Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.
col. 1279–1280page 1 of 4
PG 79:1279υφαίνειν δεῖ, παντὶ ἄκρῳ τῆς ἀρετῆς, ἐπειδὴ σφαλεραὶ πως αἱ ἀκρότητες πρὸς ἀπόνοιαν ἐκτρέπουσαι τοὺς ὀλιγόφρονας, ἵνα πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν τῆς ψυχῆς ἀδιαλείπτως σαλευόμενος καταστέλλῃ τὸ ἐπὶ τοῖς κατορθώμασιν ἄλογον οίδημα, καὶ διδάσκῃ τὸν ἐνα άρετον ὅτι κἂν αὐτὸς ἑαυτῷ ἐξύφηνε τὸ ἱμάτιον, ἀλλ' ὁ Θεός ἐστι ὁ δεδωχὼς τὴν σοφίαν τοῦ τοιούτου ὑφ άσματος, καὶ πρέπει τῷ αἰτίῳ τῆς ἐπιστήμης, ἀλλὰ μὴ τῷ ἐργάτῃ τὸ πᾶν ἀνατιθέναι τῆς δυνάμεως. Οὕτως γὰρ καὶ ἡ ἀρετὴ λαμπροτέρα ἔσται ἔργον ὁμολογουμένη Θεοῦ, καὶ ἡ κτῆσις αὐτῆς ἀσφαλῆς τῷ κεκτημένῳ μένει φόβῳ Θεοῦ, καὶ διὰ παντὸς φυλασσομένη εὐλαβείᾳ πρὸς αὐτὸν τὸν Θεὸν ἡμῶν· ᾧ ἡ δόξα, καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. οὕτως ἀρχὴ σοφίας φόβος Κυρίου, τοῦτον οὖν συνε ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΝΕΙΛΟΥ ΛΟΓΟΣ ΑΣΚΗΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ ΝΟΥΘΕΣΙΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑΙ. ΚΕΦΑΛ. Α'. Πολυμερὴς καὶ πολύτροπος πρόκειται τοῖς πιο στοῖς ὁ ἀγὼν τῆς ἀθλήσεως ἐν τῷ παρόντι βίῳ, τοῖς διορατικῶς ἐν συνέσει διακρίνειν δυναμένοις, καὶ τὰ παρόντα χαρακτηρίζειν δεόντως, καὶ τὰ μέλλοντα θεωρεῖν συμφερόντως. Πολλῆς δὲ δεῖται ἡ αὕτη ἀγωγή, ὥστε δυνηθῆναι νοῆται, προσοχῆς, καὶ φροντίδος, τὸν νοῦν πρὸς ἑκάτερα εκτεινόμενον, ὧδε κακεῖσε τῆς δεούσης δοκιμασίας, καὶ τῆς ὀφει λυμένης θεωρίας μὴ σφαλῆναι, ἢ λήθῃ ἐμποδιζόμε
SPURIA
υφαίνειν δεῖ, παντὶ ἄκρῳ τῆς ἀρετῆς, ἐπειδὴ σφαλεραί πως αἱ ἀκρότητες πρὸς ἀπόνοιαν ἐκτρέπουσαι
τοὺς ὀλιγόφρονας, ἵνα πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν τῆς ψυχῆς
ἀδιαλείπτως σαλευόμενος καταστέλλῃ τὸ ἐπὶ τοῖς
κατορθώμασιν ἄλογον οίδημα, καὶ διδάσκῃ τὸν ἐνα
άρετον ὅτι κἂν αὐτὸς ἑαυτῷ ἐξύφηνε τὸ ἱμάτιον, ἀλλ'
ὁ Θεός ἐστι ὁ δεδωχὼς τὴν σοφίαν τοῦ τοιούτου ὑφάσματος, καὶ πρέπει τῷ αἰτίῳ τῆς ἐπιστήμης, ἀλλὰ
μὴ τῷ ἐργάτῃ τὸ πᾶν ἀνατιθέναι τῆς δυνάμεως. Οὕτως
γὰρ καὶ ἡ ἀρετὴ λαμπροτέρα ἔσται ἔργον ὁμολογου
μένη Θεοῦ, καὶ ἡ κτῆσις αὐτῆς ἀσφαλῆς τῷ κεκτη
μένῳ μένει φόβῳ Θεοῦ, καὶ διὰ παντὸς φυλασσομένη
εὐλαβείᾳ πρὸς αὐτὸν τὸν Θεὸν ἡμῶν· ᾧ ἡ δόξα, καὶ τὸ
κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν.
mihi videtur per symbolum significare; nimirum, & οὕτως ἀρχὴ σοφίας φόβος Κυρίου, τοῦτον οὖν συνε
quod, sicut fimbria est initium vestis, ita ‹ initium
sapientia, timor Domini ";; hunc igitur subtexere
oportet omni virtutis summitate (quandoquidem
summitates quodammodo sunt fallaces ad amentiam detorquentes eos qui parum sapiunt), ut ob
oculos animæ timor iste indesinenter agitatus,. cohibeat tumorem irrationalem in rebus bene gestis,
edoceatque virtute præditum, quod licet ipse sibi
subtexuerit restem, Deus attamen est, qui dedit
hujuscemodi texture sapientiam, et ob id auctori
scientia, et non operario totam oportet attribuere
virtutem; sic enim virtus tum erit illustrior, si
eam opus esse Dei fateamur; tum ejus acquisitio
secura manet acquirenti, præ Dei timore, tum demum religiosa perpetuo custoditur pictate erga ipsum Deum nostrum, cui gloria, et potestas in
saecula. Amen.
6. Eccli. 1, 16.
SPURIA.
ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ
ΝΕΙΛΟΥ
ΛΟΓΟΣ ΑΣΚΗΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ
EN
ΝΟΥΘΕΣΙΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑΙ.
S. P. N. NILI
TRACTATUS MORALIS ET MULTIFARIUS
In quo spirituales sunt admonitiones.
CAPUT 1.
Multiforme ac multiplex fidelibus proponitur certamen pugnæ in præsenti vita, iis scilicet, qui perspicaciter in judicando prudentia res discernere
valent, et præsentia quidem convenienter distinguere, futura vero perpendere utiliter. Hæc autem
institutio plurima indiget attentione et cura, ut
intellectus ad utraque protensus, possit hæc intelligere, neque huc et illuc vacillet, necessarii experimenti, debitæque præmeditationis aut oblivione
Πολυμερὴς καὶ πολύτροπος πρόκειται τοῖς πιο
στοῖς ὁ ἀγὼν τῆς ἀθλήσεως ἐν τῷ παρόντι βίῳ, τοῖς
διορατικῶς ἐν συνέσει διακρίνειν δυναμένοις, καὶ τὰ
παρόντα χαρακτηρίζειν δεόντως, καὶ τὰ μέλλοντα
θεωρεῖν συμφερόντως. Πολλῆς δὲ δεῖται ἡ αὕτη
ἀγωγή, ὥστε δυνηθῆναι νοῆται, προσοχῆς, καὶ
φροντίδος, τὸν νοῦν πρὸς ἑκάτερα εκτεινόμενον,
ὧδε κακεῖσε τῆς δεούσης δοκιμασίας, καὶ τῆς ὀφει
λυμένης θεωρίας μὴ σφαλῆναι, ἢ λήθῃ ἐμποδιζόμε
col. 1281–1282page 2 of 4
PG 79:1281νος, ἡ ὀλιγοπιστίᾳ πολεμούμενος, ἢ ἀναξιότητι ἐπι βουλευόμενος. ῾Ο μὲν γὰρ Ἀδὰμ ἐν ἀρχῇ τῆς κτί σεως παρακούσας εὗρε καιρὸν ἐπανόδου τῇ τοῦ Χριστοῦ παρουσίᾳ ἐν σαρκὶ, ἡμεῖς δὲ πρὸς τῷ τέλει τοῦ κόσμου τυγχάνοντες, εἰ ἐκπεσοῦμεν τῶν τοιού των χαρισμάτων, καὶ τῆς βασιλείας τὴν ὑψηλοτέραν καὶ ὑπερθαύμαστον ἀξίαν, ἀχρειώσαντες ταῖς παρακουστικαῖς πλημμελείαις, οὐχ ἔξομεν καιρὸν ἐπανόδου, ἀλλ᾽ ἢ γεέννης ἀπάντησιν. Οἱ γὰρ μετὰ τὴν δευτέραν ἀνακαίνισιν τῆς ἀνθρωπότητος ἐμμένοντες τῇ παλαιότητι ἐπὶ δόξῃ κακία;, μάταιον ἐπιχειροῦσι τὴν τοῦ Χριστοῦ οἰκονομίαν, ὧν τὸ κρῖμα ἔνδικόν ἐστι, διὰ τοῦτο διδασκόμεθα ἀπεκδύσασθαι τὴν παρ λαιότητα, καὶ ἐνδύσασθαι τὴν καινότητα· ἐκεῖνος μὲν γὰρ ἐπαινετὸς, ὁ χθὲς ὑπάρχων ὀργίλος καὶ θυμώδης, σήμερον δὲ πραῦς καὶ ἡσύχιος, ὁ καὶ τὰ πάθη νικήσας καὶ τὴν ἀρετὴν ἀσκήσας· ἐκεῖνος ἐπ αινετὸς, ὁ χθὲς μὲν τῇ αὐθεντίᾳ ἀγόμενος, σήμερον δὲ τῇ ὑποταγῇ τοῦ Εὐαγγελίου ὑποταγείς, καὶ ἐπὶ παντὶ ῥήματι, καὶ πράγματι, καὶ ἐνθυμήματι τάξιν τιθέμενος, καὶ τῶν ἀρετῶν τὴν περιποίησιν μερι μνῶν, καὶ τῇ ἰδίᾳ αὐθεντίᾳ μὴ καταχρώμενος εἰς ἀθέτησιν τῶν Εὐαγγελικῶν ἀρετῶν, μεριμνῶν δὲ τὸν μέλλοντα αἰῶνα, καὶ τοῦ παρόντος καταφρονῶν, ἵνα τούτῳ ἀνταγωνισάμενος, καὶ νικήσας ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι ἐπαίνου τύχῃ, καὶ ἀνακαινιζόμενος τῇ καινότητι καθ᾿ ἡμέραν τῇ ἀποχῇ τῶν πονηρῶν πραγμάτων, καὶ ἐπιδείξει τῶν ἀρετῶν· αὕτη γάρ ἐστιν ἡ ἀπέκδυσις, καὶ ἐπένδυσις. Τίς οὖν ἡ αἰτία τοῦ θανάτου, καὶ τίς ὁ τρόπο; τῆς ζωῆς; Η παρα κοὴ τῆς ἁμαρτίας, καὶ ἡ ὑπακοὴ τῆς δικαιοσύνης" ὅταν οὖν ἁμαρτάνωμεν, ὑπόδικοι παρακοῆς γινόμεθα, καὶ διὰ τοῦτο χρεία τῆς ἀντιστατικῆς μελέτης, καὶ τῆς ἀσκητικῆς φροντίδος, καὶ μόλις γέ τις διαφεύξεται τὰς ἐπιδρομὰς τῶν ἁμαρτητικῶν παθῶν. ΚΕΦΑΛ. Β'. Διὰ τοῦτο τοῖς μὲν ἀρχαίοις ὁ Κύριος προσκατα λιμπάνει τὰ προστάγματα, τοῖς δὲ νέοις ἐντέλλεται τὰ εὐαγγελικὰ διδάγματα τὸ μὴ μισήσαι, μήτε όρ γισθῆναι, μήτε ἐπιθυμῆσαι, μήτε ἀνταποδοῦναι, ἀλλὰ τοῖς συμβόλοι; τῆς ἀγάπης προς τελειότητα ὁδηγηθῆναι· αἱ ἐντολαὶ δὲ τοῦ Κυρίου, βαρεῖαι οὐκ εἰσὶν, ἀλλὰ μοχθηροποιοῦσι τὸν ταύτας φυλάττοντα αἱ ἀντικείμεναι τοῖς μέλεσιν ἡμῶν ἁμαρτητικαὶ δυ νάμεις, οὐ σύμφυτοι οὖσαι τῇ φύσει, ἀλλ' ἐπείσακτοι. Καὶ διὰ τοῦτο ὁ Κύριος ἐντέλλεται ἐκριζοῦν καὶ καταφυτεύειν, καὶ κατασκάπτειν, καὶ ἀνοικοδομεῖν. Αλλὰ πολλῆς χρείαν έχει φρονήσεως ἡ τοιαύτη έρ γασία, καὶ προσοχῆς καὶ φροντίδος, τῆς συνήθους ἀγωγῆς παρεμποδιζούση; πρὸς τὴν τοιαύτην ἀσφά λειαν. Διὰ τοῦτο χρεία ἀνδρείας καὶ ἀγῶνος, καὶ αθλητικῆς ἑνστάσεως διηνεκοῦς ἐπὶ τῆς διανοίας πλατυνομένης καὶ πρὸς πάσας τὰς ἐπιδρομάς παρατασσομένης καὶ μὴ ἐνδιδούσης. Σὺ δὲ ὁ πιστὸς, μὴ ἀγνοῇς σου τὸ ἀξίωμα, μηδὲ συνέλκου τῇ ματαιότητι σε
TRACTATUS MORALIS.
