col. 1367–1368page 1 of 34
PG 79:1367Σ,JOS. MARIÆ SUARESII LIBER CHRONOLOGICUS
sanctis Patribus, tandem aliquando, miserante el
dante Christo Domino, cui uni Deo cum Patre
ac Spiritu sancto sit honor et gloria semper, concinendi.
Primus chronologicus, in quo patria, et res
gestæ, ac obitus sancti Nili.
Secundus, lexicographus vocum variarum.
Tertius exegeticus, et criticus in pleraque loca
Subsequuntur libri tres Adnotationum in Opera insigniora, et variarum lectionum
saneti Nili abbatis.
Ex tribus libris hic memoratis unus tantum comparet, Liber chronologicus: posteriores duo
desunt. EDIT. Patr.
LIBER CHRONOLOGICUS
DE VITA
VITA SANCTI NILI ABBATIS
SEU
PATRIA, RES GESTE, OBITUS.
641 ruinis Byzantii, quod a Byzante rege Spar- Maii seu v Idus Maias dedicata fuit anno 330;
tanorum nominatum et conditum, vel a Pausania
constructum, a Severo Augusto, quia Nigro adhæserat, dirutum, a Constantino Augusto instauratum decoratumque nomine Constantinopolis, melioribus
Deo propitio auspiciis, quam Roma vetus, ut auctor
est Justinianus 1.1 C. de vet. jur. enucleand.,
isque dies censetur ejus natalitius, et feriatos. I. it
C. illomet De ſeriis. Constantius A. Constantini
filius instituit, studueruntque certatim, qui residehant illie imperatores, eam Romæ veteri exæquare.
Nilus illic natus est (uti Nicephorus, lib. xı♥,
cap.14 Ecclesiasticæ historiæ prodit) nobili genere;
nani propter egregiam nobilitatem generis ad præfecturam evectus fuit urbis Constantinopolitanæ
patriæ suæ; potentia quoque ac opibus affluebat,
et fortassis ejus parentes oriundi erant ex Ægypto,
indeque migrarant Constantinopolim, et senatoriam
642 adepti dignitatem, ibi prolem istam genuerant
quæ Nili nomine ideo fuit insignita. Nilus certe noster, uti sanctus Athanasius in 'Apodoylų Græcorum, New Xpusoppóy comparari potest: fuit
quidem Nilus fluviorum orbis terrarum maximus,
si credimus A. Gellio, 1. x Noct. Attic. c. 7, ot celeberrimus, quem Græci dictum putant and TỶC
víaç thúos, id est, a novo limo; nam effuse staguans, ac inundans quotannis irrigat Ægyptum,
ejusque super sata novum inducit limum; utque
canit Virgilius; 4 Georgic.
Novimus, authent. de Nupt., Christo scilicet, alque beatissimæ Virgini ejus Matri consecrata (e
Zouar. tom. 11 Xpovix.), surrexit in Thracia illa
regia urbs, et orbis dominatrix, atque nova Roma;
c. Constantinopolitanæ 22, dist. urbs sacratissima,
et augustissima; 1. cum Navarchum, Cod. de Navicular., lib 11, exornata ædificiis amplissimis, et monumentis; amphitheatro, porta, muris, basilicis,
bibliothecis, horreis, et ecclesiis, aquæductibus,
porticibus, thermis, balneis, aliisque operibus publicis atque privatis fuit tam a conditore Constantino, quam ab aliis ejus successoribus, plurimis
insuper donata et ditata privilegiis. Nam imperii
sedem transtulit in eam Constantinus, et cives ex
antiqua Roma, illustravitque ipsam senatu, et
senatoribus inde illum consecutis ædes excitavit,
sibi vero palatium, e Libanio, Sozomeno, et auclore Chronici Alexandrim, ac Zosimo, lib. 11, et
ad frequentandum senatum vicinis e diœcesibus
senatores compulit, et illexit, uti deinde Valentinianus, Theodosius, et Arcadius, e Macedonica,
1., C. Theodos. De senatorib. Episcopum Constantinopolitanum prærogativis auctum nemo igno- Genesis, v. 13, et Ecclesiastici, c. xxiv, v. 35 et 37.
rat l. xLv, C. eod De episcop., sicut urbi frequentandæ, civibus, qui domos haberent immunitates,
antionæque, coucessæ sunt. Denique præfectum urbi
anno C. № 359 (nam urbs Constantinopolis construi cœpit die 26 Novembris anno 328. Cedrenusque id asserit, et Julianus ipse Aug. at die 11
Et viridem Ægyptum nigra fecundat arena.
Certe NEIAOE sex litteris constat; N significat numerum quinquagenariunı; E, quintum; I, decimum;
A, tricesimum; 0, septuagesimum; Σ, ducentesimum; conficiuntque illa elementa numerum 365,
quot nimirum luces habet annus absolutus, C. 11
Nilum Geon nuncupatum censent, seu Gehon sancti
Epiphanius, Hieronymus, Ambrosius, Augustinus,
Theodoretus, Eucherius, Isidorus, Joannes Damascenus, Rabanus, Rupertus, et alii, quos citant, et
sequuntur Conimbricenses, tract. 9 in Meteora,
c. 10; Ribera in Amos, c. vr, num. 44; cardinalis
col. 1369–1370page 2 of 34
Bellarmin. De gratia primi hominis, cap. 12, pro- Garmathones
fe to Septuaginta in c. 11, v. 18, Jeremiæ vertunt
Geɔu Nilum, ubi vulgata versio, flumen. Etenim
Gehon secundum ex quatuor fluminibus e paradiso
terrestri promanantibus Hebraice scribitur fi
quod Paguinus ex characterum Hebraicorum vi ex
primit Latine Ghichon, Genesis loco laudato: de
ducitur autem ab Hebraica radice magavach,
quod est erumpere, et cum impetu emanare. Alii
deducunt Gachan, quod significat actum
reptilium gradientium super pectus, ac ventrem,
seque trahentium in similitudinem Auvii. „Quare
nonnulli interpretantur Gehon pectus, seu ventrem;
Græci scriptores yewv, non quod alludant ad yv,
seu yalav, scilicet terram, quod Græci poterant
opinari, propter limum, et ad vocem Hebraicam
exprimendam, sicut etiam facit Latinus interpres,
qui non legit cum vocali i longa, scili
cet chiric gadol in prima littera, sed fim
cuín vocali tsere, seu e longa, in quo tam Græci,
quam Latini distinguunt flumen hoc magnum ab
alio flumine parvo juxta Jerusalem, quod ita scri
bitur a modernis Rabbinis a Ghichon. Fit men
tio illius 1. II Regum, c. 1, v. 33, nbi Latinus
interpres appellat illud Gihon, et Græci similiter
Tɛɩwv, qui fluvius alio nomine vocatur Siloe; unde
Chaldæus interpres habet
Sciloha; cu
jus exstat mentio apud Joannem, c. ix, v. 7, ubi
etiam interpretatur missus. Flumina eniın sæpe
habent plura nomina, veluti mare Rubrum, quod
Hebraice dicitur 70 ¤? Jam Suph, id est mare
Caricis a multitudine caricum, et Græce 'Epu
Opalov, Erythræum, vel a rege Erythra, vel ab
arenis rubris. Et hoc ipsum Gehou, de quo loqui
mur, flumen paradisi a multis, gravissimisque au
ctoribus etiam Nitus appellatur, vel a rege Nilo, vel
quod assidue secum trahat 643 véay thùv, id est,
norum limum, uti præfatus sum: sed de hoc modo
non disputat R. P. Ludovicus Maraccius Lucen
sis e congregatione clericorum regularium Matris
Dei, a quo bæc hausi, vir complurium linguarum
peritissimus, et vere pius ac religiosus. Et de Nilo
satis superque Leo Allatius in sua Diatriba, rege
nempe, a quo Nilum Quvium traxisse vult nomen,
quem Oceanum, Aquilam, Melam, Ægyptum, Tri
tonem, tandemque Nilum e Plutarcho in libro De
fluminibus tradit, appellatum; et ex Eustathii Scho
liis in Dionysii Afri Daphynsiv, sed quod eum Gar
mathones Ægypti reginæ virum, sive filium aiunt,
asserentem illum fuisse Thermutidis fliæ Pharao
nis regis Ægypti virum; sic etenim vocant filiam
regis Josephus in Antiquitatibus Judaic. et S. Epipha
aius bæres. 78. apud Salianum in Annalib. ab orbe
condito ad annum mundi 2464, n. 14; quam alii,
nempe Eusebius lib. 1x De præparat, evangelica,
cap. 4, Merrin, et auctor chronici Alexandrini
Merrhin appellant; erat autem sterilis, sicut le
gitur ibidem. (Suadst hanc meam assertionem
et Thermutidis synonymia). Quod
vero quidam scribant Gehon, aliqui Gihon, alii
Ghichon, nonnulli aliter; inde provenit, quod cha
racteres llebraicos non omnes iisdem characte
ribus Latinis exprimant, et etiam quod non om
nes cum iisdem punctis legant, id quod in plerisque
aliis Hebraicis nominibus, quæ Latinis characteri
bus expressa sunt, videmus contingere. Nec ullo
modo dici potest Gehon Hebraice Nilum Græce
reddendum, cum sunt hæc duo nomina diversæ
omnino significationis, licet applicentur eidem flu
mini, ut jam dictum est; et hoc accidit in Albula,
et Tiberi, in Eridano, et Pado, et cæteris. Ita etiam
homines sæpe nuncupantur, duobus nominibus, ut
Israel et Jacob, Simon et Petrus, et reliqui, et ta
men nonnisi inepte diceremus unum nomen inter
pretari alterum, sicut Joseph est Crescens, Judas
Confessio, Jacob Supplantator; quoruin alterum
nomen est interpretatio alterius. Abyssini quidem
vocant Nilum hodie Gujion, teste Francisco Alvarez
Hist. Æthiopicæ, cap. 122; apud Cornelium a La
pide in c. n Genes. laudatum, ubi respondet plu
res fluvios Geon nominari lib. III Reg. c. 1, v. 33,
et Paralipom., xxxII, v. 50: et concludit, Tigrim
el Euphratem coire, ac rursus dividi, et in duos
ita divisos nomina submutare, Phasimque vocitari,
seu Phasitigrim, unum circumeundo terram Hevi
lath, et hunc esse Phison; alterum, nominatum
Geon, Arabiam desertam, circa quam et Æthiopia
est, circumfluere, ambosque in sinum Persicum
delabi, atque ad illum confluentem, sive insulam
Teredon fuisse terrestrem paradisum e Pererio,
Oleastro, Eugubino, Vatablo, et Jansenio in c. 143
Concordia evangelicæ, Gerardo Mercatore, ac Abra
hamo Ortelio De Nili fontibus, et causis inundatio
nis; Seneca, lib. 1v Natur, quæst. 1 el 2; Plin.,
lib. v, cap. 9 Natur. hist. et librum Gallice con
scripsit archiater eruditissimus D. de´la Chambre.
