Et qui videt me, videt eum qui misit me ".» Ει Καὶ ὁ θεωρῶν ἐμέ, θεωρεῖ τὸν πέμψαντά με.» Είτα paucis interjectis: «Quia ego ex meipso nou sum locutus; sed qui misit me Pater, ipse mihi mandatum dedit quid dicam et quid loquar”. • Cum ergo mandato Patris, licet ut homo dicat, fidem quæ in illum est, referat ad Patrem mittentem; et qui illum videt, eum quoque videat, qui misit illum; quis illum verum Deum esse negare audeat? Cognatum buic est et illud quoque: «Creditis in Deum, et in me credite ". Ex Evangelio secundum Lucam. • Verumtamen Filius hominis veniens, putas inveniet fidem in terra ®?, Quando Christus e caelo olim est venturus, cujusmodi, quæso, fidem a nobis exiget? Si enim homo tantum nostri similis credi haberique vult, quis illi credere abnual? Judæ illi insultantes aiebant: ‹ Cur tu homo cam sis, facis teipsum Deum?, Ethnici quoque crucem mortemque ejusdem audientes, id quod dicitur, tanquam de communi quopiam nostræ conditionis homine dictum accipiunt. Ecqualem ergo fidem deposcit? Illam ipsam nimirum, quam divini illi præcones, qui et ministri et spectatores Verbi exstiterunt e, orbi annuntiarunt. Joannes igitur ait Et Verbum caro factum est 8., Factum est same caro, sed hoc ita, ut Deus tamen esse non destiterit. Istiusmodi itaque est fides, quam ille su:0 tempore a nobis requiret. προσεπάγει τούτοις·. Ἐγὼ ἐξ ἐμαυτοῦ οὐκ ἐλάλησα, ἀλλ' ὁ πέμψας με Πατήρ, αὐτός μοι ἐντολὴν δέδωκε τί είπω, καὶ τί λαλήσω. ο Οτε τοίνυν κατ' ἐντολὰς τοῦ Πατρὸς, κἂν ὡς ἄνθρωπος λέγῃ, τὴν πίστιν τὴν εἰς αὐτὸν, εἰς τὸν πέμψαντα αὐτὸν ἀναφέρει, καὶ ὁ θεωρῶν αὐτὸν, θεωρεῖ τὸν πέμψαντα αὐτόν· τίς ὁ φάναι τολμῶν οὐκ εἶναι Θεὸν αὐτὸν, καὶ τοῦτον ἀληθινόν; Ομοιον δὲ τούτῳ· «Πιστεύετε εἰς τὸν Θεὸν, καὶ εἰς ἐμὲ πιστεύετε. Ἐκ τοῦ κατὰ Λουκᾶν Εὐαγγελίου. • Πλὴν ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐλθὼν, ἄρα εὑρήσει τὴν πίστιν ἐπὶ τῆς γῆς;» Ὅταν ὁ Χριστὸς ἐξ οὐ ρανοῦ παραγένηται, ποίαν ἄρα ζητήσει πίστιν ἐν ἡμῖν; Εἰ μὲν γὰρ ὡς ἄνθρωπος καθ᾿ ἡμᾶς βούλεται πιστεύεσθαι, τίς ὁ ἀπιστήσας αὐτῷ; Ενεκάλουν γὰρ οἱ Ἰουδαῖοι λέγοντες. Διατί σὺ ἄνθρωπος ὤν, ποιεῖς σεαυτὸν Θεόν;» Έλληνες δὲ σταυρὸν ἀκούον τες καὶ θάνατον, ὡς περὶ ἀνθρώπου κοινοῦ διάκειν ται, καὶ τῶν καθ' ἡμᾶς ἑνός. Ποίαν οὖν ἄρα πίστιν ζητεῖ, ἡ δολονότι τὴν ἐκκεκηρυγμένην διὰ τῶν θεηγόρων, οἱ καὶ αὐτόπται καὶ ὑπηρέται γεγόνασι τοῦ Λόγου; Εφη τοίνυν Ιωάννης, ὅτι «Ο Λόγος τὰρξ εγένετο.» Γέγονε δὲ σὰρξ μετὰ τοῦ μεἶναι Θεός. Αύτη τοίνυν ἡ πίστις ἐν ἡμῖν παρ' αὐτοῦ ζητηθήσεται κατά καιρούς. Finis orationis prima Cyrilli episcopi Alexandrie, G Τέλος του πρώτου η λόγου προσφωνητικού παρὰ ad piissimas reginas missa. Κυρίλλου ἐπισκόπου Αλεξανδρείας, πρὸς τὰς εὐσεβεστάτας δεσποίνας. Variæ lectiones codicis Seguieriani. * Decst in ms. Seguieriauo nomen illud numerale. ΚΥΡΙΛΛΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΛΟΓΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΣ ΠΡΟΣΦΩΝΗΤΙΚΟΣ ταῖς εὐσεβεστάταις βασιλίσσαις, περὶ τῆς ὀρθῆς πίστεως. CYRILLI ARCHIEPISCOPI ALEXANDRIE ORATIO ALTERA Ad religiosissimas reginas de recta fide. 128 I. Eis qui divinum illud coelesteque prædicauidi inunus administrant, universorum Deus per Isai prophetar vocem ejusmodi oratione hæc præcipit: • Super montem excelsum ascende, tu qui 07 Joan. x11, 44. σε ibid. 49. 59 Joan. XIV, 1. 4 Joan. 1. 14. Α'. Τοῖς τὸ θεῖον καὶ οὐράνιον ἱερουργοῦσε κα ρυγμα, διὰ φωνῆς Ησαΐου παρακελεύεται λέγων ὁ τῶν ὅλων Θεός· «Επ᾿ ὄρος ὑψηλὸν ἀνάβηθι, δεύα γελιζόμενος Σιών· ὕψωσον τῇ ἰσχύϊ τὴν φωνήν σου, ** Luc. xviii, 8. •1 Joan. x, 33.. Luc. 1, 1.

AD REGINAS DE RECTA FIDE ORATIO ALTERA. ὁ εὐαγγελιζόμενος Ἱερουσαλήμ· ὑψώσατε, μὴ φο- evangelizas Sion; exalta in fortitudine vocem tuam βείσθε.» Χρῆναι γὰρ ἔγωγέ φημι τοὺς τεταγμένους εἰς ἱερουργίαν, καὶ τὸ τοῦ πάντων ἡμῶν Σωτῆρος Χριστοῦ λαλοῦντας μυστήριον, οὐ κατεῤῥιμμένον ἔχειν καὶ χαμαιῤῥιφὲς τὸ φρόνημα, καὶ ἔκνῳ νικώμενον, καὶ δειλίαις συνεσταλμένον· ἀλλ᾽ ὑψοῦ μὲν ὥσπερ εὖ βεβηκότα τὸν νοῦν, καὶ οἱονεί πως ἐν ὄρει κείμενον, οὕτω τε τῶν τῆς ἀληθείας δογμάτων τὸ εξαίρετον κάλλος περιαθρεῖν σπουδάζοντα· ποιεῖσθαι δὲ καὶ τοὺς λόγους ἐν παῤῥησίᾳ, κἂν εἴ τινες εἶεν οἱ μυσταγωγούμενοι σκληροὶ καὶ δυσάγωγοι, καὶ οἷον ἵπποι τινὲς ἀγέρωχοι καὶ ἐξήνιοι, περὶ ὧν που καὶ αὐτός φησιν ὁ μακάριος Δαυΐδ πρὸς τὸν τῶν ἔλων Θεόν· Ἐν χαλινῷ καὶ ἐν κημῷ τὰς σιαγόνας αὐτῶν ἄγξαις, τῶν μὴ ἐγγιζόντων πρὸς σέ.» Εἰ δὲ καὶ τοῖς οὕτως ἔχουσι φρενός προσβάλλειν άναγκαῖον, πῶς οὐκ ἂν γένοιτο τῶν ἄγαν σφαλερωτάτων τὸ ἐλέσθαι σιγήν, καὶ μὴ ταῖς εὐσεβέσιν ὑμῶν ἀκοαῖς Ανιέναι πλειστάκις, καθάπερ τι νἅμα γλυκὺ καὶ ζωο ποιόν, τῶν ἱερῶν Γραμμάτων τὴν γνῶσιν, ὅπερ ἡμῖν καὶ πάλαι Θεὸς ὑπισχνείτο, λέγων διὰ φωνῆς Ησαίου· ι Καὶ ἀντλήσατε ὕδωρ μετ' εὐφροσύνης ἐκ τῶν πηγῶν τοῦ Σωτηρίου, ο Σωτηρίου δὲ πηγὰς εἶναί φαμεν τοὺς ἁγίους προφήτας, εὐαγγελιστάς τε καὶ ἀποστόλους, οἳ τὸν ἄνωθεν καὶ ἐξ οὐρανοῦ καὶ σωτήριον τῷ κόσμῳ βρύουσι λόγον, χορηγοῦντος αύτοῖς τοῦ ἁγίου Πνεύματος, ἅπασαν τε οὕτω κατευ φραίνουσι τὴν ὑπ᾽ οὐρανόν. Φέρε τοίνυν, εἰς τὰ βάθη τῶν παρ' αὐτοῦ ἐννοιῶν καθιέντες τὸν νοῦν, τῆς ἀληθείας τὴν εὕρεσιν ἐκεῖθεν ἀντλήσωμεν. Γηπόνοι μὲν οὖν ἐξ ἀγρῶν τὰ εὐοσμότατα τῶν ἀνθέων κατὰ καιροὺς ἀποκείραντες, εἶτα ταῦτα ταλάροις ἐνθέντες ἀποφέρουσι τοῖς δεσπόταις· οἱ δὲ καὶ λίαν ἀσμένως προσίενταί τε, καὶ τοῖς ἐξ ὡρῶν ἐπιγάννυνται. Ἡμεῖς δὲ, ὅσοι τὸ διδασκαλικὸν ἔχομεν ἐπιτήδευμα, καθάπερ ἐξ ἀγροῦ τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς, οὐκ εὐμάραντον Οταν προσκομίζομεν ἀνθέων, λόγους δὲ μᾶλλον καὶ μυσταγωγίαν τὴν διὰ τοῦ Πνεύματος, ἀμάραντον ἔχουσαν τῆς εἰς Χριστὸν εὐσεβείας τὸ κάλλος, εὐωδιάζουσάν τε καὶ μάλα πλουσίως τὸ αὐτοῦ μυστή ριον. Γέγραπται γάρ, ὅτι ο Χριστοῦ εὐωδία ἐσμὲν τῷ Θεῷ.» qui evangelizas Jerusalem: exaltate, nolite timere ". Etenim qui in sacerdotum ordinem asciti, eam sortiti sunt provinciam, ut Christi omdium nostrum Salvatoris mysteria edisserant populoque proponant, illi sensum nequaquain abjeclum, humive repentem, aut ignavia victum, aut metų fractum obtinere debent: sed sublime velut incedentem, et quasi in monte collocatum; quo nimirum ad eum modum comparati, eximiam illam verorum dogmatum venustatem rimari ac introspicere, verbaque intrepide facere valeaut; quantumivis ex iis qui sacris informantur, nonnulli instar equorum insolentium, qui iufrenari non possunt, duros et intractabiles se præbeant: de quibus beatus David summum illum rerum omnium Opifcen interpellans, ita scribit: e in camo et freno maxillas eorum constringe, qui non approximant að te.. Quod si tali animo præditis nihilominus viu inferre oportet, quomodo absurdum non fuerit apud vos silere, piisque vestris auribus sacrarum Litterarum notitiam, veluti dulcem quemdam vivificumque laticem, nolle subinde instillare? Quol quidem Deus per Isaiae prophete vocem quondam locutus, ejusmodi verbis nobis promittit: • Maurietis, inquit, cum gaudio aquas de fontibus Salutaris ".» Salutaris autem fontes appellamus sanctos prophetas, evangelistas et apostolos: hi enim salutari cœlitusque bausta doctrina mundum hune irrigant, Spiritu sancto imbuti, totumque lun orbem lætificant. In ejus proinde profunda sensa mentis oculos conjicientes, veritatis inventionem inde hauriamus. Quemadmodum ergo agricolæ fragrantissimos quosquc fores opportuno tempore ex agris decerpunt, 129 decerptosque ac scite in Calathis compositos dominis suis offerunt; quos illi mox benevole gratoque animo complectuntur, corumdemque decore ac venustate mirifice afficium - tur; ita nos, qui docendi munus suscepimus, ex divina Scriptura veluti ex agro quopiam non Norum cito marcescentium decorem offerimus, sed sermonum doctrinæque, quæ per Spiritum sanctum continet, magnaque suavitate et ubertate illius Christi bonus odor sumus Deo ". pietatis in Christum immarcescibilem venustatem mysterium redolet fragrantiam. Scriptum est enim quod Γ. Πρόσειμι δὴ οὖν ἀνατιθεὶς τὸν λόγον ὑμῖν ταῖς εὐσεβεστάταις βασιλίσσαις· πεποίηται δέ μοι περί τῆς ὀρθῆς καὶ ἀμωμήτου πίστεως, ἤπερ ἂν γένοιτο παρ' ὑμῶν εἰς τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν. Πρέπει γὰρ ὑμῖν δὴ μάλιστα ταῖς οὕτως ὁσίαις καὶ θεοφιλεστάταις, ὁμοῦ τοῖς τῆς βασιλείας υπερτάτοις αὐχήμασι, καὶ τῆς εἰς Χριστὸν ἀγάπης τὸν στέφανον ἀναδήσαθαι. Ηδη μὲν οὖν ταῖς ἀοιδίμοις ὑμῶν ἐφήρμοσται κορυφαῖς, καὶ ἀτελευτήτοις ὑμᾶς εὐκλείαις ὁ τῶν ὅλων καταφαιδρύνει Θεός. Ὑπὲρ γοῦν τοῦ καὶ ἔτι μειζόνως καταλαμπρύνεσθαι, τοῦ κατὰ Χριστὸν μυστηρίου τὴν ἀκριβῆ τε καὶ ἀκιβδήλευτον γνῶσιν ἐχούσας εἰς νοῦν, συντέθεικα τὸ λογίδιον, δια πάσης Isa. XL, 9. es Psal. xxxi, 9. 11. En ergo, regina pietatis amantissime, librum quem de recta et inculpabili in Dominum nostrum Jesum Christum fide, qualis vestra essc debet, conscripsi, vobis offero. Decet enim vos sanctimoniæ et pietati apprime addictas, una cum summo regni fastigio, charitatis quoque quæ est in Christum, corona redimiri. Hæc enim venerandis vestris verticibus jam aptata est, et universorum Dominus gloria nunquam peritura vos condecorat. Altamen quo magis etiam condecoremini, Christi mysteriumn exacta et nequaquam adult-rata notitia percipientes, oratiunculam composui, in qua illud usquequaque planum facio, quod sicut unus est €71 Cor. 11, 15.

Pater, ex quo omnia: ita unum quoque esse Domi- ἐννοίας καταδεικνύς, ὅτι, ι ὥσπερ ἐστὶν εἷς Θεὸς ὁ num nostrum Jesum Christum, per quem omnia: unus omnino est Spiritus sanetus, in quo omnia “.» Qui autem unum Christum et Dominum et Filium in duos filios divellunt, nos recte sapere edocti, illos neutiquam sustinebimus. Non enim alium esse dicimus Filium euin qui ante omnia sæcula ex Dei Patris substantia genitus est, et alium rursum, qui novissimis temporibus ex muliere natus, et legi obnoxius factus est; sed unum eumdemque tam ante veram illam Verbi cum humana carne conjunctionem, quam post camdem: quandoquidem Filius, qui naturaliter ex Deo Patre procedit, corpore animato, et nente perfecto, ex Deipara Virgine Maria assumpto, natus est secundum carnem, nullo autem modo versus est in carnem: absit. Siquidem illam ita assumpsit, ut divinitatem suam nulla ex parte læserit; mansit namque et hoc quoque modo universorum Dominus. Πατὴρ, ἐξ οὗ τὰ πάντα· οὕτω καὶ εἰς Κύριος Ἰη σοῦς Χριστός, δι' οὗ τὰ πάντα· ἐν δὲ δήπου πάντως καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Καὶ τῶν εἰς δύο μεριζόντων υἱοὺς τὸν ἕνα Χριστὸν καὶ Υἱὸν καὶ Κύριον, ὀρθὰ φρονεῖν ἐγνωκότες οὐκ ἀνεξόμεθα. Οὐ γὰρ ἕτερον εἶναί φαμεν Υἱὸν τὸν πρὸ παντὸς αἰῶνος γεγεννη μένον ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, ἕτερον δὲ τὴν ἐν ἐσχάτοις καιροίς γενόμενον ἐκ γυναικός, γενόμενον ὑπὸ νόμον· ἀλλ᾽ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν καὶ πρὸ τῆς πρὸς σάρκα συνόδου καὶ ἑνώσεως ἀληθοῦς, καὶ μετὰ τοῦτο ἔτι. Ο γὰρ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς κατὰ φύσιν Υἱός, ἔμψυχόν τε καὶ ἔννουν ἑαυτῷ σῶμα λαβών, γεγέννηται σαρκικῶς διὰ τῆς ἁγίας Παρθένου καὶ Θεοτόκου Μαρίας, καὶ οὐκ εἰς σάρκα τραπεὶς (μὴ γένοιτο!), προσλαβὼν δὲ μᾶλλον αὐτὴν, καὶ τοῦ εἶ ναι Θεὸς οὐχ ἡμεληκώς· μεμένηκε γὰρ καὶ οὕτω τῶν ὅλων Δεσπότης. 130 111. Εt haec quidem sentire edocti sumus. Quoniam sanctorum Patrum sermones, eorumdemque sauctiones sapienter admonent, ut magno studio diligenterque observemus, quid divinæ Scripturæ quam maxime consentaneum sit, subtilique sensu ad ea quæ de Christo exposita sunt adhibito, veritatem divinorum dogmatum contemplemur: Consilia evertentes, et omnem altitudinem extollentem se adversus cognitionem Dei; et captivantes omnem intellectuni in obedientiam ejus “. › Cum enim congruenter uno consensus faleantur omnes, naturale Dei Patris Verbum, quod in ejusdem Dei forma et æqualitate exsistit, non rapinam arbitratum esse se aqualem Deo; sed forma servi accepta semelipsum exinanivisse, ac in similitudinem hominum factum, in humanoque habitu inventum se humiliasse, ac ad mortem tandem usque obediens factum crucis mortem subiisse ";,necessarium plane est eum qui eorum vim, quæ de Cbristo scripta exstant, recte dijudicare vult, pectus optimis sententiis instructuin habere; ut percipere valeat, quomodo Deus simul et homo idem ipse Christus exsistat, et Deus esse sine ulla alteratione aut mu· tatione perseveret (immutabilis enim est Verbi natura), et exinanitionis humilitatem non respuat neque enim qui dispensatoria ratione voluntariam nostri causa humiliationem sustinuit, de suis consiliis erubescit. Oportet itaque illum et divinitatis majestate conspicuum videri, et a nostræ rursum humilitatis conditione, propter assumptam humanitatem, non prorsus alienum esse arbitrari: hoc enim dispensationis ratio postulat. Si enim Deus Verbum factum est caro, hoc est homo, juxta illud: «Effondam de Spiritu meo super ominem carnem; › neminem jure turbare debet, si qua non- ་་ * 1 Cor. vi, 8. 69 | Cor. x, Γ. Ταῦτα φρονεῖν δεδιδάγμεθα. Σοφοῖς γὰρ ἡμᾶς παραγγέλμασιν οἱ τῶν ἁγίων ἀποκομίζουσι λόγοι πρός γε τὸ χρῆναι φιλοτηρεῖν τὸ τοῖς ἱεροῖς Γράμ μασιν ὅτι μάλιστα δοκοῦν, καὶ τὴν ἐν τοῖς θείοις δόγμασιν ἀλήθειαν κατασκέπτεσθαι, λεπτὸν ἐνιέντας τοῖς περὶ Χριστοῦ λαλουμένοις τὸν νοῦν·ι Καθ αιροῦντες μὲν λογισμούς, καὶ πᾶν ύψωμα επαιρήμε - νον κατὰ τῆς γνώσεως τοῦ Θεοῦ, καὶ αἰχμαλωτίζοντες πᾶν νόημα εἰς τὴν ὑπακοὴν αὐτοῦ.» Εχοντος γὰρ ἀραρότως, καὶ ὁμολογουμένου παρὰ πᾶσιν, ὅτι καὶ ἐν μορφῇ καὶ ἰσότητι τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ὑπάρχων ὁ ἐξ αὐτοῦ κατὰ φύσιν Λόγος, ι οὐχ άρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ· ἀλλ᾽ ἑαυτὸν ἐκένωσε, μορφὴν δούλου λαβών· ἐν ὁμοιώματι ἀνθρώπων γενόμενος, καὶ σχήματι εὑρεθείς ὡς ἄνθρωπος, ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν, γενόμενος ὑπήκοος μέχρι θα νάτου, θανάτου δὲ σταυροῦ· πᾶσα πως ἀνάγκη θεο φιλοὺς ἐπινοίας ο επίμεστον ἔχειν τὸν νοῦν, τὸν ᾧπερ ἂν γένει το σκοπὸς διακρίνειν εὖ μάλα τῶν περὶ αὐτοῦ γεγραμμένων τὴν δύναμιν ἵνα ἐν ταυτῷ Θεός τε ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπος ὁ αὐτὸς ὑπάρχων ἐπιγινώσκηται, καὶ τὸ εἶναι Θεὸς ἀπαραποιήτως ἔχων (ἄτρεπτος γὰρ ἡ τοῦ Λόγου φύσις), καὶ τὸ τῆς κενώ σεως μέτρον οὐ παραιτούμενος. Ἐπερυθρια γὰρ οὐδαμῶς τοῖς ἰδίοις σκέμμασιν, ὁ κένωσιν τὴν ἐθελούσιον οἰκονομικῶς δι᾿ ἡμᾶς ὑπομείνας. Δεῖ τοίνυν αὐτὸν καὶ τοῖς τῆς θεότητος ἀξιώμασιν ὁρᾶσθαι διαπρεπῆ, καὶ τῆς καθ' ἡμᾶς μικροπρεπείας οὐκ εἰς ἅπαν ἀπηλλαγμένον διὰ τὸ ἀνθρώπινον, ἀπαι τούσης τοῦτο τῆς οἰκονομίας. Εἰ γὰρ Θεὸς ὢν ὁ Λόγος γέγονε σαρξ, τουτέστιν ἄνθρωπος, κατά γε τὸ, • Εκχεῶ ἀπὸ τοῦ Πνεύματός μου ἐπὶ πᾶσαν σάρκα, θορυβείται μηδένα, κἂν εἰ λέγοιτό τι περὶ αὐτοῦ παρὰ τῆς θεοπνεύστου Γραφής, τῶν ὅσα ἐστὶν ἀνθρωποπρεπή. Περιαθρείτω δὲ μᾶλλον αὐτοῦ τὴν ὑπερ71 Joel 11, 28. 7º Philipp. 11, 6-8. Variæ lectiones codicis. Seguieriani. ε εντεχνίας.

AD REGINAS DE RECTA FIDE ORATIO ALTERA. κόσμιον δόξαν ἐκ δυνάμεως καὶ ὑπεροχῆς τῆς θεο- nunquam humilia, qualia homines decent, divine πρεποῦς τε καὶ ἀνωτάτω. Litteræ de illo prodant. Spectet autem potius cœlestem illius gloriain et majestatem ex divina supremaque ejusdemn virtute et excellentia. Δ'. "Α δὲ ἦν μάλιστα παραλύειν εἰκὸς τὸν τῶν ἁπλουστέρων δύνασθαι νοῦν, ταῦτα δὴ, κατά γε τὸ ἐγχω ροῦν, καὶ ὡς ἔνι καλῶς, διατρανοῦν πειράσομαι, παρατιθεὶς ἑκάστῳ ῥητῷ τὴν ἀποχρῶσαν λύσιν εἰς διασάφησιν, Θεοῦ πάλιν ἡμῖν κατευθύνοντος καὶ τὴν εἰς τοῦτο τρίβον. «Δίδωσι γὰρ ῥῆμα τοῖς εὐαγγελι ζομένοις δυνάμει πολλῇ,» καθά φησιν ὁ θεσπέσιος Μελωδός. Ἐν μὲν οὖν τῷ λόγῳ τῷ πρὸς ἡμῶν γεγονότι πρὸς τὰς ἁγίας παρθένους, τῶν ἑτοιμοτέρων ῥητῶν, καὶ οὐδὲν ἐχόντων τὸ δυσχερὲς εἰς κατάληψιν, πλείστην ὅσην πεποιήμεθα τὴν παράθεσιν· ἐν δέ γε τῷ προκειμένῳ, τῶν ἀσαφεστέρων πεποιήμεθα μνήμην· ἔδει γὰρ, ἔδει τὸ θεοφιλὲς ὑμῶν κράτος καὶ ταῦτα εἰδέναι, κἀκεῖνα μὴ ἀγνοεῖν, ὡς ἂν δι' ἀμφοῖν τὸ ἀρτίως ἔχον εἰς γνῶσιν, καθάπερ τι φῶς, ταῖς εὐαγεστάταις ὑμῶν εἰσοικίζοιτο διανοίαις. Σκοπός δέ μοι τὰ ἐφ' ἑκάστῳ διερμηνεύοντι βραχυλογεῖν ὡς οἷόν τε προτετάξεται δὲ τῶν ἄλλων ὁ περὶ τῆς κενώσεως Λόγος. Ιστέον δ' οὖν ὅμως ἐκεῖνο· ὅταν γὰρ ἡμῖν ὀνομάζηται Χριστὸς Ἰησοῦς, ἐνανθρωπήσαντα καὶ σεσαρκωμένον προσήκει νοεῖν τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρός Λόγον. ' IV. Igitur quæ simpliciorum animos præ cæteris turbare posse videntur, perspicuitate quanta fieri poterit maxima usus, ea pro viribus explanare conabor, majoris lucis causa idonea solutione unicuique sententiæ apposita; Deo rursus viam nostram in hoc etiam curriculo moderante. ‹ Dat enim ille verbum evangelizantibus 131 virtute multa, quemadmodum divinus Psalles canit 79. Porro 311tein in eo commentario, quem ad sacras virgines exaravimus, illa abunde edisseruimus, quæ magis obvia, intellectuque faciliora videbantur: in hoc præsenti vero in obscuriorum explicatione versabimur. Par est enim, ut religiosa vestra majestas et hæc sciat, et illa quoque non ignoret; quo per utraque perfecta cognitio veluti lumen quoddam sanctissimis vestris mentibus inhabitet. Propositum est autem ita singula interpretari, ut summam ubique brevitatem consectemur. Cæterum disputationis hujus exordium ab iis præcipue, quæ ad Verbi exinanitionem pertinent, facere libet; uno loc interiin præmisso, cum Jesus Christus ποιίnatur, non alium quain Dei Patris Verbum incarnatum, hominenve factum, eo nomine designari. V. «Volo auten vos scire, quod omnis viri caput, Christus est; caput autem mulieris, vir; caput vero Christi, Deus 18. — Primus homo (hoc est Adam), de terra terrenus: secundus (hoc est Christus), de coelo coelestis. Igitur sicut portavimus imaginem terreni, portemus et imaginem coelestis, sicut scriptum est”. › Primum igitur generis nostri caput, hoc est primordium, Adam, de terra terrenus erat: quoniam vero Christus secundi Adami cognomentum sortitus est, eorum caput, hoc est principium, qui sanctificationis Spiritu ad incorruptionem secundum illius imaginem per ipsum reformantur, constitutus est. Est itaque nostrum ille principium, hoc est caput, quatenus homo apparuit: habet nihilominus et ipse quoque caput, ut natura Deus est, nempe cœlestem Patrem: ex eo namque Verbum Deus exsistens, naturaliter genitumn est. Quod autem idem sit caput, quod initium, vel unum hoc fluctuantium animus bic sedare queal, quod vir mulieris caput esse perhibeatur: ex cu enim sumpta est illa. Unus itaque est Christus et Filius et Dominus: qui quidem ut natura Deus, caput habet Patrem qui est in cœlis: factus est autem nobis caput propter assumptæ carnis cognaLionem. Ε'. «Θέλω γὰρ ὑμᾶς εἰδέναι, ὅτι παντὸς ἀνδρὸς κεφαλὴ ὁ Χριστός ἐστι· κεφαλὴ δὲ γυναικὸς, ὁ ἀνήρ κεφαλὴ δὲ τοῦ Χριστοῦ, ὁ Θεός. Ὁ πρῶτος ἄνθρω πος ἐκ γῆς χοϊκὸς (τουτέστιν 'Αδάμ)· ὁ δεύτερος ἐξ εὐρανοῦ (δῆλον δὲ ὅτι ὁ Χριστός· ἀλλ᾿ ὥσπερ ἐφορέσαμεν τὴν εἰκόνα τοῦ χοϊκοῦ, φορέσωμεν καὶ τὴν εἰκόνα τοῦ ἐπουρανίου, κατὰ τὸ γεγραμμένον. Ούκο οὖν πρώτη γέγονεν ἡμῖν κεφαλὴ τοῦ γένους, τουτ ἐστιν ἀρχὴ, ὁ ἐκ γῆς τε καὶ χοῖκός. Ἐπειδὴ δὲ δεύ τερος 'Αδάμ κατωνόμασται Χριστός, κεφαλὴ τέθει ται, τουτέστιν ἀρχὴ τῶν δι' αὐτοῦ πρὸς αὐτὸν ἀναμορφουμένων εἰς ἀφθαρσίαν δι᾿ ἁγιασμοῦ ἐν Πνεύματι· οὐκοῦν αὐτὸς μὲν ἡμῶν ἀρχὴ, τουτέστι κεφαλή, καθὸ πέφηνεν ἄνθρωπος. Εχει γε μήν κει φαλὴν αὐτὸς, ὡς φύσει Θεός, τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς Πατέρα - γεγέννηται γὰρ ἐξ αὐτοῦ κατὰ φύσιν Θεὸς ῶν ὁ Λόγος. Οτι δὲ ἡ κεφαλὴ σημαίνει τὴν ἀρχὴν, ἐμπεδοῖ τὴν ἀλήθειαν τῶν ἐνδοιαζόντων τὸν νοῦν τὸ, κεφαλὴν λέγεσθαι τὸν ἄνδρα τῆς γυναικός· ἐλήφθη γὰρ ἐξ αὐτοῦ. Εἰς ἄρα Χριστὸς καὶ Υἱὸς καὶ Κύριος, ὁ κεφαλὴν ἔχων, ὡς, Θεὸς κατὰ φύσιν, τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς Πατέρα, γεγονὼς δὲ ἡμῖν κεφαλὴ διά τοι τὸ κατὰ σάρκα συγγενές. • Γ'. Γινώσκετε γὰρ τὴν χάριν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὅτι δι᾽ ὑμᾶς ἑπτώχευσε, πλούσιος ών, ἵνα ὑμεῖς τῇ ἐκείνου πτωχεία πλουτήσητε. Αθρει δή μοι καὶ μάλα σαφῶς ἔν γε τουτοισὶ καὶ τῆς θείας τε καὶ ἀκηράτου φύσεως τὴν ὑπεροχὴν, καὶ τῶν " Psal. LXVII, 12. "1 Cor x1, 3. * 1 Cor. xv, 47. VI. Scitis enim gratiam Domini nostri Jesu Christi; quoniam propter vos egenus factus est, cum esset dives, ut illius inopia vos divites essetis 75., Observa hic clare 132 et divinæ immortalisque naturæ eminentiam, et humilem rursum hu75 11 Cor. VIII 9.

τούτῳ τὴν ἀμφοῖν εἰς ἑνότητα σύμβασιν, ἑαυτὸν καθ έντος εἰς τοῦτο τοῦ Μονογενούς. Οὐδεὶς γὰρ λόγος διερμηνεύσειεν ἂν τὸν τῆς θεότητος πλοῦτον· πτωχή δὲ λίαν ἡ ἀνθρωπότης, ᾗ πάντα ἐστὶ θεόσδοτά τε καὶ ἄνωθεν, καὶ αὐτὸ δὲ πρὸ πάντων τὸ εἶναι· κέν κληται γὰρ παρὰ τοῦ Θεοῦ πρὸς ὑπαρξιν, οὐκ οὖσά ποτε. Αλλ' ὁ πλούσιος ὡς Θεός, ἐθελοντής ἐπτώχευσε, καὶ γέγονε καθ' ἡμᾶς· ἵνα λοιπὸν ἡ ἀνθρώπου φύσις, ἐν τοῖς τῆς θείας ὑπεροχῆς ὀψώμασιν ἐν Χρι στῷ γενομένη, τὸ τῆς πτωχείας αἴσχος αποσκευάζοιτο, ο Συνήγειρε γὰρ ἡμᾶς ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ ἐν Χριστῷ, καὶ συνεκάθισεν ἐν τοῖς ἐπουρανίοις,» καθά γέγραπται. Αλλ' οὐκ ἂν γεγόναμεν ἐν τούτοις, εἰ μὴ τὴν πτωχεύουσαν ἡμπέσχετο φύσιν ὁ πλούσιος ὡς Θεός. Οὐ γάρ που πτωχεύσειεν ἂν ὁ κατὰ φύσιν ἰδίαν πτωχεύων ἄνθρωπος. Πάθος δ' ἂν τοῦτο πρεπωδέστε. ρον ὁ πλούσιος ἀληθῶς, τουτέστιν ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος, ὅτε γέγονε καθ' ἡμᾶς. Εἷς οὖν ἄρα ἐστὶ καὶ Χριστὸς καὶ Υἱός. mauæ natura conditionem, ac praeterea utriusque τῆς ἀνθρωπότητος μέτρων τὸ ὑφειμένον, καὶ προσέτι unitionem, eo quod Unigenitus ultro ad hanc sese demisit. Quoniam ut divinitatis opes omnem orationis vim et copiam longe superant, ita humana natura admodum inops et egena est; quippe cui omnia, quidquid tandem in bonis habet, cœlitus a Deo impensa sint: et ante omnia illud esse ipsum, quo exsistit; nam cum aliquando non esset, ad exsistentiam a Deo evocata est. Qui ergo dives erat ut Deus, is sponte egenus, nostrique similis factus est, quo humana natura in illo, ad excellentiæ divinæ fastigium evecta, paupertatis confusionem exudret. ‹ Conresuscitavit enim, et consedere nos fecit Deus Pater in cœlestibus in Christo Jesu, › ut scriptum est *. Atqui nequaquam huc erecti essemus, nisi dives ut Deus, pauperem atque inopein nostran) naturam induisset. Neque enim homo cum suapte natura pauper sit, inops fieri recte dicitur: boc autem illi convenienter usu venisse asseritur, qui citra omnem controversiam dives est, hoc est Dei Patris Verbum, posteaquam homo nostri similis factum est. Unus itaque est Christus et Filius. VII. Christus nos redemit de maledicto legis, factus pro nobis maledictum: quia scriptum est: Maledictus omnis qui pendet in ligno "., Lex eos maledictioni obnoxios decernebat, qui in peccatum aut prævaricationem incurrissent. At vero peccati nescins, hoc est Christus, iniqua sententia in se excepta, crucis supplicium subiit, eaque pertulit, quæ maledicto obstrictis jure debebantur; ut qui universorum pretium exæquabat; universorum causa • Ζ'. Χριστὸς ἡμᾶς ἐξηγόρασεν ἐκ τῆς κατάρας τοῦ νόμου, γενόμενος ὑπὲρ ἡμῶν κατάρα. Γέγρα πται γάρ Επικατάρατος πᾶς ὁ κρεμάμενος ἐπὶ ξύ λου.» Τοῦ νομικοῦ γράμματος επάρατον ἀποφαίνον τος τὸν ἐν παραβάσει καὶ ἁμαρτία, ὁ μὴ εἰδὼς ἁμαρτίαν, τουτέστι Χριστός, ὑπενήνεκται τῇ δίκη, ψῆφον ἄδικον ὑπομείνας, καὶ τὰ τοῖς ἐν ἀρᾷ πρέ ποντα παθών· ἵνα ὁ τῶν ὅλων ἀντάξιος, ὑπὲρ πάντων ἀποθανών, τῆς ἁπάντων ἀπειθείας λύσῃ τὰ ἐγκλή ματα, καὶ ἀγοράσῃ τὴν ὑπ᾽ οὐρανὸν αἵματι τῷ ἰδίῳ. Οὐκ ἂν οὖν γέγονεν εἷς ἁπάντων ἀντάξιος, εἴπερ ἦν ἄνθρωπος ἁπλῶς. Εἰ δὲ δὴ νεοῖτο Θεὸς ἐνηνθρωπη - κώς, καὶ σαρκὶ τῇ ἰδίᾳ παθών, ὀλίγη πρὸς αὐτὸν ἡ σύμπασα κτίσις, καὶ ἀπόχρη πρὸς λύτρον τῆς ὑπ' οὐρανὸν ὁ μιᾶς σαρκὸς θάνατος· ἰδία γὰρ ἦν τοῦ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς φύντος Λόγου. mortem perpessus, universos ab inobedientiæ crimine.exsolveret, et orbem universum suo sanguine redimeret. Cæterum pretium pro universorum peccatis unus nequaquain persolvisset, si purus homo tantum exstitisset. Quod si ut Deus incarnatus, propriaque in carne mortem perpessus mente concipiatur, universa creatura modicum quid erit ipsi comparata; atque adeo ad humani generis liberationem unius carnis mors abunde sat fuerit: propria enim erat Verbi, quod ex Deo natum est. VIII. Eum autem qui modico quam angeli minoratus est, videmus Jesum propter passionem mortis, gloria et honore coronatum; ut gratia Dei pro omnibus gustarel 133 inortem e Divinus Paulus hac rursum de Christo omnium nostrum Salvatore commemorat: c Cum primogenitum, ait, introducit in orbein terræ, dicit: Et adorent eum omnes angeli Dei”.› Et iterum: «Qui cum sit splendor gloriæ, et Ogura substantiæ ejus, portansque omnia verbo virtutis suæ, purgationem peccatorum nostrorum faciens), sedet ad dexteram throni majestatis in excelsis; tanto melior angelis effectus, quanto differentius præ illis nomen hæreditavit. Cui enim dixit aliquando angelorum: Filius meus es tu, ego hodie genui te "?, Quando ergo Unigenitus factus est primogeniLuis, et unus e multis fratribus, tunc et in ter77 Galat. 11, 13. 78 Hebr. 11, 9. 7* Ephes. 11, 6. «Η'. Τὸν δὲ βραχύ τι παρ' ἀγγέλους ἠλαττωμένου βλέπομεν Ἰησοῦν, διὰ τὸ πάθημα τοῦ θανάτου, δόξῃ καὶ τιμῇ ἐστεφανωμένον, όπως χάριτι Θεοῦ ὑπὲρ παντὸς γεύσηται θανάτου.» 'Ο δὲ θεσπέσιος Παύλος τοὺς περὶ τοῦ πάντων ἡμῶν Σωτῆρος Χριστοῦ ποιού μενος λόγους, ο Οταν δὲ εἰσαγάγῃ, φησί, τὸν πρωτ τότοκον εἰς τὴν οἰκουμένην, λέγει· Καὶ προσκυνησάτωσαν αὐτῷ πάντες ἄγγελοι Θεοῦ.» Καὶ πάλιν· • Ος ὧν ἀπαύγασμα τῆς δόξης, καὶ χαρακτήρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ, φέρων τε τὰ πάντα τῷ ῥήματι τῆς δυνάμεις αὐτοῦ, καθαρισμὸν τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν ποιησάμενος, ἐκάθισεν ἐν δεξιᾷ τοῦ θρόνου τῆς μετ γαλωσύνης ἐν ὑψηλοῖς, τοσούτῳ κρείττων γενόμενος τῶν ἀγγέλων, όσω διαφορώτερον παρ' αὐτοὺς κι κληρονόμηκεν όνομα. Τίνι γὰρ εἶπέ ποτε τῶν ἀγγέ λων· Υιός μου εἶ σὺ, ἐγὼ σήμερον γεγέννηκά σε; Οὐκοῦν ὅτε γέγονε πρωτότοκος ὁ Μονογενής, καὶ ἐν ” Hebr. 1, 6. no ibid. 3-5.

AD REGINAS DE RECTA FIDE ORATIO ALTERA. πολλοῖς ἀδελφοῖς, τότε καὶ εἰσκεκομίσθαι φησὶν αὐτὸν rarum quoque orbem introductus dicitur (nam εἰς τὴν οἰκουμένην· ἔξω γὰρ ἦν, κατὰ φύσιν ἰδίαν, τῆς κτίσεως, ὡς Θεός· τότε καὶ ἡλαττῶσθαί φησιν αὐτὸν παρὰ τοὺς ἀγγέλους, και τοι διαφορώτερον παρ' αὐτοὺς λαχόντα τὸ ὄνομα. Τὸ μὲν γὰρ, ἄγ γελος, λειτουργίας ἐστὶ σημαντικὸν, καὶ οἰκετικὸν ἡμῖν ὑπεμφαίνει μέτρον· «᾿Αποστέλλονται γὰρ εἰς διακονίαν διὰ τοὺς μέλλοντας κληρονομεῖν σωτη ρίαν.» Ο δέ γε Υἱὸς τὴν ἐκ Πατρὸς ὕπαρξιν ού σιώδη τε καὶ φυσικήν κατασημήνειεν ἂν, ὅτι καὶ ἀληθῶς τὴν γέννησιν πεπράχθαι πιστεύομεν. Πῶς ἠλάττωται παρὰ τοὺς ἀγγέλους ὁ παρ' αὐτῶν προσο κυνούμενος, ὁ σύνεδρος τῷ Πατρί; 'Αλλ' ἔστι σαφής ἡ πρόφασις. Καθίκετο γὰρ ἐν τοῖς τῆς ἀνθρωπότη τος μέτροις, καὶ τὸ ἀποθνήσκειν πεφυκός σῶμα λαδών, ίδιόν τε αὐτὸ ποιησάμενος, ἐν αὐτῷ πέπονθεν ἑκὼν, καὶ ταῖς ἀνωτάτω δόξαις στεφανοῦται διὰ τὸ πάθος, ὡς δι' αὐτοῦ καταργήσας τὸν θάνατον, καὶ ἄπρακτον ἀποφήνας τὴν φθοράν, ἅτε δὴ καὶ ὑπάρ χων ἀφθαρσία καὶ ζωή. Οταν οὖν Ἰησοῦν ὀνομάζει, καὶ ἡλαττῶσθαι λέγει παρὰ τοὺς ἀγγέλους αὐτὸν, οὐκ ἄνθρωπον ἀνὰ μέρος καὶ ἰδικῶς, ἀλλ' αὐτὸν νοούμεν· τὸν Μονογενή παραχωροῦντα τοῦ προέχειν οι κονομικῶς τοῖς ἁγίοις ἀγγέλοις· ὅτι ἀληθείᾳ γέγονεν ἄνθρωπος ὁ τῆς ἐκείνων ὑπεροχῆς ἡττώμενος. Τὰ δὲ τῆς ὑπεροχῆς τοῖς ἁγίοις ἀγγέλοις, ὅτι καὶ ἔξω σαρκὸς; καὶ τοῦ τεθνάναι κρείττους εἰσί· γεγονότος ἐν τούτοις τοῦ Υἱοῦ διὰ τὴν ἑκούσιον κένωσιν. Αλλ' ὁ βραχὺ παρ' ἀγγέλους ἠλαττωμένος διά γε τὸ τῆς ἀνθρωπότητος μέτρον, ἐν ὑπεροχῇ θεότητος ών, προσκυνεῖται παρ' αὐτῶν, καὶ ἐνίδρυται θώκοις, οὓς περιιστᾶσιν ἐκεῖνοι δοξολογοῦντες ἀεὶ, καὶ τῶν δυνά μεων αὐτὸν ὀνομάζοντες Κύριον. secundum propriam naturam extra omnem creaturam degebat ut Deus): tunc et angelis minor ſactus asseritur, etiam si præstantius, quam illi, nomen sit sortitus: siquidem vox hac, angeli, notionem ministeril præ se fert servilemque conditionem insinuat: «Mittuntur namque in ministerium propter eos qui salutis hæreditatem consecuturi sunt as, ο At vero alius eum denotat, qui exsistentiam substantialem naturalemque ex fratre habet; credimus namque illum vere ac naturaliter er Patre genitum esse. At quomodo is (inquis) angelis minor evasit, qui ab illis adoratur, unaque cum Patre regni solium obtinet? In promptu est responsio: nam corpore quod mori posset, assum ριo, ad humana naturæ infrmitates seipsum demisit, in eoque veluti proprio spontaneam mortem sustinuit. Ob eam porro mortem et passionem, summæ gloriæ coronam promeruit; quippe qui ipse, utpote vita et incorruptio exsistens, et mor tem per illam aboleverit, et corruptionem nullarum ririum esse declaraverit. Cum Jesum ergo noniinat, et angelis minorem prædicat, non nudum nos hominem, seorsumque ac per se positum mente concipimus; sed ipsummet Unigenitum propter incarnationis ordinem potiores partes angelis defereutem. Nam qui excellentiæ illorum cedere prædicatur, is vere homo factus dignoscitur. Illa autem sanctorum angelorum eminentia in hoc posita est, et quod a carne sunt immunes, et quod morte exsistunt superiores: utrisque autem propter voluntariam exinanitionem subjectus fuit Filius. Verum enimvero qui propter humanæ naturæ conditionem paululum ab 134 angelis minoratus dicitur, is in deitatis excellentia exsistens ab illis adoratur, considetque in iis majestatis thronis, quos illi undequaque cingunt, indefesso laudum præconio illum extollentes, ac virtutum Dominum appellantes Θ. ι. Ἐπεὶ οὖν τὰ παιδία κεκοινώνηκεν αἵματος καὶ σαρκὸς, καὶ αὐτὸς παραπλησίως μετέσχε τῶν αὐτῶν, ἵνα διὰ τοῦ θανάτου καταργήσῃ τὸν τὸ κράτ τος ἔχοντα τοῦ θανάτου, τουτέστι τὸν διάβολον· καὶ ἀπαλλάξῃ τούτους, όσοι φόβῳ θανάτου μὲν παντὸς τοῦ ζῆν ἔνοχοι ἦσαν δουλείας.» Τὰ παιδία φησὶν ἐν τούτοις, ἡμᾶς δηλονότι τοὺς ὄντας ἐπὶ τῆς γῆς, κατά γε τὸ ἐν Ψαλμοῖς ὑμνούμενον ὡς ἐκ προσώπου Θεοῦ· • Ἐγὼ εἶπα· Θεοί έστε, καὶ υἱοὶ Ὑψίστου πάντ τες.» "Οσον γὰρ ἦκεν εἰς τὸ τῷ Θεῷ δοκοῦν, καὶ εἰς τὴν ἐνοῦσαν ἡμερότητα κατὰ φύσιν αὐτῷ, πάντες ἂν ἦμεν τέκνα, καὶ ἀπώλισθεν ἂν οὐδεὶς τῆς πρὸς αὐτὸν οἰκειότητος. ᾿Αλλ' ᾗ φησιν ὁ Δαυΐδ, ὡς ἄνθρω· ποι ἀποθνήσκομεν, καὶ ὡς εἷς τῶν ἀρχόντων πίπτομεν, τοῖς τῆς σαρκὸς πάθεσι τὸν οἰκεῖον ὑποφέροντας νοῦν. Πῶς οὖν ἄρα κεκοινωνήκαμεν αἵματος καὶ σαρκός; Ψυχὴ γὰρ ἡ ἀνθρωπίνη φύσιν ἑτέραν ἔχουσα παρὰ τὴν σάρκα, τῇ πρὸς αὐτὴν θέσει καθ᾽ ἔνωσιν, τὸ ἔν τε καὶ λογικὸν ἀπετέλεσε ζώον, τουτέστι τὸν ἄνθρωπον. Οὕτω τοιγαροῦν καὶ ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, ἐμψυχωμένη σαρκὶ, καὶ οὐκ ἀψύχω κατά τινας, έαυas flebr. 1, 24. ** Isa. VI, 3. 8³ llebr. 11, 14, 15. IX. ‹ Quia ergo pueri communicaverunt carni et sanguini, et ipse similiter participavit iisdem; ut per mortem destrueret eum, qui habebat mortis imperium, hoc est diabolum; et liberaret eos, qui timore mortis per totam vitam obnoxii erant servituti. › Pueros hoc loco nos appellat, qui in terris vitam degimus, juxta illud Psalmistæ in persona Dei decantatum: «Ego, inquit, dixi: Dii estis, et filii Excelsi omnes *.» Nam quod attinet ad Dei voluntatem, mansuetudinemque naturaliter ipsi insitam, ad unuin omnes essemus Ølii, neque quis - quam omnium ab illius familiaritate et amicitia alienus foret: verum quod mentem cupiditatibus et corporis perturbationibus ultro submittamus, fit, attestante Davide, ut veluti homines moriamur, et sicut unus de principibus cadamus. Sed quomodo carni et sanguini conìmunicavimus? Anima bumana diversam a carne sortita naturaın, carni unita, ununi, et illud quidem per sui adjunctionem ratione præditum animal absolvit, hoc est hominem. Ad enim itaque modum et Dei Verbum quoPsal. LXXXI, 6. es ibid. 7.

