120+ ut vestra virtutes ac recte facta omnium oratorum. καὶ μάλα σαφῶς, καὶ τῆς ἐν Χριστῷ βασιλείας ἐπιο eloquentiam longe vincant. Nam et reģium vestrum δραττόμεναι, τὰ αὐτῷ δοκοῦντα φρονεῖν τε καὶ δραν genus jam inde ab exordio longa temporum serie σπουδάζετε· τοῦτο μὲν, ὡς ἔφην, ἔργοις τε καὶ ἀμωlucusque est propagatum, et ulterius, ut credimus, μήτῳ διαπρέπουσαι πίστει, καὶ τὰς ὑμῶν τε καὶ in posterum adhuc propagabitur: nec non Christi βασιλείους αὐλὰς τῇ τῆς παρθενίας καταλαμπρύνουregnum capessere, et ea, quæ illi grata sunt, facere σαι δόξῃ· τοῦτο δὲ, πολυτελεστάτους ἀνιστῶσαι et sentire studetis; partim quidem præclaris actio- ναοὺς τῷ Χριστῷ. Καχάρισται γὰρ παρ' αὐτοῦ ταῖς nibus inculpataque fde, ut paulo ante dicebamus, ἁγίαις ὑμῶν ψυχαῖς μετὰ τῶν ἄλλων καὶ τοῦτο. præstantes; partim vestras regiasque aulas virginitatis gloria condecorantes; partim denique sumptuosissima templa Christo excitantes. Nam et hoc quoque pietatis studium inter cætera ille sanctis vestris animis impertitus est. Β'. Οὐκοῦν ἐρῶ γάρ τι λαβὼν καὶ ἐκ τῶν ἱερῶν Γραμμάτων) ο Χαίρετε ἐν Κυρίῳ πάντοτε· πάλιν ἐρῶ, χαίρετε. Τὸ ἐπιεικὲς ὑμῶν γνωσθήτω πᾶσιν ἀνθρώποις.» Έγνώσθη μὲν οὖν, καὶ διαβεβόηται, καὶ τοῖς ἀνὰ πᾶσαν χώραν τε καὶ πόλιν, καθάπερ τις εἰκὼν γραφὴν ἔχουσα τῆς εἰς Χριστὸν εὐσεβεία;, τὸ κάλλος διέλαμψεν ἐναργώς, καὶ τοῦ παντὸς ἠξιώθη θαύματος. Πήθην δὲ δεῖν καὶ ταῖς πρὸς τῶν ὁτιοῦν τῶν ἀγαθῶν ἐχούσαις ἀρτίως χάρισμά τι μετ ταδοῦναι πνευματικὸν, ὡς ἁγίαις Χριστοῦ νύμφαις, τοῦτο δὲ τὸ ἀρτίως ἐμοὶ πονηθέν βιβλίον, οὐ μετρίαν παρέχειν δυνάμενον, ὥς γε οἶμαι, τοῖς ἐντευξομένοις τὴν ὄνησιν. Τοὺς μὲν γὰρ οὐκ ὀρθὰ φρονεῖν δεδ:- δαγμένους, ήγουν ἀναπεπεισμένους περὶ τοῦ πάντων ἡμῶν Σωτῆρος Χριστοῦ, πρὸς ἐπανόρθωσιν ἀνακο μιεῖ, καὶ μυσταγωγήσει καλῶς· τούς γε μὴν ὀρθῷ βεβηκότας νῷ, καὶ τοῖς τῆς ἀληθείας ἐμφιλοχωρούν τας δόγμασιν, ἀσφαλεστέρους ἀποφανεῖ τοῖς ἐξ ἀγαθῶν ἐννοιῶν πολυτρόποις εὑρέμασι, καὶ ταῖς ἐκ τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς ἀποδείξεσιν. Μαθήσεται γάρ, ἔτι φύσει μὲν καὶ ἀληθείᾳ Θεός ἐστιν ὁ Ἐμμανουήλ, Θεοτόκος δὲ δι' αὐτὸν καὶ ἡ τεκοῦσα Παρθένος. Ει γὰρ δὴ φάναι τε τοῦτο καὶ φρονεῖν δεδιότες, οὐ νεο νοήκασι, κατὰ τὸ εἰκὸς, τὸ βαθὺ τῆς εὐσεβείας μυ στήριον. Χρῆναι δὲ ὑπολαμβάνω διὰ βραχέων εἰπεῖν τήν τε ἀποστολικὴν καὶ εὐαγγελικὴν παράδοσιν, εν ἐπὶ Χριστῷ ἡ πεποίηται τῷ πάντων Δεσπότῃ, καὶ ἀπάσης δὲ τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς τὸν ἐπ' αὐτῷ σκοπὸν, καὶ ὅποι ποτὲ βλέπῃ τῶν τῆς ἀληθείας ε γμάτων ή δύναμις. II. Igitur, ut ex sacris Litteris aliquid quoque depromam: c Gaudete in Domino semper: iterum dico, gaudete, modestia vestra nota sit omnibus hominibus. Imo vero jamdudum illa apud omnes civitatum et regionum omnium homines divulgata percrebuit; neque secus fere atque tabella quædam depictam in se pictatis in Christum venustatem gerens, lateque resplendens, omnium admirationem excitavit. Ratus sum autem nonnullum operæ pretium me facturum, si vobis vere sanctis Christi sponsis (quanquam ad quodvis opus bonum abunde instructa videamini) libellum hunc, non ita pridem a me elaboratum, velut spiritale quoddam xeniun nuncuparein qui quidem non contemnendum, ut opinor, lectoribus allaturus est utilitatis (ructum. Siquidem eos, qui recte sapere dedidicerunt, boc est, quibus ita persuasum est de Christo omnium Salvatore, in viam reducet, et ad veram sapientiam instituet: cæteros vero, qui rectum animi sensum habent, et in veritatis doctrina persistunt, variis argnmentorum et sententiarum inventis, divinarumque Scripturarum demonstrationibus in fide corroborabit. Hinc etenim et Emmanuelem verum ac naturalen Deum, et Virginem rursum, quæ eum peperit, veram propter ipsum Deiparam esse, planum diet. Si qui autem sunt, qui istud sentire et profteri verentur, hi profundum illud pietatis mysterium, ut sane videtur, nequaquam expendunt. Pernecessarium autem judicavi ea paucis hoc loco repetere, quæ apostoli et evangelistæ de 44 Christo omnium Domino tradiderunt, tum ea quoque non ea ipsa de re habentur; et omnino exponere, quo III. Credimus igitur in unum Deum Patrem omnipotentem, visibilium et invisibilium omnium conditorem. Et in unum Dominum Jesum Christum Fikum ejus, ante oinne sæculum et tempus ex ipso naturaliter genitum. Nam quod ad tempus attinet, æque principii expers, et coæternus est, atque is qui illum genuit; eademque quoque potestate et gloria cum illo est, per omnia denique et in omnibus eidem æqualis. Figura namque et splendor substantiæ illius est". Credinus similiter et in sanetum quoque Spiritum, quem a divina natura alienum • Philipp. IV, 4. "Hebr. 1, 3. » μαθήσονται. ὁ ἰσ ἢ ἐπὶ Χρ. præterire, quæ in cæteris sanctæ Scripturæ libris spectet vis dogmatum veritatis. Γ. Πιστεύομεν τοίνυν εἰς ἕνα Θεὸν Πατέρα παντοκράτορα, πάντων ὁρατῶν τε καὶ ἀοράτων ποιητήν. Καὶ εἰς ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν Υἱὸν αὐτοῦ, γεννηθέντα κατὰ φύσιν ἐξ αὐτοῦ πρὸ παντὸς αἰῶνος καὶ χρόνου· καὶ γάρ ἐστι συνάναρχος κατὰ χρόνον, καὶ συναΐδιος τῷ ἰδίῳ Γεννήτορι, σύνεδρος τε καὶ Ισοκλεὴς αὐτῷ, καὶ ἰσότητι κατεστεμμένος τῇ πρὸς πᾶν ὁτιοῦν· χαρακτὴρ γάρ ἐστι καὶ ἀπαύγασμα τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ. Πιστεύομεν δὲ ὁμοίως καὶ εἰς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, οὐκ ἀλλότριον αὐτὸ τῆς θείας φύσ σεως καταλογιζόμενοι· καὶ γάρ ἐστιν ἐκ Πατρὸς φυ Variæ lectiones codicis Seguieriani.

σικῶς, προχεόμενον δι' Υἱοῦ τῇ κτίσει· νοεῖται γὰρ minime reputamus: siquidem naturaliter a Patre οὕτω μία τε καὶ ὁμοούσιος, καὶ ἐν ταυτότητι δόξης, ἡ ἁγία καὶ προσκυνουμένη Τριάς. Φαμὲν δὲ, ὅτι αὐτὸς ὁ ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ἀποῤῥήτως γεγεννημένος μονογενής αὐτοῦ Λόγος, τῶν αἰώνων ποιητὴς, ὁ δι' οὗ τὰ πάντα, καὶ ἐν ᾧ τὰ πάντα, τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν, ἡ πάντα ζωογονοῦσα φύσις (ζωή γὰρ πέφηνεν, ὡς ἐκ ζωῆς τοῦ Πατρός), ἐν ἐσχάτοις καιροῖς τοῦ αἰῶνος, εὐδοκήσαντος τοῦ Πατρός, ἵνα σώσῃ τὸ ἐπὶ γῆς γένος πεπτωκὸς εἰς ἀρὰν, καὶ διὰ τῆς ἁμαρτίας κατακομισθὲν εἰς θάνατον καὶ φθοράν, σπέρματος Αβραὰμ ἐπελάβετο, κατὰ τὰς Γραφάς, καὶ κεκοινώνηκεν αἵματος καὶ σαρκός, τουτέστι γέν γονεν ἄνθρωπος· καὶ σάρκα λαβών, καὶ ἰδίαν αὐτὴν ποιησάμενος, ἐγεννήθη σαρκικῶς διὰ τῆς ἁγίας καὶ Θεοτόκου Μαρίας. est, per Filium in creaturam dimanans. Ad hunc enim moduin sancta illa adorandaque Trinitas, una in essentia, par in gloria et majestate cognoscitur. Asserimusque ipsum unigenitum Verbum arcano inexplicabilique modo ex Dei et Patris substantia genitum, quod sæcula condidit, per quod et in quo consistunt omnia, quod verum lumen, naturaque omnia vivificans est (vita est enim, utpote ex Patre vita procedens), novissimis sæculi temporibus, Patre pro sua benignitate ita volente, quo nimirum genus humanum, quod in maledictionem prolapsum fuerat, et per peccatum in mortem et corruptionem præceps abierat, restitueret, Abrahæ semen apprehendisse, carni quoque et sanguini, secundum Scriptu ras *, communicasse, hoc est, hominem factum esse; carne assumpta, eademque propria sibi reddita, e sancta et Deipara Maria secundum carnem natum esse. Δ'. ᾿Αλλὰ καίτοι καθ' ἡμᾶς γεγονώς, καὶ τὴν τοῦ δούλου μορφὴν οἰκονομικῶς ὑποδύς, μεμένηκεν ἐν τῇ κατὰ φύσιν θεότητι καὶ κυριότητι. Οὐ γὰρ πέπαυται τοῦ εἶναι Θεός, εἰ καὶ γέγονε σάρξ, τουτέστι καθ' ἡμᾶς τε καὶ ἄνθρωπος. Ἐπειδὴ δὲ ἄτρεπτος κατὰ φύσιν, ὡς Θεός, μεμενηκώς ὅπερ ἦν ἀεὶ, καὶ ἔστι, καὶ ἔσται, κεχρημάτικεν Υἱὸς ἀνθρώπου. Ε. Καὶ ἐπειδὴ καταβέβηκεν ἐκὼν ἐν τοῖς τῆς ανθρωπότητος μέτροις (καθῆκε γὰρ ἑαυτὸν εἰς κέν νωσιν ι, ὑπομεμένηκεν ἀναγκαίως καὶ γέννησιν τὴν ἐκ γυναικός, οὐκ ἀρχὴν τοῦ εἶναι λαβούσης τῆς θείας αὐτοῦ φύσεως, ὅτε κατὰ σάρκα γεγεννήσθαι λέγεται· ἀλλ᾽ ἦν μὲν καὶ ἔστιν, ὡς ἔφην, ἐκ Θεοῦ Πατρὸς φυσικῶς τε καὶ ἀληθῶς ὁ Λόγος. Ἐπειδὴ δὲ οὐκ ἄνδ Ορωπος ἁπλῶς νοεῖται καθ' ἡμᾶς ὁ ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου γεγεννημένος, ἀλλ᾽ αὐτὸς σαρκωθεὶς ὁ Λόγος, καὶ ἴδιον ἔχων σῶμα τὸ ἐξ αὐτῆς, διὰ τοῦτο λέγεται γεγεννήσθαι σαρκικῶς, ὡς τῆς ἰδίας σαρκός τὴν γέννησιν οἰκειούμενος. Γ'. Οἱ δὲ λέγοντες ἀσυνέτως Θεοτόκον οὐκ εἶναι τὴν ἁγίαν Παρθένον, ἐμπίπτουσιν ἀναγκαίως εἰς τὸ δύο λέγειν υἱοὺς τοῦ Θεοῦ. Εἰ γὰρ μὴ τέτοκα σαρκι κῶς σαρκωθέντα Θεὸν ἡ ἁγία Παρθένος, πᾶσά πως ἀνάγκη καὶ οὐχ έκόντας αὐτοὺς ὁμολογεῖν, ὅτι κοινὸν γεγέννηκεν ἄνθρωπον, οὐδὲν ἔχοντα παρ' ἡμᾶς τὸ πλεῖον. Εἶτα πῶς αὐτῷ κάμψει πᾶν γόνυ, καὶ πᾶσα γλῶσσα ἐξομολογήσεται, ότι Κύριος Ἰησοῦς Χριστός εἰς δόξαν Θεοῦ Πατρός; Πῶς αὐτῷ προσκυνοῦσιν ἄγγελοι, καὶ τῶν ἀνωτάτω δυνάμεων ἡ ἁγία πληθύς; Αρ᾽ οὖν ἀνθρώπῳ κοινῷ λελάτρευσε μεθ᾿ ἡμῶν καὶ σύμπας ὁ οὐρανός; Μη γένοιτο· προσκυνοῦμεν γὰρ δ ὡς Θεὸν ἀληθινὸν τὸν Ἐμμανουήλ. Εσται δὲ οὐχ ἑτέρως προσκυνητὸς, ἐὰν μὴ πιστεύωμεν, ὅτι αὐτὸς ὁ ἐκ Θεοῦ Λόγος, ὁ παρὰ πάσης τῆς κτίσεως προσ κυνούμενος, σὰρξ ἐγένετο κατὰ τὰς Γραφάς· οὐκ εἰς σάρκα μεταβεβλημένος, ἀλλ' ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου IV. At quamvis Verbum nostram naturam assum. pserit, servilemque formam dispensatione induerit; perseveravit nihilominus in ea majestate et divinitate, quæ secundum naturam ipsi convenit. Neque enim desiit Deus esse, etiamsi factum est caro, hoc est, nostri similis, et homo. Nam cum, ut Deus, nulli secundum naturam obnoxium sit mutationi, manens id quod erat, est, semperque erit, factus est Filius hominis. V. Cæterum simul atque ad humanæ naturæ leges semel descendit (siquidem sua sponte se exinanivit), non potuit ex muliere quoque non nasci. Nec ob id tamen divina illius natura exsistendi principium tum demum sumpsit, cum illud secundum carnem natum dicitur. Sed fuit quidemn, 45 et est (ut dixi) ex Deo Patre naturaliter et vere Verbum. Quoniam vero is qui ex sacra Virgine natus est, non homo simpliciter ut nos, sed ipsum Dei Verbum incarnatum intelligitur, quod corpus ex ipsa sumptum proprium sibi fecit, hinc est quod secundum carnou natum dicitur, carnis nimirum nativitatem ut propriam in se transferens. VI. Illi autem qui sacram Virginem Deiparam esse imperite negant, huc necessario adiguntur, ut duos Dei filios constituant. Nam si sacra Virgo Deum incarnatum secundum carnem non peperit, vel inviti concedant oportet, hominem tantum vulgarem, nobisque nihilo excellentiorem in lucem edidisse. Quod si res ita habet, qua obsecro ratione, omne genu illi incurvabitur, omnisque lingua conftebitur, quod Dominus noster Jesus est in gloria Dei Patris "? Quomodo angeli; et sacer ille cœlestium virtutum cœtus illum adoret? Nunquid hominem communein. et nos et universum coelum hactenus percolinus? Absit: adoramus. enim Emmanuelem tanquam verum Deum. Alqui nulla ratione adorari potest, nisi credamus ipsum Dei Patris Verbum, quod ab universa creatura adoratur, secundum Scripturas carnein factum esse: * Hebr. II, 14, 15. σε Philipp. 11, 10, 11. " Hebr. 1, 6.

non quod in carnem demutatum transierit, sed σάρκα λαβών, ὡς ἔφην, καὶ ἀνθρωπινην μεθ᾿ ἡμῶν quod ex ipsa sacra Virgine carnem susceperit, humanamque, ut ante expositum est, nativitatem, perinde ac nos, subiverit; quo nimiruin honio nostri causa factum, more quidem aliorum hominum mortem pateretur, proculcato autem mortis impe rio, divina vi rursum resurgeret. Hoc enim modo factum est, ut nos quoque per Christum vincere, peccatoque debellato, ac posita corruptione, mortem effugere possemus, latitiaque in Christo pleni diceremus: ‹ Ubi est, mors, victoria tua? ubi est sumus, ita rursuta in Christo devicimus. ὑπομείνας γέννησιν· ἵνα καὶ ἄνθρωπος γεγονώς ὑπὲρ ἡμῶν, ἀποθάνῃ μὲν ἀνθρωπίνως, ἀναστῇ δὲ θεϊκῶς, πατήσας τοῦ θανάτου τὸ κράτος. Οὕτω γὰρ ἦν δύνασθαι καὶ ἡμᾶς ὡς ἐν Χριστῷ νικήσαντας κατευμεγεθῆσαι μὲν τῆς ἁμαρτίας, ἀποδύσασθαι δὲ τὴν φθοράν, καὶ διαδρᾶναι θάνατον, οὕτω τε εἰπεῖν ἐκ περιχαρείας τῆς ἐν Χριστῷ· «Ποῦ ἡ νίκη σου, θάνατε; τοῦ τὸ κέντρον σου, ᾅδη; • Ωσπερ γὰρ ἐν 'Αδάμ πεπτώκαμεν, οὕτω νενικήκαμεν ἐν Χριστῷ. stimulus tuus, inferne "?, Ut enim in Adam devicti Ζ΄. Εἰ δὲ ἄνθρωπος ἦν κοινὸς ὁ Ἐμμανουήλ, πῶς ἂν ὠφέλησε τὴν ἀνθρώπου φύσιν ὁ ἀνθρώπου θάνα· τος; Καίτοι πολλοὶ προαπέθανον ἅγιοι προφῆται, Αβραὰμ ἐκεῖνος ὁ διαβόητος, Ἰσαάκ, καὶ Ἰακώβ, Μωσης τε, καὶ Σαμουὴλ, καὶ οἱ καθεξής γεγονότες ἅγιοι· ἀλλ᾽ ὤνησε μὲν οὐδὲν τὸ ἐπὶ γῆς τῶν ἀνθρώ των γένος ὁ ἐκείνων θάνατος, σέσωκε δὲ ὁ Χριστοῦ· προσκεκόμικε γὰρ ὑπὲρ ἡμῶν τὴν ἰδίαν σάρκα, καὶ δοὺς αὐτὴν τῷ θανάτῳ δι' ἡμᾶς, πάντας ἐξείλετο τῶν τοῦ θανάτου δεσμῶν. "Ηρκεσε γὰρ εἰς ὑπὲρ πάντων ἀποθανὼν ὁ πάντων ἀξιώτερος, ὅτι καὶ φύσει θεὸς ὁ ἐκ Πατρός ἐστι Λόγος, και ἴδιον αὐτοῦ σῶμα, τὸ ὑπὲρ ἡμῶν εἰς ὀσμὴν εὐωδίας τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ προσκεκομισμένον. Οὐκοῦν ἀσεβές, καὶ τῶν λίαν ἐκτοπωτάτων, τὸ τέμνειν εἰς υἱοὺς δύο τὸν ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Χριστόν. Αντιτάξεται δὲ αὐτοῖς καὶ ὁ σοφώτατος Παῦλος λέγων· «Εἷς Κύριος, μία πίσ στις, εν βάπτισμα. Ει γάρ έστι Κύριος εἰς εἶτα τέμνουσί τινες εἰς δύο υἱοὺς τὸν ἕνα, τίνι τὴν τῆς κυριότητος δόξαν περιθήσομεν; ἆρα τῷ ἐκ Πατρὸς φύντι Λόγῳ; πρέπει γὰρ αὐτῷ τὸ τῆς κυριότητος όνομά τε μάλιστα καὶ χρῆμα, καὶ ἔστιν ἀληθῶς τῶν ὅλων Δεσπότης. Εἶτα ὅποι ποτὲ τὸν ἕτερον θήσομεν; Έξω γὰρ κείσεται τοῦ εἶναι Κύριος, παραχωρῶν τῷ προϋπάρχοντι, καὶ ἀσυγκρίτως ὑπερηρμένῳ. Αλλά τῷ ἐκ γυναικὸς, ὡς αὐτοί φασιν ἀποδιιστάντες, τὴν τῆς κυριότητος ἀνάψομεν δόξαν. Εἶτα πῶς ἔσται Κύριος ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος, είπερ ὄντος ἑνὸς Κυρίου, κατὰ τὰς Γραφάς, ἀνθρώπῳ ψιλῷ τὸ τῆς κυριότητος όνομα χαριούμεθα; Πῶς δὲ καὶ μία πίσ στις; ἢ πῶς ἐν τὸ βάπτισμα; Εἰ γὰρ υἱοὶ δύο, κατά VII. Quod si vulgaris tantum homo esset Emmanuel, quomodo mors hominis humanæ naturæ opem tulisset? Enimvero non pauci sanctorum prophe-Β tarum inortem obierunt, ut laudatissimus ille Abrabam, Isaac, Jacob, Moyses, Samuel, reliquique deinceps, qui vitæ sanctimonia claruerunt; verumtamen mors illorum generi humano nihil omnino contulit: at vero mors Christi salutem præstitit; siquidem propriam pro nobis 46 carnem obtulit, mortique semetipsum nostri eausa contradens, omnes ex mortis laqueis exemit. Unus enim pro omnibus moriens satisfecit, ut qui plurimum cæteris omnibus dignitate præstaret. Nam et Dei Patris Verbum est, et natura Deus, et corpus quod pro nobis in odorem suavitatis Deo et Patri offerebat, illius proprium fuit. Impium est ergo, longeque absurdissimum, unum Dominum nostrum Jesum Christum in duos filios divellere, maxime cum sapientissimus Paulus buic sententiæ diserte reclamet. Ait enim: «Unus Dominus, una fides, unum baptisma • Nam si unus duntaxat est Dominus, quem illi in duos Glios distrahunt, utri, quaeso, ex illis dominationis gloriam assignabimus? An Dei Patris genito Verbo? in hunc namque, cum universorum Dominus reipsa sit, et dominatus nomen, et res ipsa quoque multo maxime convenit. Cedo autem, quo interim loco alterum illum habebimus? Nain cum hic priori illi, utpote infoitis partibus excelsiori, jure meritoque cessurus sit, necessum est ut dominationis titulum prorsus amittat. At dominationis gloria, ut illi ipsi qui separant, dicunt, e muliere prognato tribuetur. Cum igitur sa- τινας, εἰς τίνα πιστεύομεν; Τῆς ἐκείνων ἀμαθίας crarum Litterarum testimonio, unus tantum sit Dominus; si dominationis vocabulum nudo homini impartimur, quomodo Dei Patris Verbum dominationis appellatione cohonestabimus? Quomodo rursum una erit Ades, et unum item baptisma? Nam si duo sunt filii, ut quidam opinantur, in quem ex illis credimus? Illorum inscitiæ erit dicere, in cujus etiam nomine baptizati sumus, cum unum sit baptisma. " VIII. Intelligit prudentia vestra perspicue, insanam hanc doctrinam in inagnam absurditatem inclinare, imo vero in extremam impietatem præcipitem ferri. Existimo auten vos, quæ divinum illud • 1 Cor. xv, 13 60 Ephes iv, 5. ἔργον ἂν εἴη λέγειν, εἰς γι τίνος όνομα βεβαπτί σμεθα, καίτοι βαπτίσματος ὄντος ενός. Η'. 'Αλλ' ὁρᾷ που πάντως ἡ ἐν ὑμῖν ἀγχίνοια με Οὐοντά τε τὸν ἐπὶ τούτῳ λόγον, καὶ κατασειόμενον εἴς γε τὸ ἀκαλλές, μάλλον ήδη καὶ πρὸς ἐσχάτην ἀσέβειαν ἀπονενευκότα. Οἶμαι δὲ δεῖν ἡ ὑμᾶς, τὸ θεῖον Variæ lectiones codicis Seguieriani. · ἑαυτόν. αὐτόν in ms. Seguiriano. Η δή.

$209 αὐτοῦ πολυπραγμονούσας μυστήριον, ἐξεῖ διανοίας Christi mysterium accuratius expenditis, perspiὄμματι καθορᾷ, τους συναρπάζειν ἐθέλοντας, καὶ προσωπεῖον μὲν εὐσεβὲς τοῖς ἰδίοις περιπλάττοντας λόγοις, βολίδος γε μὴν ἁπάσης οξύτερον ἔχοντας αυτ τούς. ᾿Αρνοῦνται μὲν γὰρ, ὅσον ἧκεν εἰπεῖν εἰς δύνα μιν ἀληθείας, τὸν ἀγοράσαντα αὐτοὺς Δεσπότην, τουτέστι Χριστόν. Δεδιότες δὲ τῶν εὐσεβεῖν εἰωθό των τὰς ἐπὶ τῷδε λύπας, καὶ μέντοι ζῆλον τὸν ἀξιάγαστον, ὁμολογοῦσιν, ὅτι καὶ Θεός ἐστιν ὁ ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου γεγεννημένος, καὶ μὴν ὅτι καὶ Κύριος, καὶ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ. Καὶ εἰ μέν τις τῶν ἁπλῶν τοὺς παρ' αὐτῶν δέξηται λόγους, νομιεί που, κατὰ τὸ εἰκὸς, ὀρθὰ καὶ εἰκότα λέγειν, καὶ τοῖς τῆς ἀληθείας οὐκ ἀπάδοντα δόγμασιν. Εἰ δὲ δή τις ἔλοιτο κατισχνοῦν ταῖς ἐρεύναις αὐτοὺς, καὶ τὸ ἀκριβῆ ποιεῖσθαι τῶν εἰρημένων τὴν βάσανον, οὐχ ἁπλοῦν εὑρήσει. Εἰσὶ μὲν γὰρ θεοὶ πολλοὶ, καὶ κύριοι πολλοί ἔν τε οὐρανῷ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς, καθὰ καὶ ὁ μακάριος ἡμῖν γράφει Παῦλος, ο ᾿Αλλὰ ἡμῖν εἰς Θεὸς ὁ Πα τὴρ, ἐξ οὗ τὰ πάντα, καὶ ἡμεῖς εἰς αὐτόν· καὶ εἷς Κύριος Ἰησοῦς Χριστός, δι' οὗ τὰ πάντα, καὶ ἡμεῖς δι' αὐτοῦ.» Πλὴν ὅταν Ἰησοῦν Χριστὸν ὀνομάζωμεν, τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον ἐν ἀνθρωπεία μορφή πεφηνότα σημαίνομεν, οὐκ ἐν χάριτος μέρει καὶ ἐπακτὸν ἔξωθεν ἔχοντα τὸ ἀξίωμα, ἀλλὰ ὄντα τοῦτο κατὰ ἀλήθειαν, ὅπερ εἶναι πεπίστευται. Θεὸς γὰρ ὢν φύσει καὶ δίχα σαρκός, μεμένηκε Θεὸς καὶ μετὰ σαρκός· καὶ Υἱὸς ὢν φύσει καὶ πρὸ σαρκός, μεμέ νηκεν Υἱὸς καὶ ὅπερ 1 γέγονε σάρξ· καὶ Κύριος ὢν ἀληθῶς τῶν ὅλων, ἐν τοιᾷδε πάλιν ὁρᾶται δόξῃ π, καὶ ἐν ἀνθρωπότητι γεγονώς. Οὐκοῦν εἰ Θεὸν ἀληθινὸν εἶναι λέγουσι τὸν ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου γεγεν νημένον, τουτέστι τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρός Λόγον, κατὰ φύσιν ἑνωθέντα σαρκί, διὰ τί δεδίασιν ὁμολογεῖν, ὅτι Θεοτόκος ἐστὶν ἡ ἁγία Παρθένος; ᾿Αλλὰ σκοπὸς αὐτοῖς ὑποπλάττεσθαι μὲν, καὶ λέγειν, ὅτι καὶ καὶ Θεός ἐστι, καὶ Κύριος, καὶ συνεδρεύει τῷ Πατρί. Φρο νοῦσί γε μὴν οὐχ οὕτω κατὰ ἀλήθειαν, ἀλλ᾽ ὡς ἐν χάριτος μέρει, καὶ ὡς ἐκ προκοπῆς δεδόσθαι φασι τῷ ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου κοινῷ καθ᾿ ἡμᾶς ἀντ θρώπῳ γεγεννημένῳ τήν τε τῆς υἱότητος καὶ τῆς κυριότητος δόξαν. caci meutis oculo illos internoscere, qui imposturam ınoliuntur, orationique suæ pietatis personam inducunt, cum quovis interim venenato jaculo magis feriant: nam si quod res ipsa est, palam dicere licet, Dominum qui eos redemit, hoc est, Christum, inficiantur. Verumtamen piorum ob hanc rem offensionem, zelumque æmulatione dignum metuentes, eum qui ex sacra Virgine natus est, el Deum et Dominum, et Dei Filium esse profitentur. Quod si qul ex rudioribus illorum sermones forte hauriunt, recta mox, ut probabile est, et 47 convenientia, et quæ a veritate non dissentiant, illos loqui arbitrantur. Verum qui dicta illorum exactius perscrulantur, et justis ponderibus examinant, uiBhil non fucatum ac perplexum comperiunt: sunt enim dii multi et domini multi, et in cœlo et in terra, quemadmodum divinus Paulus scriptum nobis reliquit Nobis tamen unus est Deus Pater, ex quo omnia, et nos in illum: et unus Dominus noster Jesus Christus, per quem omnia, et nos per ipsum ".» Caterum cum Dei Patris Verbum bumana forma indutum, Jesum Christum nominamus, dignitatem hanc non muneri datam, aut el extrinsecus adventitiam obtigisse significamus; sed quod creditum est esse, hoc ipsum secundum veritatem esse indicamus. Nam cum extra carnem suapte natura Deus esset, posteaquam carnem induit, Deus esse non destitit. Rursum cum ante assumptam carnem naturalis Dei Filius esset, quando caro “jam factum est, Filii rationem non amisit. Tandem cum universorum Dominus ante exsisteret, posteaquam humana natura ornatum prodiit, ab eo ordine et dignitate non excidit. Igitur si eum, qui ex sacra Virgine prodiit, boc est Dei Patris Verbum carni secundum naturam unitum, verum Deum esse agnoscunt, cur eamdem Virginem esse Deiparam fateri verentur? Verum ipsis propositum est haud ex animo profteri Virginis Filium Deum ac Dominum, eademque cum Patre auctoritate præditum esse, sed verbis tantum hoc ipsum simulare. Existimant enim, homini ad nostram similitudinem ex sancta Virgine prognato, cum filiationis, tum dominationis quoque gloriam per modum cujusdam gratiæ, ac per progressus obvenisse. IX. Porro autem vocem hanc, Deipara, veteribus Patribus, quorum sanctimoniam et fidei integritatem admiramur, necnon omnibus qui eos deinceps hucusque sunt secuti per universum (ut ita dicam) terrarum orbem, familiarem esse, ostendendum esse existimavi. Ne enim citra delectum, ac temere quidquid in mentem venerit, effutire videar, argumentis ex libris, quos illi ad Ecclesiæ utilitatem composuere, petitis, atque huc in medium allatis, orationis meæ veritatem confirmare studebo. Igitur Θ'. Ὅτι δὲ καὶ ἡ Θεοτόκος φωνὴ καὶ αὐτοῖς γέγονε συνήθης τοῖς πρὸ ἡμῶν ἁγίοις Πατράσιν, οἱ καὶ ἐπ' ὀρθῇ θαυμάζονται πίστει, καὶ εἰς δεῦρο πᾶσι τοῖς ἀνὰ πᾶσαν, ὡς ἔπος εἰπεῖν, τὴν ὑπ᾽ οὐρανὸν, δεῖν ᾠήθην ἀληθῶς ἀποφῆναι. Ἵνα γὰρ μὴ δοκοίην τὸ εἰς νοῦν ἦχον ἁπλῶς ἀβασανίστως λέγειν, ἐκ τῶν ἐκεί νοις πεποιημένων βιβλίων ἐν Ἐκκλησίᾳ», τὰ εἰς τοῦτο χρήσιμα συνεισενεγκών, καὶ παραθεὶς εἰς ἀπόδειξιν, κατασφραγιῶ ὁ εἰς ἀλήθειαν τοὺς ἐμαυτοῦ λόγους. Εφη τοίνυν ὡς ἀληθῶς ὁ τρισμακάριος καὶ ‹³ I Cor. viii, 6. Η ετε. Ο Variæ lectiones codicis Seguieriani. - τάξει, η έκκλησίαις. ο κατασφραγιών. Η ἀληθῶς.

κατὰ καιροὺς τῆς ᾿Αλεξανδρέων Εκκλησίας ἐπίσ σκοπος, ἐν τῷ περὶ σαρκώσεως λόγῳ, περὶ Χριστοῦ τάδε· heatissimus ille, ac propter pletatis opinionem apud διαβόητος εἰς εὐσέβειαν ᾿Αθανάσιος, ὁ γενόμενος omnes celeberrimus Athanasius, qui superioribus tenīporibus Alexandriæ Ecclesiæ episcopatum tenuit, libro de Christo incarnato hujuscemodi verbis disserit: 48 Athanasii episcopi Alexandriæ ex libro De incarnatione Verbi. - De Christo. Αθανασίου ἐπισκόπου Αλεξανδρείας, ἐκ τοῦ Περὶ σαρκώσεως Λόγου. - Περὶ Χριστοῦ. Ομολογοῦμεν γάρ, φησί, καὶ εἶναι αὐτὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, καὶ Θεὸν κατὰ πνεῦμα, Υἱὸν ἀνθρώπου κατά σάρκα, οὐ δύο φύσεις τὸν ἕνα Υιόν, μίαν προσκυνη τὴν, καὶ μίαν ἀπροσκύνητον· ἀλλὰ μίαν φύσιν τοῦ Θεοῦ Λόγου σεσαρκωμένην, καὶ προσκυνουμένην μετὰ τῆς σαρκὸς αὐτοῦ μια προσκυνήσει· οὐδὲ δύο υἱοὺς, ἄλλον μὲν Υἱὸν Θεοῦ ἀληθινὸν καὶ προσκυνού μενον, ἄλλον δὲ ἐκ Μαρίας ἄνθρωπον, μή προςκυνούμενον, κατὰ χάριν Υἱὸν Θεοῦ γενόμενον, ὡς καὶ ἄνθρωποι· ἀλλὰ τὸν ἐκ Θεοῦ, ὡς ἔφην, ἕνα Υιόν Θεοῦ, καὶ Θεὸν αὐτὸν, καὶ οὐκ ἄλλον. Καὶ ἐκ Μαρίας γεγεννῆσθαι κατὰ σάρκα ἐπ' ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν, ὡς ὁ ἄγγελος τῇ Θεοτόκῳ Μαρία λεγούση - «Πώς τοῦτο ἔσται, ἐπεὶ ἄνδρα οὐ γινώσκω;» Ελεγε· • Πνεῦμα ἅγιον ἐπελεύσεται ἐπὶ σὲ, καὶ δύναμις Ὑψίστου ἐπισκιάσει σοι· διὸ καὶ τὸ γεννώμενον ἅγιον, κληθήσεται Υἱὸς Θεοῦ.» Ο τοίνυν γεννηθεὶς ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου, Υἱὸς Θεοῦ φύσει, καὶ Θεὸς ἀληθινὸς, καὶ οὐ χάριτι καὶ μετουσίᾳ, κατὰ σάρκα μόνον τὴν ἐκ Μαρίας, ἄνθρωπος, κατὰ δὲ πνεῦμα, αὐτὸς Υἱὸς τοῦ Θεοῦ καὶ Θεός· παθὼν μὲν τὰ ἡμέ τερα πάθη κατά σάρκα, ὥσπερ γέγραπται· ο Χρι στοῦ παθόντος ὑπὲρ ἡμῶν σαρκί. ο Καὶ πάλιν· «Ος γε τοῦ ἰδίου Υἱοῦ οὐκ ἐφείσατο, ἀλλ᾽ ὑπὲρ ἡμῶν πάντων παρέδωκεν αὐτόν. ὁ ᾿Απαθὴς δὲ διαμείνας καὶ ἀναλλοίωτος κατὰ τὴν θεότητα, κατὰ τὸ λεγόμενον ὑπὸ τοῦ προφήτου· «Εγώ Θεός, καὶ οὐκ ἠλλοίω μαι. ο 'Αποθανών μὲν τὸν ἡμέτερον θάνατον κατά σάρκα ὑπὲρ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν, ἵνα τὸν θάνατον ἀνέλῃ διὰ τοῦ ὑπὲρ ἡμῶν θανάτου, κατὰ τὸν λέγοντα Απόστολον· «Κατεπόθη ὁ θάνατος εἰς νίκος. Που σου, θάνατε, τὸ νἶκος; τοῦ σου, ᾄδη, τὸ κέντρον;» Καὶ πάλιν· ο Χριστὸς ἀπέθανεν ὑπὲρ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν, κατὰ τὰς Γραφάς.» 'Αθάνατος δὲ καὶ ἀκράτητος τῷ θανάτῳ διαμείνας διὰ τὴν θεότητα, ὡς ἀπαθὴς τοῦ Πατρὸς δύναμις, κατὰ τὸν λέγοντα Πέτρον· οὐ γὰρ ἦν δυνατὸν κρατεῖσθαι αὐτὸν ὑπὸ τοῦ Agnoscimus illum Dei Filium, et Deum esse secundum spiritum; Filium autem hominis secundum carnein nou duas naturas unum Filium, unam adorandam, alteram non adorandam, sed unam naturam divini Verbi incarnatam, quæ simul cum cjus carne una adoratione adoratur: neque duos rursum filios, alterum verum adorandumque, nempe Filium Dei; alterum ex Maria hominem non adorandum, sed per gratiam, perinde ac cateri homines, in Filium cooptatum: verum unum, ut dixi, Filium Dei, illum ipsum nimirum, et non alium, qui ex Deo est. Qui novissimis diebus secundum carnem ex Marla natus est, quemadmodum angelus Deipara Maria: Quomodo fiet istud, quoniam virum non cognosco "1?» sciscitanti exposuit. Ait namque: ‹ Spiritus sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi: ideoque quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei”.. Is igitur quem Virgo peperit, est verus naturalisque Dei Filius, et Deus verus, non participatione vel ex gratia; secundum carnem tantum quam sumpsit ex Maria, homo; secundum spiritum, Filius Dei, ct Deus ipse. Qui quidem secundum carnem bumanæ c naturæ convenientia passus est. Scriptum est enim: • Christo pro nobis in carne passo 's.» Rursum: • Qui etiam proprio Fillo non pepercit, sed pro omnibus nobis tradidit illum *:: nihilominus secundum divinam naturam impassibilis ac immutabilis usque permansit, juxta illud prophetæ pronuntiatum: «Ego Deus, et non mutor '., Mortuus est sane secundum carnem nostra morte, nostrorumque peccatorum causa; quo nimirum per mortem nostri gratia susceptam, mortem aboleret. Hinc Apostolus: «Absorpta est mors in victoria: ubi est, mors, victoria tua? ubi est. stimulus tuus, inferne?» lterum: • Christus mortuus est pro peccatis nostris, secundum Scripturas ". > At vero secundum divinitatem immortalis, omuique interitu θανάτου. Εἶτα τούτοις ἐπιφέρει, παρενθεὶς ἕτερα superior eṛat, ut qui impatibilis Patris virtus esset, iworteque, juxta Petri sententiam 70, teneri nullo modo posset. Deinde aliis 49 quibusdam interjectis, hæc subjungit: Si quis autem aliud ex divinis Litteris docuerit, et alium Dei Filium, alium Mariæ per gratiam instar nostri adoptatum, professus fuerit, tanquam duo sint alii, alter Dei secundum naturam, ille videlicet qui ex Deo natus; alter secundum adoptionis gratiain, homo nimirum qui ex Maria exstitit: aut si Domini nostri carnem non ex Deipara Virgine Maria sumμεταξὺ οὕτως· Εἰ δέ τις παρὰ ταῦτα ἐκ τῶν θείων Γραφών διδάσκει, ἕτερον λέγων τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, καὶ ἕτερον τὸν ἐκ Μαρίας, κατὰ χάριν υἱοποιηθέντα, ὡς ἡμεῖς· ὡς εἶναι δύο υἱοὺς, ἕνα κατὰ φύσιν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τὸν ἐκ Θεοῦ, καὶ ἕνα κατὰ χάριν, τὸν ἐκ Μαρίας ἄνθρωπον· ἡ εἴ τις τὴν τοῦ Κυρίου ἡμῶν σάρκα ἄνωθεν λέγει, καὶ μὴ ἐκ τῆς Παρθένου Μα ρίας· ἡ τραπεῖσαν τὴν θεότητα εἰς σάρκα, ή συγχυθεῖσαν, ἢ ἀλλοιωθεῖσαν, ἢ παθητὴν τὴν τοῦ Κυρίου θεότητα, ἢ ἀπροσκύνητον τὴν τοῦ Κυρίου ἡμῶν σάρκα ὡς ἀνθρώπου καὶ μὴ προσκυνητὴν ὡς Κυ- * Luc. 1, 54. 78 ibid. 35. 3 1 Petr. 19, 1. 7 Rom. vin 32 78 Malach. 111, 6. 71 Cor. xv, 55. 11 ibid. 4. Το Act 1, 4.

ρίου καὶ Θεοῦ σάρκα, τοῦτον, ἀναθεματίζει ἡ ἁγία ptam, sed coelitus dilapsam prædicaverit; aut cliviκαθολικὴ Ἐκκλησία, πειθομένη τῷ θείῳ 'Αποστόλῳ λέγοντι· «Εί τις ὑμῖν εὐαγγελίζεται, παρ' 8 παρελάβετε, ἀνάθεμα ἔστω.» Καὶ ταῦτα μὲν ὁ μακάριος ᾿Αθανάσιος - nitatem in carnem versam, aut confusam, aut mutatam; aut Domini divinitatem passibilem; aut ejusdem Domini nostri carnem, veluti nudi hominis, minime adorandam dixerit; bunc anathemate plectit sancta et catholica Ecclesia, dictis Apostoli parens ita scribentis: Si quis vobis evangelizaverit præter id quod accepistis, anathema sit".» Hucusque beatus Athanasius. Ι. Οἶμαι δὲ δεῖν καὶ ἑτέρων ἁγίων ἐπισκόπων παραθεῖνα: φωνάς, τὸν αὐτὸν ἐχούσας σκοπόν. Αττικοῦ ἐπισκόπου. Σήμερον Χριστὸς ὁ Δεσπότης τὴν τῆς φιλανθρω πίας γέννησιν ἀνεδέξατο· τὴν γὰρ τῆς θεϊκῆς ἀξίας προϋπῆρχεν. Εἶτα τούτοις ἐπιφέρει πάλιν· Ο τῆς φιλανθρωπίας Λόγος κενοῦται, ἀκένωτος τὴν φύσιν " τυγχάνων· ἑαυτὸν γὰρ ἐκένωσε, μορφὴν δούλου λασών. Ο άσαρκος σαρκοῦται, «Ο Λόγος σὰρξ ἐγένετο. › Ὁ ἀφῇ μὴ ὑποπίπτων διὰ τὸ τῆς φύσεως ἀσώματον, ψηλαφάται. Ο άναρχος ὑπὸ ἀρχὴν γίνε ται σωματικήν. Ο τέλειος αὔξει, ὁ ἄτρεπτος προ κόπτει, ὁ πλούσιος ἐν καταλύματι τίκτεται. Ο περι βάλλων τὸν οὐρανὸν ἐν νεφέλαις, σπαργανοῦται· ὁ βασιλεὺς ἐν φάτνη κατατίθεται. Αντιόχου ἐπισκόπου. Ὃν χθὲς ἀχράντοις λοχείαις Σωτῆρα ἡμῖν ἡ ζωοX. Existimo autem et aliorum quoque sanctorum episcoporum sententias, quibus idem docere propositum est, neutiquam hic omittendas esse. Attici episcopi. Hodie Christus Dominus benignitatis erga homines nativitatem suscepit: divinæ quippe dignitatis nativitale præexsistebat. Addit his rursum: Beniguitatis Verbum, cum suapte natura exinanitionis capax non esset, exinanitur, servili enim forma suscepta semetipsum exinanivit. Qui expers erat carnis, carne induitur, Verbum caro factum est o › Qui ob naturam corporis expertem sub tactum non veniebat, palpabilis efficitur. Qui principium nesciebat, secundum corpus initium sortitur. Qui absolute perfectus erat, incrementa sumit. Qui converti non potest, proficit. Qui dives est, in diversorio gignitur. Qui cœlum nubibus tegit, fasciis involvitur. Qui rex est, in præsepio deponitur. Antiochi episcopi. Quem hesterno die pro nostra salute immaculato τόκος, ἡ καλλιτόκος, ἡ μεγαλοτόκος, ή φαεσφόρος, ή ο puerperio genitrix vitæ, mater pulchritudinis, na.. Ελπιδοφόρος, ἡ Θεοτόκος, ή ξενοτόκος, ή παρθενομή - τωρ ώδινε Μαρία. gnificentiae lucisque parens, spei apportatrix, Deipara, quæ novo peperit modo, virgo et mater peperit Maria. Αμφιλοχίου ἐπισκόπου Ικονίου, ἐκ τοῦ Περὶ 50 Amphilochii episcopi Iconii, ex libro de generaτῆς κατὰ σάρκα γεννήσεως. Η αλήθεια εγνώσθη, ή χάρις ἦλθε, καὶ ἡ ζωή ἐφάνη. Ο τοῦ Θεοῦ ὢν Υἱὸς, ὁ ἐκ Θεοῦ Λόγος, σὰρξ ἐγένετο δι' ἡμᾶς, ἵνα θνητούς εἰς ζωὴν αἰώνιον ἀναστήσῃ, καὶ ἐκ τῶν νεκρῶν ἀνεγείρῃ. Ο Ποιητὴς τῶν ὅλων, ὁ πρὸ πάσης κτίσεως ὁρατῶν τε καὶ ἀοράτων, μόνῳ Πατρὶ καὶ Πνεύματι συνυπάρχων ἀθάνατος, σήμερον ἰδοὺ ἡμῖν ἐκ Παρθένου γεννώμενος, χωρίς πάσης ἁμαρτίας, ἄνευ ἀνθρώπου, ἤτοι ἀνδρός. Αμμωνος ἐπισκόπου Αδριανουπόλεως. Εφη γάρ που καὶ αὐτὸς περὶ τοῦ Θεοῦ Λόγου. Εἰ δὲ αὐτὸς θεὸς τὴν φύσιν ὑπάρχων, ὡς τοῦ Θεοῦ μονογενής Υιός, ἐν προσλήψει τῆς δούλου μορφής γενόμενος, καὶ πρωτότοκος Υἱὸς τῆς ἁγίας Παρθένου κληθῆναι καταξιώσας, ἀντίλυτρον ἑαυτὸν ὑπὲρ πάν των δέδωκε. Προσεπάγει δὲ τούτοις· "Ηδη μὲν ἔδειξα τὴν ἀσέβειαν, ᾗ περιπίπτουσιν οἱ 'Αρειανοί, λέγοντες χρείαν ἐσχηκέναι τὴν Θεοτόκον Μαρίαν τῶν κατὰ τὸν νόμον τότε προσφερομένων ουσιών ὑπὲρ τῶν τικτουσῶν γυναικῶν. » Galat. 1, 9. 60 Joall. 1, 14. tione Domini secundum carnem. Veritas cognita est, gratia venit, vita apparuit, Dei Verbum, Deique Filius propter nos incarnatus est, quo nimirum mortales a morte ad vitam æternam revocaret. Universorum Opifex, qui ante omnem creaturam tam visibilem quam invisibilem soli Patri et Spiritul sancto coexsistebat immortalis, ecce is citra ullum peccatum, ullamque lominis aut viri operam, hodie nobis ex Virgine nascitur Ammonis episcopi Adrianopoleos. Sic enim ipse ait de Deo Verbo. Quod si is, qui Deus secundum naturam est, utpote unigenitus Dei Filius, servili forma assumpta, sacræque Virginis primogenitus appellari nou dedignatus, semetipsum redemptionen pro omnibus tradidit. Addit præterea: Clare patet, in quantam impietatem prolabantur Ariani, qui Deiparam Ma riam iis sacrificiis, quæ pro puerperis ex lege offerri mos crat, opus habuisse asserunt.

S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIHEP. Joannis episcopi Constantinopoleos, De divina gene- ἡ Ἰωάννου ἐπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως, Περί ratione. Dicit autem de sancla Virgine. Loco solis, ait, incircumscripta justitiæ solem complexa fuit. Neque hic quæsieris quomodo hoc factum sit, aut fieri potuerit. Ubi enim Deus vult, ibi natura ordo cedit. Voluit, potuit, descendit, salvavit: omnia Dei nutum sequuntur. Hodie qui est, gignitur; et rursum qui est, fit id quod non erat, nam cum Deus esset, fit homo: ab ea tamen quam habebat deitate non excidit; nec cum deimtis jactura factus est homo, neque rursum per succedentia incrementa ex homine factus est Deus: sed Verbum exsistens, natura propria ob sui impatibilitatem manente 51 inde mutata, factum est caro. Adjungit demum: Qui in solio sublimi præcelsoque considet, is in præsepio ponitur: qui impalpabilis, simplex, ac incorporeus est, humanis manibus contrectatur: qui peccatorum vincula disrumpit, fasciis constringitur. Severiani opiscopi. Quandoquidem Verbum quod superne arcana quadam inexplicabilique, ac iucomprehensa ratione ex Deo Patre ab omni æternitate nascitur, idipsum inferne ex Virgine Maria in tempore generatur; quo hi nimirum, qui nati erant inferne, ex Deo renascantur denuo superne. Vitalii eviscopi, ex sermone De fide. τῆς θείας γεννήσεως. Φησὶ δὲ περὶ τῆς ἁγίας Παρθένου Αντὶ δὲ ἡλίου, φησί, τὸν ἥλιον τῆς δικαιοσύνης ἀπεριγράπτως χωρήσα Γ΄. Καὶ μὴ ζητήσῃς πῶς· ὅπου γὰρ βούλεται Θεός, νικάται φύσεως τάξις· ἠβουλήθη γὰρ, ηδυνήθη, κατῆλθεν, ἔσωσε. Σύνδρομα πάντα Θεῷ. Σήμερον ὁ ὢν τίκτεται, καὶ ὁ ὢν γίνεται ὅπερ οὐκ ἦν. ἂν γὰρ Θεός, γίνεται ἄνθρωπος, οὐκ ἐκστάς τοῦ εἶναι Θεός. Οὔτε γὰρ κατ᾽ ἔκστασιν θεότητος γέγονεν ἄνθρωπος, οὔτε κατὰ προκοπὴν ἐξ ἀνθρώπου γέγονε Θεός· ἀλλὰ Λόγος ὢν διὰ τὸ ἀπαθὲς, σὰρξ ἐγένετο, ἀμεταβλήτου μενούσης τῆς φύσεως. Καὶ προσεπάγει τούτοις· Ὁ ἐπὶ θρόνου ὑψηλοῦ καὶ ἐπηρμένου καθήμενος, ἐν φάτνῃ τίθεται· ὁ ἀναφής, καὶ ἁπλοῦς, καὶ ἀσώματος, χερσὶν ἀνθρωπίναις εἰλίσσεται· ὁ τὰ τῆς ἁμαρτίας διασπῶν δεσμά, σπαργάνοις ἐμπλέκεται. Σεβηριανοῦ ἐπισκόπου. Ο γὰρ γεννηθεὶς ἄνωθεν ἐκ Πατρός Λόγος, ἀπορ ῥήτως, ἀφράστως, ἀκαταλήπτως, ἀϊδίως, δ᾽ αὐτὸς ἐν χρόνῳ γεννᾶται κάτωθεν ἐκ Παρθένου Μαρίας· ἵνα οἱ πρότερον γεννηθέντες κάτωθεν, ἄνωθεν γεννηθῶν σιν ἐκ δευτέρας 9, τουτέστι Θεοῦ. Οὐτταλίου ἐπισκόπου, ἐκ τοῦ Περὶ πίστεως λόγου. Ἔτι δὲ καὶ περὶ τῆς κατὰ σάρκα οικονομίας τοῦ Σωτήρος πιστεύομεν, ὅτι ἀναλλοιώτου καὶ ἀτρέπτου μένοντος τοῦ Θεοῦ Λόγου, τὴν σάρκωσιν γεγενήσθαι πρὸς ἀνακαίνισιν ἀνθρωπότητος. Υἱὸς γὰρ ἂν ἀλη θῶς Θεοῦ κατὰ τὴν ἀΐδιον ἐκ Θεοῦ γέννησιν, γέγονε καὶ Υἱὸς ἀνθρώπου κατὰ τὴν ἐκ Παρθένου γέννησιν. Καὶ ἔστιν εἷς καὶ ὁ αὐτὸς τέλειος Θεὸς κατὰ τὴν θεότητα, καὶ ὁμοούσιος τῷ Πατρί· καὶ τέλειος άνθρωπος ὁ αὐτὸς κατὰ τὴν ἐκ Παρθένου γέννησιν, καὶ ὁμοούσιος ἀνθρώποις κατὰ τὴν σάρκα. Ε' τις δὲ ἐξ οὐρανοῦ λέγει σῶμα ἔχειν τὸν Χριστὸν, ἢ ὁμοούσιον τῷ Θεῷ κατὰ τὴν σάρκα, ἔστω ἀνάθεμα. Εἴ τις μὴ ὁμολογεῖ τὴν τοῦ Κυρίου σάρκα ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου, καὶ ἀνθρώποις ὁμοούσιον, ἔστω ἀνάθεμα. Εν Credimus ad hæc, quod quidem ad Saivatoris nostri dispensationein secundum carnem attinet, incarnationem, Dei Verbo immutabili inconvertibilique permanente, ad humanæ naturæ instaurationem factam esse. Nam cum illud secundum æternain ex Deo Patre originem verus Dei Filius sit, secundum eain quæ est ex Virgine, factum est Filius hominis. Estque unus et ident secundum divinitatem Filius perfectus et Patri consubstantialis; et Idem rursum secundum generationem ex Virgine perfectus homo, ejusdem cum cæteris hominibus essentiæ secundum carnem. Si quis autem dixerit Christi corpus ecolo deportatum esse, aut carnem quam habet, Deo consubstantialem esse, anathema sit. Si quis negaverit Donini carnem ex sacra Virgine sum- τις τὸν Κύριον ἡμῶν καὶ Σωτῆρα, τὸν ἐκ Πνεύματος ptam esse, aut hominibus consubstantialem esse, anathema sit. Si quis dixerit Dominum ac Salvatorem nostruin, qui ex Spiritu sancto et Maria Virgine secundumn carnem natus est, anima, mente, aut sensu destitutum esse, anathema sit. Si quis audeat dicere Christum deitate passum, et non carne, at scriptum est, sit anathema. Si quis Dominum ac Salvatorem nostrum in duos divellit, et alteruın quidem Filium Verbum Dei appellat, alterum vero hominem assumptum, neque confitetur unum et eumdem, anathema sit. ἁγίου καὶ Μαρίας τῆς Παρθένου γεννηθέντα κατά σάρκα, άψυχον λέγει, ἢ ἀναίσθητον, ἢ ἄλογον, ἢ ἀνόητον, ἔστω ἀνάθεμα. Εἴ τις τολμῷ λέγειν τὸν Χριστὸν θεότητι πεπονθέναι, καὶ μὴ σαρκὶ, ὡς γέν γραπται, ἔστω ἀνάθεμα. Εἴ τις διαιρεῖ καὶ χωρίζει τὸν Κύριον ἡμῶν καὶ Σωτῆρα, καὶ λέγει ἕτερον μὲν εἶναι Υἱὸν τὸν Θεὸν Λόγον, καὶ ἕτερον τὸν ἀναλη φθέντα ἄνθρωπον, καὶ μὴ ὁμολογεῖ ἕνα καὶ τὸν αὐ τὸν, ἔστω ἀνάθεμα. variæ lectiones codicis Seguieriani. ροι. Εχώρησε 9 δευτέρου co:lex Seguicrianus, in quo tituli testimoniorum desiderantur a librario prztermissi, r᾽ ἀνα καίνησιν.

Θεοφίλου ἐπισκόπου, ἐκ τοῦ Προσφωνητικού 16. 1 52 Theophili episcopi, et sermone inscripto ad eos του πρὸς τοὺς φρονοῦντας τὰ Ωριγένους. Ἔφη δὲ οὕτως περὶ Χριστοῦ. ἵνα μὴ ἐν λόγῳ μόνῳ, ἀλλὰ καὶ ἐν δυνάμει Θεὸς ἀληθινὸς, ὁ φανείς εἶναι πιστεύηται, τῇ τῶν δρωμέ νων μεγαλουργία τὴν περὶ αὐτοῦ δηλῶν ἀσφάλειαν. Πλήρης μὲν ὢν Θεὸς, αὐτοθελῶς δὲ ἐνανθρωπήσας, καὶ μηδὲν ἀνθρωπείας όμοιώσεως καταλείψας ἐκτὸς, πλὴν μόνης τῆς ἀνοσίου κακίας· καὶ βρέφος γὰρ γενόμενος, Ἐμμανουὴλ ὁμολογεῖτο, μάγων πρὸς αὐτὸν ἰόντων καὶ τῷ προσκυνεῖν καὶ Θεὸν εἶναι τὸν φανέντα βοώντων· ὅτι καὶ σαρκὶ σταυρούμενος, ηλίου συνέστελλεν ἀκτίνας, καὶ τῷ ξένῳ θαύματι τὴν οἰ κείαν σαφηνίζων θεότητα, οὐδαμοῦ σκορπίσας ἑαυ τὸν, ἢ διαλύσας εἰς σωτῆρας δύο. ᾿Αλλὰ καὶ τοῖς μαθηταῖς ἔλεγε·. Μὴ καλέσητε διδάσκαλον ἐπὶ τῆς γῆς· εἷς γάρ ἐστιν ὑμῶν καθηγητής ο Χριστός. κ Οὐ γὰρ ὅτε τοῦτο τοῖς ἀποστόλοις παρήγγειλε ', τοῦ φαινομένου σώματος τὴν οἰκείαν διώριζε θεότητα· οὐδὲ ὅτε Χριστὸν ἑαυτὸν διεμαρτύρετο εἶναι, ψυχῆς καὶ σαρκὸς διωρίζετο· οὕτως ἄμφω τυγχάνων Θεός τε καὶ ἄνθρωπος, δοῦλος ὁρώμενος, καὶ Κύριος γνωριζόμενος. Τὸ μὲν ὑψηλὸν τῆς θεότητος τῷ τα πεινῷ τῆς ἐνανθρωπήσεως υποκρυπτόμενος φρονήματι, τὸ δέ γε ταπεινὸν τοῦ ὁρωμένου σώματος τῇ τῆς θεότητος ὑπεραίρων ενεργεία. qui cum Origene sentirent. Sic autem dicit de Christo. Caterum ne is qui apparuit, solo verbo, sed virtute quoque verus Deus esse crederetur, ipse operum magnificentia certissimum divinitatis suæ judicium fecit. Perfectus itaque Deus cum esset, factus est voluntate sua homo; neque quidquam omnino, quod humana natura cognatum esset, praeter unam Impiam malitiam, reliquit: nam etsi ¡nfans, Emmanuel tamen esse agnoscebatur. Constat namque magos qui ad illum venerunt, eum ipsum qui apparuerat, adoratione sua ut Deum agnovisse. Sic quoque licet secundum carnem in crucem ageretur, solis tamen radios reprimebat, novoque miraculo divinitatem suam orbi terrarum patefaciebat. Nusquam autem aut seipsum divisisse, aut in duos salvatores dissecuisse comperitur. Quin ejusmodi potius sermone discipulos suos compellasse legitur: • Ne vocetis magistrum in terra: unus est enim magister vester Christus *. › Neque enim quando apostolis hæc imperabat, divinitatem suam a corpore quod cernebatur, sejungebat; neque rursum, cum se Christum esse testabatur, se animo et corpore divellebat, sed simul utrumque, hoc est, Deus et homo erat. Servus quippe erat, Deitatis celsitudinem humili incarnationis forma humilitatem deitatis operatione evehebat. qui cernebatur; Dominus vero qui intelligebatur. occultabat: contra vero corporis, quod videbatur, ΙΔ΄. Εὐχερὲς μὲν οὖν καὶ ἕτερα τούτοις ἐπενεγκεῖν πλεῖστά τε ὅσα καὶ ἀληθῆ μαρτύρια· παρίημι δὲ, τὸ γεγραμμένον εἰδώς· ο Δίδου σοφῷ ἀφορμήν, καὶ σοφώτερος ἔσται γνώριζε δικαίῳ, καὶ προσθήσει τοῦ δέχεσθαι.» Πλὴν ἐκεῖνο φαμεν· ἰδοὺ δὲ πάντες οἱ πανάριστοί τε καὶ σοφοὶ κατὰ καιροὺς ἡμῶν γε γονότες Πατέρες, καὶ Θεοτόκον όνομάζουσι τὴν ἁγίαν Παρθένον· ἡνῶσθαι δὲ κατὰ φύσιν διαβεβαιούμενοι τῇ σαρκὶ τὸν ἐκ Θεοῦ Λόγον, ἔν τε τῇ νηδύϊ γενέσθαι φασὶ τῇ παρθενικῇ, καὶ ἐξ αὐτῆς προελθεῖν κατὰ σάρκα· καίτοι τὴν ἄναρχον καὶ πρὸ παντὸς αἰῶνος καὶ χρόνου λαχόντα γέννησιν ἐκ Πατρός. Ἐπειδὴ δὲ ἦν εἰκὸς, ἐν ταῖς μακροτέραις καὶ ἐφεξῆς τῶν στίχων συνθήκαις ολιγώρως ἔχοντα τὸν νοῦν, ἐθελῆσαι μᾶλ λον δὲ, ὡς ἐν βραχεῖ καὶ συνεσταλμένως ἡ ἰδεῖν τῶν ἐπὶ Χριστῷ δογμάτων τὸ ἀκραιφνέστατον κάλλος, αὐτὰς κατὰ μόνας τὰς τῶν ἐννοιῶν, ἵνα οὕτως είπω, καρδίας, ἐκ τῆς θεοπνεύστου και Νέας Γραφῆς συν αγηγερκώς, πέπομφα τῇ ὑμετέρᾳ κατὰ Θεὸν εὐσε δείᾳ· ὡς ἂν ἐντυγχάνουσαι, κατὰ βραχύ τε καὶ ἀνὰ μέρος αὐταί τε τὸν ἐν ὑμῖν καὶ ἔτι μειζόνως καταφαιδρύνητε νοῦν· φωταγωγοῦσαι δὲ πρὸς ἀλήθειαν καὶ οὓς ἂν ὠφελεῖν ἔλησθε, καυχήμασιν ἀποστολικοῖς τὰς ὁσίας ὑμῶν καταφαιδρύνητε κεφαλάς. Πλούσιος δὲ λίαν ὁ ἐπὶ τούτῳ μισθός· γέγραπται γάρ «Ο ἐπιστρέψας ἁμαρτωλὸν ἐκ πλάνης ὁδοῦ, σώσει ψυχήν 10. 3. Prov. IX, XI. Non fuerit autem difficile alia ejusmodi przclara testimonia non pauca his adjicere; quæ tamen prætereo, cum scriptum esse non ignoreın: • Da sapienti occasionem, et addetur ei sapientia: doce justum, et festinabit suscipere ". Hoc unuin interim non prætermiserim, optimos ac sapientissi - mos quosque Patres quotquot ante nos exstiterunt, omnes sacram Virginem Deiparam quoque appellare, Deique Verbum, etiamsi principii expers sit, et ante omne ævuin tempusque ex Patre natum, carni secundum naturam unitum esse, nec non in utero virgineo latuisse, ac inde secundum carnem prodiisse, allestari. Quoniam vero dubium non est, mentem prolixa auctoritatum sententiarumque 53 recitatione obtundi, remissioremque fieri, malle autem brevi quodam compendio dogmatum de Christo ve- ■ustatem dilucide perspicueque ob oculos propositam cernere; ideo ipsas, ut sic loquar, sententiarum medullas ex divinis Novi Testamenti Scripturis collectas, ad vestram in Deum pietatem mittendas existimavi. Qua nimirum breviter ac sigillatim hasce evolventes, vestram in primis mentem etiam nunc cohonestare, deinde ad agnoscendam veritatem, aliis quibuscunque visum fuerit, adjumento esse necnon apostolicis præconiis perinde ac sertis quibusdam capita vestra redimire possitis. Quanss Matth. xxi, · αὐτοτελῶς. Variæ lectiones codicis Segnieriani. παρήγγελε ο ουκ άσχετες.· συνεσταλμενα.