Nomen Nili forte fuit impositum Nilo abbati, vel
ominis causa 644, quia eloquio suo inundaturus
crat aulam imperatoriam, suisque monitis et præce
ptis, posteaquam ab ea recessit, et ad castra cœ
lestis Regis regum transivit, ipsius servos, et mona
chos, fidelesque omnes, et speciosa deserti fecun
daturus, et impinguaturus. Omnia in hoc orbe
terrarum sublunari volubilia sunt atque mutabilia,
sicut et luna variat, atque mutatur, nomina præ
sertim regionum, et fluminum, sicut et ipsi situs,
atque cursus induunt novas facies: quibusdam flu
minibus nomina indita fuerunt ab hominibus de
mersis, aut ab alio casu, ut indicatum fuit: ho
mines ipsi quoque a fluminibus ea mutuati sunt,
Petamius, Euphrates, Tygrius, Rhodanius, et Ni
lus. Ego vero in eam facile sententiam adducor,
ut eum a parentibus Christianis progenitum cre
dam, qui nomen Nili, quando sacris ablutus fuit
aquis, filio suo dederunt, ut Pansophii martyris
Alexandrini sub Augustali præside passi, marty
riique laurea coronati (cum Decius imperator in
col. 1371–1372page 3 of 34
PG 79:1371; ἀρχὴ ἄνδρα δείκνυσιν, ωςJOS. MARIE SUARESII LIBER CHRONOLOGICUS
blicæ visebantur, et bibliothecarii; e quibus illa
nobilissima Basilisci sub imperio conflagravit, cujus
meminere Themistius, orat. 13, Zonaras el Cedrenus. Sub Theodosio isto juniore Aug. recensentur lib. De profess. grammatici Græci Helladius, et Syrianus; Latinus, Theophilus; sophistæ Martinus et Maximus; jurisperitus, Leontius.
Erant antiquarii, et custodes bibliothecæ ad codices componendos, vel pro vetustate reparandos
sub Valentiniano, Valente, ac Gratiano, 1. 11 De
stud. liberal. eod. Cod., quatuor Græci, et tres
Latini. Non defuit igitur occasio erudiendi Nili,
profecitque adeo in cloquentia, jurisque peritia,
ut meruerit urbis præfecturam, Constantinopolis
v delicet. Dederat tot specimina jam in pulvere
scholastico, et umbratilibus exercitationibus, atque
declamationibus qua perspicaciæ, qua facundiæ.
suæ, quin æquitatis, atque rectitudinis; juvenilique in ætate maturitatem morum tantam expresserat, ut floribus præcessisse fructus mirarentor
universi: probitas, religio, totque aliæ animi eximiæ dotes illum adornabant, ut præmia ultro jam
exposcerent. Neque passus imperator Arcadius tantum virum diutius latere, in lucem eduxit, et ad
præfecturam urbis tane regnatricis, quæ cu!men
est dignitatum, vocaturque ßao:ìela ànóppupo;, id
est, imperium absque purpura, merito plaustente populo, senatuque gaudente provexit, et in hac præChristianos persecutionem movisset, et eos, quam rib. public. eodem Codice. Bibliothecæ quoque pulate Romanum patebat imperium crudeliter insectaretur), patrem Nilum proconsulem imitari posset, pietate, ac virtute, quin et filium Pansophium
opum despicientia, secessuque in solitudinem, et
invicta constantia exæquaret; cujus certamen gloriosum, et victoriam Græca Menæa concelebrant
die 15 Januarii, et vox illa insonat fidelium aurbus æternum memoranda: Pansophium amplius
cædite (impostores), sic euim illi plures plectetis
corollas, imo potius episcopum Ægyptium Nilum,
de quo Eusebius, lib. vn, cap. 21, agit, quique
apud Palæstinam incendio concrematus fuit, Diocletiano furente adversus nomen Christianum, dum
præfectus provinciæ de Christianorum successibus
felicissimis Diocletianum certiorem fecisset, cojus
mandato, is qui metallis eruendis operam dabat,
Nilum cum tribus aliis, Peleo scilicet itidem episcopo Ægyptio, et Elia presbytero, atque studiosissimo Patermuthio, seu Patre Mutio, ad illum qui
præerat exercitibus ablegavit, aliis in Cyprum, aliis
in Libanum deportatis. At iste dux copiarum Nilum cum comitibus addixit igni, quem tamen
athletæ Christi, cum major esset intus vis, et ardor aoris erga verum Deum, sanguine suo generose occumbentes exstinxerunt; ut e Nicephoro
ace Menologio Græco Canisii colligitur 27 die
Septemb., et e Florentin. Martyrol, Lucensi 19 S pt.
Jstius Nili martyris et episc. corpus requiescere Romæ in Sancto-Sixto via Appia ad infimam Pisci- celsa base veluti signum expolitum affabre, omninam in Valle oppositam Thermis Antonini, docet
inscriptio apud Martinellum, p. 306 Romae sacra,
cum aliis compluribus. Initiatus ergo Christo, et a
parentibus educatus honorifice, nec minus moribus quam litteris imbutus, ingenii cultum cœpit:
nəm Constantinopoli florebant optimæ artes, vigebant studia, professoresque clarissimi non grammaticam duntaxat et rhetoricam, sed ingenuas
omnes disciplinas, medicinam, jurisprudentiam
philosophiamque docebant in Capitolio. L. 111, De
medic. et professor. Cod. 645 Theod. et tit. De professorib, qui in urbe Constantinop. et tit. De studiis
liberalibus urbis Romæ, et Constantinop. Ac præsertim 1. ubi Theodosius I et Valentinianus Cæss.
in auditorio Capitolii oratores tres numero, quos
Romana eloquentiæ doctrina commendat, statuunt;
decen vero grammaticos. In his etiam, qui facundia Græcitatis pollere noscuntur quinque numero
sint sophista, et grammatici æque decem; et quomiam non his artibus tantum adolescentiam gloriosam optant institui, profundioris quoque scieniæ atque doctrinæ memoratis magistris sociant
auctores. Unum igitur adjungi cæteris volunt,
qui philosophiæ arcana rimetur; duos quoque qui
juris ac legum formulas pandant. Erat quippe
Capitolium Constantinopoli, sicut Romæ, in coque
porticus, in porticibus, exedræ, atque cellulæ, ac
auditoria, in quibus professores juventutem informabant, ut ex his legibus liquet, et l. ult. De ovebusque sculpturæ numeris absolutum, ac operæ
pretium præclarissimum collocavit, ut ibi conspicuum magis foret; nam ἀρχὴ ἄνδρα δείκνυσιν, ως
vulgari fertur adagio, id est, magistratus virum indicat. Honoratus primus urbi Constantinopoli præfectus fuit anne a C. N. 359. Successorum
eo ia
munere Indiculum, seu Notitiam præbuit nobis
usque ad annum 435, schol: stes Cod. Theodos.,
nec inter eos comperi Nilum, forte quia nulla exstat
imperatorum ad illum directa constitutio, vel quia
latet sub aliquo alio nomine: tunc enim pluribus
nominibus utebantur Romani et Constantinopolitani.