pria contemptioue petitus insidiis. Adam quippe
initio conditi orbis, licet non obtemperasset, nactus
est tamen occasionem redeundi, Christi in carne
praesentia; nos vero, qui in fine mundi versanur,
si e tantis excidamus gratiis, regnique illius præcelsiorem ac supra modum admirabilem dignitatem
inobedientiæ peccatis reddamus inutilem, tantum
aberit a nobis opportunitas postea redeundi, ut
potius immineat occurrendi gelennæ periculum. Illi
etenim, qui post secundam innovationem humani
tatis, improbe sentientes, vetustati inherent, frustra
aggrediuntur Christi constitutiones sectari, quorum
damnatio justa est 86: quapropter edocemur vetustatem exuere et induere novitatem; ille quippe
νος, ἡ ὀλιγοπιστίᾳ πολεμούμενος, ἢ ἀναξιότητι ἐπι- præpeditus, aut pauxilla Gide oppugnatus, aut proβουλευόμενος. ῾Ο μὲν γὰρ Ἀδὰμ ἐν ἀρχῇ τῆς κτίσεως παρακούσας εὗρε καιρὸν ἐπανόδου τῇ τοῦ
Χριστοῦ παρουσίᾳ ἐν σαρκὶ, ἡμεῖς δὲ πρὸς τῷ τέλει
τοῦ κόσμου τυγχάνοντες, εἰ ἐκπεσοῦμεν τῶν τοιούτων χαρισμάτων, καὶ τῆς βασιλείας τὴν ὑψηλοτέ
ραν καὶ ὑπερθαύμαστον ἀξίαν, ἀχρειώσαντες ταῖς
παρακουστικαῖς πλημμελείαις, οὐχ ἔξομεν καιρὸν
ἐπανόδου, ἀλλ᾽ ἢ γεέννης ἀπάντησιν. Οἱ γὰρ μετὰ τὴν
δευτέραν ἀνακαίνισιν τῆς ἀνθρωπότητος ἐμμένοντες
τῇ παλαιότητι ἐπὶ δόξῃ κακία;, μάταιον ἐπιχειροῦσι
τὴν τοῦ Χριστοῦ οἰκονομίαν, ὧν τὸ κρῖμα ἔνδικόν
ἐστι, διὰ τοῦτο διδασκόμεθα ἀπεκδύσασθαι τὴν παρ
λαιότητα, καὶ ἐνδύσασθαι τὴν καινότητα· ἐκεῖνος
μὲν γὰρ ἐπαινετὸς, ὁ χθὲς ὑπάρχων ὀργίλος καὶ
θυμώδης, σήμερον δὲ πραῦς καὶ ἡσύχιος, ὁ καὶ τὰ laudabilis est, qui heri quidem iracundo ac turbato
πάθη νικήσας καὶ τὴν ἀρετὴν ἀσκήσας· ἐκεῖνος ἐπ- animo sese habebat, hodie vero est mansuetus et
αινετὸς, ὁ χθὲς μὲν τῇ αὐθεντίᾳ ἀγόμενος, σήμερον quietus, quique passiones animi devicit, et in virδὲ τῇ ὑποταγῇ τοῦ Εὐαγγελίου ὑποταγείς, καὶ ἐπὶ tute se exercuit; laudabilis ille, qui heri quidem
παντὶ ῥήματι, καὶ πράγματι, καὶ ἐνθυμήματι τάξιν delectatione mundanæ potestatis ducebatur, hodie
τιθέμενος, καὶ τῶν ἀρετῶν τὴν περιποίησιν μερι vero Evangelii obedientiæ subjectus est, omnique
μνῶν, καὶ τῇ ἰδίᾳ αὐθεντίᾳ μὴ καταχρώμενος εἰς verbo, et operi, atque animi conceptui modum raἀθέτησιν τῶν Εὐαγγελικῶν ἀρετῶν, μεριμνῶν δὲ tione temperatum assignavit, procuratque sollicite
τὸν μέλλοντα αἰῶνα, καὶ τοῦ παρόντος καταφρονῶν, virtutum acquisitionem, et propria non abutitur
ἵνα τούτῳ ἀνταγωνισάμενος, καὶ νικήσας ἐν τῷ auctoritate ad evangelicarum virtutum transgres
μέλλοντι αἰῶνι ἐπαίνου τύχῃ, καὶ ἀνακαινιζόμενος sionem, futurum vero sæculumn accurate considerat,
τῇ καινότητι καθ᾿ ἡμέραν τῇ ἀποχῇ τῶν πονηρῶν et præsens habet despectui, ut postquam adversus
