‹ Dorsum meum dedi in flagella, et genas meas ad alapas; faciem autem meam non averti a confusione spulorum 6. Non ergo se passurum ignorabat. Caterum cum evitare liceret laqueos, sponte corpus suum ad breve tempus morti concessit, ut excitatus a mortuis, imperium mortis dissolveret, ut diaboli prosterneret invidiam, per quam etiam morti aditus ad humanam naturam patuit, ut nos demum ad im mortalem vitam æternamque renovaret. Ut enim in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur”.» Revixit itaque tertia die, spoliatis inferis, reversusque in cœlum, æqualem cum Patre obtinet sedem, venietque decursu temporis judi caturus vivos et mortuos. meam miserunt sorten Apud Isaiam autem b c, 5. Tanquam igitur rationem judici reddituri, om nem abjicientes ignaviam, longeque ab omni culpa dissiti, hujusque vitæ oblectamentis pene valere jussis, exerceamus justitiam, temperantiam, chari tatem, paupertatem amplectamur, qui in vinculis sunt invisamus, morbis oppressos sublevemus, opi tulemur orphanis, viduarum misereamur lacrymis, inter nos mutuo prolixe cumulateque diligamus. Ita namque instituentes vitam, sanctam purissimam que festivitatem celebrabimus; inchoantes sanctam quidem Quadragesimam sexta die Martii mensis, hebdomadam vero Augusti et salutaris Paschatis, undecima mensis Aprilis; solventes autem jejunia decima sexta ejusdem 350 mensis, extremo ve spere qui Sabbato adjacet, ex evangelica prædi catione; festum porro celebrantes proxime illu cescente Dominica die, decima septima ejusdem Aprilis mensis; addentes deinceps septem quoque hebdomadas sanctæ Pentecostes, ut indulgentiæ ac remissionis tempus velut imaginem sanctorum in cœlo tranquillitatis existimantes, illorum consortio digni habeamur in Christo Jesu Domino nostro, per quem et cum quo Patri, cum sancto Spiritu, gloria, imperium et honor, nunc et semper et in sæcula seculorum. Amen. 68 Psal. xxi, 19. * Isa. L, 6.” I Cor. xv, 22. Ephesi habita, valde pulchra. Qui sacris Litteris incumbunt, cor sapiens, bono-. rumque operum gnarum et rectæ fidei lumine col Varia lectiones.

lustratum obtinent. Veræ autem cognitionis amor 4. vitam tandem assequitur. Cujus rei locuples testis est ipse Salvator: nam ad cœlestem Patrem et Deum hunc in modum ait:. Hæc est autem vita æterna, ut cognoscant te solum verum Deum, et quem misi sti Jesum Christum "., Cognitio itaque Filii Patris cognitioni conjuncta est, eoque pacto Dei cognitio vivifica est. Quod si alterum ab altero divellas, clau dicabit omnino scientia Dei. Ita et Dominus quoque noster Jesus Christus Judaeorum populos alloqueba tur, dicens: «Neque me scitis, neque Patrem meum; si me cognovissetis, cognovissetis utique et Patrem meum”., Judæi rursus patres suos in monte verum illum et natura Filium et Deum, cum in specie ignis super montem Sina descendit 73, vidisse existimabant (vere enim illius vocem au divisse putabant), et ea de causa Mosen sacrorum de monstratorem magna admiratione prosequebantur, Dominum vero nostrum Jesum Christum propter humanam naturam contemnentes, impie dicebant Nos suimus quia Mosi locutus est Deus; hunc au tem 351 nescimus unde sit ".» Sed quid ad hæc Christus? Amen, amen dico vobis, neque speciem ejus unquam vidistis, neque vocem ejus audivistis, et verbum ejus non habetis in vobis manens; quia quem misit ille, huic vos non creditis 78. Veritas omnino verum dicit. Neque enim ea natura Dei erat quæ in monte Sina cernebatur, sed potius ignis "; edebantur quoque tubarum voces; fumus etiam succensus erat. Et veritatis typi ipsam veritatem præmonstrabant. Descendit enim universorum Deus supra montem Sina in specie ignis. Et cur in specie ignis? Sane quando illis daturus erat legem, tum salubriter admodum in ignis specie descendisse visus est; nempe quo hinc transgressores illius in telligerent, rem sibi cum igne fore. Quare beatus quoque Moses, ut peccantes metu saniores redderet, subinde clamare solitus erat ‹ Deus noster ignis consumens est "., Oborti sunt etiam fumi et tene bræ. Ac per tenebras, Dei cognitionem comprehendi non posse, apposite insinuabatur; per fumum vero, lacrymas omnino illis, qui Dei legem sponte con temnerent, postea non defuturas, ænigmatice doce batur: nam corporeus oculus in fumo lacrymari cogitur. Judæi itaque Patris speciem non specta runt; nos vero illam spectavimus in Christo 16. Ipse est enim illa exactissima purissimaque genitoris sui pulchritudo, character et splendor. Nam etsi Ver bum, Deus exsistens,carnem ac sanguinem assumpse rit, hominisque Filius appellatus sit, corpore non inanimi menteve destituto, ut demens et hæreticus Apollinarius affirmat, accepto; mansit nihilominus etiam sic Deus. Et hoc modo quondam sanctis Pa tribus mysterium suum revelavit; quemadmodum ex multis sanctorum prophetarum oraculis perfacile 73 Joan. IX, 29. 15 Joan. v, 37. 16 Exod. 31x, 7 Joan. XVI, 3. *s Joan. viu, 19. "Exod. xix, 11. * Deut. iv, 24. 78 Tit. I, 45. Varia lectiones. Digilized by Google

perscrutari oportet, age ex libro Genesis ostenda mus hominis forma spectatum esse Filium, eumque vocatum esse Deum. Beatus itaque Jacob, relicta Mesopotamia, ad domum patris reverti festinabat" Cumque duas filias Laban una cum liberis, ques ex illis susceperat, sustulisset, traduxit eos ultra torrentem, cui nomen Jaboc: ipse vero, sicut divina Scriptura memorat, liberis et uxoribus transmissis remansit solus et vir luctabatur cum eo usque mane. Qui cum videret quod eum superare non posset, tetigit latitudinem femoris 352 ejus, et statim obtorpuit latitudo femoris Jacob dum ipse luctaretur cum eo. Et dixit, inquit, ad eum ille homo qui cum eo luctabatur: Dimitte me; jam enim ascendit aurora. At ille respondit: Non dimittam te, monstrari potest. Quia vero nonnulla particulatim 70 Gen. xxxi, 3. 80 Gen. XXXII, 22-50. nisi benedixeris mihi. Et benedixit ei in eodem loco. El vocavit Jacob nomen loci illius, Species Dei, di cens: Vidi Deum facie ad faciem, et salva facta est anima mea 3. › O sapientiam sanctis dignam-! Ho minem contra se luctantem cernit, et exclamat pa triarcha Deum facie ad faciem vidi, et salvata est anima mea. Mox enim Spiritu sancto revelante in carnationis sacramentum intellexit. Verumtamen illud observa. Totam noctem cum eo luctatus fue rat; cum vero illucesceret dies, • Dimitte me, ait, ascendit enim aurora. › Quid igitur significat hoc ænigma? Cum iis, qui velut in tenebris et nocte versantur, ignorantiæque caliginem in mente et corde etiamnum habent, luctatur et pugnat Chri stus (inimicorum enim loco illos ducit); ut primum vero spiritalis Lucifer in eorum mentibus exortus fuerit, Deique cognitionis veræ lux quasi dies quæ dam illis affulserit, statim pugnam solvit. Luctatur enim et pugnat adversus illos, qui velut in nocte et in tenebris versantur, qui caliginosum obscurumque cor possident. At vero cum illis non pugnat, qui sunt in luce, spiritalemque auroram in mente ha bent. Complectere itaque, o homo, spiritalem auro ram; veritatis lumen tibi affulgeat; pugnare cum Christo desine. Nescit vinci; vincit autem omnino et semper. Quamvis enim unigenitum Dei Verbum factum sit hominis Filius, non ob id tamen natura Deus esse desiit; ut quod mutari aut alterari nullo modo queat. Idem itaque ex Patre quidem est tan quam Verbum, ex muliere vero ut homo secundum ,carnem. Est enim unus Deus Pater, ex quo omnia, et unus Dominus Jesus Christus, per quem omnia, et unus Spiritus sanctus, in quo omnia. Ipsi gloria in sæcula sæculorum Amen. Ephesi dicta, in die S. Joannis evangelistæ. Sanctorum gloriam celebritatemque nulla quidem Variæ lectiones.

assequi potest oratio sunt enim mundi lumi naria, verbum vitæ, ut scriptum est 8, 81, continentes. Sed cum divina proloquuntur mysteria, convenit ab omnibus ad illos dici: «Non estis ves qui loquimini, sed Spiritus Patris vestri qui loquitur in vobis **. Prædicaverunt enim nobis Jesum, lumen illud ve rum, et vitam aeternam: cui et nos quoque, juxta beati Davidis vocem, dicimus: ‹ Omnis terra adoret te, et psallat tibi; psallat nomini tuo, Altissime Enimvero dum lex per Mosen promulgata adhuc vi geret, evangelica prædicatione nondum allata, No tus erat in Judæa Deus, in Israel magnum nomen ejus ".» Erat enim Moses voce exili, linguaque tardiore"; unde per solam Judæam audiebatur lex. At ubi vera illa lux nobis illuxit, et Deus Verbum, æque ac unus ex nobis, carni et sanguini commu nicavit 88, omnia illius plena facta sunt: ubique templa, ubique altaria, ubique exsultantium chori, ubique veri adoratores, et boni pastores, et rationa lium pecorum greges præ multitudine sacras caulas angentas reddunt. Sane ante adventum Salvatoris nostri mortalium genus in terra errabat: serviebant creaturæ potius quam Creatori 87: adorabant enim opera manuum suarum; et unicuique errantium id Deus erat, quod animo placuisset. Verum, ut modo aie bam, apparuit nobis unigenitum Dei Verbum, pastor ille bonus, et agnus verus, quam sancta Dei genitrix et nuptiarum expers Maria, e virgineis visceribus nobis peperit, germen vivificum, inhumanatum Deum, in servi forma liberum: illum nostri similem c propter nos, et cumdem supra omnem creaturam propter se: eumdem in demissione secundum nos, et in divina gloria conspicuum eum qui semet ipsum humiliavit, et ejusdem cum Patre sedis par ticeps est: eum qui sese exinanivit, et suis qui digni sunt, bona de sua plenitudine distribuit: eum qui ut homo, perinde ac unus ex nobis adorat, unt autem Deus, non in terra solum, sed et iu cœlis quoque adoratur. «Cum enim, inquit, inducit pri mogenitum in orbem terræ, dicit: Et adorent eum omnes angeli Dei 88. Quis, obsecro, is est, qui in orbem terrarum ingressus est? Quo autem modo in illum inductus est? Mysterium hoc aperi, o evange lista: affare etiam nunc, o beate Joannes, qui to nitrui filius appellatus es, qui orbem totum magno et eximio sonitu concussisti; qui voces habes im mortales, et oblivio ae tempus 354 tuis cedunt verbis. Ecce tantus hic pastorum coetus ad te venit, remove nobis lapidem, sicut beatus Jacob pastori bus 89: resera nobis puteumn vitæ; da, ut nunc quoque de salutis fontibus hauriamus; imo vero tuum nobis fontem appone. Audiamus itaque di centem: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum; hoc erat 81 Philipp. 11, 15, 16. 6 Rom. 1, 25. k m 8 Matth. x, 20. 83 Psal. Lxv, 4. 8t Psal. LXXV, 1. 85 Exod. iv, 10. 86 Hebr. 88 Hebr. 1, 6. 89 Gen. xxix, 10. Varis lectiones.

in principio apud Deum Sed unigenitum Dei 20 Joan. 1, 1, 2. 25 Philipp. 1, 6. Et Verbum ineffabili modo ex Patre subsistere jam olim credidimus: adde proinde quod reliquum est, o evangelista. Audi itaque rursus dicentem Verbum caro factum est.. Non in homine fuit, sed caro factum est, id est, homo. Est autem uni genitum Dei Verbum homo factum, non desinens esse Deus, sed in carnis assumptione id manens, quod erat. Immutabilis enim est et inalterabilis Verbi natura: nec cadit in illam mutationis adum bratio. Hæc nos sentire docuit beatus evangelista, stella vere magna atque clarissima, stella saluber rima, non iis qui mare hoc sensibile transeunt, sed iis qui in pietate acquirenda negotiantur, qui sunt veritatis amatores, qui rectam errorisque expertem Gidem habere cupiunt. Si quis itaque ad hunc mo dum navigare cupit, is theologi hujus voces, veluti stellam, mente accipiat; eaque ratione savos ha resum fluctus transiliet, et in serenum tranquillum que portum evadet, atque ad ipsam veritatem, id est Christum, pertinget: cum quo Patri est gloria et imperium, cum sancto Spiritu, in sæcula sæcu lorum. Amen, De Paulo, Emisæ episcopo, qui ante disseruerat, et de incarnatione Dominica. Beatus propheta Isaias Christianorum doctorum facundiam prænuntians aiebat: Haurite aquas in gaudio de fontibus salutaris "., En igitur hausi mus vobis aquam ex sacro fonte, doctoris, inquam, qui ante nos disseruit; qui Spiritus sancti lumine illustratus, exposuit nobis magnum illud ac vene randum Salvatoris nostri mysterium, per quem cre dentes in ipsum salvati, et gravi ac intolerabili 355 peccatorum mole exonerati sumus; ac præterea vinculis mortis dissipatis, propheticum illud dici mus: • Ubi est, mors, victoria tua? ubi est stimulus tuus, inferne "?, Itaque Deus Verbum, quod crat in principio, quodque in Patris est sinu, per quod omnia et in quo omnia, ultro nostri causa sese ex inanivit, et factum est caro, hoc est homo ".‹ Hu miliavit semetipsum propter nos 9, et factus est filius hominis, ut nos vicissim propter ipsum Deo patre ditemur. Edocti enim sumus, cum ora mus, dicere: Pater noster, qui es in cœlis ". Ob id proinde Unigenitus factus est primogenitus, quo nos, ut dixi, bonis ejus ditemur. c Sustinuit crucem, confusione contempta ";» obtulit sponte corpus suum morti, non ut nobiscum, qui morti sumus obnoxii, mortuus maneat, sed ut, mortis im perio proculcato,ros secum exsuscitet.Gratias itaque "Oseе XIII, 14; I. Cor. xv, 55. • Joan. 1, 1 seqq. » Matth. vi, 9. 08 Hebr. xii, 2. 91 Ibid. 14. 99 Isa. XII, 3. ** II Cor VIII, 9. Varia lectiones.

agamus Verbo propter nos incarnato, nunc et sem per, et in saecula sæculorum. Amen. Ephesi in Nestorium habita, quando septem ad Sanctam Mariam descenderunt. Sanctorum coetum, qui a sancta et Deipara, sem perque Virgine Maria invitati prompto animo huc confluxerunt, lætum erectumque conspicio. Quare licet multa premerer mœstitia, attamen hic sancto rum Patrum conspectus lætitiam mihi præbuit. Nunc dulce illud hymnographi Davidis verbum apud nos impletum est: ‹ Ecce jam quid bonum, aut quid jucundum, nisi habitare fratres in unum”? › Salve itaque a nobis, sancta, mystica Trinitas, quæ nos omnes in hanc sanctæ Mariæ Deiparæ ecclesiam convocasti. Salve a nobis, Deipara Maria, venerandus totius orbis thesaurus, lampas inexstinguibilis, co rona virginitatis, sceptrum recte doctrina, tem plum indissolubile, locus ejus, qui loco capi non potest, mater et virgo; per quam is benedictus in sanctis Evangeliis nominatur, qui venit in nomine Domini ': salve, quæ immensum incomprehen sunque 356 in sancto virgineo utero comprehen disti, per quam sancta Trinitas glorificatur et ad oratur; per quam pretiosa crux celebratur, et in universo orbe adoratur; per quam coelum exsultat, per quam angeli et archangeli lætantur, per quam dæmones fugantur, per quam tentator diabolus cœlo decidit, per quam prolapsa creatura in coelum as sumitur; per quam universa creatura, idolorum vesania detenta, ad veritatis agnitionem pervenit; per quam sanctum baptisma obtingit credentibus, per quam exsultationis oleum, per quam toto terra rum orbe fundatæ sunt Ecclesia, per quam gentes adducuntur ad poenitentiam et quid plura dicam? per quam unigenitus Dei Filius iis qui in tenebris et in umbra mortis sedebant, lux resplenduit; per quam prophet prænuntiarunt, per quam apostoli salutem gentibus prædicarunt, per quam mortui ex suscitantur, per quam reges regnant, per sanctam Trinitatem. Ecquis hominum laudabilissimam illam Mariam pro dignitate celebrare queat? Ipsa et mater et virgo est; o rem admirandam! Miraculum hoc me in stuporem rapit. Quis unquam audivit, ædifi calorem prohiberi, ne proprium templumn quod ipse construxerit, inhabitaret? Quis ob id ignominiæ sit obnoxius, quod propriam famulam in matrem asci scal? Ecce igitur omnia gaudent: mare, conservos suos agnoscens, sese subdidit, sanctorumque trans itus, ferocibus exsultantibusque fluctibus in tran quillitatem ipsum convertit; meininit enim serva maris aqua, quamvis tumidi et insurgentis, vocis Salvatoris dicentis: «Tace, obmutesce 2. Terram Psal. CXXXII, 1. 4 Matth. xxι, 9. * Luc. 1, 79. Marc. iv, 39. Varie lectiones. u

vero, quam latrones quondam infestabant, sancto rum iter pacatam reddidit. Quam enim speciosi pedes evangelizantium pacem! Quam pacem? Dominum nostrum Jesum Christum, quem peperit Maria, sicut ipse voluit. Quid enim me juvat circa Scripturam curiosius inquirere, nec potius eam humane susci r; pere, et amice sentire? At memorabis mihi Judo rum negationem? Prophetæ ab initio illorum ingenia prodiderunt, nempe quod propriæ malitiæ stimulis acti, necem Christo molituri essent hoc autem facinus abnegationis nomine jam tum designabant. Aut certe tetrum illum Arii morbum? Is pestilenti desiderio episcopalis cathedræ laborabat. Aut deni que obscurum impiumque lasciviæ gentilium sen sum? Ignorantia erat istud institutum. Ecquid hac recensere attinet? Omnem gentem nefariis lasciviis et dissolutionibus indulgentem hic sua malitia excessit. Gentes enim plerumque, cum Scripturas ignorent, Deum incaute imprudenterque blasphemant hic au = tem, qui universam Scripturam tenet, et magicis quo «que 357 illusionibus fortasse ausim dicere) operam navavit, divinam Scripturam non sincere inspexit; inspexit autem argentum et aurum. Vesania circa «blasphemiæ negotium excaecatus et infatuatus, te ipsum abalienare volens ab episcopali sede, eliam e fratrum catalogo te delevisti, illum qui pontifi catus sortem tibi impertitus fuerat, non agnoscens. «Annon tibi persuasit Paulus, dicens:. Licet ange lus de cœlo evangelizaverit præterquam quod evangelizavimus, anathema sit Paulus istam “sententia tuæ vanitatem non sedavit? At sedet il * Gɔlat. 1, 8. 5 Isa. vi, 14; Matth. 1, 23. lam Isaias, «Ecce, inquiens, virgo in utero habebit, et pariet filium, et vocabunt nomen ejus Emma nuel; quod est interpretatum, Nobiscum Deus. Quod si nec iste (mens enim tua gravi malitia labo rat), audi vel damones clamantes: • Quid, inquiunt, nobis et tibi, Fili Dei? venisti ante tempus torquere nos.» Quis, quæso, auctor tibi exstitit, ut cogita tionem hanc vilem et inanem prædicares? Quis tecum in hoc inepto morbo laboravit? Non veritus es Deum Persico regno assimilare? Pro nihilo duxi sti Patruum, evangelistarum, et prophetarum tradi tiones evertere? Ratus te omnibus Ecclesiis domi naturum, ejus qui te e stercore ad cœlestem su blimitatem evexit, non meministi: rebusque pro creatis intendens, Opificem non agnovisti; terrarum orbem subvertere volens fraudulentis sermonibus, contumeliam Dei templo inferens, et eum qui ex Maria Virgine genitus est, dividere volens, dogma pravum et rabiem, quæ nec dissolvitur, nec mani festatur, mundo huic excitasti. Sed nec requisitus, Belial ante tempus imitatus, arbitratus es iniqua rum cogitationum tuarum catenis te persuasurum imperatorem rectæ doctrinæ studiosum, et con * Matth. vu, 29. Variæ lectiones.

substantialis adoratorem Trinitatis, per quam con stanter regnat, per quam hostiles gentes conterit,» per quam semper virginum chorus triumphat, per quam mundum in pace moderatur; hunc te putasti deceptoriis sermonibus tuis apostatam redditurum populum quoque Deo dilectum perdere voluisti Patrumque multitudinem, qui in respiratione dego bant, tu dispoliasti. Non_fuisti contentus teipsum,; dum Deum blasphemas, perdidisse; sed blasphe mias tuas per universum quoque orbem divulgasti. Sed ecce impletum in te etiam illud est: In ope ribus manuum suarum comprehensus est pecca tor Sanctum presbyterorum ac diaconorum cle rum, quod importunam insaniam tuam re darguerent, et ne cum Ario sentires, admonerent, extra Ecclesiam ejecisti. Et nunc equidem te pro lapsum non dejicio, neque fluctuantem demergo sed vesanam iniquorum consiliorum sycophantiam frango. Quis navem in sereno ac tranquillo portu constitutam naufragium vidit perpeti? Quis, quæso, athletam ad locum certaminis prolapsum erigi non vidit? At cum circa fidem rueres, naufragiumque faceres, nonne manum tibi porreximus? Testem accipe honorandum et sanctum archiepiscopum magnæ Romæ Cœlestinum, qui te per litteras con tinenter admonuit, ut a vano hoc atque inutili, sibi-» que minime constanti, et nulla ratione nixo dog mate abstineres. Pari modo testem accipe nostram quoque tenuitatem, brevibus litteris hortatam, ut nos de Deo loquentes audires. Tu vero duritiam quamdam stultitiamque indutus, nullam nostri & habuisti rationem, glorians in malitia, tanquam po tens, et iniqua cogitans. Et factus es novacula con tra teipsum acuta, dolum machinans³. Quare Deus quoque adversus quem cavillis es usus, te dejecit, tuamque radicem e terra viventium evulsit, propterea quod nullam Dei rationem habuisti. Et hæc hactenus a nobis dicta contra istum sint satis. ‹ Judex est Deus, et unicuique reddet juxta opera sua'. › Contingat autem nobis, ut unionem revereamur et adoremus, piissimoque imperatori no stro obediamus, tum principibus et potestatibus subjiciamur, ac indivisam Trinitatem tremamus et colamus; Mariam semper Virginem, sanctum videlicet [Dei] templum, ejusdemque Filium et sponsum immaculatum laudibus celebrantes. Quoniam ipsi gloria in sæcula sæculorum. Amen. Ephesi dicta, cum synaxes peragerentur, deposito Nestorio. Oportebat sane doctorum eorum, qui ante nos dixerunt, institutione contentos, sacrisque duentis jam repletos, satietatem hanc honorare. At vero quia animadverto vos insatiabili audiendi studio incensos, agedum et nos quoque pauca iis quæ aute jam dicta sunt consentanea in medium affera mus. Nullum itaque dubium est, quin illustris hic sanctorum chorus ex Christi 359 laudibus decus et ornamentum capiat, glorioseque exsultet eo no mine, quod sincere illum diligat. Beatus itaque propheta Isaias alicubi ad ipsum ait: c Domine, * Psal. 15, 17. * Psal. LI, 4. • Rom. 11, 6. Variæ lectiones.

