DE RECTA FIDE, AD THEODOSIUM IMP. De recta in Dominum nostrum Jesum Christum fide. (Interpretationem Latinam quam Joaunes Aubertus admiserat rejecimus, et eam recepimus quæ exstat in tomis Conciliorum ex editione Mahsi.) 1 Isa. XLV. Isa. vi, 3. 11. Supremum bumanæ gloriæ culmen, Chri stianissiıni imperatores, longe maximo discrimine cæteris omnibus antecellens præstansque; præclara itidem fors, munusque perillustre a divina excel lentia et majestate in vos defluxit, nempe quo summæ illius celsitudinis et dignitatis aliquod quo que vestigium et quasi simulacrum in terris ex staret. Igitur ut summo illi Numini omne genu in curvatur, Thronique et Dominationes, Principatus ac Potestates prona submittentes colla ³, congruis il lud laudibus et hymnis venerantur, necnon cœluin terramque plena ejusdem gloria et majestate esse profitentur: ita in vestra quoque serenitate adeo conspicuæ atque omnium supreme claritudinis illa strem ac plane expressam imaginem intueri licet. Vos etenim, omni terreno fastigio superiores, am plissimarum dignitatum fontes estis. Vos humanæ felicitatis principia et origines, clenientissimis ma jestatis vestræ nutibus ad justam honestamque ac beatam vivendi rationem promovetur quidquid us quam est gentium, regni vestri soliis substratum. Quod si qui sunt qui jugum detrectent, illi vestra potentia nullo pene negotio superati succumbunt. Imo vero si regium scutum vel semel concussum Varim lectiones codicis Seguieriani.

micuerit, vana illorum consilia atque studia in ven tos mex abeunt; quippe qui amentiam suam mis sam facientes, evestigio ad genua vestra sese pro volant, supplicesque veniam exposcant. Nimirum cohortes vestræ bellicosissimæ, militarisque disci plinæ peritissimæ, ac triumphis agendis nunquam non assuefactæ, terrarum orbem subjugarunt. Vos proinde totus Oriens, vos tolus canit Occidens om. nique laudum genere prosequitur; vos, qui ad au strum vergunt, vos, qui ad aquilonem pertinent, festivis gratulationibus exornare nunquam desinunt. Inconcussum autem piissimi et sacratissimi imperii vestri firmamentum est ipse Dominus Jesus Chri stus. • Per bunc enim, ut scriptum est, *, reges regnant, et potentes decernunt justitiam: › est enim illi voluntas omnipotens, omnisque boni, si solum annuat, copia. 2 Dilargitur is ergo amicis suis munera in primis eximia et præclara, et quæ in pretio habeantur, quam maxime idoneo, et id quidem admodum alacriter et prompte. Quod hic dicimus, vel ea sola quæ majestati vestræ ab eo donata sunt, et olim adhuc, quemadmodum confidi mus, donabuntur, verum esse evidenter ostendunt. Cæterum quod eximia in Deum pietas inconcussuni regiæ diguitatis fundamentum exsistat, id quanta fieri poterit brevitate et claritate, vel ex ipsa sacra divinaque Scriptura docere enitar. Il. Plurimi citra controversiam retro actis tempo ribus exstiterc, qui Judæamı provinciam administra runt reguique illius gubernacula tractaverunt. Ve rum quotquot ex illis cultu et observantia, quæ Deo debentur, impie contemplis et justitia magistra lege pro nihilo ducta, suo fastui suisque libidinibus libere indulgendum esse putaverunt, omnes hi mali et miseri male misereque perierunt. Est enim res periculosissima, quidpiam in Deum committere, proculcataque æquitate quocunque modo in illius offensám incidere. Contra vero quicunque se pios in illum declararunt, quæque illi placitura credebant, omni ope præstare elaborarunt, citra sudorem ac pulverem, hoste devicto debellatoque, triumphum cecinerunt. Ejusmodi inter cæteros fuit Josias ille, qui idolorum cultoribus una cum ipsis delubris et aris incensis, incantationibusque et falsis divinatio nibus omnibus e medio sublatis, ac inanibus dæ moniacæ impostura ludibriis proligatis, regnum apprime nobilitatum, summaque apud veteres ac recentiores omnes qui, ea quibus divina inens oble clatur, colere didicerunt, landic et admiratione di gnum reliquit. Verumenimvero licet isthæc on nia cum virtute et gloria a majoribus vestris, vo bisque ipsis suscepta observataque sciam, non erit tamen inutile, opinor, si quæ sapientis Ezechiæ pietate ac studio co in genere gesta sunt, hoc loco apte commemoravero: hujusce namque narratio nis vis et energia non parum commodi vestræ sublimitati apportabit. Prov. vnt, 15. IV Reg. xxl 4, seqq. Variae lectiones codicis Seguieriani.

DE RECTA FIDE, AD THEODOSIUM IMP. III. Fuit ex Persica Babylone vir quidam, cui Rapsaces nomen. Hic posteaquam universam Judæo rum provinciam propemodum occupassel, Sama riamque una cum ipsa hostiliter depopulatus esset, copiis innumerabilibus stipatus ipsam quoque llie rosolymam adoriri moliebatur. Porro auten cum minime contemnendas, imo vero tantum non in expugnabiles equitum turmas peditatumque maris arenas pene acquantem adduceret, vastatrices ur bium machinas reliquumque belli apparatum civi tatis menibus admovet; barbaraque vesania ac supercilio plurimum elatus, 3 sanctam Hierosoly morum civitatem perinde ac alias vi se capturum expugnatorumque jactitabat, et, contra veneran dam Dei majestatem petulanter quoque insurgens, liberaque incontinentissima ac insolentissing hin guæ frena permittens, maledictas in Deum vocos detorquere non dubitabat. Aiebat enim, cos qui suam in ipsum spem collocaverant, etiamsi vellet, servare speratique subsidii beneficium eisdem præ stare non posse 3. Cum ergo accessissent qui in sanos illius conatus, verbaque Persico fastu tur gentia regi denuntiarent, ille, sola convicia in Deum detorta ægerrime ferens, caque capiendæ civitatis causam esse posse pie prudenterque considerans, derepente conscissa veste in domum Dei ascendit, suppliciter ira divina obsccundans, et sc ab illo blasphemiarum crimine exsolvens. Ecquid illo stu dio promovit? Illud nimirum, quod virtutum Domi nam benignum propitiumque sibi reddidit: quan doquidem, non frenatis et ad pugnam instructis cquis, non sagittariorum dexteritate, non bastato rum pilis, non ducum peritia, sed Dei auxiliis usus munitusque, Assyrios debellari volentis, una nocte omnem illorum exercitum delevit. Scriptum nam que est: «Egressus est autem angelus Domini, et percussit ex castris Assyriorum centum octoginta quinque millia. Et surgentes mane invenerunt omnia corpora mortua. › Hi pietatis sunt fructus; hæc corum, qui blasphemas in Deuin voces non ferunt, merces. * V Reg. 13 seqq.; Isa, xxxvi, 2 seqq. ° IV Reg. xis, 55; Isa. 30. IV. Arbitror autem ad pias principum aures ņi hil quod in Deum blasphemum sit, efferri debere; verum id tantum, quod extra omnem notam et re prehensionem positum, ad laudem et gloriam, quie summo jure summo illi Numini debentur, omni ex parte faciat. Cum ergo optimum convenientissi munque id esse compertum habeam, incitor neces sario, ut rectæ fidei canonem ab apostolis traditum, et commentariolo hoc breviter comprehensum, veluti spiritale quoddam xenium, cum vestræ ma jestati, tum ipsis quoque regimis verae pietatis stur diosissimis olleram, ut quæ ambæ una cum vestra serenitate coruscent insigniterque floreant: altera cnim, sobole vobis exoptatissima felix, regni vestri Variae lectiones codicis Seguieriani,

sceptris perpetum successionis spem affert; altera vero, inter virgineas gemmas adolescens, regni ve stri praeclarissimni curas vobiscum communes ha bet. Igitur ut veneranda capita exornant Indici uniones, ita spiritalis animæ mentisque ornatus erit recta, 4 sincera inculpataque in Dcum fides. Quam quidem fidem, quia vos conservaturos plane confido, præsens hoc scriptum veluti quoddaın mentis firmamentum, animæque lumen, et cordis coronam offero. Scriptum est enim: Melior est sapientia lapidibus pretiosis; et omne desiderabile ei non potest comparari. De Unigeniti itaque incarnatione breviter verba facturus, quænam sa cramenti hujus ratio exsistat, quanta quidem per spicuitate ab iis id fieri poterit qui in speculo tantum et enigmate couspicantur, et ex parte so lum ®, nempe secundum mensuram donationis Spi ritus sancti, ut divinus Paulus loquitur ", cogno scunt (Nemo enim dicit Dominum Jesum, nisi per Spiritum sanctum: sicut nemo rursum dicit ana thema Jesum, nisi in Beelzebub 10 ) explicare tentabo. V. Dixerit autem hic quispiam: Quandoquidem bujus rei causa in arenam descendere, laboremque usque adeo difficilem atque arduum subire libet; age, si placet, oratione minime ad fucun compa rata, sed vera, sed sincera, sed ab omni nota vitio que libera, Christi mysterium expedi. Nam oracula, quæ cum in Nova, tum in Veteri quoque Scriptura ea de re passim occurrunt, ea quidam variis opinio nibus ebrii a vero germanoque sensu in præposte rum detorquent. Non fugit nos sane nihil exstare G tam absurdum, quod insipientes now altentent: ve rum corraunt illi proni in profundum inferni, sicut scriptum est '', et in pedicas mortis; e non intelli gentes meque quid loquantur, neque de quibus allìr ment 19. Retulerit autem nosse, et quaenam ille sint singulorum nugæ stolatæque fabula. 10 ibid. 3. 11 Psal. Liv, 16. "I Tim. 1, VI. Quidam igitur Verbum ex Deo et Patre ge mitum in bominis forma apparuisse, haud inviti concedunt; at vero ex sacra et deipara Virgine car nem sumpsisse, id audaci temeritate inſiciantur siquidem totam sacramenti hujus rationent in solo externo schiemate positam fuisse sacrilege emen tiuntur. Alii turpe pudendumque rati, si bominem adorare videantur, terrenamque carnein summo honore afficiant, dum fœdo hoc inscitive morbo, Verbum pravaque et adulterina religione laborant, ex Deo natum in ossium, et nervorum carnisque naturam demutatum aflirmant. Atque ita miseri illi, Emmanuelis ex Virgine ortum ludibrium haben tes, optimam illam divinissimamque economiam indecoram judicant. Sunt qui coæternum Deo Patri Verbum tarde natum, hoc est, tum demum produ ctum credunt, cum secundum carnem in lucem edi tum 5 est. Non desunt rursum qui in tantam stul * Prov. vult, 11. * 1 Cor. xii, 12. 'I Cor. xi, 41, Variæ lectiones codicis Seguieriani. h

DE RECTA FIDE, AD THEODOSIUM IMP. titiam et impietatem prolapsi sunt, ut Dei Verbum c anhypostaton, hoc est, nullam labens subsisten tiam (cujuscemodi illud est, quod tunc solum est et intelligitur, dum ore profertur), dicere audeant, taleque Verbum in homine factum contendunt. Hi vero sunt Marcellus et Photinus. Comperiuntur alii qui, etsi unigenitum Dei Verbum vere hominem fa ctum et incarnatum non negent, induci tamen ne queunt, ut carnem, quam assumpsit, anima ratione et mente nostræ simili prædita perfectam anima tamque fuisse credant. Etenim Verbum quod ex Patre, et templum quod ex sacra Virgine ortum est, in una perfectam unitatem contrahentes, Verbum in illo inhabitasse, corpusque assumptum ad eum modum sibi proprium effecisse confingunt, ut aniınæ ratione utentis locum per se ipsum expleverit. Sunt denique qui, borum omnium opinationibus adversantes sententiisque refragantes, ex Dei Verbo, animaque intelligente, et corpore, hoc est, lumina natura numeris omnibus perfecta absolutaque, Em manuelem constitutum compositumque constanter afirment; neque adhuc tamen sanam prorsus omnisque vitii expertem sententiam tuentur. Quan doquidem unum Christum in duos secernunt, et, crassa quadam separatione inter hunc et illum in ducta, utrumque seorsum ac quasi per se stare contendunt: et alterum quidem, eum nimirum qui ex Virgine natus est, perfectum hominem; alterum rursum ipsum Dei Patris Verbum esse dicunt; non quid imler Dei et carnis naturam intersit distin guentes, neque intra solos discrepantîum naturarumı terminos consistentes. Ita enim a veritate non aberrarent: alia enim carnis, alia rursus Verbi est natura. At hi alterum seorsum ac per se, Lan quam merum hominem statuunt; alterum vero ut verum naturalemque Deum nominant, cum inte rim et Christiano nomine sibi blandiantur, et quos dam quoque hisce de rebus libellos conscripserint. Ad verbum autem hunc in modum scribere ausi sunt: Hic siquidem (nempe Dei Patris Verbum) verus et naturalis est Filius: ille vero (puta Virginis natus) æquivoce Dei Filius dicitur. Et paulo post iterum: Ulique Dei Verbum non est homo, sed hominem assumpsit. Quandoquidem Unigenitus jam inde ab initio per se, Dei omnium opificis Filius est: homo auten, quem suscepit, cum natura Deus non sit, propter 6 eum a quo assumptus est, qui verus Dei Filius est, eodem cum ipso nomine appe! latur. Quare hoc Christi oraculum: Nemo scit quis sit Filius, nisi Pater 1, verum et naturalem Dei Patris Filium ostendit. At illad vero a Gabriele pronuntiatum: «Ne timeas, Maria, invenisti enim gratiam apud Deum et ecce concipies in utero, et paries filium et vocabis nomen ejus Jesum ", in hominem quadrat. Et hæc illi bactenus. Nos autem ejus sententiæ nequaquam sumus. Absit enim, * Luc. x, 22. "Luc. 1, 30. Variæ lectiones codicis Seguieriani.

