Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.
col. 15–16page 1 of 8
PG 78:15Ἰσίδωρος – Αλεξανδρεὺς τὸ γένος Αἰγύπτιος υἱὸς εὐγενῶν καὶ εὐσεβῶν γονέων συγγενεῖς δὲ ἔχων Θεόφιλον και Κύριλλον τοὺς τῆς Αλεξανδρείας ἐπισκόπους — ἐγένετο σοφός. Αγα πήσας δὲ τὸν Θεὸν πλεῖον τοῦ κόσμου, κατέλιπε καὶ γονεῖς καὶ πλοῦτον καὶ δόξαν καὶ ἐγένετο μοναχός. ὁ τοῦ Πηλουσίου. Νεῖλος - διδασκάλῳ τῷ μεγάλῳ χρησάμενοι. Ει 30: "Ο τε τοῦ Πηλουσίου Ἰσίδω μ αρ.
COMMENTATIONIS PARS I.
COMMENTATIO
DE
ISIDORI PELUSIOTÆ
VITA, SCRIPTIS ET DOCTRINA.
PARS PRIMA.
VITA ISIDORI.
Isidorus, qui vulgo dicitur Pelusiota (a), Ægy- gentem, et credulum, sæculi decimi quarti scriptoptins (b), Alexandriæ natus est teste Ephræmo Antiocheno (c). Quo vero anno, quibus parentibus
procreatus, quibus sit usus cognatis, quo modo
educatus, a quibus eruditus sit, nihil certi constat.
Quæ enim in Graecorum Menologiis (d) traduntur,
Isidorum e nobili genere natum, Theophili ac
Cyrilli propinquum, magnis opibus relictis in monasterium se contulisse non arguunt. Et quod narrat Nicephorus Callistus (e) S. Joannem Chrysostomum Isidori fuisse magistrum, quodque plurimi
post eum velut Baronius (f), Natalis Alexander (g),
Caveus (h), Fabricius (i), aliique (j) uno ore tradunt, haud vacat controversia. Negatur enim ab
Heumanno (k), qui Nicephorum historicum negli
(a) Errorem Dupinii, qui in Nova sua auctorum
ecclesiasticorum Bibliotheca, tom. II, p. 11, p. 3, hune
Isidorum appellat, saint Isidore de Damiète, HeumanBus in Disputatione de Isidoro Pelusiota, p. 6, allatis Cellarii et Holstenii dictis, notavit. Cf. Tillemont. Hist. eccl. vol. XV, p. 99 et p. 847.
(b) Alegræus quidem in Paradiso Carmelitici decoris, statu, cap. 6, e Græcia ortum esse censet
Pelusiotam. Sed hujus sententia in Actis Sanctorum
mens. Febr., tom. 1, p. 468, § 1, n. V, jam dudum
explosa est.
(c) Ephremi Antiocheni epistolam, in qua hæc
exstant verba: Ἰσίδωρος – Αλεξανδρεὺς τὸ γένος
v, refert Photius in Bibliothecæ suæ codice ccxxviii,
edit. Schotti p. 778.
(d) Græc. Menol. d. iv. Febr. 'To!dwpos — dãyios
Αἰγύπτιος υἱὸς εὐγενῶν καὶ εὐσεβῶν γονέων·
συγγενεῖς δὲ ἔχων Θεόφιλον και Κύριλλον τοὺς τῆς
Αλεξανδρείας ἐπισκόπους — ἐγένετο σοφός. Αγα
πήσας δὲ τὸν Θεὸν πλεῖον τοῦ κόσμου, κατέλιπε καὶ
γονεῖς καὶ πλοῦτον καὶ δόξαν καὶ ἐγένετο μοναχός.
(e) Niceph. Hist. eccl. lib. xiv, cap. 13. Talowpos
ὁ τοῦ Πηλουσίου. Νεῖλος - διδασκάλῳ τῷ μεγάλῳ
χρησάμενοι. Ει cap. 30: "Ο τε τοῦ Πηλουσίου Ἰσίδω
pas, xal Mápxo; 'lojaviŋ tỷ mávy μ
Eadem tradit Sixtus Senensis in Bibliothecæ sanctæ
libro Iv.
(/) Baron. Annal. eccl. ad. ann. 431, n. CXVIII,
ed. Col. tom. V, p. 363, ad ann. 407, n. XVIII,
p. 278.
(g) Nat. Alex. Hist. eccl., sæc. v, cap. 4, art. IX,
toin. V, p. 150. Supplem. ad Nat. Alex. Hist. eccl.,
p. 119, Venet. 1777.
rem non idoneum ad hujus rei ſidem arbitratur;
præsertim cum ipse Isidorus, etsi pluribus in epistolis mentionem fecerit Chrysostomi, eamque
honorificam, non commemoraverit, en se usum esse
magistro. Cum Heumanno consentit Schrœckhius(m).
Argumentum vero, quod bic ex temporum notatione repetivit, minoris est momenti. Joannes enita
Chrysostomus, septimo demum et quadringentesimo
post Christum natum anno defunctus, Isidori illo
tempore jam triginta vel adeo quadraginta annos
nati magister esse potuit. Neque tamen ego Nicephori traditioni fidem tribuerim; cum, cur học
tradiderit ille, causa idonea afferri possit. Namque
Isidorus, uti Dallæus (n) et Rittershusius obser-
(h) Cav. Script. eccl. hist. litter., p. 250, ed. Genev.
n.
(i) Fabric. Bibl. Gr. ex edit. Harl. vol. X, p. 480.
6) Cfr. Rittershusii Lect. sacr. lib. iv, cap. 48,
p. 301; Basnagii Annal. polit. eccl. toin, III, p. 19,
; Spannhemii Hist. Christ. sec. v, Opp. vol. 1,
p. 1030 (Joh. Georg. Heinsii) Unpartheiische Kirchenhistorie des alten und neuen Testaments, tom. I,
p. 922, Weismanni Introductio in memor. eccl.
hist. saer. tom. 1, p. 470, ex edit. Hal. 1745. Arnoldi Kirchen-und Ketzerhistorie tom. I, lib. v, cap 3,
§ 16; Allgemeines historisches Lexicon, Lipsi.e
1709; Moreri Grand dictionnaire historique; Hofmanni
Lexicon universale.
(k) Heum. Dissertatio de Isidoro Pelusiota et ejus
epistolis. Gottinge 1757, p. 7. § 5. - Hæc in ejus
dem primitiis Gottingensibus academicis recusa est,
p. 210 seq.
Lib. 1, ep. 152, ep. 156, ep. 310; lib. II,
ep. 42; lib. iv. ep 221, et lib. v. αρ. 32.
(m) Schrockh. Hist. eccl. tom. XVII. p. 521.
Dallæus De cultibus Latinorum religiosis, lib.
cap. 4. p. 585. Ut Prosper inquit, Augustinum,
ita et Chrysostomum suum sequitur Isidorus; et post
paulo, ubi epist. 52 libri 1 commemorat, sie pergit:
Hic Chrysostomi ipsa pene verba, mentem quidem
totam videmus.
(o) Rittershus. not. ad Isid. ep. 191, lib. 111, et
lib. iv, ep. 116. Cf. ejusdem Lect. sacr. lib. IT,
cap. 16, p. 301 et p. 313, ubi postquam plura de
similitudine, quæ inter utriusque viri cogitandi et
sentiendi rationem intercedit, locutus est, singula
affert, quibus hanc probet sententiam suam, exem1
col. 17–18page 2 of 8
PG 78:17Μοναστηρίῳ πρὸ τοῦ Πηλουσίου, των, ἀλλ' ἀπὸ τῶν ὑγιαινόντων δεῖ φέρειν τὰς ψήφ Οὐ γὰρ ἀπὸ νοσούντων, ἀλλ' ἀπὸ τῶν ὑγιαινόντων χρὴ λαμβά γειν τας περὶ τῶν πραγμάτων ψήφους ιν, 99: Οὐ χρὴ ταῖς τῶν νοσούντων ἔπεσθαι ψήφοις ἀλλ' ἀπὸ τῆς τῶν ὑγιαινόντων κρίσεως λαμβάνειν ἀπὸ τῶν ἀμφωστούντων, ἀλλ' ἀπὸ τῶν ὑγιαινόντων λαμβάνειν τας ψήφους. 563; Πηλουσιώταις ἐν κοινῷ, νας οὐκ ἔχων τὸν νόμον τοῦ Βαπτιστοῦ Κτίζεις, ὥς φασιν, ἐκκλησίαν ἐν Πηλουσίῳ.
|
VITA ISIDORI PELUS. –
varunt, post eosque Fabriclus (a), Heumannus (b) et rat. Cum vero, quod jam a Tillemontio observaturn
video (n), ex epistola libri primi septima et tricesima
constet Isidorum Pelusii in ipsa urbe non habitasse (o), equidem illum hujus cœnobii incolam
fnisse arbitror. Neque dubitare possumus, quim
monasterium, cujus incola fuit Isidorus, in monte
situm fuerit, quoniam, ut notat Heumannus (p),
Pelusiota ipse, quemdam ad vitam adhortans monasticam, quam philosophiæ nomine pro more hujus posteriorisque ævi scriptorum ecclesiasticorum
ornat sæpenumero (g), Ad montem nostrum, inquit,
te confer, ut animæ tuæ saluti consulas (r). — Ipse
vero austero huic vivendi generi ita deditus erat,
ut Joannis Baptista exemplum omnibus monachis
imitandum proponeret (s), atque ingentes gratias
Schræckhius (c).compluribus in locis Chrysostomum
Imitatus est, cujus scripta diligenter videtur lectitasse (d). Hine narratio illa facillime potuit oriri;
Itaque cum aliorum scriptorum nulla accedant testimonia, non temere tanquam vera suscipienda est.
