ΝΕΙΛΟΥ ΛΟΓΟΣ ΑΣΚΗΤΙΚΟΣ. NILI TRACTATUS DE MONASTICA EXERCITATIONE. 1 CAPUT I. Philosophiam multi gentilium professi sunt, et ex Judæis non pauci; soli autem Christi discipuli veram sectati sunt philosophiam. Quia et soli magistram habuere Sapientiam, quæ convenientem huic instituto vivendi rationem opere demonstravit. Etenim priores illi, velut in scena fabulam agentes aliena se persona exornarunt, vacuum nomen induentes vera philosophia orbatum. In pallio, atque barba, et baculo philosophos sese ostentantes, curantes corpus, et cupiditatibus tanquam dominabus famulantes, ventris exstitere servi, et comites ventris voluptates, velut opus natura admiserunt; iræ obnoxii, gloriæ fulgore perculsi, et desiderio, splendidas vero mensas instar catellorum avide invadentes; ignorantes in primis liberum esse debere phi-Β losophum, multoque magis illi fugiendum, ne serviat passionibus, quam, ne sit argento venale mancipium, et vernarum verna: nihil enim forsan illi, qui recte vixerit, esse servum hominum obfuit, passionibus vero, quasi illæ heræ forent, utenti, voluptatibus inservire, pudori atque deri liculo fuit. 2 CAPUT II. Sunt quippe apud ipsos qui rerum gerendarum omnino incuriosi, rationali philosophia, ut putant, instructi, de rebus sublimibus garrientes; aliqui +t earum, quæ demonstrari non possunt, interpretes, coeli magnitudinen, et solis mensuras, et astrorum virtutes, scire sese jactarunt. Sunt qui quandoque rerum divinarum scientiam attentarunt, in quibus, et veritas est iuinvestigabilis, et conjectura periculosa, viventes interim fadius porcis, qui volutantur in cœno. At si ex illis quidam rebus agendis incubuerunt, istis pejores fuere; labores nempe sbierunt pro gloria, laudibusque; nullius enim rei gratia, nisi ostentationis, et cupiditatis gloriæ multa miseri hi moliebantur; mercedem vilem, ac tenuem pro tanta molestia referentes; nam silentiam sibt omnino indicere, et victitare herbis, et asperis centonibus corpus tegere, et dolio concluwos vitam degere, nullam remunerationem post Φιλοσοφεῖν ἐπετήδευσαν μὲν καὶ Ἑλλήνων πολλοί, καὶ Ἰουδαίων δὲ οὐκ ὀλίγοι· μόνοι δὲ τὴν ἀληθῆ φιλοσοφίαν ἐξήλωσαν οἱ τοῦ Χριστοῦ μαθηταί, ἐπεὶ καὶ μόνοι τὴν σοφίαν αὐτὴν ἔσχον διδάσκαλον, ἔργῳ ἐπιδεικνύουσαν την πρέπουσαν τῷ τοιούτῳ ἐπιτη δεύματι ἀγωγήν. Οἱ μὲν γὰρ πρότεροι, καθάπερ ἐν σκηνῇ δράμα ὑποκρινάμενοι, ἀλλοτρίῳ ἑαυτοὺς κατα εκόσμησαν προσωπείῳ, ὄνομα κενὸν ὑποδύντες, φι λοσοφίας ἀληθοῦς ἐστερημένον· ἐν τῷ τρίβωνι, καὶ τῇ ὑπήνῃ, καὶ τῇ βακτηρία, τὸ φιλοσοφεῖν ἐπισ δεικνύμενοι, περιέποντες δὲ τὸ σῶμα, καὶ ταῖς ἐπιθυμίαις ὡς δεσποίναις υπηρετούμενοι, γαστρὶς ὄντες δοῦλοι, καὶ τὰς ὑπογαστρίους ἡδονὰς ὡς φύσ σεως ἔργον ἀποδεχόμενοι· ὀργῆς ὑπήκοοι, τὴν δόξαν επτοημένοι· ταῖς δὲ λαμπραῖς τραπέζαις δίκην κυνι δίων λίχνως ἐφαλλόμενοι· οὐκ εἰδότες, ὅτι πρὸ πάντων ἐλεύθερον εἶναι δεῖ τὸν φιλόσοφον, καὶ μᾶλλον φεύγειν τὸ δοῦλον εἶναι παθῶν, ἢ ἀργυρώνητον, καὶ οἰκοτρίβων οἰκότρια. Τὸ γὰρ ἀνθρώπων εἶναι δοῦλον οὐδὲν ἴσως ἔβλαψε τὸν ὀρθῶς βεβιωκότα· τὸ δὲ πάθεσιν ὡς δεσπόταις χρώμενον ὑπηρετεῖν ταῖς ἡδοναῖς αἰσχύνην ἤνεγκε, καὶ γέλωτα πολῦν. Εἰσὶ μὲν οὖν παρ' αὐτοῖς καθόλου τῆς πράξεως ήμεληκότες, λογικὴν δὲ φιλοσοφίαν ὡς δοκοῦσιν ἐπανῃρημένοι, μετεωρολέσχαι τινὲς ὄντες, καὶ τῶν ἀναποδείκτων ἐξηγηταί, οὐρανοῦ μέγεθος, καὶ ἡλίου μέτρα, καὶ ἀστέρων ἐνεργείας εἰδέναι ἐπαγγελλόμε νοι. Εστι δὲ ὅτε καὶ θεολογεῖν ἐπεχειροῦντο ὅπου καὶ ἡ ἀλήθεια ἀνεφικτὸς, καὶ ὁ στοχασμὸς ἐπικίνδυνος· ζῶντες δὲ τῶν ἐν βορβόρῳ κυλινδουμένων χοίρων ἀτιμότερον. Εἰ δὲ καί τινες ἐγένοντο πρακτικοί, τούτων ἐγένοντο χείρους, δόξαις καὶ ἐπαίνοις περ πραχότες τοὺς πόνους· οὐδενὸς γὰρ ἑτέρου χάριν ἢ ἐπιδείξεως καὶ φιλοδοξίας ἐπετήδευον οἱ δείλαιοι τὰ πολλά, μισθὸν εὐτελῆ, καὶ εὐωνον τῆς τοιαύτης ἀνα τικαταλλαττόμενοι ταλαιπωρίας· τὸ γὰρ σιωπῆσαι διαπαντός, καὶ χόρτῳ τρέφεσθαι, καὶ ῥακίοις τρυ γίνοις σκέπειν τὸ σῶμα, καὶ ἐν πίθῳ κατακλείσαντες ἑαυτοὺς διαβιοῦν, μηδὲ μίαν ἀμοιβήν μετά θάνατον προσδοκώντας, πάσης ἀνοίας ἐστὶν ἐπέκεινα· τοῦτο

LIBER DE MONASTICA EXERCITATIONE. ἦν τὸ ἐν τῷ βίῳ συγκαταλύειν τῆς ἀρετῆς τὰ ἔπα- Λ mortem exspectando; extrema dementia est, hoc Ολα, καὶ ἀγῶνα ἑαυτῷ τίθεσθαι στεφάνων καιρὸν οὐκ ἔχοντα, καὶ πάλην διηνεκή βραβείων ἐστερημέ νην, καὶ σκάμματα, τῶν ιδρώτων ἔχοντα πλέον οὐδέν. Ἰουδαίων δὲ ὅσοι τοῦτον ἐτίμησαν τὸν βίον, εἰσί μὲν τοῦ Ἰωναδὰς ἀπόγονοι, πάντας δὲ τοὺς ὡσαύ τως βιοῦν ἐθέλοντας προσιέμενοι, εἰς τὴν αὐτὴν ἐν άγουσι πολιτείαν, ἐν σκηναῖς κατοικοῦντες διαπαν τὸς, οἴνου τε καὶ πάντων τῶν πρὸς τὸ ἀβροδίαιτον ἀπεχόμενοι, καὶ δίαιταν ἔχοντας εὐτελῆ, καὶ τῇ χρεία συμμεμετρημένην τοῦ σώματος. Σφόδρα μὲν οὖν ἐπιμελοῦνται τῆς ἠθικῆς ἕξεως, θεωρίᾳ δὲ τὰ πολλὰ παραμένουσι, ὅθεν καὶ Ἰεσσαῖοι καλοῦνται, αὐτοὺς λογίους δηλοῦντος τοῦ ὀνόματος, καὶ ἁπλῶς ἐστιν αὐτοῖς πάντοθεν κατωρθωμένος ὁ τῆς φιλοσοφίας σκοπός, οὐδαμοῦ τῶν πραγμάτων διαμαχομέ νων τῷ ἐπαγγέλματι. ᾿Αλλὰ τί τῶν ἀγώνων ὄφελος αὐτοῖς καὶ τῆς ἐπιπόνου ἀθλήσεως τὸν ἀγωνοθέτην ἀνῃρηκόσι Χριστὸν; Καὶ τούτοις γὰρ ὁμοίως ὁ τῶν πόνων οίχεται μισθὸς, ἀρνησαμένοις τὸν τῶν ἐπάθλων διανομέα, καὶ τῆς ἀληθοῦς ζωῆς, καὶ διὰ τοῦτο τῆς φιλοσοφίας ἀποσφαλεῖσι. Φιλοσοφία γὰρ ἐστιν ἠθῶν κατόρθωσις μετὰ δόξης τῆς περὶ τοῦ ὄντος γνώσεως ἀληθοῦς. Ταύτης δὲ ἀπεσφάλησαν ἄμφω καὶ Ἰουδαῖοι, καὶ Ἕλληνες, τὴν ἀπ᾿ οὐρανοῦ παραγενομένην σοφίαν παραιτησάμενοι, καὶ χωρὶς Χρι στοῦ φιλοσοφεῖν ἐπιχειρήσαντες, τοῦ μόνου παρα δείξαντος ἔργῳ, καὶ λόγῳ τὴν ἀληθῆ φιλοσοφίαν. est, tollere eum hac vita virtutis praemia, et certamen statuere sibi ipsi nullo tempore munerandum, et luctam continuam, braviis carentem, et pugnas, quæ præter sudorem nihil amplius habeant.- CAPUT III. Judæorum autem quotquot hoc vivendi genus amplexi, posteri Jonadab hi sunt, omnesque sic vivere volentes excipiendo ad suum traducunt institutum, in tabernaculis habitant semper; vino, et omni delicatiori 3 cibo abstinentes, victu tenui utuntur, eumque necessitate corporis metiuntur, valde vero student moribus componendis, et, Ht plurimum, contemplationi vacant, unde Jessæi etiam dicuntur, nomine demonstrante ipsos eruditos est, et penitus omnes vitæ suæ actiones ad scopum philosophiæ dirigunt, nec unquam illæ ipsorum professioni repugnant. Cæterum quis fructus certaminum ipsis, et laboriesæ pugnæ hisce, qui Christum certaminum præsidem sustulerunt? et istis similiter merces laborum perit; qui negant distributorem præiniorum, et a vera vita, ideoque a philosophia exerrant. Est quippe philosophia morum emendatio, cum laude veræ cognitionis illius qui est. Ab illa vero utrique aberrarunt, qua Judæi, qua gentiles, qui Sapientiam, quæ e colo descenderat, repudiarunt, et sine Christo philosophari conati sunt, qui solus opere, ac sermone veram philosophiam demonstravit. CAPUT IV. Ipse namque vita sua primus hujus viam aperuit, exhibens puram conversationem, et animam sem-. per efferens superiorem passionibus corporis, ad extremum vero et ipsam despiciens, quando salus hominum ab ipso dispensata mortem exposcebat, docens hoc ipso debere eum, qui recte ad philosophandum sursum se accingit omnes vitæ suavitates repudiare, laboribus vero incumbere, atque passionibus valide dominari, corpus contenuendo, neque animam & pretiosam habere, sed et ipsam libenter profundere, ubi virtutis approbandæ causa deponenda est. Atque hanc vivendi rationem su.. Οὗτος γὰρ πρῶτος ἔτεμε τῷ βίῳ τὴν ταύτης ὁδὸν, πολιτείαν ἐπιδειξάμενος καθαρὰν, καὶ ἀνωτέραν ἀεὶ φέρων τὴν ψυχὴν τῶν τοῦ σώματος παθῶν, ἔσχατον δὲ καὶ ταύτης καταφρονήσας, ὅτε ἡ παρ' αὐτοῦ οἱ κονομουμένη σωτηρία τῶν ἀνθρώπων ἀπῄτει τὸν θάνατον, διδάσκων διὰ τούτων, ὅτι δεῖ τὸν φιλοσοφεῖν ὀρθῶς ἄνωθεν προαιρούμενον, ἀρνεῖσθαι μὲν πάντα τὰ τοῦ βίου ἡδέα· πονεῖν δὲ, καὶ παθῶν εξ μάλα ἐπικρατεῖν καταφρονοῦντα τοῦ σώματος· ἔχειν δὲ μηδὲ τὴν ψυχὴν τιμίαν, ἀλλὰ καὶ ταύτην ἑτοίμως προΐεσθαι, ὅταν δι' ἀρετῆς ἐπίδειξιν ταύτην ἀποθέ σθαι δέοι. Καὶ ταύτην παραλαβόντες ἐμιμήσαντο τὴν διαγωγήν, οἱ ἅγιοι ἀπόστολοι, ἅμα τῷ κληθῆναι, scipientes imitati sunt sancti apostoli, qui simul ἀποταξάμενοι μὲν τῷ βίῳ, ὑπεριδόντες δὲ πατρίδα, καὶ γένος καὶ ὕπαρξιν, καὶ πρὸς τὸν σκληρόν, καὶ ἐπίπονον εὐθὺς μετετάξαντο βίον, διὰ πάντων χωρήσαντες τῶν δυσχερῶν, θλιβόμενοι, κακουχούμενοι, ἐλαυνόμενοι, γυμνιτεύοντες, αὐτῶν τῶν ἀναγκαίων ἐνδεεῖς ὄντες· ὕστερον δὲ καὶ θανάτου κατετόλμη σαν, καλῶς διὰ πάντων τὸν Διδάσκαλον μιμησάμενοι, καὶ τῷ βίῳ καταλιπόντες πολιτείας ἀρίστης εἰκόνα. 'Αλλ' ἐπειδὴ γράφειν ἀπὸ τῆς αὐτῆς εἰκόνος πάντες Χριστιανοὶ τὸν ἑαυτῶν βίον ὀφείλοντες ἢ οὐκ ἠβουλή θησαν, ἢ ἡτόνησαν πρὸς τὴν μίμησιν, ὀλίγοι δέ τινες ηδυνήθησαν τὰς κοσμικὰς ὑπερύψαι ταραχάς, καὶ ' Act. xx, 24. * Hebr. x1, 57. atque vocati sunt, vitæ valedicentes, despicientes vero patriam, et genus, et opes, statim ad laboriosam, et duram vivendi rationem transierunt, omnino sectantes aspera, attriti, vexati, exagitati, denudati, ipsarum rerum necessariarum indigi. Demum autem mortem constanter subierunt, magistrum egregie in omnibus imitati, et ita vivendo imaginem præclarissimæ conversationis reliquerunt. Sed postea quam Christiani omnes, qui vi• tam suam ad hoc exemplum delineare debebant, aut noluerunt, aut clanguerunt in imitatione: quidam autem pauci potuerunt mundanas turbas su-

υ- φυγεῖν τὴν ἐν ταῖς πόλεσι ζάλην, καὶ οὕτως τῶν θορύβων ἔξω γενόμενοι τὸν μοναδικὸν ἀσπάσασθαι βίον, οὗτοι μόνοι τὸν ἑαυτῶν βίον ἐκμαγεῖον τῆς ἀποστολικῆς ἐποιήσαντο ἀρετῆς, τοῦ μὲν κεκτῆσθαι τὴν ἀκτημοσύνην προκρίναντες· διὰ τὸ ἀπερίσπαστον, τροφῆς δὲ κεκαρυκευμένης τὴν ἐσχεδιασμένην προτιμήσαντες, διὰ τὰς τῶν παθῶν ἐπαναστάσεις τῇ παρατυχούσῃ τὴν χρείαν ἐκπληροῦντες τοῦ σώματος, ἐνδυμάτων δὲ μαλακῶν, καὶ τῆς χρείας ἔξω ὡς ἀν θρωπίνης χλιδῆς ἐπίνοιαν ἀλογήσαντες, λιτῇ καὶ ἀπεριέργῳ ἐχρήσαντο στολῇ διὰ τὴν ἀνάγκην του σώματος τρυφῆς καταφρονήσαντες, ἀφιλόσοφον· εἶ ναι λογισάμενοι, τὴν περὶ τῶν οὐρανίων αφιεμένους φροντίδα, περὶ τὰ χαμαὶ κείμενα, καὶ τοῖς θηρίοις ἐξ αὐτοσχεδίου παραγινόμενα, ἀσχολῆσαι τὸν νοῦν· οὐκ ᾔδεισαν τὸν κόσμον ἔξω τῶν ἀνθρωπίνων γενόμενοι παθῶν, οὐκ ἦν παρ' αὐτοῖς πλεονεκτῶν, καὶ πλεονεκτούμενος, δικάζων, καὶ δικαζόμενος. perare, et fugere illam, quæ in urbibus est ctuationem; atque ita a tumultibus exempti, solitariam amplecti vitam; hi soli vita sua expresserunt apostolicæ virtutis simulacrum, præferentes pos. sessionibus possessionum abdicationem, ne distraherentur; cibis vero exquisite conditis præponentes victum tumultuarium ad passionum rebelles notus cohibendos, obvioque alimento necessitatem corporis explentes; mollia autem indumenta et ea quæ sunt præter usum, velut humani luxus commentum, negligentes, simplici, nec exquisita usi sunt veste, quæ sufficeret ad corporis necessitatem, contemnentesque delicias, cum existimarent neutiquam philosophi convenire instituto abjecta rerum cœlestium cura, iis, quæ humi posita sunt, el animantibus passim exposita, occupari animo; ignoraverunt mundum, non amplius obnoxii passionibus 5 humanis nec apud ipsos erat fraudans, aut fraudatus, nemo lites inferens, aut propulsans. CAPUT V. Habebat enim unusquisque judicem incorruptom propriam conscientiam, neque horum unus abundabat divitiis, alter premebatur egestate, alius fame tabescebat, alius disrumpebatur satietate; egentium enim penuriam implebat opulentorum studium, et erat æqualitas, et æqua distributio expulsa inæqualitate propter voluntariam attemperaturam supereminentium ad humiliores: quin potius, nec tunc erat æqualitas, cum nimium certamen contendentium humiliores esse, efficeret inæqualitatem, uti nunc ambientium acrior furor gloriæ ipsam producit; exsulabat invidia, proscripta erat obtrectatio, sublata superbia, vanitas fugata, omnes contentionum causæ dissolutæ, ad affectus enim vehementiores mortui quidam erant, et omni eorum sensu destituti, qui ne per somnium quidem talia imaginabantur, eo quod ab initio strenue illorum recordationem essent aversati, et assiduo virtutum exercitio, atque patientia ad istius modi habitum provecti, et, ut plane dicam, lucernæ erant in tenebris luccntes, et stelle fixæ caliginosam vitae noctem illustrantes, et intendentes omnibus portuum facilem aditum propter tranquillitatem, quæ circa ipsos erat, ut incolumes passionum scopulos evitarent. 6 CAPUT VI. Sed hoc accuratum institutum, coelestisque conversatio instar imaginis, depingentium rursus in curia, et tractu temporis paulatim demutata ad extremam pervenit dissimilitudinem, et omnino a primo exemplo recessit; nam rursus qui mundo erant crucifixi, et vitæ præsenti renuntiarant, atque homines esse se ipsos abnegarant, et ad naturam Potestatum incorporearum singulari mentis tranquillitate (sive impatibilitate) transferri contendebant, reversi sunt quodammodo retro negotiationibus vitæ, lucrisque turpibus antecessorum), Εἶχε γὰρ ἕκαστος κριτὴν ἀδέκαστον τὴν ἰδίαν συνείδησιν, οὐκ ἄλλος μὲν ἐπλούτει, ἄλλος δὲ ἐπέ νετο, οὐδὲ ἕτερος μὲν ἐτήκετο λιμῷ, ἕτερος δὲ διερ ῥήγνυτο κόρῳ, ἀνεπλήρον γὰρ τῶν λειπομένων τὴν ἔνδειαν ἡ τῶν περιττευόντων φιλοτιμία. Καὶ ἦν ισότης καὶ ἰσονομία, διὰ τὴν ἐκ τῶν ὑπερεχόντων πρὸς τοὺς ταπεινοτέρους εκουσίαν σύγκρασιν ἐκβε βλημένης τῆς ἀνωμαλίας. Μᾶλλον δὲ οὐδὲ τότε ἦν ισότης, ἐποίει γὰρ καὶ τότε τὴν ἀνωμαλίαν ἡ τῶν πλέον ταπεινοῦσθαι σπουδαζόντων προθυμία, ὡς ποιεῖ νῦν ἡ τῶν πλέον δοξάζεσθαι φιλονεικούντων μανία. Εκβέβλητο φθόνος, ἐξώριστο βασκανία, πε ' φυγάδευτο κενοδοξία, ανῄρητο υπερηφανία, καταλέλυτο πάντα τὰ τῆς στάσεως αἴτια· πρὸς γὰρ τὰ ἀδρότερα τῶν παθῶν νεκροί τινες ἦσαν, καὶ ἀναίσθητοι, οὐδ᾽ ὄναρ φαντασίας τῶν τοιούτων λαμβά νοντες, διὰ τὸ καλῶς ἐξ ἀρχῆς ἀπεστράφθαι τὴν τούτων ὑπόμνησιν, ἐκ τῆς καθ' ἡμέραν ἀσκήσεως, καὶ ὑπομονῆς εἰς τοιαύτην ἕξιν αναβεβηκότες, καὶ ἁπλῶς λύχνοι ἦσαν ἐν σκότει φαίνοντες, καὶ ἀστέρες ἁπλανεῖς τὴν ἀφεγγῆ τοῦ βίου νύκτα καταυγάζοντες. καὶ λιμένων προβολήν τῷ καθ᾿ αὐτοὺς ἀχειμάστῳ πᾶσιν εὔκολον ἀποδεικνύντες, τοῦ διαφεύγειν ἀβλαβῶς τὰς τῶν παθῶν προσβολάς. 'Αλλ' ἡ ἀκριβὴς ἐκείνη πολιτεία, καὶ ἐπουράνιος διαγωγή, καθάπερ εἰκὼν ὑπὸ τῆς τῶν κατὰ καιροὺς μεταγραφόντων ἀμελείας κατὰ μικρὸν ἐλαττουμένη, εἰς ἔσχατον ἀνομοιότητος ἤλασε, καὶ πάντη του ἀρχετύπου ἀπολέλειπται· πάλιν γὰρ οἱ σταυρωθέντες τῷ κόσμῳ, καὶ ἀποταξάμενοι τῷ βίῳ, καὶ ἀρνησάμενοι τὸ εἶναι ἄνθρωποι, καὶ πρὸς τὴν τῶν ἀσωμάτ των δυνάμεων φύσιν τῷ τῆς ἀπαθείας μονοτρόπι μεταστῆναι ἀγωνιζόμενοι, ὑπενόστησαν μὲν ὀπίσω πραγματείαις βιωτικαῖς, καὶ πορισμοῖς ἐπονειδίστοις, ἐπιθολοῦντες τὴν τῶν καλῶς προβεβιωκότων

LIBER DE MONASTICA EXERCITATIONE. ἀκρίβειαν, καὶ τοὺς δοξάζεσθαι καὶ εὐκλείζεσθαι qui præclare vixerant, infuscantes diligentiam; δυναμένους διὰ τὴν σφῶν ἀρετὴν βλασφημεῖσθαι ποιοῦντες τῇ οἰκείᾳ ἀπροσεξίη· καὶ τὴν μὲν ἐχέτλην τοῦ ἀρότρου κατέχομεν σχῆμα σώζοντες τὸ σεμνόν· ἀνεύθετοι δὲ γεγόναμεν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν, διὰ τὸ στραφῆναι εἰς τὰ ὀπίσω, καὶ τῶν ἐπιλε λῆσθαι ὀφειλόντων, μετὰ πολλῆς ἀντέχεσθαι τῆς σπουδῆς, οὐκ ἔτι γὰρ τὸ εξωνον καὶ αὐτοσχέδιον τῆς ζωῆς παρ' ἡμῖν σπουδάζεται, οὐδὲ τὸ ἡσύχιον χρήσιμον πρὸς τὸ ἀπαλλαγῆναι τῶν παλαιῶν νενόμισται μολυσμῶν, ὄχλος δὲ πραγμάτων, πρὸς τὸν ἀληθῆ σκοπὸν ἀνόνητον ἔχων φροντίδα τετίμηται, καὶ ἡ περὶ τὴν ὕλην φιλοτιμία της σωτη ρίους ἐνίκησε παραινέσεις. Τοῦ γὰρ Κυρίου πάντη et eos qui poterant ob ipsorum virtutem celebrari, atque gloriosi esse, propter inertiam propriam, opprobriis exponentes, et conviciis; stivam quidem aratri, servando habitum venerandum, tenemus, inepti vero evasimus ad regnum cœlorum, quia retrorsum convertimur, magnoque studio ea persequimur, quorum memoria excidisse debuerat; nec enim facili et extemporaneo vitæ gemeri a nobis amplius studetur, neque quietem et silentium ad pristinas impuritates abolendas conducere existimamus: sed negotiorum turba ad verum scopum inutilibus curis districta in pretio est, vicitque salutares adhortationes rerum materialium ambitio; cum enim Dominus nos ubique τῆς περὶ τὰ γήινα φροντίδος ἀφεστῶτος ἡμᾶς. "strabat a terrenis curis, solumque regnum cdκαὶ μόνην ζητεῖν τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν κελεύσαντος, ὥσπερ τὴν ἐναντίαν ὁδὸν ἐσπουδακότες ὁδεύειν, ἡλογήσαμεν, τῶν δεσποτικῶν ἐντολῶν, καὶ τῆς κηδεμονίας ἐκείνης ἀποστάντες, ἐν ταῖς χερσὶ ἐθέμεθα τὰς ἐλπίδας· ἐκείνου γὰρ λέγοντος·. Εμβλέψατε εἰς τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ, ὅτι οὐ σπείρουσιν, οὐδὲ θερίζουσιν, οὐδὲ συνάγουσιν εἰς ἀποθήκας, καὶ ὁ Πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος τρέφει αὐτά.» Καὶ πάλιν· «Καταμάθετε τα κρίνα τοῦ ἀγροῦ πῶς αὐξάνει, οὐ κοπιᾷ, οὐδὲ νήθει·, ἀλλὰ καὶ γὰρ πήραν, καὶ βαλάντιον, καὶ βακτηρίαν ἐπικομίζεσθαι κωλύσαντος, καὶ μόνῃ στοιχεῖν τῇ ἀψευδεστάτη κελεύσαντος ἐπαγγελίᾳ, ἣν ἀποστέλλων τοὺς μαθητὰς ἐπ᾽ εὐεργεσίᾳ τῶν λοιπῶν ἀνθρώπων, ἐπηγγείλατο εἰπὼν, ο ῎Αξιος ὁ ἐργάτης τῆς τροφῆς αὐτοῦ ἐστι, βεβαιοτέραν εἰς πρόνοιαν τῶν καθηκόντων εἰδὼς ἐκείνην, τῆς ἡμετέρας εντρεχείας. lorum quærere nos jubeat; nos quasi contrariam per viam incedere tentantes mandata Dominica negligimus, et sollicitudine priore derelicta spes omnes in manibus positas habemus; dicit 7 enim ille: • Respicite ad volatilia coli, quoniam non scrunt, neque metunt, neque congregant in horrea, et Pater vester cœlestis pascit illa *.» Et iterum: • Considerate lilia agri, quomodo crescunt, non laborant, neque nent *; sed et peram et sacculum et baculum gestare vetuit, et inniti jussit infallibili promissioni soli, quam discipulis, ad beneficium cæterorum hominum, cum ipsos mitteret, dedit, dicens: • Dignus est operarius alimento suo, eertiorem ad Providentiam rerum necessariarum illam multo esse noscens, quam nostra sit industria. CAPUT VII. Ἡμεῖς δὲ γῆν ὅσην ἂν δυνώμεθα κτήσασθαι, οὐ Verum nos nec terræ spatium (quoad fieri poπαραιτούμεθα, προβάτων δὲ ἀγέλας, καὶ βόας ἀρο- test) maximum acquirere recusanus, oviumque τῆρας, σχήμασί τε, καὶ μεγέθει ζηλωτούς, καὶ ὄνους greges, et boves aratorios, forma et corporis mole εὐτραφεῖ; συνωνούμεθα· ἵνα τὰ μὲν παρέχῃ τὸ eximios, asinos quoque bene pingues coemimus, ἔριον πρὸς τὴν χρείαν τῶν ἔργων ἀφθόνως, οἱ δὲ illas quidem ut lanæ copiam nobis subministrent βόες ταῖς ἐκγεωργίας ὑπηρετοῦντες παρασκευαῖς, að usum operum, boves autem apparatibus terræ ἡμῖν μὲν τροφήν, σχολὸν δὲ ἑαυτοῖς, καὶ τοῖς λοιcolende inservientes, ut nobis quidem alimentum, τοῖς ζώοις παρασχῶσιν, τὰ δὲ ἀχθοφοροῦντα υποsibi ipsis vero, et reliquis animantibus pabulum ζύγια, ἵνα τὰ ἐλλείποντα τῇ χώρᾳ, τοῖς ἐκ τῆς ἀλpræbeant, jumenta autem oneraria, ut, iis, quæ λοδαπῆς ἀγωγίμοις ἀναπληροῦντα, τὴν ἀναγκαίαν nostræ regioni desunt, ex aliena importatis supτροφὴν προσεπαρτύωσι, τὸν ἀπολαυστικὸν ἡμῖν η Plentia victum reddant commodiorem, nobis viσυναύξουσαν βίον. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τῶν τεχνῶν tam delicatam adaugentem: sed ex artibus exerαἱρούμεθα τὰς εὐπορωτέρας, καὶ μηδ' ὅμως ἡμῖν παρεχούσας καιρὸν μνήμης Θεοῦ, ἅπασαν εἰς ἑαυ τὰς ἑλκούσας τὴν σχολὴν, κατεγνωκότες, ὡς ἔοικεν, ἢ τῆς τοῦ κηδεμόνος ἀσθενείας, ἢ ἑαυτῶν ἐπὶ τῇ προτέρᾳ ὁμολογία καν γὰρ μὴ λόγῳ τοῦθ᾽ ὁμολο γῶμεν, ἐλεγχόμεθα διὰ τῶν πραγμάτων, χαίροντες τῇ τῶν βιωτικῶν διαγωγῇ, ὅταν τὰ αὐτὰ ἐπιτηδεύωμεν ἐκείνοις, καὶ πλέον τάχα ταῖς σωματικαῖς Εγκατατριβώμεθα φιλοπονίαις, ὥστε λοιπὸν τοὺς πολλούς πορισμὸν ἡγεῖσθαι τὴν εὐσέβειαν, καὶ δι οὐδὲν ἕτερον ἐπιτηδεύεσθαι τὸ πάλαι ἀπράγμονα, καὶ μακάριον βίον, ἢ, όπως διὰ τῆς ἐπιπλάστου cemus aptiores rei faciendæ, licet nullum præbeant tempus ut reminiscamur Dei, cum totum otium vindicent sibi desperantes (ut videtur) de rectoris infirmitate, aut nostram primam confessionem condemnantes, quod licet verbis non fateamur, re tamen ipsa convincimur & nos sæcularium hominum vita delectari, cum eisdem rebus atque illi operam demus, et forte magis studiis etiam corporeis atteramur, ita ut pietas a plerisque jam pro qurstu habeatur, neque aliam ullam ob causam illi quondam tranquille et beate vitæ nos addici mus 6, nisi, ut fictæ pietatis specie laboriosa mini- • Matth. vi, 26. * ibid. 23. * Luc. x, 7. * 1 Τim. VI, 8, 9.

steria effugiamus licentiam nacti genie indulgendi θεοσεβίας, τὰς μὲν ἐπιπόνους λειτουργείας φύγω sine repagulis quocunque collibitum fuerit feramur animi impetu cum omni impudentia insultantes simplicioribus, quandoque etiam eminentibus; quasi tyrannidis materiam, neutiquam vero humilitatis et mansuetudinis exercendæ occasionem existimemus vitam virtutis religiosæ. Unde ab iis, qui nos revereri debebant, tanquam futilis turba despicimur, et a promiscuis, et collectitiis hom minibus non minus quam forensibus negotiis simul involuti deridemur, nihil præ reliquis, ut oporteret, eximium habentes, qui non vivendi modo, sed habitu dignosci volumus, et cum virtutis labores recusemus, gloriam laboribus appetimus insanum in modum, umbram priscæ veritatis illis debitam exhibentes. CAPUT VIII. Adeo ut si quis venerandam hodie vestem istam suscipiat, maculis animi nondum elutis, neque his, quæ fuerunt impressa, veterum peccatorum signis e mente deletis sua, sed eorumdem imaginibus adhuc lasciviens, moribusque ad instituti normam nondum compositis, ignarus etiam quis scopus sit divinæ philosophiæ jam supercilium Pharisaicum μεν, ἄδειαν δὲ ἀπολαύσεως πορισάμενοι, ἀκωλύτως ἐπὶ τὰ δοκοῦντα τὰς ὁρμᾶς ἐκτείνωμεν, μετὰ πολε λῆς ἀναισχυντίας καταλαζονευόμενοι τῶν ὑποδεεστέ ρων, ἔστι δὲ ὅτε καὶ τῶν ὑπερεχόντων· ὥσπερ ὑπόθεσιν τυραννίδος, ἀλλ' οὐχὶ ταπεινώσεως, καὶ ἐπιεικείας τὸν ἐνάρετον βίον εἶναι νομίσαντες. Διὰ τοῦτο καὶ παρὰ τῶν σέβεσθαι ἡμᾶς ὀφειλόντων, ὡς εἰκαῖος ὄχλος δρώμεθα, καὶ ὑπὸ τῶν συγκλήτων καὶ μιγά δων ἀνθρώπων, οὐχ ἥκιστα ταῖς ἀγοραῖς ἐμφερόμεν νοι, γελώμεθα, οὐδὲν παρὰ τοὺς λοιπούς, ὡς ἐξῆν, ἐξαίρετον ἔχοντες, οὐκ ἐκ πολιτείας, ἀλλ᾽ ἐκ σχήμα. τος γνωρίζεσθαι βουλόμενοι, καὶ τοὺς ἐπὶ τῇ ἀρετῇ παραιτούμενοι πόνους, τῆς ἐπὶ τούτοις δόξης μανι κῶς ὀρεγόμεθα, σκιὰν τῆς ποτὲ ἀληθείας ἐπιδεικνύμενοι. adducit, et ob vestem solam extollitanimum quasi exculta probe virtute, et circumit, eos apparatus circumferens quorum artem nequaquam didicit, et exteriore specie scientiam promittit, quam neque primoribus labris degustavit; scopulus pro portu, pro templo sepulcrum dealbatum, et pro ove lupus deprehensus ad exitium eorum, qui sunt decepti ex eo quod apparet; cum enim isti aufugientes a monasteriis, quia exactam vivendi disciplinam ferre non possunt, ad civitates comessabundi ventitant, tunc demurn a ventriculi necessitate quasi oborto collo tracti ad multos decipiendos speciem pietatis simulatam instar escæ hamo fixæ circumferunt, sustinentes cuncta facere, quæ cogit corporis indigentia. Nihil enim necessitate naturæ violentius, quæ summis angustiis solertem viam excogitat, præsertim quando pigritia accedit medilala, callidior procedit praetextus; quocirca divitum isti fores non minus, quam parasiti obsident. Per fora vero mancipiorum instar ipsos stipant, appropinquantes submovent, obvios propellunt, transitum ipsis facilem efficere contendunt, et hæc mensa ob indigentiam faciunt, eo quod voluptuosam appetentiam cupediarum compescere non didicerint, neque palum apud Mosem necessariis effodiendis aptum in zona gestare voluerint; noscerent enim eo usi, quod omnis voluptatis ciborum terminus est guttur, et quod fortuita quæque corporis egestatem explentia, intempestivorum appetituum turpitudines obvelant. IO CAPUT IX. Atque ideo Dei quidem nomen blasphematur, Καὶ τήμερόν τις ἀναλαβὼν τὸ σχῆμα τὸ σεμνὸν τοῦτο, καὶ οὐδέπω τὰς κηλίδας ἀπονιψάμενος τῆς ψυχῆς, οὐδὲ τοὺς ἐγκεχαραγμένους τύπους τῶν παλαιῶν ἁμαρτημάτων τῆς διανοίας ἀπαλείψας τῆς ἑαυτοῦ, ἀλλ᾽ ἔτι τάχα ταῖς τούτων φαντασίαις ἐνα ασελγῶν, καὶ τὸ ἦθος οὐδέπω πρὸς τὸ ἄρεσκον τῷ ἐπαγγέλματι παιδαγωγήσας, οὔτε εἰδὼς τίς ποτέ ἐστιν ὁ τῆς κατὰ Θεὸν φιλοσοφίας σκοπός, ἤδη φαρισαϊκὴν ὀφρὺν ἀνεπλάσατο μέγα φρονῶν ὡς ἐπὶ κατωρθωμένῃ τῇ ἀρετῇ ἐπὶ μόνῳ τῷ σχήματι, καὶ περιέρχεται σκεύη περιφέρων, ὧν τὴν τέχνην οὐ μεμάθηκε. Καὶ ἐπιστήμην ἐπαγγέλλεται τῷ φαινομένῳ σχήματι, ἧς οὐδὲ ἄκροις ἐγεύσατο τοῖς χείλεσι· σκόπελος ἀντὶ λιμένος, καὶ ἀντὶ ναοῦ, τάφος κεχονιαμένος, καὶ ἀντὶ προβάτου λύκος ἐπ' ὀλέθρῳ τῶν δελεασθέντων τῷ φαινομένῳ εὑρισκόμενος· ὅταν γάρ οἱ τοιοῦτοι τῶν μοναστηρίων δραπετεύσαντες διὰ τὸ μὴ φέρειν τοῦ βίου τὴν ἀκρίβειαν, ἐπικωμάζωσι ταῖς πόλεσι, τότε λοιπὸν ὑπὸ τῆς κατὰ τὴν γαστέρα ἀνάγκης τραχηλιζόμενοι, ἐπὶ ἀπάτῃ τῶν πολλῶν τὴν τῆς εὐσεβείας μόρφωσιν ὡς δέλεαρ περιφέρουσι πάντα δρον ὑποφέροντες, ὅσα ἡ χρεία βιάζεται τοῦ σώμα τος. Οὐδὲν γὰρ ἀνάγκης φυσικῆς βιαστικώτερον, τοῖς ἀπόροις πόρον εὐμηχάνως ἐπινοούσης, καὶ μάθ λιστα ὅταν καὶ ἀργία προσῇ με μελετημένη, τότε καὶ πανουργότερον ἡ σκήψις προχωρεῖ. Θεραπεύουσι τοιγαροῦν οὗτοι τὰς τῶν πλουσίων θύρας, παρασίτων οὐκ ἔλαττον. Ἐν δὲ ταῖς ἀγοραῖς, ἀνδραπόδων δίκην αὐτοῖς παρατρέχουσι, τους πλησιάζοντας ἀποσοβοῦντες, διωθούμενοι δὲ τοὺς ἀπαντώντας, εὐχερῆ τὴν πάροδον παρέχειν αὐτοῖς σπουδάζουσι, καὶ ταῦτα ποιοῦσι τραπέζης ἕνεκεν ἐνδείας τὴν ἐπὶ τοῖς λίχνοις ἐδέσμασιν ἡδονὴν κολάζειν οὐ μεμαθηκότες, οὐδὲ τὸν παρὰ τοῦ Μωσέως τῆς χρείας ἀνορυκτικὸν πάσ σαλον ἐπὶ τῆς ζώνης φορεῖν θελήσαντες. Έγνωσαν γὰρ ἂν τούτῳ κεχρημένοι, ὅτι πάσης ἡδονῆς βρω· μάτων ὄρος ὁ λαιμός γίνεται, καὶ τὰ παρατυχόντα τὴν ἔνδειαν ἐκπληροῦντα τοῦ σώματος, τὰς τῆς ἀκαίρου ἐπιθυμίας ἐπικαλύπτει άσχημοσύνας. Διὰ τοῦτο τὸ μὲν ὄνομα τοῦ Θεοῦ βλασφημείται· vita vero votis omnibus exoptanda evasit exsecra- ὁ δὲ περιπόθητες βίος ἐγένετο βδελυκτός· καὶ ἡ τῶν

LIBER DE MONASTICA EXERCITATIONE. ἀληθῶς κατ' ἀρετὴν βιούντων κτῆσις ἀπάτη νενό- bilis, et quidquid viventes vere secundum virtutom μισται, καὶ βαροῦνται μὲν αἱ πόλεις, ὑπὸ τῶν περιερ χομένων εἰκῇ· ἐνοχλοῦνται δὲ οἱ ἐν ταῖς οἰκίαις, καὶ πρὸς αὐτὴν τὴν ὄψιν ἔχουσιν ἀηδῶς, προσαιτεῖν ὁρῶντες αὐτοὺς ἀναιδέστερον ταῖς θύραις παραμένοντας, πολλοὶ δὲ καὶ εἰσοικισθέντες, καὶ εὐλάβειαν ἐπ' ὀλί γον ὑποκρινάμενοι, καὶ τὴν ἐπὶ κακουργία δόξαν τῷ τῆς ὑποκρίσεως προσωπείῳ περιστείλαντες, ὕστερον ἀποσυλήσαντες αὐτοὺς ἀπέρχονται. Ὥστε κατὰ παν τὸς τοῦ μοναστικοῦ βίου διεσκεδασμένην παρασκευάζουσι τὴν δυσφημίαν. Οὕτως γοῦν λοιπὸν ὡς λυμεῶνες ἀπελαύνονται τῶν πόλεων οἱ ποτέ σωφρονισταί. Καὶ ὡς ἐναγεῖς διώκονται τῶν τῇ λέπρᾳ κατεχομέν νων οὐκ ἔλαττον, καὶ λῃσταῖς μᾶλλον, καὶ τοιχωρύκταις ἄν τις ἔλοιτο πιστεῦσαι, ἢ τοῖς τὸν βίον μετα ερχομένοις τὸν μοναδικὸν, ῥᾴδιον εἰς παραφυλακήν, τὴν προφανῆ κακουργίαν τῆς ἐπ' ἐνένδρα μεμηχανευμένης ἀξιοπιστίας λογιζόμενος. Καὶ οὗτοι μὲν οὔτε ἀρξάμενοι θεοσεβείας, οὔτ᾽ εἰδότες τί ποτέ ἐστι τὸ ἀπὸ τῆς ἡσυχίας κέρδος, ἐξ ἀνάγκης ἴσως τινὸς συνωσθέντες ἀκρίτως ἐπὶ τὸν μονήρη βίον, καὶ ἐμπορίας ὑπόθεσιν εἰς πορισμὸν τῶν ἀναγκαίων ἡγούμενοι τὸ πράγμα τοῦτο ἂν οἶμαι σεμνότερον μετέλθοιεν, εἰ μὴ ταῖς πάντων θύραις προσίενται. Αλλ' ἀδροτέρων λημμάτων δυσώπησιν προβάλλοιντο τὸ σχῆμα, καὶ βουλόμενοι δασμὸν τῷ σώματι οὐ τὸν ἀναγκαῖον εἰσφέρουσιν, ἀλλ᾽ ἂν ἡ τῶν χλιδώντων διὰ τὰς ἀμέσ τρους ἐπιθυμίας καινοτόμησε θρύψις. Ταῦτα δὲ ἀνίστα νοσοῦντας θεραπεῦσαι χαλεπόν. " compararunt, pro fraude habetur, et gravantur urbes a circumvagantibus temere, quique inhabitant in domibus, inquietantur, et eorum aspectus insuavis illis efficitur; cum videant ipsos affixos portis impudentius mendicare, multi etiam in ædes admissi simulata tantisper verecundia et malam, quæ eos urget, famam persona hypocrisis obtegentes, postmodum iisdem expilatis abeunt, adeo ut totum monastice vivendi institutum jam publice infanetur. Sic igitur demum uti pestes abiguntur civitatibus, quarum aliquando correctores fuerant, et velut impuri arcentur, non minus quam lepra infecti, et latronibus potius, ac murorum perfossoribus quis credere malit quam vitam monasticam profitentibus tanquam transfugis, ratus manifestam improbitatem facilius caveri, quam fidem idoneam et compositani ad insidias. Atque isti, qui nec a principio auspicati sunt pietatem, neque sciunt quantum sit quietis religiosæ lucrum, et quos forte necessitas aliqua impulit sine delectu ad solitariam vitam, quique existimant rem hanc esse mercatus materiam ad ea, quæ vitæ sunt necessaria, paranda, hoc utique (puto) majori cum decore sustinerent, nisi ostiatim omnium ædes obirent, sed et ipsum habitum sibi proponerent, a quo pudore affecti non sectarentur pinguiores capturas, quin dum corpori dapem subministrare 11 volunt, non inferunt necessariam, sed quam gulosorum hominum luxus ex immensa cupiditate novo artificio comparavit; hos, inquam, ægrotantes morbo incurabili sanare difficile est. ΚΕΦΑΛ. Ι'. Πῶς γὰρ ἄν τις καὶ ἑρμηνεύσειεν ὑγείας τὸ χρήσι μον τοῖς ἐν ὑγεία μηδέποτε γενομένοις, ἀλλ' ἐξ αὐ τῶν σπαργάνων φθινάδι συντετραμμένοις νόσῳ, καὶ τὸ ἀτύχημα τῆς φύσεως, διὰ τὸ ἦθος νομίζουσι μηδὲν ἀποδεῖν τῆς κατὰ φύσιν ἕξεως; Περισσὸς γὰρ πρὸς διόρθωσιν πᾶς λόγος, ὅταν ἡ τῶν ἀκουόντων πρὸς τὸ χεῖρον ἀποκλίνασα σπουδὴ τοῖς κατὰ συμβουλὴν λεγομένοις ἐναντίως διάκειται, καὶ μάλιστα ὅταν κέρδους ἐλπὶς τρέφει τὴν ἐπιθυμίαν, ἀποφράτο τει τὴν ἀκοὴν τῇ συμβουλῇ πάντη τὸ πάθος, ὡς μηδεμίαν τὰς ἐπὶ σωφρονισμῷ παραινέσεις εὑρεῖν παρ εἰσδοσιν, πρὸς τὸν περὶ τὸ κέρδος ἵμερον, καν αἰσχρὸν ᾖ, τεταμένης τῆς διανοίας. Ἡμεῖς δ᾽, ὦ ἀγα πητοί, οἱ πόθῳ τῆς ἀρετῆς, ὡς νομίζομεν, ἀποταξάμενοι τῷ βίῳ, καὶ ἀρνησάμενοι τὰς κοσμικὰς ἐπιθυμίας, καὶ ἀκολουθεῖν ἐπαγγειλάμενοι Χριστῷ, τί πάλιν ἐμπλεκόμεθα τοῖς τοῦ βίου περισπασμοῖς, καὶ κακῶς οἰκοδομοῦμεν & καλῶς καθείλομεν πρότερον; Τί τῶν τῆς οὐ δεόντως μετερχομένων τὸ πρᾶγμα κακοβουλίας παραπολαύομεν, τὰς τῶν ἀσθενετέρων ὀρέξεις προσαναφλέγοντες, διὰ τὴν περὶ τὰ μάταια σπουδήν, καὶ γεγόναμεν τοῖς ἀκεραιοτέροις πλεονεξίας οδός; Θεραπεύειν γάρ, οὐκ ἐρεθίζειν, τοὺς εὐολίσθους παρὰ τοῦ Κυρίου προστεταγμεθα, καὶ πρὸ τοῦ ἡμῖν CAPUT X. Quomodo enim sanitatis utilitates quis explicet, illis qui nunquam fuere sani, sed ab ipsis incunabulis tabe fuerunt innutriti, et hoc infortunium naturæ ob longam consuetudinem, nihil a rec:o habitu naturali quidquam differre putant? Etenim superflua ad corrigendum est quacunque oratio. quando auditorum studium in pejorem partem propendens, contrario, quam consulitur, modo affe ctum est, et potissimum, ubi lucri spes cupiditatem alit, isthic passiv occludit aurem penitus consilio, ita ut exhortationes ad temperantiam nullum aditum invenire queant, cogitatione intenta ad lucri desiderium, etsi turpe sit. Nos vero, dilectissimi, qui virtutis amore (ut putamus) huic vitæ renuntiavimus, et mundana desideria abnegavimus, qui nos Christum secuturos professi sumus, quid iterum vitæ implicamur distractionibus, et recte antea demolita perperam exstruimus? Quid contra fas eorum malesanis consiliis obtemperamus, qui professionem suam transgrediuntur, et imbecilliorum cupiditates nostro circa res vanas studio inflammamus, et simplicioribus viam avaritiæ sternimus? 12 CAPUT ΧΙ. Etenim praeceptum nobis est a Domino proniores ad lapsum curare, non irritare, ct proximi com-

