sunt, putaveris libera, et quae aliena, propria, im pedieris, lugebis, perturbaberis, de Deo deque lominibus conquereris; si vero tuum opinatus fueris solummodo esse tuum, alienum autem, nt est, alienum, nullus te vexabit unquam, nullus te impediet, neque adversus ullum querelam propones, litem ulli non intendes, nihil invitus facies, neminem habebis inimicum, nullus te lædet, neque noxam afferet aliquam. CAPUT IV. Talia igitur tantaque appetens, memento rursus, quod dum moveris mediocriter, non oportet ea capessere, sed ad aliqua quidem omnimodo deferri motu, alia vero pro præsenti differre: quod si et haec velis, cupiasque ditescere simul et imperare, forsitan nec ea ipsa assequeris, eo quod prima simul concupiscas, verum omnibus illis frustraberis, per quæ solum felicitas et libertas comparatur. CAPUT V. Statim igitur asperæ cuique imaginationi, curæ tibi sit addere dicendo, quod quædam apparentia sit, nullo vero modo exsistat, ut in conspectum venit ac cernitur; eam deinde examina, et proba regulis, quas habes; hac vero prima et potissimum, utrun sit ex eis quæ in nobis sunt, aut ex eis quæ in nobis non sunt, sique sit quid eorum quæ non in nobis, in promptu habes, quod nihil ad te spectat. CAPUT VI. Recordare, quod appetitionis promissio sit assecutio ejus quod appetitur; aversionis pollicitatio, non incidere in illud, quod quis aversatur. Is porro, qui in desiderando frustratur, impos est voli; qui vero in aversando incidit, infelix: itaque si aversaris illa sola, quæ sunt præter naturam, ex eis, quæ in te sunt, nullam in rem incides earum, quas aversaris, sin vero morbum, aut paupertatein, vel mortem averseris, calamitosus eris. CAPUT VII. Tolle igitur aversionem ab omnibus, quæ sunt præter naturam ex iis quæ in nobis sunt; cupidiΚΕΦΑΛ. talem vero pro praesenti omnino auferas; si enim appetas aliquid eorum quæ non sunt in nobis, frustrari necessum est; verum quam bonum sit appetere ea quæ in nobis sunt, adhuc tibi non est manifestum, sed solum motu quo ad aliquid converteris, vel ex aliquo te proripis, utere leviter, sine dilatione, et cum exceptione, atque remisse. CAPUT VIII. Unicuique illorum, quæ animum alliciunt, aut utilitatem præbent, vel diliguntur, memento adjicere dicendo (cujusmodi est) exorsus a minimis, si diligas ollam, quod ollam diligis; nam ea confracta non perturbaberis; si filiolumn tuum perames, aut uxorem, quod nominem peramas, cum namque decesserit, non turbaberis.

vel interiorum, vel exteriorum studio vacare; vel tandem philosophi locum tenere, vel idiotæ. 342 CAPUT Officia commensurantur ut plurimum habita ratione naturalium congruitatum. Pater est; suadet, ut ejus geratur cura, ut ipsi cedatur in omnibus, utque toleretur, si objurgarit ac verberarit. Sed pater malus est: nunquid igitur bono patri adjunctus es a natura? non, sed patri. Frater injuriam infert: tu itaque observa tuum erga ipsum moduni ratione temperatum, neque attendas id, quod ille agit, sed quid pro te tuum requirit propositumi, dum ea, quæ naturæ congruunt effeceris. Te namque alius minime lædet, nisi volueris; tunc enim læsus eris, quando existimaveris te lædi: sic igitur adinvenies, quod debetur officium a cive, a vicino, a duce militari, si naturales congruitates assuefias perpendere. G CAPUT XXXVIII. Circa pietatem erga Deum, scias, quod maxime praecipuum illud est, recte nimirum de ipso sentire, ut ipse est, utque bene, ac juste universa gubernat; seque ipsum in eo subjicere, nempe in obediendo illi, cumque sequendo, ac omnibus quæ contingunt cedendo, et