Ἐν δέ γε ταῖς τῶν ἐννοιῶν εὑρέσεσιν, ἤτοι συμπε ράσμασιν, ὅταν λέγωμεν, Θεὸς οὖν ἄρα ὁ Χριστὸς, ήγουν εἰς ἄρα ὁ Υἱὸς καὶ Κύριος Ἰησοῦς Χριστός· οὐχ οὕτω φαμέν, ὡς ἐκεῖνοι, Θεὸν κατὰ χάριν, ἢ Υἱόν, ἢ Κύριον ὠνομάσθαι τὸν Ἐμμανουήλ, ἢ ἐκ προκοπῆς, ἡ ἐπιδόσεως, εἰς τοῦτο δόξης ἐλθεῖν, ὡς ἕνα τὸν καθ᾿ ἡμᾶς κοινὸν καὶ ἡγιασμένον ἄνθρωπον ἐκεῖνο δὲ μᾶλλον, ὅτι Θεὸς ὢν ὁ Λόγος, εἶτα καθείς ἑαυτὸν εἰς κένωσιν, καὶ ἐν δούλου μορφή καταβεβηκὼς, οὐδὲν ἧττόν ἐστι Θεὸς ἀληθινὸς, καὶ φύσει τῶν ὅλων Κύριος ἔσται, καὶ μόνος, καὶ ἰδικῶς Υιός. Τα καὶ ἡμεῖς συμμορφούμενοι κατὰ χάριν τὴν δι' αὐτοῦ, πρὸς τὴν τῆς υιοθεσίας ἀναβαίνομεν δόξαν. doquidem copiosa merces ea de causa reddi con- αὑτοῦ ἐκ θανάτου, καὶ καλύψει πλῆθος ἁμαρτιῶν. suevit scriptum est enim: «Qui converti fecerit peccatorem ab errore viæ suæ, salvabit animam ejus a morte, et operiet multitudinem peccatorum*.» Porro autem cum ejusmodi sententiis adducendis, vel earumdem quoque conclusionibus, subinde dieturi sumus, Deus igitur est Christus; aut unus ergo Filius et Dominus est Christus: non eo sensu id dicimus, quo illi; quasi nimirum Emmanuel secundum gratiam tantum Deus, aut Filius, aut Dominus sit nominatus; aut per assiduos progressus et incrementa, perinde ac unus quispiam e medio grege nostrique similis homo sanctificatus, ad illud gloriæ culmen conscenderit. Verum unum hoc instituimus et dicimus, nempe Verbum cum Deus esset, ad exinanitionem, servilemque formam se demisisse ac descendisse; ita tamen ut verus nihilominus Deus ac secunduin naturain universorum Dominus permanserit, solusque et proprie Filius: cui et nos quoque per gratiam ipsius conformamur, et ad adoptionis gloriam conscendimus. G ΙΒ'. Όνομα δὲ τὸν Χριστὸς, πρέπειν μὲν, οὐκ οἶδα πῶς, διαβεβαιοῦνταί τινες καὶ ἰδικῶς τε καὶ κατὰ μόνας, καὶ ἔξω σαρκὸς ὄντι τε καὶ νοουμένῳ τῷ ἐκ Θεοῦ φύντι Λόγῳ· πρέπειν δὲ ὁμοίως καὶ τῷ ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου γεγεννημένῳ, κἂν εἰ νοοῖτο ὑπάρχων κατά μόνας ὅτι καὶ καθ᾿ ἑαυτόν· καὶ τρίτως δὲ πρέ πειν ἀμφοῖν, ὡσανεί κ τοῦ τῆς συναφείας λόγου, καθάπερ αὐτοί φασιν, εἰς ἐν αὐτοὺς πρόσωπον συνο εισδέοντες τ· ἑνώσεως γὰρ τῆς κατὰ φύσιν καὶ ἀλη θεῖς οὐδεὶς λόγος αὐτοῖς· καίτοι ταύτην ἔχοντος τοῦ μυστηρίου τὴν ὁδὲν ὀρθὴν καὶ ἀπλανεστάτην· καὶ ἡ σκῆψις αὐτῶν οὐχ ἁπλῆ, πικρίας δὲ μᾶλλον καὶ ἀπάτης μεμέστωται. Ἐπειδὴ γὰρ ἡ θεόπνευστος Γραφὴ Χριστὸν ὀνομάζουσα, πάντα αὐτῷ προσνέμει τὰ θεοπρεπῆ (οἶδε γάρ, οἶδε ἐν ἀνθρωπείᾳ μορφ πεφηνότα καὶ σεσαρκωμένον τὸν Θεοῦ Λόγου), σκου πὸς δὲ τοῖς ἕτερα παρὰ τοῦτο φρονεῖν ᾑρημένοις, καὶ κοινὸν ἄνθρωπον ἀποφαίνειν τὸν ἐκ γυναικός, ἐξ ἐπιδόσεως, ὡς ἔφην, καὶ ἐξ ἰδίας τε καὶ ἀνθρωπίνης ἀρετῆς ἄξιον ἑαυτὸν παραστήσαντα τοῦ χρῆναι τ μᾶσθαι καὶ συναφείᾳ προσώπου τῇ πρὸς τὸν ἐκ Θεοῦ Λόγον, καὶ ἀπόλεκτον γενέσθαι κατὰ πρόγνωσιν. XII. Caeterum nomen hoc, Christus, quidam, nescio quomodo, Dei Patris Verbo etiam seorsum ac per se, hoc est, ut extra carnem positum mente concipitur, convenire asserunt, mox vero in illum quoque similiter illud competere contendunt, qui ex sacra Virgine natus est, prout hic quoque per se separatim subsistere consideratúr: postremo ambobus simul perinde ac uni congruere tradunt, ratione nimirum conjunctionis, ut ipsi loquuntur, in unam illos personain colligantes (namn veræ illius naturalisque unionis, etiamsi unan hanc mysterii hujus viam planam, et ab omni errore tutam propositam habeant, nulla apud illos habetur ratio): et hæc illorum simulatá confessio non est sincera, sed atri veneni imposturæque plena. Nam cum divina Scriptura Christum noninans, omnia illi divina simpliciter 54 tribuat (novit enim, novit, inquam, illa, Dei Verbum in humana forma apparuisse et carnem factum esse); illorum autem institutum et scopus, qui diversa ab bis sentiunt, sit persuadere eum qui ex muliere natus est, hominem esse unuin quempiam, qui per incrementa, ut dixi, et per propriam, hoc est buınanam virtutem dignum se præbuerit, qui honorem quoque connexionis cum Dei Verbo assequeretur, et insigni prædestinatione eligeretur. XIII. Idcirco nomen hoc, Christus, soli quoque Verbo quod ex Deo Patre ortum est, ut seorsim ac per se subsistere consideratur, convenire asserunt. Nos autein ita sentire aut loqui nequaquam didicimus: quandoquidem tunc primum Verbum Jesu Christi appellationem sortitum dicimus, cum factumn 1) est caro; siquidem ob id Christus vocatur, quia exsultationis oleo, hoc est Spiritu sancto, a Deo Patre inunctum est. Quod autem inunctio illa assumple humanitatis ratione illi conveniat, id apud recte sentientes in quæstionem non venit: nam si Dei Verbum Deus est, nulla utique unctione indiss Jac. V, ΙΓ'. Ἐκεῖνό φασιν, ὅτι τὸ, Χριστός, όνομα πρέπει καὶ μόνῳ, καὶ ἰδίᾳ, καὶ καθ᾿ ἑαυτὸν νοουμένῳ καὶ ὑπάρχοντι τῷ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς πεφηνότι = Λόγῳ. Ἡμεῖς δὲ οὐχ οὕτω δεδιδάγμεθα φρονεῖν, ἢ λέγειν. Οτε γὰρ γέγονε σὰρξ ὁ Λόγος, τότε καὶ ὠνομάσθαι φαμὲν αὐτὸν Χριστὸν Ἰησοῦν. Ἐπειδὴ γὰρ κέχρι· σται τῷ ἐλαίῳ τῆς ἀγαλλιάσεως, ήτοι τῷ ἁγίῳ Πνεύματι παρὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, ταύτῃτοι Χριστὸς ὀνομάζεται. Ὅτι δὲ περὶ τὸ ἀνθρώπινον ή χρίσις, οὐκ ἂν ἐνδοιάσειέ τις τῶν ὀρθὰ φρονεῖν εἰω θότων· εἰς μὲν γὰρ Θεός ἐστι καὶ Λόγος, οὐκ ἂν ἐδεήθη χρίσεως· οὐ γάρ που φαίη τις ἂν κεχρίσθαι Variæ lectiones codicis Segnieriani. * ἀμφοῖν ὡς ἐνί. η συνεισδέοντος. * γεννηθέντι. ο ίσως, τ.

καὶ ἡγιάσθαι τὸν ἐκ Θεοῦ Λόγου τῷ ἰδίῳ Πνεύματι, get. Nec ullus unquam docuit Dei Verbum Spiritu ὡς ἑτέρῳ παρ' αὐτὸν τὴν φύσιν ὑπερκειμένῳ καὶ προύχοντι. ο Χωρὶς γὰρ πάσης ἀντιλογίας τὸ ἔλαττον ὑπὸ τοῦ κρείττονος εὐλογεῖται.» Ἐπειδὴ δὲ τοῖς τῆς ἀνθρωπότητος μέτροις τὸ ἁγιάζεσθαί τε καὶ χρίεσθαι πρέπει, πασά πως ἀνάγκη Χριστὸν ὀνομάζεσθαι τὸν ἐκ Θεοῦ Λόγον, οὐχ ὅτε γυμνὸς ἦν ἔτι καὶ οὕτω σεσαρκωμένος, ἀλλ' ὅτε γεγονώς καθ' ἡμᾶς, τους ἐστιν ἄνθρωπος, ἐχρίσθη κατὰ τὸ ἀνθρώπινον. Ωστε τὸ Χριστὸς ὄνομα πρέπει ἂν κατ᾿ οὐδένα τρόπον οὔπω καθ᾿ ἡμᾶς γεγονότι τῷ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς φύντι Λόγῳ. Εἰ δὲ ὀνομάζοιτό που Χριστός, ἐνανθρωπή. σαντά μοι νοήσεις αὐτόν· κἂν Λόγον ἀκούσῃς, πεπραγμένης ἤδη τῆς ἐνανθρωπήσεως, τῆς ἐνωθείσης αὐτῷ μὴ ἀμνημονήσῃς σαρκός. Ανὰ μέρος δὲ τούτῳ κακείνῳ πρέπειν οἴεσθαι τὴν φωνὴν, ἀσύνετον παντελῶς, μᾶλλον δὴ ὁ καὶ ἀνόσιον ἢ φρονεῖν, ἢ λέγειν. Εἰς γὰρ Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς, καὶ οὐ μεμέρισται, καθὰ καὶ αὐτὸς ὁ σοφώτατος Παῦλος, ὁ Χριστὸν ἔχων ἐν ἑαυτῷ, τὸ θεῖον αὐτῷ λαλοῦντα μυστήριον. Προσβαλοῦσαι δὲ τοῖς ἐφεξῆς κεφαλαίοις, εὐθῆ καὶ ἀπ· εξεσμένον εἰς ἀλήθειαν τὸν ἐμὸν εὑρήσετε λόγον. Προδιαμαρτύρασθαι δὲ οἶμαι κἀκεῖνο καλόν· ὥσπερ γάρ ἐστιν ἐν θεότητι τέλειος ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος, οὕτω καὶ ἐν ἀνθρωπότητι τέλειος, κατά γε τὸν τῆς ἀνθρωπότητος λόγον· οὐκ ἄψυχον σῶμα λαβὼν, ἐψυχωμένον ο δὲ μᾶλλον ψυχῇ λογικῇ. Ὁ δὲ θεὸς τῶν ὅλων, ὁ τοῖς ἀγαπῶσιν αὐτὸν τὰ ἐξ οὐρανοῦ διανέμων ἀγαθὰ, τὰς ὁσίας ὑμῶν ἐμπλήσαι ψυχὰς τοῖς παρ' ἑαυτοῦ «χαρίσμασιν· ἵνα καὶ εἰς μέτρον ἡλικίας ἀναβαίνουσαι τοῦ πληρώματος τοῦ Χριστοῦ, εὐκλες καὶ εὐδόκιμον τὴν ἀξιάγαστον ὑμῶν ἀποφήνητε ζωήν. ἁγίαι νύμφαι Χριστοῦ. suo inunctum aut sanctificatum esse, quasi is secundum naturam ab illo sit diversus, superior et excellentior. ‹ Minus namque sine ulla contradictione a meliori semper benedicitur ". > Quia ergo sanctificatio et inunctio humanæ naturæ humilitati congruunt, fit necessario ut Dei Verbum non tum Christi nomine donatum sit, cum etiamnum nudum, hoc est, nondum incarnatum esset, sed tunc demum, cum more nostro factum homo, secundum naturam humanam inunctum est: Quamobrem nomen hoc Christus, nulla ratione prius in Dei Patris Verbum conveniebat, quam humano more atque modo genitum esset. Quod si absolute alicubi Christus nominatur, mox illud incarnatum intelligas: et si Verbum 1 audias peracta jam incarnatione, unitæ ipsi carnis non obliviscaris. Porro autem arbitrari vocem hanc Christus seorsim huic, et scorsim rursus illi convenire, istud, inquam, sentire vel loqui stultum est omniuo, imo vero impium, et profanum. Umus est enim Dominus Jesus Christus, non divisus, neque dissectus; quemadmodum sapientissimus Paulus, qui Christum in se divinum hoc mysterium recludenten habebat, manifeste docet ". Verum ad capita ordine hic jam sequentia animum adjungentes, orationem meam rectam 55 et ad veritatis normam accommodatam comperietis. Consentaneum est autem, opinor, ut illud quoque hoc loco protester; puta Dei Patris Verbum æque perfectum suisque numeris absolutum esse in humanitate, ct secundum humanitatis rationem, atque perfectum est in divinitate. Tum corpus quoque quod assuanpsit non inanimum esse, sed anima intelligente peranctorque Deus (sanctæ Christi sponsæ) qui se vestras suis donis impleat, quo in mensuram ætafectum et informatum. Universarum rerum opifex diligentibus cœlestia bona impertitur, beatas animas tis plenitudinis Christi consurgentes, vitam gloriosam probatamque, et omni admiratione dignam transigaris. ΤΑΔΕ ΕΝΕΣΤΙΝ ΕΝ ΤΟΙΣ ΕΦΕΞΗΣ. Οτι Θεὸς ὁ Χριστός, ενώσει τῇ πρὸς τὸν Θεὸν Λόγον εἰς τὴν αὐτοῦ δίξαν ἀναβαίνοντος καὶ τοῦ προσληφθέντος ναοῦ, ἐκ τῶν ἀποστολικῶν. Ἐκ τῶν καθολικῶν ἐκλογὴ εἰς τὸ αὐτό. Ἐκ τῶν εὐαγγελικῶν ἐκλογὴ εἰς τὸ αὐτό. Οτι ζωὴ καὶ ζωοποιὸς ὁ Χριστός, ἐκ τῶν κειμέ νων παρὰ τῷ ἀποστόλῳ Παύλῳ, καὶ ἐν τοῖς ἀποστο λικοῖς εὐρήσεις 6. Οτι εἰς Χριστὸν ἡ πίστις ὡς εἰς Θεόν, ἐκ τῶν καθολικῶν, καὶ ἐκ τῶν εὐαγγελικών. Ὅτι ζωὴ καὶ ἱλαστήριον ὁ Χριστὸς, ἐκλογαί διά φοροι. Ὅτι ὁ Χριστοῦ θάνατος τῷ κόσμῳ σωτήριος, ἐκ τῶν ἀποστολικῶν καὶ εὐαγγελικῶν ἐκλογαί. • Hebr. vil, 6 1 Cor. 1, 2 seqq. ILEC INSUNT IN IIS QUE SEQUUNTUR. Quod Christus sit Deus, unione ad Deum Verbum ascendente ad ejus gloriam templo quoque assumpto, ex apostolicis. Ex catholicis sententiæ in idem. Ex evangelicis sententiæ in idein. Quod Christus sit vita, et vivificator, argumenta ex apostoli Pauli aliorumque apostolorum litteris petita. Quod fides sit in Christum, ut in Deum, ex catholicis et evangelicis. Quod Christus sit vita et propitiatorium, explanationes variæ. Quod Christi mors mundo salutaris exstiterit, ex apostolicis et evangelicis annotationes. Variæ lectiones codicis Seguieriani. • ἐκλογαί. f εκλογα!. Βἰσ. εὑρέσεις. b » δέ, ο εμψυχωμένον. Η ἑαυτῷ.

Quod Christus sit Deus, per unionem ad Deum "Οτι Θεὸς ὁ Χριστὸς, ἐνώσει τῇ πρὸς τὸν θεὸν Verbum ascendente ad ejus gloriam templo quoque assumpto. Ex epistola ad Romanos. • Paulus servus Jesu Christi, vocatus apostolus, segregatus in Evangelium Dei, quod ante promiserat per prophetas suos in Scripturis sanctis, de Filio suo, qui factus est ei ex semine David secundum carnem; qui prædestinatus est Filius Del in 56 virtute, secundum Spiritum sanctificationis ex resurrectione mortuorum Jesu Christi Domini nostri ".» igitur si prædicatio de Christo est Evangelium Dei, quomodo Christus non est Deus? Rursum si omnes omnino prophetæ ad ipsum quasi ad scopum collimant, divinæque Scripturæ illum ipsum, qui ex semine David ortus est, quanquam propter incarnationis mysterium secundum sanctificationis Spiritum prædestinatus dicatur, Filium Dei prædicant, quo pacto non est verus Filius; maxime vero cum per resurrectionem ex mortuis evidens testimonium habeat? Neque enim in vitain similis, sed tanquam morte superior, quatenus De his qui Creatoris loco creaturam adorant: • Quia cum cognovissent Deum, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt; sed evanuerunt in cogitationibus suis, et obscuratum est insipiens cor eorum. Dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt.. Scribit idem Paulus alibi iis, qui ex gentibus vocati fuerunt, hoc est nobis, hoc modo: • Nunc autem cum cognoveritis Deum, iino cognoti sitis a Deo ". › Quem obsecro alium per fidem cognovimus, nisi ipsum prorsus Jesum Christum? Quare si illum ut Deum cognovimus, et ut Deum debito bonore prosequimur, vere illuminati sumus: sin autem illius gloriam permutamus, merito nos ipsi qaoque in nostris cogitationibus evanuisse deprehendimur. Nam si vere in illum credimus, utique tanquam in Deum in illum credimus. Alioqui enim modis omnibus fateri oporteret, nos etiam. num prisci erroris laqueis irretitos teneri, utpote habet. Λόγον εἰς τὴν αὐτοῦ δόξαν ἀναβαίνοντος· καὶ τοῦ προσληφθέντος ναοῦ. Εκ τῆς πρὸς Ῥωμαίους. • Παῦλος δούλος Ἰησοῦ Χριστοῦ, κλητὸς ἀπόστολος, ἀφωρισμένος εἰς Εὐαγγέλιον Θεοῦ, 8 προεπηγγείλατο διὰ τῶν προφητῶν αὐτοῦ ἐν Γραφαῖς ἁγίαις, περί τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ, τοῦ γενομένου ἐκ σπέρματος Δαυλό κατὰ σάρκα· τοῦ ὁρισθέντος Υἱοῦ Θεοῦ ἐν δυνάμει κατὰ Πνεῦμα άγιωσύνης, ἐξ ἀναστάσεως νεκρῶν, Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν.» Οὐκοῦν, εἶπερ ἐστὶν Εὐαγγέλιον Θεοῦ τὸ περὶ Χριστοῦ κήρυγμα, πῶς οὐ Θεὸς ὁ Χριστός; Καὶ εἰ πάσης προφητείας ἐπ' αὐτὸ βλεπούσης πέρας, καὶ Υἱὸν τοῦ Θεοῦ κη ρύττουσιν αἱ Γραφαὶ τὸν ἐκ σπέρματος Δαυΐδ, καν β ώρίσθαι λέγοιτο κατὰ Πνεῦμα ἁγιωσύνης διὰ τὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως μυστήριον πῶς οὐχ Υἱός ἀληθῶς, ἐκ τῆς τῶν νεκρῶν ἀναστάσεως μαρτυρούμενος; Εγήγερται γὰρ οὐκ ἄνθρωπος κοινός καθ' ἡμᾶς, ἀλλ' ὡς θανάτου κρείττων, καθὸ καὶ ζωὴ καὶ Θεός. resuscitatus est ut unus quispiam homo nostri nimirum vita est et Deus. Περὶ τῶν προσκυνούντων τῇ κτίσει παρὰ τὸν κτίσ σαντα: «Διότι γνόντες τὸν Θεόν, οὐχ ὡς Θεὶν ἐδ ξασαν, ἢ εὐχαρίστησαν, ἀλλ' ἐματαιώθησαν, ἐν τοῖς διαλογισμοῖς αὐτῶν, καὶ ἐσκοτίσθη ἡ ἀσύνετος αὐτῶν καρδία· φάσκοντες εἶναι σοφοί, ἐμωράνθησαν.» Γράφει που Παῦλος τοῖς ἐξ ἐθνῶν κεκλημένοις, τουτ ἐστιν ἡμῖν· «Νυνὶ δὲ γνόντες Θεόν, μᾶλλον δὲ γνω σθέντες ὑπὸ Θεοῦ.» Τίνα τοίνυν ἐγνώκαμεν διὰ τῆς πίστεως, ἢ πάντως Χριστὸν Ἰησοῦν; Οὐκοῦν εἰ μὲν ὡς Θεόν εγνώκαμεν, καὶ ὡς Θεὸν δοξάζομεν, πεφωτίσμεθα κατὰ ἀλήθειαν· εἰ δὲ ἀλλάσσομεν αὐτοῦ τὴν δόξαν, με ματαιώμεθα καὶ ἡμεῖς ἐν τοῖς διαλογισμοίς ἡμῶν. Εἰ γὰρ ὅλως πεπιστεύκαμεν εἰς αὐτὸν, ὡς εἰς Θεὸν πιστεύομεν. "Η δεήσει πάντη τε καὶ πάντως ὁμολογεῖν, ὅτι τοῖς τῆς ἀρχαίας ἀπάτης καὶ νῦν ἐν ισχήμεθα βρόχοις, ἀνθρώπῳ κοινῷ τὴν πίστιν προςάγοντες. Αλλ' οὕτω τὸ ἀληθές 1. in communem hominem credentes. At non ita res «Καὶ καθὼς οὐκ ἐδοκίμασαν τὸν Θεὸν ἔχειν ἐν επιγνώσει, παρέδωκεν ὁ Θεὸς αὐτοὺς εἰς ἀδόκιμον • Et sicut non probaverunt Deum babere in notitia, tradidit eos Deus in reprobum sensum, ut faciant ea quæ non conveniunt. Si Christum νοῦν, ποιεῖν τὰ μὴ καθήκοντα.» Εἰ Χριστὸν ἐγκύ agnoscimus ut Deum, cognitum nequaquam aspernemur, vulgarem tantummodo hominem illum esse dictitantes. Sin autem inscitia excæcati istud facere veriti non fuerimus, simul cum aliis in reprobum sensum præcipites ruamus necesse est. • Secundum duritiam tuam, et impenitens cor, thesaurizas Libi iram in die iræ et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera ejus”. › Docet hic beatus Paulus, nos omnes ante tribunal Christi manifestari oportere, quo unus8 Rom. 1, 1-4. * ibid. 21, 22. ss Galat. 1, 9. καμεν ὡς Θεὸν, τὴν ἐπ' αὐτῷ γνῶσιν μὴ ἀποδοκιμά ζωμεν, ἄνθρωπον εἶναι λέγοντες κοινόν. Εἰ δὲ ταῦτο δρᾶν ἐξ ἀμαθίας τολμῶμεν, βαδιούμεθα πάντως όμου τοῖς ἄλλοις εἰς ἀδόκιμον νοῦν. • Κατὰ δὲ τὴν σκληρότητά σου καὶ ἀμετανόητον καρδίαν θησαυρίζεις σεαυτῷ ὀργὴν ἐν ἡμέρᾳ ὀργῆς, καὶ ἀποκαλύψεως, καὶ δικαιοκρισίας τοῦ Θεοῦ, ἐ; ἀποδώσει ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ. 8 Ο μακάριος Παῦλος, τοὺς πάντας ἡμᾶς δεί, φησί, φανερωθήναι 128. ** Rom. 15. ss Rom Varia lectiones codicis Seguieriani. • Quatuor que sequuntur voces absunt a cod. Seguier. i οὐ τοῦτο ἀληθές.

ἔμπροσθεν τοῦ βήματος τοῦ Χριστοῦ· ενα κομίσηται quisque referat, quæ in corpore gessit, 57 sive bonum, sive malum. Dixit item alius ex sanctis apostolis: c Unus est legislator et judex ".» Canit et ipse David quoque: «Quoniam Deus judex est”. › Cum igitur sententiam quam Christus pro divino tribunali sedens (sistemur enim ante tribunal illius, non tanquam hominis nostri similis, sed tanquam Dei et judicis, et legislatoris) de quolibet laturus est, justum Del judicium Apostolus appellet, quomodo Christus non est Deus? Per legem enim cognitio peccati. Nunc autem sine justitia Dei manifestata est, lestilcata a lege et prophetis. Justitia autem Dei per fidem Jesu Christi in omnes et super omnes, qui credunt in eum”. › Sine lege ἕκαστος τὰ διὰ τοῦ σώματος, πρὸς ὁ ἔπραξεν, εἴτε ἀγαθόν, εἴτε φαῦλον.» Εφη δέ τις καὶ ἕτερος τῶν ἁγίων ἀποστόλων· «Εἷς ἐστιν ὁ νομοθέτης, καὶ κρι τής. • Ψάλλει δὲ καὶ αὐτὸς ὁ Δαυΐδ· «Ὅτι ὁ Θεὸς κριτής ἐστιν. ο Οτε τοίνυν δικαιοκρισίαν Θεοῦ φησιν εἶναι τὴν ἐπὶ τοῦ βήματος τοῦ θείου ἐφ' ἑκάστῳ ψῆφον, ἦν αὐτὸς ἐξοίσει Χριστὸς (παραστησόμεθα γὰρ τῷ βήματι αὐτοῦ, καὶ οὐχ ὡς ἐνὶ τῶν καθ᾿ ἡμᾶς, ἀλλ' ὡς κριτῇ καὶ Θεῷ καὶ νομοθέτῃ), πῶς οὐχὶ Θεὸς ὁ Χριστός; • Διὰ γὰρ νόμου ἐπίγνωσις ἁμαρτίας. Νυνὶ δὲ χωρὶς νόμου δικαιοσύνη Θεοῦ πεφανέρωται, μαρτυρουμένη ὑπὸ τοῦ νόμου καὶ τῶν προφητῶν. Δικαιοσύνη δὲ Θεοῦ διὰ πίστεως Ἰησοῦ Χριστοῦ εἰς πάντας τοὺς πιστεύοντας. • Δίχα νόμου δικαιοσύνην, η justitiam (quam a sanctis quoque prophetis testi- (ὴν καὶ ὑπὸ τῶν ἁγίων προφητῶν μεμαρτυρῆσθαι φησι), τὴν διὰ πίστεως εἶναι λέγει την 1' εἰς Χριστὸν Ἰησοῦν. Εἶτα, πῶς οὐ Θεὸς ὁ δικαιῶν τοὺς πιστεύον τας, ότιπερ εἴη Θεὸς ἀληθῶς; ὁρᾷ γὰρ εἰς τοῦτο τὸ τῆς πίστεως πέρας. Μαρτυρούντων δὲ τῶν ἁγίων προφητῶν τῇ εἰς Χριστὸν πίστει, τίς ὁ φάναι τολμῶν, οὐκ εἶναι Θεὸν αὐτὸν διὰ τὸ ἀνθρώπινον, ήγουν ὅτε γέγονε σὰρξ ὁ Λόγος, monium habuisse asserit), eam boc loco definit, quæ est per fidem in Christum Jesum. At enim quanam, quæso, ratione is Deus censendus non est, qui credentes illum verum Deum esse justificat? Cum, inquam, huc dides tanquam ad scopum tendat, et sacri præterea prophetæ fidei quæ est in Christum Jesum testimonium perhibeant, quis propler humanam naturam, hoc est Verbi incarnationem, illius divinitatem inficiari audeat? • Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei, justificati gratis per gratiam ipsius, per redemptionem quæ est in Christo Jesu ". Si peccati labe contaminari facit nos egere gloria Dei, quoniam peccatum non novit: de Christo autem est in sacrie • Πάντες γὰρ ἡμαρτον, καὶ ὑστεροῦνται τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ, δικαιούμενοι δωρεάν τῇ αὐτοῦ χάριτι, διὰ τῆς ἀπολυτρώσεως τῆς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ. Εἰ τὸ ἁμαρτάνειν ἡμᾶς ὑστερεῖσθαι ποιεῖ τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ, ὅτι μὴ οἶδεν ἁμαρτίαν· γέγραπται δὲ περὶ Χριστοῦ, ὅτι ἁμαρτίαν οὐκ ἐποίησεν· ὑστερούμεθα – Litteris, quod peccatum non fecerit; nos autem en δὲ καὶ κατὰ τοῦτο τῆς δόξης αὐτοῦ πλημμελοῦντες ἡμεῖς· Θεὸς ἄρα ἐστὶ καὶ μετὰ σαρκὸς ὁ Λόγος· οὐ γὰρ ἐποίησεν ἁμαρτίαν. • Νόμον οὖν καταργοῦμεν διὰ τῆς πίστεως; μὴ γένοιτο· ἀλλὰ νόμον ἱστῶμεν.» Ὁ διὰ Μωσέως νόμος Θεὸν ἕνα προσκυνεῖν ἐδίδαξε τοὺς ἐξ Ἰσραήλ ο Κύ ριος γάρ, φησίν, ὁ Θεός σου, Κύριος εἷς ἐστι·» καὶ αὐτὸς δὲ ὁ Θεὸς προσεφώνει λέγων αὐτοῖς· Οὐκ ἔσονταί σοι θεοὶ ἕτεροι πλὴν ἐμοῦ. 'Αρ' οὖν μετ έστησεν ἡ πίστις ἡ εἰς Χριστὸν τοὺς δι' αὐτῆς κεκλημένους εἰς τὸ μὴ ἑνὶ τῷ κατὰ φύσιν Θεῷ προσκυνεῖν; 'Αρα καταργοῦμεν νόμον τῷ ἑνὶ τῷ κατ' ἀλήθειαν Θεῷ προσκομίζοντα; Μη γένοιτο, φησίν, ἀλλὰ νόμον ἱστῶμεν.» Οὐκοῦν ὡς Θεῷ προσίεμεν τῷ Χριστῷ, ἵνα μὴ κατηγορώμεθα, ώς παραλύοντες νόμον, ἐπαινώμεθα δὲ μᾶλλον, ὡς ἱστῶντες νόμον διὰ τῆς πίσ στεως. Περὶ τοῦ ᾿Αβραάμ φησι· «Κατέναντι οὗ ἐπίστευσε Θεοῦ, τοῦ ζωοποιοῦντος τους νεκρούς, καὶ καλοῦντος τὰ μὴ ὄντα ὡς ὄντα. 'Οτε τοίνυν τὸ ζωοποιεῖν δύνασθαι τοὺς νεκροὺς ἁρμόσειεν ἂν οὐχ ἑτέρῳ, πλὴν ὅτι μόνῳ τῷ κατὰ φύσιν Θεῷ· ζωοποιεῖ δὲ Χριστὸς Jac. IV, 12. * Exod. xx, 4. » Psal. Lxxiv, 7. • Rom. 1, 17. de causa ab ejus gloria absumus, quia absque delicto non vivimus: cui dubium esse potest, quin Verbum incarnatum Deus sit? nam peccatum non fecit. • Legem ergo destruĭmus per fidem? Absit! sed legem statuimus. Lex Mosaica Deum unum adorandum esse docuit. Ait enim: «Dominus Deus tuus Israel, Deus unus est "; › et ipse quoque Deus eosdem hac oratione compellabat: «Non erunt tibi dii alii præter me ".› Nunquid igitur fides quæ est in Christum, eos qui per eam vocati sunt, eo transtulit, ut unum secundum naturam Deum non adorent? legemne ergo destruimus, quæ ad unum verum Deum nos ducit? «Absit! inquit ille: sed legem statuimus.› Adjungimus ergo nos Christo tanquam vero Deo, ne violatæ legis insimulemur, sed commendemur, ut qui legem per Adem statuamus. » Rom. 111, 58 Et de Abrabam scribit: Ante Deum cui credidit, qui vivificat mortuos, et vocat ea quæ non sunt, tanquam ea quæ sumt.. Cum igitur mor tuos vitæ restituere posse in nullum alium convoniat, nisi in solum naturalem Deum; Christusque 20-22. 9 ibid. 23. ss ibid. 31. Variæ lectiones codicis Seguieriani. • Deut. vi, τ' ἴσ. τῆς. PATROL GR. LXXVI.

propria carnis contactu eos vivifcet ac ex mortuis καὶ διὰ τῆς ἰδίας σαρκὸς τοὺς κατεφθαρμένους, excitet, qui morte absumpti fuerant: quomodo non est verus Deus, maxime vero cum alios quoque ipse ea potestate donarit, ut in nomine ipsius vila functos in lucem revocare possent? ‹ Itaque, fratres mei, et vos mortificati estis legi per corpus Christi, ut sitis alterius, qui ex mortuis resurrexit, ut fructificemus Deo "., Mortifcamur legi, quando ab illius servitute et cultu desistimus; evadimus autem alteri, hoc est Christo, qui ex more tuis resurrexit, obnoxii, dum at fructificemus Deo, oraculis evangelicis ab ipso editis morem gerere enixe contendimus. At vero summa et caput evangelicorum præceptorum est fides in ipsum. Hic enim noster est fructus, quem Christo, tanquam Deo, oderinus: ergo qui ex mortuis resurrexit, Deus exsistit, quod Verbum caro sit factum. • Qui autem in carne sunt, Den placere non pussunt. Vos autem in carne non estis, sed in spiritu; si tamen Spiritus Dei habitat in vobís. Si quis autem Christi spiritum non habet, hic non est ejus. Si autem Christus in vobis est, corpus quidem mortuam est propter peccatum, spiritus vero vita propter justificationem. Quod si Spiritus ejus, qui suscitavit Jesum Christum ex mortuis, habitat in vobis: qui suscitavit Jesum Christum a mortuis, vivificabit et mortalia corpora vestra, propter inhabitantem Spiritum ejus in vobis '.. En bic Christi Spiritus, Dci Spiritus esse diserte asseritur. Αt si Christus per se et secundum se aliud nihil est quam homo, Verbum Dei hospitem solum in se habens, quomodo divinus ille Spiritus esse ejus dicitur? est autem hic Spiritus illius proprius. Deus est ergo, nec aliter res habet. Nec enim Verbum Dei in homine inhabitavit, sed divinitate integre retenta, homo vere factum est: atque hac ratione, Patris Spiritus, Christi quoque Spiritus intellligitur. ἀπτόμενος τῶν νεκρῶν, καὶ ἀνιστὰς αὐτούς· πῶς οὐ Θεὸς ἀληθινὸς, ὁ δοὺς καὶ ἑτέροις ἐξουσίαν τοὺς νεκρούς ἐγείρειν διὰ τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ; «Ώστε, άδελφοι μου, καὶ ὑμεῖς ἐθανατώθητε τῷ νόμῳ διὰ τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ, εἰς τὸ γενέσθαι ὑμᾶς ἑτέρῳ τῷ ἐκ νεκρῶν ἐγερθέντι, ἵνα καρποφορή σωμεν τῷ Θεῷ.» Θανατούμεθα τῷ νόμῳ, τῆς κατ' αὐτὸν λατρείας ἀποπαυόμενοι· γινόμεθα δὲ ἑτέρῳ τῷ ἐκ νεκρῶν ἐγερθέντι, τουτέστι Χριστῷ, τοῖς αὐτοῦ θεσπίσμασιν εὐαγγελικοῖς κατακολουθεῖν σπουδάζον τες, ἵνα καρποφορήσωμεν τῷ Θεῷ. Κεφάλαιον δὲ τῶν εὐαγγελικῶν θεσπισμάτων ἡ πίστις ἡ εἰς αὐτόν. Καὶ οὗτος ἡμῶν ὁ καρπὸς, ὡς Θεῷ, προσαγόμενος τῷ Χριστῷ. Θεὸς οὖν ἄρα ἐστὶν ὁ ἐκ νεκρῶν ἀναστάς, ὡς σαρκὸς γεγονότος τοῦ Λόγου. «Οἱ δὲ ἐν σαρκὶ ὄντες, Θεῷ ἀρέσαι οὐ δύνανται. Ὑμεῖς δὲ οὐκ ἐστὲ ἐν σαρκί, ἀλλ' ἐν πνεύματι, εἶπερ Πνεῦμα Θεοῦ οἰκεῖ ἐν ὑμῖν. Εἰ δέ τις πνεῦμα Χριστοῦ οὐκ ἔχει, οὗτος οὐκ ἔστιν αὐτοῦ. Εἰ δὲ Χριστὸς ἐν ὑμῖν, τὸ μὲν σῶμα νεκρὸν δι᾽ ἁμαρτίαν, τὸ δὲ πνεῦμα ζωὴ διὰ δικαιοσύνην. Εἰ δὲ τὸ Πνεῦμα τοῦ ἐγείραντος τὸν Ἰησοῦν ἐκ νεκρῶν οἰκεῖ ἐν ὑμῖν, ὁ ἐγείρας ἐκ νεκρῶν Χριστὸν Ἰησοῦν, ζωοποιήσει καὶ τὰ θνητὰ σώματα ὑμῶν διὰ τοῦ ἐνοικοῦντος αὐτοῦ Πνεύματος ἐν ὑμῖν.. Ἰδοὺ δὴ σαφῶς τὸ Θεοῦ Πνεῦμα λέγεται τοῦ Χριστοῦ. Ἀλλ᾽ εἴπερ ἐστὶν ἄνθρωπος ἰδικῶς καὶ ἀνὰ μέρος κείμενος, κατωκηκότα μόνον ἐν αὐτῷ τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγου ἔχων, πῶς αὐτοῦ τὸ θεῖον λέγεται Πνεῦμα; ἀλλὰ μὴν ἴδιον αὐτοῦ τὸ Πνεῦμά ἐστι· Θεὸς ἄρα, καὶ οὐχ ετέρως. Οὐ γὰρ ἐν ἀνθρώπω γέγονεν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, ἀλλὰ γέγονεν ἄνθρωπος ἀληθῶς, μετὰ τοῦ μεἶναι Θεός. Οὕτω γὰρ ἂν νοοίτο Χριστοῦ τὸ Πνεῦμα ὑπάρχειν τὸ τοῦ Πατρός. «Όσοι γὰρ Πνεύματι Θεοῦ ἄγονται, οὗτοί εἰσιν υἱοὶ Θεοῦ. Οὐ γὰρ ἐλάβετε πνεῦμα δουλείας πάλιν εἰς φόβον, ἀλλ' ἐλάβετε πνεῦμα υἱοθεσίας, ἐν ᾧ κράζο μεν, ᾿Αββα, ὁ Πατήρ. 'Ο μακάριος γράφει Παῦλος - «Ότι δέ ἐστε υἱοὶ, ἐξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸ Πνεῦμα τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ εἰς τὰς καρδίας ὑμῶν, κράζον, 'Αββά, ὁ Πατήρ.» Οὐκοῦν εἰ ἐν Πνεύματι τοῦ Υἱοῦ παῤῥη- • Quicunque enim Spiritu Dei aguntur, ii sunt filii Dei. Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum, 59 in quo clamamus, Abba, Pater*; › et alio rursum loco beatus Paulus: c Quoniam, inquit, estis filii, misit Deus Spiritum Filii sui in corda vestra, clamantem, Abba, Pater '.. Si igitur per Filii Spiritum fiduciam nacti, Patrem vocare audemus σίαν ἔχομεν Πατέρα καλεῖν τὸν Θεόν, ὡς τοῦ κατὰ Deum, tanquam qui naturalis verique Filii Spiritu simus locupletati: quomodo Christus non est Deus, non tantun quatenus similis nobis homo intelligiur, sed quatenus Verbum factum est caro, neque secus ac nos carnis et sanguinis particeps effectum est? • Quis nos separabit a charitate Christi? tribulatio, an augustia, an fames, an nudilas, an periculum, an persecutio, an gladlius "?, Lex Μosaica inter cætera dictabat, graviterque præcipiebat: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, ex tota anima tua, et ex tota fortitudine tua C., Cum igitur dilectionem, quæ in Deum • Rom. vii. 4.: Rom. VI. 8-10. * ibid. 14, 15. Matth. xs11, 37. φύσιν καὶ ἀληθοῦς Υἱοῦ τὸ Πνεῦμα πλουτήσαντες· πῶς οὐ Θεὸς ὁ Χριστός; οὐ καθὸ νοεῖται καθ᾿ ἡμᾶς ἄνθρωπος μόνον, ἀλλὰ καθό γέγονε σὰρξ ὁ Λόγος, καὶ μετέσχηκε παραπλησίως ἡμῖν αἵματος καὶ σαρ κός: «Τίς ἡμᾶς χωρίσει ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ; θλίψις, ή στενοχωρία, ἡ διωγμός, ἢ λιμός, η κίν δυνος, ἢ μάχαιρα;» Ο νόμος ἔφασκεν ὁ διὰ Μωϋσέως, καὶ ἐντολὴν ἐποιεῖτο· «᾿Αγαπήσεις Κύριον τὸν Θεόν σου ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου, καὶ ἐξ ὅλη; τῆς ψυχῆς σου, καὶ ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος σου. Ότι τοίνυν τὴν ἀγάπην τὴν τῷ Θεῷ πρεπωδεστάτην, ὡς • Galal. 19, 6. * Rom. viii, 35. * Deut. τι, 5;

ἐξ ὅλης ἴσχυος καὶ ἀνωτάτω 1, τὴν μέχρι ψυχῆς καὶ maxine convenit, cujusmodi ea est, quæ ex lola αἵματος καὶ αὐτῷ προσάγομεν τῷ Χριστῷ· τίς ὁ φάναι τολμῶν, ὡς οὐκ ἂν εἴη Θεός; Διημάρτηκε γὰρ τοῦ πρέποντος κατ' οὐδένα τρόπον ὁ τῶν ἁγίων σκου πός. supremaque fortitudine orta ad ipsam usque animam et sanguinem pertingit, ipsi Christo exhibeamus, quis dicere audeal Christum non esse Deum? Neque enim credibile est sanctorum judicium ullo modo a veritatis scopo aberrasse. • Certus sum enim, quia neque mors, neque vita, neque Angeli, neque Principatus, neque Virtutes, neque instantia, neque futura, neque fortitudo, ueque altitudo, neque profundum, neque creatura alia poterit nos separare a charitate Dei, quæ est in Christo Jesu Domino nostro ³., Jam si nihil omnino a charitate Dei sejungere nos potest, exhibetur hæc autem a nobis in Christo Jesu: cui obscurum esse potest, quin Christus sit Deus, si- • Πέπεισμαι γάρ, ὅτι οὔτε θάνατος, οὔτε ζωή, οὔτε ἄγγελοι, οὔτε ἀρχαί, οὔτε ἐνεστῶτα, οὔτε μέλο λοντα, ούτε δυνάμεις, οὔτε ὕψωμα, ούτε βάθος, ούτε τις κτίσις ἑτέρα δυνήσεται ἡμᾶς χωρίσαι τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ, τῆς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν.» Εἰ μηδὲν ὅλως ἡμᾶς χωρίσαι δύναται τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ, πράττεται δὲ αὐτὴ παρ' ἡμῶν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, πῶς οὐ Θεὸς ἐναργώς ὁ Χριστὸς, εἴπερ αὐτὸν ἀγαπῶντες, τὸν τῶν ὅλων ἀγαπῶμεν Θεόν; Χριστὸν, δὲ εἰ λέγοιμι, τὸν ἐκ Θεοῦ Λόγον ἐνηνθρωπηκότα " quidem ipsumn amantes, universorum Deum diliδηλώ. • Πάντες γὰρ παραστησόμεθα τῷ βήματι τοῦ Χριστοῦ,» φησί· παραστησόμεθα δὲ τῷ Χριστῷ. Καθιεῖται γὰρ ἐπὶ θρόνου δόξης αὐτοῦ, κρίνων την οἰκουμένην ἐν δικαιοσύνῃ. Καίτοι λέγοντος τοῦ Δαυίδ, ὅτι Θεός κριτής ἐστι· Θεὸς ἄρα ἐστὶν ὁ Χριστός. • Τολμηρότερον δὲ ἔγραψα ὑμῖν ἀπὸ μέρους, ὡς ἀναμιμνήσκων ὑμᾶς, διὰ τὴν χάριν τὴν δοθεῖσαν μοι ὑπὸ τοῦ Θεοῦ, εἰς τὸ εἶναί με λειτουργὸν Ἰησοῦ Χριστοῦ εἰς τὰ ἔθνη, τὰ ἱερουργοῦντα τὸ Εὐαγγέλιον τοῦ Θεοῦ· ἵνα γένηται ἡ προσφορὰ τῶν ἐθνῶν εὐή πρόσδεκτος, ἡγιασμένη ἐν Πνεύματι ἁγίῳ.» Οἱ τὸ τῆς ἱερουργίας χρῆμα πεπιστευμένοι, Θεῷ λειτουργοῦσι μόνῳ· παρεστήκασι γὰρ οὐκ ἀνθρώποις οἱ ἱερεῖς. Ιδού τοιγαροῦν ὁ θεσπέσιος Παῦλος δεδόσθαι φησὶν ἑαυτῷ χάριν παρὰ τοῦ Θεοῦ, εἰς τὸ εἶναι λει τουργὸν Χριστοῦ Ἰησοῦ, καὶ ἱερουργεῖν ἐν τοῖς ἔθνεσι τὸ Εὐαγγέλιον τοῦ Χριστοῦ. Θεὸς οὖν ἄρα Χριστὸς, εἰ Χριστὸν κηρύττων τοῖς ἔθνεσι, τοῦ Θεοῦ φησιν Εὐαγγέλιον ἱερουργεῖν αὐτοῖς, ἵνα προσδεχθώ σιν, ὡς ἡγιασμένοι ἐν Πνεύματι. gimus? Christum autem dum nomino, incarnatum Dei Verbum intelligo. ‹ Omnes enim stabimus ante tribunal Christi •, › inquit; omnes autem sistemur Christo: sedebit hic enim super thronum gloriæ suæ, quo terrarum orbem judicet in justitia. Cum ergo David Deum judicem vocet, consequitur omnino Christum esse Deum. • Audacius autem scripsi vobis, fratres, ex parte, tanquam in memoriam vos reducens, propter gratiam quæ dala est mihi a Deo, ut sim minister Jesu Christi in gentibus, sanctificans Evangelium Dei, ut fiat oblatio gentium accepta et sanctifcata in Spiritu sancto '.. Sane quibus sacri ministerii provincia concredita est, ii soli Deo ministrant: 60 neque enim hominibus assistunt sacerdotes. Cum hanc igitur gratiam sibi a Deo donatam profiteatur Apostolus, ut sit minister Jesu Christi, Christique Evangelium inter gentes administret, et Christum tandem annuntians, Del Evangelium se illis prædicare diserte affirmet, quo nimirum tanquam Spiritu jam sanctificate, admittantur: quis Christi divinitatem in quæstioneni vocare audeat? ‹ Habeo igitur gloriam in Christo Jesu ad Deum. Non enim audco aliquid loqui eorum, quæ per mo non effecit Christus in obedientiam gentium verbo et factis, in virtute signorum et prodigiorum, in virtute Spiritus sancti; ita ut ab Jerusalem per circuitum usque ad Illyricum repleverim Evangelium Christi.» En dum in Christo gloriatur, in bio quæ Dei sunt gloriari se dicit. Quod autem virtute Spiritus per apostolos sanctos prodigia et signa Christum posse edere, opus sit humanis viribus majus, id in dubium revocare non licet. Sicut enim unusquisque nostrum in propria virtute quæ naturæ ipsius sunt operatur, ita etiam Christus, in ipsius Spiritu sancto, ut qui ejus propria sit virtus, miracula • Rom. xv, Variæ lectiones codicis Seguieriani. «Εχω οὖν καύχησιν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τὰ πρὸς τὸν Θεόν. Οὐ γὰρ τολμήσω τι λαλεῖν, ὧν οὐ κατειργάσατο Χριστός δι᾿ ἐμοῦ, εἰς ὑπακοὴν ἐθνῶν, λόγῳ καὶ ἔργῳ, ἐν δυνάμει σημείων τε καὶ τεράτων ἐν δυνάμει Πνεύματος Θεοῦ· ὥστε με ἀπὸ Ἱερουσαλὴμ κύκλῳ, καὶ μέχρι τοῦ Ἰλλυρικοῦ πεπληρωκέναι τη Εὐαγγέλιον τοῦ Χριστοῦ.» Εν τῷ Ἰησοῦ καυχασθαί φησι, τὸ καύχημα λέγων ἔχειν πρός Θεόν. Ὅτι δὲ οὐκ ἀνθρώπινον τὸ καὶ ἐν δυνάμει Πνεύματος ἐν τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις ἐνεργεῖν δύνασθαι τὸν Χριστὸν τὰ παράδοξα, πῶς ἔνι ἀμφιβάλλειν; "Ωσπερ γὰρ ἕκαστος τῶν καθ' ἡμᾶς ἐν ἰδίᾳ δυνάμει τὰ ἑαυτοῦ ἔργα ποιεί, οὕτω καὶ ὁ Χριστός, ὡς ἰδίᾳ δυνάμει τῷ Πνεύματι χρώμενος, ἐνεργεῖ τὰ παράδοξα διὰ τῆς τῶν ἁγίων • Romn. vii, 38, 39. • Rom. xiv, 10. * Rom. xv, 15, 16. i al. ἀνωτάτην.

operatur per manus sanctorum. Porro quomodo is 4 χειρός. Εἶτα πῶς οὐ Θεός ἐστιν, οὗ ἴδιον τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον; Deus non est, cujus Spiritus sanctus proprius est? Salutant vos omnes Ecclesiæ Christi'; › et allo quodam loco ad Timotheum scribens, ita ait: • Ut scias quomodo oporteat te in domo Dei conversari ".› Quod si Ecclesias Christi esse cognoscit, Idque testatum facit, citra ullam controversiam Christus Deus erit. ‹ Deus autem pacis conteret Satanam sub pedibus vestris velociter "., Cum pax dicatur esse Dei, Christus autem ad sanctos apostoles ita inquiat: ‹ Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis ":: quomodo is, quæso, qui pacem veluti proprium honum dignis impertiri solitus est, verus Deus non est? Επ priore ad Corinilios. ● Paulus apostolns Jesu Christi, per voluntatem Dei, et Sosthenes frater, Ecclesiæ Dei "., Observa hic: Romanos alloquens, Salutant vos, inquit, omnes Ecclesia Christi;, nunc vero Corinthiis scribens, Ecclesiam Dei esse asserit. 61 ‹ Hoc autem dico, quod unusquisque vestrum dicit: Ego quidem sum Pauli, ego autem Apollo, ego vero Cephæ, ego autem Christi. Divisus est Christus? Nunquid Paulus crucifixus est pro vobis, aut in nomine Pauli baptizati estis?, Si ergo Christus non est divisus, omnia et omnes illius sunt. Et si is nostri causa crucifixus est, et nos in nomine ipsius baptizati anmus, omnes ntique illi debemur; sumus autem illi obnoxii, non tanquam homini nostri simili, sed tanquam Deo. Nobis ergo Cbristus est Deus. • Ασπάζονται ὑμᾶς αἱ Ἐκκλησίαι πᾶσαι τοῦ Χρι στοῦ.» Καίτοι φησὶν ἐν ἑτέροις, Τιμοθέῳ γράφων «ἵνα εἰδῆς τῶς δεῖ ἐν οἴκῳ Θεοῦ ἀναστρέφεσθαι. ο Εἰ δὲ Χριστοῦ τὰς Ἐκκλησίας οἶδε, καὶ μεμαρτύρηκε Θεὸς ἄρα Χριστός. «Ὁ δὲ θεὸς τῆς εἰρήνης συντρίψει τον Σατανᾶν ὑπὸ τοὺς πόδας ὑμῶν ἐν τάχει.» Θεοῦ λεγομένης εἶναι τῆς εἰρήνης (έφη γάρ που Χριστὸς τοῖς ἁγίοις. ἀποστόλοις· «Εἰρήνην τὴν ἐμὴν δίδωμι ὑμῖν, εἰρήνην τὴν ἐμὴν ἀφίημι ὑμῖν),» εἶτα πῶς οὐ Θεὸς ἀληθῶς ὁ τῆς εἰρήνης δοτήρ, καὶ ὡς ἴδιον ἀγαθὸν τοῖς ἀξίοις διδοὺς αὐτήν; Ἐκ τῆς πρὸς Κορινθίους πρώτης. • Παῦλος ἀπόστολος Χριστοῦ Ἰησοῦ διὰ θελήμα τος Θεοῦ, καὶ Σωσθένης ὁ ἀδελφὸς, τῇ Ἐκκλησίᾳ τοῦ Θεοῦ. • Επιτήρησον, ότι Ρωμαίοις προειρηπώς ο • Ασπάζονται ὑμᾶς αἱ Ἐκκλησίαι πᾶσαι τοῦ Χρι στοῦ· › Κορινθίοις ἐπιστέλλων, Θεοῦ φησιν εἶναι τὴν Ἐκκλησίαν. «Λέγω δὲ τοῦτο, ὅτι ἕκαστος ὑμῶν λέγει· 'Εγώ μέν είμι Παύλου, ἐγὼ δὲ Ἀπολλώ, ἐγὼ δὲ Κηφᾶ, ἐγὼ δὲ Χριστοῦ. Μεμέρισται ὁ Χριστός; Μὴ Παῦλος ἐσταυρώθη ὑπὲρ ὑμῶν, ἢ εἰς τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐβαπτίσθητε;» Οὐκοῦν εἰ μὴ μεμέρισται δ Χριστὸς, πάντα αὐτοῦ, καὶ πάντες αὐτοῦ. Καὶ εἰ αὐτὸς ἐσταυρώθη ὑπὲρ ἡμῶν, καὶ εἰς τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐβαπτίσθημεν, αὐτῷ δηλονότι κεχρεωστήμεθα· ἐσμέν δὲ οὐκ ἀνθρώπου τῶν καθ᾿ ἡμᾶς ἑνὸς, ἀλλὰ Θεοῦ. Χριστὸς ἄρα θεὸς ἐφ' ἡμᾶς. • Ἐπειδὴ καὶ Ἰουδαίοι σημείον αιτοῦσι, καὶ Ελληνες σοφίαν ζητοῦσιν· ἡμεῖς δὲ κηρύσσομεν Χρι στὸν ἐσταυρωμένον, Ἰουδαίοις μὲν σκάνδαλον, Ελλησι δὲ μωρίαν. Αρ᾽ οὐχὶ πᾶς ὀστισοῦν ὁμολογή σειεν ἂν, ὅτι καλεῖ πρὸς θεογνωσίαν τὴν ἀληθῆ τοὺς ἀνὰ πᾶσαν τὴν γῆν τὸ κήρυγμα τὸ εὐαγγελικόν; Εἶτα πῶς, ἢ πόθεν τοῦτο ἀμφίβολον; Πῶς οὖν ἄρα κηρύττουσιν οι μυσταγωγοί Χριστὸν ἐσταυρωμένον; ἆρα ὡς ἕνα τῶν καθ᾿ ἡμᾶς, τὸν ἐπὶ σταυροῦ θάνατον υπομείναντα, καὶ εἰς ἄνθρωπον ἡ τοῦ κόσμου πίστις πράττεται; Μὴ γένοιτο! Πεπιστεύκαμεν δὲ Θεῷ ζῶντι καὶ ἀληθινῷ. Θεόν οὖν οἶδε Χριστὸν τὸν ἐσταυρωμένον, καὶ τῷ κόσμῳ κηρύττει, τεθαρσηκώς ‹ Quoniam et Judæi signum petunt, et Græci sapientiam quarunt: uos autem prædicamus Christum crucifixum, Judzis quidem scandalum, genti bus antem stultitiam ".» Annon quivis, obsecro, ſateri debet evangolicam prædicationem omnes quotquot per orbem sparsi sunt, að veram Dei cognitionem invitare? At qua tandem ratione istud alicui ambiguum esse queat? At cujusmodi, quæso, Curl stum crucifixum sacri doctores prædicant? nunquid solum hominem nostri similem, qui mortem in cruce pertulisset, ita ut jam in simplicem hominem mundus credat? Absit! Credidimus enim in Deum vivum et verum. Christum proinde crucifixum Deum esse norat, mundoque, quod in illum credens non ὅτι μὴ σφάλλεται. erret, intrepide annuntial. • Et ego cum venissem ad vos, fratres, veui non in sublimitate sermonis, aut sapientiæ, annuntians vobis testimonium Christi. Non enim judicavi me scire aliquid inter vus, nisi Jesum Christum, et hunc crucifixum "., Ecce hic cum Dei testimonjum mundo se annuntiare liquido exponat, mox tamen Christum Jesum adjungit, et eum crucifixum. Deus igitur est Christus Jesus, qui crucis supplicium nostri causa sustinuit; cujus quoque testimonium mundo per sanctos apostolos annun- 'Rom. xvi, 16. ss ibid. 22, 23. "Timoth. 11, 25. 1 Cor. 1, 1, 2. • Κἀγὼ ἐλθὼν πρὸς ὑμᾶς, ἀδελφοί, ἦλθον οὐ καθ' ὑπεροχήν λόγου, ή σοφίας, καταγγέλλων ὑμῖν τὸ μαρτύριον τοῦ Θεοῦ. Οὐ γὰρ ἔκρινα εἰδέναι τι ἐν ὑμῖν, εἰ μὴ Ἰησοῦν Χριστὸν, καὶ τοῦτον ἐσταυρωμέν νον. • Ἰδοὺ δὴ σαφῶς τὸ μαρτύριον τοῦ Θεοῦ λέγων καταγγέλλειν τῷ κόσμῳ, Χριστὸν Ἰησοῦν ἐπήγαγε, καὶ τοῦτον ἐσταυρωμένον. Θεὸς οὖν ἄρα ἐστὶν ὁ σταυρὸν δι' ἡμᾶς ὑπομείνας Χριστὸς Ἰησοῦς· οὗ καὶ τὸ μαρτύριον οὐκ ἐν ὑπεροχῇ λόγου και σου φίας κοσμικής καταγγέλλεται τῷ κόσμῳ διὰ τῶν "Rom. xv, 20. * Joan. xiv, 27. "I Cor. 1, 1. ibid. 12, 13.

ἁγίων ἀποστόλων, ἀλλ᾽ ὡς ἐν δυνάμει Πνεύματος. datum est, non sermonis eninentia, mundanæve • Σοφίαν δὲ λαλοῦμεν ἐν τοῖς τελείοις σοφίαν δὲ οὐ τοῦ αἰῶνος τούτου, οὐδὲ τῶν ἀρχόντων τοῦ αἰῶνος τούτου, τῶν καταργουμένων· ἀλλὰ λαλοῦμεν Θεοῦ σοφίαν ἐν μυστηρίῳ, τὴν ἀποκεκρυμμένην, ἣν προώρισεν ὁ Θεὸς πρὸ τῶν αἰώνων εἰς δόξαν ἡμῶν· ἣν οὐδεὶς τῶν ἀρχόντων τοῦ αἰῶνος τούτου ἔγνωκεν. Εἰ γὰρ ἔγνωσαν, οὐκ ἂν τὸν Κύριον τῆς δόξης ἐσταύ ρωσαν.» Εἰ Θεοῦ σοφία τὸ μυστήριον Χριστοῦ, εἶτα τῷ κόσμῳ κηρύττεται, καὶ Θεὸς οὐκ ἔστιν ἀληθῶς κατὰ τὸ τισιν, οὐκ οἶδ' ὅπως, δοκοῦν, καὶ εἰς αὐτὸν ἡ πίστις πῶς ἐστι τὸ μυστήριον σοφόν, εἰ τῆς ἀληθῶς θεογνωσίας ἀποκομίζει τοὺς ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ λα τρείαν ἀνθρώπου τὴν οἰκουμενικὴν ἀποτελεῖ; Αλλ' οὐ τοῦτό ἐστιν ἀληθές. Σοφὸν δὲ τὸ μυστήριον, ὅτι Θεῷ προσάγει τους πεπλανημένους· Θεὸς ἄρα ὁ Χριστός. Είρηται δὲ καὶ δικαίως Κύριος τῆς δόξης δ ἑσταυρωμένος. sapientiæ fastu, sed Spiritus virtute et ostensione. Sapientiam autem loquimur inter perfectos: sapientiam vero non bujus sæculi, neque principum hujus seculi, qui destruuntur; sed loquimur Dei sapientiam in mysterio; quæ abscondita est, quam prædestinavit Deus ante sæcula in gloriam nostram; quam nemo principum hujus sæculi cognovit. Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriæ crucifxissent ". Si Christi mysterium, 62 » quod mundo annuntiatum est, Dei sapientia est, neque tamen Christus, in quem fides exigitur, ut male, nescio quomodo quibusdamı persuasum est, verus Deus est: quoniodo sacramentum hoc sublime et sapiens est, si homines a vera Dei coguitione abducit, et ab orbe terrarum, ut homini divinum cultum impertiatur, exigit? Verum nor ita res habet. Profundum enim et sapiens mysterium est, quippe quod in errorem abductos ad Deum rursum reducat. Jure igitur meritoque et Deus appellatur Christus, et gloriæ Dominus crucifixus perbibetur. • Κατὰ τὴν χάριν τοῦ Θεοῦ τὴν δοθεῖσάν μοι, ὡς σοφὸς ἀρχιτέκτων θεμέλιον ἔθηκα, ἄλλος δὲ ἐποικοδομεῖ. Θεμέλιον γὰρ ἄλλος οὐδεὶς δύναται θεῖναι παρὰ τὸν κείμενον, ὅς ἐστιν Ἰησοῦς Χριστός.» Εἰ ἐπερηρείσμεθα καθάπερ τινὶ θεμελίῳ Χριστῷ, καὶ ἐπ' αὐτῷ διὰ πίστεως οικοδομούμεθα, καὶ ἔστιν αὐτὸς ἡ πάντων ἀσφάλεια, πῶς οὐκ ἂν εἴη Θεὸς ἀληθῶς, ἐν ῷ τὰ πάντα, καὶ ἡ παρὰ πάντων πίστις, οὐ καθὼς εἰς ἕνα τῶν καθ' ἡμᾶς, ὅτι μὴ κτίσει λελατρεύκαμεν, ἀλλὰ Θεῷ τῷ φύσει καὶ ἀληθῶς; • Οὐκ οἴδατε, ὅτι ναὸς Θεοῦ ἐστε ὑμεῖς, καὶ τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ οἰκεῖ ἐν ὑμῖν; Εἴ τις τὸν ναὸν τοῦ Θεοῦ φθείρει, φθερεῖ τοῦτον ὁ Θεός. Ο γὰρ ναός τοῦ Θεοῦ ἅγιος ἐστιν, οἵτινες ἐστε ὑμεῖς.» Εἰ τὸ Πνεῦμα Χριστοῦ δεχόμενοι, ναὸς Θεοῦ χρηματίζο μεν, πῶς οὐ θεὸς ἀληθῶς, ὁ δι᾽ ἂν ἡμεῖς ἐσμεν ναοί Θεοῦ; • Secundum gratiam Dei, quæ data est mihi, ut sapiens architectus fundamentum posui, alius autem superadidical. Fuudamentum euiin aliud nemo potest ponere præter id quod positum est, quod est Christus Jesus "., Si Christo perinde ac fundamento cuipiam innitimur, et per fidem super eum construimur, et ipse omnium est salus: qui feri potest, ut verus Deus non sit, cum in eo consistant omnia, fidesque nostra de ipso sit, non sicut de homine quodamı nostri simili, siquidem creaturanı non adoramus, sed eum qui veritate et natura Deus est? ⚫ Nescitis quia templum Dei estis vos, et Spiritus Dei habitat in vobis? Si quis autem templum Dei violaverit, disperdet illum Deus. Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos "., Si Christi Spiritum suscipientes, templum Dei sumus: quo. modo verus Deus censendus non est, per quem templa Dei constituimur? • Itaque nolite ante tempus judicare, quoadusque veniat Dominus, qui et illuminabit abscondita tenebraruin, et manifestabit consilia cordium: et tunc laus erit unicuique a Deo s. • Dominum no- • Ωστε μὴ πρὸ καιροῦ τι κρίνετε, ἕως ἂν ἔλθῃ ὁ Κύριος, ὃς καὶ φωτίσει τὰ κρυπτὰ τοῦ σκότους, καὶ φανερώσει τὰς βουλὰς τῶν καρδιῶν. Καὶ τότε ὁ Έπαινος γενήσεται ἑκάστῳ παρὰ τοῦ Θεοῦ.» Τον Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν τὸν Χριστὸν ἐξ οὐρανοῦ και strum Jesum Christum olisn e caelis descensuruin ταβῆναι προσδοκῶμεν κατά καιρούς, ᾧ καὶ πάντες παραστησόμεθα κρίνοντι τὰ κρυπτά, καὶ φανεροῦντε τὰς βουλὰς τῶν καρδιῶν. Ὅτι δὲ καὶ ἐπαινέσει τους δικαίους, πεπληροφορήμεθα. Τοῖς γὰρ ἐστηκόσιν ἐκ δεξιῶν ἐρεῖ· «Δεῦτε, οἱ εὐλογημένοι τοῦ Πατρός μου, κληρονομήσατε τὴν ἡτοιμασμένην ὑμῖν βασιλείαν ἀπὸ καταβολής κόσμου.» "Οτε τοίνυν έπαινοῦντος Χριστοῦ, τὸν ἔπαινον ἑκάστῳ γενήσεσθαί φησι παρὰ τοῦ Θεοῦ, πῶς οὐ Θεός ἐστιν ἐναργώς; 1 1 Cor. 1, 6-8. 11 Cor. 1' παρὰ αὐτῶν πίστις. exspectamus, cui occulta judicaturo, cordiumque consilia patefacturo sistemur onines. Quod is autem justos sit commendaturus, edocemur, quod ad illos, qui a dextera illi assistunt, ita dicturus sit: ‹ Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum a constitutione mundi ",› Cum igitur Christo laudante, suam unicuique a Deo laudem tributum iri diserte prædicet, quomodo Christum Deum esse non manifeste apparet? 111, 10, 11.» ¡bid. 16, 17. "I Cor. iv, 5, 6. st Matth. xxν, 54. Variæ lectiones codicis Seguieriani. Phrasis perturbata, quam fortasse sanaveris, verba καὶ εἰς αὐτὸν πίστις post τῷ κόσμῳ κηρύττεται. transponendo. EDIT. PATROLby Google

‹ An nescitis quoniam membra vestra templum sunt Spiritus sancti, qui în vobis est, quein habetis a Deo, et 63 non estis vestri? Empti enim estis pretio magno. Glorificate et portate Deum in corfore vestro 38 • Si Spiritu Christi accepto facti sunius templa Dei, redempti sanguine illius, ita ut jam non ultra in nostra ipsorum potestate simus, neque nobis ipsis jam amplius vivamus, sed illi qui nos mercatus est: quomodo perspicuum non est Christum, per quem templa Dei efficimur, cuique perinde ac Deo servimus, verum esse Deum? • De escis autem, quæ idolis immolantur, scimus quia nihil est idolum in mundo, el quod nulJus est Deus, nisi unus. Nam etsi sunt, qui dicantur dii, sive in cœlo, sive in terra (siquidem sunt dii multi, et domini multi), nobis tamen unus est Deus Pater, ex quo omnia, et nos in illum; et unus Dominus Jesus Christus, per quem omnia, et nos per ipsum”. › Si unus solus est Deus, et alius præter illum nullus; assumitur autem in unam deitatis naturam unus ille Jesus Christus, per quem exsistunt omnia: Deus utique erit Christus, ut qui etian tum, cum ex muliere natus, appellatus est Jesus Christus, immote in Patris consubstantialitate subsisteret. Id etiam animadvertere hic licet, nempe quod omnia per unum illum, quem Jesum Christum ipse vocat, tanquam per unum Filium secundum dispensatoriam unionem condita esse affirmet. • Factus, inquit, sum iis qui sine lege erant, tanquain sine lege essem, cum sine lege Dei non essem, sed in lege essem Christi *.» Si Christi Jegem habens, Dei legen habet, quomodo Christus non est Deus? • Sine offensione estote Judæis et gentibus, el Ecclesia Dei 5. ο Adverte hic rursum, quod eam Ecclesiam, quam Dei hoc loco appellat, Christi esse intelligat. • Η οὐκ οἴδατε, ὅτι τὰ σώματα ὑμῶν ναὸς τοῦ ἐν ὑμῖν ἁγίου Πνεύματός έστιν, οὗ ἔχετε ἀπὸ Θεού, καὶ οὐκ ἐστὲ ἑαυτῶν; Ηγοράσθητε γὰρ τιμῆς. Δου ξάσατε δὴ τὸν Θεὸν ἐν τῷ σώματι ὑμῶν.» Εἰ τὸ Πνεῦμα Χριστοῦ λαβόντες, γεγόναμεν ναοὶ Θεοῦ, καὶ οὐκ ἔσμεν ἑαυτῶν, ἀγορασθέντες τῷ αἵματι αὐτοῦ, ὡς μηκέτι ζῆν ἡμᾶς ἑαυτοῖς, ἀλλὰ τῷ πριαμένῳ· πῶς οὐ Θεὸς ὁ Χριστὸς ἐνεργῶς, ὁ δι᾿ ἂν καὶ ναο! Θεοῦ ἐσμεν ἡμεῖς, ᾧ καὶ ὡς Θεῷ δουλεύομεν; • Περὶ τῆς βρώσεως οὖν τῶν εἰδωλοθύτων, οίδαμεν ὅτι οὐδὲν εἴδωλον ἐν κόσμῳ, καὶ ὅτι οὐδεὶς Θεὸς, εἰ μὴ εἶς. Καὶ γὰρ εἴπερ εἰσὶ λεγόμενοι θεοί, εἴτε ἐν οὐρανῷ, εἴτε ἐπὶ τῆς γῆς (ὥσπερ εἰσὶ θεοὶ πολλοί, καὶ κύριοι πολλοί), ἡμῖν δὲ εἰς θεὸς ὁ Πατήρ, ἐξ οὗ τὰ πάντα, καὶ ἡμεῖς εἰς αὐτόν· καὶ εἰς Κύριος Ἰησοῦς Χριστος, δι' οὗ τὰ πάντα, καὶ ἡμεῖς δι᾿ αὐτ τοῦ.» Εἰ μόνος εἷς ἐστι Θεὸς, καὶ ἕτερος παρ' αὐτὸν οὐδεὶς, συμπαραλαμβάνεται δὲ εἰς τὴν μίαν τῆς θεό τητος φύσιν ὁ εἷς Χριστὸς Ἰησοῦς, δι᾿ οὗ τὰ πάντα· Θεὸς οὖν ἄρα ἐστὶν ἐν ὁμοουσιότητι τοῦ Πατρὸς νοού μενος θεϊκῶς, καὶ ὅτε κεχρημάτικεν Ἰησοῦς Χριστός, γενόμενος ἐκ γυναικός. Επιτηρῆσαι δὲ χρή, ὅτι Χριστὸν Ἰησοῦν ὀνομάσας, δι' αὐτοῦ τὰ πάντα γενέσθαι φησὶν, ὡς ἑνὸς ὄντος Υἱοῦ καθ᾽ ἔνωσιν οίκονομικήν. ‹ Volo autem vos scire, quod omnis viti caput Christus est, caput autem mulieris vir; caput vero Christi Deus ".» Beatus Lucas dum Christi genealogiain texit, a Joseph exorsus, paulatim ad Adam usque ascendit, ac tandem infert: Qui fuit Dei, ipsum nimirum creatorem Deum principii loco homini assignans ". Pari itaque modo omnis viri caput Christum definimus; per ipsum enim conditus et ad ortum evectus est: non quod Dei Filius creationis illius instrumentum vel minister exstiterit; sed quod tanquam naturalis rerum Opifex divina virtute illum produxerit. Caput autem mulieris est vir, quandoquidem ex carne illius sumpta est, ipsumque tanquam quoddam 64 sui initium sortita est. Caput itidem Christi Deus est: siquidem ΔΕ, • Εγενόμην, φησί, τοῖς ἀνόμοις ὡς ἄνομος, μὴ ῶν ἄνομος Θεῷ, ἀλλ' ἔννομος Χριστῷ. Ει ὁ Χρι στοῦ νόμον ἔχων, νόμον έχει Θεοῦ, πῶς οὐ Θεὸς ὁ Χριστός; • Απρόσκοποι καὶ Ἰουδαίοις γίνεσθε, καὶ Ελλησι, καὶ τῇ Ἐκκλησίᾳ τοῦ Θεοῦ.» Σημειωτέον, ὅτι Θεοῦ λέγων τὴν Ἐκκλησίαν, Χριστοῦ πάλιν οἶδεν αὐτήν. · Θέλω δὲ ὑμᾶς εἰδέναι, ὅτι παντὸς ἀνδρὸς ἡ και φαλὴ ὁ Χριστός ἐστι· κεφαλὴ δὲ γυναικὸς, ὁ ἀνήρο κεφαλὴ δὲ Χριστοῦ, ὁ Θεός.» Ὁ μακάριος Λουκᾶς τὴν περὶ Χριστοῦ γενεαλογίαν ἡμῖν συντιθεὶς, ἄρχει ται μὲν ἀπὸ τοῦ Ἰωσήφ, εἶτα φθάσας ἐπὶ τὸν Ἀδάμ, ἐπιφέρει, λέγων, Τοῦ Θεοῦ· ἀρχὴν τῷ ἀνθρώπου τιθεὶς τὸν ποιήσαντα Θεόν. Οὕτως εἶναί φαμεν παν τὸς ἀνδρὸς κεφαλὴν τὸν Χριστόν· πεποίηται γὰρ δι' αὐτοῦ, καὶ παρήχθη πρός γένεσιν· οὐχ ὑπουργικώς κτίζοντος αὐτὸν τοῦ Υἱοῦ, θεουργικῶς καὶ δὲ μᾶλλον, ὡς φύσει Δημιουργού. Κεφαλὴ δὲ γυναικὸς ὁ ἀνὴρ, ὅτι ἐκ τῆς σαρκὸς αὐτοῦ ἐλήφθη, καὶ αὐτὸν ὥσπερ ἔχει τὴν ἀρχήν. Κεφαλὴ δὲ ὁμοίως τοῦ Χριστοῦ ὁ Θεὸς, ὅτι ἐξ αὐτοῦ κατὰ φύσιν· γεγέννηται γὰρ ὁ Λόγος ἐκ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός. Εἶτα πῶς οὐ Θεὸς ὁ 26 1 Cor. x11, 3. * Luc. 35 1 Cor. vi, 19, 20. 33 1 Cor. vul 4-6. 16 1 Cor. 1x, 21. 36 1 Cor. x, 32. Variæ lectiones codicis Seguieriani. * θεϊκῶς.