modum potius spectare, quam quod nobis placeat, ἀρέσκοντος, τὸ τοῦ πέλας σκοπεῖν ὠφέλιμον, ὡς ἂν ne inconsideratos animi nostri sequendo impetus, multis simplicioruin offendendi ansa simus, res terrenas appetendi occasionem ipsis præbentes. Cur magni facimus materiam, quam contemnere sumus edocti, opibus et possessionibus inhiantes, mentemque in multas et inutiles curas dividimus? quarum studium ne attendamus rebus magis necessariis, nos distrahit, et ad animi bona negligenda paratiores nos efficit, in magnum vero barathrum agit præcipites eos, qui hujus vite aspirantes ad splendorem, supremam felicitatis sortem in divitiarum fructu positam existimant, dum alios philosophari se professos, et supra voluptates se jan evasisse jactitantes, multo magis quam nos ipsos his rebus studuisse videmus. Nihil autem certius ad pœnam inevitabilem inducit, quam multos vitiorum suorum pellicore imitatores; perditio enim imitatorum fit pœnæ magistro, sicut eorum quoque, qui turpem non recusarunt imitationem, eidem non parva est condemnatio, quippe qui vitiorum fuerit præceptor. Horum disciplinam cum judicassent probrosan, fugerunt temperanti usi ratiocinatione; nemo igitur dictis offendatur, sed vel corrigat, quæ male patrata ob multorum indiscriminatam negligentiam ad nominis dedecus fuerunt, aut nomen recuset; si enim philosophari ipsius est propositumn, possessiones esse 13 supervacaneas, et ab ipso corpore alienum esse philosophia denuntiat propter anima puritatem; si vero quidam possidendi terrena bona studio tenentur, et dulcedine vitæ hujus jucunde fruendi; cur verbis magnificant philosophiam, opere autem ad plane alienam deferuntur professionem, reverendis appellationibus superinduti? CAPUT XII. μὴ ταῖς ἀκρίτοις ἑαυτῶν ἀκολουθοῦντες ὁρμαῖς, πολ λοὺς τῶν ἁπλουστέρων προσκόψαι ποιήσωμεν, ὑπό θεσις αὐτοῖς τῆς περὶ τὰ γήϊνα φιλοτιμίας γινόμεναι. Τί περὶ πολλοῦ ποιοῦμεν τὴν ύλην, ἧς καταφρο νεῖν ἐδιδάχθημεν, χρημάτων και κτημάτων ἀντεχό μενοι, καὶ εἰς πολλὰς, καὶ ἀνωφελεῖς φροντίδας τὸν νοῦν μερίζοντες; ὧν ἡ σπουδὴ ἡμᾶς μὲν ἀφίστησι τῆς ἀναγκαιοτέρας προσεδρείας, καὶ ἀμελεῖν τῶν τῆς ψυχῆς παρασκευάζει καλῶν, εἰς μέγα δὲ βάραθρον ἄγει τοὺς πρὸς τὰ τοῦ βίου κεχηνότας πράγματα λαμπρά, καὶ τὴν ἀνωτάτην νομίζοντας εὐκληρίαν, τὴν ἐκ τοῦ πλούτου ἀπόλαυσιν· ὁρῶντες τοὺς φιλοσοφείν ἐπαγγελλομένους, καὶ ἐπάνω τῶν ἡδονῶν αὐλοῦντας εἶναι, πλέον ἑαυτῶν περὶ ταῦτα ἐσπουδακότας. Οὐ· δὲν δὲ οὕτως εἰς κόλασιν ἀπαραίτητον ἄγει, ὡς τὸ πολλοὺς ζηλωτὰς τῶν ἰδίων ποιεῖσθαι κακῶν· γίνεται γὰρ ἡ τῶν μιμησαμένων ἀπώλεια, προσθήκη τιμω ρίας τῷ διδάξαντι, καὶ τῶν μὴ παραιτησαμένων ὡς αἰσχρὰν τὴν μίμησιν κατάγνωσις τούτῳ οὐ μικρά, ὅτι διδάσκαλος κακῶν γενένηται. ἂν τὴν μάθησιν ἐπονείδιστον κρίναντες, ἔφυγον οἱ σώφρονι χρησάμενοι λογισμῷ. Μηδεὶς τοίνυν ἀπεχθανέσθω πρὸς τὸ λεγό μενον, ἀλλ᾽ ἢ διορθωσάσθω τὰ πλημμελῶς διὰ τὴν τῶν πολλῶν ἀδιαφορίαν ἐπὶ αἰσχύνῃ τοῦ ὀνόματος γινόμενα, ἢ καὶ τὸ ὄνομα παραιτησάσθω. Εἰ γὰρ φιλοσοφεῖν πρόκειται, περιττὰ τὰ κτήματα τῇ φιλοσο φίᾳ, καὶ αὐτοῦ τοῦ σώματος ἀλλοτρίωσιν ἐπαγγελλομένῃ, διὰ τὴν τῆς ψυχῆς καθαρότητα· εἰ δὲ τὸ κτήσασθαι, τισίν ἐστι περισπούδαστον, καὶ τῶν ἡδέων ἀπολαύειν τοῦ βίου, τί σεμνύνουσι λόγῳ τὴν φιλοσοφίαν, ἔργῳ τὴν πρὸς αὐτὴν ἀλλοτρίωσιν ἐπανηρημέ νοι, καὶ πράξεις ἀλλοτρίας τοῦ ἐπαγγέλματος δια πραττόμενοι, κλήσεις σεμνὰς ἐπημφιεσμένοι; Εἶτ᾽ οὐκ αἰσχρὸν ἡγούμεθα παρὰ τῶν νομιζομένων ὑποδεεστέρων, οὓς κοσμικοὺς ὀνομάζομεν, ἐπὶ τοῖς παρεσπουδημένοις θεσμοῖς τοῦ Σωτῆρος ἐξονειδιζόμενοι, καὶ τὰς ἡθετημένας ἐντολὰς τοῦ Κυρίου, παρὰ τῶν μανθάνειν ὀφειλόντων, διδασκόμενοι. "Οταν γὰρ μαχομένοις ἡμῖν λέγωσι, Δοῦλον Κυρίου οὐ δεῖ μάθ χεσθαι, ἀλλ᾽ ἤπιον εἶναι πρὸς πάντας· καὶ πάλιν, Deinde turpe non ducimus, ab his, qui minus æstimandi sunt, quosque mundanos vocamus, nos objurgari, quod Salvatoris leges perfide violemus, et mandata, quæ contemnimus Domini, ab illis, qui discere debuerant doceamur. Quando enim pugnantibus nobis dicunt, Servum Dei non oportet certare, sed mansuetum esse; et rursus conten. centibus propter pecunias, et possessiones, Si φιλονεικοῦσι περὶ χρημάτων ἢ κτημάτων· Ἐάν τις et quis tuam tunicam acceperit, dimitte ipsi, inquit, et pallium, quid aliud agunt, nisi quod nos deridentes subsannant, et propter opera contraria præceptis, cavillantur? Etenim non licet pugnare contra eum, qui nobis possessiones adimit, ouria facere, quæ illarum cura exigit. Movit aliquis vineæ terminum, et proprio adjecit solo, alius immisit pecus in tuum agrum, alius aquam horto tuo influentem avertit; an insanire rabie decet eam ob rem, et furentibus pejores evadere, omnibus his ultionem sigillatim indicere, et afligere tribunalibus mentern, quæ debet speculationi vacare rerum cœlestium, et transferre facultatem aptam contemplationi in forensem 14 astutiam, ut nos σοῦ λάβῃ, φησί, τὸν χιτῶνα; ἄφες αὐτῷ καὶ τὸ ἱμάτιον, τί ἕτερον ποιοῦσιν ἀλλ᾽ ἢ ἐπισκώπτοντες κωμῳ δοῦσιν ἡμᾶς καὶ χλευάζουσι τῆς πρὸς τὸ ἐπάγγελμα τῶν ἔργων ἐναντιότητος; Καὶ γὰρ οὐκ ἀνάγκη μάθ χεσθαι πρὸς τὸν κτημάτων ἀντιποιούμενον, καὶ πάντα πράττειν, ὅσα ἡ τούτων ἀναγκάζει κηδεμο νία. Ελυτέ τις ἀμπέλου τὸν τέρμονα, καὶ τῷ ἰδίῳ προσεκλήρωσεν, ἄλλος τὸ κτήνος τῇ σῇ χώρᾳ ἐπαφ ἧκεν, ἕτερος τὸ ὕδωρ ἐπιῤῥέον τῷ κήπῳ ἀπέσπασεν, οὐκοῦν λυσσῆσαι δεῖ καὶ τῶν μαινομένων χείρω γένε σθαι, τούτοις πᾶσιν ἐπιμερίζοντα τὴν ἄμυναν, καὶ δικαστηρίοις προσηλώσθαι τὸν τῇ θεωρίᾳ τῶν ὄντων προσασχολεῖσθαι ὀφείλοντα νοῦν, καὶ εἰς πανουργίαν πραγματικὴν μεταβάλλειν τὴν δύναμιν, τὴν θεωρητι

LIBER DE MONASTICA EXERCITATIONE. κὴν ἵν᾿ ἡμῖν ἡ τῶν μηδὲν χρησιμευόντων εὐοδῶται eorum, quæ nihil utilitatis afferunt, copiam proεὐπορία; Τί τῶν ἀλλοτρίων ὡς οἰκείων ἀντιποιούμεθα, βαρείας ἑαυτοῖς τὰς πέδας τῆς ὕλης κατασκευάζοντες, καὶ τοῦ ταλανίζοντος τοὺς τοιούτους οὐκ ἀκούομεν; Οὐαὶ, φησὶν ὁ προφήτης, ὁ συνάγων ἑαυτῷ τὰ οὐκ ὄντα ἑαυτοῦ, καὶ βαρύνων τὸν κλοιὸν αὐτοῦ στιβαρῶς. Εἰ γὰρ κουφοί εἰσιν οἱ διώκοντες, κατὰ τὸν λέγοντα, «Κούφοι ἐγένοντο οἱ διώκοντες ἡμᾶς ὑπὲρ ἀετοὺς οὐρανοῦ, ἡμεῖς δὲ βαρύνομεν ἑαυτοὺς τοῖς κοσμικοῖς πράγμασι, δῆλον, ὅτι ἀργότερον κινούμεναι πρὸς τὸν δρόμον, εὐχερῶς παρὰ τῶν ἐχθρῶν καταληφθησόμεθα οὓς φεύγων ὁ Παῦλος ἐδίδαξε λέ γων· ο Φεύγετε τὴν πορνείαν,» καὶ τὴν πλεονεξίαν, ὁπότε καὶ οἱ εὐσταλεῖς ἐν τῷ τρέχειν ἐπὶ τὸ βράβειον, ἐὰν μὴ συντόνω ῥύμη φέρωνται, πολὺ τῆς και ταλήψεως ἀπολιμπάνονται, τῶν διωκόντων ἐχθρῶν ἴσως ταχυτέρας ἐχόντων τὰς βάσεις. spere obtineamus? cur aliena nobis perinde ut propria vindicamus, graves nobis ipsis compedles materialium rerum injiciendo? nec audimus hujuscemodi homines miseros pronuntiantem? Væ, inquit propheta, ei qui congerit sibi, quæ sua non sunt, et firmiter premit vinculum suum, illud gravius reddens; etenim si leves sunt, qui persequuntur, juxta dicentem: < Velociores erant persequentes nos prae aquilis caeli '; y nos vero oneramus mosmeipsos mundauis negotiis, manifestum est. quod pigrius concitati ad cursum, ab inimicis facile comprehendemur, quos effugere Paulus nos edocuit, dicens: 4 Fugite fornicationem» et avaritiam; quandoquidem expediti, ut currant ad bravium I consequendum, nisi concito ferantur impetu, longe absunt, ut comprehendant, inimicis, qui persequun - tur, habentibus æque gressus celeriores. CAPUT XIII. ' Μέγα τοῖς πρὸς ἀρετὴν ἐπειγομένοις ἐμπόδιον ἡ τῶν κοσμικῶν πραγμάτων προσπάθεια καὶ ψυχῇ καὶ σώ ματι πολλάκις όλεθρον προξενοῦσα. Τί γὰρ τὸν Να βουθαὶ τὸν Ισραηλίτην ἀπώλεσεν; Οὐχὶ ἀμπελών ἐπίφθονος αἴτιος αὐτῷ θανάτου γεγένηται, πρὸς φόρ νον κατ' αὐτοῦ κινήσας τὸν γείτονα 'Αχαάβ; Τί δὲ τὰς δύο ἥμισυ φυλὰς ἔξω τῆς ἐπαγγελίας μεἶναι πα ρεσκεύασεν; Οὐχὶ πλῆθος κτηνῶν; Τί δὲ καὶ τὸν Λὼτ ἀπὸ τοῦ ᾿Αβραὰμ ἐχώρισεν; Οὐχὶ ὁ τῶν βοσκημάτων πολὺς ἀριθμὸς, συνεχεῖς τοῖς ποιμέσι κινήσας τὰς ἔριδας, αὐτοὺς τέλος ἀπέρρηξεν ἀπ' ἀλλήλων; Εἰ οὖν καὶ πρὸς φόνον τοὺς βασκάνους κατὰ τῶν ἐχών των ερεθίζει τὰ κτήματα, καὶ τῶν σπουδαιοτέρων ἀποκλίνει τοὺς κεκτημένους καὶ συγγένειαν διατέ μνει, καὶ φίλους εἰς ἔχθραν καθίστησι, καὶ πρὸς τὴν μέλλουσαν ζωὴν οὐδὲν ἔχει κοινὸν, καὶ πρὸς τὸ σῶ μα οὐδὲν μέγα χρησιμεύει, τί, τῆς τοῦ Θεοῦ θερα πείας ἀφιστάμενοι, ὅλοι γινόμεθα τῆς ματαιότητος; pori valde sunt necessarie; cur convertimur toti Μὴ γὰρ ἡμεῖς ἐσμεν οἱ τὰ τῆς ζωῆς ἀνύοντες τῆς ἑαυτῶν; Θεός ἐστιν ὁ ταῦτα οἰκονομῶν, καὶ ἡ μὲν ἀνθρωπίνη σπουδή μή τυχοῦσα τῆς τοῦ Θεοῦ βοηθείας, ἐξανάγκης ἀτυχεῖ τοῦ τέλους, ἡ δὲ τοῦ Θεοῦ οἰκονομία καὶ δίχα τῆς ἀνθρωπίνης σπουδῆς, τέλεια τὰ ἀγαθὰ παρέχει. Τί ὤνησεν ἐκείνους ὁ ἴδιος μόχθος, πρὸς οὓς ἔλεγεν ὁ Θεός, ο Εσπείρατε πολλὰ, καὶ εἰσενέγκατε ὀλίγα, καὶ ἐξεφύσησα αὐτὰ ἐκ τῶν οἰκιῶν ὑμῶν;» Τί δὲ τοῖς κατ' ἀρετὴν βιώσασιν ἐπέλειψε τῶν ἀναγκαίων, μηθ' ὅλως φροντίσασι περὶ τούτων; οὐκ ἐν ἐρήμῳ τεσσαράκοντα έτη οἱ Ἰσραηλῖται μηδενὸς τῶν ἐκ γεωργίας ἀπολαύοντες στρέφοντο καὶ οὐκ ἐπεδεήθησαν βρώματος, ἀλλὰ θάλασσα μὲν ἐκαινούργει τροφὴν παράδοξον, ορτυγομήτραν ἐρευγομένη, πέτρα δὲ νοτίδος άμοιρος ῥαγεῖσα παρείχεν ἄφθονον τὸ νῆμα, οὐρανὸς δὲ μάννα κατα φέρων, ὑετὸν ἀήθη καὶ ξένον; Ιματία δὲ καὶ ὑποδήματα ὑπηρέτει πάντα τὸν χρόνον μὴ παλαιούμενα. Magnum quippe impedimentum est ad virtutem tendentibus, retum mundanarum affectus, et animæ, atque corpori sæpe perniciem conciliat. Quid enim Nabaoth Israelitem perdidit? Nonne invidiosa vinea mortis ipsi causa fuit, cum ad cædem adversus ipsum concitasset vicinum Achab? quid vero duas dimidiatas tribus extra promissionem manere fecit, nisi multitudo jumentorum 10? Ecquid vero Abrahamum a Lollo separavit, nisi pecudum multiplex numerus, qui assiduas movens inter pastores discordias, eo usque donec tandem illos ab invicem abrupit ". 15 Si ergo possessiones, et ad cædem invidos proritant adversus eos, qui possident illas, quin et possessores ipsos avertunt a rebus magis seriis, et cognationem dirimunt, et amicos ad inimicitiam traducunt, denique cum futura vita nihil habent commune, nec cor7 Thren 1, 19. 8 1 Cor. vi, 18. 1 seq. 13 Agg. 1, 6, 9. ad vanitatem, abstracti a Dei servitute? Numquid enim nos sumus, qui ea, quæ ad vitam pertinent, nobis ipsis conficimus? Deus est, qui dispensat illa, humana quippe diligentia, quæ divino non fulcitur auxilio, exitum sortitur necessario infelicem. Dei vero dispensatio sine humana cooperatione bona exhibet perfecta. Quid profuit illis proprius labor? Ad quos dicebat Deus: Seminastis nulla, et intulistis pauca; et exsuflavi illa e domibus vestris 19? Quid autem iis, qui virtutem excolunt, et secundum eam vitam degunt; necessariarum defuit rerum, cum nihil omnino de hisce cogitarent? nonne in deserta solitudine per annos quadraginta Israelitæ nihil ex agrorum cultu percipientes, nutriti sunt, mec alimento eguerunt, sed mare quidem escam admirabilem innovando præbuit evomens ortygometram seu coturnicum matricem, ac saxum humoris expers disruptum. 9 111 Reg. XS1, seqq. 10 Josue xxII, 1 seqq. 1 Gen. XIII,

uberrimum laticem effudit 1? Calum vero manna Ποίαν δὲ γεωργῶν ἐν τῷ χειμάῤῥῳ γῆν Ηλίας έτρε demittens, pluviam peregrinam, et insuetam; vestimenta etiam, atque calcei omnes inserviebant, neutiquam tanto temporis spatio vetustate consumpti. Qualem vero terram colens in torrente φετο; Οὐ κόρακες αὐτῷ παρεκόμιζον την τροφήν; Οὐκ ἐν Σαραφθίᾳ ἐλθόντι, χήρα καὶ τῶν ἀναγκαίων ἐνδεής, ἄρτον παρείχε τοῦ στόματος τῶν ἰδίων τέκνων ἀφαρπάσασα, ἵνα φανῇ ὅτι καὶ φύσεως προτιμοτέρα ή αρετή; Elias nutritus fuit? corvi nempe cibum illi afferebant; nonne in Saraphtia redeunti, vidua, etsi necessariorum penuria laborans, panem exhibuit, esset virtutem præstantiorem esse natura "? 16 CAPUT XIV. eripiens ex ore propriorum filiorum; ut perspicuum Et hæc admiranda equidem, verum et babita quoque sunt rationi consentanea; nam possibile est, et non edentem vivere, quando voluerit Deus: Quomodo enim Elias quadraginta dierum iter, in robore unius cibi peregit? quomodo vero Moyses diebus octoginta in monte cum Deo colloquens ", humani alimenti nihil gustans permansit? Post enim quadraginta dies descendens, et indignatus ° ob vitulos conflatos, statim contritis tabulis in montem recurrit, aliosque totidem dies in monte diversatus ita secundas tabulas assumens, descendit ad populum ". Quæ autem humana ratiocinatio dicendo poterit exprimere rationem miraculi congruam? quo pacto fluxa corporis natura tandiu exinanita suffecerit nulla re quotidie robur perspiratum adimplente. Solvit autem hoc dubium divinus sermo, quando dixit: «Non ex pane solo vivit homo, sed in omini verbo procedente de ore Dei ¹. › Cur igitur cœleste institutum in terram devolvimus materialibus ærumnis trahentes in profundum? quare stercora nobis ipsis circumdamus, qui nutriebamur quondam in cocco? uti de quibusdam Jeremias in Lamentationibus dicebat: Quando etenim conquiescimus in cogitationibus splendidis, atque fervidis, tunc nutrimur in cocco, at cum dimisso illo statu terrenis inquinamur negotiis, stercoribus circumvallamur? Quid spem deficientes a Deo fulcimus carnem brachio nostro (id est) providentiam Domini manibus nostris ascribentes? et quod sibi ipsi Job in maximum peccatum imputare expertus est imponentem ad os manum exosculatum esse, id facere 17 modo non timemus moris est enim multis manus exosculari, ex illis habere se copiam opum dicentibus, quos lex obscure designans ait per symbolum: Qui graditur super manus, immundus, et qui pedibus multiplie cibus, immundus, et qui progreditur super quatuor, omnino immundus "; super manibus autem incedit, qui manibus innititur, et omnem in illis habet spem; super quatuor autem, qui sensibilibus rebus affectus est, et earum occupatione principem partem animi attrahit penitus; multiplicibus vero pedibus ambulat, qui circumquaque corporeis obvolvitur; idcirco sapiens Proverbiorum auctor neque duos pedes habere vult hominem perfectum, sed unum, et hunc raro ad corporea commotum ΚΕΦΑΛ. ΙΔ'. Καὶ ταῦτα παράδοξα μὲν, ὅμως καὶ τοῦ εἰκότος ἐχόμενα, δυνατὸν γὰρ καὶ μὴ ἐσθίοντα ζῇν, ὅταν βούλεται ὁ Θεός. Πῶς γὰρ Ἠλίας τεσσαράκοντα ἡμε ρῶν ὁδὸν διήνυσεν ἐν ἰσχύϊ βρώσεως μιᾶς; πῶς δὲ ὁ Μωϋσῆς ὀγδοήκοντα ἡμέρας ἐπὶ τοῦ ὄρους προσομι λῶν τῷ Θεῷ ἀνθρωπίνης τροφῆς ἔμεινεν άγευστος; Μετὰ γὰρ τεσσαράκοντα ἡμέρας κατελθὼν καὶ διὰ τὴν μοσχοποιίαν θυμωθεὶς εὐθέως συντρίψας τὰς πλάκαι, ἐπὶ τὸ ὄρος ἀνέδραμεν, καὶ τοσαύτας ἄλλας ἡμέρας ἐνδιατρίψας τῷ ὄρει οὕτως τὰς δευτέρας άναλαβὼν πλάκας κατῆλθε πρὸς τὸν λαόν. Ποῖος δὲ λογισμὸς ἀνθρώπινος τὸ εὔλογον τοῦ θαύματος τούτου παραστῆσαι δυνήσεται; Πῶς ἡ ῥοώδης τοῦ σώματος φύσις πρὸς τοσοῦτον διήρκεσεν κεκενωμένη, οὐδενὸς ἀναπληροῦντος τὸ καθ᾿ ἡμέραν διαπνεόμενον τῆς δυ νάμεως; λύει δὲ τοῦτο τὸ ἄπορον ὁ θεῖος λόγος, ὅταν λέγει· Οὐκ ἐπ' ἄρτῳ μόνῳ ζήσεται ἄνθρωπος, ἀλλ᾽ ἐν παντὶ ῥήματι ἐκπορευομένῳ διὰ στόματος Θεοῦ.» Τί τοίνυν πολίτευμα τὸ οὐράνιον εἰς γῆν και τασπῶμεν ταῖς ὑλικαῖς ἐμβαρύνοντες ταλαιπωρίαις; διὰ τί κοπρίας περιβαλλόμεθα οἱ ποτὲ τιθηνούμενοι ἐπὶ κόκκῳ; ὡς περί τινων Ιερεμίας Θρηνῶν ἔλεγεν. Οταν γὰρ ἐπὶ τῶν λαμπρῶν καὶ διαπύρων ἀναπανώ μεθα νοημάτων, ἐπὶ κόκκῳ τιθηνούμεθα· ὅταν δὲ τοιαύτην ἀφέντες κατάστασιν, τοῖς γηΐνοις ἐμφυρώ. μεθα πράγμασι, κοπρίας περιβαλλόμεθα. Τί τὴν ἐλπίδα ἀφιστῶντες ἀπὸ τοῦ Θεοῦ τὴν σάρκα τῷ βραχίονι στηρίζομεν, τὴν τοῦ Δεσπότου, πρόνοιαν ταῖς ἑαυτῶν ἐπιγράφοντες χερσί; καὶ ὅπερ εἰς μεγάλην ἁμαρτίαν ἑαυτῷ λογισθῆναι ὁ Ἰὼβ ἐπειράσατο, τὸ ἐπιθέντα τὴν χεῖρα τῷ στόματι καταφιλῆσαι, τοῦτο ποιοῦντες νῦν οὐ δεδοίκαμεν. Ἔθος γὰρ τοῖς πολλοῖς τὰς χεῖρας καταφιλεῖν, ἐξ ἐκείνων ἔχειν τὴν εὐπορίαν λέγουσιν, οὓς αἰνισσόμενος διὰ συμβόλου ὁ νόμος φησίν, "Ος πορεύεται ἐπὶ χειρῶν, ἀκάθαρτος, καὶ ὅς πολυπληθεῖ ποσὶν, ἀκάθαρτος, καὶ ὃς πορεύεται ἐπὶ τεσσάρων διὰ παντὸς ἀκάθαρτος. Ἐπὶ χειρῶν δὲ που ρεύεται ὁ ταῖς χερσὶν ἐπερειδόμενος, καὶ πᾶσαν ἐπ' αὐταῖς ἔχων τὴν ἐλπίδα, ἐπὶ τεσσάρων δὲ ὁ τοῖς αισθητοῖς πράγμασι προσπεποιθὼς, καὶ τῇ τούτων ἀσχολίᾳ διὰ παντὸς ἐπισύρων τὸ ἡγεμονικόν, πολυπληθεῖ δὲ ποσὶν ὁ πέριξ τῶν σωματικῶν περιεχόμενος. Διὰ τοῦτο ὁ σοφὸς Παροιμιαστὴς οὐδὲ δύο πόδας βούλεται ἔχειν τὸν τέλειον, ἀλλ᾽ ἕνα, καὶ τοῦτον σπανίως ἐπὶ τὰ σωματικὰ κινούμενον πράγματα - Σπάνιον, λέγων, εἴσαγε σὸν πόδα πρὸς τὸν ἑαυτοῦ 18 Exod. xvi, 15; Deut vult, 4; Num. 15 Exod. χχιν, 18. χι, 31; Sap. 10 Exod. xxxιν, 1 seqq.; Deut. x, 1, 2. 1 κ. 10 Levit. xr, 1 seqq. xix, 9 seqq. **HI Reg. xvm, 1 seqq. 1* Job XXXI, 17 Deut. vii, 3; Matth. v, 4.

LIBER DE MONASTICA EXERCITATIONE. φίλον, ἵνα μήποτε πλησθείς σου, μισήσει σε. Ε' negotia, «Raro (dicens) pedem tuum introducito ad γάρ τις σπανάκι; τῷ Χριστῷ περὶ τῆς χρείας ἐνοχλῶν τοῦ σώματος, ἀγαπητὸς αὐτῷ ἔσται (οὗτος γὰρ ὁ σκοπός τῶν φίλων τῶν τοιούτων ἐστὶν ὡς πρὸς τοὺς ἑαυτοῦ μαθητάς φησιν ὁ Σωτήρ, ο Υμεῖς φίλοι μου έστε» )· ἐὰν δὲ συνεχέστερον τοῦτο ποιῇ, μισητός γίνεται. amicum tuum, ut ne unquam aspectu tuo satiatus, te odio prosequatur”; › si quæ enim raro Christum importunus lacessat super his, quæ sunt necessaria · corpori, erit eidem amabilis (hujus etenim amicorum bic est scopus, ut ipse Salvator ait ad suos discipulose Vos amici mei estis 't»); sin frequentius fecerit, et quasi continuo, evadit odiosus. CAPUT XV. Quid igitur exorabit, et quomodo non abominandus erit, qui penitus istis lucris est occupatus, nec unquam ad rectam vitam erectus? quia non habet crura super pedes, ut ex se ipsis resiliat e terra; sicut enim 'crura, quia devergunt, universam quiden suscipiunt prius totius in se corporis molem, humi vero paulisper appropinquantia, statim, ut in sublime prosiliant, se præparant; ita ratiocinatio 18 discernens res naturæ, postquam prius depressa fuit ob necessitates corporeas, rursus ad ea, quæ superna sunt, ocius agilem remittit cogitationem, nihil materialium corruptionum sibi adjunctum rursus attollens. Habere namque cura recta convenit et his, qui voluptati valde sunt dediti, quique omnino deorsum jacent; congruit et sanctis Potestatibus, quæ nullatenus indigent corporeis rebus, neque ad hasce devergere coguntur. Hoc (ut puto) significans magnus Ezechiel dicebat ss, quod erant earum crura recta, et ala i pedes, quod demonstrat stabilitatem mentis, velocitatemque motus ipsarum naturæ ad intelligendum. Hominum autem proprium est habere crura inclinata, et aliquando quidem ad necessitates corporeas, nonnunquam vero sese accommodare ad animæ exercitamenta sursum efferentia, atque propter animæ cognationem cum superioribus Potestatibus, multoties simul.cum illis sublimia perlustrare; propter corporis autem vires ac robur, tantum sollicitudinis in terram demittere, quantum necessitas cogit, inserere quippe se omnino deliciarum apparatibus, immundum est vere, nec congruum hominibus divinam sortitis cognitionem. Caute namque super quatuor ambulantem et non simpliciter, dixit immundum; sed si omniuo super quatuor gradiatur; tribuit enim tempus, lis, qui sunt in corpore, descendendi ad necessitatem corporis. Etenim Jonathan bellum gerens cum Naas Ammonita, super quatuor cum incessisset, victoriam retulit, quandoquidem necessitati naturæ obsecutus est; nam oportebat, ut qui adversus serpentem super pectus tractu quodam repentem bellaret (sic enim Naas 19 exponitur) ejus adul similitudinem paulisper sese componeret; ita ut Τίνι ἄρα πείσεται, καὶ πῶς βδελυκτὸς οὐκ ἔσται ὁ διὰ παντὸς ταύταις ἐνασχολούμενος ταῖς χρείαις, καὶ μηδέποτε πρὸς τὴν ὄρθιον ἀνεγειρόμενος ζωήν, διὰ τὸ μὴ ἔχειν σκέλη ἐπάνω τῶν ποδῶν, ὥστε πηδάν ἐν ἑαυτοῖς ἀπὸ τῆς γῆς· ὡς γὰρ τὰ σκέλη διὰ τῆς συννεύσεως, ὅλον μὲν δέχεται πρότερον ἐφ' ἑαυτὰ τὸν ὄγκον τοῦ σώματος, μικρὸν δὲ προσεγγίσαντα τῇ γῇ ἀθρόον ἐνάλλεσθαι παρασκευάζει πρὸς τὸ μετ τέωρον, οὕτως ὁ διακριτικὸς τῶν τῆς φύσεως πραγμάτων λογισμός μετὰ τὸ προταπεινωθῆναι τῇ χρείᾳ τοῦ σώματος, ὀξέως πάλιν τοῖς ἄνω κούφον ἀναπέμ πει τὸ φρόνημα, μηδένα των χοϊκῶν ἑαυτῷ συνανακουφίζων μολυσμῶν. Τὸ γὰρ ἔχειν ὀρθὰ τὰ σκέλη πρόσεστι μὲν καὶ τοῖς ἄγαν ἀπολαυστικοῖς, καὶ κάτω κειμένοις διὰ παντός· πρόσεστι δὲ καὶ ταῖς ἁγίαις Δυνάμεσι διὰ τὸ μηδ' ὅλως τῶν σωματικῶν, μηδὲ τῆς πρὸς ταῦτα χρήζειν ἐπινεύσεως. Τοῦτο γὰρ, ὡς οἶμαι, σημαίνων ὁ μέγας Ἰεζεκιήλ ἔλεγεν, ὅτι ἦν τὰ σκέλη αὐτῶν ὀρθά, καὶ πτερωτοὶ οἱ πόδες αὐτῶν, ὅπερ δηλοῖ τὸ ἀκλινὲς τῆς γνώμης, καὶ τὸ πρὸς τὰ νοήματα τῆς φύσεως ἐκείνης ὀξυκίνητον. Ανθρώποις δὲ ἱκανὸν σκέλη ἔχειν κλινόμενα, καὶ ποτὲ μὲν πρὸς τὰς σωματικάς, ποτὲ δὲ πρὸς τὰς τῆς ψυχῆς ἀνωφερεῖς χρησιμεύειν διατριβάς, καὶ διὰ μὲν τὴν πρὸς τὰς ἄνω Δυνάμεις τῆς ψυχῆς συγγένειαν, τὰ πολλὰ συμμετεωροπολεῖν ἐκείναις, διὰ δὲ τὸν τοῦ σώματος τόνον, τοσοῦτον ἐπασχολεῖν τῇ γῇ τὴν φρον τίδα, ὅσον ἡ χρεία βιάζεται· ἐφέρπειν δὲ διὰ παντὰς ταῖς ἀπολαυστικαῖς παρασκευαῖς, ἀκάθαρτον ὄνα τως, καὶ οὐχ ἁρμόζον ἀνθρώποις λογικῆς μεμοιρα σμένοις γνώσεως. Παρατετηρημένως γὰρ τὸν ἐπὶ τεσσάρων πορευόμενον καὶ οὐχ ἁπλῶς εἶπεν ἀκάθαρτον, ἀλλ᾽ εἰ διὰ παντὸς ἐπὶ τεσσάρων πορεύοιτο· ἔδωκε γὰρ τοῖς ἐν σώματι καιρὸν καταβαίνειν πρὸς τὴν χρείαν τοῦ σώματος· καὶ γὰρ ὁ Ἰωνάθαν τῷ Ναὰς πολεμῶν τῷ ᾿Αμμωνίτῃ ἐπὶ τεσσάρων περιπατήσας, ἐνίκησεν, ἐπειδὴ τῇ ἀνάγκῃ τῆς φύσεως ὑπηρήτησε μόνῃ, ἔδει γὰρ τὸν πρὸς τὸν ἐπὶ τῷ στή θει συρόμενον ὄφιν πολεμοῦντα (τοῦτο γὰρ Ναὰς ἑρμηνεύεται) σχηματίσασθαι πρὸς ὀλίγον τὴν πρὸς αὐτὴν ὁμοιότητα διὰ τοῦ πορευθῆναι ἐπὶ τεσσάρων, καὶ οὕτως διαναστάντα ἐπὶ τὴν οἰκείαν ἕξιν χειρώ σασθαι τοῦτον μετὰ πολλῆς τῆς εὐκολίας. graderetur super quatuor, sicque denuo resurgens, et erectus ad propriam habitudinem, facillime ipsum debellaret. Τι δὲ καὶ ἡ κατὰ τὸν Ἰεβουθὲ ἱστορία ἡμᾶς οὐ CAPUT XVI. Ecquid vero historia Jebuthe? nonne nos edv30 Prov. xxv, 17. 21 Joan. xv, 14. 13 Ezech. 1, 7 seq1. 13 | Reg. si, 1 seqq.

σωματικών, μηδὲ τῇ αἰσθήσει τὴν ἑαυτῶν ἐγχει ρίζειν φυλακήν. Οὗτος γὰρ βασιλεὺς ὤν, καὶ ἐν τῷ ταμείῳ ἀναπαυόμενος, τῇ ἑαυτοῦ γυναικί, φησί, θυρ ωρεῖν ἐπέτρεψεν· ἐλθόντες δὲ οἱ περὶ τὸν Ραχάν, καὶ εὑρόντες αὐτὴν πυροὺς καθαίρουσαν, καὶ νυστά ζουσαν, διαλαθόντες εἰσῆλθον, καὶ ἀνεῖλον τὸν Ίεβουθὲ καὶ αὐτὸν εὑρόντες καθεύδοντα. Πάντα γὰρ ὑπνοῖ, καὶ νοῦς, καὶ ψυχὴ, καὶ διάνοια, καὶ αἴσθησις, τῶν σωματικῶν κρατούντων. Τὸ γὰρ τὴν θυρωρόν κεκαθαρκέναι πυρούς, δείκνυσι τὸ ἐπιμελῶς προσε ησχολῆσθαι τὴν διάνοιαν τοῖς σωματικοῖς, καὶ οὐ παρέργως, ἀλλά μετά τινος σπουδῆς τὴν τούτων ἐπιτηδεῦσαι καθαρότητα· ὅτι γὰρ οὐκ ἐν ἱστορίας εἴδει τοῦτο διδάσκει ἡ Γραφή, δῆλον ἐκεῖθεν. Πῶς cel ", ne scilicet rebus corporis curam niniam παιδεύει; δηλαδὴ μὴ πεφορτισμένως ἐπέχεσθαι τῶν impendamus, neque sensui nostram committamus custodiam? ille namque cum rex esset, et requiesceret in cabiculo, suæ uxori permisit custodire ostium: Venientes autem, qui erant cum Rachan, et iuvenientes eam frumenta purgautem, et dormitantem, clam ingressi sunt, et Jebuthe interfecerunt, quem repererant dormientem: om nia namque dormiunt, et mens, et anima et cogitalio, et sensus, quando corporeæ vs dominantur. Quod enim ostiaria purgabat frumenta, designat cogitationem rebus corporeis occupatam fuisse studiosius, neque obiter, sed quodam studio earum munditiæ dedisse operam; quod enim non in historiæ specie hoc docet Scriptura, manifestum ibi est. Quomodo enim rex habuit ostiariam conjugem, γὰρ βασιλεὺς γυναῖκα θυρωρὸν εἶχεν, ὀφείλων παρὰ cum deceret illum a militum hastatorum multitudine custoliri, et omnem circa seipsum dignitatis obtinere pompam: aut qua ratione tam indigens erat, ut per ipsam frumenta purgaret? Sed miscetur sæpius historiæ, quod præter proportionem decorum est, ad veritatem designandarum rerum: mens etenim cujusque, veluti rex intus quodammodo diversatur habens ostiariam sensuum cogitationem, quae quando corporeis se rebus applicat (corporeum enim est purgare frumenta), facile latentes insidiatores mentem perimunt. Ideo maguus Abraham non fidit 20, conjugi custodiam portæ; sciebat enim sensus vim deceptricem esse; quandoquidem visu sensibilium oblectatus distrahit mentem, et persuadet ipsi delectabilia secum percipere, et equidem periculosa foret perceptio: at ille ipse simul assidet præbens aditum patefactum divinis cogitationibus, portam vero mundanis sollicitudinibus occludens. Quid enim nobis ad vitam e tam stulto labore circa hæc provenit? Nonne omnis labor hominis (secundum Ecclesiasten) in ore ejus 15; victus autem, et vestimenta (juxta Apostolum *) satis sunt ad infelicis hujus carnis sustentationem 2? Cur igitur infinitis laboribus, et ærumnis (ut loquitur Salomon 27) incumbimus að ventum, id est frustra, præ studio terrenarum rerum præpedientes animam ne divinis bonis perfruatur, et carnem curantes, et forentes plusquam honestum est? ipsam vero inimicam, hostemque vi- μόνον ἀμφήριστον αὐτοῖς γένεσθαι τὴν μάχην ἀλλ᾽ cinam alimus, ita ut, non solum cum ipsis anceps pugna fiat, sed validius, et multo superius decertans adversus animam mœrore hanc afficiat, adeoque nec honores, neque coronas ipsam admittere permittat. Nam quid est necessitas corporis, ut eam prætexentes cupiditatem extendamus ad inutilem difficultatem rerum, et angustiam, panis nimirum est, et aqua. Si quidem hoc, nonne fontes prebent laticem copiose? Panis vero paratu facilis his, qui manus habent? sicque e tot operibus possumus eum comparare; e quibus expletur, et necessitas corporis, et parum aut non omnino dis2* ]] Reg. IV, 1 scr st Eccle. vi, πλήθους δορυφορείσθαι στρατιωτῶν, καὶ πᾶσαν περὶ αὐτὸν τὴν τοῦ ἀξιώματος ἔχειν σκηνήν; ἢ πῶς οὕτως ἐνδεής, ὡς δι' αὐτῆς καθαίρειν τους πυρούς; Ἀλλὰ πολλάκις τῇ ἱστορίᾳ μίγνυται τὸ παράλογών διὰ τὴν τῶν σημαινομένων ἀλήθειαν. Ὁ γὰρ ἑκάστου νοῦς καθάπερ βασιλεὺς ἔσω που διατρίβει, θυρωρόν τῶν αἰσθήσεων ἔχων τὴν διάνοιαν, ἥτις ὅταν τοῖς σωματικοῖς ἑαυτὴν ἐγχειρίσῃ (σωματικὸν δὲ τὸ και θαίρειν πυρούς), ευχερώς διαλαθόντες οἱ ἐπίβουλοι θανατοῦσι τὸν νοῦν. Διὰ τοῦτο ὁ μέγας ᾽Αβραὰμ οὐ πιστεύει γυναικὶ τὴν θύραν φυλάττειν, οἶδε γὰρ τὸ ἐξαπάτητον τῆς αἰσθήσεως, ὅπως τῇ ἕψει τερπομένη τῶν αἰσθητῶν διχάζει τὸν νοῦν, καὶ πείθει συμμε ταλαβεῖν αὐτῇ τῶν τερπνῶν, καὶ ἐπικίνδυνος ἡ μετ τάληψις εἴη σαφῶς. ᾿Αλλ' αὐτὸς ἐκεῖνος παρακαθέ ζεται, τοῖς μὲν θείοις νοήμασιν ἀναπεπταμένην παρέχων τὴν εἴσοδον, ταῖς δὲ κοσμικαῖς φροντίσιν ἀποκλείων τὴν θύραν. Τί γὰρ ἡμῖν εἰς τὴν ζωὴν ἐκ τῆς περὶ ταῦτα ματαιοπονίας ἐπιγίνεται; Οὐχ ἅπας μόχθος ἀνθρώπου, κατὰ τὸν Ἐκκλησιαστὴν, εἰς τὸ στόμα αὐτοῦ; διατροφὴ δὲ καὶ σκεπάσματα κατὰ τὸν ᾿Απόστολον, ἱκανὰ πρὸς τὴν σύστασιν τῆς δυ στήνου σαρκός; Τί οὖν ἀπέραντα πονοῦμεν, καὶ μου χθοῦμεν εἰς ἄνεμον, ὥς φησι Σολομῶν, ἐκ τῆς περὶ τὰ γήινα σπουδῆς ἐμποδίζοντες τὴν ψυχὴν πρὸς τὴν τῶν θείων ἀγαθῶν ἀπόλαυσιν, καὶ τὴν σάρκα περι έποντες, καὶ θάλποντες πλέον, ἢ καλῶς ἔχοι; ἐχθρὸν καὶ γείτονα αὐτὴν καὶ πολέμιον τρέφομεν, ὡς μὴ ἐκ πολλοῦ τοῦ περιόντος εβρωμενέστερον ἀγωνίζομένην κατὰ τῆς ψυχῆς ἀνιᾷν, ὡς μηδὲ τιμῶν, καὶ στεφάνων συγχωρεῖν αὐτὴν ἐφιέσθαι. Τί γάρ ἐστιν ή χρεία τοῦ σώματος, ὅτι ταύτην προφασιζόμενοι εἰς ἀνόητον ἀμηχανίαν τὴν ἐπιθυμίαν ἐκτείνομεν; ἄρτος ἐστὶ πάντως καὶ ὕδωρ. Εἶτ᾽ οὐχ αἱ μὲν πη γαὶ ἀφθόνως τὸ νομα παρέχουσιν; ὁ δὲ ἄρτος εὐπό ριστος τοῖς χεῖρας ἔχουσι; καὶ ἐκ τοιούτων ἔργων δυνάμεθα πορίζεσθαι, ἐξ ὧν καὶ ἡ χρεία πληροῦται τοῦ σώματος, καὶ ὀλίγον, ἢ ὅλως περισπώμεθα. Αλλ' ἔνδυμα πολλὴν παρέχει φροντίδα; οὐδὲ τοῦτο, ἐὰν μή [πρὸς] τὴν ἐκ τῆς συνηθείας μαλακίαν, ἀλλὰ πρὸς 9. 16 1 Tim. vi, 8. *7 Eccli. v, 15.

LIBER DE MONASTICA EXERCITATIONE. τὴν χρείαν βλέπωμεν μόνην. Ποίας γὰρ αραχνοϋ- trabimur; sed indumentum praebet ingentem cuφεῖς ἐσθῆτας, ποίαν δὲ βύσσον, ή πορφύραν, ή σηρικοῦν ὁ πρῶτος ἐφόρεσεν ἄνθρωπος; οὐκ ἐκ δερμάτων ἐσχεδίασεν αὐτῷ ὁ Δημιουργὸς τὸ ἔνδυμα, καὶ χάρτῳ τρέφεσθαι παρήγγειλε; τούτους τιθεὶς τοὺς ὅρους τῆς χρείας τοῦ σώματος, οὕτω διαταξάμενος, καὶ πόρρωθεν ἀναστέλλων τὴν νῦν πολιτευομένην αἰσχρότητα τοῦ ἀνθρώπου. Οὐ λέγω δὲ, ὅτι καὶ νῦν οὐ θρέψει πάντως εὖ βιοῦντας, ὁ τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ τρέφων, καὶ ἐνδύσει, ὁ τοῖς κρίνοις τοῦ ἀγροῦ τοσαύτην περιθεὶς δόξαν, ἐπεὶ μηδέπω πείθειν δυνατὸν τοὺς πολὺ ταύτης ἀφεστῶτας τῆς πίσ στεως. Τίς γὰρ οὐ μεθ᾽ ἱκεσίας παρέξει τὰ ἐπιτή δεια τῷ κατ' ἀρετὴν βιοῦντι; Εἰ γὰρ ἄνθρωποι βάρβαροι, καὶ πολέμου νόμῳ λαβόντες τὰ Ἱεροσόλυμα, οι Βαβυλώνιοι τὴν ἀρετὴν εδέσθησαν τοῦ Ἱερεμίου, καὶ πᾶσαν θεραπείαν παρἔσχον σωματικὴν ἀφθόνως, οὐ τὰ πρὸς τροφὴν μότον δεδωκότες, ἀλλὰ καὶ σκεύη, οἷς ἔθος ἐστὶ διακονεῖσθαι τοὺς ἐστιωμένους, πῶς οὐκ αἰδεσθήσονται βίον ἐνάρετον οἱ ὁμόφυλοι, καὶ τὸν λογισμὸν παιδόθεν τοῦ βαρβαρικοῦ μᾶλλον διακεκαθαρμένοι πρὸς τὴν τῶν καλῶν κατανόησιν, καὶ ἀρετῆς ζηλωταί; Εἰ γὰρ καὶ μὴ δεδύνηνται ταύτης ἀσκηταὶ γενέσθαι δι' ἀσθέ νειαν φύσεως, ἀλλ᾽ οὖν γε τιμῶσιν ἀρετὴν, καὶ τοὺς ἀσκητὰς αὐτῆς θαυμάζουσι. Τίς έπεισε την Σουναμῖτιν οἰκοδομῆσαι τῷ Ελισσαις καταγώγιον, καὶ θεῖναι τράπεζαν ἐκεῖ, καὶ δίφρον, καὶ κλίνην, καὶ λυχνίαν; οὐκ ἡ ἀρετὴ τοῦ ἀνδρός; Τί δὲ τὴν χώραν ἐκείνην ἐδυσώπησε, λιμοῦ πᾶσαν κατανεμομένου την γῆν, τῆς ἰδίας χρείας προκρῖναι τὴν τοῦ προφήτου θεραπείαν; πάντως γὰρ εἰ μὴ φιλοσοφίαν κατεπλήτο τετο τοῦ Ἠλιοῦ, οὐκ ἂν τὴν μικρὰν τῆς ζωῆς παραμυθίαν ἑαυτῆς καὶ τῶν τέκνων ἀφελομένη παρ εχώρησεν ἐκείνῳ, ἂν μετ' ὀλίγον ἐφαντάζετο θάνατον, πρὸ καιροῦ τοῦτον ἑλομένη διὰ τὴν εἰς τὸν ξένον μια λοτιμίαν. ΚΕΦΑΛ. ΙΙΙ. Εποίησε δὲ τοιούτους αὐτοὺς τὸ γενναῖον καὶ τὸ τρὸς τοὺς πόνους ἀνένδοτον, καὶ τὸ καταφρονητικώς ἔχειν πρὸς τὰ τοῦ βίου πράγματα· εὐτέλειαν γάρ ἐπιτηδεύσαντες, καὶ ἐπὶ τὸ ἀνενδεές, ὡς εἰπεῖν, ἐκ τῆς ὀλιγοδείας προκόψαντες πλησίον τῶν ἀσωμάτων ἔστησαν δυνάμεων· ὅθεν καίτοι ἀφανεῖς ὄντες κατὰ τὸ σῶμα, καὶ ἄσημοι, τῶν πάντα φερόντων ἐγένοντο δυνατώτεροι, μετὰ τοσαύτης παρρησίας τοῖς τὸ διά δημα περικειμένοις διαλεγόμενοι, μεθ᾽ ὅσης οὐκ ἐκεῖ. νοι τοῖς ὑποχειρίοις. Ποίοις γὰρ ὅπλοις θαῤῥῶν ἢ ποία δυνάμει πρὸς τὸν ᾿Αχαάβ ἔλεγεν ὁ Ἠλίας, «Ο διαστρέφω Ισραήλ, ἀλλ᾽ ἢ σύ, καὶ ὁ οἶκος τοῦ παρ τρός σου; ο πῶς δὲ καὶ ὁ Μωϋσῆς ἀντικαθίσταται τῷ Φαραῷ πρὸς ἅμιλλαν, οὐδὲν ἔχων πλὴν τῆς ἀρετ τῆς τοῦ θάρσους ἐφόδιον; πῶς δὲ ὁ Ελισσαις συνηγο μένης ἐπὶ πόλεμον τῆς στρατιᾶς τῶν δύο βασιλέων ss Jerem. XL, 1 self. 3 IV Reg. 1, 1 scil. ram; nec illud; si non ad eam mollitienr, que moris est, sed ad solam necessitatem respiciamus; quales enim velut ab aranea contextas vestes, qualem byssum, aut purpuram, aut sericum 21 primus homo gestavit? Nonne ipsi summus opifex e pellibus opere subito vestimentum dedit, et herba virente vesci eum mandavit, hosce terminos ponens corporeæ necessitatis, sic disponens, et procul cohibens nunc receptam hominis turpitudinem. Non autem dico, quod et nunc non nutrict omnino bene viventes, qui cœli volucres nutrit; et vestiet qui liliis agri tantum decus circumponit; quando neutiquam persuaderi potest his, qui multum ab hac distant fide. Quis enim non præbebit cum supplicatione necessaria viventi secundum virtutem? CAPUT XVII. Si enim homines barbari, et lege belli capientes Hierosolyma Babylonii, virtutem Jeremiæ reveriti sunt, et omnem famulatum corporeum subministrarunt affatim, non ea solum, quæ ad alimenta pertinebant tribuentes, sed et vasa, quibus mos est ministrari convivio exceptis, quomodo non reverebuntur vitam virtute insignem contribules, et a pueritia, ab eo, quod ad Barbarorum mores accedit, purgatiorem habentes intellectum ad hone starum rerum cognitionem, virtutisque cum zelo, sectatores? etsi enim eam non possunt exercere propter naturæ debilitatem, virtutem tamen colunt ejusque mirantur exercitatores. Quis persuasit Sunamitidi, ædilicare diversorium Elisæo, et po nere ibi mensam, et sellam, et lectum, atque lucernam; nonne virtus viri? Quid viduam illam flexit, fame per universam terram grassante, propriæ necessitati famulatum prophetae anteferre? Nam nisi sapientiam 22 Elie fuisset penitus aιο mirata, nunquam exiguum vitæ suæ, liberorumque solatium auferens, illi exhibuisset, mortem, quam post brevi futuram imaginabatur, hanc eligens ante tempus, propter studium erga hospitem 3º. CAPUT XVIII. Fecit vero bosce tales generosus animus, et ad labores nunquam remissus ipseque despectus, quo nihili habebant quæcunque ad vitam spectant; studio namque sectantes frugalitatem, ac parcimoniam, et ad rei nullius indigentiam (ut ita loquar) progredientes, ex paucarum rerum indigentia proximi Potestatibus incorporeis ast terunt; hine itaque quoad corpus obscuri, et ignoti, evaserunt potentiores illis, qui omnia tenebant, tanta cum libertate his, quibus corona circumposita erat, colloquentes, cum quanta nec illi suis subditis; quibus enim confisus armis aut qua potentia dicebat Elias ad Achat: • Non everto ego Israelem; sed tu, et domus patris tui "?» Quo pacto vero et Moyses obstitit Pharaoni ad contentionem usque nullum habens viaticum præter virtutis confiden11 Reg. xvm, 10 seqq. " III Reg. wu, 17, 18.