κὸς παραπλησίως ἡμῖν, διὰ γεννήσεως δὲ δηλονότι τῆς ἐκ γυναικός. Εἷς οὖν ἄρα Κύριος Ἰησοῦς Χρι στὸς, ὡς ἑνώσαντος μὲν ἑαυτῷ τοῦ Θεοῦ Λόγου τὸ ἀνθρώπινον, μεμενηκότος δὲ καὶ οὕτως ὅπερ ἦν. Εἰ δὲ αὐτὸς κατήργηκε τοῦ θανάτου τὸ κράτος, ὡς ζωή καὶ Θεὸς, ἴδιον αὐτοῦ νοεῖσθαι πρέπει τὸ πεπονθές τὸν θάνατον· ἵνα ὡς αὐτὸς ἀναστὰς καταργῆσαι λέγατο την φθοράν, καὶ εἰς ἅπαν ἡμῶν παραπέμψαι τὸ γένος τῆς ἀφθαρσίας τὴν χάριν. Ωσπερ γὰρ ἐν τῷ Ἀδὰμ πάντες ἀποθνήσκομεν, οὕτω καὶ ἐν τῷ Χριστῷ πάντες ζωοποιη[θη]σόμεθα.» Καὶ πάλιν· ο Ωσπερ γὰρ δι' ἀνθρώπου θάνατος, οὕτω καὶ δι' ἀνθρώπου ἀνάστασις νεκρῶν.» Ἐπειδὴ δὲ ἐστι τῶν τῆς καθ' ἡμᾶς νοουμένης ἀνθρωπότητος ἐπέκεινα μέτρων τὸ πρὸς σάρκα τε καὶ αἷμα τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον γενέσθαι καθ' ἡμᾶς ἄνθρωπον· ἀπομεμενηκέναι δὲ καὶ οὕτω θανάτου κρείττονα Θεὸς γὰρ ἦν ἐν σαρκί. que non inanime, ut quidam opinati sunt, sed τὸν ἀποῤῥήτως ἑνώσας, μετέσχεν αἵματος καὶ σαρanimatæ carni, modo quem humana mens non capit, seipsumn uniens, ortumque ex muliere ducens, carni et sanguini perinde ac uaus ex nobis comînunicavit. Atque ita unus duntaxat est Dominus Jesus Christus. Nam etsi Dei Verbum huinānam naturam sibi asciverit, nihilo tamen secius id quod erat permansit. Quod si mortis imperium ut vita et Deus abolevit, necessarium est, ut id quod mortem pertulit, ipsius proprium exstiterit: quo nimirum idem ipse ex mortuis ad vitam rediens, corruptionem e medio sustulisse, incorruptionisque beneficium in totum genus nostrum transmisisse dici queat. • Sicuti enim in Adam omnes morimur, ita omnes in Christo vivificabimur *. › Et iterum: Nam ut per hominem mors, ita per hominem πατῆσαι θάνατον, ενώσει φαμέν, ήγουν κοινωνία, τῇ rursum est resurrectio mortuorum 87. > Verum quod mortem proterere, res est humanæ naturæ facultatem excedens, 135 propterea Dei Verbum unione, hoc est, cumn carne et sanguine communicatione, homo nobis similis effectum est: ita id tamen, ut morte superior remanserit; erat enim Deus in carne. X. Nusquam euim angelos apprehendit, sed semen Abrahæ apprehendit. Unde debuit per oinnią fatribus assimilari; ut misericors fleret et fidelis pontifex ad Deum, ut repropitiaret delicta populi. In quo enim passus est ipse et tentatus, potens est et eis qui tentantur, auxiliari "., Dei Verbum Abrahæ semen apprehendisse· asserimus. Nam secundum carnem ex Judæis ortum est, et fratribus per omnia assimilatum; hoc est, servili forma, G juxta Apostoli doctrinam ®, sumpta, aliorum hoininum more nasci dedignatum non est. Hac enim de causa et Filius hominis exstitit, et eorum qui ex semine Abrahæ prodierant, hoc est, ex carne el sanguine constitutorum, frater effectum est. Ecquæ. nam horum causa exstitit? Non alia profecto, ait, quam cut misericors fidelisque pontifex in iis quæ sunt ad Deum, fieret.» Christus namque pontificem supra modum benignum et misericordem se nobis exhibuit. Etenim cum legis littera peccatis obstriclos condemnet, gravissimaque poena illos qui Dei mandatum violassent, plectendos decernat: e Irriiam enim quis faciens legem Moysis, sine ulla miseratione, duobus vel tribus levlibus moritur 90: Christus per fidem justificat, eosque qui lapsi sunt, a veteribus culpis absolvit. Factus est itaque misericors pontifex, utpote legalem illam severitatem dintius valere non sinens. XI. Fidelis vero pontifex; quoniam perpetuus ac constans, dignissimusque cujus promissis fides habeatur. De legalibus autem sacerdotibus longe aliter, Apostolo teste, res habet. • Et alii (inquit is) plures facti sunt sacerdotes, idcirco quod morte prohiberentur permanere: hic autem eo quod maneat in æternum, sempiternum habet sacerdotium. Unde salvare in perpetuum potest accedentes per ipsum ad Deum; semper vivens ad interpel88 1 Cor. xv, 22. er ibid. 21. As febr. 11, 10-18. Ι. «Οὐ γὰρ δήπου ἀγγέλων ἐπιλαμβάνεται, ἀλλὰ σπέρματος Αβραὰμ ἐπιλαμβάνεται. Οθεν ώφειλε κατὰ πάντα τοῖς ἀδελφοῖς ὁμοιωθῆναι· ἵνα ἐλεήμων γένηται καὶ πιστὸς ἀρχιερεὺς τὰ πρὸς τὸν Θεὸν, εἰς τὸ ἱλάσκεσθαι ταῖς ἁμαρτίαις ἡμῶν. Ἐν ᾧ γὰρ πέ πονθεν αὐτὸς πειρασθεὶς, δύναται τοῖς πειραζομέ νοις βοηθῆσαι. ο Σπέρματος Αβραὰμ ἐπιλαμβάνεσθαί φαμεν τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγου· ἀνέφυ γὰρ ἐξ Τουδαίων τὸ κατὰ σάρκα, καὶ ὡμοιώθη κατὰ πάντα τοῖς ἀδελφοῖς, κατά γε τὸ ἀνασχέσθαι λαβεῖν τὴν τοῦ δού λου μορφήν, καὶ ἐν ὁμοιώματι ἀνθρώπων γενέσθαι, καθά φησιν ὁ μακάριος Παῦλος. Κεχρημάτισε γὰρ οὕτω Υἱὸς ἀνθρώπου, καὶ γέγονεν ἀδελφὸς τοῖς ἐκ σπέρματος Αβραάμ, ήγουν τοῖς ἐν αἵματι καὶ σαρκί. Τίς οὖν ἄρα ἐστὶν ἡ τοῦδε πρόφασις; Ἵνα ἐλεήμων, φησί, γένηται, καὶ πιστὸς ἀρχιερεὺς τὰ πρὸς τὸν Θεόν. ο Ελεήμων μὲν γὰρ ἀρχιερεὺς εἰς ἡμᾶς γέγο νεν ὁ Χριστὸς, ὡς τοῦ νομικοῦ γράμματος κατακρίνοντος τοὺς ἡμαρτηκότας, καὶ τὴν τοῦ κολάζεσθαι δεῖν ἐπιφέροντος ψῆφον τοῖς τὴν θείαν ἀτιμάζουσιν ἐν τολήν. ο 'Αθετήσας γάρ τις νόμον Μωσέως, χωρίς οἰκτιρμῶν ἐπὶ δυσὶν ἢ τρισὶ μάρτυσιν ἀποθνήσκει·, δικαιοί γε μὴν ἐν πίστει Χριστὸς, καὶ τῶν ἀρχαίων αίτιαμάτων ἀνίησι τοὺς ἡσθενηκότας. Γέγονε τοίνυν ἐλεήμων ἀρχιερεὺς, οὐκέτι τὰς νομικὰς ἀποτομίας κρατεῖν ἐπιτρέπων. ΙΑ'. Πιστὸς δὲ, ὅτι μόνιμος, καὶ διηνεκής, καὶ ἀξιόχρεως εἰς πίστιν τῶν ἐπηγγελμένων. Ὡς γὰρ αὐτ τός του πάλιν φησὶν ὁ θεσπέσιος Παῦλος περὶ τῶν κατὰ νόμους ἱερέων, «Καὶ οἱ μὲν πλείονες εἰσὶν ἱερεῖς γεγονότες, διὰ τὸ τῷ θανάτῳ κωλύεσθαι και ραμένειν· ὁ δὲ διὰ τὸ μένειν αὐτὸν εἰς τὸν αἰῶνα, ἀπαράβατον ἔχει τὴν ἱερωσύνην· ὅθεν καὶ σώζειν εἰς τὸ παντελὲς δύναται τοὺς προσερχομένους δι' αυτ τοῦ τῷ Θεῷ, πάντοτε ζῶν εἰς τὸ ἐντυγχάνειν ὑπὲρ 89 Philipp. 11, 7. ** Hebr. x, 28.

AD REGINAS DE RECTA FIDE ORATIO ALTERA. αὐτῶν.» Αθρει δὲ, ὅπως οὐκ εἰς κατάκρισιν τῶν landum pro eis "., Observa hic, quomodo non al ἡμαρτηκότων γέγονεν ἀρχιερεὺς, εἰς τὸ ἱλάσκεσθαι eorum qui peccatis se obstrinxerant condemnatioδὲ μᾶλλον ταῖς ἁμαρτίαις αὐτῶν. Ο δέ γε τοῦ πει- nem pontifex factus sit, sed potius ad delictorum ρασμοῦ καὶ τῆς θυσίας ὁποῖος ἂν εἴη τρόπος; «Έν eorumdem purgationem ac propitiationem. 136 ᾧ, φησὶ, πέπονθεν αὐτὸς πειρασθείς, δύναται τοῖς Sed qualis, quæso, cum tentationis, tum sacrificii πειραζομένοις καὶ βοηθῆσαι.» Διεκαρτέρησε γὰρ quoque illius modus exstitit? Ait namque: «ld πειραζόμενος, καὶ ὑπέμεινε σταυρόν. Πλὴν ἑαυτὸν ὁ quo passns est ipse et tentatus, potens est et eis qui Υἱὸς ὡς ἄμωμον ἱερεῖον προσκεκόμικς τῷ Θεῷ καὶ tentantur, auxiliari ". › Sane tentatus perstitit, Πατρὶ, ἵνα διὰ τῆς ἑαυτοῦ σαρκὸς βοηθήσῃ τοῖς κά et crucis supplicium patienter sustinuit. Cæterum μνουσι καὶ πειραζομένοις. • Μια γὰρ προσφορά τε Filius Deo et Patri impollutum sacrificium semetτελείωκεν εἰς τὸ διηνεκές τοὺς ἁγιαζομένους.» Αὐτ ipsum obtulit; nempe quo per propriam carnem τὸς οὖν ἄρα γέγονεν ἀρχιερεὺς κατὰ τὸ ἀνθρώπινον, opem illis ferre posset, qui cum molestiis et tentaκαίτοι παρὰ πάντων τὰς θυσίας δεχόμενος θεϊκῶς. tionibus conflictantur. Una enim oblatione conΑὐτὸς τὸ θύμα κατὰ τὴν σάρκα. Αὐτὸς ὁ ταῖς ἁμαρ summavit in sempiternum sanctificatos"., Ipse τίαις ἡμῶν ἱλασκόμενος κατά γε την θεότητος δύο proinde secundum humanam naturam factus est ναμιν Ρ. Εἷς οὖν ἄρα Κύριος Ἰησοῦς Χριστός. pontifex, quanquam, ut Deus est, ab omnibus illi sacrificetur. Ipse est, qui secundum carnem factus est victima. Ipse idem rursum est, qui secundum divinitatis auctoritatem, peccatis nostris propitius ac clemens est. Unus est ergo Dominus Jesus Chrislus. ΙΒ'. «Ὑμεῖς προσκυνεῖτε ὅν οὐκ οἴδατε· ἡμεῖς προσκυνοῦμεν ἐν οἴδαμεν· ὅτι ἡ σωτηρία ἐκ τῶν Ἰουδαίων ἐστί.» Φαίη τις ἂν ἴσως, ἀνάρμοστον εἶναι τῇ θείᾳ καὶ ἀνωτάτω τοῦ Λόγου φύσει τὸ προσχυνεῖν. Εἶτα πῶς, εἴπερ ἐστὶ Θεὸς ἀληθῶς ὁ Χριστός, ἑαυτὸν τοῖς ὀφείλουσ: προσκυνεῖν ὁρᾶται συντετα χώς; Τί οὖν ἄρα πρὸς τοῦτό φαμεν; Εἰ μὲν γυμνῇ τῇ θεότητι τὴν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς πεφηνότα Λόγον ἀφίχθαι πιστεύομεν εἰς τόνδε τὸν κόσμον, ἀνάρμο στον κομιδῇ τὸ χρῆμα αὐτῷ· προσκυνεῖται δὲ μᾶλο λον, ἵπερ αὐτὸς ἑτέρῳ προσκυνεῖ. Εἰ δὲ μορφὴν δούλου λαβὼν, καὶ τῆς προσκυνούσης ανθρωπότητος τὸ μέτρον οὐκ ἀτιμάσας, κεχρημάτικεν υἱὸς ἀνθρώπου ἡ προσκύνησις ἔσται τῆς οἰκονομίας, καὶ πρέπουσα μᾶλλον τοῖς τῆς κενώσεως μέτροις, οὐκ αὐτῇ κατὰ μόνας τῇ φύσει τοῦ Λόγου. Ἐπεὶ πῶς ἐκ τῶν Ἰου δαίων ἐστὶν ἡ σωτηρία; Οὐ γάρ που φαίη τις αν, καθό νοεῖται καὶ ἔστι Λόγος, ἐξ Ἰουδαίων ὑπάρχειν αὐτόν· ἀλλὰ καθόπερ ἐστὶ τοῖς ἐν σαρκὶ καὶ αἷματι γεγονώς ἀδελφὸς, διά τοι τὸ ἐπιλαβέσθαι σπέρματος ᾿Αβραάμ. Εἷς οὖν ἄρα Χριστὸς, κἂν προσκυνεῖν λέγηται διὰ 4 τὸ ἀνθρώπινον, καίτοι παρὰ πάσης τῆς κτίσεως προσκυνούμενος ὡς Θεός. XII Vos adoratis quem nescitis; nos adoramus quem scimus; quia salus ex Judæis est ". › Objecerit fortassis hic quispiam, alterum adorare in supremam illam divinaïque Verbi naturanı mininie convenire. Si ergo Christus verus Deus est, quomodo inter eos sese connumerat, qui adorare debent? Quid, quæso, ad istud respondebimus? Si enim Dei Patris Verbum cum nuda solaque divinitate in mundum apparuisse credimus, nullo modo alterum adorare illi conveniet. Ipsum namque adoratur verius, quam alium quemcunque adorat. Quod si formæ quam susceperat, humilitatem, adorantisque naturae conditiones non aversatum, hominis filius effectum est, jam sane adoratio dispensationis ordini, exinanitionisque conditioni congruet; Verbi autem naturæ seorsum per se considerata, nequaquam. Nam nisi hoc statuatur, quomodo salus ex Judæis esse intelligi potest? Neque enim dicere fas est, Verbum secundum quod per se consideratur, ex Judæis esse: est autein ex illis, quatenus eorum qui carne et sanguine constant, frater effectum est, Abrahæque semini conjunctum. Unus itaque est Christus, qui quidem ut homo adorat; ut autem Deus, ab universa creatura adoratur. XIII. ‹ Adbuc modicum tempus vobiscum suın, ΙΓ'. «Ετι μικρὸν χρόνον μεθ' ὑμῶν εἰμι, καὶ ὑπάγω πρὸς τὸν πέμψαντά με.» Ποῦ γὰρ οὐκ ἔστιν ὁ τοῦ et vado ad eum qui misit me.. Si divinitatis naΘεοῦ Λόγος, εἰ πληροῖ τὰ πάντα τῇ τῆς θεότητος φύσει; Πῶς οὖν πέμπεται παρὰ τοῦ Πατρός; πῶς δὲ καὶ ὑπάγει πρὸς αὐτόν; Οὐκοῦν πέμπεται μὲν ἀνθρωπίνως κατά γε τὸν τῆς ἀποστολῆς τρόπον καὶ λόγον, ἵνα κηρύξῃ μὲν αἰχμαλώτοις ἄφεσιν, τυφλοίς δὲ ἀνάβλεψιν. Ὑπάγει γε μὴν πρὸς τὸν Πατέρα Θεόν, οὐκ ἔτι κατὰ τὸν ἴσον τρόπον, ἀλλ᾽ οἷον ἐν σώματι τ ἀναφοιτήσας εἰς οὐρανὸν, ἵνα ὑπὲρ ἡμῶν ἑαυτὸν ἐμtura omnia implet, ubi, quæso, Dei Verbum non exsistit? Qua igitur ratione mittitur a Patre? Aut quo rursum modo ad eum revertitur? Mittitur itaque secundum humanam naturam, prædicare captivis remissionem, 137 et cæcis restitutionem vi- : hoc enim missionis illius ratio et modus exigebat. Sed et idem quoque vadit ad Deuin Patrem: verum non pari omnino modo. Vadit enim ** Jnan. 1♥, 22. ss Joan. vii. 33. » Isa. LXI, οι Hebr. vi, 23-25. " Hebr. 11, 18.» Hebr. x, 14. 1; Luc. 1, 19. sus Varie lectiones codicis Seguieriani. Η εξουσίαν. 4 κατά. · ἐκ σώματος.

utpote in corpore ad calum rediens, ut nimirum paterno vultui pro nobis, sicut scriptum est ", appareat. Quod si quis missionis vocabulum de ipso quoque Verbo dictum accipiat, neminem id turbet: siquidem Scripturæ divinitus inspiratæ mos est istiusmodi locutionibus nonnunquam uti; non quod divinam illam cœlestemque naturam loco circumscribere aut definire velit (novit enim illam corporis expertem, omnique termino et loco superiorem esse), sed quod ejusmodi humanis vocibus ea nobis manifestare contendat, quæ mentis alioqui nostræ captuin excedunt. Nam et ipse quoque Salvalor Paraclelum sese ad nos missurum promittit, cum tamen Spiritus sanctus omnia impleat, juxta rum XIV. Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sun ".. Judaica insania, qua in Christum efferebantur, causas beatus Joannes exponens, ita scribit: «Propterea Judæi persequebantur Jesum, quia non solum solvebat Sabbatum, sed et Patrem suum dicebat Deum, æqualein faciens se Deo '., Alibi eosdem isthæc impie evomentes inducit: De bono opere non lapidamus te, sed de blasphemia; quia tu homo cum sis, facis teipsum Deum. Igitur in illum credere pulla ratione volebant, quandoquidem purum tantum vulgaremque hominem esse putabant; ignari Deum Verbuin semen Abrahæ apprehendisse, carmique et sanguiui perinde ac uos communicasse *, quamvis ob id Deus esse non desiisset: siquidem secunduin naturam immutabilis, perpetuoque ipse idem est. Ait ergo: Cum exaltaveritis Filium hominis, sunc cognoscetis quia ego sumn '.. Quamvis enim secundum humanain naturam crucis suppliciuín pertulit, divina tamen virtute resurrexit. Propter resurrectionem autem el verus Deus, et verus rursum Dei Filius creditus est. Quod si eum non alterum exsuscitasse, sed ipsum resurrexisse credimus, corpus utique, quod mortem perpessum est, proprium illius· dispensatorie exstitisse statuamus oportet: 133 quo hac nimirum ratione et ipse ¿quoque, licet suapte natura immortalis sit ut Deus, resurrexisse dicit queat. Unius enim ejusdemque Christi et Filii mortem annuntiantes, et resurre clionem confitentes, justificamur per fidem. Unus igitur idemque et solus Christus Jesus, ut homo secundum carnem mortuus; ut Deus autem et vita, resurrexisse dicitur. XV. «Circundederunt ergo eum Judai, et dice bant ei: Quousque animam nostram tollis? Si tu es Christus, dic nobis palam. Respondit illis Jesus: Locutus sum vobis, et nou creditis: opera quæ ego facio in nomine Patris mei, hæc testimonium 7 llebr24. vs Joan. xxνι, 26. *** Sap. 1, 7. • {lebr. II, 14. • Joan. viu, 28. φανίσῃ τῷ προσώπῳ τοῦ Πατρὸς, καθὰ γέγραπται. Εἰ δὲ δὴ καὶ ἐπ' αὐτοῦ τοῦ Λόγου τὸ ἀπεστάλθαι λαμβάνοιτο, χαλεπαινέτω μηδείς· ἔθος γὰρ τῇ θεοπνεύστῳ Γραφῇ καὶ ταῖς τοιαύταις ἔσθ' ὅτε κεχρῆσθαι φωναῖς, καὶ οὐ τόποις καὶ περιγραφαῖς τὴν θείαν τε καὶ ὑπερκόσμιον ὑποφέρειν φύσιν (οἶδε γὰρ οὖσαν ἀσώματον, καὶ περιορισμῶν ἐπέκεινα, καὶ τοῦ ἐν τόπι νοεῖσθαι μακράν)· φωναῖς δὲ μᾶλλον ταῖς ἀν θρωπίναις τὰ ὑπὲρ νοῦν ὄντα τὸν ἐν ἡμῖν πειρᾶται καταδηλοῦν. Ἐπεὶ καὶ αὐτὸς ὁ Σωτὴρ πέμπειν έφασκε πρὸς ἡμᾶς τὸν Παράκλητον, καίτοι πληροῦντος τὰ πάντα τοῦ ἁγίου Πνεύματος· «Πνεῦμα γὰρ Κυρίου, φησί, πεπλήρωκε τὴν οἰκουμένην.» illud: • Spiritus Domini replevit orbem terraΙΔ'. «Οταν ὑψώσητε τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, τότε γνώσεσθε ὅτι ἐγώ εἰμι.» Τῆς Ἰουδαϊκῆς ἀπονοίας, ἣν ἐπὶ Χριστῷ πεποίηνται, τὰς αἰτίας ἐξηγούμενος ὁ μακάριος • Ιωάννης, «Διὰ τοῦτο, φησὶν, ἐδίωκον οἱ Ἰουδαῖοι τὸν Χριστόν, ὅτι οὐ μόνον ἔλυε τὸ Σάββατον, ἀλλὰ καὶ Πατέρα ίδιον έλεγε τὸν Θεὸν, ἴσον έαυ τὸν ποιῶν τῷ Θεῷ.» Εἰσκεκόμικς δέ που καὶ αὐτοὺς λέγοντας ἀνοσίως·. Περὶ καλοῦ ἔργου οὐ λιθάζομέν σε, ἀλλὰ περὶ βλασφημίας· ὅτι σὺ ἄνθρωπος ων, ποιεῖς σεαυτὸν Θεόν.» Οὐκοῦν ἀπαράδεκτον τὴν ἐπ' αὐτῷ πεποίηνται πίστιν, ἄνθρωπον μὲν εἶναι νομί ζοντες αὐτὸ δὲ τοῦτο ψιλόν, ἡγνοηκότες δὲ ὅτι θεὸς ὢν ὁ Λόγος επελάβετο σπέρματος ᾿Αβραὰμ, καὶ κεν κοινώνηκεν αἵματος καὶ σαρκὸς παραπλησίως ἡμῖν· πλὴν οὐκ ἀπέστη τοῦ εἶναι Θεός· ἄτρεπτος γὰρ κατὰ φύσιν ἐστὶ, καὶ διηνεκῶς ὁ αὐτός. «Οταν οὖν, φησὶν, υψώσητε τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, τότε γνώσεσθε ότι εγώ είμι.» Εσταυρώθη μὲν γὰρ ἀνθρωπίνως, ἀνεβίω δὲ θεϊκῶς· καὶ πεπίστευται διὰ τῆς ἀναστάσεως ὅτι καὶ Θεός ἐστι, καὶ Θεοῦ κατ' ἀλήθειαν Υιός. Ει δὲ πεπίστευται πρὸς ἡμῶν οὐχ ὡς ἕτερον ἀναστή σας, ἐγηγερμένος δὲ μᾶλλον αὐτός· πασά πως ἀνάγκη διὰ τὴν οἰκονομίαν ἴδιον αὐτοῦ σῶμα νοεῖσθαι τὸ πεπονθὸς τὸν θάνατον· ἵνα καὶ αὐτὸς ἀναστῆναι λέ γοιτο, καίτοι τὴν φύσιν ἀθάνατος ὧν ὡς Θεός. Ἑνὸς γὰρ Χριστοῦ καὶ Υἱοῦ τὸν θάνατον καταγγέλλοντες, καὶ ὁμολογοῦντες τὴν ἀνάστασιν, δικαιούμεθα διὰ πίστεως. Οὐκοῦν ὁ αὐτὸς ὡς εἰς τε καὶ μόνος ὑπάρχων Χριστὸς Ἰησοῦς, ἀποθανεῖν μὲν ἀνθρωπίνως κατὰ τὴν σάρκα λέγεται, έγηγέρθαι δὲ εἰκὸς ὡς ζωή. ΙΕ΄. • Προσήεσαν ποτε τῷ Χριστῷ λέγοντες τουδαῖοι· Έως πότε τὴν ψυχὴν ἡμῶν αἴρεις; Εἰ σὺ εἶ ὁ Χριστὸς, εἰπὲ ἡμῖν παρρησίᾳ. Απεκρίθη αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· Εἶπον ὑμῖν, καὶ οὐ πιστεύετε. Τὰ ἔργα, ἃ ἐγὼ ποιῶ ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Πατρός μου, ταῦτα » Joan. vii, 28. 1 Joan. V, Variæ lectiones codicis Seguieriani. • Joan. x, 33. ο θεσπέσιος. · θεϊκῶς.

AD REGINAS DE RECTA FIDE ORATIO ALTERA. μαρτυρεί, περὶ ἐμοῦ.» Τί δὴ ἄρα κἂν τούτῳ φασὶν perhibent de me *.» Ecquid hic, quærso, dicunt, οἱ διορίζοντες ἀμαθῶς εἰς υἱῶν δυάδα, καὶ εἰς δύο Χριστοὺς, τὸν ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Χριστόν; Περί τίνος ἔφασκον οἱ Ἰουδαῖοι· «Εἰ σὺ εἶ ὁ Χριστὸς, εἰπὲ ἡμῖν παρρησίᾳ;» Τίς δὲ ὁ λέγων· «Τὰ ἔργα, ὁ ἐγὼ ποιῶ ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Πατρός μου, ταῦτα μαρ τυρεῖ περὶ ἐμοῦ;» Τίνος εἶναί φαμεν ίδιον Πατέρα τὸν Θεόν; ἄρα τοῦ ἐκ γυναικὸς ἀνὰ μέρος τε καὶ ἰδικῶς νοουμένου, ἢ τοῦ Μονογενούς; Καίτοι τὸ δύο νασθαι κατορθοῦν τὰ τῆς θεότητος ἔργα, πρέποι ἂν οὐκ ἀνθρωπεία φύσει ποθέν· πολλοῦ γε δεῖν. Ἐπειδὴ δὲ ἐπλήρου Χριστὸς τὰ ἔργα τοῦ Πατρὸς, οὐκ ἄν· θρωπος ἂν νοοῖτο ψιλός, Θεὸς δὲ μᾶλλον ἐν αἵματι καὶ σαρκί, μεμενηκὼς ὅπερ ἦν. Ἰσουργήσει γὰρ οὔ τως ἔχων τῷ ἰδίῳ Γεννήτορι· καὶ τὸν τοῦ μυστη ρίου λόγον καταμωμήσαιτο ἂν οὐδεὶς τῶν εὖ φρον νούντων. qui unum Dominum nostrum Jesum Christum in duos filios, totidemque Christos stulte divellunt? De utro Judæi alebant: «Si tu es Christus, dic nobis palam? › Ulter rursum illorum prædicabat: • Opera quæ ego facio in nomine Patris mei, illa testimonium perhibent de me?, Utrius tandem Patrem Deum esse statuemus? ejusne qui ex muliere ortum ducit, ut seorsum per se animo concipitur, an vero ipsius Unigeniti? Atqui divina opera vi propria patrare, res est quæ humana naturæ vires, ejusdemque facultatem longe multumque vincit. Quia ergo Christus eadem quæ Pater opera perficiebat, utique non erat purus homo, sed Deus carne et sanguine vestitus, ut profecto maneret quod erat. Ad hunc ergo modum affectus, paria cum suo Genitore præstabit: mysteriique hujus ratio ita explicata, reprehensione apud sanæ mentis homines vacal. 1Ϛ'. «Τὸ δὲ παιδίον ηύξανε, καὶ ἐκραταιοῦτο πνεύ ματι, πληρούμενον σοφίας· καὶ χάρις Θεοῦ ἦν ἐπ' αὐτῷ.» Καὶ πάλιν· ο Ιησούς προέκοπτεν ἡλικίᾳ καὶ σοφίᾳ καὶ χάριτι παρὰ θεῷ καὶ ἀνθρώποις.» Ένα λέ γοντες τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν, καὶ αὐτῷ προσνέμοντες τά τε ἀνθρώπινα καὶ θεοπρεπή, τοῖς μὲν τῆς κενώσεως μέτροις πρέπειν ἀληθῶς διαβε βαιούμεθα τό τε την σωματικὴν αὔξησιν ἐπιδέχεσθαι, καὶ μὴν καὶ τὸ κραταιοῦσθαι, τῶν τοῦ σώματος ἀδρυνομένων μορίων κατά βραχύ· καὶ αὐτὸ δὲ τὸ δοκεῖν πληροῦσθαι σοφίας, διά γε τὸ οἱονεὶ πρὸς ἐπίδοσιν τῇ τοῦ σώματος ἡλικίᾳ πρεπωδεστάτην της ἐνούσης αὐτῷ σοφίας ἀναφοιταν τὴν ἐκφανσιν· καὶ ταυτὶ μὲν, ὡς ἔφην, τῇ μετὰ σαρκὸς οἰκονομίᾳ πρέποι ἄν, καὶ τοῖς τῆς ὑφέσεως μέτροις. Τῇ δέ γε φύσει τοῦ Λόγου πρέποι ἂν πάλιν τὸ ἀεὶ τελείως ἔχειν, καὶ εἶναι σοφίαν. Αὐτοῦ τοιγαροῦν ἀνθρωπίνως τὸ ὡς ἐν κενώσει τυχὸν ὑφειμένον· αὐτοῦ δὲ ὁμοίως τὰ θεοπρεπή, θεϊκῶς. Ο γάρ το τῆς μετὰ σαρκὸς οἰκονομίας τρόπος τε καὶ λόγος οἶδεν ὄντα αὐτὸν καθ' ἡμᾶς, καὶ ὑπὲρ ἡμᾶς. Υπερέχοντα μὲν τῶν τῆς και σεως μέτρων ὡς θεόν· ἑαυτοῦ δέ πως μονονουχί καὶ ἡττώμενον, καθὸ πέφηνεν ἄνθρωπος. Ποῦ γὰρ ἡ τα πείνωσις, ἣν ὑπέμεινεν ἐκῶν, εἰ παραιτοῖτο τὰ ἀνα θρώπινα; Πλὴν οὐκ ἐν αὐτοῖς ἡ τοῦ λόγου νοεῖται φύσις, οἰκειοῦται δὲ μᾶλλον αὐτὰ μετὰ τῆς ἰδίας σαρκός· καθάπερ ἀμέλει καὶ τὸ πεινὴν καὶ διψήν, καὶ τὸ λέγεσθαι καμεῖν ἐκ τῆς ὁδοιπορίας. Οταν οὖν ἀκούῃς· «Τὸ δὲ παιδίον ηύξανε, καὶ ἐκραταιοῦτο πνεύματι, πληρούμενον σοφίας· ο δέχου πρὸς ἀπολογίαν τῆς μετὰ σαρκὸς οἰκονομίας τὸ μυστήριον. Ὅτι γὰρ ἦν Θεὸς ἐν σαρκί, πιστώσεται λέγων αὐτὸς ὁ μακάριος εὐαγγελιστής. Ότι χάρις Θεοῦ ἦν ἐπ' αὐτῷ.» Οὐ γὰρ ὡς χάριν ἔχον παρ' ἑτέρου Θεοῦ, χά ριν ἔχειν λέγεται Θεοῦ, ἀλλ' ὅτι χάριν εἶχε τὸ παι δίον, ἤπερ ἂν πρέπῃ Θεῷ. Καὶ γὰρ ἦν τε καὶ ἔστι Θεὸς ὁ Λόγος, καὶ ἐν σαρκὶ πεφηνώς, τουτέστιν ἄ Έρωπος καθ' ἡμᾶς. Εἰ δὲ δὴ λέγοιτο χάριν ἔχειν, * Joan. x, 24, 25. • Luc. 1, 40. ibid. 52. PATROL, GR. LXXVI. XVI. Puer aulem crescebat, et couloriabatur spiritu, plenus sapientia; et gratia Dei erat in illo *; › et infra: «Jesus proficiebat sapientia et ætate el gratia apud Deum et homines". Dominum nostrum Jesum Christum unum omnino esse affirmantes, humanaque ac divina ex æquo eideın tribuentes, exinanitioni quidem vere convenire asserimus cum corporei incrementi susceptionem, tum corpulentarum quoque partiumn successivam cons0lidationem et confirmationem; tum hoc ipsum denique, quod sapientia impleri videretur: quandoquidem una cum incremento corporis per congruentes veluti progressus, sapientia illius quotidie magis magisque foris sese prodeat. Et hæc quidem, ut dixi, carnis dispensationi, 139 et humiliationis conditioni competebant. At vero perpetuam constantemque perfectionem obtinere, necuon sa. pientiam esse, id in ipsius Verbi naturam quadrat. Tam ea igitur illius sunt quæ ad exinanitionem pertinent, quam ea rursum, quæ ad divinæ naturæ excellentiam spectant. Etenim ratio modus - que dispensationis cum carne eumdem et nobis similem, et nobis rursum superiorem agnoscit. Quemadmodum enim omnis creaturæ conditionem multis partibus excellit ut Deus; ita ut homo semetipso quodammodo ninor exsistit. Quorsum enim humiliatio, in quam ultro se demisit, si quæ humanæ naturæ sunt propria non agnoscit? Non tamen in ipsis agnoscitur Verbi natura; sed potius una cum propria carne ea omnia sibi ascivit, cujusmodi sunt, esurire, sitire, et itineris labore frangi. Cum igitur audis: «Puer aulem crescebat, et confortabatur spiritu, plenus sapientia;, dispensationis cum carne mysterium in causæ patrocinium assume. Quod autem Deus erat in carne, id evangelista lac ratione confirmat:: Quoniam, inquit, gratia Dei erat in illo.» Nec enim Dei gratiam habere dicitur, quasi ab alio Deo illam mutuatus fuerit, sed

quod, cum puer esset, ejusmodi gratia ornatus erat, ήγουν προκόπτειν ἐν χάριτι παρά τε Θεῷ καὶ ἀνθρώποις, τὸ ἀπεικὸς οὐδέν· εἰ καὶ αὐτὸς ὁ Πατὴρ ἀπεδέχετο τὴν οἰκονομίαν, καὶ αὐτὸν δὲ τὸν Υἱὸν οἱκειούμενον τὰ σαρκικά, διὰ τὸ τῷ μυστηρίῳ πρέπον τε ἐμοῦ καὶ τὸ χρήσιμον. qua Deum decebat: quandoquiden Deus Verbum crat, et est, etiamsi in carne apparuerit, nobisque similis effectus sit. Nihil proinde absurdi, aut a ratione alienum asseritur, si etiam gratiam habere, boc est gratia apud Deum et homines proficere dicatur: nam ipse Pater tam ipsam carnis dispensa - tionem, quam ipsum etiam Filium quæ carnis sunt propria, propter utilitatem mysteriique convenientiam sibi asciscentem, accepta habebat. XVII. De die autem illa et hora nemo scit, neque angeli cœlorum, neque Filius, nisi solus Pater *., Si Christum unum (objiciunt illi), hoc est Dei Verbum incarnatum, id est hominem factum esse certo statuitis, quomodo is consummationis diem ignoravit? Respondemus divinorum secretorum ignorationem neque probrosan esse creatura, neque eidem quoque inusitatam. Scriptum est enim: c Quis novit mentem Domini?. Si ergo Filius, quatenus homo factus est, • paululum ab angelis minoratus» dicitur 10 (nam ut Deus, universæ creaturæ præstat), quid miruın est, si æque atque angeli, Dei secreta ignorare perhibetur; licet is Dei Patris sapientia et virtus sit "? Dei vero Patris sapientia non potest ea nescire, quæ in ipso abdita latent. 140 Si enim Spiritus omnia, etiam profunda Dei scrutatur ", et ille Christi Spiritus est, quomodo id nesciret, quod illius Spiritus exacte callet? Quare licet ut homo aliquid nescivisse dicatur, ut Deus tamen omnia norat. Etsi ergo ut homo ignorationem præ se ferret, dum de Lazaro, • Ubi posuistis eum 43?» percontaretur, mox tamen, dum potenti virtute ex mortuis illum exsuscitat, Deum se esse aperte declarat. Tribuentes igitur incarnationis dispensationi ea quæ hominis sunt, servemus etiam, qua decet Deo genito Verbo, quæ ipsi ut Deo conveniunt. ΙΖ'. «Περὶ δὲ τῆς ἡμέρας εκείνης καὶ τῆς ὥρας οὐδεὶς οἶδεν, οὔτε οἱ ἄγγελοι τῶν οὐρανῶν, οὔτε ὁ Υιός, εἰ μὴ ὁ Πατήρ.» Εἰ Χριστὸν ἕνα, φασίν, ὁμο λογεῖν ἐγνώκατε τὸν Θεοῦ Λόγου σεσαρκωμένον, ήγουν ἐνηνθρωπηκότα, πῶς ἡγνόησε τὴν τῆς συν τελείας ἡμέραν; Φαμὲν οὖν, ὅτι τὸ ἀγνοῆσαι τυχόν τὰ ἐν Θεῷ μυστήρια, οὔτε ἀσύνηθες, οὔτε μὲν ἑτέ ρως ἀπρεπὲς ἂν εἴη τῇ κτίσει. «Τίς γὰρ ἔγνω νοῦν Κυρίου;» κατὰ τὸ γεγραμμένον. Καὶ εἰ λέγεται βραχύ παρ' ἀγγέλους ἠλαττῶσθαι ὁ Υἱός, καύς γέγονεν ἄνθρωπος δηλονότι, καίτοι κτίσεως ἁπάσης ὢν ἐπέκεινα θεϊκῶς· τί τὸ θαῦμα, κἂν ὁμοῦ τοῖς ἀγγέλοις ἀγνοεῖν λέγηται τὸ ἐν Θεῷ μυστήριον, και τοι σοφία καὶ δύναμις ὑπάρχων αὐτοῦ; Εἶτα πῶς ἂν Αγνόησεν ἡ σοφία τοῦ Πατρὸς τὰ ἐν αὐτῷ κεκρυμ μένα; Καὶ εἰ τὸ Πνεῦμα λέγεται πάντα έρευναν, καὶ τὰ βάθη τοῦ Θεοῦ, Πνεῦμα δέ ἐστι τοῦ Χριστοῦ", πῶς ἂν αὐτὸς ἠγνόησεν, ἅπερ οἶδεν ἀκριβῶς τὸ Πνεῦμα αὐτοῦ; Οὐκοῦν κἂν ἀγνοεῖν ἀνθρωπίνως λέο γηται, ἀλλ᾽ οἶδε θεϊκῶς. Καὶ γοῦν, «Ποῦ τέθειται Λάζαρος; › ἐρωτῶν, ὡς ἑξὸν αὐτῷ μὴ εἰδέναι κατὰ τὸ ἀνθρώπινον, ενήργηκε θεϊκῶς, ἀναστήσας αὐτὸν ἐκ νεκρῶν. Απονέμοντες τοίνυν τῇ μετὰ σαρκὸς οἰκο νομίᾳ τὰ ἀνθρώπινα, τηρήσωμεν εὐσεβῶς καὶ καθ' ἡμᾶς γεγονότι τῷ ἐκ Θεοῦ φύντι Λόγῳ τὰ θεοπρεπῆ. pietate, illi qui instar nostri factus est homo, ex ΙΗ'.· Ἐβόησε δὲ φωνῇ μεγάλῃ ὁ Ἰησοῦς· Θεέ μου, Θεέ μου, ἵνα τί με εγκατέλιπες;» 'Αρα οὖν καὶ αὐτὸν ἐπικουρίας τῆς ἄνωθέν φαμεν δεδεῆσθαι τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον; Καίτοι πῶς τοῦτό ἐστιν οὐκ εἴηθες κομιδῇ; Συγκατάρχει γὰρ τῶν ὅλων τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ, καὶ στερεοί μὲν οὐρανοὺς τῷ ἰδίῳ Πνεύματι, Κύριος δὲ τῶν δυνάμεων ονομάζεται καὶ έστι κατὰ ἀλήθειαν. Αλλ' ἡτόνησεν ἄρα πρὸς τὰς τῶν Ἰουδαίων ἐπιβουλάς, καὶ ἄμαχος ἦν αὐτῷ τῶν σταυρούντων ή χείρ. Καίτοι φησὶν ὁ προφήτης Ησαΐας· Εἰ πάντα τὰ ἔθνη ὡς σταγὼν ἀπὸ κάδο δου, καὶ ὡς ῥοπὴ ζυγοῦ ἐλογίσθησαν, καὶ ὡς σίελος λογισθήσονται· τίνι ὡμοιώσατε τὸν Κύριον; καὶ τίνι ὁμοιώματι ώμοιώσατε αὐτόν;» Ιστέον δὲ, ὅτι παρῆσαν μὲν οἱ τῆς Ἰουδαίων συναγωγῆς ὑπηρέται, τὴν τῶν στρατιωτῶν ἔχοντες σπεῖραν, ἡγούμενον δὲ τὸν προδότην. Ἐπειδὴ δὲ ἐζήτουν αὐτὸν συλλαβέσθαι, ἀπο ήντα λέγων· «Τίνα ζητεῖτε; Οἱ δὲ πρὸς τοῦτο ἔτα 7. 11 Cor. 1, 24. 1ª I Cor. 11, 10. 13 Juan. 11, 34. XVIII. Clamavit Jesus voce magna, dicens: Deus meus, Deus meus, utquid me dereliquisti?» Nunquid ipsum quoque Verbum, quod ex Deo Patre natum est, divino anxilio indiguisse dicemus? At quid eo dici potest stultius? Annon una cum Deo Patre universorum Dominus est, suoque Spiritu coelum firmal, ac virtutum Dominus appellatur, et est hoc ipsum vere s? Nunquid ergo ad. versus Judæorum insidias elanguit? Nunquid cruciſigentium manus debellare non potuit? Atqui Isaias propheta sic ait: ‹ Si omnes gentes quasi stilla de situla, et quasi momentum stateræ reputatæ sunt, et quasi saliva reputabuntur: cui ergo similem fecistis Deum? aut cui imagini comparastis eum **?, Meminisse hoc loco oportet Judaic Synagoga administros cum militum cohorte, duce proditore, irruisse iu Jesum: quibus ut eum comprehenderent quærentibus, occurrit ille, dicens: • Quem quæ- • Isa. XL, 13. 10 flebr. 11, 15 Psal. xxx, 6, 10. s6 Isa. xL, 15, 18. • Matth. xxiv, 36 * Matth. xxvn, 46. Variæ lectiones codicis Seguieriani. κ Θεοῦ.