libenter sectando, ac si optima cum deliberatione perficiantur: sic enim neque de Deo conquereris unquam, nec eum incusabis, uti ab eodem neglectus aliter vero hoc possibile non est, nisi abstineas iis quæ non in nobis sunt, constituasque bonum et malum in hisce solum quæ sunt in nobis: quod si quid illorum putaveris bonum, aut malum, necessum penitus erit, quando excideris ab his quæ volueris, aut in ea quæ 343 nolueris, incideris, ut de iis conqueraris, qui auctores fuere, eosque odio habeas. Innatum est quippe omni animanti, ut ea, quæ nocitura videntur eorumque causas evitet, ac aversetur, utilia vero, eorumque causas assequi contendat, et admiretur. Est igitur impossibile, quod aliquis lædatur a re, quæ videtur, quod lædit, si ipse putat, quod lætificat; sicut etiam fieri non potest, ut lætiGcetur ab eo, quod lædit. Hinc etiam pater a filio contumelia afficitur, quando ea quæ bona videntur filio, non ipsi impertiatur: similiter quibusdam im¬ prudentibus id in causa fuit, ut quod bona esset tyrannis existimarent. Ideo agricola quoque Deum convitio carpit; ideo nauta; ideo mercator; ideo et qui uxores dimittunt, ac dilios. Ila ut is, cui appetere curæ sit et declinare illa quæ decet, in hoc etiam salagat curans pietatem. Opus igitur aggredi convenit vere, ac pure, nec incomposite, neque negligenter, neque sordidum ob lucrum, nec supra vires. CAPUT XXXIX. Constitue tibi ipsi quamdam modi formam et exemplar, quod observes, tum quando tecum eris, tum quando cum hominibus loqueris. CAPUT XL. Silentium ut plurimum sit; vel necessaria disso

CAPUT LXX. Quod si quis de te quid dixerit, ne advertas; id enim nondum est tuum. CAPUT LXXI. Quousque tandem procrastinas optimis quibusque dignum teipsum exhibere, ac nullatenus sermonem prætergredi. explanantem? Accepisti speculationes, quomodo nimirum oporteret eas intellectu assequi, eas assecutus es: qualem adhuc doctorem exspectas, ut in illo tui ipsius correctionem reponas? Non etiamnum adolescentulus es, sed vir jam ætate perfecta; itaque si neglexeris, et piger sis, et semper facias propositum ex proposito, atque alios dies super alios præfinieris, post quos tibi ipsi attendas, latebis τέteipsum, nullo a te progressu facto, sed unus e plebe vivens, atque moriens exsistes; nunc igitur assuefacito teipsum ita vitam degere, ut perfectus, ut proficiens, et quidquid optimum esse videtur sit tibi lex inviolabilis, et si laboriosum sit; si quid suave, si quid gloriosum, aut ignominiosum tibi proponatur, memento, quod nunc certamen est, et quod nunc instant Olympia, necque ullatenus differre licet, et quod per unam cladem, et remissionem, et perit progressus, et salvatur. Paulus quoque 353 sic peregit, in omnibus seipsum incitans, ut nulli alii rei attendat, quam verbo. Τu vero, etsi nondum sis Paulus, debes ita vivere, ac si volueris esse Paulus. CAPUT LXXII. Potest quidem quis me occidere, lædere autem minime. CAPUT LXXIII. Præcepit enim Dominus, ut eos, qui non possunt lædere, non timeamnus, dicens:. Ne timealis ab his, qui occidunt corpus, animam vero non possunt occidere; timete vero magis eum, qui potest et animam, et corpus perdere in gehenna ".» ipsi gloria in sæcula. Anen. NARRATIO S. P. N.NILI 335 De Pachon paliente bellum meretricium, et vincente. Alii vero dicunt Evagrii esse, ut etiam eum, qui subsequitur, sermonem dogmaticum. CAPUT I. Contigit aliquando, ut feminæ concupiscentia lesta mihi esset, ac tum in cogitationibus, tum in no Erat in manuscrip. codice titulus· Evagrio ascriptus, quem delevi. Vide Nolas.