Constat autem Isidorum monasterium in monte
non procul a Pelusio urbe, unde Pelusiota (e) dictus,
situm adiisse. Nam si ex eo quod Leontius Byzantinus (ſ) eum nominat eremitam, quodque ipse in
epistola ad Thaumasium (g) &vaxŵprsiv suam commemorat, conjecturam faceres eum fuisse eremitam (h), a vero sine dubio aberrares. Etenim ipse in
epistola ad Tabennesiæ monachos data (i) se monachum nuncupat, scribitque Calliopio (j) se relicta
vila urbana adiisse monasterium; quod ut Cratinus Bet ageret et haberet Zenoni presbytero quippe
ſmitetur, hunc alia in epistola (k) magnopere adhorlator. Deinde ex seripturæ diversitate, quam
exhibent codex Vatic. 649, et Altaem. titulum epistolæ libri primi centesimæ quinquagesimæ (/) sic
supplentes: Μοναστηρίῳ πρὸ τοῦ Πηλουσίου, extra
urbem sitam fuisse monasterium quoddam licet
colligere. Accedit testimonium Hieronymi (m), qui
S. Hilarionem Pelusium adiisse, ibique fratres in deserto non procul ab urbe habitantes visitasse nar-
pla, quorum unum, ut lectores de hac re ipsi judicare possint, huc transcribere placet. Chrysostomus
hom. ¡ ad Rom.: 05 yàp, inquit, áñò tôv vOJOÚVτων, ἀλλ' ἀπὸ τῶν ὑγιαινόντων δεῖ φέρειν τὰς ψήφ
you. Isidorus, ut ait Rittershusius, hoc bis imitatus
est in suis epistolis, ut lib. m, ep. 212:
Οὐ γὰρ
ἀπὸ νοσούντων, ἀλλ' ἀπὸ τῶν ὑγιαινόντων χρὴ λαμβάγειν τας περὶ τῶν πραγμάτων ψήφους et lib. ιν,
ep. 99: Οὐ χρὴ ταῖς τῶν νοσούντων ἔπεσθαι ψήφοις·
ἀλλ' ἀπὸ τῆς τῶν ὑγιαινόντων κρίσεως λαμβάνειν
tàş àrabsięzıç. Hactenus ille. His autem addi
possunt, quæ in Isidori ad Serenum epistola exstant
verba hujuscemodi: 'Aàìà xph toù; Exepovas, un
ἀπὸ τῶν ἀμφωστούντων, ἀλλ' ἀπὸ τῶν ὑγιαινόντων
λαμβάνειν τας ψήφους. Cf. lib. v, ep. 563; cf. pra
terea Rittersh. Lect. sacr. lib. iv, cap. 17, p. 321;
J:b. v. cap. 13, p. 399; lib. vi, cap. 13, p. 461;
lib. v. cap. 7, p. 514, 515.
(a) Fabric. 1. ´all.
(b) Heumann. diss. cit. § 5.
(c) Schreckh. Hist. eccl. vol. cit. p. 522.
(d) Lib. 1, ep. 156; lib. v, ep. 32.
(e) Quo ex cognomine si efficere conaremur Isidorum Pelusii natum esse, sine dubio incideremus
in errorem. Nykovnātas enim Pelusii sunt incolæ,
sive in hac urbe, sive alibi, nati sunt. His vero
monachos quoque cœnobii, in quo maximam vitæ
partem degit Isidorus, ascriptos fuisse ex epistola
154 libri 1, apparet, quippe quæ scripta est [ŋovGIŴTZI; EI; Tổ xo:966:6v. Attamen reticere nolo huJus epistolæ titulum, Petro Possino in Collationibus
Isidorianis testante, in codd. Vat. 649 et Alt. sic
se habere: Πηλουσιώταις ἐν κοινῷ, a quibus recedit
paululum cod. Bav. exhibens hous;wraig sig ad
(f) Leont. Byzant. in libris adversus Nestorium
et Eutychen. Cf. Bibl. PP. ed. Lugdun. 1677,
tom. IX. p. 706 D.
(g) Lib. 1, ep. 402.
(A) Cui sententiæ favet auctor libri, qui inscribitur: Allgemeines historisches Lexicon. Scribit enim
ille: Isidorus, Pelusiota zugenahmet, weil er nahe
qui tunica ab ipso postulata effecisset, ut dúo xzWνας οὐκ ἔχων τὸν νόμον τοῦ Βαπτιστοῦ (u) explere
posset. Et revera per omnem vitam videtur explevisse; quod æque ex illa, quam modo laudavimus,
atque ex epistola ad Paulum diaconum dɔta
apparet. Huic enim Simonem familiaren commendat suum, qui Ægyptum relicturus indigebat vestimento, ab eoque precatur, ut illi dono det vestem.
Cujus generis dicta compluria ex Isidori epistolis
bey der Stadt Pelusium in einer Einœde lebte..
(i) Lib. 1, ep. 93.
(j) Lib. 1, ep. 191.
(k) Lib. 1, ep. 266.
Petri Possini Collat. Isidor.
(m) Hieron. Opp. Vol. 1, p. 252, ex edit. Paris.
1645, ubi hic exstant: Quinto igitur die venit Pelusium, visitatisque fratribus, qui in vicina eremo
erant, et in loco, qui dicitur Lychnos morabantur,
perrexit post triduum.
(n) Tillemont. 1. c. p. 100.
(o) In illa enim epistola ita agitur de ecclesiæ
ædificatione, quam Eusebius Pelusii illo tempore
episcopus suscepit, ut facili opera unusquisque intelligere possit Isidorum non fuisse urbis incolam.
Scribit enim ad illum: Κτίζεις, ὥς φασιν, ἐκκλησίαν
ἐν Πηλουσίῳ. —
(») Heum. d. c., p. 4, not. hh.
Heum. d. c. p. 7, not. r.
Jam a Dufresnio
in Glossario Græcitatis mediæ observatum est, vitam monachicam ab Isidoro nostro lib. 1, ep. 1'
appellari prosopia- (addi potest lib. 11, ep. 159.),
quem loquendi usum Sozomenum quoque secuContum esse, idem pluribus probat exemplis."
sentit cum eo Suicerus, qui in Thesauro ecclesiastico pilosopia vocem apud scriptores ecclesiasticos
designare contendit: vitæ sanctæ studium, præsertim vitam austeram, qualis olim monachorum fuerit
et ascetarum.
(r) Consentiunt Nicephorus Ilist, eccl. 1. XIV,
сар. 55, - et Galesinius, qui Isidorum in montem sese abdidisse tradunt. Cf. Acta Sanct. Febr.,
Vol. 1, p. 468, § 1, n. 3. Errat autem Arnoldus,
qui in sua Ecclesiæ hæresiumque historia, montem,
in quo Isidori ædificatum fuit monasterium, appellat Pelusium, sic vol. I, lib v. cap. 3, § 16. scribens:
In Afrika war Isidorus den Moenchen auf dem Berge
Pelusio vorgeselzt.
(s) Lib. 1, ep. 5.
Lib. 1, ep. 216.
(n) Evang. Lucæ, iv, 11.
(e) Lib. 1, ep. 475.
col. 19–20page 3 of 8
PG 78:19ὡς δὲ ἑτοίμη ἡ ἡμετέρα συνήθεια πάντας οἴκοι προσ ἴεσθαι, κ. τ. λ. Περίβλεπτος, καὶ τοῖς ἀρχιερεῦσιν αἰδέσιμος. Ὁ μὲν οὖν θεῖος Ἰσίδωρος, ἐξ ἔτι νέου τοῖς ἀσκη τικοῖς οὕτω τόνοις ἐνίδρωσε, καὶ τὴν σάρκα κατα έτηξε, τὴν ψυχὴν τοῖς ἀναγωγικοῖς πιάνας τῶν λόγων, ὡς ἀγγελικὸν ἄντικρυς μετελθεῖν βίον· καὶ στήλην ζωσάν τε καὶ ἔμψυχον τῆς τε μοναστικῆς διαίτης 1, 570. εἴτε γὰρ πατήρ εἰμι, ὡς Εφης ŵę αὐτός, δέδια τ. Ηλ. 1, 216, εἰ δὲ καὶ τοῦτον χιτώνα) μέλλοις μέλλεις ὡς τὰ τῶν ἁγίων τηρεῖν, ἐμὲ μὲν εἰς ἀπό γνωσιν ωθήσεις - ὤθησας ἔλεγχον έμαυ τὴν συνείδησιν ἔχοντα· πάλιν δὲ πέμψας, πάλιν αἰτήσεις· ἡμεῖς δὲ οὐ δώσομεν. εἰ δὲ τῆς βδελυκτῆς δελυρος – Μανιχαίου και Μαρκίωνος τυγχάνεις μερίδος, οὐδείς σοι τῆς ἡμετέρας συστήσετα
COMMENTATIONIS PARS I.
facillime possim colligere; sed rem paucis absolvisse Si imperator, inquit, te oppido ab hostibus summa
satius duco; itaque Evagrii (a) utar verbis, qui usque
adeo, inquit, corpus suum laboribus maceraverat
(Isidorus), et animum sublimioribus doctrinis saginaverat, ut angelicam vitam ageret, et spirans
quædam imago esset tam vitæ monasticæ, quam
divinæ contemplationis.
vi oppugnato præfecisset, nonne tu hostium impetum omni modo reprimere tentares? Sic ego a
sumnio Deo Ecclesiæ præceptor constitutus Ario
ejusque doctrinæ resistendum et periculum quodque
contemnendum esse arbitror. Porro Heroni (k)
scholastico scribit, famulum ejus nuper a janitore
ad se ductum, et humano, quo soleret, more exceptum multis cum lacrymis genibusque flexis, suum
confessum esse peccatum; quamobrem se non posse,
quin hisce litteris pro eo preces faciat.- Quibuscum
conferendæ sunt litteræ ad Lucam Archimandritam cui monachum ex ejus monasterio in suum
venisse nuntiat, illumque supplicem a se petivisse,
ut verba pro se, qui leve quoddam commisisset
in peccandi consuetudinem nondum venit, ignoscas
ei.