AD REGINAS DE RECTA FIDE ORATIO ALTERA. σαν· Ἰησοῦν τὸν Ναζωραίον. Εἶτα πρὸς αὐτοὺς ὁ ritis? Illi autem dixerunt: Jesum Nazarenum. ་ Dicit eis Jesus: Ego sum. Et abierunt retrorsum, et ceciderunt in terram 17.18.» Jam quomodo infire mus dici potest, qui vel sola voce insultantium infirmitatem ostendit? Ecquid ergo sibi vult quod ait, ‹ Deus meus, Deus meus, utquid dereliquisti me? Dicimus igitur, cum primus parens noster Adam mandatum quod acceperat proculcasser, divinamque legem neglectui habuisset ", hunapam naturam fuisse quodammodo derelictam, exsecrabilemque et morti obnoxiam effectam: at simul atque Unigenitus Dei, id quod prolapsum erat, in incorruptionem instauraturus advenit, semineque Abrahæ apprehenso, fratribus suis assimilatus fuit "; tunc una cum antiquo illo 141 malediΣωτήρ· Ἐγώ εἰμι. Καὶ ἀπῆλθον εἰς τὰ ὀπίσω, καὶ Επεσον χαμαί. ο Εἶτα πῶς ἂν ἠτόνησεν ὁ καὶ μόνῃ τῇ φωνῇ τὴν τῶν ἐπιβουλευόντων ἐλέγξας ἀσθένειαν; Τί οὖν ἄρα βούλεται λέγων·. Θεέ μου, Θεέ μου, ἕνα τί με εγκατέλιπες: ο Φαμὲν τοίνυν, ὅτι τοῦ προπάτορος Αδὰμ τὴν δοθεῖσαν αὐτῷ πατήσαντος ἐν τολὴν, καὶ τοῦ θείου ἀλογήσαντος νόμου, εγκαταλέλειπταί πως ἡ ἀνθρώπου φύσις παρὰ τοῦ Θεοῦ· γέγονε δὲ ἐπάρατος διὰ τοῦτο, καὶ θανάτῳ κάτοχος. Ἐπειδὴ δὲ τὸ πεπονθὸς ἀναστοιχειώσων εἰς ἀφθαρσίαν ἐπεδήμησεν ὁ μονογενὴς τοῦ Θεοῦ Λόγος, ἐπελάβετό τε σπέρματος Αβραάμ, καὶ ὡμοιώθη τοῖς ἀδελφοῖς, ἔδει μετὰ τῆς ἀρχαίας ἐκείνης ἀρᾶς καὶ τῆς ἐπεισάκτου φθορᾶς καταλῆξαι τὴν ἐγκατάλειψιν, ἣν ὑπέμεινεν ἐν ἀρχαῖς ἡ τοῦ ἀνθρώπου φύσις. Ως eto, inductaque corruptione, desertionem quam οὖν εἶς ὑπάρχων τῶν ἐγκαταλελειμμένων, καθὸ καὶ αὐτὸς παραπλησίως ἡμῖν μετέσχεν αἵματος καὶ σαρκὸς, τὸ, ο Ινα τί με εγκατέλιπες; ο φησίν· ὅπερ ἦν λύοντος ἐναργῶς τὴν συμβᾶσαν ἡμῖν ἐγκατάλειψιν, καὶ οἷον ἐκδυσωποῦντος ἐφ' ἑαυτῷ τὸν Πατέρα, καὶ καλοῦντος εἰς εὐμένειαν τὴν ἐφ' ἡμῖν ὡς ἐφ' ἑαυτῷ καὶ πρώτῳ· παντὸς γὰρ ἡμῖν γέγονεν ὁ Χριστὸς ἀγαθοῦ καὶ ἀρχὴ καὶ πρόξενος. Ωστε καν εἴ τι λέγοιτο λαβεῖν ἀνθρωπίνως παρὰ τοῦ Πατρός, τοῦτο τῇ ἡμετέρα προὐξένησε φύσει, πλήρης υπο ἄρχων ὁ αὐτὸς, καὶ οὐδενὸς τοπαράπαν ἐνδεής, ὡς Θεός. humana natura in suo principio perpessa fuerat, conquiescere oportuit. Itaque quasi derelictorum unus exsistens, quatenus et ipse similiter nobiscum particeps fuit carnis et sanguinis ", dixit:. Uiquid dereliquisti me?» Quæ sane vox erat evertentis illam, quæ nobis acciderat, derelictionein, Patremque ob loquentis dignitatem in se declentis, necnon ad benevolentiam erga nos tanquam erga seipsum et primum provocantis: quandoquidem Christus omnium bonorum largitor et auctor nobis exstitit. Unde etiam si quidpiam ut homo a Patre accepisse dicitur, hoc ipsum totum in nostram naturam erogavit; cum ipse ut Deus plenus, nullius omnino boni indigeat. XIX. Hoc enim sentite in vobis, quod et in Christo Jesu qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se æqualem Deo, sed semetipsum exinauivit, formam servi accipiens, in similitudinem hominum factus, et habitu iuventus ut homo. Humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis. Propter quod et Deus exaltavit illum, et donavit illi nomen quod est super omne nomen: ut in nomine Jesu omne genu flectatur, cœlestium, terrestrium, et infernoruin; et omnis lingua confiteatur, quia Dominus Jesus Christus in gloria est Dei Patris. > En dilucide hoc loco exponitur Deum Verbum, quod in forma et æqualitate Dei ΙΘ'. «Τοῦτο φρονείτω ἕκαστος ἐν ὑμῖν αὐτοῖς, καὶ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ· ὃς ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ· ἀλλ᾽ ἑαυ τὸν ἐκένωσε, μορφὴν δούλου λαβών, ἐν ὁμοιώματι ἀνθρώπων γενόμενος, καὶ σχήματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνε θρωπος· ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν, γενόμενος ὑπήκοος μέχρι θανάτου, θανάτου δὲ σταυροῦ. Διὸ καὶ ὁ Θεὸς αὐτὸν ὑπερύψωσε, καὶ ἐχαρίσατο αὐτῷ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα· ἵνα ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ πᾶν γόνυ κάμψῃ ἐπουρανίων, καὶ ἐπιγείων, καὶ κατα χθονίων· καὶ πᾶσα γλῶσσα ἐξομολογήσηται, ὅτι Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς εἰς δόξαν Θεοῦ Πατρός. ο Ἰδοὺ δὴ σαφῶς τὸν ἐν μορφῇ καὶ ἰσότητι τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς Θεὸν Λόγον οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσασθαί φησι τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ· κεκενῶσθαι δὲ μᾶλλον ἐθε- Patris erat, non rapinam arbitratum æquiparare λοντὴν μορφὴν δούλου λαβόντα, καὶ ἐν ὁμοιώματι ἀνθρώπων γενόμενον. Προσεπάγει δὲ, ὅτι τεταπεί νωχεν ἑαυτὸν, γενόμενος ὑπήκοος μέχρι θανάτου, θανάτου δὲ σταυροῦ. Εἴπερ οὖν διαιρετέον εἰς δύο Χριστοὺς καὶ υἱοὺς, τὸν ἕνα καὶ μόνον Χριστὸν καὶ Κύριον, καὶ κατά γε τό τισι δοκοῦν, τὸν ἐκ γυναικὸς ἄνθρωπον τετίμηκε μὲν ἰσότητι τῶν ἰδίων ἀξιωμάτ των ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, καὶ συνήψεν ἑαυτῷ κατὰ τὸν se Deo; sed, servili forma suscepta, ultro se exinanivisse hominumque similitudinem subiisse. Addit præterea seipsum bumiliasse, obedientiamque ad mortem usque præstitisse, mortem autem crucis. Si unum ergo et solum Christum et Dominum in duos Christos et filios, ut quibusdam placet, divelli oportet; atque Dei Verbum hominem ex muliere ortum propriæ majestatis æqualitate de17.18 Joan. xvIII, 5. 19 Gen. 111, 1 seqq. 10 Hebr. 11, 16, 17. οι ibid. 14. Variæ lectiones codicis Seguieriani. ** Philipp. 11, 5-11. ν πεπτωκός.

coravit, et juxta auctoritatis rationem, filiationis- τῆς αὐθεντίας τρόπον, καὶ κατὰ τὴν τῆς υιότητος que communiouem, sibi quasi alterum, hoc est & ὁμωνυμίαν, ὡς ἕτερος ῶν ἰδικῶς παρ' αὐτὸν Υἱός τίς ἄρα ὁ κενώσας ἑαυτόν; ἢ τίνα κεκένωται τρόπον; Εἰ μὲν γὰρ, ὡς αὐτοί φασιν, ὁ ἐκ γυναικὸς ἰδικῶς νοούμενος άνθρωπος τοῦτο λέγεται παθεῖν, πῶς ἢ τίνα κεκένωται τρόπον; κατέβη δὲ ὅπως εἰς ταπείνωσιν ὁ ἐν ἰσότητι γεγονώς τῇ πρὸς Θεὸν λόγον κατά γε τὸν τῆς ἀξίας, ήγουν αὐθεντίας, τρόπον, καὶ ταύτην ἔχων πρὸς αὐτὸν τὴν συνάφειαν; Εἰ δὲ ἐπ' αὐτοῦ τοῦ Θεοῦ Λόγου, νοουμένου πάλιν ἰδικῶς καὶ ἀνὰ μέρος Υἱοῦ, τὸ κεκενώσθαι λέγοιτο, πως κεκένωται τιμήσας ἕτερον, καθά φασιν ἐκεῖναι, καὶ τοῖς ἰδίοις αὐτὸν ἀξιώμασι περιβαλών; Τεταπείνω ται δὲ τίνα τρόπον ὁ τῆς αὐτοῦ δόξης τὸ ὕψος τῷ συναφθέντι διδούς; Εἰ γὰρ δὴ φαίεν, ὅτι δοξάζων ἕτερον αὐτὸς ὑπομένει τὴν ταπείνωσιν, ήγουν τὴν κένωσιν, οὐδὲν, ὡς ἔοικε, τῶν ἀτόπων ἐννοεῖν ὅτι καὶ ὑβρίζων ὑψοῦται. Αναγκαίου τοιγαροῦν ἡμᾶς, καὶ μέντοι καὶ ἀληθοῦς μονονουχί συνωθοῦντος λόγου πρός γε τὸ οἴεσθαι δεῖν ὅτι κενοῦται τὸ πλῆρες, καὶ ἐν δούλου μορφῇ γένοιτ' ἂν, οὐ τὸ τῇ φύσει δοῦλον, ἀλλὰ τὸ τῶν τῆς δουλείας ἐπέκεινα μέτρων. Γίνεται δὲ καὶ ἐν ὁμοιώματι ἀνθρώπων, τὸ μὴ οὕτως ἔχον κατὰ φύσιν πρὶν γένηται. Καὶ ὅτι ταπεινοῦται τὸ ὑψηλὸν, αὐτὸν πιστεύομεν τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον ἀνα θρωπίνως ἐν τούτοις γενέσθαι, κατ' ἰδίαν θέλησιν ὑπὲρ ἡμῶν· μεμενηκέναι δὲ θεϊκῶς ἐν τοῖς τῆς Ιδίας ὑπεροχῆς ὑψώμασι. Ταύτῃ τοι καὶ ὑπερυψῶσθαι λέγεται, καὶ λαβεῖν τὸ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα, Ο προσκυνεῖσθαί τε παρὰ πάντων, καὶ εἰς δόξαν Θεοῦ Πατρὸς ὀνομάζεσθαι = Κύριος. Καίτοι γὰρ ὑπάρχων ἐν τῇ τοῦ Πατρὸς ὑπεροχῇ, καὶ ἐν ἀῤῥήτοις ὑψώμα a se diversum, Filius adjunxit: quis ille ergo est qui semetipsum exinanivit; aut qua tandem ratione exicanitionem subiit? Nam si, ut illi statuunt, lionο purus qui ex muliere prodiisse intelligitur, istud perpessus est, 142 quomodo, aut qua ratione in exinanitionem dejectus est? Nam quomodo is in bumilitatem descendit, qui tanta cum Dei Verbo societate et affinitate conjunctus est, ut paris cum illo dignitatis et auctoritatis esse censeatur? Quod si exinanitio illa de Dei Verbo ut seorsum et per se intellecto Filio prædicetur, quomodo is exinanitus est, qui alterum, ut illi aiunt, honore affecit, propriisque titulis et dignitatibus exornavit? Quomodo ille humiliatus dici potest, qui propris sum gloriæ fastigium alteri sibi associato impertitus est? Nam si eum humiliari vel exinaniri statuant, quod alterum gloria afficit, profecto absurdum non erit etiam intelligere injuriam inferentem exaltari. Quamobrem vera et necessaria ratio sua - det, et tantum non compellit, ut ipsam plenitudinem exinanitionem passam, illud rursum non quod suapte natura servum est, imo vero omni servitutis conditione superius, servili forma se vestiisse; et in similitudinem hominum illum factum, qui natura talis non erat, priusquam homo feret, ipsam denique altitudineın se humiliasse existimemus et praedicemus. Ipsum itaque Dei Verbum secundum naturam humanam sponte ad isthæc propter nos sese demisisse, et in propriæ nihilominus excellentiæ culmine secundum divinam naturam permansisse credimus. Hac ratione et superexaltatus esse dicitur, et accepisse nomen quod est super onine nomen, et ab omuibus adorari, atque in Dei Patris gloriam Dominus nominari. Nam etsi in Patris eminentia et inexplicabili majestate constitutus esset, ubi tamen ad exinanitionem se demisit, servilique forma se humiliatus induit, et rursus naturæ sibi unitæ, hoc est humanæ, paupertatem transcendens, ad proprias divitias ascendit: hac ratione secundum naturam humanamn id accepisse dicitur, quod perpetuo constanterque in seipso possidet, nempe Deum et universorum Dominum esse. Denique si Patri honorificum est Filium haberẻ qui in omnes et omnia dominium obtineat; cúi đubium esse potest, quin illi etiam post servi formai acceptam libertas, supernaturalisque potestatis et dominationis in omnes dignitas integra sit asservata? ΧΧ. • Gratias agentes Patri, qui dignos uos fecit in partem sortis sanctorum 143 in lumine: qui cripuit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii dilectionis suæ; in quo habemus redemptionem, et remissionem peccatorum: qui est imago Dei invisibilis, primogenitus omnis creaturæ: quoniam in ipso condita sunt universa in cœlis et in terra, visibilia et invisibilia, sive σιν ἐπειδὴ καθῆκεν ἑαυτὸν εἰς κένωσιν, καὶ τεταπεινῶσθαι λέγεται, μορφὴν δούλου λαβών· ἀνέβη δὲ πάλιν εἰς τὸν ἴδιον πλοῦτον, τῆς ἐνωθείσης αὐτῷ φύσεως, δῆλον δὲ ὅτι τῆς ἀνθρωπίνης, τὴν πτωχείαν ὑπερδραμών, ταύτῃ τοι λαβεῖν ἀνθρωπίνως λέγεται τὸ ἀεί τε καὶ ἀναποβλήτως ἐνυπάρχον αὐτῷ, τουτ ἐστι τὸ εἶναι Θεὸς καὶ τῶν ὅλων Κύριος. Καὶ εἶπερ ἐστὶν εὐκλεὶς τῷ Πατρὶ τὸ Κύριον ἔχειν τῶν ὅλων τὸν ἴδιον Υἱόν, πῶς οὐκ ἀληθὲς εἰπεῖν, ὅτι τετήρηται πάλιν αὐτῷ, καὶ τὴν τοῦ δούλου λαβόντι μορφήν, τὸ ἐλεύθερον καὶ τῆς κατὰ πάντων κυριότητάς τε καὶ ἐξουσίας τὸ ὑπερφερὲς ἀξίωμα; Κ'. «Εὐχαριστοῦντες τῷ Πατρὶ τῷ ἱκανώσαντι ἡμᾶς εἰς τὴν μερίδα του κλήρου τῶν ἁγίων ἐν τῷ φωτί· ὃς ἐῤῥύσατο ἡμᾶς ἐκ τῆς ἐξουσίας τοῦ σκή. τους, καὶ μετέστησεν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Υἱοῦ τῆς ἀγάπης αὐτοῦ, ἐν ᾧ ἔχομεν τὴν ἀπολύτρωσιν, τὴν ἄφεσιν τῶν ἁμαρτιῶν· ὅς ἐστιν εἰκὼν τοῦ Θεοῦ τοῦ ἀοράτου, πρωτότοκος πάσης κτίσεως· ὅτι ἐν αὐτῷ ἐκτίσθη τὰ πάντα ἐν τοῖς οὐρανοῖς καὶ ἐπὶ τῆς γῆς, Variæ lectiones codicis Seguierian!. * ὠνομάσθαι.

AD REGINAS DE RECTA FIDE ORATIO ALTERA. τὰ ὁρατὰ καὶ τὰ ἀόρατα, εἴτε Θρόνοι, είτε Κυριό- Throni, sive Doininationes, sive Principatus, sive τητες, εἴτε Αρχαί, εἴτε Εξουσίαι· τὰ πάντα δι' αὐτοῦ καὶ εἰς αὐτὸν ἔκτισται· καὶ αὐτός ἐστι πρὸ πάντων, καὶ τὰ πάντα ἐν αὐτῷ συνέστηκε. Καὶ αὐτός ἐστιν ἡ κεφαλὴ τοῦ σώματος τῆς Ἐκκλησίας, ὅς ἐστιν ἀρχὴ, πρωτότοκος ἐκ τῶν νεκρῶν, ἵνα γέ νηται ἐν πᾶσιν αὐτὸς πρωτεύων· ὅτι ἐν αὐτῷ εὐδό κησε πᾶν τὸ πλήρωμα κατοικήσαι, καὶ δι' αὐτοῦ ἀποκαταλλάξαι τὰ πάντα εἰς αὐτόν· εἰρηνοποιήσας διὰ τοῦ αἵματος τοῦ σταυροῦ αὐτοῦ, εἴτε τὰ ἐπὶ τῆς γῆς, εἴτε τὰ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. • Εικόνα φησὶ τοῦ ἀοράτου Θεοῦ τὸν ἐξ αὐτοῦ γεννηθέντα κατὰ φύσιν Υἱόν, τουτέστι τὸν Θεὸν λόγον· καὶ μὴν ὅτι δι' αύτ τοῦ τὰ πάντα παρήχθη προς γένεσιν, εἴτε τὰ ὁρατά, εἴτε τὰ ἀόρατα, ἔν τε οὐρανῷ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς· καὶ ὅτι πρὸ πάντων ἐστὶν αὐτὸς («Ἐν ἀρχῇ γὰρ ἦν ὁ Λό. γος»), καὶ αὐτός ἐστιν ὁ τῶν αἰώνων δημιουργὸς, καὶ χρόνου παντὸς πρεσβυτέραν ἔχων τὴν ὕπαρξιν. ᾿Αλλὰ τὸν οὕτως ἔχοντα κατὰ φύσιν ἰδίαν δεδόσθαι φησὶ παρὰ τοῦ Πατρὸς κεφαλὴν τοῦ σώματος τῆς Εκκλησίας, αὐτόν τε εἶναι τὸν πρωτότοκον ἐκ τῶν νεκρῶν. Εἶτα πῶς ὑπάρχων ἀεὶ Θεὸς Λόγος, ἐν ᾧ τὰ πάντα συνέστηκε, πρωτότοκος τῶν νεκρῶν γενέσθαι λέγεται, καὶ ἀπαρχὴ τῶν κεκοιμημένων, εἰ μὴ ἐστιν αὐτοῦ κατὰ ἀλήθειαν ἴδιον σῶμα τὸ παρ' αὐτοῦ ληφθέν, οὗ πεπονθότος τὸν θάνατον, αὐτὸς ἂν νοοῖτο παθεῖν; οὐκ ἀπίθανον ἔχοντος λόγον ἐν ἑαυτῷ τοῦ συμβεβηκότος· πέπονθε γὰρ τὸ ἴδιον αὐτοῦ· οὕτω νοεῖται πρωτότοκος ἐκ τῶν νεκρῶν, καίτοι τὴν φύσιν ἀθάνατος ὢν, καὶ αὐτὸς χρηματίζων ζωή. Οτι τοίνυν δέδοται κεφαλὴ τοῦ σώματος τῆς Ἐκκλησίας, καθεὶς ἑαυτὸν εἰς κένωσιν, τότε λέγεται καὶ ἀποθανεῖν ἀνθρωπίνως ὑπὲρ ἡμῶν, ὁ παθεῖν οὐκ εἰδὼς τὸν θάνατον ώς θεός. Potestates, omnia per ipsum et in ipso creata sunt: et ipse est ante omnes, et omnia in ipso constant. Et ipse est caput corporis Ecclesiæ, qui est principium, primogenitus ex mortuis, ut sit ipse in omnibus primatum tenens: quia in ipso complacuit omnem plenitudinem inbabitare, et per eum omnia reconciliare in ipsum: pacificans per sanguinem crucis ejus sive quae in terris, sive quæ in caelis sunt.. Docetur hic, Dei Verbum, hoc est Filium naturaliter ex illo natum, invisibilis Dei imaginem esse: adbæc omnia visibilia et invisibilia, sive in calis, sive in terris, per ipsum condita esse: ipsum præterea omnia antecedere (‹ In principio enim erat Verbum a',), ssculoruinque conditorem esse: exsistentiam postremo omni tempore antiquiorem habere. Ejusmodi autem bonis se cundum propriam naturam cunſulatum, primogenitum ex mortuis, et capul corporis Ecclesiæ a Deo Patre datuin esse afirmat. Jam quomodo qui Del Patris Verbum est, semperque fuit, per quemi omnia constant, primogenitus ex mortuis, dlormientiumque primitiæ appellatur, si corpus quod assumpsit vere illius proprium non erat, quo nimirum illo mortem subeunte ipse mortem subiisse intelligatur? Neque enim citra justam causam id illi accidisse dicitur, quod corpori, quod passum est, et illius proprium erat, accidisse novimus. Ad hunc itaque modum etiamsi secundum naturam immortalis, et vita per essentiam exsistat, mortuorum primogenitus esse cognoscitur. Quando Ιgitur datus est caput corporis Ecclesia semetipso ad exinanitionem demisso, nostri causa mortens secundum naturam humanam oppetiisse dicitur, qui ut Deus mortis omnino ignarus erat. XXI. Cæterum quod beatus Paulus omnem plenitudinem in ipso inhabitasse asserat, 144 non deerunt fortassis qui hic ita objiciant: En hominem ex muliere ortum, Christuin alterum per se et secundum se exstitisse, indicat, in quo Verbum, hoc est Spiritus, divinitatisque plenitudo, tanquam alter quidam Christus seorsum ab altero illo, corporaliter inhabitarit. Ad hæc sane respondemus Paulum Dei Spiritu allatum nequaquam duos agnoΚΑ'. Λέγοντος δὲ τοῦ μακαρίου Παύλου, ὅτι ἐν αὐτῷ κατῴκησε πᾶν τὸ πλήρωμα, φαῖεν ἂν ἴσως τι νές· Ἰδοὺ Χριστὸν ἕτερον οἶδεν ἰδικῶς τὸν ἐκ γυναικὸς ἄνθρωπον, ἐν ᾧ κατῴκησεν ὡς ἕτερος παρ' αύτ τὸν Χριστὸς, καὶ ἰδικῶς ὁ Λόγος, ήτοι Πνεῦμα τὸ πλήρωμα τῆς θεότητος σωματικώς. Πρὸς δὴ τὰ τοιάδε φαμὲν, ὅτι δύο Χριστοὺς ὁ πνευματοφόρος οὐκ οἶδεν, ἀλλ᾽ ἕνα κηρύττει, καθάπερ ἀμέλει καὶ Ένα Πατέρα, ο Εμῖν γὰρ, φησὶν, εἷς Θεὸς ὁ Πατήρ, ἐξ οὗ τὰ πάντα, καὶ ἡμεῖς εἰς αὐτόν. Καὶ εἰς Κύριος visse Christos, sed unum annuntiasse; sicut et Ἰησοῦς Χριστός, δι' οὗ τὰ πάντα, καὶ ἡμεῖς δι' αὐτ τοῦ. ὁ Ἐπεὶ φέρε, διασκεψώμεθα παρατιθέντες εἰς βάσανον τῶν εἰρημένων τὴν δύναμιν· Τὴν εἰκόνα τοῦ Θεοῦ τοῦ ἀοράτου, τὸν δι' οὗ καὶ ἐν ᾧ τὰ πάντα, τὸν προαιώνιον Υιόν, τὴν τῶν ὅλων σύστασιν, δεδόσθαι φησὶ τῇ Ἐκκλησίᾳ κεφαλὴν, καὶ μὴν ὅτι γένοιτο πρωτότοκος ἐκ νεκρῶν. Ἐπειδὴ δὲ ἐστι τὴν φύσιν αθάνατος, πατά πως ἀνάγκη πρὸς ἔνωσιν οἰκονομι κήν τε καὶ ἀληθῆ τῇ καθ᾿ ἡμᾶς ἀνθρωπότητι συνενεχθῆναι λέγειν τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς λόγον, ἕνα τε οὕτως ἡμῖν ἀναδειχθῆναι Χριστόν, τὸν αὐτὸν ὁμοῦ Θεὸν ὄντα καὶ ἄνθρωπον. Ἐν τίνι δὴ οὖν κατώκησε unum quoque Patrem: «Nobis (inquit ille) unus est Deus Paler, ex quo omnia, et nos in ipsum: et unus Dominus Jesus Christus, per quem omnia, et uos per ipsum.. Sed agedum verborum hic propositorum vim ad æquam trutinam expendamus. Filium æternum, in quo omnia, et per quem omnia, invisibilis Dei imaginem, universorumque conditorem ac primogenitum inter niortuos, Ecclesiæ caput datum prædicat. Quia ergo Dei Verbum suapte natura mortis expers est, nou possumus illud vera perfectaque unione cum humana natura conjunclum fuisse non asserere; adeoque unum Christum, 23 Coloss. 1, 12-20. 24 Joan. 1, 14. 30 1 Cor. viii, 6.

μὲν οὖν καὶ κατὰ μόνας ἐν τῇ τοῦ Λόγου φύσει τοῦτο πεπράχθαι νομίζειν, εύηθες κομιδῇ· ἴσον γὰρ εἰπεῖν, ὡς αὐτὸς ἐν ἑαυτῷ κατώκησεν ὁ Μονογενής. Πε στεύοντας δὲ ὅτι γέγονε σὰρξ ὁ Λόγος, οὐ κατὰ μετάστασιν ἢ τροπήν, ἀλλ' ὅτι μᾶλλον ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν, καὶ ναὸν ἴδιον ἐποιήσατο τὸ ἑνωθὲν αὐτῷ κατὰ ἀλήθειαν σῶμα, ψυχὴν ἔχον τὴν λογικήν, εὐσε δὲ εἰπεῖν· ὅτι τὴν ἐν τῇ ἁγίᾳ σαρκὶ τοῦ Λόγου κατ οίκησιν, ήγουν ἕνωσιν ἀληθῆ κατασημαίνων ἡμῖν ὁ θεσπέσιος Παῦλος, ἐν αὐτῷ φησι κατοικῆσαι πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς θεότητος, οὐ μεθεκτῶς μᾶλλον, ἢ σχε τικῶς, ήγουν ὡς ἐν δόσει χάριτος, ἀλλὰ σωματικῶς, ὅ ἐστιν οὐσιωδῶς· ὡς ἂν εἰ καὶ ἐν ἀνθρώπῳ λέγοιτο κατοικεῖν τὸ πνεῦμα αὐτοῦ, οὐχ ἕτερον ὃν παρ' αὐτ qui idem Deus simul sit et homo, nobis non pro- πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς θεότητος σωματικώς; Ιδικῶς ponere. At in quo igitur omnis divinitatis plenitudo Inhabitavit corporaliter "? Sane arbitrari in Verbi seorsum per se considerati naturam hoc accidisse, omnino perabsurdum fuerit: perinde namque istud esset ac si Unigenitum in semetipso habitasse diceremus. Credentes itaque Verbum carnem non per aliquam sui transmutationem aut versionen, sed per verain templi proprii, hoc est corporis anima humana perfecti, unionem in nobis habitasse, pie recteque asseveramus, dum magnus ille Paulus omnem divinitatis plenitudinem in ipso inhabitasse scribit, non quidem per participationem, aut habitudinem, aut gratiæ communicationem, sed corporaliter, hoc est essentialiter, per inhabitationem illam aliud nihil insinuare voluisse, τόν. Εφ' ἑνὸς δὲ προσώπου πολλάκις διπρόσωπον quam veram naturalemque Verbi cum sacra carne unionem. Quemadmodum licet hominis spiritus in ipso babitare dicatur, non alius tamen aut diversus ab illo judicatur. Fit enim, ut orationis schemate de una persona duplicis quandoque personæ ratio nobis offeratur, neque ob id tamen veritas ulla ex parte leditur: ut cum, exempli causa, divina Scriptura de Deo prædicat: • Qui angit spiritum hominis in ipso 27; › atqui spiritum hominis in ipso formatum ab ipso 145 homine aliud non esse, omnibus perspicuum est. Huc et illud quoque beati David tendit: «Nocte cum corde meo exercitabar, οι mærebat spiritus meus ".. Ecquis, quaeso, erat, qui cum suo corde exercebatur, propriumque spiritum mærentem habebat Oportet itaque locutionum formulas non usque adeo anxie excutere, sed ipsas rerum naturas potius contemplari, earumque ductu ad ipsam veritatem contendere. De Christi obedientia. ‹ Igitur sicut per unius delictum in omnes homines in condemnationen: sic et per unius justitiam in omnes homines in justificationem vitæ. Sicut enim per inobedientiam unius hominis peccatores constituti sunt multi; ita et per unius obeditionem, justi constituentur multi s.» Cumn bumana natura ob protoplasti inobedientiam male- «licto-mortisque sententiæ obstricta hæreret, opore tuit ad antiquum statum illam denuo reduci per inculpatam obedientiæ demonstrationem. Atqui istud humanæ natura facultates multis partibus excedebat: neque enim ullus a peccato immunis erat. Nam cum ea semel in noxam erroremque incidisset, intestinisque infirmitatibus victa prostrataque jaceret, et intra propriam carnemn nequitiæ radicem haberet, ac infrenem peccati legem intra sua viscera perpetuo gestaret, quomodo omnem omnino lapsum evaderet? ‹ Nam sapientia carnis, inquit, omnino inimicitia est in Deuin: degi enim 16 Coloss, 11, 9. 37 Zach. xit, 1. 38 Psal. LXXVI, ἡμῖν εἰσφέρεται λόγου σχῆμα, καὶ κατ' οὐδένα τρό πον ἀδικεῖ τὴν ἀλήθειαν. Οἷον φέρε εἰπεῖν, ὡς εἰ λέγοιτο περὶ Θεοῦ παρὰ τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς • Ο πλάσσων πνεῦμα ἀνθρώπου ἐν αὐτῷ.» Καίτοι πῶς οὐχ ἅπασιν ἐναργές, ὡς οὐκ ἂν νοοῖτο περὶ τὸν ἄνθρωπον ἕτερον ἐν· ἑαυτῷ πλαττόμενον αὐτοῦ πνεῦμα; Φησὶ δέ που καὶ ὁ μακάριος Δαυΐδ· ο Νυ κτὸς μετὰ τῆς καρδίας ἠδολέσχουν, καὶ ἔσχαλλε τὸ πνεῦμά μου.» Εἶτα τίς οὖν ὁ μετὰ τῆς καρδίας αὐτ τοῦ ἀδολεσχῶν, καὶ τὸ ἴδιον πνεῦμα ἀσχάλλον ἔχων; Χρή τοίνυν τὰ μὲν τῶν λόγων σχήματα μὴ σφόδρα φιλοκρινεῖν, ἀφορἂν δὲ μᾶλλον εἰς αὐτὰς τῶν πρα γμάτων τὰς φύσεις, καὶ ἐξ αὐτῶν δὴ μᾶλλον ποδ ηγουμένους ἐπ' αὐτὴν ἰέναι τὴν ἀλήθειαν. Περὶ τῆς ὑπακοῆς τοῦ Χριστοῦ. • Αρ' οὖν ὡς δι᾿ ἑνὸς ἁμαρτήματος εἰς πάντας άνθρώπους, εἰς κατάκριμα· οὕτω καὶ δι᾿ ἑνὸς δι· καιώματος εἰς πάντας ἀνθρώπους, εἰς δικαίωμα ζωῆς. Ωσπερ γὰρ διὰ τῆς παρακοῆς τοῦ ἑνὸς ἀν θρώπου ἁμαρτωλοὶ κατεστάθηκεν οἱ πολλοὶ, οὕτω καὶ διὰ τῆς ὑπακοῆς τοῦ ἑνὸς ἀνθρώπου δίκαιοι και ταστήσονται ο οἱ πολλοί.» Τῆς ἀνθρώπου φύσεως ἀρᾷ καὶ δίκῃ θανάτου καταδεδικασμένης διὰ τὴν τοῦ πρωτοπλάστου παρακοήν, ἔδει πάλιν ἀνασφῆλαι πρὸς τὸ ἐν ἀρχαῖς αὐτὴν ἀνεπίπληκτον κομιδῇ τῆς ὑπο ακοῆς ποιουμένην τὴν ἔνδειξιν. Αλλ' ἤδη τοῦτο πολύ καὶ λίαν ἐπέκεινα τῶν τῆς ἀνθρωπότητος μέτρων καθαρὸς γὰρ οὐδεὶς ἀπὸ ἁμαρτιῶν. Παθοῦσα δὲ ἅπαξ τὸ πλημμελὲς, καὶ ταῖς οἴκοθεν ἀσθενείαις κεκρατημένη, καὶ ἐν ἰδίᾳ σαρκὶ τὴν τῆς φαυλότητος να σοῦσα γένεσιν», ἀγριαίνοντά τε τὸν τῆς ἁμαρτίας ὠδίνουσα νόμον, πῶς ἂν διέδρα παντελῶς; «Τὸ γὰρ φρόνημα τῆς σαρκὸς παντελῶς ἔχθρα, φησὶν, εἰς Θεόν· τῷ γὰρ νόμῳ τοῦ Θεοῦ οὐχ ὑποτάσσεται· οὐδὲ 7.» Rum. v, 18, 19. Variæ lectiones codicis Seguieriani. Η παρά ι δικαίωσιν. ο κατασταθήσονται. ἡ σύνεσιν.

AD REGINAS DE RECTA FIDE ORATIO ALTERA. γὰρ δύναται. Ὁ Εὐμηχάνως τοιγαροῦν ὁ Θεὸς καὶ ἡ Dei non est subjecta; nec enim potest.. Itaque Πατὴρ ἀνακεφαλαιούμενος τὰ πάντα ἐν τῷ Χριστῷ, καὶ ἐκ πολλῆς ἄγαν ἡμερότητος τῇ ἀνθρώπου πραγματευόμενος φύσει τὴν εἰς ὅπερ ἦν ἐπάνοδον, ἤγουν ἀνακομιδὴν, «εξαπέστειλε τὸν Υἱὸν αὐτοῦ, γενόμενον ἐκ γυναικὸς, ο ἵνα τὸ ὅμοιον ἡμῖν σῶμα λαβὼν, καὶ ἴδιον αὐτοῦ ποιησάμενος, ὡς ἄνθρωπος ἐπὶ γῆς εὑρεθῇ ὁ μὴ εἰδὼς ἁμαρτίαν, οὕτω τε εἰς ἅπαν κατήκοος γεγονώς τῷ Θεῷ καὶ Πατρί, δικαιώσῃ τὴν ἀνθρώπου φύσιν ἐν ἑαυτῷ, καὶ τῶν τοῦ θανά του δεσμῶν ἐξέληται, φύλλοις ο αναμαρτησίας στε φανούμενος ὁ παρὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός. Καὶ γάρ ἐστι τῶν ἀτόπων, κληρονόμους μὲν ἡμᾶς τῆς τοῦ πρώτου γενέσθαι δίκης, ενιέντος τῇ φθορᾷ διὰ τῆς παρακοῆς τῆς δὲ τοῦ δευτέρου δικαιοσύνης μὴ μεταλαχεῖν, ἀνακομίζοντος εἰς ζωὴν διὰ τῆς εἰς ἅπαν ὑπακοῆς. Οταν οὖν λέγῃ τὸ Γράμμα τὸ ἱερὸν, δι' ὑπακοῆς ἑνὸς δεδικαιῶσθαι πολλούς, οὐκ ἄνθρωπον ἁπλῶς ἕνα τῶν καθ' ἡμᾶς εἰς τοῦτο παραληφθῆναι φαμεν, ἐνηνθρωπηκότα δὲ μᾶλλον τὸν Μονογενῆ, καὶ ὑπήκοον ὑπὲρ ἡμῶν γεγονότα τῷ Πατρί. «Οὐ γὰρ ἐποίησεν ἁμαρτίαν, οὐδὲ εὑρέθη δόλος ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ,» καθὰ γέγραπται. ΚΓ'. «Λέγω γὰρ Χριστὸν διάκονον γεγενῆσθαι περιτομῆς ὑπὲρ ἀληθείας Θεοῦ, εἰς τὸ βεβαιώσαι τὰς ἐπαγγελίας τῶν πατέρων· τὰ δὲ ἔθνη ὑπὲρ ἐλέους δοξάσαι τὸν Θεόν. Ὁ Ἰουδαίων εἶναι τὰς ἐπαγγελίας τὰς τοῖς πατράσι δεδωρημένας ὁ θεσπέσιος ἔφη Παύ λος. Προανεκεκράγεισαν δὲ καὶ οἱ μακάριοι προφή ται περὶ Χριστοῦ, ὅτι αὐτὸς ἔσται προσδοκία ἐθνῶν. Οὐκοῦν ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς τοῖς τοῦ Πατρός νεύμασι συναινών, γέγονε μὲν τῇ περιτομή, τουτέστι τοῖς Ἰουδαίοις, διάκονος, εἰς βεβαίωσιν τῶν ἐν τοῖς Πατράσιν ἐπηγγελμένων· εἴρητο γάρ, ὅτι • Ο δίκαιος ἐκ πίστεως ζήσεται· ο τοῖς γε μὴν ἐξ ἐθνῶν εὐλογία πνευματικὴ καὶ ζωοποιός, ὥστε καὶ αὐτοὺς ἡλεημένους διὰ τῆς πίστεως, δοξολογῆσαι Θεόν. Αλλ' εἰ καὶ γέγονε διάκονος ἀνθρωπίνως, ἀλλ᾽ οὖν ὡς θεὸς κηρύττεται τοῖς τε ἐκ περιτομῆς, καὶ μέντοι τοῖς ἐξ ἐθνῶν· κέκληνται γὰρ εἰς ζωήν, οὐχ ὡς εἰς ἕνα τῶν καθ' ἡμᾶς ἄνθρωπον ἁπλῶς, ἀλλ᾽ ὡς εἰς Θεὸν πιστεύσαντες εἰς Χριστόν· καὶ οὐκ ἔξω σαρκὸς, ήγουν ἀνθρωπότητος, τὸν ἐκ Θεοῦ Λόγων ὁμου λογοῦντες ὑπάρχειν, σεσαρκωμένον δὲ καὶ ἐνανθρω πήσαντα προσκυνοῦντες αὐτόν. ΚΔ'. «Το γάρ τοι ῥῆμα τῆς πίστεως, δ κηρύσσου μεν, διατρανοί λέγων ὁ μακάριος Παῦλος, Ὅτι ἐὰν εἴπῃς ἐν τῷ στόματί σου, Κύριος Ἰησοῦς, καὶ πιο στεύσῃς ἐν τῇ καρδίᾳ σου, ὅτι ὁ Θεὸς αὐτὸν ἤγειρεν ἐκ νεκρῶν, σωθήσῃ.» Εἶτα πῶς ἂν ἐκ νεκρῶν ἐγερ20 Rom. viii, 7. * Galat. 1V, 4. ss 1 Petr. 11, Deus Pater mira quadam dexteritate omnia per Christum instauraturus, humanæque naturæ regressum, hoc est redintegrationem ad id quod aliquando fuerat, maxima benignitate conciliaturus, «misit Filium suum factum ex muliere " quo nimirum corpus nostro simile, sibique proprium factum assumens, tanquam homo in terris appareret qui est oinnis peccati ignarus; atque ita Deo Patri per omnia obsecutus, humanam naturam in semetipso justificaret, mortisque vinculis eximeret, 146 innocentiæ stola a Deo Patre coronandam. Etenim perabsurdum fuerit, per inobedientiam prioris Adæ ad mortem et corruptionem præcipitantis, damnationis hæredes constitutos nos esse; justitia vero posterioris per consummatan illam obedientiam in vitam reducentis, exsortes nos manere. Cum itaque divina Scriptura multos per unius obeditionem justiticalos asserit, non simplicem aliquem, nostraque conditionis hominem ad hoc assumptum cogitare debemus; sed ipsummet Unigenitum hominem factum, qui obedientiam Patri pro omnibus præstitit. Is enim est, qui, attestante Scriptura, e peccatum non fecit, neque dolus inventus est in ore ejus”. XXIII.. Dico eniin Christum Jesum ministrum. fuisse circumcisionis propter veritatem Dei, ad confirmandas promissiones patrum: gentes aulem super misericordia honorare Deum.. Promissiones patribus factas ad Judæos pertinere prædicat divinus Paulus. At prophetæ Christum gentium exspectationem fore, jam dudum ante prædixerant. Itaque Dominus noster Jesus Christus Patris nutui sese conformans, circumcisionis, hoc est, Judæorum minister factus est, ad promissionum quæ patribus factæ fuerant corroborationem. Dictum enim fuerat: ‹ Justus ex fide vivet " > gentibus autem vivifica et spiritalis benedictio, ut et ipsæ quoque per fidem vocata, ac misericordiam consecute, Deum glorificent. Verumenimvero licet secundum humanam naturam factus sit minister, attamen tam iis qui ex circumcisione sunt, quam cæteris quoque qui ex gentibus, annuntiatur ut Deus. Utrique enim in Christum non tanquam in puruin, nostræque sortis hominem, sed tanquam in Deum credentes; neque Dei Verbum extra carnem, hoc est humanam naturam, positum profitentes, sed incarnatum, vereque hominem factum adorantes, vocati sunt ad vitam. XXIV. ‹ Verbum autem fidei quod prædicamus. (inquiebat Apostolus), hoc est: Quia si confitearis in ore tuo Dominum Jesum, et in corde tuo credideris quod Deus illum suscitavit a mortuis, salvus eris ", Jam cum Deus suapte natura sit immortalis, si in22. 88 Romn. xv, 8, 9. "Hebr. x, 58. ss Rom. Variæ lectiones codicis Seguieriani. · ἄθλοις, ἢ στολαῖς. Η στεφανουμένην

carnationis doctrinam non admittimus, 147 corpus- θῆναι λέγοιτο, καίτοι τὴν φύσιν ἀθάνατος ὧν ὡς que qnod mori posset, sibi proprium fecisse indiciamur, quomodo ex mortuis resurrexisse recte dicere poterimus? In humano itaque corpore quod assumpsefat,mortem sustinuit: divina autem virtute, tanquam vita et incorruptio exsistens, ex mortuis resurrexit. XXV. Nam arma militiæ nostræ non carnalia suit, sed potentia Deo, ad destructionem munitionum, consilia evertentes, et omnem altitudinem extollentem se adversus cognitionem Dei; et captivantes omnem intellectuin in obedientiam Christi ".» Bellumn quod sancti gerunt, non est crassam aut corporale, sed subtile et spiritale. Illi enim commendari solent ac celebrari, non quia corporalia vibrent arma, aut lancearum cuspidibus, vel telorum factibus apte utantur: sed potius guia veritatis armis instructi, spiritaliter intrepideque iis sese objiciant, qui divinorum dogmatum rectitudinem adulterare, ac temerario ausu ad sua placita pervertere student. Non igitur carnalia sunt sanctorum arma, sed in Deo et pro Deo valida. Demoliuntur enim hominum commenta, quæ in absurdum aliquem sensum abstrahunt; neque minori studio ea e medio tollere nituntur, quam exitiales quosdaın barbaros, qui regiæ majestati apertum bellum indicunt. Quod si quispiam ex illorum grege, qui iniqultatem contra Deum loqui solent, cornua in aliuin sustulerit ", eum ille veluti cœdentes rectæ fidei seutentiis, retortum ad veritatis Θεός, εἰ μὴ προεισδέξαιτό τις τοὺς περὶ ἐνανθρωπή σεως λόγους, διατεθείη τε, ὅτι τὸ πεφυκὸς ἀποθνή σκειν ἴδιον ἐποιήσατο σῶμα; Καὶ ὑπέμεινε μὲν ἐν αὐτῷ τὸν θάνατον ἀνθρωπίνως, ἀνεβίω δὲ θεϊκῶς, ὡς ἀφθαρσία καὶ ζωή. ΚΕ'. «Τὰ γὰρ ὅπλα της στρατείας ἡμῶν οὐ σαρ κικά, ἀλλὰ δυνατὰ τῷ Θεῷ πρὸς καθαίρεσιν ὀχυρω μάτων, λογισμούς καθαιροῦντα, καὶ πᾶν ύψωμα επαιρόμενον κατὰ τῆς γνώσεως τοῦ Θεοῦ, καὶ αἰχμα αλωτίζοντα παν νόημα εἰς τὴν ὑπακοὴν τοῦ Χριστοῦ. Οὐ ταχὺς καὶ σωματικός, ἰσχνὸς δὲ μᾶλλον καὶ νοη τὸς τῶν ἁγίων ο πόλεμος. Ειώθασι γὰρ εὐδοκιμεῖν, οὐχ όπλα κινοῦντες σαρκικά, καὶ ταῖς τῶν δοράτων ἀκμαῖς, ήγουν ταῖς τῶν βελῶν εὐστοχίαις, χρώμενοι, ἀλλὰ τοῖς τῆς ἀληθείας όπλοις ένηρμοσμένοι, πνευ ματικῶς ἀντανιστάμενοί τε καὶ μάλα νεανικῶς τοῖς ἐθέλουσι παρασημαίνειν αὐτὴν, καὶ τῶν θείων δογμά των τὴν ὀρθότητα παρατρέπουσιν ἐπί γε τὸ αὐτοῖς απερισκέπτως δοκοῦν. Οὐ γὰρ σαρχικά τοιγαρούν τῶν ἁγίων τὰ ὅπλα, δυνατὰ δὲ μᾶλλον τῷ Θεῷ. Καθ αιρούσι γὰρ λογισμοὺς τοὺς εἰς ἐκτόπους ἡμᾶς ἐννοίας ἀποκομίζοντας. Καὶ οἷά τινας τῶν ἀλιτηρίων βαρβάρων, τῇ βασιλέως δόξῃ φιλονεικεῖν ἐγνωκότας, ἐκ μέσου ποιῆσαι σπουδάζουσι· κἂν εἴ τις εἰς ὕψος επαίροι τὸ κέρας τῶν εἰωθότων λαλεῖν ἀδικίαν κατὰ Θεοῦ, τοῦτον ἐννοίαις ταῖς εἰς ὀρθότητα μονονουχί καταπαίουσι, μετατιθέντες εἰς τὸ εὐθὺ, καὶ τοῖς τῆς ἀληθείας ἐμβιβάζοντες λόγοις. Εὐτεχνίας οὖν ἄρα τῆς ἀληθῶς ἁγιοπρεποῦς ἔργον ἂν γένοιτο, καὶ ἀρέσκον Θεῷ, τὰ τοῖς τῆς οἰκονομίας λόγοις ὑποφέ ρειν ἀεὶ τὸ ἀντιτετάχθαι δοκοῦν τῇ δόξῃ Χριστοῦ. Θεὸς γὰρ ἂν ὁ Λόγος, καὶ ἐν μορφῇ καὶ ισότητι τοῦ Πατρὸς, ἑαυτὸν καθῆκεν εἰς κένωσιν, καὶ γέγονεν ὑπήκοος μέχρι θανάτου. Δεῖ τοίνυν πᾶν νόημα περιτρέπειν ἀστείως, καὶ οἷον αἰχμαλωτίζειν εἰς τὴν ὑπακοὴν αὐτοῦ. Εἰ γὰρ δή τι λέγοιτο καὶ τῶν ἀνθρω πίνων, κατ' οὐδένα τρόπον ἀδικήσειεν ἂν τὴν τοῦ Λόγου φύσιν τὸ ἐν ἀνθρωπότητι σμικροπρεπές, εἰ πιστεύοιτο καθ' ἡμᾶς ἄνθρωπος γεγονως· καὶ οὗ του που τὸ εἶναι Θεὸς αποβεβληκώς, ἀλλὰ μετὰ τοῦ μεῖ· και Θεός, προσλαβὼν τὸ ἀνθρώπινον, καὶ ὑπήκοος γενόμενος μέχρι θανάτου κατὰ τὴν σάρκα. doctrinam nior traducunt. Opus itaque sanctorum industria vere dignun, Deoque cum priniis gratum fuerit, ea ad dispensationis com carne rationem transferre, quæ cum Christi gloria non satis convenire videntur. Nam cum Verbum Deus esset, et in paterna forma et æqualitate exsisteret, seipsum ad exinanitionem deinisit, et ad mortem usque obedientiam præstitit ". Omnem proinde contrariumı intellectum commode evertere, et quasi captivum in Christi obedientiam trahere oportet. Quod si aliquid humanam infirmitatem sapiens de eo dicatur, id Verbi naturæ, si hominem nostri similem factum credamus, nullain omnino notam asperget. Etenim licet humanam naturam assumpserit, et ad mortem usque secundum carnem sit factus obediens, 148 nullam tamen divinitatis suæ jacturam fecit: mansit enim Deus ut erat. XXVI. Unde, fratres sancti, vocationis supercoelestis participes, considerate apostolum et pontificem confessionis nostræ Jesum, qui fidelis est ei, qui fecit illum, sicut et Moyses in omni domo ejus. Amplioris enim gloriæ iste prae Moyse dignus est habitus, quanto ampliorem honorem habet domo, qui fabricavit illamı. Omnis namque domus fabricatur ab aliquo: qui autem omnia creavit, Deus est. Et Moyses quidem fidelis erat in tota domo ejus, tanquam famulus, in testimonium eo. rum quæ dicenda erant: Christus vero tanquam Filius in domo sua, quæ domus sumus nos * II Cor. £xxx, 4, 5. *7 Psal. xtv, 6. ΚϚ.. "Οθεν, ἀδελφοὶ ἅγιοι, κλήσεως επουρανίου μέτοχοι, κατανοήσατε τὸν ἀπόστολον καὶ ἀρχιερέα τῆς ὁμολογίας ἡμῶν Ἰησοῦν, πιστὸν ὄντα τῷ ποιή σαντι αὐτὸν, ὡς καὶ Μωσῆς ἐν ὅλῳ τῷ οἴκῳ αὐτοῦ. Πλείονος γὰρ οὗτος δόξης παρὰ Μωϋσῆν ἠξίωτα:, καθόσον πλείονα τοῦ οἴκου τιμὴν ἔχει ὁ κατασκευάσας αὐτόν. Πᾶς γὰρ οἶκος κατασκευάζεται ὑπό τινος· ὁ δὲ τὰ πάντα κατασκευάσας, Θεός. Καὶ Μωσῆς μὲν πιστὸς ὢν ὡς θεράπων, ἐν ὅλῳ τῷ οἴκῳ αὐτοῦ, εἰς μαρτύριον τῶν λαληθησομένων Χριστὸς δὲ ὡς Υιός ἐπὶ τὸν οἶκον αὐτοῦ, οὗ οἶκός ἐσμεν ἡμεῖς. ο Από στολος καὶ ἀρχιερεὺς τῆς ὁμολογίας ἡμῶν παρὰ τοῦ Philipp. 11, 6-8.» Hebr. sit, 1-6.

