ΝΕΙΛΟΥ ΤΟΥ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟΥ ΕΙΣ ΑΛΒΙΑΝΟΝ ΛΟΓΟΣ 2 SANCTI PATRIS NOSTRI NILI SENIORIS IN ALBIANUM. ORATIO. Metalla quidem eorum, qui pretiosi dicuntur, lapidum, et auriferas venas, inquirant licet, exqui sitioris cultus studiosi homines; ac tum demum sibi placeant, seque circumspiciant magnifice, cum Μέταλλα μὲν τῶν λεγομένων πολυτίμων λίθων, καὶ χρυσίτιδας φλέβας, ἀναζητείτωσαν οἱ ο φιλόκοσμος, oi³ καὶ τερπέσθωσαν ἀναβρυνόμενοι ταύταις ταῖς ὕλαις, λίχνον τι καὶ ἡδὺ τῇ ὄψε: ταῖς διαφόροις έπαυγαVARIE LECTIONES EX CODD. ALLATIANIS. • Deest πρεσβυτέρου. 3 εἰς ᾿Αλβιανὸν μοναχὸν ἐρημίτην. Tov ¿r árioıç, etc. In schedis illustrissimi archiepiscopi Tolosani erat tantum, τοῦ ἁγίου Νεί λου λόγος εἰς Αλβιανόν. Quæ nos ad usitatum Grae corum morem restituimus. Esse porro výjσ:ov hunc fetum sancti Nili, si taceret titulus, stylus clamaret, et gemina nuilta loca que characteres non dubios germanitatis habent. Neque tamen, quod mirere, aut Nicephorus, aut Photius, aut omnino alius, quod sciam, quispiam veterum recentiumve qui indices operum sancti Nili descripserit, orationis hujus meminit. Quod addam ad superioris quoque operis titulum pertinet. Dicitur hie Nilus, Senior, ad differentiam alterius ejus nominis viri sanctissimi, qui in Italia floruit circa annum Christi 1100, professione, studio, virtutibus rebusque gestis, non solo nomine, prioris Nili æmulus. Unde merito eum perpetua comparatione ad seniorem hunc nostrum, ille Nilus Junior appellatus est. Cujus lectu dignissimam historiam antiquitus scriptam Latinitate nuper et luce donavi illustrissimus D. Joannes Caryophyllus archiepiscopus Iconensis. Elç 'A.16iarór. Fuit hic solitarius, et paucis notus; ac præterea parum admodum cum rebus hominum contrahens commercii: unde nihil mirum si exigua et rara exstet in antiquitatis monimentis hujus nominis et hominis memoria: qui illud, ut testatur hic ipse noster Nilus, unice curavit ut vixens lateret. Arbitror tamen reperisse me aliquam hujus viri mentionem in Heraclidis Paradiso, quo in libro eo capite quo de Joanne abbate, illo qui Theodosii Senioris tempore prophetiæ dono clarns fuit, narrationem habet; testatur auctor se in Nitriæ solitudine socies habuisse Evagrium, Ammonium et Albinum. Idem hic alibi Albanus dicitur, ejusdem libri cap. 16, ubi ad marginem notatur, eum qui aliis Albanus dicitur, Albinum a Palladio vocari. Sed cos Nilus noster conciliat, dum Albianum appellat. Hæc suspicio nostra est, credo non improbabilis: nam tempus mirifice conἀναζητήτωσαν ο. venit. Si enim hic Albianus Joannis abbatis et Theodosii Senioristempore floruit, ut nostra conjectura vult, potuit utique Nilus, quem sub Theodosio Juniore et Marciano floruisse certum est, ejus in recenti memoria res gestas babere cognitas, easque describere. Quid locus? quam congruit? Testatur infra Nilus noster vixisse Albianum suum in solitudine Nitriæ, quod idem de Albino Albanove suo Palladius et Heraclides tradunt. Hær habebamus: quæ si cui displicent afferat meliora credituris. Λίχνον τι καὶ ἡδύ. Metaphora a gusta!! ad visum. Neque enim tò 24gvov activum solum est, ut voracem et gulosum sonet; sed etiam passuum, ut ca quæ gustatum irritant, et salivam monent, significet unde to xvov Gregorio Nazianzeno. cupedia, transfertur ad voluptates aliorum sensuum, imo et animorum. Lucianus De scrib. historia, delicias orationis et ornamenta exquisitiora Aegvɛiav vocat. Huc etiam pertinere potest adagium λιχνότερα τῶν πορφυρᾶν. Tametsi enim id active sumi possit, referrique ad purpuram piscem voracissimum, tamen etiam passive accipi de suavitate coloris purpuræ Erasmus observat, už, quod ille color pleno quodam flore et vivaci splendore visum pascal, yvo; dicatur, hoc est. pellax. Quo eodem sensu Latine delicatum dictum puto. Martialis: Et te purpura delicata velet. Neque absimile videtur schema quo iidem Latini colores quosdam saturos vocant. Virgilius 4 Georg. hyali saturo fucata colore. lia porro usurpari boc loco vocem alyvov demonstrat locus geminus ejusdem hujus Nili narratione ter tia: ἡ μορφή τοῦ παιδὸς ἔχουσα λίχνον τι καὶ ἐπ aywyov. Hæc diligentius a îme dicta sunt, quia viri docti, cum hoc non cogitarent, corrigendum hung locum putabant; et alii 20yyov aɩvà föúv; alii συχνόν τι καὶ ἡδύ reponendum censebant, quod minime necesse est.

ORATIO IN ALBIANUM. ζούσαις· τῶν χρωμάτων μορφαίς. Βίους δὲ ἁγίων ἀν- ex tot illis variarum vestium et ornamentorum co1 ὁρῶν, καὶ ἀρετὰς ἀνθρώπων κεχωρισμένων τοῦ κό loribus 129 splendor emicans quidam intuentium σμου, καὶ λαθεῖν σπουδαζόντων, ἐφ᾽ οἷς κατορθοῦσι oculos gratæ suavitatis illecebra delinierit. Vitas καλοῖς, ἀνιχνευέτωσαν οἱ φιλόθεοι, προς μίμησιν τῆς vero sanctorum virorum, et virtutes eorum qui a αὐτῶν ἀγωγῆς. Καὶ γὰρ ἄτοπον ἀληθῶς καὶ λίαν mundo recesserunt sua recte facta occultandi stuἀνόητον εκείνων μὲν τῶν τοσαύτην τοῖς ἀνθρώποις dio, investigent Dei amantes homines, quo illorum εργαζομένων βλάβην, ὅτην οὐκ ἄν τις ῥᾳδίως τῷ institutum imitentur. Absurdum quippe sane inλόγῳ δηλώσειεν, πολλήν τινα ἔχειν πρόνοιαν καὶ σπου- sanumque fuerit, earum quidem rerum quarum δὴν, ὡς ἂν αἱ φυσικαὶ τούτοις προσεπικοσμούμεναι tanta exstant in humanum genus importata detriεὐμορφίαι δέλεαρ ἡδονῆς γίνωνται τοῖς ἀκολάστοις, menta, quanta nemo facile dicendo assequatur, τῷ περιάπτῳ κόσμῳ ἐρεθιζομένοις τὰ πάθη πρὸς τὸ multam gerere sollicitudinem; et studium in eo poμανικώτερον· τῶν δὲ δυναμένων κοσμῆσαι ψυχήν, nere, ut eæ quas natura corporibus indidit forniæ, καὶ τὸ πλημμελὲς διορθώσασθαι τοῦ βίου, τοσαύτην illis excultæ et fucatæ, fiant voluptatis illecebræ πάλιν ῥαθυμίαν καὶ ἀμέλειαν, ὡς καταφρονεῖν τῶν petulantibus; quorum cupiditates ornatus exquisiti σπουδαίων, ὡς ἔδει τῶν ἀδιαφόρων, ἢ μᾶλλον τῶν fulgore, ad furorem usque proritantur. Eorum auλεθρίων. Τί γάρ λίθοι, καὶ χρυσὸς, καὶ ἡ πρὸς βλα- tem, quorum ad exornandam animam species vaχείαν