646 Nomina quidem fuerunt ad homines dignoscendos, et ad recognoscendos singulos imposita,
et comparata communi consense, t. x C. Justinian.
De ingen manum., quin etiam nominis vox a noscendo deducta est. Nomen enim dictum quasi novimen¸
a Sexto Pompcio, licet alii derivent a Græco ¿voµa
per aphæresim. Quemadmodum vero individua quægre, sen personæ sigillatim e vultibus dignoscuntur, et in illo discrimine facierum admirabilis est
potissimum rerum omnium Conditor Deus, ita vultus, et nomen æquiparantur in ista varietate; nami
et in Vitis Patrum id legitur, et poeta canit, posteaquam avulsum fuerit humeris Priami caput,
jacuisse corpus illins sine nomine. Ad discrimen
magis singulare, Hebræi et Græci Patrum nomina
propriis addebant: Simon dictus Bariona, id est fìlius Jona, sen Columbæ, Socrates Sophronisci,
col. 1373–1374page 4 of 34
PG 79:1373Διηγήμασι εἰς τὴν ἀναίρεσιν τῶν ἐν τῷ ὄρει Σινᾷ μοναχῶν καὶ εἰς τὴν αἰχμαλωσίαν ΘεοδούλουPelides Achilles, Atrida Mesclaus et Agamemnon, rinus, Abundius Eleutherius. Binominis etiam fuit
Tydides Diomedes, et alia id genus nomina patronymica. Romani prænominibus adjunxerunt nomina gentium, seu familiarum, tum etiam variis
e casibus et causis cognomina, uti nartat Plutarchus, tom. I Vir. illustr. in Coriolano, deinde agnomina: verum postea nomina in cognomina transierunt, et vicissim prænomina. Stante republica
præmittebatur et præferebatur prænomen, seu personæ, ac individui nomen, quo ab aliis ejusdem
familie, sive gentis quis distinguebatur, et discernibatur, seu proprium nomen, aliis, qui non
erant e gente, sive familia etiam commune; tum
nomen gentilitium, aut familiare attexebatur, quod
contribulibus et gentilibus communicabatur, et non
reliquis, qui e familia non erant: deinde cognomina, et agnomina sunt adnexa, quia in una gente divisa in stirpes, plurimi eodem cum prænominc atque
nomine comperiebantur, quin et cum eodem cognomine. Videndus Victorinus in libros Rhetoricorum
Ciceronis. Republica eversa, et sub imperatoribus,
subjiciebatur nomen proprium, seu verum individui
prænomen appellativum, dictumque absolute nomen (cum alia promiscue nomina, cognomina, vel
agnomina vocitarentur petita indiscriminatim a
parentibus, vel pro arbitrio aliunde) illis nominibus,
cognominibus, et agnominibus, etiam geminatis,
ut observat Sirmondus (in Notis ad Epistolas Sidonii, contra Angelum Politianum e Suetonio,
Plutarcho in C. Mario Posidonium arguente, fa- c
stis, inscriptionibus lapidum, et librorum, ex İsidoro lib. xv Origin, et e Præfatione Avien.) ubi
vult C. Sollium Sidonium Apollinarem vocari Apollinarem, Macrobium Aurelium Theodosium potius
Theodosium, Sextum Ruffum Avienum potius
Avienum, Magnum Aurelium Augustinum potius
Augustinum, Anicium Manilium Severinum Boethium potius Boethium, Petrum Felicem Marcellinum Liberium potius Liberium, qui V. C. præfectus prætorio Galliarum, et patricius a librario per -
peram dividitur in quatuor, 647 in subscriptionibus concilii secundi Arausicani ad annum 529,
ut liquet e Vita sancti Cæsarii Arelatensis archiepiscopi, p. 21 Chronolog. Lirinensis, ubi et uxor
ejus Agrœcia enuntiatur, Flavius Valila, seu Vallia
Quintus Theodosius in Donat. Tiburtin. Charta,
quam protuli, jam inde ab anno 471 exarata: nec
enim stata, et certa, ut olim, generis, ac familiæ
vocabula tunc in usu fuere, quæ fratribus etiam
communia forent, et ad posteros transirent, adeo
ut nullum tandem familiæ, nullum gentis fixum
nomen fuerit. In aliquot Romanis pontificibus duo
nomina reperio: Cælius dictus Symmachus, Cælius
Hormisdas, ejusque filius Cælius Silverius, quin et
Cælius Laurentius antipapa, Calpurnius Pontianus,
Domitius Callistus, Concordius Soter, Joannes II
cognomento Mercurius, Joannes III Catellinus,
Bonosus Benedictus 1, Rusticus Agapitus 1, Julius
Stephanus 1, Fabius Fabianus, Abundius Zephyan trinominis, Tascius Cyprianus episcopus Carthaginensis, et martyr, aut Titus Ascius Cyprianus, uti Zoticus Getulius martyr Tiburtinus; non
nulla tamen nomina tanqnam familiæ usitatiora
crebrius iterabantur, ut e Variis Cassiodori patet
ad annum C. N. DC. cum se superfudissent inperio Romano Barbararum gentium examina, et susdeque omnia permiscuissent, et confudissent,
nulla sunt relicta nominalium hujuscemodi vestigia. Potuit igitur sub alio aliquo nomine Nilus in
hoc Indiculo præfectorum urbis Constantinopolitanæ occultari. Præfecti profecto munere tam egregið
functus est, ut exspectationi Augusti fecerit satis, nec
aliud mihi persuadent quicunque de illo scribunt:
exitus certe acta probavit; nam cum uxorem duxisset, haud dubie comparem virtute, ac pietate,
atque honestissimam, ut fert Menologium Græcum
die 12 Novembris, duos ex ea suscepit liberos,
marem, et feminam, et ipse Nilus narrat flebiliter in Διηγήμασι εἰς τὴν ἀναίρεσιν τῶν ἐν τῷ ὄρει
Σινᾷ μοναχῶν καὶ εἰς τὴν αἰχμαλωσίαν Θεοδούλου
toū vinũ aútoū, id est, Narrationibus, quibus cædem
monachorum montis Sina, et captivitatem filii sui
describit. Ejus non possum satis laudare constantiam in Relatione, quam dedit Nilus (præfectus
enim urbi videtur eo tempore, ad annum scilicet
C. N. 403, post Clearchuin, qui magistratum illum
gesserat triennio, annis nempe 399, 401, 402, fuisse,
quamvis semestris tantum esset urbis præfectura
propter amplitudinem potestatis, et præstantiam
dignitatis, quæ propius accedebat ad verticem iaperii, et illi videbatur imminere, atque suspecta esse,
si diuturnior foret), Nilus inquam, qui successorem
anno 404 habuit Studium, cum pro munere
senatum consuluisset, et, quia pius erat, imperator
Arcadius illius se precibus ad Deum commendasset. Rescribit epistola 233 Possini lib. 11, epist. 265
Allatii, quomodo imperator Constantinopolim creberrimis terræmotibus, et immissione frequenti
648 æthereorum ignium liberatam cuperet cernere,
cum innumerabilia inibi flagitia commissa essent,
et licentiam ibidem multam iniquitas cum horrida
libertate dominans exerceret, ‹ depulsa in exsilium)
columna Ecclesiæ, lumine veritatis exstincto et
beatissimo epituba inhibita Christi, Joanne
scopo; quid me hortaris uti digner preces fundere, titubante urbe præ divina iracundia, et quotidie opperiente tempestates, me jam propter metuni
fulgurito, cogitationeque mea fluctuante, alque concussa propter excessum facinorum quæ temporibus hisce apud Byzantium injuste patrata ſuere?»
Dubitabam aliquando ne ista epistola fuisset exarata,
postquam Nilus abiens præfectura monasticam amplexus est vitam, propter ea verba, «Quid me horta
ris uti digner preces fundere; sed cum venisset in
mentem, munus esse præfecti urbis consulere senatum, et nisi fusis Deo precibus ipsum aggreči
quidquam haud solitum, ram de more orthodoxį
sun
col. 1375–1376page 5 of 34
PG 79:1375Στουδείῳ ἐπάρχῳ τῆς πόλεως,JOS. MARLE SUARESÌI LIBER CHRONOLOGICUS
senatus iiinė, quam quia religiosus erat ipse, au- rum rebus permultis sancte, ac pro dignitate gediebatque vere pius, eam a Nilo conscriptam adhuc
urbis præfecto existimavi. Persuasit id mihi Rutius Claudius Numatianus Gallus, lib. 1 Itinerarii,
qui præfectus urbi Romæ, antiquæ nimirum, fuit
an o ab Urbe condita 1169, istis versibus:
Si non displicui regerem cum jura Quirini,
Si colui sanctos, consuluique Patres,
Nam quod nulla meum strinxerunt crimina
[ ferrum,
Non sit præfecti gloria, sed populi.