AD REGINAS DE RECTA FIDE ORATIO ALTERA. Θεοῦ καὶ Πατρὸς γέγονεν Ἰησοῦς, τουτέστιν ἄνθρωτις πεφηνὼς ὁ ἐκ Θεοῦ Λόγος· τότε γὰρ ὠνόμασται καὶ Ἰησοῦς διὰ τῆς τοῦ ἀγγέλου φωνῆς. Καὶ μικρὸν μὲν κομιδῇ τῇ τοῦ Λόγου φύσει τό τε τῆς ἱερωσύνης, καὶ τὸ τῆς ἀποστολῆς ὄνομά τε καὶ χρῆμα· τοῖς γε μὴν τῆς ἀνθρωπότητος μέτροις εἴη ἂν οὐκ ἀνάρμοστον. Ὡς γὰρ αὐτός πού φησιν, «Ὁ Υἱὸς οὐκ ἦλθε διακονηθῆναι, ἀλλὰ διακονῆσαι, καὶ δοῦναι τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἀντίλυτρον ὑπὲρ πολλῶν.» Τὸ μὲν γὰρ διακο νεῖσθαι παρὰ τῆς κτίσεως, πρέποι ἂν αὐτῷ καὶ μάλα εἰκότως, ώσπερ Θεῷ καὶ Δεσπότῃ, καὶ ὑπὸ πόδας ἔχοντι πᾶν ὅπερ ἐστὶ γενητόν. Τό δέ γε διακονεῖν, ἀνθρώπινον μέν· πλὴν ὅσον ἧκεν εἰς τοὺς τῆς μετὰ σαρκὸς οἰκονομίας λόγους, οὐκ ἀπεοικὸς τῷ γε ὅλως ἑαυτὸν καθέντι πρὸς τὰ ἀνθρώπινα. Αθρει δὲ ὅπως ἱερατεύει μὲν ἀνθρωπίνως, καὶ μεσίτης τέθειται Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων· μεσιτεύει γὰρ πᾶς ἱερεύς· τὸν δὲ τῆς θυσίας τρόπον οὐκ ἔτι καθ᾽ ἕνα τῶν καθ' ἡμᾶς ἱερέων προσκομίζει δουλοπρεπώς, οὐδὲν αὐτὸς ἐπι κοινωνῶν εἰς τὸ λαβεῖν αὐτήν· ἀλλ᾽ ἑαυτῷ πραγματ τεύεται, καὶ δι᾿ αὐτοῦ τε καὶ ἐν αὐτῷ τῷ Πατρί. Ἱερουργεῖ γὰρ ἡμῶν τὴν ὁμολογίαν, τουτέστι τὴν πίστιν, ἣν καὶ ὀρθῶς κατειθισμεθα ποιεῖσθαι, λέο γοντες· «Πιστεύομεν εἰς ἕνα Θεόν Πατέρα παντοκράτορα· καὶ εἰς ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν Υἱὸν αὐτοῦ· καὶ εἰς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον.» Οὐκοῦν, κἂν ἱερατεύειν ἀνθρωπίνως λέγηται, ἀλλὰ δέχεται τὴν θυσίαν αὐτὸς θεϊκῶς, ὁ αὐτὸς ὢν ὁμοῦ Θεὸς καὶ ἄνθρωπος. Είρηται δὲ πιστὸς, διὰ τὸ ἀεὶ σώζειν δύ νασθαι τοὺς προσερχομένους δι' αὐτοῦ τῷ Θεῷ. Πιστός δὲ ὠνόμασται καὶ αὐτὸς ὁ Πατήρ. Συγκρινόμενος δέ πως τῇ Μωσέως διακονίᾳ κατὰ τὸ ἀνθρώπινον, ὅσην ἔχει τὴν ὑπεροχὴν κατά γε τὸ εἶναι Θεὸς, ἀναμάθοι τις ἂν, καὶ οὐ σὺν ἱδρῶτι μακρῷ, ἐννοῶν, ὅτι ὁ μὲν ὡς οἰκέτης ἐν τῷ οἴκῳ πιστὸς, ὁ δὲ ὡς Δεσπότης ἐπὶ τὸν οἶκον αὐτοῦ. Καὶ ὅτι τοῦ οἴκου κατασκευαστής καὶ δημιουργὸς ὁ Ἐμμανουήλ· οὗ οἶκός ἐσμεν ἡμεῖς. Ασύγκριτος δὲ Ποιητοῦ πρὸς τὸ ποιηθὲν ἡ διαφορὰ, καὶ τοῦ κατὰ φύσιν Δεσπότου πρὸς τὸ δοῦλον • ἀλη θῶς καὶ ἐν ὀφέσει νοούμενον. Confessionis nostra apostolus et pontifex a Deo Patre institutus est Jesus, hoc est Dei Verbum incarnatum. Tunc enim Jesu nomine per angelum appellatum est. Et quidem sacerdotii et apostolalus nomen el res, perexigua sunt, si Verbi naturæ attribuantur, verumtamen bumana natura modulo non incongrue adaptantur. Nam Filius (ut ipse alicubi testatur) non venerat ministrari, sed ministrare, et dare aniınam suam redemptionem pro multis “.» Quod igitur creaturarum omnium ministerio fure merito potiatur, hoc inde habet, quia Deus est, Dominus est totumque quod ortum quovis modo sortitam est, pedibus illius substratum est: quod autem ministrat, hoc natures humans est. Neque hoc, si dispensationis cuin carne rationem spectes, ¡¡- lum dedecet, qui se seniel ad humaria demisit. Vide jain, quomodo secundum humanam naturam sacerdotii munus obeat, mediatorque inter Deum et homines exsistat: omnis enim sacerdos mediatoris officio fungitur; verumtamen sacrificii ritom non obit serviliter sacerdotum nostri ordinis more, quasi ipse now sit cui etiamn sacrifcium offertur: sed sibipsi quoquè sacrifical, et per seipsum, et in seipso Deo Patri. Offert autem nostram confessionem, hoc est fidem; quam rite facere consuevimus, dicentes: Credimus in Deum Palrem omnipotentem; et in unum Dominum Jesum Christum Filium ejus, et in Spiritum sanctum. › Itaque etsi sacerdotio fungi dicitur secundum naturain humanam, sacrificiumn tamen oblatum suscipit, se candum divinam: est enim idem Deus simul et homo. Appellatus est autem fidelis, propterea quod semper salvare queat eos, qui per ipsum ad Deum accedunt. 149 Quin et ipse quoque Pater fidelis interdum vocatur. Quanto autem intervallo ministerium illius ut hominis cum Mosaico collatum excedat, quatenus hic si consideretur ut Deus perfacili negotio id quivis intelliget, si aecum reputet illum quidem veluti fidelem famulum in domo versatum esse; hunc vero, hoc est Emmanuelem, toti domui tanquam Dominum præfuisse, imo ipsius domus architectum conditoremque exstitisse; cujus quidem domus nos sumus. Nulla vero comparatio intercedet inter res conditas et Conditorem: inter eum rursuin, qui suapte natura Dominus est, et eum qui vere servus et subditus. ΚΖ'. • "Οτι καταβέβηκα ἐκ τοῦ οὐρανοῦ οὐχ ἵνα ποιώ τὸ θέλημα τὸ ἐμὸν, ἀλλὰ τὸ θέλημα τοῦ πέμψαντός με. Τοῦτο δ' ἐστὶ τὸ θέλημα τοῦ πέμψαντός με, ἵνα πᾶν δ δέδωκέ μοι, μὴ ἀπολέσω ἐξ αὐτοῦ, ἀλλὰ ἀναστήσω αὐτὸ ἐν τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ.» Κατα βῆναί φησιν ἑαυτὸν ἐξ οὐρανοῦ, ἀπεστάλθαι τε παρά τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός, καίτοι τὰ πάντα πληρῶν· ἐκεῖνο, οἶμαι, καταδεικνύς, καὶ καθιστὰς ἅπασιν ἐναργές, ὅτι Θεὸς ὢν ὁ Λόγος, καταπεφοίτηκεν οικονομικῶς εἰς ἀνθρωπότητα δι' ἡμᾶς. Καὶ οὗ τί που μεθεὶς τὸ εἶναι φύσει Θεός, προσλαβὼν δὲ μᾶλλον * Matth. xx, 28. * Joan. vi, 38, XXVII. ‹ Quia descendi de cœlo, non ut faciam voluntatein meam, sed voluntatem ejus qui misit me. Iæc est autem voluntas ejus qui misit me Patris, ut omne quod dedit mihi, non perdain ex eo, sed resuscitem illud in novissimo die ". Cœlitus se descendisse, atque a Deo Patre se missum assorit, etiam si impleat omnia: illud omnibus, υἱ puto, demonstrare, planumque facere volens, quod cum Verbum esset Deus, dispensatoria ratione in humanam naturam propter nos se demisit. Non quod per hoc Deus natura esse desisteret, sed quod Variæ lectiones codicis Seguieriani. • τὸν δοῦλου.

id assumpserit, quod non erat: ut corpore quod ὅπερ οὐκ ἦν, ἵνα καὶ δοὺς τῷ θανάτῳ πρὸς βραχὺ τὸ assumpserat, propriumque sibi fecerat, inorti ad tempus contradito, nullum ex illis quos acceperat, deperderet, sed servaret, ac in novissimo die a mortuis resuscitaret. Cum autem non suam, sed sui Patris voluntatem se perficere addit, Judæorum vesaniam ex obliquo perstringit; ut qui suam semper voluntatem constituere salagentes, divinasque leges parvifacientes, de Domini sui placitis perficiendis nihil quidquam pensi haberent: dum enim suum hoc loco promptum obsequendi studium palan commendat, illorum rebellionem neutiquam obscure incusat. Quin et alibi quoque eo nomine illos insimulat, quod odio, insectatione, iniquoque judicio ex instituto contra se desævirent: ‹ Vos, inquit, secundum carnem judicatis; ego non judico 5 quemquam; et si judico ego, judicium meum verum est: quia non quæro voluntatein meam, sed voluntatem ejus qui nisit me *. › Loquitur ergo hæc secundum carnis dispensationem. ἑνωθὲν αὐτῷ σῶμα καὶ ἴδιον αὐτοῦ, μηδένα ἀπολέσῃ ( τῶν δοθέντων αὐτῷ, διασώσῃ δὲ μᾶλλον, καὶ ἀναστήσῃ αὐτοὺς δ' ἐν τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ. Ποιεῖν μὲν οὖν λέγων τὸ θέλημα τοῦ Πατρὸς, καὶ οὐχὶ δὴ πάντως τὸ ἑαυτοῦ, τὰς τῶν Ἰουδαίων ἀπονοίας ἐλέγχει, καὶ ὑποπλήττει πλαγίως, ὡς ἀεὶ τὸ ἴδιον ἱστῶντας θέσ λημα, καὶ τῶν θείων ὑπερορώντας νόμων, καὶ παρ' οὐδὲν ποιεῖσθαι μεμεληκότας τὸ τῷ Δεσπότῃ δοκοῦν· ἑαυτῷ γὰρ ἐν τούτοις προσμαρτυρῶν τὸ εὐήνιον, τῆς ἐκείνων ἀπειθείας κατηγορεί. Εφη γάρ που καὶ ἐτέ ρωθι πρὸς αὐτούς, ὡς διώκειν ἐθέλοντας, καὶ μισεῖν ᾑρημένους, καὶ ἄδικον ἐπ' αὐτῷ τὴν ἐπὶ τούτῳ ψήφον ἐκφέροντας· ι Ὑμεῖς κατὰ τὴν σάρκα κρίνετε, ἐγὼ οὐ κρίνω οὐδένα· καὶ ἐὰν κρίνω δὲ ἐγώ, ἡ κρίσις ἡ ἐμὴ δικαία ἐστίν· ὅτι οὐ ζητῶ τὸ θέλημα τὸ ἐμὸν, ἀλλὰ τὸ θέλημα τοῦ πέμψαντός με.» Οὐκοῦν οἰκο νομικῶς τὰ τοιάδε φησί. ΚΗ'. Πλὴν ἐκεῖνο φέρε δή, φέρε καταθρήσωμεν· Ἐξ οὐρανοῦ καταβὰς ὡς Θεός, δεδόσθαι φησὶν ἑαυτῷ παρὰ τοῦ Πατρὸς τοὺς εἰς αὐτὸν πιστεύσαντας, ἵνα μὴ ἀπολέσῃ, σώσῃ δὲ μᾶλλον αὐτοὺς, καὶ ἀναστήσῃ τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ. Πῶς οὖν ἀνέστησεν, ἢ δηλονότι διὰ τῆς ἰδίας ἀναστάσεως τῆς ἐκ νεκρῶν; Ζωοποιή σας γὰρ καὶ πρό γε τῶν ἄλλων τὸν ἑαυτοῦ ναόν, καὶ τὸ τοῦ θανάτου κατασείσας κράτος διὰ τοῦ θαν νάτου τῆς ἰδίας σαρκὸς, ὁδὸς γέγονε τῇ ἀνθρωπείᾳ φύσει πρὸς ἀνάστασιν, καὶ πρός γε τὸ δύνασθαι λοιπὸν κατευμεγεθῆσαι φθοράς. Ιδιον ἦν ἄρα τοῦ κατα φοιτήσαντος ἐξ οὐρανοῦ Θεοῦ Λόγου τὸ δι᾽ οὗ γέγονε πρωτότοκος ἐκ νεκρῶν ἵνα καὶ ἐγηγερμένῳ κατακολουθῇ πρὸς ζωὴν τὸ δοθὲν αὐτῷ, οὐκέτι διὰ τὴν τοῦ πρωτοπλάστου παράβασιν ἀπολλύμενον, σω ζόμενον δὲ μᾶλλον διὰ τὴν ὑπακοὴν τοῦ Χριστοῦ. Δεδόσθαι δέ φησιν ἑαυτῷ τοὺς τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν προσιεμένους πάλιν, ὡς ἄνθρωπος γεγονώς. Κλήρος μὲν γὰρ ἴδιος αὐτῷ πάντα τὰ τοῦ Πατρός. Ἐπειδή δὲ, ὡς ἔφην, μετέσχεν αἵματος καὶ σαρκός, εἶτα πε πιστεύκαμεν ὡς Θεῷ, ταύτῃ τοι τὸ τῆς δόσεως ὄνομα παρεισκρίνεται· βεβασίλευκε γὰρ ἡμῶν καὶ μετὰ σαρκὸς, ὁ καὶ πρὸ αὐτῆς βασιλεύς. Καὶ γοῦν ὡς εἰς τὴν τοῦ χρῆναι βασιλεύειν ἀρχὴν εἰσκεκομισμένος, ὅτε γέγονε καθ' ἡμᾶς, ο Κύριος, φησίν, εἶπε πρός με· Υἱός μου εἶ σὺ, ἐγὼ σήμερον γεγέννηκά σε. Δέχεται τοίνυν ἀνθρωπίνως τὰ ἑαυτοῦ, καίτοι κατ εξουσιάζων τῶν ὅλων ὡς Θεός. secundum humanam naturam, quæ sua alioquin XXVIII. Sed age, nunc alterum illud quoque expendamus. Cum e cœlo descendisset ut Deus, illos a Patre sibl datos affirmat, qui in illum crederent; non 150 ut illos perdat, sed ut in novissimo die ad vitam exsuscitet". Sed quo modo exsuscitat? non alio sane, quam per suam ex mortuis resurrectionem. Proprio namque templo in vitam restituto, mortisque imperio per proprie carnis mortem demolito, humanæ naturæ ad resurrectionen, necnon ad obtinendam contra corruptionein victoriam, viam munivit. Verbi itaque Dei, quod e coelo descendit, id proprium est, per quod primogenitus ex mortuis factum est? quo illud nimirum, quod ipsi donatum est, una cum illo exsuscitatum, propter protoplasti inobedientiam non amplius pereat, sed propter Christi obedientiam, salutem et vitam æternam obtineat. Cæterum ut homo factum est, eos sibi datos dicit, qui fidem in ipsum recipiunt. Nam omnia quæ Patris sunt, hareditario jure possidet. Postquam vero (ut dixi) carni et sanguini communicavit ", et nos in ipsum ut in Deum credidimus, ob id factum est, ut donationis nomen ei tribuatur. Nam qui ante susceptam carnem imperabat, is etiam carne indutus regnum in nos obtinuit. Ita ubi primum Verbum homo nostri similis factum est, ut principatum in nos gereret, inauguratum est: ‹ Dominus (inquit) dixit ad me: Filius meus es tu; ego hodie genui te“, Quamvis ergo ut Deus omnibus dominetur; tamen erant, accepisse dicitur. De Christi sanctificatione, ejusdemaue sacerdotio. XXIX. Decebat enim eum, propter quem omΠερὶ τοῦ ἡγιάσθαι τὸν Χριστὸν, καὶ τῆς κατ' αὐτὸν νοουμένης ἱερωσύνης. ΚΘ'. • Επρεπε γὰρ αὐτὸν 1, δι᾿ ἂν τὰ πάντα, ss [lebr. 11, 14. Psal. 11, 7; Hebr. 1, 5. Varie lectiones codicis Seguieriani. es Joan. viii, 15, 16. * Joan.vi, 39. 4 Coloss. i, 18. 1 μηδὲν ἀπολέσηται. σ αυτό. Η αὐτῷ

AD REGINAS DE RECTA FIDE ORATIO ALTERA. καὶ δι' οὗ τὰ πάντα, πολλοὺς υἱοὺς εἰς δόξαν ἀγα- nia, et per quem omnia, qui multos alios in gloγόντα 1, τὸν ἀρχηγὸν τῆς σωτηρίας αὐτῶν διὰ πα θημάτων τελειώσαι. Ο τε γὰρ ἁγιάζων καὶ οἱ ἁγια ζόμενοι, ἐξ ἑνὸς πάντες· δι᾿ ἣν αἰτίαν οὐκ ἐπαισχύνεται ἀδελφοὺς αὐτοὺς καλεῖν, λέγων· ᾿Απαγγελῶ τὸ ὄνομά σου τοῖς ἀδελφοῖς μου, ἐν μέσῳ ἐκκλησίας ὑμνήσω σε.» Οίονται τάχα που τῶν ἀμαθεστέρων τινές, καὶ διαιρεῖν εἰωθότων εἰς δύο Χριστοὺς καὶ εἰς δύο υἱοὺς τὸν ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν, τε λεωθῆναι λέγεσθαι διὰ παθημάτων τὸν ἐκ γυναικὸς ἄνθρωπον ἰδίᾳ νοούμενον, καὶ δίχα τοῦ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς ὄντος Λόγου, καὶ αὐτὸν λέγεσθαι τῆς σωτηρίας ἡμῶν τὸν ἀρχηγόν. Τετελειώσθαι δὲ παρ' αὐτοῦ τοῦ Θεοῦ Λόγου δοθέντα πρὸς τὸ πάθος ὁ ὡς ἕτερον ἰδικῶς. Πρέπειν γὰρ αὐτῷ δὴ μάλιστά φασι τῷ δι᾽ ἂν τὰ πάντα καὶ δι' οὗ τὰ πάντα, διά τοι τὸ φάναι τὸν μακάριον εὐαγγελιστήν. Πάντα δι' αὐτοῦ ἐγένετο, καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἔν, ο • Επρεπε τοίνυν, φασί, τῷ λόγῳ, δι᾿ ἂν τὰ πάντα καὶ δι᾿ οὗ τὰ πάντα, πολλοὺς υἱοὺς εἰς δόξαν ἀγαγόντι, τὸν ἀρχηγὸν τῆς σωτηρίας αὐτῶν, «τουτέστιν ἄνθρωπον ἁπλῶς, τὸν διὰ τῆς ἁγίας Παρθένου, ο τελειώσαι διὰ παθημάτων.» Οτι δέ ἐστιν ἐμβροντησίας ἀνάπλεως ὁ λόγος αὐτοῖς, ὡς ἔνι καὶ νῦν καταδεῖξαι πειράσομαι. riam adduxerat, auctorem salutis eorum per passiones consummare. Qui enim sanctificat, et qui sanctifcantur, ex uno omnes. Propter quam causam non confunditur fratres eos vocare, dicens: Annuntiabo nomen tuum fratribus meis, in medio ecclesiæ laudabo te ".» Rudiores, qui Dominum nostrum Jesum Christum duos Christos totidemque fllios suo more dividunt, arbitrantur fortassis hominem ex muliere natum, seorsum per se, hoc est, a Dei Patris Verbo sejunctum, 151 per passiones hic consummatum prædicari, eundemque salutis nostræ auctorem hoc loco appellari; consummatum autem, et passioni veluti alterum quempiam a se, ab ipso Verbo objectum esse. Nam illud, ‹ propter quem et per quem omnia, proprie in illud convenire, hoc (inquiunt illi) ex beato evangelista evidenter colligi potest. Ait enim: • Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil.» • Decebat igitur (sicut asserunt illi) ut Dei Verbum, per quod omnia, et propter quod omnia, quod nullos alios in gloria adduxerat, salutis illorum auctorem (hoc est, hominem purum ex sacra Virgine ortum), per passiones perfectum consummatuinque redderet. Quod autem hic eorum sermo amentia scateat, quanta Beri poterit perspicuitate nunc ostendere conabor. Α'. Πρῶτον μὲν γὰρ τὸ, δι' οὔ, καὶ ἐπ' αὐτοῦ XXX. In primis itaque illud, per quem, de ipso τέθειται τοῦ Πατρός. Καὶ γοῦν ὁ μακάριος Παῦλος, quoque Patre enuntiatum interdum comperitur. • Πιστός, φησίν, ὁ Θεὸς, δι' οὗ ἐκλήθητε εἰς κοινω Fidelis Deus (scribit beatus Paulus), per quem voνίαν τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ.» Καὶ πάλιν τοῖς διὰ πίστεως cati estis in societatem Filii ejus ".› Ad illos rurεἰς ἐλεύθερον ἀξίωμα κεκλημένοις, ο "Αρα, φησίν, G sum, qui per fidem ad libertatis dignitatem evocati οὐκέτι εἴ δοῦλος, ἀλλὰ υἱός· εἰ δὲ υἱὸς, καὶ κληρο- fuerant, ita ait: «Itaque jam non es servus, sed νόμος διὰ Θεοῦ.» 'Αδιαφορούσης τοίνυν τῆς θεοfilius: quod si filius, et hæres per Deum”. › Cuin πνεύστου Γραφῆς περὶ τὴν τῆς λέξεως ἐκφώνησιν, ergo divina Scriptura promiscue hanc phrasim δεχομένης δὲ αὐτὴν καὶ ἐπὶ τοῦ Πατρὸς, οὐδὲν ἔτι usurpet, atque illud, per quem, tribuat ipsi quoque τὸ συνωθοῦν ἡμᾶς εἰς τὸ τοῦ Υἱοῦ περιτρέπειν πρόσ Patri; nihil est quod Filii tantum personæ illud ωπον ὡς ἐξ ἀνάγκης τὸ, δι' οὗ. Ἐπειδὴ δὲ τοῦτό nos admetiri necessario compellat. Cum itaque hæc ἐστιν ἀληθὲς, τί κ μὴ μᾶλλον ἀφέντες εἰς τὸ παρὸν ita se habeant, cur potius minime hoc de Filio τὸ αὐτοῦ πρόσωπον, εἶτα τῷ σκοπῷ τῶν ἱερῶν Γραμ- intelligentes, sed Scripturarum auctoritati innixi, μάτων ἑπόμενοι, τῇ μετὰ σαρκὸς οἰκονομίᾳ τοῦ Μου sermonemque incarnati Unigeniti mysterio conνογενοῦς τὸν αὐτῇ πρέποντα τηροῦντες λόγον, τὸν graentem studiose consectati, non dicimus Patrem Πατέρα φαμὲν τελειῶσαι διὰ παθημάτων ἐνανθρω Filium hominem factum per passiones consumπήσαντα τὸν Υἱόν; «Υπέμεινε γὰρ σταυρόν, αἰσχύ- r.asse? quandoquidem is, Deo Patre sic volente, της καταφρονήσας, ο ἐν εὐδοκίᾳ που πάντως τοῦ ‹ Ignominia contempta, crucem sustinuit ",› quo Θεοῦ καὶ Πατρός· ἵνα καὶ ἡμᾶς τοῖς ἴχνεσιν αὐτοῦ el nos quoque vestigils illius inhærentes, strenuos κατακολουθεῖν ᾑρημένους, νεανικοὺς ἀποφήνῃ, πει- efficeret, confidentes in illo qui dicit: «Nolite tiθομένους λέγοντι·· Μὴ φοβεῖσθε ἀπὸ τῶν ἀποκτει mere eos qui occidunt corpus, animam autem non νόντων ὑμῶν τὸ σῶμα, τὴν δὲ ψυχὴν μὴ δυναμένων possunt occidere. Nam quod amictionem in ἀποκτεῖναι.» Ἐπειδὴ γὰρ ἔμελλον θλίψιν ἔχειν ἐν mundo, persecutionemque ab hostibus perpessuri τῷ κόσμῳ, καὶ οιώκεσθαι παρ' ἐχθρῶν, καὶ τῶν τῆς essent, et gravia pro veritatis dogmate certamina ἀληθείας δογμάτων ὑπεραθλεῖν, ἱδρῶτί τε καὶ πό- subituri, et virtutis denique stadium non absque νοις κατορθοῦν εὖ μαλα τὴν ἀρετὴν οὐκ ἐᾷ θρύπτε magno sudore et molestiis decursuri, noluit eos σθαι πρὸς δειλίας, ἀποφαίνει δὲ μᾶλλον εὐτολμοτά metu frangi, sed per ea quæ ipse perpessus est, τους, ἐλάτας αὐτὸς διὰ παθημάτων, ἵνα καὶ ἡμᾶς animnari: ut vero uos etiain ea detrectare non au7 llebr. 11, 10-12. "Joan. 1, 3. "1 Cor. 1, 9. so Galal. 19, Variæ lectiones codicis Seguieriani. ὁ ἀγαγόντι. Η παθεῖν. κ τοῦτο. 7. 31 [Jebr. x, 2. ss Matth. x, 28.

deremus, ostendit dicens: c Non est discipulus su- ἐκδυσωπήσῃ, λέγων· «Οὐκ ἔστι μαθητῆς ὑπὲρ τὸν per magistrum, nec servus super dominum suum: 152 sumcit discipulo, ut sit sicut magister ejus, et servo, sicut dominus ejus ³³. › — Si me persecuti sunt, et vos persequentur s. XXXI. Scopus itaque unigenito Dei Filio propositus fuit, in carne sua pro nobis pati. Cujus quidem propositi causam divinus Paulus his verbis explanat: «Quia (inquit) pueri conmunicaverunt carui et sanguini, et ipse similiter participavit eisdem: ut per mortem destrueret eum, qui habebat mortis imperium, id est diabolum; et liberaret eos qui timore mortis per totam vitam obnoxii erant servituti ™. › Cum ergo mortis destructio humanæ natura facultatem superaret (nam per velus maledictum in eam adducta erat calamitatem, ut necessario mortis imperio obnoxia teneretur), oportuit ut vivifcum Dei Verbum natura morti obstricta, hoc est nostra humana, sese indueret; quo mors efferata cujusdam belluæ instar propriam quoque illius carnem adorsa, a tyrannide quam in nos exercebat, velut a Deo jam debellata, in posterum desisteret. Ipse itaque est, qui quidem propter uos secundum carnem, hoc est humanam naturam, perficitur; secundum divinam vero virtutem (eo nimirum, quod mortis impetuin perfregerit) nos perfcit, consummatque. Deerat enim humana naturæ ea integritas et incorruptio, quam in ortus sui primordio obtinebat: «Deus enim mortem non fecit, neque lætatur in perditione vivorum. Creavit enit, ut essent, omnia “, › spectantque ad salutem mundi primordia, nec est in illis venenum perditionis, nec inferorum regnum in terra: ‹ Sed diaboli invidia mors intravit in munduin ".› Ad bunc itaque modum nos perficiens, ad cœlestem Patrem aiebat: < Ego te clarificavi super terram: opus consummavi quod dedisti mihi ut faciam”. › En namque vera est Dei Patris gloria, quod per Filium suum demolitus est mortem. Per passiones proinde ipsi quidem consummatio, nobis vero ejus qnod deerat, expletio obtigit. Per Christam enim et in Christo nova creatura effecti sumus ". διδάσκαλον, οὐδὲ δοῦλος ὑπὲρ τὸν Κύριον αὐτοῦ· ἀρκετὸν τῷ μαθητῇ ἵνα γένηται ὡς δὲ διδάσκαλος αὐτοῦ, καὶ τῷ δούλῳ, ὡς ὁ κύριος αὐτοῦ. «Εἰ ἐμὲ ἐδίωξαν, καὶ ὑμᾶς διώξουσι. ΛΑ'. Σκοπός οὖν ἄρα τῷ Μονογενεῖ γέγονε, σαρχί τῇ ἰδίᾳ παθεῖν ὑπὲρ ἡμῶν. Καὶ ποία τίς ἐστιν ἡ τοῦδε πρόφασις, διδάξει λέγων ὁ θεσπέσιος Παῦλος· • Ἐπειδὴ γὰρ τὰ παιδία κεκοινώνηκεν αἵματος καὶ σαρκὸς, καὶ αὐτὸς παραπλησίως μετέσχε τῶν αὐτῶν, ἵνα διὰ τοῦ θανάτου καταργήσῃ τὸν τὸ κράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου, τουτέστι τὸν διάβολον· καὶ ἀπαλλάξῃ τούτους, ὅσοι φόβω θανάτου διὰ παντὸς τοῦ ζην ἔνοχοι ἦσαν δουλείας.» Οὐκοῦν ἐπειδήπερ ἀνέφικτον ἦν τῇ ἀνθρώπου φύσει τὸ καταργῆσαι θάνατον (έχε κράτητο γὰρ ὑπ' αὐτοῦ, κατακομιζούσης αὐτὴν εἰς τοῦτο τῆς ἀρχαίας ἀρᾶς ἐκείνης), ἀναγκαίως ὁ ζωο ποιὸς τοῦ Θεοῦ Λόγος τὴν θανάτῳ 1 κάτοχον ήμπο έσχετο φύσιν, τουτέστι τὴν καθ' ἡμᾶς, ήγουν τὴν ἀν θρωπίνην, ἵνα καὶ τῇ αὐτοῦ σαρκὶ καθάπερ τι τῶν ἀτιθάσσων θηρίων ἐπιπηδήσας ὁ θάνατος, παύσηται τῆς καθ' ἡμῶν τυραννίδος, ὡς παρὰ Θεοῦ καταργού μενος. Αὐτὸς οὖν ἄρα ἐστὶν ὁ σαρκὶ τελειούμενος δι' ἡμᾶς ἀνθρωπίνως, τελειῶν δὲ ἡμᾶς θεϊκῶς διὰ τοῦ καταργήσει τοῦ θανάτου τὸ κράτος. Έλειπε γὰρ τῇ ἀνθρώπου φύσει τὸ ἄφθαρτον, οὕτω γενομένῃ καὶ ἐν ἀρχαῖς. • Ο γὰρ Θεὸς θάνατον οὐκ ἐποίησεν, οὐδὲ τέρπεται ἐπ' ἀπωλεία ζωντων· ἔκτισε γὰρ εἰς τὸ εἶν και τὰ πάντα· κ καὶ σωτήριοι αἱ γενέσεις τοῦ κόσμου, Ο καὶ οὐκ ἔστιν καὶ ἐν αὐτοῖς = φάρμακον ολέθρου, οὐδὲ ἔστιν ᾅδου βασιλεία ἐπὶ τῆς γῆς. «Φθόνῳ δὲ διαβόλου θάνατος εἰς τὸν κόσμον εἰσῆλθεν.» Οὕτως ἡμᾶς τελειώσας ἔφασκε πρὸς τὸν ἐν οὐρανοῖς Πατέρα καὶ Θεόν· «Εγώ σε ἐδόξασα ἐπὶ τῆς γῆς· τὸ ἔργον ἐτελείωσα, δ δέδωκάς μοι, ἵνα ποιήσω αὐτό. Δόξα γὰρ ἀληθῶς τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ, τῷ ἡ διὰ τοῦ ἰδίου Γεννήματος καταργήσαντι ο θάνατον. Οὐκοῦν ἡ μὲν τελείωσις αὐτῷ διὰ παθημάτων, ἡμῖν δὲ προσθήκη τοῦ λείποντος τὸ γεγενημένον· καινὴ γὰρ κτίσις τὰ ἐν Χριστῷ. ΛΒ'. Ὅτι δὲ οὐκ ἄνθρωπον ἁπλῶς ἐξῃρημένου τοῦ Λόγου τετελειώσθαί φησιν ὑπὲρ ἡμῶν, καὶ ἐν ἀν XXXII. Quod autem non nudum vulgaremque hominem a Verbo sejunctum, nostri causa consummatum dicat, sed ipsummet Unigenitum ha- θρωπείᾳ δὲ μᾶλλον μορφῇ πεφηνότα τὸν Μονογενῆ, mana forma indutum, id divinus Paulus hac rursun oratione confirmat: • Qui (inquit) sanctidcal, 153 et qui sanctificantur, ex uno omnes. Propter quam causam non confunditur fratres eos vocare, dicens: Annuutialo nomen tuumn fratribus meis. Hic opera pretium est cognoscere, ecquisnam ille sit qui sanctificat; tum quinam illi rursum qui sanctificantur; et quonam modo ex uno omnes, el ** Matth. x, 24, 25. st Joan. xv, 20. ss Hebr. II, 14, 15.» Sap. 1, 13. 87 Στην, 4. *º II Cor. v, 17. * Hebr. 11, 11. πιστώσεται πάλιν ὁ θεσπέσιος Παῦλος προστιθείς· • Ο τε γὰρ ἁγιάζων, καὶ οἱ ἁγιαζόμενοι, ἐξ ἑνὸς πάντες· δι᾿ ἣν αἰτίαν οὐκ ἐπαισχύνεται ἀδελφοὺς αὐτοὺς καλεῖν, λέγων· 'Απαγγελῶ τὸ ὄνομά σου τοῖς ἀδελφοῖς μου.» Τίς ὁ ἁγιάζων, καὶ τίνες ἂν εἶεν οἱ ἁγιαζόμενοι· καὶ πῶς ἐξ ἑνὸς πάντες, ἢ ἐκ τίνος, ὅλως ἄξιον ἰδεῖν. Οὐκοῦν ἁγιάζει μὲν ὁ Υἱὸς, ἅγιος ῶν κατὰ φύσιν ὡς Θεός· ἡγιάσμεθα δὲ ἡμεῖς παρ' " Joan. Sap 11, 21. Variæ lectiones codicis Seguíeriani. 1 θανάτου. τ αὐταῖς. ο τό ο καταργήσει.

AD REGINAS DE RECTA FIDE ORATIO ALTERA. αὐτοῦ διὰ τοῦ Πνεύματος. Πῶς οὖν οἱ πάντες ἐξ ex quo tandem illo. Sanctificat igitur Filias, seενός; Ως Ποιητοῦ καὶ Δημιουργοῦ· ὥστε καὶ ἀναγ καῖον ἐντεῦθεν ἡμᾶς πρὸς ἀλλήλους ἔχειν τὴν ἀδελ φότητα. Γενητοῦ ἡ γὰρ πρὸς γενητών, καθό γενητά 4, φυσική τις ἡ ἀδελφότης. Καίτοι τὴν φύσιν ἀγένητός ἐστιν ὁ Υἱὸς, καὶ οὐκ ἀδελφὸς τῇ κτίσει κατά γε τὸ εἶναι φύσει Θεός· πῶς οὖν οἱ πάντες ἐξ ἑνὸς, ὅ τε ἁγιάζων καὶ οἱ ἁγιαζόμενοι; Οὐκοῦν ἀναγκαῖος εἰς τὴν τῶν προκειμένων διασάφησιν τῆς μετὰ σαρκὸς οικονομίας ὁ λόγος. Ὅτε γὰρ γέγονε καθ' ἡμᾶς, τότε καὶ αὐτὸς μεθ᾿ ἡμῶν ἐξ ἑνὸς λέγεται καὶ κεχρημάτικε τοῖς κτίσμασιν ἀδελφὸς, ὡς συγγένειαν ἐσχηκώς τὴν πρὸς ἡμᾶς ἀνθρωπίνην. Ταύτῃ τοι καὶ μάλα εἰκότως οὐκ αἰσχύνεται ἡμᾶς ἀδελφοὺς ὀνομάζειν, οὐκ ἀνασχόμενος, ως γέ μοι φαίνεται, τοῖς δι' αὐτοῦ γεγονόσιν ἀδελφὸς ὀνομάζεσθαι, εἰ μὴ γέγονε κατ' αὐτοὺς, πλὴν οὐ μεθεὶς ὅπερ ἦν. Τότε γὰρ ἀνεπιπλήκτως καὶ ὑμνήσει μεθ' ἡμῶν αὐτὸς, ἂν ὑμνοῦσι τὰ Σεραφείμ, καὶ σύμπασα κτίσις προσκυνεῖ. cundum naturam sanctus exsistens, utpote Deus; sanctificamur autem nos ab eo per Spiritum sanctum. At quomodo ex uno omnes? Ex uno utique omnes conditore et opifice, unde et mutuam quoque fraternitatem necessario hinc trahimus. Nam inter genitum et genitum, quatenus genita sunt, naturalis quædam germanitas intercedit. Cæterum cum Filius non sit natura factus, neque ullam omnino ut Deus fraternitatem cum creatura inire queat; qui fieri potest ut omnes, tam illi qui sanctifcantur, quam is quoque qui sanctificat, produxerint ab uno? Sane ad dilucidam propositæ rei explanationem, incarnationis œconomiam spectare nos oportet. Cum enim nobis secundum carnem assimilatus est, tunc et ipse quoque perinde ac nos ex uno esse dictus est, creaturarumque frater jure appellatus, utpote cum humana natura cognationem sortitus. flac igitur ratione satis congrue fratres los appellare neutiquam veritus est. Nisi enim his qui per ipsum conditi sunt, similis evasisset (quanquam per hoc, id quod erat, non amiserit), nequaquam, ut mihi persuadeo, fratris nomine se compellari passus esset. Tunc enim et absque reprehensione etiam ipse nobiscum laudabit, quem laudant Seraphin, et universa creatura adorat, T ΛΓ'. ι Καὶ ὁμολογουμένως μέγα ἐστὶ τὸ τῆς εὐσ σεβείας μυστήριον· Θεὸς ἐφανερώθη ἐν σαρκί, ἐδικαιώθη ἐν πνεύματι, ὤφθη ἀγγέλοις, ἐκηρύχθη ἐν ἔθνεσιν, ἐπιστεύθη ἐν κόσμῳ, ἀνελήφθη ἐν δόξῃ. Εἰ Θεὸς ὢν ὁ Λόγος ἐνανθρωπήσαι λέγοιτο, καὶ οὐ δήπου μεθεὶς τὸ εἶναι Θεὸς, ἀλλ' ἐν οἷς ἦν ἀεὶ δια μένων· μέγα δὴ τότε, καὶ ὁμολογουμένως μέγα ἐστὶ τὸ τῆς εὐσεβείας μυστήριον. Εἰ δὲ ἄνθρωπος νοεῖται κοινὸς ὁ Χριστὸς, ὡς κατὰ μόνην τὴν ἰσότητα τῆς ἀξίας, ήγουν αὐθεντίας, Θεῷ συνημμένος (πεφρονήκατι γὰρ τὰ τοιάδε τινὲς τῶν ἀμαθεστέρων, πῶς ἐν σαρκὶ πεφανέρωται; (καίτοι πῶς οὐχ ἅπασιν εναργές, ὅτι πᾶς ἄνθρωπος ἐν σαρκί τέ ἐστι, καὶ οὐκ ἂν ἑτέρως ὀρωτό τισι;) τίνι δὲ τρόπῳ ὦφθαί φησιν αὐτὸν καὶ τοῖς ἁγίοις ἀγγέλοις; "Η γὰρ καὶ ἡμᾶς αὐτοὺς οὐχ ὁρῶσιν ἄγγελοι; Τί οὖν ἐν Χριστῷ τὸ ξένον, ἢ τί τὸ παράδοξον, εἰ καὶ καθ᾿ ἡμᾶς ὄντα, καὶ ἕτερον οὐδὲν, τεθέανταί τινες τῶν ἁγίων ἀγγέ λων; Πῶς δὲ καὶ ἔθνεσιν εκηρύχθη; καὶ ὡς τὶς ὑπάρ χων • παρὰ τῶν ἐν κόσμῳ πιστεύεται; Εἰ μὲν γὰρ ὡς ἕνα τῶν καθ' ἡμᾶς ἄνθρωπον ἁπλῶς, καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον Θεὸν ἐνηνθρωπηκότα διεκήρυξαν οι μαθηταί, καὶ ὡς τοῦτο ὑπάρχων παρὰ τῶν ἐν κόσμῳ πιστεύε ται, ἀνθρωπολατρεία κεκρατήμεθα, καὶ προσκεκυνήκαμεν τῇ κτίσει· καὶ πρός γε τοῦτο ἡμᾶς κατα εδόνησεν αὐτὸς ὁ φύσει τε καὶ ἀληθείᾳ καὶ τῶν ὅλων Θεός· αὐτὸς γὰρ ἡμῖν τὸν τῶν θεηγόρων ανέδειξε χορόν. Εἰ δὲ Χριστὸς ἐγερθεὶς ἐκ νεκρῶν τοῖς ἁγίοις ἔφασκεν ἀποστόλοις·. Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη, βαπτίζοντες αὐτοὺς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύμα σε 1 Timoth. 113, G η XXXIII. «Et manifeste magnum est pietatis sacramentum: Deus manifestatus est in carne, justificatus est in spiritu, visus est angelis, prædicatus est in gentibus, creditus est in mundo, assumptus est in gloria". Si Deus verbum deitatem non amittens, sed in quibus erat bonis constanter persistens, homo factus prædicatur, magnum profecto pietatis mysterium hic se offert. Si vero Christus est homo tantum communis, sola dignitatis vel auctoritatis societate Deo conjunctus (hoc enim in. docti quidam defendunt), quomodo manifestatus est in carne? An non omnibus perspicuum est nullum non hominem carne esse indutum, nec alio modo a quoquam posse videri? 154 Qua ergo ratione a sanctis quoque angelis visus dicitur? Nonnę angeli nosipsos conspicantur? Quid igitur in Christo aut novum, aut inusitatum, et admiratione «lignum est, si solam naturæ nostræ similitudinem gerens, a quibusdam angelis visus est? Qualis rursum gentibus prædicatus? aut qualis tandem ab jis qui sunt in mundo, creditur? Nam si illum disci puli mundo prædicarunt ut purum aliquem nostra conditionis hominem, et non ut Deum hominem factum, talisque ab iis qui in mundo degunt creditur; ad unum omnes anthropolatriæ crimine rei tenebimur, creaturamque Creatoris loco adorare aperte convincemur? idque illius impulsu, qui natura et veritate universorum Deus est. Constat enim ipsum ad nos misisse magistros qui hæc docerent. Quod si Christus ex mortuis exsuscitatus, sanctos apostolos his verbis afſfatur: ‹ Euntes doVariæ lectiones codicis Seguiertani. Η γενητῷ. 9 γενητόν. * τίνα δὲ τρόπον. • ἰσ. καὶ ὅστις υπάρχων.