Liam? qua ratione Elismus congregato ad bellum τοῦ Ἰσραὴλ, καὶ τοῦ Ἰούδα ἔλεγε τῷ Ἰεζῇ, «Ζῇ exercitu duorum regum Israel et Juda dicebat Ieze: c Vivit Dominus Potestatum, cui in conspe ctu ipsius hodie adsum, quod nisi vultum Josaphat ego deprehenderem, non vertissem me, neque respexissem te ", • nihil veritus commotum exercitum neque fervidam regis iram metuens, quem circa tempus belli verisimile est, etiam impetu fuisse temerario, ratiocinatione ob prælium confusa. Quid enim tantum potest regnum terrenum, quantum virtus? qualis 23 purpura divisit flumen, sicuti ovina pellis Eliæ "? quodnam diadema morbos dissolvit, sicut apostolorum sudaria? Arguit quandoque propheta solus regem, qui mandatum Dei transgressus fuerat, stipatum universo exercitu, cumque reprehensio provocasset iram, extendit rex manum adversus prophetanı nec illum apprehendit, neque manum ad se colligere potuit arefactam s. Fuit certamen virtutis, et potentiae regie, fortiorque victoria virtutis evasit, et virtus, propheta non pugnante, bellatorem repulit, inhibebat pugnator, et fides opera - batur, commilitones regis fuerunt arbitri certaminis et præmiorum, manusque constitit victoriam virtuti attestata. CAPUT XIX. Illa vero gesserunt quandoquidem sola anima vivere delegerunt, corpus et commoda corporis respuentes; et omnibus eos excelsiores efficiebat nullius rei indigentia, corpus vero potius derelinquere ducebant satius, et a carnali vita solvi, quam dignitatem virtutis deserere, et commoditatis corporeæ gratia alicui horum qui opibus circumfluunt adulari. Nos vero cum laboramus constituti in alicujus rei penuria, quemadmodum catelli cum hilariori motu caudæ adblandiuntur his, qui ossiculum forte nudum, aut micas insuper jaculantur; sic accedimus ad divites, illos beeficos et tutores Christianorum vocitantes, omnemque ipsis plane inesse virtutem attestantes, quamvis in extrema sint malitia; ut perficiamus quod studemus, non accurate inquirentes conver· sationem sanctorum, quorum 24 scilicet virtutem sectari nobis in animo proposuimus. Venit aliquando ad Elisæum Neeman præfectus exercitus Syriæ dona plurima secum ferens. Quid igitur pro - pheta? numquid inservivit ei? numquid occurrit ei? Nonne per unum puerum patefecit ipsi necessitatem, propter quam venerat, ne quidem eum admittens in conspectum suum, ut ne delatorum munerum ergo præstitisse illi curationem putaretur? Hac dicuntur, non ut discamus jactantiam sed ne corporeæ utilitatis causa assentemur his, qui illas res curant, ac fovent, quas nes despicere professi sumus. Quid igitur nos dimittentes scopum philosophiæ, incumbimus agriculturæ, et Κύριος τῶν Δυνάμεων ᾧ πάρεστον ἐνώπιον αὐτοῦ σήμερον, ὅτι εἰ μὴ πρόσωπον Ἰωσαφάτ ἐγὼ καταλάμβανον, εἰ ἐπέβλεψα, καὶ εἶδόν σε,» οὔτε τὴν στρατιν κεκινημένην φοβηθείς, οὔτε τὸν θυμὸν δείσας τοῦ βασιλέως, ὃν περὶ καιρὸν τοῦ πολεμοῦ εἰκὸς χρήσ σασθαι, καὶ ἀλόγῳ ὁρμῇ, του λογισμοῦ δι' ἀγωνίαν συγκεχυμένου. Τί γὰρ τοιοῦτον δύναται βασιλεία ἐπί γειος, οἷον ἀρετή; Ποία πορφυρὶς ἔῤῥηξε ποταμὸν ὡς ἡ μηλωτὴ τοῦ Ἠλιοῦ; ποῖον διάδημα νοσήματα ἔλυσεν, ὡς τὰ τῶν ἀποστόλων σουδάρια; ήλεγξε προ φήτης βασιλέα παρανομήσαντα μόνος μετὰ πάσης ὄντα τῆς στρατιᾶς, καὶ ἐπειδὴ τὸν θυμὸν ὁ ἔλεγ χος ἠρέθισεν, ἐκτείνας ὁ βασιλεὺς τὴν χεῖρα ἐπὶ τὸν προφήτην, οὔτε ἐκείνου ἐπελάβετο, καὶ τὴν χεῖ ρα πρὸς ἑαυτὸν συναγαγεῖν ξηρανθεῖσαν οὐκ ἠδυνήθη. Καὶ ἦν ἀγὼν ἀρετῆς, καὶ δυναστείας βασιλικῆς· ἰσχυ ρωτέρα ἡ νίκη τῆς ἀρετῆς ἐγένετο, οὐκ ἐμάχετο ὁ προφήτης, καὶ ἡ ἀρετὴ ἑτροποῦτο τὸν πολέμιον· ἤργει ὁ ἀγωνιστής, καὶ ἡ πίστις εἰργάζετο· οἱ σύμ μαχοι τοῦ βασιλέω; βραβευταὶ τοῦ ἀγῶνος ἐγένοντο, καὶ ἡ χεὶρ εἱστήκει τῇ ἀρετῇ μαρτυροῦσα την νι κην. Ταῦτα δὲ ἔπραττον, ἐπειδὴ μόνη ψυχῇ ζην ἔκρι νον, τὸ σῶμα, καὶ τὰς τοῦ σώματος ἀνάγκας ἀπο στρεφόμενοι, καὶ πάντων αὐτοὺς ὑψηλοτέρους ἐποίει τὸ μηδενὸς χρείαν ἔχειν· μᾶλλον γὰρ καταλιπεῖν τὸ σῶμα ᾑροῦντο, καὶ τῆς ἐν σαρκὶ ζωῆς ἀπαλλαγῆναι ἢ καταπροδοῦναι τῆς ἀρετῆς τὸ ἀξίωμα, ἢ χρείας ἕνεκα σωματικῆς κολακεῦσαι τινα τῶν εὐπόρων. Ἡμεῖς δὲ ὅταν ἐν χρείᾳ καταστῶμέν τινος, καθά περ τὰ κυνίδια μεθ' ιλαρωτέρας κινήσεως κέρκου προσαίνουσι τοῖς ὀστέον ἴσως γυμνόν, ἢ ψίχας, προσακοντίζουσιν, οὕτως τοῖς πλουσίοις προστρέχου μεν, εὐεργέτας αὐτοὺς, καὶ τῶν Χριστιανῶν κηδε μόνας ἀποκαλοῦντες, καὶ πᾶσαν αὐτοῖς ἁπλῶς μαρτυροῦμεν ἀρετὴν, κἂν ἐν ἐσχάτῃ κακία τυγχάνωσιν ὄντες, ὑπὲρ τοῦ ἀνῆσαι τὸ σπουδαζόμενον, οὐ πε ριεργαζόμενοι τὴν τῶν ἁγίων διαγωγήν ὧν δῆθεν ζηλοῦν τὴν ἀρετὴν προθέμεθα. "Ηλθέ ποτε πρὸς Ελισσαιέ Νεεμὰν ὁ τῆς Συρίας στρατηλάτης, πολλὰ κομίσας δῶρα μεθ' ἑαυτοῦ. Τί οὖν ὁ προφήτης; ἆρα ὑπηρέτησεν; ἆρα προσέδραμεν; οὐχὶ δι' ἑνὸς μει ρακίου τὴν χρείαν αὐτῷ, ἐφ' ᾗ παρῆν, ἐδήλωσεν οὐδὲ εἰς ὄψιν αὐτὸν δεξάμενος ἵνα μὴ τῶν κομισθέν των ἕνεκα τὴν θεραπείαν παρέξαι νομισθῇ; Ταῦτα δὲ εἴρηται οὐχ ἵνα μάθωμεν ἀλαζονείαν, ἀλλ᾽ ἵνα μὴ χρείας ἕνεκα σωματικῆς κολακεύωμεν τοὺς ἐκεῖνα περιέποντας, ὧν ἡμεῖς καταφρονεῖν ἐπηγγέλμεθα. Τί οὖν ἡμεῖς ἀφέντες τὸν σκοπὸν τῆς φιλοσοφίας, γεωργίας, καὶ ἐμπορίας ἐπιτηδεύομεν; Τί γὰρ μέγα τῷ Θεῷ ἐπὶ τῇ ἑαυτῶν συμφέρομεν φροντίδι; ἵνα δὲ ἐκδηλωθῇ κοινὴν εἶναι τὴν τῆς γεωργίας ἐπισ 30 ¡V Reg. v, * IV Reg. 11, 14. "IV Reg. 11, 8-14. " Act. xix, 12. 35 111 Reg. 1!, *. seqq.

LIBER DE MONASTICA EXERCITATIONE. nobismetipsis solliciti exsistentes? ut autem manifestetur commune fore agriculturæ studium; humana cura terram proscindit, et semina dejicit; Deus vero alternis imbribus irrigat, quæ seminata sunt, disponens radices, ut extendantur in teneris terræ cavitatibus; solem oriri facit, qui percale-' faciat humum, et æstu plantas evocel, seu eliciat sursum; auras ventorum inspirat fructuum enutritorum maturitati aptas, mollibus quidem spiritibus initio subventilans planitiem, que viridem præfert herbam, ne flatibus fervidis inflammentur sata calefacta, vehementioribus vero ventorum immissionibus excoquens in vaginis grani lacteum succum, trituræ tempore flammam præbens conμέλειαν. Η άνθρωπίνη σπουδὴ τὴν γῆν ἀνατέμνει, commercio; quid enim magnum Deo conferinius καὶ τὰ σπέρματα καταβάλλει, ὁ δὲ Θεὸς ὑετοῖς ἐπαλο λήλοις ἄρδει τὰ σπαρέντα ἁπαλαῖς ταῖς λαγόςι τῆς γῆς τὰς ῥίζας ἐνδιατείνεσθαι παρασκευάζων, ἥλιον ἀνατέλλει διαθερμαίνοντα τὴν γῆν καὶ τῇ θέρμη προσκαλούμενον ἄνω τὰ φυτὰ, αὔρας ἀνέμων ἐπι πνεῖ τῇ ἡλικίᾳ τῶν τρεφομένων γεννημάτων συμμέτρους, μαλακαῖς μὲν πνοαῖς ἐπιῤῥιπίζων ἐν ἀρο χῇ χλοηφόρον τὴν πεδιάδα, ὡς ἂν μὴ θερμοῖς τοῖς πνεύμασιν ἀλεαινόμενα περιφλέγοιτο τὰ σπαρέντα, σταθεραῖς δὲ ἐμβολαῖς πνευμάτων ταῖς θήκαις τὸ γαλακτώδες πεπαίνων τοῦ κόκκου, αλοητῷ φλογμὸν παρέχων επιτήδειον, λικμητῷ δὲ προσφόρους ἀνέμους. Κἂν ἔν τινι τούτων ἐπιλείπῃ, μάταιος ὁ νθρώπινος ἠλέγχθη πόνος, καὶ ἤργησεν ἡ ἡμετέρα. σπουδή, μὴ σφραγισθεῖσα ταῖς τοῦ Θεοῦ δωρεαῖς· gruam et ventilationis, seu frumentorum cum vanno πολλάκις δὲ καὶ τούτων ἐνέλιπε πρὸς τελείωσιν οὐδέν· ὑετὸς δὲ λαῦρος παρὰ καιρὸν γενόμενος καὶ πολὺς, ἢ τριβόμενον ἔτι τὸν ἄσταχυν, ἢ κατὰ και ρὸν σωρευθέντα τὸν σῖτον κατέσυρεν. Εστι δ' ὅτε καὶ ἐν αὐτῇ τῇ ἀποθήκῃ σκώληξ, καὶ σῆς διέφθειρεν ἐξ αὐτοῦ τοῦ στόματος, ὡς εἰπεῖν, ἑτοίμην ἀποσυλήσας τὴν τράπεζαν. purgationis tempore, ventos opportunos; quod si aliquid horum deficiat, vanus deprehendetur humanus labor, nostrumque 25 studium inutile fuit Dei donis minime obsignatum. Sæpe vero nihit illorum defecit ad perfectionem, copiosus autem et plurimus imber intempestivus ingruens, aut tritam adhuc spicam, aut accumulatum secundum tempus triticum distraxit; accidit quandoque ut in horreo ipso vermis, et seps illud corruperint, ex ore ipso, ut dicitur, præparatam diripiendo mensam. Ποῦ τοίνυν ἡμῖν, καὶ εἰς τί χρήσιμος ἡ ἡμετέρα σπουδή, Θεοῦ τοὺς οἴακας τῶν πραγμάτων κρατοῦν· τος, καὶ πάντα φέροντος καὶ ἄγοντος, ὡς ἂν βούληται; ἀλλ' ἐν ταῖς ἀσθενείαις ἐροῦμεν παραμυθίας χρήζειν τὸ σῶμα, καὶ πόσῳ βέλτιον τεθνάναι, ἢ πρᾶξαί τι τῶν τῷ ἐπαγγέλματι μή πρεπόντων; Πάντως δὲ ἂν ἄρα ἔτι ζῇν ἡμᾶς βούλεται ὁ Θεὸς, ἢ ἰσχὺν ἐντίθησι τῷ σώματι ἰσόρροπον τῇ ἀσθενείᾳ, ὡς καὶ τὸν ἐκ τῆς ἀῤῥωστίας πόνον φέρειν, καὶ τοὺς ἐπὶ γενναιότητι δέξασθαι στεφάνους, ἢ πόρος ἐπι νοήσει προς παραμυθίαν τοῦ κάμνοντος, καὶ οὐκ ἐπιλείψει πρὸς σωτηρίαν ἐπίνοια τῇ πηγῇ τῆς σωτηρίας καὶ τῆς σοφίας. Καλόν οὖν, ἀγαπητοὶ, καλὸν, πάλιν εἰς τὴν ἀρχαίαν ἀναβῆναι μακαριότητα, καὶ τῆς τῶν παλαιῶν ἐπιδράξασθαι πολιτείας. Εστι γὰρ πᾶσιν εὔκολος, ὡς νομίζω, θελήσασι, κἂν δέ τις προσῇ πόνος, οὐκ ἄκαρπος ἔσται, ἱκανὸν ἔχων παραμύθιον τὴν τῶν προωδευκότων εύκλειαν,καὶ τῶν ἑψομένων τὴν διόρθωσιν, οὐ μικρὸν γὰρ ἔσται κέρδος τοῖς ἀρξαμένοις τοιαύτης διαγωγῆς καὶ τοῖς μετέπειτα καταλιποῦσι πολιτείας ἀρίστης εἰκόνα, ἡ τῶν ἀπολειφθέντων ἀνάληψις. Φύγωμεν τὰς ἐν πόλεσι καὶ κώμαις διαγωγάς, ἵνα οἱ ἐν πόλεσι καὶ κώμαις τρέχωσι πρὸς ἡμᾶς· ἐρημίας μεταδιώξωμεν, ἵνα ἐπισπασώμεθα τοὺς νῦν ἡμᾶς φεύγοντας, εἰ φίλον ὅλως τοῦτό τισι. Καὶ γὰρ περί τινων ἐν ἐπαίνῳ γέγραπται, ὅτι κατέλιπον τὰς πόλεις καὶ ᾤκησαν ἐν πέτραις, καὶ ἐγένοντο ὡς περιστεραί μελετητικαί· καὶ ὁ Βαπτιστὴς δὲ Ἰωάννης ἐν ἐρήμῳ διέτριβε, καὶ πᾶσαι πρὸς αὐτὸν αὐτανδροι παρῆσαν αἱ πόλεις, καὶ 27 Isa. LIX, 11. as Matth. 11, 1 seq. PATROL. GR. LXXIX. CAPUT XX. Ubi ergo nobis, et ad quid conducit nostrum studium, Deo rerum gubernacula tenente, et ommia ferente, ac ducente quo vult; sed in infirmitatibus egere corpus solatio dicemus, et quanto melius est mori, quam patrare aliquid, quod iustitutum dede ceat; omnino vero, si nos adhuc vivere velit Deus, ´aut robur præpollens morbo subministrabit, ut laborem ex ægritudine contractum ferat infirmus, et corollas e generosa constantia suscipiat, aut adinveniet viam ad consolationem dolentis neque fonti salutis, et sapientiæ deficiet modus excogitatus ad salutem. Pulchrum igitur (ο dilecti) pulchrum, rursus ad antiquam regredi beatitatem, et ad veterum institutum confugere. Est enim facilis (ut arbitror) volentibus, etsi adsit labor, nec infracluosus erit, idoneum habens solamen, eorum, qui præiverunt gloriam, et illorum, qui subsequuntur, directionem; non parvum autem lucrum erit incipientibus hanc vile rationen, et his, qui postea deseruerint instituti optimi simulacrum, resumμία derelictorum. Fugiamus in civitatibus et vicis celebritates, ut qui in civitatibus, ad nos decurrant, persequamur solitudines, 26 ut eos qui nos nunc fugiunt, attrahamus. Si quidem universim quibusdam id placet, etenim de aliquibus scriptum est cum laude, quod dereliquerunt urbes, et habitarunt in saxis, et evaserunt uti columbæ meditabunde 37; et Joannes Baptista degebat in eremo et urbes omnes ad illum cum ipsis civibus adibant; atque ad inspiciendam zonam pellitam ad '

ducebantur, qui sericis induti erant vestibus, et πρὸς θεωρίαν τῆς δερματίνης ζώνης ηπείγοντο οἱ τὰ subdialem sumebant molestiam, qui deauratas baLelant domos, quin ab his, qui in lectis distinctis varietate gemmarum quiescebant, magis æstimabatur recubare in arena, omniaque illis erant tolerabilia, licet praeter consuetudinem acciderent. Sensum enim in laboriosis ademit virtutis viri desiderium, et dolorem in dura tractatione subripuit admiratio istum contemplandi. CAPUT XXI. σηρικά περιβεβλημένοι ἱμάτια, καὶ τὴν ὕπαιθρον ᾑροῦντο ταλαιπωρίαν οἱ τὰς χρυσορόφους έχοντες οἰκίας, καὶ τὰς ἐπιλιθοκολλήτων κλινῶν ἀναπαύσεις, ἡ ἐπὶ τῆς ψαμμοῦ παρευδοκίμει κατάκλισις, καὶ πάντα ἦν αὐτοῖς ἀνεκτά, καίτοι παρὰ τὸ ἔθος γινόμενα. Υπετέμνετο γὰρ τὴν ἐπὶ τοῖς ἀλγεινοῖς αἴσθησιν ὁ πόθος τῆς ἀρετῆς τοῦ ἀνδρὸς, καὶ τὸν ἐπὶ τῇ σκληραγωγία πόνον ἔκλεπτε τὸ θαῦμα τῆς θεωρίας. Τοσοῦτόν ἐστιν ἀρετὴ πλούτου τιμιωτέρα, καὶ βίος ἡσύχιος χρημάτων πολλῶν περιφανέστερος πόσοι κατὰ τὸν καιρὸν ἐκεῖνον ἦσαν πλούσιοι καὶ μεγαπαρεδόθησαν, καὶ τὸ θαῦμα τοῦ ἀδόξου μέχρι τοῦ νῦν ᾄδεται, καὶ ἡ μνήμη τοῦ ἐρημοπολίτου πατίν ἐστι περισπούδαστος. Ιδιον γὰρ τῆς ἀρετῆς τὸ ἀοίδιμον καὶ τὴν φήμην ἐξαποστέλλειν ἄγγελον τῶν οἱ κείων καλῶν. Παραιτησώμεθα κτηνοτροφίαν, ἵνα ποιμαντικὴν ἕξιν ἀναλάβωμεν· καταλίπωμεν ἐμπορίαν ἐπονείδιστον, ἵνα τὸν πολύτιμον κτησώμεθα μαργαρίτην· φύγωμεν γεωργίαν τῆς ἀκάνθας καὶ τριβόλους ἀνατελλούσης, ἵνα ἐργάται καὶ φύλακες τοῦ παραδείσου γενώμεθα. Πάντα βίψωμεν, καὶ τὸν ἡσύχιον ἐλώμεθα βίον, ἵνα ἐντρέπωμεν τοὺς νῦν ἡμῖν ὀνειδίσαντας, τὸ κεκτῆσθαι προσφέροντας. Οὐδὲν γὰρ οὕτω δυσωπεῖ τοὺς ἐπεμβαίνοντας, ὡς ἡ ἐπὶ τοῖς ὀνειδιζομένοις μετ' ἐπιεικείας διόρθωσις γίνεται Tanto magis præ divitiis æstimatur virtus, et vita quicta pre multis pecuniis clarior habetur; quanti circa tempus illud fuerunt divites, et ob gloriam magni sese facientes, et siletur de illis, ob- η λοφρονοῦντες ἐπὶ δόξῃ, καὶ σεσίγηνται, καὶ λήθῃ livionique dati sunt; at miraculum inglorii nunc usque decantatur, et memoria ejus, qui desertum locum incolebat, ab omnibus studiose celebratur; proprium enim virtutis est decantatam fore, ac famam diffundere undique nuntiam suorum bonorum; recusemus pecudum nutritionen, ut recipiamus habitum pastoralem; derelinquamus commercium pudendum, ut acquiranius margaritam pretiosissimam; fugiamus terra culturam spinas et tribulos germinantis, 27 ut operarii, et custodes paradisi efficiamur. Omnia projiciamus et vitam quietam apprehendamus, ut pudore afficiamus illos, qui nobis exprobrant, et nunc proferunt nos possessionibus incubare. Nihil enim æque ignominia amicit insultantes, quam in his, quæ exprobrantur, cor- G γὰρ ἡ τῶν ὀνειδιζομένων μεταβολή τοῖς ὀνειδίζουσι rectio cum moderatione; probro enim affectorum conversio, fit exprobrarium confusio. Turpe quippe hoc, ut existimo, et est vere turpe, in quo et ab omnibus jure ridemur. Nuper enim aliquis monasticam ad vitam accedens, et instituta solummodo aldiscens exercitationis; quomodo, et quando fun dunt preces, et qualis est vivendi modus; statim doctor Git eorum, quæ non didicit, et incedit longam serică discipulorum trahens, ipse vero doctrinæ inops est, co magis quot ren facilem opinatus fuit, ignorans etenim omnium difficillimam esse rem, curam animarum gerere, egentium in primis purgatione veterum corruptionum, multa dein attensione ad suscipiendas disciplinas, quæ ad virtutem furmant. Qui vero nibil præter corpoream exercitationem animo-concepit, quomodo corriget mores subditorum? quo pacto transmutabit eos quibus prava consuetudo dominatur? Qua ratione subsidium feret his, qui a passionibus debellantur, neque universim per cogitationem quidem belli guarus interni, aut quomodo vulnera, quæ in bello contingunt, curabit ipse præ vulnere decumbens et egens fasciis, seu vincutis, quibus vulnera obligantur. 28 CAPUT XXW. Crunis quidem ars eget tempore, et plurima disciplina ad directionem; soli vero arti artium sine ulla tyrocinio studetur, et agriculturam quidem non audebit inexpertus exercere, neque medicine διατροπή· αἰσχρὸν δὲ καὶ τοῦτο νομίζω, καὶ ἔστιν αἰσχρὸν ἀληθῶς, ἐφ᾽ ᾧ καὶ παρὰ πάντων εἰκότως γελώμεθα. "Αρτι γάρ τις προσελθὼν τῷ μονήρει βίῳ, τὰ ἤθη μόνον μαθὼν τῆς ἀσκήσεως, ὅπως τε προσεύχωνται, καὶ πότε καὶ ποῖά τις ἔστιν ἡ τῆς διαίτης διαγωγή, διδάσκαλος εὐθὺς ὧν μὴ μεμάθηκε προσέρχεται ὁρμαθὸν μαθητῶν ἐπισυρόμενος αὐτός δεόμενος διδασκαλίας, καὶ τοσούτῳ πλέον, ὅσῳ καὶ εὔκολον τὸ πρᾶγμα ἐνόμισεν, οὐκ εἰδὼς ὅτι πάντων μᾶλλον ἐστι χαλεπώτατον ψυχῶν ἐπιμελεῖσθαι· Ζεομένων πρότερον μὲν καθάρσεως τῶν παλαιῶν μολυ σμάτων, ἔπειτα πολλῆς προσοχῆς εἰς τὸ δέξασθαι τύπων τῶν μαθημάτων τῆς ἀρετῆς. Ὁ δὲ μηδὲν πλέον τῆς σωματικῆς ἀσκήσεως φαντασθεὶς, πως διορθώσεται τὰ ἤθη τῶν ὑποτεταγμένων; Πῶς δὲ μεταρρυθμίσει τοὺς τῇ πονηρᾷ συνηθείᾳ κεκρατη μένους; Πῶς δὲ τοῖς πολεμουμένοις ὑπὸ παθῶν βοτ θήσει, μηδόλως τὸν κατὰ διάνοιαν εἰδὼς πόλεμον, ή πῶς τὰ ἐν τῷ πολέμῳ συμβαίνοντα τὰ τραύματα θεραπεύσει, αὐτὸς ἔτι τραύματι κατακείμενος, καὶ καταδέσμων δεόμενος. Η πᾶσα μὲν τέχνη χρόνου δεῖται καὶ διδασκαλίας πολλῆς πρὸς κατόρθωσιν, μόνη δὲ ἡ τέχνη τῶν τεχνῶν ἐμαθητεύτως ἐπιτηδεύεται· καὶ γεωργίας μὲν οὐκ ἂν καταθαρτήσει ἄπειρος, οὐδὲ ἀμύητος Ιατρικής

LIDER DEL MONASTICA EXERCITATIONE. ἐπιχειρήσειεν ἔργοις· ἐλεγχθήσεται γὰρ ὁ μὲν πρὸς opera non instructus medicina traditionibus, reτὸ μηδὲν ὀνῆσαι τοὺς κάμνοντας, ἔτι καὶ βαρυτέραν αὐτοῖς κατασκευάσας τὴν νόσον, ὁ δὲ χέρσον, καὶ ῥυπαρὰν τὴν ἀρίστην γῆν καταστήσας. Μόνης δὲ τῆς θεοσεβείας ὡς πάντων εὐκολωτέρας κατατολμῶσιν ἀπαιδοτρίβητοι, καὶ τὸ δυσκατόρθωτον πρᾶγμα εύκ χερὲς εἶναι νενόμισται τοῖς πολλοῖς, καὶ ὅ μηδέπω Παῦλος κατειληφέναι λέγει, τοῦτο ἀκριβῶς ἔγνωκέναι διαβεβαιοῦνται οἱ μηδ' αὐτὸ τοῦτο εἰδότες ὅτι ἀγνοοῦσι· διὰ τοῦτο εὐκαταφρόνητος ὁ βίος ἐγένετο καὶ οἱ μετερχόμενοι αὐτὸν παρὰ πάντων χλευάζονται. Τις γὰρ μὴ γελάσεται τὸν χθὲς ἐν καπηλείῳ υδρο φοροῦντα, σήμερον ὁρῶν ὡς διδάσκαλον ἀρετῆς παρά μαθητῶν δορυφορούμενον, ἢ τὸν πρώην τῶν πολιτι κῶν ἀναχωρήσαντα κακοπραγιών, ὀψὲ μετὰ πλήθους μαθητῶν διὰ πάσης σοβοῦντα τῆς ἀγορᾶς. Εἰ δὲ ἦσαν πεπεισμένοι σαφῶς ὅτι πολὺς ἐστιν ὁ πόνος ἐνάγειν τινὰς εἰς θεοσέβειαν, καὶ τὸν ἀκολουθοῦντα τῷ πράγματι κίνδυνον ᾔδεισαν, ἀκριβῶς πάντως ἂν ὡς ὑπερβαῖνον αὐτοὺς παρῃτήσαντο τὸ πρᾶγμα· ἕως δ' ὅτε τοῦτο ἀγνοοῦσι, καὶ δόξαν ἡγοῦνται τὸ προϊστάκαι τινῶν, εὐχερῶς κυβιστῶσι κατὰ τοῦ τοιούτου βαράθρου, καὶ τὸ ἐνάλλεσθαι καιομένῃ τῇ καμίνῳ, κοῦφον νομίζουσι, γέλωτα μὲν ἐπικινοῦντες τοῖς ἐπισταμένοις τὸν χθὲς αὐτῶν βίον· Θεῷ δὲ ἀγανάκτησιν ἐπὶ τῇ τοσαύτη προπετεία. & prehendetur etenim ille, quia ægrotantibus opem nullam afferet, imo et ipsis graviorem morbum apponet; iste vero terram optimam in asperam, et squalidam rediget. Solum Dei cultumn, uti præ omnibus faciliorem audebunt penitus indocti altrectare, et res, quæ difficillime dirigitur, nullius πegotii esse a multis censebitur; quodque Paulus dicit se neutiquam comprehendisse ", hoc diligenter se nosse affirmabunt, qui nec hoc ipsum sciunt, se id nescire; ideo abiit in contemptum vita monastica, quique suscipiunt ipsam, ab omnibus irridentur. Quis enim non ridebit eum, qui heri ferebat aquam in caupona, hodie conspicatus ipsum nti doctorem virtutis a discipulis, quasi ab hastatis satellitibus stipatum, aut mane recedentem ab urbanis nequitiis, sero cum discipulorum multitudine per totum forum superbe incedentem; si vero persuasi essent luculenter, quod magnus labor est ad pietatem aliquos inducere, quodque rem illam consequitur periculum optime nossent, omnino negotium illud velut ipsos exsuperans recusarent; quandoquidem vero illud nesciunt, et gloriosum putant aliquibus præesse devolvuntur facile præcipites in tantum barathrum, et in ardentem hunc caminum insilire leve opinantur, risum moventes his, qui hesternam corum 29 vitam noverunt, Deo vero indignationem, propter hanc teme= ritatem. Εἰ γὰρ τὸν Ηλεὶ οὐδὲν παρητήσατο τῆς ὀργῆς τοῦ Θεοῦ, οὐ γῆρας σεμνὸν, οὐ παλαιὰ παῤῥησία, οὐχ ἱερατική τιμή, αμελήσαντα τῆς τῶν τέκνων διορ θώσεως πῶς ἐξελεῖται νῦν τῆς τοιαύτης ἀγανακτήσεως, τοὺς οὔτε ἐκ παλαιῶν ἀξιοπιστίαν ἔχοντας ἔργων παρὰ τῷ Θεῷ, οὔτε εἰδότας ἢ τὸν τοῦ ἁμαρτήσ ματος τρόπον, ἢ τῆς διορθώσεως τὴν μέθοδον· ἀλλ' ἀπείρως δι᾿ ἔρωτα δόξης ἐγχειροῦντας δεινῷ πράγματι. Διὰ τοῦτο τῷ μὲν δοκεῖν Φαρισαίους διαβάλλων ὁ Κύριος ἔλεγεν·. Οὐαὶ ὑμῖν Γραμματεῖς, καὶ Φαρισαῖοι ὑποκριταί· ὅτι περιάγετε τὴν θάλασσαν, καὶ τὴν ξηρὰν τοῦ ποιῆσαι ἕνα προσήλυτον, καὶ ὅταν εὕρητε, ποιεῖτε αὐτὸν υἱὸν γεέννης διπλότερον ὑμῶν· ο τῷ δ' ἀληθεῖ διὰ τῆς κατ' ἐκείνων ἐπιπλήξεως, νουθετῶν τοὺς ὕστερον τοῖς αὐτοῖς ἁλίσκεσθαι μέλλοντας παραπτώμασιν, ἵνα τῷ οὐαὶ προσέχοντες εἴρξωσιν ἑαυτοὺς τῆς ἀκαίρου ἐπιθυμίας, τῆς παρὰ τοῖς ἀνθρώποις δόξης, φοβερώτερον κρίναντες τὴν ταλανι σμόν. Δυσωπείτω δὲ καὶ ὁ Ἰὼβ αὐτοὺς ἢ ὁμοίως κήδεσθαι τῶν ὑποτεταγμένων, ἢ παραιτήσασθαι τὴν τοιαύτην προστασίαν, μὴ εἰδότας τὰ αὐτὰ ἐκείνῳ ποιεῖν, μηδὲ τὴν αὐτὴν ὑπὲρ τῶν προνοουμένων εἰσφέρειν βουλευομένους σπουδήν. Εἰ γὰρ ἐκεῖνος καὶ ἀπὸ τῶν κατὰ διάνοιαν ῥύπων τοὺς υἱοὺς καθαρούς εἶνα: θέλων, θυσίας καθ᾿ ἑκάστην ἡμέραν ὑπὲρ αὐτ τῶν προσέφερε, λέγων· «Μήποτε οἱ υἱοί μου ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτῶν κακὰ ἐνενόησαν πρὸς τὸν Θεόν· ο πῶς οὗτοι καὶ τῶν φανερῶν ἁμαρτημάτων ἀγνοοῦ CAPUT XXIII. Si enim nibil ab ira Dei excusavit Heli *, neque gravis senectus, nec colloquendi antiqua libertas, neque sacerdotalis honor, cum filios corrigere negligeret; quomodo excludentur nunc ab hac iulignatione, qui non e pristinis operibus dignan fiduciam apud Deum merentur, neque sciunt aut peccati modum, aut correctionis methodum, sed imperite præ cupiditate gloriæ rem periculi plenam aggrediuntur. Ideo Pharisæos accusans, secunduni id quod tunc videbatur, dicebat Dominus: c Va vobis, scriba,et Pharisæi hypocritæ,quia circumitis mare, et aridam, ut proselytum unun faciatis, et cum inveneritis, facitis illum filium gehennæ duplo magis quam vos 41, vere quidem hac illorum objurgatione admomens posteros, qui lapsuri erant in similia peccata, uti caventes illud Væ, seipsos cohibeant ab internpestivo desiderio, illaque verba ærumnas prædicentia judicent maxime formidanda. Confundat vero ipsos Job ", aut perinde, ae ille, curam gerant subditorum, aut recusent hujusmodi præfecturam, ignorantes eadem, qua ille agere, idem studium afferre nolentes super his, quæ prævidenda sunt; si namque ille volens filios puros esse, a sordibus etiam cogitationum, quotidie sacrificia offerebat pro ipsis, dicens, Ne forte filii mei mala cogitarint in corde contra Deum">; quomodo isti, et manifestorum criminum nescientes discrimen, quandoquidem pulvis e pugna adversus 30 passiones * ibid. 5. * Philipp. 111, 15. 41 Reg. 11, 12 seng. 41 Matth. xxi, 15. Job. 1, 1, 2.

excitatus ipsorum ratiocinationem tenebris olun- τες τὴν διάκρισιν, διὰ τὸ ἔτι τὸν ἐκ τῆς πρὸς τὰ dit, suscipiunt aliorum praefecturam, aliorumque curam assumunt, cum necdum suas passiones proprias curarint, neque possint ex ipsarum victoria similiter alios ad vincendum deducere. CAPUT XXIV. πάθη μάχης κονιορτὸν ἐπισκοτεῖν αὐτῶν τῷ λογι στικῷ ἐπιπηδῶσιν εἰς τὴν ἑτέρων προστασίαν, καὶ θεραπείαν ἄλλων ἀναδέχονται, οὔπω τὰ ἑαυτῶν πάθη θεραπεύσαντες, οὐδὲ ἐκ τῆς ἑαυτῶν νίκης ἑτέρους ἐπὶ τὸ νικᾶν ὁμοίως ὁδηγεῖν δυνάμενοι, Δεῖ γὰρ πρότερον μαχέσασθαι τοῖς πάθεσι, καὶ μετὰ πολλῆς νήψεως τὰ ἐν τῷ πολέμῳ τῇ μνήμῃ παραδοῦναι, καὶ οὕτως ἐκ τῶν καθ᾽ αὑτοὺς ἑτέροις ὑποθέσθαι τὰ τῆς μάχης, καὶ τὴν νίκην αὐτοῖς εὐχε ρεστέραν ποιῆσαι διὰ τὸ προλέγειν τὰς ἐν τῷ πολέμῳ μεθόδους. Εἰσὶ γάρ τινες οἱ κεκρατηκότες τῶν παθῶν, διὰ πολλὴν ἴσως σκληραγωγίαν, καὶ τὸν Oportet enim prius debellare passiones, et cum multa prudentia, quæ in bello evenere, memoriæ tradere; et sic ex his, quæ ipsis successerunt, aliis bellandi rationem proponere, facilioremque reddere hisce victoriam, quia prædicunt illis methodos belligerandi. Sunt enim aliqui, qui deminati sunt passionibus cum asperitate dura, ignorantes ipsum vicloriæ modum, quia, ut in pugna nocturna non τρόπον ἀγνοοῦντες τῆς νίκης, διὰ τὸ ὡς ἐν νυκτομα secuti sunt Lesseras militares, neque diligenter induxerunt in animum quomodo insidias hostium evitarint, hoc fecit Jesus Nave per figuram, exercitu pertranseunte Jordanem noctu, mandans e medio flamine lapides extrahi, et in cippum erigi calceque induci extra flumen, et hoc inscribi, ubinam Jordanem pertransiissent, significans quod oporteat profundas cogitationes vitæ passionibus obnoxias propalam cfferre, clareque velut in cippo proponere, nec aliis notitiam invidere, ut non sofum, qui præteriit, transitus modum agnoscat, sed et qui facere idem proponunt, facilem transitum edocti, reperiant, alienaque experientia, fiet aliorum doctrina. Sed hæc quidem neque vident illi, nec alios dicentes audiunt, respicientes ad suam propriam persuasionem,´ fratribus velut 31 cmptitiis operas serviles imponunt, omnem gloriam in eo statuentes, si præsint pluribus, est etiam contentio ne minorem numerum quam alii, in processibus trahant pedisequorum; eauponum magis quam magistrorum statum exhibentes. CAPUT XXV. χίᾳ μὴ παρηκολουθηκέναι ταῖς συμβολαῖς, μηδὲ ταῖς τῶν ἐχθρῶν ἐπιβουλαῖς ἀκριβῶς ἐπιστῆσαι τὸν νοῦν. Τοῦτο συμβολικῶς καὶ ὁ Ἰησοῦς ὁ τοῦ Ναυῆ ἐποίει ἐν νυκτὶ τὸν Ἰορδάνην διαβαινούσης τῆς στρατιάς, προστάξας ἐκ μέσου τοῦ ποταμοῦ λίθους ἀνομή σασθαι, καὶ ἔξω τοῦ ποταμοῦ στηλώσαντας κονιάσαι, καὶ ἐπιγράψαι τὸ ὅπως παρῆλθον τὸν Ἰορδάνην σημαίνων ὅτι δεῖ τὰ βύθια τῆς ἐμπαθούς διαγωγής νοήματα εἰς φανερὸν ἄγειν, καὶ σαφῶς στηλιτεύειν, καὶ μὴ φθονεῖν ἑτέροις τῆς γνώσεως, ἵνα μὴ μόνον ὁ παρελθὼν γινώσκῃ τὸν τρόπον τῆς διαβάσεως, ἀλλὰ καὶ οἱ τὸ αὐτὸ ποιεῖν προαιρούμενοι εὐχερῆ τὴν διάβασιν ἐκ τῆς μαθήσεως ποιήσωνται, καὶ ἡ ἑτέρων πεῖρα γένηται ἑτέροις διδασκαλία. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν οὐδ' ὁρῶσιν ἐκεῖνοι, οὐδ᾽ ἑτέρων λεγόντων ἀκούουσιν, εἰς μόνην δὲ ἑαυτῶν ἀφορῶντες πληροφορίας, καθά περ ἀργυρωνήτοις δουλικὰς ἐπιτάσσουσιν ὑπηρεσίας τοῖς ἀδελφοῖς· ἐν τούτῳ τὸ πᾶν τῆς δόξης τιθέμενοι, ἐν τῷ προεστάναι πλειόνων. Καὶ ἔστιν ἅμιλλα μὴ ἥττονα τῶν λοιπῶν ἐν ταῖς προόδοις ἐπισύρεσθαι ἀνδράποδα, καπήλων μᾶλλον ἢ διδασκάλων κατάστασιν ἐπιδεικνύμενοι. Οταν γὰρ λόγῳ μὲν εὐχερὲς εἶναι τὸ ἐπιτάττειν ἡγοῦνται, καν βαρέα ᾗ τὰ ἐπιτασσόμενα, ἔργῳ δὲ διδάσκειν οὐδὲ ἀνέχονται, πρόδηλον πᾶσι τὸν ἑαυτῶν ποιοῦσι σκοπὸν, ὅτι οὐκ ὠφελῆσαι τοὺς προσερχ μένους, ἀλλ' ἰδίαν ἡδονὴν ἀνύσαι σπουδάζοντες, την Quando enim censent facile esse verbo imperare, etsi gravia sint, quæ imperantur, opere vero docere neque sustiuent, omnibns suum scopum manifestum faciunt, quod non prodesse illis, qui ad eos conveniunt, sed voluptatem propriam studentes perficere, ipsam subeunt administrationem. Discant ἡγεμονίαν ὑποδύονται ταύτην. Μαθέτωσαν, εἰ βού hi ab Abimelech, et a Gedeon, ergo si velint quod non verbum, sed opus eos, quibus praesunt, inducit ad imitationem; conficiente isto struem lignorum, et posteaquam portaverit ean, dicente: • Quomodo videtis me fecisse: ita et vos facit. 45, Hoc vero commune opus aggrediente, ac seipsum in operando proponente, et dicente: Ad me aspicite, sicque facite. Εt Apostolus certe dicens: 4 Quod necessitatibus meis, et his, qui mecum sunt, mini46.. Et ipse Dominus, faciens, deinde doeens, quem non persuadent, efficaciorem doctrinam cam, que in operibus consistit, illa, straverunt manus istæ 48 Judic. 1x, 48; vu, • Josuc IV, seqq. λοιντο, παρὰ τοῦ ᾿Αβιμέλεχ, καὶ τοῦ Γεδεών, ὅτι οὐ λόγος, ἀλλ' ἔργον τοὺς ἀρχομένους ἐνάγει πρὸς τὴν μίμησιν· τοῦ μὲν ποιήσαντος φορτίον ξύλων, καὶ μετὰ τὸ βαστάσαι λέγοντος· «Ὃν τρόπον εἴδετέ με ποιοῦντα, ποιήσατε καὶ ὑμεῖς.» Τοῦ δὲ ἔργον εἰσηγουμένου κοινὸν καὶ ἑαυτὴν προτάσσοντος τῆς ἐρω γασίας, καὶ λέγοντος· ᾿Απ᾿ ἐμοῦ ὄψεσθε, καὶ οὕτως ποιήσατε. Καὶ ὁ ᾿Απόστολος δὲ λέγων· ὁ Ὅτι ταῖς χρείαις μου, καὶ τοῖς οὗτι μετ᾿ ἐμοῦ ὑπηρέτησαν αἱ χεῖρες αὗται.» Καὶ αὐτὸς ὁ Κύριος ποιῶν, καὶ τότε διδάσκων, τίνα οὐ πείθουσιν ἀξιοπιστοτέραν τὴν ἐν τοῖς ἔργοις διδασκαλίαν τῆς διὰ λόγων ἡγεῖσθαι; Οι 40 Act. xx. 31.