ot aliter sentientium oratio huc nos inducat ut recta semita relicta, distortam, et a recto veritatis scopo abducentem viam ingrediamur '. VII. Quod si quis prolixum de qualibet istarum opiaionum sermonem, justumque et accuratum examen instituere vellet, næ immensum ille tem pus insumeret, laboreque exhausto præarduo ac difficili superabili, vix quidpiam adhuc laude di gnum præstaret. Nugis proinde orationiaque lou gitudine praetermissis, agedum perbreveın singulis censuram adhibeamus. Et primo quidem istis plan tasmatum architectis jure dici queat: «Erralis, nescientes Scripturas ", neque magnum pietatis mysterium, hoc est Christum, qui manifestatus est in carne, justificatus est iu spiritu, apparuit an gelis, prædicatus est gentibus, creditus est in mondo, assumptus est in gloria 1,» Adversarii autem vel turpem notam antiquis scriptoribus in urant oportet; orbisque doctores, quibus Christus 15 ipsc præcepit, Euntes docete omnes gentes mendacii redarguant; vel certe si id facere exhor reant, ut rectam de Christo sententiam complexi, suas inscitias valere jubeant; divinisque Seri pturis mordicus adhærentes, necnon tutam erroris que expertem sanctorum viam ingressi, recta ad ip sam veritatem contendant. c VIII. Porro autein illud pietatis mysterium aliud nullum est nobis, ut opinor, quam ipsum Dei Patris Verbum, quod manifestatum est in carne: siquidem, servili forma assumpta, ex sacra et deipara Virgine natum est. Visum est et angelis, nam et recens natuu venerati sunt, et doxologiam illam Gloria in altis simis Deo, et in terra pax, in hominibus bona vo Juntas ediderunt. lidem illi pastoribus quoque Deum Verbum propter nos in carnem venisse de- « nuntiarunt Ecce, inquiunt, natus est vobis hodie Salvator, qui est Christus Dominus, in civi tate David. Et hoc erit vobis signum 7: Invenietis» infantem pannis involutum, et positum in præse pio". Cum ejusmodi ergo Dei ortus per Virginem exstiterit, talisque ejusdem in carne manifestatio, quomodo non magna vanitas, meraque teineritas est; imo vero quomodo non aperta insania, merum que delirium est, tam illustri, tamque evidenti œconomiæ apparentiæ nomen imponere Enimvero si Verbi incarnatio umbra est, aut res tantum ima ginaria, nec Virgo vere enixa est, ergo neque Ver bum, quod ex Deo Patre prodiit, semen Abraha apprehendit, neque fratribus assimilatum est Etenim quæ in nobis cernuntur, ea nec typus, nec umbra, nec spectrum sunt, sed veritas, et res ipsa. Vivimus namque in corporibus, quæ et tangi et videři possunt; terrenaque carne vestiti, interitui cæterisque passionibus subjecti sumus. IX. Igitur si Dei Verbum caro factum non est, cum nec in ea quod sustinuit, tentatum sit, non 18 Matth. xx11, 29. 20 llebr. 11, 10, 17 16 | Tim. nt, 16. › Matth. xxviui, 19. Luc. 1, 14. 10 ibisl. 11, 12 mn Variæ lectiones codicis Seguieriani.

DE RECTA FIDE, AD THEODOSIUM IMP. 4 potest iis qui tentantur open ferre. Siquidem nulla in umbram passio cadere potest, atque ita omnia quæ salutis nostræ causa facta sunt, vere in nibi lum recident. Nam quale dorsum, quæso, pro nobis cædendum præbuit "? aut quales percalientibus genas exhibuit? aut quomodo ad Judæorum ver bera fortiter perstitit? aut cujusmodi manus aut pedes clavis pervios habuit? aut quale latus Pilati satellites perfodientes pretiosumn sanguinem uua cuin aqua fluentem cernentibus ostenderunt”? Et ut his amplius quiddam dicam: Nec vere quoque pro nobis mortem oppetiit Christus Dominus, neque ex mortuis exsuscitatus est. Ilocautem concesso, fides nostra plane evanescit; ad hæc crux, quæ est mundi salus et vita, interit; interit denique et universa quoque illorum fiducia qui in fide dor mierunt. Hoc namque recte hinc consequi, et di vino quoque Paulo visum fuit; ait namque: «Tra dili enim vobis in primis, quod et accepi: quoniam Christus mortuus est pro peccatis nostris secull dum Scripturas; et quia sepultus est, et quia re surrexit tertia die secunduin Scripturas; et quia visus est Cephæ, et post hoc undecim: deinde visus est plusquam quingentis fratribus simul; ex quibus multi manent usque adhuc, quidam autem dormie runt: deinde visus est et Jacobo, deinde apo stolis omnibus: novissime autem omnium tanquam abortivo visus est et mihi ". Et paucis inter jectis:. Si auten Christus prædicatur & quo resurrexit a mortuis, quomodo quidam dicunt in vobis, quoniam resurrectio mortuorum non est? Sin autem resurrectio mortuorum non est, neque Christus resurrexit. Si autem Christus non resur rexit, inanis est prædicatio nostra, inauis est et fides nostra; invenimor autem et falsi testes Dei, quoniam testimonium diximus adversus Deum, quod suscitaverit Christum, quem non suscitavit, si mortui non resurgunt ". Hic ego jam te inter rogo: Ecquonam modo umbra moriatur? quo rur sum pacto cœlestis Pater Christum ad vitam re vocavit, ut qui quædam tantum umbra et rex ima ginaria, quæ mortis vinculis capi non potest, exstiterit? Facessant proinde istiuscemodi ineptia, insanorum plane consiliorum et fabularum ebul limenta dicta illorum habemus. Hujusmodi nuga tores exorituros dilectus Salvatoris nostri disci pulus nos aute præmonuit: • Quoniam, inquit, multi pseudoprophete exicrunt in mundum. In hoc cognoscitur Spiritus Dei: Omnis spiritus qui confi⚫ tetur Jesum Christum in carne venisse, ex Deo est; et omnis spiritus qui solvit Jesum, ex Deo Et hic Antichristus, de quo audistis, quoniam venit, et nunc in mundo est ". › Si enim ¡pse natus non est, neque carne indutus ad coelestem Patrem et Deum ascendit; neque homo quoque perinde ac nos caruc vestitus de cœlis olim reversurus est. *ª Joan. xix, 34. 231 Cor. xv, 5-8. 16 ibid. 12-15. 181 Joan. iv, 1-3. Variæ lectiones codicis Segnieriani.

F, X. Porro auten existimare (ut alii quidam sto lidissime existimant et prædicant (Verbum ex Deo genitum, ortu ex sacra Virgine repudiato naturæque nostræ ratione contempta, in terrenam carnem esse demutatum, Id aliud nihil est, quam dispensationis sacramentum aperte blasphemare, divinisque con siliis temere insultare. Etenim universorum Con ditor, et multum in misericordia Dei Verbum, propter nos homo factum' ", et ex muliere natum” semetipsum eximani vit s8:. Ut quoniam pueri, ss hoc est nos, ‹ communicaverant carni et sanguini, et ipse similiter participaret eisdem: ut per mor tem destrueret eum qui habebat mortis imperium, hoc est diabolum, et liberaret eos qui timore mor tis per totam vitam obnoxii erant servituti". Et hæc quidem divina Scriptura. Illi auten tain salubri decen tique consilio indecentiæ notam inurunt, et quasi 9 majori sapientia præditi, ipsius quoque sapientiæ decreta reprehendunt. Aiunt enim non decere, ut Unigenitum cum dolore partus ex muliere natum astruamus; potius autem existimandum divini Verbi naturam in terrenum hoc infirmumque corpus con versam esse. Atque ita eum qui omnis mutationis ex pers est, mutationi subjectum confingunt. Firinata est namque Dei natura in propriis bonis immoteque in quibus est commodis semper persistit. At vero na tura procreata, et in tempore ut exsisteret producta, non potest mutationi non esse subjecta. Nec firma nobis assertionis hujus fundamenta verissimæque rationes desunt. Nam omne quod sui esse simpli citer initium habuit, jam quodammodo simul insi tam habet mutabilitatem. At vero Deus, qui omni mente, et natura, et generatione, et corruptione su perior est, substantiam omni mutatione sublimio rem, potentiorem majoremque habet. Εt quemad modum is naturæ suæ qualitate omnibus rebus creatis præstat, immensoque intervallo post se re linquit orta omnia: ita ea incommoda, quæ rebus at illo conditis accidere solent, adeo transcendit, ut nihil ab illis, tametsi natura sua noxiæ sint, pati queat. Deus namque in bonis est nulli muta tinni subjectus; creaturæ autem in quadam per petua mutatione ac vicissitudine versantur. Cujus rei propheta Jerenias nequaquam ignarus, opime philosophatus, Deum ita compellat Tu quidem in sæculum permanes; nos autem una cum sæculo interimus s › Sedet enim Deus tanquam in solie, semper regnans, et in omnes imperium exercens, neque ullis unquam perturbationibus agitatur: nos autem, naturam ad mutationem conversionemque propensissimam sortiti, simul cum sæculo inter imus, hoc est, quolibet tempore, temporisque arti culo vicissitudini interituique obnoxiam vitam degimus. Neque ergo divinitas perturbationum im 26 Joan. 1, 14. s Galat. 1, 4. 26 Philipp. 11, 7. c " Hebr. 11, 44. 3 Baruch., 3. Variæ lectiones codicis Seguieriani.

DE RECTA FIDE, AD THEODOSIUM IMP. pulsione extra propria stabilitatis limites aliquando exturbabitur; neque corruptibilis rursum et alte rabilis natura, hoc est creata, essentialem immu tabilitatem quandoque adipiscetur; neque ulla omnino creɔtura divinæ naturæ bonis veluti pro priis aliquando coronabitur; audiet enim, et id quidem merito: «Quid habes quod non acce pisti?, Quod autem ipsius Verbi natura nolis on nibus sit immutabilis, et invariabilis, omnis vero creata omnino mutabilis 10, id ex divino Davide, suaviter in Spiritu modulante, nullo negotio perspici tur: «Creli, canit is, péribunt, tu autem permanes; et omnes sicut vestimentum veterascent, et sicut opertorium involves eos, et mutabuntur: tu auten idem ipse es, et anni tui non deficients.» At qui fieri potest, ut Dei Verbum idem prorsus manserit, si vere asseritur stabilitate immutabilitateque quam habebat, relicta, in illud transiisse, quod suapte natura non erat, transmutatumque esse in natu Annon, obsecro, isthæc mera sunt deliria? annon, prorsus controversiam. ram, hoc est, in id quod corrumpi natum est. aperte sunt, insania? Sunt equidem citra ullam XI. Alioqui restat ut dicamus, illorum stoliditati stolidlus quidpiam opponentes, absurdum non esse ut terrena etiam caro possit in divinitatis naturam aliquando converti, fierique substantia omnium suprema Nam si divina ipsa natura, juxta stu pidum illorum sensum, transiit in carnis naturam, nihil obstare videtur, quominus caro, inferiorem et propriam transcendens naturam, transformehir etiam in deitatem et sumnias essentiam. Atqui non ita desipimus, nec tanta levitate sumus, ut, posthabitis sanctæ Scripturae litteris, insane illo rum sententiæ tam leviter subscribamus, cuan propheta diserte dicat: ‹ Ecce virgo concipiet et pariet filium, et vocabitur nomen ejus Einma nuel ";» beatusque Domini augelus Gabriel, pro pheta oraculum confirmans coelesteque decretum Virgini exponens, ita prædicet: «Ne timeas, Maria ecce concipies in utero, et paries filium, el vocabis uomen ejus Jesuin ". Eminanuelem proinde ex muliere vere natum certo credimus; neque illu strem illam, summaque admiratione dignam natu re nostrae gloriam, si certe sapinus, aspernabimur; suscepit namque Unigenitus non propriam natu ram (hac enim ratione nihil utilitatis naturæ no stræ accessisset), sed neque angelicam quoque sus cepit; verum, ut scriptum est, Abralos semen apprehendit.. Hoc enim, non alio modo huma num genus in interitum prolapsum instaurari po terat. XII. Quid autem? Annon summa, quæso, admi ratione dignum est, quosdam, dum inentem suam * Luc. 1, 30. ss Hebr. 11, 16. 3 | Cor. 1, 7. ss Psal. ci, 17, 18. ss Isa. vil, 14. Variae lectiones codicis Seguieriani. Al et supremæ omnium substantiæ subjectum esse possit,