πραγμάτων, καὶ ἐπιδείξει τῶν ἀρετῶν· αὕτη γάρ istud pugnarit, ac vicerit, laudem in sæculo ven
ἐστιν ἡ ἀπέκδυσις, καὶ ἐπένδυσις. Τίς οὖν ἡ αἰτία turo consequatur; quique novitate quotidiana renoτοῦ θανάτου, καὶ τίς ὁ τρόπο; τῆς ζωῆς; Η παρα vatur, ab iniquitatibus abstinendo, virtutumque
κοὴ τῆς ἁμαρτίας, καὶ ἡ ὑπακοὴ τῆς δικαιοσύνης" specimen exhibendo: hujuscemodi etenim est moὅταν οὖν ἁμαρτάνωμεν, ὑπόδικοι παρακοῆς γινόμεθα, dus exuendi sese et induendi. Quænam igitur est
καὶ διὰ τοῦτο χρεία τῆς ἀντιστατικῆς μελέτης, καὶ causa mortis, et quis vitæ modus? Est quippe inτῆς ἀσκητικῆς φροντίδος, καὶ μόλις γέ τις διαφεύ obedientiæ peccatum, et justitia obedientia, siquiξεται τὰς ἐπιδρομὰς τῶν ἁμαρτητικῶν παθῶν. dem dum peccamus, rei evadimus inobedientiæ¸
idcoque opus est præmeditatione reluctante, ac sollicitudine exercitationi vacante; dum sic etiam in.
cursus peccaminosarum passionum vix subterfugiet quispiam.
Διὰ τοῦτο τοῖς μὲν ἀρχαίοις ὁ Κύριος προσκαταλιμπάνει τὰ προστάγματα, τοῖς δὲ νέοις ἐντέλλεται
τὰ εὐαγγελικὰ διδάγματα τὸ μὴ μισήσαι, μήτε όργισθῆναι, μήτε ἐπιθυμῆσαι, μήτε ἀνταποδοῦναι,
ἀλλὰ τοῖς συμβόλοι; τῆς ἀγάπης προς τελειότητα
ὁδηγηθῆναι· αἱ ἐντολαὶ δὲ τοῦ Κυρίου, βαρεῖαι οὐκ
εἰσὶν, ἀλλὰ μοχθηροποιοῦσι τὸν ταύτας φυλάττοντα
αἱ ἀντικείμεναι τοῖς μέλεσιν ἡμῶν ἁμαρτητικαὶ δυνάμεις, οὐ σύμφυτοι οὖσαι τῇ φύσει, ἀλλ' ἐπείσακτοι.
Καὶ διὰ τοῦτο ὁ Κύριος ἐντέλλεται ἐκριζοῦν καὶ
καταφυτεύειν, καὶ κατασκάπτειν, καὶ ἀνοικοδομεῖν.
· Αλλὰ πολλῆς χρείαν έχει φρονήσεως ἡ τοιαύτη έρ
γασία, καὶ προσοχῆς καὶ φροντίδος, τῆς συνήθους
ἀγωγῆς παρεμποδιζούση; πρὸς τὴν τοιαύτην ἀσφά
λειαν. Διὰ τοῦτο χρεία ἀνδρείας καὶ ἀγῶνος, καὶ
αθλητικῆς ἑνστάσεως διηνεκοῦς ἐπὶ τῆς διανοίας
πλατυνομένης καὶ πρὸς πάσας τὰς ἐπιδρομάς παρα
τασσομένης καὶ μὴ ἐνδιδούσης. Σὺ δὲ ὁ πιστὸς, μὴ
ἀγνοῇς σου τὸ ἀξίωμα, μηδὲ συνέλκου τῇ ματαιότητι
σε Rom. 111, 8.
CAPUT II.
Quamobrem Dominus antiquis derelinquit præcepta, recentibus autem hominibus evangelica mandat documenta, scilicet, non odisse, non irasci,
non concupiscere, nec malum rependere: sed argumentis claritatis dirigi ad per fectionem; nec vero
mandata Domini gravia sunt, sed oppositæ noștris
membris peccaminosæ potentiæ ea reddunt laboriosa unicuique qui eorumdem observationi incum -
bit; quæ quidem non una cum natura innatae sunt
nobis, sed adventitiæ sunt, et subintroductæ; idcirco Dominus jubet, ut eradicemus et plantemus,
defodiamus ac reædificemus. At hoc negotium plurimam exigit prudentiam, attentionem et curam,
cum vitæ conversatio consueta impedimentum aſferat non mediocre, ne securitas bæc observetur;
hincque opus est virili magnanimitate, et certamine, athletarumque more contentione assidua, in
intellectu qui lato sit animo, quique adversus omnes