Deus meus, glorificabo te, hymnum dicam nomini tuo, quoniam fecisti res admirabiles 10.. Et beatus propheta David: «Lingua mea, inquit, meditabitur justitiam tuam, tota die laudem tuam “. > Et hic quidem sanctorum est scopus. At vero mali et sce lerati, magnum illud venerandumque ac profun dum incarnati Unigeniti mysterium ignorantes, te mere blasphemant, incontinensque ac effrenatum os aperiunt. Quamobrem audiant hi prophetam Isaiam hac oratione ipsos compellantem: «Vos au tem accedite huc, filii iniqui, semen adulterorum et fornicariæ; in quo oblectati estis, et super quem aperuistis os vestrum? Numquid non estis vos filii perditionis, semen iniquum ''?, Sunt enim perdi tionis filii, et semen iniquum, qui Dominum qui illos redemit, abnegarunt. • Empti enim sumus prelio ''; et non corruptibilibus argento vel auro, sed pretioso sanguine quasi agni immaculati et in contaminati Christi ".» At quomodo vulgaris, no bisque similis hominis sanguis orbis pretium ex æquare potuisset? Quomodo vero unus pro omnibus mortuus est, ut omnes salvaret 1*? Quomodo illius facti sumus, qui veri naturalisque Dei dominium profitemur? Quomodo eum colimus, qui creature servire et cultum adhibere potius quam creatori, de trectamus? Verum, ut modo aiebam, quidam Salva toris nostri mansuetudini ingrati, Dominum negant, servitutisque jugum exculiunt; ut de iis dicat Chri stus per prophetæ vocem: «Væ eis, quoniam re cesserunt a me: infelices sunt, quoniam impie egerunt in me: et ego redemi eos, et ipsi locuti sunt contra me mendacia ".» Mentiuntur enim contra Salvatoris nostri gloriam et excellentiam, Pharisæorum improbitatis et impietatis imitatores. Enimvero Christiani hominis personam induunt sed mentem interim Judaizantem obtinent, linguam que amaram et virulentam exercent; ut ad eam Christus per Jeremiæ vocem dicat: Ecce ego contra te contumeliosam, dicit Dominus 47, Ju dæi sane veteres Christum omnium nostram Salva torem adoriebantur, perinde ac feræ in illum irrue bant, lapidibusque benefactorem ac salvantem appetebant, ad quos tum loquebatur 360 Salvator ‹ Multa bona opera ostendi vobis ex Patre meo, propter quod eorum opus me lapidatis? Responde runt ei Judæi: De bono opere non lapidamus te, sed de blasphemia; quia tu homo cum sis, facis teipsum Deum 18., Et hæc quidem veteres Judæi Salvatori nostro crimina impingebant. Αt vesaniae et impietatis illorum æmuli rursum incusant, ac dicunt: «Cur tu, cum homo sis, facis teipsum Deum?» stolide ac maxime detestande, non intelligis mysterium. Non enim, cum homo esset, 11 Psal. XXXIV, 28. 1 Isa. v, 3-5. 13 I Cor. vII. 23. "I Petr. 1, 18, 19. 15 II Cor. v, 17 Jerem. L, 42. 18 Joan. x, 32, 33. 10 Isa. 14. 6 Osee 13. Varia lectiones. k

fecit, seipsum Deum sed Deus suapte natura cum sit, sine ulla mutatione ac sine confusione factus est homo et qui ineffabili modo ex Deo Patre genera tus est, secundum carnem ex muliere nasci susti nuit, ac Filius hominis appellatus est, ut nos salva ret. Factus est tibi similis propter te, et mansit propter seipsum hoc ipsum quod erat. Agnosce itaque Unigenitum factum in carne, fatere Deum esse illum, qui propter nos homo factus est: se ipsum tibi exhibet, dicens: «Ipse qui loquebar, ad sum”. › Etenim prisci sæculi hominibus legem proposuit per Moysen; at vero jam cum carne ad venit. Testes accipe sanctos prophetas. Nonne Ba ruch, Emmanuelem tantum non digito demonstrans, «Hic est, ait, Deus noster, et non reputabitur alter ad eum; adinvenit omnem viam disciplinæ, et dedit illam Jacob puero suo, et Israel dilecto suo; post hæc visus est in terra, et cum hominibus conver satus est 20. › Canit de eo beatus quoque David, dicens: «Deus noster manifeste veniet 1. Placet ne, ut Novi quoque Testamenti præcones veritati huic testimonium perhibeant? Audi Joannem Bapli stam dicentem: ‹ Parate vias Domini, rectas facite semitas Dei nostri "., Placetne aliam quoque pleniorem testificationem præter has accipere? Pro misit Deus beato Davidi se facturum, ut de fructu lumbi ejus olim sederet super solium ipsius ". Is vero, etsi propterea multum lætaretur, attamen generationis hujus modum sedulo inquirebat. Licet itaque ipsum hæc dicentem audire: Si ascendero in lectum strati mei, si dedero somnum oculis meis, et palpebris meis dormitationem, et requiem tein poribus meis; (quoad comprehendas quid?) donec inveniam locum Domino, tabernaculum Deo Ja cob ".» Anxie locum inquiris, beate David: ap probo animi promptitudinem, laudo patientiam; verum, si quid amplius didicisti, annuntia et hoc ipsum 361 nobis. Ubi continget hujus nativitas, et quo in loco nascetur? Audi clare dicentem: «Ecce audivimus eam in Ephrata, invenimus eam in cam pis silva.» Cum autem Ephratam nominal, Be thleem significat. Et hoc Deus testatur per unum ex sanctis prophetis, e Et tu, inquiens, Bethleem, domus Ephrata, minima es, ut sis in millibus Juda ex te enim mihi egredietur ut sit in principem in Israel: et egressus ejus ab initio, a diebus æterni talis s., Audis, quomodo Bethleemitem hunc, quatenus homo factus est, «a principio [a diebus] eternitatis egressus habere confirmet? In prin cipio enim erat Verbum, et Verbum erat apud Deum "7 , Sed me pudet, inquit, Deum confiteri. eum, qui ex muliere natus est. Tu ergo, dic mihi, divina consilia reprehendis? Tu dispensationem re jicis? tu Domini voluntatem arguis? Ad hunc ille 19 Isa. LII, 6. Ibid. 4, 5. 30 Baruch III, 36-38. * Ibid. 6. 16 Mich. v, 2. st Psal. ss Matth. 1, 2. * Psal. cxxxı, 11; Act. 11, 30. 27 Joan. 1, 1. Varia lectiones.

modum orbem salvum facere voluit. Tunc sapientia ipsa es sapientior? O rem incredibilem! lucerna «cum sole contendit. Universorum Dominus operum suorum rationem novit. Amplectere itaque dispen » sationem, honora mysterium in fide, ne nimis anxie ea indages quæ ratione comprehendi non possunt crede nobiscum. Quod si incredulus permanseris, ille fidelis permanet: negare enim seipsum non potest”. › Ipsi sit gloria et imperium cum sancto Spiritu in sæcula. Amen. [Ephesi¨dicta] in Joannem episcopum Antiochenum schismaticum. Quæ dilectionis in Christum vis sit, a divina Scriptura edocti sumus: nihilominus autem et ipse Salvator edocuit, dicens: • Qui me diligit, me se quatur; et ubi sum ego, illic et minister meus 28 II Tim. 11. 13. 29 Joan. xi, 26. erit "., Oportet enim nos cum illo semper esse, et amare sequi Salvatorem omnium nostrum Jesum Christum, nulloque modo ab eo separari. Hoc au tem servabimus, si quæ illius sunt voluerimus. Hoc implevit illustris iste et magnus sacerdotum chorus, de quibus valde merito dixerit quispiam, quod prophetæ voce proditum exstat Illic cervæ ob viaverunt sibi, et viderunt alternos vultus; 362 numero transierunt, ct una ipsarum non periit altera alteram non quæsivit, quia Dominus manda vit eis, et spiritus illius congregavit eas ".» Neque enim causa vulgaris cujuspiam rei, vel fortasse ter renæ, hic spiritalium cervarum concursus contigit sed quoniam perinde ac in pulchro florentissimoque horto, in Ecclesia, inquam, Salvatoris nostri, 2 vus immanisque draco apparuit, non unum, sed multa habens in uno corpore capita "; saluberrima ac necessaria instituta est hæc spiritalium cerva rum congregatio, et praesentia, ut agrum Domini cum a virulentarum bestiarum feritate liberet. Spi ritus itaque Dei congregavit eas, et Dominus man davit eis. Quid autem mandavit?. Ubi sum ego, illic et minister meus sit. › Quamobrem (ad te enim mea nunc se convertit oratio, qui ex orientalibus regio nibus veniens, sublime adversus omnes superci lium erigis), si omnes ministri sumus Christi Salva toris omnium nostrum, si prædicationum illius mi nisterium nobis concreditum est, cur non omnes cum illo ministri sumus, ea sentire volentes quæ ipsius sunt? Brexit, ut cernis, draco multiceps profanum scelestumque caput, impietatis suæ vene num exspuens in Ecclesiæ filios: occurro illi, gla dium spiritus evaginans: propter Christum adver sus bestiam depugno. Cur cum eo qui honeste la borare vult, non collaboras? cur non et ipse simul assistis? Feriatur communi omnium manu. Com mune certamen hoc reputemus, ut etiam simul vin centes, Salvatori gratias agamus, dicentes: «Tu 30 Isa. xxxiv, 15, 16. Apoc. III, 3. Varia lectiones.

humiliasti sicut vulneratum, superbum ': tu con fregisti capita draconis Sed nos quidem, Salva toris sacerdotes veri mysteriorumque illius dispen satores, eos infestissimorum hostium loco ducimus, qui contra illius gloriam obloquuntur: tu vero non ita; unde? Nam te candide non accedere, res ipsæ coarguunt. Vides nos, veluti in bello pulvere asper sos, e pugna adhuc stillare sudorem, animositate spiritali et consolatione opus habere; imo vero jam vicisse tu vero interim, qui in fratrum numerum relatus es, Christique Domini nomine inscriberis, cum arma una nobiscum induere deberes, adversus veritatis dogmata arma moves? O rem inopinabilem! " Pugnam non attigisti; certantibus non adfuisti; belli 363 tempus tarditate adventus tui declinasti; e longinquo viriliter decertantes spectasti: vidisti hostem prostratum; sensisti linguam blasphemam repressam ac punitam; postea indoluisti; dic, quæso, quam ob causam? Ob id quod Christus vicit? quod adversarios debellavit? quod os loquen tis magna obmutuit? quod cessarit morbus, qui inter Ecclesiæ filios grassabatur? Sed satius fuerat,; viriliter agere nobiscum, illudque Davidis voce pro-; latum dicere Nonne qui oderunt te, Domine, oderam, et super inimicos tuos talescebam? Per fecto odio oderam illos: inimici facti sunt mihi, › et; caetera s. Verum tu horum nullam prorsus ratio nem duxisti: e contrario vero, eos qui vicerunt jaculo petis, et illos invidentiæ telis vulnerare co naris, quos potius admirari debueras. At quamvis c ferociter nos impetas, nibil tamen exterriti dici mus: Sagittæ parvulorum factæ sunt plagæ eo rum; et infirmatæ sunt contra eos linguæ eo rum Licet externis armis teipsum circummu niens, bellum adversus Domini cœtum moliaris; arma tamen nostra non sunt carnalia, sed potentia Deo, ut scriptum est s; potentia autem ad muni tionum destructionem. Invenies Christi milites multo illis, qui apud te sunt, generosiores. Habent fidei scutum, bonæque voluntatis armaturam, hoc est Christum: habent justitiæ thoracem, habent salutis galeam, spiritus gladium s. Quare licet insurgas terribilis et audax, multoque cum fastu invadas, et instar jactabundi Goliath barbaricis furoribus et insolentiis intumescas 38; vincet tamen Christus vincet autem per suos milites. Quomodo vicit Da vid? Quinque lapides in pera habens Erant au tem lapides illi læves, idque in typum Christi. Quæ est enim Christi pera? Quæ in terris est Ecclesia, quæ multos pretiosos et selectos lapides continet; de quibus propheta dicit Lapides pretiosi et sancti volvuntur in terra Per hos sanctos la ¿ides superabit Christus. Erant autem lapides, ut dixi, læves; lævitas vero ista lapidum subindicat » Psal. LXXXVI, 11. 38 Psal. LXXIII, 14. Ephes. vi, 13-16. "I Reg. xvii, 8–10. Psal. cxxxviii, 21, 22. ** Psal. LXIII, 9. 36 II Cor. x, so Ibid., 40. 6 Zachar. ix, 16. Varia lectiones.

non posse capi. Quod enim læve est, semper quo dammodo apprehensionem fugit. Sanctorum autem conversatio reprehensioni non est obnoxia. Vince igitur Christus: et ut maxime vulnus infligere queas, adhuc ita vincet. Quod si per astutiam injuriam feceris, nolens coronasti. 364. Donatum est enim nobis a Christo, non solum ut in eum credamus, sed ut etiam pro illo patiamur 4., Qui enin cre dit in illum, non judicatur; qui vero non credit, jam judicatus est s. Quoniam ipsum decet gloria, imperium, honor, et adoratio, nunc et semper, et in saecula saeculorum. Amen. Ephesi habita priusquam a comite comprehendere tur, militibusque asservandus traderetur. Beatus propheta David eos qui spem suam in Deum defixam habent, animosissimos ostendit, di cens: «Viriliter agite, et confortetur cor vestrum, omines sperantes in Dominum 4. Etenim plantæ, quæ in ammnissimis hortis sunt, uberrimis aquarum fluentis irrigatæ, crescunt ac virescunt, et in ma gnam proceritatem eriguntur: animus autem hu manus Spiritus sancti consolationibus augescit ad pietatem, confirmatur ad fidem, et infractam ac quirit patientiam, quam beatus Paulus inter omnes alias virtutes potissimum demiratur, ita dicens Non solum autem, sed et gloriamur in tribulatio nibus; scientes quod tribulatio patientiam opera tur, patientia autem probationem, probatio vero spem, spes autem non confundit “., Omne itaque bonum patientia nobis suppeditat atque conciliat; via est ad probationem, speique future vitæ nutrix. At quibus rationibus comparetur, id divina nos Scriptura edocet. Fili, inquit illa, accedens ad servitutem Dei, præpara animam tuam ad tentatio nem; dirige cor tuum, et constans esto 68. 3 Sed dixerit forte quispiam: Poteratne homo alia via ad vitam probatam pervenire? poteratne absque la bore bonum consequi? Nequaquam, ait. Cur ita? Nam sancti quam plurimorum patent insidiis, et atrox ubique bellum eos infestat. Hinc et Salvator quoque aiebat: ‹ In mundo tribulationem habebitis sed confidite, ego vici mundum *. Quia ergo p multa undecunque bella adversus sanctos insur of gunt, operæ pretium est ut viriliter tentationum insultibus resistant, et discipuli dictum in memo ria semper habeant: 365 «Beatus, ait, vir qu suffert tentationem, quoniam cum probatus fuerit, accipiet coronam vitæ, quam repromisit Deus dili gentibus se r., Libet autem ex antiquorum gestis aliquod vobis exemplum recensere, ut spiritalis fortitudinis finem pernoscatis. Babyloniorum tyran ni, et qui apud illam gentem regni administratio Philipp. 1, 29. ** Joan. II, * Psal. xxx, 25. "Rom. v, 3-5. "Eccli. 11, 1. * joan. xvi, 35. » Jac. 1, Varia lectiones. d b

nem obtinebant, semper quodammodo ad crudeli tatem, atque ad fastum et superbiam propensiores exstiterunt: quare humanæ conditionis limites egressi, dignitatem, quæ summo solique Deo de betur, ad seipsos rapere non dubitabant. Itaque detestandus ille Nabuchodonosor auream statuam erexit: hæc autem cum bene sonantium instrumen torum clangore celebraretur, mandavit subditis po pulis ut illam proni adorarent. Illi vero (quippe qui bus usitatum esset creaturam potius quam creato rem Deum colere 48.49) promptissime ad id prorue runt, et mutaverunt gloriam incorruptibilis Dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis 50. Posteaquam vero Babylonii Hebræorum filios, Ana niam videlicet, Azariam et Misaelem, in medium produxissent, auream statuam adorare jusserunt; genasque illud nobilissimum, ac Deo amabile ad camdem impietatem, qua ipsi tenebantur, delabi compellebant, nempe ad aureæ statuæ adorationem. Sed nihil quidem promoverunt. Αt vero illorum pie tate victi ac superati, incendii cruciatum illis intu lerunt. Crimen autem, quod violenter circumven tis imponebatur, erat firmitas in fide, constantia in pietate, humanæ culturæ detestatio, denique ea nolle sapere quæ divinam naturam injuria affice rent. At posteaquam in caminum ignis projecti sunt, tunc sane, tunc magna ineffabilis potentiæ accidit demonstratio. Etenim elementi vis demutata est in id quod præter suam naturam erat, ignisque Creatoris nutui cessit, et flamma in ventum roris sibilantem conversa est. Cum autem adolescentuli G illi coelestis auxilii præsentiam animadvertissent, in ignis camino psallebant, divinisque laudibus flammarum aestum sedabant". Caminus ille figura crat Ecclesiæ, quæ sanctos habet choris tripudiis que exsultantes; nec homines tantum, verum etiam angelos. Virorum istorum obstupuisti virtutem, laudasti patientiam, pietatis magnitudinem com mendasti: spectemus nunc quo loco res nostræ sint constitutæ. Illi quidem sub tyrannis barbaris degebant: nos vero sub pii imperii sceptris, illos piissime affectos habentes, qui omnium rerum ob tinent principatum; 366 quomodo inimicis no stris cedemus? Nam etsi illi insidiarum caminum accendunt, perversitatisque flammas exsuscitant, hominis culturam nebis inducentes: attamen Deum habemus in coelo; ipsum celemus, pronique adora bimus. Etenim cum Deus natura sit, factus est homo nobis similis; non quidem divinitatem amit tens, sed humanam naturam honore evehens; po tens est eripere nos. Nos enim piissimorum impe ratorum nostrorum fidem secuti, ingenitaque ipso rum mansuetudine freti, adversariorum improbita tem non feremus, et Emmanuelem Deum esse na 10.69 Rom. 1, 25. so Ibid. Dan. 1, 1 seqq. Variæ lectiones.;

tura proflebimur. Quandoquidem si id prædica verimus, eumque in modum affecti fuerimus, » plurimam consequemur remuncrationem. Et qualis hæc est Ipsemet Christus nos edocet. Ait enim Omnis ergo quicunque me confitebitur coram hominibus, et ego confitebor eum coram Patre meo, qui est in caelis. Quicunque autem negaverit me coram hominibus, negabo et ego eum coram Patre meo, qui in cœlis est Ille autem Christum con fitetur, qui verum illum Deum esse dicit, eosque qui non credunt, reprehendit. Christum rursum negat, qui ipsum verum esse Deum non affirmat, sed et eos quoque qui id confitentur, impugnat. Itaque negabit quidem illos, confitebitur autem nos omnium Salvator: per quem et cum quo Deo et Patri cum Spiritu sancto est gloria et potestas in sæcula. Amen Habita Ephesi in majori ecclesia quæ vocatur Mariæ. Dives est hodie Dominus noster Jesus Christus, Dei et Patris sortem propriam habens. ‹ Flectitur enim ei omne genu, et omnis lingua confitetur quia Dominus Jesus in gloria est Dei Patris ". Ipsi dominatio in sæcula sæculorum. Amen. > In transfigurationem Domini, et Dei, et Servatoris nostri Jesu Christi. Qui bene quidem sciunt decertare, spectatorum delectantur plausibus, et spe præmiorum excitan tur ad eam, quæ eos decet, victoriam. Qui auten divina dona assequi desiderant, et spei sanctis pa ´ratæ sitiunt participationem, quæ pro pietate in Christum suscipiuntur, certamina quidem libenter admittunt; in vita autem se recte gerunt, non pra ferentes otium, quod nullam consequitur merce dem, neque ignavam amantes timiditatem: sed se strenue ac fortiter gerentes adversus omnem ten tationem, et persecutionum insultus parvi fa cientes, 367 et pro Domino pati, magnas repu tantes divitias. Meminerunt enim beati Pauli, qui scribit non esse condignas passiones hujus tempo ris ad futuram gloriam quæ est revelanda in no bis **. Vide ergo pulcherrima dispensatione nunc usum Dominum nostrum Jesum Christum ad utili tatem et ædificationem sanctorum apostolorum. Nam eis quidem dixit: c Si quis vult post me ve nire, abneget semetipsum, et tollat crucem suam, et sequatur me; qui enim vult animam suam sal vam facere, perdet eam: qui autem perdiderit animam suam propter me, inveniet eam 55. Et salutare quidem est præceptum, et decens sanctos, et quod supernam gloriam conciliat, et alacritatis animi et gaudii sortem comparat. Velle enim imo pati propter Christum minime caret mercede, vero efficit æternæ vitæ et gloriæ participes. Sed discipulos, qui virtutem ex alto nondum accepe 22 Matth. x, 32. * Philipp. 11, 10, 11. Labbe Concil. 111, 987. rant 56, consentaneum erat utique in humanas in cidere imbecillitates, et tale quid apud se cogitan tes dicere: Quomodo negabit quis seipsum? aut quomodo, qui suam perdiderit animam, eam rur Rom. viii, 18. cs Matth. 24, 25. 56 Luc. XXIV, 49. Videtur exordii et epilogi fragmentum.