errorum spiritibus accommodaut, divinæque Scri pturæ 11 tantam non nuntium mittunt, in eam te meritatem, puerilemque stultitiam devenisse, ut sæculorum opificem Deum Verbum, Deo et Patri coæternum, per carnis originem primum exsistendi initium adeptum esse arbitrentur; illumque jam nunc demum natum imagineuntur, qui omne tem pus et ævum antecedit, ut Deus vix tandem ali quando, nempe extremis hisce incarnationis tem poribus factus sit Pater; et is, per quein omnia, et in quo omnia, sumat exsistendi initium una cum templo, quod edidit Virgo? Amnon igitur ad sum mum malorum fastigium pervenerunt, qui mentis stupore oppressi, fabulæ adeo animali et exsecra bili tam prompto animo inhærent? ‹ Vere sepul erum patens est guttur eorum; et linguis suis do. « lose agunt venenum aspidum sub labiis corum; os eorum maledictione et amaritudine plenum est 16. Allum namque, per quem subsistunt omnia, ante omnia exstitisse necessario intelligendum est. Sed quid agerent, cum Joannes scribat: e lu princi pio crat Verbum, et Verbum erat apud Deum; et Deus erat Verbum: hoc crat in principio apud Deum? Omnia per ipsum facta sunt, et sing ipso factum est neque unum, quod factum est ".» alio rursum loco: • Quod fuit ab initio, quod au divimus, quod vidimus oculis nostris, quod per speximus, et manus nostræ contrectaverunt de Verbo vitae et vita manifestata est; et vidimus, et testamur, et annuntiamus vobis vitam æternam, quae erat apud Patrem, et apparuit nobis ".» Quim et ipse quoque Christus Judæis tam spectabilem substantiæ suæ antiquitatem neutiquam obscure in sinuat. Cum enim dicerent: Quinquaginta annos nondum habes, et Abraham vidisti?» Ejusmoli responsum aperte tulerunt ‹ Amen, amen dico vo bis, antequam Abraham fieret, ego sum ".» Jam cum verbum illud substantiale, erat, et sum, ab solute hoc loco ponantur, ita quidem, ut nihil prorsus inferatur; ecquodnam, obsecro, generatio nis initium imaginari hic quispiam poterit? aut qua tandem ratione fieri potest, nt is qui supra omnem mentem et sensum in principio erat, in tempore ut subsisteret, inclinatus fuerit? Quod si quis paulo diutius versari in hac disputatione vel let, difficile non esset, testimoniis divinarum Litte varum 12 in medium adductis, vesaniae hujusce tela repellere. Verum supervacaneum duco, de iis quæ tai aperta turpitudine laborant, tantaque facilitate redargui possunt, omnino curare. Quare ad id quod damnatis, hisce opinionibus cognatum est, jam nunc orationem convertamus. XIII. Sunt alii igitur, qui veritatis pulchritudi nem obscurant, camdemque perinde ac numisma quoddam adulterantes, extollentesque in altum cornu, iniquitatem, ut scriptum est 41, adversus ** Psal. xiii, 3, 4. 37 Joan. 1, 1-3. 381 Joan. 1, 1, 2. "Joan. viii, 57. * ibid 58. "Psal. LXX¡v, 5, 6. Varix lectiones codicis Seguieriani. vel

DE RECTA FIDE. AD THEODOSIUM IMP. Deum loquuntur. Imaginantur enim Unigenium. Dei Verbum anhypostaton, hoc est, subsistentia, vel liypostasi, qua per se vere ae proprie subsistin, destitutum; nudum autem verbum, ac simplicem` sermonem sola pronuntiatione a Deo editum esse. Hoc porro prolatitium verbum miseri illi in hominc inbabitasse affirmant. Ita compositum Jesum eæle ris sanctis esse aiunt sanctiorem, non tamen Deum. At quis, ut Salvatoris nostri discipulus scribit, mendax est, nisi is qui negatquoniam Jesus non est Christus. Hic est Antichristus, qui negat Pa trem et Flijum. Omnis qui negat Filium, nequa Patrem habet: qui confitetur Filium, et Patrem habet. Uterque est enim per utrumque; et uterque rursum cum ab angelis, tum a nobis ipsis quoque in altero esse dignoscitur. Haud enim quispiam quid sit Pater didicerit, nisi Filium natum, et enypostaton, hoc est per se subsistentem, niente concipiat. Sed neque quid sit Filius, rursum intel ligi ligi a quoquam queat, nisi quod Pater genuerit, liquido apud sese constituat. Quamobrem necessa rium puto ac securum fore dicere quod, si Filius non subsistit, neque Pater quoque vere Pater erit. Ubi enim erit pater, si vere non genuit? Rursum si id quod genuit, non subsistit, aut omnino non exsistit, ipsum genitum nihil quidquam erit quandoquidem quod non subsistit, æque ac nihil, aut (ut verius dicam) nihil est prorsus: ergo Deus nullus Pater erit. * Philipp. 11, 6. 63 febr. 11, 5. es Joan. st, XIV. Verum bujusmodi doctores merito saue imagnos nugatores appellaverim. Alioqui pereon canti mihi respondete, ecquonam pacto Dei et Pa tris erga nos dilectio eximia exstiterit. Nam si Fi lium, qui vestra sententia non subsistit, pro no his tradidit, nihil utique omnino nostri causa tra didit. Sed neque Verbum quoque factum est caro, neque pretiosam 13 crucem sustinuit, neque mor tis imperium delevit, neque in vitam, quam depo suerat, denuo reversum est. Nam si, ut vos nuga mini, nihil est, neque in rerum natura subsistit; quo pacto hac in illum conveniunt? Divinae crgo Scriptura his qui crediderunt imposuere, fideique firmitas redacta est in nihila'e. Aupon sacra Lit teræ Filium in forma Dei esse nos docent **? an uon Genitoris imaginem et characterem illum ap. pellant *? Αt cui dubium esse potest imagines ita per omnia affectas esse oportere, sicut ipsa proto typa? ita enim, nec aliter necesse est illas se ha bere. Si ergo imago non subsistit, neque character per se exsistit; et illum ipsum quoque, cujus inja go vel character est, non subsistere oportet: si quidem imaginis vitium in ipsum archetypum om nino redundat. XV. Praeterea dic, amabo, cum Piilippus Christi discipulus, Patris, qui est et subsistit, videndi per cupidus aiebat: c Domine, ostende nobis Patren, et sufficit nobis *; › ejusmodi contueri volebat, qui neque exsistere!, neque subsisteret? Puto sane ne

minem futurum, qui non intrepide respondeat, illum videre desiderasse qui exsisteret et subsiste rel. Si ergo, juxta efrenatam illorum audaciam, Filius nihil est, ut qui non subsistat; cur igitur per se ipsum, ut imaginem, ad Patris agnitionem adducere nos voluit? Ait enim: Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovisti me, Philippe? qui videt me, videt et Patren. Non credlis, quia ego in Patre, et Pater in me est " Ego et Pater unıın sumus ".» Jam, ut ego opinor, nemo eum qui sub sistit, in eo qui non subsistit, videre queal. Nec aliqua rursum ratione intelligi potest, quomodo idem sit per omnia, quod non exsistit, cum eo quod exsistit. Quomodo vero Pater erit in Filio, et Filius vicissim in Patre? Ammon respondere in promptu.esl, si Verbum propria subsistentia destituitur, ipsum quo que Patrem in discrimen adductuin iri, ut qui id in se habeat quod nihil est, atque ita in nullo pror sus esse intelligatur? Nam quod omnino non est, id nihil esse intelligi debet. Sunt sane isthæc omnia spinosissima, multisque et magnis absurditatibus plena. Verum adversariorum dogma in omnia hæc absurda urget. Jure sane meritoque admiretur quispiam, qua ratione Pater omnia quæ in rerum hac universitate cernuntur, per Filium condiderit, si nullam ille unquam sortitus est hypostasin. Quod si quis interrogetur, utrum iis quæ sunt, esse sit bonum, an forte non esse, statim haud dubie respondebit satius esse exsistere quam non exsi stere, unde opifex ille rerum, qui illis quæ aliquando non erant, esse impertitus est, optimus appellatur, « et est. Quod si ita res habet, ut profecto habet, consequitur, ut meliori conditione sint creaturæ, «« quam ille ipse, per quem omnia creata sunt: quan doquidem is subsistere negatur, illa vero subsistunt propriamque naturam sortita cognoscuntur. ab surdas cogitationes! facessite cum istis contume liosis vocibus. ‹ Vivum est enim Dei Verbum, et «» efficax, ut scriptuin est ". Quare et ipse quoque Dominus aiebat Ego sunt vita Atqui si non subsistit, quomodo vita dici aut cogitari potest? Est autem vita suapte natura, nullo enim pacto mentitur. Unde quicunque Verbum, quod ex Deo na tum est, subsistentia spoliant, illi mendacium longe putidissimum effutiunt, stolidissimarumque men tium sordes evomunt. Ad Moysen enim ipsum ait: ‹ Ego sum qui sum ". › Quod autem vere per se est, quomodo id propria subsistentia destitutum confingi quan loque potest? Hos itaque qui ita sen tiunt, jure summæ cujusdam inscitiæ condemnabimus. XVI. Sed neque illos quoque, nos qui sedula dili- IϚ'. 5 gentique investigatione veritatem inquirere didici mus, facile commendabimus, qui carnem Verbo unitam anima rationis participe destitutamı arbitrati, Verbum carne, quæ vitalem tantum et sensilem motionem sortita sit, indutum introducunt: totam vero mentis et intelligentis animæ vim energiamque Unigenito attribuunt; fateri enim, nescio quomodo es Joan. 9. " Joan. x, 30. * Joan. XIV, 6. * Exod. ut, 14. 47 llebr. IV, Varia lectiones codicis Seguieriani.

DE RECTA FIDE, AD THEODOSIUM IMP. verentur, Verbum carni humans, auina intelligente perfecte et informate secundum naturam unitum esse. Verum, dum ita philosophantur, antiquæ et olim traditæ fidei rationem omnino negligunt, el voluntatis suæ judicio male sano (ut quod humanas tantum rationes et conjecturas sequi soleat) prave innixi, sccus quam revera oportuerat, sapiunt et sentiunt. Et quænam, obsecro, doginatis hujus est ratio? Dicam. Mediatorem Dei et hominum 50, loc est Christum, ex humanitate numeris omnibus se cundum propriam rationem perfecta et absoluta naturalique Dei Filio, hoc est Unigenito, constitu tum, Scripturis convenienter prædicamus. Affirma mus autem naturas dispares, ac inter se dissimiles, quadam coitione et concursu qui verbis explicari non potest, in unum convenisse. Agnoscimus lamen unum 15 Christum, et Dominum Jesum, et Filium vocatum; quippe cum simul Deus et homo exsistat mentique se olerat. Etenimn unio illa naturarum usque adeo individua indivulsaque est ut unum cumdenique unigenitum simul et primogenitum credamus: unigenitum quidem, tanquam Dei Patris Verbum, ex illius substantia natum; primogenitum vero, quatenus inter multos fratres homo exstitit quandoquidem ut unus est Deus Pater, ex quo omnia; ita uus quoque est Dominus Jesus Chri stus, per quem omnia ". Nam Verbum illud, per quod omnia consistunt, secundum naturam Deum esse novimus, etiamsi caro, hoc´est homo factum est. c 1 Tin, 11, 5. • 1 Cor. viii, 6. XVII. Cæterum, eorum dicta cum nostris non satis congruunt. Nam et ipsi quoque unum solum Christum aperte constituunt, et unum Finma nuelem in duos divellere, tanquam rem suinma cum impietate conjunctam, summopere exsecran tur: sed Verbum interim carni, quɛ humana, boc est, ratione prædita anima exuta destitutaque sit, unitum prædicant; et cur istud prædicare debeant, rationem admodum plausibilemi comperisse se autu mant. Aiunt enim, quae ad unius perfecti constitu tionem per compositionem concurrunt, ea partes esse et imperfectorum rationem obtinere; nam quod perfectum est per se, atque ut in propria natura, non opus habet, ut ad partialem compositionem veniat atque ideo cavendum esse sedulo ne tem plum, quod Verbo unitum est, perfectum hominem exstitisse concedentes, exactam illam unius ratio nem, quæ in Christo accidisse dignoscitur, meritæ calumnia exponamus. Quin et illud quoque huc adjecturos suspicor; nempe, si ex homine perfecto, et Dei Patris Verbo Emmanuelem coaluisse dica mus, in illud nos et magnum, et plane inevitabile periculum venturos esse, ut vel inviti duos Christos, et duos itidem filios tenere et profiteri cogamur. Cedo, quid nos ad haec respondebimus? Apprime Variæ lectiones codicis Seguieriani. f