Apparet autem ex utraque epistola, qui precibus Isidori monasterium adirent, eos ad hunc esse
adductos. Nam si quis conjicere velit Heronem et
Lucam habuisse cum Isidoro amicitiam, quod, cum
scivissent fugitivi illi, a janitore, ut ad Isidorum
adducerentur petivissent; hic jure in suspicionem
nimium dubitantis incurreret, præsertim cum hoic
hypothesi obstent verba in epistola ad Heronem:
ὡς δὲ ἑτοίμη ἡ ἡμετέρα συνήθεια πάντας οἴκοι προσἴεσθαι, κ. τ. λ.
Neque solum propter vitæ sanctitatem, verum
efiam propter doctrinæ copiam ab æqualibus honoratus est, magnique æstimatus. Etenim Gregorium
Nyssenum litteras ipsi misisse ex eoque quamdain
Veteris Testamenti interpretationem quæsivisse
Tillemontius (b) ex epistola, quæ data est ad Gregorium episcopum (c), collegit. Quod etiamsi luculenter demonstrari nequit, tamen cur negetur causam
non video ¿ præsertim cum qui maximam in Ecclesia peccatum, faceret. Quapropter, ita enim pergit, si
habuere auctoritatem, velut Theophilus, Cyrillus,
Hermogenes aliique cum eo per litteras collocuti
sint (d). Constat adeo Cyrillum honorifico patris
nomine Isidorum ornasse (e). Quid, quod ex epistola
ad Zenonem, quam alia occasione jam attulimus,
familiares ejus eo, quo adhuc inter vivos fuit tempore, res, quibus usus erat, habuisse sacrosanctas
probari potest (). - Quæ omnia, ut equidem arbitror, perpendens Ephræmus Syrus (g), Heptentos,
Περίβλεπτος,
ait, factus est, καὶ τοῖς ἀρχιερεῦσιν αἰδέσιμος. Quæ
verba Schottus quidem, uti jam a Basnagio notatum
est perperam sic vertit: et inter præsules illustris, quasi unus episcoporum de grege fuisset Isidorus. Sic, inquit ille, Græca reddi debent: et episcopis venerandus. - Episcopali igitur dignitate (i)
- Episcopali igitur dignitate (i)
non ornatus fuit; attamen eum munere quodam
illustri functum fuisse, et ipsius epistolis et veterum
scriptorum testimoniis in promptu est ostendere.
Ex illis enim apparet eum monachorum gregi non
fuisse ascriptum. Nam in epistola ad Therasium (j),
(a) Evagrii verba, cf. ejusd. Hist. eccl. lib. 1,
cap. 15, transcripsisse videtur Nicephorus. Scri
bit enim in Hist. sua eccl. lib. xiv, cap. 53, hæc:
Ὁ μὲν οὖν θεῖος Ἰσίδωρος, ἐξ ἔτι νέου τοῖς ἀσκη·
τικοῖς οὕτω τόνοις ἐνίδρωσε, καὶ τὴν σάρκα κατα
έτηξε, τὴν ψυχὴν τοῖς ἀναγωγικοῖς πιάνας τῶν λόγων,
ὡς ἀγγελικὸν ἄντικρυς μετελθεῖν βίον· καὶ στήλην
ζωσάν τε καὶ ἔμψυχον τῆς τε μοναστικῆς διαίτης
xal the siç ɛby Oewplz;. Cf. Tillem. 1. c. p. 98.
(b) Tillem. 1. 1, p. 97.
(c) Lib. 1, ep. 125.
(d) Lib. 1, ep. 310, ep. 323; lib. 11, ep. 208,
ep. 209, ep. 210, ep. 218.-Ex aliis ejusdem viri litteris videmus Cyrillum, Hermogenem aliosque
rescripsisse. Cf. lib. 1, ep. 570, lib. 11, ep. 139,
ep. 262, etc.
(e) Lib. 1, ep. 570. εἴτε γὰρ πατήρ εἰμι, ὡς
Εφης Cod. Bav. ŵę vis αὐτός, δέδια τ. Ηλ.
Idem tradit Facundus, qui in Defensione trium
Capitulorum, Isidorus, inquit,- qui etiam pro vite
ac sapientiæ suæ meritis, ut pater ab ipso Cyrillo
et honoratus est et vocatus. Cf. Max. Bibl. VV.
PP. tom. X,
p. 18.
(f) Lib. 1, ep. 216, εἰ δὲ καὶ τοῦτον (sc. χιτώνα)
Ritt. routwy. Cod. Bav. TOUTO μέλλοις Cod.
Alt. μέλλεις ὡς τὰ τῶν Sic codd. Vat. 649, et
Alt. vulgo tivWY ἁγίων τηρεῖν, ἐμὲ μὲν εἰς ἀπό
γνωσιν ωθήσεις - Cod. Alt. ὤθησας
ἔλεγχον έμαυSic codd. Vat 549, et Alt. vulg. èpastel
Quæ omnia si tibi non persuaserunt Isidorum
aliquo functum fuisse munere, legas quas scripsit
ille ad Lampetium, ad Pelusii monachos et ad Didymum presbyterum epistolas. Quibus perlectis de
hac re diutius in dubio non versaberis. Lampetio
enim neminem, qui in suo sit monasterio, cum eo
si Manis et Marcionis morem sequatur cibum esse
sumpturum, annuntiat (m).. Monachos vero, de
quibus multi multa questi fuerunt reprehendit,
τὴν συνείδησιν ἔχοντα· πάλιν δὲ πέμψας, πάλιν
αἰτήσεις· ἡμεῖς δὲ οὐ δώσομεν.
Præterea notandum est Isidorum Pelusiotam a
Græca et Latina Ecclesia inter sanctos relatum, neque ab Usuardo in sanctorum Catalogo omissum
Scripta vero, quæ huc pertinent, accurate
collecta sunt in Actis Sunctorum mens. Febr.,
p. 468.
esse.
(g) Photii Bibl. cod. CCXXVIII.
(h) Basnag. Ann. polit. eccl., tom. III, p. 319.
Heumann. d. c., p. 3, not. c.
(i) In catalogo librorum impressorum Bibliothecæ
regie Parisiensis, p. 1. C. n. 929, pag. 395, exstat
libri titulus, ex quo, auctorem putasse, Isidorum
nostrum Pelusii fuisse episcopum, consequitur. Est
autem hic: Le combat des Chrétiens, ou la guerre
du vice et de la vertu, traduit du Latin de S. Isidore
Archevêque de Séville, et la Vie du même Saint
avec les lettres de S. Isidore évêque de Damiète,
traduites en français. Paris, 1676, in 12. Ipsum autem librum inspiciendi deerat occasio.
(j) Lib. 1, ep. 389.
(k) Lib. 1, ep. 442.
Lib. 1, ep. 318.
Cod.