sus inveniet Quod autem iis qui hoc passi fuerint, erit præmium quod ei respondeat? aut etiam quo rumnam erit donorum particeps? Ut tales ergo cogitationes et verba eis adimat, et eos velut trans fundat, et transmutet ad animi magnitudinem, ejus, quæ ipsis danda est, gloriæ ingenerans desiderium Dico vobis, inquit, sunt quidam ex iis qui hic stant, qui non gustabunt mortem, donec viderint regnum Dei ". › Num eis eousque vitæ extendetur mensura, ut ad illa perveniat tempora, post quæ in consummatione sæculorum descendens de cœliş restituet sanctis paratum eis regnum? Sed ipse qui dem hoc præstare poterat. Omnia enim potest: nec est aliquid quod non possint eficere ejus potentis simi nutus. Regnum autem dicit ipsum gloriæ spe ctaculum; in qua ipse quoque videbitur illo tempore, in quo resplendebit in terra. Veniet enim in gloria Dei Patris, et non in ea quæ est in nobis humili tate et abjectione. Quomodo ergo fecit miraculi spectatores eos, qui promissum acceperant? Ascen dit in montem habens ex eis tres electos; deinde transmutatur in quemdam excellentem et divinum splendorem, adeo ut ejus vestis videretur resplen dere instar luminis. 368 Deinde Moses et Elias Jesum circumsistentes, de ejus excessu inter se loquebantur, quem erat adimpleturus in Jerusalem, hoc est, ejus quæ est cum carne œconomiæ my sterium, et salutarem passionem, quæ, inquam, futura erat in cruce. Verum enim est, quod lex Mosis et sermo sanctorum prophetarum Christi prius ostenderunt mysterium; illa quidem lex in figuris et umbris ipsum propemodum describens in tabula; hi autem multifariam multisque modis præ dicentes, quod suo tempore videbitur in nostra forma, et quod pro salute et vita omnium non recusabit pati mortem in ligno. Quod autem Moses et Elias aderant, et simul loquebantur 58, id fiebat hoc consilio, ut ostenderetur legem et prophetas esse veluti satellites Domini nostri Jesu Christi, ut qui ab ipsis fuerit ostensus Dominus, per ea, quæ significarunt, quæ erant inter se convenientia. Non enim dissident a lege ea quæ dicuntur per pro phetas. Et hoc est, ut arbitror, quod inter se colloquebantur Moses sanctissimus et propheta rum optimus; is autem erat Elias. Potest autem aliud quoque considerari. Quoniam ex turbis alii quidem dicebant eum esse Eliam, alii Jeremiam, alii vero unum ex prophetis **, ducit eorum prin cipes, ut vel ex hoc videant quid intersit inter dominum et servum. Post hanc autem alia quoque potest dici consideratio. Quoniam enim assidue eum accusabant, quod legen transgrederetur, et existi mabant eum esse blasphemum, ut qui sibi vindi caret eam, quæ ei non conveniebat, nempe gloriam Patris, et dicebant: • Hic homo non est ex Deo, quoniam Sabbatum non servat;» et rursus: «De bono opere non lapidamus te, sed de blasphemia, 87 Matth. 88 Matth. XVII, 59 Matth. xvi, 14. Jean. 15, 16,

et quod, homo cum scis, facis teipsum Deum ut ostenderentur utraque crimina profecta esse ex invidentia, et eum neutri eorum esse obnoxium, et neque id, quod a se fit, esse legis transgressionem, neque vindicationem gloriæ non sibi convenientis, quod dicat se esse æqualem Patri, eos, qui in utro que eorum clari fuerunt, producit in medium. Et enim Moses dedit legem, et poterant considerare Judzi, quod legem non neglexisset conculcatam, ut ipsi existimabant: neque eum qui ipsam trans grediebatur, et erat inimicus ei, qui ipsam tulerat, honorasset. Porro autem Elias Dei gloriæ zelo erat incitatus. Qui si Christus fuisset 309 Dei hostis, et seipsum quidem dixisset æqualem Patri, non fuisset autem id quod dicebat, si denique non fa ceret, ut oportebat, non ei adfuisset ipse, et obe diisset. Potest vero cum iis quæ dictæ sunt, alia quoque causa dici. Quænam autem ea est? Ut sciant eum vitæ et mortis habere potestatem, et superis et inferis dominari. Propterea in medium adducit eum qui vivebat, et eum qui erat mortuus. Appa rentes enim non tacebant, sed loquebantur de glo ria, quam ipse erat impleturus in Jerusalem, nempe passionem et crucem, in his autem etiam resurre ctionem. Sed beati quidem discipuli parum dormi tant, utpote quod Christus vacaret orationi. Certo enim consilio et certa dispensatione humanis ne cessitatibus serviebant; deinde cum essent exper recti, fiunt spectatores adeo venerandæ et admi rabilis mutationis. Arbitratus autem fortasse beatus Petrus advenisse tempus regni Dei, in monte qui dem versari diligit; dicit autem tria esse facienda tabernacula, nesciens quid diceret. Non erat enim tempus consummationis sæculi, neque in præsenti tempore sunt sancti futuri participes spei eis promissa. Dicit enim Paulus: Qui transforma bit corpus humilitatis nostræ, ut sit conforme corpori gloriæ ipsius ",» Christi scilicet. Cum ergo dis pensatio adhuc esset in principio, et nondum esset Ginita, quomodo erat consentaneum, Christum, qui venerat propter charitatem in mundum, desinere pro eo velle pati? Servavit enim eam naturam, quæ est sub cœlo, cum subiisset mortem secundum car nem et eam delevisset per suam a mortuis resurre ctionem. Nesciebat ergo Petrus quid diceret. Ca terum præter admirabile et arcanum Christi gloriæ spectaculum, aliquid quoque aliud factum est utile et necessarium ad confirmandam in se fidem, non solis discipulis, sed etiam nobis ipsis. Desuper enim ex alto exstitit vox Dei et Patris dicentis: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui; ipsum audite. Et dum facta est, inquit, vox, in ventus est solus Jesus "., Quid ad hæc dicit duræ cervicis Judæus, qui est contumax et repugnans, et cor habet, quod nullam suscipit admonitionem? Ecce præsente Mose Pater jubet sanctis apostolis, ut eum audiant. Quod si eos voluisset sequi præ "Joan. x, 33. • Matth. xvi, 4. • Philipp. m, 21. Matth.

cepta Mosis, dixisset: Quia Mosi creditis, servate legem. Nunc autem ne hoc quidem dicit Deus et Pater. Sed cum adesset Moses, et ejus pro pheta Elias, jubet eis ipsum audire potius. Ne au tem calumniarentur aliqui veritatem, dicentes quod Pater eos jusserit audire Mosen, et non omnium no strum Salvatorem Christum, necessario evangelista adnotavit, dicens, quod cum vox illa exstitit, inventus est Jesus solus. Quando ergo sanctis apostolis Deus Pater, tanquam ex nubibus desuper præcepit, di cens: Ipsum audite, aberat quidem Moses, Elias autem non aderat, solus vero erat Christus. Jussit ergo ipsum audire. Ipse enim est finis legis et prophetarum. Propterea Judæorum populum allocutus est, dicens: «Si crederetis Mosi, crede relis utique mihi: ille enim de me scripsit.. Quoniam autem et per sapientissimum Mosen da tum præceptum contemnere, et quæ per sanctos prophetas dicta sunt nihili ducere perpetuo perse verarunt, jure sunt abalienati et exturbati a bonis quæ promissa sunt ipsis patribus. Obedientia enim melior est quam sacrificium, et auscultatio quam adeps agnorum, sicut scriptum est". Et ita quidem se habent res Judæorum: nobis autem qui adventum ejus agnovimus, omnia omnino bona aderunt, per ipsum et in ipso Christo, per quem, et cum quo Deo et Patri, gloria et potentia, cum sancto Spiritu in sæcula sæculorum. Amen. In mysticam coenam (et pedum lavationem in sancta Quinta]. [cod. Vat. add., Quid jucundius aut suavius piis hominibus ac veræ vitæ cupidis esse potest, quam Deo perpetuo frui, et in ejus meditatione conquiescere? Si enim qui cibis ac poculis implentur, et incertis suis vo luptatibus indulgent corpusculum vegetum et vivi dum habent, quanto magis ii quibus curæ est ani mus, quique super aquam refectionis, divinæ præ dicationis scilicet, innutriti sunt, vestitu deaurato circumamicti et variegati fulgebunt, testante Pro pheta 7? 371‹ Instar autem aquilarum pennas as sument, current, et non laborabunt, gradientur, et non esurient Quando igitur ad finem vivificorum mysteriorum ex spiritali stadio pervenimus, et pro posita nobis sunt a Domino ad immortalitatis viati cum dona omni oratione majora, agedum, quotquot hic arcanorum delicias sectamini, et vocationis cœ . Ìestis participes sincera fide ceu nuptiali stola in cs Joan. v, 46. “1 Reg. xv, 22. of Psal. 63 Isa. xL, 31. Variæ lectiones. * cod. Reg. 4. no cod. Vatic. cod. Reg. Codex Regius unde primum homiliam istam exscripsimus tot mendis scalebat, ut nisi ejus exem plar ex Vaticana bibliotheca rever. Pater Horatius Justinianus suppeditasset, sanatum iri spes nulla superesset. Quanquam non cam quidem integram in Vaticano codice repertam monuit diligentissimus vir Fr. Gotzadinus, cujus fidem et industriam mihi cumprimis probatam laudare satis non possum. Va rias lectiones notatas habet. AUBERTUS.

nos excipit hodie convivio, Christus nobis hodie ministrat; Christus ille hominum amans refocillat. Tremendum est quod dicitur; formidabile quod per ficitur. Saginatus ille vitulus mactatur; Dei agnus, qui tollit mundi peccatum mactatur. Pater læta tur Filius sponte immolatur, non quidem hodie a Dei hostibus, sed a seipso, ut ad hominum salutem voluntarios se cruciatus subiisse significet. Visne tibi demonstrem, eo quod dicitur, maximæ cujusdam rei signum contineri? Ne tu brevitatem sermonis atten das, aut nostram tenuitatem, sed eorum vocem et auctoritatem qui hæc ante prædicarunt. Non enim de vulgo aliqui, aut nihili homines, ac circulatores e trivio conducti hæc in biviis prædicarunt, sed magnus ille Salomon Regis regum præco ante mis sus est, ille qui thronis excelsis imperabat, Altissimi arcana prædicavit; qui purpurea veste indutus et diademate caput redimitus erat, is mandatum reges constituentis et transferentis Dei proclamavit. Vi distin' quanta sit præconis dignitas? vide, considera porro vim eorum quæ tibi ab illo præmonstrata sunt. Sapientia, inquit, ædificavit sibi domum, et sub didit columnas septem, mactavit hostias suas, mi scuit in cratera vinum suum, et paravit mensam suam, misit servos suos convocans cum excelsa præ dicatione ad craterem, dicens: Qui est insipiens de clinet ad me. Et egentibus sensu dixit: Venite, edite de meis panibus, et bibite vinum quod miscui vobis; relinquite stultitiam, et vivetis; et quærite pruden Liam, ut vivatis, et corrigite in scientia intelligen tiam 70.» Haec tibi, charissime, eorum quæ nunc peraguntur sunt symbola. Hæ tibi convivii hujus omni ciborum 372 genere atque apparatu lautis simi deliciæ. Adest magnificentiae auctor, divina dona sunt proposita, mystica mensa præparata est, vivificus crater mistus est. Rex gloriæ arcessit; Fi lius Dei suscipit; Deus incarnatus Verbum invitat quæ ædificavit sibi templum non manufactum” Dei ac Patris, illa subsistens Sapientia corpus suum ut panem distribuit, et vivificum suum sanguinem tan quam vinum propinat. O tremendum mysterium! o divini consilii rationem ineffabilem! o demissio nem quæ cogitatione capi non potest! o bonitatem & duti, ad mysticam coenam una properemus. Christus c ! non vestigabilem! Opifex operi sese fruendum pro ponit, ipsanet vita mortalibus se edendam biben damque largitur. Venite, conedite corpus meum hortatur, et bibile vinum quod miscui vobis. Ego me ipsum in cibum præparavi, ego meipsum cupienti bus miscui. Sponte caro factus sum cum ipse vita sim; ultro carnis et sanguinis particeps esse volui, cum sim Verbum et character Patris hypostaticus, ut servarem vos. ‹ Gustate, et videte, quoniam sua vis ego Dominus".› Gustastis fructum inobedientiæ, 7 Psal. XXXIII, 9. Varia lectiones. 60 Joan. 1, 29. 70 Sap. ix, 1-6. 79 Hebr. ix, 11. P cod. Reg. 1 cod. Reg. q' uncis inclusa desunt in Regio cod. Rey., r cod.

et cognoristis acerbi consultoris quam acerbus sit cibus. Gustate nunc quoque fructum obsequii, qui mala depellit, et cognoscetis melius et utilius esse obedire Deo. Gustastis non tempestive, et mor tui estis; tempestive nunc edite, et vivetis. Expe rimento discere voluistis eventum inobedientiæ; experimento discite utilitatem obsequii. Gustate et videte quoniam bonus ego Dominus. Experimentum experimento pensate. Mali sensu, inobedientiæ no titiam accepistis; boni sensu, obsequii cognitionem accipite. «Gustate, et videte, quoniam suavis ego Dominus.» Male Adam manum extendit, salutare mandatum meum non veritus: cum nollet scire Do mini mandatum, et famuli obsequium; cum fide nollet incredulitatis abnegationem vitare, manum extendit, illico pactum iniit, vendidit quam in ma nibus habebat vitæ felicitatem, eamque miserabili morte ultro commutavit. Auctor ipse sibi factus est prius denuntiatæ mortis, nusquam tamen adhuc ex sistentis, factus est substantia rei non exstantis, adeoque loco immortalitatis quam per gratiam ha biturus erat, corruptionem voluntariam induit. Sponte sua interitui factus est obnoxius, et in 373 condemnatione discretionem novit Dominici man dati, et suggestionis tentatoris: et perperam cer tissimum Dei jussum interpretatus, ex incredulitate perniciem sibi creavit, et factus est similis vanitati. Quas ob res fructum obedientiæ erga me iis qui per inobedientiam mortui sunt, rursum porrigo. Gu state, et videte quoniam verissimus in omnibus ego Dominus. Non potest veritas mendacium parere, nec ex vita flos mortis erumpere, quippe cum non possint in unum contraria coalescere. Comedite me vitam, et vivetis: istud enim volo; comedite vitam non deficientem: idcirco veni, ut vitam habeatis, et abundantius habeatis 7. Comedite pa nem meum ego enim sum vivificum granum fru menti, et panis vite sum ego. Bibile vinum quod _miscui vobis: ego enim sum poculum immortalita tis. Relinquite impietatis insaniam, et vivetis. Di scite rursus experimento quæ bona sunt et prospera; usurpate per obsequium res illas quarum jacturam fecit primi parentis inobedientia. Deturbatus est ipse de paradiso propter incredulitatem: ingredimini vos per fidem. Illius impietatem abjicile, et illius loco pietatem erga me creatorem accipite. Sapientiam quærite ut vivatis, et in cognitione mei mentem per ficite. Si quis desipit, convertatur ad me, et veri tatis lucem agnoscel. Ego Deus primus, et ego post ea et præter me non est genitus Deus ex Deo Patre. «Ego in Patre, et Pater in me '', et ‹ Ego et Pater unum sumus, › et; ‹ Qui vidit me, vi 18 Joan. x, 10. Variæ lectiones. cod. Vatic. t cod. Reg. Desunt hæc in cod. Reg. R.

ego sum panis vitæ qui de coelo descendit, et dat vitam hominibus 75; excipite me tanquam fer mentum in massa vestra, ut indeficientis vitæ quæ apud me est participes eliciamini. «Ego sum vera vitis”. ›—‹ Gaudium meum bibite, vinum quod mi scui vobis ". › Calix enim meus inebrians me, po tentissimum inebrians antidotum, tristitia quæ est in Adam lætitiam germinante. • Ecce præparavi vobis mensam adversus eos qui tribulant vos 78. › Contra Eden collocavi Adamum qui locum celebrem viola vit, ut ipso aspectu nondum concessa voluptatis perpetuo suburentem dolorem acciperet. Ego vero contra eos qui vos premunt, dedi vobis mensam vitæ el gaudii 374 effectricem, quæque osoribus vestris incredibilem dictu dolorem rependat. Comedite pa nem qui vestram naturam instauret. Bibite vinum immortalitatis delicias. Comedite panem yeteris acerbitatis purgativum, et bibite vinum quod vulne ris dolorem astringit. Hoc naturæ est medicamen tum, hoc eorum qui vulnera infligunt castigatio. Factus sum propter vos vestri similis, idque natura non mutata, ut vos per me naturæ divinæ sitis par ticipes. Mutatione igitur pulchra immutamini, ut decori, a mundo ad Deum, et a carne ad Spiritum convertamini. Factus sum vitis vera in genere ve stro, ut vos in me fructus afferatis odore suaves. Sugite ambrosiæ meæ pinguetudinem, et pinguesce tis. Ego Dominus dans escam omni carni, sed præ cipuo quodam modo timentibus me, sicut prædixit dit et Patrem Ego sum vita, et resurrectio David his verbis: ‹ Misericors et miserator Domi nus, escam dedit timentibus se ".» Plui quondam Israeli manna, et nullo labore præparatum panem cœlitus demisi; sed miraculum præ nihilo habuit ac repulit populus quem diligebam, et Israel me non cognovit, et populus meus me non intellexit **. › Sed non ut illi comedentes manna in deserto mor tui sunt, ita ego vobis corpus meum præbeo. «Qui enim manducat hunc panem vivet in æternum ¾¹. › Num hæc omnino complexi estis, charissimi? An Dominico sermone sanctissimæ hujus diei arcana mysteria clare vobis demonstrata sunt? aut ejus ce lebritatem clarius vultis contemplari? Perlubentes enim explicabimus, et aperiemus veritatis amicis, ea in quæ desiderabunt angeli prospicere ** non tanquam fidem derogantes aut cavillantes ea qua divinitus pronuntiata sunt, sed ea quibuscum co gnationem habent velut a prima origine declarantes. Atenim vos mihi, quæso, apprecamini, o boni Alii, vita jam fesso, curvoque ac titubanti gressu, ut det mihi Dominus, et pro dignitate eorum quæ dicendu 16 Psal. XXL, 73* Joan. xiv, 9, 10. "Joan. XI, 25. " Joan. vi, 33 " Joan. xv, 1. " Prov. 1x, 5. 79 Psal. cx, 5. 80 Isa. 1, 5. st Joan. vi, 59. 63 1 Petr. 1, 12. Variæ lectiones. R. R. R. R.

sunt recte sentire, et cogitatione comprehensa vobis, 4, ut par est, efferre; meque, dilectissimi, tollentes pe rinde ac Israelitæ eum qui apud nos olim natus est, eamus una in celeberrimam Sion, et arcem illam mente contemplemur, quo pacto is qui terræ fines con tinet, ad mysticam coenam se præpararet, quomodo 375 qui sedet super Cherubim in coena recum beret, quomodo is qui typice manducatus est in Ægypto, hic ultro seipsum immolet, comestaque figura ceu typicorum consummator veritatem osten dat, ipse seipsum cibum vitæ statim proponens, ut oraculorum suorum fini eorum quæ sapienter insti tuit initio conjuncto, in universum genus proma nantia hominum statui bonitatis suæ divina munera præbeat. De quibus accipe, quæso, divinorum Evan geliorum narrationem in hunc modum: • Coenan tibus enim illis, inquit, accepit Jesus panem ac fre git, deditque discipulis suis, et ait: Accipite, com edite hoc est corpus meum. Et accipiens calicem gratias egit, et dedit illis dicens: Bibite ex hoc omnes hic est enim sanguis meus novi Testamenti qui pro multis effundetur in remissionem peccato rum *³. › 0 rem stupendam! o sacrum illud myste rium! o divinam illam initiationem! Deduxit per litteram, perfecit per spiritum; instituit per figuras, gratia donavit per opera. In Sion litteræ legem im plevit. Ex Sion gratiæ legem promulgavit. Videamus deinceps quæ medio cœnæ tempore facta sunt, cujusmodi ea fuerint et quam ampla. c Surgit, in quit, a coena, et ponit vestimenta sua, et cum acce pisset linteum, præcinxit se. Deinde mittit aquam in pelvim et coepit lavare pedes discipulorum suo rum, et extergere linteo quo erat præcinctus **. Quid hoc admirabilius? Quid magis tremendum? Qui amictus est lumine sicut vestimento "", linteo præcingitur; qui concludit aquam in nubibus, et obsignat abyssum tremendo suo nomine, cingulo constringitur; qui congregat velut utrem aquas ma ris*, aquam in craterem mittit; qui firmat in aquis superiora sua, in aqua pedes discipulorum lavit; qui coelum palmo mensus est, et terram pugillo continet 87, palmis incontaminatis vestigia servo rum abstersit; cui omne genu flectitur cœlestium, terrestrium, et infernorum **,, cervicem famulis submisit. Viderunt angeli, et obstupuerunt; consi deravit coelum, et exhorruit; attendit creatura, et intrenuit. c Venit ergo ad Simonem Petrum, et dicit ei Petrus: Domine, tu mihi lavas pedes ®?, Nunquid olim indignitatem meam declaravi, cum 376 dice rem: < Discede a me, quia vir peccator sum, Do nine?. Et nunc quis ego sum, ut hoc audeam? Nonne, si hoc permittam, ipsa mea natura misera bilis horrore et stupore peribit? Nonne temeritatem > Philipp. k 63 Matth. xxvi, 26-28. 84 Joan, XIII, 4, 5. 88 Psal. cuI, 2. 86 Psal. XXXI, 7 87 Isa XL, 12. 69 Joan. XIII, 6. 90 Luc. v, 8. Variæ lectiones. i 1 R. xx R. V. d. h Vul. i R. V.

