Emmanuelem secundum veritatem Deum esse dicens atque ideo sanctam Virginem Deiparam. ANATHEMATISMUS II. Si quis non confitetur, Dei Patris Verbum carnı secundum bypostasim unitum, unumque una cum sna carne esse Christum, eumdem nimirum Deum simul et hominem, anathema sit. Explanatio secunda. Divinus Paulus, sacer ille divinorum mysterio rum interpres, ita` scribit: «Manifeste magnum est pietatis sacramentum: Deus manifestatus est in carne, justificatus est in spiritu, apparuit angelis, prædicatus est gentilis, creditus est in mundo, assumptus est in gloria ¹³.» Quid igitur est quod dicit, t Manifestatus est in carne!» hoc est, Dei Patris Verbum caro factum est: non quod secunΟ θεσπέσιος γράφει Παῦλος, ὁ τῶν θείων μυσ στηρίων ἱερουργός·. Ομολογουμένως μέγα ἐστὶ τὸ τῆς εὐσεβείας μυστήριον· Θεὸς ἐν σαρκὶ ἐφανερώθη· ἐδικαιώθη ἐν πνεύματι· ὤφθη ἀγγέλοις· ἐκηρύχθη ἔθνεσιν· ἐπιστεύθη ἐν κόσμῳ· ἀνελήφθη ἐν δόξῃ.» Τί οὖν ἐστι τὸ, «Ἐφανερώθη ἐν σαρκί;» τουτέστι, Γέγονε σὰρξ ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος, οὐ κατά μετάστασιν, ἢ τροπήν, τῆς ἑαυτοῦ φύσεως εἰς σάρκα μεταπεποιημένης, ὡς ἤδη προείπομεν, ἰδίαν dum propriam naturam conversum, aut Iransmutaδὲ μᾶλλον ποιησάμενος σάρκα τὴν ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου, εἷς καὶ ὁ αὐτὸς χρηματίζων Υἱός· πρὸ μὲν τῆς ἐνανθρωπήσεως ὡς ἄσαρκος ἔτι Λόγος, μετὰ δὲ τὴν ἐνανθρώπησιν ἔτι ὁ αὐτὸς ἐν σώματι 1. Ταύτῃτοί φαμεν τὸν αὐτὸν ὑπάρχειν Θεόν τε ὁμοῦ καὶ ἄνε θρωπον, οὐ διιστάντες εἰς ἄνθρωπον ἰδικῶς τε καὶ ἀναμέρος κείμενον τὴν ἐπ' αὐτῷ θεωρίαν, καὶ εἰς Θεὸν Λόγον ἰδικῶς· ἵνα μὴ δύο νοῶμεν υἱοὺς, ἀλλ᾽ s1 Jac. 1, 17. ¹³ Hebr. 1, 5. k 13 | Tim. 111, 16. tum sit in carnem, ut modo dicebamus; sed potius quod carnen ex sancta Virgine sumptam propriam sibi fecerit, unus idemque Filius exsistens: ante incarnatioem quidem tanquam Verbum tantum carnis expers; post incarnationem vero idem etiam in corpore. At hinc est ut eumdem Deum simul et hominem esse dicamus, non divellentes eum in hominem seorsum per se positum, et in Varia lectiones ex codice Seguieriano. 1 πέφηνε, * γάρ. 1 ὁ αὐτὸς ἐντώματος, PATROL. GR. LXXVI,

καὶ Υἱὸν, καὶ Κύριον. Τοὺς δὲ μὴ οὕτως ἔχειν ὑπει ληφότας, ήγουν πιστεύειν ἐθέλοντας, διορίζοντας δὲ εἰς υἱοὺς δύο τὸν ἕνα, καὶ διιστάντας ἀπ' ἀλλήλων τὰ ἡνωμένα κατὰ ἀλήθειαν, φάσκοντας δὲ κατὰ μόνην τὴν ἀξίαν, ἤτοι αὐθεντίαν, ἀνθρώπου γενέσθαι συν άφειαν πρὸς Θεὸν, τῆς ὀρθῆς, καὶ ἀμωμήτου πίστεως ἀλλοτρίους εἶναι φαμεν. Ὥστε κἂν ἀπόστολος όνομάζηται, κἂν κεχρῖσθαι λέγηται, καὶ εἰς Υἱὸν ὡρί σθαι Θεοῦ, οὐκ αἰσχυνόμεθα τὴν οἰκονομίαν. Αὐτὸν δέ φαμεν τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον, ὅτε καθ' ἡμᾶς γέγονεν ἄνθρωπος, ὠνομάσθαι δὴ τότε καὶ ἀπόστο λον, καὶ κεχρῖσθαι δὲ μεθ᾿ ἡμῶν κατὰ τὸ ἀνθρώπι νον. Ο γὰρ γεγονώς καθ᾿ ἡμᾶς, εἰ καὶ μεμένηκεν ὅπερ ἦν, οὐ παραιτείται τὰ ἡμῶν. Προσίεται δὲ μᾶλλον ὁμοῦ τοῖς τῆς ἀνθρωπότητος μέτροις τὰ ἀν θρώπινα διὰ τὴν οἰκονομίαν, οὐδὲν ἐντεῦθεν εἰς οἰ κείαν ἀδικούμενος δόξαν, ή φύσιν· ἔστι γὰρ ἔτι καὶ οὕτω Θεὸς, καὶ τῶν ὅλων Κύριος. Deum Verbum sejunctim per se consideratum, ne ένα καὶ τὸν αὐτὸν ὁμολογοῦντες τὸν αὐτὸν Χριστὸν, duos hac ratione Alios intelligamus; sed unum eumdemque Christum et Filium et Dominum esse confitentes. Qui autem hoc secus habere existimant, aut non ita volunt credere, sed unum Filium in duos dispertiuntur, et quæ re ipsa conjuncta sunt, a se disjungunt, aiuntque hominem secundum dignitatis vel auctoritatis consortiuín Deo conjunctum esse; eos a recta inculpataque ſide alienos dicimus. Quamvis ergo apostolus nominetur ***, unctusque et Dei Filius designatus dicatur ", non erubescimus dispensationem. Affirmamus autem Dei Patris Verbum tunc demum apostolum nominatum, et nobiscum secundum humanitatem inumctum esse, quando similis 149 nobis homo factum est. Qui enim nobis assimilatus est, licet id quod erat manserit, quæ nostra sunt non aversatur: imo vero propter dispensationem ea oninia, quæ ad humanam naturam pertinent, cum humanitatis nensuris simul admittit: neque ullum hinc tamen secundum propriam naturam, vel gloriam, detrimentum capit: est enim adhuc etiam hoc modo Deus ac Dominus omnium. ANATHEMATISMUS IN. Si quis in uno Christo post unionem dividit hypostases, ipsasque ea tantum conjunctione inter se connectit, quæ est secundum dignitatem, hoc est auctoritatem, vel potestatem, et non eo potius concursu, qui est secundum naturalem unionem: anathema sit. Declaratio tertia. Incarnati Unigeniti dispensatorium mysterium accurate inquirentes, Dei Patris Verbum admirabili inexplicabilique modo, sancto corpori animam rationis compotem habenti unitum dicimus; atque ita quoque unum esse Filium intelligimus; quemadmodum nimirum et in nobis ipsis cernere licet: sunt sane anima et corpus naturæ diverse, at duo hæc inter se conjuncta unum aninial constituunt. Verum sunt qui aliter hæc habere opinantur. Statuunt bi nobis hominen seorsum per se, eumque Dei Patris Verbo secundum solam dignitatem sive auctoritatem conjunctum dicunt; secundum naturalem autem, hoc est, veram unionem, et ut nos credimus, nequaquam. Nam ita eliam divina Scriptura dicit: «Et eramus natura filii iræ, sicut et caleri 10 ; s illud, natura, sumens pro, vere. Qul itaque subsistentias post unionem dividunt, el singulas, lioc est, Deum et hominem, separatim ponunt, talemque illarum copulam confingunt, quæ secundum solam dignitatem contingit, illi duos omnino filios constituunt; cum tamen divina Scriptura unum Filium et Dominum esse affirmet. Quare post arcanam illam copulam, sive Deum nomines Emmanuelem, incarnatum et inbumana18. Hebr. 111, & ΑΝΑΘΕΜΑΤΙΣΜΟΣ Γ'. Εἴ τις ἐπὶ τοῦ ἑνὸς Χριστοῦ διαιρεῖ τὰς ὑποστάσεις μετὰ τὴν ἕνωσιν, μόνῃ συνάπτων αὐτὰς συναφείᾳ τῇ κατὰ τὴν ἀξίαν, ήγουν αὐθεντίαν, ἢ δυναστείαν, καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον σύνοδον τὴν = καθ' ἔνωσιν φυσικήν ἀνάθεμα έστω. Ἐπίλυσις γ'. Ο Τῆς μετὰ σαρκὸς οἰκονομίας τοῦ Μονογενούς που λυπραγμονοῦντες τὸ μυστήριον, παραδόξως τε καὶ ἀποῤῥήτως γνῶσθαί φαμεν ἁγίῳ σώματι ψυχήν ἔχοντι λογικὴν, τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς λόγον· ἕνα τε καὶ οὕτω νοοῦμεν Υἱόν, καθάπερ αμέλει καὶ ἐφ' ἡμῶν αὐτῶν ἔξεστιν ἰδεῖν, ἑτεροφυᾷ μὲν τῷ σώματι τὴν ψυχὴν, πλὴν εἰς ἐν ἄμφω ζῶον συντεθειμένα. Αλλ' οὐχ οὕτω ταῦτ᾽ ἔχειν ὑπονοοῦσί τινες. Αν θρωπον δὲ διιστάντες ἡμῖν ἀνὰ μέρος καὶ ἰδικῶς συνήφθαί φασιν αὐτὸν τῷ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς φύντι Λόγῳ κατά μόνην τὴν ἀξίαν, ήγουν τὴν αὐθεντίαν· οὐ καθ᾿ ἕνωσιν φυσικήν, τουτέστιν ἀληθῆ, καὶ καθάπερ ἡμεῖς πιστεύομεν. Οὕτω γάρ τού φησι καὶ ἡ θεία Γραφή - «Καὶ ἦμεν τέκνα φύσει ὀργῆς, ὡς καὶ οἱ λοιποί, ο τὸ φύσει, ἀντὶ τοῦ, ἀληθῶς, λαμβάνουσα. Οἱ διαιροῦντες τοίνυν τὰς ὑποστάσεις μετὰ τὴν ἕνωσιν, καὶ ἀνὰ μέρος τιθέντες ἑκατέραν, τους ἐστιν ἄνθρωπον καὶ Θεὸν, καὶ ἐπινοοῦντες συνάφειαν αὐτοῖς τὴν κατά γε μόνην τὴν ἀξίαν, δύο που πάντως ἱστῶσιν υἱούς· καίτοι τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς ἕνα λεγούσης Υἱόν, καὶ Κύριον. "Ωστε μετά τὴν ἄῤῥητον ἔνωσιν, κἂν Θεὸν ὀνομάσῃς τὸν Ἐμ μανουήλ, σαρκωθέντα τε καὶ ἐνανθρωπήσαντα vo μεν ἡμεῖς τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον· κἂν ἄνθρωπον εἴπῃς, οὐδὲν ἧττον ἐκεῖνον αὐτὸν, ἐν τοῖς τῆς ἀν 1. * Psal. xLiv, 8; llebr. 1, 9. 1 Ephes. 11, 6. τα συνοδῳ τῇ. Η φυσική Variæ lectiones ex codice Seguieriano.

EXPLICATIO DUODECIM CAPITUM. θρωπότητος μέτροις καθηγμένον οἰκονομικῶς ἐπι- tum Dei Patris Verbum accipimus: sive hominem γινώσκομεν. Γεγονέναι δέ φαμεν αὐτὸν ὁ ἁπτὸν τὸν dixeris, nos æque illud ipsum (Dei Verbum, per ἀναφῇ· ὁρατὸν τὸν ἀόρατον. Οὐ γὰρ ἦν ἀλλότριον αὐτοῦ τὸ ἑνωθὲν αὐτῷ σῶμα, ὁ καὶ ἁπτὸν εἶναί φαμεν, καὶ ὁρατόν. Τοὺς δὲ μὴ οὕτω πιστεύοντας, διιστῶντας δὲ, ὡς ἔφην, τὰς ὑποστάσεις μετὰ τὴν ἕνωσιν, καὶ ψιλήν αὐταῖς συνάφειαν ἐπινοοῦντας κατὰ μόνην τὴν ἀξίαν, ήγουν αὐθεντίαν, ἀλλοτριοί τῶν ὀρθὰ φρονούντων P ὁ προκείμενος ἀναθεματι σμός. dispensationem in mensuras humanitatis demnissuin agnoscimus. Dicimus itaque ipsum palpabilem factum esse, qui impalpabilis est; et visibilem, qui invisibilis. Non enim alienum erat 150 ab illo corpus quod sibi univit, quod utique palpabile et visibile dicimus. Eos vero, qui ita non credunt, sed subsistentias post unionem, ut modo aiebam, dividunt; eamque nudam Ipsarum unionem excogitant, quæ in sola dignitate sive auctoritate consistit, propositus bic anathematismus ab iis alienos esse judicat qui quæ recta sunt sentire consueverunt. ΑΝΑΘΕΜΑΤΙΣΜΟΣ Δ'. Εἰ τις προσώποις δυσὶν, ήγουν ὑποστάσεσι, τάς τε ANATHEMATISMUS IV. Si quis duabus personis sive bypostasibus eas ἐν τοῖς εὐαγγελικοῖς καὶ ἀποστολικοῖς Συγγράμμασι voces attribuit, quæ in evangelicis et apostolicis διανέμει φωνάς, ἢ ἐπὶ Χριστῷ παρὰ τῶν ἁγίων λεγομένας, ἢ παρ' αὐτοῦ περὶ ἑαυτοῦ· καὶ τὰς μὲν ὡς ἀνθρώπῳ παρὰ τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον ἰδικῶς νοουμένῳ προσάπτει, τὰς δὲ ὡς θεοπρεπεῖς μόνῳ τῷ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγῳ· ἀνάθεμα έστω. Ἐπίλυσις δ'. Εν μορφῇ καὶ ἰσότητι τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ὑπο ἄρχων ὁ ἐξ αὐτοῦ Λόγος, οὐχ άρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ, καθώς γέγραπται· καθῆκε δὲ μᾶλλον ἑαυτὸν εἰς ἑκούσιον κένωσιν, καὶ καταπεφοίτηκεν ἐθελοντὴς ἐν τοῖς καθ᾿ ἡμᾶς, οὐ μεθεὶς τὸ εἶναι ὅπερ ἐστὶ, μεμενηκὼς δὲ μᾶλλον καὶ οὕτω Θεὸς, καὶ τὸ τῆς ἀνθρωπότητος οὐκ ἀτιμάσας μέτρον. Πάντα τοίνυν αὐτοῦ τὰ θεοπρεπῆ καὶ ἀνθρώπινα. Ποῦ γὰρ ὅτι κεκένωχεν ἑαυτὸν, εἰ τοῖς τῆς ἀνθρωπότητος μέσ τροις ἐπερυθριᾷς; Καὶ εἰ παρῃτεῖτοι τὰ ἀνθρώπινα, τίς ὁ καταθήσας • αὐτὸν ὡς ἐξ ἀνάγκης καὶ βίας εἰς τὸ γενέσθαι καθ' ἡμᾶς; Πάσας τοίνυν τὰς ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις φωνας, τάς τε άνθρωπίνας, καὶ μὴν καὶ τὰς θεοπρεπεῖς, ἐνὶ προσώπω προσάπτομεν. Ἐπειδὴ καὶ ἕνα πιστεύομεν Υἱὸν εἶναι Χριστὸν Ἰησοῦν, τουτέστιν ἐνανθρωπήσαντά τε καὶ σεσαρκωμένον τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον. Ὥστε κἂν λέγῃ τι τῶν ἀν θρωπίνων, τοῖς τῆς ἀνθρωπότητος αὐτοῦ μέτροις καταλογιούμεθα τὰ ἀνθρώπινα· αὐτοῦ γὰρ πάλιν καὶ τὸ ἀνθρώπινον· κἂν ὡς Θεὸς διαλέγηται, Θεὸν εἶναι πιστεύοντες τὸν ἐνανθρωπήσαντα, πάλιν ὡς ἐνὶ Χρι στῷ καὶ Υἱῷ τὰς ὑπὲρ ἀνθρώπου φύσιν προσνεμοῦμεν φωνάς. Οἱ δὲ διιστάντες εἰς δύο πρόσωπα, δύο που πάντως ἐπινοοῦσιν υἱούς. Ωσπερ γὰρ τὸν καθ' ἡμᾶς ἄνθρωπον οὐκ εἰς δύο πρόσωπα διαιρεῖσθαι θέμις, κἂν ἐκ ψυχῆς νοοῖτο καὶ σώματος, ἀλλ' εἷς ἐστι, καὶ ὁ αὐτὸς ἄνθρωπος, οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ Ἐμμανουήλ. Ἐπειδὴ γὰρ ἐστιν εἷς Υἱὸς καὶ Κύριος, ὁ σεσαρχωμένος καὶ ἐνανθρωπήσας τοῦ Θεοῦ Λόγος, ἓν αὐτοῦ πάντως ἐστὶ καὶ πρόσωπον· καὶ αὐτῷ προσνεμοῦμεν • Philipp. 11, 6, 7. Scripturis passim occurrunt; quæve a sanctis de Christo, vel ab ipso quoque Christo de seipso dictæ sunt; et alias quidem homini veluti seorsum a Dei Verbo considerato ascribit; alias vero, lanquam Deo convenientes, soli Dei Patris Verbo adaplat: anathema sit. Declaratio quarta. Dei Patris Verbum in ejusdem Patris forma et æqualitate exsistens, non rapinam arbitratum est esse se æquale Deo, ut scriptum est ", sed potius seipsum sponte exinanivit, et ad nostra se demisit, non amittens esse quod est, sed magis etiam hoc pacto Deus permanens, et nihil eorum quæ ad humanæ naturæ conditionem pertinent, aspernatus. Sunt itaque illius omnia, non solum divina, verum etiam humana. Qua enim ratione se ipsum exinanivit, si humanæ naturæ partes erubuit? Et si humana aversalus est, quis illum tanquam necessitate aut vi ad hoc impulit, ut nobis similis fieret? Omnes itaque Evangelii voces, sive illæ humanum quid sonant, sive divinum, uni personæ tribuimus: nam et Christum Jesum, hoc est inhumanatum et incarnatum Dei Verbum, unum Filium esse credimus. Quare si quid bumanum prædicat, hoc ad hunianitatis ejus conditionem transferemus (est enim illius et ipsa quoque humanitas); si vero loquatur ut Deus, uni rursum Christo et Filio assignabimus voces supra naturain hominis, Deum inhumanatum illum esse credentes. Qui vero illum in duas per sonas dividunt, necessario duos quoque filios confugunt. Sicut enim homo ex nobis quilibet, licet 151 ex anima et corpore constitutus intelligatur, non geminus, sed unus et idem homo est: ita de Emmanuele quoque nobis cogitandum est. Quia namque Dei Verbum incarnatum et homo factum, unus est Filius et Dominus, una etiam omnino est ipsius persona: eique tribuemus et humana propter Variæ lectiones ex codice Seguieriano. • καθηγμένον οἰκονομικῶς ἐπιγινώσκομεν γεγονέναι, φαμὲν τοίνυν αὐτόν. ἡ φρονεῖν ειωθότων. ἡ ἐπε ηρυθρία. * παραιτεῖτο * κατωθήτες, καταδήσας.

illius cum carne dispensationem, et divina propter τά τε ἀνθρώπινα διὰ τὴν οἰκονομίαν τὴν μετὰ σαρinexplicabilem ejusdem ex Patre generationem. Caterum qui illum in homine separatim dividunt, tanquam qui alius a Dei Verbo sit Filius, et in Deum seorsum, tanquam qui alius sit filius, duos filios asserentes, propositi anathenalismi virtuti merito subduntur. ANATHEMATISMUS V. Si quis dicere audet, Christum hominem Deiferum, ac non potius verum Deum esse, utpote unicum ac naturalem filium; quatenus nimirum Verbum caro factum, carni et sanguini perinde ac nos communicavit: anathema sit. Declaratio quinta. G Verbum Dei carnem esse factum, dicit magnus ille evangelista Joannes '': non quod propria natura transmutata, aut conversa in carnem transierit, sicut jam ante expositum est (expers enim mutationis est ut Dens), sed quia æque ac nos, carnis et sanguinis particeps, et homo effectum est. Sacra enim Scriptura hominem suo more carnem appellat; scriptum est enim: Videbit oinnis caro salutare Dei "., Sed impiorum dogmatum inventores, Nestorius, et qui illumı sectantur, aut eadem cum illo sapiunt, incarnationis quidem vocem confiteri se simulant, attamen Dei Verbum secundum veritatem incarnatum, hoc est, manendo quod erat, hominem nostri similem factum esse negant. Alirmant autem, unigenitum Dei Verbum in homine ex sancta Virgine nato perinde ac in uno aliquo ex sanctis inhabitasse, ita ut jam non oporteat confiteri, quod unus sit Christus et Filius et Dominus et adorandus; sed tanquam bono per se et separatim intellectus, ob solam copulationem in unione dignitatis honoratus, 152 simul adoretur, et conglorificetur. Habitat quidem nobis omnium Deus per Spiritum sanctum. Dixit enim jamdudum per unum e sanctis prophetis: «Quoniam inhabitabo in eis, et inambulabo, et ero ipsius Deus, et erunt mihi populus 1. Scribit et beatus Paulus ". › quoque: «Nescitis quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis "?» Et ipse Christus de sanctis suis prophetis, sive de sanctis, qui antecesserant, ait: < Si illos dixit deos, ad quos sermo Dei factus est: quem Pater sanctificavit, et misit in mundum, vos dicitis: Blasphemnas; quia dixi: Filius Dei sumn 31; sed non ita Deus in Christo habitat, sicut in nobis. Erat enim natura Deus, nobis similis factus, unusque ac solus Filius, etiam cum caro factus est. Quicunque igitur Deiferum hominem eum esse dicere audent, ac non potius Deum hominem factum, necessario in propositum anathematismum incidunt. 17 Joan. 1, 14. 1* Luc. 111, 6. κὸς, καὶ μὴν καὶ τὰ θεῖα διὰ τὴν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς ἀπόῤῥητον γέννησιν. Οἱ δὲ διιστῶντες, καὶ ἀπομερί ζοντες εἰς ἄνθρωπον ἰδικῶς, ὡς ἕτερον ὄντα Υἱόν παρὰ τὸν ἐκ Θεοῦ Λόγον, καὶ εἰς Θεὸν ἰδικῶς, ὡς ἕτερον ὄντα υἱόν, δύο λέγοντες υἱοὺς, ὑποφέρονται δικαίως τῇ δυνάμει τοῦ προκειμένου ἀναθεματισμοῦ. ΑΝΑΘΕΜΑΤΙΣΜΟΣ Ε'. Εἴ τις τολμᾷ λέγειν θεοφόρον ἄνθρωπον τὸν Χρι στὸν, καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον Θεὸν εἶναι κατὰ ἀλήθειαν, καὶ Υἱὸν ἕνα, καὶ φύσει, καθό γέγονε σὰρξ ὁ Λόγος, καὶ κεκοινώνηκε παραπλησίως ἡμῖν αἵματος, καὶ σαρκός· ἀνάθεμα έστω. Ἐπίλυσις ε. Σάρκα γενέσθαι φησίν ὁ θεσπέσιος εὐαγγελιστής Ιωάννης τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον, οὐ κατὰ μετάστασιν, Η τροπὴν τῆς ἰδίας φύσεως εἰς σάρκα μεταπεποιημένον, καθάπερ ἤδη προείπομεν· ἔχει γὰρ τὸ ἀναλλοίωτον ὡς Θεός· ἀλλ' ὅτι κεκοινώνηκεν ἡμῖν παραπλησίως αἵματος, καὶ σαρκὸς, καὶ γέγονεν ἄνθρω πος· ἔθος γὰρ τῇ θεοπνεύστῳ Γραφῇ σάρκα τὸν ἄνθρωπον ὀνομάζειν· γέγραπται γάρ, «ὅτι ψεται πᾶσα σὰρξ τὸ σωτήριον τοῦ Θεοῦ. Ἀλλ' οἱ τῶν ἀνοσίων δογμάτων εὑρεται, Νεστόριος τε καὶ οἱ σὺν αὐτῷ, ἤτοι τὰ αὐτὰ φρονοῦντες ἐκείνῳ, ὑποκρίνονται μὲν ὁμολογεῖν τὴν τοῦ σεσαρκώσθαι φωνήν. Οὐ μὴν ὅτε ' καὶ σαρκωθῆναί φασι κατὰ ἀλήθειαν τὸν τοῦ Θεοῦ λόγον· τουτέστιν ἄνθρωπον γενέσθαι " καθ' ἡμᾶς, μετὰ τοῦ μεἶναι ὁ ἦν. Ἀλλὰ γὰρ ὡς εἰς ἄν θρωπον, τῶν ἁγίων ἕνα, τὸν ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου γεγεννημένον κατοικήσαι διισχυρίζονται τὸν μονογενῆ τοῦ Θεοῦ Λόγον· ἵνα μηκέτι Χριστὸς εἰς όμολογῆται καὶ Υἱὸς, καὶ Κύριος, καὶ προσκυνητός· ἀλλ' ὡς ἄνθρωπος ἰδικῶς, καὶ καταμόνας νοούμενος, μόνῃ συναφείᾳ τῇ κατὰ τὴν ἑνότητα τῆς ἀξίας τετιμημένος, συμπροσκυνῆται, καὶ συνδοξάζηται. Κατοικεῖ γὰρ ἐν ἡμῖν ὁ τῶν ὅλων Θεὸς διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύ ματος. Καὶ γοῦν πάλαι = μὲν ἔφασκε δι᾿ ἑνὸς τῶν ἁγίων προφητῶν· ε Οτι ἐνοικήσω ἐν αὐτοῖς, καὶ εμπεριπατήσω, καὶ ἔσομαι αὐτοῖς Θεὸς, καὶ αὐτοὶ ἔσονταί μοι λαός.» Γράφει δὲ καὶ ὁ μακάριος Παῦ λος· «Οὐκ οἴδατε, ὅτι ναὸς Θεοῦ ἐστε, καὶ τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ οἰκεῖ ἐν ὑμῖν;» Εφη δὲ καὶ αὐτὸς ὁ Χρι στὸς περὶ τῶν ἁγίων αὐτοῦ προφητῶν, ἤτοι τῶν προγεγονότων ἁγίων· «Εἰ ἐκείνους εἶπε θεούς, πρὸς οὔς ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ ἐγένετο, ἂν ὁ Πατήρ ἡγίασε, καὶ ἀπέστειλεν εἰς τὸν κόσμον, ὑμεῖς λέγετε, ὅτι Βλασφημεῖς, ὅτι εἶπον· Υἱὸς τοῦ Θεοῦ εἰμι· ν· ἀλλ' οὐχ ὥσπερ ἐν ἡμῖν οἰκεῖ Θεὸς, οὕτω καὶ ἐν Χριστῷ· Θεὸς γὰρ φύσει ἦν, πεφηνώς καθ' ἡμᾶς, εἰς τε καὶ μένος Υἱὸς, καὶ ὅτε γέγονε σάρξ. Οἱ τοίνυν τολμῶν τες λέγειν θεοφόρον ἄνθρωπον ὑπάρχειν αὐτὸν, καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον ἐνανθρωπήσαντα Θεὸν, ὑποπίπτουσιν ἀναγκαίως τῷ προκειμένῳ ἀναθεματισμῷ. 10 Levit. xxvi, 12: Il Cor. vi, 16. 10 1 Cor. 111, 16. st Joan. x, 35 Varia lectiones ex codice Seguieriano. · ὅτι, ή, ἔτι. η γεγονέναι. ν μὲν γάρ. = πάλιν.

EXPLICATIO DUODECIM CAPITUM. ΑΝΑΘΕΜΑΤΙΣΜΟΣ Γ'. Εἴ τις Θεὸν ἢ Δεσπότην εἶναι λέγει τοῦ Χριστοῦ τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον, καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον τὸν αὐτὸν ὁμολογεῖ ὁμοῦ τε Θεὸν καὶ ἄνθρωπον, ὡς γεγονότος σαρκὸς τοῦ Λόγου κατὰ τὰς Γραφάς· ἀνάθεμα έστω. Επίλυσις ς'. ANATHEMATISMUS VI. Si quis Dei Patris Verbum, Christi Deum vel Dominum esse dixerit; et non potius Deum simul et hominem eumdem confessus fuerit, prout Verbum caro factum est secundum Scripturas: anathema sit. Declaratio sexta. Dominus noster Jesus Christus unus et solus et secundum veritatem Dei Patris Filius, Verbum caro factum est, et una cum genitore suo omnibus dominatur: ipsique «nectitur omne genu, coelestium, terrestrium et infernorum; et omnis lingua conf. tetur, quia Dominus Jesus Christus in gloriam Dei Patris s.» ldem itaque quatenus intelligitur et est Ο Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς, ὁ εἷς τε καὶ μόνος, καὶ κατὰ ἀλήθειαν Υἱὸς ὑπάρχων τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, γέγονε σὰρξ ὁ Λόγος· καὶ συγκατάρχει τῶν ὅλων ὁμοῦ τῷ ἰδίῳ Γεννήτορι· «κάμπτει τε αὐτῷ πᾶν γόνυ ἐπουρανίων, καὶ ἐπιγείων, καὶ καταχθονίων· καὶ ἐξομολογεῖται πόσα γλῶσσα ὅτι Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς εἰς δόξαν Θεοῦ Πατρός.» Εστι τοίνυν ὁ αὐτὸς μὲν τῶν ὅλων Κύριος, καθὸ νοεῖται, καὶ Deus; licet post inhumanationem carnis expers Εστι Θεὸς, εἰ καὶ μὴ δίχα σαρκὸς μετὰ τὴν ἐνανθρώ πησιν. Αὐτὸς δὲ ἑαυτοῦ οὔτε Θεὸς, οὔτε Δεσπότης• καὶ γάρ ἐστι τῶν ἀτοπωτάτων, μᾶλλον δὲ δυσσεβείας ἁπάσης ἐπίμεστον ἀληθῶς, τὸ οὕτω φρονεῖν ἢ λέγειν· εἰκότως οὖν ἐπ' αὐτῷ δὴ τούτῳ γέγονεν ὁ προ κείμενος ἀναθεματισμός. ΑΝΑΘΕΜΑΤΙΣΜΟΣ Ζ'. Εἰ τίς φησιν ὡς ἄνθρωπον ἐνηργῆσθαι ὑπὸ τοῦ Θεοῦ Λόγου τὸν Ἰησοῦν, καὶ τὴν τοῦ Μονογενούς εὐδοξίαν περιῆφθαι ὡς ἑτέρῳ παρ' αὐτὸν ὑπάρχοντι, ἀνάθεμα έστω. Επίλυσις ζ. Ὅτε τὴν κατὰ σάρκα γέννησιν τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ non sit, universorum Dominus est: at vero sui ipsius nec Deus, nec dominus est: hoc enim absurdissimum est, imo potius omni impietate vere plenum, si ita sentias aut dicas. Merito proinde coutra hoc ipsum præsens anathematismus slatuitur 153 ANATHEMATISMUS VII. Si quis Jesum tanquam hominem a Dei Verbo operante motum habuisse, Unigenitique gloriam illi, tanquam alteri cuipiam ab ipso Verbo, advenisse dixerit, anathema sit. Declaratio septima. Cum beatus Gabriel unigeniti Filii Dei generaτοῦ μονογενούς εὐηγγελίζετο τῇ ἁγίᾳ Παρθένῳ ὁ tionem secundum carnem sanctæ virgini annuntiaμακάριος Γαβριήλ - «Τέξῃ, φησίν, υἱὸν, καὶ καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦν· αὐτὸς γὰρ σώσει τὸν λαὸν αὐτοῦ ἀπὸ τῶν ἁμαρτιῶν αὐτῶν. • Ονόμασται δὲ καὶ Χριστὸς, διὰ τὸ κεχρῖσθαι μεθ' ἡμῶν ἀνθρωπί νως, κατὰ τὴν τοῦ Ψάλλοντος φωνήν· ο Ηγάπησας δικαιοσύνην, καὶ ἐμίσησας ἀνομίαν· διὰ τοῦτο ἔχρισέ σε ὁ Θεὸς, ὁ Θεός σου, ἔλεον ἀγαλλιάσεως παρὰ τοὺς μετόχους σου.» Καίτοι γὰρ ὑπάρχων αὐτὸς τοῦ ἁγίου Πνεύματος χορηγός, καὶ οὐκ ἐκ μέτρου διδοὺς τοῖς ἀξίοις αὐτό· πλήρης γάρ ἐστι, ο καὶ ἐκ τοῦ πληρώματος αὐτοῦ ἡμεῖς πάντες ἐλάβομεν,» κατὰ τὸ γεγραμμένον· οἰκονομικῶς ὡς ἄνθρωπος κεχρῖσθαι λέγεται, νοητῶς, καὶ οὐκ ἀνθρωπίνως καταπτάντος ἐπ' αὐτὸν τοῦ ἁγίου Πνεύματος, ἵνα καὶ ἐν ἡμῖν καταμείνῃ, καίτοι διὰ τὴν ἐν Ἀδὰμ παράβασιν ἀποφοιτῆσαν ἐν ἀρχαῖς. Αὐτὸς οὖν ὁ μονογενὴς τοῦ Θεοῦ Λόγος σάρξ γενόμενος, κέκληται Χριστός· καὶ τὴν Θεῷ πρέπουσαν δύναμιν ἰδίαν ἔχων, εἰργάζετο παράδοξα. Οι τοίνυν λέγοντες τῇ Χριστοῦ δυναστεία τὴν τοῦ Μονογενοῦς εὐδοξίαν περιῆφθαι, ὡς ἔντος ἑτέρου τοῦ Μονογενούς παρὰ τὸν Χριστὸν, δύο φρο τοῦσιν υἱούς· καὶ τὸν μὲν ἐνεργοῦντα, τὸν δὲ ἐνεργούμενον ὡς ἄνθρωπον ἕνα τῶν καθ᾿ ἡμᾶς· ταύτῃ Philipp. 11, 10. 38 Luc. 1, 31. ss Matth. 1, 21. ret: ‹ Paries, aiebat, filium, et vocabis nomen ejus Jesum. Ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum ". › Nominatus autem et Christus est **, propterea quod secundum humanam naluram nobiscum unctus est, juxta illud Psalmistæ: • Dileristi justitiam, et odisti iniquitatem: pro pterea unxit te Deus, Deus tuus oleo exsultationis prae consortibus tuis ".» Quamvis enim ille Spiritum sanctum largiatur 3, neque ad mensuram his, qui digni sunt, eum largiatur (est enim plenus, et de plenitudine ejus nos omnes accepimus ** sicut scriptum est); attamen ut homo est, dispensalorie unctus dicitur, spiritaliter, et non humano more, devolante super ipsum Spiritu sancto, ut maneat in nobis etiam, a quibus propter Ada transgressionem initio recesserat. Ipsum itaque unigenitum Dei Verbum incarnatum Christus appellatum est: et cuin propriam potentiam habeat Deo dignam, miranda operatum est. Qui ergo Christi potentiæ unigeniti gloriam accessisse dicunt, quasi unigenitus alter sit a Christo, duos filios esse sentiunt, alterum quidem operantemn; alterum vero alterius vi, tanquam homiuem nobis similem, im27 Joan. 1, 16. ** Psal. XLIV, 8. 36 Joan. 3, 34. Variæ lectiones ex codice Seguieriano. Η συνάρχει.

pulsum; in bujus anathematismi paeuain inci- τοι καὶ ὑποφέρονται τῇ δυνάμει τοῦ ἀναθεματι dunt. ANATHEMATISMUS VIII. Si quis dicere audet, hominem assumptum una cum Dei Verbo adorandum, et conglorificandum, et Deum, tanquam alterum cum altero, connominandum esse (hunc enim intellectum particula, Cum, adjecta, perpetuo ac necessario affert) et non polius una adoratione Emmanuelem honorat, 154 unamque illi glorificationem attribuit, quatenus Verbum factum est caro: anathema sit. Declaratio octava. σμού. ΑΝΑΘΕΜΑΤΙΣΜΟΣ Η'. Εἴ τις τολμᾷ λέγειν τὸν ἀναληφθέντα ἄνθρωπον συμπροσκυνεῖσθαι δεῖν τῷ Θεῷ λόγῳ, καὶ συνδοξάζεσθαι, καὶ συγχρηματίζειν Θεόν, ὡς ἕτερον ἑτέρῳ· τὸ γὰρ, Σύν, ἀεὶ προστιθέμενον τοῦτο νοεῖν ἀναγκάσει· καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον μια προσκυνήσει τιμᾷ τὸν Ἐμμανουὴλ, καὶ μίαν αὐτῷ τὴν ὁμολογίαν συνάπτει ", καθὸ γέγονε σὰρξ ὁ Λόγος· ἀνάθεμα έστω. Επίλυσις η'. Baptizati sumus in unum Deum Patrem omnipo- Εἰς ἕνα Θεόν, Πατέρα παντοκράτορα, καὶ εἰς ἕνα tentem, et in unum Filium, et in unum quoque Υἱὸν, καὶ μὴν καὶ εἰς ἐν Πνεῦμα ἅγιον βεβαπτί Spiritum sanctum. c An ignoratis, fratres, ait σμεθα· εἶτά φησιν ὁ μακάριος Παῦλος, «Οὐκ beatus Paulus, quia quicunque in Christum Jesun οίδατε, ὅτι ὅσοι εἰς Χριστὸν ἐβαπτίσθημεν, (εἰς baptizati sumus, in mortem ipsius baptizati sunius? τὸν θάνατον αὐτοῦ ἐβαπτίσθημεν; Συνετάφημεν Consepulti ergo sumus cum illo per baptismum in οὖν αὐτῷ διὰ τοῦ βαπτίσματος αὐτοῦ εἰς τὸν θάναmortem; ut quomodo Christus surrexit mortuis τον ἵνα ὥσπερ ηγέρθη Χριστὸς ἐκ νεκρῶν διὰ τῆς per gloriam Patris, ita et nos in novitate vitæ am- δόξης τοῦ Πατρὸς, οὕτω καὶ ἡμεῖς ἐν καινότητι ζωῆς bulemus. Credidimus itaque, et baptizati sumus περιπατήσωμεν.» Πεπιστεύκαμεν τοίνυν, καὶ βεβαin unum, ut dixi, Filium Dominum nostrum Jesuin πτίσμεθα εἰς ἕνα, καθάπερ ἔφην, Υἱὸν τὸν Κύριον Christum, hoc est, iucarnatum, hominemque fa- ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν, τουτέστι, σεσαρκωμένον τε ctum Dei Patris Verbum; unumque exsistentem καὶ ἐνανθρωπήσαντα τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον, ένα et Deum adorare edocti sumius, ac superuæ virtu- τε ὄντα Θεὸν ὁ προσκυνεῖν δεδιδάγμεθα, και μεθ' tes nobiseum. Scriptum est enim: Cum autem ἡμῶν αἱ ἄνω δυνάμεις γέγραπται γάρ·. Οταν δε introducit Primogenitum in orbem terræ, dicit: προσαγάγῃ τὸν πρωτότοκον εἰς τὴν οἰκουμένην, λέEt adorent eum omnes angeli Dei "., Factus est γει· Καὶ προσκυνησάτωσαν αὐτὸν ὁ πάντες ἄγγελοι autem Unigenitus primogenitus, quando homo no- Θεοῦ.» Γέγονε δὲ πρωτότοκος ὁ Μονογενής, ὅτι καὶ ο bis similis apparuit; tunc enim illorum quoque ἄνθρωπος πέφηνε καθ' ἡμᾶς· τότε γὰρ καὶ ἀδελφὸς frater appellatus est, qui illum diligunt. Si quis G κεχρημάτικε τῶν ἀγαπώντων αὐτόν. Εἴ τις τοίνυν ergo illum simul adorari dicit, tanquam hominem seorsum, cum Dei Patris Verbo tanquam altero ab ipso, et non secundum veram unionem conjungens in unum Christum et Filium et Dominum, uda adoratione honorat, juste virtuti hujus anathematismi subjicitur. ANATHEMATISMUS IX. συμπροσκυνεῖσθαί φησιν ὡς ἄνθρωπον ἰδικῶς ἑτέρῳ δ παρ' αὐτὸν ὑπάρχοντι τῷ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγῳ, καὶ οὐχὶ καθ' ἔνωσιν ἀληθῆ συνενεγκών εἰς ἕνα Χριστὸν, καὶ Υἱὸν, καὶ Κύριον, μια προσ κυνήσει τιμᾷ, ὑποφέρεται δικαίως τῇ δυνάμει τοῦ ἀναθεματισμοῦ. ΑΝΑΘΕΜΑΤΙΣΜΟΣ Θ. Si quis ununi Dominum Jesum Christum a Spiritu clarifcatum dixerit, propria virtute ipsius, tanquam aliena utentem; ac vim et efficaciam ab eodem accepisse, qua contra immundos spiritus operaretur, et divina inter homines miracula patraret, ac non potius ipsum Spiritum, per quem divina signa edidit, illius proprium esse confessus καὶ ἐνήργησε τὰς θεοσημίας· ἀνάθεμα ἔστω. fuerit: anathema sit. Εἴ τις φησί, τὸν ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν δο ξάζεσθαι ἡ παρὰ τοῦ Πνεύματος, ὡς ἀλλοτρία δυνάμει τῇ ἰδίᾳ αὐτοῦ χρώμενον, καὶ παρ' αὐτοῦ λαβόντα τὸ ἐνεργεῖν δύνασθαι κατὰ πνευμάτων ἀκαθάρτων, καὶ τὸ πληροῦν εἰς ἀνθρώπους τὰς θεοσημίας, καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον ἴδιον αὐτοῦ τὸ Πνεῦμά φησι, δι' οτι Declaratio nona. Et si unigenitum Dei Verbum hoino factum est, mausit tanen Deus omnia 155 praeter solam paternitatem cum Patre communia habens: Spiritumque sanctumn, qui ex ipso est, ipsique essentialiter inest, proprium habens, divinæ potentiæ signa ss Rom. vi, 3 seqq.» Hebr. 1, 6. • συσχηματίζειν. Επίλυσις θ'. *Ανθρωπος γεγονώς ὁ μονογενής τοῦ Θεοῦ λόγος, ἀπομεμένηκε καὶ οὕτω Θεὸς, πάντα ὑπάρχων ὅσα καὶ ὁ Πατὴρ, δίχα μόνου τοῦ εἶναι Πατήρ· καὶ ἴδιον ἔχων τὸ ἐξ αὐτοῦ, καὶ οὐσιωδῶς ἐμπεφυκὸς αὐτῷ Πνεῦμα ἅγιον, ειργάζετο τὰς θεοσημίας κ· ὥστε καὶ Variæ lectiones ex codice Seguieriano. • δοξολογίαν ἀνάπτει, alias, ἀναπέμπει. 5 καὶ Θεόν. καί. 1 προσκυνεῖσθαι. 6 καὶ ὡς ἑτέρῳ. Η δεδοξάσθαι. ι θεοσημείας. - εισαγάγῃ. ὁ αὐτῷ.· ὅτι θεοσημείας. Η θεοσημείας.

EXPLICATIO DUODECIM CAPITUM. άνθρωπος γεγονώς, επιμεμένηκε καὶ οὕτω· Θεός· operabatur. Quare posteaquam homo factum est, ώστε ιδία δυνάμει τῇ διὰ τοῦ Πνεύματος ἐπλήρου τὰ θαύματα. Οἱ δὲ λέγοντες, ὡς ἄνθρωπον ἕνα τὸν καθ' ἡμᾶς, ήγουν τῶν ἁγίων, δεδοξάσθαι αὐτὸν τῇ διὰ τοῦ Πνεύματος ενεργείᾳ, οὐχ ὡς ἰδίᾳ μᾶλλον, ἀλλ' ὡς ἀλλοτρίᾳ, καὶ οὐ θεοπρεπεί χρώμενον, καὶ ὡς ἐν χάριτος μέρει λαβεῖν παρὰ τοῦ Πνεύματος τὴν εἰς οὐρανοὺς ἀνάληψιν· ὑποκείσονται δικαίως τῇ δυνάμει τοῦ ἀναθεματισμού. ΑΝΑΘΕΜΑΤΙΣΜΟΣ Ι. Αρχιερέα, καὶ ἀπόστολον τῆς ὁμολογίας ἡμῶν γεγενῆσθαι Χριστὸν ἡ θεία λέγει Γραφή προσκεκομ.κέναι δὲ ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν εἰς ὀσμὴν εὐωδίας τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. Εἴ τις τοίνυν ἀρχιερέα, καὶ ἀπό στολον ἡμῶν γεγενῆσθαί φησιν οὐκ αὐτὸν τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον, ὅτε γέγονε σὰρξ, καὶ καθ᾿ ἡμᾶς ἄνθρωπος, ἀλλ' ὡς ἕτερον παρ' αὐτὸν, ἰδικῶς ἄνθρω πον ἐκ γυναικός· ἡ εἴ τις λέγει ὑπὲρ ἡ ἑαυτοῦ προςενεγκεῖν αὐτὸν τὴν προσφοράν, καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον ὑπὲρ μόνων ἡμῶν· οὐ γὰρ ἂν ἐδεήθη προσφορᾶς ὁ μὲ εἰδὼ ἀκαοτίαν· ἀνάθεμα έστω. Επίλυσις ι. Deus etiam sic permansit; atque ita propria per Spiritum virtute miracula patrabat. Qui vero dicunt, illum, tanquain unum quempiam e nobis, hoc este sancti Spiritus operatione clarificatum, eaque, non ut propria, sed tanquam aliena, et quæ Deum non deceat, usum, necnon quasi Spiritus gratia ad coelos esse assumptum: illi merito ana thematismi hujus virtuti subjacebunt. ANATHEMATISMUS X. Confessionis nostræ pontificem et apostolum faclum esse Christum Scriptura divina docet **: obtulisse quoque semetipsum pro nobis Deo et Pa tri et in odorem suavitatis ". Si quis ergo dixerit, pontifcem et apostolum nostrum non esse ipsum Dei Verbum, posteaquain caro et homo nobis similis factum est; sed hominem illum, qui ex muliere natus est, quasi alterum quempiam ab ipso diversum: aut si quis Christum pro seipso quoque, et non potius pro nobis solis sacrificium obtulisse dixerit (neque enim oblatione egebat, qui peccatum non novit): anathema sil. Σμικρὰ μὲν ὁμολογουμένως τῷ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς φύντι Λόγῳ τὰ ἀνθρώπινα. Πλὴν ἀλλ' οὐκ ἀπόβλητα διὰ τὴν οἰκονομίαν. Κύριος γὰρ ῶν τῶν ὅλων κατὰ φύσιν, καθῆκεν ἑαυτὸν ἐν τοῖς καθ' ἡμᾶς, μορφὴν δούλου λαβών· καὶ κεχρημάτικεν ἡμῶν καὶ ἀρχιερεύς, καὶ ἀπόστολος, τῶν τῆς ἀνθρωπότητος μέτρων καὶ εἰς τοῦτο καλούντων αὐτόν· ο Προσκεκόμικς δὲ ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν εἰς ὀσμὴν εὐωδίας τῷ Θεῷ καὶ Πατρίς μια γὰρ προσφορᾷ τετελείωκε τοὺς ἁγιαζομένους εἰς τὸ διηνεκές, ο καθὰ γέγραπται. 'Αλλ' οὐκ οἶδ' ὅπως = οἱ ἑτερόφρονες οὐκ αὐτὸν τὸν ἐκ Θεοῦ Λόγον ἄνθρωπον γεγονότα διισχυρίζονται, χρηματίσαι τε καὶ ἀπόστολον, καὶ ἀρχιερέα τῆς ὁμολογίας ἡμῶν, ἀλλ' ὡς ἕτερόν τινα παρ' αὐτὸν ἄνθρωπον ἰδικῶς, τὸν ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου γεγενημένον φασὶ χρηματίσαι καὶ ἀπόστολον, καὶ ἀρχιερέα, καὶ κατὰ προκοπὴν εἰς τοῦτο ἐληλυθέναι, καὶ οὐχ ὑπέρ γε μόνων ἡμῶν, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ ἑαυτοῦ προσενεγκεῖν η ἑαυτὸν εἰς θυσίαν τῷ Θεῷ καὶ Πατρί· ὅπερ ἐστὶ τῆς ὀρθῆς, καὶ ἀμως μήτου πίστεως ἀλλότριον παντελῶς· οὐ γὰρ ἐποίησεν ἁμαρτίαν· ὁ δὲ κρείττων ῶν τοῦ πλημμελεῖν, καὶ ἀμοιρήσας ἁμαρτίας παντελῶς, οὐκ ἂν ἐδεήθη θυσίας τῆς ὑπὲρ ἑαυτοῦ. Ἐπειδὴ δὲ τὸ εἰκὸς παρωθούμενοι, δύο δὴ πάλιν υἱοὺς ἐπινοοῦσιν οἱ ἑτερόφρονες, άναγκαίως γέγονεν ὁ ἀναθεματισμός, ἐμφανῆ καθιστῶν τὴν ἀσέβειαν αὐτῶν. ΑΝΑΘΕΜΑΤΙΣΜΟΣ ΙΑ'. Εἴ τις οὐχ ὁμολογεῖ τὴν τοῦ Κυρίου σάρκα ζωο- * flebr. 111, 4. 31 Ephes. v, 2. " Declaratio decima. Exigua sane sunt Verbo, quod ex Deo Patre orLun est, quæ humana sunt; attamen propter dispensationem non rejicienda. Cum enim secundum naturam universorum Dominus esset, servili forma accepta, in ea quæ nostra sunt, semetipsum demisit; appellatusque est noster pontifex et apostolus. bumanæ naturæ conditionibus ad hoc etiam ipsum vocantibus. ‹ Obtulit autem semetipsum pro nobis Deo Patri in odorem suavitatis*. Una quippe obla - tione consummavit sanetificatos in sempiternum”, sient scriptam est. At nescio quomodo qui secus sentiunt, non ipsum Dei Verbum hominem factum exstitisse, et apostolum ac pontifcem confessionis nostræ, sed quasi diversum quempiam ab ipso hominem seorsum e sancta Virgine natum, et 156 apostolum ac pontifcem vocatum fuisse contendunt; et proficiendo ad hoc evectum esse: nec pro nobis solis semetipsum Deo et Patri in sacrificium obtulisse, sed etiam pro seipso: id quod a recta inculpataque fide omnino est alienum, peccatumi enim non fecerat. Qui autem delicto superior, peccatique prorsus expers erat, oblatione pro se nullo pacto opus habebat. Quoniam vero qui contra sentiunt, duos rursus filios absurde comminiscuntur, operæ pretium fuit, ut hic quoque anathematismas assignaretur, qui impietatem illorum perspicuam redderet, sa Hebr. S, ANATHEMATISMUS XI. Si quis Domini carnem vivificam, ipsiusque Verbi, ss Ibid. Variæ lectiones ex codice Seguieriano. 1 καὶ ὑπέρο - οἶδα πώς. η μᾶλλον ἡμῶν, ἢ ἑαυτοῦ προσενεγκεῖν.

quod ex Deo Patre est, propriam esse negaverit, ποιὸν εἶναι, καὶ ἰδίαν αὐτοῦ τοῦ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λό sed veluti alterius cujuspiam ipsi Verbo secundum dignitatem conjuncti, hoc est, ut divinam tantum inhabitationem sortiti, ac non potius vivificam esse dixerit, ut modo meminimus, eo quod Verbi, quod omnia vivificare potest, facta sit propria; anathema sit. Declaratio undecima. Sanctum ac vivificum incruentumque in ecclesiis sacrificium peragimus; corpus quod proponitur, similiter et pretiosum sanguinem, non communis, nobisque similis hominis cujuspiam esse credentes, sed potius tanquam proprium corpus effectum, et sanguinem etiam Verbi, quod omnia vivificat, accipientes. Siquidem communis caro vivificare non potest. Εt hoc Salvator ipse testatum facit: «Caro, inquiens, non prodest quidquam; spiritus est qui vivificat”. › Quia enim caro Verbi facta est propria, ob id intelligitur et est vivifica, quemadmodum ipse Salvator ait: «Sicut misit me vivens Pater, et ego vivo propter Patrem: et qui manducat me, et ipse vivet propter me.» Cum itaque Nestorius, et qui cum illo sentiunt, mysterii hujus virtutem temere dissolvant; propterea, et id quidem admoduin convenienter, editus est hic anathemalismus. ANATHEMATISMUS XII. Si quis non confitetur, Dei Verbum carne passum et crucifixum esse, mortemque carne gustasse: necnon primogenitum 157 ex mortuis factum esse; quatenus nimirum ut Deus vita et vivificans est; anathema sit. Declaratio duodecima. γου, ἀλλ' ὡς ἑτέρου τινὸς παρ αὐτὸν, συνημμένου μὲν αὐτῷ κατὰ τὴν ἀξίαν, ήγουν ὡς μόνην ἐνοίκησιν ἐσχηκότος, καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον ζωοποιόν, ὡς ἔφημεν, ὅτι γέγονεν ἰδίᾳ ἡ τοῦ Λόγου τοῦ τὰ πάντα ζωοποιείν Ισχύοντος· ἀνάθεμα έστω. Ἐπίλυσις ια. Τὴν ἁγίαν, καὶ ζωοποιόν, καὶ ἀναίμακτον ἐν ταῖς ἐκκλησίαις τελοῦμεν θυσίαν, οὐχ ἑνὸς τῶν καθ' ἡμᾶς, καὶ ἀνθρώπου κοινοῦ σῶμα εἶναι πιστεύοντες τὸ προκείμενον, ὁμοίως δὲ καὶ τὸ τίμιον αἷμα, δεχόμενος δὲ μᾶλλον ὡς ἴδιον σῶμα γεγονὸς, καὶ μέντοι καὶ αἷμα τοῦ τὰ πάντα ζωογονοῦντος 4 Λόγου. Κοινὴ γὰρ σὰρξ ζωοποιεῖν οὐ δύναται. Καὶ τούτου μάρτυς αὐτὸς ὁ Σωτὴρ, λέγων· «Ἡ σὰρξ οὐκ ὠφελεῖ οὐδέν· τὸ πνεῦμά ἐστι τὸ ζωοποιοῦν.» Ἐπειδὴ γὰρ ἰδίᾳ τ γέ γονε τοῦ Λόγου, ταύτῃτοι νοεῖται καὶ ἔστι ζωοποιός, καθά φησιν αὐτὸς ὁ Σωτήρ· «Καθὼς ἀπέστειλέ με δ ζῶν Πατὴρ, κἀγὼ ζῶ διὰ τὸν Πατέρα, καὶ ὁ τρώγων με, κἀκεῖνος ζήσεται ο δι' ἐμέ. Ἐπειδὴ δὲ Νεστόριος καὶ οἱ τὰ αὐτοῦ φρονοῦντες παραλύουσιν ἀμαθῶς τοῦ μυστηρίου τὴν δύναμιν, ταύτῃτοι, καὶ μάλα εἰ κότως, γέγονεν ὁ ἀναθεματισμός. ΑΝΑΘΕΜΑΤΙΣΜΟΣ ΙΒ'. Εἴ τις οὐχ ὁμολογεῖ, τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγου πα θόντα σαρκί, καὶ ἐσταυρωμένον σαρκί, καὶ θανάτου γευσάμενον σαρκί, γεγονότα δὲ 4 πρωτότοκον ἐκ νε κρῶν, καθὸ ζωή ἐστι, καὶ ζωοποιὸς, καὶ Θεός· ἀνά θεμα ἔστω. Ἐπίλυσις ιβ'. Απαθὴς μὲν, καὶ ἀθάνατος ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρός ἐστι Λόγος, ὡς ἀνωτέρω γὰρ τοῦ πάσχειν ή θεία τε καὶ ἀκήρατός ἐστι φύσις· καὶ αὕτη τὰ πάντα ζωοποιεί, καὶ φθορᾶς ἀμείνων ἐστὶ, καὶ παντὸς τοῦ λυπεῖν εἰωθότος. ᾿Αλλὰ, καίτοι ταῦτα οὐσιωδῶς ὑπάρχων ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος, ἰδίαν ἐποιήσατο σάρκα τὴν τοῦ θανάτου δεκτικήν· ἵνα τῷ πάσχειν ειωθότι τὰ ὑπὲρ ἡμῶν, καὶ δι᾿ ἡμᾶς, εἰς ἑαυτὸν ἀναλαβὼν πάθη, πάντὰς ἡμᾶς ἀπαλλάξῃ καὶ θανάτου, καὶ φθορᾶς, ζωο ποιήσας ὡς Θεὸς τὸ ἴδιον αὐτοῦ σῶμα, καὶ ἀπαρχή γεγονὸς τῶν κεκοιμημένων, καὶ πρωτότοκος ἐκ νε Impatibile et immortale est Dei Patris Verbum, altior est enim divina illa et incorruptibilis natura, quam quæ aliquid pati possit, eaque omnia vivificat: quin etiam interitum, et quidquid tristitiam afferre solet, longo exsuperat. Verbum licet secundum essentiam hoc sit Dei Patris Verbum; nihilominus carnem, quæ mori posset, sibi propriam fecit, ut per hoc, quod pali solitum est, passiones pro nobis ac propter nos in seipsum assumens, nos omnes a morte et corruptione liberaret; suum corpus, ut Deus, vivificans, primitiæque dormientium ", ac primogenitus ex mortuis effectum. Neque κρῶν· οὐ γὰρ ἄνθρωπος ἦν κοινός, ἰδίᾳ τε καὶ ἀνὰ enim qui propter nos pretiosam perpessus est crucem, mortemque gustavit **, commuuis homo, et a Verbo distinctus sejunctusve erat; sed ipse gloriæ Dominus 40 passus est carne ", secundum Scripluras. Quoniam vero, qui vana iinpiaque dogmata rectæ sanæque fidei immiscere student, communem hominem crucem pro nobis sustinuisse dicunt; anathematismus hic, qui impietatis illorum magnitudinem aperit, necessario constitutus est. ་ μέρος νοούμενος παρὰ τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον, ὁ δι' ἡμᾶς τὸν τίμιον ὑπομείνας σταυρὸν, καὶ θανά του γευσάμενος· ἀλλ' αὐτὸς ὁ τῆς δόξης Κύριος, σαρκὶ πέπονθε κατὰ τὰς Γραφάς. Ἐπειδὴ δὲ οἱ τὰ κενὰ καὶ δυσσεβῆ ν δόγματα τῇ ὀρθῇ καὶ ἀμωμήτῳ πίστει παρεισκρίνειν ἐθέλοντες, ἄνθρωπόν φασι κοινὸν ὑπομεῖναι τὸν ὑπὲρ ἡμῶν σταυρόν, γέγονεν ἀναγκαῖος ὁ ἀναθεματισμός, τῆς ἐνούσης αὐτοῖς ἀσεβείας ἐμφανίζων τὸ μέγεθος. * Juɔn. v1, 64. ** ibid. 58. * Coloss. 1, 18. "71 Cor. xv, 20. * Hebr. 11, 9. " 1 Cor. 11, 8. "I Petr. iv, 1. Variæ lectiones ex codice Seguieriano. • μόνην θείαν ἐνοίκησιν. ἡ ἰδία. 9 ζωοποιοῦντος.· ἰδία, ο ζήσει. Η τε. " ανωτερα γαρ. ν δυσφημα.

Nam ista duo fuerunt aperti cum Nestorio dissidii prima velut indicia, et quasi belli classica, fuerunt et ubique gentium notissima, cum propter homiliæ communitatem, tum maxime ob epistolæ factam de îndustria per urbes, et Constantinopoli maxime, cui Andreas scribebat, disseminationen, Observandum sub finem, admodum pauca ab Andrea asseri quæ bonum sensum ferre non possint: quare non ita discrepare ipsum a Cyrillo, quin facile, si contentionis studium absit, conciliari queat: asseri dico, quia sententiam Orientalium velut Nestorii nomine auathematismis appetitam subiude exponit, ut hæc elucubratio non tam impugnatio hominis alicujus videri possit, quam vel defensio judiciumque Orientalis synodi, vel sententia de anathematismis, tanquam sibi contradicentibus. Atque hæc causa fuit cur Cyrillus, etsi interdum irascatur, propter importunitatem obtrectatorum, mitius tamen cum´Andrea quam cum Theodoreto agat; in illo enim provinciam unam totam, in isto singularem personam, et eam quidem sibi ignotam spectavit. ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΚΥΡΙΛΛΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ΑΠΟΛΟΓΗΤΙΚΟΣ ΥΠΕΡ ΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥΣ. SANCTI CYRILLI APOLOGETICUS PRO DUODECIM CAPITIBUS ADVERSUS ORIENTALES EPISCOPOS. Qui suam mentem sanctissimo Deo dicarunt, et Οἱ τῷ παναγίῳ Θεῷ τὴν ἑαυτῶν διάνοιαν παραveritatis dogmatibus patrocinari delegerunt, cavent στήσαντες, καὶ τοῖς τῆς ἀληθείας δόγμασι συνειπεῖν profana irreligiosorum hæreticorum vaniloquia; ac ᾑρημένοι, παραιτοῦνται μὲν τὰς βεβήλους κενοφω ligentes internum et absconditum cordis oculum in νίας κ τῶν ἀνοσίων αἱρετικῶν, ἐρείσαντες δὲ τὸν ἔσω, Scripturam divinitus inspiratam, sicque bonis cogi- καὶ κατακεκρυμμένον ὀφθαλμὸν τῆς καρδίας τῇ θευ tationibus eum affatim explentes, iis qui recta per- πνεύστῳ Γραφῇ, οὕτω τε αὐτὸν πλουσίως αναμεστώ vertunt, obluctantur perquam strenue, quasi dicen- σαντες ἐννοιῶν ἀγαθῶν, τοῖς τὰ ὀρθὰ διαστρέφουσιν tes: Zelando zelati sumus Domino "., Itaque ἀντανίστανται, καὶ μάλα νεανικῶς, μονονουχί λέ cum Nestorius multas et diversas 158 blasphe- γοντες· «Ζηλοῦντες ἐζηλώκαμεν τῷ Κυρίῳ.» Νε mias contra Christum Salvatorem oninium nostrum στορίου τοίνυν πολλάς τε καὶ διαφόρους καταχέοντος effunderet, et quodammodo venerandum et magnum βλασφημίας τοῦ πάντων ἡμῶν Σωτῆρος Χριστοῦ, καὶ incarnationis sacramentum funditus removeret, οἷον ἐκ βάθρων αναμοχλεύοντος τὸ σεπτὸν, καὶ μέγα non ignorantes ad hæc velle silere periculosum τῆς ἐνανθρωπήσεως μυστήριον, οὐκ ἀκίνδυνον εἰδότες esse, et cum sæpissime consuluissemus illi, ul a τὸ ἐπί γε τούτοις ελέσθαι σιγάν, συμβουλεύσαντές τε talibus blasphemiis cessaret, nihilque penitus proπλειστάκις αὐτῷ τῶν τοιούτων ἀπέχεσθαι δυσφη fecissemus, necessario tandem ad defendenda pie- μιῶν, ὀνήσαντες δὲ παντελῶς οὐδὲν, κεχωρήκαμεν tatis dogmata accessimus, et selectis quibusdam ἀναγκαίως ἐπὶ τὸ χρῆναι συναθλεῖν τοῖς τῆς εὐσε οι!!! Reg. xix, - ίσως, καινοφωνίας Variæ lectiones ex codice Seguieriano.

APOLOGETICUS PRO XII CAPITIBUS CONTRA ORIENTALES. βείας δόγμασιν. Απολεξάμενοι δὲ κεφάλαιά τινα τῶν illius blasphemiarum capitibus, ca utiliter anathematizavimus, hoc est, eos qui talia sentire volunt, obtemperantes beato Paulo dicenti: «Si quis vobis evangelizaverit præter id quod accepistis, anathema sit. Sed etsi nos, vel angelus de coelo evanfelizaverit vobis præter id quod accepistis, anathema sit “, › At nescio quo pacto id modum gravate tulerint aliqui, vel quod sint ejusdem sententiæ ac opinionis cumn illo; vel quod simulent quiden se vitare opinionis societatein, attentent autem modis omnibus ipsum adjuvare, et reddere exosos eos qui Salvatorem Christum défendere volunt. Verumtamen cogitandum erat, quod increpare diversa docentes, conciliasset ipsis amoris in Christum sinceritatem: nunc autem egerunt quidem ἐκείνου δυσφημιῶν, ταῦτα χρησίμως ἀνεθεματίσαμεν, ἤτοι τοὺς φρονεῖν ἐθέλοντας αὐτὰ, πειθόμενοι λέγοντι τῷ μακαρίῳ Παύλῳ·. Εἴ τις ὑμᾶς εὐαγγελίζεται παρ' δ παρελάβετε, ἀνάθεμα ἔστω· ἀλλὰ πἂν ἡμεῖς, ἢ ἄγγελος ἐξ οὐρανοῦ εὐαγγελίσηται ὑμᾶς παρ' δ παρελάβετε, ἀνάθεμα έστω.» Αλλ' οὐκ οἶδ' όπως δεδυσφορήκασί τινες ἐπὶ τούτῳ λίαν, ἢ ὁμόφρονες ὄντες, καὶ ἐσογνώμονες, ἢ προσποιούμενοι μὲν παραιτεῖσθαι τὴν ὁμοδοξίαν, πειρώμενοι δὲ διὰ τρόπου παντὸς ἐπικουρεῖν αὐτῷ, καὶ ποιεῖσθαι κατ εστυγημένους τοὺς τῷ Σωτῆρι συναγορεύειν ἐθέλον τας. Αλλ' ἦν ἀκόλουθον ἐννοεῖν, ὅτι τοῖς ἑτεροδιδα σκάλοις ἐπιτιμάν προϋξένησεν ἂν αὐτοῖς τῆς εἰς Χριστὸν ἀγάπης τὸ γνήσιον· νῦν δὲ πεπράχασι μὲν οὐχ ὅπερ ἦν ἄμεινον· πολλοῦ γε καὶ δεῖ· πεποίηνται μου quod fieri oportebat; quinam? facti autem δὲ πολεμιωτάτους, ὧν εἰ γεγόνασι ζηλωται, ἀνεδήσαντη ἂν σὺν αὐτοῖς τῆς ἀφθαρσίας τον στέφανον. Επιλαμβάνονται τοίνυν τῶν ἀναθεματισμῶν, ὡς οὐκ εὖ γεγονότων· καὶ δὴ καὶ ἑκάστῳ παραθέντες ἐγε γράφως τὰ τῆς ἑαυτῶν διανοίας εὑρήματα, καὶ ἀσυν έτους τινὰς εἰκαιομυθίας, συναρπάσειν οἴονται τοὺς εντευξομένους, καὶ ἀβασανίστως τοῖς παρ' αὐτῶν ἐν τυγχάνοντας λόγοις. Ην οὖν ἀναγκαῖον καὶ ἡμᾶς αὐτοὺς ἀντιπαρεξάγειν τὸ ἀληθὲς, καὶ ἀποκρούεσθαι τὴν κατάῤῥησιν, ἀποφῆναί τε φιλοσκώμμονας, ήγουν ἀληθείας ἐρευνητὰς τοὺς δι᾿ ἐναντίας. Προτάξαντες τοίνυν ἕκαστον τῶν ἀναθεματισμῶν, εἶτα τούτοις τὰ παρ' ἐκείνων συντεθειμένα συντάξαντες, παρεζεύξα- c μεν τὰ παρ' ἑαυτῶν, τοῖς τῶν θείων Γραφῶν ἐπιστήμοσι, δικασταῖς οἱονεὶ χρώμενοι, καὶ ψῆφον αἰτοῦντες ἐρθήν τε καὶ ἀνεπίπληκτον παρὰ τῶν εἰδότων τὴν ἀλήθειαν. ΑΝΑΘΕΜΑΤΙΣΜΟΣ Α'. Εἴ τις οὐχ ὁμολογεῖ Θεὸν εἶναι κατὰ ἀλήθειαν τὸν Ἐμμανουὴλ, καὶ διὰ τοῦτο Θεοτόκον τὴν ἁγίαν Παρθένον· γεγέννηκε γὰρ σαρκικῶς σάρκα γεγονότα τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς λόγον· ἀνάθεμα έστω Αντίρρησις τῶν Ἀνατολικῶν. Καὶ τῆς σαρκικῶς, σάρκα γεγονότα τὸν ἐκ Θεοῦ Λόγον, ἀποτετάχθαι συνομολογήσειεν; Ε! γὰρ σαρκι κῶς ἐγέννησεν, οὐκέτι κατὰ παρθένον· καὶ ποῦ θήσομεν τό· «Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐπελεύσεται ἐπὶ σὲ, καὶ δύναμις Ὑψίστου ἐπισκιάσει σοι, ν σαρκικῶς κατ' αὐτὸν τῆς Παρθένου, καὶ οὐ θεοπρεπῶς γεννησάσης; καὶ πῶς ταύτην 3 ἀστὴρ παραδόξως φαινόμενος κατά εμήνυε; μάγοι δὲ ἐκ Περσίδος δι' αὐτοῦ ὁδηγούμενοι παρήεσαν *, τὸν τεχθέντα ζητοῦντες· καὶ εύ ρόντες, ἔφερον δῶρα καὶ τῷ νοουμένῳ, καὶ τῷ φαι νομένῳ πρόσφορα. "Αγγελοί τε οὐρανόθεν κατελθόντες τὴν γέννησιν, μετὰ τῶν ποιμένων ἀναμιγέντες ", ἐχόρευαν λέγοντες· ι Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ, καὶ ἐπὶ ῆς εἰρήνη, ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία.» Ταῦτα τίνος es Galat. 1, 8, 9. 63 Luc. 1, sunt infensissimi his, quorum si fuissent imitatores, immortalitatis corona cum ipsis redimiti forent. Itaque anathematismos reprehendunt, quasi non recte habeant: atque etiam unicuique suæ mentia adinventiones, et stultas quasdam ac frivolas fabulationes scribendo apposuerunt, rati, se per fraudem allracturos librorum suorum imprudentes lectores. Itaque et nobis necessarium fuit e diverso veritatein opponere, et illorum refellere oblocutionem, ac ostendere illos dicacitatis studiosos, hoc est eorum adversarios veritatis indagatores. Proinde præordinavimus singulos anathematismos; deinde his adjunximus, quæ ab illis composita sunt; postremo subdidimus et nostra, divinas Scripturas scientibus quasi judicibus utentes, atque ab his qui veritatem sciunt, rectam et inculpatam sententiam postulantes. ANATHEMATISMUS I. Si quis non confitetur, Emmanuelem 159 vere Deum esse, et ob id sanctam Virginem Deiparam (genuit enim illa carnaliter incarnatum Dei Patris Verbum): anathena sit. Orientalium oppositio. Ecquis carnem factum Dei Verbum, carnaliter natum esse simul confitebitur; nain si carnaliter genuit, jam non ut virgo. Εt ubi ponemus hoc: 4 Spi ritus sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obamnbrabit tibi *,» si, juxta illius mentem, carnaliter et non ut Deuin decet, Virgo genuit? et quomodo bunc stella insolito modo apparens demoustravit? Magi vero ex Perside, illa duce, advenerunt, natum quærentes, et invento dona obtulerunt et ei, qui videbatur oculis, et ei, qui mente percipiebatur, convenientia ". Angeli, qui descenderunt de calo, cum pastoribus misti, de natali tripudiarunt, dicentes: «Gloria in excelsis Deo, et in terra pax, in hominibus bona voluntas ". › llæc 35. “Matth. ut, 1 seqq. 60 Luc. 2, 14. Variæ lectiones ex codice Seguicriano. · τοῦτον. ι περίεσαν. • αναμιγνύντες.

S. CYRILL. ALEXANDRINI ARCHIEP. λως τε εἰ ἀβασανίστως ταῖς φωναῖς ἐμβάλοιμεν 5, καὶ τροπὴν τοῦ λόγου, καὶ μεταβολὴν τὴν εἰς σάρκα φαντασθησόμεθα· καὶ οὕτως καὶ ἁμαρτίαν αὐτὸν, καὶ κατάραν γεγενήσθαι ὑποληψόμεθα, εἰ τοῖς ἑπομέ νοις, ἢ ἡγουμένοις τῶν κειμένων, καὶ αὐτῇ τῇ συν ηθείᾳ τῆς Γραφῆς μὴ προσέχοιμεν. ᾿Αλλὰ γὰρ τὸ γενέσθαι σάρκα τὸν Λόγον, τὴν ἐν τῇ σαρκὶ σκήνωσιν καλῶς ἐκλαμβάνομεν κατὰ τὴν τῶν Εὐαγγελίων διάcujus indicia? carnalis, aut ejus quæ Deum decet μηνύματα; Σαρκικῆς, ἢ θεοπρεπούς γεννήσεως; "Αλnativitatis? Et alioqui si absque examine, et judicio in ejus voces inciderimus, et conversionem et commutationem Verbi in carnem imaginabimur, et sic etiam peccatum ** et malediction " ipsum factum esse suspicabimur: si quidem minus ad sequentia, vel præcedentia contextus sermonis, et ad ipsam consuetudinem Scripturæ attenderimus. Cæterum carnem esse factum Verbum, recle juxta Evangeliorum mentem, habitationem in carne exponimus. Defensio Cyrilli. νοιαν. Απολογία Κυρίλλου. δ Τῆς μετά σαρκὸς οἰκονομίας τοῦ μονογενούς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ τὸ μυστήριον ὁ πάνσοφος Ιωάννης διατρανοί γεγραφηκώς· «Καὶ ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο, καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν.» Ταῦτα συνιέντες ὀρθῶς οἱ μα κάριοι Πατέρες, οἱ κατὰ καιροὺς ἐν τῇ Νικαέων συν ειλεγμένοι, αὐτὸν ἔφασαν τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς φύντε Λόγον, τὸν δι' οὗ τὰ πάντα πεποίηκεν ὁ Πατήρ, τὸ φῶς τὸ ἐκ τοῦ φωτός, τὸν Θεὸν ἀληθινὸν ἐκ Θεοῦ ἀληθινοῦ, σαρκωθῆναι τε καὶ ἐνανθρωπήσαι· τουτἐστιν ἐνωθῆναι σαρκὶ ψυχὴν ἐχούσῃ τὴν λογικήν, καὶ ἄνθρωπον γενέσθαι μετὰ τοῦ καὶ ἀπομείναι Θεόν. Οτι δὲ ἀτρέπτως τε καὶ ἀσυγχύτως τὸ τῆς ἑνώσεως πέπρακται χρῆμα, μεμενηκότος, ὡς ἔφην, τοῦ Θεοῦ Λόγου τοῦθ' ὅπερ ἐστὶ, καὶ εἰ γέγονε σὰρξ, ἀναλ λοίωτος γὰρ κατὰ φύσιν ἐστὶν, οὐδενὶ τῶν ὄντων ἀμφίβολον. Τὸ γὰρ σαρκοῦσθαι λεγόμενον, οὐκ εἰς σαρκὸς τρέπεται φύσιν, ἀλλ' ἕτερόν τι ἐννοεῖται ο παρ' αὐτὴν ὑπάρχον, καὶ ἐνωθὲν αὐτῇ. Οὕτω φρονοῦντες οἱ μακάριοι Πατέρες, Θεοτόκον ὠνόμασαν τὴν ἁγίαν Παρθένον. Πεπιστεύκασι γὰρ ὅτι· σαρκωθέντα καὶ ἐνανθρωπήσαντα γεγέννηκε τὸν Υἱόν, τὸν δι' οὗ τὰ πάντα πεποίηκεν ὁ Πατήρ. Ο δὲ τῶν νέων ἡμῖν δυσφημιῶν εὑρετής Νεστόριος τοιάδε μαχόμενος δόξῃ, κατακιβδηλεύει μὲν ὁ ὡς οὐκ οὖσαν ἀληθῆ τὴν Θεότοκος φωνήν· ἔφη δὲ οὕτως• Ηρώτησα, φησί, πολλάκις αὐτούς· Την Θεότητα λέγετε γεγεννῆσθαι ἐκ τῆς μακαρία; Παρθένου; ᾿Αποπηδῶσιν εὐθὺς πρὸς τὸ ῥῆμα· Καὶ τίς, φησί, τοσαύτην βλασφημίαν νοσεί, ὡς ἐκείνην τὴν γεννήσασαν τὸν ναὸν λέγειν παρὰ τοῦ Πνεύματος τὸν Θεὸν ἐν ἐκείνῃ ἐκτίσθαι; Εἶτα ὅταν ἐπαγάγωμεν ι· Τί οὖν ἄτοπον ἡμεῖς λέγομεν, συμβουλεύοντες φυγεῖν τὴν φωνὴν, καὶ ἔρχεσθαι ἐπὶ τὸ κοινὸν σημαινόμενον τῶν δύο φύσεων; Τότε νομί ζεται ἑαυτοῖς εἶναι βλάσφημον τὸ λεγόμενον· "Η όμο λόγησον σαφῶς θεότητα γεγεννῆσθαι ἐκ τῆς μακαρίας Μαρίας, ή φεύγων βλάσφημον τὴν φωνὴν, τί ταῦτά μοι λέγων, ὑποκρίνῃ μὴ λέγειν; Περιστάντος τοίνυν ἐκείνου, μᾶλλον δὲ ἀναπείθοντος ανοσίως τους Θεοτόκον λέγοντας τὴν Παρθένον εἰς τὸ δεῖν ὁμολο γεῖν σαρκὸς γενέσθαι καρπὸν γυμνήν τε καὶ καταμόνας τὴν θεότητος φύσιν, καὶ τῆς ὑπάρξεως τὴν ἀρχὴν ἐκ γυναικὸς ἐσχηκέναι τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγων, Dispensationis unigeniti Filii Dei in carne sacramentum sapientissimus Joannes declarat, scribens: «Ει Verbum caro factum est, et habitavit in nobis 46, Haec recte intelligentes beati Patres olim in Nicka congregati dixerunt, ipsum Verbum ex Deo Patre natum, per quod omnia fecit Pater, lumen de Iumine, Deum verum de Deo vero, incarnatum et inhumanatum esse, hoc est, unitum carni animam habenti rationalem, et hominem factum esse; et cum hoc etiam mansisse Deum. Quod antem absque conversione et confusione unionis 160 opus factum est, manente, ut dixi, Deo Verbo id quod est, tametsi factum sit caro (immutabile enim secundum naturam est), nulli dubium. Nam quod dicitur incarnari, non in carnis naturam vertitur, sed aliud quiddam ab illa, et ei unitum intelligitur. Sic sentientes beati Patres Dei genitricem nominaverunt sanctam virginem. Crediderunt enim, quod incarnatum et hominem factum genuerit Filium illum, per quem oinnia fecit Pater. Verum Nestorius novellarum blasphemiarum inventor cum hac sententia pugnans, improbat quidem vocem hanc, Dei genitrix, quasi non sit vere dicta; dicebat autem sic: Interrogavi, inquit, sape eos: Divinitaten natam dicitis e beata Virgine? Resiliunt statim ad hanc vocem. Et quis, inquit, tanto blasphemiæ morbo laborat, ut quæ genuit templum, in illa dicat a Spiritu sancto Deum creatum esse? Deinde quando inferimus Quid igitur absurdum nos dicimus, consulentes fugiendam illam vocem, et eundum ad communem utriusque naturæ significatum? id tunc blaspheme dictum putant. Vel confitere manifeste, deitatem ex beata Maria natam esse: vel, si fugis η hanc blasphemam vocem, cur qui eadem dicis, to non dicere simulas? Igitur illo urgente, imo iuculcante impie, ut ii sanctam Virginem Dei genitricein dicunt, fateri debeant, carnis fuisse fructum nudam et seorsum positam deitatis naturam, et subsistentiæ initium ex muliere habuisse Dei Verbum; probare volentes, nos ab hac opinione prorsus alienos esse (non enim ita deliramus, ut velimus sapere aliud, quam quod oportet sapere), Virginem pepe- * II Cor. v, 21. "Galat. II, 13. 48 Joan. 1, 14. Variæ lectiones ex codice Seguierano. • συμβάλοιμεν. c νοεῖται. d κατ' αὐτοῦ κιβδηλεύει μέν. * κεκτίσθαι. 1 ἐπαγάγω.

APOLOGETICUS PRO XII CAPITIBUS CONTRA ORIENTALES. πληροφορεῖν ἐθέλοντες, ὅτι τῆς τοιάσδε δόξης ἀλλά. risse dicimus Dei Verbum secundum Scripturas carnem factum, hoc est, hominem; peperisse autem illum carnaliter, hoe est, secundum carnem. Nam Deus et Pater secunduin divinitatem genuit ex se Deum exsistentem Filium. Quoniam autem quod natum est ex carne, caro est “; genuit Virgo, ut caro exsistens, carnaliter. Carnaliter autem dicere, non est tollentis admirabilem nativitatem, neque evertentis Spiritus sancti operationein, qua in utero formavit partum: sed docentis potius quod sicut Deus gignit divine, hoc est, digne Deo secundum suam naturam; 161 ita et homo humane, hoc est, caro carnaliter. Deus autem exsistens secundum naturam Verbum, quamvis caro factum, divine processit, hoc est, ut decet eum, qui secuaτριοι παντελῶς καθεστήκαμεν οὐ γὰρ οὕτω λεληρήχαμεν, ὡς ἑλέσθαι φρονεῖν παρ' δ δεῖ φρονεῖν· ἀποτελεῖν ἔφημεν τὴν Παρθένον σάρκα γεγονότα κατά τὰς Γραφὰς τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον, τουτέστιν ἄνθρω πον· ἀποτελεῖν δὲ αὐτὸν σαρκικῶς, τουτέστι κατὰ σάρχα· ὁ μὲν γὰρ Θεὸς καὶ Πατήρ θεϊκώς γεγέννηκεν ἐξ αὑτοῦ Θεὸν ὄντα τὸν Υἱόν· ἐπειδὴ δὲ τὸ γεγεννημένον ἐκ τῆς σαρκὸς, σάρξ ἐστι, γεγέννηκεν ή Παρθένος, ὡς σὰρξ ὑπάρχουσα, σαρκικῶς· τὸ δὲ σαρνικῶς εἰπεῖν, οὐκ ἀναιροῦντός ἐστι τῆς γεννήσεως τὸ παράδοξον, οὔτε μὴν ἀνατρέποντος τοῦ ἁγίου Πνεύ ματος τὴν ἐνέργειαν, δι' ἧς ἐν μήτρα διέπλασε τὸ τεχθέν· διδάσκοντος δὲ μᾶλλον, ὅτι ὥσπερ θεὸς τίτ κτει θεϊκῶς, ἤτοι θεοπρεπῶς κατὰ τὴν ἰδίαν φύσιν, οὕτω καὶ ἄνθρωπος ἀνθρωπίνως, ήτοι σὰρξ σαρκι- 1 dum veritatem est Deus. Solus enim habuit matrem χῶς. Θεὸς δὲ ῶν κατὰ φύσιν ὁ Λόγος, ήτοι 6 σὰρξ γεγονώς, προῆλθε θεοπρεπώς, τουτέστιν, ὡς ἂν πρέποι τῷ γε ὄντι κατὰ τὴν ἀλήθειαν Θεῷ. Μόνος γὰρ ἔσχε μητέρα τὴν ἀπειρόγαμον, καὶ τετήρηκε παρ θένον τὴν τεκοῦσαν αὐτὸν κατὰ σάρκα. Θαυμάζω δὲ, ὅτι Θεοτόκον ἐκνοῦντες εἰπεῖν τὴν ἁγίαν Παρθένον, θεοπρεπῶς αὐτὸν γεγεννῆσθαί φασιν 1. Οὐ γὰρ ἄν θρωπος κοινὸς τίκτεται θεοπρεπώς. Δῶρα δὲ προσκεκομίσθαι φασὶ παρὰ τῶν μάγων τὰ πρόσφορα καὶ τῷ νοουμένῳ, καὶ τῷ φαινομένῳ, διαιροῦντες εἰς δύο δὴ πάλιν μετὰ τὴν ἕνωσιν τὸν Κύριον 1 Ἰησοῦν Χριστόν· ὁ γὰρ νοούμενος γέγονεν ὁρατὸς οὐ μεταβολή φύσεως, ἀλλ' ἐνώσει τῇ πρὸς τὸ ὁρώμενον σῶμα. Καὶ γοῦν αὐτόπτας, καὶ ὑπηρέτας γενέσθαι τοῦ Λόγου τοὺς ἁγίους ἀποστόλους, τὸ Γράμμα φησὶ τὸ ἱερόν· καίτοι πῶς οὐ πάντη τὸ σαφές 1, ὡς ἔστιν ἀσώματός τε καὶ ἀναφὴς, καὶ ἀόρατος ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος; 'Αλλ' εὑρίσκω λέγοντας τοὺς ἁγίους ἀποστό λους· «Ο ἦν ἀπ᾿ ἀρχῆς, ὁ ἀκηκόαμεν, ο έωράκαμεν, δ εθεασάμεθα τοῖς ὀφθαλμοῖς ἡμῶν, καὶ αἱ χεῖρες ἡμῶν ἐψηλάφησαν περὶ τοῦ Λόγου τῆς ζωῆς.» Πρόσφορα τοίνυν τὰ δῶρα τῷ ἐνί, τουτέστι τῷ Χρισ στῷ· καὶ γάρ ἐστιν ἐν ταυτῷ Θεός τε ὁμοῦ καὶ ἄν Ορωπος ὁ αὐτός. Ταύτητοι τεχθέντος αὐτοῦ χοροστασίαι μὲν ἦσαν τῶν ἁγίων ἀγγέλων, στρατιαὶ δὲ πνευμάτων, Σωτῆρα καὶ Λυτρωτὴν λεγόντων αὐτόν. Ἐπειδὴ δὲ τοῦ εὐαγγελιστοῦ λέγοντος· «Ο Λόγος σὰρξ ἐγένετο, ο δεδιέναι φασί, μὴ ἄρα πως, τοῦ · ἐγένετο, τὴν ἰδίαν σώζοντος δήλωσιν, τρόπος τις νοοῖτο περὶ τὴν θείαν τοῦ Λόγου γενέσθαι φύσιν· ἐπαινῶ μὲν τὸ δεῖμα, θαυμάζω δὲ, ὅτι παραιτούμε ναι τὴν λέξιν, τὴν ἀληθῆ τε καὶ ἀναγκαίαν δήλω τιν, οὕτω γενέσθαι φασὶ σάρκα τὸν Λόγον, ὡς ἂν εἰ λέγοιτο γενέσθαι κατάρα, καὶ ἁμαρτία. Εἶτα πῶς οὐκ ἔδει νοῦν ἔχοντας ὁρᾷν κ, ὅτι τὸ, ο ἐγένετο, ο τεθεικώς ὁ μακάριος εὐαγγελιστής, ἁπάσης τροπῆς ὑπόνοιαν ἀναιρεῖ, προσεπενεγκών εὐθὺς καὶ τό· "Joan. III, 50 Luc. 1, 2. οι | Joan. 1, 1. nuptias non expertam; et servavit virginem cam, quæ ipsum peperit secundum carnem. Admiror autem, quod non audentes dicere sanctam Virginem Dei Genitricem, cum Deo digne ipsum esse genitum fatentur. Non enim homo communis gignitur Deo digne. Dona vero allata esse dicuut ac magis convenientia et ei qui intelligebatur, et ei qui videbatur, dividentes in duos iterum post unitionem Dominum nostrum Jesum Christum. Qui enim intelligitur, faetus est visibilis non immutatione naturæ, sed unitione cuin corpore, quod videbatur. Et certe spectatores et ministros fuisse Verbi sanctos ipsos apostolos, sacra Scriptura ostendit ": quamvis cui non nianifestum est, quod incorporeum, ac intangibile, et invisibile sit ipsum Dei Patris Verbum? Atqui invenio dicentes sanctos apostolos: «Quod fuit ab initio, quod audivimus, quod vidimus, quod perspeximus oculis nostris, quod manus nostræ contrectaverunt de Verbo vitæ”. › Convenientia igitur fuerunt dona illa uni, hoc est Christo. Etenim est pariter Deus simul et homo idem. lac ratione nato ipso chori quideın cecinerunt sanctorum angelorum, exercitus quoque spirituum dicentium ipsum Salvatoren ac Redemptorein. Quia porro cum evangelista dicat: < Verbum caro factum est;» formidare se dicunt, ne, si dictio, ‹ Factum est, › propriam servet significationem, ver - sio quædam intelligatur circa divinam Verbi naturam fuisse; laudo quidem metum, miror autem, quod caventes dictionem, veramque et necessariam significationem, sic factuun fuisse carnem Verbum dicunt, perinde ac si dicatur, factumn fuisse maledictum et peccatum. Deinde quo pacto non vident mente præditi [prudentissimi viri, quod beatus evangelista ponens dictionen, • Factum est, a mox omnis conversionis suspicionem tollit, adjiciens: • Et habitavit in nobis?, Absurdum autem alia quoque ratione est, si quis audet dicere, sic factum Variæ lectiones ex codice Seguieriano. 8 καίτοι. Η αὐτὴν γεννῆσαί φασιν. Όντας όραν. 1 τὸν ἕνα Κύριον. ἡ ἴσως, παντί τω σαφές. k * νουνεχεστάτους

S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCHIEF. esse carnem Verbum, ut factum esse dicitur male- • Εσκήνωσεν ἐν ἡμῖν;» Ατοπον δὲ καὶ ἑτέρως τὸ dictum et peccatum. Non enim ipsummet maledictum vel peccatum factum est, sed cum iniquis repulatus est *, justus exsistens ut aboleat peccatum; et appellatus est maledictus, qui benedicit creaturam, 162 ut solvat nostrum maledictum, et liberet a poena credentes in ipsum. Igitur non est factus secundum veritatem maledictum et peccatum: appellatus est autem his nominibus, ut aboleat maledictum et peccatum. Igitur si sic factum est caro, abolevit utique carnem, sicut et maledictum et peccatum; et neque factum est bomo, neque incarnatum est secundum veritatem: sed in existimatione sola est sacramentum, et in nudis nominibus invenitur incarnanionis modus. Tollitur autem omnino et resurrectionis spes. In cujus igitur mortem baptizati sumus *? Ubi verbum fidei, quod prædicamus? Confessi enim quod Dominus est Jesus et credentes quod Deus ipsum excitavit a mortuis, salvamur. Igitur in unum similem nobis, et communem hominem erit fides, nec jam amplius Verbam, quod in humana forma propter nos apparuit, adorainus? An non accepit servi formain, qui est liber ut Deus? nou humiliavit seipsum, qui divinitatis excellentia conspicuus est? qui in forma et æqualitate Patris, non demisit se in exinanitionem, quamvis distribuat de sua plenitudine creaturæ bona”? Apage a malo isto consilio. Aliter nos edocuerunt beati Patres incarnatum esse, et hominem factum secundum veritatem ipsum Dei Patris Verbunı dixerunt, absque conversione et confusione. Ineffabilis autem ommino est dispensationis modus. Testes vero eorum, quæ dicta sunt, sermones illorum erunt. λέγειν ἀποτολμαν, οὕτω γενέσθαι σάρκα τὸν Λόγον, ὡς γενέσθαι λέγεται κατάρα, καὶ ἁμαρτία· οὐ γὰρ αυτόχρημα γέγονε κατάρα, ούτε μὴν ἁμαρτία· ἀλλ' ἐν τοῖς ἀνόμοις ελογίσθη δίκαιος ών, ἵνα καταργήση τὴν ἁμαρτίαν· καὶ κεχρημάτικεν ἐπικατάρατος ὁ εὐλογῶν τὴν κτίσιν, ἵνα λύσῃ τὴν καθ' ἡμῶν ἀρὰν, καὶ ἀπαλλάξῃ δίκης τοὺς πιστεύοντας εἰς αὐτόν. Ούκοῦν οὐ γέγονε κατὰ ἀλήθειαν κατάρα, καὶ ἁμαρτία κεχρημάτικε δὲ ταῦτα, ἵνα λύσῃ 1 κατάραν, καὶ ἁμαρτίαν. Οὐκοῦν εἰ οὕτω γέγονε σὰρξ, κατήργηκεν ἄρα τὴν σάρκα, καθὰ καὶ τὴν ἀρὰν, καὶ τὴν ἁμαρ τίαν· καὶ οὔτε γέγονεν ἄνθρωπος, οὔτε μὴν ἐσαρκώθη κατὰ ἀλήθειαν· ἀλλ᾽ ἐν δοκήσει μόνῃ τὸ μυστήριον, καὶ ἐν ψιλοῖς ὀνόμασιν ὁ τῆς ἐνανθρωπή σεως εὑρίσκεται τρόπος ". Ανῄρηται δὲ εἰς ἅπαν καὶ ἡ τῆς ἀναστάσεως ἐλπίς. Εἰς τὸν τίνος οὖν ἄρα θάνατον βεβαπτίσμεθα; Ποῦ τὸ ῥῆμα τῆς πίστεως, δ κηρύσσομεν; Ομολογήσαντες γάρ, ὅτι Κύριος Ἰησοῦς, καὶ πιστεύσαντες ὅτι Θεὸς αὐτὸν ἡγειρεν ἐκ νεκρῶν, σωζόμεθα. Αρ' οὖν εἰς ἕνα τὸν ἡ καθ' ἡμᾶς, καὶ κοινὸν ἄνθρωπον ἡ πίστις, οὐκέτι δὲ τὸν ἐν ἀνθρωπεία μορφῇ πεφηνότα δι' ἡμᾶς προσκυνοῦμεν Λόγον; Οὐκ ἔλαβε τὴν τοῦ δούλου μορφὴν ἡ ἐλεύ θερος ὡς Θεός ο; οὐ τεταπείνωκεν ἑαυτὸν ὁ τοῖς τῆς θεότητος ὑψώμασι διαπρέπων; ὁ ἐν μορφῇ, καὶ ἰσότητι τοῦ Πατρὸς οὐ καθῆκεν ἑαυτὸν εἰς κένωσιν, καίτοι διανέμων ἐξ ἰδίου πληρώματος τῇ κτίσει τὰ ἀγαθά; Απαγε τῆς δυσβουλίας· ἑτέρως ἡμᾶς με μυσταγωγήκασιν οἱ μακάριοι Πατέρες· σαρκωθῆναι γάρ, καὶ ἐνανθρωπῆσαι κατὰ ἀλήθειαν αὐτὸν ἔφασαν τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον ἀτρέπτως, καὶ ἀσυγχύ τως. Απόῤῥητος δὲ παντελῶς τῆς οἰκονομίας ὁ τρό πος. Μάρτυρας δὲ τῶν εἰρημένων τοὺς αὐτῶν ποιήσομαι λόγους. Πέτρου μάρτυρος ἐπισκόπου Αλεξανδρειας. Οθεν καὶ ὁ εὐαγγελιστὴς ἀληθεύει λέγων· Ο 16γος σὰρξ ἐγένετο, καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν· ο τότε δηλονότι, ἀφ' οὗ ὁ ἄγγελος Ασπάσατο τὴν Παρθένου, εἰπών· ο Χαῖρε, κεχαριτωμένη, ο Κύριος μετὰ σοῦ· τὸ γὰρ, ο Κύριος μετὰ σοῦ, ν νῦν ἔστιν ἀκοῦσαι τοῦ Γαβριήλ, ἀντὶ τοῦ. Ὁ Θεὸς Λόγος μετὰ σοῦ· σημαίνει γὰρ αὐτὸν γεννώμενον ἐν μήτρα, καὶ σάρκα γινό - Petri martyris episcopi Alexandriæ. Unde et evangelista vere loquitur, dicens ‹ Verbum caro factum est, et habitavit in nobis; › tune videlicet, ex quo angelus salutavit Virginem, inquiens: «Ave, gratia plena, Dominus tecumn 5. Quod dicit Gabriel: «Dominus tecum, › pro hoc est dictum, Dominus Verbum tecum, significat enim ipsum gigni in utero, et fieri carnem, sicut scriptum est: «Spiritus sanctus superveniet in te, μενον, καθώς γέγραπται·. Πνεῦμα ἅγιον ἐπελεύ et virtus Altissi:ni obumbrabit tibi: ideo et quod nascetur sanctum, vocabitur Filius Dei 6. Athanasii episcopi Alexandriæ. Unde et cum nasceretur caro ex Dei 163 genitrice Maria, ipse dicitur natus esse, qui aliis nativitatem ut sint exhibet, ut nostram in se transferret nativitatem. Ejusdem ex epistola ad Epictetum. Quomodo et ambigere ausi sunt, qui Christiani 6 Isa. Lill, 12; Marc. xv, 28. · καταλύσῃ. ο λόγος. Η τῶν. σεται ἐπὶ σὲ, καὶ δύναμις Ὑψίστου ἐπισκιάσει σοι· διὸ καὶ τὸ γεννώμενον ἅγιον, κληθήσεται Υἱὸς Θεοῦ. Αθανασίου ἐπισκόπου η Αλεξανδρείας. Οθεν καὶ γεννωμένης τῆς σαρκὸς ἐκ τῆς Θεοτό και Μαρίας, αὐτὸς λέλεκται γεγεννῆσθαι ὁ τοῖς ἄλλοις γένεσιν εἰς τὸ εἶναι παρέχων, ἵνα τὴν ἡμῶν εἰς ἐχυτὸν μεταθῇ γέννησιν. Τοῦ αὐτοῦ ἐκ τῆς πρὸς Ἐπίκτητον ἐπιστολῆς. Πῶς δὲ καὶ ἀμφιβάλλειν ἐτόλμησαν οι λεγόμενοι * Luc. 1, 28. ss ibid. 35 ** Rʊm. vi, 3. * Philipp. 11, 6 seqq. Variæ lectiones ex codice Seguieriano. ο ελεύθερος θεός. η αρχιεπισκόπου.