▸ LIBER DE MONASTICA EXERCITATIONE. δὲ πρὸς μὲν τὰς τοιαύτας εἰκόνας καμμύουσιν· ἀνα- quae in sermonibus est existimandam fore? Illi ξονικῶς δὲ τὰ πρακτέα προστάσσουσιν; Ὅταν δὲ καὶ εἰδέναι τι τούτων δόξωσιν ἐξ ἀκοῆς, κατὰ τοὺς ἐπὶ ἀπειρίᾳ διαβαλλομένους ὑπὸ τοῦ προφήτου ποιμένας, μάχαιραν ἐπὶ τοῦ βραχίονος φοροῦντες· διὸ καὶ ἐπὶ τὸν βραχίονα ὁ δεξιὸς ὀφθαλμὸς αὐτῶν ἐκτυφλοῦται· ἀμελουμένη γὰρ δι' ἀπόνοιαν ἡ δεξιὰ πρᾶξις συγκ κατασβέννυσιν ἑαυτῇ, καὶ τὴν λαμπηδόνα τῆς θεωρίας. Τοῦτο δὲ οἱ ὠμῶς καὶ ἀπανθρωπίνως παιδεύεντες πάσχουσιν, ὅταν πρόχειρον την τιμωρητικὴν ἔχωσι δύναμιν, εὐθέως τὰ θεωρητικὰ μὲν νοήματα τὰ ἐκ δεξιῶν σβέννυνται· πάλιν δὲ αἱ πράξεις στε ρηθεῖσαι τῆς θεωρίας μαραίνονται, οὔτε πρᾶξαι το οὔτ᾽ εἰδέναι δυναμένων τῶν μὴ τῷ μηρῷ, ἀλλὰ τῷ βραχίονι συζευξάντων τὴν μάχαιραν. Ἐπὶ τῷ δὲ μηρῷ προσκολλῶσι τὴν μάχαιραν, οἱ κατὰ τῶν ἰδίων παθών κεχρημένοι τῷ θείῳ λόγῳ, ἐπὶ τοῦ βραχίονος δὲ οἱ τὴν τιμωρίαν πρόχειρον ἐπὶ τῶν ἀλλοτρίων ἔχοντες ἁμαρτημάτων. vero ad istas quidem similitudines connivent, et facienda imperant arroganter; quando autemi, et scire aliquid horum videntur ex auditu, secundum pastores deprehensos a propheta in imperitia, gladium ferentes in brachio, ideoque super brachium, dexter 32 ipsorum oculus excaecatur, neglecta enim propter inertiam actio dextera simul exstinguit secum contemplationis splendorem. Id vero contingit his, qui docent crudeliter et inhumane; quando potestatem ad manum habent illico puniendi; statim cogitationes speculativa, que sunt a dextris, exstinguuntur, rursus vero actiones orbate speculatione marcescunt, cuna nec agere, neque videre quidquam possint, qui non in femore, sed in brachio, gestant gladium. In femore vero gladium subcingunt, qui adversus μroprias passiones sunt usi divino sermone, in brachio vero, qui poenam adversus alienas culpas in promptu habent. CAPUT XXVI. Sic enim et Naas Somanites qui exponitur ‹ serpens, › minatur perspicaci Israeli effossurum se omnem oculum ipsius dexterum, ut nulla dextera cogitatio insistens ipsi, ad actionem dexteram deducat eum quem possidet; sciens causam hanc esse magni progressus his, qui a contemplatione ad vitam activam procedunt, fit enim istis innoxium, quod agitur, prævisum oculis cognitionis acu issime Οὕτως γὰρ καὶ Ναᾶς ὁ Σωμανίτης, ὃς ἑρμηνεύεται «ὄφις, ο ἀπείλει τῷ διορατικῷ Ἰσραὴλ ἐξορύξαι πάντα δεξιὸν αὐτοῦ ὀφθαλμόν, ἵνα μηδὲν νόημα δεξιὸν ἐν υπάρχον ἐπὶ δεξιὰν πρᾶξιν ὁδηγήσῃ τὸν κεκτημένον· εἰδὼς αἴτιον τοῦτο μεγάλης προκοπῆς τοῖς ἀπὸ θεωρίας ἐπὶ τὴν πρακτικὴν ἐρχομένοις. Γίνεται γὰρ τοῖς τοιούτοις ἀνυπαίτιον τὸ πραχθὲν προθεωρηθέν τοῖς τῆς γνώσεως ὀξυδερκεστάτοις ὀφθαλμοῖς. Οτι δὲ εὐχερῶν ἀνθρώπων, καὶ μηδεμίαν οἴκοθεν ἐχόντων G perspicientibus. Quod vero levium sit hominum, et ὠφέλειαν, ἐστὶ δὲ τὴν ἑτέρων ἀναδέχεσθαι προστασίαν, δῆλον μὲν καὶ ἐκ τῆς πείρας· οὐ γὰρ ἂν ἕλοιτό τις ἡσυχίας γευσάμενος, καὶ θεωρίᾳ ποσῶς σχολάζειν ἀρξάμενος, ταῖς περὶ τῶν σωματικῶν φροντίσιν ἐνδῆσαι τὸν νοῦν, ἀποστήσας αὐτὸν τῆς γνώσεως, καὶ μετάρσιον τὰ πολλὰ φερόμενον ἐπὶ τὰ γήϊνα καταεύρεσθαι πράγματα. Εὐδηλότερον δὲ καὶ ἐκ τῆς που λυθρυλλήτου παραβολῆς ἐκείνης ἣν ὁ Ἰωνάθαν τοῖς Σιχημίτας προεβάλετο λέγων·. Πορευόμενα έπορεύθησαν τὰ ξύλα τοῦ δρυμοῦ τοῦ χρίσαι ἐφ' ἑαυ τῶν βασιλέα· καὶ εἶπον τῇ ἀμπέλῳ· Δεῦρο βασί λευσον ἐφ' ἡμᾶς. Καὶ εἶπεν ἡ ἄμπελος· Ἀφείσω τὸν καρπόν μου τὸν ἀγαθὸν, ὃν ἐδόξασεν ὁ Θεὸς, καὶ οἱ ἄνθρωποι, πορευθῶ ἄρχειν ξύλων;» Ομοίως δὲ καὶ συκῆς διὰ τὴν γλυκύτητα, καὶ τῆς ἐλαίας, δι᾿ ἣν Έχει πιότητα παραιτησαμένων. Ράμνος ξύλον ἄκαρπον, ἀκανθῶδες τὴν τούτων ἀρχὴν κατεδέξατο, οὔτε οἰκείαν ἔχουσα πιότητα, οὔτε τῶν ὑποτεταγμένων ξύλων. Οὐ γὰρ παραδείσου ξύλα, ἀλλὰ δρυμοῦ τὰ δεόμενα τῆς ἐπιστασίας εἶπεν παραβολή· ὥσπερ γάρ ἡ ἄμπελος, καὶ ἡ συκῆ, καὶ ἡ ἐλαία παρητήσαντο ἄρχειν τῶν ξύλων τοῦ δρυμοῦ, μᾶλλον τῷ ἑαυτῶν εὐφραινόμενοι καρπῷ, ἢ τῷ τῆς ἀρχῆς ἀξιώματι, οὕτως οἱ ἐν ἑαυτοῖς τινα βλέποντες καρπὸν ἀρετῆς, καὶ τῆς ἐκ τούτου ὠφελείας αἰσθόμενοι, κἂν πολλοὶ πρὸς τὴν τοιαύτην ἀρχὴν βιάζωνται, ἀνανεύουσι τῆς παρά τῶν πολλῶν τιμωρίας τὴν ἑαυτῶν ὠφέλειαν προκρίνοντε ς. *7 Zachar. XI, 5 seqq. 19 3!!1 Reg. x1, 1 serif, nullum domi habentium emolumentum aliorum prasidatum suscipere, clarum illud est et ex experientia, nec enim quis assumet, qui degustaverit quietem, et inceperit contemplationi vacare sollicitudinibus circa res corporeas mentem illigare, distrahendo a cognitione ipsam, et sublimem, et multum elatam ad terrena detrahere negotia. Evidentius vero est, et valde celebrata illa parabola, quam Jonathan Sichemitis" 33 proposuit dicens: ‹ Venientia processerunt ligna nemoris, ut ungerent super se regem), et dixerunt viti: Agedum regna super nos, et dixit vitis: Dimittam fructum meum bonum, quem Deus glorificavit, et homines: et ibo imperatum lignis?» Pariter et ficu, propter dulcedinem, et oliva propter pinguedinem, quas habent recusantibus, rhamnus lignum infructuosum, et spinosum borum suscepit principatum, neque propriam habens pinguedinem, neque lignorum subditorum; nec enim ligna horti, sed nemoris indigebant præsidatu (inquit parabola), quemadmodum enim vitis, ficus, et oliva recusarunt præesse lignis nemoris, magis suo fructu oblectatæ, quam dignitate principatus; sic in semetipsis aliquem virtutis intuentes fructum, et ex eo utilitatem persentientes (quamvis multi cogant ad imperium hujusmodi) renuunt, commodum suum præferentes multorum subsidio. Judic. 18, 5 sey.

CAPUT XXVII. β Hoc vero quod in parabola imprecata est rhamnus lignis, id similiter hominibus eodem pacto quo illa negotiantibus contingit:. Aut enim egrediatur (inquit) ignis e rhamno, et devoret ligna menoris, aut e lignis egrediatur, et devoret rhamnum: › pactis enim inutilibus initis, necesse est subsequi periculum, his quidem subjicientibus seipsos im¡ erito magistro, istis vero, qui susceperunt imperium ob discentium seguitien. Etenim magistri imperitia pessumdat discipulos, et discipulorum negligentia periculum affert magistro, maxime 34 autem, quando, propter ipsius ignorantiam, illi pigri fiunt, nec enim latere debet magistrum quidquam eorum, quæ pertinent ad subditorum directionem; neque discentes debent aliquod despicere mandatum magistri. Hisce namque non obaudire, et isti connivere peccantibus, grave atque periculosum est æque; neque vero arbitrentur hanc rem esse prætextum remissionis et delectationis; omnium enim laboriosius est opus præesse animabus; qui enim præsunt animalibus, et jumentis, habent greges uibil sibi obsistentes, et ideo sæpius, quæ ad præfecturam spectant, facile ipsis procedunt. Illis autem qui præpositi sunt hominibus, varietas morum, et astutia ratiocinationis reddit præfecturam difficiliorem, et oportet eos, qui ad eam accedunt, ungi quasi ad palæstræ certamen laboriosum, ut et omnium defectus perferant cum multa patientia, et, quæ occulta sunt ob ignorantiam, ipsos edoceant longanimiter. CAPUT XXVIII. Eam ob rem luterem, seu labrum ad lavandum portant in templo boves, candelabrum autem totum solidum, et tornatum preparatum fuit so; significante quidem candelabro quod is qui præpositus est, ut alios illuminet, debet omni ex parte solidus esse, nihilque vacuum, aut inane habere: sed omnia undequaque excedentia quasi toruo rotundare, quæcunque pon usui forent, ad exemplum regiminis inculpati intuentibus. Bobus vero, qui suberant vasi, demonstrantibus illum, qui opus istud suscipit, nihil recusare rerum illarum, 35 quæ superveniunt, sed ouera, et sordes ferre inferiorum, quoadusque sine periculo ferri possunt. Si enim omnino puras actiones accedentium efficere oportet, necesse aliquam et ipsum sordem suscipere, quandoquidem, et librum manus expurgans loti, accipit et ipsum illius inquinamentum. Eum namque, qui de affectibus vitiosis disserit, et alios hujuscemodi maculis detergit, non licet impollutum pertransire. Ipsa enim sordium memoria cogitationem dicentis afficit; quamvis enim nou imprimit formas rerum turpium tincturis magis concavis, inficit ut plurimum tamen superficiem mentis sermonis digressionibus, eam obfuscans coloribus impuris. Oportet ** Exod. xxv, 31 seqq. Οπερ δὲ κατηράσατο τοῖς ἐν τῇ παραβολή ξύλοις ῥάμνος, τοῦτο καὶ τοῖς ὁμοίως ἐκείνοις πραγματευσαμένοις ἀνθρώποις συμβαίνεται. «Η γὰρ ἐξέλθοι, φησί, πῦρ ἐκ τῆς ῥάμνου καὶ καταφάγοι τὰ ξύλα τοῦ δρυμοῦ, ἢ ἐκ τῶν ξύλων ἐξέλθοι, καὶ καταφάγοι τὴν ῥάμνον· τῶν γὰρ συνθηκῶν ἀνωφελών γινομέν νων, ἀνάγκη κίνδυνον ἀκολουθεῖν, τοῖς τε ὑποτάσσουσιν ἑαυτοὺς ἀπείρῳ διδασκάλῳ, αὐτοῖς τε τοῖς τὴν ἀρχὴν ἀναδεξαμένοις ἐπὶ τῇ τῶν μαθητευομένων ἀπροσεξία. Καὶ γὰρ ἡ τοῦ διδασκάλου ἀπειρία ἀπο όλλυσι τοὺς μαθητευομένους. Καὶ ἡ τῶν μαθητῶν ἀμέλεια κίνδυνον φέρει τῷ διδασκάλῳ, καὶ μάλιστα ὅταν ἐπὶ τῇ αὐτοῦ ἀνεπιστημοσύνῃ ῥαθυμῶσιν ἐκεῖνοι· οὔτε γὰρ τὸν διδάσκαλον λανθάνειν τι ὀφείλει τῶν εἰς διόρθωσιν τῶν ὑποτεταγμένων ἡκόντων, οὔτε οἱ μαθητευόμενοι παρορᾷν τι τῶν τοῦ διδασκάλου παραγγελμάτων ὀφείλουσι. Καὶ γὰρ τούτοις τὸ παρ ακούσαι, κἀκείνῳ τὸ παριδεῖν πλημμελοῦντας, βαρύ γὰρ καὶ ἐπικίνδυνον. Μὴ δὲ νομιζέτωσαν ἀνέσεως καὶ ἀπολαύσεως εἶναι πρόφασιν τὸ πρᾶγμα· πάντων γάρ ἐστιν ἐπιπονώτερον τὸ ἄρχειν ψυχῶν. Οἱ μὲν γὰρ ἀλόγων ἄρχοντες καὶ κτηνῶν, πρὸς οὐδὲν ἀντιτασσομένας ἔχουσι τὰς ἀγέλας, καὶ διὰ τοῦτο αὐτοῖς τὰ τῆς ἀρχῆς εὐοδοῦται πολλάκις· τοῖς δὲ ἀνθρώπων ἐπιστατοῦσιν ἡ ποικιλία τῶν ἠθῶν, καὶ τὸ ἐκ τοῦ λο γισμοῦ πανούργον, δυσχερεστέραν ποιεῖ τὴν ἐπιστα σίαν, καὶ δεῖ τοὺς ἐπὶ τοῦτο ἐρχομένους αλείψασθαι ὡς πρὸς ἀγῶνα ἐπίπονον, ἵνα καὶ τὰ πάντων έλατ τώματα, μετὰ πολλῆς φέρωσι τῆς ἀνεξικακίας, καὶ τὰ λανθάνοντα διὰ τὴν ἀγνωσίαν αὐτοὺς διδάσκωσι μακροθύμως. Διὰ τοῦτο γὰρ τὸν μὲν νιπτῆρα βόες ἐν τῷ ναῷ βαστάζουσιν, ἡ δὲ λυχνία ὅλη στερεὰ καὶ τορνευτή κατεσκευάσθη· δηλούσης τῆς μὲν λυχνίας, ὅτι ὁ φωτίζειν ἑτέρους προθέμενος ὀφείλε: δι᾿ ὅλων ἑστερεώ σθαι τῶν μερῶν, καὶ μηδὲν κούφον ἔχειν ἢ ὑπόκε νον, καὶ πάντα περιτετορνεῦσθαι τὰ περιττά, ὅσα μὴ χρησιμεύειν εἰς παράδειγμα πολιτείας ἀνεπιλήπτου τοῖς ὁρῶσιν ἔμελλε. Τῶν δὲ ὑπὸ τῷ νιπτῆρι βοῶν μηδὲν παραιτεῖσθαι τῶν ἐπερχομένων τὸν ὑπελθόντα τὸ τοιοῦτον ἔργον, ἀλλὰ καὶ τὰ βάρη, καὶ τὸν ῥύπον φέρειν τῶν ἐλαττόνων, ἕως ὅτε ἀκίνδυνον τὸ φέρειν ἐστί. Πάντως γὰρ εἰ μέλλοι καθαρῶς ἐργάζεσθαι τὰς πράξεις τῶν προσιόντων, ἀνάγκη τινὸς, καὶ αὐτὸν παραπολαῦσαι ῥύπου· ἐπεὶ καὶ ὁ νιπτήρ καθαίρων τὰς τοῦ νιπτομένου χεῖρας, αὐτὸς δέχεται τὸν ἐκείνου ρύπων. Τὸν γὰρ περὶ παθῶν διαλεγόμενον, καὶ ἑτέ ρους τῶν τοιούτων ἀποσμήχοντα κηλίδων, οὐκ ἔστιν ἀμόλυντον παρελθεῖν· αὐτὴ γὰρ ἡ μνήμη ῥυποῦν τὴν διάνοιαν τοῦ λέγοντος πέφυκε. Κἂν γὰρ μὴ γλα φυρωτέραις βαφαῖς τῶν αἰσχρῶν ἐνσφραγίσηται τοὺς τύπους, ὅμως τὴν ἐπιπολὴν μιαίνει τοῦ νοῦ, ταῖς τοῦ λόγου διεξόδοις χρώμασιν οὐ καθαροῖς ἐπισ θολοῦσα. Δεῖ δὲ καὶ ἐπιστήμονα τὸν ἡγούμενον οὕτως εἶναι, ὡς μηδὲν ἀγνοεῖν τῶν τοῦ ἐχθροῦ ἐνθυμημάτ

LIBER DE MONASTICA EXERCITATIONE. των, ἵνα τα λανθάνοντα τοῖς ἐγκεχειρισμένοις αὐτῷ vero et doctum eum, qui præest esse, τῶν παλαισμάτων ἀπογυμνῶν ἐπιδεικνύῃ, καὶ τὰς ἐπιβουλάς προλέγων τοῦ ἀντιπάλου ἀπονητὶ τὴν νέο τὴν αὐτοῖς βραβεύσῃ, καὶ στεφανίτας ἐξαγάγῃ τοῦ ἀγῶνος αὐτούς· σπάνιος δὲ ὁ τοιοῦτος, καὶ οὐ ῥᾳδίως εὑρισκόμενος. Ὁ μὲν γὰρ μέγας, Παῦλος τοῦτο αὐτὸ μαρτυρεί λέγων· «Οὐ γὰρ αὐτοῦ τὰ νοήματα ἀγνοοῦμεν.» Ο δὲ θαυμαστὸς Ἰὼβ ἀπορῶν περὶ τῶν τοιούτων, φησί • Τίς ἀποκαλύψει πρόσωπον ἐνδύσεως αὐτοῦ; εἰς δὲ πτύξιν θώρακος αὐτοῦ τίς ἂν εἰσέλθοι; πύλας δὲ προσώπου αὐτοῦ τίς ἀνοίξει;» Ο δὲ λέγει τοιοῦτόν ἐστιν. Οὐκ ἔστι, φησί, τὸ φαινόμενον πρόσο ωπον ἐπ' αὐτοῦ· πολλοῖς γὰρ ἐνδύμασι καλύπτει τὴν πονηρίαν, δελεάζων μὲν τῷ φαινομένῳ ἀπατηλῶς, ἐν εδρευτικῶς δὲ τῷ κεκρυμμένῳ τεκταίνων τὸν ὅλε θρον, καὶ ἵνα μὴ ἑαυτὸν συναριθμήσῃ τοῖς ἀγνοοῦσε τὰ κατ' αὐτὸν, λέγει τὰ τεκμήρια αὐτοῦ, σαφῶς εἰ δὼς πᾶσαν τὴν περὶ αὐτὸν τερατείαν. Οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτοῦ, λέγων, εἶδος ἑωσφόρου, τὰ ἔγκατα αὐτοῦ ἀσπίδες χαλκαῖ. Καὶ ταῦτά φησιν ἐλέγχων τὴν ἐκείνου κακουργίαν· ὡς διὰ μὲν τοῦ ἐπιμορφάζεσθαι τὴν τοῦ ἑωσφόρου ἰδέαν ἐπισπᾶσθαι πρὸς ἑαυτὸν τοὺς ὁρῶντας μηχανωμένου, διὰ δὲ τῶν ἐντὸς ἀσπίδων, θάνατον τοῖς προσεγγίζουσι πραγματευομένου. Καὶ ἡ παροιμία δὲ τὸ ἐπικίνδυνον τοῦ πράγματος αἰνίττεται λέγουσα· «Σχίζων ξύλα κινδυνεύσει ἐν αὐτοῖς, ἐὰν ἐκπέσῃ τὸ σιδήριον.». Ο γάρ διαιρῶν τῷ λόγῳ τὰ πράγματα, καὶ τὰ νομιζόμενα ἡνῶσθαι χωρίζων & τῆς συμφυΐας, καὶ ξένα πάντη ἀλλήλων δείκνυται βουλόμενος τὰ ὄντως ἀγαθὰ τῶν νομιζομένων τοιούτων, ἐὰν μὴ πάντοθεν ἔχῃ ἠσφαλισμένον τὸν λόγον, κινδυνεύει ἐν τοῖς ἀκούουσι τοῦ ἐκπεσόντος τῆς ἀσφαλείας λόγου σκανδάλου ἀφορμὴν τοῖς μαθητευομένοις παρέχοντος. ita ut ignoret nulla hostium sensa, quo artificia occulta denudans, his, qui commissi sunt ipsi, patefaciat, et insidias adversarii prædicens, victoria sine labore ipsos præmictur, et coronatos educat e certamine; rarus vero hujuscemodi, neque facile reperitur. CAPUT XXIX. Magnus quippe Paulus hoc ipsum testatur dicens: • Nec enim cjus cogitationes ignoramus ".» Mirabilis vero Job de istis dubitans, ait: • Quis revelabit faciem vestimenti ejus? et in plicam thoracis ejus quis ingredietur? janua vero vultus ejus quis reserabit ³¹?» Quod quidem dicit hujuscemodi est: Non est (ait) manifesta facies in ipso, multis enim operit indumentis malitiam, fraudulenter dolum faciens eo, quod apparet; insidiose autem, eo quod latet fabricans 36 perniciem, et ne scipsum adnumeret ignorantibus illa, quæ circum ipsum sunt;. tradit indicia ejus, probe sciens omne, quod circun ipsum est, monstrosum esse. Oculi ejus (inquiens) species Luciferi, interiora ejus aspides ænei. Et hæc ait arguens ipsius malignitatem ut, formam sibi affingendo Luciferi attrabat ad se aspicientes decipiendo; per interiores vero aspides, mortem appropinquantibus inferendo. Et proverbium rei periculum‣ obscure designat, dicens: • Qui scindit ligna periclitabitur in illis, si excidat ferramentum ☑ qui enim secat res ratione, et ea quæ censentur unita esse, separans a conjunctione, extranea ommimo invicem ostendit, malens ipsa, quæ vere bona sunt, præ his, quæ putantur hujusmodi esse, nisi undique rationem secure obfirmatam habeat, periclitatur apud əudientes, cum ratio excidens a securitate, scandali præbcat impulsum his, qui addiscunt. CAPUT XXX. Sic quidam ex his, qui ventitabant ad Elisæum scindens ligna ad Jordanen, et excidente in fluvium secure ferrea periculum suspiciens, ad magistrum clamabat dicens! • Hei mihi, domine! et hæc mutuo accepta erat 5. Id vero patiuntur, qui docere Οὕτω τις τῶν Ἐλισσαίῳ φοιτησάντων κόπτων ξύ λον ἐν τῷ Ἰορδάνῃ, καὶ τοῦ σιδηρίου εἰς τὸν ποταμὸν ἐκπεσόντος, τὸν κίνδυνον ύφορώμενος, πρὸς τὸν διδάσκαλον ἐβόα λέγων· «Οίμοι, κύριε· καὶ αὐτὸ κε χρημένον.» Τοῦτο δὲ πάσχουσιν οἱ ἐκ παρακουσμάτ των διδάσκειν ἐπιχειροῦντες, καὶ πρὸς τὸ τέλος ἐλ- tentant ex his quæ male didicerunt, et ad Gnem θεῖν ἀδυνατοῦντες, διὰ τὸ μὴ ἀπὸ οἰκείας ἕξεως λέγειν ὅταν γὰρ ἐν τῷ μεταξὺ ἐναντίον τι τῷ προκειμένῳ φωραθῶσι λέγοντες, τότε τὴν ἄγνοιαν ὁμολογοῦσιν ἐπὶ τῷ κεχρημένῳ λόγῳ κινδυνεύοντες. Διὸ καὶ ὁ μέγας Ελισσαίος ξύλον εἰς τὸν βυθὸν ἐμβαλών, ἐπιπολάσαι παρεσκεύασε τὸ σιδήριον, τὸ ἀποῤῥιφὲς παρὰ τοῦ ματ θητοῦ, καὶ ἐν βυθῷ κεκαλύφθαι νομισθὲν νόημα σα φηνίσας καὶ ὑπ' ὄψιν ἀγαγὼν τῶν ἀκουόντων, ἰδοὺ ὁ Ἰορδάνης τὸν τῆς μετανοίας σημαίνει λόγον· ἐκεῖ γὰρ ἐτελεῖτο παρὰ τοῦ Ἰωάννου τὸ βάπτισμα τῆς μετανοίας. Ὁ δὲ περὶ μετανοίας μὴ ἠκριβωμένως εἰρηκώς, ἀλλὰ διὰ τοῦ γυμνῶσαι τὴν κεκρυμμένην 51 11 Cor. 11, 11. pervenire nequeunt, quia non loquuntur ex proprio habitu, quando namque, aliquid contrarium propesito differentes interea deprehenduntur, tunc conlitentur ignorantiam periclitantes super sermone, quem accepere mutuo. Ideo et magnus Elisæus lignum injiciens in profundum innatare fecit securim abjectam a discipulo, inque 37 profundo delitescere existimatam cogitationem declarans, et suis aspectum audientium deducens, ecce Jordanes poenitentia sermonem significat, ibi enim perficie batur a Joanne baptisma pœnitentiæ. Qui autem non accurate de pœnitentia verba fecit, sed denų- * 1V Reg. v, 5. 8 Job XLI, 1. 53 Eccle. x, 9, 10.

dando benignitatem, adduxit auditores, ut ad ejus despectum procedant, in Jordane dejecit securem. Evidens certe est quod oportet ut apparens lignum referat e profunda securim, et innatare faciat. Ante crucem etenim sermo pœnitentiæ latebat. Ideo de ipsa, qui voluit loqui, reprehensus fuit, in promptu nimium ausus; post crucem vero is omnibus patefactus fuit, suo tempore per lignum repræsentatua. CAPUT XXXI. χρηστότητα εἰς καταφρόνησιν ἐλθεῖν παρασκευάσας τοὺς ἀκροατὰς ἐν τῷ Ἰορδάνῃ ἀνέβαλε τὸ σιδήριον. Εὔδηλον καὶ τὸ φανὲν ξύλον ἀναφέρειν ἐκ τοῦ βυθοῦ τὸ σιδήριον, καὶ ἐπιπολᾶν ἐμποιεῖ. Πρὸ μὲν γὰρ τοῦ σταυροῦ ἐκέκρυπτο ὁ περὶ μετανοίας λόγος. Διὸ καὶ ἡ περὶ αὐτῆς εἰπεῖν τι βουληθείς ηλέγχθη προς χείρως τολμήσας· μετὰ δὲ τὸν σταυρὸν φανερὸς πᾶσι γέγονεν ἐν τῷ οἰκείῳ καιρῷ διὰ τοῦ ξύλου ἀναδειχθείς. Hæc vero dico non avocans a regendo aliquos, neque prohibens, quin quosdam juniorum dedu - cant ad divinum cultum, sed adhortans primum, ut recipiant virtutis habitum congruentem amplitudini rei, utque non subito seipsos Gini applicent, arguentes ea dulcia fore, nempe famulatum discipulorum, el exterorum applausum; subsequens autem periculum falsa ratiocinatione prætereuntes; et ne ante pacem constitutam bellica instrumenta in agricolarum apparatus vertant. Etenim post omnes passiones subditas, et posteaquam hostes etiam nullatenus perturbant, neque arma ad defensionem apta sunt, amplius usui necessaria, pulchrum est alios excolere. Donec vero passiones tyrannidem exercent et viget 38 bellum constitutum adversus carnis prudentiam, abstinere manus ab armis nequaquam oportet, sed ea incessanter præ manibus habere, ut ne insidiatores tempore insultus remissionem nostram captantes incruente nos subjiciant. Sicut namque ad eos qui præclare pro virtute decertant, et præ multa humilitate nequaquam sese vicisse existimant, ait exhortando sermo. Concidite gladios vestros in vomeres, et hastas vestras in falces " admonens ipsos ne victis hostibus frustra deinceps otientur, verum ad plurium utilitatem transferant animæ robur a militandi habitu ad illos excolendos, quicunque in operibus malitiæ adhuc iuisawiunt; ita illis, qui ante hujusmodi statum sive per inexperientiam, sive per vecordiam, aggrediuntur supra vires suas ista, contrarium consulit, dicens: Concidite vomeres vestros in enses, et falces vestras in loricas. CAPUT XXXII. ' Quid enim prodest nobis agricultura bello per terram grassante, et voluptatem eorum qui agros excoluerunt, prohibente, atque potius hostibus quam bis, qui laborarunt, copiam fructuum præbente? Idcirco Israelitis adhuc in solitudine adversus varias gentes pugnantibus non committebat curam colendarum agrorum, ut ne impedirentur ab exercitationibus bellicis; posteaquam vero eorum in manus hostes venerunt, illa uti consulit * dicens: Quando ingressi fueritis terram promissionis, plantate in ipsa omne liguum frugiferum **; › antequam 39 vero ingrediamini, non plantabitis, succedit enim hoc illi et apte; quæ 8º Levit. xix, 23. ss Isa. II, Ταῦτα δέ φημι οὐκ ἀποτρέπων ἡγεῖσθαί τινων οὐδὲ κωλύων ὁδηγεῖν τινας τῶν νέων ἐπὶ τὴν θεοσε βειαν, ἀλλὰ παρακαλών πρότερον ἀναλαβεῖν ἕξιν τῆς ἀρετῆς ἀναλογοῦσαν τῷ μεγέθει τοῦ πράγματος· καὶ μὴ προχείρως ἑαυτοὺς ἐπιδιδόναι τῷ σκοπῷ, τὰ μὲν ἡδέα λογιζομένους, καὶ τὴν ἐκ τῶν μαθητῶν θερα πείαν, καὶ τὴν παρὰ τῶν ἔξωθεν εὐφημίαν, τὸν δὲ ἀκολουθοῦντα κίνδυνον παραλογιζομένους, καὶ μὴ πρὸ τῆς εἰρηνικῆς καταστάσεως τὰ πολεμικά όργανα σκεύη ποιεῖν γεωργικά. Μετὰ γὰρ τὸ πάντα ὑποτάξαι τὰ πάθη, καὶ μηδαμόθεν ἔτι πολέμους ὀχλεῖν, μηδὲ εἰς ἀνάγκην χρήσεως αμυντηρίων έλκεσθαι όρο γάνων, καλὸν τὸ γεωργεῖν ἑτέρους· ἕως δ' ὅτε τυ ραννεῖ τὰ πάθη, καὶ συνέστηκεν ὁ πρὸς τὸ φρόνημα τῆς σαρκὸς πόλεμος, ἀνέχειν τὰς χεῖρας τῶν ὅπλων οὐ δεῖ, ἀλλ᾽ ἐπ' αὐτοῖς ἀδιαλείπτως ἔχειν τὰς χεῖρας, ἵνα μὴ καιρὸν ἐπιθέσεως οἱ ἐπίβουλοι τὴν ἡμε τέραν ἄνεσιν λαβόντες, ἀναιμωτὶ χειρώσωνται ἡμῶν. ὡς γὰρ τοῖς καλῶς ὑπὲρ τῆς ἀρετῆς ἀγωνισαμέν νοις, καὶ διὰ πολλὴν ταπεινοφροσύνην οὐδέπω νενικηκέναι νομίζουσι, φησὶ προτρεπτικῶς ὁ λόγος" • Συγκόψατε τὰς μαχαίρας ὑμῶν εἰς ἄροτρα, καὶ τὰς ζιβύνας ὑμῶν εἰς δρέπανα· ο παραινῶν αὐτοῖς μὴ τοῖς ἡττημένοις ἐχθροῖς μάτην λοιπὸν προσβαλεῖν, ἀλλ᾽ ἐπ' ὠφελείᾳ τῶν πολλῶν ἀπὸ τῆς πολεμικῆς ἕξεως μετασκευάσαι τὰς δυνάμεις τῆς ψυχῆς ἐπὶ τὸ γεωργεῖν ἐκείνους, ὅσοι ἔτι ἐν τοῖς τῆς κακίας ὑλομανοῦσιν ἔργοις· οὕτω τοῖς πρὸ τῆς τοιαύτης καταστάσεως, εἴτε δι' ἀπειρίαν, εἴτε δι' ἀπόνοιαν ἐγχειρί σασιν ὑπὲρ τὴν ἑαυτῶν δύναμιν, συμβουλεύει τὸ ἐναντίον λέγων· Συγκόψατε τὰ ἄροτρα ὑμῶν εἰς ῥομφαίας, καὶ τὰ δρέπανα ὑμῶν εἰς σειρομά στας. Τί γὰρ καὶ ὄφελος ἡμῖν τῆς γεωργίας πολέμου τὴν γῆν κατέχοντος, καὶ τὴν ἀπόλαυσιν τῶν γεωργηθέν των κωλύοντος, καὶ τοῖς πολεμίοις μᾶλλον, ἢ τοῖς πονήσασι τὴν ἀφθονίαν παρέχοντος; Διὰ τοῦτο τάχα καὶ τοῖς ἔτι κατὰ τὴν ἔρημον πρὸς διάφορα μαχομέν νοις ἔθνη Ισραηλίταις, οὐκ ἐπιτρέπει τὴν τῆς γε ωργίας ἐπιμέλειαν, ἵνα μὴ ταῖς πολεμικαῖς ἐμποδίση γυμνασίαις. Μετὰ δὲ τὴν τῶν πολεμίων έκκεχει ρίαν, ταύτῃ χρήσασθαι συμβουλεύει λέγων· “Όταν εἰσέλθητε εἰς τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας, φυτεύσατε ἐν αὐτῇ πᾶν ξύλον κάρπιμον.» Πρὶν δὲ εἰσέλθητε, οὐ φυτεύσετε προσυπακούεται γὰρ ἐκείνῳ τοῦτο, καὶ εἰκότως. Πρὸ γὰρ τῆς τελειότητος τὰ φυτευόμενα οὐ

LIBER DE, MONASTICA EXERCITATIONE. γίνεται βέβαια, μάλιστα περιφερομένων ἔτι ἐν ἀστά- namque plantantur non sunt ante perfectionem firτῳ τῷ ἤθει τῶν φυτεύειν ἐθελόντων. Τάξις γάρ, καὶ ἀκολουθία, εἴπερ ἐν ἄλλῳ τινὶ, καὶ ἐν τοῖς τῆς Θεο σεβείας ἔργοις ἐστὶ, καὶ δεῖ ἀπὸ τῶν ἀρχῶν προςἀγεσθαι τῇ πολιτεία. Οἱ γὰρ παρειδότες τὰ τῆς εἰσαγωγῆς, καὶ τοῖς λιχνοτέροις δελεασθέντες, καὶ κατ' ἀνάγκην στοιχεῖν τῇ τῆς τάξεως ἀκολουθία πείθον ται· καὶ καθάπερ Ἰακὼβ τῷ κάλλει τῆς Ραχήλ έλ κυσθεὶς ὑπερεῖδε τὸ ἀσθενὲς τῶν τῆς Λείας ὀφθαλ μῶν, οὐ μὴν ἔφυγε τὸν ἐπὶ τῇ κτήσει τῆς τοιαύτης ἀρετῆς πόνον· ἀνεπλήρωσε γὰρ καὶ τὰ ταύτης ἔθλημα. Δεῖ οὖν τὸν ἐννόμως τῇ πολιτεία στοιχεῖν ἐθέλοντα, μὴ ἀπὸ τοῦ τέλους ἐπὶ τὰς ἀρχὰς κατ ἀγεσθαι, ἀλλ' ἀπὸ τῆς ἀρχῆς προσκόπτειν ἐπὶ τὴν τελειότητα. Οὕτω γὰρ αὐτὸς ἐπιτεύξεται τοῦ σπουδαζομένου, καὶ τοὺς ὑποτεταγμένους ἀμέμπτως ὁδηγήσει πρὸς τὸ τέλος τῆς ἀρετῆς, ἀλλ᾽ οἱ πολλοὶ μηδένα πόνον προσενέγκαντες, μηδὲ μικρὸν ἢ μέγα κατορθώσαντες ἔργων θεοσεβείας, ὡς ἔτυχεν ἐπιτρέχουσι τῷ ὀνό ματι, μανίαν δεινὴν ἐπιδεικνύμενοι μή κίνδυνον τοῦτο ἡγούμενοι· καὶ οὐ μόνον οὐ παραιτούνται προ τρεπομένων αὐτούς τινων ἐπὶ τὸ ἔργον, ἀλλὰ καὶ περιερχόμενοι τοὺς στενωποὺς ἄκοντας ἕλκουσι τοὺς περιτυγχάνοντας, πᾶσαν ἐπαγγελλόμενοι θεραπείαν, καθάπερ οἱ πρὸς μισθωτούς συνθήκας περὶ τροφῆς, καὶ ἐνδυμάτων τιθέμενοι. 'Ανάγκη δὲ τοὺς οὕτως ἐρῶντας τοῦ πράγματος, καὶ βουλομένους μετὰ πλήθους ἐν ταῖς προόδοις φαίνεσθαι καὶ χειραγωγοῖς ἐπα ναπαύεσθαι, καὶ πᾶσαν τὴν σκηνήν σώζειν τῶν καθηγουμένων, ὡς δράματος ὑπόκρισιν ὑπελθόντας ὑπὲρ τοῦ μὴ καταλειφθῆναι παρὰ τῶν ταύτην αὐτοῖς Εκτελούντων τὴν ὑπουργίαν, χαρίζεσθαι τὰ πολλὰ ταῖς ἡδοναῖς αὐτῶν, καὶ ταῖς ἐπιθυμίαις ἐᾷν, καθάπερ ἡνιόχου ἀφέντος τὰς ἡνίας, καὶ αὐτεξούσιον αὐτ τοῖς τὸν δρόμον ἐπιτρέψαντος, ὡς ἐκ τούτου κατὰ κρημνῶν φέρεσθαι, καὶ κατὰ βαράθρων, καὶ παντὶ προσπταίειν τῷ ἐν ποσὶν, οὐδενὸς ὄντος τοῦ ἀνα κόπτοντος, καὶ ταῖς ἀτάκτοις ὁρμαῖς ἐμποδίζον τος. 'Αλλ' ἀκουέτωσαν οἱ τοιοῦτοι τοῦ μακαρίου Ἰεζε κιὴλ ταλανίζοντος τοὺς ταῖς ἑτέρων ἡδοναῖς ὕλας έχε πορίζοντας, καὶ διὰ τὸ συμφέρεσθαι τοῖς ἑκάστου θελήμασιν, ἑαυτοῖς τὸ· οὐαὶ ο θησαυρίζοντας. Φησί γάρ' ἡ Οὐαὶ ταῖς συρραπτούσαις προσκεφάλαια ὑπὸ πάντα ἀγκῶνα χειρὸς, καὶ ποιούσαις ἐπιβόλαια ἐπὶ πᾶσαν κεφαλὴν πάσης ἡλικίας τοῦ ἀπολέσαι ψυχὰς, ἕνεκα δρακός κριθῶν καὶ ἕνεκα κλάσματος ἄρτου. Η Οὕτως δὴ καὶ οὗτοι τὰς χρείας ἑαυτοῖς τοῦ σώματος ἐξ ἐράνου συλλέγοντες, καὶ ταῖς συνεῤῥαμμέναις ὡς ἐκ ῥακῶν παρασκευαῖς ἐπαναπαύοντες τοὺς γυμνῇ τῇ κεφαλῇ προσεύχεσθαι, ἢ καὶ προφητεύειν ὀφείλοντας διὰ τῶν ἐπιβολαίων αἰσχύνουσι, τὴν ἀνδρείαν κατά στασιν ταῖς τῶν σκεπασμάτων επιβολαῖς ἐκθηλύνων27 Gen. XXIX, 16 seqq. 58 Ezech. xi, 18, 19. ma, maxime cum hi, qui plantare volunt, instabili etiamnum in more circumferantur. Ordo enim et series, siquidem in alia quapiam re, in his et quæ pertinent ad Dei cultum operibus, servanda est, et a principiis ad regimen produci, nam qui despiciunt ea, quæ spectant ad introductionem, et delicatioribus rebus decipiuntur, necessario persuadentur, ut deinde precedant ordinis serie, et qucmadmodum: Jacob illectus Rachel pulchritudine, Lim oenlorum infirmitatem despexit, non tamen effugit laborem ad possessionem illius virtutis; adimplevit enim rursus et hujus septennium; oportet igitur juste progredi volentem in regimine, non a fine ad principia deduei, sed ab initio protendere ad perfectioncm. CAPUT XXXIII. Sic enim et ipse, quod studet, componet, et sine querela deducet subditos ad virtutis apicem. Sed plerique cum nullum pertulerint laborem neque parvum, magnumve direxerint opus divini cultus, quasi forte incurrunt in id nomen, gravem amentiam ostentantes, nec quod subest periculum animadvertentes, neque solummodo non aversantur quempiam eorum, qui concitat ipsos ad opus, sed et circumeuntes angiportus, invitos trahunt circum obvios omnia obsequia pollicentes, quemadmodum hi, qui mercenariis apponunt pacta circa aiimenta et vestes. Necessum vero est ita negotii captos amore, et volentes cum multitudine in processibus spectari, et manuducentibus acquiescere, omnem - que 40 observare scenam præsidum, uti fabul simulationem referentes, ne descrantur ab his, qui hoc ipsis exhibent obsequium, multa libidinibus ipsorum gratiose dilargiri, eorumque cupiditatibus permittere, instar aurigæ demittentis habenas, et ipsis cursum committentis ad arbitrium liberum, ita hine ad prærupta deferri, et ad barathra, necessum est ipsos, et in omne, quod ad pedes est obvium, procidere, cum nemo sit, qui amoveat, inordinatos impetus præpediat. CAPUT XXXIV. et Verum audiant isti beatum Ezechielem commiserantem eos, qui aliorum voluptatibus suggerunt materiam, et quia circumferuntur uniuscujusque voluntatibus, vae sibi ipsis thesaurizant. Ait enim: Væ subsuentibus pulvillos sub omni cubito manus, et facientibus cervicalia sub omni capite ætatis cujuscunque ad perdendas animas propter pugillum hordei, vel pro frusto panis **., Sic enim et hi commoda corporis sibimetipsis e contributis donis colligentes, et in stragulis cousutis e ceulonibus requiescentes, eos, qui nudo capite orare, et sacra 4 scripta interpretari debent, per cervicalia pudore suffundunt, virilem statum suppositis stragulis effeminantes, et animabus, quas perire non decebat,

76+ exitium afferentes. Εt magis quidem oportebat obe- τις, καὶ ψυχὰς ἀπολοῦντες, ὃς οὐκ ἔδει ἀποθανεῖν. dientes Christo vere magistro recusare, quoad poterant, aliorum gubernationem; ad suos enim inquit discipulos: c Vos quidem ne vocemini Rabbi., Si vero Petrum, et Joannem, et universum. 41 apostolorum chorum adhortatus est procul absistere ab isto opere, seque ipsos existimare ad hanc dignitatem exiguos. Quis erit deinceps, qui super illos sese circumspiciat, sibique adjudicet dignitatem, qua illi prohibiti sunt, aut forte qui dicit non vocari rabbi, non esse; sed vocari vetuit? CAPUT XXXV. Si vero quis præter voluntatem, quia unum, aut alterum suscepit regendum, cogatur et pluribus praeesse; primum equidem seipsum diligenter probet, si talis est, qui magis opere quam verbo doceat, quæ sunt facienda; vitam propriam virtutis omnis effigiem proponens discentibus, ut ne sententiam transcribentes ex inde deformitate erroris pulchritudinem virtutis contaminent; norit postea quod non minus pro his, quibus imperat, quam pro seipso decertare debet. Ut enim et pro semetipso, sic et pro illis reddet rationem, cum semel susceperit eorum salutem procurandam. Etenim sanctis studium fuit non derelinquere sua virtute minus instructos suos discipulos, sed e primo statu transmutare meliorem in statum. Sic apostolus quidem Paulus Onesimum e fugitivo servo fecit martyrem; Elias autem Elisæum ex aratore prophetam reddidit; Moses Jesum adornavit præ omnibus melius; Eli majorem seipso Samuel exhibuit. Si enim et borum ipsorum studium multum contulit ipsis ad virtutem adipiscendam, sed et omnis causa progressus ipsorum fuit illis, quod sortiti sunt magistros honesti, qui potueruut fumigantem scintillam alacritatis ad majorem profectum in sublime 42 attollere; ac elecerunt ut resplenderet, et eam ob rem Dei os facti sunt, qui voluntates ipsius denuntiarent hominibus, audierant namque dicentem: Si eduxeris honorandum ex indigno, sicut os meum eris. CAPUT XXXVI. Καὶ μάλιστα μὲν ἔδει πειθομένους τῷ ὄντως διδασ κάλῳ Χριστῷ παραιτήσασθαι, ὅση δύναμις, τὴν ἑτέρων κηδεμονίαν φησὶ γὰρ πρὸς τοὺς ἑαυτοῦ μα θητάς·. Ὑμεῖς δὲ μὴ κληθῆτε ῥαββί.. Εἰ δὲ καὶ Πέτρῳ, καὶ Ἰωάννῃ, καὶ παντὶ τῷ χορῷ τῶν ἀποστόλων παρήνει μακρὰν ἑστάναι τοῦ τοιούτου ἔργου, καὶ μικροὺς ἡγεῖσθαι ἑαυτοὺς τῆς τοιαύτης ἀξίας. Τίς ἔσται λοιπὸν ὁ ὑπὲρ ἐκείνους ἑαυτὴν φαντάζων καὶ ἐγκρίνων ἀξιώματι οὗπερ ἐκωλύθησαν ἐκεῖνοι, ἢ τάχα λέγων μὴ κληθῆναι ῥαββ:, οὐ τὸ εἶναι, ἀλλὰ τὸ καλεῖσθαι κωλύει; Εἰ δέ τις ἀπροαιρέτως, ἐκ τοῦ ἕνα καὶ δεύτερον καταδέξασθαι, βιασθείη καὶ πλειόνων ἡγεῖσθαι, πρῶτον μὲν ἀκριβῶς ἑαυτὸν δοκιμαζέτω, εἰ οἷός τέ ἐστιν ἔργῳ μᾶλλον, ἢ λόγῳ διδάσκειν τὰ πρακτέα, εἰκόνα ἀρετῆς τὸν ἑαυτοῦ βίον προτιθεὶς τοῖς μανθά νουσιν, ὡς μὴ τοὺς μεταγράφοντας ἐκεῖθεν ἀμορφία τοῦ σφάλματος ἀμβλῦναι τὸ κάλλος τῆς ἀρετῆς. Επειτα γινωσκέτω, ὅτι οὐκ ἔλαττον ὑπὲρ τῶν ἀρχομένων ἢ ὑπὲρ ἑαυτοῦ ἀγωνιᾷν ὀφείλει. Ως γὰρ καὶ ὑπὲρ αὐτοῦ, οὕτω καὶ ὑπὲρ ἐκείνων ὑφέξει λόγον ἅπαξ καταδεξάμενος τὴν σωτηρίαν αὐτῶν· καὶ γὰρ τοῖς ἁγίοις σπουδῇ γέγονε μὴ ἑλαττουμένους τῆς ἑαυτῶν ἀρετῆς καταλιπεῖν τοὺς ἑαυτῶν μαθητάς, ἀλλ' ἐκ τῆς πρώτης καταστάσεως μεταρυθμίσαι εἰς βελτίονα κατάστασιν. Οὕτως ὁ μὲν ἀπόστολος Παῦ λος τὸν Ονήσιμον ἐκ δραπέτου μάρτυρα πεποίηκεν· & Ηλίας ἐξ ἀροτῆρος προφήτην τὸν Ελισσαίον κατεσκεύασεν· ὁ δὲ Μωϋσῆς Ἰησοῦν πάντων ἐπὶ τὸ βέλο τιον κατεκόσμησεν· ὁ δὲ Ἠλεὶ τὸν Σαμουὴλ καὶ μετ ζονα ἑαυτοῦ ἔδειξεν. Εἰ γὰρ καὶ ἡ τούτων αὐτῶν σπουδὴ συνήργησεν αὐτοῖς πρὸς τὴν κτῆσιν τῆς ἀρετ τῆς, ἀλλὰ καὶ τὸ πᾶν τῆς προκοπῆς αἴτιον αὐτοῖς γεγένηται τὸ τυχεῖν διδασκάλων τοῦ καλοῦ δυνηθέν των τὸν τετυφωμένον σπινθῆμα τῆς προθυμίας ἐπὶ τὸ μεῖζον τῆς προτροπῆς ἀναῤῥιπίσαι, καὶ ἐκλάμε ψαι ἐποίησε, καὶ διὰ τοῦτο στόμα Θεοῦ γεγόνασιν, τὰ αὐτοῦ βουλήματα τοῖς ἀνθρώποις διακονήσαντες ἤκουσαν γὰρ τοῦ λέγοντος· «Ἐὰν ἐξαγάγης τίμιον ἐξ ἀναξίου, ὡς στόμα μου ἔσῃ. Magistri autem facultatem Ezechieli Deus ostendit docens quosnam ex quibus oportet discipulos instituere, ‹ Fili, enim (inquit), hominis accipe tibi ipsi laterem, et pone ipsum ante faciem tuam, et in ipso describes civitatem Jerusalem 60,» significans quod e luto templum sanctum magister discipulum sanctum fabricatur. Pulchrum verɔ et quod ipsum pones ante faciem tuam, sic enim in melius profectus discipulo celeriter erit, si omnino sit in conspectu magistri. Nam continuæ bonorum exemplorum memoriæ persimiles imprimunt imagines animabus non valde duris et asperis. Idcirco Giezi et Judas exciderunt. His quidem furto, ille ss Matth. xxii, 8. το Ezcch. 15, 1. Τὴν δὲ τοῦ διδασκάλου ἕξιν καὶ τῷ Ἰεζεκιήλ ὑπο τίθεται ὁ Θεὸς διδάσκων οἴους ἐξ οίων δεῖ τοὺς μαθητ τὰς κατασκευάζειν. Υἱὲ γὰρ, φησὶν, ἀνθρώπου λάβε σεαυτῷ πλίνθον, καὶ θήσεις αὐτὴν πρὸ προσώπου σου, καὶ διαγράψεις ὑπ' αὐτὴν πόλιν Ἱερουσαλήμ, σημαί νων ὅτι ἐκ πηλοῦ ναὸν ἅγιον ὁ διδάσκαλος τὸν μπ θητὴν ἀπεργάζεται. Καλὸν καὶ δὲ τὸ, Θήσεις αὐτὴν πρὸ προσώπου σου· οὕτω γὰρ ταχεία βελτίωσις ἔσται τῷ μαθητῇ, ἐὰν ἐν ὄψει τοῦ διδασκάλου ἡ διὰ παντός. Αἱ γὰρ συνεχεῖς τῶν καλῶν παραδειγμάτων μνείαι παρὰ πλησίας εἰκόνας εγχαράττουσι ταῖς μὴ πάνυ σκληραῖς, καὶ ἀποκρότοις ψυχαῖς. Διὰ τοῦτο Γιεζή καὶ Ἰούδας ἐπέπεσον, ὁ μὲν τῇ κλοπῇ, ὁ δὲ τῇ προ