Omnino vero confirmavit cura reliquorum motuum
qui subsecuti sunt in causa sancti Joannis Chrysostomi anno 404, demandata Studio præfecto
urbi Constantinopolitanæ, in 1. 37 C. De episc. et
cler. et legib. 1v, v, vi, De his, qui super religione
contendunt. Studius certe iste, ad quem exstat sancti Joannis Chrysost. Epistola inter Savilianas 57,
toin. VII, p. 197, inter Frontonianas 127, pag. 921,
inscripta Στουδείῳ ἐπάρχῳ τῆς πόλεως, qua eum
consolatur de morte fratris, is est, de quo Theodorus Romanus apud Palladium in Dialog. Suidas in
v. Σroúdios, hæc habet Græce, quæ Latina exhibeo:
‹ Studius fuit vir potens, et exstruxit celebre monasterium Studitarum, quod in primis catholicæ
fuit Ecclesiæ, demum vero transiit in monasterium
vouǹy, id est, prædam. Ille ipse templum ædificavit
Ducis angelorum Nacoliæ, in quo feruntur hi versus heroici, quos ita verti:
Quam cito splendentem construxit Studius
[ædem,
Consulis accepit virgam mercede reperta.
Hactenus Suidas. Consulem invenio Studium cum
Aetio ad annum C. N. 456, etsi alii legant Aslerium: ex hoc monasterio prodiit diu post Theodorus Studites anno 820, qui confessor egregius
catholicaeque fidei pugil invictus exstitit, eodemque
die natalis ejus celebratur, quo Nili abbatis, duodecima scilicet Novembris in Martyrologio Romano;
at in Menologio, 11 Theodori Studitæ, 12, Nili solemnes designantur dies. Theophilus Alexandrinus
649 archiepiscopus infe.sus sancto Joanni Chrysostomo accitus in urbem venerat post obitum Nectarii archiepiscopi Constantinopolitani anno N.
397, seu Cæsario, et Attico coss., quinto Kal. Octobris, ad comitia, et ad eligendum successorem, babitoque concilio, visum est accersere Joannem Antiochenum, uti Nectario subrogaretur. Hic Joannes
piissimus, ac eloquentissimus, et ab Antiocheno
populo prædilectus, anno 398, porta Romana vastæ
illius civitatis egressus, tanquam iret ad martyria
cum comite Orientis Antiochiæ residentis Asterio
(scholiastes Codicis Theodosiani narrat ad 1. xxxv
De operibus. public. e Suzomeno, lib. VIII, c. 2,
Hist. eccles. Palladio, ct Georgio in Vit. S. Joan.
Chrys.), repente imperatoris Arcadii jussu ab co
dirigitur Constantinopolim, et ibi 26 Februarii,
quamvis invito Theophilo Alexan!rino, archiepi -
scopus Constantinopolitanus rite ordinatur. Vestis, incidit in odium Eudoxiæ Augustæ, dum Theognosti viduam tutatus, ingressu Ecclesiæ prohibuisset Augustam, et mox tutelam Alexandrina
viduæ suscipiens adversus eamdem Augustam,
Theodoritoque patricio cujus illa opibus inhiabat,
consulens ut sua omnia pauperibus elargiretur;
quæ Leo imperator fusius in Vita S. Joannis prosequitur apud cardinalem Baronium; cum Severiano
quoque Gabalensi, cumque ipso sancto Epiphanio
Cyprio præsulibus dissidens, conspirantibus plaribus magnatibus, quos concitarant viduæ quædam
lascivientes, quarum delineasse licentiam videtur
Apostolus in Epist. ad Timoth, c. 11, quasque
; id est, luxuriantes, ipse Joan -
nes zelo accensus argueral, nimirum Martia Promoti (fratria, sive fratrissa Eudoxiæ Augustæ, quæ
filia erat Promoti senioris, ut reor), Castritia Saturnini (an ejus qui consul fuit cum Merobande,
anno, 383, et ad quem exstant Epistolæ sancti
Gregorii Nazianzeni, quibus ipsi tribuit àpyis
to, magistratus celsitudinem, sive præfecturam,
sancti Basilii 315, qui comitem vocat Orientis, et
Libanii qua Latinæ, qua Græcæ in Vaticanis Regiisque codicibus), et Eugraphia, cujus in ædibus
diversabatur Theophilus, vindictam anhelantibus
Asianis episcopis, quos coercuerat in Asiana synodo. Rediit igitur Theophilus, ab eoque cogitur
conciliabulum ad Quercum (suburbium id est Chalcedonis trans mare, cognomenque sortitur a Ruffino) dies dicitur sancto Joanni, qui noluit interesse,
suspectos sibi, et inimicos recusans episcopos, et
injustissime damnatur absens, atque inauditus. Relatione data Arcadio imperatori, cum impelleret
Augusta Eudoxia, jussu Arcadii antistes iunocentissimus e sede sua deturbatur, et Constantinopeli
depellitur anno 403, sed ob terræmotum, quo coucussa urbs illa confestim tremuit, terrore aula,
plebsque commota fuit, isque revocatur e Pre eno
(est hoc quidem emporium etiam trans mare situm e regione Nicomediae), legerem tamen Prænc:o,
quod est Bithyniæ oppidum episcopale, thermisque
percelebre, de quo egi lib. 1 Prænest., c. 3; et lib.
11, c. 9. 650 Nec diu post anno 404, cum in concione sanctus præsul invectus fuisset publice adversus Eudoxiam ob statuam argenteam ipsi positam, erectamque super columna porphyretica prope
ipsam ecclesiam cum ludis, histrionumque spectaculis, et cultura hominum dignitatem excedente
ab anno 403, teste Marcellino in Chronico, el Socrate, lib. vi, c. 16, et Sozomeno, lib. vi, c. 20,
et 1. unic. C. Theodos. De imaginibus imperat, at
1. 1v De his qui super relig. contend. I. XLI el XLIV
De operib. public. ubi scholiastes, et in Chronologia p. 147. Erat autem propensissimo in Eudoxiam studio Arcadius, quam et anno 400 proclamari mandarat Augustam e Chronico Alexandrino,
et a qua Selymbriam nuncupari permiserat Eudoxio-
col. 1377–1378page 6 of 34
polim, in cam porro sanctus archiepiscopus, qui c. 19, lib. vi: seu Septembris, ut aiunt alii, nempo
Circenses ludos adeo insectabatur, et histrionum card. Baronius in Annalibus, migravit in cœlum
spectacula, quæ nutriebant spurcitias libidinum,
et idololatriæ reliquias conservabant, penitus delere
satagebat. Certe malo, atque detrimento Reipublicæ,
damnoque ac periculo regnantium principum, ja
cturaque honestatis, et morum corruptela diu dein
ceps perstitere, factionesque Prasinorum, et Veneto
rum fuere semina seditionum, ut ex Annalibus li
quet, atque perduellium prætextus ex illis colori
bus desumpti sunt; unde convincitur mendacium
illius, qui jactabat expedire Augusto ut populus illis
distineretur. In eam (inquam) vigilantissimus pa
stor divinusque præco detonuit; itaque notum quid
possit furens et imperans femina: conciliabulo alio
ab Acacio episcopo Berrhoea in Macedonia, An
tiocho Ptolemaidis, Severiano Gabalorum, et Cy
rino Chalcedonis, et multitudine aliorum episco
porum, collecto, in quo licet absens Theophilus, ni
hilominus dominabatur, iterum Joannes condemna
tur. Inter accusationis vero capita Origenis erro
res fovisse insimulabatur, quam calumniam satis
diluunt auctores sacri; nec enim monachos qui
erant Origenistæ, alia de causa perhumaniter exce
pit, quam ut ad Ecclesiam catholicam pellectos ea
clementia, lenitosque, ac mansuefactos reduceret.
Sic sanctus Cyrillus Origenis assecla falso dicitur.
Sic sanctus Hieronymus a Palladio vocatur Orige
nista, quia liberos Пlept ȧpx Origenis transtulit,
etsi purgaverit, ut Rosweydus, pag. 446 Vit. Pa
trum, observat; cum tamen ab Origenis pravis opi
nionibus procul abesset, et ideo Ruffino Aquile
giensi foret infensus, uti superius demonstravi. Ori
geniste profecto viri plerique sancti censebantur,
quod evenisse putat ipse Rosweydus, prolegom. 15,
ex odio Anthropomorphitarum, fateturque non
nullos abreptos æstu, lapsos, sed resipuisse postea,
meruisseque sanctimonia vitæ, religionisque puri
tate, ut in Fastos sacros, seu Diptycha referrentur.