Χριστός, οὗ κεφαλὴ τέθειται κατὰ φύσιν ὁ Πατήρ; naturaliter ex ipso est. Verbum namque ex Deo Χριστὸν δὲ ὅταν λέγοιμι, ἐν ἀνθρωπεία μορφῇ πε φηνότα τὸν Θεοῦ Λόγον ἐννοῶ. et Patre genitum est. Jam qua ratione Christus, cujus caput secundum naturam positus est Deus Pater, non erit Deus? Cum autem Christum appello, Dei Patris Verbum intelligo, quod in humana natura apparuit. ‹ Ideo notum vobis facio, quod nemo in Spiritu Dei loquens, dicit anathema Jesu: et nemo potest dicere, Dominus Jesus, nisi iu Spirit sancto. Divisiones vero gratiarum sunt, idem autem Spiritus: et divisiones ministrationum sunt, idem autem Dominus et divisiones operationum sunt, idem vero Deus, qui operatur omnia in omnibus. Sane si nibil aliud est dicere Christum non esse veruin et naturalėm Deum, quam dicere anathema Jesum, qui illum reipsa Jesum esse in- • Διὸ γνωρίζω ὑμῖν, ὅτι οὐδεὶς ἐν Πνεύματι Θεοῦ λαλῶν, λέγει ἀνάθεμα Ἰησοῦν· καὶ οὐδεὶς δύναται εἰπεῖν, Κύριος Ἰησοῦς, εἰ μὴ ἐν Πνεύματι ἁγίῳ. Διαιρέσεις δὲ χαρισμάτων εἰσὶ, τὸ δὲ αὐτὸ Πνεῦμα· καὶ διαιρέσεις διακονιῶν εἰσιν, ὁ δὲ αὐτὸς Κύριος " καὶ διαιρέσεις ενεργημάτων εἰσὶν, ὁ δὲ αὐτὸς Θεὸς ἡ ἐνεργῶν ἐστι τὰ πάντα ἐν πᾶσιν.» Εἰ τὸ λέγειν, ὅτι οὐκ ἔστι φύσει καὶ ἀληθείᾳ Θεὸς ὁ Χριστὸς, οὐ δὲν ἕτερόν ἐστιν, ἢ εἰπεῖν ἀνάθεμα Ἰησοῦν, ὁ ἐκε βάλλοντες αὐτὸν τοῦ εἶναι κατὰ ἀλήθειαν Ἰησοῦ, οὐκ ἐν ἁγίῳ Πνεύματι τοῦτο ποιοῦσι· καὶ εἰ τὰς τῶν β βciantur, illi utique in Spiritu sancto istud neutiχαρισμάτων διαιρέσεις ποτὲ μὲν ἐνεργεῖν τὸ Πνεῦμά φησι, ποτὲ δὲ τὸν αὐτὸν Κύριον, ποτὲ δὲ τὸν αὐτὸν Θεόν, οἶδεν ἄρα Θεὸν ὄντα Χριστόν, τὸν ὡς Θεὸν ἐνεργοῦντα διὰ τοῦ Πνεύματος, καὶ ὡς Κύριον κατά φύσιν διανέμοντα μετ' ἐξουσίας, ὥσπερ ἂν ἔλοιτο, τὰς ἄνωθεν δωρεάς. Μνημονεύσαι δὲ δεῖ, ὅτι καὶ ὁ Παῦλος ἔφη περὶ Χριστοῦ, ὡς ἐνεργήσαντος αὐτοῦ ἐν δυνάμει Πνεύματος ἁγίου· • Καὶ οὓς μὲν ἔθετο ὁ Θεὸς ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ πρῶτ τον ἀποστόλους, δεύτερον προφήτας, τρίτον διδασκά λους, ἔπειτα δυνάμεις, εἶτα κ' χαρίσματα ιαμάτων. Θεοῦ λεγομένου ταῦτα κατορθοῦν, Χριστὸς ὁ ἐνερ γήσας ἐστίν· ἔθετο γὰρ τοὺς ἀποστόλους αὐτὸς ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ, καὶ μέντοι καὶ διδασκάλους, ἐνεργήσαι καὶ δυνάμεις· δέδωκε γὰρ ἐξουσίαν τοῖς ἁγίοις μαθηταῖς, θεραπεύειν πᾶσαν νόσον καὶ πᾶσαν μα λακίαν ἐν τῷ λαῷ. • Ο ἀσπασμὸς τῇ ἐμῇ χειρὶ Παύλου. Εἴ τις οὐ φιλεῖ τὸν Κύριον, ήτω ἀνάθεμα, μαραναθά. ο "Αρα τίνα φησὶ Κύριον ἐν τούτοις; Κύριος μὲν γὰρ ὁμολογουμένως, καὶ αὐτὸς Υἱός· ὁμοίως δὲ καὶ τὸ Πνεῦμα·. Ο γὰρ Κύριος, φησί, τὸ Πνεῦμά ἐστιν.» Ο δέ γε τοῦ μακαρίου Παύλου σκοπὸς ἐν τούτοις εἰς αὐτὸν συνετείνετο 1 τὸν Ἰησοῦν. «Εἷς γάρ, φησί, Κύριος Ἰησοῦς Χριστός.» Αναθεματίζει τοίνυν τὸν μὴ φιλοῦντα αὐτόν. Οὐ φιλεῖ δὲ αὐτὸν, ὁ μήτε φύσει, μήτε ἀληθείᾳ λέγων Υἱὸν εἶναι τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ ὡς ἐν δευτέρᾳ τάξει τιθεὶς παρὰ τὸν ἐκ Θεοῦ Λόγον, καὶ τὸ τῆς οἰκονομίας ἀδικῶν μυστήριον διὰ τοῦ τέτ μνειν εἰς δύο τὸν ἕνα Κύριον καὶ Ἰησοῦν. dum afficit. quam faciunt. Rursum si gratiarum divisiones interdum Spiritum, nonnunquam vero eumdem Dominum, aliquando autem eumdem Deum opeṛari profitetur, Christum ergo Deum esse non ignorat, qui per Spiritum operetur ut Deus, quique coelestia dona, quibuscunque et quomodocunque voluerit, tanquam natura Dominus non absque auctoritate distribuat. Quod autem Christus in virtute Spiritus sancti operetur, id Paulus de eo loquens ejusmodi oratione deinceps explanat: • Quosdam, inquit, posuit Deus in Ecclesia, primun apostolos, secundo prophetas, tertio doctores, deinde virtutes, exinde gratias curationum., Cum Deus isthæc efficere perhibeatur, Christus est qui operatur: quandoquidem is est, qui apostolos in Ecclesia collocavit, quique doctores iu eadem instituit, quibus quoque, ut virtutes opera» rentur, vim impertivil: dedit namque sanctis apostolis potestatem, ut oinne morborum ægritudinumque genus in populo grassantium curarent. • Salutatio mea manu Pauli: Si quis non amat Dominum, sit anathema, maranatha ".» Ecquam obsecro, Dominum hoc loco vocal? in confesso est enim, tam ipsum Filium; quam Spiritum quoque sanctum Dominum vocari, et Dominum esse: scriptum est enim: i Spiritus Dominus est ". Sane beati Pauli mens in ipsum Jesum hic fertur; ait namque: c Unus est Dominus, Jesus Christus”. Itaque anathemate percutit omnem omnino hominem, qui 65 illum non diligit. Is autem Christum non diligit, qui neque natura neque veritate Dei Filium esse agnoscit, sed a Dei Verbo sejungit, ac veluti in secun dum ordinem rejicit, atque ita unum Dominum Jesum Christum in duos dividit, dispensationis mysterium atroci injuria Εκ τῆς πρὸς Κορινθίους β'. • Τῷ δὲ Θεῷ χάρις, πάντοτε τῷ θριαμβεύοντι ἡμᾶς ἐν τῷ Χριστῷ, καὶ τὴν ὀσμὴν τῆς γνώσεως αὐτοῦ 33 I Cor. xit, 3-6.” 1 Cor. x11, 28. 30 1 Cor. XVI, Ex posteriori ad Corinthios. ‹ Deo autem gratias, qui semper triumphat nos in Christo Jesu, et odorem notitiæ suæ manifestat 3 1 Cor. viii, 6. 21. st Joan. 1, Variæ lectiones codicis Seguicriani. μ' ἔπειτα. 1 συντείνεται.

per nos in omni loco: quia Christi bonus odor φανεροῦντι δι' ἡμῶν ἐν παντὶ τόπῳ· ὅτι Χριστοῦ sunius Deo in iis qui salvi fiunt, et in iis qui pereunt.. Quod si Christus Paternæ cognitionis bonus odor est, quomodo Deus non est? Haud namque in humana natura diving natura fragran· tiam compererit quispiam sed quemadmodum bumanitatis odor 'plane hominem, ita divinitatis odor Deum indicat. Jam si Christus bonus Patris odor appellatur, vereque est, quomodo Deus non est, eliamsi illud ipsum Dei Patris Verbum dispensatione homo factum est? εὐωδία εσμὲν τῷ Θεῷ ἐν τοῖς σωζομένοις, καὶ ἐν τοῖς ἀπολλυμένοις.» Εἶτα πῶς οὐ Θεὸς ὁ Χριστὸς, εἴπερ ἐστὶν αὐτὸς ὀσμὴ τῆς γνώσεως τοῦ Πατρός; Οὐ γὰρ ἔν γε τῇ ἀνθρώπου φύσει τὴν τῆς θείας φύσεως εὐωδίαν ἀναμάθοι τις ἄν· ἀλλ᾿ ὥσπερ ἡ τῆς ἀν θρωπότητος ὀσμὴ σημαίνει που πάντως ἄνθρωπον, οὕτω καὶ ἡ τῆς θεότητος, Θεόν. Εἰ δὲ Χριστὸς εὐ ὠδία τοῦ Πατρὸς εἶναι λέγεται, καὶ ἔστιν ἀληθῶς, πῶς οὐ Θεός ἐστι Χριστὸς, κἂν εἰ γέγονεν ἄνθρωπος οἰκονομικῶς ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος; • Η ἐπιστολὴ ἡμῶν ὑμεῖς ἐστε, εγγεγραμμένη ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν, γινωσκομένη καὶ ἀναγινωσκο μένη ὑπὸ πάντων ἀνθρώπων· φανερούμενοι ότι ἐστὲ ἐπιστολὴ Χριστοῦ, διακονηθεῖσα ὑφ' ἡμῶν, ἐγ 4. Epistola Hostra vos estis, scripta in cordibus nostris, quæ scitur et legitur ab omnibus hominihus: manifestati quod epistola estis Christi, mini. strata a nobis, et scripta non atramento, sed Spiritu Dei, non in tabulis lapideis, sed in tabulis γεγραμμένη οὐ μέλανι, ἀλλὰ Πνεύματι Θεοῦ ζῶντος, cordis carnalibus "., Deus per quemdam ex proοὐκ ἐν πλαξὶ λιθίναις, ἀλλ᾽ ἐν πλαξι καρδίας σαρ phetis alicubi sic loquitur: e Post illos dies, dicit κίνης.» Έφη που Θεὸς δι᾿ ἑνὸς τῶν ἁγίων προφη Dominus, dabo leges meas in mentem eorum, el in τῶν· ‹ Ἐν τῷ καιρῷ ἐκείνῳ, λέγει Κύριος, διδούς corda eorum inscribamn eas ". Facli proinde νόμους μου εἰς τὴν διάνοιαν αὐτῶν, καὶ ἐπὶ τὰς καρsumus epistola Christi, qui legis suæ decreta non δίας αὐτῶν ἐπιγράψω αὐτούς. Γεγόναμεν τοίνυν atramento, sed viventis Dei Spiritu in nobis descri- ἐπιστολὴ Χριστοῦ, γράφοντος ἡμῖν οὐκ ἐν μέλανι τὸ bit: atque hoc ipsum non per modum ministerii, αὐτῷ δοκοῦν, ἀλλ' ἐν Πνεύματι Θεοῦ ζῶντος· οὐ διακο sed per propriam (ut ita dicam) efficacitatem: si- νικῶς μᾶλλον, ἀλλ', ἵνα οὕτως εἴπωμεν, αὐτουργικῶς· quidem Spiritus ipsi proprius est. At quo ergo ἴδιον γὰρ αὐτοῦ τὸ Πνεῦμά ἐστιν. Εἶτα πῶς οὐ Θεὸς modo is Deus non est, qui divinæ notitiæ rationes ὁ ἐν ἰδίῳ Πνεύματι γράφων ἡμῖν τῆς θεογνωσίας τὴν proprio Spiritu nobis insculpsit? De Judæis sub- ὁδόν; Περὶ τῶν Ἰουδαίων φησίν· jungit: > • Sed obtusi sunt sensus eorum. Usque enim in hodiernum diem idipsum velamen in lectione Veteris Testamenti manet non revelatum (quod in Chiristo evacuatur), sed usque in hodiernum diem, cum legitur Moyses, 66 velamen positum est super cor eorum. Cum autein conversi fuerint ad Dominum, auferetur velamen. Dominus autem Spiritus est. Ubi autem Spiritus Donini, ibi libertas est s Si legis et prophetarum finis est Christus, neque velamen quod Veteris Testamenti lectioni cohæret, tollitur, nisi per solum Christum: quomodo rationi consentaneum erit, ipsum nodum esse hominem existimare, et sola filiationis appellatione honoratum? Annon hac opinione fieret, ut fides nostra non collimaret in Deum, tanquam in finem, sed in hominem nostri similem? Eo autem quid vel cogitari queat absurdius! ‹ Quod si etiam opertum est Evangelium nostrum in iis qui pereunt, est opertum in quibus Deus bujus sæculi excæcavit mentes infidelium, ut non fulgeat illis illuminatio Evangelii gloriæ Christi qui est imago Dei ". › Si, ut quidam sentiunt, Christus est homo communis, sola personarum unione cum Del Verbo societatem habens (ad hune enim modum loquuntur illi), quomodo in illis qui pereunt, Evangeliumn illius absconditum est? Gentes enim non Deum, sed hominem nostri similem • Αλλ' ἐπωρώθη τὰ νοήματα αὐτῶν. "Αχρι γὰρ τῆς σήμερον ἡμέρα; τὸ αὐτὸ κάλυμμα ἐπὶ τῇ ἀναγνώσει τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης διαμένει μὴ ἄνακα λυπτόμενον, ὅ τι ἐν Χριστῷ καταργείται· ἀλλὰ ἕως τῆς σήμερον, ἡνίκα ἀναγινώσκεται Μωϋσῆς, κάλυμμα ἐπὶ τὴν καρδίαν αὐτῶν κεῖται. Ηνίκα δ' ἂν ἐπιστρέψῃ πρὸς Κύριον, περιαιρεῖται τὸ κάλυμμα. Ο δὲ Κύριος τὸ Πνεῦμά ἐστιν· οὗ δὲ τὸ Πνεῦμα Κυρίου, ἐκεῖ ἐλευθερία.» Εἰ τέλος νόμου καὶ προφητῶν ὁ Χριστὸς, καὶ οὐκ ἀποκαλύπτεται τὸ κάλυμμα τὸ ἐπὶ τῇ ἀναγνώσει τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, εἰ μὴ ἐν μόνῳ τῷ Χριστῷ· ποῖον ἔχει λόγον τὸ, ἄνθρωπον αὐτὸν οἴεσθαι κοινὸν ὑπάρχειν, μόνῃ τῇ τῆς υἱότητος προςηγορία τετιμημένον; Εὑρίσκεται γὰρ ἂν οὕτως ἔχειν τὸ τῆς πίστεως ἡμῶν τέλος οὐκ εἰς Θεὸν μᾶλλον, ἀλλ' εἰς ἕνα τῶν καθ' ἡμᾶς· ὅπερ ἐστὶ τῶν ἀτοπω τάτων. 1 Εἰ δὲ καὶ ἔστι κεκαλυμμένον τὸ Εὐαγγέλιον ἡμῶν ἐν τοῖς ἀπολλυμένοις, ἔστι κεκαλυμμένον ἐν οἷς ὁ Θεὸς τοῦ αἰῶνος τούτου ετύφλωσε τὰ νοήματα τῶν ἀπίστων, εἰς τὸ μὴ αὐγάσαι τὸν φωτισμὸν τοῦ Εὐαγ γελίου τῆς δόξης τοῦ Χριστοῦ, ὅς ἐστιν εἰκὼν τοῦ Θεοῦ.» Εἰ κατά γε τό τισι δοκοῦν κοινὸς ἄνθρωπός ἐστιν ὁ Χριστὸς, ενώσει μόνῃ τῇ κατὰ πρόσωπον τὴν συνάφειαν ἔχων πρὸς τὸν ἐκ Θεοῦ Λόγου (φασὶ γὰρ οὕτως αὐτοί)· πῶς ἐν τοῖς ἀπολλυμένοις κεκαλυμμέν νον ἐστὶ τὸ Εὐαγγέλιον τοῦ Θεοῦ =; Διάκεινται γὰρ 37 II Cor. iv, 3. 33 1 Cor. 11, 14. Il Cor. 111, 2, 3. 38 Jerem. xxx, 33. 36 11 Cor. 111, 11-17. Variæ lectiones codicis Seguicriani. * αὐτοῦ.

sunt a Satana, qui de homine sentiunt, quod homo est? Qualis præterea illuminatio in Christi Evan gelio est, si ipse Deus non est, neque ut Deus glorificatur? Qui denique imago Dei est, si ea 80lum attingit, quæ humanæ sunt naturæ, neque id reipsa obtinet, ut Filius et Deus sit? τὰ ἔθνη, οὐχ ὅτι Θεός ἐστιν, ἀλλ' ὅτι καθ᾿ ἡμᾶς ἄ- csse persuasum habent. Quomodo item obcæcali θρωπος. Πῶς δὲ καὶ τετύφλωνται παρὰ τοῦ Σατανά οἱ περὶ ἀνθρώπου λέγοντες, ὅτι ἄνθρωπός έστι; Ποῖος δὲ καὶ φωτισμὸς ἔνεστι τῷ Εὐαγγελίῳ τοῦ Χριστοῦ, εἰ μὴ Θεός ἐστι, καὶ ὡς τοῦτο ὑπάρχων δεδόξασται; Πῶς δ᾽ ἂν εἴη καὶ εἰκὼν τοῦ Θεοῦ, εἰ μέχρι μόνων τῶν τῆς ἀνθρωπότητος ἀφικνεῖται, οὐκ ἔχων τὸ εἶναι κατὰ ἀλήθειαν Υἱὸς καὶ Θεός; • Διὸ καὶ φιλοτιμούμεθα, εἴτε ἐνδημοῦντες, εἴτε ἐκδημοῦντες, εὐάρεστοι αὐτῷ εἶναι. Τοὺς γὰρ πάντας ἡμᾶς φανερωθῆναι δεῖ ἔμπροσθεν τοῦ βήματος τοῦ Χριστοῦ, ἵνα διακομίσηται ἕκαστος τὰ διὰ κ τοῦ σώ ματος, πρὸς ὁ ἔπραξεν, εἴτε ἀγαθὸν, εἴτε φαῦλον, ο Εἰ πᾶσα τοῖς ἁγίοις σπουδὴ τὸ εὐαρεστεῖν τῷ Θεῷ, φιλοτιμούμεθα δὲ τοιοῦτοι φαίνεσθαι τῷ Χριστῷ, τὸ ἀνθρώποις ἀρέσκειν παραιτούμενοι· πῶς οὐ Θεὸς ἐναργῶς ὁ Χριστός; Καὶ εἰ κρινεῖ τὴν οἰκουμένην αὐτὸς, ἑνὸς εἶναι νομοθέτου λεγομένου καὶ κριτού, πρόδηλον ὅτι καὶ κατὰ τοῦτο Θεός ἐστι, καὶ εἰ γέγονε σὰρξ ὁ Λόγος. «Ἡ γὰρ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ συνέχει ἡμᾶς, κρίναντας τοῦτο, ὅτι εἰ εἰς ὑπὲρ πάντων ἀπέθανεν, ἄρα οἱ πάντες ἀπέθανον. Καὶ ὑπὲρ πάντων ἀπέθανεν, ἵνα οἱ ζῶντες, μηκέτι ἑαυτοῖς ζῶσιν, ἀλλὰ τῷ ὑπὲρ αὐτ τῶν ἀποθανόντι καὶ ἐγερθέντι.. Εἰ πάντες ἐν ἐσμεν, καὶ αὐτῷ τὴν εὐχόμεθα, κατασεμνύνοντες δηλονότι τὸν ἑαυτῶν βίον διά γε τοῦ χρῆναι πληροῦν τὸ θέλημα αὐτοῦ, ζῶμεν δὲ τῷ Χριστῷ· πῶς οὐ Θεὸς εἴη ἄν, ᾧ κεχρεωστήμεθα, καὶ ζῆν σπουδάζομεν, ὡς ὑπὲρ ἡμῶν τεθνεῶτι, καὶ πριαμένῳ πάντας αἵματι τῷ ἰδίῳ; «Υπέρ Χριστοῦ οὖν πρεσβεύομεν, ὡς τοῦ Θεοῦ παρακαλοῦντος δι' ἡμῶν· δεόμεθα ὑπὲρ Χριστοῦ, καταλλάγητε τῷ Θεῷ. • Επιτήρησον ὅτι πρεσβεύουσι μὲν ὑπὲρ Χριστοῦ, παρακαλεῖσθαι δὲ λέγουσιν ἡμᾶς ὑπὸ τοῦ Θεοῦ. Εἶτα πάλιν, «Δεόμεθα, φησὶν, ὑπὲρ Χριστοῦ, καταλλάγητε τῷ Θεῷ.» Θεὸς οὖν ἄρα καὶ Χριστὸς, ᾧ καὶ κατηλλαγμένοι, Θεῷ κατηλλάγμεθα. • Αλλ' ἐν παντὶ συνιστάντες ἑαυτούς, ὡς Θεοῦ διάκονοι.» Οι Θεοῦ λεγόμενοι εἶναι διάκονοι, είρην ται καὶ Χριστοῦ. Θεὸς οὖν ἄρα Χριστός. «Ἡμεῖς γὰρ ναοί ἐσμεν Θεοῦ ζῶντος, καθώς· εἶπεν ὁ Θεὸς, ὅτι Ἐνοικήσω ἐν αὐτοῖς, καὶ ἐμπεριπατήσω· καὶ ἔσομαι αὐτῶν Θεὸς, καὶ αὐτοὶ ἔσονταί μοι λαός.» Εἰ ναοὶ Θεοῦ ζῶντος ἐσμεν, ὡς ἐνοικοῦντος ἐν ἡμῖν τοῦ Πνεύματος, δ καὶ εἶναι λέγεται τοῦ Χριστοῦ («Ε' γάρ τις, φησί, Πνεῦμα Χριστοῦ οὐκ ἔχει, οὗτος οὐκ ἔστιν αὐτοῦ» )· πῶς οὐ Θεὸς ὁ Χριστό;; • Λογισμούς, φησί, καθαιροῦντες, καὶ πᾶν ὕψωμα ἐπαιρόμενον κατὰ τῆς γνώσεως τοῦ Θεοῦ, καὶ αἰχμα λωτίζοντες πᾶν νόημα εἰς τὴν ὑπακοὴν τοῦ Χριστοῦ. 38 11 Cor. v, 9. s Jac. IV, • Εt ideo contendimus sive absentes, sive præsentes placere illi. Omnes enim nos manifestari oportet ante tribunal Christi, ut referat unusquisque propria corporis, prout gessit, sive bonum, sive malum s.. Si in unum hoc sancti incumbunt ounes, ut Deo placeant, repudiatoque mortalium favore, ejusmodi nos Christo probare enixe contendimus: quomodo Christum Deum esse planum non est? Rursum si ille terrarum orbem judicaturus est (nec enim alius et alius est legislator et judex, sed unus et idem ), vel hac quoque de causa perspicuum evadit, quod Deus est, tametsi incarnatus est. 67 Charitas enim Christi urget nos, æstimantes hoc, quoniam si unus pro omnibus mortuus est, ergo omnes mortui sunt. Et pro omnibus mortuus est Christus, ut et qui vivunt, jam non sibi vivant, sed ei qui pro ipsis mortuus est, et resurrexit 4., Si omnes unum in ipso sumus, ipsique vivere peroptamus, vitam nostram una hac ratione bonestam reddentes, si Christi obsecundemus voluntati, Hlque vivamus: quomodo is Deus habendus non est, cui et obnoxii sumus, et cui vivere studemus, tanquam illi qui nostri causa mortem oppetierit, suoque sanguine omnes coemeril? • Pro Christo ergo legatione fungimur, tanquam Deo exhortante per nos: obsecrauus pro Christo, reconciliamini Deo ".» Observa hic, quod Christi nomine legatione fungantur apostoli, quodque per se nos a Deo admoneri asserant. Deinde rursum: • Obsecramus, inquit, pro Christo, reconciliamini Deo.» Deus itaque est Christus, quippe cui reconciliati, Deo reconciliati sumus. • Sed in omnibus exhibeamus nosmetipsos, sicut Dei ministros 4. ο Qui hic Dei ministri dicuntur, bi alibi Christi ministri appellantur. Deus itaque Christus. ⚫ Vos enim estis templam Dei vivi, sicut dicit Deus: Inhabitabo in illis, et inanībulabo: et ero illoruna Deus, et ipsi erunt mihi populus **. › Si vivi Dei templa sumus, veluti inhabitante in nobis Spiritu, qui et Christi quoque Spiritus esse dicitur (ait enim Apostolus: quis Christi Spiritum non habet, hic non est ejus»): quomodo Christus non est Deus? Si • Consilia destruentes, et omnem altitudinem extollentem se adversus scientiam Dei, et in captivitatem redigentes omnem intellectum in obse- * II Cor. v, 14, 15. "II Cor. v, 20. ↳ II Cor. vi, 4. ** ibid., 16. Variæ lectiones codicis Seguicriani. η ίδια.

" κατὰ τῆς γνώσεως τοῦ Θεοῦ; ἢ πῶς αἰχμαλωτιοῦμεν πᾶν νόημα εἰς τὴν ὑπακοὴν τοῦ Χριστοῦ; Κεκένωκε γὰρ ἑαυτὸν ὁ Λόγος ἐκῶν, καὶ γέγονεν ὑπήκοος τῷ Πατρὶ μέχρι θανάτου. Οταν τοίνυν ἐκ τῶν οἰκονομι κῶς ἢ πεπραγμένων ἢ εἰρημένων, διά γε την σάρκε καὶ τὸ ἀνθρώπινον, κατεπαίρωνταί τινες τῆς γνώ σεως τοῦ Υἱοῦ, λέγοντες οὐκ εἶναι Θεὸν ἀληθῆ καὶ Υἱὸν κατὰ φύσιν τὸν ἐν ἀνθρωπεία μορφῇ· τότε πάν ύψωμα επαιρόμενον καθαιρήσομεν, τὰς τῶν ἐκεῖνα φωνεῖν ᾑρημένων ἀνατρέποντες δόξας, καὶ περιτρέ ποντες πᾶν νόημα εἰς τὴν τῆς ὑπακοῆς οἰκονομίαν. Δεῖ γὰρ ἐν τοῖς τῆς ἀνθρωπότητος μέτροις γεγονότα τὸν Υἱὸν μὴ παραιτεῖσθαι τὰ ἀνθρώπινα. quium Christi.. At quomodo omnem altitudinem Τίνα τρόπον καθαιρήσομεν πᾶν ὕψωμα επαιρόμενον adversus Dei scientiam se extollentem demoliemur? aut qua tandem ratione omnem intellectum in Christi obsequium captivum ducemus? Sane Verbitm sponte se exinanivit, Patri usque ad mortemn factum obediens ". Quando igitur ex iis quæ propter carnem, humanæque naturæ infirmitatem, dispensatorie ab eo dicta vel facta sunt, quidam adversus Filii scientiam sese erigentes, eum qui humana forna se induit, Deum verum naturalemque Dei Filium esse inficiabuntur, tunc demum omnem altitudinem se efferentem comprimemus, si eorum qui isthæc sapere decreverint, opinationes evertemus, 68 omnemque intellectum ad obedientiæ dispensationem convertemus. Oportet enim Filium, qui in humanæ naturæ mensura statuque apparuit, quæ humanæ naturæ propria sunt, non aversari. Ex Epistola ad Galatas. Ego enim per legem legi mortuus sum, ut Deo vivam: Christo confixus sum cruci. Vivo autem jam non ego, vivit vero in me Christus. Quod autem nunc vivo in carne, in fide vivo Filii Dei, qui dilexit me, et tradidit semetipsum pro me". Quid divinus Paulus hoc loco dical, diligenter expendendum est. Lex quam Deus prophetarum ore promulgaverat, ejusmodi erat: «Justus autem_ex fide vivet “. › Erat et per Moysen quoque lex lala. Ail ergo: Fidei legem complexus, legi Mor saicæ mortuus suin; hoc est, quæ veteribus per umbras et figuras præfinita erant, ca amplius non præsto. Hoc ipsum enim est legi Mosaicæ mortuos esse, quo nimirum fidei quæ in Christum est, ad hærentes Deo vivamus. Cum igitur justificationem que per Christum contigit, potiorem ducentes, legi Mosaicæ emoriamur, qua ratione Christus, per quem lex tanquam fide infirmior evacuatur, non erit Deus? Quod si vero Christus homo tantum erat, quomodo fides in ipsum ipsa lege superior evasil? Ἐκ τῆς πρὸς Γαλάτας. • Ἐγὼ γὰρ διὰ νόμου νόμῳ ἀπέθανον, ἵνα Θεῷ ζήσω· Χριστῷ συνεσταύρωμαι. Ζῶ δὲ οὐκ ἔτι ἐγώ, ζῇ δὲ ἐν ἐμοὶ Χριστός. Ο δὲ νῦν ζῶ ἐν σαρκί, ἐν πίστει ζῶ τῇ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, τοῦ ἀγαπήσαντός με, καὶ παραδόντος ἑαυτὸν ὑπὲρ ἐμοῦ °, ο Τί δὲ ἄρα φτ σὶν ἐν τούτοις ὁ θεσπέσιος Παῦλος, κατιδεῖν ἀναγκαῖον. Νόμος τέθειται παρὰ Θεοῦ διὰ φωνῆς προφητῶν, καὶ ἦν οὗτος· «Ὁ δὲ δίκαιος ἐκ πίστεως ζήσε ται.» Τέθειται δὲ καὶ νόμος διὰ Μωσέως. Νόμῳ τοίνυν τῷ τῆς πίστεως, φησὶν, ἀκολουθήσας, ἀπέθα νον τῷ νόμῳ τῷ διὰ Μωσέως, οὐκ ἐνεργήσας ἐπὶ τὰ ὡς ἐν σκιᾷ καὶ τύποις διωρισμένα τοῖς ἀρχαίοις. Τοῦτο γάρ ἐστι τὸ, νόμῳ τῷ διὰ Μωσέως ἀποθανεῖν, cἵνα Θεῷ ζήσωμεν, τῇ εἰς Χριστὸν προσκείμενοι πίστει. Οτε τοίνυν ἀποθνήσκομεν τῷ διὰ Μωσέως νόμῳ, τὴν ἐν Χριστῷ προτιμώντες δικαίωσιν, πως οὐ Θεὸς ὁ Χριστὸς, δι᾿ ὃν καταργείται νόμος, ὡς διαφερούσης αὐτοῦ τῆς πίστεως; Εἰ δὲ ἄνθρωπος ἁπλῶς ἦν ὁ Χριστὸς, πῶς ἂν ἐγένετο καὶ νόμου κρείττων ἡ πίστις ἡ εἰς αὐτόν; . Ὁ οὖν ἐπιχορηγῶν ἡμῖν τὸ Πνεῦμα, καὶ ἐνεργῶν δυνάμεις, ἐξ ἔργων νόμου, ἢ ἐξ ἀκοῆς πίστεως; Εἰ ὁ νόμος ὁ διὰ Μωσέως, καίτοι Θεοῦ νόμος ων, καὶ λαληθεὶς δι' ἀγγέλων, οὐκ ἔχει τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύματος χορηγίαν, οὔτε μὴν προὐξένησέ τισι τὸ ἐνεργεῖν δύνασθαι τὰ παράδοξα, κερδαίνομεν δὲ διὰ τῆς πίστεως τῆς εἰς Χριστὸν ἀμφότερα· πῶς οὐκ ἐν • Qui ergo tribuit nobis Spiritum, et operatur virtutes in nobis, ex operibus legis, an ex auditu fidei?. Si lex Mosaica, tametsi Dei lex esset, et ab angelis promulgata esset, non subministrat Spiritum sanctum, neque ulli eam impertita est vim, ut miracula perpetrare posset; per fidem autein quæ est in Christum, assequimur utrumque: quomodo fides antiqua lege non est praestantior? Rur- ἀμείνοσιν ἡ πίστις τοῦ παλαιοῦ νόμου; Καὶ εἰ ἄν sun si homo erat Christus nulla ex parte nostri dissimilis, qui fieri potuit, ut fides in ipsum divinanı legem aboleverit? Si item per fidem majoribus bonis perfruimur, quam qui per id tempus vixere, quo lex suam adbuc vim obtinebat, quomodo Christus non est Deus? ‹ Prius autem quam veniret fides, sub lege cu- * II Cor. x, θρωπος ἦν ἁπλῶς καθ᾿ ἡμᾶς, πῶς θεῖον κατήργησε νόμον ἡ πίστις ἡ εἰς αὐτόν; Καὶ εἰ ἐσμὲν ἐν ἀμείν νοσιν οἱ διὰ πίστεως μᾶλλον, ἢ οἴπερ ἦσαν ἴσως κατ' ἐκείνους τοὺς καιρούς, καθ' οὓς ἦν ὁ νόμος· πῶς οὐ Θεὸς ὁ Χριστός; • Πρὸ δὲ τοῦ ἐλθεῖν τὴν πίστιν, ὑπὸ νόμον ἐφρου so Galat. 1ll, 5. ** Philipp. 11, 7, 8. **Galat. 11, 19, 20. * Habac. 11, 4. Variæ lectiones codicis Seguieriani. • ἡμῶν.

ρούμεθα, συγκλειόμενοι εἰς τὴν μέλλουσαν πίστιν stodiebamur, conclusi in eam fidein, quæ revelanda ἀποκαλυφθῆναι· ὥστε ὁ νόμος παιδαγωγὸς ἡμῶν γέγονεν εἰς Χριστὸν, ἵνα ἐκ πίστεως δικαιωθῶμεν. Ἐλθούσης δὲ τῆς πίστεως, οὐκ ἔτι ὑπὸ παιδαγωγόν ἐσμεν. Πάντες γὰρ υἱοὶ Θεοῦ ἐστε διὰ τῆς πίστεως ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ. Ὅσοι γὰρ εἰς Χριστὸν ἐβαπτίσ σθητε, Χριστὸν ἐν[ε]δύσασθε. ο Εἰ παιδαγωγὸς ἦν ὁ νόμος, οὐκ ἐφ᾽ ἕτερον ἀναφέρων, πλὴν ὅτι μόνον ἐπὶ Χριστόν, καίτοι τῆς ἀληθοῦς θεογνωσίας διδάσκαλος ὤν, πῶς οὐ Θεὸς ὁ Χριστός; Καὶ εἰ καταργείται νόμος διὰ τῆς πίστεως τῆς εἰς αὐτὸν, καὶ τὸ τῆς παιδαγωγίας αὐτῷ τέλος παραδίδωσιν, ὡς εἰς τὸ ἄκρον ἀγαθὸν ἀναφέρων τους παιδαγωγουμένους· τὸ δὲ εἰς λῆξιν ἀγαθὸν εἴη ἂν ἕτερον οὐδὲν παρά γε την τῆς ἀληθοῦς θεογνωσίας εἴδησιν· πῶς ἂν ἐνδοιάσειέ τις, ὅτι θεός ἐστι; Βαπτιζόμενοι δὲ εἰς Πατέρα, καὶ Υἱὸν, καὶ ἅγιον Πνεῦμα, πῶς εἰς Χριστὸν βεβαπτίσ σμεθα, εἴπερ ἐστὶν οὐχ Υἱὸς ἀληθὴς, καίτοι τοῦ κατὰ φύσιν ἑνὸς ὄντος Υἱοῦ; Ἀλλὰ μὴν εἰς αὐτὸν βεβα πτίσμεθα· Θεὸς οὖν ἄρα ἐστὶν ὡς Υιός εἷς, καὶ Κύμιας εἷς, καθ' ἔνωσιν οἰκονομικὴν σαρκός γεγονότος τοῦ Λόγου. • Αλλὰ τότε μὲν οὐκ εἰδότες Θεόν, ἐδουλεύσατε τοῖς φύσει μὴ οὖσι θεοῖς· νυνὶ δὲ γνόντες Θεόν, μᾶλλον δὲ γνωσθέντες ὑπὸ Θεοῦ, πῶς ἐπιστρέφετε πάλιν ἐπὶ τὰ ἀσθενῆ καὶ πτωχά στοιχεία; › Εἰ Θεὸν ἐγνώκαμεν ὁμολογοῦντες Χριστὸν, καὶ ἐγνῶσθαί φαμεν ὑπὸ τοῦ Θεοῦ, γνωσθέντες αὐτῷ, πῶς οὐ Θεὸς ὁ Χριστός; • Ἐμοὶ δὲ μὴ γένοιτο καυχάσθαι, εἰ μὴ ἐν τῷ σταυρῷ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, δι' οὗ ἐμοὶ κόσμος ἐσταύρωται, κἀγὼ τῷ κόσμῳ.» Ο μακάριος ψάλλει Δαυΐδ· Καυχήσομαι ἐπὶ τῷ θεῷ τῷ Σωτήρι μου. Εστι δὲ σοφὸς καὶ ἁγιοπρεπής ὁ λόγος· οὐ γὰρ ἐν ἀνθρώπῳ κατασεμνύνεσθαι χρὴ μᾶλλον ἡμᾶς, ἀλλ' ἐπὶ Θεῷ. Πῶς οὖν ὁ Παῦλος ἐν τῷ σταυρῷ τοῦ Χριστοῦ καυχάσθαί φησιν; Εδει γὰρ μᾶλλον ἐπὶ Θεῷ τοῦτο δρᾷν· σκοπός γὰρ οὗτος τοῖς ἄλλοις ἁγίοις. Αλλ' ὑπάρχων Πνευματοφόρος, ἐν θανάτῳ Χριστοῦ καυχάσθαί φησιν. Οἶδεν οὖν ἄρα Θεὸν ὄντα καὶ ἀληθῆ, καὶ δι' ἡμᾶς παθόντα σαρκί. Ἐκ τῆς πρὸς Ἐφεσίους. Περὶ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός φησι· «Κατὰ τὴν ἐνέργειαν τοῦ κράτους τῆς ἰσχύος αὐτοῦ, ἣν ἐνήργη σεν ἐν τῷ Χριστῷ, ἐγείρας αὐτὸν ἐκ νεκρῶν, καὶ καθίσας ἐν δεξιᾷ αὐτοῦ ἐν τοῖς ἐπουρανίοις, ὑπεράνω πάσης Αρχῆς, καὶ Εξουσίας, καὶ Δυνάμεως, καὶ Κυριότητος, καὶ παντὸς ὀνόματος ὀνομαζομένου, οὐ μόνον ἐν τῷ αἰῶνι τούτῳ, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ μέλλοντι. Ἰδοὺ τὸν ἐγηγερμένον ἐκ νεκρῶν κεκάθικεν ὁ Πατὴρ ἐν δεξιᾷ αὐτοῦ, ὑπεράνω πάσης Αρχῆς, καὶ Ἐξουσίας, καὶ Δυνάμεως, καὶ παντὸς ὀνόματος όνομαζομένου. Αρ' οὖν συνεδρεύει τῇ ὑπὲρ πάντα φύσει καθ᾿ ἡμᾶς νοούμενος άνθρωπος, καὶ ἕτερον οὐδὲν, ἢ, ὅπερ ἐστὶν ἀληθὲς, ὡς Θεὸς ἐνανθρωπήσας, καὶ ὑπάρχων μὲν ***Galat. 111, 23-27. so Galat. 1, 8, 9. erat. Itaque lex pædagogus 69 noster fuit in Christo, ut ex fide justificemur. At ubi venit fides jam non sumus sub pædagogo: omnes enim filii Dei estis per fidem in Christo Jesu. Quicunque enim in Christo baptizati estis, Christum induistis 4, Si lex pædagogus erat, haud ad alium nos dirigens quam ad solum Christum, quamvis Dei cognitionis esset magistra, quomodo Christus non est Deus? Rursumn si lex per Adem, quæ est in ipsum, aboletur, eamdemnque a pedagogia munere absolvit fides, tanquam quæ institutos ad summum jam bonum evexerit; summum autem bonum non est aliud quam perfecta veritatis divinæque notitiæ 'scientia: cui ambiguum esse potest, quin Deus sit Christus? Baptizati autem in Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum, quomodo in Christum baptizati dicimur, si Christus non est verus Filius, cum unus tantum sit natura Filius? Atqui in ipsum baptizati sumus: Deus igitur est ut Filius unus, et Dominus unus, cum per unionis dispensationem Verbum caro factum sit. • Sed tunc quidem ignorantes Deum, iis qui natura non sunt dii, serviebatis: nunc autem cum cognoveritis Deum, imo cogniti sitis a Deo, quomodo convertímini iterum ad infirma et egena elementa"? › Si Christum profitentes Deum cognovinus, et coguiti a Christo, coguiti diciinur a Deo, quomodo Christus non est Deus? ● Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Domini nostri Jesu Christi, per quem mihi mundus cruciΔxus est, et ego mundo ".» Bealus David cauit: Gloriabor in Deo salutari meo "!, Utique sapiens, et sancto viro conveniens dictum: non enim in homine gloriari nobis fas est, sed in Deo. Quomodo ergo Paulus in cruce Domini gloriari se prædicat, cum iu Deo potius id feri oporteret? Nan bic aliorum sanctorum scopus semper exstitit. Atqui etiam Paulus divino Spiritu non carebat; et tamen in Christi morte gloriari non dubitat. Norat ergo veruin Deuin esse, etiamsi nostri causa in carne mortem perpessus foret. 70 Ex Epistola ad Ephesios. Secundum operationem potentiæ virtutis ejus (est hic sermo de Deo et Patre) quam operatus est in Christo, suscitans illum a mortuis, et constituens ad dexteram suain in cœlestibus super omnem Principatum, et Potestatem, et Virtutem, el Dominationem, et omne nomen quod nominatur, non solum in hoc saculo, sed etiam in futuro 63. En illum ipsum quem ex mortuis exsuscitarat, constituit Pater ad dexteram suam supra omnem principatum, et potestatem, et virtutem, et omne nomen quod nominatur. Nunquid ergo ut homo nostri similis, et nihil aliud, in naturæ omnium supremæ dextera assidet, aut, quod verum est, ut Deus homo • Ephes. 1, 19. 21. οι Galat. vi, 14.» Psal. LXF, 8.

factus? Verbum namque Patri, prout ab eo proce- όμοούσιος τῷ Πατρὶ, καθὸ πέφηνεν ἐξ αὐτοῦ, προςdit, consubstantiale, natura humana dispensatorie assumpta, factum est homo. Quare effectum est ut in uno eodemque simul Deus exsisteret, et homo, divina gloria redimitus. Propter quod memores estote, quod aliquando vos eratis gentes in carne, dicebamini præputium ab ea quæ dicitur circumcisio in carne manufacta: quod eratis illo in tempore sine Christo, alienati a conversatione Israel, et hospites testamentorum, promissionis spem non habentes, et sine Deo in hoc mundo ".. Si gentes Christum non habentes, in impietate secundum hunc mundum perseverabant; postquam autern ipsıın habere cœperunt, absque Deo non fuerunt: quid ita Christus non est Deus? ‹ Hujus rei gratia flecto genua mea ad Patrem Domini nostri Jesu Christi, ex quo omnnis paterni tas in cœlis et in terra nominatur: ut det vobis secundum divitias gloriæ suæ, virtute corroborari per Spiritum ejus in interiori homine, Christum habitare per fidem in cordibus vestris ". > Nomen hoc Christus Jesus (ut sæpissime jam ante monuimus) ubique Dei Patris Verbum humana forma indlutum significat. Si ergo Christus (posteaquam Verbum, quod ipsum quoque per Spiritnm ut Deus in nobis inhabitat, carnem semel assumpsit), non est Deus: quomodo per fdem in cordibus nostris inhabitare dicitur? Rursum si communis homo est Christus, 71 et filius ab eo diversus, qui natura Filius est, et solus ex Deo natus est: quis, quæso, est ille qui habitat in nobis? aut quomodo in bominibus inbabitat per fidem? cum Joannes de eo dilucide dicat: In hoc cognoscimus, quod in eo manemus, et ipse in nobis est, quoniam de Spiritu suo dedit nobis ". Ex Epistola ad Philippenses. λαβὼν δὲ τὸ ἀνθρώπινον οἰκονομικῶς, ἵνα ἐν αὐτῷ ν νοῆται Θεός τε ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπος ὁ αὐτὸς, καὶ διὰ τοῦτο τῇ θείᾳ δόξῃ κατεστεμμένος; Quæ mihi fuerunt lucra (de gloriationibus in lege loquitur), hæc arbitratus sum propter Christum detrimenta. Verumtamen existimo omnia detrimentum esse propter eminentem scientiam Jesu Christi Domini nostri, propter quem omnia detrimentum feci, et arbitror ut stercora, ut Christum lucrifaciain ".» Quid est, amabo, eximia Christi Jesu scientia? Cur omnia quæ legis sunt, detrimentorum et quisquiliarum loco duxit? Porro lex Mo- p saica priscis illis hominibus verum naturalenique Deum prædicaverit, novæ autem legis doctores Jesuin Christum nunc hominibus annuntiant. Sane si tantum communis nostrique similis homo esset, cum Verbo quod ex Deo procedit hypostatica unione non conjunctus, alque ideo nec Deus creditus: non video qua ratione fides in ipsum, fidem Ex Epistola ad Colossenses. • Gaudeo nunc (inquit) in passiouibus meis pro • Διὸ μνημονεύετε, ότι ποτὲ ὑμεῖς τὰ ἔθνη ἐν σαρκὶ, οἱ λεγόμενοι ἀκροβυστία ὑπὸ τῆς λεγομένης περιτομῆς ἐν σαρκὶ χειροποιήτου· ὅτι ἦτε ἐν τῷ καιρῷ ἐκείνῳ χωρὶς Χριστοῦς, ἀπηλλοτριωμένοι τῆς πολιτείας τοῦ Ἰσραήλ, καὶ ξένοι τῶν διαθηκῶν, τῆς ἐπαγγελίας ἐλπίδα μὴ ἔχοντες, καὶ ἄθεοι ἐν τῷ κόσμῳ.» Εἰ Χριστὸν οὐκ ἔχοντα τὰ ἔθνη διετέλουν ἐν ἀθεότητι κατὰ τὸν κόσμον, ἐπειδὴ δὲ αὐτὸν ἐσχήκασιν, οὐ μεμενήκασιν ἄθεοι τ· πῶς ἄρα οὐ Θεὸς ὁ Χριστός; • Τούτου χάριν κάμπτω τὰ γόνατά μου πρὸς τὸν Πατέρα [τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ], ἐξ οὗ πᾶσα πατριὰ ἐν οὐρανοῖς καὶ ἐπὶ γῆς ὀνομάζεται· ἵνα δίψη ὑμῖν κατὰ τὸν πλοῦτον τῆς δόξης αὐτοῦ, δυνάμει κραταιωθῆναι διὰ τοῦ Πνεύματος αὐτοῦ εἰς τὸν ἔσω ἄνθρωπον, κατοικῆσαι τὸν Χριστὸν διὰ τῆς πίστεως ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν.» Τὸ Χριστὸς Ἰησοῦς ὄνομα, καθό πλειστάκις ειρήκαμεν, άνθρω πείς μορφῇ τὸν ἐκ Θεοῦ πεφηνότα λόγον σημαίνει πανταχοῦ. Πῶς οὖν ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν κατοικεῖ διὰ τῆς πίστεως, εἰ μὴ νοεῖται Θεός, ἐνώσαντος ἑαυτῷ τὴν σάρκα τοῦ Λόγου, ὃς καὶ θεϊκῶς ἐν ἡμῖν κατοικεῖ διὰ τοῦ Πνεύματος; Εἰ δὲ κοινὸς ἄνθρωπος ὁ Χριστὸς, καὶ ἕτερος υἱὸς παρὰ τὸν φύσει καὶ μόνον, φημὶ δὴ τὸν ἐκ Θεοῦ, τίς ὁ ἐν ἡμῖν κατοικῶν; ἢ πῶς ἀνθρώποις διὰ πίστεως ἐνοικίζεται; καίτοι λέγοντος Ἰωάννου σαφῶς περὶ τοῦ Χριστοῦ· «Ἐν τούτῳ για νώσκομεν, ὅτι ἐν ἡμῖν ἐστιν, ὅτι ἐκ τοῦ Πνεύματος αὐτοῦ ἔδωκεν ἡμῖν. ο Ἐκ τῆς πρὸς Φιλιππησίους. Περὶ τῶν ἐν νόμῳ καυχημάτων φησίν· Ατινα ἦν μοι κέρδη, ταῦτα ἤγημαι διὰ τὸν Χριστὸν ζημίαν. ᾿Αλλὰ μενούνγε ἡγοῦμαι τὰ πάντα ζημίαν εἶναι, διὰ τὸ ὑπερέχον τῆς γνώσεως Χριστοῦ Ἰησοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν, δι᾿ ἂν τὰ πάντα ἐζημιώθην, καὶ ἡγοῦμαι σκύ βαλα είναι, ἵνα Χριστόν κερδήσω.» Τί δὲ καὶ τὸ ὑπερ ἔχον τῆς γνώσεως Ἰησοῦ Χριστοῦ; Διά τί ζημία και σκύβαλα ἐν νόμῳ; Καίτοι Θεὸν τὸν φύσει καὶ ἀληθινὸν ὁ διὰ Μωσέως νόμος τοῖς ἀρχαιοτέροις ἐκήρυττεν· οἱ δὲ τῆς νέας Διαθήκης μυσταγωγοί Χριστὸν τῷ κόσμῳ κατηγγέλκασιν. Αλλ' εἴπερ ἐστὶν ἄνθρωπος καθ' ἡμᾶς, αὐτὸ δὲ τοῦτο κοινὸς, οὐχ ενώσει τῇ καθ' ὑπόστασιν, τῇ πρός γε, φημί, τὸν ἐκ Θεοῦ Λόγον, εἶναι Θεὸς πεπιστευμένος, πῶς ὑπερέξει τῆς νομικῆς πίσ στεως ἡ κατ' αὐτόν; quæ ex lege est, excellet. Ἐκ τῆς πρὸς Κολασσαεῖς. • Νῦν χαίρω, φησὶν, ἐν τοῖς παθήμασί μου ὑπὲρ [ 1, * Ephes. 11, 11, 12. "Ephes. 111, 14-17. " Joan. IV, 13. "Philipp. 1, 7, 8. Varia lectiones codicis Seguieriani. al. ταὐτῷ. 9 Θεοῦ. · ἄθες.

ὑμῶν, καὶ ἀνταναπληρῶ τὰ ὑστερήματα τῶν θλίψεων vobis, et adimpleo ea quæ desunt passionum Chriτοῦ Χριστοῦ ἐν τῇ σαρκί μου ὑπὲρ τοῦ σώματος αὐτοῦ, ὅ ἔστιν ἡ Ἐκκλησία· ἧς ἐγενόμην ἐγὼ διάκονος κατὰ τὴν οἰκονομίαν τοῦ Θεοῦ τὴν δοθεῖσάν μοι εἰς ὑμᾶς, πληρῶσαι τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ· τὸ μυστή. ριον τὸ ἀποκεκρυμμένον ἀπὸ τῶν αἰώνων καὶ ἀπὸ τῶν γενεῶν, νυνὶ δὲ ἐφανερώθη τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ, οἷς ἠθέλησεν ὁ Θεὸς γνωρίσαι τίς ὁ πλοῦτος τῆς δό ξης του μυστηρίου αὐτοῦ ἐν τοῖς ἔθνεσιν, ὅς ἐστι Χριστὸς ἐν ἡμῖν, ἡ ἐλπὶς τῆς δόξης, ἂν ἡμεῖς κατα αγγέλλομεν.» Πώς κέκρυπται τὸ μυστήριον, ἢ πῶς ἐστιν ὅλως Λόγος Θεοῦ, ποῖος δὲ ὁ πλοῦτος τῆς δόξης ἔνεστιν αὐτῷ, εἴπερ ἐστὶ κοινὸς ἄνθρωπος καθ' ἡμᾶς ὁ Χριστός; Οὐδὲ γὰρ μέγα ἐστὶν, ἀλλ᾽ οὐδὲ ἀξιόλο τον τὸ μυστήριον, εἰ μὴ ὡς θεῷ προσίεμεν τῷ Χμιστῷ, καὶ συνίεμεν, ὅτι Θεὸς ὢν ὁ Λόγος, καὶ ἐν ἰσό της: καὶ μορφῇ τοῦ Πατρὸς, καθῆκεν ἑαυτὸν εἰς κένωσιν, γενόμενος ἄνθρωπος, καὶ μεμενηκὼς ὅπερ ἦν· πλούσιον γὰρ οὕτω καὶ δόξῃ πολλῇ νοεῖται τὸ μυστήριον. • Ὡς οὖν παρελάβετε τὸν Χριστὸν Ἰησοῦν Κύριον ἡμῶν, ἐν αὐτῷ περιπατεῖτε, ἐῤῥιζωμένοι καὶ ἐποικοδομούμενοι ἐν αὐτῷ, καὶ βεβαιούμενοι ἐν πίστει. ο Πῶς οὖν παρελάβομεν τὸν Χριστὸν διδάξει λέγων ὁ σοφός Ιωάννης· «Καὶ ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο.» Αλλ' οὐ πέπαυται τοῦ εἶναι λόγος, καὶ εἰ γέγονε σάρξ συνεδρεύει γὰρ καὶ οὕτω τῷ ἰδίῳ Πατρὶ, καὶ Κύριος τῆς δόξης ὁ ἐσταυρωμένος ὠνόμασται. • Υή προσευχή προσκαρτερεῖτε, γρηγοροῦντες ἐν αὐτῇ ἐν εὐχαριστία· προσευχόμενοι ἅμα καὶ περὶ ἡμῶν, ἵνα ὁ Θεὸς ἀνοίξῃ ἡμῖν θύραν τοῦ λόγου, λα λῆσαι τὸ μυστήριον τοῦ Θεοῦ, δι' δ καὶ δέδεμαι· ἵνα φανερώσω αὐτὸ, ὡς δεῖ με λαλῆσαι.» Εἰ μὴ Θεὸς ὁ Χριστός, ἄνθρωπος δὲ θεία χάριτι τετιμημένος, ούτ δὲν ἔχει βαθὺ τὸ ἐπ᾿ αὐτῷ μυστήριον· ποίας οὖν ἐδεῖτο θύρας εἰς τὸ φανερῶς ' αὐτὸ καὶ καθὼς ἔδει λαλῆσαι; Μέγα γὰρ οὐδὲν ἢ χαλεπὸν τὸ περὶ ἀνθρώ που λέγειν, ὡς εἴη κατά φύσιν ἄνθρωπος. Εἰ δὲ ἄνε θρωπος γεγονώς ὁ ἐκ Θεοῦ κηρύττεται λόγος, χρεία δὴ πάντως Νεοῦ, τοῦ καὶ θύραν ἀνοίγοντος, καὶ δια δόντος λαλῆσαι τὸ μυστήριον, καθ᾿ ὃν προσήκει τρόπου. Ἐκ τῆς πρὸς Ἑβραίους. sti in carne mea pro corpore ejus, quod est Ecclesia, cujus factus sum ego minister secundum dis pensationem Dei, quæ data est mihi in vobis, ut impleam verbum Dei; mysterium quod absconditum fuit a sæculis et generationibus, nunc autem manifestatum est sanctis ejus, quibus voluit Deus notas facere divitias gloriæ sacramenti hujus gellibus, quod est Christus in nobis, spes gloriæ, quem nos annuntiamus "., Quomodo abditum est mysterium, aut Dei prorsus Verbum est, aut cujusmodi tandem gloriae opes suppetunt Christo, εί quidem vulgaris tantum nostrique similis homo exsistit? Neque enim 79 grande aut magni alicujus ponderis mysterium hic latet, si Christo non cohæremus tanquam Deo, certoque persuasum habemus Dei Verbum, quod in forma et æqualitate Patris est, hominem factum ad ultroneam exinanitionem se demisisse, manens interim hoc ipsum quod erat. Ad hunc enim modum mysterium hoc acceptum ingentes magnificentiæ et gloriæ divitias offert. • Sicut ergo accepistis Jesum Christum Dominum nostrum, in ipso ambulate, radicati et superædificati in ipso, et confirmati in fide”, › Quomodo nos Christum susceperimus, id sacer Joannes ejusmodi oratione breviter explicat: < Ει Verbun, inquit, caro factum est.. Verumtamen licet caro factum est, per hoc tamen Verbum esse non desiit. Nam etiam in ev statu pari cum Patre auctoritate pollet; et qui crucis supplicium pertulit, Dominus gloriæ appellatur. • Orationi instate, vigilantes in ea in gratiarum actione: orantes simul et pro nobis, ut Deus aperiat nobis ostium sermonis ad ¡oquendum mysterium Christi (propter quod etiam vinclus sum), ut manifestem illud ita, ut oportet une loqui ".» Sane si Christus Deus non esset, sed homo tantum divinæ gratiæ munere donatus, mysterium de ipso non admodum profundum foret. Quo igitur ostio patefacto opus erat ut illud manifestaretur, commodeque (ut oportebat) proponeretur? siquidem non est res magna, aut ardua de homine dicere, quod natura hoino sit. Si autem Verbum Dei homo factum prodicetur, jaun omnino opus erit praesidio Dei, qui ostium reseret, convenientemque mysterii hujus explicationem largiatur. Ex Epistola ad Hebræos. • Ὅταν δὲ εἰσαγάγῃ τὸν πρωτότοκον εἰς τὴν οἰ κουμένην, λέγει· Καὶ προσκυνησάτωσαν αὐτῷ πάντες ἄγγελοι Θεοῦ, ὁ Μονογενής κατὰ φύσιν ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς ὠνόμασται Λόγος, ὅτι μόνος ἐκ μόνου γεν γέννηται τοῦ Πατρός· εἴρηται δὲ καὶ πρωτότοκος, ὅτε καὶ εἰσῆλθεν εἰς τὴν οἰκουμένην ἄνθρωπος γεγοτο Coloss.1, 24-28. ' Coloss. 11, 6. ** Joan., 1, 14. • Coloss. 18, 2-4. «llebr. 1, 6. ‹ Cum introducit primogenitum in orbam terræ, dicit: Et adorent eum oinnes angeli Dei **. › Naturale Dei Patris Verbum unigenitus appellatur, quandoquidem solum ex solo Patre genitum est: primogeniti autem nomen tuun demum obtinuit, quando homo, et mundi pars effectum in hunc terrarum Variæ lectiones codicis Seguieriani. · φανερῶσαι.

orbem ingressum est. Veruntamen hac quoque νώς, καὶ μέρος αὐτῆς. Πλὴν καὶ οὕτω προσκυνεῖται ratione a sanctis angelis adoratur, cum adoratio soli Deo debeatur, et ad illum solum referatur. Quis igitur Christum Deum esse ambigat, ut etiam in caelo adoretur? 73. Et ad angelos quidem dicit: Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos flammam ignis. Ad Filium autem: Thronus tuus, Deus, in sæculum sæculi. Et: Virga æquitatis virga regni tui. Dileristi justitiam, et odisti iniquitatem: propterea unxit te Deus, Deus tuus, oleo exsultationis præ participibus tuis us › Si angelorum conditor est, si thronum obtinet sempiternum, justitiam dilexit, et iniquilatem odio habuit, eaque de causa exsultationis oleo a Deo Patre inunctus fuit: quid statuere aut cogitare nos par est, dum in ejusmodi de ipso sententias B' inciderimus? Nam si cœlestes spiritus suos facit ministros, thronumque possidet deitatis, quomodo oleo exsultationis delibutus asseritur? Sane angelos creat ut Deus, inungitur autein ut homo, ita ut ipsa unctio non ad divinam naturam, sed ad dispensationis sapientiam procul dubio referatur. Est itaque Christus Deus, et homo: Deus quidem natura, homo vero nostri similis dispensatorie, quando nimirum secundum carnem ex muliere natus est. • Videle, fratres, ne forte sint in aliquo vestrum cor malum incredulitatis discedendi a Deo vivo “. Si Christum abnegantes, a Deo vivo et vero desciscimus; in ſide vero quæ in ipsum est persistentes, defectionis crimine nullatenus obligamur: quomodo Christus non est Deus? ‹ Si enim sanguis hircorum et taurorum, et cinis vitulæ aspersus, inquinatos sanctificat ad emundationem carnis: quanto magis sanguis Christi, qui per Spiritum sanctum semetipsum obtulit immaculatum Deo, emundabit conscientiam nostram ab operibus mortuis, ad serviendum Deo viventi "? › Si Christus verus Deus non est, quam, quaeso, utilitatem illius sanguis nobis poterit afferre? Aut quomodo conscientias nostras ab operibus mortuis poterit expiare? Quid enim vulgaris hominis sanguis virtutis aut éfficacitatis babet, quod non etiam sanguis hircorum? nihil omnino. Hoc solum namque inter hunc et illum interest, quod hic sit animantis bruti, ille vero animantis ratione præditi. Verum quia naturalis Dei Filius carnem assumpsit, sanguinemque suum pro omnibus profudit, factum est 74 ut credentes in ipsum valeat emundare, exque Deoque offerre. παρὰ τῶν ἁγίων ἀγγέλων, ἀνακειμένου τε καὶ πρέ ποντος μόνῳ Θεῷ τοῦ καὶ προσκυνεῖσθαι δεῖν. Πῶς οὖν οὐ Θεὸς ὁ Χριστὸς, ὁ καὶ ἐν οὐρανῷ προσκυνούμενος; • Καὶ πρὸς μὲν τοὺς ἀγγέλους λέγει· Ὁ ποιῶν τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ πνεύματα, καὶ τοὺς λειτουργοὺς αὑτοῦ πυρὸς φλόγα. Πρὸς δὲ τὸν Υἱόν· θρόνος σου, ὁ Θεὸς, εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος. Και· Η ράβδος τῆς εὐθύτητός σου ράβδος τῆς βασιλείας σου. Ηγάπησας δικαιοσύ νην, καὶ ἐμίσησας ἀδικίαν· διὰ τοῦτο ἔχρισέ σε ὁ Θεὸς, ὁ Θεός σου, ἔλαιον ἀγαλλιάσεως παρὰ τοὺς μετόχους σου.» Εἰ ποιητῆς ἀγγέλων ἐστὶν ὁ θρόνον ἔχων εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος, ἀγαπήσας τε δικαιοσύνην, καὶ μεμισηκὼς ἀδικίαν ", καὶ διὰ τοῦτο κεχρίσθαι λεγά μενος τῷ ἐλαίῳ τῆς ἀγαλλιάσεως παρὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός· τί δὴ ἄρα φαμὲν εἰς ἐννοίας ερχόμενοι τὰς ἐπ' αὐτῷ; Εἰ γὰρ ποιεῖ τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ πνεύ ματα, καὶ θρόνον ἔχει θεότητος, τίνα τρόπον χρίεται τῷ ἐλαίῳ τῆς ἀγαλλιάσεως; Οὐκοῦν κτίζει μὲν ὡς Θεὸς ἀγγέλους, χρίεται δὲ ὡς ἄνθρωπος· οὐκ εἰς τὴν τῆς θεότητος φύσιν, ἀλλ᾽ εἰς τὸ τῆς οἰκονομίας εὐτεχνὲς ἐρχομένου τοῦ χρίσματος. Θεὸς ἄρα καὶ άνθρωπος ὁ Χριστός· Θεὸς μὲν τῇ φύσει, άνθρωπος δὲ καθ' ἡμᾶς ὁ αὐτὸς οἰκονομικῶς, ὅτε γέγονεν ἐκ γυναικὸς κατὰ σάρκα. • Βλέπετε, ἀδελφοί, μή ποτέ ἐστιν ἔν τινι ὑμῶν καρδία πονηρὰ ἀπιστίας, ἐν τῷ ἀποστῆναι ἀπὸ Θεού ζῶντος.» Εἰ ἀρνούμενοι τὸν Χριστὸν, ἀφιστάμεθα Θεοῦ ζῶντος καὶ ἀληθινοῦ, ἐμμένοντες δὲ τῇ εἰς αὐτ τὸν πίστει, κατ' οὐδένα τρόπον ποιούμεθα τὴν ἀποστασίαν, πῶς οὐ Θεὸς ὁ Χριστός; «Εἰ γὰρ τὸ αἷμα ταύρων καὶ τράγων, καὶ σποδός δαμάλεως ραντίζουσα τοὺς κεκοινωμένους ἁγιάζει πρὸς τὴν τῆς σαρκὸς καθαρότητα· πόσῳ μᾶλλον τὸ αἷμα τοῦ Χριστοῦ, ὃς διὰ Πνεύματος ἁγίου ἑαυτὸν προσήνεγκεν ἄμωμον τῷ Θεῷ, καθαριεῖ τὴν συνεί δησιν ἡμῶν ἀπὸ νεκρῶν ἔργων, εἰς τὸ λατρεύειν Θεῷ ζώντι;» Εἰ μὴ Θεὸς ἀληθῆς ἐστιν ὁ Χριστός, τίς ἡ ὄνησις ἡ διὰ τοῦ αἵματος αὐτοῦ; Η πῶς ἡμῶν καθαριεῖ τὴν συνείδησιν ἀπὸ νεκρῶν ἔργων; Αἷμα γὰρ ἀνθρώπου κοινοῦ τί τὸ πλέον ἔχει παρὰ τὸ αἷμε τῶν τράγων; 'Αλλ᾽ οὐδὲν ὅλως, πλὴν ὅτι τὸ μέν ἐστιν ἀλόγου ζώου, τὸ δὲ λογικοῦ. Ἐπειδὴ δὲ ὁ ἐκ Θεοῦ κατὰ φύσιν, σάρκα λαβών, ἔθηκεν ὑπὲρ πάντων τὸ ἴδιον αἷμα, ταύτῃτοι καὶ καθαρίζειν δύναται τοὺς πιστεύοντας εἰς αὐτὸν, καὶ νεκρῶν ἔργων ἀπαλλάτ τειν, καὶ προσάγειν εἰς λατρείαν τῷ Θεῷ. mortuis operibus liberatos divino cultui mancipare, • 'Αθετήσας τις νόμον Μωϋσέως, χωρίς οἰκτιρμῶν ἐπὶ δυσὶν ἢ τρισὶ μάρτυσιν ἀποθνήσκει. Πόσῳ, δο κεῖτε, χείρονος ἀξιωθήσεται τιμωρίας ὁ τὸν Υἱν Θεοῦ καταπατήσας, καὶ τὸ αἷμα τῆς διαθήκης και • Irritam quis faciens legem Moysi, sine ulla miseratione duobus vel tribus testibus moritur. Quanto magis putatis deteriora mereri supplicia, qui Filium Dei conculcaverit, et sanguinem testamenti "Hebr. 1, 8, 9. • Hebr. 131, 12. «Hebr. Is, 13, 14. · ἀνομίαν. * ἀνομίαν. Variæ lectiones codicis Seguieriani.