ἄλλη χρησιμεύουσα ὅλη τὴν ἀνθρώπινον ὠφέ let, et ad immodestiam vitae componendam, tanλησε βίον; Τί δὲ οὐκ ἔβλαψεν, καὶ ἠδίκησεν ἐν πᾶσιν tam e contrario præ se ferre negligentiam, et incuἀνθρώποις πάντων αἴτια γενόμενα κακῶν; Διὰ ταῦτα rian, ut perinde contemnamus res honestas, πλεονεξίαι, άρπαγας, τυραννίδες, λῃστεῖαι, φόνοι· atque illas si essent indifferentes, vel perniciosa διὰ ταῦτα λεηλασίαι, καὶ πορθήσεις, βαρβαρικοὶ καὶ potius, contemnere deberemus. Quid enim lapilli, ἐμφύλιοι πόλεμοι, ἀντεπιτιθεμένων ἄλλων ἄλλοις quid aurum, quid 130 illa omnis alia, vel ad ἐπιθυμίᾳ χρημάτων, οὐδὲν οὔτε παθεῖν, οὔτε διαδρα ostentationem vel ad mollitien comparata supellex σαι παραιτουμένων ἕως ἂν ὁ σκοπὸς ἐπωσούν ἢ οἱ hominum vitæ boni attulit? Quid vero incommodi κείῳ, ἢ τῶν ἐναντίων ἀνυσθῇ φόνῳ. Πολλάκις γὰρ atque injuriæ non intulit? cum hæc omnibus morμετὰ τοῦ μηδὲν ἀφελέσθαι τῶν κεκτημένων, οἱ ἐπι talibus malorum causæ omnium exstiterint. Hine τιθέμενοι δυνηθῆναι, καὶ αὐτοὶ προσαπώλοντο τῇ cupiditates, rapinæ, tyrannides, latrocinia, caedes. ψυχῇ ε, θανόντες ἐλεεινῶς, ἀμφιβόλου κέρδους ἐλπίδι Indidem direptiones, vastationesque, bella quoque οἴκτιστον ὑπομείναντες τελευτήν, καὶ φθάσαντες tum barbarica, tum civilia; aliis in alius, instiπαθεῖν ὅπερ εἰς τοὺς ἐναντίους εἶχον αὐτοὶ ὁρᾶσαι gante divitiarum aviditate, grassantibus; ac nihil σπουδήν. ᾿Ακοὴ δὲ τῶν εὖ βεβιωκότων, καὶ μάθησις quidquam neque pati, neque agere recusantilius, τῶν πεπραγμένων αὐτοῖς ἀγαθῶν ἔργων μεγάλα τοὺς quoad scopus ipsis destinatus, quomodocunque vel πολυπραγμονήσαντας ἐνίνησι· λύχνος τῶν λανθανόν- propria, vel adversantium cæde contingeret. Sape των γενόμενα πρὸς τὸ καὶ γνῶναι καὶ πρᾶξαι τὸ τέως enim dum pugnant ne sibi quidquam extorqueri, eoἀγνοηθέν, ἕως τότε ὠφέλιμον. rum quæ possident, a violentis grassatoribus possit vitam etiam ipsi profuderunt, exitu miserabili, incerti lucri spe luctuosissimam tolerantes mortem, atque cam ipsam, quam in adversarios machinabantur, perniciem suscipere in seipsos occupantes. Auditio verò earum rerum quas præclare sancti viri gesserunt, dum viverent, et diligentia cognoscendi 131 praeclara illorum opera, multum iis quos ea meditatio exercuerit, prodest; lampas enin illa velut quædam est, cujus usi lumine, et agnoscant et faciant ca, quæ, licet utilia, tamen ignoraverant catenus. " Quidam enim omnino æmulabuntur eorum virLutem; desiderium illius, ex commemoratione conΟἱ μὲν γὰρ πάντως ζηλώσουσι τὴν ἐκείνων ἀρε τὴν, πόθον εὐθὺς λαβόντες αὐτῆς φυσικῇ τινι ὁρμῇ τῆς ψυχῆς τῷ καλῷ προτιθεμένης. Οἱ δὲ θαυμάσους: cipientes, anima repente naturali sese impetu adi ταύτην, κἂν τὴν μίμησιν κωλύει τις συνήθεια πονηρά ταλανίζοντες ἑαυτοὺς, καὶ τέως εἰδότες ὡς ἀπολείπονται τῷ καλῷ· ὅπερ οὐ μικρὸν εἰς ὠφελείας λόγου, αἴσθησιν ἔχειν τῶν ἐν οἷς εἰσιν κακῶν, καὶ μὴ ἀπατᾶσθαι σεμνυνομένους ὡς ἀστείοις τοῖς λίαν αίσχροῖς· καθάπερ τινὲς τῶν ' ἀπηλγηκότων, οὐκ ἔτι τῇ ἁμαρτία νυττόμενοι, ἀδεῶς τὸ τραχὺ ταύτης καὶ δύσβατου οδεύουσιν, καὶ πεπωρωμένοι τὸ συνειδὸς ὡς οἱ τετυλωμένοι” ποδὶ ἀκάνθαις ἐπιβαίνοντες καὶ σκέ λαψιν, καὶ οὐδὲν πάσχοντες ὧν ἔπασχον πρὶν ἐνεθισθῶσιν τῇ σκληραγωγία, τρυφερῷ ὄντι καὶ ἀπαλῷ τῷ ἔχνει, καὶ τῆς τυχούτης εὐθέως & αἰσθανόμενοι honestum incitante. Alii vero mirabuntur saltem illam, quamvis imitationem consuetudo quædam intervertat prava: hoc inde consequentes, ut suam ipsorum faleantur miseriam, intelligantque adeo quantum a recto absint; ac, quod ad profectus rationem haud parum est, sensum aliquem eorum malorum concipiant in quibus jacent; neque jam decipiatur iis sese commendantes tanquam lonestis, quæ revera sunt turpissima, ut quidam solent quorum ad conscientiæ morsum obduruit obstinatio, neque jam ullo peccati quod admittunt aculeo punguntur amplius; at securi per illius asperos et VARLE LECTIONES EX CODD. ALLATIANIS. · ὑπαυγαζούσαις τῶν. * τῇ μάχη θανόντες. * αἰσχροῖς τῶν ἀπηλαγηκότων. * τετυλωμένῳ ποδί· Η ταχέως.

dillicites catles, ac inoffensi gradiantur. Quippe βλάβης. Ουδέν γάρ ἐστιν οὐ τῶν ἐπιπόνων τῷ σώματι, quorum tam occaluit conscientia, 132 quam com Tum pes qui per spinas et aculeos incedentes, nihil jam patiuntur eorum quæ pati solebant, antequam se ad istam duritiem consuetudine corroborassent, mbili adhuc teueroque plantarum solo ad cujus offensionis sensum et incommodi, facili. Nihil est enim neque tam laboriosum, neque tam molestum corpori, neque tam perniciosum animæ, quod non tempore tandem et assuetudine, leve ac tolerandum evadat, non jam amplius imprimens sensum molestæ, sicut quando recens erat, cum et labore corpus, et dolore animum affligebat, donec habitus in utroque exstitit, qui quod olim difficile ingratumque videbatur, suave etiam efficiat. Postquam igitur in confesso est honestum esse non taceri sanctorum recte facta, et non occultari ea quæ prodita multum in commune prosint, quod et hominum vitam ad angelicam perfectionem informent, terramque adeo in cœlum commutent, ea inducenda in mores ratione cœlestis institutionis, quæ a commercio 133 curarum et contagione sordium secreta omnium et immunis sit: unum in id intentis οὐ τῶν ἐπιβλαβῶν τῇ ψυχῇ, ὅ μὴ γίνεται χρόνῳ καὶ συνηθείᾳ κούφον καὶ ἀνεκτόν, οὐκ ἔτι ποιοῦν αἴσθη σιν δυσχερείας ὡς ἐποίει ποτὲ ἄηθες ὂν, καὶ πλῆττον καμάτῳ μὲν τὸ σῶμα, λύπῃ δὲ τὸ συνειδὸς, ἕως ἕξις ἀμφοτέροις γένηται ἡδὺ ποιοῦσα τὸ πάλαι φανὲν χα λεπὸν καὶ δυσάρεστον. Ἐπεὶ οὖν εὖ ἔχειν ὡμολόγη ται μὴ σιωπᾶσθαι τὰ τῶν σπουδαίων κατορθώματα, καὶ μὴ κρύπτεσθαι ταῦτα ἅπερ φανερωθέντα πολύ ποιεῖ κέρδος τῷ βίῳ, ἀγγελικὴν διδάσκοντα πολιτείαν, καὶ οὐρανὸν ποιοῦντα τὴν γῆν τῷ καθαρῷ καὶ ἀμερίμνῳ τῆς διαγωγής, πάντων εὐεργετεῖν σπουδα ζόντων ἀλλήλους, καὶ οὐδενὸς ἀδικεῖν ἀνεχομένου οὐδένα, διὰ τὸ πεπεῖσθαι λοιπὸν ματαίαν μὲν πᾶσαν ὕλην τὴν μένουσαν ἐνθάδε·· ἔχειν δὲ τὴν ὄρεξιν ἐκεί νων σπουδαίαν τῶν πρὸς τὸ μέλλον συμμεθισταμέν νων, καὶ πρὸς πολὺ χρησιμευόντων ἐκεῖ· φέρε τὸν μέχρι νῦν λανθάνοντα " πολλούς, ἐπειδὴ καὶ λαβεῖν ἅπαντας σπουδὴν ἔσχεν ἀεὶ, καθάπερ πρὸς 10 τῇ τῆς Νιτρίας ἐγκαταοὺς ἐρημία δεδοικώς τὰς ἐπηρείας τοῦ βίου καθάπερ αιθερίους ἄνωθεν πίπτοντας σκηπτούς, καὶ πλεῖον τούτων ἀδικοῦντας τὴν οὐ φυσ λασσομένην καὶ ἐκκλίνουσαν τας τοιαύτας συντυχίας ψυχὴν, παραγαγόντες εἰς μέσον μακάριον ἄνδρα γνώρ:μον καταστήσομεν· ἵνα μὴ λάθῃ τοὺς πρὸς τὸ ὠφε λεῖσθαι ἐπιτηδείους, ὅσα εὐλαβὴς ὢν αὐτὸς κρύψαι τοὺς ἀνθρώπους ἐσπούδασεν, οὐ φθόνῳ τινι τῆς μια μήσεως, οὐδὲ μόνος θέλων ἐναβρύνεσθαι τῇ κτήσει τῶν καλῶν, φεύγων δὲ τὸ ἐπιδεικτικὸν ὡς ἐπίβουλον, singulis quo potissimum modo bene mereri de aliis possint, nemine non ita comparato, quidvis ut pali potius quam inferre injuriam alteri velit: quod hoc sibi quisque persuaserit vanam hanc esse et futilem omnem copiam quæ hic hæret; teneantur vero ardenti omnes desiderio eorum bonorum quæ ad futuram usque vitam nos assectantur hinc migrantes: et nobiscum simul illo translata longe καὶ εἰς ὄνησιν ἀδικῆσαι δυνάμενον. nobis illic sunt utilissima. Age hunc qui hactenus multos latuit, quando et omnes latere semper studuit, tanquam hinnulus in Nitriæ solitudinem immersus offensiones scilicet reformidans vitæ quas sciret, tanquam fulmina desuper ex æthere ruentia, vel etiam gravius affligere non intentam in sui custodiam animam, neque casus ejusmodi declinantem. Hunc, inquam, beatum virum in medium producentes ostendamus omnibus, ne illis qui sunt idonei ad utilitatem ex ejus exemplo percipiendam diutius ignota ea sint quæcunque occultare hominibus 134 homo verecundus et modestus omni studio conatus est, non ille quidem quod invideret aliis imitationem sui, aut gloriari vellet solus possessione virtutum, sed quod ostentationem ut insidiatricem fugeret, quæ vel tum nocere potest, cum in aliorum utilitatem videtur suscipi. etiam Natus hic in Galatia, nutritus Ancyræ est. Sic Οὗτος τῆς Γαλατῶν γῆς βλάστημα γέγονεν, και autem florem ætatis ad omnem castimoniæ rationem θρέμμα Αγκύρας τῆς πόλεως. Οὕτως δὲ τὴν νέαν exegit, quamvis ob eximium formæ decus multa- ἡλικίαν πρὸς σωφροσύνην ἐκυβέρνησεν, καίτοι όχλού rum importunis cupiditatibus interpellaretur, ut σας δι' εὐμορφίαν πολλὰς ἐσχηκώς, ὡς τῆς αἰδοῦς ejus pudor et gravitas admirationi illis ipsis esset: καὶ τῆς σεμνότητος θαυμάζεσθαι παρ' αὐτῶν, καὶ qua ipsa virginali verecundia, potius quam oris η ταύτῃ μᾶλλον πρὸς πλείονα πόθον αὐτὰς, ἢ τῷ κάλ venustate, in flagrantius illos desiderium accende- λει τῆς ὄψεως, ἐκκαίων, ὑπερορωμένας, καὶ οὐδὲ • λαθόντα πολλούς. 10 πτώξ. PETRI POSSINI NOT.E. Καθάπερ πρὸς τῇ τῆς Νιτρίας ἐγκαταδὺς famosissimum in omnibus Egypti monasteriis locum: ἐρημία. Reliqueram aliquando lacunam post τη καθάπερ, sed tandem ex nonnullis vestigiis defurmatissimorum apicum conjecturam expedivi ad scribendum πρόξ. Est enim usitata locutio scri. ptoribus Ecclesiasticis ut solitarios, qui urbes et frequentiam fugiunt binnulis comparent, ex Canticorinin it. De solitudine Nitriæ sic habetur lib. n De vitis Patrum, cap. 21: Venimus autem et ad Nitria qui quadraginta ſere millibus abest ab Alexandria, ex nomine vici adjacentis in quo Nitrum colligitur. Nitriæ vocabulum trahens. Et mox: In hoc igitur loco quinquaginta fere, aut non multo minus cernuntur vicina sibi ct sub uno posita patre tabernacula, in quibus aliqui plures simul, aliqui pauci, nonnulli etiam singulares habitant, etc.

ORATIO IN ALBIANUM. λόγου προσηνοῦς ἀξιουμένας ποτέ. Οὔτ᾽ αὐτὸ δὲ " μή bat, quas obstinassel animum despicere ac ne ερεθιζόμενον σωφρονεῖν, καὶ μυρίων κινούντων τὸ πάθος τὸ αὐτὸ τοῦτο ποιεῖν, ἐπεὶ μηδὲ χειμαζομένην ναῦν κυβερνῆσαι σωτηρίως μή θορυβηθέντα τῇ ζάλῃ, καὶ ἐν λιμένι ἐπὶ τῆς πρύμνης καθεζόμενον ἔχεσθαι τῶν πηδαλίων. Τὸ μὲν γάρ ἐστιν τῆς τέχνης ἐν δέοντι καιρῷ παρασχεῖν τὰ τεκμήρια· τὸ δὲ μὴ παρούσης ἀνάγκης σχῆμα ἐπιδείκνυσθαι ἀμφίβολον εἰ τῇ πείρα κεκόσμηται, ἀλλὰ μὴ τῇ ἀπειρίᾳ ἀπατᾷ τοὺς ὁρῶντας, ἀμύητος ῶν, ὡς τὴν ἐπιστήμην κεκτημένος. "Οθεν καὶ νέον ἔντα αὐτὸν ἔτι, καὶ οὔπω πρὸς ἐκε κλησιαστικὴν ὑπηρεσίαν ἐπιτήδειον, ἐμηχανήσαντο θηρᾶσαι τέχνῃ πολλῇ, ζημίαν ἡγούμενοι εἰ μὴ καλ λωπίζοιτο 18 τὸ κοινὸν τῆς ἱερωσύνης τῷ οἰκείῳ καλῷ, καθάπερ κόρη ἐν ὀφθαλμῷ, καὶ ὀφθαλμός προσώπω ἐμπρέπων τῷ παντὶ σώματι τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ ἐξάρχοντος τάγματος· λάμπων τῷ βίῳ καὶ πολλοῖς καὶ πᾶσιν ὑπόδειγμα πρὸς ὠφέλειαν γινόμενος, ἐν νέῳ καὶ ἀκμάζοντι σώματι πρεσβυτικὴν καὶ κατα εσταλμένην κατάστασιν ἐπιδεικνύμενος καὶ οἱ μὲν ἑξιάσαντο πλείους ὄντες, ὡς ἐδόκουν, τὸν ἕνα, καὶ τὸ τῆς ἱερωσύνης δικαιοσύνης ἐπεκήρυξαν ἀξίω μα. Ο δὲ οὐκ ἐβιάσθη, οὐδὲ πρᾶξαι τι δυσωπηθείς τοὺς ὑπερέχοντας ἐνέσχετο παρά γνώμην, μέγα τὸ πράγμα, καὶ ὑπὲρ τὴν ἡλικίαν, ὡς ἦν ἀληθῶς, ἡγησάμενος. Φεύγει δὲ τοὺς πολιτικούς θορύβους, καὶ τὴν ἐκκλησιαστικὴν προσεδρίαν, τὸ βάρος περιιστάμενος τοῦ ἐπιτεθέντος ζυγοῦ. Καὶ σπουδὴν μὲν εἶχεν εὐθὺς καταλαβεῖν τὴν ἔρημον, ἐκράτησεν δὲ τῆς ὁρτῆς λογισμῷ δικαίῳ, προγυμνασθῆναι βέλτιον κρίνας τους πρώτους ἄθλους παρὰ τοῖς ὑφηγηταῖς καὶ ἀλείπταις τῶν ἄρτι τῆς ἀρετῆς ἀρχομένων, ἢ ἀπαιδοτρίβητος εὐθὺς προελθεῖν τοῖς τῶν τελειοτέρων ἀγωνισμάτων διδασκάλοις, καὶ κάματον τούτοις παρ έχειν ἀναγκαζομένοις τὰ παίδων παραδιδόναι, ἀντὶ τῶν παραδιδομένων ἀνδράτι, καὶ καταβῆναι τῆς οἱκείας ἕξεως πρὸς τὴν οὐ καθήκουσαν ἐν λόγοις καὶ ἔργοις παιδικὴν ἄσκησιν καὶ νηπίοις ἁρμόζουσαν. Ὁ commodo quidem ullo sermone dignari. Neque vero ejusdem laudis est castimoniam colere a nemine in contrarium provocatum; atque idem illud facere sexcentis hinc inde admotis illecebris cupiditatem titillantibus, quando neque ejusdem est consilii tempestate jactatam navim salubri providentia prohibere naufragio nihil perturbatum 135 procella gubernatorem, ac ludibundum subducta jam in portum navis sedentem ad puppim clavum contrectare. Nam illud quidem est in periculoso et gravi tempore artis experimentum præbere: hoc autem nulla instante necessitate speciem ostentare periti gubernatoris, quæ dubium intuentibus