meam creaturæ omnes coarguent, si co provehar audacia? Ne graveris servum tuum, Domine, ne le vitatem Petri sol aspiciat, et propter me obtene brescat. Parce servo tuo Petro, Domine; non sum dignus qui servus tuus nominer; non lavabis pedes meos in æternum; horresco dum intueor, obsta pesco dum mente revolvo. Deus homini ministrat, rex servo obsequitur; famulo herus submittitur; parce, precor, ne terra Petri temeritatem agnoscat. Verum quid ad hæc tandem sacrorum mysteriorum sapiens dispensator? Quod ego facio, tu nescis modo, o Petre; scies autem postea. Sinito me ergo in te quoque sacrum hoc ministerium implere. Sin au tem, non habes partem mecum. Hæc cum audisset ille coryphaeus, immutari, dubitare quid respon deat, et: Heus! Domine, inquit, undique me pre munt angustiæ; resistere, grave; contradicere, damnosum; repugnare, noxium; assentiri, difficilli mum. Verumtamen vincat Dei mandatum, non ser vi contumacia; vincat Dei sapientia, non servi con tradictio. Ego quidem audaciæ culpam deprecatus sum; tu, sustinere, et sacrum opus excipere jubes. Fac quod lubet, Domine; age quod tibi in animum venit, Domine, et ut hæreditatem illam tuam obti neam, ne pedes tantum lava, sed et manus et caput. Ego nunc supplex oro, ego nunc obtestor; divino la vacro frui liceat, ne divina gratia deficiar. Adoran dam voluntatem tuam detur assequi, ne tuum gau dium amittam. Duplicabo gressus, manus proten dam, demittam caput; tantum ne participatione Domini mei avellar. Ne felicitatem omni oratione majorem amittam, non ero pervicax Deo resistendo. Cognoscant creaturæ omnes me pelluvio calorum hodie regnum comparare. Pedibus sacro lavacro ablutis, cum recubuisset Dominus, dixit eis: «Sci tis quid fecerim vobis? Vos vocatis me, Magister et Domine; et bene facitis; sum etenim. Si ergo lavi pedes vestros Dominus et Magister, et vos debetis 377 alter alterius lavare pedes. Exemplum enin dedi vobis, ut quemadmodum ego feci vobis, ita et vos faciatis "., Imitamini ergo me Dominum ve strum, ut per hanc sacram meam operationem na turæ divinæ participes efficiamini. Hanc optimam exaltationis viam ego vobis præscribo. In terram olim descendi, cum generi vestro exsistendi primor » Joan. XHI, dium felicemque statum præbui; acceptoque limo hominem figuravi, etiam creato super terram spi ritu. Et nunc placuit descendere, ut plasmatis mei labantis fundamenta basesque confirmem. Ego ini micitiam et exsecrationem posui inter eum qui de cepit et qui deceptus est ut capiti et calcaneo ca veatur. Et nunc ego in draconem calcaneum armo illum vulneratum, ut non amplius a recta via clau Varia lectiones. R. m V. vel Quæ uncis includuntur usque ad p. 378, 8, desunt in V. C.

dicet. Ego vestigia vestra instruxi, ut supra serpen-» tes et scorpios et omnem inimici potestatem ince datis, et nihil vobis noceant ". In superbia dejecit altitudinem primi hominis e terra formati serpens insusurrato fastu; mutua inter vos demissione illam ejus superbiam delete. Hanc omnibus viribus prosequimini. Ego Dominus humilibus dans gra tiam, superbiam vero abominans. c Omnis qui se exaltat humiliabitur, et qui se humiliat exaltabi tur Proinde ego vobis præcipio ut mutua vos charitate prosequamini: In hoc discipulos vos esse meos omnes agnoscent, si charitatem mutuam habeatisº. Iterum dico, videte, charíssimi, quanta sit celeberrimæ hujus diei dignitas, ad quam vos invitant, ipsum festum, Dei præsentia, tremendæ victimæ sacrificium, donum immortalitatis et æter- « næ vitæ pignora. Quapropter, dilectissimi, et cœlestis vocationis participes, imitemur, quoad ejus est, ducen nostra salutis et consummatorem Jesum. Amplectamur eam quæ in altum evehit animi demissionem, cha ritatem quæ nos Deo conjungit, et erga divina mysteria fidem sinceram. Divisionem fugite, vitate discordiam, profanas vocum novitates omnes abji cite, maxime vero quas leves et animarum seducto res Satanæ ministri excogitarunt. Illos dico, qui eremitica sed non quieta novæ sapientiæ tunica sunt induti, a quibus nos magnopere cavere jussit Dominus, cum habitus pellis facile nobis imponat qui spiritalem nostram fraternitatem 378 et dile ctam pacem armarunt, urbemque nostram Dei nu mine servatam non mediocriter conturbarunt; quo rum impium latratum franget, qui verbo mare coer cuit; qui male de Christo vero Deo nostro sense runt, et spem nostræ salutis quam habemus in Christo, resurrectionem dico, convellere tentarunt. Ubi enim jam sunt illi qui Deum negant, ac soli tarii lupi, qui pietatis veste induti, ejus vim inf ciantur, impii illi pseudochristiani et qui consub stantialitatem Christi cum Patre propter incarna tionem abnegant? Dicant ergo nobis verbosi illi et omnium absurdissimi, cujusnam corpore pascuntur Ecclesiæ oves, aut quibus laticibus refocillentur alumni Ecclesiæ. Si enim Dei corpus traditur, hic Deus verus Christus Dominus, ac non homo sim plex, aut angelus, ut ipsi volunt, administer et in corporeorum unus. Et, si Dei sanguis Dei poculum, non utique Deus nudus ille unus adorandæ Trini tatis Dei Filius, sed homo factus Deus Verbum. Si vero Christi corpus est cibus, et Christi sanguis * Matth. vII, 15. Varia lectiones. ” Luc. x, 19.”Luc. xviii, 14.» Joan. XIII, a R.

quo pacto in vitam æternam prædicatur iis qui að sacram mensam accedunt? Quomodo vero hic ha bitat et ubique, nec tamen minuitur? Simplex enim corpus vitam nequaquam infundit participantibus. An falsos Dei testes nos appellant coram Deo veri tatis amante, qui aperte veritatem prædicamus, et divinitus tradita mysteria edocemus? sed propitia nobis sit divina gratia in hac sanctissima celebritate sacrorum mentionem facientibus. Quapropter acci piamus corpus ipsiusmed Vitæ, quæ propter nos in nostro corpore habitavit ut divinus Joannes ait Quoniam vita manifestata est ". Rursus vero Et Verbum caro factum est, et habitavit in no bis 08 > qui est Christus Filius Dei viventis san ctæ Trinitatis unus. Et bibamus ejus sanctum san guinem, in remissionem peccatorum nostrorum ', et participationem ejus quæ in ipso est immortalita tis, credentes simul ipsum manere sacerdotem et hostiam, ipsum qui offert et oblatus est, qui accipit et traditur, non dividentes in duas personas divinam illam et indivulsam, ac præterea 379 inconfusam unitatem summe honorandæ Trinitatis, cui gloria, et adoratio, cum Patre, et sancto Spiritu, in sæcula sæculorum. Amen. potus atque ita, ut ipsi volant, homo nudus, Encomium in sanctam Mariam Deiparam. Præclarus nobis est sermo, et gratia cumulatus, cum illustris quoque sit sanctorum Patrum conven tus. Enimvero cum vehementi dolore angeretur animus ob impiam Nestorii blasphemiam, hoc sono rum, pulchrum, angelicum et cœleste theatrum excitavi. Hi sunt pietatis magistri, columnæ et cul mina fidei, turres illæ inconcussæ, portus læti, fidi et prudentes ceconomi, sapientes architecti, cœle stem navigationem et angelicam vitam in terris degentes, prophetarum contubernales, apostolorum college, et sanctarum Ecclesiarum præsides, scele ratæ blasphemiæ vindices, nostræ paupertatis, imo nominis potius sapientes defensores. Hi qui pul chrum et deiformem summi sacerdotii thronum occupant, qui mellifluos. latices distillant, qui di vinæ intelligentiæ spiritales sunt præcones, qui quadripartitum orbem indefessa peregrinatione per agrarunt, quos nec astus, nec maris procellæ, nec insanientium fluctuum indomitus furor, non procel "Matth. xvi, 16. 1 Joan. vi, 57. Varia lectiones. ”Joan. vi, 56. 97 [ Joan. 1, 2. ss Joan. 1, 14. V. R. b vel Ex mendosissimo Regiæ bibliothecæ codice hanc homiliam exscripsimus, et quantum conjectu ris licuit, emendavimus. Genuinum esse porro Cy rilli ſetum vel eam intuenti statim patebit. Nam et invehitur in Nestorium, et Cœlestinum archiepisco pum totius orbis luculento sane testimonio nuncu pat; denique omni ratione se prodit. AUBERTUS.

los tempestates retardarunt, quominus fidelibus gressibus exsultantes huc convenirent, sed rejecta omni desidia præ desiderio, sed potius præ Domini timore, et assumpta cruce tanquam sapientes Dei paræ Mariæ vindices huc convenerunt. Quapropter sanctis illorum precibus confirmati, gratulemur aliquantulum huic urbi, atque ita ad laudes Deiparæ meam orationem convertam. Salve, Ephesiorum urbs novo maris prospectu ornatior, propterea quod loco terrenorum portuum portus angelici et coelestes ad te venerunt. Salve, Asianæ præfecturæ decus, quod undique sanctorum templis ceu pre tiosis margaritis sis ædificata, nunc quoque multo rum sanctorum Patrum 380 et patriarcharum trita vestigiis consecraris. Ipsæ siquidem portæ, et vici, et portus revera sanctorum Patrum adventu benedicuntur. Nam ubi multi pastores congregantur, multa per eos fit congregatio sanctitatis: præcipue vero hi religiosi, fideles, et angelorum æquales, vim omnem satanicam, et gentilem idolomaniam cum Porphyrianorum, tum Sabellianorum, Phrygum, Apollinaristarum, atque Photinianorum, et. expellunt, et per eos omnis, ut verbo dicam, nefaria hæresis confunditur, orthodoxæ vero fidei gloria celebratur. Salve porro etiam; o ter beate Joannes apostole et evangelista, virginitatis decus, pudicitiæ magister, diabolicæ fraudis exterminator, templi Dianæ eversor, Ephesinæ urbis portus et propu gnaculum, pauperum nutritor, aflictorum perfugium, vicinorum ac peregrinorum quies ac refrigerium. Salve, purissimum vas temperantia plenum. Tibi enim Dominus noster Jesus Christus, cum in cruce efferretur, Deiparam illam, semperque virginem, ut virgini tradidit. Salve tu quoque, Maria Deipara, Virgo mater, Lucifera, vas incorruptum. Salve, Virgo Maria, mater et serva: Virgo quidem, propter eum qui natus est ex te Virgine; mater vero, propter eum quem in tuis ulnis gestasti, et lacte tuo nu tristi: serva, propter eum qui servi formam cepit. Ingressus enim est Rex in urbem tuam, seu potius în uterum tuum, et rursus egressus est ut ipse vo luit, et porta tua clausa est. Concepisti enim sine semine, et divinitus genuisti. Salve, Maria, templum in quo Deus suscipitur, imo sanctum, quemadmo dum clamat propheta David, dicens: ‹ Sanctum est templum tuum, mirabile in æquitate *. › Salve, Ma ria, pretiosissima res totius orbis; salve, Maria, co lumba incorrupta; salve, Maria, lampas inexstingui bilis: ex te enim natus est Sol justitia. Salve Maria, locus ejus qui loco non capitur, quæ unigenitum Deum Verbum cepisti, quæ spicam sine aratro et semine germinasti immarcescibilem. Salve, Maria Deipara, propter quam prophetæ clamant, ob quam Jastores laudes canunt Deo, cum angelis hymnum illum tremendum dicentes: Gloria in altissimis 1 Psal. Larv, 6. Variæ lectiones.

Deo, et in terra pax, hominibus bonæ voluntatis Salve, Maria Deipara, propter quam angeli choros 381ducunt, exsultant archangeli tremendos bymnos emittentes. Salve, Maria Deipara, propter quam Magi adorant, ab illustri stella deducti. Salve, Maria Deipara, propter quam duodecim apostolorum decus est electum. Salve, Maria Deipara, propter quam Joannes, adhuc in utero matris cum esset, exsiliit, et adoravit lucerna perenne lumen*. Salve, Maria Dei para, per quam ineffabilis gratia prodiit, de qua Apo stolus dicebat: Apparuit gratia Dei salutaris omnibus hominibus. Salve, Maria Deipara, per quam prodiit lux vera, Dominus noster Jesus Christus, qui dicit in Evangeliis: «Ego sum lux mundi '., Salve, Maria Deipara, per quam illuxit lumen sedentibus in tenebris, et umbra mortis. Populus enim, inquit, qui sedebat in tenebris, vidit lucem magnam.. Ecquam vero lucem, nisi Dominum nostrum Jesum Christum, lucem illam veram quæ illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum? Salve, Maria Deipara, propter quam in Evangeliis præ dicatur: ‹ Benedictus qui venit in nomine Domini':› propter quam in civitatibus, in pagis et insulis or thodoxorum fundatæ sunt Ecclesiæ. Salve, Maria Deipara, per quam prodiit mortis victor et inferni exterminator. Salve, Maria Deipara, per quam pro diit protoplastæ conditor et prævaricationis ejus emendator, dux regni caelestis. Salve, Maria Dei para, per quam floruit et effulsit resurrectionis decus. Salve, Maria Deipara, per quam baptisna sanctitatis tremendum et Jordanicum effulsit. Salve, Maria Deipara, per quam Joannes et Jordanis sancti ficantur, et diabolus rejicitur. Salve, Maria Deipara, per quam salvatur omnis spiritus fidelis. Salve, Ma ria Deipara, per te enim fluctus maris placati ao sedati conservos nostros et comministros cum gau dio et suavitate portarunt. Terra entm, a latronibus quondam occupata, sanctorum Patrum adventu in pacem conversa est. Scriptum est enim: «Quam speciosi pedes evangelizantium pacem!, Ecquam pacem? Dominum nostrum Jesum Christum, pacis præconem, qui in sanctis Evangeliis ait: «Pacem meam do vobis "'., Quam pacem? illam quam blas phemus Nestorius non accepit, 382 dicens, non esse natum Dominum nostrum Jesum Christum Dei Filium Verbum ex Virgine Maria, nec inviolabilem virginitatis partum agnoscens, nec archangeli voci credens dicenti: «Ave, gratia plena, Dominus te cum ".» Persico enim regno assimilatus, et uni genitum Dei Filium deitate spoliare tentans, in multorum exitium et animarum blasphemiam ista confinxit. Luc u, 14. • Ibid. 41. 10 Isa. LII, 7; Rom. x, 15. Tit. 11. Joan. vult, 12. ' [sa. IX, 2 Joan. 1, 29. 11 Joan. XIV, 27. 19 Luc 1, 28. Variz lectiones. Mauth. xxi, 8 Forte leg. sive potius, nisi tamen pro adjectivo habeatur, ut significet decem radios emittens; que tamen vox, si recipiatur, in erit mutanda. Ep.

Sed quoniam de hoc gallo qui nefarie blasphema vit multa pridie disserui, cum perdicem vobis ex posui, quem Jeremias propheta prædicavit, dicens «Clamavit perdix: congregavit quæ non peperit ";, adeoque nefarius iste ac blasphemus, videns a comi tibus se defendi, horum fiducia elatus est, imo cum speraret se nobis terrorem injicere, nos erexit: age, cum suspiriis et lacrymis pro more dicamus: B₁ num est sperare in-Domino, quam sperare in princi pibus "., Hic enim, hic exsecrandus, exhausta au rea sua pharetra, consules et comites, et magistros reginarumque chorum concitavit: sed nos prophe ticum illud usurpemus: «Hi in curribus, et hi in equis: nos autem in nomine Domini Dei nostri 18. Si enim aut ad potestates mundi, aut ad piissimum imperatorem loqui ne aliquid oporteat, non confun dar neque pavebo, cum prophetam Davidem habeam continuo me adhortantem ac dicentem: Loquebar in conspectu regum, et non confundebar '., Quis res tam horrendas ac terribiles audiit? Christum et Deum Verbum, a prophetis et apostolis nobis prædicatum, nunc in hominem transformatum,et Dei param hominiparam nuncupatam! Ne mihi jam op ponat aliquis ingratorum et nefariorum Judæorum præfractam audaciam, qua in Christum usi tunc sunt improbi. Quis enim fiduciam nunc dedit? Qui Dei ora culum blasphemis vocibus insectatus est, dicens Vos hominem crucifixistis. Quin et gentilium erro rein, et nidores impios, et nefanda sacrificia quæ lapi dibus offeruntur, sed et improbos conatus et tetrum Arii morbum, ac scelestissimam Manichæorum bla sphemiam, et pestilens Sabellii, Porphyrii, et Photini maligni consilium, quem etiam hic blasphemando sequitur, eheu! denique 383 cunctos superavit istius improbitas, et in ipso impletum est caput et summa superbi illius dicentis: ‹ Destruam horrea mea, et majora ædificabo. Cui repositum est: Stulte, hac nocte angeli animam tuam repetent abs te: quæ autem præparasti, cujus erunt '?, Quantum enim .sublatus es, qui inquinamentum eras ac sordido genere natus, tantumdem vicissim depressus es, ac in blasphemiæ barathrum dejectus: quem non persuasit Paulus apostolus, vas illud electionis 18, cicada Ecclesia, evangelicum ac coeleste incen sum, fons odorifer, ille Epistolarum bajulus ac 13 Jerem. XVII, 11. 16 Psal. cxvi, 9. 18 Psal. 19, 8. Ix, 15. i 16 Psal. XVII, 46.15 Luc. 18-20. Variæ lectiones. lectio nem retinui, nihil immutare ausus, quanquam, meo judicio, rectius scripseris, imperatoria perdici assimilatus. Quod ex subjunctis verbis licet conjicere, ubi ait pridie se de perdice disseruisse, allato et exposito Jeremiæ loco, Clamavit perdix, congregarit qua non peperit; qui locus, Ambrosio et llieronymo testibus, quadrat 18 Act. in avaros qui per fas et nefas pecuniam corradunt, nihil interim profuturi. Id vero de Nestorio dici luce meridiana clarius est, quippe nefaria largitione comites aliosque aulicos ad se pertraxit, et in eos suam exhausit. Quod postea repe titur pag.

scriptor, qui, inter eundum lumine orbatus, Dei 10 Luc. 1, 28. 11 Ibid. 35. cognitione altissimos coelos penetravit ", quem Christi visio in faciem prostravit, et agnitio Dei rur sus ad fidem perduxit; qui orbem terræ firmavit ut crederet in consubstantialem Trinitatem, in unum Dominum, unam fidem, baptisma unum, Patrem unum, Filium unum, unum Spiritum sanctum, in divulsam substantiam, simplicissimam, incompre hensibilem divinitatem, Deum de Deo Dominum, lumen de lumine, splendorem gloriæ, natum ex Maria Virgine, juxta vocem archangeli dicentis «Avc, gratia plena, Dominus tecum., Item: Spi ritus sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi. Idcirco et quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei viventis ",, Non so lum autem per archangelum Gabrielem, sed et per beatum Davidem quotidie ipsum audimus in eccle siis canentem, ac dicentem: «Dominus dixit ad me, Filius meus es tu: ego hodie genui te ". Et sapien tissimus ille Isaias, filius Amos prophetz, propheta ex propheta, prædicavit dicens: • Ecce Virgo in utero habebit, et pariet Filium, et vocabunt nomen ejus Emmanuel, quod est interpretatum, Nobiscum Deus". Sed non credis prophetis et apostolis et archangelo Gabrieli: condæmones tuos saltem imite ris, qui ejus vim horruerunt clamantes: «Quid nobis et tibi, Jesu, Fili Dei? venisti ante tempus torquere nos s. Si enim tunc dæmon verum dixit: ante tem pus, nunc demum in te pervenit. Οportebat enim ve nire Antichristum: sed illius loco tu statim advenisti; neque diabolo qui te decipit credidisti dicenti: «Si Filius Dei es, 384 dic ut lapides isti panes fiant 3., O rem tremendam ac stupore plenam! Dæmones cum patre suo diabolo Dei Filium vocant eum qui natus est ex Maria Virgine hic Dei Filium in ho minem transfert, et conversione quadam stulte ex cogitata, piissimum imperatorem orthodoxæ fidei servum et amicum, unaque sanctarum reginarum chorum fide illustrium conatus est pervertere; sed successu res caruit. Facultates enim pauperum auri cupidis hominibus largitus, speravit earum ope expugnatum iri veritatem, et per nefarii quæstus cupiditatem in naufragium incidit miserrimum: in portu cum esset, fecit naufragium, fidei clavo reli eto. Ideoque malis submersus est, ac tragœdiæ thea trum universo factus est orbi. Speravit enim mali gno suo et acerrimo ingenio pietatis cultores se persuasurum, cum tenebricosa mente doctrinam Patrum, et apostolorum, atque evangelistarum et ar changelorum voces non caperet; vecordia stultitia que mala reperta, atque impietate circumfusus, pesti feram et impiam religionem orbi terrarum statuere conatus est. Sed nos imparatos non invenit adver 19 II Cor. XII, 2. 25 Matth. IV, 3. Tertull. respirabile devoratis hypobrychium. › Variæ 11 Psal. 11, 7. 18 Isa. vn, 14. * Matth. viii, 29. lectiones. m dixit in neutro genere in fine lib. De idol.: «Ir

sus impium et blasphemum ejus consilium. Non enim militaribus armis confidimus, neque fulvo et conspicuo præsidio, sed oppositis sanctis ac divinitus inspiratis Scripturis ei respondemus. Nostra enim arma carnalia non sunt, neque terrena, sed spiri talia et cœlestia, quemadmodum beatus Paulus præ dicavit. Sed nemo nos existimet, eum hæc di cimus, tuo casu lætari, o miserrime! Nam cum in fossam blasphemiæ hujus incidisses, manum tibi per litteras porreximus, et nostram mediocritatem contempsisti, ideo contumaciæ periculum incurristi. Quod enim ita res plane sint, testem locupletem proferamus sanctissimum Celestinum et archiepi scopum totius orbis, et patrem, et patriarcham magnæ urbis Romæ, qui et ipse te per litteras ad hortatus est, ut ab insana illa tua blasphemia desi steres: sed ei quoque non obtemperasti, et gloria tus es in vanitate stultitiæ tuæ; factus novacula totius orbis, quadripartitum orbem turbasti, et san ctos universos in bunc locum multo cum labore ac timore coegisti. 385 Scripsisti enim nequitiam, et non bonitatem. Propterea Deus te tandem tollet de sacerdotio, et de sapientia Patrum exturbabit, primum ex urbe regia, tum ex summi sacerdotii throno dejectum, quem immerito consecutus es. ‹ Idcirco videbunt justi ac timebunt, et super te ri debunt, ac dicent: Ecce bomo qui non posuit Deum adjutorem suum, sed speravit in multitudine divitia rum suarum, et prævaluit in vanitate sua ". Nos au tem, quotquot veritatem Evangelii sequimur, erimus, juxta illud Prophetæ dictum, ‹ sicut oliva fructifera in domo Dei ",, glorifcantes Deum Patrem omni potentem, et Filium ejus unigenitum, natum ex Ma ria, et sanctum Spiritum, illum vivificum, quique vitam præbet omnibus, subditi imperatoribus fidelis simis, et virginitate conspicuas sanctas reginas họ norantes; nuptæ vero filium precabimur, atque uti perstet regia pia erga Deum, fidei amans, et ortho doxa, in Christo Jesu Domino nostro, cui gloria in saecula saeculorum. Amen. In occursum Domini nostri Jesu Christi. Frequentissimus conventus, et alacres auditores (plenam quippe videmus ecclesiam ), sed inops ma 4. 37 Psal. Li, 8. 18 ibid. 10. 26 H Cor. x, Variæ lectiones. Ex bibliotheca regis Christianissimi nunc primum Græce et Latine cdita. AUDERTUS.