cele omnes gentes, baptizantes cos in nomine Pa- τος·» εἶτα πεπιστεύκαμεν εἰς αὐτὸν, βεβαπτίσμεθά tris, et Filii, et Spiritus sancti ";» nosque in illum τε, τὸν θάνατον αὐτοῦ καταγγέλλοντες, καὶ ὁμολοcredimus, ac mortem ejusdem annuntiantes, resur- γοῦντες τὴν ἀνάστασιν· καὶ τοῦτο δρᾷν ειωθότες, rectionemque confitentes, baptizati sumus; et istud τοῖς ἀνθρωπολατρείας ἐγκλήμασι κατ' οὐδένα τρόπον de more factitantes nunquam hactenus quod homi- ἐνισχήμεθα. Οὐκ ἄρα ψιλῇ συναφείᾳ τῇ πρὸς Θεὸν nem colamus, insimulati ſuimus: quis dubium ha- Λόγον τετιμημένος ἄνθρωπος ὁ Χριστὸς συνόδῳ δὲ bere potest Christum non esse purum hominem μᾶλλον τῇ πρὸς τὸ ἀνθρώπινον καθ᾿ ἕνωσιν οίκονοnuda tantum simplicique cum Dei Verbo con- μικὴν Υἱὸς εἷς καὶ Κύριος. Μέγα γὰρ τότε τὸ τῆς nexione honoratum; verum naturali secundum di- εὐσεβείας μυστήριον· πεφανέρωται γὰρ ἐν σαρκὶ spensatoriam unionem cum humana natura con- Θεὸς ὧν ὁ Λόγος, ἐδικαιώθη δὲ καὶ ἐν Πνεύματι· οὐ junctione unum esse Filium et Dominum, atque γὰρ ἐποίησεν ἁμαρτίαν ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χρισ ideo magnum pietatis sacramentum eluxisse mundo? στός· ὤφθη δὲ καὶ ἀγγέλοις, οἱ τὴν ἀνθρωπίνην Nam Deus Verbum apparuit in carne, justificatus αὐτοῦ γέννησιν οὐκ ἠγνοηκότες ἔφασκον· ε Δόξα ἐν est in Spiritu (nullum enim peccatum Dominus no- ὑψίστοις Θεῷ, καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη, ἐν ἀνθρώποις ster designat), visus est et angelis, ut qui nativila- εὐδοκία.» Εκηρύχθη δὲ καὶ ἐν ἔθνεσι· καὶ ὅτι κατά tem ejus secundum carnem non ignorantes: e Glo- ἀλήθειάν ἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, καὶ ἐν ria in altissimis Deo, et in terra pax, in hominibus σαρκὶ πεφηνώς, παρὰ τοῖς ἐν κόσμῳ πιστεύεται. bona voluntas “,, concinuerint; prædicatus est et in gentibus quoque: denique verum illum naturalemque Dei Patris Filium esse, qui manifestatus sit in carne, creditum est ab his qui mundum hunc incolunt. XXXIV. «Ει testimonium perhibuit Joannes, dicens: Quia vidi Spiritum descendentem quasi columbam de cœlo, et mansit super eum. Et ego nesciebam eum, sed qui misit me baptizare in aqua, ille mibi dixit: Super quem videris Spiritum descendentem et manentem super eum, 155 hic est qui baptizat in Spiritu sancto. Et ego vidi, et lestimonium perhibui, quia hic est Filius Dei “. › Cum unum duntaxat Emmanuelem assignemus, neque eos qui unicum Christum in duos divellunt, feranius, quid dicemus, cum Spiritum sanctum e cœlo super illum descendisse, necnon super eumdem mansisse audimus? Suspicabimurne Dei Patris Verbum Spiritus sancti participatione indiguisse? At quid hoc aut excogitari, aut dici queat absurdius? Spiritus enim æque proprius est illius atque Dei Patris. Quoniam estis filii (inquit beatus Paulus), misit Deus Spiritum Filii sui in corda vestra clamantem: Abba, Pater ". > Impium proinde fuerit vel solum cogitare, ipsum Dei Patris Verbum Spiritus sancti communicatione eguisse; fatuum vero, in rem usque adeo planam et evidentem curiosius velle inquirere. At quomodo ergo Spiritus sanctus super illum descendit? Accipit namque secundum humanam naturam, dispensatione cum carne eliciente, ut citra omnem reprehensionem Spiritum acciperet; imo necessario ad hoc ducente. Suscipit autem nobis verius quam sibi: quo nimirum, posteaquam ab hominibus, eo quod illorum mens a juventute ad malitiam prona semper intentaque essel", semel avolarat, nunc in Christum veluti in alteruın generis nostri principium descendeus, sedenique capiens, iterum in nobis tanquam recte jam operantibus, et vitam a peccato, omnies Matth. xxvΙ, 19. ΛΔ'. «Καὶ ἐμαρτύρησεν Ἰωάννης λέγων· Οτ' τεθέαμαι τὸ Πνεῦμα καταβαῖνον ὡσεὶ περιστερὰν ἐξ οὐρανοῦ, καὶ ἔμεινεν ἐπ' αὐτόν. Ἐγὼ δὲ ' οὐκ ᾔδειν αὐτόν· ἀλλ' ὁ πέμψας με βαπτίζειν ἐν ὕδατι, αὐτός μοι εἶπεν· Ἐφ᾿ ὃν ἂν ἴδῃς τὸ Πνεῦμα καταβαῖνον, καὶ μένον ἐπ' αὐτὸν, οὗτός ἐστιν ὁ βαπτίζων ἐν Πνεύματι τῷ ἁγίῳ. Κἀγὼ ἑώρακα, καὶ μεμαρτί. ρηκα, ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ.. Ἕνα λέγοντες τὸν Ἐμμανουὴλ, καὶ τῶν εἰς δύο Χριστοὺς ἀποδιοριζόντων οὐκ ἀνεχόμενοι, τί δὴ ἆρά φαμεν καταπτάντος ἐπ' αὐτὸν ἐξ οὐρανοῦ τοῦ ἁγίου Πνεύ ματος, καὶ μείναντος ἐπ' αὐτόν; ἄρα δεδεῆσθαι τοῦ μεταλαχεῖν ἁγίου Πνεύματος τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον ὑποτοπάσωμεν; Καίτοι πῶς οὐκ ἂν αἰσχρὸν ἀληθῶς τὸ ὧδε φρονεῖν, ἢ λέγειν; ἴδιον γὰρ αὐτοῦ τὸ Πνεῦμά ἐστι, καθάπερ ἀμέλει καὶ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός. Καὶ γοῦν ὁ μακάριος Παῦλος • "Οτι δέ ἐστε υἱο!, οἷς ἐξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸ Πνεῦμα τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ εἰς τὰς καρδίας ὑμῶν, κράζον· AGGᾶ, ὁ Πατήρ.» Ασεβὲς οὖν ἄρα τὸ κἂν γοῦν ὑπονοῆσαι μόνον τῆς τοῦ Πνεύματος μετουσίας δεδεῆσθαι καὶ αὐτὸν τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγον· καὶ τὸ οὕτω σαφῆ τὴν ἀπό δειξιν ἔχον περιεργίας ἀξιοῦν, εἴηθες καὶ κομιδή. Πῶς οὖν ἐπ' αὐτὸν κατέπτη τὸ Πνεῦμα; Δέχεται γὰρ ἀνθρωπίνως, ἀκαταιτίατον αὐτῷ τὸ λαβεῖν ἀποφαινούσης εν μάλα τῆς μετὰ σαρκὸς οἰκονομίας, μᾶλλον δὲ καὶ ἀναγκαίως εἰς τοῦτο φερούσης. Δέχε ται γὰρ οὐχ ἑαυτῷ μᾶλλον, ἀλλ᾽ ἡμῖν· ἵνα ἐπείπερ ἀπέπτη τῶν ἐπὶ τῆς γῆς, διὰ τὸ ἐπιμελῶς ἐγκεῖσθαι τὴν διάνοιαν τοῦ ἀνθρώπου ἐπὶ τὰ πονηρὰ ἐκ νεότητος, καταφοιτῆσαν ἐπ' αὐτὸν, ὡς ἐν ἀπαρχῇ τοῦ γέν νους δευτέρα, καταλύσῃ καὶ ἀναπαύσηται πάλιν ἐν ἡμῖν, ὡς κατωρθωκόσιν ἤδη τὸ ἀναμάρτητον ἐν Χριστῷ, καὶ τὴν αἰτίας ἁπάσης ἀπηλλαγμένην έχουσι 6s Luc. 11, 14. σε Joan. 1, 32-34. es Galat. 1V, Gen. vin, 21. Varia lectiones codicis Seguieriani. Ο κἀγώ, " οὐ πάναισχρον, ἢ τῶν αἰσχρόν.

AD REGINAS DE RECTA FIDE ORATIO ALTERA. ζωήν. Πλὴν εἰ καὶ ἀνθρωπίνως δέχεται δι' ἡμᾶς, que crimine immunem in ipso ducentibus, conquiescal. Verumenimvero licet ut homo Spiritum sanctum propter nos suscipiat; ut Deus tamén eumdem impertiri solet. ‹ Super quem (inquit idem ille videris Spiritum descendentem, et manentem, hic est qui baptizat in Spiritu sancto ". › Baptizare autem in Spiritu sancto, opus divinum exsistit. Atqui Dominus noster Jesus Christus his qui baptizantur, Spiritum Patris uti proprium infundit. Atque huc tendit divinus Paulus, dumn inter caetera ita scribit: «Qui in carne sunt, Deo placere non pos sunt. Vos autem in carne non estis, sed in spiritu, si tamen Spiritus Dei habitat in vobis. Si quis autem itaque Dei Filium esse, aperte testatum facit Joannes. ἀλλ' ὅρα διδόντα θεϊκῶς. • Εφ᾽ ἂν γὰρ ἴδῃς τὸ Πνεῦμα καταβαῖνον, φησὶ, καὶ μένον ἐπ' αὐτὸν, οὗτ τός ἐστιν ὁ βαπτίζων ἐν Πνεύματι τῷ ἁγίῳ.» Τοῦτο δέ ἐστιν ἐνέργημα θεῖκόν· ἐνίησι γὰρ τοῖς βαπτιζομένοις ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς ὡς ἴδιον Πνεῦμα τὸ τοῦ Πατρός. Καὶ πρός γε τοῦτο ἡμᾶς ἐμπεδον γεγραφώς ο θεσπέσιος Παῦλος· Οἱ ἐν σαρκὶ ὄντες, Θεῷ ἀρέσαι οὐ δύνανται. Υμεῖς δὲ οὐκ ἐστὲ ἐν σαρκὶ, ἀλλ' ἐν πνεύματι, εἴπερ Πνεῦμα Θεοῦ ἐνοικεῖ ἐν ὑμῖν. Εἰ δέ τις Πνεῦμα Χριστοῦ οὐκ ἔχει, οὗτος οὐκ ἔστιν αὐτοῦ.» Μεμαρτύρηκεν οὖν Ιωάννης, ὅτι ο Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ.» Spiritum Christi non habet, hic non est ejus “. › Hunc ΛΕ'. ᾿Αναπυθέσθαι δὲ πάλιν ἐθέλοιμ᾽ ἂν τῶν εἰς δύο διοριζόντων υἱοὺς τὸν ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν (ἕνα δέδειχεν ὁ Πατήρ, καὶ περὶ ἑνός φησιν ὁ μακάριος εὐαγγελιστής· Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ») "Αρ' οὖν εἰπέ μοι, περὶ τίνος ἔσται τὸ εἰρη μένον; Εἰ μὲν οὖν ἰδικῶς καὶ κατὰ μόνας τοῦ Μονογενοῦς, τουτέστι τοῦ ἐκ Πατρὸς ὄντος Λόγου· πῶς τὸ Πνεῦμα δέχεται, καίτοι Θεὸς ὢν φύσει, καὶ ἴδιον ἔχων αὐτό; Εἰ δὲ ἀνὰ μέρος καὶ ἰδικῶς, ήγουν κατὰ μόνας, τὸν ἐκ γυναικὸς ἄνθρωπον δεδεῆσθαί φασι τῆς τοῦ Πνεύματος μετοχῆς· πῶς αὐτός ἐστιν ὁ βα πτίζων ἐν αὐτῷ, καίτοι μόνῃ πρέποντος τῇ ἀνωτάτω φύσει τοῦ καὶ ἀποφαίνειν δύνασθαι μετεσχηκότας τοῦ Πνεύματος τοὺς προσιόντας αὐτῇ; Εἰ δὲ δέχεται καὶ δίδωσιν ὁ αὐτὸς, πρόδηλον ὅτι κατά γε τοὺς τῆς μετὰ σαρκὸς οἰκονομίας λόγους, καὶ καθὸ φύσει καὶ ἀληθῶς ἐστι Θεός. Δέχεται μὲν ἀνθρωπίνως οὐχ ἑαυτῷ μᾶλλον, ἀλλὰ τῇ τῶν ἀνθρώπων φύσει δι ἑαυτοῦ καὶ ἐν ἑαυτῷ τῷ πρώτῳ προξενῶν αὐτό· δίδωσι δὲ θεϊκῶς ἐξ ιδίας αὐτοῦ φύσεως, τοῖς ἀξίοις τοῦ λαβεῖν ἐνιείς. "Ην μὲν οὖν τῷ προκειμένῳ ῥητῷ προσεοικότα τε καὶ τὸν ἴσον ἔχοντα νοῦν παραθεῖναι καὶ ἕτερα· τὸ δέ γε ταυτοεπεῖν φορτικὸν εἰδότες, ἐκεῖνό ψαμεν, ὡς ἀπόχρη τοῖς νουνεχεστέροις ἡ ἑνὸς ἐξήγησις εἰς τὴν τῶν ὁμοίως ἐχόντων ἀκριβῆ διατά φησιν. Οὐκοῦν ὁσάκις ἂν λέγοιτο Χριστὸς ἁγιάζεσθαι τυχὸν, ἤγουν τὸ Πνεῦμα λαβεῖν, κατὰ τοῦτον αὐτὸν τὸν τρόπον προσήκει νοεῖν. Εὐσεβεῖν γὰρ ἄμεινον περιτρέποντας εὐσεβῶς εἰς τὸ ἀμωμήτως ἔχον τῶν ἱερῶν Γραμμάτων τὸν νοῦν, ήγουν ἰέναι κατὰ πετρῶν, ἀνοσίως ἐπιτειχίζοντας τῇ δόξῃ Χριστοῦ τὰ ὀρθῶς εἰρημένα. ΑϚ'. «Ἰησοῦς δὲ πλήρης Πνεύματος ἁγίου ὑπο έστρεψεν ἀπὸ Ἰορδάνου· καὶ ἤγετο ἐν τῷ Πνεύματι εἰς τὴν ἔρημον τεσσαράκοντα ἡμέρας, πειραζόμενος ὑπὸ τοῦ διαβόλου· καὶ οὐκ ἔφαγεν οὐδὲν ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις· καὶ συντελεσθεισῶν αὐτῶν, ἐπείνασεν. Ἔδει δὲ πάλιν ὑπὲρ ἡμῶν ἀντιστῆναί τε, μονονουχὶ δὲ καὶ ἀνταποδύσασθαι τῷ πάλαι νικήσαντι Σατανᾷ, τὸν διὰ τοῦτο καθιγμένον εἰς ἐκούσιον κέ νωσιν, ἵνα ἡμᾶς ἀποφήνῃ μετεσχηκότας τοῦ ἰδίου 67 Joan. 1, 33. σε Rom. viii, 8, 9. σε Joan. 1, 34. XXXV. At lubenter equidem hic illos percontarer, qui unum Dominum 156 nostrum Jesum Christum in duos filios divellmnit (nam unum tantum Pater demonstravit; et de uno solum: Hic est Filius Dei ",» beatus evangelista retulit), de utronam illorum, quod allegatum est, accipi debeat? Nam si sermo est de Unigenito Dei Patris Verbo seorsum per se sumpto, quomodo Spiritum suscepit, cum sit natura Deus, et ipsum Spiritum proprium habeat? Quod si hominem ex muliere ortum seorsum ac per se positum Spiritu sancto eguisse dixerint, quomodo hic rursum in Spiritu sancto baptizat? quandoquidem Spiritus sancti gratiam accedentibus posse dilargiri, id vere naturæ est omnium supremæ ac præstantissimæ. Quod si unus ilemque simul dat et recipit, manifestum est id provenire ratione dispensationis secundum carnem, et quatenus natura et vere Deus exsistit. Accipit igitur ut homo, non tam sibi quam toti generi humano per seipsum, et in seipso primo: ex propria vero vi et natura ut Deus est, illis dat, qui ipsum accipere digni sunt. Poterant alia quoque in eamdem sententiam non pauca afferri: sed supervacaneum judicavimus idem sæpius inculcare, maxime vero cum ingeniosioribus ad similium locorum cognitionem vel unius explanatio sat esse possit. Quamobrem quotiescunque Christus sanctificari, hoc est Spiritum sanctumn accipere dicitur, semper istud ad hunc modum intelligendum est. Satius enim est pietatem amplecti, dum pie sacrarum Litterarum sensum ad rectam pertrahimus interpretationem, quam impie denegantes quæ recte de Christi gloria pronuntiata sunt, abire præcipites. XXXVI. Jesus autem plenus Spiritu sancto regressus est a Jordane: et agebatur in Spiritu in desertum diebus quadraginta, et tentabatur a diabolo, et nihil manducavit in diebus illis: et consummatis illis, postea esuriit ".» Decebat sane, ut ille nostri causa Satanæ se objectaret, partamque jam olim palınam ipsi eriperet, qui ea de causa in voluntariam exinanitionem sese demiserat, ut suæ nos plenitudinis participes efficeret; fractosque et debiTO Luc. iv, 1, 2.

S. CYRILLI ALEXANDRINI ARCIHEP. litatos quondam in Adamo, spiritale quoddam robur & πληρώματος· καὶ ἀσθενήσαντας ἐν 'Αδάμ, ευρωστίαν adeptos ostenderet: quandoquidem tam corporum, quam animorum egritudines, 157 protoplasti culpa in hominum naturam invectæ, per Christum e medio sunt sublatæ. Sicut enim hujus obeditione justi constituimur multi, etiamsi propter illius inobedientiam ", in condemnationis sententiam inciderimus; ita rursum spiritali robore per Christum. nobis allato, a veterum morborum detrimentis liberamur et qui in Adain victi concideramus, in Christo victoriam obtinuimus. Objicitur itaque hosti pro nobis ut homo, vincit autem ut Deus. Tentatur rursum, Satana perinde illi insultante ac uni ex nobis, certoque sibi pollicente fore ut carnis petulantia ad illum prosternendum sociam sese adjungeret: veruin is pudefactus abscessit, cum natura humana novo quodam mudo in Christo legem peccati, quæ pridem in membris carnis ferociebat”, exstinctam mortificatamque sese habere ostenderet abolita est enim lex hæc in Christo. Porro autem cum quantum sat erat jam jejunasset, divinaque virtute absque cibo et potu incorruplam carnem conservassel, vix tandem, quæ propria illius sunt, pati eam sivit. Esuriisse enim dicitur: sed quam ob causam, quæso, esurit? Ob eam nimirum, qua apte per utrumque Deum simul et hominem se esse declararet, unusque et idem, quatenus Deus, supra nos esse; et quatenus homo, nobis similis agnosceretur. Virtute porro Spiritus in desertum agi dicitur, non quoi agi idem sit quod deferri, sed vitam traducere, seu morari: queiadmodum nos quoque dicere interdum consuevimus, hunc vel illum probe seipsum agere, hoc est, inculpatam vitam exigere. Versabatur igitur in deserto, hoc est, vitam illic agitabat, non quidem more corporeo: nam absque cibo et potu, rebus utique humano corpori necessariis, ibi degebat Spiritus virtute armalus, et supra humanæ naturæ conditionem in continuo jejunio ibidem persistebat. Cæterum accurate observandum est quod hic traditur: est enim ejusmodi, in quo salubris quædam doctrinae vis lateat. Non enim ante sanctum baptisna suscepium tentabatur; sed neque Spiritu quoque in desertum agebatur. Ecquid, quæso, res harc nobis adumbrabat? Non aliud utique, quam η feri non posse, ut ii qui baptismi gratiam needlum assecuti sunt, gravissimis tentantis Satanæ insultibus viriliter obsistant, aut spiritalis vitæ rationem inire queant. Tempus autem obtinendæ 158 tam illustris victoriæ post sacrum baptisma opportunum est. Ita enim Spiritus sancti participatione roborati, el superna gratia ad spiritale robur confirmati, Satanæ insidiis capi non poterimus; sed tanquam in virtute Spiritus vivemus, quasi in desertum quoddam secedentes, dum procul a mundi bujus tumultibus vitam placide transigimus. Quamobreın lieet cunctipotentis Dei Verbo parum omuino sit 14 Rum. ν, 19. 14 Rom, vit, 13. ἔχοντας ἀποδείξῃ πνευματικήν· πέπαυται γὰρ ἐν Χριστῷ τὰ ἐν τῷ πρωτοπλάστῳ τῇ ἀνθρώπου φύσει συμβεβηκότα σωματικά τε καὶ ψυχικὰ τῶν ἀῤῥω στημάτων ἐνεργήματα. Ωσπερ γὰρ διὰ τῆς ὑπακοῆς αὐτοῦ δίκαιοι κατέστημεν οἱ πολλοὶ, καίτοι πεπονθό τες διὰ τῆς ἐκείνου παρακοῆς τὴν κατάκρισιν· οὕτω δὴ πάλιν διὰ τῆς ἐν Χριστῷ νοουμένης εὐσθενείας, δῆλον δὲ ὅτι πνευματικῆς, τὰ ἐπὶ ταῖς πρώταις ἀσθε νείαις διεκρουσάμεθα βλάβη· καὶ οἱ πεπτωκότες ἐν Αδάμ, νενικήκαμεν ἐν Χριστῷ. Αντιτάττεται τοίνυν ὑπὲρ ἡμῶν ὡς ἄνθρωπος, καὶ νικῇ θεϊκῶς καὶ πειράζεται μὲν, ὡς ἑνὶ τῶν καθ' ἡμᾶς ἐπιπηδῶντος τοῦ Σατανᾶ, καὶ οἰηθέντος, ὅτι τὸ ἀκρατὲς τῆς σαρκός συνεκπολεμήσειεν ἂν αὐτῷ τὸν ἐκπειραζόμενον· ἀναχωρεῖ δὲ κατῃσχυμμένος, καινοτομούσης αὐτὸν τῆς ἀνθρώπου φύσεως ἐν Χριστῷ, καὶ νενεκρωμένον ἐχούσης τῆς ἁμαρτίας τὸν νόμον, τὸν ἐν τοῖς μέλεσι τῆς σαρκὸς ἀγριαίνοντα· κατήργηται γὰρ ἐν Χριστῷ. Νηστεύσας γε μὴν ἀποχρώντως, καὶ δυνάμει θεοπρε πεῖ ποτοῦ καὶ σιτίων δίχα τὴν σάρκα τηρήσας αδιά φθορον, ἐφίησι μόλις τὰ οἰκεῖα παθεῖν αὐτῇ. Πεινῆσαι γὰρ λέγεται· καὶ διὰ ποίαν αἰτίαν; Ἵνα δι ἀμφοῖν εὐτέχνως Θεός τε ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπος ὑπάρ χων ἐπιγινώσκηται εἷς καὶ ὁ αὐτὸς δηλονότι, καὶ θεϊκῶς ὑπὲρ ἡμᾶς, καὶ καθ᾽ ἡμᾶς ἀνθρωπίνως. "Αγεσθαι δὲ λέγεται τῇ δυνάμει τοῦ Πνεύματος εἰς τὴν ἔρημον, τοῦ ἄγεσθαι δηλοῦντος οὐ τὸ ἀποφέρεσθαι μᾶλλον, ἀλλὰ τὸ διάγειν, ἤτοι διατελεῖν· καθάπερ ἀμέλει καὶ ἐφ' ἡμῶν λέγεται πλειστάκις· Ο δεῖνα τυχὸν ἑαυτὸν ὀρθῶς ἄγει, τουτέστιν αμέμπτως ζῇ καὶ πολιτεύεται. Ανεστρέφετο τοίνυν εἰς τὴν ἔρημον, ἤγουν ἐποιεῖτο τὰς διατριβάς, οὐ σωματικῶς· ποτοῦ γὰρ δίχα καὶ τῆς τοῖς σώμασιν ἀναγκαίας τροφῆς ἐν δυνάμει Πνεύματος ὑπὲρ φύσιν τὴν καθ᾿ ἡμᾶς δι εκαρτέρει πρὸς τὴν νηστείαν. Πλὴν ἐκεῖνο άθρει· επωφελεστάτη γὰρ τῆς ἐννοίας ἡ δύναμις. Οὐ πρὸ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος ἐπειράζετο, ἀλλ' οὐδὲ ἤγετο τῷ Πνεύματι εἰς τὴν ἔρημον, τύπον ἡμῖν τὸ χρήμα τιθείς· ἀμήχανον γὰρ τοὺς οὔπω βεβαπτισμένους, τοῦ πειράζοντος Σατανᾶ δύσοιστον οὖσαν τὴν προσβολὴν ὑπενεγκεῖν δύνασθαι νεανικώς, ήγουν άγεσθαι πνευματικῶς· καιρὸς δὲ ὁ πρέπων τοῖς οὕτω λαμπροῖς καὶ ἀξιαγάστοις κατορθώμασιν, ὁ μετὰ τὸ ἅγιον βάπτισμα· κραταιωθέντες γὰρ οὕτω τῇ τοῦ ἁγίου Πνεύματος μετοχῇ, καὶ τῇ ἄνωθεν χάριτι κατα εσφραγισμένοι, πρὸς εὐρωστίαν δὲ δηλονότι τὴν πνευματικὴν, ἀνάλωτοί τε ἐσόμεθα τῷ Σατανᾷ, καὶ ὡς ἐν δυνάμει Πνεύματος διαζήσομεν, ἔρημον ὥσπερ τινὰ καταλαμβάνοντες χῶρον τὸ ἔξω τύρβης γενέσθαι κοσμικῆς. Σμικρὸν μὲν οὖν κομιδῇ τῷ πάντα ἰσχύοντι Λόγῳ τὸ νικῆσαι τὸν Σατανᾶν, μέγα δὲ πάλιν ἡμῖν τὸ καὶ τούτου τυχεῖν διὰ τῆς ἐνανθρωπήσεως αὐτοῦ, καθὰ καὶ τὸ ἀνακαινισθῆναι πρὸς ἀφθαρσίαν. Ωσπερ γὰρ διὰ τῆς ἐκ νεκρῶν ἀναστάσεως αὐτοῦ κρείττους ἡμεῖς γεγόναμεν τῆς φθορᾶς, οὕτω διὰ τῆς ἐν τῷ πειράζεσθαι νίκης πάλιν ἡμεῖς κεκρατήκαμεν.

AD REGINAS DE RECTA FIDE ORATIO ALTERA. Satanam devicisse, nobis tamen permagnum quoddam est, quod per ejus incarnationėm victoriam adversus illum obtinuerimus: sicut et illud quoque, quod per eamdem ad incorruptionem nos instauravit. Sicut enim per illius resurrectionem corruptione superiores evasimus, ita, victoria contra tentantem Satanam per illum obtenta, nos quoque victores reddit. XXXVII. Habentes ergo pontificem magnum, qui penetravit caelos, Jesum Filium Dei, Lexicantis confessionem. Non enim habemus pontifcem, qui non possit compati infirmitatibus nostris: tentatum autem per omnia secundum similitudinem absque peccato ".» Fit a nobis recta fidei coufessio, nempe ut credamus in unum Deum Patrem omnipotentem, et in unum Dominum Jesum Christum Filium ejus, et in unum Spiritum sanctum. Hujus autem fidei confessioni inhærere nos oportere divinus Paulus admonet. Quoniam vero cérto constat unum duntaxat esse Dei Patris Filium, nempe Christum Jesum, qui et nostris infirmitati bus compati potest, et per omnia secundum similitudinem absque peccato tentatus est; quis tandem magnus ille pontifex noster est? Annon est hic, qui sicut et nos vere factus est, et in carne propter nos etiam passus? Tunc enim pontificis nostri titulum assumpsit: non ita tamen, ut aliorum sacerdotum more, externum, lioc est, a se alienum sacrificium obtulerit: sed ipse fuit agnus, ipse fragrantissima illa hostia et spiritale holocautoma, et ipse turtur ille gemebundus, et simplex columba; ipse panis vivus, et thuribulum aureum. c Christi enim bonus odor sumnus Deo 16-18, ut sacris Litteris proditum est. Porro apostolicæ sententiæ profunditatem hic diligenter observa. «Non habemus, inquit, pontificem qui non possit compati infirmitatibus nostris, tentatum autem per omnia secundum similitudinem absque peccato.. 159 Antequam, ait, Dei Verbum homo factum esset, humanæ tamen naturæ infirmitatem tanquam rerum Conditor exacte exploratam habebat. ‹ Ipse enim, ut scriptum est, figmentum nostrum cognovit *.» Verumenim vero, ut maxime nosset, nondum tamen (ut aliquid interim humanum nobis de eo depromere liceat), nondum, inquam, nostros morbos experientia cognoverat: at vero posteaquam carnem nostram induit, omnia expertus est. Neque tamen dicimus antea quidquam omnino corum omnium ignorasse, sed scientiæ divinæ quam oblinebat, eam quoque notitiam, quam alert experien tia, accessisse. Itaque Dei Verbum factum est compatiens, non quod eam sympathiam ex ipsa demum tentatione vel experientia assumpserit (erat enim jam ante et est suaple natura misericors ut Deus), sed quia posteaquam hoc ipsum quod erat, constanter maneus, factum est etiam homo nostri similis, ea apte etiam de illo affirmantur quæ in naturam bumanam conveniunt. Dicitur vero cœlos ΔΖ. • Εχοντες οὖν ἀρχιερέα μέγαν διεληλυθότα τοὺς οὐρανοὺς, Ἰησοῦν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, κρατῶμεν τῆς ὁμολογίας. Οὐ γὰρ ἔχομεν ἀρχιερέα μὴ δυνάμενον συμπαθῆσαι ταῖς ἀσθενείαις ἡμῶν, πεπειραμένον δὲ κατὰ πάντα καθ' ὁμοιότητα, χωρὶς ἁμαρτίας. ο 'Ι τῆς ὀρθῆς πίστεως ὁμολογία πράττεται πρὸς ἡμῶν εἰς ἕνα θεὸν Πατέρα παντοκράτορα, καὶ εἰς ἕνα Κύ Γιον Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν Υἱὸν αὐτοῦ, καὶ εἰς ἐν ἅγιον Πνεῦμα. Ταύτης ἡμᾶς τῆς ὁμολογίας ἐξέχεσθαι δεῖν ὁ θεσπέσιος γράφει Παῦλος. Ἐπειδὴ δὲ ἐστιν ὁμολογουμένως εἰς Υἱὸς τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, δῆλον δὲ ὅτι Χριστὸς Ἰησοῦς, ὁ συμπαθῆσαι δυνάμενος ταῖς ἀσθενείαις ἡμῶν, καὶ κατὰ πάντα πεπειραμέ νος καθ᾽ ὁμοιότητα, χωρίς ἁμαρτίας· τίς ἂν εἴη λοιπὸν ὁ μέγας ἡμῶν ἀρχιερεύς; ἆρ᾽ οὐχ ὁ γεγονώς καθ' ἡμᾶς, οὗτος, καὶ σαρκὶ παθὼν ὑπὲρ ἡμῶν; Τότε γὰρ ἡμῶν κεχρημάτικεν ἀρχιερεὺς, οὐχ ὡς ἀλλογενές ὀθνείόν τε προσάγων θύμα κατά γε τὸ εἰωθὸς τοῖς ἄλλοις, ἀλλ᾽ ἂν αὐτὸς ὁ ἀμνὸς, ἡ εὐοσμοτάτη θυσία, τὸ νοητὸν ὁλοκαύτωμα, ή λαλιστάτη τρυγών, ἡ ἀκέ ραιος περιστερά, ὁ ἄρτος ἡ ζῶν, τὸ χρυσοῦν θυμιατήριον. «Χριστοῦ γάρ ἐσμεν εὐωδία τῷ Θεῷ, κατὰ τὸ γεγραμμένον. "Αθρει δέ μοι τῶν ἀποστολικῶν ἐννοιῶν τὸ βάθος. «Οὐκ ἔχομεν, φησίν, ἀρχιερέα μὴ δυνάμενον συμπαθῆσαι ταῖς ἀσθενείαις ἡμῶν, πεπειραμένον δὲ κατὰ πάντα καθ' ομοιότητα, χωρὶς ἁμαρτία;. Εἰ γὰρ μήπω γέγονε, φησίν, ἄνθρωπος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, ᾔδει μὲν, ᾔδει καὶ οὕτω τὴν ἀνθρωπίνην ἀσθέ νειαν ὡς Δημιουργός·. Αὐτὸς γὰρ ἔγνω τὸ πλάσμα ἡμῶν,» κατὰ τὸ γεγραμμένον. ᾿Αλλ᾽ εἴπερ τι τῶν ἀνθρωπίνων καὶ ἐπ᾿ αὐτοῦ φάναι θέμις, οὕτω καὶ εἰς αὐτὴν ἐκέκλητο πεῖραν τῶν ἡμετέρων ἀσθενειῶν. Ἐπειδὴ δὲ τὴν ἡμῶν ἡμπέσχετο σάρκα, πεπείραται κατὰ πάντα. Καὶ οὐ δήπου φαμὲν ὡς ἡγνοηκώς, ἀλλ᾽ ὅτι τῇ γνώσει τῇ θεϊκῇν προϋποκειμένῃ καὶ τὸ διὰ πείρας αὐτῆς συνέβη μαθεῖν. Γέγονε δὲ συμπαθής οὐκ ἀπό γε τοῦ πεπειρασθαί ποθεν· ἦν γὰρ ἐλεήμων φύσει, καὶ ἔστιν, ὡς Θεός· ἐπειδὴ δὲ μετὰ τοῦ εἶναι ὅ ἐστι, γέγονε καὶ καθ᾿ ἡμᾶς, ἀνθρωποπρεπῶς καὶ ταῦτα λέγεται περὶ αὐτοῦ. Διαβῆναι δέ φησι τοὺς οὐρανοὺς αὐτὸν σωματικώς τε ἅμα καὶ θεοπρεπῶ;. • Ανέβη μὲν γὰρ, ὡς αὐτός πού φησιν ὁ σοφώτατος Παῦλος, νῦν ἐμφανισθῆναι τῷ προσώπῳ τοῦ Θεοῦ ὑπὲρ ἡμῶν.» Δίεισί γε μὴν καὶ καθ᾿ ἕτερον τρόπον τοὺς οὐρανοὺς, ἡττωμένων δηλονότι καὶ κατόπιν η ϊόντων τῆς δόξης αὐτοῦ τῶν μακαρίων ἀγγέλων. Εστι γάρ, ο ἔστιν ὡς Θεὸς ὑπεράνω πάσης Αρχῆς καὶ Ἐξουσίας τε καὶ Κυριότητος, καὶ παντὸς ὀνόμα της όνομαζομένου, εἴτε ἐν τῷ αἰῶνι τούτῳ, εἴτε ἐν τῷ μέλλοντι.» Συνεδρεύει γὰρ ὡς Υἱὸς τῷ ἰδίῳ Παν 78 Hebr. v, 14, 15. 78.75 11 Cor. 11, 15. το Psal. cu, 14. ν θεοποεπεῖ. PATROL. GR. LXXVI. Variæ lectiones codicis Seguicriani.

penetrasse et corporaliter simul et decenter Den. τρὶ, καὶ εἰ γέγονε καθ' ἡμᾶς οἰκονομικῶς Nam ut sapientissimus Paulus monet, Ascendit, ut appareat nunc vultui Dei pro nobis "., Quin et alio quoque sensu cœlos transcendisse dicitur, quod beatorum angelorum gloriam longo post se inter vallo reliquisse certo dignoscatur: quandoquidem ut Deus ‹ Super omnem est Principatum et Potestatem et Dominationem, et omne nomen quod nominatur non solum in hoc sæculo, sed etiam in futuro T › Nam ut Filius eamdem cum Patre suo gloriam et potestatem obtinet, etiamsi dispensatorie nostri similis factus sit. ΛΗ'. «Καὶ οὐχ ἑαυτῷ τις λαμβάνει τὴν τιμήν, ἀλλ' ὁ καλούμενος ὑπὸ τοῦ Θεοῦ, ὥσπερ καὶ 'Ααρών. Οὕτω καὶ ὁ Χριστὸς οὐχ ἑαυτὸν ἐδόξασε γενηθῆναι ἀρχιερεὺς *, ἀλλ' ὁ λαλήσας πρὸς αὐτόν· Υιός μου εἶ σὺ, ἐγὼ σήμερον γεγέννηκά σε. ν Ο καθεὶς ἑαυτὸν εἰς κένωσιν, περιμένει κλῆσιν τὴν ἐκ Πατρὸς φέρου σαντ εἰς ἱερωσύνην ὅτι δὴ μάλιστα συνήθη τε καὶ καθ᾿ ἡμᾶς, τουτέστι τῇ ἀνθρωπίνῃ· ἧς ἐπείπερ ἴσος γέγονεν, ὑπομένει τὰ αὐτῆς, ἀδικούμενος ἐντεῦθεν τὸ σύμπαν οὐδὲν, εὐτέχνως δὲ μᾶλλον τῇ μετὰ σαρκὸς οἰκονομία χρώμενος. Ωσπερ γὰρ καὶ τὸ τὴν φύσιν Κύριος ὢν μεμένηκεν ὅπερ ἦν, καὶ εἰ γέγονεν ἐν τῇ τοῦ δούλου μορφῇ· οὕτω φαμὲν ὅτι καίτοι μυρίους ἔχων ἐν οὐρανῷ τοὺς ἱερουργοῦντας αὐτῷ, τὰς νοητὰς δηλονότι καὶ ἀναιμάκτους θυσίας, ὕμνους καὶ δοξο λογίας, καὶ τὴν καθ' ἡμᾶς ἱερωσύνην ποιεῖτα· δεκτήν, ἀποσώζων πανταχοῦ τοῖς τῆς ἀνθρωπότητος μέτροις τὰ πρέποντά τε καὶ ἐοικότα αὐτῇ. Κέκληται τοίνυν καθὰ καὶ Ααρών, πλὴν οὐκ ἐν ἴσῳ τρόπῳ. Ὁ μὲν γὰρ ἐχρίετο πρὸς ἱερουργίαν, καὶ ἦν οἰκέτης· ὁ δὲ ὡς Υἱὸς καλεῖται, καὶ κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ 1ρουργεῖ τῷ Πατρί. Καὶ τόν γε τῆς ἱερουργίας ἐξε ηγείται τρόπον ὁ θεσπέσιος Παῦλος, ὡδί γεγραφώς περὶ τοῦ πάντων ἡμῶν Σωτῆρος Χριστοῦ· «Ὃς οὐ κατὰ νόμον ἐντολῆς σαρκίνης γέγονεν, ἀλλὰ κατά δύναμιν ζωῆς ἀκαταλύτου.» Οὐκοῦν ἀσυγκρίτως ἀμείνων ὁ τῆς ἱερουργίας τρόπος. Καὶ ὁ μὲν, ὡς ἔφην, οἰκέτης ἦν, καίτοι κεκλημένος εἰς ἱερωσύνην ὁ δὲ καὶ οὕτως Υἱὸς τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός, ὡς μὲν φύσει Θεὸς καὶ Λόγος κατὰ τὴν προαιώνιον γέννησινο ὡς δὲ ἄνθρωπος καθ᾿ ἡμᾶς κατὰ τὴν νεωτάτην και Ενσαρκον, ἧς ἂν εἴη δεικτικὸν καὶ τὸ, σήμερον και ρὸν γὰρ ἡμῖν σημαίνει τὸν ἐνεστηκότα. Οἰκειοῦται δὴ οὖν καὶ τὴν σαρκικὴν αὐτοῦ γέννησιν ὁ Πατήρ· οἶδε γάρ, οἶδεν ίδιον ὄντα Υἱὸν τὸν ἐξ ἑαυτοῦ θεϊκῶς, καὶ ἐκ γυναικὸς ἀνθρωπίνως. XXXVIII. Nec quisquam sumit sibi honorem, sed qui vocatur a Deo, tanquam Aaron. Sic et Christus non clarificavit semetipsum ut pontifex fleret, sed qui locutus est ad eum: Filius meus es tu, ego hodie genui te r.» Qui seipsum ultro ad exinanitionem demiserat, is paternam vocationem ad usitatam apprimeque convenientem sacerdotii functionem ducentem opperitur; convenienten au- πρεπωδεστάτην, οὐ τῇ αὐτοῦ φύσει μᾶλλον, ἀλλὰ τῇ tem non sùæ ipsius naturæ, sed nostræ, hoc est bumanæ, quam ubi integram assumpsit, quæ illi conveniunt suscepit, nullum interim secundum naturam propriam detrimentum accipiens, sed dispensatione secundum carnem scile convenienterque utens. Ut id enim quod erat, hoc est Dominus secundum naturam permansit, etiamsi servilem formam subiisset: ita quantumvis innumeros in coelo 160 haberet, qui lymnos laudesque, hoc est, spiritalia incruentaque sacrificia illi offerrent, nihilominus quæ humanæ naturæ conveniunt eidemque consentanea sunt, nusquam non integre conservans, humanum quoque sacerdotium non est aspernatus. Vocatus est itaque ut Aaron, modo tamen dissimili. llle enim tanquam servus inunctus est ad ministerium; hic vero secundum ordinem Melchisedec assumptus, tanquam Filius administral Patri. Sacerdotalis porro ministerii modum divinus Paulus, de Christo omnium nostrum Salvatore scribeus, bunc in modum exponit: • Qui non secundum legem mandati carnalis factus est, sed secundum virtutem vitæ indissolubilis 8*.» Est itaque sacerdotil illius ritus ritu Aaronico sine ulla comparatione præstantior. Nam etsi ille ad sacerdoCiuin vocatus est, attamen, ut modo aiebain, erat servus; hic vero in eo quoque statu Dei Patris Filius erat, natura quidem æternaque generatione ut Deus et Verbum; ut nostræ vero conditionis homo secundum novissimam in carne generationem, quæ per illud, hodie, quod præsentis temporis nota exsistit, nobis adumbratur. Igitur Pater nati vitatem in carne ad se quoque pertinere judicat, quatenus illum suum agnoscit Filium secundum divinam quidem naturam ex ipso, secundum humanam vero ex muliere. XXXIX. Qui in diebus carnis suæ preces supplicationesque ad eum, qui possit illum salvum facere a morte, cum clamore valido et lacrymis offereus, exauditus est pro sua reverentia. Εt quidem cum esset Filius, didicit ex iis quæ passus est obedientiam: et consummatus factus nibus obtemperantibus sibi causa salutis 17 Hebr. 1X, 24. 78 Ephes. 1, 21. Ἡ ἀρχιερέα. ν ἀποφέρουσαν. est on)- æternæ, 79 Hebr. V, ΑΘ. ι Ὃς ἐν ταῖς ἡμέραις τῆς σαρκὸς αὐτοῦ, δεήσεις τε καὶ ἱκετηρίας πρὸς τὸν δυνάμενον σώζειν αὐτὸν ἐκ θανάτου, μετὰ κραυγῆς ἰσχυρᾶς καὶ δακρύων προσενέγκας, καὶ εἰσακουσθεὶς ἀπὸ τῆς εὐ λαβείας, καίπερ ὧν Υἱός, ἔμαθεν, ἀφ᾽ ὧν ἔπαθε, τὴν ὑπακοήν· καὶ τελειωθεὶς ἐγένετο πᾶσι τοῖς ὑπὸ ακούουσιν αὐτῷ αἴτιος σωτηρίας αἰωνίου· προσαγο 8 Hebr. vII, 16. Varia lectiones codicis Seguieriani.