(m) Lib. 1, ep. 52. Græca, quæ huc pertinent
verba, hæc sunt: εἰ δὲ τῆς βδελυκτῆς
All. δελυρος – Μανιχαίου και Μαρκίωνος τυγχά
νεις μερίδος, οὐδείς σοι τῆς ἡμετέρας συστήσετα:
Prefecto autem pro 2: vel zus.
col. 21–22page 4 of 8
PG 78:21(α) 1, 154. Πολλὰς ἐνηχούμενοι περὶ ὑμῶν καταβοήσεις, πολλὰς ὑμῖν ἀπαντλούμεν καθ' ἡμέραν 11, 182. Εἰ δὲ ψευδῆ, μήνυε, ไป εἰς ἀπολογίας ἀνάγκην τους καταμηνύσαντας περι στήσωμεν, καὶ ἀπολογουμένους μὲν δεξώμεθα· τούτο δὲ μὴ ποιοῦντας, τῆς ἑαυτῶν συνουσίας εξοστρακίσω μεν. ὁ τοῦ Πηλουσίου όρους καθηγησάμενος, παρ' ἐξοχὴν καθηγουμένους, Ισίδωρος
ต
VITA ISIDORI PELUS.
jisque declarat se eos hortari velle quotidie (a). non dubitarem, nisi Lupus veterem istum, quem
Denique Didymo in epistola ad bunc data promittit
se, si quæ homines quidam ad se de eo detulissent
falsa invenirentur, hos ad necessitatem ipsi satisfaciendi adactorum, et non obedientes a cœtu esse
amoturum
Inquirentibus autem nobis paulo accuratius quodnam munus sustinuerit, examinanda sunt veterum
scriptorum de hac re testimonia, quibus, ut equidem arbitror, Isidorum monasterii sui fuisse præfectum plane probari potest. Nam etsi auctoritatem
Nicephori, una cum Heumanno (c), præsertim cum
illius verba dubiam habeant interpretationem (d),
parvi facimus, tamen nostra stat sententia. Namque (e) Sirmondus anonymi refert verba e vetere
manuscripto deprompta, quæ sic se habent: Has
omnes beati Isidori presbyteri et abbatis Pelusiotæ
recensui el transtuli ex epistolis ejus duobus millibus,
quæ sunt per quingentas distributæ in Acœmetensis
monasterii codicibus vetustissimis quatuor. Quæ paucis mutatis et additis verbotenus reperiuntur in
variorum Patrum epistolis a Christiano Lupo primum editis (ſ), in quibus hæc exstant Irenæi Tyrionum metropolitæ verba: Has omnes beati Isidori,
presbyteri et abbatis Pelusioľæ excerpsi et transtuli
ex epistolis ejus duobus millibus, quæ sunt per quingentenas distribute in Acœmelensis monasterii codi̟-
citus quatuor. Ubi etiam per ordinem singularum
numerus continetur. Et ultima est, quam ego quoque
ultimam posui. Deo gratias. Quæ Irenæi verba ex
ejusdem tragœdia repetita, una cum illis epistolis in Latinam linguam transtulit auctor anonymus. Quare Sirmondum memoria lapsum Irenæi
verba tribuisse anonyino eorum interpreti statuere
ouiseza: (fors. vitfjectal) auctoritate codicis
Bav., vel sú55:76; Estai, quod exhibent codd. Vas.
649, et All scribendum est.
(α) Lib. 1, ep. 154. Πολλὰς ἐνηχούμενοι περὶ ὑμῶν
καταβοήσεις, πολλὰς ὑμῖν ἀπαντλούμεν καθ' ἡμέραν
tà; mapaxit sɛię. Cæterum hæe epistola, ut equidem
arbitror, ab Isidoro in itinere scripta est. Etenim
eam itinera interdum suscepisse constat ex libri v
epistola 256.—Heumannus contra d. c., p. 5, not. i,
illam ante conscriptam esse censet, quam Isidorus in monasterium sese contulerit; quam vero
sententiam, qui attento animoillam perlegerit, rejieia sine dubio.
(b) Lib. 11, ep. 182. Εἰ δὲ ψευδῆ, μήνυε, ไป
εἰς ἀπολογίας ἀνάγκην τους καταμηνύσαντας περιστήσωμεν, καὶ ἀπολογουμένους μὲν δεξώμεθα· τούτο
δὲ μὴ ποιοῦντας, τῆς ἑαυτῶν συνουσίας εξοστρακίσω
μεν.
(c) Heum. d. c. p. 5, p. 6.
(d) Niceph. Hist. eccl. lib. xiv, cap. 53.- 'lolowpo;
ὁ τοῦ Πηλουσίου όρους καθηγησάμενος, quibus
verbis, etsi negari nequit cœnobiorum præfectus
παρ' ἐξοχὴν appellatos esse καθηγουμένους, lamen
hæc inesse potest sententia: Isidorus monachorum
præceptor. Cl. Acta Sunct. Febr., tom. 1, p. 468,
§ 1, n. 7.
jer Sirmondus ad Facundi trium. cap. Defens.
lib. u, cap. 4. Opp. vol. II, p. 458.
(f) Var. patr. epp. ex MS. Cassinensis Bibliothecæ
desample, per Christianum Lupum Iprensem. Lovanii 1682. Cap. 6, p 22.
(g) Scripsit autem, at notat Lupus in notis ad
Sirmondus laudat, manuscriptum, ab eo, quo ipse.
usus sit, diversum esse affirmaret. Etenim, inquit,
latina translatio non est concepta iisdem verbis.·
Et præsens noster codex non adducit omnes, sed
solummodo quasdam ad Nestorii negotia spectantes
S. Isidori epistolas. Et nostri codicis scholion est
largius. Utut hæc sint, id certum est, Irenæum,
Isidori æqualem, hunc abbatem appellasse. Hujus
auctoritate omnes fere qui hanc rem tetigerunt viri
docti, velut Sirmondus (h), Sixtus Senensis (i), Lupus (j). Pagius (k), Basnagius (!), Tillemontius (m),
Ceillierius (n), Graveson Heinsius (p), Arnoldus Saxius (r), Weismannus (s), et Rosenmiillerus Isidorum monasterii sui præfectum fuisse
arbitrantur. Contra quos omnes surgit Heumannus (u), qui cum Isidorus ipse in epistola libri primi
centesima quinquagesima monasterii sui præfectum
a se diversum commemoret, hunc abbatem fuisse
negat. At id quidem nihil probat. Nam nisi adSchrockhii (v) conjecturam, qui Isidorum mona-·
chorum adeo consuetudinem fugisse interdum, seque in solitudinem contulisse opinatur, velis confugere, eum hanc epistolam aut nondum in monachorum societatem receptum, aut iter facientem
scripsisse monachis, licet existimare. Neque alterum,
quod protulit, Heumannus (x) sententiæ suæ confirmandæ causa argumentum, magni momenti est.
Offenditur enim ille eo, quod Stephanus Gobarus,
Epbræmus, Facundus et Evagrius omnes Isidorum
summis laudibus cumulantes de hoc ejus munere
ne verbum dixerint. Sed hi omnes, excepto Facundo (y) non magis Pelusiotam. ad presbyteri gradum evectum esse, tradiderunt; neque tamen hoc
variorum Patrum epistolas p. 16, Irenæus comes,
aut potius episcopus, Ephesini concilii juratus
hostis et tam doctrinæ, quam ipsius Nestorii acerrimus defensor, de synodo Ephesina libellum, cui
tragœdiæ nomen imposuit. Fuit, ut pergit Lupus,
opus divisum in plures libros, quorum unus erat
de historia, qui plurima continebat, epistolas,
synodos, sacras principum jussiones, aliaque istiusmodi.
(h) Sirmondus Opp. vol. 11, p. 458.
(i) Sixt. Senens. Bibl. sanct. lib. 1v.
(j) Lupus in not. ad var. PP. epp. p. 20.
(k) Pagius erit. in Annal. Baron. tom. I., p. 433.
(/) Basnag. Ann. pol. eccl., tom. III., p. 319.
(m) Tillem. 1. c., p. 101.
(n) Ceillier, Histoire générale des auteurs sacrés,
tom. XIII, p. 600.
(o) Historia ecclesiastica variis colloquiis digesta
auctore Frederico Ignatio Ilyacintho Amat de Graveson. tom. II, p. 41.
(p) Heins. Hist. eccl., p. 922.
(q) Arnold. Hist. eccl. et hæres., tom. I, lib. vi,
cap. 3, § 16.
(r) Saxius Onomast. p. 1. p. 497.
(s) Weismann. Hist. eccl., p. 470.
Rosenm. Hist. interpr. libr. sacr., p. iv, p.180.
(n) Heumann. d. c. p. 6, not. II.
(e) Schroeckh. Hist. eccl., vol. cit., p. 524.
(x) Heum. d. c., p. 6.
Cf. porro
(y) Facundi Def. trium capit., lib. 11, cap. 4, in
max. Bibl. VV. PP., tom. X, p. 18.
Suidas f. v. Ισίδωρος
col. 23–24page 5 of 8
PG 78:23Εἰ μὲν γὰρ ἦν τι ἐκ τοῦ παρρησιάσασθαι κέρδος, οὐδενὶ ἂν παρεχώρησα, καίτοι διὰ τοῦτο πολλάκις ἐπιβουλευθείς· ἀλλ' ἐπειδὴ σιγῆς ὁ καιρὸς, αναμεί ἀναβαίνωμεν νωμέν τὸν κριτήν. Ταῦτα γραμμα τικώτερος. Ἰσίδωρον, ἄνδρα ὅσιον, καὶ ὑπὸ ᾿Αθανασίου τοῦ μετ γάλου τῆς ἱερατικῆς ἠξιωμένον τιμῆς, κ. τ. λ. δὲ γράφω, οὐχ ὡς δεδίς τι παθεῖν ἐνταῦθα πολλά διαφορά τις συμβέβηκε πρός τε τον Πηλουσιώτην γὰρ τούτου ἕνεκα, ὡς οἶσθα, πέπονθα· καὶ εἶπον τῷ κατασκευάσαντι Εστεφάνωσας οὐχ ἑκών· κἀμοὶ γὰρ ἐχαρίσατο ὁ Θεὸς οὐ μόνον τὸ εἰς αὐτὸν πιστεύειν, ἀλλὰ καὶ τὸ ὑπὲρ αὐτοῦ πάσχειν. 1, 54: Οὕτω καὶ ἡμεῖς ὅταν μὴ δι' οἰκείαν σκαιότητα, ἀλλὰ διὰ τὴν εὐσέβειαν καὶ τὴν δικαιοσύνην — 649. ἀλλ' ἢ διὰ τὴν εὐσέβειαν, ἢ τὴν δικαιοσύνην — πάσχωμεν, ἀλύειν οὐκ ὀφείλομεν. ἁγίοις Ἰσίδωρον μέμψασθαι μὲν ὁρμηθείς, οὐκ ἔχων δὲ ὅθεν, φήμην αὐτῷ περιπλάττει Ωριγενιανισμού εἰ καὶ ταύτην αὐτὸς πάλιν ἀποσκευάζεται δι' ἑαυτοῦ ὑπὸ τῆς ἀληθείας νικώμενος. Θεόφιλος τὸν θεοφιλή καὶ θεολόγον κατεπολέμησεν ἄνθρωπον, τὴν περὶ τὸν ἐμοὶ ὁμώνυμον ἀπέχθεια, ὁρμητήριον, κ. τ. λ.
negat Heumannus. -
COMMENTATIONIS PARS I.