indignum esse nos antiquissimam fidei traditionem (ut quæ ab ipsis sanctis apostulis profecta ad nos usque pervenit ) propter curiosas quasdam ac super vacaneas rationes ac disceptationes deserere, vel nimiis inquisitionibus humanæ mentis captum exce dentia subjicere; 16 vel in medium exsilire veluti Judices, ut nostro sensu, contempto periculo, quid vis metientes, dicamus: lloc recte se habet, illud vero secus. Quanto satius, quandoque utilius foret, sapientissimo Deo consiliorum suorum rationes in tegre permittere, et ea quæ ipsi probatissima sunt, impie non reprehendere, praesertim cum illum aperte dicentem, et quasi expostulantem audiamus: ‹ Non sunt consilia mea sicut consilia vestra, nec viæ meæ ut viæ vestræ: sed sicut distat cœlum a terra, ita viæ meæ a viis vestris, et cogitationes meæ a cogi tationibus vestris ª¹. › XVIII. Quare licet templum, quod Verbo nuitum est, aniına buınana perfectum et informatum certo credamus, non duos tamen filios adoramus, nec duos Christos agnoscimus. Ut enim tametsi Emma nuelem ex sula carne et Dei Patris Verbo, juxta epinionem quam illi complectuntur, compositum statuant, nulla adhuc tamen ratione huc illi adigi se palerentur, ut carne seorsum, et Unigenito rur sun) seorsum posito, duos Christos profiterentur; ita nos quoque, quamvis Dei Verbum, huntanitati nostræ secundum propriæ naturæ rationem omnino perfecte unitum, ineffabilique ac incomprehenso plane modo sociatum affirmamus, non duos tamen filios mente concipimus, sed unum eumdemque, – qui quidem natura Deus exsistens, utpote ex Dei et Patris substantia ortus, et in extremis &rculi temporibus homo factus ss, et ex sacra deipara Virgine natus, cum a nobis, tum ab ipsis quoque sanctis angelis, secundum Scripturas ", colitur et adoratur. XIX. Quod si dixerint genus nostrum solo Uni geniti adventu indiguisse atque idco illum, quod ab iis qui in terris degunt, cerui, amiceque cum bominibus conversari, et vitæ evangelicæ viam no bis præmonstrare vellet, dispensatoria quadam ra- ' tione solam carnem nobis similem induisse (Deus namque secundum suam naturam sub aspectum non cadit), illi incarnationis scopum se ignorare, ma gnumque illud pietatis mysterium prorsus non intelligere, aperte ostendunt. Nam si Unigenitus ea solum de causa incarnatus, hoc est, homo factus est, quo ab iis qui in terris ætatem agunt, conspici posset, nihilque aliud præterea commodi illius in- ', carnatio huniana: natura attulit: cur illorum sen tentiæ subscribere 17 non pigeat, qui phantastica tantum carne et corpore Verbumi indutum, neque ss flebr. 1, 4, 2. * Psal. xcvi, 8. 55 | Tim. 111, 16. Varia lectiones codicis Seguieriani. se Isa. L.V, n

DE RECTA FIDE AD THEODOSIUM IMP. in hominis natura, sed in hominis tantum similitu dine in terris apparuisse fabulantur? Verum quan tum hi miseri a veritatis scopo aberrent, facili no gotio ostendi potest. Si, inquam, Del Verbam, etiamsi caro factum est, nullum aliud humanæ na turæ commodum attulit, an non rectius statueretur a carnis quidem immunditia omnino abstinuisse, terreno nihilominus corpore uti visum esse, alque bac ratione quod decreverat perfecisse? Cæterum quis adventus illius fuerit usus, et qualis incarna tionis modus, si quis forte a nobis sciscitetur, cujus que rei gratia patrata sit; ille responsi loco hoc paucis habeat: Age, istud divina Scriptura tibi patefaciet. Vade ergo et sacras Lilleras consule, mentisque oculum sanctorum apostolorum vocibus infer; et quod quæritur, dilucide hic mos intuebere. Igitur sapientissimus apostolus Paulus, qui Chri stum in se loquentem habebat, ad hunc modum con cionatur: Quia ergo pueri communicaverunt carni et sanguini, et ipse similiter participavlt eis dem, ut per mortem destrueret eum qui habebat mortis imperium, id est diabolum, et liberaret eos qui per totam vitam obnoxii erant servituti s. Alibi idem aliam quoque hujus rei causain sperit. Scribit enim Quod impossibile erat legi, in qno infirmabatur per carnem, Deus Filium suuin mit tens in similitudinem carnis peccati, et de peccato damnavit peccatum in carne, ut justificatio legis impleretur in nobis, qui non secundum carnem am bulanus, sed secundum spiritum s. XX. Annon apertissimam est, obsecro, unige nitum Dei Filium similem nobis, hoc est, perfectum hominem factum esse, quo nimirum terrenum hoc nostrum corpus, vita propria per œconomicam unio nem illi immissa, ab inducta corruptione liberaret; animam rursum humanam, posteaquam illam pro priam sibi reddidisset, suæque naturæ firmitate ao Immutabilitate perinde ac vellus colore linbuisset, peccato superiorem declararet? Arbitror enim exem◄ plis, quæ rein per se obscuram nonnihil illustrent, in hac doctrina opus esse: siquidem 18 mysteria divina, tanquam humanæ mentis sensum exceden tia, vix in speculo et ænigmatice videmus". Est autem exempluin allatum ad rem peropportunum, quippe quod veruin potius, quam verisimile rei, de qua sermo est, symbolum prae se ferat. Quemad modum ergo caro, posteaquam Verbi omnia viviß cantis caro effecta est, mortis et corruptionis impe rio superior evasit: sic anima, ut ego quidem sentio, posteaquam illius effecta est qui peccatum non no vit, e vestigio statum firmum, ac in omnibus bonis stabilem, peccatoque quod olim tyrannidemn exerce bat, multis partibus potentiorem nacta est. Chri stus namque primus et solus ex omnibus in terra peccatuin non fecit, nec dolus inventus est in ore illius". Qui nnus proinde positus tanquam ra dix et initium quoddam cunctorum, qui in Spiritu ad vitæ novitatem instaurantur, et corporis im 5 flebr. 11, 14, 15. 57 Rom. viii, 3, 4. sn | Cor. xii, 12. 5 1 Petr. 11, 22.

mortalitatem, et eam quæ ex divinitate proficiscitur, securitatem ac frmitatem, secundum quamdam gratiæ communicationem in universum hominum genus transmittet. Cujus quidem rei divinus Paulus non ignarus, ita scribit: • Sicut portavimus ima ginem terreni, portemus et imaginem cœlestis "., Imaginem terreni peccandi propensionem, et mor tem quæ hinc oritur, vocat: at vero per imagineın coelestis, hoc est, Christi, constantiam in sanctitate, ptione ad vitam et immortalitatem designat. reditumque et instaurationen ex morte et corru U XXI. Totum itaque Dei Verbum toti naturæ no stræ humanæ unitum asserimus. Nulla enim ra tione putandum est, principe nostri parte, hoc est, anima neglecta, peregrinationis suæ molestias carni largiri voluisse. Pulchre autem per utramque par tem dispensationis sacramentum perfecit: carne sua tanquam organo ad caruis opera, naturalesque ægritudines, ac cætera officia vituperationis exper tia; anima rursum ad humanas inculpatasque af fectiones utebatur. Nam et esuriem, et longioris ſtineris laborem, et pavorem ac metum, et tristi tiam, et augorem, et ipsam denique in cruce more tem pertulisse traditur. Etenim nullo cogente, ani mam suam nostri causa posuit ", quo nimirum et vivis et mortuis dominaretur ". Εt quidem 19 car Dein suam citra controversiam liberationis pretium pro omnium carne dependit; animam vero justumn pro mortalium omnium animabus pretium exhi buit, tametsi vitam quam posuerat (nam vita eral ut Deus secundum naturam) denuo resumpserit. Hinc divinus Petrus: c Viri, inquit, fratres, liceat audenter dicere ad vos de patriarcha David, quo niam el defunctus est, et sepultus est, et sepulcrum ejus est apud nos usque in hodiernum diem. Pro pheta igitur cum esset, et sciret quia jurejurando jurasset illi Deus, de fructu lumbi ejus sedere super sedem ejus, providens locutus est de resur rectione Christi, quia neque derelictus est in in feruo, neque caro ejus vidit corruptionem ".» Nec enim fas est dicere, carnem Verbo unitam ali quando potuisse corrumpi, aut divinam illaı ani mat intra inferni portas detineri. Nam, ut divi mus Petrus ait, anima ejus in inferno relicta non fuit. Neque vero naturam illam, quæ nec mente comprehendi, neque per mortem ullatenus capi potest, hoc est Unigeniti divinitatem, e subterraneis illis specubus rursum emersisse dicemus: quando quidem nulla admiratione dignum esset, si Dei Verbom divinitatis vi ejusdemque efficacia nixum, apud inferos non mansisset, cum admirabiliter om nibus adsit, impleatque omnia. Deitas namque omui loco et circumscriptione, et mensurabili ma gnitudine superior, a nullo capi comprehendive protest. ** 1 Cor. xv, 49. * I Joan. 111, 16. Act. 11, 29-31. Rom. xiv, 9. Variæ lectiones codicis Seguieriaui. 9 Utrumque deest in manuscripto Seguierano.

divinum hoc nostrum sacramentum, non in persuasibilibus humanæ sapientiæ verbis: sed in Spiritus ostensione positum “. › XXIV. Unigenitus igitur, qui et Deus, et univer sorum secundum Scripturas Dominus est, nobis apparuit: visus est in terra 7, et homo factus, his qui in tenebris versabantur, illuxit, non phanta smale, aut externo tantum schemale, absit! hoc enim sentire, aut dicere, est aperte insanire. Neque rursum per sui mutationem, aut conversionem, in carnem transformatus 21 est: Dei enim Verbum omnis mutationis expers, uno semper eodemque modo se habet. Neque coævam cum carne sub stantiam sortitus est: ipse namque sæculorum con ditor est. Neque hypostaseos exsors, ut sermo aut nudum tantum simplexque verbum, quod in homine inhabitavit: nam qui ea quæ non sunt, evocal ut sint et exsistant, is necessario præexsistit: ipse enim est vita ex vita Deo Patre procedens, qui quidem secundum propriam hypostasin et est et intelligitur. Sed neque carnem quoque, quæ anima ratione prædita vacaret, induit: quandoquidem vi vum illud subsistensque, ac Deo Patri coæternum Deus Verbum servili forma suscepta, vere ex mu here natum, et homo factum est, estque perinde perfectum in bumanitate ac in deitate. Non enim ex sola carne et deitate, sed ex perfecta huma nitate et divinitate in unum eumdemque Dominum concrevit, coaluitque. XXV. At hic sciscitabitur forte quispiam: cu jusmodi tandem sacra Virgo peperit, hominemne, a Dei Verbum? Cui nos respondemus, istud exqui. rere, nihil aliud esse, quam errare, et a vero honestoque abduci. Nemo post unionem divisionem mihi ingat; neque Emmanuelem in hominem seorsum, et in Deum seorsum dispescens, duas personas elformet: ne quis meritan vobis nobis] notam inurat, tanquam qui nihil rectum sapere instituatis instituamus], sed id solum quod per di vinas Scripturas condemnatum est. Unus enim ex Christi discipulis ait: «Vos, charissimį, memores estole verborum, quæ prædicta sunt ab apostolis Domini nostri Jesu Christi, qui dicebant vobis, quoniam in novissimis temporibus venient illuso res, secundum desideria sua ambulantes in impie tatibus. Ili sunt qui segregant, animales, spiritum non habentes ".» Nullo itaque mnodlo segregatio nem concedere fas est, licet post unionem duo apparere debeant, et distincte sit utrumque intelli gendumn. Quocirca seiendum, considerari quidemn ab intellectu quamdam naturarum differentiam (ne que enim est eadem deitatis et humanitatis natura), sed una cuin hac consideratione percipiet utrius que concursum ad unionen. Unus itaque est Chri * 1 Cor. 11, 4. Baruch us, 38. 11 Jud. 17-19. et Filium et Christum admirabili quodam modo a Varie lectiones codicis Seguieriani.