relinquit: an ornatus re ipsa sit illa peritia; annon e contrario potius id agat, ut imperitiam simulatione professionis celans, spectatores pro experienti et consulto possit fallere: cætera omnino expers omnis ejus facultatis. Hac de causa illum adhuc adolescentulum, neque adhuc per ætatem ad ecclesiasticum ministerium idoneum, multis modis irretire conati sunt, cum pro damno id ducerent, si commune nomen ecclesiasticæ professionis tanto illo ornamento, præsertim apud se nato sibique domestico se non insigniret; futurum enim illum, si semel esset in ecclesiastici ordinis corpus transcriptus, velut pupillam in oculo, aut oculum in facie quippe qui gravitate splenderet vitæ, ac vel sapientibus vel multitudini exemplar 136 utilissimum se præberet, senilem jam tum et exactam ad eam rem, omnis severitatem modestiæ constantiam in juvenili et florenti corpore reprasentans. Et illi quidem quod plures in unum incumberent, facile quo impellebant tracturi utique juvenculum sibi videbantur, cum dignitatem sacerdotii quo sacrificium justitiæ offertur, immensis laudibus in cœlum tollerent. Ille vero vinci non potuit, neque ita se efferri passus est, inepta quadam adversus majores natu reverentia, ut præter animi sui sententiam aliquid admittere sustineret: magnam ct, sicut vere erat, illius ætatulæ captu majorem reputans. Fugit autem et tumultum negotiorum civiļium, et sollicitudinem ecclesiasticæ præfecturæ, onus devitans impositi justi. Ac jam tum quidem in eremum studio ac cupiditate ferebatur: cæterum illum impetum in potestate habuit, salubri consilio s'atuens longe esse melius apud aliquos velut pædagogos et aliptas, qui rudium exercitamentis præfecti sunt, prima virtutis certamina meditari: quam nulla prævia subactum palæstra, 137 sic repente novum perfectioris disciplinæ se magistris obtrudere, gravem illis futurum quod senes instituendis viris pridem assuelos, cogeret ad puerilis institutionis prima elementa retractanda tradendaque relabi rursus, et descendere ex illa severitate vitæ ad quam consuetudine jam obdurucrunt, ao puerilem quamdam, et minus consentaneam viris talibus, ac potius ad ætatis infirmioris teneritatem, accommodatam in verbis et operibus exercitationem. 11 οὐ ταὐτὸν δέ. " μὴ καλλωπίζει. PETRI POSSINI NOTAE. ῾Ιερωσύνης δικαιοσύνης. Videtur esse corruptus locus: ego tamen conatus sum qualemcunque sensum exculpere. Ἐκράτησεν τῆς ὁρμῆς. Erat in MS. τῆς ¿p975, ita scriptum sine accentu. Ex quo nós ὁρμῆς fecimus, potuimus etiam ὀργῆς rescribere propius ad vestigia prinæ scripturae. Nanı ὀργὴ quoque appetitum, impetum, cupiditatem sonat, dicta quasi ὀργή ab ὀρέγω, ut viri docti runt. mone

703' Cum igitur se ad illos contulisset, qui apud nos non longe a civitate religiosam in monte meditantur vitam, quibus præerat beatus Leontius tunc presbyter deinde factus etiam episcopus, vir utriusque vite, activa, inquam, et contemplativæ laude illustris, illis adeo ipsis qui in desertis agebant perfectior: sed qui sciret etiam infirmorum infantiam perpeti, in tironum ingeniis pertractandis tritus; quod haberet inter eos quibus præerat, aliquot semper ejusmodi provectioribus, admistos. Hic 138 noster majores, quam pro tempore quo ibi fuit, progressus cum fecisset, multosque post se reliquisset, majori festinatione corripiens iter quam illa ipsa quam arripuerat admoneret occasio, opus asceticæ professionis illime in Jerosolymorum regionem transfert, tum studio cognoscendi loca in quibus et mirabilia perfecit opera, et vitam egit, et mortem deinde oppetiit Dominus Jesus; tum etiam cupiditate proficiendi ex conspectu et congressu sanctorum, qui perfectiorem illic vitam profitebantur; quorum ex usu cum profecisset, ne dicam cum eos brevi tempore antecessisset, in eam quam supra commemoravi solitudinem strenue confugit, et sacri 18 ἀνεῤῥίπισαν. Προσελθών οὖν τοῖς παρ' ἡμῖν πρὸ τοῦ ἄστεος ἀσκουμένοις ἐν τῷ ὄρει (ὧν ἦρχεν ἡ μακάριος Λεόντιος τὸ τηνικαῦτα μὲν πρεσβύτερος ὤν, ὕστερον δὲ γενόμενος καὶ ἐπίσκοπος· ἀνὴρ καὶ πράξει καὶ γνώσει κεκοσμημένος, καὶ τῶν ἐν ἐρήμοις ἀσκουμέν νων τελειότερος, ἀλλ᾽ εἰδὼς καὶ τῶν νηπιαζόντων ἀνέχεσθαι, καὶ τοῖς ἔτι τῆς πρακτικῆς ἀρχομένοις συνειθισμένος, διὰ τὸ ἔχειν ἐν τοῖς ὑπ' αὐτὸν μετά τῶν προκεκοφότων αναμεμιγμένους ἀεὶ καὶ τοιού τους), καὶ προκόψας τοῦ χρόνου ταχύτερον, καὶ πολ λούς παρελθών, καὶ ἀνύσας πλέον ἤπερ ὁ καιρὸς ἀνύειν παρείχεν, ἔργον ἀσκήσεως ἐπὶ τὴν τῶν Ἱερο σολύμων ἀπαίρει καὶ μετανίσταται χώραν, καὶ ἱστο ρίας τῶν αὐτόθι τόπων, ἐν οἷς ἐθαυματούργησεν, καὶ διήγαγεν, καὶ ἔπαθεν ὕστερον ὁ Κύριος Ἰησοῦς, καὶ ὠφελείας τῇ ὄψει τῶν ἐκεῖσε ἀσκουμένων ἀνδρῶν. Καὶ τούτοις ὠφεληθείς, ἵνα μὴ εἴπω παρελθὼν ἐν ὀλίγῳ, τὴν εἰρημένην καταλαμβάνει ἔρημον, σπου δαίως καὶ τὸ ἀξίωμα κρύψας ἱερατικὴν ἕως;; ηδυνήθη λαθεῖν, τὸν μοναδικὸν ὡς ἄρτι ἀρχόμενος ἀναδέχεται βίον, τοιούτοις χρησάμενος τῆς ἀρετῆς διδασκάλοις, οι πρὸς οὐρανὸν εὐθὺς ἀνεβρίστησαν 18 αὐτοῦ τὸν πόθον, καὶ τῆς ἀγγελικής διαγωγῆς ἐξήρ τησαν τὴν ἐπιθυμίαν, καὶ τῆς ἐν πᾶσιν ὀλιγοδείας Λεόντιος. Quis hic fuerit Leontius non facile dixerim: nec scire fas est omnia. Exstant puscula varia cujusdam Leontii Latinitate donata a Turriano nostro tom. IV variarum lectionum Canisii. Sed præterquam quod non dicitur ille fuisse episcopus, tempora non congruunt; nam apparet scriptorem illum posteriorem aliquanto Nilo fuisse, ut qui contra corroboratas jam Nestorii et Eutychis hæreses scripserit. Martyrologium Romanum xiv Kalend. Aprilis meminit Leontii episcopi. Sed neque quo tempore is vixerit, neque cujus civitatis episcopus fuerit, expressum uspiam est. Quid si hunc nostrum esse dicamus magnum illum Cæsariensem episcopum Leontium, qui unus ex Nicænæ synodi Patribus fuit? Nam quod ante diximus Albianum æqualem Joannis abbatis ejus qui Theodosio primo imperante floruit, præclare adhuc constare potest. Synodus Nicæna anno Christi 325 celebratur. Fuerit cum ad eam se contulit jam a quinquennio