νὸν ἡγησάμενος, καὶ τὸ Πνεῦμα τῆς χάριτος ἐν- pollutum duxerit, in quo sanctificatus est, et Spi υβρίσας "', ἐν ᾧ ἡγιάσθη;» Ο θεῖον ὑβρίσας νόμου, ήγουν ἀθετήσας, οὐκ ἴσον ἔχει τὸ ἔγκλημα τῷ εἰς ἄνθρωπον ἡμαρτηκότι, ἀλλὰ πολὺ φορτικώτερον· καὶ γοῦν ὁ μὲν νόμον παραβεβηκώς, ὑπὸ τὴν τοῦ θανά του πέπτωκε δίκην· ὁ δὲ εἰς ἄνθρωπον πεπλημμε ληκὼς εἴη ἂν καὶ συγγνώμης ἄξιος. Πῶς οὖν ἐν χεί- - ρονι δίκῃ τοῦ πλημμελοῦντος εἰς τὸν Μωσέω; νόμον, 4 κοινὸν ἡγησάμενος τὸ αἷμα τοῦ Χριστοῦ; Αλλά μὴν ἐν χείρονι, καὶ σφόδρα εἰκότως. Οὐκ ἄρα κοινὸν τὸ αἷμα τοῦ Χριστοῦ· Θεὸς γὰρ ἦν ὁ Λόγος γενόμενος σάρξ. ritui gratiae contumeliam fecerit?, Si divina legi contumeliam faciens, eamdemve transgrediens, non pari cum eo tenetur crimine, qui in hominem peccaverit, sed longe graviori (siquidem qui legem violassel, mortis supplicio multabatur; qui autem In hominem deliquit, veniam interdum consequitur): quomodo igitur majori pena dignus censetur, qui Christi sanguinem pollutum duxerit, eo qui in Mosaicam legem peccatum admiserit? Atqui graviorem citra ullam controversiam promeretur. Cur ¡ta? quia Christi sanguis non vulgaris communisve hominis sanguis est. Verbum enim, quod carne se induit, Deus est. Videte ne recusetis loquentem. Si enim illi • Βλέπετε μή παραιτήσησθε τὸν λαλοῦντα. Εἰ γὰρ ἐκεῖνοι οὐκ ἐξέφυγον, τὸν ἐπὶ τῆς γῆς παραιτησά- non efugerunt recusantes eum, qui super terram μενοι τὸν χρηματίζοντα, πολλῷ μᾶλλον ἡμεῖς οἱ τὸν ἀπ᾿ οὐρανῶν ἀποστρεφόμενοι, οὗ ἡ φωνὴ τὴν γῆν ἐσάλευσε τότε· νῦν δὲ ἐπήγγελται, λέγων, ὅτι ν Απαξ ἐγὼ σείσω οὐ μόνον τὴν γῆν, ἀλλὰ καὶ τὸν οὐ· ρανόν. ο Τίς ὁ χρηματίσας ἐπὶ γῆς, δν παραιτησάμενοι κεκινδυνεύκασιν οἱ τῶν Ἰουδαίων πατέρες; Η δῆλον, ὅτι Μωσής; 'Αλλ' οὐκ ἐκ γῆς ὁ Χριστὸς, ἐξ οὐρανῶν δὲ μᾶλλον. Ὁ γὰρ ἄνωθεν καὶ ἐκ τοῦ Πατρὸς Θεὸς Λόγος, άνθρωπος γέγονε καὶ Θεός. Χείρων οὖν ἡ δίκη τοῖς αὐτὸν ἀποστρεφομένοις, καὶ μάλα εἰκότως. Ὡς γὰρ ὁ σοφός φησιν Ιωάννης, «Ο ὢν ἐκ τῆς γῆς, ἐκ τῆς γῆς λαλεῖ, τουτέστιν ἀνθρώπινα· ὁ δὲ ἄνωθεν ἐρχόμενος, ἐπάνω πάντων ἐστίν, ο ὡς Θεὸς δηλονότι. Τοῦτο δὲ = ἦν τε καὶ ἔστι Χριστός. loquebatur, multo magis nos, qui de caelo loquentem nobis avertimus, cujus vox movit terram tunc: nunc autem repromittit, dicens: Adhuc semel, et ego movebo non solum terram, sed et cœlum ". Quis ille, quæso, quem cum in terris loquentem Judæorum majores aspernarentur, grave sibi periculum acciverunt? annon clarum est Moysen hunc exstitisse? At Christus non de terra, sed de cœlo est. Nam Deus Verbum, quod de supernis est, et ex Patre ortuin est, factus est honio, idemque Deus. Gravius proinde supplicium debetur his, qui ipsum aversantur, nec injuria, quandoquidem, ut sapiens Joannes monet, • Qui de terra est, de terra loquitur, › hoc est humana: ‹ qui autem de supernis venit, super omnes est 60 › nempe ut Deus. Hunc autem Christum esse, et fuisse, quæstionem nullam babel. • Ἰησοῦς Χριστὸς χθες, καὶ σήμερον ὁ αὐτὸς, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας.» Τὸν ἐκ Θεοῦ φύντα Λόγον τότε κε κλημένον ευρήσομεν Ἰησοῦν Χριστόν, ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος ἐκ γυναικός. Πῶς οὖν ὁ χθες, καὶ σήμερον, ὁ αὐτὸς καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας; Ενώσει δηλονότι τῇ πρὸς τὸν ἐκ Θεοῦ Λόγον, εἰς Υἱὸν ἕνα νοουμένης τῆς ἀναληφθείσης ἐξ αὐτοῦ σαρκός· οὕτω γὰρ τὸ ἄτρε στον τοῦ Λόγου κατὰ φύσιν μενεί πάλιν αὐτῷ, νοου μένῳ καὶ μετὰ σαρκός. Ἐκ τῆς πρὸς Τιμόθεον πρώτης. • Παῦλος ἀπόστολος Ἰησοῦ Χριστοῦ, κατ' ἐπιταγὴν Θεοῦ Σωτῆρος ἡμῶν, Τιμοθέω γνησίω τέκνῳ ἐν πίστει.» Τὸ τοῦ Σωτῆρος ὄνομα πρέπει ἂν μᾶλλον οὐχ ἑτέρῳ κυρίως τε καὶ ἀληθῶς, πλὴν ὅτι δὴ μόνῳ τῷ κατὰ φύσιν ὄντι Θεῷ· οὕτω καὶ νῦν αὐτὸν ὠνό μασεν ὁ μυσταγωγός. Αλλ' ἔστι Σωτὴρ καὶ Κύριος ἡμῶν, Ἰησοῦς Χριστός ὠνόμασται γὰρ Ἰησοῦς, καὶ τὴν τοῦ ὀνόματος δύναμιν, ήγουν ερμηνείαν, σαφή καθιστὰς ὁ μακάριος ἄγγελος ἔφασκε· «Καὶ καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦν· αὐτὸς γὰρ σώσει τὸν λαὸν Jesus Christus heri, et hodie, ipse et in sæcula ".» Verbum quod ex Deo gignitur, tunc demum Jesu Christi appellationem sortitum comperimus, cum ex muliere factum est hoino. Sed qiiomodo idem est heri, et hodie, ipse et in sæcula? Non alia utique ratione, quam carnis, quam assumpsit, cum Dei Verbo nuione, ut unus intelligatur Filius. Hac namque consideratione, etiamsi, ut carne indutum est, animo concipiatur, 75 suam uihilominus uaturalem stabilitatem integram semper retinet. Ex priori ad Timotheum. ‹ Paulus apostolus Jesu Christi secundum imperium Dei Salvatoris nostri, et Christi Jesu spei nostra, Timotheo dilecto alio in fide 10. Nomen hoc Salvator nulli alteri æque vere proprieque convenit, ac soli vero naturalique Deo. Unde doctor noster id nominis nunc quoque illi imponit. Atqui Jesus Christus, et Dominus, et Salvator noster est. Vocatus est enim Jesus, nominisque vim ac significationen beatus angelus exponens, ita ait: c Vocabis nomen ejus Jesum: ipse enim salvum faciet 26. en Joan. 111, • Hebr. sit, 8. " 1 Timoth. 1, 1. Variæ lectiones codicis Seguieriani. ** Hebr. x, 28, 29. • Hebr. xir, 25, ་་ ' ἀτιμάσας. ν ἔτι. · ἴσως, οὗτος δέ.

populum suum a peccatis eorum.. Deus igitur αὐτοῦ ἀπὸ τῶν ἁμαρτιῶν αὐτῶν. ὁ Θεὸς οὖν ἄρα ὁ est Christus, nam juxta divini Pauli doctrinam, ipse Χριστὸς, εἴπερ ἐστὶ Σωτὴρ πάντων ἀνθρώπων, και φησιν ὁ θεσπέσιος Παῦλος. est Salvator omnium hominum. Ez Epistola ad Titum. • Apparuit enim gratia Dei Salvatoris nostri omnibus hominibus, erudiens nos ut abnegantes impietatem et sacularia desideria, sobrie et juste et pie vivamus in hoc sæculo, exspectantes beatam spem, et adventum gloriæ magni Dei et Salvatoris nostri Jesu Christi, qui dedit semetipsum pro nabis, ut nos redimeret ab omni iniquitate et mundaret sibi populum acceptabilem, sectatorem bonorum operum r.» Qualis, quæso, gratia, aut cujusnam Dei gratia apparuit nobis, quæ omnibus hominibus salutaris hoc loco prædicatur? Planum est, quod illius Dei et Domini qui, juxta beatum David, illuxit nobis, cujusque gloriosam manifestationem de cœlis exspectamus. Magnus hic Deus ipse Salvalor noster Jesus Christus, qui obtulit semetipsum pro nobis, quo ab omni peccato absolutos, germanos sibi constitueret adoratores. Cum ergo beatus Paulus Salvatorem nostrum Jesum Christum magnum Deum prædicet, quis Emmanuelem verum Deum esse inficiari audeat? 76 EX CATHOLICIS. Ex Jacobi Epistola. Quod Christus ait Deus. • Nolite errare, fratres mei dilectissimi: omne c datum optimum, et omne donum perfectumi de sursum est, descendens a Patre luminum ". › Omne, inquit, datum optimum: sane bonum munus est Spiritus sanctus, patrandorumque miraculorum facultas per ipsum impertita. Cum ergo Christus Spiritum sanctum sanctis impertiatur, potestatemque ut divina miracula edant, iisdem largiatur: quomodo non est verus Deus? • Subditl igitur estole Deo, resistite autem diabolo, et fugiet a vobis ".» Ecce in his aperte dicit oportere nos Deo subjici. Dicit autem Christus: • Tollite jugum meum super vos ".» Cum ii qui Christi jugum in se tollunt, non alteri cuipiam subjiciantur, quam Deo: quomodo Christus non est Deus? Ex priori Epistola Petri. Petrus apostolus Jesu Christi, electis advenis dispersionis Ponti, Galatiae, Cappadocia, Asia, Bithyniæ, secundum præscientiam Dei Patris in sanclificationem Spiritus, in obedientiam et aspersionem sanguinis Jesu Christi gratia vobis et pax multiplicetur ".» Ecce secundum Dei Patris præθά Ἐκ τῆς πρὸς Τίτον. • Ἐπέφανη γὰρ ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ ἡ σωτήριος πᾶσιν ἀνθρώποις, παιδεύουσα ἡμᾶς, ἵνα ἀρνησάμενοι τὴν ἀσέβειαν, καὶ τὰς κοσμικὰς ἐπιθυμίας, σωφρόνως ἐπιεικῶς 7 ζήσωμεν ἐν τῷ νῦν αἰῶνι, προσδεχόμενοι τὴν μακαρίαν ἐλπίδα, καὶ ἐπιφάνειαν τῆς δόξης τοῦ μεγάλου Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησ σοῦ Χριστοῦ, ὃς ἔδωκεν ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν, ἵνα λυ τρώσηται ἡμᾶς ἀπὸ πάσης ἀνομίας, καὶ καθαρίσῃ ἑαυτῷ λαὸν περιούσιον, ζηλωτὴν καλῶν ἔργων.» Ποια χάρις επέφανεν ἡμῖν, ἢ ποίου Θεοῦ, καίτοι λεγομένη σωτήριος εἶναι πᾶσιν ἀνθρώποις; ᾿Αλλ' ἔστι δῆλον, ὅτι «Θεὸς ὢν Κύριος, καὶ ἐπέφανεν ἡμῖν, ο κατὰ τὸν μακάριον Δαυΐδ. Αὐτοῦ τὴν ἐξ οὐρανῶν ἐπιφάνειαν τῆς δόξης προσδεχόμεθα. Καὶ αὐτός ἐστιν ὁ μέγας Θεὸς καὶ Σωτὴρ ἡμῶν Ἰησοῦς ὁ Χριστός, δς δέδωκεν ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν, ἵνα πάσης ἁμαρτίας ἀπαλλάξας, ἑαυτῷ παραστήσῃ γνησίους προσκυνη τάς. Εἶτα τίς ὁ λέγων οὐκ εἶναι Θεὸν ἀληθινὸν τὸν Εμμανουήλ, τοῦ μακαρίου Παύλου περὶ αὐτοῦ λέγοντος· «Τοῦ μεγάλου Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ;» ΕΚ ΤΩΝ ΚΑΘΟΛΙΚΩΝ. Ἐκ τῆς Ἰακώβου Επιστολῆς. Ὅτι Θεὸς ὁ Χριστός. • Μὴ πλανάσθε, ἀδελφοί μου ἀγαπητοί· πᾶσα δόσις ἀγαθὴ, καὶ πᾶν δώρημα τέλειον ἄνωθέν ἐστιν, καταβαῖνον ἐκ τοῦ Πατρὸς τῶν φώτων.» Πᾶσα δό σις, φησὶν, ἀγαθή· ἀγαθὴ δὲ δόσις, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, καὶ τὸ δύνασθαι πληροῦν ἐν αὐτῷ τὰς θεοση - μείας. Εἶτα εἰ τοῖς ἁγίοις χαρίζεται τὸ Πνεῦμα Χριστὸς, καὶ μὴν καὶ τὸ δύνασθαι πληροῦν τὰ παρά δοξα, πῶς οὐκ ἂν εἴη Θεὸς ἀληθινὸς ὁ Χριστός; • Υποτάγητε οὖν τῷ Θεῷ *, ἀντίστητε τῷ δια βόλῳ, καὶ φεύξεται ἀφ' ὑμῶν. ὁ Ἰδοὺ σαφῶς ἐν τού τοις, ὑποτάττεσθαι δεῖν ἡμᾶς ἔφη τῷ Θεῷ. Φησὶ δὲ Χριστός ο "Αρατε τὸν ζυγόν μου ἐφ' ὑμᾶς, ο Οτε τοίνυν οἱ τὸν ζυγὸν αἴροντες τὸν αὐτοῦ οὐχ ἑτέρῳ τινὶ παρὰ τὸν Θεὸν ὑποτάττονται· πῶς οὐκ ἂν εἴη Ο Θεός; Ἐκ τῆς Πέτρου Επιστολῆς πρώτης. • Πέτρος ἀπόστολος Ἰησοῦ Χριστοῦ, κλητοῖς παρ επιδήμοις διασπορᾶς Πόντου, Γαλατίας, Καππαδο κίας, Ασίας, καὶ Βιθυνίας, κατὰ πρόγνωσιν Θεοῦ Πατρὸς ἐν ἁγιασμῷ Πνεύματος, εἰς ὑπακοὴν καὶ ῥαντισμὸν αἵματος Ἰησοῦ Χριστοῦ· χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη πληθυνθείη. Ἰδοὺ κατὰ πρόγνωσιν Θεοῦ καὶ 74 Jac. 1, 16, 17. 18 Jac. 1V, 7. το Matth. xs, 29. 71 Matth. 1, 21. 7 Tit. 11, 11-14. 13 Psal. cxvu, 27. * 1 Petr. r, 1-3.. • καὶ δικαίως. * τῷ Κυρίῳ. Variæ lectiones codicis Seguieriaņi.

Πατρὸς ἀπόστολον ἑαυτὸν ὠνόματα τοῦ Χριστοῦ· καὶ scientiam, Jesu Christi apostolum se nominat; sui τῆς ἀποστολῆς τὸν τρόπον ἡμῖν ἐξηγούμενος, ἐν ἁγιασμῷ Πνεύματος, εἰς ὑπακοὴν καὶ ῥαντισμόν αΐαἱματος Ἰησοῦ Χριστοῦ πεπράχθαί φησιν αὐτήν. "Οτε τοίνυν οἱ πιστεύοντες εἰς αὐτὸν, ἁγιαζόμεθα παρά τοῦ Πνεύματος, μαντίζει δὲ ἡμᾶς καὶ τῷ αἵματι αὐτοῦ πρὸς ἀποκάθαρσιν· πῶς οὐκ ἂν νοοῖτο Θεός, δ ἁγιάζων μὲν ἰδίῳ Πνεύματι, καθαρίζων δὲ καὶ τῷ αίματι τοὺς πιστεύοντας; Θεὸς γὰρ ἦν ἐν σαρκί. • Εὐλογητὸς ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὁ κατὰ τὸ πολὺ αὐτοῦ ἔλεος ἀναγεννήσας ἡμᾶς εἰς ἐλπίδα ζωῆς • δι' ἀναστάσεως Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐκ νεκρῶν, εἰς κληρονομίαν άφθαρτον, καὶ ἁμίαντον, καὶ ἀμάραντον, τετηρημένην ἐν οὐρανοῖς.» Εἰ Θεὸς ἡμᾶς ἐγέννησεν εἰς ἐλπίδα ζῶσαν καὶ μένουσαν, πέπραχε δὲ τοῦτο διὰ τῆς ἰδίας ἐκ νεκρῶν ἀναστάσεως ὁ Χριστός· πῶς οὐκ ἂν εἴη Θεός; • Περί ής σωτηρίας ἐξεζήτησαν, φησί, καὶ ἐξω ηρεύνησαν προφῆται. οἱ περὶ τῆς εἰς ἡμᾶς χάριτος προφητεύσαντες· ἐρευνῶντες εἰς τίνα, ἢ ποῖον και ρὸν ἐδήλου τὸ ἐν αὐτοῖς Πνεῦμα Χριστοῦ. ὁ Ἰδοὺ τὴ πάλιν ἐν τούτοις Χριστοῦ τὸ ἅγιον είρηται Πνεῦμα, καίτοι Θεοῦ δν b. Θεὸς οὖν ἄρα Χριστός, ὡς ίδιον ἔχων τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Ἐκ τῆς Πέτρου Επιστολῆς β'. • Εγένοντο δὲ καὶ ψευδοπροφῆται, ὡς καὶ ἐν ὑμῖν ἔσονται ψευδοδιδάσκαλοι, οἵτινες παρεισάξουσιν απο ρέσεις ἀπωλείας, καὶ τὸν ἀγοράσαντα αὐτοὺς Δεσπότὴν ἀρνούμενοι. Ηγοράσμεθα γὰρ τιμῆς, οὐ φθαρτοῖς ἀργυρίῳ ἢ χρυσίῳ, ἀλλὰ τῷ τιμίῳ αἵματι τοῦ Χριστοῦ. ὁ Ἑσμὲν οὖν ἄρᾳ τοῦ πριαμένου, καίτοι Θεῷ δουλεύοντες ζῶντι καὶ ἀληθινῷ. Εἶτα πῶς οὐ Θεὸς ὁ Χριστὸς, ἂν καὶ Δεσπότην ἐπεγραψάμεθα, ζώντά τε οἴδαμεν καὶ ἀληθινόν; Ἐκ τῆς Ἰωάννου Επιστολῆς πρώτης. que apostolatus rationem edisserens, ipsum in Spiritus sanctificationem, in obedientiam, in sanguinis Jesu Christi aspersionem peractum esse prædicat. Cum igitur qui in ipsum credimus, sanctifcationis Spiritum consequamur (aspergit enim suo nos sanguine ad emundationem), qua tandem ratione is Deus haberi non debet, qui proprio Spiritu sanctificat, suoque sanguine credentes in ipsum emundat? erat enim Deus in carne. ⚫ Benedictus Deus et Pater Domini nostri Jesu Christi, qui seeundum misericordiam suam magnam regeneravit nos in spem vivam per resurrectionem Jesu Christi ex mortuis, 77 in limcreditatem incorruptibilem, et incontaminatam, et immarcescibilem, conservatam in coelis 79, Si Deus nos genuit in spem vivam et stabilem, effecitque hoc ipsum Jesus Christus per suam ex mortuis resurrectionem: qui feri queat, ut Deus non sit? • Καὶ οἴδαμεν, ὅτι ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἥκει, καὶ δέδωκεν ἡμῖν διάνοιαν, ἵνα γινώσκωμεν τὸν μόνον και ἀληθινὸν Θεόν· καὶ ἐσμὲν ἐν τῷ ἀληθινῷ, ἐν τῷ Υἱῷ αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστῷ. Οὗτός ἐστιν ὁ ἀληθινὸς Θεὸς, καὶ ζωὴ αἰώνιος.» Ἰησοῦς Χριστὸς, οὐ γυμνὸς καὶ καθ᾿ ἑαυτὸν καὶ ἔξω σαρκὸς, ὁ ἐκ τοῦ Θεοῦ Πατρὸς νοεῖται Λόγος· ἀλλ' ὅτε γέγονεν άνθρωπος, τότε καὶ ὠνόμασται Χριστός Ἰησοῦς. Οτε τοίνυν αὐτός ἐστιν ἀληθινὸς Θεὸς, καὶ ζωὴ αἰώνιος, τίς τῶν ἕτερα φρονούντων ἀνέξεται; Ἐκ τῆς Ἰούδα Επιστολῆς. • Πᾶσαν σπουδήν ποιούμενος τοῦ γράφειν ὑμῖν περὶ τῆς κοινῆς ὑμῶν σωτηρίας, ἀνάγκην ἔσχον γράψαι ὑμῖν, παρακαλῶν ἐπαγωνίζεσθαι τῇ ἅπαξ ‹ De qua (inquit) salute exquisiverunt et serulati sunt prophetæ, qui de futura in nobis gratia prophetaverunt, scrutantes in quod vel quale tempus significaret in eis Spiritus Christi ".» En hic rursum Spiritus sanctus qui Dei est, dicitur Christi esse. Deus igitur est, ut qui proprium habet Spiritum sanctum. Ex posteriori Epistola Petri. ‹ Fuerunt autem et pseudoprophetæ in populo, sicut et in vobis erunt magistri mendaces, qui inIroducent sectas perditionis, et eum qui emit eos, Dominum negant ". Haud enim aliquo corruptibili pretio, auro vel argento redempti sumus, seif pretioso Christi sanguine ".. Quare sumus ejus qui redemit nos, et quidem Deo vivo et vero servientes. Cum Christo igitur Domini titulum assignemus, ipsumque vivum et verum Dominum esse non ignoremus, cur Deum esse inficias ibimus? Ex Epistola prima Joannis. • El scimus, quoniam Filius Dei venit, et dedit nobis sensum, ut cognoscamus verum Deum, et simus in vero Filio ejus. Hic est verus Deus, et vita æterna ". › Dei Patris Verbum, prout secundum se nude, et extra carnen consideratur, non appellatur Jesus Christus: Christi autem Jesu nomen tunc demuin sortitum est, cum homo factum est. Cum ipse igitur verus sit Deus, et vita æterna, quis secus sentiens ferre queat? Ex Epistola Judæ. ‹ Omnem sollicitudinem faciens scribendi vobis de communi vestra salute, necesse habui scribere vobis, deprecans 78 supercertare semel traditæ 7ª ibid. 3, 4. το ibid. 10, 11. RO II Petr. 11, 1. 81 I Petr. 1, 48. "I Joan. v, • ξύσαν, ο Θέμης. PATROL GR. LXXVI. Variæ lectiones codicis Seguieriani.

sanctis fidei. Subintroierunt enim quidam homines παραδοθείσῃ τοῖς ἁγίοις πίστει. Παρεισέδυσαν γάρ (qui olim præscripti sunt in hoc judicium) impii, Dei nostri gratiam transferentes in luxuriam, et soHum Dominatorem, et Dominum nostrum Jesum Christum negantes.. Cum incarnationis doctrinam uni verse admittamus, quoniodo qui semel crediderunt, Dominum nostrum Jesum Christum negare dicuntur? Sane si alium Filium Dei Patris Verbum esse dixerimus, alium rursus eum, qui natus est ex muliere; Unum Dominum diserte infciamur. Unus enint Dominus Jesus Christus, carne ejus secundum dispensatoriam cum Dei Patris Verbo unionem, ad deitatis gloriam evecta. Unus proinde est Christus et Filius ita enim erit hujus universi Dominus. Ex Evangelio secundum Matthæum. Quod Christus sit Deus. • Hæc autem eo cogitante, ecce angelus Domini apparuit in somnis ei, dicens: Joseph Gili David, noli simere accipere Mariam conjugem tuam: quod enim in ea natum est, de Spiritu sancto est. Pariet autein filium, et vocabis nomen ejus Jesum: ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorun e. o Duo simul hoc loco ponit, quæ in divinam tantum naturam quadrant, non etiam in humanum. Asserit namque ejus, qui ex Maria orlus est, eos omnes, qui salutem per ipsum consequuntur, populum esse peculiarem; tum et ipsis illum peccata dimissurum. Atqui Dei sunt universa, τινες άνθρωποι, οι πάλαι προγεγραμμένοι εἰς τοῦτο τὸ κρῖμα, ἀσεβεῖ;, τὴν τοῦ Θεοῦ ἡμῶν χάριν μετατιθέντες εἰς ἀσέλγειαν, καὶ τὸν μόνον Δεσπότην καὶ Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν ἀρνούμενοι.» Κατὰ τίνα τρόπον ἀρνήσεται τις τῶν ἅπαξ πεπιστευκότων τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν; Καίτοι παρ εδεξάμεθα τὸν ἡ τῆς ἐνανθρωπήσεως λόγον· ἀλλ' εξ φαμέν, ὅτι ἕτερος μέν ἐστιν Υἱὸς ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος, ἕτερος δὲ κατ' ἰδίαν ὁ ἐκ γυναικὸς, ἠρνησά μεθα τὸν μόνον Δεσπότην. Εἷς γὰρ Κύριος Ἰησοῦς Χριστός, καθ᾽ ἕνωσιν οἰκονομικὴν, τήν πρός γέ φημι τὸν ἐκ Θεοῦ Λόγον, εἰς τὴν τῆς θεότητος δόξαν ἀνα φοιτώσης αὐτοῦ τῆς σαρκός. Εἷς οὖν ἄρα Χριστὸς καὶ Υιός· ἔσται γὰρ οὕτω τῶν ὅλων Δεσπότης. Ἐκ τοῦ κατὰ Ματθαῖον Εὐαγγελίου. *Οτι θεὸς ὁ Χριστός • Ταῦτα δὲ αὐτοῦ ἐνθυμηθέντος, ἰδοὺ ἄγγελος Κυρίου κατ' ὄναρ ἐφάνη αὐτῷ, λέγων· Ἰωσὴφ υἱὸς Δαυΐδ, μὴ φοβηθῇς παραλαβεῖν Μαριάμ τὴν γυναῖκά σου· τὸ γὰρ ἐν αὐτῇ γεννηθέν, ἐκ Πνεύματός ἐστιν ἁγίου. Τέξεται δὲ υἱὸν, καὶ καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ, Ἰησοῦν· αὐτὸς γὰρ σώσει τὸν λαὸν αὐτοῦ ἀπὸ τῶν ἁμαρτιῶν αὐτῶν.» Δύο κατὰ ταυτὸ τίθησι τὰ θεο πρεπῆ, καὶ οὐκ ἀνθρωπείᾳ πρέποντα φύσει. Τοῦ γὰρ τεχθέντος ἐκ τῆς Μαριάμ ἴδιον ἔφη λαὸν τοὺς δι' αὐτοῦ σεσωσμένους· καὶ μὴν, ὅτι καὶ ἁμαρτιῶν αὐτ τοὺς αὐτὸς ἀπαλλάξει. Θεοῦ δὲ τὰ πάντα, καὶ πρέ ποι ἂν αὐτῷ καὶ μόνῳ τὸ ἀπαλλάττειν ἁμαρτιῶν ipsiusque solius est peccatorum laqueis irretitos Ο δύνασθαι τοὺς ἡμαρτηκότας. Θεὸς οὖν ἄρα ἐστὶν ὁ expedire. Is igitur, qui ex sacra Virgine natus est, Deus est, cujus nos peculiaris populus sumus, quique e peccatorum vinculis pro sua potestate nos excmit ac liberavit. ‹ Cum ergo natus esset Jesus in Bethleem Judææ. In Betleem Judææ natus est, ex Jessara radice. Unde Deus et Pater per quemdam e sacris vatibus ita ait: Et tu Belleem domus Eplirata, nequaquam minima es, 79 ut sis in millibus Juda. Ex te enim egredietur mihi qui regat populum meum in Israel: et egressus ejus ab initio a diebus æternitatis ". › Quomodo Betleemita ille ab initio saeculi egressus, hoc est substantiæ principium sortitus dicitur, cum tamen in novissinis seculi temporibus natum ipsum esse constet? Deus igitur est Christus, ipsiusque divini Verbi antiquitas in illum convenit. Nam Deus erat, propter nos ex inuliere homo nasci dignatus. • Ego quidem, inquit, baptizo vos in aqua in pœnitentiam. Qui autem post me venturus est, fortior me est, cujus non sum dignus calceamenta portare. Ipse vos baptizabit in Spiritu sancto et igne. Cujus ventilabrum in manu sua, et permundabit aream suam "., Haudquaquam humanæ naturæ opus est in Spiritu sancto baptizare: sed neque spiritalem quoque aream, hoc est homines ætatem in ** Jud. 3, 4. * Matth. 1, 20, 21. ss Matth. ur, 1. η ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου γεγεννημένος, οὗ καὶ ἰδιές ἐσμεν λαὸς, καὶ ἁμαρτιῶν δὲ ἡμᾶς ἀπήλλαξεν, ὡς ἔχων καὶ τούτου τὴν ἐξουσίαν. • Τοῦ δὲ Ἰησοῦ γεννηθέντος ἐν Βηθλεὲμ τῆς Ἰου δαίας. • Ἐν Βηθλεὲμ γεγέννηται τῆς Ἰουδαίας, ἐκ ῥίζης Ιεσσαί. Φησὶ δὲ περὶ αὐτοῦ δι᾽ ἑνὸς τῶν προφητῶν ὁ Θεὸς καὶ Πατήρ· «Καὶ σὺ Βηθλεὲμ οἶκος τοῦ Ἐφραθά, μὴ ὀλιγοστὸς εἶ τοῦ εἶναι ἐν χιλιάσιν Ἰούδα· ἐκ σοῦ γάρ μοι ἐξελεύσεται τοῦ εἶναι εἰς ἄρ χοντα ἐν τῷ Ἰσραήλ· καὶ αἱ ἔξοδοι αὐτοῦ ἀπ' ἀρχῆς ἐξ ἡμερῶν αἰῶνος.» Πῶς οὖν ὁ γεγεννημένος ἐν Βηθλεὲμ τῆς Ἰουδαίας, ἀπ' ἀρχῆς αἰῶνος τὰς ἐξόδους ἔχειν λέγεται, τουτέστι τῆς ὑπάρξεως τὴν ἀρχὴν, καίτοι γεννηθεὶς ἐν ἐσχάτοις τοῦ αἰῶνος καιροῖς; Θεός οὖν ἄρα Χριστὸς, καὶ πρέπει αὐτῷ τὸ τοῦ Θεοῦ Λόγου πρεσβύτατον. Θεὸς γὰρ ἦν, δι' ἡμᾶς σαρκικὴν ὑπομείνας γέννησιν τὴν ἐκ γυναικός. • Ἐγὼ μὲν γὰρ ὑμᾶς ἐν ὕδατι βαπτίζω, φησίν, εἰς μετάνοιαν· ὁ δὲ ὀπίσω μου ἐρχόμενος, ἰσχυρότερός μου ἐστὶν, οὗ οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς τὰ ὑποδήματα βα στάσαι. Αὐτὸς ὑμᾶς βαπτίσει ἐν Πνεύματι ἁγίῳ καὶ πυρί. Οὗ τὸ πτύον ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ, καὶ διακαθαριεῖ τὴν ἄλωνα αὐτοῦ.» Οὐκ ἀνθρωπότητος ἔργον εἶναί φαμεν τὸ βαπτίζειν ἐν ἁγίῳ Πνεύματι· ἀλλ οὐδὲ τὴν ἅλωνα την νοητήν, τουτέστι τοὺς ἐπὶ τῆς ** Mich. V, 2; Mattle. 11, 6. 87 Matth, 111, 11, 12.

γῆς, ἰδίαν εἶναί φαμεν ἀνθρώπου. Θεοῦ γὰρ τὰ πάντα Λ terra agentes, hominis propriam esse concesseri ἐστὶ, καὶ αὐτῷ καὶ μόνῳ πρέπει τὸ ἐν ἁγίῳ Πνεύ ματι βαπτίζειν δύνασθαι τοὺς πιστεύοντας. Ἐνήργηκε δὲ τοῦτο Χριστὸς ὁ μετὰ Ἰωάννην ερχόμενος κατὰ σάρκα, ἤτοι τὸν τῆς σαρκὸς χρόνον. Αὐτὸς δὲ καὶ τὴν ἑαυτοῦ ἅλωνα καθαρίζει. Θεὸς οὖν ἄρα ἐστὶν ἀληθής. • Καὶ ἰδοὺ λεπρὸς προσελθών, προσεκύνει λέγων· Κύριε, ἐὰν θέλης, δύνασαι με καθαρίσαι. Καὶ ἐκε τείνας τὴν χεῖρα, ἔψατο αὐτοῦ, λέγων· Θέλω, και θαρίσθητι. Καὶ εὐθέως ἐκαθαρίσθη αὐτοῦ ἡ λέπρα. Τὸ ἐνεργεῖν δύνασθαι θεοπρεπῶς, οὐκ ἴδιον ἀνθρώπου, αὐτῇ δὲ μᾶλλον ἐποιεῖτο [πρέποι] ἂν καὶ μόνῃ τῇ πάνε των ἐπέκεινα φύσει. Ενεργεῖ δὲ οὕτω Χριστός· οὐκ ἄρα ψιλός άνθρωπος καθ᾿ ἡμᾶς, Θεὸς δὲ μᾶλλον ἐν ἀνθρωπεία μορφῇ. Οὕτω νοήσεις καὶ ἐπὶ τῆς Πέτρου πενθερᾶς, κἂν τοῖς ἀνέμοις ἐπιτιμῶν ὁρῷτο, θα λάσσῃ τε καὶ ὕδασιν. Οθεν καὶ οἱ θεσπέσιοι μαθηταὶ καὶ θάλασσαν καὶ ἀνέμους ὑποκειμένους ὁρῶν· τες, τεθαυμάκασι λέγοντες· «Ποταπός ἐστιν οὗτος;» Οὐ γὰρ ἦν ἀνθρώπου ψιλοῦ τὰ τοιαῦτα δύνασθαι Εραν. Θεὸς οὖν ἄρα κατὰ ταυτὸν καὶ ἄνθρωπος δ Χριστός. • Οἱ δὲ δαίμονες, φησί, παρεκάλουν αὐτὸν, λέγοντες· Εἰ ἐκβάλλεις ἡμᾶς, ἀπόστειλον ἡμᾶς - εἰς τὴν ἀγέλην τῶν χοίρων. Καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Ὑπάγετε. ο Τὸ προνοεῖν τῶν ὅλων, καὶ σώζειν αὐτά, τίνος ἂν εἴη, πλὴν ὅτι μόνου τοῦ κατὰ φύσιν ὄντος Θεοῦ; οὕτω καὶ ὁ Σωτὴρ ἔφασκεν. Οὐχὶ δύο στρουθία ἀσσαρίου πωλοῦνται, καὶ ἓν ἐξ αὐτῶν οὐ πεσεῖται ἐπὶ τὴν γῆν ἄνευ τοῦ Πατρὸς ὑμῶν τοῦ ἐν τοῖς οὐ ρανοῖς; Ὑμῶν δὲ καὶ αἱ τρίχες τῆς κεφαλῆς πᾶσαι ἠριθμημέναι εἰσίν. ὁ Ἰδού τοιγαροῦν τοσαύτην τῶν ὄντων πρόνοιαν ἐποιεῖτο Χριστός, ὡς μὴ ἐξεῖναι τοῖς ἀκαθάρτοις δαίμοσι μηδὲ χοίρων ἀγέλης ἔχειν τὴν ἐξουσίαν. Παρακληθείς οὖν ἐπέτρεψε μόλις, οὐκ ἐκείνοις πληρῶν τὴν αἴτησιν, ἀλλ᾽ ἵνα ἡμᾶς ἀναπείσῃ φρονεῖν, ὅτι προνοεῖται τῶν ὅλων ὡς Θεός. Εἶτα πῶς οὐ Θεὸς, ὁ θεοπρεπῆ τὴν ἐξουσίαν, καὶ τὸ κατά πάντων κράτος ὁ ἀνημμένος °, καὶ σώζων ὡς ἴδια τὰ δι' αὐτοῦ γεγονότα; mus: nam omnia solius Dei sunt, ipsique soli congruit illos, qui credunt, in Spiritu sancto posse baptizare. Αtqui Christus, qui secunduin carncin post Joannein veniebat, potenter isti hæc præstabat, idemque suam quoque arcam permundat. Verus itaque Deus est Christus. • Et ecce leprosus veniens adorabat eum, dicens: Domine, si vis, potes ne mundare. Εt extendens Jesus inanum, tetigit eum, dicens: Volo, mundare. Et confestim mundata est iepra ejus **, Opus divinum moliri, non est virium humanarum. Convenit id autem in principem omnium naturam, hoc est divinam. Atqui Christus ejusmodi opera molitur; non est ergo nudus homo, quemadmodum nos, sed Deus liumanam naturam indulus. Quol de leproso mundialo hic dicitur, hoc de socru Pe tri, de ventis itein et mari, deque undis quas increpavit, dictum accipiatur. Quare divini quoque illius discipuli animadvertentes illi et mare et ventos obedire, admirabundi aiebant: Ecqualisnanı hic est ^? › Intelligebant eniin ejusmodi opera patrare posse, rem esse, quæ nudi hominis facultatem superaret. Christus itaque et Deus et bomo simul erat. • Dæmones rogabant eum, dicentes: Si ejicis nos, mitte nos iu gregem porcorum. Et ait illis. 80 lte w.» Omnibus providere, cunctaque conservare, ad quem, obsecro, spectat, nisi ad eumn solum, qui secundum naturam Deus est? Hinc et Salvator quoque: • Nonne, inquit, duo passeres asse veneunt, et unus ex illis non cadet super terram sine Patre vestro, qui in cœlis est? Vestri autem capilli capitis omnes numerati sunt "., En lautam rerum providentiam habebat Christus, ut absque illius permissu ne in porcorum quidem gregem potestatem exercere immundis spiritibus integrum esset. At rogatus vix permisit, non ut illorum libidini morem gereret, sed ut nobis, se omnibus lanquam Deum providere persuaderet. Et quo modo tandem ille Deus non est, qui potestatem habet, quam in solum Deum cadere certum est, quique in omnia imperium exercet, et conservat quæ per ipsum condita sunt, tanquam propria? • Tunc dicit discipulis suis: Messis qui«lem multa, operarii autem pauci. Rogate ergo dominum messis, ut emittat operarios in messem suam. Ει convocatis duodecim discipulis suis, dedit illis potestatem spirituum immundorum, ut ejicerent eos, et curarent omnem languorem, et omnem infirmitatem. Norat universorum Deum messis esse dominum; ejus namque utruinque est, et ipsa spiritalis area, hoc est humanum genus, et ipsa rursum messis. Sed adverte: cum messis dominuin ' • Τότε λέγει τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ· Ὁ μὲν θε ρισμός πολύς, οἱ δὲ ἐργάται ὀλίγοι. Δεήθητε οὖν τοῦ κυρίου τοῦ θερισμοῦ, ὅπως ἐκβάλῃ ἐργάτας εἰς τὸν θερισμὸν αὐτοῦ. Καὶ προσκαλεσάμενος τους δώδεκα μαθητὰς αὑτοῦ, ἔδωκεν αὐτοῖς ἐξουσίαν κατὰ πνευ μάτων ἀκαθάρτων, ὥστε αὐτὰ ἐκβάλλειν, καὶ θερα πεύειν πᾶσαν νόσον καὶ πᾶσαν μαλακίαν.» Οίδεν ὄντα τοῦ θερισμοῦ κύριον τὸν τῶν ὅλων Θεόν· αὐτοῦ γὰρ ἡ ἅλως ἡ νοητή, τουτέστιν ἡ ἀνθρωπότης· αὐτ τοῦ καὶ ὁ θερισμός. Αλλ' ιδού, δεηθῆναι προστάξας es Matth. vi, 2, 89 ibid. 28. so ibid. 31 Variæ lectiones codicis Seguieriani. "Matth. x, 29. ss Matth. 1x, 57. vs Matth. x, 4. • ἐπίτρεψον ἡμῖν ἀπελθεῖν. ὁ κρατεῖν.· ἀνηρημένος.

obsecrandum esse monuisset, mox seipsum ejus. τοῦ κυρίου τοῦ θερισμού, ἑαυτὸν εὐθὺς ἀπέδειξεν modi domiuum esse evidenti argumento declarans, emisit operarios, hoc est sanctos apostolos, quibus ut Deus potestateni contra immiundos spiritus est impertitus. Neque enim humana naturae facultatis est, Spiritus sancti vim aut operationem alicui impertiri. Cum eam ergo Dei Verbum, tametsi caro factum, hoc est Christus, impertiatur, quomodo Deus non est natura et veritate? • Omnis ergo, qui mne conftebitur coram homini hus, confitebor et ego eum coram Patre meo, qui in cœlis est. Qui autem negaverit me coram hominibus, negabo et illum coram Patre meo, qui in calis est ".» Non pauci sanctorum ad martyrii gloriam evocati, Christunique intrepide confessi, tormentis et morte consummati sunt. Quæro autenɩ, num ob id martyricam coronam adepti sint, quod Christum communem hominem esse constanter 81 affirmarent? an ob id verius, quod sua eum confessione tanquam Deum venerarentur? Res est clara; constat enim a martyrii gloria excidisse, Christumque in die judicii illos vicissim abnegare comperturos esse, qui illum inficiati sunt. Jam quomodo Deus is censendus non est, qui martyrii gloria eos afficit, qui ipsum esse vere Deum confitentur? ὄντα τοῦτον, ἐκβαλὼν τοὺς ἐργάτας, τουτέστι τοὺς ἁγίους ἀποστόλους· οἷς καὶ δέδωκεν ἐξουσίαν κατά πνευμάτων ἀκαθάρτων ὡς Θεός. Οὐ γάρ ἐστι τῶν τῆς ἀνθρωπότητος μέτρων τὸ διδόναι τισὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος τὴν ἐνέργειαν· δέδωκε δὲ Χριστός. Εἶτα πῶς οὐ φύσει τε καὶ ἀληθῶς ἐστι Θεὸς, εἰ καὶ γέγονε σὰρξ ὁ Λόγος; • Πᾶς οὖν, ὅστις ὁμολογήσει ἐν ἐμοὶ ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ὁμολογήσω κἀγὼ ἐν αὐτῷ ἔμπροσθεν τοῦ Πατρός μου τοῦ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Οστις δ' ἂν αρνήσηταί με έμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ἀρνήσομαι κἀγὼ αὐτὸν ἔμπροσθεν τοῦ Πατρός μου τοῦ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. • Πολλοὶ κέκληνται τῶν ἁγίων πρὸς τὴν τοῦ μαρτυρίου δόξαν, καὶ τετελείωνται διὰ παθημάτ των καὶ θανάτου, Χριστὸν ὡμολογηκότες. Αρ' ούν ἐστεφάνωνται, διαβεβαιούμενοι καὶ λέγοντες ἄνθρω που είναι κοινὸν αὐτὸν, ἢ μᾶλλον ὡς Θεὸν ταῖς ὁμο λογίαις τετιμηκότες; 'Αλλ' ἔστι δῆλον. Οἱ γὰρ τοῦ τον αρνησάμενοι, καὶ τῆς τοῦ μαρτυρίου δόξης ἀπο ώλισθον, καὶ αὐτὸν εὐρήσουσιν ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως ἀρνούμενον αὐτοὺς τὸν Χριστόν. Εἶτα πῶς οὐ Θεός, ὁ τῇ τοῦ μαρτυρίου δόξῃ στεφανῶν τοὺς, ὅτι τοῦτό ἐστιν ἀληθῶς, ὁμολογοῦντας αὐτόν; Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati • Δεῦτε πρός με, πάντες οι κοπιῶντες καὶ περ estis, et ego reficiam vos. Tollite jugum meum su- φορτισμένοι, κἀγὼ ἀναπαύσω ὑμᾶς. "Αρατε τὸν ζυper vos”. › Si Emmanuel verus Deus non est: cum γόν μου ἐφ' ὑμᾶς.» Εἰ μὴ Θεός ἐστιν ἀληθῶς ὁ Deo serviant omnia, cur suum ille jugum nobis Εμμανουήλ, τίνα τρόπον τὸν ἑαυτοῦ ζυγὸν ἡμῖν imponit? Jugum autem et ipsa quoque lex appel επιτίθησι; Θεοῦ γὰρ δοῦλα τὰ πάντα. Εἴρηται δὲ lata est. Verum Christus proprium nobis jugum “ζυγὸς καὶ ὁ νόμος. ᾿Αλλὰ ἐπιτίθησιν ἡμῖν ὁ Χριστὸς imponit, nosque obnoxios sibi reddit, tametsi Patri submittat omnia. Deus igitur est. Unde ut omnia Äli subjeeta sint, par est. • Annon legistis in lege, quia in Sabbatis sacerdotes in templo Sabbatum violant, et sine crimine sunt? Dice autem vobis, quia major templo bic est”. › Si sacerdotes qui Sabbatum profanant, ob id culpa vacant, quod divino cultui incumbant; quomodo cultus qui Christo impenditur, ministerio quod sacerdotes in templo obibant, præstantior censetur? atqui apertum est eos, qui sub lege vivebant, in umbra et figura supercalestium Deo mnistrasse. Sed divini illi discipuli Christi sectatores, ipsique ministrantes, ampliori honore et gloria putiti sunt. Quod si ministerium quod Christo exhibetur, legali cultui multum antecellit, quomodo in sobrii cujusquam cogitationem cadere potest, Christum non esse verum Deum? • Si ego in Beelzebub ejicio dæmones, filii vestri in quo ejiciunt? ideo ipsi judices vestri erunt". Si in Christi nomine a dæmonio vexatos discipuli curabant (invocabant enim nomen Jesu Nazareni)', quomodo de vera illius divinitate ambigere fas est? Neque enim ulla omnino gloria aut potentia humana sat fuerit ad debellandum Satanam. * Matth. x, 52, 53. * Matth. x1, 28, 29. η τὸν ἴδιον ζυγόν, ἑαυτῷ τε ὑποτάττει, καίτοι τὰ πάντα ὑποφέρων τῷ Πατρί. Θεὸς ἄρα ἐστὶν, ὅθεν αὐτῷ καὶ ὑποκεῖσθαι τὰ πάντα πρέπει. • “1] οὐκ ἀνέγνωτε ἐν τῷ νόμῳ, ὅτι ἐν τοῖς Σάβ. βασιν οἱ ἱερεῖς ἐν τῷ ἱερῷ τὸ Σάββατον βεβηλούσι, καὶ ἀναίτιοί εἰσι; Λέγω δὲ ὑμῖν, ὅτι τοῦ ἱεροῦ με!- ζων ἐστὶν ὧδε.. Εἰ βεβηλοῦντες τὸ Σάββατον οἱ ἰερεῖς ἀναίτιοί εἰσιν, ὡς Θεῷ προσάγοντες τάς θερα πείας· πῶς τῶν ἐν τῷ ἱερῷ δρωμένων νοεῖται μείζων ἡ Χριστοῦ θεραπεία; 'Αλλ' ἔστι δῆλον, ὅτι οἱ μὲν ἐν νόμῳ, καὶ σκιᾷ, καὶ ὑποδείγματι τῶν ἐπουρανίων λεο λατρεύκασιν· οἱ δὲ θεσπέσιοι μαθηταὶ προσεδρεύοντές τε καὶ λειτουργοῦντες τῷ Χριστῷ, μείζονα την τιμὴν] καὶ τὴν δίξαν εἶχον. Καὶ εἰ τῆς ἐν νόμῳ λατρείας ἐν ἀμείνωσι τὸ λειτουργεῖν τῷ Χριστῷ, πῶς οὐκ ἂν νοοῖτο Θεὸς ἀληθής; • Εἰ ἐγὼ ἐν Βεελζεβούλ ἐκβάλλω τὰ δαιμόνια, τη σὶν, οἱ υἱοὶ ὑμῶν ἐν τίνι ἐκβάλλουσι; Διὰ τοῦτο αὐτοὶ κριταὶ ἔσονται ὑμῶν.» Εἰ ἐν ὀνόματι τοῦ Χριστοῦ τεθεραπεύκασι τοὺς δαιμονῶντας οἱ μαθηταὶ, (ἐπ εφώνουν γάρ· Ἐν ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Ναζωραίου), πῶς οὐκ ἂν νοοῖτο Θεὸς ἀληθής; Οὐ γὰρ ἂν ἐξήρκεσεν ἀνθρώπου δόξα καὶ δύναμις εἰς τὸ κατο ισχύσας τοῦ Σατανᾶ. 9. Matth. or ibid. 27.

• Ωσπερ οὖν συλλέγεται τὰ ζιζάνια, καὶ πυρὶ κατακαίεται· οὕτως ἔσται ἐν τῇ συντελείᾳ τοῦ αἰῶν νος. ᾿Αποστελεῖ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ, καὶ συλλέξουσιν ἐκ τῆς βασιλείας αὐτοῦ πάντα τὰ σκάνδαλα, καὶ τοὺς ποιοῦντας τὴν ἀνομίαν, καὶ βαλοῦσιν αὐτοὺς εἰς τὴν κάμινον τοῦ πυρός. • Περὶ Θεοῦ γέγραπται· ὁ Εὐλογεῖτε τὸν Κύριον, πάντες οἱ ἄγγελοι αὐτοῦ. Οὐ γὰρ ἄγγελος ἀγγέλου ἐστὶ, Θεοῦ δὲ μᾶλλον τὰ πάντα. Πῶς οὖν φησι περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου, ὅτι ἀποστελεῖ τοὺς ἀγγέλους αύτοῦ; Θεὸς οὖν ἄρα ἐστὶν, ὡς καὶ ἰδίους ἔχων τοὺς ἀγγέλους, καὶ διὰ τῶν ἄνω πνευμάτων υπηρετού μενος. • Πρώτησεν ὁ Χριστός· Τίνα με λέγουσιν οἱ ἄν θρωποι εἶναι τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου; Οἱ δὲ εἶπον· Οἱ μὲν, Ἰωάννην τὸν Βαπτιστήν· ἄλλοι δὲ, Ηλίαν· ἄλλοι δὲ, Ἱερεμίαν, ἡ ἕνα τῶν προφητῶν. Λέγει αυτ τοῖς· Ὑμεῖς δὲ, τίνα με λέγετε είναι; Αποκριθεὶς δὲ, φησίν, ὁ Πέτρος, εἶπε· Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος. Αποκριθεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς, εἶ πεν αὐτῷ· Μακάριος εἴ, Σίμων Βὰρ Ἰωνᾶ, ὅτι σάρξ καὶ αἷμα οὐκ ἀπεκάλυψε σοι, ἀλλ᾽ ὁ Πατήρ μου δ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. • Εἰ φιλὸς ἄνθρωπος ὁ Χριστός, διατί τεθαύμασται Πέτρος ὁμολογῶν αὐτόν; Πῶς δέ ἐστι καὶ θεοδίδακτος, ἢ ποίας ἐδεήθη φωταγωγίας ἄνωθεν, ἵνα μάθῃ τὸ ἐπ' αὐτῷ μυστήριον; Αλλ' ἔγνω Θεὸν ὄντα, καὶ Υἱὸν Θεοῦ ζῶντος διωμολόγησεν αὐτόν· ταύτητοι τεθαύμασται. Πλὴν ἕνα Υἱὸν, καὶ οὐχὶ δύο υιούς φησι. Δυσσεβές οὖν ἄρα τὸ διορίζειν εἰς δύο. «Μέλλει γὰρ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἔρχεσθαι ἐν τῇ δόξῃ τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ, μετὰ τῶν ἀγγέλων απο τοῦ.» Ἰδοὺ πάλιν ἀγγέλους αὐτοῦ φησι τὰ ἄνω πνεύματα, καίτοι λεγομένου Υἱοῦ ἀνθρώπου. • Ελθόντων δὴ οὖν ' εἰς Καπερναούμ, προσἦλθον οἱ τὰ δίδραχμα λαμβάνοντες, τῷ Πέτρῳ, καὶ εἶ. πον· Ο διδάσκαλος ὑμῶν οὐ τελεῖ τὰ δίδραχμα; Καὶ λέγει· Ναί. Καὶ εἰσελθόντα εἰς τὴν οἰκίαν, προς ἔφθασεν αὐτὸν ὁ Ἰησοῦς, λέγων· Τί σοι δοκεί, Σίν μών; οἱ βασιλεῖς τῆς γῆς ἀπὸ τίνων λαμβάνουσι τέλη, ἢ κήνσον; ἀπὸ τῶν υἱῶν αὐτῶν, ἢ ἀπὸ τῶν ἀλλοτρίων, Εἶπε δὲ αὐτῷ· ᾿Απὸ τῶν ἀλλοτρίων. Εἶπε δὲ αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς· Αρά γε ἐλεύθεροί εἰσιν οἱ υἱοί.» Πῶς ἐλεύθερον ἑαυτὸν εἶναί φησι, καὶ ἔξω νόμου, καὶ ἀσυντελῆ, καὶ Υἱὸν ἀληθῶς, εἰ μὴ Θεός ἐστιν, ενώσει τῇ καθ' ὑπόστασιν σαρκὸς καὶ αἵματος κεκοι νωνηκώς; Συντετέλεκε δὲ τὸ δίδραχμον, ὡς γεγονώς ὑπὸ νόμον ὁ ὑπὲρ νόμου Υἱός. "Ανθρωπος δὲ ὤν, οὐχ ὑπὲρ νόμον νοεῖται· πῶς γάρ; οὐδ' ἂν ἔχοι κατὰ φύσ σιν τὸ ἐλεύθερον, εἰ μὴ νοεῖται Θεὸς ἐν ἀνθρωπείᾳ μορφή. Αναβαίνοντος ἐν Ἱεροσολύμοις τοῦ πάντων ἡμῶν Σωτήρος Χριστοῦ, παῖδες προεβάδιζον, εὐφημοῦντές • Sicut ergo colliguntur zizania, et igni comburuntur, sic erit in consummatione sæculi. Mittet Filius hominis angelos suos, et colligent de regno ejus omnia scandala, et eos qui faciunt iniqui tatem: et mittent eos in caminum ignis *.» De Deo 82 legimus: • Benedicite Domino, omnes angeli ejus ".» Neque enim angelus angeli est, Dei sunt omnia. Cum ergo de Filio hominis dicatur, quod missurus sit angelos suos: angelosque et spiritus illos supremos tanquam proprios ministros possident, evidens at illum esse Deum. sed • Interrogabat discipulos suos: Quem me diount homines esse Filium hominis? At illi dixerunt: Alii, Joannem Baptistem; alii autem, Eliam; alii vero, Jeremiam, aut unum ex prophetis.. Dixit illis Jesus: Vos autem quem me esse dicitis? Respoudens Simon Petrus dixit: Tu es Christus Filius Dei vivi. Respondens autem Jesus, dixit ei: Beatus es, Simon Bar Jona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus, qui est in cœlis '.. Si Chrislus communis vulgarisve tantum homo est, cur Petrus ob suam confessionem admirabilis declaratus et laudatus est? Quomodo divinitus perhibetur edoctus? Aul quanam superna opus erat illi illumnatione, ut illud Christi mysterium caperet? Verum quia Deum esse agnovit, viventisque Dei Filium esse prædicavit, ideo mirabilis et egregius habitus est. Neque tamen duos confessus est Allos, sed unum duntaxat. Impium itaque est Christum in duos dividere filios. ‹ Filius enim hominis venturus est in gloria Patris sui cum angelis suis *. En iterum coelestes spiritus suos angelos vocat, etiamsi hominis Filius dicatur. Et cum venissent Capharnaum, accesserunt qui didrachma accipiebant, ad Petrum, et dixerunt ei Magister vester non solvit didrachma? Ait: Etiam. Et cum intrasset in domum, prævenit eura Jesus, dicens: Quid tibi videtur, Simon? Reges terræ a quibus accipiunt tributum vel censum, filiis suis, an ab alienis et ille dixit: Ab alienis: dixit illi Jesus: Ergo liberi sunt filii *.» Quomodo liberum, hoc est a legis vinculo tributique pensione immunem, necnon verum Filium se prædicat, si carnis et sanguiais secundum hypostaticam unionem particeps effectus, non est Deus? At dependit nibilominus didrachma tanquain legi obnoxius, cum tamen ut Filius lege major esset. Verum si sit homo, non est supra legem. Nemo enim naturalem libertatem illi tribuet, nisi ut Deum humana forma indutum animo eumdem concipiat. Christo omnium nostrum Salvatore Hierosolymam ascendente, pueri praeuntes, laudumque prae - on Matth. xii, 40-43.» Psal. cii, 20. 'Matth. xvi, 13-17. ibid. 27. 'Matth, x♥H, 23-25. Variac lectiones codicis Segnieriaui. 1 δὲ αὐτῶν.

conia depromentes, 83 • Hosanna flio David,» τε καὶ λέγοντες· ε. Ὡσαννὰ τῷ υἱῷ Δαυΐδ. Θεοπρεπή; δὲ πάντως ἐστὶν ἡ δοξολογία. «Αγανάκτησαν οι Φαρ σαῖοι, καὶ δὴ καὶ προσήεσαν, λέγοντες· 'Ακούεις, τί ε τοι λέγουσιν; 'Ο δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς - Ναί. Ουδέ ποτε ἀνέγνωτε, ὅτι Εκ στόματος νηπίων καὶ θηλαζόν των κατηρτίσω αίνον; ο 'Αναγκαῖον ἐν τούτοις δια μνημονεῦσαι τοῦ μακαρίου Δαυΐδ λέγοντος· «Κύριε, ὁ Κύριος ἡμῶν, ὡς θαυμαστὸν τὸ ὄνομά σου ἐν πάσῃ τῇ γῇ! Ὅτι ἐπήρθη ἡ μεγαλοπρέπειά σου ὑπεράνω τῶν οὐρανῶν. Ἐκ στόματος νηπίων καὶ θηλαζόντων κατηρτίσω αἶνον.» Οἱ μὲν γὰρ παίδες εὐφημοῦντες ἔλεγον· • Ωσαννά τῷ υἱῷ Δαυΐδ.» Καταδέχεται δὲ την δοξολογίαν εὐφημούμενος. Ο δέ γε μακάριος Δαυΐδ οὐκ ἀνθρώπῳ ταύτην ἀνατέθεικε κοινῷ Κυρίῳ δὲ μᾶλλον, οὗ καὶ θαυμαστὸν τὸ ὄνομα ἐν πάσῃ τῇ γῇ· ἐπήρθη γὰρ ἡ μεγαλοπρέπεια [αὐτοῦ] ὑπεράνω τῶν οὐρανῶν. Εἶτα, πῶς οὐ Θεὸς ὁ Υἱὸς Δαυὶὸ τὸ κατὰ σάρκα Χριστός; clamabant. At hæc acclamatio in solum Deum quadrat. ‹ Indignati autem Pharisæi in medium prorumpunt: Audis, inquiunt, quid isti dicunt? Jesus autem dixit eis: Utique. Nunquam legistis, quia Ex ore infantium et lactentium perfecisti lauden?» Sel beatum David hoc loco audire opere pretium est; ait autem: • Domine Dominus noster, quam admirabile est nomen tuum in universa terra | Quoniam elevata est magnificentia tua super cœlos. Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem *. Pueri namque magna exsultatione acclamantes, aiebant, e Hosanua filio David. a ls porro cujus elogium decantabant, ejusmodi laudem et acclamationem neutiquam repudiabat. Atqui beatus David cam acclamationem non communi alicui homini tribuebat, sed omnium Domino: illius enim solius nomen universa terra demiratur, ejusdemque magnificentia super omnes coelos tollitur. Quomodo ergo Christus Davidis secundum carnem uilus non est Deus? Cum autem venerit Filius hominis in majestate sua, el omnes angeli cum eo, tunc sedebit super sedem majestatis suæ'. › Nunquid Christus ut homo quispiam nostri similis pro tribunali sedebit, astantibusque omnibus undiquaque ipsi angelis, orbem julicabit? Qui istud, obsecro, rationi est consentancum? Annon scriptum est: c Unus est legisla tor, et judex *?, Deus igitur est Christus, qui pari cum Deo gloria pollens, thronumque judiciarium obtinens, ac angelos circumquaque astantes habens, in justitia terrarum orbem judicabit. • El princeps sacerdotum ait illi: Adjuro te per Deum vivum, ut dicas nobis, si, tu es Christus Filius Dei vivi. Dicit illi Jesus: Tu dixisti; verumtamen dico vobis, amodo videbitis Filium hominis sedentem a dextris virtutis Dei, et venientem in nubibus cœli '. › Quomodo Filius hominis a dextris virtutis Dei sedet? Planum est Dei Verbum ita factum esse hominis Filium, ut tamen Deus esse now desierit: mansit enim quod erat. Hac igitur ratione generanti assidet, et in divinitatis gloria et majestate conspicuum cernitur, etiam si factum sit caro • Jesus autem clamans voce magna, emisit spiritum. Et ecce velum templi scissum est in duas partes, a sunimo usque deorsum; et terra mota est, et petræ scissæ sunt; et monumenta aperta sunt, et multa corpora sanctoruni qui dormierant, surrexerunt ". › 84 Si Christus communis erat homo, cur illo animam exspirante, in ipsis elementis tanta accidit conturbatio? Sol enim, retractis radiis, diei tenebras offudit: terra ad hæc Dominum sumın Judæorum contumeliis indignissime affectum conspicala, disrupta est; et ipse tandem infernus sallclorum animas dimisit. Et cuiusnam nutu omnia s Matth. xxi, 9. • ibid. 15, 16. • Psal. viii, 2 4. Matth. xxvI, 50-52. • Όταν ἔλθῃ ὁ Υἱός τοῦ ἀνθρώπου ἐν τῇ δόξῃ αὐτοῦ, καὶ πάντες οἱ ἄγγελοι μετ' αὐτοῦ, τότε καθίσει ἐπὶ θρόνον δόξης αὐτοῦ.» 'Αρα ὡς ἄνθρωπος εἷς τῶν καθ' ἡμᾶς καθεδεῖται Χριστός, παρεστηκότων αὐτῷ πάντων τῶν ἀγγέλων, οὕτω τε κρινεῖ τὸν κόσμον; Εἶτα, ποῖον ἔχει τοῦτο λόγον; Γέγραπται γάρ, ὅτι • Εἷς ἐστιν ὁ νομοθέτης καὶ κριτής, ο Θεός οὖν ἄρα Χριστὸς, ὁ ἐν δόξῃ Θεοῦ, καὶ θρόνον ἔχων, καὶ παρεστώ τας ἀγγέλους, καὶ κρίνων τὴν οἰκουμένην ἐν δικαιοσύνῃ. • Καὶ ὁ ἀρχιερεὺς, φησίν, εἶπεν αὐτῷ· Ορκίζω σε κατὰ τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος, ἵνα ἡμῖν εἴπῃς, εἰ σὺ εξ ὁ Χριστὸς ὁ Υἱός· τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος. Λέγει αὐτῷ· Σὺ εἶπας· Πλὴν λέγω ὑμῖν, ἀπάρτι ὄψεσθε τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου καθήμενον ἐκ δεξιῶν τῆς δυνάμεως, καὶ ἐρχόμενον ἐπὶ τῶν νεφελῶν τοῦ οὐρανοῦ.» Πῶς ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου κάθηται ἐκ δεξιῶν τῆς δυνάμεως; 'Αλλ' ἔστι δῆλον, ὅτι κἂν εἰ γέγονεν Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ὁ ἐκ Θεοῦ Λόγος, οὐ πέπαυται τοῦ εἶναι Θεός, ἀλλ᾽ ἔστιν ὁ ἦν· ταύτητοι καὶ συνεδρεύει τῷ φύσαντι, καὶ ἐν τοῖς τῆς θεότητος ἀξιώμασιν ἐμπρέτων ὁρᾶται, κἂν εἰ γέγονε σάρξ. «Ὁ δὲ Ἰησοῦς κράξας φωνῇ μεγάλῃ, ἀφῆκε τὸ πνεῦμα. Καὶ ἰδοὺ τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ ἐσχίσθη εἰς δύο, ἄνωθεν ἕως κάτω· καὶ ἡ γῆ ἐπείσθη, καὶ αἱ πέτραι εσχίσθησαν, καὶ τὰ μνημεῖα ἀνεώχθη σαν, καὶ πολλὰ σώματα τῶν κεκοιμημένων ἁγίων ἀνέστησαν.» Εἰ κοινὸς ἄνθρωπος ἦν ὁ Χριστὸς, πῶς, τεθνεῶτος αὐτοῦ, τοσοῦτος ἦν ἐν τοῖς στοιχείοις ὁ θόρυβος; Ο μὲν γὰρ ἥλιος τὴν ἀκτῖνα συνέστειλε, καὶ ἐν ἡμέρᾳ σκότος εἰργάσατο· ἡ δὲ γῆ τὸν ἑαυτῆς Δεσπότην ὁρῶσα ὑπὸ τῶν Ἰουδαίων ἐμπαροινούμενον, ἐσχίζετο· ἀφῆκε δὲ ὁ ᾄδης τὰς τῶν ἁγίων ψυχάς. Τίνος ταῦτα ποιοῦντος; ἆρα οὐχὶ Θεοῦ; Θεὸς γὰρ ἦν 7 Matth. xxv, 31. * Jac. IV, 14. • Matth. xxvi,

ἐν σαρκὶ, ᾧ καὶ ἡ κτίσις ὑβριζομένῳ τρόπον τινὰ lee Rebant? nonne Dei? Deus enim erat in carne, συνωργίζετο. Ἐκ τοῦ κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγελίου. • Αὐτὸς δὲ ὁ Ἰησοῦς οὐκ ἐπίστευεν αὐτὸν αὐτοῖς, διὰ τὸ αὐτὸν γινώσκειν πάντα· καὶ ὅτι οὐ χρείαν εἶχεν, ἵνα τις μαρτυρήσῃ περὶ τοῦ ἀνθρώπου· αὐτὸς γὰρ ἐγίνωσκε, τί ἦν ἐν τῷ ἀνθρώπῳ.» Περὶ Θεοῦ γέγραπται, ότι ο Ο πλάσας καταμόνας τας καρδίας αὐτῶν. Καὶ αὐτὸς δέ πού φησι·. Μὴ ἀπ' ἐμοῦ προβήσεται τι;» Εἰ δὲ πάντα Χριστὸς ἐπίσταται, καὶ οἶδε τὰ τοῦ ἀνθρώπου, πῶς οὐκ ἂν εἴη Θεὸς, ὡς καρδίας ἐτάζων καὶ νεφρούς; «Ὑμεῖς προσκυνεῖτε 8 οὐκ οἴδατε, ἡμεῖς προσ κυνοῦμεν δ οἴδαμεν· ὅτι ἡ σωτηρία ἐκ τῶν Ἰουδαίων ἐστίν. ο 'Ακούεις, ὅτι τὴν σωτηρίαν ἐκ τῶν Ἰουδαίων εἶναί φησι; Καίτοι Σωτῆρα Θεὸν ἐπεγραψάμεθα σέσωκε γὰρ ἡμᾶς οὐ πρέσβυς, οὐκ ἄγγελος, ἀλλ' αὐτὸς ὁ Κύριος, κατὰ τὰς Γραφάς. Ονόμασται γὰρ Χριστὸς Ἰησοῦς, γεγονὼς ἐξ Ἰουδαίων κατὰ τὴν σάρκα. Ἰησοῦς γε μὴν ἑρμηνεύεται σωτηρία. Αὐτὸς οὖν ἄρα ἐστὶν ἡ ἐκ τῶν Ἰουδαίων σωτηρία. Ὥστε κἂν εἰ γέγονε σὰρξ ὁ Λόγος, καὶ ἐπελάβετο σπέρματος 'Αβραάμ, Θεός ἐστι καὶ μετὰ σαρκός. «Αμήν, ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὁ πιστεύων εἰς ἐμὲ, τὰ Έργα & ἐγὼ ποιῶ, κἀκεῖνος ποιήσει, καὶ μείζονα τούτων ποιήσει· ὅτι ἐγὼ πρὸς τὸν Πατέρα μου πορεύομαι. Καὶ ὅ τι ἂν αἰτήσητε ἐν τῷ ὀνόματί μου, τοῦτο ποιήσω.» Πορεύεται, φησί, πρὸς τὸν Πατέρα 6, καίτοι φύσει Θεὸς ὑπάρχων ὁ Υἱός, καὶ αὐτὸς ὢν δ πάντα πληρῶν. Πορεύεται γὰρ ἀνθρωπίνως· ἀνελή φθη γὰρ εἰς τὸν οὐρανόν. Αλλ' ὡς Θεὸς ἐπαγγέλλεται πληροῦν τὰ αἰτήματα τῶν προσευχομένων, εἰ ἐν τῷ ὀνόματι αὐτοῦ ποιοῖντο τὰς λιτάς. Εἶτα τίνι ἂν πρέποι μᾶλλον τὰ πληροῦν εὐχὰς ἁγίων, καὶ χαρίζεσθαι τὰ αἰτήματα, πλὴν ὅτι μόνῳ τῷ κατὰ φύσιν καὶ ἀληθῶς ὄντι Θεῷ: • Οὐχ ὑμεῖς με ἐξελέξασθε, ἀλλ' ἐγὼ ἐξελεξάμην ὑμᾶς καὶ ἔθηκα ὑμᾶς, ἵνα ὑμεῖς ὑπάγητε, καὶ καρ πὸν φέρητε, καὶ ὁ καρπὸς ὑμῶν μείνῃ· ἵνα ὅ τι ἂν αιτήσητε τὸν Πατέρα ἐν τῷ ὀνόματί μου, δ: [σει] ὑμῖν.» Ιδού πανταχού δείκνυσιν ὅτι τὰ ἴσα μετ' ἐξ ουσίας ἐνεργεῖ τῷ Πατρίς. Ἔφασκε γὰρ, ὅτι «Ο ἐὰν αἰτήσητε ἐν τῷ ὀνόματί μου, ποιήσω· ο νυν! δέ φησιν· Ο τι ἐὰν αιτήσητε τὸν Πατέρα ἐν τῷ ὀνόματί μου, διμήσει] ὑμῖν. ο 'Αρα οὖν ἰδίᾳ μὲν δίδωσιν ὁ Ηατὴρ δίχα τοῦ Υἱοῦ, ἰδίᾳ δὲ καὶ ἀνὰ μέρος ὁ Υἱὸς δίχα τοῦ Πατρός; Οὐκοῦν παρὰ δύο θεῶν τοῖς ἁγίοις τὰ ἐν εὐχαῖς αἰτήματα; Ἀλλ᾽ οὐχ οὕτως ἔχει ταῦτα· μὴ quo tam contumeliose tractato, ipsa quoque ereatura quodammodo ira et indignatione efférebatur. Ex Evangelio secundum Joannein. ‹ Jesus autem non credebat semetipsum eis, en quod ipse nosset omnes, et quia opus ei non erat ut quis testimonium perhiberet de homine. Ipse enim sciebat, quid esset in homine ".» De Deo scriptum exstal: c Qui fuxit sigillatim cord: coruin '.. Εt ipse alibi ait: «Non celabitur a me omnino quidquamn ''. Si ergo Christus omnia intelligit, et omnia quæ sunt in homine exacte movil, utpote scrulans eorum carda et renes, quomodo non est Deus? ● Vos adoratis quod nescitis, nos adoramus quod scimus: quoniam salus ex Judaeis est ".» Audis. salutem ex Judæis esse asserentem. Atqui Deuma Salvatorem nobis ascripsimus, eique nomina dedimus. Salvavit enim uos non legatus, non angelus, sed Dominus ipse, secundum Scripturas 3 At Christus qui secundum carnein ex Judæis natus est, Jesu nomen sortitus est. Jesu autem nomen interpretatum salutem sonat. Ipse itaque Christus est salus illa, quæ ex Judæis profecta est. Quanıobrem licet Verbum caro factum sit, et semen Abrahæ apprehenderit; Deus nihilominus cum assumpta carne permansit. «Amen, amen dico vobis, qui credit in me, opera quæ ego facio, et ipse faciet, et majora horum faciet: quia ego vado ad Patrem: et quodcunque petieritis in nomine meo, hoc faciam ". Ad Patrem se abire denuntiat, cum tamen Deus natura Filius sit, ipseque omnia impleat. Abscedit enim secundum humanam naturam. At vero licet ut homo in cœlum assumptus sit, ut Deus tamen supplicum vota se auditurum promittit, si in nomine illius supplicaverint. Jam cui, quæso, verius convenit sauctorum postulatis satisfacere, 85 eorumque votis ac desideriis respondere, quam soli ac nativo Deo? • Non vos me elegistis, sed ego elegi vos, et posui vos ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat; ut quodcunque petieritis Patrem in u0mine neo, det vobis s.» En pari se eum Deo et Patre potestate pollere, pariaque eidem præstare posse nusquam non inculcat: Dixerat enim: «Quodcunque petieritis in nomine meo, faciam:» nunc autem ait: Quodcunque petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis 18.» Nunquid ergo seorsum aliqua dilargitur Pater absque Filio, aut lilius rur seorsum sigillatimque impertitur nonnulla absque Patre, ita ut a duolmus diis præstentur, quæ sum 11 Joan, 11, 24, 25. 1 Psal. XXXIV, 15. ** Jerem. xvi, 10. ** Joan, ¡v, 92, 15 Isa. LXIII, 9. 14 Joalla 12, 13. 17 Joan XV, 16 | Cor. vill, Κ. Varie lectiones codicis Seguieriani. 8 Ισ. Πορεύεσθαί φησι π. τ. Π. τῷ Θεῷ καὶ Πατρί.