incursiones paratus sit pugnaciter, ac nullatenus
col. 1283–1284page 3 of 4
PG 79:1283καὶ οὕτως αὐτὸν παρελθε ὡς σκιὰ παρατρέχουσα. Τοῦ μέλλοντος αἰῶνος γνωστικός πολίτης γενοῦ τὴν πρὸς αὐτὸν φιλίαν ἤδη ἀσπαζόμενος, ἵνα όταν φθάσῃς ἐκεῖ, μὴ ὡς ξένος άγνοηθῆς, ἀλλ' ὡς φίλος προσδεχθῆς, καὶ τιμηθῇ; ὡς πολίτης. Η γὰρ σύ στασις ταύτης παρέρχεται διὰ τὴν τρεπτότητα, ἀλλ᾽ ἔσται τὰ δεξιὰ, δεξιὰ, τὰ δὲ ἀριστερὰ, χάσματι άπεράντῳ διαιρούμενα, καὶ τότε τῶν δικαίων ἐκ λάμψει ἡ πίστις, καὶ ὑψωθήσεται ἡ ἀγάπη καὶ ἐπο αινεθήσεται ἡ ὑπομονὴ, καὶ στεφανωθήσεται ἡ ἀν δρεία, καὶ θαυμασθήσεται ἡ τοὺς νικητὰς στεφανώσασα, τοὺς καλῶς ἀγωνισαμένους ταῖς ἀσκητικαῖς καὶ ἐπιπόνις, καὶ τὸν δρόμον τὸν καλὸν τελέ σαντας. τῶν πολλῶν, ἀλλὰ τῷ σκιώδει βίῳ ἀντίθες σκιάν, ΚΕΦΑΛ. Γ'. Αὕτη γάρ ἐστιν ἡ ἔννομος ἄθλησις, καὶ εὐαγγελικὴ διάταξις ἐν τῷ λέγειν τὸν Κύριον. Ο φιλών πατέρα, η μητέρα, ἢ υἱὸν, ἢ θυγατέρα ὑπὲρ ἐμὲ, οὐκ ἔστι μου ἄξιος.» Καὶ διὰ τοῦτο πάλιν ὁ Κύριος ἔλεγε τοῖς τηρήσασι τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ· Δεῦτε, οἱ εὐλογημένοι τοῦ Πατρός μου· ἐπείνασα γὰρ τὴν δι καιοσύνην, καὶ εὗρον αὐτὴν παρ' ὑμῖν, καὶ ἐδίψησα τὴν ἀγάπην, καὶ ταύτην ἐπλεονάσατε· περιβαλέσθαι ἠθέλησα ὑμᾶς, καὶ ἀξίους ἑαυτοὺς ἀπεδείξατε· ἐν φυλακῇ ήμην κρυπτόμενος, καὶ ἐρευνῶντες, εὑρεῖν με ηδυνήθητε ἐν ἀσθενείᾳ καὶ ταπεινότητα ὤφθην, καὶ ὑμεῖς τὴν δεσποτείαν ἐπέγνωτε. Δεῦτε, οἱ εὐλο γημένοι τοῦ Πατρός μου, ἐκ γῆς μακρόθεν Έχετε πολλοὺς λῃστὰς διελθόντες, καὶ ἀνεπιβούλευτοι δια φυλαχθέντες, ἐπειδὴ τὰ βέλη τῶν ἀρετῶν ἐπλεονά σατε, δι' ὧν ἐνικήσατε. Δεῦτε, οἱ εὐλογημένοι τοῦ Πατρός μου, ὅτι γρήγοροι γεγόνατε, καὶ τὴν αὐτο εξουσιότητα εἰς ὑποταγὴν τῆς ἀγγελικῆς νομοθεσίας προσεβάλετε, τὴν ὑποταγὴν προτιμήσαντες τῆς αυτεξουσιότητος. Δεῦτε, οἱ εὐλογημένοι τοῦ Πατρός μου, ὅτι ἐθεώρουν ὑμᾶς ὡς ῥόδα ἐν ἀκάνθαις πυρ κατάζοντας τὴν θερμότητα τῆς μελέτης, καὶ λαμ προὺς ὡς τὰ κρίνα τῇ καθαρότητι τῆς συνειδήσεως. Δεῦτε, οἱ εὐλογημένοι τοῦ Πατρός μου, ὅτι ώμοιώ θητε τῷ λίθῳ τῷ ἀδαμαντίνῳ, τῷ μήτε ἐν πυρὶ! φλεγομένῳ, μήτε ἐν ὕδατι βαπτιζομένῳ, καὶ γεγό Σαν, νατε ὡς τὸ ἀμίαντον τὸ δεχόμενον τὸ πῦρ, καὶ μὴ φλογιζόμενον, καὶ λαμπροτέραν, καὶ ἀθιγῆ τὴν ὑπόστασιν ἐπιδεικνύμενον, καὶ ὑμεῖς παρελθόντες τὰ βέλη τοῦ πονηροῦ, οὐκ ἐφλέχθητε, ἀλλὰ τὴν δι καιοσύνην ἐπερισσεύσατε, καὶ τὰς εὐωδιαζούσας ἀρετὰς ἐπλεονάσατε. Καὶ τὸν κόσμον οὐκ ἠγαπήσατε, ἀλλὰ τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν μᾶλλον ἐποθήσατέ. Δεῦτε, μεθύσθητε ἀπὸ πιότητος τοῦ οἴκου μου, καὶ εὐφράνθητε ἐν χειμάρρῳ τῆς τρυφῆς. ΚΕΦΑΛ. Δ'. Δεῦτε, οἱ εὐλογημένοι τοῦ Πατρός μου, ὅτι ᾠκοδομήσατέ τὴν οἰκίαν ὑμῶν ἐπὶ τὴν πέτραν, καὶ
SPURIA.
καὶ οὕτως αὐτὸν παρελθε ὡς σκιὰ παρατρέχουσα.