Rursus sanctus Joannes ab Arcadio Augusto, qui
Eudoxia sua semper magis erat obnoxius, ac ni
mis uxorius, cogitur exsulare, Cucusumque op
pidum Armeniæ perducitur, ut fuse prodit scho
liastes Cod. Theodos. ad l. xxvII De episcop. et II. iv
et v, ac vi, De his qui super relig. contend. Mox in
trusus illi sufficitur in archiepiscopatu, Arsacius,
quem pov nuncupat, et 651 adulterum sanctus
Joannes Chrysostomus ipse, atque collocatum in
throno scribit a Basíliosa p. 870 Epistol., quan
tumvis sanctus Joannes provocasset iterum ad In
nocentium Romanum pontificem, a quo restitutus
et deinde fuit in Diptycha, perculsis anathemate
his, qui eum extorrem fecerant, suaque sede spo
liarant; profectus est fortis athleta in exsilium,
cumque interim Constantinopolitana conflagrasset
ecclesia, varie discruciatus cum amicis suis, quo
rum plerique Joannitæ cognominati exspirarunt in
carceribus, ubi Comanam Ponti oppidum pervenis
set, mortnus anno 407, die 14 Novembris, e Socrate
gloriosa confessionis suæ præmium recepturus, et
die 27 Januar. relatus in Kalendarium. Festus Trans
lationis Constantinopolim dies celebratur, cum sa
crum ejus corpus redditum fuit suæ cathedre;
unde Romam deportatum in Basilica Sanc'i-Potri
quiescit ab anno 8€0, e Chronolog. Cod. Theodos.
p. 151.
Primam itaque Nili epistolam exaratam censeo in
illa prima sancti Joannis Chrysostomi relegatione,
atque ad Arcadium Aug. fuisse missam, eumque
illa tactum et persuasum eo facilius revocasse inno
centissimum virum. Nam cum sæviret in dies acer
bius in sanctum Joannem ab ejus adversariis inflam
mata Eudoxia, nec efficacior est ulla pica, quam
pulvinaris, ut Joannes Sarisberiensis edocet lib.
De nugis curial., totque flagitia passim patrarentur;
Nilus, qui abierat e magistratu, aut, ut loquar ve
rius, abdicarat se ultro præfectura, cernens huic
scelerum torrenti minime iri obviam posse, veritus
ne sicut alter Lot involveretur diro ignis, iræque
cœlestis diluvio, jam inferior gradu quo in aula
promicabat, ex ea se plane dimovit, valeque dicens
pompis sæculi, monasticam amplexus est vitam,
Theodulumque filium secum attraxit.
Ex quo sanctus Joannes Chrysostomus Constan
tinopolim appulit, quo tanquam fluvius exundans
eloquentiæ, doctrina'que suæ fluentis uberrimis ore
illo suo aureo profusis, celebrem illam Ecclesiam,
cujus clavo fuerat admotus, irrigaret, proventum
que copiosum fecundatæ suæ sponsæ numerosa
prole virtutum, messemque pietatis latissimam pro
curaret, omuibus charitatis operibus indefessus in
cubuit, non tantum Scythis Nomadibus, qui e Bolga
fluvio progressi, mox parti Thraciæ Macedoniæque,
ac Illyrico superfusi Bulgarorum nomen usurpatum
sub sancto Gregorio papa regionibus illis indiderunt,
Christiana fide imbuendis; sed et Gotthis ad Ec
clesiæ catholicæ gremium revocandis operam im
pendit; præsertim vero vitiis bellum indicens, ea
suo ex ovili depellere ac fugare studuit; ideoque
probis civibus, ac proceribus orthodoxis gratus
et acceptus in primis evasit: ut autem Theodori
tum patricium omittam, cujus superius memiņi,
Nilus etiam, et Pelusiotes Isidorus, ac Eulogius,
de quo etiam egi, Cassianus ejus diaconus, atque
Palladius, et alii, quorum nomina si percenserem,
prolixior forem, sectati sunt ejus monita, eique
firmiter 652 adhæserunt; ut præteream diaconis
sas, et matronas clarissimas, Olympiada scilicet,
Pentadiam, Sabinianam, Amproclam, sen domnam
Proclam, Probam, Julianam, Theodoram, Silvi
nam, sicut Italicam, Euthaliam, Asyncritam, Se
veram, Chalcidiam, Carteriam, Bassianam, Severi
nam, Acoliam, et reliquas summo loco natas, atque
Jectissimas feminas, ad quarum plerasque ipsius
exstant Epistolæ.
col. 1379–1380page 7 of 34
Nilus (inquam) divino excitatus instinctu ad monasticæ vitæ amorem inspiravit. Ea vero secuta
sanctum Joannem se contulit, ad eumque sæpius
ventitavit, certoque possum conjicere conversionem
ipsius e congressibus, atque colloquiis admirandi
præsulis, atque homiliis, seu 26yos, qui pencs
Nilum erant perscripti, ut ex epistola ad Zenodo
rum decanum 293, lib. 1, liquet, ortum habuisse,
inque proposito deserendi sæculum Nili animum
obfirmatum fuisse. Amabat etenim non minus quam
suscipiebat monachos religiosissimus antistes, et
adversus eorum obtrectatores emisít in lucem tres
libros; cumque primum in foro versatus esset, ma
gna cum laude monasticam et ipse deinde vitam
exercuit, atque ab eremo ad clerum vocatus pre
sbyter Antiochenus ordinatus fuit. Nili mutatio
fuit Excelsi dexteræ opus obstetricante Jeanne;
vir præfectorius sponte spes suas omnes in Deo
collocans exuit sese fortunæ bonis omnibus, terre
narum rerum affectibus remisit nuntium, seque
totum divinarum contemplationi addicens, promul
sidem in terris delibare ac prægustare cœpit cœ
lestis beatitatis: adeo quidem castigati, et emen
dati fuerant illius mores, dum ageret adhuc in mun
do, quin, ut arbitror, et conjugis, nam juxta Je
sum Sirach Eccli. xxvi, 3, pars bona, mulier bona,
in parte timentium Deum dabitur viro bono
pro factis bonis.
saluberrimum mariti consilium et exemplum,
quantumvis amore conjugali percita reniteretur,
ut ipse Nilus narrat, pɔg. 15, amplexa filiam se
cum facile pertraxit, partitique geminam sobolem
vir et uxor discesserunt Constantinopoli, et gene
rosa matrona, tenera cum virguncula, commigrans
e laribus in Ægypti monasteria se abdidit, cuin
Nilo Theoduloque vale dixisset abeuntibus ad Si
naiticam regionem, uti tandem comperi apud Me
nologium Græcorum, 12 Novembris, neque diffi
cile fuit matri filiam secum abducere, inque par
thenonem, seu collegium sacratarum Deo virginum
recludere, ingenerata nempe ipsi fuerat castimoniæ
disciplina vel ab incunabulis, insitumque deside
Brium, ut illibatam ad Christum virginitatem sin
cera perferret. Erant tunc virginei coetus inter
Ægypti balsameta, ut idololatriæ, dæmoniorumque
viperas contererent, et eorum odorabatur Deus sua
veolèntiam; in cunabulis nascentis Ecclesiæ sexus
ille infirmior præcipuam firmitatem profitel:atur,
Vestales vero, quæ perpetuum servabant et inex
stinctum pudoris ignein Christiano ritu dicatæ di
vino cultui, ut scribit Ammianus, pag. 160, velut
Amazones sacræ vocitabantur Ascetrie et Mona
striæ, illarumque jam supra meminimus. O quam
gratum, quam jucundum, quam acceptum Deo,
coelitibusque fuit spectaculum tam illustre, tam mi
randum, tamque memorandum, piis, atque probis
Christi cultoribus in terra qui tum degebant ortho
doxi, intueri Nilum exeuntem de cognatione sua
file Abrahamitica, non offerentem tantum filium
Theodulum cum gaudio allubentem, et præpotenti
Numini miro utriusque consensu consecratam uni
cam illam victimam; verum et animæ suæ, ut ita
dicam, dimidium, conjugem scilicet dilectissimam,
et ex ca susceptam filiam, non velut Agamemnon
Iphigeniam, sed, ut ait Nilus ipse, pag. 121, in A
nya, instar alterius Jephte immolantem Christo!