praesul Leontius. Circa annum igitur Christi 318, potuit sub eo adhuc presbytero rudimenta ponere Albianus vitæ melioris: inde ad annum 379, quo Theodosius imperare cœpit anni sunt 61, quot annos ab eo tempore in vivis fuisse Albianum incre dibile non est, præsertim in solitario: ex quo genere plerique μακρόβιοι memorantur. Quanquam cum ante Thodosii tempora diu floruerit Joannes abbas, potuit illi pove; Albianus fuisse, licet ad Theodosium non pervenerit. Porro hune Leontium multos ad perfectam vitam instituisse, quod hic dicit Nilus, attestatur etiam Gregorius presbyter Cæsariensis, in oratione quam scripsit in sanctos trecentos decem octo Patres concilii Nicæni, quæ Latine quidem exstat apud Surium. Nos vero cam alias Græce descripsimus ex codice manuscripto illustrissimi Caroli de Montchat archiepiscopi Tolosani: unde hunc locum hic ascribam co libentius quod Græca nondum, quod sciam, edita sunt. Sic igitur loquitur Gregorius: Τοῦ ἐπαγγέλου Λεοντίου τοῦ τῆς Καισαρέων ἐκκλησίας ἁγιωτάτου. προέδρου, οὗ πολλοὶ μὲν καὶ πρὸ τῆς ἐν τῇ κατά Νίκαιαν συνόδων παρουσίας, ἱδρῶτες τῆς πίστεως ἕνεκα καταβέβληνται. Πολλοὶ δὲ δι' αὐτοῦ μάρτυρές τε καὶ ἀθλοφόροι τὸν ἀντίπαλον κατεπάλαισαν· πολυ λοὶ δὲ τῷ τούτου βίῳ διδασκαλίῳ [Ισ. διδασκάλῳ ἢ διδασκαλείῳ χρησάμενοι οὐρανοπολῖται γεγόνασι, etc. Quæ sic Latine habentur apud Surium. Angelis paris Leontii, Cæsariensium Ecclesiæ sanctissimi præsulis, cujus multi quidem etiam antequam veniret in Nicænam synodum emanarunt sudores propter fidem. Multi autem per ipsum martyres et victores athleta prostraverunt adversarium; multique usi ejus vitæ doctrina cives evasere calestes, etc. Adduntur enim alia præclara de Leontio: quæ minus ad rem præsentem faciunt. Cæterumi hæc pauca quæ descripsimus satis conveniunt cum iis quæ de eodem, ut quidem putamus, Leontio tradit hic Nilus. Jam cum hunc Leontium Nilus ait cœnobium resisse παρ' ἡμῖν, suam patriam designat Constantinopolim, in cujus suburbano colle habitaverit, cum presbyter adhuc esset Caesariensis, deinde episcopus Leon tius. Σπουδαίως καὶ τὸ ἀξίωμα κρύψας ἱερα τικόν. Narravit supra Nilus non esse passim ΑΙ bianum initiari se sacris ordinibus, quod tum ætatem suam illi oneri imparen arbitraretur: oportet tamen cum postea inauguratum esse, licet id Nilus non expresserit distinctius. Ac non est incredibile presbyterum fuisse factum: unde aliquando:ò ἱερατικὸν ἀξίωμα sacerdotalem dignitatem Latine verteram. Revocavi me tamen cum vidi cap. 55 libri supra laudati, qui Heraclidis paradisus inseribitur, Albinum quem cumdem esse cum hoc AlDiano supra diximus, diaconum appellari. Sic enim illic loquitur auctor ejus libri. Hos igitur cum ego et sancti diacones Evagrius et Albinus vidissemus, etc.

ORATIO IN ALBIANUM. ἐρασθέντος [ῖσ. ερασθείσης. Puss.], ἐπειδὴ τὸ ἀνεν- ordinis dignitatem ut maxime poterat occultans solδεὲς μόναις ταῖς ἀσωμάτοις διαφέρει φύσεσιν, τοῖς tariam, sie tanquam tum primum inciperet, alaeri δὲ σαρκὶ συνδεδεμένοις οὐκ ἔστι ζῇν, μὴ τῆς ἀναγ- cupidoque animo complexus est vitam. Ejusmodi usus καίας χρείας αναπληρούσης τὸ καθ' ἑκάστην διαπονεύ virtutis magistris, qui ejus desiderium primio impetu μενον τῆς τροφῆς. Καταφρονήσας οὖν ἁπάντων ὁμοῦ ad coelos usque jaculati sunt, ejusque incensam τῶν ἐπὶ γῆς ὅλος αθρόως τῆς ἄνω φιλοσοφίας ἐγές melioris vitæ cupiditatem usque ad æmulationem νετο, οὐ μόνον τὰ περὶ τὸ σῶμα, ἀλλὰ καὶ αὐτὸ κρί- erexerunt angelicæ rationis, et ejus abstinentiæ νας πρὸς τὸν σκοπὸν περιττὸν τῷ ψυχῆς ἐπιμελου- quæ in rebus omnibus quam 139 paucissimis μένῳ καὶ ταύτην ἐπειγομένῳ παραστῆσαι Θεῷ. Τοσ- indigere studet, postquam nulla re prorsus οὗτον γοῦν ἐφρόντισεν τῆς σαρκὸς, ὅσον ἡ πρὸς τὸ indigere solis intelligentiis corporum expertibus ζῆν μόνον ' ἐβιάζετο χρεία. Πάντα δὲ τὸν καιρὸν convenit. Qui vero implicati carnis vinculis tenenἀνήλισκεν εἰς τὴν μέριμναν τοῦ πῶς ἀεὶ ἀρέσκῃ 18 tur, iis constare vita non potest, nisi quod in dies Θεῷ· ποίαις ἐννοίαις, καὶ ποίοις ἔργοις κοσμεῖται ὁ singulos continua nutritionis actione resolutum διπλοῦς ἄνθρωπος· ὡς καὶ στόμα σεμνοῖς καὶ ὠφε- evanescit, implenda necessitate naturæ suppleaλητικοῖς λόγοις ἑρμηνεύον τὴν ἔνδον καθαρότητα, tur. Contemnens igitur ex æquo quæ in terris sunt τοὺς ἀκούοντας ἁλίξῃ πρὸς εὐσέβειαν, καὶ τὸ σῶμα” omnia, totumn se in calestem philosophiam aldiκατεσταλμένοις κινήματι παιδεύῃ τοὺς ὁρῶντας τὸ dit, cum ita statueret, non quæ eirca corpus εἴτακτον. Οὗτος οὖν καὶ μετὰ τελευτὴν μέχρι νῦν hærent modo, sed illud ipsum etiam ad scopum παρὰ τοῖς αὐτόθι θαυμάζεται, καὶ κλέος αὐτοῦ ἀοί- destinatum superfluam esse ei qui cura omni ad διμον 16 ᾄδεται· πῶς καὶ γλῶσσαν ἀεὶ καὶ ἀκοὴν animum translata sistere illum Deo contendit. Tanἐκώλυσεν βιωτικού διηγήματος, οὔτε εἰπεῖν τι τῶν tulam igitur cogitationis partem curando corpori γινομένων ἐν κόσμῳ, οὔτε ἀκοῦσαί ποτε ἀνασχόμε- tribuebat, quantam tolerandæ vitæ necessitas exνος, ἄκαιρα λέγων πάντα καὶ ἄχρηστα ὅσα μὴ πρὸς torquebat. Tempus autem ille omne una consuτὸν προκείμενον σκοπὸν συντελεῖ. Εἰ γὰρ, φησίν, mebat cura, quomodo semper placeret Deo. Quibus ἑκάστη τέχνη και μέθοδος φροντίζεται παρὰ τῶν vel cogitationibus, vel operibus, uterque ornareμετιόντων αὐτὴν καὶ λόγοις καὶ ἐννοίαις βελτιοῦσθαι tur homo, ut et os gravibus et utilibus sermoniὁσημέραι τὰ περὶ αὐτῆς καὶ λαλούντων καὶ ἐνθυ bus interpres internæ puritatis audientes convoμουμένων ἀεί (ποιεῖ γὰρ ἡ μελέτη γινώσκειν τι πλέον caret ad religionem, et corpus compositis ad onἐν παντὶ, καὶ ἡ γυμνασία τῶν οὐδέπω γινωσκομένων nem modestiæ 140 decorem motibus erudiret εὐεργέτης " γίνεται), διὰ τί μὴ πᾶσαν ἡμεῖς τὴν intuentes. Quo nomine post mortèin quoque ad σχολὴν τῇ μερίμνῃ τῆς ἡμετέρας προαναλίσκομεν hoc usque tempus illis qui isthic degunt admiraτέχνης; "Ης εἴ τις ἐθέλοι, ἐπειδὴ τὸ ἄκρον ἀκατάλη- tioni est: sed et hæc ejus laus perpetua pradiπτον, καὶ τὴν πρὸς τὸ μέτριον ἀρκοῦσαν πεῖραν λαcatione