AD REGINAS DE RECTA FIDE ORATIO ALTERA. chisedtec ".» Sapientissiinus Paulus ad eos, qui per fidem justificati fuerant, ita scribit: «Imitatores mei estote, sicut et ego Christi ", › Quin et divinus quoque Petrus: • Quæ, inquit, est gloria, si peccantes, et colaphizati suffertis? Sed si bene facientes, patienter sustinetis, læc est gratia apud Deum: quia et Christus passus est pro nubis, vobis relinquens exemplum, ut sequamini vestígia ejus ª Scopus ergo Unigenito nostram similitudinem 112benti fuit, secundum humanam naturam pati, suosque familiares edocere, 161 qua ratione fentationum insulfibus obviam ire oporteat, qualesque illi esse debeant qui divinæ pietatis causa persecutiones patiuntur, vel cum quibuscunque ρευθεὶς ὑπὸ τοῦ Θεοῦ ἀρχιερεὺς κατὰ τὴν τάξιν & appellatus a Deo pontifex secundum ordinem Mel Μελχισεδέχ. ο Ο πάνσοφος Παῦλος ἐπιστέλλει, καί φησι τοῖς ἐν πίστει δεδικαιωμένοις· «Μιμηταί μου γίνεσθε, καθὼς κἀγὼ Χριστοῦ. Καὶ μὴν καὶ ὁ θε σπέσιος Πέτρος· «Ποῖον γὰρ κλέος, φησὶν, εἰ ἁμαρ τάνοντες καὶ κολαφιζόμενοι ὑπομενεῖτε; Αλλ' εἰ ἀγαθοποιοῦντες καὶ πάσχοντες ὑπομενεῖτε, τοῦτο χάρις παρὰ θεῷ. Ὅτι Χριστὸς ἀπέθανεν ὑπὲρ ἡμῶν, ὑμῖν ἀπολιμπάνων ὑπογραμμὸν, ἵνα ἐπακολουθή σητε τοῖς ίχνεσιν αὐτοῦ.» Γέγονεν ἄρα σκοπὸς τῷ Μονογενεῖ τὴν πρὸς ἡμᾶς ὁμοίωσιν ἔχοντι, παθεῖν ἀνθρωπίνως, καὶ διδάξαι μὲν τοὺς αὐτῷ γνωρίμους, τίνα δὴ τρόπον ταῖς τῶν πειρασμῶν ἐφόδοις προσέρχεσθαι χρή, καὶ ὁποίους εἶναι προσήκει τους διω κομένους τῆς εἰς Θεὸν εὐσεβείας ἕνεκα, καὶ κινδύνοις ἐμβεβηκότας τοῖς περὶ ψυχῆς καὶ σώματος· καὶ animni corporisque periculis conficiantur: tum præπροσέτι τούτῳ καταδεῖξαι τῆς ὑπακοῆς εὐκλεὲς τὸ τέλος, ἵνα καὶ ἡμεῖς ἄριστοί τε καὶ σοφοὶ τῶν αὐτῷ πεπραγμένων οἰκονομικῶς εὑρισκώμεθα μιμηταί, τοῖς τε ίχνεσιν αὐτοῦ κατακολουθεῖν σπουδάζοντες, τὸν εὐδόκιμον ἀληθῶς διαζήσωμεν βίον. "Οτι τοίνυν ἄθραυστον ἔχειν προσήκει τὸ φρόνημα τοὺς οἷς ἂν ὅλως προχέοιτο παθεῖν ὑπέρ γε τῆς εἰς αὐτὸν ἁγά. τῆς, καὶ τὸν ὑπὲρ τῆς εὐσεβείας κίνδυνον ἡγεῖσθαι ζωήν, ἐξ ὧν ὑπέμεινεν αὐτὸς, πέπραχέ τε δι' ἡμᾶς ἀνθρωπίνως, διδάσκειν βούλεται. Πλὴν οὐκ ἀφίησι τοὺς ἀνδριζομένους εἰκῇ παραῤῥίπτειν τὰς ἑαυτῶν ψυχὰς, οὐδὲ οἷον μεθέντας ατημελῶς τὸ πρακτέον καὶ τὰ δι᾽ ὧν ἦν εἰκὸς σώζεσθαι, παρ' ἐλπίδα μόνον ἐκδέχεσθαι τὸ τοῖς ἐθελοκακοῦσι δοκοῦν. ᾿Αναπείθων δὲ μᾶλλον συντείνεσθαι προσευχάς, καὶ ἀκατάληκτον ποιεῖσθαι τὴν [πρὸ;] Θεὸν ἱκετείαν, ταῦτα διδάσκει, δεήσεις τε καὶ ἱκετηρίας ἐν ταῖς ἡμέραις τῆς σαρκὸς αὐτοῦ προσαγορώς πρὸς τὸν δυνάμενον σώζειν αὐτ τὸν ἐκ θανάτου. Μ'. Ορα δὲ ὅπως καὶ ἁγιοπρεποῦς ἐπιεικείας τὸ χρῆμα μεμέστωτα:. Τὸ μὲν γὰρ καταθρασύνεσθαι τῶν πειρασμῶν, ἀνδρίας μὲν ἔχει δόξαν, δοκεῖ δέ πως ὑπεροψίας οὐκ εἰς ἅπαν ἡμοιρηκέναι τό γε μήν δεδιέναι μὲν καὶ ὑποστέλλεσθαι δοκεῖν, καὶ δεῖσθαι Θεοῦ τοῦ σώζειν ἰσχύοντος, εὐλαβείας ὑπόληψιν ἔχει. Ἐπεὶ διὰ ποίαν αἰτίαν τοῖς ἁγίοις προστέταχε μαθηταῖς· ι "Οταν δὲ διώκωσιν ὑμᾶς ἐν τῇ πόλει ταύτῃ, φεύγετε εἰς τὴν ἑτέραν; › Πῶς δὲ καὶ αὐτὸς ὁ πάνσοφος Παῦλος, καίτοι λέγων ἡμῖν ἐναργώς• • Τίς ἡμᾶς χωρίσει ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ; θλίψις, ή στενοχωρία, ἢ διωγμός, ἢ λιμός, ἢ για μνότης, ἢ κίνδυνος, ἢ μάχαιρα;» τὸν τῆς Δαμασκοῦ διαδιδράσκων ἡγούμενον, διὰ τῆς θυρίδος ἐχαλᾶτο διὰ τοῦ τείχους; Ἔδει τοίνυν παντὸς ἀγαθοῦ καθηγητὴν καὶ διδάσκαλον αὐτὸν ἡμῖν ἀναφανεῖσθαι τὸν Χριστόν. Προσῄει μὲν γὰρ μετὰ κραυγῆς ἰσχυρᾶς καὶ ἱκετηρίας, ὡς καθ᾿ ἡμᾶς γεγονώς· εἰσηκούσθη *1 Hebr. v, 7-9. * { Cor. xi, 1. 63 1 Petr. 11, 20. clarum quoque obedientiæ finem ob oculos ponere, quo et nos quoque strenui prudentesque eorum quæ secunduni carnis dispensationem ille patravit, imitatores inventi, vestigiisque ejusdem studiose insistentes, vitain vere probatam transigamus. Per ea igitur quæ ipse ut homo propter nos fecit ac pertulit, ostendere voluit illos, quibus propter ejus dilectionem quidpiam adversum perferre propositum est, mentem obtinere debere Armam et inconcussam, ac pericula, quæ religionis causa suscipiuntur, vitam æstimare. Verumtamen non permittit virili robore præditos animas suas temere abjicere, aut quod agendum iucumbit, per negligentiam omittendo, et per quæ salus obtingere potest, exspectare solum præter spem quod libitum erit maligne agentibus, sed herlando potius, ut impigre precibus incumbant, Deoque sine intermissione supplicent, hæc docet, dum in diebus carnis suæ ad eum, qui salvare a morte illum poterat, preces et supplicationes offerret. XL. Considera porro ut sanctos condecente modestia documentum hoc scateat. Tentationibus enim audentius obviam ire, fortitudinis est argumentum, superbiæ tamen suspicione non omnino carere videtur; sed pavere, et formidine contrahi videri, et preces ad eum fundere qui salvare potest, hoc religionis est opus. Alioqui enim cur ipse sanctis apostolis præcepit: «Cum vos persequentur in una civitate, Fugite in aliam?» cur item sapientissimus Paulus, qui diserte dicit: «Quis nos separabita charitate Christi? tribulatio, an angustia, an persecutio, au faines, an nuditas, an periculum, an gladius “? › ‹ Damascenorum præſectuni fugiens, e muro per fenestram passus est sese demitti **? Cum igitur necessarium esset ut ipsemet Christus ad quodvis bonuin opus ducem se nobis præceptoremque exhiberet, valido clamore et supplicatione tanquam homo ad Deum accessit, a σε Matth. x, 23. ss Rom. viii, 35. * Act. ax, 25. Variæ lectiones codicis Seguieriani. ἐκδεδωκότας ἑαυτοὺς τοῖς.· αὐτὸν ἐκεσίαν.

quo etiam tanquam verus naturalisque Filius, qui δέ, ὡς φύσει καὶ ἀληθῶς Υἱὸς οὐ παρακουόμενος. repuisam pati non posset, exauditus est. 162 • Ἐγὼ γάρ, φησίν, ᾔδειν ὅτι πάντοτέ μου ακούεις. • Ego enim, inquit, sciebam quia semper ne all- Ἵνα γὰρ καὶ τὰς ἡμῶν προσευχὰς δεκτὸς γενέσθαι dis r.» Ut enim nostras preces Deo redderet ac- παρασκευάσῃ, πάλιν αὐτὸς ἀπάρχεται τοῦ πράγμαceptas, ipse primus rem exorsus est, paternas aures τος, μονονουχί κατευρύνων τῇ ἀνθρώπου φύσει την hac ratione humanæ naturæ quodammodo aperiens τοῦ Πατρὸς ἀκοὴν, καὶ οἷον ἑτοιμοτάτην παρατεθεί; dilatansque, et eorum votis, qui illius causa ali- ταῖς τῶν δι' αὐτὸν κινδυνευόντων εὐχαῖς. Οὐκοῦν quando periclitarentur, faciles promptasque cli- ἡμεῖς ἦμεν ἐν αὐτῷ, καθάπερ ἐν ἀπαρχῇ δευτέρα ciens. Nos itaque ipso veluti in altero generis no- τοῦ γένους, οἱ μετὰ κραυγῆς ἰσχυρᾶς καὶ οὐκ ἀδι stri principio eramus, qui valido cum clamore et κρυτί προσευχόμενοι, καὶ τὸ τοῦ θανάτου κράτος lacrymis, ut mortis imperium in nobis aboleretur, καταργηθῆναι παρακαλοῦντες, ἰσχύσαι δὲ τὴν ζωὴν, et vita natura nostra quondam donata denuo fr- τὴν καὶ πάλαι τῇ φύσει δεδωρημένην. maretur, enixe cfflagitabamus. ΜΑ'. Οτι δὲ τὸ ὑπακοῦσαι Θεῷ λαμπρὸν καὶ ἀπό βλεπτον ἔχει τὸ πέρας, ὡς ἐν αὐτῷ δὲ πάλιν ἀψό μεθα. «Αφ' ὧν γάρ, φησὶν, ἔπαθεν, ἔμαθε τὴν ὑπὸ ακοήν, η Ομοιον γὰρ ὡς εἰ λέγοι τυχόν ο εταπεί νωκεν ἑαυτὸν, γενόμενος υπήκοος μέχρι θανάτου, θανάτου δὲ σταυροῦ.. ᾿Αλλ' οὐ μεμένηκε ταπεινός· ὑπερυψώθη γὰρ λαβὼν ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα. Ανθρώπινον μὲν τοῦ λόγου τὸ σχῆμα, άριστός γε μήν εἰς ἡμᾶς ὁ τοῦ πράγματος τύπος, εὐκλεᾶ τε καὶ ἀξιάγαστον ἀποφαίνων τὴν ὑπακοὴν, καὶ τοῦ παντός ἡμῖν πρόξενον ἀγαθοῦ. Τύπος οὖν ἄρα καὶ ὑπογραμ μὸς εἰς ἡμᾶς τὸ μετὰ κραυγῆς ἰσχυρᾶς καὶ δακρύων προσεύχεσθαι πειραζόμενον τὸν Ἐμμανουήλ, οὐ πρὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως, ἀλλ' ἐν ταῖς ἡμέραις τῆς σαρ κὰς αὐτοῦ, ὅτε καὶ τοῦτο δρᾷν ἀνεγκλήτως ἐξῆν, ούδὲν εἰς τὴν τῆς θεότητος ἀδικούμενον δόξαν, ἀφτεί σης δὲ μᾶλλον αὐτὸ τοῦτο δρον τῆς μετὰ σαρκὸς οἱ - κονομίας· ἐπεὶ τίνα τρόπον κατεπτοήθη θάνατον ή ζωή; Ὁ δὲ καὶ ἡμᾶς αὐτοὺς ἀποφαίνων εὐτολμοτά τους, καὶ λέγων·. Μὴ φοβεῖσθε ἀπὸ τῶν ἀποκτει νόντων τὸ σῶμα· ο πῶς ἂν ἤλω παθὼν τὴν δειλίαν; ἢ πῶς ἂν ἡτόνησε τῆς ἰδίας σαρκὸς ἀποσοβῆσαι τὸν θάνατον, ὁ πάντων αὐτὸν ἀφιστάς, ὁ μια φωνῇ τοὺς ἐν τοῖς μνημείοις ἐγείρειν ὑπισχνούμενος, καὶ οὐκ ανέφικτον αὐτῷ τὸ χρῆμα δεικνύων; Προσεφώνει μὲν γὰρ Λαζάρῳ μέν· «Δεύρο ἔξω·, τῷ δὲ τῆς χήρας υἱῶ·. Νεανίσκε, σοὶ λέγω, εγέρθητι. ο XLI. Porro aulem, quod obtemperandi Deo stl dium præclara mercede pensetur, illustremque exitum sortiatur, hoc ex ipso eodem rursum discere licet. «Ex his, inquit, quæ passus est, didicit obedientiam **.» Quod perinde est, ac si dicat: «Humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis 8., Verumtamen in ea abjectione et humilitate nou permansit: nam superexaltatus est, nomine, quod super omne nognen, accepto w. Humana quidem est hujus dictiomis figura: verum illustre nobis exemplum hic proponitur; ostenditur enim obedientiam et gloriosam et admiratione dignam et bonorum omnium conciJiatricem esse. Quod igitur Emmanuel non ante incarnationem, sed in diebus carnis sum (quando nimirum, citra ullain notam, citraque omnem oinnino diving gloriae suæ injuriam facere id licebat; imo vero quando dispensatio cum carne fieri istud permitebat alioqui enim quomodo vita mortem timuisset? ) tentatus impugnatusque, valido cum clamore et lacrymis oravit: id nobis ad exemplum quod imitemur, proposituin esse existimare debemus. Nam cum ipse nos in periculis velit esse quam animosissimos, eorumque minas ‹ qui corpus Lantum occidunt ",, contemnere jubeat: quomodo ***. deprehensus esset affici timore? aut quomodo vires non habuisset mortein a propria carne depellendi, qui ab omnibus illam amolitur, qui sola voce eos qui in monumentis sunt, se excitaturum promisit, et re ipsa id se posse declaravit "? Acclamans enim Lazaro: • Veni foras ";, ét viduæ fho Adolescens, tibi dico, surge:: utrumque statim in vitam revocavit. " XLII. Quod si qui sunt, qui contra Scripturam temeritate quadam 163 prave sentientes, illum per se vulgarem tantum hominem exstitisse dicere audeant, qui ex sacra Virgine ortus cum clamore valido et lacrymis preces et supplicationes obtulit illi qui eum a morte liberare poterat, ne merito queindam ex sanctis apostolis hæc sibi occinentem audiverint: «Ili sunt qui segregant semetipsos, animales, spiritum non habentes ".. Quæro autem ex illis, qui hæc effutire non erubescunt, utrum Emmanuelem purum tantum hominem esse omnino sentiant, qui ob id unum parein cum Deo Verbi dignitatem et auctoritatem sortitus dicatur, quod st Joan. x1, 42. * Joan. x1, 43. * Hebr. v. 8. » Luc. vult, 14. » Philipp. 11, 8. 94 Jude 19. ΜΒ. Εἰ δὲ δή τινες εἶεν οἱ τολμῶντες λέγειν, ὡς ἔστιν ἄνθρωπος ἰδικῶς ὁ ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου, δεήσεις τε καὶ ἱκετηρίας μετὰ κραυγής ισχυράς και δακρύων προσενέγκας πρὸς τὸν δυνάμενον σώζειν αὐτὸν ἐκ θανάτου, μάλιστα μὲν τοῖς ἱεροῖς ἀπάδοντα γράμμασι φρονεῖν ᾑρημένοι, δικαίως ακούσονται λέγοντος αὐτοῖς ἑνὸς τῶν ἁγίων ἀποστόλων. Ουτοί εἰσιν οἱ ἀποδιορίζοντες ψυχικοί, πνεῦμα μὴ ἔχοντες.» Εἶτα πρὸς τούτῳ φραζόντων ἐκεῖνο· πότερόν ποτε ψιλόν ἄνθρωπον εἶναί φασιν αὐτὸν, ήγουν καθάπερ εἰπεῖν τεθαῤῥήκασιν, ἔχειν τὴν ἰσότητα τῆς ἀξίας και τῆς αὐθεντίας, τῆς πρός γε, φημί, τὸν ἐκ Θεοῦ Θεὸν Λόγον, ὡς αὐτῷ συνημμένον; Ε: μὲν οὖν ἄνθρωπον ** ibid. 9. so. Matth. x, 28. οι Joan. v,

AD REGINAS DE RECTA FIDE ORATIO ALTERA. εἶναί φασι καθ' ἡμᾶς ψιλόν, ἀνθρωπολατροῦσιν familiari quodam necessitudinis vinculo illi conὁμολογουμένως, προσκυνοῦντες αὐτῷ. Γέγραπται junctus sit? Quod si purumn, nobisque per omnia γὰρ, ότι ο Κύριον τὸν Θεόν σου προσκυνήσεις, καὶ αὐτῷ μόνῳ λατρεύσεις.» Εἰ δὲ δὴ φαίεν, ὅτι κέκληται πρὸς ισότητα τῆς ἀξίας, ήγουν αὐθεντίας τῆς πρὸς Θεὸν λόγον· εἶτα πρόσεισι τῷ Θεῷ καὶ Πατρί μετὰ κραυγῆς ἰσχυρᾶς καὶ δεδακρυμένος, καὶ δεῖται τοῦ σώζοντος· οὐδέν ἐστι τὸ κωλύον καὶ αὐτοῦ τοῦ Λόγου τὸ μέτρον τοσοῦτον ὑπάρχειν ὑπονοεῖν, ὅσονπερ ἂν εἶναι πιστεύοιτο καὶ τὸ τοῦ πρὸς αὐτὸν ἔχον» τος την ισότητα τῆς ἀξίας, ήγουν τῆς αὐθεντίας. Οὐκοῦν πρέποι ἂν καὶ αὐτῷ τὸ δεδιέναι θάνατον, τὸ κίνδυνον ὑφορᾶσθαι, τὸ κλαίειν ἐν πειρασμοῖς, καθώ εστάναι δὲ καὶ ἐν ἐνδείᾳ τῆς παρ' ἑτέρου χειρός, ἵνα καὶ σώζηται· καὶ πρὸς τούτοις ἔτι καὶ μανθάνειν την ὑπακοὴν δι' ὧν πέπονθε πειρασθείς. 'Αλλ', οἶμαι, τοῦτό ἐστιν ἡ φρονεῖν ἢ λέγειν ἀσύφηλον παντελῶς· παναλκὴς γάρ ἐστιν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, καὶ θανάτου κρείττων, καὶ παθῶν ἐπέκεινα, καὶ δειλίας άνθρω ποπρεποῦς ἀμέτοχος παντελῶς. ᾿Αλλὰ μὴν οὕτω μὲν φύσεως ἔχων, πέπονθεν ὑπὲρ ἡμῶν. Οὐκοῦν οὔτε ψιλὸς ἄνθρωπος ὁ Χριστὸς, οὔτε ἄσαρχος Λόγος· ἑνωθεὶς δὲ μᾶλλον τῇ καθ᾿ ἡμᾶς ἀνθρωπότητι, πά θοι ἂν ἀπαθῶς σαρκὶ τῇ ἰδίᾳ τὰ ἀνθρώπινα. Γέγονε τοίνυν εἰς ὑποτύπωσιν εἰς ἡμᾶς ἀνθρωπίνως ἐκεῖνα, καθάπερ ἔφην ἐν ἀρχαῖς, ἵνα τοῖς ἴχνεσιν αὐτοῦ ἐπο ακολουθήσωμεν. Τοῦτο γὰρ ἐποίησεν, ἐφάπαξ ἑαυτὸν προσενέγκας. Ο νόμος γὰρ καθίστησιν ἀρχιερεῖς ἔχοντας ἀσθένειαν· ὁ λόγος δὲ τῆς ὁρκωμοσίας τῆς μετὰ τὸν νόμον, Υἱὸν εἰς τὸν αἰῶνα τετελειωμένον, μια μὲν προσφορᾷ, δῆλον δὲ ὅτι τῇ διὰ τοῦ ἰδίου σώματος, [ή] ε τετελείωκεν εἰς τὸ διηνεκές τοὺς ἁγιαζο μένους ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός. - προσκεκόμικε γὰρ ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν δ᾽ εἰς ὀσμὴν εὐωδίας τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ, καὶ τετελείωκε νοητῶς διὰ πίστεως καὶ ἁγιασμοῦ, καίτοι τῆς νομικῆς λατρείας τελειούσης οὐδέν. Τοιγάρτοι κατέληξαν μὲν οἱ τύποι, καὶ πέπαυται τῆς Αρχαίας Διαθήκης τὸ ἀνόνητον ἐν σκιαῖς· γέγονε δὲ ἀναγκαίως έπεισαγωγή κρείττου νος ἐλπίδος, δι' ἧς ἐγγίζομεν τῷ Θεῷ, μεσιτεύοντος τοῦ Χριστοῦ, καὶ ἐν τάξει γεγονότος ἀρχιερατικῇ διά του τὴν πρὸς ἡμᾶς ὁμοίωσιν. similem hominem tantum esse dixerint, certe aperto anthropolatria crimine tenebuntur, illum adorantes. Scriptum est enimn: Dominum Deumtum adorabis, et illi soli servies.. Quod si ipsum ad equalitatem dignitatis et auctoritatis cum Dei Verbo evectum respondeant, nec ob id tamen prohiberi quoninus Patrem valido eum clamore et lacrymnis adeat, illique qui salvare potest supplex fat; nihil omnino obstabit quominus ipsius quoque Verbi conditio tanta existimetur, quanta ejus qui cum Verbo æqualitatem dignitatis sive auctoritatis habet. Quare et illi quoque conveniet mortem exhorrescere, periculum timere, in tentationibus plorare, alterius ope ut servetur indigere, expressa denique tentatione obedientiam discere. Atqui extremæ vosaniæ fuerit hæc sentire vel dicere: est enim Dei Verbum omnipotens, morte superius, majus denique quam ut perpessio, aut ulla omnino humana formido in ipsum cadere valeat. Verum licet sua natura ejusmodi sit, nostri tamen causa eas passiones sustinuit. Itaque neque purus tantum homo est Christus, neque Verbum nostræ carnis expers, sed Verbum nostræ naturæ unitum, secundum se quidem imparibile, humana autem patiens in sua carne. Quæ igitur ut homo pertulit ea (ut paulo ante dicebamus), nobis in exemplum proponuntur, quo nimirum vestigiis illius insistamus qui, semel se offerens, rem totam confecit. Sane lex pontifices ¡nfirmitati obnoxios instituebat, verum jurisjurandi sermo post legem editus, 164 Fillum una oblatione in æternum consummatum pronuntiat”; ea ipsa videlicet, qua Dominus noster Jesus Christus sanctificatos per proprium corpus in sempiternuin consummavit ".» — «Obtulit enim seipsum pro nobis in odorem suavitatis Deo et Patri", perfecitque nos per fidem et spiritalem sanctificatiouem, cum legis antiquæ cultus nullum omnino ad perfectionen adduceret. Unde et figure quoque cessarunt, et umbratilis illa Veteris Testamenti imperfectio e medio sublata est. Successit autem, et quidem necessario, melioris spei introductio, per quam, interveniente Christo qui propter naturæ similitudinem in pontificium ordinem evectus est, Deo appropinquamus. > ΜΓ. Πλὴν ἐκεῖνο άθρει· περὶ αὐτοῦ φησιν ὁ θε- XLIII. Verumenimvero cum Paulus illum ex inσπέσιος Παῦλος, ὅτι ἐσταυρώθη ἐξ ἀσθενείας. Εἶτα πῶς ὁ μὲν νόμος καθίστησιν ἀρχιερεῖς ἔχοντας ἀσθέ νειαν, ὁ δὲ λόγος τῆς ὁρκωμοσίας τῆς μετὰ τὸν νόμου, Υἱὸν εἰς τὸν αἰῶνα τετελειωμένον, ὡς οὐκ ἔχοντα δηλονότι τὸ ἀσθενεῖν; Τοῦτο γὰρ, οἶμαι, ἐστὶ τὸ ἀρτίως ἔχον, ήγουν τὸ ἐν παντὶ καλῷ τετελειωμένον· ὅτι μὴ κατ' ἐκείνους ἐστὶ τοὺς κατὰ τὸν νόμον, οἷς οὐκ ἀσύνηθες εἰπεῖν τὸ καὶ ο· ἀσθενεῖν ἔσθ' ὅτε. 38 Deut. vi, 13; Matth. 1, 10.» Hebr. vii. 28. + } Cor. XIII, 4. s Hebr. vil, firmitate crucifixum pronuntiet, quomodo (inquis) lex sacerdotes infirmitati obstrictos ordinat, jusjurandumn vero post legem promulgatum, Filium, quasi nulla in illum infirmitas cadat, in æternum consummatum perfectumque affirinat * Illud enim, opinor, perfectum dicitur, quod omnni bonorum ge nere cumulatum est. Quopiam non talis erat, quales veteris legis sacerdotes, quibus inusitatum non 14. * Ephes. v, 2. » Hebr. vi, 19. of febr. x, Variæ lectiones codicis Seguieriani. · αὐτῶν. • ᾗ πάντως και.

πίστευται, καὶ ὡς Υἱὸς τετελειωμένος, σταυροῦται δὲ καὶ ἐξ ἀσθενείας; Οὐκοῦν ἀκόλουθον ἐννοεῖν, ὡς ἠσθένησε μὲν, σαρκικῶς σταυρὸν ὑπομείνας· ἔστι γε μὴν ὡς Θεὸς τοῦ ἀσθενεῖν ἐπέκεινα·. Τὸ γὰρ πνεῦμα πρόθυμον, ἡ δὲ σὰρξ ἀσθενής.» Εἰ δὲ δὴ λέγοιεν, τὴν ἀσθένειαν ἐν τούτῳ τῷ ἐν ἁμαρτίαις εἶναι δηλοῦν τοὺς κατὰ νόμον ἱερατεύοντας α, οὐκ ἀντιτάξομαι σύμφημι δὲ μᾶλλον ὀρθὰ καὶ οὕτω νοεῖν ᾑρημένοις. Οὐκοῦν οἱ μὲν κατὰ νόμον ἱερουργοί θυ σίας ἔχρηζον οὐ μιᾶς, πλειόνων δὲ μᾶλλον, ἅτε δὴ προσάγοντες καθ' ἡμέραν ὑπέρ τε αὐτῶν καὶ τῶν τοῦ λαοῦ ἀγνοημάτων, διὰ τὸ πλειστάκις ἀσθενεῖν, καὶ ὑπομένειν μαλακισμὸν τὸν εἰς πολύτροπον ἁμαρ τίαν· ὁ δὲ κρείττων ἁμαρτίας ὑπάρχων, ὡς Θεός, προσκεκόμικεν ἑαυτὸν, καὶ γέγονεν ἡμῶν ἀρχιερεὺς, ἀνθρωπίνως μὲν λεγόμενος λειτουργεῖν, ἱερατεύων δὲ τῷ Πατρὶ τὸ ἴδιον σῶμα. Θεοπρεπῶς οὖν ἄρα πα θεῖν οὐκ ἀνέχεται τὴν ἁμαρτίαν, ὅτι μὴ φύσεως ἦν γενητῆς, οὐκ ἐχούσης οὐσιωδῶς τὸ ἄτρεπτον, καὶ τὸ εἰς ἅπαν διαδιδράσκειν δύνασθαι τὴν ἁμαρτίαν. Θεὸς οὖν ἄρα ἐστὶ παντέλειος, ἀνεπικούρητον ἔχων παρ' ἑτέρου τὸ ἀκράδαντον εἰς ἁγιασμόν, φύσεώς τε χαρ πὸν ἰδίας ἔχων τὸ ἀπλημμελές. erat, in infirmitates quandoque incidere. Sed quo- Πῶς οὖν ὁ αὐτὸς καὶ ἀσθενείας κρείττων εἶναι πεmodo idem et infirmitate major creditur, utpote Filius numeris omnibus perfectus, et ex infirmitate rursum crucifixus docetur? Ut crucem secunduin carnem sustinet, merito infirmus prædicatur; ut autem Deus est, quavis infirmitate superior recte asseritur: Spiritus enim promptus est, caro autem infirma ³. ‹ Quod si qui sunt, qui infirmitatis nomine id unum hic insinuari contendant, nempe quod legales ministri non sine peccatis vitam transigebant; non repugno (imo in hanc sententiamn libenter concedo) recte boc pacto sentire volentibus. Legis proinde ministri non uno, sed pluribus sacrificiis indigebant, ut quos quotidie tam pro suis, quam pro populi ignorantiis offerre oporteret *, propterea nimirum quod subinde in alias et aliae infirmitates prolaberentur, eoque languore tenerentur, qui in multiplex peccatum abducit. Ille autem major quam qui peccare possit, utpote Dens, pontifex noster effectus, ac secundum humanam naluram sacerdos appellatus, Patri suum proprium corpus obtulit et consecravit. Secundum naturam proinde divinam in peceatum prolabi non poterat, cum non esset naturæ creatæ, quæ per se non habet immutabilitatem, nec posse omnino 165 vitare fectus, et nullo præsidio indiget, ut in sua sanctitate fructus impeccabilitas. XLIV. Capitulum autem super ea quæ dicuntur: Taleın habemus pontificem, qui consedit in dextera sedis magnitudinis in cœlis, sanctorum minister, et tabernaculi veri, quod fixit Dominus, et non homo *. › Vetus illud tabernaculum per sapientissimum Moysen in deserto exædificatuin est, idque ad formam in monte illi demonstratam. Et quidem Veteris Testamenti sacerdotibus erat illud aptissimum: at vero habitaculum Christo conveniens est· superna illa venustaque civitas, boc est eclum, divinum sane summumque fabernaculum, non artis humanæ inventum, sed sanctum, et a Deo fabrefactum; in quod ille illatus, eos qui in ipsum credunt, sanctificationemque per Spiritum consecuti sunt, Deo et Patri offert. Nemo, inquit, venit aul Patrem, nisi per me.» [stiusmodi ergo illius est ministerium, de quo hic agimus. Et quamvis res haec nostris, hoc est, humanis verbis exprimatur, est tamen admodum divina. Annon, obsecro, divinum quiddam est, credentes proprio Spiritu posse sanctificare; misericordiaque et gratia Justificatos, mundo enonues, Spiritu vivificatos, vita tandem morumque honestate conspicuos Dev olferre, et quasi consecrare? Quod autem (etiamsi ministrare dicatur) Patre neque minor sit, neque gloriæ illius ulla ex parte cedat, id inde clare constare polest, quod divinæ majestatis solium peccatum. Deus itaque est omni ex parte per Armus persistat, cum sit natoræ ejus proprius ΜΔ'. • Κεφάλαιον δὲ ἐπὶ τοῖς λεγομένοις· Τοιοῦ τον ἔχομεν ἀρχιερέα, ὃς ἐκάθισεν ἐν δεξιᾷ τοῦ θρόνου τῆς μεγαλωσύνης ἐν τοῖς οὐρανοῖς, τῶν ἁγίων λει τουργὸς, καὶ τῆς σκηνῆς τῆς ἀληθινῆς, ἦν ἔπηξεν ὁ Κύριος, καὶ οὐκ ἄνθρωπος.» Εγήγερτο μὲν κατὰ τὴν ἔρημον ἡ ἀρχαία σκηνὴ διὰ τοῦ πανσόφου Μωϋσέως, πεποίηται δὲ κατὰ τὸν τύπον τὴν δειχθέντα αὐτῷ ἐν τῷ ὄρει· καὶ τοῖς μὲν κατὰ τὸν νόμον ἱερατεύουσιν ἐκείνη πρεπωδεστάτη· ἐνδιαίτημα δὲ τῷ Χριστῷ πρέπον τε καὶ ἐοικὸς ἡ ἄνω καλλίπολις, τουτέστιν ὁ οὐρανός, ἡ θεία τε καὶ ἀνωτάτω σκηνὴ, καὶ οὐκ ἀνθρωπίνης εὕρεμα τέχνης, ἀλλ᾽ ἱερὰ καὶ θεότευκτος. Ἐκεῖ γεγονώς προσκομίζει τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ τοὺς εἰς αὐτὸν πιστεύοντας, ἡγιασμένους δὲ δηλονότι διὰ τοῦ Πνεύματος. • Οὐδεὶς γὰρ ἔρχεται, φησί, πρὸς Ν τὸν Πατέρα, εἰ μὴ δι᾿ ἐμοῦ.» Καὶ οὗτος αὐτῷ τῆς ἐνθάδε λεγομένης λειτουργίας ὁ τρόπος. Θεοπρεπές δὲ τὸ χρῆμα, κἂν εἰ τοῖς καθ' ἡμᾶς, ήγουν άνθρω πίνοις σημαίνοιτο λόγοις. Τὸ γὰρ ἁγιάζειν δύνασθα: τῷ ἰδίῳ Πνεύματι τοὺς πιστεύοντας, ἐλέῳ καὶ χάριτι δεδικαιωμένους, καὶ οἷον ἱερουργεῖν τῷ Θεῷ, κόσμῳ μὲν ἀποθνήσκοντας, ζωοποιουμένους δὲ Πνεύ ματι, καὶ εἰς εὐδόκιμον ἀληθῶς ἀναλάμποντας βίον, πῶς οὐκ ἂν εἴη θεοπρεπές; Ότι δὲ, καίτοι λεγόμενος λειτουργεῖν, οὐ μείων ἐστὶ τοῦ Πατρός, οὔτε μήν κατόπιν ἔρχεται τῆς ἐνούσης εὐκλείας αὐτῷ, προσ αποδείκνυσιν εναργῶς τὸ τοῖς θείοις αὐτὸν ἐνιδρ • Joan. XIV, G. * Matth. xxνι, 41. * Hebr. vi, 27. * Hebr. viii. 1, 2. Variæ lectiones codicis Seguieriani. Η ἱερουργούντας, [vel] ἱερατούντας, ο Υιός.

AD REGINAS DE RECTA FIDE ORATIO ALTERA. σθαι θώκεις, καὶ ἐν δεξιᾷ καθῆσθαι του Γεγεννηκό- obtineat, atque adeo ipsi Patri dextera assideat. τος. Εἰ γάρ ἐστιν ἀληθὲς, ὅτι πᾶς ἱερεὺς ἔστηκεν ἀεὶ λειτουργῶν, καὶ οὐκ ἂν νοοῖτό ποτε συνεδρός τα καὶ ἰσοκλεὴς περ ἂν λατρεύσεις Θεῷ, πῶς οὐκ ἀσυνήθης ἱερουργὸς ὁ Χριστὸς, ὁ καὶ ἐν τοῖς τῆς θεότητος θώκοις ὡς Θεὸς, καὶ λειτουργῶν ἀν θρωπίνως; Εἰ δὲ δή τις λέγοι συκοφαντῶν τὴν ἀλή θειαν, ὅτι Ναὶ κεκάθικεν ἐν δεξιᾷ τοῦ Πατρὸς ἰδικῶς άνθρωπος συνημμένος τῷ Θεῷ κατὰ μόνην τὴν ἰσότητα τῆς ἀξίας· οὐκέτι μόνης εἶναί φησι τῆς ἁγίας Τριάδος τὴν ἀνωτάτω καὶ μόνῃ αὐτῇ πρέποντα θρόνον, ἀλλ᾽ ἤδη τις ἡμῖν τέταρτος ουτοσί, πρόσφατός τε καὶ γενητὸς ἐπεισκρίνεται Θεός, μετὰ τὴν ὁμοούσιον καὶ ἁγίαν Τριάδα. ΜΕ'. «Χριστὸς δὲ παραγενόμενος ἀρχιερεὺς τῶν μελλόντων ἀγαθῶν, διὰ τῆς μείζονος καὶ τελειοτέρας σκηνῆς, οὐ χειροποιήτου, τουτέστιν οὐ ταύτης τῆς κτίσεως, οὐδὲ δι' αἵματος τράγων καὶ μόσχων, διὰ δὲ τοῦ ἰδίου αἷματος εἰσῆλθεν ἐφάπαξ εἰς τὰ ἅγια, αἰωνία» λύτρωσιν εὑράμενος.» Τίνα δὲ τρόπον διὰ τῆς μείζονος καὶ τελειοτέρας σκηνῆς γέγονεν ἐφ' ἡμᾶς ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς ἀρχιερεὺς, προαπέδειξεν ἡμῖν ἀρτίως ὁ λόγος. Ὅτι δὲ τῆς ἱερουργίας ὁ τρόπος αὐτῷ, καὶ ἀμείνων ἀσυγκρίτως τῆς κατὰ τὸν νόμον, καὶ πολὺ λίαν υπερκείμενος τῶν ὡς ἐν τύπῳ καὶ σκιᾷ (καὶ γάρ ἐστιν αὐτὸς ἡ ἀλήθεια καὶ τὸ ἄμωμον ἱερεῖον), ενδοιάσειεν ἂν οὐ δείς. Επιτήρει δὲ, ὅπως: Ὁ ἀξιάγαστος ἡμῶν ἀρχιερεὺς, ὃς ἐκάθισεν ἐν δεξιᾷ τοῦ θρόνου τῆς μετ γαλωσύνης ἐν τοῖς οὐρανοῖς, διὰ τοῦ ἰδίου αἵματος εἰσῆλθεν ἐφάπαξ εἰς τὰ ἅγια, λύτρωσιν εὑράμενος αιωνίαν.» Πῶς οὖν ὁ ἐν δεξιᾷ τοῦ Πατρὸς ὡς Θεός, ίδιον ἔχειν αἷμα λέγοιτ' ἄν, εἰ μὴ πεπιστεύκαμεν, ὅτι ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς κατὰ φύσιν Υἱὸς κεχρημάτικε καὶ Υἱός ἀνθρώπου, καὶ τὸ ἴδιον αἷμα τῆς ἁπάντων ζωῆς ἀντάλλαγμα δούς, ταύτην εὔρατο τῷ κόσμῳ τὴν εἰς αἰῶνα λύτρωσιν; Οὐ γάρ που φαίη τις ἂν, ὡς ἦν ἀκόλουθόν τε καὶ πρέπον, καθάπερ ἐν τάξει τῶν ἀλόγων ζώων σφάζεσθαι πλειστάκις τὸν Ἐμμα νουήλ, ἀποχρῶντος εἰς λύτρωσιν τῆς ὑπ᾽ οὐρανὸν τοῦ καὶ ἅπαξ παθεῖν αὐτόν. Εἰ δὲ, καθὰ πεφρονήκασί τινες, ἄνθρωπος ἦν ἰδικῶς, ισότητι μὲν τῆς ἀξίας, ήγουν αὐθεντίας, συνημμένος Θεῷ, διηρημένες δὲ καθ' ὑπόστασιν, καὶ ἀνὰ μέρος εἶναι πιστευόμενος, οὐκ ἦν ἴδιον αἷμα τοῦ συνεδρεύοντος τῷ Πατρὶ τὸ εἰς λύτρωσιν τοῦ κόσμου δοθὲν, ἀλλ᾽ ἑτέρου μᾶλλον σχετικὴν ἔχοντος πρὸς αὐτὸν τὴν συνάφειαν. Ωσπερ γὰρ δύο τινὲς ἄρχοντες τῇ τῶν ἀξιωμάτων ισότητι κατ' οὐδὲν ἀλλήλων διενεγκόντες ὅλως, οὐχ εἷς νοοῦν τα' ι μᾶλλον, ἀλλὰ δύο κατὰ τὸ ἀληθές· οὕτω τὸ συνημμένον τιν! κατὰ τὴν ἀξίαν, διῃρημένων τῶν φύσεων, ήγουν ὑποστάσεων, οὐχ εἷς εἶεν ἂν, ἀλλὰ δύο· καὶ τὸ ἑνὸς αἷμα τυχὸν αὐτοῦ δὴ πάντως ἐστὶ, καὶ 7 Hebr. viii, 5. "Hebr. 1, 11, 12. Si enim verum est omnen omnino sacerdotem stare, ut sacrificium offerat 7; neque assidere aut paris unquam gloriæ cum Deo, cui sacrificat, intelligi potest: quo pacto Christus novo modo sacerdotio non fungitur, qui ita ut homo ministrat, ut tamen in divinitatis soliis consideat? Quod si quis improbus adversus veritatem sycophanta liominem secunduni solam dignitatis æqualitatem Deo conjunctumn, ad Patris dexteram considere contendat, is same asseret, non amplius solius sanctæ Trinitalis esse supremum illum, atque ipsi soli convenientem 166 thronum. Sed jam quartus quidam nobis, recens et factus introducitur Deus, præter consubstantialem et sanctam Trinitatem. XLV. Christus autem assistens pontifex futurorum bonorum, per amplius et perfectius tabernaculum non manufactum, id est, non hujus creationis; neque per sanguinem hircorum et vitulorum, sed per proprium sanguinem introivit semel in sancta, aeterna redemptione inventa.. Qua ratione Dominus noster Jesus Christus per majus et perfectius tabernaculum ingressus, pontifex noster exstiterit, verba modo recitata planum nobis faciunt. Quod autem sacerdotii illius ritus legali sacerdotio omnino præstiterit, plurimumque ea excelluerit quæ tantum in umbra et figura contingebant (ipse enim per se vera illa et impolluta hostia exstitit), nemo, opinor, inficias iverit. Observa hic autem præclarum illum et admirabilem • Pontificem nostrum, qui in dextera throni majestatis Dei sedet in coelestilus, per proprium salguinem semel tantuun in sancta introisse, zlernamque redemptionem invenisse.» At quomodo is, qui ut Deus Deo Patri in dextera assidet, proprium sanguinem habere recte dici potest, si naturalem Dei Filium, hominis quoque flium exstitisse, propriumque sanguinem pretium pro omnibus impendisse, et æternam hac ratione mundo salutem reperisse, certo persuasum non habuerimus? Neque enim dixerit quispiain decuisse ut Emmanuel, tanquamn pecus aliquod, sæpius maclaretur; quippe cum ad totum orbem liberandum vel semel ipsum mortem subiisse abunde sat fuerit. Quod si, ut nonnulli sentiunt, purus per se tantum homo erat, Deo quidem secundum dignitatis vel auctoritatis æqualitatem conjunctus, secundum hypostasim vero ab eodem scjunctus, el seorsum per se positus; profecto sanguis, qui in mundi redemptionem effusus est, non erat illius qui ad dexteram Dei Patris sedet, sed alterius cujuspiam, qui relativam potius cum ipso habet conjunctionem. Queinadmodum enim duo principes cadem auctoritate omnino præditi, nou Varz lectiones codicis Seguicriani. ι ἐν νοεῖται.

ΜϚ'. «Οὐ γὰρ εἰς χειροποίητα εἰσῆλθεν ἅγια δ Χριστός, οὐδὲ εἰς ἀντίτυπα τῶν ἀληθινῶν, ἀλλ᾽ εἰς αὐτὸν τὸν οὐρανὸν, νῦν ἐμφανισθῆναι τῷ προσώπου τοῦ Θεοῦ ὑπὲρ ἡμῶν, τοῦ Θεοῦ λέγοντος· «Ο οὐρανός μοι θρόνος· › ἐπαναπαύεσθαι καὶ αὐτὸν τοῖς ἄνω πνεύμασι φαμεν τὸν Υἱόν, σκηνὴν ὥσπερ ἁγίαν ἔχοντα τὸν οὐρανὸν, καὶ οὐ κατά γε τοὺς ἐπὶ γῆς ἱερουργοῦντας σωματικῶς, καὶ τὰς δι' αἱμάτων τε λοῦντας θυσίας, εἰς ἀντίτυπα τῶν ἀληθινῶν εἰστρέ χοντα κατὰ τὸ τῷ νόμῳ δοκοῦν. Ἐμφανίζεται δὲ νῦν ὑπὲρ ἡμῶν τῷ προσώπῳ τοῦ Θεοῦ, τίνι τρόπῳ; "Αρα γὰρ οὐκ ἀεὶ καὶ πρὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως ὑπάρ χει εμφανής; Καίτοι καταθρῆσαι ῥᾷον, ὡς αὐτός ἐστιν ἡ δημιουργός σοφία τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός, δι' ἧς τὰ πάντα προσεκομίσθη τ' πρὸς ὑπαρξιν. Καὶ γοῦν ὡς Σοφία φησίν·. Εγώ ήμην ᾖ προσέχαιρε. Καθ' ἡμέραν δὲ εὐφραινόμην ἐν προσώπῳ αὐτοῦ ἐν παντὶ καιρῷ· ὅτε ἐνευφραίνετο τὴν οἰκουμένην συντελέσας, καὶ ἐνευφραίνετο ἐν υἱοῖς ἀνθρώπων.» Οτε τοίνυν αὐτῇ προσέχαιρεν ὁ Πατήρ, καὶ ἦν ἐν προσώπω απο τοῦ καθ' ἡμέραν εὐφραινομένη τε καὶ εὐφραίνουσα, πῶς ἐμφανίζεται νυνὶ τῷ προσώπῳ τοῦ Θεοῦ; Οὐκοῦν ἐμφανίζεται ξένως, οὐκέτι γυμνὸς καὶ ἄσαρκος λο γος, καθάπερ ἀμέλει καὶ ἐν ἀρχαῖς ἦν, ἀλλ' ἐν Γ' unus, sed duo revera sunt homines; ita cuipiam οὐχὶ δὴ μᾶλλον ἑτέρου. Οὐκοῦν οὐκ ἀπόχρη πρὸς dignitate parem esse, naturis interim, videlicet ἕνωσιν ἀληθῆ τὸ ὡς ἐν ἰσότητι τῆς ἀξίας, ήγουν personis distinctia, non sinit unum, 167 sed αὐθεντίας, συνήφθαι λέγειν ἄνθρωπον Θεῷ. duo esse: et unius sanguis ita est hujus, ut nullo modo sit alterius. Ad veram itaque unionem non sat est, hominem Deo auctoritatis vel dignitatis æqualitate. copulatum asserere. XLVI. Non enim in sancta manufacta Christus introivit, neque in exemplaria verorum sed in ipsuın cœlum, ut appareat mune vultui Dei pro nobis ".» - Coelum, inquit Deus, mibi thronus est 10 :: quare et ipsum quoque Filium supernis spiritibus conquiescere, cœlumqne veluti sanctum quoddam tabernaculum obtinere dicimus non more terrenorum. ministrorum, qui corporaliter sacris operantur, sanguineque secundum legis prescriplum ad verorumn expressionem lilant. Sed quo, quæso, modo vultui Dei nunc pro nobis apparet? Nonne semper etiam ante incarnationem exstitit apparens et conspicuus? idque facile est cognitu, quod ipse est opifex sapientia Dei et Patris ", per quain ad esse producta sunt omnia. Et certe ut Sapientia dicit: ‹ Ego eram qua delectabatur. Per singulos autcm dies gaudebam in conspectu ejus omni tempore, quando gaudebat mundo perfecto, et gaudebat inter filios hominum”. Cum ab initio igitur Pater illi adblandiretur, ex eoque oblectationem quotidie caperet, isque vicissim voluptatem Patri afferret, quomodo nunc demum vultui Dei apparere dicitur? Sane Verbum Dei novo, nunc modo apparet, non amplius carvis expers et uudum, sicut in principio, sed in μορφῇ τε καὶ φύσει τῇ καθ᾿ ἡμᾶς· φαμὲν γὰρ οὕτως forma et natura humana. Ad hunc itaque modum pro nobis apparere, humananique naturain (esto illa propter. Adami prævaricationens quandoque exosa proscriptaque fuerit) in conspectu Dei Patris offerre traditur. Verbum proinde, ut homo factum est, oculis paternis velut in scipso primo nos sistit; quo nimirum Patri commendatos 1108 reddat, veteribus noxis expiates, atque ad vitæ novitatem per Spiritum instauratos, ac tandemn dignus efectos qui iu conspectu Patris simus jam in filios cooptati. 163 De eo quod Dominus noster Jesus Christus gloriam accepisse scribitur. XI.VIL. Paulus apostolus non ab hominibus, noque per homines, sed per Jesum Christudi, et Deum Patrem qui suscitavit eum ex mortuis ¹³. Ad ostendendum Dominum nostrum Jesum Christum externa adventitiaque gloria minime indiguisse, sat erat indicasse, ipsum æque ac Deum Patreın mittere ministros, qui illum deprædicarem: neque enim semetipsos, qui mittebantur, prædicabant, sed Jesum Christum in gloriam Dei Patris. Quia vero sacras Litteras sectari nos Hebr. ix, 24. 10 Isa. LEVI, 1. αὐτὸν ἐμφανισθῆναι νυνὶ, καὶ οἷον ἐπ' ὄψει 8 του Θεοῦ καὶ Πατρὸς τοῦ ἀνθρώπου φύσιν ἀγαγεῖν, καίτοι γενομένην ἐν ἀποστροφῇ διὰ τὴν ἐν Ἀδὰμ πα ράβασιν. Ημᾶς οὖν ἄρα παρίστησιν ἐν ὀφθαλμοῖς τοῦ Πατρὸς ὡς ἐν ἑαυτῷ καὶ πρώτῳ, καθὸ πέφηνεν ἄνθρωπος, ἵν᾿ ἡμᾶς προσαγάγῃ τῷ Πατρὶ, καὶ τῶν ἀρχαίων ἀπαλλάξας αἰτιαμάτων, καὶ εἰς καινότητα ζωῆς μεταστοιχειώσας ἐν Πνεύματι· ὥστε καὶ ἀξίους ὁρᾶσθαι λοιπὸν τῆς παρὰ τοῦ Πατρὸς ἐπι οπτείας, ὡς ἐν υἱῶν τάξει παρειλημμένους. Περὶ τοῦ λέγεσθαι δόξαν λαβειν τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν ΜΖ'. ο Παῦλος ἀπόστολος οὐκ ἀπ' ανθρωπων, οὐδὲ δι' ἀνθρώπων, ἀλλὰ διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ, καὶ Θεοῦ Πατρὸς τοῦ ἐγείραντος αὐτὸν ἐκ νεκρῶν.» Απόχρη μὲν εἰς ἀπόδειξιν τοῦ μὴ δεδεῆσθαι δόξης τῆς ἔξωθεν καὶ εἰσκεκριμένης τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν, τὸ συναποστέλλειν τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ τῶν περὶ ἑαυ τοῦ κηρυγμάτων τοὺς ἱερουργούς· οὐ γὰρ ἑαυτοὺς ἐκήρυττον, ἀλλὰ Χριστὸν Ἰησοῦν Κύριον εἰς δόξαν Θεοῦ Πατρός. Ἐπειδὴ δὲ τοῖς ἱεροῖς ἕπεσθαι Γράμ μασιν ἀναγκαῖον ἡμᾶς, οὐδαμοῦ παρεκτρέχοντας τὸ "I Cor. 1, 24. " Prov. viii, 30, 31. 18 Galat. 1, 1. Variæ lectiones codicis Seguieriani. 1. F. παρεχομ. · ἐν ὄψει.