ipse porro nobis rectam suppeditabit intelligentiam. Ipse enim alicubi ait: c Dilata os tuum, et im plebo illud "., Sed quando huc omnes alacres convenistis, festivitate Domini congregati, cum splendidis lampadibus, alacriter festum hoc cele bremus, et observationem corum quæ hodie com pleta sunt, inchcemus, undique nobis ea quæ ad fidem pietatemque confirmandai pertinent colli gentes. Vidimus nuper infantulum in præsepi jacen tem Emmanuel, humano quidem more fasciis involu tum, sed a 386 sancto angelorum exercitu divini tus celebratum. Hi vero pastoribus ortum ejus an nuntiabant. Deus enim ac Pater cœlitibus eximium veluti hunc honorem tribuit, ut primi Christum gister; verumtamen qui homini dal os et linguam, prædicarent. Vidimus insuper ipsum hodie legibus 19 Psal LXXX, 11. 1º Galat. iv, 3, 4. Vulg. Deest particula negativa. as Ron. V, cedentem Mosaicis, imo vero legislatorem Deum, ut hominem, suis legibus subditum. Quam autem ob causam, docet sapientissimus Paulus, bis verbis Cum essemus parvuli, sub elementis mundi era mus servientes. At ubi venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret "., Itaque Christus redemit de maledictione legis eos qui sub lcge erant, non tamen eos qui legem servarant; redemit autem quonam modo? Ipsam adimplens et alio modo, ut solveret prævaricationis in Adam peccata, obedientem ac morigerum in omnibus Deo ac Patri se pro nobis exhibens. Scriptum est enim, quod sicuti per inobedientiam unius hominis pec catores constituti sunt multi: ita et per unius ob edientiam, justi constituentur multi ". Subjecit itaque nobiscum legi cervicem, idque fecit ratione dispensationis. Decebat enim ipsum implere omnem justitiam. Nam cum servi formam utique assumpsis set, eam ob causam, quasi in subditorum numerum ascriptus propter humanitatem, tributorum exacto ribus una cum aliis quoque didrachma persolvit, quamvis liber esset natura, nec vectigalis, ut Filius". Cum ergo illum videris servare legem, cave offen daris, nec inter famulos liberum colloca, sed divini consilii altitudinem potius mente reputa. Igitur cum octava dies adventasset, qua die carnis circum cisio ex præscripto legis perfici solebat, nomen ac cipit, nimirum Jesus ", quod exponitur Salus populi. Sic enim Deus ac Pater nominari Filium suum vo luit, ex muliere secundum carnen genitum. Tunc enim certe populi salus præcipue facta est, nec unius tantum, sed multorum, imo gentium omnium, et universæ terræ. Eodem ergo tempore circumcisus est, et nomen accepit. Quid hic innuat, vel qua mysteria significet id quod perficitur, agedum rur sus perserutemur. ** Matth. xvii, 23-26 "Luc 11, 21, Varie lectiones.

Beatus Paulus dicebat: • Cireumcisio nihil est, et præputium nihil est Sed ad hoc forsan di cent aliqui An ergo nihil observandum præce pit per sapientissimum Moysen universi Deus irro gala poena praevaricatoribus Immo, inquam. Quod enim ad rei naturam spectat, sive id quod in carne perficitur, nihil est plane, sed mysterii non ineptum typum parturit, imo latentem habet signi ficationem veritatis. Circa octavam enim diem Chri stus excitatus est e mortuis, dedit nobis circumci sionem in Spiritu. Sanctis enim apostolis mandavit Deus Euntes, docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti Peragi vero circumcisionem illam spiritalem sancti baptismatis maxime tempore dicimus, cum et nos Christus, sancti Spiritus reddit participes. Atque» hujas typum rursus gessit priscus ille Jesus, dux Mosis successor. Traduxit enim Israelitas per Jor danem, mox cultris saxeis eos circumcidit. Itaque postquam Jordanem trajecimus, tum nos Christus virtute sancti Spiritus circumcidit, non recisa carne, sed animarum potius maculas eluens. Octava igitur die Christus circumciditur, et nomen accipit, uti dixi. Tunc enim maxime salvati sumus per ipsum. Hierosolyma vero ipsum deferunt ut sistant coram Domino. O magnam et admirabilem divini consilii dispositionem!. altitudo divitiarum, et sapien tise, ac scientia Dei Qui in sinu est Patris, qui una cum ipso sedet, et coæternus est Filius, is, per quem omnia divinitus producuntur, humanitatis « conditionem subit, et sacrificium offert is, qui om-!, nium adoratione honoratur, et una cum suo Patre glorificatur. Quidnam vero ut primogenitus et ma sculus obtulit? Par turturum, aut duos columbarum pullos, ut in lege præscriptum est Atenim quid sibi velit turtur, quid porro aliud, nimirum coluu ba, agedum, age, contemplemur. Illæ inter volucres agri maxime garrulæ, hæc mitis est ac placida. Ta lis autem erga nos est omnium Salvator, perfectis sima quidem lenitate præditus, et instar turturis terram permulcens, et suavitate sermonis vitem suam impleus, id est, nos qui credimus in ipsum. Scriptum est quippe in Cantico canticorum vocem turturis auditam esse in terra nostra No lis enim locutus est divinum et evangelicum salu tis præconium. Turtures ergo et columbæ oblatæ sunt, cum seipsum Domino sisteret, unoque tem pore veritatem una cum typis videre licebat. Seipsum igitur obtulit Christus in odorem suavitatis ", ut nos per seipsum et in seipso offerret Deo ac Patri, alque anitanuntiavit aversionem quæ nobis contigit ob prævaricationem illam in Adam, et peccatum quod nos omnes imperio suo premebat. Ipsi enim “I Cor. vii, 19. 95 Matth. xxvii, 19. 36 Rom. xı, 33. 37 Levit. xu, 3-0. 38 Cant. II, 12.» Ephes. v, 2. Varia lectiones. r

rere mei "., Quid autem æquari potest cum ea voluptate, quam capit aliquis cum Deum agnoscit orbem terrarum servasse, mediante Filio, propterea quod nostri similis factus est? Scriptum est enim, unum esse Deum, et unum mediatorem Dei et ho minum, hominem Christum Jesum, qui dedit seipsum redemptionem pro nobis ". Ultro enim se ad in opiam nostram demisit, ut nos divites redderet, si se lucrifaceremus ". Cerne igitur ipsum ut ununi e nobis offerri Patri, et legis umbras sequi, ac prae terea de more sacrificare, licet a matre isthæc fie rent. Num ergo latuit omnes Hierosolymitas, nec ulli eorum qui illic degebant agnitus fuit? At quo modo verum istud sit? Deus enim ac Pater per pro phetas prædixit appariturum aliquando Filium, ut salvos faceret eos qui perierant, et qui in tenebris erant illuminaret. Itaque per unum prophètam dixit: «Appropinquat cito justitia mea, et miseri cordia mea ut reveletur *. Et salutare meum sicut lampas ardebit "., Christus autem misericordia est ac justitia. Misericordiam enim ab ipso consecuti sumus, et justificati sumus, nequitia sordibus ab stersis, per fidem scilicet in ipsum. Quod autem in nocte ac tenebris versantibus lux est, hoc in caligine quoque ac tenebris spiritalibus constitutis Christus factus est, divinam eis lucem indens. Proindeque beati prophetæ istius gratiæ participes fieri rogabant dicentes: «Ostende nobis, Domine, misericordiam quondam clamabamus c Respice in me, et misc Psal. * Luc. 11, 29, 32. F. tuam, et salutare tuum da nobis ".» Igitur illatus est Christus in templum, inſans adhuc cum esset, parvulus et lactens: Simeon autem beatus, prophe tica præditus gratia, in ulnas eum accipit summa que laetitia perfusus 389 benedixit Deum dicens Nunc dimittis servum tuum, Domine, secundum verbum tuum in pace. Quoniam viderunt oculi mei salutare tuum, quod parasti ante faciem omnium populorum Jumen ad revelationem gentium, et gloriam plebis tuæ Israel". Præparatum est enim Christi mysterium, etiam ante ipsum mundi opia cium, sed manifestatum est novissimis sæculi tem poribus, et lux facta est versantibus in tenebris, ac deceptis, atque potestati diabolice subditis. Hi autem creaturæ potius quam Creatori serviebant ", et mali auctorem draconem adorabant, impuræque da monum multitudini Dei gloriam attribuebant: sed vocati sunt a Deo Patre ad agnitionem Filii, qui est lux vera. Dixit ergo per vocem Isaia: Significabo eis, et suscipiam illos, quia redimnam eos: et multi plicabuntur, sicut erant plurimi decepti, sed per Christum vocati. Multi vero sunt rursus sicut et prius, qui suscepti et redempti sunt, accepto a Den et Patre pacis signo, amicitia nimirum et gratia per fidem in Christum. Dispersi sunt autem in populis divini discipuli. Quid tum inde? Qui procul erant a + 1 Tim. 1, 5, 6. * II Cor. VIII, 9. 63 Isa. LVI, 1. 7 Rom. 1, 25. 48 Imo, Zachar: x, 8. * Isa. LXII, 1. " Psal. Lxxxν,

Deo, adfectu prope facti sunt; quibus etiam Paulus 1. « divinus scribit, dicens:. Nunc autem vos, qui ali quando eratis longe, facti estis prope in sanguine Christi ". Qui autem prope facti sunt, gloriam suam Christum faciunt. Dixit enim de ipsis rursus Deus ac Pater: Et confortabo eos in Domino Deo suo, et in nomine ejus gloriabantur, dicit Domi.. nus". Id ipsum beatus quoque Psalmista docet, quasi ad universorum Salvatorem loquens: «Domine, in Jumine vullus tui ambulabunt, et in nomine tuo exsultabunt tota die, et in justitia tua exaltabuntur, quoniam gloria virtutis eorum tu es "., Invenimus autem prophetam Jeremiam ad Deum clamantem Domine, fortitudo mea, et auxilium meum, et refugium meum in die malorum meorum. Ad te omnes gentes venient ab extremo terre, et dicent, Quoniam falsa fabricaverunt patres nostri idola, et non est in eis utilitas "., Factus est igitur lumen ad revelationem gentium Christus, sed et ad gloriam Israel. Tametsi enim fuerunt ex ea gente non nulli injurii, præfracti et vecordes, 390 tamen servatæ sunt reliquiæ, et glorificată per Christum. Primitiæ autem fuerunt divini discipuli, quorum gloria universum orbem illustrat. Gloria item est Israel, quoniam ex ipsis secundum carnem prodiit, quamvis Deus supra omnes constitutus, ac benedi ctes in secula. Amen. Benedicit porro Simeon san ctam Virginem, utpote quæ divinæ voluntati morem gessit, et partui ministravit, nec leges passa est hu manitatis. Virgo enim peperit, neque ex homine, sed cum in ipsam supervenisset sanctus Spiritus. " Quid porro de Christo ait Simeon propheta? Ecce positus est hic in ruinam, et in resurrectionem multorum in Israel, et in signum cui contradici tur". Positus enim est a Deo et Patre Emmanuel in fundlamenta Sion, cum sit lapis electus, angula ris, pretiosus: sed qui crediderunt in ipsum, non sunt confusi; quotquot autem non crediderunt, et ignari, et qui illius mysteria videre non potuerunt, cadentes contriti sunt. Dixit enim alicubi rursum Deus ac Pater: «Ecce pono in 'Sion lapidem offen sionis, et petram scandali, et qui credit in eum non confundetur; in quem autem ceciderit, ipsum triturabit. Verum confirmabat Israelitas pro pheta dicens Et ipsum sanctifcate, et ipse erit lumen tuum: et, si in ipso confiisus fueris, erit tibi in sanctificationem, et non ut lapidi offensionis oc curretis, neque ut petra ruine ".» Quoniam igitur Emmanuelem, Deus cum sit ac Dominus, Israel non sanctificavit, neque porro in ipsum credere vo luit, impingit quodammodo in lapidem propter in credulitatem, contritus est ac cecidit: sed surrexe runt multi, hoc est, qui fidem in ipsum suscepere. Transplantati enim sunt ex legali cultu ad spiria "Ephes. 11, 13. Zachar. x, 12. Isa. x, 22; Rom. ix, 27. ** Luc. 11, 31. Luc. 11, 32. Psal. Lxxxvi, 16, 18. Jerem. xvi, 19. 66 Isa. vil, 14, 15, Rom. ix, 53. 67 Isa. vult, 13, 14. Varie lectiones.

spiritum libertatis obtinènt, sanctum nimirum consortes facti sunt naturæ divinæ **. adoptione fl liorum ornati sunt, et spem habent potiundæ su pernæ civitatis, seu regni cœlestis. Signum vero cni contradicitur, pretiosam crucem nominat, ut et sapientissimus Paulus scribit, Judæis quidem scan dalum, gentibus autem stultitiam ".» Et rursum ‹ Verbum quidem crucis pereuntibus quidem stul titia est: iis autem qui salvi fiunt id est nobis, Dei virtus est, in salutem "., Contradicitur itaque signum, cum in 391 pereuntibus quidem stultitia censetur esse, iis autem qui virtutem ejus norunt, salus ac vita. Dixit ergo Simeon sanctae Virgini: «Et tuam ipsius animam pertransibit gladius ",» gla dium forsan dicens, dolorem quem habuit ob Chri stum, cum eum crucifixum videret quem genuerat, nec omnino nosset morte superiorem fore, ac resur recturum. Neque mireris si Virgo ignoraverit, quan doquidem etiam in hoc modicæ fdei comperiemus sanctos apostolos. Unde beatus Thomas nisi manum misisset in latus ejus post resurrectionem, et loca clavorum palpasset, non utique credidisset, aliis discipulis Christum surrexisse dicentibus et sibi ap paruisse os. Juvat ergo nos sapientissimus evange lista, cum omnia docet quæcunque propter nos et pro nobis sustinuit Filius caro factus, et nostram paupertatem assumere non dedignatus, ut glorifice mus ipsum, ut Redemptorem, ut Dominum, ut Sal vatorem ac Deuni, quoniam ipsi et cum ipso Deo ac Patri gloria et imperium, cum sancto Spiritu in secula seculorum. Amen. » lem, et ex spiritu servitutis, quem in se habebant, In sanctum festum Palmarum, et in pullum asini. Cum regium adventum, fideles, hodierna die ce lebremus, Regi, pro eo ac Deum decet, occurramus. Tempus est, ne dormianius; mentem ad Deum efferamus, spiritum non exstinguamus, faces no stras alacriter accendamus, mutemus anima Luni cam, palmas ut victores gestemus, et cum plebe 66 II Petr. 1, 4. 5 1 Cor. 1, 23. 6 ibid. 24. 61 Luc. 11, 55. Joan. xx, 25. Hane de B. Virgine Maria sententiam primus, quod sciam, Origenes protulit homil. 17 in Lucam, quem secuti sunt Chrysostom. in Psal. xii, auctor Quæstionum Veteris ac Novi Testamenti, q. LXXIII, Theophil. in c. " Lucæ, et noster Cyrillus cum hic, tum Comm. in Joan. pag. 1065 et 1066. ΑBER Ex Bibliothecæ Regiæ codice nunc primum Græce et Latine edita. Ejusdem argumenti ho miliam habes apud Epiphanium tom. II, in qua multa iisdem prope verbis, ut difficile sit conjicere utri hæc, an illa sit ascribenda. Est tamen hæc illa multo longior, et disputationem continet adversus haereticos divinitatem et Christi cum Patre negantes: quod beati Cyrilli præ se fert inge nium ac morem, tametsi videtur stylus non idem. Iv.

plebeium in morem acclamemus, cum pueris ceu pueri hymnum canamus: ‹ Hosanna, benedictus qui venit in nomine Domini ". Ecce enim venit, ecce apparuit, ecce Rex astat. Rursum Hierosolymam ingreditur, rursum crux præparatur, rursus Adami chirographum rumpitur; rursum paradisus aperi tur, rursum latro introducitur, rursum exsultat Ecclesia, rursum improba Synagoga viduatur, 392 rursus dæmones confunduntur, rursum Judæi fero ciunt, fideles rursum servantur. In festi partem cuncta veniunt, cuncta Dominum celebrant. Cœli latantur, montes exsultant. Fluvii, plaudite,accedite, clamate, videntes nostra verba jam res esse factas; colles, resonate; infantes, hymnos dicite; discipuli, prædicate; sacerdotes, loquimini; theologi, decerite; incola Sionis, occurrite; gentes, congregamini, co lestia, terrestria, inferna, omnis ordo et ætas. Venit enim erga omnes beneficus, apparuit omnes mise raturus, ille qui omnibus lætitiam impertitur, Deus cum sit, homo factus est, et in terra visus est, et cum hominibus conversatus est "; cum servis, cum servis, Dominus; cum debitoribus, persolutor; cum per dilis, salus; cum damnatis, liberator; cum despe ralis, spes; cum mortuis, resurrectio; cum inhu manis, misericors; cum fugitivis, justus; cum reis, innocens; cum peccatoribus, inculpatus; cum in gralis, supra modum liberalis. Vidisti, charissime, festivitatis mysterium? vidisti præsentis diei miracula? Heri Bethania festum diem agebat, hodie cuncta Ecclesia divina fruitur præ sentia; heri vitam alii largitus est, hodie ipse ad mortem venit; heri quatriduanus ille excitatus est, hodie triduanus astat. Quatriduanum Lazarum ad vitam revocavit ", ut naturæ nostræ ex quatuor ele mentis compositæ communem resurrectionem præ vio testimonio confirmaret. Sed ibi Martha quidem curis distrahitur, legalis cultus typum præ se fe rens; hic Maria Domini pedibus assidet, Ecclesiæ imaginem gerens, amoris vim erga illum et assidui tatem. Et qui ante sex dies Paschæ per quinque corporis sensus quatriduanum Lazarum, unum dua bus fratrem largiens, illius vincula solvi jubet, ipse nunc venit ligandus. Et venit, non cum turba neque cum tumultu, neque virtutibus ac principatibus at que potestatibus invisibiliter stipatus, non in throno quodam præalto et excelso considens, non alis qui busdam, et igneis rotis, ac multioculis contectus, non tubis et prodigiis omnia perstrepens; sed in humana occultatus natura. Benignitatis 393 enim adventus est, non justitiæ; indulgentiæ, non ultionis; non in Patris gloria, sed in matris humilitate appa ret. Quem adventum dudum nobis admirabilis Za Baruch us, 38. 68 Joan. xI, 39, 43. Varia lectiones. * Matth. xx1, 9, 5. vel Deesse videtur· vel

charias prædicavit, et ad laetitiam creaturan provo cans, in persona quodammodo Ecclesiæ ad Jeru salem clamavit, dicens: «Gaude vehementer, filia Sion". Hac voce Gabriel usus quoque est ad Virginem, dicens: «Ave, gratia plena, Dominus tecum.. Hoc et Salvator ipse, cum surrexisset a mortuis, mulieribus clamavit, dicens: • Avete 68,1 ut intelligas propter veterem illam vocem quam Eva audiit, «In dolore paries filios ",, idcirco ad mulieres illud; «Avete, dixisse, quemadmodum et Zacharias dixit: • Gaude vehementer, filia Sion; prædica, filia Jerusalem. Quodnam præconium? expone palam, o propheta! ‹ Super montem excel sum ascende, qui evangelizas Sion: exalta vocem tuam 70.» Quid Sion dicit? • Ecce Rex tuus venit tibi "., Quomodo? Adventum dixisti; modum ex pone. An in curribus et vehiculis? an cum copiis et agminibus equitibusve, et reliquo regum appa ratu? Nequaquam, inquit: qut ergo? «sedens super asinum et pullum novum 7. Quid ais? Rex pullo in sidens advenit, et hanc ignominiam subit scili cel! Ita est, inquit. Non enim cum eo fastu quo cateri venit. Quid ergo? In servi forma ", ut spon sus mitis et mansuetus agnus 74, et sicut stilla pla cida in vellus, et sicut ovis ad occisionem, atque ut agnus innocens qui ducitur ad sacrificium "; venit, irrationalem ferens hominis naturam, et bruto insidens, docens homines ne efferantur, potentes dejiciens et exaltans humiles, esurientes bonis re plens et divites dimittens inanes: duodecim, eosque miseros in comitatu suo habens, per quos gentes convocet. Hic est ille ramus qui ex radice Jesse germinavit; cui occurrentes hodie pueri He bræorum ramos olivarum ut misericordi præten dunt, et palmis ut mortis victorem læti excipiunt, ac dicunt: c Hosanna, benedictus qui venit in no mine Domini ".» Quid enim ait evangelista? • Et factum est cum appropinquasset ad Bethphage et Bethaniam, ad 394 montem qui vocatur Oliveti, misit duos discipulos suos, dicens: Ite in castellum quod contra est; in quod introeuntes invenietis asinam et pullum asinæ, quibus nemo hominum in sedit; solvite et adducite. Et si quis vobis dixerit aliquid, dicelis: Dominus operan ejus desi derat Tum illi Verbi mandatum exsequuntur, et adduxerunt asinam et pullum, et imposuerunt vestimenta sua, et insedit Jesus. 78: ita 68 Matth. xxvii, 9. 6 Zacl. 1x, 67 Luc. 1, 28. Vicus certe qui contra est, præsentis vitæ typum gerit. Opposita enim erat, nee prope Deum. Postquam ergo appropinquavit huic vico, cum nimirum incar natus factus est nobiscum Deus, tunc demum mittit duos discipulos sive duo Testamenta, ut adducant sibi duos populos, veterem et exolescentem Syna * Gen. m, 16. 11 Zach. 1, 9. 70 Isa. XL, 9. 7s ibid. ** Philipp. 11, 7. 7. Jerem. xs, 19. 78 Isa. LIII, 7; Act. vult, 32. Luc. 1, 52, 55. 77 Matth. xxi, 78 Luc. xix, 29, 31.