celebratur, linguam eum semper et aurem βεῖν, οὐδὲν ἄκαιρον 18 ἔχει πρὸς ἄλλο τι τρέψαι τὸν abstinuisse ab omni sæculari narratione, cum νοῦν, μόλις ἀρκούσης τῆς ζωῆς, οὐ λέγω πρὸς τὸ neque aliquid dicere eorum quæ gerebantur in σκέψασθαι τὴν τῶν μελλόντων παρασκευὴν, ἀλλὰ mundo, neque audire unquam sustinuerit. Sic καὶ τῶν παρόντων φυλάξασθαι τὴν ἐπήρειαν. enim dicebat, importuna omnia et inutilia esse quæcunque ad propositum scopum non conferrent. Si enim, aiebat, unaquæque ars et professio cogitationes occupat elaborantium in ipsis, qui curas in eo defigunt omnes, num qua ratione augeri illæ ac perfici promoverique in melius queant, unumque hoc ipsis est quotidie tum sermonum omnium tum cogitationum argumentum (detegit enim in omni re aliquid semper novi meditatio, et iis qui se colunt hoc beneficii exercitatio reponit, ut quæ ignota adhuc erant ostendat ipsis). Quare non omne nostrum quantum est otium in meditatione consumimus ejus quam olim factitanius artis. Cujus si quis 141 velit (quando ad summa pertingere non licet) saltem eam informationem capere quæ ad mediocritatem sufficiat, næ illi nihil vacaverit ad res ineptas et otiosas animum divertere, cum vix universa quanta est vita sufficiat, non dico ad providendum futurorum apparatum, sed ne ad ingruentium quidem atque instantium vim propulsandam. Ὡς γὰρ ὀφθαλμός κυβερνήτου ὅλος ἐστὶν ἀτενές Ut enim gubernatoris oculus totus intentus ( ἀποβλέπων πρὸς τὰ θορυβοῦντα κύματα, καὶ ὁ τυχών μετεωρισμός ναυάγιον ἴσως ποιεῖ· οὕτως νοῦς μαχόμενος πάθεσι καὶ πνεύμασι πονηροῖς, νήφων μὲν ὀλιγάκις κλέπτεται, ῥᾳθυμήσας δὲ μικρὸν τῆς προστ οχῆς, ὅλος ποντοῦται καὶ ὑποβρύχιος γίνεται. Οθεν ἦν ἐνεὸν αὐτὸν πάντοτε καὶ ἐπὶ συννοίας καθήμενον ἰδεῖν, τῷ τύπῳ τῆς ὄψεως δεικνύντα ὡς ἀληθῶς ἐκεῖνα defixus est in fluctibus tumultuantibus, et vel levis evagatio animi naufragii causas nihilominus est; sic mens cum pravis cupiditatibus et malignis spiritibus decertans, si quidem sobria vigilque sit, raro fallitur dolis hostium: si autem de summa attentione aliquid in dissolutionem remiserit, tota illico in profundum abripitur et demergitur. Quare 14 μόνον φροντίζειν ἐβία. 18 ἀρέσῃ Θεῷ. 16 κλέος ἄλεται τοῦτο. 17 εὑρώτης γίνεται. καιρὸν ἔχει πρὸς ἄλλο τι. 18 ουδένα

erat nutum illum et cogitabunde similem videre ἅπερ ἔλεγεν μεριμνά * Θεῷ προσευχόμενος, considentem: ipso vultus atque oris habitu declarantem vere se ita sentire ut loquebatur, atque aut tacitas ad Deum fundentem preces, aut utile secum aliquid reputantem. Ει 142 mens quidem in calestium rerum contemplationem rapta efferebatur, in hoc acquiescens, aut seipsam undecunque cir-. cumlustrabat, ne quid sibi ad honestatem deesset. Manibus vero suum erat descriptum pensum operis; nam ex earum labore necessaria corpori sub-, ministrabat. Neque enim gratuitum unquam cibum adduci potuit ut otiato corpori daret, neque ab aliorum liberalitate oblatum admisit: quin obfirmarat animum nullam a quoquam consolationem a imittere: cum ita diceret ei, quicumque banc sectam sequeretur vitæ honestius esse dare quam accipere. Ne si secus faciat libertati nervos succidat, cogaturque interdum ad libidinem eorum a quibus accepit, accommodare sermonem, et obnoxio silentio veritatem opprimere, cum ea forte mordax et ingrata sit futura, ne molestiam pro benefacto reponat Tantulo porro victu tamque parabili desiderium fallebat naturæ, ut ab ejus apparatu plurimum sane superesset otii. Cibus illi panis solus isque citra satietatem: potus, aqua, per 143 astum quidem frigida; cum tempestas frigidior posceret, ad solem tepefacta. Vestis annosus cento, suæ illic commemorationi æqualis; neque ex tanto tempore mutatus unquam. Non sandalio, non calceo proterit pedeu, subitarius sibi crepidas ex palma consuens, pera aut uter ex pelle caprina stragulum dormitanti, quo paulisper ex diurnis laboribus relaxabat fractum contentione operis assidui corpusculum: maximam quippe noctis partem item ut diei psallendo transigebat et orando, reputans illis temporibus se cum Deo congredi, Davidicum perpetuo illud iterans: Jucundum sil ei eloquium meum. Nummum Cæsaris non morat; neque quo ille signo esset impressus; neque ærugo unquam ulla manum ejus vel unica contagione polluit; omnis ejus possessio liber demum unus erat, et ipse ad consolationem tædii utilis, ut ἢ λογιζόμενός τι τῶν χρησίμων. Καὶ ὁ μὲν νοῦς ἐνεμβάτευεν 30 ταῖς ἄνω θεωρίαις, σχολάζων ἢ καὶ ἑαυτὸν πάντοθεν περισκοπῶν, μή τι λείπει πρὸς τὸ κόσμιον αὐτῷ· αἱ δὲ χεῖρες εἴχοντο ἔργον ει τὴν τοῦ σώματος “ἐκεῖθεν ποριζόμενος [Ισ. περιζόμεναι. Poss.] χρείαν. Οὐδὲ γὰρ ἀργῶς ποτε τὴν τοῦ σώματ τος προσηνέγκατο τροφήν, οὐδὲ ἔξωθεν σχεῖν ταύτην κατεδέξατο, ἢ ὅλως δέξασθαί τινα παραμυθίαν παρά τινος βουληθείς· πρέπειν λέγων παντί μετιόντι τοῦτον τὸν βίον διδόναι μᾶλλον ἢ λαμβάνειν, ἵνα μὴ τῇ παρρησίᾳ ἐκλύσῃ τοὺς τόνους, ἀναγκαζόμενός τι καὶ πρὸς ἡδονὴν λέγειν ἔσθ' ὅτε τοῖς παρέχουσιν, καὶ σιωπᾶν πολλάκις τὸ ἀληθὲς, ὅταν ᾗ πληκτικόν, ἵνα μὴ λυπήσῃ τὸν εὐεργέτην. Πόση δὲ καὶ τίς ἦν αὐτῷ ἡ τοῦ σώματος χρεία, ἵνα καὶ πολλὴν ποιήσῃ τὴν ἀσχολίαν! Αρτος ἦν αὐτῷ ψιλός, καὶ οὐ πρὸς κόρον, ἡ τροφὴ, καὶ ὕδωρ, τὸ πόμα, ψυχρὸν μὲν τῷ καύματι, πρὸς ἥλιον δὲ χλιαινόμενον τῷ ψύχει. Καὶ κεντώνιον πολυετὲς τὸ ἔνδυμα συνακμάσαν αὐτοῦ τῷ ἐκεῖ βίῳ, ἐν ὅλῳ τῷ χρόνῳ οὔποτε ἀλλαγέν. Οὐ σανδάλιον, ούχ ὑπόδημα τὸν αὐτοῦ περιέβαλε πόδα σχέδια βά πτων ἐκ φοίνικος, καὶ κάδιον 3 δορκάδες πρὸ; ὕπνον τρεπομένῳ ἦν αὐτῷ στρωμνή, ὀλίγον τῶν μεθημερινῶν πόνων ἀνιεῖσα τὸ σῶμα κεκοπωμένον τῇ συντόμῳ εἰ εργασία. Τὸ γὰρ πλεῖον τῆς νυκτὸς καλά περ καὶ τῆς ἡμέρας ψάλλων διετέλει καὶ προσευχό μενος, ὁμιλεῖν τοῖς καιροῖς ἐκείνοις λογιζόμενος της Θεῷ, καὶ συνεχῶς μετὰ τοῦ Δαβὶδ λέγων· Ηδυν θείη αὐτῷ ἡ διαλογή μου. Οὐκ ἔγνω Καίσαρος νόμισμα, οὐδὲ τίνι τοῦτο κεχάρακται τύπῳ· οὐδὲ χαλ κους 48 τὴν αὐτοῦ χεῖρα διῆλθεν, μιάνας ταύτην ἀφῇ μιᾷ. Βίβλος ἦν αὐτῷ πᾶσα το κτῆσις καὶ αὐτὴ προς παραμυθίαν χρησίμη τῆς ἀκηδίας, ὡς ἂν εἴη και τις τέρψις τῶν πολλῶν ἡ ἀνάγνωσις πόνων, τὰ μὲν τῇ ἱστορίᾳ, τὰ δὲ τῇ θεωρίᾳ ψυχαγωγοῦσα τὸ ἀλύον τοῦ πνεύματος. Καὶ τὴν πτωχείαν ταύτην βασιλείαν, διὰ τὸ ἀμέριμνον, ἔλεγεν· οὐχ ὅτι 1 προς τὸν αὔριον οὐδὲν ἐκέκτητο βίον σκοπῶν, ἀλλ' ὅτι τῶν θαυμαζομένων παρὰ τοῖς πολλοῖς, οὐδενὸς εἶχεν ἐπιθυμίαν. Οὐ γὰρ τὸ πολύπυρον 30 ἀλλὰ τὸ ἀπροσδεὲς, πλοῦτον γνώμης ἡγεῖτο φιλοσοφεῖν ἐπι· 30 ἐνεβάτευεν. μεριμνᾶν. εἶχον τὸ ἔργον. 