Quodnam istæ monasterium adierint, nullibi com
peri. Erant in Ægypto quamplurima feminarum
Deo quoque devotarum monasteria, miratusque
sum sæpius altum Nili de uxore, quæ soror illi fa
cta est, uti dicta Sara fuit ab eodem Abrahamo, de
Cautum fuerat imperatorum Constitutionibus,
ne quis in sua patria magistratu fungeretur, Syne
sio teste, ac Petavio in Notis p. 79, 1. ult. C. Jul
stinianeo, De crim, sacrileg. quæ inscribitur A.
Gratiano, Valentiniano, et Theodosio, ex l. xv De
off. rect. provinc., quæ tribuitur Anastasio Aug.,
id confirmatur, nisi titulus potius ipse sit. Ea ta
men fuit modestia, ea probitas, atque prudentia,
ea continentia, et mansuetudo Nili, ea juris scien
tia, et constans, ac perpetua voluntas jus suum cuique
tribuendi, ut ei Themis sive Justitia tanquam Jovi
ápsôços assidere videretur, tam fortis, ac integer
vite ipse Nilus, tam sceleris purus, tam placidis, et
compositis moribus perspectus omnibus erat, tam
aversus ab omni corruptione sordium, ac ab omni
seductione, atque illecebra blanditiarum, ab omni
minarum terrore adeo securus et inexpugnabilis, ut
solutus fuerit illis legibus, quarum habenda nulla que filia comniuni silentium in illa regionum inter
est ratio principibus, quoties justa subest causa;
aec enim verendum erat ne suis indulgeret, fave
retque, nec ne acerbior, sæviorque adversus suos
invidos inimicosque grassando in eos expleret
‘odium suum, atque vindictam exerceret, velut alter
Moyses bominum mitissimus, et moderatissimus
exstitit.
Is utramque prolem, quam ex uxore susceperat,
masculum 653 scilicet atque feminam, educarat in
nocenter, et sanctimoniam edocuerat, ita ut illa su
xerit una cum lacte rudimenta virtutum Christia
narum, et adoleverit indole præcelsa succrescens
ad cœlestia præmia capessenda. Conjugi quippe
suæ Nilus pudicissimæ atque pientissimæ similem
capedine. An fortasse prudens, quod innuit fol. 17, At
fyŋs. 6, Dei servus verebatur; juxta iHud infelicis
poetæ,
Omnis amor magnus, sed aperto in conjuge major;
Hanc Venus ut vivat, ventilat ipsa facem.
Et muperi, qui et infelicior fuit,
Ah quantum placido mitique in pectore regnat
Illa Venus, quam finxit Hymen, seu Conditor orbis,
Atque homines sancte genituri fœderis auctor!
654 lunc, quo disposuit volventem sidera mundum,
Quoque elementa ligat, thalamis inspiral amorem,
Seu nosci fugiens penitus vis insita rebus;
Qualis quæ chalybi cognata polentia gemmam
Conciliat Getici spectantem verticis ignes.
Et supra de Pachone plura congessi. An quia forte
matura utraque co'o illuc properata morte laureo
col. 1381–1382page 8 of 34
PG 79:1381μυριάκις λέγης τῆς θηλυδριώδους έξεως μακρὰν ἀπέχειν, καὶ τῶν ἀνδρῶν ὑπάρχειν σεαυ τὴν στεῤῥοτέραν κατὰ τὸν τοῦ παρθενικού φρονήματ τος ἑδρασμόν Εὐλαβεστάτη καὶ διὰ πάντων κεκοσμημένῃ ἐν Χριστῷ ἀδελφότητι τῇ κατὰ Σαννα βαδίαν τοῦ μακαρίου Λευκαδίου ἐν μονάζουσι καὶ παρθένοις ἡγιασμένος.dum pictor ille, cujus in tabulis plus intelligebatur
quam pingebatur, cum exhibuisset Iphigeniam oratorum laudibus celebratam stantem ad aras perituram, et moestos pinxisset omnes, præcipue patruum, et tristitiæ omnem imaginem consumpsisset, patris ipsius vultum velavit, quem digne no i
poterat ostendere: quæ sunt verba Plinii lib.xxxv,
las centesimi tricesimique fructus perceptura, hæc Tim.anthis artem veloque silentii tegere, quemadmopro virginitate, pro viduitate seu cœlibatu illa
ocius evolavit? In Thebaide maxima erat in opinione, ſamaque percelebre monasterium centum
quatuor sanctimonialium, in quod sancta Euphrasia secesserat; Panopoli aliud quadringentarum,
quæ sancti Pachomii regulam observantes seorsim
vivebant Nili fluminis circumdatæ rivis, ut auctores sunt Vitæ sanctæ Euphrasiæ scriptor, et Palladius in Lausiaca. In Antinoo civitate Talide no- Nilus ipse motus illos animorum, et certamina
mine insigne monasterium recenset idem Palladius, tanta, cum a se ipso discerpi videretur, ab sua se
c. 157 et 138, cujus monasterii aulæ ne clavis qui- conjuge separans, in quam coaluerat vinculo nudem erat, sicut in aliis undecim monasteriis, sed ptiarum, sanctoque fœedere, ac individua vitæ conipsæ ab ejus amore detinebantur, adeo ipsam dili- suetudine connexus, non adumbrat modo, verum
gebant. Fuerunt et Alexandrina monacha Sanda- in narratione secunda ad vivum exprimit a pag. 13
lariæ, ad quas scribit de mulierum victoriis Isidorus ad 17. Auget suspicionem mortis, quam obiisse
Pelusiotes, lib. 1 epist., p. 87. Alexandriæ, quæ tam uxorem, quam filiam conjicio, quod in illis
barathrum vocabatur mundi, uti refert Eustathius prolixis narrationibus de Theoduli filii variis casiin Dionysii De situ orbis [spiŕyņot, ut erat em- bus, et captivitate, tandemque redemptione, neporium celeberrimum Africæ; erant vici varii, qui quaquam matris filiæque meminerit, nec ad eas
labra nuncupabantur, illis præerant presbyteri, sub- deinceps ullam dederit epistolam, cum ad Theododiti omnes uni archiepiscopo, cujusmodi fuit vi- siam pováčova (de qua superius egi, p. 601, eam
cus Baucali, in quo erat ecclesia, cui Arius fuit reprehensam referens a sancto viro, quod contra manpræfectus, sancto Epiphanio auctore in hæres. 'Apato- datum sancti apostoli Pauli viros doceret in Ecclepavitwy 69, p. 311, et alii. In aliquo eorum mo- sia, c. xiv, vers. 34, epist. I ad Cor.) scripserit: Kây
nasterium Sandalariarum istarum exstitisse non am- μυριάκις λέγης (ait Nilus) τῆς θηλυδριώδους έξεως
bigo, sive Sandaliariarium, quæ a sandaliis, seu so- μακρὰν ἀπέχειν, καὶ τῶν ἀνδρῶν ὑπάρχειν σεαυleis eo nomine sunt appellatæ, quod earum pedes τὴν στεῤῥοτέραν κατὰ τὸν τοῦ παρθενικού φρονήματ
hoc calceamenti genere induti forent, sanctus An- τος ἑδρασμόν Quamris millies dixeris te longe abesse
gustinus in Regula monacharum, epist. 108, jus- ca femineo habitu, et teipsam hominibus stabiliorem,
serat:<Vestimenta vero et calceamenta, quando fue- ~ juxta virginei sensus firmitatem, lib.. 11 Epist. Allarint indigenti necessaria, non differant, sub quarum
custodia sunt, quæ poscuntur; et sanctus Athanasius in Regulis de virginitate servanda, ad virginem inter alia præscribit. ‹ Cum steteris in oratione, pedes calceamentis obductos habeto; p. 401,
sive in e. Bivarius de monachatu scribens pro
Nitriolis sanctimonialibus Regulas illas conditas
a sancto Athanasio, asserit, et explicat, ut in stationibus dum communicant, eæ obtectis pedibus
sint propter reverentiam. Vel Sandaliariæ istæ nominatæ ab aliquo vico Alexandriæ, ubi sandalia
prostabant venalia, cujusmodi erat Romæ vicus
Sandaliarius: c. Nardino in Roma antiqua, p. 140
et 141, ex inscriptione, ac Gellio. Aut fuerunt illæ, ▷
ad quas epistola sancti Gregorii Nazianzeni dirigebatur, inscripta, Εὐλαβεστάτη καὶ διὰ πάντων
κεκοσμημένῃ ἐν Χριστῷ ἀδελφότητι τῇ κατὰ Σανναβαδίαν τοῦ μακαρίου Λευκαδίου ἐν μονάζουσι καὶ
παρθένοις ἡγιασμένος. (Latinus interpres Billius
pietate ac doctrina insignis Sannabadaar effert). Utut
sit, vellem ut ad hypotyposim pathicam exsequendam, exprimendamque, ac subjiciendos oculis affectuum 655 in illo discessu multiplices effectus.