gogam, et juvenem atque ineruditum gentium po pulum. Cum autem ‹ contra › ait, significat misisse « qui pœna solveret, et vocaret hominem qui in ad versa parte deliciarum paradisi positus erat, quem cum tandem servatum videant prophetæ, apostoli, et sacri præcones, ei qui se ad spontaneam passio nem in Sion, ex supremo monte demisit, sancte oc currunt, et divinas suas voces ceu ramos olivarum 4, animatos faustis ominibus emittunt, canentes: «Be nedictus qui venit in nomine Domini: Hosanna in excelsis Quid ais? Misero pullo insidentem vides, et Hosanna in excelsis clamitas? servi for mam aspicis, et in nomine Domini Deum Dominum dicis? Ita est, inquit, pullo insidet, et a Patris sinu; non separatur; a pueris decantatur, et sursum a Seraphim Deus prædicatur; Jerusalem ingreditur, sed supernam Jerusalem non reliquit. Et videt hune simul, et occurrit, et clamat Joannes Ecce Agnus Dei, qui tollit peccatum mundi Et alius Ecce Deus noster; ecce Dominus ipse veniet, et salvabit nos Proinde oculi cæcorum aperti sunt hodie. Unus quidem ad orientis partes Domino clamat:· « Ecce homo, Oriens nomen ci alius ad occi dentem jubet: «Sternite iter ascendenti ab occi dente, Dominus nomen ei s. Ific dicit: «Exsurge, aquilo ille clamat Ven, auster David autem summatim, ac veluti septo comprehensis» omnibus, præcones convocat ab oriente et occi- «· « dente, et ab aquilone et mari Jeremias venien tem quasi digito monstrans gentibus, canit dicens: G Hic Deus noster. Non æstimabitur alius ab ipso. Invenit omnem viam scientia. Posthac, ecce in terra visus est, et cum hominibus conversatus. est Quidam ad Jerusalem dicit: Gaude et lactare, filia Sion 88. Alter pueris jubet: «Laudate, pueri, Dominum Pueri respondent: Hosanna, benedictus qui venit in nomine Domini Quæ cum audiret Psalmista Domino canit: Ex ore in fautium et lactentium perfecisti laudem ".» Domi-». nus populis precipit: Sinite pueros venire ad» mel.» Recte secuti sunt pueri vocem Elisabeth nam cum Virgini ac Deiparæ dixisset: Benedictus fructus ventris tui”; › illi Filio ex ipsa prognato « dicunt Benedictus qui venit in nomine Domini, Deus Dominus. Quid sibi vult, Benedictus qui venit in nomine Domini?, Qui venit unde de caelo, aut ex Virgine Qui venit, et prodit. Qui ve nit quo Ad passionem in nomine Domini, Patris nimirum, quemadmodum et ipse Christus dicebat:» « Ego ex Patre exivi, et ad Patrem meum vado 79 Matth. 61 ]sa. xxxv, 4. 8 Zacn. vi, 12. ss Cant. rv, 16. 106, 3. 87 Baruch ut, 56, 58. 10 Matth. xx1, 9. *** Matth. xix, 14. ss Luc. 1, 42. 88 Joan. 1, 29. ss ibid. 86 Psal. Psal. viii, 3. Varie lectiones. Vide locum ller. 60 Isa. Lvu, 14; Isa. XXXII, 2. ss Zachar. 11, 10. eo Psal. cxi, 1. * Joan. xv1, 28. line intellige quæ pag. etc.

Infantes creaturæ Dominum agnoverunt ex ipsa na tura, patres autem eorum ingrati exstiterunt: hi laudaverunt ut Deum, illi ut inimicum crucifixe runt; hi hosanna canunt, illi, Crucifigator, cla mant; juvenilis ac rudis ætas sapientia præstat, et qui se dicunt sapientes, in tenebris versantur. Pueri suas vestes substraverunt: patres, ejus vestimenta partiti sunt. Hi suas togas exuunt, Synagogæ nudi tatem præmonstrantes, simulque nos exuere vete rem hominem ", et Christo subjectos esse præci pientes. Pueri Christum cum ramis palmarum susci piunt: patres eorum cum gladiis aggrediuntur. Hi benedicunt, illi blasphemant. Hi velut oves pasto rem susceperunt: illi ceu lupi agnum jugularunt. Quam admirabile et supra naturam spectaculum, videre lactentes pueros inter matrum brachia, una quidem manu mammam, altera palmarum ramos nato Deo protendere, et lac matrum et Domini doctrinam, primaque verba, labiorum fructum, Deo Verbo ex ore fundere, clamando ac dicendo, Ho sanna, hoc est, Salva nos, qui es in excelsis! Quis vos, o pueri docuit? quis vobis sapientiam indidit? quis 396 antequam loqui posselis, sermonem vos edocuit? Cernis theologicum dogma ab ineruditis pueris cod Accedat Judæus ingratus: adsit adultera Syna goga. Dic tu, Judae, nonne nobis eum cuncti pro phetæ venturum prædicarunt? Ita est, inquit. Quod autem dubitationem movet, illud est, Venitne. an nondum? Nondum, inquit. Præclare. Videamus ergo venientis dignitatem, tum intelligemus utrum venerit, annon adhuc. Deumne venisse dicis, an nu dum hominem? Hominem, inquit, ut David. An ipsum Davidem, ut Davidem? malitia artificem 1 o corde insipiens! quomodo igitur ipse David Do minum a Domino venientem ait, quemadmodum paulo ante tuos pueros canentes audiisti: «Bene dictus qui venit in nomine Domini: Deus Dominus, et apparuit nobis? Et rursus: e Dixit Dominus Domino meo, Sede a dextris meis, donec ponam ini micos tuos scabellum pedum tuorum *. › Item Regnavit Deus super gentes ".» Et: «Dicite in gentibus,quoniam Dominus regnavit "., Quis autem iste Rex? Isaiam audi de vobis dicentem: «Etcu pient si fiant igne combusti. › Cur ita, o propheta? ‹ Quia parvulus natus est nobis, et filius datus est nobis, cujus principatus super humerum ejus, et vocatur nomen ejus magni consilii Angelus, admira bilis, consiliarius, Deus fortis, potens, princeps pa cis, pater futuri sæculi "., Quid ais Judæe! 7 Psal. xcv, 10. * Isa. IX, 6. c » Psal. cıx, 1, 2.» Psal. ILVI, 9. Coloss. 111, 9. e-d Varia lectiones. Sic habetur in Septuag. et patho inira,

Ecce clare Deum venientem prophetæ prædicarunt. Dictum arripit hæreticus; insultat illico Manichæus, et ait: Hem,cum tu clare confessus sis Deum illum qui ex Virgine carnem sumpsit, quomodo non fateris ip sum Deum passum et crucifixum esse, si utique unum et eumdem esse dicis qui genitus est, et apparuit, et passus est? O stulti et tardi corde ad credendum omni bus quæ locuti sunt Prophetæ audite, et credite, et confundimini. Illud subsistens Verbum Patris, uni tum terrenæ substantiæ, veterem imaginem peccato obrutam renovare cum vellet, factus est homo, servato divinitatis in abjecta conditione hominis fastigio, non mutata in passionem impatibilitate deitatis, non assumpto peccato ex peccatrice na tura, ne quod saluti nobis est, ei foret dehonesta mento, et exaltatio nostra ejus lapsus esse reperire tur: non divinitate patiens, quidquid Manichæus et Arius, et Marcion insaniant (nam quid opus 397 fuisset incarnatione?), sublimi corpore crucifixus, quidquid Paulus Samosatensis turbarum moveat, ne in sanguinem hominis credamus: «Maledictus enim,, inquit Scriptura, omnis qui pendet in ligno ", et quicunque spem habet in nudum hominem '. › Ho mo salvare nos non poterat. Enimvero Moyses, aut unus ex prophetis pro nobis mori poterat, sed om nes peccato essent obnoxii: proindeque opus nobis ſuit Deo impeccabili, qui incarnaretur, et mortem pro nobis in carne susciperet. ideoque qui carnis expers est incarnatur, ut quod habere non potest per divinitatem, id habere queat per humanitatem. Patitur, et non patitur. Primum noli Verbo imputare deinde carnem a Verbo ne separa. Non enim separo, sed quod utriusque substantiæ proprium est, no tum facio. Immanere, non simul pati Verbum dico simul pendere, sed clavos in suam naturam non ac cepisse: consepultum, sed non commortuum: con clusum, sed non coarctatum: animam a corpore separatam, sed neutrum a Verbo relictum. Unde spoliatus quidem est infernus, cum anima divina illuc descendisset. Prædicavit enim spiritibus in in ferno positis in sepulcro vero corruptionem non vidit divinum corpus ³. Nullo enim tempore Verbum a sua carne separari poterat, ea nuda, ac sola relicta, aut Deo vacua, aut quasi corpus unum nostris simile ei obtigisset: cæterum licet unita sit Verbo secundum hypostasim rationalis nostra natura, tamen non est ei adæquata. Quomodo enim æquabi tur ei qui est ante sæcula id quod nuper editum est? aut quomodo simile erit ei qui principio caret id quod habet initium? Idcirco vides ipsum pullo in sidentem bodie, sed ut hominem. Duplex quippe * Deut. xxı, 23; Galat. 111, 13, 1 Jerem. xvii, 5. * I Petr. 1, 19., * Psal. xv, 10; Act. xm, 55. Varia lectiones. f. m P. Junius existimat legendum forte ut infra, sed retinui quippe vide tur vox ab Cyrillo composita propter ut et

; erat: nam et crevit, et ubera suxit, et fevit, et contristatus est naturæ nostræ lege. Non enim renuit naturæ nostræ inculpatas passiones in carnatus Deus Verbum, quandoquidem ipsam ante istas renuisset. Non dormit in navigio Deus Ver bum. «Non dormitabit enim neque dormiet qui cu stodit Israel '., Sed dormit caro nostra, quam Dei Verbum induit. Non esuriet neque fatiscet ex iti nere natura divina, ut Isaias inquit: «Deus magnus et fortis, non esuriet neque laborabit *. › Quomodo ergo esuril? carne, quam ex nobis sumpsit. Quo modo patitur? carne quam induit. Quomodo fet? carne ex nobis assumpta. Quomodo morti traditus est? carne: sed vivificatur spiritu. Quomodo terramı concutit? divinitate a Patre. 398 Quomodo con culcat inferos? divinitate, quam non habet ex nobis. Quomodo ait: Ego et Paler unum sumus?, su perna illa ante sæcula generatione. Quomodo, «Pa ter major me est?, inferna ex Virgine generatione. Quomodo, Qui vidit me, vidit et Patrem?, in. creata Verbi natura. Quomodo, Non possum a me ipso facere quidquam?, quid ergo? Verbum po testate caret cum Patre comparatum? Procul sit Ariana illa vesania! Quid est quod dicit, Glorifica me, Paler 10?, Corpus Verbi. Quis dicit: «Ego in Patre, et Pater in me?, Verbum quod est in corpore. Quomodo, Patrem meum, et Patrem vestrum¹? › Pater quidem non Pater carnis, sed Dei Verbi quod ex ipso est. • Deum meum, et Deum ve strum ¹¹? › Deus est, non Verbi (quomodo enim erit æqualis sibi Dei Deus?): sed Deus illius quæ est in Verbo formæ servi. Antequam Abraham fieret, ego sum 4?, Deus Verbum quod est in carne. «Dominus dixit ad me, Filius meus es tu, ego hodie genui te '?» recenti nimirum incarna tione Verbi. Non enim alius erat qui ante luciferum ex Patre genitus est 16, et alius qui in Bethleem ex matre est incarnatus. Tametsi enim Paulus Samos2 tensis hæc delirat, tamen Paulus Tarsensis ista non docet sed cum Dei formam in forma servi signi ficat, clamat: c Qui cum sit splendor gloriæ "; rursus, cum carnis Verbo unitæ differentiam signi ficat, ait: c Deus autem et Dominum suscitavit 18, ut utriusque formæ in corpore discrimen ostendat, el Manetem illum, qui Christum imaginarium cor pus habuisse contendebat, et Paulum illum homi nicolam Paulus apostolus prosterneret. Tu vero quid ais? quid statuis, o recens Manichæe, et pure puteque illius propugnator amentiæ? Non concedis nominare carnem naturam? At ibi trepidas timore, ubi non erat timor, neque Dominum revereris ten pore passionis dicentem Spiritus quidem prom plus est, caro autem infirma 19?, Si promptus ille, quomodo hæc infirma? qualis Christi forma, qualis caro infirma? Omnino illa Adami, qui infirmatus Psal. cxx, 4. ' Isa. xL, 28. Joan. x, 5. "Joan. x, 38. 1. Joan. xx, 17. 17 llebr. 1, 3. 18. I Gor. 14. s Matth. xxvi, 41. Varie lectiones. 30. * Joan, 28. * ibid. 9. • Joan. v, 19. 10 Joan. ts ibid. 1. Jean. viii, 58. 18 Psal. 11, 7. 16 Psal. cx, 3.

est. Quomodo vero et genibus feris orat? num Verbum orat? At quomodo, Deus cum sit, Deum pre catur? Si ergo æqualis est Patri, ut certe est, non divinitate precatur, sed qua homo. Nam quomodo dicit: «Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam "º?, Qui potestatem habet, quomodo alterius indiget auxilio? Qui dicit, ‹ Solvite templum hoc (suam 399 ni mirum carnem) et in triduo excitabo illud”, quomodo, o impie bæretice, qui templum suum excitat, cum templo solvitur? Si enim ipsum solu tum sit, non utique opus est ei excitante. Tu enim metuere videris, ne cum Dei corpus passum audis, meram creaturam adores. Ego vero illud reformido, ne divinitatem passam et mortuam esse dicam, et omne Trinitatis mysterium ignominia afficiam. Si enim Verbum passum est, Pater autem impatibilis est natura, omnino alia erit essentia Verbi, et alia Patris et quid porro est cur cum Arianis idcirco pugnemus? Quod si una est essentia Patris, et Verbi, et sancti Spiritus, passum autem est Dei Verbum in carne, patibilis utique substantiæ ac mortalis, et Pater, et Spiritus sanctus. Si enim passum est cum carne Verbum, utique et commortuum est: et, si commortuum est, quomodo spoliavit inferos? quo modo mortuos excitavit? Sed et reperietur post quam mortuus sit, a vivente Patre plane separatus. Quod si ita est, non amplius erat in coelo Trinitas, passionis tempore, sed dualitas, exspectans ut a Patre Verbum excitaretur, et in cœlos rediret. O nefandam audaciam! qualis serpens sibilo suo de cepit hæreticos, ut patibilem esse impatibilem asse rerent, qui Creatorem faciunt creaturis infirmiorem! Non vereris, o haeretice, dicere, sole in arbore exsistente, arborem quidem succidi, solem autem non separari, neque simul secari, justitiæ vero so lem in suo corpore dicere patibilem? neque vidisti homicidam aut facinorosum aliquem, o perdite, capite, aut manibus truncatum, animam autem ejus propter mortem una cum corpore interire? At hi vulnus letale isto argumento susceperunt, et ceci dit impius. Rursum respiravit Christi oppugnator, rursus impudenter Judæus aggreditur, quibus ver bis? Vide, inquit, nos non Deum, sed hominem interfecisse: cui continuo dicere est opera pre- p ium: «Tace, obmutesce ", ori frenum admove. Esto; legem aspernatus sis; prophetas occideris; non vereris Davidem de Christo dicentem: ‹ Ex utero ante luciferum genuit me, Pater supernus. Item: «Dominus dixit ad me, Filius meus es tu, ego hodie genui te.» Duas habet nativitates unus ac solus Christus: unam ex Patre absque tempore, et aliam ex matre sine semine. Cum ergo ait, ‹ Dedi dorsum meum in flagella, 400 et genas meas¯ ad alapas", › hæc ex Maria de tribu Juda suscepit, 30 Joan. x, 18. st Joan. 1, 19. 13 Psal. cxxvΙ, 3. 28 Marc IV, 39. Varia lectiones.

et quæ ex Juda suscepit, hæc ex Judais percutien 14 Isa. LIII, 2. 25 Psal. XLIV, 3. ibid. 7; Hebr. 11, 7; Ephes. 1, 21. da et flagellanda tradidit. Quæ vero ut Deus secun dum naturam habet, ea homo non videbit et vivet. Sed instat rursum Judæus: Quomodo ergo propheta de Crucifixo ait: Et vidimus ipsum, et non erat in eo species, neque decor?. Atqui vides iterum, perfide, scriptum esse de ipso: • Speciosus forma præ filiis hominum "., Quod si quæris quinam Deus possit esse recens, ego te vicissim interrogabo, cujusnam hominis ante solem nomen permaneat, et ante lunarn, et generationem generationum. Descendet sicut pluvia in vellus, et sicut stilla stillans super terram "., Rursus forsan quæres quinam Deus triginta argenteis venditur. Ego vero quæram ex te vicissim, cujusnam hominis sanguis totum orbem redemit ac sanctificavit. Jam si te illud offendat, quod eum pullo insidentem hodie conspicis, quomodo non illud etiam dicis, o ignare, quod pueri a nemine edocti didicerant, et clama bant: «Benedictus qui venit in nomine Domini?, Quod autem Deus sit ac Dominus qui pullo qua homo insidet, adsit mihi tuus, sed non tuus David, qui de tuis pueris narrat, et dicat quis ille sit quem byinnis ipsi prosequuntur et quem Deum prædi cant: ille, inquam, David, qui velut ex adverso pulli stal, et in hunc modum clamat: Tu, qui in supre no throno et in infimo pullo sedes, • Domine, Dominus noster, quam admirabile est nomen tuum in universa terra, quoniam elevata est magnificentia tua super cœlos! Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem, propter inimicos tuos, ut deleas inimicum et ultorem ", › nimirum diabolum. Tu, qui pullo insides, qua homo, Deus es verus: « videbimus coelos opera digitorum tuorum Tu qui pullo insides solem et astra fundasti; tu mi nuisti hominem paulo minus ab angelis; et homi nem gestans extulisti eum supra omnem principa tum, et potestatem, et gloria et honore coronasti eum s.» Tu, qui super equo conspiceris, «Thro nus tuus, Deus, in sæculum sæculi, et virga dire ctionis, virga regni tui. Tu dilexisti justitiam, et so lus odisti iniquitatem: propterea unxit te Deus Deus tuus ",, quoniam formam servi suscepisti. Unxit te, non olei chrismate, sed sancto Spiritu. Ipse enim est oleum 401 exsultationis. Idcirco dicebat Virgo quæ te peperit: «Exsultavit spiri tus meus in Deo salutari meo", cum Spiritus sanctus obumbravit eam *. Considera vero tu, fide lis auditor, quomodo sanctissima Virgo Deum Fi lium suum salutavit. Utique inquit Deus meus › secundum divinam ejus essentiam: Filius meus, secundum eam quam sibi de me sumpsit substan tiam: non enim mundo peperi merum hominem, sed Deum incarnatum. Cujus rei testis est locuples 18 Psal. vIII, 2 4. so ibid. 5. ss ibid. 35. 16 Psal. Lxxi, 6. s7 Matth. xxι, 9. *1 Psal. XLIV, 7, 8. ss Luc. 1, 47. Varia lectiones.