Sancti ellagitant? Absit, nbsit: unus enin est Deus γένοιτο· εἷς γὰρ Θεὸς ὁ Πατήρ, καὶ εἰς Κύριος Ἰη Pater, et unus item Dominus Jesus Christus. Distribuit namque Pater dona per Filium in Spiritu sancto; veruntamen postulatio in precibus fi per Jesum Christum. Porro Domini Jesu nomnine accipi mus et designamus Verbum hominem factum. • In illo die me non rogabitis quidquam. Amnen, amen dico vobis, si quid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis. Pelle, et accipietis, ut gaudium vestrum sit plenum ". Hæc eamdem sententiam cum superioribus habent, sicut illa quoque, quæ mox consequuntur. Ait namque: c in illo die, in nomine meo petetis: et non dico vobis quia ego rogabo Patrem de vobis: ipsu enim Pater amat vos, quia vos me amastis, et credidistis quia ego a Patre exivi **. › ‹ Hæc est vita æterna, ut cognoscant te solum Deum verum, et quem misisti Jesuin Christum ". › Si cum solius verique Dei cognitioue Jesu Christi cognitionem necessario conjunctam consociatamque esse oportet, et hoc ipsum æternam vitam conclliat: cui obscurum esse potest, Christum verum esse Deum? Verbum sane caro factum est, sed mansit interim Verbum. σούς Χριστός. Διανέμει γὰρ ὁ Πατήρ δι' Υἱοῦ τὰ ἀγαθὰ ἐν Πνεύματι· πλὴν ἡ αἴτησις ἡ ἐν προσευ χαῖς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ· καὶ Κύριος Ἰησοῦς ὁ έναν θρωπήσας νοεῖται καὶ ὀνομάζεται Λόγος. • Καὶ ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ ἐμὲ οὐκ ἐρωτήσετε ούτ δέν. Αμήν, ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ἄν τι αιτήσητε τὸν Πα τέρα ἐν τῷ ὀνόματί μου, δώσει ὑμῖν. Αἰτεῖτε, καὶ λήψεσθε, ἵνα ἡ χαρὰ ὑμῶν ᾗ πεπληρωμένη.» Εν ίσῃ καὶ τοῦτο τοῖς ἀνωτέρω βραχὺ διανοίς κείσεται, και τὸ ἐφεξῆς ὁμοίως. Έχει δὲ οὕτως· «Ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ ἐν τῷ ὀνόματί μου αιτήσεσθε· καὶ οὐ λέγω ὑμῖν, ὅτι ἐγὼ ἐρωτήσω τὸν Πατέρα· αὐτὸς γὰρ ὁ Πατὴρ φιλεῖ ὑμᾶς, ὅτι ὑμεῖς ἐμὲ πεφιλήκατε, καὶ πεπιστεύκατε ὅτι ἐγὼ παρὰ τοῦ Πατρὸς ἐξῆλθον.» • Αὕτη δέ ἐστιν ἡ αἰώνιος ζωή, ἵνα γινώσκωσί σε τὸν μόνον ἀληθινὸν Θεὸν, καὶ ἂν ἀπέστειλας Ἰησοῦν Χριστόν.» Εἰ τῇ ἐπιγνώσει τοῦ μόνου καὶ ἀληθινοῦ Θεοῦ συνεζευχθαί τε καὶ συνεισβαίνειν ἀνάγκη την ἐπίγνωσιν Ἰησοῦ Χριστοῦ, καὶ ζωὴν τοῦτο τὴν αἰώ νιον προξενεῖ· πῶς οὐχ ἅπασιν ἐναργές, ὅτι Θεός ἐστιν ἀληθῆς ὁ Χριστός; Γέγονε γὰρ σὰρξ ὁ Λόγος, και μεμένηκε Λόγος. • Ut credat mundus quia tu me misisti. Et ego εἶναι ὁ κόσμος πιστεύσῃ ὅτι σύ με απέστειλας. claritateni quam dedisti mihi, dedi eis, ut sint Κἀγὼ τὴν δόξαν, ἣν δέδωκάς μοι, δέδωκα αὐτοῖς· unum, sicut et nos unum sumus. Ego in eis, et tu ἵνα ὦσιν ἐν, καθὼς ἡμεῖς ἔν. Ἐγὼ ἐν αὐτοῖς, καὶ σὺ in me, ut sint consummati in unum.. Perspicaci ἐν ἐμοὶ, ἵνα ὦσι τετελειωμένοι εἰς ἕν.» Ακριβῆ τῆς mentis oculo in rem propositam intendentes, 86 διανοίας τὸν ὀφθαλμὸν ἐπιστήσαντες τῇ τοῦ προκει quænam in ipsa abstrusa lateant, diligenter explo- μένου δυνάμει, θεωρήσωμεν τὰ ἐν αὐτῷ, Ποίαν δόξαν remus. Qualem itaque gloriam Filius a Patre acce- εἰληφέναι φησὶ παρὰ τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱός, καὶ ταύτην pisse se narral, quam nobis deinde communen ἡμῖν ἐπιδοῦναι; Αὐτὸς δὲ ἡμᾶς τῆς ἐπὶ τούτοις ἐρεύ fecerit? Sane ipse ab hac quæstione nos libera νῆς ἀπαλλάξει, λέγων· «Ινα ὦσι, καθὼς ἡμεῖς, ἔν.» dum ait:. Ut unum sint, sicut et nos unum su- Ἐν μὲν γὰρ τῇ φυσικῇ ταυτότητι ἔν ἐστιν ὁ ἐκ Θεοῦ mus. › Nam etsi Dei Patris Verbum secundum pro - Λόγος πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα, εἰ καὶ νοεῖται καθ᾿ priatn hypostasin alius a Patre esse dignoscatur, ὑπόστασιν ἑκάτερος ἰδικήν. Πῶς δὲ καὶ ἐν ἡμῖν γέν naturali tamen identitate unum plane et idem est γονε; Κατὰ τὸν ἴσον τρόπον, οὐσιωδῶς δὴ λέγω, καὶ cum illo. At quo pacto Verbum illud unum (I) quoque φυσικῶς· καί τοι Θεοῦ φύσις ἀσύμβατος παντελῶς nobiscum factum est? Ad eumdem omnino modum, εἴη ἂν πρὸς τὴν κτίσιν, ὡς ἐν ταυτότητι λέγω τῇ puta secundum essentialem et naturalem identita- κατ' οὐσίαν. Πῶς οὖν ἐν ἡμῖν γέγονε φυσικῶς ὁ ὑπὲρ rem. At cum divina natura tanto a creatura distet. τὴν κτίσιν; Γέγονε γὰρ ἄνθρωπος, ἵνα ὥσπερ ἐστὶν intervallo, ut secundum essentiam cuin ea coire ἐν τῇ τῆς θεότητος φύσει πρὸς τὸν Πατέρα, οὕτω nequaquam valeat, ecquo, inquis, modo secundum καὶ πρὸς ἡμᾶς ἐν γένηται σχέσει τῇ κατὰ ἀνθρωπό naturam unum ille factus est nobiscum, qui omnem τητα· τετελειώμεθα γὰρ οὕτω καὶ ἡμεῖς εἰς ἕν. omnino creaturam excellit? Verbum factum est homo, ut quemadmodum, quod quidem ad deitatis naturam spectat, unum et idem est cum Patre, ita secundum naturæ humanæ habitudiuein sit unum quoque nobiscum. Hac enim ratione nos quoque in unitatem consummati sumus. Σαββάτων, καὶ τῶν θυρῶν κεκλεισμένων, ὅπου ἦταν • Cum ergo sero esset die illo, una Sabbatorum, D. «Ούσης οὖν ὀψίας τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ, τῇ μιᾷ τῶν et fores essent clause, ubi erant discipuli congre gati propter metum Judæorum, venit Jesus, et ste¬ tit in medio, et dixit eis: Pax vobis "., Non ¡mmerito dubitaverit hic quispiam, ac dixerit: Si Verbum post resurrectionem perinde ac ante venerandam crucem in corpore erat, quomodo conclusis οἱ μαθηταὶ συνηγμένοι διὰ τὸν φόβον τῶν Ἰουδαίων, ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς, καὶ ἔστη εἰς τὸ μέσον, καὶ λέγει αὐτοῖς· Εἰρήνη ὑμῖν.» Επαπορήσει τις ἂν κατὰ τὸ εἰκὸς λέγων· Εἰ ἐν σώματι καὶ μετὰ τὴν ἀνάστασιν ἦν ὁ Λόγος, καθὰ καὶ πρὸ τοῦ τιμίου σταυρού, πώς 21 Joan, xvII, 3. ** ibid. 21-25. ss Joan. IX, Varie lectiones codicis Seguieriani. " Joan. xv1, 23, 24. ** ibid. 26, 27. εἶσ. ἔν. fic et infra iulcrpres legit *», ubi in vulgatum est.

κεκλεισμένων τῶν θυρῶν ἀδοκήτως εἰς μέσον ὤφθη 4 furilus in medio discipulorum ex insperulo appaτῶν μαθητῶν; Πρὸς τοῦτό φαμεν, ὅτι δυνάμει τῇ θεϊκῇ. Μεμνήσθαι δεῖ Παύλου λέγοντος, ὅτι ο Ὥστε ἡμεῖς ἀπὸ τοῦ νῦν οὐδένα οίδαμεν κατὰ σάρκα· εἰ δὲ καὶ ἐγνώκαμεν κατά σάρκα Χριστόν, ἀλλὰ νῦν οὐκέτι γινώσκομεν.» Μετά γάρ τοι τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν, ὡς τετελεσμένης ἤδη τῆς οἰκονομίας ἐφ' ᾖ καὶ ἡ τῆς σαρκὸς ἀνάληψις ἐπράχθη ἡ χρειωδῶς, ἐξουσίᾳ καὶ δυνάμει κέχρηται τῇ θεοπρεπεί, διὰ τούτων μᾶλλον, ἢ διὰ τῶν τῆς κενώσεως μέτρων κ ἐπιγινώσκεσθαι θέλων, ὡς ἐν καιρῷ καθήκοντα. • Καὶ τοῦτο εἰπών, ενεφύσησε, καὶ λέγει αὐτοῖς· Λάβετε Πνεῦμα ἅγιον. Αν τινων ἀφῆτε τὰς ἁμαρτίας, ἀφίενται 1 αὐτοῖς· ἄν τινων κρατῆτε, κεκράτηνται.» Ολον ἐστὶ θεοπρεπὲς τὸ γεγενημένον, καὶ τοῦ ταν τὸς ἄξιον λόγου. Πρῶτον μὲν γὰρ οὐκ ἀνθρώπινον τὸ ἐμφυσῆσαι τοῖς ἀποστόλοις, καὶ δοῦναι τὸ Πνεῦμα. Εἶτὰ μέγα, καὶ ὑπὲρ τὴν κτίσιν, τὸ τοιαύτην ἐξου σίαν παρασχεῖν, ὥστε κρατεῖν, ὧν ἂν ἔλοιντο, τὰς ἁμαρτίας· ἀφιέναι δὲ καὶ οἷς ἂν βούλοιντο τυχόν, Διά τί δὲ καὶ διὰ σαρκικού φυσήματος τὸ Πνεῦμα δίδωσιν; Οτι μὴ ἀλλοτρία τοῦ Λόγου γέγονεν αὐτοῦ ἡ σὰρξ, ἀλλὰ ἰδικῶς αὐτοῦ. Καὶ ἀνθρώπινον μὲν τὸ διὰ σαρκὸς ἐμφύσημα, θεϊκῆς δὲ δυνάμεως ἔργον τὸ μετόχους ἀποφῆναι τοῦ Πνεύματος τοὺς ἠξιωμένους. ruit? Ad hoc respondemus divina virtute factum il esse. Par est autem, ut Pauli dictum hoc loco in mentem revocemus; ait is vero: 1 itaque nos ex hoc neminem novimus secundum carneın: etsi cognovimus secundum carnem Christum, sel nunc mon novimus "., Same post resurrectionem ex mortuis, dispensationis mysterio, propter qnod carnem salubriter assumpserat, jam perfecto, divina virtute et potestate utebatur: ut qui veluti oppor tune tempore per ea potius, quain per exinanitionis conditiones, agnosci voluerit. «Et cum hoc dixisset, insumavit, et dixit: Accipile Spiritum sanctum: quorum remiseritis peccata, remittuntur eis; et quorum retinueritis, retenta sunt.. Quidquid hic factum memoratur, hoc totum divinum, magnaque consideratione dignum est. Primo namque non erat humanæ naturæ opus, per exsumationem apostolis Spiritum sanctum infundere. Deinde majus quiddam, sublimiasque est, quam quod in creaturam cadat, tantam illis potestaten inpertiri, 87 ut quorum vellent peccala retinere, et quorum rursas visum esset relaxare, possent. At cur corporeo flatu impetit Spiritum sanctum? ideo nimirum, ut carnem a Verbo non alienamn, sed propriam illius exstitisse intelligamus. Adde externaın illam per carnis ministerium exsuf - Aationem humanam fuisse, sed Spiritus sancti participes dignatione sua efficere, divinæ virtutis opus exstitisse. Ἐκ τοῦ κατὰ Λουκᾶν Εὐαγγελίου. Αγγελος Θεοῦ τῷ Ζαχαρίᾳ φησὶ περὶ τοῦ ἁγίου Βαπτιστοῦ· «Καὶ ἔσται χαρά σοι καὶ ἀγαλλίασις· καὶ πολλοὶ ἐπὶ τῇ γεννήσει αὐτοῦ χαρήσονται. Έσται γὰρ μέγας ενώπιον Κυρίου, καὶ οἶνον καὶ σίκερα οὐ μὴ πίῃ, καὶ Πνεύματος αγίου πλησθήσεται ἔτι ἐκ κοιλίας μητρός αὐτοῦ. Καὶ πολλοὺς τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ ἐπιστρέψει ἐπὶ Κύριον τὸν Θεὸν αὐτῶν.» Ὁ μακάριος Ιωάννης, ερομένων αὐτὸν τῶν Ἰουδαίων· «Σὺ τις εἴ; ο φησίν· «Εγώ φωνή βοώντος ἐν τῇ ἐρήμῳ· Ετοιμάσατε τὴν ὁδὸν τοῦ Κυρίου, εὐθείας ποιεῖτε τὰς τρίβους αὐτοῦ.» Προφητεύων δὲ αὐτὸς ὁ Ζαχα μίας ἐπὶ τῷ ἰδίῳ παιδί, φησί· «Καὶ σὺ, παιδίον, προφήτης Υψίστου κληθήσῃ· προπορεύσῃ γὰρ πρὸ προσώπου Κυρίου, ἑτοιμάσαι ὁδοὺς αὐτοῦ, τοῦ δοῦναι η γνῶσιν σωτηρίας τῷ λαῷ αὐτοῦ, ἐν ἀφέσει ἁμαρτιῶν αὐτῶν.» Προεβάδιζε γὰρ τοῦ Χριστοῦ, καὶ αὐτοῦ γέγονε πρόδρομος, καὶ αὐτῷ τὰς ὁδοὺς προετοιμά ζεσθαι διεκήρυττε, καὶ τὸν ἐπ' αὐτῷ προεφήτευε λόγον, ἐπιστρέφων ὡς ἐπὶ Θεῷ δικαιούν ἰσχύνει " τοὺς ἐν ἁμαρτίαις. Εἶτα, πῶς οὐ Θεὸς ὁ Χριστό;; • Οὗτος ἔσται μέγας, καὶ υἱὸς Ὑψίστου κληθήσε ται· καὶ δώσει αὐτῷ Κύριος ὁ Θεὸς τὸν θρόνον Δαυΐδ » [] Cor. ♥, 16. ** Joan. xx, 22. Ex Evangelio secundum Lacam. Angelus Dei Zachariæ de sancto Baptista hæc exponit:. Et erit gaudium tibi et exsultatio, et multi in nativitate ejus gaudebunt. Erit enim magnus coram Domino, et vinum et siceram non bibet, et Spiritu sancto replebitur adhuc ex utero matris suæ et multos filiorum Israel convertet ad Dominum Deum ipsorum **› Rursum cum Judæi ex ipso eodem Joanne sciscitarentur: c Tu quis es? Respondit ille: Ego vos clamantis in deserto, Parate viam Domini, rectas facite semitas ejusª. ■ Tandem ipsemet Zacharias de proprio filio vaticinans, ita fatur: c Et tu, puer, propheta Altissimi vocaberis: præibis enim ante faciem Domini parare vias ejus: ad dandam scientian salutis plebi ejus in remissionem peccatorum eorum s.» llle namque Christum anteibat, ejusdemque factus præcursor, ut vianı illi præpararent, annuntiabat, et propheticum oraculum de illo edens, ad eum, ut qui justificare potest peccatis obnoxios uti Deus, convertebat. Et adbuc dubitamus, fueritne Deus Christus? so Luc. 1, ‹ Hic erit magnus, et Filins Altissimi vocabitur: et dabit ei Dominus Deus sedem David patris ejus, 17 Joan. 1, 19. * Luc. 1, 76. Variæ lectiones codicis Seguieriani. ἡ ἐτελέσθη. * τρόπων. Τα αφέωνται. - Θεὸν δικαιούν ισχύοντα

et regnabit in domo Jacob in æternum, et regni ejus τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ· καὶ βασιλεύσει ἐπὶ τὸν οἶκον non erit fnis ".» Nunquid honinis nostri similis imperio perpetuo citra ullam interruptionem prememur? an imperatori potius Deo in Christo et per Christum subditi erimus, non assumptum ad hoc tanquain extraneum quempiain mediatorem, sed verum Filium, per quem et in quo Deus Pater in omnia regnum obtinet? Quod si ita res habet, Deus ergo est Christus. ‹ Dixit autem Maria ad angelum: 88 Quomodo fet istud, quoniam virum non cognosco? El respondens angelus dixit illi: Spiritus sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi: ideoque et quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei ".» Nunquid is, qui arcana inexplicabilique Spiritus sancti operatione ex sacra Virgine formatus et natus est, sola appellatione filius erat? au verus potius naturalisque Dei Filius, et Deus creditus est? Sed hoc procul dubio verum est. Verbum proinde secundum bypostasin caro factum, hoc est, carnem per Spiritum sanctum ex sacra Virgine sumpsisse, eamque propriam sibi fecisse, intelligatur. Hac namque ratione quod verus Deus sit, deprehendetur. Et factum est, ut audivit salutationem Mariæ Elisabeth, exsultavit infans in utero ejus; et repleta est Spiritu sancto Elisabeth, et exclamavit voce magna, et dixit: Benedicta tu inter mulieres, et benedictus fructus ventris tui. Et unde hoc mihi, ut veniat mater Domini mei ad me as?» Interna Dei energia et vi, prophetise donum obtingere alicui potest; secus, nequaquam. Cum igitur salutatio sacre Virginis Marie Jesum per id temporis in utero adhuc gestantis, Joannem maternis visceribus adhuc inclusum ad prophetiam promoverit, quomodo Christus non est Deus, qui intra virginea claustra elianum latitans, divina vi ad prophetia gratiam Baptistam evexit? G • Nunc dimittis servum tuun, Domnine, secundum verbum tuum, in pace. Quia viderunt oculi mei Salutare tuum. Quod parasti ante faciem omnium populorum. Lumen ad revelationem gentium, et gloriam plebis tuæ Israel "., Simeon Jesuin inter ulnas complexus, ejusmodi de ipso elogia depromebat. Αt quomodo salutare est, aut quomodo p lumen ad revelationem gentium est, si unus et solus verus Filius et Deus non est, natura quidem natus ex Patre ut Verbum, secundum carnem alltein ortus ex Virgine? Quæ rursum revelatio facta est gentibus, nisi quod de ipso cognoverunt quia Deus est divinumque cultum illi impendentes, in ea crimina non inciderunt, in quæ illi incidere solent, qui alteri deo quam uni illi, qui natura et veritate Deus est, serviunt? Ἰακὼβ εἰς τοὺς αἰῶνας, καὶ τῆς βασιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔσται τέλος. ο "Αρ' οὖν ἐφ' ἑνὶ τῶν καθ' ἡμᾶς κεισόμεθα, βασιλευόμενοι διηνεκώς καὶ ἀκαταλήκτως; ἢ ὑπὸ Θεῷ μᾶλλον ἐσόμεθα βασιλεύοντι ἡμῶν τὴν ἐν Χριστῷ, καὶ οὐχ ὡς ἔξωθεν μεσίτου τινὸς εἰς τοῦτο παραληφθέντος, ἀλλ' ὡς δι᾿ Υἱοῦ καὶ ἐν Υἱῷ κατακρατοῦντος τῶν ὅλων τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός; Εἰ δὲ τοῦτο ἀληθὲς, Θεὸς ἄρα ὁ Χριστός. • Εἶπε δὲ Μαριάμ πρὸς τὸν ἄγγελον· Πῶς ἔσται μοι τοῦτο, ἐπεὶ ἄνδρα οὐ γινώσκω; Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ ἄγγελος εἶπεν αὐτῇ· Πνεῦμα ἅγιον ἐπελεύσεται ἐπὶ σὲ, καὶ δύναμις Ὑψίστου ἐπισκιάσει σοι· διὸ καὶ τὸ γεννώμενον ἅγιον, κληθήσεται Υιός Θεοῦ.» "Αρ' οὖν κέκληται μόνον Υἱὸς, ὁ ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου διὰ τοῦ Πνεύματος ἀποῤῥήτως γεγεννημένος, ήγουν ἐκτισμένος; ἢ φύσει τε καὶ ἀληθῶς Υἱὸς εἶναι περ πίστευται καὶ Θεός; Αλλ᾽ ἔστι τοῦτο ἀληθές. Νοείσθω δὴ οὖν σὰρξ καθ' ὑπόστασιν γεγονώς ὁ Λόγος, τουτέστιν ιδίαν ποιησάμενος σάρκα τὴν δια Πνεύματος ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου· οὕτω γὰρ ἔσται καὶ Θεὸς ἀληθῶς. ' ο • Καὶ ἐγένετο, ὡς ἤκουσε τὸν ἀσπασμὸν τῆς Μίσρίας ή Ελισάβετ, ἐσκίρτησε τὸ βρέφος ἐν τῇ κοιλίᾳ αὐτῆς· καὶ ἐπλήσθη Πνεύματος ἁγίου ή Ελισάβετ, καὶ ἀνεφώνησε φωνῇ μεγάλῃ, καὶ εἶπεν· Εὐλογημένη σὺ ἐν γυναιξὶ, καὶ εὐλογημένος ὁ καρπὸς τῆς κοιλίας σου. Καὶ πόθεν μοι τοῦτο, ἵνα ἔλθῃ ἡ μήτηρ τοῦ Κυρίου μου πρός με;» Ενεργήσαντος Θεοῦ προφητείας χάριν, έσται τις προφήτης· καθ' ἕτερον δὲ τρόπον, οὐδαμῶς. Οτε τοίνυν ὁ ἀσπασμὸς τῆς ἁγίας Παρθένου Μαρίας κυοφορούσης ἔτι τὸν Ἰησοῦν, κεκίνηκεν ἐν μήτρα τὸν Ἰωάννην εἰς προφητείαν, πῶς οὐ Θεὸς ὁ Χριστὸς, καὶ ἐν τῇ τῆς Παρθένου νηδύϊ κινήσεις θεοπρεπῶς εἰς προφητείας δύναμιν τὸν Βαπτιστήν; • Νῦν ἀπολύεις τὸν δοῦλόν σου, Δέσποτα, κατὰ τὰ ῥῆμά σου, ἐν εἰρήνῃ. Ότι εἶδον οἱ ὀφθαλμοί μου τὸ Σωτήριόν σου· 8 ήτοίμασας κατὰ πρόσωπον πάντων τῶν λαῶν· φῶς εἰς ἀποκάλυψιν ἐθνῶν, καὶ δόξαν λαοῦ σου Ισραήλ.» Ο Συμεὼς τὸν Ἰησοῦν εἰς ἀγκά λας λαβών, τὰ τοιάδε περὶ αὐτοῦ φησι. Πῶς οὖν έστι σωτήριον, πῶς δὲ φῶς εἰς ἀποκάλυψιν ἐθνῶν, εἰ μὴ Θεός ἐστιν ἀληθῶς, εἷς καὶ μόνος γνς, ὁ φύσει μὲν ἐκ Πατρὸς ὡς Λόγος, ἐκ Παρθένου δὲ ὁ αὐτὸς κατὰ σάρκα; Ποία γὰρ γέγονεν ἀποκάλυψις τοῖς ἔθνεσιν, ἢ ἐπ' αὐτῷ ἔγνωσαν ὅτι Θεός ἐστι, καὶ αὐτῷ λατρεύσαντες ἔφυγον τὰ ἐγκλήματα τοῦ θεῷ λατρεύειν ἑτέρῳ παρὰ τὸν ἕνα, καὶ φύσει, καὶ ἀλη θως: * Luc. 11, 29-32. "Luc. 1, 32, 33. s ibid. 34, 35. ss ibid. 41-43. Varie lectiones codicis Seguieriani. η ὑφ' ἑνι.

• Επιγνοὺς δὲ ὁ Ἰησοῦς τοὺς διαλογισμοὺς αὐτῶν, ἀποκριθεὶς εἶπε πρὸς αὐτούς· Τί διαλογίζεσθε ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν; Τί ἐστιν εὐκοπώτερον εἰπεῖν· Αφέωνταί σοι αἱ ἁμαρτία: σου· ἢ εἰπεῖν· Εγειραι καὶ περιπάτει; Ινα δὲ εἰδῆτε ὅτι ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώ που ἐξουσίαν ἔχει ἐπὶ τῆς γῆς ἀφιέναι ἁμαρτίας (εἶπε τῷ παραλυτικῷ)· Σοὶ λέγω, ἔγειραι, καὶ ἄρας τὸ κλινάριόν σου, πορεύου εἰς τὸν οἶκόν σου.» Ει μόνος ἡμᾶς ἀπαλλάττει ὁ τῶν ὅλων Θεὸς πλημμελημάτων, ἑτέρῳ πρέποντος τούτου μηδενί· χαρίζεται δὲ καὶ τοῦτο Χριστὸς μετ' ἐξουσίας θεοπρεποῦς· πῶς οὐκ ἂν εἴη Θεός; Κέκληται γὰρ Υἱὸς ἀνθρώπου, γεννηθεὶς ἐκ γυναικὸς κατὰ σάρκα, καίτοι Θεὸς ὢν ὁ Λόγος. • Ἐν ἐκείνῃ τῇ ὥρᾳ ἐθεράπευσε πολλοὺς ἀπὸ νόσων, καὶ μαστίγων, καὶ πνευμάτων πονηρῶν· καὶ 1 τυφλοῖς πολλοῖς ἐχαρίσατο τὸ βλέπειν. Καὶ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· Πορευθέντες ἀπαγγείλατε Ἰωάννη & εἴδετε καὶ ἠκούσατε· ὅτι τυφλοὶ ἀναβλέπουσι, χωλοί περιπατοῦσι, λεπροί καθαρίζονται, χω φοὶ ἀκούουσι, νεκροὶ ἐγείρονται, πτωχοὶ εὐαγγελί ζονται. Καὶ μακάριός ἐστιν, ὃς ἂν μὴ σκανδαλισθή ἐν ἐμοί. ο Έργοις αὐτοῖς ἐπιδείξας ἑαυτὸν ὁ Χριστὸς τῶν θεοπρεπῶν μεγαλουργημάτων ἀποτελεστὴν, εἰς ἀνάμνησιν ἀναφέρει τῶν εἰρημένων διὰ φωνῆς προσ φητῶν περὶ αὐτοῦ. Εφη τοίνυν ὁ μακάριος Ησαΐας· • Ισχύσατε, χεῖρες ανειμέναι, καὶ γόνατα παραλελυμένα.» Εἶτα μονονουχί και χεῖρα προτείνων καταδείκνυσι τὸν Ἐμμανουὴλ, οὕτω λέγων·. Ἰδοὺ ὁ Θεὸς ἡμῶν, ἰδοὺ Κύριος μετά Ισχύος ἔρχεται, καὶ ὁ βραχίων μετὰ κυρείας.» Εφη δὲ καὶ ἐν ἑτέροις, G ὅτι. Τότε ἀνοιχθήσονται ὀφθαλμοὶ τυφλῶν, καὶ ὦτα χωρῶν ἀκούσονται· τότε ἀλεῖται χωλὸς ὡς ἔλαφος, καὶ τρανὴ ἔσται γλώσσα μογιλάλων, ο Καὶ πρὸς τούτοις ἔτι· ο 'Αναστήσονται οἱ νεκροὶ, καὶ ἐγερθήσονται οἱ ἐν τοῖς μνημείοις· ἡ γὰρ δρόσος ἡ παρά σοῦ, ἵαμα αὐτοῖς ἐστιν.» Έφη δὲ πάλιν καὶ ἐκ προσώπου Χριστοῦ·. Πνεῦμα Κυρίου ἐπ' ἐμὲ, οὗ είνεκεν έχρισέ με· εὐαγγελίσασθαι πτωχοῖς ἀπέσταλκέ με, κηρύξαι αἰχμαλώτοις ἄφεσιν, καὶ τυφλοῖς ἀνά βλεψιν.» Οτε τοίνυν τῆς ἐφ' ἑαυτῷ πίστεως τὰς τῶν προφητῶν φωνὰς ποιεῖται σημείον, ήγουν ἀπόδειξιν, Θεὸν δὲ αὐτὸν οἱ προφῆται κηρύττουσι· τίς ὁ τούτοις τὰ ἐναντία φάναι τολμῶν; Εχειμάζοντο, φησί, κατὰ τὴν λίμνην οἱ μαθηταί· εἶτα ο προσελθόντες, διήγειραν αὐτὸν, λέγοντες· Επιστάτα, ἀπολλύμεθα. Ο δὲ διεγερθεὶς, ἐπιτίμησε τῷ ἀνέμῳ, καὶ τῷ κλύδωνι τοῦ ὕδατος· καὶ ἐπαύσαTO, καὶ ἐγένετο γαλήνη.» Είρηται περὶ Χριστοῦ διὰ φωνῆς τοῦ μακαρίου Δαυΐδ·. Σὺ δεσπόζεις τοῦ κράτους τῆς θαλάσσης, καὶ τὸν σάλον τῶν κυμάτων αὐτῆς σὺ καταπραΰνεις. Σοί εἰσιν οἱ αὐρανοὶ, καὶ σή ἐστιν ἡ γῆ· τὴν οἰκουμένην, καὶ τὸ πλήρωμα αὐτῆς σὺ ἐθεμελίωσας. 1 Οτε τοίνυν τῷ καταπραΰνοντι τὴν θάλασσαν πρέποι ἂν καὶ τὸ δεσπόζειν τῶν ὅλων, ἔχειν δὲ ἰδίους τοὺς οὐρανοὺς, καὶ θεμελιοῦν δύνα19 33 Luc. ", • Ut cognovit autem Jesus cogitationes eorum, respondens dixit ad illos: Quid cogitatis in cordibus vestris? Quid est facilius dicere: 89 Dimittuntur tibi peccata tua; an dicere: Surge et ambula? Ut autem sciatis, quia Filius hominis potestatem habet in terra dimittenli peccata, (ait paralytico): Tibi dico, surge, tolle lectum tuum, et vade in domum tuam s.. Si solus universorum Dominus a delictis nos expiat, nec in ullum alium istud convenit, et Christus cum divina auctoritate hoc ipsum præ stat qui fieri potest, ut Deus non exsistat? Nam etsi Verbum, quod secundum carnem ex muliere natuin est, Filii hominis appellatione designetur, nihilominus tamen Deus est. ‹ lu ipsa hora autem multos curavit a languoribus, et plagis, et spiritibus malis, et cæcis multis donavit visuın. Et respondens dixit illis: Euntes renuntiate Joanni quæ audistis et vidistis: quia cæci vident, claudi ambulant, leprosi mundantur, surdi audiunt, mortui resurgunt, pauperes evangelizantur: et beatus est quicunque non fuerit scandalizatus in me “. › Factis divinorum planeque admirabilium operum patratorem Christus se esse demonstrans, quæ per prophetæ vocem quondamı de se prædicta fuerant, in memoriam reducit. Dixerat enim Isaias: Confortamini manus remissæ, et genua soluta s.» Mox vero quasi digito protensave manu Emmanuelem ostendens, ita ait: Ecce Deus noster, ecce Dominus cum fortitudine venit, et brachium cum dominatione". > Dicit idem et alio quoque loco: e Tunc aperientur oculi cæcorum, et aures surdorum audient, tunc saliet sicut cervus claudus, et expedita erit lingua balbutientium.» Addit praeterea: c Surgent mortui, et resurgent qui in monumentis sunt: nam ros qui a te, ipsis sanitas est ", › Rursum idem in persona Christi ita ait: «Spiritus Domini super me, cujus causa unxit me, evangelizare pauperibus misit me, prædicare captivis remissionen, et cæcis visus apertionem.. Cum ergo prophetarumn oracula fidei quæ ipsi debetur, argumentum probationemque adducat, ipsique prophetæ Deum illum esse prædicent, quis his contraria asserere audeal? Dum discipuli tempestate in stagno jactarentur, • accedentes suscitarunt eum, dicentes: Præceptor, perimus. At 90 ille surgens increpavit ventum el tempestatem aquæ: et cessavit, et facta est tranquillitas”. › Davidica voce ejusmodi oraculum de Christo editum erat: Tu dominaris potestati maris, et motum fluctuum ejus tu mitigas. Tui sunt cœli, et tua est terra, orbem terrarum et plonitudinem ejus tu fundasti "., Cum in illum igitur, qui maria sedat, omnium rerum Dominum esse, proprios cælos possidere, orbem terrarum, ejusdemque plenitudinem posse fundare, proprie conss Isa. xL, 10. 84 [51. XXXV, 5. 22-21.» Luc. vii, 21, 23. *** Isa. £ll, 1, 3. 68 [+7. LS1, 1; Luc. 1, 18. in Luc. vi, 24. 40 Psal. LxxxvΙ, 10, 11. 37 Sa. XXVI.

veniat; quis Christum, qui et ventis imperat, verum queat? cum auctoritate mari σθαι τὴν οἰκουμένην καὶ τὸ πλήρωμα αὐτῆς· πῶς Deum esse ambigere οὐκ ἂν ὑπάρχειν νοοῖτο Θεὸς ἀληθῶς ὁ Χριστός, δ θαλάσσῃ καὶ πνεύμασιν ἐπιτιμῶν, καὶ τοῦτο μετ' ἐξουσίας; • Rogabat illum vir, a quo dæmonia exierant, ut cum eo esset. Dimisit autem eumn Jesus, dicens: Redi in domum tuam, et uarra quanta tibi fecit Deus. Et abiit per universam civitatem prædicans quanta illi fecisset Jesus ". In Gerasenorum regione curavit Jesus immanissime a dæmonio vexatum, qui etiam ut vitam sibi cuin eo agere deinceps liceret, obnixe efflagitabat. At vero quamvis eum sanasset, spiritusque ejecisset, jubet tamen ut domum suam repelat, quaulaque sibi fecisset Deus, enarret. Operabatur itaque Christus tanquam verus Deus. Neutiquam enim dicere fas est, prophetarum aut sanctorum apostolorum more, divinæ gratiæ instrumentum exstitisse. Ipse namque propria, hoc est divina virtute Satanam conterebat: quin et in illius quoque nomine dæmonia sanctis apostolis subjiciebantur: atque hoc ipsum ne illi ipsi quidem diffitebantur. De principis Synagogæ Alia aiebat Christus: Nolite flere. Non est mortua puella, sed dormit *. › Nunquid igitur mentitus est? absit! verum enim dixit. Modum autem bujus exponit Paulus his verbis: Non est Deus mortuorum, sed vivorum 43 Siquidem quicunque victuri sunt, illi Deo vivunt; mortui proinde hominibus mortui sunt: verum natura illi vivilica, hoc est, divium, minime. Verax ¡taque est, dum ut Deus de puella, ‹ Nou est mortua, sed dormit,» enuntiat. – Idein cuin apostolis sermonei conferens, ita aiebat: e Quis major est, qui recumbit, an qui ministrat; konne qui recumbit? 91 Ego autem in medio vestri sum tanquam qui ministrat "., Observa, ut quod attinet ad deitatem, Dominicæque gloriæ majestatem, in ministrorum ordine censeri, tantum non aversetur, recusetque. Verumtamen propter humanam naturam ministerium admittit. Ait enim: Ego in medio vestri sum tanquam qui ministrat.» Etsi ergo inter ministeria ultro sese dimiserit, attamen ut Dominus, universæque creaturæ famulatu honoratus, ut Deus, ipse est qui recumbit. ‹ Jesus ¡gitur ait illis (nempe sacerdotum priucipibus ab illo Christusne esset sciscitantibus): Si vobis dixero, non credetis mihi. Si autem interrogavero, non respondebitis mili, neque dimittetis. Ex hoc autem erit Filius hominis sedens a dextris virtutis Dei “., Si Filius hominis sedet a dextris Dei, quomodo Christus summo illo throno decoratus, eademque cum Patre sedis auctoritate præ- * Luc. vin, 38, 39.. ibid. 52. • Ἐδεῖτο δὲ αὐτοῦ ὁ ἀνήρ, ἀφ' οὗ ἐξεληλύθει τὰ δαιμόνια, εἶναι σὺν αὐτῷ. Απέστειλε δὲ αὐτὸν, λέγων· Υπόστρεφε εἰς τὸν οἶκόν σου, καὶ διηγοῦ ὅσα σοι πεποίηκεν ὁ Θεός. Καὶ ἀπῆλθε καθ' ὅλην τὴν πόλιν κηρύσσων ὅσα ἐποίησεν αὐτῷ ὁ Θεός.» Ἐν τῇ τῶν Γεργεσηνῶν χώρᾳ τεθεράπευκεν ὁ Χριστὸς τὸν ἀγρίως δαιμονῶντα, ὃς καὶ συνεἶναι αὐτῷ παρεκά λει. ᾿Αλλὰ καίτοι θεραπεύσας αὐτόν, καὶ ἐκβεβληκὼς τὰ πνεύματα, ἐκέλευεν ἀπελθεῖν εἰς τὸν εἶπον αὐτοῦ, καὶ κηρύττειν ὅσα πεποίηκεν αὐτῷ ὁ Θεός. Ἐνήργηκεν οὖν αὐτὸς, ὡς Θεὸς ὑπάρχων ἀληθινός· οὐ γάρ πού φαμεν ὡς ὑπουργὸς γέγονε θείας χάρι τος καθ' ἕνα τῶν προφητών, ήγουν τῶν ἁγίων ἀποστόλων· ἀλλ᾽ ἦν αὐτὸς δυνάμει τῇ ἰδίᾳ καὶ θεοπρε πεῖ συντρίβων τὸν Σατανᾶν. Ἐν ὀνόματι οὖν αὐτοῦ, καὶ τοῖς ἁγίοις μαθηταῖς ὑπετάττοντο τα δαιμόνια καὶ τοῦτο διωμολόγησαν αὐτοί. Ἐπὶ τῇ θυγατρὶ τοῦ ἀρχισυναγώγου φησὶν 6 Χριστός· «Μή κλαίετε· οὐ γὰρ ἀπέθανε τὸ κορά στον, ἀλλὰ καθεύδει. ο 'Αρ' οὖν ἐψεύδετο; Μὴ γιο νοιτο! ἀληθεύει δέ· καὶ κατὰ τίνα τρόπον, ὁ Παῦλος διερμηνεύει λέγων·. Οὐκ ἔστι Θεὸς νεκρῶν, ἀλλὰ ζώντων. ο Ζῶσι γὰρ τῷ Θεῷ οἱ ζήσειν μέλλοντες. Οὐκοῦν οἱ τεθνηκότες, κατὰ μὲν ἀνθρώπους εἰσὶ νε κροί· κατὰ δὲ τὴν ζωοποιόν φύσιν, τουτέστι την θείαν, οὐκ ἀποτεθνήκασιν. 'Αληθεύει γὰρ ὡς Θεός ", περὶ τοῦ κορασίου λέγων· «Οὐκ ἀπέθανεν, ἀλλὰ καθεύδει.» Τοῖς ἑαυτοῦ μαθηταῖς διαλεγόμενος, έφασκε· εΤί; μείζων ἐστὶν, ὁ ἀνακείμενος, ἢ ὁ διακονῶν; Ούχι 6 ἀνακείμενος; Ἐγὼ δὲ ἐν μέσῳ ὑμῶν εἰμι ὡς ὁ δια κονῶν. ο Ορᾷς, ὅπως, ὅσον μὲν ἧκεν εἰς γε τὸ τῇ θεό τητι πρέπον καὶ τῇ δόξῃ τῇ Δεσποτική, μονονουχί καὶ ἀποσείεται τὰ ἐν διακόνου νοεῖσθαι τάξει; Τιμή δὲ τοῦτο διὰ τὸ ἀνθρώπινον· «Εγώ γάρ, φησὶν, εἰμὶ ἐν μέσῳ ὑμῶν ὡς διακονῶν.» Οὐκοῦν κἂν εἰ καταβέβηκεν ἐν διακόνοις, ἀλλ᾽ οὖν γέ ἐστιν αὐτὸς ὁ ἀνακείμενος ὡς Δεσπότης, καὶ παρὰ πάσης κτίσεως διακονούμενος ὡς Θεός. • Εἶπεν οὖν αὐτοῖς ὁ Χριστὸς» (δηλονότι τοῖς ἀρ χιερεῦσι τῶν Ἰουδαίων ἐρωτῶσιν· «Εἰ σὺ εἶ ὁ Χρισ στός;») «Ἐὰν ὑμῖν εἴπω, οὐ μὴ πιστεύσητε ἐὰν δὲ ἐρωτήσω, οὐ μὴ ἀποκριθῆτε. ᾿Απὸ τοῦ νῦν δὲ ἔσται ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου καθήμενος ἐκ δεξιῶν τῆς δυνά μεως τοῦ Θεοῦ.» Εἰ κάθηται ἐκ δεξιῶν τῆς δυνά μεως τοῦ Θεοῦ ὁ τοῦ ἀνθρώπου Υιός, πῶς οὐ Θεὸς ὁ Χριστὸς, τοῖς ἀνωτάτω θώκοις ἐμπρέπων, καὶ ὁμό ** Luc. xx11, 27. ** ibid. 67, 69. • Rom. s1, Varie lectiones codicis Seguieriani. ο εψεύσατο. * τοιγαροῦν ὡς θεός

$281 θρονος τῷ Πατρί; Οὐ γὰρ συνεδρεύει τῷ κατὰ φύσιν ditus, non est Deus? Neque enimn eum vero naturaΘεῷ γενητή φύσις όμως. Συνεδρεύει δὲ ὁ Υἱός τοῦ ἀνθρώπου, καθ' ἔνωσιν οἰκονομικὴν σαρκός γεγονότοῦ ἐκ Θεοῦ φύντος Λόγου. τος Οτι ζωὴ καὶ ζωοποιὸς ὁ Χριστός. Ἐκ τῆς πρὸς Κορινθίους πρώτης. • Ως φρονίμοις λέγω· κρίνατε ὑμεῖς δ φημι· Τὸ ποτήριον τῆς εὐλογίας, ὁ εὐλογοῦμεν, οὐχὶ κοινωνία ἐστὶ τοῦ αἵματος τοῦ Χριστοῦ; Τὸν ἄρτον ἐν κλῶμεν, οὐχὶ κοινωνία ἐστὶ τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ; Ότι εἰς ἄρτος, ἐν σῶμά ἐσμεν οἱ πολλοί· οἱ γὰρ πάντες ἐκ τοῦ ἑνὸς ἄρτου μετέχομεν.» Η ἀνθρώπου σὰρξ, ὅσον ἧκεν εἰς ἰδίαν φύσιν, οὐκ ἂν εἴη ζωοποιός ἀλλ' οὐδὲ τὸ αἷμα τὸ ἀνθρώπινον, εἰ κοινὸν εἴη καὶ καθ᾿ ἑαυτό· ζωοποιεῖ δὲ τὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ, καὶ το τίμιον αἷμα, πρέποντος μόνῳ Θεῷ τοῦ ζωοποιεῖν δύνασθαι τὸ ζωῆς ἐπιδεές. Θεὸς οὖν ἄρα Χριστός οὕτω γὰρ ἔσται ζωοποιὸν τὸ σῶμα αὐτοῦ. Εἰ δὲ ἄνθρωπος ἀνὰ μέρος νοεῖται μόνῃ τῇ τοῦ Χριστοῦ κλήσει τετιμημένος, καὶ γυμνὸν Υἱοῦ πρόσωπον ἔχων, πῶς ἂν εἴη ζωοποιὸν τὸ σῶμα αὐτοῦ; mente concipiatur, qui sola Christi appellatione modo corpus illius posset esse vivificum? lique Deo productitia natura considere aliquando potest. Considet autem cum eo Filius hominis, Del nimirum Verbo secundum unionis dispensationem incarnato. Quod Christus est vita et vivificus. Ex priori ad Corinthios. Ut prudentibus loquor: vos ipsi judicate quod dico. Calix benedictionis, cui benedicimus, nonne communicatio sanguinis Christi est? et panis quem frangimus, nonne participatio corporis Domini est? Quoniam unus panis, et unum corpus nulti sumus: nam omnes de uno pane participamus "., Caro hominis, quod quidem ad propriam naturam illius spectat, nequaquam vivificat. Sed neque vulgaris quoque hominis sanguis ullam omnino per se et secundum se vivificandi vim habet. Atqui cum soli Deo conveniat vitam illi impertiri, quod vitæ spiritu destituitur; corpus autem Christi, et pretiosus illius sanguis vivificent: cui dubium esse potest, quin Deus sit Christus? Hinc namque corpus habet ut sit vivificum. Quod si ut homo per se ac seorsim decoratus sit, orbamque Filio personam habeat, quo92. Facius est primus homo Adlam in animam viventem, novissimus Adam in Spiritum vivificantem ".» Rursum: c Primus home de terra terre- • Εγένετο ὁ πρῶτος άνθρωπος Αδάμ εἰς ψυχὴν ζῶσαν· ὁ ἔσχατος Αδάμ α εἰς Πνεῦμα ζωοποιοῦν.» Καὶ πάλιν· «Ὁ πρῶτος ἄνθρωπος ἐκ γῆς, χοϊκός ὁ δεύτερος ἄνθρωπος, ὁ Κύριος ἐξ οὐρανοῦ. Οἷος δ c nus, secundus homo Dommus de colo. Qualis terre χοϊκὸς, τοιοῦτοι καὶ οἱ χοϊκοί· καὶ οἷος ὁ ἐπουράνιος,. τοιοῦτοι καὶ οἱ ἐπουράνιοι. Καὶ καθὼς ἐφορέσαμεν τὴν εἰκόνα τοῦ χοϊκοῦ, φορέσωμεν καὶ τὴν εἰκόνα τοῦ ἐπουρανίου. Τοῦτο δέ φημι, ἀδελφοί, ὅτι σάρξ καὶ αἷμα βασιλείαν Θεοῦ κληρονομῆσαι οὐ δύνανται, οὐδὲ ἡ φθορὰ τὴν ἀφθαρσίαν κληρονομεί.» Προσεπάγει δὲ τούτοις, ὅτι ο Σαλπίσει, καὶ οἱ νεκροί ἐγερθήσονται άφθαρτοι, καὶ ἡμεῖς ἀλλαγησόμεθα. Δεῖ γὰρ τὸ φθαρτὸν τοῦτο ἐνδύσασθαι τὴν ἀφθαρσίαν, καὶ τὸ θνητὸν τοῦτο ἐνδύσασθαι τὴν ἀθανασίαν.» Εἰς ψυχὴν ζῶσαν ὁ πρῶτος ἄνθρωπος γέγονεν· ἐδεῖτο γὰρ, ὡς ποίημα, τοῦ ζωοποιοῦντος Θεοῦ. Ὁ δὲ γε ἔσχατος 'Αδάμ, τουτέστι Χριστός, ὅτι μὴ ἐδεῖτο ζωῆς ὡς Θεός, Πνεῦμα γέγονεν εἰς ἡμᾶς ζωοποιοῦν· nus, tales et terreni: et qualis caelestis, tales et coelestes. Igitur sicut portavimus imaginem terreni, portemns et imaginem cœlestis. Iloc autem dico, fratres, quia caro et sanguis regnum Dei possidere non possunt, neque corruptio incorruptelam possidebit.. Subjungit reliqua: c Canet enim tuba, et mortui resurgent incorrupti, et nos immutabimur. Oportet enim corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem". Primus homo factus est in animam viventem: egebat enim, tanquam figmentuin, Deo vivificante. At vero novissimus Adam, hoc est Christus, quod, ut Deus, vita externa non hudligerel, Spiritus fuit, qui vitam in uos transfundit. Atqui sessio. Et primus quidem homo de terra erat terre nus secundus autem licet ex muliere ortum traheret, de calo venerat. Quamvis enim Verbum, quod de supernis, hoc est de cœlo est, et ex Deo Patre natum est, homo factus sit, nihilo tamen secius de cœlo est. Rursum uti, corruptionis et mortis vinculis constricti, terreni imaginem gestanius; ita incorruptionem jam induti, caelestis imaginem por tabimus. Atqui incorruptio bonum est naturalis divinitatis proprium. Nam mortui immutantur, cor- . ibid. 52, 53. · ὅπερ ἐστὶ θείας φύσεως ἴδιον πλεονέκτημα. Καὶ ὁ vividcandi facultas propria est living nature pos μὲν πρῶτος ἐκ γῆς, χοϊκός· ὁ δεύτερος δὲ ἐξ οὐρα νοῦ, καίτοι γεννηθεὶς διὰ γυναικός. Ο γὰρ ἄνωθεν καὶ ἐξ οὐρανοῦ, καὶ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος, κἂν εἰ γέγονεν ἄνθρωπος, ἀλλ' οὐδὲν ἧττόν ἐστιν ἐξ οὐρα τοῦ. Καὶ εἰ φθορᾷ καὶ θανάτῳ κατεσχημένοι, την εἰκόνα τοῦ χοϊκοῦ διὰ τοῦτο φορέσαι λεγόμεθα· τὴν ἀφθαρσίαν ἐνδυσάμενοι, τὴν εἰκόνα τοῦ ἐπουρανίου φορέσομεν. Αφθαρσία δὲ πάλιν ἴδιον ἀγαθὸν τῆς κατὰ φύσιν θεότητος· ἀλλάσσονται γὰρ οἱ νεκροί, καὶ τὸ φθαρτὸν ἀμφιέννυται τὴν ἀφθαρσίαν, γεγονό * 1 Cor. x, 15, 17. 1 Cor. xv, 45. se juid. 47, Variæ lectiones codicis Segnieriani. Ο δεύτερος άνθρωπος.

ruptibileque induit incorruptionem, cumn Unigenitus & τος καθ᾿ ἡμᾶς τοῦ Μονογενοῦς, καὶ μεθιστάντος τὸ nostri similis natus mortalitatem transtulerit in immortalitatem, et corruptionem transformaverit in incorruptionem in semetipsn et primo. Hac enim ratione nobis ipsis quoque via ad vitam factus est. Ex posteriore ad Corinthios. • Sed ipsi in nobis ipsis responsum mortis ha buimus, ut non simus fidentes in nobis, sed in Deo, qui suscitat mortuos ".. Si mortuorum exsuscitatio in eum, qui natura Deus est, maxime convenit, propterea quod solus vita sit et 93 vivificus; Christus autem resurrectionem et vitam diserte sese appellat, eumdemque mortuos exsuscitasse certo constat: quis et verum Deum, et vitam sccundum naturam esse ambigat? Ex Epistola ad Hebræos. • Quia ergo pueri communicaverunt carni et sanguini, et ipse similiter participavit iisdem, ut per mortem destrueret cum qui habebat mortis imperium, id est diabolum "., Æque ac nos.qui inter flios Dei censemur, carnis et sanguinis Dei Verbum particeps factum est; quo nimirum proprium corpus in mortein contradens, ipsum denuo tanquam qui suapte natura vita et Deus exsistat, vitæ restituat. Nam quomodo mortis imperium destructum est, si corpus quod secundum naturam vitæ, hoc est Verbi Dei, proprium erat, in mortem prolapsum, iterumi exsuscitatum non est? Quod unus sit Filius et Dominus Jesus Christus. Ex prima catholíca Joannis. • Quod fuit ab initio, quod audivimus, quod vidimus oculis nostris, quod perspeximus, et manus nostræ contrectaverunt de Verbo vitre: et vita manifestata est, et vidimus, et testamur, el annuntiamus vobis vitam æternam, quæ erat apud Patrem, et apparuit nobis”. › En illum qui fuit ab initio, vilaque æterna, hoc est Dei Patris Verbum, oculis se vidisse, manibusque contrectasse testatur, cum tainen Verbum quod ex Patre procedit, sua natura aspectum fugiat, tangique nequeat: siquidem quod corpore vacat, id sub tactionem non cadit. Atqui Verbum incarnatum oculis vidisse, et manibus contreclasse se ait. Quare licet Verbum caro factum esl, unus tamen est Filius, unus Deus, unus Dominas. 94 Quod fides tendal in Christum, tanquam in Deum. Ex priori Epistola Petri. • Ut, inquit, fides vestra, et spes esset in Deo". › Atqui Christus per sanctos apostolos annuntiatur, 50 II Cor. 1, 9. οι febr. 11, 14. θνητὸν εἰς ἀθανασίαν, καὶ τὸ φθαρτὸν εἰς ἀφθαρσίαν ἐν ἑαυτῷ καὶ πρώτῳ μετασκευάζοντος. Οὕτω γὰρ γέγονεν ὁδὸς εἰς ζωὴν καὶ ἡμῖν αὐτοῖς. Ἐκ τῆς πρὸς Κορινθίους Α'. • 'Αλλὰ αὐτοὶ, φησὶν, ἐν ἑαυτοῖς τὸ ἀπόκριμα τοῦ θανάτου ἐσχήκαμεν, ἵνα μὴ πεποιθότες ὦμεν ἐν ἑαυτοῖς, ἀλλ' ἐπὶ τῷ Θεῷ τῷ ἐγείραντι τοὺς νεκρούς.» Ε! Θεῷ τὸ τ κατὰ φύσιν πρεπωδέστατον εἶναί φαμεν τὸ ἐγείρειν τοὺς νεκρούς, ὅτι ζωὴ καὶ ζωοποιός ἐστιν· ἔφη δὲ Χριστός· «Εγώ εἰμι ἡ ἀνάστασις και ἡ ζωή·» φαίνεται δὲ καὶ ἐγηγερκώς τους νεκρούς Θεὸς ἄρα ἐστὶν, ὡς ζωὴ κατὰ φύσιν. Ἐκ τῆς πρὸς ῾Εβραίους. • Ἐπεὶ οὖν κεκοινώνηκε τα παιδία αίματος καὶ σαρκὸς, καὶ αὐτὸς παραπλησίως μετέσχε τῶν αὐτῶν· ἵνα διὰ τοῦ θανάτου καταργήσῃ τὸν τὸ κράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου, τουτέστι τὸν διάβολον.» Παραπλησίως ἡμῖν τοῖς ἐν τέκνοις Θεοῦ τεταγμένοις κεκοινώνηκεν αἵματος καὶ σαρκὸς ὁ ἐκ Θεοῦ Λόγος, ἵνα τῷ θανάτῳ τὸ ἴδιον σῶμα δούς, ζωοποιήσῃ πάλιν αὐτὸ, ζωή κατὰ φύσιν ὑπάρχων, ὡς Θεός. Ἐπεὶ πῶς κατήργηται τοῦ θανάτου τὸ κράτος, ἂν μὴ τὸ πεσὸν εἰς θά νατον ἀνεβίω σῶμα, ἴδιον ἂν τῆς κατὰ φύσιν ζωῆς, τουτέστι τοῦ ἐκ Θεοῦ ὄντος Λόγου· Οτι εἷς ὁ Υἱὸς καὶ Κύριος Ἰησοῦς Χριστός. Εκτῆς Ἰωάννου Επιστολῆς πρώτης καθολικῆς. • Ο ἦν ἀπ' ἀρχῆς, ὁ ἀκηκόαμεν, δ έωράκαμεν τοῖς ὀφθαλμοῖς ἡμῶν, δ εθεασάμεθα, καὶ αἱ χεῖρες ἡμῶν ἐψηλάφησαν περὶ τοῦ Λόγου τῆς ζωῆς· καὶ ἡ ζωὴ ἐφανερώθη, καὶ ἑωράκαμεν, καὶ μαρτυροῦμεν, καὶ ἀπαγγέλλομεν ὑμῖν ζωὴν τὴν αἰώνιον, ἥτις ἦν πρὸς τὸν Πατέρα, καὶ ἐφανερώθη ἡμῖν.» Ἰδοὺ τὸν ὄντα ἀπ' ἀρχῆς, τουτέστι τὸν ἐκ τοῦ Πατρὸς Λόγον. τὴν ζωὴν τὴν αἰώνιον έωρακέναι φησὶ τοῖς ὀφθαλ μοῖς, καὶ μὴν καὶ χερσὶ ψηλαφήσαι· καίτοι κατὰ φύσιν ἰδίαν τοῦ ἐκ τοῦ Πατρὸς ὄντος Λόγου, καὶ ὄντος ἀοράτου καὶ ἀναφούς· ἀναφὲς γὰρ τὸ ἀσώματον. 'Αλλ' ἐν σαρκὶ γεγονότα τὸν Λόγον έωρακέναι τε καὶ ψηλαφήσαι φησιν. Εἷς οὖν ἄρα ἐστὶν Υἱὸς καὶ Θεὸς καὶ Κύριος, κἂν εἰ γέγονε σὰρξ ὁ Λόγος. Ὅτι εἰς Χριστὸν ἡ πίστις, ὡς εἰς Θεόν. Ἐκ τῆς Πέτρου Επιστολῆς πρώτης. • Ώστε, φησί, τὴν πίστιν ὑμῶν καὶ ἐλπίδα εἶναι εἰς Θεόν.» Καίτοι Χριστός κηρύττεται διὰ τῶν ἁγίων ss 1 Joan. 1, 1, 2. *³ I Petr. 1, 21. Variæ lectiones codicis Seguieriani.' · ἴσ. τῷ.