AD REGINAS DE RECTA FIDE ORATIO ALTERA discedere nobis licet; agedum paucis, quomodo Deus Pater Filium suum gloria coronasse dicatur, planum faciamus. Beatus Paulus de sæculi hujus principibus quodam in loco ita scribit: «Si evim cognovissent, nunquam Dominum gloriæ crucifixissent ". Norat itaque, eum qui crucis supplicium subierat, gloriæ Dominum esse. Jam quomodo Dominus gloriæ gloriam a Patre accipit? Hujus quæstionis nodum dispensationis ratio disεulvit. Accipit enim gloriam ut homo; pergit autem gloriæ Dominus esse ut Deus. Et quidem divinæ illius naturæ opes ex iis prærogativis nobis deprehenduntur, quæ creaturæ facultatem exsuperant; at vero humana egestatis conditio ex αὐτοῖς δοκοῦν, φέρε λέγωμεν, τίνα δὴ τρόπον ὁ Θεὸς oportet, neque ab earum decrens vel minimum καὶ Πατὴρ δόξῃ λέγεται στεφανοῦν τὸν Υἱόν. Οὐκοῦν αὐτός πού φησιν ὁ μακάριος Παῦλος περὶ τῶν ἀρχόντων τοῦ αἰῶνος τούτου· «Εἰ γὰρ ἔγνωσαν, οὐκ ἂν τὸν Κύριον τῆς δόξης εσταύρωσαν.» Οἶδεν οὖν ἄρα καὶ Κύριον ὄντα τῆς δόξης τὸν ἐσταυρωμένον· πῶς οὖν δέχεται δόξαν παρὰ τοῦ Πατρὸς ὁ τῆς δόξης Κύριος; "Η δήλον, ὅτι πεποίηται πάλιν οἰκονομικῶς ὁ λόγος αὐτῷ; Δέχεται μὲν γὰρ ἀνθρωπίνως, ἔστι δὲ καὶ οὕτω τῆς δόξης Κύριος θεϊκώς. Καὶ ὁ μὲν τῆς θείας αὐτοῦ φύσεως πλοῦτος ὁρῷτο ἂν πρὸς ἡμῶν ἐν τοῖς ὑπὲρ κτίσιν πλεονεκτήμασι· τῆς δὲ καθ' ἡμᾶς πτωχείας τὸ μέτρον ἐν τῷ λέγεσθαι λαβεῖν· • Καὶ εἰ πλούσιος ὤν, δι' ἡμᾶς ἐπτώχευσεν.» 'Αλλ' οὖν ἀγαθαῖς ἐννοίαις πρὸς ὀρθότητα διοικούμενοι, καὶ τὰ εἰκότα φρονεῖν ἐπ' αὐτῷ σπουδάζοντες, οὐκ eo nobis fit palam, quod quædam accepisse per ἀγνοήσομεν ἡμεῖς τὸν καὶ ἐν τῇ καθ' ἡμᾶς πτωχεία πλούσιον ὡς θεόν. nes ad rectæ fidei normam Instituentes, et quæ nostram paupertatem se demisisse statuemus, ut siisse certo nobis persuadeamus. hibeatur: Cum enim dives esset propter nos factus est egenus ".» Nostras proinde cogitatiopar est de ipso sentire satagentes, ita illum in tamen tanquam Deum nunquam divitem esse deΜΗ'. «Ο Πατὴρ ἀγαπᾷ τὸν Υἱὸν, καὶ πάντα δέδωκεν ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ.» Δέχεται πάλιν ὡς ἄνθρω πως ὁ Υἱός· πλὴν οὐκ ἔξω πάλιν τίθησιν ἑαυτὸν ὁ Πατὴρ τοῦ πάντα ἔχειν ὑφ᾽ ἑαυτῷ· διδοὺς γὰρ αὐτὰ τῷ Υἱῷ, σὺν αὐτῷ κατάρχει τῶν ὅλων, τοῖς τῆς θεότητος σκήπτροις ὑποφέρων δι' αὐτοῦ τε καὶ ἐν αὐτῷ τὸ ἐπὶ τῆς γῆς γένος, καίτοι διανενευκὸς ἀχαλίνως εἰς ἀπόστασιν. Ὡς γὰρ αὐτός πού φησιν ὁ σοφώτατος Παῦλος, «Θεὸς ἦν ἐν Χριστῷ, κόσμον καταλλάσσων ἑαυτῷ.» Καὶ οὐ δή πού φαμεν, ὡς ἐν ἀνθρώπῳ κατοικήσας Χριστὸς ἕτερος παρά γε τὸν ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου γεγεννημένον, κόσμον ἑαυτῷ κατήλλαττε (φρονοῦσι γὰρ ὧδέ τινες τῶν ἀμαθεστέ‐ ρων)· ἐκεῖνο δὲ μᾶλλον, ὅτι κατήλλαττεν ἑαυτῷ τὸν κόσμον ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ ἐν Χριστῷ· γέγονε γὰρ ἡμῶν μεσίτης ἐνανθρωπήσας ὁ Υἱός, καὶ οἷον διαλο λακτῆς εἰς εἰρήνην, οὐχ ἑτέρῳ προξενῶν τῶν ἐν τῷ κόσμῳ τὴν ὑποταγήν, ἀλλ' ὡς ἐν ἰδίῳ προσώπῳ, τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. Χριστῷ γὰρ κατηλλαγμένοι, κατηλ. λάγμεθα δι' αὐτοῦ τε καὶ ἐν αὐτῷ τῷ πάντων ἡμῶν Σωτῆρι Θεῷ. Τοιγάρτοι καὶ ἔφασκε·. Δεῦτε πάντες πρός με, οἱ κεκοπιακότες καὶ πεφορτισμένοι, κἀγὼ ἀναπαύσω ὑμᾶς. • "Οτι δὲ τοῖς πρὸς αὐτὸν ἰοῦσιν οὐ πρὸς ἕτερόν τινα γένοιτ' ἂν ἡ καταλλαγή, πλὴν ὅτι πρὸς Θεὸν τὸν φύσει καὶ ἀληθῶς, πεπληροφόρηκεν εἰπών· ι Ο πιστεύων εἰς ἐμὲ οὐ πιστεύει εἰς ἐμὲ, ἀλλ' εἰς τὸν πέμψαντά με. Καὶ ὁ θεωρῶν ἐμὲ θεωρεῖ τὸν πέμψαντά με. Οτὲ δὲ πάλιν· «Πιστεύετε εἰς τὸν θεὸν, καὶ εἰς ἐμὲ πιστεύετε. ο ΜΘ'. • Πάτερ, ἐλήλυθεν ἡ ὥρα, δόξασόν σου τὸν Υϊν, ἵνα καὶ ὁ Υἱός σου δοξάσῃ σε. Καθώς ἔδωκας αὐτῷ ἐξουσίαν πάσης σαρκὸς, ἵνα πᾶν ὃ δέδωκας αὐτῷ, δώσῃ αὐτοῖς ζωὴν αἰώνιον. ο Παράκλητος μὲν XLVIII. ‹ Pater diligit Filium, et omuia dedit in manus ejus "., Filius accipit ut homo: interim Pater a nullo eorum se excludit, quin omnia in potestate habeat: ea enim dans Filio, una cum illo oinnibus dominatur. Sed et ipsum quoque mortalium genus secundum se aliqui infrene, et ad rebellionem propensum divinitatis sceptris per illum sibi submittit: quandoquidem, ut sapientissiinus Paulus alicubi admonet: • Deus erat in Chris sto, mundum reconcilians sibi 1. ο llic autem nequaquam asserimus, id quod rudiores quidam faciunt, alium ab eo quem sacra Virgo 169 in lucem edidit, Christum in homine inhabitasse, mandumque sibi reconciliasse; sed ipsummet Deum Patrem in Christo mundum sibi reconciliavisse. Filius namque post humanam naturam assumptam factus est mediator, et ad pacem obtinendam quodammodo reconciliatur, non alteri cuipiam in mundo obedientiam concilians, sed ut in propria persona Deo Patri: quandoquidem Christo reconciliati, per ipsiun et in ipso, Deo quoque omnium Salvatori reconciliamur. Hinc illud: < Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et egu reficiam vos ".› Quod ii autem qui ad illum se adjungunt, non alteri cuipiam reconcilientur ጌ quam vero naturalique Deo, illud idem ipse his verbis perspicuum facit Qui, inquit, credit in me, non credit in me, sed in cum qui misit me. Et qui videt me, videt cum qui misit me ". Tursum: • Credite in Deum, et iu me ereΕι dile ".> XLIX. «Pater, venit nora, clarifica Filium tuum, ut et Filius tuus clarificet te. Sicut dedisti ei potestatem omnis carnis, ut omne quod dedisti ei, det eis vitam æternam "., Advocatus et propitia- "1 Cor. 11, 2. 15 11 Cor. vii. 9. 16 Joan. 111, 35. 17 II Cor. v, 19. 18 Matth. x1, 23. 44, 45. ** Joan, xiv, 1. 11 Joan. XVII, 1, 2. 19 Joan. XII,

τοῖς ἐπὶ τῆς γῆς εὐμενῆ τὸν Πατέρα, καὶ παντὸς ἡμῖν εὑρίσκεται πρόξενος ἀγαθοῦ. Πλὴν ἐκεῖνο κατα θρήσωμεν, πῶς ἂν δοξάσειεν ὁ Πατήρ τὸν Υἱόν, δο ξασθήσεται δὲ καὶ αὐτὸς παρ' αὐτοῦ τίνα τρόπον. Οὐκοῦν τὴν ὥραν, ήγουν τὸν καιρὸν ἐληλυθέναι φησί, καθ' ὅν ἔδει πάντως αὐτὸν τὸν ὑπὲρ τῆς τοῦ κόσμου ζωῆς ὑπομεῖναι σταυρόν· ἀλλ᾽ ἦν ἀναγκαῖον δοξάζεσθαι τὸν Υἱὸν παρὰ τοῦ Πατρὸς, καὶ διὰ τῆς ἐκ νεκρῶν ἀναστάσεως μαρτυρούμενον ὅτι τέ ἐστιν ὁμοούσιος αὐτῷ καὶ ζωοποιὸς, καὶ θανάτου κρείττων, καὶ φθορᾶς ἀμείνω τὴν φύσιν διεκληρώσατο. Καὶ δοξάζεται δὲ καὶ αὐτὸς ὁ Πατήρ, ὡς ἔχων Υἱὸν κατά πᾶν ὁτιοῦν ἐοικότα τε καὶ ἰσοκλεᾶ καὶ ἰσουργὸν ἑαυτῷ. Καὶ τοῦτο δέδειξεν ὁ Υἱὸς καταργήσας τὸν θάνατον, καὶ ἀναστήσας ἐκ νεκρῶν τὸν ἑαυτοῦ ναόν. Δέχεται δὲ τὴν κατὰ πάντων ἐξουσίαν, καθ' ἡμᾶς δὴ πάλιν καὶ ἀνθρωπίνως· καίτοι βασιλεύων τῶν ὅλων θεϊκῶς. Καὶ ἐνίησι μὲν ὁ Πατήρ τοῖς δοθεῖσι τῷ Υἱῷ τὴν ζωὴν τὴν αἰώνιον· αὕτη δέ ἐστιν αὐτός· ἔφη γάρο • Ἐγώ εἰμι ἡ ἀνάστασις καὶ ἡ ζωή.» Οὐκοῦν καν εἰ λέγοιτο λαβεῖν παρὰ τοῦ Πατρὸς δόξαν καὶ τὴν κατὰ πάντων ἐξουσίαν τε καὶ βασιλείαν, ἀναθετέον μὲν τὸ λαβεῖν τοῖς τῆς κενώσεως μέτροις. Ιστέον δὲ, ὅτι καὶ τῆς δόξης ἐστὶ Κύριος ὡς Θεός, καὶ σύνο θρόνος τῷ Πατρὶ καὶ κατ' οὐδένα τρόπον μειονεκτούμενος τῆς τοῦ τεκόντος αὐτὸν ὑπεροχής τε καὶ δόξης, τό γε ἧκον εἰς τὴν τῆς θεότητος φύσιν. Εσόμεθα γὰρ οὕτως εὐσεβεῖς, περιτρέποντες πᾶν νόημα εἰς τὴν ὑπακοὴν αὐτοῦ, καὶ λογισμούς καθαιρούντες, «καὶ πᾶν ὕψωμα ἐπαιρόμενον κατὰ τῆς γνώσεως tor appellatur Filius ". Ipse enim hominibus ca- καὶ ἱλαστήριον ὁ Υἱός ωνομασται. Καθίστησι γὰρ lestem Patrem benevolum propitiumque reddit, atque ideo omnium bonorum nobis auctor est. Verumtamen inquisitione dignum est, quanam ratione Pater glorificet Filium et Filius vicissitn glorificet Patrem. Ait ergo advenisse horam, hoc est tempus, in quo ipsum plane pro mundi vita crucis supplicium subire oporteret. Par erat aulem, ut later Filium per resurrectionem ex mortuis glorificaret, sibique consubstantialem et vivificum, el morte superiorem, et naturam a corruptione alienam sortitum evidenti testimonio demonstraret. Quin ipse quoque Paler hoc ipso glorificatur, quod Filium decore, gloria, potentiaque sibi per omnia similem habeat. Atque istud liquido ostendil Filius, cum mortis imperio demolito, suum ipsius templum a mortuis exsuscitavit. Verumenimvero licet ut homo jus potestatemque in omnes accepisse perhibeatur, ut Deus tamen universis rerum naturis absolute dominabatur. Pater rursum jis qui Filio dati sunt vitam æternam impertitur: at ille interim est illa ipsamet vita. 170 ‹ Ego, inquit, sum resurrectio et vita". Quare licet gloriam et regnum, et super omnes et omnia potestatem accepisse dicatur; hoc tamen ad incarnationis conditionem est relerendum. Certum est. enim Filium, ut Deus est, et gloriæ Dominum, et eadem cum Patre majestate præditum esse; neque, quod quidem ad divinitatis naturam spectal, Patris gloria et eminentia ulla ex parte inferiorem esse. Ad hunc itaque modum comparati, et pii erinius, et omnem intellectum in Christi obsequium convertentes, et omnes cogitationes, & extollentem everteutes 334. αὐτοῦ.» omnemque altitudinem contra Dei scientiam sese L. Dextera igitur Dei exaltatus. et promis- Ν'. «Τῇ δεξιᾷ οὖν τοῦ Θεοῦ ὑψωθεὶς, τήν τε ἐπαγ sionem Spiritus sancti accipiens a Patre, effudit γελίαν τοῦ ἁγίου Πνεύματος λαβὼν παρὰ τοῦ Πατρὸς. hoc, quod yos videtis et auditis. Non enim Da- ἐξέχεε τοῦτο, ὁ ὑμεῖς βλέπετε καὶ ἀκούετε. Οὐ γὰρ vid ascendit in cœlum; dicit autem ipse: Dixit Δαυΐδ ἀνέβη εἰς τὸν οὐρανόν· λέγει δὲ αὐτός; Εἶπεν Dominus Domino meo: Sede a dextris meis, do- ὁ Κύριος τῷ Κυρίω μου· Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως nec ponam inimicos tuos scabellum pedum two- ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου. rum". Universum incarnati Verbi mysterium Ολον ἐν τούτοις καταθρήσαιμεν ἂν τῆς ἐνανθρωπήex his perspicere licet. Etenim omnipotens illa σεως τοῦ Μονογενοῦς τὸ μυστήριον. Ἐν μορφῇ γὰρ dextera, omniumque opifex manus, Deus Verbum ὑπάρχων καὶ ἰσότητι τοῦ Πατρὸς ὁ ἐξ αὐτοῦ Θεὸς in Patris forma et æqualitate cum esset, propter Λόγος, ή πανσθενής δεξιά, καὶ χεὶρ ἡ παντουργική», humanam naturam exinanitus, et exaltatus præκεκενῶσθαι μὲν λέγεται διὰ τὸ ἀνθρώπινον· ὑψοῦται licatur: non quod in gloriam extrancam, hoc δὲ πάλιν, οὐκ εἰς ἐθνεῖον ἀξίωμα καὶ οὐ πάλαι προς est, in eam quam olim naturaliter non possi- πεφυκὸς αὐτῷ διαβαίνων, ἀλλ᾽ εἰς ἔμφυτόν τε καὶ deret, evectus sit, sed quod ad propriam natura- τὴν ἐνοῦσαν ἀεὶ δόξαν τε ὁμοῦ καὶ ὑπεροχὴν ὑπονο literque sibi insitam et ingeneratam redierit. Ilo- στῶν. Υψοῦται γὰρ ἀνθρωπίνως, καίτοι κατὰ φύσιν mo itaque factus, exaltatus est secundum humanamı ὕψιστος ὢν ἀεί. Γέγονε γὰρ ἄνθρωπος, καὶ τοῦτο, naturam, tametsi secundum naturam semper est οἶμαι, ἐστὶ τὸ τῆς φύσεως μέτρον, καὶ ἡ λεγομένη altissimus. Et hunc esse arbitror modum naturæ, κένωσις. "Ο γε μὴν ἐνανθρωπήσας Θεός, καίτοι et quam vocamus exinanitionem. Deus itaque ho- νομισθεὶς οὐδὲν ἔτερον εἶναι, πλὴν ὅτι μόνον ἄνθρω mo factus, licet boc ipsum solum quod cernebatur, πος, αὐτὸ δη τουτὶ τὸ ὁρώμενον, εκηρύχθη ἐν ἔθνε 22 ] Joan. 11, 1, 2. 23 Joan. 11, 25. 23 II Cor. x, 2. * Act. 11, 33-35; Psal. cix, 1. 25 Philipp. 11, 7. Variæ lectiones codicîs Seguieriani. Η αληθινή.

AD REGINAS DE RECTA FIDE ORATIO ALTERA. catus est tamen in gentibus: creditus est in mundo, honoratus est ",, ut verus Dei Patris Filius, denique summa gloria summaque dignitate condecoratus est, utpote Deus esset creditus. Neque ea res inusitata ei est. Veram namque in humana natura humilitatem, veram rursum in exaltatione sublimitatem agnoscimus, licet sua ipse gloria coruscarel. Quonian vero bumana natura, humanæque conditionis et modulo omnia cœlitus et a Deo obveniunt; ideo Filius, quanquam is secundum se manus dextera et omnium opifex sit, 171 per Patris dexteram jure merito exaltatus dicitur. Observa hic rursum Dominum nostrum Jesum Christum secundum humanam quidem naturam σιν, ἐπιστεύθη ἐν κόσμῳ, ο τετίμηται δὲ καὶ ὡς Υἱὸς lioc est, purus homo esse putaretur, ' prædiἀληθῶς τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, καὶ τῆς ἀνωτάτω πασῶν εὐκλείας ἀνεδήσατο τὰ αὐχήματα, Θεὸς εἶναι πεπιστευμένος. Καὶ οὐκ ἀσύνηθες αὐτῷ τὸ χρῆμα ἐστιν· ἀληθὲς δὲ μᾶλλον εἶναί φαμεν τὸ ὑφειμένον ἐν ἀνθρωπότητι, καὶ τὸ ὑψοῦσθαι δοκεῖν, καίτοι ταῖς εἰς λῆξιν διαπρέποντα δόξαις. Ἐπειδὴ δὲ τῇ ἀνθρώπου φύσει, καὶ μέτροις τοῖς καθ' ἡμᾶς, πάντα ἐστὶν ἄνωθεν καὶ παρὰ Θεοῦ, ταύτῃ τοι καὶ μάλα εἰκότως τῇ δεξιᾷ τοῦ Πατρὸς ὑψοῦσθαι λέγεται, καίτοι χεὶρ ὑπάρχων αὐτὸς, καὶ ἡ τῶν ὅλων δημιουργός δεξιά. Αθρει δέ μοι πάλιν τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν τὸν Χριστὸν ἀνθρωπίνως μὲν τὸ Πνεῦμα δεχόμενον, πληρ ροῦντα δὲ θεϊκῶς τὴν ἐπαγγελίαν τοῦ Πατρὸς, δια τοῦ τοῖς πιστεύουσιν ἐνιέναι τὸ πνεῦμα, καὶ οὐχ ὡς ἀλλότριον, ἀλλ' ὡς ἴδιον αὐτοῦ. Ἔφη μὲν γάρ που Spiritum accipere, secundum divinam vero hoc ipso Patris promissa exsolvere quod Spiritum sanctum non tanquam ab se alienum, sed tanquam sibi proprium fidelibus mittit. Deus enim per quemdam ex sanctis prophetis alicubi ita ait: • Effundam de Spiritu meo. super omnem carnem.. Hanc autem prunissionem Christus Dominus præstat, cum Spiritum ut proprium ad fidem vocatis immittit. Atque Spiritum sanctum quibuscunque libitum fuerit posse impertiri id in hominem nequaquam convenit, sed tantum in verum naturalemque Deum. Quando igitur Filius Spiritum sanctum impertivit, quod Dei et Patris est, eficit. Humanum proinde quiddam est, Spiritum suscipere; divinum vero et supra hominem, ex propria plenitudine Spiritum sanctum in alios effundere. Verbum itaque, quod in humana forma apparuit, Deus est unde consequitur ut ejusdein quoque cum Patre majestatis sit. Θεός δι᾿ ἑνὸς τῶν ἁγίων προφητῶν, ὅτι «Εκχεῶ ἀπὸ τοῦ Πνεύματός μου ἐπὶ πᾶσαν σάρκα.» Πληροί δὲ τοῦτο Χριστός, ὡς ἴδιον ἐνιεὶς τοῖς κεκλημένοις τὸ Πνεῦμα. Καίτοι τὸ μετόχους ἀποτελεῖν δύνασθαί τινας τοῦ ἁγίου Πνεύματος, πρέπει ἂν οὐκ ἀνθρώπων που θέν, Θεῷ δὲ μᾶλλον τῷ κατὰ φύσιν. Ἐνήργηκεν οἶν τὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ὁ Υἱὸς, τὸ Πνεῦμα διδοὺς αὐτός. Ανθρωπίνη τοίνυν ή λήψις, θεοπρεπὲς δὲ καὶ ὑπὲρ ἄνθρωπον τὸ ἐξ ἰδίου πληρώματος καὶ εἰς ἑτέρους ἐκχεῖν τὴν τοῦ Πνεύματος δόσιν. Θεὸς οὖν ἄρα ἐστὶν ἐν ἀνθρωπεία μορφῇ πεφηνὼς ὁ Λόγος, σύνεδρός τε διὰ τοῦτο τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. Περὶ τοῦ λέγεσθαι ἀναστῆναι Χριστὸν ἐκ νεκρῶν G. De eo quod Christus per paternam virtutem resurἐν δυνάμει τοῦ Πατρός. ΝΑ'. Ο θεσπέσιος γράφει Παῦλος περὶ τοῦ προ πάτορος Αβραάμ. Οὐκ ἐγράφη δὲ δι' αὐτὸν μόνον, ὅτι ἐλογίσθη αὐτῷ ἡ πίστις εἰς δικαιοσύνην· ἀλλὰ καὶ δι' ἡμᾶς, οἷς μέλλει λογίζεσθαι τοῖς πιστεύουσιν ἐπὶ τὸν ἐγείραντα Ἰησοῦν τὸν Κύριον ἡμῶν ἐκ νε κρῶν· ὃς παρεδόθη διὰ τὰ παραπτώματα ἡμῶν, καὶ ἠγέρθη διὰ τὴν δικαίωσιν ἡμῶν.» Μία μὲν θεότητος φύσις, ἐν ὑποστάσεσι δὲ προσκυνεῖται τρισὶ παρά τε ἡμῶν καὶ τῶν ἄνω πνευμάτων. Μιᾶς δὲ οὔσης θεότητος ἁπάσης, εἰκότως δὴ ἔργον ἂν γένοιτο πᾶν ὁτιοῦν τῶν ὅτι μάλιστα πρεπόντων αὐτῇ τε καὶ μόνῃ. Πράττεται γὰρ πάντα παρὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς δι' Υἱοῦ ἐν Πνεύματι. Ὥστε κἂν εἰ λέγοιτό που ζωοποιεῖν ὁ Πατὴρ, ἐνεργήσει πάντως αὐτὸ διὰ τοῦ Υἱοῦ ἐν ἁγίῳ Πνεύματι. Κἂν ἐνεργῇ τὴν ζωὴν ὁ Υἱὸς ἔν γε τοῖς δεδεημένοις τῆς ζωῆς, ἀλλ᾽ οὐ δίχα τοῦ ὁμοουσίου Πατρός· ἔχει γὰρ ἐν ἑαυτῷ τὸν Γεννή σαντα. Καὶ γοῦν ἔφη σαφῶς· «Απ' ἐμαυτοῦ οὐ λαλῶ· ὁ δὲ Πατὴρ ὁ ἐν ἐμοὶ μένων, ποιεῖ τὰ ἔργα αὐτός.» Κἂν εἰ τὸ Πνεῦμα λέγοιτο τοῦτο δράν, ἐνερ γήσει πάντως ὡς πνεῦμα ζωῆς· ζωὴν δὲ εἶναί φαμεν κατὰ φύσιν τὸν Θεὸν καὶ Πατέρα, καὶ τὸν ἐξ αὐτοῦ γεννηθέντα Υιόν. Οὐκοῦν λέγεται μὲν ὁ Πατὴρ ἀνα στῆσαι Χριστὸν ἐκ νεκρῶν· οὐχ ευρήσομεν δὲ τὸν f Time!!! 111, 3 foel!, is Rom. 1, rexisse dicitur. LI. Divinus Paulus de patriarcha Abraham ita scribit: Non est autem scriptum propter ipsum tantum, quia reputatum est illi ad justitiam; sed et propter nos, quibus reputabitur credentibus in eum, qui suscitavit Jesum Dominum nostrum a mortuis: qui traditus est propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationém nostram "., Una quidem deitas in tribus personis adoratur tum a nobis, tum etiam a supernis illis spiritibus. Cum autem una duntaxat divinitas exsistat, merito totius opus censetur, quidquid potest ab illa una procedere. Dens Pater namque omnia per Filium operatur in Spiritu sancto. Quare si Paler vivificare dicitur, idipsum omnino per Filium in Spiritu sancto praestare intelligitur”. Rursum si Filius in his qui vita destituuntur, vitam efficere prædicatur; hoc ipsum absque coessentialis Patris cooperatione efficere non putetur, ut qui illum qui eum genuit, in seipso malenten semper habeat: «Ego, inquit aperte, a meipso non loquor: Pater qui in me manet, ipse facit opera *º. › 172 Tandem si spiritus hoc ipsum operatur, omnino ut vitæ spiritus operatur. Atqui Deum Patrem, et Filium qui ex illo genitus est, secundum naturam vitam esse dicimus. Quamvis 24, 25. 24 Joan. v. 21. * Joan. xiv, 10.

ergo Pater Christum ex mortuis exsuscitasse dica- Υϊόν ἀνενεργή περὶ τὴν ἀνάστασιν τοῦ ἰδίου σώμα tur, Filium tamen circa proprii corporis exsuscitationem non otiosum exstitisse inveniemus, nam Judæos hoc modo allocutus legitur: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud "., Ita cum beatus Paulus doceat, ‹ Quod et nobis quoque reputabitur ad Justitiam credentibus in eum, qui suscitavit Jesum Christum ex mortuis; non solum in Deum Patrem credidimus, sed etiam in Dominum nostrum Jesum Christum. Quin et illud quoque observandum, ut arbitror, hoc loco venit, neinpe Unigenitum, hominem factum, mortem quidem socundum carnem pertulisse, vi tamen carnis, hoc est humanitatis, neutiquam revixisse, sed virtute deitatis, ‹ quæ vivificat mortuos, et vocat ea quæ non sunt, tanquam ea quæ sunt.. Ipsa itaque " vivificatio non ad ipsam corporis naturam, licet illud Verbo ex Deo genito proprium exstiterit, sed ´ potius ad supremam illam virtutem, hoc est, ad cam naturam jure merito referenda est,' quæ omnem excedit creaturam, sicut in persona Dei Patris, ex quo prodit Filins per omnia illi æqualis et consubstantialis procedit autem per utrosque et vivificus quoque Spiritus. Addit porro Christum propter delicta nostra traditum esse; propter nostram autem justificationem exsuscitatum. Quemadmodum enim factum est ut ipse nostri causa in propria carne mortem pateretur, quo mortis imperium in posterum dissolveretur: sic rursum nostri causa revixit, culpisque pravaricationis Adm abolitis, τος. Καὶ γοῦν ἔφη πρὸς Ἰουδαίους·. Αύσατε τὸν ναὸν τοῦτον, καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγερῶ αὐτόν.» Αθρει δὲ, ὅπως τοῦ μακαρίου Παύλου λέγοντος· • Ότι λογισθήσεται ἡμῖν ἡ πίστις εἰς δικαιοσύνην τοῖς πιστεύσασιν ἐπὶ τὸν ἐγείραντα Ἰησοῦν Χριστὸν ἐκ νεκρῶν· ο οὐκ εἰς μόνον ἡ πίστις τὸν Πατέρα γέγονε καὶ Θεὸν, ἀλλὰ γὰρ καὶ εἰς τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν. Αλλως τε (δεῖν γὰρ οἶμαι κἀκεῖνο ἰδεῖν), γέγονεν ἄνθρωπος ὁ Μονογενής, καὶ ὑπέμεινε μὲν σαρκικῶς τὸν θάνατον, ἀνεβίω γε μὴν οὐ κατά σαρκὸς, ήγουν ἀνθρωπότητος δύναμιν, ἀλλ' ὡς ἐν ισχύϊ θεότητος, ο τῆς ζωογονούσης τοὺς νεκροὺς, καὶ καλούσης τὰ μὴ ὄντα ὡς ὄντα. ᾿Αναθετέον οὖν ἄρα τὴν ζωοποίησιν καὶ μάλα εικότως, οὐκ αὐτῇ που πάντως τῇ τοῦ σώματος φύσει, κἂν εἰ γέγονεν ἴδιον τοῦ ἐκ Θεοῦ φύντος Λόγου· δυνάμει δὲ μᾶλλον τη ὑπερτάτῃ, καὶ φύσει τῇ ὑπὲρ κτίσιν, ὡς ἐν προσώπῳ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, ἐξ οὗ πέφηνεν ὁ Υἱός, ἴσος τε καὶ ὅμοιος 1 κατὰ πάντα αὐτῷ. Πρόεισι δὲ δι' ἀμφοῖν καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ζωοποιουν. Παραδεδόσθαι δέ φησι τὸν Χριστὸν διὰ τὰ παραπτώματα ἡμῶν, καὶ ἐγηγέρθαι διὰ τὴν δικαίωσιν ἡμῶν. Ωσπερ γὰρ γέγονε ὑπὲρ ἡμῶν τὸ παθεῖν αὐτὸν τῇ ἰδίᾳ σαρκὶ τὴν θάνατον, ἵνα λοιπὸν ἀτονήσῃ τοῦ θανάτου τὸ κράτος οὕτω καὶ ἀνεβίω πάλιν ὑπὲρ ἡμῶν, ἐγκαινίζων ἐν ἡμῖν τὴν εἰς ἀφθαρσίαν ἐπάνοδον, καὶ τῆς ἐν Ἀδὰμ παραβάσεως ἀφανίζων τὰ ἐγκλήματα· Δεδικαιώμεθα γὰρ ἐν Χριστῷ, τῆς μὲν ἀρχαίας ἐκείνης ἀρᾶς τὴν δύναμιν ἀφανίζοντι διὰ τῆς εἰς ἅπαν ὑπακοῆς, ἀπαλ λάττοντι δὲ τῶν ἀρχαίων αἰτιαμάτων τὴν φύσιν· οὐ γὰρ ἐποίησεν ἁμαρτίαν (γέγονε δὲ μᾶλλον εὐδόκι μος ἐν αὐτῇ), καίτοι κατεγνωσμένην, καθάπερ εἴπη μεν, ἐν 'Αδάμ Ι. reditum nobis ad immortalitatem primus ostendit. Justiβcamur enim per Christum, antiquæ illius maledictionis vim demolientem per obedientiam modis omnibus perfectam, naturam vero humanam ab antiqnis criminibus liberantem. Peccatum namque nullum admisit, sed omni laude dignus in ipsa fuit, etiamsi in principio, hoc est in Adam, ut ante quoque admonuimus, condemnationi obnoxius fuerit. L11. An ignoratis, quia quicunque baptizati sumus in Christum Jesuin, in mortem ipsius baptizati sumus? Consepulti enim sumus illi per baptismum in mortem; 173 ut quomodo Christus resurrexit a mortuis per gloriam Patris, ita et nos in novitate vitæ ambulemus "., Dominus noster Jesus Christus, inferno despoliato, spirituumque multitudine, quæ in subterraneis claustris detinebatur, inde liberata, tertia die ressuscitatus revixit, redivivusque sanctis apostolis dixit: Euntes docete omnes gentes, baptizantes eos in nonine Patris, et Filii, et Spiritus sancti“. Cum igitur ut in uno Patris nomine baptizamur, ita in uno quoque Filii nomine, ejusdemque morte et Spiritu sancto abluamur: qui unum Dominum nostrum Jesum Christum in duos filios dividunt, hominemque secundum solam dignitatis vel auctoritatis æqualitatein Deo conjunctumn οι Joan. ss Rom. vi, 1-4. » Rom. 1V, ΝΒ'. «Η ἀγνοεῖτε, ὅτι ὅσοι ἐβαπτίσθημεν εἰς Χριστὸν Ἰησοῦν, εἰς τὸν θάνατον αὐτοῦ ἐβαπτίσθημεν; Συνετάφημεν οὖν αὐτῷ διὰ τοῦ βαπτίσματος εἰς τὸν θάνατον· ἵνα ὥσπερ ηγέρθη Χριστὸς ἐκ νεκρῶν διὰ τῆς δόξης τοῦ Πατρὸς, οὕτω καὶ ἡμεῖς ἐν καινό τητι ζωῆς περιπατήσωμεν.» Ο Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς σκυλεύσας τὸν ᾄδην, καὶ τῶν ἐκεῖσε μυχῶν τὴν τῶν καθειρχθέντων πνευμάτων ἀπολύσεις πληθύν, ἀνεβίω τριήμερος. Εἶτα τοῖς ἁγίοις ἔφασκε μαθηταῖς·. Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τὰ έθνη, βαπτίζοντες αὐτοὺς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, ο Βαπτιζόμεθα τοίνυν ὥσπερ εἰς ἐν ὄνομα τοῦ Πατρὸς, καὶ εἰς ἐν ὄνομα τοῦ Υἱοῦ, καὶ εἰς τὸν θάνατον αὐτοῦ, καὶ εἰς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Διδασκέτωσαν τοίνυν οἱ δωρί ζοντες εἰς υἱοὺς δύο τὸν ἕνα Χριστὸν καὶ Υἱόν, ἄν θρωπόν τε Θεῷ συναφθῆναι λέγοντες κατὰ μόνην ** Matth. xxviti, 19. Variæ lectiones codicis Seguieriani. · ὁμοούσιος. ὁ ἐν ἀρχῇ.

AD REGINAS DE RECTA FIDE ORATIO ALTERA. τὴν ἰσότητα τῆς ἀξίας, ήγουν αὐθεντίας, διῃρημένων fuisse contendunt, naturis interim personisque divisim subsistentibus, ii nos doceant, in utriusnam mortem baptizati simus. Nam si in divini Verbi, ut seorsum per se animo concipitur, mortem baptizatos nos dicunt; incorruptibili naturæ corruptionem plane tribuemus, et illi qui suapte natura vita est, mortem ascribemus. Sin autem nos in illius mortem ablutos responderiut, qui proprie seorsum et per se ex sacra Virgine ortus intelligitnr; qui fieri potest ut, illum omnino esse, qui ejusdem cum Patre et Spiritu sancto ordinis et dignitatis est, diserte non profiteantur; fortasse etiam genito ex Deo Verbo vera filiatione spoliato, si mortis capax ille est, in cujus mortem baptizati sumus? At quis, quæso, cui modo mens vigeat, manifestam doctrinæ τῶν φύσεων, εἰς τὸν τίνος θάνατον ἐβαπτισθημεν. Εἰ μὲν οὖν ἰδικῶς εἰς τὴν τοῦ Θεοῦ Λόγου, κατηγορήσομεν ἐναργῶς τῆς ἀκηράτου φύσεως τὴν φθοράν, καὶ καθορισῦμεν θάνατον τῆς κατὰ φύσιν ζωής. Εἰ δὲ δὴ φαῖεν, ὅτι τοῦ ἐκ γυναικὸς ἰδίᾳ τε καὶ ἀνὰ μέρος καὶ καθ' ἑαυτὸν νοουμένου, πῶς οὐ κἀκεῖνο φασιν ἀναφανδόν, ὅτι πάντως αὐτὸς εἴη ἂν ὁ συντε ταγμένος τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, τάχα που καὶ ἐξωσθέντος τῆς ἀληθοῦς υἱότητος τοῦ ἐκ Θεοῦ φύντος Λόγου, εἶπερ ἐστὶ θανάτου δεκτικός, οὗ καὶ εἰς τὸν θάνατον βεβαπτίσμεθα; Αλλ' ὁρᾷ που πάντως ὁ νοῦν ἔχων διεγηγερμένον τὴν τῶν ἐννοιῶν ἀτοπίαν. Οὐκοῦν ἀνάγκη νοεῖν, ὅτι γεγονώς καθ' ἡμᾶς ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, σαρκὶ πέπονθεν ἐκών. Βεβαπτίσμεθα γὰρ οὕτως εἰς τὸν αὐτοῦ θάνατον, ὡς hujus absurditatem non animadvertat? Necessario ἑνὸς ὄντος Υἱοῦ, κατὰ μὲν τὴν τῆς θεότητος φύσιν ἀπαθοῦς, παθητοῦ δὲ κατὰ τὴν σάρκα. Οτι δὲ ἡμᾶς εἰς καινότητα ζωής μεταπλάττει Χριστὸς διὰ τῆς ἀναστάσεω;, πῶς ἂν ἐνδειάσειέ τις; παρίστησι γὰρ ἡμᾶς ἑαυτῷ τε καὶ τῷ Πατρὶ ὡσεὶ ἐκ νεκρῶν τῶν· τας, καθὰ γέγραπται· ι Καὶ ἀποθανόντας μὲν τῇ ἁμαρτία, ζῶντας δὲ τῇ δικαιοσύνῃ. itaque statuendum est Dei Verbum simile nobis faclum esse mortemque in carne ultro subiisse. Hac enim ratione in mortem illius baptizati sumnus, cum non nisi unus tantum sit Filius, qui quidem secundum divinitatis naturam pati nihil potuit, secundum humanam autem potuit. Tandem quod Christus per resurrectionem in vitæ novitatem nos transformet, id in quæstionem non eadit. Sistit enim nos veluti ex mortuis viventes et sibi et Patri. Scriptum est namque: • Mortui quidem peccato, viventes autem justitiae s. © ΝΓ. < Εἰ δὲ τὸ Πνεῦμα τοῦ ἐγείραντος Ἰησοῦν Χριστὸν οἰκεῖ ἐν ἡμῖν, ὁ ἐγείρας ἐκ νεκρῶν Ἰησοῦν Χριστὸν ζωοποιήσει καὶ τὰ θνητὰ σώματα ἡμῶν δια τοῦ ἐνοικοῦντος αὐτοῦ Πνεύματος ἐν ἡμῖν κ. ο Ζωή μὲν ἐστι κατὰ φύσιν ὁ μονογενής τοῦ Θεοῦ Λόγος· ἐπειδὴ δὲ τῷ θανάτῳ κάτοχον ἠμπέσχετο σῶμα, καὶ χάριτι μὲν Θεοῦ διὰ τῆς ἰδίας σαρκὸς ὑπὲρ παντός ἐγεύσατο θανάτου, θεϊκῶς γε μὴν ἀνεβίω, «καθ' ὅτι οὐκ ἦν δυνατὸν κρατεῖσθαι αὐτὸν ὑπ' αὐτοῦ 1. ο Ταύ τῇ τοι, κατάγε τοὺς ἀρτίως ἡμῖν ἀποδοθέντας λόγους, ἐγηγέρθαι λέγεται παρὰ τοῦ Πατρός. Πλὴν ἐκεῖνο δή πάλιν φέρε δή, φέρε καταθρήσωμεν, εἰ δοκεῖ· Ζωοποιήσειν ἔφη τὸν Πατέρα καὶ τὰ ἡμῶν σώματα διὰ τοῦ Πνεύματος αὐτοῦ ἐνοικοῦντος ἐν ἡμῖν· καὶ ἀληθὲς ὅτι τὸ χρῆμά ἐστιν, οὐκ ἂν ἐνδοιάσειέ τις· ἀλλ' αὐτὸ δὴ τὸ Πνεῦμα τὸ ζωοποιοῦν, καὶ αὐτοῦ Πνεῦμά ἐστι Χριστοῦ· γέγραπται γάρ, ὅτι «Ὑμεῖς μὲν οὐκ ἐστὲ ἐν σαρκί, ἀλλ' ἐν πνεύματι, είπερ Πνεῦμα Θεοῦ οἰκεῖ ἐν ὑμῖν. Εἰ δέ τι; Πνεῦμα Χριστοῦ οὐκ ἔχει, οὗτος οὐκ ἔστιν αὐτοῦ.» Καὶ πάλιν περὶ τῶν ἁγίων ἀποστόλων· • Ελθόντες δὲ κατὰ τὴν Μυσίαν, ἐπείραζον εἰς τὴν Βιθυνίαν πορευθῆναι, καὶ οὐκ εἴασεν αὐτοὺς τὸ Πνεῦμα τοῦ Ἰησοῦ.» Οτε τοίνυν ϊδιόν ἐστι τὸ Πνεῦμα καὶ αὐτοῦ τοῦ ἐγηγερμένου, καίτοι τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ζωοποιοῦντος ἡμᾶς ἐν Πνεύματι, πῶς ἔστιν ἀμφιβάλλειν, ὅτι πέπρακται μὲν περὶ τὸ ἀνθρώπινον ἡ ἀνάστασις, ἐνήργηκε δὲ τὸ χρῆμα μετὰ τοῦ ἰδίου Πατρὸς ὁ ἐξ αὐτοῦ κατὰ φύσιν Θεὸς Λόγος, οὗ καὶ ἴδιόν ἐστι τὸ Πνεῦμα τὸ ζωοποιοῦν; 88 Rom. vi, 13. s Rom. viii, 11. * ὑμῖν. 1 ὑπὸ τοῦ θανάτου, LIII. ‹ Quod si Spiritus ejus qui suscitavit Jesum Christum a mortuis, habitat in vobis, qui suscitavit Jesum Christum a mortuis, vivificabit mortalia corpora vestra per Inhabitantem Spiritum ejus in vobis“. › Etsi unigenitum Dei Verbum secundum naturam vita est: attamen quod corpus morti obuoxium induerit, 174 gratia Dei per propriam carnem pro omnibus gustavit mortem; verum divina virtute ad vitam rediit, ‹ quatenus impossibile erat a morte illum teneri 8., (b has itaque rationes a Palre e mortuis exsuscitatus dicitur. Jam vero accurate, si videtur, expendamnus, quoniodo Patrem mortalia quoque nostra corpora per Spirítum suum qui habitat in nobis, vivilcalarum prædicet. Vivificabit itaque, neque de hujus rei veritate dubitare licet: verumtamen idem ille vividcus. Spiritus, Christi quoque Spiritus est. Scriptum est enim: ⚫ Vos non estis in carne, sed in spiritu; si tamen Spiritus Dei habitat in vobis. Si quis autem Spiritum Christi non habet, hic non est ejus "., Et rursum de saucis apostolis ita scribitur. c Cu venissent autem in Mysiam, tentabant ire in Bithymiam; et non permisit eos Spiritus Jesu 4. • Cuur Spiritus ergo ipsius quoque exsuscitati proprius sit, quantumvis Deus Pater in Spiritu nos vivifcare dicatur; quis ambigat resurrectionem in humanam naturam ad eum modum cecidisse, ut eam tamen Deus Verbum una cum Patre, ex quo naturaliter procedit, effecerit, cujus vivifcus ille Spiritus proprius quoque exsistit? 37 llebr. 11, 19 38 Act. 11, 24. Variæ lectiones codicis Seguieriani. s Rom. vu, 9. ** Act. xvi 7.