Cujus vero Ecclesiæ presby- Theodosium presbyterum (½), se ad injurias et conter fuerit (a) et a quonam hanc receperit dignitatem tumelias quieto et æquo animo perferendas semper
episcopo (b), frustra quæritur, neque scire multum
interest.
Suo autem officio summa cunt diligentia satisfecit. Doctrinam enim, quam unice veram putavit,
contra paganos Judæos et hæreticos, uti secundo
partis tertiæ capite demonstrabitur, alacri animo
defendit. Sed in hac re sibi non acquiescendum
esse opinatus, homines cujusvis ætatis et ordinis,
milites, medicos, monachos, presbyteros et episcopos aut epistolis, aut, si fieri potuit, præsens sermone docuit. Illud videbit qui ejus epistolas vel
negligenter tractat; hoc ex litteris ad Palladium
datis, quem inter discipulos olim insignem fuisse
testatur (c); et ex epistola Strategio monacho scripta licet colligere, cui se adjuvante Deo inox ad eum
venturum esse nuntiat (d). — Præterea fervore, qui
justissimum quemque decet, sic accensus est, ut
eos, qui vitia ponunt, laudando et admonendo corroboraret, injustos vero et impios gravissimis verbis
reprehenderet. Sed inter hos magnæ auctoritatis
viri, velut Eusebius Pelusii episcopus, Zosimus
presbyter aliique ægre ferentes, quod Isidorus eos
acriter vituperare auderet, hunc summopere videntur insecuti. Quod ipse Lampetio episcopo (e)
scribit; et Paulo, se propterea, quod in pravorum
hominum mores invectus sit, multa perpessuin esse
affirmat; summoque Deo agit gratias quod ipsi, ut
paratum esse declarat; id autem se nondum assecutum esse m‹eret, quod cuivis maximo fit honori
gratias scilicet injurias inferenti agere et habere,
precesque pro adversariorum salute ex animi sententia ad Deum mittere.
Sed quas Isidorus perpessus est vexationes commemoranti mihi illud non prætereundum est, quod
tradidit anonymus Vitæ Chrysostomi auctor (i). qui
causam, cur Theophilus Alexandrinus S. Joanni
Chrysostomo summopere iratus fuerit, explicaturus
hujusmodi nobis. tradidit narrationem: Theo
philus in certamen venit cum Isidoro Pelusiota (j),
viro pio, quem magnus Athanasius ordinaverat, nec
non cum Dioscore, Ammonio, Eusebio et Euthymio,
quibus antea familiariter usus erat. Nam cum illi
impiis suis præceptis parere et obedire nollent,
quinque pravos et tenui auctoritate homines donis
corrumpit, illosque Origenianismi accusatos et indicta causa damnatos a muneribus amovet atque
exsecratur. Hi primum ad Silbanum episcopum,
deinde ad Chrysostomum confugiunt, ab coque
benigne recipiuntur. Quæ cum ab auctore illo
multis verbis tradita sint, ego quoque pluribus narravissem, nisi ea omnia Isidoro ei de quo nos agimus non accidisse luculenter demonstrari posset.
Nam etsi ex Stephano Gobaro, de quo Photius (k)
egit, scimus Severum quoque Isidoro quamdam
pro co patiatur, concesserit. Nam quemadmodum Ċ cum Origene consensionem affinxisse, tamen inde
apostoli, ut scribit ad Apollonium (ſ), incredibili
ani:mi vigore præditi, atque divino auxilio sustentati
cujusvis generis pericula ob Christi gloriam constanter perpessi sunt, sic nos quoque, si pietatis
nostræ (g) causa multis afficimur injuriis malisque,
animum despondere non decet. — Et in epistola ad
(a) Auctor libri: Abrégé de l'histoire ecclésiastique.
Cologne 1752. Isidorum monasterii sui presbyterum
fuisse suspicatur.
(b) Tillemontius 1. c., p. 101 art. 3. Isidorum
presbyteri dignitatem ab Eusebio Pelusii episcopo,
in quem multis in epistolis tam acriter invectus sit
recepisse, non verosimile esse putat; neque tamen
constare dicit Ammonium Eusebii antecessorem illi
hoc munus mandasse.
(c) Lib. v, ep. 93.
(d) Lib. v, ep. 216.
(e) Lib 11, ep. 122, ubi ad finem sic loquitur:
Εἰ μὲν γὰρ ἦν τι ἐκ τοῦ παρρησιάσασθαι κέρδος,
οὐδενὶ ἂν παρεχώρησα, καίτοι διὰ τοῦτο πολλάκις
ἐπιβουλευθείς· ἀλλ' ἐπειδὴ σιγῆς ὁ καιρὸς, αναμείcod. Alt. ἀναβαίνωμεν
νωμέν
· τὸν κριτήν.
(f) Lib. v, ep. 431, p. 592, lit. lin. 5: Ταῦτα
non efficitur Pelusiotam hanc ipsam ob rem vexationes esse perpessum; quin potius ex iis quæ addit
Stephanus contrarium licet colligere. Quare Severi
testimonio illius traditionis veritas nequit probari,
contra quain et Isidorus ipse in epistola ad Symmacbum data omniumque, qui de eo scripsere,
(i) Hujus libelli, ut scribit Savilius in sua Chrysostomi operum editione. tom. VIII, p. 964., unicum invenimus exemplar in bibliotheca Cæs. Vindob. transcriptum ex codice vetustissimo Michaelis
Sophanii opera Sambuci, anno 1557, Patavii. De
auctore nihil habeo certi quod dicam nisi eum Constantino Porphyrogenneta imperatore, h. e. anno
Domini 950. posteriorem fuisse ut ex præfixo auctorum indice statim patet. Multa certe habet communia cum Metaphraste, non dico in re ipsa et argumento operis (hoc enim necesse est, cum utrique eadem subjecta sit materia), sed etiam in verbis. Auctor certe quisquis est, non aspernandus,
Metaphraste uberior et copiosior, Georgio γραμμα
τικώτερος.
(j) Cf. opp. Chrysost. ex ed. Savilii tom. VIII.
ubi ec exstant: Touw tolvuv to Aɛopidu
Ἰσίδωρον, ἄνδρα ὅσιον, καὶ ὑπὸ ᾿Αθανασίου τοῦ μετ
γάλου τῆς ἱερατικῆς ἠξιωμένον τιμῆς, κ. τ. λ.
δὲ γράφω, οὐχ ὡς δεδίς τι παθεῖν ἐνταῦθα πολλά διαφορά τις συμβέβηκε πρός τε τον Πηλουσιώτην
γὰρ τούτου ἕνεκα, ὡς οἶσθα, πέπονθα· καὶ εἶπον τῷ
κατασκευάσαντι Εστεφάνωσας οὐχ ἑκών· κἀμοὶ γὰρ
ἐχαρίσατο ὁ Θεὸς οὐ μόνον τὸ εἰς αὐτὸν πιστεύειν,
ἀλλὰ καὶ τὸ ὑπὲρ αὐτοῦ πάσχειν.
(g) Lib. 1, ep. 54: Οὕτω καὶ ἡμεῖς ὅταν μὴ δι'
οἰκείαν σκαιότητα, ἀλλὰ διὰ τὴν εὐσέβειαν καὶ τὴν
δικαιοσύνην — codd. Vat. 649. All. ἀλλ' ἢ διὰ τὴν
εὐσέβειαν, ἢ τὴν δικαιοσύνην — πάσχωμεν, ἀλύειν
of
οὐκ ὀφείλομεν.
(h) Lib. v, ep. 398.
(k) Phot. Bibl. codd. ccxxx11: "Ot₁ Σ:6ñpo; tòv èv
ἁγίοις Ἰσίδωρον μέμψασθαι μὲν ὁρμηθείς, οὐκ ἔχων
δὲ ὅθεν, φήμην αὐτῷ περιπλάττει Ωριγενιανισμού
εἰ καὶ ταύτην αὐτὸς πάλιν ἀποσκευάζεται δι' ἑαυτοῦ
ὑπὸ τῆς ἀληθείας νικώμενος.
Θεόφιλος
(/) Lib. i, ep. 152.