LIBER IDE MONASTICA EXERCITATIONE. δοσίᾳ, ἐπειδὴ ὑπεξήγαγον ἑαυτοὺς τῶν τοῦ διδασκά- vero proditione, quando subduxerunt se oenlis maλου ὀφθαλμῶν· ὡς εἰ ἔμεινον παρὰ τοῖς σωφρονισταῖς οὐκ ἂν ἐπλημμέλησαν ἑκάτερος αὐτῶν. Ὅτι δὲ κίνη δυνος ἀκολουθεῖ τῷ διδασκάλῳ ἐκ τῆς ἀμελείας αὐτῶν διὰ τῶν ἑξῆς ἐδήλωσεν ἐπῶν· «Καὶ θήσεις τήγανον σιδηροῦν ἀναμέσον σοῦ καὶ ἀναμέσον τῆς πόλεως καὶ ἔσται τεῖχος ἀναμέσον σοῦ καὶ ἀναμέσον αὐτῆς. Ὁ γὰρ μὴ θέλων κοινωνεῖν τῷ ῥᾳθυμοῦντι τῆς κοι λάσεως μετὰ τὰ ποιῆσαι αὐτῷ ἐκ πλίνθου πόλιν τὰς τοῖς παλινδρομούσιν ἀπὸ τῆς τοιαύτης καταστάσεως ἐπιλελησμένας τιμωρίας, επιλέγειν ὀφείλει, ἵνα τεῖ χος γενόμεναι εἴργωσι τὸν ἀναίτιον ἀπὸ τοῦ αἰτίου. Τοῦτο γὰρ προστάσσων ὁ Θεὸς τῷ Ἰεζεκιήλ φησιν· Υἱὲ ἀνθρώπου, σκοπὸν δέδωκά σε τῷ οἴκῳ Ἰσραὴλ, καὶ ἐὰν ἴδῃς τὴν ῥομφαίαν ἐρχομένην, καὶ μὴ διαμαρτύρῃ αὐτοῖς, λάβῃ δέ τινα ἐξ αὐτῶν, τὴν ψυχὴν " αὐτοῦ ἐκ τῆς χειρός σου εκζητήσω. Τοιοῦτον τεῖχος τίθησι καὶ Μωϋσῆς ἑαυτῷ, λέγων τοῖς Ἰσραηλίταις·. Πρόσεχε σεαυτῷ μὴ ἐκζητήσῃ; ἐπακολουθῆσαι αὐτοῖς μετὰ τὸ ἐξολοθρευθῆναι αὐτοὺς ἀπὸ σοῦ.» Γίνεται γὰρ τοῦτο τοῖς ἀμελέστε ρον τῇ διανοίᾳ προσέχουσι τῇ ἑαυτῶν μετὰ τὴν τῶν παθῶν ἐκκοπὴν, ὥσπερ βλαστοί τινες παρακύπτειν ἄρχονται αἱ εἰκόνες τῶν παλαιῶν φαντασιών, αἷς εἴ τις δῷ χώραν συνεχῶς ἐκπίπτειν τῷ ἡγεμονικῷ, καὶ μὴ κωλύειν τὴν εἴσοδον αὐταῖς, αὖθις εἰσοικίσει τὰ πάθη ἑαυτῷ εναγώνιον μετὰ τὴν νίκην πάλιν ποιοῦν τὴν διαγωγήν. Ἔστι γὰρ τῶν παθῶν ἐξημε ρωθέντων, καὶ χόρτον ἴσα βουσὶν ἐσθίειν δεδιδαγμένων ἀμελείᾳ τοῦ τιθασσεύοντος πάλιν ἐξαγριωθῆναι, καὶ τὴν τῶν θηρίων ἀναλαβεῖν ὠμότητα. Ὡς ἂν οὖν, φησί, μὴ τοῦτο γένηται, μὴ ἐκζητήσῃς ἐπακολουθῆ, σαι αὐτοῖς, μετὰ τὸ ἐξολοθρευθῆναι αὐτοὺς ἀπὸ σοῦ, ἵνα μὴ ἐν τῷ ἐκζητεῖν ἕξιν λαβοῦσα ἡ ψυχὴ ταῖς τοιαύταις ἐνήδεσθαι φαντασίαις, ἐπὶ τὴν ἀρχαίαν παλινδρομήσῃ κακίαν. Τοῦτο εἰδὼς ὁ μέγας Ἰακὼβ γινόμενον, ὅτι θεωρούμενα, καὶ συνεχώς μελετώμενα τὰ τοιαῦτα μᾶλλον βλάπτει τὴν διάνοιαν, τρανοτάτας καὶ ἀριδήλους ἐνσφραγιζομένας τὰς τῶν αἰσχρῶν φαντασιῶν εἰκόνας, ἐν Σικήμοις κρύπτει, τοὺς θεοὺς τοὺς ἀλλοτρίους· ὁ γὰρ περὶ τὰ πάθη πόνον κρύπτει καὶ ἀπόλλυσι ταῦτα, οὐ πρὸς βραχύν τινα χρόνον, ἀλλ᾽ ἕως τὴν σήμερον ἡμέραν, τοῦτ᾽ ἔστι, τὸν ἅπαντα χρόνον· ἐπειδὴ τῷ παντὶ αἰῶνι συμπαρεκτείνεται τὸ σήμερον· τὸν ἐνεστῶτα πάντοτε σημαίνων καιρὸν, τὰ Σίκημα δείκνυσιν ὅτι μάχη, ὅπερ δηλοῖ τὸν περὶ τὰ πάθη πόνον. Διὸ Ἰακὼς καὶ τῷ Ἰωσὴφ δίδωσι τὸ Σίκημα κτῆμα ἐξαίρετον τὸν πρὸς τὰ πάθη μαχόμεν νον τὸν ἐν αὐτοῖς πόνον. Bistrorum quod, si mansisset apud emendatores, non deliquisset uterque illorum. Quantum vero periculum sequatur magistrum ex ipsorum discipulorum negligentia, in his, quæ deinceps evene runt, declaravit, dicens:. Et pones sartaginem ferream inter te, et inter civitatem, et erit murus inter te, et inter ipsam “; › nam qui non vult negligenti punitionem inferre, posteaquam illum ex laterculo effecit civitatem, debet retrocurrentibus ab hujusmodi statu, quæ minatus est supplicia demuntiare, ut illa muri effecta instar innocentem 43 a reo distinguant. Hoc etenim Deus Ezechieli mandans ait: ‹ Fili hominis, dedi te speculatorem domui Israel, et si videris gladium venientem, nec ipsi obtestatus fueris, excipiat autem quemquam ex illis, animam ejus de manu tua requiram ". CAPUT XXXVII. Hunc murum posuit et Moyses sibi ipsi dicens: • Attende tibi, ne quæras illos subsequi posteaquam eos a te aboleveris ".› Accidit enim negligentius attendentibus mente in sua, post excisas passiones ut, quemadmodum germina quædan incipiant propense serpere imaginationum veterum simulacra, quibus si quis locum det, continuo ut invadant intellectum, nec ipsa prohibeat aditu, rursus introducet passiones, sibi ad certamen, paratam post victoriam reparans vivendi formam. Sunt enim passiones edomitæ bobus persimiles edoctis fenum edere, negligentia nutrientis iterum εfferatis, et ferarum crudelitatem recuperantibus. Ut ne igitur (inquit) id fiat, ne quæras cos subscqui, ne inquirendo anima contrahens habitum oblectandi se imaginationibus hujusmodi recurrat in antiquam malitiam. Hoc sciens accidere magnus Jacob", quod contemplata, et assidue meditata magis nocent menti, apertissimas, et valde manifestas turpium imaginationum effigies cælatas abscondit in Sicemis, deos alienos; labor etenim circa passiones abscondit, et deperdit illas, non ad breve aliquod tempus, sed usque ad hodiernam diem, 44 hoc est in omne tempus, quandoquidem saculo coextenditur hodierna dies, tempus omnino præsens designans, Sicema vero denuntiat id quod pugna, quia demonstrat laborem circa passiones 68, Ideo et Jacob dat Joseph Sicema possessionem eximiam, nempe adversus passiones depugnantem in ipsis laborem. CAPUT XXXVIII. Jacob etenim ipse in gladio, et arcu Sicema acquisila dicens 6, ostendit quod pugna, et labore, passionibus potitus sit, ipsas in terra Sicemoru:n occultans. Videtur vero apparere quodammodo contrarium; abscondere deos in Sicemis, et ponere idolum in occulto, hoc enim est laudabile, quod in * Gen. XXXI, 31 seqq. **Gen. xxxv, 1 serf. Καὶ γὰρ αὐτοῖς ὁ Ἰακὼβ ἐν μαχαίρᾳ καὶ τόξῳ λαβεῖν λέγων Σίκημα δείκνυσι, ὅτι μάχῃ, καὶ πόνῳ ἐκεκρατήκε τῶν παθῶν, κατακρύψας αὐτὰ ἐν τῇ Σικήμων γῇ. Δοκεῖ δέ πως ἐναντίον φαίνεσθαι τὸ και τακρύπτειν ἐν Σικήμοις τοὺς θεοὺς, καὶ τὸ τιθέναι εἴδωλον ἐν ἀποκρύψῳ· τὸ μὲν γάρ ἐστιν ἐπαινετόν οι Ezech. 1, 3. 63 Ezech. NASII, 7, 8. 63 Deut. vi, 2. 66 Gen. ΧΧΧΥΗ, 12. '

Sicemis abditur. istud vero reprehendendum 1o- τὸ ἐν Σικήμοις κατακρύπτειν· τὸ δὲ ψεκτὸν τὸ τιθέ care idolum in occulto. Sic igitur et cum imprecatione posuit hoc dicens, Maledictus, qui ponic i lolum in occulto 67 nec enim idem est in terra pe nitus abscondere, et ponere in occulto; quod enim absconditur in terra, et nunquam sensui apparens, tempore procedente deficit memoria. Sed quod in occulto ponitur, forsitan quidem eos latet, qui sunt exterius, apud eum vero, qui posuit, continue aspectum, memoriam renovat clam gestatum simulacrum. Omnis quippe turpis cogitatio in mente formata occultum est sculptile. Sic igitur pudor est in medium proferre tales cogitationes, periculosum ergo et hoc sculptile ponere in occulto, periculosius vero et subsequi, et requirere formas jam obliteratas 45 cogitatione facile propendente in expulsam passionem, atque deprimente ad solum usque simulacrorum lancem. Hujuscemodi namque habitus virtutis celeriter quodammodo vergit, et valde facile, si negligatur in contraria praponderans. CAPUT XXXIX. Hoc enim per figuram significare videtur Scriplura, cum ait: «Terra, quam ingredimini, mutabilis est in mutatione populorum e gentibus, › statim enim, ac is, qui habitu virtutis est praeditus, motus est adl contraria, et ipsa commutatur, terra etenim commutabilis est. Ideo non oportet præbere initium pervium ad mentem, imaginationibus aptis ad laedendam ratiocinationem, nec indulgere ipsi ut descendat in Ægyptum, inde namque ad Assyrios violenter abducitur. Si enim in caliginem impurarum ratiocinationum mens asciscatur (hoc enim interpretatur Ægyptus) violenter deinceps, et invita trahitur a passionibus ad operationem. Quamobrem per figuram et legislator occludens voluptatis aditum, observare jussit caput serpentis; quando enim et ille calcaneum observat, illi quippe propositus est pro scopo efficax operatio, quam misi apprehenderit, morsu non facile potest infundere venenum. Nobis vero studendum est ipsum impetum voluptatis elidere, hoc namque contrito, debilis est operatio. Forsan autem, et Sanson messes alienigenarum non incen - disset, nisi capitibus obversis vulpium colligasset illas caudis, qui enim potuit versularum rationum insidias ex principiis considerare attente, et ipsa initia præteriens (gravia 46 enim ut fiant apparenter, ad finem apprehendendum machinantur), et e terminorum mutua comparatione ineptiam rationum arguere potuit, caudam caudæ colligans, facemque ponens in ipsarum medio reprehensionem. CAPUT XL. Utque fiat manifestius quod dictum est, in duobus argumentis denudabo, quod sum præfatus; erit enim hinc et reliquorum vera fides. Stepe venit a vana και εἴδωλον ἐν ἀποκρύτῳ· οὕτω γοῦν καὶ μετὰ και τάρας ἔθηκε τοῦτο εἰπὼν, «Επικατάρατος ὁ τιθείς εἴδωλον ἐν ἀποκρύφῳ.» Οὐ ταὐτὸν γάρ ἐστιν ἐν γῇ πρὸ τὸ παντελὲς κατακρύψαι, καὶ τὸ θεῖναι ἐν ἀποκρύφῳ. Τὸ μὲν γὰρ ἐν γῇ κατακρυφθὲν, καὶ μηκέτι τῇ αἰσθήσει φαινόμενον, τῷ χρόνῳ, καὶ τῆς μνήμης ἀπαλείφεται· τὸ δὲ ἐν ἀποκρύφῳ τεθὲν τοὺς μὲν ἔξωθεν ἴσως λανθάνει, παρ' αὐτοῦ δὲ τοῦ τεθεικότος ὁρώμενον συνεχῶς τὴν μνήμην ἀνακαινίζει ἀγαλμα τα φορούμενον λαθραίως. Πᾶς γὰρ λογισμός αἰσχρὸς μορφούμενος ἐν τῇ διανοίᾳ, γλυπτόν ἐστιν ἀπόκρυφον. Οὕτως γοῦν αἰσχύνη ἐστὶν εἰς μέσον προθεῖναι τὰς τοιαύτας ἐννοίας, ἐπισφαλές γοῦν καὶ τῷ ἐν ἀποκρύ φῳ θεῖναι γλυπτόν, ἐπισφαλέστερον δὲ, τὸ ἐπακολου θεῖν, καὶ ἐκζητεῖν τὰς ἤδη ἐξαφανισθείσας μορφές, εὐχερῶς τῆς διανοίας πάλιν ῥεπούσας ἐπὶ τὸ ἐκβληθὲν πάθος, καὶ τὴν τῶν εἰδώλων πλάστιγγα ἐπιβριθούσας ἕως ἐδάφους. Τοιαύτη γὰρ ἡ ἕξις ὀξυῤῥεπής τίς ἐστι τῆς ἀρετῆς καὶ ἄγαν εὐκόλως, εἰ ἀμελοῖτο ἐπὶ τὰ ἐναντία ταλαντεύουσα. Τοῦτο γὰρ διὰ συμβόλου σημαίνειν ἔοικεν ἡ Γρα φή, ὅταν φησί· «Ἡ γῆ, ἣν εἰσπορεύεσθε, μετακινουμένη ἐστὶν ἐν μετακινήσει λαῶν τῶν ἐθνῶν. "Αμα γὰρ ἐκινήθη πρὸς τὰ ἐναντία ὁ τὴν ἕξιν ἔχων τῆς ἀρετῆς, καὶ συμμετεκινήθη καὶ αὕτη· γῆ γὰρ μετακινουμένη ἐστί. Διὸ χρὴ τὴν ἀρχὴν μὴ διδόναι πάροδον ἐπὶ τὴν διάνοιαν ταῖς τῶν βλάπτειν πεφυκότων λογι σμόν φαντασίαις, μηδὲ συγχωρεῖν αὐτῇ καταβαίνειν εἰς Αἴγυπτον ἐκεῖθεν γὰρ εἰς Ασσυρίους βίᾳ κατάγε ται. Ἐὰν γὰρ εἰς τὸν σκοτασμὸν τῶν ἀκαθάρτων κατελογίσθη λογισμῶν ἡ διάνοια (τοῦτο γὰρ Αἴγυπτος μεθερμηνεύεται), βίᾳ λοιπὸν καὶ μὴ θέλουσα ὑπὸ τῶν παθῶν ἐπὶ τὴν ἐργασίαν ἕλκεται. Διὰ τοῦτο συμβολικῶς καὶ ὁ νομοθέτης ἀποκλείων τῆς ἡδονῆς τὴν παρείσδυσιν, τὴν κεφαλὴν τοῦ ὄψεως τηρεῖν ἐκέλευ σεν. Ἐπειδὴ γὰρ κἀκεῖνος τὴν πτέρναν τηρεῖ, ἐκείνῳ μὲν γὰρ σκοπὸς ἡ ἐνέργεια πρόκειται, ἧς εἰ μὴ ἐπ'- λάβηται, ἐγκεράσαι τῷ δήγματι τὸν τὸν οὐκ εὐχερῶς δύναται. Ἡμῖν δὲ σπουδὴ αὐτὴν θλάσαι τὴν προσβο λὴν τῆς ἡδονῆς, ταύτης γὰρ συντριβείσης ἀσθενὴς ἡ ἐνέργεια. Τάχα δὲ καὶ Σαμψών οὐκ ἂν ἐνέπρησε τὰ τῶν ἀλλοφύλων θέρη, εἰ μὴ τὰς κεφαλὰς ἀντιστρέ μας τῶν ἀλωπέκων συνέδησε ταῖς οὐραῖς. Ο γέρ δυνηθεὶς τῶν πανούργων λογισμῶν ἐκ προοιμίων στο χάσασθαι τὴν ἐνέδραν, καὶ τὰς ἀρχὰς παριδών, σε μ νὰς γὰρ τῷ δοκεῖν αὐτὰς ποιεῖσθαι μηχανῶνται τοῦ ἐπιλαβέσθαι τοῦ τέλους, καὶ ἐκ τῆς τῶν περάτων προσάλληλα συγκρίσεως ἐλέγξει τὸ ἄτοπον τῶν λογισμῶν, κέρκον συνδήσας κέρκι, λαμπάδα θεὶς ἀναμέ σον αὐτῶν τὸν ἔλεγχον. ΚΕΦΑΛ. Μ'. Καὶ ἵνα σαφέστερον γένηται τὸ λεγόμενον, ἐπὶ δύο λογισμῶν γυμνώσω τὸ εἰρημένον· ἔσται γὰρ τοῦτο καὶ τῶν λοιπῶν πίστις ἀληθής. Πολλάκις ἀπὸ κενοδο " Deut. xxvi, 13. cs Judic. xv, 4.

LIBER DE MONASTICA EXERCITATIONE. bet vestibula viarum deducentium ad infernum, abscondit vero diverticula exitialia, per quæ in penetralia inferni abducit hos qui sine ratione ea consectantur; proponit quippe nonnunquam sacerdotium, aliquando perfectam vitam monachi, multos vero facit ad ipsam accedere propter utilitatem, et e sermone, et ex opere bonam illi apparere famam parat, et apposite quandoque ipsum istis circumpascens cogitationibus avertit plerumque a naturali sobrietate, tunc felicem occursum gravis scilicet mulieris subfingens, ad patrandam rem impuram defert conscientiae libertatem ad extreniam deturbans infamiam. Qui vult igitur caudas colligare sumat duarum rationum fines, inauis quidem gloriæ honorem, fornicationis vero dedecus, et quando clare viderit adversantes sibi invicem, tunc putet idem, quod Samson sese, perfecisse. Rursus gulæ ratio finem habet fornicationis, fornicationis vero finis est dolor, statim enim dolor, et anxietas animi subsequuntur eum, qui ab hisce rationibus vincitur, posteaquam 47 resipuit. Ratiocinetur igitur decertans nec circa delicias eduliorum, neque circa lubricum voluptatis, sed circa horum utrorumque fines, et quando compererit dolorem ambobus esse asseclam, sciat caudam caudæ colligare, et hoc argumento messes alienigenarum delebit. ξίας ἔρχεται ὁ τῆς πορνείας λογισμὸς, καὶ σεμνὰ gloria ratiocinatio libidinis, et gravia quidem exhiμὲν δείκνυσι τὰ προπύλαια τῶν ἐπὶ τὸν ᾄδην φερου σῶν ὁδῶν· κρύπτει δὲ τοὺς ὀλεθρίους τρόπους, δι' ὧν εἰς τὰ τοῦ ᾅδου ταμεία κατάγει τοὺς ἑπομένους ἀλογίστως αὐτῷ· ὑποτίθεται γὰρ ἔσθ' ὅτε μὲν ἱερω σύνην, ἔσθ' ὅτε δὲ βίον μοναχοῦ τέλειον, πολλούς το τοὺς ἐπ' ὠφελείᾳ παραγινομένους ποιεῖ πρὸς αὐτὸν, καὶ τὴν εὐδοκίμησιν ἔκ τε λόγου καὶ πράξεως αὐτὸν φαντάζεσθαι παρασκευάζει· καὶ ὅτε ἱκανῶς αὐτὸν ταύταις περιβουκολήσας ταῖς ἐννοίαις ἀπαγάγῃ πολύ τῆς φυσικῆς νήψεως, τότε εὐτυχίαν δῆθεν σεμνῆς γυναικὸς ὑπογράψας, ἐπὶ τὴν τοῦ μικροῦ πράγματος φέρει ενέργειαν τὴν τῆς συνειδήσεως παῤῥησίαν εἰς ἐσχάτην καταφέρων αἰσχύνην. Ο τοίνυν τὰς κέρκους συνδῆσαι βουλόμενος, λαμβανέτω τῶν δύο λογισμῶν τὰ τέλη, τῆς μὲν κενοδοξίας τὸ ἐπιτίμιον, τῆς δὲ πορνείας τὸ ἄτιμον, καὶ ὃς τὰς ἐναντιουμένας ἴδη σαφῶς ἀλλήλαις, τότε νομιζέτω τὸ τοῦ Σαμψών περ ποιηκέναι. Πάλιν ὁ τῆς γαστριμαργίας λογισμός τέλος ἔχει τὸ τῆς πορνείας· ὁ δὲ τῆς πορνείας τέλος τὸν τῆς λύπης· εὐθέως γὰρ λύπῃ ἀθυμία ἔπεται τῷ ἡττημένῳ τοῖς τοιούτοις λογισμοῖς μετὰ τὴν ἀνάληψιν. Λογιζέσθω οὖν ὁ ἀγωνιζόμενος μὴ τὴν ἀπό λαυσιν τῶν βρωμάτων, μηδὲ τὸ λεῖον τῆς ἡδονῆς, ἀλλ᾽ ἑκατέρων τούτων τὰ τέλη,καὶ ὅταν εὕρῃ λύπην ἀκολουθοῦσαν ἀμφοτέροις, ἵστω κέρκον κέρκῳ συνδεδεκώς, καὶ τῷ ἐλέγχῳ τὰ τῶν ἀλλοφύλων ἀφανίσας θέση. Εἰ τοίνυν τοσαύτης ἐπιστήμης καὶ ἐμπειρίας δεῖται ὁ πρὸς τὰ πάθη πολεμῶν, γινωσκέτωσαν οἱ τῶν ἑτέρων ἀναδεδειμένοι προστασίαν πόσης αὐτοῖς χρεία τῆς γνώσεως· ἵνα καὶ τοὺς ὑποτεταγμένους ἐμφρόνως ὁδηγήσωσιν ἐπὶ τὸ βραβεῖον τῆς ἄνω κλή σεως, καὶ πάντα σαφῶς τὰ τῆς ἀπάτης διδάξωσιν, ὡς μὴ χειρονομοῦντας μόνον ἐν ἀέρι τὰ τῆς νίκης σχηματίζειν, ἀλλὰ καὶ ἐν αὐτῇ τῇ πρὸς τὸν ἀντίπα λον μάχη, καιρίας ἐπιφέρειν τὰς πληγάς, ἵνα μὴ διὰ κενῆς διαῤῥίπτωσιν ἐν ἀέρι τὰς χεῖρας, ἀλλ' αὐτ τὸν θλίβωσι τὸν ἀντίπαλον. Τοῦ γὰρ γυμνικοῦ ἀγῶς νος οὗτος ὁ ἀγὼν δυσχερέστερος· ἐκεῖ μὲν γὰρ ἀθλητῶν σώματα κλίνεται ῥᾳδίως ἀνορθοῦσθαι δυνάμενα· ἐνταῦθα δὲ ψυχαὶ καταπίπτουσιν, ἃς ἅπαξ ἀνατραπείτας, μόλις ἔστιν ἀνεγείραι. Εἰ δέ τις ἔτι τὸν ἐμπαθῆ βίον διαπυκτεύων, καὶ πεφυρμένος ἐν αἵματι ναὸν Θεοῦ ἐκ λογικῶν οἰκοδομεῖν ἐπιχειροίη ψυχῶν, πάντως ἀκούσεται ὁ τοιοῦτος· «Ὅτι οὐ σὺ οἰκοδομήσεις μοι ναὸν, ὅτι ἀνὴρ αἱμάτων εἴ σύ. ν Εἰρηνικῆς γὰρ ἔστι καταστάσεως οἰκοδομεῖν ναὸν τῷ Θεῷ. Καὶ Μωϋσῆς μὲν λαβὼν τὴν σκηνὴν, καὶ ἔξω τῆς παρεμβολῆς πηξάμενος, δηλοῖ ποῤῥωτάτω τοῦ πολεμικοῦ θορύβου δεῖν εἶναι τὸν διδάσκαλον καὶ μα κρὰν τοῦ πεφυρμένου ἀποικεῖσθαι στρατοπέδου πρὸς εἰρηνικὸν, καὶ ἀπόλεμον καταστάντα βίον. "Οταν εὑρεθῶσι τοιοῦτοι διδάσκαλοι χρήζουσι μαθητῶν οὕτως ἀρνησαμένων ἑαυτούς, καὶ τα έχυσ 69 III Reg. V 5; 1 Paral. xxi, 8,10. ' CAPUT XLI. Si igitur tanta scientia, et experientia opus sit ci, qui bellum gerit adversus passiones, dignoscant qui aliorum gubernationem suscipiunt, quanta ipsi notitia egent, ut et subditos prudenter deducant ad bravium supernæ vocationis, et dilucide omnes fraudes edoceant, ut non tantum in acre jactantes manum præbeant victoriæ speciem, sed et in ipsa pugna contra bostem lethalia inferant vulnera, ul ne in vanum per acrem manus disjiciant, sed ipsum conterant adversarium; certamine namque gymnico multo difficilior hæc est pugna: ibi enim athletarum corpora inclinantur, quæ facile possunt rursus erigi; in ista vero animæ decidunt, quas semel afflictas ægre licet resurgere; si vero quis in vita cupiditatilus plena etiamnum decertans, et involutus in sanguine, templum Dei e rationalibus animalus ædificare aggrediatur, omnino ipse audiat: ‹ Quodį tu non ædificabis mihi templum, quia vir sangui - mum tu es 6. Spectat enim ad statum pacificum ædificare templum Deo. Et Moyses quidem accipiens tentorium, et extra metationem castrensem illud figens, ostendit longissime a tumultu bellico debere esse magistrum, et habitare procul 48 a castris perturbatione refertis eum, qui ad pacificam minimeque bellicosam vitam translatus est, sed cum invenientur hujusmodi magistri, requirunt discipulos, qui sic abnegent scipsos, et proprias volunta69

tes, nihil ut illi al inanimo corpore magis differant, τῶν θελήματα, ὡς μηδὲν ἀψύχου σώματος ἑαυτοὺς aut a materia artifci supposita, ut quemadmodum anima in corpore, quod vult, operatur, corpore nihil contrarium faciente, et sicut artifex in materia propriam exhibet artem, nihil ab ipsa præpeditus adversus proprium scopum. Ita magister in suis discipulis virginis scientiam operetur habens ipsos obedientes, et in nulla re contradicentes. CAPUT XLII. Nimis curiose namque inquirere in administrationem magistri, et ea examinare velle quæ mandat, est id impedire proprios progressus, nec enim omnino quod videtur inexperto conveniens, ac persuasibile, hoc et vere convenit; sed uti artifex, et alio modo imperitus artis, judicant ca, quæ spectant ad artem; pro regula enim ille utitur scientia, iste autem conveniente, raro autem conveniens collineat ad veritatem, sæpius vero illud magis aberrat a rectitudine, cumque deceptione quasi cognationem quamdam habet. Quid enim videtur primo aspectu absurdius gubernatore navis, quæ fertur errabunda oblique in navigatione, quam vocant nautæ ad rectium, seu in altum tendentem, ad transtrum abintum aqua ut sedcant præcipiente, dimisso superiori scamno, cum ventus impellat, atque subvertal magis illud, quod prægravate 49 jussit, et tamen conveniens est consulere ut transtrom oneretur superius, nullatenusque cursitare ad id quod periclitatur. Sed una gubernatori obediunt potius navigantes quam suis cogitationibus propriis. Suadet enim illis necessitas arti servire ejus, qui salutem suscepit procurandam, etsi non sit persuasibile ex his quæ intuentur, id quod fit. Nonne igitur bi qui alienæ curæ commiserunt propriam salutem, dimittentes convenientia, proprias ratiocinationes arti ejus, qui callet illam, submittent, digniorem fide judicantes illius scientiam? et primum quidem renuntiantes nihil extra omittant, neque paucissimum, timentes Anani exemplum, qui homines defraudare ratus, pro furto divinitus subiit damnationem 7. CAPUT XLIII. Sed uti seipsos, ita sua tradant omnia probe scientes, quia id quod derelictum, continuo mentem ad se retrahens, ut plurimum distrahet a melioribus rebus, postremo vero et abrumpet perfectionem fraternitatis. Ideo namque Vitas sanctorum Spiritus sanctus litteris demandavit, ut unusquisque eorum, qui hujuscemodi quempiam vivendi modum studiose consectantur, e similibus exemplis perducatur ad veritatem. Qua ratione igitur Elisæus obediens magistro renuntiavit mundo. • Arabat (inquit Scriptura) in bobus, et duodecin juga boum coram ipso, et in vasis boum coxit eas”,, id vero significat ænigmatice fervidam alacritatem animi, nec enim (ait) Vendam jugo boum, et, prout convenit, dispensabo, neque ratiocinatus est quod το Act. ", 1 seqq. 71 [!] Reg. xix, 19. διαφέρειν, ἢ ὅλης ὑποβεβλημένης τεχνίτῃ, ἵν᾿ ὥσπερ ψυχὴ ἐν σώματι ἐνεργεῖ 8 βούλεται, οὐδὲν τοῦ σώμα τος ἀντιπράττοντος· καὶ ὥσπερ τεχνίτης ἐν ὕλῃ τὴν οἰκείαν ἐπιδείκνυται τέχνην, οὐδὲν παρ' αὐτῆς πρὸς τὸν ἴδιον σκοπὸν ἐμποδιζόμενος· οὕτως ὁ διδάσκαλος ἐν τοῖς μαθηταῖς τὴν τῆς ἀρετῆς ἐπιστήμην ἐργάση ται ἔχων πειθηνίους, καὶ πρὸς μηδὲν ἀντιλέγοντας. Τὸ γὰρ περιεργάζεσθαι τὰς τοῦ διδασκάλου οίκου νομίας, καὶ δοκιμάζειν ἐθέλειν τὰ παρ' αὐτοῦ προσ τασσόμενα, ἐμποδίσαι τῇ ἰδίᾳ ἐστὶ προκοπῇ· οὐδὲ γὰρ πάντως, ὅπερ εύλογον καὶ πιθανὸν φαίνεται τῷ ἀπείρῳ τοῦτο καὶ ἀληθῶς εὐλογόν ἐστιν. "Αλλως γὰρ & τεχνίτης, καὶ ἄλλως ὁ ἄτεχνος κρίνει τὰ τῆς τέ χνης· κανόνι γὰρ 5 μὲν τῇ ἐπιστήμη κέχρηται, ὁ δὲ τῷ εἰκότι· τὸ δὲ εἰκὸς, ὀλιγάκις μὲν στοχάζεται τῆς ἀληθείας, τὰ δὲ πολλὰ ἀποτυγχάνει μᾶλλον τῆς όρο θότητος πρὸς τὴν ἀπάτην ἔχων τὴν συγγένειαν. Τί γὰρ κατὰ τὸ φαινόμενον ἀλογώτερον δοκεῖ τοῦ τὸν κυβερνήτην πλαγίας φερομένης τῆς νηὸς κατὰ τὸν πρὸς ὄρθιον ὑπὸ τῶν ναυτικῶν καλούμενον πλοῦν ἐπὶ τὸν βαπτιζόμενον τοῖχον προστάσσειν καθῆσθαι, ἀφο έντας τὸν ὑπερανεστῶτα, καὶ τοῦ ἀνέμου πρὸς ἐκεῖ νον μᾶλλον ὠθοῦντος, καὶ ἀνατρέποντος ἐφ᾽ ᾧ βαρεῖν ἐκέλευσε, καὶ μὴν τὸ εἰκὸς ἐπὶ τὸν ἐπανιστάμενον βαρεῖν τοῖχον συμβουλεύειν οὐχὶ διατρέχειν ἐπὶ τὸν κινδυνεύοντα· ἀλλ' ὅμως τῷ κυβερνήτῃ πείθονται μᾶλλον οἱ ἐμπλέοντες, ἢ ταῖς ἑαυτῶν ἐπινοίαις· πείθει γὰρ αὐτοὺς ἡ ἀνάγκη δουλεύειν τῇ τέ χνῃ τοῦ τὴν σωτηρίαν ἐγκεχειρισμέγου, κἂν τὸ πιθανὸν ἐκ τῶν ὁρωμένων μὴ ἔχῃ τὸ γινόμενον. Οὐκ οὖν οἱ ἐπιστρέψαντες ἑτέρους τὴν οἰκείαν σωτηρίαν, ἀφο Έντες τὰ εἰκότα, τῇ τέχνῃ τοῦ εἰδότος παραχωρείτω σαν τῶν ἰδίων λογισμῶν, ἀξιοπιστοτέραν τὴν ἐκείνου κρίνοντες ἐπιστήμην; Καὶ πρῶτον μὲν ἀποτασσόμεν νοι, μηδὲν ἔξω καταλιμπανέτωσαν, μηδὲ τὸ βραχύτατον, δεδοικότες τὸ τοῦ ᾿Ανανίου ὑπόδειγμα, ὃς ἀνθρώπους νοσφίζεσθαι νομίσας, θεόθεν τὴν ἐπὶ τῇ κλοπῇ ἐδέξατο καταδίκη». 'Αλλ' ὡς ἑαυτοὺς, οὕτω καὶ τὰ ἑαυτῶν πάντα ἐπιδιδότωσαν, εὖ εἰδότες, ὅτι τὸ ἀπολειφθέν, συνεχώς πρὸς ἑαυτὸ τὴν διάνοιαν ἀνέλκον, ἐπὶ πολὺ μὲν περισπάσει τῶν κρειττόνων, ὕστερον δὲ καὶ τέλεον ἀπορ ῥήξει τῆς ἀδελφότητος. Διὰ τοῦτο γὰρ τους βίους τῶν ἁγίων ἀνέγραψε τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ἵνα ἕκαστος τῶν ἥντινα οὖν ἐπιτηδευόντων ἀγωγὴν ἐξ ὁμοίων ὑποδειγμάτων προσαγάγηται τῇ ἀληθείᾳ. Πῶς οὖν ὁ Ελισσαίος συντασσόμενος τῷ διδασκάλῳ ἀπετάξατο τῷ κόσμῳ· ο Ηροτρία, φησὶ, ἐν βουσὶ, καὶ δώδεκα ζεύγη βοῶν ἐνώπιον αὐτοῦ, καὶ ἔσφαξε τὰς βοῦς, καὶ ἔψησεν αὐτὰς ἐν τοῖς σκεύεσι τῶν βοῶν. Τοῦτο δὲ το θερμὸν τῆς προθυμίας αἰνίσσεται· οὐ γὰρ εἶπε· Πωλήσω τὰ ζεύγη τῶν βοῶν, καὶ καθηκόντως οίκονομήσω, οὐδ' ὅτι πραθέντα ταῦτα, πλείονα χρείαν

LIBER DE MONASTICA EXERCITATIONE. ἀνοίσειν ἔμελλεν ἐλογίσατο· ὅλος δὲ τῆς ἐπιθυμίας posset ex his 50 divenilitis plurimam depromere γενόμενος τῆς ἑλκούσης αὐτὸν πρὸς τὴν τοῦ διδασκά λου ἐπιουσίαν, κατεφρόνησε τῶν ὁρωμένων, καὶ μάλ. λον ὡς περισπώντων ἀπὸ τῆς ὀρθῆς προθέσεως ἀπαλλαγῆναι ἐσπούδασεν, εἰδὼς τὴν ἀναβολὴν καὶ μεταμελείας αἰτίαν γενομένην πολλάκις. Πῶς δὲ ὁ Κύριος τῷ πλουσίῳ τὴν τελειότητα τοῦ κατὰ Θεὸν ὑποτιθέ μενος βίου, πωλῆσαι τὰ ὑπάρχοντα, καὶ δοῦναι πτω χεῖς προσέταττε, καὶ μηδὲν ἑαυτῷ καταλείπειν, εἰ μὴ τὸ καταλιμπανόμενον ᾔδει ὁμοίως τῷ παντὶ περι σπασμοῦ αἴτιον γινόμενον; Νομίζω δὲ καὶ τὸν Μωσέα τοὺς ἀφαγνίζειν ἑαυτοὺς ἐν τῇ μεγάλη βουλομένους εὐχῇ διὰ τοῦ προστάσσειν ἅπαν ξυρᾶσθαι τὸ σῶμα, τὴν παντελῆ τῶν ὑπαρχόντων ἐπιτάσσειν ἀπόθεσιν, δεύτερον δὲ συγγενείας, καὶ οἶκειότητος οὕτως ἐπι λανθανέσθωσαν, ὡς μηδόλως ταῖς τούτων μνήμαις ἐνοχλεῖσθαί ποτε. ΚΕΦΑΛ. ΜΔ'. utilitatem, totus vero prompto animo tractus ipse ad magistri præsentiam contempsit ea quæ videbat, et magis studuit rejicere velut abstrahentia a recto proposito, cum probe nosset dilationem sæpe causam fuisse mutandi consilii. Quo pacto Dominus proponens perfectionem vitæ secundum Deum diviti, vendere substantiam suam, et dare pauperibus precepit, nihilque sibi ipsi derelinquere *? nisi scisset derelictum similiter ac totum distractionis causam fore. Arbitror fautem et Moysen his, qui seipsos purificare volebant in magna oratione, dum imperavit ut totum corpus raderent 73, perfectam bonorum subsistentium abjectionem præcepisse, secundo vero cognationis, et domestic: familiaritatis sic obliviscantur, ut nec harum recordationibus omnino unquam perturbentur. Εἰ γὰρ τὰς βοῦς τὰς ἐν τῇ ἁμάξῃ τῆς κιβωτοῦ ὑπο ζευχθείσας ἐπιλαθέσθαι τῆς φύσεως ἡ κιβωτὸς ἐποίησε, καὶ τῶν μόσχων αὐταῖς ἀποκλεισθέντων οἴκοι, καὶ οὐδενὸς τοῦ βιαζομένου, ἀμέμπτως ήνυσαν την ὁδὸν, οὐκ ἐκκλίνασαι δεξιὰ ἢ ἀριστερά, οὐδὲ τῇ περι στροφῇ τοῦ αὐχένος τὴν πρὸς τὰ τέκνα στοργήν ἐπι δειξάμεναι, οὐδὲ μυκηθμῷ τὴν ἐπὶ τῇ διαζεύξει τῶν ἐγγόνων ὀδύνην ἐμφανίσασαι· ἀλλὰ καὶ τῷ βάρει τῆς κιβωτοῦ θλιβόμεναι, καὶ τῇ τῆς φύσεως τυραννίδι τραχηλιζόμεναι, ὥσπερ ἐπὶ κανόνι βαδίζουσαι, οὐ δαμοῦ τῆς εὐθείας παρετράπησαν, τῆς περὶ τὴν φύσιν συμπαθείας ήττηθεῖσαι τῷ τῆς ἐπικειμένης κιβωτοῦ G σεβασμίῳ· διατί μὴ καὶ τοῖς τὴν νοητὴν αἴρειν μέλκουσι κιβωτὸν τὸ αὐτὸ πρακτέον; Εδει μὲν οὖν καὶ πλέον, ἵνα μὴ παρὰ τῆς ἀλόγου φύσεως ἐν τοῖς ἀναγ καίοις ἔργοις ἡ λογική παρασκευή μετρουμένη ἐλέγο χηται τὸ μὴ πράττειν ἐκεῖνα λογισμῷ, ἅπερ ἀνάγκη πράττει τὰ ἄλογα. Ισως δὲ καὶ Ἰωσὴφ διὰ τοῦτο πλανᾶται κατὰ τὴν ἔρημον, ἐπειδὴ ἐκ τῶν τῆς συγ γενείας ονομάτων ἐζήτει τὸν τῆς τελειότητος ὅρον. Διόπερ καὶ ὁ πρὸς τὴν ἀλήθειαν ἄνθρωπος πυνθανό μενος παρ' αὐτοῦ τὴν αἰτίαν τῆς πλάνης, καὶ μαθὼν ὅτι ἡ τῶν οἰκείων ἐστὶ προσπάθεια· οὐ γὰρ ἂν βόσκειν αὐτοὺς, ἀλλὰ ποιμαίνειν εἶπεν, εἰ μὴ πεπλανημένην εἶχεν ἐπὶ τῆς τέχνης τὴν κρίσιν· φησὶ γὰρ πρὸς αὐτ τόν· ο Απῆλθον ἐντεῦθεν, ἤκουσα γὰρ αὐτῶν λε γόντων· Πορευθῶμεν εἰς Δοθαΐμ.» Δεθαΐμ δὲ ἐρω μηνεύεται, «ἔκλειψις ἱκανή· ο διδάσκων τὸν ἐν ταῖς περὶ τὸ σῶμα φίλον ἔτι πλανώμενον, ὅτι οὐκ ἔστιν ἄλλως ἐπιτυχεῖν τῆς τελειότητος, μὴ ἱκανῶς ἐκλείποντα τὴν περὶ τὰ οἰκεῖα τῆς σαρκὸς προσπά θειαν. Καν γὰρ ἀπολίπῃ τις τὴν Χαράν, ὅπερ σημαίνει τὰς αἰσθήσεις· τρώγλαι γὰρ ἑρμηνεύονται, καὶ ἐκ της κοιλάδος Χεβρὼν ἐξέλθοι, τῶν ταπεινῶν ἔργων, καὶ ἐκ τῆς ἐρήμου, καθ᾽ ἣν ἡ πλάνη γίνεται τῷ ζη τοῦντι τὴν τελείωσιν· εἰς δὲ τὴν ἱκανὴν ἔκλειψιν μὴ CAPUT XLIV. Si enim vaccas, quæ in curru erant arcæ sub jugo vinct ", oblivisci naturae arca effecit et vitulorum ab ipsis seclusorum domi; nulloque compellente sine querela per viam perrexerunt nec add dexteram declinantes, nec ad sinistram, neque vel cervicis conversione amorem erga progenita animalia demonstrantes, neque mugitu dolorem de fetuum disjunctione declarantes; sed et arcæ onere attritæ, et natura tyrannide veluti collo ol:torto deductæ quasi gradientes in regula, nullatenus a recto tramite fuerunt aversæ in affectu, qui a natura est, perdlomite veneratione insistentis arcae, eam ob rem non 51 idem factitandum et his qui aream attollere intellectualem moliuntur? Oporteret quidem igitur et amplius, ut ne operibus utilibus redarguatur a natura irrationale rationalis apparatus moderatus, quod ille non efficiat ratiocinatione, quæ irrationabilia patrant e necessitate. Pariter autem et Joseph errat ideo per deseriam solitudinem, quando ex nominibus cognationis quærebat perfectionis terminum: ideo et homo, qui ad veritatem sciscitabatur ab eo causam erroris discens quod illa erat affectus erga cognatos, nec enim pascere ipsos, sed gubernare greges dixisset, nisi judicium habuisset exerrans circa modum artis, ait ad ipsum:. Etenim, abierunt hinc, audivi namque ipsos dicentes: Eamus in Dothaim,› Dothaim vero explicatur 75, ‹ derelictio sufficiens; › docens eum, qui etiamnum errat ea, quæ circa corpus sunt amans, non aliter inventurum perfectio-. nem, nisi sufficienter deserat affectum circa carnis cognationem. 12 Luc. xvii, 22. 73 Levit. xis, 8; Num. viii, 6, 7 CAPUT XLV. Nam etsi quis relinquat Charan, quod significat sensus, exponuntur enim c caverna,» et e convalle Chebron exeat, operibus nempe vilibus, et e deserto, circa ipsum fit error ab eo, qui quærit perfectionem, et in convenientem abdicationem nisi 7: 1 Reg. 1, 1 seqq. 75 Gen. XXXVII, 17 segg,

transmigraverit, nulla erit ipsi longe alictionis & μετοικήσῃ, οὐδὲν ὄφελος αὐτῷ τῆς μακρᾶς ταλαιπω utilitas, seducto a perfectione propter illecebram erga cognationem; sed et Dominus quasi reprehendens Deiparam Mariam ipsum inter cognatos requirentem 76, et eum qui amat patrem, et matrem plusquam ipsum, indignum se ipso judicans ", 52 apposite demonstrat nexuum cognatorum derelictionem. Post horum vero directionem consulendum ipsis, si qui sint a tumultibus recens liberati, ut quietem amplectantur, neque continuis progressibus inflicta menti a sensibus vulnera refricent, neque vetustis peccatorum figuris alias ingerant species, sed novarum declinent insultum, omni vero studio contendant ad antiquas imaginationes abolendas. Laboriosa namque his, qui recens renuntiarunt, requies, tunc enim tempore caplato memoria omnem impuritatem movet denuo ingestam, cui non vacabat prius id facere ob multitudinem negotiorum circum afluentium. Habet enim post laborem, et hoc utilitatis, liberans mentem procedente tempore a perturbatione ratiocinationum impurarum. Si enim propositum est ipsis auimam abluere, ac expurgare ab omnibus cam polluentibus, secedere debent ab omnibus negotiis, per quæ sordes augentur, et tranquillitatem plurimam nenti præbere, proculque abesse a proritantibus, et propinquiorum conversationes fugere, solitudinem amplexantes philosophiæ matrem. CAPUT XLVI. Est enim facile istos rursus incidere in retia, e quibus solutos se putaverunt, quando sine tintore conversari studebunt inter impedimenta promiscua. Est quippe inutile illi qui transivit ad virtutem, his ipsis gaudere rebus, a quibus recessit, eas rejiciens; sulcus enim est consuetudo, ut verendum sit me quietem inullo studio partam 53 - pibus institutis removent, et memorias malorum oblitorum operentur. Similis est enim mens corum qui a mɔlitia recens secesserunt, corpori a longa invaletudine incipienti convalescere; cui quæcunque obvenerit occasio, resolutionis, in morbum causa fit, cum necdum ac validius robur fuerit compactum. Agitantur enim et istorum intellectuales nervi, et succutiuntur; timendum ut sit fore ne recurrat passio. Innatum est enim perturbationibus, ut ex refusione irritentur iterum. Ideo manere intra fores eos, qui nolunt excidium pati ab exterminatore, Moyses jussit dicens: Non egrediamini unusquisque januam domus vestræ, ne vos apprehendat exterminator 78, et Jeremias idmandare videtur quando ait: «Ne proficiscamini in agrum, nec eatis in vias, quia hostium ensis circumquaque iulabitat 79. Generosorun etenim pugnatorum est codem in loco obviam ire hostibus, et eorum insidias refugere absque noxa; si vero quis sit ex his, qui neutiquam decertare possunt, 76 Luc. 11, 41. 77 Matth. x, 57. 78 Exod. xII, 22. ρίας, διὰ τὸ περὶ τὴν συγγένειαν φίλτρον ἀπησφαλισμένῳ τῆς τελείοτητος. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ὁ Κύριος ἐπιτιμῶν τῇ Θεοτόκῳ Μαρίᾳ ἐν τοῖς συγγενέσιν ἀναζητούσῃ αὐτὸν καὶ τὸν φιλοῦντα τὸν πατέρα ἢ μητέρα ὑπὲρ αὐτὸν ἀνάξιον ἑαυτοῦ κρίνων, πρεπόντως ἔκλειψιν τῶν συγγενικῶν ὑποτίθεται δεσμών. Μετὰ δὲ τὴν τούτων κατόρθωσιν συμβουλευτέον αὐτοῖς, εξ τινες εἶεν ἔτι νεωστὶ τῶν θορύβων ἀπηλλαγμένοι ἡσυχίαν ἄγειν, καὶ μήτε συνεχέσι προόδοις τὰ διὰ τῶν αἰσθήσεων ἐγγινόμενα τραύματα τῇ διανοίᾳ ἀν αξαίνειν, μηδὲ τοῖς παλαιοῖς τῶν ἁμαρτημάτων εξ δώλοις ἐπιφέρειν ἑτέρας μορφάς, ἀλλ' ἐκκλίνειν μὲν τὴν νεαρῶν προσβολὴν, ἔχειν δὲ πᾶσαν τὴν σπουδὴν πρὸς τὸ ἐξαλείψαι τὰς παλαιὰς φαντασίας. Επίπονος μὲν γὰρ τοῖς νεωστὶ ἀποτασσομένοις ἡ ἡσυχία· τότε γὰρ καιρὸν λαβοῦσα ἡ μνήμη, πᾶσαν ἀνακινεῖ τὴν ἐγκειμένην ἀκαθαρσίαν, οὐ σχολάζουσα πρότερον τουτο ποιεῖν διὰ τὸ πλῆθος τῶν περισσευόντων πραγμάτων. Έχει γὰρ μετὰ τοῦ ἐπιπόνου καὶ τὸ ὠφέλιμον ἀπαλλάττουσα τὸν νοῦν τῷ χρόνῳ τῆς τῶν μικρῶν ὀχλήσεως λογισμῶν. Εἰ γὰρ αὐτοὺς ἐκνίψασθαι πρόκειται τὴν ψυχὴν καὶ θεραπεῦσαι πάντων τῶν μολυνόντων, ἀναχωρεῖν πάντων τῶν πραγμάτων ὀφείλουσι, δι' ὧν ὁ ρύπος αὔξεται, καὶ πολλὴν τῷ λογιστικῷ παρέχειν τὴν γαλήνην, καὶ μακρὰν τῶν ἐρεθιζόντων γενέσθαι, καὶ τὰς τῶν οἰκειοτέρων φεύγειν συνδιαιτήσεις, μόνωσιν ἀσπα ζομένους τὴν τῆς φιλοσοφίας μητέρα. Εστι δὲ εὐχερὸς τοῖς αὐτοῖς πάλιν περιπεσείν δικτύοις, ὧν ἀπηλλάχθαι ἐνόμισαν, ὅταν ἀδεῶς τους πεφυρμένους ὄχλους συνδιαιτᾶσθαι σπουδάζωσιν, Αλυσιτελὲς γὰρ τῷ μετοικησαμένῳ πρὸς ἀρετὴν τὸ τοῖς αὐτοῖς χάρειν πράγμασιν, ὧν καταγνοὺς ἀπέδρα ἑλκὸν γὰρ ἡ συνήθεια ὡς δέος εἶναι, μὴ τὴν ἐκ πολλῆς σπουδῆς ἐγγινομένην ἡσυχίαν τῶν αἰσχρῶν ἐπιτηδευμάτων πάλιν ἀνακαινίσωσι, καὶ μνήμας τῶν ἐπιλελησμένων κακῶν ἐργάσωνται. Εοικε γὰρ ὁ νοῦς τῶν ἔναγχος τῆς κακίας ἀναχωρησάντων σώ ματι ἐκ μακρᾶς ἀῤῥωστίας ἀναλαμβάνειν ἀρξαμένω ᾧ καὶ ἡ τυχοῦσα πρόφασις τῆς ἐπὶ τὴν νόσον ἀναλύσεως αἰτία γίνεται μήπω πρὸς ἰσχὺν παγέντι κραταιοτέραν. Πλαδῶσι γὰρ καὶ τούτων οἱ νοερ τόνοι, καὶ κραδαίνονται· ὡς δέος εἶναι, μὴ παιsyδρομήσῃ τὸ πάθος. Περυκὸς ἐκ τῆς ἐν τοῖς ὄχλοις ἀναχύσεως διερεθίζεσθαι. Διὰ τοῦτο μένειν ἐντὸς τῶν κλισιάδων τοὺς μηδὲν παθεῖν ὑπὲρ τοῦ ὀλοθρευ τοῦ βουλομένους ὁ Μωϋσῆς ἐκέλευσε λέγων· «Οὐκ ἐξελεύσεσθε ἕκαστος τὴν θύραν τοῦ οἴκου ὑμῶν, ἵνα μὴ ὀλεθρευτής άψηται ὑμῶν.» Καὶ ὁ Ἱερεμία; δὲ τοῦτο προστάσσειν ἔοικεν, ὅταν λέγει· «Μὴ ἐχε πορεύεσθε εἰς ἀγρὸν, καὶ ἐν ταῖς ὁδοῖς μὴ βαδίζετε, ὅτι ῥομφαία τῶν ἐχθρῶν παροικεῖ κυκλόθεν.» Γενναίων γὰρ ἀγωνιστῶν τὸ ὁμόσε χωρεῖν τοῖς πολε μίοις, καὶ τὴν τούτων ἐπιβουλὴν διαφεύγειν ἀβλαθως. Εἰ δέ τις εἴη τῶν οὐδέπω μάχεσθαι δυναμένων 7ο Jerem. vi, 25.