APOLOGETICUS PRO XII CAPITIBUS CONTRA ORIENTALES. Χριστιανοί, εἰ ὁ ἐκ Μαρίας προελθών Κύριος, Υἱὸς vocantur, num Dominus, qui e Maria processit, μὲν τῇ οὐσίᾳ, καὶ τῇ φύσει τοῦ Θεοῦ ἐστι· τὸ δὲ κατὰ σάρκα, ἐκ σπέρματός ἐστι Δαυίδ, σαρκὸς δὲ τῆς ἁγίας Μαρίας; Τίνες δὲ ἄρα οὕτω τολμηροί γεγόνασιν, ὥστε εἰπεῖν τὸν Χριστὸν τὸν σαρκὶ παθόντα και ἐσταυρωμένον μὴ εἶναι Κύριον, καὶ Σωτῆρα, καὶ Θεὸν, καὶ Υἱὸν τοῦ Πατρός; ἢ πῶς Χριστιανοὶ θέα λουσιν ὀνομάζεσθαι οἱ λέγοντες εἰς ἄνθρωπον ἅγιον, ὡς ἐπὶ ἕνα τῶν προφητῶν ἐληλυθέναι τον Λόγον, καὶ μὴ αὐτὴν ἄνθρωπον γεγονέναι, λαβόντα ἐκ Μαρίας τὸ σῶμα, ἀλλ᾽ ἕτερον εἶναι τὸν Χριστὸν, καὶ ἕτερον τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον, τὸν πρὸ Μαρίας, καὶ πρὸ αἰώνων Υἱὸν ὄντα τοῦ Πατρός; ἢ πῶς εἶναι Χριστιανοὶ δύνανται οἱ λέγοντες ἄλλον εἶναι τὸν Υἱόν, καὶ ἄλλον τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον; Ταύταις ἡμεῖς ταῖς τῶν ἁγίων Πατέρων εψόμεθα δόξαις. Εἰ δέ τις ἑτεροδιδασκαλεῖ, καὶ ἑτερόφρων ἐστὶν, ἔξω τῆς εἰς εὐθὺ, καὶ βασιλικῆς φέρεται τρί σου. Οτι δὲ καὶ τὸ σαρκικῶς λέγεσθαι γεννηθῆναι Χριστίν, οὐκ ἀσύνηθες τοῖς ἁγίοις Πατράσιν, ἔστι δὲ δὴ μᾶλλον καὶ ἑτέροις εντριβής ἡ λέξις, οὐδὲν ἧττον ἡμῖν ἀληθὲς ὑπάρχον ἀποφαίνει τὸ ὑποτεταγμένον ρητόν· ἔχει δὲ οὕτως· Αμφιλοχίου ἐπισκόπου Ικονίου. Εἰ μὴ γὰρ ἐκεῖνος ἐγεννήθη σαρκικῶς, οὐκ ἂν σύ ἐγεννήθης πνευματικῶς· εἰ μὴ ἐκεῖνος ἀνέσχετο τῆς τοῦ δούλου μορφῆς, οὐκ ἂν σὺ τὴν δόξαν τῆς υἱοθε σίας εκέρδανας. Δηλοῖ δὲ κἀνταῦθα τὸ, σαρκικῶς, τὸ, κατὰ σάρκα· καθάπερ ἀμέλει τὸ θεϊκῶς, τὸ, κατὰ θεότητα. ΑΝΑΘΕΜΑΤΙΣΜΟΣ Γ. Εἴ τις ἐπὶ τοῦ ἑνὸς Χριστοῦ διαιρεῖ τὰς ὑποστά σεις μετὰ τὴν ἕνωσιν, μόνῃ συνάπτων αὐτὰς συναφείᾳ τῇ κατὰ τὴν ἀξίαν, ήγουν αὐθεντίαν, ἢ δυναστείαν, καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον συνόδῳ τῇ καθ᾽ ἕνωσιν Φυτικήν· ἀνάθεμα έστω. Αντίρρησις τῶν Ἀνατολικῶν. Πάλιν αὐτὸν τῶν αὐτοῦ ὑπομνήσομεν 9 λόγων, δεικνύντες αὐτὸν δύο υποστάσεις λέγοντα, ἐν οἷς φησιν ἐν τῷ πρώτῳ τόμῳ· Οὐκοῦν ὅσον εἰς ἰδίαν φύσιν, οὐχ ἡγίασται μόνος ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος· εἰ δὲ δή τις οἴοιτο τὸν ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου γεγεννημένον κεχρίσθαί τε καὶ ἡγιάσθαι μόνον, ταύτητοι καὶ ὠνομάσθαι Θεόν τ· πῶς οὖν ὡς ἐπιλαθόμενος τῶν ἑαυτοῦ, εἰς μίαν ὑπόστασιν συνάγει συγχέων τάς φύσεις, φυσικὴν τὴν θείαν ἔνωσιν ἀποκαλῶν; Καὶ τίς ποτε παραδέξεται φυσικὴν τὴν θείαν ἔνωσιν τοῦ μυ στηρίου τῆς οἰκονομίας; Εἰ γὰρ φυσικὴ ἡ ἕνωσις, ποῦ ἡ χάρις; ποῦ τὸ θεῖον μυστήριον; Αἱ γὰρ φύσ σεις, ὡς δεδιδάγμεθα, ἅπαξ παρὰ τοῦ τάξαντος Θεοῦ παγεῖσαι, ἀνάγκης ἀκολουθία " δουλεύουσιν· ἢ καὶ ἔσται πάλιν κατὰ ἀνακύκλησιν, καὶ φύσεως ἀκολου θίαν τὸ τῆς οἰκονομίας χρῆμα κατὰ τὸν λῆρον, καὶ μυθώδη τῆς χιλιονταετηρίδος τοῦ δυσωνύμου 'Απου λιναρίου δόγματα; Filius quidem substantia et natura Dei sit, quod vero secundum carnem, ex semine sit David, care autem sanctæ Marie? Qui autem tam audaces fuere, ut dicerent, Christum, qui carne passus est et crucifixus, non esse Dominum et Salvatorem, et Deum et Filium Patris; vel quo pacto volunt nominari Christiani, qui dicunt in hominem sanctum, sicut in unum prophetarum, venisse Verbum, et non ipsum hominem factum, cum sumpsit ex Maria corpus sed alium esse Christum, et alium Dei Verbum quod ante Mariam et ante sæcula Filius erat Patris? vel quomodo Christiani esse possunt, dicentes alium esse Filium, et alium Dei Verbum? Has nos sanctorum Patrum sequemur sententias. Si autem quis diversum docet, et diversum sapit, extra rectam et regiam viam fertur. Quod autem et carnaliter dici natum esse Christum, non insolitum sit sanctis Patribus, imo vero etiam aliis tritum verbum, non minus verum nobis esse subjuncta verba demonstrant. Ea sic habent Amphilochii episcopi Iconii. Nisi enim ille natus esset carnaliter, neque tu natus esses spiritaliter: nisi ille tulisset servi formam, neque tu gloriam adoptionis filiorum nactus esses. Significat autem et hoc loco carnaliter, idem quod secundum carnem, sicut scilicet divine, secundum divinitatem. ANATHEMATISMUS III. Si quis in uno Christo post unionem dividit hypostases, ipsasque tantum conjunctione inter se connectit, quæ secundum dignitatem, sive auctoritatem, vel potestatem, et non potius concursu, qui est secundum naturalein unionem: anathema sit. 164 Orientalium objectio. Iterum illum suorum commonefaciemus verborum, ostendentes ipsum duas subsistentias dixisse. Dicit enim in primo tomo: Itaque quantum ad suam na, turam, non sanctificatum est solum Dei Patris Verbum. Si auten, quis putaverit, eum, qui ex sancta Virgine genitus est, unctum esse et sanctificatum solum, hac ratione etiam nominatum Christum. Quoinodo igitur, quasi oblitus suorum verborum, ad unam hypostasin cogit, naturas confundens, naturalem divinamı unitionem nominans? Et quis un-. quam admittet naturalem divinam unitionem in sacramento dispensationis? Si enim naturalis unitio, ubi gratia? ubi divinum sacramentum? Natura enim, ut edocti sumus, seinel ab ordinante Deo ordinatæ, necessariis consequentiis serviunt. Num etiam iterum erit secundum revolutionem et naturæ consequentiam dispensationis opus juxta deliramenta, fabulosaque mille annorum infausti Apollinarii dogmata? Variæ lectiones ex codice Seguieriano. Η υπομνήσωμεν, ο Χριστόν.» ταγεῖσαι, ἀνάγκαις ἀκολουθίας, ἢ ἴσως, ἀναγκαίαις ἀκολουθίαις.

Cyrilli defensio. Divinus Paulus, quomodo factum sit homo unigenitum Dei Verbum, ut fidelis dispensator sacramentorum Dei 37, et ipsum habens in se loquentem Christum 36, manifeste omnibus ostendens: «Non enim angelos apprehendit, inquit, sed semen Abrahæ apprehendit.. Unde oportuit, eum per omnia fratribus similem fieri, ut misericors et fidelis fieret pontifex in his, quæ ad Deum ". Nos vero ut rectissime prolatum hoc dictum nostra sententia probamus, sequentes ubique divinitus inspiratas Scriptu. ras, et valde admirantes theologorum voces, imo eas pro divinis legibus habentes, dicimus Dei Patris Verbum non apprehendisse neque sanctorum angelorum, neque suam naturam: credimus autem, secundum quod sacris Litteris videtur, quod obumbrans sanctæ Virgini, utpote virtus exsistens altissimi Patris, formavit sibi corpus ex illa, verumlamen per operationem sancti Spiritus; et factum est homo, appellatumque est flius Abraure et Davidis; non amittens propter humanitatem, quod sit Filius Dei et Patris secundum veritatem; manens autem potius, quamvis factum sit caro, 165 in natura et eminentia et gloria deitatis. Immutabilis enim est, et conversione potentior, ut Deus. Estigitur unus et idem et Filius et Dominus et ante et post incarnationem. Dividere autem unum in duos filios, et solvere veræ unitionis opus, distinguendo seorsumn, et ponendo privatim hominem, et privatim Deum, crime n est in primis impium. Porro Nestorius ista parum curans, audet ipsis verbis sic dicere: lloc sentite in vobis, quod et in Christo Jesu, qui in forma Dei exsistens, seipsum exinanivit, formam servi accipiens "., Non dixit: Hoc sentite in vobis, quod et in Deo Verbo, quod in forma Dei exsistens, servi formam suscepit: sed cum accepisset hoc nomen, Christus, ut duarum naturarum appellationem significativam, sine periculo ipsum et servi formain dicit suscepisse, et Deum nominat, dum ea, quæ dicuntur, in duas naturas sine reprehensione dividuntur. In altera autem enarratione iterum dicit: Ut in nomine Jesu omne genu flectatur cœlestium, terrestrium et infernorum: et omnis lingua confiteatur, quod Dominus est Jesus Christus.. Propter gestantem, eum qui gestatur veneror: propter latentem, quod apparet adoro. luseparabilis est ab eo qui videtur Deus; propter hoc ejus, qui non separatur, honorem non separo; separo naturas, sed unio adorationem. (Et iterum in alia explicatione: Dic de eo qui suscepit, quod! sit Deus; appone illuín qui susceptus est, quia servi formna; adjice posthac connexionis dignitatem, quia duorum auctoritas communis, quia duorum eadein dignitas; naturis manentibus, fatere dignitatis uni07 | Cur. 1 1. Απολογία Κυρίλλου. Ο θεσπέσιος Παῦλος τὸ, τίνα δὴ τροπον γέγονεν ἄνθρωπος ὁ μονογενής τοῦ Θεοῦ Λόγος, ἐναργές ἅπασι καθιστὰς, ὡς οἰκονόμος μυστηρίων Θεοῦ, καὶ αὐτὸν ἔχων ἐν ἑαυτῷ λαλοῦντα Χριστόν· Οὐ γὰρ δή που ἀγγέλων ἐπιλαμβάνεται, φησὶν, ἀλλὰ σπέρ ματος ᾿Αβραάμ ἐπιλαμβάνεται·, ὅθεν ἔφειλε κατὰ πάντα τοῖς ἀδελφοῖς ὁμοιωθῆναι, ἵνα ἐλεήμων γένηται, καὶ πιστὸς ἀρχιερεὺς τὰ πρὸς τὸν Θεόν. Ἡμεῖς δὲ ταῖς εἰς ὀρθότητα ψήφοις στεφανοῦντες τὸ εἰρημέν νον, επόμενοί τε πανταχῆ ταῖς θεοπνεύστοις Γραφαῖς, καὶ τὰς τῶν θεηγόρων φωνὰς τοῦ παντὸς ἀξιοῦντες θαύματος, μᾶλλον δὲ καὶ θείους ἡγούμενοι νόμους, οὐ τῆς τῶν ἁγίων ἀγγέλων, οὔτε μὴν τῆς ἑαυτοῦ φύσεως ἐπιλαβέσθαι φαμὲν τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λά γον· πεπιστεύκαμεν δὲ, ὅτι κατὰ τὸ τοῖς ἱεροῖς Γράμμασι δοκοῦν, ἐπισκιάσας τῇ ἁγίᾳ Παρθένῳ, ἅτε δὴ καὶ δύναμις ὢν τοῦ ὑψίστου Πατρός, ἔπλασεν ἑαυτῷ τὸ σῶμα τὸ ἐξ αὐτῆς, πλὴν δι' ἐνεργείας τοῦ ἁγίου Πνεύματος· καὶ γέγονεν ἄνθρωπος, κεχρημάτικε τε καὶ υἱὸς ᾽Αβραὰμ, καὶ Δαυΐδ· οὐκ ἀπεμπο λήσας διὰ τὸ ἀνθρώπινον τὸ εἶναι κατὰ ἀλήθειαν Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, καὶ Πατρός, μεμενηκὼς δὲ μᾶλλον, καὶ εἰ γέγονε σάρξ, ἐν φύσει τε καὶ ὑπεροχῇ, καὶ δόξῃ θεότητος· ἀναλλοίωτος γάρ ἐστι, καὶ τροπῆς ἀμείνων, ὡς Θεός. Εστι ' τοίνυν εἷς τε καὶ ὁ αὐτὸς Υἱὸς, καὶ Κύριος καὶ πρὸς τῆς σαρκώσεως, καὶ μετὰ τὴν σάρκωσιν. Καὶ τὸ διαιρεῖν εἰς υἱοὺς δύο τὸν ἕνα, καὶ τὸ τῆς ἀληθοῦς ἑνώσεως παραλύειν χρῆμα, δι ιστάντας ἀνὰ μέρος, καὶ τιθέντας ἰδικῶς ἄνθρωπον, καὶ ἰδικῶς Θεόν, δυσσεβείας ἔχει τῆς ἀνωτάτω γρα φήν. Ολίγα κ δὲ τούτου πεφροντικὼς ὁ Νεστόριος, τετόλμηκεν εἰπεῖν αὐταῖς λέξεσιν οὕτως· «Τοῦτο φρονείσθω ἐν ὑμῖν, δ καὶ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ· ὃς ἐν μορ φῇ Θεοῦ ὑπάρχων, ἑαυτὸν ἐκένωσε, μορφὴν δούλου λαβών.» Οὐκ εἶπε, Τοῦτο φρονείσθω ἐν ὑμῖν, δ καὶ ἐν τῷ Θεῷ λόγῳ, ὃς ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, δούτου μορφή, ἔλαβεν ἀλλὰ λαβὼν τὸν Χριστὸς, ὡς τῶν δύο φύσεων προσηγορίαν σημαντικὴν, ἀκινδύνως αὐτ τὸν καὶ δούλου μορφήν λαβεῖν, καὶ Θεὸν ὀνομάζει· τῶν δὲ λεγομένων * εἰς τὸ τῶν φύσεων ἀλήπτως μετ ριζομένων διπλοῦν. Ἐν ἑτέρᾳ δὲ πάλιν ἐξηγήσει φησίν· ο Ἵνα ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ πᾶν γόνυ κάμψῃ επουρανίων, καὶ ἐπιγείων, καὶ καταχθονίων, καὶ πᾶσα γλῶσσα ἐξομολογήσηται, ὅτι Κύριος Ἰησοῦς Χριστός.» Διὰ τὸν φοροῦντα, τὸ φορούμενον σέβω· διὰ τὸν κεκρυμμένον προσκυνῶ τὸ φαινόμενον· ἀχώ ριστος τοῦ φαινομένου Θεός· διὰ τοῦτο τοῦ μὴ χωρι ζομένου τὴν τιμὴν οὐ χωρίζω. Χωρίζω τὰς φύσεις. ἀλλ' ἐνῶ τὴν προσκύνησιν. Καὶ ἐν ἐξηγήσει πάλιν ἑτέρᾳ· Εἰπὲ τὸν ἀναλαβόντα· ὅτι Θεός. Πρόσθες τὸν ἀναληφθέντα, ὅτι δούλου μορφή· ἐπάγαγε μετὰ ταῦ τα τὸ τῆς συναφείας ἀξίωμα, ὅτι τῶν δύο ἡ αὐθεντία 60 [lebr. 11, 17. σε Philipp. 1, 5, 6. σε ibid. 8. ss febr. II, se jl Cor. sill, 3 Variæ lectiones ex codice Seguieriano. · ἔσται. Ἡ ὀλίγον. ν τῶν λεγομένων, ἢ ἴσως, τῶν δὴ λεγομένων.

APOLOGETICUS PRO XII CAPITIBUS CONTRA ORIENTALES. κοινὴ, ὅτι τῶν δύο ταυτὸν τὸ ἀξίωμα, τῶν φύσεων laten.) Vides ubique separantem quidem inter se naturas, unientem autem, ut dicit, adorationem el cominunem auctoritatem nominantem, et solius diguitatis unitatem. Quod auten commune, non utique uni commune est, sed duobus prorsus, vel pluribus, qui seorsum et separatim considerantur. Cur igitur tanta facta est declamatio adversus sermone recte hæc anathematizantem? Quid absurdum, si, exsecrabilibus et absurdissimis Nestorii sermonibus pia dogmata opponentes, de fratrum salute justam curan gessimus? Quoniam dicunt mea verba secum pugnare, et afferunt ad demonstrationem 168 partem epistolæ quam scripsi ad sanctos monachos, operæ pretium arbitror et ad hoc convenientia dicere. Dicunt enim quod duas etiam ipse nominavi subsistentias, et sufficere eis ad redarguendum, quod nos idem atque ipsi dicere non renuerimus, qui istud ipsum scilicet putant. Apposita igitur necessario ea parte epistolæ, subinferam post hæc ea, quibus ubique falso nugari velle demonstrentur. Habet autem sic: Itaque quantum ad suam naturam, non sanctificatum est separatim Dei Patris Verbum. Si autem quis existimet eum, qui est ex sancta Virgine natus, unctum esse et sanctificatum solum, et hac ratione nominatum Christum, prodeat et dicat, num sufficiat unctio ad hoc, ut efficiat, quod unctus æqualis gloriæ et majestatis sit cum eo, qui est super omnia, Deus. Quoniam enim Dei Verbum seorsim nominari Christum, Nestorius, novellarum nobis blasphemiarum iuventor assidue aflirmat; et seorsim Christum alterum, qui ex sancta Virgine genitus est: ut hanc opinionem notaremus tanquam improbandam ac temerariam, et a veritate alienam, neque Verbum Dei Patris seorsum consideratum, unctum esse oleo exsultationis affirmamus, neque seorsum et privatim ut hominem, et alium Filium ab eo, qui est Verbum ex Deo, eum qui e sancta Virgine; asserimus autem necessarium esse, ut omnes confiteantur unum Christum, incarnatum et hominem factum unigenitum Dei Verbum: Unus enim Dominus, una fides, unum baptisma "., Igitur nulli, qui recte sentire solet, obscurum est, quod vitiant sensuin eorum quæ a me scripta sunt, et calumniantur etiam in hoc veritatem. Sed et alio modo culpa vacaret et omni reprehensione, idque merito, scire forsitan, quod alia quidem est secundum naturam propriain caro a Verbo Deo Patre nato, et alius rursus Unigenitus secundum naturæ propriæ rationem. Sed scire hæc, non est dividere naturas post unitionem. Jam si quis voluerit sacramenti virtutem exacto mentis oculo considerare, videbit utique quod (sicut dixi in principio) non suan naturam μενουσῶν ὁμολόγει τὴν τῆς ἀξίας ενότητα. Ορᾷς πανταχή διορίζοντα μὲν ἀλλήλων τὰς φύσεις, ἐνοῦντα δὲ, ὡς φησι, τὴν προσκύνησιν, καὶ κοινὴν αὐθεντίαν ὀνομάζοντα, καὶ τὴν τῆς ἀξίας ενότητα μόνης. Τὸ δὲ κοινὸν οὐχ ἕν, εἰ κοινὸν *, εἴη ἂν ν, ἀλλὰ δύο που πάντως, ἢ πλείοσιν ἰδικῶς τε καὶ ἀνὰ μέρος θεωρουμένοις. ᾿Ανθ' ὅτου δὴ οὖν τοσαύτην ποιοῦνται τὴν κατάῤῥησιν τοῦ τὰ τοιάδε καλῶς ἀναθεματίσαντος λόγου; Τί τὸ ἄτοπον, εἰ τοῖς βδελυροῖς καὶ ἀπηχε· στάτοις Νεστορίου λόγοις τὰ τῆς εὐσεβείας ἀνεγεί ροντες δόγματα, τῆς τῶν ἀδελφῶν ἀσφαλείας φρον είδα τὴν δέουσαν πεποιήμεθα; Ἐπειδὴ δέ φασιν ἐμὲ τοῖς αὐτοῦ μάχεσθαι λόγοις, παρακομίζουσι δὲ πρὸς ἀπόδειξιν μέρος τῆς ἐπιστολῆς, ἧς γέγραφα πρὸς τοὺς ἁγίους μοναστὰς, δεῖν ᾠήθην τὰ εἰκότα καὶ πρός γε τοῦτο εἰπεῖν· φασὶ γὰρ ὅτι δύο καὶ αὐτὸς ὠνόμασα « ὑποστάσεις· καὶ ἀποχρήσειν ἡ αὐτοῖς εἰς ἔλεγχον τοῦ καὶ ἡμᾶς ἐλέσθαι ταυτὸ εἰπεῖν τοῖς· αὐτὸ δὴ τοῦτο νομίζουσι. Παραθεὶς οὖν ἀναγκαίως τὸ τῆς ἐπιστολῆς μέρος, προσεποίσῳ μετὰ τοῦτο τὰ δι' ὧν ἂν γένοιτο ψευδομυθεῖν ᾑρημένους ἀποφῆναι πανταχοῦ. Έχει δὲ οὕτως· Οὐκοῦν ὅσον ἧκεν εἰς ἰδίαν φύσιν, οὐχ ἡγίασται καταμόνας ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος· εἰ δὲ δή τις οἴοιτο τὸν ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου γεγεννημέν νον κεχρίσθαι τε καὶ ἡγιάσθαι μόνον, ταύτῃ τοι καὶ ὠνομάσθαι Χριστὸν, λεγέτω παρελθὼν, εἰ ἀπόχρη τὸ χρίσμα πρὸς τὸ ἀποφῆναι τὸν χριόμενον ἰσοκλεᾶ καὶ ὁμόθρονον τῷ πάντων ἐπέκεινα Θεῷ. Ἐπειδὴ γὰρ τὸν ἐκ Θεοῦ Λόγον ἰδικῶς ὠνομάσθαι Χριστὸν, ὁ τῶν νέων ἡμῖν βλασφημιών εὑρετής Νεστόριος διαβε βαιοῦται συχνῶς· ἰδικῶς δὲ, καὶ ἀνὰ μέρος Χριστὸν ἕτερον τὸν ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου γεγεννημένον° κατακιβδηλεύοντες τὴν δόξαν, ὡς ἀκαλλῆ καὶ ἀσύμ φυλον 4 καὶ τῆς ἀληθείας εξωκισμένην, οὔτε δὲ ὁ τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον κατὰ μόνας νοούμενον χεχρίσθαι τῷ ἐλαίῳ τῆς ἀγαλλιάσεως διαβεβαιούμεθα, οὔτε μὴν ἰδίᾳ τε καὶ κατὰ μόνας ὡς ἄνθρωπον, καὶ ἕτερον ὄντα Υἱὸν παρὰ τὸν ἐκ Θεοῦ Λόγον, τὸν ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου. Ενα δὲ μᾶλλον χρῆναι πρὸς ἁπάντων διισχυριζόμεθα ὁμολογεῖσθαι Χριστόν, σαρκωθέντα καὶ ἐνανθρωπήσαντα, τὸν μονογενῆ τοῦ Θεοῦ Λόγου· «Βῖς γὰρ Κύριος, μία πίστις, εν βά πτισμα.» Εστι τοίνυν οὐδενὶ τῶν ὀρθὰ φρονεῖν εἰω θότων ἀσυμφανές, ὅτι παραχαράττουσι τῶν παρ' ἐμοῦ γεγραμμένων τὴν διάνοιαν, καὶ συκοφαντοῦσι κὰν τούτῳ τὴν ἀλήθειαν. Καὶ καθ᾿ ἕτερον δὲ τρόπον ἀπλημμελὲς εἴη ἄν, καὶ μάλα εἰκότως, αμοιρήσεις δ' ἂν καὶ μώμου παντὸς τὸ εἰδέναι τυχόν, ὡς ἑτέρα μὲν ἔστι κατὰ φύσιν ἰδίαν ἡ σὰρξ παρά γε τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς φύντα 1 Λόγον, ἕτερος δὲ αὖ κατά γε τὸν τῆς ἰδίας φύσεως λόγον, ὁ Μονογενής. Αλλ' οὐ τὸ εἰδέναι ταῦτα, μερίζειν ἐστὶ τὰς φύσεις μετὰ τὴν " Ephes. IV, Varia lectiones ex codice Seguieriano. κ τὸ δὲ κοινὴν, ἴσως οὐκ ἐννοεῖν κοινήν.., οὐχ ἐνὶ κοινὸν εἴη. πεποίηνται. • ὠνόμασεν, ὁ ἀπόχρη · αὐτοῖς, ὁ ἀσύφηλον. • ἴσως, δη Η πεφηνότα. αν. PATROL. GR. LXXVI.

apprehendit Deus exsistens Verburn, sed semen ἔνωσιν. Εἰ δὲ δή τις βούλοιτο τὴν τοῦ μυστηρίου δύο Abraliæ. Non est autem consubstantiale Verbo ex Deo nato, quod ex semine Abrahæ sanctum corpus, quod 167 e beata Virgine sumpsit, procedens bomo, ut fratribus similis esset, et appellaretur primogenitus qui erat unigenitus. Quamvis autem alterius naturæ sit corpus a Verbo Dei Patris; unus tamen est Christus, et Filius, et Deus, et Doninus, tametsi factus sit caro. Non caret autem damno, dissolvere veræ unitionis modum, et dividere subsistentias a se mutuo sejunctas in duos filios, ut privatim et seorsum sint, habentes autem solum externam connexionem, et ut in ordine dignitatis. Quod si naturalem unionem dixerimus, veram intelligimus. Habet enim Scriptura divinitus inspirata hunc inorem, hac dictione in hunc sensum uti. Scribit enim alicubi quibusdam divinus Paulus: Et eramus natura filii iræ, sicut et cæteri “; › et neutiquam dixerit quispiam subsistere naturaın divinæ iræ, ita ut peccatores illius sint soboles: alioqui prorsus et omnibus modis consentiemus laborantibus insania Manichæorum. Sed ibi, natura, idem est quod, vere. Non igitur confundentes naturas, neque ipsas inter se miscentes, sicut dicunt adversarii, naturalem dicimus factam esse unitionem; sed ex duabus rebus dissimilibus, deitate, inquam, et humanitate, unitim factum esse Christum, et Filium, et Dominum, ubique affirmamus. Demum cum Apollinarii dogmatis plane nihil nobis commune est. Semel enim condemnatos, tanquam veritatem adulterantes aversari oportet. να μιν ἀκριβεῖ διανοίας όμματι κατασκέπτεσθαι, και ταθρήσειεν ἂν, ὅτι, καθάπερ ἔφην ἐν ἀρχαῖς, οὐ τῆς αὐτοῦ φύσεως ἐπελάβετο Θεὸς ὢν ὁ Λόγος, ἀλλὰ σπέρ ματος 'Αβραάμ· οὐχ ὁμοούσιον δὲ τῷ ἐκ Θεοῦ φύντι Λόγῳ, τὸ ἐκ σπέρματος ᾽Αβραὰμ ἅγιον σώμα όπερ ἐκ τῆς μαχαρίας Παρθένου λαβών, προῆλθεν ἄνθρω πος, ἵνα τοῖς ἀδελφοῖς ὁμοιωθῇ, καὶ χρηματίσῃ πρω τότοκος ὁ μονογενής. Αλλ' εἰ καὶ ἔστιν ἑτεροφυὲς τὸ σῶμα παρά γε τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον, ἀλλ᾽ οὖν εἰς Χριστὸς, καὶ Υἱὸς, καὶ Θεὸς, καὶ Κύριος, καὶ εἰ γέγονε σάρξ. Καὶ τὸν τῆς ἀληθοῦς ἑνώσεως τρόπον παραλύειν οὐκ ἀζήμιον, διιστάντας εἰς υἱοὺς δύο τὰς ὑποστάσεις, ἀποφοιτώσας μὲν ἀλλήλων εἰς τὸ ἰδίᾳ τε εἶναι καὶ ἀνὰ μέρος, ἐχούσας δὲ μόνην συνάφειαν τὴν ἔξωθέν τε καὶ ὡς ἐν τάξει τιμῆς. Εἰ δὲ δὴ λέγοιμεν φυσικὴν τὴν ἕνωσιν, τὴν ἀληθῆ φαμεν, ἔθος ἐχούσης τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς οὕτω κεχρήσθαι τῇ λέξει. Γράφει γάρ πού τισιν ὁ θεσπέσιος Παῦλος· • Καὶ ἦμεν τέκνα φύσει ὀργῆς, ὡς καὶ οἱ λοιποί· καὶ οὐ δήπου φαίη τις ἂν ὑφεστάναι κατὰ φύσιν τὴν θείαν ὀργὴν, ὥστε καὶ αὐτῆς γεννήματα νοεῖσθαι τοὺς ἁμαρτάνοντας· ἢ πάντη τε καὶ πάντως ἐσόμεθα σύμφρονες 6 τοῖς τὴν Μανιχαίων νοσοῦσι μανίαν. ᾿Αλλὰ τὸ, φύσει, δηλοῖ τὸ κατὰ ἀλήθειαν. Οὐκοῦν οὐ συγχέοντες τὰς φύσεις, οὔτε μὴν ἀλλήλαις αὐτὰς ἀναφύροντες, καθά φασιν οἱ δι' έναντίας, φυσικήν φαμεν γενέσθαι τὴν ἔνωσιν· ἀλλ' ἐκ δύο πραγμάτων ἀνομοίων, θεότητός τε καὶ ἀνθρωπότητος, τὸν ἕνα γενέσθαι Χριστὸν, καὶ Υἱὸν, καὶ Κύριον διαβεβαιού Ο μεθα πανταχοῦ. Τῶν δὲ ᾿Απολιναρίου δογμάτων ούτ δεὶς παντελῶς ἡμῖν ὁ λόγος· τοὺς γὰρ ἅπαξ κατακεκριμένους, ὡς παραχαράττοντας τὴν ἀλήθειαν, ἀποστρέφεσθαι χρή. ANATHEMATISMUS IV. Si quis duabus personis, sive hypostasibus, eas voces attribuit, quæ in evangelicis et apostolicis Scripturis passim occurrunt, quæve a sanctis de Christo, vel ab ipso quoque Christo de seipso dictæ sunt; et alias quidem homini tanquam seorsum a Deo Verbo considerato ascribit; alias vero tanquam Deo convenientes, soli Dei Patris Verbo adaptat; anathema sit. Orientalium oppositio. Congruenter etiam hoc loco illi sua ipsius decreta suggerenda sunt. Dixit enim: Quamvis audias quod profecerit ætate et sapientia et gratia *, ne pates sapiens ex incremento factum 168 esse Verbum Dei: neque rursus illud nugaciter ausis dicere, quod, proficere in ætate et sapientia et gratia, homini aptabimus. (Verum tametsi neget hoc loco Scripturae testimonium, quo docemur, profectum illum juxta naturami carnis Domini, quæ videbatur, fuisse; nunc tamen non est tempus redar- * Ephes. 11, 3. 60 Luc. 11, 52. ΑΝΑΘΕΜΑΤΙΣΜΟΣ Δ'. Ε' τις προσώποις δυσὶν, ήγουν ὑποστάσεσι, τάς τε ἐν τοῖς εὐαγγελικοῖς καὶ ἀποστολικοῖς συγγράμμασι διανέμει φωνάς, ἢ ἐπὶ Χριστῷ παρὰ τῶν ἁγίων λεγομένας, ἢ παρ' αὐτοῦ περὶ ἑαυτοῦ· καὶ τὰς μὲν ὡς ἀνθρώπῳ παρὰ τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον ἰδικῶς νοουμένῳ προσάπτει, τὰς δὲ ὡς θεοπρεπείς μένῳ τῷ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγῳ· ἀνάθεμα έστω, Αντίρρησις τῶν Ανατολικῶν. Ακόλουθον κάνταῦθα τῶν αὐτοῦ θεσπισμάτων αὐτὸν ὑπομνῆσαι, ἐν οἷς φησι· Κἂν ἀκούσῃς, ὅτι προέκοπτε σοφίᾳ, καὶ ἡλικίᾳ, καὶ χάριτι, μὴ σοφὸν ἐξ ἐπιδόσεως γενέσθαι νομίσῃς τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγου μηδ' αὖ ἐκεῖνο φληνάφως τολμήσῃς εἰπεῖν, ὅτι τὸ προκόπτειν ἐν ἡλικίᾳ, καὶ σοφίᾳ, καὶ χάριτι τῷ ἀνθρώπῳ προσάψομεν· ('Αλλ' εἰ καὶ ἀρνεῖται ἐνταῦθα τὴν τῆς Γραφῆς μαρτυρίαν διδάσκουσαν ὅτι κατὰ τὴν τῆς φαινομένης σαρκὸς φύσιν τοῦ Κυρίου τὰ τῆς προκοπῆς ἐγίνετο 4, ἀλλ' οὐ καιρὸς νῦν τοῦτο δι Variæ lectiones ex codice Seguieriano. Η ισόφρονες. Η ἐγένετο

APOLOGETICUS PRO XII CAPITIBUS CONTRA ORIENTALES. ελέγχειν, ἐπειγομένοις ἐπὶ τὸ προκείμενον κεφάλαιον· guendi hoc, festinantibus ad propositum capitulum. Nam, ut ostenderemus eum dicere duas liypostases, et sibi ipsi esse contrarium, apposuimus ea, quæ olim ab ipso dicta sunt. Tanquam vero duabus personis, vel duabus substantiis, vel duobus filiis, dividendo unitionem, hoc est unum Filium, voces aptare non oportet: indivisibilis enim et inseparabilis est summa unitio; et unus Filius omnibus niodis et rationibus et cogitationibus est: sed summa unitione servata, et confitendo unum Filium et Christum et Dominum, de uno et eodem Filio accipienda sunt quæ dicuntur: attamen juxta virtutem nalurarum unitarum adaptare convenit uni Filio quæ dicuntur.) Cæterum non separare voces quæ sunt in Evangeliis, quas vel ipse Dominus de se loculus est, vel apostolica scripta habent, quam hyperboτοῦ γὰρ δεῖξαι δύο ὑποστάσεις αὐτὸν λέγοντα, καὶ ἑαυτῷ ἐναντιούμενον, παρεθήκαμεν τὰ πάλαι αὐτῷ εἰρημένα. Ως δὲ ἡ προσώποις δυσὶν, ἢ ὑποστάσεσιν, ἢ υἱοῖς δυσὶ διαιροῦντας τὴν ἕνωσιν, ήγουν τὸν ἕνα γιόν, τὰς φωνὰς ἐφαρμόζειν οὐ δεῖ· ἀδιαίρετος γὰρ καὶ ἀχώριστος ἡ ἄκρα ἕνωσις· καὶ ὁ εἷς Υιός κ κατὰ πάντα καὶ λόγον, καὶ τρόπον, καὶ ἔννοιάν ἐστι. Τῆς δὲ ἄκρας ἑνώσεως φυλαττομένης, καὶ τοῦ ἑνὸς Υἱοῦ 1, καὶ Χριστοῦ, καὶ Κυρίου ὁμολογουμένου, περὶ τὸν ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν Υἱὸν ἐκλαμβάνεσθαι χρή τα λεγόμενα. Κατά μέντοι τὴν τῶν ἐνωθεισῶν φύσεων δύναμιν ἐφαρμόζεσθαι πρέπει τῷ ἑνὶ Υἱῷ τὰ λεγόμενα.) Τὸ δὲ μὴ ἐρεῖν = τὰς ἐν τοῖς Εὐαγγε λίσις φωνάς, ἢ τὰς παρ' αὐτοῦ τοῦ Κυρίου περὶ ἑαυ τοῦ εἰρημένας, ἢ τὰς ἐν τοῖς ἀποστολικοῖς συγγράμ. μασι κειμένας, ποίαν ὑπερβολὴν βλασφημίας οὐχ ὑπεραίρει; Εἰ γὰρ μὴ διαιροῦμεν τὰς φωνὰς, πῶς ἂν ἀντιβλέψαιμεν τοῖς Εὐνομίου καὶ ᾿Αρείου, πάντα ὡς εἰς μίαν φύσιν εἰρημένα συμφύρουσι, καὶ τὰ ταπεινὰ τῆς ἀνθρωπότητος εἰς τὴν ὑψηλοτάτην τῆς ἀκηράτου Θεότητος φύσιν βλασφήμως ἀνάγουσιν; Η πώς νοήσομεν τὰς τοῦ Κυρίου φωνάς, διὰ τὴν τῆς φαινομένης σαρκὸς φύσιν εἰπόντος· «Οὐκ ἦλθον τὸ ἐμὸν θέλημα ποιῆσαι;» καὶ τὸ, «Εντολὴν ἔλαβον τί εἴτω, καὶ τί λαλήσω;» καὶ τὸ, • Ἐγὼ ἀπ᾿ ἐμαυ τοῦ οὐδὲν ποιῶ;, καὶ τὸ, «Πορεύομαι πρὸς τὸν Πατέρα μου, καὶ Πατέρα ὑμῶν, καὶ Θεόν μου, καὶ Θεὸν ὑμῶν· ο καὶ τὰ λοιπὰ ὅσα τοιαῦτα; Αδιαιρέτων τῶν φωνῶν, ὥσπερ καὶ τῶν φύσεων, μενουσῶν, ἔσται κατ' αὐτὸν τοῦ μονογενούς Θεοῦ Θεὸς, ὁ Πατήρ λειτουργὸς δὲ καὶ διάκονος τῶν πατρικών προσ ταγμάτων, ὁ Υἱὸς κατὰ τὴν θεότητα· καὶ εἰ τὰ ταπεινὰ εἰς τὴν τῆς θεότητος φύσιν ἐκλάβοιμεν, τίνι καὶ τὸ, • Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἓν ἐσμεν, ο ἁρμόσομεν; καὶ τὸ, ὁμοίως αὐτὸν ποιεῖν τῷ Πατρί; καὶ τὸ, εὭσπερ γὰρ ὁ Πατὴρ ἐγείρει τοὺς νεκροὺς, οὕτω καὶ ὁ Υἱὸς οὓς θέλει, καὶ οὐχ οἷς προστάσσεται, ζωοποιεῖ; ν Αλλ' ἔστιν ὀρθῶς κατὰ τὴν αὐτοῦ τοῦ Κυρίου φωνήν Πατὴρ, καὶ Θεὸς, ὁ Πατήρ Θεὸς μὲν τοῦ ἡ ἐν ὑστέ ροις καιροῖς ἐκ σπέρματος Δαυίδ μετὰ σαρκὸς °, Πατὴρ δὲ τοῦ ἐξ αὐτοῦ ἀπαθῶς τε καὶ ἀϊδίως γεννηθέντος Θεοῦ Λόγου, τῆς υἱότητος ἐν τῷ μοναδικῷ τύπῳ φυλαττομένης τε καὶ ὁμολογουμένης. Πῶς δ' ἂν ἡ νοήσομεν τό, «Ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν, πρὶν 'Αβραὰμ γενέσθαι ἐγώ εἰμι;» καὶ τὸ, ο Πάντα δι' αὐτοῦ ἐγένετο; ο ᾿Αδιαιρέτων τῶν φωνῶν μενουσῶν, ἆρα περιάψομεν 4 τὴν φωνὴν τῇ φύσει, τῇ ἐκ σπέρματος Δαυΐδ ἐν ὑστέροις καιροῖς γενομένῃ, τὸ πρὸ τοῦ Αβραὰμ καὶ Δαυΐδ εἶναι, καὶ πάντα δι' αὐτῆς γενέσθαι; ἢ φήσομεν εὐσεβῶς, τῶν φύσεων ἀσυγχύτων " μενουσῶν, καὶ τῆς ἑνώσεως αδιαιρέτου όμολο Jen blasphemiæ non transcendit? Nam si voces non distinguimus, quomodo obsistemus Ario et Eunomio, omnia tanquam in unam naturam dicta confundentibus, et humilia humanitatis in summam incorruptibilis deitatis naturam impie referentibus? Vel quomodo intelligemus Domini voces, propter naturam carnis, quæ videtur, dicentis:. Non veni meam voluntatem facere ";» et: • Mandatum accepi quid dicam, et quid loquar ";» et: «Ego a meipso nihil facio ";» et: «Vado ad Patrem meum et Patrem vestrum, et Deum meum et Deum vestrum " ; › el cætera quæcunque talia sunt? Indivisis enim vocibus, sicut et naturis manentibus, erit secundum illum unigeniti Dei Deus Pater, minister autem et exsecutor paternorum mandatorum Filius secundum divinitatem. Et si humilia in deitatis naturam acceperimus, cui aptabimus illud: • Ego et Pater unum sumus vo?, et illud, similiter ac Patrem, ipsum operari? et illud: «Sicut enim Pater excitat mortuos, ita et Filius quos vult, › et non quos illi præcipitur, c vivificat"?. Sed est recte secundum ipsius Domini vocem, Pater et Deus ipse Pater. Deus quidem illius, 169 qui in novissimis temporibus ex semine David exstitit secundum carnem: Pater autem ejus, qui ex ipso absque passione et æterne natus est, Dei Verbi: ut filiationem intra unitatis præscriptuni servemus et confiteamur. Quomodo autem intelligemus illud: Amen, amen dico vobis, priusquam Abraham fieret ego sum?, et hoc: • Omnia per ipsum facta sunt '';» si indiscretæ maneant voces? Num aptabimus voces has naturæ, quæ ex semine David novissimis temporibus facta est, nempe quod sit ante Abraham et David, et omnia per ipsam facta sint? an dicemus pie, naturis inconfusis manentibus, et unitione inseparabili posita, aptari quidem has voces secundum unitarum 6s Joan. xx, 17. 7º Joan. x, 50. 11 Joan. v. 21. "Joan. vi, 38. 67 Joan. x11, 49. 68 Joan. viii, 28. 99 Joall. vult, 58. 18 Joan. 1, 3. Variæ lectiones ex codice Seguieriano. Η οὐδέ. 1 δεῖ. κ ἴσως, καὶ εἷς ὁ Υἱός. 1 καὶ ἑνὸς Υἱοῦ.» διαιρεῖν. " τῆς Δαυίδ σαρκός.» κατὰ σάρκα. ο ίσως, αν. 9 περιάψοιμεν. · αὐτοῦ.· ἀσυγχύτως.

naturarum vim (sicut prædictum est), in unum γουμένης, τὰς φωνὰς ἐφαρμόζεσθαι κατὰ τὴν τῶν Filium, et Dominum, et Christum, sed non in unam naturam omnia contrahentes; ita ut ex uno naturarum nomine utraque intelligatur propter incomprehensibilem unitionis summitatem, quemadmodum et hoc: < Nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de colo Filius hominis qui est in coelo '';» et: ‹ Si igitur videritis Filium hominis ascendentern ubi prius erat ";» nonne ex appellatione Filii hom ininis etiam illum, qui ei inconfuse et inseparabiliter unitus est intelligimus? Nam quamvis et Filium hominis nominarit propter assumptæ et visibilis carnis naturam; tamen per ea, quæ ab ipso fiebant, Deum seipsum demonstrabat. Et iterum: «Jesus Christus per quem omnia ";» et iterum: c Jesus Christus beri et bodie, ipse et in sæcula".» Si heri et hodie, quomodo per ipsum omnia? Si autem per ipsum omnia, quomodo heri et hodie? Sed certum est et quod: v Omnia per ipsum ",» et quod, «lleri et hodie, › fide recipiendum, et boc: ‹ Ipse in sæcula, › verum, si secunduin differentiam naturarum inconfuse et inseparabiliter unitarum voces aptemus, intelligentes, secundum visibile quidem: • Heri et hodie, secundum vero intelligibile: «Int sæcula; › secundum autem filiationis unitatem, • unum et eumdem. Cyrilli defensio. Ut apparet, his qui anathematismos a 170 nobis utilissime et necessario factos imprudenter reprehendere volunt, únicus ille scopus est, ut nibil verum vel sapiant vel dicant, declarentque se solo calumniandi studio occupatos. Nam si mentem suam studiose ac diligenter scriptis adhibere paterentur, non ignorassent, quod suis sententiis et sermoni bus, quos faciunt, stabiliant anathematismum, el nequaquam ostendant illum inerudite conditum. Et quomodo, dicam. Bonus Nestorius dicebat tale quiddam, in ecclesia enarrans. Ut autem ipsum manifestius dicam, et ita ut omnes facilius capiant: Arius, et Eunomius, et Apollinarius, et omnes societatis illorum chori, studebant inducere nomen hoe, Dei genitrix, ut si commistio feret, et naturæ non separarentur, nihil humiliter dictum de humanitate accipiendum esset, locumque jam haberent ipsi contra deitatem; quasi omnia, quæ dicebantur, de uno dicerentur. Hæc cum sic dicta sint, utilissime anathematismum fecimus, non permniltentes in duas dividi personas et subsistentias unam Dominum Jesum Christum. Quod autem et ipsi cuin nostris sermonibus conveniant, perspicuum 76 Joan. 111, ἐνωθεισῶν φύσεων δύναμιν, ώς προείρηται, εἰς ἕνα μὲν τὸν Υἱὸν, καὶ Κύριον, καὶ Χριστόν, ἀλλ' οὐκ εἰς μίαν φύσιν τὰ πάντα συναιροῦντες· ὡς καὶ ἐξ ἑνὸς τῶν φύσεων ὀνόματος ἑκατέρας νοεῖσθαι διὰ τὸ τῆς ἑνώσεως ἄκρον, καὶ ἡμῖν ἀκατάληπτον· ὡς που καὶ τὸ, ο Οὐδεὶς· ἀναβέβηκεν εἰς τὸν οὐρανὸν, εἰ μὴ ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβὰς, ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου, ὁ ὢν ἐν τῷ οὐρανῷ· ν καὶ τὸ, ο Ἐὰν οὖν ἴδητε τὸν Υἱόν τοῦ ἀνθρώπου ἀναβαίνοντα, ὅπου ἦν τὸ πρότερον το οὐχὶ ἐκ τῆς προσηγορίας τοῦ Υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου καὶ τὸν αὐτῷ ἀσυγχύτως τε ἅμα καὶ ἀχωρίστως συνημ μένον νεοῦμεν; Εἰ γὰρ καὶ Υἱὸν ἀνθρώπου ὠνόμαζε διὰ τὴν τῆς προσληφθείσης καὶ φαινομένης σαρκὸς φύσιν, ἀλλὰ διὰ [τῶν] καὶ παρ' αὐτοῦ τελουμένων Θεὸν ἑαυτὸν παρεδείκνυ. Καὶ πάλιν· «Ἰησοῦς Χριστὸς, δι' οὗ τὰ πάντα.» Καὶ πάλιν· «Ἰησοῦς Χριστὸς χθες καὶ σήμερον ὁ αὐτὸς καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας.» Εἰ χθὲς καὶ σήμερον, πῶς δι' αὐτοῦ τὰ πάντα; Εἰ δὲ δι' αὐτοῦ τὰ πάντα, πῶς χθὲς καὶ σήμερον; Αλλὰ καὶ τὸ, • Πάντα δι' αὐτοῦ, ἡ ἀληθές· καὶ τὸ, ο Χθές, καὶ σήμερον, ο πιστόν· καὶ τὸ, «Ὁ αὐτὸς εἰς τοὺς αἰῶνας, ο ἀληθινόν· ἐὰν κατὰ τὸ τῶν ἐνωθεισῶν ἀσυγχύτως τε καὶ ἀχωρίστως φύσεων διάφορον τὰς φωνὰς ἐφαρμό ζωμεν, ναοῦντες κατὰ μὲν τὸ φαινόμενον, «χθὲς καὶ σήμερον, κατὰ δὲ τὸ νοούμενον, «Εἰς τοὺς αἰῶνας· ο κατὰ δὲ τὸ τῆς υἱότητος μοναδικόν, «Ένα καὶ τὸν αὐτόν. Απολογία Κυρίλλου. Σκοπός οὖν, ὡς· ἔοικε, τοῖς ἐθέλουσιν ἀπερισκέπτως ἐπιτιμᾷν τοῖς παρ' ἡμῶν χρειωδέστατά τε καὶ ἀναγκαίως γεγονόσιν ἀναθεματισμοῖς, φρονεῖν μὲν ἢ λέγειν τῶν ἀληθινῶν οὐδὲν, φιλοψογίας δὲ μόνης ἀπόδειξιν ἐναργῇ ποιεῖσθαι τὸ χρῆμα· εἰ γὰρ ἀνίσχοντα ", καὶ ἀκριβὴ τοῖς γεγραμμένοις τὸν οἰκεῖον ενερείσαντες νοῦν, οὐκ ἠγνόησαν, ὅτι κρατύνουσι ταῖς παρ' ἑαυτῶν τ ψήφοις, καὶ δι' ὧν πεποίηνται λόγων, τὸν ἀναθεματισμὸν, καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον ἀνεπιστημόνως αὐτὸν γεγονότα καταδεικνύουσι. Καὶ τίνα τρόπον, ἐρῶ· Ὁ χρηστὸς ἡμῖν Νεστόριος ἔφη τι τοιοῦτον ἐπ' ἐκκλησίας. = εξηγούμενος. Ἵνα δὲ αὐτὸ σαφέστερον καὶ πᾶσιν εὐληπτότερον είπω, τοῖς ᾿Αρείου, καὶ Εὐνομίου, καὶ ᾿Απολιναρίου, καὶ πάν των τοῖς χοροῖς τῶν τῆς τοιαύτης φατρίας 5, σπουδή, τὸ, Θεοτόκος, εἰσάγειν, ὡς κράσεως γινομένης, καὶ τῶν φύσεων μὴ διαιρουμένων, μηδὲν τῶν εὐτελῶν εἰς τὴν ἀνθρωπότητα λαμβάνεσθαι, καὶ χώραν αὐτοὺς λοιπὸν κατὰ τῆς θεότητος ἔχειν· ὡς πάντων τῶν λεγομένων παρ' ἑνὸς λεγομένων. Τούτων ώδι λεγω - μένων, χρειωδέστατος = παρ'· ἡμῶν γέγονεν ὁ ἀναθεματισμός, οὐκ ἐφιεὶς εἰς δύο μερίζεσθαι πρόσ ωπά τε καὶ ὑποστάσεις τὸν ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Χρι 13. 18 Joan. vi, 63. * Hebr. II, 10, 17 llebr. xiii, 8. ** Joan. 1, 3. Variæ lectiones ex codice Seguieriano. p • Σκοπός, ώς. «ἔσ. εἰ γὰρ ἡνείχοντο ἀκο δοῦν. ν παρ' αὐτῶν. • λελεγμένων χρειωδέστατα, ο ἴσ. περί. · ἐκκλησίᾳ. Η αὐτῆς φρατρίας -

APOLOGETICUS PRO XII CAPITIBUS CONTRA ORIENTALES. autem sic: Tanquam vero personis duabus, vel subsistentiis duabus, vel filiis duobus, dividendo unitionem, hoc est unum Filium,voces aptare non convenit. Indivisibilis enim et inseparabilis est summa unilio, et unus Filius est secundum omnem rationem et modum et cogitationem. Si autem summa unitio servetur, et unus Filius et Christus et Dominus poùatur, de uno et eodem Filio accipere oportet, quæ dicuntur: sed tamen secundum unitarum naturarum virtutein accommodare decet uni Filio, quæ dicuntur. Igitur dum servatur summa unitas, qualis irreptio, vel saltem imaginatio sectionis induceretur? Et qui audet dividere, quomodo non extra rectain viam incedit, et a pietatis doginatibus in universum recedit? Quid igitur dicit anathematismus? Si quis dividit voces, secundum hunc modum, ut alias quidem tanquam homini a Deo seorsim intellecto adaptet, alias vero, ut Deo dignas, soli Verbo Dei, anathema sit. Si igitur separantes et distinguentes in hominem proprie et seorsim, et in Verbum Dei proprie et seorsim, 171 non partiumtur unum Christum, non duos dicunt filios; succenseant nobis criminatores. Si autem sectio et separatio est ita sentire: secundum quem modum nostros sermones reprehendere statuerunt, quando et ipsi, sicut dicunt, indivisibilem et unum secundum στόν. Οτι δὲ καὶ αὐτοῖς τοῖς παρ' ἡμῶν συμφέρονται / erit ex his quæ scripserunt et sentiunt. Habent λόγοις, δῆλον ἂν εἴη δήπουθεν ἐξ ὧν γεγράφασι, καὶ φρονεῖν ἐγνώκασιν· ἔχει δὲ οὕτως· Ως δὲ προσο ώποις, ἢ – ὑποστάσεσι δυσὶν, ἢ υἱοῖς δυσὶ διαιροῦντας τὴν ἕνωσιν, ήγουν τὸν ἕνα Υἱὸν, τὰς φωνὰς ἐφαρμό ζειν οὐ δεῖ· ἀδιαίρετος γὰρ καὶ ἀχώριστος ἡ ἄκρα ἔνωσις· καὶ ὁ εἷς Υἱὸς κατὰ πάντα καὶ λόγον, καὶ τρόπον, καὶ ἔννοιάν ἐστι. Τῆς δὲ ἄκρας ενώσεως φυλαττομένης, καὶ τοῦ ἑνὸς Υἱοῦ, καὶ Χριστοῦ, καὶ Κυρίου όμολογουμένου, περὶ τὸν ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν γιόν ἐκλαβέσθαι ο χρὴ τὰ λεγόμενα· κατὰ μέντοι τὴν τῶν ἑνωθεισῶν φύσεων δύναμιν ἐφαρμόζεσθαι πρέπει τῷ ἑνὶ Υἱῷ τὰ λεγόμενα. Οὐκοῦν τῆς εἰς ἄκρον ενώσεως σωζομένης, ποία παρείσδυσις γοῦν φαντασία τομής παρεισκρίνοιτο ἂν ἔτι; καὶ ὁ μερίζειν ἀποτολμῶν πῶς οὐκ ἔξω φέρεται τῆς εὐθείας ὁδοῦ, καὶ τῶν τῆς εὐσεβείας δογμάτων εἰς ἅπαν ἀποφοιτῶν; Τί οὖν φησιν ὁ ἀναθεματισμός; Εἴ τις μερίζει τὰς φωνὰς κατά γε τουτονὶ τὸν τρόπον, καὶ τὰς ὁ μὲν ὡς ἀνθρώπῳ παρὰ τὸν ἐκ Θεοῦ Λόγον ἰδικῶς νοουμένῳ προσάπτειν, τὰς δὲ ὡς θεοπρεπείς μόνῳ τῷ ἐκ Θεοῦ Λόγῳ· ἀνάθεμα ἔστω. Εἰ μὲν οὖν οἱ διιστάντες· καὶ διορίζοντες εἰς ἄνθρωπον ἰδικῶς τε καὶ ἀνὰ μέρος, καὶ εἰς Θεὸν Λόγον ἰδικῶς τε καὶ ἀνὰ μέρος, οὐ μερίζουσι τὸν ἕνα Χριστὸν, καὶ δύο λέγουσιν υἱοὺς, ἀγανακτείτωσαν καθ᾿ ἡμῶν οἱ φιλο εγκλήμονες· εἰ δὲ τομὴ καὶ διαίρεσις τὸ οὕτω φρονεῖν ἐστι, κατὰ τίνα τρόπον τοῖς παρ' ἡμῶν λόγοις ἐπιτιβἂν ἐγνώκασι, καίτοι καὶ αὐτοὶ, καθά φασιν, άδιαίρετόν τε καὶ ἕνα κατὰ ἄκραν ἔνωσιν ὁμολογοῦντες ὑπάρχειν τὸν Ἐμμανουήλ; Τὸ μὲν οὖν ἐμφρόνως ἑκάστην φωνήν, εἰ καὶ παρ' αὐτοῦ τυχὸν εἰρημένην, ἐκλαμβάνεσθαι δεῖν, ἐπαινέσαιμ' ἂν καὶ αὐτὸς ἐγώ, καὶ ἀπαστισοῦν, οἶμαι, τῶν ὀρθὰ φρονεῖν εἰωθότων· αἱ μὲν γάρ εἰσι θεοπρεπεῖς, αἱ δὲ τῇ μετὰ σαρκὸς οικονομία μᾶλλον ἀρμοδιώτεραι. Επειδὴ δέ ἐστιν εἷς - καὶ ὁ αὐτὸς, θεός τε ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπος, ταύτῃ του καὶ λίαν ὀρθῶς, ποτὲ μὲν θεϊκῶς, ποτὲ δὲ ἀνθρωπίνως ποιείται τοὺς λόγους· πλὴν τοῦ ἑνὸς Ἰησοῦ Χριστοῦ ταύτας τε κἀκείνας εἶναι φωνας διισχυριζόμεθα· ούτε ψιλοῦντες θεότητος τὸν ἐκ τῆς παναγίας Παρο θένου ναόν, οὔτε μὴν ἄσαρχον εἰδότες τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρός Λόγον μετὰ τὴν ἄῤῥητον ἔνωσιν. Θαυμάζω δὲ ὅτι, καίτοι πολυπραγμονοῦντες ἄγαν, καὶ ὡς γε νομίζουσι, λεπτώς βασανίζοντες τὰς ἐμὰς ἐπιστολὰς, τὰ μὲν ὅσα ἐστὶν ἐν αὐταῖς χρήσιμά τε καὶ ἀναγκαία πρὸς ἀπόδειξιν τῆς τῶν δογμάτων ὀρθότητός τε καὶ ἀκριβείας, ἐθέλοντες παρατρέχουσιν, ἐπιπηδῶσι δὲ καὶ μάλα γοργῶς τοῖς κἂν γοῦν ἰσχνὴν ἔχουσιν ὑπο σμίαν, κατά γε τὸ αὐτοῖς δοκοῦν, εἰς τὸ δύνασθαι δι' αὐτῶν τὰς καθ' ἡμῶν ποιεῖσθαι συκοφαντίας. Μεμνήσομαι δὲ τῶν ἐμαυτοῦ ῥητῶν 6. Γέγραφα γὰρ οὕτως ἐν τῇ πρὸς Νεστόριον ἐπιστολῇ· Τὰς δέ γε ἐν τις Εὐαγγελίοις τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν φωνὰς οὔτε summam unitionem confiteantur esse Emmanuelem? Itaque prudenter unamquamque vocem, vel etiam ab ipso forte dictamn, accipiendam esse, laudarim etiam ego, et, ut opinor, quisque recte sentiens. Nam aliæ quidem sunt Deo dignæ, aliæ vero dispensationi cum carne congruentiores. Quoniamı autem est unus et idein Deus simulet homo, hac ratione recte aliquando divine, aliquando humane loquitur: ve rumtamen unius Jesu Christi et has et illas voces esse asserimus, nec divinitate spoliantes templum, quod ex sancta Virgine est, nec sine carne putantes Dei Patris Verbum post ineffabilem unitionem. Admiror autein quod, quamvis valde curiose inquirentes, et, ut arbitrantur, subtiliter examinantes meas epistolas, quæcunque in eis sunt utilia et necessaria ad demonstrandam dogmatum rectitudinem et ditigentiam, volentes prætereunt; insiliunt autein promptissime, si qua ipsis vel minimam conjecturam praebere videantur, ex ipsis contra nos calumnias contexi posse. Commemorabo autem et niea verba, quæ sic in epistola ad Nestorium scripsi: Voces autem Salvatoris nostri in Evangeliis, neque substantiis duabus, neque certe duabus persouis distribuimus (non enim duplex est unus et solus Christus, etiamsi ex duabus et diversis rebus intelligatur iu unitatem indivisibilem coadunatus; quemadmodum scilicet et homo ex anima intelligitur et Variæ lectiones ex codice Seguieriano. » προσώποις δυσὶν, ή. ο Υιόν καὶ ἐκλαμβάνεσθαι. ὁ ὡς τις.· οὐ διιστάντες. οὐ δύο. Η ρημάτων.

corpore, et non duplex, sed magis unus (ex utris- ὑποστάσεσι δυσιν, οὔτε μὴν προσώποις δυσὶ καταμε que), sed humanas et divinas quoque ah uno dictas esse cognoscimus, recte sapientes. Quando euim, ut Deum decet, de se loquitur: c Qui vidit me, vidit et Patrem "; } el: • Ego et Pater unum sumas; a divinam ipsius et inelabilem intelligimus naturam, secundum quam est Patris sui, propter identitatem substantiæ, et imago et character et splendor gloriæ ipsius ". 172 Quando autem humanitatis mensuram observans Judæis loquitur: ‹ Nunc autem me quæritis occidere hominem, qui veritatem vobis locutus sum 88 rursum nihilominus ipsum in æqualitate et similitudine Patris Deum Verbum, et ex humanitatis suæ mensuris agnosci • mius. Nam si necessarium est credere quod Deus exsistens natura factum est caro, hoc est homo, carne animata anima rationali: quænam ratio ferat, ut quis voces ejus erubescat, si faclæ sunt hoînini congruentes? Nam si respueret sermones qui hominibus congruunt, quis compulit ut homo fieret similis nobis? Qui autem se demisit propter nos in voluntariam exinanitionem, propter quam causam respueret sermones suæ exinanitioni convenientes? Igitur uni persona omnes voces in Evangeliis, subsistentiæ, inquam, uni Verbi incarnati tribuendæ sunt (Dominus enim unus Jesus Christus, secumdum Scripturas). Igitur, quantum ex jam ante scriplis, non ignorasse deprehendimur dispensationem, et suas utriusque naturæ voces, sed potius non permittere animalibus, et spiritum non habentibus, ο duos cogitare vel dicere Filios, ita ut dividant inter se subsistentias post indivulsam unitionem. Sed quia parum quid ex nostra epistola posuerunt in principio suorum sermonum, et ininantur nobis, quod in tempore sint redarguturi, quasi non mediocriter peccaverimus in Verbum ex Deo Patre, el incrementum ac profectum,qui ad carnem pertinet, naturæ ipsius insipientissime tribuerimus: age et ad hoc convenientia dicamus, adjiciendo totam epistolæ partem. Ipsi enim nietuentes veritatem, et auditores fallentes, partem quamdam posuerunt, eam quæ ipsis utilissima esse videbatur ad hoc, ut inde possent ac viderentur juste calumnias in nos struere. Habet autem sic quod dictum est: Et si alieris quod profecerit Jesus late et sapientia et gratia ", ne pules Verbum Dei sapiens profectu efecturn esse. Commemorabo autem nagis, quod sic divinus Paulus scripserit: Christus Dei virtus, et Dei sapientia ". Neque rursus illud nugaciter ausis dicere, quod proficere in ætate et sapientia, et gratia, homini attribuamus: hoc 173 enim, ut opinor, nihil aliud est, quam dividere in duos unum Christum: sed, sicut paulo ante dixi, Filius, qui est το Joan. Σιν, θ. 80 Joan, x 30. 81 Hebr. 1, 5. ρίζομεν· οὐ γάρ ἐστι διπλοῦς ὁ εἷς καὶ μόνος Χρι στὸς, κἂν ἐκ δύο νοῆται καὶ διαφόρων πραγμάτων εἰς ενότητα τὴν ἀμέριστον συνενηνεγμένος· καθάπερ ἀμέλει καὶ ἄνθρωπος ἐκ ψυχῆς νοεῖται καὶ σώματος· καὶ οὐ διπλοῦς μᾶλλον, ἀλλ' εἷς ἡ ἐξ ἀμφοῖν· ἀλλὰ τάς τε ἀνθρωπίνας, καὶ πρός γε τούτῳ τὰς θεῖκας παρ' ἑνὸς εἰρῆσθαι, διακεισόμεθα φρονοῦντες ὀρθῶς. Οταν μὲν γὰρ θεοπρεπῶς λέγῃ περὶ ἑαυτοῦ· «Ο ἑωρακὼς ἐμὲ, εώρακε τὸν Πατέρα·, και, ο Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐσμεν·, τὴν θείαν αὐτοῦ καὶ ἀπόρο ῥητον ἐννοοῦμεν φύσιν, καθ᾽ ἦν ἐστι 1 πρὸς τὸν Πατέρα τὸν ἑαυτοῦ διὰ τὴν ταυτότητα τῆς οὐσίας εἰκών τε καὶ χαρακτήρ, καὶ ἀπαύγασμα τῆς δόξης αὐτοῦ. Ὅταν δὲ τὸ τῆς ἀνθρωπότητος μέτρον οὐκ ἀτιμάζων, τοῖς Ἰουδαίοις προσλαλῇ· «Νῦν δέ με ζητεῖτε ἀποκτεῖναι ἄνθρωπον, δς τὴν ἀλήθειαν ὑμῖν λελάληκα· › πάλιν οὐδὲν ἧττον αὐτὸν τὸν ἐν ἰσότητέ τε καὶ ὁμοιότητι τοῦ Πατρὸς Θεὸν λόγον, καὶ ἐκ τῶν τῆς ἀνθρωπότητος αὐτοῦ μέτρων ἐπιγινώσκομεν. Εἰ γάρ ἐστιν ἀναγκαῖον τὸ πιστεύειν, ὅτι θεὸς ὢν φύ σει, γέγονε σὰρξ, ήγουν ἄνθρωπος, ἐμψυχωμένης ψυχῇ λογικῇ τῆς σαρκός· ποῖον ὁ ἂν ἔχοι λόγον τὸ έπαισχύνεσθαί τινα ταῖς παρ' αὐτοῦ φωναῖς, εἰ γεγόνασιν ἀνθρωποπρεπῶς; Εἰ γὰρ παρητείτο τοὺς ἀνθρώπως πρέποντας λόγους, τίς ὁ ἀναγκάσας γενέσθαι καθ' ἡμᾶς ἄνθρωπον; Ὁ δὲ καθεὶς ἑαυτὸν δι᾿ ἡμᾶς εἰς ἑκούσιον κένωσιν, διὰ ποίαν αἰτίαν παρητεῖτο ἂν τοὺς τῇ κενώσει πρέποντας λόγους; Ενὶ τοιγαροῦν προσώπῳ τὰς ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις πάσας ἀναθετέον φωνάς, ὑποστάσει μιᾷ τῇ τοῦ Λόγου σεσαρκωμένῃ κα Κύριος γὰρ εἰς Ἰησοῦς Χριστὸς ', κατὰ τὰς Γραφάς. Οὐκοῦν ὡς ἀπό γε τῶν ἤδη προγεγραμμένων, οὐκ ήγνοηκότες μὲν ἁλωσόμεθα τὴν οἰκονομίαν, καὶ τὴν ἑκάστῃ φύσει πρέπουσαν φωνήν, οὐκ ἐφιέντες δὲ μᾶλλον τοῖς ψυχικοῖς, καὶ πνεῦμα μὴ ἔχουσι, νοεῖν δύο υἱοὺς, ἢ λέγειν, διαιροῦντας ἀλλήλων τὰς ὑποστάσεις μετὰ τὴν ἀδιάσπαστον η ένωσιν. Επειδὴ δὲ βραχύ τι μέρος λαβόντες ἐξ ἡμετέρας ἐπιστολῆς, τεθείκασιν ἐν ἀρχῇ τῶν ἰδίων λόγων, ἀπειλοῦντες ἡμᾶς ἐπὶ καιροῦ διελέγχειν, ὡς οὐ μετρίως ήμαρτηκότας εἰς τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον, καὶ τῇ αὐτοῦ φύσει τὴν τῇ σαρκὶ πρέπουσαν αὔξησίν τε καὶ προς κοπὴν ἀβουλότατα προσνενεμηκότας· φέρε καὶ πρός γε ταῦτα τὰ εἰκότα λέγωμεν, ὅλον παραθέντες τῆς ἐπιστολῆς τὸ μέρος. Δεδοικότε; • γὰρ αὐτοὶ τὴν ἀλή θειαν, καὶ συναρπάζοντες τοὺς ἀκροωμένους, μέρος τι τεθείκασιν, ὅπερ αὐτοῖς ἐδόκει χρειωδέστατον εξ ναι πρὸς τὸ δύνασθαί τε καὶ μὴν καὶ δοκεῖν εὐλό γους α τὰς καθ' ἡμῶν ποιεῖσθαι συκοφαντίας· ἔχει δὲ οὕτως τὸ εἰρημένον· Κἂν ἀκούσῃς, ὅτι προέκοπτεν ὁ Ἰησοῦς ἡλικίᾳ, καὶ σοφίᾳ, καὶ χάριτι, μὴ σοφὸν ἐξ ἐπιδόσεως νομίσῃς γενέσθαι τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγων· ss Joan. vult, 40. 83 Luc. 11, 52. 84 1 Cor. 1, 24. Variæ lectiones ex codice Seguieriano. · διπλοῦς, μᾶλλον ἀλλ᾽ εἴς. ἱ καθ᾽ ἦν καὶ ἔν ἐστι. 1 ὁ Χριστός. - καὶ ὡς, η αδιάστατον. ο δεδιότες. · ἐμψυχωμένος ψυχῇ λογική. Η σεσαρκωμένου. Γϊσ. ναί. 9 εὐδοκεῖν, εὐλόγως.

APOLOGETICUS PRO XII CAPITIBUS CONTRA ORIENTALES. διαμεμνήσομαι δὲ μᾶλλον γεγραφότος ώδι τοῦ θεσπε- ante sæcula, in novissimis saeculi temporibus in Filium Dei prædestinatus esse dicitur 66, suæ car nis nativitatem sibi approprians dispensative. Sic et exsistens sapientia ejus, qui genuit, proficere in sapientia dicitur, quamvis perfectissimus sit, ulpole Deus, dum humanitatis proprietates per sunimam unitionem in se convenienter suscepit. Cur ergo cum Deus dicat: ‹ Judicium justum judica· te 86: a veritatem falsis rationibus adumbrant? Ne que enim partitionem subsistentiarum post unitionem dogmatizamus, neque Deitatis naturam augmento el profectu opus habuisse dicimus; sed illud potius, quod secundum dispensativam appropriationem suas fecerit carnis proprietates, eo quod, ‹ Verbum caro factum est, › secundum Scripturas 87. Quod autem tali dei et opinioni etiam sanctorum Patrum concinat chorus, ostendere attentabo adjiciens ad majorem certitudinem, partem enarrationis olim ab Attico beatæ memoriæ episcopo factæ. Ea sic label: σίου Παύλου • Χριστὸς Θεοῦ δύναμις, καὶ Θεοῦ ση φία. • Μηδὲ αὖ ἐκεῖνο φληνάφως τολμήσῃς εἰπεῖν, ὅτι τὸ προκόπτειν ἐν ἡλικίᾳ τε καὶ σοφίᾳ, καὶ χάριτι, τῷ ἀνθρώπῳ προσάψομεν· τοῦτο γὰρ ἐστιν, οἶμαι, ἕτερον οὐδὲν, ἢ διελεῖν εἰς δύο τὸν ἕνα Χριστόν· ἀλλ᾿ ὥσπερ ἔφην αρτίως, προαιώνιος ὧν ὁ Υἱός, ἐν ἐσχάτοις τοῦ αἰῶνος καιροῖς εἰς Υἱὸν ὡρίσθαι λέγε και Θεοῦ, τῆς ἰδίας σαρκὸς τὴν γέννησιν οικειούμε νος οἰκονομικῶς· οὕτω καὶ ὑπάρχων σοφία τοῦ γεν γεννηκότος, προκόπτειν ἐν σοφίᾳ λέγεται, καίτοι παντέλειος ὢν ὡς Θεὸς, τὰ τῆς ἀνθρωπότητος ἴδια διὰ τὴν εἰς ἄκρον ἕνωσιν εἰς ἑαυτὸν εἰκότως ἀναλα βών. Ανθ' ὅτου δὴ οὖν Θεοῦ λέγοντος, ο Κρίμα δίκαιον κρίνατε, ο παραλογίζονται τὴν ἀλήθειαν; Ούτε γὰρ μερισμὸν τῶν ὑποστάσεων μετὰ τὴν ἔνωσιν δογματίζομεν, οὔτε τὴν τῆς Θεότητος φύσιν αὐξήσεώς τε καὶ προκοπῆς δεδεῆσθαί φαμεν· ἐκεῖνο δὲ μᾶλλον, ὅτι κατ' οἰκείωσιν οἰκονομικὴν ἑαυτοῦ πεποίηται τὰ ίδια τῆς σαρκὸς, ὡς σάρξ γεγονώς, ο κατὰ τὰς Γραφάς. Ὅτι δὲ τῇ τοιᾷδε πίστει τε καὶ δόξῃ καὶ ὁ τῶν ἁγίων Πατέρων συνάδει χορὸς, ἐπιδεῖξαι πειράσομαι, παραθεὶς εἰς πληροφόρησιν, ἐξηγήσεως μέρος, γενομένης κατὰ καιροὺς παρὰ τοῦ τῆς μακαρίας μνήμης 'Αττικοῦ· ἔχει δὲ οὕτως Αττικοῦ ἐπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως. Σήμερον Χριστὸς ὁ Δεσπότης τὴν τῆς φιλανθρω πίας γέννησιν ἀνεδέξατο· τὴν γὰρ τῆς θεϊκῆς ἀξίας προϋπήρχεν. Εἶτα τούτοις ἐπιφέρει πάλιν· Ο τῆς φιλανθρωπίας Λόγος κενοῦται, ἀκένωτος τὴν φύσιν ὑπάρχων· «Καυτὸν γὰρ ἐκένωσε, μορφήν δούλου Γ. λαβών.» Ο άσαρκος διὰ σὲ σαρκοῦται· «Ο γὰρ Λόγος σὰρξ ἐγένετο·; Ὁ ἀφῇ μὴ ὑποπίπτων διὰ τὸ τῆς φύσεως ἀσώματον, ψηλαφᾶται. Ὁ ἄναρχος, ὑπὸ ἀρχὴν γίνεται σωματικήν· ὁ τέλειος αὔξει· ὁ ἄτρεπτος προκύπτει ὁ πλούσιος, ἐν καταλύματι γίνεται· ὁ πεν οι άλλων τὸν οὐρανὸν ἐν νεφέλαις, σπαργανοῦται· ὁ βασιλεύς, ἐν φάτνη τίθεται. Οτι δὲ διαιρεῖν τὰς ὑποστάσεις μετὰ τὴν ἕνωσιν οὐκ ἀπλημμελὲς, μᾶλλον δὲ ἀνατρεπόντων ἐστὶ τὸ σεπτὸν τῆς ἐνανθρωπήσεως μυστήριον, οὐδὲν ἧττον εἰσόμεθα, τοῖς ἐντεταγμένοις εντυγχάνοντες ῥητοῖς Ἰουλίου τε καὶ Φήλικος, τῶν ἀφηγησαμένων κατά καιροὺς τῆς Ῥωμαίων Εκκλησίας. Ιουλίου ἐπισκόπου Ρώμης. Κηρύσσεται δὲ εἰς συμπλήρωσιν τῆς πίστεως καὶ σαρκωθεὶς ἐκ Παρθένου Μαρίας ὁ τοῦ Θεοῦ Υἱὸς, καὶ σκηνώσας ἐν ἀνθρώποις, οὐκ ἐν ἀνθρώπῳ ἐνεργής σας· τοῦτο γὰρ ἐπὶ προφητῶν ἐστι καὶ ἀποστόλων· τέλειος Θεὸς ἐν σαρκί, καὶ ἄνθρωπος τέλειος ἐν πνεύματι· οὐ δύο υἱοί, εἷς μὲν γνήσιος Υἱὸς ἀναλαβὼν ἄνθρωπον, ἕτερος δὲ θνητὸς ἄνθρωπος ἀναληφθείς ὑπὲ Θεοῦ, ἀλλ' εἷς ὁ μονογενῆς ἐν οὐρανῷ, καὶ μου νογενῆς ἐπὶ τῆς γῆς Θεός. το Rom. 1, 4. Attici episcopi Constantinopolitani. Hodie Dominus Christus benignitatis nativitatem suscepit. Nam secundum illam divina dignitatis prius erat. Deinde illis iterum annectit: HumanitaLis Verbum exinanitur, natura non exinanibile exsistens. • Seipsum enim exinanivit, formam servi accipiens 68 • Qui carnis expers est, propter te incarnatur: «Verbum enim caro factum est ", ο qui tactui non subjacebat propterincorpoream naturam, palpatur. Qui sine principio est, sub principio corporeo fuit; qui perfectus est, crescit; qui est immu-- tabilis, proficit; qui dives est, in diversorio nascitur; qui operit ccelum in nubibus ", pannis involvitur; qui res est, ponitur in præsepio. At quod post unitionen subsistentias dividere, delicto non careat, et sit potius subvertere venerandum incarnationis sacramentuin, nihilominus cognoscemus, legentes sententias Julii et Felicis, qui. olim Romanæ Ecclesiæ præfuerunt. Julii episcopi Romani. Ad fidei plenitudinem Dei Filius ex Maria Virgine incarnatus prædicatur; 174 qui inter homines moratus, non (potenti quadam vi) in homine operatus est hoc enim in prophetis et apostolis locum habet. Est autem perfectus Deus in carne, et homo perfectus in spiritu: non duo filii, unus quidem germanus Filius, qui suscepit hominein, alter vero homo mortalis a Deo assumptus: sed unus unigenitus in cœlo, et unigenitus in terra Deus. ε: Deut. 1, 16. 7. Joan. 1, 11. ** Philipp. 11, 6. 89 Joan. 1, 14. vo Psal. cxLvk, 8. Varia lectiones ex codice Seguicriano. κ οἶμαι, καὶ ἕτερον.· καὶ πληροφορίαν.

Felicis sanctissimi episcopi Roma, et martyris. Φήλικος τοῦ ἀγιωτάτου ἐπισκόπου Ρώμης, καὶ De Verbi autem incarnatione et fide, credimus in Dominum nostrum Jesum Christum ex Virgine Ma. ria natum, quod ipse est sempiternus Dei Filius et Verbain, non autem homo a Deo assumptus, ut alius sit ab illo. Neque enim hominem assumpsit Dei Pillus,ut alius ab ipso exsistat: sed cum perfeclus Deus esset, factus est simul et homo perfectus, ex Virgine incarnatus. ANATHEMATISMUS VII. Si quis Jesum tanquam hominem a Dei Verbo agitante motum habuisse, Unigenitique gloriam illi tanquam alteri cuipiam ab ipso Verbo, advenisse dixerit: anathema sit. Orientalium objectio. Possessum fuisse Dominum nostrum Jesum Christum a Spiritu agitante ut hominem simpliciter, vel ut prophetam, vel ut apostolum, nullus confitebitur: sed tamen apostolicas voces de illo propter visibilis carnis naturam dictas, neque negabimus, neque expungemus, dicentes quidem aliquando: ‹ Secundum operationem roboris virtutis ejus,quam operatus est in Christo, suscitans ipsum ex mortwis, solvens dolores mortis 91-01; yet iterum: Virtute Dei exaltatus "; el quæcunque talia. Verum quamvis hæc posita sint propter id, quod erat visibile, nemo tamen ita accipiet, ac si vel ut homo simpliciter esset alienæ operationis vi motus, vel ut justus, vel ut propheta, vel ut apostolus: neque rursus divinas voces aut delemus aut inficiamur; neque imperite simul et blaspheme anathematizamus dictas et 175 positas propter visibilis carnis naturam; neque ut hominem simpliciter, vel ut justumn, vel prophetam, vel apostolum, operationes aliena virtute exercuisse dicemus. Non enim dicebat: Hæc dicit Dominus; sed ut Filius legislator: • Ego autem dico vobis ",› Cyrilli defensio. μάρτυρος. Περὶ δὲ τῆς σαρκώσεως τοῦ Λόγου, καὶ τῆς πίσ στεως, πιστεύομεν εἰς τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν, τὸν ἐκ τῆς Παρθένου Μαρίας γεννηθέντα, ὅτι αὐτός ἐστιν ὁ τοῦ Θεοῦ ἀΐδιος Υἱὸς καὶ Λόγος, καὶ οὐκ ἄνθρωπος ὑπὸ Θεοῦ ἀναληφθείς, ἵν᾿ ἕτερος παρ' ἐκεῖνον. Οὐδὲ γὰρ ἄνθρωπον ἀνέλαβεν ὁ τοῦ Θεοῦ Υιός, ἵνα ᾖ ἕτερος παρ' αὐτόν· ἀλλὰ Θεὸς ὢν τέλειος, γέγονεν ἅμα καὶ τέλειος άνθρωπος, σαρκωθεὶς ἐκ Παρθένου. ΑΝΑΘΕΜΑΤΙΣΜΟΣ Ζ'. Εἰ τίς φησιν, ὡς ἄνθρωπον ένηργῆσθαι ὑπὸ τοῦ Θεοῦ Λόγου τὸν Ἰησοῦν, καὶ τὴν τοῦ Μονογενοῦς εὐ δοξίαν περιῆφθαι ὡς ἑτέρῳ παρ' αὐτὸν ὑπάρχοντι· ἀνάθεμα έστω. Αντίρρησις τῶν Ἀνατολικῶν. Ἐνηργῆσθαι τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν ὑπὸ τοῦ Πνεύματος ὡς ἄνθρωπον ἁπλῶς, ἡ ὡς προ φήτην, ἢ ὡς ἀπόστολον, οὐδεὶς ἂν ὁμολογήσεις· τὰς μέντοι ἀποστολικὰς φωνὰς περὶ αὐτοῦ διὰ τὴν τῆς φαινομένης σαρκὸς φύσιν εἰρημένας, οὔτ᾽ ἀρνησά μεθα, οὔτ᾽ ἂν ἐξαλείψαιμεν ', ποτὲ μὲν λεγούσας· • Κατὰ τὴν ἐνέργειαν τοῦ κράτους τῆς ἰσχύος αὐτοῦ ἣν ἐνήργησεν ἐν τῷ Χριστῷ, ἐγείρας αὐτὸν ἐκ νε κρῶν, λύσας τὰς ὁδύνας τοῦ θανάτου· καὶ πάλιν, • Τῇ δυνάμει τοῦ Θεοῦ ὑψωθείς· ο καὶ ὅσα τοιαῦτα. Αλλ᾽ εἰ καὶ ταῦτα πρόσκειται διὰ τὸ φαινόμενον, οὐδεὶς ἂν ἐκλάδο: ἢ ὡς ἄνθρωπον ἁπλῶς ἑαυτὸν ενεργούμενον, ἢ ὡς δίκαιον, ἢ ὡς προφήτην, ἢ ὡς ἀπόστολον· οὔτ᾽ αὖ τὰς θείας φωνὰς ἐξαλείφομεν, ἢ ἀρνούμεθα, ἡ ἀμαθῶς τε ὁμοῦ καὶ βλασφήμως ἀναθεματίζομεν, εἰρημένας καὶ κειμένας διὰ τὴν τῆς φαινομένης σαρχές φύσιν, οὔτε ὡς ἄνθρωπον ἁπλῶς, ἡ ὡς δίκαιον, ἢ ὡς προφήτην, ἢ ὡς ἀπόστο λον ενηργῆσθαι φήσομεν· οὐ γὰρ ἔλεγε· Τάδε λέγει Κύριος· ἀλλ᾽ ὡς Υἱὸς νομοθετῶν· «Ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν. ο ν Απολογία Κυρίλλου. Καὶ νῦν ἡμῖν οὐδὲν ἧττον διὰ τῶν ἴσων ἔρχεται λόγων τῆς ἀπολογίας ὁ τρόπος· εἷς μὲν γὰρ ἐστιν όμολογουμένως ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς, ὁ Et nunc quoque iisdein sermonibus defensionis modus incedet. Nam unus quidem est absque dubilatione Duminus noster Jesus Christus, qui idem creditus est esse et ex Deo Patre Verbum alernum αὐτὸς εἶναι = πεπιστευμένος καὶ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς et ante saecula; et in novissimnis sæculi temporibus homo ex muliere, qui admirabilem habuit secundum carnem nativitatem. Verumtamen cum Unus esset Filius et Deus et Dominus, operabatur signa per virtutem plusquam humanam; sufficientibus argumentis docens, quod quamvis factus sit caro, nihilominus tamen sit etiam sic Deus verus, et virtus Patris. Non enim destitit esse quod erat, factus ** Ephes. 1, 19. "Act. 11, 33. 83 Matth. v, 22. Λόγος ἀϊδιός τε καὶ προαιώνιος, καὶ ἐν ἐσχάτοις τοῦ αἰῶνος καιροῖς ἄνθρωπος ἐκ γυναικός, παράδοξον ἐσχηκὼς τὴν κατὰ σάρκα γέννησιν. Αλλ' εἰς ὑπάρ χων Υἱὸς, καὶ Θεὸς, καὶ Κύριος, ειργάζετο τάς θεοσημείας διὰ τῆς ὑπὲρ ἄνθρωπον Ισχύος πληροφο ρῶν ὅτι, καὶ εἰ γέγονε σὰρξ, ἀλλ' οὐδὲν ἧττόν ἐστι καὶ οὕτω Θεὸς ἀληθινὸς καὶ δύναμις τοῦ Πατρός· οὐ γὰρ πέπαυται τοῦ εἶναι ὁ ἦν, γενόμενος άνθρω Variæ lectiones ex codice Seguieriano. · αὖ ἐξαλείψομεν. " σ. αὐτόν. ν οὖν τάς.· οὖν.

APOLOGETICUS PRO XII CAPITIBUS CONTRA ORIENTALES. τος. Επλήρου τοιγαροῦν τὰ παράδοξα· τοῦτο μὲν homo. Facicbat igitur insolita, tum quod demonia δαιμονίοις ἐπιτιμῶν, καὶ συντρίβων τὸν Σατανᾶν· τοῦτο δὲ τυφλοῖς τὸ φῶς ἐνιείς· νεκροὺς ἀνιστῶν γ θάλασσαν ἀγριαίνουσαν ἑνὶ κατευνάζων ῥήματι· οὐχ ὡς ἄνθρωπόν τινα, καὶ ἕτερον ὄντα καταμόνας Χριστον, δοξάζεσθαι ποιῶν, καθάπερ ἀμέλει καὶ ἕνα τῶν ἁγίων προφητῶν, ἡ γοῦν ἀποστόλων ε· ἀλλ᾽ ἑαυτῷ τὴν δόξαν πραγματευόμενος, ἵνα παρά πάντων πιο στεύηται Θεὸς ὢν φύσει, καὶ εἰ γέγονεν ἄνθρωπος. 'Ην οὖν ἄρα τῶν ἐκτοπωτάτων ἀνασχέσθαι Νεστο ρίου λέγοντος· Κοιναὶ γὰρ αἱ τῆς Τριάδος ενέργειαι, καὶ μόναις ὑποστάσεσι τὴν διαίρεσιν ἔχουσαι· ήγουν τοῦ Μονογενοῦς ἡ εὐδοξία ποτὲ μὲν τῷ Πατρὶ περιἧπται, ποτὲ δὲ τῷ Πνεύματι, ποτὲ δὲ τῇ τοῦ Χριστοῦ δυναστεία. Οὐκοῦν ἢ δεικνύτωσαν, οἱ ἐπιτιμᾶν ἐθέ λοντες, ἕτερον ἡμῖν Χριστὸν ἰδίᾳ καὶ ἀνὰ μέρος ὑπὸ ἄρχοντα καὶ νοούμενον, ᾧ τὴν ἑαυτοῦ δυναστείαν περιῆψεν ὁ μονογενής τοῦ Θεοῦ Λόγος, ὡς ἕτερος ὢν παρ' αὐτὸν ἰδικῶς ὁ Υἱός· καὶ ἡ εἰ α μή ἐστιν ἕτερος, καὶ ἕτερος, ἀλλ' εἷς τε καὶ ὁ αὐτὸς, καὶ ἐκ Πατρὸς μονογενῆς, καὶ γυναικὸς ἄνθρωπος κατὰ σάρκα, πῶς ἦν ἀκόλουθον ἐλέσθαι σιγάν, καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον ἀντα αναστῆναι» πάλιν τῆς ἀληθείας τήν δύναμιν τοῖς παρ' ἐκείνου βατταρισμοῖς, τῶν τῆς εὐσεβείας δου γμάτων τὸ κάλλος παρασημαίνουσι; "Ην μὲν οὖν καὶ ἔστι Θεὸς ὁ Υἱός. Ἐπειδὴ δὲ ἅπαξ τὸ τῆς ἀνθρωπότητος υπέδυ μέτρον, καὶ οὐκε ἀπόβλητον ἐποιήσατο. τὴν οἰκονομίαν, ὑπέμεινε δὲ πάντα διὰ τὴν κένωσιν Εθελοντι δι' ἡμᾶς· ταύτῃ τοι, καίτοι κατὰ φύσιν ὑπάρχων ζωή, ζωοποιεῖσθαι λέγεται παρὰ τοῦ Πατρός· καὶ τῆς δόξης Κύριος ών, δόξαν λέγεται λαο δεῖν. Εφη γοῦν ὁ Ἑβραῖος ἐξ Εβραίων, ὁ νομομαθής ἀληθῶς, καὶ ἐκ φυλής Βενιαμίν· «Παῦλος ἀπόστολος οὐκ ἀπ' ἀνθρώπων, οὐδὲ δι' ἀνθρώπου, ἀλλὰ διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ, καὶ Θεοῦ Πατρὸς τοῦ ἐγείραντος αὐ τὸν ἐκ νεκρῶν, καὶ δόξαν αὐτῷ δόντος, ο ᾿Αλλὰ και του λεγόμενος δόξαν λαβεῖν παρὰ τοῦ Πατρὸς, δια ήκοντος τοῦ πράγματος ἐπὶ τὸ τῆς ἀνθρωπότητος μέτρον, οἶδεν ἑαυτὸν ἔχοντα, καθὸ νοεῖται καὶ ἔστι Θεός, τὸ ὑπὲρ κτίσιν ἀξίωμα. Εφη γοῦν·. Πάντα μας παρεδόθη παρὰ τοῦ Πατρός μου· καὶ οὐδεὶς ἐπιγινώσκει τίς ἐστιν ὁ Υἱὸς, εἰ μὴ ὁ Πατήρ· οὐδὲ τὸν Πατέρα τις επιγινώσκει τίς ἐστιν, εἰ μὴ ὁ Υἱὸς, καὶ ᾧ ἂν ὁ Υἱὸς ἀποκαλύψῃ.» 'Αλλ' ίσως ἐρεῖ τις τῶν φιλομαθεστέρων· Εἰ πάντα σοι παρεδόθη παρὰ τοῦ quasi ei qui gloria indigueris, et debueris habere increpabat, et Satanam conterebat *; tum quod cæcis lumen præstabat **, mortuos resuscitabat **, mare procelloşum uno verbo sedabat "; non sicut hominem quempiam, et alterum exsistentem seorsim Christuin glorificari faciens, quemadmodum scilicet et unum ex sanctis prophetis vel apostulis: sed sibi gloriam procurans, ut ab omnibus crederetur Deus exsistens natura, tametsi factus esset homo. Fuisset igitur absurdissimuın ferre Nestorium dicentem Communes enim Trinitatis sunt operatio - nes, et sulis subsistentiis distinctionem habentes. Proinde Unigeniti gloria interdum Patri adaptatur, interdumn Spiritui, interdum Christi potentiz. ldcirco qui reprehendere volunt, vel ostendant nobis alium Christum, qui privatim seorsim exsistat et intelligatur, cui suaun potentiam applicuerit unigenituin Dei Verbum, quasi seorsim diversus sit ab ipso Filius; vel nisi sit alius et alius, sed unus et idein et ex Patre unigenitus, et ex inatre homo secundum carnem, quomodo silendi locus esset, et non magis veritatis potentia illius nugis opponenda, pulchra pietatis dogmata corrumpentibus? Itaque erat quidem et est Deus ipse 176 Filius. Quoniamn autem semel subiit humanitatis mensuram, et dispensationem haud rejiciendam censuit, ob exinanitionem autem sustinuit omnia voluntarie nostri causa: eapropter, quamvis sit secundum naturam vita, vivificari dicitur a Patre: et cum sit gloria Dominus ®, dicitur gloriam accepisse. Hinc Hebræus ex Hebræis, vere doctus in lege, et ex tribu Benjamin, dicebat: • Paulus apostolus non ab hom minibus, neque per hominein, sed per Jesum Christum, et Deum Patrem, qui suscitavit eum a mortuis, et gloriam illi dedit ". Verum quamvis dicatur gloriam accepisse a Patre, cuin ea res ad humanitatis mensuram perveniat, novit tamen soipsum habere dignitatem ultra creaturain, secundum quod intelligitur et est Deus. Proinde dicebat: ‹ Omnia mihi tradita sunt a Patre meo: et nemo cognoscit quis sit Filius, nisi Pater; neque Patrem quis agnoscit quis sit, nisi Filius, et cui Filius revelaverit”. › Fortasse quispiam studiosiorum interrogabit: Si omnia tibi tradita sunt a Paire, " Πατρός, ὡς δόξης δεδεημένῳ, καὶ δοτὸν ἔχειν ὀφείλον- datumn imperium in omnes propter humanitatem; τι τὸ κατὰ πάντων • κράτος διὰ τὸ ἀνθρώπινον· πῶς quomodo lunanis mentibus impossibile esse dicis ἀνέφικτον ταῖς ἀνθρώπων διανοίαις εἶναι φῆς τὸ εἰ- scire te, quemadmodum scire et Palren? Certe, δέναι σε, καθάπερ ἀμέλει καὶ τὸν Πατέρα; ᾿Αλλὰ inquit, mei cognitio non usque ad visibilem naluναι, φησίν, οὐ μέχρι τῶν ὀρωμένων ἡ ἐπ' ἐμοὶ συν ram coarctatur. Nam Deus sum in carne et sanguine, στέλλεται γνώσις. Εἰμὶ γὰρ Θεὸς ἐν σαρκὶ καὶ απ et secundum carnem quidein cognoscor, secundum ματι, κατὰ μὲν τὴν σάρκα γινωσκόμενος, κατὰ δὲ naturam autem et gloriam divinitatis,æqualem cui τὴν θεότητος φύσιν τε καὶ δόξαν ἰσομέτρως ἔχων τῷ Deo et Patre mensuram habeo, omnium mentem et Math. 1, es Joan. 15. 1 seqq. se Joan. x1, seqq. 1 seqq. 87 Matth. xiv, 26 seqq. Philipp.!!!, » 1 Cor. 11, 8. *" Galat. 1, 1. " | Petr. 1, 21. *** Matth. 11, 27. Variæ lectiones ex codice Seguieriano. Ἡ ἀνιστάς. - ἢ ἀποστόλων. «ἰδικῶς Υιός· ἢ εἰ. ὁ ἀνταναστῆσαι. • μέτρον οὐκ, 1εθελοντής. • πάντα,

sermonem transcendo. Proindle (revertor enim ad Θεῷ καὶ Πατρὶ, καὶ νοῦ καὶ λόγου παντὸς ἐπέκεινα propositæ rei sententiam) neque apostolicas voces tollimus, absit! neque dum alia quædam minus consentanea sentientes, vel loquentes, incarnationis rationibus adversamur. Sequimur autem abique sacras Scripturas, et theologorum vocibus summum jus concedentes, obsistimus solis istis, qui recta Ecclesiæ dogmata pervertunt. Quod autem Pater ex mortuis resuscitasse Dominum nostrum Jesum Christum dicitur, eo opere scilicet circa ejus carnem effecto, nemo est qui ainbigal. Ipse autem, cum sit vita, et vivificator, et operatoria virtus Patris, suum vivificabat templum, juxta illud: ‹ Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud ss.» ltaque quod vivificabatur, non erat alienum, neque alicuJus 177 ex hominibus nobis similibus, sed proprium ipsius Verbi corpus. ANATHEMATISMUS VIII. Si quis dicere audet hominem assumplum una cum Dei Verbo adorandum, et conglorificandum, et Deum, tanquam alterum cum altero connominandum esse (hunc enim intellectum particula, cum, adjecta, perpetuo ac necessario affert) et non potius una adoratione Emmanuelem honorat, unamque illi glorificationem attribuit, quatenus Verbum factum est caro; anathema sit. Orientalium oppositio. τρέχων. Οὐκοῦν (ανθέξομαι γὰρ τῆς τῶν προκειμένων ἐννοίας) οὔτε τὰς ἀποστολικὰς ἀναιροῦμεν φωτ νάς, μὴ γένοιτο, οὔτε μὴν ἕτερα ἅττα παρὰ τὸ εἰκὸς ἢ φρονοῦντες, ἢ λέγοντες, τοῖς τῆς ἐνανθρωπήσεως ἀντιπράττομεν λόγοις· ἑπόμενοι δὲ πανταχοῦ τοῖς ἱεροῖς Γράμμασι, καὶ ταῖς τῶν θεηγόρων φωναῖς τὸ χρῆναι κρατεῖν ἀπονέμοντες, ἀντανιστάμεθα μόνοις τοῖς τὰ ὀρθὰ τῆς Ἐκκλησίας δόγματα διαστρέφουσιν. Οτι δὲ ὁ Πατὴρ ἐκ νεκρῶν ἀναστῆσαι τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν λέγεται, ενεργουμένου δηλονότι περὶ τὴν σάρκα αὐτοῦ τοῦ πράγματος, οὐκ ἂν ἐνδοιάσειέ τις. Αὐτὸς δὲ ὑπάρχων ή ζωή, ζωοποιός τε καὶ ἐνεργὴς δύναμις τοῦ Πατρὸς, τὸν ἴδιον έζωοποίει ναόν· «Καταλύσατε τὸν ναὸν τοῦτον, φησί, » καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγερῶ αὐτόν. Ην οὖν ἄρα τὸ ζωοποιούμενον οὐκ ἀλλότριον, οὔτε μὴν ἑνὸς τῶν καθ' ἡμᾶς ἀνθρώπων, ἀλλ᾽ ἴδιον αὐτοῦ τοῦ Λόγου σῶμα. ΑΝΑΘΕΜΑΤΙΣΜΟΣ Η'. Εἴ τις τολμᾷ λέγειν τὸν ἀναληφθέντα ἄνθρωπον συμπροσκυνεῖσθαι δεῖν τῷ Θεῷ λόγῳ, καὶ συνδοξάζεσθαι, καὶ συγχρηματίζειν Θεόν, ὡς ἕτερον ἑτέρῳ (τὸ γὰρ σὺν, ἀεὶ προστιθέμενον τοῦτο νοεῖν ἀναγκάσει)· καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον μια προσκυνήσει τιμᾷ τὸν Ἐμμανουὴλ, καὶ μίαν αὐτῷ τὴν ὁμολογίαν συν άπτει 5, καθό γέγονε σαρξ ὁ Λόγος· ἀνάθεμα ἔστω. Αντίῤῥησις τῶν Ανατολικῶν. Τὸ συμπροσκυνεῖσθαι, καὶ συνδοξάζεσθαι, ὡς περ. προσώπων, ἢ ὑποστάσεων ἢ υἱῶν δύο οὐ λέγομεν, ὡς τῇ σαρκὶ ἑτέρως προσκυνήσεως γινομένης, καὶ τῷ Θεῷ λόγῳ ἑτέρως· ἀλλὰ μᾶλλον μίαν προσκύνησιν, καὶ τὰ λοιπὰ ὡς ἑνὶ Υἱῷ προσφέρομεν, καὶ τὸ συμπροσκυνεῖσθαι, ὡς καὶ αὐτὸς ἐν τῷ πρώτῳ τόμῳ λέγει. Καίτοι γὰρ ἀεὶ συνεδρεύων ὡς Λόγος τῷ ἰδίῳ Πατρὶ, καὶ ἐξ αὐτοῦ τε καὶ ἐν αὐτῷ κατὰ φύσιν ὑπο ἄρχων, πάλιν ήκουε λέγοντος καὶ μετὰ σαρκός • Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου.» Οὕτω καὶ προσκυνεῖο σθαί φαμεν αὐτὸν πρός τε ἡμῶν αὐτῶν, καὶ τῶν ἁγίων ἀγγέλων. Πρὸς οὖν ταῦτά φαμεν, ὡς πάνυ ἐπιστημονικῶς ἐπέσκηψε τοῖς σὺν τῇ σαρκὶ προσCoadorari et conglorificari, quasi de personis, vel subsistentiis, vel filiis duobus non dicimus, quasi aliter flat adoratio Deo Verbo, et aliter carni; sed unam potius adorationem, et cætera ut uni Filio offerimus, et ipsum coadorari, sicut et Ipse in primo tomo dicit. Nam quamvis semper ut Verbum cum Patre suo consideat, et ex ipso et in ipso secundum naturam exsistat, tamen audiebat etiam cum carne exsistens dicentem: ‹ Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tirorum”. › Ita et adorari dicimus ipsum el a nobis ipsis et a sanctis angelis. Proinde ad hæc dicimus, quod scite admodum præcepit his, qui cum carne unum et eumdemn Filium adorare volunt, tanquam aliud quiddam sit μετά, quam σύν, id κυνεῖν τῷ ἑνὶ καὶ τῷ αὐτῷ Υἱῷ βουλομένοις· ὡς quod et ipse posuit, sicut predictum est, dicens, ipsum cum carve adorandum, negans autem coadorandam cum divinitate carnem. Cyrilli defensio. Mente attentissima nos esse hortatur divinus Paulus, dicens: • Probate vos ipsos, num sitis in fide. • Nam mens humana, licet nonnunquam ss Juan. 11, 19. 98 Psal. cix, 1, 2. ss jl Cor. xull, ἑτέρου τινὸς ὄντος παρὰ τὸ σὺν, τοῦ μετά, ὅπερ αὐτὸς ἔθηκεν, ὡς προείρηται, λέγων αὐτὸν μετὰ σαρκὸς δεῖν προσκυνεῖσθαι, ἀπαγορεύων δὲ συμπροσκυνεῖσθαι τῇ Θεότητι την σάρκα. Απολογία Κυρίλλου. Νουνεχεστάτους ' ἡμᾶς ὁ θεσπέσιος Παῦλος ἀποφαίνει, λέγων· ο Εαυτούς δοκιμάζετε, εἰ ἐστὲ ἐν τῇ πίστει. ο Νοῦς μὲν γὰρ ὁ ἀνθρώπινος ὑπὸ φιλαυτίας Variæ lectiones ex codice Seguieriano. 1 κατὰ τὸς λύσατε τὸν ναόν. ὁ ἀνάπτει, ἢ ἀναπέμπει. Η λέγοντα. 1 Νουνεχέστατα.