ἀποστόλων· καὶ αὐτὸς δὲ πού φησιν· «Αμήν, ἀμὴν imo ipsemet ita ait: c Amen, amen dico vobis qui λέγω ὑμῖν, ὁ πιστεύων εἰς ἐμὲ, ἔχει ζωὴν αἰώνιον.» Οτε τοίνυν εἰς Θεὸν ἡ πίστις, Χριστοῦ λέγοντος, • Εἰς ἐμὲ πιστεύετε· › πῶς οὐκ ἂν εἴη Θεὸς ἐναργῶς; Ἐκ τῆς πρώτης Ιωάννου Επιστολῆς. • Καὶ αὕτη ἐστὶν ἡ ἐντολὴ αὐτοῦ, ἵνα πιστεύωμεν τῷ ὀνόματι τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ.» Εἰ μὴ ἀνεθέλητόν ἐστι τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ τὸ πιστεύειν ἡμᾶς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ· πράττεται δὲ καὶ παρ' ἡμῶν ἡ πίστις, οὐχ ὡς εἰς ἄνθρωπον ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς εἰς Θεὸν ζῶντα καὶ ἀλη θινόν· Θεὸς ἄρα Χριστός. • Ἐν τούτῳ γινώσκεται τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ· πᾶν πνεῦμα, ὁ ὁμολογεῖ Ἰησοῦν Χριστὸν ἐν σαρκὶ ἐληλυθότα, ἐκ τοῦ Θεοῦ ἐστι· καὶ πᾶν πνεῦμα, ὁ μὴ ὁμο λογεῖ τὸν Ἰησοῦν, ἐκ τοῦ Θεοῦ οὐκ ἔστι· καὶ τοῦτό ἐστι τὸ τοῦ ᾿Αντιχρίστου, ὁ ἀκηκόατε ὅτι ἔρχεται, καὶ νῦν ἐν τῷ κόσμῳ ἐστὶν ἤδη.» Ομολογοῦμεν τὸν Ἰησοῦν ἄρα ὡς ἄνθρωπον, καὶ τῶν καθ' ἡμᾶς ἕνα; ἢ μᾶλλον ὅτι Θεὸς ὢν ὁ Λόγος, γέγονε σαρξ, οὐκ ὀλιχωρήσας τοῦ εἶναι Θεός, μεμενηκὼς δὲ μᾶλλον ἔπερ ἦν, καὶ εἰ γέγονεν ἄνθρωπος; ᾿Αλλὰ τοῦτ' ἔστιν οὐκ ἀμφίβολον. Ο τοίνυν οὐ λέγων Θεὸν εἶναι ἀληθῶς τὸν Χριστὸν, διαιρῶν δὲ καὶ κατασμικρύνων την δέξαν αὐτοῦ, τὸ τοῦ ᾿Αντιχρίστου πνεῦμα ἔχων ἁλώσεται. p • Καὶ ἡμεῖς ἐθεασάμεθα, καὶ μαρτυροῦμεν ὅτι ὁ Πατὴρ ἀπέσταλκε τὸν Υἱὸν Σωτῆρα τοῦ κόσμου. "Ος ἂν ὁμολογήσῃ ὅτι Ἰησοῦς ἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ Θεὸς ἐν αὐτῷ μένει, καὶ αὐτὸς ἐν τῷ Θεῷ.» Απ εστάλθαι φαμέν παρὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς τὸν Υἱόν, τουτέστι τὸν ἐξ αὐτοῦ κατὰ φύσιν μονογενῆ Λέγον ὠνομάσθαι δὲ αὐτὸν Ἰησοῦν, ὅτε καὶ τὴν κατὰ σάρκα γέννησιν ἐκ γυναικὸς ὑπέμεινεν οἰκονομικῶς. Οὐκοῦν ὁ ἐκ Θεοῦ Λόγος γέγονεν ἄνθρωπος. Κάν εἴτις οὕτως ὁμολογήσειεν αὐτὸν, ἔχει μένοντα ἐν ἑαυτῷ τὸν Θεὸν, ἔσται δὲ καὶ αὐτὸς ἐν τῷ Θεῷ· μνησθήσεται γὰρ αὐτοῦ, λογιεῖται δὲ αὐτὸν οἰκεῖον ὡς μέτοχον αὐτοῦ. Ὁ δὲ μὴ ὁμολογῶν, ὅτι αὐτὸς ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος Ἰησοῦς ἐστι, καθεὶς ἑαυτὸν εἰς ἀνθρωπότητα, οὔτε Θεὸν ἐν ἑαυτῷ πλουτήσειεν ἂν, οὔτε μὴν αὐτὸς ἐν Θεῷ ἔσται, κατά γε τὸν τῆς. πνευματικῆς οἰκειότητος τρόπον. • Πᾶς ὁ πιστεύων ὅτι Ἰησοῦς ἐστιν ὁ Χριστὸς, ἐκ τοῦ Θεοῦ γεγέννηται.» Οὐκοῦν ὁ μὴ πιστεύων, οὐδὲ ἐν τέκνοις Θεοῦ καταλογισθείη ἄν. Εἰ γὰρ ὅσοι τὸν Τὸν ἔλαβον, ἔδωκεν αὐτοῖς ἐξουσίαν τέκνα Θεοῦ γενέσθαι, καθά φησὶν ὁ εὐαγγελιστής· οἱ μὴ λαβόντες αὐτὸν, οὐδ᾽ ἂν ἐν τέκνοις Θεοῦ καταλογισθείεν ἂν, τὸν, δι' οὗ τοῦτο ὑπάρχει, μὴ ἐγνωκότες. · Τίς δέ ἐστιν ὁ νικῶν τὸν κόσμον, εἰ μὴ ὁ π στεύων ὅτι Ἰησοῦς ἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ; Οὗτός ἐστιν ὁ ἐλθὼν δι' ὕδατος καὶ αἵματος Ἰησοῦς Χριcredit in une, habet vitam æternam *.» Cum ergo fides in Deum feratur, et Christus, ‹ In me credite, › dicat: quomodo planum non est, ipsum esse Deum? Ex Epistola prima Joannis. ‹ Et hoc est mandatum ejus, ut credamus in nomine Filii· ejus Jesu Christi *. > Si a Dei Patris voluntatė alienum non est, ut in nomine Filii ejus Jesu Christi crelamus; si des nostra tendit in eum, non tanquam in hominem nudum, sed tanquam in Deum vivum et verum, evidens profecto evadit Christum esse Deum. In hoc cognoscitur Spiritus Dei: omnis spiritus, qui conlitetur desum Christum in carne venisse, ex Deo est et omnis spiritus qui solvit Jesum, ex Deo non est; et hic est Antichristus, de quo audivistis quoniam venit, et nunc jam in mundo est **.» Con. fitemurne ergo Christum Jesum veluti hominem quempiam nostri similem? an polius Dei Verbum factum esse carnem, non quod divinitatem exuerit, aut repudiarit (constanter enim mansit quod erat): sed quod humanam naturam assumpserit? At istud extra controversiam est. Quisquis igitur Christum, divinitatem illius inficiatus, dividit, ejusdemque gloriam et majestatem diminuit, hic Antichristi spiritum hausisse aperte convincitur. ‹ Et nos vidimus, et testificamur quoniam Pater misit Filium suum Salvatorem mundi. Quisquis confessus fuerit quoniam Jesus est Filius Dei, Deus in eo manet, et ipse in Deo ".» Unigenitum Dei Filium, hoc est Verbum quod naturaliter ex Deo procedit, a Deo et Patre missum agnoscimus. 95 Idipsum autem tum demum Jesum appellatum fuisse asseveramus, cum dispensatorie secundum carnem ex muliere nasci dedignatuin non est. Dei itaque Verbum homo factum est. Et si quis ita profitetur, is Deum in se manentem habet, et ipse vicissim in Deo manebit. Recordabitur enim illius, ac veluti societate quadam conjunctum inter familiares numerabit. At qui ipsum Dei Patris Verbum esse Jesum, et in humanam naturam se demisisse non confitetur, ille neque Deum obtinere, neque per spiritalis familiaritatis modum ulla ratione in ipso consistere poterit. • Omnis qui credit quoniam Jesus est Christus, ex Deo natus est *., Qui igitur il non credit, is inter Dei filios haberi nequit. Nam si iis omnibus, qui Filium receperunt, potestatem dedit filios Dei fieri, nt evangelista testatur "; consequens sit, si qui illum non recipiunt, eos inter Dei filios censeri non posse; ut qui eum, per quem hoc ipsum licebat, non agnoverint. • Quis est qui vincit mundum, nisi qui credit quoniam Jesus est Filius Dei? llic est qui venit per aquam et sanguinem Jesus Christus: non in aqua ss Joan. vi, 47. s 1 Joan. 111, 23. r 1 Joan. 1, 2, 3. 87 Joan. 1, 14-16. " | Joan. v, 1. 39 Joan.

solum, sed in aqua et sanguine. Ει Spiritus est ατός· οὐκ ἐν τῷ ὕδατι μόνον, ἀλλ' ἐν τῷ ὕδατε καὶ qui testificatur quoniam Spiritus et veritas. Quomiam tres sunt, qui testimonium dant: Spiritus, aqua, et sanguis; et hi tres unum sunt., Mundum itaque vincit, qui credit Jesum esse Filium Dei. Porro autem quisnam Jesus ille sit, id ipse discipulus Jesu ejusmodi verbis nobis exponit: ipse est, inquit, qui venit per aquam et sanguinem Jesus Christus.» Utrumque asserit in sanguine nimirum venisse, et Spiritu; et tres rursum unum esse. Ver bum itaque factum est caro, quod Spiritu nos sanrtificat, et sanguine nos expiat, et aqua munda nos abluit. Unus tamen omnino est Filius, cujus Spiritum et aquam, et sanguinem esse dicimus. • Si testimonium hominum accipimus, testimomium Dei majus est: quoniam hoc est testimonium Dei, quod majus est, quoniam testificatus est de Filio suo. Qui credit in Filium Dei, habet testimonium Dei in se. Qui non credit Filio, mendacem facit eum, quia non credit in testimonium, quod Deus testificatus est de Filio suo "., Et Spiritu, et voce Pater Filio 96 testimonium perhibuit. Nam verum illum ejus esse Filium, hoc ipso testatum nobis sit, quod Spiritum sanctum perficiendorumque miraculorum vim sanctis ipse dilargiri potuit. Atque huc utique tendebat, quando, e llle me clarificabit ", aiebat. Alio quoque modo testimonium eidem perhibuit. Si quidem in Jordane ejusmodi elogio illum clarificavit: ‹ Hic, ait, est Filius meus clilectus, in quo nihi bene conplacui ".» Quicunque igitur divisione inducta eum, qui ex muliere natus est, verum Dei Filium esse negant, Filii autem nomen soli nudoque Dei Verbo assignant; ii Patrem mendacem faciunt, ut qui Verbum incarnatum evidenter ostenderit in Jordane: quo etiain tempore Spiritus et quod Deus esset, et quod verus Filius esset, diserte testatus est. Quod Christus sit vita. Ex Evangelio secundum Matthæum. De archisynagogi filia scriptum exstat, quod ‹ cum ejecta esset turba, intravit Jesus, et tenuit manum ejus, et surrexit puella ".» Cur, quæso, dum puellæ vitam restituit, non fuit contentus verbo, ut in Lazari exsuscitatione; sed manum præterea illius apprehendit? nempe ut ostenderet corpus suum vivilium esse: est enim corpus vite. Quamobrem unio Verbi cum carne naturalis et vera est, non secundum solam personarum coitinnem, vel nudam fausti nominis attributionem, aut voluntatum cocordiam, sive simplicem conjunctionem, ut quidam imperite nugantur. Ex Evangelio secundum Joannem. ‹ Operamini non cibum qui perit, sed qui manet ** I Joan. v, 5-7. ibid. 15, 10. * Joan. xvi, 44. αἵματι. Καὶ τὸ Πνεῦμά ἐστι τὸ μαρτυροῦν, ὅτι τὸ Πνεῦμά ἐστιν ἀλήθεια· ὅτι τρεῖς μαρτυροῦσι· τὸ Πνεῦμα, καὶ τὸ ὕδωρ, καὶ τὸ αἷμα· καὶ οἱ τρεῖς ἐν εἰσι.» Νικᾷ μὲν τὸν κόσμον ὁ πιστεύων ὅτι Ἰησοῦς ἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ. Τίς δέ ἐστιν Ἰησοῦς, αὐτὸς ἡμῖν ὁ Ἰησοῦ μαθητής διατρανοί λέγων· • Οὗτός ἐστιν ὁ ἐλθὼν δι᾽ ὕδατος καὶ αἵματος Ἰησοῦς Χρι στός.» ᾿Αλλὰ καὶ ἐν αἷματί φησι, καὶ ἐν Πνεύματι· καὶ τοὺς τρεῖς ἂν εἶναί φησιν. Οὐκοῦν γέγονε μὲν σὰρξ ὁ Λόγος, ἁγιάζει δὲ ἡμᾶς τῷ Πνεύματι, καὶ καθαρίζει τῷ αἵματι, καὶ ἀπολούει πάλιν ὕδατι καθαρῷ. Εἷς δὲ δὴ πάντως ὁ Υἱός, οὗ καὶ εἶναί φαμεν τὸ Πνεῦμα, καὶ τὸ ὕδωρ, καὶ τὸ αἷμα. • Εἰ τὴν μαρτυρίαν τῶν ἀνθρώπων λαμβάνομεν, ή μαρτυρία τοῦ Θεοῦ μείζων ἐστίν· ὅτι αὕτη ἐστὶν ἡ μαρτυρία τοῦ Θεοῦ, ὅτι μεμαρτύρηκε περί τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ. Ὁ πιστεύων εἰς τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, ἔχει τὴν μαρτυρίαν ἐν ἑαυτῷ. Ὁ μὴ πιστεύων τῷ Θεῷ, ψεύστην πεποίηκεν αὐτὸν, ὅτι οὐκ ἐπίστευσεν εἰς τὴν μαρτυρίαν, ἣν ἐμαρτύρησε περὶ τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ. • Μεμαρτύρηκεν ὁ Πατὴρ τῷ Υἱῷ διὰ τοῦ Πνεύματος, καὶ διὰ φωνῆς· ὅτι γάρ ἐστιν αὐτοῦ κατὰ ἀλήθειαν, μαρτυρήσειεν ἂν τὸ χορηγεῖν δύο νασθαι τοῖς ἁγίοις τὸ Πνεῦμα αὐτὸν, καὶ δι' αὐτοῦ δυνάμεις ἐνεργεῖν. Καὶ γοῦν ἔφασκεν, ὅτι ο Ἐκεῖνος ἐμὲ δοξάσει.» Μεμαρτύρηκε δὲ καὶ καθ᾿ ἕτερον τρόπον· ἐδόξασεν γὰρ αὐτὸν ἐν τῷ Ἰορδάνῃ λέγων· • Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ ηὐδό κησα.» Οσοι τοίνυν ἀποδιαιροῦντές φασιν οὐκ εἶναι Υἱὸν ἀληθινὸν τὸν ἐκ γυναικὸς, ἀναφέρουσι δὲ τὸ τῆς υἱότητος ὄνομα ἐπὶ γυμνὸν καὶ μόνον τὸν ἐκ Θεοῦ Λόγου, ψεύστην ποιοῦσι τὸν Πατέρα· σαρκωθέντα γὰρ τὸν Λόγον ἀπέδειξεν ἐν τῷ Ἰορδάνῃ, καὶ τότε μεμαρτύρηκε τὸ Πνεῦμα αὐτῷ, ὅτι καὶ Θεός ἐστι, καὶ Υἱὸς ἀληθῶς. "Οτι ζωὴ ὁ Χριστός Ἐκ τοῦ κατὰ Ματθαῖον Εὐαγγελίου. Ἐπὶ τῇ θυγατρὶ τοῦ ἀρχισυναγώγου γέγραπται, ὅτι ο Οτε εξεβλήθη ὁ ὄχλος, εἰσελθὼν ὁ Ἰησοῦς ἐκράτησε τῆς χειρὸς αὐτῆς, καὶ ἡγέρθη τὸ καράσιον. ο Διὰ τί μὴ μᾶλλον ὡς ἐπὶ τοῦ Λαζάρου ἠρχέ σθη λόγῳ πρὸς τὴν ἀνάστασιν τοῦ κορασίου, ἐκρά τησε δὲ καὶ τῆς χειρὸς αὐτῆς; Ἵνα δείξῃ ζωοποιόν τὸ αὐτοῦ σῶμα· σῶμα γάρ ἐστι ζωῆς. Οὐκοῦν φυ σικὴ μᾶλλον καὶ ἀληθὴς ἡ ἔνωσις ἡ πρὸς τὴν σάρκα τοῦ Λόγου, καὶ οὐ, καθά φασιν ἐξ ἀμαθίας τινὲς, ὡς ἐν μόνοις πέπρακται προσώποις, ἢ κατὰ ψιλήν εύο φημίαν καὶ θέλησιν, ἤτοι συνάφειαν ἁπλῶς. Ἐκ τοῦ κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγελίου. • Εργάζεσθε, φησί, μὴ τὴν βρῶσιν τὴν ἀπολλυ es Matth. et, 17. * Matth. 18, 23. Varia lectiones codicis Seguieriani. • Έδειξεν.

' μένην, ἀλλὰ τὴν βρῶσιν τὴν μένουσαν εἰς ζωὴν in vitam æternam, quem Filius hominis dabit voαἰώνιον, ἣν ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ὑμῖν δώσει· τοῦτον γὰρ ὁ Πατὴρ ἐσφράγισεν ὁ Θεός.» Βρῶσιν ἡμῖν δέδωκεν ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου τὴν μένουσαν εἰς ζωὴν αιώνιον, δηλονότι τὴν σάρκα αὐτοῦ, καὶ γάρ ἐστι ζωοποιός. Εἶτα πῶς οὐ Θεὸς ὁ ζωοποιεῖν δυνάμενος καὶ διὰ τῆς ἰδίας σαρκός, ἐοικώς τε κατὰ πάντα τῷ Θεῷ καὶ Πατρί; Τοῦτο γὰρ οἶδα δηλοῦν τὸ ἐσφραγί σθαι λέγειν αὐτὸν παρὰ τοῦ Θεοῦ· τοῦ ἐσφραγῖσθαι σημαίνοντος τὸ ἀκριβῶς ἐμφερές. Ωσπερ γὰρ εἰ κηρῷ τις ἐμπήξει σφραγίδα χρυσήν, ἢ γοῦν ἐξ ἑτέρας ὕλης πεποιημένην, ὅλην ἐξ ὅλου τὴν ἑαυτῆς ἐμφέρειαν ἐνσημαίνεται· οὕτω καὶ ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ τοὺς τῆς ἑαυτοῦ φύσεως χαρακτῆρας οὐσιωδῶς ἐμπρέποντας ἔχει τῷ Υἱῷ. Καὶ τοῦτό ἐστι τὸ ἐσφραγί σθαι λέγειν αὐτὸν παρὰ τοῦ Πατρός. Ἐκ τοῦ κατὰ Λουκᾶν Εὐαγγελίου. Ηγειρε τον Λάζαρον ὁ Χριστὸς, τὸ τοῦ ἀρχισυν αγώγου θυγάτριον, τὸν τῆς χήρας υἱόν. Εἶτα, πῶς οὐ ζωὴ κατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ μὴ μόνῳ λόγῳ καταπτοεῖν τὸν θάνατον δυνάμενος, ἀλλὰ γὰρ καὶ τῇ τῆς χειρὸς ἀφῇ; Καὶ γὰρ ἦν ἀκόλουθόν τε καὶ ἀναγκαῖον, ζω ποιὸν εἶναι τὸ σῶμα τῆς κατὰ φύσιν ζωῆς. Ὅτι ἱλαστήριον διὰ πίστεως. Ἐκ τῆς πρὸς Ρωμαίους. Περὶ Χριστοῦ φησιν· «Ον προέθετο ὁ Θεὸς ἱλαστήριον διὰ πίστεως ἐν τῷ αὐτοῦ αἵματι, εἰς ἔνδειξιν τῆς δικαιοσύνης αὐτοῦ, διὰ τὴν πάρεσιν τῶν προγε γονότων ἁμαρτημάτων, ἐν τῇ ἀνοχῇ τοῦ Θεοῦ, πρὸς τὴν ἔνδειξιν τῆς δικαιοσύνης αὐτοῦ, ἐν τῷ νῦν καιρῷ, εἰς τὸ εἶναι αὐτὸν δίκαιον, καὶ δικαιοῦντα τὸν ἐκ πίστεως Ἰησοῦν. • Εἰ οὐκ ἦν ἑτέρως ἱλαστήριον γε νέσθαι Χριστὸν τοῖς ἐν ἁμαρτία καὶ ἀρᾷ καὶ θανά του δίκη, πλὴν ὅτι δι' αἵματος διὰ τὴν πάρεσιν τῶν προγεγονότων ἁμαρτημάτων ἐκχεῖσθαι μέλλοντος· πῶς οὐκ ἀναγκαῖον σάρκα γενέσθαι τὸν Λόγον, ἵνα καὶ αἵματι τῷ ἰδίῳ, δῆλον δὲ ὅτι, τῷ τῆς ἑαυτοῦ σαρκός, δικαιώσῃ πάντας τοὺς εἰς αὐτὸν πιο στεύοντας; *Ότι λελυτρώμεθα, καὶ τὴν καταλλαγὴν πρὸς Θεὸν ἐσχήκαμεν διὰ τοῦ αἵματος αὐτοῦ. Ἐκ τῆς πρὸς Κορινθίους πρώτης. bis: hunc enim Pater signavit Deus ". Cibum nobis impertitus est Filius hominis manentem in vitam æternam, uimirum suam carnem; est enim ea vivifica. Jam quomodo is Deus non est, qui per propriani quoque carnem vivilcare potest, quique Deo et Patri per omnia æqualis est? Hoc enim insinuat, dum a Deo obsignatura 97 se pronuntiat. Etenim obsignationis vocabulum expressam similitudinem indicat. Quemadmodum enim si quis aureum, aut alterius cujusvis materie sigillum ceræ impresserit, totam omnino sigilli illius effigiem inducit: ita Deus Pater quoque expressam, conspicuam essenlialenque natura suæ figuram in Filio habet. Αιque istud est quod se a Patre obsignatuí afſfirmet. • Ἐξ αὐτοῦ δὲ ὑμεῖς ἐστε ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, ὅς. ἐγεννήθη σοφία ἡμῖν ἀπὸ Θεοῦ, δικαιοσύνη τε, καὶ ἁγιασμὸς, καὶ ἀπολύτρωσις· ἵνα, καθώς γέγραπται, () καυχώμενος, ἐν Κυρίῳ καυχάσθω.» Λελυτρώμεθα τοίνυν ἐν Χριστῷ, καὶ ἡγιάσμεθα, καὶ σοφοὶ γεγόναμεν. «Πᾶσα δὲ δόσις ἀγαθὴ, καὶ πᾶν δώρημα τέτ λειον ἄνωθέν ἐστι, καταβαῖνον παρὰ τοῦ Πατρὸς τῶν φώτων, τουτέστι Θεοῦ.» Εἶτα πῶς οὐ Θεὸς ὁ Χρι as Juan. vi, 27. σε Joan. x1, 45. 67 Luc. viii, 54. · ἐγενήθη. 71 Jac. 1, 17. Patrol. Gr. J.XXVI. Ex Evangelio secundum Lucam. Exsuscitavit Christus Lazarum ", tum archisynagogi quoque filiam ", et viduæ flium ". Quis ergo neget, qui vita secundum naturam exsistat, ut qui non tantum verbo, sed suæ quoque manus contactu mortem perterrefaciat? Erat enim consentaneum, imo vero omnino necessarium, ut corpus illius esset vivificum, qui vita erat secundum naturain. Quod Christus per fidem sit propitiatio. Ex Epistola ad Romuños. • Quem (de Christo sermo est) proposuit Deus propitiationem per fidem in sanguine ipsius, ad ostensionem justitiæ suæ, propter remissionem præcedentium delictorum, in sustentatione Dei, ad ostensionem justitiæ ejus in hoc tempore, ut sit ipse justus, et justificans eum qui est ex de Jesu Christi P., Si alia ratione illos expiare non poterat Christus, qui peccato, et maledictioni, et mortis supplicio obnoxii tenebantur, nisi sanguinem suum in præcedentium peccatorum remissionem profunderet; quomodo ut Verbum caro fieret, necessarium non erat, nempe quo proprio, hoc est suæ ipsius carnis, sanguine omnes, qui in ipsum credituri crant, justificaret? Quod per Christi sanguinem redempti Deoque reconciliati sumus. Ex priori ad Corinthios. • Ex ipso autem vos estis in Christo Jesu, qui factus est nobis sapientia 98 a Deo, et justitia, et sanctificatio, et redemptio; ut, quemadmodum scri ptum est, qui gloriatur, in Domino glorietur 10, ”. › In Christo itaque redempti, et sanctificati, et sapientes facti sumus. • Omne autem datum optimum, et omne donum perfectum desursum est, descendeus a Patre luminum 3,, hoc est, Deo. Cuni 68 Luc. vu, 14. * Rom. 111, 25, 26. 7º I Cor. Varia: lectiones codicis Seguieriani.

ergo Christus sapientiam, et sanctificationem, et στὸς, ὁ σοφίαν τε καὶ ἁγιασμὸν καὶ ἀπολύτρωσιν redemptionem nobis largiatur, quomodo non est ἡμῖν δωρησάμενος. Deus? Quod per Christi sanguinem redempti sumus. Ex Epistola prima Petri. "Οτι λελυτρώμεθα διὰ τοῦ αἵματος τοῦ Χριστοῦ. Ἐκ τῆς Πέτρου Ἐπιστολῆς πρώτης. • Ειδότες ότι οὐ φθαρτοῖς ἀργυρίω [4] χρυσίῳ, ἐλυτρώθητε ἐκ τῆς ματαίας ὑμῶν ἀναστροφῆς πατρα παραδότου, ἀλλὰ τιμίῳ αἵματι ὡς ἀμνοῦ ἀμώμου καὶ ἀσπίλου Χριστοῦ.» Λελυτρώμεθα γὰρ, τὸ ἴδιον σῶμα δεδωκότος ὑπὲρ ἡμῶν τοῦ Χριστοῦ. Ἀλλ᾽ εἰ μὲν ὡς ἄνθρωπος νεἶτα: κοινὸς, πῶς ἀντάξιον τῆς ἁπάντων ζωῆς τὸ αἷμα αὐτοῦ; Εἰ δὲ Θεὸς ἦν ἐν σαρκὶ ὁ πάντων ἀξιώτερος, ἀξιόχρεως ή λύτρωσις τοῦ κόσμου παντὸς διὰ τοῦ ἰδίου αίματος εἴη ἂν καὶ ‹ Scientes quod non corruptibilibus auro vel argento redempti estis de vana vestra conversatione paterna traditionis, sed pretioso sanguine quasi agni immaculati Christi et incontaminati r.» Redempti enim sumus, Christo proprium pro nobis corpus impendente. At si ut homo vulgaris habeatur, quomodo illius sanguis vitæ omnium æstimationem ad dignitatem exæquat? Si autem Deus erat in carne, qui undiquaque dignissimus est, sane cumulatissimum per illius sanguinem pretium pro μάλα εἰκότως. totius mundi salute impensum est, et satis decenter. Quod Christi mors mundo salutaris exstiterit. Ex Epistola ad Romanos. • Commendat autem charitatem suam Deus in nobis: quoniam, cum adhuc peccatores essemljus, Christus pro nobis mortuus est. Multo igitur magis nune justificati in sanguine ipsius, salvi erimus ab ira per ipsum 8.» Rursum: Si enim, cum inimi ci essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus, multo magis reconciliati salvi erimus in vita ipsius". Si mundus aliter quam per Christi sanguinem et mortem divina dispensatione salutariter susceptam propter præcedentium delictorum condonationem, quæ Deus toleraverat, salvari nequibat, per Christum autem salutem sumus consceuti: quomodo incarnationis modus Dei Patris Verbo necessarius non crat, quo illos, nimirum qui in ipsum crederent, per sanguinem suum justificaret, 99 Patrique per corporis sui mortem res conciliaret, atque ita simul cum ipso vitam adipisceremur? An ignoratis, quia quicunque baptizati sumus iu Christo Jesu, in mortem ipsius baptizati sumus? Consepulti cnim sumus cum illo per baptismum in mortem, ut quomodo Christus surrexit a mortuis per gloriam Patris, ita et nos in novitate vitæ ambulenus 75, Si cus qui in terris degunt, Christo per baptismum in mortem ipsius consepeliri omniuo necessuin cst; ut quemadmodumn ille ex mortuis resurrexit, ita et nos quoque in novitate vitæ ambulemus, tanquam simul cum eo, qui nostri causa niortuus est et a mortuis rursum excitatus est, mortui et excitati: profecto non absque summa utilitate ac necessitate incarnationis mysterium patratum est, carnique et sanguini communicavit Verbum; quo, videlicet simul cunt illo qui secumdum carnem mortuus et resuscitatus est, et nos quoque moriamur et resurgamus. • Si enim complantati facti sumus similitudini mortis ejus, simul et resurrectionis erimus”. 7 | Petr. 1. 18, 19. 1 Rom. v, Το 7. ibid. 10. "Οτι ὁ Χριστοῦ θάνατος τῷ κόσμῳ σωτήριος. Ἐκ τῆς πρὸς Ῥωμαίους. • Συνίστησι δὲ τὴν ἑαυτοῦ ἀγάπην εἰς ἡμᾶς ὁ Θεὸς, ὅτι ἔτι ἁμαρτωλῶν ὄντων ἡμῶν, Χριστὸς ὑπὲρ ἡμῶν ἀπέθανε. Πολλῷ οὖν μᾶλλον δικαιωθέντες νῦν ἐν τῷ αἵματι αὐτοῦ, σωθησόμεθα δι' αὐτοῦ ἀπὸ τῆς ὀργῆς.» Καὶ πάλιν· «Εἰ γὰρ ἐχθροὶ ὄντες, κατηλλά γημεν τῷ Θεῷ διὰ τοῦ θανάτου τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ, πολλῷ μᾶλλον καταλλαγέντες σωθησόμεθα ἐν τῇ ζωῇ αὐτοῦ. ὁ Οὐκοῦν εἰ μὴ ἑτέρως ἦν σώζεσθαι τὸν κα σμον, εἰ μὴ ἐν αἵματι καὶ θανάτῳ χρησίμως παραληφθέντι, καὶ οἰκονομικῶς, διὰ τὴν πάρεσιν τῶν προγεγονότων ἁμαρτημάτων, ἐν τῇ ἀνοχῇ τοῦ Θεοῦ· σεσώσμεθα δὲ διὰ Χριστοῦ· πῶς οὐκ ἀναγκαῖος τῷ ἐκ Θεοῦ φύντι Λόγῳ ὁ τῆς σαρκώσεως τρόπος, ἵνα δικαιώσῃ μὲν ἐν τῷ αἵματι αὐτοῦ τοὺς εἰς αὐτὸν πιστεύοντας, καταλλάξῃ δὲ τῷ Πατρὶ διὰ τοῦ θανά του τοῦ ἰδίου σώματος, ἵνα καὶ συζήσωμεν αὐτῷ; • Η ἀγνοεῖτε, ὅτι ὅσοι ἐβαπτίσθημεν εἰς Χριστὸν Ἰησοῦν, εἰς τὸν θάνατον αὐτοῦ ἐβαπτίσθημεν; Συνετάφημεν οὖν αὐτῷ διὰ τοῦ βαπτίσματος εἰς τὴν θάνατον· ἵνα, ὥσπερ ηγέρθη Χριστὸς ἐκ νεκρῶν διὰ τῆς δόξης τοῦ Πατρὸς, οὕτω καὶ ἡμεῖς ἐν καινότητι ζωῆς περιπατήσωμεν.» Εἰ πᾶσα πως ἀνάγκη τους ἐπὶ τῆς γῆς συνθάπτεσθαι Χριστῷ διὰ τοῦ βαπτίσμα τος εἰς τὸν θάνατον αὐτοῦ, ἵνα ὥσπερ αὐτὸς ἐκ νεκρῶν ἐγήγερται, καὶ ἡμεῖς ἐν καινότητι ζωῆς περ πατήσωμεν, ὡς συντεθαμμένοι καὶ συνεγηγερμένο: τῷ δι' ἡμᾶς ἀποθανόντι καὶ ἐγηγερμένω· χρειωδέ στατά τε καὶ ἀναγκαίως τὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως πέτ πρακται μυστήριον, σαρκός τε καὶ αἵματος μετέσχεν ὁ Λόγος· ἵνα καὶ ἀποθανεῖν λεγομένῳ σαρκικῶς, καὶ μὴν καὶ ἐγηγερμένων, συναποθάνωμεν καὶ συνεγερ θώμεν. • Εἰ γὰρ σύμφυτοι γεγόναμεν τῷ ὁμοιώματι τοῦ θανάτου αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ τῆς ἀναστάσεως ἐσόμεθα. Ο 15 Rom, vt, 3, 8. 7η ibid. 5.

Κατὰ τὸν ἴσον τῷ πρώτῳ τρόπον νοήσεις καὶ τοῦτο· ln eumdem sensum et istud quoque exponas: «Quo- • Ἐπειδὴ γὰρ δι' ἀνθρώπου ὁ θάνατος, καὶ δι᾿ ἀγα θρώπου ἀνάστασις νεκρῶν· ὥσπερ γὰρ ἐν τῷ Ἀδὰμ πάντες ἀποθνήσκουσιν, οὕτω καὶ ἐν τῷ Χριστῷ πάντες ζωοποιηθήσονται.» Δεύτερος Αδάμ κεχρησ μάτικεν ὁ Χριστός· καὶ ὥσπερ ὁ πρῶτος Ἀδὰμ ἡμᾶς κατεδίδασεν εἰς φθοράν, οὕτως ὁ δεύτερος ἀνεκόμισ σεν εἰς ζωήν. Οὐχ ὡς ἄνθρωπος ψιλὸς ἀποθανών ὑπὲρ ἡμῶν, ἵνα μὴ καὶ ἐν αὐτῷ μείνωμεν νεκροί· ἀλλ' ὡς θεὸς ἐν σαρκὶ καὶ αὐτῇ πεπονθώς άνθρω πίνως, ἵνα θεῖχῶς ἀναστήσαντι τὸν ἴδιον ναὸν συνεγερθῶμεν ἡμεῖς. Ἐκ τῆς πρὸς Γαλάτας. • Χριστὸς ἡμᾶς ἐξηγόρασεν ἐκ τῆς κατάρας τοῦ νόμου, γενόμενος ὑπὲρ ἡμῶν κατάρα· γέγραπται γάρ· Ἐπικατάρατος πᾶς ὁ κρεμάμενος ἐπὶ ξύλου ἵνα εἰς τὰ ἔθνη ἡ εὐλογία τοῦ ᾽Αβραὰμ γένηται ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, ἵνα τὴν ἐπαγγελίαν τοῦ Πνεύματος λάβωμεν διὰ τῆς πίστεως.» Αθρει δή μοι κάντεύ θεν, ὅτι γέγονε τῷ κόσμῳ σωτήριος ὁ Χριστοῦ θάνατος· γέγονε γὰρ ὑπὲρ ἡμῶν κατάρα, σταυρὸν ὑπου μείνας, καὶ κρεμασθεὶς ἐπὶ ξύλου, ἵνα λύσῃ τοῦ κόσμου τὴν ἁμαρτίαν, ἵνα εἰς τὰ ἔθνη ἡ εὐλογία τοῦ ᾿Αβραὰμ γένηται ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ· τουτέστιν, ἵνα δικαιωθῇ τὰ ἔθνη διὰ πίστεως, κατὰ τὴν δοθεί σαν ἐπαγγελίαν τῷ ᾿Αβραάμ, ἵνα τὴν ἐπαγγελίαν τοῦ Πνεύματος λάβωμεν διὰ τῆς πίστεως. Ὅτε τοίς νυν καὶ τὴν ἐν νόμῳ λέλυκεν ἀρὰν ὁ Χριστοῦ θάνατης, καὶ προϋξένησε τοῖς ἔθνεσι τὴν εὐλογίαν τοῦ Αβραάμ, τουτέστι τὴν διὰ πίστεως χάριν, μετόχους δὲ ἡμᾶς ἀπέφηνε καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος· οὐκ ἀνθρώπου κοινοῦ νοοῖτ' ἂν ὁ θάνατος αὐτοῦ· περινοεῖν δὲ προσήκει μᾶλλον, ὅτι σάρξ γεγονώς ὁ Λόγος, σαρκὶ πέπονθεν ὑπὲρ τοῦ κόσμου, καὶ γέγονεν ἱκα· νὸν τὸ αὐτοῦ πάθος εἰς τὴν τοῦ κόσμου λύτρωσιν. Εκ τῆς πρὸς Εφεσίους. • Νυνὶ δὲ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, ὑμεῖς οἱ ποτὲ ὄντες μακράν, ἐγενήθητε ἐγγὺς ἐν τῷ αἵματι τοῦ Χριστοῦ. Αὐτὸς γάρ ἐστιν ἡ εἰρήνη ἡμῶν, ὁ ποιήσας τὰ ἀμφότερα ἓν, καὶ τὸ μεσότοιχον τοῦ φραγμοῦ λύο σας, τὴν ἔχθραν ἐν τῇ σαρκὶ αὐτοῦ, τῶν ἐντολῶν τὸν νόμον ἐν δόγμασι καταργήσας.» Εἰ καὶ τοὺς ὄντας μακρὰν διὰ τὸ πλανάσθαι κατὰ τὸν κόσμον, καὶ ἐν ἀθεότητι διατελεῖν, ἐγγὺς πεποίηκε τὸ αἷμα Χριστοῦ· πῶς οὐκ ἀναγκαία τοῖς ἐπὶ τῆς γῆς ἡ τοῦ Λό γου σάρκωσις, συλλέγουσα τὰ διῃρημένα, καὶ προσοικειοῦσα μὲν τῷ Θεῷ τοὺς μακράν, κτίζουσα δὲ τοὺς δύο λαοὺς εἰς ἕνα καινὸν ἄνθρωπον διὰ τῆς αὐτοῦ σαρκός; Δέδοται γὰρ εἰς λύτρωσιν τῶν ἐν ἁμαρτίαις, καὶ δι᾿ αὐτῆς τὰ πάντα κατεκτήσατο τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. Καὶ πρὸς τούτοις ἔτι καὶ ὁ πάλαι κατήργηται νόμος, ὡς ὑπὲρ αὐτὸν οὔσης τῆς πίστ στεως, δῆλον δὲ ὅτι τῆς ἐν Χριστῷ. Καὶ εἰ τοῦτό ἐστιν ἀληθὲς, πῶς ὑπὲρ νόμον ἡ πίστις, εἰ μὴ ὡς Θεῷ πεπιστεύκαμεν τῷ Χριστῷ; miam quidem per hominem mors, et per hominem resurrectio mortuorum; et sicut in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur”. › Christus secundus Adam appellatus est. Ut autem primus Adam nos dejecit in corruptionem, ita secundus Adam nos provexit ad vitam; non ut homo communis nostri causa mortem perpessus, ne in illo mortui maneamus, sed ut Deus incarnatus. Per carnem namque passus est ut homo, ut, dum proprium templum divina virtute exsuscitat, et nos simul quoque cum illo exsuscitemur. Ex Epistola ad Galalas. • Christus nos redemit de maledicto legis, factus pro nobis maledictum; quia scriptum est: Male dictus omnis qui pendet in ligno: ut in gentibus benedictio fieret Abrahæ in Christo Jesu, ut pollici - tationem Spiritus accipiamus per fidem.. lline etiam perspicias licet, Christi mortem mundo salutarem exstitisse. Nam maledictum nostri causa factus est, dum crucem sustinuit, 100 necnon ex ligno pependit, quo, mundo a peccatis explato, Abrahæ benedictio in Christo Jesu ſfieret in gentibus, hoc est, ut gentes, juxta promissionem Abrah factam, per fidem justificarentur, nosque per Adem Spiritum promissum obtineremus. Cum igitur Christi mors legis malédictionem e medio sustulerit, et gentibus rursum Abrahæ benedictionem, hoc est gratiam per ßdem pepererit, et taudem Spiritus saneti participes nos reddiderit; neutiquam existimare debemus mortem illius vulgaris cujuspiam hominis mortem exstitisse: quin id potius statuere nos decet, nempe Verbum incarnatum mortem in carne pro mundo pertulisse, ejusque passionem ad omnem hominum redemptionem abunde sat fuisse. Ex Epistola ad Ephesios. • Nunc autem in Christo Jesu, vos qui aliquando eratis longe, facti estis prope in sanguine Christi. Ipse enim est pax nostra, qui fecit utraque unnpi, et medium parietem maceriæ solvens, inimicitias in carne sua, legem mandatorum in decretis eracuans ".» Quod si eos qui procul aberant, ob idl nimirum quod per mundum errabundi divagarentur atatemque in impietate agerent, sanguis Christi prope adduxit; quomodo Verbi incarnatio, quæ et dispersa in unum collegit, et longe aberrantes Deo reconciliavit, et duos populos in num novum hominem per carnem illius redegit, generi humano non erat necessaria? Exhibita est enim hæc caro in eorum liberationem qui peccatis obstricti tenebantur, omniaque per ipsam Deo et Patri lucrifacta sunt. Lex præterea vetus, quod fides in Christum multo illa sit excellentior, per eamdem quoque abolita est. At quomodo lex fidei cedit, si in Christum tanquam in verum Deum non credimus? 19 11 Cor. xv, 21. 10 Galat.!!!, 15, 14. 79 Ephes. 11, 15-15.

Ex Epistola ad llebræos. • Ideo ingrediens mundum dicit: Hostiam et oblationem noluisti, corpus autem aptasti mihi: holocautomata et pro peccato non tibi placuerunt. Tunc 101 dixi: Ecce venio; in capite libri scriptum est de me: Ut faciam, Deus, voluntatem Cuam s.» Christi passio mundo salutem peperit. Verum operæ pretium est cognoscere ecquisnamı ille sit qui in mundum ingreditur, quandoquidem modis omnibus is extra munduin erat. Quomodo ergo, qui extra mundum erat, ingressus est in ipsum? Sane Unigenitus, suapte natura universum mundum excedens ut Deus, in mundum ingressus est, pars illius factus, id est homo. Ita enim, sacrilicio pro nobis oblato sponteque semetipso contradito, ab interitu terrarum orbem vindicavit. • Propter quod et Jesus, ut sanctificaret per suum sanguinem populum, extra portam passus est ¹. › Quo pacto, quæso, promiscui hominis sanguis sanctos los efficeret? At Christi sanguis salletificavit uos. Divinus est itaque, non simpliciter humanus: Deus enim crat in carne, proprio nos sanguine emuadans. Ex Epistola ad Timotheum. Unus enim Deus, et unus mediator Dei et hominum homo Christus Jesus, qui redemptionem › Salutaris citra dedit seipsum pro omnibus ". controversiam Christi mors universo mundo exstitit. Attamen si Christus Deus non est, quomodo ipse solus toti mundo liberando sat esse potuit? At quia super omnes est, omnium causa mortem perpessus, solus pro omnibus satisfecit. Deus itaque est, qui propria carnis morte mortem a mundo profligavit. EX CATHOLICIS. Ex Epistola Petri. Quod Christi mors mundo salutaris exstiterit. • Quia Christus semel pro peccatis mortuus est, justus pro injustis, ut nos offerret Deo, mortiticatus quidem carne, vivificatus autem spiritu. In quo et his qui in carcere erant spiridibus veniens prædicavit, qui increduli fuerant aliquando "." Multi ex sanctis 102 prophetis interempti sunt; al nemo illorum, aut peccatorum causa oppetiisse, aut sua nos morte Deo obtulisse, aut spiritibus, qui in carcere detinebantur, prædicasse dictus est: præstitit hoc autem Christus. Per ipsum enim et in ipso redempti sumus, ipsiusque mors terrarum orbi salutem attulit. Mortem itaque pro nobis subiit, non ut homo quispiam nostri similis, sed ut Deus in carne, qui corpus suum pro mortalium omnium vita obtulit. * Hebr. x, 5-7; Psal. xxxix, 7-9. Ἐκ τῆς πρὸς 'Εβραίους. • Διὸ εἰσερχόμενος εἰς τὸν κόσμον, λέγει Θυσία καὶ προσφορὰν οὐκ ἠθέλησας, σῶμα δὲ κατηρτίσω μοι· ὁλοκαυτώματα καὶ περὶ ἁμαρτίας οὐκ ἐζήτη σας". Τότε εἶπον· Ἰδοὺ ἤχω· ἐν κεφαλίδι βιβλίου γέγραπται περὶ ἐμοῦ· Τοῦ ποιῆσαι, ὁ Θεὸς, τὸ θέ λημά σου.» Γέγονε σωτήριον τῷ κόσμῳ τὸ τοῦ Χριστοῦ πάθος. Πλὴν ἀναγκαῖον ἰδεῖν τίς ὁ εἰς τὸν κα σμον εἰσερχόμενος· ἦν γὰρ ἔξω τοῦ κόσμου πάντη τε καὶ πάντως· ἐπεὶ πῶς εἰσβέβηκεν εἰς αὐτὸν ἔξω κόσμου; Τοιγαροῦν, κατὰ φύσιν ὑπάρχων ὑπὲρ πάντα τὸν κόσμον, ὡς Θεὸς Μονογενής, εἰσβέβηκεν εἰς αὐτ τὸν, μέρος αὐτοῦ γεγονώς, τουτέστιν ἄνθρωπος· οὕτω τε τὴν ὑπὲρ ἡμῶν προσκομίσας θυσίαν, καὶ ἑαυτὸν ἀναθεὶς, σέσωκε τὴν ὑπ' οὐρανόν. • Διὸ καὶ ὁ Ἰησοῦς, ἵνα ἁγιάσῃ διὰ τοῦ ἰδίου αἷματος τὸν λαὸν, ἔξω τῆς πύλης ἔπαθεν.» Αἷμα ἀνθρώπου κοινοῦ τίνα τρόπον ἁγίους ἡ, ἂς ἀποφήνῃ; ᾿Αλλὰ μὴν ἡγίασε τὸ αἷμα Χριστοῦ. Θεῖον οὖν ἄρα, καὶ οὐχ ἁπλῶς ἀνθρώπινον· Θεὸς γὰρ ἦν ἐν σαρκί, τῷ ἰδέ αἵματι καθαρίζων ἡμᾶς. Ἐκ τῆς πρὸς Τιμόθεον. • Εἷς γὰρ Θεός, εἷς καὶ μεσίτης Θεοῦ καὶ ἀνθρώ πων άνθρωπος Χριστὸς Ἰησοῦς, ὁ δοὺς ἀντίλυτρον ἑαυτὸν ὑπὲρ πάντων. ο Σωτήριος ὁμολογουμένως ὁ τοῦ Χριστοῦ θάνατος τῷ κόσμῳ παντί. Πλὴν εἰ μή ἐστι Θεός, πῶς ἂν ἀρκέσειεν εἰς τὸ γενέσθαι πάντων ἀντίλυτρον αὐτός τε καὶ μόνος; ᾿Αλλὰ ήρκεσε μόνος ὑπὲρ πάντων ἀποθανών, ὅτι καὶ ὑπὲρ πάντας ἐστί. Θεὺς οὖν ἄρα ἐστὶ τῷ θανάτῳ τῆς ἰδίας σαρκὸς ἀπο στήσας τοῦ κόσμου τὸν θάνατον ΕΚ ΤΩΝ ΚΑΘΟΛΙΚΩΝ. Ἐκ τῆς Πέτρου Επιστολῆς. Ὅτι ὁ τοῦ Χριστοῦ θάνατος τῷ κόσμῳ σωτήριος. «Ὅτι ὁ Χριστὸς ἅπαξ περὶ ἁμαρτιῶν ἀπέθανε, δίκαιος ὑπὲρ ἀδίκων, ἵνα ἡμᾶς προσαγάγῃ τῷ Θεῷ, θανατωθεὶς μὲν σαρκί, ζωοποιηθεὶς δὲ πνεύματι. Ἐν ᾧ καὶ τοῖς ἐν φυλακῇ πνεύμασι πορευθεὶς ἐκήρυξεν ἀπειθήσασί ποτε. Πολλοὶ τῶν ἁγίων ἀνήρηνται προφητῶν· ἀλλ' οὐδεὶς ἐκείνων ἀποθανεῖν ὑπὲρ ἁμαρτιῶν εἴρηται, οὔτε μὴν προσαγαγεῖν ἡμᾶς τῷ Θεῷ διὰ τοῦ ἰδίου θανάτου· ἀλλ' οὐδὲ ἐκήρυξε τις τοῖς ἐν φυλακῇ πνεύμασι. Πέπραξε δὲ τοῦτο Χριστός, καὶ δι' αὐτοῦ τε καὶ ἐν αὐτῷ λελυτρώμεθα, καὶ τὸ αὐτοῦ πάθος ἦν τῷ κόσμῳ σωτήριον. Απέθανε τοίνυν ὑπὲρ ἡμῶν, οὐχ ὡς ἄνθρωπος εἷς ὑπάρχων τῶν καθ' ἡμᾶς, ἀλλ' ὡς Θεὸς ἐν σαρκί, τῆς ἁπάντων ζωής ἀντάλλαγμα τὸ ἴδιον σῶμα διδούς. st febr. xtr, 12. Variæ lectiones codicis Seguieriani. ss | Tim. 1, 5. 63 1 Petr. 111, 18-20° - Αυτόχησα;. ν ε ἔξω.

• Χριστοῦ οὖν παθόντος ὑπὲρ ἡμῶν σαρκί.» Ως γὰρ ὑπάρχοντας Θεοῦ τοῦ Χριστοῦ, σοφῶς καὶ ἐμφρόνως ὁ μαθητής σαρκὶ πεπονθέναι φησὶν αὐτὸν, ὑπεξάγων τοῦ παθεῖν τὴν ἀπόῤῥητον φύσιν, ἧς ἀλλότριον τὸ παθεῖν. Ιδίᾳ τοίνυν πέπονθε σαρκί, καίτοι τοῦ παθεῖν ἀμοιρεῖν εἰθισμένος ὁ ἐκ Θεοῦ Λόγος. Θεὺς οὖν ἄρα Χριστός, θεϊκῶς μὲν ἀπαθὴς, παθητὸς δὲ κατὰ τὴν σάρκα. Ὅτι ὁ τοῦ Χριστοῦ θάνατος τῷ κόσμῳ σωτήριος. Ἐκ τοῦ κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγελίου. · Ταῦτα οὐκ ἔγνωσαν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ τὸ πρῶτον ἀλλ' ὅτε ἐδοξάσθη ὁ Ἰησοῦς, τότε εμνήσθησαν ὅτι ταῦτα ἦν ἐπ' αὐτῷ γεγραμμένα.» Καὶ πάλιν· Ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀποκρίνεται αὐτοῖς λέγων· Ελήλυθεν ἡ ὥρα, ἵνα δοξασθῇ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου. Ἀμὴν, ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ἐὰν μὴ ὁ κόκκος τοῦ σίτου πεσὼν εἰς τὴν γῆν ἀποθάνῃ, αὐτὸς μόνος μένει· ἐὰν δὲ ἀποθάνῃ, καρπὸν πλείονα φέρει.» Εστι δὲ οὐκ ἀμφίλογον δι ὅτι σέσωσται πᾶς ὁ κόσμος, ἀποθανόντος ὑπὲρ αὐτοῦ τοῦ Ἐμμανουήλ. Πλήν ἐκεῖνο λέγομεν Πῶς ἀποθα νὼν ἐδοξάσθη; καίτοι μᾶλλον μῶμον ἀσθενείας έχει τὸ χρῆμα· ὅθεν καὶ αἰσχύνης καταφρονῆσαι λέγεται, γεγονὼς ὑπήκοος μέχρι θανάτου. Αλλ᾽ ἴσως ἐρεῖς δεδοξάσθαι διὰ τὴν ἀνάστασιν αὐτόν. Ορθῶς ἔχει, καὶ ἀληθῆς ὁ λόγος. Αρ' οὖν ἀνεβίω θεϊκῶς μάλλον, ή ἀνθρωπίνως; 'Αλλ', οἶμαι, θεϊκῶς. Ὅταν οὖν αὐτὸς ὁ ἐκ Θεοῦ Λόγος σαρκὶ λέγηται παθεῖν, μὴ αἰσχυνώ. μεθα τὸ πάθος· δόξαν γὰρ ἔχει τὸ τέλος, καὶ τοῦτο θεοπρεπή. θει εἰς Υἱὸς ὁ τοῦ Θεοῦ καὶ Κύριος Ἰησοῦς Χριστός. Εκ τῆς πρὸς 'Ρωμαίους. «Αρ᾽ οὖν αὐτὸς ἐγὼ τῷ μὲν νοὶ δουλεύω νόμι Θεοῦ, τῇ δὲ σαρκὶ νόμῳ ἁμαρτίας. Οὐδὲν ἄρα κατά κριμα τοῖς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ: Ο γάρ νόμος τοῦ Πνεύ ματος τῆς ζωῆς, ἠλευθέρωσέ με ἀπὸ τοῦ νόμου τῆς ἁμαρτίας καὶ τοῦ θανάτου. Τὸ γὰρ ἀδύνατον τοῦ νό μου, ἐν ᾧ ἡσθένει διὰ τῆς σαρκὸς, ὁ Θεὸς τὸν ἑαυτοῦ Υἱὸν πέμψας ἐν ὁμοιώματι σαρκὸς ἁμαρτίας, καὶ περὶ ἁμαρτίας, κατέκρινε τὴν ἁμαρτίαν ἐν σαρκί, ἵνα τὸ δικαίωμα τοῦ νόμου πληρωθῇ ἐν ἡμῖν, τοῖς μὴ κατὰ σάρκα περιπατοῦσιν, ἀλλὰ κατὰ πνεῦμα. Μάχονται μὲν γὰρ ὁμολογουμένως ἀλλήλοις ή σάρξ καὶ τὸ πνεῦμα, τουτέστι τὸ φρόνημα τὸ σαρκικὸν καὶ τῶν ἐμφύτων ἡμῖν ἡδονῶν τὸ κίνημα, καὶ τῆς κατὰ τὸ Πνεῦμα ζωῆς ἡ δύναμις. Κἂν ὁ θεῖος ἡμᾶς ἀπου φέρῃ νόμος εἰς γε τὸ δεῖν ἑλέσθαι τὸ ἀγαθὸν, ἀλλ᾽ ἡ τῆς σαρκὸς ἐπιθυμία καταβιάζεται πρὸς τὸ ἐναντίον. ss [ Petr. 1, 25; vin, 1-4. 1. ss Joan. xit, 16. ** ibid. 24, 23. ' • Christo igitur passo in caruo s. Cum Christus sit verus Deus, recte sapienterque discipulus carne illum passum affirmat. Hac enim ratione naturam illam immensam, in qua nulla perpessio cadit, ab omni perpessione eximit. Sua igitur carne passus est, quanquam Dei Verbum secundum se nullius perpessionis capax est. Christus proinde Deus est, impassibilis quidem secundum divinam naturam; secundum humanam autem passibilis. η Quod Christi mors mundo salutaris. Ex Evangelio secundum Joannem. Hæc non cognoverunt discipuli ejus primum: sed quando glorificatus est Jesus, tunc recordati sunt, quia hæc fuerant scripta de eo ";» et infra: ‹ Jesus autem respondet eis, dicens; Venit hora, ut clarificetur Filius hominis. Amen, amen dico vobis, nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet: si autem mortuum fuerit, multum fructum affert ".» Nulli dubium est universum mundum, Emmanuele mortem illius causa sustinente, servatum esse. At jure interim quæri potest quomodo gloriam per moriem col secutus fuerit, cum ea res apertæ cujusdam infirmitalis esse videatur: unde etiam contempla ignominia s ad mortem usque obeliens fuisse legitur. Dices forsan illum per resurrectionem glorificatuu csse. Recte, inquam; vera enim est hæc doctrina. Sed divinane virtute revixit, an humana? Arbitror equidem, divina. Cumn ipsum ergo Dei Verbum carne passum dicitur, nullo pudore suffundamur. Gloriam enim, eamque Deo convenientissimam, rei exitus sortitur. 103 Quod unus sit Dei Filius et Dominus Jesus Christus. Ex Epistola ad Romanos. • Igitur ego ipse mente servio legi Dei, carne autem legi peccati. Nihil ergo nunc damnationis est iis qui sunt in Christo Jesu, qui non secundum carnem ambulant. Lex enim Spiritus vitæ in Christo Jesu liberavit me a lege peccati et mortis. Nam quod impossibile erat legi, in quo infirmabatur per carnem, Deus Filium suum mittens in similitudinem carnis peccati, et de peccato dannavis peccatum. in carne, ut justificatio legis impleretur in nobis, qui non secundum carnem ambulamus, sed secundum spiritum ".» Depugnant namque aperto inter se marte caro et spiritus, hoc est sensus carnis insitarumque nobis illecebrarum motus, et spiritalis vitæ facultas. Nam etsi divina lex ad boni cupiditatem nos invitet, carnis tamen concupisce - tia ad contrarium urget. At hæc rixa per Christum sr llebr. xit, 2. * Philipp. 11, 8. • Romn. 121, · ἀμφίβολον. Variæ lectiones codicis Seguicriani.

nunc demum dirempla est: quandoquidem, peccati λέλυται δὲ νῦν ἐν Χριστῷ τὸ ἀντιστατοῦν, καὶ ἡτό lege per illum labefactata, lex Spiritus regnum ohtinet. Qua istud autem de causa? ‹ Misit enim Deus Filium suum in similitudinem carnis peccati, ut peccatum condemnet in carne "., Qui ergo fieri potest ut Verbi incarnatio non fuerit sumine necessaria? Per hanc namque peccatum in carne etiam nostra condemnatum est. Quod si Verbum caro factum non est, res nostræ omnino prostrate inemendatæque manserunt; atque adeo per carnem legi peccati servimus, nullo in nobis impetum illius retundente aut refrenante. Necessariam proinde exstitisse dicimus hypostaticam carnis cum Verbo unionem; non personarum inter se copulam, aut solam voluntaturn concordiam et simpliceni conjunctionem, quam quidam statuunt. • Quid ergo dicemus ad hæc? Si Deus pro nobis, quis contra nos? Qui etiam proprio Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum; quomodo non etiam cum illo omnia nobis donavit?» Si Deus Pater proprium Filium, illum ipsum nimirum qui ex illius substantia ortus est, 104 pro nobis donavit, ergo corpus quod morTem sustinuit, proprium illius erat, qui secundum carnem passus est (nam secundum divinitatis naturam pati non poterat); ita enim qui secundum se pati nequit, dispensatorie mortem perpessus est. Proinde qui unum in duos dispertiunt, aperte impietatis crimine sese constringunt: quandoquidem si est lionio per se ct secundum se divisim, et non prium pro nobis Filium dedisse non invenitur. νησε μὲν τῆς ἁμαρτίας ὁ νόμος, κεκράτηκε δὲ ὁ τοῦ Πνεύματος. Διὰ ποίαν αἰτίαν; «Πέπομφε γὰρ ὁ Θεὸς τὸν ἑαυτοῦ Υἱὸν ἐν ὁμοιώματι σαρκὸς ἁμαρτίας, ἵνα κατακρίνῃ τὴν ἁμαρτίαν ἐν τῇ σαρκί.» Εἶτα, πῶς οὐ χρειωδεστάτη λίαν ἡ τοῦ Λόγου σάρκωσις; Κατακέ κριται γὰρ οὕτω καὶ ἐν τῇ σαρκὶ ἡμῶν ἡ ἁμαρτία. Εἰ δὲ οὐ γέγονε σὰρξ ὁ Λόγος, ἀπομεμένηκεν ἀδιόρθωτα τὰ καθ' ἡμᾶς, καὶ δουλεύομεν τῇ σαρκὶ νόμῳ ἁμαρτίας, οὐδενὸς ἐν ἡμῖν αὐτὴν καταργήσαντος. Οὐκοῦν ἀναγκαίαν εἶναί φαμεν τὴν καθ' ὑπόστασιν ἕνωσιν τοῦ λόγου πρὸς τὴν σάρκα, καὶ οὐχὶ δὴ μόνης τὴν ἐν προσώποις, καὶ κατὰ θέλησιν, ἤτοι συνάφειαν ἁπλῆν, καθά φασί τινες. «Τί οὖν ἐροῦμεν πρὸς ταῦτα; Εἰ ὁ Θεὸς ὑπὲρ ἡμῶν, τίς καθ᾿ ἡμῶν; Ος γε τοῦ ἰδίου Υἱοῦ οὐκ ἐφείσατο, ἀλλ' ὑπὲρ ἡμῶν πάντων παρέδωκεν αὐτὸν, πῶς οὐχὶ καὶ σὺν αὐτῷ τὰ πάντα ἡμῖν χαρίσεται; Εἰ τὸν ἴδιον Υιόν, δῆλον δὲ ὅτι τὸν ἐκ τῆς οὐσίας αὐτ τοῦ, δέδωκεν ὑπὲρ ἡμῶν ὁ Θεὸς καὶ Πατήρ· τέπονθε δὲ κατὰ σάρκα, καὶ οὐ φύσει θεότητος· ἴδιον ἄρα ἦν αὐτοῦ τὸ πεπονθὸς σῶμα, ἵνα καὶ αὐτὸς νοῆται παθών οἰκονομικῶς, ὁ παθεῖν οὐκ εἰδώς. Τὸ τοίνυν ἀπομε ρίζειν εἰς δύο τὸν ἕνα, δυσσεβές· οὐκ ἔτι γὰρ ίδιον Υἱὸν εὑρίσκεται δοὺς ὑπὲρ ἡμῶν ὁ Πατήρ, εἴπερ ἐστὶν ἄνθρωπος διῃρημένως, καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον ὡς ἐν προσλήψει σαρκὸς ὁ ἐκ Θεοῦ Λόγος. ipsummet Dei Verbum carne indutum, Pater pro- • Τίς εγκαλέσει κατὰ ἐκλεκτῶν Θεοῦ; Θεὸς ὁ δι καιῶν, τίς ὁ κατακρίνων; Χριστὸς Ἰησοῦς ὁ ἀποθα νών, μᾶλλον δὲ ἐγερθείς, ὅς ἐστιν ἐν δεξιᾷ τοῦ Θεοῦ, ὃς καὶ ἐντυγχάνει ὑπὲρ ἡμῶν.» Εἰ δικαιοῖ τῇ πίστει Χριστὸς, Θεὸς δὲ ἐστιν ὁ δικαιῶν· Θεὸς ἄρα ἀληθὴς ὁ Χριστός. Καὶ εἴπερ ἐστὶν ἐν δεξιᾷ τοῦ Θεοῦ, καίτοι τεθνεὼς καὶ ἐγηγερμένος, συγκάθηται δὲ τῷ Πατρ!· ἴδιον ἄρα τοῦ Λόγου τὸ σῶμά ἐστι. Συνεδρεύει γὰρ οὕτω τῷ Πατρὶ μετὰ τῆς ἀναληφθείσης σαρκός, ὡς Υἱὸς κατὰ φύσιν, καὶ εἰ γέγονε σὰρξ ὁ Λόγος. carne cum Patre regni solium obtinet, ut verus na- ● Quis accusabit adversus electos Dei? Deus qui C. justificat, quis est qui condemnet? Christus Jesus qui mortuus est, imo qui et resurrexit, qui est ad dexteram Dei, qui etiam interpellat pro nobis ". › Si Christus per fidem justificat, solus autem Deus est qui justitiæ donum præstat: consequens fit Christum esse verum Deum. Rursum si ad dexteram Patris sedet, eademque cum illo gloria et majestate pollet, et quidem mortuus et resuscitatus; corpus itaque assumptum Verbi proprium est. Nam etsi factum est caro, haud secus tamen in suscepta turalisque Filius. • Quæ autem ex fide est justitia, sic dicit: Ne dixeris in corde tuo: Quis ascendet in cœlum? id est, Christum deducere. Aut quis descendet in abys sum? lioc est, Christum a mortuis re vocare. Sel quid dicit? Prope est verbum in ore tuo, et in corde Luo: hoc est verbum fidei, quod prædicamnus. Quia si conûiteris in ore tuo Dominum Jesum, et in corde tuo credideris quod Deus suscitavit illum a mortuis, salvus eris. Corde enim creditur ad justitiam; ore autem fit confessio ad salutem ". ' Si secumdum quorumdam opinationem Christus est homo deifer, sola personarum copula Dei Verbo conjunctus: qui Geri potest, ut in illum tanquam in Dominum credentes, ejusdem ex mortuis resurre- *º Rom. vii, 5. " ibid. 34, อา «Ἡ δὲ ἐκ πίστεως δικαιοσύνη οὕτω λέγει· Μὴ εἴπῃς ἐν τῇ καρδίᾳ σου· Τίς αναβήσεται εἰς τὸν οὐ D-ρανόν; τουτέστι Χριστὸν καταγαγεῖν· ἡ Τίς καταβήσεται εἰς τὴν ἄβυσσον; τουτέστι Χριστὸν ἐκ νεκρῶν ἀναγαγεῖν. Αλλὰ τί λέγει; Εγγύς σου τὸ ῥῆμά ἐστιν ἐν τῷ στόματί σου καὶ ἐν τῇ καρδίᾳ σου· τουτέστι, τὸ ῥῆμα τῆς πίστεως, δ κηρύσσομεν. Ὅτι ἐὰν ὁμολοΖήσῃς ἐν τῷ στόματί σου Κύριον Ἰησοῦν, καὶ πιο στεύσῃς ἐν τῇ καρδίᾳ σου ὅτι ὁ Θεὸς αὐτὸν ἤγειρεν ἐκ νεκρῶν, σωθήσῃ· καρδίᾳ γὰρ πιστεύεται εἰς δικαιοσύνην, στόματι δὲ ὁμολογεῖται εἰς σωτηρίαν. Εἰ κατά γε τό τισι δοκοῦν, ἄνθρωπος θεοφόρος νοεί. ται Χριστός, καὶ μένην ἔχων τὴν ἐν προσώποις ἕνωσιν πρὸς τὸν Θεοῦ Λόγον τίνος ένεκα πιστεύοντες 32. 92 ibid. 35, 51. *³ Rom. x, 6-10.