Nili mihi vel Joannis Chrysostomi facundia suppeteret, ac eloquentia, cum divellerentur quidem
maritus et conjux carne atque corpore, conjun
gerentur tamen arctius animo et charitate. Satius
est, quando illis destitutus sum dotibus, imitari
tiana 116. Unde virginem eam fuisse constat. Innocentius quidem tertius, lib. 1, epist. 187, Burgensi et Palentino episcopis et abbati de Morimundo
Cisterciensis ordinis rescribit, ne abbatissæ benedicant moniales, neque confessiones audiant, nec
prædicent Evangelium; nam licet beatissima Virgo
dignior et excellentior fuerat apostolis universis,
non tamen illi, sed istis Dominus claves regni cœlorum commisit: fuse sanctus Epiphanius lib. 111, xxx'
Aipes. 6, Adversus Collyridianos, hæres. 59, scu 79.
Robertus quidem de Arbrissellis, Theologus Parisiensis, auctor fuit insignis monasterii Fontis
Ebraldi, cui præfecit abbatissam, quæ in omnes
tum viros, tum feminas summum jus obtineret, beatissimæ Virginis Dei Genitricis exemplo secunduns
verba Christi, Ecce Filius tuus, ecce Mater tua, að
aunum C. N. 1117, uti referunt cardinalis Baronius, ex coque Spondanus, in dioecesi Pictavii. D.
illa Petrus Cluniacensis, lib. 11, epist. 27, et Petrus Cellensis, lib. 11, epist. 10, ad Maskildem venerabilem abbatissam, deque illo epist. 1, 12, et
lib. 11, epist. 11. Sancta quoque Theresia Patrum
nostrorum ætate severiorem veterum Carmelitarum Regulam, Deo afflante, et Pio IV approbante,
primum mulieribus, 656 deinde viris observandam
proposuit.
Exstant et epistolæ Nili ad Anastasiam virginem;,
333 Possini, lib. 11, epist. 118 Allatii, in qua cam
col. 1383–1384page 9 of 34
PG 79:1383θῶς γὰρ σκηνώματά τε καὶ θυσιαστήρια καὶ ναὸς, καὶ κειμήλια Θεοῦ διὰ τῆς παρθενίας περ ἁγίαν Καθαρίναν χάριν ἱστορίας,JOS. MARIE SUARESII LIBER CHRONOLOGICUS
inanem adorationem novo genere ambitus ex miseria, ex illuvie, fictaque animi despicientia tegantes cinere monasticæ vestis, et vili schemate
illud cenodoxiæ incendium quo exardescunt intus,
neque periclitabatur in applausibus ejus sanctitas,
nec erat timendum ne laudes quæ ipsi ascribebantur, corrumperent, ac decoquerent virtutum, quibus ornatus erat, flores et fructus, quasi gemma
erumpentes, mentemque voluptate abblandiente
perfusam plusquam par esset, ut lapsu graviore
rueret, extollerent; eo citatiori gradu, se oculis
corum subtrahebat, et aures obstruebat Nilus, neque cognatorum, aut charorum, vel servorum lacrymis tantilium permovebatur, siccis ipse oculis
að vexillum crucis convolabat, tanto solitudinis
amore ſlagrabat aulæ pertæsus lubricum; insonuerat illi apophthegma illud tritum: Exeat aula qui
volet esse pius; utque alter succinuit: Quicunque
ad astra tendit et sequi cupit virtutis decus aureum,
relinquat aulam et œstuantes purpuras.
commendat ob vigilias, etc. fem ad Julianam vir- demissionis specie tumentes superbiunt, 'captantque
ginem, lib. 1, epist. 163 et 164, dilaudans ipsam ob
jejunium; insuper ad Photinam, et Dor. sive (ut
opinor) ad Dorotheam, lib. n, epist. 31, ubi &àŋθῶς γὰρ (inquit) σκηνώματά τε καὶ θυσιαστήρια
καὶ ναὸς, καὶ κειμήλια Θεοῦ διὰ τῆς παρθενίας περ
çŕvate· id est, vere namque tabernacula, et altaria,
et templum, et pretiosa munera Dei per virginitatem
apparuistis. Helenæ illustri epist. 170, lib. 11 Allatii, est inscripta, qua solatur eam, vetatque In -
gere more gentilium filium unicum, et optimam,
qui obdormierat, Nicaretum; an filium Nicareti
scriniari, ad quem exararat epist. 431 lib. 111? Nec
enim ad Nicaretum spectare censeo, quem admonet
epist. 284, lib. 11. Præterea Nilus Juliam comitissam convenit per epist. 213, lib. 11, objurgans
eam quod nimium studeret corporis venustati curandæ; an illam Gazensem, de qua cardinalis Baronius ad annum C. N. 403, fol. 179? ad Stephanidem comitissam, l. 1, epist. 218, cujus fide
servandum maritum affirmat; viduam demum Dioscoriam, cui Deum subventurum præsagit lib. 1,
epist. 266. Nomina vero tam uxoris Nili, quam
filiæ celata oblivione in terris, in cœlestibus tabudis fuisse scripta crediderim. Tanta fuit Nili modestia, tantaque humilitas, alienus penitus erat a
ſamæ aucupio, empyream ambiebat immortalitatem,
ipse cum uxore, liberisque, et religiosa familia
probe norat eos qui vanam spernunt gloriam, adepluros veram, omnia monumenta mortalium sublunari excitata in regione tam celeriter absumi, ac
perire, mortem saxis evenire, nominibusque: fortassis etiam, epistolas ad eas dedit, sed interciderunt illa, ut sunt varii rerum casus. Deposita igitur jam dignitate, successoreque accepto, et bonis
fortunæ, quibus affluebat, in alimoniam usumque
pauperum large distributis, juxta consilium evangelicum; peregit pium felixque cum thori consorte
divortium Nilus, et quatuor illi beatitudinis candidali, egressi sunt e domo, et cognatione, unanimiter conspirantes. Sub annum 405, pulso nempe
in exsilium Chrysostomo Joanne pastore, istæ oves
voluntarium subierunt exsilium. Arripuit iter Nilus ad montem Sinai cum Theodulo, ambo monachicum statum sublimem, atque angelicum ad peccata expurganda, virtutesque augendas aptissimum,
et ad iracundiam Dei płacandam, veniamque promerendam assectantes, dum parte alia conjux, et
filia sanctimoniales professuræ proficiscuntur ad
Nili fluenta et Ægypti monasteria; neque potuit amicorum pietate illustrium, fidelisque populi turba
stupentis ad spectaculum tam gloriosæ conversionis
se continere, quin voces lætitiæ testes et doloris
effunderet ore pleno, quibus tam digna paria prosequerentur, ita ut omnia Constantinopolis compita encomiis, ac querelis, imo et viæ regiæ personarent. In primis gloriationis immoderatæ
vitium semper exosus, tunc potissimum id
657 fugiebat Nilus, nec ex illis erat qui sub animi
Mons Sinai, seu Sina est in Arabia, sancto Paulo
apostolo auctore c. iv, 25, ad Galatas, nempe Fetræa, ubi pédava öpη locantur a Ptolemæo, lib. v,
c. 17, Geograph. e sancto Hieronymo. Sinæum vocat Justinus e Trogo. Insignis est Dei alloquiis cum
Moyse, et lege tradita populo Israelitico, locisque
sacris, quæ circum florebant, e Bellonio, lib. u
Observat., c. 62. Duobus assurgit cacuminibus solido saxo, et variorum colorum, granulisque
diversas figuras referentibus distincto; excelsior pars
Sinai nomen, depressior Oreb appellationem sortitur. In Oreb Moysis, qui legem ibi a Deo accepit
ɛiç diataɣàç ayyέhwv, id est, ad dispositiones angelorum, sive disponentibus angelis, Act. VII, 53,
impressa effigies adamussim adhuc marmori exstat.
In Sinai corpus sanctæ Catharinæ, quam Æcatharinam, quasi ἁγίαν Καθαρίναν dictamn arbitror,
fuit ab angelis deportatum, quod postea monachi
transtulerunt in imam radicem Oreb, ut ab hostibus tutum conservarent, arce constructa, e Proco·
pio de Justiniani A. Edificiis, Combefis, p. 54 Demonstrationis Constantinopolis ab incerto; typum
utriusque montis pollicitus fuerat Leo Allatius in
Notis ad Eustathii Antiocheni patriarchæ, qui sub
Constantio A. vixit, et synodo Nicænæ interfuit
(teste Socrate, lib. 1, c. 13 Hist. Eccles). Hexaemeron, p. 512; sed non stetit promissis, neque posse
typum illum a pictoribus delineari Petrus a Valle
in Itiner. Turcic. p. 230, editionis secundæ fatetur,
ubi se lustrasse montem utrumque narrat, et diligenter describit; Eustathius autem eos, qui ævo
suo proficiscuntur ad ila loca χάριν ἱστορίας, il
est, discendi, vel sciendi gratia, formas tentoriorum
infinitæ multitudinis a seipsis conspectas asseverare tradit p. 90. Sedente sancto Gregorio Magno
Rusticiana patricia perrexit ad montem Sina, lib.