APOLOGETICUS PRO XII CAPITIBUS CONTRA ORIENTALES. ἔσθ' ὅτε, κἂν εἰ ἔξω φέροιτο τῆς εὐθείας ὁδοῦ, καὶ propter amorem sui a recta via egrediatur, et a τῶν τῆς ἀληθείας δογμάτων ἀποφοιτῶσαν ἔχοι τὴν κίνησιν, τῶν ἰδίων ἐννοιῶν καθορίζειν τὸ ἀπηχές ὀκνεῖ πως ἀεὶ καὶ δέδιεν· ἑαυτόν γε μὴν ἐπανορθώσεται καὶ μάλα ῥᾳδίως, τοὺς τῶν ἁγίων Πατέρων πολυπραγμονήσας πόνους, οἱ καὶ ἐπ' ὀρθότητί τε καὶ ἀκριβείς δογμάτων διαβόητον ἔχουσι παρὰ πάν των τὴν εὐφημίαν. Τότε τὴν οἰκείαν εὐτέχνως δοκι μάσει πίστιν· σκοπὸς γὰρ ἅπασι τοῖς ἁρτίοις τὴν φρένα, ταῖς ἐκείνων ἔπεσθαι δόξαις· ὅτι καὶ αὐτοὶ τῆς τε ἀποστολικῆς καὶ εὐαγγελικῆς παραδόσεως τὸν οἰκεῖον ἐμπλήσαντες νοῦν, καὶ τῶν ἐπὶ τῇ πίστει λόγων ὁ ὀρθῶς τε καὶ ἀμωμήτως ἐκ τῶν ἱερῶν Γραμμάτων εὖ μάλα κατωρθωκότες, φωστῆρες ἦσαν ἐν κόσμῳ, λόγον ζωῆς ἐπέχοντες, κατὰ τὸ γεγραμμένον. Γράφει τοίνυν ὁ τῆς ἀϊδίου μνήμης - Πατὴρ ἡμῶν καὶ ἐπίσκοπος Αθανάσιος περὶ τοῦ πάντων ἡμῶν Σωτῆρος Χριστοῦ ἐν τοῖς περὶ τῆς σαρκώσεως· Ομολογοῦμεν καὶ εἶναι αὐτὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, καὶ Θεὸν κατὰ πνεῦμα, υἱὸν ἀνθρώπου κατὰ σάρκα. Οὐ δύο φύσεις τὸν ἕνα Υἱόν, μίαν προσκυνητὴν, καὶ μίαν ἀπροσκύ νητον, ἀλλὰ μίαν φύσιν τοῦ Θεοῦ Λόγου σεσαρκωμέν νην, καὶ προσκυνούμενον μετὰ τῆς σαρκὸς αὐτοῦ μια προσκυνήσει· οὐδὲ δύο υἱοὺς, ἄλλον μὲν Υἱὸν Θεοῦ ἀληθινὸν καὶ προσκυνούμενον, ἄλλον δὲ ἐκ Μαρίας ἄν· θρωπον μὴ προσκυνούμενον, κατὰ χάριν δὲ Υἱὸν Θεοῦ γενόμενον, ὡς καὶ ἄνθρωποι. Καὶ μεθ' ἕτερα πάλιν· Ὁ τοίνυν γεννηθεὶς ἐκ τῆς Παρθένου Μαρίας, Υἱὸς Θεοῦ φύσει, καὶ θεὸς ἀληθινὸς, καὶ οὐ χάριτι καὶ μετα ουσία, κατὰ σάρκα μόνην τὴν ἐκ Μαρίας ἄνθρωπος, κατὰ δὲ πνεῦμα αὐτὸς Υἱὸς Θεοῦ καὶ Θεός· καὶ πάλιν· Εἰ δέ τις παρὰ ταῦτα ἐκ τῶν θείων Γραφών διδάσκει, ἕτερον λέγων Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, καὶ ἕτερον τὸν ἐκ τῆς Μαρίας, κατὰ χάριν υἱοποιηθέντα ὡς ἡμεῖς· ὡς εἶναι δύο υἱούς, ἕνα κατὰ φύσιν Υἱὸν Θεοῦ, τὸν ἐκ Θεοῦ, καὶ ἕνα κατὰ χάριν τὸν ἐκ Μαρίας ἄνθρωπον· ἢ εἴ τις τὴν τοῦ Κυρίου ἡμῶν σάρκα ἄνωθεν λέγει, καὶ μὴ ἐκ τῆς Παρθένου Μαρίας· ἡ τραπείσαν τὴν θεότητα εἰς σάρκα, ἢ συγχυθεῖσαν, ἢ ἀλλοιωθεῖσαν, ἢ παθητὴν τὴν τοῦ Κυρίου θεότητα· ἡ ἀπροσκύνητον τὴν τοῦ Κυρίου ἡμῶν σάρκα ὡς ἀνθρώπου, καὶ μὴ προσκυνητήν, ὡς Κυρίου καὶ Θεοῦ σάρκα· τοῦτον ἀναθεματίζει ἡ ἁγία, καὶ καθολική Εκκλησία, πειθομένη τῷ θείῳ ᾿Αποστόλι λέγοντι· «Εἴ τις ὑμᾶς εὐαγγελίζεται παρ' δ παρελάβετε, ἀνάθεμα ἔστω.» Ταῦτα φρονοῦντος καὶ γράφοντος 1 ἡμῖν τοῦ ἀνδρὸς, ὁ τῇ Χριστοῦ δόξῃ που λεμεῖν ᾑρημένος, καὶ ἀπύλωτον ἐπ' αὐτῷ κ την γλῶσσαν ἀνεὶς Νεστόριος, οὕτω που πάλιν φησίν· Ὁμολογοῦμεν τὸν ἐν ἀνθρώπῳ Θεὸν, σέβομεν τῇ θεία συναφείᾳ τῷ Θεῷ λόγῳ συμπροσκυνούμενον ἄνθρω πον. 'Αρ' οὐκ ἐναργώς θεοφόρον ἄνθρωπον ὀνομάζει Χριστὸν, καὶ συνάφειαν ἁπλῶς ἀνθρώπου φησί γε15 Philipp. 13, 15. 96 Galat. 1, 9. veris dogmatibus discedat, suarum tamen cogitationum absurditatem statuere quodammodo non audet. Sed tamen seipsam facile corriget, si labores scrutata fuerit sanctorum Patrum, 178 qui ab omnibus de rectitudine et certitudine dogniatum celebrantur, tum suam rectam fidem explorabit. Omnes enim, quibus integrum cor est, illorum seiltentias sequi contendunt: quia et ipsi apostolica et evangelica traditione suam mentem cum implevissent, et ex sacris Scripturis sermones fidei recle et citra reprehensionem tractassent, mundi ſuere luminariam, sermonem vitæ continentes, prout scri plum est ". Itaque scribit æternæ memoriæ Pater noster et episcopus Athanasius de nostri omnium Salvatore Christo in libris de incarnatione: Confitemur etiam esse illum Filium Dei, et Deum secundum spiritum, Filium hominis secundam carnem, non duas naturas, unum Filium; unam quæ adoretur, et alteram quæ non adoretur: sed unam naturam Dei Verbi incarnatam et adorandam cum carne sua una adoratione: neque duos filios; alium quidem Filium Dei verum et adorandum; alium vero ex Maria hominem non adorandum; scilicet secundum gratiam Filium Dei factum sicut et bomines Ει post alia iterum: Igitur qui nalus ex Virgine Maria, natura Filius Dei est, et Deus verus, et non gratia et participatione, secundum carnem solam ex Maria homo; secundum spiritum autem, ipse Filius Dei et Deus. Et iterum: Si quis autem præter hæc ex divinis Scripturis docet, alinm dicens Filium Dei, alium ex Marja secundum gratiam filium adoptatumn, sicut nos, ut siut duo filii, unus secundum naturam Filius Dei, qui ex Deo; et unus secundum gratiam, homo ex Maria: vel si quis Domini nostri carnem superne esse dicit, et non ex Virgine Maria; vel conversam divinitatem in carnem, aut confusam, aut immutatam; vel passibilem Domini deitatem; vel non adorandanı Domini nostri carnem, ut hominis, et non adorandam ut Domini et Dei carnem; hunc anathematizal sancla el catholica Ecclesia divino Apostolo obtemperans, qui dicit: • Si quis vobis evangelizaverit præter id, quod accepistis, anathema sit *.» (Ilæc cum vir ille senserit et scripserit nobis, Nestorius gloriam Christi oppugnare volens, et effrenatam linguam faxans, rursum sic dicit: Confitemur in homine Deum; 179 colimus divina conjunctione Deo Verbo coadorandum hominem.) Nonne hic manifeste hominem deiferum nominat Christuın, et conjunctionem simpliciter dicit hominis factam esse cum Deo, secundum illud fortassis, quod est a Variæ lectiones ex codice Seguieriano. ἡ ἴσως, τὸν ἐπὶ τῇ πίστει λόγον. κ ἀοιδίμου. 1 γεγραφότος. * αὐτήν. De his dicendi modis apud Patres sæpe usitatis, vide Magistr. Sent., lib. 111, dist. 5; et S. Thom, ™, p. q. 3, art.?.

Paulo dictum: «Qui adbaret Domino unus spiritus & νέσθαι πρὸς Θεὸν, κατ' ἐκεῖνο τάχα που τὸ διὰ τῆς 97? › Quamvis quomodo non est verum, quod Παύλου φωνῆς· «Ο κολλώμενος τῷ Κυρίῳ, ἐν πνεῦμά ipse fuerit polius Deus simul et homo, et non ho- ἐστι;» Καίτοι πῶς οὐκ ἀληθὲς, ὅτι μᾶλλον ὁ = αύτ mo quidam, qui seorsim ac privatim intelligatur, τὸς Θεός τε ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπος, καὶ οὐκ ἄνθρωπός conjunctionem cum Deo secundum habitudinem τις ἀνὰ μέρος τε καὶ ἰδικῶς νοούμενος, καὶ σχε babens? Etenim post inedabilem unitionem, sive τικὴν ἔχων συνάφειαν πρὸς Θεόν; Μετὰ γάρ τοι τὴν quis dicat Deum Emmanuelem hominem factum ἄφραστον ἔνωσιν, κἂν εἴ τις λέγῃ Θεὸν τὸν Ἐμμα et incarnatum, Dei Verbum intelligi convenit; sive νουὴλ ἐνανθρωπήσαντα καὶ σεσαρκωμένον, τὸν τοῦ hominem nominet, scimus tamen, cum hoc et ipsum Θεοῦ Λόγον νοεῖσθαι πρέπει· κἂν ἄνθρωπον ὀνομάσῃ, esse Dei Patris Verbum. Est igitur aliud, unum ἀλλ' οἴδαμεν μετὰ τούτου καὶ Λόγον ὄντα αὐτὸν τοῦ dicere Filium cum unita sibi carne Dei Patris Ver- Πατρός. Εστι τοίνυν ἕτερον τὸ ἕνα λέγειν Υἱὸν μετὰ bum, et similiter aliud, in homine dicere esse τῆς ἑνωθείσης αὐτῷ σαρκὸς τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Deum, quemadmodum videlicet in prophetis erat, Λόγον, καὶ ὁμοίως ἕτερον τὸ ἐν ἀνθρώπῳ λέγειν εἶναι sive etiam in nobis ipsis per Spiritum sanctum. Θεόν, καθάπερ ἀμέλει καὶ ἐν προφήταις ἦν, ήγουν Itaque, ut mihi videtur, citra periculum et culpam καὶ ἐν ἡμῖν αὐτοῖς διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Ακιν dixerit quis, quod incarnatum Del Verbum, utpote δύνως δὲ καὶ ἀλήπτως, ως γε οἶμαι, φαίη τις αν, unus exsistens Filius, non absque sua carne, sed ὅτι ὁ σαρκωθεὶς τοῦ Θεοῦ Λόγος, ὡς εἷς ὑπάρχων cum illa potius adorandum sit: quemadmodum sci- Υἱός, οὐχὶ δίχα τῆς ἑαυτοῦ σαρκός, μετὰ ταύτης δὲ licet etiam hominis anima cum suo corpore lono- μᾶλλον, ἐστὶ προσκυνητός. Καθάπερ αμέλει καὶ ἡ ratur; una autem appellatione, quod ex utrisque τοῦ ἀνθρώπου ψυχὴ μετὰ τοῦ ἰδίου τιμᾶται σώμαconstat, ut unum animal, significatur. Igitur quan- τος, κλήσει δὲ μιᾷ τὸ ἐξ ἀμφοῖν, ὡς ἐν ζῶον, σημαί do de omnium nostrum Salvatore Christo sermones νεται. Όταν τοίνυν περὶ τοῦ πάντων ἡμῶν Σωτῆρος facere paratus diviseris in duo unum; et hominem Χριστοῦ τοὺς λόγους ποιεῖσθαι προθυμούμενος, διέλης privatim ac seorsim intelligendum pronuntiaveris, εἰς δύο τὸν ἕνα, καὶ ἄνθρωπον ἰδικῶς καὶ ἀνὰ μέρος deinde illum coadorandum et coappellanduin Deum, νοούμενον ἀποφήνῃς, εἶτα τοῦτον συμπροσκυνεῖσθαι quasi ille alius sit a Christo ex Deo secundum na- δεῖν καὶ συγχρηματίζειν Θεὸν, ὡς ἑτέρῳ παρ' αὐτὸν turam genito, dicere fueris ausus; quis ferre pote- υπάρχοντι Χριστῷ τῷ ἐκ Θεοῦ κατὰ φύσιν Υἱῷ, τολ rit, et tam perspicuam contra illumn criminationem μήσῃς εἰπεῖν, τίς ὁ καρτερῆσαι δυνάμενος, καὶ τὴν silentio præterire? Potius enim dicendum erat: οὕτω προφανῆ γλωσσαλγίαν κατ' αὐτοῦ σιωπῇ ο πα Colo quidem Verbum Dei factum horninet, quod c ρατρέχων; Εδει γὰρ μᾶλλον εἰπεῖν· Σέβομεν ν τὸν appellatur Deus, et in humanitate adoratur; quia τοῦ Θεοῦ Λόγου, γενόμενον ἄνθρωπον, καὶ χρηματί natura Deus est, et ex Deo Patre apparuit. At enim ζοντα Θεὸν, καὶ ἐν ἀθρωπότητι προσκυνούμενον, ὅτι dicunt adversarii: Certe deprehenderis et ipse in καὶ φύσει Θεός ἐστι, καὶ ἐκ Θεοῦ πέφηνε Πατρός. epistola scribens, quod sederit Filius cam Patre ᾿Αλλὰ γὰρ ναί, φασὶν οἱ δι' ἐναντίας, ἁλώσῃ που zum propria carne: quomodo ergo reprehendis di- καὶ αὐτὸς ἐν ἐπιστολῇ γεγραφώς, ότι συνήδρευσεν ὁ centem, quod cum Deo Verbo hominem adorari, Υἱὸς τῷ Πατρὶ μετὰ τῆς ἰδίας σαρκός. Είτα πως et simul Deum vocari oporteat? Idem enim est di- επιλαμβάνῃ τοῦ λέγοντος, ὅτι χρὴ συμπροσκυνεῖσθαι cere σύν, εἰ μετά. Proinde redarguamnus eos igno- τὸν ἄνθρωπον τῷ Θεῷ λόγῳ, καὶ συγχρηματίζειν rare dictorum vin, et rerum naturam non iuspi- Θεόν; Ταυτὸν γὰρ ἐστιν εἰπεῖν καὶ τὸ σύν, καὶ τὸ cere. 180 Elenim quando in una persona et μετά. Οὐκοῦν ἡγνοηκότας ἐλέγχωμεν τῶν εἰρημένων natura, hoc est, subsistentia una, sermo diligenter τὴν δύναμιν, καὶ τῇ ἡ τῶν πραγμάτων οὐκ ἐνορῶν examinans ea, ex quibus est, hoc est, constat natu- τας φύσεις. Όταν μὲν γὰρ ἐφ' ἑνὸς προσώπου, raliter, subjungit præpositionem oùy vel µctà, ser- καὶ φύσεως, ήγουν ὑποστάσεως μιᾶς, βασανίζων ὁ vavit etiam sic in re significata, quod unum sit λόγος τὰ ἐξ ὧν ἔστιν, ἤτοι σύγκειται φυσικῶς, ἐπιsecundum compositionen, et non in duo distincte φέρῃ τὸ σύν, ἤτοι τὸ μετὰ, τετήρηκε τῷ σημαινο discernit. Quando autem ante distinctis subsistentiis μένῳ, καὶ οὕτω τὸ ἓν εἶναι κατὰ σύνθεσιν, καὶ οὐκ in duo, et ut seorsum utrumque et privatim intel- εἰς δύο διηρημένως διοριετ ι· ὅταν δὲ προδιηρημέν ligatur, præpositio σύν, vel μετά dicitur, tunc νων - ὑποστάσεων εἰς δύο, καὶ πρός γε τὸ δεῖν ἀνὰ duo, vel etiam plura, et non unum secundum μέρος ἑκάτερον νοεῖσθαι καὶ ἰδικῶς τὸ σύν, ήγουν τ compositionem significari dicimus. Exempli gratia, τὸ μετὰ λέγηται, τότε δυοῖν, ἢ καὶ ἔτι πλειόνων si forte dicamus, cohonorari animam hominis cum αὐτὸ, καὶ οὐχ ἑνὸς κατὰ σύνθεσιν ποιεῖσθαί φαμεν suo corpore, si quis honor certe fleret a quopiam τὴν δήλωσιν. Οἷον, εἰ λέγοιμεν τυχὸν συντιμᾶσθαι τῷ erga unum hominem, qui est ex utrisque: hoc est, ἰδίῳ σώματι τὴν τοῦ ἀνθρώπου ψυχήν, εἴ τις γένοιτο 87 | Cor. vi, 17. et Variæ lectiones ex codicc Seguieriano. - Αν 6. Ο · ετοι. σιγῇ. η σέβω μέν. 4 ὥς που. εἰσ. τήν. • Ισ. φύσιν. ο διαιρεί. " προσδιηρημένων.

Apologeticus PRO XII CAPITIBUS CONTRA ORIENTALES. unum animal, non propterea in duos homines unum dividit; videtur autem potius non ignorare ea, ex quibus est, hoc est, compositum est naturaliter. Quando vero dico, Petrus et Joannes coappellantur homines, vel etiam, Cum Petro Joannes ascendit in templum: non jam σύν, vel μετά, id est cum, unum quiddam significat. Non enim Joannes compositus est cum Petro, sed neque ad unius hominis constitutionem anibo conveniunt. Cur ergo veritati illudunt, dividentes imperite unum in duos Chri slos? Si autem putant, quod dicendo Filium cum proprio corpore considere Palri, duos intelligendos Filios concesserimus; inquirant, an dicamus, unum Filium unica considentia honoratum esse, et non duabus, ita ut una et privatim tribula sit curpori, altera vero rursum et privatim Verbo. Verum hoc non poterunt ostendere. Quomodo enim, vel unde? Nam unum et eumdem Deum simul et hominein una considentia apud Patrem honestari affirmainus. Cæterum dicere hominem adorari cuin Deo, et coappellari Deum, omnino est confteri duos adorandos, vel etiam inter se coappellandos. Atqui valle faluus, et a rectis et veris cogitationibus omnino alienus est ejusmodi sermo. Igitur factus est anathematismus contra eos, qui modis omnibus dividunt Emmanuelem in hominem seorsim, et Deum. Nobis enim unum ipsum eunidem theologorum sermo prædicavit, sacrarumque Scri pturarum inadulterata cognitio. παρ' αὐτοῦ ς τιμὴ περὶ τὸν ἕνα ἄνθρωπον, ὅς ἐστιν si quis diceret, animam cum suo corpore esse ἐξ ἀμφοῖν· ήγουν, εἴ τις λέγει ἂν ζῶον εἶναι μετά τοῦ ἰδίου σώματος, οὐχὶ πάντως εἰς ἀνθρώπους δύο διοριεῖ τὸν ἕνα· φαίνεται δὲ μᾶλλον οὐκ ἠγνοηκώς τὰ ἐξ ὧν ἔστιν, ἤτοι συντέθειται φυσικῶς. Ὅταν δὲ εἴπω· Πέτρος τε καὶ Ἰωάννης συγχρηματίζουσιν ἄνω θρωποι, ἢ γοῦν, ὅτι Μετὰ Πέτρου καὶ Ἰωάννης ἀνα έβαινεν εἰς τὸ ἱερὸν, οὐκέτι τὸ σύν, ἢ γοῦν τὸ μετά, τὴν ἑνὸς ποιεῖται δήλωσιν. Οὐ γὰρ συντέθειται Πέ τρος Ἰωάννῃ, ἀλλ᾽ οὐδὲ εἰς ἑνὸς ἀνθρώπου σύστασιν τελοῦσιν ἀμφότεροι. Τί τοίνυν σοφίζονται 7 τὴν ἀλήθειαν, διαιροῦντες ἀμαθῶς εἰς δύο Χριστοὺς τὸν ἕνα; Εἰ δὲ νομίζουσιν, ὅτι, συνεδρεύειν λέγοντες τῷ Πατρὶ τὸν Υἱὸν μετὰ τοῦ ἰδίου σώματος, δύο νοεῖσθαι δε δώκαμεν υἱοὺς, ἐρευνάτωσαν, εἰ μὴ ἕνα λέγοντες γιόν, μια συνεδρεύσει τετιμῆσθαί φαμεν, καὶ οὐ δυσὶ μάλλον· ὡς μίαν μὲν καὶ ἰδικὴν ἐκνενεμῆσθαι τῷ σώματι, ἑτέραν δὲ πάλιν καὶ ἰδικὴν τῷ λόγῳ. Αλλ' οὐκ ἂν ἔχοιεν ἐπιδεῖξαι τοῦτο· πῶς γὰρ, ἢ πόθεν; Ένα γὰρ ὄντα Υἱὸν μετὰ τῆς ἰδίας σαρκὸς τὸν Υἱὸν Θεόν τε ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπον τὸν αὐτὸν, μια συνεδρεύσει τῇ πρὸς τὸν Πατέρα διαπρέπειν διαβεβαιούμεθα· τό γε μὴν συμπροσκυνεῖσθαι λέγειν ἄνθρωπον θεῷ, καὶ συγχρηματίζειν Θεόν, δύο που πάντως ὁμολογεῖν ἐστι τοὺς προσκυνουμένους, ἢ καὶ κ ἀλλήλοις συγχρη ματίζοντας. Ευήθης δὲ λίαν, καὶ τῶν εἰς ὀρθότητα καὶ ἀλήθειαν ἐννοιῶν ἀλλότριος παντελῶς ὁ τοιόσδε λόγος. Γέγονε τοίνυν ἀναθεματισμὸς κατὰ τῶν ὅλο τρόπως διοριζόντων τὸν Ἐμμανουήλ εἰς ἄνθρωπον. ἰδικῶς, καὶ Θεὸν Λόγον ἰδικῶς· ἕνα γὰρ ἡμῖν αὐτὸν ὁ τῶν θεηγόρων ἐκήρυξε λόγος, καὶ τῶν ἱερῶν Γραμ μάτων ἡ ἀκιβδήλευτος γνῶσις. ΑΝΑΘΕΜΑΤΙΣΜΟΣ Θ'. Εἰ τίς φησι τὸν ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν δου ξάζεσθαι ο παρὰ τοῦ Πνεύματος, ὡς ἀλλοτρία δια νάμει τῇ ἰδίᾳ αὐτοῦ 5 χρώμενον, καὶ παρ' αὐτοῦ λαβόντα τὸ ἐνεργεῖν δύνασθαι κατὰ πνευμάτων ἀκαθάρ των, καὶ τὸ πληροῦν εἰς ἀνθρώπους τὰς θεοσημείας· καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον ἴδιον αὐτοῦ τὸ Πνεῦμά φησι, δι' οὗ καὶ ἐνήργησε τὰς θεοσημείας· ἀνάθεμα ἔστω. Αντίέρησις τῶν Ανατολικών. Αὖθις καλὸν τὰ πάλαι αὐτῷ εἰρημένα εἰς μέσον ἀγαγεῖν, καὶ ἴσως ἐπιλελησμένον τοῦ • αὐτοῦ ὑπομνῆσαι αὐτόν· οὐ γὰρ μόνον τὸν Κύριον τὰ σημεῖα ἐν Πνεύματι ποιεῖν ἀπεφήνατο, ἀλλὰ δὴ καὶ αὐτὸν τὸν τεθνῶτα 4 ζωοποιηθῆναι Πνεύματι, ἐν οἷς φησιν ἐν τῷ πρώτῳ τόμῳ Εἰ τοίνυν οὐ πέπονθε τὸ τεθνάκαι σαρκικῶς κατὰ τὰς Γραφάς, οὐδὲ ἐζωοποιήθη Πνεύματι. Σκοπεῖν δὲ δεῖ τὴν ἑαυτοῦ πρὸς ἑαυτὸν ἐναντιότητα, ἐν μὲν τοῖς ἀναθεματισμοῖς αὐτοῦ ἀπὸ αγορεύσαντος τὸν Κύριον ἐν Πνεύματι θεοῦ δαίμονας ἐκβάλλειν, καὶ τὰ ἄλλα σημεία ποιεῖν, καὶ τὴν ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις κειμένην ἔγγραφον τοῦ Κυρίου φω181 ANATHEMATISMUS IX. Si quis unum Dominum Jesum Christum a Spiritu clarificatum dixerit, propria virtute ipsius tanquam aliena utentem; ac vim et efficaciam ab eodem accepisse, quia contra immundos spiritus operaretur, et divina inter honines miracula patraret, ac non potius ipsum Spiritum, per quem divina signa edidit, illius proprium esse confessus fuerit; anathema sit. Orientalium oppositio. Iterum operæ pretium fuerit ea, quæ olim ab illo dicta sunt, in medium adducere, et suorum dictorum fortassis oblitum admonere. Non enim solum Dominum signa in Spiritu fecisse pronuntiavit; sed etiam ipsum mortuum vivificatum esse Spiritu dixit primo tomo, his verbis: Igitur si non pertulit inori carnaliter secundum Scripturas, non item vivißcatus est Spiritu. Hic videre licet, quantum secuni ipse pugnel, cum in anathematismis negarit, Dominum in Spiritu dæmones ejicere, et alia signa facere, et scriptam in Evangeliis vocem Domini exploserit, dicentis: ‹ Si autem in Spiritu Dei ego Variæ lectiones ex codice Seguieriano. · ἶσ. παρά του. Η σοφίζετε. 2 προσκ, και ὰ αὐτὸν τεθνεῶτα. ε ίσ. των. • δεδοξάσθαι. b δι' αὐτοῦ.

" S. CYRILL ALEXANDRINI ARCHIEP. ejicio demonia ".» At nos Dominum nostrum νὴν ἀθετοῦντος, εἰπόντος· «Εἰ δὲ ἐν Πνεύματι Θεοῦ Jesum Christum et sua virtute et Spiritus operatione perfecisse signa confitemur. Non enim quasi careat propria virtute, uti dicimus virtute Spiri• lus sancti. Non autem Spiritum sanctum simul adesse dicere, eorum est arbitror, qui Scripturas sanctas negant. Nam quamvis alicubi Scriptura dicat, Patrem perficere opera miraculorum, dum dicit: ‹ Pater qui manet in me, ipse facit opera quæ ego facio ";, Filius tamen est qui facit omnia opera Patris: et licet opera Filii Spiritus dicatur facere, dum dicit: «Si autem ego in Spiritu Dei ejicio denonia ';» Dominus tamen est qui facit in Spiritu. Non enim alienatus est Filius a Patre, vel Spiritu; neque separata et seorsim disjuncta sunt Trinitatis opera: sed propria Trinitatis est uniuscujusque subsistentiæ, quæ in Scriptura dicitur operatio: 182 ut Scriptura dicit aliquando omnein creaturam Filii opus, dicens: «Verbo Domini cœli firmati sunt;» aliquando autem Spiritus, duni infert: ‹ Et Spiritu oris ejus omnis virtus eorum³. › Sed non quasi Pater non possit omnia facere, operatur etiam Filius: et Spiritus quoque assumitur ad creandum, non quasi infirmus sit Filius (vere enim dictum est, quod per ipsum facta sunt omnia * ), sed ut Trinitatis eadem substantia, idem honor, et eadem virtus commendetur, dicit eadem interdum a Patre, interduma Filio, interdum a Spiritu sancto esse facta. Sic enim et ab una substantia divina pendere omnia intelligimus. Nam ut Verbum cssentiale et subsistens ipse Unigenitus absque passione ex eo genitus est; et Spiritus sanctus ex ipso procedens, in propria subsistentia exsistit; ita ut in tribus subsistentiis una substantia notetur, et nulla ipsarum in ratione substantiæ aliena consideretur; solis autem proprietatibus denotantibus, sive distinguentibus inter ipsas intelligantur. Quomodo igitur erit propria operatio, quorum una est essentia, et potentia, et voluntas? Nam quibus hæc sunt communia, eorum una prorsus est operatio. ζουσα ενέργεια, ὧν μία καὶ ἡ οὐσία, καὶ ἡδύναμις, ενέργεια. Cyrilli defensio. Numquid mihi testium voce opus erit ad commonstrandum, adversarios vana loqui velle, et adversum nos temere blasphemiis uti? Verum hoc solus illorum sermo, ut opinor, indicabit. Nam in proposito anathematismo affirmavimus manifeste, proprium esse Filii Spiritum sanctum; et quod per seipsum perfecerit divina signa. At illi, quamvis sæpe affirment, me oblitum esɛe meorum sermonum, in eam progrediuntur stupiditatem, imo ἐγὼ ἐκβάλλω τὰ δαιμόνια, ο 'Αλλ' ἡμεῖς τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν τὸν Χριστὸν, καὶ τῇ οἰκείᾳ δυνάμει, καὶ τῇ τοῦ Πνεύματος ἐνεργείᾳ ἐπιτελέσαι τὰ σημεῖα ὁμολογοῦμεν· οὐ γὰρ ὡς οὐκ ἔχοντα τὴν ἰδίαν δύναμιν, χρῆσθαι τῇ δυνάμει τοῦ ἁγίου, Πνεύματος· μὴ συνεῖναι δὲ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ἀρνουμένων ἐστὶν, ὡς οἶμαι, τὰς θείας Γραφάς. Καν γάρ που η θεία Γραφή λέγῃ, τὸν Πατέρα ἐπιτελεῖν τὰ ἔργα τῶν θαυ μάτων, δι' ὧν φησιν·. Ο Πατὴρ ὁ μένων ἐν ἐμοὶ, αὐτὸς ποιεῖ τὰ ἔργα, ἃ ἐγὼ ποιῶ·, ὁ Υἱός ἐστιν ὁ ποιῶν πάντα τὰ ἔργα τοῦ Πατρός· κἂν τὰ τοῦ Υἱοῦ τὸ Πνεῦμα λέγῃ ποιεῖν, δι' ὧν φησιν·. Εἰ δὲ ἐγὼ ἐν Πνεύματι Θεοῦ ἐκβάλλω τὰ δαιμόνια·, ὁ Κύριός ἐστιν ὁ ποιῶν ἐν Πνεύματι. Οὐδὲ γὰρ ἡλλοτρίωται ὁ Υἱὸς τοῦ Πατρὸς, ἢ τοῦ Πνεύματος· οὐδὲ κεχωρι σμέναι καὶ ἰδιάζουσαί που αἱ τῆς Τριάδος ενέργεια:, ἀλλ' οἰκεία τῆς Τριάδος ἡ ἑκάστης ὑποστάσεως ἐν τῇ Γραφῇ λεγομένη ενέργεια· ὥσπερ • καὶ πᾶσαν τὴν κτίσιν ποτὲ μὲν λέγει ἡ Γραφὴ τοῦ Υἱοῦ ἔργον, λέγουσα· «Τῷ λόγῳ Κυρίου οἱ οὐρανοὶ ἑστερεώθησαν·, ποτὲ δὲ τοῦ Πνεύματος, δι' ὧν ἐπάγει· «Καὶ τῷ Πνεύματι τοῦ στόματος αὐτοῦ πᾶσα ἡ δύναμις αὐτῶν.» Αλλ' οὐχ ὡς ἀδυνατοῦντος τοῦ Πατρὸς τὰ πάντα ποιῆσαι, δημιουργεῖ καὶ ὁ Υἱός· οὐδ᾽ αὖ πά λιν, ὡς ἀσθενοῦντος τοῦ Υἱοῦ εἰς τὴν δημιουργίαν, συμπαραλαμβάνεται τὸ Πνεῦμα (ἀληθὲς γὰρ τό, • Πάντα δι' αὐτοῦ ἐγένετο»)· ἀλλ᾿ ἵνα τὸ τῆς Τριάδος ὁμοούσιον, καὶ ὁμότιμον, καὶ ὁμοδύναμον ἡμῖν παρα - στήσῃ, λέγει τὰ αὐτὰ ποτὲ μὲν ὑπὸ τοῦ Πατρὸς, ποτὲ δὲ ὑπὸ τοῦ Υἱοῦ, ποτὲ δὲ ὑπὸ τοῦ ἁγίου Πνεύματος γεγενῆσθαι. Οὕτω γὰρ καὶ μιᾶς τινος οὐσίας θείας ήρ τῆσθαι πάντα νοοῦμεν. Ὡς γὰρ ἐνούσιος 1 καὶ ἐνυπόστατος ὁ Μονογενὴς ἐξ αὐτοῦ ἀπαθῶς ἐγεννήθη, καὶ τὸ Πνεῦμα δὲ καὶ αὐτὸ ἐξ αὐτοῦ ἡ ἐκπορευόμε νον, ἐν ἰδίᾳ ὑποστάσει τυγχάνει· ὥστε μίαν ἡ οὐσίαν ἐν τρισὶν ὑποστάσεσι χαρακτηρίζεσθαι, καὶ μηδ ετέραν αὐτῶν τῷ τῆς οὐσίας λόγῳ ηλλοτριωμένην θεωρεῖσθαι, μόναις δὲ ἰδιότησι χαρακτηριστικαῖς, εἶτ' οὖν διοριστικαῖς, ἀλλήλων νοεῖσθαι. Πῶς οὖν ἰδιά καὶ ἡ βούλησις; ὧν γὰρ ταῦτα κοινά, μία πάντω; Απολογία Κυρίλλου. "Αρά μοι μαρτύρων δεήσει φωνῆς πρὸς τὸ ἀποφῆναι τοὺς δι' ἐναντίας εἰχαιολόγους ἐθέλοντας 1, καὶ ταῖς καθ᾿ ἡμῶν δυσφημίαις ἀπερισκέπτως χρω μένους; 'Αλλ', οἶμαι, τουτὶ καὶ μόνος ὁ παρ' αὐτῶν διαδείξει κ λόγος. Ἐν μὲν γὰρ τῷ προκειμένῳ ἀνα θεματισμῷ διισχυρισάμεθα σαφῶς ἴδιον εἶναι τοῦ Υἱοῦ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, καὶ μὴν, ὅτι δι' αὐτοῦ τετέλεκε τὰς θεοσημείας. Οἱ δὲ, καίτοι πολλάκις 1 ἐπιλή. σμονά με τῶν ἐμαυτοῦ τ λόγων γενέσθαι διισχυριζό * Matth. x1, 28. * Joan. χιν, 10. ' Matth. xu, 28. • Psal. xxxII, 6. • Joan. 1, 3. Variæ lectiones ex codice Seguieriano. • ώς που. 1 πλειστάκις 1 ὡς γὰρ Λόγος, 6 αὐτῆς. Ὁ αὐτῆς. 1 ὡς τὴν μίαν. ἡ εἰκαιολογεῖν ἐθέλοντας. Η διδάξει. τη ἑαυτοῦ.

APOLOGETICUS PRO XII CAPITIBUS CONTRA ORIENTALES. μενοι, προήκουσιν εἰς τοῦτο νωθείας αὐτοί, [καὶ] μὴν vero dementiam, ut putent me dicere, quod Jesus καὶ ἀβελτηρίας, ὡς οἴεσθαί με λέγειν οὐ διὰ τοῦ Πνεύ ματος ἐκβάλλειν τὸν Ἰησοῦν τὰ δαιμόνια. Αρ' οὐκ ἐναργής συκοφαντία τοῦτό γε; Εἰ μὴ γὰρ οὐκ ἀξιοῦσιν ὁμολογεῖν θεοσημείας εἶναι τρόπον τὸ ἐκε βάλλεσθαι τὰ δαιμόνια, λεγόντων & βούλονται, ποιεί τωσαν κατ' ἐμοῦ ὁ τὸ χρῆμα γραφὴν, ἐγκαλείτωσαν ὅτι μὴ τοῦτο ἔφην ἐναργώς, σιωπήσας τὰς θεοσημείας. Εἰ δὲ ὁμοῦ τοῖς ἄλλοις καὶ τὸ ἐκβάλλεσθαι τὰ δαιμόνια, τρόπος ἂν εἴη, καὶ οὐκ ἀθαύμαστος, τῆς θεοσημείας, τί δήποτε μεθέντες ὡς ἀκερδὲς τὸ ἐλέσθαι μᾶλλον εὐστομεῖν, καὶ τὸ χρῆναι λαλεῖν τὴν ἀλήθειαν ὡς ἕωλον παραιτούμενοι, τὸ τῆς Ρ καθ' ἡμῶν ἀθυροστομίας τετιμήκασι χρῆμα 4, καὶ οὐκ ἐν μικρῷ πεποίηνται λόγῳ τὸ οὕτω κατεψεγμένον παρά σε Θεῷ καὶ ἀνθρώποις; Επιλελῆσθαι δέ μοι δοκοῦσι λέγοντος τοῦ Χριστοῦ·. Πῶς ἐρεῖς τῷ ἀδελφῷ σου Αδελφέ, ἄφες ἐκβάλω r τὸ κάρφος ἐκ τοῦ ὀφθαλμοῦ σου, καὶ ἰδοὺ ἡ δοκὸς ἐν τῷ σῷ ὀφθαλμῷ; Υποκριτά, ἔκβαλε πρῶτον τὴν δοκὸν ἐκ τοῦ ὀφθαλμοῦ σου, καὶ τότε ἐμβλέψεις • ἐκβαλεῖν τὸ κάρφος ἐκ τοῦ ὀφθαλ μοῦ τοῦ ἀδελφοῦ σου.» Ὅτι μὲν γὰρ ὁμοούσιος τέ ἐστιν ἡ ἁγία Τριάς, ισοσθενής τε, καὶ ἰσουργός, οὐ διά γε τοῦ παρ' ὑμῶν ἐγνώκαμεν λόγου· πεπληροφορήμεθα δὲ μᾶλλον ἐκ τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς. Οτι δὲ κατ' οὐδένα τρόπον τοῖς τῆς ὀρθῆς πίστεως διαλυμανείται λόγοις, ὀνίνησι δὲ μᾶλλον ὁ προκείμενος ἀναθεματισμός, ἀταλαίπωρον ἰδεῖν. Τοὺς γάρ τοι διαιροῦντας τὸν ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Χριστόν, μερί ζοντάς τε αὐτὸν, ὡς ἤδη πλειστάκις ειρήκαμεν, εἰς ἄνθρωπον, ἰδικῶς, καὶ εἰς Θεὸν Λόγον ἰδικῶς, ὡς δύο " νοεῖσθαι πρόσωπά τε καὶ ὑποστάσεις διισχυρι ζομένας ἀπ' ἀλλήλων, τοῦτο δρᾷν οὐκ ἐξ· οὔτε μὴν ἐφίησι λέγειν ὡς ἕνα κοινὸν ἄνθρωπον ἐνηργῆσθαι παρὰ τοῦ Πνεύματος τὸν Ἰησοῦν, πρός γε τὸ δύνασθαι κατορθοῦν τὰς θεοσημείας· ἐπεὶ κατ' οὐδένα εξοίσει τρόπον τῶν ἁγίων ἀποστόλων, ἢ γοῦν προφη τῶν, οἱ διὰ τῆς ἄνωθεν ἡμερότητος τῶν θείων χαρισμάτων ἀναπιμπλάμενοι φαῖεν ἂν εἰκότως· «Χάριτι Θεοῦ ἐσμεν ὅ ἐσμεν.» ᾿Αλλὰ τοῖς μὲν ἁγίοις ἀνδράτιν, οἷς ἡ τῶν παρὰ Θεοῦ χαρισμάτων ἐμπρέπει διανομή, ἁρμόσειεν ἂν εἰκότως * ή τοιάδε φωνή, Χριστῷ δὲ οὐκέτι. Ιδιον γὰρ αὐτῷ ν τὸ Πνεῦμά ἐστι τὸ ἅγιον, καθάπερ ἀμέλει καὶ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός· ἐνεργεῖ δὲ ὥσπερ ὁ Πατὴρ διὰ τοῦ Πνεύματος, οὕτω καὶ αὐτός. Καὶ γοῦν, καίτοι λέγων Ἰουδαίοις· «Πολλά καλὰ ἔδειξα ὑμῖν ἔργα παρὰ τοῦ Πατρός μου· καὶ, • Απ᾿ ἐμαυτοῦ οὐ λαλῶ· ὁ δὲ Πατὴρ ὁ ἐν ἐμοὶ μέσ νων, ποιεῖ τὰ ἔργα αὐτός· › ἔφη δέ που πάλιν ο Εἰ δὲ ἐγὼ ἐν Πνεύματι Θεοῦ ἐκβάλλω τὰ δαιμόνια·, τὴν διὰ τοῦ Πνεύματος ενέργειαν ἀνατιθεὶς ἑαυτῷ τε καὶ τῷ Πατρὶ διὰ τὴν ταυτότητα τῆς οὐσίας. Κα! πολὺς ἂν γένοιτο καὶ μακρὸς ὁ περὶ τούτων λόγος· • Malth. vi, 4, 5. * 1 Cor.xy, 10. • Joan. X, dæmonia non ejecerit per Spiritum. Annon est manifesta calumnia hæc? Nam si refugiunt confiteri, divinorum signorum genus esse ejici dæmonia, dicant quæ volunt, id mihi pro crimine ascribant, accusent quod hoc non manifeste dixerin, divinaque signa silentio præterierim. Si autem inter catera ejicere damonia 183 genus est divinorum signorum admiratione dignum, cur linguæ temperare tanquam rem inutilem contemnentes, et loqui veritatem tanquain rem putidam refugientex, dicendi intemperantia adversuni nos uti maluerunt, et rem tantopere apud Deuin et homines vituperatam nihil interesse putaverunt? Sed videntur mihi esse obliti Christi dicentis: «Quomodo dices fratri tuo: Frater, sine ejiciam festucam de oculo tuy, et ecco trabs est in oculo tuo? Hypocrita, ejice primum trabein de oculo tuo, et tunc videbis ejicere festucam de oculo fratris tui *.» Nam quod saneta Trinitas ejusdem sit substantiæ, ejusdem roboris et operationis, non per vestrum didicinius sermonem, sed sumus edocti potius ex sacra Scriptura. Quod autem propositus anathematismus nullo modo rectæ fidei sermonibus obsit, sed prosit potius, sine labore videre licet. Nam eos qui dividunt unvin Dominum Jesum Christum, et dividunt ipsum, ut jam sæpissine diximus, in hominem seorsim, et in Deum Verbum seorsim, ita ut duæ intelligantur personæ et subsistentie inter se disjunctæ, hoc facere non sinit: neque permittit dicere, quod laliquam unus communis homo Jesus divina vi agitante motus fuerit a Spiritu sancto, ut possit scilicet divina signa perficere; alioqui nullo modo differet a sanctis apostolis vel prophetis, qui per divinam benignitatem divinis impleti donis, merito dicere possunt: c Gratia Dei sumus, quod sumus.. Sed sanctis quidem viris, in quibus domorum sancti Spiritus distributio præcellit, bene congruit hæc vox, Christo aulemn non item. Proprius enim est ejus Spiritus sanctus, quemadmodum scilicet est Dei Patris operatur autem sicut Pater per Spiritum, ita et ipse. Itaque quamvis diceret Judæis Multa bona opera ostendi vobis a Patre meo ";» el: c meipso non loquor: Pater aulem in mic manens, ipse facit opera ';» rursus tamen alicubi dicebat «Si autem ego in Spiritu Dei ejicio demonia ";» operationen per Spiritum referens in se et Patrem, propter identitatem substantiæ. Et multus quidem ac prolixus esset de his rebus sermo: 184 sed illum dilatare volentibus convenienti tempore, ut puto, opus esset. Itaque non quasi aliena virtute per Spiritum motum dicimus Enumanuelem, sed illa potius divino more 7 Joan. xiv, 10. * Matth. x11, 28. Variæ lectiones ex codice Seguieriano. ” εἰ μὲν γάρ. ο ποιείσθωσαν δὲ κατ' ἐμοῦ. Ρ τῷ τῆς. 9 χρήματι.· ἐκβαλω. ὑμνουσία τέ ἐστιν. - εἰς ένα. ν διεσχοινισμένας ἀλλήλων.· εἰκότως. Η αὐτοῦ. περιβλέψεις. οὖν · αὐτοῦ.

usum, et propriam habuisse consubstantialis Spi- δῶ, οἶμαι 4, καιροῦ τοῦ καθήκοντος τοῖς ἐθέλουσι κατευρύνειν αὐτόν. Οὐκοῦν οὐχ ὡς ἀλλοτρία δυνάμει τῇ διὰ Πνεύματος ενηργῆσθαί φαμεν τὸν Ἐμμα νουήλ, ἀποκεχρῆσθαι δὲ μᾶλλον αὐτῇ θεϊκῶς, καὶ ἰδίαν ἔχειν τὴν τοῦ ὁμοουσίου Πνεύματος δύναμιν. Οἱ μὲν γὰρ μακάριοι μαθηταὶ τὰ σημεῖα ποιοῦντες ἔλεγον· «"Ανδρες, τί ἡμῖν προσέχετε, ὡς ἰδίᾳ δυ νάμει ἡ εὐσεβείᾳ πεποιηκόσι τοῦ περιπατεῖν τὸν τῇ Ωραίᾳ πύλῃ προϊζήσαντα ο χωλόν; Ιδιον δὲ Χριστοῦ τὸ Πνεῦμα αὐτοῦ.» Τοῖς γε μὴν κατασκοπεῖν d ἐθέλουσι τὰ παρ' ἡμῶν, ἐκεῖνό φαμεν· Εἰ μὲν γὰρ οὐκ ἀπᾴδει ταῖς αὐτῶν διανοίαις τὸ μερίζεσθαι τὸ ο ἀμέριστον, καὶ ὡς κοινὸν ἄνθρωπον ενηργῆσθαι λέ γειν διὰ τοῦ Πνεύματος τὸν Ἰησοῦν, πολὺς τῶν οὕτω διακειμένων ὁ λόγος. Εἰ δὲ Χριστὸν ἕνα καὶ rilus virtutem. Nam beati quidem discipuli signa facientes dicebant: «Viri, quid nobis attenditis, quasi propria virtute aut pietate fecerimus anibulare Speciosa portæ assidentem claudum? Proprius autem Christi est Spiritus ejus'.. lllis aulem qui nostra cavillantur, hoc dicimus: Si quidemn non displicet illorum mentibus dividi indivisibilem, et dicere, sicut communem hominem operandi impulsum Jesum accepisse per Spiritum: non magnopere curandum erit de iis qui sic affecti sunt. Sin Christum unum et Filium et Dominum esse confitentur, eumdenique esse simul Deum et hominem; credant nobiscum, quod non accipit operandi facultatem quasi a meliore quadam et aliena ab illo virtute; ipse autem potius operatur divina Υἱὸν, καὶ Κύριον ὁμολογούντων & ὑπάρχειν, τὸν αὐτὸν signa quasi per proprium Spiritum, in quo et omnis rerum factarum virtus ". Nam sic desinent frustra uos irridere, et invidia dentibus in nos infremere. τος, ἐνεργείᾳ δὲ ἡ μᾶλλον αὐτὸν τῆς ὁ θεοσημείας, ὡς δι᾿ ἰδίου Πνεύματος, ἐν ᾧ καὶ πᾶσα τῶν γεννητῶν κ ἡ δύναμις. Πεπαύσονται γὰρ οὕτω διαλοιδορούμενοι μάτην, καὶ τοὺς τῆς βασκανίας οδόντας ἡμῖν ἐπιστηρίζοντες 1. ANATHEMATISMUS X. Confessionis nostræ pontificem et apostolum factum esse Christum, Scriptura divina docet " obtulisse quoque semetipsum pro nobis Deo et Patri in odorem suavitatis ". Si quis ergo dixerit pontificem et apostolum nostrum non esse ipsum Dei Verbum, posteaquam caro el homo nobis similis factum est; sed hominem illum, qui ex muliere natus est, quasi alterum quempiain ab ipso diversum: aut si quis illum pro seipso quoque, et mon potius pro nobis solis sacrifcium obtulisse dixerit (neque enim oblatione egebat, qui peccatum non novit): anathema sit. Orientalium objectio. ὄντα Θεόν τε ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπον, πιστευέτωσαν μεθ᾿ ἡμῶν, ὡς οὐκ ἐνεργείᾳ ὁ μᾶλλον ὡς κρείττονι παρ' αὐτὸν καὶ ἀλλοτρία δυνάμει τῇ διὰ τοῦ Πνεύμα ΑΝΑΘΕΜΑΤΙΣΜΟΣ Ι. Αρχιερέα καὶ ἀπόστολον τῆς ὁμολογίας ἡμῶν γε γενῆσθαι Χριστὸν ἡ θεία λέγει Γραφή, προσκεκομι κέναι δὲ ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν εἰς ὀσμὴν εὐωδίας τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. Εἴ τις τοίνυν ἀρχιερέα καὶ ἀπόστο λον ἡμῶν γεγενῆσθαί φησιν οὐκ αὐτὸν τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρός Λόγον, ὅτε το γέγονε σὰρξ, καὶ καθ᾿ ἡμᾶς ἄνθρωπος, ἀλλ' ὡς ἕτερον παρ' αὐτὸν, ἰδικῶς ἄνθρω πον ἐκ γυναικός· ἢ εἴ τις λέγει ὑπὲρ = εαυτού προσενεγκεῖν αὐτὸν τὴν προσφοράν, καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον ὑπὲρ μόνων ἡμῶν (οὐ γὰρ ἂν ἐδεήθη προσφορᾶς ὁ μὴ εἰδὼς ἁμαρτίαν) ἀνάθεμα έστω. Αντίῤῥησις τῶν Ανατολικῶν. ' Εἰ ἀρχιερεὺς ὁ Θεὸς Λόγος, τίνι Θεῷ αὐτοῦ ποίῳ τὰ τῆς θεραπείας προσφέρει; Αλλ' επελάθετο τοῦ μακαρίου Παύλου εἰπόντος· Οὐ γὰρ ἔχομεν άρχιερέα μὴ δυνάμενον συμπαθῆσαι ταῖς ἀσθενείαις ἡμῶν, πεπειραμένον δὲ κατὰ πάντα καθ' ομοιότητα χωρὶς ἁμαρτίας.» Τίς οὖν ἐστιν ὁ πεπειραμένος; ὁ Si Deus Verbum est summus sacerdos, cui Deo suo, vel quali ministerium suum offert? Sed oblitus est beati Pauli dicentis: «Non enim habemus pontificem, qui non possit compati infrinitatibus 185 nostris, sed tentatum per omnia secundum similitudinem absque peccato ¹. › Quis igitur est leplatus ille? num Deus Verbum, ab humana natura Θεός Λόγος, ἢ ἡ ἀνθρωπεία φύσις τὸ τοῦ Δαυΐδ semen David? Et iterum: ‹ Nemo sibi assumit honorem, sed vocatus a Deo, sicut et Aaron: ita et Christus non seipsum glorificavit, ut fieret pontifex ".» Quis igitur ille, qui comparatur secun dum sacerdotii dignitatem ipsi Aaron, et non a seipso honorem assumenti, sed vocato a Deo, et ad dignitatem sacerdotis ascendenti? num divina 12σπέρμα; Καὶ πάλιν·. Οὐχ ἑαυτῷ τις λαμβάνει τὴν τιμήν, ἀλλὰ ἡ καλούμενος ὑπὸ Θεοῦ, καθώσπερ 'Ααρών 9· οὕτω καὶ ὁ Χριστὸς οὐχ ἑαυτὸν ἐδόξασε γενέσθαι ἀρχιερέα.» Τίς οὖν ὁ τῷ 'Ααρών κατὰ τὸ τῆς ἱερωσύνης ἀξίωμα, καὶ τῷ μὴ ἀφ᾽ αὐτοῦ " λαμβάνοντι • τὴν τιμήν, ἀλλὰ καλουμένῳ ' ὑπὸ τοῦ Θεοῦ, καὶ εἰς τὴν ἀξίαν τῆς ἱερωσύνης ἀναβαίνοντι συγκριt • Act. 111, 12,13. 10 Psal. xxxii, 6. * Hebr. ш, 1. "Ephes. v, 2. 13 Hebr. IV, 15. "Hebr. v, 4, 5. • δεῖ δὲ, οἶμαι. δ κατευθύνειν. Variæ lectiones ex codice Seguieriano. ο προσιζήσαντα, ἢ ιζήσαντα. d κατασκώπτειν. • τόν. ού πολύς. • ὁμολογοῦσιν. ὁ ἐνεργεῖται.· ἐνεργεῖ δέ. ἡ αὐτὸς τὰς, ἢ, αὐτοῦ τάς. * γενητών.· ἐπιτρίζοντες. - ότι. η καὶ ὑπέρ. ὁ ἐπελάβετο. Ο μενος. ' ἀλλ' ὁ. 7 καὶ Ααρών.· οὐκ ἀφ' ἑαυτοῦ. λαμβάνων. Η καλού-

APOLOGETICUS PRO XH CAPITIBUS CONTRA ORIENTALES. νόμενος; Η θεία φύσις, ἡ τῷ Πατρὶ συναΐδιος, ἡ tura, quæ est Patri coæterna, cui omnia Patris b sunt propria? et in quam dignitatem se majorem ascendit? Dicemusne sacerdotium divina natura dignius, ad quod non a seipso, sed per illud a Deo vocatus ascendit, et per illud est glorificatus, an vero natura ex semine David facta et prædestinata, cui etiam juravit Deus, secundum Psallem, daturum se sacerdotium in æternum? ‹ Juravit enimn, inquit, Dominus, et non ponitebit eum: Tu es sacerdos in æternum secundum ordinem Melchisedech.» Num deilas Unigeniti a Deo promissiones cum juramento accepit, suscepturam se sacerdotium in æternum, per quod sit glorificanda? Et quis nostrum feret talia dicentes vel cogitantes? Quis non contemnet nos Deum introducentes, πάντα τὰ τοῦ Πατρὸς ίδια ἔχουσα; εἰς ποῖον ἀξίωμα μεῖζον ἑαυτῆς ἀνέβαινε; Καὶ φήσομαι την Ιερω σύνην ἀξιωτέραν τῆς θείας φύσεως ὑπάρχειν, πρὸς ὧν οὐκ ἀφ' ἑαυτοῦ, ἀλλὰ καλούμενος ὑπὸ τοῦ Θεοῦ κατ' αὐτὴν ἀνέβαινε, καὶ δι' αὐτῆς ἐδοξάζετο; Η ἐκ σπέρματος Δαυΐδ ἡ γενομένη καὶ ὁρισθεῖσα, ᾗ καὶ ὡς ὤμοσεν = ὁ Θεὸς, κατὰ τὸν Ψαλμῳδὸν, δώσειν εἰς τὸν αἰῶνα τὸ τῆς ἱερωσύνης; ο @μοσε γάρ, φησί, Κύριος, καὶ οὐ μεταμεληθήσεται· Σὺ ἱερεὺς εἰς τὸν αἰῶνα κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ.» Η θεότης τοῦ Μονογενοῦς ἐνωμότους υποσχέσεις παρὰ τοῦ Θεοῦ ἐλάμβανε, λήψεσθαι τὴν ἱερωσύνην εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ παρ' αὐτῇ 8 δοξασθήσεσθαι; Καὶ τίς ἡμῶν ἀνάσχοι - ταῦτα λεγόντων, ἢ νοούντων, καὶ οὐκ εὐτελί. σει ὁ ἡμᾶς, Θεὸν εἰσάγοντας χειροτονούμενον άρ- qui pontifex ordinetur, et pacta cum juramento χιερέα, καὶ ἑνωμόσει υποσχέσεις - λαμβάνοντα, και λεῖσθαί τε εἰς τὸ τῆς ἱερωσύνης ἀξίωμα, καὶ οὐχ ἑαυτῷ λαμβάνοντα τὴν τιμήν, ἀλλ᾽ εἰς ταύτην και λούμενον, καὶ συγκρινόμενον τῷ πρώτῳ τὴν ἱερω σύνην λαβόντι; Καὶ πάλιν φησί, καθὼς καὶ ἐν ἑτέρῳ λέγει·. Σὺ ἱερεὺς εἰς τὸν αἰῶνα κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ.» Καὶ τίς πάλιν κατὰ τὴν ἱερωσύνην Μελχισεδέκ ἀπείκασται; "Αρα ὅσιον τὸν Θεὸν ὑπου λαμβάνειν, ἢ τὴν ἐξ ἡμῶν ληφθεῖσαν σάρκα, τὴν ἐνωθεῖσαν ἀχωρίστως ἅμα, καὶ ἀσυγχύτως συν ημμένην; Καὶ πάλιν φησίν·. ὺς ἐν ταῖς ἡμέραις τῆς σαρκὸς αὐτοῦ δεήσεις τε, καὶ ἱκετηρίας ὁ πρὸς τὸν δυνάμενον σώζειν αὐτὸν ἐκ θανάτου μετὰ κραυ γῆς ἰσχυρὰς καὶ δακρύων προσενέγκας, καὶ εἰσε ακουσθεὶς ἀπὸ τῆς εὐλαβείας.» 'Αρα ὁ Θεός Λόγος δεήσεις καὶ ἱκετηρίας, καὶ μετὰ κραυγῆς ἰσχυρᾶς πρός τινα δυνάμενον σώζειν αὐτὸν, προσφέρων, εἰσηκούσθη ἀπὸ τῆς εὐλαβείας, καὶ ἔμαθεν ἀφ' ὧν ἔπαθε τὴν ὑπακοήν; Εἰ τοίνυν ὁ Θεὸς λόγος ἀρχιε ρεύς, καὶ ἔμαθεν ἀφ᾽ ὧν ἔπαθεν αὐτὸς, καὶ ἐτελειώ θη. ᾿Αλλὰ μὴ ταρασσέσθω ὑμῶν ἡ διάνοια 1 περ. τοῦ παθόντος ἀκούσασα· «Καίπερ ὧν Υἱός.» Οὐ γὰρ δύο υιούς φαμεν, τόν τε παθόντα, καὶ τὸν ἀπαθῆ μείναντα· οὐ γὰρ κεχωρισμένως· καὶ ἰδιαζόντως τῆς θεότητος ὁ ἐκ δ σπέρματος Δαυΐδ Υἱὸς ὠνόμασται, ὡς οὐδὲ ἡ θεότης μετὰ τὴν ἕνωσιν ἄνευ τῆς φαινομένης σαρκὸς Υιός προσηγόρευται· τὸ γὰρ τῆς υἱός τητας μετὰ τὴν ἕνωσιν ἑκατέραις ταῖς φύσεσιν ἐν, οὐ κεχωρισμέναις ἀλλήλων. Οὐ γὰρ μετὰ τὴν ἕνωσιν χωρισμός επεγένετο μένει γὰρ αἰώνιος ή Ένωσις. ᾿Αλλὰ γὰρ καὶ ἐν τοῖς πάθεσι τῆς σαρκὸς ἡ θεότης ἀχώριστος, ἀπαθὴς μένουσα· καὶ τὰ θεοπρεπῆ διὰ τῆς σαρκὸς ἐπετελεῖτο· ὅθεν ἕνα καὶ τὴν αὐτὸν Υἱὸν ὁμολογοῦμεν, ἀσυγχύτων τῶν φύσεων μενουσῶν· οὐκ ἄλλον καὶ ἄλλον λέγοντες, μὴ γένοιτο, ἀλλ᾽ ἕνα καὶ τὸν αὐτήν. Αρχιερές οὖν καὶ ἀπόστολον ἡμῶν to ibid. 17 ibid. 8. 1* Hebr. iii, 4. Varia lectiones ex codice Segnieriano. παρ' αὐτῆς. ο Ικεσίας. 18 Psal. cix, 4. • Hebr. v, 7, accipiat, voceturque ad sacerdotium), et non sibi ipsi assumat honorem, sed ad illum vocetur, et comparetur primo qui sacerdotiuni accepit? Et iterum: ‹ Quemadmodum et in alio loco dicit: Tu es sacerdos in æternum secundum ordinem Melchisedech “.» Et quis rursus comparatus est ipsi Melchisedech secundum sacerdotium? num ipsum Deum Verbum existimare fas est, an carnem ex nobis assumptam, ipsi inseparabiliter et inconfuse unitam. Et iterum dicit: «Qui in diebus carnis suæ, preces et supplicationes ad eum, qui possit salvare illum a morte, cum clamore valido et lacrymis offerens, exauditus est pro sua reverentia ***. › Num. quid Dei Verbum supplicationes et preces, et cuin clamore valido ad aliquem, qui possit ipsum salvare offerens, exauditum est pro reverentia, et didicit ex his, qua passum est, obedientiam? Si igitur Deus Verbum est pontifex, etiam didicit ex his, qua passus est ipse, et consummatus est. 186 Verum ne turbetur mens vestra, audiens de eo qui passus est: < Ει quidem cuin esset Filius '.. Non enim duos filios ponimus, eum qui passus est, et qui mansit impassibilis: neque enim a deitale seosim sequestratus is, qui est ex semine David, Filius nominatus est; ut neque deitas post unitionem, sine carne visibili Filius appellata est: nam filiatio post unitionem utrique naturæ una est, cum a se mutuo non sint separatæ. Non eniin post unitionem separatio facta est: manet enim perpetua unitio. Quin et in passionibus carnis deitas erat inseparabilis, manens impassibilis; et que Deum decent, per carnem perficiebantur: unde unum et eumdemi Filium confitemur, naturis inconfusis manentibus; non alium et alium dicentes, absit! sed ununi el cumdem. Itaque pontificem et apostolum nostrum Jesum Christum secundum divinas Scripturas • φήσομεν. ν αὐτόν. ᾗ καὶ ὤμοσεν. ν [. deest ἀξίωμα. τελίσει, ἢ, οὐ κατευτελίσῃ. " ένωμότους συνθήκες. ὁ ἱκεσίας. Η τὸ ἐκ. PATROL. GR. LXXVI. ἀνάσχοιτο. δ ού κατευ Η καρδία. 6 κεχωρισμένος.

factum esse nullus non conftebitur; non tamen γεγεννῆσθαι τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν κατὰ separatum seorsim hominem ex muliere a Dei Patris Verbo, ita ut quod ex semine David unitum est inconfuse, ineffabiliter et inseparabiliter Verbo ex Patre genito, sit pontifex tentatus per omnia absque peccato ", et edoctus ex his, quæ passus est, obedientiam; qui obtulerit Deo et Patri non pro seipso, sed pro solis nobis suam carnem. Non enim imperite dicemus Deum Verbum pontificem, et obtulisse seipsum Deo et Patri: nam Unigeniti deitatis ipse Pater non est Deus, sed Pater. Cyrilli defensio. Iterum adversariis opportune dicemus: ‹ Usquequo claudicatis ambobus poplitibus vestris 30? Oportet enim vos habere sanam et integram að cognoscenda recte fidei dogmata mentem, non duplicitate animi claudicantem, et valde imbecillemn, et recte incedere non valentem: «Nain duplex animo inconstans est in omnibus viis suis, et non accipiet aliquid a Domino ". Idque dico valde admirans, adversarios tam impudenter ac temere proposituin etiamnum anathematismum perstringere velle. Nec absurdum, quod nolunt Dei Patris esse τὰς θείας Γραφὰς οὐδεὶς ἂν οὐχ ὁμολογήσειεν· οὐ κεχωρισμένον μέντοι ἰδικῶς ἄνθρωπον ἐκ γυναικός τοῦ Θεοῦ Πατρὸς Λόγου, ὡς εἶναι τὸ ἐκ σπέρματος Δαυΐδ ἡνωμένον ἀσυγχύτως, ἀφράστως, καὶ ἀχωρί στως τῷ ἐκ Πατρὸς Λόγῳ, ἀρχιερέα πεπειραμένον κατὰ πάντα χωρὶς ἁμαρτίας, καὶ μαθόντα ἀφ᾽ ὧν ἔπαθε τὴν ὑπακοὴν, προσκεκομικότα δὲ τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ οὐχ ὑπὲρ ἑαυτοῦ, ἀλλ' ὑπὲρ ἡμῶν μόνων τὴν ἰδίαν 1 σάρκα. Οὐ γὰρ ἀμαθῶς φήσομεν τὸν Θεὸν Λόγον ἀρχιερέα, καὶ προσκεκομικέναι ἑαυτὸν τῷ Θεῷ καὶ Πατρί· οὐ γὰρ τῆς τοῦ Μονογενούς θεότητος Θεὸς ὁ Πατήρ, ἀλλὰ Πατήρ. Απολογία Κυρίλλου. καὶ Ἐπὶ καίρου δὴ πάλιν εἰρήσεται πρὸς ἡμῶν τοῖς δι' ἐναντίας· ι Εως πότε χωλανεῖτε ἐπ' ἀμφοτέραις ταῖς ἰγνύαις ὑμῶν;» Χρὴ γὰρ ὑμᾶς ὑγιῆ ἀρτίως ἔχοντα πρὸς εἴδησιν ἀκριβῆ τῆς εὐθείας τῶν δογμάτων ἔχειν τὸν νοῦν, οὐ ταῖς διψυχίαις χωλεύοντα, καὶ πολὺ νοσοῦντα τὸ ἄναλκι, καὶ ὀρθὰ βαίνειν οὐκ ἀνεχόμενον· «Ακατάστατος γὰρ ὁ δίψυχος ἐν πάσαις ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ, καὶ οὐκ ἄν τι λάβοι παρὰ τοῦ Κυρίου.» Καὶ ταῦτά φημι, τεθαυμακὡς ἄγαν τοὺς κ δι' ἐναντίας ἀναίδην 1 οὕτω καὶ προαλῶς Verbum a nobis nominari 187 apostolumn et pon- επιπλήττειν ἐθέλοντας τῷ προκειμένῳ καὶ νῦν ἀναtificem confessionis nostræ, quando factum est θεματισμῷ. Καὶ τὸ ἀπεικὸς οὐδὲν, εἰ μὴ βούλοιντο τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον ὀνομάζεσθαι πρὸς ἡμῶν homo. Nam qui prorsus attentant nativitatem ejus ἀπόστολον καὶ ἀρχιερέα τῆς ὁμολογίας ἡμῶν, ὅτε ο secundum carnem calumniari, et quasi non veram rejicere audent, nec ferentes sanctam Virginem γέγονεν ἄνθρωπος. Οἱ γὰρ ὅλως τὴν κατὰ σάρκα dici Dei genitricem, quomodo non et dispensatio- γέννησιν αὐτοῦ συκοφαντεῖν πειρώμενοι, καὶ ἀπόnis modos rejicient? Audiani igitur hoc quod βλητον, ὡς οὐκ ἀληθῆ, ποιῆσαι τολμήσαντες, οὐκ ἀνεχόμενοί τε Θεοτόκον εἰπεῖν τὴν ἁγίαν Παρθένον, πῶς οὐ παραιτήσονται τῆς οἰκονομίας τους τρόπους; Ακουέτωσαν τοίνυν τὸ διὰ τῆς φωνῆς Ησαίου· • Ἐὰν μὴ πιστεύσητε, οὐδ᾽ οὐ μὴ συνῆτε.. Ο μὲν γὰρ θεσπέσιος Εὐαγγελιστής Ιωάννης μέγα τι καὶ ἐξαίσιον κατεβρόντησε τοῖς ὑπ' οὐρανὸν, σάρκα λέγων γεγενῆσθαι τὸν Λόγον. Οἱ δὲ τῆς ἀληθείας τὴν δύναμιν ὑποκλέπτοντες, οὕτω σάρκα γενέσθαι φασὶν αὐτὸν, ὡς ἂν νοοῖτο γενέσθαι κατάρα καὶ ἁμαρτία. Καὶ περὶ μὲν τούτων ήδη φθάσαντες είπομεν, ἅπερ ἦν εἰκὸς ἕωλον αὐτοῖς ἀποφαίνειν δύνασθαι τὸν ἔν γε τουτοισὶ λόγον. Πρὸς δέ γε τοὺς φιλαιτίους εἰς τὸ παρὸν ἐκεῖνό φαμεν· Μάθετε ἀκούειν, στενοχωρού μενοι· καταδέξασθε τοῦ κατὰ Χριστὸν μυστηρίου τὸν θεμέλιον, τῆς οἰκονομίας τὰς πρώτας ἀρχὰς, καὶ αὐτὴν, ἵν' οὕτως είπω, τὴν εἰσβολήν· πιστεύσατε μεθ᾿ ἡμῶν, μᾶλλον δὲ τοῖς ἱεροῖς Γράμμασι δότε δὴ τῆς ἀληθείας τὴν ψῆφον, ὁμολογοῦντες ὅτι αὐτὸς ὁ μονογενὴς τοῦ Θεοῦ Λόγος, ὁ ἐν κόλποις ἂν τοῦ Πατρὸς, ὁ δι' οὗ τὰ πάντα, καὶ ἐν ᾧ τὰ πάντα, γέγο.ε 31 Jac. 1, 8. ss Isa. vit, 9. es Joan. 1, 14. s Galat. t11, 13. Isaias dixit: «Nisi credideritis, non intelligetis". › Etenim divinus evangelista Joannes magnum quiddam et insolitum hominibus intonuit, dicens Verbum carnem esse factum ". Qui autem virtutem veritatis suffurantur, ita carnem ipsum factum esse dicunt, sicut et maledictumn ", et peccatum factum intelligitur. Et de his jam ante diximus, per quæ par erat ejusmodi sermones falsos et vanos ostendere. Sed adversus calumniatores ad præsens illud dicimus: Discite audire, angustiati, suscipite fundamentum sacramenti secundum Christumn, prima dispensationis exordia, et ipsum, ut ita dicam, ingressum: credite nobiscum, imo sacris Scripturis; date, date veritatis calculum, confitentes quod ipse Unigenitus Dei Verbum, qui est in sinu Patris, per quem omnia, et in quo omnia 3, factus sit caro, non passus conversionen, vel coinmistionem, sed semper exsistens hoc secundum naturam, quod erat, et est, et erit. Factus autem est caro, nativitatem ferens ex sancta Virgine, 19 Hebr. IV, 50 111 Reg. χνρι, 21. 35 11 Cor. v 21. 16 | Cor. viii, 6. Variæ lectiones ex codice Seguieriano. 1 οἰκείαν. 1· ὑγια κ τεθαύμακα γὰρ ἄγαν τούς. 1 ἀνέδην. " προδήλως, ἢ προφανώς, η βούλωνται. • JTL.

APOLOGETICUS PRO XII CAPITIBUS CONTRA ORIENTALES. σάρξ· οὐ τροπήν, ἢ φυρμὸν ὑπομείνας, ἀλλ᾽ ὧν ἀε! secundum carnem, inquam, et appellatus factus τοῦτο κατὰ φύσιν, ὅπερ ἦν τε, καὶ ἔστι, καὶ ἔσται. Γέγονε δὲ σαρξ, γέννησιν ὑπομείνας ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου, τὴν κατὰ σάρκα φημί· καὶ κεχρημάτικεν Υἱὸς ἀνθρώπου, καὶ παραπλησίως ἡμῖν μετέσχεν απ ματος καὶ σαρκός. Οὕτω διατιθεμένοις r, καὶ τὴν οὕτω σεπτὴν καὶ ἀληθεστάτην πίστιν εἰσδεξαμένοις, πάντα φανείται τὰ ἐφεξῆς βάσιμά τε, καὶ ἱππήλατα, καὶ οὐδὲν ἄναντες ή τραχύ. Γέγραπται γὰρ ὅτι πάντα ἐνώπια τοῖς συνιοῦσι, καὶ ὀρθὰ τοῖς εὑρίσκουσι γνώσιν. Χρῆναι δὲ οἶμαι καὶ νῦν ἡμᾶς τὴν αἰτίαν εἰπεῖν, δι' ἣν αἰτίαν γέγονεν ὁ ἀναθεματισμός. Ο γάρ τοι πάντα διακινήσας, ἄνω τε καὶ κάτω τὰ πάντα συγχέας Νεστόριος ἔφη τι τοιοῦτον περὶ τοῦ πάντων ἡμῶν Σωτῆρος Χριστοῦ· ('Απεστάλη κηρύξαι αίχμ αλώτοις ἄφεσιν, οὗτος ὁ πιστὸς τῷ Θεῷ πεποιημένος ἀρχιερεύς. Εγένετο γὰρ οὗτος, οὐκ ἀϊδίως ἦν· οὗτος ὁ κατὰ μικρὸν εἰς ἀρχιερέως, αἱρετικό, προκόψας ἀξίωμα.) Ετερα 4 δὲ τούτοις ἀδελφὴν ὠδίνοντα τὴν ἀσέβειαν προσεπάγει πολλά. Τίς οὖν ἄρα τῶν οὕτως αἰσχρῶν ἐπακούσας λόγων, οὐ πάντα ἂν ἔλοιτο παι θεῖν, ἢ τὴν τῷ Θεῷ κατεστυγημένην ἀγαπῆσαι στο γήν; Απέθανεν ὑπὲρ ἡμῶν ὁ Χριστὸς, αἰσχύνης καταφρονήσας· σταυρὸν ὑπέμεινε, καὶ τὸν κατὰ σάρκα θάνατον. Εἶτα ἡμεῖς οὐδὲ ταῖς εἰς λόγους εύνοίαις ἀμειψόμεθα τὸν εὐεργέτην; ἀλλ᾽ ἡσυχῆ καθ εδούμεθα, τῶν οὕτως ἐκτόπων δυσφημιῶν ἀκροώμενοι, * τάχα που καὶ μεριζόμενοι τῆς κατ' αὐτοῦ γλωσσαλ γίας τὰ ἐγκλήματα; Τί φής, ὦ οὗτος; Προέκοπτεν εἰς ἀρχιερέα καταβραχύ; Καί τοι κεκένωκεν ἑαυτὸν Θεό; ὧν ὁ Λόγος· ἔλαβε δούλου μορφὴν ὁ ἐλεύθερος κατά φύσιν· τεταπείνωκεν ἑαυτὸν ὁ παντὸς ἐπέκεινα γεννητοῦ, καὶ τοῖς τῆς θεότητος ἐπαυχῶν ὑψώμασιν. Εἰ δὲ προέκοψε, κατὰ τίνα κεκένωται τρόπον; ἢ πῶς ἑαυτὸν καθῆκεν εἰς ταπείνωσιν; Τιμῆς ἄρα καὶ δόξης αὐτῷ προμνήστραν γενέσθαι φαίη τις ἂν τὴν κένωσιν; Εἶτα πῶς ἔτι κένωσις πρόχρημά: ἐστιν; ᾿Αλλὰ, ναί, φησὶν, εἰ αὐτὸς ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος γέγονεν ἀρχιερεὺς, τίς ἄρα ἐστὶν ὁ μείζων αὐτοῦ, καὶ τῆς ἱερουργίας λειτουργία θεραπευήμενος; Οὐκοῦν ἐρῶ δή τι πάλιν· Πίστευσον ὅτι καίτοι Θεὸς κατὰ φύσιν ὑπάρχων, καὶ ἐν μορφή τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱός, οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ, ἀλλ᾿ ἑαυτὸν ἐκένωσε, μορφὴν δούλου λαβών. Εἰ δὲ γέγονεν ἄνθρωπος, ἔλαβε δὲ καὶ δούλου μορφήν, πῶς ἡγήσεται μικρὸν, καὶ τοῖς τῆς οἰκονομίας λόγοις ἀνάρμοστον, τὸ χρηματίσαι καὶ ἀπόστολος καὶ ἀρχιερεύς; Καὶ ὁ τῆς καθ' ἡμᾶς ἀνθρωπότητος τὸ μέτρον οὐκ ἀτιμάσας, πῶς ἂν ἀπό βλητα ποιήσαι ο τὰ ἀνθρώπινα; Καὶ ἦν μὲν ἴσως χαλεπὸν οὐδὲν καὶ διὰ πλειόνων ἔτι λόγων ἐλθεῖν, και μακροτέραν εἰς τοῦτο κατατεἶναι τὴν ἀφήγησιν. Μεθεὶς δὲ τοῦτο πρὸς τὸ παρόν, τοὺς παρ' αὐτῶν γεγονότας παροίσω λόγους. Γεγράφασι γὰρ ὠδί· * Hebr. 1, 14. 16 Prov. viii, 9. est Filius hominis, et similiter ut nos particeps fuit sanguinis et carnis s. Sic habentibus, et tam venerandam, verissimamque fdem amplexantibus, omnia deinceps apparebunt pervia et plana, et nihil prorsus asperum et arduum. Scriptum est enim quod omnia perspicua sunt intelligentibus, et recta invenientibus scientiam *. Opinor autem operæ pretium fore, si nunc quoque causam exponamus propter quam factus est anathematismus. Nestorius enim, qui omnia perturbavit, et omnia susque deque confudit, tale quiddam de omnium nostrum Salvatore Christo dicebat: (Missus est ad prædicandum captivis remissionem ", hic fidelis Deo factus pontifex. Factus est enim hic, non perpetuo crat: hic paulatimn ad pontificis dignitatem proveclus, hæretice. Multaque alia his consimilem pa rientia impietatem adjungit. Quis igitur, auditis tam furdis sermonibus, 188 non mallet omnia pali, quam silentium Deo exosun diligere? Mortus est pro nobis Christus, confusionem contempsit, crucem et mortem tulit secundum carnem, et nos benefactori nostro ne sermonis quidem officium grato animo rependemus, sed quieti sedebimus, tam absurdas audientes blasphemias, vel fortassis etiam criminis incitatæ adversus eum linguæ participes erimus? Heus tu, quid dicis? Profecit in summum sacerdotem paulatim? Atqui exinanivit seipsum Verbum, cum Deus esset: et qui erat liber secundum naturam accepit servi formam: et qui ultra ominem creaturam est, et divinitatis eninet gloria, humiliavit seipsum. Si autem profecit, quonam modo exinanitus est, vel quo pacto se demisit ad humiliationem? Honoris igitur et gloriæ ipsi conciliatricem fuisse dixerit aliquis hanc exinanitionem? Deinde quem locum habebit exinanitio? At enim, inquit, si ipsum Dei Patris Verbum factum est pontifex, quis, oro, major est illo, et cui sacerdotali ministerio servit? Igitur dicam ilerom: Crede quod, quamvis Deus secundum naturain essel et in forma Patris Filius, non rapinam arbitratus est esse sc æqualem Deo; sed seipsum exinanivit, formam servi assumens. Si auteni factus est homo, assumpsit autem el servi formam; quomodo censebit parvum, et dispensationis rationibus incongruum, appellari et esse apostolum et pontificem? et qui mensuram humanitatis nostræ non dedignatus est, quomodo repudianda duceret humana? Forsitan haud difficile foret id pluribus tractare sermonibus, et prolixiorem ad hoc narrationem protrahere. Sed, his ad præsens prætermissis, ipsorum afferam sermones. Scripserunt enim sic: Verum ne turbetur vestra mens audiens de eo, qui passus est: «Et quidem cum "Isa. 61, 1; Luc. iv, 19. 70 febr. xit, 2. 3 Philipp. 11, 7. Varia lectiones ex codice Segnieriano. " Η διατεθειμένοις. 4 καὶ ἕτερα. 4 καὶ ἕτερα. κ τὸ χρῆμα, ο ποιήσαιτε.

essel Filius. Non enim duos filios dicimus; eum qui Αλλὰ μὴ ταραττέσθω ὑμῶν ἡ διάνοια, περὶ τοῦ passus est, et eum qui mansit impassibilis. Neque enlin a deltate seorsim sequestratum id quod est ex semine David Filius nominatus est, ut neque deitas post unitionem sine visibili carne Filius appellata. Et iterum: Unde unum et eumdem Filium confitemur inconfusis naturis manentibus, non alium et alium dicentes; absit! sed unum et eumdem pontificem; ergo et apostolum nostrum factumi esse 189 Dominum nostrum Jesum Christum, secundum divinas Scripturas, nullus non confitebitur; non tamen separatum seorsim hominem ex muliere a Dei Patris Verbo. Itaque si unum dicunt Filium, nullo modo partientes in duos: unum ex semine David, et alium ex Deo Patre Verbum; quomodo non lædunt sacramentum, partientes dispensationem Deo et homini et; non potius unum et eumdem Deum eɩ honinem esse dicunt, ut sint omnia ejus, et quæ divina et quæ humana? Nam quando aliquid, quod Deum maxime docet, de Ipso dicitur, hoc certe omnimodo et verum esse dicimus, Deum enim ipsum esse scimus. Et si humane quidpiam dictum fuerit, etiam hoc admittemus. Confitemur enim quod Deus est in carne et sanguine, et humanitatis mensuram per humana agnoscimus. Millia enim millium sanctorum angelorum ministrant ei; et divinum ejus thronum circumistant Seraphim. Quando autein factus est homo, vocatus est etiam pontifex; non quod tanquam majori Deo offerret sacrificium, sed quod sibiipsi et Patri fidei nostra confessionem c procuraret. Audiens quod dictus est sacerdos propter humauitatem, erubescis? Deinde quomodo non admiratus es, quod non secundum sacerdotum moren, alteri detulerit sacriticii modum, sed sibiipsi potius et Patri, ut dixi? Quando dicis indignum esse Deo ut sacrificet, astipulor et ego. Sed si solum esset et absque carne Verbum, rectè diceres: at vero quia factum est caro, vide et sacrificantem propter humanitatem; et in dignitatibus ultra creaturam, sicut Deum: considet enim cum Deo et Patre. Itaque et vide ipsum sacrificantem secundum humanitatem, considentem autem ut Deum. Quid enim dicit beatus Paulus? • Talem habenius pontificem, qui consedit in dextera throni magnitudinis in excelsis».» Scientes igitur quod factus est homo, cum Deus esset (est autein unus et idem Filius), illi omnia tribuemus, ut uni; et dispensationis modos non ignorabimus, cogitationis vim semper provide et sapienter ad obedientiam ejus convertentes. παθόντος ἀκούουσα ', ο Καίπερ ὧν Υἱός.» Οὐ γὰρ δύο υἱούς φαμεν, τόν τε παθόντα, καὶ τὸν ἀπαθῆ μείναντα. Οὐ γὰρ κεχωρισμένως καὶ ἰδιαζόντως τῆς θεότητος τὸ ἐκ σπέρματος Δαυΐδ Υἱὸς ὠνόμασται· ὡς οὐδὲ ἡ θεότης μετὰ τὴν ἕνωσιν ἄνευ τῆς φαινομένης σαρκὸς Υἱὸς προσηγόρευται. Καὶ πάλιν· Οθεν ένα καὶ τὸν αὐτὸν Υἱὸν ὁμολογοῦμεν, ἀσυγχύτων τῶν φύσεων μενουσῶν, οὐκ ἄλλον καὶ ἄλλον λέγοντες, μὴ γένοιτο, ἀλλ᾽ ἕνα καὶ τὸν αὐτόν. Αρχιερέα οὖν καὶ ἀπόστολον ἡμῶν γεγενῆσθαι τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν κατὰ τὰς θείας Γραφάς, οὐδεὶς ἂν οὐχ ὁμολογήσειεν, οὐ χωριζόμενον μέντοι ἰδικῶς ἄνθρω πον ἐκ γυναικὸς τοῦ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγου. Οὐκοῦν εἰ ένα φασὶν Υιόν, κατ' οὐδένα τρόπον διαιροῦντες εἰς δύο, τόν τε ἐκ σπέρματος Δαυΐδ, καὶ τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον, πῶς οὐκ ἀδικοῦσι τὸ μυστήριον, μερίζοντες τὴν οἰκονομίαν Θεῷ καὶ ἀνθρώπῳ, καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον τὸν ἕνα, καὶ τὸν αὐτὸν καὶ Θεὸν εἶναι φασι, καὶ ἄνθρωπον, ὡς εἶναι πάντα αὐτοῦ, τά τε θεοπρεπῆ, καὶ τὰ ἀνθρώπινα; Ὅταν γάρ τι τῶν ὅτι μάλιστα θεοπρεπεστάτων λέγηται περὶ αὐτοῦ, τοῦτο δὴ πάντως καὶ ἀληθὲς εἶναί φαμεν· Θεὸν γὰρ ἴσμεν αὐτόν. Κἂν ἀνθρώπινόν τι τὸ λαλούμενον ᾖ, καὶ οὕτω συννεύσομεν· ὁμολογοῦμεν γὰρ ὅτι Θεός ἐστιν ἐν σαρκὶ καὶ αἷματι· καὶ τὸ τῆς ἀνθρωπότητος μέτρον διὰ τῶν ἀνθρωπίνων ἐπιγινώσκομεν. Χίλιοι μὲν γὰρ χιλιάδες ἁγίων ἀγγέλων λειτουργοῦσιν αὐτῷ, καὶ τὸν θεῖον αὐτοῦ θρόνον περιιστᾶσι τὰ Σεραφίμ. Επειδή δὲ γέγονεν ἄνθρωπος, κεχρημάτισε καὶ ἀχιερεὺς, οὐχ ὡς μείζονι Θεῷ προσκομίζων τὴν ἱερουργίαν, ἀλλ᾽ ἑαυτῷ τε καὶ τῷ Πατρὶ τῆς πίστεως ἡμῶν τὴν ὁμου λογίαν πραγματευόμενος. Ἐρυθριᾷς ἀκούων ὅτι κεχρημάτικεν ἱερεὺς διὰ τὸ ἀνθρώπινον; Εἶτα πως οὐ τεθαύμακας ὅτι μὴ κατὰ τὸ τῶν ἱερέων ἔθος ἑτέρῳ ποιῆται " τῆς ἱερουργίας τὸν τρόπον, ἑαυτῷ δὲ μάλ λον, ὡς ἔφην, καὶ τῷ Πατρί; Οταν είπης οὐκ ἄξιον εἶναι τοῦ Θεοῦ τὸ ἱερουργεῖν, σύμφημι καγώ. Αλλ εἰ μόνος ἦν, καὶ δίχα σαρκὸς ὁ Λόγος, ἔφης ἂν ὄρο θῶς· ἐπειδὴ δὲ γέγονεν ἄνθρωπος, δρα καὶ ἱερουρ γοῦντα διὰ τὸ ἀνθρώπινον, καὶ ἐν τοῖς ὑπὲρ κτίσιν ἀξιώμασιν, ὡς Θεόν· συνεδρεύει γὰρ τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. Ορα τοίνυν ἱερατεύοντα μὲν αὐτὸν κατὰ τὸ ἀνθρώπινον, συνεδρεύοντα δὲ ὡς Θεόν. Τί γάρ φησιν ὁ μακάριος Παῦλος; «Τοιοῦτον ἔχομεν ἀρχιερέα, ὃς ἐκάθισεν ἐν δεξιᾷ τοῦ θρόνου τῆς μεγαλωσύνης ἐν τοῖς ὑψηλοῖς.» Ειδότες τοίνυν ὅτι Θεὸς ὢν γέγονεν ἄνθρωπος, ἔστι δὲ εἷς καὶ ὁ αὐτὸς Υἱὸς, αὐτῷ πάντα προσνεμοῦμεν ὡς ἐνί· καὶ τοὺς τῆς οἰκονομίας οὐκ ἐννοήσομεν ν τρόπους, τὴν τῶν ἐννοιῶν δύναμιν εύο τέχνως καὶ ἐμφρόνως ἀεὶ περιτρέποντες = εἰς τὴν ὑπακοὴν αὐτοῦ. 190 ANATHEMATISMUS XI. Si quis Domini carnem vivificam, ipsiusque Verbi, quod ex Deo Patre est, propriam esse negaverit; ΑΝΑΘΕΜΑΤΙΣΜΟΣ ΙΔ' Εἴ τις οὐχ ὁμολογεῖ τὴν τοῦ Κυρίου σάρκα ζωοποιόν εἶναι, καὶ ἰδίαν αὐτοῦ τοῦ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγου, ss Hebr. vill, 1. Variæ lectiones ex codice Seguieriano. · ἀκούσατα, η ποιεῖται. ν ἀγνοήσομεν. * περιβλέποντες, ἢ, περιέποντες.