LIV. An experimentum quæritis ejus, qui in me Joquitur Christus: qui in nobis non infirmatur, sed potens est in vobis? Nam etsi crucifixus est ex infirmitate, sed vivit ex virtute Dei.Nam et nos infirini sumus in illo: sed vivemus cum eo ex virtute Dei in vobis “. › Nonnulli eorum qui crediderunt, offensionein de Domino nostro Jesu Christo ex quorumdam sermonibus passi, in ejusmodi cogitationes pracipites abierant: Si verus Deus erat, naturalis. que omnipotentis Dei Filius, cur homicidarum manus non effugit? nam probrosissimam in cruce mortem perferendo, intelligi non potest, quomodo et Deus exstiterit, et crucifigentium tamen manibus cesserit, nostrisque infirmitatibus obstrictus fuerit. Ad hujusmodi autem cogitationes beatus Paulus ita respondet: Si volueritis apud animos vestros serio considerare, quisnamet qualis sit qui in me loquitur, ea sedulo reputantes, quæ ad nos spectant, idoneam mox nodi hujus solutionem reperietis. Non enim infirmus fuit in nobis, 175 sed per Spiritum suum præpotentem, virtutem efficacitatemque ostendit; talem nimirum, ut citra omnem difficultatem quosvis irruentium tentationum impetus propulsare, cunctisque afflictionum insultibus animose obsistere liceat. Quid ergo? dicet aliquis, o Paule, an nou infirmitatis indicium fuit crucem sustinere? Itane vero ea res virtutis argumentum exstitit? an divina? Minime gentium, inquit. Agnosco enim illum carne infirmatum esse, rursus autem divina virtute revixisse: nam Deus natura erat. Cur igitur, aut quomodo infirmatus est? proprium etiamin corpus mortem nostri causa degustare sinens, «quo nimirum per mortem destrueret eum qui mortis habebat imperium, hoc est diabolum: et liberaret eos qui timore mortis per totam vitam obnoxii erant servituti“. › Cum igitur modica secundum carnem infirmitas bis salutis causa exstiterit qui sub cœlo sunt, quoinodo non oppido decebat ut eam infirmitatem subiret, quo mortem destrueret? proprio templo iterum vivificato, omnibus admirationi est, non per carnis infirmitatem, sed per virtutem divinam hoc praestans: Est enim ille Patris virtus 48, et resurrectio et vita “., Vivit itaque semper; vita namque est. Neque dubitandum est quin nos quoque olim vita cum illo fruituri simus, qui nunc simul cum illo indirmitate jactamur mortem obeundo, κρῶν,» καὶ «ἀπαρχὴ τῶν κεκοιμημένων.» quamvis certa æternæ spe sustentemur. Revixit enim muniens appellatus est enim • primogenitus ex LV. «Nunc anima mea turbata est. Εt quid dicam? Pater, salva me ex hac hora. Sed propter hoc veni in horam hanc *7., • Pater, clarifica Filium tuum *.» Et alio loco rursum: Et cœpit contristari et moestus esse, et dixit: Tristis est ΝΔ'. «Εἰ δὲ δοκιμήν ζητεῖτε τοῦ ἐν ἐμοὶ π λα λοῦντος Χριστοῦ, ὅς εἰς ἡμᾶς οὐκ ἀσθενεῖ, ἀλλὰ δυνατεῖ κ ἐν ἡμῖν. Καὶ γὰρ εἰ ἐσταυρώθη ἐξ ἀσθε νείας, ἀλλὰ ζῇ ἐκ δυνάμεως Θεοῦ. Καὶ γὰρ ἡμεῖς ἀσθενοῦμεν ἐν αὐτῷ, ἀλλὰ ζήσομεν σὺν αὐτῷ ἐκ δυνάμεως Θεοῦ εἰς ὑμᾶς. • Εσκανδαλίζοντό τινες τῶν πεπιστευκότων εἰς τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν τὸν Χριστὸν, τάχα που λόγοις τοῖς παρά τινων ἐπενηνεγμένοις ο πρὸς ἐννοίας τοιαύτας· Εἰ Θεὸς ἦν ἀληθῶς, καὶ Υἱὸς κατὰ φύσιν τοῦ πάντα ἰσχύοντος Θεοῦ, πῶς οὐ διέδρα τὰς τῶν φονώντων ἐπιβουλάς; πῶς δὲ καὶ ἀτιμότατα Ρ τὸν ἐπὶ ξύλου θάνατον ἀνατλὰς, οὐκ ἂν νοεῖτο· καὶ μάλα εἰκότως ἀσθενῆσαι καθ᾿ ἡμᾶς, καὶ τῆς τῶν σταυρούντων ἡττῆσθαι χει ρός; Πρὸς δὴ τὰ τοιάδε φησὶν ὁ θεσπέσιος Παῦλος· γὰρ δὴ βούλοισθε δοκιμάζειν ὀρθῶς, τίς ἂν εἴή, καὶ πόσος ὁ λαλῶν ἐν ἐμοὶ, τὰ καθ᾽ ὑμᾶς αὐτοὺς ἐννενοηκότες, ἀποχρῶσαν εὑρήσετε την κατάληψιν. Οὐ γὰρ ἠσθένησεν ἐν ἡμῖν, ἀπέφηνε δὲ μᾶλλον δυνατώ τατον 4 διὰ τοῦ ἰδίου Πνεύματος, ὥστε δύνασθαι παντὸς κατευμεγεθῆσαι πειρασμοῦ καὶ μάλα ῥᾳδίως, καὶ ταῖς τῶν παθῶν ἐφόδοις ἀντιφέρεσθαι νεανικώς. Τί οὖν, ὦ Παῦλε, φαίη τις ἂν, οὐκ ἀσθενείας ἔργον φῆς εἶναι τὸ ὑπομεῖναι σταυρὸν, ἀλλ᾽ ἔνδειξιν εἶνα: τὸ χρῆμα δυνάμεως; 'Αρα τῆς θεοπρεπούς; Ούμενο οὖν, φησίν. Ὁμολογῷ γὰρ αὐτὸν ἡσθενηκέναι σαρκί, ζῆσαι δὲ πάλιν ἐκ δυνάμεως Θεοῦ· Θεὸς γὰρ ἦν φύσει. Πῶς οὖν ἠσθένησε; Συγχωρήσας τῷ ἰδίῳ σώματι καὶ θανάτου γεύσασθαι δι' ἡμᾶς, ο ἵνα διὰ τοῦ θανάτου καταργήσῃ τὸν τὸ κράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου, τουτο ἐστι τὸν διάβολον, καὶ ἀπαλλάξῃ τούτους όσοι φόβω θανάτου διὰ παντὸς τοῦ ζῆν ἔνοχοι ἦσαν δουλείας.» Οτε τοίνυν τὸ ἀσθενῆσαι βραχύ, κατά γε την σάρκα φημί, σωτηρίας ἦν πρόφασις τοῖς ἀνὰ πᾶσαν τὴν ὑπ' οὐρανὸν, πῶς οὐκ ἔδει παθεῖν τὴν ἀσθένειαν, ἵνα δι' αὐτῆς καταργήσῃ τὸν θάνατον; θαυμάζεται πάλιν τὸν ἑαυτοῦ ζωοποιήσας ναόν, οὐκ ἐξ ἀσθενεία; τοῦτο κατορθῶν σαρκικῆς, ἀλλ' ὡς ἐκ δυνάμεως Θεοῦ· «Εστι δὲ αὐτὸς ἡ δύναμις τοῦ Πατρὸς, ἡ ἀνάστασις καὶ ἡ ζωή. Ζῇ τοιγαροῦν ἀεί- ζωὴ γάρ ἐστιν. Οτι δὲ καὶ ἡμεῖς ζήσομεν σὺν αὐτῷ, συνησθεντικότες αὐτῷ, κατά γε τὸ ἀποθνήσκειν τέως, εἰ καὶ ἐν ἐλπίσιν ἐσμὲν τῆς εἰς αἰῶνα ζωῆς, πῶς ἔστιν ἀμφιβαλεῖν; Ανεβίω γὰρ ἐκ νεκρῶν, ὁδὸς εἰς ζωὴν γε γονὼς τῇ φύσει. Είρηται γὰρ πρωτότοκος ἐκ νε ex mortuis, naturæ nostræ iter ad vitam mortuis *,, et c primitia dormientium 4., ΝΕ'. «Νῦν ἡ ψυχή μου τετάρακται. Καὶ τί εἴπω; Πάτερ, σῶσόν με ἐκ τῆς ὡρας ταύτης. Ἀλλὰ διὰ τοῦτο ἦλθον εἰς τὴν ὥραν ταύτην. — Πάτερ, δόξασόν σου τὸν Υἱόν:» Καὶ πάλιν· «Αρξατο λυπεῖσθαι, καὶ ἀδημονεῖν, καὶ λέγειν Περίλυπός ἐστιν ἡ ψυχή μου * Joan. XI, 25. 68 Coloss. 1, 18. 66 1 Cor. II Cor. x1, 3, 4. "Hebr. 1, 14, 15. 43 " 1 Cor. 1, 21. *7 Juan. x11, 27. * Joan. xv, 1. • ἡμῖν. ° Variæ lectiones codicis Seguieriani. - ἀδυνατεῖ, ὁ ἐπενηνεγμένοι. ν ἀτιμότατον. 9 δυνατωτάτους, [vel] δυνατωτάτη

AD REGINAS DE RECTA FIDE ORATIO ALTERA. ἕως θανάτου. • Καὶ πάλιν· ι Καὶ φωνήσας φωνῇ anima mea usque ad mortem 4.. Et rursum: • Bt μεγάλῃ ὁ Ἰησοῦς, εἶπε· Πάτερ, εἰς χεῖράς σου παρατίθημι * τὸ πνεῦμά μου.» Οἱ τῆς ᾿Απολιναρίου δόξης ἡττώμενοι καὶ τὰ αὐτῷ δοκοῦντα φρονείν ᾑρημένοι, ενιστάμενοί τε καὶ λέγοντες, ἄψυχόν τε καὶ ἄνουν ὑπάρχειν τὸν ἑνωθέντα τῷ λόγῳ ναόν, τί δὴ ἄρα φαίεν ἂν, γεγραφότων ἡμῖν τὰ τοιάδε τῶν ἁγίων εὐαγγελιστῶν περὶ τοῦ πάντων ἡμῶν Σωτῆρος Χριστοῦ; Πτοίας μὲν γὰρ, καὶ λύπης, καὶ τῶν εἰς δειλίαν αἰτιαμάτων ἀνεπίδεκτος παντελῶς εἴη ἄν, κατά γε τὸ εἰκὸς, ἡ θεία τε καὶ ἀνωτάτω τοῦ Λόγου φύσις. Παραιτήσεται γὰρ εἰς ἅπαν τὸ ἔν γε τούτοις εἶναί ποτε, καὶ παθῶν ὅλως τῶν καθ᾿ ἡμᾶς οὐκ ἀν έξεται. Σῶμα δὲ πάλιν ἄψυχόν τε καὶ ἄνουν οὐκ ἂν εἰσδέξαιτο λύπην, ἀλλ᾽ οὐδ' ἂν ἐννοήσειέ τι τῶν σκυθρωπῶν, ἢ τὸν ἐκ τῶν ἔσεσθαι προσδοκωμένων προαναθρήσει φόβον. Πάθοι δ' ἂν τὰ τοιάδε κατά γε τὸ πᾶσιν, ὥς γε οἶμαι, δοκοῦν. Ψυχή λογική κατα σκεπτομένη τῷ νῷ τά τε ἤδη παρόντα, καὶ πρός γε τούτοις τὰ συμβησόμενα. Πῶς οὖν ἄρα φησὶν ὁ Ἐμμανουήλ.. Νῦν ἡ ψυχή μου τετάρακται;» πῶς δὲ καὶ ἤρξατο λυπεῖσθαι καὶ ἀδημονεῖν; ἢ καὶ ποῖον ὅλως εἰς χεῖρας τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς παρέθετο [το] πνεῦμα, εἰ καὶ τῆς θεότητος τὸ χρῆμά ἐστιν ἀλλότριον, καὶ μηδὲ μόνης αψύχου σαρκός; Πρόδηλον οὖν, ὅτι γέγονεν ἄνθρωπος ὁ Μονογενής, οὐκ ἄψυχήν τε καὶ ἄνουν σῶμα λαβών, εμψυχωμένον δὲ μᾶλλον ψυχῇ καὶ λογικῇ, καὶ τελείως ἐχούσῃ κατά γε τὸν αὐτῇ πρέποντα λόγον. Καὶ ὥσπερ οἰκειοῦται πάντα τὰ τοῦ ἰδίου σώματος, οὕτω καὶ τὰ τῆς ψυχῆς. Ἔδει γὰρ αὐτὸν διὰ παντὸς ὁρᾶσθαι πράγματος σαρκικού καὶ ψυχικοῦ δι' ἡμᾶς • γεγονότος '. Εσμὲν δὲ καὶ ἡμεῖς ἐκ ψυχῆς λογικῆς τε καὶ σώματος. Ωσπερ δὲ οἰκονομικῶς συγκεχώρηκε τῇ ἰδίᾳ σαρκὶ καὶ παθεῖν ἔσθ' ὅτε τὰ ἴδια, οὕτω πάλιν καὶ τῇ ψυχῇ συνεχώρησε τὰ οἰκεῖα παθεῖν· καὶ τὸ τῆς κενώσεως μέτρον τετήρηκε πανταχοῦ, καίτοι Θεὸς ὢν φύσει, καὶ ὑπὲρ πᾶσαν τὴν κτίσιν. Παρατίθεται δὲ τὸ ἴδιον πνεῦμα τῷ Θεῷ καὶ Πατρί, τουτέστι τὴν ἑνωθεῖσαν αὐτῷ ψυχὴν, ἵνα ἡμᾶς καὶ διὰ τούτου πάλιν εὐεργετήσῃ. Πάλαι μὲν γὰρ ἀπαλλαττόμεναι τῶν σωμάτων ἐν τοῖς ὑπὸ χθόνα μυχοῖς αἱ τῶν ἀνθρώπων ψυχαὶ κατεπέμποντο, πληροῦσαι τὰ τοῦ θανάτου ταμιεία. Επειδή δὲ Χριστὸς τὸ ἴδιον Πνεῦμα παρέθετο τῷ Πατρὶ, καὶ ταύτην ἡμῖν ἐνεκαίνισε τὴν ἐξόν. Βαδιούμεθα γὰρ οὐκ εἰς ᾅδου ποθὲν, ἐψόμεθα δὲ μᾶλλον· καὶ κατὰ τοῦτο αὐτῷ τῷ πιστῷ κτίστῃ τὰς ἑαυτῶν παρατιθέμενοι ψυχὰς, ἐν ἐλπίσιν ἐσμὲν ἀναθαῖς· ἐγερεῖ γὰρ ἅπαντας ὁ Χριστός. ad inferos, sed ducem nostrum pone subsequimur, tantisper bona spe vivimus quoad Christus universos Να'. «Καθὼς ἀπέστειλέ με ὁ ζῶν Πατὴρ, κἀγὼ ζῶ διὰ τὸν Πατέρα· καὶ ὁ τρώγων με, κἀκεῖνος ζήσει η δι' ἐμέ.» Ηδέως ἂν ἐπυθόμην τῶν εἰς δύο clamans voce magna Jesus, ait: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum".» Qui Apollinarii opinionem sequuntur, ejusdemque sententiæ subscribunt; hi templum Deo unitum, inanime ac ratione destitutum fuisse contendunt: sed quid illis, obsecro, respondere possunt, cum sancios evange‐ listas talia de omnium nostrum Salvatore litteris prodidisse legunt? Nan 176 cujus, quæeso, tristitiæ, aut eorum omnium quæ metuin arguuni, summa illa divinaque Verbi natura tandem capax esse queat? Major est enim, quam quæ istiusmodi rebus ulla parte affici, aut ullis omnino humanis perturbationibus commoveri valeat. At vero in corpus sensusque mentisque expers, tristitiæ doleBrisve sensus cadere non potest: sed neque molestiam ullam, aut ullum omnino mororem ex inimimentium incommodorum provisione concipiet aliquando; ejusmodi autem, dum quæ præsentia sunt, et adhuc futura trahuntur, mente pertractal, anima rationis et intelligentiæ compos pati solet: id quod oinnes, ut puto, fatentur. Quomodo itaque Emmanuel ait: c Nunc anima mea turbata est? quomodo idem tædere ac moestus esse crepit, aut qualem tandem spiritum in manus Patris commendavit, si hoc et a divinitate prorsus alienum est, el a carne sola inanima? Perspicuum est ergo, Unigenitum corpore assumpto, non quidem illo inanimi, aut mente destituto, sed anima ratione prædita, eademque perfecta, hoc est, omnia quæ ad illius rationem pertinent, sortita, vivificato et informato, hominem factum esse. Et quemadmodum omnia quæ sui corporis sunt sibi ascribit, ita et ea quæ ad animam spectant. Necesse enim fuit ut iu omuibus, sive ea ad animam, sive ad corpus pertinerent, nobis assimilaretur. Constamus autem et nos ex anima rationali et corpore. Quamobrem ut nonnunquam propriæ carni ea pati dispensatorie permittebat quæ carnis sunt propria, ita animam sua quoque pati permisit. Denique licet natura Deus esset, omnique creatura superior, quæ tamen exinanitionis erant, ea semper accurate observavit. Porro autem spiritum suum, hoc est, animam sihi unitam, Deo et Patri commendat, ut novo rursum beneficio per lioc nos cumulet. Quondain namque humanæ animæ corporibus exulæ ad subterraneos carceres demittebantur, mortis receptacula illic impletur: at vero posteaquam Christus spiritum suum in manus Patris commendavit, etiam hanc viam nobis demutavit. Nec enim nunc descendimus animisque nostris illi veluti fido conditori commissis, tandem ad vitam revocabit. LVI. • Sicut misit ne vivens Pater, et ego 177 vivo propter Patrem: et qui manducat me, et ipse vivet propter me ".» Libenter hic cos interroga- • Matth. xxvi, 27. 3º Luc. xx1111, 46. σε Joan. vi, 5. Varia lectiones codicis Seguieriani. * παρατίθεμαι, ο καθ' ἡμᾶς. ' γεγονότα. Η ζήσεται

rem, qui unum Christum in duos dividunt, uter- Χριστούς διοριζόντων τὸν ἕνα· Τίς δὴ ἄρα ἐστὶν ὁ nam ille sit qui a Deo Patre missus, propter Patrem vivit, et ob id vivificus exsistit? Nam si illius Verbum nudum per se positum esse dicunt, quomodo, quæso, illud a nobis, ut vivamus per illud, manducatur? Nam divinitas suapte natura corpore penitus vacat. Si autem hominem tantum per se seorsum conceptum, missum asseverant, quomodo viviftcandi vim ex eo habet, quia vitam ex Patre obtinet? Annon oinnes quotquot in terris degimus, Deo et Patre nos vivificante, vitam agimus? Annon in ipso vivimus, movemur et sumus > ἀπεσταλμένος παρὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, καὶ ζῶν δι' αὐτὸν, ὑπάρχων τε διὰ τοῦτο ζωοποιός; Εἰ μὲν οὖν γυμνός καὶ καθ᾿ ἑαυτὸν ὁ ἐξ αὐτοῦ Λόγος, πῶς ἐσθίεται πρὸς ἡμῶν, ἵνα ζήσωμεν δι' αὐτόν; ἀσώματον γὰρ τῇ φύσει τὸ θεῖον. Εἰ δὲ μόνον καὶ καθ' ἑαυτὸν ἄνθρωπον εἶναί φασι τὸν ἀπεσταλμένον, πῶς ἄρα ἐστὶ ζωοποιός, ὅτι τῇ διὰ τὸν Πατέρα; Καίτοι πῶς οὐχ ἅπαντες οἱ ἐπὶ τῆς γῆς ἐν ζῶσιν ἐσμεν, ζωοποιοῦντος τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός ἡμᾶς, είπερ ἐστὶν ἀληθὲς, ὅτι ο Ζῶμεν ἐν αὐτῷ, καὶ κινούμεθα, καὶ ἐσμέν; ο Οτε τοίνυν ζῶμεν ἅπαντες διὰ τὸν Πατέρα, πῶς δὴ μόνον τὸ ἑνὸς ἀνθρώπου σῶμα τὸ ποιοῦν ἐστι τοῦτο, καὶ οὐχὶ μᾶλλον τὴν αὐτὴν ἐνέρ γειαν ἔχει καὶ τὰ ἑτέρων, εἴπερ ἅπαντες, ὡς ἔφην, εσμέν τε καὶ ζῶμεν διὰ τὸν Πατέρα; Τί οὖν πρὸς ταῦτά φαμεν; Ἀπόστολος κεχρημάτικεν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, ἐν ἀνθρωπεία μορφή πεφηνώς· «Απεστάλη γὰρ κηρύξαι ν αἰχμαλώτοις ἄφεσιν, καὶ τυφλοῖ; ἀνάβλεψιν.» Ζῇ δὲ διὰ τὸν Πατέρα· γεγέννηται γὰρ ἐκ ζῶντος Πατρός. Έδει γάρ, έδει πάντη τε καὶ πάντως κατὰ φύσιν εἶναι ζωὴν τὸν ἐκ ζῶντός τε καὶ ζωῆς τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ἐκπεφυκότα Υιόν. Ἐπειδὴ δὲ ἴδιον ἐποιήσατο τὸ σῶμα τὸ ἐκ τῆς ἁγίας Παρα θένου ληφθέν, ζωοποιὸν ἀπέφηνεν αὐτὸ καὶ μάλα εἰκότως· σῶμα γάρ ἐστι τῆς τὰ πάντα ζωογονούσης ζωῆς. Οὐκοῦν οὐ διαιρετέον εἰς υἱοὺς δύο τὸν ἕνα Υἱὸν καὶ Χριστὸν καὶ Κύριον. Εἴπερ ἐστὶν ὁ αὐτὸς ζωὴ μὲν ὡς ἐκ ζωῆς καὶ ζῶντος Πατρός, ζωοποιός δὲ καὶ διὰ τοῦ ἰδίου σώματος, ὡς καθ' ἡμᾶς γεγονώς καὶ ἐνανθρωπήσας Θεός. Cum ergo omnes per Patrem vivamus, quomodo unius tantum hominis corpus ea de causa vivifcum prædicatur? Cur nostra quoque corpora eamdem potestatem adepta minime sunt, siquidem omnes, ut dixi, per Patrem vivimus et sumus? Ecquid ergo ad hæc dicemus? Dei Verbum, cum in humana forma apparuit, apostolus fuit, hoc est missus. Missum est enim ad prædicandum captivis remissionem, et cæcis visum”, › Vivit autem propter Patrem, quia ex vivente Patre genitum est. Oportuit enim modis omnibus eum vitam esse secundum naturam, qui ex vivente et vita Deo Patre orium ducebat. Quoniam vero corpus ex sacra Virgine sumptum sibi ascivit, fecit illud vivificum, et id quidem admodum congrue? Est enim corpus vitæ omnia vivificantis. Fas itaque non est unumi Filium et Christum et Dominum in duos filios dispertire: siquidem idem ipse et vita est, quoniam ex vita viventeque Patre natus est, et per proprium corpus rursum vivificus est, utpote Deus homo similis nobis effectus. LVII. Sicut enim Pater vitam habet in semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso: et potestatem dedit ei et judicium facere, quia Filius hominis est " › At quomodo (quærat hic quispiam) Pater vitam habet in semetipso? › Nunquid aliunde acceptam, vel ab alio datam? Nequaquam. Istud namque docere vel opinari, quid esset aliud nisi apertum delirium? Imo vero quid nisi manifesta adversus ineffabilem illam naturain blasphemia? Primo namque, si vita quam habet, ab ipso diversa foret, universorum Deus non essel natura quædanı 178 simplex, sed composita. Ad hæc, si vitam aliunde accepisse statueretur, is utique qui vitam non habeuti iinpertiret, citra omnem controversiam multis partibus illo major, bonisque omnibus cumulatior foret. Denique existimare, hæc ita habere, hoc est, imaginari Deum Patrem vitam aliunde, et quasi adventitiam obtinere; hoc nihil aliud esset, ut dixi, quam absurdiṣsime delirare. Habet itaque Pater vitam in semetipso non ascititiam vel adventitiam, sed nass Joan. xvii, ΝΖ'. ι "Ωσπερ γαρ ὁ Πατήρ ἔχει ζωὴν ἐν ἑαυτῷ, οὕτω καὶ τῷ Υἱῷ δέδωκε ζωὴν ἔχειν ἐν ἑαυτῷ· καὶ ἐξουσίαν ἔδωκεν αὐτῷ καὶ κρίσιν ποιεῖν, ὅτι Υἱὸς ἀνθρώπου ἐστί. • Τίνα δὴ τρόπον οιηθείη τις ἂν ἔχειν ἐν ἑαυτῷ τὴν ζωὴν τὸν Πατέρα; ἄρα γὰρ ἔξωθεν καὶ εἰσκεκριμένην, καὶ παρ' ἑτέρου δοθεῖ σαν; Καίτοι πῶς οὐ λῆρος, ἂν εἴη τοῦτό γε φρονεῖν, ἢ λέγειν; ἔχει γὰρ οὐ μετρίαν ὁ λόγος τῆς ἀποῤῥήτου φύσεως τὴν κατάῤῥησιν. Πρῶτον μὲν γὰρ οὐχ ἁπλοῦς ἔτι τὴν φύσιν ὁ τῶν ὅλων ἔσται Θεός, σύνο θετος δὲ μᾶλλον, εἴπερ ἐστὶν ἑτέρα παρ' αὐτὸν ἡ ἐν αὐτῷ ζωή. Είη δ' ἂν καὶ μείζων αὐτοῦ, καὶ ἐν ἀμεί νοσιν ἀσυγκρίτως, ὁ ὡς οὐκ ἔχοντι δοὺς τὴν ζωὴν, εἴπερ ὅλως αλοίη λαβών. Αλλ' ἔστιν, ὡς ἔφην, τῶν ἄγαν ἀπηχεστάτων τὸ ὧδέ τε ἔχειν οἴεσθαι ταυτὶ, καὶ θύραθεν ἐννοεῖν εἰσκεκομισμένην ἐλεῖν τὴν ζωὴν τὸν Θεὸν καὶ Πατέρα. Εχει τοίνυν ἐν ἑαυτῷ τὴν ζωὴν οὐκ ἐπίκτητον ἢ εἰσκεκριμένως, φυσικῶς δὲ μᾶλλον ἐνυπάρχουσάν τε αὐτῷ, καὶ οὐσιώδη καρπόν. Οὕτω δέδωκεν ἔχειν καὶ τῷ Υἱῷ τὴν ζωήν. Εἶτα πῶς ἂν δύναιτο λαβὼν ὁ Υἱός, οὐσιωδῶς ἔχειν ἐν ἑαυτῷ τὴν 23. 68 Isn. LXI, 1; Luc. iv, 18, 19. et Joan. v. 28. Variæ lectiones codicis Seguieriani. ν κηρύξων.

AD REGINAS DE RECTA fide ORATIO ALTERA. ζωήν; Τουτὶ γὰρ, οἶμαι, φαίη τις ἄν. Ἔχει τοίνυν luraliter potius quasi substantialem fructum in ὡς ἐξ αὐτοῦ κατὰ φύσιν ὑπάρχων, ἐν ἑαυτῶ τὴν ζωήν, καθὸ νοείται Θεός. Δέχεται δὲ μᾶλλον μετὰ τοῦ καὶ κρίνειν αὐτὴν, καίτοι κριτὴς ὑπάρχων ὡς Θεός. Καὶ τὶς ἂν εἴη τοῦ λαβεῖν ὁ τρόπος, διδάξει λέγων αὐτὸς, ὅτι «Υἱὸς ἀνθρώπου ἐστίν.» Οὐ γὰρ ἴδιον ἀνα θρώπου τὸ δύνασθαι οἴκοθεν ἔχειν τὴν ζωήν. «Επειδὴ δὲ ἴδιον γέγονε τοῦ ζῶντος Λόγου τὸ ἑνωθὲν αὐτῷ σῶμα, ταύτῃ τοι καὶ μάλα εἰκότως, ὡς ἔχων αὐτοῦ τὴν ζωοποιὸν ἐνέργειαν, λαβεῖν λέγεται τὴν ζωήν. Οἰκειοῦται δὲ πάλιν τὸ χρῆμα αὐτὸς, οὗ καὶ ἴδιον γέγονε σῶμα τὸ ειληφός. seipso exsistentem. Atque ad eumdem modum et Filio quoque vitam in semetipso habere dedit. Et quomodo Filius, cum vitam a Patre acceperit, substantialiter eam in se possit habere? Id namque, ut puto, aliquis dicere possit. label ergo et Filius, cum ab ipso Patre secundum naturam sit, vitam in seipso, prout Deus est: at vero una cum judicandi potestate illam accepisse dicitur, esto ut Deus omnium judex exsistat. Porro autem quæ suscipiendi exstiterit ratio, id ipse insinuat, dum addit: ‹ Quia Filius hominis est.» Non enim propriumı est homini vitam a semetipso habere posse: sed quia corpus Verbo unitum viventis Verbi factum est proprium, propterea, et id quidem admodum convenienter, vitam accepisse dicitur, tanquam vivilicam ipsius actionem habens. Rem vero ipse in se transfert, cujus proprium factum est illud corpus, quod vitam accepit. Οτι κἂν Υἱὸς ἀνθρώπου λέγηται ὁ Χριστὸς, ἀλλ' οὐδὲν ἧττον ἐστι Θεὸς ἀληθινός. ΝΗ. Αὐτός πού φησιν ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χρι στός. «"Αρά γε ἐλθὼν ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου εὑρήσει τὴν πίστιν ἐπὶ τῆς γῆς; Φέρε δὴ πάλιν τὸν τῶν εἰρημένων βασανίζοντες νοῦν, ἐκεῖνο περιαθρήσωμεν, ποίαν ζητήσει πίστιν ἐπὶ τῆς γῆς ὑπονοστήσας ἐξ οὐρανῶν ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός; Εἰ μὲν γὰρ πιστεύεσθαι πρὸς ἡμῶν ἐθέλει, ὅτι Θεὸς μὲν οὐκ ἔστιν, οὐδὲ θεὸς ἀληθῶς, ἄνθρωπος δὲ μᾶλλον, οὐδὲν ἔχων τῶν καθ' ἡμᾶς ἐπέκεινα· πῶς ἂν ἐνδοιάσειέ τις, ὅτι τὴν τοιάνδε διάληψιν, ήγουν πίστιν τε καὶ δόξαν, οὐ παρ' ἡμῖν εὑρήσει μᾶλλον, ἀλλὰ παρ' Ελλησί τε καὶ Ἰουδαίοις; Εἰδωλολάτραι μὲν γὰρ καὶ οἱ τῇ κτί σει παρὰ τὸν Κτίστην λατρεύοντες, σταυρὸν ἀκούοντες, ὃν ὑπέμεινε δι' ἡμᾶς, καὶ προσέτι τὸν θάνατον, γελώσιν οἱ δείλαιοι· κἂν εἴ τις αὐτὸν ὀνομάζει κ Θεόν, ἀναπηδώσιν εὐθὺς ἀνθρωπολατρείαν εἶναι τὸ χρήμα ο διοριζόμενοι. Οι γε μὴν ἐκ περιτομῆς κατεφύοντο τοῦ Σωτῆρος, λέγοντες ἐναργῶς· «Περί καλοῦ ἔργου οὐ λιθάζομέν σε, ἀλλὰ περὶ βλασφημίας· ὅτι σὺ, ἄνθρωπος ων, ποιεῖς ἑαυτὸν Θεόν.» Οτι τοίνυν οὐ τὴν παρά γε τοῖς πλανωμένοις πίστιν ἐπιζητεί, τὴν παρ' ἡμῖν δὲ μᾶλλον τοῖς ὀρθά φρονεῖν εἰωθόσι, πᾶσα πως ἀνάγκη διανενευκότας εἰς ἀλήθειαν ὁμολογεῖν, ὅτι Θεὸς κατὰ φύσιν ὁ καὶ Υἱὸς ἀνθρώπου δι' ἡμᾶς γεγονώς· ἵνα μὴ τοῖς τῶν πλα νωμένων ἐγκλήμασιν ἑαυτοὺς ἐνιέντες, λάθωμεν τὰ στα φρονεῖν ᾑρημένοι, καὶ μικρὰ δοξάζοντες περὶ Χριστοῦ, καθάπερ ἀμέλει κἀκεῖνοι. Quod Christus verus sit Deus, etiamsi Filius hominis appelletur. LVIII. Dominus noster Jesus Christus alicubi ita ait: Verumtamen Filius hominis veniens, putas inveniet fidem in terra *?, Agedum horum verborum sensum ad libellam expendentes, videa - mus, ecqualemmam Adem Dominus noster Jesus Christus olim e cœlo reversurus exiget. Nam si bomo tantum nulla re cæteris præstans a Deo nobis vult credi, non etiam Deus, aut verus Dei Filius, neminem dubitare arbitror, tamen fidem, æstimationem, vel opinionem apud paganos et Judæos potius comperturum, quam apud nos: quandoquidem idololatræ, cæterique qui res conditas ipsius 179 Conditoris loco venerantur, cruceut et mortem quam nostri causa pertulit, audientes, in insanum mox cachinnum solvuntur miseri; et, si quispiam Deum illum nominaverit, indignabundi confestim resiliunt, et hoc anthropolatriam esse definiunt. Judæi quoque in Christum insurgentes palam objectare non dubitabunt: «De bono opere non lapidamus le, sed de blasphemia, quia tu, homo cum sis, facis teipsum Deum "., Cum ejusmodi ergo Gideon exacturus non sit, qualem errantes habent, sed qualem nos tenemus, qui recte sapere consuevimus: veritatem sequentes necessario fateri oportet eum qui nostri causa Filius hominis factus est, Deum esse secundum naturam: ne videlicet in errantium crimina ultro nos objicientes, per inscitiam illis similia sapere, atque adeo vilia quædam de Christo perinde ac illi imaginari deprehendamur. ΝΘ'. Φησί που Χριστός· «Οὐδὲ γὰρ ὁ Πατὴρ κρίνει οὐδένα, ἀλλὰ πᾶσαν τὴν κρίσιν ἔδωκε τῷ Υἱῷ να πάντες τιμῶσι τὸν Υἱόν, καθὼς τιμῶσι τὸν Πατέρα.» Καὶ πάλιν, ὅπερ ἐλέγομεν ἀρτίως· ο Ὥσπερ γὰρ ὁ Πατὴρ ἔχει ζωὴν ἐν ἑαυτῷ, οὕτως ἔδωκε καὶ 87 Joan. v, 22, 25. * Luc. xviii, 8. * Joan. x, 33. · ἐνομάζοι. πράγμα. PATROL, GR. LXXVI. LiX. • Neque enim Pater, ait rursum Christus, judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio; ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem Et iterum, quod modo dicebamus: ⚫ Sicut enim Pater vitam habet in semetipso, sic Variæ lectiones codicis Seguieriani.

αὐτῷ καὶ κρίσιν ποιεῖν, ὅτι Υἱὸς ἀνθρώπου ἐστί.» Ψάλλει δέ που καὶ ὁ μακάριος Δαυΐδ· (τι ὁ Θεὸς κριτής ἐστι.» Γέγραφε δὲ καὶ ὁ αὐτοῦ μαθητής· • Εἷς ἐστιν ὁ νομοθέτης και κριτής.» Οὐκοῦν πρέποι ἂν οὐχ ἑτέρῳ τινὶ τῶν ὄντων τὸ κρίνειν, πλην ὅτι μόνῳ τῷ ἐπὶ πάντων Θεῷ. Πῶς οὖν ἔδωκεν αὐτὸ τῷ Υἱῷ ἀνθρώπου; Εἰ μὲν οὖν ὡς ἑνὶ τῶν καθ' ἡμᾶς, πῶς ἀληθεύσει λέγων· «Τὴν δόξαν μου ούχ ἑτέρῳ δώσω;» Θεοῦ γὰρ δόξα τὸ εἶναι κριτήν. Εἰ δὲ τοὺς αὐτὸ τῷ Υἱῷ οὐκ ἔξω γέγονε τοῦ κρίνειν αὐτὸς διὰ τὴν ταυτότητα τῆς οὐσίας· ἔστι δὲ ὁ λαβὼν Υἱός ἀνθρώπου· πῶς οὐχ ἅπασιν εναργές, ὅτι Θεὸς μέν ἐστιν ὁ Λόγος διὰ τὴν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς ἀποῤῥητου γέννησιν, ὁ αὐτὸς δὲ καὶ Υἱὸς ἀνθρώπου διὰ τὸ ή ω σθαι σαρκὶ, καὶ καθ᾿ ἡμᾶς ὑπομεῖναι γέννησιν ἐκ γυναικός; Οταν οὖν λέγῃ πρὸς Ἰουδαίους· «Τί με ζητεῖτε ἀποκτεῖναι ἄνθρωπον, ὃς τὴν ἀλήθειαν ὑμῖν λελάληκα, ο Καὶ πάλιν· ι Καὶ οὐδεὶς ἀναβέβηκεν εἰς τὸν οὐρανὸν, εἰ μὴ ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβὰς & Υιός τοῦ ἀνθρώπου.» Καὶ πάλιν· ι Καὶ καθὼς Μωϋσῆς ὕψωσε τὸν ὄφιν ἐν τῇ ἐρήμῳ, οὕτως ὑψωθῆναι δεῖ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου.» Η ὅταν λέγῃ περὶ ἑαυτοῦ· • Μέλλει γὰρ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἔρχεσθαι ἐν τῇ δόξῃ τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ μετὰ τῶν ἁγίων ἀγγέλων.» Καὶ πάλιν· «Τίνα με λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι εἶναι τὴν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου;» Η καὶ ἀπαξαπλῶς, ὁσάκις ἂν ἄνθρωπος ὀνομάζεται παρὰ τῇ θεοπνεύστῳ Γραφῇ, οὐκ ἰδίᾳ καὶ ἀνὰ μέρος ἄνθρωπον εἶναί φαμεν, ἀποαὐτοῦ τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Λόγου πο διαιρούντες στεύομεν δὲ μᾶλλον ὅτι καὶ Θεός ἐστιν ἀληθινός, γέγονε δὲ καὶ Υἱὸς ἀνθρώπου δι᾿ ἡμᾶς οἰκονομικῶς μετὰ τοῦ μεῖναι 2 Θεὸς, καὶ εἷς ἐστι Κύριος Ἰησοῦς Χριστός. 'Ασεβὲς δὲ λίαν τὸ διορίζειν εἰς δύο υἱοὺς καὶ δύο Χριστοὺς, μετὰ τὴν ἀδιάσπαστον ἕνωσιν, ἡ καὶ νοῦ καὶ λόγου παντὸς ἐπέκεινά τέ ἐστι καὶ ἀνω· τάτω. Καὶ ἦν μὲν ἴσως οἱ δυσχερὲς ἄγαν τοῖς ἐθέ λουσι βασανίζειν ἅπαντα τὰ περὶ Χριστοῦ γεγραμμένα, καὶ πλειόνων ἐννοιῶν ποιήσασθαι τὴν παράθεσιν· ἀλλ᾽ ἴσμεν τὸ γεγραμμένον· «Δίδου σοφῷ ἀφορμὴν, καὶ σοφώτερος ἔσται.» Ποδηγήσει γὰρ ὁ τῶν ὅλων Θεὸς διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος τὰς θεο7: λεστάτας ὑμῶν ἀκοὰς " εἷς γε τὸ δύνασθαι ὀρθῶς νοεῖν. Εὑρὼν γὰρ οὕτω Χριστὸς ἐν ὑμῖν τὴν πίστιν ἀκλινῆ καὶ ἀβέβηλον, στεφανώσει πλουσίως τοῖς ἄνω θεν ἀγαθοῖς, καὶ παμμακαρίους ἀποφανεί. Πᾶσα γὰρ ἡμῶν ἐλπὶς ἐν Χριστῷ, δι' οὗ καὶ μεθ' οὗ τῷ Πατρὶ ἡ δόξα σὺν ἁγίῳ Πνεύματι εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. dedit et Filio vitam habere in semetipso: et po- τῷ Υἱῷ ζωὴν ἔχειν ἐν ἑαυτῷ· καὶ ἐξουσίαν ἔδωκεν testatem dedit ei et judicium facere, quia Filius hominis est ".» Camit alicubi beatus David: • Quoniam Deus judex est ".» Quin et quidamn quoque ex Christi discipulis unum judicem, unumque legislatorem esse scribit ". Ergo judicandi auctoritas in nullum alium convenire potest, nisi in eum solum qui est omnium Dominus, hoc est, in Deum. Quomodo ergo Filio hominis judicium tradidit? Nam si eam illi potestatem fecit, tanquam uni nobis simili, quomodo verax erit dum ait: Gloriam meam alteri non dabo "? › Ad Dei enim gloriam pertinet, judicium exercere. Si autem judiciariam potestatem Filio ita communicavit, ut ipse tamen propter substantia identitatem judicandi jus non amiserit, et ille nibilominus qui accepit, Filius sit hominis, quomodo omnibus manifestum non fit Verbum, propter ineffabilem illam ex Deo Patre generationem, Deum essc; idemque rursum, propterea quod carni unitum, perindeque ac nos ex muliere natum est, hominis Filium esse? Cum ergo Judæis dicit: Cur me quæritis interficere hominem, qui veritatem vobis locutus sum 6s?» et rursum: • Nemo ascendit in cœlum nisi qui descendit de cœlo, Filius hominis ";» et iterum: c Et sicut Moyses 180 exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet Filium hominis ";» aut cum de seipso ita ait: Filius enim hominis venturus est in gloria Patris sui cum angelis suis 65;» et iterum: • Quem me dicunt homines esse Filium hominis **? › denique, ut unico verbo absolvam, quotiescunque in Scriptura divinitus inspirata homo appellatur, non hominem seorsum per se, Verbo quod ex Deo est secluso, niente concipimus, sed polius crcdimus Dei Verbum dispensatorie propter nos Filium hominis factum, divinitate interim nulla ex parte amissa aut labefactata, et unum esse Dominum nostrum Jesum Christum. Et ideo non potest summa cum impietate conjunctum non esse, post indivulsam illam inseparabilemque unionem quæ omnem omnino et mentis et rationis captum exccdit plurimum, si quis unum in duos Christos aut filios dividat. Cæterum si cui animus esset, omnia quæ de Christo litteris consignata exstant, diligentius examinare, illi utique haud nimis difficile foret plures adhuc alias sententias hisce adjungere; sed scriptumn noviinus: • Da sapienti occasionem, et sapientior erit ".› Universorum Deus mentes vestras, religiosissimæ imperatrices, per qui possitis. Etenim Christus Dominus ita vos invenicus, cælestibus bonis affatim locupletabit, nostra in Christo sita est: per quem et cum quo lorum. Amen. ss Joan. v, 26, 27, * ibid. 14. • είναι. · διανοίας. Spiritum sanctum diriget, ut rectum sensum assecomparatas, hoc est, firma ac stabili ſide ornatas longeque beatissimas efficict. Omnis namque spes Patri cum Spiritu sancto sit gloria in sæcula sæcu59 Psal. XLIX, 6. ** Jac. iv, 12. es Isa. xLvill, 11. 65 Matth. xvi, 27. 66 ibid. 13. 67 Prov. 1x, 9. Variæ lectiones codicis Seguieriani. σε Joan. viii, 40. * Joan.

FRAGMENTA EX OPERIBUS DOGMATICIS S. CYRILLI DEPERDITIS. DE SYNAGOGÆ DEFECTU SEU TRANSNOMINATIONE ABRAMI IN ABRAHAmum (1º). divinis ad inclytos patriarchas editis olim oraculis circa mutationem ac translationem Judæorum alque ethnicorum. › Tov áriou Kuplu̸lov, Ex τov лórov, ov ǹ - Sancti Cyrilli ex libro cui titulus: • Demonstratio ex γραφή • «Απόδειξις διὰ τῶν ἀρχῆθεν γεγενημένων θείων χρησμῶν τοῖς θεσπεσίοις πατριάρχαις περὶ τῆς ἀμείψεως καὶ μεταθέσεως τῶν Ἰουδαίων καὶ τῶν ἐθνῶν Η τοῦ ᾿Αβραὰμ ἀντωνομασία κατείληπται σημαί νουσα τὸν τριαδικὸν ἀριθμὸν τῶν θεαρχικῶν ὑπο στάσεων· ἐπεὶ γὰρ "Αβραμ ώνομάσθη ὁ θεσπέσιος πατριάρχης, Αβραὰμ ἀντωνομάσθη θεόθεν. Εἰ μέν τις ἕλοιτο διερμηνεῦσαι τουτί, τοῦ ὀνόματος τὸ προς καταρκτικὸν στοιχεῖον τὸ α ἄγων μετὰ τοῦ συνημ μένου καὶ συμπελάζοντος αὐτῷ, τοῦ β φημι, πάντως εὑρήσει καθ' ὑπερβιβασμὸν τοῦ μετὰ τὸ ρ α, ση μαῖνον Πατὴρ· τὸ γὰρ ἀθὰ, πατὴρ ἑρμηνεύεται δήπουθεν. Εἰ δέ γε πάλιν διηρημένως τὸ δεύτερον τῇ θέσει στοιχεῖον, λέγω δὴ τὸ β, μετὰ τοῦ συνημμέ-, νου καὶ συμπελάζοντος αὐτῷ ρ, διασαφήσαι θελήσει, πάλιν εὑρήσει καθ' ὑπερβιβασμὸν ὡσαύτως τοῦ αὐτ τοῦ α, σημαίνον Υἱός· τὸ γὰρ βάρ, υἱὸς ἑρμη νεύεται δήπουθεν. Εἰ δὲ τὸ τελικὸν στοιχεῖον, λέγω δὴ τὸ μ, μετὰ τοῦ συνημμένου καὶ συμπελάζοντος αὐτῷ προσαναγνῶναι καὶ διασαφῆσαι βουληθείη, MAI Bibliotheca nova Patruri. III, 284, Gennadius cap. 57 et alii deinde memorant Jibros Cyrilli ‹ De Synagogæ defectu. › Pastrengius autem Veronensis scribit: Exstare dicuntur et libri Cyrilli De Synagogæ defectu. Jam vero cum istius De Synagoga defectu operis vestigium nullum mihi occurreret, legi demum apud Bandinium in descriptione bibliothecæ Laurentianæ plut. IX, cod. XXIV, p. 48, inter auctores a Niceta Choniata in sua partin adhuc inedita Panoplia citatos, Cyrilliani operis eum titulum quem scribimus cum ipsius operis non contemnendo fragmento. Profecto vidimus dici a Cyrillo nostro ad psal. LXXXVIII, 52 (Opp. nov. edit. t. 11), commutationem Christi intelligendam esse Ecclesiam, quia Christus Synagogam in Ecclesiam suam commutavit. Porro titulus a Niceta nobis conservatus, videtur mihi Synagogæ mutationem in Christianam Ecclesiam, quæ ex ethnicis præcipue coaluit, significare: cui rei suffragatur frag• mentuin quod sequitur, seu similitudo, transnominationis Abrami in Abrahamum ab ipso Deo factæ. Itaque si conjectura mea aliquid valet, habemus denique in manibus fragmentum prædicti operis, quod certe Cyrilli esse Nicetas testatur. Ad rem quod attinet, exploratum est Philonem Judæum de hac Abrahami transnominatione saltem quinquies locutum, nempe in Allegoriarum libro m, edit. Mang. t. I, p. 103, et De cherubim, p. 159, necnon De gigantibus, p. 271, et denique copiosius in libro De nominum mulatione, pp. 588, 589, tum etiam t. II, p. 13, in libro De Abrahamo. Verumtamen nihil habet de Trinitate Judeus homo Philo. Hicronyiaus quoque noster in Quæstionibus HebraiAbrahami transnominatione significari comperimus ternarium numerum divinarum sublimium personarum. Nam cum Abram appellaretur inclytus patriarcha, Abraham divinitus transnominatus fuit. Id si quis volet interpretari, nominis quidem priorem litteram A, cum copulata sibi et proxima B, omnino comperiet, facta etiam trajectione alterius A, quæ est post R, significare patrem: etenim aba patrem interpretamur. Si denuo secundam in positione litteram, inquam, separatim, et deinceps cum f quacum unitur, explicare voluerit, iterum, R post ▲ ejectum, filii significationem reperiet (3°).] Bar enim filii loco est. Quod si postremam litteram, id est M, cum copulata sibi et proxima A, legere et explicare quis voluerit contrario ordine, inveniet, assumpta simul eadem R, inveniet, inquam, significatum altissimus: reapse enim mar explicatur cis, pencque omnes auctores qui ad locum illumı Geneseos XVII, 5, commentati sunt, nominis ejus etymon attigerunt. Duos tantum appellabo: Glassium in Philolog. sacr., t. I, de nom. propr., et Ikenium in secunda sua dissertatione. Atqui ex his nemo quos ego viderim, Cyrilli hoc fragmentum se legisse demonstrat: quod tamen Cyrillo in argi-. tiarum numero non est deputandum; nam contra Iudæos pugnantem, ipsorum methodo ac genio paulisper indulgere non fuit absurdum. Reliquum est ut dicam, egregium hoc Cyrilli fragmentum debere me humanitati ac liberalitati cl. ac reverendissimi Gasparis Bencinii, canonici et Richardiana bibliothecæ in Florentina urbe præsidis, Græcarum litterarum peritissimi, ut ejus plurima hac in re merita orbi jam diu demonstrarunt. Hoc argumentum attingit etiam titulus capituli quarti Glaphyrorum in Leviticum Cyrilli nostri "OL συνέβη πεσεῖν τὴν τῶν Ἰουδαίων Συναγωγὴν ἐξ ἀπειOsias Quod ob suam contumaciam contigit ruina Synagoga Judæorum. Nulla pars tamen sequentis fragmenti ibi legitur. Ergo ex Chaldaica potius sen Syriaca, quam ex vetustiore Hebræorum lingua interpretatur Cyrillus, nempe aba pro ab; et mox bar pro ben. Sic reapse abba ter in Novo Testamento. Quæ uncis includuntur omniserat Maius in interpretatione sua. EDIT. PATR. Hoc quoque Syriacum. Sed miror, quomnao mar pro ram dicatur. Reapse cuim mar est dominus; ram, altus vel altissimus. Non igitur locus erat hic metathesi litterarum.