cturnis visionibus difficulter eam tolerarem; cumque, "Psal. cm, 20. compellente me passione, prope forem, ut e solitudine abscederem, vicinis meis neutiquam narravi rem, neque magistro Eulogio, clam vero pertransiens ad lo-´ cum omnino desertum conveni per quindeciîn dies eos, qui circa Scetim consenuerant in solitudine Patres, quos inter, et quidam erat Pachon nomine qui ad annum pervenerat septuagesimum, residebatque in Scete; nactus igitur ipsum exercitatiorem, atque sinceriorem, confidenter ausus sum meæ mentis arcana exponere, ac narrare. Tunc hic mihi dieit: Ne te perturbet negotium hujuscemodi quasi novum; nec enim id pateris e pigritia, attestatur quippe hoc tibi locus ipse, tum propter inopiam rerum necessariarum, tum etiam quia feminarum non est hic conversatio, sed potius a studio; triplex est etenim bellum meretricium, nam interdum earo robuste valens nobis insidiatur, nonnunquam vero passiones per cogitationes, aliquando et demon ipse ex invidia, ego enim observando hoc adinveni. Ecce ut me vides senen hominem, cum 356 degam annum quadragesimum in hac cella, sollicitus de eis quæ ad meam spectant salutem, et licet ad istam pertigerim ætatem, hactenus tentor; — aflirmavilque mihi jurejurando dicens, quod -Per duodecim annos post quinquaginta, neque noctu, nec interdiu mihi pepercerunt insidiatores; cum ergo cogitassein, quod, quia a me Deus abesset, potentia opprimebar tyrannica, elegi potius absurde mori, quam ob corporis passionem turpiter agere; quapropter egressus, circumiensque solitudinem inveni speluncam hyenæ, in qua spelunca posui me nudum, ut exeuntes feræ me devorarent; itaque vespere facto (secundum quod scriptum est: • Posuisti tenebras, et facta est nox, in ipsa pertransibunt omnes bestiæ agri"), excuntes feræ, tamque mas quam femina olfecerunt me a capite usque ad pedes, et circumcirca linxerunt, cumque me devorandum exspectarem, secesserunt a me, sicque per totam noctem prostratus, tamen devoratus non fui. Arbitrans itaque, quod pepercerat mihi Deus, rursus ad cellam meam revertor, cumque per paucos dies dæmon tolerasset, invasit me vehementius, quam prius, ut parum abfuerit, quin blasphemarem. Transformatus igitur in puellam Æthiopissam (quam vidi quondam in adolescentia per æstatem, dum meteret) insedit meis genibus, et adeo me commovit, ut me cum ipsa coivisse putarem; præ furore igitur alapam ipsi dedi, et invisibilis effecta evanuit; per biennium vero fetorem manus meæ sustinere non poteram. Abjecto ergo animo, et inhonoratus exivi in locum omnino desertum vagabundus, cumque parvam aspidem invenissem, ipsamque accepissem, genitalibus meis membris 357 admovi, ut saltem ita demorsus emorerer; cum vero bestiæ obvertissem caput ad corporis membra utpote quæ causa mibi tentationis erant, commorsus non fui, atqui vocem

menti mes supervenientem audivi: Abeas, Pachon, decerta, idcirco etenim potentia tentationis opprimi te permisi, ne quid magnum sapias, ac si quid posses, verum tuam dignoscens imbecillitatem, non confidas audaciter in tuo vitæ instituto, quin potius ad Dei potestatem recurras. Sic plena fide persuasus, reversus sum. Sicque animo fiducia pleno residens, ac neutiquam de bello sollicitus, reliquos dies pace fruens exegi; ex alia vero parte ille (scilicet dæmon) cum mei dignovisset contemptuin, non amplius appropinquavit. Admiranda quidem, sed non imitanda Pachoni Facta; meas, Lector, consule, caule, notas. EJUSDEM Epistola dogmatica de sancta Trinitate ad eos, qui monasticam vitam degunt,in patria, dum esset Constantinopoli cum beato Gregorio Nazianzi episcopo." Est sancti Basilii epistola 8, Opp. ejus nostrae editionis t. 1V, col. 245.

DE OPERIBUS S. NILI QUÆ GRÆCO LATINA FECIT ET PRIMUS EDIDIT, 591 1. Tractatus de monastica exercitatione, seu Liber asceticus, comprehendit capita LXXV, a pag. 1 nsque ad 85. Incipit, Philosophiam; desinit, Domini nostri Jesu Christi. 2. Peristeria, seu Tractatus ad Agathium monasticam vitam agentem, de virtutibus excolendis el vitiis fugiendis, distinguitur in sectiones 12, quæ subdividuntur in capita, a pag. 85 ad 233. Incipit, Cum mihi moris; desinit, perfectus est. 3. Tractatus ad Magnum, diaconissam Ancyræ, de voluntaria paupertate, seu de nihil possidendo, capita continet 67, a pag. 233 ad 321. Incipit, Nuper quidem; desinit, fruitio regni in Christo. 