APOLOGETICUS PRO XII CAPITIBUS CONTRA ORIENTALES. ἀλλ' ὡς ἑτέρου τινὸς παρ' αὐτὸν, συνημμένου μὲν sed veluti alterius cujuspiam ipsi Verbo secundum αὐτῷ κατὰ τὴν ἀξίαν, ήγουν ὡς μόνην θείαν ἐνοί πησιν ἐσχηκότος, καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον ζωοποιόν, ὡς ἔφημεν, ότι γέγονεν ἰδίᾳ 5 τοῦ Λόγου τοῦ τὰ πάντα ζωοποιεῖν ισχύοντος· ἀνάθεμα έστω. Αντίρρησις τῶν ἀνατολικών. dignitatem conjuncti, nimirum quasi divinam tattum inhabitationem sortiti, ac non potius vivificam esse dixerit, ut modo meminimus eo quod Verbi, quod omnia vivificare potest, facta sit propria; anathema sit. Orientalium oppositio. Propriam factam Dominicam carnem Verbi per unionem confiteri bene habet, intelligentes tainen eam ex nobis assumptam. Superfnum autem est adjicere: Et non allerius cujuspiam praeter eum, nisi forte negat eam ex nobis assumptam. Nam sæpe dicere propriam negantis est, Dominicam carneni nostra esse natura. Et ubi gloriatio nostra est? Per quem, dicit Paulus, conresuscitavit et conse - dere fecit nos"? Cujus enim alterius hominis est sua cujusque caro? Nonne unusquisque nostrui communem quidem habet carnem cuni unoquoque consubstantialitatis ratione; et propriam eo quod quæ est uniuscujusque non sit alterius, nisi solius, cujus est caro? Quid ergo sibi vult, cuin dicit propriam, tanquam aliud quid diceus? Si enim intelligit, Dominicam carnem ex nostra assumptam, et intelligit, quod uniuscujusque caro illius est proprla cujus est caro, et non alterius; cur, tanquain non sit extranei, dicit propriam canı esse? An certum est, quod aperte negat eam ex nostra assumptam esse natura, sicut clarius dicit in priuo suo tomo: Et infans, inquit, erat non secundum nos, hoc est, non in pura et sola nostri similitudine, sed in buinanitate quidem propter care nem, divinus autem tanquam supra nos, et de cœlo? Et iterum in secundo tomo sic ait: Corpus enim ejus non erat alterius alicujus e nostri similibus, sed potius proprium ipsius exsistentis ex Patre Verbi ex ea natum. Quis enim aliquando dixit quia alterius alicujus a sæculo hominum facta est caro Dominica, vehti Alvel, aut Noc, aut Elize, aut cujuspiam a seculo hominum? Non solum autem de Dominica carne definimus quia facta non est cujuspiam alterius 191 a seculo hominum, sed ipsius Domini propria et sola, quæ inconfuse et inseparabiliter unita est Deo Verbo: sed neque uniuscujusque caro facta est aliquando, sicut dicebamus, alΙδίαν γενέσθαι τὴν Δεσποτικὴν σάρκα τοῦ Λόγου διὰ τῆς ἑνώσεως, ὁμολογεῖσθαι καλόν, νοοῦντας μέν τοι ἐξ ἡμῶν αὐτὴν προσειλήφθαι. Περιττόν δὲ τὸ ἐπάγειν· Καὶ οὐχ ἑτέρου τινὸς παρ' αὐτόν· εἰ μή ἄρα ἐξαίρει αὐτὴν τοῦ ἐξ ἡμῶν εἰλῆφθαι. Τὸ γὰρ συνεχῶς λέγειν αὐτὴν ἰδίαν, ἐξαιροῦντός ἐστι τὴν Δεσποτικὴν σάρκα εἶναι τῆς ἡμετέρας φύσεως. Καὶ ποῦ τὸ καύχημα ἡμῶν; Διὰ τίνος, λέγει ὁ Παῦλος, συνήγειρεν ἡμᾶς, καὶ συνεκάθισεν ἡμᾶς; Καὶ κ τίνος γὰρ τῶν ἀνθρώπων ἑτέρου ἡ ἑκάστου σάρξ; Οὐχι ἕκαστος μὲν ἡμῶν κοινὴν ἔχει σάρκα ἑκάστῳ τῷ τοῦ ὁμοουσίου λόγῳ, ἰδίαν τε τῷ τὴν ἑκάστου - μὴ εἶναι ἑτέρω, ἢ μόνου οὗ ἐστι σάρξ; Τί οὖν αὐτῷ βούλεται τῷ ἰδίαν, ὡς ἕτερόν τι λέγοντι; Εἰ γὰρ νοεῖ τὴν Δεσποτικὴν σάρκα ἐκ τῆς ἡμετέρας ειλήφθαι, νοεῖ δὲ ὡς ἡ ἑκάστου σὰρξ ἐκείνου ἐστὶν ἰδία οὗ ἐστι σὰρξ, καὶ οὐχ ἑτέρου, τί ὡς οὐ ξένου 5, λέγει αὐτὴν ἰδίαν είναι; "Η δῆλον ὅτι - δι' ἐπικαλύμματος οὐ λέγει αὐτὴν ἐκ τῆς ἡμετέρας φύσεως εἰλῆφθαι, ὡς σαφέστερον λέγει ἐν τῷ πρῶτῳ αὐτοῦ τόμῳ· Καὶ τὸ βρέφος, φησίν, ἦν εὖ καθ' ὁ ἡμᾶς· τουτέστιν, οὐκ ἐν ψιλῇ καὶ μόνῃ τῇ πρὸς ἡμᾶς ὁμοιότητι, ἀλλ' ἐν ἀνθρωπότητι μὲν, διὰ τὴν σάρκα, θεῖον δὲ, ὡς ὑπὲρ ἡμᾶς, καὶ ἐξ οὐρανοῦ; Καὶ πάλιν ἐν τῷ δευτέρῳ τόμῳ, καθά φησι· Σῶμα γὰρ ἦν οὐχ ἑτέρου τινὸς τῶν καθ᾿ ἡμᾶς, ἴδιον δὲ μᾶλλον αὐτοῦ τοῦ ἐκ Πατρὸς ὄντος λόγου τὸ γεννηθὲν ἐξ αὐτῆς. Τίς γὰρ εἶπέ ποτε, ὅτι ἑτέρου τινὸς τῶν ἀπ' αἰῶνος γέγονεν ἀγω θρώπων ή Δεσποτική σάρξ, τυχὸν ἢ τοῦ ᾿Αβελ, ή Νῶς, η Ηλία, ή τινος τῶν ἀπ' αἰῶνος ἀνθρώπων; Οὐ μόνον δὲ περὶ τῆς Δεσποτικῆς σαρκὸς ἀποφαινόμεθα, ὡς οὐ γέγονεν ἑτέρου τινὸς τῶν ἀπ' αἰῶνος ἀνθρώπων, ἀλλ᾽ αὐτοῦ τοῦ Κυρίου ἰδία, καὶ μόνη, ή ἀσυγχύτως, καὶ ἀχωρίστως ἐνωθεῖσα τῷ Θεῷ λόγῳ ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ἡ ἑνὸς ἑκάστου ἡμῶν σὰρξ γέγονέ ποτε, ὡς ἔφαμεν, ἑτέρου τινὸς, πλὴν ἐκείνου οὗ ἐστι σάρξ. Τούτου τοίνυν παρὰ πᾶσι τοῖς τῆς Ἐκκλησίας όμολογουμένου, τί αὐτῷ βούλεται τὸ συνεχῶς ἰδίαν αύ- terius alicujus, nisi illius cujus est caro. Hoc itaτὴν λέγειν, εἰ μὴ ἄρα ἐξαίρει αὐτὴν τοῦ εἶναι τῆς ἡμετέρας φύσεως; Πῶς δὲ καὶ ἀπαγορεύει μὴ δεῖν λέγεσθαι συνημμένην μὲν αὐτῷ κατὰ τὴν ἀξίαν, καὶ αὐθεντίαν, αὐτὸς λέγων ἐν τῷ πρώτων τόμω· Οὕτω γὰρ καὶ ἡμεῖς τῇ ἐκείνου πτωχείᾳ πεπλουτήκαμεν, ἀνακομισθείσης ἐν αὐτῷ τῆς ἀνθρωπείας φύσεως εἰς ἀξίωμα τὸ θεοπρεπές; Αλλ' ἡμεῖς εἴπωμεν αὐτῷ ἐναντιουμένῳ καὶ ἑαυτῷ· Εἰ τοίνυν αἱ φύσει; μένουσιν ἀσύγχυτοι, μένει δὲ καὶ ἡ ἔνωσις· φαμὲν δὲ τὰ » Eplies. 11, 6. que cum apud omnes Ecclesiæ filios sit in confesso, quid sibi vult, quod sæpe propriam eam dicit, nisi forte excepit eam a nostra natura? Quoniodo autem etiam interdicit, ne dicatur connexam esso ei secundum dignitatem et auctoritatem, cum ipse dicat in primo tomo: Sic enim et nos illius paupertate ditati sumus, elevata in eo humana natura in dignitatem Deo convenientem? Sed nos dicamus ci, qui adversatur etiam sibi ipsi: Si igitur naturæ, Variæ lectiones ex codice Seguieriano. Η ιδία. • συνεκάθισεν; καί. * τὸ τὴν ἑκάστον. ι ως ξένου. - δηλονότι. ὰ ἴσως, οὐ καθ'.

inconfuse manent, manet autem et unitas; dicimus τῆς προσκυνήσεως, καὶ δυνάμεως, καὶ ἀξίας, καὶ vero adorationem, et virtutem, et dignitatem, et auctoritatem, tanquam uni Filio offerri debere, manentibus naturis in unitate inconfusis: si quid restat aliud, quod certiorem unitatem exprimat et dabimus, et consentienius, extra confusionem videlicet malurarum. Sed perspicuum est quia ei nihil suflicit ad summam unitatem, nisi ut naturas confundat. Sed nos naturas quidem exsistentes inconfusas servabimus, unitatemque summam, et divinam, et nobis incomprehensibilein confitemur; omnia ad glorificationem tanquam Deo et uni Filio offerentes, et dicentes ei beati Petri vocem: • Tu es Christus Filius Dei vivi 8. Cyrilli defensio. αὐθεντίας, ὡς ἑνὶ Υἱῷ προσφέρεσθαι ἄξιον, μενουσῶν τῶν φύσεων ἐν τῇ ἐνώσει ἀσυγχύτων· τί ο ὑπολεί πεται ἕτερον, ἢ ἀκριβέστερον τὴν ' ἔνωσιν χαρα κτηρίζει, καὶ δώσομεν, καὶ συνθησόμεθα, ἐκτὸς τῆς τῶν φύσεων συγχύσεως. ᾿Αλλὰ πρόδηλον ὡς οὐδὲν αὐτῷ ἐξαρκεῖ τὸ τῆς ἑνώσεως ἄκρον, μὴ τὰς φύσεις συγχέοντι. Αλλ' ἡμεῖς τὰς μὲν φύσεις ούσας ἀσυγ χύτους φυλάξομεν δ, καὶ τὴν ἔνωσιν ἄκραν, καὶ θείαν, καὶ ἡμῖν ἀκατάληπτον ὁμολογοῦμεν, πάντα εἰς δοξολογίαν ὡς Θεῷ καὶ ἐνὶ Υἱῷ προσφέροντες, καὶ λέγοντες αὐτῷ τὴν τοῦ μακαρίου Πέτρου φωνήν • Σὺ εἶ ὁ Χριστός ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος, κ Απολογία Κυρίλλου. Κατεθήγοντό ποτε πρὸς ἀνοσίους ὀργὰς οἱ τῶν Ἰου δαίων δῆμοι, τοῖς ἡ τοῦ φθόνου βέλεσι τὸν νοῦν κατηκοντισμένοι. Επειδὴ δὲ, πρὸς τοῦτο, καὶ τὰς βεβήλους ἐπέφερον χεῖρας τῷ πάντων ἡμῶν Σωτήρι Χριστῷ, τῶν τοιούτων αὐτοὺς τολμημάτων τὰς αἰτίας εἰπεῖν διεκελεύετο, λέγων· «Πολλὰ καλὰ ἔργα έδειξα ὑμῖν ἐκ τοῦ Πατρός μου, διὰ ποῖον αὐτῶν ἔργον ἐμὲ λι θάζετε;» Οἱ δὲ ἦχον εἰς τοῦτο δυσβουλίας τε ὁμοῦ ἡ, καὶ ἀνοσιότητος ἐννοιῶν, ὥστε καὶ τοῖς τῆς δυσφη μίας ἐγκλήμασι περιβάλλειν ἐπεχείρουν i. Εφασκον γάρο • Περὶ καλοῦ ἔργου οὐ λιθάζομέν σε, ἀλλὰ περὶ βλασφημίας, ὅτι σὺ, ἄνθρωπος ὤν, ποιεῖς σεαυτὸν Θεόν.» Έφη δέ που πρὸς αὐτοὺς ὁ Σωτήρο • Οὐκ ἔστι γεγραμμένον ἐν τῷ νόμῳ ὑμῶν· Ἐγὼ Exacuebantur aliquando ad iracundiam scelestam infelices Judæi, animo vulnerati invidiæ jaculis. Quia vero super hæc etiam impias inferebant maAus Christo omnium nostrum Salvatori, tantæ audaciæ causas eos jubebat edicere: «Multa, inquiens, bona opera ostendi vobis ex Patre meo, propter quod horum opus me lapidatis? At illi ad tantam temeritatein et impietatem cogitationum venerunt, ut etiam criminibus blasphemiæ eum molirentur obstringere. Dicebant enim: ‹ De bono opere non lapidamus te, sed de blasphemnia, quia tu, homo cum sis, facis teipsum Deum ".› Dixit autem ad eos Salvator: 192 Nonne scriptum est iu lege vestra: Ego dixi: Dil estis? Si illos dixit deos, ad quos serino Dei factus est, et non potest solvi Scriptura: G εἶπα; Θεο! ἐστε; Εἰ ἐκείνους εἶπε θεούς, πρὸς οὓς ὁ quein Pater sanctificavit, et misit in mundum, voς dicitis quia Blasphemas, quia dixi, Filius Dei sum?. Nos vero diligenter perscrutantes missionis forinam, de qua hic dicitur e sacris Scripturis, ejus rei scientiam colligiinus. Dicit igitur ipse per vocem Isaia: «Spiritus Domini super me: propter quod unxit me, evangelizare pauperibus misit me, et prædicare captivis remissionem, et cæcis restitutionem visus $8., Missum vero dicimus Filium a Patre, factum hominem. Valde enim congruunt exinanitionis mensuris missionis nomen et res. Missum itaque est, sicuti dixi, non nudum et absque carne Verbuin, quod est ex Deo Patre; sed nativitatem potius secundum carnem subiens, id est, corpus ex sancta Virgine assumptumn inedabiliter et inconfuse τρός Λόγος, γέννησιν δὲ μᾶλλον ὑπομείνας τὴν κατὰ sili uniens, sicut saepissione dixinius, • illuxit nobis Deus Dominus, › secundum Scripturas ". Proprium igitur corpus dicimus factum esse Verbi, et Hon hominis alicujus seorsim et separate, tanquam alius præter illum Christus et Filius intelli - gatur. Quemadmodum autem uniuscujusque nostrum proprium dicitur corpus, quod proprie ejus est, ita et in uno Christo est intelligendum. Nam at Matth. xvi, 16. 83 Psal. cxvil, 27. ss Joan. x, λόγος τοῦ Θεοῦ ἐγένετο, καὶ οὐ δύναται λυθῆναι ἡ Γραφὴ, δν ὁ Πατὴρ ἡγίασε, καὶ ἀπέστειλεν εἰς τὸν κόσμον, ὑμεῖς λέγετε, ὅτι Βλασφημεῖς, ὅτι εἶπον, Υἱὸς Θεοῦ εἰμι;» Περιεργαζόμενοι δὲ ἡμεῖς τῆς ἐν θάδε λεγομένης ἀποστολῆς τὸν τρόπον, ἐκ τῶν ἱερῶν Γραμμάτων τὴν ἐπὶ τῷδε γνῶσιν ἐρανιζόμεθα. Εφη τοίνυν αὐτὸς διὰ φωνῆς Ησαίου·. Πνεῦμα Κυρίου ἐπ' ἐμέ· οὗ ἕνεκεν έχρισέ με· εὐαγγελίσασθαι πτω χοῖς ἀπέσταλκέ με, κηρύξαι αἰχμαλώτοις άφεσιν, καὶ τυφλοῖς ἀνάβλεψιν.» 'Απεστάλθαι δέ φαμεν τὴν Υῶν παρὰ τοῦ Πατρός, γενόμενον ἄνθρωπον· πρέπει γὰρ ἂν καὶ μάλα ὀρθῶς τοῖς τῆς κενώσεως μέτροις τὸ τῆς ἀποστολῆς ὄνομά τε καὶ χρῆμα. Απεστάλη δὲ, ὡς ἔφην, οὐ γυμνός, καὶ ἄσαρκος ὁ ἐκ Θεοῦ Πα σάρκα, ήτοι σώμα λαβὼν ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου, τοῦτό τε ἀφράστως καὶ ἀσυγχύτως ἑνώσας ἑαυτῷ, καθὰ πλειστάκις εἰρήκαμεν, «ἐπέφανεν ἡμῖν ὁ Θεὸς Κύριος, ο κατὰ τὰς Γραφάς. Ιδιον οὖν τὸ σῶμά φαμεν γενέσθαι τοῦ Λόγου, καὶ οὐκ ἀνθρώπου τινὸς ἰδικῶς, καὶ κεχωρισμένως ἑτέρου παρ' αὐτὸν νοουμένου Χριστοῦ καὶ Υἱοῦ. Ὥσπερ δὲ ἴδιον ἡμῶν ἑκάστου λέγεται σῶμα τὸ ἰδικῶς αὐτοῦ, οὕτω καὶ 1,2; Luc. iv, 18, 19. 32. so ibid. 33. 37 ibid. 34-36. • Isa. LXI, Variæ lectiones ex codice Seguieriano. ἔσ, εἴ τι. 1 ὁ ἀκριβεστέραν τήν. 6 φυλάξωμεν. Η τάλανες Ἰουδαῖοι, τοῖς, ἡ ἅμα. ἡ ἐπιχειρεῖν.

APOLOGETICUS PRO XII CAPITIBUS CONTRA ORIENTALES. ἐπὶ τοῦ ἑνὸς Χριστοῦ νοητέον. Καίτοι γὰρ ὑπάρχον τὸ quamvis sit nostris corporibus cognatum, lioc est τοῖς ἡμετέροις σώμασιν ὁμογενές, ήγουν ὁμοούσιον consubstantiale (natuun enim ex muliere est **), pro- (γεγέννηται γὰρ ἐκ γυναικός), ίδιον αὐτοῦ, ὡς ἔφην, prium ejus, ut dixi, intelligitur et dicitur. Quia νοεῖται καὶ λέγεται. Ἐπειδὴ δὲ ζωὴ κατὰ φύσιν autem vita secundum naturam est Verbum, quod ἐστὶν ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρός Λόγος, ζωοποιὸν ἀπέφηνε ex Deo Patre est, vivificatricem efficit suam carnem: τὴν ἑαυτοῦ σάρκα· ταύτητοι γέγονεν ἡμῖν εὐλογία et hac ratione factum est nobis benedictio vivificaζωοποιός. Καὶ γοῦν ἔφασκεν ὁ Χριστός. Αμήν, trix. Proinde Christus dicebat: • Amen, amen dico ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ἐγώ εἰμι ὁ ἄρτος ὁ ζῶν, ὁ ἐκ τοῦ vobis, ego sum panis vivus, qui de caelo descendi, et οὐρανοῦ καταβὰς, καὶ ζωὴν διδοὺς τῷ κόσμῳ· ν vitam dans mundo *; ) et rursus: ‹ Panis quem καὶ πάλιν· ι Καὶ ὁ ἄρτος δὲ, ὃν ἐγὼ δώσω, ἡ σάρξ ego dabo, caro mea est, pro mundi vita **;» et iterum: μού ἐστιν, ὑπὲρ τῆς τοῦ κόσμου ζωῆς. Καὶ πάλιν • Qui manducat meam carnem, et bibit meum 193 • Ο τρώγων μου τὴν σάρκα, καὶ πίνων μου τὸ sanguinem, in me manet, et ego in eo ".» Vide αἷμα, ἐν ἐμοὶ μένει, κἀγὼ ἐν αὐτῷ.» Αθρει δὴ οὖν igitur, quomodo ubique suum corpus illud e muliere ὅπως πανταχοῦ ἑαυτοῦ σῶμα τὸ ἐκ γυναικός όνομά- assumptum nominat propter summam unitatem. Hæc ζει διὰ τὴν εἰς ἄκρον ἔνωσιν. Τοῦτον ἔχοντος τοῦ cum sit mysterii ratio, in expositione sua rursus μυστηρίου τὸν λόγον, ἐν ἐξηγήσει πάλιν ἰδίᾳ φησὶν ait Nestorius: (Audite, inquit, attendentes verba: ὁ Νεστόριος· ('Ακούσατε τοίνυν, προσέχοντες τοῖς • Qui manducat, inquit, meam carnem.» Memores ῥητοῖς· «Ο τρώγων μου, φησί, τὴν σάρκα.» Μνη- estote, quod de carne est sermo, et quod non a me μονεύετε ὅτι περὶ τῆς σαρκός ἐστι τὸ λεγόμενον, καὶ adjectum est carnis nomen, ne illis videar perverso ὅτι οὐ παρ' ἐμοῦ προστέθειται τὸ τῆς σαρκὸς ὄνομα, interpretari: «Qui manducat meam carnem, et biὥστε μὴ δοκεῖν ἐκείνοις παρερμηνεύειν. «Ο τρώ bit meum sanguinem. Num dixit: Qui manducat των μου τὴν σάρκα, καὶ πίνων μου τὸ αἷμα..» Μὴ meam divinitatem, et bibit meam divinitatem? • Qui εἶπεν· Ο τρώγων μου την θεότητα, καὶ πίνων manducal meani carnem, inquit, et bibit meum sanμου τὴν θεότητα; «Ο τρώγων μου τὴν σάρκα, καὶ guinem, in me manet et ego in eo.» Memores estola πίνων μου τὸ αἷμα, ἐν ἐμοὶ μένει, κἀγὼ ἐν αὐτῷ.» quod de carne sit dictum. At enim perverse nonΜνημονεύετε ὅτι περὶ τῆς σαρκὸς τὸ λεγόμενον. nunquam interpretor. Audiamus igitur ex sequenΑλλ' ἐνίοτε παρερμηνεύω. Ακούσωμεν ἐκ τῶν tibus: • Sicut misit me vivens Pater. Ille dicit ἐφεξῆς· • Καθὼς ἀπέστειλέ με ὁ ζῶν Πατήρ.» divinitatem, ego humanitatem. Videamus quisnam Ἐκεῖνος λέγει τὴν θεότητα, ἐγὼ τὴν ἀνθρωπότητα. perverse interpretetur: Sicut misit me vivens Pater.» Ίδωμεν τίς ὁ παρερμηνεύων· «Καθὼς ἀπέστειλέ Dicit hoc loco hæreticus divinitatem. Num dicit: με ὁ ζῶν Πατήρ.» Λέγει ἐνταῦθα ὁ αἱρετικὸς τὴν Misit me Deum Verbum vivens Pater, ut illi putant, θεότητα. Μὴ λέγει, ὅτι Απέστειλεν ἐμὲ τὸν Θεὸν et ego Deus Verbum vivo propter Patrem? Deinde Λόγον ὁ ζῶν Πατήρ; κατ' ἐκείνους, κἀγὼ ζῶ ὁ Θεὸς post hoc, et iterum: «Et qui manducat me, et ille Λόγος διὰ τὸν Πατέρα; Εἶτα μετὰ τοῦτο, καὶ πάλι vivet ".» Quid manducamus? divinitatemne an car- • Ο τρώγων με, κἀκεῖνος ζήσεται.» Τίνα ἐσθίο nem?) Ac de tam absurdis, et adeo temere ab eo μεν; τὴν θεότητα, ἢ τὴν σάρκα;) Περὶ μὲν οὖν τῶν effusis nugis, longus a nobis jam est sermo habitus. οὕτως ἐκτόπων, καὶ ἀτημελῶς αὐτῷ πεφλυαρημέ· Quid autem sibi velit, cum haud Deum Verbum misτων, μακρός ήδη παρ' ἡμῶν πεποίηται λόγος. Τί δ' sum esse dicit, incarnatum et hominem factum; et ἂν βούλοιτο νοεῖν, οὐ τὸν Θεὸν Λόγον ἀπεστάλθαι λέ rursum quod visibile est, ut ipse dicit, seorsim et γων, σαρκωθέντα καὶ ἐνανθρωπήσαντα· τιθεὶς δὲ divisim ponit; non habeo dicere, imo vero maniπάλιν ἰδίᾳ τε καὶ ἀνὰ μέρος, ὡς αὐτός φησι, τὸ festum jam cavillum est. Nam unionis modum deφαινόμενον, οὐκ ἔχω λέγειν. Μᾶλλον δὲ καὶ ἐναργές struit, ut commune inveniatur corpus Christi, non ἤδη τὸ σόφισμα. Τὸν γὰρ τῆς ἑνώσεως παραλύει τρό- jam vere proprium Verbi omnia vivifcare valentis. πον, ἵνα κοινὸν εὑρίσκηται τὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ, Indubitanter quidem omnia humana parva sunt Deo οὐκέτι δὲ ἴδιον ἀληθῶς τοῦ πάντα ζωοποιεῖν ἰσχύον Verbo; sed quia dignatus est propter nos mundo τος. Μικρὰ μὲν ὁμολογουμένως ἐστὶ τῷ Θεῷ λόγῳ salutarem exinanitionem sustinere, etiamsi missus πάντα τὰ ἀνθρώπινα· ἐπειδὴ δὲ κατηξίωσε δι' ἡμᾶς esse dicatur, ut prædicet eaptivis remissionem, et τὴν τῷ κόσμῳ σωτήριον ὑπομεῖναι κένωσιν, κάν cæcis restitutionem visus, glorificatur potius utpote ἀπεστάλθαι λέγηται κηρύξαι αἰχμαλώτοις άφεσιν, qui humilitatem dispensationis in carne secum atκαὶ τυφλοῖς ἀνάβλεψιν, δοξάζεται μᾶλλον ὡς ἐπενεγ tulerit: et nullus, opinor, qui sapiat, reprehendeκῶν τῆς μετὰ σαρκὸς οἰκονομίας τὸ ταπεινόν· καὶ rit quod humiliarit se in nostris propter nos. An οὐκ ἄν, οἶμαι, τὶς διαμωμήσειεν και τῶν εὖ φρονούντων, vero qui visibilem illum, tanquam alium quemdam ὅτι καθῆκεν ἑαυτὸν ἐν τοῖς καθ᾿ ἡμᾶς δι' ἡμᾶς. "Αρ' οὖν esse Filium et Christum præter illud ex Deo Verὡς ἕτερόν τινα Γιὸν καὶ Χριστὸν παρὰ τὸν ἐκ Θεοῦ Λό bum asserit, cui etiam soli missionis et apostolatus ** Galat. iv, 4. * Joan. vi, 33. ss ibid. 59.. ibid. 55. st ibid. 58. ** ibid. Variæ lectiones ex codice Seguieriano. Η διαμωμήσηται.

munus tribuerit, non is nostrum mysterium anthro- γον, τὸν φαινόμενον εἶναι διαβεβαιούμενος, ᾧ καὶ μένῳ τῆς ἀποστολῆς προσνενέμηκε χρήμα, οὐκ ἀνθρωποφα γίαν ἡμῶν ἀποφαίνει τὸ μυστήριον, παριστὰς ἀνοσίως εἰς ἐξιτήλους εννοίας τῶν πιστευσάντων 1 τὸν νοῦν, καὶ λογισμοῖς ἀνθρωπίνοις ὑποφέρειν ἐπιχειρῶν, ὁ μέσ νως ", καὶ ἀζητήσῳ πίστει προσλαμβάνεται; Οὐ γὰρ ἐπειδήπερ οὐκ ἐσθίεται θεότητος φύσις, διὰ τοῦτο κοινὸν εἶναι φαίη τις ἂν τὸ ἅγιον σῶμα τοῦ Χριστοῦ. Εἰδέ ναι δὲ ἀναγκαῖον, ὅτι, καθὰ φθάσαντες είπομεν, ίδιόν ἐστι σῶμα τοῦ τὰ πάντα ζωοποιοῦντος Λόγου· ἐπειδὴ δέ ἐστι σῶμα ζωῆς, ζωοποιόν ἐστι· διὰ τοῦτο γὰρ τοῖς θνητοῖς ἡμῶν σώμασιν ενίησι τὴν ζωήν, ὡς καὶ καταργεῖ τοῦ θανάτου τὸ κράτος. Ζωοποιεῖ δὲ ἡμᾶς κατὰ τὸν ἴσον τρόπον καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα τοῦ Χριστοῦ· τὸ γὰρ Πνεῦμά ἐστι τὸ ζωοποιοῦν, κατά τὴν αὐτοῦ τοῦ Σωτῆρος φωνήν. Λυπεῖ δὲ οὐδὲν, ὑπέρ γε τοῦ μὴ δοκεῖν ἐμέ τε καὶ μόνον ἴδιον ονομάζειν τὸ σῶμα τοῦ Λόγου, καὶ τὰς τῶν ἁγίων Πατέρων παραθείναι χρήσεις, ἵν᾽ ἴδοιεν οι δι' ἐναντίας ὡς μά την ἡμῶν κατακεκράγασιν, επομένων ο πανταχού ταῖς ἐκείνων φωναῖς. Εφη τοίνυν ὁ πανεύφημος ἡμῶν Πατὴρ, καὶ ἐπίσκοπος Αθανάσιος ἐν τῷ περὶ τῆς Τριάδος λόγῳ· «Καὶ ἐδείκνυτο ὅτι μὴ φαντασίᾳ, ἀλλὰ ἀληθῶς ἔχων ἦν σῶμα. Έπρεπε γὰρ τὸν Κύριον ἐνδιδυσκόμενον ἀνθρωπίνην σάρκα, ταύτην μετὰ τῶν ἰδίων παθῶν αὐτῆς ὅλην ἐνδύσασθαι· ἵν᾿ ὥσπερ ίδιον αὐτοῦ λέγομεν εἶναι τὸ σῶμα, οὕτω καὶ τὰ τοῦ σώ ματος πάθη ίδια μόνον αὐτοῦ λέγηται, εἰ καὶ μὴ ἤπτετο κατὰ τὴν θεότητα αὐτοῦ. Καὶ πάλιν· «Ταῦτα ἀναγκαίως προεξητάσαμενα, ἵνα ἐὰν ἴδωμεν αὐτὸν ὡς δι' ὀργάνου τοῦ ἰδίου σώματος θεϊκῶς πράττοντα, ἢ λέγοντα, γινώσκωμεν ὅτι Θεὸς ὢν ταῦτα ἐργάζε ται.» Καὶ ταῦτα μὲν ὁ μακάριος Πατὴρ ἡμῶν ᾿Αθανάσιος. Πλὴν, κἂν ἴδιον λέγηται τοῦ Λόγου τὸ σῶμα, ἀλλ᾽ οὖν ἐστιν ἐκ γυναικὸς, καὶ τοῖς ἡμετέροις συγ γενές, καθὸ νοεῖται σάρξ. Καὶ ὁ μὲν μακάριος Παν λος· ι Ο πρῶτος ἄνθρωπος, φησί, χοϊκός· ὁ δεύτερος ἐξ οὐρανοῦ.» Αὐτὸς δὲ ὁ Χριστός· «Οὐδεὶς ἀναδέ βηκεν εἰς τὸν οὐρανὸν, φησὶν, εἰ μὴ ὁ ἐκ τοῦ οὐρανο καταβὰς Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου.» Φαμὲν δὲ ὅτι οὐκ ἐξ οὐρανοῦ τὸ σῶμα τὸ ἑνωθὲν αὐτῷ κατενεγκὼν ὁ Λό γος, τοιάδε φησίν· ἐπειδὴ δὲ ἄνωθεν ὧν αὐτὸς καὶ ἐξ οὐρανοῦ, ἴδιον ἐποιήσατο τὸ ἐνωθὲν αὐτῷ σῶμα ἀφράστως τε, καὶ ἀπερινοήτως, ἀτρέπτως τε, καὶ ἀσυγχύτως, ταύτῃτοι καὶ ἐξ οὐρανοῦ φησιν ἑαυτὸν, καὶ ὅτε γέγονεν Υἱὸς ἀνθρώπου. Ορθῶς τοιγαρούν καὶ ἀμωμήτως ἔχοντος ἡμῖν τοῦ λόγου, ποία τις ἄρα τοῖς φιλοψογεῖν ἐθέλουσιν εὑρεσιλογίας τῆς καθ' ἡμῶν ἡ πρόφασις, εἰ μάχεται ταῖς τινων δυσφημίαις ὁ ἀναθεματισμός, τῷ ψεύδει τὸ ἀληθὲς ἀντεξάγων; Οἶμαι δὲ ἔγωγε κατ' οὐδένα τρόπον ἡμαρτηκέναι τοῦ πρέποντος, εἰ Χριστὸν ἔφην ὑπὲρ ἡμᾶς Εἰ γὰρ καὶ γέν γονεν ἄνθρωπος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, ἀλλ' ἔστι καὶ οὕτως poplagiam elicit, atque ad exoletas cogitationes anentem fidelium nefarie perducit, eaque humanis subjicere rationibus conatur, quæ sola fide omni seposita curiositate capiuntur? Neque enim quia minime editur divinitatis natura propterea commune dixerit quispiam sanctum Christi corpus. Scire autem operæ pretiumi est quod, sicut supra diximus, proprium est corpus ejus Verbi, quod omnia vivificat. Quoniam autem est corpus vitæ, vivificum est: propterea nanque mortalibus nostris corporibus largitur vitam, et mortis imperium 194 evacuat. Vivifcat autem nos æquali modo et sanctus Spiritus Christi Spiritus enim est qui vivificat ** secundum ejusdem Salvatoris vocem. Neque vero molestum erit, ne videar ego solus proprium sppellare corpus Verbi, etiam sanctorum Patrum afferre sententias, ut sciant adversarii, quod frustra contra nos declamant, qui ubique illorum voces sequimur. Dicit ergo celeberrimus Pater noster et episcopus Athanasius in sermone de sancta Trinitate: ‹ Et monstrabatur, quod non apparenter, sed vere habuerit corpus. Decebat autem Christum induentem humanam carnem, hauc cum propriis passionibus ejus Indui totam; ut sicut proprium ejus dicimus esse corpus, ita et ipsæ passiones corporis propriæ solum ejus dicantur, quamvis non contingerent ejus divinitaten.» Et iterum: Hæc necessario antea examinavimus, ut, si videamus ipsum per suum corpus quasi per instrumentum divino modo operanteni, vel dlicentem, cognoscamus quod Deus exsistens hæc operetur. Et hæc beatus Pater noster Athanasius. Verumtamen quamvis proprium dicatur Verbi corpus, est tamen ex muliere et nostris cognatuin, secundum quod caro intelligitur. Dicit quidem beatus Paulus: Primus homo ex terra terrenus, secundus e caelo ".» Et ipse Christus: «Nemo ascendit in caelum, inquit, nisi qui de caelo descendit Filius hominis 4, Sed tamen asserimus, quod non ex cœlo corpus unitum sibi deferens Verbum hæc dicat; verum cum desursum exsistens ipsum et e cœlo, corpus proprium fecerit ita sibi unitum, ut nec dici nec intelligi valeat, citra conversionen et confu. sionem; hac ratione de caelo dicit se etiam, quando factum est Filius hominis. Proinde cum recle babeat sermo noster, et reprehensione vacet, quam igitur suæ adversus nos dicacitatis occasionem obtrectare nobis volentes habebunt; si quorumdam blasphemiis anathematismus repugnaus, mendacio veritatem opponat? Opinor autem me a recta via nullo modo excidisse, quod Christum dixi supra nos. Nain licet Verbum Dei factum sit homo; est tamen etiam sic non supra nos homines tantum, sed ** Joan. vi, 63. 4'1 Cor. xv, G 48 Joan. 1, 13. Variæ lectiones ex codice Seguieriano. 1 πιστευόντων, τα μόνῃ, ο ἐντίθησι. * ἐπιμενόντων. Η δε τόν. 4 προεζητήσαμεν.

APOLOGETICUS PRO XII CAPITIBUS CONTRA ORIENTALES. οὐχ ὑπέρ γε μόνους ἡμᾶς, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ πᾶσαν τὴν eliam supra omnem creaturain. Non enim solumn κτίσιν· οὐ γὰρ μόνον ἄνθρωπος νοεῖται καὶ καθ' ἡμᾶς, ἀλλ' ὁ αὐτὸς πάλιν Θεὸς ἄνωθεν, καὶ ἐξ οὐρανοῦ. ΑΝΑΘΕΜΑΤΙΣΜΟΣ ΙΒ'. Ε' τις οὐχ ὁμολογεῖ τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον παθόντα σαρκὶ, καὶ ἐσταυρωμένον σαρκὶ, καὶ θανάτου γευ σάμενον σαρκί, γεγονότα σε πρωτότοκον ἐκ νεκρῶν, καθε ζωή ἐστι, καὶ ζωοποιός, ὡς Θεός· ἀνάθεμα Έστω. Αντίρρησις τῶν ἀνατολικῶν. Πάλιν ἐνταῦθα τῶν αὐτοῦ λόγων αὐτὸν ὑπομιμνήσκομεν, ὡς πάντη ἀπαθὴ τὴν θείαν φύσιν λέγει ἐν τῷ πρώτῳ τόμῳ φάσκων οὕτως· Εἷς οὖν ὁ πάντων ἀξιώτερος τὴν ἰδίαν ὑπὲρ πάντων τέθεικε ψυχὴν· καὶ συγχωρεῖ οἰκονομικῶς καταβιβάζεσθαι πρὸς βραχύ τῷ θανάτῳ τὴν σάρκα· κατήργηκε δὲ πάλιν αὐτὸν ὡς ζωή, παθεῖν οὐκ ἀνασχόμενος τὸ παρὰ φύσιν ἰδίαν. Εἴπωμεν οὖν αὐτῷ ἐναντιολογοῦντι· Πῶς οὖν ὁ τὴν σάρκα συγχωρῶν πρὸς βραχὺ τῷ θανάτῳ καταβιβάζεσθαι, καὶ καταργῶν τὸν θάνατον ὡς ζωή, οὐκ ἀνε εχόμενος παθεῖν τὸ παρὰ φύσιν ἰδίαν, νῦν κατὰ σὲ πάσχει διὰ τῆς σαρκός; Αλλ' οὐκ ἔπαθεν ὁ Θεὸς τῇ σαρκὶ συνημμένος, ἀλλ᾽ ἡ σὰρξ ἡνωμένη τῷ Θεῷ Λόγῳ κατὰ τὴν αὐτοῦ συγχώρησιν τὰ οἰκεῖα ὑπέμειν νεν. Οὐ γὰρ μὴ αὐτοῦ συγχωροῦντος, πάθος, ἢ θά νατος ἐπεγένετο. Εἰ γὰρ ψυχῆς παρούσης οὐκ ἐπιγίνεται θάνατος, πῶς ἂν Θεοῦ παρόντος, καὶ οὐ μόνον παρόντος ἁπλῶς, ἀλλὰ καὶ συνημμένου κατ᾿ ἄκραν τινὰ ἕνωσιν, καὶ αὐτῷ μόνῳ καταληπτήν, ηνώχλει τῷ οἰκείῳ ναῷ, μὴ συγχωροῦντος αὐτοῦ, ἡ παθος, ἢ θάνατος; ᾿Αλλὰ γὰρ οὐχ ἡ Θεότης τῇ σαρκὶ συνημ μένη ἔπαθεν· ἀλλ' ἡ σὰρξ συγχωρούσης αὐτῆς τὰ οἰκεῖα ὑπέμεινεν. Αλλ' ὅτι κακούργως αὐτῷ κεῖται τὸ Έπαθε σαρκί, πρὸς πλάνην τῶν ἀφελεστέρων, πρόδηλον αὐτόθεν· οὐ γὰρ ἐφύλαξε τὸ ἀπαθὲς τῇ θείᾳ φύσει. Ο εἰπὼν, Επαθε σαρκί, οὐδὲν ἕτερον ἔφη, ἢ μετὰ σαρκὸς παθεῖν. Κὂν οὖν μετὰ τῆς σαρ κὸς ἔπαθε, παθητὸς ὡμολόγηται. "Η γὰρ κατὰ φύσιν ἔχων τὸ παθεῖν 4, ἔπαθεν, ἢ παρὰ φύσιν. Καὶ εἰ μὲν κατὰ φύσιν ἔπαθεν, ἔσται καὶ ὁ Πατήρ παθητὸς, ὁμοούσιος ὢν τῷ Υἱῷ· ἀνάγκη γὰρ προσεῖναι πάντ τως τῷ γεγεννηκότι, ὅσα τῷ γεννηθέντι πρόσεστιν. Ἡ ὁμολογοῦμεν αὐτὸν μὲν πεπονθέναι, ἐπιτηδείως ἔχοντα πρὸς τὸ πάθος, τὸν δὲ Πατέρα παθεῖν μὴ ἐπιδέχεσθαι. Αλλ' οὕτω λέγοντες συναινέσομεν αἱρετικοῖς, λέγουσι τὴν θεότητα τοῦ μονογενούς Υἱοῦ παθητήν, τὴν δὲ τοῦ Πατρὸς μὴ ἐπιδέχεσθαι πάθος· ὅθεν καὶ τὸ ἑτες ούσιον λέγουσιν. Εἰ δὲ φήσουσι παρὰ φύσιν αὐτὸν πεπονθέναι, ἐροῦμεν· Καὶ ποῖον πάθος ἰσχυρό τερον τῆς θείας φύσεως, ὥστε εἰς τὸ παρὰ φύσιν πά θος ἑλκύσαι τὸν κατὰ φύσιν ἀπαθῆ; 'Αλλά φησιν· Αὐτοῦ βούλησις. Αλλά φαμεν· 11 αὐτοῦ βούλησις ἀπαθής. Ζητοῦμεν δὲ πάθος τὸ τὴν ἀπαθῆ φύσιν εἰς 31 Joan. III, 16. » llebr. 11, 50 Coluss. 1, 18. homo intelligitur, et sicut nos; sed idem ipse rursus Deus desursum, et de cœlo. 195 ANATHEMATISMUS XII. Se Si quis non confitetur Dei Verbum carne passum et crucifixum esse, morteinque carne gustasse nec non primogenitum ex mortuis factum esse quatenus nimirum ut Deus vita et vivificans est: anathema sit. Orientalium oppositio. Iterum hic eum commonefacimus sermonum suorum in tomo primo, qualiter omnino impassibilem divinam naturam dicit his verbis: Unus igitur lile omnibus pretiosior, propriam pro nobis posuit animam si; et permisit dispensative carnem suam brevi tempore a morte deprimi, et rursus mortem evacuavit ut vita, non sustinens pati, quod præter naturam suam est. Dicamus igitur ipsi contraria Inquenti: Quomodo ergo qui permisit carnem suam brevi tempore a morte deprimi, et qui mortem evacuat, utpote vita, non sustinens pati quod præter naturam suam est, nunc, ut tu asseris, patitur per carnem? Sed non est passus Deus carni unitus; sed caro conjuuela. Deo Verbo, ejus permissu propria sustinuit. Non enim vel passio, vel mors advenissent, nisi ipse permisisset. Nam si anima præsente non venit niors, quomodo Deo præsente nec solum præsente simpliciter, sed etiam conjuncto secundum summam quandam et ipsi soli comprehensibilem unionem, turbaret ejus templum, ipso non permittente, vel passio, vel niors? Atqui non deitas carni unita passa fuit; seul caro, ipso permittente, propria sustinuit. Cæterum quod maligne ab eo additum sit hoc, Passum est carne, ad seductionem simpliciorum, indidem erit manifestum: non enim servavit impassibilen divinam naturam. Qui dixit, Passum est carne, nihil aliud dixit, quam cuni carne fuisse passum. Quamvis ergo cum carne sit passus, nihilominus passibilis asseritur. Aut enim secundum naturam habens ut pateretur, est passus, aut præter naturam. Ac si secundum naturam passus est, erit et Pater passibilis, consubstantialis exsistens Filio. Necesse est enim omnia adesse genitori quæ soboli adsunt. Αut confitebimur eum quidem passum esse, utpote aptum ad passionein, 196 Patrem vero non admittere passionem. Verum sic dicentes consentiemus hæreticis dicentibus, deitatem unigeniti Filii passibilem, Patris vero deitatem non admittere passionem: unde illam alterius substantiæ esse dicunt. Si autem dixerint, præter naturam ipsum passum esse, dicemus: Et quæ passio fortior est divina natura, ita ut natura impassibilem passioni præter naturam subjiciat? Sed Varla lectiones ex codice Seguicriano. • πλάνησιν, ο παθος.

θεία βούλησις ἐκεῖνα θέλει, τὰ αὐτῇ πρέποντα. Καὶ τί, φησί, πρεπωδέστερον τοῦ σῶσαι τὸ τῶν ἀνθρώ πων γένος; Καὶ πῶς ἤμελλε τὸ τῶν ἀνθρώπων γένος περισώζεσθαι, αὐτὸ εἰς ἀπάθειαν μεταβαῖνον, ἡ τὴν θείαν, καὶ ἀπαθῆ φύσιν εἰς πάθος κατασπώσα; Πάντως γὰρ ὡς ἰσχυροτέρα εἰς τὸ ἑαυτῆς ἐμπαθές μετέστησε τὸ ἀπαθές. Καὶ τίς ὄνησις τῷ παθητῷ, εἰ καὶ τὸ ἀπαθὲς παθητὸν γένοιτο; Σωτηρία δὲ τοῦ πα θητοῦ οὐχ ἡ τοῦ ἀπαθοῦς πρὸς αὐτὸ διὰ τοῦ πάθους κοινωνία· τοῦτο γὰρ μᾶλλον αὔξησις τοῦ κακοῦ, οὐκ ἀναίρεσις· τῷ γὰρ ὁμοίῳ τὴ ἕτερον οὐκ ἀναιρεῖται ἀλλὰ αὐξάνεται. Τίς οὖν ἡ σωτηρία τοῦ παθητοῦ; ὡς ἔφημεν, οὐχ ἡ τοῦ ἀπαθοῦς πρὸς αὐτὸ κοινωνία ἀλλ' ἡ αὐτοῦ πρὸς τὸ ἀπαθὲς μετάστασις· δ καὶ πε ποίηκεν ὁ Δεσπότης Χριστός, οὐκ αὐτὸς κατὰ τὴν θεότητα εἰς πάθος καταβιβασθεὶς, ἀλλὰ καὶ τὴν ἀγ θρωπότητα πᾶσαν διὰ τῆς ἁγίας σαρκὸς εἰς ὕψος Εγείρας, καὶ τὴν χαμαὶ κειμένην εἰς οὐρανοὺς ἀνελχύσας, καὶ τὴν ἀπαῤῥησίαστον πρώην υἱοθεσίας ἀξιώσας. Τίς δὲ ἐχρεώστει πάντως τὸν ἐκ τῆς παρακοῆς θάνατον; Η φύσις πάντως ἡ ἀνθρωπεία, οὐχ ἡ θεία. Τίνα οὖν ἀκόλουθον ἦν ἀποδοῦναι τὸν ἐκ τῆς παρακοῆς θάνατον; dicit: Ejus voluntas. At nos dicimus: Voluntas Λ τὴν αὐτοῦ ἐμπάθειαν μετενέγκαν. "Αλλως τε καὶ ἡ ejus impassibilis est; nos autem quærimus passio. nem, quae impossibilem naturam in suam passibilitatemi transtulerit. Alioqui et divina voluntas illa vult quæ se decent. Et quid, inquit, decentius, quam salvare hominum genus? Et quo pacto salvum esset humanum genus ad impassibilitatem transiens, si divinam et impassibilem naturam in passionem pertrahit? Omnino enim ut fortior transtulit ad suam passibilitatem id quod erat impassibile. Εt quæ utilitas passibili, si et impassibile passibile flat? Salus autein passibilis naturæ non est ipsa societas impassibilis in passione; hoc namque magis erit argumentum mali, non ablatio: alterum enim a simili non aufertur, sed augetur. Quæ igitur salus passibilis est natura? Ut diximus, non impassibilis secum in passione societas, sed translatio ejus ad id, quod est impassibile: quod et fecit Dominus Christus, dum hon ipse secundum divinitatem dejectus est ad passionem, sed omnen humanitatem per suam sanctam carnem in sublime evexit, et humi jacentem in cœlos traxit, et pridem omni libertate destitutam adoptione filiorum dignatus est. Quis autein debitor erat mortis, quæ est ex inobedientía? Omnino humana natura, non divina. Quam igitur tia exsistentem? Cyrilli defensio. consentaneum erat persolvere mortem ex inobedienΑπολογία Κυρίλλου. Αξιάγαστος ὡς ἀληθῶς τῆς ἀληθείας ή δύναμις· Admiranda profecto veritatis potentia est: id quod experientia testatur. Non enim mihi multo καὶ μάρτυς ἡ πεῖρα. Οὐ γάρ μοι μακροῦ δεήσει λόsermone ad defensionem opus est, ad persuadendum scilicet oppositum deceptis, ut opinantur, quod passibilem esse dicamus divinam Verbi naturam, chi semel adversarii ultro confessi sint, idque salis perspicue, non ab illis criminibus esse alienos. Sed quia sumptum, quod suppositione 197 non indigeat, ad suum libitum inconsulte proponunt, et acribus cogitationum inventis conantur vim suæ sagacitatis ostendere, ac vehementer admodum adstruunt, ut demonstrent impassibile secundum suain naturain esse Dei Verbum; audiant a nobis, quod frustra pugnant, aeremque verberant, nemine in boc eis se opponente, vel diversa sentiente. Quid igitur frustra insudant, et incassuin contendunt? Quis adeo stupidus, ut eminentissimam omnium substantiam passibilem esse definiat, et eam, quæ est ultra omne genitum, et incorporea, et infirmitatem passionum detrudere audeat? Verum, quia sacramenti ratio agnoscit, Filium ex Deo Patre secundum naturam unigenitum, hominem ex muliere factum dispensative, ipsiusque proprium esse affirmans sanctum illud corpus ex beata Virgine sumplum, eam ob causam jure optimo carnis passiones ejus esse dicimus secundum dispensativam appropriationem, servata ubique natura ejus impassibili: γου πρὸς ἀπολογίαν· ήγουν ἀναπείθειν οἴονται " τοὺς ήπατημένους, οἰομένους ὅτι παθητὴν εἶναί φαμεν τὴν θείαν τοῦ Λόγου φύσιν, ἅπαξ τῶν δι' ἐναντίας καταδεβηκότων, αὐτόθεν διωμολογηκότων καὶ μάλα σαφῶς, ὡς ἀλλότριον, καὶ ἔξω που τῶν ἐπί γε τούτοις καθεστήκαμεν ἐγκλημάτων. Ἐπειδὴ δὲ ἀνυπόθετον λήμμα κατὰ τὸ αὐτοῖς δοκοῦν προθέντες ἀβου λήτως*, πικροῖς ἐννοιῶν εὑρήμασι χρώμενοι, πειρῶνται δεικνύειν τῆς ἐνούσης αὐτοῖς ἀγχινοίας τὴν δείνωσιν, κατασκευάζουσι δὲ καὶ μάλα γοργῶς, ἀπο φαίνοντες ἀπαθῆ κατ' ἰδίαν φύσιν τὸν τοῦ Θεοῦ Λό γον, ἀκουέτωσαν, μηδενὸς αὐτοῖς ἀντεξάγοντος, πρὸς ἡμῶν, ὅτι πυκτεύουσι μάτην, καὶ δέρουσι πρὸς ἀέρα εἰς τοῦτο, μήτε μὴν φρονοῦντος τὰ ἐναντία. Τί τοίνυν ἱδρῶσι μάτην, καὶ διατείνονται περιττά; Τίς οὕτως ἐμβρόντητος, ὡς τῆς ἀνωτάτω πασῶν οὐσίας τὸ ἐμπαθὲς καθορίζειν, καὶ εἰς τὴν τῶν παθημάτων ἀσθέ νειαν κατασείειν ἀποτολμᾷν τὸ παντὸς ἐπέκεινα γεν νητοῦ, καὶ ἀσώματον; Ἐπειδὴ δὲ ὁ τοῦ μυστηρίου λόγος, ἄνθρωπον οἶδε γενόμενον οἰκονομικῶς ἐκ γυναικὸς τὸν ἐκ Θεοῦ κατὰ φύσιν Υἱὸν μονογενῆ, ιδιών τε ὑπάρχειν αὐτοῦ διαβεβαιούμεθα τὸ ἐκ τῆς μακαρίας Παρθένου ο ληφθὲν ἅγιον σῶμα· ταύτῃτοι καὶ μάλα ὀρθῶς κατ' οἰκείωσιν οἰκονομικὴν αὐτοῦ λέγε σθαί φαμεν τὰ τῆς σαρκὸς πάθη, τετηρηκότες πανταVariæ lectiones ex codice Segnieriano. ι ἰσ, η τήν, δηλαδή παθητή φύσις. " ἴσως, ὡς οἴονται. * καταβεβληκότων. * ὡς ἀλλότριοι. Η καθώ έστηκεν. * αβούλως. • Παρθένου Μαρίας.

APOLOGETICUS PRO XII CAPITIBUS CONTRA ORIENTALES. χοῦ τῇ αὐτοῦ φύσει τὸ ἀπαθές. Θεὸς γάρ ἐστιν ἐx Deus enim est ex Deo. Quando igitur carne dicitur passus, non ipse in propria natura, qua Deus est, intelligitur passus, sed potius sibi appropriare passionem. Ipsius enim factum est unitum sibi corpus, sicut dudum dixi. Quapropter et divinus Paulus ipsum, per quem omnia et in quo omnis fecit Pater, dicit esse factum primogenitum ex mortuis. Scribit autem sic: ‹ Gratias agentes Patri,qui nos idoneos fecit in partem sortis sanctorum in lumine; qui eripuit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii dilectionis suæ; in quo habemus remissionem peccatorum: qui est imago Dei invisibilis, primogenitus omnis creaturæ: quia in ipso creata sunt omnia, quæ in cœlis et quæ in terra, visibilia et invisibilia, sive throni, sive dominationes, sive principatus, sive potestates; omnia per ipsum et in ipso creata sunt; et ipse est aule ommia, et omnia in ipso constant, et ipse est caput corporis Ecclesiæ, qui est principium, primogenitus ex mortuis, ut sit in omnibus ipse primatum tenens. Quia in ipso complacuit omnem plenitudinem divinitatis inhabitare corporaliter, et per eum reconciliare omnia in ipsum, pacificans per sanguinem crucis ejus, sive quæ in terris, sive quæ in cœlis sunt ". › 198 Considera quomodo, cum per ipsum omnia dicat esse facta,visibilia et invisibilia, thronos et potestates, ipsum datum Ecclesiæ caput, et primogenitum ex mortuis factum esse affirmet, reconciliataque omnia per ipsum in ipsum, et pacifcata per sanguinem crucis ejus, sive quæ super terram, sive qnæ in cœlis. Igitur dubitet quisquam post lac, et frustra forinidet, ne passibilem filii naturain sacramenti sermo declaret, quando dicitur carne pati? Proprias enim facit, ut dixi, proprii corporis passiones. Hoc sentire placuit et sancio Petro dicenti: «Christo igitur passo pro nobis in carne ".» Aliud enim est dicere, pati in carne, et aliud similiter dicere, pati in divinitatis natura. Quia eniın idem Deus sinul est et homo, impassi - bilis quidem, quantum ad divinitatis pertinet naturam, passibilis vero secundum humanitatem; quid hic absurdi, si dicatur pati in eo quod pati aptum est, qui mansit impassibilis in eo quod pati non potest? Quod autem in tali fide sanctorum quoque Patrum excelluerit chorus, ex his cognoscenus quæ ipsi scripserunt, mandatum Salvatoris servantes. Meminerant enim ejus dicentis: Gratis accepistis, gratis date ".» Θεοῦ. Ὅταν τοίνυν σαρκὶ λέγηται παθεῖν, οὐκ αὐτὸς εἰς ἰδίαν φύσιν νοεῖται παθών, καθὸ Θεός ἐστιν· ίδιο ποιούμενος δὲ μᾶλλον τὸ πάθος· αὐτοῦ γὰρ γέγονε τὸ ἐνωθὲν αὐτῷ σῶμα, καθάπερ ἔφην αρτίως. Διὰ τοῦτο καὶ ὁ θεσπέσιος Παῦλος αὐτὸν τὸν δι᾽ οὗ τὰ πάντα, καὶ ἐν ᾧ τὰ πάντα πεποίηκεν ὁ Πατήρ, πρωτότοκον ἐκ νεκρῶν γεγενῆσθαί φησι. Γράφει δὲ οὕτως· «Εύα χαριστοῦντες τῷ Πατρὶ τῷ ἱκανώσαντι ἡμᾶς εἰς τὴν μερίδα τοῦ κλήρου τῶν ἁγίων ἐν τῷ φωτὶ, ὃς ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ἐκ τῆς ἐξουσίας τοῦ σκότους, καὶ μετέστησεν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Υἱοῦ τῆς ἀγάπης αὐτοῦ· ἐν ᾧ ἔχομεν τὴν ἀπολύτρωσιν τῶν ἁμαρτιῶν, ὅς ἐστιν εἰκὼν τοῦ Θεοῦ τοῦ ἀοράτου, πρωτότοκος πάσης κτί σεως, ὅτι ἐν αὐτῷ ἐκτίσθη τὰ πάντα τὰ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, καὶ τὰ ἐπὶ τῆς γῆς, τὰ ὁρατὰ, καὶ τὰ ἀόρατα, εἴτε θρόνοι, εἴτε κυριότητες, εἴτε ἀρχαί, εἴτε ἐξουσίαι· τὰ πάντα δι' αὐτοῦ, καὶ εἰς αὐτὸν ἔκτισται. Καὶ αὐτός ἐστι πρὸ πάντων, καὶ τὰ πάντα ἐν αὐτῷ συνέπηκε, καὶ αὐτός ἐστιν ἡ κεφαλὴ τοῦ σώματος τῆς Ἐκκλησίας, ὃς ἐστιν ἀρχὴ, πρωτότοκος ἐκ τῶν νε κρῶν, ἵνα γένηται ἐν πᾶσιν αὐτὸς πρωτεύων. Ὅτι ἐν αὐτῷ ηὐδόκησε πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς θεότητος κατα οικήσαι σωματικῶς, καὶ δι᾿ αὐτοῦ ἀποκαταλλάξαι τὰ πάντα εἰς αὐτὸν, εἰρηνοποιήσας διὰ τοῦ αἵματος τοῦ σταυροῦ αὐτοῦ, εἴτε τὰ ἐπὶ τῆς γῆς, εἴτε τὰ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. ο Αθρει δὴ οὖν, ὅπως δι' αὐτοῦ τὰ πάντα πεποιῆσθαι λέγων, ὁρατὰ, καὶ ἀόρατα, θρόνους τε, καὶ ἐξουσίας, αὐτὸν δεδόσθαι φησὶ τῇ Ἐκκλησίᾳ κει φαλὴν, καὶ πρωτότοκον ἐκ νεκρῶν γεγενῆσθαι διισχυρίζεται, ἀποκαταλλαχθῆναι τε τὰ πάντα δι' αὐτοῦ εἰς αὐτὸν, καὶ εἰρηνεῦσαι διὰ τοῦ αἵματος τοῦ σταυροῦ αὐτοῦ εἴτε τὰ ἐπὶ τῆς γῆς, εἴτε τὰ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Εἶτά τις ενδοιάζων καὶ μετὰ τοῦτο ἔτι,καὶ δεδοικώς εἰκῆ, μὴ ἄρα πως παθητὴν τὴν τοῦ Υἱοῦ φύσιν ὁ τοῦ μυστηρίου λόγος ἀποφήνῃ, ὅταν λέγηται σαρκὶ πα θεῖν; Ιδιοποιεῖται γὰρ, ὡς ἔφην, τὰ τοῦ ἰδίου σώματοῦ πάθη. Τοῦτο φρονεῖν ἐδόκει τῷ θεσπεσίῳ Πέτρῳ λέγοντα· «Χριστοῦ οὖν παθόντος ὑπὲρ ἡμῶν σαρκί. ο Ἕτερον δὲ τὸ σαρκὶ παθεῖν λέγεσθαι, καὶ ἕτερον ὁμοίως τὸ παθεῖν λέγεσθαι τῇ τῆς θεότητος φύσει. Ἐπειδὴ γάρ ἐστιν ὁ αὐτὸς Θεός τε ὁμοῦ, καὶ ἄνθρωπος, ἀπαθὴς μὲν, τό γε ἦχον εἰς τὴν τῆς θεότητος φύσιν, παθητὸς δὲ κατὰ τὸ ἀνθρώπινον· τί τὸ ἄτοπον, εἰ τῷ παθεῖν πεφυκότι λέγεται παθεῖν, τῷ παθεῖν Ο οὐκ εἰδότι μεμενηκὼς ἀπαθής; Οτι δὲ τοιᾷδε πίστει καὶ ὁ τῶν ἁγίων Πατέρων διέπρεψε χορὸς, ἐξ αὐτῶν εἰσόμεθα, ὧν γεγράφασιν αὐτοὶ, τὴν τοῦ Σωτῆρος τηρήσαντες ἐντολήν. Διεμέμνηντο γάρ λέγοντο;· • Δωρεάν ἐλάβετε, δωρεάν δότε, ο Γρηγορίου επισκόπου Νύσσης. Τοῦτο γὰρ φρονείσθω, φησίν, ἐν ὑμῖν, ὅ καὶ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ· ὃς ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων οὐχ άρω ss Coloss. I, 85 1 Petr. 14, ss Matth. x, 8. Gregorii episcopi Nysseni. • Hoc enim sapite, inquit, in vobis, quod et in Christo Jesu: qui cum in forma Dei esset, non Variæ lectiones ex codice Seguieriano. ὁ ἴσως, ὁ ἐνδοιάζων.

rapinam arbitratus est esse se zqualem Deo: tell παγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ίσα Θεῷ, ἀλλ᾽ ἑαυτὸν ἐκέ semetipsum exinanivit, formam servi accipiens ".) Quid servi forma de Deo dici potest abjectius? Quid de omnium rege bumilius, quam quod sponte ad abjectæ naturæ nostræ commercium venerit? Rex reguín, Dominus dominantium servili forma induitur: omnium judex principibus vectigalis eflicitur; creatura Dominus in antro diversatur; qui omnia palino concludit, locum in diversorio nullum invenit, sed in brutorum animantium præsepi reclinatur”; mundus et purissimus humanæ naturæ sordes non aversatur, et omnem mendicitatem nostram transgressus, ipsain demum mortem perpetitur: voluntaria hujus paupertatis et abjectionis mensuram perpendite. Vita degustat morteni; judex 199 in pratorium adducitur; vita viventium Dominus judicis sententiæ subjicitur "; omnium cœlestium virtutum rex carnifcumn manus experiri non gravatur. Ad hoc, inquit, exemplum respiciat humilitatis vestræ mensura. Basilii Cæsareæ episcovi. Non enim coelum et terra, ac marium spatia, et quæ in terris et in aquis degunt animantes, el plantæ, et stellæ, et aer, et auni tempora, et varius totius universitatis ornatus, tantum potentiæ excellentiam ostendit quantum immensum illum inflnitumque Deum impassibiliter per carnem complexum esse mortem, quo nimirum per propriam passionem suam nobis impassibilitatem impertiretur. Athanasii episcopi Alexandriæ. . Et ostendebatur, quod non apparenter, sed vere habuerit corpus. Decebat enim Dominum bumanam hanc carnem induentem, cum suis passionibus ipsam totan induere: ut sicut proprium ipsius esse dicimus corpus, ita et corporis passiones propriæ tantum ejus dicantur, etiamsi non contigerint divinitatem ejus. Nam si alterius esset corpus, illius etiain dicerentur passiones. Si autem Verbi est caro. (Verbum enim caro factum est "), necessarium est, ut el carnis passiones ejus esse dicantur, cujus et caro est. Cujus enim dicuntur passiones,quales sunt maxime, condemnari, fagellari, sitire, et crux, et mors, et aliæ corporis infirmitates, ejus et meritum et gratia est. Idcirco recte ac decenter non alterius, sed Domini dicuntur esse hujusmodi passiones; ut et gratia ab ipso sit, et non efficiamur idololatræ, sed vere Deuin colentes, quia nullain creaturam, neque communem aliquem hominem, sed naturalem et verum Dei Filium, hominem factum, eumdem nihilominus Dominum et Deum ac Salvatorem invocamus. 65 Philipp. 11, 6-7. **Matth. xvII, ** Joan. 1, 14. νωσε μορφήν δούλου λαβών.» Τί πτωχότερον ἐπὶ Θεοῦ τῆς τοῦ δούλου μορφής; τί ταπεινότερον ἐπὶ τοῦ βασιλέως τῶν ὅλων, ἢ τὸ εἰς κοινωνίαν τῆς πτω χῆς ἡμῶν φύσεως εκουσίως· ἐλθεῖν; Ο βασιλεὺς τῶν βασιλευόντων, καὶ ὁ Κύριος τῶν κυριευόντων τὴν τοῦ δούλου μορφήν υποδύεται· ὁ κριτής τοῦ παντὸς ὑπόφορος τοῖς δυναστεύουσι γίνεται· ὁ τῆς κτίσεως Κύριος ἐν σπηλαίῳ κατάγεται· ὁ τοῦ παντὸς περιδεδραγμένος οὐχ ευρίσκει τόπον ἐν τῷ καταλύματι, ἀλλ' ἐν φάτνῃ τῶν ἀλόγων παραρρίπτεται· ὁ καθαρὸς, καὶ ἀκήρατος, τὸν τῆς ἀνθρωπίνης φύ σεως καταδέχεται βύπον, καὶ διὰ πάσης τῆς πτωχείας ἡμῶν διεξελθών, μέχρι τῆς τοῦ θανάτου πρόεισι πεί ρας. Ορᾶτε τῆς ἑκουσίου πτωχείας τὸ μέτρον· ἡ ζωή θανάτου γεύεται· ὁ κριτής εἰς κριτήριον ἄγεται ὁ τῆς ζωῆς τῶν ὄντων Κύριος ἐπὶ τῇ ψήφῳ τοῦ δικάζοντος ἄγεται· ὁ πάσης τῆς ὑπερκοσμίου δυνάμεως βασιλεὺς τὰς τῶν δημίων οὐκ ἀπωθεῖται χεῖρας. Πρὸς τοῦτό σοι, φησί, τὸ ὑπόδειγμα τῆς ταπεινοφρο σύνης βλεπέτω τὸ μέτρον. Βασιλείου επισκόπου Καισαρείας. Οὐ γὰρ τοσοῦτον οὐρανὸς, καὶ γῆ, καὶ τὰ μεγέθη τῶν πελαγῶν, καὶ τὰ ἐν ὕδασι διαιτώμενα, καὶ τὰ χερσαία τῶν ζώων, καὶ φυτά, καὶ ἀστέρες, καὶ ἀὴρο καὶ ὧραι, καὶ ἡ ποικίλη τοῦ παντὸς διακόσμησις, τὸ ὑπερέχον τῆς ἰσχύος συνίστησιν, ὅσον τὸ δυνηθῆναι τὸν Θεὸν τὸν ἀχώρητον ἀπαθῶς διὰ σαρκός συμπλακῆναι τῷ θανάτῳ, ἵνα ἡμῖν τῷ ἰδίω πάθει τὴν ἀπά Οειαν χαρίσηται. Αθανασίου επισκόπου Αλεξανδρείας. Καὶ ἐδείκνυτο, ότι μή φαντασία, ἀλλὰ ἀληθῶς ἔχων ἦν τὸ σῶμα. Έπρεπε δὲ τὸν κύριον ἐνδιδυσκό μενον τὴν ἀνθρωπίνην σάρκα ταύτην, μετὰ τῶν ἰδίων παθῶν ὅλην αὐτὴν ἐνδύσασθαι· ἶν', ὥσπερ ίδιον αὐτοῦ λέγομεν εἶναι τὸ σῶμα, οὕτω καὶ τὰ τοῦ σώ ματος πάθη ίδια μόνον αὐτοῦ λέγηται, εἰ καὶ μὴ ήπτετο κατὰ τὴν θεότητα αὐτοῦ. Εἰ μὲν ἑτέρου τὸ σῶμα, ἐκείνου ἂν λέγοιτο καὶ τὰ πάθη· εἰ δὲ τοῦ Λόγου ή σάρξ, ὁ γὰρ Λόγος σὰρξ ἐγένετο, ἀνάγκη καὶ τὰ τῆς σαρκὸς πάθη λέγεσθαι αὐτοῦ οὗ καὶ ἡ σάρξ ἐστιν· οὗ γὰρ λέγεται τὰ πάθη, οἷά ἐστι μά λιστα, τὸ κατακριθῆναι, τὸ μαστιγωθῆναι, τὸ διψαν, καὶ ὁ σταυρὸς, καὶ ὁ θάνατος, καὶ αἱ ἄλλαι τοῦ σώ ματος ἀσθένειαι, τούτου καὶ τὸ κατόρθωμα, καὶ ἡ χάρις ἐστί. Διὰ τοῦτο τοίνυν ἀκολούθως, καὶ πρε πάντως οὐκ ἄλλου, ἀλλὰ τοῦ Κυρίου λέγεται τὰ τοι αῦτα πάθη· ἵνα καὶ ἡ χάρις παρ' αὐτοῦ εἴη, καὶ μὴ εἰδωλολάτραι γινόμεθα ε, ἀλλὰ ἀληθῶς θεοσεβεῖς, ὅτι μηδένα τῶν γεννητῶν ', μηδὲ κοινόν τινα ἄγ θρωπον, ἀλλὰ τὸν ἐκ Θεοῦ φύσει καὶ ἀληθινὸν Υἱόν, τοῦτον γενόμενον * ἄνθρωπον, οὐδὲν ἧττον Κύριον αὐτὸν, καὶ Θεὸν, καὶ Σωτῆρα ἐπικαλούμεθα. 89 187. SL, 12. en Luc. 11, 7. ss Juan. six, Variæ lectiones ex codice Segnieriano. 13 seq. • πτωχείας ἡμῶν ἑκουσίως. * γίνεται ο γινώμεθα. Η γενητῶν. 5 καὶ γενόμενον. ὁ ἐπικαλοῦμεν.

APOLOGETICUS CONTRA THEODORETUM PRO XII CAPITIBUS. Απόχρη τοίνυν εἰς πληροφορίαν, ὡς γε: οἶμαι, τοῖς ἀρτίφρασι τὰ προτεθέντα ῥητά, τοῦ θείου νόμου διαρρήδην λέγοντος· «Ἐπὶ στόματος δύο μαρτύρων καὶ τριῶν σταθήσεται παν ῥῆμα.» Εἰ δὲ δή τις βού λατο καὶ μετὰ τοῦτο ἔτι φιλονεικεῖν, ἀκουέτω πρὸς ἡμῶν· θι τὴν κατὰ σαυτόν· ἡμεῖς δὲ τοῖς ὀρθοῖς Γράμμασι, καὶ τῇ τῶν ἁγίων Πατέρων εψόμεθα πίστει· κερδανώμεν * γὰρ οὕτω τῆς ἄνω κλήσεως το βραβείον 1 Χριστῷ· δι' οὗ, καὶ μεθ᾿ οὗ τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ ἡ δόξα σὺν ἁγίῳ Πνεύματι εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. Sufficiunt igitur, ut opinor, ad probationen sapientibus sententiæ propositae, divina lege manifeste dicente: In ore duorum vel trium testium stabit onne verbum ".. Si 200 quis autem voluerit etiam post hæc adhuc contendere, audiat a nobis: Tao perge itinere; nos autem divinas Scripturas, el sanctorum sequemur fidein. Sic enim lucrabimur supernæ vocationis bravium in Christo: per quein, et cum quo, Deo et Patri gloria cum sancto Spiritu în sæcula. Amen. ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΚΥΡΙΛΛΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΠΡΟΣ ΕΥΟΠΤΙΟΝ Προς την παρά Θεοδωρίτου κατὰ τῶν δώδεκα κεφαλαίων ἀντίῤῥησιν. S. CYRILLI ALEXANDRIA ARCHIEPISCOPI EPISTOLA AD EUOPTIUM Adversus impugnationem duodecim capitum a Theodoreto editam. nistro Enoptio Cyrillus, in Domino saluΚύριλλος τῷ εὐλαβεστάτῳ, καὶ ποθεινοτάτῳ Reverendissimo et desideranissimo fratri et commiἀδελφῷ, καὶ συλλειτουργῷ Εὐοπτίῳ, ἐν Κυρίῳ χαίρειν. Π. Ἐνέτυχον τοῖς παρὰ τῆς σῆς θεοσεβείας επεσταλ μένοις, τεθαύμακά τε τὴν διάθεσιν, καὶ τῆς ἐν Χρι στῷ ἀγάπης τὸ γνήσιον· χρῆναι δὲ ὑπολαμβάνω καὶ νῦν εἰπεῖν, ὡς ἔστιν ἀληθὲς τὸ ἐν τῇ βίβλῳ τῶν Παροιμιῶν εἰρημένον·. ᾿Αδελφὸς ὑπ' ἀδελφοῦ βοηθούμενος, ὡς πόλις ὀχυρά, καί μοι δοκεῖ τῆς ἀγάπης τὸ χρῆμα τοῦ παντὸς ἄξιον γενέσθαι λόγου παρὰ τῇ θεοπνεύστῳ Γραφῇ, καὶ μάλα εἰκότως· πλή ρωσιν ἔχει = τοῦ νόμου, καὶ προὔχει τῶν ἄλλων ἀρετῶν, καὶ ἐν πολλῷ κεῖται θαύματι παρὰ ταῖς τῶν ἁγίων ψυχαῖς. Πληροῦσθαί γε μὴν αὐτήν φαμεν οὐκ ἐν ψιλαῖς τε καὶ μόναις ρημάτων προφοραῖς, ἀλλὰ δι' αὐτῶν τῶν πραγμάτων μαρτυρουμέναις. Ὥσπερ γὰρ αἱ πολυτελέσταται τῶν λίθων, ἃς καὶ Ινδικὰς εἶναί φασιν, οὐκ ἐξ ὧν ἂν τις ἐξηγοῖτο περί αὐτῶν, ἀλλ' ἐξ ὧν εἰσι παρὰ τοῖς ὁρῶσι θαυμάζονται, τὸν αὐτόν, οἶμαι, τρόπον καὶ τὸ λαμπρὸν τῆς ἀγάοι Deut. xvi, 6; Matth. xvi, 16. • Prov. ΣΤΙΙ, lem. Lectis litteris a pietate tua ad me datis, admiratus sum et affectionem, et charitatis in Christo sinceritatem; aique adeo illud libri Proverbiorum: ‹ Frater qui a fratre adjuvatur, sicut civitas manita 68. ;; ut verissime scriptum, nunc quoque dici debere censeo: videturque mihi charltatis possessio maximi fieri in Scripturis divinitus inspiratis, idque jure optimo: plenitudinem enim legis continet, aliasque virtutes antecellit, et in maxima admiratio– ne est apud animas sanctorum. Verum eam non in nudis solisque verbis compleri dicimus, sed factorum testimonio confirmatis [/. confirmari]. Sicut enim pretiosissimas gemmas, quas Indicas esse aiunt, non ex his, quæ de illis narrantur, sed ex eo quod sunt, ii qui vident admirantur: ita etiam claram dilectionis pulchritudinem tum effulgere arbitror, eum in cunctis rebus optimis ab ipsis recle Variæ lectiones ex codice Seguieriano. ο 1 ὡς δέ. Η εψόμεθα. κ κερδανοῦμεν. 1 τὰ βραβεία. - γεγραμμένον. - γὰρ ἔχει. Ο μαρτυρούμ ένην. Episcopo Ptolemaidis.

μένων 4 ἐφ᾽ ἅπασι τοῖς ἀρίστοις μαρτυρούμενον. Ταύτην ἡ σὴ θεοσέβεια ποιεῖται περὶ πολλοῦ, τῆς τῶν ἁγίων φρενὸς ἰοῦσα κατ᾽ ἴχνος, καὶ τὸ τῆς ἐκε! νων εὐζωΐας εἰς τὸ ἑαυτῆς ἀναματτομένη η καύχη μα. Δέδεγμαι δὲ καὶ νῦν εἰς πληροφορίαν τῆς ἐνούσης διαθέσεως τῇ σῇ θεοσεβείᾳ τὸν διαπεμφθέντα τόμον, ὃν συνθεῖναι λέγεται κατὰ τῶν ἀναθεματι σμῶν Θεοδώριτος ὁ Κύρου· καλεῖσθαι γὰρ οὕτω φασὶ τὸ πολίχνιον. Εντυχὼν δὲ τοῖς ἐγκειμένοις, ἀνέθηκα τῷ Θεῷ τὰς χαριστηρίους ᾠδάς· οὐ διαλέλοιπα δὲ κἀκεῖνο λέγων· «Κύριε, ῥῦσαι τὴν ψυχήν μου ἀπὸ χειλέων ἀδίκων, καὶ ἀπὸ γλώσσης δολίας.» Ευρίσκω γὰρ ἐμαυτὸν συκοφαντούμενον πανταχοῦ, καὶ ἐφ' ἑκάστου τῶν κεφαλαίων ὑπομένοντα τοῦτο. Ἐννενόηκα • δὲ, ὅτι καί τοι, καθά φασι τῶν γνωρίμων τινὲς, οὐκ ἔξω τριβῆς, τῆς τό γε ήκον εἰς λόγον ", ὑπάρχων ὁ ἀνὴρ, συναγηγερκὼς δὲ τάχα καὶ τῶν ἱερῶν Γραμμάτων οὐ μετρίαν εἴδησιν, ἀπεκομίσθη τοσοῦτον τοῦ συνιέναι τῶν κεφαλαίων τὴν δύναμιν, ὥστε με λοιπὸν οἴεσθαί τε καὶ φρονεῖν, ὅτι ταῖς τινων ἐπιθυμίαις τὸ δοκεῖν ἡγνοηκέναι χαρίζεται, ἵνα μὴ ἀκόμα φως καὶ περιττῶς, εὐαφόρμως δὲ μᾶλλον, ταῖς καθ' ἡμῶν λοιδορίαις κεχρῆσθαι νομίζηται· καίτοι δυσ χερές, ἢ ἄναντες οὐδὲν παντελῶς, ὥς γε οἶμαι, ἐν τοῖς παρ' ἡμῶν εἰρημένοις ἐστὶν, οὔτε μὴν δυσέφικτον ἔχει τὴν προσβολήν. Ἐπειδὴ δὲ ἦν ἀναγκαῖον, καί τοι γεγραφότας ήδη περί τούτων ἡμᾶς, ὀλίγα καὶ πρὸς αὐτὸν εἰπεῖν, ἵνα μή τις οἴηται σιωπᾶν ἑλέσθαι κατεγνωσμένους, ποιήσομαι τὴν ἀπολο factis testimonium habet. Hanc pietas tua magni τῆς ἐμφαίνεται Ρ κάλλος, δι' αὐτῶν τῶν κατορθου facit, dum per prudentiæ sanctorum vestigia incedit, rectumque vitæ illorum institutum ad gloriam exprimit suam. Abundantius autem comprobatum est mihi tuæ pietatis erga me studium, libro abs te mihi exhibito, quem composuisse dicitur contra anathematismos Theodoretus Cyri: 201 ita enim civitatulam vocari dicunt. Lectis autem his quæ in co habentur, gratius Deo egi cum hymnis, sine intermissione illud addens: «Domine, libera animam mean a labiis iniquis, et a lingua dolosa ",» Reperio eniin me ubique calumniis impeti, idque per singula capita. Intellexi autem virum istum, quamvis in dicendo exercitatum, ut familiares nonnulli dicunt, et nou mediocri sacrarum Scripturarum cognitione fortassis locupletatum, ab istorum capitumn intelligentia tantum aberrasse, ut de eo jam existimeni ac putem, quod quorumdam desideriis indulgens fingat se ignorantem, ut non ineleganter et supervacanee, sed opportune et apposite potius conviciis in me usus putetur, cum tamen in dictis nostris, ut puto, nihil omnino sit difficile, nihil arduum, nihil quod apprehensionem subterfugiat. Quoniam vero, licet jam aute de his scripserimus, pauca etiam adversus ipsum loqui necessarium est, ne quis damnata sententia silentium eligere me patet, quanta licuerit sermonis brevitate defensionem afferam. Oportebat sane ipsum in sacris exercitatum Scripturis, siquidem omnino illi propositum erat de divinis mysteriis nobiscum agere, de sacris solum Litteris mentionem facere, expositionenique γίαν, βραχυλογήσας ὡς ἔνι. Εδει μὲν οὖν αὐτὸν ταῖς suam religiose contexere, non priscus nobis fabulas et putidas in medium afferre. Meos enim sermones cum pomo discordiæ confert fortassis ut ea re ostentet, quantum sibi sapientiæ compararit. Unde et nos, quæ ad eum pertinent, maxima admiratione prosequiniur nam et eloquentissimum se declarat, et multifariam eruditum, utpote qui pomum discordiæ non ignoret, neque filium Priami Paridem. Cæterum, lis modo dimissis, in remn propositam potius incumbemus. θεοπνεύστοις ἐνήσκημένον Γραφαῖς, εἴπερ ἦν ὅλως σκοπὸς αὐτῷ τοὺς περὶ τῶν θείων ἡμῖν μυστηρίων ποιεῖσθαι λόγους, τῶν ἱερῶν Γραμμάτων διαμεμνήσθαι μόνον, ἐξυφαίνειν τε οὕτως ἁγιοπρεπῶς τὴν ἀφήγησιν, καὶ μὴ μύθους ἡμῖν ἀρχαίους, καὶ όδωδότας παρακομίζειν εἰς μέσον. Παρεικάζειν γὰρ ἀξιοῖ τοὺς ἐμοὺς λόγους τῷ μήλῳ τῆς ἔριδος, τάχα που καὶ ἔνδειξιν τῆς ἐνούσης αὐτῷ σοφίας τὸ χρῆμα ποιούμενος· ὅθεν καὶ ἡμεῖς ἐν πλείστῳ τε ὅσῳ καὶ μεγάλῳ θαύματι, τὰ κατ' αὐτὸν πεποιήμεθα. Φαίνε ται γὰρ ἐκ πολλῆς ἄγαν ἐλλογιμότητος καὶ φιλομαθίας, τὸ μῆλον τῆς ἔριδος οὐκ ἠγνοηκώς, οὔτε μὴν τὸν Ποιάμου Πάριν. Πλὴν τὰ τοιάδε μεθέντες εἰς τὸ παρὸν, ἀνθεξόμεθα μᾶλλον του προκειμένου σκου που 03 Psal. cxix, 2. Variæ lectiones ex codice Seguieriano. Ο εκφαίνεται. 9 κατορθωμάτων.· ἑαυτὴν ἀναματτομένη. • ἐννενοηκώς. ἐννενοηκώς. * λόγους

APOLOGETICUS CONTRA THEODORETUM PRO XII CAPITIBUS. ΘΕΟΔΩΡΗΤΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΡΟΥ Πρὸς Ιωάννην Αντιοχείας ἐπίσκοπον. THEODORETI EPISCOPI CYRI Epistola ad Joannem Antiochenum episcopum. 202 Valde dolui, cum anathematismos legissen, quos direxisti, nobis præcipiens ut eos scripto destruereinus, et ut hæreticum eorum sensum nudum omnibus intimaremus. Dolui autem quod vir, pascendi sortitus officium, et cui grex tantus est creditus, et oves infruas curare præceptum, non sulum languet ipse, et quidem vehementer, sed nititur etiam oves ægritudine implere, et feris bestiis sævius ea quæ sunt pascenda discerpit. Illæ namque ea, quæ sunt dispersa el a grege divisa, rapientes dilacerant; hic autem in medio gregis exsistens, et salvator reputatus et custos latentem errorem in eos, qui illi parent, introducit. Quod enim aperte oppugnat, observari facile est; quod vero sub amicitiæ specie iusidias parat, invenit eum; contra quem pugnat, incautum, eique facile infert læsionem, unde iis qui exterius oppugnant, interius pugnantes sunt sæviores. Hoc me multo magis contristat, quod sub pietatis nomine atque figura et in pastoris dignitate consistens, in hæreticas et blasphemas voces erumpit; et dudum exstinctam Apol· linarii inaneın simul impiamque doctrinam renovat. Super haec autem non solumn talia sentire, sed et suis blasphemiis non consentientes anathematizare præsumpserit: si tamen ipsius ista sunt germina, et non inimicorum quispianı veritatis, tanquam ex illo hæc componens, projecit in mediuni, secundum illud, quod est in fabula, pomun discordia, in altum flammam exaltans. Ego proinde, sive is, sive alius quispiam velut ex illius persona hæc composuerit, auxilio lucis sanctissimi Spiritus ad inquisitioneni pravæ et hæreticæ opinionis usus, pro modo concessæ mihi facultatis, quoad fieri potuit, ea refulavi, doctrinasque evangelicas et apostolicas opposui, 203 ac dogmatis absurditatem patefeci, et quantum discrepet a divinis dogmatibus, planum feci, ea ad sancti Spiritus eloquia perpendens, docensque qualiter a divinis aliena sint et dissentanea. Adversus autem audaciam anathematismi hoc dixerim, nempe Paulum clarissimum veritatis præconem ausum etiam adversus angelos, illos anathematizasse, qui evangelica et apostolica documenta corruperant “, permanentes autem in traditis a theologis decretis non item; tales enim etiam Λίαν ήλγησα, τοῖς ἀναθεματισμοῖς ἐντυχων, οὓς ἀπέστειλας, ἀνατρέψαι τούτους εγγράφως ἡμῖν κει λεύσας, καὶ τὴν αἱρετικὴν αὐτῶν ἔννοιαν γυμνὴν ἅπασι καταστῆσαι. Ηλγησα δὲ, ὅτι ἀνὴρ ποιμαίνειν λαχών, καὶ ποίμνην τοσαύτην πεπιστευμένος, καὶ θε ραπεύειν τὰ ἀσθενῆ τῶν προβάτων προστεταγμένος, νοτεῖ μὲν αὐτὸς, καὶ λίαν σφοδρῶς, ἀναπιμπλἂν δὲ πειράται τῆς νόσου καὶ τὰ θρέμματα, καὶ τῶν ἀγρίων θηρίων χαλεπώτερα τὰ ποιμαινόμενα καθίστησιν. Οἱ μὲν γὰρ τὰ διεσπαρμένα, καὶ τῆς ποίμνης κεχωρισμένα διασπῶσιν ἁρπάζοντες, ὁ δὲ ἐν μέσῳ ταύτης τυγχάνων, καὶ Σωτὴρ εἶναι, καὶ φύλαξ νενομισμένος, λαθραίαν τὴν πλάνην τοῖς πειθομένοις ενίησι. Τὸ μὲν γὰρ προφανώς πολεμοῦν, δυνατὸν καὶ φυλάξασθαι, τὸ δ' ἐν σχήματι φιλίας τὴν ἐπιβουλὴν προσφέρον, ἀφύλακτον εὑρίσκει τὸν πολεμούμενον, καὶ ῥᾳδίαν αὐτῷ τὴν βλάβην ἐντίθησι· διὸ καὶ τῶν ἔξωθεν πολεμούντων οἱ ἔνδοθεν πολεμοῦντες εἰσι χαλεπώτεροι. Τουτί με μειζόνως ἡνίασε, τὸ ἐν εὐσεβείας ονόματί τε καὶ σχήματι, καὶ ἐν ποιμένος ἀξιώματι τυγχάνοντα, τὰς αἱρετικὰς καὶ βλασφήμους ῥῆξαι φωνάς· καὶ τὴν πάλαι σβεσθεῖσαν ᾿Απολιναρίου φλήναφον ὁμοῦ καὶ δυσσεβῆ διδασκαλίαν ἀνανεώσασθαι. Πρὸς δὲ τούτοις τὸ μὴ μόνον ταῦτα πρεσβεῦσαι, ἀλλὰ καὶ τοὺς μὴ πειθομένους αὐτῷ συμβλασφημεῖν, ἀναθεματίσαι τολμήσαι· εἴπερ ἀληθῶς αὐτοῦ ταῦτα τὰ γεννήματα, καὶ οὐ τῶν ἐχθρῶν τις τῆς ἀληθείας, ὡς ἐξ ἐκείνου ταῦτα συντεθεικώς, έρριψεν ἐν μέσῳ, κατὰ τὸ μυθευόμενον ἐκεῖνο μῆλον τῆς ἔριδος, εἰς ὕψος ἐγείρων τὴν φλό γα. Εγώ τοίνυν, εἶτ᾽ ἐκεῖνος, εἴτ᾿ ἄλλος τις, ὡς ἐξ ἐκείνου, ταῦτα συντέθεικε, τῷ φωτὶ τοῦ παναγίου Πνεύματος συνεργῷ πρὸς τὴν ἔρευναν τῆς αἱρετικῆς κακοδοξίας χρησάμενος, κατὰ τὸ μέτρον τῆς δοθείσης μοι δυνάμεως, διήλεγξα ταῦτα, ὡς οἷόνῇ τε ν· καὶ εὐαγγελικὰς καὶ ἀποστολικὰς ἀντέθηκα διδασκαλίας· καὶ τὸ ἀλλόκοτον τοῦ δόγματος ἔδειξα· καὶ ὅσην ἔχει διαφωνίαν πρὸς τὰ θεῖα δόγματα πεποίηκα φανερόν· παρεξετάσας αὐτὰ τοῖς τοῦ θείου Πνεύματος λόγοις, καὶ διδάξας ὅπως ἀσύμφωνα, καὶ τῶν θείων ἀλλό τρια. Πρὸς δὲ τὴν τοῦ ἀναθεματισμοῦ τόλμαν τοσο οὗτον ἐρῶ, ὅτι Παῦλος ὁ μεγαλοφωνότατος τῆς ἀληθείας κήρυξ τοὺς παραφθείραντας τὰ εὐαγγελικὰ καὶ ἀποστολικὰ διδάγματα, ἀνεθεμάτισε, καὶ τῶν ἀγγέ Galat. 1, 8.

benedictionibus munivit: dicens: • Quicunque λων κατατολμήσας, οὐ τοὺς ἐμμένοντας τοῖς δοθεῖσιν hanc regulam sequuntur, pax super ipsos, et misericordia, et super Israel Dei ".» Colligat igitur istiusmodi sermonum auctor ex apostolica exsecratione laborum suorum præmia,et hæreticorum seminum manipulos. Nos vero conquiescemus in doctrina sanctorum Patrum. Cæterum buic epistolæ subtexuimus oppugnationes, ut ex ipsa lectione perspicias, an hæretica problemata strenue diluerimus. Ad singulos autem anathematismos seorsum positos protuli refutationem, ut lectores facilius intelligant, ac perspicua sit dogmatum redargutio. ὅροις ὑπὸ τῶν θεολόγων ἀνδρῶν· τούτους γὰρ καὶ εὐλογίαις ὠχύρωσεν, εἰπών· ο Ὅσοι τῷ κανόνι τούτῳ στοιχήσουσιν ", εἰρήνη ἐπ' αὐτούς, καὶ ἔλεος, καὶ ἐπὶ τὸν Ἰσραὴλ τοῦ Θεοῦ.» Δρεπέσθω τοίνυν ὁ τῶν λόγων τούτων πατὴρ ἐκ τῆς ἀποστολικῆς ἀρᾶς τῶν οἰκείων πόνων τὰ ἐπίχειρα, καὶ τῶν αἱρετικῶν σπερμάτων τὰ δράγματα· ἡμεῖς δὲ τῇ τῶν ἁγίων Πατέ ρων ἐμμενοῦμεν διδασκαλίᾳ. Υπέταξα δὲ καὶ τὰς γεγενημένας ἀντιῤῥήσεις τῇδέ μου τῇ ἐπιστολῇ, ἵνα ἀναγνούς δοκιμάσας ', εἰ δυνατῶς τῶν αἱρετικῶν προβλημάτων τὴν λύσιν ἐποιησάμεθα. Εκαστον δὲ τῶν ἀναθεματισμῶν καθ' ἑαυτὸν τεθεικώς, ἐξήγαγον τὴν ἀντίῤῥησιν, ὅπως ἂν ῥᾳδίως τοῖς ἐντυγχάνουσιν ἡ κατανόησις γένηται, καὶ σαφὴς τῶν δογμάτων ὁ ἔλεγχος. ΚΥΡΙΛΛΟΥ ΑΡΧΙΕΠ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ Πρὸς τοὺς τολμώντας συνηγορεῖν τοῖς Νεστορίου δόγμασιν, ὡς ὀρθῶς ἔχουσι, ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΙΒ'. CYRILLI ARCHIEPISCOPI ALEXANDRIÆ Adversus eos qui audent Nestorii dogmatibus, ut rectis, patrocinari, CAPITA DUODECIM. ANATHEMATISMUS I. Si quis non confitetur Emmanuelem vere Deum esse, et ob id sanctam Virginem Deiparan (genuit enim illa carnaliter incarnatuin Dei Patris Verbum): anathema sit. 205, Theodoreti episcopi Cyri reprehensio duodecim capitum. Nos autem quicunque voces evangelicas sequisnor, non carnem naturaliter factum, neque in carnem conversam Deum Verbum dicimus; inconvertibilis, est enim immutabilisque divinitas: unde et propheta David dicit: «Tu autem idem pse es, et anni tui non deficient "; › quod Paulus magnus veritatis præco de Filio dictum, in Epistola ad Hebreos docuit "; et alibi per prophetam ait Deus: ‹ Ego sum, et non mutor “.› Si igitur inconvertibilis est immutabilisque Divinitas, conversionis et inutabilitatis non est capax. Si autem impossibile est converti inconvertibilem, non est factum caro Deus Verbum, ita ut sit conversum, sød assumpsit carnem, et inhabitavit in nobis, secundum evangelicam vocem ". Et hoc explicans sacratissimus Paulus in Epistola ad Philippenses ΑΝΑΘΕΜΑΤΙΣΜΟΣ Α'. Εἴ τις οὐχ ὁμολογεῖ, Θεὸν εἶναι κατὰ ἀλήθειαν τὸν Εμμανουήλ, καὶ διὰ τοῦτο Θεοτόκον τὴν ἁγίαν Παρ θένον, γεγέννηκε γὰρ σαρκικῶς σάρκα γεγονότα τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς λόγον· ἀνάθεμα έστω. Θεοδωρήτου ἐπισκόπου Κύρου ἀνατροπὴ τῶν δώ δεκα κεφαλαίων. Ἡμεῖς δὲ, ὅσοι ταῖς εὐαγγελικαῖς ἀκολουθοῦμεν φωναῖς, οὐ σάρκα φύσει γεγονέναι, οὐδὲ εἰς σάρκα μεταβληθῆναι τὸν Θεὸν Λόγον φαμέν άτρεπτον γὰρ τὸ θεῖον καὶ ἀναλλοίωτον· διὸ καὶ Δαυὶδ ὁ προφήτης λέγει· Σὺ δὲ ὁ αὐτὸς εἶ, καὶ τὰ ἔτη σου οὐκ ἐκλεί ψουσιν· › ὅπερ Παῦλος ὁ μέγας, ὁ τῆς ἀληθείας κήρυξ, εἰς τὸν Υἱὸν εἰρῆσθαι ἐν τῇ πρὸς Εβραίους ἐδί δαξε. Καὶ ἑτέρωθι δὲ διὰ τοῦ προφήτου φησὶν ὁ Θεός - • Ἐγὼ εἰμὶ, καὶ οὐκ ἠλλοίωμαι.» Εἰ οὖν ἄτρεπτον τὸ θεῖον καὶ ἀναλλοίωτον, τροπῆς ἐστι, καὶ μεταβολῆς ἀνεπίδεκτον· εἰ δὲ ἀδύνατον τραπῆναι τὸ ἄτρε πτον, οὐκ ἐγένετο σὰρξ ὁ Θεὸς λόγος τραπείς, ἀλλ' ἀνέλαβε σάρκα, καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν, κατὰ τὴν τῶν Εὐαγγελίων φωνήν. Καὶ τοῦτο σαφῶς ὁ θειότα της Παύλος λέγων ἐν τῇ πρὸς Φιλιππησίους φησί - • Τοῦτο φρονείσθω ἐν ὑμῖν, ὅ καὶ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ· * Malach. ut, 6. σε Joan. 1, 1.4. 68 Galat. vi, 16. σε Psal. ci, 28. 7 llebr. 1, 12. Variæ lectiones ex codice Seguieriano- - στοιχούσι. τσ. δοκιμάσαις.

APOLOGETICUS CONTRA THEODORETUM PRO XII CAPITIBUS. Jesu: qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aqualem Deo: sed semet ipsum exinanivit, formam servi accipiens ", ο Palam igitur est ex his, quæ dicta sunt, quia Dei forma mutata non est in servi formam; sed manens quod erat, assumpsit formam servi. Igitur non est factum caro Deus Verbum, sed carnem viventem et ratione præditam assumpsit: non ipse naturaliter e Virgine natus, et conceptus, et figuratus, atque formalus, et exsistendi principium exinde assumens, qui ante sæcula et Deus est, et apud Deum, et cum Patre est, et cum Patre cognoscitur et adoratur; sed, templum sibi in utero virginali formans, erat cum formato et nato. Quamobrem et sanctam illam Virginem Dei Genitricem appellanius, non quasi Deum natura generaverit, sed tanquain homineın unitum Deo, qui finxit eum. Si autein non est homo, qui in utero Virginis formatus est, sed Deus Verbum, quod ante sæcula est; factura igitur Spiritus erit Deus Verbum: • Quod enim in ea natum est, inquit Gabriel, ex Spiritu sancto est”. › Si autem increatum est unigenitum Dei Verbum, Patrique consubstantiale et coæternum, non est formatum, aut creatum a Spiritu. Si vero Deum Verbum in utero Virginis Spiritus sanctus non formavit, 205 restal intelligi servi formam et fictam, et formatan, et conceptam, et natam esse naturaliter. Quia vero non erat nuda ὃς ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο ait:. Hoc sentite in vobis, quod et in Christo τὸ εἶναι ἴσα θεῷ, ἀλλ᾽ ἑαυτὸν ἱκένωσε, μορφὴν δούλου λαβών. ο Δήλον τοίνυν ἐκ τῶν εἰρημένων, ὡς ή τοῦ Θεοῦ μορφὴ οὐκ ἐτράπη εἰς δούλου μορφήν, ἀλλὰ μένουσα 8 ἦν, ἔλαβε τὴν τοῦ δούλου μορφήν. Τοίνυν οὐ γέγονε σὰρξ ὁ Θεὸς Λόγος, ἀλλὰ σάρκα ζῶσαν καὶ λογικὴν ἀνέλαβεν· οὐκ αὐτὸς φύσει ἐκ τῆς Παρθένου γεγένηται συλληφθείς, καὶ διαπλα σθεὶς, καὶ μορφωθείς, καὶ ἀρχὴν ἐκεῖθεν τοῦ εἶναι λαβὼν, ὁ πρὸ τῶν αἰώνων ὑπάρχων, καὶ Θεὸς ὤν, καὶ πρὸς τὸν Θεὸν ῶν, καὶ τῷ Πατρὶ συνών, καὶ μετὰ Πατρὸς γνωριζόμενός τε καὶ προσκυνούμενος· ἀλλ᾽ ἑαυτῷ ναὸν ἐν τῇ παρθενικῇ γαστρί διαπλάσας, συνῆν τῷ πλασθέντι καὶ γεννηθέντι. Οἱ χάριν καὶ τὴν ἁγίαν ἐκείνην Παρθένον Θεοτόκον προσαγορεύομεν, οὐχ ὡς θεὸν φύσει γεννήσασαν, ἀλλ' ὡς ἄνθρω πον τῷ διαπλάσαντι αὐτὸν ἡνωμένον Θεῷ. Εἰ δὲ οὐκ ἄνθρωπος ὁ ἐν γαστρὶ τῆς Παρθένου διαπλασθείς, ἀλλὰ Θεὸς Λόγος, ὁ πρὸ αἰώνων, ποίημα ἄρα τοῦ Πνεύματος ὁ Θεὸς Λόγος·. Τὸ γὰρ ἐν αὐτῇ γεννη θὲν, φησὶν ὁ Γαβριήλ, ἐκ Πνεύματός ἐστιν ἁγίου.» Εἰ δὲ ἄκτιστος ὁ μονογενής τοῦ Θεοῦ Λόγος, καὶ τῷ Πατρὶ ὁμοούσιός τε καὶ συναΐδιος, οὐκέτι πλάσμα ή κτίσμα τοῦ Πνεύματος. Εἰ δὲ οὐ τὸν Θεὸν Λόγον τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐν τῇ γαστρὶ τῆς Παρθένου διέπλασε, λεί πεται νοεῖν τὴν τοῦ δούλου μορφὴν καὶ πλασθῆναι, καὶ μορφωθῆναι, καὶ κυηθῆναι, καὶ γεννηθῆναι φύσει. Ἐπειδὴ δὲ οὐ γυμνὴ ἦν τῆς τοῦ Θεοῦ μορφῆς, ἀλλὰ ναὸς ἦν, ἔνοικον τὸν Θεὸν Λόγον ἔχων, κατὰ τὴν τοῦ Παύλου φωνήν· «Ἐν αὐτῷ γὰρ, φησίν, ηὐδόκησε G a Dei forna, sed templum erat inhabitantis Dei πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς θεότητος κατοικήσαι σωματι κῶς· › οὐκ ἀνθρωποτόκον, ἀλλὰ Θεοτόκον τὴν Παρθένον προσαγορεύομεν τὴν μὲν τῇ διαπλάσει, καὶ μορφώσει, καὶ ἐνώσει *, τὴν δὲ τῇ ἑνώσει τιθέντες προσηγορίαν. Διὰ τοῦτο καὶ τὸ τεχθὲν βρέφος Εμ μανουήλ προσαγορεύεται, ούτε Θεὸς ἀνθρωπείας φύ σεως κεχωρισμένος, οὔτε ἄνθρωπος γεγυμνωμένος θεότητος· τὸ γὰρ Ἐμμανουὴλ τὸ μεθ' ἡμῶν ἑρμηνεύει εἶναι Θεόν, κατὰ τὴν τῶν Εὐαγγελίων φωνήν τὸ δὲ, «Μεθ' ἡμῶν ὁ Θεὸς, καὶ τὸν ἐξ ἡμῶν ὑπὲρ ἡμῶν ληφθέντα δηλοί, καὶ τὸν ἀνειληφότα Θεόν Λόγον χηρύττει. Οὐκοῦν τὸ βρέφος Ἐμμανουὴλ διὰ τὸν ἀνειληφότα Θεὸν, καὶ Θεοτόκος ἡ Παρθένος διὰ τὴν πρὸς τὴν κυηθεῖσαν δούλου μορφὴν ἕνωσιν τῆς τοῦ Θεοῦ μορφῆς· οὐ γὰρ εἰς σάρκα ὁ Θεὸς Λόγος ἐτράπη, ἀλλ᾽ ἡ τοῦ Θεοῦ μορφὴ ἔλαβε τὴν τοῦ δούλου μορ φήν. Απολογία Κυρίλλου. Πλείστην ὅσην πεποιήμεθα την καταβοὴν τῶν ὁμολογεῖν οὐκ ἀνεχομένων Θεὸν εἶναι κατὰ ἀλήθειαν τὸν Ἐμμανουήλ, καὶ μὴν ὅτι Θεοτόκος ἐστὶν ἡ ἁγία Παρθένος, ότι γεγέννηκε κατὰ σάρκα τὸν τοῦ Θεοῦ *• Philipp. 11, Verbi, secundum Pauli vocem: • In ipso enim, inquit, complacuit omnem plenitudinem divinitatis inhabitare corporaliter; › non hominis genitricem, sed Dei Genitricem Virginem appellamus; illam quidem agmento, et formationi, et conceptui, hanc autem unitioni imponentes appellationem. Propterea et natus infans Emmanuel appellatur, ne que Deus ab humana natura separatus, neque homo divinitate nudatus. Emmanuel enim nobiscum interpretatur esse Deum, secundum evangelicam vocem. Illud autem: • Nobiscum Deus ", et ex nobis pro nobis assumptum significat, et assumentem Deum Verbum prædicat. Ergo infans Emmanuel dicitur propter assumenten Deum; et Dei Genitrix Virgo, propter unitionem formæ Dei ad conceptam servi formam. Non enim in carnem Deus Verbum conversum est, sed Dei forma assumpsit servi forinam. Cyrilli defensio. Valde multum declamavimus adversus eos qui confiteri non patiuntur Emmanuelem vere esse Dei Verbum, et sanctam Virginen Dei Genitricem, quod Dei Verbum secundum carnem genuerit, 5-7. 11 Matth. 1, 20. 79 Coloss. 1, 19; 11, 9. 73 Matth. 1, Variæ lectiones ex codice Seguieriano. - ίσ. κυήσει, ἢ γενέσει. PATHOL, GR. LXXVI.

quando factum est caro, lioc est homo. Accusator Λόγον, ὅτι 7 γέγονε σάρξ, τουτέστιν ἄνθρωπος. Ο δὲ vero horum sic recte dictorum, si non novit, Emmanuelein vere Deum esse, si non secundum carnem ex sancta Virgine carnem factum Dei Verbum, ut scriptum est, cur non potius clare dixit: Quid agis, vir egregie? absurdas et contrarias evomis voces: cur dogmatibus veritatis juveniliter insultas? Non est secundum veritatem Deus Emmanuel, neque Dei Genitrix sancta Virgo: ut et nos ita clamanti arque dicenti, e Scriptura divina resistentes pradenter, et apostolica atque evangelica fidei traditionem Patrumque confessionem, qui olim Nicææ congregati sunt, contra proferentes, convincereBlus, eum nostris dictis reprehensionem neque recte, neque honeste moliri, magis autem cum 206 divinis Scripturis impudenter pugnare. Sed sapiens et astutus enarrator, quæ quidem dicere decebat et necessarium erat, prætermittens, et omnino de talibus nihil cogitans, alia aggreditur via. Confestim enim se convertit ad necessitatem astruendi conversione superius esse Dei Verbum, nec in naturam carnis transformatum esse: quasi vero anathematismus id confirmet, ac ostendere velit. Audiat itaque, qui occurrere his, quibus contradicit, nullo modo novit: Superflue loqueris, lano, et repugnas sententia odiosæ etiam apud uos. Novimus enim quod conversionis obumbrationem sustinere divina et suprema natura uon patitur: sed neque Dei Verbum esse desinens lioc quod est, in naturam transiit carnis. Quia vero ait a Dei forma assumptam servi formam, doceat in medium procedens, si absque subsistentiis solæ et per se formae convenerunt inter se. Sed, existino, ipse se statim evertet. Non enim similitudines sim. pliciter non subsistentes, et formæ convenerunt inter se per unionem dispensatoriam, sed rerumn sive substantiarum concursus est factus, ut inhumanationis ratio vere facta credatur. Ergo si dicemus carnem factum Verbum, non confusionem, non misturam, non conversionem, aut immutationem contigisse dicimus circa ipsum, sed unitum potius ineffabiliter et inenarrabiliter corpori auimam habenti intellectivam. Quod autem uniri dicitur, non statim confunditur, sed potius alterum assumit. Affirmamus igitur Verbum, quod ex Deo Patre est, assumpsisse sanctam et animatam carnem, unitumque secundum veritatem inconfuse, ex utero ipso processisse hominem, permansisse autem etiam sic Deum verum:ideoque et Dei Genitrix est sancta Virgo. Superfluum autem arbitror existimare, hominis etiam genitricem eam dici oportere. Nam si quidem essent aliqui ex multa vesania dicentes, Dei Verbi naturam veluti fontem quemdam et propriæ exsistentiæ principium habuisse carnem; forte fuisset aliqua non absurda et contemnenda ratic volentibus, eam etiam hominis τῶν οὕτως ὀρθῶς εἰρημένων κατήγορος, εἰ μὴ Θεὸν οἶδε κατὰ ἀλήθειαν ὄντα τὸν Ἐμμανουήλ, εἰ μὴ γεγέννηται κατὰ σάρκα ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου, σὰρξ γεγονώς, ὁ Θεοῦ Λόγος κατὰ τὰς Γραφάς, τί μὴ μᾶλλον ἔφασκεν ἐναργώς· Τί δρᾷς, ὦ γενναίε; δεινάς τε καὶ παλιμφήμους ερεύγῃ φωνάς; τῶν τῆς ἀληθείας κατανεανιεύῃ δογμάτων; Οὐκ ἔστι Θεὸς κατὰ ἀλήθειαν ὁ Ἐμμανουήλ, οὔτε μὴν Θεοτόκος ἡ ἁγία Παρθένος· ἵνα καὶ ἡμεῖς ταῦτα βοῶντι, καὶ λέγοντι, τὰ ἐκ τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς ἀντανιστάντες ἐμφρόνως, καὶ τῆς ἀποστολικῆς τε καὶ εὐαγγελι κῆς πίστεως τὴν παράδοσιν, καὶ τὴν τῶν Πατέρων ὁμολογίαν τῶν κατὰ καιροὺς ἐν τῇ Νικαέων συνει λεγμένων ἀντεξάγοντες, δυσωπήσωμεν, ὡς οὔτε ὀρθῶς, οὔτε μὴν ἐν κόσμῳ τοῖς παρ' ἡμῶν εἰρημέ νοις ἐπιπλήττειν ἐπιχειρεῖ, μάλλον δὲ ἀνέδυν ταῖς θείαις μάχεται Γραφαῖς. Αλλ' ὁ σοφὸς καὶ ἀγχίνους ἐξηγητής, ἃ μὲν ἦν εἰκός τε καὶ ἀναγκαῖον εἰπεῖν, παρήλασε, πεφροντικώς δὲ ὅλως τῶν τοιούτων· οὐ δενὸς, ἐφ' ἑτέραν ἴεται τρίβον. Ετράπετο γὰρ εὐθὺς ἐπὶ τὸ δεῖν ἀποφαίνειν, ὅτι τροπῆς ἀμείνων ἐστὶν δ τοῦ Θεοῦ Λόγος, καὶ οὐκ εἰς φύσιν μετεποιήθη σαρ κός, ὡς τοῦτο κρατύνοντος, καὶ ἀληθὲς ἀποφαίνειν ἐθέλοντος τοῦ ἀναθεματισμοῦ. ᾿Ακουέτω τοίνυν, ὑπαντᾷν οἷς ἀντιλέγει κατ' οὐδένα τρόπον εἰδώς· Εἰκαιολογεῖς, ἄνθρωπε, καὶ μάχη φρονήματι μεμισημένῳ καὶ πρὸς ἡμῶν. Ισμεν γάρ, ὅτι τροπῆς ἐπι - σκίασμα παθεῖν ἡ θεία τε καὶ ὑπερτάτη φύσις οὐκ ἀνέχεται· οὔτε μὴν ὁ τοῦ Θεοῦ λόγος, τὸ εἶναι μεθεὶς ὅπερ ἐστὶν, εἰς τὴν τῆς σαρκὸς μετακεχώρηκε φύσιν. Ἐπειδὴ δέ φησι, παρὰ τῆς τοῦ Θεοῦ μορφής μορφὴν ἀναληφθῆναι δούλου, διδασκέτω παρελθών, εἰ δίχα τῶν ὑποστάσεων μόναι καὶ καθ᾿ ἑαυτὰς αἰ μορφαὶ συνῆλθον ἀλλήλαις. 'Αλλ', οίμαι, καταβαλεί καὶ αὐτὸς ἑαυτὸν αὐτόθεν οὐ γὰρ ὁμοιότητες ἁπλῶς ἀνυπόστατοι, καὶ μορφαὶ συνέβησαν ἀλλήλαις καθ' ἕνωσιν οἰκονομικὴν, ἀλλὰ πραγμάτων, ήγουν ὑποστά σεων γέγονε σύνοδος, ἵνα καὶ ὁ τῆς ἐνανθρωπήσεως λόγος ἀληθῶς γενέσθαι πιστεύηται. Οὐκοῦν εἰ λέγοι - μεν σάρκα γενέσθαι τὸν λόγον, οὐ σύγχυσιν, οὐ φυρμόν, οὐ τροπὴν, οὐκ ἀλλοίωσιν συμβῆναι περὶ αὐτόν φαμεν, ἡνῶσθαι δὲ μᾶλλον ἀφράστως καὶ ἀποῤῥήτως σώματι ψυχὴν ἔχοντι νοεράν. Τὸ δὲ ἐνοῦσθαι λεγόμενον οὐ συγχεῖται πάντως, ἐν προσλήψει δὲ μᾶλλον ἑτέρου γίνεται. Διαβεβαιούμεθα τοίνυν τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς λόγον, ἐν προσλήψει γεγονότα τῆς ἁγίας τε καὶ ἐμψύχου σαρκὸς, ενωθέντα τε κατὰ ἀλήθειαν ἀσυγχύτως, ἐκ μήτρας αὐτῆς προελθεῖν ἄνθρωπον, μεμενηκέναι δὲ καὶ οὕτω Θεὸν ἀληθινόν· ταύτῃ τοι καὶ Θεοτόκος ἐστὶν ἡ ἁγία Παρθένος. Περιττὸν δὲ οἶμαι τὸ δεῖν οἴεσθαι καὶ ἀνθρω ποτόκον εἰπεῖν αὐτήν. Εἰ μὲν γὰρ ἦταν τινες ἐκ πολλῆς ἄγαν φρενοβλαβείας λέγοντες, τὴν τοῦ Λόγου φύσιν, πηγὴν ὥσπερ τινὰ, καὶ τῆς ἰδίας ὑπάρξεως ἀρχὴν ἐσχηκέναι τὴν σάρκα, τάχα τις ἦν οὐκ ἀπὸ Variæ lectiones ex codice Seguieriano. Η ισ. ὅτε.