τὸν θεοφιλή
καὶ θεολόγον κατεπολέμησεν ἄνθρωπον, τὴν περὶ τὸν
ἐμοὶ ὁμώνυμον ἀπέχθεια, ὁρμητήριον, κ. τ. λ.
col. 25–26page 6 of 8
PG 78:25μὲν οὐκ ἐξυδερκεῖ, ἀντιπάθεια δε όλως οὐχ ὁρᾷ ει λ. 1, 419: Αίγυπτος πάλιν Φαραωνίζε ται, οὐκέτι μὲν τοῖς παροικούσιν υἱοῖς τοῦ Ἰακὼβ πόνους ἐπιτάττουσα πόλεων, ἀλλὰ πάντας τοὺς ἐξω μένους φόρους ἀπαιτοῦσα αἱρέσεων. Βλέπετε μή τις ὑμᾶς πλανήσῃ, ἀλλ' ὡς στερεός θεμέλιος στήκετε. στηκέτω. () Θεὸς γὰρ ἐνανθρωπήσας οὐ τέτραπται, οὔτε συγ κέχυται, οὔτε διήρηται· ἀλλ᾽ εἰς ἐστιν ἀναρχος καὶ άΐοιος Υἱὸς, καὶ πρὸ σαρκώσεως, καὶ μετὰ σάρκωσιν οὕτω παρ' ἡμῶν προσκυνούμενος. Σύ δὲ τοὺς τὸ θεῖον εὐσεβῶς πρεσβεύοντας διώκεις έμμα νῶς, σύγχυσιν τινα καὶ ἀνάκρισιν καὶ τροπὴν τὴν εἰς σάρκα τοῦ Θεοῦ Λόγου κατηχῶν, ἢ ἀλλοιῶν τὴν θείαν φύσιν εἰς σάρκα καὶ ὀστέα, ἢ τὴν ἀλήθειαν τῆς σαρκὸς ἀθετῶν. (α) 1, 102: Πάσῃ τοίνυν φυλακή τήρει φυλακῇ τοίνυν τήρει – τὴν τὴν καρδίαν μήπως μίαν Χριστοῦ
VITA ISIDORI PELUS.
eorum decreta innotuerint.
auctorum pugnat silentium (a). Cæterum bene expli- eum ante mortuum esse censent, quam episcopi în
cari potest, qui factum sit ut auctor ille anonymus urbe Ephesiorum congregati sint, aut ipsi prava
Isidorum a Theophilo fugatum et a Chrysostomo
benigne receptum fuisse Pelusiotam crediderit. Habuit enim compertum hujus nominis virum fuisse
inter eos, qui Theophili iram fugientes, Ægyptum
relinquerent; cumque Pelusiotam S. Joannis deSensorem fuisse bene sciret, nihil verosimilius mihi
quidem videtur, quam quod ille inde conjecerit,
hæc omnia Isidoro accidisse Pelusiotæ.
His, quantum fieri potuit, brevissime expositis, restat tantum ut de anno, quo Isidorus mortuus sit
sententiam nostram feramus. Refert autem Evagrius (b) eum regnante Theodosio juniore floruisse;
neque hoc addubitare licet. Ipse enim, antequam
synoduın ab imperatore illo anno 431, convocatam
adiret Cyrillus, buie turbulenti et arrogantis ingenii
viro, acerrimo Constantinopolitani antistitis inimico
misit epistolam (c), in qua eum admonet, cum omnes
homines de rebus dubiis consultantes odio et ira
vacuos esse deceat, cumque animus, ubi illa officiant, haud facile verum provideat, ne nimio Nestorii odio intentus violentam contra eum ferat sententiam; precaturque ut integris et incorruptis judicibus rem permittat. — Eo lem, ni fallor, tempore
scripta est ad Theodosium imperatorem epistola (d)
de securitate synodo præstanda; etsi qui Isidorum,
coin Eutychis doctrina in Ægypto propagata esset,
etiam tum vixisse statuunt, hanc ad Ephesinum
concilium anno 449 habitum referre possunt (e).
Sed quoniam Isidorus injusta episcoporum Eutychis
ejnsque doctrinæ faventium decreta, atque crudelem bæc exsequendi rationem in epistolis ne tetigerit
quidem, iidem viri docti, velut Tillemontius (f) et
Ceillierius (g), quos Fabricius (h), Hambergerus (i)
Schreckbius (j) et Rosenmiillerus (k) sequuntur,
(a) Cf. Strilius 1. c. p. 967.
Evagr. lib. 1 cap. 15. Theodosio, inquit,
Imperatore regnante, magno in honore fuit Isidorus Pelusiota, cujus gloria ob illius tum facta tuin
dieta longe lateque pervagata est, omniumque serDove celebrata.
(c) Lib. 1, p. 310, quæ sic incipit: Пposzáta
μὲν οὐκ ἐξυδερκεῖ, ἀντιπάθεια δε όλως οὐχ ὁρᾷ ει
v, x. T. λ.
Lib. 1, ep. 311.
(4 Tillem. I. c., p. 117.
(f Tillem 1. c. sic de hac re loquitur: S'il est
vrai que saint Isidore ait vu, comme nous avons
cra, l'Egypte infectée de l'entychianisme, il y a apparence qu'il n'est pas mort" avant le 4 de lévrier
de l'an 459, oa mème 450, puisque l'hérésie ne
pouvait pas avoir encore fait un grand progrès en
si peu de temps, et que Hermogène à qui S. Isidore
se plaint que l'Egypte embrassait l'hérésie était
mori quel que temps avant lui, aurant qu'on peut
juger par quelques-unes de ses lettres.
17 Ceiler Hist. Aut. Sacr. tom. XIII. p. 603, n. 7.
· Mais il y a tout lieu de croire qu'il ne vécut point
an delà du mois de mars de l'an 440, n'y ayant rien
dans ses lettres, qui ait rapport au faux concile d'Epbase.
Fabricius Bibl. gr. lib. v, p. 5, cap. 34, § 3,
vol. IX. p. 253.
(i) Hambergerus in libro, qui inscribitur: Kurze
Attamen equidem difliteri neque volo nec possum
testimonia, quibus viri illi, ut sententiam probarent suam, usi sunt, mihi persuadere non potuisse,
Isidorum eo quo Eutychis hæresis invaserit Ægyptum tempore nondum fuisse mortuum. Ilic enim
si etiamtum inter vivos fuisset, distinctis certe verbis et graviter, ut in Marcionis, Manis aliorumque
doctrinam invehitur sæpenumero, contra Eutychen ejusque dogmata dixisset. Quod non factum
esse epistolarum, quas Tillemontius et Ceillierius
attulerunt, argumento accurate a nobis exposito,
unusquisque fateatur necesse est.
Uterque testificatur eam, quam Isidorus flermogeni (!) episcopo scripsit epistolam, in qua hæc
exstant ejusdem verba: Ægyptus rursum Pharaonis imperium exercet, non illa quidem Jacobi filiis
accolis urbium exstruendarum labores imperans,
sed a fortissimo quoque hæresium exigens tributum.
Videte igitur ne quis vos seducat, verum velut firmum fundamentum consistite. Deus enim, cuin
humanain indueret formam, neque mutationem,
neque commistionem passus est, nec partitionem
ullam; sed unus est Filius, qui et caret origine et
sempiternus est et ante carnis semina et post ea
sic a nobis adoratus. › - Tum ab iisdem scriptoribus affertur Pelusiote ad Constantinum quemdam
epistola (m), qua hic vituperatur in hunc modum:
— ‹ At tu eos, qui divinum numen pie ac sancte
colunt, furiose insectaris, confusionem quamdam et
permistionem ac Dei Verbi in carnem conversionem
docens, aut divinam naturam in carnem et ossa cpmmutans, aut carnis veritatem rejiciens. ›· Deinde
Tillemontius epistolam ad Timotheum lectorem (”)
Nachrichten von den vornehmsten Schriftstellern vor
dem 16ten Jahrhundert, p. 889.
(j) Schreckh. 1. c. p. 522.
(k) Rosenm., Hist. interpr. Libr. Sacr. pare sv,
p. 181.
Lib. 1, ep. 419: Αίγυπτος πάλιν Φαραωνίζε
ται, οὐκέτι μὲν τοῖς παροικούσιν υἱοῖς τοῦ Ἰακὼβ
πόνους ἐπιτάττουσα πόλεων, ἀλλὰ πάντας τοὺς ἐξω
μένους φόρους ἀπαιτοῦσα αἱρέσεων. Βλέπετε μή τις
ὑμᾶς πλανήσῃ, ἀλλ' ὡς στερεός cod. Bav. addit
Do θεμέλιος στήκετε. Cod. Bas. στηκέτω.
() Θεὸς γὰρ ἐνανθρωπήσας οὐ τέτραπται, οὔτε συγ
κέχυται, οὔτε διήρηται· ἀλλ᾽ εἰς ἐστιν ἀναρχος καὶ
άΐοιος Υἱὸς, καὶ πρὸ σαρκώσεως, καὶ μετὰ σάρκωσιν
οὕτω παρ' ἡμῶν προσκυνούμενος.
(m) Lib. 1, ep. 496. Inscribitur quidem hæc epistola ita in editione Paris. Kysly; sed Chatardus et Ritterhusius Tecte excudi curaverunt Kwv5tzvtívy; cui scripturæ codd. Vat 649, et Alt. ſavent. Verba Græca que buc spectant, sunt: Σύ
δὲ τοὺς τὸ θεῖον εὐσεβῶς πρεσβεύοντας διώκεις έμμα
νῶς, σύγχυσιν τινα καὶ ἀνάκρισιν καὶ τροπὴν τὴν
εἰς σάρκα τοῦ Θεοῦ Λόγου κατηχῶν, ἢ ἀλλοιῶν τὴν
θείαν φύσιν εἰς σάρκα καὶ ὀστέα, ἢ τὴν ἀλήθειαν τῆς
σαρκὸς ἀθετῶν.
