kos ingeniorum partus, quam parentibus, illos viscerum ac corporum, cordi esse ac curæ solere? Quod cum ita sit, et cum tu hoc opus disertissimum atque omnium, elaboralissimum sancti Patris kujus Nili, hoc est ferum omnium charissimum, ex otiosa bibliothecæ custodia, tanquam ex carcere ac tenebris, excitatum, luci et famæ publicæ reddideris, quomodo non jam ille fateatur nihil fere de se minus Tolo sanum te hodie esse meritum antistitem quam illum olim Etuzanum? Jam vero quod fluviorum more Nilus ad te redit auctior quam emissus a te est, si quid est in eo proprie meum, quod sentio equidem quam exi guum ac pene nihil sit, potuine vel deliberare sine scelere, tibine, an alteri cuipiam, has qualescunque laborum meorum primitias consecrarem? Qui, ut omittam communia, tot talibusque privatim obstrictus tibi sum nominibus, ut hoc profiteri sit necesse, cum multa tibi ab auctore debeantur hujus operis, quæ superius exposui, tum multo plura tamen et majora eidem tibi ejus ab interprete deberi. Horam illud placet primo loco ponere singulare specimen humanitatis tuæ: quod ad capsas illas tuas lib arias, lectissimis et rarissimis codicibus magno undique sumptu conquisitis refertissimas, non solum admisisti me, totque voluminum, Græcæ præsertim linguæ, nunquam typis editorum, visum permisieti (quem tamen ne ipsum quidem avari quidam rerum talium indulgere solent), sed usum etiam quam diu turnum vellem obtulisti prolixissime. Quæ liberalitas cum facienda magni per se est, præsertim in homine quo nemo melius pretium sciat libris ponere: tum magnam certe splendoris accessionem gratiæque accipit ex sordibus aliorum in hoc genere: qui omnem habendi fructum in invidiæ solatio collocantes, possident ad hoc tantum (quod eleganter in re simili dixit Cyprianus) ne possidere aliis liceat. Ita omnium desideriis ad unum illiberale gaudium fruuntur; et tanti putant jactationem unam suam publico totius orbis incommodo conficere. Igitur post sæculorum el gentium barbariem pestis hi sunt ultima librorum qui paucos illos ipsos, per omnes casuum injurias ad hæc tempora servatos, ut infesti quidam naufragis piratæ, perire cogunt in conspectu terræ; dum conatus omnes miserorum, lucis quodam desiderio velut gestientium, incubantes isti opprimunt et frustrantur. At vero musei tui, item ut illæ Musarum, sine invidia fores patent omninoque præ te fers nihil te in illa copia tam eximium habere, quod non ad utilitatem omnium publicare sis paratus. Atque utinam non deessent tantæ voluntati tuæ homines idonei qui edendis tot libris veterum a te suppeditandis vel re censendi otium, vel interpretandi laborem, vel excudendi industriam conferre possent: brevi tempore ex tua unius bibliotheca multi variarum facultatum scriptores optimi proferrentur! Quanquam quid ego alios imploro? Utinam tibi, tibi inquam, liceret ipsi per graviores curas aliquod his spatium impertiri; et ea quæ furtim per subseciva tempora ad codicum tuorum margines annotare doctissime soles, certo ordine digerere una cum ipsis libris edenda! Nunc cum religionis summam, sicut dignum est, præ cæteris omni bus ducendam tibi esse rationem statuas, ita habitas in omnibus officiis pastoralis tui muneris, ut etiam illa ipsa, quibus alioqui nihil tibi est jucundius, pulcherrimarum rerum studia posthabenda iis putes. Itaque hoc ipso quo hæc ego scribo tempore tu gregem tuum lustras bonus pastor, et suscepta ex præ scripto sacrorum canonum visitatione diœcesis tuæ, magno labore tuo, summa approbatione omnium, nec minori fructu populorum paternas curas tuas, et pastoralem vigilantiam per tuæ ditionis oppida vicos et paræcias circumfers. Cætero item omni tempore nullam tibi quietem indulgere solitus ab iis muneribus, quæ ex illo in quo emines pontificiæ dignitatis culmine ad nostram inferiorum emanare utilitatem possunt. Quippe adeo sacris faciendis, divinis officiis celebrandis, sacramentis cum cæteris, tum præcipue confirmatio nis alque ordinis conferendis assiduum te exhibes, ut nullius desiderium, per tuam summam in hoc genere diligentiam, effectu aut opportunitate destituatur. Cujus occasione mentionis oportet hic commemorare me, alteram quamdam quam habeo maximam te observandi causam: quæ semper apud majores magnæ necessitudinis habere vim est credita, nimirum quod me tuarum impositione manuum in sacrum presbyte rorum ordinem, licet indignissimum, cooptasti. Cujus tanti beneficii nullo unquam immemor tempore omni cura et studio efficere conabor, ut quam verbis conceptis, cum inter sacra mysteria rite sacramento dice rem, pollicitus religiose tibi sum reverentiam et obedientiam factis semper rebusque repræsentem. Vale. Scribebam Tolosæ xv Kalend, Martias, anno CIƆ 1ƆCXXXVII. Ill. D. T. deditissimus Diogen. Cent. 5 ad 3. "Aglove: MoUTY Bupat, PETRUS POSSINUS Soc. Jesu.