APOLOGETICUS CONTRA THEODORETUM PRO XII capitibus. bilis et odiosa quidem apud omnes est hujusmodi opinio, neque aliter intelligitur, Dei Genitricem esse sanctam Virginem, nisi primum quis credat, quod Verbum, quod ex Deo Patre, factum sit caro, hoc est homo 207 (non enim certe divinitatem nudam, sicuti dixi, peperit sancta Virgo); quæ est hujus instantiæ utilitas, dicentium oportere nominari eam et hominis genitricem? Sed sicut apparet, inventa ab eis est contra Christum virulenta quædam machinatio. Non enim patiuntur sapere vel dicere, ipsum, qui ex Deo et Patre est ante sæcula Filius, in novissimis sæculi temporibus inconfuse, inconvertibiliter, ex utero unitum carni animam habenti rationalem, sicque factum simiσκοποῦ καὶ ἀπόβλητος λόγος τοῖς ἐθέλουσιν όνομά- genitricem nominari oportere. Quia vero abominaζεσθαι δεῖν καὶ ἀνθρωποτόκον αὐτήν. Ἐπειδὴ δὲ βδελυρὰ καὶ ἀπηχθημένη παρὰ πᾶσιν ἐστιν ἡ τοιαύτη δόξα, νοεῖται δὲ οὐχ ἑτέρως Θεοτόκος ἡ ἁγία Παρ θένος, εἰ μὴ παρεισδέξαιτό τις τὴν πίστιν τοῦ, ὅτι γέγονε σὰρξ, τουτέστιν ἄνθρωπος, ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος· οὐ γάρ που θεότητα γυμνήν, ὡς ἔφην, ἐκτές τοκεν ἡ ἁγία Παρθένος· τί τὸ τῆς ἐνστάσεως όφελος τῶν χρῆναι λεγόντων ὀνομάζεσθαι δεῖν καὶ ἀνθρω ποτόκον αὐτήν; Αλλ', ὡς ἔοικεν, ἐξεύρηταί τι πικρὸν αὐτοῖς κατὰ Χριστοῦ σκαιώρημα. Οὐ γὰρ ἀνέχονται φρονεῖν, ἢ λέγειν αὐτὸν τὸν ἐκ Θεοῦ καὶ Πατρὸς προαιώνιον Υιόν, ἐν ἐσχάτοις τοῦ αἰῶνος καιροῖς, ἀσυγχύτως, ἀτρέπτως, ἐκ μήτρας ενωθῆναι σαρκὶ ψυχὴν ἐχούσῃ τὴν λογικήν, οὕτω τε γενέσθαι καθ' ἡμᾶς ἄνθρωπον· ἀλλ' ὡς ἕνα τῶν ἁγίων ἔνοικον lem nobis hominem: sed, tanquam unum sanctoἔχοντα Θεὸν διακηρύττειν ἐπείγονται, καὶ φρονεῖν ἀναπείθουσιν, οὐκ ἐννοοῦντες, ὅτι καὶ ἐν ἡμῖν ἐστι διὰ τοῦ Πνεύματος, ὡς ἐν ἁγίοις ναοῖς, ὁ τῶν ὅλων Θεός. Γέγραπται γάρ, ὅτι «Οὐκ οἴδατε, ὅτι ναὸς Θεοῦ ἐστε, καὶ τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ οἰκεῖ ἐν ὑμῖν; Εἴ τις οὖν τὸν ναὸν τοῦ Θεοῦ φθείρῃ, φθερεῖ τοῦτον ὁ Θεός· ὁ γὰρ ναός τοῦ Θεοῦ ἅγιος ἐστιν, οἱ τινές έστε ὑμεῖς.» Αλλ' εἰ καὶ ὠνομάσμεθα ναοὶ Θεοῦ, Θεὸν ἔχοντες τὸν ἐνοικοῦντα διὰ τοῦ Πνεύματος, ἀλλ᾽ ἕτερον ἴσμεν τοῦ κατὰ Χριστὸν μυστηρίου τὸν τρόπον· ἡνῶσθαι γὰρ τῷ Θεῷ λόγῳ κατὰ ἀλήθειαν τὴν σάρκα φαμέν, ψυχῆς δηλονότι τῆς λογικῆς ἐνούσης αὐτῇ. Επυθόμην δ' ἂν ἡδέως αὐτοῦ· πότερα δὴ τὴν ἕνωσιν τοῦ Λόγου πρὸς τὸ ἀνθρώπινον, ἤγουν τὴν πρὸς τὸ ἅγιον σῶμα, τὸ καὶ ψυχωθὲν νοερώς, πεπράχθαί φησιν κατὰ ἀλήθειαν, ἢ τοῖς ἄλλοις ὁμοῦ καὶ αὐτὸς κατά συνάφειαν σχετικὴν δουλοπρεποῦς καὶ ἀνυποστάτου μορφῆς πρὸς ἐνυπόστατον καὶ θείαν μορφήν, ἢ καθ' ἕτερον τρόπον, κατὰ μόνην τῆς υἱότητος τὴν ὁμωνυμίαν, καὶ κατὰ τὴν ε ισότητα τῶν ἀξιωμάτων; εἴπερ τις ἄλλος ο συναφείας ούτοσὶ νοεῖται τρόπος. ᾿Αλλὰ γὰρ, ὡς ἔοικε, παρενοχλῶ μάτην· πεποίημαι δὲ περιττῶς τὴν πεῦσιν, ἔχων αὐτοῦ φωνὰς καὶ σαφῆ τὴν ὁμολογίαν. Ἐν γάρ τοι τῷ πρώτῳ κεφαλαίο φησὶν αὐταῖς λέξεσιν ὧδε· Διὰ τοῦτο τὸ τεχθὲν βρέφος προσαγορεύεται Εμμανουήλ, οὔτε Θεὸς ἀνθρωπείας κεχωρισμένος φύσεως, οὔτε ἄνθρωπος γεγυμνωμένης θεότητος. Εδει μὲν οὖν αὐτὸν ἀκριβῆ rum, inhabitantem habuisse Deum prædicare conantur, et hoc sentiendum suadent, non considerantes, quod et in nobis est per Spiritum, sicut in sanctis templis, omnium Deus. Scriptum est enim: «Nescitis, quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis? Si quis ergo templum Dei corruperit, corrumpet illum Deus: templum enim Dei sanctum est, quod estis vos "., Sed licet nomineniur templa Dei, cum Deum habeamus inhabitantem per Spiritum; attamen alterum novimus modum sacramenti secundum Christum. Vere enim unitam esse Deo Verbo carnem asserimus, anima utique rationali præditam. Libenter autem eum percontarer, utrum unionem Verbi ad humanitatem, sive ad sanctum corpus animatum intel· lectiva anima, vere factam dicat, an cum aliis simul et ipse dicat, secundum copulationem, quæ per habitudinem est, servilis et non subsistentis formæ ad subsistentem et divinam fortnam; aut alio modo, secundum solam filiationis æquivocationem, et secundum æqualitatem dignitatum? si tamen hic esse omnino copulationis modus intelligitur. Sed enim, sicut apparet, frustra molestus sum, et interrogationem superfluam facio, habens ejus voces apertamque confessionem. In primo namque capitulo ipsis verbis sic ait: Propterea natus infans Emmanuel appellatur, neque Deus ab humana natura separatus, neque homo divinitate καὶ τετορνευμένην τὴν περί γε τούτων ἀφήγησιν nudatus. Οportebat sane, eum accuratam et exποιεῖσθαι φιλεῖν. Πλὴν ἐκεῖνο τέως ἐπισημήνασθαι χρή· ἰδοὺ γὰρ ἐνθάδε καὶ μάλα σαφῶς διερμηνεύων αὐτὸς τὴν ἕνωσιν, φύσεως ἀνθρωπίνης οὐ κεχωρίσθαι φησὶ τὸν Θεόν· προσομολογεῖ δὲ, ὅτι καὶ ἕνα καθ' ἕνωσιν οἰκονομικὴν οἶδεν ὄντα τὸν Χριστὸν, τὸν αὐτὸν δηλονότι Θεόν τε ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπον. Εἶτα πῶς οὐκ ἐρυθριᾷ, τοῖς παρ' ἡμῶν γεγονόσιν ἐπιπλήττων λόγοις; * 1 Cor. ut, 16, 17. actam explanationem his de rebus efficere. Verumtamen illud interim observare convenit: ecce enim hoc loco et quidem clare interpretans ipse unionem, ab humana natura non separatum fuisse dicit Deum; simul etiam confitetur quia et unum secundum unionem dispensatoriam novit exsistere Christum, eumdem videlicet et Deum simul et honinem. 208 Quomodo ergo non erubescit, dum ea, quæ diximus, reprehendit? Variæ lectiones ex codice Seguieriano * μόνην τήν. Ο ὅλως.

ΑΝΑΤΗΕΜΑTISMUS II. Si quis non confitetur, Dei Patris Verbum carni secundum hypostasin unitum, unumque una com sua carne esse Christum, eumdem nimirum Deum simul et hominem; anathema sit. Theodoreti reprehensio. ΑΝΑΘΕΜΑΤΙΣΜΟΣ Β'. Εἴ τις οὐχ ὁμολογεῖ σαρκὶ καθ᾽ ὑπόστασιν ἡνῶσθαι τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον, ἕνα τε εἶναι Χριστὸν μετὰ τῆς ἰδίας σαρκὸς, τὸν αὐτὸν δηλονότι Θεόν τε ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπον· ἀνάθεμα ἔστω. Θεοδωρήτου ἀνατροπή. Ενα μὲν Χριστὸν ὁμολογοῦμεν, ταῖς θείαις τῶν ἀποστόλων διδασκαλίαις πειθόμενοι Δ· καὶ τὸν αὐτὸν διὰ τὴν ἔνωσιν Θεόν τε καὶ ὁ ἄνθρωπον όνομάζομεν· τὴν δὲ καθ' ὑπόστασιν ἔνωσιν παντάπασιν ἀγνοοῦ μεν, ὡς ξένην καὶ ἀλλόφυλον τῶν θείων Γραφών, καὶ τῶν ταύτας ἡρμηνευκότων Πατέρων. Εἰ δὲ τοῦτο βούλεται λέγειν διὰ τῆς καθ᾽ ὑπόστασιν ἑνώσεως ο ταῦτα γεννήσας, ὡς κράσις σαρκὸς καὶ θεότητος Unum quidem Christum confitemur, sanctis apostolorum doctrinis credentes, eumdemque propler unionem et Deum et hominem nominamus, secundum hypostasin vero unionem modis omnibus ignoramus, tanquam peregrinam et alienam a divinis Scripturis, et Patribus qui eas interpretati sunt. Si autem per unionem secundum subsistentiam hoc vult dicere is a quo hæc orta sunt, quod temperamentum carnis et divinitatis sit factum, γέγονεν, ἀντεροῦμεν σὺν πάσῃ προθυμίᾳ, καὶ τὴν contradicemus omni cum alacritate, et redarguemus blasphemiam. Necesse enim est ad temperamentum sequi confusionem; ingressaque confusio aufert uniuscujusque natura proprietatem. Quæ enim temperantur, non permanent, ut primo fuerunt. Hoc autem de Deo Verbo, et eo, qui ex semine David est, dicere absurdissimum est. Oportet autein credere Domino ostendenti duas naturas, atque dicenti Judæis: ‹ Solvite templum hoc, et in tribus diebus suscitabo illud 7. Si autem temperatio facta fuisset, neque Deus permansisset Deus, neque templum cognitum fuisset templum, sed et templum Deus, et Deus templuin (boc enim exigit ratio temperamenti), et superflue Dominus dixisset Judais: «Solvite templum hoc, et in tribus diebus suscitabo illud. Oportebat enim dicere: Solvite me, et in tribus diebus suscitabor; siquidem vere aliquod temperamentum factum fuisset atque confusio: nunc autem ostendit solvendum templumn, el suscitantem Deum. Superflua itaque secundum subsistentiam unio, quam pro temperamento nobis, sicuti puto, proponunt. Sufficit autem dicere unionem, quæ et naturarum proprietates ostendit, et unum edocet adorare Christumi, Cyrilli defensio. βλασφημίαν ἐλέγξομεν. 'Ανάγκη γὰρ τῇ κράσει ἀκο λουθῆσαι τὴν σύγχυσιν· εἰσιοῦσα δὲ ἡ σύγχυσις ἀφαιρεῖ τῆς ἑκάστης φύσεως τὴν ἰδιότητα. Τὰ γὰρ κεραννύμενα οὐ μένει, ο πρότερον ἦν. Τοῦτο δὲ ἐπὶ τοῦ Θεοῦ Λόγου, καὶ τοῦ ἐκ σπέρματος Δαυίδ λέγειν, τῶν ἀτοπωτάτων ἂν εἴη. Χρὴ δὲ πείθεσθαι τῷ Κυρίῳ δεικνύντι τὰς δύο φύσεις, καὶ λέγοντι τοῖς Ἰουδαίοις· • Λύσατε τὸν ναὸν τοῦτον, καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγερῶ αὐτόν.» Εἰ δὲ κρᾶσις ἐγεγόνει, οὔτε Θεὸς ἐμεμενήκει Θεός, οὔτε ναὸς ἐγνωρίζετο ναός· ἀλλὰ καὶ ὁ ναὸς Θεὸς, καὶ ὁ Θεὸς ναός· τοῦτο γὰρ ὁ τῆς κράσεως βούλεται λόγος· καὶ περιττῶς ὁ Κύριος εἶπε τοῖς Ἰουδαίοις· ο Λύσατε τὸν ναὸν τοῦτον, καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγερῶ αὐτόν·, ἐχρῆν γὰρ φάναι· Λύσατέ με, καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγερθήσομαι, εἴπερ ἀληθῶς κρασίς τις ἐγεγόνει καὶ σύγχυσις· νῦν δὲ δείκνυσι τὸν λυόμενον ναὸν, καὶ τὸν ἀνιστῶντα Θεόν. Περιττή τοίνυν ἡ καθ' ὑπόστασιν ἕνωσις, ἣν ἀντὶ χράσεως ἡμῖν, ὡς οἶμαι, προβάλλονται δ· ἀρκεῖ δὲ λέγειν τὴν ἔνωσιν, ἥτις καὶ τὰς τῶν φύσεων ἰδιότη τας δείκνυσι καὶ τὸν ἕνα προσκυνεῖν διδάσκει Χριστόν. Ecce rursus egregius hic occasionem contra 209 nos oris effrenati quidquid se obtulerit, facere studens detrabít voci, secundum: subsistentiam. Damnat autem eam novitatis, et peregrine prolatam η affirmat, non considerans, quia impiorum hæreticorum adinventionibus dictionum virtus veritatem opponens, destruere nititur, quod ab eis videtur oppositum. Nestorio igitur ubique perimente Dei Verbi secundum carnein nativitatem, et solam nobis dignitatum unitatem asseverante, hominemque Deo copulatum esse dicente, filiationis æquivocatione honoratum, necessario nos dictis illius repugnantes, secundum subsistentiam unio10 Joan. 11, Απολογία Κυρίλλου. Ἰδοὺ δὴ πάλιν ὁ γεννάδας οὑτοσὶ πρόφασιν τῆς καθ' ἡμῶν ἀθυροστομίας τὸ παρατυχὸν ποιεῖσθαι σπουδάζων, διασύρει τὴν λέξιν, τὴν καθ' ὑπόστασιν λέγω· καθορίζει δὲ τὸ ἀσύνηθες αὐτῆς, καὶ δὴ καὶ ξένως αὐτὴν πεποιῆσθαι διισχυρίζεται, οὐκ ἐννοήσας, ὅτι ταῖς τῶν ἀνοσίων αἱρεσιωτῶν εὐρεσιλογίαις ἡ τῶν λέξεων δύναμις τὸ ἀληθὲς ἀντεξάγουσα, παραλύειν ἐπιχειρεῖ τὸ ἀντιτάχθαι δοκοῦν. Νεστορίου του γαροῦν ἀναιροῦντος πανταχοῦ τοῦ Θεοῦ λόγου τὴν κατὰ σάρκα γέννησιν, καὶ μόνην ἡμῖν ἀξιωμάτων ενότητα παρεισκρίνοντος, ἄνθρωπόν τε Θεῷ συνἦφθαι λέγοντος, τῇ τῆς υἱότητος όμωνυμία τετιμη μένον, ἀναγκαίως ἡμεῖς τοῖς ἐκείνου μαχόμενοι, τὴν Variæ lectiones ex codice Seguieriano. » Επόμενοι, • ἰδικῶς καί. ὁ προβάλλεται. • Θεόν.

APOLOGETICUS CONTRA THEODORETUM PRO XII CAPITIBUS. καθ' ὑπόστασιν ἔνωσιν γενέσθαι φαμέν, του καθ' nem dicimus factam, verbo hoc, secundum subsi ὑπόστασιν, οὐδὲν ἕτερον ἀποφαίνοντος, πλὴν ὅτι μόνον ἡ τοῦ Λόγου φύσις, ήγουν ἡ ὑπόστασις, ὅ ἐστιν αὐτὸς ὁ Λόγος, άνθρωπείᾳ φύσει κατὰ ἀλήθειαν ἐνωθεὶς, τροπῆς τινος δίχα καὶ συγχύσεως, καθὰ πλειστάκις εἰρήκαμεν, εἷς νοεῖται καὶ ἔστι Χριστὸς, ὁ αὐτὸς Θεὸς καὶ ἄνθρωπος. Τοῦτο δὲ, ὡς γε οἶμαι, καὶ αὐτῷ Θεωδορίτῳ δοκεῖ, φύσεως ἀνθρωπίνης οὐ κεχωρίσθαι λέγοντι τὸν Θεὸν, οὔτε μὴν θεότητος δίχα νοεῖσθαι τὸ ἀνθρώπινον. Οὐκοῦν οὔτε δίχα τῶν ὑπου στάσεων δούλου τε καὶ Θεοῦ μορφὴν ἡνωσθαί φαμεν, οὔτε μὴν κοινὸν ἄνθρωπον, ἰσότητι μόνῃ τῶν ἀξιω μάτων τετιμημένον, σχετικώς συνῆφθαι τῷ λόγῳ διοριζόμεθα, ἀλλ᾽ αὐτὸν, ὡς ἔφην, τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τὸν μονογενῆ, γεγονότα κατὰ ἀλήθειαν ἐν προσλήψει τῆς ἐνωθείσης αὐτῷ σαρκός, ψυχήν εχούσης την λογικήν, ἄνθρωπον γενέσθαι μετὰ τοῦ μεἶναι καὶ Θεόν. 'Αλλ' ὁ δεινὸς εἰς λόγους, καὶ πυκνὸς εἰς θεωρίας, κράσεως είναι σημαντικὴν τὴν λέξιν διορίζεται, καὶ λέγειν ἀποτολμᾷ, καὶ τὰ ἐκ τῆς τοῦ συγκεκρᾶσθαι τὰς φύσεις παρακομίζει βλάβης 5, ὡς ἡμῶν ἡγνοηκό των ἢ τάχα περιαυτίζεται καὶ φιλοκομπεῖ· οἴεται δὲ ἴσως καὶ ἕτερον οὐδὲν, ἢ μακρηγορεῖν δύνασθαι, τὸ παρ' οὐδενὸς εἰρημένον, ὡς ἀληθὲς δεχόμενος, ἵνα τις εἶναι δοκῇ παρά γε τοῖς οὐκ εἰδόσι διακρίνειν όρθῶς, τίς μὲν εἰκαιομυθεῖ καὶ ψεύδεται, τίς δὲ κατ᾽ εὐθὺ τῆς ἀληθείας ἔρχεται, καὶ σοφῶν, καὶ ἀναγκαίων ἄπτεται λόγων. Αμην μὲν οὖν ἐν ἀρχαῖς, ὁμολογῶ, τῶν κεφαλαίων τὴν δύναμιν οὐκ ἀγνοῆσαι μὲν αὐτὸν, ὑποπλάττεσθαι δὲ, ὡς ἔφην, τὸ δοκεῖν ἡγνοηκέναι, καὶ τοῦτο χαρίζεσθαί τισιν· ἡγνοηκότα γε μὴν αὐτὸν κατὰ ἀλήθειαν εὑρίσκω λοιπόν. ΑΝΑΘΕΜΑΤΙΣΜΟΣ Γ'. Εἴ τις ἐπὶ τοῦ ἑνὸς Χριστοῦ διαιρεῖ τὰς ὑποστά σεις μετὰ τὴν ἔνωσιν, μόνῃ συνάπτων αὐτὰς συν αφείᾳ τῇ κατὰ τὴν ἀξίαν, ήγουν αὐθεντίαν, ἢ δυνα στείαν, καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον σύνοδον τὴν ἡ καθ' ἕνωσιν φυσικήν ἰ· ἀνάθεμα έστω. Θεοδωρήτου ἀνατροπή. Σκοτεινὴ καὶ ζοφώδης τῶν εἰρημένων ἡ ἔννοια - stentiam, nihil aliud demonstrante, nisi solum Verbi naturam, sive subsistentiam, quod est ipsum Verbum, humana naturae vere unitam sine ulla conversione atque confusione, sicuti sæpissime dixinus, unum intelligi et esse Chrisum, eumdem Deum et hominem. Hoc autem, ut opinor, etiam ipsi Theodoreto probatur dicenti, ab humana natura Deum non esse separatum, neque humanitateņı absque deitate intelligi. Igitur neque exclusa subsistentia servi et Dei formam unitam esse, neque sane communem hominem sola dignitatum æqualitate cohonestatum, secundum babitudinem Verbo copulatum esse dicimus: verum ipsum, ut dixi, Filium Dei unigenitum in assumptione sibi unitæ carnis animam habentis rationalem, vere hominem factum esse cum hoc, quod etiam Deus maneat. Al vir ille sermonibus disertus, et in speculationibus versatus, vocabulum, secundum subsistentiam, finivit esse temperamenti significativum, et dicere audet, et affert inconinoda, quæ ex contemperalione sequuntur, quasi nos ignoraremus: vel fortasse sibi ipsi placet, et verborum abundantia atque ornatu gaudet; nihilque aliud forte cogitat, quam opinionem quod possit prolixe loqui; quod a nullo dictum est, tanquam verum accipiens, ut aliquis esse videatur apud eos qui recte dijudicare nesciunt, quisnam temere fabuletur et mentiatur, aut quis recta veritatis via incedat, et sermonibus sapienlibus et necessariis utatur. Initio, fateor, existimabam, sensum capitulorum eum non ignorate, ſingere autem, ut dixi, se ignorare, et in hoc quibusdam morem gerere: atqui nunc vere illum ea. ignorare comperio. 210 ANATHEMATISMUS III. Si quis in uno Christo post unionem dividit hypostases, ipsasque ea tantum conjunctione inter se connectit, quæ est secundum dignitatem, hoc est auctoritatem, vel potestatem, et non eo potius concursu, qui est secundum naturalem unionem; anathema sit. Theodoreti reprehensio. Tenebricosa quidem et caliginosa est dictorum τίνι γὰρ οὐκ εὔδηλον, ὡς συνάφεια καὶ σύνοδος οὐδενὶ intelligentia (piis autem manifesta est ipsorum διαφέρουσιν; "Η τε γὰρ σύνοδος τῶν κεχωρισμένων ἐστὶ σύνοδος· ἡ τε συνάφεια τῶν διῃρημένων συν άφεια. Ο δὲ σοφώτατος τῶν λόγων τούτων πατὴρ ὡς ἐναντία τὰ σύμφωνα τέθεικεν. Οὐ χρὴ γάρ, φησί, συνάπτειν τὰς ὑποστάσεις συναφείᾳ, ἀλλὰ συνόδῳ, καὶ συνόδῳ φυσικῇ· ἡ ἀγνοῶν ἴσως δ λέγει, ἢ ἐν γνώσει βλασφημῶν 1. Η γὰρ φύσις ἀναγκαστικόν τί ἐστι, καὶ ἀβούλητον χρῆμα· οἷόν τι λέγω· φυσικῶς πεινῶμεν, οὐ γνώμῃ τοῦτο πάσχοντες, ἀλλὰ ἀνάγκῃ· ἡ γὰρ ἂν οἱ πτωχείᾳ συζῶντες τοῦ προσαιτεῖν ἀπηλλάγησαν, τοῦ μὴ πεινὴν τὴν ἐξουσίαν ἐν τῇ βουλῇ ineptia). Cui enim non est perspicuum, quod copulatio et concursus nibil differunt? nam concursus separatorun; est concursus; copulatio vero est discretorum copulatio. At sapientissimus istorum verborum parens quasi contraria posuit ea. quæ consonant. Etenim non oportet, inquit, copulatione subsistentias conjungere, sed concursu, el concursu naturali: vel ignorans forte quid dicit, vel, si novit, blasphemans. Natura enim est vis necessario compellens, et absque voluntate. Exem pli gratia: natura esurimus, non hoc arbitrio, sed Variæ lectiones ex codice Seguieriano. ' ἐκ τοῦ. Η βλάβη. Η συνόδῳ τῇ. Η φυσική. Η δυσφημών.

φυσικῶς ἀναπνέομεν τὸν ἀέρα· πάντα δὲ ταῦτα τῶν ἀβουλήτων *, ὡς ἔφην· ὁ γὰρ μηδὲν τούτων καταδεχόμενος, ἀνάγκη 1 τὸ τῆς ζωῆς ὑποδέχεσθαι τέτ λος. Εἰ τοίνυν φυσική γέγονε τῆς τοῦ Θεοῦ μορφής καὶ τῆς τοῦ δούλου μορφῆς ἡ καθ' ἔνωσιν σύνοδος", ὑπ' ἀνάγκης τινός βιαζόμενος, ἀλλ' οὐχὶ φιλανθρω πίᾳ κεχρημένος ὁ Θεὸς Λόγος συνήφθη τῇ τοῦ δούλου μορφῇ· καὶ εὑρεθήσεται ὁ τοῦ παντός νομοθέτης ἀναγκαστικοῖς νόμοις ἀκολουθῶν. Ἀλλ᾿ οἱ ταῦτα ἡμᾶς ὁ μακάριος ἐδίδαξε Παῦλος, τοὐναντίον δὲ, ὅτι ἑαυτὸν ἐκένωσε, μορφὴν δούλου λαβών· τὸ δὲ, «έαυ τὸν ἐκένωσε, ο τὸ ἐθελούσιον δείκνυσιν. Εἰ τοίνυν γνώμῃ καὶ βουλήσει τῇ ἐξ ἡμῶν ἀναληφθείσῃ ἡνώθη φύσει, περιττὴ τῆς φυσικῆς λέξεως ή προσθήκη ἀρκεῖ γὰρ ὁμολογῆσαι τὴν ἔνωσιν ἔνωσις δὲ ἐπὶ τῶν εἰρημένων ο λαμβάνεται· διαιρέσεως γὰρ οὐκ οὔσης, οὐκ ἄν ποτε ἔνωσις νοηθείη. Ο τοίνυν τὴν ἔνωσιν λαμβάνων, προλαμβάνει ἡ τὴν διαίρεσιν. Πῶς τοίνυν φησί, μὴ δεῖν τὰς ὑποστάσεις διαιρεῖν, εἴτουν φύσεις; Καὶ ταῦτα εἰδὼς, ὡς τελεία μὲν ἡ τοῦ Θεοῦ Λόγου ὑπόστασις πρὸ τῶν αἰώνων ὑπῆρχε τελεία δὲ ὑπ᾽ ἐκείνης ἐλήφθη ἡ τοῦ δούλου μορφή· διὸ καὶ ὑπου στάσεις εἶπεν, ἀλλ' οὐχ ὑπόστασιν. Εἰ τοίνυν ἑκατέρα φύσις τὸ τέλειον ἔχει, εἰς ταὐτὸν δὲ συνῆλθον ἀμφό τεραι, τῆς τοῦ Θεοῦ μορφῆς δηλονότι λαβούσης την τοῦ δούλου μορφήν, ἐν μὲν πρόσωπον, καὶ ἕνα Υιόν καὶ Χριστὸν ὁμολογεῖνα εὐσεβές· δύο δὲ τὰς ἑνωθεί σας υποστάσεις, εἴτουν φύσεις, λέγειν οὐκ ἄτοπον, ἀλλὰ κατ' αἰτίαν ἀκόλουθον. Εἰ γὰρ ἐπὶ τοῦ ἑνὸς ἀνθρώπου διαιρούμεν τὰς φύσεις, καὶ καλοῦμεν τὴν μὲν θνητὴν σῶμα, τὴν δὲ ἀθάνατον ψυχήν, ἑκατέραν δὲ ἄνθρωπον· πολλῷ μᾶλλον τοῦ ἀνειληφότος Θεοῦ, καὶ ἀναληφθέντος ἀνθρώπου, τὰς τῶν φύσεων ἰδιό τητας γνωρίζειν εύλογον. Εὑρίσκομεν δὲ καὶ τὸν μακάριον Παῦλον, τὸν ἕνα ἄνθρωπον εἰς δύο διαι ροῦντα ἀνθρώπους, καὶ ποτὲ μὲν λέγοντα· «Οσον ὁ ἔξω ἄνθρωπος φθείρεται, τοσοῦτον ὁ ἔσωθεν ἀνακαινοῦται·, ποτὲ δέ· • Συνήδομαι τῷ νόμῳ τοῦ Θεοῦ κατὰ τὸν ἔσω ἄνθρωπον·· καὶ αὖθις· «Εἰς τὸν ἔσω ἄνθρωπον κατοικῆσαι τὸν Χριστόν.» Εἰ δὲ τὴν φυσιο κὴν συνάφειαν τῶν ὁμοχρόνων φύσεων ὁ ᾿Απόστο λος διαιρεῖ, πῶς ἀσεβείας γράφεται τοὺς τὰ ἴδια τῶν φύσεων διαιροῦντας τοῦ προαιωνίου Θεοῦ, καὶ τοῦ ἐπ' ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν ἀναληφθέντος ἀνθρώπου, ὁ τὴν κρᾶσιν ἡμῖν δι' ἑτέρων ονομάτων διδάσκων; necessitate patientes: profecto enim qui in men- κεκτημένοι· φυσικῶς διψῶμεν, φυσικῶς καθεύδομεν, dicitate degunt, mendicare desiissent, si potestatem liberain non esuriendi baberent: natura sitimus, natura dormimus, natura respiramus aerem. Hæc autem omnia absque voluntate sunt, ut dixi. Qui autem nihil horum in se recipit, necessario finem vitæ accipit. Si igitur naturalis fuit Dei forma el servi forma unio, a necessitate quadam compulsus, et non misericordia usus Deus Verbum formæ servi conjunctus est, et legislator omnium necessitatis leges sequi invenitur. Verun non hæc nos docuit beatus Paulus, sed contrarium, quod seipsum exinanivit forma servi assumpta. Quod autem dicitur: c Seipsum exinanivit 76, voluntarium demonstrat. Si igitur consilio et voluntate unitus est naturæ ex nobis susceptæ, superfluum est addere dictionem, naturalis. Satis enim fuerit fateri unionem. Unio autem in discretis accipitur, nusquam enim intelligitur unio, nisi fuerit divisio. Igitur unionem suscipiens, discretionem præaccipit. Quomodo igitur dicit, non oportere subsistentias dividere, sive naturas? idque sciens, quod perfecta Dei Verbi 211 subsistentia ante sæcula erat, et ab illa assumpta fuit servi forma perfecta. Ideo et subsistentias dixit, sed non subsistentiam. Si igitur utraque natura perfectionem habet, in idem autem convenerunt ambæ, forma vidélicet Dei suscipiente formam servi, unam quidem personain, et unun Fllium et Christum confiteri pium est; duas autem subsistentias sive naturas unitas dicere, non ab-C surduin est, sed juxta causam consentaneum. Etenim si in uno homine dividimus naturas, et mortale corpus, immortalem vero animam dicimus, utramque autem hominem: multo magis assumentis Dei, et assumpti hominis naturarum proprietates agnoscere rationi consentaneum est. Invenimus autem et beatum Paulum unum hominein in duos dividentem, et aliquando quidem dicentem: c Quanto exterior homo corrumpitur, tanto internus renovatur ".» Aliquando vero: Condelector legi Dei, inquit, secundum interiorem hominem "; › et iterum In interiore homine habitare Christum ".» Quod si Apostolus naturalem copulationem naturarum simul conditarum dividit, quomodo eos, qui dividunt proprietates naturarum Dei, qui ante sæcula fuit, et hominis in extremis diebus assumpti, impietatis accusat is, qui tempera tionem nos per alia nomina docet? Cyrilli defensio. Vide, quomodo sapientissimus iste vir primum quidem obscuritatem in dictis falso accuset, et cum ipse mentem non fulgidam, sed tenebricosam habeat. tenebricosum esse dicat sermonem, qui recte Απολογία Κυρίλλου. Αθρει δὴ οὖν, ὅπως " ὁ πάνσοφος οὗτος πρώτον μὲν τὸ ἀσυμφανὲς τῶν εἰρημένων καταψεύδεται, ἀφεγγῆ δὲ καὶ σκοτεινὴν τὴν διάνοιαν ἔχων αὐτῆς. σκοτεινὸν εἶναί φησι τὸν οὕτω διαφανῆ, καὶ τοῖς εξ " Ephes. 1, 17. * Philipp. 11, 7. * 1 Cor. 1, 16. 18 Rom. vul, 22. Variæ lectiones ex codice Seguieriano. * πάντων ἀβουλήτως. Τἀνάγκῃ. τα υποδέχεται. Ο Ένωσις. ο διηρημένων. Η προσλαμβάνει, η ὡσαύτ τως ὁμολογεῖν. ε ομοφρόνων 5 ἐσχάτου, ἡμᾶς. " δή, ὅπως.

APOLOGETICUS CONTRA TIIEODORETUM PRO XII CAPITIBUS. φρονεῖν ἐθέλουσι γνωριμώτατον λόγον. Τήθη δὲ ὅτι ἡ sentire volentibus adeo perspicuus est atque nolisσύνοδον λέγεσθαι, καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον συνάφειαν όνομάζεσθαι δεῖν, ὁ πρὸς ἡμῶν γεγονώς διισχυρίζεται λόγος. Εἶτα, τῆς ἐνούσης εὐτεχνίας αὐτῷ ποιούμενος τὴν ἐπίδειξιν, μίαν ἡμῖν ἀποφαίνει τὴν ἐκ τῶν σημαινομένων δύναμιν, κἂν εἴτε συνάφειαν, εἴτουν σύνοδον πεπράχθαί τις λέγοι. Ἐγὼ δὲ κάν τούτῳ θαυ μάσας ἔχω τῆς οὕτως ἰσχνῆς εὐβουλίας αὐτόν· ἔγνω γὰρ, ὡς ἔοικε, μόνος τὸ μηδενί ποτε τάχα τῶν δντων ἀγνοηθέν, πεπατημένον δὲ οὕτως, ὡς καὶ αὐτοῖς εἶναι καταφανές τοῖς εἰσάπαν ἡμοιρηκόσι καὶ σοφίας κοσμικῆς, καὶ λόγων τριβῆς, καὶ τῆς ἐκ παρακουσμάτων μετρίας τε καὶ οὐκ ἀκριβοῦς ἐπιστήμης, Τεθαυμαχώς τοίνυν τῆς εὐμαθίας αὐτὸν, ἐκεῖνο φημι Βραχύ διαγρηγορήσας * καθάπερ ἐξ ύπνου καὶ μέθης ὁ τὸ πλατύ καθ' ἡμῶν διευρύνων στόμα, θεώρει 7 λεπτῶς τὸ μυστήριον. Τὴν ἐπὶ Χριστῷ λεγομένην ἔνωσιν συκοφαντῆσαί: τινες, παρατρέποντες εἰς τὸ ἀκαλλές, καὶ εἰς τὸ δοκοῦν αὐτοῖς παρά γε τὸν σκοπὸν τῶν ἱερῶν Γραμμάτων φασὶ γὰρ διῃρῆσθαι μὲν εἰς ἅπαν ἀλλήλων, καὶ ὁλοτρόπως ἀποφοιτἂν τὰς φύσεις, ἰδίᾳ τε εἶναι καὶ ἀνὰ μέρος ἑκατέρας· ἄνθρωπον δὲ οὕτω συνῆφθαι θεῷ σχετικῶς διατείνονται κατά μή την τὴν ἀξίαν, ήγουν αὐθεντίαν, καὶ κατὰ τὴν τῆς υἱότητος όμωνυμίαν. Ταύτην ἀναιρεῖ τὴν δόξαν ὁ ἀναθεματισμός, καὶ ταῖς οὕτω βδελυρωτάταις κενοφωνίαις ἀντανίσταται. Διαβεβαιοῦται γὰρ ἐνωθέντα κατά φύσιν, τουτέστιν οὐ σχετικῶς, ἀλλὰ κατὰ ἀλήθειαν τῇ ἁγίᾳ σαρκὶ τὸν Λόγον, ψυχὴν ἐχούσῃ τὴν νοεράν, κατὰ μηδένα τρόπον διατέμνεσθαι δεῖν, ἵνα μὴ δύο νοῶμεν υἱούς, μερίζοντες τὸν ἀμέριστον. Ο δὲ οὐ συνιεὶς ὅ τί ποτέ ἐστιν ἔνωσις φυσική, τουτέστιν ἀληθῆς, οὐ συγχέουσα τὰς φύσεις, οὔτε μὴν ἀνακιρνώσα ο πρός γε τὸ δεῖν ἑκατέραν ἑτεροίως ἔχειν, ὅπερ ἐστὶ μειρακιῶδές τι», καὶ ψυχρόν, δέχεται πρὸς ἀπόδειξιν ὧν εὖ ἔχειν ὑπείληφε, καὶ δὴ καί φησιν· Εἰ φυσική γέγονεν ἡ ἔνωσις, οὐχ ἑκούσιος ἡ κένωσις τοῦ Λόγου, ἀλλ' οἷον ἐξ ἀνάγκης καὶ βίας· ἀναγκαστική γὰρ ἡ φύσις. Καὶ πρός γε δὴ τοῦτο φαίη τις ἂν αὐτῷ, ὅτι Πεῖνά τε καὶ δίψα, καὶ τὰ λοιπὰ, καθάπερ ἔφης αὐτὸς, σαρκὸς ἂν εἶεν ἀρρωστήματα φυσικά, καὶ ἐν ἡμῖν αὐτοῖς τὴν κίνησιν ἔχει· ὅτι καὶ τυραν νουμένην τοῖς πάθεσι τὴν φύσιν κεκτήμεθα· ἡ δέ γε θεία τε καὶ ἀπόρρητος τοῦ Θεοῦ Λόγου φύσις, πάθους καὶ ἀνάγκης ἀνεπίδεκτος οὖσα παντελῶς, οὐ βεβία- η σται πρός τινος, οὔτε μὴν ἐξ ἑαυτῆς πρός γε τὸ δεῖν ἀβουλήτως γενέσθαι σάρξ, ήγουν τὸ ἀνθρώπινον οι κειώσασθαι ο μέτρον, ἐπιλαβέσθαι τε σπέρματος Αβραάμ. Οτι δὲ ἀκατάσκεπτος κομιδῇ γέγονεν ὁ λόγος αὐτῷ, χαλεπὸν οὐδὲν τοῖς ἐθέλουσιν ἰδεῖν. Εφη γὰρ, ὅτι πάντη τε καὶ πάντως τὰ κατὰ φύσιν τοῖς τῆς ἀνάγκης υποκείσετα: μέτροις ο· καὶ παρεκόμι σεν εἰς ἀπόδειξιν τὸ ἀβουλήτως ἡμᾶς πεῖνάν τε καὶ febr. 11, 15. simus. Existimavit autem, quod debere dici concursum, et non copulationem, oratio nostra asseveret. Deinde, artem suam ostentans, unam esse ex significationibus vim nobis declarat, sive quis concursum, sive copulationem factam esse dixerit. Ego vero etiam in hoc adıniror tanti ejus acuminis solertiam et consilium. Solus enim novit, ut videtur, quod a nullo, qui uspiam sit, ignoratur, et sic protritum est, ut etiam his elucescat, qui prorsus mundanæ sapientiæ, et exercitationis dicendi, et scientiæ, 212 quæ ex imperfecto auditu mediocriter parumque diligenter colligitur, sunt expertes. Admiratus igitur eruditionem ejus, illud dico: Paululum evigilans quasi ex somno et crapula, qui amplum os coutra nos dilatas, vide subtiliter sacramentum. Unionem, quæ in Christo est, ca lumniantur quidamı, præter sacrarum Litterarum propositum, in pravam et in suam ipsorum sententiamn detorquentes. Dicunt enim, divisas esse a 30 invicem, et omnibus modis sejungi naturas, et seorsim ac dispertitam utramque esse; hominem autem sic conjunctum esse Deo per habitudinem contendunt, secundum solam dignitatem, loc est auctoritatem, vel secundum filiationis eandem noninationem. Hanc opinionem tollit anathenadismus, et adversus tam exsecrandas vocum inanitates se opponit. Asserit enim Verbam naturaliter, hoc est, non secundum habitudinem, sed vere unitum sanctæ carni rationalem habenti animam, nullo modo dividendum esse, ne duos imaginemur filios, et impartibilem partianur. At hic non intelligens, quidnam sit unio naturalis, hoc est vera, non confundens naturas, neque commiscens ita, ut utraque aliter esse oporteat quam ut est, puerile quoddamı et frigidum sumit argumentum ad ea probanda¸ quæ bene se habere arbitratur, et inquit: Si-naturalis facta est unio, exinanitio Verbi voluntaria non fuit, sed quasi ex vi et necessitate. Natura enim cogere solet. Ad hoc dicat aliquis ei: Esuries, et sitis, et oætera, quæ ipse dixisti, caruis sunt naturales infrmitates, et in nobis ipsis motionem habent, quia naturam possidemus affectionibus obnoxiam ipsa autem divina et ineffabilis natura. Verbi, nullo modo passionibus et necessitati subjecla, neque ab ullo alio, nec a seipsa coacta est ad hoc, ut præter voluntatem caro fieret, vel appropriaret sibi humanitatis mensuram, apprehenderetque semen Abrabæ *. Quam inconsiderate autem loquatur, nulli, qui voluerit, difficile erit videre. Dicit enim, quod naturalia necessitatis legibus omnino prorsus subjacebunt: et ad demonstrationem hoc attulit, quod præter voluntatem nostram esuriaτου. • οἰκειοῦσθαι. Variæ lectiones ex codice Seguieriano. · ανακρίνασα. διεγρηγορήσας. ν άθρει. πάντως κατά. * συκοφαντοῦσι. e ο νόμοις. b ἡ ὅπερ ἐστί, μειρακιώδες.

mus et sitiamus, natura ad hoc vocante, etiamsi δίψαν εἰσδέχεσθαι, καλούσης εἰς τοῦτο τῆς φύσεως, quis nolit. Atqui oportebat, virum peritum, el in his mentem exercitataın habentem, etiam res solidas videre, quæ merito majoris 213 peusi erant. Nam si verum est, quod homo secundum naturam sit rationalis, ergo præter voluntatem et coacte est rationalis. Quid autem? dic mihi, Deus omnium annon secundum naturam est Deus? annon secundum naturam est sanctus, justus, bonus, vita, lux, sapientia et virtus? Num igitur ipse quoque præter voluntatem et coacte est quod est? At vero, upinor, sic velle sapere, suinmam dementiam non obscure arguere poterit. Quid igitur nobis mendacium, tanquam murum inexpugnabilem et Invictum opponit? et adeo infirina problemata tractat, et audiens naturalem factam esse unionem, id est veram, et conversionis expertem, inconfusumque omnino substantiarum concursum, attentat evertere vim dictorum, ita ut videatur non esse recte facta, sed secundum similitudinem, quæ in nobis est? Nec formidat audax Inevitabilibus necessitatibus subjicere Verbi naturam. Exinanivit semetipsum non absque voluntate; sed voluntarie Unigenitus factus est homo, et non, sicut tu dicis, suscepit hominem, habitudinalem douans ei copulationem, filiationisque gratia coronans, sicut nos. Itaque licet nos intelligamus, unitas esse substantias, hominemque factuin et incarnatum esse Verbum, et videatur quodammodo secundum boc naturalis dici a nobis unio, ut expellat non veram et habitudinalem, quam nos per fidem et sanctificationem habuimus; quia divinæ naturæ facti sumus consortes*, sicut inquit Paulus: «Qui adhæret Domino unus spirítus est "; › non tamen subjicit necessitatibus et imperiis naturæ illud affectionum expers et liberum Dei Verbum: nolle autem unita post unionem in duo separari debere, mea sententia omnino irreprebensibile est et inculpabile, inaxime quia bonus iste Theodoretus hominem, qui unus etiain secundum nos intelligitur, in exemplum assumpsit, et in duo dividi non sinit: quamvis ipsa ejus consideratio non. repudiet partitionem et divisionem, quantum ad sciendum attinet, quod aliud quidem secundum naturain est anima, aliud vero secundumi suam naturam caro. Itaque secundum similem rationem inquirentes diligenter unionem, quæ in Christo facta esse intelligatur, considerando quidem divinitatem et bumanitatem, verum secundum unionem factum esse dicimus; non 214 ignorantes, quod aliud quiddam, quam caro, secunduin naturam sit Dei Verbum, et aliud rursus secundum suam naturam sit caro. Non est autem tutum, seinel unita dissecare: neque in duos filios dividere unum Christum et Filium et Domi83 11 Petr. 1, 4. es 1 Cor vi 17. κἂν εἰ μὴ βούλοιτό τις. 'Αλλ' ἦν ἀνδρὸς εὐμαθούς, καὶ ἠκονημένον ἔχοντος εἰς ταῦτα τὸν νοῦν, καὶ τὰ στεριά τῶν πραγμάτων ἰδεῖν, ἃ καὶ λόγου πλείονος ἀξιοῖτο ἂν εἰκότως. Εἰ γὰρ οὐκ ἀληθὲς, ὅτι λογικός ἐστι κατὰ φύσιν ὁ ἄνθρωπος, ἄρα ἀβουλήτως ο καὶ ἠναγκασμένως ἐστὶ λογικός. Τί δέ; εἰπέ μοι, καὶ ὁ τῶν ὅλων Θεός, οὐ κατὰ φύσιν ἐστὶ Θεός; οὐ κατὰ φύσιν ἅγιος, δίκαιος, ἀγαθὸς, ζωή, φῶς, σοφία, καὶ δύναμις; "Αρ' οὖν καὶ αὐτὸς ἀβουλήτως καὶ ὡς ἐξ ἀνάγκης ἐστὶν ἄ ἐστιν; Αλλ', οἶμαι, τὸ ο τως ελέσθαι φρονεῖν τῆς εἰς λῆξιν ηκούσης εμβροντησίας οὐκ ἀσυμφανὴς ἔλεγχος ἂν εἴη. Τί τοίνυν ἡμῖν ὡς ἄμαχόν τε ι καὶ δυσκαταγώνιστον ἐπιτείχισμα ποιεῖται τὸ ψεῦδος, καὶ τῶν οὕτω σαθρῶν ἅπτεται προβλημάτων, καὶ φυσικὴν ἀκούων γενέσθαι τὴν ἕνωσιν, τουτέστι τὴν ἀληθῆ, καὶ τροπῆς ἐλευθέραν, καὶ ἀσύγχυτον παντελῶς τῶν ὑποστάσεων σύνοδον, περιτρέπειν πειρᾶται τῶν εἰ ρημένων τὴν δύναμιν, εἰς τὸ μὴ ὀρθῶς πεποιῆσθαι δοκεῖν καθ' ὁ ὁμοιότητα τὴν πρὸς ἡμᾶς; Οὐ δέδιεν δ θρασὺς ἀφύκτοις ἀνάγκαις τὴν τοῦ Λόγου φύσιν ὑπου τιθείς. Κεκένωκεν ἑαυτὸν οὐκ ἀβουλήτως, ἀλλ᾽ ἐθε λοντὴς ὁ Μονογενής γέγονεν ἄνθρωπος, καὶ οὐχ, ὡς σὺ φῆς, ἀνέλαβεν ἄνθρωπον, σχετικὴν αὐτῷ δωρούμενος τὴν συνάφειαν, καὶ τῇ τῆς υιότητος χάριτι στεφανῶν, καθάπερ ἡμᾶς· ὥστε κἂν νοῶμεν ἡνῶσθαι τὰς ὑποστάσεις, ἐνανθρωπῆσαί τε καὶ σαρκωθῆναι τὸν λόγον, καὶ δοκῇ πως κατὰ τοῦτο φυσικὴ λέγεσθαι Ο παρ' ἡμῶν ἡ ἔνωσις, τὴν οὐκ ἀληθῆ τε καὶ σχετικὴν ἐκβάλλουσα, ἣν ἡμεῖς ἐσχήκαμεν διὰ πίστεως καὶ ἁγιασμοῦ, ὅτι καὶ θείας φύσεως γεγόναμεν κοινωνοί, καὶ καθά 1 φησιν ὁ Παῦλος· «Ο κολλώμενος τῷ Κυ ρίῳ, ἐν πνεῦμά ἐστιν· ο ἀλλ᾽ οὐχ ὑποτίθησιν ἀνάγκαις καὶ πλεονεξίαις φυσικαῖς τὸν ἀπαθῆ καὶ ἐλεύθερον τοῦ Θεοῦ Λόγον. Τὸ δέ γε μὴ θέλειν μετὰ τὴν Ενωσιν διαιρεῖσθαι διχῇ κ τὰ ἡνωμένα, καὶ ἀλλήλων επιφοιτᾷν 1, εἴη ἄν, ὡς γέ μοι φαίνεται, παντελώς ἀνυπαίτιον, καὶ μώμου μακράν, μάλισθ' ὅτι καὶ αὐτ τὸς ὁ χρηστὸς οὑτοσὶ Θεοδώριτος τὸν ἕνα καὶ καθ' ἡμᾶς νοούμενον ἄνθρωπον εἰς παράδειγμα λαβών, οὐκ ἐᾷ τέμνεσθαι διχῇ ω· καίτοι τῆς ἐπ' αὐτῷ θεω· ρίας οὐκ ἀπαράδεκτον ἐχούσης τὴν οἱονεὶ τομὴν, καὶ διαίρεσιν, τό γε ἦχον εἰς τὸ εἰδέναι φημί, ὡς ἕτερον μέν τοι» κατὰ φύσιν ἐστὶν ἡ ψυχὴ, ἕτερον δέ τι κατ' ἰδίαν φύσιν ἡ σάρξ. Οὐκοῦν κατά γε τὸν ἴσον λόγον πολυπραγμονοῦντες τὴν ἔνωσιν, ἤπερ ἂν ἐπὶ Χριστῷ πεπρᾶχθαι νοοῖτο, τῇ μὲν θεωρίᾳ θεότητός τε καὶ ἀνθρωπότητος σύνοδον ἀληθῆ καθ' ἔνωσιν γενέσθαι φαμὲν, οὐκ ἠγνοηκότες, ὅτι ἕτερος μὲν κατὰ ο τὴν σάρκα κατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ ἐκ Θεοῦ Λόγος, ἑτέρα δὲ αὖ κατ' ἰδίαν φύσιν παρ' αὐτὸν ἡ σάρξ. Ενωθέντα δὲ ἅπαξ διατέμνειν οὐκ ἀσφαλὲς, οὔτε μὴν εἰς δύο 1 ἴσ. εἰ γὰρ ἀληθές. - είχα, η ισ. μέν τι concursum Variæ lectiones ex codice Seguieriano. 6 οὖν καὶ αὐτὸς ἀβούλητος. Η τι. ὁ καὶ καθ'. 1 καθά. 1 δίχα. 10. ἀποφοιτᾷν. ο παρά

APOLOGETICUS CONTRA THEODORETUM PRO XII CAPITIBUS. sancta divinitusque inspirata Scriptura erudiente. Sed plane illi exigua cura est de veritatis dogmatibus; et non mediocri studio refugit intelligere aliquid eorum, quæ ad utilitatem necessaria sunt, sicuti ea quæ nocere possunt; mendacio autem, ut apparet, gloriatur, etiam ad calumniandum optime instructus; audiat a nobis: «Quid gloriaris in malitia, poteus? iniquitatem tota die, injustitiamn cogitavit lingua tua 6. καταμερίζειν υἱούς, τὸν ἕνα Χριστὸν, καὶ Υἱὸν, καὶ numn, cuiquam pernittit recta Adei radio, ita nos Κύριον ἐφίησί τισιν ὁ τῆς ὀρθότητος λόγος, παιδι αγωγούσης ἡμᾶς εἰς τοῦτο τῆς ἁγίας καὶ θεοπνεύστου Γραφής. Αλλά γὰρ τῶν μὲν τῆς ἀληθείας δογμάτων ὀλίγος αὐτῷ παντελῶς ὁ λόγος· καὶ τὸ εἰδέναι μέν τι τῶν ἀναγκαίων εἰς ὄνησιν οὐ μετρίως ἀποσπουδάζεται, καθάπερ τι τῶν ἀδικεῖν πεφυκότων· ἐπισεμνύνεται δὲ καὶ, ὡς εἰκὸς Ρ, τῷ ψεύδει, καὶ τὸ εἰδέναι συκοφαντεῖν, εὖ μάλα κατωρθωκώς· ἀκουέτω πρὸς ἡμῶν· «Τί ἐγκαυχῇ ἐν κακία, ὁ δυνατός; ἀνομίαν ὅλην τὴν ἡμέραν, ἀδικίαν ελογίσατο ἡ γλῶσσά σου.» ΑΝΑΘΕΜΑΤΙΣΜΟΣ Δ'. Εἴ τις προσώποις δυσὶν, ήγουν ὑποστάσεσι, τάς τε ἐν τοῖς εὐαγγελικοῖς καὶ ἀποστολικοῖς συγγράμμασι διανέμει φωνάς, ἢ ἐπὶ Χριστῷ παρὰ τῶν ἁγίων λεγομένας, ἢ παρ' αὐτοῦ περὶ ἑαυτοῦ· καὶ τὰς μὲν ὡς ἀνθρώπῳ παρὰ τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς λόγον ἰδικῶς νοουμένῳ προσάπτει, τὰς δὲ ὡς θεοπρεπείς μόνῳ τῷ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγῳ· ἀνάθεμα ἔστω. Θεοδωρήτου ανατροπη. ANATHEMATISMUS IV. Si quis duabus personis sive hypostasibus ens voces attribuit, quæ in evangelicis et apostolicis Scripturis passim occurrunt; quæve a sanctis de Christo, vel ab ipso quoque Christo de seipso dicte sunt; et alias quidem ut homini tanquam seorsum a Dei Verbo considerato ascribit, alias vero tanquam Deo convenientes, soli Patris Verbo adaptat; anathena sil. Theodoreti reprehensio. Sunt et hæc his, quæ jam dicta sunt, cognata et assimilia. Vult enim, tanquam temperatione facta, in sermonibus, qui in sacris Evangeliis et apostolicis scriptis dicti sunt, nullam esse differentiam, idque fortasse is, qui adversus Arium et Eunomium, et cæteros hæresiarchas se pugnare gloriatur. Dicat igitur ille sacrorum dogmatum diligentissimus doctor, quomodo hæreticorum blasphemiam redarguat, dum ea, quæ humiliter et congrue a servi forma dicuntur, Deo Verbo aptat? Illi enim hoc facientes, minorem, et creaturam, et facturam, et servum, et ex non exstantibus Filium Dei esse statuunt. Cui igitur nos, qui diversa quam illi senεἰmus, et consubstantialem esse et coalernum Deo et Patri Filium confitemur, opificemque omnium, et factorem, et ornatorem, et gubernatorem, et administratorem, et in omnibus sapientem et omnipotentem, 215 imo ipsam potentiam, et ipsam vitam, et ipsam sapientiam esse afirmamus, cui, inquam, attribuemus illud: «Deus meus, Deus meus, ulquid me dereliquisti os?» et illud: «Pa ter, si possibile est, transeat a me calix iste”;» Συγγενῆ καὶ ταῦτα τοῖς ἤδη λεχθεῖσι· βούλεται γὰρ, ὡς κράσεως γεγενημένης, μηδεμίαν εἶναι λό γων διαφοράν, τῶν ἐν τοῖς ἱεροῖς Εὐαγγελίοις, καὶ τοῖς ἀποστολικοῖς συγγράμμασιν εἰρημένων, καὶ ταῦτα, πολεμεῖν ἴσως ᾿Αρείῳ, καὶ Εὐνομίῳ, καὶ τοῖς λοιποῖς αιρεσιάρχαις σεμνυνόμενος. Ειπάτω τοίνυν ὁ τῶν θείων δογμάτων διδάσκαλος ἀκριβὴς, πῶς ἂν διελέγξεις τὴν τῶν αἱρετικῶν βλασφημίαν, τὰ ταπει νῶς καὶ ἁρμοδίως παρὰ τῆς τοῦ δούλου μορφῆς εἰ ρημένα, τῷ Θεῷ λόγῳ προσάπτων. Ἐκεῖνοι γὰρ τοῦτο ποιοῦντες, ἐλάττονα, καὶ κτίσμα, καὶ ποίημα, καὶ δοῦλον, καὶ ἐξ οὐκ ὄντων τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ εἶναι δογματίζουσι. Τίνι τοίνυν ἡμεῖς, οἱ τἀναντία ἐκείνοις φρονοῦντες, καὶ ὁμοούσιον εἶναι καὶ συναΐδιον τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ τὸν Υἱὸν ὁμολογοῦντες, δημιουργόν τε τῶν ὅλων, καὶ ποιητήν, καὶ κοσμήτορα, καὶ κυβερνή την, καὶ πρύτανιν, καὶ πάνσοφον, καὶ παντοδύναμον, μᾶλλον δὲ αὐτοδύναμον 4, καὶ αὐτοζωὴν, καὶ αὐτοσοφίαν, ἀναθῶμεν τό· Θεέ μου, Θεέ μου, τί με ἐγκατέλιπες;» καὶ τό· «Πάτερ, εἰ δυνατόν, παρ ελθέτω τὸ ποτήριον τοῦτο ἀπ' ἐμοῦ· ἡ καὶ τό • Πάτερ, σῶσόν με ἀπὸ τῆς ὥρας ταύτης· καὶ τό • Τὴν ὥραν ἐκείνην οὐδεὶς οἶδεν, οὐδὲ ὁ Υἱὸς τοῦ el: «Pater, salva me ex hac hora ";» et illud: ἀνθρώπου· κ καὶ τὰ ἄλλα, ὅσα ταπεινῶς ὑπ' αὐτοῦ, καὶ ὑπὸ τῶν ἱερῶν ἀποστόλων περὶ αὐτοῦ εἴρηται καὶ γέγραπται; Τίνι τὴν πεῖναν καὶ τὴν δίψαν προσ άψομεν; τίνι τὸν κόπον καὶ τὸν ὕπνον; τίνι τὴν ἄγνοιαν καὶ τὴν δειλίαν; Τίς ὁ τῆς ἀγγελικής δεηθεὶς συμμαχίας; Εἰ τοῦ Θεοῦ Λόγου ταῦτα, πως Αγνόησεν ἡ σοφία; Πῶς δ' ἂν κληθείη σοφία ἡ τὸ τῆς ἀγνοίας ἔχουσα πάθος; Πῶς δ' ἂν ἀληθεύσεις λέγων ** Matth. xxvii, 46. Οι Malib. XXVI, 39. * Matth. 1. 2. * Joan. iv, 6. * Luc. xxΙΙ, 43. to Psal. Li, 3, 4. • Horam illaro nemo novit, neque Filius hominis ";» et alia quæcunque humiliter ab ipso, et a sanctis apostolis de ipso dicta scriptaque sunt? Cui famem et sitin adaptabimus? cui fatigationein et somnum"? cui ignorantiam et formidinem? Quis angelico subsidio habebat opus"? Si hæc Dei Verbi sunt, quomodo ignoravit sapientia? Quomodo autem vocetur sapientia, quæ ignorantiæ in26 Joan. XII, 27. o Marc. xul, Variæ lectiones ex codice Seguieriano. · κατὰ τὸ εἰκός. αίσ. αυτοδύναμιν,

t firmitati est obnoxia? Quomodo verax erit, dicens ἔχειν τὰ τοῦ Πατρὸς πάντα, τοῦ Πατρὸς οὐκ ἔχων habere se omnia quæ Pater ", cum Patris coguitionem non habeat? ‹ Solus, inquit enim, Pater novit diem illum ". • Quomodo erit incommulabilis imago Genitoris, non omnia, quæ Genitoris sunt, habens? Itaque si quidem se ignorare dicens verax fuit, hæc aliquis de eo existimare possit. Si autem dieꞌn sciens, ut rem occultaret, ignorare se illum dicit, vide in quam blasphemiam, quod colligitur, evadat, ut veritas mentiatur: quæ immerito veritas dicetur, si quid in se habet veritati adversum. Si autem veritas non mentitur, neque Deus Verbum diem, quem fecit, ignorat, quem ipse præfinivit, in quo judicaturus est orbem"; sed habet Patris cognitionem, ut imago incommutabilis. Non igitur Dei Verbi est ignorantia, sed formæ servi, quæ tanta per illud tempus sciebat, quanta deitas inhabitans revelabat. Hæc et de aliis similibus dicenda sunt. Quomodo enim rationi consentaneum est, Deum Verbum dicere ad Patrem: «Pater, si possibile est, transeal a me calix iste: verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu s?, multa enim incongrua rursus hinc accidunt. Et primum discordes erunt Pater et Filius; et alia quidem volet Pater, et alia Filius. Ait enim:. Verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu.» Deinde magnam rursus ignorantiam videbimus in Filio. Invenietur enim ignorans, an possibile sit, vel non, quod transeat calix. lloc autem de Den Verbo dicere, impiunt et blasphemia plenum foret. Sciebat enim optime, qui propter hoc – advenerat, qui sponte nostram naturam assumpserat, qui seipsum exinaniverat, quisnam sacramenti dispensationis finis esset. Unde 216 et sanctis apostolis pradicebat: «Ecce ascendimus Jerosolymam, et Filius hominis tradetur in manus gentium ad illudendum, et lagellandum, et cruciigendum: et tertia die resurget "., Qui igitur hæc antea prædicavit, et Petrum deprecantem, ne hoc feret, corripuit, quomodo deprecatur, ne fat, qui manifeste sciebat omnia eventura? Quomodo autem non absurdum, Abraham quidem ante multa sæcula diem ejus vidisse, et gavisum esse"; et Isaiam similiter prædixisse salutarem ejus passiouem, el Jeremiam, et Danielem, et Zachariam, atque adeo onnen prophetarum chorum, ipsum vero et ignorare, et liberationem petere, et deprecari quod in salutem orbis futurum erat? Igitur hæc verba non sunt Dei Verbi, sed formæ servi, quæ metuebat mortem, eo quod nondum erat mors destructa: cui formæ Deus Verbum, loco timori dato, hæc dicere permisit, ut geniti appareret natura, et ne eum, qui ex Abraham et David descenderat, putativum * Joan. xxi, 15. or Matth. • Joan. v, 56. τὴν γνῶσιν; «Μόνος γάρ, φησίν, οἶδεν ὁ Πατήρ τὴν ἡμέραν ἐκείνην.» Πῶς δ᾽ ἂν εἰκὼν ἀπαράλλακτος είη τοῦ γεννήσαντος, μὴ πάντα ἔχων τοῦ γεννήσαν τος; Εἰ μὲν οὖν ἀληθεύει λέγων ἀγνοεῖν, ταῦτ᾽ ἄν τις υπολάβοι περὶ αὐτοῦ r. Εἰ δὲ οἶδε τὴν ἡμέραν, κρύπτειν δὲ βουλόμενος, ἀγνοεῖν λέγει ", ὁρᾷς εἰς ποίαν βλασφημίαν χωρεῖ τὸ συναγόμενον; Η γὰρ ἀλήθεια ψεύδεται, ἥτις οὐκ εἰκότως ἀλήθεια κληθείη, ἔχουσά τι τῶν ἐναντίων· εἰ δὲ οὔτε ψεύδεται ἡ ἀλήθεια, οὔτε ὁ Θεὸς Λόγος ἀγνοεῖ τὴν ἡμέραν ἣν αὐτὸς ἐποίησεν, ἣν αὐτὸς διώρισεν, ἐν ᾗ μέλλει κρίνειν τὴν οἰκουμένην, ἀλλ' ἔχει τοῦ Πατρὸς τὴν γνῶ σιν, ὡς εἰκὼν ἀπαράλλακτος. Οὐκ ἄρα τοῦ Θεοῦ Λόγου ἡ ἄγνοια, ἀλλὰ τῆς τοῦ δούλου μορφῆς, τῆς τοσαῦτα κατ' ἐκεῖνο τοῦ καιροῦ γινωσκούσης, ὅτα ἡ ἐνοικοῦσα θεότης ἀπεκάλυψε. Ταῦτα καὶ περὶ τῶν ἄλλων τῶν ὁμοίων ἔστιν εἰπεῖν. Πῶς γὰρ ἂν ἔχει λόγον, τὸν Θεὸν Λόγον εἰπεῖν πρὸς τὸν Πατέρα· «Πάτερ, εἰ δυνατόν, παρελθέτω τὸ ποτήριον ἀπ' ἐμοῦ· πλὴν οὐχ ὡς ἐγὼ θέλω, ἀλλ' ὡς σύ; • Πολλὰ γὰρ ἐντεῦθεν πάλιν συμβαίνει τὰ ἄτοπα· καὶ πρῶτον μὲν τὸ διχονοεῖν τὸν Πατέρα καὶ τὸν Υἱὸν, καὶ ἕτερα μὲν βούλεσθαι τὸν Πατέρα, ἕτερα δὲ τὸν Υἱόν. Εφη γάρ· «Πλήν, οὐχ ὡς ἐγὼ θέλω, ἀλλ' ὡς σύ· ο έπειδὴ " πολλὴν αὖθις ἄγνοιαν ἐν τῷ Υἱῷ θεωρήσο μεν. Ευρεθήσεται γὰρ ἀγνοῶν, οὐ ν δυνατόν, ἢ μή, παρελθεῖν τὸ ποτήριον. Τοῦτο δὲ περὶ τοῦ Θεοῦ Λότου λέγειν, δυσσεβὲς καὶ βλασφημίας γέμον· ᾔδει γὰρ ἀκριβῶς ὁ διὰ τοῦτο παραγενόμενος, ὁ ἑκὼν τὴν ἡμετέραν φύσιν ἀναλαβὼν, ὁ ἑαυτὸν κενώσας, τῆς οἰκονομίας μυστηρίου τὸ τέλος. Δι' οὗ = καὶ τοῖς ἱεροῖς προἔλεγεν ἀποστόλοις· «Ἰδοὺ ἀναβαίνομεν εἰς Ἱεροσόλυμα, καὶ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδοθήσε ται εἰς χεῖρας ἐθνῶν, εἰς τὸ ἐμπαῖξαι αὐτὸν 5, καὶ μαστιγώσαι, καὶ σταυρῶσαι, καὶ τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἀναστήσεται S.» Ο τοίνυν ταῦτα προκηρύξας, καὶ τῷ Πέτρῳ ἐπιτιμήσας ἀπευξαμένῳ τὸ γενέσθαι, πας ἀπεύχεται μὴ γενέσθαι, ὃς σαφῶς οἶδε πᾶν τὸ ἐσόμενον; Πῶς δ᾽ οὐκ ἄτοπον, Αβραὰμ μὲν πρὸ πολλῶν γενεῶν ἰδεῖν τὴν ἡμέραν αὐτοῦ, καὶ χαρῆναι, καὶ Ησαΐαν ὡσαύτως προθεσπίσει ο αὐτοῦ τὰ σωτήρια πάθη, καὶ Ἱερεμίαν, καὶ Δανιήλ, καὶ Ζαχαρίαν, καὶ πάντα τῶν προφητῶν χορόν, αὐτὸν δὲ ἀγνοεῖν, καὶ ἀπαλλαγὴν αἰτεῖν, καὶ ἀπεύχεσθαι, ὅ τι ἐπὶ σωτηρία δ τῆς οἰκουμένης ἔμελλεν ἔσεσθαι; Οὐκοῦν οὐ τοῦ Θεοῦ Λάγου ταῦτα τὰ ῥήματα, ἀλλὰ τῆς δούλου μορφής τῆς δειλιώσης τὸν θάνατον, διὰ τὸ μή πω λυθῆναι τὸν θάνατον, ἡ ὁ Θεὸς Λάγος ταῦτα εἰπεῖν συν εχώρησε, χώραν δεδωκώς τῇ δειλία, ἵνα φανῇ τοῦ τεχθέντος ἡ φύσις, καὶ μὴ δόκησιν ή φαντασίαν τὸν ἐξ ᾿Αβραὰμ καὶ Δαυΐδ ὑπολάβωμεν· ὁ τῶν δυσσεβών • Matth. xxvΙ, 39. * Matth. xx, 18, 19. XXIV, 36.» Act. xvII, 31. Variæ lectiones ex codice Seguieriano. του · αὐτόν. A. • λέγων. ' εἰ ἡ ἀλήθεια. - ἔπειτα, ν εἰ. = διό. σ αὐτῷ. " ἐγερθήσεται. ་ · προκηρύξαι.

APOLOGETICUS CONTRA THEODORETUM PRO XII CAPITIBUS. αἱρετικῶν ἡ συμμορία παθοῦσα, ταύτην τὴν βλασ vel phantasticum suspicaremnur; quod passa impioφημίαν ἐγέννησεν. Οὐκοῦν τὰ μὲν θεοπρεπώς είρημένα καὶ πεπραγμένα τῷ Θεῷ λόγῳ προσάψομεν· τὰ δὲ ταπεινῶς εἰρημένα καὶ πεπραγμένα δούλου μορφή προσαρμόσομεν, ἵνα μὴ τὴν ᾿Αρείου καὶ Ευνομίου βλασφημίαν νοσῶμεν. Απολογία Κυρίλλου. Καὶ πῶς οὐκ ἄμεινον, ὦ 'ταν, τὴν τῶν εἰρημένων βασανίσαι δύναμιν, μίσους τε καὶ προσπαθείας έλευθέραν ἔχοντα τὴν διάνοιαν; Αλλ' ἥκιστα μὲν τοῦτο δραν ἀξιοῖ. Περιίστησι δὲ πάλιν ἐπὶ τὸ αὐτῷ δοκοῦν, καὶ δή φησι· Συγγενῆ καὶ ταῦτα τοῖς ἤδη διαλε χθεῖσι· βούλεται γάρ, ὡς κράσεως γεγενημένης, μηδεμίαν εἶναι λόγων διαφορὰν τῶν ἐν τοῖς ἱεροῖς Εὐαγγελίοις, ἢ τοῖς ἀποστολικοῖς συγγράμμασιν εἰρημένων· καὶ ταῦτα πολεμεῖν ἴσως ᾿Αρείῳ, καὶ Εὐνομίῳ, καὶ τοῖς λοιποῖς αἱρεσιάρχαις σεμνυνόμε νος. Αλλὰ ταῦτα μὲν ἐκεῖνος. Ἐγὼ δὲ τοσοῦτον ἀφο έστηκα τοῦ συγκεκρᾶσθαι λέγειν ἀλλήλαις τὰς φύ σεις, φυρμόν τε καὶ σύγχυσιν ὑπομεῖναι καὶ τρο πὴν, ὅσον καὶ αὐτὸς τοῦ δοξάζειν ὀρθῶς. Αλλ' οὐδὲ λόγων διαφορὰν ἀνῃρήκαμεν· ἴσμεν γάρ, ὅτι οἱ μὲν αὐτῶν γεγόνασι θεοπρεπῶς, οἱ δὲ ἀνθρωπίνως· καὶ οἱ μὲν τῇ ὑπερτάτῃ πρέπουσι δόξῃ, οἱ δέ εἰσι τοῖς τῆς κενώσεως μέτροις αρμοδιώτεροι. Χρῆναι δέ φα μὲν αὐτοὺς οὐ προσώποις δυσὶν ἀλλήλων εἰσάπαν διηρημένοις ἀπονέμεσθαι δεῖν· εἰ γάρ ἐστιν εἷς ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, μία τε πίστις ἡ εἰς αὐτὸν, καὶ ἐν τὸ βάπτισμα, ἐν ἔσται πάντως αὐτοῦ καὶ πρόσωπον ὡς ἑνός· καὶ εἴπερ ἐστὶν ὁ αὐτὸς Θεός τε ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπος, ἁρμόσειεν ἂν αὐτῷ καὶ δίχα μώμου παντὸς θεοπρεπώς τε όμοῦ καὶ μέντοι καὶ ἀνθρωπίνως ποιεῖσθαι τοὺς λόγους· οὔτε τῆς θείας αὐτοῦ καὶ ἀποῤῥήτου φύσεως μειονεκτουμένης κατά τι γοῦν ὅλως τῆς τοῦ Πατρὸς ὑπεροχῆς διά τοι τὸ λαλεῖν ἀνθρωπίνως, οὔτε μὴν ἀπιστουμένης τῆς οικονομίας τῆς μετὰ σαρκός, ὅταν μετὰ τοῦ εἶναι Θεὸς, καὶ ἄνθρωπος καθ' ἡμᾶς γενέσθαι κηρύττεται. Πάντα τοίνυν ἐστὶ τοῦ ἑνὸς Χριστοῦ, τά τε θεοπρεπή, καὶ τὰ ἀνθρώπινα. Εἰ μὲν γὰρ οὐ γέγονεν ἄνθρωπος ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος, μὴ λαλείτω καθ᾿ ἡμᾶς ἀνθρωπίνως. Εἰ δὲ ἀληθὲς ὅτι παραπλησίως ἡμῖν μετα ἔσχεν αἵματος καὶ σαρκὸς, καὶ ὡμοιώθη κατὰ πάντα p τοῖς ἀδελφοῖς, ἡμῖν δηλονότι, τί τὸ τῆς οἰκονομίας εὐτεχνες - ἀνοητοτάτως διασύρουσι, φωνῆς ἀνθρω πίνης οὐκ ἀνεχόμενοι, καὶ τὸ ἐν λόγοις σμικροπρεπές διὰ τὴν οἰκονομίαν ὡς ἑτέρῳ κατ' ἰδίαν Υἱῷ, τῇ τοῦ δούλου μορφή 4, καθάπερ αὐτοί φασιν, ἀνατιθέναι σπουδάζοντες; 'Ασύνετον δὲ παντελῶς τὸ σκέπτεσθαι μὲν δεδιέναι τὰς τῶν αἱρετικῶν δυστροπίας, εἶτα τῆς ὀρθῆς πίστεως τὴν παράδοσιν ἀποκομίζειν αὐτοὺς ἔξω τοῦ καθήκοντος λόγου. Αμεινον δὲ φαίην ἂν, καὶ * Ephes. 19, 5.» Hebr. 11, 14. 98 ibid. 17. rum bæreticorum caterva hanc blasphemiam protulit. Igitur ea, qua dicta et facta sunt Deum de centia, Deo Verbo accommodabimus: quæ vero humiliter dicta et facta sunt, formæ servi aptabimus, ne eodem, quo Arius et Eunomius, blasphiemiæ morbo laboremus. Cyrilli defensio. En quanto satius, o amice, foret si tua mens ab odio et affectionibus libera dictorum nostrorum vim exquireret. Verum hoc facere non curat, sed hæc redigit rursum ad id, quod sibi placet. Etenim dicit: Sunt et hæc his, quæ jam dicta sunt, similia. Vult enim, tanquam temperatione facta, in serminnibus, qui in sacris Evangeliis et apostolicis scriptis dicti sunt, nullam esse differentiam, idque fortasse is, qui adversus Arium et Eunomium, et cæteros hæresiarchas se pugnare gloriatur. Sed hæc quidem ille. Ego autem tantum abest, ut dicam contemperatas inter se naturas, mistionemque et confusionem ac versionem suscépisse, quantum ipse abest a recte sentiendo. Quin nec sernionum differentiam e medio sustulimus: scimus enim, quod alii quidem tales sunt, ut de Deo decenter dicantur; alii vero ad humanain naturam accommodate: et illi quidem 217 summan decent gloriam, hi autem exinanitiouis mensuræ convenientiores sunt. Cæterum dicimus, eos nou duabus personis inter se modis omnibus distinctis distribuendos. Nam si unus est Dominus noster Jesus Christus, unaque Odes, quæ in illum, et unum baptismia“, una quoque ejus tanquam unius erit persona. Et quandoquidem idem Deus est simul et homo, congruet ipsi et absque reprehensione, ut idem sermones proferat, sive Deo digni, sive humani sint: neque divina et ineffabilis ejus natura ulla in re ab excellentia Patris, per boc quod loquitur ea, quæ humanitatem sapiunt, minuiInr, neque propterea dispensationi cum carne lides abrogatur, quando, cum hoc quod est Deus,et homo, sicut nos, factus esse prædicatur. Itaque omnuia sunt unius Christi, tam ea, quæ Deum decent, quam quæ humanitatem referunt. Nam si quidem Verbun illud, quod ex Deo Patre est, non factum est homo, bumanitus secundum nos ne loquatur. Si autem verum est, quod similiter sicut nos particeps factus est sanguinis et carnis ", et assimilatus est fratribus per omnia ", nobis videlicet, cur sapieutissimæ dispensationi stultissime obtrectant, vocein humanam non ferentes, et illam, quæ ex dispensatione est, sermonis tenuitatem quasi ad alterumn seorsim Filium, ad formam servi, sicut ipsi dicunt, eferre studentes? Omnino autem stultum est, Variæ lectiones ex codice Seguieriano. • εὐτυχές. Η τὴν τοῦ δούλου μορφήν.

gere quidem quod metuant læreticorum perversi - πολύ λίαν εὐμαθέστερον, τὰς ἀνθρωπίνας ἀνάπτειν * tates, deinde ipsosmet rectæ fidei traditionem extra convenientem rationem abducere. Melius autem dixerim, et longe eruditius esse, humanas aptare voces non alteri personæ magis, quæ seorsim et divisim intelligatur esse Filius, et sicut ipsi dicere solent, formæ servi, sed potius humanitatis ejus mensuris attribuere. Nam eum, qui simul Deus est et homo, utrumque sermonem admittere oportet. Atqui miror, quomodo etiam ipse simulet confteri, unum esse Christum, qui scilicet idem Deus simul et homo sit: et tamen, quasi in oblivionem adductus eorum quæ bene se habere putavit, separet iterum unum in duos. Nam Salvatoris vocem apponit, dicentis: De die autem illa et hora nemo novit, neque angeli coelorum, neque Filius, nisi Pater", ο Deinde sapientiain esse affirmans Verbum ex Deo Patre natum, quæ et omnia futura prænoscat, adjicit et dicit: 218 Non igitur Verbi Dei est ignorantia, sed formæ servi, quæ tanta per tempus illud sciebat, quanta deitas inhabitans revelabat. Hæc et de aliis similibus dicenda sunt. Igitur si non mentiris dicens unum esse Dominum et Christum Jesum, eumdem scilicet Deum et hominem, cur dividis, et duos dicere filios non erubescis? An non plane duo erunt, si quidem non est idem qui dimensam habet scientiam cum eo, qui novit omnia; et cum eo, qui partitam recipit revelationem, is qui perfectus est in sapientia, et tanta cognoscens, quanta et Pater? Et si quidem est unus et idem propter veram unionem, et non alius atque alius disjunctim et divisim, ejus omnino erit etiam ipsum scire et videri nescire. Itaque novit quidem et ipse divine, ut sapientia Patris: quoniam vero mensuram ignorantis humanitatis subivil, dispensative proprium facit hoc cuin aliis, quanquam, sicut dudum dixi, ignorans nihil, sed sciens omnia cum Patre. Nam propter quam causam esurire', et ex itinere fatigari dicitur, quamvis vita et vivificus sit, ut Deus, et ipse sit panis vivus qui de cœlo descendit et dal vitam mundo '; et insuper ipse sit virtutum Dominus? Verum, ut credatur secundum veritatem factus homo, appropriavit sibi humana, in bonis suæ naturæ mansionem stabilem habens, et indivulse retinens ea, in quibus semper erat, et est, et erit. Jam qui revelationem datam esse dicit formæ servi ab inhabitante Deo, eamque mensuratam, is Emmanuelem prophetam nobis facit, Deiferumque hominem, atque aliud nihil. Porro putat se acutum quiddam et inexpugnabile dicere: Nam si Dei Verbum est, inquit, qui clamavit: «Pater, si possibile est, transeat a me calix iste‘; › primum quidem discordat a Patre, nec recte deprecatur ne bibat calicem, et quidem, inquit, non ignorans, * Marc. XIII, 32. * Matth. tv 2. s Joan. IV, 6. φωνὰς οὐχ ἑτέρῳ προσώπῳ μᾶλλον, νοουμένῳ τε ἰδικῶς καὶ ἀνὰ μέρος Υἱῷ, τῇ τοῦ δούλου μορφή. καθὰ λέγειν ἔθος αὐτοῖς, προσνέμειν δὲ μᾶλλον τοῖς τῆς ἀνθρωπότητος αὐτοῦ μέτροις· ἔδει γὰρ ὄντα Θεὸν ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπον, δι' ἀμφοῖν ἰέναι ἡ τοῖν λό γοιν. Θαυμάζω δὲ ὅπως ὑποκρίνεται μὲν καὶ αὐτὸς ὁμολογεῖν, ὅτιπερ εἷς ἐστιν ὁ Χριστὸς, ὁ αὐτὸς δηλον ὅτι Θεὸς ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπος· εἰς λήθην δὲ ὥσπερ ύπενεχθεὶς, ὧν εὖ ἔχειν ὑπείληφε, διίστησι πάλιν εἰς δύο τὸν ἕνα. Παρατίθησι μὲν γὰρ τοῦ Σωτῆρος φω νὴν λέγοντος· «Περὶ δὲ τῆς ἡμέρας ἐκείνης, καὶ τῆς ὥρας, οὐδεὶς οἶδεν, οὐδὲ οἱ ἄγγελοι τῶν οὐρανῶν, οὐδὲ ὁ Υἱὸς, εἰ μὴ ὁ Πατήρ.» Εἶτα σοφίαν εἶναι διαβεβαιούμενος τὸν ἐκ Θεοῦ φύντα Λόγον, πάντα τε εἰδέναι τὰ ἐσόμενα, προσεπάγει, καί φησιν· Οὐκ ἄρα τοῦ Θεοῦ Λόγου ἡ ἄγνοια, ἀλλὰ τῆς τοῦ δούλου μορ φῆς, τῆς τοσαῦτα κατ' ἐκεῖνο καιροῦ γινωσκούσης, ὅσα ἡ ἐνοικοῦσα θεότης ἀπεκάλυψε. Ταῦτα καὶ περὶ τῶν ἄλλων ὁμοίως 6 ἔστιν εἰπεῖν. Οὐκοῦν εἰ μὴ ψεύδῃ λέγων ένα Κύριον καὶ Χριστὸν Ἰησοῦν, τὸν αὐτὸν δηλονότι Θεόν τε ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπον, ἀνθ' ὅτου διαιρεῖς, καὶ δύο λέγων υἱοὺς οὐκ ἐρυθριᾷς; Η οὐχὶ δύο που πάντως εἶεν ἂν, εἴπερ ἐστὶν οὐχ ὁ αὐτὸς τῷ μεμετρημένην ἔχοντι γνῶσιν ὁ πάντα εἰδώς· καὶ τῷ μερικὴν δεχομένῳ τὴν ἀποκάλυψιν ὁ τέλειος ἐν σοφίᾳ, καὶ τοσαῦτα γινώσκων, ὅσα καὶ ὁ Πατήρ; Καὶ εἴπερ ἐστὶν εἰς τε καὶ ὁ αὐτὸς, διὰ τὸ τῆς ἀληθοῦς ἑνώσεως χρῆμα, καὶ οὐχ ἕτερος καὶ ἕτερος διῃρημένως ή τε καὶ ἀνὰ μέρος, αὐτοῦ πάντως ἔσται καὶ τὸ εἰδέναι, καὶ μέν τοι καὶ τὸ μὴ εἰδέναι δοκεῖν. Οὐκοῦν οἶδε μὲν καὶ αὐτὸς θεϊκῶς ὡς σοφία τοῦ Πατρός. Ἐπειδὴ δὲ τὸ τῆς ἀγνοούσης ἀνθρωπότητος ὑπέδυ μέτρον, οἰκονομικῶς οἰκειοῦται καὶ τοῦτο μετὰ τῶν ἄλλων, καί τοι, καθάπερ ἔφην ἀρτίως, ἡγνοηκὼς οὐδὲν, ἀλλ᾽ εἰδὼς ἅπαντα μετὰ τοῦ Πατρός. Ἐπεὶ διὰ ποίαν αἰτίαν πεινῆσαι λέγεται. καὶ καμεῖν ἐξ ὁδοιπορίας, καί τοι ζωή, καὶ ζωοποιὸς ὑπάρχων ὡς Θεὸς, καὶ αὐτὸς ὢν ὁ ἄρτος ὁ ζῶν, ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβὰς, καὶ ζωὴν διδοὺς τῷ κόσμῳ, καὶ αὐτὸς ὢν ὁμοίως τῶν δυνάμεων Κύριος; 'Αλλ' ἵνα πιστεύηται κατὰ ἀλήθειαν γενόμενος ἄνθρωπος, οἰκειοῦται τὰ ἀνθρώπινα, τοῖς τῆς ἰδίας φύσεως ἀγαθοῖς ἐμφιλοχωρῶν, καὶ ἀκλονήτως ἔχων τὰ ἐν οἷς ἦν ἀεὶ, καὶ ἔστι, καὶ ἔσται διαπαντός. Ο γε μὴν ἀποκάλυψιν λέγων δεδόσθαι τῇ τοῦ δούλου μορφῇ παρὰ τοῦ ἐνοικήσαντος Θεοῦ, καὶ ταύτην μεμετρη μένην, προφήτην ἡμῖν ἀποφαίνει τὸν Ἐμμανουήλ, καὶ Θεοφόρον ἄνθρωπον, καὶ ἕτερον οὐδέν. ᾿Αλλὰ γὰρ οἴεταί τι τὸ σοφόν, καὶ ἀνανταγώνιστον εἰπεῖν. Εἰ γὰρ ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, φησὶν, ὁ κεκραγώς ἐστι· • Πάτερ, εἰ δυνατόν, παρελθέτω ἀπ᾿ ἐμοῦ τὸ ποτή ριον τοῦτο· ο πρῶτον μὲν διχονοεῖ πρὸς τὸν Πατέρα, παραιτεῖται δὲ οὐκ ὀρθῶς τὸ πιεῖν τὸ ποτήριον. Και- • Joan. vi, 33. * Malib. xxvi, 39. Variæ lectiones ex codice Seguieriano. • προσάπτειν. 1 εἶναι. δ ὁμοίων. Η διηρημένοι τε

APOLOGETICUS CONTRA THEODORETUM PRO XII CAPITIBUS. ται, φησίν. οὐκ ἠγνοηκώς, ὅτι τῷ κόσμῳ σωτήριον: mundo salutem allaturam passionem suam. Itaque vicissim audiet et a nobis, qui tam adulterinis cogitationibus natat: Ergo quoniam tibi videtur a Deo Verbo tales voces amovendas esse, solique servi forniae adaptandas, 219 nonne in duos iterum flios unum partiris? Et quis hóc sapientum perspicue non cognoscet? Nam dicet fortasse quispiam, tuas, heus tu, sequens cogitationes, quia nec credibile, nec rationi consentaneum, ut forma servi passionem declinet, et cum Patre, imo et inhabitante Verbo dissidere videatur. Sciebat enim, opinor, passionem suam omnibus, qui sub cœlo sunt, salutarem, et iis quos mors vicerat, vitæ conciliatricem fore. Oportebat sane, inquit, videri etiam metu superiorem, divinosque nulus sequi paratum. Age, num igitur non te sentis temere nugatum? quænam est talis sententiarum inepta levitas? Ego vero quod parva quidem sint omnia humana Verbo ex Deo nato, absque ulla mora dixerim. Quæro autem, cujus fuisse putetur exinanitio, et quis hanc volunfarie tulerit. Nam si, quemadmodum illi dicunt, forma servi, sive qui est ex semine David; quomodo, vel quo pacto exinanilus est, si a Deo assumptus est? Si autem ipsum Verbum, quod in forma et æqualitate Dei et Patris exsistit, seipsum exinanivisse dicitur; quomodo rursus, vel quo pacto exinanitum est, si vitabat exinanitionem? Exinanitio autem Deo Verbo, quod versionem et passionem nescit, est facere et dicere quiddam humanum, propter dispensativum ad carnem concursum. Tametsi autem factus sit homo, nullo modo sacramenti ratio naturam ejus læsit: mansit enim quod erat, etiam in humanitatem sese demittens propter mundi salutem ac vitam. Eapropter non iu duas personas, sed tanquam in unum Christum et Filium, et Deum, evangelicas et sanctorun aposto lorum referentes voces, neque divinam ejus imminuimus naturain et gloriam propter humana, neque dispensationem neganius, sed propter nos faciam esse ipsius Verbi incarnationem credimus. ἔμελλεν ἔσεσθαι τὸ παθεῖν αὐτόν. Οὐκοῦν οὐκ ἂν εἶεν, φησίν, αἱ τοιαίδε τοῦ Θεοῦ Λόγου φωναί. 'Αντακούσεται τοίνυν καὶ πρός γε ἡμῶν ὁ τοῖς οὕτω κιβδήλοις νηχόμενος λογισμοῖς· Οὐκοῦν ἐπειδή σοι δοκεῖ τοῦ μὲν Θεοῦ Λόγου τάς τοιαύτας φωνὰς ἀπο σεβεῖσθαι δεῖν, μόνῃ δὲ αὐτὰς ἀνάπτειν τῇ τοῦ δού που μορφῇ, ἆρ' οὐκ εἰς δύο πάλιν υἱοὺς καταδιαιρεῖς τὸν ἕνα; Καὶ τίνι τοῦτο τῶν εὖ φρονούντων άσυμφανές; Ἐρεῖ γὰρ ἴσως τις, τοῖς σοῖς, ὦ οὗτος, ἐπόμενος λογισμοῖς, ὅτι καὶ ἀπίθανον, καὶ λόγου πέρα τοῦ πρέποντος τὸ παραιτεῖσθαι τὸ πάθος τὴν τοῦ δούλου μορφὴν, καὶ διχονοοῦσαν ὁρᾶσθαι πρὸς τὸν Πατέρα, καὶ πρὸς αὐτὸν δὲ τὸν ἐνοικήσαντα Λόγον· Εδει γάρ, οἶμαι, τὸ πάθος πρὸς σωτηρίαν ἔσεσθαι τοῖς ὑπ᾽ οὐρανὸν, καὶ ζωῆς πρόξενον τοῖς θανάτῳ νενικημένοις. Εδει δὴ οὖν ὁρᾶσθαι, φησὶ, καὶ δειλίας ἀμείνων, καὶ τοῖς θείοις νεύμασιν ἀκολουθεῖν ᾑρημέ νος κ. Αρ' οὖν οὐκ αἰσθάνῃ πεφλυαρηκώς εἰκῇ; τίς ἡ τοσαύτη 1 τῶν ἐννοιῶν χυδαιότης; Ἐγὼ δὲ, ὅτι μὲν σμικρὰ τῷ ἐκ Θεοῦ φύντι Λόγῳ πάντα ἐστὶ τὰ ἀνθρώπινα, φαίην ἂν ἔκνου δίχα παντός· ζητῶ δὲ τὴν κένωσιν, τίνος ἂν γενέσθαι νοεῖτο, καὶ τίς ὁ τοῦτο παθὼν ἑκουσίως; Εἰ μὲν γὰρ, ὡς αὐτοί φασιν, ἡ τοῦ Σκύλου μορφή, ἤτοι ὁ = ἐκ σπέρματος τοῦ Δαυΐδ, πῶς, ἢ τίνα κεκένωται τρόπον, εἰ προσελήφθη παρὰ Θεοῦ; Εἰ δὲ αὐτὸς ὁ ἐν μορφῇ καὶ ἰσότητι τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ὑπάρχων Λόγο, ἑαυτὸν κενῶσαι λέγεται, πῶς δὴ πάλιν, ἢ τίνα κεκένωται τρόπον, εἰ παραιτοῖτο τὴν κένωσιν; Κένωσις δὲ τῷ Θεῷ λόγῳ, παθεῖν οὐκ εἰδότι την τροπήν, τὸ δρᾶσαί τι καὶ εἰπεῖν τῶν ἀνθρωπίνων διὰ τὴν πρὸς σάρκα σύνοδον οικονομικήν. Αλλ' εἰ καὶ γέγονεν ἄνθρωπος, κατ' οὐδένα τρόπον αὐτὸν ὁ τοῦ μυστηρίου λόγος εἰς τὴν αὐτοῦ φύσιν ἀδικήσειεν ἄν. Μεμένηκε γὰρ 8 ἦν καὶ ἐν ἀνθρωπότητι καθηγμένο; - διὰ τὴν τοῦ κόσμου σωτηρίαν καὶ ζωήν. Οὐκοῦν οὐ προσώποις δυσὶν, ἀλλ' ὡς ἑνὶ Χριστῷ, καὶ Υἱῷ, καὶ Θεῷ, τάς τε εὐαγ γελικὰς καὶ τὰς τῶν ἁγίων ἀποστόλων ἀναθήσομεν φωνάς, οὔτε τὴν θείαν τοῦ Κυρίου κατασμικρύ νοντες ο φύσιν τε καὶ δόξαν διὰ τὰ ἀνθρώπινα, οὔτε μὴν ἀρνούμενοι ἢ τὴν οἰκονομίαν, ἀλλ᾽ αὐτοῦ τοῦ λίγου γενέσθαι σπουδάζοντες 4 τὴν δι' ἡμᾶς ἐνανθρώπησιν. ΑΝΑΘΕΜΑΤΙΣΜΟΣ Ε'. Εἴ τις τολμᾷ λέγειν θεοφόρον ἄνθρωπον τὸν Χρι στὸν, καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον Θεὸν εἶναι κατὰ ἀλήθειαν, καὶ Υἱὸν τ ἕνα, καὶ φύσει, καθὸ γέγονε σὰρξ ὁ λόγος, καὶ κεκοινώνηκε παραπλησίως ἡμῖν αἵματος καὶ σαρκός· ἀνάθεμα ἔστω. Θεοδωρήτου ανατροπή. Κεκοινωνηκέναι ἡμῖν παραπλησίως αἵματος καὶ σαρκὸς, καὶ ψυχῆς ἀθανάτου τὸν Θεὸν Λόγον διὰ τὴν ἕνωσιν τὴν πρὸς ταῦτα φαμέν, σάρκα δὲ τὸν Θεὸν Philipp. 11, 6, 7. • Hebr. 1, 14. ANATHEMATISMUS V. Si quis dicere audet Christum hominem deiferum, ac non potius verum Deum esse, utpote unicum ac naturalem Filium, quatenus nimirum Verbum caro factum carni et sanguini perinde ac nos communicavit; anathema sit. 220 Theodoreti reprehensio. Participem fuisse, sicut nos, sanguinis et carnis et animæ immortalis Deum Verbuni propter unionem cum istis dicimus; carnem autem Deum VerVaria lectiones ex codice Seguieriano. Η σωτηρία. ἡ ἀμείνω. * ᾑρημένον. 1 τοιαύτη. - τό η καθιγμένος. • αὐτοῦ κατασμικρυνόμεν. Η αρνούμεθα. α πιστεύοντες· ώς υἱόν.