(α) Lib. 1, p. 102: Πάσῃ τοίνυν φυλακή τήρει
cod. Bas. φυλακῇ τοίνυν τήρει – τὴν τὴν καρδίαν
μήπως μίαν Χριστοῦ sic auctoritate cod. Vat.
649, et Alt. scribendum censeo. Cod. Bav. µýrou
col. 27–28page 7 of 8
PG 78:27μίαν τοῦ Χριστοῦ.: μήπου δόκη σιν τὴν τοῦ Χριστοῦ — φύσιν μετὰ τὴν σάρκωσιν φύσιν μετὰ τὴν σάρκωσιν δέξη. Θατέρας γάρ ἐστιν ἀναίρεσις ἡ περὶ μιᾶς συγκατάθεσις· ἢ τῆς θείας τραπείσης, ἢ τῆς ἡμῶν μειωθείσης. 1, 323:· Οτι δὲ ἀληθινὸς καὶ ἐπὶ πάντων Θεὸς, ἄνθρωπος γέγονεν ἀληθῶς, οὔτε 8 ἦν τραπείς, καὶ ὃ οὐκ ἦν προσλαβών, ἐκ φύσεων δυοῖν ἐν φύσεσι δυσί — ὁ εἷς ὑπάρχων Υἱὸς ἄναρχος καὶ ἀπέραντος, πρόσφατος καὶ ἀΐδιος, οὐδ᾽ ἂν αὐτὸς ἀρνηθείης. 1, 405: - Εἰ γὰρ καὶ σὰρξ ἀληθῆς ὁ Λόγος γεγένηται, ἀλλ' οὐ ψιλός ἄνθρωπος ὁ Χριστός ἐνανθρωπήσας δὲ μᾶλλον — μᾶλλον δὲ Θεός ἐν ἑκατέραις ταῖς φύσεσιν εἰς ὑπάρχει βιν. ὑπάρχων Θεοῦ.
'
COMMENTATIONIS PARS I.
suæ sententiæ favere arbitratur; in qua de duabus montius, data est ad Cyrillum Alexandrinum qui
in Christo naturis sic loquitur Isidorus: ‹ Quare
vide ne unam tantum post incarnationem in Christo
naturam accipias. Alterutram enim tollit, qui unam
tantum confitetur, divina scilicet mutata, vel nostra
imminuta. > Idem quarto loco profert epistolam (a) ad Cyrillum, ad quem scribit Isidorus:
• Quod vero summus oninium rerum Dominus homo
vere factus est, neque ab eo, quod erat, demigrans,
meque id, quod non erat, assumens, ex duabus
naturis unus Filius exsistens, ortus ac finis expers,
recens et sempiternus, ne ipse quidem inficias
jeris. ›
Denique ab eodem laudantur Isidori ad
Theodosium diaconum litteræ, in quibus hæc scripta
inveniuntur: Nam etsi Dei Filius carnem assumpsit, Christus tamen non merus homo factus est;
quin potius cum humanum indueret corpus, unus
exstitit in duabus naturis Dei Filius (b). ›
Isidorum in his modo a me allatis contra eos
dixisse, qui vel duarum naturarum in Christo confusionem et quasi mistionem statuerent, vel unam
tantum agnoscerent Jesu Christi naturam, nemo
non videt. Deinde unusquisque concedet Tillemontio
aliisque ejus opinioni faventibus, eum sic de his
rebus locutum esse, ut qui hæresin Eutychianam
refellere velit, illius dictis optume uti possit (c);
neque tamen inde consequitur Isidorum de Eutychis doctrina in illis egisse epistolis. Etenim Eutyches
novam non protulit doctrinam, sed ante eum multi
et hæretici et orthodoxi, si non eadem, at certe similia С
proposuerunt dogmata (d). Quare Pelusiotam de
Eutychianismo ante Eutychen locutum esse existimo. Nam etsi quod supra jam commemoravimus,
scilicet hujus hæretici mentionem in epistolis
nunquam factam esse, minoris momenti esse, lubenter fateor, tamen cum aliud, quod paucis
explicandum est, accedat argumentum, meam
teneo sententiam. Eutyches valde jam senex,
ut ait Moshemius in Historia sua ecclesiastica (e),
quo Nestorium, cui vehementer infensus erat, tanto
fortius reprimeret, anno 448 docebat: unam
tantum esse in Christo naturam Verbi vere incarnatam (f). Una autem ex epistolis, quas attulit Tille-
μίαν τοῦ Χριστοῦ. Vulgo legebatur: μήπου δόκησιν τὴν τοῦ Χριστοῦ — φύσιν μετὰ τὴν σάρκωσιν
φύσιν μετὰ τὴν σάρκωσιν
δέξη. Θατέρας γάρ ἐστιν ἀναίρεσις ἡ περὶ μιᾶς —
cod. Bav. plav, vulg. additur touwy quod auct.
codd. Bav. Vat. 649, et Alt. ejiciendum est,
συγκατάθεσις· ἢ τῆς θείας τραπείσης, ἢ τῆς ἡμῶν
μειωθείσης.
(a) Lib. 1, ep. 323:· Οτι δὲ ἀληθινὸς καὶ ἐπὶ
πάντων Θεὸς, ἄνθρωπος γέγονεν ἀληθῶς, οὔτε 8 ἦν
τραπείς, καὶ ὃ οὐκ ἦν προσλαβών, ἐκ φύσεων δυοῖν
cod. Bav. ἐν φύσεσι δυσί — ὁ εἷς ὑπάρχων Υἱὸς
ἄναρχος καὶ ἀπέραντος, πρόσφατος καὶ ἀΐδιος, οὐδ᾽
ἂν αὐτὸς ἀρνηθείης.
Lib. 1, ep. 405: - Εἰ γὰρ καὶ σὰρξ ἀληθῆς ὁ
Λόγος γεγένηται, ἀλλ' οὐ ψιλός ἄνθρωπος ὁ Χριστός
ἐνανθρωπήσας δὲ μᾶλλον — cod. Baν. μᾶλλον δὲ —
Θεός ἐν ἑκατέραις ταῖς φύσεσιν εἰς ὑπάρχει - Cod.
βιν. ὑπάρχων - Yib, toù — quod omittitur in cod.
Bav. Θεοῦ.
anno 444 diem supremum obiit. Ergo hacce in
epistola Isidorus de Eutychis doetrina loqui non
potuit. Exposuit autem in illa sententiam suam de
duabus in Christo naturis eodem modo atque in
reliquis quas ille laudavit. Quare equidem nullam
causam video, cur has omnes seriore tempore
scriptas esse statuendum sit.
Sed in his nobis non acquiescendum est, verum
videndum, num paulo accuratius quo tempore Isidorus hasce scripserit epistolas definire possimus.
Scripsit autem, ni fallor, eas omnes eo, quo
Orientales episcopi cum Cyrillo de Nestorü condemnatione atque de duabus in Christo naturis
certarunt, tempore. Joannes enim Antiochenus,
cujus magna erat apud Orientis episcopos auctoritas, Cyrilli contra Nestorium anathemata Appollinaris doctrinam redolere arbitratus, simul cum
Theodoreto Cyrensi et Andrea Samosateno, qui jam
ante concilium Ephesinum contra episcopum Alexandrinum scripserant, hunc duarum in Christo
naturarum mistionem et confusionem docuisse arguebant. Quod etsi ille omni studio a se amoliri
conatus Eunomii et Apollinaris doctrinam falsam
aperte declaravit, Isidorumque non ab Orientalium
partibus stetisse constat, tamen Pelusiota, quam
quarto loco posuimus epistolam eo consilio Cyrillo
videtur misisse ut ei nimis incaute unam in Christo
naturam, Verbi scilicet incarnɔtam, docenti rectam
veramque de duabus in Christo naturis doctrinam
in animum revocaret.
Eodem tempore eam,
quam altero tetigimus loco, epistolam, eodemque
omnes reliquas a nobis commemoratas, exceptis
illis ad Hermogenem litteris, scriptas esse censeo.
Haec autem, nempe epistola Hermogeni scripta,
tum demum confecta est, ubi Cyrillus in gratiam
cum episcopis Orientalibus anno 434 redierat.
Quamobrem non dubito quin Isidorus scribens,
Ægyptum a fortissimo quoque hæresium exigere
tributum, de Cyrillo, qui hucusque strenuissimus
fuerat veræ fidei defensor, egerit. Stetit enim
Isidorus a partibus eorum (g), qui episcopum
Alexandrinum propterea, quod pacem inierit, acriter
(c) Et revera Leontius Byzantinus in libris contra
Nestorium et Eutychen memorat Isidori ad Theodosium presbyterum, Timotheum lectorem, Cyrillum
Alexandrinum aliosque epistolas. Cfr. Maxima bibliotheca VV, PP. tom. IX. p. 681, 682, 685.
(d) Christiani Augusti Saligii de eutychianismo
ante Eutychen, sive de eutychianismi vere ac falso
suspectis, tractatus historicus et theologicus. Wolfenbuttelee 1723, in-4.