DE RECTA FIDE AD THEODOSIUM IMP. stus, qui quidem ex Deo Patre nascitur ut Deus, 22 ex sacra autem Virgine ut homo. Etenim ideın illud Verbum quod inexplicabili modo, supraque omnem humanæ mentis captum eluxit ex Deo Patre, in humanam naturam descendens, et in id quod non erat se dimittens, ex muliere quoque dicitur natum: non quo maneret exinanitum, sed Deus esse crederetur, postquam etiam in naturæ nostræ forma in terris apparuit: non tanquam is qui hominem inhabitet, sed tanquam is qui homo reipsa exsistat, gloria tamen sua prorsus incolumi et salva. Quapropter divinus Paulus divinitatem, et humanitatem, quæ quod ad naturæ identitatein attinet, longissimo intervallo, immensoque discri mine a se mutuo distant, dispensatione in unum cogens, et ex utrisque unum Christum, Deum Fi lium constare ostendens, ita ait: ‹ Paulus servus Jesu Christi, vocatus apostolus, segregatus in Evan gelium Dei, quod ante promiserat per prophetas suos in Scripturis sanctis de Filio suo, qui factus est ei ex semine David secundum carnem, qui predestinatus est Filius Dei in virtute, secundum spiritum sanctificationis "., Ecce tibi aperte in Evangelium Dei segregatum affirmat. Atqui alibi diserte ad hunc modum scribit: «Non nos ipsos prædicamus, sed Jesum Christum s. Rursum:: Non judicavi me aliquid scire in vobis, nisi Jesum Christum, et hune crucifixum”. Rom. 1, 1-4. 781 Cor. IV, XXVI. Porro autem cum ipsum Dei Filiamı no minet, et de semine David natum enuntiat, et in Dei Filium prædestinatum confirmat: jam dic, quæso, qua ratione is Deus est, qui ex semine David natus est? Rursum, quem ante sæcula Pater sibi coæternum genuit, quonam pacto Filius Dei predestinatus est, perinde scilicet quasi initium subsistendi acciperet? ipse namque de seipso ait Doninus dixit ad me: Filius meus es tu, ego lodie genui te ".» Sane cum particula iræec, hodie, præsens fere semper nunquam præteritum tempus denotel, profundum aliquod mysterium hic insinua tur, sed iis qui sectione inducta seorsum conside rant et collocant. Nam qui Emmanueleın ad unita tem revocant, iis et hoc ipsum, el cætera oninia, quæ ad sinceram sacrorum dogmatum cognitionem pertinent, sunt obvia, captuque facillima. Filius itaque, qui generanti Patri coalernus est, et ante omnium sæculorum ætatem subsistens est, postea quam divinitate non amissa, sed humanitate as sumpta, in hominis 23 naturam sese diinisit; meritoque et ex David quoque semine progenitus, et oppido recens natus humanitate prædicatur quippe cum id quod assumpsit, ab eo nullo modo alienum sed vere illins proprium sit: quare unum censetur cum ipso. Quemadmodum exempli causa, in hominis quoque compositione accidere animad vertimus; is elenim ex anima et corpore, partibus 13 | Cor. 11, 2. 74 Psal. 11, 7. Varia lectiones codicis Seguicriani.

utique secundum naturam dissimilibus, constitui tur; attamen quod ex utroque concredit, unus homo reputatur; et quemadmodum a sola carne totum interdum animal denominatur; et anima rursum nominata, id quod ex utroque conflatum est, non infrequenter intelligitur ad eumdem plane modum, quæ de Christo quoque dicuntur, acci pienda sunt. Unus est enim Filius, unus Dominus Jesus Christus, et ante carnem, et posteaquam homo apparuit. XXVII. Et quamvis idem ille Redemptor noster per humanæ naturæ proprietates, exinanitionisque conditiones interdum nobis insinuetur, non ob id Lamnen Dominum qui nos redemit, inficiabimur. Judæos sane Christus Dominus ita alloquitur: ‹ Si filii Abrahæ estis, opera Abrahæ facite: nunc autein quæritis me interficere hominem, qui verita tem vobis locutus sum: hoc Abraham non fe cit "., Scribit de eo Paulus quoque: • Qui in diebus carnis suæ preces supplicationesque ad eum, qui possit illum salvum facere morte, cum clamore valido et lacrymis offerens, exauditus est pro sua reverentia: et quidem cum esset Filius Dei, didicit ex his quæ passus est obedientiam”. Nunquid ergo hunc ipsum Christum hominem nu dum cæteris nulla ex parte excellentiorem censebi mus? Absit! Rursus, Deine sapientiam et virtutem in eam se infirmitatem abjecisse dabimus, ut mor tem extimuerit, et a Patre salvari expetiverit? Nunquid Emmanuelem vitam secundum naturam esse inficias ibimus? An non potius ad humanita tein, et nostræ natura humilitatem, quaecunque humilia de ipso dicuntur, referentes, laudabiliter nos geremus, si ex iis, qnibus Deus esse dignosci fur, summam ipsius majestatem agnoscamus, eumdem ipsum Deum pariter et hominem, Deum videlicet humanatum esse intelligentes? 24 Sed in medium prodeat probatissimus ille apostolus Pau lus, qui elata vocc in hac verba concionatur: «Sa pientiam loquimur inter perfectos: sapientiam vero non hujus sæculi, neque principum hujus sæculi, qui destruuntur: sed loquimur Dei sapientiam in mysterio, quæ abscondita est, quam prædestinavit Deus ante sæcula in gloriam nostram, quam nemo principumn bujus seculi cognovit. Si enim cognovis sent, nunquam Dominum gloriæ crucifixissent”.) Et alio rursum loco: • Qui cum sit splendor glo riz, et figura substantiæ ejus, portansque omnia verbo virtutis suæ purgationem peccatorum faciens, sedet a dexteris majestatis in excelsis; tanto me lior angelis effectus, quanto differentius nomen præ illis hæreditavit "., Atqui gloriæ Dominum et esse et nominari, nonne immenso spatio id omne post se relinquit, quod creatum et conditum est? Mitto humana (sunt enim isthæc tenuia admodum), annon, obsecro, quivis, modo ingenio et sapientia polleat, sive Angelos nominare, sive Principatus, Thronos, Domniuationes percensere, et ut amplius quid dicam, sive summos Seraphicos spiritus com Hebr. 1, 5, 4. ” Joan. viii, 39, 40. 7 Hebr. v, 7, 8. 77 1 Cor. 11, 6-8.

DE RECTA FIDE AD THEODOSIUM IMP. memorare velit, annon, inquam, hos omnes gloria Dibus 25 non esse penitus excludendum; neque retur, gloriam, quæ Deum decet, denegandam esse. majestateque usque adeo præcellenti multis parti bus inferiores confitebitur? Honorem quippe præ cellentissimum esse dico, solique principi omniuın naturæ tribuendum. Quomodo ergo fuerit Dominus gloriæ iu cruce suxus? • Splendor vero Patris, et substantiæ illius character, portans omnia verbo virtutis suæ, angelis præstantior effectus › per hibetur: fortasse quia, ut arbitror, minus accepit, quando apparuit factus homo. Scriptum est enim Eum qui modico quanı angeli, minoratus est, videmus Jesum propter passionem mortis, gloria et honore coronatum s.. Sed nunquid Verbum quod ex Patre natum est, ob id ab eminentia illa et dignitate, quæ essentialiter in illud convenit, nec non ab exacta illa Patris similitudine excludemus, quod secundum dispensationis mensuram animo conceptum, angelorum gloriam non attingit? Ne quaquam: arbitror enim Dei Verbum post assum-. plam semel carnem, ab humanæ naturæ conditio humanitati rursum, si, ut in Christo est, conside XXVIII. Non ignoravi autem firturos, qui inter rogent: Agedum, uter vere est Jesus Christus? igne qui homo ex muliere natus est, an Verbum φuod ex Deo genitum est? Na stultumn est super vacaneis verbis contenlere, ac quibuslibet anilibus πugis sese opponere. Respondeo nihilominus non solum periculosum, sed etiam perniciosum esse, hominem et Verium sejungere, facique divisione utrumque seorsini statuere; quippe cum dispen sationis mysterium ejusmodi sectionem nequaquain admittat, et divina præterea Scriptura unum dun taxat Christum esse diserte tradat; assero enim neque Dei Verbum absque humanitate, neque tem pluin rursum, quod ex muliere in lucem editum est, nisi cum Verbo conjunctum sit, Christum Jesum appellari posse. Quandoquidem Dei Verbum per dispensatoriam copulam admirabili modo humana naturæ unitum, Christus, esse cognoscitur. Nam etsi illud ut Deus naturalisque Dei Patris Filius, humanitate superius sit, attamen propter susceptam hominis naturam in humilitate jacere non detrecta vit. Atque huc tendit illud Christi: «Qui videt me, videt et Patrein meum "; et, ‹ Ego et Pater meus major me est ". › Quamvis enim, sive sub cuum Patre conferri queat, species, Patre nequa unum sumus "; et illud rursum ejusdem, Pater stantiæ identitatem, sive aliud quodcunque, in quo quam ninor sit; tamen propter assumptam humanitatem, Patre minorein se vocat. XXIX. Quin sacræ quoque Litteræ dispensatoria quadam ratione, divinitate illius suppressa, tolam interdum prædicant nt hominem; contra nonnuli quam humanitate ejusdem tacita, totum quandoque insinuant ut Deum. Attamen propter utriusque na turæ in unam eamdemque personam coitionem, * Joan. x, 30. & Joan. 28. Variæ lectiones codicis Seguieriani. » Hebr. 1, 3, 4. so Hebr. 11, 9. es Joan. 9.

nulla lac quidem in re afficitur injuria. Quapropter divinus Paulus Hebraus ex Hebræis, ex Benjani tica tribu ad apostolatum vocatus, his qui per fidem justificati fuerant, carnaliaque membra, puta for nicationem, avaritiam, malam cupiditatem, et cale ras animi perturbationes mortificaverant, ad hunc modum scribit: ‹ Mortui enim estis, et vita vestra est abscondita cum Christo in Deo "., Imo vero ipse Christus ita precatur: «Pater sancte, serra eos in nomine tuo, quos dedisti mihi, ut sint unum, sicut et nos. Cum essem cum eis, ego servabam eos in nomine tuo: quos dedisti mihi ego custo divi; et nemo ex eis periit, nisi filius perditionis, ut Scriptura 26 impleatur, Nunc autem ad te ve nio: et haec loquor in mundo, ut habeant gaudium meum impletum iu seinetipsis ".» Intelligis quo modo per solam, more nostro, humanitatem hic iusi nuari videatur? Neque enim ex hisce concludere licet Verbum aliquo se abdidisse, aut e mundo hoc emigrasse: constat namque alibi aperte disseruisse × Amen, amen dico vobis, ubi sunt duo aut tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum”. › Et iterum: ‹ Ecce vobiscum sum usque ad consummationem sæculi "., Videas et· sacra tissimum quoque Paulum sæpe multisque in locis hominis vocabulo cunctantius eumdein designare Paulus, inquit, apostolus, non ab hominibus, ncque per hominem, sed per Jesum Christum ". Rursuin: «Notum autem vobis facio, fratres, Evan Belium, quod evangelizatum est a me, quia non est secundum hominem. Neque enim ego ab homine accepi illud, neque didici, sed per revelationem Jesu Christi ".» Et alio ita loco: e Si, ait, Chri stum cognoviinus secundum carnein, sed jamı nunc non novimus”. › Jam ecquisnam est ille Jesus Christus, qui apostolum divinorum mysteriorum notitia usque adeo occulta, certa ac divina illustra vit? Annon Verbum, quod nostri causa homo fa clum ex muliere nasci non recusavit? An istud, quæso, non est verum? ¡mo verissimum. Meminimus namque Gabrielen ejusmodi oratione sacram Vir ginem appellasse: • Ne timens, Maria: ecce enim concipies in utero, et paries Filium et vocabis no men ejus Jesum ".» Nomen hoc novum a Patre, opinor, per angeli vocem impositum est. Prædixerat enim multo ante propheta: ‹ Et vocabitur tibi no men novum, quod os Domiui nominabit.. Quan do ergo unigenitus Filius, qui Patri coæternus ante omnia sacula exstitit, novissimis temporibus homo factus, et ex muliere natus", et Filius prædesti natus, et primogenitus appellatus, et inter multos fratres numeratus est”, tunc ille quoque, qui se cundum naturam Pater est, paternitatis leges, ut ita loquar, secutus, nomen hoc imponit. Coloss. 111, 3. 8 Joan. XVII, 11-13. ** Matth. xvIII, 20. s ibid. 11, 12.» II Cor. v, 16. Luc. 1, 30. visa. Lxit, 2. ** Matth. xxviii, 20. * Galat. 1, 1. "Galat. iv, 4. "Rom. vill, 29. Variae lectiones codicis Seguieriani.