Τοῦ μέλλοντος αἰῶνος γνωστικός πολίτης γενοῦ τὴν
πρὸς αὐτὸν φιλίαν ἤδη ἀσπαζόμενος, ἵνα όταν
φθάσῃς ἐκεῖ, μὴ ὡς ξένος άγνοηθῆς, ἀλλ' ὡς φίλος
προσδεχθῆς, καὶ τιμηθῇ; ὡς πολίτης. Η γὰρ σύ
στασις ταύτης παρέρχεται διὰ τὴν τρεπτότητα,
ἀλλ᾽ ἔσται τὰ δεξιὰ, δεξιὰ, τὰ δὲ ἀριστερὰ, χάσματι
άπεράντῳ διαιρούμενα, καὶ τότε τῶν δικαίων ἐκλάμψει ἡ πίστις, καὶ ὑψωθήσεται ἡ ἀγάπη καὶ ἐπο
αινεθήσεται ἡ ὑπομονὴ, καὶ στεφανωθήσεται ἡ ἀν
δρεία, καὶ θαυμασθήσεται ἡ τοὺς νικητὰς στεφανώ
σασα, τοὺς καλῶς ἀγωνισαμένους ταῖς ἀσκητικαῖς
καὶ ἐπιπόνις, καὶ τὸν δρόμον τὸν καλὸν τελέσαντας.
cedat. Τu vero, qui filelis es, ne dignitaten igno- τῶν πολλῶν, ἀλλὰ τῷ σκιώδει βίῳ ἀντίθες σκιάν,
res tuam, nec multorum vanitate attrabaris, sed
umbrosæ vitæ oppone umbram, et sic ipsam pertransi vitam, quasi sit umbra præteriens; fac, ut
innotesceus civis futuri sæculi, nunc ejus amplexans amicitiam, ut quando illuc pervenies, non
velut hospes sis ignotus, sed excipiaris tanquam
amicus, utque civis honore afficiaris, quia hujus
quidem vile status præterit ob volubilitatem, sed
postea dextera erunt dextera, sinistra vero, separata hiatu interminato; et tunc fides justorum effulgebit, et charitas exallabitur, et constantia collaudabitur et coronabitur, eritque admirationi fortitudo, quippe quæ adornavit coronis victores, qui
laboriosis virtutibus et exercitationi vacantes egregie decertarunt, atque cursum perfectum compleverunt.
CAPUT HI.
AT
Hæc est enim legitima pugna, et evangelica ordinatio, cum dicat Dominus: • Qui amat patrem,
aut matrem, aut filium, aut sororem plusquam me,
non est me dignus;, ileoque rursus aicbat
Dominus omnibus, qui sna observarunt mandata **:
Venite, benedicti Patris mei; esurivi enim justitiam, et apud vos ipsam inveni; et sitivi charitatem, ipsaque abundastis; vos circumvestire volui,
et dignos exhibuistis vosmetipsos; in carcere delitescens eram, et inquirentes reperire me potuistis; indirmitate ac humiliatione apparui, et vos
dominatum agnovistis. Venite, benedicti Patris miei,
accessistis e terra longinqua, qui per multos transiistis prædones, et ab insidiis incolumes evasistis,
quia frequentioribus virtutum jaculis usi estis,
quibus tandem obtinuistis victoriam. Venite, benedicti Patris nei, quia vigiles fuistis, liberumque
arbitrium adjecistis ad obedientiam angelicae legislationi præstandam, hanc libero arbitrio praferentes subjectionem. Venite, benedicti Patris mei,
quia conspicabar vos uti rosas inter spinas, qui præ
meditationis fervore videbamini rogus, ac veluti
lilia intuebar conscientiæ puritate præfulgidos. Venite, benedicti Patris mei, quia similes fuistis lapidi
adamantino, qui nec in igne comburitur, nec in
G
Αὕτη γάρ ἐστιν ἡ ἔννομος ἄθλησις, καὶ εὐαγγε
λική διάταξις ἐν τῷ λέγειν τὸν Κύριον. Ο φιλών
πατέρα, η μητέρα, ἢ υἱὸν, ἢ θυγατέρα ὑπὲρ ἐμὲ,
οὐκ ἔστι μου ἄξιος.» Καὶ διὰ τοῦτο πάλιν ὁ Κύριος
ἔλεγε τοῖς τηρήσασι τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ· Δεῦτε, οἱ
εὐλογημένοι τοῦ Πατρός μου· ἐπείνασα γὰρ τὴν δι
καιοσύνην, καὶ εὗρον αὐτὴν παρ' ὑμῖν, καὶ ἐδίψησα
τὴν ἀγάπην, καὶ ταύτην ἐπλεονάσατε· περιβαλέσθαι
ἠθέλησα ὑμᾶς, καὶ ἀξίους ἑαυτοὺς ἀπεδείξατε· ἐν
φυλακῇ ήμην κρυπτόμενος, καὶ ἐρευνῶντες, εὑρεῖν
με ηδυνήθητε ἐν ἀσθενείᾳ καὶ ταπεινότητα ὤφθην,
καὶ ὑμεῖς τὴν δεσποτείαν ἐπέγνωτε. Δεῦτε, οἱ εὐλο
γημένοι τοῦ Πατρός μου, ἐκ γῆς μακρόθεν Έχετε
πολλοὺς λῃστὰς διελθόντες, καὶ ἀνεπιβούλευτοι διαφυλαχθέντες, ἐπειδὴ τὰ βέλη τῶν ἀρετῶν ἐπλεονά
σατε, δι' ὧν ἐνικήσατε. Δεῦτε, οἱ εὐλογημένοι τοῦ
Πατρός μου, ὅτι γρήγοροι γεγόνατε, καὶ τὴν αὐτο
εξουσιότητα εἰς ὑποταγὴν τῆς ἀγγελικῆς νομοθεσίας
προσεβάλετε, τὴν ὑποταγὴν προτιμήσαντες τῆς
αυτεξουσιότητος. Δεῦτε, οἱ εὐλογημένοι τοῦ Πατρός
μου, ὅτι ἐθεώρουν ὑμᾶς ὡς ῥόδα ἐν ἀκάνθαις πυρκατάζοντας τὴν θερμότητα τῆς μελέτης, καὶ λαμ
προὺς ὡς τὰ κρίνα τῇ καθαρότητι τῆς συνειδήσεως.