LIBER DE MONASTICA EXERCITATIONE. riculo sibi præstans e quiete. Hujusmodi erat Jesus Nave, de quo scriptum est: Serviens vero Jesus adolescens exsistens, extra tentorium non progrediebatur ", sciebat enim egredientes in campum a fratribus corporis, et carnis amicis ob præma· turum certamen occisos, ex historia edoctus de Abele 1. ανεπηρεάστως οἴκοι μενέτω, ἀσφάλειαν ἀκίνδυνον is domi maneat indemnis, securitatem absque pe ἐκ τῆς ἡσυχίας ἑαυτῷ ποριζόμενος. Τοιοῦτος ἦν Ἰησοῦς ὁ τοῦ Ναυῆ, περὶ οὐ γέγραπται·. Ο δὲ θεράπων Ἰησοῦς νέος ὧν οὐκ ἐξεπορεύετο ἔξω τῆς σκηνῆς· ο "Ηδει γὰρ τοὺς ἐπὶ τὸ πεδίον ἐκπορευομένους ὑπὸ τῶν ἀδελφῶν τοῦ σώματος καὶ τῇ σαρκί φίλων διὰ τὴν πρόωρον ἅμιλλαν ἀναιρουμένους ἐκ τῆς κατὰ τὸν ᾿Αβελ πεπαιδευμένος Ιστορίας. Οὐχ ἥκιστα δὲ καὶ ἐκ τῆς κατὰ τὴν Δίναν ἔστιν ἀκριβῶς καταμαθεῖν, ὅτι κορικῆς ὄντως καὶ γυναικώδους ἐστὶ διανοίας, τὸ τοῖς ὑπὲρ τὴν οἰκείαν ἔξιν ἐγχειρεῖν, καὶ τῆς περὶ αὐτῶν ὡς ἱκανῶν ὑπολήψεως ἀπατᾶσθαι. Εἰ μὴ γὰρ αὕτη προχείρως ἐπαπεδύσατο τὴν τῶν ἐγχωρίων πραγμάτων θεωρίαν, ὡς δυνατὴ δῆθεν, καὶ μηδόλως ἐκ τῆς τούτων θελχθῆναι τέρψεων, οὐκ ἂν ἀώρως τὸ κριτικόν διεφθάρη της ψυ χῆς δελεασθὲν ὑπὸ τῆς τῶν αἰσθητῶν φαντασίας, οὔπω νομίμως ἀνδρείῳ ὁμιλήσασα λόγῳ. Τοῦτο τὸ πάθος εἰδὼς ἐμπολιτευόμενον ὁ Θεὸς τοῖς ἀνθρώποις τὸ τῆς οἰήσεως λέγω, καὶ βουλόμενος αὐτὸ πρέβρι ζον τῆς ἕξεως ἀνασπᾶσαι τῆς ἡμετέρας, φησὶ πρὸς τὸν νομοθέτην Μωϋσέα·. Εὐλαβεῖς ποιήσατε τους υἱοὺς Ἰσραήλ, ο ώς τό γε προχείρως τοῖς ὑπὲρ τὴν δύναμιν ἄλλοις ἐπαποδύεσθαι, ἀλλότριον εὐλαβείας εἰδώς· οὐκοῦν οὐ καταμικτέον ἑαυτοὺς πρὸ τῆς Έξεως τελείας πολιτικοῖς θορύβοις ἀλλ' ὡς πορρω τάτω φευκτέον, μακρὰν τῶν περιηχούντων ψόφων ἑστῶντας τὴν διάνοιαν· οὔτε γὰρ μέγα όφελος των πραγμάτων ἀναχωρήσαντας ταῖς περὶ αὐτῶν φήμαις περιπτυπεῖσθαι, καὶ τὴν πόλιν ἐκλιπόντας τῶν ἐνα εργειῶν τῇ πύλῃ καθάπερ Λῶθ παρακαθέζεσθαι τῆς ἐκεῖθεν ἀναπιμπλαμένους ταραχῆς, ἔξω δὲ κατὰ τὸν μέγαν Μωϋσῆν ἀναχωρητέον, ἵνα μὴ μόνον τὰ ἔργα, ἀλλὰ καὶ αἱ φωναί τούτων παύσωνται· ὥς φησιν· • Ὅταν ἐξέλθω τὴν πόλιν, καὶ ἐκπετάσω τὰς χεῖρας μου, αἱ φωναί παύσωνται. 54 CAPUT XLVII. Neque vero minus ex ea, quæ de Dina est ", licet illud perdiscere diligenter, quod mentis est puellaris vere, atque muliebris, ea, quæ sunt super habitumn proprium, aggredi, et apprehensione circa illa, uti convenientia, decipi. Nisi enim ipsa cito aggressa esset rerum regionis inspectionem, quasi potens same, et omnino nec obnoxiu ex horum demulceri oblectatione, nunquam præmature judicandi facultatem animæ insitam corrupisset, deceptam ab imaginatione rerum sensibilium, ad colloquium virile neutiquam legitime accedens. Hanc autem passionem probe sciens Deus inter homines usurpari, arrogantiæ (inquam), et volens ipsam radicitus evellere nostro ex affectu, ait ad legislatorem Moysem: ‹ Religiosos facite filios Israel **, velut ille, qui sciebat, quod alienum erat a religione prompte subire certamina quæ vires excedant, non igitur seipsos immiscere debent civicis tumultibus ante perfectum habitum virtutis, sed quam longissime aufugiendum procul a circumnsonantibus rumoribus mentem constituendo, nec enim utile valde est secedentes a negotiis circumstrepi fanæ rumusculis, quæ circa ipsus sunt, et eos qui deserunt urbem in portæ operationibus, quemadmodum Lot considere, turba - lentia, que inibi ft, repletos; extra vero secundum magnum Moysem recedendum est ", ut ne sylum opera, sed et voces horum cessent. Ut inquit,. Quando exibo urbe, et extendam malus meas, cessabunt voces “. › Τότε γὰρ ἡ ἀληθῆς γίνεται γαλήνη, ὅταν μὴ μόνον αἱ ἐνέργειαι, ἀλλὰ καὶ αἱ περὶ αὐτῶν μνῆμαι σχολάζουσαι καιρὸν παρέχωσι τῇ ψυχῇ δυνηθῆναι τοὺς ἐν εσφραγισμένους τύπους ἰδεῖν, καὶ πρὸς ἕκαστον αὐτῶν ἀγωνίσασθαι, καὶ ἐκκόψαι τῆς διανοίας. Επεισερχομένων δὲ ἑτέρων, καὶ ἑτέρων μορφών, οὔτε τοὺς προγεννημένους τύπους ἀπαλείψαι δυνατόν· τοῦ λου γιστικοῦ τοῖς ἐπιγινομένοις προσασχολουμένου καὶ τὸν πόνον αὐτοῖς τὸν πρὸς τὸ ἐκκόψαι τὰ πάθη, ἀνάγκη γενέσθαι χαλεπώτερον, ἰσχὺν κτησαμένων ἐκ τῆς κατ' ὀλίγον αὐξήσεως, καὶ δίκην ποταμῶν ἀδιαστάτῳ φορᾷ ταῖς ἐπεισρεούσαις φαντασίαις τὸ διορατικὸν ἐπικλυζόντων τῆς ψυχῆς. Ως γὰρ οἱ που τα μοῦ ῥεῖθρον ἐθέλοντες ἰδεῖν ξηρὸν ἴσως τινῶν Ιστορίας αξίων ἐναποκειμένων, οὐδὲν ὠφελοῦσιν ἐξαντλοῦντες τὸ κατ᾽ ἐκεῖνον τὸν τόπον ὕδωρ, ἐν ᾧ 81 Gen. IV, 8º Exod. xxxı, il. 15 serg. 88 Exod. xix, 12. PATROL. GR. LXXIX 55 CAPUT XLVIII. Tunc enim vera efficitur tranquillitas, quando non operationes, sed et ipsarum memoria vacans tempus animæ præbet, quo possit impressas formas intueri et adversus unamquamque ipsarumi η decertare, easque e niente exscindere. Aliis vero supervenientibus, aliisque speciebus, neque aute innatas formas delere possunt: ratione occupata in illis, quæ insistunt, et laborem ipsis ad exsecandas passiones necessum est fieri duriorem, cum illæ vim sumant ex incremento paulatim, et instar fluviorum illatis incessanter, influentibusque imafinationibus, animæ vim qua intuetur illa, superinundantium; sicut enim fluvii alveum volentes videre siccum (forsan quibusdam rebus scitu dignis in ipso repositis) nihil agunt, aquam, quæ ad locum illum est, exhaurientes in quo, quod quæ8 seqq. Gen. XXXIV, 88 Exod. IN, 1 seqq. *³ Levit. xv, 31 sec. LXX. Google25 * Gell.

runt, putant esse reconditum, exinaniti spatium τὸ ζητούμενον ἀποκεῖσθαι νομίζουσι. Τοῦ κενουμένου statim denuo replente eo, quod superfluit. Cum vero cursum aquæ superiorem sistent, sine labore, solum apparet ipsis, ea, quæ relicta est, aqua recedente sua sponte, et siccam ipsis concedente terram, ad scientiam eorum, quæ desiderabantur. Ila vacuari formas efficaces passionum perfacile est, sensibus neutiquam ministrantibus insuper, quæ foris sunt. His pamque instar fluxus sensibilia immittentibus, non tantum difficile, verum ét impossibile mentem omnino perpurgare ab inundatione hujuscemodi. Quamvis enim passiones non perturbent, tempus commovendi haud invenientes propter continuos congressus; 56 attamen latenter, subterque convolutæ magis crassescunt robur ex tempore ipso accipientes. CAPUT XLIX. Et quemadmodum terra continue calcata, etsi habeat spinas, non quidem ipsas exhibet; pedum enim conculcatio prohibet ipsas ne germinent; profundas tamen in gremio suo extendens radices fortes, et valde lactatas, quando permittente tempore ortum acceperant, eonfestim ilæ fruticantur. Sic assiduis congressibus prohibitæ passiones ne manifeste emergerent in lucem, flunt robustiores, et abundantius excrescentes præ quiete, cum multo robore agitantes bellum grave, ac periculum his inferunt, qui pugnam initio adversus eas neglexerunt. Ideoque propheta or semen e Babylone jubet exterminari, uti quæ adhuc sunt in sensuum cellis formæ aboleantur ipsæ, consulens ne incidentes in humum mentis fruticentur: et copiosis ac inutilibus unbribus mutua curæ irr. gatæ multiplicem malitiæ fructuin afferant. Alter autem propheta beatos edicit eos, qui neque passionum cuspidem suscipiunt, sed ipsi mammæ adhærentes eas interimunt: «Beatus (dicers) qui obtinebit, et illidet infantes tuos ad petram **. Forsitan vero et magnus Job ad seipsum philosophans hujuscemodi aliquem obscure designat ": in aqua quidem florere papyrum, et butumun), seu calamum inquiens, omnem autem herbam, flumine orbatam, exsiccari; et periit formicarius leo, eo quod non babebat pabulum; hujusmodi aliquid 57 significare visus est. Volens enim ostendere vim passionis, quæ insidiatur, magnus Job, appositam ipsi adinvenit appellationem ex audacissimo leone, ac ex vilissima omnium formica compomens nomen”. Insultus enim passionum a vilibus incipiunt imaginationibus, instar, formiese clam proserpentes, ad extremum in magnum.cnfalluntur tumorem, ut non minus quamden ei, quem obvium habet in cursu, periculum onent. Ideo decertatorem pugnare tunc oportet adversus passiones, quando adventant, uti formica, ut escam vilitatem præripientes. Si enim ad leouis robur pervenire illas 27 Isa. xιν, 92. " Psal Axaνι, 9. τὴν χώραν εὐθὺς ἀναπληροῦντος τοῦ ἐπεισρέοντος. Ὅταν δὲ τὴν ἄνωθεν φορὰν ἀναστείλωσιν, ἀκαμάτως αὐτοῖς τὸ ἔδαφος ἀναφαίνεται τοῦ καταλειφθέντος ὕδατος αὐτομάτως ὑποχωροῦντος, καὶ ξηρὰν αὐτοῖς παραχωροῦντος τὴν γῆν πρὸς τὴν τῶν ποθουμένων ἱστορίαν, οὕτως καὶ τὸ κενωθῆναι τὰς ποιητικὰς τῶν παθῶν μορφὰς εὔκολον γίνεται, μηκέτι τῶν αἰσθή σεων τὰ ἔξωθεν ἐπιχορηγουσῶν. Τούτων δὲ ἐπιπεμπουσῶν δίκην ρεύματος τὰ αἰσθητά, οὐ μόνον δυσχε ρὲς, ἀλλὰ καὶ ἀδύνατον καθαρεῦσαι πάντη τὸν νοῦν τῆς τοιαύτης πλημμύρας. Κἂν γὰρ μὴ ὀχλῶσι τὰ πάθη διὰ τὰς συνεχεῖς συντυχίας καιρὸν κινήσεως οὐχ εὑρίσκοντα, ἀλλὰ γοῦν λεληθότως ὑποστρεφό μένα πλέον ἁδρύνεται τὴν ἐκ τοῦ χρόνου ἰσχὺν προσο λαμβάνονται ΚΕΦΑΛ. ΜΘ'. Καὶ ὥσπερ ἡ συνεχώς πατουμένη γῆ, κἂν ἔχῃ ἀκάνθας, οὐκ ἀναδίδωσι μὲν αὐτάς· κωλύει γὰρ τὴν φυὴν ἡ τριβὴ τῶν ποδῶν, βαθείας δὲ ἐν τοῖς ταύτης κόλποις τὰς ῥίζας ἐνδιατείνουσα εὐερνεῖς, καὶ πάνυ τεθηλυίας, ὅταν καιροῦ τοῦ συγχωροῦντος τὴν ἀνατολὴν λάβηται, εὐθὺς βλαστάνουσ:· οὕτω τὰ πάθη ταῖς συνεχέσι συντυχίαις παρακύπτειν εἰς φανερὸν κωλυόμενα, ἀλκιμώτερα γίνεται, καὶ ἡσυχίας εὐπο ρήσαντα, μετὰ πολλῆς τῆς ῥώμης επιτίθεται, βαρύν, καὶ ἐπικίνδυνον τοῖς ἐν ἀρχῇ τῆς πρὸς αὐτὰ μάχης ἀμελήσασι ποιοῦντα τὸν πόλεμον. Διὰ τοῦτο καὶ ὁ προφήτης ἐξολοθρεῦσαι σπέρμα ἐκ Βαβυλῶνος κελεύει, ὡς ἔτι ἐν ταῖς τῶν αἰσθήσεων ἀποθήκαις εἰσὶν αἱ μορφαί ἀφανίσαι συμβουλεύων αὐτὰς, ἵνα μὴ τῇ τῆς διανοίας ἐμπεσοῦσαι γῇ βλαστήσωσι, καὶ τοῖς λαύροις, καὶ ἀνωφελέσιν ὑετοῖς τῆς ἐπαλλήλου μελέτ της ποτισθεῖσαι πολύχουν τὸν τῆς κακίας ἐνέγκωσι καρπόν. Ετερος δὲ προφήτης καὶ μακαρίζει τους μηδὲ τὴν ἀκμὴν τῶν παθῶν ἐκδεχομένους, ἀλλ' αὐτῇ προσπεφυκότας τῇ θηλῇ διαφθείροντας. «Μακάριος, λέγων, δς κρατήσει, καὶ ἐδαφιεῖ τὰ νήπιά σου πρὸς τὴν πέτραν.» Τάχα δὲ καὶ ὁ μέγας Ἰὼβ καθ᾿ ἑαυτὴν φιλοσοφῶν, τοιοῦτόν τινα αινίσσεται· ἐν ὕδατι μὲν θάλλειν πάπυρον, καὶ βουτουμον λέγων, στερωθεῖσαν δὲ τοῦ ποταμοῦ πᾶσαν βοτάνην ξηραίνεσθαι, καὶ τὸ μυρμηκόλεων δὲ ὤλετο· παρὰ τὸ μὴ ἔχειν βοράν. Τοιοῦτόν τι σημαίνειν ἔοικε· τὸ γὰρ ἐνεδρευτικὸν τοῦ πάθους δεῖξαι θελήσας ὁ μέγας Ἰώβ, σύνθετον ἐξω εὗρεν αὐτῷ τὴν προσηγορίαν, ἐκ τοῦ θρασυτάτου λέοντος, καὶ ἐκ τοῦ πάντων εὐτελεστάτου μύρμη κος συνθεὶς τὸ ὄνομα. Δὲ μὲν γὰρ προσβολαὶ τῶν παθῶν ἀπὸ εὐτελῶν ἄρχονται φαντασιών, μύρμη κος δίκην λανθανόντως προσέρπουσαι· τὰ δὲ τελευταῖα ἐπὶ μέγαν ἐξαίρεται ὄγκον, ὡς οὐκ ἔλαττον λέοντος ἐπιδρομῆς τῷ παρατυχόντι παρέχειν τὸν κίν δυνον. Διὸ χρὴ τὸν ἀγωνιστὴν τότε παλαίειν προς τὰ πάθη, ὅταν, ὡς μύρμηξ, προσέρχονται δέλεαρ τὴν εὐτέλειαν προελόμενα ἐὰν γὰρ ἐπὶ τὴν τοῦ λέοντος φθάσωσιν ἰσχὺν προελθεῖν, δυσκαταγώνιστα 8. Job vuli, 11, so ibil.

LIBER DE MONASTICA EXERCITATIONE. γίνεται, καὶ ἐκθλίβουσιν ἰσχυρῶς, δεῖ βορὰν αὐτοῖς sinant, inexpugnabiles ea funt et fortiter clidunt, μὴ παρέχειν. Βορὰ δὲ τούτων, ἤδη πολλάκις είρηται; αἱ διὰ τῶν αἰσθητῶν εἰκόνες ερχόμεναι τῶν παθῶν· [εἰ: όνες] αὗται γὰρ τρέφουσι τὰ πάθη, ἕκαστον είδωλον ἐκ διαδοχῆς ὁπλίζουσαι κατὰ τῆς ψυ χής. oportet ipsis non porrigere pabulum. Earum autem pabulum, ut saepe dictum est, sunt passionum imagines, quæ per sensibilia proveniunt; nam imagines istæ enutriunt passiones, unamquamque speciem cx serie oharmantes adversus animam. CAPUT L. Διὰ τοῦτο καὶ τῷ ναῷ τὰς θυρίδας δικτυωτὰς ὁ νομοθέτης κατεσκεύασε σημαίνων, ὅτι δεῖ τοὺς ὡς καλν, καθαρὰν τὴν ἑαυτῶν διάνοιαν φυλάττειν βουλομένους, καθάπερ ἐκεῖ δικτυωταῖς θυρίσι, πρὸς τὸ μηδὲν εἰσέρπειν τῶν ἀκαθάρτων κατεσκευάσθη. Οὕτως ταῖς αἰσθήσεσι κωλύματα λογισμῶν ἐνδια πλέκειν, τα δυσχερῆ τῆς μελλούσης κρίσεως, ταῖς εἰσερπούσαις μορφαῖς ἀκαθάρτοις ἐπιγινομέναις ἀποτειχίζουσι τὴν εἴσοδον. Καὶ τάχα διὰ τοῦτο Όχου ζίας ἠρρώστησεν ἐπειδὴ ἀπὸ τοῦ δικτυωτοῦ ἔπεσε· τὸ γὰρ τοὺς τῆς ἀνταποδόσεως λόγους ἐν καιρῷ τῶν πειρασμῶν παραλογίσασθαι κατενεχθέντα ἐπὶ τὰς ἡδονὰς, ἀπὸ τοῦ δικτυωτοῦ πεσεῖν ἐστι. Τί δὲ ταύτης τῆς ἀῤῥωστίας ἐστὶ χαλεπώτερον; Σώματος μὲν γάρ ἐστιν ἀῤῥωστία, τὸ παρὰ φύσιν ἔχειν, τῆς τῶν στοιχείων ισονομίας, ἐκ τῆς τοῦ ἑνὸς ἐπικρατείας εἰ; τὸ παρὰ φύσιν, ἐπιτραπείσης· ψυχῆς δὲ τὸ ἐκ· κλίναι τοῦ ὀρθοῦ λογισμοῦ τοῖς νοσοποιοῖς ἡττηθείσης πάθεσι. Τοιαῦτα δίκτυα τῇ δράσει τοῦ ἀκούειν δυνα μένου διέπλεκεν ὁ Σολομών λέγων·. Οἱ ὀφθαλμοί σου, ὅταν ἴδωσιν ἀλλοτρίαν, τὸ στόμα σου τότε λαλῆσαι σκολιά· ο σκολιά λέγων τὰ μετὰ τὴν ἁμαρτίαν ἀπαντᾶν μέλλοντα ἐν τῷ καιρῷ τῆς ἀνταποδόσεως· tempore mutuæ retributionis. Hæc igitur expensa ταῦτα γὰρ λογισθέντα μετὰ τῆς προσηκούσης και ταστάσεως ἀπείργει πᾶσαν ἐπικίνδυνον τῶν ὀφθαλμῶν θεωρίαν. Εἶπε καὶ τὴν κατάστασιν τοῦ λογι σμοῦ ὁποίων εἶναι δεῖ κατὰ τὸν καιρὸν ἐκεῖνον· • Κατάκεισαι γάρ, φησὶν, ὥσπερ ἐν καρδίᾳ θαλάτ σης, καὶ ὡς κυβερνήτης ἐν πολλῷ κλύδωνι.» Eam ob rem legislator tempło fores reticulatas apparavit b, designans eos, qui volunt mentemn puram, quasi templum, custodire, qucmadmodum ibi per fores reticulatas nihil impurorum anima'- lium ut irreperet præcavebatur. Sic sensibus repagula ratiocinationum implectenda, horrenda scilicet futuri judicii, quo irrepentibus impuris speciebus, quæ supernascuntur, quasi muro aditus obstruatur. Et forte ideo agrolavit Ochozias ", postraquam e cancello decidit reticulato; est vero id e cancello reticulato cadere, rationes retributionis mutus, in tempore tentationum prætermittere, 58 declinantem in voluptates. Ecquid vero est hac ægritudine durius? Corporis enim iuvaletudo est habere se præter naturam, æqualitate elementorum ex unius predominatione in id, quod est praeter usturam, perversa; animæ autem, inclinare rectam rationem, cum sit devicta morbificis passionibus. Hujusmodi vero retia visui ejus, qui potest audire, implexuit Salomon aiens: «Quando oculi tui viderint alicnan, os tuum loquetur tunc obliqua, di cens obliqua ea, quæ post peccatum occurrent in ratione cum congrua constitutione, periculosum omnium oculorum aspectum prohibebunt. Dixit vero et qualem oportet esse rationis constitutionem secundum illud tempus: Jaçebis (inquit etenim) quemadmodum in corde maris, et uti gubernator in multo æstu undarum ".) CAPUT LI. Si namque in tempore pugnæ adversus visum proritantem, quis poterit sic præliatorem exhibere semetipsum intentatis per minas suppliciis sicut qui tempestate jactatus in mari, sine labore superat dimicantes adversus se, neque sentiens inflictas plagas, ut ita dicat: • Verberaverunt me, et non doἘὰν γὰρ δυνηθῇ τις ἐν τῷ καιρῷ τῆς πρὸς τὴν ἐρεθίζουσαν ὄψιν μάχης, οὕτως ἑαυτὸν ἀναγώνιον ποιῆσαι ταῖς ἡπηλημέναις τιμωρίαις, ὡς ὁ ἐν θα λάσσῃ χειμαζόμενος ἀπόνως περιέσται τῶν προσπα λαιόντων, μὴ αἰσθόμενος τῶν προσφερομένων πληγῶν, ὡς εἰπεῖν· ο Ετυπτόν με, καὶ οὐκ ἐπόνεσα, καὶ ἐνέπαιζόν με, ἐγὼ δὲ οὐκ ᾔδειν.· Ἐκεῖνοι μὲν lui, et illuserunt mihi, ego vero non sensi ".» 1lli γὰρ ἔτυπτον, φησὶ, ἐμπαίζειν ἐνόμιζον. Ἐγὼ δὲ οὐδὲ τῶν πληγῶν ᾐσθόμην· βέλη γὰρ νηπίων ἦσαν, οὔτε πρὸς τὰς ἀπάτας αὐτῶν ἐπεστράφην, τὸ μηδ' ὅτι πάρεισι προσποιούμενος. Οὕτως γὰρ καὶ ὁ Δα6:ὸ καταφρονῶν τῶν τοιούτων ἀντιπάλων ἔλεγεν· • Ἐκκλίνοντος ἀπ᾿ ἐμοῦ τοῦ πονηροῦ οὐκ ἐγίνω σκον, οὐδ' ὅτε προσῆλθον, φησίν, οὐδ᾽ ὅτε ἀνεχώ ρουν, αἴσθησιν ἐλάμβανον. Ὁ δὲ μηδὲ αὐτὸ τοῦτο εἰδὼς ὅτι ταῖς αἰσθήσεσι πρὸς τὰ αἰσθητά κοινωνία μὲν ἔστι πολλὴ, ἀπάτη δὲ ἐκ τῆς κοινωνίας εὐχερῶς γίνεται. Ο δὲ μὴ τὴν ἐκ τούτων βλάβην υφορώ - enim (ait) verberaverunt me, et deludere putabam. Αt ego neque plagas persentiebam, erant quippe At tela infantum, neque ad ipsorum fraudes conversus sum, perinde ac minime præsentibus attendens. Ita étenim David hujuscemodi adversarios despicions dicebat Declinantem a me malignum non cognoscebam, neque cum advenirent, 59 neque cum recederent (inquit) sensu apprehendi.. Qui aulem neque illud ipsum quidem sciens, quod sensibus multa est etiam communio ad sensibil.a, deceptio vero ex communione facile fit; hic vero nullam ex º¹ Exod. xxvi, 1 seqq. "IV Reg. 1. 2. 93 Prov. xxi, 33. si ibid. 31. 9. ibid. 33. o Pral Co

hisce, noxam suspicatus, sed incustodite illis iuve- μενος, ἀλλ' ἀφυλάκτως αὐτῶν ἐμφορούμενος, πῶς ctus, quomodo in-tempore deceptionis noscet insidias, haud edoctus corum distinctionem antea? Quod enim sensibus pugna est contra sensibilia, et quod ea quæ sensibilia sunt victis sensibus imponunt tributa, clarum est e bello Assyriorum adversus Sodomitas; historice nempe Scriptura inducit specimen quatuor regum Assyriorum, adversus quinque reges, qui circum Sodoma erant, primum equidem concordiam, et fadera, et sacrificia pacifica prope mare Salsum; postea servitutem quinque super duodecim annos; deinde in decimo tertio defectionem; in decimo quarto vero bellum insurgentium quatuor adversus quinque, ipsosque captivos accipientium. CAPUT LII. τῷ καιρῷ τῆς ἀπάτης γνώσεται τὴν ἐπιβουλὴν, μὴ προπαιδευθεὶς τὴν τούτων διάκρισιν; Ὅτι γὰρ ταῖς αἰσθήσεσι μάχη γίνεται πρὸς τὰ αἰσθητά, καὶ φ ρους ἐπιτάσσουσι ταῖς ἡττημέναις αισθήσεσι τὰ αἰσθητά, δῆλον ἐκ τοῦ πρὸς Σοδομίτας τῶν Αστυ ρίων πολέμου. Ιστορικῶς γὰρ ἡ Γραφὴ τὴν ὑπό θεσιν τῶν τεσσάρων βασιλέων τοῦ Ασσυρίων ἔθνους εἰσάγει πρὸς τοὺς πέντε βασιλεῖς τῶν περὶ Σόδομα, πρῶτον μὲν συμφωνίαν, καὶ σπονδὰς, καὶ θυσίας εἰρηνικὰς ἐπὶ τὴν Αλυκὴν θάλασσαν· εἶτα δουλείαν τῶν πέντε ἐπὶ δώδεκα έτη· εἶτα τῷ τρισκαιδεκάτῳ ἀποστασίαν· ἐν δὲ τῷ τεσσαρεσκαιδεκάτῳ πόλεμον ἐπιθεμένων τῶν τεσσάρων τοῖς πέντε καὶ αἰχμαλώ τους λαβόντων αὐτούς. Et hæc quidem historia hujusmodi exitum habuit; Καὶ ἡ μὲν ἱστορία ὧδε τὸ τέλος ἔχει· ἡμεῖς δὲ ἐκ uos vero ex ista listoria edocemur, quæ ad nos τῆς ἱστορίας ταύτης παιδευόμεθα τὰ καθ᾿ ἑαυτοὺς, ipsos pertinent, et sensuum adversus sensibilia edi- καὶ τὸν τῶν αἰσθήσεων πρὸς τὰ αἰσθητά διδασκό scimus bellum. Nostrum enim unusquisque a nati- μεθα πόλεμον. Ἕκαστος γὰρ ἡμῶν ἀπὸ γενέσεως vitate usque ad annos duodecim discretione purga- ἄχρι τῶν δώδεκα ἐτῶν, οὔπω τὴν διάκρισιν κεκαtus supponitur ad servitutem inculpate, sensus sen- θαρμένος ὑποτίθεται εἰς δουλείαν ἀνεξετάστως, τὰς sibilibus quasi dominis subjiciens ad jussa, visum αἰσθήσεις τοῖς αἰσθητοῖς καθάπερ δεσπόταις ὑπουρ quidern visibilibus, vocibus vero auditum, gustum γούσας πρὸς τὰ κελευόμενα, ὅρασιν μὲν ὁρατοῖς, autem succis, odoratum vaporibus, tactum denique ἀκοὴν δὲ φωναῖς, γεῦσιν δὲ χυμοῖς, ἀτμοῖς δὲ ἔσφρη dis, quæ solent movere hunc sensum adnatis 60 sen- σιν, ἀφὴν δὲ τοῖς αὐτὴν κινεῖν τὴν αἴσθησιν πεφυsibilibus; neque valens vel unam apprehensionem κόσιν αἰσθητοῖς, οὐδὲ μίαν τῶν ἀντιλήψεων διακρί discernere, vel solvere propter infantiam. Quando ναι, καὶ λῦσαι δυνάμενος διὰ τὴν νηπιότητα. Οταν vero ratiocinatio ad perfectam maturitatem perve- δὲ ὁ λογισμὸς ὑφαρύνεσθαι μέλλῃ, καὶ τῆς βλάβης nerit, et inceperit sentire noxam, confestim intelli- ἄρξηται αἰσθάνεσθαι, ἀποστασίαν εὐθὺς ἐννοεῖ καὶ git defectionem, et fugam hujuscemodi servitutis; φυγὴν τῆς τοιαύτης δουλείας, κἂν μὲν ἰσχυρὸς γεet siquidem effecta fortior firmaverit ratiocinatione νόμενος τῷ λογισμῷ ταύτην βεβαιώσῃ τὴν κρίσιν, judicium, libera omnino permanet, effugiens amaru- ἐλεύθερος εἰς ἅπαν διαμένει, πικροὺς ἀποδράσας lentos dominos. Sin vero babest judicium debilius δεσπότας. Εἰ δὲ ἀσθενεστέραν τοῦ ἐγχειρήματος ἔχει quam sit molimen, rursus captivos sensus destituit τὴν κρίσιν, πάλιν αἰχμαλώτους τὰς αἰσθήσεις προ victos potentia sensibilium, et servitutem deinceps δίδωσιν ηττημένας τῇ τῶν αἰσθητῶν δυναστεία, tyrannicam sustinentes absque bona spe. Ideo et- καὶ τὴν δουλείαν λοιπὸν τυραννικὴν ὑπομενούσας enim qui in historia " quinque reges devicti fue- χωρίς τινος χρηστῆς ἐλπίδος. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ runt a quatuor regibus, simul compelluntur ad pu- οἱ ἐν τῇ ἱστορίᾳ πέντε βασιλεῖς ἡττηθέντες παρὰ teos bituminis, uti nos ediscamus, quod bi, qui vi- τῶν τεσσάρων συνελαύνονται εἰς φρέατα ἀσφάλτου, cti sunt a sensibilibus, velut in fossis profundis, ἵνα ἡμεῖς μάθωμεν, ὅτι οὐ τοῖς αἰσθητοῖς ἡττημένοι, aut puteis unicuique sensui sensibile, quod ad ipsum ὥσπερ βαράθροις ἡ φρέασιν ἑκάστῃ αἰσθήσει, τὸ καθ' refertur, circumobversant, nihil amplius, quamn ea, αὐτὴν ἐγκαταστρέφουσιν, αἰσθητόν, μηδὲν πλέον τῶν quæ vident, cogitantes postea. Quandoquidem con- δρωμένων ἐννοοῦντες λοιπόν· διὰ τὸ τοῖς γηῖνοις ἐν cupiscentia terrenis illigatur rebus, et fruiuio rerum, δῆσαι τὴν ἐπιθυμίαν, καὶ τὴν ἀπόλαυσιν τῶν ἐν quæ inde proveniunt, magis adamata est quam in- ταῦθα πραγμάτων Αγαπηκέναι μᾶλλον τῶν νοηtelligibilium. τῶν CAPUT LIII. Sic servus, qui dominum dilexit suum, et uxorem, et filios, vel am libertatem recusans, ob cognationem cum rebus corporeis, servus fit æternus, aurem perforatus subula, ut ne auditus ex foramine naturali audiens suscipiat ullatenus libertatis rationem; sed servus perseveret continuo præsentíum amore captus ". Idcirco et manum mulieris apprehendentis verenda, dum certant duo viri, lex » Gen. XIV, 1 seqq. ” Exod. xx1, 5, 6. Οὕτως καὶ ὁ ἡγαπηκὼς τὸν κύριον ἑαυτοῦ δοῦ· λος καὶ τὴν γυναῖκα, καὶ τὰ παιδία, τὴν ἀληθῆ παραιτούμενος ἐλευθερίαν, διὰ τὴν πρὸς τὰ σωμα τικὰ συγγένειαν, δοῦλος αἰώνιος γίνεται, μετα τρηθεὶς ὀπιτίῳ τὸ οὖς, ἵνα μὴ τῇ φυσικῇ τῆς ἀκοῆς ἀκούων ὁπῇ, δέξηταί ποτε λόγον ἐλευθερίας· ἀλλὰ δοῦλος μένει διηνεκῶς τὰ παρόντα Αγαπηκώς. Δια τοῦτο καὶ τὴν χεῖρα τῆς ἐπιλαβομένης τῶν αἰδοίων

LIBER DE MONASTICA EXERCITATIONE. γυναικὸς, ἐν τῷ μάχεσθαι τοὺς δύο άνδρας, ἀποκό- amputari 61 jussit ". Quia dum pugna committiπτειν ὁ νόμος ἐκέλευσεν, ὅτι μάχης οὔσης τῶν λου γισμῶν περὶ τῆς αἱρέσεως τῶν κοσμικῶν καὶ τῶν αὐρανίων ἀγαθῶν, τούτων ἀφεῖσα τὴν αἵρεσιν, τῶν τῆς γενέσεως ἑδράξατο, καὶ φθορᾶς· διὰ γὰρ τῶν γεννητικῶν τὰ γενέσεως ἐδήλωσε πράγματα. Οὐδὲν οὖν ἄφελος τὸ ἀποτάξασθαι τοῖς πράγμασι μὴ ἐπιμένοντας κρίσει, ἀλλ' ὑποσύρεσθαι πάλιν, καὶ ὑπεν δοῦναι τῷ λογισμῷ, καὶ διὰ τοῦτο συνεχῶς ἐπὶ τὰ καταλειφθέντα στρέφεσθαι, καὶ τὴν πρὸς ἐκεῖνα κηρύσσειν προσπάθειαν, ὡς ἡ γυνὴ τοῦ Λῶτ᾽ ὑπου στραφείσα γὰρ, ἕστηκεν ἕως νῦν, ὑπόδειγμα τοῖς ἀπειθοῦσι μεταβληθεῖσα εἰς στήλην ἁλός. Τοιοῦτον γὰρ ἡ συνήθεια, ἧς σύμβολον αὕτη, τοὺς ἀναχωρεῖν ἀμεταστρεπτί βουλομένους, πρὸς ἑαυτὴν ἐπισ στρέφουσα. Τί δέ φησι καὶ ὁ κελεύων νόμος τὸν εἰσ ερχόμενον εἰς τὸν ναὸν μετὰ τὸ τελέσαι τὰ τῆς εὐχῆς; Μὴ ἐπ' ἐκείνην ἀνακάμπτειν τὴν πύλην, δι' ῆς εἰσελήλυθεν, ἀλλὰ διὰ τῆς ἄντικρυς ἐκπορεύεσθαι ἀνεπίστροφον τὴν κατ' εὐθὺ πορείαν ποιούμενον, ἢ τὸ μὴ χρῆναι τὴν σύντονον τῆς ἐπὶ τὴν ἀρετὴν εὐθύ τητος ἐκλύειν ένδοιασμοῖς. Α' γὰρ συνεχεῖς πρὸς τὰ, ἀφ᾽ ὧν ἐξεληλύθαμεν, νεύσεις παντελῶς ἀπὸ τῆς συνηθείας ἐπὶ τὰ ὀπίσω ἔλκουσι, καὶ τὴν ἐπὶ τὰ πρόσω χαυνώσασαι ὁρμὴν, ὅλην ἀντισπῶσι πρὸς ἑαυ τὴν, καὶ ὑπονοστῆσαι ἐπὶ τὰ ἀρχαῖα παρασκευά ζουσι κακά tur ratiocinationum circa delectum rerum mundanarum, et coelestium bonorum; quæ horum electionem dimisit, excerpsit illa, quæ ad generationem pertinent, atque corruptionem; per vasa namque generativa, generationis res demonstravit Scriptura. Nihil igitur prodest abrenuntiare negotiis eos, qui non perseverant in judicio, sed subtrabuntur denuo, et subducuntur ratiocinationi; ideoque continuo circa derelicta convertuntur, suamque ad illa priorem annuntiant affectionem; quemadmodum uxor Lot conversa nunc usque stetit, exemplum inobedientibus, transmutata in statuam salis '. Sic enim consuetulo, cujus illa fuit Agura, eos, qui volunt secedere immutabiliter, ad seipsam rursus I convertit. Quid vero ait etiam lex jubens eum, qui templum ingreditur, posteaquam ea, quæ. ad oratio nem suam spectabant, peregit, nequaquam reflectene iter per eamdem portam, per quam fuerat ingressus, sed per eam, quæ erat e regione, digredi: iter faciendo minime obversum; quam non oportere tenorem viæ celeris ad virtutem dissolvere amba-- gibus reciprocis; nam continuæ inclinationes art. .ea, e quibus excessimus, ex consuetudine plane trahunt ad ipsa, quæ sunt jam retro, totumque niotum, quem laxarunt ad ea, quæ ante versantur, avertunt ad seipsos, sicque efficiunt, ut ad antiqua vitia revertamur. Δεινὸν γὰρ ἡ συνήθεια κατασχεῖν πρὸς ἑαυτὴν, καὶ μὴ συγχωρήσαι πάλιν ἐπὶ τὴν πρώτην ἕξιν διαναστῆναι τῆς ἀρετῆς· ἕξις μὲν γὰρ ἀπὸ συν ηθείας· ἀπὸ δὲ ἕξεως φύσις ἐγγίνεται· φύσιν δὲ μετ τακινῆσαι, καὶ μεταβαλεῖν χαλεπόν· κἂν γὰρ κλι θῇ μικρὸν βίᾳ, ταχέως πρὸς ἑαυτὴν ἀνατρέχει, σα λευομένη μὲν τῶν οἰκείων ὄρων, οὐ μὴν εἰς τὸ παν τελὲς μεταβαίνουσα, εἰ μὴ πάλιν πολὺς πόνος αὐτῇ διὰ τῆς αὐτῆς ὁδοῦ παλινδρομῆται παρασκευάσει· ὡς ἐπὶ τὴν καταλειφθεῖσαν ἕξιν ἀπὸ τῆς συνηθείας ἐπανελθεῖν. Ορα γὰρ τὴν ἐθισμοῖς ἀκολουθοῦσαν ψυχὴν, πως εἰδώλοις ἐπικαθέζεται προσηλώσασα ταῖς ἀμόρφεις ύλαις ἑαυτὴν, καὶ πρὸς τὸν ἐπὶ τὰ ὑψηλάτερα χειραγωγεῖν ἐθέλοντα λόγον· οὐ προσιζομένη τὴν συνανάβασιν, λέγουσα· «Οὐ δύναμαι ἀναστῆσαι· ἐνώπιόν σου, ὅτι κατὰ θεσμὸν τῶν γυναικῶν μοι ἐστιν. Η γὰρ τοῖς τοῦ βίου πράγμασιν ἀπὸ πολλῶν χρόνων ὑπαναπαυομένη ψυχὴ εἰδώλοις ἐπικαθέζεται, τοῖς ἐξ ἑαυτῶν μὲν ἀμόρφοις, τέχνῃ δὲ ἀνθρωπίνῃ τὴν μορφὴν δεχομένοις· ἡ γὰρ οὐκ ἄμορφον πράγμα πλοῦτος, καὶ δόξα, καὶ τὰ λοιπὰ τοῦ βίου πράγ ματα, οὐδὲν ἔχοντα τρανὸν, οὐδὲ διηρθρωμένον· ὁμοιότητι δὲ εὐπαραγώγω ψευδόμενα τὴν ἀλήθειαν τῷ καθ᾿ ἑκάστην ἄλλας ἐξ ἄλλων δέχεσθαι τὰς μετ ταβολάς· μορφὴν δὲ περιτιθῶμεν αὐτοῖς ἡμεῖς, ὅταν τοῖς πρὸς μηδὲν τῶν λυσιτελῶν χρησιμεύουσι χρήσιμον φαντασίαν περιπλάττωμεν διὰ τῶν ἀνθρωπίτων λογισμῶν. » Deut. xxv, 11, 12. ' Gen. xix, 26. • Gcn. Nas, CAPUT LIV. Gravis est enim, ac miranda res est, quod consuetudo ad se retrahat, neque permittat in pristinum virtutis habitum reverti. Habitus quippe a. consuetudine contrahitur, ab habitu vero natura, naturam autem 62 trausmutare, atque transvertere asperum est; nam quamvis parum inclinetur viņ ocius tamen ad seipsam recurrit, agilata cquidem.. propriis e terminis, neque tamen pratergrediens ad perfectionem, nisi rursus ingens. labor ipsi præstet, ut per eamdem. viam. recurrat, quo revertatur in habitum derelictum ex consuetudine. Vide namque consueta sectantem animam, quomodo simulacris insideat, perinde ac si seipsam clavis affixerit, scilicet informibus materiis; et volenti rationi ma nuducere ad excelsiora simul ascendendo non. ad haereat, dicens: • Non possum resurgere in conspectu tuo, quia secundum morem mulierum.acci, dit mihi ³. › In rebus enim vitæ sæcularis a multis annis conquiescens anima idolis insidet, quæ sunt ex seipsis informia quidem, humano vero artificio formam excipiunt, nunquid enim res informes sunt divitiæ, et gloria, et reliquæ res vite seularis nihil habentes perpolitum, neque distinctum in artus; similitudine vero affabre inducta, veritatem mentientes suscipiendo mutationes alias ex aliis sigillatim; nos autem circumponimus ipsis formam, quando his, quæ ad nihil utile conducunt, circumfingimus utilem apparentiam per ratiocinationes bus manas.