DE RECTA FIDE AD THEODOSIUM IMP. XXX. Idem itaque unigenitus et primogenitus 27 est: unigenitus quidem ut Deus, primogenitus vero quatenus secundum œconomicam unionem inter nos et inter muitos fratres homo versatus est, quo et nos quoque in ipso et per ipsum secundum naturam et gratiam filii Dei efficeremur: secundum naturam quidem, ut in ipso et uno: participatione vero, el secundum gratiam per ipsum in Spiritu. Quemadmodum igitur Christi bunanitati, propterea quod secundum dispensationis copulam Verbo con juncta est, unigenitum esse et dici proprium effe ctum est: ita Verbo, eo quod unitum est carni, id proprium factum est, ut inter multos fratres pri mogenitus sit et appelletur. Cum Dei itaque natura stabilis, immota omnisque mutationis expers sit, nunquam Deus Verbum non mansit quod erat. Ne que vero tum quando homo factus est, summae illius majestatis et gloriæ, qua cæteros omnes longe supe ral, coronam amisit. Quamobrem sancta illa in primisque beata calestium spirituum multitudo, ut illum adoret, aque ac nos mandatum accepit. Po terat enim, sola humanitatis parvitate et abjectione inspecta, et quidem jure meritoque, ejusmodi ado rationem recusare, et honoris cultum cunctantius impendere, ac illi qui propter nos nostri similis effectus fuerat, glorificationem denegare, ne quo errore imprudentes constringerentur: necdum enim et ipsius mysterium illud Christi cognitum erat, verum ne sanctissimæ illæ creaturæ in eam im pietatem inciderent, Spiritus id illis aperuit. Hinc illud Pauli: ‹ Et cum inducit Primogenitum in orbem terra, dicit: Et adorent eum omnes angeli ejus ".» Is enim, qui naturæ proprietale universo terrarum orbe sublimior est, et prout Deus mente concipitur, extra ipsum est, in ipsum ut homo in gressuș, pars mundi effectus est: verumtamen nullam ea de causa divinæ gloriæ jacturam fecit. Ado ratur namque ut Unigenitus, etsi appelletur primogenitus, quæ sane appellatio humanitatis modulis quam optime convenit. "Rom. 1, 25. * ibid. 22, 23. ss Hebr. 1, 6. XXXI. Ergone Emmanuelem ut solum hominem adorabimus? Minime gentium istud enim nihil aliud foret, quam errare, in fraudem induci, ac delirare. Hac siquidem ratione nihil quidquam ab iis dissentiremus, qui opificis et procreatoris loco creaturam adoraverunt, ‹ veritatemque, ut scriptum est "in mendacium converterunt. Si illorum ergo sententia accesserimnus, omnino una cum illis et illud Apostoli quoque audiemus: • Dicentes se esse sapientes, 28 stulti facti sunt; et mutaverunt glo riam incorruptibilis Dei in similitudinem immaginis corruptibilis hominis, et volucrum, et quadrupedum, et serpentum”. › Quid? nonne et nos ipsi quoque iis, quorum modo meminimus, similia facere et sentire censebimur, ut qui Dei gloriam in menda cium et similitudinem imaginis corruptibilis homi Varia lectiones codicis Seguieriani.

nis demutaverimus, si Emmanuelem tanquam nudum, nostræque conditionis hominem adorationis cultu prosequemur? Nonne cœlestis quoque ille angelorum cœtus in tantam insaniam prolapsis annumerabitur? Quin et gregem ethnicorum, ar bitror, non erit cur condemnemus; nec facile elui poterit veterum culparum noxa. Errat namque et nunc quoque perinde ac olim, et semitam quæ ad veritatem ducit, ignorat: neque beatus Paulos satis opportune Galatas increpat. Ait namque Tunc ignorantes Deum, iis qui natura non sunt dii, serviebatis. Nunc autem cum Deum cognove ritis, imo cogniti sitis a Deo, quomodo converti mini iterum ad infirma atque egena eleinenta, qui bus denuo servire vultis *? › Nam nisi Christus, in quem crediderunt, suaple natura Deus est, qua lem, quæso, Deum cognoverunt? Et si homini servierunt, non antiqui erroris laqueis etiamnum irretiti tenentur? An ego non verum dico? utique dico. Cernis igitur, Christianissime imperator, quomodo necessariis notionibus adducti, Dei Ver bum, esto in forma nostra apparuerit, tanquam ve rum natura Deum prudenter adorare fere compel lamur: quippe cum duarum naturarum in unitatem concursus facile possit, si qua nos turbat aliquando, suspicionem tollere de sola liumanitate. Enimvero Verbi natura humanam naturam suscipiens, non est nuda humanitas: imo vero propria gloria et majestate assumptam naturam excedens, incon cussaque ac immola persistens, nullain prorsus divina illius excellentiæ passa est jacturam. Cujus quidem rei Christi discipuli non ignari, adorabant eum, dicentes: • Vere Filius Dei es tu ",, etsi indutum cernebant, quod admirabiliter in suminis 29 XXXII. Sed aliquis forte ex iis, qui huic tanta gloria: adversantur, dicet: Ecquis ille erat, qui mulieri Samaritanæ aiebat: ‹ Vos adoratis quod nescitis: nos autem adoramus quod scimus '? Quomodo ergo recte adoratur, qui inter adorantes censetur? Ad hoc equidem responderim, istud, Quis ille erat, de Christo stolide omnino atque im perite dici nullo enim modo Christus divisus est. Quare qui cum muliercula loquebatur, erat unus, et solus Dominus Jesus Christus, ex humanitate Adorante et adoranda divinitate constitutus, illud in se complectens, unde Deus simul et homo vere dici, haberique possit: quemadmodum videlicet de eo aliter dicere quis potest; quatenus enim Deus est, ipse Dominus gloriæ esse intelligitur; qua tenus vero factus est homo ille qui Dei consortio glorificabatur, gloria indigebat, juxta illud: «Pater, clarifica Filium tuum. > Næ, sed unus interim secundum Scripturas est Dominus, una ſides, unum baptisma ‘. Et quemadmodum una est fides in es Galat. IV, illum pedibus euntem, nostroque modo corpore fluctibus ambulabat, uti Deus. ” Matth. xiv, 33. 1 Joan. iv, 22. 'I Cor. 11, 8. * Joan. xvii, 1. * Ephes. 1, 5. Variæ lectiones codicis Seguieriani.

DE RECTA FIDE AD THEODOSIUM IMP. Christum, et unum item baptisma, etiamsi in 6. 7 Juan. xiv, 9. * Rom. vult, 29. * 1 Cor. 1, 5, Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum credamus, et baptizemur: ita plane, ut ego arbitror, una quo que Patris, et incarnati Filii, et Spiritus sancti est adoratio. Quamvis enim Unigenitus caro factus inter nos habitarit, nec non primogenitus inter multos fratres appellatus sit *, hoc tamen nihil impedit, quominus cum a nobis, tum ab ipsis quo que angelis adorari debeat. Nam quæ alia fidei ratio in ipsum constare posset? Quomodo vero hoc quesitu non dignum? Neque enim (si modo recte sapere voluerint) dicturi sunt, opinor, quod in Dei Patris Verbum solum carne exutum credamus neque illud rursum præteribímus, nempe quod non in unum aliquem nostri similem, aut in hominem fide tendamus, sed quod, sub persona Christi, in ve rum et naturalem Deum. Cui et sapiens quoque Paulus patrocinatur: scribit enim: «Non nosmet ipsos prædicamus, sed Jesum Christum Dominum nostrum; nos autem servos vestros per Jesum. Quo niam Deus qui dixit de tenebris lucem splendescere, ipse illuxit in cordibus nostris ad illuminationem scientiæ claritatis Dei in facie 30 Christi Jesu. Ecce aperte evidenterque illuminatio scientiæ Dei Patris in persona Christi effulsit. Unde et ipse ‹ Qui videt me, inquit, videt et Patrem '. — Ego et Pater unum sumus. XXXIII. Ceterum divinus character non est cor poreus, scd in sumina virtute et gloria quæe Deu convenit, positus. Erat is porro in Christo apprime exactus et lucidus. Voluit autem non per hæc tan tum dicta innotescere, sed per operum quoque excellentiam volebat auditores ad notitiam ipsius conscendere; si quidem corpus quod cernebatur, auctoritatem illius apud imprudentes inagis magis que subinde minuebat. Ait ergo: Si non facio Opera Patris mei, nolite credere: si autem facio, etsi mibi non creditis, operibus credite ',. Ea au tem Christum dixisse existimo, quæ tunc utilitatem allatura noverat. Nam cum vulgo persuasum esset eum, qui nostri causa homo factus est, natura Deum non esse, sed hominem simpliciter nobis per omnia similem, et ob id quidam Adem in illum non admit tendam affirmarent: omni metus cunctationisque causa præcisa, Paternaque persona sumpta, non humanæ abjectioni, sed divinæ naturæ fidem attri buit; ait enim: c Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me: et qui videt me, vi det eum qui misit me ". › Perinde ac si dicat: 0 viri qui me auditis, ne parva et humilia de me opinemini quin id potius de me persuasumi vobis habetote, nempe si in me quem in hoc cor pore cernitis, credideritis, non in unum aliquem ex multis credituros vos esse, sed in ipsum Patrem, per me Filium: qui licet vestri causa caro factus siin, et vilem istam hominis formam iuduerim, Patri tamen omnino æqualis, nullaque in re ab eo * Joan. x, 30. ' Joan. x, 37. " Joan.xii, 44, 45.

minem futurum, qui non intrepide respondeat, illum videre desiderasse qui exsisteret et subsiste rel. Si ergo, juxta efrenatam illorum audaciam, Filius nihil est, ut qui non subsistat; cur igitur per se ipsum, ut imaginem, ad Patris agnitionem adducere nos voluit? Ait enim: Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovisti me, Philippe? qui videt me, videt et Patren. Non credlis, quia ego in Patre, et Pater in me est " Ego et Pater unıın sumus ".» Jam, ut ego opinor, nemo eum qui sub sistit, in eo qui non subsistit, videre queal. Nec aliqua rursum ratione intelligi potest, quomodo idem sit per omnia, quod non exsistit, cum eo quod exsistit. Quomodo vero Pater erit in Filio, et Filius vicissim in Patre? Ammon respondere in promptu.esl, si Verbum propria subsistentia destituitur, ipsum quo que Patrem in discrimen adductuin iri, ut qui id in se habeat quod nihil est, atque ita in nullo pror sus esse intelligatur? Nam quod omnino non est, id nihil esse intelligi debet. Sunt sane isthæc omnia spinosissima, multisque et magnis absurditatibus plena. Verum adversariorum dogma in omnia hæc absurda urget. Jure sane meritoque admiretur quispiam, qua ratione Pater omnia quæ in rerum hac universitate cernuntur, per Filium condiderit, si nullam ille unquam sortitus est hypostasin. Quod si quis interrogetur, utrum iis quæ sunt, esse sit bonum, an forte non esse, statim haud dubie respondebit satius esse exsistere quam non exsi stere, unde opifex ille rerum, qui illis quæ aliquando non erant, esse impertitus est, optimus appellatur, « et est. Quod si ita res habet, ut profecto habet, consequitur, ut meliori conditione sint creaturæ, «« quam ille ipse, per quem omnia creata sunt: quan doquidem is subsistere negatur, illa vero subsistunt propriamque naturam sortita cognoscuntur. ab surdas cogitationes! facessite cum istis contume liosis vocibus. ‹ Vivum est enim Dei Verbum, et «» efficax, ut scriptuin est ". Quare et ipse quoque Dominus aiebat Ego sunt vita Atqui si non subsistit, quomodo vita dici aut cogitari potest? Est autem vita suapte natura, nullo enim pacto mentitur. Unde quicunque Verbum, quod ex Deo na tum est, subsistentia spoliant, illi mendacium longe putidissimum effutiunt, stolidissimarumque men tium sordes evomunt. Ad Moysen enim ipsum ait: ‹ Ego sum qui sum ". › Quod autem vere per se est, quomodo id propria subsistentia destitutum confingi quan loque potest? Hos itaque qui ita sen tiunt, jure summæ cujusdam inscitiæ condemnabimus. XVI. Sed neque illos quoque, nos qui sedula dili- IϚ'. 5 gentique investigatione veritatem inquirere didici mus, facile commendabimus, qui carnem Verbo unitam anima rationis participe destitutamı arbitrati, Verbum carne, quæ vitalem tantum et sensilem motionem sortita sit, indutum introducunt: totam vero mentis et intelligentis animæ vim energiamque Unigenito attribuunt; fateri enim, nescio quomodo es Joan. 9. " Joan. x, 30. * Joan. XIV, 6. * Exod. ut, 14. 47 llebr. IV, Varia lectiones codicis Seguieriani.