Δεῦτε, οἱ εὐλογημένοι τοῦ Πατρός μου, ὅτι ώμοιώ
θητε τῷ λίθῳ τῷ ἀδαμαντίνῳ, τῷ μήτε ἐν πυρὶ!
aqua ligitur humore, factique cstis velut amian- φλεγομένῳ, μήτε ἐν ὕδατι βαπτιζομένῳ, καὶ γεγό
tus, qui ignem quidem suscipit, sed non exuritur
flamma, imo repraesental substantiam splendidiorem et illibatam; sic et vos, cum per tela maligni
transüssetis, minime inflammati fuistis, imo abundastis justitia, ac bene redolentes virtutes copiosiores accumulastis, mundum etiam non dilexistis,
sed cupiditate potius regni cœlorum flagrastis. Venite, inebriemini ex ubertate domus meæ, jucundeque oblectemini in torrente deliciosæ volupta -
tis 8.
CAPUT 1V.
Venite, benedicti Patris mei, quia domum vestram difcastis super petram, cumque lumina,
or Matth. x, 37. se Matth. Σαν, 35, 36.
νατε ὡς τὸ ἀμίαντον τὸ δεχόμενον τὸ πῦρ, καὶ μὴ
φλογιζόμενον, καὶ λαμπροτέραν, καὶ ἀθιγῆ τὴν
ὑπόστασιν ἐπιδεικνύμενον, καὶ ὑμεῖς παρελθόντες
τὰ βέλη τοῦ πονηροῦ, οὐκ ἐφλέχθητε, ἀλλὰ τὴν δι
καιοσύνην ἐπερισσεύσατε, καὶ τὰς εὐωδιαζούσας
ἀρετὰς ἐπλεονάσατε. Καὶ τὸν κόσμον οὐκ ἠγαπή
σατε, ἀλλὰ τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν μᾶλλον ἐποθήσατε. Δεῦτε, μεθύσθητε ἀπὸ πιότητος τοῦ
οἴκου μου, καὶ εὐφράνθητε ἐν χειμάρρῳ τῆς
τρυφῆς.
Δεῦτε, οἱ εὐλογημένοι τοῦ Πατρός μου, ὅτι ᾠκοδο
μήσατε τὴν οἰκίαν ὑμῶν ἐπὶ τὴν πέτραν, καὶ
8 Psal. xxxv, 9.
col. 1285–1286page 4 of 4
PG 79:1285ἐπελθόντων τῶν ποταμῶν, καὶ τῶν ἀνέμων, καὶ τῶν ὑετῶν ἀσάλευτοι διεμείνατε, καὶ τοὺς πόδας ὑμῶν οὐκ ἐδώκατε εἰς σάλον, ἀλλ᾽ ἐπὶ τῆς πέτρας ἐστής σατε αὐτοὺς, καὶ γεγόνατε δόκιμοι ἐν τῇ πίστει. Δεῦτε, οἱ εὐλογημένοι τοῦ Πατρός μου, κληρονομήσατε τὴν ἡτοιμασμένην ὑμῖν βασιλείαν ἀπὸ καταβολῆς κόσμου, ο ἀλλ' οὐχ ὑμεῖς ὡρίσθητε κλη ρονόμοι τῆς βασιλείας· ἐπεὶ οὔτε ὑμεῖς ἐπαινετοί, οὔτε ἡ κλήσις τοῦ καλοῦντος δικαία, ἀλλ᾽ αἱ ἀθλή σεις προωρίσθησαν, καὶ ἀρεταὶ τῶν διὰ τῶν ἄθλων προερχομένων προεθεωρήθησαν, καὶ πάντες διελθεῖν ἐκλήθησαν, ἀλλ᾽ οὐ πάντες ὑπήκουσαν, ὑμεῖς δὲ οἱ ὑπακούσαντες, καὶ τῆς παρακοῆς τὸ ἔγκλημα ἀπὸ εκδύσασθε, καὶ τῆς ὑπακοῆς τὸν ἔπαινον ἐκομίσασθε τὰς ἀρετὰς ἐπιδειξάμενοι, καὶ τῆς βασιλείας ἄξιοι γενόμενοι. Μακάριοι οἱ ταύτης καταξιούμενοι τῆς μαρτυρίας, ἐνώπιον ἀγγέλων, καὶ πάντων ἀνθρώπων· ἐπειδὴ γὰρ τὸν Θεὸν σφόδρα εφοβήθησαν, καὶ τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ τελείως ἐφύλαξαν, καὶ τὴν δια καιοσύνην ἐπλεόνασαν, ᾧ μέτρῳ ἐμέτρησαν ἀντεμετρήθη αὐτοῖς παρὰ Κυρίου ὁμοίως. Μέχρις οὖν τούτου τὸν λόγον ἐπιστήσωμεν, εὐχαριστοῦντες, καὶ εὐλογοῦντες τὸν Κύριον ἐπὶ πᾶσι τοῖς ἀγαθοῖς αὐ τοῦ χαρίσμασιν, οἷς ἡμῖν δωρεῖται τοῖς ἀναξίοις ή αὐτοῦ φιλανθρωπία, αὐτῷ ἡ δόξα καὶ ἡ τιμὴ εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. οι ΕΠΙΚΤΗΤΟΥ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΝ ΚΕΦΑΛ. Α'. Τῶν ὄντων τὰ μὲν ἐφ' ἡμῖν ἐστι, τὰ δὲ οὐκ ἐφ' ἡμῖν. Ἐφ' ἡμῖν μὲν ὑπόληψις, ὁρμὴ, ὄρεξις, ἔκκλισις, καὶ ἑνὶ λόγῳ ὅσα ἡμέτερα ἔργα. ΚΕΦΑΛ. Β'. Καὶ τὰ μὲν ἐφ' ἡμῖν ἐστι, φύσει ἐλεύθερα, ἀκώ λυτα, ἀπαραπόδιστα. Τὰ δὲ οὐκ ἐφ' ἡμῖν, ἀσθενῆ, δοῦλα, κωλυτα, ἀλλότρια. ΚΕΦΑΛ. Γ'. Μέμνησο οὖν ὅτι ἐὰν τὰ φύσει δοῦλα ἐλεύθερα
ἐπελθόντων τῶν ποταμῶν, καὶ τῶν ἀνέμων, καὶ τῶν venti et imbres supervenissent, nconcussa perὑετῶν ἀσάλευτοι διεμείνατε, καὶ τοὺς πόδας ὑμῶν
οὐκ ἐδώκατε εἰς σάλον, ἀλλ᾽ ἐπὶ τῆς πέτρας ἐστής
σατε αὐτοὺς, καὶ γεγόνατε δόκιμοι ἐν τῇ πίστει.