ἀλλὰ καὶ τοὺς λέγοντας ἀσεβείας γραφόμεθα. Έναντίον δὲ τοῦτο καὶ αὐτοῖς τοῖς εἰρημένοις • Εστιν ἰδεῖν. Εἰ γὰρ ἐτράπη ὁ Λόγος εἰς σάρκα, οὐ κεκοινώνηκεν ἡμῖν σαρκὸς καὶ αἷματος· εἰ δὲ σαρκὸς καὶ αἵματος κεκοινώνηκεν, ὡς ἄλλος παρὰ ταῦτα κεκοινώνηκεν· εἰ δὲ ἄλλο τι παρ' αὐτὸν ἡ σὰρξ, οὐκ αὐτὸς ἐτράπη εἰς σάρκα. Οὐκοῦν τῷ τῆς κοινωνίας ὀνόματι χρώμενοι, ὡς ἕνα μὲν Υἱὸν προσκυνοῦμεν τὸν λαβόντα, καὶ τὸ ληφθέν. Τῶν δὲ φύσεων τὴν διαφορὰν γνωρίζομεν, καὶ τὸν θεοφόρον δὲ ἄνθρωπον ὡς πολλοῖς τῶν ἁγίων Πατέρων ειρημένον, οὐ παραιτούμεθα· ὧν εἷς ὁ μέγας Βασίλειος ἐν τῷ πρὸς Αμφιλόχιον περὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος λόγῳ, τούτῳ χρησάμενος τῷ ὀνόματι, καὶ ἐν τῇ τοῦ πεντηκοστού ἐννάτου ψαλμοῦ ἑρμηνείᾳ· καλοῦμεν δὲ Θεοφόρον ἄνθρωπον, οὐχ ώς μερικήν τινα θείαν χάριν δεξάμενον, ἀλλ' ὡς πᾶσαν ἡνωμένην ἔχοντα τοῦ Υἱοῦ τὴν θεότητα. Τοῦτο γὰρ ὁ μακάριος ερμηνεύων ἔλεγε Παῦλος· «Βλέπετε, μή τις δη συλαγωγῶν ὑμᾶς διὰ τῆς φιλοσοφίας, καὶ κενῆς ἀπάτης, κατὰ τὴν παράδοσιν τῶν ἀνθρώπων, κατὰ τὰ στοιχεῖα τοῦ κόσμου, καὶ οὐ κατὰ Χριστόν· ὅτι ἐν αὐτῷ κατοικεῖ πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς θεότητος σωματικώς. bum conversione quadam factum esse, non solum Λόγον τροπῇ τινι γεγενήσθαι, ου μόνον οὐ λέγομεν, non dicimus, sed et eos qui dicunt, impietatis accu - samus. Pugnare enim hoc et cum ipsis dictis videtur. Nam si conversum est Verbum in carnem, non communicavit nobiscum carni et sanguini: si vero communicavit carni et sanguini, ut alius præter hæc communicavit: si autem aliud quiddam præter ipsum est caro, non ipɛum in carnem est versum. Igitur communicationis nomine utentes, sicut unum quidem Filium adoramus et eum qui assumpsit, et id quod assumptum est: naturarum autem differentiam agnoscimus, et deiferum hominem, sicut a multis sanctis Patribus dictus est, non devilamus: quorum unus magnus ille Basilius in sermone de sancto Spiritu ad Amphilochium hoc usus est nomine et in explanatione quinquagesimi noni psalmi. Vocamus autem deiferum hominem, non quod particularem quamdam divinam gratiam acceperit, sed quod omnem unitam habeat Filii deitatem. Hoc enim interpretans beatus Paulus dicebat: Videte ne quis vos depredetur per philosophiam, et inanem fallaciam, secundum traditionem hominum, secundum elementa bujus mundi, et non secundum Christum: quia in ipso inhabitat omnis plenitudo deitatis corporaliter³. › Cyrilli defensio. Iterum etiam in hoc loco quaın inaniter nugetur, ostendere facillimum est. Dicimus enim nos non debere ab aliquo deiferum hominem nominari Christum, ut non sicut unus sanctorun intelligatur; sed magis Deum verum illud Verbum Dei, quod factum est homo, et incarnatum est. Perstringit autem ille iterum ea quæ recte dicta sunt, variisque modis prodiginse et false Joquitur. Inquit autem, quod nos dicamus Verbum Dei conversum esse in naturam carnis, et rationes eruit, quibus ostendere studuit, Verbum Dei non esse convertibile. Ego vero id quod sæpissime dixi, hoc nunc quoque necessario dicam: Cum nemo sit qui dicat 221 divinam incorruptibilemque Verbi naturam in carnem terrenam transformatain, omnibus autem uno consensu inconvertibilem esse testantibus, desinite supervacaneos perferre labores, ut eos qui minime decepti sunt, certiores faciatis quod Verbum Dei secundum naturam sit inconvertibile et immutabile. Quis enim ita stupidus et insanus est, ut tam turpia, et ab ipsis forte insipientibus respuenda, sentire et dicere-velit? Obstupesco autem, quod cum ubique Deum esse Emmanuelein affirmet, in his deprehenditur illi propheticam mensuram tribuere. Hominem enim Deiſerum eum esse dicit, ut videatur similis nobis, qui per sanctuni Spiritum Deum omnium habeinus ' Coloss 11, 8, 9. Απολογία Κυρίλλου. Κανταῦθα δὲ πάλιν εἰκαιομυθοῦντα δεικνύειν, χαλεπὸν οὐδέν. Φαμὲν γὰρ ἡμεῖς τὸ μὴ χρῆναι πρός τινος θεοφόρον ἄνθρωπον ὀνομάζεσθαι τὸν Χριστὸν, ἵνα μὴ καθ᾿ ἕνα τῶν ἁγίων νοοῖτο, Θεὸν δὲ μᾶλλον ἀληθινὸν ἐνανθρωπήσαντα, καὶ σεσαρκωμένον τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον. Επιπλήττει δὲ πάλιν οὑτοσὶ τοῖς ὀρθῶς εἰρημένοις, καὶ ποικίλως τερατεύεται καὶ ψευδηγο ρεῖ· φησὶ γὰρ ἡμᾶς εἰς τὴν τῆς σαρκὸς φύσιν τα ρατετράφθαι λέγειν τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον, καὶ λογι σμοὺς ἀνορύττει, δι' ὧν ἀποφαίνειν ἐσπούδακεν ὡς οὐκ ἂν εἴη ἄτρεπτος < ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος. Ο δὲ δὴ πλειστάκις ἔφην, τοῦτο καὶ νῦν ἀναγκαίως ἐρῶ· Οὐδενὸς εἰς σάρκα τὴν ὑπὸ γῆς μεταπεποιῆσθαι λέγοντος τὴν θείαν τε καὶ ἀκήρατον τοῦ Λόγου φύσιν, ἄτρεπτον δὲ ἁπάντων ὁμολογούντων αὐτὴν, παύσασθε πόνους δαπανώντες κενούς *, εἰς γε τὸ χρῆναι πληροφορεῖν τοὺς οὐδαμόθεν ηπατημένους, ὅτι καὶ άτρεπτος κατὰ φύσιν καὶ ἀναλλοίωτός ἐστιν ὁ Θεὸς Λόγος. Τίς γὰρ οὕτως ἀπόπληκτος, ἢ παράφρων ἐστὶν, ὡς τὰ οὕτως αἰσχρά, καὶ αὐτοῖς τάχα τοῖς ἀνοήτοις ἀπόβλητα, φρονεῖν ἐλέσθαι καὶ λέγειν; Καταπέπληγμαι δὲ, ὅτι καί τοι διαβεβαιούμενος παν ταχῆ Θεὸν εἶναι τὸν Ἐμμανουήλ, προφητικώς 4 αὐτῷ μέτρον εκνενεμηκὼς ἐν τούτοις εὑρίσκεται· ἄνθρωπου γὰρ εἶναί φησι Θεοφόρον αὐτὸν, ἵν᾿ ὀρῷτο καθ' ἡμᾶς, τοὺς ἔναυλον ἔχοντας διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύμα Variæ lectiones ex codice Seguieriano. • αὐτοῖς εἰρημένοις. ' αὐτὰ ταῦτα. κ ἔσται ὁ. ν ἀποφαίνει, ὧν ἀνορύττειν ἐσπούδακεν. • διαπονούντες καινούς.· προφητικήν. Η από. τρεπτός.

APOLOGETICUS CONTRA THEODORETUM PRO XII CAPITIBUS. τος τὸν τῶν ὅλων Θεόν. Κατοικεῖ γὰρ ἐν ταῖς καρ- in nobis habitantem. Habitat enim in cordlibus noδίαις ἡμῶν, καὶ ἐσμὲν ναοὶ Θεοῦ ζῶντος. Εστι δὲ οὐ ταυτὸν ἄνθρωπον εἰπεῖν γενέσθαι τὸν Λόγον, καὶ Θεὸν ἐν ἀνθρώπῳ κατοικήσαι νομίζειν. Εἰ γὰρ και ἐστιν ἀληθὴς ἡ τοῦ μακαρίου Παύλου φωνή, ὅτι «Εν αὐτῷ ηὐδόκησε κατοικῆσαι πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς θεό τητος σωματικώς, ν τουτέστιν, οὐ σχετικῶς· ἀλλ' οὖν ένα 1 φησὶν εἶναι Θεὸν τὸν Πατέρα, καὶ ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν, δι' οὗ τὰ πάντα. Φαίη δ' ἄν τις, καὶ ἐν ἀνθρώπῳ κατοικεῖν τὸ πνεῦμα αὐτοῦ. Καὶ γοῦν γέγραπται περὶ τινῶν·. Τοὺς δὲ κατοι κοῦντας οἰκίας πηλίνας, ο ἐξ ὧν καὶ αὐτοὶ ἐκ τοῦ αὐτοῦ πηλοῦ ἐσμεν· ἀλλ᾽ οὖν εἷς νοεῖται, καὶ ἔστι κατὰ σύνθεσιν ἄνθρωπος ἀπό τε σαρκὸς καὶ τῆς ἐν αὐτῇ κατοικούσης ψυχής νοεράς. Τί τοίνυν διακυκῶν οὐ παύεται τὸν ὀρθόν τε καὶ ἀδιάστροφον τῆς πίστεως λόγον, Ποτὲ μὲν γὰρ ἕνα φησὶ Χριστὸν, καὶ Υἱὸν, καὶ Κύριον, τὸν αὐτὸν Θεόν τε ὁμοῦ καὶ ἄν θρωπον, ποτὲ δὲ τοῖς τῶν προφητῶν ἐνίησι μέτροις, Θεοφόρον ἄνθρωπον ὀνομάζων αὐτόν. Ηγνόηκε δὲ τάχα που καὶ ἡμῖν αὐτοῖς ἐν ἴσῳ τιθεὶς, εἴπερ ἐστὶν οὐ Θεὸς ἀληθῶς, ναὸς δὲ μᾶλλον, ὡς ἐνοικοῦντος αὐτῷ τοῦ Λόγου, καθὰ καὶ ἐν ἡμῖν. Αλλ' οὐχ ὧδε ταῦτα ἔχειν ἡ θεόπνευστος ἔφη Γραφή· «Γέγονε γὰρ σὰρξ ὁ Λόγος, καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν, ο ἵνα μή τις οἴηται κατὰ τροπὴν καὶ μετάστασιν εἰς τὴν τῆς σαρκὸς αὐτοῦ μεταπεποιῆσθαι φύσιν. Ὁ δὲ γεγονώς σὰρξ, ήγουν ἄνθρωπος, οὐκ ἄνθρωπος θεοφόρος ἐστὶ, Θεός δὲ μᾶλλον εἰς ἐθελούσιον κένωσιν καθεὶς ἐπυτὸν, καὶ ἰδίαν ποιησάμενος σάρκα τὴν ἐκ γυναικός" σάρκα δὲ, οὐκ ἄψυχον, οὐδὲ ἄνουν, ἀλλ' ἔμψυχόν τε καὶ νοεράν. Μεμνήμεθα δὲ καὶ ναὸν ὀνομάσαντος τὸ ἴδιον σῶμα· πλὴν οὐ σχετικὴν ἐποιήσατο τὴν ἐνοίκησιν, καθὰ καὶ ἐν ἡμῖν διὰ τοῦ Πνεύματος, ἀλλ' εἷς καθ᾽ ἔνωσιν νοεῖται Χριστὸς, καὶ Υἱὸς, καὶ Κύ γιος. ΑΝΑΘΕΜΑΤΙΣΜΟΣ Γ. Εἴ τις Θεόν, ἢ Δεσπότην εἶναι λέγει τοῦ Χριστοῦ τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον, καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον τὸν αὐτὸν ὁμολογεῖ ὁμοῦ τε Θεὸν καὶ ἄνθρωπον, ὡς γεγονότος σαρκὸς τοῦ Λόγου κατὰ τὰς Γραφάς· ἀνά θεμα έστω. Θεοδωρήτου ἀνατροπή. stris; el sumus templa Dei viventis. Neque idem fuerit dicere, Verbum factum esse hominem, et putare Deum habitare in homine. Nam etiamsi vera est beati Pauli vox, quod complacuit in ipso habitare omnem plenitudinem deitatis corporaliter, › id est, non per habitudinem; attamen unum inquit esse Deum Patrem et unum Dominum Jesum Christum, per quein omnia". Præterea dixerit aliquis etiam in homine habitare spiritum ejus: unde et de nonnullis scriptum est: c Eos autem qui inhabitant domos luteas '; › ex quibus et ipsi de eodem luto sumus et tamen unus intelligitur et est secundum constitutionem homo, ex carne et rationali anima illam inhabitante. Quare igitur non cessat reclam minimeque perversam dei rationem conturbare? Aliquando enim unum dicit Christum et Filium, et Dominum, eumden Deum simul et hominem; aliquando vero, prophetarum mensuram ei dans, Deim ferum hominem appellat; ignorans fortassis quod illum nobis æqualem faciat; si quidem non est vere Deus, sed templum potius, utpote in quo habitet Deus Verbum, sicut et in nobis. Verum divina Scriptura secus habet: «Verbum enim caro factum est et habitavit in nobis "; > ne quis putet secundam conversionem et transmutationem in carnis suæ transformatum esse naturam. Quod autem factum est caro, hoc est homo, non est deifer homo, sed Deus potius in exinanitionem spontaneam seipsum demittens, et suam faciens carnem, quam ex inliere accepit: carnem, inquam, neque animae neque mentis expertem, sed animam et mentem habentem. Neque vero immemores sumus, corpus suum ab eo templum 222 appellatum: verum non secundum habitudinem, sicut et in nobis per Spiritum sanctum inhabitationem fecit; sed unus secundum unionem intelligitur Christus, et Filius, et Dominus. " ANATHEMATtismus VI. Si quis Dei Patris Verbum, Christi Deum vel Dominum esse dixerit, et non potius Deum sinıul et hominem eumdem confessus fuerit, quatenus Verbum caro factum est, secundum Scripturas; anathema sit. Theodoreti reprehensio. Ο μὲν μακάριος Παῦλος τὸ ληφθὲν ὑπὸ τοῦ Θεοῦ Beatus quidem Paulus, quod assumptum est a Λόγου μορφὴν δούλου προσαγορεύει· ἐπειδὴ δὲ πρὸ Deo Verbo formam servi appellat 19 : quoniam vero τῆς ἑνώσεως ἡ λῆψις, περὶ δὲ τῆς λήψεως ὁ μακά- unionem assumptio præcessit, de assumptione auριος διαλεγόμενος Παῦλος, μορφὴν δούλου τὴν λη- tem disserens idem beatus Paulus, formam servi φθεῖσαν προσηγόρευσε φύσιν, οὐκέτι χώραν ἔχει, τῆς appellavit naturam assumptam; non ultra locum ἑνώσεως γενομένης, τῆς δουλείας τὸ ὄνομα. Εἰ γὰρ label, unione facta, servitutis nomen. Nam si idem τοῖς εἰς αὐτὸν πεπιστευκόσιν ὁ ᾿Απόστολος γράφων Apostolus scribens his qui in illum crediderant, ἔλεγεν· «Ωστε οὐκ ἔτι εἶ δοῦλος, ἀλλὰ υἱός·» καὶ dicebat: «ltaque jam non est servus, sed filius 18; 10 Joan. 1, 14. 11 Joan. 11, 19. 11 Philipp. 11, ss Galat. 1, Variæ lectiones ex codice Segnieriano. • 1 Cor. viii, 6. • Job ιν, 19. ὁ ἀλλ᾽ οὖν ἔνα.

et Dominus discipulis: c Jam non dicam vos ser- ὁ Κύριος τοῖς μαθηταῖς·. Οὐκέτι καλέσω ὑμᾶς vos, sed amicos ";» multo magis pritnitiæ nostra naturæ, per quein et nos adoptionis donum assecuti sumus, a servi cognominatione liberatus est. Deum igitur fatemur etiam ipsam servi formam, propter unitam ipsi Dei formam; et credinus propheta etiam puerum Einmanuelen appellanti, et natum puerum magni consilii angelum, ac admirabilem consiliarium, et Deum fortem, et potestatem liabentem, et principem pacis, patremque futuri seculi 10. Verumtamen idem propheta, etiam post unionem prædicans assumpti naturam, servum appellat eum qui est ex semine Abrahæ, sic dicens: «Servus meus es tu, Israel, et in te glorificabor ";» et iterum: • Sic inquit Dominus, qui formavit me ex utero servum sibi ";» et paulo post: «Ecce dedi te in fœdus populi, in lucem gentium, ut tu sis in salutem usque ad ultimum terræ ". › Quod autem formatum est ex ventre, non Deus Verbum, sed servi forma est. Non enim Deus Verbum conversus factus est caro; sed assumpsit carnem anlma rationali præditam. 223 Cyrilli defensio. Sacramentum dispensationis Unigeniti cuni carne superiores sermones quos fecimus, nunc quoque nibilo minus communiet, ac monstrabit decentes et rationabiles, idque facile. Unigenitus enim Filius, qui est in forına Dei Patris ", et æquæ cum illo mensura per omnia, paris gloria, ac liber, forma G servi assumpta " frater appellatus est eorum, qui sub servitutis jugo erant ", hoc est noster. Itaque quasi unus ex nobis didrachmum persolvit censuni exigentibus, et ‹ factus est super lege quasi homo”, qui, ut Deus, legislator est: docebat autem discipulbs suos quia et Filius est vere et in forma servi propter carnem, tametsi secundum naturam propriam liber sit, utpote Deus, et ex Deo. Verumtamen tanquam propriam servi formam habens propter exinanitionis mensuram, tributorum exactoribus subditus erat. Quocirca si quis dicat eum appellatum esse servum per vocem sanctorum prophetarum, nullo modo offendi decet cognoverant enim per revelantem eis Spiritum sanctum, quia Verbum quod est ex Deo Patre, factum homo, erat quidem et sic liberum, tanquam Filius, neque sic tamen mensuram sapientis exinanitionis repudiabat, conſiguratus nobis servitutis jugo subditis. Sic et Deum suum dicit Patrem ", quamvis natura Deus exsisteret, el ex ipso, et nullo modo gignentis eminentia minor. Cum igitur Nestorius sic scribal de Christo: Atque adeo passus pontifex misericors, non vivifica16 Joan. xv, 15. 15 Isa. v11, 14; 18, 6. lipp. 11, 6. so ibid. 7. "Hebr. 11, 15. δούλους, ἀλλὰ φίλους, πολλῷ δὴ μᾶλλον ἡ ἀπαρχή τῆς ἡμετέρας φύσεως, δι' οὗ • καὶ ἡμεῖς τοῦ τῆς υιοθεσίας χαρίσματος ἠξιώθημεν, τῆς τοῦ δούλου προσηγορίας ἀπαλλαγείη ὁ ἄν. Θεὸν τοίνυν ὁμολογοῦμεν καὶ τὴν τοῦ δούλου μορφήν, διὰ τὴν ἐνωθεί σαν αὐτῇ τοῦ Θεοῦ μορφήν· καὶ πειθόμεθα τῷ προ φήτῃ τῷ καὶ Ἐμμανουὴλ τὸ βρέφος προσαγορεύ οντι, καὶ τὸ γεννηθεν παιδίον μεγάλης βουλῆς ἄγγε λον, καὶ θαυμαστὸν σύμβουλον, καὶ Θεὸν ἰσχυρὸν, καὶ ἐξουσιαστὴν, καὶ ἄρχοντα εἰρήνης, καὶ Πατέρα τοῦ μέλλοντος αἰῶνος. Ομως δὲ ὁ αὐτὸς προφήτης καὶ μετὰ τὴν ἕνωσιν κηρύττων τοῦ ληφθέντος τὴν φύσιν, δοῦλον προσαγορεύει τὸν ἐκ τοῦ σπέρματος ᾿Αβραάμ, ούτωσὶ λέγων· «Δοῦλός μου εἶ σὺ, Ἰσραὴλ, καὶ ἐν σοὶ δοξασθήσομαι,» καὶ πάλιν· «Οὕτω λέγει Κύριος ὁ πλάσας με ἐκ κοιλίας δοῦλον ἑαυτοῦ καὶ μετ' ὀλίγα· «Ιδού δέδωκά σε εἰς διαθήκην γένους, εἰς φῶς ἐθνῶν, τοῦ εἶναί σε εἰς σωτηρίαν ἕως ἐσχάτου τῆς γῆς.» Τὸ δὲ πλασθὲν ἐκ κοιλίας ί, οὐχ ὁ Θεὸς Λόγος, ἀλλ᾽ ἡ τοῦ δούλου μορφή. Οὐ γὰρ ὁ Θεός Λόγος τραπεὶς ἐγένετο σάρξ, ἀλλ' ἀνέλαβε σάρ και ψυχὴν ἔχουσαν νοεράν. Κυρίλλου ἀπολογία Τῆς μετὰ σαρκὸς οἰκονομίας τοῦ Μονογενοῦς τὸ μυστήριον τοῖς πρὸς ἡμῶν γεγονόσι καὶ νῦν οὐδὲν ἧττον συνασπιεῖ λόγοις, καὶ τοῦ πρέποντος οὐκ ἠμοι· ρηκότας καταδείξειεν ἂν αὐτοὺς καὶ μάλα ῥᾳδίως. Ο γὰρ ὑπάρχων ἐν μορφῇ τοῦ Θεοῦ, καὶ Πατρὸς μονογενὴς Υἱὸς, ὁ κατὰ πᾶν ὁτιοῦν ἰσομέτρως ἔχων τῷ γεγεννηκότι, ὁ ἰσοκλεὴς, καὶ ἐλεύθερος, μορφὴν δούλου λαβὼν κεχρημάτικεν ἀδελφὸς τῆς 6 ὑπὸ ζυγά δουλείας, τουτέστιν ἡμῖν. Καὶ γοῦν ὡς εἷς ἐξ ἡμῶν συντετέλεκε μὲν τοῖς δασμολογοῦσι τὸ δίδραχμον, καὶ γέγονεν ὑπὸ νόμον ὡς ἄνθρωπος, ὁ νομοθέτης ὡς Θεός· ἐδίδασκε δὲ τοὺς ἑαυτοῦ μαθητάς, ὅτι καὶ Υἱός ἐστιν ἀληθῶς καὶ ἐν μορφῇ δούλου διὰ τὴν σάρκα. Καί τοι κατὰ φύσιν ἰδίαν ελεύθερος ῶν, ὡς ἐκ Θεοῦ, καὶ Θεός. Πλὴν ὡς ἰδίαν ἔχων τὴν τοῦ δού λου μορφὴν διὰ τὸ τῆς κενώσεως μέτρον, τοῖς τῶν τελῶν πράκτορσιν ὑπόφορος ἦν. Ὥστε κἂν εἴ τις λέγῃ δοῦλον αὐτὸν ὠνομάσθαι διὰ φωνῆς τῶν ἁγίων προφητῶν, κατ' οὐδένα τρόπον σκανδαλίζεσθαι πρέ πει· ᾔδεσαν γὰρ, ἀποκαλύπτοντος αὐτοῖς τοῦ ἁγίου Πνεύματος, ὅτι γεγονώς ἄνθρωπος ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος, ἦν μὲν καὶ οὕτως ἐλεύθερος ὡς υἱὸς, οὐκ ἀπόβλητον δὲ καὶ οὕτω τὸ τῆς εὐτεχνούς Ενώσεως κ ἐποιεῖτο μέτρον ἡμῖν τοῖς ὑπὸ ζυγὰ δουλείας συμμετ τρούμενος 1. Οὕτω καὶ Θεὸν ἑαυτοῦ τὸν Πατέρα φησί, κατὰ φύσιν Θεὸς ὁ ὑπάρχων, καὶ ἐξ αὐτοῦ, κατ' οὐδένα τρόπον τῆς τοῦ τεχόντος ὑπεροχῆς ἡττώ μενος. Νεστορίου τοίνυν ώδι γεγραφότος περὶ τοῦ 17 ibid. 1. 16 Isa, IL11, 6; XLIX, 1 Phiss Matth. xvi, 24-26. ss Joan. xx, 17. 16 Isa. XLIX, Variæ lectiones ex codice Seguieriano. • δι' ής. ὁ ἀπηλλάγη. • ἑαυτῷ. ι ἐν κοιλίᾳ, ὅ τοῖς. Η κενώσεως. φύσει Θεός. συμμορφούμενος. 1 και τοι

APOLOGETICUS CONTRA THEODORETUM PRO XII CAPITIBUS. bum Dei nominaverit, hisque adjecerit: Erat autem et ipse infans, et infantis Dominus; hos illius sermones non solum indecore, sed et valde impie diclos asserimus. Nam si Deus Christi est Verbum, quod ex Deo Patre est, duo utique erunt modis ome nibus et indubitanter. Quomodo autem intelligatur idem infans et infantis Dominus? Non igitur dicetur et suimelipsius Deus et Dominus Emmanuel, quandoquidem ipse idem simul est Deus et homo, postquam Verbum Dei homo factum et incarnatum est. Quod autem deitas aliud quiddam est secundum suam naturam, 224 aliud autem secundum naturam suam humanitas, quomodo quis dubitaverit? Verumtamen unus est Christus ex anibabus deitatis Χριστοῦ· ὥστε ὁ παθὼν ἀρχιερεὺς ἐλεήμων, οὐχ ὁ tor ejus qui passus est Deus: et Deum Christi Verζωοποιὸς τοῦ πεπονθότος Θεός· καὶ Θεὸν τοῦ Χρισ στοῦ τὴν τοῦ Θεοῦ Λόγον ὀνομάσαντος, προσθέντος δὲ τούτοις· "Ην δὲ ὁ αὐτὸς καὶ βρέφος, καὶ τοῦ βρέφους Δεσπότης· οὐκ ἐν κόσμῳ γενέσθαι τῷ δέοντι, μᾶλλον δὲ καὶ δυσσεβῶς ἄγαν διαβεβαιούμεθα τους λόγους αὐτοῦ· εἰ γὰρ Θεός ἐστι τοῦ Χριστοῦ ὁ ἐκ Θεοῦ Πα τρὸς Λόγος, δύο που πάντως εἶεν ἂν ἀναμφιλόγως κα πῶς δ᾽ ἂν νοοῖτο καὶ βρέφος ὁ αὐτὸς, καὶ τοῦ βρέ τους Δεσπότης; Οὐκ ἂν οὖν λέγοιτο καὶ Θεὸς ἑαυ τοῦ, καὶ Δεσπότης ὁ Ἐμμανουὴλ, εἴπερ ἐστὶν ὁ αὐτὸς Θεός τε ὁμοῦ, καὶ ἄνθρωπος, ὡς ἐνανθρωπή. σας, καὶ σεσαρκωμένος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος. Οτι δὲ θεότης μὲν ἑτερόν τι κατὰ φύσιν ἰδίαν ἐστὶν, ἔτε ρον δὲ κατὰ φύσιν ἰδίαν ἡ ἀνθρωπότης, πῶς ἂν ενδοιάσειέ τις; Πλὴν εἰς ἐξ ἀμφοῖν ὁ Χριστὸς, et humanitatis naturis, secundum dispensationis θεότητός τε καὶ ἀνθρωπότητος, καθ' ἔνωσιν οίκονομικήν. ΑΝΑΘΕΜΑΤΙΣΜΟΣ Ζ'. Εἰ τίς φησιν, ὡς ἄνθρωπον ἐνηργῆσθαι ὑπὸ τοῦ Θεοῦ Λόγου τὸν Ἰησοῦν, καὶ τὴν τοῦ Μονογενούς εὐδοξίαν περιῆφθαι, ὡς ἑτέρῳ παρ' αὐτὸν ὑπάρχοντι· ἀνάθεμα έστω. Θεοδωρήτου ἀνατροπή. Εἰ θνητὴ τοῦ ἀνθρώπου ἡ φύσις, ζωὴ δὲ ὁ Θεὸς Λόγος, καὶ ζωοποιός, ἀνέστησε δὲ τὸν ὑπὸ τῶν Ἰου δαίων λυθέντα ναὸν, καὶ εἰς οὐρανοὺς ἀνήγαγε, πῶς οὐ δεδόξασται ἡ τοῦ δούλου μορφὴ διὰ τῆς τοῦ Θεοῦ μορφῆς; Εἰ γὰρ θνητὴ ὑπάρχουσα καὶ 1 κατὰ φύσιν, ἀθάνατος γέγονε διὰ τὴν πρὸς τὸν Θεὸν Λόγον ἔνωσ:ν, ἔλαβεν ὁ μὴ εἶχεν· ὁ δὲ μὴ εἶχε λαβοῦσα, καὶ δεξασθεῖσα, παρὰ τοῦ δεδωκότος δεδόξασται. Διὸ καὶ ὁ ᾿Απόστολος βοῇ·. Κατὰ τὴν ἑνέργειαν τοῦ κρά τους τῆς ἰσχύος αὐτοῦ, ἣν ἐνήργησεν ἐν τῷ Χριστῷ, ἐγείρας αὐτὸν ἐκ νεκρῶν.» Κυρίλλου ἀπολογία. Οἱ Χριστὸν ὀνομάζοντες, οὐχ ἵνα τινὰ τῶν καθ' ἡμᾶς κοινῶν = ἀνθρώπων, ἀλλ᾽ ἐνανθρωπήσαντα, καὶ σεσαρκωμένον τὸν ἐκ Θεοῦ φύντα Λόγον τοῖς ἀκροωμένοις κατασημαίνουσιν· ὥστε κἂν εἴπερ τι τῶν θεοπρεπεστάτων ενεργῆσαι λέγοιτο διὰ τοῦ ἰδίου σώματος, ὀργανικὴν αὐτῷ πληροῦντος τὴν ὑπουργίαν, οὐδὲν ἧττον αὐτὸς ὁ τῶν δυνάμεων Κύριος ὁ Χριστὸς ὁ ἐνεργῶν ἐστιν, οὐ τὸ ἐνεργεῖν ἑτέρῳ δύνασθαι διδούς· καθάπερ αμέλει καὶ τοῖς ἁγίοις ἀπο στόλοις ἐξουσίαν ἐδίδου κατὰ πνευμάτων ἀκαθάρτων, ὥστε ἐκβάλλειν αὐτὰ καὶ θεραπεύειν πᾶσαν νόσον, καὶ πᾶσαν μαλακίαν ἐν τῷ λαῷ. Καὶ γοῦν ὁ θεσπέ σιος Παῦλος· «Οὐ γὰρ τολμῶ τι λέγειν, φησίν, ὧν οὐ κατειργάσατο δι᾿ ἐμοῦ Χριστὸς ἔργῳ, καὶ λόγῳ ἐν δυνάμει σημείων, καὶ τεράτων, ἐν δυνάμει Πνεύ ματος ἁγίου.» Χαίροντες δὲ καὶ οἱ μακάριοι μαθη » Joan. 11, 19. ** Ephes. 1, 19. unionem. ANATHEMATISMUS VII. Si quis Jesum tanquam hominem a Dei Verbo operante motum, Unigenitique gloriam Illi, lanquam alteri cuipiam ab ipso Verbo, advenisse dixerit, anathema sit. Theodoreti reprehensio. Si mortalis est humana natura, Deus autem Verhum, cum sit vita et vivificans, suscitavit templom a Judæis solutum, et in cœlos evexit ", quo pacto forma servi per formam Dei glorificata non est? Si enim cum natura sit mortalis, facta est immortalis propter unionem cum Deo Verbo, accepit quod non habebat; si autem quod non habebat accepit, et glorificata est, ab eo qui dedit glorificata est. Idcirco et Apostolus clamat: «Secundum operationem potentiæ virtutis ejus quam operatus est in Christo, suscitans illum ex mortuis 16, Cyrilli defensio. Qui Christum nominant, non unum quempiam sicut nos vulgarem hominem, sed Verbum ex Deo natum, hominem factum et incarnatum auditoribus significant: atque adeo si quid quod maxime Deum deceat per corpus suum, quod ut organum sibi ministerium exhiberet, fecisse dicatur; nihilominus ipse virtutum Dominus Christus operans est, non concedens alteri ut possit operari: quemadmodum scilicet beatis apostolis potestatem contra spiritus immundos dedit, ut illos ejicerent, et curarent omnem morbum et omnem languorem in populo **. Propterea beatus Paulus inquit: ‹ Non enim audeo aliquid loqui eorum quæ per me non effecit Christus verbo et factis, in virtute signorum et prodi-. giorum, in virtute Spiritus sancti s.» Gaudentes autem etiam beati discipuli accesserunt aliquando so Matth. x, 1. 39 Rom. xv, Variæ lectiones ex codice Seguieriano. Η αναμφιβόλως. 1ῖσ. παρέλκει τὸ, καί. και κοινὸν ἄνθρωπον. PATROL. GR. LXXVI.

καὶ τὰ δαιμόνια ἡμῖν ὑποτάσσεται ἐπὶ τῷ ὀνόματι σου. • Ενεργῆσθαι μὲν γὰρ διὰ Χριστοῦ ἐν Πνεύ ματι τοὺς ἁγίους φαμὲν ὡς ἑτέρους ὄντας παρ' αὐτ τόν. Οὐ μὴν οὕτω κατὰ τὸν ἴσον τρόπον καὶ αὐτὸν ἐνηργῆσθαι» τὸν Ἰησοῦν παρὰ τοῦ Λόγου ἐν Πνεύματι, ὡς ἕτερον ὄντα Υἱὸν παρά γε τὸν ἐκ Θεοῦ Μονογενή. Ένα γὰρ δέδειχεν ἡ ἔνωσις, καὶ τὸ διαι ρεῖν εἰς δύο παραιτούμεθα. Εἰ γὰρ καὶ γέγονε σὰρξ ὁ Λόγος κατὰ τὰς Γραφάς, ἀλλ' ἔστι καὶ οὕτως Υἱὸς μονογενής καθ᾽ ἔνωσιν ἀληθῆ τὴν ὑπὲρ νοῦν καὶ λόγον. Αὐτὸς τοιγαροῦν ὁ εἷς τε καὶ μόνος Χριστὸς Ἰησοῦς, ὡς δι' ὀργάνου τοῦ ἰδίου σώματος, ενήργησε τὰς θεοσημείας. Καὶ οὐκ ἐνηργῆσθαί φαμεν αὐτὸν καθ' ὁμοιότητα τῶν ἁγίων· ἀνόσιον γὰρ τοῦτο, καὶ ἀπηχὲς κομιδῇ. Εἰ δὲ καὶ ἤγειρεν ἐκ νεκρῶν ἑαυτοῦ τὸ σῶμα, καθὰ καὶ ζωὴ, καὶ ζωοποιός ἐστιν, αὐτὸς ἑαυτὸν δοξάζων ὁρᾶται, ζωοποιὸν ἀποφήνας τὴν ἑαυ τοῦ φύσιν, καὶ οὐχ ἑτέρῳ τινὶ παρ' ἑαυτὸν τὴν ἐπὶ τοῦτο ἡ κεχάρισται δόξαν. Καὶ γοῦν ἔφασκε πρὸς τὸν ἐν οὐρανοῖς Πατέρα, καὶ Θεόν Πάτερ, δόξασόν με τῇ δόξῃ, ᾗ εἶχον πρὸ τοῦ τὸν κόσμον εἶναι παρὰ σοί.» Καίτοι καὶ Θεός ἐστι, καὶ ἐκ Θεοῦ κατὰ φύσιν, καὶ τῆς δόξης Κύριος. Εἶτα πῶς ὡς δόξης επι δεὴς τὴν προκόσμιον αὐτοῦ δόξαν αἰτεῖ; Ἐπειδὴ γὰρ γέγονεν ἄνθρωπος, καὶ διὰ τῆς ἑαυτοῦ σαρκὸς «χάριτι Θεοῦ ὑπὲρ παντὸς ἐγεύσατο θανάτου, ο καθά φησιν ὁ μακάριος Παῦλος, τῆς ἐντεῦθεν ἀδοξίας τὸν ὀνειδισμὸν παραιτούμενος, προαναφωνεῖ τὴν ἀνάστα σιν, δι' ἧς, ὅτι καὶ ζωὴ, καὶ ζωοποιός ἐστιν ὡς Θεός, εὖ μάλα διαγινώσκεται, οὕτω τε πρὸς ἡμῶν πιστεύε ται. Εδόξασε τοίνυν οὐχ ἕτερόν τινα μᾶλλον, ἀλλ ἑαυτὸν, θανάτου κρείττονα τὸν ἑνωθέντα αὐτῷ κατὰ ἀλήθειαν ἀποφήνας ναόν. Οτι δὲ τὸ ἐνωθὲν αὐτῷ σῶμα οὐκ ἄψυχον οὐδὲ ἄνουν εἶναι πιστεύομεν, ἀλλ᾽ ἔμψυχόν τε καὶ ἔννουν, πλειστάκις εἰρήκαμεν. ad Christum, et dicebaut: «Domine, etiam duo- ταὶ προσῄεσάν ποτε λέγοντες τῷ Χριστῷ 4 Κύριε, nia subjiciuntur nobis in nomine tuo "., Ad operandum enim permotos esse per 225 Christum in Spiritu homines sanctos dicimus, quod alii ab ipso fuerint: sed non sic eodem modo Jesum a Verbo in Spiritu ad operandum motum esse intelligimus, quasi alius sit Filius præter Unigenitum ex Deo. Uuum enim monstravit unio, et propterea cavemus ne in duos illum dividamus. Nam quamvis secundum Scripturas Verbum caro factum sit ", attamen et sic secundum veram unionem, quæ et mentem et sermonem excedit, unigenitus Filius est. Itaque unus et solus Christus Jesus per suum corpus operatus est divina signa; et virtutem operandi non accepisse eum dicimus secundum similitudinem sanctorum: impium enim hoc esset, ac valde alsonum. Quod si ex mortuis corpus suum excitavit secundum quod vita est et vivificator, ipse semetipsum clarificare perspicitur, cum vivificam ostenderit suam naturam; neque alteri cuipiam præter se gloriam ejus operis efficiendi largitus est. Itaque et ad Deum Patrem, qui in cœlis est, dicebat: «Pater, clarifica me gloria quam habui antequam mundus esset apud te s;» quamvis et Deus esset, et ex Deo secundum naturam, et gloriæ Dominus s. Deuique quomodo quasi gloria egeus, gloriam quam ante sæcula habuit, petit? Quia enim factus est homo, et per carnem suam ‹ gratia Dei pro universis mortem gustavit,» secundum quod dicit beatus Paulus”; cavens exinde ignominiæ opprobriuın, resurrectionem prædicit, per quam quia et vivilcus est, utpote Deus, recte cognoscitur, et sic a nobis creditur. Glorificavit igitur non magis alium queinpiam, sed seipsum, cum unitum sibi teniplum secundum veritatem exhibuisset morte præstantius. Porro quod unitum illi corpus, neque animæ, neque mentis expers credimus, sed animam mentemque habere, sæpissime nobis dictum est. ANATHEMATISMUS VIII. Si quis dicere audet hominem assumptum una cum Dei Verbo adorandum, et conglorificandum, et Deum, tanquam alterum cum altero, connominandum esse (hunc enim intellectum particula, cum, adjecta, perpetua ac necessario affert), et non potius una adoratione Emmanuelem honorat, unamque illi glorificationem attribuit, quatenus Verbum factum est caro, anathema sit. 226 Theodoreti reprehensio. ΑΝΑΘΕΜΑΤΙΣΜΟΣ Η΄. Εἴ τις τολμά λέγειν τὸν ἀναληφθέντα ἄνθρωπον συμπροσκυνεῖσθαι δεῖν τῷ Θεῷ λόγῳ, καὶ συνδοξά ζεσθαι, καὶ συγχρηματίζειν Θεόν, ὡς ἕτερον ἑτέρῳ· τὸ γὰρ, σύν, ἀεὶ προστιθέμενον τοῦτο νοεῖν ἀναγκάσει· καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον μιᾷ προσκυνήσει τιμᾷ τὸν Εμμανουήλ, καὶ μίαν αὐτῷ τὴν ὁμολογίαν συνάπτει 4, καθό γέγονε σὰρξ ὁ Λόγος, ἀνάθεμα έστω. Θεοδωρήτου ἀνατροπή. Μίαν μὲν, ὡς πολλάκις ἔφην, τὴν δοξολογίαν προσφέρομεν τῷ Δεσπότῃ Χριστῷ, καὶ τὸν αὐτὸν Θεὸν ὁμοῦ, καὶ ἄνθρωπον ὁμολογοῦμεν, τοῦτο γὰρ ἡμᾶς ὁ τῆς ἑνώσεως ἐδίδαξε λόγος, τῶν δὲ φύσεων τὰς ἰδιότη τας οὐ παραιτησόμεθα λέγειν. Οὔτε γὰρ ὁ Θεὸς Λόγος 311 Cor. 11, 8. ** Hebr. 11, 9. Unam quidem, ut sæpe dixi, glorificationem Dɔmino Christo tribuimus, et ipsum Deum simul et hominem confitemur: hoc enim nos unionis docuit ratio: at naturarum proprietates dicere non vitabimus. Neque enim Deus Verbum versionem in car30 Luc. x, 17. s Joan. 1,1 f. 30 Joan. xv, 5. Variæ lectiones ex codice Seguieriano. • ενεργῆσαι, ο νοοῦμεν έν η τούτῳ. 9 ἀναπέμπει.

APOLOGETICUS CONTRA THEODORETUM PRO XII CAPITIBUS. τὴν εἰς σάρκα τροπὴν ἐδέξατο, οὔτε πάλιν ὁ ἄνθρω- nem accepit, neque vicissim homo, amisso quod erat, πος ἀπώλεσε μὲν ὅ ἦν, εἰς δὲ τὴν τοῦ Θεοῦ φύσιν μετεβλήθη. Οὐκοῦν ἑκατέρας φύσεως τὰ ἴδια λέγον τες, τὸν Δεσπότην προσκυνοῦμεν Χριστόν. Κυρίλλου ἀπολογία. Ἡμεῖς δὲ, ὦ 'ταν, οἱ τὰ ἀμείνω τε καὶ ἀληθέ στατα ο φρονεῖν ειωθότες, καὶ ἰσχνοτέρων ἐννοιῶν ἁπτόμενοι πρὸς τὴν τοῦ μυστηρίου διασάφησίν τε καὶ εἴδησιν ἀκριβῆ, καὶ κατά γε τὸ τοῖς ἱεροῖς Γράμμασι δοκοῦν, καὶ ταῖς τῶν ἁγίων Πατέρων έπιε:. κείαις, οὐκ ἄνθρωπον ἀνειλῆφθαί φαμεν παρὰ τοῦ Θεοῦ Λόγου, συνήφθαί τε καὶ κατὰ σχέσιν αὐτῷ τὴν θύραθεν επινοουμένην. "Ανθρωπον δὲ μᾶλλον αὐτὸν γενέσθαι διοριζόμεθα. Ταύτης τε ἕνεκα τῆς αἰτίας τῶν τῆς εὐσεβείας δογμάτων εξεστηκέναι φαμὲν τους τολμώντας λέγειν τὸν ἀναληφθέντα ανθρωπον, χρήναί τε διαβεβαιουμένους αὐτὸν, ὡς ἕτερον ἑτέρῳ συμπροσκυνεῖσθαι δεῖν τῷ Υἱῷ τοῦ Θεοῦ. Εἰ γάρ ἐστιν ὁ αὐτὸς Θεός τε ὁμοῦ, καὶ ἄνθρωπος, προσκυνεῖται μᾶλλον ὡς εἰς προσκυνήσει μια, οὐχὶ συμπροσκυνεῖται, καὶ συγχρηματίζει Θεός· ἵνα μὴ ἄν θρωπος ἁπλῶς εἶναι πιστεύηται, κοινός τε καὶ καθ' ἡμᾶς ὁ Ἐμμανουήλ, θείας τε δόξης μετεσχηκώς κατὰ χάριν· ὁμολογῆται δὲ μᾶλλον Θεὸς ἐν σαρκὶ δι' ἡμᾶς, ἤτοι κατὰ ἀλήθειαν ἄνθρωπος γεγονώς· οὐ μεταστάσει φύσεως τῇ κατὰ ἀλλοίωσιν, καὶ τροπήν, ἀλλ᾽ ἑνώσεως οἰκονομία. ΑΝΑΘΕΜΑΤΙΣΜΟΣ Θ'. Εἰ τίς φησι, τὸν ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν δοξάζεσθαι ο παρὰ τοῦ Πνεύματος, ὡς ἀλλοτρίᾳ δυνάμει τῇ ἰδίᾳ αὐτοῦ χρώμενον, καὶ παρ' αὐτοῦ λαβόντα τὸ ἐνεργεῖν δύνασθαι κατὰ πνευμάτων ἀκαθάρτων, καὶ τὸ πληροῦν εἰς ἀνθρώπους τὰς θεοσημείας, καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον ἴδιον αὐτοῦ τὸ Πνεῦμά φησι, δι' οὗ καὶ ενήργησε τὰς θεοσημείας· ἀνάθεμα ἔστω. Θεοδωρήτου ανατροπή. Ἐνταῦθα σαφῶς οὐ τοὺς νῦν εὐσεβοῦντας μόνον, ἀλλὰ καὶ τοὺς πάλαι γεγενημένους κήρυκας τῆς ἀλη θείας, καὶ αὐτοὺς τοὺς τῶν θείων Ευαγγελίων συγ γραφέας, καὶ τὸν τῶν ἱερῶν ἀποστόλων χορὸν, καὶ πρὸς τούτοις Γαβριὴλ τὸν ἀρχάγγελον ἀναθεματίζειν ἐτόλ μησε. Τον ' γὰρ κατὰ σάρκα Χριστὸν ἐκ Πνεύματος ἁγίου γεγεννῆσθαι πρῶτος ἐκεῖνος καὶ πρὸ τῆς συλ λήψεως ἐκήρυξε, καὶ μετὰ τὴν σύλληψιν τὸν Ἰωσὴ ἐδίδαξε πρὸς μὲν τὴν Μαρίαν ἐρωτῶσαν· «Πῶς ἔσται μοι τοῦτο, ἐπεὶ ἄνδρα οὐ γινώσκω;» λέγων· • Πνεῦμα ἅγιον ἐπελεύσεται ἐπὶ σὲ, καὶ δύναμις Υψίστου επισκιάσει σοι· διὸ καὶ τὸ γεννώμενον ἅγιον, κληθήσεται Υἱὸς Θεοῦ· πρὸς δὲ τὸν Ἰωσήφ·· Μὴ φοβηθῇς παραλαβεῖν Μαριάμ τὴν γυναῖκά σου· τὸ γὰρ ἐν αὐτῇ γεννηθέν, ἐκ Πνεύματός ἐστιν ἁγίου. 35 Luc. 1, 34, 35. * Matth. 1, 20. in naturam Dei transinutatus est. Igitur utriusque naturæ proprietates dicentes, Dominum Christum adoramus. Cyrilli defensio. At nos, vir eximie, meliora verioraque credere aŝsueti, qui subtiliores intellectus ad accuratam sacramenti hujus manifestationem et cognitionem attingimus, secundum quod sacris Scripturis et sanctorum Patrum æquis interpretationibus videtur, non hominem assumptum esse dicimus a Deo Ver1o, et copulatum illi secundum habitudinem quamdam extrinsecus excogitatam, sed hominem potius euin, factum esse definimus; et hanc ob causam excidisse a pietate dogmatum cos, qui audent dicere assumptum esse et asserere hominem adorandum cum Filio Dei, ut alterum cum altero. Nam si quidem ipse Deus simul et homo, et adoratur sicut unus adoratione una, et non coadoratur et simul appellatur Deus: ne Emmanuel credatur esse homo simpliciter et communis sicut nos, et per gratiam divinæ gloriæ particeps; sed confiteamur illum potius Deum in carne propter nos, id est, vere homi. nem factum, non mutatione naturæ secundum alterationem et versionem, sed unionis dispensatione. ANATHEMATISMUS IX. Si quis unum Dominum Jesum Christum a Spiritu clarificatum dixerit, propria virtute ipsius, tanquam aliena utentem; ac vim et efficaciam ab eodem accepisse, qua contra immundos spiritus operaretur, et divina inter homines 227 miracula patraret, ac non potius ipsum Spiritum, per quem divina signa edidit, illius proprium esse confessus fuerit, anathema sit. Theodoreti reprehensio. Hic manifeste anathematizare præsumpsit non eos modo qui nunc pie sentiunt, sed et eos qui olim veritatis fuere præcones, atque adeo ipsos Evangeliorum scriptores, sanctorumque apostolorum chorum, et Gabrielem archangelum. Primus enim ille Christum qui secundum carnem est ex Spiritu sancto natum esse, idque ante conceptionem prædicavit, et post conceptionem ipsum Joseph docuit; Mariæ quidem roganti:«Quomodo erit mihi hoc, quoniam virum non cognosco?» dicens: «Spiritus sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi; ideoque et quod nascetur sanctum, vocabitur Filius Dei "., Ad Joseph autem inquit: • Ne timeas accipere Mariam conjugèm tuam: quod enim in ea natum est, ex Spiritu sancto est ";, Variæ lectiones ex codice Segnieriano. • ἀληθέστερα, ο δεδοξάσθαι. 1 τόν

μητρὸς αὐτοῦ Μαρίας τῷ Ἰωσήφ, εὑρέθη ἐν γαστρὶ ἔχουσα ἐκ Πνεύματος ἁγίου.» Καὶ αὐτὸς δὲ ὁ Κύ ριος εἰσελθὼν εἰς τὴν συναγωγὴν τῶν Ἰουδαίων, καὶ λαβὼν τὸν προφήτην Ησαΐαν, καὶ ἀναγνοὺς τὸ χω ρίον, ἐν ᾧ λέγει· «Πνεῦμα Κυρίου ἐπ' ἐμὲ οὗ ἕνε κεν έχρισέ με,» καὶ τὰ ἑξῆς, ἐπήγαγε·. Σήμερον ἐπληρώθη ἡ Γραφὴ αὕτη ἐν τοῖς ὠσὶν ὑμῶν.» Τοῦτο δὲ καὶ ὁ μακάριος Πέτρος διαλεγόμενος πρὸς του δαίους ἔφη· «Ἰησοῦν τὸν ἀπὸ Ναζαρέτ, δν ἔχρισεν ὁ Θεὸς τῷ Πνεύματι τῷ ἁγίῳ.» Καὶ Ησαΐας δὲ πρὸ πολλῶν γενεῶν τοιαῦτα προεθέσπισεν· Ἐξελεύσεται ράβδος ἐκ τῆς ῥίζης Ἰεσσαὶ, καὶ ἄνθος ἐκ τῆς ῥίζης ἀναβήσεται, καὶ ἐπαναπαύσεται ἐπ' αὐτὸν Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ, πνεῦμα σοφίας καὶ συνέσεως, πνεῦμα βου et evangelista: Cum esset, inquit, desponsata Καὶ ὁ εὐαγγελιστής· «Μνηστευθείσης δε, φησί, τῆς mater ejus Maria Joseph, inventa est in uteró habens de Spiritu sancto s.» Quin et ipse Dominus ingressus in synagogam Judæorum, acceptoque propheta Isaia, cum locum legisset, in quo dicit: «Spiritus Domini super me, eo quod unxit me,» et cælera, subjunxit: • Hodie completa est Scriptura ista in auribus vestris ".» Beatus etiam Petrus loquens cum Judais hoc testatur, dicens: c Jesum a Nazareth, quem unxit Deus Spiritu sancto ".» Sed et Isaias ante multas generationes talia oracula prodidit: Egredietur virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet; et requiescel super eum Spiritus Dei, spiritus sapientiæ et intellectu, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scientiæ et pietatis; et spiritus timoris Dei implebit eum s;» et iterumn: λῆς καὶ ἰσχύος, πνεῦμα γνώσεως, καὶ εὐσεβείας, καὶ • Ecce puer meus, quem elegi, dilectus meus, in quo bene complacuit animæ meæ: ponam Spiritum meum super eum; judicium gentibus proferet ". › Hoc autem testimonium et evangelista in suis conscriptionibus posuit. Sed et ipse quoque Dominus in Evangeliis ad Judæos ait: «Si autem in Spiritu Del ego ejicio dæmonia, profecto pervenit in vos regnum Dei ";» et Joannes: c 228 Qui misit me, inquit, baptizare in aqua, ipse mihi dixit: Super quem videris Spiritum descendentein, et manentem super eum, ipse est qui baptizat in Spiritu sancto "., Non itaque prophetas solum et apostolos, neque Gabrielem archangelum solum iste sacrorum dogmatum subtilis examinator anathematizavit, sed in jpsum quoque Salvatorem omnium blasphemiam extendit. Ostendimus enim et ipsum Dominum, nunc quidem Judais post lectionem illam: «Spiritus Domini super me, propter quod unxit me;» dixisse: «Hodie Scriptura hæc completa est in auribus vestris; › nunc autem ad eos qui dicebant, in Beelzebub eum ejicere dæmonia, dicere se in Spiritu Dei ejicere dæmones. Non autem dicimus Deum Verbum Patri consubstantialem et coæternum a Spiritu sancto formatum esse et unitum; sed illam in novissimo dierum humanam ab eo assumplam naturam. Proprium autem Spiritum Filii, siquidem ut ejusdem cum eo natura, et ex Paire procedentem dixit, simul confitebimur, et tanquam pianı suscipiemus vocem. Si vero tanquam ex Filio, aut καὶ ἐκ Πατρὸς ἐκπορευόμενον ἔφη, συνομολογήσο per Filium exsistentiam habeat, hoc ut blasphemiam et impium rejiciemus. Credimus enim Domino dicenti: ‹ Spiritus qui ex Patre procedit *; > sed et sacratissimo Paulo dicenti similiter: «Nos autem non spiritum mundi accepimus, sed Spiritum qui ex Deo Patre est **, " * Matth. 1, 18. 86 Lasc. 1, 17-21. 37 Act. x, 38. *¹ Joan. 1, 33. * Joan. xv, 26. "1 Cor. 11, 12. ν πνεῦμα φόβου Θεοῦ ἐμπλήσει αὐτόν.» Καὶ πάλιν· • Ἰδοὺ ὁ παῖς μου, δν ᾑρετισάμην, ὁ ἀγαπητός μου, εἰς ὃν ηὐδόκησεν ἡ ψυχή μου· θήσω τὸ Πνεῦμά μου ἐπ' αὐτόν· κρίσιν τοῖς ἔθνεσιν ἐξοίσει.» Ταύτην δὲ τὴν μαρτυρίαν καὶ ὁ εὐαγγελιστὴς ἐν οἰκείοις " συγγράμμασι τέθεικε. Καὶ αὐτὸς δὲ ὁ Κύριος ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις πρὸς τοὺς Ἰουδαίους ἔφη· «Εἰ δὲ ἐν Πνεύματι Θεοῦ ἐκβάλλω τὰ δαιμόνια, ἔφθασεν ἐφ' ὑμᾶς ἄρα ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ. Καὶ ὁ Ἰωάννης· . Ὁ ἀποστείλας με, φησί, βαπτίζειν ἐν ὕδατι, αὐτ τός μοι εἶπεν· Ἐφ᾿ ὃν ἂν ἴδῃς τὸ Πνεῦμα καταβαῖνον, καὶ μένον ἐπ' αὐτὸν, οὗτός ἐστιν ὁ βαπτίζων ἐν Πνεύματι ἁγίῳ.» Οὐ τοίνυν προφήτας " μόνον, καὶ ἀποστόλους, οὐδὲ Γαβριὴλ τὸν ἀρχάγγελον ἀν εθεμάτισε μόνον ὁ ἀκριβὴς τῶν θείων δογμάτων ἐξω εταστής, ἀλλὰ καὶ εἰς αὐτὸν τὸν Σωτῆρα τῶν ὅλων τὴν βλασφημίαν ἐξέτεινεν. Ἐδείξαμεν γὰρ καὶ αὐτὸν τὸν Κύριον, νῦν μὲν τοῖς Ἰουδαίοις μετὰ τὴν ἀνά γνωσιν τοῦ· «Πνεῦμα Κυρίου ἐπ᾿ ἐμὲ, οὗ ἕνεκεν ἔχρισέ με, ο φήσαντα·. Σήμερον ή Γραφή αύτη επληρώθη ἐν τοῖς ὠσὶν ὑμῶν·, νῦν δὲ πρὸς τοὺς εἰπόντας, ἐν Βεελζεβούλ αὐτὸν ἐκβάλλειν τὰ δαιμό. νια, εἰρηκότα ἐν Πνεύματι Θεοῦ ἐκβάλλειν τοὺς δαίμονας. Διαπλασθῆναι δὲ ὑπὸ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, καὶ χρισθῆναι οὐ τὸν Θεὸν Λόγον φαμέν, τὸν τῷ Πατρὶ ὁμοούσιον, καὶ συναΐδιον, ἀλλὰ τὴν ἐπ᾿ ἐσχάτου τῶν ἡμερῶν ὑπ' αὐτοῦ ληφθεῖσαν ἀνθρωπείαν φύσιν. Ιδιον δὲ τὸ Πνεῦμα τοῦ Υἱοῦ, εἰ μὲν ὡς ὁμοφυές, μεν *, καὶ ὡς εὐσεβῆ δεξόμεθα 5 την φωνήν. Εἰ δ' ὡς ἐξ Υἱοῦ, ἢ δι᾽ Υἱοῦ τὴν ὕπαρξιν ἔχον, ὡς βλάς. φημον τοῦτο, καὶ ὡς δυσσεβὲς ἀπορρίψομεν. Δια στεύομεν γὰρ τῷ Κυρίῳ λέγοντι·. Τὸ Πνεῦμα, δ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐκπορεύεται· ν καὶ τῷ θειοτάτῳ δὲ Παύλῳ ὁμοίως φάσκοντι· Ἡμεῖς δὲ οὐ τὸ πνεῦμα τοῦ κόσμου ἐλάβομεν, ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα τὸ ἐκ τοῦ Θεοῦ s. * l6a. xɩ, 1, 2. 50 139. XLII, 1. * Luc. x1, 20. Variæ lectiones ex codice Seguieriano. * τοῖς ἰδίοις. ν οὐ γὰρ προφήτας, 3 συνομολογήσωμεν. Η δεξώμεθα. ο Πατρός.

APOLOGETICUS CONTRA THEODORETUM PRO XII CAPITIBUS. Κυρίλλου ἀπολογία. η Φθάσας ἔφην, ὅτι τοῖς Νεστορίου βατταρισμοῖς, ήγουν δυσφημίαις, καὶ τοῖς ἄγαν ἀτημελῶς εἰρημένοις, ἡ τῶν κεφαλαίων μάχεται δύναμις. Εκείνου γὰρ λέγοντος περὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος· Τοῦτο δὴ τὸ τηλικαύτην τῷ Χριστῷ χαρισάμενον δόξαν, τὸ δαίμοσιν αὐτὸν φοβερὸν ἐργασάμενον, τὸ τὴν ἀνάληψιν αὐτῷ τὴν εἰς οὐρανοὺς χαρισάμενον· καὶ ὡσπερεί τινος τῶν καθ᾿ ἡμᾶς ἀνθρώπου κοινοῦ τὰ τοιάδε πεφλυαρηκό τος, γέγονεν ἀναγκαίως ὁ ἀναθεματισμός, οὐ κατά γε τῶν λεγόντων δεδοξάσθαι παρὰ τοῦ ἁγίου Πνεύ ματος τὸν Ἰησοῦν, τουτέστιν ἐνανθρωπήσαντα τὸν τοῦ Θεοῦ λόγον· κατ᾽ ἐκείνων δὲ μᾶλλον, οἳ καὶ ἀναίδην – αὐτὸν ὡς ἀλλοτρίᾳ δυνάμει τῇ διὰ τοῦ Πνεύ ματος κεχρῆσθαί φασι. Μεμνήμεθα δὴ ο εἰπόντος σας φῶς περὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος· ι Ἐκεῖνος ἐμὲ δοξάσει.» Ισμεν τε πρὸς τούτῳ d τῇ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ενεργεία τάς πονηράς τε καὶ ἀκαθάρτους δυνάμεις συντρίβοντα· ἀλλ' οὐχ οὕτω φαμὲν αὐτὸν, καθάπερ ἀμέλει καὶ τῶν ἁγίων ἕκαστον, ὡς ἄλλο τρία δυνάμει κεχρῆσθαι τῇ διὰ τοῦ Πνεύματος· ἦν γὰρ καὶ ἔστιν αὐτοῦ τὸ Πνεῦμα, καθάπερ ἀμέλει καὶ τοῦ Πατρός· καὶ τοῦτο ἡμῖν εὖ μάλα σαφηνιεῖ γεγραφώς ὁ θεσπέσιος Παῦλος· ι Οἱ δὲ ἐν σαρκὶ ὄντες, Θεῷ ἀρέσαι οὐ δύνανται· ὑμεῖς δὲ οὐκ ἐστὲ ἐν σαρκί, ἀλλ' ἐν Πνεύματι, εἴπερ Πνεῦμα Θεοῦ οικεῖ ἐν ὑμῖν. Εἰ δέ τις Πνεῦμα Χριστοῦ οὐκ ἔχει, οὗτος οὐκ ἔστιν αὐτοῦ. Ἐκπορεύεται μὲν γὰρ ὡς ἐκ· τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, κατὰ τὴν τοῦ Σωτῆρος φωνὴν, ἀλλ᾽ οὐκ ἀλλότριόν ἐστι τοῦ Ναοῦ· πάντα γὰρ ἔχει μετὰ τοῦ Πατρός· καὶ τοῦτο αὐτὸς ἐδίδαξεν εἰπὼν περὶ τοῦ ἁγίου Πνεύμα τος ο Πάντα ὅσα ἔχει ὁ Πατήρ, ἐμά ἐστι. Διὰ τοῦτο εἶπον ὑμῖν, ὅτι ἐκ τοῦ ἐμοῦ λήψεται ', καὶ ἀναγγελεῖ ὑμῖν.» Οὐκοῦν ἐδόξασε μὲν τὸν Ἰησοῦν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ἐνεργοῦν τὰ παράδοξα· πλὴν ὡς Πνεῦμα αὐτοῦ, καὶ οὐκ ἀλλοτρία δύναμις, καὶ κρείττων αὐτοῦ, καθὸ νοεῖται Θεός. Οὐκ ἐδυσφημήσαμεν τοίνυν εἰς ἁγίους ἀγγέλους, οὔτε μὴν εἰς προφήτας, καθὰ τετόλμηκεν εἰπεῖν ὁ μόνον εἰδὼς τὸ κατηγορεῖν. Ἐπεὶ δέ ἐστι σκοπὸς αὐτῷ τε καὶ τοῖς κατ' αὐτὸν τὸ διαιρεῖν εἰς δύο Χριστοὺς τὸν ἕνα, καὶ τὸν μὲν δοξαζόμενόν τε καὶ ἐνεργούμενον, τὸν δὲ δοξάζοντά τε καὶ ἐνεργοῦντα λέγειν, κατασκώπτουσιν ἀσυνέτως πάντα λόγον εὐσεβῆ, καὶ τῆς τοιαύτης αὐτοὺς ἀφιστώντας & κακοδοξίας. Καὶ γοῦν περὶ τοῦ μακαρίου Γαβριὴλ τὸν λόγον ποιούμενος ὁ φιλαίτιος ουτοσί, Τὸν γὰρ ἡ κατὰ σάρκα, φησί, Χριστὸν ἐκ Πνεύματος ἁγίου γεγεννῆσθαι, πρῶτος ἐκεῖνος καὶ πρὸ τῆς δια πλάσεως ἐκήρυξεν. Ετερος οὖν ἄρα ἐστὶ Χριστὸς ὁ κατὰ σάρκα, καὶ ἕτερος ἰδικῶς Χριστὸς δὴ πάλιν ὁ ἐκ * Joan. xvi, 14. ~ Rom. viii, 8, Cyrilli defensio. Jam dixi, quod Nestorii nugis seu blasphemiis, et ejus dictis admodum temerariis virtus capitulorum repugnat. Illo namque dicente de Spiritu sancto: Is qui tantain Christo gloriam contulit, qui eum dæmonibus fecit terribilem, donavitque el ad coelos ascensionem: et tanquam de aliquo secundum nos homine communi hæc deblaterante, factus est necessario anathematismus, non adversus eos qui dicunt clarificatum a Spiritu sancto Jesum, hoc est, Inhumanatum Dei Verbum; sed potius contra illos, qui impudenter eum virtute per Spiritum tanquam aliena usum dicunt. Meminimus enim eum aperte dixisse de sancto Spiritu: «Ille me clarificabit “. Novimus ad hæc sancti Spiritus 229 operatione conterentem nequissimas immundasque virtutes: sed non ita dicimus eum, sicut unumquemque scilicet sanctorum, virtute Spiritus sancti tanquam aliena usum. Erat enim et est ejus Spiritus, sicuti certe et Patris. Et hoc nobis bene satis explanabit divinus Paulus scribens: «Qui autem in carne sunt, Deo placere non possunt. Vos aulem non estis in carne, sed in Spiritu: si tamen Spiritus Dei habitat in vobis. Si quis autem Spiritum Christi non habet, hic non est ejus “…» Procedit enim ex Deo et Patre Spiritus sanctus secundum Salvatoris vocem; sed non est alienus a Filio: omnia enim habet cum Patre, et hoc ipse edocuit, dicens de Spiritu sancto: • Omnia quæcunque habet Pater, mea sunt. Propterea dixi vobis, quia de uneo accipiet, et annuntiabit vobis ".» Ergo clarifcavit quidem Jesum Spiritus saucius admirabilia operantcm verumtamen ut spiritus ejus, et non aliena virtus, et eo praestantior, secundumn quod intelligitur Deus. Non blasphemavimus igitur in sanctos angelos, nec in prophetas, sicut dicere præsumpsit qui solummodo accusare novit. Quia vero propositum ejus et sociorum est, ut unum in duos christos dividant, et illum quidem clarificari, et ad operandum permoveri, hunc vero et clarificare et operari dicant: ideo carpunt insipienter omnem sermonem pium, et qui ipsos a tali perversa sententia dimovet. Proinde de beato Gabriele faciens sermonem calumniator iste: Etenim illum qul secundum carnem est, inquit, Christum ex Spiritu sancto natum esse, primus ille et ante formationem prædicavit. Alius igitur est Christus ille qui secundum carnem, alius seorsim Christus rursus Verbum, quod ex Deo Patre est. Ubi igitur unio? et quæ inde utilitas, si duo christi, et seorsim ac divisim aterquo intelligatur ac prædicetur? Eapropter licet pietatis per40 * Joan. xv, 26, * Joan. xvi, 15. Variæ lectiones ex codice Seguierlano. et • ὡς περί. ὁ ἀνέδην. • γὰρ δή. ὁ τοῦτο.· γὰρ ἐκ. 1 λαμβάνει. 8 ἀφιστῶντος *, ἀφιστῶντα. · καὶ γάρ. Operans. Interpres autem legisse videtur conjunctim, ἐνεργοῦντα παράδοξα.

ἐντεῦθεν ὄφελος, εἰ δύο Χριστοὶ, καὶ ἰδικῶς καὶ ἀνὰ μέρος ἑκάτερος νοεῖται, καὶ λέγεται; Οὐκοῦν καν τὸ τῆς εὐσεβείας προσωπεῖον ἑαυτοῖς περιπλάττοντες Ένα Χριστὸν λέγωσι, δύο φρονοῦντες κατὰ ἀλήθειαν, sona se induant, et unum dicant esse Christum, vere Θεοῦ Πατρὸς Λόγος. Που τοιγαροῦν ἡ ἔνωσις, καὶ τί τὸ tamen duos esse pulantes, audiant a nobis: «Usquequo claudicatis in ambobus poplitibus "?, Sotius ením fuerit recte incedere, fidem habentes puram et firmam, non stultis opinionibus claudicantem. ἀκουέτωσαν παρ' ἡμῶν· «Ἕως πότε χωλανεῖτε ἐπ' ἀμφοτέραις ταῖς ἐγνύαις ὑμῶν;» Ορθοποδεῖν γὰρ ἄμεινον, πίστιν ἔχοντας τὴν ἀβέβηλον, καὶ ἐρηρεισμένην, καὶ οὐκ ἀσυνέτοις σκάζουσαν λογισμοίς. 230 ANATHEMATISMUS X. Confessionis nostræ pontificem et apostolum factum esse Christum, Scriptura divina docet ". obtulisse quoque semetipsum pro nobis Deo et Patri in odorem suavitatis”. Si quis ergo dixerit pontificem et apostolum nostrum non esse ipsum Del Verbum, posteaquam caro et homo nobis similis factum est; sed hominem illum qui ex muliere natus est ei, quasi alterum quempiam ab ipso diversum: aut si quis illum pro seipso quoque, et non potius pro nobis solis sacrificium obtulisse dixerit (neque enim oblatione egebat, qui peccatum non novit ss ), anathema sit. Theodoreti reprehensio. Non in carnis naturam versa est inconvertibilis natura; sed humanam suscepit naturam, et banc super communes pontifices constituit, ut beatus Paulus docet, dicens: «Omnis enim pentiſex ex hominibus assumptus, pro hominibus constituitur in bis quæ sunt ad Deum, ut offerat dona et sacrificia pro peccatis qui condolere possit his qui ignorant et errant, quoniam et ipse circumdatus est inlirmltate: el propterea debet quemadmodum pro populo, ¡ta etiam pro semetipso offerre pro peccatis”. › Et paulo post, hoc interpretans dicit: e Sicut et Aaron, ita et Christus ". › Deinde monstrans assuinptæ naturæ infirmitatem, inquit: «Qui in diebus carnis sua, preces et supplicationes ad eum qui poterat ipsum salvum facere a morte, cum clamore valido et lacrymis offerens, et exauditus est pro reverentia et quidem cum esset Filius, didicit ex iis quæ passus est, obedientiam: et consummatus, factus est omnibus obtemperantibus sibi causa salutis æternæ, appellatus a Deo pontifex secundum ordinem Melchisedech ".» Quis igitur ille est, qui laboribus virtutis perfectus est, et non natura perſectus exsistit? Quis ille qui didicit obedientiam, et hanc ante experimentum ignorans? Quis cum reverentia vixit, et cum voce valida et lacrymis supplicationes obtulit, et salvare se non valuit, sed eum qui poterat ipsum salvum facere, rogavit, et mortis liberationem poposcit? 231 Non Deus Verbum, quod immortale est, impassibile, incorporeum, cujus memoria, secundum prophetam, laetitia, et a lacry - mis liberatio, ipse enim abstulit omnem lacrymam * III Reg. xviii, 21. st ibid. 4, 5. p · ΑΝΑΘΕΜΑΤΙΣΜΟΣ Ι. Αρχιερέα καὶ ἀπόστολον τῆς ὁμολογίας ἡμῶν γε γενῆσθαι Χριστόν, ἡ θεία λέγει Γραφή προσκεκομικέναι ἡ δὲ ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν εἰς ὀσμὴν εὐωδίας τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. Εί τις τοίνυν ἀρχιερέα, καὶ ἀπό στολον ἡμῶν γεγενῆσθαί φησιν οὐκ αὐτὸν τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον, ὅτε; γέγονε σὰρξ, καὶ καθ' ἡμᾶς ἄνθρωπος, ἀλλ' ὡς ἕτερον παρ' αὐτὸν ἰδικῶς ἄνθρωπον ἐκ γυναικός· ἡ εἴ τις λέγει ὑπὲρ ἡ ἑαυ τοῦ προσενεγκεῖν αὐτὸν τὴν προσφοράν, καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον ὑπὲρ μόνων ἡμῶν· οὐ γὰρ ἂν ἐδεήθη προσ φορᾶς ὁ μὴ εἰδὼς ἁμαρτίαν·) ἀνάθεμα ἔστω. Θεοδωρήτου ἀνατροπή. Οὐκ εἰς σαρκὸς φύσιν ἡ ἄτρεπτος ετράπη φύσις, ἀλλ᾽ ἀνθρωπείαν ἀνέλαβε φύσιν, καὶ ταύτην ὑπὲρ τοὺς κοινοὺς ἀρχιερέας κατέστησεν, ὡς ὁ μακάριος Παῦλος διδάσκει, λέγων·. Πᾶς γὰρ ἀρχιερεὺς ἐξ ἀνθρώπων λαμβανόμενος, ὑπὲρ ἀνθρώπων καθίστα ται τὰ πρὸς τὸν Θεὸν, ἵνα προσφέρῃ δῶρά τε καὶ θυσίας ὑπὲρ ἁμαρτιῶν, μετριοπαθείν δυνάμενος τοῖ; ἀγνοοῦσι, καὶ πλανωμένοις· ἐπεὶ καὶ αὐτὸς περίκειται ἀσθένειαν, καὶ δι' αὐτὴν ὀφείλει καθώς περὶ τοῦ λαοῦ, οὕτω καὶ περὶ αὐτοῦ προσφέρειν περί ἁμαρτιῶν. Καὶ μετ' ὀλίγα, τοῦτο ἐρμηνεύων, φησί· • Καθάπερ καὶ Ααρών, οὕτω καὶ ὁ Χριστός.» Εἶτα δεικνὺς τὴν τῆς ἀναληφθείσης φύσεως ἀσθένειαν, φησίν· «Ος ἐν ταῖς ἡμέραις τῆς σαρκὸς αὐτοῦ, δεήσεις τε καὶ ἱκετηρίας πρὸς τὸν δυνάμενον σώζειν αὐτὸν ἐκ θανάτου μετὰ κραυγῆς ἰσχυρᾶς, καὶ δικρύων προσενέγκας, καὶ εἰσακουσθεὶς ἀπὸ τῆς εὐν λαβείας. Καίπερ ὢν Υἱός, ἔμαθεν ἀφ᾽ ὧν ἔπαθε τὴν ὑπακοήν· καὶ τελειωθεὶς ἐγένετο πᾶσι τοῖς ὑπακούουσιν αὐτῷ αἴτιος σωτηρίας αἰωνίου, προσαγορευ θεὶς ὑπὸ τοῦ Θεοῦ ἀρχιερεὺς κατὰ τὴν τάξιν Μελχι σεδέκ.» Τίς τοίνυν ὁ πόνοις ἀρετῆς τελειωθείς, καὶ μὴ φύσει τέλειος ὑπάρχων; Τίς ὁ πείρᾳ μαθὼν τὴν ὑπακοὴν, καὶ ταύτην ἀγνοῶν πρὸ τῆς πείρας; Τίς ὁ εὐλαβεία συμβιώσας, καὶ μετὰ κραυγῆς ἰσχυράς, καὶ δακρύων τὰς ἱκετείας προσενεγκών, καὶ σώζειν ἑαυτὸν οὐ δυνάμενος, ἀλλὰ τὸν δυνάμενον σώζειν παρακαλῶν, καὶ τοῦ θανάτου τὴν ἀπαλλαγὴν αἰτῶν; Οὐχ ὁ Θεὸς Λόγος, ὁ ἀπαθὴς, ὁ ἀθάνατος, ὁ ἀσώμα τος, οὗ ἡ μνήμη, κατὰ τὸν προφήτην, εὐφροσύνη, καὶ δακρύων ἀπαλλαγή· αὐτὸς γὰρ αφεῖλε πάν δάκρυον . Hebr. V. 6 Hebr. 111, 1. 80 Ephes. v, 2. * Galat. iv, 4. ** II Cor. v, 21. 88 ibid. 7-10. Variæ lectiones ex codice Seguieriano. 1 προσκεκόμικς. ἡ ὅτι. κ καὶ ὑπέρ.

APOLOGETICUS CONTRA THEODORETUM PRO XII CAPITIBUS. inquit, Dei et delectatus sum "7; > qui coronat cum religione viventes; qui cognoscit universa antequam faut se ; qui habet omnia quæ Patris sunt ", et imago exsistit impermutabilis Genitoris "; qui in semetipso demonstrat Patrem "; sed quod ex semine David assumptum est ab eo, quod mortale, quod passibile, quod timuit mortem; licet hoc ipsum postea mortis destruxit potestatem propter unionem ad assumentem Deum "; quod per omnem ambulavit justitiam, et ad Joannem locutum est: «Sine modo; sic enim decet nos complere omnem justitiam 63; › hoc pontificis appellationem accepit secundum ordinem Melchisedech; hoc enim indutum est naturæ infirmitatem, et non omnipolens Deus Verbum. Unde et ante pauca beatus ait Paulus: ● Non enim hɔbemus pontificem, qui non possit compati infirmitatibus nostris; tentatum vero per omnia et pro similitudine absque peccato “. In experimento autem nostrarum facta est passionum sine peccato ex nobis pro nobis assumpta natura, non qui hanc assumpsit nostræ causa salutis. Sed et in principio capituli hujus talia rursus docet: «Considerate, dicens, apostolum et ponti ficem confessionis nostræ Jesum, qui fidelis est ei qui fecit ¡um, sicut et Moyses in omni domo ejus ". › Facturam vero nullus dixerit qui rectam colat fidem, increatum et non factum et Patri coæternuin Deum Verbum; sed eum qui ex semine David, qui ab omni peccato liber exsistens, pontifex noster et victima factus est, ipse semetipsum pro nobis offerens, labens in semetipso, videlicet ex Deo, Deum Verbum unium sibi, et inseparabiliter connexum. ἀπὸ προσώπου παντός· καὶ πάλιν ὁ προφήτης ab omni facie "; et rursus propheta; • Memor fui, • Εμνήσθην, φησί, τοῦ Θεοῦ, καὶ ηυφράνθην, ὁ στεφανῶν τοὺς εὐλαβείᾳ συζῶντας· ὁ πάντα γινώσκων πρὶν γενέσεως αὐτῶν· ὁ πάντα ἔχων τὰ τοῦ Πατρὸς, καὶ εἰκὼν ὑπάρχων ἀπαράλλακτος τοῦ [12τρός 1· ὁ ἐν ἑαυτῷ δεικνὺς τὸν Πατέρα· ἀλλὰ τὸ ἐκ σπέρματος Δαυτό ληφθὲν ὑπ' αὐτοῦ, τὸ θνητόν, τὸ παθητὸν, τὸ δεδιὸς τὸν θάνατον· εἰ καὶ αὐτὸ μετὰ ταῦτα κατέλυσε τοῦ θανάτου τὸ κράτος, διὰ τὴν πρὸς τὸν ἀναλαβόντα - Θεὸν ἔνωσιν· τὸ διὰ πάσης ὁδεῦ σαν δικαιοσύνης, καὶ πρὸς τὸν Ἰωάννην φῆσαν· • Αφες ἄρτι· οὕτω γὰρ πρέπον ἐστὶ πληρῶσαι πᾶσαν δικαιοσύνην·, τοῦτο τῆς ἀρχιερωσύνης τὴν προςηγορίαν ἔλαβε κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ· αὐτὸ γὰρ περιέκειτο τῆς φύσεως ἀσθένειαν, καὶ οὐχ ὁ πάντα δυνάμενος Θεός Λόγος. Διὸ καὶ πρὸ βραχέων ο μακάριος ἔφη Παῦλος· «Οὐ γὰρ ἔχομεν ἀρχιερέα μὴ δυ νάμενον συμπαθῆσαι ταῖς ἀσθενείαις ἡμῶν, πεπειρα μένον δὲ κατὰ πάντα, καὶ καθ᾽ ὁμοιότητα χωρίς ἁμαρτίας.» Εν πείρᾳ δὲ γέγονε τῶν ἡμετέρων πα θημάτων ἄνευ ἁμαρτίας ἡ ἐξ ἡμῶν ὑπὲρ ἡμῶν ληφθεῖσα φύσις, οὐχ ὁ ταύτην λαβὼν τῆς ἡμετέρας Ένεκα σωτηρίας. Καὶ ἐν ἀρχῇ δὲ τοῦ κεφαλαίου τού του τοιαῦτά που η διδάσκει· ι Κατανοήσατε, λέγων, τὸν ἀπόστολον καὶ ἀρχιερέα τῆς ὁμολογίας ἡμῶν Ἰησοῦν, πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτὸν, ὡς καὶ Μωϋσῆς ἐν ὅλῳ τῷ οἴκῳ αὐτοῦ.» Ποίημα δὲ οὐκ ἄν τις εἶποι τὴν ὀρθοδοξίαν πρεσβεύων, τὸν ἄκτιστον, καὶ ἀποίητον, καὶ τῷ Πατρὶ συναΐδιον Θεόν Λόγον· ἀλλὰ τὸν ἐκ σπέρματος Δαυΐδ, ὃς πάσης ἁμαρτίας ὑπάρχων ἐλεύθερος, ἀρχιερεὺς ἡμῶν, καὶ ἱερεῖον ἐγένετο· αὐτὸς ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν τῷ Θεῷ προσενεγκών, ἔχων ἐν ἑαυτῷ δηλαδὴ τὸν ἐκ Θεοῦ Θεὸν Λόγον ἡνωμένον αὐτῷ, καὶ ἀχωρίστως συνημμένον. Κυρίλλου ἀπολογία. Ο προφήτης Ιερεμίας προσκεκρουκότι τῷ Ἰσ ραὴλ, καὶ καταθήγοντι πρὸς ὀργὴν τὸν τῶν ὅλων Θεόν, ἐπιστυγνάζων ἔφασκε· «Τις δώσει τῇ κεφαλῇ μου ὕδωρ, καὶ τοῖς ὀφθαλμοῖς μου πηγὴν δακρύων, καὶ κλαύσομαι τὸν λαὸν τοῦτον ἡμέρας καὶ νυκτός; Οίμαι δὲ ἔγωγε τὰς τοιάσδε φωνὰς οὐκ ἐκείνοις μᾶλ τον εοικέναι τε καὶ πρέπειν, ἀλλὰ τοῖς ἀπύλωτον, καὶ ἀκρατὲς ἔχουσιν ἐπὶ Χριστῷ τὸ στόμα· ο? καὶ • τῆς ἀῤῥήτου καταφλυαροῦσι δόξης, τολμηταὶ, καὶ αυθάδεις ὄντες, ο κατὰ τὸ γεγραμμένον. Θρήνου δὴ οὖν, καὶ οἰμωγῆς ἄξιοι κατὰ τὸ ἀληθὲς εἶεν ἂν, οι ἐκ πολλῆς ἄγαν αβελτηρίας τὴν εἰς εὐθύ τε, καὶ ἀδιάβλητον τῆς εἰς Χριστὸν εὐσεβείας ἀφέντες ὁδὸν, τροχιάς ποιοῦνται διεστραμμένας, καὶ κατεφθαρ μένοις ἐννοιῶν εὐρήμασι τὸ τῆς ἀληθείας καταπημαίνουσι ο κάλλος. Οὐκοῦν ἀκουέτωσαν τὰ πᾶσιν ἀπόβλητα φρονεῖν ᾑρημένοι· «Πλανάσθε, μὴ εἰδότες Cyrilli defensio. Propheta Jeremias offendenti Israel, et exacuenti ad iracundiam omnium Deum dicebat tristis: «Quis dabit capiti meo aquam, et oculis meis fontem lacrymarum, et deflebo populum istum die ac 232 nocte › Arbitror autein ego hujusmodi voces non illis potius convenire, et eos decere, sed his qui effrenatum et incontinens in Christum os habent: ‹ quique obloquuntur adversus gloriam inelabilem, audaces, sibi placentes, sicut scriptum est ". Lamentatione quippe et gemitu digni vere fuerint, qui ex multa nimis dementia, rectam et irreprehensibilem pictatis erga Christum relinquentes viam, semitas sibi faciunt perversas, et corruptis sen - suum adinventionibus pulchritudinem veritatis adulterant. Ergo audiant hi qui sapere elegerunt quæ omnibus respuenda sunt: ‹ Erratis, nescientes Scripturas ",, atque venerandum et magnum inuu3‹ ¡sa. xxv, 8. 87 Psal. LXXVI, 3. st Dan. xit, 42. so Joan. xvi, 15. σε Coloss. 1, 15. σε Joan. xy, 7-11. σε Hebr. II, 14. 6 Matth. m, 15. 7 Petr. 11, 10. ** Matta. xx11, 29. • Hebr. 19, 6. Hebr. III, 1, 2. σε Jerem. IX, 1. Variæ lectiones ex codice Seguieriano. 1 γεννήσαντος, οι ανειληφότα, η τοιαῦτα πάλιν. παρασημαίνουσι.

" manationis sacramentum. Scripturæ namque divi- τὰς Γραφάς, ο μήτε μὴν τὸ σεπτόν, καὶ μέγα τῆς nitus inspiratz Deum nobis inhumanatum prædicant. ένανθρωπήσεως μυστήριον· αἱ μὲν γὰρ θεόπνευ Emmanuel, et communicasse carni et sanguini στοι Γραφαὶ Θεὸν ἡμῖν ἐνηνθρωπηκότα διακηρύτ similiter ac nos, Dei et Patris Verbum affirmant, et τουσι τὸν Ἐμμανουήλ μετεσχηκέναι τε σαρκὸς, καὶ carnem, hoc est, hominem factum, non per conver- αίματος παραπλησίως ἡμῖν τὸν τοῦ Θεοῦ, καὶ Παν sionem seu mutationem, sed per virtutem inelabi- τρὸς διαβεβαιοῦνται Λόγον, σάρκα τε γενέσθαι, τουτ lis unionis. Ideoque unum dicimus Jesum Christula ἐστιν ἄνθρωπον, οὐ κατὰ τροπήν, ἢ ἀλλοίωσιν, ἀλλ᾽ Dominum, unamque fidem, et unum sanctum ba- ἑνώσεως ἀφράστου δύναμιν. Ταύτητοι καὶ ἕνα φα ptisma”. Qui autem a dogmatibus adeo rectis rece- μὲν Χριστὸν Ἰησοῦν Κύριον, μίαν τε πίστιν, καὶ ἐν dunt, et contra sacras Litteras dura atque superba ἅγιον βάπτισμα. Οἱ δὲ τῶν οὕτως ὀρθῶν ἀποφοιτών obsistunt mente, hoc solum quod ipsi bene habere τες δογμάτων, καὶ τοῖς ἱεροῖς Γράμμασι σκληρόν, arbitrantur inspiciunt, hominem vero assumptum a καὶ ἀγέρωχον ἀντανιστάντες τὸν νοῦν, πρὸς μόνον Deo Verbo dicunt, secundum illud fortasse quod ὁρῶσι τὸ αὐτοῖς εὖ ἔχειν δοκοῦν. Ανθρωπον δὲ ἀνει per unuin sanctorum dictum est prophetarum: λῆφθαι παρὰ τοῦ Θεοῦ Λόγου" φασί, κατ' ἐκεῖνό που • Non eram propheta, neque flius propheta: sed τάχα τὸ δι' ἑνὸς τῶν ἁγίων προφητῶν εἰρημένον· pastor eram fricans sycomoros; et assumpsit me Β. Οὐκ ἤμην προφήτης, οὐδὲ υἱὸς προφήτου, ἀλλ᾽ αἰ Dominus ex ovibus” > et sicut ait beatus David: • Suscipiens mansuetos Dominus”; › per affectum nempe et familiaritatem spiritalem, quæ exsistit nimirum in voluntate et gratia et sanctificatione; sicut et nos ipsi adhaerentes Domino, c unus spiritus sumus, a secundum quod scriptum est. Sed non est hoc inhumanari Deum, sed neque similiter ac nos carni et sanguini communicare; sed magis familiarem sibi reddere hominem et non secundum alium modum, quam quo dici poterit et prophetas, et apostolos, et alios sanctos omnes. Putasne sanctus Paulus decepit sanctificatos per fidem, apertissime dicens de Unigenito": «Quia cum esset dives, pauper est factus propter nos?» Absit! Vera namque dicit omnino veritatis præco. Sed quisnam est dives, et quomodo pauper factus est, 233 etiam nunc sermo noster examinet. Si quidem sicut et sapere et dicere ipsi præsumunt, homo assunplus a Deo est, quomodo pauper est factus qui assumptus est, et dignitatibus quæ naturam superant ornatus? Glorificatus enim est: aut si non est hoc verum, derogabitur ab eis assumptioni tanquam ad minorem et viliorem humanitatis conditionem detrahenti. Sed ita sapere absurdum est: ergo non est pauper factus qui assumptus est. Restat igitur dicere, quia factus est in paupertate nostra, qui dives est tanquam Deus. Proinde quomodo pauper est factus? age nunc, age consideremus, ut uecessarium est. Incouvertibilis etenim per naturam, ut in confesso est, non transiit in naturam carnis, propriam deserens: mansit enim quod erat, hoc est Deus. Ubi itaque videbimus paupertatis abjectionem? Putas in eo quod aliquem secundum nos assumpsit, sicut dicere præsumpserunt impietatis Nestorii parasiti? Et quisnam sit paupertatis ejus et exinanitionis modus, in hoc videlicet solo, quod voluit forte honorare aliquem hominem nostri similem? Læditur etenim nullo modo bene faciens omπόλος ήμην κνίζων συκάμινα, καὶ ἀνέλαβέ με Κύριος ἐκ τῶν προβάτων· ν * α καθά φησιν ὁ Μακάριος Δαυΐδ· ο 'Αναλαμβάνων πραεῖς ὁ Κύριος, κατά σχέσιν δηλονότι, καὶ οἰκειότητα την πνευματι κήν, τὴν ὡς ἐν θελήσει, καὶ χάριτι, καὶ ἁγιασμό, καθὰ καὶ ἡμεῖς αὐτοὶ κολλώμενος τῷ Κυρίῳ, ἐν πνεῦμά ἐσμεν, ο κατὰ τὸ γεγραμμένον. Αλλ' οὐχ τοῦτό ἐστι τὸ ἐνανθρωπῆσαι Θεόν. Ούτε μήν παραπλησίως ἡμῖν μετασχείν αἵματος, καὶ σαρκός, οἰκειών σασθαι δὲ μᾶλλον ἄνθρωπον, καὶ οὐ καθ᾽ ἕτερον τρό πον, ἢ καθ᾿ ὃν ἂν λέγοιτο καὶ προφήτας, καὶ ἀπο στόλους, καὶ τοὺς ἄλλους ἅπαντας ἁγίους. "Αρ' οὖν ὁ θεσπέσιος Παῦλος πεφενάκικε τοὺς ἡγιασμένους διά τῆς πίστεως, ἐναργέστατα λέγων περὶ τοῦ Μονογε νοῦς· ε Οτι πλούσιος ὢν ἐπτώχευσε δι' ἡμᾶς;» Μή γένοιτο. ᾿Αληθεύει γὰρ πάντως τῆς ἀληθείας ὁ κή ρυξ. ᾿Αλλὰ γὰρ τίς ὁ πλούσιός ἐστι, καὶ τίνα τρόπον ἐπτώχευσε, βασανιζέτω καὶ νῦν ὁ λόγος ἡμῖν. Εἰ μὲν γὰρ καθὰ καὶ φρονεῖν, καὶ λέγειν αὐτοὶ τεθαῤῥήκασιν, ἄνθρωπος ἀνελήφθη παρὰ τοῦ Θεοῦ, πῶς ἑπτών χευσεν ὁ ἀναληφθεὶς, καὶ τοῖς ὑπὲρ φύσιν ἀξιώμασιν ἐκλελαμπρυσμένος; Δεδόξασται γάρ ἢ εἰ μὴ τοῦτό ἐστιν ἀληθὲς, διαβεβλήσεται παρ' αὐτῶν ἡ ἀνάληψις, ὡς κατακομίσασα πρὸς τὸ μεῖον r, καὶ πρός γε τὸ δυσκλεέστερον άνθρωπότητος, μέτρον. Αλλ' οὕτω • φρονεῖν ἀπηχές· οὔκουν ἐπτώχευσεν ὁ ἀναληφθείς· λείπεται τοίνυν εἰπεῖν, ὅτι γέγονεν ἐν πτωχείᾳ τῇ καθ' ἡμᾶς ὁ πλούσιος ὡς Θεός. Εἶτα πῶς ἐπτώχευσε; φέρε δή, φέρε καταθρήσωμεν ἀναγκαίως. "Ατρεπτος μὲν γὰρ κατὰ φύσιν ἐστὶν ὁμολογουμένως. Οὐ μετακεχώρηκεν εἰς φύσιν σαρκὸς, τὴν ἰδίαν ἀφείς· μεμέ. νηκεν γὰρ ὅπερ ἦν, τουτέστι Θεός. Που τοιγαροῦν οψόμεθα τῆς πτωχείας τὸ ὑφειμένον; ἆρ᾽ ἐν τῷ τινα τῶν καθ' ἡμᾶς ἀναλαβεῖν, καθὰ φάναι τετολμήκασιν οἱ τῆς δυσσεβείας τοῦ Νεστορίου παράσιτοι; Καὶ ποῖος ἂν γένοιτο πτωχείας αὐτῷ, καὶ κενώσεω; τρό πος, ὡς ἔν γε δὴ μόνῳ τῷ θελῆσαι η τυχόν τιμῆσα: τῶν καθ᾿ ἡμᾶς ἄνθρωπόν τινα; Αδικείται γὰρ κατ' ¹³ I Cor. vi, 17. " II Cor. viii, 9. ** Hebr. 11, 14. * Ephes. Iv, 5. "Amos vi, 14.” Psal. CXLVI, 6. Η δυνάμει. 9 και.· μὴ ὅν. Variæ lectiones ex codice Seguieriano. • ἀλλ᾽ ὧδε. * οὐκοῦν οὐκ ἐπτώχευσεν. κ ἐκ θελήσεως.