virginitatis meæ signaculum. Ne dedecores, o ho mo, quam ex me Deus sumpsit vestem, ne ei qui indutus est contumeliam irroges. Ne dedecore affi cias tabernaculum, quoniam revera sine manus opera consutum est habitanti. Ne separes lucem ex carnali mea lampade, ne male solem exstinguas qui mundo illuxit, et homo sine homine factus est. Non enim cognovi hominem *, licet Deum in me factum hominem agnoverim. Habes, fidelissime ac sanctissime grex, festivi tatis hujus encomium: exsulta. Habes divinam et inculpatam Ecclesiæ doctrinam voluptate gestias. Habes arma spiritalia: contra lupos gregis pugna, doce eos non blasphemare, doce pro veritate cer tare ostende Ecclesiæ nostræ et Christi agrum ab omnibus zizaniis purum esse. Si Lazarus veluti qui dam es, erroruin aut contrariorum dogmatum vin culis ligatus, hodie a Verbo audi, Veni foras 85, et: Solvantur vincula, et: Resurge. Sin autem di scipulus es, et ad capessendam doctrinam idoneus, vade alacri animo, et solutum duc Christo pullum, et pullos, et plurimos in errore ligatos, et adversæ fidei ac pago oppositos. Et, si quidam reluctentur, et quominus ligati solvantur maligne impedire ve lint, dicentes: • Cur pullum solvis?» quem admodum cæcos increpabant, ne clamarent: die tu quoque: «Quia Dominus his opus habet Dominus enim solvit impeditos, Dominus illumi nat cæcos, sicut in Evangelio hodie audiisti. Nam cum justitiæ Solem advenisse cognovissent, c juremerito clamabant ad ipsum: «Miserere nostri, Domine fili David "., 0 inaudita et insolita mira cula Cæci vident, et videntes Judæi cæcutiunt hi Dominum confitentur, et illi, Quis est hic? interro gant. Ait enim evangelista: «Turbæ autem quæ præcedebant, 402 et quæ sequebantur, clamabant, dicentes: • Hosanna, benedictus qui venit in no mine Domini. Et cum intrasset Hierosolymam, commota est universa civitas, dicens: Quis est hic to?, Vidisti admirabile Regis mysterium: pullo insidens civitatem commovet, et in cruce clavis fixus orbem concutit, ut discas eum venisse ad con cutiendum et evertendum idolorum cultum erro neum. Considera abstrusum ac reconditum ejus dispensationis quæ in ipso facta est mysterium. Cum in inferis ipse carcerem ejus loci pulsaret, clama rentque supernæ virtutes ad infernas: ‹ Attollite portas, principes, vestras "',, ut ingrediatur qui di cit: Ego sum ostium “; › attonitæ adversæ vir tutes respondebant: • Quis est iste rex gloriæ 43? Qui terrenam Jerusalem incolunt, quærunt: ‹ Quis est iste rex gloriæ? Eo dein cœlestem Jerusalem * Luc. 1, 34. ss Joan. xi, 43. * Luc. xix, 33. to Matth. xxi, 9, 10. *Psal. XXIII, 7. es Joan. x, 37 ibid. 34. 88 Psal. CXLV, ** Psal. xxш, 8. 8. * Matth. xx, 30. Varia lectiones.

repetente, cum cernerent eum cum corpore, qui * Luc. 1, 14. 65 Luc. xix, 38. * Isa. xxvi, 12. nunquam eum viderant, ob incorpoream ejus na turam, intellectuales nimirum virtutes, inusitatum ascensus modum admiratæ, ambigebant inviceni, dicentes: Quis est iste qui, corporeus cum sit, in locis adest incorporeis? Sed et illud mirandum est, quo pacto regiæ Virtutes interrogent: Quis est iste qui venit, cum in infera ejus nativitate clamarint ac cecinerint: ‹ Gloria in altissimis Deo, et in terra pax, in hominibus bona voluntas “, › a quibus certe præclare edocti erant Hebræorum theologici pueri, hodie dicentes: • Hosama, benedictus qui venit in nomine Domini; pax in cœlo, et gloria in excel sis; sic enim Lucas habet **. Et videre erat in Sion coelestia ac terrena resonare invicem ac resa lutare. Superi dicunt: «Gloria in altissimis Deo, et in terra pax. › Inferi respondent: «Pax in cœlo, et gloria in altissimis. • Angeli, In terra pax, dixe runt; homines, Pax in coelo, clamarunt; quam ob causam? quoniam astal qui omnibus clamat: e Pax vobis;» de quo propheta precabatur dicens: «Do mine Deus noster, pacem da nobis **,, hoc est, Fi lium tuum primogenitum mitte, ut per ipsum re conciliere nobiscum, videns nostram naturam uni tam tibi per ipsum. Quam pacem cum cernerent chori cœlestium, clamabant, ‹ Gloria in altissimis Deo, et in terra pax, sive Dei cum hostibus per fecta reconciliatio, quam cum pueri quoque didi eissent, clamabant: «Hosanna, pax 403 in colo, et gloria in altissimis. Nam quæ olim erant ini mica, nunc facta sunt fraterna unam coelestia et terrena Christo cœlesti et terreno divinitatis con fessionem offerentia et adorationem. Unde superi admonent inferos ut ei divinitatis confessionem of ferant: «Adorent eum omnes familiæ gentium “.» Inferi superis reponunt: «Adorent eum omnes an geli Dei ".» David utrisque clamat: «Latentur cœli, et exsultet terra “. › Pueri respondebant Hosanna, benedictus qui venit in nomine Do mini. Quibuscum nos quoque cantemus, et fe stum celebremus hodie, non pompose, sed divine non solum manu, sed etiam anima ramos palma rum tenentes, et hanc supra nivem dealbantes, om nem ex ipsa veteris et pelliceæ togæ mortalitatem exuamus, omnni fastu et superbia rejecta. Propterea enim rex incorporeorum non in curribus et exer citibus adest, sed misero ac vili pullo insidens ve nit, ut hinc te doceat non in equis et mulis, quibus non est intellectus, efferri. Proindeque nos cum Christo mediocritatem colamus, ut una ascenda mus: cum angelis hymnos canamus, cum pueris glorificemus, cum turba eadem quæ ipsa clamemus cum Bethania exsultemus, cum Lazaro a mortuis operibus resurgamus, cum Sionis incolis choros agitemus: cum cæcis quibus visus est redditus, cla memus; cum pueris et senibus laudemus: cum 47 Psal. xcv, 7. 48 Psal. xcvi, 8. 49 Psal. XCV,

discipulis prædicemus; ramos olivarum per miseri cordiam in vitæ itinere, puerorum exemplo, rite ster namus, amputemus crassæ nostræ naturæ massam, et misericordiæ nos substernamus in via, quæ dicit Ego sum via to:: ut et nos per ipsam invenia mus misericordiam ab ipsa et cum ipsa in superna Jerusalem in templum illud magnum simul in tremus, et qui præcedimus, et qui sequimur. Qui præcedunt quidem in tertia hora, et qui sequuntur, circa undecimam. Et, qui præcedunt, per actiones, et qui sequuntur, per voluntatem, omnes cum Chri sto iidem, et qui sequuntur et qui secuti sunt, cum ipso regnantes, et sempiternis bonis fruentes, glo riam et majestatem spirent una cum Patre, et san ctissimo et vivifico Spiritu, nunc et semper, et in sæcula sæculorum. Amen. De exitu animi, et de secundo adventu. Metuo mortem, quoniam acerba mihi est. Metuo gebennam, quoniam æterna est. Metuo Tartarum, quoniam nihil habet caloris. Metuo tenebras, quo niam nihil habent lucis. Metuo vermem veneniferum, quoniam æternus est. Metuo angelos judicio præfi ciendos, quoniam sunt immisericordes. Metuo, cum cogito illius diei terribile et muneribus inexpugna bile consilium, tribunal horribile, judicem incorru ptum. Metuo flumen ignis ante tribunal illud fluens, vebementissimaque flamma ebullientem, et acutos enses. Metuo severissimas poenas. Metuo supplicium finem non habens. Metuo tetram illam caliginem. Metuo profundas tenebras. Metuo infracta vincula, stridorem dentium, fletuni inconsolabilem. Metuo inevitabiles reprobationes. Nihil enim accusatoribus eget judex ille, neque testibus, neque demonstra tionibus, neque reprobationibus. Sed quæcunque fe cimus, diximus, decrevimus, ea in medium affert ob oculos nocentum. Tum nullus est qui adsit, et po nis eripiat: non pater, non mater, non filius, non filia, non alius quispiam cognatorum, non vicinus, non amicus, non defensor, non pecuniarum largitio, non divitiarum abundantia, non potentiæ fastus quin hæc omnia cineris ritu in pulverem abeunt, solusque reus ex suis factis absolventem, aut con demnantem sustinet sententiam. Heu mihi, heu mihi quem conscientia redarguit, et scripta cla mantia docent! O anime, cui tot nefaria foedaque pa trata sunt facinora.eu! mihi qui corporis templum corrupi, et sancto tuo Spiritui dolorem feci! O Deus, vera sunt opera tua, et justum judicium, et recta viæ, et obscurissima consilia! propter brevem pec cati fruitionem in æternum torqueor. Propter cor poris voluptatem igni trador. Justum est Dei judi cium: vocabar, et non obtemperabam; docebar, se Joan. XIV,

et non attendebam dmonebar, et deridebam legens et agnoscens, neque non credens, sed in negligentia, ignavia, socordia, variis occupationi bus, turbis et procellis petulanter, et lascivia ex sultans, et voluptatibus atque lætitie indulgens consumpsi meos annos, menses et dies in res bre ves, caducas, et terrenas, laborem, studium atque operam impendens neque in animum revocans, aut considerans, quantus animæ metus, terror, certamen, æstus sit sustinendus, cuin a corpore separatur. Præsto sunt enim nobis exercitus et potestates cœlestes, et contrariarum potestatum tenebrarum principes, improbitatis prepositi, man cipes publicani, rationum exactores, et actionum eensores aerei, et cum eis ille homicida diabolus, in malitia potens, cujus lingua acutior est novacula, de quo sic ait vates: Tela potentis acuta, cum carbonibus desolatoriis "1,» qui insidiatur ut leo in antro suo, draco magnus, defector, orcus, qui fauces aperit, qui tenebrarum potestati præsidet, qui mortis habet imperium, et quodammodo judi . cium, retinens animum, objiciens, et sententia sua condemnans omnia quæ re, quæ verbis, quæ scien ter, quæ imprudenter commisi, deliqui, peccavi quæque deinceps a pueris usque ad diem exitus feci, ea omnia perscrutans. Quanto metu et terrore putas animum conflictari in illa die, cum videt ter ribiles illos, truces, immites, immisericordes et sævos dæmones, tanquam atros quosdam Æthiopes prasentes adesse, quorum vel sola facies quovis cruciatu molestior est; quos aspiciens animus tumul tuatur, pavet, dolet, turbatur, et contrahitur, ad Dei angelos confugiens? Tenetur igitur animus a sanctis angelis, per aerem sublimis præteriens, invenitque quosdam quasi publicanos ascensum custodientes, et ascendentes animos prehendentes, prohibentes que nam quisque publicanorum propria habet peccata, quæ illis objiciat. Alius perperam dicta, quæcunque ore et lingua commissa sunt mentiendo, ; jurando, et perjurando: cum superflua, nugaloria et vana verba, tum helluationes, vinique abusum, et luxum, et immodicos indecorosque risus, levia et inhonesta oscula, et impudica cantica. san cti angeli animum ducentes proferunt et ipsi quæ cunque ore linguaque locuti sumus bona, supplica tiones, gratiarum actiones, psalmos, carmina, lau des, divinos cantus, scriptorumque lectiones, et quæcunque per os et linguam bona Deo præmisimus. st Psal. cxix, 4. At Secundum telonium est oculorum visus, quæ cunque in decoro aspectu, curiosoque et efrenato intuitu et fallaci nutu committuntur. Tertium telo nium est auditionis, et quæcunque per hunc sensum impuros spiritus accipiunt. Quartum est olfactus

odoriferorum unguentorum, et suavium odorum, te est quæ mimas et impudicas decent mulieres. Quintum est eorum quæ manuum tactu perverse et improbe facta sunt, et catera vitiorum tabernæ, invidia, amulationis, inanis gloriæ et superbia, acerbita tis et iræ, iracundiæ et furoris, scortationis et adulterii et moilitiæ, homicidii et veneficii, cæte rorumque impiorum et perversorum factorum, quæ in præsentia minutation persequi non licet, sed in aliud tempus differantur. Breviter eodem modo deinceps suos quilibet animi morbus et peccatum publicanos habet, et tributi quæstores. Animum igi tur qui hac, et his majora, pluraque cernit, quanto putas in metu et terrore ac trepidatione esse, donec sententia feratur, et ejus libertas adveniat? Illa est hora doloris, periculi gemitusque plena, atque in consolabilis, donec videat quid futurum sit. Nam et divinæ potestates et impurorum facies spirituum astal: quorum bi prave, illi recte facta, proferunt, sive quid verbis, sive opere, aut cogitatione atque mente factum est: cum interim medius:astans ani mus, hæc trepide et pavide considerat, donec ex suis actionibus, factisque et dictis aut condemnatus vinciatur, aut absolutus liberetur. Nam suorum quisque peccatorum catenis constringitur. Quod si dignus fuerit, pie et ad Dei voluntatem traducta vita, assumunt eum angeli, et deinceps securus pergit, comites habens sanctas potestates, ut habet scriptum illud: Lætorum omnium habitatio apud Tunc comprobatur dictum illud Aufugit dolor, mueror, et gemitus 63 • Tune 2 pravis, improbis et horrendis illis spiriti bus liberatus, vadit in illud ineffabile gaudium. 407 Sin autem inventus fuerit dissolute et luxu riose vixisse, audit gravissimam illam vocem: «Tol latur impius, ne Domini gloriam videat. 6, Tunc eum invadunt dies iræ afflictionis, angoris, et angustiæ dies tenebrarum, et caliginis. Tunc a sanctis Dei angelis derelictum prehendunt Æthiopes illi dæmo les, et eum crudeliter verberantes deferunt ad ter ram, eaque diffissa infractis colligatum vinculis præ cipitant in tenebricosam et caliginosam terram, ad infima loca, in subterraneos orci carceres, atque custodias, ubi conclusi sunt nocentum animæ, quæ jam diu obdormiverunt, ut ait Jacobus: in terram tenebricosam atque tetram: terram caliginis æter næ, ubi lux nulla, neque mortalium vita est, sed dolor sempiternas, mcror infinitus, fetus perenuis, dentium stridor perpetuus, et nunquam sopiendi gemitus. Illic væ, væ perpetuo, illic chea, illic vo ciferantur, nec est qui succurrat: clamant, nec ullus est qui liberet, non potest illa rerum angustia expli cari: non possunt lingua dici dolores illic jacentium et conclusarum animarum. Non posset ullum ho minis os metum illum terroremque declarare: nulla hominis labia satis magnam vim habent ad dicendum illorum statum atque ploratum. Gemunt continen Isa. Isa. 51° Psal. Lxxxv1, 7.

reatur. Vociferantur ex profundo, sed nullus est qui exaudiat: lamentantur, sed nullus est qui libe ret. Exclamant, et plangunt, sed nullus est qui com moveatur. Tunc ubi hujus mundi jactantia? ubi ina nis gloria? ubi delicia? ubi voluptas? ubi petulantia? ubi cupido? ubi requies? ubi ornatus? ubi pecu nia? ubi nobilitas? ubi tune delectatio? ubi corpo ris virilitas? ubi falsa illa et inutilis mulierum pul chritudo? ubi tunc impudens et effrenata audacia? ubi tunc vestimentorum comptus? ubi peccandi im pura et frivola delectatio? ubi qui nefarium viro rum concubitum voluptatem ducit? ubi qui unguen tis et odoribus perfunduntur atque suffiuntur? ubi qui cum tyinpanis et cithara vinum potant? ubi tunc contemptus viventium sine metu? ubi avaritia et ha bendi cupiditas, atque inde nascens immisericordia? 408 ubi tunc inhumana superbia, omnia fastidiens et se aliquid esse putans? ubi tunc inanis et vana hominum gloria? ubi libido et nequitia? ubi poten tia et lyrannis? ubi tunc rex? ubi princeps? ubi dux? ubi potestate præditi? ubi divitiarum multitudine insolentes, et egentium non miserentes, Deumquc contemnentes? ubi theatra et venationes? ubi tunc elati intemperate et secure viventes? ubi mollia in dumenta? ubi tenera stragula? ubi excelsa ædificia et porticuum amplitudo? ubi qui sine metu vixe runt? Tunc cum illa videbunt, mirabuntur, et hor rebunt, attonitique ejulabunt, turbati labefactabun ter, et sine intermissione, sed nullus est qui nise tur. Tremor eos corripiet, et dolores quales sunt 34. 35 Isa. LXIV, 4; 1 Cor. 11, 9. & Matth. xxv, parturientium, ac vehementi spiritu perfracti dele buntur. Ubi tunc sapientia? ubi oratorum eloquen tia atque impostura? Væ, væ turbati sunt, et ebrio rum ritu titubant, consumpta omni eorum sapientia. Ubi sapiens? ubi litteratus? ubi bujus seculi in dagator? fratres, considerate quales nos esse oporteat, dum rationem sigillatim reddemus eorum quæ fece rimus, sive magna sint, sive parva: nam etiam otio sorum verborum causam apud justum judicem di cemus. Quales nos esse oportet in illa hora? Quod si propitium habuerimus Deum, qualem percipiemus lætitiam ad Regis dextram segregati? Quales nos esse decet ad illam inenarrabilem lætitiam, cum dicit ille regnantium Rex, eis qui ad illius erunt dextram cum bilaritate: «Adeste benedicti Patris mei, possidete paratum vobis ab orbe condito regnum 5.» Tunc invademus in illorum possessionem bonorum, Quæ nec oculus vidit, nec auris audivit, nec hominis cor cogitatione comprehendit, quæ Deus sui amantibus præparavit ".» Tunc deinceps securi futuri sumus, nullo amplius pavore corripiendi. Consideremus au tem et hæc et nocentum sempiternum cruciatum;

cum ad illud horrendum tribunal sistentur, quanto pudore afficientur coram justo illo judice, causam dicere non valentes? Quantus eos pudor invadet ad regis sinistram rejectos? Quæ tenebræ eis incident, cum loquetur ad eos in ira sua, et in furore suo conturbabit eos, cum eis dicet: Discedite a me, vos exsecrabiles, in ignem æternum, diabolo ejusque angelis paratum Heu! heu! quanta af flictio, dolor, angor, metus, tremor instat eorum animis, cum fiet clamor omnium cœlestium potesta-» tum, dicentium Discedant improbi in orcum. Eheu! quem cantum edent lamentantes, plorantes, ejulan tes atque plangentes, cum adducentur acriter in sempiterna sacula cruciandi! Ehed! qualis est locus ubi fletus et stridor dentium, qui Tartarus appella-, tur,quem vel ipse diabolus horret? Heu heu! qualis est gehenna ignis inexstincti, urentis neque lucen tis? heu! heu! qualis est. nunquam dormiens vene natus vermis? heu! heu! quam tetræ sunt profundæ illæ semperque manentes tenebræt heu! heu mihi! quales sunt illi angeli in cruciatibus immites atque immisericordes! Exprobrant enim, graviterque in crepant. Tunc qui torquentur longum clamant, nec est qui succurrat elamabunt enim ad Dominum, nec eos exaudiet. Tunc cognoscent omnia sibi, quæ sunt in vita, ad nihilum redacta esse: et quæ hic bona esse gaudiique plena videbantur, ea felle, amaroque veneno amariora reperientur. Væ sonti bus, cum insontes ad dexteram stabunt, et illi vexa buntur: cum sontes flebunt, et insontes gaudelunt cum insontes lætitiam agitabunt, et sontes lamenta buntur cum insontes in tranquillitate, et sontes in tempestate ac calamitate versabuntur: væ sonti bus, cum insontes gloria aficientur, et illi conden nabuntur: væ sontibus cum insontes omni bono sa tiabuntur, et sontes eo carentes ingemiscent. Væ sontibus, cum insontes gloria, et illi ignominia affi cientur. Insontes in sanctitate, sontes in flammis. Insontes laudibus efferentur, sontes miseri ferientur. Insontes in sanctorum mansionibus, sontes in exsilio sempiterno. Insontes audient: «Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis ab orbe condito regnum., Sontes autem audient illud: Facessite a me, detestabiles, in ignem æternum, diabolo ejusque angelis destinatum.» 410 Isontes in paradisumn, sontes in ignem inexstinctum: insontes deliciabun tur, sontes afflictabuntur. Insontes saltabunt, sontes vincientur. Insontes cantabunt, sontes lugebant. In sontes ter sanctum, sontes ter miserum. Insontes cantum, sontes voraginem. Insontes in sinum Abra hami, sontes in Belialis torrentes. Insontes in re quietem, sontes in supplicium. Insontes rore, sontes flamma conspergentur. Insontes delectabuntur, son tes marore consenescent. Insontes extollentur, son tes tabescent. Insontes efferentur, sontes deprimen tur. Insontes fovebuntur, sontes denigrabuntur. Insontes bonis saturabuntur, sontes divexabuntur. 56 Matth. xxv, 41.