CAPUT LY. Οταν γὰρ τὴν ἀναγκαίαν τοῦ σώματος χρείαν εἰς ἀμήχανον πλατύνωμεν πολυτέλειαν, τὴν μὲν τροφὴν μυρίοις ἡδύσμασι παραρτύοντες, τὰ δὲ ἐνδύματα πρὸς χλιδὴν καὶ θρύψιν φιλοτίμως ποικίλλον τες· εἶτα ἐγκαλούμενοι περὶ τῆς ματαιότητος ταύ της, ὡς εἰκῆ, καὶ μάτην τὴν δι᾽ ὀλίγων πληροῦ σθαι δυναμένην χρείαν ἁβροῖς ἀναλώμασι κομπο στολοῦντες ἀπολογίας, ὡς περὶ καθηκόντων τε κταίνομεν· τί ἕτερον ποιοῦμεν, ἢ ταῖς ἀμόρφοις ὅλαις μορφὴν περιτιθέναι φιλονεικοῦμεν; Καλῶς δὲ καὶ ἐπικαθεζομένην τούτοις εἴπομεν τὴν τοιαύτην ψυ χήν. Ἡ γὰρ περὶ τῶν εἰρημένων τὰς τοιαύτας παρ' ἑαυτῇ κρίσεις βεβαιώσασα ψυχή, προσήλωται τοῖς τῇδε πράγμασιν εἰδώλοις λοιπὸν, καὶ οὐκ ἀληθείᾳ δουλεύουσα, καὶ ταύτῃ οὐ διαναστῆναι δυναμένη, καὶ τοῖς ἐθισμοῖς ὥσπερ ἐμμήνῳ ἀκαθαρσία τὴν τούτων φύσιν μολύνουσα· τὸ δὲ καθέζεσθαι ἀργίαν τῶν καλῶν καὶ φιληδονίαν ἡ Γραφὴ ἐνταῦθα λέγει. Αργίαν μὲν ὅταν λέγει·. Καθημένους ἐν σκότει καὶ σκιᾷ θανάτου, πεπεδημένους ἐν πτωχείᾳ καὶ σιδήρῳ. Καὶ τὸ σκότος γὰρ, καὶ ἡ πέδη κώλυμα Εργασίας εἰσί· Φιληδονίαν δὲ ὅταν εἴπῃ περὶ τῶν στρα φέντων τῇ καρδίᾳ εἰς Αἴγυπτον καὶ πρὸς ἀλλήλους λεγόντων· «Εμνήσθημεν, ὅταν ἐκαθήμεθα ἐπὶ τῶν λεβήτων τῶν χρεῶν, καὶ ἡσθίομεν κρέα εἰς πλη σμονήν.» Οντως γὰρ ἐπὶ λεβήτων καθέζονται οἱ ύγρᾷ καὶ ἀπαύστῳ θέρμῃ τὰς ὀρέξεις ἀνακαιόμενοι Φιληδονίας δὲ ἡ γαστριμαργία μήτηρ. Αὕτη γὰρ τίκτει φιληδονίαν, τάχα δὲ καὶ πολλὰ τῶν ἄλλων παθῶν. Ἀπὸ γὰρ ταύτης, ὡς ῥίζης, ἀνατρέχουσι βλαστήματα τὰ λοιπὰ πάθη, καὶ κατὰ μικρὸν τῇ τεκούσῃ προσαναδενδρούμενα οὐρανομήκεις στελε χοῦσι κακίας. Φιλοχρηματία γὰρ, καὶ θυμὸς, καὶ λύπη, γαστριμαργίας εἰσὶν ἔγγονα, καὶ βλαστοί· χρεία γὰρ πρῶτον χρημάτων τῷ γαστριμάργῳ πρὸς τὸ τὴν ἐπιθυμίαν ἀεὶ φλεγμαίνουσαν πληροῦν, εἰ καὶ αὐτὴ μηδέποτε πληροῦται. Πρὸς δὲ τοὺς ἐμπο δίζοντας τῇ τούτων κτήσει, ἀνάγκη κινεῖσθαι τὸ θυ· μικὸν, λύπη δὲ ἐξ ἀνάγκης ἕπεται τῷ μὴ εἰς ἔργον δι' ἀσθένειαν προελθόντι θυμῷ· καὶ γὰρ ὁ ἐπὶ τῷ στήθει καὶ τῇ κοιλίᾳ πορευόμενος, ὅταν μὲν ἔχει τὰς ποητικὰς τῶν ἡδονῶν ὕλας ἐπὶ γαστέρα που ρεύεται· ὅταν δὲ τούτων ἀπορῇ, ῥέπει ἐπὶ τὸ στῆθος, ὅπου ὁ θυμός· οἱ γὰρ φιλήδονοι στερούμενοι τῶν ἡδονῶν ὀργίζονται καὶ πικραίνονται. Quando etenim necessariam corporis indigentiam protendimus ad magnificentiam inæstimabilem, nostris excogitationibus, alimentum mille dulciariis * instruentes, vestimenta in mollitiem, atque luxum ambitiose, varieque distinguentes. Postmodum 63 accusati de vanitate ista, uti frustra, et vane indigentiam, quæ paucis expleri potest, delicatis impendiis jactatorie amicientes, defensiones uti de rebus, quæ sic deceant, fabricamur. Ecquid aliud agimus, quam informibus materiis formam circumponere contendimus; præclare vero, et illis insidentem disimus hujusmodi animam. Illa quippe secundum ea quæ diximus, anima, hæc apud seipsam judicia cum frmaverit afigitur uti clavis deinceps his rebus quasi simulacris, neque veritati deserviens, et per illam neutiquam redire valens, et consuetudinibus quemadmodum impuritate menstruorum naturam ipsarum coinquinans; sedere autem pigritiam ab honestis rebus, et amorem voluptatis inibi dicit Scriptura, pigritiam quidem, cum dicit: «Sedentes in tenebris, et in umbra mortis, vinctos in mendicitate et ferro '. › Tenebræ namque, et compedes sant impedimentum operum. Voluptatis vero amorem, quando inquit, de his, qui corde in Ægyptum vertebantur: Et dicebant invicem: «Meminimus quando sedebamus super ollas carnium, et ad saturitatem comedebamus carnem.. Vere quippe super ollas sedent voluptatis amantes, humido et irrequieto calore succendentes cupiditates. Mater enim amoris voluptatis est saturitas, ipsa enim gignit libidinem, celeriter vero et plurimas alias pas siunes; ab hac enim, tanquam a radice germina, repullulant cæteræ passiones, et parvo tempore super parentem velut arbores proceræ usque ad cœlum Ascendentes emittunt stolonum instar iniquitates, Avaritia etenim et iracundia, et dolor sunt gula progenies et germina; indigentia quippe pecuniarum in primis 64 guloso inest ad explendan cupiditatem semper exardescentem, etsi nunquam illa impleatur. Adversus vero illos, qui hujuscemodi acquisitionem impediant, necessum est commoveri vim irascibilem, consequitur porro necessario dolor iram, quæ ob infirmitatem non pervenit ad effe- η ctum; etenim qui progreditur in pectus et in ventrem: cum habet quidem materias voluptatum efficaces, in ventrem prodit; quando vero hisce orbatur, serpit in pectus, ubi est iracundia; amaules etenim voluptatum voluptatibus privati irascuntur, et exacerbantur, CAPUT LVI. Unde magnus Moyses rationale imponit pectori sacerdotis per figuras patefaciens, quod oporteat cum judicio, irascibilis passionis impetus tanquam freno cohibere ratiocinatione; nam rationale, judicii est rationale, et iste quidem, qui dominatur ratione passioni, imperfectus est; Moyses autem perfectus 3 Psal, cri, 10, * Exod. xvi, 5. ³ Exod. xxviii, 4. KEPAA. NG'. *Όθεν ὁ μέγας Μωϋσῆς λόγιον ἐπιτίθησι τῷ στή θεῖ τοῦ ἱερέως διὰ συμβόλων παραδηλῶν, ὅτι δεῖ κεν κριμένως τὰς ὁρμὰς τοῦ θυμικοῦ πάθους ἡνιοχειν τῷ λογισμῷ· τὸ γὰρ λόγιον κρίσεως λογικόν ἐστι· καὶ οὗτος μὲν λόγῳ κρατεῖ τοῦ πάθους, ἀτελής ἐστιν· ὁ δὲ τέλειος Μωϋσῆς ὅλον ἀφαιρεῖ τὸ θυμικόν· οὐ γὰρ

LIBER DE MONASTICA EXERCITATIONE. τὸ λόγιον φέρει, ἀλλ' αὐτὸ τὸ στηθύνιον ἀφαιρεῖ. Λα- universum irascibile tollit, nec enim rationale fert, δὲν γὰρ, φησί, τὸ στηθύνιον ἀφεῖλεν αὐτὸ ἐπίθεμα ἐναντίον Κυρίου.» Ετεροι δέ εἰσιν οἱ μήτε ὅλον ἐκτεμόντες τὸν θυμόν, μήτε λόγῳ κρατοῦντες τοῦ πάθους, ἀλλὰ πόνῳ περιγενόμενοι· οὗτοι δέ εἰσιν οἱ τὸ στηθύνιον σὺν τῷ βραχίονι ἀφαιροῦντες.. Βραχίων γὰρ πόνου καὶ ἐργασίας σημεῖον ἐστιν. Ομοίως δὲ καὶ τὸ ἐπὶ κοιλίας πορεύεσθαι τὴν ἡδονὴν ἀληθέστα τον ἔχει· σχεδόν γὰρ τῶν ἡδονῶν αἰτία ἐστὶν αὕτη· πληρωθείσης γὰρ γαστρός, ὀρέξεις καὶ τῶν ἄλλων ἡδονῶν γίνονται σύντονοι· ἐνδεῶς δὲ ἐχούσης ἠρε μαῖαι, καὶ σταθερώτεραι μένουσι. Καὶ ἐνταῦθα δέ ἐστι διαφορά προκόπτοντος καὶ τελείου· Μωϋσῆς μὲν γὰρ τελείως τὴν τῶν βρωμάτων ἡδονὴν ἀποῤ ειπτόμενος, την κοιλίαν καὶ τοὺς πόδας ἔπλυνεν ὕδατι· κοιλίαν μὲν τὴν ἡδονὴν, πόδας δὲ τὰς ἐπιβάσεις καὶ προκοπὰς αἰνιττόμενος. Ὁ δὲ προχόπτων τὰ ἐν τῇ κοιλίᾳ πλύνει, οὐ τὴν ὅλην κοιλίαν. Καὶ τὸ, έπλυνε δέ, καὶ τὸ, πλυνοῦσι, πολλὴν ἔχουσι τὴν διαφοράν· τὸ μὲν γάρ ἐστι ἀκούσιον, τὸ δὲ ἐκ προστάξεως περιγενόμενον. Δεῖ γὰρ τὸν μὲν τέλειον αὐτοκελεύστῳ προθυμία πρὸς τὰς κατ' ἀρετὴν κινεῖσθαι πράξεις, τὸν δὲ προκόπτοντα παραινέσει τοῦ ὑφηγουμένου πειθό μενον. Σφόδρα δὲ παρατετηρημένως τὸ μὲν στη θύ γιον ὅλον ἀφαιρεῖν, τὴν δὲ κοιλίαν οὐκ ἀφαιρεῖν, πλύνειν δέ· ὁ γὰρ σοφὸς ὅλον μὲν τὸν θυμὸν ἰσχύει παραιτήσασθαι καὶ ἀποκόψαι, τὴν δὲ κοιλίαν ἐκτεμεῖν ἀδυνατεῖ. Τοῖς γὰρ ἀναγκαίοις σιτίοις ἡ φύσις βιάζεται χρῆσθαι καὶ τὸν ἐγκρατέστατον. Τῆς δὲ μὴ στοιχησάσης τῷ ὀρθῷ καὶ μονίμῳ λόγῳ ψυχῆς, ἀλλὰ ψυχικαῖς φθαρείτης ἡδοναῖς, διὰ τοῦτο πίμπραται ἡ κοιλία, ἐπειδήπες κἂν αἱ τοῦ σώματος ὑπερπλήθωσι δεξαμεναι, μένει διψαλέος ἡ ἐπιθυμία, ἀκολουθεῖ δὲ τὸ πρησθῆναι τὴν κοιλίαν διὰ τὸ πεσεῖν τὸν μηρόν· ἀτονεῖ γὰρ ἡ διάνοια πρὸς τὴν καλῶν γένεσιν φλεγμαινούσης γὰρ τῆς γαστρὸς ἐκ τῆς τῶν βρωμάτων πολυτελείας, καὶ τοὺς πνευματικούς παραλύει και τόνους· τούτους γὰρ διὰ τοῦ μηρού ὁ νομικός ενίξατο λόγος. Οὐκοῦν ὁ μὲν φιλήδονος ἐπὶ κοιλίαν που ρεύεται ὅλος ἐπὶ τὰς ἀπολαυστικὰς καταρρεύσας ἡδονάς· ὁ δὲ ἀρχόμενος τοῦ κατ' ἀρετὴν βίου, τὸ στέαρ τῆς κοιλίας περιαιρεί, τὰς πιαινούσας τὸ σῶ μα παραιτούμενος τροφάς. Καὶ ὁ μὲν προκόπτων, τὰ ἐν τῇ κοιλίᾳ πλύνει, ὁ δὲ τέλειος ὅλην ἐκπλύνει την κοιλίαν, τὰ περιστὰ τῆς ἀναγκαίας χρείας παντελῶς ἀποῤῥιπτόμενος. Πάνυ δὲ προσφυῶς τῳ, • Ἐπὶ τῷ στήθει, καὶ τῇ κοιλίᾳ, ο πρόσκειται το, ο πορεύσῃ.» Ἡ γὰρ ἡδονὴ οὐ τῶν ἱσταμένων καὶ ἠρεμούντων, ἀλλὰ τῶν κινουμένων, καὶ ταραχῆς γεμόντων ἐστί. Μᾶλλον δὲ πρὸ sed ipsum pectusculum aufert: Accipiens enim (ait) pectusculum extulit, id coram Domnino imponens. Alii vero sunt, qui nec exscindunt universum irascibile, neque dominantur passioni ratione, verum labore superiores evadunt; hi autém sunt, qui pectusculum cum brachio auferunt. Brachium nempe laboris et operis signum est. Similiter autem et in ventrem tendere voluptatem verissimum est; ipse namque voluptatum fere causa est. Iinpleto nimirum ventre et aliarum voluptatum vehementes fiunt appetitus; indigente vero quietæ et stabiliores permanent. Atque hinc discrimen exstat progredientis, et perfecti. Moyses enim perfecte voluptatein eduliorum 65 abjiciens, ventrem, sive intestina, et pedes abluit aqua ', per ventrem quidem voluptatem, per pedes vero progressus et profectus obscure designans. Qui vero proficit, lavat quæ in ventre, non universum ventrem. Et quod lavit ille, et quod lavabunt isti, magnum habet discrimen illud enim voluntarium fuit; istud vero ex præcepto perficitur. CAPUT LVII. Oportet namque, perfectum spontaneo animi motu ad actiones secundum virtutem excitari; proficientem vero exhortatione, obedientem adhortationi gubernantis. Valde vero diligenterque pectusculum totum auferre decet, ventrem autem non tollere, lavare opus est: nam sapiens omnem quidem iracundiam repudiare, atque delere valet; ventrein vero exscindere haud potest: necessariis quippe alimentis natura uti cogit et temperantissimum. Anima vero non collineante ad rectam, et unicam rationem, sed corrupta voluptatibus animalibus, propterea comburitur venter; quoniam etsi corporis artus suscipientes seu receptacula superimplentur, manet sitibundus appetitus, subsequitur vero post ventrem exustum, ideo concidere femur; torpet enim mens ad honestarum rerum generationem ventre propter apparatum ciborum delicatum inflammato, et dissolvuntur intentiones spiritales, has enim per femur sermo legis significavit anigunatice. Nonne igitur voluptatis amans procedit in ventrem, defluensque totus præceps in delicias luxuriosas? Qui vero aggreditur vitam degere secundum virtutem, circumtollit adipem ven. tris, 66 recusans alimenta corpus impinguantia. Et proficiens quidem, quæ in ventre sunt, lavat, perfectus autem universum proluit ventrem, quæ sunt supervacanea usui necessario penitus abjiciens. CAPUT LVIII.. Valde vero apposite additur: Super pectus, alque ventrem, gradieris '.. Voluptas quippe non constantium, et quiescentium, se commotorum, turbulentiaque refertorum est. Magis autem in his • Levit, vin, 29. " Ibid, ix, 14. ↑ Exod. xxix, 17 seqq. * Gen. 11, 14.

gula connascitur venerearum rerum motio. Unde τούτων γαστριμαργία συγγενέστερον ἡ τῶν ἀφροδι natura passionum istarum ostendere volens societatem, quæ sub ventre sita sunt vocavit instrumenta substantialia, sive substantiæ inhærentia, e proximitate connexionem signifcans. Si enim passio debilitetur ista, ex egestate supra positi debililatur; sin autem lasciviat, et promoveatur, inde 'vim habet superinvectam. Neque vero horum solummodo gula gubernatrix est, atque lactatrix, sed et rerum omnium honestarum expultrix. Illa quippe imperante, et principatum invadente, cadere, depellique res honestae consuevere, continentia, temperantia, fortitudo, patientia, et reliquæ virtutes omnes. Nam id obscure Jeremias declaravit dicens, quod destruxit per gyrum muros Jerusalem princeps coquorum Babyloniorum "; appellans gule passionem principem coquorum. Sicut enim princeps coquorum onine studium adhibet, ut ventri famuletur, et artes excogitat mille, fabricans voluptates: ita et gula omnem admovet machinam subserviens voluptati adversus famem; tollit vero, 67 afligitque solo virtutum frmitatem varietas eduliorum. CAPUT LIX. Virtutis enim pulchre jam constabilitæ, expugnatrices machina, et tormenta sunt condimenta, et compositiones ciborum, quæ ipsius stabilitatem et firmitatem concutiunt, atque disjiciunt. Uti vero superabundantia virtutum exterminatrix est, ita rursus parcimonia dissolvere solet malitiæ munitiones. Quemadmodum enim murum Jerusalem animæ pacificæ destruxit princeps coquorum arte obsoniorum apparatrice carnis ad voluptates distringens: sic et lanx panis hordeaci Israelitarum convoluta, Madianitarum disjecit tabernacula ". Volutus enim victus parabilis, et profciens, ut plurimum, affectus impudicitiæ dissolvit. Madianitæ quippe figuram passionum impudicitiæ præferunt. Ipsi etenim sunt, qui prostibula inducentes in Israel, multitudinem plurimam deceperunt juvenum. Dixit vero Scriptura valde eleganter, tabernacula habere σίων κίνησις· παρ' ὧν καὶ ἡ φύσις τὴν οἰκειότητα τούτων δεῖξαι βουλομένη τῶν παθῶν, ὑπογάστρια τὰ συνουσιαστικά κέκληκεν όργανα, ἐκ τῆς ἐγγύτητος τὴν ἀγχιστείαν σημαίνουσα. Αν τε γὰρ ἀσθενῇ τοῦ το τὸ πάθος, ἐκ τῆς τοῦ ὑπερκειμένου ἐνδείας ἀσθε νεῖ, ἄν τε σφριγᾷ, καὶ διακεκίνηται, ἐκεῖθεν ἐπιχορ ηγουμένην ἔχει τὴν δύναμιν. Οὐ μόνον δὲ τούτων ἡ γαστριμαργία ἐστὶ τροφὸς καὶ τιθηνός, ἀλλὰ καὶ πάντων καθαιρετικὴ τῶν καλῶν. Κρατούσης γὰρ ταύτης, καὶ τὴν ἀρχὴν ἀνημμένης, πίπτειν καὶ καθ αιρεῖσθαι τὰ καλὰ πέφυκεν, εγκράτεια, σωφροσύνη, ἀνδρία, καρτερία, καὶ αἱ λοιπαὶ πᾶσαι ἀρεται. Τοῦτο γὰρ αἰνιγματωδῶς Ἱερεμίας εδήλωσεν εἰπὼν, ὅτι καθεῖλε κύκλῳ τὸ τεῖχος Ἱερουσαλὴμ ὁ ἀρχιμάγει ρος τῶν Βαβυλωνίων, τὸ τῆς γαστριμαργίας πάθος ἀρχιμάγειρον προσειπών. Ὡς γὰρ ὁ ἀρχιμάγειρος πᾶσαν ἔχων σπουδήν γαστέρα θεραπεῦσαι, καὶ τέτ χνας ἐπινοεί μυρίας, ἡδονὰς δημιουργῶν· οὕτως ή γαστριμαργία πᾶσαν κινεῖ μηχανὴν ὑπηρετοῦσα τῇ κατὰ τὸν λιμὴν ἡδονῇ, καθαιρεῖ δὲ, καὶ ἐδαφίζει τὴν ὀχυρότητα τῶν ἀρετῶν ἡ τῶν βρωμάτων ποικι λία Τὰ γὰρ ἡδύσματα, καὶ παραρτύματα τῆς ἤδη και λῶς ἑστηριγμένης ἀρετῆς ἐλεπόλεις γίνεται καὶ μηχανήματα, τὸ πάγιον αὐτῆς, καὶ βέβαιον διασείοντα καὶ καταβάλλοντα. ὡς δὲ ἡ πολυτέλεια καθαιρετική τῶν ἀρετῶν ἐστι, οὕτως πάλιν ἡ εὐτέλεια τὰ τῆς Ο κακίας καταλύειν οχυρώματα πέφυκεν. Ὥσπερ γὰρ τὸ τεῖχος Ἱερουσαλήμ τῆς εἰρηνικῆς ψυχῆς ὁ τῶν Βαβυλωνίων καθείλεν ἀρχιμάγειρος πρὸς τὰς ἡδονὰς τῆς σαρκὸς τῇ ἐψαρτυτικῇ προσαναῤῥήξας τέχνῃ· οὕτω καὶ μαγὶς ἄρτου κριθίνου τῶν Ἰσραηλιτῶν κυ λιομένη τὰς σκηνὰς κατέβαλε τῶν Μαδιανιτῶν. Ἡ γὰρ εὐτελὴς δίαιτα κυλιομένη, καὶ προκόπτουσα ἐπὶ πολὺ καταλύει τὰ τῆς πορνείας παθήματα. Μαδιανῖται γὰρ τῶν τῆς πορνείας παθῶν φέρουσι σύμβο λον. Οὗτοι γάρ εἰσι οἱ τὰς πορνείας ἐπαγαγόντες τῷ Ἰσραὴλ, καὶ πολὺ πλῆθος ἀπατήσαντες τῶν νέων. Πάνυ δὲ προσφυῶς σκηνὰς εἶπε μὲν ἡ Γραφὴ τοὺς Madianitas, murum autem Jerusalem. Quæcunque Μαδιανίτας ἔχειν, τεῖχος δὲ τὴν Ἱερουσαλήμ· πάντα nempe virtutem circumplectuntur, firma sunt, atque stabilia; quæ autem vitium continent, species sunt, et tentorium, nihilque differunt ab his, quæ tantum apparent. CAPUT LX. Ideo sancti fugerunt urbes, et congressus multorum aversati sunt, pestilentiæ morbo magis exitialem corruptorum hominum convictum scientes. Idcirco nibil assumentes, 68 dimiserunt possessiones incultas, renuentes eam, quæ provenit ex illis animi distractionem. Eam ob rem Elias derelinquens Judæam, incolebat Carmelium montem devertum, et feris refertum, et præter arbores ad nutrimenti solamen nihil liabens; contentus enim Jerem. LII, 14. us Judic, vis, 18. γὰρ τὰ περιέχοντα τὴν ἀρετὴν ἐρηρεισμένα ἐστὶ, καὶ βέβαια· τὰ δὲ τὴν κακίαν συνέχοντα, σχῆμά ἐστι καὶ σκηνή, φαντασίας οὐδὲν διαφέροντα. Διὰ τοῦτο τὰς πόλεις ἔφυγον οἱ ἅγιοι, καὶ τὰς συντυχίας ἐξετρέποντο τῶν πολλῶν, μᾶλλον δὲ λοιμι κῆς νόσου φθοροποιὸν εἰδότες τὴν τῶν διεφθαρμένων ἀνθρώπων συνδιαίτησιν. Διὰ τοῦτο μηδὲν λαβόντες, μηλοβότους τὰς κτήσεις ἠφίεσαν, τὸν ἐκ τούτων περι σπασμὸν παραιτούμενοι. Διὰ τοῦτο ὁ Ἠλίας καταλιπὼν τὴν Ἰουδαίαν ᾤκει τὸ Καρμήλιον ὄρος ἔρημον, καὶ θηρίων πεπληρωμένον, καὶ πλὴν δένδρων εἰς παραμύθιον τροφῆς ἔχων οὐδέν· ἡρκεῖτο γὰρ τοῖς

LIBER DE MONASTICA EXERCITATIONE. explens indigentiæ ". Elisæus autem similiter hujusmodi vivendi modum sectatus est, aliis cum rebus præclaris, et locum desertum prædiligendo, in secessu successit magistro suo ¹. Et Joannes quidem habitans in solitudine Jordanis locustas comedebat, et mel silvestre, ostentans inultis nom difficilem paratu ad vitam corporis sustentationem, et ipsis exprobrans ouerosam delectationem ". Forte vero et universim hujusmodi legem ponit Moyses cir ca manna, Israelitis prænuntians illud de die in diem legere, solummodo quotidianum judiciose jubens esse victum humanum, non ante præparatum 15: decere arbitratus hoc unum, naturam rationalem contentam esse obviis, cæterorum promum conἀκροδρύοις, τούτοις τὴν ἀνάγκην τῆς χρείας πληρο- erat summitatibus arborum, hisce necessitatem φορῶν. Ὁ δὲ Ἑλισταῖος ὁμοίως τὴν αὐτὴν εἶχε δι αγωγὴν μετὰ τῶν ἄλλων καλῶν καὶ τὸ ταῖς ἐρήμοις ἐμφιλοχωρεῖν παρὰ τοῦ διδασκάλου διαδεξάμενος. Καὶ ὁ Ἰωάννης μὲν τὴν ἔρημον οἰκῶν τοῦ Ἰορδάνου, ἀκρίδας ἤσθιε, καὶ μέλι ἄγριον, δεικνὺς τοῖς πολλοῖς τὸ ἀταλαίπωρον τῆς πρὸς ζωὴν χρείας του σώματος, καὶ ὀνειδίζων αὐτοῖς τὴν πεφορτισμένην ἀπό λαυσιν. Τάχα δὲ καὶ καθολικῶς τοιοῦτον ὁ Μωϋσῆς τίθησι νόμον περὶ τοῦ μάννα τοῖς Ἰσραηλίταις παρ αγγέλλων τὸ τῆς ἡμέρας εἰς ἡμέραν ἄγειν, μόνον έφε ήμερον κεκριμένως κελεύων εἶναι τὸν ἀνθρώπινον βίον, οὐκ ἐμπαράσκευον, πρέπειν ἡγούμενος τοῦτο λογικῇ φύσει, τὸ ἀρκεσθέντα τοῖς παρατυχοῦσι, τῶν λοιπῶν ταμίαν εἶναι τὸν Χριστὸν, ἢ πρόνοιαν ποιούμενος τῶν ἔμπροσθεν, τῷ δὲ δοκεῖν ἀπιστεῖν τῇ τοῦ dum fore Christum. Αt providens antea ista, videΘεοῦ χάριτι, ὡς μὴ πάντοτε ὀμβρούσῃ τοῖς ἀνθρώ-. tur difidere Dei gratis, quasi non undique perποις τὰς ἀεννάους δωρεάς. Και συλλήβδην εἰπεῖν, διὰ τοῦτο πάντες οἱ ἅγιοι, ὧν οὐκ ἦν ἄξιος ο κόσμος, κατέλιπον τὴν οἰκουμένην ἐν ἐρημίαις πλανώμενοι, καὶ ὄρεσι, καὶ σπηλαίοις, καὶ ταῖς ὁπαῖς τῆς γῆς, καὶ περιῆλθον, ἐν μηλωταῖς, ἐν αἰγείοις δέρμασιν ὑστερούμενοι, θλιβόμενοι, κακουχούμενοι, τὰς μὲν χειροήθεις τῶν ἀνθρώπων ἀποδιδράσκοντες κακίας, καὶ τῶν κατὰ τὰς πόλεις πλημμυρούντων ἀλλοκότων πραγμάτων, ὡς ἂν μὴ τῇ φύμῃ τῆς φορᾶς, καθάπερ ὑπὸ χειμάρρου βίας εἰς τὴν τῶν πολλῶν παρενεχθῶσιν ἀδιάφορον ἀνάχυσιν· χαίροντες δὲ τῇ μετὰ τῶν θηρίων διαγωγῇ, καὶ τὴν ἐκ τούτων βλάβην ἐλάττονα τῆς ἐκ τῶν ἀνθρώπων κρίνοντες, μᾶλλον δὲ ἀνθρώπους μὲν ὡς ἐπιβούλους φεύγοντες, θαῤῥοῦντες δὲ τοῖς θηρίοις ὡς φίλοις ου τε γὰρ διδάσκει κακίαν ἐκεῖνα, καὶ τὴν ἀρετὴν τέθη πε, καὶ τιμᾷ. Οὕτω γοῦν τὸν Δανιὴλ ἀπώλεσαν μὲν ὡς ἐδόκουν οἱ ἄνθρωποι, περιέσωσαν δὲ λέοντες, τὸν ἐκ βασκανίας ἀδίκως κατακριθέντα αὐτοὶ φυλάξαν τες, καὶ δικαιοσύνην τοῖς ἀνθρώποις παραβραβευθεῖσαν, τὴν ὀρθὴν περὶ τοῦ ἀδίκως κατακριθέντος κρίσιν ἀνακηρύξαντες· καὶ γέγονεν ἡ ἀρετὴ τοῦ ἀνδρὸς τοῖς μὲν ἀνθρώποις φθόνου καὶ ἔριδος ὑπό θεσις, τοῖς δὲ θηρίοις αἰδοῦς καὶ τιμῆς ἀφορμὴ, ὅσοις οὖν ὁ τῆς βελτιώσεως Ερως ενέσπαρται! ΚΕΦΑΛ. ΣΒ Ζηλώσωμεν τὰς τῶν ἁγίων ἀρετῆς, καὶ τῆς δου λείας τῶν τοῦ σώματος επιταγμάτων ἀποστάντες, Ελευθερίαν μεταδιώξωμεν, καὶ τὸν ὑπὸ τοῦ Δημιουρ γοῦ ἀφεθέντα ἐν ἐρήμῳ ἄγριον ὄνον, καὶ μέμψιν φορολόγου οὐκ ἀκούοντα, καὶ καταγελώντα πολυοχλίας πόλεως. Κἂν μέχρι τοῦ νῦν ἀχθοφορεῖν παρ εσκευάσαμεν, πάθεσιν αὐτὸν κακίας υποζεύξαντες, ἀλλὰ γοῦν λύσωμεν τῶν δεσμῶν, κἂν ἀντιλέγωσιν οἱ μὴ φύσει κύριοι, ἀλλ᾽ ἐκ συνηθείας τὴν δεσποτεία» ἐπικτησάμενοι, πάντως ἀκούοντες, εἰ ἀκούσειεν, μὴ γλώττῃ μόνον, καὶ ψιλῇ φωνῇ, ἀλλὰ διαθέσει λεγόνpluenti in homines perennia dona. CAPUT LXI. Utque summatim dicam, ideo sancti omnes, quibus dignus non erat mundus, dereliquerunt terram habitatam, in solitudinibus errantes, et montibus, et speluncis, et foraminibus terræ, et pertransierunt in melotis et pellibus caprinis, destituti, altriti, male habiti, vitia hominum inolita refug gientes, gientes, 69 et exundantia negotia aliena, quae circa urbes sunt, ut ne impetu cursus delati, quemadmodum a torrentis violentia, in multorum indiscretam confusionem præterveherentur. gaudentes autem ferarum conversatione, et eam, quam possent ab ipsis accipere noxam, minorem ea, quam homines inferrent, judicantes; magis quidem fugiendo homines velut insidiatores, belluis vero ut amicis audenter fidendo; nec enim illæ malitiam docent, et virtutem admirata soul, et colunt ". Sic ergo Danielem perdiderunt qui- «lem (ut videbantur homines, servaverunt vero leones, injuste condemnatum ex invidia custodientes ipsi; et cum justitiam homines defraudassent, ipsi rectum de injuste condemnato judicium denuo pronuntiarunt 16: et fuit virtus viri hominibus quidem invidia, contentionisque materies, belluis veľo reverentiæ atque honoris incitamentum. Quantis igitur insitus fuit amor melioris profcclus! CAPUT LXII. Emulemur sanctorum virtutes, et desciscentes a servitute corporeorum imperiorum, libertatein consequamur, et ab orbis Conditore dimissum in solitudine asinum silvestrem, nec audientem ejus, qui tributum´exigit, querelam, urbisque tumultus deridentem ". Et si bucusque effecimus ut onera portaret, ipsum passionibus vitiorum subjugantes; at nunc vincula tandem ergo solvamus: contradicant licet qui non domini ex natura, sed ex consuetudine dominium usurparunt, omnino audientes, si audiant, nos non lingua solun, 70 * []] Reg. xviii, 42. * IV Reg. ", 25. 14 Matth. 111, 4 seqq. 15 Exod. xvi, 14 seqq. se' Dan. τιν, ifqq. 17 joh ASSIS, 16 Hebr. XI,

et muda voce, verum ex mandato dicentes, e quod των ἡμῶν, ὅτι ὁ Κύριος αὐτοῦ χρείαν ἔχει.» ΕύDominus his opus habet 1^.» Statim dimittent illum, ut apostolicis exornatus indumentis vebieulum at Verbi, aut in antiquam possessionem Verbi resolutus, retro quærat viriditatem omnem, loc est secutus eos, qui sugunt divinam Scripturam, deducatur dictis ejus in vitam incomprehensibilem, et plurimum cibum, simulque delectationem decerpens. Conquirendum vero et quomodo quærit omnem viriditatem in solitudine a Deo dianissus silvester asinus, pro habitaculo habens so- :tudinem ipsam, et pro tentorio salsuginem: cum salsugo, atque solitu le and herbae generationem, ut plurimum, non valde sint aptæ; nisi quis dical, quod qui passiones deservit, idcus exsistit ad quærendam divinis in sermonibus contemplationem, posteaquam depulit humorem passiomum. θέως ἀποστελοῦσιν αὐτὸν, ἵνα κατακοσμηθεὶς τοῖς ἀποστολικοῖς ἱματίοις, όχημα τοῦ Λόγου γένηται, ἢ εἰς τὴν ἀρχαίαν τοῦ Λόγου ἀπολυθεὶς νομὴν, ὀπίσω παντὸς χλωροῦ ζητῇ, ὅπερ ἐστὶ τοῖς τεθηλόσι τῆς θείας Γραφῆς ἑπόμενος ῥητοῖς, ὁδηγεῖσθαι εἰς ἀνα επίληπτον βίον, καὶ τροφὴν ὁμοῦ, καὶ τέρψιν καρο πούμενος πολλήν. Αμα δὲ καὶ ζητητέον, πῶς ὀπίσω παντὸς χλωροῦ ζητεῖ ὁ ἐν ἐρήμῳ ἀφεθείς παρὰ τοῦ Θεοῦ ἄγριος ὄνος, την δίαιταν ἔχων ἔρημον, καὶ τὴ σκήνωμα αλμυρίδας τῆς ἀλμυρίδος, καὶ τῆς ἐρή μου, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, οὐ πάνυ πρὸς πόας γίνε τον οὔσης ἐπιτηδείου. Εἰ μὴ ἄρα τις εἴποι, τὸν ἔρημον παθῶν ἱκανὸν εἶναι ζητεῖν τὴν ἐν τοῖς θείοις λόγοις θεωρίαν, μετὰ τὸ ἐξα[να]λωθῆναι τὴν τῶν παθῶν ὑγρασίαν, CAPUT LXIII. ΚΕΦΑΛ ΞΙ. Καταλίπωμεν τὰ βιωτικά πράγματα, καὶ πρὸς τὰ τῆς ψυχῆς ἀνανεύσωμεν ἀγαθά. Έως πότε τοῖς παι· δικοῖς ἀθύρμασι παραμένομεν, ἀνδρεῖον οὐδέποτε ἀναλαμβάνοντες φρόνημα; Έως πότε τῶν κομιδή νηπίων ἀσθενέστερον πράττομεν, οὐδὲ παρ' ἐκείνων εἰς προκοπὴν τῶν μειζόνων χειραγωγούμενοι; Εκεί νοι γὰρ ἡλικίας ἀμείβοντες, καὶ τὰς πρὸς τὰ παι γνια καταστάσεις ἀμείβουσι, καὶ τὴν πρὸς τὰς όλας εὐχερῶς ἀφιᾶσι προσπάθειαν. Κάρυα γὰρ αὐτοῖ: το χόν, καὶ ἀστράγαλοι, καὶ σφαίραι τῆς παιδιᾶς ἐστιν ὕλη, καὶ τούτοις προσπεπόνθασι, μέχρις ἂν τὸ ἀτελὲς τῆς φρονήσεως ἔχωσι, τίμια νομίζουσι ταῦτα παρα σκευάζειν. Ἐὰν δὲ προκόψας τις γένηται ἀνὴρ. Εβ ριψεν ἐκεῖνα, καὶ τῶν πραγμάτων μετὰ πολλῆς ἀντα έχεται σπουδῆς. Ἡμεῖς δὲ ἐναπεμείναμεν τῇ νηπιό τητι, τὰ παιδιᾶς, καὶ χλεύης ἄξια τεθαυμακότες, καὶ τὸ τῆς τῶν κρειττόνων άψασθαι φροντίδος οὐ θέα λομεν, καὶ ἀναλαβεῖν λογισμὸν ἀνδράσι πρέποντα ἀλλὰ τοῦτον καταλιπόντες, ἐν ταῖς γηΐναις καρυτί ζομεν πράξεσι, γέλωτα παρέχοντες τοῖς ἀκολουθία φύσεως τὰ πράγματα κρίνουσιν. ὡς γὰρ αἰσχρὸν ἄνδρα τέλειον ἰδεῖν ἐν τέφρᾳ καθεζόμενον, καὶ ἐν τῇ κονίᾳ παιδικὰς τέρψεις διαγράφοντα· οὕτως αἰσχρὸν, καὶ πολλῷ αἰσχρότερον, τοὺς τὴν ἀπόλαυσιν τῶν Derelinquamus ergo negotia sæcularia et ad animæ bona reclinemur. Quandiu puerilibus adhæremus ludiciis, nullatenus resumentes virilem prudentiam? Quandiu debilius omnino infantibus operamur, neque ab his ad progressum majorum manuducti? Ili namque mutantes ætatem, quas habent ad ludicra dispositiones commutant, et facile, quam habebant ad materias propensionem dimittunt. Nuces etenim ipsis forsitan, et ossiculi, et globi sunt pueritize materia, illisque amiciuntur, ο donec prudentiam perfectam sunt assecuti; honori ducentes illa præparare. Sin vero quis progressus 71 evadat in virum, abjicit illa, et negotiis multo incumbit cum studio. Nos vero permansimus assilui in infantia, quæ puerilia, et delecore digna sunt demirati, nolumusque meliorum rerum curam vel attingere, et recipere ratiocinationem, quæ viros deceat; verum illam deserentes in terrenis ludimus deliciis quasi nucibus; risum præbentes illis, qui naturam insequendo res dijudicant. Uti enim turpe est videre virum ætatis perfectæ in cinere considentem, et in pulvere puerilia depingentem oblectamenta; sic turpe, atque durpius longe, illos, qui ad fruitionem æternorum bonorum allaborant, in terrenarum rerum cinere αἰωνίων ἀγαθῶν πραγματευομένους ἐν τῇ τῶν γηΐvolutatos aspicere, qui dedecorant professionis perfectionem ineptia earum, quibus student, rerum. Ac bujus quidem causa rei nobis, ut videtur, ea est, quod nullas majores res concipimus mente esse, quamn eas, quas oculis usurpamus; nec e comparatione vilitatis praesentium, dignoscimus eminentiam bonorum, quæ ibi sunt, et perstricti circumquaque fulgore, sub eorum, quæ hic videntur bona, quæque in pretio habentur, clariAudine detinemur, et hisce cupiditatem nostram illigamus. Semper enim meliorum in absentia, * Matth. xx1, 3, νων τέφρα κυλινδομένους ὁρᾷν, καὶ τῇ τῶν ἐπιτη δευομένων ἀνοικειότητι αἰσχύνειν τοῦ ἐπαγγέλματος τὴν τελειότητα. Τούτου δὲ ἡμῖν αἴτιον, ὡς ἔοικε, τὸ μηδὲν τῶν ὁρωμένων ἐννοῆσαι μείζον, μηδὲ ἐκ παρα θέσεως τῆς τῶν παρόντων εὐτελείας, τὴν ὑπεροχήν γνωρίσαι τῶν ἐκεῖ ἀγαθῶν, καὶ περιαυγασθέντας ὑπὸ τῆς τῶν ἐνθάδε δοκούντων ἀγαθῶν τιμίων λαμ πρότητος κατασχεθῆναι, καὶ τούτοις προσδῆσαι τὴν ἐπιθυμίαν. 'Αεὶ γὰρ τῇ ἀπουσίᾳ τῶν κρειττόνων τι μᾶται τὰ χείρονα, τὴν ἐκείνων κληρονομοῦντα τάξιν. Ως εἴ γε ἦμεν ἔχοντες περὶ τῶν μελλόντων ὑψη

LIBER DE MONASTICA EXERCITATIONE. λοτέραν ἔννοιαν, οὐκ ἂν τούτοις προσκεχηνότες δι- pluris æstinantur deteriora, illorum ordinem velut στελοῦμεν. hæreditario jure sortita. Quod si de futuris excelsiorem cogitationem iniremus, neutiquam inhiantes istis persisteremus. CAPUT LXIV. Incipiamus igitur a præsentibus secedere; despiciamus possessiones, et pecunias, et omnia quæ ratiocinationem immergunt, eamque deorsum ſerunt frementem; 72 abjiciamus onus, ut navigium parumper reflectatur sursum; et vexati tempestate multa vasa projiciamus, ut gubernatrix mens navigantibus ratiocinationibus conservari possit. Si namque navigantes in mari procella jactati despiciunt proprias suas merces, et onera cum Αρξώμεθα τοιγαροῦν ἀναχωρεῖν τῶν παρόντων καταφρονήσωμεν κτημάτων, καὶ χρημάτων, καὶ πάντων τῶν βαπτιζόντων τὸν λογισμὸν, καὶ ὑποβρύ χιον καταφερόντων αὐτόν· ἀπορρίψωμεν το φορτίον, ἕνα μικρὸν ἀνανεύσῃ τὸ πλοῖον· ἐκβάλωμεν χειμαζό μενοι καὶ τῶν σκευῶν τὰ πολλὰ, ἵνα ὁ κυβερνήτης νοῦς μετὰ τῶν ἐμπλεόντων διασωθῆναι δυνηθῇ λογι σμῶν. Εἰ γὰρ οἱ ἐν θαλάσσῃ πλέοντες χειμαζόμενοι καταφρονοῦσι τῆς ἑαυτῶν ἐμπορίας καὶ τὸν φόρτον αὐτόχειρες ἐς τὴν θάλασσαν βίπτουσι, δευτέραν τῆς β suis manibus in mare projiciunt, judicantes esse ζωῆς τὴν ὕπαρξιν προκρίνοντες, ἵνα μὴ ὑπέραντλον ὃν τὸ πλοῖον κινδυνεύσῃ τῷ βάρει του φόρτου καταδυόμενον, κουφίζουσι τοῦτο τὰ τίμια των κειμηλίων, ἴσως κατὰ τοῦ βυθοῦ ἀκοντίζοντες· διατί μὴ καὶ ἡμεῖς διὰ τὴν κρείττονα ζωὴν καταφρονοῦμεν τῶν καθελκόντων εἰς βυθὸν τὴν ψυχήν; Διὰ τί μὴ δύναται φόβος Θεοῦ, ὅσον θαλάσσης δύναται φόβος; Ἐκεῖ. να τῆς προσκαίρου ζωῆς ἐπιθυμοῦντες, τὴν τῶν ἀγωγίμων ζημίαν οὐ μέγα κρίνουσιν, ἡμεῖς δὲ τῆς ἀϊδίου ζωῆς ἀντιποιεῖσθαι λέγοντες, οὐδὲ τοῦ τυχόν· της καταφρονοῦμεν, αλλ' αἱρούμεθα μᾶλλον τῷ φόρτῳ συναπολέσθαι, ἢ σωθῆναι ἐκείνων ἀποστερούμενοι. ᾿Αποδυσώμεθα οὖν, παρακαλώ, πάντα· γυμνός γὰρ ἔστηκεν ὁ ἀντίπαλος· μὴ γὰρ οἱ ἀθλοῦντες ἐνα δεδυμένοι ἀθλοῦσι; γυμνοὺς αὐτοὺς εἰς τὸ στάδιον ὁ αθλητικὸς εἰσάγει νόμος. Κἂν θάλπος ᾖ, κἂν κρυ μὸς, οὕτως εἰσέρχονται, τὰς ἐσθῆτας ἔξω καταλιπόντες. Εἰ δέ τις αὐτῶν παραιτήσεται τὴν γύμνωσιν, καὶ τὸν ἀγῶνα παρητήσατο. Ἡμεῖς δὲ ἀθλεῖν ἐπαγγελλόμενοι, καὶ πρὸς ἀντιπάλους πολὺ τῶν αἰσθητῶς ἀγωνιζομένων ἐντρεχεστέρους ἔχοντες μάχην, οὐ μόνον οὐκ ἀποδυόμεθα, ἀλλὰ καὶ μυρία κατὰ τῶν ὤμων φορτία φέροντες ἐπιχειροῦμεν ἀθλεῖν, πολ λὰς τοῖς ἀντιπάλοις καθ' ἑαυτῶν παρέχοντες λα515. Πώς γαρ πυκτεύσει πρὸς τὰ πνευματικὰ τῆς πονηρίας ὁ κτημάτων ἀντιποιούμενος, πάντοθεν εὐχερῶς κονδυλιζόμενος; Πῶς δὲ τῷ τῆς φιλαργυρίας παλαίσει πνεύματι ὁ περικεχωσμένος τοῖς χρήμασι; Πῶς δὲ δραμεῖτα: πρὸς τοὺς πάσης μερίμνης γυμνούς δαίμονας ὁ μυρίοις φροντίσιν ἐνδεδυμένος; τῆς θείας Γραφής λεγούσης. Ο γυμνός διώξεται ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ· ὁ ὁ γυμνός, οὐχ ὁ κεντῶνας πολυῤῥάφους τῆς τῶν βιωτικῶν πραγμάτων φροντίδος ἐνδεδυμέ νος ὁ γυμνός, οὐχ ὁ χρημάτων καὶ κτημάτων πολυΌλοις πρὸς τὸν δρόμον ἐμποδιζόμενον λογισμοῖς· δυσἄλωτος γὰρ, ἢ καὶ ἀνάλωτος τοῖς ἐπιβουλεύουσιν ἐστιν ὁ γυμνός. Ως εἴ γε ἦν ὁ μέγας Ἰωσὴφ γυμνός, οὐκ ἂν εὗρεν ὧν ἐπιλάθηται ἡ Αἰγυπτία. Φησὶ γὰρ τὸ θεῖον λόγιον, ὅτι ἐπελάβετο τῶν ἱματίων αὐτοῦ λέγουσα, "Ephes. vi, 12. 30 Αμο: 11, 16. opes vita posteriores habendas, ut ne navis impar ferendo periclitetur ob gravitatem oneris vergens in profundum, exinaniunt eam, pretiosiorem supellectilem æque in abyssum jaculantes: cur ΠΟΥ etiam nos propter meliorem vitam contemnemus ea, quæ animam trahunt in abyssum? Cur non potest metus Dei, quantum potest maris timor? Illi vitæ cupidi temporaneæ non magni faciunt detrimentum eorum, quæ vehunt; nos vero dicentes nos contendere, ut assequamur æternam vitam, neque vel fortuitum spernimus, sed eligimus potius cum onere simul perire, quam salvos evadere illis rebus privati. Exuammis igitur (hortor vos) omnia; nudus est enim adversarius: neque certantes vestiti pugnant: nudos ipsos in stadium et arenam lex athletica inducit. Etsi sit æstus, quamvis sit frigus, sic ingrediuntur, vestimenta foras derelinquentes. Si autem aliquis ipsorum recuset denudari, detrectet et certamen. Nos vero jussi certare, et contra adversarios multo velocius quam hi, qui sensibiliter certant, decurrentes, non solum nos non exuimus, sed onera mille super humeros gestantes conabimur pugnare, plurimas adversariis in nos ipsos præbendo prehensiones? 73 CAPUT LXV. Quomodo etenim pugnabit contra spiritualia nequitia ", qui affectat possessiones, facile pugnis undequaque coniusus? Quomodo vero spiritui avaritiæ obluctabitur, qui circumobruitur pecuniis & Qua ratione curret adversus nudos ab omni sollicitudine dæmonas, qui mille curis circumvestitur? dicente Scriptura' divina: ‹ Nudus in illa die insequetur ".» Nudus non qui consutos multipliciter centones sæcularium negotiorum curæ indutus; nudus non qui pecuniarum, et possessionum multiplicis materiæ cogitationibus ad currendum impeditus; captu enim est difficilis, aut etiam inexpugnabilis insidiantibus nudus. Ita siquidem fuisset magnus Joseph audus; nequaquam Ægyptia invenisset, per quæ apprehenderet. Divinum quippe fa:

tur eloquium, quod apprehenderit ejus vestimenta,. Κοιμήθητι μετ᾿ ἐμοῦ. ο Ιμάτια δέ ἐστι τὰ πράγ dicens: «Dormi mecum ".» Vestimenta nempe sunt corporeæ res, per quas tenens attrahit voluptas; et illas affectantem necesse est circumtrahi pugnanlem cum auferentibus illa. Sic igitur pudicitiæ athleta, simul atque vidit, etiam ex usu necessario corporis tractum se per vim ad voluptatem copulæ, et conjunctionem, et ediscens quod nudum conversari oportebat cum domina, quæ eum tenendo cogere vi poterat, derelictis vestimentis aufugit, et exivit foras; quemaduno:lum in paradiso virtute nudus circumambulans ad imitationem protoplasti, qui munus præcipuumi a Deo accipiens nuditatem, baluit, donec per 74 inobedientiam ad indigentiam vestimentorum devenit”: quandiu namque decertavit coutra adversarios, ut Dei jussa solveret, consulen:- ies, nudus quasi pugil in pedato, seu gradu stetit, victus vero, et extra certamen eductus, congrue fuit amictus, nuditatem deponens cum habitu athletico. CAP. LXVI. ματα τὰ σωματικά, ἀφ᾽ ὧν ἕλκει κρατοῦσα ἡ ἡδονὴ, καὶ τὸν ἀντιποιούμενον τούτων ἀνάγκη περισύρε σθαι μαχόμενον τοῖς ἀφαιρουμένοις. Οὕτω γοῦν ὁ τῆς σωφροσύνης ἀθλητὴς ὡς εἶδε, καὶ ἐκ τῆς ἀναγκαίας χρείας ἑλκόμενον τοῦ σώματος ἑαυτὸν βίᾳ πρὸς τὴν τῆς κοινωνίας ἡδονὴν καὶ ἔνωσιν, μαθών, ὅτι γυμνὸν ἔδει συνδιαιτάσθαι τῇ κατέχειν βιάζεσθαι δυναμένῃ δεσποίνῃ, καταλιπὼν τὰ ἱμάτια ἔφυγε, καὶ ἐξῆλθεν ἔξω, καθάπερ ἐν τῷ παραδείσῳ τῇ ἀρετῇ για μνὸς ἐμπεριπατῶν κατὰ μίμησιν τοῦ πρωτοπλάστου, ὅ; ἐξαίρετον γέρας παρὰ τοῦ Θεοῦ τὴν γύμνωσιν λαβὼν ἔσχεν, ἕως διὰ τῆς παρακοῆς εἰς χρείαν ἐνδυμάτων κατέστη. Μέχρι μὲν γὰρ ἡγωνίζετο πρὸς τοὺς λύειν τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ συμβουλεύοντας ἀντιπάλους, γυμνὸς ὡς ἀθλητὴς ἐπὶ τοῦ σκάμματος εἱστήκει, ἡττηθεὶς δὲ, καὶ ἐξαγώνιος γενόμενος εἰκότως ἐνεδύ· σατο, τὴν γύμνωσιν μετὰ τῆς ἀθλητικῆς ἔξεως ἀποθέμενος. Διὰ τοῦτο ὁ Παροιμιαστής πρὸς τὸν ἀλείπτην λέγων φησίν· ο 'Αφελοῦ τὸ ἱμάτιον αὐτοῦ, παρῆλθε γάρ.» Εως μὲν γὰρ ἦν ἔξω τοῦ σταδίου, καλῶς τοῖς τῶν οὐκ ἀθλούντων ἐνδύμασιν ἐκέχρητο, τὴν ἀγωνιστικὴν ἀνδρείαν τοῖς τῶν ἐνδυμάτων ἐσθήμασιν ἐγκρύπτων. Ἐπειδὴ δὲ εἰς τὸν ἀγῶνα παρῆλθεν· ἀφελοῦ τὸ ἱμάτιον αὐτοῦ. Γυμνὸν γὰρ ἀγωνίζε σθαι δεῖ, μᾶλλον δὲ οὐδὲ γυμνὸν μόνον, ἀλλὰ καὶ Propterea Proverbiorum auctor alloquens unctorem dicit. Aufer ipsius vestimentum, prodiit cnim”. Siquidem quousque erat extra stadium, bene vestimentis utebatur, ut et alii non decertantes, fortitudinemque ad certandum indumentorum vestituris occultans posteaquam autem processit ad certamen, aufer vestimentum ipsius. Nudum quippe oportet decertare; imo potius neque solummodo nudum, sed et unctum. Nam qui nudatur ήλειμμένον. Τὸ μὲν γὰρ γυμνοῦσθαι, ἀνάπαφον certator, adversario efficitur minime prehensibilis; is vero, qui ungitur oleo, si quando prehensus fuerit, clabitur facile; oleum quippe a prehensione expedit. Idco adversarii contendunt terram inspergere adversariis, ut olei lavitatem pulvere exasperantes, ipsos captu faciles ad prehensiones præstent. Quod autem est ibi pulvis, hoc nostro in certamine terrena sunt negotia; et quod ibi est oleum, istic est vacatio a sollicitudinibus. Et sicut ibi unctus facile solvit eos, qui ab ipsis vocitantur, nexus; si vero pulverem susceperit, ægre effugit manum colluctantis: ita istic, qui nullis premitur curis, a diabolo difficulter apprehenditur; at qui curis æger est, et sollicitudinibus, quasi pulvere quodam exasperans levorem mentis, magna 75 cum difficultate illius e manu exit. CAPUT LXVII. Perfectæ animæ est esse sine cura, impiæ vero sollicitudinibus conteri; de perfecta quippe anima dicitur, quod est lilium in medio spinarum s. Hoc autem eam multas inter curas sine sollicitudine degentem demonstral. Liliumn enim ct in Evangelio significat animam sollicitudine carentem. Nec enim (ait) laborat, neque net, et majore gloria, quam Salomon, circumdatur '. De his vero, qui multa cura circa corporeas res premuntur, inquit; «Omnis ** Gen. xxxix, 7. " Prov. xx, 16; xxvi, 13. ποιεῖ τῷ ἀντιπάλῳ τὸν ἀνταγωνιστήν· τὸ δ' ἐλαίῳ ηλεῖφθαι, εἰ καὶ ληφθείη ποτέ, διολισθαίνειν· τὸ δ' ἔλαιον ἐκ τῆς λαβής παρασκευάζει. Διὰ τοῦτο οἱ ἀντίπαλοι γῆν προσπάσσειν φιλονεικοῦσι τοῖς ἀντιπά λοις, ἵνα τῇ κάνει τὴν τοῦ ἐλαίου ἐπιτραχύνοντες λειότητα, εὐλήπτους αὐτοὺς πρὸς τὰς λαβὰς ἀπεργά σωνται. ῞Οπερ δέ ἐστιν ἡ κόνις ἐκεῖ, τοῦτο ἐν τῷ ἡμετέρῳ ἀγῶνι τὰ γήινα πράγματα, καὶ ὅπερ ἐστὶν ἐκεῖ τὸ ἔλαιον, τοῦτο ἐνταῦθα τὸ ἀμέριμνον. Καὶ ὥσπερ ἐκεῖ ὁ ἡλειμμένος ευχερώς λύει τὰ λεγόμενα παρ' αὐτοῖς ἄμματα· εἰ δὲ δέξοιτο κόνιν, δυσκόλως ἐκτεύγει τὴν χεῖρα τοῦ προσπαλαίοντος· οὕτως ἐν ταῦθα ὁ μηδὲν μεριμνῶν, δύσληπτός ἐστι τῷ διακύλῳ, φροντίζων δὲ καὶ ταῖς μερίμναις καθάπερ κάνει τιν τραχύνων τὸ λεῖον τῆς ἀμεριμνίας τοῦ νοῦ, δυσχερῶ; ἐξιλεῖ ἐκ τῆς ἐκείνου χειρός. Τελείας ψυχῆς ἐστι τὸ ἀμέριμνον, ἀσεβοῦς δὲ τὸ ταῖς φροντίσι κατατρίβεσθαι Περὶ μὲν γὰρ τελείας ψυχῆς εἴρηται, ὅτι κρίνον ἐστὶν ἐν μέσῳ ἀκανθῶν. Τοῦτο δὲ τὴν μετὰ τῶν πολυφροντίδων ἀμερίμνως διάγουσαν δηλοῖ. Τὸ γὰρ κρίνον καὶ ἐν τῷ Εὐαγγε λίῳ τὴν ἀμέριμνον σημαίνει ψυχήν· οὐ κοπιᾷ γάρ, φησὶν, οὐδὲ νήθει, καὶ μείζω τοῦ Σολομῶντος περι βέβληται δόξαν. Περὶ δὲ τῶν φροντίδα πολλὴν ἐχόν των εἰς τὰ σωματικά, φησί· Πᾶς ὁ βίος ἀσεβοῦς ἐν *s Cant. 11, 2. ** Matth. vi, 2º, 29.