APOLOGETICUS CONTRA. THEODORETUM PRO XII CAPITISUS. οὐδένα τρόπον ἀγαθουργῶν ὁ τῶν ὅλων Θεός. Πῶς & nium Deus. Quomodo ergo pauper est factus? Quia οὖν ἐπτώχευσεν; Ότι Θεὸς ὢν φύσει, καὶ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, καὶ Πατρὸς, γέγονεν ἄνθρωπος, καὶ ἐκ σπέρ= ματος τοῦ Δαυΐδ γεγέννηται κατὰ σάρκα, καὶ δουλοπρεπές υπέδυ μέτρον, τουτέστι τὸ ἀνθρώπινον, ὁ ἐν μορφῇ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, ὁ δι᾽ οὗ τὰ πάντα, καὶ ἐν ᾧ τὰ πάντα, καὶ τῶν ὅλων Δημιουργός· ἄνθρωπος δὲ γεγονὼς τὸ τῆς ἀνθρωπότητος μέτρον οὐκ αἰσχύ νεται. Ο γὰρ αὐτὸ τὸ γενέσθαι καθ᾿ ἡμᾶς οὐκ ἀπό βλητον ποιησάμενος, τίνα τρόπον παραιτοῖτο ἂν τὰ, δι' ὧν ἦν ἰδεῖν γεγονότα κατὰ ἀλήθειαν δι' ἡμᾶς καθ' ἡμᾶς; Οταν οὖν τῶν ἀνθρωπίνων αὐτὸν ἀποστήσω μεν καὶ πραγμάτων, καὶ λόγων, κατ' οὐδένα διοίσομεν τρόπον τῶν, εἴπερ τι τῶν ἐνδεχομένων ἦν, μου νονουχὶ καὶ ἀποδυόντων αὐτὸν τῆς σαρκὸς, καὶ ἀπιστούντων τῇ θεοπνεύστῳ Γραφῇ, ἀνατρεπόντων δὲ εἰς ἅπαν τὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως μυστήριον, τὴν τοῦ κόσμου σωτηρίαν, τὴν ἐλπίδα, τὴν ἀνάστασιν. Αλλ' ἴσως ἐρεῖ τις, μικρὸν εἶναι τῷ Θεῷ λόγῳ, καὶ ἀπεοικὸς εἰς ἅπαν τὸ κλεῦσαι, τὸ δεδιέναι τὸν θάνατον, τὴν τοῦ ποτηρίου παραίτησιν, τῆς ἱερωσύνης το χρήμα. Ναι, φαίην ἂν καὶ αὐτὸς ἐγώ, ὅτι τῇ θείᾳ καὶ ὑπερτάτῃ φύσει τε καὶ δόξῃ τὰ τοιάδε σμικρά· ἀλλ᾽ ἐν αὐτοῖς τεθεάμεθα τὴν πτωχείαν, ἣν δι᾿ ἡμᾶς ὑπο έμεινεν ἐκών. Οταν σοι φαίνηται φορτικὸν τὸ ἐκ τῆς κενώσεως δυσκλεές, θαύμασον μειζόνως τὴν εἰς ἡμᾶς ἀγάπησιν τοῦ Υἱοῦ. Ὁ γὰρ σύ μικρὸν εἶναι φής, τοῦτο θελητὸν ἐποιήσατο διὰ σέ. Εκλαυσεν άνθρωπίνως, ἵνα τὸ σὺν περιστείλῃ δάκρυον· ἐδειλίασεν οἰκονομικῶς ἐφιεὶς τῇ σαρκὶ καὶ πάσχειν ἔσθ' ὅτε τὰ ίδια, ἵν' εὐτολμοτάτους ἡμᾶς ἀποφήνῃ· παρητήσατο τὸ ποτήριον, ἵνα τῆς Ἰουδαίων δυσσεβείας ο σταυρός κατηγορῇ. 'Ασθενῆσαι λέγεται κατὰ τὸ ἀνθρώπινον, ἵνα παύσῃ τὴν σὴν ἀσθένειαν. Δεήσεις ἐποιεῖτο καὶ Ικετηρίας, ἵνα καὶ ταῖς παρὰ σοῦ λιταῖς βάσιμον ἀποφήνῃ τὴν τοῦ Πατρὸς ἀκοήν. Ενύσταξεν, ἵνα σὺ μάθῃς μὴ νυστάζειν ἐν πειρασμοῖς, συντείνεσθαι δὲ μᾶλλον εἰς προσευχάς· καὶ γοῦν ἐπί τινας ἀπονυστάζοντας τῶν ἁγίων ἀποστόλων ἔφασκεν ν οὕτως· • Οὐκ ἰσχύσατε μίαν ώραν γρηγορῆσαι μετ᾿ ἐμοῦ; Γρηγορεῖτε καὶ προσεύχεσθε, ἵνα μὴ ἐμπέσητε εἰς πειρασμόν. Ανατύπωσιν γὰρ ὥσπερ εὐαγούς πολι τείας τὰ καθ᾿ ἑαυτὸν ἀναθεὶς, ὠφέλησε = τὴν ὑπ' οὐ ρανόν, τὰς τῆς ἀνθρωπότητος ἀσθενείας ᾠκειώσατο· διὰ ποίαν αἰτίαν; Ινα καὶ κατὰ ἀλήθειαν ἄνθρωπος γενέσθαι πιστεύηται, και τοι μεμενηκώς όπερ ἦν, τουτέστι Θεός. Αλλ' οὐκ οἶδ' ὅπως οἱ Χριστὸν ἕνα λέγειν ὑποκρινόμενοι, καὶ Υἱὸν, καὶ Κύριον, τὸν αὐτ τὸν Θεὸν, καὶ ἄνθρωπον, οὐ τὸν ἐκ Θεοῦ φύντα λόγον χρηματίσαι φασὶν ἀρχιερέα, καὶ ἀπόστολον τῆς ὁμολογίας ἡμῶν, ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος. Αλλ' ὡς Ετερόν τινα κατά μόνας ἄνθρωπον τὸν ἐκ σπέρματος Δαυίδ κεκλήσθαι πρὸς τοῦτο διίσχυρίζονται· δεδιότες τάχα που, μὴ τῆς Νεστορίου κακοδοξίας ολιγωρήσαν cum Deus natora sit, et Filius Dei Patris, factus est homo ''; et ex semine David natus secundum car nem, et servilem mensuram subiit, hoc est humanitatem, qui erat in forma Dei et Patris, per quem omnia, et in quo omnia, et omnium creator": homo autem factus, humanitatis mensuram non eruhescit. Qui enim hoc ipsum feri secundum nos non aspernatus est, quomodo respueret ea, per quæ videri poterat factus vere propter nos secunduin. nos? Si ergo ab humanis eum removerimus et rebus et verbis, nullo modo discernemur ab eis, qui, si quidem fieri posset, tantum non carne exuunteum, et Scripturæ divinæ non credunt, destruuntque in omnibus Inhumanationis sacramentum, mandi salutem, spem, resurrectionem. Sed forsan dicet quispiam parvum esse Deo Verbo et indignum in totum, fere, metuere mortem, calicem refutare, pontificem esse. Utique dixerim et ego ipse quia. divinæ supremæque naturæ et gloriæ hæc parva sunt: sed in ipsis contempläinur paupertatem, quain 234 propter nos sponte perpessus est. Quando. grave tibi visum fuerit exinanitionis vilitas, admirare vehementius circa nos Filii charitatem. Quod enim tu parvum esse dixisti, hoc voluntarium fecit propter te. Flevit humane, ut tuam cobiberet lacrymam. Formidavit dispensative, permittens carnem pati interdum quæ propria sunt, ut uos animosiores efficeret. Refutavit calicem, ut impietatem Judæorumı crux accusaret. Infirmatus dicitur secundum hamanitaten, ut tu per eum infirmus esse desineres, Preces obtulit et supplicationes, at et deprecationibus tuis accessibiles reddat Patris aures. Dormitavit, ut tu discas in tentationibus non dormitare, sed esse ad orationem intentior. Εt quidem dore mientes quosdam sanctos apostolos increpans sic est locutus: ‹ Non potuistis una hora vigilare mecum? Vigilate et orate, ut non intretis in tentationem”. › Cum enim sua facta tanquam sanctæ conversationis formam proposuisset ut toti prodesset orbi, humanitatis infirmitates proprias fecit: ob quam causam? Ut el secundum veritatem hono factus crederetur, licet permansisset quod erat, hoc est Deus. Sed nescio quomodo qui Christum so unum dicere fingupt, et Filium et Dominuín, eumdem Deum et hominem, non illud ex Deo natum. Verbum appellari dicunt pontificem et apostolum. confessionis nostræ ", quando factum est homo,. sed velut alterum quemdam singulariter hominem ex semino David vocatum ad hoc affirmant; metuentes fortasse, ne perversa Nestorii opinione contempla recta sapere deprehendantur. Ait eniin sic ille: Iste fidelis Deo factus pontifex: factus est enim hic, non sempiterne ante fuit hic, qui paula- ” Philipp. 11, 6. " Rom. 1, 3. r Coloss. 1, 18. το Matth. χχνι, 40. ο Hebr. III, 1. Variæ lectiones ex codice Seguieriano. ν ἐπητιᾶτο νυστάζοντας τοὺς ἁγίους ἀποστόλους, καὶ δὴ καὶ ἔφασκεν · ὠφελῆσαι.

tium ad pontificis provectus est, haeretice, dignitatem. τες, ὀρθὰ φρονοῦντες ἀλίσκοιντο. Ἔφη γὰρ οὕτως Deinde, ut ipse putat, confirmans in veritate suas voces, intulit dicens: De quo et Joannes dicit in Evangeliis: ‹ Jesus autem proficiebat ætate, et sapientia, et gratia ".» Et rursus: Cum sit nobis lic solus pontifex, compatiens ", ac cognatus, et stabilis, a firma in eum fide nolite deficere. › Ipse enim nobis pro benedictione promissa ex semine Abraham missus est, tanquam pro se el genere suo corporis sacrificium oblaturus **. Illius autem exsecrabilitatis optimus imitator egregius iste Theoloretus, 235 non erubescit dicens: Humanam ǹaturam assumpsit, et hanc ultra communes statuit pontifices, sicut et Paulus ait: ‹ Omnis enim pontifex ex hominibus assumptus pro hominibus constituitur in his quæ sunt ad Deum, compali valens ignorantibus et errantibus: quoniam et ipse circumdatus est infirmitate, et propterea debet quemadmodum pro populo, ita etiam pro semctipso offerre pro peccatis ". › Putas non hominem nobis communem, quantum ad suum placitum, effecit Emmanuel? Non similia sentiunt hi qui nuper a nobis nominati sunt, et eamdem parturiunt blasphiemiant Dic mili, metuis pontificii modum Salvatoris omnium nostrum Jesu Christi? Incongruum esse dicis Deo Verbo humane sacrificium ministrare propter dispensationem? Ergo aufer personam, nega haud dissimulanter inhumanationem Verbi, propter quam nominatum est pontifex. Nunqnid Patri sacrificantem vides tanquam alteri et potiori Deo? Nunquid aspexisti hostias immolantem illorum more qui ex hominibus assumpti sunt, et compati possunt ignorantibus et errantibus, eo quod et ipsi sint in nostris infirmitatibus? Non considerasti, quia ab omnibus fidem, sive fidei coufes - sionem sibimet consecrat, et per omnia sancto Patri? Dic mihi, putasne morem esse humani sacrificii, fidem petere ab eis qui in odorem snavitatis sese obtulerunt in spiritu "? Contemplare vero `etiam aliter exsistentem Deum, licet dicatur humane sacerdotio fungi propter dispensationem. Assidet enim Deo et Patri, et in sublimibus sedibus decorus apparet. Turbat te quod est humanum? quod est Deum decens, a terroribus non absolvit? Non pateris ipsis videre rebus Deum simul et hominem exsistentem Emmanuel, sed sic impudenter et dure, ultra omnem impietatem currens, consummatum dicis ipsum secundum virtutem in laboribus, et profecisse paulatim ad pontificis dignitatem? Si profecit, quomodo exinanitus est, et pauper factus? Si consummatus est per virtutem, ex imperfecto utique et in tempore factus est perfectus; omne vero quod imperfectum est ad virtutem, sub vitio est; et quod sub vitio,sub peccato. Quomodo ergo scriptum est de eo, quod e Peccatum non fecit es?, Præsumpsisti ** Luc. 11, 52. * Gen. xvii, 1 seqq. Variæ lectiones ex codice Seguieriano. 81 Hebr. IV, · ἀρχιερέας, ε τῶν τοῦ. ἐκεῖνος· Οὗτος ὁ πιστὸς τῷ Θεῷ πεποιημένο; ἀρχιε ρεύς· ἐγένετο γὰρ οὗτος, οὐκ ἀϊδίως προῆν· οὗτος ὁ κατὰ μικρὴν εἰς ἀρχιερέως, αἱρετικό, προκόψας ἀξίων μα. Εἶτα, καθάπερ οίεται, βεβαιῶν εἰς ἀλήθειαν τὰς ἑαυτοῦ φωνάς, ἐπιφέρει καί φησι· Περὶ οὗ καὶ Ἰωάν. νης ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις φησίν· «Ἰησοῦς δὲ προσ έκοπτεν ἡλικίᾳ, καὶ σοφίᾳ, καὶ χάριτι.» Καὶ πάλιν· Οντος ἡμῖν τούτου μόνου ἀρχιερέως συμπαθούς, καὶ συγγενοῦς, καὶ βεβαίου, τῆς εἰς αὐτὸν μὴ παρατρέπεσθε πίστεως. Αὐτὸς γὰρ ἡμῖν τῆς ἐπηγγελ μένης εὐλογίας ἐκ σπέρματος ᾿Αβραὰμ ἀπεστάλη, ὡς ὑπὲρ ἑαυτοῦ, καὶ τοῦ γένους τὴν τοῦ σώματος Ουσίαν συνεπαγόμενος. Ὁ δὲ τῆς ἐκείνου βδελυρίας ἄριστος μιμητής, ὁ χρηστὸς αὑτοσὶ Θεοδώρητος, οὐκ Βέρυθριᾷ λέγων, ὅτι ἀνθρωπείαν φύσιν ἔλαβε, καὶ ταύτην ὑπὲρ τοὺς κοινοὺς ἀρχιερεῖς 7 κατέστησε, καθὰ καὶ Παῦλός φησι·. Πᾶς γὰρ ἀρχιερεὺς ἐξ ανθρώπων λαμβανόμενος, ὑπὲρ ἀνθρώπων καθίσταται τὰ πρὸς τὸν Θεόν, μετριοπαθεῖν δυνάμενος τοῖς ἀγνοοῦσι, καὶ πλανωμένοις· ἐπεὶ καὶ αὐτὸς πα ρίκειται ἀσθένειαν· καὶ δι' αὐτὴν ὀφείλει ὡς ὑπὲρ τοῦ κ λαοῦ, οὕτω καὶ περὶ ἑαυτοῦ προσφέρειν περὶ ἁμαρτιῶν. ο Αρ' οὐκ ἄνθρωπον ἡμῖν κοινὸν, τό γε ἦχον εἰς τὸ αὐτῷ δοκοῦν, ἀποτετέλεκε τὸν Ἐμμα νουήλ; Οὐκ ἀδελφὰ τῶν ἀρτίως ἡμῖν ὠνομασμένων τὰ φρονήματα, καὶ τὴν ἴσην ὠδίνοντα δυσφημίαν; Δέδιας, είπέ μοι, τῆς ἱερωσύνης τὸν τρόπον τοῦ πάντων ἡμῶν Σωτῆρος Ἰησοῦ Χριστοῦ; Ανάρμοστον εἶναι φὴς τῷ Θεῷ λόγῳ τὸ ἱερουργεῖν ἀνθρωπίνως διὰ τὴν οἰκονομίαν; Οὐκοῦν ἄφελε τὸ προσωπεῖον 4, ἀρνοῦ μὴ ὑπεσταλμένως τοῦ Λόγου τὴν ἐνανθρώπησιν, δι᾿ ἣν ὠνόμασται ἀρχιερεύς. Αρα θύοντα βλέπεις ὡς ἑτέρῳ Θεῷ, καὶ προύχοντι Θεῷ τῷ Πατρί; βουθυτοῦντα τεθέασαι κατ' ἐκείνους τοὺς ἐξ ἀνθρώπων ληφθέντας, μετριοπαθείν τε δυναμένους τοῖς ἀγνοοῦ σι, καὶ πλανωμένοις, διὰ τὸ εἶναι καὶ αὐτοὺς ἐν ταῖς καθ' ἡμᾶς ἀσθενείαις; οὐ νενόηκας 5, ὅτι τὴν παρά πάντων πίστιν, ήγουν τῆς πίστεως τὴν ὁμολογίαν ἑαυτῷ καθιεροί, καὶ τῷ παναγίῳ Πνεύματι; "Δρο οὖν, εἰπέ μοι, τρόπος ἐστὶν ἀνθρωπίνης ἱερουργίας τὸ πίστιν αἰτεῖν τοὺς εἰς ὀσμὴν εὐωδίας προσκεκομισμένους ἐν πνεύματι; Ορα δὲ καὶ ἑτέρως ὄντα Θεόν, κἂν εἰ ἀνθρωπίνως ἱερᾶσθαι λέγοιτο διὰ τὴν οἰκονομίαν· συνεδρεύει γὰρ τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ, καὶ ἐν τοῖς ἀνωτάτω θώκοις ὁρᾶται διαπρεπής. Θορυβεί σε τὸ ἀνθρώπινον; οὐκ ἀπαλλάττει δειμάτων τὸ θεοπρεπές; Οὐκ ἀνέχῃ δι' αὐτῶν ἰδεῖν τῶν πραγμάτων, Θεόν τε ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπον ὄντα τὸν Ἐμμανουήλ, ἀλλ' οὕτως ἀναίδην καὶ ἀπηνῶς, μᾶλλον δὲ δυσσε βείας ἀπάτης ἐπέκεινα τρέχων, τετελειώσθαι φης κατὰ ἀρετὴν ἐν πόνοις αὐτὸν, καὶ προκόψαι κατ' ἀρετὴν ὁ εἰς ἀρχιερέως ἀξίωμα; Εί προέκοψε, πως κεκένωται, καὶ ἐπτώχευσεν; Εἰ τελεῖται • κατ' άρετὴν, ἐξ ἀτελοῦς δηλονότι, καὶ ἐν χρόνῳ γέγονε τέτ sa Hebr. V, 1-3. ** Ephes. v, 2. es | Petr. 11, ο πρόσωπον. Η οὐκ ἐννενόηκας. • Πατρί, σκατά βραχύ, ο τετέλεσται.

APOLOGETICUS CONTRA TIIEODORETUM PRO XI CAPITIBUS. λειος· τὸ δὲ ἀτελὲς ἅπαν εἰς ἀρετὴν, ὑπὸ μώμου dicere quæ subjecta sunt? Quis igitur, inquit, sacordotio functus est? Quis ille laboribus virtutis consummatus, 236 et non naturaliter perfectus exsistens? Quis experimento discens obedientiam, et hanc aute experimentum ignorans? Quis cum reverentia vivens, et cum clamore valido et lacrymis supplicationes offerens, et salvum facere non valens semetipsum, sed eum qui poterat salvum facere rogans *? O audacissimam vocem atque scelestissimam! Quæ sufficient lacrymæ ad diluendum peccatum. talia sapere proponentiam? Si suscipis unionem, quomodo ignorasti, quia tibi sermo fuit de Deo homine facto? Humiliavit se propter te, et tu scelerate exclamas • Propitius esta tibi, Domine; non erit tibi hoc.. Ergo audies dicentem: c Vade post me, Satana; scandaγραφήν· τὸ δὲ ὑπὸ μῶμον, ὑφ᾽ ἁμαρτίαν. Πῶς οὖν γέγραπται περὶ αὐτοῦ, ὅτι ο 'Αμαρτίαν οὐκ ἐποίησε;» Τετόλμηκας εἰπεῖν τὰ ὑποτεταγμένα; Τίς τοίνυν δ Ιερατεύσας, φησίν; ὁ πόνοις ἀρετῆς τελειωθείς, καὶ μὴ φύσει τέλειος! ὑπάρχων; τίς ὁ πείρα μαθὼν τὴν ὑπακοὴν, καὶ ταύτην ἀγνοῶν πρὸ τῆς πείρας; Τίς ὁ εὐλαβεία συμβιώσας, καὶ μετὰ κραυγῆς ἰσχυράς, καὶ δακρύων ἱκετείας προσενεγκών, καὶ σώζειν ἑαυ τὸν οὐ δυνάμενος, ἀλλὰ τὸν δυνάμενον σώζειν παρακαλῶν; Ο παντόλμου φωνῆς, καὶ μιαρωτάτης 1 Ποῖον ἀρκέσει δάκρυον εἰς ἀπόνιψιν ἁμαρτίας τοῖς τὰ τοιάδε φρονεῖν ᾑρημένοι;; Εἰ καταδέχῃ τὴν ἔνω σιν, πῶς ἡγνόησας, ὅτι περὶ Θεοῦ σοι λόγος ἦν ἐνα ηνθρωπηκότος; Τεταπείνωκεν ἑαυτὸν διὰ σὲ, καὶ ἀνοσίως ἀναφωνεῖς· «Ιλεώς σοι, Κύριε, οὐ μὴ ἔσται σοι τοῦτο.» Οὐκοῦν ἀκούσῃ λέγοντος· Υπαγε ὀπίσω μου, Σατανά, σκάνδαλόν μου εἶ. ο 'Αλλὰ γὰρ ἐπὶ τέλει τῶν ἑαυτοῦ λόγων φησίν· Οὐκοῦν ὁ ἐκ σπέρματος Δαυίδ ἀρχιερεὺς, ἔχων ἐν ἑαυτῷ δηλονότι τὸν ἐκ Θεοῦ Λόγον ἡνωμένον, καὶ ἀχωρίστως συνημμένον. Πῶς οὖν ἡνῶσθαι φῆς τῷ ἐκ σπέρματος Δαυΐδ τὸν ἐκ Θεοῦ Λόγον 6; ἢ δὴς μόνῳ τῷ ἐκ σπέρματος Δαυΐδ ἐκνενέμηκας τὴν ἱερωσύνην; Εἰ γὰρ ἀληθὴς ἡ ἕνω σις, οὐ δύο που πάντως εἰσὶν, ἀλλ' εἷς τε καὶ μόνος ὁ ἐξ ἀμφοῖν νοείται Χριστός. Πρόδηλον οὖν, ὅτι πλάτο τονται μὲν ὁμολογεῖν τὴν ἔνωσιν, τὰς τῶν ἁπλουστέο ρων υποτρέχοντες γνώμας συνάφειαν δὲ νοοῦσι τὴν Εξωθέν τε καὶ σχετικὴν, ἣν καὶ ἡμεῖς ἐσχήκαμεν, κοινωνοὶ τῆς ὁσίας αὐτοῦ φύσεως ἀναδεδειγμένοι· διὰ τοῦ Πνεύματος. Οὐ προσεκτέον τοιγαροῦν τοῖς ἐκεί των βατταρισμοῖς, ἀλλὰ τῇ ὀρθῇ τε καὶ ἀμωμήτῳ πίστει, καὶ τοῖς εὐαγγελικοῖς τε καὶ ἀποστολικοῖς θεσπίσμασιν. ΑΝΑΘΕΜΑΤΙΣΜΟΣ ΙΑ. Εἴ τις οὐχ ὁμολογεῖ τὴν τοῦ Κυρίου σάρχα ζωο ποιὸν εἶναι, καὶ ἰδίαν αὐτοῦ τοῦ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς λόγου, ἀλλ' ὡς ἑτέρου τινὸς παρ' αὐτὸν, συνημμένου μὲν αὐτῷ κατὰ τὴν ἀξίαν, ήγουν ὡς μόνην θείαν ἐνοίκησιν ἐσχηκότος, καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον ζωοποιόν, ὡς ἔφημεν, ὅτι γέγονεν ἰδίᾳ τοῦ Λόγου τοῦ τὰ πάντα ζωοποιεῖν ἰσχύοντος· ἀνάθεμα ἔστω. Θεοδωρήτου ἀνατροπή. se lum es mihi. › Sed enim in fine verborum suorum ait: Ergo qui ex semine David est pontifex babens utique in semetipso unitum, inseparabiliterque connexum Verbum quod est ex Deo. Quomodo ergo unitum dicis Dei Verbum illi qui ex semine David est, si soli, qui ex semine David pontificatum attribuis? Si enim vera est unio, non duo quidem omnino sunt, sed unus et solus ex utrisque intelligitur Christus. Palam itaque est quia fingunt quidem se confiteri unitatem, simplicium mentibus obrepentes copulationem vero sapiunt quæ est extrinsecus, et per habitudinem, quam et nos habuimus, participes divium ejus efecti natura per spiritum Non ergo respiciendæ sunt illorum ineptiæ, sed recta et immaculata fides, et evangelicæ atque apostolicæ sanctiones. ANATHEMATISMUS XI Si quis Domini carnem vivificam, ipsiusque Verbi quod ex Deo Patre est, propriam esse negaverit; sed veluti alterius cujuspiam ipsi Verbo secundum dignitatem conjuncti, hoc est, quasi divinam tantum inhabitationem sortiti, ac non potius vivificam esse dixerit, ut modo meminimus, eo quod Verbi quod omnia vivificare potest, facta sit propria: anathema sit. Theodoreti reprehensio. Videtur, ut opinor, curam habere veritatis, ut tegens hac via ſalsam opinionem, non videatur eadem tradere cum hæreticis. Sed 237 nihil est veritate valentius, quæ radiis suis mendacii caliginem delegit. Hac nos illuminati, ipsius falsam Aderma patefacienius. Primum quidem nusquam carnis intelligentis meminit, neque assumptum confessus est hominem perfectum: quin potius ubique carnem dicit, sequens Apollinarii dogmata; deinde sententiam de mistione aliis nominibus introductam, sermonibus suis inserit; hinc enim aperte carneın » ]] Petr. 1, 4. Έοικεν, ὡς οἶμαι, τῆς ἀληθείας φροντίζειν, ἵνα ταύτῃ τὴν κακοδοξίαν συγκαλύψας, λάθῃ τὰ αὐτὰ τοῖς αἱρετικοῖς δογματίζων. Αλλ' οὐδὲ κ τῆς ἀληθείας δυνατώτερον, ήτις ταῖς οἰκείαις ἀκτῖσι γυμνοῖ τὸ ζοφώδες τοῦ ψεύδους. Ταύτῃ φωτιζόμενοι δήλην αΰτοῦ τὴν ἑτερόδοξον καταστήσομεν πίστιν. Πρῶτον μὲν γὰρ οὐδαμοῦ σαρκὸς νοερᾶς ἐμνημόνευσεν, οὔτε ἄνθρωπον τέλειον τὸν ἀναληφθέντα ὡμολόγησεν, ἀλλὰ πανταχοῦ σάρκα λέγει, τοῖς Απολινάριου δόγμασι συνακολουθῶν· ἔπειτα τὴν τῆς κράσεως ἔννοιαν ἐτέροις ἐμβαλὼν ὀνόμασι, κατασπείρει τοῖς λόγοις. Εν . Hebr. ν, 7. 87 Matth. xv, 22. 88 ibid. 23. Variæ lectiones ex codice Seguieriano. ι τελείως, ο ισ. λόγον, εἰ δή. ἡ εἰ δέ. i· φρονοῦσι. i ἰδία.· ἀλλ' οὐδέν.

Domini inanimatam dicit. Si quis enim, inquit, car- ταύθασι γὰρ σαφῶς ἄψυχον τὴν τοῦ Κυρίου σάρκα nem Domini non propriam Verbi Dei Patris, sed tanquam alterius præter ipsum dicit, anathema sit. Ex quibus patet non confiteri eum, sumpsisse Verbum animam, sed carnem tantum, ipsum autem Verbum fuisse carni pro anima. Nos autem vivificam esse dicimus animatam et rationalem Domini carnem, propter divinitatem vividcam ei unitam. CorAtetur autem ipse invitus differentiam duarum naturarum, cum dicit carnem, et Verbum Deum, et propriam ejus carnem appellat. Ergo Deus Verbum non est conversum in naturam carnis, sed propriam habet carnem, naturam scilicet assumptam, et eam fecit unione vivificam. Cyrilli defensio • Qui a rectis verisque sententiis propter ignorantiam exciderunt, et fere dicunt: «Posuimus mendacium spem nostram, mendacio legemur ";» inconsiderate pronuntiant, immemores Scripturæ divinitus inspiralm, quæ dicit: c Justum judiciumn judicato ";» et rursus: c Testis falsus non erit impuni tus”. › Nos siquidem sanctum corpus Salvatoris nostri Christi vivificum esse dicimus: est enim non unius simpliciter hominis vulgaris e nostro numero, sed vere proprium Verbi omnia vivificantis: sic autem proprium, ulsi forte dicatur uniuscujusque nostri proprium corpus suum. Hic autem bonus vir, nullum genus maledicentia in nos intentatum prætermittens, quamvis iis quæ dixi assentiatur, inurit rursus nobis maculam falsæ sententia Apollinarii, c et non pudet eum dicere, quod aliis nominibus errorem mistionis, sive confusionis occultem, et carnem Verbo unitam inanimatam esse aflirmem. Αt, ο optime, dicat aliquis, et merito: An idem crinen 238 inferes beato Joanni evangelistæ? Dixit enim: • Verbum caro factum est.. Nam in eum quoque to arroganter efferes, et dices quod animæ intelligentis non meminit, et carnem Domini dicit esse İnanimatam. Quid cum audies Christum ipsum omnium nostrum Salvatorem dicere: ‹ Amen, amen dico vobis, nisi ınanducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non haĥebitis vitam in vobis ";» et rursum: c Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, in me nanet, et ego in eo ";» et iterum: • Ει panis, quem ego dabo, caro mea est, quain ego dabo pro mundi vita ".» Reprehende, si videlur, hæc verba. Carnem enim nominat solam, et nullam penitus in his animæ intelligentis mentionem fecit. Atqui si sapiens et acuto ingenio fuisses, non ignorasses, quod interdum sola carne animal ex anima et corpore constans, id est homo, significatur. Ait enim: ● Et videbit omnis caro salutare Dei 17. › Cum ** Isa. xxv⠀⠀ı, 15.» Zachar. VII, 9. ** ibib. 52. 7 Isa. XL, 5; Luc. 111, 6. φησίν. Εἴ τις γάρ, φησί, τὴν τοῦ Κυρίου σάρκα μὴ ἰδίαν αὐτοῦ τοῦ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγου, ἀλλ' ὡς ἑτέρου παρ' αὐτὸν λέγει, ἀνάθεμα έστω. Ἐξ ὧν εὔ δηλον, οὐχ ὁμολογεῖ ψυχὴν ἀνειληφέναι τὸν Θεὸν Λόγον, ἀλλὰ σάρκα μόνην, αὐτὸν δὲ εἶναι ἀντὶ ψυχῆς τῇ σαρκί. Ἡμεῖς δὲ ζωοποιὸν εἶναί φαμεν τὴν ἔμψυ χον, καὶ λογικὴν τοῦ Κυρίου σάρκα, διὰ τὴν ἠνωμέ την αὐτῇ ζωοποιόν θεότητα. Ομολογεῖ δὲ αὐτὸς ἄκων τῶν δύο φύσεων τὸ διάφορον, σάρκα λέγων, καὶ Θεὸν Λόγον, καὶ ἰδίαν αὐτοῦ προσαγορεύων τὴν σάρκα. Οὐκοῦν οὐχ ὁ Θεὸς Λόγος εἰς σαρκὸς ἐτράπη φύσιν, ἀλλ' ἰδίαν ἔχει σάρκα, τὴν ἀναληφθεῖσαν φύσιν, καὶ ζωοποιὸν αὐτὴν τῇ ἐνώσει πεποίηκεν. Κυρίλλου ἀπολογία. Οἱ τῶν εἰς ὀρθότητα, καὶ ἀλήθειαν ἐννοιῶν ἐξ ἀμαθίας ἀπολισθήσαντες, καὶ μονονουχί λέγοντες· «Εθέμεθα ψεῦδος τὴν ἐλπίδα ἡμῶν, τῷ ψεύδει σκεπασθησόμεθα, ο ἀπεριμερίμνως ἐκφέρουσιν, οὐ μεμνημένο: λεγούσης τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς· «Κρίμα δίκαιον κρίνετε· ν καὶ πάλιν· ο Μάρτυς ψευδὴς οὐκ ἀτιμώ ρητος ἔσται.» Ἡμεῖς γὰρ ζωοποιόν φαμεν εἶναι τὸ ἅγιον σῶμα τοῦ πάντων ἡμῶν Σωτήρος Χριστοῦ. Καὶ γάρ ἐστιν οὐχ ἑνὸς ἁπλῶς τῶν καθ᾿ ἡμᾶς ἀνθρώπου κοινοῦ, ἴδιον δὲ ἀληθῶς τοῦ τὰ πάντα ζωογονοῦντος Λόγου· ἴδιον δὲ οὕτως, ὡς ἂν εἰ καὶ τῶν καθ' ἡμᾶς ἑκάστου τυχὸν ἴδιον λέγοιτο τὸ σῶμα αὐτοῦ. Ὁ δὲ χρηστὸς οὑτοσὶ, καὶ τῆς καθ' ἡμῶν γλωσσαλγίας οὐδένα τρόπον ἀνεπιτήδευτον ἀφεὶς, καίτοι συναι νῶν οἷς ἔφην, ἐπιφημίζει πάλιν ἡμῖν τῆς ᾿Απολιναρίου κακοδοξίας τὸν μώμον, καὶ οὐκ αἰσχύνεται λέγων, ὅτι λέξεσιν ἑτέραις τὸ τῆς κράσεως, ήτοι συγ χύσεως ἐπικρύπτει χρῆμα, καὶ ἄψυχον εἶναι διαβε βαιοῦται· τὴν ἐνωθεῖσαν τῷ λόγῳ σάρκα. 'Αλλ', εν βέλτιστε, φαίη τις ἂν εἰκότως· ἆρ᾽ οὖν τοῖς ἴσοις περιβαλεῖς ἐγκλήμασι καὶ τὸν μακάριον εὐαγγελιστὴν Ἰωάννην; Εφη γάρ, ὅτι. Ο Λόγος σὰρξ ἐγένετο· καταλαζονεύσῃ γὰρ καὶ αὐτοῦ, καὶ ἐρεῖς, ὅτι ψυχῆς οὐκ ἐμνημόνευσε νοερᾶς, καὶ ἄψυχον εἶναί φησι τοῦ Κυρίου τὴν σάρκα. Τί δὲ, ὅταν καὶ αὐτοῦ λέγοντος ἀκούσῃς τοῦ πάντων ἡμῶν Σωτῆρος Χριστοῦ· «Ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ἐὰν μὴ φάγητε την σάρκα τοῦ Υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου, καὶ πίητε αὐτοῦ τὸ αἷμα, οὐκ ἔχετε ζωὴν ἐν ἑαυτοῖς.» Καὶ πάλιν' «Ο τρώ γων μου τὴν σάρκα, καὶ πίνων μου τὸ αἷμα, ἐν ἐμοὶ μένει, κἀγὼ ἐν αὐτῷ.» Καὶ πάλιν· ι Καὶ ὁ ἄρτος δὲ, ἂν ἐγὼ δώσω, ή σάρξ μου ἐστιν, ἣν ἐγὼ δώσω ὑπὲρ τῆς τοῦ κόσμου ζωής.» Επιπήδησον, εἰ δοκεῖ, καὶ τοῖς αὐτοῦ λόγοις· σάρκα γὰρ ὀνομάζει μόνον, καὶ ψυχῆς ἐν τούτοις τῆς νοεράς οὐδεμίαν παντελῶς πεποίηται μνήμην. Αλλ' είπερ ἦσθά τις σοφὸς, καὶ ἀγχίνους, οὐκ ἂν ἡγνόησας, ὅτι καὶ ἀπὸ μόνης ἔσθ' ὅτε τῆς σαρκὸς τὸ ἐκ ψυχῆς, καὶ σώματος κατασηes Prov. xΙx, 5. ” Joau. 1, 14. "Joan. vi, 54. " ibid. 55. Variæ lectiones ex codice Seguieriano. · ἐντεῦθεν. ἴσ. εὐδήλως οὐχ.

APOLOGETICUS CONTRA THEODORETUM PRO XII CAPITIBUS. μαίνεται ζώον, τουτέστιν, ἄνθρωπος· ἔφη γάρ· ὅτι igitur dixit, Verbum carnem factum esse non igno- «Ὄψεται πᾶσα σὰρξ τὸ σωτήριον τοῦ Θεοῦ. Οὐκο οὖν σάρκα λέγων γενέσθαι τὸν Λόγον, οὐκ ἠγνόηκεν, ὅτι πάντη τε καὶ πάντως, καὶ ψυχῆς νοερᾶς πεποίηκαι μνήμην. ᾿Αλλὰ γὰρ, ὡς ἔφην ἐν ἀρχαῖς, ἀπορή σας εἰς ἀντίστασιν, σκέπην ἑαυτῷ ποιεῖται τὸ ψεῦ δος, καὶ πειράται συκοφαντεῖν, ἵνα δοκῇ τι λέγειν. Οὐκ ἄνθρωπον δὲ ἀνειλήφθαι παρὰ Θεοῦ τοῖς ἁγίοις Πατράσι δοκεῖ· πεφρονήκασι γὰρ οὐχ ὡδί ποθεν. Αὐτὸν δὲ μᾶλλον τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον ἄνθρω τον γενέσθαι φασίν, ἐνωθέντα σαρκί, ψυχὴν ἐχούσῃ τὴν νοεράν. Ασύγχυτος δὲ καὶ τροπῆς ἐλευθέρα πάνε τως ἡ ἔνωσις· ἀναλλοίωτος γὰρ ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος· καὶ οὕτω πιστεύομεν. ΑΝΑΘΕΜΑΤΙΣΜΟΣ 13'. Εἴ τις οὐχ ὁμολογεῖ τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον παθόντα σαρκὶ, καὶ ἐσταυρωμένον σαρκί, καὶ θανάτου γευσάμενον σαρκί, γεγονότα σε πρωτότοκον ἐκ νεκρῶν, καθὸ ζωή ἐστι, καὶ ζωοποιὸς ὡς Θεός· ἀνάθεμα Έστω. Θεοδωρήτου ἀνατροπή. Τὰ πάθη τοῦ παθητοῦ ἴδια· ὁ γὰρ ἀπαθὴς παθῶν ἐστιν ὑψηλότερος. Ἔπαθε τοίνυν ἡ τοῦ δούλου μορφή, συνούσης αὐτῇ δηλονότι τῆς τοῦ Θεοῦ μορφῆς, καὶ συγχωρούσης παθεῖν διὰ τὴν ἐκ τῶν παθῶν· τικτομένην σωτηρίαν, οικειούμενος = δὲ διὰ τὴν ἕνωσιν τὰ παθήματα. Οὐκοῦν οὐχ ὁ Χριστὸς παθὼν, ἀλλ' ὁ ἐξ ἡμῶν ὑπὸ τοῦ Θεοῦ ληφθεὶς ἄνθρωπος. Διὸ καὶ ὁ μα κάριος Ησαΐας προθεσπίζων βος Άνθρωπος ἐν πληγῇ ῶν, καὶ εἰδὼς φέρειν μαλακίαν.» Καὶ αὐτὸς δὲ ὁ Δεσπότης Χριστὸς πρὸς τοὺς Ἰουδαίους Ελεγε· • Τί με ζητεῖτε ἀποκτεῖναι ἄνθρωπον, ὃς τὴν ἀλής θειαν ὑμῖν λελάληκα;» Αποκτείνεται δὲ οὐκ αὐτὴ ἡ ζωή, ἀλλ' ὁ θνητὴν ἔχων τὴν φύσιν. Καὶ τοῦτο διδά σκων ἑτέρωθι ὁ Κύριος, πρὸς τοὺς Ἰουδαίους ἔφη· • Λύσατε τὸν ναὸν τοῦτον, καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγερῶ αὐτόν.» Οὐκοῦν ἐλύθη μὲν ὁ ἐκ τοῦ Δαυΐδ, ἀνέστησε δὲ τοῦτον λυθέντα ὁ ἐκ Πατρὸς ἀπαθῶς γεννηθεὶς πρὸ τῶν αἰώνων, μονογενής τοῦ Θεοῦ Λόγος. Κυρίλλου ἀπολογία. Ἔστι μὲν ἀπαθὴς καὶ ὁμολογουμένως ἡ τοῦ Θεοῦ Λόγου φύσις· καὶ τοῦτο, οἶμαι, ἔστιν οὐδενὶ των δντων ἀσυμφανές· οὐδ᾽ ἂν εἰς τοῦτο φρενοβλαβείας καθίκοιτό τις, ὡς τὴν ἀπόῤῥητον, καὶ ὑπερφυᾶ, καὶ τοῦ δύνασθαί τι παθεῖν ἐπέκεινα φύσιν, ἀσθενείαις ταῖς καθ' ἡμᾶς ἐνισχῆσθαι λέγειν. Ἐπειδὴ δὲ ἦν τὸ παθεῖν τῷ κόσμῳ σωτήριον, καὶ πάλιν ἀμήχανον τὸ παθεῖν εἰς ἰδίαν φύσιν τὸν ἐκ Θεοῦ φύντα Λόγον, μέτεισιν εντέχνως τῆς οἰκονομίας τὸ χρῆμα. Ιδιον ἐποιήσατο σῶμα τὸ παθεῖν δυνάμενον, ἵνα τῷ παθεῖν πεφυκότι λέγοιτο παθεῖν, καίτοι μεμενηκὼς ἀπαθὴς κατ' ἰδίαν φύσιν αὐτός. Ἐπειδὴ δὲ σαρκὶ πέπονθεν 3ª Isa. vill, 3.” Joan. viii, 40. • Joan. 11, 9. ravit se oinnino animæ quoque intelligentis meminisse. Sed, ut principio dixi, cum iste non haberet quid contradiceret, lexit se mendacio, et nititur calumniari, ut aliquid dicere videatur. Hominem vero assumptum esse a Verbo non videtur sanctis Patribus, non sic senserunt; sed ipsum potius Verbum Dei Patris asserunt factumn esse hominem, unitom carni animam intelligentem habenti: unio vero sine confusione fuit, et a mutatione penitus libera; iinmutabile est enim Verbum ex Deo Patro genitum: et sic credimus. ANATHEMATISMUS XII. Si quis non confitetur Dei Verbum carne passum et crucifixum esse, nortemque carne gustasse; nec non primogenitum ex mortuis factum esse, quatenus nimirum, ut Deus, vita et vivilicans est: anathema sit. Theodoreti reprehensio. Passiones sunt propriæ passibilis: impassibilis enim altior est, quam ut pati possit: quare passa est forma servi: adhærentes scilicet forma Dei, et permittente pati propter 239 'salutem passionibus partam, propter unionem autem vindicante sibi passiones. Igitur non est Christus qui passus est, sed homo ex nobis a Verbo assumptus. Unde Isaias vaticinans clamat: ‹ Homo in plaga exsistens, et sciens pati infirmitatem **.» Et ipse Dominus Christus Judæis dicebat: «Quid me quæritis occidere hominem, qui vobis veritatem lucutus sum? Occiditur autem non ipsa vita, sed qui habet naturam mortalem. Et hoc in alio loco docens Dominus aiebat Judæis: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud ‘. › Solutus igitur est qui ex David, excitavit autem hunc solutum unigenitum Dei Verbum ex Patre impassibiliter genitum ante sæcula. Cyrilli defensio. Est plane vel confessione omnium impassibilis natura Verbi Dei: et hoc nemini puto esse non manifestum, et nullus co demnentia processerit ut arcanam illam naturam, quæ supra naturam est, et sublimior quam ut pati quidquam possit, nostris infirmitatibus teneri dicat. Quia vero mundo salutare erat pati, et rursus Verbum ex Deo genitum in propria natura pati non poterat, pulchro artificio negotium dispensationis aggreditur, et corpus pro prium fecit quod pati posset, ut corpore passibili pali diceretur, ipse maneus alioqui propria natura impassibilis. Quia igitur carne passus est volens, Variæ lectiones ex codice Seguicriano. - ίσως, οικειουμένης.

hac ratione Salvator omnium est et nominatur. ι ἑκών, ταύτητοι τῶν ὅλων Σωτὴρ ἔστι τε καὶ ὀνομά enim ait Paulus • Gratia Dei pro omnibus mortem gustavit '; ɔ testimonium autem dabit et beatus Petrus cum sapientissime dicit: ‹ Christo igitur pro nobis, non in natura divinitatis, sed in carne, inquit, passo '.» Alioqui quomodo Dominus gloriæ crucifixus dicitur *? quomodo is, per quem omnia, ut Paulus ait", constituta sunt, datus est a Deo Patre caput corporis Ecclesiæ, ſactus vero est primogenitus ex mortuis •? vindicans scilicet sibi' passiones, quæ propriæ carni accide⚫ runt. Dominus autem gloriæ non potest esse comanunis hono, et quales nos sumus. Sed illud fortasse dices: Satis superque esse unionem, ut dicamus Christum unum et Dominum, qui crucifixus est. Dicantur igitur omnia de ipso: 240 confiteantur omnes Verbum Dei Salvatorem: qui quidem secundum naturam divinitatis impassibilis remansit, carne vero, sicut dixit beatus Petrus, passus est. Ipsius enim proprium erat secundum veram unionem corpus, quod mortem gustavit. Alioqui quomodo secundum carnem ex Judæis Christus, et Deus supra omnia est, et benedictus in sæcula, amen '? in cujus mortem baptizati sumus'? Cujus resurrectionem confitentes justificamur? quamvis secundum naturam propriam Verbum Dei mori non potest, imo est ipsamet vita, Num igitur in mortem hominis communis baptizati sumus, et in eum credentes justificamur? an potius, quod verum est, mortem Dei incarnati, et passi carne pro nobis annuntiamus, et resurrectionem confitentes, peccati pondus abjicimus? Empti enim sumus pretio *, non corruptibilibus auro vel argento, sed pretioso sanguine quasi agni immaculati et impolluti Christi ". Et plurima alia præter hæc licebat dicere: nec difficile esset auctoritates sanctorum Patrum producere, sed hæc arbitror sufficere iis qui dociliores sunt. Scriptum est enim: • Da occasionem sapienti et sapientior erit; ostende justo, et apponet ut recipiat ". Ο to › ζεται. ὡς γὰρ ὁ Παῦλός φησι· «Χάριτι Θεοῦ ὑπὲρ παντὸς ἐγεύσατο θανάτου· ο μαρτυρήσει δὲ καὶ ὁ θεσπέσιος Πέτρος, σοφωτατα λέγων· • Χριστοῦ οὖν παθόντος ὑπὲρ ἡμῶν, οὐ φύσει θεότητος μᾶλλον, ἀλλὰ σαρκός.» Επεὶ τίνα τρόπον ὁ τῆς δόξης Κύριος ἐσταυρῶσθαι λέγεται; πῶς δὲ ὁ, δι' οὗ τὰ πάντα συν έστηκε, καθά φησιν δ. μακάριος Παῦλος, δέδοται παρὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς κεφαλὴ τοῦ σώματος τῆς Ἐκ κλησίας, γέγονε δὲ πρωτότοκος ἐκ νεκρῶν; οἰκειωσάμενος δηλονότι τὰ τῇ ἰδίᾳ σαρκὶ συμβαίνοντα πάθη. Κύριος δὲ τῆς δόξης οὐκ ἂν γένοιτο κοινὸς, καὶ καθ' ἡμᾶς ἄνθρωπος. Αλλ' ἐρεῖς ἐκεῖνό που τάχα, ὡς ἀπόχρη λίαν ἡ ἕνωσις εἰς τὸ ἀποφῆναι Χριστὸν ἕνα, καὶ Κύριον, τὸν ἐσταυρωμένον. Οὐκοῦν λεγέσθω πάντα αὐτοῦ, καὶ ὁμολογείσθω Σωτὴρ ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, μεμενηκὼς μὲν ἀπαθὴς τῇ τῆς θεότητος φύσει, σαρκὶ δὲ παθών, ὡς εἶπεν ὁ Πέτρος. Αὐτοῦ γὰρ ἦν ἴδιον καθ᾽ ἕνωσιν ἀληθῆ τὸ τοῦ θανάτου γευσάμε νον σῶμα. Ἐπεὶ τίνα τρόπον ἐξ Ἰουδαίων κατὰ σάρκα Χριστὸς, καὶ Θεὸς ἐπὶ πάντων ἐστι, καὶ εὐλογητὸς εἰς αἰῶνας, ἀμήν; Εἰς τὸν τίνος θάνατον βεβαπτισμε θα; Τὴν τίνος ἀνάστασιν ὁμολογοῦντες δικαιούμεθα; καί τοι κατὰ φύσιν ἰδίαν θανάτου κρείττων ἐστὶν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος· μᾶλλον δὲ αὐτόχρημα ζωή. Αρ' οὖν εἰς θάνατον ἀνθρώπου κοινοῦ βεβαπτίσμεθα; καὶ εἰς αὐτὸν πιστεύοντες δικαιούμεθα; ἢ, ὅπερ ἐστὶν ἀλη θὲς, ἐνανθρωπήσαντος Θεοῦ, καὶ παθόντος ὑπὲρ ἡμῶν σαρκὶ, τὸν θάνατον καταγγέλλομεν, καὶ ὁμολο γοῦντες τὴν ἀνάστασιν, τὸ τῆς ἁμαρτίας ἄχθος ἀποπεμπόμεθα; «Ήγοράσθημεν γὰρ τιμῆς, οὐ φθαρ τοῖς, ἀργυρίῳ, ἢ χρυσίῳ, ἀλλὰ τῷ τιμίῳ αἷματι, ὡς ἀμνοῦ ἀμώμου καὶ ἀσπίλου, Χριστοῦ. Καὶ πλεῖστα μὲν ἕτερα πρὸς τούτοις ἦν εἰπεῖν· χαλεπὸν δὲ οὐδὲν ἦν καὶ τὰς τῶν ἁγίων Πατέρων παραθείναι χρήσεις, ἀλλ' ἀρκέσειν οἶμαι καὶ ταῦτα τοῖς εὐμαθεστέροις. Γέγραπται γάρ ο Δίδου σοφῷ ἀφορμὴν, καὶ σοφώ τερος ἔσται, γνώριζε δικαίῳ, καὶ προσθήσει τοῦ δέ χεσθαι. • Hebr. 11, 9. 'I Petr. iv, 1. * 1 Cor. 11, 8. * Hebr. 11, 10. 3. I Cor. vi, 20. " Petr. 1, 18. 11 Prov. 15, • Coloss. 1,18. 7 Rom. 1x, 5. * Rom. vi,

APOLOGETICUS AD THEODOSIUM IMP. ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΚΥΡΙΛΛΟΥ ΛΟΓΟΣ ΑΠΟΛΟΓΗΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΕΥΣΕΒΕΣΤΑΤΟΝ ΒΑΣΙΛΕΑ ΘΕΟΔΟΣΙΟΝ. SANCTI CYRILLI APOLOGETICUS AD PIISSIMUM IMPERATOREM THEODOSIUM. Τῷ εὐσεβεστάτῳ °, καὶ θεοφιλεστάτῳ καὶ φιλο- 1241 Religiosissimo piissimoque ac Christi amanχρίστῳ ἡμῶν βασιλεῖ Θεοδοσίῳ, νικητῇ ἀεὶ Αὐγούστῳ, Κύριλλος ἐν Κυρίῳ χαίρειν. Ἡ μὲν θεία, καὶ ἀκήρατος, καὶ τῶν ὅλων κατεξουσιάζουσα φύσις, καὶ φῶς ἀπρόσιτον οἰκεῖ, καὶ θρόνον ἔχει τὸν ἀνωτάτω, τὸν αὐτῇ τε καὶ μόνῃ πρεπω δέστατον· ἐν περιεστήκασιν ἀρχαί, κυριότητές τε, καὶ ἐξουσίαι, καὶ αὐτὰ δὲ α τὰ ἅγια σεραφίμ· καὶ, καθά φησι τὸ Γράμμα τὸ ἱερὸν, πάντα τὰ ἔργα αὐτ τὴν σείεται, καὶ τρέμει. ᾿Αλλὰ καὶ οὕτω δεδοξα σμένη, καὶ τοῦ παντὸς θαύματος ἰοῦσα πρὸς λῆξιν, τῷ μεγέθει τῆς ὑπεροχῆς, καὶ τῆς ἀποῤῥήτου δυνάμεως Ισάμιλλον ἔχει τὴν ἡμερότητα. Οὐ γὰρ ἂν ἤνεγκεν ή γεννητή φύσις χρηστότητος ἀμιγῆ τὴν οὕτως ἀλκιμωτάτην, καὶ ὑπερφυᾶ δύναμίν τε, καὶ ἐξουσίαν. Καὶ γοῦν ὁ μακάριος προφήτης Δαυΐδ τὰς ὑπὲρ τε ἑαυτοῦ, καὶ ἁπάντων δὴ τῶν ἐπὶ τῆς γῆς ἐποιεῖτο λιτὰς, ποτὲ μὲν λέγων· «Μνήσθητι, Κύριε, ὅτι χοῦς ἐσμεν·ο ποτὲ δὲ πάλιν· «Ἐὰν ἀνομίας παρατηρήσῃς, Κύριε, Κύριε, τίς ὑποστήσεται;» Καὶ μὴν καὶ ὁ πανάριστος α' Ιώβ, πειραζόμενος ὑπὸ τοῦ διαβόλου πικραῖς τε καὶ ἀφορήτοις * αἰκίαις ἐνισχημένος, ἀνεκεκράγει προς Θεόν ο Διὰ τί οὐκ ἐποίησας τῆς ἀνομίας μου λήθην, καὶ καθαρισμὸν τῆς ἁμαρ τίας μου; Εσφράγισας δέ μου τὰς ἀνομίας ἐν βα λαντίῳ· ἐπεσημήνω δὲ, εἴ τι • ἄκων παρέβην. ο Αλλ', οἶμαι, φαίη τις ἂν πρὸς τοῦτο εὐθύς· Τί οὖν, ὦ γενναιότατε τῶν ἀθλητῶν, εἰς: ἐγκλήματος δύναμεν καταλογίζῃ τῷ Θεῷ τὸ μὴ ἐλεεῖν; Εἰ πεπλημμέληκας, αὐτὸς αἰτιᾷ τὸν νομοθέτην, ὅτι μέμνηται τῶν ἡμαρτημένων; Ναί, φησίν. Ο γὰρ ἐλεεῖν περ tissimo imperatori nostro Theodosio, victori, semper Augusto, Cyrillus, in Domino salutemn. Divina illa immortalisque natura, quæ universis rebus dominatur, et lucem inhabitat inaccessam ' ", et solium obtinet supremum, ipsique soli congruam;, cui astant principatus, dominationes, potestates, et ipsa quoque sancta seraphim: ac quemadmodum sacra Scriptura testatur, cuncta quæ facta sunt, ad illius majestatem et nutum horrent, ac tremunt 1. At quamvis ea usque adeo gloriosa sit et ad omnis admirationis cumulum evecta, adhuc tamen excellentis hujus inexplicabilisque potentiæ magnitudini mansuetudinem parem habet. Etenim natura creata potentissimam illam immensamque vim ac potestatem sufferre non posset, nisi quadain lenitate ac mansuetudine temperatam. Quare beatus propheta David pro se aliisque omnibus in terra degentibus preces fundens, modo ait: mento, Domine, quoniam pulvis sumus 14;» modo rursum: «Si iniquitates observaveris, Domine, Domine, quis sustinebit 189, Quin optimus quoque Job a diabolo tentatus, cum in acerbissimis atque sævissimis ærumnis teneretur, ad Deum clamabat: • Quare non fecisti oblivionem iniquitatis meæ, et expiationem peccati mei "? Obsignasti enim iniquitates meas veluti in sacculo, et notasti si quid etiam invitus prævaricatus sum "., Sed statim, opinor, dicet hic quispiam: Quid igitur, ο generosissime athletarum, tunc id crimini Deo vertis, quod non miseretur? Si peccasti, tunc ob id legislatorem Me¹³ I Tim. vi, 16. 10 Psal. cili, 7. 14 Psal. cu,14. ss Psal. CXXIX, 3. 18 Job v11, 21. 17 Job sιν, 17 Variæ lectiones ex codice Seguieriano. εὐλαβεστάτῳ. Η τροπαιούχω. 9 δή. α' μακάριος.· ἀποῤῥήτοις. 5 καὶ εἴτι. ι ὡς.

insimulas, quod peccata non obliviscitur? Na, in- φυκώς, καὶ οὐκ ἀθαύμαστον ἔχων ἐπὶ τούτῳ τὴν quit, ille. Qui enim natura sua misericors est, neque vulgarem inde gloriam obtinet, cur non etiam mihi talem se præbet? Si enim fieri potest, ut humana mens nullo pacto prolabi possit; exactissime in illum judex inquirat, obsignet iniquitates velut in sacculo, deneget 242 oblivionem iis qui Ipsum vel non sponte interdum offenderunt. Si vero in multis offendimus omnes ", omnique vacare culpa in ipsum solum convenit, delicta libens obliviscatur eorum, qui imbecilles esse solent. Decel Staque excellentes præstantesque majestates, ut sereno placidoque sint animo. Hæc autem lenitas animique serenitas singulari quidem modo adest divinæ supremæque illi naturæ, ad illius vero exemδόξαν, διὰ τί μὴ τοιοῦτος ὁρᾶται καὶ εἰς ἐμέ; Εἰ μὲν γὰρ ἐνδέχεται, κατὰ μηδένα τρόπον παρολισθῆσαι κ δύνασθαι τὸν ἀνθρώπινον νοῦν, ἀκριβολογείσθω λίαν ὁ κριτής, σφραγιζέτω τὰς ἁμαρτίας 7 εν βαλαντίῳ, παραιτείσθω τὴν λήθην, τὴν ἐπί γε τοῖς προσκε κρουκόσι καὶ ἀδοκήτως ἔσθ' ὅτε· εἰ δὲ πολλὰ πταίομεν ἅπαντες, καὶ τὸ εἰς ἅπαν ἀμώμητον 5 αὐτῷ τε καὶ μόνῳ πρέπει, χαριζέσθω τὸ ἀμνησίκακον ταῖς εἰωθόσιν ἀσθενεῖν. Πρέπει τοίνυν ταῖς ἀνωτάτω λίαν ὑπεροχαῖς τὸ γαληνόν τε καὶ ἡμερον φρόνημα. Πρόσ ἔστι δὲ τοῦτο κατὰ τρόπον μὲν τὸν ἐξαίρετον τῇ θείᾳ τε καὶ ὑπερτάτῳ φύσει, κατά μίμησιν δὲ τὴν πρὸς αὐτὴν καὶ τῷ ὑμετέρῳ κράτει, φιλόχριστοι βασιλεῖς· ὅτι τῆς ἐν οὐρανοῖς βασιλείας εκτύπωμα • ὥσπερ τι καὶ μίμημα τοῖς ἐπὶ τῆς γῆς ὑμεῖς δὴ, καὶ μόνοι, τὸ κατὰ πάντων λαχόντες κράτος, φόβῳ τε καὶ ἡμερότητι σώζοντες τὸ ὑπήκοον, καὶ οἷόν τινα λαμπράν τε καὶ εἰρηνικὴν εὐδίαν τοῖς ἀνὰ πᾶσαν ἁπλοῦντες ὑπ' οὐρανόν. Ταύτητοι κἀγὼ παρωρμήθην ἀναγκαίως ἐπί γε τὸ δεῖν ταῖς καθηκούσαις ἀπολογίαις λελυ πημένην ὑμῶν θεραπεῦσαι τὴν εὐσέβειαν. Ὁ δὲ ἦν μοι ελομένῳ μάλιστα τοῦτο δράν, χρήσιμόν τε ὁ καὶ ἀναγκαῖον, παρίημι, καὶ οὐχ ἐκῶν, διὰ τὸ τῷ ὑμε τέρῳ κράτει παρὰ πάντων οφειλόμενον σέβας. Το μὲν γὰρ εἰπεῖν ", ὡς οὐ γέγονα τις οὕτω θρασύς, ἢ όλιγογνώμων, ἢ καὶ σφόδρα τοῦ πρέποντος κατημε ληκώς, ὡς πλημμελῆσαί μέ τι 4, καὶ τοῦτο εἰς ὑμᾶς, οὐκ ἀζήμιον ἔσθ' ὅτε δέδια γὰρ καὶ μάλα εἰκότως, τὸ ταῖς παρ' ὑμῶν ἀντιφέρεσθαι ψήφοις, ἵνα μή τι πάθοιμι τοιοῦτον, ὁποῖόν τί φασι πεπονθέναι τὸν Ισραήλ. Οὐ γὰρ εἰς ἅπαν· ἀπηλλαγμένος τοῦ ἔσθ' ὅτε πλημμελεῖν (πολλὰ γὰρ πταίομεν ἅπαντες, καὶ νοσεῖ τὸ εὐόλισθον ἡ ἀνθρώπου φύσις), ὡς ἀκριβὴς νομού φύλαξ ᾤετο τάχα που κατὰ μηδένα τρόπον προσκρού σαι Θεῷ· ἀλλ᾽ ἤκους λέγοντος αὐτοῦ·. Ἰδοὺ ἐγὼ κρίνομαι πρὸς σὲ ἐν τῷ λέγειν σε· Οὐχ ἥμαρτον. ο Αμεινον οὖν ἄρα καὶ σοφὸν τὸ τοῖς κρατοῦσι παραχωρεῖν, καὶ τὴν ἐφ᾽ οἷς λελύπηνται συγγνώμην αἰτεῖν. Πρόσεστι γάρ, ὡς ἔφην, κατὰ μίμησιν τὴν ὡς πρὸς Θεὸν, καὶ τῷ ὑμετέρῳ κράτει τὸ ἀμνησί plum, etiam vestra majestati, Christi amantissimi Imperatores: siquidem cœlestis regni quoddam simulacrum, et imitatio terrena vos estis, et quidem soli in omnes imperium sortiti, timore ac mansuetudine subditos vestros conservantes, et veluti illustrem quamdam pacatamque serenitatem per universum orbem diffundentes. Quare et ego quoque impulsus sum, ut contristatam vestram pietatem convenienti defensione placarem. Quod vero mihi id efficere cupienti in primis utile et necessarium futurum erat omitto, et quidem invitus, propter observantiam quæ vestra majestati jure ab omnibus debetur. Etenim si une non ejus temeritatis, aut vesaniæ ſuisse dixero, vel non ita omnis decoris oblitum pronuntiavero, ut aliquid deliquem rim, et hoc adversum vos, forte haud impune id dixero: metuo enim, nec injuria, sententiæ vestræ adversari, ne aliquid ejusmodi mihi eveniat, quod Israeli accidit. Qui cum haud prorsus ita innocens esset, ut non aliquando delinqueret (in multis nainque offendimus omnes, et humana natura hoc veluti morbo laborat, ut facile labatur), tanquam diligens legis custos nullo pacto Deum se offendisse aliquando persuasum habebat. Verum hunc mox sibi dicentem audivit: «Ecce ego judicio tecum contendam, eo quod dicis: Non peccavi ".» Satius itaque consultiusque est potentibus cedere, et offensionis veniam petere. Habet enim hoc, sicuti dixi, vestra majestas ex divina imitatione, ut offensarum obliviscatur. Scripsi itaque tum vestre pietati, tum inclytis quoque reginis, recte admodum id faciens, non ut dissensionem, aut perturbationem aliquam sacratissimæ vestræ aulæ cierem; absit! non enim ita excors, mentisque inops sum: sed non ignarus, illos qui ad hoc ordinati sunt ut sanctissimo Deo sacrificent, sobrios vigilantesque esse debere, et illud dispicere, quod illi probetur, idque non negli1ª Jac. 111, 2. 19 Jerem. 11, 35. χάκου. h Γέγραφα τοίνυν τῇ τε ὑμῶν εὐσεβείᾳ, καὶ μὴν καὶ αὐταῖς ταῖς εὐκλειστάταις βασιλίσιν. Εδρων δ δὲ τοῦτο καὶ μάλα ὀρθῶς, οὐχ ἵνα θόρυβον, ἢ διχό νοιαν ἡ ἱερωτάταις ὑμῶν αὐλαῖς ἐμβάλλοι μι· πόθεν; μὴ ἡ γὰρ οὕτως εἴην έξω τε φρενὸς ἀγαθῆς, καὶ λογι σμοῦ τοῦ πρέποντος· ἐννενοηκὼς δὲ μᾶλλον, ὅτι νηφαλίους προσήκει εἶναι τοὺς ἱερουργεῖν τεταγμένους τῷ παναγίῳ Θεῷ, περισκέπτεσθαί τε τὸ αὐτῷ δοκοῦν, Variæ lectiones ex codice Seguieriano. * παρολισθεῖν. ὁ ἀνομίας. * εἰς ἅπαν τὸ ἀμώμητον.· ἐκμαγείον.» μάλιστα, τουτο δραν ελομένῳ, χρήσιμόν τε.· δὲ εἰπεῖν. Η πλημμελήσας τι.· εἰσάπαν. καὶ θόρυβον ταῖς ἡ ἐμβάλλοιμι πόθεν· μή. · αὐτῷ, ο βασιλίσσαις εδραιῶν. Η διχόνοιαν

APOLOGETICUS AD THEODOSIUM IMP. μὴ ἀμελητὶ τοῦτο δράν, τὸν ἐπηρτημένον αὐτοῖς δε- genler facere, veritos si in ea functione aliquatenus Ο διότας ὄλεθρον, εἰ κατά τι γοῦν ἡ ὅλως ἀναπίπτοιεν εἰς ῥᾳθυμίαν κ. Δεῖ γὰρ ἡμᾶς βεβαιοτέρους εἰς πίστιν ἀπεργάζεσθαι τοὺς ἤδη πιστεύσαντας 1 εἰς τὸν Κύ ριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν, οὓς τῷ ἰδίῳ αἵματι κατ εκτήσατο, καὶ ἰδίους - απέφηνε προσκυνητάς, γένος τε ἐκάλεσεν ἐκλεκτόν, βασίλειόν ἱεράτευμα, καὶ ἔθνος ἅγιον, καὶ λαὸν εἰς περιποίησιν, ἵνα τὰς ἀρετὰς ἐξω αγγέλωσι = τοῦ πάντας καλοῦντος ἐπὶ τὸ θαυμαστὸν αὐτοῦ φῶς. Καὶ γοῦν ἐπὶ τοῖς ἱερᾶσθαι λαχούσε θε σμοθετῶν, πρὸς τὸν μακάριον προφήτην Ιεζεκιήλ οὕτω πού φησιν· «Υἱὲ ἀνθρώπου, λάλησον τοῖς υἱοῖς τοῦ λαοῦ σου, καὶ ἐρεῖς πρὸς αὐτούς· Γῆν ο έφ' ην ἂν ἐπάγω ρομφαίαν, καὶ λάβῃ ὁ λαὸς τῆς γῆς ἄν θρωπον ἕνα ἐξ αὐτῶν, καὶ δώσουσιν αὐτὸν ἑαυτοῖς εἰς σκοπὸν, καὶ ἴδῃ ρομφαίαν ἐρχομένην ἐπὶ τὴν γῆν, καὶ σαλπίσῃ τῇ σάλπιγγι, καὶ σημάνῃ σ' τῷ λαῷ μου, καὶ ἡ ἀκούσῃ ὁ ἀκούσας τῆς φωνῆς τῆς σάλπιγγος, καὶ μὴ φυλάξηται, καὶ ἐπέλθῃ ἡ ῥομφαία, καὶ καταλάβη αὐτὸν, τὸ αἷμα αὐτοῦ ἐπὶ τῆς κεφαλῆς αὐτοῦ ἔσται, ὅτι τὴν φωνὴν τῆς σάλπιγγος ἀκούσας οὐκ ἐφυλά ξατο· τὸ αἷμα αὐτοῦ ἐπ' αὐτοῦ ἔσται· καὶ οὗτος, ὅτι ἐφυλάξατο, τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἐξείλετο. Καὶ ὁ σκοπός, ἐὰν ἴδῃ τὴν ρομφαίαν ερχομένην, καὶ μὴ σημάνη τῇ σάλπιγγι, καὶ ὁ λαὸς μὴ φυλάξηται, καὶ ἐλθοῦσα ἡ ῥομφαία λάδῃ ἐξ' αὐτῶν ψυχὴν, αὐτὴ διὰ τὴν αὐτῆς ἀνομίαν ἐλήφθη· καὶ τὸ αἷμα ἐκ χειρὸς τοῦ σκοποῦ ἐκζητήσω.» Χρῆναι δὲ οἶμαι ", τῶν εἰρη μένων τὴν δύναμιν οὐκ ἀζήτητον τ ἐξν· ὀνήσεις γὰρ ἂν καὶ = ἔτι μειζόνως, τῆς ἐπ' αὐτῷ θεωρίας ἐξευ ρυνομένης εἰς τὸ ἐμφανές· οὐκοῦν ἐφόδου βαρβαρικῆς προσδοκωμένης ἔσεσθαι κατά πόλεως 7, οἱ ταύτης μελειωνοί, καὶ φροντισταί, καὶ προεστηκότες σκου πευτηρίοις τισὶν, ἤτοι πύργοις τοῖς ἄγαν ὑψηλοτάτοις ἐφιζάνουσί τινας, οἱ τοῖς ἀγροῖς ἐνορῶντες ἀεὶ, τῇδε κἀκεῖσε τὸν οἰκεῖον περικομίζοντες ὀφθαλμόν, ἐπαγρύπνως περιεργάζονται, μὴ ἄρα τις τῶν πολεμίων ἐμβάλλοι τ· προκατασημήναντες μὲν γὰρ τῇ πόλει τὴν ἔφοδον, οὐ μετρίων • ἀξιοῦνται γερῶν· ἀπονυστάξαντες δὲ πρὸς τοῦτο, τὰς τοῦ ἀλῶναι, καὶ παρ θεῖν αἰτίας αὐτοὶ ταῖς ἰδίαις ἀναμάττονται κεφαλαίς, τὴν πασῶν ἐσχάτην υπομένοντες δίκην. Κατὰ τὸν ἴσον, οἶμαι, τοῦτον ὁ τρόπον καὶ τῶν ἱερέων έκαστος, ἐπειδὴ τέθειται παρὰ Θεοῦ σκοπός, εἰ μὲν ἐπαγγέλλει ο τοῖς ὑπὸ χεῖρα λαοῖς τὸ πεφυκὸς ἀδικεῖν, στι φάνου πρόξενον ἑαυτῷ τὸ χρῆμα ποιήσεται. Περιπεσεῖται δὲ πάλιν τοῖς ἐκ θείας ὀργῆς ἐπισυμβαί νουσι κακοῖς, ἀδικήσας οὐ μετρίως ταῖς σιωπαῖς τὸ ταῖς παρ' αὐτοῦ φωναῖς εἰς ὀρθότητα διοικούμενον. Οὐκοῦν ὁ πόλεμος ἦν οὐ καθ' ἑνὸς τῶν καθ᾿ ἡμᾶς ἀνθρώπου κοινοῦ, κατ' αὐτοῦ δὲ μᾶλλον κινούμενος τοῦ πάντων ἡμῶν Σωτήρος Χριστοῦ. Γέγραπται μὲν * | Petr., 11, 9. " Ezech, xxxiii, 2-6. 243 socordes exstiterint, certam sibi perniciem impendere. Oportet enim ut eos in fide confirmemus,. qui jam in Dominum nostrum Jesum Christum crediderunt, quos sanguine suo acquisivit, sincerosque adoratores effecit, ac genus electum, regale sacerdotium, gentem sanctam, populumque acquisitionis vocavit 20: ut virtutes ejus annuntient qui omnes (e tenebris) vocavit in admirabile lumen suum. Itaque ubi de his præcepit, qui in sacerdotum ordinem cooptati sunt, ad Ezechielem prophetam ita loquiur: c Fili hominis, loquere aliis populi tui, et dic ad eos: Terra supra quain induxero gladium, et tulerit populus terræ hominem unum de suis, et dederit eum in speculatorem; et viderit gladium super terram venientem, et cecinerit tuba, ac significaverit populo meo; is autem. qui tubæ vocem audierit, et se non custodiverit, et ideo gladius veniens ipaum comprehenderit: sanguis ipsius in caput ejus erit, eo quod cum tubes vocem audisset, sibi non caverit: et alter quia custodivit se, animam suam eripuit. Si vero speculator viderit venientem gladium, et tuba non significaverit, nec populus se custodiverit, veneritque gladius, et animam ex ipsis abripuerit: ipsa quidem propter suam iniquitaten capta est, sanguinem tamen ejus de manu speculatoris requiram.» Opera pretium autem erit horum verhorum vim non indiscussam præterire. Non enim mediocriter juvabit, si eorum abdita intelligentia in apertum latius proferetur. Cum ergo barbarica aliqua irruptio exspectatur, civitati praesides curamque illius gerentes, in speculis aut editioribus turribus quosdam collocant, qui directo in agrum prospectu indesinenter oculos hac illac circumferant, pervigili studio ne quis hostium irrumpat observantes. Quod si hostiles insidias tempestive civitati denuntiaverint, digni censentur haud mediocri honore; si vero per illorum desidiam civitatem capi hostileve quid pati contigerit, ipsi pœnas capitibus suis luent ultimaque supplicia expendent. Ad eumdem fere modum unusquisque sacerdotum (quandoquidem speculator a Domino constitutus est), siquidem populis curæ sum commissis malum quod lædere solet annuntiaverit, coronam vigilantia sibi 245 conciliabit. Quod sl lacuerit, incldet in mala quæ per iram Dei irrogari solent, quippe cum suo silentio haud mediocri damno affecerit eos, quos vocibus ad rectam viam dirigendos acceperat. Susceptum itaque erat bellum non adversus aliquem vulgarem, nobisve similem hominem, sed adversus omnium nostrum Salvatorem Variæ lectiones ex codice Seguieriano. hac 1 εἰ καὶ ταύτῃ γοῦν. * βαθυμίας. 1 πεπιστευκότας. " γνησίους, η εξαγγείλωσι. ο γή. ο δώσο αὐτὸν ἐν ἑαυτοῖς. η σαλπίσει. α' σημανεῖ, ε τῷ λαῷ, και. • σημανεί. ε ἀπ'. η καὶ δέ τοι και καταζήτησον. Ἐὰν ὀνήσεις. = οἶμαι, καί. 7 πόλιν, Η πόλιν, ο ἐμβάλοι. " - μετρίως. b τούτῳ. ε ἀπαγγέλλοι. PATROL, GR. LXXVI.

Christum Dominum. Scriptum namque est nemi- γὰρ, ὅτι οὐδεὶς λέγει, 'Ανάθεμα Ἰησοῦς, εἰ μὴ ἐν nem dicere anathema Jesum, nisi in Beelzebub ª, hoc est, neminem negare Christum, nisi Satanam habeat, qui ad hoc illum instiget: neque quisquam est, qui hoc in dubium vocet. Draco igitur apostala ille, hoc est Satanas, virum sacerdotem incautum, ac potius mente seductum nactus, et linguam adeptus temerariam, et ad veritatis dogmata inconsiderate calumniandum Christique Salvatoris nostri gloriæ detrahendum promptissimam (erat enim petulans effrenatoque impetu quævis etiam absurdissimna audacter aggredieus), turbis seditionibusque omnes Ecclesias adimplevit. Oppugnata autem ad hunc modum recta fide, ubique oriebantur dissensiones, et multa cura sollicitabantur ei etiam qui jam crediderant, num erraverint quod Chrislum verum Deum esse putassent. Et quid inde secutum est? Peslifera quædam lues orbem depascebatur universum, originem quidem habens ex mendacio, patrem vero Satanam. Cum itaque a Deo speculatores constituti simus ut populoruin curam geramus, quomodo nobis non jucumbebat ul, admodum alacriter sacra ecclesiasticaque tuba arrepta, his qui pietatem servare cupiunt, dialo· lici laquei [gladii] invasionem detegeremus? Quam enim pœnam Deus paravit tacentibus? ‹ Sanguinem, inquit, ejus de manu tua requiram.» Αι At erat, religiosissime rex, tutum immotumque cor tuum. Erat sane, hoc ipse profiteor; potius autem res ipsæ hoc clamaut, longusque præterea temporum iracius testatur, quo omnium approbatione, eum pietatem colueritis, cum majorum vestrorum gloria certatis: Imo vero, quia illis gloriosum est quod a vestra serenitate superantur, nihil veritus merito dixerim meliorem hac de re honestioreınque vos tulisse sententiam. Novi quam ¡nımota vobis insit fides, quam firma in Christum dilectio. Scripsi vero non inutiliter, ad hoc ut ipsi aliis, imo vero Ecclesiis omnibus turbatis opem feratis: vestri enim moris est conservare. Ut ergo tuba, quæ barbarorum 245 insultus denuntial, robustissimum quidem ac pugnacissimum quemque tantum condecentis generositatis admonet, timidum vero tironeinque cautum reddit, ne qua ratione in hostium acies per imprudentiam incideus, crudelitatis ipsorum præda fiat: ita quæ ego de Christo conscripsi, vestræ quidem pietatis aculeos adversus diaboli laqueos excitabant, cæleros vero qui levi mobilique In malum mente sunt, cautos in filde stabilesque reddebant, Christi mysterium non ita facile a multis capitur: illius enim doctrina admodum profunda est, et illis etiam qui mente plurimum valent, divinasque Scripturas exquisite ver. 29 | Cor. xit, 3. Βεελζεβούλ· τουτέστιν, Οὐδεὶς ἀρνεῖται τὸν Χριστόν, εἰ μὴ ἔχει πρὸς τοῦτο διανιστάντα ὁ τὸν Σατανᾶν, ἀληθὲς δὲ ὅτι τὸ εἰρημένον, οὐκ ἂν ἐνδοιάσειέ τις. Οὐκοῦν ὁ δράκων ὁ ἀποστάτης, τουτέστιν ὁ Σατανάς, ἀνδρὸς ἱερέως, οὐκ ἀσφαλοῦς, μᾶλλον δὲ καὶ πετλανημένου τὴν διάνοιαν τυχών «, καὶ γλώσσης ευπορή σας ἑτοιμοτάτης, καὶ ἀπερισκέπτως τοῖς τῆς ἀλη θείας ενυβριζούσης δόγμασι, καὶ τὴν τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν κατασμικρυνούσης δόξαν· θρασεία γὰρ ἦν, καὶ ἀχαλίνοις 1 ὁρμαῖς πρὸς πᾶν ὁτιοῦν τῶν ἀπηχεστάτων ἰοῦσα θερμῶς. Θορύβου μεν πάσας ἐπίμπλα τὰς Εκκλησίας. Πολιορκουμένης δὲ οὕτω τῆς ὀρθῆς πίσ στεως, διχόνοιαι πανταχοῦ καὶ πολὺς ἦν ὁ λόγος καὶ παρὰ τοῖς ἤδη πιστεύσασι, μὴ ἄρα πεπλάνη"- ται 6, Θεὸν εἶναι κατὰ ἀλήθειαν νομίσαντες κ τὸν Χριστόν. Καὶ τί τὸ ἐντεῦθεν; Νόσος οἷά τις λοιμική τὴν ὑφ᾽ ἥλιον κατεβόσκετο, ρίζαν ἔχουσα τὸ ψεῦδος. καὶ πατέρα τὸν Σατανᾶν. Ἐπειδὴ δὲ παρὰ Θεοῦ τεθείμεθα σκοποὶ, καὶ τῶν λαῶν ἡ κηδεμόνες, πῶς οὐκ ἔδει, καὶ μάλα προθύμως, την Ιεράν τε καὶ ἐκκλησιαστικὴν λαβόντας σάλπιγγα, τοῖς εὐσεβείν ἑλομένοις τῆς τοῦ διαβόλου παγίδος 1 κατασημήναι τὴν ἔφοδον; Τίνα γὰρ ἐπήρτησε δίκην τοῖς σιωπῶσι Θεός; «Τὸ αἷμα, φησὶν, ἐκ τῆς χειρός σου εκζητή σω.» 'Αλλ' ἦν, ὦ φιλόχριστε βασιλεῦ, ἀσφαλῆς καὶ ἀκλόνητος ἡ σὴ καρδία· ναὶ, καὶ αὐτὸς ὁμολογῷ· μᾶλλον δὲ καὶ αὐτὰ τοῦτο βοῶσι τὰ πράγματα· καὶ πρός γε τούτῳ μακρός μαρτυρήσει χρόνος, καθ' εν εὐδόκιμοι γεγονότες εἰς εὐσέβειαν, ταῖς τῶν προγόνων ἁμιλλᾶσθε δόξαις. Καὶ ἐπείπερ ἐστὶν ἐκείνοις εὐκλεὶς τὸ καὶ τῆς ὑμετέρας γαληνότητος ήττάσθαι, τυχὸν φαίην ἂν εἰκότως καταδείσας οὐδὲν, ὅτι τὴν ἀμείνω καὶ προφερεστέραν ὑμεῖς ἀνεδήσασθε ψῆφον. Οἶδα τῆς ἐνούσης ὑμῖν πίστεως τὸ ἀκλόνητον, τῆς εἰς Χριστὸν ἀγάπης τὸ ἱδρυμένον *. Εγραφον δὲ χρησί μως, ἵνα. τοῖς ἄλλοις, μᾶλλον δὲ ταῖς Ἐκκλησίαις ἁπάσαις θορυβουμέναις επικουρήσητε σώζειν γὰρ ἔθος ὑμῖν. Η βαρβαρικὰς ἐφόδους σημαίνουσα σάλο πιγξ, τὸν μὲν εὐσθενή τε καὶ μαχιμώτατον τῆς αὐτῷ πρεπούσης ευανδρίας υπομιμνήσκει μόνον, τὸν δὲ οὐ σφόδρα γοργόν, ἢ ἐμπειροπόλεμον ἀσφαλίζεται, μὴ ἄρα πως ταῖς τῶν πολεμίων φάλαγξιν ἀδοκήτως ἐμβαλών, τῆς ἐνούσης αὐτοῖς ὠμότητος γένηται θήραμα· ὁ ἐμὸς τοιγαροῦν περὶ Χριστοῦ λόγος, τῆς μὲν εὐσεβείας τῆς ὑμετέρας τὸ κέντρον ἐκίνει κατὰ τῆς τοῦ διαβόλου παγίδος, ασφαλίζετο δὲ πρὸς πίστιν τοὺς ἐλαφρόν τε καὶ εὐπαρακόμιστον ἔχοντας τὸν νοῦν, οὐ πολλοῖς εὐκατοπτόν ἐστι τὸ τοῦ Χριστοῦ μυστήριον, βαθὺς δὲ λίαν ὁ λόγος ὁ περὶ αὐτοῦ· καὶ τοῖς ὅτι μάλιστα νουνεχεστάτοις, καὶ τὰς θείας ἡκριβωκόσι Γραφάς, μόλις, ὡς ἐν αἰνίγματι, καὶ ὡς ἐν ἐσόπτρῳ γνώριμος. Καὶ καθά φησιν ὁ ἱερώτατος Variæ lectiones ex codice Seguieriano. 4 ἔχοι πρὸς τοῦτο διανιστώντα.· εὑρών. ' ἀχαλινώτοις. 6 πεπιστευκόσι, μὴ ἄρα πως πεπλάνηνται. Ἡ ἐννοήσαντες.· ἄλλων. ἰ ρομφαίας. κ ἡδρασμένον.

APOLOGETICUS AD THEODOSIUM IMP. Παῦλος, ο φθείρουσιν ἤθη χρηστὰ ὁμιλίαι κακαί·» sanl, vix tanquam in speculo atque nigmate καὶ μὴν καὶ κατά γε τὸν Σολομῶντος λόγων, σταγών στάζουσα κοιλαίνει πέτραν· τὸ γάρ τοι συχνῶς ' εἰς νοῦν τὸν ἀνθρώπινον σταγόνος δίκην τοὺς ἀδικεῖν πεφυκότας καθίεσθαι λόγους, οὐ μετρίαν, ἔσθ' ὅτε, μᾶλλον δὲ ὡς ἐπίπαν ἐργάζεται την ζημίαν. Αναγκαία τοιγαροῦν, καὶ ἐπωφελὴς ἡ παρ' ἐμοῦ γέγονεν ὑπόμνησις πρός τε ἐκεῖνον αὐτὸν, τὸν παρὰ πᾶσαν ἐλπίδα. Χριστῷ πολεμήσαντα, καὶ πρός γε τοὺς ἄλ λους, οἱ τὴν τοῦ μυστηρίου γνῶσιν οὐ λίαν ἡκριβωκάτες, τοῖς τοῦ πλανώντος λόγοις οὐ μετρίως κατεχειμάζοντο· ὅτι γὰρ ἔγραφον ἀναγκαίως, καὶ αὐτὴ πιστώσεται τῶν πραγμάτων ἡ δύναμις. Κατὰ μὲν γὰρ τοὺς ἄνωθεν, καὶ παρῳχηκότας ήδη καιροὺς δια ειστήκει Θεοῦ τὰ ἀνθρώπινα. Πεπλάνητο γὰρ ἡ σύμ πασα γῆ, καὶ καθά φησιν ὁ μακάριος Δαυΐδ, ο Πάν. τις ἐξέκλιναν, ἅμα ἡχρειώθησαν· οὐκ ἦν ὁ ποιῶν χρηστότητα, οὐκ ἦν ἕως ἑνός.» Αλλ' ο ἐπεσκέψατο ἡμᾶς ἀνατολὴ ἐξ ὕψους·. ἐπέφανεν ἡμῖν ὁ μονογενής τοῦ Θεοῦ Λόγος, καὶ συνανεστράφη τοῖς ἐπὶ τῆς γῆς, καθ' ἡμᾶς γεγονώς ἄνθρωπος μετὰ τοῦ μεἶναι φύσει Θεός *· αὐτὸς ἡμᾶς συνήψε δι' ἑαυτοῦ τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ, περιελὼν τὸ μεσολαβοῦν, καὶ ἀμνησικάκως ἀπαλλάξας τῆς διαστάσης ο ἡμᾶς ἁμαρτίας, καὶ δικαιώσας τῇ πίστει. Καὶ γάρ ἐστιν αὐτὸς ἡ εἰρήνη ἡμῶν, κατὰ τὰς Γραφάς· ἔμελλε τοίνυν ὁ τῆς πρὸς Θεὸν εἰρήνης ἡμῶν σύνδεσμος διαρρή γνυσθαι, παραλυομένης τῆς πίστεως· ἔμελλεν ἡ τῆς δικαιοσύνης ὁδὸς ἐκ τῶν ἡμετέρων κρύπτε σθαι διανοιῶν, ἵνα μή τι λέγωμεν η φορτικόν. Δικαιούμεθα γὰρ διὰ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος, τὸν θάνατον τοῦ Χριστοῦ καταγγέλλοντες, προσομολογοῦντες δὲ καὶ τὴν ἀνάστασιν αὐτοῦ. Πλὴν οὐκ ἀνθρώπου κοινοῦ θάνατον καταγγέλλομεν, ὦ φιλό χριστε βασιλεῦ, ἀλλ' ἐνανθρωπήσαντος Θεοῦ καὶ παθόντος μὲν ὑπὲρ ἡμῶν σαρκί, καθὰ γέγραπται, ζῶντος δὲ ὡς Θεοῦ, καὶ τῇ ἰδίᾳ φύσει μεμενηκότος ἀπαθοῦς. Κινδυνευούσης τοιγαροῦν τῆς Χριστιανῶν ἐλπίδος, τό γε ήκον εἰς τοὺς τοῦ πλανῶντος λόγους, καὶ τὴν ἀτεχνῆ καὶ ἀπύλωτον 4 γλῶτταν, ἀναγκαῖόν πως ἦν, καὶ ἀπαραίτητον, βασιλεῦ, σύνοπλον ἡμᾶς ἔχοντας· τὴν ἀλήθειαν, τοῖς ὀρθὴν ἔχουσιν ἐπαμῦναι πίστιν. Τὸ δὲ δὴ μάλιστα ἡμᾶς πρὸς τοῦτο παρ· στρύνον ἐλθεῖν, ἐκεῖνό ἐστιν. Ἐνταῦθα μὲν γὰρ οἱ μακάριοι - Πατέρες ἡμῶν θαρσηθέντες " παρά Θεοῦ, 1) τὴν ἱερωσύνην ταῖς τῶν αἱρέσεων κατὰ καιροὺς ἀντα ετάξαντο δυστροπίαις, μάλιστα δὲ τῇ τῶν ἀνοσίων 'Αρειανῶν· καί τοι κατ' ἐκεῖνο τοῦ καιροῦ οἱ τῶν ἀνθρωπίνων κρατοῦντες πραγμάτων οὐκ ᾔδεισαν τὴν ἀλήθειαν, ἐφρόνουν δὲ μᾶλλον τὰ ἐκείνων, καὶ τοὺς »³ | Cor. x111, 12. 29 Ephes. 11, 8. cognita". Cum autem, ut sacratissimus Paulus dixit, ‹ corruinpant bonos mores colloquia mala; guttaque distillans, secundum Salomonis dictum es saxa excavel; › si noxii illi sermones in humanam mentem instar distillantis guttæ subinde iucidant, fit quandoque ut non inediocre, imo plerumque maximum, afferant damnum. Instituta itaque utiliter ac necessario hæc a me est admonitio, tum ad eum ipsum (retundendum), qui præter omnem opinionem Christo bellum intulerat, tum ad alios quoque (confirmandos instruendosque) qui cum mysterii hujus cognitionem non admodum exacte tenerent, seductoris verbis non secus ac gravi tempestate jactabantur. Quod autem necessario scripserim, ex ipsa rei natura confirmari potest. Superioribus quidem temporibus, multisque retro 83culis, res humanæ a Deo dissidebant (errabat enim universa terra, et sicut beatus David canit, ‹ Omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt: non est qui faciat bonum, non est usque ad unum 20 sæ- "; ") sed visitavit nos oriens ex alto": apparuit nobis unigenitum Dei Verbum, et cumn iis qui in terris degunt conversatum est, nostri similis factus homo ", ita ut maneret secundum naturam Deus; ac interstitio sublato, per seipsum Deo et Patri nos conjunxit; et injuriarum oblitus, a peccato, per quod ab illo dirimebamur, nos liberavit fideque justificavit”. Est enim ipse pax nostra, secundum Scripturas ". Futurum itaque erat ut, fide violata, vinculum pacis nostræ, quo Deo connectimur, disrumperetur, justiliæque via a mentibus nostris absconderetur, ne quid dicam gravius: Justificamur enim per sanctum baptisma”, 246 mortem Christi annuntian. tes”, simulque resurrectionem ejusdem confitentes. Verumtamen, Christianissime rex, mortein aununtiamus non vulgaris hominis, sed inhumanati Dei, passi quidem nostra causa secundum carnem,ut scriptum est, vivendis aulem tanquam Dei, et secundum propriam naturam impassibilis manentis. Cum ergo Christianorum spes, quod quideın ad seductoris sermones, imperitamque et effrenatam ejusdem linguam attinebat, in apertum periculum adduce - retur; necessitate quadamn adacti non potuinus, ο rex, socia habentes ipsius veritatis arma, illos qui recte credunt, non defendere. Ut autem hoc facereinus, illud maxime nos impulit. Beati namque patres nostri cum sacerdotium a Deo accepissent, hæreticorum perversitati suo quique tempore sese intrepide opposuerunt, maxime vero impio1 Cor. xv, 33. 30 ibid. 14. Variæ lectiones ex codice Seguieriano. 95 Imo. Job XIV, 19. * Psal. xiii, 4. 97 Luc. 1, 78. R 8. Rom. νι, 5. ** 1 Cor. x1, 26. 1 τοιγάρτοι συνεχώς. κ ἔστι. Η μεῖναι Θεός. Οἱ μὲν γὰρ μακάριοι. ο θαρσήσαντες. Deo animi viribus acceptis, harescon perversitati suo cujusque tempore exsistenti sacerdoΟ Baruch, διεστώσης. Η λέγοιμι. 4 αθύρωτον.· ἔστιν ἐνταῦθα. tium objecerunt, maxime vero hæresi impiorum Arian.

ν rum Arianorum; etiamsi ii qui tunc humanarum οδόντας αὐτῶν ἐπέτριζον ' τοῖς τῶν Ἐκκλησιῶν rerum dominium obtinebant, veritatem ignorarent, imo magis cum illis quoque sentirent, dentibusque adversum Ecclesiæ doctores infremerent. Verum illi, omni metu superato, rectam et irrepre hensibilem fidei doctrinam libere prædicabant. Noverant enim Dominum nostrum Jesum Christum dixisse: «Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem occidere non possunt; sed potius timete eum, qui animain et corpus potest perdere in gehenna ***. › Cum igitur illi, tametsi infensissimos eos haberent qui universale per id tempus in omnes imperium obtinebant, nihilominus non siluerint, ut Salvatoris nostri omnium gloriam ab injuria vindicarent; quomodo necesse non erat ut nos quoque probitatis sinceritatisque illorum erga Christum vestigia sequeremur? Quomodo blasphemis illius vocibus veritas opponenda non erat? Sciebam, sicut dixi, vestra pietatis in fide stabilitatem: certo persuasus eram illum non magis vobis placere, quam me: quænam res silentium suadebat? Me propemodum ab officii decore hæsitatio dimovit, et ad Deum offendendum adduxit. Verumn ad me ipsum ita dicebam: Heus tu, silentium tuum excusari non potest (imo vero si silueris), et apud Deum et apud bomines gravem noxam incurres: pins et Christi amans est is, quem Deus regia gloria decoravit: sed et clarissimaruın Augustarum egregium par, æquis laudibus elucere perspicitur: consentiunt quoque venerabilia ipsa et admirabilia 247 virginitatis germina: tum reliqui et ordine et dignitatum excellentia his proxime accedentes, rectaque et inculpata fide ornati, non vulgari propter sprelam Salvatoris nostri gloriam et ipsi quoque tristitia afficiuntur. Cur ergo quæ Deo grata ſore intelligis, non audacter exsequeris? Annon iners nauta ille censendus, qui secundis ventis vela implentibus navigare nollet? Nonne velut ignavus et imbellis damnaretur, qui in acie constitutus, fortissimorumque militum manu adjutus, cum victoria potiri posset, meticulosus foret, et clypeum abjiceret? Talibus meipsum cogitationibus exacuens, vestræque majestatis pietate fretus, imperterrite in medium prodii, necessarium ratus, ut Christi indigna contumelia affecti causam susciperem. Verum ad ea quæ hactenus dicta sunt, et hoc quoque adjiciendum existimo. Electus fuit Nestorius tanquam in apostolicis evangelicisque doctrinis exercitatus, promovendæque pietatis artifex, quique rectam et omnino inculpatam fidem teneret ac talem esse hunc hominem cupiebat etiam pia vestra majestas, universique sanctarum Ecclesiarum præsides, et ego ipse. Etenim cum de ¡llius ordinatione litteras a piissimis episcopis, qui 32° Matth. x, 28. διδασκάλοις. Ἀλλ᾽ ἦσαν ἐκεῖνοι παντὸς ἀμείνους δείματος, τὸν ὀρθόν τε καὶ ἀνεπίληπτον * τῆς πίστεως διακηρύττοντες λόγον. Ηδεισαν γὰρ λέγοντα των Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν· Μὴ φοβεῖσθε ἀπὸ τῶν ἀποκτεινόντων τὸ σῶμα, τὴν δὲ ψυχὴν μὴ δυνα μένων ἀποκτεῖναι· φοβήθητε δὲ μᾶλλον τὸν δυνάμενον καὶ ψυχὴν καὶ σῶμα ἀπολέσαι ἐν γεέννῃ. Οτε τοίνυν ἐκεῖνοι τοὺς τῶν ὅλων κρατοῦντας κατ' ἐκεῖνο τοῦ καιροῦ πολεμιωτάτους ἔχοντες, οὐ σεσιγήκασιν εἰς δόξας ἀδικουμένου τοῦ πάντων ἡμῶν Σωτήρος Χριστοῦ, πῶς οὐκ ἀναγκαῖον καὶ ἡμᾶς αὐτοὺς κατ' ίχνος ἰέναι τῆς ἐκείνων επιεικείας, καὶ τῆς εἰς Χριστὸν γνησιότητος; Πῶς οὐκ ἔδει ταῖς τοῦ δυσφήμου φωναῖς ἀντερεύγεσθαι τὴν ἀλήθειαν; Ηδειν, ὡς ἔφην, τῆς εὐσεβείας ἡμῶν τὸ ἐρηρεισμέ νον. Ἠπιστάμην ἀκριβῶς, ὡς οὐκ ἐκεῖνος· μᾶλλον ἤρεσκεν, ἀλλ᾽ ἐγώ. Τί τὸ σιωπᾶν ἀναπείθον ἦν; μικροῦ με τοῦ πρέποντος ἐξέστησεν ὄχνος, καὶ Θεῷ προσκρούσαι παρεσκεύασεν. Αλλ' ἔφην αὐτὸς έμαυτῷ ᾿Απροφάσιστον ἔχεις, ὦ οὗτος, τὴν σιωπήν. Δεινὰ κατὰ σοῦ τὰ ἐγκλήματα παρά τε Θεῷ καὶ ἀνθρώποις. Εὐσεβὴς καὶ φιλόχριστος ὁ τῇ βασιλίδι δόξῃ κατεστεμμένο; παρὰ Θεοῦ. Καὶ μὴν καὶ αὐτὴ τοῖς ἴσοις αὐχήμασιν ὁρᾶται διαπρεπής ἢ τῶν εὐκλεεστάτων βασιλίδων δυάς ομογνωμονεῖ καὶ αὐτὰ τὰ σεμνά τε, καὶ ἀξιάγαστα τῆς παρθενίας βλαστήματα. Οἱ στάσιν ἔχοντες τὴν ἐγγὺς, καὶ ταῖς τῶν ἀξιωμάτων ὑπεροχαῖς ἐκλελαμπρυσμένοι, ὀρθῇ τε καὶ ἀδιαβλήτῳ διαπρέπουσι πίστει, λελύπηνται καὶ αὐτοὶ τῆς τοῦ Σωτῆρος δόξης ἀθετουμένης. Εἶτα πῶς οὐ σφόδρα νεανικῶς τὰ Θεῷ δοκοῦντα πληροῖς; ἢ οὐκ ἀδρανής ὁ ναυτίλος, ὅταν ἐξ οὐρίας αὐτῷ τοῦ πνεύματος καταχεομένου τῶν λίνων παραιτῆται τὸ πλεῖν; Οὐχὶ ἀσθενής τε καὶ φυγοπόλεμος εἴη ἂν ἐ τεταγμένος ἐν στρατιώταις, εἰ νικᾶν ἐξὸν, τῆς τῶν ἀρίστων χειρὸς ἐπικουρούσης αὐτῷ, ρίψασπίς τις δρῷτο, καὶ ἄνανδρος; Ταῖς τοιαύταις ἐμαυτὸν παρα θήγων ἐννοίαις, καὶ τῇ εὐσεβείᾳ τοῦ ὑμετέρου κρά τους τεθαρρηκώς, ἀοκνότατα παρῆλθον ἐπὶ τὸ χρῆναι συνειπεῖν δυσφημουμένω Χριστῷ· ἄλλως τε χρὴ γὰρ, Εγωγέ φημι, προσενεγκεῖν οἷς ἔφην καὶ τόδε· Ἐπ ελέχθη Νεστόριος, ὡς τοῖς ἀποστολικοῖς, καὶ εὐαγγε λικοῖς κηρύγμασιν ἐγγεγυμνασμένος, ὡς τεχνίτης εἰς εὐσέβειαν, ὡς ὀρθὴν ἔχων τὴν πίστιν καὶ ἀμώμητον παντελῶς· καὶ τοιοῦτον εἶναι τὸν ἄνθρωπον, καὶ τὸ εὐσεβὲς ὑμῶν κράτος ἐπεθύμει, καὶ πάντες δὲ οἱ τῶν ἁγίων Ἐκκλησιῶν προεστηκότες, καγώ τε αὐτός. Καὶ γοῦν ὅτι τὰ περὶ τῆς χειροτονίας αὐτοῦ παρὰ τῶν εἰς τοῦτο παρενεγκόντων θεοσεβεστάτων ἐπισκόπων διεπέμφθη γράμματα, αντέγραφον ἀμελ λητί, χαίρων, ἐπαινῶν, ἐπευχόμενος ὡς ἀδελφῷ, καὶ συλλειτουργῷ τὰ πάντων ἐξαίρετα τῶν ἀγαθῶν διὰ τῆς ἄνωθεν ὑπάρξαι ψήφου. Αλλ' οὐ τῆς ἡμῶν φιλVariæ lectiones ex codice Seguieriano. · ἐπέτρυζον.· ἀνεπίπληκτον. ν τῷ μὴ σιωπᾶν ὃ ἀπίθανον ἦν μικροῦ τε τοῦ.