21 σῶμα ut in edit 13 τοῦ περὶ nihil deest in cod. σχέδια ῥάβδων ἐκ φοιν. καὶ κώδιον δορκ. συντόνῳ. 20 χαλκός. πᾶσα ἡ κτῆσις. 27 οὐχ ὅτι τὸν, alius τῶν πρὸς τὸ ἀβρόν. 18 πολύϋλον. PETRI POSSINI NOTA. retur argutia correctionis facillim, si κτίσις ἀντί τοῦ, κτῆσις legeretur, ut quod de Magno Antonio narratur, hoc item Nilus affirmare de Albiano vofuerit: mundun universum libri instar illi fuisse. Σχέδια ῥάπτων, Deformatissimus locus hic plun esse. Quod occupare hic volui, ne cuf blandierat. Neque forte satis adhuc emaculatus est. Hæc erant in schedis σχεδιαρ ανδων, ita ut represento sine accentibus et catero ορθογρα φίας instrumento inde nostrum consuimus, σχέ δια φάπτων, quod tamen non satis certum receptum habet. Quo enim hic nominandi casus, cum genitivus præcedat, dativus sequatur? Amplius pronuntio donec antiquus et emendatus liber qualem esse alicubi non despero, certum aliquid ostenderit. Βίβλος ἦν αὐτῷ πᾶσα κτῆσις. Haec lectio sententiam habet valde commodam, et reliquæ orationi conformem, ut non dubitem sic a Nilo scri- (40 ) Πολύπυρον. In schedis erat πολυ. υ-. λον, nos necessario divinavimus. Nec tamen du bito quin hoc aliter ct forte melius restitui possit. Paulo post, τυχούσης τῆς αὐταρκείας. Ήπε quoque divinavimus, captatis indiciis corruptorum apicum quod et alibi sæpe faciendura Γιύι.

ORATIO IN ALBIANUM. σταμένης, τυχούσης εν τῆς αὐταρκείας, καὶ παρα- muitos labores una 144 illa condiret voluptas πτυούσης πᾶν τὸ ὑπερβαίνον ταύτην ὡς ἄχρηστον. lectionis, quæ partim gestarum rerum narratione, Καὶ ὡς 30 οὐ περικεχῶσθαι τοῖς χρήμασι, ἀλλὰ τὸ μὴ partim consideratione superuarum moerorem lanθέλειν ἔχειν, παύει τὴν ὄρεξιν, ἐδίδαξεν οὗτος καὶ guentis animi abstergeret. Atque hanc ille inopiam, ἄλλοι πολλοὶ μετ' αὐτοῦ, ἐνδεεῖς μὲν τοὺς ὑπερπλου- propter securitatem, regiam vocabat; neque vero σίους διελέγξαντες, ὡς χρήζοντας ὧν κέκτηνται solum id cavebat, ut nihil sibi in crastinum repoπλειόνων διὰ πάθος ἀκόρεστον· πλουσίους δὲ τοὺς neret; sed potissimum ne earum rerum quæ mulκαὶ ἀποθέσθαι τι τῶν πρὸς τὴν χρείαν ἀναγκαίων titudo admirari solet, amore vel unius teneretur. φιλοτιμουμένους· 3 31 περιττόν, καὶ πρὸς φιλοσοφίαν Non enim in abundantia rerum, sed in satietate οὐκ ἐπιτήδειον. nihil desiderantis animi sitas esse statuebat eas divitias quas vera philosophia tribuit menti sibi deditæ, mactæ jam qui etiam sortem vitæ se ipsa contentæ, reliqua tanquam inutilia respuentis omnia. Caterum non exaggerandis undecunque opibus, sed rejiciendis et contenmenḍis cupiditatem exstingui iste docuit, multique cum ipso alii qui rgenos reipsa esse arguunt locupletissimos quosque, quippe qui pluribus indigeant quam fruantur, propter insatiabilem avaritiæ sitim; divites autem eos qui etiam defraudare se, detrahereque aliud ex necessariis student; 145 quod ex abundanti fit, neque ad tuendum philosophiæ nomen est necessarium. Πλούτος γάρ ἐστιν ἀληθῶς, καὶ λεγέσθω τοῦτο δικαίως· πενία δὲ ἐκεῖνο, καὶ πτωχείᾳ ἐσχάτη, ὅτι τὸ μὲν ἐπέχει τῶν παρόντων την πλησμονὴν, καὶ τὸν κόρον ὥσπερ ὑπέραντλον· τὸ δὲ τὴν ἐπιθυμίαν ἔτι καινὴν, καὶ διψαλέον πρὸς κτῆσιν τῶν μὴ παρόντων 11. ὧν ἡ μὲν παρουσία ἀμφίβολος, ἡ δὲ τῆς πλεονεξίας κατάγνωσις ὡμολόγηται μόνη, καὶ τῇ παρὰ τῷ Κριτή δίκῃ, πρὸς κόλασιν ὑπεύθυνος. Πλεονεξία γάρ ἐστιν οὐ μόνον τὸ σπουδάζειν ἀφελέσθαι τὰ ἀλλότρια, ἀλλὰ καὶ τὸ θέλειν τῆς αὐταρκείας ἔχειν τι πλέον. Νυκτὸς δὲ οὔσης τοῦ βίου τούτου, καὶ ὀνείρου τῶν ἐν αὐτῷ πραγμάτων, ὡς ὁ μακάριος ἔλεγεν ἐκεῖνος, τί όφε λος ἡ τῆς πολυτελείας τοῖς ἀνθρώποις βλάβη μετά τὸ παρελθεῖν τὴν κατάστασιν ἐκείνην· οὐχ ὑφεστώ των ἔτι τῶν 15 νυκτερινών φαντασμάτων, οὐδὲ παρτ εχόντων λοιπὸν θλίψεως καὶ ἀνέσεως αἴσθησιν; Ω; γὰρ, φησὶν, ἡμέρας ἐπιλαβούσης τοῖς ἐγρηγορόσι μάταια δείκνυται τὰ ἐνύπνια· καὶ ὁ πεπλουτηκέναι δόξας, οὐδὲν ἔχει πρωΐ· καὶ ὁ πίνειν νομίσας, ἢ ἐσθίειν, οὐδὲν τούτων ποιήσας εὑρίσκεται· καὶ ὁ ἄρο χὴν ἀνύσας δ καὶ πορίσας χρήματα, καὶ ὁ κατέχων ἐν χειρὶ ἀργύριον, καὶ ἐν κόλπῳ περιστέλλων ὁτιοῦν, κενὸς τούτων δείκνυται· ἄλλος κινδύνοις προσωμίλησεν καθεύδων, ἄλλος ἐπηρείαις, ἄλλος θλίψεσιν, ἄλλος ἐκολάσθη, καὶ ἄλλος ἀνῃρέθη. Καὶ αὐτοὶ μὲν ἀνέστησαν χαίροντες, οἱ δὲ ἄλλοι λυπούμενοι ὅτι φανε τασία ἦν, καὶ οὐκ ἀλήθεια, τὰ ἐν οἷς ἔδοξαν εἶναι. Οἱ μὲν ὡς φυγόντες πεῖραν κακῶν, οἱ δὲ ὡς ἀποτυχόντες ἐν οἷς ἦσαν εὐφραινόμενοι. Οὐδεὶς γὰρ οὐδὲν ἀπὸ τοιαύτης φαντασίας καρποῦται, οὐδὲ ἔχοντι 38 p μεθ᾿ ἡμέραν φαίνεται ὧν ἔχειν ἐδόκει νυκτός. "Η μόνον μνήμην τῶν παρελθόντων φαιδρῶν καὶ λυπητῶν ἰνδαλμάτων πρὸς ἀνίαν ὧν ἀπεστέρηται τερ πνῶν, καὶ εὐφροσύνης, ἧς ἐρύσθη 35. Οὕτως μετά τὴν σκηνὴν ταύτην, τῆς σκηνῆς τοῦδε βίου λυθείσης, ὡς ἐν νυκτί, πάντα ἀργεῖ τὰ ἐνθάδε λοιπόν· καὶ πλοῦτος, καὶ πενία, καὶ κόρες, καὶ ἔνδεια, καὶ δόξα, Divitie enim hæ veræ demum sunt, et tales dici æquum est; illud vero paupertas et extrema mendicitas, quoniam illud quidem satietatem affluentium bonorum et velut redundantem coercet nauseam; istud vero sitientis avaritiæ novos et hianti semper cupiditate præcipites impetus ad possessionem admittit eorum quæ non habet, quorum, vel si adsint, incerta possessio est. Al nemini est dubia avaritiæ damnatio: imo in confesso est omnibus illam, quamvis sola sit, neque ad vim et ad injuriam usque processerit, apud Judicem severissima lege dicturam causam. Est enim avaritia non solum eripere aliis sua, sed et vello habere plura quam quæ sufficiunt. Cum vero nox sit vita ista, et somnium, quæcunque in ea geruntur, ut beatus ille dicebat quid proderit hominibus illa impensa sumptuosæ luxuriæ, postquam ex hoc statu in alium transierint; cum jam nocturnæ illæ species non se ostentabunt, 146 neque molestiae nobis sensum amplius, neque lætitiæ dabunt. Ut enim, inquiebat, exoriente jam die vana fuisse insomnia experrecti sentiunt, quique sibi visus in sommis locuples erat, nihil habet mane reliqui; qui autem bibere se et comedere paulo ante crediderat, intelligit denique neutrum se fecisse; quique reg num adeptus erat et pecuniam confecerat, et qui argentum vel tenebat manu, vel sinu condiderat, vacnum se tandem deprehendit: alius in magnis periculis per somnium versatus, alius vexatus. alius oppressus, alius male multatus plagis, alius etiam occisus est: atque hi quidem omnes lætanies surgunt, illi vero alii tristes, quoniam in quibus versari sibi visi fuerant, ea non res, sed species fallax tantum erant. Ergo bi sic tanquam sensum malorum fugerint gaudent, illi vero tanquam illis orbati in quibus acquieverant, dolent. Neque ullus cuiquam fructus ex illa specie superest, neque ci 10 στυχούσης alius στοιχούσης τῇ αὐταρκεία. 30 ὅτι γὰρ οὐ τὸ ἔχειν, καὶ περικεχῶσθαι. οι ὡς τε ριττόν. μὴ παρ. nihil deest in cod. 33 Drest toy. 3· ὁ ἀρχὴν ἀνοίσας καὶ πορήσας. 85 ἔχων τι μεθ'. σε ἐλεύθη.

habuerit, 147 item per diem S. NILI ORATIO IN ALBIANUM. videtur eadem e Α' καὶ ταπεινότης. Παραμένει δὲ τοῖς μὲν εὐφροσύνη tenere quæ noctu tenuerat. Una tantum restat τοῖς δὲ φρίκη, καὶ τρόμος, ἀμοιβας εκδεχομένοις τῶν memoria latorum aut tristium, sed que pariter omnia præterierint, simulacrorum ad molestum desiderium voluptatum, “quibus privati sunt, et lætitiæ, ex cujus complexu sunt avulsi. Sie post istam vitæ fabulam scena jam reducta, omnia hæc ex æquo frigent, et divitiæ, et paupertas, et satietas, et egestas, et gloria, et humilitas. Restat vero his quidem lætitia, illis vero horror et tremor: vices utrisque justas eorum quæ in vita βεβιωμένων ἀξίας. Διὰ τοῦτο θαύματος ἄξιος, καὶ ζηλωτὸς πᾶσιν ὁ ἀνὴρ τοῖς μὲν ἐκ τῶν ἔργων, τοῖς δὲ ἐκ τῆς ἀκοῆς ἔστω διὰ παντὸς, ὅτι τὴν στενὴν ὁδεύσας ὁδὸν κατείληφεν τὴν ζωήν· τὰ μὲν ἐπαχθῆ τοῦ βίου, ὡς ὄνειρον παρελθὼν ἀνεκτῶς ε', τῶν δὲ ἡδέων νῦν ἀπολαύων, ἔνθα μόνιμος καὶ ἀληθὴς ἡ ἀπόλαυσίς ἐστιν, ὀλιγοχρονίων πόνων αἰώνιον καρποῦσθαι παρ έχουσα εὐφροσύνην. Ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. egerunt, recipientibus. Quare admirandus omnino et imitandus hic vir habeatur omnibus qui ejus præclara facta, vel oculis usurparint, vel auditu acceperint. Quod per viam angustam molitus iter, pervenit ad vitam: molestias quidem vitæ, tanquam somnium præteriens patienter. Voluptatibus vero nunc ibi fruitur ubi constans 148 et vera est fruitio, quæ brevium laborum fructum ætermam laetitiam reddit. 1n Chirsto Jesu Domino nostro, cui gloria in sæcula. Amen. δ' ἐκτενῶς. Huc usque opuscula a Patre Possino edita; sequuntur ea quæ in lucem protulit Jos. Maria Suaresius, Romæ 1673, fol.. cujus editionis titulum sequens pagina representat.

ΝΕΙΛΟΥ ΗΓΟΥΜΕΝΟΥ ΛΟΓΟΙ S. P. N. NILI ABBATIS TRACTATUS SEU OPUSCULA EX CODICIBUS MSS. VATICANIS, CASINENSIBUS, BARBERINIS ET ALTAEMPSIANIS ERUTA JOS. MARIA SUARESIUS EPISCOPUS OLIM VASIONENSIS Græce primus edidit, Latine vertit ac notis illustravit. SERENISS. PRINCIPI RAINALDO ESTENSI. SERENISSIME PRINCEPS, * Qui rimantur_arcana naturæ consueverunt anxie disquirere causas ob quas Nilus, fluviorum, qui erant Romanum intra imperium, maximus, statis temporibus egressus ripas universam inundet Ægyptum. Sunt qui Etesias ventos flare, atque obstruere septem ostia, ne in mare defluant unde, illasque cohibere opinantur; alii nives circa fontes ejus, tandem cognitos, æstu fervido liquescere, copiamque aquarum alveo non capi, sed telluri superfundi autumant: referunt plerique ad divinam providertiam, quia cum regio illa præ siccitate aeris nullis irrigetur imbribus, providit Deus, ut eam aride viridantem arena nigra humefaciat atque fecundet. Verum scrutabuntur sanctorum Patrum studiosi, cur hac tempestate Nili abbatis, qui eloquentiæ Græcæ verticem attigit ævo suo, tot opuscula jampridem abdita in pluteis bibliothecarum, prodeant in lucem. Causa est in promptu. Eminentissimus cardinalis Franciscus Barberinus, sacri Collegii decanus et sanctae sedis apostolica Vicecancellarius, publicæ prospiciens utilitati noluit ea tandiu latere, suisque typis vulgari mandavit, et Latine, sicut ea verteram, notis additis. Indefessus enim dies noctesque cogitat, et allaborat, ut memoriam sanctorum scriptorum renovet, et Ecclesiæ thesauros amplificet, utque pendeant ex ejus turribus mille clypei adversus illius internecinos hostes. R. P. Possinus publicavit Opera duo ejus avezôota Parisiis anno 1639; mox Epistolas anno 1657, et eidem eminentissimo nuncupavit, sed illæ mox auctiores a Leone Allatio viro clarissimo fuerunt editæ, obstetricante illo ipso Mæcenate, et Celsitudini Tuæ inscriptæ, sicut nunc opuscula ista merito libens offero, dedicoque, potiori tamen titulo faustissimi tui adventus in hanc urbem. Ex more quippe ducto ab vetustissimis usque temporibus, ut apud Homerum' atque Virgilium' observavi, dona solent offerri principibus appellentibus; quin et stodola aver spargi flores adventorios, quod e S. Gregorio Nazianzeno didici, erat solemne. Non igitur Celsitudini Tuæ Epitomem hanc atque dominam orbis terrarum metropolim adeunti erunt ingrata ista sancti Nili anavolopara, sive florilegia, opuscula nempe in hac florentissima ætate minime displicebunt. Nilus ille fluvius, quem Græci (si qua Gellio' fides) thy slow any appellant, cum exundat, felicia quæque ominatur; illius incrementi, Plinio auctore, cubita XIV hilaritatem afferunt, XV securitatem, delicias xvI. Hæc autem opuscula Nili piissimi et disertissimi abbatis, cum ad xix assurgant, prosperrima omnia præsagiunt accumulata, et aggesta. Nilum flu1 1. ix Odyss, ad calcem. 11. 11, Æneid. lib. v, cap. 7, Noct. Act. PATROL. GR. LXXIX. * lib. v, c. 9, Hist. natur.