εἰς αὐτὸν ὡς εἰς Κύριον, ὁμολογοῦντες δὲ καὶ τὴν ctionem profitentes ejusnofi fide justificemur? Fiἐκ νεκρῶν ἀνάστασιν αὐτοῦ, δικαιούμεθα τῇ πίστει τῇ εἰς αὐτόν; Πράττεται δὲ ἡ πίστις ὡς εἰς Θεὸν δηλονότι. 'Αναγκαία τοιγαροῦν ἡ καθ' ὑπόστασιν ἕνωσις τοῦ Θεοῦ Λόγου πρὸς τὸ ἀνθρώπινον. Ένα γὰρ οὕτω Χριστὸν ὡς Κύριον κατὰ φύσιν ὁμολογήσομεν, καὶ τῆς αὐτοῦ σαρκὸς τὴν ἀνάστασιν ἐπιγινώσκοντες, ὡς εἰς θεὸν πιστεύοντες, δικαιούμεθα. • Οὐδεὶς γὰρ ἡμῶν ἑαυτῷ ζῇ, καὶ οὐδεὶς ἑαυτῷ ἀποθνήσκει· ἐάν τε οὖν ζῶμεν, τῷ Κυρίῳ ζῶμεν· Εάν τε ἀποθνήσκωμεν, τῷ Κυρίῳ ἀποθνήσκομεν. Εάν τε ζῶμεν, ἐάν τε ἀποθνήσκωμεν, τοῦ Θεοῦ ἐσμεν· εἰς τοῦτο γὰρ Χριστὸς ἀπέθανε καὶ ἔζησεν, ἵνα καὶ νεκρῶν καὶ ζώντων κυριεύσῃ. • Προσπεφώνηκέ που τοῖς ἐξ ἐθνῶν ὁ μακάριος Παῦλος· «Νυνί δὲ γνόντες Θεόν, μᾶλλον δὲ γνωσθέντες ὑπὸ Θεοῦ, πῶς ἐπιστρέφετε ἐπὶ τὰ ἀσθενῆ καὶ πτωχά στοιχεία τοῦ κόσμου, οἷς πάλιν ἄνωθεν δουλεύειν θέλετε; ο Λελυτρώμεθα τοίνυν διὰ τῆς πίστεως τῆς εἰς Χριστὸν ἐκ τῆς τῶν στοιχείων δουλείας, καὶ ἠνέχθημεν εἰς τὸ δουλεύειν θεῷ ζῶντι καὶ ἀληθινῷ. Εἰ δὲ ἀπέθανεν δ Χριστός, ἵνα καὶ νεκρῶν καὶ ζώντων κυριεύσῃ, καὶ αὐτῷ ζῶμεν ὡς Θεῷ ζῶντι καὶ ἀληθινῷ· πῶς οὐκ ἀναγκαία τῷ λόγῳ ἢ πρὸς σάρκα γέγονεν Ενωσις ἀληθής; Ἐν αὐτῇ γὰρ ἀποθανών, κεκυρίευχε καὶ ζώντων καὶ νεκρῶν. Ἐκ τῆς πρὸς Κορινθίους πρώτης. «Επινον γάρ, φησίν, ἐκ πνευματικῆς ἀκολουθού σης πέτρας· ἡ δὲ πέτρα ἦν ὁ Χριστός.» Το Χριστός όνομα τέθειται τῷ Ἐμμανουήλ, ὅτε γεγέννηται διὰ τῆς ἁγίας Παρθένου. Πῶς οὖν αὐτὸς ἦν ἡ πέτρα ή ποτίζουσα τὸν Ἰσραήλ; 'Αλλ' ἔστι δῆλον, ὅτι Χριστὸν καὶ Υἱὸν οἶδεν ἕνα τὸ Γράμμα τὸ ἱερόν. Γεγονώς γὰρ ὁ Λόγος σάρξ, πάλιν αὐτός ἐστιν ἡ πνευματική πέτ τρα, τῆς οἰκείας φύσεως τὸ πρεσβύτατον οὐκ ἀποβαλὼν διὰ τὸ νέον τῆς οἰκονομίας. Ἐκ τῆς πρὸς Κορινθίους δευτέρας. Ωστε ἡμεῖς ἀπὸ τοῦ νῦν οὐδένα οίδαμεν κατὰ σάρκα.· εἰ δὲ καὶ ἐγνώκαμεν κατὰ σάρκα Χριστόν, ἀλλὰ νῦν οὐκέτι γινώσκομεν.» Τί δὴ ἄρα φησὶν ὁ Παῦλος; "Αρα Χριστὸν ἀρνεῖται μετὰ τὴν ἀνάστασιν; Οὐκ οἶδεν αὐτὸν ἐγηγερμένον ἐν σαρκί, καὶ ἀναληφθέντα μετ' αὐτῆς εἰς τὸν οὐρανόν; Καὶ τίς ὁ φάναι τοῦτο τολμῶν; Οὕτω γὰρ οἶδε καὶ ἀναληφθέντα καὶ ἥξοντα κατὰ καιροὺς, δν τρόπον ἀναβέβηκεν εἰς τὸν οὐρανόν. Πῶς οὖν οὐκ εἰδέναι φησὶ κατὰ σάρκα Υιόν; Ότι μετὰ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν, οὐκ ἐκ τῶν τῆς σαρκὸς ἔτι μέτρων, ἀλλ' ὡς ἐν θείας ὑπεροχῆς ἄμεινον αὐτὸν εἰδέναι καὶ ὁμολογεῖν· οὔπω γὰρ πληρωθείσης τῆς οἰκονομίας, ἐκηρύττετο κατὰ σάρ κα, ἵνα πιστεύηται γεγονώς ἄνθρωπος ὁ Μονογενής· ἐπεὶ δὲ τετέλεσται τὸ μυστήριον, ἀφ᾽ ὧν ἐστι Θεὸς ἄμεινον αὐτὸν ὁμολογεῖν, ἢ ἀπό γε τοῦ κεκενῶσθαι » Rom. xiv, & 7-9. ** Galat. ¡v, 9. "I Cor. x, 4, G des enim in eum tanquam in Deum fertur. Necessarium est ergo ut Dei Verbum secundum hypostasin humanæ naturæ unitum profiteamur. Ad hunc enim modum unum Christum tanquam naturalem Dominum confitenies, et carnis ejus resurrectionem agnoscentes, ac veluti in Deum credentes, justificationis beneficium consequimur. Nemo enim nostrum sibi vivit, et nemo sibi moritur: sive enim vivimus, 105 Domino vivimus; sive morimur, Domino moritur, Sive ergo vivinus, sive morimur, Domini sumus. In hoc enim Christus mortuus est et resurrexit, ut vivorum simul et mortuorum dominetur ";» Idem Apostolus alibì illos qui ex gentibus conversi fuerant, ita alloquitur: • Nunc autem cum cognoveritis Deum, imo cogniti sitis a Deo; quomodo iterum convertimini ad infirma et egena elementa mundi, quibus denuo servire vultis”? › Per fidem ergo in Christum ab elementorum servitute liberati, in Dei vivi et veri servitium translati sumus. Quod si Christus mortuus est, ut vivorum et mortuorum ex æquo dominetur, ipsique tanquam vivo et vero Deo vivimus, quoinodo necessarium non erat ut Verbum cum carne vere uniretur? In ipsa namque mortem perpessum, cum in vivos, tum in mortuos quoque Imperium obtinuit. Es priori ad Corinthios. • Bibebant enimn de spiritali, consequente cos petra: petra autem erat Christus ".» Nomen Chri sti tunc demum inditum est Emmanueli, quando ex sacra Virgine originem duxit. Quomodo ergo petra esse poterat, quæ populum Israeliticum deserto potarat? Scripturam sacram unum duntaxat Filium, unumque Christum agnoscere, extra quæstionem est. Verbum itaque, posteaquam carnem suscepit, spiritalis etiam petra est, propter dispensationis novitatem, propriæ naturæ antiquitatem non abjiciens. Ex posteriore ad Corinthios. Itaque nos ex hoc neminem novimus secundum carnem: et si secundum carnem cognovimus Christum, sed nunc jam non novimus ". › Quid est, obsecro, quod Paulus hic ait? Nunquid Christum post resurrectionem inficiatur? Nonne illum secundum carnem resuscitaturn, cumque eadem illa carne in cœlum profectum norat? Ecquis istud dicere audeat? Talem namque in ccelumn ascen disse, ac olin inde rursum venturum sciebat, qualem coelestia petiisse neutiquam ignorabat. Quomodo igitur Filium secundum carnem se nosse nogat? Quoniam simul atque ex mortuis revixit, satius ex divina 106 cminentia illum et nosse ει profteri, quam ex carnis mensura. Etenim, dispensationis mysterio necdum expleto, secundum carnem prædicabatur, quo nimirum Unigenitus care 7 I Cor. v, 16.

factus crederetur. At vero, sacramento lioc jam διὰ τὴν σάρκα. Εἷς οὖν Χριστὸς καὶ Υἱὸς καὶ Κύ consummato, præstat ex divinitate illum agnoscerc ριος. et profiteri, quam ex carnis humilitate et exinanitione. Unus itaque est Christus et Filius et Dominus. ‹ Scitis enim gratiam Domini nostri Jesu Christi, quoniam propter vos egenus factus est, cum esset dives, ut illius inopia vos divites essetis”. • Si Christus est tantum homo, non secunduin veram autem cum Dei Verbo unionem opulentus, ut Deus; quomodo factus est egenus? Quales tandem sunt opes naturæ humanæ? Annon omni homini dic¡- tur: «Quid habes quod non accepisti "?, Verum hic cum dives esset, utpote Deus, factus est egenus; siquidem Verbum paternum, quod vere dives erat, humanæ naturæ humilitatem dispensatorie suam faciens, factum est inops. Unus ergo est Christus et Filius, qui quidem dives est ut Deus; pauper vero est, quia ut nos per se locupletaret, homo faclus est. Ex Epistola ad Gulatas. Paulus apostolus, non ab hominibus, neque per hominem, sed per Jesum Christum, et Deum Patrem qui suscitavit eum a mortnis '., Annon Deum incarnatum, ubunque ex utrisque Filium et Dominum, divinorum mysteriorum interpres per hæc nobis insinuat? Dicit enim se non ab homine, neque per hominem, sed per Jesum Christum missum esse. Quid ergo? Nunquid illum, quem universo orbi talem annuntiarat hominem esse ignorabat? Nequaquam: norat utique hominem esse: at non hominem solum, sed Dei Verbum hominem factum. Neque Deum rursum in homine intelligendum, sed salva per omnia deitate hominem reipsa effectum. Cum ergo se non ab homine, sed per Jesum Christum missum dicat: quis dubitet quin Christum Jesum verum Deum agnoscat, etiam ubi ille perinde ac nos carni communicavit? At maluit interim illum per divinam illius super omnes excellentiam, quam per exinanitionis mensuram exprimere, • Γινώσκετε γὰρ τὴν χάριν τοῦ Κυρίου ήμων Ιησοῦ Χριστοῦ, ὅτι δι' ὑμᾶς ἐπτώχευσε πλούσιος ων, ἵνα ὑμεῖς τῇ ἐκείνου πτωχεία πλουτήσητε.» Εἰ μόνον ἄνθρωπος ὁ Χριστὸς, καὶ οὐ καθ' ἔνωσιν ἀληθῆ τὴν πρὸς τὸν Θεὸν Λόγον πλούσιος, ὡς Θεός, πῶς ἑπτώχευσε; Τίς γὰρ ὅλως ὁ τῆς ἀνθρωπότητος πλοῦτος; Εἴρηται γὰρ ἀνθρώπῳ παντί· «Τί γὰρ ἔχεις δ οὐκ ἔλαβες;» 'Αλλ' ἐπτώχευσε, πλούσιος ὧν ὡς Θεός· ἐπτώχευσε γὰρ τὸ τῆς ἀνθρωπότητος μικροπρεπές οἰκειωσάμενος οἰκονομικῶς, ἡ πλούσιος ἀληθῶς ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος. Εἰς ἄρα Χριστὸς καὶ Υἱός· καὶ πλούσιος μὲν, ὡς Θεός· πτωχὸς δὲ, ὅτι γέγονεν ἄνθρωπος, ἵνα ἡμεῖς γενώμεθα πλούσιοι δι' αὐτόν. Ἐκ τῆς πρὸς Γαλάτας. • Παῦλος ἀπόστολος, οὐκ ἀπ' ἀνθρώπων, οὐδὲ δι ἀνθρώπου, ἀλλὰ διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ, καὶ Θεοῦ Πατ τρὸς τοῦ ἐγείραντος αὐτὸν ἐκ νεκρῶν.» "Αρ' ούν οὐχὶ Θεὸν ἐνηνθρωπηκότα, καὶ ἕνα τὸν ἐξ ἀμφοῖν ἀποφαίνει διὰ τούτων ἡμῖν Υἱὸν καὶ Κύριον ὁ μυστ αγωγός; Εφη μὲν γὰρ ἀπεστάλθαι, οὔτε ἀπ' ἀντ θρώπων, οὔτε δι᾿ ἀνθρώπου· προστέθεικε δὲ, ὅτι • ᾿Αλλὰ διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Καίτοι πῶς οὐκ οἶδεν ἄνθρωπον όντα Ἰησοῦν Χριστὸν, ὁ οὕτω τοῖς ἀνὰ πᾶσαν τὴν οἰκουμένην κηρυςας αὐτόν; 'Αλλ᾽ οἶδεν ὄντα οὐκ ἄνθρωπον ἁπλῶς, ἐνηνθρωπη κότα δὲ μᾶλλον τὴν ἐκ Θεοῦ Λόγου· καὶ οὐ Θεὸν ἐν ἀνθρώπου νοούμενον, ἀλλ' ὡς αυτόχρημα γενόμενον ἄνθρωπον μετά τοῦ εἶναι Θεόν. Οταν οὖν λέγῃ, παρὰ ἀνθρώπου μὴ ἀπεστάλθαι, ἀλλὰ διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ· πῶς οὐχ ἅπα σιν ἐναργές, ὅτι καὶ Θεὸν αὐτὸν οἶδεν ἀληθινὸν μετά τὸ καὶ ἐν σαρκὶ γενέσθαι καθ' ἡμᾶς; Σημαίνει τον νῦν αὐτὸν οὐκ ἀπό γε τῶν τῆς κενώσεως μέτρων, ἀλλὰ ἐκ τῆς θείας αὐτοῦ καὶ κατὰ πάντων ὑπεροχής. • Ότε ήμεν νήπιοι, ὑπὸ τὰ στοιχεῖα τοῦ κόσμου δεδουλωμένος ἦμεν. Ὅτε δὲ ἦλθε τὸ πλήρωμα του χρόνου, ἐξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν αὐτοῦ γενόμενον ἐκ γυναικός, γενόμενον ὑπὸ νόμον, ἵνα τοὺς ὑπὸ νόμον ἐξαγοράσῃ, ἵνα τὴν υἱοθεσίαν ἀπολάβω· μεν.» Τίνα πέπομφεν ὁ Θεὸς καὶ Πατήρ, ός γέγονεν ἐν γυναικός, γέγονε δὲ καὶ ὑπὸ νόμον; 'Αρα οὐχὶ φάναι πρέπει, καὶ περινοεῖν ἄξιον, ὅτι πέπομφεν ἐκεῖνον, ὃς οὐκ ἂν γέγονεν ἐκ γυναικός, οὐδ' ἂν ἔπρα ξεν ὑπὸ νόμον, εἰ μὴ μεμένηκεν ὅπερ ἦν, έξω δηλο νότι σαρκὸς καὶ αἵματος; Αλλ' ἔστι σαφὴς ὁ λόγος ἡ γὰρ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος γέγονεν ἐκ γυναικός κατὰ σάρκα· ὁ τοῦ νόμου Κύριος ὡς Θεός, γέγονεν • Galat. iv, 3. • Cum essemus parvuli, sub elementis mundi eramus servientes. 107 At ubi venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant, D) redimeret, ut adoptionem fiorum reciperemus. Quem, quæso, Deus Pater ex muliere ortum et sub lege factum misit? Annon congrue respondetur, digneque cogitatur, cum misisse, qui neque ex muliere ortus, nec legi factus esset obnoxius, nisi id esse non desineret, quod ante carnem et sanguinem susceptum erat? Res plana est: etenim Dei Patris Verbum secundum carnem natum est ex mulierc; ille rursum qui ut Deus, legis erat Dominus, factus „ | Cor. ¡V, 1 Cor. viii, 9. 1 Galal. I, 1. Variæ lectiones codicis Seguieriani. 7 ὑπ' οὐρανόν.

ὑπὸ νόμον, ἵνα γένηται καὶ ἀδελφὸς τοῖς ὑπὸ νόμον est legi subjectus, quo illorum fratrem se declararel οὕτω γὰρ ἀπελάβομεν ἡμεῖς τὴν υἱοθεσίαν. Ωστε εἰ μὴ γέγονεν ὑπὸ νόμον καὶ ἐκ γυναικὸς, οὐδ᾽ ἂν ἦμεν ἀδελφοὶ τῷ κατὰ φύσιν Κυρίῳ τῷ Θεῷ 5. Ἐπειδὴ δὲ γέγονε δι' αὐτοῦ τὸ χρῆμα, πεπλουτήκαμεν. 'Από δειξιν δὲ ποιεῖται σαφῆ τοῦ πράγματος ὁ θεσπέσιος Παῦλος, προσ[επ]ενεγκών εὐθύς· «Ότι δέ ἐστε υἱο!, ἐξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸ Πνεῦμα τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ εἰς τὰς καρδίας ὑμῶν, κράζον· 'Α662, ὁ Πατήρ.» Πῶς οὖν πνεῦμα τοῦ ἐκ γυναικὸς καὶ ὑπὸ νόμον, τὸ ἅγιόν ἐστι Πνεῦμα, δι' οὗ καὶ κράζομεν, 'Α562, ὁ Πατήρ, εἰ μὴ Θεὸς ὁ Χριστός, εἷς ῶν, καὶ Υἱός; qui legis vinculo tenebantur astricti: hac Una namque ratione in alios cooptati sumus. Certum est enim, si is legi obnoxius factus non esset, aut ortum ex muliere non traxisset, nos illius fratres evadere non potuisse, qui secundum naturam Deus et Dominus est: quia vero utrumque effectus esi, nos quoque per ipsum hac tanta re potiti sumus. Atque hujus evidentem demonstrationem habent, quæ beatus Apostolus statim ibi adjungit; ait enim: ‹ Quoniam autem estis filii, misit Deus Spiritum Filii sui in corda vestra, clamantem, Abba, Pater³. › Jam quomodo illius spiritus, qui ex muliere natus est, et sub lege factus est, sanctus Spiritus est, per quem etiam clamamus, Abba, Pater: si Christus Deus, et uuus, et Filius non est? Ἐκ τῆς πρὸς Ἐφεσίους. · «Εις Κύριος, μία πίστις, εν βάπτισμα· εἷς Θεὸς καὶ Πατὴρ πάντων, καὶ διὰ πάντων καὶ ἐν πᾶσιν. Εν δὲ ἑκάστῳ ἡμῶν ἐδόθη ἡ χάρις αὕτη κατὰ τὸ μέτρον τῆς δωρεᾶς τοῦ Χριστοῦ. Διὸ λέγει· Αναβὰς εἰς ὕψος, ᾐχμαλώτευσεν αἰχμαλωσίαν, καὶ ἔδωκε δόματα τοῖς ἀνθρώποις. Τὸ δὲ ἀνέβη, τί ἐστιν, εἰ μὴ ὅτι καὶ κατέβη εἰς τὰ κατώτατα μέρη τῆς γῆς; Ο καταβας, αὐτός ἐστι καὶ ὁ ἀναβὰς ὑπεράνω πάντων τῶν οὐρανῶν, ἵνα πληρώσῃ τὰ πάντα. ο "Αθρει δή μοι πάλιν, ὅσος ἐν τούτῳ λόγος σαφέστατά τε καὶ ἐναργῶς ἀποφαίνει, εἰδὼς καὶ δυνάμενος, ὅτι Χριστὸς Κύριος εἷς, καθ᾽ ἔνωσιν οἰκονομικὴν συνενεχθέντος τοῦ Λόγου πρὸς τὸ ἀνθρώπινον· εἷς γὰρ ἐξ ἀμφοῖν Υἱὸς ἀληθής. Ἐπεὶ πῶς εἷς Κύριος; πῶς δὲ μία πίστις; ἢ πῶς ἐν ἐστι τὸ βάπτισμα; Εἰ γὰρ υἱοὶ δύο, δύο πάντως καὶ κύριοι· διττὴ καὶ ἡ πίστις, καὶ οὐχ ἐν ἐστι τὸ βάπτισμα. Εἰς τίνα γὰρ πεπιστεύκαμεν; ἢ εἰς τίνος όνομα βεβαπτισμεθα; ᾿Αλλὰ μὴν εἰς Κύριος, μία πίστις, εν βάπτισμα· πρόδηλον οὖν ἄρα ὅτι καὶ εἰς Υἱὸς, κἂν εἰ νοοῖτο καθ' ἡμᾶς γεγονὼς ὁ Μονογενής. Τίς δὲ ὅλως ὁ ἀναβὰς εἰς ὕψος; ἢ τίς ὁ κατελθὼν εἰς τὰ κατώτερα μέρη τῆς γῆς; Οὐκ. οὖν αὐτὸς κατέβη μὲν ἀνθρωπίνως· καθῆκε γὰρ ἐαυ τὸν εἰς κένωσιν, καὶ τεταπείνωκε, γενόμενος υπήκοος μέχρι θανάτου· ἀνέβη δὲ μετὰ σαρκὸς ὑπεράνω πάν των τῶν οὐρανῶν, ἵνα πληρώσῃ τὰ πάντα. Ex Epistola ad Ephesios. ‹ Unus Dominus, una fides, unum baptisma: unus Deus et Pater omnium, qui est super omnes, et per omnia, et in omnibus. Unicuique autem nostrum data est gratia secundum mensuram donationis Christi. Propter quod dicit; Ascendens in altum captivam duxit captivitatem, dedit dona hominibus. Quod autem ascendit, quid est, nisi quia et descendit primum ad inferiores partes terræ? Qui descendit, ipse est et qui ascendit super omnes coelos, ut impleret omnia., En quanta rursum claritate et evidentia apostolicus serino. hoc loco ostendat, Verbo per dispensatoriam unionem cum humana natura coennie, unum tantum esse Christum, unum esse Dominum; atque adeo unum ex utroque esse solum, verum naturalemque Filiumı. Nam quomodo unus Dominus, aut und fides, 108 aut uuum baptisma? Si enim duo sunt filii, duo necessario erunt Domini, et duplex rursum @des, et duplex tandem baptisma, in quem enim credidimus, aut in cujus nomine baptizati sumus? Atqui unus tantum est Dominus, una fides, unum baptisms. Perspicuum fi ergo unum solum esse Filium, etiam - si Unigenitus humanam originem perinde ac nos expertus sit. Rursum ecquisnam ille est, qui vel in altuın ascendit, vel ad inferiores terræ partes descendit? Flic ipse igitur secundum humanam naturam descendit, seseque ad exinanitionem dimisit, ac humiliavit, factus obediens usque ad mortem. Ascendit antem carne indatus super omnes cœlos, ut impleat omnia. Ἐκ τῆς πρὸς Φιλιππησίους. Εκαστος τοῦτο φρονείσθω ἐν ὑμῖν, ὅ καὶ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ· ὅς ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ· ἀλλ᾽ ἑαυτὸν ἐκένωσε, μορφὴν δούλου λαβὼν, ἐν ὁμοιώματι ἀνθρώπων γενόμενος, καὶ σχήματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος· έταπείνωσεν ἑαυτὸν, γενόμενος υπήκοος μέχρι θανάτου, θανάτου δὲ σταυροῦ. Διὸ καὶ ὁ Θεὸς αὐτὸν ὑπερ ύψωσε, καὶ ἐχαρίσατο αὐτῷ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πάνδνομα· ἵνα ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ πᾶν γόνυ κάμψῃ ἐπουρα * Gal. iv, 6. Ephes. iv, 3-10. Ex Epistola ad Philippenses. ‹lloe enim sentite in vobis, quod et in Christo Jesu: qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se æqualem Deo; sed semelipsum exinanivit, formam servi accipiens, in similitudinem hominum facius, et liabitu inventus ut homo. Humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis. Propter quod et Deus exaltavit illum), et donavit illi nomen quod est super omne nomen: ut in nomine Jesu omne 1 καὶ Θεῷ. Varia lectiones co

$307 γλῶσσα ἐξομολογήσηται, ότι Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς εἰς δόξαν Θεοῦ Πατρός.» Σύνες όπως τὸν ἐν μορφή τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ὑπάρχοντα Θεόν Λόγον, οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσασθαί φησι τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ. Έχων γὰρ τὸ εἶναι κατὰ φύσιν ἐν ἰσότητι τοῦ Πατρός, και κένωκεν ἑαυτὸν, καὶ μορφὴν δούλου λαβών, τουτέστιν άνθρωπος γεγονώς, καὶ οἷον ἐν εἴδει τῷ καθ᾿ ἡμᾶς εὑρεθεὶς, τεταπείνωκεν ἑαυτὸν εἰς κένωσιν. Επειδή δὲ καὶ αὐτὸν ὑπομεμένηκε τὸν σταυρὸν, ὑψῶσθαί φησιν αὐτὸν, δεδόσθαι δὲ αὐτῷ καὶ τὸ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα· ὥστε καὶ πᾶν γόνυ κάμψαι, καὶ πᾶσαν αὐτῷ γλῶτταν ἐξομολογήσασθαι. Πῶς οὖν ὁ ἐν μορφῇ καὶ ἰσότητι τοῦ Θεοῦ καθῆκε μὲν ἑαυτὸν εἰς κένωσιν, ὑψῶσθαι δὲ μετὰ τοῦτο λέγεται; "Αρ' οὐχὶ προδη λότατον τὸ τοῦ Χριστοῦ μυστήριον; Θεὸς γὰρ ἂν φύσει, γέγονεν ἄνθρωπος ἐν ταπεινώσει και σμικροπρεπείς. Γεγονώς δὲ καθ' ἡμᾶς, εἰς τὴν ἑαυτοῦ τ ξαν ἀναφοιτᾷ καὶ μετὰ σαρκός. Καὶ πρέπει ἂν τὸ ὑψοῦσθαι τῇ οἰκονομίᾳ, καὶ οὐ δὴ μᾶλλον αὐτῇ τῇ φύσει τοῦ λόγου. Εἷς οὖν ἄρα Χριστὸς Θεὸς ἐν ἀν Ορωπότητι, καὶ μετὰ τῆς ἀνθρωπότητος υπάρχων 8 kv. genu fectatur caelestium, et terrestrium, et infer- νίων, καὶ ἐπιγείων, καὶ καταχθονίων· καὶ πᾶσα norum; et omnis lingua confiteatur quia Doninus Jesus Christus in gloria est Dei Patris ".» Audis hoc quomodo Verbum, quod in Dei forma exsistebal, et Deus erat, neutiquam rapinam arbitratum dicat esse se æqualem Deo? Siquidem naturalem cum Deo Patre æqualitatem obtinens, servi forma, lioc est, hominis natura suscepta, semetipsum exinanivit, specieque nostra ac similitudine accepta, seipsum humiliavit. Posteaquam vero crucem sustinuit, exaltatum dicit, datumque illi nomen quod est super omne nomen; ita ut omne genu ipsi jam Incurvetur, omnisque lingua eumden confteatur. Sed qua, quaeso, ratione, qui in forma et requalitate Dei exsistebat, ad exinanitionem se demisisse, et postea exaltalis perhibetur? Annon evidentissimum hoc Christi sacramentum est? Enimvero cum sccundum naturam Deus esset, factus homo, in humilitatem abjectionemque descendit. Factus autem nostri similis, 109 etiam cum carne suam obtinet gloriam. Et ipsa exaltatio non convenit in Verbi naturam, sed in ipsam carnis dispensationem. Unus est itaque Christus Deus in natura huniana, et cum natura humana, dipsum quod ante erat, usque permanens. Ex Epistola ad Colossenses. Ἐκ τῆς πρὸς Κολασσαεῖς. • Εὐχαριστοῦντες, φησί, τῷ Πατρὶ τῷ ἱκανώσαντι ἡμᾶς εἰς τὴν μερίδα τοῦ κλήρου τῶν ἁγίων ἐν τῷ φωτί· ὃς ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ἐκ τῆς ἐξουσίας τοῦ σχε τους, καὶ μετέστησεν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Υἱοῦ τῆς ἀγάπης αὐτοῦ, ἐν ᾧ ἔχομεν τὴν ἀπολύτρωσιν, τὴν ἄφεσιν τῶν ἁμαρτιῶν· ὅς ἐστιν εἰκὼν τοῦ Θεοῦ τοῦ ἀοράτου, πρωτότοκος πάσης κτίσεως. Ὅτι ἐν αὐτῷ ἐκτίσθη τὰ πάντα ἐν τῷ οὐρανῷ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς, τὰ ὁρατὰ καὶ τὰ ἀόρατα, εἴτε θρόνοι, είτε Κυριότητες, είτε Αρχαί, εἴτε Εξουσίαι, τὰ πάντα δι' αὐτοῦ καὶ εἰς αὐτὸν ἔκτισται· καὶ αὐτός ἐστι πρὸ πάντων, καὶ τὰ πάντα ἐν αὐτῷ συνέστηκε· καὶ αὐτός ἐστιν ἡ κεν φαλὴ τοῦ σώματος τῆς Ἐκκλησίας, ὃς ἐστιν ἀρχὴ, πρωτότοκος ἐκ τῶν νεκρῶν· ἵνα γένηται ἐν πᾶσιν αὐτὸς πρωτεύων· ὅτι ἐν αὐτῷ ηὐδόκησε πᾶν τὸ πλή ρωμα κατοικήσαι, καὶ δι' αὐτοῦ ἀποκαταλλάξαι τὰ πάντα εἰς αὐτόν· εἰρηνοποιήσας διὰ τοῦ αἵματος τοῦ σταυροῦ αὐτοῦ εἴτε τὰ ἐπὶ τῆς γῆς, εἴτε τὰ ἐν τοῖς • Gratias agentes, inquit, Deo Patri, qui dignos nos fecit in partem sortis sanctorum in lumine: qui eripuit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii dilectionis suæ, in quo habemus redemptionem, remissionem peccatorum: qui est imago Dei invisibilis, primogenitus omnis creaturæ. Quoniamn in ipso cundita sunt universa, in coelis et in terra, visibilia et invisibilia, sive Throni, sive Dominationes, sive Principatus, sive Potestates, omnia per ipsum et in ipso creata sunt: et ipse est ante omnes, et omnia in ipso constant. Et ipse est caput corporis Ecclesiæ, qui est principium, primogenitus ex mortuis; ut sit in omnibus ipse primatum tenens; quia in ipso complacuit omnem plenitudinem inhabitare, et per eum reconciliare omnia in ipsum: pacificans per sanguinem crucis ejus, sive quæ in terris, sive quæ in cœlis sunt *.» Ecce hic illam rursus inaspectabilis Dei imaginem appellal; Thronosquc, Principatus et Dominationes con- οὐρανοῖς.» Ἰδοὺ δὴ πάλιν εἰκόνα μὲν τοῦ Θεοῦ τοῦ didisse, omniaque in ipso et per ipsum constare aperte affirmat: tum corporis quoque Ecclesiæ caput, primogenitumque ex mortuis eumdem prædicat. Ecquis, amabo, imago Dei, universorumque conditor est, nisi ipsemet unigenitus Dei. Filius? qui etiam factus est mortuorum primogenitus; quippe qui in sua ipsius, et non in alterius cujuspiam carne mortem oppetiit. Quare unus est Christus et Filius, Deus sinul et home. 110 Ex Epistola ad Hebræos. ‹ Multifariam multisque modis olim Deus to- • Philipp 1, 5-11. Coloss. xii, 20.. ἀοράτου φησὶν αὐτόν· ἐκτίσθαι δι' αὐτοῦ Θρόνου;, και ᾿Αρχὰς, καὶ Κυριότητας διαβεβαιούται σαφώς καὶ εἰς αὐτὸν τὰ πάντα καὶ ἐν αὐτῷ συνεστάναι λέγει· καὶ αὐτὸν εἶναι τὴν κεφαλὴν τοῦ σώματος τῆς Εκκλησίας, καὶ πρωτότοκον ἐκ τῶν νεκρῶν. Τίς οὖν ἄρα ἐστὶν ἡ εἰκὼν τοῦ Θεοῦ, ἡ κτίστης τῶν ὅλων, εἰ μὴ αὐτὸς ὁ μονογενής τοῦ Θεοῦ Υἱός; ὃς καὶ γέγονε πρωτότοκος ἐκ νεκρῶν, ὡς ἀποθανών τῇ σαρκὶ τῇ ἰδίᾳ, καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον τῇ τινος ἑτέρου. Εἷς οὖν Χριστὸς καὶ Υἱός, Θεός τε ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπος. Ἐκ τῆς πρὸς Εβραίους. «Πολυμερῶς· καὶ πολυτρόπως πάλαι ὁ Θεός λα-

λήσας τοῖς πατράσιν ἐν τοῖς προφήταις, ἐπ' ἐσχάτου queus patribus in prophetis, novissime diebus istis τῶν ἡμερῶν τούτων ἐλάλησεν ἡμῖν ἐν Υἱῷ, δν ἔθηκε κληρονόμον πάντων, δι' οὗ καὶ τοὺς αἰῶνας ἐποίη σεν. Φύσει τῶν ὅλων Κύριος μετὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ὁ Μονογενῆς αὐτοῦ Λόγος είναι πεπίστευται· τίθεται δὲ κληρονόμος, ὅτι γέγονε σάρξ· εἴρηται γὰρ πρὸς αὐτὸν, ὡς καθ' ἡμᾶς ἄνθρωπον γεγονότα α δι' ἡμᾶς· «Αίτησαι παρ' ἐμοῦ, καὶ δώσω σοι ἔθνη τὴν κληρονομίαν σου, καὶ τὴν κατάσχεσίν σου τα πέρατα τῆς γῆς. Ἀλλὰ δι' αὐτοῦ τοῦ Θεοῦ, τοῦ κληρονόμου διὰ τὸ ἀνθρώπινον, καὶ αὐτοὺς πεποιήσθαι τοὺς αἰῶνας φησιν, εἰς τὸ τοῦ Λόγου πρεσβύτατον τοῦ πράγματος ἔχοντος τὴν ἀναφοράν. Εἷς οὖν ἄρα Χριστὸς καὶ Υἱὸς, ὁ αὐτός τε ὁμοῦ Θεὸς καὶ άνθρωπος. locutus est nobis in Filio, quem constituit hæredem universorum, per quem fecit et sæcula ".» Unigenitum Dei Verbum una cum Deo Patre naturalis rerum omnium Dominus esse creditur: at quia caro factum est, hæredis quoque appellationem sortitum est. Dictum est namque ad illud, tanquani ad hominem nostri causa nostri similein effectum: • Postula a me, et dabo tibi gentes hæreditatem tuam, et possessionem tuam terminos terræ *.) Verumtamen per ipsum tanquam per Deum, propter humanam naturam hæredis vocabulo appellatum, ipsa quoque sæcula condita asserit: tribuit enim id summæ Verbi antiquitati. Unus itaque est Christus et Filius, idem Deus simul et homo. • Qui cum sit splendor gloriæ, et figura substantime ejus, portansque omnia verbo virtutis sum, et purgationem peccatorum faciens, sedet ad dexteram majestatis in excelsis: tanto melior angelis effectus, quanto differentius nomen præ illis hæreditavit ".» Qua, quaso, ratione splendor ille gloriæ paternèque substantiæ character, hoc est unigenitus Dei Filius, qui naturaliter ex illo procedit, peccatorum purgationem faciens (dubium autem nullum est, quin per proprium sanguinem) ad Patris dexteram considere, ipsisque angelis excellentior factus praedicatur? Annon secundum naturam, dirinitatisque eminentiam, longe excellit omnia? Sanc idem omnino ut Deus, paternæque substantiæ figura cl splendor, inspectabilem illam creaturam longe excellit etiam homo factus, et sanguine suo peccata nostra emundans. Unus itaque est Christus et Filius et Dominus. • Ὣς ὢν ἀπαύγασμα τῆς δόξης, καὶ χαρακτήρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ, φέρων τε τὰ πάντα τῷ ῥής ματι τῆς δυνάμεως αὐτοῦ, καθαρισμὸν τῶν ἁμαρ‐ τιῶν ποιησάμενος, ἐκάθισεν ἐν δεξιᾷ τῆς μεγαλω σύνης ἐν ὑψηλοῖς· τοσούτῳ κρείττων γενόμενος τῶν ἀγγέλων, ὅσῳ διαφορότερον όνομα παρ' αὐτοὺς κε κληρονόμηκε.» Τὸ ἀπαύγασμα τῆς δόξης, ὁ χαρακτὴρ τῆς ὑποστάσεως τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, τουτἐστιν ὁ ἐξ αὐτοῦ κατὰ φύσιν Υἱὸς μονογενής, τίνα τρόπον καθαρισμὸν τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν ποιησάμε νος, δῆλον δὲ ὅτι διὰ τοῦ αἵματος αὐτοῦ, κεκάθικεν ἐν δεξιᾷ τοῦ Πατρὸς, καὶ κρείττων γενέσθαι λέγεται τῶν ἀγγέλων, καίτοι κατὰ φύσιν καὶ τῇ τῆς θεότητος ὑπεροχῇ τὰ πάντα νικῶν; Οὐκοῦν καὶ ἄνθρωπως γεγονώς, πεπλεονέκτηκεν, ὡς Θεός, τὴν ἀόρατον κτίσιν, ὁ αὐτὸς ὢν ἀπαύγασμα και χαρακτήρ, καὶ ἐργασάμενος τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν τὸν καθαρισμόν αἵματι τῷ ἰδίῳ. Εἷς οὖν ἄρα Χριστὸς, καὶ Υἱὸς, καὶ Κύριος. ‹ Qui sanctificat, et qui sanctificantur, ex uno omnes. Propter quam causam non confunditur fratres cos vocare, dicens: Annuntiabo nomen tuum fratribus meis ".» Quod suapte natura sanctum est, id non sauclideatur; quandoquidem III Sal - ctificatione nulla indiget. Quod autem participatione quadam ab alio sanctificationem consecutum est, id alios sanctificare non potest. Quæritur ergo quomodo idem sanctificet, vicissimque sanctificetur. Hand dubie Verbum incarnatum, ut Deus, sanctifical, ut quod sanctificandi vim suæ naturae proprietatem obtineat: at vero sccundum humanam Christus et Dominus et Filius, sanctificans quidem «Ο τε γὰρ ἁγιάζων καὶ οἱ ἁγιαζόμενοι, ἐξ ἑνὸς πάντες. Δι' ἣν αἰτίαν οὐκ ἐπαισχύνεται ἀδελφοὺς αὐτ τοὺς καλεῖν, λέγων· ἀπαγγελῶ τὸ ὄνομά σου τοῖς ἀδελφοῖς μου.» Τὸ κατὰ φύσιν ἅγιον οὐχ ἁγιάζεται, ὅτι μή ἐστι προσδεὶς ἁγιασμοῦ· τό γε μὴν ὡς μεθέξει τῇ παρ' ἑτέρου γεγονὸς ἅγιον, ἁγιάζειν ἑτέ τους οὐ δύναται. Πῶς οὖν ὁ αὐτὸς ἁγιάζει καὶ ἁγιά ζεται, ζητητέον. "Αγιάζει τοίνυν, ὡς Θεός, ἰδίωμα φύσεως τῆς ἑαυτοῦ τὸ ἁγιάζειν δύνασθαι λαχών· ἁγιάζεται δὲ μεθ' ἡμῶν, κατὰ τὸ ἀνθρώπινον. Εἷς οὖν ἄρα Χριστὸς καὶ Υἱὸς καὶ Κύριος, ἁγιάζων μὲν θείκῶς, ἁγιαζόμενος δὲ μεθ' ἡμῶν ἀνθρωπίνως. naturam, nobiscum sanctificatur. Unus igitur est ut Deus, sanctificationem autem accipiens humano more nobiscum. • Κεφάλαιον δὲ ὁ τοῖς λεγομένοις· Τοιοῦτον ἔχου μεν ἀρχιερέα, ὃς ἐκάθισεν ἐν δεξιᾷ τοῦ θρόνου τῆς μεγαλωσύνης ἐν τοῖς οὐρανοῖς, τῶν ἁγίων λειτουρ γός, καὶ τῆς σκηνῆς τῆς ἀληθινῆς, ἦν ἔπηξεν ὁ Κύ ριος, καὶ οὐκ ἄνθρωπος.» Εἰ πᾶς ἱερεύς, καθά φησιν ὁ μακάριος Παῦλος, εἰς τὸ προσφέρειν δῶρά τε σ· ‹ Capitulum antem super ea quæ dicuntur: Talem habemus pontificem, qui consedit in dextera sedis magnitudinis in cœlis, sanctorum minister, et tabernaculi veri, quod fixit Dominus, et non homo ". › Si juxta beati Pauli doctrinam omnis sacerdos ad offerendum dona et sacrificia assumitur, non sibi ** llebr. 11, 41, 12. “llebr. vii, 4, 2. Varia lectiones codicis Seguieriani. 7 llebr. 1, 1, 2. Psal. 11, 8. Hlebr. 1, 3, 4. πεφηνότα. Η επί. ο εἰρημένοις.

litant qui ad sacerdotii functionem seliguntur, sed καὶ θυσίας παραλαμβάνεται, οὐχ ἑαυτοῖς τελοῦσε Deo, cui ab universa creatura culus veneratioque debetur:at qui Deo ministrant, non ejusdem cum Deo ordinis erunt, neque gloriam eamdem, quæ in ipsum solum convenit, sortientur; ecquo ergo modo Christus, noster pontifex effectus, in dextera Dei assidet, thronumque majestatis in caelis obtinet, sancto rumque ac superni et veri illius tabernaculi sacerdos constitutus est; et Patri et sibipsi quoque omnium preces oferens? Unus igitur est Christus et Filius, qui quidem ut Deus, in divinitatis suæ throno considet; ut vero divina dispensatione humanæ naturæ particeps effectus, ministri pontificisque locum noruenque sortitus est. ‹ Idcoque et nos tantam habentes impositam nubem testium, deponentes omne pondus et circumnstans nos peccatuin, per patientiam curramus ad propositum nobis certamen, aspicientes in auctoreni fidei et consummatorem Jesum Christum, qui proposito sibi gaudio sustinuit crucem,. confusione contempla, atque in dextera sedis Dei sedet "., Si Christus est, tantum homo, et non Deus nostra carne vere indutus, quodnam gaudium ipsi propositum dicit;:aut quomodo ad divinæ majestatis dexteram consedit? Atqui gaudium erat illi propositum: siquidem suprema illi natura in perpetuis deliciis usque versatur: et corpore, quod crucifigi 112 pocerat, assumpto, crucem sustinuit, crucisque supplicium perpessus, Deo et Patri dextera assedit. Unus proinde Dominus Jesus Christus, crucifixus quidem ut bono, cuni Patre vero regnans ut Deus. Quod unus Filius et Dominus, Ex Evangelio secundum Matthæum. «Omnia mibi tradita sunt a Patre meo: et nemo novit Filium, nisi Pater: neque Patrem quis novit, nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare.» Si nemo Filium novit, nisi solus Pater; quomodo sunt qui Patris testimonium veluti infirmum repudiant? Ostendit is autem Filium suum in Jordane hac oratione: c ffic, inquit, est Filius meus dilectus, in quo mill bene complacui ".» Atqui non nudum Verbum ob oculos nobis posuit, sed incarnatum. Neque dixit: In hoc est Filius meus dilectus; sed: Ilic, quem coram cernitis in carne, est Filius meus. Unus itaque est Dominus et Filius. Ex Evangelio secundum Ivanuem. ‹ Erat lux vera, quæ illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. In mundo erat, et mundus per ipsum factus est, et mundus eum non cognovit. In propria venit, et sui eum non receporunt'. Ecce accurate de divinis disserens, et per lucem veram illuminari omnem hominem venientem in hunc mundum affirmans, ipsumque esse, per quem inundus est conditus, hunc eumdem în propria venisse prædicat. Venit autem Unigenitus factus bomo 1. Matth. 3, ** Hebr. xi, 1, 2. 1ª Matth. ×1, 27. G τὰς λατρείας οἱ καλούμενοι πρὸς ἱερωσύνην, θεῷ δὲ μάλλον, ᾧ τὸ παρὰ πάσης κτίσεως ὀφείλεται σέβας· ὁ δὲ Θεῷ λειτουργῶν, οὐκ ἐν ἴσῳ μέτρῳ κείσεται Θεοῦ, οὔτε μὴν τὴν αὐτῷ καὶ μόνῳ πρέπουσαν φορέσει δόξαν. Εἶτα πῶς ἀρχιερεὺς ἡμῶν γεγονώς ὁ Χριστός, ἐν δεξιᾷ κάθηται τοῦ Θεοῦ, καὶ τὸν θρόνον ἔχει τῆς μεγαλωσύνης ἐν τοῖς οὐρανοῖς, καὶ τῶν ἁγίων ἐστὶ λειτουργὸς, καὶ τῆς σκηνῆς τῆς ἄνω καὶ ἀληθινῆς, ἑαυτῷ τε καὶ τῷ Πατρὶ προσκομίζων τὰς παρὰ πάντων λατρείας; Εἰς ἄρα ἐστὶ Χριστὸς καὶ Υιός, καθήμενος μὲν θεϊκῶς ἐν τῷ τῆς ἰδίας θεότητος θρόνῳ, κεχρηματικὼς δὲ ἱερεὺς καὶ λειτουργὸς οἰκονομικῶς διὰ τὸ ἀνθρώπινον. • Τοιγαροῦν καὶ ἡμεῖς τοσοῦτον ἔχοντες περικεί μενον ἡμῖν νέφος μαρτύρων, ὄγκον ἀποθέμενοι πάντα καὶ τὴν εὐπερίστατον ἁμαρτίαν, δι' ὑπομο νῆς τρέχωμεν τὸν προκείμενον ἡμῖν ἀγῶνα, ἀφο ορῶντες εἰς τὸν τῆς πίστεως ἀρχηγὸν καὶ τελειωτὴν Ἰησοῦν Χριστόν· δὲ ἀντὶ τῆς προκειμένης αὐτῷ χαρᾶς ὑπέμεινε σταυρόν, αἰσχύνης καταφρονήσας, καὶ ἐν δεξιᾷ τοῦ θρόνου τοῦ Θεοῦ κεκάθικεν.» Εί κοινὸς ἄνθρωπος ὁ Χριστὸς, καὶ οὐ Θεὸς ἀληθῶς, ἐν σαρκί τε καθ' ἡμᾶς, ποίαν αὐτῷ προκεῖσθαί φησι τὴν χαράν; ἢ πῶς κεκάθικεν ἐν δεξιᾷ τοῦ θρόνου τοῦ Θεοῦ; ᾿Αλλὰ μὴν προσκειτό τε αὐτῷ χαρά (καὶ γάρ ἐστιν ἐν ἀκαταλήκτοις θυμηδίαις ἡ ἀνωτάτω φύσις), ὑπέμεινε δὲ σταυρὸν, τὸ σταυρωθήναι δυνάμενον ίδιον ποιησάμενος σῶμα· καὶ αὐτὸς ὁ ἐσταυ ρωμένος κεκάθικεν ἐν δεξιᾷ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός. Εἰς ἄρα Κύριος Ἰησοῦς Χριστός, σταυρωθεὶς μὲν ἀνθρωπίνως, συνεδρεύων δὲ θεϊκῶς τῷ Πατρί. Ὅτι εἰς Υἱὸς καὶ Κύριος. Ἐκ τοῦ κατὰ Ματθαῖον. ι. Πάντα μοι παρεδόθη ὑπὸ τοῦ Πατρός μου· καὶ οὐδεὶς γινώσκει τὸν Υἱόν, εἰ μὴ ὁ Πατήρ· οὐδὲ τὸν Πατέρα τις γινώσκει, εἰ μὴ ὁ Υἱὸς, καὶ ᾧ ἂν βούληται ὁ Υἱὸς ἀποκαλύψαι.» Οὐδενὸς γινώσκοντος τὸν Υἱόν, εἰ μὴ μόνου τοῦ Πατρός, πῶς ἀθετοῦσί τινες τὴν τοῦ Πατρὸς μαρτυρίαν; Υπέδειξε γὰρ τὸν ἴδιον Υἱὸν ἐν τῷ Ἰορδάνῃ, λέγων· «Οὗτός ἐστιν ὁ γιός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ ηὐδόκησα.» Αλλ' οὐ γυμνὸν ἡμῖν παρέδειξε τὸν ἴδιον Λόγον, ἀλλ' ἐνωθέντα σαρκί. Καὶ οὐκ εἴρηκεν, ὅτι Ἐν τούτῳ ἐστὶν ὁ Υἱός μου, Ο αλλ', ο Οὗτός ἐστιν, ν δ μετὰ σαρκός. Εἰς ἄρα καὶ Κύριος καὶ Υἱός. Ἐκ τοῦ κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγελίου. . Ην τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν, ὁ φωτίζει πάντα εν θρωπον ἐρχόμενον εἰς τὸν κόσμον. Ἐν τῷ κόσμῳ ἦν, καὶ ὁ κόσμος δι' αὐτοῦ ἐγένετο, καὶ ὁ κόσμος αὐτὸν οὐκ ἔγνω. Εἰς τὰ ἴδια ἦλθε, καὶ οἱ ἴδιοι αὐτὸν οὐ παρέλαβον.» Θεολογήσας ἀρκούντως, καὶ διὰ τοῦ φωτός τοῦ ἀληθινοῦ πεφωτίσθαι πάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς τὸν κόσμον εἰπὼν, καὶ δι᾿ αὐτοῦ αὐτὸν πεποιήσθαι τὸν κόσμον, εἰς τὰ ἴδιά φησιν αὐτὸν ἐλθεῖν. Πάος δὲ γεγονώς ἄνθρωπος 4 Μονογενής ως προς ** Joan. 1, 9, 10.

ἰδίους, καὶ πρὸ γε τῶν ἄλλων τοὺς ἐξ αἵματος tanquam ad suos, et præcipue ad Israelitici sanguiΙσραήλ. Οτε τοίνυν αὐτός ἐστι τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν, ὁ δι' οὗ τὰ πάντα (καὶ αὐτός ἐστιν ὁ μετὰ σαρκὸς ἐλθὼν εἰς τὰ ἴδια· πῶς οὐκ ἀναγκαῖον ένα Χριστὸν καὶ Υἱὸν ὁμολογεῖν; • Καὶ ὁ Λόγος σάρξ ἐγένετο, καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν, καὶ ἐθεασάμεθα τὴν δόξαν αὐτοῦ, δόξαν ὡς Μονογενούς παρὰ Πατρός) πλήρης χάριτος καὶ ἀλη θείας.» Εἰ γέγονε σὰρξ ὁ Λόγος, τουτέστι παραπλη σίως ἡμῖν μετέσχεν αἵματος καὶ σαρκὸς, καὶ σπέρματος ᾿Αβραὰμ ἐπελάβετο, ἵνα κατὰ πάντα τοῖς ἀδελ τοῖς ὁμοιωθῇ· πῶς ἂν ἐνδοιάσειέ τις ὅτι μεμένηκε Λόγος, καὶ σὰρξ γεγονώς; "Ατρεπτος γὰρ ἡ τοῦ Λό γου φύσις. Καὶ εἰ κεχρημάτικεν ἡμῶν ἀδελφὸς, πῶς Μονογενοῦς ἔχει δόξαν; Οὐκοῦν κἂν εἰ γέγονε σαρξι οὐδὲν ἧττόν ἐστι Θεός· καὶ Μονογενής μὲν ὡς Θεός, πρωτότυχος δὲ διὰ τὸν ἀνθρώπινον σταυρόν. Ιωάννης μαρτυρεῖ περὶ αὐτοῦ, καὶ κέκραγε λέγων· › Οὗτος ἦν, ὃν εἶπον· Ὁ ἐπίσω μου ἐρχόμε νος, ἔμπροσθέν μου γέγονεν, ὅτι πρῶτός μου ἦν· ὅτι ἐκ τοῦ πληρώματος αὐτοῦ ἡμεῖς πάντες ἐλάβομεν.» Ιωάννης φησὶ περὶ τοῦ Χριστοῦ· • Ο ὀπίσω μου ἐρχόμενος ο (τουτέστιν, Ό μετ' ἐμὲ φανερούμενος· δν αὐτὸς ἐκήρυξε δηλονότι, ο ἔμπροσθέν μου γέγονε), ο τουτέστι πρωτεύων κατὰ τὴν δόξαν· καὶ γὰρ ἦν καὶ ἐν ὑπάρξει πρῶτος, ὡς Θεός. Πῶς οὖν μετ' αὐτὸν [6] πρὸ αὐτοῦ κατὰ χρόνον; Οτι Θεὸς ἦν ὁ Λόγος, καὶ γέγονε σάρξ· ἔχων μὲν τὸ πρωτεύειν, καθό Λόγος ἐστί· δευτερεύων δὲ κατὰ τὴν σάρκα. Εἰ δὲ καὶ ἐκ τοῦ πληρώματος αὐτοῦ πάντες μετεσχήκασιν οἱ ἅγιοι (πλήρες δὲ μόνον ἐστὶ τὸ θεῖον, καθά φησιν διὰ τῆς Ησαίου φωνῆς), πρέποι ἂν αὐτῷ τε καὶ μόνῳ τὸ, ὡς ἐξ ἰδίου πληρώματος, ἑαυτοῦ μετόχους ἀποπληροῦν ἀ ἑτέρους. Πέπραχε δὲ τοῦτο Χριστός. Εἰς ἄρα ἐστὶν Υἱὸς καὶ Κύριος ὁ ἐκ Θεοῦ Λόγος γενόμενος σάρξ, αὐτὸς θεός τε ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπος. Ἔχοι δ᾽ ἂν τὴν διάνοιαν τὸ ἐφεξῆς ρητόν·. Οὗτός ἐστι, περὶ οὗ ἐγὼ εἶπον· ὑπίσω μου ἔρχεται ἀνὴρ, ὃς ἔμπροσθέν μου γέγονεν, ὅτι πρῶτος μου ἦν. Ὁ Ἰδοὺ γὰρ ἄνδρα λέγων αὐτὸν, καὶ ἐρχόμενον ὀπίσω, πρῶτον εἶναί φη σιν ὡς Θεόν· «Ἐν ἀρχῇ γὰρ ἦν ὁ Λόγος, καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος. nis homines. Cum ergo ipse sit lux illa vera, per quem omnia sunt condita; cumque ille sit, qui carne indutus venit in propria: quomodo consequens non est, ut unum Christum et Filium confiteamur? • Ει Verbum. caro factum est, et habitavit in n bis, et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi Unigeniti a Patre, plerum gratia et veritatis ",, Si Verbuin factum est caro, carnique et sanguini æque ac nos communicavit, 113 ac semen Abrahæ apprehendit, quo nimirum per omnia fratribus suis assiinilaretur, quis dubitet quin id plane pernanserit quod erat, etiamsi caro factum sit? Siquidem nulla in Verbi naturam cadere potest mutatio. Et, si frater noster est, quomodo Unigeniti gloriam habet? Sane licet factum sit caro, Deus tamen esse non desiit. Unigenitus proinde est ut Deus; primogenitus vero propter crucem humanitus susceptam. Joannes testimonium perhibet de ipso, et clamat dicens: • Hic erat quem dixi: Qui post me ventrus est, ante me factus est, quia prior me erat. Et de plonitudine ejus nos omnes accepimus ". › Joannes de Christo ait: < Qui post iue venit,» hoc est, post me manifestatus, quem scilicet ipse prædicavit, is prior me est, › lioc est, dignitate et gloria me præstat: nam et ipsa quoque exsistendi ratione, ut Deus, prior erat. Quomodo ergo idem Joanne prior et posterior secundum tempus exstitit? Quia Verbum Deus erat, et factum est caro. Prius proinde erat ut Verbum, posterius vero ut homo. Et, si omles sancti de illius plenitudine lanserunt; sola porro divinitas, justa lsuic vocem 1, absolute plena est; ipsi soli convenit, ut sua ipsius plenitudine aliorum inopiæ subveniat. Præstitit antem hoc ipsum Christus; incarnatum itaque Dei Verbum unus est Dominus et Filius, idemque Deus simul et homo. Ejusdem sententia est, quol mos subjungitur: ‹ flic est, inquit, de quo dixi: Post me venit vir, qui ante me factus est, quia prior me erat ".» En, licet virum vocet, et post se venientem prædicet, secunduin divinitatem tamen se priorem affirmat: ◄ In principio enim erat Verbum, et Deus erat VerLumn 31, 2 ‹ Et testimonium perhibuit Joannes dicens: Quia vidi Spirium descendentem quasi columbam de cœlo, et mansit super eum. Et ego nesciebam eum: sed qui misit me baptizare in aqua, ille mihi dixit: Super quem videris Spiritum descendenten, et manentem super eum, hic est qui baptizat in Spiritu sancto. Et ego vidi, et testimonium perhibui quia est Filius Dei ".» En utrumque clare evidenterque assertum hic habes; nempe Dominum Jesum Christum propter carnis quidem œconomiam, ut 114 hominem Spiritum sanctum accipere, siqui- • Καὶ ἐμαρτύρησεν Ιωάννης λέγων, ὅτι Τελέα μαι τὸ Πνεῦμα καταβαῖνον ὡσεὶ περιστερὰν ἐξ οὐ ρανοῦ, καὶ μένον ἐπ' αὐτόν· κἀγὼ δὲ οὐκ ᾔδειν αὐτ τόν· ἀλλ' ὁ πέμψας με βαπτίζειν ἐν ὕδατι, ἐκεῖνός μοι εἶπεν· Ἐφ᾿ ὃν ἂν ἴδῃς τὸ Πνεῦμα καταβαῖνον, καὶ μένον ἐπ' αὐτὸν, οὗτός ἐστιν ὁ βαπτίζων ἐν τῷ Πνεύματι τῷ ἁγίῳ. Κἀγὼ ἑώρακα, καὶ μεμαρτύ ρηκα ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ.» Ορα σαφῶς τε καὶ ἐναργῶς ἐν τούτοις τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν τὸν Χριστὸν, δεχόμενον μὲν ἀνθρωπίνως τὸ Πνεῦμα διὰ τὴν μετὰ σαρκὸς οἰκονομίαν (πλούσιος γὰρ ὤν, 16-Joan. 1 14. 17 Hebr. 11, 14. 18 Joan. 1, 15, 16. " Isa. vi, 3. "Joan. 1, 30. "Joan. 1, 1. " ibid. 32-34. Varia lectiones codicis Seguieriani. ὰ ἀποτελεῖν.

dem e cum dives esset, nostri causa factus est ege- επτώχευσε δι' ἡμᾶς), βαπτίζοντα δὲ θεϊκῶς ἐν τῷ nus ›, tum eumdem rursum tanquam Deum in Spiritu sancto baptisma conferre. At in quem, obsecro, convenire queat, Spiritus sancti gratiam inpertiri, nisi in verum et naturalem Deum? Unas ergo est Christus, unus Filius, ut evangelista testificatur. ‹ Et ego, inquit, vidi, et testimonium perhibui quia hic est Filius Dei "., Ecquisnam hic erat? Ille ipse utique, quem quidem ut hominem, Spiritum sanctum viderat suscepisse; ut Deum vero, in Spiritu sancto baptizare didicerat. ‹ Si terrena dixi vobis, et non creditis, quomodo si dixero vobis cœlestia, credetis? Et nemo ascendit in cœlum, nisi qui descendit de cœlo Filius hominis qui est in caelo ". Quomodo descendit de caelo Filius hominis, siquidem sacra illa caro ex muliere mata est? Eral sane caro Verbi quod de cœlo desconderat, propria: unus est igitur Christus et Filius. Ita, quæ Verbi sunt, propria carnis facta sunt: quæ vero carnis sunt, propria Verbi evaserunt, sola peccati labe excepta. Et sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet Filium hominis; ut omnis qui credit in ipsum, non pereat, sed habeat vitam æternam”. › Serpentes in deserto morsibus filios Israel infestabant: mox universorum Dominus Moysi præcipit at æneuin serpentem sublime suspendat. ‹ Et erit, inquit, si hominem serpens momorderit, et in serpentem respiciet, et vivet *.» Ecquid istud ænigma sibi vult? Cur sublatum serpentem conspicatus vita donatur? Unigenitum Dei Verbum, quod suapte natura vita est, homo factum est (est autem homo res quædam noxia, serpenti non absimilis): at vero licet ut homo nobis assimilatus sit, si quis tamen in illum aspexerit, morte superior evadit. Sed quid aliud est, obsecro, iu illum intueri, quam incarnationis illius mysterium exacto accuratoque animi judicio expendere? Hac namique consideratione, et ınalorum, boc est, hominum similitudinem obtinere, et vivificus rursum, serpentinorumque morcuum curator et profligator esse deprehenditur, ut Deus. Unus itaque est Dominus, et unus Filius, qui vero œconomiam, in malorum specie spectabilis est. ἁγίῳ Πνεύματι. Τίνι γὰρ ἂν πρέποι τὸ χορηγεῖν δύνασθαι τὴν τοῦ Πνεύματος χάριν, πλὴν ὅτι τῷ φύσει τε καὶ ἀληθῶς ὄντι θεῷ; Εἷς οὖν ἄρα Χρι στὸς καὶ Υἱός· καὶ μαρτυρήσει λέγων ὁ εὐαγγελι στής. • Καγώ εώρακα, καὶ μεμαρτυρηκα, ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ.» Οὗτος δὲ, ποῖος; Ὃν τεθέα ται μὲν ἀνθρωπίνως τὸ Πνεῦμα δεχόμενον, οἶδε δὲ βαπτίζοντα θεϊκῶς ἐν τῷ ἁγίῳ Πνεύματι. • Εἰ τὰ ἐπίγεια εἶπον ὑμῖν, καὶ οὐ πιστεύετε, πῶς δὲν εἴπω ὑμῖν τὰ ἐπουράνια, πιστεύσετε; Καὶ οὐδεὶς ἀναβέβηκεν εἰς τὸν οὐρανὸν, εἰ μὴ ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβὰς, ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου.» Πῶς καταβέβηκεν ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου, καίτοι τῆς ἁγίας σαρκὸς γεννηθείσης ἐκ γυναικός. 'Αλλ' ίδιον ἦν τὸ σῶμα τοῦ ἐξ οὐρανοῦ καταφοιτήσαντος Λόγου, ὃς καὶ γέγονεν Υἱὸς ἀνθρώπου. Εἷς οὖν ἄρα Χριστὸς καὶ Υἱός. Οὕτως ἴδια μὲν τῆς σαρκὸς τὰ τοῦ Λόγου γέγονεν, ἴδια δὲ τοῦ Λόγου τὰ τῆς σαρκὸς, δίχα μόν νῆς ἁμαρτίας. • Καὶ καθὼς Μωσῆς ὕψωσε τὸν ὄφιν ἐν τῇ ἐρήμῳ, οὕτως ὑψωθῆναι δεῖ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου· ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων ἐπ' αὐτὸν e-ί ἔχῃ ζωὴν αἰώνιον.» Εδακνον τοὺς ἐξ Ισραήλ κατὰ τὴν ἔρημον οἱ ὄφεις· εἶτα προστέταχεν ὁ τῶν ὅλων Θεὸς τῷ Μωσῇ ὄριν ἀναθεῖναι χαλκοῦν. • Καὶ ἔσται, φησὶν, ἐὰν δάκῃ ὁ ὄφις ἄνθρωπον, καὶ ἐμβλέψῃ εἰς τὸν ὄφιν, καὶ ζήσε ται.» Τί τοίνυν ἐστὶ τὸ αἴνιγμα; Διὰ τί δὲ ὁ ἐνορών τὸν ὄφιν 8 σώζεται; Ζωὴ τοιγαροῦν κατὰ φύσιν ὑπάρ χων ὁ Μονογενής τοῦ Θεοῦ Λόγος, γέγονεν ἐν ὁμοιώ δ ματι τῷ καθ᾿ ἡμᾶς, τουτέστιν ἄνθρωπος (πονηρόν δὲ ὁ ἄνθρωπος, καὶ οἷον ὁ ὄφις)· ἀλλ᾽ εἰ καὶ γέγονε καθ' ἡμᾶς, εἴ τις εἰς αὐτὸν ἴδοι, νικᾷ τὸν θάνατον. Τί δέ ἐστι τὸ εἰς αὐτὸν ἰδεῖν, ἢ ὅτι πάντως τὸ ἀκρι βῶς κατανοῆσαι τὸ ἐπ' αὐτῷ μυστήριον; Τότε γὰρ αὐτὸν ὄψεται ἐν ὁμοιώματι μὲν τῶν πονηρῶν, τουτο ἐστιν ἀνθρώπων, ζωοποιὸν δὲ ὡς Θεὸν, καὶ ἀφανί ζοντα τὰ τῶν νοητῶν – σφέων δήγματα. Εις οὖν ἄρα Κύριος, καὶ Υἱὸς ὁ αὐτὸς, καὶ ζωοποιὸς ὡς Θεὸς, καὶ ἐν εἴδει τῷ τῶν πονηρῶν δι' οἰκονομίαν. quidem, ut Deus est, vivificus est; secundum carnis «Pueri, inquit, Hebræorum accipientes ramos palmarum, processerunt obviam ei, et clamabant: Hosanna, benedictus qui venit in nomine Domini, rex Israel *. › 115 Qualem, quæso, divinæ Litteræ in nomine Domini venturum prædixere? Nam si cum qui ex sacra Virgine ortus est, hominem absolute, Dei Verbo secundum hypostasin non unitum dixerint profecto dominationis nomen commune ipsi nobiscum erit; neque quidquamn hac ratione, 35 11 Cor. vult, 9. s Joan. 1, 54. 30 Juan. 111, 12, 13. • Οἱ παῖδες ἔχοντες τὰ βαΐα τῶν φοινίκων, ἐξῆλθον εἰς ἀπάντησιν αὐτοῦ, φησὶ, καὶ ἔκραζον ί· @ταννὰ, εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου, ὁ βασιλεὺς τοῦ Ἰσραήλ.» Πῶς οὖν φησιν ἐν ὀνόματι Κυρίου παραγενέσθαι ἡ τὸ Γράμμα τὸ ἱερόν; Εἰ μὲν οὖν ὡς ἄνθρωπον ἰδικῶς τὸν ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου, μὴ ἐνωθέντος αὐτῷ καθ᾿ ὑπόστασιν τοῦ Θεοῦ Λόγου, κοινὸν ἔσται τὸ τῆς κυριότητος ὄνομα αὐτῷ καθὰ καὶ ἡμῖν, καὶ οὐδὲν ἐπὶ Χριστοῦ τὸ μέγα· εἰ δὲ ὡς Κύ so ibid. 14. 27 Nun. xxi, 8. 10 Joan. xii, 15. Varie lectiones codicis Seguieriani. ο! εἰς αὐτόν. [vel] ἐν αὐτῷ. 5 τῷ ὄφει. Η πονηρῶν. ὁ ἐκραύγαζον. Η παραγενήσεσθαι.

ριος ἀληθῶς ἤξειν προαπηγγέλλετο, ὅπερ ἐστὶ καὶ quod sit eximium, Christo attribuetur. Si vero tanἀληθὲς (ἐλήλυθε γὰρ οὐ δίχα σαρκὸς εἰς τόνδε τὸν κόσμον ὁ Μονογενής)· εἷς ἄρα ἐστὶ φύσει καὶ ἀληθῶς Κύριος, καὶ Χριστὸς, καὶ Υἱός. «Καὶ ὑπὲρ αὐτῶν ἐγὼ ἁγιάζω ἐμαυτὸν, ἵνα ὦσι καὶ αὐτοὶ ἡγιασμένοι ἐν ἀληθείᾳ.» Εαυτὸν ἁγιάζει Χριστός. Αρ' ὡς ἄνθρωπος, ἢ ὅτι μᾶλλον θεός ἐστι κατὰ φύσιν, ἴδιον ἔχων τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον; Ὅπερ ἐστὶ καὶ ἀληθές. Οὐδενὸς τοιγαροῦν ἀνθρώπων έχυ τὸν ἁγιάζοντος, ἑαυτὸν ἁγιάζει Χριστός. Εἰς ἄρα ἐστὶν Υἱὸς καὶ Κύριος, ἁγιαζόμενος μὲν ἀνθρωπίνως, ἁγιάζων δὲ θεϊκῶς τῷ ἰδίῳ Πνεύματι τὸν ἑαυτοῦ ναόν. k • Πολλὰ μὲν οὖν καὶ ἄλλα σημεῖα ἐποίησεν ὁ Ἰη- 13 σοῦς ἐνώπιον τῶν μαθητῶν αὐτοῦ, ἃ οὐκ ἔστι γε γραμμένα ἐν τῷ βιβλίῳ τούτῳ. Ταῦτα δὲ γέγραπται, ἵνα πιστεύσητε ὅτι Ἰησοῦς ἐστιν ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ· καὶ ἵνα πιστεύοντες, ζωὴν ἔχητε ἐν τῷ ὀνόματι αὐτοῦ. ο Ὁ ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου γεγεννη μένος Εμμανουήλ, διὰ τῆς τοῦ Εὐαγγελίου κ φωνής Ἰησοῦς ὠνόμασται. "Οτε τοίνυν αὐτός ἐστι, καὶ οὐχ ἕτερος, Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, καὶ ὁ πιστεύων ἔχει ζωὴν αἰώνιον ἐν τῷ ὀνόματι αὐτοῦ· πῶς οὐ μεμήνασιν οἱ διορίζοντες, καὶ φάσκοντες, ἕτερον Υἱὸν εἶναι τὸν ἐκ Θεοῦ Λόγου, καὶ ἕτερον τὸν ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου; Φαίνεται γὰρ ἐν τούτοις ὁ εὐαγγελιστὴς καὶ μάλα σαφῶς ἕνα καὶ μόνον τὸν ἐξ ἀμφοῖν εἰδὼς καὶ κηρύττων Ἰησοῦν Χριστὸν, τουτέστι τὸν ἐκ Θεοῦ Πα τὸς Λόγον, αἵματος καὶ σαρκὸς κεκοινωνηκότα παραπλησίως ἡμῖν, καθὰ γέγραπται. Ἐκ τοῦ κατὰ Λουκᾶν Εὐαγγελίου. «Εγένετο δὲ ἐν τῷ εἶναι αὐτοὺς ἐκεῖ, ἐπλήσθησαν αἱ ἡμέρα τοῦ τεκεῖν αὐτήν· καὶ ἔτεκε τὸν Υἱὸν αὐτ τῆς τὸν πρωτότοκον, καὶ ἐσπαργάνωσεν αὐτὸν, καὶ ἀνέκλινεν αὐτὸν ἐν τῇ φάτνῃ, διότι οὐκ ἦν αὐτοῖς τόπος ἐν τῷ καταλύματι. Ένα καὶ μόνον ἔτεκεν Υἱὸν τὸν Ἐμμανουήλ ἡ ἁγία Παρθένος· πῶς οὖν φησι, Τὸν Υἱὸν αὐτῆς τὸν πρωτότοκον;» οὐ γὰρ γεγόνασιν ἕτεροι μετ' αὐτὸν, μεμένηκε δὲ παρθένος. Επισημαίνεται τοίνυν ὡς ἐκ τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς· ὠνόμασται γὰρ πρωτότοκος ὁ μονογενής τοῦ Θεοῦ Λόγος· κεκοινώνηκε γὰρ αἷματος καὶ σαρκός, καὶ παραπλησίως ἡμῖν μετέσχε τῶν αὐτῶν. Οὕτω έγονεν ἐν πολλοῖς ἀδελφοῖς πρωτότοκος. Πλὴν ὡς (εὸς προσκυνεῖται παρά τε ἡμῶν αὐτῶν καὶ τῶν ἄνω πνευμάτων. «Καὶ εἶπε, φησί, πρὸς αὐτὸν ἡ μήτηρ αὐτοῦ· Τέκνον, τί ἐποίησας ἡμῖν οὕτως; Ἰδοὺ ὁ πατήρ σου καὶ ἐγὼ ἐδυνώμενοι ἐζητοῦμέν σε. Καὶ εἶπε πρὸς αὐτούς· Τί ὅτι ἐζητεῖτέ με; οὐκ οἴδατε 1, ὅτι ἐν τοῖς τοῦ Πατρός μου δεῖ εἶναί με; › Αρει δὴ οὖν ὅπως quam verus Dominus venturus prænuntiatus est, ut revera prænuntiatus est (venit enim Unigenitus in hunc mundum non absque carne); unus ergo om~ nino natura et veritate Dominus, et Christus, et Filius erit. Et pro eis ego sanctifico nicipsum, ut sint et ipsi sanctificati in veritate ".» Seipsum sanctificat Christus sed nunquid ut homo? an vero ut natura Deus Spiritum sanctum tanquam proprium obtinens? Certe ut Deus. Nullo itaque mortalium seipsum sanctificante, solus Christus semetipsum sanctificat. Unus est ergo Dominus et Filius; sanctificatus quidem ut homo, suum vero ipsius templum proprio suo Spiritu sanctificans ut Deus. ‹ Multa quidem et alia signa fecit Jesus in conspectu discipulorum suorum, quæ non sunt scripta in libro hoc. Hæc autem scripta sunt, ut credatis quia Jesus est Christus Filius Dei; et ut credentes vitam habeatis in nomine ejus ³º. › Qui ex sacra Virgine natus est Emmanuel, is voce evangelica appellatus est Jesus s. Cum ipse crgo, et non alius quispiam sit Dei Filius; et qui in illum credit, u mine ejusdem vitam æternam consequatur; quomodo non insaniunt qui, divisione inducta, alium Dei Patris Verbum, alium rursum illum qui ex sacta Virgine ortum ducit, Filium esse asserunt? In his enim evangelista unum solum Jesum Christum, hoc est, Dei Patris Verbum, carnis et sanguinis æque ac nos secundum Scripturas particeps effectum, ex utroque constitutum apertissime agnoscit et prædical. Ex Evangelio secundum Lucam. ‹ Et factum est, cum essent ibi, impleti sunt dies ut pareret, et peperit Filium suum primogenitum, et pannis cum involvit, et reclinavit in præsepio, quia non erat eis locus in diversorio ".» Unum et solum Filium peperit 116 sancta Virgo, nempe Emmanuelem cur igitur Filium illius primogenitum appellat? Neque enim ulli alii post illum ex ipsa nati sunt: perpetuo namque illa virginitatem conservavit. Significatur ergo, a sacra Scriptura unigenitumn Dei Verbum ob id primogenitum appellatum esse, quia carni et sanguini, caeterisque humauis æque ac nos communicans, inter multos fratres 3 primatum sortitum est *. Cum hoc ipso tamen et a supernis illis spiritibus, et nobisipsis quoque adoratur, et ut Deus colitur. ‹ Et dixit mater ejus ad illum: Fili, quid fecisti nobis sic? Ecce pater tuus et ego dolentes quærebamus te. Et ait ad illos: Quid est quod me quærebatis? Nesciebatis, quia in his quæ Patris mei sunt, oportet me esse 3?, En quomodo calestem Patrem, 3ª Luc. 11, 6, 7. 33 Hebr. 11, 14. * Rom. s Joan. xvu,19. 30 Joan. xx, 30, 31. 31 Luc. 11, 21. 30 Luc. 1, 49, FIII, 19. κι ίσως, ἀγγέλου. 1 ήδειτε. Variæ lectiones codicis Seguieriani.

suum ipsius proprium Patrem nominat. At siquidem ίδιον ἑαυτοῦ Πατέρα τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς ὀνομάζει. nudus homo erat, cujusmodi nos sumus, et aliud nihil; cur non hac potius oratione usus est: «Nescitis quod in his quæ communis omnium Patris sunt, oportet me esse? > Verum illum ut proprium sibi vindicat; quia solus secundum divinam naturam ex ipso natus est. Eumdem nihilominus et homo jam factus proprium adhuc naturalemque retinet. Et factum est, dum esset in una civitatum, et ecce vir plenus lepra: et videns Jesum, et procidens in facien, rogavit eum, dicens: Domine, si vis, potes me mundare. Εt extendens manum, tetigit eum, dicens: Volo, mundare s. o Miraberis hic Christum divina simul ac corporea virtute operantem: siquidem velle erat divinum, ipsa vero manus proteusio, humanum. Unus itaque ex utroque Filius. Nam etsi Verbum fuerit incarnatum, nihilo tamen secius cum propria carne, virtutem et ipsa propter illud liabente, lauquain Deus operabatur. ‹ Dixit autem ad illos: Quomodo dicunt Christum esse filium David? et ipse David dicit in libro Psalmorum: Dixit Dominus Domino meo: Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum. David ergo Dominum illum vocat: et quomodo lilius ejus eat?» Audis quo pacto ipsemet Christus (tametsi ex semine David secunduri carnem originem trahat) hoc loco Deum, et Filium, 117 et Dominum secundum naturam se esse ostendat? Dicit enim: c Si Davidis filius est, cur David Dominum illum appellat? › Sed neque ortum secundum carnem hic ex Davidis semine refutat; neque seipsum rursum secundum naturam Dominum essę negat. Verum licet unum ex utroque constare siguificatum velit, utrumque tamen adesse demonstrat. Unus itaque est Christus, et verus Filius. Quod fides in Christum sit tanquam in Deum. Ex Epistola ad Romanos. ' Per quein accepimus gratiam et apostolatum ad obediendum fidei in omnibus gentibus pro nomine ipsius; in quibus estis et vos vocati Jesu Christi **. Vocatæ sunt gentes per fidem. Qui autem per sanctos apostolos illis aununtiabatur, Christus erat. Ab iis vero qui fidei mysteriis initiabantur, fides exigebatur in Christum, non tanquam in hominem, sed tanquam in Deum. Neque enim dicere fas est, gentes quæ fidem in Christum complectebantur, ex illo errore in alterum transiisse: verum a falsi nominis diis abductas, ad Deum vivum conversas esse. Cum illi ergo ad obediendum fidei pro Christi nomine Apostolatum se accepisse profiteantur, quomodo Christus non est Deus, cum fides habeatur in illum Lanquam in Deum? ⚫ Testis est mihi Deus, cui servio in spiritu meo, in Evangelio Filii ejus, quod sine intermissione memoriam vestri facio semper in orationibus meis " Qui Deo serviunt, nou serviunt Christo 30 Luc. v, 12, 13. Αλλ' είπερ ἦν άνθρωπος καταμόνας, καὶ αὐτὸ δὲ τοῦτο νοούμενος καθ' ἡμᾶς, πῶς οὐκ ἔδει μᾶλλον εἰπεῖν· Οὐκ ᾔδειτε, ὅτι ἐν τοῖς τοῦ πάντων Πατρὸς εἶναί με δεῖ; 'Αλλ᾽ ἴδιον αὐτοῦ ποιεῖται· μόνος γὰρ ἐξ αὐτοῦ γεγέννηται κατὰ φύσιν θεϊκῶς. Ὁ δὲ αὐτὸς, καὶ ἄνθρωπος γεγονώς, ίδιον ἔχει καὶ φύσει Πατέρα τὸν Θεόν. • Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ εἶναι αὐτὸν ἐν μιᾷ τῶν πόλέων, καὶ ἰδοὺ ἀνὴρ πλήρης λέπρας· καὶ ἰδὼν τὸν Ἰησοῦν, πεσὼν ἐπὶ πρόσωπον, ἐδεήθη αὐτοῦ, λέγων· Κύριε, ἐὰν θέλῃς, δύνασαι με καθαρίσαι. Καὶ ἐκτείνας τὴν χεῖρα, ἔψατο αὐτοῦ, λέγων· θέλω, καθαρί σθητι.» Θαυμάσεις ἐν τούτοις θεϊκῶς τε ἅμα καὶ σωματικῶς ἐνεργοῦντα Χριστόν· θεϊκὸν μὲν οὖν τὸ θέλειν, ἀνθρώπινον δὲ τὸ ἐκτεῖναι τὴν χεῖρα. Εἷς οὖν ἐξ ἀμφοῖν Υἱός. Εἰ γὰρ καὶ γέγονε σὰρξ ὁ Λόγος, ἀλλ' ὡς Θεὸς ἐνεργεῖ μετὰ τῆς ἰδίας σαρκός, ἐχούσης αὐτῆς δι' αὐτὸν δύναμιν. • Εἶπε δὲ πρὸς αὐτούς· Πῶς λέγουσι τὸν Χριστὸν εἶναι υἱὸν Δαυΐδ; αὐτὸς γὰρ ὁ Δαυΐδ λέγει ἐν βιβλίω Ψαλμῶν· Εἶπεν ὁ Κύριος τῷ Κυρίῳ μου· Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου υποπόδιον τῶν ποδῶν σου. Δαυΐδ αὐτὸν Κύριον καλεῖ, καὶ πῶς Υἱὸς αὐτοῦ ἐστιν;: Ακούεις ὅπως ἐν τούτοις πειρά ται δεικνύειν αὐτὸς ὁ Χριστὸς, ὅτι κἂν εἰ γέγονεν ἐχ σπέρματος Δαυίδ ὁ Λόγος κατὰ τὴν σάρκα, ἀλλ᾽ οὖν ἐστι καὶ οὕτω κατά φύσιν Κύριος, ὡς Υἱὸς καὶ Θεός; • Εἰ γὰρ δὴ, φησὶν, υἱὸς τοῦ Δαυΐδ, πῶς αὐτὸν ὁ Δαυΐδ Κύριον όνομάζει; ε 'Αλλ' οὔτε τὴν ἐκ σπέρματ τος Δαυΐδ γέννησιν κατὰ σάρκα ἐν τούτοις ἀρνεῖται, οὔτε μὴν ἀποπέμπει τοῦ εἶναι κατὰ φύσιν Κύριον ἑαυτόν· προσείναι δέ φησιν ἀμφότερον, εἰ καὶ ἐξ ἀμφοῖν βούλεται τὸν ἕνα δηλοῦσθαι. Εἷς οὖν ἄρα Χρι στὸς, καὶ Υἱὸς ἀληθῶς. "Οτι εἰς Χριστὸν ἡ πίστις ὡς εἰς Θεόν. Ἐκ τῆς πρὸς Ρωμαίους. • Δι' οὗ ἐλάβομεν χάριν καὶ ἀποστολὴν εἰς ὑπακοὴν πίστεως ἐν πᾶσι τοῖς ἔθνεσιν ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος αυτ τοῦ· ἐν οἷς ἐστε καὶ ὑμεῖς κλητοί Ἰησοῦ Χριστοῦ. Κέκληνται τὰ ἔθνη διὰ τῆς πίστεως. Καὶ ἦν ὁ Χρι στὸς διὰ τῶν ἁγίων ἀποστόλων ὁ παρ' αὐτοῖς κηρυτ τόμενος· ἐπράττετο δὲ παρὰ τῶν μυσταγωγουμένων ἡ πίστις οὐχ ὡς εἰς ἄνθρωπον, ἀλλ' ὡς εἰς Θεόν. Οὐ γάρ πού φαμεν ἐκ πλάνης εἰς πλάνην κεκλῆσθαι τὰ ἔθνη, τὴν εἰς Χριστὸν πίστιν παραδεξάμενα κατα λελοιπότα δὲ μᾶλλον τους ψευδωνύμους θεούς, ἐπστρέψαι λοιπὸν ἐπὶ Θεὸν ζῶντα. Ὅτε τοίνυν ἀποστο λὴν εἰληφέναι φασὶν οἱ μυσταγωγοὶ εἰς ὑπακοὴν πίσ στεως ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος τοῦ Χριστοῦ, πῶς οὐκ ἂν εἴη Θεὸς, εἴπερ εἰς αὐτὸν ἡ πίστις, ὡς εἰς Θεόν; • Μάρτυς γάρ μου ἐστὶν ὁ Θεὸς, ᾧ λατρεύω ἐν τῷ πνεύματί μου, ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ, ὡς ἀδιαλείπτως μνείαν ὑμῶν ποιοῦμαι πάντοτε ἐπὶ τῶν προσευχῶν μου.» Οἱ θεῷ λατρεύοντες, οὐχ ὡς Θεῷ 39 Rom. 1, 9. 37 Luc. xx, 41-14. 38 Rom. 1, 5, 6.

παρ' αὐτὸν ἑτέρῳ λατρεύουσι τῷ Χριστῷ. Αὐτοῦ δέ tanquam alteri Deo. Unde et illius quoque Evange φησι καὶ τὸ Εὐαγγέλιον. Κηρύττεται γὰρ αὐτὸς ὡς Θεὸς τῷ κόσμῳ, καίτοι Θεοῦ κατὰ φύσιν ὄντος τοῦ Πατρὸς, καὶ κατάρχοντος τῶν ὅλων. Θεὸς οὖν ἄρα Χριστὸς, ὁ δι' οὗ καὶ ἐν ᾧ καὶ αὐτὸς ὁ Πατήρ ὡς Θεὸς καταγγέλλεται, καὶ τῇ παρὰ πάντων τιμᾶται λατρεία, • Δικαιωθέντες οὖν ἐκ πίστεως, εἰρήνην ἔχομεν πρὸς Θεὸν διὰ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, δι' οὗ νῦν καὶ τὴν προσαγωγὴν ἐσχήκαμεν τῇ πίστει εἰς τὴν χάριν ταύτην, ἐν ᾗ ἑστήκαμεν, καὶ καυχώμεθα ἐπ' ἐλπίδι τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ.» Ὡς εἰς Θεὸν πιο στεύοντες δικαιούμεθα. Εἰ δὲ εἰς Χριστὸν Ἰησοῦν ἡ πίστις, καὶ δι' αὐτοῦ τὴν προσαγωγὴν ἐσχήκαμεν (συνήφθημεν γὰρ τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ, συνεγείραντος ὥσπερ ἡμᾶς τοῦ Χριστοῦ)· πῶς οὐ Θεός ἐστι, καὶ εἰ γέγονεν ἐκ σπέρματος Δαυίδ τὸ κατὰ σάρκα, κατά τὰς Γραφάς; • Καθώς γέγραπται, φησίν· Ἰδοὺ τίθημι ἐν Σιὼν λίθον προσκόμματος, καὶ πέτραν σκανδάλου· καὶ πᾶς ὁ πιστεύων ἐπ᾿ αὐτῷ, οὐ καταισχυνθήσεται.» Συμεὼν ὁ δίκαιος, ὅτε τὸ θεῖον εἰς ἀγκάλας ἐδέξατο βρέφος, ἔφη πρὸς τὸν Θεόν· «Νῦν ἀπολύεις τὸν δοῦλόν σου, Δέσποτα, κατὰ τὸ ῥῆμά σου, ἐν εἰρήνῃ. Οτι εἶδον οἱ ὀφθαλμοί μου τὸ σωτήριόν σου, δ ητοίμα σας κατὰ πρόσωπον πάντων τῶν λαῶν,» καὶ τὰ ἑξῆς. Προσετίθη δὲ τούτοις· «Ἰδοὺ οὗτος κεῖται εἰς πτῶσιν καὶ ἀνάστασιν πολλῶν ἐν τῷ Ἰσραήλ, καὶ εἰς σημεῖον ἀντιλεγόμενον.» Ὁ αὐτὸς ἄρ᾽ ἐστὶν ὁ τοῦ προσκόμματος λίθος, καὶ ἡ πέτρα τοῦ σκανδάλου. Καὶ περιπταίοντες μὲν αὐτῷ διὰ τῆς ἀπειθείας, συνετρίβησάν τινες· διέφυγον δὲ τὸ καταισχυνθῆναι οἱ τὴν πρὸς αὐτὸν πίστιν προσηκάμενοι. Αρ' οὖν ὡς εἰς ἄνθρωπον πεπιστεύκαμεν ἢ ὡς εἰς Θεόν; Ως εἰς Θεὸν δηλονότι. Θεὸς οὖν ἄρα Χριστός· ἐπ' αὐτῷ γὰρ ὁ δίκαιος Συμεὼν τὰς ἀρτίως ἡμῖν εἰρημένας ἔφη φωνάς. lium esse perhibetur. Annuntiatur enim mundo ut Deus, cum Pater sit Deus natura, principatumque in omnes obtineat. Deus igitur est Christus, per quem et in quo ipse quoque Pater ut Deus annuntiatur, cultuque el veneratione ab omnibus allcitur. ‹ Justificati ergo ex fide, pacem habemus ad Deum per Dominum nostrum Jesum Christum, per quem et habemus accessum per fidem in gratiam islam, in qua stamus, et gloriamur in 118 spe gloria aliorum Dei '.. Si in Deum credentes, vere justifcamur, fdeque in Christum Jesum tendimus, ac per illum ad Patrem tandem pervenimus (Christo namque nos simul excitante, Deo et Patri conJungimur), quomodo Deus non est, etiam si juxta Scripturas ex semine David secundum carnem factus est? Περὶ τῶν Ἰουδαίων φησίν· «Αγνοούντες γὰρ τὴν τοῦ Θεοῦ δύναμιν καὶ δικαιοσύνην, καὶ τὴν ἰδίαν ζητοῦντες στῆσαι, τῇ δικαιοσύνῃ τοῦ Θεοῦ οὐχ ὑπο ετάγησαν. Τέλος γὰρ νόμου Χριστὸς, εἰς δικαιοσύνην παντὶ τῷ πιστεύοντι.» Εἰ τέλος νόμου Χριστὸς, καὶ αὐτός ἐστιν ἡ δικαιοσύνη, δικαιῶν διὰ πίστεως τῆς εἰς αὐτόν· μόνῳ δὲ ὡς ἴδιον ἀνακείσεται τὸ δικαιοῦν p δύνασθαι τῷ Θεῷ· πῶς οὐ Θεὸς ὁ Χριστός; «Ἡ δὲ ἐκ πίστεως δικαιοσύνη οὕτω λέγει· Μὴ εἴπῃς ἐν τῇ καρδίᾳ σου· Τίς αναβήσεται εἰς τὸν οὐ ρανόν; τουτέστι Χριστὸν καταγαγεῖν· 1, Τίς κατα βήσεται εἰς τὴν ἄβυσσον; τουτέστι Χριστὸν ἐκ νεο κρῶν ἀναγαγεῖν. ᾿Αλλὰ τί λέγει; Εγγύς σου τὸ ῥῆμά ἐστιν ἐν τῷ στόματί σου καὶ ἐν τῇ καρδίᾳ σου. Τουτέστι τὸ ῥῆμα τῆς πίστεως, δ κηρύσσομεν. Οτι ἐὰν ὁμολογήσῃς ἐν τῷ στόματί σου Κύριον Ἰησοῦν, καὶ πιστεύσῃς ἐν τῇ καρδίᾳ σου ὅτι ὁ Θεὸς αὐτὸν ἤγειρεν ἐκ τῶν νεκρῶν, σωθήσῃ. Καρδίᾳ μὲν γὰρ πιστεύεται εἰς δικαιοσύνην, στόματι δὲ ὁμολογεῖται • Sicut scriptum est: Ecce, inquit, pouo in Sion lapidem offensionis, et petram scandali; et omnis qui credit in eum, non confundetur "., Justus Simeon cum divinum illum puerum inter ulnas suscepisset, ita Deum affatus est:: Nunc dimittis servum tuum, Domnine, secundum verbum tuum in pace, quia viderunt oculi mei salutare tuum: quod parasti ante faciem omnium populorum *, et quæ sequuntur. Subjungit deinde: «Ecce hic positus est in ruinam et resurrectionem multorum in Israel, et in signum cui contradicetur, ldem ergo est lapis offensionis, et petra scandali, Et quidem nonnulli propter infidelitatem in ipsum impegerunt, et contriti sunt; reliqui vero, qui nimirum fidem in illum complexi sunt, confusionem evase, runt. Nunquid ergo in illum tanquam in hoininem credimus, au vero tanquam in Deum? Ulique tan quam in Deum. Deus itaque est Christus: de ipso enlm justus Simeon adductas paulo ante voces depromebat. » De Judæis dicit: < Ignorantes enim justitiam Dei, et suam statuere quærentes, justitiæ Dei non sunt subjecti. Finis enim legis Christus, ad justiLiam omni credenti ". Si Christus fnis legis est, idemque est justitia, qui justificat per fidem in ipsum, justifcandique facultas in solum Deum conveniat tanquam quiddam ipsi peculiare, quoniana modo Christus non est Deus? • Quæ autem ex fide est justitia, sic dicit: Ne dixeris in corde tuo: Quis ascendet in cœlum? id est Christum deducere: aut, Quis descendet in abyssun? hoc est Christum a mortuis revocare. Sed quid dicit Scriptura? Prope est verbum in ore tuo, et in corde tuo. Hoc est verbum fidei quod prædicamus: Quia si confitearis in ore tuo Dominum Jesum, et in corde tuo credideris quod Deus suscitavit illum 119 a mortuis, salvus eris. Corde enim creditur ad justitiam, ore autem fit confessio ad salutem. Dicit enim Scriptura: Omnis qui credit * Ron. 1, 3. 6 Rom. 1x. 33. ** Luc. 11, 29-32. * ibid. 54. s Rom. x, 3. ** Rom. v, 1, PATROL. GR, LXXVI,

in illum, non confundetur ".» Si Christi persona εἰς σωτηρίαν. Λέγει γὰρ ἡ Γραφή «Πᾶς ὁ πιστεύων universæ fidei nostræ terminus, et confessionis virtus præfigitur, mortemque illius et resurrectionem confitentes, veluti in Deum credentes, justificamur: quis dicere audeat, ipsum deitatis exsortem esse? siquidem est summa et caput salutis omnium, ostiumque et via, fidei in ipsum confessio. Per ipsum namque et in ipso ipse quoque Pater a nobis cognoscitur. ‹ Ei autem qui potens est confirmare vos juxta Evangelium meum, et prædicationem Jesu Christi, secunduin revelationem mysterii temporibus æternis taciti (quod nunc patefactumn est per scripturas prophetarum, secundum præceptum æterni Dei, ad obeditionem fidei), in cunctis gentibus cogniti, soli sapienti Deo, per Jesum Christum; cui honor et gloria in saecula saculorum. Amen 4.» En bic diserte afirmat Evangelium, ejusdemque prædicationem ad ipsum Christum pertinuisse: tum occultum illud de ipso eodem mysterium æternis temporibus tacitum, nunc demum ad fidei obeditionein in omnibus gentibus patefactum prædicat. Nam gentes falsorum deorum cultu Jiberatæ, veramque veri naturalisque Dei notitiam adeptae, ad Cliristum sunt conversæ. Quod si per Jesum Christum Deus palam est agnitus, quomodo Christi mysterium non est magnum? Quod si is animo concipiatur ut homo quispiam nulla ex parte nostri dissimilis, et non ut Deus homo factus; haud magnæ ɑ sane sapientiæ sacramentum illud fuerit. εἰς αὐτὸν, οὐ καταισχυνθήσεται.» Εἰ σύμπας ἡμῖν ὁ τῆς πίστεως ὄρος, καὶ τῆς ὁμολογίας ἡ δύναμις, εἰς τὸ τοῦ Χριστοῦ περιίσταται πρόσωπον, καὶ ὁμολογοῦντες αὐτοῦ τὸν θάνατον καὶ τὴν ἀνάστασιν, ὡς εἰς Θεὸν πεπιστευκότες δικαιούμεθα· τίς ὁ φάναι Θεὸν οὐκ εἶναι τολμῶν αὐτὸν, εἴπερ ἐστὶ κεφάλαιον τῆς ἁπάντων σωτηρίας, θύρα τε καὶ ὁδὸς, τῆς εἰς αὐτὸν πίστεως ἡ ὁμολογία; Δι' αὐτοῦ γὰρ καὶ ἐν αὐτῷ καὶ αὐτὸς ὁ Πατὴρ ἐπιγινώσκεται πρὸς ἡμῶν. • Τῷ δὲ δυναμένῳ ὑμᾶς στηρίξαι κατὰ τὸ Εὐαγ γέλιόν μου καὶ τὸ κήρυγμα Ἰησοῦ Χριστοῦ, κατά ἀποκάλυψιν μυστηρίου χρόνοις αιωνίοις σεσιγημένου. Φανερωθέντος δὲ νῦν διά τε γραφῶν προφητικών κατ᾿ ἐπιταγὴν τοῦ αἰωνίου Θεοῦ, εἰς ὑπακοὴν πίστεως, εἰς πάντα τὰ ἔθνη γνωρισθέντος. Μόνῳ σοφῷ Θεῷ, διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ὁ Ἰδοὺ δὴ σαφῶς τὸ Εὐαγ γέλιον καὶ τὸ κήρυγμα Ἰησοῦ Χριστοῦ φησιν εἶναι· καὶ κεκρύφθαι μὲν τὸ ἐπ' αὐτῷ μυστήριον, καὶ σεσιγῆσθαι χρόνοις. αἰωνίοις, ἀποκαλυφθῆναι δὲ νῦν εἰς ὑπακοὴν πίστεως εἰς πάντα τὰ ἔθνη. Εστράφη γὰρ εἰς Χριστὸν τὰ ἔθνη τῆς ψευδωνύμου λατρείας ἐξῃρη μένα, καὶ ὡς Θεὸν αὐτὸν ἐπεγνωκότα τὸν φύσει καὶ ἀληθῶς. Καὶ εἰ σαφῶς διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐγνώσθη Θεὸς, πῶς οὐ μέγα τὸ Χριστοῦ μυστήριον; Εἰ δὲ νοεῖται καθ' ἡμᾶς ἄνθρωπος ἁπλῶς, καὶ οὐχὶ δὲ μᾶλλον Θεὸς ἐνηνθρωπηκώς, οὐκέτι σοφὸν τὸ μυστή ριον. • Λέγω γὰρ Χριστὸν διάκονον γεγενῆσθαι περιτομῆς ὑπὲρ ἀληθείας Θεοῦ, εἰς τὸ βεβαιώσαι τὰς ἐπι αγγελίας τῶν πατέρων· τὰ δὲ ἔθνη ὑπὲρ ἐλέους δοξάσαι τὸν Θεόν. Γέγραπται γάρ, ότι ο Επίστευσε δὲ ᾽Αβραὰμ τῷ Θεῷ, καὶ ἐλογίσθη αὐτῷ εἰς δικαιοσύνην.» Είρηται δὲ πρὸς αὐτὸν, ὅτι ο Ενευλογηθή σονται ἐν σοὶ πᾶσαι αἱ φυλαὶ τῆς γῆς.. Ο δὴ καὶ σαφὲς ἡμῖν ἐποίει λέγων ὁ Παῦλος· Οὐ γὰρ διὰ νόμου ή επαγγελία τῷ ᾽Αβραὰμ, εἰς τὸ κληρονόμον αὐτὸν εἶναι κόσμου, ἀλλὰ διὰ δικαιοσύνης καὶ πί στεως.» Καὶ πάλιν· ὥστε οἱ ἐκ πίστεως εύλο γοῦνται σὺν τῷ πιστῷ ᾿Αβραάμ.» Οὐκοῦν εἰ ἐκ πίο στεως αἱ ἐπαγγελίαι δίδονται τοῖς πατράσι παρά ‹ Dico enim Christuin Jesum ministrum fuisse circumcisionis propter veritatem Dei, ad confirmandas promissiones patrum: gentes autem super misericordia honorare Deum. Scriptum est enim. Credidit Abraham Deo, et reputatum est illi ad justitiam. Dictum est rursum ad illum: In te benedicentur omnes tribus terræ;» id quod Paulus hac nobis sententia exponit: Non enim per legem, ait, promissio Abralæ, ut ipse hæres esset mundi, sed per justitian fidei ";» et rursum: • Igitur qui ex fdle sunt, 120 benedicentur cum fideli Abraham ".. Si Dei ergo promissiones per fidem patribus obvenerunt, Christus vero minister factus est, hoc est mediator, ad firmandas pronis- Θεοῦ, γέγονε τοίνυν διάκονος ὁ Χριστὸς, τουτέστι siones patribus a Deo facias, nempe justificationem, quæ per fidem obtinetur (factus est autem Christus minister, hoc est mediator, non ut alteri Odem conciliaret, sed ut sibi ipsi et Patri per seipsum): cui dubium esse potest, quin verus secundum naturam Deus exsislat? Nam ut beatus Abraham justificatus est in Deum credens, ita gentes quoque justifica- * Rom. x, 6-11. *** Rom, xv1, 25-27. » Galat. 111, 9. μεσίτης, εἰς τὸ βεβαιῶσαι τὰς ἐπαγγελίας τὰς τοῖς πατράσι δοθείσας παρὰ Θεοῦ, τουτέστι τὴν διὰ πίσ στεως δικαίωσιν. Γέγονε τοίνυν διάκονος ὁ Χριστός, τουτέστι μεσίτης, οὐχ ὡς ἑτέρῳ τὴν πίστιν πραγματ τευόμενος, ἀλλ' ὡς ἑαυτῷ μᾶλλον καὶ δι᾿ ἑαυτοῦ τῷ Πατρί. Θεὸς ἄρα κατὰ φύσιν ἐστί. Δεδικαίωται γὰρ ὁ μακάριος 'Αβραὰμ πεπιστευκώς εἰς Θεόν· οὕτω 47 Rom. xv, 8, 9; iv, * Gen. xit, 3. » Rom. iv, 13. Varia lectiones codicis Seguieriaui. • ὑποταγήν.

hoc est in Christum crediderint. δὲ καὶ τὰ ἔθνη δικαιωθεῖεν ἂν ἐν αὐτῷ, τοῖς ίχνεσιν buntur in ipso, si vestigiis illius innixæ, in Deum αὐτοῦ κατακολουθήσαντα, καὶ ἐν Θεῷ πιστεύοντα, τουτέστι Χριστῷ. Ἐκ τῆς πρὸς Κορινθίους πρώτης. • Καὶ ταῦτά τινες ἦτε· ἀλλ' ἀπελούσασθε, ἀλλ᾽ ἡγιάσθητε, ἀλλ' ἐδικαιώθητε ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ, καὶ ἐν τῷ Πνεύματι τοῦ Θεοῦ ἡμῶν. › Εἰ ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Χριστοῦ δικαιούμεθα, ὡς Θεὸν τῇ πίστει τιμήσαντες, καὶ τὸ αὐτοῦ Πνεῦμα δεχόμενοι, πῶς οὐ Θεὸς ὁ Χριστός; Ἐκ τῆς πρὸς Κορινθίους β'. Ex priori ad Corinthios. • Ει hæc quidam fuistis: sed abluti estis, sel sanctificati estis, sed justificati estis in nomine Domini nostri Jesu Christi, et in Spiritu Dei nostri "., Cum in nomine Christi justificemur, eumque fide ut Deuin veneremur, ejusdemque Spiritu locupletemur, quomodo non erit Deus Christus? Ex posteriori ad Corinthios. • Εἰ μὲν γὰρ ὁ ἐρχόμενος ἕτερον Ἰησοῦν κηρύσσει, ὖν οὐκ ἐκηρύξαμεν, ἢ πνεῦμα ἕτερον λαμβάνετε, παρ' δ ἐλάβετε· ἡ Εὐαγγέλιον ἕτερον, παρ' ὁ ἐδέξασθε· καλῶς ἀνείχεσθε. ο Πρὸ τῶν τῆς ἐνανθρωπή. " σεως καιρῶν οὐδεὶς ὀνομάσας εὑρίσκεται τὸν ἐκ Θεοῦ Λόγον, Ἰησοῦν ἡ Χριστόν· εἰ μὴ ἄρα κατὰ πρόγνωσιν ὀνομασθησόμενον τοῦτο κατὰ καιροὺς, ὅτε καὶ γέγονε σάρξ. Ονομα τοίνυν καινὸν αὐτῷ τὸν Ἰησοῦς, ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος. Αλλ' εἰ μὲν ὡς Θεὸς κηρύσσεται, καὶ εἰς ὢν (οὐ γὰρ ἕτερος τις παρ' αὐτὸν, δν δύναν ται κηρύξαι τινές), εὖ ἂν ἔχοι, καὶ Θεῷ λατρεύομεν. Εἰ δὲ μέτρον αὐτῷ τὸ τῆς ἀνθρωπότητός ἐστι μόνον, καὶ ψιλῇ προσώπων ἑνώσει τετίμηται· κεκένωται τῆς πίστεως ἡμῶν ὁ λόγος, ἀνθρώπῳ προσάγων ἡμᾶς, καὶ οὐ θεῳ. ᾿Αλλὰ τοῦτο δυσσεβές. Θεὸς ἄρα Χριστός, καὶ Υἱός, ὡς τοῦ Θεοῦ Λόγου σαρκὸς γεγονότος. rum societatem colitur: inanis profecto est fidei homini. Atqui bæc doctrina est plane impia. Deus itaque Christus, et Filius; cum Verbum sit caro • Nam si is qui venit, alium Jesum prædical, quem non prædicavimus, aut alium spiritum accipilis, quem non accepistis: aut aliud Evangelium, quod non recepistis: recte paterernini "., Ante Dei Verbum incarnatum nullus compertus est, qui aut Jesum, aut Christum illud nominaret; niki quispiam forsan futurorum præscius olim, cum ni mirum caro factum esset, hoc nomine appellatum iri prædixerit. Nomen hoc itaque Jesus, simul atque factum est homo, novum impositum est illi. At vero si ut Deus orbi aununtiatur, et unus nihilominus est (neque enim est alius præter illum, qui annuntiari possit), bene res habet. Deo enim servire invenimur. Quod si vero sole humanæ naturæ conditiones in illum conveniunt, nec aliam ob causam, quam propter nudam illam simplicemque personanostræ ratio, ut quæ non Deo nos conjungat, sed factum. Ἐκ τῆς πρὸς Γαλάτας. • Θαυμάζω, ὅτι οὕτω ταχέως μετατίθεσθε ἀπὸ τοῦ καλέσαντος ὑμᾶς ἐν χάριτι Χριστοῦ, εἰς ἕτερον Εὐαγγέλιον· ὃ οὐκ ἔστιν ἄλλο· εἰ μή τινές εἰσιν οἱ ταράσσοντες ὑμᾶς, καὶ θέλοντες μεταστρέψαι τὸ Εὐαγγέλιον τοῦ Χριστοῦ. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἡμεῖς, ἢ ἄγ γελος ἐξ οὐρανοῦ εὐαγγελίσηται ὑμῖν παρ' ὅ εὐηγγελισάμεθα ὑμῖν, ἀνάθεμα έστω:» Εἰ ἓν ἐστιν Εὐαγ γέλιον τὸ λαληθὲν ἀπάσῃ τῇ ὑπ᾽ οὐρανὸν διὰ τῶν ἁγίων μυσταγωγῶν, τοῦτο δέ ἐστιν ἡ πίστις ἡ εἰς Χριστόν· πῶς οὐ Θεὸς εἴη ἂν ἀληθὴς, εἴπερ ἐστὶν ἀναγκαῖον ὁμολογεῖν, ὡς ἐκ τῆς ἀρχαίας πλάνης και κλήμεθα πρὸς ἐπίγνωσιν τοῦ κατὰ φύσιν ὄντος Θεοῦ; Θαρσεῖ δὲ τοσοῦτον ὁ μακάριος Παῦλος, ὡς καὶ ἀγ γέλους ἀναθεματίζειν, εἰ δὴ μεταστρέψειαν τὸ Εὐαγ γέλιον τοῦ Χριστοῦ. «Οτε δὲ ηὐδόκησεν ὁ Θεὸς ὁ ἀφορίσας με ἐκ και λίας μητρός μου, ἀποκαλύψαι τὸν Υἱὸν αὐτοῦ ἐν ἐμοί, ἵνα εὐαγγελίζωμαι αὐτὸν ἐν τοῖς ἔθνεσιν, εὐθέως οὐ προσανεθέμην σαρκὶ καὶ αἷματι, οὐδὲ ἀνῆλθον εἰς Ἱεροσόλυμα πρὸς τοὺς πρὸ ἐμοῦ ἀποστόλους.» Τῷ γὰρ ἅπαξ τὴν ἐκ Θεοῦ λαχόντι μυσταγωγίαν καὶ ἀποκάλυψιν, οὐκ ἔδει τῆς ἐξ ἀνθρώπων παιδαγωγίας. Πλὴν ἐκεῖνό φαμεν· Τίνα ἀπεκάλυψεν ὁ Πατήρ τῷ μαχαρίῳ Παύλῳ, ή τίνα προστέταχεν ἐν τοῖς ἔθνεσιν 51 1 Cor. vi, 11. 51 11 Cor. x1, 4. ss Galat. 1, 6-8. 121 Ex Epistola ad Galatas. ‹ Miror, quod sic tam cito transferimini ab eo qui vos vocavit in gratiam Christi, in aliud Evangelium: quod non est aliud, nisi sunt aliqui, qui vos perturbant, et convertere volunt Evangelium Christi. Sed licet nos, aut angelus de caelo evangelizet vobis præterquam quod evangelizavimus vobis, anathema sit s. Siunum tantum est Evangeliuin, in universo terrarum orbe per sacros mysteriorum doctores deprædicatum, hoc autem est fides in Christum, quomodo hoc non est verus Deus? Ne gari enim nullo modo potest, ab antiquo errore ad veri naturalisque Dei agnitionem translatos nos esse. Tanta autem est beati Pauli fiducia, ut ipsos etiam angelos anathemati subjicere non dubitet, si forte Christi Evangelium pervertere tentaverint. • Cum autem placuit illi, qui me segregavit ex utero matris meæ, ut revelaret Filium suum in me, ul evangelizarem illum in gentibus, continuo non acquievi carni et sanguini: neque veni Hierosolymam ad antecessores meos apostolos “., Sane qui a Deo divinorum mysteriorum doctrinam el revelationem hauserat, is humana institutione neutiquam indigebat. Verum istud interim adversarios interrogaverim, qualemnam cœlestis Pater beato ss ibid. 15-17.

οὐχ ἐνωθέντα σαρκί, καὶ γενόμενον ἄνθρωπον οίκονομικῶς; Εἶτα πῶς τοῦτό ἐστιν ἀληθές; Διεκήρυξε γὰρ ἄνθρωπόν τε ὁμοῦ καὶ Θεὸν τὸν αὐτὸν καὶ ἕνα, λέγων Υἱὸν καὶ Κύριον Ἰησοῦν Χριστόν. Paulo patefecerit, quamlemve gentibus annuntiandum εὐαγγελίσασθαι; ἄρα Θεὸν λόγον, καὶ Υἱὸν μονογενή mandaverit? Nunquid Dei Verbum carni non unitum, aut unigenitum, hominem secundum divinam dispensationem non factum? Absit ut hæc ita se habeant. Annuntiavit enim eumdem Deum simul et hominem, vocans Filium et Dominum Jesum Christum. ‹ Scientes autem quod non justificatur homo ex operibus legis, nisi per fidem Jesu Christi: et nos in Christo Jesu credimus, at justificemur ex fide Christi, et non ex operibus legis "., Si in Deum credere, justificationis mercede pensatur (hac enim via majores nostri justificati sunt: scriptum est namque: «Credidis Abraham Deo, et reputata est ei fides ad justitiam "),, 122 quomodo Emmanuel non est Deus, si quidem verum est, quod in ipsum cre. dentes justificamur? Ex Epistola ad Ephesius. ‹ In quo et vos, cum audissetis verbum veritatis (evangelium salutis vestræ) in quo et credentes signati estis Spiritu promissionis sancto, qui est pignus hereditatis nostra, in redemptionem acqulsitionis, in laudem gloriæ ipsius ".. Plura sinul sic proponuntur, ex quibus colligere licet Christum verum esse Deum; atque adeo omnium fidem in ipsum non ferri tanquam in hominem nostri sinıilem, sed tanquam in unum Dominum, et Filium, et Deum. Primo namque ipse salutis nostræ evangelium exsistit, in quem proinde fides mostra tendal tanquam in Deum: subjungitur mox fdei quaque praemium, puta promissionis Spiritus, qui nου stræ hæreditatis arrhabo est; denique ad laudem gloriæ Christi redempti perhibemur. Redemit autem nos non ut vulgaris homo, sed ut Deus nostri causa incarnatus. Ad hunc enim modum in laudem gloriæ illius cedimus. • Hujus rei gratia ego Paulus vinctus Christi Jesu pro vobis gentibus, si tamen audistis dispensationem gratiæ Dei, quæ data est mibi in vobis: quoniam secundum revelationem notum mihi faclum est sacramentum, sicut supra scripsi in brevi, prout potestis legentes intelligere prudentiam meam in mysterio Christi "., Qua prudentia, quave divina opus erat patefactione ad mysterium hoc Christi perspiciendum, si quidem per se homo tantumn est, a Dei Verbo omnino sejunctus, nuda personarum unione cohonestatus? Quid enim abstrusum habet, ant quæ difficultas est de vulgari quopiam, nostrique simili homine intelligere quod sit homo? At vere profundum, planeque magnum est hoc sacramentum, si Deus Verbum nobis simile factum ponatur. Cum igitur eximia mentis intelligentia ornati, divinaque revelatione illustrati, mysterium Christi veluti divinum quoddam secretum nobis tradiderint, fidesque in illum tanquam in Deum tendat, quomodo Christus non est Deus? 123 Aliud huic simile, et eandem habens senten 60 Galat. 11, 16. ** Roi. iv, 3. 17 Ephes. 1, 15, 11. • Ειδότες δὲ ὅτι οὐ δικαιούται ἄνθρωπος ἐξ ἔργων νόμου, ἐὰν μὴ διὰ πίστεως Ἰησοῦ Χριστοῦ· καὶ ἡμεῖς εἰς Χριστὸν Ἰησοῦν ἐπιστεύσαμεν, ἵνα δικαιωθῶμεν ἐκ πίστεως Χριστοῦ, καὶ οὐκ ἐξ ἔργων νόμου.» Ει τὸ πιστεῦσαι Θεῷ μισθὸν ἔχει τὴν δικαίωσιν (δεδικαίωνται γὰρ οὕτω καὶ οἱ πρὸ ἡμῶν· γέγραπται γάρ, ὅτι ο Επίστευσεν ᾽Αβραὰμ τῷ Θεῷ, καὶ ἐλογίσθη αὐτῷ εἰς δικαιοσύνην ἡ πίστις ο)· πῶς οὐ Θεὸς ὁ Ἐμ μανουήλ, είπερ ἐστὶν ἀληθὲς, ὡς εἰς αὐτὸν πιστεύον τες δικαιούμεθα; Ἐκ τῆς πρὸς Ἐφεσίους. • Ἐν ᾧ ἀκούσαντες καὶ ὑμεῖς τὸν λόγον τῆς ἀλη θείας, τὸ εὐαγγέλιον τῆς σωτηρίας ὑμῶν, ἐν ᾧ καὶ πιστεύσαντες εσφραγίσθητε τῷ Πνεύματι τῆς ἐπαγγελίας, δ τῶν ἁγίων ἐστὶν ἀῤῥαβὼν τῆς κληρονομίας ἡμῶν, εἰς ἀπολύτρωσιν τῆς περιποιήσεως, εἰς ἔπαινον δόξης αὐτοῦ.» Πολλὰ κατὰ ταυτὸ ἐν ταῖς τῶν προκειμένων εννοίαις κατίδοι τις ἂν, δι' ὧν ἔνεστι μαθεῖν ὅτι Θεὸς ἀληθὴς ὁ Χριστὸς, καὶ ἡ παρὰ πάντων πίστις εἰς αὐτὸν οὐχ ὡς εἰς ἕνα τῶν καθ' ἡμᾶς ἀπλῶς, ἀλλ' ὡς εἰς ἕνα Κύριον, καὶ Υἱὸν, καὶ Θεόν. Πρῶτον μὲν γὰρ αὐτός ἐστι τὸ εὐαγγέλιον τῆς σωτηρίας, ἐν ᾧ καὶ ἡ πίστις, ὡς εἰς Θεὸν δηλονότι. Ἀκολουθεῖ δὲ τὸ τῆς πίστεως γέρας, τουτέστι τὸ Πνεῦμα τῆς ἐπαγγελίας, ὁ τῆς κληρονομίας ἡμῶν ἀῤῥαβών· ἐκλελυτρώμεθα γὰρ εἰς ἔπαινον δόξης Χριστοῦ. Σέσωκε γὰρ ἡμᾶς οὐχ ὡς ἄνθρωπος κοινός, ἀλλ' ὡς Θεὸς ἐν σαρκί γεγονώς δι' ἡμᾶς. Οὕτω γὰρ εἰς ἔπαινον ἐσόμεθα τῆς δόξης αὐτοῦ. • Τούτου χάριν ἐγὼ Παῦλος ὁ δέσμιος τοῦ Χριστοῦ Ἰησοῦ ὑπὲρ ὑμῶν τῶν ἐθνῶν, εἴ γε ἠκούσατε τὴν οἰκονομίαν τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ τῆς δοθείσης μα εἰς ὑμᾶς, ὅτι κατὰ ἀποκάλυψιν εγνωρίσθη με το μυστήριον, καθώς προέγραψα ἐν ὀλίγῳ· πρὸς ὁ δύο νασθε ἀναγινωσκοντες νδῆσαι τὴν σύνεσίν μου ἐν τῷ μυστηρίῳ τοῦ Χριστοῦ.» Ποία συνέσεως χρεία, καὶ ἀποκαλύψεως τῆς παρὰ Θεοῦ πρὸς τὸ γνωρισθῆναι τὸ μυστήριον τοῦ Χριστοῦ, εἴπερ ἐστὶν ἄνθρωπος Ιδι κῶς, καὶ ὀλοτρόπως κεχωρισμένος τοῦ Θεοῦ Λόγου, ψιλῇ προσώπων ενώσει τετιμημένος; Τί γὰρ ἔχει τὸ κεκρυμμένον, ἢ ποῖον ὅλως τὸ δυσχερές, τὸ νοῆσαι τυχὸν περὶ ἑνὸς τοῦ καθ' ἡμᾶς ἀνθρώπου, ὅτι ἄν Ορωπός ἐστι; Βαθὺ δὲ καὶ μέγα τὸ μυστήριον, εἰ καθ' ἡμᾶς γενέσθαι λέγοιτο Θεὸς ὑπάρχων ὁ Λόγος. Ὅτε τοίνυν οἱ βαθεῖς εἰς σύνεσιν, καὶ τὴν θείαν ἀποκάλυ ψιν ἐσχηκότες, ὡς θεῖον ἡμῖν μυστήριον παραδεδώ - κασι τὸ Χριστοῦ μυστήριον, καὶ εἰς αὐτὸν ἡ πίστις, ὡς εἰς Θεὸν δηλονότι· πῶς οὐκ ἂν εἴη Θεός; Άλλο τούτῳ προσεοικὸς, καὶ τὴν αὐτὴν ἔχον διάσ * Ephes. 111, 1.4.

νοιαν· «Ἐμοὶ τῷ ἐλαχιστοτέρῳ πάντων τῶν ἁγίων dam:cMihi omnium sanctorum minimo data est gratia ἐδόθη ἡ χάρις αὕτη, ἐν τοῖς ἔθνεσιν εὐαγγελίσασθαι τὸν ἀνεξιχνίαστον πλοῦτον τοῦ Χριστοῦ, καὶ φωτίσαι πάντας, τίς ἡ οἰκονομία μυστηρίου τοῦ ἀποκεκρυμμένου ἀπὸ τῶν αἰώνων ἐν τῷ Θεῷ, τῷ τὰ πάντα κτίσ σαντι. • Οι άνδρες, φησὶν, ἀγαπᾶτε τὰς γυναῖκας, καθώς καὶ ὁ Χριστὸς ἠγάπησε τὴν Ἐκκλησίαν, καὶ ἑαυτὸν παρέδωκεν ὑπὲρ αὐτῆς, ἵνα αὐτὴν ἁγιάσῃ, καθαρίσας τῷ λουτρῷ τοῦ ὕδατος ἐν ῥήματι.» Ποιον ἄρα ἐστὶ τὸ ρῆμα ἐν ᾧ κεκαθαρμεθα, ἀπολουσάμενοι τὰ σῶμα ὕδατι καθαρῷ, ἢ πάντως ἐκεῖνο, περὶ οὗ φησιν ὁ θεσπέσιος Παῦλος, ὅτι «Τοῦτό ἐστι τὸ ῥῆμα τῆς πίστεως & κηρύσσομεν, ὅτι ἐὰν ὁμολογήσῃς ἐν τῷ στόματί σου Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν, καὶ πιστεύσῃς ἐν τῇ καρδίᾳ σου, ὅτι ὁ Θεὸς αὐτὸν ἤγειρεν ἐκ νεκρῶν, σωθήσῃ. Καρδίᾳ γὰρ πιστεύεται εἰς δικαιοσύνην, στόματι δὲ ὁμολογεῖται εἰς σωτηρίαν;» Οὐκοῦν εἰ Χριστὸν ὁμολογοῦντες ἐν πίστει σωζόμεθα, πῶς οὐ Θεὸς ἀληθῆς ἐστιν, εἰς ὄν τὸ τῆς πίστεως εἰ γένοιτο ῥῆμα, κεκαθάρμεθά τε καὶ ἡγιάσμεθα; Ἐκ τῆς πρὸς Φιλιππησίους. • Τί γάρ; φησί. Πλὴν ὅτι παντί τρόπῳ, είτε προφάσει, εἴτε ἀληθείᾳ, Χριστὸς καταγγέλλεται. "Αρ' οὖν ὡς ἄνθρωπος τετιμημένος χάριτι, τῷ κόσμῳ πηρύσσεται; Καίτοι Θεὸν ὁ κόσμος ἐπέγνω Χριστόν, τῇ πίστει τετιμηκώς. Πῶς οὖν οὐ Θεὸς, ὁ ἐν δόξῃ θεότητος τῷ κόσμῳ καταγγελλόμενος; • Συναθλούντες, φησί, τῇ πίστει τοῦ Εὐαγγελίου ( (καὶ μὴ πτυρόμενοι ἐν μηδενὶ ὑπὸ τῶν ἀντικειμένων), ἥτις αὐτοῖς μέν ἐστιν ἔνδειξις ἀπωλείας, ὑμῖν δὲ σωτηρίας, καὶ τοῦτο ἀπὸ Θεοῦ· ὅτι ὑμῖν ἐχαρίσθη το ὑπὲρ Χριστοῦ, οὐ μόνον τὸ εἰς αὐτὸν πιστεύειν, ἀλλὰ καὶ τὸ ὑπὲρ αὐτοῦ πάσχειν.» Εἰ ἐν χάριτος μέρει δεχόμεθα παρὰ Θεοῦ τὸ πιστεύειν ἐν Χριστῷ, οὐ πεπλανήμεθα δὲ διὰ τοῦτο μᾶλλον, ἀλλ' ἐγνώκα μεν τὸν φύσει τε καὶ ἀληθῶς ὄντα Θεόν· πῶς ἂν ἐνω δοιάσειέ τις, ὅτι θεὸς ὁ Χριστός; Ἐκ τῆς πρὸς Τιμόθεον α'. • Πιστὸς ὁ λόγος, καὶ πάσης αποδοχής άξιος, ότι Χριστὸς Ἰησοῦς ἦλθεν εἰς τὸν κόσμον ἁμαρτωλοὺς σῶσαι, ὧν πρῶτός εἰμι ἐγώ· ἀλλὰ διὰ τοῦτο ἡλεήhaec, in gentibus evangelizare investigabiles divitias Christi, et illuminare omnes quæ sit dispensatio sacramenti abeconditi a sæculis in Deo, qui omnia creavit 30. • Viri, inquit, diligite uxores vestras, sicut et Christus dilexit Ecclesiam, et semetipsum tradidit pro eo, ut illam sanctificaret, mundans eam lavacro aquæ in verbo vitæ “. › Ecquid aliud, obsccro, verbum est, per quod corpore aqua munda abluto purgamur, quam illud ipsum, de quo beatus Paulus alio loco ita seribit: «Hoc est verbum Adel quod prædicamus: quia si conftearis in ore tuo Dominum Jesum, et in corde tuo credideris quod Deus illum suscitavit a mortuis, salvus eris. Cordo enim creditur ad justitiam, ore autem fit confessio ad salutem “. › Si itaque Christum profitentes per fidem salvamur, verbumque fidet de illo prædicatum complexi purgamur et sanctideamur, quomodo is verus Deus non est? Ea Epistola ad Philippenses. • Quid enim? (inquit) Dum omni modo, sive per occasionem, sive per veritatem Christus annuntietur ".» Nunquid ut homo divina gratia ornatus mundo annuutietur? Atqui mundus Christum per fidem colens, ad Dei agnitionem adductus est. Quoanodo is ergo Deus non est, qui in divinæ majestatis gloria mundo prædicatus est? • Collaborantes fidei Evangelii (et in nullo terreamini ab adversariis), quæ illis causa perditionis est, vobis autem salutis, et hoc a Deo: quia vobis donatum est pro Christo, non solum ut in eum credatis, sed ut etiam pro illo patiamini ".» Si hoc a Deo in gratiæ loco accipimus, quod in Christum credimus, neque per hoc in errorem abducimur, sed in ejus potius cognitionem adducimur, qui verus secundum naturam Deus est: quomodo Christum Deum esse, ambigere quis queat? 124. Et priori ad Timotheum. • Fidelis sermo, et omni acceptione dignus, quod Christus Jesus venit in hunc mundum peccatores salvos facere; quorum primus ego sum: sed ideo θην, ἵνα ἐν ἐμοὶ πρώτῳ ἐνδείξῃ Χριστὸς Ἰησοῦς τὴν nisericordiam consecutus sum, ut in me primo ἅπασαν μακροθυμίαν, πρὸς ὑποτύπωσιν τῶν μελλόντων πιστεύειν ἐπ' αὐτῷ εἰς ζωὴν αἰώνιον.» Εἰ ἁμαρτωλούς σώζει Χριστὸς, καὶ μακροθυμεῖ τοῖς πλημμελήμασι, δεχόμενος αὐτῶν τὴν μετάγνωσιν· καὶ πᾶσα ἡμῶν ἡ πίστις ἐπ' αὐτῷ, καὶ διὰ τῆς εἰς αὐτὸν πίστεως τὴν ζωὴν τὴν αἰώνιον κεκερδήκαμεν πῶς οὐ Θεὸς εἴη ἄν; ὅτι καὶ μόνῳ Θεῷ πρέποι ἂν εἰκότως τὸ καὶ σώζειν δύνασθαι τὸν κόσμον, ἤτοι τοὺς ἐν τῷ κόσμῳ, καὶ μακροθυμεῖν τοῖς ἁμαρτά νουσι, καὶ ζωοποιεῖν διὰ τῆς πίστεως τῆς εἰς ἑαυτόν. ostenderet Christus Jesus omnem patientiam, ad informationem eorum qui credituri sunt illi in vi. tam æternam “. › Si Christus Jesus peccatores salval, patienterque delicta tolerat, illorum penitentiam exspectans; si tota fides nostra in ipsum fertur, et per fidem denique, quæ est in ipsum, vitam æternam adipiscimur: quomodo non est Deus? quandoquidem mundum, hoc est, eos qui in mundo hoc degunt, posse salvare, longanimiter adlim peccatores ferre, vitam postremo per fiden in ilImm impertiri; id merito in solum Deumi convenire oportet. 39 Ephes. 111, 8, 9. * Ephes. v, 25, 26. "Rom. x, 8-10. " Philipp. 1, 18. ** ibid. 28. 1 Tim.

‹ Et manifeste magnum est pietatis sacramentum, quod manifestatun est in carne, justificatum est in Spiritu, apparult angelis, prædicatum est gentibus, creditum est in mundo, assumptuin est in gloria ".» Quis is, quæso, est, qui in carne manifestatus est? Annon modis omuibus perspicuum est, non alium esse, quam ipsummet Dei Patris Verbum? Hinc namque magnum illud pietatis my sterium perspicitur. Hic autem ab angelis visus est, cum in cœlum susceptus est; prædicatus porro gentibus est per sanctos apostolos: creditus autem est in mundo. Sed nunquid istud velut homo absolute ut nos? Nequaquam, verum ut Deus in carne, nobisque similis effectus. Assumptus tandem est in gloria, quo Deum et Patrem dicentem audiat: • Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum ".» Ex Epistola ad Titum. • Fidelis sermo est: et de his volo te confirmare; ut curent bonis operibus præcesse qui credunt Deo ".» Nunquid qui in Deum credunt, in Christum non credunt? Atqui beatus Joannes hæc de illo diserte exponit: Quotquot, inquit, recepee runt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri, his qui 125 credunt in nomine ejus ".» Subscribit lis et ipse beatus Paulus quoque: ait enim: c Scientes quod non justificatur homo ex operibus legis, nisi per fidem Jesu Christi; et nos in Christo Jesu credidimus, ut justificemur in ipso ".» Cumn igitur qui Christo fidem offerunt, in Deum credant, quomodo Christus non est verus Deus? Quod fides sit in Christum. Ex Evangelio secundum Joannem. • Καὶ ὁμολογουμένως μέγα ἐστὶ τὸ τῆς εὐσεβείας μυστήριον· Θεὸς ἐφανερώθη ἐν σαρκὶ, ἐδικαιώθη ἐν Πνεύματι, ὤφθη ἀγγέλοις, εκηρύχθη ἐν ἔθνεσιν, ἐπι στεύθη ἐν κόσμῳ, ἀνελήφθη ἐν δόξῃ.» Τίς ὁ ἐν σαρκί φανερωθείς; ἢ δῆλον ὅτι πάντη τε καὶ πάντως ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος; Οὕτω γὰρ ἔσται μέγα τὸ τῆς εὐσεβείας μυστήριον. Θεὸς ἐφανερώθη ἐν σαρκί, ὤφθη δὲ ἀγγέλοις ἀναβαίνων εἰς οὐρανούς· ἐκηρύχθη ἐν ἔθνεσι διὰ τῶν ἁγίων ἀποστόλων, ἐπιστεύθη δὲ ἐν κόσμῳ· καὶ οὔτι πού φαμεν, ὅτι καθ' ἡμᾶς ἄνθρωπος ἁπλῶς, ἀλλ' ὡς Θεὸς ἐν σαρκὶ καὶ καθ' ἡμᾶς γεγονώς. ᾿Ανελήφθη δὲ καὶ ἐν δόξῃ, ἵνα λέ γοντος ἀκούσῃ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός· «Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου υποπόδιον τῶν ποδῶν σου. Εκ τῆς πρὸς Τίτον. • Πιστὸς ὁ λόγος· καὶ περὶ τούτων βούλομαί σε διαβεβαιοῦσθαι, ἵνα φροντίζωσι καλῶν ἔργων προς ίστασθαι οἱ πεπιστευκότες τῷ θεῷ.» "Αρ' οὖν οἱ θεῷ πιστεύοντες, οὐκ εἰς Χριστὸν πεπιστεύκασι; Καίτοι λέγων ὁρᾶται σαφῶς ὁ μακάριος Ιωάννης περὶ αὐτ τοῦ· ι Οσοι δὲ ἔλαβον αὐτὸν, ἔδωκεν αὐτοῖς ἐξου σίαν τέκνα Θεοῦ γενέσθαι, τοῖς πιστεύουσιν εἰς τὸ ὄνομα αὐτοῦ.» Καὶ μὴν καὶ αὐτὸς ὁ μακάριος Παύ λος· «Εἰδότες δὲ ὅτι οὐ δικαιούται ἄνθρωπος ἐξ ἔργων νόμου, ἐὰν μὴ διὰ πίστεως Ἰησοῦ Χριστοῦ· καὶ ἡμεῖς εἰς Χριστὸν Ἰησοῦν ἐπιστεύσαμεν, ἵνα δικαιωθῶμεν ἐν αὐτῷ.» Οτε τοίνυν Θεῷ πιστεύουσιν οι Χριστῷ τὴν πίστιν προσάγοντες, πῶς οὐκ ἂν εἴη Θεὸς ἀληθής; • Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri, his qui credunt in nomine ejus.» Duo quæ in Deum quadrant, conjunctim bic ponit: non enim alia ratione Christum complecti mur, quam quod fide in illum tendimus, hoc vero declarat, dum ait: • His qui credunt in nomine ejus:» credimus autem in nomine ejus, non vulgarem, nostrique similem bominem rati, sed Deum incarnatum. Rursum quod potestatem dat filios Dei fieri, non bumanarum virium est, sed divina naturæ opus, quiddamque universa creatura sublimius. Cum fides ergo in ipsum Christum tendat, idemque det gratiam ut filii Dei efficiamur, quomodo non est Deus? Hoc fecit initium signorum Jesus in Cana GaliIræ, et manifestavit gloriam suam: et crediderunt in eum discipuli ejus ".» Signo peracto, Christique gloria manifestata, in quem, quæso, beati illi discipuli crediderunt? nunquid in hominem simpliciter sanctum? Atqui ante signum editum illum sequebuntur tanquam virum sanctum admirati. Ex signo itaque potestatem humana majorem illi adesse 6º 1 Tim. 111, 16. ee Psal cix, et Til. 113, Οτι εἰς Χριστὸν ἡ πίστις. Ἐκ τοῦ κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγελίου. • Οσοι δὲ ἔλαβον αὐτὸν, ἔδωκεν αὐτοῖς ἐξουσίαν τέκνα Θεοῦ γενέσθαι, τοῖς πιστεύουσιν εἰς τὸ ὄνομα αὐτοῦ. • Δύο κατὰ ταυτὸν τίθησι θεοπρεπή παραλαμβάνεται γὰρ οὐχ ἑτέρως παρ' ἡμῶν ὁ Χριστός πλὴν ὅτι δὲ εἰς αὐτὸν πίστις, σαφηνιεῖ τὸ προκείμε νον· «Τοῖς γὰρ πιστεύουσι, φησίν, εἰς τὸ ὄνομα αὐτοῦ. › Πιστεύομεν δὲ εἰς τὸ ὄνομα αὐτοῦ, οὐκ ἄν θρωπον εἶναι κοινὸν καὶ ἕνα τῶν καθ᾿ ἡμᾶς πιστεύον τες, ἀλλὰ Θεὸν ἐνηνθρωπηκότα. Οὐκ ἀνθρώπινον δὲ τὸ ἐξουσίαν διδόναι τέκνα Θεοῦ γενέσθαι, θεοπρεπές δὲ μᾶλλον καὶ ὑπὲρ τὴν κτίσιν. Ὅτε τοίνυν εἰς αὐτὸν ἡ πίστις, καὶ αὐτὸς δίδωσι τῆς υιοθεσίας τὴν χάριν πῶς οὐ Θεὸς ὁ Χριστός; • Ταύτην ἐποίησεν ἀρχὴν τῶν σημείων ὁ Ἰησοῦς ἐν Κανᾷ τῆς Γαλιλαίας, καὶ ἐφανέρωσε τὴν δόξαν αὐτοῦ· καὶ ἐπίστευσαν εἰς αὐτὸν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ. Γεγονότος ἄρα τοῦ σημείου, καὶ φανερώσαντος τοῦ Χριστοῦ τὴν δόξαν αὐτοῦ, ὡς εἰς τίνα πεπιστεύκασιν οι μακάριοι μαθηταί; ἆρα εἰς ἄνθρωπον ἅγιον ἁπλῶς; Καίτοι πρὸ τοῦ σημείου ἠκολούθησαν αὐτῷ, τεθαυμακότες ὡς ἅγιον· ἀλλὰ τεθέανται διὰ τοῦ ση60 Joan. 1, 12 • Galat. 11, 16. 7• Joan. 11, 11.

μείου τὴν ὑπὲρ ἄνθρωπον δύναμίν τε καὶ ἐξουσίαν animadverterunt: quare in illum tanquam in Deum ἔχοντα. Οὐκοῦν πεπιστεύκασιν ὡς εἰς Θεόν. Ιστέον δὲ, ὅτι πολλοὶ τῶν ἁγίων πολλὰ πεποιήκασι καὶ παράδοξα· καὶ ἐθαυμάσθησαν μὲν, ἐπίστευσε δὲ εἰς αὐτοὺς οὐδείς. Ἔχοι δ' ἂν τὴν ἴσην διάνοιαν· Ὡς δὲ ἦν ἐν τοῖς Ἱεροσολύμοις ἐν τῷ Πάσχα ἐν τῇ ἑορτῇ, πολλοὶ ἐπίστευσαν εἰς τὸ ὄνομα αὐτοῦ, θεωροῦντες αὐτοῦ τὰ σημεῖα, ἃ ἐποίει.» crediderunt. Constat per multos sanctos multa stupenda edidisse, propter quæ etiam in magna admiratione erant: at nullus interim repertus est qui in illos crederet. Ejusdem pene sententiæ est et illud quoque: Cum autem esset Hierosolymis in Pascha in die festo, multi crediderunt in nomine ejus, videntes signa ejus quæ faciebat”., • Οὐ γὰρ ἀπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν αὐτοῦ εἰς τὸν κόσμον, ἵνα κρίνῃ τὸν κόσμον, ἀλλ᾽ ἵνα σωθῇ ὁ κόσμος δι' αὐτοῦ. Ὁ πιστεύων εἰς αὐτὸν, οὐ κρίνεται· ὁ δὲ μὴ πιστεύων, ἤδη κέκριται· ὅτι μὴ πεπίστευκεν εἰς τὸ ὄνομα τοῦ μονογενούς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ.» ΕΙ σωτηρίας ὁδός ἐστιν ἡ πίστις ἡ εἰς τὸν Υἱόν, πῶς ἄρα πιστεύομεν εἰς αὐτόν; ἢ πῶς τὴν ἐκ τοῦ κρίνεσθαι διαφευξόμεθα δίκην; ἆρα γὰρ ὡς ἄνθρωπον καταδεξάμενοι, καὶ ἕτερον παρὰ τοῦτο οὐδέν; Εἶτα πῶς οὐκ ἀνθρώπῳ λατρεύσομεν. Αλλ' ὡς εἰς Θεόν· τοῦτο γὰρ ἀληθές. Τίς οὖν ὁ φάναι τολμῶν οὐκ εἶναι κατὰ ἀλή θειαν Θεὸν, οὗ δεδικαίωκεν ἡ πίστις τὴν ὑπ' οὐρανόν; mur tanquam in Deum? Sane. Quis illum ergo, cujus fides terrarum orbem justificat, verum Geum esse inficiari audeat? • Non enim misit Deus Filium suum 126 in mundum ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum. Qui credit in eum, non judicatur: qui autem non credit, jam judicatus est; quia non credidit in nomine unigeniti Filii Dei”. › Si via ad salutem est fides in Filium, quomodo in ipsum credimus? aut quomodo in ipsum credentes condemnationis sententiam evademus? Nunquid illum fide ut hominem complectimur, nec quidquam omnino nisi humanum de illo concipimus? At quo pacto si hoc fecerimus, divinum cultum homini impendisse non arguemur? Fidene ergo in illum feri- • Εγκω οὖν ὁ πατὴρ ὅτι ἐν ἐκείνῃ τῇ ὥρᾳ, ἐν ᾗ εἶπεν αὐτῷ· Ὁ υἱός σου ζῇ· καὶ ἐπίστευσεν εἰς αὐτὸν αὐτὸς, καὶ ἡ οἰκία αὐτοῦ ὅλη. • ᾿Ανέστησεν ἐκ νεκρῶν τοῦ βασιλικοῦ τὸν υἱὸν ὁ Χριστὸς, εἰρηκώς αὐτῷ· «Πορεύου, ὁ υἱός σου ζῇ.» Εἶτα πεπίστευκε πανοικί. Αρ' οὖν διὰ τῆς οὕτω μεγάλης καὶ θεοπρεποῦς ἐξουσίας ὡς εἰς ἄνθρωπον πεπίστευκεν ὁ βασιλικός; ἢ Θεὸν ἔγνω κατὰ φύσιν ὄντα αὐτὸν, καὶ ζωοποιοῦντα μετ' ἐξουσίας οὓς ἂν ἕλοιτο καὶ μόνῳ ῥήματι; Αλλ' ἔστι δῆλον ὅτι πεπίστευκεν ὡς Θεῷ. • Αμήν, ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὅτι ἡ τὸν λόγον μου ἀκούων, καὶ πιστεύων τῷ πέμψαντί με, ἔχει ζωὴν αἰώνιον.» Πέπομφεν ἡμῖν ἐξ οὐρανῶν ὁ Θεὸς καὶ Πατήρ τὸν ἴδιον Υἱόν, ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς αὐτὸν μὴ ἀπόληται, ἀλλ' ἔχῃ ζωὴν αἰώνιον.» Πῶς οὖν ἐν τούτοις φησί, ζωὴν αἰώνιον ἔχειν τὸν πιστεύοντα τῷ πέμψαντι αὐτόν; Εἰς τίνα λοιπὸν ἡ πίστις; ἆρα ὡς εἰς δύο θεούς, τὸν Πατέρα καὶ τὸν Υἱόν; Μὴ γένοιτο· ἀλλ' ὡς εἰς ἕνα Θεὸν καὶ ἀληθινόν. Οὐκοῦν εἴ τις πιστεύσειεν εἰς Χριστὸν, πεπίστευκεν εἰς Θεόν· κἂν εἰ πιστεύσειεν εἰς Θεὸν Πατέρα, πεπιστευκὼς ἔσται καὶ εἰς τὸν ἕνα Κύριον Ἰησοῦν τὸν Χριστόν. • Απεκρίθη ὁ Ἰησοῦς, καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Τοῦτό ἐστι τὸ ἔργον τοῦ Θεοῦ, ἵνα πιστεύσητε εἰς ὃν ἀπὸ έστειλεν ἐκεῖνος.» Εἰ τὸ τῷ Θεῷ δοκοῦν ἐπιτελοῦμεν πιστεύοντες εἰς Χριστὸν (αὐτὸν γὰρ ἀληθῶς ἀπο έστειλεν ὁ Πατήρ εἰς τὸν κόσμον, ὅτε γέγονεν ἄνθρω τος καθ' ἡμᾶς), πῶς οὐκ ἂν εἴη Θεὸς ἀληθινός; Οὐ γὰρ ἂν ἦν ἔργον Θεοῦ τὸ πιστεύειν εἰς αὐτόν. • Ἰησοῦς δὲ ἔκραξε, καὶ εἶπεν· Ὁ πιστεύων εἰς ἐμὲ, οὐ πιστεύει εἰς ἐμὲ, ἀλλὰ εἰς τὸν πέμψαντά με. • Cognovit ergo pater quia illa hora erat, in qua dixit illi Jesus: Filius tuus vivit et credidit ipse, et domus ejus tola 75.» Revocat reguli filium 2 mortis vestibulo Christus, allatusque patrem: Vadle, inquit, filius tuus vivit. › Credidit mox ille, et tota familia cum illo. Sed nunquid ob insignem hanc, adeoque divinam potentiam regulus in illum credidit tanquam in hominem? an vero verum naturalemque Deum esse agnovit, qui uti Dominus quoscunque sibi visum esset, vel solo verbo vitæ restituere posset? Sed obscurum non est haud aliter in eum credidisse, quam in verum Deuin. • Amen, amen dico vobis, quia qui verbum meum audit, et credit ei qui misit me, habet vitam æternam 78.5.» Deus Pater Filium suum misit nobis de cœlis, ut omnis qui credit in illum, non pereat, sed habeat vitam æternam ". Cur hic ergo æterna vita iis promittitur, qui credunt ei qui miserat illum? In quem tandem fertur fides? Nunquid in Patrem et Christum tanquam in duos deos? Absit. Credimus enim tanquam in unum verum Deum. Quamobrem si quis credit in Christum, credit idem in Deum Patrem quoque: et contra, si qui in Deum Patrein credunt, iidem et in unum Dominumin nostrum Jesum Christum quoque credunt. • Respondit Jesus, et dixit illis: Hoc est opus Dei, ut credatis in cum quem misit ille ".» Si Dei voluntatem perficimus cum in Christum credimus (hunc enim Pater vere misit in mundum, quando nostri similis factus est homo), quomodo non est vere Deus? Neque enim opus Dei esset credere in cum. 127 • Jesus autem clamavit, et dixit: Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me. 11 Jaon. 11, 23. "Joan. 111, 17, 18. " Joan. iv, 53.”-” Joan. v, 21. ** Joan. 111, 16, o Joan. ve, 29.