APOLOGETICUS AD THEODOSIUM IMP. gaudens et laudans, illique tanquam fratri et comministro, optima quæque per divinam sententiam obtingere exoplaus, rescripsi. Quæ vero postea consecutæ sunt accusationes, non nostræ dilectioni, sel illius potius improbitati imputanda sunt. Electus est ut ovis, sed inventus est lupus; ut sincerus fidelisque famulus, sed dilexit contrarium; ut vinea uvarum ferax, sed, sicut scriptum est, • spinas protulit ^;, ut industrius agricola, sed insidiatus est agro; ut bonus pastor, sed feris agrestibus efferatior evasit. Deinde cum jam pravis nescio quomodo opinionibus laboret, admonitus est sæpenumero, idque a multis. Num igitur per admonitiones melior evasit? num redargutus conscientia remorsus est? num in melius consilia retractavit? num boni aliquid animo concepit? num niendacium odio habuit? num veritatem dilexit? num inscitie αδελφίας τα μετά τοῦτο κατηγορήματα, μᾶλλον δὲ τῆς eum promoverant, accepissem, nihil cunctatus. ἐκείνου σκαιότητος. Επελέχθη; μὲν γὰρ ὡς πρόβατον, ἀλλ' εὕρηται λύκος· ὡς πιστὸς, καὶ γνήσιος οικέτης, ἀλλ' ἠγάπησε τὸ ἐναντίον· ὡς εὔβοτρυς ἀμπελών, ἀλλ' ι ἐκτέτοκεν ἀκάνθας, κατὰ τὸ γεγραμμένον· ὡς γηπόνος εντεχνος, ἀλλ' ἐπεβούλευσε τῷ χωρίῳ· ὡς ποιμὴν ἀγαθός, ἀλλὰ θηρῶν ἀγρίων γέγονεν ἀπηνέστερος. Εἶτα νενοσηκώς, οὐκ οἶδ' ὅπως, τὴν κακοδοξίαν, νενουθέτηται πλειστάκις, καὶ τοῦτο παρά πολλῶν. Δρα οὖν ὠφελήθη νουθετούμενος; ἐδήχθη τὸν νοῦν, ἐλεγχόμενος; μετεβουλεύσατο τὰ ἀμείνω; πεφρόνηκέ τι τῶν ἀγαθῶν; ἄρα μεμίσηκε τὸ ψεῦδος; ἠγάπησε τὴν ἀλήθειαν; παρητήσατο = τὴν τῆς ἀμαθίας αχλύν; ἐζήτησε δὲ τὸ φῶς; κατέληξε τῆς κατὰ Χριστού γλωσσαλγίας; τῶν ἀντειρηκότων εδυσωπήθη τὸ πλῆθος; ἐφείσατο πολλοὺς καὶ ἀναριθμήτους σκανδαλιζομένους ὁρῶν; λελύπηκεν τὰς αὐτὸν τὸ κέντ ανδρον· τῶν πεπιστευκότων τὴν ἐκκλησίαν ὁρᾷν; Οὐδαμῶς, καθὰ καὶ αὐτὸ τῶν πραγμάτων τὸ πέρας διαβοήσειεν ἄν. Ἐπειδὴ γὰρ ἡμῖν ἡ ἁγία σύνοδος κατὰ θέσπισμα τοῦ ὑμετέρου κράτους συναγήγερτο πανταχόθεν κατὰ τὴν Ἐφεσίων μητρόπολιν, ἀφίκετο δὲ καὶ αὐτὸς, τότε δή, τότε, καίτοι δέον τοῖς ἤδη παρωχηκόσιν ἐπολοφύρεσθαι, καὶ κλαίειν αὐτὸν, ὥσπερ οὐδενὸς ἀγανακτοῦντος ὅλως, ἐφ᾽ οἷς τετόλμηκεν εἰπεῖν ἔτι ποιούμενος τὰς διατριβὰς ἐν ἐκείνῃ τῇ μεγαλωνύμῳ πόλει προσετίθει τὰ χείρω. Κατ· εφλυάρει τὰ αἰσχίονα, καὶ τῆς τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν καταθρασύνετο δόξης, ὀλίγου παντελῶς ἀξιώσας λόγου, μᾶλλον δὲ τοῦ μηδενὸς ὅλως, τῆς εἰς αὐτὸν δυσφημίας τὸ ἔγκλημα. Οἷα γὰρ τετόλμηκεν εἰπεῖν, σιωπήν ἄμεινον· καὶ ταῦτα ὁ διαλεγόμενος επισκόποις θείοις °, καὶ εὐπρεπεστάτην ἔχουσι τὴν ἐφ' ἅπασι τοῖς ἀγαθοῖς ψῆφόν τε καὶ δόξαν. Ησαν δὲ καὶ τῶν θείων Γραφῶν ἐμπειρότατοί τε καὶ ἐπιστήμονες" οἱ καὶ πολὺ λίαν ταῖς κατὰ Χριστοῦ δυσφημίαις ἐπηλγηκότες, καὶ τὴν ἀκρατῆ, καὶ ἀπύλωτον αὐτοῦ μισήσαντες γλώτταν, ἀπονιψάμενοί τε τὰς χεῖρας αὐτῷ, ταῦτα τῇ συνόδω δακρυρροοῦντες ἀπήγγελον, οὐκ ἐν παραβύστι, καὶ λεληθότως, θαρσήσαντες δὲ ἐπ' αὐτῆς τῆς πίστεως τῶν ὑπομνημάτων εἰπεῖν, καὶ ἑτοίμως ἔχοντες διελέγχειν αὐτὸν, & μηδὲ θέμις ἐννοεῖν, κατειρηκότα Χριστοῦ. Ἕδρων δὲ τοῦτο, τὴν ἐπὶ τοῦ θείου βήματος δεδιότες κρίσιν. Οὐ γὰρ ἀφιλόστοργοί τινες ἦσαν, φιλόθεοι δὲ μᾶλλον, καὶ τῆς lacrymis renuntiarunt: non latenter aut occulte, εἰς Χριστὸν ἀγάπης γνήσιοι φύλακες. Ὥσπερ γὰρ τοὺς ὑπὸ σκῆπτρα κειμένους τῆς εὐαγοῦς ὑμῶν βασιλείας, ἢ γενναίους στρατηγούς, ή γοῦν καὶ ἑτέρους τινὰς τῶν ἐν ἀξιώματι, καὶ ὑπεροχαίς, λαμπρούς τε καὶ φιλτάτους ὑμῖν ἀποφαίνει τὸ καθηκόντως αγανακτεῖν, εἰ δήπου τινὲς ἢ ἀσελγῆ καὶ ἀκόλαστον κατά γε τοῦ ὑμετέρου κράτους κινήσειαν γλώτταν, ἢ καὶ δρᾷν ἔλοιντό τι τῶν ἔξω λόγου, καὶ τοῦ εἰκότος· οὕτω καὶ τὸν θεῖον ἱερουργὸν ἐπαίνου παντὸς ἄξιον ἀπὸ 13 Isa. v, 2. caliginem repudiavit? num lucem quasivit? nun adversus Christum nugari desiit? num contradicentium multitudinem reveritus est? numquid, cum multos ac pene innumeros offensos animadverteret, 248 abstinuit? numquid cum ecclesiam fidelium cœtu vacuam destitutamque cerneret, indoluit? Nequaquam, ut ipse rerum eventus clare probavit. Εtenim, cum sancta nostra synodus in Ephesiorumn metropoli juxta majestatis vestræ decretum undique convenisset, venit en tum ipse quoque: cumque super præteritis lamentari plorareque debuisset, perinde ac si neminem prorsus per ea offendisset, quæ cum in illa magni nominis civitate etiamnum versaretur, effutire ausus fuerat, pejora adbuc adjecit, turpioraque contra Salvatoris nostri gloriam evomere non dubitavit, blasphemiæ in illum conjectæ crimen parvi omnino, imo prorsus nibili faciens. Quæ eniin ausus est dicere, satius est tacere; idque cum dissereret cum episcopis sanclis, optimumque in omnis virtutis genere lestinonium et existimationem habentibus, divinarum quoque Scripturarum peritissimis apprimeque gnaris. Qui proinde blasphemiis illius contra Christum plurimum offensi, incontinentemque et effrenatam ejusdem linguam detestati, manus apud illum laverunt, et quæ ab illo audierant, sanctæ synodo non sine sed ea fiducia, ut id in ipsa fide rerum gestarum deponerent, parati etiam ad revincendum ipsum, quod ea adversus Christum dixerit, quæ vel cogitare nefas esset. Fecerunt autem hoc, divini illius tribunalis judicium metuentes. Non enim sine ullo affectu ac sine scnsu amoris erant; sed djvino amore magis ardebant, sinceramque dilectionem erga Christum servabant. Quemadmodum enim ii qui sacri vestri imperii sceptris parent, sive illi sint generosi Vàriæ lectiones ex codice Seguieriano. * παρετηρήσατο. 7. desunt duas lineæ in ms. Seg.· κενήν ανδριών. Η διὰ τοῦτο. · ὁσίοις.

σθαί τινος τῶν τῆς θείας καταφλυαρούντων δόξης. ἐν μοίρᾳ δὲ μᾶλλον αὐτοὺς τῶν ὅτι μάλιστα πολεμιωτάτων ποιείσθαι φιλεῖν. Καὶ γοῦν ὁ μακάριος Δαυΐδ αύχημα λαμπρὸν ἑαυτῷ δὴ τοῦτο περιτιθείς, ἀνεφώνει· Οὐχὶ τοὺς μισοῦντάς σε Κύριε, εμίσησα, καὶ ἐπὶ τοὺς ἐχθρούς d σου ἐξετηκόμην; Τέλειον μῖσος ἐμίσουν αὐτούς· εἰς ἐχθροὺς ἐγένοντό μοι.» Εἰ μὲν οὖν ἀγαπῶσι Χριστὸν οἱ δυσφημοῦντες αὐτὸν, λογισμοῦ τοῦ πρέποντος ἁμαρτάνουσιν οἱ πολεμοῦντες αὐτοῖς· εἰ δὲ μισοῦσιν ἀναφανδόν, καὶ τὸ πραγμά ἐστι κατ' οὐδένα τρόπον ἀμφίβολον, πῶς οὐκ ἀξιάγαστοι, καὶ θεοφιλεῖς, οἱ ταῖς ἐκείνων βδελυοίαις τὸν εὐδρανῆ, καὶ φιλόθεον ἀντεξάγοντες λόγον duces, sive in quacunque alia dignitate vel præ- εργάζεται παρά τε Θεῷ καὶ ἀγγέλοις, τὸ μὴ ἀνέχε eminentia constituti, præclari vobisque amicissimi cognoscuntur, si indignatione in illos commoventur, qui petulantem infrenemque linguam in vestram dominationem moverunt, vel aliquid aliud contra jus et fas admittere voluerint: ita Domini quoque sacerdotem omni laude apud Deum et angelos dignum reddit, si neminem contra divinam gloriam nugari patiatur, sed potius omnes tales summorum hostium loco habeat. Quin et beatus quoque David magnæ gloriæ id sibi ducens, ita prædicat: «Nonne qui oderunt te, Domine, oderam, et contra inimicos tuos tabescebam? Perfecto odio 249 oderam illos, inimici facti sunt mihi "., Quod si Christum diligunt qui illum blasphemant; utique a recta ratione aberrant qui eos impugnant. Si vero palaın Christum oderunt, nec ullo modo ea res in dubium cadit, qui fieri potest ut non suscipiendi sint Deoque egregie chari, qui efficacem piamque doctrinam abominandis illorum dogmatibus opponunt? Erat autem et alia quoque ratione vestro imperio utile et necessarium, ut a divinis arceretur altaribus is qui illa contaminarat. Si causam quæris, dicaın, ea ex divinis Litteris in medium afferens, quæ rem confirment. Israelitae aliquando ea parvifacientes quæ per sapientissimum Moysen constituta fuerant, mandatumque quod acceperant asperantes, a Deo desciverunt, et ad simulacra, et omnem militiam cœli adorandam ut scriptum est, sunt conversi.» Ad tantam autem miseri illi improbitatem impietatemque devenerunt, ut et ipsum divinum templum polluerent. Succensuit ob hæc Deus, tradiditque illos in manus inimicorum. Posteaquam autem Ezechias vir sanctus et bonus adeptus est regnum, ea in quibus peccatum erat, emendavit, sacroque templo repurgato, omnipotenti Deo quæ conveniebant obtulit. Scriptum autem de illo ad hunc modum exstat: «Et Ezechias regnare cœpit cum viginti quinque esset annorum; allocu⚫ tusque est Levitas, dicens: Viri Levitæ, audite. Nunc purificamini, et purificate domum Domini Dei patrum nostrorum, et ejicite omnem immunditiam e sanctis: quoniam rebellarunt patres nostri, et fecerunt malum in conspectu Domini, et dereliquerunt eum.. Cum autem istis et alia quædam audientibus salutaria adjecisset, subintulit iterum: • Et nunc non differatis; quoniam vos elegit Dominus ut stetis in conspectu ejus ad ministrandum, et ut sitis sibi ministrantes, et (thus) adolentes. Ει surrexerunt, inquit, Levitæ, et congregaverunt fratres suos, et purilicali suut juxta mandatum re- προστάγματος Κυρίου, καθαρίσαι τὸν οἶκον Κυρίου· gis, per præceptum Domini, ad mundandam domum Domini; et ingressi sunt sacerdotes intus in domuni Domini, et ejecerunt omnem immunditiam invenIam in domo Domini, et in atrium domus Domini s.» Subjungit deinde sancta Scriptura: «Ει sexta decima die primi mensis, quod cœperant com- ** Psal. cxxxviii, 21. ** IV Reg. xvii, 16. *Ην δὲ καὶ ἑτέρως χρήσιμόν τε καὶ ἀναγκαῖον τῷ ὑμετέρῳ κράτει, τὸ τῶν θείων ἐλαύνεσθαι θυσιαστη ρίων τὸν βεβηλοῦντα αὐτά. Καὶ τίνα τρόπον; ἐρῶ, τὰ ἐκ τῆς θείας • Γραφῆς παρενεγκών εἰς πληροφο ρίαν. Ολιγωρήσαντές ποτε τῶν διὰ τοῦ πανσόφου Μωσέως τεθεσπισμένων οἱ ἐξ Ἰσραὴλ, καὶ τῆς δοθείσης αὐτοῖς ἀλογήσαντες ἐντολῆς, ἐτράποντο πρὸ; ἀποστασίαν τὴν ἀπὸ Θεοῦ, «καὶ προσκεκυνήκασιν εἰδώλοις, καὶ τῇ στρατιᾷ τοῦ οὐρανοῦ,» καθὰ γέγραπται. Ηκον δὲ ἤδη πρὸς τοῦτο δυσσεβείας οἱ τά λανες, ὡς καὶ αὐτὸν τὸν θεῖον καταμιᾶναι νεών. Ἠγανάκτει πρὸς ταῦτα Θεὸς, καὶ παρέδωκεν αὐτοὺς εἰς χεῖρας ἐχθρῶν. Ἐπειδὴ δὲ βεβασίλευκεν Εζεκίας ἀνὴρ ἐσιός τε καὶ ἀγαθὸς, ἐπηνώρθου τὰ διεπταισμένα· καὶ δὴ τὸν θεῖον διακαθάρας ναόν, προσεκόμιζεν οὕτω τὰ νενομισμένα τῷ πάντων κρατοῦντ: Θεῷ. Γέγραπται δὲ οὕτω περὶ αὐτοῦ· «Καὶ Ἐξεκίας ἐβασίλευσεν 6, ὢν εἴκοσι πέντε ἐτῶν· εἶτα προσεφώνει τοῖς λευίταις· Ανδρες λευίται, ἀκού σατε. Νῦν ἀγνίσθητε, καὶ ἀγνίσατε τὸν οἶκον τοῦ Θεοῦ τῶν πατέρων ἡμῶν, καὶ ἐκβάλλετε τὴν ἀκαθαρ σίαν ἐκ τῶν ἁγίων, ὅτι ἀπέστησαν οι πατέρες ἡμῶν, καὶ ἐποίησαν τὸ πονηρὸν ἐναντίον Κυρίου, καὶ ἐγκατ ἔλιπον αὐτόν.» Προσθεὶς δὲ τούτοις καὶ ἕτερά τινα τῶν χρησίμων τοῖς ἀκροωμένοις, ἐπιφέρει πάλιν· «Καὶ νῦν μὴ διαλίποιτε, ὅτι ἐν ὑμῖν ᾑρέτικε Κύριος στῆναι ἐναντίον αὐτοῦ λειτουργεῖν, καὶ εἶναι αὐτῷ λειτουργοῦντας, καὶ θυμιώντας. Καὶ ἀνέστησαν οἱ λευίται, φησὶ, καὶ συνήγαγον τοὺς ἀδελφοὺς αὐτῶν, καὶ ἡγνίσθησαν κατὰ τὴν ἐντολὴν τοῦ βασιλέως διὰ καὶ εἰσῆλθον οἱ ἱερεῖς ἔσω εἰς τὸν οἶκον Κυρίου, καὶ ἐξέβαλον πᾶσαν τὴν ἀκαθαρσίαν τὴν εὑρεθεῖσαν ἐν τῷ οἴκῳ Κυρίου, καὶ εἰς τὴν αὐλὴν τοῦ οἴκου Κυρίου.» Εἶτά φησι τὸ Γράμμα τὸ ἱερόν· «Καὶ τῇ ἡμέρᾳ τῇ ἐκκαιδεκάτῃ τοῦ μηνός τοῦ πρώτου συν ετέλεσαν, καὶ εἰσῆλθον ἔσω πρὸς Εζεκίαν τὸν βασι as {} Paral. xxix, 1-6. s ibid. 11-16. Variæ lectiones ex codice Seguieriano. Η δυστροπίας. Η ἐβασίλευεν. ὰ τοῖς εχθροῖς. * θεοπνεύστου. ' δυστροπίας.

APOLOGETICUs ad theodOSIUM IMP. λέα, καὶ εἶπον· Ηγνίσαμεν πάντα τὰ ἐν τῷ οἴκῳ pleverunt, ingressuque ad regem Ezechiam dixeΚυρίου.» Γέγραπται δὲ πάλιν, ὅτι ο Καὶ ώρθρισεν Εζεκίας ὁ βασιλεύς, καὶ συνήγαγε τοὺς ἄρχοντας τῆς πόλεως, καὶ ἀνέβη εἰ; οἶκον Κυρίου, καὶ ἀνήνεγκε μόσχους ἑπτὰ, καὶ χιμάρους αἰγῶν ἑπτὰ, περὶ ἁμαρτίας, περὶ τῆς βασιλείας, περὶ τῶν ἁγίων, καὶ περὶ Ἰσραήλ.» Σύνες ἐντεῦθεν, ὦ φιλόχριστε βασιλεῦ, ὅτι, καίτοι θυμιάσαι τῷ Θεῷ προτεθυμημένος ὁ πανάριστος, καὶ ὅσιος Εζεκίας, οὐ πρότερον εἰσβέβηκεν εἰς τὸν ναὸν τοῦ Θεοῦ, καὶ τετέλεκε τὰ κατὰ τὴν εὐχὴν 4, εἰ μὴ προενετείλατο τοῖς ἱερεῦσι τοῦ Θεοῦ καθαρίσαι τὸν οἶκον Κυρίου, καὶ ἐκβαλεῖν αὐτοῦ πᾶσαν ἀκαθαρσίαν· οὗ δὴ γεγονότος εθυμία λαμπρῶς, ἔχαιρέ τε καὶ λίαν ὀρθῶς, ὡς εὐπαράδεκτον ἤδη θυσίαν προσκομίσας Θεῷ, διὰ τὸ μάλιστα τῆς ἐνούσης ἀκαθαρσίας προαπαλλάξαι τὸν νεών. Τοιοῦτό τι πέπρακται καὶ παρὰ τοῦ ὑμετέρου κράτ τους εἰς δόξαν Θεοῦ 1. Εθος γὰρ ὑμῖν θυμιάζειν ἡ ἐν ἐκκλησίαις *, καὶ χειρὶ πλουσιωτάτη προσκομίζειν ἀεὶ τὰ εἰς δόξαν Θεοῦ 1. 'Αλλ᾽ ἦν ἀναγκαῖον προαπο καθάραι τὸν ναὸν, μώμου τε καὶ μολυσμοῦ προαπαλ λάξαι παντός, οὕτω δὲ θύειν ἐπὶ καιρού. Μολυσμού δὲ παντὸς ἐπέκεινα πρὸς διαβολὴν ἡ κατὰ Χριστοῦ δυσφημία. Αλλ' ἐκελεύσατε τοῖς ἱερεῦσι, οἶ, καθάπερ ἔφην ἀρτίως, καὶ προεξεκάθηραν ὑμῖν τὸν ναὸν, ἤγνισαν αὐτὸν, τὴν ἀτεχνῆ, καὶ ἀνόσιον παύσαντες γλῶσσαν, ἵνα ὑμεῖς εὐδοκιμῆτε μειζόνως παρά το Θεῷ, καὶ ἀγγέλοις, καὶ ἀνθρώποις. Η μὲν οὖν ἁγία τε καὶ οἰκουμενικὴ σύνοδος, καὶ τὸν τῶν ὅλων Σωτήρα Χριστὸν εὐφραίνουσα, καὶ τῇ εἰς αὐτὸν πίστει συναγορεύουσα ", μονονουχί λέγουσα· • Ζηλοῦσα ἐζήλωκα τῷ Κυρίῳ, ο κατὰ τὸ γεγραμμένον. Εκ μέσου γενέσθαι παρεσκεύασε τοῦ σκανδά λου τὴν ἀφορμήν. Οὓς δὲ ἦν εἰκὸς, μᾶλλον δὲ καὶ ἀναγκαῖον, συνάρασθαι νεανικῶς, καὶ συναθλῆσαι προθύμως τοῖς πεπονηκόσι, καὶ μερίσασθαι μεθ' ἡμῶν τῆς διὰ Χριστὸν εὐανδρίας τὰ γέρα, τὸν αὐτὸν ὑμῖν ἀναλαβόντας ζῆλον, καὶ θεοφιλούς ευψυχίας τὸν οἰκεῖον ἀναπιμπλῶντας ο νοῦν, οὗτοι γεγόνασι σκληρολ, καὶ ἀφιλοικτίρμονας, καὶ τῆς τοῦ δυσφήμου σκαιότητος κατ' οὐδὲν ἐν μείοσι Ρ. Λελυπημένοι δὲ καὶ ἀλγήσαντες, οὐχ ὑπέρ γε μάλλον τῆς δόξης του Χριστοῦ, ἀλλ' ὑπὲρ τοῦ πλεῖστά τε καὶ ἀνοσίως κατ' Η runt ei: Purificavimus omnia quæ in somno Domini”. › Deinde subjungitur hic rursum: 250 ‹ Et surrexit mane Ezechias rex, et congregavit principes civitatis, et ascendit in domum Domini, et obtulit vitulos septem et hircos caprarum septem pro peccato, pro regno, pro sanctis, et pro Israel ". Lintellige hinc, ο Christianissime rex, optimum illum sanctumque Ezechiam, quamvis Deo sacrificare instituerit, non prius templum Dei ingressum esse, et ea quæ in volis habebat perfecisse, quam sacerdotibus Dei domium Domini repurgare oinnemque immunditiam inde ejicere præcepisset. Eo autem facto adolebat splendide, atque gaudebat, et valde recte, ut qui tum acceptum Deo sacrificium obtulissel, ubi maxime templum ab immunditia libe rasset. Ejusmodi quidpiam a vestra quoque majestate factum est ad Christi gloriam. Est enim vobis ornelis in more positum, ut incensum adoleatis, ecclesias, largissimaque manu quæ sunt ad Dei gloriam semper offeratis. Verum necessarium erat, ut templum ab omni macula omnique inquinamento prius repurgaretur et liberaretur, ac tum denique opportunum sacrificium a vobis offerretur. Blasphemia autem in Christum, sceleris omnis crimen excedit. Sed præcepistis sacerdotibus, qui, ut modo dixi, repurgarunt vobis templum, illudque sanclificaverunt, imperitam impiamque linguam compescentes; ut vos.hac ratione apud Deum, et angelos, el homines. magis cominendemnini. Sancta itaque et œcumenica synodus, Christo omnium nostrum Salvatori grata, fidei quæ in ipsum est, patrocinari studens, illudque quod scriptum est, tantum non dicens: • Zelo zelata sum pro Domino 60: a sedulo curavit, ut scandali occasio e me dio tolleretur. Verum quos æquum erat, imo potius necessarium, simul cumn his qui laborabant, strenue dimicare, prompteque et cupide pugnare, et munera strenui laboris propter Christum insumpti nobiscum participare, eumdemque zeluin nobiscumn suscipere et animum pia alacritate implere, hi duri et immisericordes evaserunt, błasphemique illius hominis improbitati omnino pares. Dolentes aulem et mœrentes, non propter Christi gloriam, sed propter eum qui plurima contra Christum impie αὐτοῦ πεφλυαρηκότος, τῶν γνησίων κατεστρατεύοντο nugatus fuerat, eos impugnabant, qui animose diμαχητῶν, καὶ τοῖς τὰ τοῦ Χριστοῦ φρονεῖν ἐθέλουσιν ἀντεφέροντο, δι' ὧν δράσαι τετολμήκασι, μονονουχί κεκραγάτες· Τί τὴν ἀσελγῆ, καὶ ἀχάλινον ἐπαύσατε γλώτταν, καὶ τὸ τοῦ προβάτου περιελόντες κώδιον, τὸν ἅρπαγα λύκον τοῖς ἀπανταχοῦ γνώριμον κατεστήσατε 4; Τὸ γὰρ ἐφ᾽ οἷς ἐκεῖνος ἐλήλεγκται δυσε φορεῖν, ἕτερον οὐδὲν, ὡς γε οἶμαι, πλὴν ὅτι τουτί δια κεκραγότων ἐστίν. Ο γάρ τοι τῆς Ἀντιοχέων micarant, eorumque qui quæ Christi sunt sapere volebant, per ea 251 quæ temere ausi sunt adversarios se declarabant, illud tantum non vociferantes: Cur petulantem infreneinque linguain compescuistis? cur rapacem lupum,ovina pelle detracta, omnibus mortalibus notum reddidistis? Nam blasphemum illuın deprehensum esse ægre ferre, nihil aliud, ut opinor, est, quam hoc ipsum quod jam * H. Paral. xxix, 18. so ibid. 20, 21. ** ¡Il Reg. xix, Variæ lectiones ex codice Seguieriano.. Η κατ' ευχήν. Χριστοῦ, ἡ θυσιάζειν. * πυκάζειν ἐκκλησίαις. 1 Χριστοῦ. της αγνίσαντες, ο συνηγορούσα. «ἀναπιμπλάντας. η μει ώσει, η πεποιήκατε.

dicebam, proclamare. Etenim qui Antiochena Ec- Εκκλησίας προεστηκώς, ἀπελιμπάνετο μὲν τῆς clesis praest, a vestra majestate ad præfinitum diem adesse jussus, a sancta synodo abfuit. Studio enim in itinere hærebat, ut ea cunctatione illius improbitati gratifcaretur qui contra Christum nugatus fuerat; vel etiam (quod verisimile est, aut verum potius ac indubitatum) quod eadem cum illo sentiret. Nam cum sextus decimus dies jam abiisset, primarii quidem ex iis qui cum illo erant (erant enim metropolitani), vix tandem venere, illiusque nomine sanctæ synodo denuntiarunt, exspectandum prorsus non esse illius adventum, sed maturandum potius, ut decreta perfcerentur. Tunc demum itaque sacra synodus in sancta ecclesia quæ appellatur Maria, congregata, Christum veluti confessorem et veluti caput constituit: venerandum enim Evangelium in sancto throno collocatum erat, illud tantum non sanctorum sacerdotum auribus insonans: ‹ Justum judicium judicate ";» litem inter sanctos evangelistas, et Nestorii voces dirimite. Itaque communi omnium sententia illius quidem dogmata condemnavit, evangelicæ vero apostolicæque traditionis puritatem ac venustatem demonstravit: atque ita veritatis vis obtinuit. Omnes enim rectam sinceranique fidem asseruerunt; juxta vestram quoque, Christianissimi reges, sententiam. Omnis namque vester scopus ad id tendit, quod Deo placet et cum pietate conjunctum est. Nunquam enim aliquid veritati præposuissis. Joannes vero Antiochens Ecclesiæ præsulatum sortitus, negligens quidem, et segnis, ac patiens, ubi Christus injuria afficitur; acer vero et rigidus, ubi condemnatur is, qui maledicam linguam contra eumdem Chrisum aperuerat; ubi primum alitis more volans Ephesum venit, perinde ac si quodcunque vellet, privata auctoritate facere ipsί licuerit, nullo prorsus accusante, quasi in universum leges ecclesiasticæ sint sublatæ, neque Deus res humanas quidquam curet; cum stultitia potius, quam prudentia ageretur, iræ indulgens magis, quam sobria 252 rationi dominatum permit Lens, cum vix curru desiliisset, cubiculumque ingressus esset; adhuc pulverulentus, lis assumptis qui eadem cum illo sentiebant, putidam ac plane iniquissimam sententiam tulit (erant autem factionis illius socii viri exsules, Coelestiani depositi, Nestorianæque dementiæ satellites, nec non ex magna quadam stupiditate in blasphemiæ contra Christum crimine cum illo participes), universamque synodum insigni contumelia afficere studuit, uipole excommunicationis titulo involvens, quotquot éx universo orbe Ephesum venerunt, viros celebres, vestræque majestati notissimos, et in ommi virtutum genere landatissimos: mihi vero, et Ephe- “Zachar. vii, 9. ἁγίας Συνόδου, καίτοι παρεῖναι κεκελευσμένος κατά γε τὴν ὀρισθεῖσαν ἡμέραν παρὰ τοῦ ὑμετέρου κράτους· ἀνεδύετο δὲ τὴν ἄφιξιν, ταῖς τοῦ πεφλυαρηκότος κατὰ Χριστοῦ δυστροπίαις τὴν μέλλησιν χαριζόμενος· μᾶλλον δὲ, ὡς εἰκὸς, ἢ καὶ ἀληθῶς, καὶ ἀναμφιλόγως, ἐκείνῳ τὰ ἴσα φρονῶν. Εκτης γὰρ ἐπὶ δεκάτην διαγενομένης ημέρας, ἧκόν τινες μόλις τῶν σὺν αὐτῷ, τῶν ἄλλων οι προύχοντες, μητροπολῖται δὲ οὗτοι· καὶ δὴ καὶ ἀπήγγελον ὡς παρ' αὐτοῦ τῇ ἁγίᾳ συνόδῳ, μὴ δὴ χρῆναι πάντως ἀναμένειν αὐτοῦ τὴν ἄφιξιν, πληροῦν δὲ μᾶλλον ἐπ είγεσθαι τὰ τεθεσπισμένα. Τότε δὴ μόλις ἡ ἁγία σύνοδος συναγήγερτο μὲν ἐν τῇ ἁγίᾳ ἐκκλησία, τῇ καλουμένη Μαρία, σύνεδρον δὲ ὥσπερ καὶ κεφαλὴν ἐποιεῖτο Χριστόν. Εκειτο γὰρ ἐν ἁγίῳ θρόνῳ τὸ σεπτὸν Εὐαγγέλιον, μονονουχί καὶ ἐπιβοῶν τοῖς ἁγίοις ἱερουργοῖς· • Κρίμα δίκαιον κρίνατε· ο δι κάσατε τοῖς ἁγίοις εὐαγγελισταῖς, καὶ ταῖς Νεστορίου φωναῖς· κοινῇ δὴ οὖν τῇ παρά πάντων ψήφω τα μὲν ἐκείνου κατεκρίνετο, τῆς δὲ ἀποστολικῆς τε καὶ εὐαγγελικῆς παραδόσεως τὸ ἀκραιφνὲς ἐδείκνυτο κάλλος· καὶ τῆς ἀληθείας ἡ δύναμις ἐκρατύνετο. Αμολόγητο γὰρ παρὰ πάντων ἡ ὀρθή τε καὶ ἀδιά - βλητος πίστις· τοῦτο καὶ ὑμῖν δοκοῦν, ὦ φιλόχρι στοι βασιλεῖς· ὅλος γὰρ ὑμῶν ὁ σκοπός εἰς τε τὸ τῷ Θεῷ δοκοῦν, καὶ εἰς εὐσέβειαν βλέπει - προτετιμή κατε γὰρ πώποτε τῆς ἀληθείας οὐδέν· ὁ δὲ τῆς ᾿Αντιοχέων Εκκλησίας προεστάναι λαχών Ἰωάννης, ἀμελητής, καὶ ῥᾴθυμος, καὶ ἀνεξίκακος μὲν ἀδικου μένου Χριστοῦ, ὀξὺς δὲ καὶ μισοπόνηρος, ὅτε τῆς κατ' αὐτοῦ γλωσσαλγίας ὁ ταύτην κεκινηκώς επράττετο δίκας, πτηνοῦ δίκην τὴν Ἐφεσίων κατα λαβών, καὶ ὥσπερ ἐνὸν ἐπ' ἐξουσίας * αὐτῷ τὸ, ὅσαπερ ἂν βούλοιτο, δρᾷν, οὐδενὸς ἐπιτιμῶντος όλως, ὡς ἀνῃρημένων εἰς ἅπαν τῶν τῆς Ἐκκλησίας θεσμών, ὡς οὐκ ἐφορῶντος Θεοῦ τὰ ἀνθρώπινα, καὶ ἀλογία μᾶλλον, ἡ φρονήσει διοικούμενος, καὶ θυμῷ δοὺς τὸ πλέον, ἢ λογισμῷ τῷ σώφρονι κρατεῖν ἐπιτρέψας, ἄρτι καὶ μόλις τοῦ ὀχήματος ἀποπηδήσας, καὶ τὸ δωμάτιον εἰσδύς, ἔτι τε κεκονιασμένος, ψῆφον ἐκφέρει σαθρὰν καὶ ἐκνομωτάτην, ὁμοῦ τοῖς τὰ αὐτὰ φρο νοῦσιν αὐτῷ· ἄνδρες δὲ ἦσαν ἀπόλιδες, καὶ Κελε στιανοὶ καθῃρημένοι, καὶ οἱ τῆς Νεστορίου φρενοβλαβείας υπασπισταί, καὶ ἐκ πολλῆς ἄγαν ἐμβροντης σίας μεμεριζόμενοι σὺν αὐτῷ τῆς κατὰ Χριστοῦ δυσφημίας τὰ ἐγκλήματα. Υβρίζει τοίνυν ἅπασαν μὲν τὴν ἁγίαν σύνοδον, τῷ τῆς ἀκοινωνησίας ονόματι περιβαλὼν τοὺς ἐκ πάσης ήκοντας τῆς ὑπ' οὐρανὸν, ἄνδρας ἀοιδίμους, καὶ τῷ ὑμετέρῳ κράτει γνωριμω τάτους, καὶ πολλὴν λαχόντας ἐφ᾽ ἅπασι τοῖς ἀρίστοις τὴν εὐφημίαν. Ἐμὲ δὲ, καὶ τὸν τῆς Ἐφεσίων ἱερουρ γὸν φορτικωτέρα περιέβαλεν ύβρει, ψευδηγορῶν, καὶ λέγων, ὡς τὰ τοῦ δυσσεβοῦς ᾿Απολιναρίου πεφρονήVariæ lectiones ex codice Seguieriano. • ἐπιφωνοῦν. * κατέκρινε. ι ἐπ' ἐξουσίαις. " Εκνομον, ἔκνοον.

APOLOGETICUS AD THEODOSIUM INP. καμεν, καὶ τοῖς τοῦ ᾿Αρείου, καὶ Εὐνομίου βδελυροῖς siorum antistiti graviorem contumeliam intulit, mentiens ac dicens, quod cum impio Apollinario sentismus, et exsecranda implaque Arii et Eunomii dogmata approbemus. Fecit autem hoc, ut dixi, implacabilis iræ impulsibus omnem lapidem movens, totasque impio furori et arrogantiæ habenas permittens: quod sane adiniror, cum semper amni cum ac benevolum animum erga me ostenderit, nec unquam sermones meos reprehenderit, quin et magna cum benevolentia ad me scripserit, measque vicissim litteras susceperit, atque ante ipsas Ephesi portas dulcibus me dilectionis affatibus pene com - plexus sit, suisque ad me litteris hæc inseruerit: Domino meo piissimo, sanctissimoque comministro Cyrillo, Joannes in Domino salutem. Non mediocriter me angit, quod cum sanctitas vestra Ephesum advenerit, pauci plane bi itineris dies mihi reliqui sint. Desiderium enim tum sanctitatis me magis arget at iter hoc celeriter absolvam, quam ulla alia necessitas. Et post alia: Ora igitur, domine, ut hos quinque aut sex dies nobis adhuc residuos sine molestia transigamus occurrentesque sacrum nobis divinumque caput tuum complectamur. Dominus meus religiosissimus episcopus Joannes, Paulus et Macarius, sanctitatem tuam salutant. Uuiversaın quæ locum est fraternitatem, ego cæterique qui mecum sunt, plurimum salutamus. Vale, et pro nobis orare perge, domine piissime et sanctis– sime. Quomodo igitur qui me comministrum et fratrem appellabat, ex inopinato factus est inimicus, nihil a me læsus? Verum, ut commissi in me delicti culpam repellat, 253 illum sibi videri acule dicere audio, quod scripserit, inimicitiam adhuc celans, quam suo tempore in lucem prolaturus esset. Quomodo itaque, si hæreticus eram, si impiæ Apollinarii, et Arii, et Eunomii improbitatis consors, me comministrum vocabat? Cur caput meum sanclum ac præterea sacrum? An non omnibus perspicuum est, quod si quis cum barbaris conspiral, is sacerrimi vestri regni inimicus omnino futurus sit? Sed inimicitiam occuiuisse ait, et dulcem ser monem usurpasse, cor autem dolo et amarulentia refertum habuisse. At quis eum laudare audeat, qui ad hunc modum vivere consuevit? Vultne forsan τε καὶ ἀνοσίοις συναινούμεν δόγμασιν. Εδρα δὲ τοῦτο, ὡς ἔφην, πάντα κάλων ἀνασείων ταῖς ἀτιθάσσοις ὀργαῖς, καὶ ὅλας ὥσπερ ἡνίας ἀνεῖς τοῖς ἐκ θυμοῦ, καὶ ὑπεροψίας ἀφιλοθέοις κινήμασιν. Ο δὴ καὶ θαυ μάσαι ἔχω. Ο γὰρ ἀεὶ φίλος καὶ ἀγαπητός, ὁ μηδὲ πώποτε τοῖς ἐμοῖς ἐπισκώψας - λόγοις, ο γράφων ἀσμένως, καὶ τὰ παρ' ἐμοῦ κομιζόμενος γράμματα, ὁ πρὸ αὐτῶν τῶν τῆς Ἐφέσου πυλῶν τοῖς ἐξ ἀγάτης προσφθέγμασι μονονουχί περιφὺς, καὶ ταῖς ἰδίαις ἐπιστολαῖς ἐνθείς· Τῷ δεσπότῃ μου τῷ θεοφιλεστάτῳ καὶ ἁγιωτάτῳ συλλειτουργῷ Κυρίλλῳ, Ἰωάννης ἐν Κυρίῳ χαίρειν. Οὐδὲ ἐμὲ μετρίως δάκνει τὸ ὅλως τῆς = ὑμετέρας οσιότητος εἰς τὴν Ἐφεσίων παραγενομένης, τὰς μικράς ταύτας ύστερῆσαι ἡμέρας τῆς γὰρ χρείας ὁ περὶ τὴν σὴν ἁγιωσύνην πόθος πλέον μας έγκειται, συντόνως τὴν ὁδὸν ἐξανύσαι. Καὶ μεθ' ἕτερα· Εὔχου οὖν 7, δέσποτα, καὶ ταύτας τὰς πέντε, ἡ ἐξ μονὰς ὥστε ἀλύπως ο ἡμᾶς ὁδεῦσαι, καὶ δραμεῖν, καὶ περιπτύξασθαι τὴν ἱερὰν ἡμῖν καὶ θείαν κεφαλήν. Οἱ περὶ τὴν κύριόν μου τὸν θεοφιλέστατον επίσκοπον Ἰωάννην, Παῦλον, Μακάριον, προσφθέγο γονταί σου τὴν ὁσιότητα. Πᾶσαν τὴν σὺν σοὶ ἀδελφός τητα ἐγώ τε καὶ οἱ σὺν ἐμοὶ πλεῖστα προσαγορεύο μεν. Ερρωμένος, ὑπερευχόμενος ἡμῶν διατελοίης, δέσποτα θεοφιλέστατε καὶ ἀγιώτατε. Πῶς οὖν ὁ συλ λειτουργὸν, καὶ ἀδελφὸν ὀνομάσας, ἀδοκήτως ἦν ἐχθρὸς, ἠδικημένος οὐδέν; ἀκούω δὲ, σοφὸν οἴεσθαί τι λέγειν αὐτὸν, τῆς κατ᾿ ἐμοῦ πλημμελείας απο κρουόμενον τὰ ἐγκλήματα, ὅτι γέγραφα, κρύπτων ὅτι τὴν ἔχθραν, καιρῷ τῷ δέοντι ταμιευόμενος τὴν φανέρωσιν. Εἶτα πῶς, είπερ ἦν 5 αἱρετικὸς ἐγώ, καὶ τῆς τοῦ δυσσεβούς Απολιναρίου, και ο 'Αρείου, καὶ Εύνομίου φαυλότητος κοινωνός, συλλειτουργὸν ὠνομαζί; Τί δὲ καὶ ὁσίαν τὴν ἐμὴν κεφαλὴν, καὶ πρός γε τούτῳ καὶ ἱεράν; Η οὐχ ἅπασιν ἐναργές, ὡς εἴπερ τις ἔλοιτο φρονεῖν τὰ βαρβάρων, οὗτος ἔσται πάντως τὴν εὐαγεστάτης ὑμῶν βασιλείας εχθρός; 'Αλλ' ἔκρυπτεν, ὥς φησι, τὴν ἔχθραν· καὶ γλυκὺς μὲν ἦν τόγε ἦχον εἰς λόγους, δόλου δὲ καὶ πικρίας επίμεστος τὴν καρδίαν. Εἶτα τίς ὁ ἐπαινέσαι τολμῶν τὸν οὕτω ζῆν ειωθότα; 'Αρα βούλεται τους Ελλήνων ἡμᾶς πολυπραγμονῆσαν λογάδας; ᾿Αλλὰ κἀκεῖνοι μεμισήκασι τὸν ἑτερόγλωσσον, καὶ ἑτερογνώμονα. Εξετάσωμεν τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς τὸν σκοπόν. ᾿Αλλὰ Θεοῦ & Græcorum lectissimos quosque nos inquirere? Sod λέγοντος ἀκηκόαμεν ἐνεργῶς περὶ τῶν ὁμοτρόπων ἐκείνῳ· ο Βολίς τιτρώσκουσα ἡ γλῶσσα αὐτῶν. Δόλια τὰ ῥήματα τοῦ στόματος αὐτῶν· τῷ πλησίον αὐτοῦ λαλεῖ εἰρηνικὰ, καὶ ἐν ἑαυτῷ ἔχει τὴν ἔχθραν· μὴ ἐπὶ τούτοις οὐκ ἐπισκέψομαι; λέγει Κύριος, ἢ ἐν λαῷ τῷ τοιούτῳ· οὐκ ἐκδικήσει ή ψυχή μου; ο Δόλος γὰρ, καὶ ἀπάτη, καὶ κεκρυμμένη πικρία μεμίσην illi etiam oderunt eum, qui aliud in ore, aliud in corde gerit. Inquiramus divinæ Scripturæ scopum. Deum hic clare de his qui eodem cum illo sunt ingenio, dicentem audivimus: «Segilla vulnerans lingua eorum, dolosa verba oris eorum: proximo suo loquitur pacifica, et in seipso babet inimicitiam. Numquid super his non visitabo? dicit Dominus; aut Variæ lectiones ex codice Seguieriano. · ἐπισκήψας. - τὸ, ὅλως τῆς. τώ. 3 μονὰς ἀλύπως.· ὁσίαν. ήμην.· καὶ μὴν καί. έθνει τοιούτῳ. Gr. ad litter.: Has q. a. s. mansiones n. a.residuas. 4 Θεοῦ.

κεῖσθαι δὲ δυσμενῶς, ἀφόρητόν τι χρήμα λελόγισται παρ' αὐτῷ· τοιγάρτοι καὶ ἐκδικεῖν ἐπαγγέλλεται· προφασιζόμενος δὲ ἴσως προφάσεις ἐν ἁμαρτίαις, κατὰ τὸ γεγραμμένον, ὁ νεανίσκος εἰς ὕβρεις, καὶ ὁ τεχνίτης εἰς συκοφαντίας, ποιήσεταί τινα πρὸς τοῦτον λόγον, οὐκ ἄκομψον ἴσως, ως γε οίεταί τε καὶ φρονεί. Φησί γάρ· ὅτι Κἀγὼ ἐξήλωκα τῷ Κυρίῳ, καθὰ καὶ ἡ ἁγία σύνοδος· αἱρετικοὺς δὲ ὄντας ὑμᾶς, ταῖς παρ' ἐμαυτοῦ λελύπηκα ψήφοις· ὅτι δὲ ταῦτα λέγων, ἐκείνοις ἔσται προσεοικως, οὓς καὶ ὁ προφήτης ἡμῖν Ησαΐας εἰσκεκόμισε λέγοντας·. Εθέμεθα ψεύδος τὴν ἐλπίδα ἡμῶν, καὶ τῷ ψεύδει σκεπασθησόμεθα· ο κἂν εἰ μή τις λέγοι τυχόν, αὐτὰ βοήσει τὰ πράγματα· πρῶτον μὲν γὰρ ὑπεροφρύς τε καὶ ἀλαζὼν εὑρεθήσεται, τοὺς κατὰ πᾶσαν ὄντας τὴν οἰκουμένην ἁγίους ἱερουργούς ὕβρει το περιβαλών, καὶ ῥάβδω μια κατα παίων, ἀκοινωνήτους δὲ εἶναι προστέταχεν, οὐκ ἐκείνους μᾶλλον διὰ τούτου λυπῶν, ἀλλ᾽ ἑαυτὸν ἔξω τῆς πρὸς αὐτοὺς κοινωνίας τιθείς. Εθος γάρ πως ἀεὶ τοῖς ὀλιγογνώμοσιν, οἴεσθαι μὲν, ότι πλήττουσι τινας, δρᾶν ἐπιχειροῦντες ἃ μὴ θέμις ἔσθ' ὅτε, ἑαυτοὺς δὲ μᾶλλον, ἢ ἑτέρους ἀδικεῖν. Πῶς δὲ ἦν ἀκόλουθον καὶ. τοῖς προύχουσιν ἐπιτιμῶν, καὶ τοῖς τὴν ἀμείνω λα χοῦσι τάξιν ἀσυνέτως ἐπιπηδᾷν, καὶ τῶν τῆς Ἐκκλησίας θεσμῶν τὴν τῆς εἰρήνης προμνήστρα τ' κατα λιπεῖν εὐταξίαν, μηδὲ 8 αὐτῶν ἀπομιμεῖσθαι φιλεῖν τῶν ἐν τῷ κόσμῳ τὴν ἐπιστήμην; Μέτρα μὲν γὰρ τοῖς ἀξιώμασι τὸ εὐσεβὲς ὑμῶν ὡρίσατο κράτος· ἕκαστος δὲ τῶν τετιμημένων τὴν ἑαυτοῦ τάξιν οὐκ ἡγνοηκώς, εἴχει τε τῷ προύχοντι, καὶ περὶ τῶν ἴσων οὐ φιλονεικεῖ. Ὁ δὲ καὶ τοῦτο παρεὶς ὡς ἕωλον, καὶ ἀλογήσας τοῦ πρέποντος, ἀχαλίνοις ὥσπερ, καὶ απερισκέπτοις ὁρμαῖς κεχώρηκε κατά πάντων· καὶ τῆς πρὸς ἅπαντας κοινωνίας ἑαυτὸν ἐκβαλών, οίεταί τι δράσαι τῶν ὀνησιφόρων ἑαυτῷ κ. Αλλ' εἴπερ ὄντως ἐμὲ, καὶ τὸν τῆς Ἐφεσίων ἱερουργόν, αἱρετικοὺς ὄντας επίστατο, τί τὸ κωλύον ἦν, καὶ πρὶν εἰς τὴν Εφεσίων ἀφικέσθαι πόλιν, αἰτιᾶσθαι διὰ γραμμάτων, καὶ ἐμφανῆ καταστῆσαι τὰ, ἐφ᾽ οἷς ἦν αὐτῷ καθ᾿ ἡμῶν ὁ λόγος; ᾿Αφιγμένον δὲ εἰς τὴν Ἐφεσίων, τί κεκώλυκα συντυχεῖν, αἰτιᾶσθαι 1 μετά παρρησίας, εἰς μέσον ἀγαγεῖν τὰ ἐγκλήματα, συνεδρεύοντα τῇ ἁγίᾳ συνόδῳ, καλέσαι πρὸς ἀπολογίαν, οὕτω τε ὁμοῦ in popalum hujusmoli non ulciscetur anima mea? Α' ται 1 παρὰ Θεῷ· καὶ τὸ λαλεῖν μὲν εἰρηνικὰ, δια Dolus enim, et impostura, et tecta amarulentia exsecrabiles sunt coram Deo: et pacifice quidem loqui, sed inimicum animum gerere, res apud eum intoleranda reputatur. Quare et horum quoque vindicem se fore interminatur. Verum strenuus ille conviciator, callidusque calumniator, excusationes in peccatis, ut scriptum est ", prælendens, nonnihil ad haec, fortasse haud inscite, ut ipse putat, respondebit ac dicet: Et ego quoque pro Domino zelatus sum, sicut et sancta synodus: sed cum hæretici essetis, mea vos sententia contristavit. At dum hæc dicit, similem se illis ostendit, quos Isaias propheta adducit, dicentes: • Posuimus mendacium spem nostram, et mendacio protegemur“? › Quod si nemo fortasse hoc dicat, res ipsa tamen clamat. Primum nanique superbus et arrogans deprebendetur, quod omnes, quotquot per universum orbein degunt, sanctos sacerdotes contumelia affiìciens, eademque virga feriens, sua sententia a commupione exclusos esse voluerit: qua re non tam illos læsit, quam seipsum ab illorum communione sejunxit. Familiare est enim stolidioribus, dum quidpiam adoriuntur quod nefas erat, 254 ut se magis lædaui, quam alios, quos ludere se arbitrabantur. Ad hæc, quomodo sit ordine ac rite factum, majoribus pœnas irrogare, et in homines sublimiorem ordinem sortitos imprudenter insilire, et occlesiasticarum legum disciplinam pacis conciliatricem deserere, et ne eorum quidem qui in sæculo versantur, prudentiam imitari? Enimvero pia vestra majestas dignitatibus modum præfinivil. Unusquisque autem ex iis qui aliquo honore potiui sunt, ordinis locique sui non ignarus, præstantiori cedit, nec paria cum illis habere contendit. Hic autem istud ut rem parvi momenti negligens, omnemque decori rationem contemnens, effreni quodam temerarioque impetu in omnes fertur: et cum omnium communione sese privaverit, credit tamen res suas egregie se promovisse. Verum si me et Ephesiorum episcopum hæresi infectos esse certo noverat, quid prohibebat quominus, antequam ad Ephesiorum civitatem venisset, litteris nos accusaret, eaque de quibus nobiscum illi certamen erat manifesta faceret? Postea vero quam Ephesum τοῖς ἄλλοις, ἢ ἀπαλλάξαι τῆς αἰτίας ὀρθὰ φρονοῦντας, venerat, quid prohibuit quominus nos conveniret, libere accusaret, in medium crimina proferret, consideus in sancta synodo ad respondendumi vocaret, ac denique una cum aliis aut crimine liberaret, si quidem recte sapiebanus, et loquebamur, aut certe ab ecclesiasticis dogmatibus aliena sentire volentes justæ condemnationi subjiceret? Verum quia non ignorabat frustra se nos accusasse, impiamque contra orthodoxos calumniam se struxisse, καὶ λέγοντας, ἢ γοῦν ὑποθεῖναι ψήφῳ δικαίᾳ τὰ τοῖς τῆς Ἐκκλησίας απάδοντα δόγμασι φρονεῖν χρημένους; Ἐπειδὴ δὲ ἠπίστατο μάτην ἐγκαλῶν, καὶ συντιθεὶς ἀνοσίως τὰς κατὰ τῶν ὀρθοδόξων συκοφαν τίας, καὶ τῇ πρὸς Νεστόριον αἰδοῖ, καὶ φιλίᾳ τὰ καθ' ἡμῶν δωρούμενος, λεληθότως ἠδίκει· καὶ καθάπερ ἐν νυκτομαχίᾳ τετόξευκεν, οὐχ ὁρώμενος, καὶ ψευδ ηγορίας μεστόν συντάξας χαρτίον, τετόλμηκεν ἀνενεγκεῖν εἰς τὰς εὐσεβεῖς ὑμῶν ἀκοὰς, οὔτ᾽ ἐκεῖνο Jerem. 1x, 8, 9. 68 Psal. cxL, 4. * Isa. xxviii, 15. με μίσηται. 1' προμνήστορα. Variæ lectiones ex codice Seguieriano. καὶ μηδ' ὁ αὐτῷ, 1 αἰτιάσασθαι.

APOLOGETICus ad THEODOSIUM IMP. λαβὼν εἰς νοῦν, τὸ παρὰ τῇ θείᾳ κείμενον Γραφῇ • Nestoriique reverentia et amicitiæ tribuere, quod • Μηδὲν ψεῦδος ἀπὸ γλώσσης βασιλεῖ λεγέσθω, ἡμεῖς δὲ τοῦτο μαθόντες, βιβλίων ἐπίδοσιν πεποιή - μεθα τῇ ἁγίᾳ, καὶ οἰκουμενικῇ συνόδῳ, τὴν μὲν ὀρθὴν, καὶ ἀβέβηλον τῆς Ἐκκλησίας ὁμολογοῦντες πίστιν, ἀναθεματίζοντες δὲ τοὺς τὰ ᾿Αρείου, καὶ ᾿Απολιναρίου, καὶ Εὐνομίου φρονοῦντας. Παρεκαλούμεν δὲ, κατὰ τοὺς τῆς Ἐκκλησίας θεσμούς ήκειν τε αὐτὸν εἰς μέσον, τοῖς ἰδίοις συστησόμενον λόγοις, καὶ διελέγχειν ἡμᾶς. Έννομα δὲ ἦν, ὥς γε οἶμαι, τὰ παρ' ἡμῶν. Ὁ δὲ εἰς τοῦτο κατώλισθεν ἀμαθίας, μᾶλλον δὲ δειλίας τε καὶ ἀπορίας, ὡς καταναρκῆσαι τὴν ἄφιξιν, καὶ μηδὲ ὅσον ἰδεῖν καταθαρσῆσαι μόνον την ἁγίαν σύνοδον. Καίτοι ἐχρῆν δήπου 1 μᾶλλον ἐνστῆναι νεανικῶς, καὶ τὴν κλῆσιν οὐκ ἀναμείναντα δραμείν αυτόμολον, ἐλέγξαι σαφῶς, ἀποφήναι κατεγνωσμένους, καὶ ταῖς ἰδίαις αὐτὸν ἐπαγωνίσασθαι ψήφοις. 'Αλλ' οὐκ ἔδρασε τοῦτο *, σαθρῷ συνειδότι χρώμενος, δεδιὼς δὲ οὕτω τὴν ἄφιξιν τὴν εἰς τὴν ἁγίαν σύνολον, ὡ; μηδὲ ὅσον εἰπεῖν τῆς ἑστίας προκύψαι τολμᾷν. Καί τοι πῶς ἦν εἰκὸς τοὺς ἐξειλεγμένους ἱερουργούς, μεμνημένους ἱερουργίας, μεμνημένους Θεοῦ λέγοντος ο Κρίμα δίκαιον κρίνατε, και, «Οὐ λήψῃ πρόσο ωπον ἐν κρίσει, ὅτι ἡ κρίσις τοῦ Θεοῦ ἐστι· ο μὴ οὐχὶ πάντη καὶ πάντως, ἐληλεγμένους ἡμᾶς, ὡς αἱρετικούς, ταῖς τῆς κατακρίσεως ὑποθεῖναι ψήφοις; Ην γάρ πως ἀνάγκη καὶ ὑπομνημάτων συστῆναι πράξιν, καὶ ταῦτα ὑμῖν γενέσθαι καταφανή. Χώραις μὲν γὰρ ι ὅλαις, καὶ πόλεσι ταῖς μεγάλαις, νεύματι τοῦ ὑμετέ του κράτους, εἷς ἀναδείκνυται δικαστής. Θαρσεί τε το δὲ κρίσεις τὰς ἐφ' αἷματι, καὶ ψυχῇ, δέδιέ τε τοὺς νομοθετοῦντας ὑμᾶς, καὶ τοῖς παρ' ὑμῶν θεσπίσμασι πρὸς τὴν τοῦ δικαίου θήραν ἀπευθύνεται». Εἶτα πῶς ήμελλον οἱ παρὰ Θεοῦ πρὸς ἱερουργίαν ἐξειλεγμένοι, τοσοῦτοί τε ὄντες τὸν ἀριθμὸν, καὶ οὐκ ἀθαύμαστον ἔχοντες τὴν ὑπόληψιν, τὴν ἐπὶ γέ φημι τῷ βιῶναι λαμπρῶς, ἡμᾶς αἰδεσθῆναι μᾶλλον, καὶ οὐχὶ τὴν θείαν ἐνα τολήν; Ὅτι δὲ ἀχάλινος αὐτῷ πρὸς ὑπεροψίαν τε, καὶ υδριν • γέγονεν ὁ νοῦς, καὶ δι' ἑτέρων πραγμάτων ἀτα λαίπωρον ἰδεῖν. Τρίτον μὲν γὰρ που διατετέλεκεν ἔτος δυσφημῶν ἐπ' Εκκλησίας ἡ τῶν νέων δογμάτων εύρετὴς Νεστόριος· ἐπειδὴ δὲ καὶ δι' οἰκείων γραμμάτ των τῷ ὁσιωτάτῳ τῆς Ῥωμαίων Ἐκκλησίας ἐπισκόπῳ Κελεστίνῳ καταφανῆ τῆς ἑαυτοῦ διανοίας ἐποίει τὴν νόσον, οὐκ ἀπότομον, οὐδὲ ἀσυμπαθῆ τὴν ψῆφον ὑπέμεινε. Παρεκαλεῖτο δὲ μᾶλλον, ἀποφοιτῆσαι μὲν τῆς ἐνούσης κακοδοξίας αὐτῷ, καὶ τὴν ὀρθὴν, καὶ ἀμώμητον ἀνθελέσθαι πίστιν. Παρακαλεῖτο δὲ οὐχ ἅπαξ, ἀλλὰ καὶ πλειστάκις. Ὁ δὲ ἀκριβῆς, ὡς οίεται, τῶν θείων δογμάτων ερευνητής· ἵνα μή τι λέγοιμι φορτικόν· ὁ μέγα φρονῶν ἐπὶ τῇ τῶν θείων εἰδήσει νόμων, οὐχ ὑπομνήσας πώποτε τοὺς ἡδικημένους παρ' αὐτοῦ, οὐ λόγου μεταδούς, μᾶλλον δὲ οὐδὲ συστή - Prov. Σχιν, 25, sec. LXX. 16 Deut. 1, 16, 17. – nos insectaretur, abscondite nos læsit; et veluti in nocturna quadam pugna non visus, jaculo nos petiit; siquidem chartam falsis accusationibus plenam concinnavit, eamque ad pias vestras aures deferre ausus est, nequaquam id quod divinis Litteris proditum est, animo perpendens: «Nullum mendaciumı coram rege protuleris “.» Nos vero ubi hoc rescivimus, libellos sanctæ et œcumenicæ synodo exhibuimus, cum rectam illibatamque Ecclesiæ lidem profitentes, tum eos quoque qui Arii, Eunomii et Apollinarii dogmata sectantur, anathematizanies. Rogavimus etiam ut juxta ecclesiasticas leges in medium ille prodiret, suos sermones firmaturus, errorisque nos convinceret. Erant aulem, opinor, quæ agebamus legi consentanea. Ipse autem in eanı stultitiam, imo vero timiditatem ac desperationem. prolapsus est, ut neque ad uos venire, 255 neque sanctam synodum intueri ausus fuerit; cum tamen potius fortiter iustare oportuisset, neque exspeclare ut vocaretur, sed sponte occurrerc, diserte redarguere, damnationis reos pronuntiare, ac pro sua ipsius sementia decertare. Verum male sibi conscius id minime fecit; adeoque sancta synodi praesentiam metuebat, ui ne ex xdibus quidem prodire auderet. At quomodo verisimile erat eleclos sacerdotes, memores sacrificii, memores Dei dicentis: Justum judiciumn judicate; s et: • Perso nam in judicio non accipies: Dei enim judicium est "; › nos condemnationis sententiæ omnino subjecturos non fuisse, si haeresi infectos deprehendis.- sout? Erat enim necessariumn ut et actorum commentarii conficerentur, et hæc ipsa vobis palam Gerent. Regionibus etenim tolis, magnisque civitatibus dominationis vestræ nutu unus judex præficitur, cui capitalium rerum judicia committuntur: vos legislatores veretur, vestrisque decretis ad jus investigandum dirigitur. Cum itaque hæc ita ha beant, quomodo credibile sit homines a Deo ad sacerdotium electos, tantoque numero, qui propter vitæ splendorem existimatione admirabili essent, nos magis reverituros fuisse, quam divinum præceplum? Quod autem illius animus ad superbiam et arrogantiam fuerit plane infrenis, id ex aliis quoque rebus perfacile cognoscere licet. Jam per tres fere lotos aunos, ex quo novorum dogmatum inventor Nestorius blasphemias suas in Ecclesia evomere non destiterat. Postquam vero suis etiam litteris sanctissimo Romanæ Ecclesiæ episcopo Cœlestino animi sui morbum patefecisset, non statim duram severamque sententiam excepit, sed admonitus est potius, ut, prava illa, qua laborabat, opinione rejeeta, rectam et inculpatam fidem complecteretur. Variæ lectiones ex codice Seguieriano. Η σπουδῇ. Η δραμεν εἰς τοῦτο. Η γάρ και, πιο σε suprapositis, θαρσείται, infr. etiam. ex νεπε, ο υπεροψίας τε καὶ ὕδρεις. η απευθύ

Admonitus est autem non seinel, sed sæpius. Ipse και ταῖς ἑαυτοῦ προπετείαις θαῤῥήσας, ὑβρίζει μὲν ἀνοσίᾳ ψήφῳ, τάχα δὲ καὶ μέγα πεφρόνηκεν ἐπὶ τούτῳ· ἵνα καὶ ἀκούῃ λέγοντος τοῦ μακαρίου Δαυΐδ, μᾶλλον δὲ τοῦ ἁγίου Πνεύματος διὰ φωνῆς τοῦ Δαυΐδ • Τί εγκαυχῇ ἐν κακίᾳ ὁ δυνατὸς ἀνομίαν; ὅλην τὴν ἡμέραν ἀδικίαν ἐλογίσατο ἡ γλῶσσά σου· ὡσεὶ ξυρὸν ἠκονημένον ἐποίησας δόλον· ἠγάπησας κακίαν ὑπὲρ ἀγαθοσύνην, ἀδικίαν ὑπὲρ τὸ λαλῆσαι δικαιοσύ νην· ἠγάπησας πάντα βήματα καταποντισμού, γλώσ σαν δολίαν. Διὰ τοῦτο ὁ Θεὸς καθελεῖ σε Ρ εἰς τέλος, ἐκτίλαι σε, καὶ μεταναστεύσαι σε ἀπὸ σκηνώματός σου, καὶ τὸ ῥίζωμά σου ἐκ γῆς ζώντων.» vero diligens, ut putat, divinorum dogmatum scru tator (nolo enim gravius aliquid in illum dicere), quique propter divinarum legum cognitionem mire sibi blanditur, cum nunquam eos quos laesit, coinmonefecisset, nec verbum ullum cum illis communicasset, imo neque temeritatein suam tueri ausus fuisset; impia tamen sententia sua contumeliam illis intulit: et forte magnifice ea de re sese jactat, ut etiam audiat beatum Davidem dicentem, vel potius Spiritum sanctum per ejus vocem: 256 • Quid gloriaris in malitia, qui potens es in iniquitate? Tota die injustitiam cogitavit lingua tua: sicut novacula acuta fecisti dolum. Dilexisti malitiam super benignitatem; iniquitatem magis, quam loqui æquitatem. Dilexisti omnia verba præcipitationis, linguam dolosam. Propter hoc Deus destruet te in finem, evellet te, et emigrare faciet te de tabernaculo tuo, et radicem tuam de terra viventium *. › Intelligo autem non deesse, qui illum a delicto in nos commisso absolvere conentur, asserentes eum juste ob id nobis succensuisse, quod ipso adhuc absente contra blasphemum Nestorium concilium sit celebratum. Verum hi longe rectius facerent, si in nos culpam conjicere omittentes, suam illorum potius cunctationem accusarent. Adhæc eos, qui adventum ejus præcurrerunt, et sacræ synodo demuntiarunt, ipsum exspectandum non esse, nec se venisse sponte, sed ipsius mandata ferentes, cur non potius exosos habuit ut miendaces ac seductores, sed eosdem inter præcipuos amicos habet? Sed esto, forsan offensus sit: oportuitne ob id illum divinas leges aspernari, Deique oblivi - sci dicentis: ‹ Insontem ac justum non occides "?, Debebatne eos condemnare, qui de nullo crimine fuerant convicti? debebatne fratres gladio impietatis impetere? eclesiasticas leges contemnere, calunniari, mentiri, idque plissimis vestris auribus? Debebaine rectam fidem nihili facere, et velle sapere quæ nullam omnino falsitatis maculam babent? et interea illius causa patrocinari, qui contra Christum blasphemias effudit; ac quærere mendacium, statuere, veritatem evertere? Dabitne quisquam, hæc esse sanctæ mentis fructum? hæc esse sacerdotalis consilii inventa? Atqni Deum dicentem audio: Labia sacerdotis custodient scientiain, et legem requirent ex ore ejus.» Clarum est itaque, quod per ea ipsa, quibus vesaniæ, qua contra nos usus est, crimen amoliri se putat, impie egisse apertius deprehendatur. Ego vero, Christi amans rex, gaudebam quidem cum e patria discederem, Alexandria vestra relicta, etiamsi magna vis venti velis sese infunderet, atque instar tonitrui navem percelleret, ac Ductus in sublime clatus summa gubernacula 237 circumnstreperet: tamen alacri tranquilloque animo eram, et tempestatis periculum posthabui, ut optatissimo majesta- * Psal. Li, 3-7.` “Exod. xx:{}, 7. • Malach. II, " Επυθόμην δὲ, ὅτι τῆς καθ' ἡμῶν πλημμελείας ἀπαλλάττειν αὐτὸν ἐπιχειροῦσί τινες, λελυπήσθαι δικαίως διαβεβαιούμενοι, διά τοι τὸ δίχα αὐτοῦ τὸ ἐπὶ τῷ δεδυσφημηκότι γενέσθαι συνέδριον. 'Αλλ᾽ ἦν ἄμεινον οὐχ ἡμᾶς αιτιάσασθαι μάλλον, γράφεσθαι δὲ τὴν οἰκείαν αὐτῶν ἐπὶ τούτῳ μέλλησιν. Εἶτα τοὺς προαφιγμένους, καὶ προαπηγγελκότας τῇ ἁγίᾳ συνε όδῳ, μὴ δεῖν χρῆναι περιμένειν αὐτὸν, καὶ οὐκ αὐτομόλους εἰς τοῦτο ἐλθεῖν, ἀλλὰ γὰρ ταῖς παρ' αὐτοῦ δ: κονουμένους φωναῖς, τί μὴ μᾶλλον ἐποιεῖτο κατεστυγημένους, ὡς ψευδηγορήσαντας, ὡς ἠπατηκότας, ἀλλο ἐν τοῖς ὅτι μάλιστα γνησιωτάτοις ἔχει; 'Αλλ' ἔστω τυχὸν, καὶ λελύπηται. Ταύτης οὖν ἔνεκα τῆς αἰτίας ἔδει τῶν θείων αὐτὸν ἀλογῆσαι νόμων, ἐπιλαθέσθαι δὲ Θεοῦ λέγοντες· ὁ ᾿Αθῶον, καὶ δίκαιον οὐκ ἀποκτε νεῖς; ο Εδε: κατακρίναι τοὺς ὑπ᾽ οὐδενὶ τῶν ἀτύπων κατεγνωσμένους; ἐχρῆν ἀδελφῶν ἡ τὸ τῆς ἀνοσιότη τος κατωθῆσαι ξίφος; θεσμούς ἐκκλησιαστικούς περιυβρίσαι; συκοφαντήσαι, ψεύσασθαι, καὶ τοῦτο τὰς εὐσεβεστάτας ὑμῶν ἀκοάς; ἐχρῆν ἡγήσασθαι παρ' οὐδὲν τὴν ὀρθότητα τῆς πίστεως, καὶ τὸ ἐθελῆ σαι φρονεῖν ὅσα μώμον ἔχει παντελῶς οὐδένα, χαρί σασθαι δὲ τὴν ἐπικουρίαν τῷ δυσφημοῦντι κατά Χρι στοῦ, καὶ ἀναστῆσαι ζητεῖν τὸ ψεῦδος, καταστρέψειν δὲ τὴν ἀλήθειαν; Ταῦτα φρενὸς ἁγίας δοίη τις ἂν εἶναι καρπόν; Ταῦτα βουλῆς ἱερατικῆς εὑρέματα; Καίτοι λέγοντος ἀκούω Θεοῦ, ὅτι ο Χείλη ιερέως φυλάξε ται κρίσιν, καὶ νόμον ἐκζητήσουσιν ἐκ στόματος αὐτοῦ. ὁ Πρόδηλον οὖν, ὅτι δι' ὧν ἂν οἴεται τῆς καθ' ἡμῶν ἀπονοίας τὰς αἰτίας ἀποσκευάζεσθαι, διὰ τού των αὐτῶν ἀνόσια πετραχώς καταφωρείται μειζό νως. Ἐγὼ δὲ, ὦ φιλόχριστε βασιλεῦ, ἔχαιρον μὲν τῆς ἐνεγκούσης ἀπαίρων, καὶ τῆς ἡμετέρας ο Αλεξαν δρείας ἐκδεδημηκώς πνεύματος δὲ λαύρου καταχει μένου τῶν ἱστίων, καὶ μονονουχί καταβροντώντος τῆς νεώς, αἱρομένου τε εἰς ὕψος τοῦ κύματος, καὶ ταῖς τῶν οἰάκων περιπαφλάζοντος κεφαλαῖς, εύθυ μος καὶ οὕτω διετέλουν, τὸν ἐκ τοῦ χειμῶνος κίνδυ Varia lectiones ex codice Seguieriano. Η καθέλοι σε. 9 ἀδελφῷ, ο φυλάξει. Η - ὑμετέρας.

APOLOGETICUS AD THEODOSIUM IMP. νον ἐπίσω τιθεὶς τῆς εὐκταιοτάτης μας θέας του tis vestra aspectu potiri quandoque daretur. Rurὑμετέρου κράτους. Καὶ μὴν ὅτε τὴν Ἐφεσίων ἀφέν τες, ἐπὶ τὴν λαμπρὰν ἐκείνην ἀνεκομίζοντο πόλιν οἱ ἐκ τῆς ἁγίας συνόδου προκεχειρισμένοι πρός γε τὸ χρῆναι συνειπεῖν τοῖς παρ' αὐτῆς πεπραγμένοις, ἐπεθύμουν γενέσθαι τοῖς ἀνδράσιν εναρίθμιος, πρώτον μὲν ὑπὲρ τοῦ τὸ ὑμέτερον κράτος ἰδεῖν, εἶτα πρὸς τούτῳ, ἵνα καὶ αὐτῷ τῷ τῆς Ἀντιοχείας ἐφ' ὑμῶν δικάσωμαι, καὶ δείξω συκοφαντήσαντα, καὶ παρα νόμως λελυπηκότα ', καὶ μανίαις ἀκράτοις νενικη μένον, ὅτι τῶν Νεστορίου δυσφημιῶν ἀνεθεμάτισα τὰ κεφάλαια. Τῇ γὰρ ἐμῇ πίστει μεμαρτύρηκε την ὀρθότητα καὶ ἡ Ῥωμαίων Ἐκκλησία, καὶ μὴν καὶ ἡ ἁγία σύνοδος, ἡ ἐξ ἁπάσης, ὡς ἔπος εἰπεῖν, τῆς ὑπ' οὐρανὸν συναγηγερμένη. "Οτι γὰρ κατ' οὐδένα τρό sum cuin ex Ephesiorum civitate ad illustrem illam urbem deveherentur ii, qui ad hoc a sancta synodo delecti sunt, ut quæ ab illa acta fuerant defenderent, ex illorum numero esse cupiebam: primo quidem, ut majestatem vestram coram viderem: deinde vero, ut in vestra præsentia contra episcopum Antiochenum disceptarem, palamque ostenderem eum calumniatum fuisse, et inique insanisse [ ac per injuriam offendisse], et quasi inipotentibus furiis actum esse, eo quod capita blasphemiarum Nestorii anathematizassem. Fidei namque meæ rectitudini testimonium perhibuit et Romana Ecclesia, et sancta quoque synodus ex universo, ut ita dicam, orbe qui sub caelo est, congregata. Quod πον ἔξω γεγονὼς ὁλοίην ἂν τῆς τε ἀποστολικῆς, καὶ enim nulla ex parte ab evangelica et apostolica tradiεὐαγγελικῆς παραδόσεως, ορθήν τε, καὶ ἀδιάστροφον τῶν ἱερῶν δογμάτων διελαύνω τρίβον, παμψηφεί διωμολογήκασι, καὶ τοῦτο ἐγγράφως ἐπὶ πίστεως ὑπομνημάτων, ἀναγινωσκομένων τῶν παρ' ἐμοῦ γραφέντων προς Νεστόριον - ηχόμην δὲ οὐχὶ τού των ένεκα μόνων ἐκεῖσε γενέσθαι, ἀλλ᾽ ἵνα καὶ τὰς τῶν ἑτέρων διαβολάς κατ' ἐμοῦ, καὶ τῶν ἐμῶν, ψευδεῖς ἀποφήνω. Οἱ γὰρ τῶν Νεστορίου δογμάτων υπο ασπισταὶ τὸ ἐκ φθόνου καὶ βασκανίας ἐπ' ἐμοὶ συντείνοντες τόξον, καὶ τὰ ἐξ ἀκρατους μανίας ν πολυτρόπως ἀρτύοντες, ἄνδρας ἐξωνούμενοι, καὶ κατα ηγόρους ἱστῶντες *, «ὧν ὁ θεὸς ἡ κοιλία, καὶ ἡ δόξα ἐν τῇ αἰσχύνῃ αὐτῶν, ο καθά φησιν ὁ μακάριος Παῦλος, τῷ ὑμετέρῳ κράτει δι' ὄχλου γενέσθαι παρ' εσκεύαζον, καὶ μάλα συχνῶς· καίτοι παρ' ἐμοῦ πε πονθότες τῶν ἀτόπων οὐδὲν, οὐδὲ γὰρ ἦν τις αὐτοῖς πρὸς ἐμὲ λόγος παντελώς. Απομισθώσαντες δὲ, ὡς ἔφην, τοῖς ἐπιβουλεύουσιν ἐμοὶ τὰς ἑαυτῶν γλωσςαλγίας, ἐφλυάρουν 5 εἰκῆ, πάντα ὁρῶντες ἑτοίμως. Ατόλμητον δὲ τοῖς τοιούτοις οὐδέν σύντροφον γὰρ ἔχουσι τὸ κακὸν, καὶ οὐδὲν λελόγισται παρ' αὐτοῖς τὸ καὶ γραφὴν ε ἁλῶναι συκοφαντίας, καὶ ψευδηγο ρῆσαι πλειστάκις καὶ καθ᾽ ὧν ἂν βούλοιτό τις, καὶ εἰ μή τις εἴη γνώριμος αὐτοῖς τῶν κατηγορουμένων. Ισασι δὲ ὄντας τοιούτους, οὕτω τε ζήν ειωθότας, οἱ κατὰ πᾶσαν ὄντες τὴν ἡμετέραν ο Αλεξάνδρειαν. Κατεφλυάρουν μὲν οὖν ἐκεῖνοι, τοῖς εἰς τοῦτο παρωρμηκόσι το χρήμα προπίνοντες, καὶ ἀντέκτισιν ὥσ περ τινὰ τῆς δωροδοκίας, τῆς κατ' ἐμοῦ γλωσσαλγίας ποιούμενοι τὴν ἐπίδειξιν. Καὶ δεδυσφόρητα μὲν λίαν ἐπὶ τούτοις ἐγώ. Πῶς γὰρ οὐκ ἔμελλον; Πλὴν ἐμε μνήμην λέγοντος τοῦ πάντων ἡμῶν Σωτῆρος Χρισ στοῦ· ο Μακάριοί έστε, όταν ὀνειδίσωσιν ὑμᾶς, καὶ διώξωσι, καὶ εἴπωσι πᾶν πονηρὸν ῥῆμα καθ᾽ ὑμῶν, ψευδόμενοι, ένεκεν ἐμοῦ. Χαίρετε, καὶ ἀγαλλιάσθε, ὅτι ὁ μισθὸς ὑμῶν πολὺς ἐν τοῖς οὐρανοῖς· οὕτω γὰρ ἐδίωξαν τοὺς προφήτας τοὺς πρὸ ὑμῶν 5, ο Ὅτε γὰρ το Philipp. 11, 19. tione aberrarim, imo vero quod rectam minimeque obliquam sacrorum dogmatum semitam teneam, id posteaquam epistolas, quas ad Nestorium perscripseram, legiss ent, communi sententia confessi sunt omnes, et quidem scripto in ipsa fide monimentorum, rerumque gestarum. Optabam autem non horum tantum gratia eo venire, sed ut aliorum quoque declarationes, quas contra me meosque instituerunt, falsas esse monstrarem': siquidem Nestorii doginatum propugnatores, invidiæ odiique arcum in me ten. dentes, impotentisque insaniæ suæ ausus variis modis adversum me concinnantes, viros quosdam ‹ quorum deus venter est et gloria in confusione eorum,» sicuti beatus Paulus dicit ", mercede pararunt, et accusatores adornarunt, ac ut vestro imperio molesti essent, et quidem frequenter, curaverunt, cum nulla injuria a me sint affecti: neque enim illis mecum quidquam rei prorsus erat. Qui insidiatoribus meis nugaces linguas suas cum vendidissent, frustra contra ine obloquebantur, nihil intentatum relinquentes. Hujusmodi vero homines nihil non »udent: coalitam enim malitiain habent. Quare etiam pro nihilo ducunt, si calumniandi crimine convicti teneantur, sæpissimeque adversus quos libuerit mentiantur, quanquam ne eos quidem cognoscant, quos accusant. Norunt autem eos esse tales, talemque vitæ consuetudinem inivisse, quolquot Alexandriam vestram inhabitant. Oblocuti sunt itaque illi, propinantes hoc iis, qui ad id eos incitarant, 258 et velut acceptorum munerum pretium temerariam in me linguam ostentantes. Tuli autem ista equidem admodum ægre. Quomodo enim id ægre non ferrem? Verumtamen recordatus sum on)- nium nostrum Salvatoris dicentis: ‹ Beati estis cum maledixerint vobis homines, et persecuti vos fue. rint, et dixerint omne malum adversum vos, mentientes, propter me. Gaudele et exsultate, quia merce Variæ lectiones ex codice Seguieriano. * λελυσσηκότα. " γραφεισῶν πρὸς Νεστόριον ἐπιστολῶν. ν ἀκρασίας καὶ μανίας.· ἱστάντες. Η κατ εφλυάρουν. 3 γραφῇ.· μετέραν, ὁ ἡμῶν. b

vestra copiosa est in caelis: sic enim persecuti sunt ὁ τῆς ἀνομίας πατήρ, τουτέστιν ὁ Σατανᾶς, ταῖς Ἐκε prophetas, qui fuerunt ante vos ".» Sane cum iniquitatis pater Satanas Ecclesiis iisque qui rectam fidem habent, laqueos tendere molitur, apostolicæque et evangelica Gdel traditionem per suos satellites et administros adulterare conatur, ac deinde illi qui rectæ fidei custodes sunt, veritatem ipsi opponunt, et recta pervertentibus obsistunt, Christum ipsum, qui veritas est, belli socium et auxiliatorem habentes, tunc statim mendacii pater multos qui mentiantur excital; statim sæva illa calumniatorum multitudo adversus illos qui pie vivere volunt, bellum ciet. lianc molestiam ipsos quoque sacros prophetas perpessos comperimus. Etenim prophetabat olim beatus Amos; et Israelitas vehementer reprehendit, quod dilectionem erga Deum pro nibilo habuissent, legesque sibi datas neglexissent. Verum mox in medium prodiit, et restitit illi Amasias [Paschor, al. Pashur,] (erat autem hic pseudopropheta, et cultor demoniorum), delulitque ad regem Israelis virum vere sanctum ac prophetam, ad hunc moduin illum accusans: ‹ Conjurationes facit contrate Amos: non poterit terra sustinere universos sermones ejus ".» Pari modo beatus quoque Jeremias propheta peccantem populum Israel vias suas corrigere jussit ss: verum non defuerunt qui illum calumniarentur. Incitaverunt enim contra illum Sedechiam, qui regni solium tunc obtinebat. Erat profecto sanctis res hæc gravis et vere inolesta: at quod Deo placitum gratumque sciebant, propria vilz præferentes, in suscepto studio constanter persistebant, scriptum esse recolentes: ‹ Cor regis in manu Dei est: quocunque voluerit, inclinabit Illud ". Reddebat enim eos qui Judaicarum rerum potiebantur, clementes ac misericordes, quamvis sæpe vehementer essent incitati. Sed mittamus 259 quæ illis acciderunt, tanquam omnibus nota: in mentem revocemus celeberrimum beatissimumque patrem nostruin Athanasium, qui olim Alexandriæ vestræ episcopus fuit. Impugnabat ille perversam Arii opinionem: nugacitatis vero illius assentatores pertinaci studio illum calumniabantur, petulantemque et infrenem linguam adversus illum exserebant. Neque mendaciis contenti, nanum quoque cujuslam hominis absciderant, eamque circumferentes, lor- Ο ζον. Φρικτόν 1 τοῖς ὁρῶσι παρατιθέντες θέαμα, ταύrendum videntibus spectaculum exhibebant Dicebant autem Athanasium illam abscidisse, quemdam vero Arsenium nomine istud passum esse. Multo autem tempore ignaros decipere perstiterunt, donec tanden Arsenius ille, qui hactenus latuerat, adhuc vivus compertus est: atque ita vix tandem κλησίαις παγίδα, καὶ τοῖς ὀρθὴν ἔχουσι πίστιν ἐξαρτύειν ἐπιχειρεῖς, καὶ διὰ τῶν ἰδίων ὑπασπιστών παραχαράττειν ἀποτολμᾷ τῆς ἀποστολικῆς τε καὶ εὐαγγελικῆς πίστεως τὴν παράδοσιν, εἶτα τῆς ὀρθῆς δόξης οἱ φύλακες ἀντανιστῶσιν αὐτῷ τὴν ἀλήθειαν, καὶ τοῖς τὰ ὀρθὰ διαστρέφουσιν ἀντιφέρονται, συνοπλον ἔχοντες, καὶ συμπαραστάτην αὐτὸν τὸν Χριστὸν, ὅς ἐστιν ἀλήθεια, τότε δὴ πάντως ὁ τοῦ ψεύδους πατὴρ πολλοὺς ἐγείρει τους ψευδηγόρους· τότε δὴ καὶ συκοφαντῶν ἀγρία πληθὺς τοῖς εὐσεβεῖν ᾑρημένοις ἀντανίσταται. Τοῦτο παθόντας καὶ αὐτοὺς εὑρίσκομεν τοὺς ἁγίους προφήτας. Προεφήτευε μὲν γὰρ κατὰ καιροὺς ὁ ὁ μακάριος Αμώς, κατῃτιᾶτο δὲ σφόδρα τοὺς ἐξ Ισραὴλ ὡς τῆς εἰς Θεὸν ἀγάπης ἡφειδηκότας, καὶ τῶν δοθέντων αὐτοῖς ὑπερορώντας νόσ μων· ἀλλ᾽ εἰς μέσον ἦλθε παραχρῆμα, καὶ ἀντο έπραττεν ὁ • Πασχώρ. Ψευδοπροφήτης δὲ οὗτος, καὶ δαιμονίων θεραπευτής. Εἶτα τῷ βασιλεῖ τοῦ Ἰσραὴλ διαβέβληκε τὸν ἀληθῶς ἅγιον, καὶ προφήτην, ὧδε γεγραφώς ο Συστροφὰς ποιεῖται κατὰ σοῦ ᾿Αμώς οὐ μὴ δύνηται ἡ γῆ ὑπενεγκεῖν πάντας τοὺς λόγους αὐτοῦ.» Ομοίως δὲ καὶ ὁ μακάριος προφήτης Ιερε μίας πλημμελούντα τὸν Ἰσραὴλ ἐπανορθοῦν ἐκέλευε τὰς οἰκείας ὁδούς. Αλλ' οὐκ ἀπῆσαν οἱ ἐνδιαβάλλον τις 6. Παρώτρυναν γὰρ κατ' αὐτοῦ τὸν Σεδεκίαν, τοὺς τῆς βασιλείας διέποντα θρόνους. Καὶ φορτικόν ἦν τοῖς ἁγίοις τὸ χρῆμα καὶ δύσοιστον ἀληθῶς. Πλὴν τὴ Θεῷ δοκοῦν καὶ φίλον τῆς ἑαυτῶν προθέντες ζωῆς, εἶχοντο καὶ οὕτω τῶν ἐν χερσὶ σπουδασμάτων, οὐκ ἀγνοοῦντες τὸ γεγραμμένον· ὅτι «Καρδία βασιλέων ἐν χειρὶ Θεοῦ, οὗ δ᾽ ἂν θέλων νεῦσαι 1, ἐκεῖ ἔκλινεν αὐτήν. ο Πράους γὰρ αὐτοὺς ἀπετέλει, καὶ φιλοικτίρμονας, καίτοι πλειστάκις παρατρυμμένους 1, τους τῶν Ἰουδαϊκῶν κρατοῦντας πραγμάτων. ᾿Αλλὰ γὰρ παρήσομεν τὰ ἐκείνων, ὡς πᾶσιν εγνωσμένα. Μετ μνήσομαι δὲ τοῦ πανευφήμου, καὶ τρισμακαρίου πατρὸς ἡμῶν ᾿Αθανασίου, τοῦ γεγονότος κατά και τοὺς ἐπισκόπου τῆς ἡμετέρας κ Αλεξανδρείας. Εμά χετο μὲν γὰρ ταῖς ᾿Αρείου κακοδοξίαις. Οἱ δὲ τῆς ἐκείνου βδελυρίας παράσιτοι, συκοφαντοῦντες αὐτὸν διετέλουν· ἀσελγῆ δὲ καὶ ἀχάλινον ἐπ᾿ αὐτῷ τὴν γλῶσσαν ἀνέντες, ὡς οὐκ ἀρκούντων αὐτοῖς τῶν ψευσμάτων, χεῖρα τεμόντες ἀνθρώπου, περιεκόμι σε Matth. v, 11, τὴν αὐτὸν ἔφασκον ἀποτεμεῖν· Αρσένιον δέ τινα τούτη παθεῖν διετείνοντο. Χρόνους δὲ μακρούς διατετελέκασι συναρπάζοντες, ἄχρις οὗ διαλανθάνων κατελήφθη ζῶν ὁ ᾿Αρσένιος· πεφώραται δὲ οὕτω μόλις τῆς ἐκείνων σκαιότητος τὸ ἐγχείρημα. Δυσοιστον μεν οὖν, καὶ σφόδρα δριμὺ ψυχαῖς ἐλευθέραις, καὶ καθα σε Prov. xxi, ss Ammos sit, 10. *³ Jerem. xxvi, 2 seqq. Variæ lectiones ex codice Seguieriano. • ἐπιχειρῇ. ὁ καιρόν. • ἥκει, καὶ ἀντέπασχεν δ. ' δυνήσεται, ε διαβάλλοντες. Η βασιλέως. Ο νεύ Η παρωξυμμένους. * ὑμετέρας. 1 και φρικτόν. οειε. Theodoret. lib, η Hist. eccl., c. 30; Sozom. Quid deest, aut aliter legit interpres. Lib. ii, c. 24; Socrat. lib. 1, c. 21.

APOLOGETICUS AD THEODOSIUM IMP. μὲν ἐχούσαις τὸ συνειδός, ἡ συκοφαντία, ἀλύει δὲ eorum inprobitatis conatus delectus est. Sane quim dem calumnia animis liberis, bonamque conscientian labentibus, molesta est, valdeque acerba: angitur autem vehementer illorum animus, quibus ista accidunt: et gravissimum certe est, gratis et sine causa ab iis ejusmodi molestias insidiasque perferre, qui nulla uuquam re læsi fuerant. Ve rumtamen quod ista veritatis cultoribus eventura essent, divina Scriptura præenuntiaverat. Dicit enim: • Usque ad mortem certa pro veritate, et Dominus pugnabit pro te ".. Sed et ipse quoque Dominus poster Jesus Christus, discipulos suos ad bonam conAdentiam instruens, suadensque ut quodvis mendacium, omnemque persecutionis molestiam contem - nerent, ita aiebat: Si nie persecuti sunt, et vos σφόδρα τῶν πεπονθότων ὁ νοῦς. Καὶ τὸ εἰκῆ, καὶ μάτην ἐπιβουλεύεσθαι παρὰ τῶν ἠδικημένων οὐδὲν, παγχάλεπον ὁμολογουμένως. Πλὴν ὅτι ταῦτα συμβήσεται τοῖς πρεσβεύουσι τὴν ἀλήθειαν, προκατα μεμήνυκεν ή θεία Γραφή. Εφη γοῦν· «Εως θανάτου ἀγώνισαι περὶ τῆς ἀληθείας, καὶ Κύριος πολεμήσει ὑπὲρ σοῦ· ἡ καὶ μὴν καὶ αὐτὸς ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, εἰς ἀγαθὴν εὐτολμίαν ἐπαλείφων τους μαθητάς, καὶ ψευδηγορίας απάσης ἀλογεῖν ἀναπεί θων, καὶ τῶν ἐπὶ τῷ διώκεσθαι πόνων·. Εἰ ἐμὲ ἐδίωξαν, φησὶ, καὶ ὑμᾶς διώξουσιν· εἰ τὸν οἰκοδεσπό την Βεελζεβούλ ἐκάλεσαν, πολλῷ η μᾶλλον τοὺς οἱ κειακοὺς αὐτοῦ.» Εκδυσωπεί ο δὲ, καὶ σφόδρα χρησίμως, προσεπειπών·. Οὐκ ἔστι μαθητῆς ὑπὲρ τὸν διδάσκαλον, οὐδὲ δοῦλος ὑπὲρ τὸν κύριον αὐτοῦ. Εἰ persequentur ". Si patrem familias Beelzebub roγὰρ αὐτοῦ κατειρήκασι τοῦ Χριστοῦ, πῶς ἢ ποῖος ἡμῶν ὁ λόγος; Καὶ εἰ κατὰ παντὸς ἁγίου γεγόνασιν αἱ συκοφαντίαι, πῶς ἦν ἄρα διαφυγεῖν τοὺς ἐλαχίστους ἡμᾶς; Ακρατὴς μὲν ἡ κατὰ τῶν ἁγίων γλώττα Ρ. Φέρεται δὲ ὥσπερ κατὰ πρανοῦς, ἀλλ' ἔστιν ἐπάρατος, καὶ Θεῷ κατεστυγημένη. Ψάλλει γοῦν ὁ μακάριος προφήτης Δαυΐδ·. Εξολοθρεύσαι Κύριος πάντα τὰ χείλη τὰ δόλια, καὶ γλῶσσαν μεγαλορρήμονα.» caverunt, quanto magis domesticos ejus "?, Non mediocri autem afficit verecundia, et valde utiliter quod subjungit: Non est, inquit, discipulus supra magistrum, nec servus supra dominum suum s. Si enim Christo contradixerunt, quæ nostri babenda erit ratio? Et si contra quemvis sanctum instructæ sunt calumniæ, quomodo nos minimi illas effugeremus? Petulans quidem est adversus sanctos viros impia lingua, ac præceps quodammodo fertur; igitur beatus propheta David: ‹ Disperdat Dominus verum exsecrabilis et odibilis est coram Deo.. Psallit universa Jabia dolosa, et linguam magniloqnam”, › Πεπείρεται σὺν ἐμοὶ τῶν ἐκ γλώττης ἀχαλίνου βελῶν καὶ ὁ ἀγαπητὸς μοναστής Βίκτωρ. Ἐπεφή- c μισαν γάρ τινες αὐτῷ τῶν τάχα που ψευδηγορεῖν εἰωθότων, ὅτι καὶ αὐτὸς τῶν ἐκτόπων τινὰ πεφλυά - ρηκε κατ᾿ ἐμοῦ· ὥστε καὶ ἀφιγμένον εἰς τὴν Ἐφεσίων πρός με, κατῃτιῶντο σφόδρα τῶν ἀπὸ τῆς ἁγίας συνόδου τινές· μᾶλλον δὲ καὶ ἀπεστράφησαν ἅπαν τες, ὡς ἕνα τῶν ἀνοσίων μεμισηκότες. Διατετελέκασι καὶ πατραλοίαν ὀνομάζοντες καὶ ἀδελφοκτόνον, καὶ ὅσα τούτοις ἐστὶ παραπλήσια. Καὶ τοῦτο γνοὺς ὁ πρεσβύτης, πλείστων όσων αὐτὸν περιεστηκότων ἁγίων ἐπισκόπων, ἀνατείνας τὰς χεῖρας εἰς τὸν οὐρανόν, ὁμώμοσεν ἀσυνήθως, κατά τε τοῦ ἁγίου βα πτίσματος, καὶ τῶν σεπτῶν τοῦ Χριστοῦ μυστηρίων, μηδὲν ἑαυτῷ συνειδέναι 9 τοιοῦτον· οὕτω τε μόλις ἐγώ, καὶ αὐτὸς ἰσχύσαμεν τὰς τῶν λυπουμένων θεραπεῦσαι ψυχάς. Πλὴν εἰ καὶ πολλοὶ λίαν οἱ ψευ- potuimus. Verumnenimvero licet plurimi mentiri δρεπεῖν ἐθέλοντες, ἐπιφυόμενοί τε καὶ ἐπιπηδῶντες μάτην, μᾶλλον δὲ καὶ παροτρυνόμενοι πρὸς τοῦτο παρὰ τῶν Νεστορίου σπουδαστῶν· ἀλλ᾽ ἤρκεσεν εἰς ἐπισ κουρίαν τοῦ Σωτῆρος ἡ χάρις, καὶ τῆς ὑμετέρας εὐσε βείας» τὸ μισοπόνηρον. Ωσπερ γὰρ ἐκ καμίνου καιομένης ἁρπάσαντες, ἡμερωτάτοις νεύμασι διεσώσατε· να τοῖς ἄλλοις ἐμοῦ, τοῖς ἀνὰ πᾶσαν τὴν ἡμετέραν Αίγυπτον ἁγίοις ἐπισκόποις καὶ μονασταῖς, ἀκατα- * Eccli. 18, 33. Expertus est inecum infrenatæ linguæ jacula etiam diiectus solitarius Victor. Spareerant enim de illo quidam ex iis qui mentiri consueverunt, quod is quoque contra me absurda quædamı nugatus esset, 260 ut etiam cum Ephesum ad me venisset, nonnulli ex sancta synodo plurimum ipsum accusarent; ¡ino vero universi veluti unum ex impiorum nuinero perosi, illum aversati. sint; perstiteruntque parricidam et fratricidam, aliisque ejusmodi nominibus appellare. Cum autem ille senex hoc intellexis - set, multis admodum sanctis episcopis ipsum circumstantibus, sublatis in cœlum manibus, præter morem suuin per sacrosanctum baptisma et veneranda Christi mysteria, nullius horum scelerum sibi conscium esse juravit: ac denique offensorum aninos ægre ego et ipse simul hac ratione placare volentes exstiterint, et insurrexerint, et frustra insilierint, seu potius a Nestorii studiosis ad hoc incitati fuerint, suffecit tamen ad opem nobis ferendam Salvatoris nostri gratia, vestræque pietatis justitia. Nam velut ex ardenti camino ereptos, placidissimis vestris nutibus servastis, ut una cum aliis, qui per universain vestram Ægyptum sparsi sunt, sanctis episcopis et monachis continue pro imperio ss ibid. 24. s Psal. xi, 4. se Joan. XV, 20. * Matth. x, 23. Variæ lectiones ex codice Seguieriano. ὑπέρ. • σωτηρίας. ο πόσις. ο εδυσώπει.» γὰρ τῶν ἀνοσίων ἡ γλῶττα. 4 συνιέναι. παρω τρυμμένοι. · ὑμετέραν.

vestro, et victoris, ac stabilitate, gratiarum actiones λήκτους εὐχαριστίας, τὰς ὑπέρ τε του ὑμετέρου sanctissimo Christo offeramus. Per quem, et cum quo, Deo et Patri sit gloria, cum sancto Spirita in secula saeculorum. Amen. κράτους, νίκης τε καὶ διαμονῆς, ἀναφέρωμεν τῷ παναγίῳ Χριστῷ· δι' οὗ, καὶ μεθ' οὗ τῷ Θεῷ καὶ Πατρί, δόξα σὺν ἁγίῳ Πνεύματι, εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν.

CONTRA JULIANUM. EZECH. SPANIIEMII PRÆFATIO. CYRILLI ALEXANDRIA ARCHIEPISCOPI PRO CHRISTIANA RELIGIONE, ADVERSUS JULIANUM IMPERATOREM LIBRI DECEM, INTERPRETIBUS NICOLAO BORBONIO ET JOANNE AUBERTO. Denuo recensuit et post Juliani imp. Opera edidit Ezechiel SPANHEMIUS Lipsiæ 1676, fol. EX PRÆFATIONE EZEChielis spanHEMII. Quo consilio hic prodeant, meque ejus rei auctore, decem Cyrilli contra Julianum libri, haud multis, ut opinor, erit mihi dispiciendum. Illud forte mirari potius subeat, cur a prioribus Juliani editoribus, et a Petavio maxime, qui in id potissimum, et diu quidem ac sollicite, incubuit, ut omnia ejus opera conquireret ac divulgaret, nulla habita sit ejus ratio cum tainen haud ignota eidem foret eorum, quos adversus religionem Christianam 6 mapaбis ille imperator seripserat, librorum, apud gentiles juxta et Christianos prisci illius ævi scriptores, commemoratio. Illud quidem obiter tantum, et quo virum præstantem redargueret, qui paulo liberius veteres Ecclesiæ doctores, a quibus proscissus fuerat Julianus, perstrinxerat, tangit in Præfatione Petavius: nempe quod duo sint omnino Græci Patres, quorum exstent contra eumdem Julianum orationes: Gregorius Nazianzenus et Cyrillus; quorum alter, Cyrillus scilicet, haud paucis post Julianum annis vixit ac scripsit: cum tamen aliæ adhuc exstent, quod illum non fugit, qui earum etiam obiter alibi meminit, illorum Græcorum Patrum, sicut Chrysostomi in S. Babylam, et una in duos sub Juliano martyres, Jubentium et Maximinum, orationes seu sermones; quibus multis, et acerbe quidem, nec immerito tamen, in eum principem, ejus impietatem, superstitionem, nefandas artes, in Christianos sævitiam, invehitur ó xpvooßhμwv. Adde, quod dispar esset haud parum Nazianzeni theologi, et Alexandrini antistitis scriptorum contra Julianum ratio: cum a postremo, seu Cyrillo, non orationes adeo sive in eum EtniEUTIxal, sicut ab altero, quæ etiamnum leguntur, sint conscriptæ; quam hi decem libri, et quidem 'Yлèp the τῶν Χριστιανῶν εὐαγοῦς θρησκείας, πρὸς τὰ τοῦ ἐν ἀθέοις Ἰουλιανοῦ, Pro sancta Christianorum res ligione, adversus impii Juliani libros, quibus eos velut, ut vulgo aiunt, xari boa, gravissima disputatione sibi confutandos proposuit. Ad quos autem Juliani libros respexerat in Laudatione hujus imperaroris funebri gentilis eidemque familiaris Libanius: Πολλῶν δὲ θέσεις νόμων, βιβλίων τε συγγραφαὶ βοηθούντων θεοῖς, legum autem multarum sanctiones, nec non librorum conscriptiones, diis succurrentes: & Christianis vero scriptoribus idem, de quo modo, Nazianzenus; qui sub initium ferme primæ in hunc mapaбáŋy Philippicæ, perstringit τοὺς εὐαγεῖς ἐκείνου λόγου; καὶ λήρους, impios et nefarios cjus libros ac sermones nu- (a) Scilicet post Opera Juliani imp. PATROL. GR. LXXVI.