• Δεῦτε, οἱ εὐλογημένοι τοῦ Πατρός μου, κληρονομήσατε τὴν ἡτοιμασμένην ὑμῖν βασιλείαν ἀπὸ
καταβολῆς κόσμου, ο ἀλλ' οὐχ ὑμεῖς ὡρίσθητε κληρονόμοι τῆς βασιλείας· ἐπεὶ οὔτε ὑμεῖς ἐπαινετοί,
οὔτε ἡ κλήσις τοῦ καλοῦντος δικαία, ἀλλ᾽ αἱ ἀθλή
σεις προωρίσθησαν, καὶ ἀρεταὶ τῶν διὰ τῶν ἄθλων
προερχομένων προεθεωρήθησαν, καὶ πάντες διελθεῖν
ἐκλήθησαν, ἀλλ᾽ οὐ πάντες ὑπήκουσαν, ὑμεῖς δὲ οἱ
ὑπακούσαντες, καὶ τῆς παρακοῆς τὸ ἔγκλημα ἀπὸ
εκδύσασθε, καὶ τῆς ὑπακοῆς τὸν ἔπαινον ἐκομίσασθε
τὰς ἀρετὰς ἐπιδειξάμενοι, καὶ τῆς βασιλείας ἄξιοι
γενόμενοι. Μακάριοι οἱ ταύτης καταξιούμενοι τῆς
μαρτυρίας, ἐνώπιον ἀγγέλων, καὶ πάντων ἀνθρώπων· ἐπειδὴ γὰρ τὸν Θεὸν σφόδρα εφοβήθησαν, καὶ
τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ τελείως ἐφύλαξαν, καὶ τὴν δια
καιοσύνην ἐπλεόνασαν, ᾧ μέτρῳ ἐμέτρησαν ἀντεμετρήθη αὐτοῖς παρὰ Κυρίου ὁμοίως. Μέχρις οὖν
τούτου τὸν λόγον ἐπιστήσωμεν, εὐχαριστοῦντες, καὶ
εὐλογοῦντες τὸν Κύριον ἐπὶ πᾶσι τοῖς ἀγαθοῖς αὐτοῦ χαρίσμασιν, οἷς ἡμῖν δωρεῖται τοῖς ἀναξίοις ή
αὐτοῦ φιλανθρωπία, αὐτῷ ἡ δόξα καὶ ἡ τιμὴ εἰς
τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν.
* Luc. vi, 42. οι Psal. cxx, 5.
• Psal. XXXIΣ,
mansistis”; quique pedes vestros non dedistis in
commotionem ", sed ipsos super petram stabilivistis”, et in ſide probati evasistis. • Venite, benedicti Patris mei, hæreditate possidete præparatum
vobis regnum a constitutione mundi; › sed non
determinati fuistis vos, ut regni essetis hæredes,
alioquin, nec ipsi laudabiles exsisteretis, nec vocantis justa foret vocatio, sed ccrtamina fuerunt
prædeterminata, et virtutes eorum, qui per certamina progrederentur, fuere perspectæ antea, et sic
omnes vocati sunt ut per certamina transirent, sed
non omnes obedierunt. Vos autem, qui obediistis,
et inobedientiæ crimen excussistis, laudem quoque
reportastis obedientiæ, et eas exhibendo virtutes,
condigni fuistis habiti tali regno. Beati, qui hocce
testimonio in conspectu angelorum omniumque
hominum digni judicabuntur; dum etenim ii valde
timuerunt Deum, et ejus mandata perfecie custodierunt, amplioremque sibi compararunt justiuiem,
qua mensura mensi sunt, ea similiter emensa est
ipsis a Domino. Hucusque ergo sermoni finem imponamus, gratias agentes, et benedicentes Domino
in omnibus bonis ipsius donis, quibus nos indignos muneratur ejus misericordia. Ipsi gloria, et
honor in secula. Amen.
ΕΠΙΚΤΗΤΟΥ
ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΝ
EPICTETI ENCHIRIDION
SEU MANUELE
S. P. N. Nilo concisum et interpolatum ejusque opusculis insertum.
Τῶν ὄντων τὰ μὲν ἐφ' ἡμῖν ἐστι, τὰ δὲ οὐκ ἐφ'
ἡμῖν. Ἐφ' ἡμῖν μὲν ὑπόληψις, ὁρμὴ, ὄρεξις, ἔκκλι
σις, καὶ ἑνὶ λόγῳ ὅσα ἡμέτερα ἔργα.
Καὶ τὰ μὲν ἐφ' ἡμῖν ἐστι, φύσει ἐλεύθερα, ἀκώλυτα, ἀπαραπόδιστα. Τὰ δὲ οὐκ ἐφ' ἡμῖν, ἀσθενῆ,
δοῦλα, κωλυτα, ἀλλότρια.
Μέμνησο οὖν ὅτι ἐὰν τὰ φύσει δοῦλα ἐλεύθερα
CAPUT I.
Exsistentium rerum quædam sunt in nobis, quædam non sunt. In nobis quidem sunt existimatio,
impulsus, desiderium, aversatio, et uno verbo cætera, quæ nostræ sunt operationes.
CAPUT II.
Ac ea, quæ in nobis sunt, naturaliter libera exsistunt prohiberi, et impediri minime possunt; at quæ
non sunt in nobis, infirma, serva, impedita, et
aliena exsistunt.
CAPUT III.
Memento igitur, quod, si quæ naturaliter serva
Continue reading PG 79: Epicteti Manuale →≣ entire volume