DE RECTA FIDE AD THEODOSIUM IMP. Azarenus appellatus fuit, nisi Christus Jesus, hoc est, unus ille, qui inexplicabili modo ante omne ævum ex Deo Patre genitus, ultimo hoc et ad finem jam decurrente sæculi tempore corporaliter quoque ex muliere natus est? Unde qui fidem in ipsum complexus fuerit, eximiam inde mercedem gloriam que reportabit: vocabitur namque Filius Dei. Est enim apud sanctum Joannem: «Quotquot enim re ceperunt illum, dedit illis potestatem filios Dei fieri, bis qui credunt lu nomine ejus; qui non ex sat guinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex vo luntate viri, sed ex Deo nati sunt.. Nam quo ipse primatum in omnes obtineret, ut scriptum est ", ex muliere nasci voluit *. › 10 Joan. 1, 12, 13. 19 Coloss. 1, 18. XXIII, 9. s Galat. 1, 16. & Matth. XXXVI. Quia vero creaturæ per sanctificationem apud Deum reformatæ initium exstitit, ipse præ cæteris omnibus ex Spiritu genitus declaratur, ut pote absque viri mulierisque congressu in lucem fusus. Neque idcirco tamen aliquam ignominiæ no tam naturæ inurere voluit (sunt enim nuptiæ hono rabiles", et qui initio formavit omnia, maseulum et feminam fecit eos ">), sed naturam humanam praestantiori multisque partibus excellentiori digni tate cohonestandam putavit: non enim viri, sed Spiritus germen esse deinceps nos voluit: et huc spectat: < Patrem nolite vobis vocare super terram. Unus enim est Pater vester cœlestis: omnes autein vos fratres estis ".» Quamobrem in illum credere omni prorsus reprehensione vacat; imo istud pec eatorum oblivione, hoc est condonatione honoratum est. Scribit enim eximius ille apostolus Paulus ad hunc modum. Scientes autem quia non justifica tur homo ex operibus legis, nisi per fidem Jesu Christi; et nos in Christo Jesu credidimus, ut justi ficemur in ipso ".» Cæterum quod supra indicavi, id repetere non gravabor, puta Dei Patris Verbum nude per se positum non intelligi Christum; sel tunc demum id nomen obtinuisse, cum humana na tura assumpta citra ullam omnino confusionem ad junctum est carni. Ita affectum, et aspectabile effec tum, nostraque forma vestitum cœlestis Pater, voce cœlitus delapsa, sanctis ostendit apostolis ‹ Hic, inquit, est Filius meus dilectus, 33 in quo mihi bene complacui; ipsum audite.» Adverte autem quomodo hic non dicat: In hoc est Filius meus; nec seorsum ut alter in altero intelligatur, sed socundum dispensatoriam unionem unus idem que simpliciter accipiatur. Quauto autem cum discrimine erroreque conjunctum sit, hisce obuiti, id dilucide demonstrat Joannes, ita scribens: ‹ Quo niam hoc est testimonium Dei, quod est testificatus de Filio suo. Qui credit in Filium Dei, habet testi nonium Dei in sc. Qui non credit Filio, menda 20 Galat. 18, 4. " Hebr. xii, 4. Variæ lectiones codicis Seguieriani. ss Matth. XIX, ss Matth. r

cem fecit eum, quia non credit in testimonium quod testificatus est Deus de Filio suo **., Testificatus Exsultet anima mea in Domino: induit enim me in Christo baptizati estis, Christum induistis s. est autem eum, qui carne servilique forma indutus apparuit, unice, proprie ac vere suum esse Filium. Præterea illustrem illam sacri baptismatis gratiam, quæque ipsi cohæret vivificationem, et Dei partici pationem per sanctificationem in Spiritu per Jesum Christumn nobis obtingere, fatebimur necessario. Meminimus enim Joannem dicentem: «Qui post me venturus est, fortior me est, cujus non suin dignus calceamenta portare: iste vos baptizabit Spiritu sancto et igni ".» Jam hic te interrogo num Spiritu sancto et igni baptizare posse opus sit solius humanæ naturæ? Quis, quæso, istud credat? Atqui virum illum qui mox adfuturus ac videndus eral, Spiritu sancto et igne baptizaturum prædical quippe cum immittat Spiritum baptizatis, non alie num, ut servus et minister, sed ut Deus secundum naturam cum summa potestate et auctoritate eum qui ex illo est et ipsius est proprius. Per hunc quoque divinus character nobis imprimitur; refor mamur enim in Christum Jesum, veluti in divinam quamdam imaginem: non quod corpoream aliquam conformationem subeamus (istud namque opinari desipere esset); sed quod Spiritus sancti participes effecti, ipsum in nobis Christum habeamus, ita ut jam illud propheticum lætabundis cantare liceat amictu salutis, stolaque lætitiæ ** - Quicunque enim XXXVII. Quod si quis ulterius interroget: Num ergo in hominem baptizati sumus? Et hoc inicia bor minime. 34 Sed hoc a nobis responsum audiet: Heus tu, quisquis es, quid noliris? itane omnem spem in terram detralis? Bapli zati sane sumus non in hominem simpliciter, ve rum in Deum hominem factum, qui pœnas, veteresque noxas iis qui fidem in illum præstolabantur, vel po tius complexi sunt, remittit. Unde divinus Petrus Judaeos ita alloquitur: c Penitentiam agite, et bap-λῶν tizetur unusquisque vestrum in nomine Jesu Christi in remissionem peccatorun vestrorum; et accipie tis donum Spiritus sancti "., Peccata namque iis qui illi adhærent, condonans, suo mox ungit eos spiritu, quem quidem ut Dei Patris Verbum ipse immittit, et ex propria natura in nos quasi ex fonte quodam transfundit: quinetiam facultate hac pro pter unionem et incarnationis œconomiam, cum homine communicata, corporaliter quoque ut homo inspirabat; insufflavit enim in sanctos apostolos, dicens: • Accipite Spiritum sanctum ".» Sed e neque ex mensura dat Spiritum, › juxta Joannis vocem ", sed ex se non secus ac Pater eumdem infundit. Unde magnus ille Paulus totam hanc controversiam e medio tollens, modo Spiritum Deo et Patri, modo rursum ipsi Filio tribuit. Sic enim scribit: • Vos 1 Joan. v, 9, 10. " Matth. II, 11. * Psal. xxxiv, 9. " Galat. 111, 27. " Act. 11, 28. " Joan. xx, 22. Varia lectiones codicis Seguieriani. absque aliis verbis.

DE RECTA FIDE AD THEODOSIUM IMP. autem in carne non estis, sed in Spiritu: si lamen Spiritus Dei habitat in vobis, Si quis autern Spi ritum Christi non habet, hic non est ejus. Si au tem Christus in vobis est, corpus quidem mortuum est propter peccatum, spiritus autem vivit propter justificationem ".. Patet ergo Spiritum Filii quo que proprium esse, nec solum quatenus Verbum est ex Patre prodiens, sed etiam si cogitetur secun dum nos bomo factus, divinitatis proprietatibus, quæ în propriam illius naturam conveniunt, non destitutus. Nam licet ut homo proinde ac nos vi vificari interdum dicatur; attamen propter inexpli cabilem illam ex vivente Patre generationem, om nium vita exsistit. Videre est autem ubi Verbum divinæ actionis gloriam propriæ carni largiatur contra rursum ubi quæ carnis sunt, in se transferat, ac propter dispensationis unionem propriæ quo dammodo naturæ tribuat. XXXVIII. Annon in Verbum, quod secundum naturam a Deo Patre procedit, maxime convenit superue ac de cœlo venire, 35 eaque quibus vi tam impartiri voluerit, posse vivificare? Dic, quæso te, nunquid divino modo condere ac procreare, humanæ naturæ largiendum est? Minime gentium. Ecquo ergo modo nos viviflcat? ut Deus: verum tamen non per hoc soluın ið facit, quod sanctum nobis Spiritum impartitur, sed per hoc quoque, quod Filii hominis carnem, quam assumpsit, ve scendam proponit. Ait enim: c Ainen, amen dico vobis, nisi maulucaveritis carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis”. › Rursum cum Judæi ipsum aliquando deriderent, conviciisque appeterent, ac beatum Moysen illi nescio quo modo auteponentes, aperte dicerent: Patres nostri manducaverunt manna in deserto, sicut scriptum est: Panem de calo de dit eis manducare; quod ergo tu signum facis, ut credamus tibi ª³? Quid operaris, ut corpus superne de cœlo nobis attulisse credaris? Respondit ille ‹ Amen, amen dico vobis, non Moyses dedit vobis panem de cœlo, sed Pater meus dat vobis panem de cœlo verum: panis enim Dei est, qui de cœlo descendit, et dat vitam mundo ".» Denique tal tum non digito seipsum in corpore constitutum demonstrans, ita ait e Ego sum pauis vivus, qui de celo descendi. Si quis manducaverit ex hoc pane, vivet in aeternum: et panis quem ego dabo, caro mea est pro mundi vita. Qui manducat ineam carnem, et bibit meum sanguinem, in me manet, et ego in illo. Sicut me misit vivens Pater, el ego vivo propter Patrem: et qui manducat me, et ipse vivel propter me ".› Atqui nulli obscurum est carnem Filii hominis non descendisse de cœlis, sed ** ibid. 32, 33. sr ibid. 51, ss Joan. 11, 3. 3 Rom. vult, 9, 10. ss Joan. vi, 54. ss ibid. 30, 31. Variæ lectiones codices Seguieriani.

e sacra virgine secundum Scripturas sumptam esse, æque certum est: Verbum secundum se manducari non posse, attamen secundum dispensatoriam illam unionem, multis passim locis videre licet, ut utrius que naturae proprietates familiariter sibi vindicet usurpetque. Quare Nicodemo mysterium hoc non intelligenti, sed imperite: Quomodo possunt hæc fieri?, sciscitanti, ita occurrit: «Si terrena dixi vo bis, et non creditis, quomodo si coelestia vobis dixero, credetis? Et nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de colo, Filius 36 hominis ".» Judais autem eodem plane inscitiæ morbo cum Nicodemo Jaborantibus, ipsique quod corpus suum vivificum, necnon de cœlo dilapsum affirmaret, nescio quomodo illudere non dubitantibus, sic aiebat: «Hoc vos scandalizat? Si ergo videritis Filium hominis ascen dentem ubi prius erat 3?, Quid? nonne Emma nuelem ex maliere natum dicimus? Ubi ergo prius eral, aut qua ratione eo ascendisse se asserit, ubi ante erat? Nonne corpore sibi unito ex sancta Vir gine natum profitemur? Annou carnem quæ de terra est, quod quidem ad propriam naturam attinet, inefficacem ad hoc esse agnoscimus, ut vivificare possit? Quo igitur modo die, quæso, aut caro vivi fica est, aut corpus quod terrenum est e cœlo di lapsum intelligi potest? Ulique secundum unionem, qua vivo illi cœlestique Verbo conjunctum est. Hunc ergo in modum sentientes, vera, diviuisque Litteris consentanea sentiemus. Unus enim idemque divinus est Opifex etiam carne vestitus. XXXIX. Astipulatur huic quoque doctrinæ divi nus ille, cœlestisque sapientiæ magister Apostolus Paulus. Scribit autem in hæc verba: • Gratias agen tes Deo, qui dignos nos fecit in partem sortis san ctorum in lumine; qui eripuit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii dilectionis suæ, in quo labemus redemptionem, et renis sionem peccatorum: qui est imago Dei invisibilis, primogenitus omnis creaturæ: quoniam in ipso con dita sunt universa in cœlis, et in terra, visibilia et invisibilia, sive Throni, sive Dominationes, sive Principatus, sive Potestates: omnia per ipsum, et in ipso creata sunt; et ipse est ante omnes, et oin nia in ipso constant. Et ipse est caput corporis Eccle siæ, qui est principium, primogenitus ex mortuis; ut sit in omnibus ipse primatum tenens. Quia in ipso complacuit omnem plenitudinem inhabitare, et per eum reconciliare omnia in ipsum, pacificans per sanguinem crucis ejus, sive quæ in terris, sive que in caelis sunt.» En hic iterum diserte expo nitur, per ipsum, et in ipso oninia esse condita; rursum ante omnia exsistere, 37 universaque in ipso constare, tum ipsum quoque primogenitum ex mortuis prædicat, qui per sanguinem crucis suæ omnia pacificarit, tam quæ in cœlis quam quæ in terris. At quis, quæso, ex mortuis primogenitus 38 Joan. 111, 9-12, 13. ss Joan. vi, 63. 40 Coloss. 1, 12-20. Variæ lectiones codicis Seguieriani. [vel

DE RECTA FIDE AD THEODOSIUM IMP. est, nisi Christus Jesus, hoc est, in carne et cum carne Verbum? Nam cum Verbum Deus sit, quod quidem ad propriam naturam attinet, intermori nullo modo potest: neque si homo tantum nostri similis sit, universorum conditor dici potest; con didit autem ut Deus, etsi post unionem citra car nem non intelligatur. Primogenitus autem ex mor tuis vocatur; prout homo apparuit, divina natura post assumptam humanitatem non abjecta. XL. Videas et alios quoque divino Spiritu afflatos similibus sententiis nonnunquam uti. Apud Joannem haec legimus: e in principio erat Verbum, et Ver hum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est neque unum“. Αpud beatum Paulum rursus verba illa: • Unus est Deus Pater, ex quo omnia: et unus Dominus Jesus Christus, per quem oinaia 4. Porro aulem si posteaquam Verbum unitum est carni, medium aliquod divellens, ac in diversa, puta in Aliorum dualitatem, ut quibusdam placet, distrahens, inter cedit; quomodo omnia per Jesum Christum con dita esse vere asseritur? Atqui omnia per ipsum sunt condita. Perspicuum est ergo, omnia, quæ Verbo ex Patre nato proprie et naturaliter insunt, ca ipsa integra ei permansisse, etiam tum cum fa ctum est homo. Periculosum proinde est sectionem aliquam inducere: unus enim est Dominus Jesus Christus, per quem Pater condidit onínia. Unde conditor est, ut Deus; vivificator vero ut vita; ex proprietatibus humanis et superhumanis in unum quoddam medium coeuntibus constitutas. Siquidem, secundum Scripturas, Dei et hominum mediator est; qui quidem natura est Deus, etiam si carne sit indutus; verus autem hoino, non tamen purus ut nos: nam etsi Verbum factum est caro, mansit tamen quod erat. Scriptum est enim: ‹ Jesus Christus beri et hodie, et idem et in saecula 4. d ** Joan. 1, 1-3. “I Cor. viii, 6. “I Tim. 11, 5. XLI. Annon Emmanuelem in novissimis sæculi temporibus ex sacra Deipara Virgine ortum dicimus et credimus? Sane; nec id in quæstionem cadit. Cæterum cum heri et bodie præteritum et præ sens tempus significent; 38 quomodo, Christianis sime imperator, idem omnino dici potest præterito tempore, si secundum carnem necdum erat genitus? Verbum citra ullam controversiam in principio erat, atque ut ex æterno et immutabili Deo Patre proce dit, ita ipsum quoque secundum propriam naturam æternitatem et immutabilitatem possidet. Sed nonne, inquis, nomen hoc Jesus Christus admodum recens, koc est ipso incarnationis articulo, Verbo accessit? Næ; hoc enim pluribus jam ante a nobis ostensum est. Advertis ergo quod Christum Jesum, et non in una forma Verbum, heri et lodie et in secula eum dem esse dicat. At quomodo humana natura, quæ «6 febr. xiii. 8. Variæ lectiones codicis Seguieria.ii.