De opere quidem ipso atque hac historia Nili facile, opinor, ex testimoniis quæ descripsimus (supra col. 42), Nicephori præsertim, intelligis, erudite lector, quid statuere debeas: de opera in bac editione nostra, vel consuetudinis usurpandæ causa, paucis admonendus es. Học unum modo initio receperam: hocque illi qui suo magno merito nibil non apud me possunt, mecum duntaxat egerant, ut veterem quæ pridem a Lipomano est edita hujus opusculi interpretationem recenserem, et cum Græcis compararem. Sed cum aliquot jam paginis passini interpolatam ac recentatam a me illam interpretationem amicis in spe cimen obtulissem, quod scribenti prius mihi, hoc legentibus idem ipsis visum est: mc, si pergerem ut cœperam, exhauriendis illis laboris illiberalissini fastidiis, magno meo tædio nullam tamen alienam gratiam relaturum. Et certe, ut quam omittere non possum, celerrime saltem, quod verecundiæ unum superest, transigam, reprehensionem laboris alieni, id quam breviter tam vere licet affirmare: nullum omnino labis flagitiive genus quod in eo genere caveri debeat, in ista esse versionis perversissimæ de properatione prætermissum. Nam et obscurata passim est auctoris sententia; et non raro ad libidinem interpretis ficta ac detorta. Jam omnibus fere paginis miserrimum in modum per summain licentiam lacerata fœdissime, mutilataque oratio scriptoris, tum a capite ad calcem nulio non loco ita cooperta contaminataque maculis barbaræ cujusdam infantiæ, ut opus veterum judiciis arce dignum, rus hodie merum, rureque inficetius videatur. Quæ si quis a me dicta criminosius existimet, non ego tamen apud eum perdam aquam prolixa approbatione causæ meæ, certis unaquaque de re testimoniis proferendis sed si tanti pułęt rem totam cognoscere, et Latina illa veteris interprctis cum Græcis auctoris conferre, ut ad alia conuiveat, næ is tamen si quam habet æquitatem, cum non tantum commata aut comprehen siones totas, sed paginas, atque adeo tractationes integras conscio silentio præteritas toto passim in opere perspiciet, et illum quisquis est interpretem scripsisse festinanter; et me non calumniose accu sasse judicabit. Atque hinc satis intelligis, lector optime, quam non leviter aut cupide consilium interpretationis or diendæ novæ, sed necessario susceperim. Nunc quibus id auxiliis perfecerim, si cujus interest scire, sic habe to. Illustrissimus D. Carolus de Montehal, archiepiscopus Tolosanus, vir, quod omnes undique prædicant, promovendæ hodie rei litterariæ natus, partem quamdam hujus libri, quæ priores ferme narrationes tres continet, a Claudio Salmasio acceperat: qui sibi eam ex codice Palatino describendam a librario curarat non peritissimo. Quanquam, ne vitium omne imputem manui, librum illum Heidelbergensem crebræ nec exiguæ lacunæ ne ipsum quidem optimum fuisse satis docent. Reliqua vero quæ ad finem voluminis dimi dio, ut dixi, plura deerant, curaverat idem modo laudatus archiepiscopus per mercenarias operas addenda, ex alio quopiam codice, quantum licet intelligere, non multo sinceriori, ita multis passim lacunis hiat, men disque horret omnis generis illa descriptio. Hic est codex quem in Notis appellabo Tolosanum Prorsus ejusmodi, qui nee lectori prodesse nisi divinanti, nec interpretem pati nisi Edipum aut Apolli nem posse videretur. Profitendi locus hic est editionis hujus laborem præcipuum, ac, quod inde sequitur, gratiam laudemque, ejus quen tertio laudamus Tolosani præsulis esse propriam. Namque ille deprava tissimas schedas, ex corruptissimis codicibus imperitissime descriptas, emendavit quam potuit exactis sime ad exemplar e bibliotheca Regia depromptum: ex quo variantes ctiam lectiones sua ipse manu annotavit ad marginem; lacunas vero, quod momenti præcipui fuit, coæquavit universas. Isto ego exem plari quamvis uno, tamen sic aucto sicque interpolato fretus, recensere totum librum institui, et misere deformatum opus ad pristinam autographi puritatem emendando ac restituendo promovere, quantum ex tanto intervallo tantulis præsidiis niti possem. Unum postremo de interpretandi ratione moneo. Sic semper existimavi: caput esse in officio interpretis, auctoris sententiam quomodocunque obtinere, hoc est, vet pluribus vel paucioribus verbis: vel assectando xatà móda, vel, sicubi obscurior locus sit, adhibenda Varias lectiones ex codicibus Vaticanis dedit Leo Allatius, quæ exstant ad calcem epistolarum Nili sub hoc titulo Variæ lectiones in S. Nili Historiam de cade monachorum montis Sinai et captivitate ejus plii Theoduli, Græce el Latine editum a Petro Possino societatis Jesu presbytero, Parisiis apud Sebastianum Cramoisy typographum regium. Anno MDCXXXVIII, in-4. Excerptæ ex quatuor codd. mss. Vaticano, Barberino, qui ex Altempsiano, postea comparato cum Sfortiano, satis antiquo, complectente Vilas sanctorum, quorum dies festi celebrantur mense Januario, qui ita concordant, ut ex uno exemplari quasi exscripti esse videantur, et ab hoc edito discrepantes: multa enim mx lant, multa addunt, plurima recidunt: præterea cum Palatino, qui ex bibliotheca Heidelbergensi per me in Vaticanam relatus est, et qui aller ab illo esse videtur, ex quo exemplum Tolosanum exscriptum est. Eas collegit, et at poluit ex scripsit, pervulgarique curavit in gratiam, honorem et commodum optimi summique viri, el sui amicissimi, Petri Pos sini, Leo Allatius. Hanc lectionum varietatem accurate collectam textui subjecímus, EDIT. PATR.