(e) Moshem. Hist. eccl. p. 225, § 13.
Ipsum Cyrillum hacce formula sæpius usum
esse, constat inter omnes.
Sic stomachabantur Acacius Melitenensis,
Successus Dio Cæsareensis, Va.erianus Iconiensis,
aliique, omnes Cyrillum vituperantes, quod in Orien
talium, qui omnem unionem hypostaticam rejecissent, consenserit voces. Cf. Salig. 1. c. cap. 28,
p. 275.
col. 29–30page 8 of 8
PG 78:29κ. Χρή σε, θαυμάσιε, άτρεπτον μένειν ἀεὶ, οὔτε φόβῳ προδιδόντα τα ο ΡΑΣ, ούτε σαυτῷ ἐναντίον φαινόμενον. Εἰ γὰρ τὰ τον γεγραμμένα σου τοῖς προτέροις αντεξετάσειας, ἢ κολακείας φανήσῃ ὑπεύθυνος, ἢ εὐχερείας εύχερείας ή - διάκονος, κενῆς μὲν δό ξης ἡττώμενος, τῶν μεγάλων δὲ ἁγίων ἀθλητῶν τοὺς ἀγῶνας οὐ μιμησάμενος, οι τὸν ἅπαντα βίον ἐπ' ἀλλοτρίας &λλο τρίαις — κακουχεῖσθαι ὑπέμειναν, ή κακόδοξον φρό νημα καν μέχρις των εἰσδέξασθαι. Ἐπεὶ οὖν ὁ μὲν θεοφιλὴς Ἑρμογένης ὁμολογοῦσαν τῇ ἀρετῇ καὶ τὴν ἀξίαν ἔσχε. φρονήσας καὶ πράξας, συνηθῶσαν τῷ χρόνῳ τὴν δόξαν καὶ τὴν τιμὴν κέκτηται. 650. συνηθῶσαν εἰ τῷ χρόνῳ συνακμάζουσαν, συνηθῶσαν καὶ συνακμάζουσαν τῷ χρόνω. συνε
VITA ISIDORI PELUS.
vituperarunt (a). Scribit enim ad illum alibi (b): virtute vacuus munere solo sese jactat. Inde fit ut
‹ Oportet te firmum ac constantem semper manere; sic nempe ut nec metu cœlestia prodas, nec
tecum ipse pugnare videaris. Sed si quæ nunc abs
te scripta sunt cum illis antea a te confessis comparantur, aut adulationi obnoxius esse videberis, aut
levitatis minister, ut qui inani gloriæ succumbas,
non autem magnorum et sanctorum pugilum certamina imiteris, qui per omnem vitam in extera
region“premi ac vexari potius sibi ferendum duxerunt, quam ut perversam aut falsam sententiam vel
auribus exciperent (c). Quapropter Tillemontius omnesque ejus sententiæ faventes, Isidorum
anno 449 vel 450 inter vivos adhuc fuisse ex his
epistolis temere collegisse videntur.
› -
Sed etiam in eo fallitur ille (d), quod ex Isidori g
litteris ad Marcionem presbyterum (e) et Zenonem (ſ) datis apparere arbitratur, eum Hermogene
Rhinocoruræ episcopo jam mortuo diem supremum
obiisse. In illa enim duos episcopos, Hermogenem
scilicet virum pium justumque, cum Eusebio homine
pravo et scelesto, comparat auctor in hunc modum:
‹ Qui virtute clarus est, is geminum habetur sacerdotii decus et ornamentum; qui vero sacerdotali
munere functus solo tumet honore, is revera ad
spurios rejectus est. Itaque Hermogenes vir Deo
acceptus dignitatem recepit virtuti suæ convenientem (g). Ad facultatem enim utramque contendit,
tum sacerdotii ornamentum dignum consecutus
tam virtutis majestatem, a divina gratia debitam
accessionem. At Eusebius Deo infestus omnique
(a) Ipse Tillemontius in Historiæ ecclesiasticæ
tom. XV, p. 113, art. viii. allata hæcce ad Hermogenem epistola, scribit: Auroit-il parlé de la, sorte
de saint Cyrille?
(b) Lib. 1, ep. 324, de qua Lupus quoque in notis ad variorum Patrum epistolas 1. c. hæc scripsit:
S. Cyrillus licet sua capitula anathematizaré aut
solemniter recantare noluerit, ea tamen et in datis
ad Acacium Berrhæ nsem, ac item ad Joannem Antiochenum litteris, et suis cum Paulo Emeseno actis, est suaviter moderatus. Hinc in publicum tune
sparsus fuit rumor de Cyrilli poenitentia. Item sub
nomine Philippi Romana Ecclesia presbyteri et apostolici apud Ephesum legati, sparsa fuit epistola asseverans Sixtum pontificem quidem confirmasse parem, expunxisse tamen damnationem Nestorii. Ita
ipse Cyrillus queritur in litteris ad Acacium MelitiHensem et Donatum Nicopolitanum episcopum.
Bæc igitur omnia videns et consideraus magnus
ile monachus lidorus paterno jure illum admoruit, ut esset prudens et constans, ut sermones
suos dispensaret in judicio, ut non videretur docere
vcontraria, ut istis rumoribus non daret ansas aut
comenta.
κ. Verba Graeca sic se habcnt: Χρή σε, θαυμάσιε,
άτρεπτον μένειν ἀεὶ, οὔτε φόβῳ προδιδόντα τα ο
ΡΑΣ, ούτε σαυτῷ ἐναντίον φαινόμενον. Εἰ γὰρ τὰ
τον γεγραμμένα σου τοῖς προτέροις αντεξετάσειας, ἢ
ille tanquam vir, cujus cogitandi et agendi ratio
dignitati suæ prorsus conveniat, ab omnibus celebretur; hic tanquam spurius notetur talique munere
indignus. In hac vero ad Zenonem epistola sic de
Hermogene loquitur: ‹ Hermogenes episcopus vir
probus est, si quis alius. Educatus enim in Christi
lege, exemplis apostolicis institutus, episcopo digna
sentit et exsequitur. Quare temporibus convenientem gloriam assecutus est et honorem (h). Invidia
enim, quæ alios virtute præditos palam solet oppugnare, hunc, propter incredibilem morum mansuetudinem ac singularem modestiam, ne aspicere
quidem audet. › Reliqua ut addamus non est
necesse quæ enim allata sunt satis superque probant Isidorum bacce in epistola non de gloria et
honore quem ille in futura vita, sed de justa et
merita agere gloria, quam Hermogenes apud omnes
consecutus sit mortales. Cœlestis enim et qua
probus quisque apud Deum gaudet omņi superior
est invidia. Ergo uti ex illis epistolis Isidorum
Pelusiotam anno 449, vel 450, inter vivos etiamtum fuisse non consequitur, ita ex his eum past
Hermogenis mortem diem supremum obiisse probari
nequit.
Sed cum equidem in ejus epistolis nihil quo
hæc lis omnino dirimi possit, invenerim, satis
habeo probasse, eum post annum 434, esse mortuum. Accuratiorem vero anni bujus viri fatalis
definitionem viris et sagacioribus et doctioribus
relinquo.
κολακείας φανήσῃ ὑπεύθυνος, ἢ εὐχερείας - Chat.
et Rittersh. εύχερείας ή - διάκονος, κενῆς μὲν δόξης ἡττώμενος, τῶν μεγάλων δὲ — abest a cod. Bav.
ἁγίων ἀθλητῶν τοὺς ἀγῶνας οὐ μιμησάμενος, οι
τὸν ἅπαντα βίον ἐπ' ἀλλοτρίας cod. Bav. &λλoτρίαις — κακουχεῖσθαι ὑπέμειναν, ή κακόδοξον φρό
νημα καν μέχρις των εἰσδέξασθαι.
(d) Tillemont Hist. eccl. tom. XV, p. 117, cf.
p. 18, not. 4.
(e) Lib. v, ep. 378.
(f) Lib. v, ep. 466.
(g) Ex his, ni fallor, verbis Tillemontius collegit
Isidorum de mortuo Hermogene locutum esse. Quare
verba græca ascribere non abs re erit. Sunt autem
hæc: Ἐπεὶ οὖν ὁ μὲν θεοφιλὴς Ἑρμογένης ὁμολογοῦσαν τῇ ἀρετῇ καὶ τὴν ἀξίαν ἔσχε.
(h) Hæc, ni omnia me fallunt verba, induxerunt
Tillemontium, ut hanc pro sua sententia afferret
epistolam. Sunt autem hæc: 'Emisxonǹs dì ážia xai
φρονήσας καὶ πράξας, συνηθῶσαν τῷ χρόνῳ τὴν
δόξαν καὶ τὴν τιμὴν κέκτηται. Codd. Vat. 650.
et Alt. inserunt inter συνηθῶσαν εἰ τῷ χρόνῳ
συνακμάζουσαν, quod vocabulum Petrus Possinus
voce xai cum antecedentibus conjungendum censet,
ita ut totus locus sic se habeat: συνηθῶσαν καὶ
συνακμάζουσαν τῷ χρόνω. Equidem verbum συνε
axuálovoav, quod addunt codd. illi, glossema arbitror.
Continue reading PG 78: Pars Secunda - De scriptis S. Isidori →≣ entire volume