mulationi obnoxia est, et praesertim illi, quod de non esse ad esse et vivere evecta est, immutabili tatem et in identitate stabilitatem obtinere potest? Aberravitne ergo a veritatis scopo Scriptura sacra, dum enm qui heri non erat, prius exstitisse com memorat? Absit procul, ut tale quidpiam equideın dicam (Christus enim Jesus idem est heri, et hodie, el in sæcula), aut ut Verbum, tametsi caro factuni est, antiquissimum et immutabile esse prædicare dubitem puto enim eumdem significari etiam post unionem cum propria carne, ut beri exsisten⚫ tem atque præexsistentem. Etenim cuin insanus Judæus Christum exsecraretur, repulsaque fide lapidibus eumdem obruere adoriretur (nam cum hominem nostri similem cerneret, indignabatur, quod ætatein humana majorem sibi arrogaret), tale ut Deus de se testimonium dixit: Amen, amen dico vobis, priusquamn Abraham fieret ego sum 48. Ad hæc contra illi: «Quinquaginta annos nondum babes, et Abraham vidisti sy, Joannes quoque ila ait: «llic est, de quo dixi vobis: Post me venit vir, qui ante me factus est, quia prior me erat At quomodo cum Emmanuelem et virum agnoscal, et virum nominet, illum priorem, et ante se factum prædicat, cum tamen et tardius, et post ipsum na tus esset? Sed gloria forte ac dignitate Joanne ina jorem prioremque exstitisse dicet quispiam, ut objici intelligo: verum oratione non admodum prolixa ostendi potest, ejusmodi expositionem et pravam et inscitiae plenam esse. Nam si priorem esse, idem esse statuerimus quod 39 in gloria potiorem esse; eadem omnino ratione posteriorem esse iden erit quod gloria inferiorem: atque ita Christum Joanne inferiorem rem maxime absurdam! ) concedere compellemur: Ait eniun: c Post me venit vir. Sane si recte, quod in Psalmis de eo scriptum legi tur, expenderimus, rem longe aliter habere arbitra bimur: c Quis, inquit, in nubibus æquabitur Domi no? similis erit Domino in filiis Dei "?, Summa igitur antiquitas Verbo tanquain Deo secundum na turam, etiamsi carui unitum sit, propriæque natu ræ bona cum corpore quod assumpsit, communicare consueverit, attribuenda est. XLII. Quod istud autem ita se habeat, recteque dictum sit, id ex aliis quoque testimoniis, si modo libuerit, facile didiceris: dicit namque alicubi Deus per quemdam sanctorum prophetarum de Christo ex semine David secundum carnem orto: ‹ Et tu, Bethleem domus Ephrata, non parvula es in mil libus Juda. Ex te mihi egredietur qui sit Domina tor Israel, el egressus ejus ab initio a diebus æter nitatis". De filiis vero Israel sacratissimus Paulus ita scribit: ‹ Omnes in Moyse baptizati sunt in nube et in mari, et omnes eamdem escam spiritualem manducaverunt, et omnes eundem potum spiri Matth. 11, 6. ss Joan. viii, 58. ** ibid. 57. 47 Joan. 1, 30 * Psal. Lxxxviii, 7. " Mich. v, 2; Varia lectiones codicis Seguieriani.

DE RECTA FIDE AD THEODOSIUM IMP. tualem morimur, Domini sumus. In hoc enim Christus tuoruin dominetur ". biberunt bibebant autem de spirituali consequente eos petra, petra autem erat Christus 60, En summam illam antiquitatem, quæ in Verbo pro prie convenit, secundum ceconomicam unionem bic Christo Jesu assignatam esse. An obscurus est hic serino? Evidenter enim exponit Bethleemitam illum, qui ex muliere natus est homo, ab initio sæculi exitum habere: in principio enim et ante oinnia sæcula erat quod incarnatum est Verbum, ipseque erat petra illa, quæ Israeliticum populum sitientem insperatis inexspectatisque aquæ fuentis inebriavit: etiamsi in novissimis sæculi temporibus secundum carnem, humanamque naturam progeni tus, et missione in hunc mundum a Deo Patre in unctus sit: neque enim aliunde hoc nomen Christi sortitus est, quam ab una hac unctione et fun ctione; atqui Christus, secundum legem et secun dum beatum Paulum, erat illa petra. Confirmat hanc rursum sententiam et sapiens Joannes quoque; si quidem 40 naturas in unum quodammodo cogens, proprietatumque vim, quæ utrique adjacent, in unionem redigens, ita scribit: • Quod fuit ab initio, quod audivimus, quod vidimnus oculis nostris, quod perspexinus, et manus nostra contrectaverunt de Verbo vitæ, et vita manifestata est, et vidimus, et testamur, et annuntiamus vobis vitam æternam, quæ erat apud Patrem, et apparuit nobis ". Ecce diserte affirmat eum, qui fuit ab initio, et visum esse, et palpabilem factum esse. Etenim Thomas, posteaquam manus in latus, et digitos in clavorum foramina intulisset, statim exclanıavit Doninus meus, et Deus meus 89 • Quin eximius quoque evangelista Lucas sanctos apostolos Verbi spectatores, ejusdem ministros exstitisse ail" nam qui corporis expers erat, factus est spectabilis et qui tangi non poterat, terrena carne non tanquam extraneo amictu, sed tanquam proprio templo sese induens, factus est palpabilis, et in ipsa, et cum ipsa etiam uti Deus et Dominus cognitus fuit. Memi nistis quoque sacratissimum Paulum alicubi ita scripsisse: «Nemo nostrum sibi vivit, et nemo sibi moritur. Sive vivimus, Domino vivimus, sive mo rimur, Domino morimur. Sive ergo vivimus, sive mortuus est, et resurrexit, ut et vivorum et mor XLIII. Vere itaque decebat, ut virorum mortuo 50 | Cor. x, 2.4. " 1 Joan. 1, 1, 2. ns Juan. SS, rumque dominaretur, qui nullius alterius, sed hu jus solius causa, et mortuus esset, et revixisset. At quem alium, quæso, mortem subiisse, iterumque in vitam rediisse putabimus, quam Filium? Nullum itaque alium; neque id ullus, opinor, inficias iverit. Quid igitur dicemus? nunquid Dei Patris Verbum morti corruptionique obnoxium esse, an potius omni morte, omnique corruptione, quandoquidem vita est, praestantius esse? Atqui, ut vita est, norte si perius esse, quis non videt? Quomodo igitur secun dum Scripturas" inter mortuos liberum exstitit? " Luc. 1, 2. " Rom. 7, 8. 56 Psal. Lxxxvi, G.

Sane licet Verbum per se emori nequaquam valeat, altamen carne illius intermoriente, ipsum quoque mortem perpessum recte perhibetur. Igitur qui se cundum carnis legem, humanamque naturam mor tous est, et resurrexit; idem ille non absque carne, imo vero cum carne, et in carne imperii gloriam obtinuit; planumque fecit, 41 mortem quidem na turæ humanæ affectionem esse; a mortuis autem se denuo excitare, divinæ virtutis opus. Quo factum est, ut per utrumque cognoscatur, et nobis similis ut homo, et nobis rursum superior ut Deus, univer sorumque Dominus, qui etiam ante assumptam car wen una cum Palre suo regnabat. Atque talem il lum esse intelligebat Nathanael, cum diceret Rabbi, tu es Filius Dei, tu es rex Israel ".» Ipse autem ad suos discipulos ita dicebat: «Vos vocalis me, Magister et Domine, et bene dicitis: sum el enim". Et opere ipso verbis suis fidem faciens peccata remisit, potestatemque contra immundos spiritus apostolis impertivit; quo nimirum et illos ejiciant, et omnem præterea ægritudinem et lan guorem in populo curent. In nomine euim Jesu Christi Nazareni, claudus qui ad Speciosam por tam sedebat, sanatus est”. Pari modo Æneas, cum dlutissime ægrotavisset, convaluit, et morbuın pene immedicabilem evasit; cum magnus ille Petrus te Dominus Jesus Christus " XLIV. Undecunque igitur ad veritatem com pulsi, et quæ sacris Litteris decreta sunt, studiose venerari studentes, et Patrum sententias zmulati, eum qui ex radice Jesse, qui ex semine David, qui ex muliere secundum carnem, qui nobiscum legi obnoxius, ut homo, supra nos aulem, et supra le gem, ut Deus: qui propter nos, nostræque naturæ similitudinem, nobiscum inter mortuos habitus est qui supra nos denique per seipsum et vivificator et vita est, verum Dei Filium esse credimus; neque humanitatem divinitate spoliantes, neque Verbum rursum post inexplicabilem illain et arcanam unio nemi humanitate exuentes; sed unum eumdemque Filium ex duabus rebus in unum quoddam, quod ex utroque non secundum natura eversionem, sed ex cellentissima illa unione admirabiliter constitutum est, conftentes. c XLV. Porro autem quantum emolumenti ii per cepturi sunt, qui ita sentiunt, hoc divinus iHe Christi discipulus his verbis declarat: • Qui, inquit, con fessus fuerit, quod Jesus est Filius Dei; in lioc Deus, et ipse vicissim in Deo manet ".» Quod autem Je sus Christus, qui secundum carnem ex David ortus est, sit verus et naturalis Dei Filius, quatenus Ver bum caro factum habitavit in nobis: istud 42 item ille Joannes ejusmodi oratione explanat: ‹ Scimus, ait, quoniam Filius Dei venit, et dedit nobis sen sum, ut cognoscamus verum Deum, et simus in vero Filio ejus Jesu Christo: hic est verus Deus, et vita æterna:» per ipsum et cum ipso Deo Patri sit glo ria, cuin sancto et adorando el vivifico Spiritu, nunc et semper et in sæcula sæculorum. Amen. * Joan. 1, 19. of Joan. xiii, 13. 64 Acl. 111, hac eum oratione compellaret: «Enea, sanat 50 Acl. 13, 50. 601 Joan. IV, 15. | Joan. 111, 20.

Religiosissimis Reginis nuncupatus. c 1 Cor. xv, 58. 1. Sane vos sacras castissimasque Christi omnium nostrum Salvatoris sponsas (religiosissimæ, ac Deo dilectissimæ imperatrices) orbis terrarum ornamen tum, sanctissimarumque Ecclesiarum decus optimo jure quispiam appellarit: in quibus nimirum omne virtutum genus, omnisque ornatus divinæ majestatis oculis gratus acceptusque mirifice splendet. Neque bis opibus contentæ, omnem quoque curam omne que studium adhibetis, quo fide recta nullamque in partem vacillante excellatis; memores haud du bie illius, quod sapientissimus mysteriorum Christi dispensator, gentiumque doctor. Paulus scribit: «lla que, fratres mei dilecti; ait, stabiles estote et immo biles, abundantes in opere Domini semper"., Quan doquidem ubi fdes recta et inculpata cum bonarum actionum honestate conjungitur, æquabilique nisu et cursu cum illis copulatur; ibi omnis boni perfe ctio sanctificationisque integritas comperitur. Qua propter nos gloriæ et celebritati vestra parem oratio nis dignitatem afferre non posse, ingenue falemur, nec erubescimus: unde et venia quoque digni me rito censebimur, si ea laudare veremur, quorum excellentiam nos assequi posse non putamus: ac siquidem id, quod præstare desideramus, cum laude praestandi facultatein haberemus, jure profecto ac cusaremur, si de infirmitate nostra anxie nimis co gilantes, cunctantius ageremus: neque ignavia cri men liceret eſſugere, utpote qui silentio utentes, iis quos ob virtutem meritis laudum præconiis exor are debueranius, molestiam potius, tristitiamque pareremus. 43 Cæterum quando jam antea de iin becillitate nostra in dicendo, timorcque conquesti confessique sumus, nosque oneri tanto impares de claravimus; vos magis silentii hujus culpam susti nebitis, quæ illustres adeo, adeoque conspicua estis,