& Insontes aspectus alet Dei, sontes torquebit ignis aspectus. Insontes vas sunt electionis, sontes vas gehenna. Insontes aurum igne probatum, et argen tum probum, et lapides pretiosi: sontes ligna, cul mus, fenum, ignis alimentum. Insontes frumentum regni, sontes perdenda palea. Insontes semen ele ctum, sontes ignis zizania. Insontes sal divinum, sontes virus atque fetor. Insontes intemerata tem pla Dei, sontes polluta templa dæmonum. Insontes in aula nuptiali, sontes in chaos infinitum. Insontes in splendore lucis, sontes in procellæ caligine. In sontes cum angelis, sontes cum dæmonibus. Insontes cum angelis saltant, sontes cum dæmonibus lugent. Insontes lucis, sontes tenebrarum medium tene bunt. Insontes consolator solabitur, sontes cum dæ monibus plectentur. Insontes Dominico solio astant, sontes pœnali caligini. Insontes Domini faciem sem per aspiciunt, sontes in diaboli conspectu semper astant. Insontes angelis, sontes dæmonibus initian tur. Insontes supplicationem, sontes ploratum libant sempiternum. Insontes supra, sontes infra. Insontes in coelo, sontes in profundo. Insontes in vitam æter nam, sontes in mortem exitiabilem. Insontes in manu Dei, sontes in loco diaboli. Insontes cum Deo, sontes cum Satana. Væ sontibus, cum ab insontibus 411 se parabuntur. Væ sontibus, cum eorum et actiones nu dabuntur, et mentis consilia patefient. Væ sontibus cum mentis agitationes arguentur, et pravarum co gitationum conspirationes trutinabuntur, et mens expendetur. Væ sontibus cum sanctis angelis odio, et sanctis testibus erunt exsecrationi. Væ sontibus cum ex aula nuptiarum exigentur! Heu! quæ tum poenitentia, quæ aflictatio, quis angor, quæ jactatio futura est? Grave est a sanctis separari: durius a Deo separari. Ignominiosum est manibus pedibusque col ligari, et in ignem conjici. Molestum est in imas de trudi tenebras: tetrum dentibus stridere, alque tabescere: perdurum nullo fine cruciari: malum lin guam inflammari: funestum aquæ guttam petere, neque obtinere. Acerbum in igne esse, et clamare, neque adjuvari. Insuperabiles fauces, immensus gurges, ubi inclusus quis et detentus evadere aut aufugere nequit; insuperabilis custodiæ murus, immites custodes, tenebricosus carcer, infracta vin cula, inconvulsæ catenæ, diri ferique fammæ illius ministri: graves illæ, quæ ad supplicium adhiben tur, scuticæ; firmi ungues et infracti; duri nervi; turbida pix, atque torrens; fetens sulphur; ignea illa cubicula; inexstincta pyra; putidus virosusque vermis; inexorabile consilium; invictus gratia ju dex; inexcusabilis defensio; notis compuncti magna tum vultus; exoleti optimates; mendici reges; im periti sapientes; fatui et rejectiţii oratores, demen tes divites; non auditæ falsa scribentium assentatio nes; manifestæ malitiosorum versutiæ; perspicuæ fraudatorum calliditates; virosus avarorum odor; aperta personarum simulatio; verberones, impe stores: omnia apud illos nuda atque patefacta. Va improbis: profani, scelerati, et impuri sunt in Dei

conspectu. Quam contaminati sunt eorum animi Quam putent eorum corpora ex libidine atque ne quitia! Quam fœda labe et corpora et animos suos coinquinarunt, non servato 412 sacræ vestitu lo tionis! Quam turpiter et impudenter crapulæ et ebrietati indulgentes, ventri corporis latrinæ, et ab domini per luxum servierunt, et a frugalitate et con tinentia alieni, felicitatemque sibi in ventre repo nentes, seque molliter in voluptatibus tanquam porci, volutantes dies et annos suos consumpserunt in sordidis cogitationibus atque ineptis vanisque verbis, et mimicis cantibus insolescentes. Quanta animi cæcitate alienati sunt, neque Christi ordinis, neque diaboli confusionis habita ratione! Quam a recta via deflexerunt, dum per ignorantie tenebras ingressi et socordiae somno dediti, in gehenna barathrum & seipsos immerserunt! Quam alienati sunt a lumine virtutum, anıandis peccati tenebris, quoniam lata et apla trita improbitatis via grassali sunt! Quam obliti sunt Domini et Dei, et Servatoris nostri Jesu Christi peregrinationem, ac tot tamque impervesti gata ejus beneficia, qui divinæ lotionis aqua, sacro que Spiritu purificati, et lætitiæ unguento delibuti, ob parvam eamque odiosam et frivolam voluptatem talia tantaque dona irrita fecerunt, et libidinum at que adulteriorum imperio paruerunt. Væ qui relicta adoptione, secuti sunt hujus vitæ voluptates. V Væ sequentibus hujus vitæ fortunas. Væ peccati tenebras amantibus. Væ veritatis lucem relinquentibus. Væ per noctem peccati gradientibus. Ve relinquentibus c diem cognitionis Dei. Væ mala ridendi consuetudine expletis. Væ qui fucantur, ut animos ad impuræ nequitiæ conjunctionem, libidinemque vulnerent cum re ipsa hamus sit diaboli, non fucus: ideoque cupientibus, conantibusque et volentibus servari odio habendus. Væqui inter se calumniantur.Væ contuma cibus, contentiosis atque turbulentis. Væ jurantibus delectationis gratia. Væ perjuris, væ helluonibus, quorum deus venter est. Væ ebriosis! Beatus autem qui hic seipsum despicatur deprimitque propter Deum, contemnitque atque damnat: hic et a Deo supremo extollitur, et ab angelis laudatur, 419 neque in judicio inter sinistros astabit. Beatus homo qui in supplicationibus perseverat, in jejuniis durat, in vigiliis gaudet, somno reluctans, eumque arcens, et genua ad Dei prædicandas laudes flectens, pectus tundens, faciem feriens, manus in aerem efferens, aspectum in cœlum attollens ad Do minum, cogitans illum, qui in solio gloriæ sedet, et corda scrutatur, et renes pervadit. Hic enim fruitur aeternis bonis, filius et frater et amicus et hæres fit Dei. Hujus facies solis instar splendebit in die ju dicii, in quo cœleste regnum patefiet. Qui verum amat, is amicus Dei reperitur: qui autem mendacia perpetuat, amicus est dæmonum. Qui dolum odit, miseria liberatur. Qui res adversas perfert, is tan quam confessor ante Christi solium coronatur. Qui murmural, et moleste fert adversos casus, quique tædio rerum molestarum maledicta jacit, is crrat,

et animo surdus est. Qui mitis est et humanus mo destusque, is a Deo laudatur, ab angelis beatus præ dicatur, et ab hominibus celebratur. Ille autem amarus, iracundus et ad bilem propensus Deo de testabilis est, ejus et cibus racemus est amarulentiæ dæmonum, et vinum fel draconum, et potio vene num aspidum irremediabile. Qui puro sunt corde Dei gloriam videbunt. At qui mente sunt sordida diabolum aspicient. Qui vitiosa faciunt, et prava co gitant, et mala aliis moliuntur, a divina communione seipsos prohibent. Qui sibi purpurisso vultum hu mectant, et cerussa genas illinunt, dealbantque et ad speculum comuntur, ut homines ad nequitiam et pravas cupiditates amoresque satanicos incilent atque implicent, ii in die judicii non pii reperien tur, sed ut Dei præceptorum contemptores torque buntur. Qui pulchritudinem asciscunt alienam, pa radisi pulchritudine privabuntur. Qui aliorum lapsu gaudent, seipsos præcipitant. Qui aliena concupi scunt, sua produnt perduntque. Gloriosi, superbi et hominibus placere studentes cum diabolo damna buntur. Simulatores cum Satana 414 plectentur. Qui corpus supra modum nutriunt, animum fame necant. Qui scientes, et nulla vi adhibita peccant, neque ad sanitatem revertuntur, cum infidelibus torquebuntur. Qui dicunt: Peccemus in juventute, et in senectute ad saniorem mentem redibimus, ii a demonibus illuduntur, atque deridentur, quoniam que ultro peccant, eis ad sanitatem redire non datur, sed in juventute mortis falce demetuntur: ut Anı mon Israelitarum rex, qui etiam Deum suis pravis conatibus profanisque cogitationibus irritavit. Nam qui dicunt: Hodie peccemus, cras facturi saniora, ii evanuerunt in cogitationibus snis, et obscuratum est insipiens cor eorum *, dum et corpus corrum punt, atque conspurcant, et animum contaminant, et mentem caligine involvunt, et rationem turbidam efficiunt, et conscientiam cœno inficiunt, et illud hodie amiserunt, et cras perdiderunt. Qui enim ne que propter lapsum scortationis plorant, neque propter adulterii canum lugent, neque propter ma sculi concubitus sentinam lamentantur, neque propter mollitiem ejulant, ii neque toto pectore præteritorum possunt peccatorum agere poeniten tiam, neque futura corrigere. Etenim qui quæ ami 67 Rom. 1, 21. sere non quærunt, ii non ea quidem retinent quæ supersunt. Qui negligunt sibi perire usuras, amit tent et sórtem. Qui ne prudenter laborant, et in supplicationibus sobrii sunt, a pravis cogitationibus subiguntur: subacti serviunt prava consuetudini inviti atque recusantes. Qui non sobrie Deo cele brando invigilant, abripiuntur. Qui non invigilant audiendis divinis scriptis, sed seipsos inertiæ somno dederunt, ii cum quinque fatuis virginibus excludentur. Qui sobrietatis arma abjiciunt, a ligu ritione supplantantur, et ab adultera peccati libidine perimuntur. Qui Dei præcepta non servarunt, a da

monibus vulnerantur, et ad ignis gehennam da innantur. Qui ab Ecclesia et communione seipsos procul habent, Dei sunt hostes, et dæmonum amici. Pudefiat omnis impiorum hæreticorum secta, ope riatur genus infidelium, pereat Judæorum colle gium, obturentur impura 415 ora Deum negan tium Hebræorum, tum cum ille animorum probator, renum vestigator quovis ancipiti ense acutior, pe netrans usque ad divisionem carnis et spiritus, eommissurarumque, et medullarum, et mentis co gitationes dijudicans ", judex sedebit. Tunc, tune, inquam, nos paucos nescio quos de multis, sed omnes detectos inspiciet, neque pellis ovina lupum tegere poterit, neque operum tectorium interiorem occultare cogitationem. Non enim ulla rerum natu ra abdita judicanti, sed nuda omnia, et ejus oculis exposita. Quamobrem ne contra Dei præcepta humanis pugnemus affectionibus, sed inanium gloriolarum spiritus submittamus; consurgamus ad dimicandum cum diabolo, acuamus animum ad sobrietatem, sơ piamus peccati cogitationes, comparemus non osci tantem supplicationem, sobriam mentem, erectam rationem, limpidam conscientiam, perpetuam con tinentiam, non fictum jejunium, patentem omnibus amorem, germanam castitatem, intemeratam fra gilitatem, non simulatam modestiam, perpetuam Dei laudationem, alienam ab inani gloria lectionem, genuum flexionem non superbam, obsecrationem assiduam, vitam puram, orationem veram, hospita litatem non mussantem, gratam tolerantiam, neque jactatricem beneficentiam. Amandemus iracundiam, expellamus iram, ignaviam aboleamus, furorem per imamus, maestitiam deleamus, tollamus avaritiamn. Ne formidemus communem hunc generis humani messorem mortem, sed illam hominum perditricem mors enim proprie non est ea quæ animum a cor 60 Hebr. 1V, 12.

pore, sed quæ animum a Deo separat. Deus vita est qui a Deo separatur mortuus est, amissa priore li bertate, sicut vila. Et quia mortis pater diabolus instat, sicut robustus quidam hostis armatus, ut nos diebus sacris debellet, atque frangat, dicatque Vici Christi milites, ostensa mulierum pulchritu dine, eosque auribus suspendi, et inani gloria, po pinationibusque demersos, virtutum coma prehen sos, et cupiditatibus irretitos, vinique potione titil latos, præcipites in scortationis foveam deturbari ne, inquam, impuris illis dæmonibus gratificemur, quandoquidem Deus noster omnium salus est. 416 daemonum perditor. Quoniam igitur corporibus im plicati, mortique sumus obnoxii, certemus strenue, ut impuros dæmonas superemus. Nam si metum in corde habemus, et mortis recordationem in animo circumferimus, omnes contra nos armantur dæmo nes: sed hi nos, tanquam arietibus quatientes, muro firmiores invenient: quoniam nobis adest Do minus noster, cui gloria, honos, imperium in omnem convenit æternitatem. Amen. Sequentes Cyrilli homilias sive homiliarum fragmenta primus edidit card. Angelo Mai in Bibliotheca nova Patrum, tomis II et III. Romæ 1844-45, in-4°. De incarnatione Dei Verbi. 1. Profundum ac magnum vereque admirabile est religionis mysterium, et ipsis quoque sanctis angelis desideratissimum. Aitenim alicubi Servatoris disci pulus, de iis quæ a sanctis prophetis circa omnium nostrum Servatorem Christum dicta fuere: «Quæ nunc nuntiata sunt vobis per eos qui evangelizave runt vobis, Spiritu sancto misso de cœlo, in quem desiderant angeli prospicere. Profecto quotquot in magnum religionis mysterium intelligenter pro spexerunt, cum in carne natus est Christus, gratias pro nobis agentes dicebant: e Gloria in altissimis Deo, et in terra pax, in hominibus bona voluntas 60. a Quidni enim gaudio replerentur, cum mundi Ser " I Petr. 1, 12. 60 Luc. 11, 14. Luc. XV, Ex cod. Vat. 1431, p. 181 B, et Ouob. Vat. 1262. Ilæc S. Cyrilli homilia Latine_tantummodo exstabat hactenus in editione Auberti T. V. part. 2, pag. 416. Nunc Vaticanus demum codex Græcum vatorem ac redemptorem de sancta Virgine natum viderent, qui quidem etiam ob unum peccatorem poenitentem festum agunt, sicut ait Servator Exsultat itaque nostri causa sanctorum spirituum multitudo. Ejus vero rei quænam causa est? Incar natio Unigeniti, nativitas in carne, benignitātis erga nos copia, incomparabilis clementiæ magnitudo. Beatus quidem Isaias ait: • Absorbuit mors pre textum editoribus operum S. Cyrilli ignotum resti tuit, quem nos nova quoque Latinitate donanduma censuimus.

valens Εt rursus Abstulit Deus omnem la crymam ex omni vultu`“.» Quomodo autem abstu lit Deus ab omni vultu lacrymam, vel quomodo an tiqua illa deleta maledictione, insuperabilem mortis potentiam dissolverit, docebit denuo sapientissimus Paulus: • Quia enim pueri communicaverunt san guini et carni, et ipse similiter eadem participavit, ut per mortem destrueret illum qui mortis potesta tem habet, id est diabolum, et eos liberaret qui metu mortis toto 417 vitæ tempore obnoxii servi tuti erant. 2. Quid est ergo, «æque eadem participavit, nisi hoc omnino, quod natus est apud nos ex sancta Deiparaque Maria cum sanguine ac carne? Nam cum suapte natura verus Deus esset ex Deo Patre Verbum, consubstantiale et coæternum Patri, et propriæ dignitatis fulgens eminentia, et in forma ac paritate gignentis sui, non rapinam arbi tratus est esse se æqualem Deo, sed semetipsum ex inanivit formain servi accipiens ex sancta Maria, in similitudinem hominum factus; et habitu inventus ut homo, humiliavit semetipsum usque ad mortem, mortem autem crucis 6:, itaque semet sponte de misit ad humilitatem ille, qui de sua plenitudine cunctis dat. Demisit autem se propter nos, non co actus a quoquam, sed ultro pro nobis servili forma assumpta, qui propria natura liber erat: factus est unus de nobis, qui supra omnem creaturam erat mortalis evasit, qui omnia vivificat. Ipse enim est panis vivus, qui vitam mundo dat 6:» factus est no biscum sub lege, qui superior legi erat ac legisla tor, utpote Deus: factus, inquam, velut unus e malis et initium habentibus, is qui ante omne ævum ac sæ culum erat, imo vero sæculorum auctor et conditor. 5. Quomodo igitur par nobis effectus est? Cor pore nimirum sumpto de sancta Virgine: corpore, inquam, non ut nonnullis hæreticis visum est, in. animi, sed anima rationali informato. Sic homo per fectus processit de muliere, absque peccato; vere, on apparenter ac phantastice: haud sane omittens divinitatem, neque id abjiciens quod semper fuerat, et est, eritque, Deus. Atque hoc pacto Deiparam di cimus esse sanctam Virginem. Sicut enim beatus – « Paulus ait: «Unus Deus et Pater, ex quo omnia; et unus Jesus Christus, per quem omnia ";» ne quaquam in duos filios dividimus unum Deum ac Servatorem nostrum, humanatum atque incarnatum Dei Verbum. Nec vero quod (ut nonnulli arbitran tur hæretici ac fatui, qui confundunt veluti invicem Deitatem atque humanitatem) vel Dei Verbum in carnis naturam transiverit, vel caro in deitatis na turam sit mutata (est enim invertibile planeque im mutabile Dei Verbum); sed quia carnem anima ra tionali animatam sibi ex sancta Virgine vere univerit "Isa. xxv, 8, sec. Græc. **Joan. vi, 41. • 1 Cor. es ibid. ** Hebr. 11, 14,15. "Philipp. 11, 6, 7.

Dei Verbum, idcirco ineffabiliter incarnatum dicitur atque humanatum. 4. Sufficit itaque ad rectam et irreprehensibilem fidei nostræ confessionem, dicere et confiteri san ctam Virginem esse Deiparam: addere enim quod sit hominipara neque necessarium est neque utile. Namque unum Deum edocti sumus confiteri ipsum et credere, ut Paulus ait: • Unus Deus, et unus mediator Dei et hominum "8. > Namque hominem factum esse invertibiliter Dei Verbum dicimus. Et quod attinet ad carnis naturam, peperit sancta Virgo sibi et nobis consubstantiale corpus: verumtamen dum Deiparam dicimus, hujus quoque rei significa bio comprehenditur: non enim nudam peperit Di vinitatem sancta Virgo, sed unitum carni Verbum Dei. Neque aliter intelligi posset Deipara, nisi hoc quem dicimus modo. Quare præcurrit omnino hu manitatis confessio. Atque ita verum evadit, quod Deipara facta sit sancta Virgo dum peperit mirabi liter unum Christum, æque ac nos participem car nis et sanguinis, et consubstantialem ei nobisque secundum humanitatem; ita ut caro ex Deipara Maria exstiterit. Non enim est Christus nostræ sub stantiæ similis, ut nonnullis visum est hæreticis, sed consubstantialis, id est de nostra substantia constans. Ait enim Scriptura, semen Abrahæ appre hendisse ".Secus vero substantia similis, non si gnificat verum hominem, sed hominis similitudi nem, sicuti Daniel aiebat 7. Verumtamen Apostolus non similitudinem nos docuit, sed inquit: ‹ Homo Christus Jesus, qui dedit semetipsum redemptionem pro omnibus ";» consubstantialem autem eum dem Deo Patri divinitus, sicuti et patres nostri confessi sunt: consubstantialem, inquam, Patri di centes, non simili substantia praditum. 68 1 Tim. 11, 5. • Hebr. II, 16. 70 Dan. x, 16. Vocabulum ceu pronuntiatum a religionis magistris, non respuebat Cyrillus in po stremo De incarnatione capitulo a me edito (ita ‍ta Den si conjunctum cum ponatur). Μox initio dialogi a nobis item editi Nestorium audivi 5. 418 Supervacue igitur eta bsque ulla necessi tate, cum Deiparam dixerimus, hominiparam add mus. Sufficit enim, ut dixi, prius vocabulum, quod universi mysterii nostri confessionem continet, et nullam cavillationi verborum ansam præbet his qui calumniam veritati struere volunt. Est enim mos hæreticorum, recte dicta ad adulterinum sensum transferendi. Neque id prorsus miramur reputantes, solere ipsos errare in divinis etiam interpretandis Scripturis. Nos itaque decet congrua rectumque sensum habentia proferre vocabula. Quæ si illi prave intelligunt, nil nostra interest. Ipsi audiant dicen tem prophetam: «Væ qui dicitis malum bonum, et bonum malum 7!» Sed nulla est communio lucis cum tenebris, neque Christi consensus cum Be lial ". Gradiamur utique nos recta et sine ullis am 711 Tim. 11, 5, 6. " Isa. v, 20. "II Cor. VI, mus eodem vocabulo abutentem. Hic igitur prudenter Cyrillus id usurpandum non judi cat; multoque vehementius improbat in homilia Ephesi habita opp. T. V, part. 2, p. 382; necnon Gregorius Nyssenus,epist. ad Eusth. et Ambr.

bagibus via, semita, inquam, regia nec obliqua. Quippe ita ad supernæ vocationis bravium perve niemus, in Christo Jesu, per quem et cum quo gloria sit Deo Patri, una cum sancto Spiritu, in secula sæculorum. Amen. Dicta in festo sancti Joannis Baptistæ die xxvit mensis Pharmuthi, indictione x1, de facta concor dia Ecclesiarum, et contra nefandum Nestorium. Qui vera religione sunt innutriti, et divinorum dogmatum accuratam elimatamque habent noti tiam, terra desiderabilis a propheta nominantur dicente: «Et eritis vos terra desiderabilis, ait.Do minus omnipotens, vosque beatos dicent omnes populi ".» Porro terram desiderabilem esse dicit illam quæ fecundissima et fructuosissima est, et sa tivorum pomorum mater et altrix. Hujusmodi est omnis Deo grata et sancta anima, agricolam veluti quemdam et omnis boni satorem nacta universalem servatorem Christum, qui et sacrorum quoqque dog matum irradiat notitia. Sed enin universalis hostis, id est Salanas, per tempora homines suscitat, qui in tritico mala zizania serant. Verumtamen hæc, quamvis efflorescant, secantur, atque ita campus purgatur. Ejectus est itaque tota Ecclesia irreli giosus Nestorius, amarum reapse diaboli zizanium jamque concordant omnes per universum orbem pientissimi episcopi, rectam unamque confitentes fidem. Nostris itaque Ecclesiis, imo cunctis toto orbe exsistentibus, copulatæ sunt orientales Eccle siæ, nam religiosissimi regionum illarum episcopi, rectam puramque professi sunt fidem. Quæ autem ad me scripserit religiosissimus ac pientissimus Antiochiae episcopus Joannes; quæ vicissim ego. ei rescripserim, Deo favente, audietis. Simile est regnum cælorum homini patrifamilias qui exiit primo mane conducere operarios in vineam suam [ita codd.] Audisti, charissime, evangelicam Domini parabo lam: audi jam ipsius quoque explanationem, quam pro viribus exsequemur. Magnæ domus paterfami * Malach. III, 21. * Matth. xx, 1. Parva hæc Cyrilli homilia exstat Latine tan tummodo in concilii Ephesini editionibus, puta in illa novissima Mansii ed. Florent. t. V, col. 289. Nunc demum Græcus etiam textus, nova a nobis interpretatione donatus, ex duobus antiquis Vati cana bibliothece codicibus 504 et 508 prodit, qui in futuris conciliorum editionibus postea colloca bitur. Jam in codicibus legitur tantun num in nativitate? (Alia Cyrilli homilia babita Ephesi die, S. Joan. Baptistæ legitur su pra, col. 986.) Porro diem 28 Pharmuthi Ægyptiaci, quo recitata fuit hæc homilia, incidere in diem 23 Aprilis apud nos, monetur in margine loc. cit. (Sed apud Hard. Concil., t. I, col. 1689, indict. 1.) Gran dis cæteroqui multorum eruditorum lis est super collatione mensium Ægyptiacorum cum Romanis; deque ea certe desperabat Averanius Florentinus in dissert. De mensibus Ægypt., cap. 6. Sed meliora ab hodiernis Ægyptiacarum rerum scriptoribus dicta scio. MAI. Hanc nos homiliam Grace tantum ex Vaticano codice ante hos annos edidimus in Spicilegio Rom., t. V, p. 119–122. Latine olim, sine Græco, vulga verat, ut ibi diximus, Achilles Statius. Nos vero cum ejus libello careamus, novam marte nostro curavi mus Latinam interpretationem, quam bic cum Græco textu cæteris novis Cyrilli scriptis adnectimus. Mai.