LIBER DE MONASTICA EXERCITATIONE φροντίδι. ο Καὶ γὰρ ὄντως ἐστὶ ἀπεβὲς παντὶ τῷ vita impii est in sollicitudine 15. Etenim vere inpium est, toti vitæ coextendere curam corporearumn rerum, nullumque studium exhibere circa futura. Et corpori quidem, etsi non multo indigeat studio, tempus omne impendere; animæ autem, quæ spatium habet ad profciendum tam prolixum, ut neque sufficiat vita tota ad ipsius perfectionem, neque vel breve tempus tribuere; si vero et aliquantulum videamur assignare, dissolute, atque negligenter id ei præbemus, decepti eorum, quæ videmus, circumapparentia: illud ipsum patientes ac illi, qui a deformissimis meretriculis velut hamo capti, quæ pɛnuria germanæ pulchritudinis, adulterinam ad intuentium insidias excogitant, adinventionibus fucorum deformitatem corrigentes. Semel enim devicti βίῳ συμπαρεκτείνειν τὴν τῶν σωματικών φροντίδα, και μηδεμίαν περὶ τῶν μελλόντων ἐπιδείκνυσθαι σπουδήν· καὶ τῷ μὲν σώματι, καίτοι μὴ πολλῆς δεομένῳ σπουδῆς, πάντα προσαναλίσκειν τὸν χρόνον, τῇ δὲ ψυχῇ τοσοῦτον ἐχούσῃ προκοπῆς μῆκος, ὡς μὴ φθάγειν πάντα τὸν βίον πρὸς τὴν ταύτης τελείωσιν, ἢ μηδὲ τὸν τυχόντα καιρὸν ἀπονέμειν, εἰ δὲ καὶ εἴ τινα δόξομεν ἀπονέμειν, ἐκλελυμένως, καὶ ῥᾳθύμως αὐτῇ τοῦτο παρέχομεν, ὑπὸ τῆς τῶν ὁρωμένων περιτα νείας δελεαζόμενοι, καὶ ταυτὸν πάσχοντες τοῖς ὑπὸ τῶν εἰδεχθεστάτων εταιρίδων ἀγκιστρεφομένοις, απ γνησίου κάλλους ἀπορίᾳ, νόθον ἐπ' ἐνέδρᾳ τῶν θεω μένων ἐπινοοῦσι, ταῖς ἐπινοίαις τῶν ἐπιτριμμάτων τὴν δυσμορφίαν ἐπιδιορθούμεναι. Απαξ γὰρ τῇ ματαιότητι τῶν παρόντων ἡττηθέντες, τὸ αἶσχος τῆς " praesentium vanitate, turpitudinem malerie videre ὕλης ἰδεῖν ἀδυνατοῦμεν ὑπὸ τῆς προσπαθείας φενακιζόμενοι. nequimus delusi ab affectione. 76 CAPUT LXVIII. Et hujusce rei gratia non sistimus in usu necessario: saturitati vero, quæ noxia est vitæ, insistentes, omnimodis possessionibus accingimur, neutiquam animadvertentes, quod mensura possessionis est usus corporis, quod vero eam supergreditur, est dedecus, et non usus: ut enim tunica corpori commensurata, et ad usum, et ad decorem pertinet; quæ vero undequaque circumfluit, et implicita pcdibus, et per humum circumtracta cum iudecentia fit impedimento ad omnem operationem: Ita possesΚαὶ τούτου χάριν ἐπὶ μὲν τῆς ἀναγκαίας οὐχ ἱστά μεθα χρείας. Κόρον δὲ ὑβριστὴν τοῦ βίου ἐνστησάμενοι, παντοίαις κτήσεσιν ἐπαποδυόμεθα, οὐχ ὁρῶν. τες, ὅτι μέτρον κτήσεως ἐστὶν ἡ χρεία τοῦ σώματος, τὸ δὲ ταύτην ὑπερβαίνον, ἀκοσμία λοιπὸν, καὶ οὐκέτι χρεία ἐστίν. ὡς γὰρ ὁ συμ[με]μετρημένος τῷ σώματι χιτών, καὶ χρεία, καὶ κόσμος ἐστὶν, ὁ δὲ πάντοθεν περιῤῥέων, καὶ τοῖς ποσὶν ἐμπλεκόμενος, καὶ περισυρόμενος τῇ γῇ μετὰ τοῦ ἀπρεποῦς, καὶ ἐμπόδιον πρὸς πᾶσαν ἐργασία» γίνεται· οὕτως ἡ ὑπερβαίνουσα τὴν τοῦ σώματος χρείαν κτῆσις, καὶ πρὸς ἀρετὴν sio usum corporis excedens, et impedimentum est ἐστιν ἐμπόδιον καὶ πολλὴν ἔχει κατάγνωσιν παρὰ τοῖς τὴν φύσιν τῶν πραγμάτων ἐρευνᾶν δυναμένοις. Οὔτε οὖν τοῖς ἡπατημένοις ὑπὸ τῶν αἰσθητῶν προσεκτέον, οὐδὲ τοῖς, διὰ τὸ μὴ προσεσχηκέναι τοῖ; νοητοῖς, προσπεπονθύσι τοῖς γηῖνοις, ἀκολουθητέον ἀκρίτως· ταυτὸν γάρ ἐστι χρωμάτων κριταῖς χρήσθαι τυφλοῖς, ἢ κωφοῖς τῶν κατὰ μουσικὴν φθόγγων, ἑστερημένοις τῶν πρὸς τὰ δικαζόμενα κριτηρίων, καὶ τούτοις πιστεύειν, ὡς κατὰ λόγον ἑλομένοις τὴν τῶν παρόντων ἀπόλαυσιν. Τυφλο! γάρ εἰσι τῶν ἀν αγκαιοτάτων τῶν κριτηρίων τὸν λογισμὸν πεπηρω μένοι, ᾧ κρίνεσθαι τὰ σπουδαῖα, καὶ τὰ ἀδιάφορα πέφυκεν. Εἷς τούτων ἦν Αχαρ ὁ τοῦ Χαρμὶ ὁμολογῶν τῷ Ἰησοῦ ἐν τῇ σκηνῇ τοῦ βίου κεκρυφέναι ὑπὸ γῆν τὰ κ κλεμμένα, καὶ ὑποκάτω τούτων τὸ ἀργύριον κατορωρυχέναι. Ο γὰρ τὰ ποικίλα, καὶ λαμπρὰ τῆς ὕλης ἀνώτερα κρίνας, τὸν δὲ λόγον ὑποκάτω τούτων κατο ορύξας, εἰκότως ἀπατᾶται ἀλόγου δίκην είκων, καὶ ἐνδιδοὺς ἑαυτὸν τῇ φαντασίᾳ τοῦ ἀρέσαντος, διὰ τὸ καταβεβιβᾶσθαι τῶν ἀρχοντικῶν θρόνων τὸν λογισμὸν, καὶ ἐν τῇ τῶν ὑπηκόων, μᾶλλον δὲ καταδίκων τετάχθαι τάξει. Εἰ γὰρ ἦν οὗτος ἐπὶ τῆς ἰδίας ἱδρυμένος ἀξίας, καὶ τὴν κρίσιν πεπιστευμένος τῶν φαι νομένων, δικαίαν, καὶ ὀρθὴν ἂν ἐξήνεγκε τὴν ψῆφον, 3 Prov. 31, 28 sec. LXX. 16 Josue vil, 18 seqq. ad virtutem, et plurimum redarguitur ab his, qui possunt naturam rerum investigare. Non igitur adhærendum est his, qui sunt a sensibilibus decepti, neque sine judicio sequi decet eos, qui quod intelligibilia niinime observant, terrena consectantur. Hoc est quippe cæcis uti judicibus ad colores, aut surdis ad musicum sonum, qui sunt orbali instrumentis discernendi ca, quæ discutiuntur; atque illis fidem adhibere sicuti secundum rationem eligenti bus voluptatem præsentium. Cæci nempe sunt, qui maxime necessariis instrumentis dijudicandi mutilatam habent rationem, cui est innatum discernere laudabilia, et indifferentia. CAPUT LXIX. Unus horum erat Achar Charmi filius, fassus Jesu, in tentorio vitæ se occuluisse sub terra, quæ furto subtraxerat, et subius 77 illa defolisse argentum ". Nam qui varias, et splendidas res, quæ erant e materia, judicavit esse superiores, rationem autem sub hisce defodit, decipitur convenienter, instar irrationabilis bestiæ, cedens, seque ipsum tradens imaginationi rei placentis: quia velut ex principatus soliis deturbavit rationem, et in subditorum), quin potius in reorumn ordinem collocavit. Si namque hæc in propria dignitate firmata fuisset, illique judicium de apparentibus commissum fuisset, ea

justam quidem, ac rectam tulisset sententiam dam- κολάσας τὴν τοῖς ἀπατηλοῖς ἐπιδραμοῦσαν ὁρμήν, pans impetum qui ad fallacia decurrebat. Præclarum ergo intra terminos usus et indigentiæ permanere, atque contendere totis viribus, ne illi transcendantur. Si enim quis paululum prætervectus fuerit a cupiditate versus ea, quæ in vita dulcia haLentur, nulla ratio deinceps sistit motum ad ea, quæ ante sunt. Nullus quippe terminus est ejus, quod est super indigentiamn: verum studium immensum, et infinita vanitas laborem circa hæc semper augebit, veluti flammam, adjectione materiæ nutriens cupiditatem. CAPUT LXX. Καλὸν οὖν τοῖς ὅροις τῆς χρείας ἐμμένειν καὶ φιλονεικεῖν πάσῃ δυνάμει τούτους μὴ ὑπερβαίνειν. Εάν γὰρ ὀλίγον παρενεχθῇ τι; ὑπὸ τῆς ἐπιθυμίας ἐπὶ τὰ ἡδέα του βίου, οὐδεὶς λοιπὸν λόγος. ἴστησι τὴν ἐπὶ τὰ πρόσω φοράν. Τοῦ γὰρ ὑπὲρ τὴν χρείαν ὄρος οὐδεὶς, ἀλλ᾽ ἀνήνυτος ἡ σπουδὴ καὶ ἀτέλεστος ή ματαιότης, τον περὶ τὰ τοιαῦτα πόνον αὔξει διὰ παντὸς, καθάπερ φλόγα τῇ τῆς ὕλης προσθήκῃ τρέφουσα τὴν ἐπιθυμίαν. Οταν γὰρ οἱ ἅπαξ τοὺς ὅρους παρελθόντες τῆς Quando enim hi, qui semel terminos naturalis· transierunt necessitatis, incipiunt in vitam mate η φυσικῆς ἀνάγκης, ἐπὶ τὴν ἔνυλον ἄρχονται προκό rialem progredi, volunt pani suave opsonium apponere, aquæ autem vinum hactenus usuale, et dein exquisitius; in vestibus vero usui aptis incedere non sustinent, sed primum quidem lanas, et splendidiores coeniunt, ipsum lauæ forem colligentes, post ea transeunt ab his ad promiscua e lino, et dana habentia ornatum, deinde serica circum apponunt, et hæc 78 quidem inprimis simplicia, deinde variegata bellis et feris, et omnimodis historiis; vasa quoque argenteɔ, et auro illita instruunt non solum conviviis inservientia, sed et animalibus et lectulis supervacanee apposita. At quid juvat eorum intempestivam ambitionem referre pluribus? Quando et usque ad inhonestissimos ipsam protendunt usus, neque dignantes confare vasa ex altera materia ad eas, quæ egeruntur e corpore, sordes excipiendas, nisi et huic ministerio famuletur argentum. Adeo enim voluptas usque ad extrema seipsam porrigit, et inhonorata opera materiæ conde - “corat sumptuum magnificentia. Iloc vero est præter naturam habere superfluum. CAPUT LXXΙ, ' πτειν ζωήν, τῷ μὲν ἄρτῳ προστιθέναι τὸ ἡδὺ προσ. όψημα θέλουσι, τῷ δὲ ὕδατι τέως χρειώδη οίνον, καὶ ἀπὸ τούτου τὸν πολυτελέστερον· ἐνδύμασι δὲ τοῖ; χρειώδεσι στοιχεῖν οὐκ ἀνέχονται, ἀλλὰ τὸ πρῶτον μὲν τῶν ἐρίων, καὶ τὰ λαμπρότερα συνωνοῦνται, αὐτὸ τῆς ἐρέας συλλεγόμενοι τὸ ἄνθος, εἶτα μετα βαίνουσιν ἀπὸ τούτων ἐπὶ τὰ μικτὰ ἐκ λίνου, καὶ ἑρέας ἔχοντα τὴν κατασκευὴν, εἶτα σηρικὰ περιερ γάζονται, καὶ ταῦτα λιτά πρότερον, αὖθις δὲ πεποικιλμένα πολέμοις, και θηρσί, καὶ ἱστορίαις παν τοδαπαῖς· σκεύη τε ὀργυρᾶ, καὶ χρυσόπαστα κατασκευάζουσιν, οὐ μόνον ταῖς ἑστιάσεσι λειτουργοῦντα, ἀλλὰ καὶ ζώοις, καὶ κλινιδίοις περιττῶς περικείμενα. Καὶ τί δεῖ τὴν ἄκαιρον αὐτῶν ἐπὶ πλεῖον προ τιθέναι φιλοτιμίαν; ὁπότε καὶ μέχρι τῶν ἀτιμο τάτων χρειῶν ταύτην ἐπεκτείνουσιν, οὐδὲ τὰ τῶν ἀποπατημάτων σκεύη καταξιοῦντες ἐξ ἑτέρας ὕλης δημιουργεῖν, εἰ μὴ καὶ ταύτῃ τῇ ὑπηρεσίᾳ διακονήσοι ὁ ἄργυρος. Τοιοῦτον γὰρ ἡ ἡδονὴ ἕως τῶν ἐσχά των ἑαυτὴν παρεκτείνουσα, καὶ τὰ ἄτιμα τῶν ἔργων τῇ τῆς ὕλης τιμῶσα πολυτελείᾳ. Τοῦτο δὲ παρὰ φύσ σιν ἐστὶν ἔχειν λοιπόν ΚΕΦΑΛ. ΟΑ'. Ἡ γὰρ κατὰ φύσιν διαγωγή ἡμῖν τε, καὶ τοῖς ζώοις ἡ αὐτὴ ὥρισται παρὰ τοῦ Δημιουργοῦ.. Ἰδοὺ γὰρ δέδωκα ὑμῖν, φησὶν ὁ Θεὸς τῷ ἀνθρώπῳ, πάντα τὸν χόρτον τοῦ ἀγροῦ, ὑμῖν καὶ τοῖς θηρίοις ἔσται εἰς βρῶσιν.» Κοινὴν οὖν λαβόντες μετὰ τῶν ἀλόγων Nam quæ secundum naturam est vivendi ratio, una eademque nobis, et animalibus, præscripta fuit a Conditore: Ecce enim dedi vobis (inquit Deus homini) omnem herbam virentem agri; ea vobis et Teris erit in escam.» Communem igitur accipientes cum irrationabilibus victum, et eum adin- β) τὴν δίαιταν, καὶ ταύτην ταῖς ἐπινοίαις ἐπὶ τὸ ἀσω ventionibus pervertentes in luxuriosiorem; quomodo non judicabimur recte illis irrationabiliores? Siquidem feræ manent intra terminos naturæ, nihil horum quæ disposita fuerunt a Deo, prætereuntes; homines autem a Deo cohonestati ratione, omnino ·ab antiqua legislatione digressi descivimus. Qui enim sunt apud bruta animalia epsonorium apparalus? Quæve pistorum, et coquorum artificia, qua mille ventri aerumnoso condunt 79 voluptates? Noume antiquam adamant simplicitatem, herbam comedentia, et contenta illis quæ occurrunt, atque potu utentia e laticibus, eoque raro fortassis? Ideo et minus indulgent voluptatibus, quæ sub ventre 37 Gen. 1, 29. τότερον δια[σ]τρέψαντες, πῶς οὐκ ἀλογώτεροι κριθείημεν εὐλόγως ἐκείνων; Εἴ γε τὰ μὲν θηρία μένει ἐπὶ τῶν ὅρων τῆς φύσεως οὐδὲν παρακινήσαντα τῶν παρὰ τοῦ Θεοῦ τεταγμένων, οἱ δὲ λογισμῷ τιμηθέντες ἄνθρωποι πάντη τῆς ἀρχαίας ἐκδεδιώγμεθα νομοθεσίας; Ποῖαι γὰρ παρὰ τοῖς ἀλόγοις όψοφαγίαι; Παῖαι δὲ σιτοποιῶν, καὶ μαγείρων τέχναι μυρίαι τῇ ἀθλία γαστρί δημιουργοῦσιν ἡδονάς; Οὐχὶ δὲ τὴν ἀρχαίαν εὐτέλειαν ἀγαπῶσι, ποηφαγοῦντα, καὶ τοῖς ἐπιτυχού σιν ἀρκούμενα, καὶ ναματικῷ κεχρημένα ποτῷ, καὶ τούτῳ τυχὸν σπανίως; Διὸ καὶ ὑπογαστρίους ἡδονὰς μεμείωνται, οὐδεμιᾷ πιμελώδει τροφῇ τὰς ὀρέξεις προσαναφλέγοντα, οὐδὲ πάντοτε τὴν ἄρρενος καὶ θη

LIBER DE MONASTICA EXERCITATIONE. λειας ειδότα διαφοράν. Εις γὰρ αὐτοῖς καιρὸς τοῦ sunt, nec ullo ping: i alimento appetentias ciliorum ἔτους ταύτην παρέχει τὴν αἴσθησιν, ἡνίκα ὁ τῆς φύσεως νόμος πρὸς τὴν τοῦ ὁμοίου σπορὰν τὴν σύνοδον αὐτοῖς ἐπὶ διαμονῇ τοῦ γένους ἐξεῦρε· τὸν δὲ ἄλλον χρόνον οὕτως ἀλλοτριοῦνται, ὡς λήθην λαβεῖν πάντη τῆς τοιαύτης ὀρέξεως. Ανθρώποις δὲ ἐκ τῆς περὶ τὰ βρώματα πολυτελείας ἡ τῶν ἀφροδισίων ἀκόρεστος ἐπιθυμία παραβλαστάνουσα μανιώδεις εγκατέσπειρεν ὀρέξεις, οὐδένα καιρὸν ἠρεμεῖν συγχωροῦσα τὸ πάθος. Ἐπεὶ οὖν πολλὴ τοῖς κτήμασιν ἡ βλάβη παρακολουθεῖ, καὶ πᾶσι τοῖς πάθεσιν ὡς νοσοποιός αἰτία παρέχει τὰς ἀφορμάς, αὐτὴν ἀνέλωμεν τὴν αἰτίαν, β εἴπερ τῆς κατὰ ψυχὴν προνοοῦμεν εὐεξίας. Ακτημοσύνῃ τὸ τῆς φιλοχρηματίας Ιασώμεθα πάθος. Φύγω μεν τοὺς τῶν ἀνωφελῶν ἀνθρώπων θιάσους μόνω πιν ἀσπαζόμενοι· ἐπιβλαβής γὰρ καὶ τῆς εἰρηνικῆς καταστάσεως φθοροποιὸς ἡ μετὰ τῶν εἰκαιοτέρων συνδιαίτησις. Ὡς γὰρ οἱ ἐν ἀέρι λοιμικῷ γινόμενοι πάνε τως νοσοῦσιν, οὕτως οἱ ἐν ἀνθρώποις ἀδιαφόροις δι άγοντες, μεταλαμβάνουσι τῆς ἐκείνων κακίας. Τί γὰρ ἔτι κοινὸν ἔχουσι πρὸς τὸν κόσμον οἱ ἀποταξάμενοι τῷ κόσμῳ; «Οὐδεὶς γὰρ στρατευόμενος ἐμπλέκεται ταῖς τοῦ βίου πραγματείαις, ἵνα τῷ στρατολογήσαντι ἀρέσῃ· ν ἡ γὰρ περὶ τὴν πραγματείαν ἀσχολία, τὰς πολεμικὰς κωλύει γυμνασίας· ἀγύμναστοι δὲ πρὸς ἐμπειροπολέμους μαχόμενοι, πῶς ὑποστησόμεθα; Μᾶλλον δὲ, εἰ δεῖ τἀληθὲς εἰπεῖν, οὕτω νωθρῶς καὶ ἐκλύτως μαχόμεθα, ώς μηδὲ κειμένῳ τῷ πολεμίῳ ἀντέχειν δυνάμεθα, καὶ τοὺς ἑστῶτας ὑπὸ τοῦ πεπτω κότος ἐπιβουλεύεσθαι. "Οπερ γὰρ πάσχουσιν ἐν τοῖς πολέμοις διὰ φιλοχρηματίαν οἱ τοὺς νεκροὺς σκυλεύοντες, μετὰ τὴν νίκην πολλάκις ἀναιρούμενοι ὑπὸ τῶν κειμένων, καὶ κέρδους αἰσχροῦ χάριν μετὰ τὰ τρό παια ἐλεεινῶς ἀπολλύμενοι, τοῦτο καὶ ἡμεῖς νῦν πάσχομεν, κειμένῳ τῷ ἐχθρῷ, καὶ ἀποπνέοντι πλησιάζοντες. Ωσπερ γὰρ ἐκεῖνοι πόθῳ τῶν χρημάτων ἐρευνῶντες τοὺς νεκροὺς, πολλάκις ἡμιθανεῖ τινι προσελθόντες καὶ περι[εκ]δύοντες, λάθρα δεξάμενοι καιρίαν πληγήν, κατέπεσον, τὴν ἐπὶ τῇ νίκῃ εὐκλεια, ἀλογίστως αἰσχύναντες· οὕτως ἡμεῖς, ὅταν διὰ σωφροσύνης καὶ ἐγκρατείας καταβάλωμεν τὸν Βάρο βαρον, ἢ δόξωμεν καταβεβληκέναι, τότε τῶν περὶ αὐτὸν ἐρασθέντες ἐνδυμάτων, ἅπερ ἐστὶ τὰ παρὰ τοῖς ἀνθρώποις δοκοῦντα τίμια, πλοῦτος, δυναστεία, εὐεξίαι, δόξαι, προσεγγίζομεν αὐτῷ, λαβεῖν τι τῶν αὐτοῦ γλιχόμενοι, καὶ οὕτως ἀποθνήσκομεν ἑαυτοὺς τῇ σφαγῇ προσάγοντες. ΚΕΦΑΛ. ΟΓ'. Οὕτως ἀπώλοντο αἱ πέντε παρθένοι, διὰ μὲν τῆς ἁγνείας, καὶ ἐγκρατείας ἀνελοῦσαι τὸν πολέμιον διὰ δὲ ἀσπλαγχνίας, ἣν φιλοχρηματία γεννᾷ, ἑαυτὰς ἐπὶ τὸ ξίφος ὠθήσασαι τοῦ διὰ τὸ κεῖσθαι ἀνελεῖν 10 11 Tim. 1. 4. 29 Matth. VI, denuo infanmnant; nec semper maris et feminae norum discrimen: unico nempe illis anni tempestas hujusmodi sensum præbet, quando naturæ lex ad sationen similis ipsis, coitum pro generis permanentia adinvenit; alio vero tempore adeo sunt ab eo alieni, ut oblivionem fujusmodi appetitus capiant penitus. At hominibus e varietate circa cibos insatiabilis cupiditas rerum venerearum germinans in dies insanas appetentias superinsevit, nullo tempore passionem permittens quiescere. CAPUT LXXII. Quando igitur plurima pernicies subsequitur possessiones, et omnibus affectibus quasi morbifica causa præbet impulsus, ipsam auferamus causam, siquidem bono statui animæ prospicimus. Cureus affectum cupiditatis divitiarum inopia possessionum. Fugiamus cœtus hominum inutilium solitudinem amplexantes: exitium namque affert statui pacifico valde noxius convictus cum vanioribus: ut enim qui sunt in aere pestilenti omnino ægrotant, sic qui degunt cum hominibus indiscriminatim, participes fiunt illorum malitiæ. Quid enim adhuc commune habent cum mundo, qui a mundo desciverunt? ‹ Nemo militans negotiis 80 vitæ implicatur, ut placeat ei, qui se militem delegit "., Occupatio namque circa negotiationem prohibet bellicas exercitationes. Inexercitati vero pugnantes adversus belli peritos quomodo subsistemus? Quin potius (si verum oporteat dicere adeo segniter, et dissolute pugnabimus, ut nec hosti jacenti valeamus resistere, et stantes ab eo, qui cecidit, insidiis appetamur. Quod enim patiuntur in bellis ob pecuniæ cupiditatem, qui mortuos spoliant post victoriam, sæpe interfecti ab his, qui strati jacent, et turpis lucri gratia post tropæa miserabiliter pereuntes: hoc et nos nunc patimur inimico jacenti, et exspirauti appropinquantes. Quemadmodum enim illi præ desiderio pecuniarum perscrutantes demortuos, plerumque ad semimortuum aliquem accedentes, et exuentes, occulte vulnere tempestivo excepto conciderunt, gloriam victoria partam, sine ratione deturpantes ita nos quando per temperantiam et continentiam depellimus Barbarum, aut videmur depulisse, tunc amore capti vestium, quæ circum cum sunt, quæ sunt equidem illa, quæ ab hominibus pretiosa aestimantur, divitiæ, dominatio, Lona corporis habitudo, et gloria; appropinquamus ipsi, aliquid appetentes capere ex his, quæ penes ipsum sunt, et sic inmorimur, nos ipsos ad cadem deducentes. CAPUT LXXIII. Sic perierunt quinque virgines ", per puritatem quidem, et continentiam perimentes hostem, per immisericordiam vero, quam avaritia generat, seipsas ultro impellentes 81 in gladium ejus, qui nequi

bat insultantes interimere, quia iacebat. Nihil igi- τοὺς ἐφεστῶτες ἀδυνατοῦντος. Μηδὲν οὖν τῶν ἐκείν tur eorum, quæ ad illum spectant, velimus, ut ne simul cum his, quæ ad ipsum pertinent, et animam deperdamus; vocat enim et nunc ad ipsa, omnesque concitat, si maxime repererit obaudientes, Si namque ipsum provocabat Dominum dicens: «Hæc omnuia tibi dabo, si cadens adoraveris me > et decipere tentabat per ea, quæ in hac vita videntur splendida eum, qui minime indigebat istis: quomodo non putabit, se decepturum homines captu faciles, qui pronos exhibent se ad fruitionem rerum sensibilium? Exerceamus mentem ad pietatem; corporea siquidem exercitatio ad modicum est utilis, puerilibus assiinilata disciplinis: pietas autem ad omnia utilis evadit "; comparans bonain animæ habitudinem his, qui victoriam appetunt coutra passiones adversantes. CAPUT LXXIV. Ut enim certatoribus, qui se ludicris exercent, decorum est exercere corpus, et artus continuo movere; hominibus vero in certamine jam expertis, robur procurare certamini aptum, et ad sacra certamina inungi: sic inchoantibus divinum cultum, studium est prohibere operationes nimias; charum est quippe, si dominentur affectibus ii, qui velut œstro perciti sunt a voluptatibus, quibus fuerunt irnutriti, et impulsi fere ex consuetudine involuntarie ad vitia. At qui sunt in habitudine virtutis activæ, et deinceps ea, quæ secundum rationem sunt, curant, omni studio custodire cogitationem debent, ut ne 82 commota inordinate in aliquam imperfectionem, insciteque devolvantur. Et iis plane studium est motus corporeos moderari, his autem efformare impulsus ratiocinationis, et ad solam philosophicam conversationem concinne promovere, ut nulla prorsus mundana imaginatio cogitationen divellat ab intellectionibus divinioribus. Oportet quippe Dei cultoris desiderium dirigi universum ad id, quod appetitur, ita ut proprii affectus nullum omnino tempus nanciscantur operandi secundum cogitatiotes hominibus infestas. Si namque unusquisque affectus, quando commovetur in eo, cujus potitur, cogitationem occupat devinctam; cur non et zelus virtutis vacantem a reliquis passionibus cogitationem obtinebit? Quem enim sensum exteriorum accipit irascens, adversus speciem ejus, qui dolorem ipsi attulit, secundum cogitationem repugnans? Quem vero qui pecuniis inhiat, quando correptus ab imaginatione ad materiales opes attendit quasi defixis oculis, et a sensibus abstractus? At intemperans sæpius et cum quibusdam considens sensuum instrumenta occlusit, et desideratam faciem apprehendens alloquitur oblitus præsentium, et mutus ut columna sedet, sciens equidem nihil eorum, quæ ob oculos obversantur, et quæ dicuntur, conversus vero ad interna totus est in imaginatione. Hujuscemodi animam sermo divinus forsitan nominat ob menstrua residentem *, quando parumper a sensibus * Matth. 1, 9. 8. • Levit. xv, 95. | Tim. 1V, νου θελήσωμεν, ἵνα μὴ ἅμα τοῖς ἐκείνου καὶ τὴν ψυχὴν προσαπολέσωμεν· καλεῖ γὰρ καὶ νῦν ἐπ' αὐτὰ, καὶ προτρέπεται πάντας, ἐὰν εὕρῃ μάλιστα πειθομένους· εἰ γὰρ αὐτὸν ἐκάλει τὸν Κύριον λέγων, ταῦτά σοι πάντα δώσω, ἐὰν πεσὼν προσκυνής σῃς με, καὶ ἀπατᾷν ἐπεχείρει διὰ τῶν ἐν τῷ βίῳ δοκούντων λαμπρῶν τὸν τούτων οὐκ ἐπιδεόμενον, πῶς τοὺς εὐαλώτους ανθρώπους οὐκ οιήσεται ἀπα τήσειν ἐπιῤῥεπῶς ἔχοντας πρὸς τὴν τῶν αἰσθητῶν πραγμάτων ἀπόλαυσιν; Γυμνάσωμεν τὸν νοῦν πρὸς εὐσέβειαν, εἶχε ἡ σωματική γυμνασία κατορθῶται. Η γὰρ σωματική γυμνασία πρὸς ὀλίγον ἐστὶν ὠφέλιμος, παιδικοῖς ἐοικυῖα μαθήμασιν· ἡ δὲ εὐσέβεια πρὸς πάντα ὠφέλιμος ἐστι, τὴν ἐν τῇ ψυχῇ κατασκευάζουσα εὐεξίαν τοῖς ἐφιεμένοις τῆς κατὰ τῶν ἀντιπάλων παθῶν νίκης ὡς γὰρ τοῖς ἐπὶ τὰ παιδικά γυμναζομένοις άθλη ταῖς, σῶμα ἀσκεῖν εὐπρεπές, καὶ τὰ μέλη κινεῖν συνεχῶς, ἀνδράσι δὲ ἀθλητικοῖς, ἰσχύος ἐπιμελεῖσθαι ἀγωνιστικῆς, καὶ ἐπὶ τοὺς ἱεροὺς ἀλείφεσθαι ἀγῶνας, οὕτω τοῖς ἀρχομένοις τῆς θεοσεβείας ἐπιμελὲς τὰς ἐνεργείας κωλύειν· ἀγαπητὸν γὰρ, εἰ κρατήσειεν τῶν παθῶν ἐξοιστρούμενοι ὑπὸ τῶν συντρόφων ἡδο νῶν, καὶ ἐπὶ τὰ τῆς συνηθείας προαιρέτως σχεδὸν ἐλαυνόμενοι κακά. Τοῖς δὲ ἐν ἔξει γεγενημένοις τῆς πρακτικῆς ἀρετῆς, καὶ τῶν κατὰ διάνοιαν λοιπὸν φροντίζουσι, πάσῃ σπουδῇ φυλάσσειν τὸν λογισμὸν ὀφείλουσιν, ὡς μὴ κινηθέντα ἀτάκτως ἐπί τι κατε - νεχθῆναι τῶν ἀτελῶν καὶ ἁπλῶς. Τοῖς μέν ἐστι σπουδὴ τὰς σωματικάς παιδαγωγήσαι κινήσεις, τις δὲ τὰς ὁρμᾶς παιδεῦσαι τοῦ λογισμοῦ πρὸς μόνην τὴν ἐμφιλόσοφον εὐρύθμως κινεῖσθαι διαγωγήν, μηδεμιᾶς κοσμικῆς φαντασίας περισπώσης ἀπὸ τῶν θειοτέρων νοημάτων τὸν λογισμόν. Δεῖ γὰρ τετά. σθαι τὴν τοῦ θεοσεβοῦντος ἐπιθυμίαν ὅλην πρὸς τὸ ποθούμενον, ώ; μηδόλως ευρίσκειν καιρὸν πρὸ; μισο ὡ; ανθρώπους λογισμοὺς ἐνεργεῖν τὰ οἰκεῖα πάθη. ΕΙ γὰρ ἕκαστον πάθος, ὅταν ἐν τῷ κεκρατημένῳ κινηθῇ, κατέχει τὸν λογισμὸν πεπεδημένον, διατὶ μὴ καὶ ὁ τῆς ἀρετῆς ζῆλος σχολάζουσαν ὑπὸ τῶν λογ πῶν παθῶν καθέξει τὴν ἔννοιαν; Ποίαν γὰρ αίσθη σιν τῶν ἔξωθεν ο θυμούμενος λαμβάνει, πρὸς τὸ τοῦ λελυπηκότος εἴδωλον κατὰ διάνοιαν μαχόμενος; ποίαν δὲ ὁ τῶν χρημάτων εφιέμενος, ὅταν συναρπα σθεὶς ὑπὸ τῆς φαντασίας ταῖς ποριστικαῖς ύλαις ενατενίζῃ; Ὁ δὲ ἀκόλαστος πολλάκις, καὶ συν εδρεύων τισὶ κατέμυσε τὰ αἰσθητήρια, καὶ τὴν που θουμένην όψιν λαβών, ἐκείνῃ προσομιλεῖ τῶν παρόν των ἐπιλανθανόμενος, καὶ στήλη καθέζεται ἄφωνος, εἰδὼς μὲν τῶν ἐν ὀφθαλμοῖς γινομένων, ή λαλουμέ νων οὐδὲν, νενευκὼς δὲ ἐπὶ τὰ ἔνδον, ὅλος ἐστὶ τῆς φαντασίας. Τὴν τοιαύτην ψυχὴν τάχα αποκαθημένην ὀνομάζει ὁ λόγος, ὅταν μακράν τῶν αἰσθήσεων ἀποκαθημένη συστείλῃ τὴν ἰδίαν ἐνέργειαν, μηδενὸς ὅλως τῶν ἔξωθεν ἀντιλαμβανομένη διὰ τὴν κατέχου σαν αὐτὴν αἰσχρὰν φαντασίαν.

LIBER DE MONASTICA EXERCITATIONE. seorsum residens propriam comprimat operationem, nihil omnino corum quæ sunt exterius, ex adverso excipiens, propter foedarn imaginationem, quæ ipsam occupat. ΚΕΦΑΛ. ΟΕ. Εἰ δὲ ταῦτα οὕτω κρατεῖ τοῦ λογισμοῦ διὰ τὴν προσπάθειαν, καὶ ἀργεῖν τὰς αἰσθήσεις παρασκευάζει, πόσῳ μᾶλλον ὁ τῆς φιλοσοφίας ἔρως ἀποτάξασθαι καὶ τοῖς αἰσθητοῖς, καὶ ταῖς αἰσθήσεσι ποιήσει τὸν νοῦν μετάρσιον ἁρπάζων αὐτὸν, καὶ τῇ τῶν νοητῶν προσασχολῶν θεωρίᾳ! ὡς γὰρ τὸν τεμνός μενον, ἢ καιόμενον οὐκ ἂν εἰσέλθοι λογισμὸς ἔξω τοῦ κατέχοντος πάθους, διὰ τὴν κρατοῦσαν ἐδύνην, οὕτως οὐδὲ τὸν ὁτιοῦν ἐμπαθῶς λογιζόμενον, παρένθυμεῖσθαι δυνατὸν τοῦ κατέχοντος τὴν διάνοιαν πάθους, ὅλον τῇ οἰκείᾳ ποιότητι τὸν λογισμὸν ποιώσαντος. Ηδονὴ γὰρ οὐ παραδέχεται πόνον, οὐδὲ λύπην χαρά, οὐδὲ κατήφειαν εὐφροσύνη, Οὐδ' αὖ πάλιν πόνος δυναστεύων προσίεται ἡδονὴν· οὐδὲ κρατοῦσα λύπη ἔχει χαρὰν παρεζευγμένην, οὐδὲ κατήφεια ἐγκέκρατα: εὐφροσύνην. Ανεπιπλόκως γὰρ ἔχει πρὸς ἄλληλα τὰ ἐναντία πάθη, καὶ οὐκ ἂν εἰς ταυτὸ συνέλθῃ ποτὲ, οὐδ᾽ ὁμήρευσε πρὸς φιλι τὴν κοινωνίαν, διὰ τὴν ἐκ φύσεως ἄσπονδον ἔχθραν, καὶ ἀλλοτρίωσιν. Μή τοίνυν τὸ τῆς ἀρετῆς καθαρίν ταῖς τῶν κοσμικῶν πραγμάτων ἐννοίαις ἐπιθολούσθω, μηδὲ τὸ τῆς θεωρίας εἰλικρινές σωματικαῖς ἐπιταραττέσθω φροντίσι, ἵνα καὶ ἡ τῆς ἀληθοῦς φι λοσοφίας εἰκὼν τὸ οἰκεῖον ἀπολάμπουσα κάλλος μηκέτι ψέγηται παρὰ τῶν θρασυττόμων, μηδὲ χλεύης ὑπόθεσις διὰ τὴν τῶν γραφόντων ἀπειρίαν γίνηται, ἀλλ' ἐπαινῆται, κἂν μὴ παρὰ τῶν ἀνθρώπων, ἀλλὰ γοῦν παρὰ τῶν ἄνω δυνάμεων, ἢ παρ' αὐτοῦ τοῦ Δεσπότου Χριστοῦ, παρ' οὗ καὶ οἱ ἅγιοι ἐζήτουν τὸν ἔπαινον, ὡς ὁ μέγας Δαβὶδ ὁ πατήσας τὴν ἀνθρωπίνην δόξαν, καὶ παρὰ Θεοῦ τὴν εὐφημίαν αἰτῶν φησι, • Παρὰ σοῦ ὁ ἔπαινός μου ο· καὶ πάλιν, «Ἐν τῷ Κυρίῳ ἐπαινεθήσεται ἡ ψυχή μου. ο Άνθρωποι μὲν γὰρ πολλάκις καὶ βασκανία διαβάλλουσι τὰ καλὰ, τὸ δὲ ἄνωθεν θέατρον ἀδεκάστως κρίνει τὰ πράγματα, καὶ τῇ ἀληθείᾳ τῶν γινομένων τὴν ψῆφον βραβεύει. Τοῦτο οὖν, δ καὶ ἀνάγκη τέρψαι τῇ τῶν ἔργων τερπνότητι, τερπέσθω τὸ θέατρον. Περὶ δὲ τῶν οὐδὲ ἀμοιβὰς ἀποδοῦναι τῶν εὖ βεβιωμένων, οὔτε ὑπὲρ τῶν ἄλλων ἐχόντων τιμωρήσασθαι δυναμένων ἀνθρώπων, οὐ πολὺς ὁ λόγος, ἐὰν ἢ φθόνῳ ἢ προσπαθείᾳ τῆς ἀρετῆς ἔργα κακίας ὀνόμασι συσκιάζοντες τὸν τῷ Θεῷ καὶ τοῖς ἀνθρώποις ἐγνωσμένον βίον πεπλασμέναις διαβάλλουσι βλασφημίαις. Εψεται γὰρ πάντων κατὰ τὸν καιρὸν τῆς ἀνταποδόσεως τοῖς εὖ βεβιω κόσιν οὐκ ἀπὸ τῆς τῶν ἀνθρώπων υπολήψεως, ἀλλ᾽ ἀπ' αὐτῆς τῶν βεβιωμένων τῆς ἀληθείας, ἡ ἀμοιβή τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν, ὧν γένοιτο πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν χάριτι, καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ' οὗ τῷ Πατρὶ δόξα ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι νῦν, καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς ἀπεράντους καὶ ἀτελευτήτους αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. » Psal. xxi, 26. ** Psal. xxxiii, 3. PATROL. GR. LXXIX. 83 CAPUT LXXV. Si vero ista cogitationi ita imperant ob affectuum propensionem, atque oliari sensus faciunt; quanto magis philosophiæ amor secernere a sensibilibus, et a sensibus mentem efficiet, ipsam in sublime rapiens, et astringens ad spiritualium rerum contemplationem! Sicut enim cogitatio nullo modo exsilit extra occupantem affectum in eo, qui secatur, aut uritur, ob dolorem prædominantem; ita neque μotest qui affectu detinente quidpiam considerat, passionem, quæ mentem occupat, prætervolare cogitatione, propria qualitate afficiens universam intellectionem. Nec enim voluptas admittit laborem, neque lætitia dolorem, neque delectatio mœrorem: neque rursus labor imperans suscipit voluptatem, neque dominans dolor habet adjunctam lætitiam, neque mœror delectatione temperatur. Contrarii quippe affectus sibi ipsis mutuo non possunt implicari; nunquam in idem convenire possunt, nec ad amicam communionem unquam concinnati sunt ob inimicitiam e natura impacabilem, et aversionein. Ne igitur virtutis puritas mundialium negotiorum cogitationibus fœdetur, neque sollicitudinibus corporeis perturbetur sinceritas contemplationis ut et imago verse philosophiæ propriam recuperans pulchritudinem non amplius vituperetur ab audacter o!loquentibus, orisque praefracti homunculis, neque risus materies ob imperitiam depingentium flat, sed dilaudetur, si non ab hominibus, a superioribus saltem potestatibus, aut ab ipso Christo Domine, Η quo 84 et sancti laudem quærebant, uti magnus David, qui humanam conculcaverat gloriam, et a Deo petens laudationem: te, inquit, laus nica; et rursus: In Domino laudabitur anima mea › Homines etenim plerumque, et honesta præ invidia calumniantur; theatrum autem superius res judicat incorrupte, et secundum veritatem factorum calculum approbationis distribuit. Hoc igitur (quod et necesse est obleetare operum bonorum deliciis oblectetur theatrum. De his autem hominibus, qui nec lis, qui bene vixerint, vices reddendi, neque super aliis pœnas indicendi facultatem habent, haud multis agendum est verbis, si aut invidia, vel affectione nimia virtutis opera nominibus malitiæ inunibrantes, Deo, atque hominibus cognitam vitam confictis calumniantur opprobriis. Sequetur enim omnes retributionis tempore hos, qui bene vixerint, non ab hominum opinatione, sed að ipsa corum, qui vitam bene transegerunt, veritate, retributio æternorum bonorum, quibus nos omnes contingat perfrui gratia, et misericordia Domini nostri Jesu Christi, cum quo Patri gloria simul cuin Spiritu sancto nunc, et semper, et in infiníta et interminata sæcula sæculorum. Amen. η 3+ =