4. Tractatus moralis multifarius, in quo spirituales sunt admonitiones, capita complectitur quatuor, a p. 321 ad 327. Incipit, multiforme; desinit, misericordiæ. (Nunc inter spuria.) 5. Epicteti Enchiridion seu Manuale, a S. Nilo concisum, et interpolatum, capita 75 habet, a pag. 327 ad 355. Incipit, Exsistentium; desinit, in gehenna. (Item cum spuriis.) 6. Narratio de Pachon, cap. unicum habet, a pag. 355 ad 358. An Evagrii? Incipit, Contigit; desinit, appropinquavit. (Inter spuria.) 7. Ejusdem Sermo, sive Dogmatica epistola de sanctissima Trinitate, divisa in capita 15 a pag. 358 ad 377. Incipit, Sæpe sæpius; desinit, mensura. (Memoratur tantum est Basilii Magni epist. 8.) 8. Ejusdem De monachorum præstanția in urbibus, aut in solitudinibus, in capit. 27, a pag. 377 ad 408. Incipit, Inexperti; desinit, æternam. 9. Tractatus ad Eulogium monachum, in quo capitula sermonesque diversi, capitibus 34, a pag. 408 ad 451. Incipit, Qui cœlestem; desinit, tu verò mea observato verba. 10. Tractatus ad eumdem de vitiis quæ sunt opposita virtutibus, capita quatuor continet, a pag. 4.1 ad 456. Incipit, Necessarium arbitror; desinit, bonæ voluntatis suæ. 11. Tractatus de octo spiritibus malitiæ, in cap. 19, a p. 456 ad 475. Incipit, De gula. Principium fructus afferendi est flos; desimit, multis resplendet virtutibus. 12. De oratione capita 153 cum 592 præfatione. Incipit hæc Febricitantem me; illa vero, Si quis suaveolens velit efficere suffimentum. Desinunt autem, orationem vere invenisti, a pag. 475 ad 512. 13. De diversis malignis cogitationibus, capita 27, a p. 512 ad 543. Incipiunt, dæmonibus activæ vitæ oppositis; desinunt, quo liberemur gratia Christi, et Dei. 14. Ejusdem Nili Capita 33, per gradus quosdam disposita consequentiæ, a pag. 543 ad 548. Incipiunt, Morbus; desinunt, impuros. (Sunt Evagrii.) 15. Spirituales sententiæ 25 per alphabetum dispositæ, a pag. 548 ad p. 552. Incipiunt, Absurdum; desi nunt, odio habente. (Evagrii ) 16. Aliæ sententiæ 26, a p. 552 ad 353. Incipiunt, Principium charitatis, desinunt, secundum Deum. (Evagrii.) 17. Ejusdem Institutio ad monachos, a pag. 555 ad 557. Incipit, Intemperantiam; desinit, comedere bonum est. 18. Sententiæ 135 abducentes hominem a corruptibilibus, etc., a p. 557 ad 575. Incipiunt, Via ad vir tutem; desinunt, ratio haberi debet. 19. Sermo in effatum Evangelii: «Nunc qui habet sacculum tollat, › a pag. 575 ad 590, cap. 10 habet. Incipit, Propositum effatum; desinit, pietate erga ipsum Deum nostrum. Opera ista xix necdum in nativo sermone Græco lucem aspexerant, sed eximia Francisci Barberini S. R. E. cardinalium decani, et vicecancellarii sanctæ sedis apostolicæ eminentissimi virtutibus, et scientiis in omnibus munificentia non potuit pàti ea latitare tandiu inedita; e bibliotheca igitur sua liberaliter prompta suis etiam typis commendari et publicari jussit, mihique tam versionem e Græco in Latinum, quam editionis Græcæ Latina:que, cu ram imperavit. Agnoscebam quidem me oneri tanto imparem, verum, inquiebam, ut canebat ille, Cur me posse negem posse quod ille putut; utrumque ideo aggressus alacri animo, quoad potui, præstare, conatus sum, ut erit æqui benignique lec toris judicium. Sciebam quidem lloratianum illud, Nec verbum verbo curabit reddere fidus Interpres, quod et Cicero lib. De finib., c. 15, admonet; noram Græcorum venustatem et elegantiam a nullo Latine satis exprimi apte germaneque posse, Nili præsertim istius, cujus in aula Constantinopolita norum imperatorum tum florentissima innutriti ac eruditi concinnitas et nitor mirifice præcellebant. Itaque magnum ducem sequi, et sanctum Augusti num imitari libuit, qui sancti Basilii verbum e verbo maluit transferre propter fidem diligentiam que veri, etsi repererat interpretatum (lib. 1 Oper. imperfect. p. 281). Libetque interdum minus elegan ter scribere, quam quæsito verborum lenocinio auctoris ipsa lumina lectoribus tegere, quod in pri mis Perotto accidisse observatum est, sic Polybium 593 reddenti, ut nescias an ipse auctor, an in terpres exsistat. Ego profecto in hac translatione non studium eloquentiæ, sed laborem posui, uti Celsus scribebat 1. v, c. 25, De re medica, qui nihilo secius inedicorum Cicero nuncupatur, cum probe mihi notum foret ex Quintiliano: non debere quem quam, ubi maxima rerum momenta vertuntur, de