111, c. 44 Registr. Hinc prodiit, et cognomen uaxit Anastasius Sinaita, qui archiepiscopus Antio-
col. 1385–1386page 10 of 34
PG 79:1385συστοιχεῖ, τουτέστι γειτνιάζει, ἅπτεται, πάναγνον κεφαλήν έĘ διέμεινεν ἀθέατον ἅπασιν. "Αγγελοι γὰρ ἀποτμηθείσης αὐτῆς νεύσει κατάπαντα Θεοῦ ὡς πρὸς τὸ ὄρος τὸ Σιναί τοῦτο μετακομίζοντες ώφθησαν, ἐν ἐρημίαις πλανώμενοι, καὶ ὄρεσι, καὶ σπηλαίοις, καὶ ταῖς ὁπαῖς τῆς γῆς, σαν ἡσυχάζοντες ἐν τῷ ὄρει Σινά (Ε χιονῖται, ἔγκλειστοι,chenus, scripsit 'Odŋyov adversus Acephalos, et ad qui abiit in Arabiam c. 1 ad Galatas, ut doan. 551 658 vixit. Joannes Climacus 30 gradus,
quibus ascensum docet ad perfectionem, ibi composait ad annum 540, e Radero, seu e Baronio, et Bellarmino cardinalibus;eum montem incoluere tuin permulti monachi, et supra, et subtus. Theonam comperio
Dei miseratione presbyterum et ambasciatorem sancti
montis Sinai, et eremi Raithæ, seu Raithu, et sanctæ ecclesiæ Pharan, qui faciens sermonem, et pro
omnibus monachis exsistentibus in prædictis solitariis locis, supplicavit, et subscripsit libello monachoruin Secundæ Syriæ, quem oblatum Justiniano imperatori legimus insertum actioni primæ
synodi quintæ, p. 14; et alteri libello ad Mennam
Constantinopolis patriarcham, porrecto ibidem, pag.
16. summis pontificibus Innocentius Sextus episcopum, nuuc archiepiscopum, et fratres Montis
Sinai sub protectione beati Petri et sanctæ sedis
apostolicæ recepit anno pontificatus octavo, quaterno quarto de Indultis. Sancti Gregorii Magni
charitas erga pauperes, et inexhausta liberalitas,
vel hinc effulsit, quod munificus pontifex pro Gerontocomio, id est, Senum domicilio montis Sina
misit Joanni abbatis-lenas xvi, racanas, III, lectos
xv, pretium quoque de emendis culcitris, vel
naula dedit, epist. 16, lib. x Regest.; et Palladio presbytero, de monte Sinai cucullam, et tuni
cam de benedictione sancti Petri lib. vi, epist. 45,
Iudic. 13. Narrat Joannes diaconus de ipsius Vita
lib. 11, c. 52, eum tam Hierosolymis, quam in
monte Sinai famulis Dei quotidiani victus, et vestimenti copiam annaliter mittendam procurasse;
sed de lænis et racanis fusius egi jamdudum in
Dissertatione mea de aurea rosa.
Expediti ergo laciniosæ vitæ impedimentis, ut
loquitur Tertullianus lib. v Adversus Marcionem,
id est undosæ, sinuosæ et præruptæ, cujusmodi
erat illa, quæ in aula Græca tunc agebatur, Nilus
et Theodulus perrexerunt ad montem Sinai, qui
conjunctus est ei, quæ nunc est Jerusalem (ita
scribit Apostolus Paulus, c. Iv ad Galatas) Græce,
συστοιχεῖ, τουτέστι γειτνιάζει, ἅπτεται, propinquus
est et annexus: sic explicat sanctus Joannes
Chrysostomus, vel contermiuus, confinis, deserto
nempe, in quo est mons ille, propinqua est Jerusalem, interjacet namque Idumæa, quæ tola montosa est, et continua fere montium serie Sinai
conjungitur Jerusalem, e Borchardo, Adrichomio
et Zieglero, per montana quoque Judææ usque ad
montes, qui sunt in circuitu Jerusalem, juxta vatem regium, psal. cxxiv; vel recta continuatione
itineris Israelitaruin per Sinai, quod antea per
varios anfractus. viarum, et mansionum ha -
Duerunt; quæ sententia est sancti Thomæ Aquinatis; aut similitudine, sive cognatione, quem -
admodum exponit e Theophylacto et Vatablo
Cornelius a Lapide. Cumque ibi pervenissent
in illo præcelso culmine constituti, vesti
giis inhærentes sancti Pauli, et eum imitati,
PATROL. GR. LXXIX.
ceret quod a Deo revelatum ipsi fuerat, e sanclo Hieronymo, utque Barbaros Arabas exco.
leret ad religionem Christianam suscipiendam
659 e sancto Joanne Chrysostomo, qui notat
ibi sancti Pauli modestiam et fervorem; pater hic
filiusque suæ quoque conversionis exemplo, monachos illos, quorum institutum sunt amplexi excitarent magis ac magis ad pietatem, inque vera et
Christiana philosophia, ut in Opusc. primo, Nilus
ipse probat, inque Narrat. p. 2, in lege Domini sese
cum filio exercerent, quam Deus in monte Sinai dedit Moysi. Inibi etiam sanctæ Catharinæ corpus ab
angelis delatum mirabiliter conquiescit, quæ cœleste
sapientia ditata, philosophos Ægyptios vicit, et convicit, et de immanissimis etiam tormentis trium,
phavit. Oraverat Deum virgo, cum miles decollandi artifex πάναγνον κεφαλήν amputaturus
esset, ne corpus ejus spectaretur post mortem, seu
nudaretur, et exponeretur ludibrio gentilium, et
simul ac miles, quod jussum fuerat, exsecutus est,
non solum purissimis venis pro sanguine lac effluxit, sed corpus ejus έĘ aútñc tñ; ŵpaç Ewę vūv
διέμεινεν ἀθέατον ἅπασιν. "Αγγελοι γὰρ ἀποτμηθείσης αὐτῆς νεύσει κατάπαντα Θεοῦ ὡς πρὸς τὸ ὄρος τὸ
Σιναί τοῦτο μετακομίζοντες ώφθησαν, ut legitur in
codice ms. bibliothecæ Vallicellanæ, pag. 76, num.
34, id est, Exinde ad hoc usque temporis permansil
invisibile omnibus, angeli namque, ubi capite multata
fuit, nutu omnino Dei ad montem Sinai transporlantes, visi sunt. Nec ambigo fuisse custodes illius
probos anachoretas, qui domicilium ibi fixerant; ex
quo enim Christiana religio cœpit, pii fideles quidam
fuerunt, ἐν ἐρημίαις πλανώμενοι, καὶ ὄρεσι, καὶ
σπηλαίοις, καὶ ταῖς ὁπαῖς τῆς γῆς, ut scribit sanctus
Paulus ad llebr. cap. x1, 38, id est. In solitudinibus
errantes, et montibus, et speluncis, et cavernis terræ,
ut adnotavi superius. Certe imperante Diocletiano,
et Petro Alexandrinam Ecclesiam regente, ¿vâpéðnσαν ἡσυχάζοντες ἐν τῷ ὄρει Σινά (Ε Menzo Græcorum 14 Januarii) cæsi sunt solitarii vitam agentes
tranquillam in monte Sinai a Barbaris. Cumque Nilus et Theodu!us montem illum venerandum ascenderent, arbitror monachos ipsis obvios excepisse
benevole ambos, et in consortium sacrum libenter
ascivisse.O qui complexus 10 quanta gaudia fuerunt!
In Opusculorum Indice, observabam varios ordines,
seu gradus monachorum, primum: 'Eyxpatéwv, i
est, qui continentiam servantes, vel 'ExpatεoμÉvwv,id est, temperantes erant. Variis autem nominibus
appellabantur, secundum varia exercitia. Quidam
cœnobita, seu synodita, alii anachoretæ, eremitæ,
stylite, id est, columnarii, χιονῖται, ἔγκλειστοι,
reclusi, xovбouxàźotot, solitarii, vacantivi, 8ɛ0çıkɛis, quo nomine Christiani primum universim
vocabantur, tum monachi speciatim, 'Ixétat orantes, Ospanɛvtal, id est, famuli, atque servi Dei,
Aaupitat, id est, cellarum incolæ, nonni, religiosi,
philosophantes, præter gyrovagos et circelliones,
col. 1387–1388page 11 of 34
PG 79:1387ζεται σῶμα καὶ δουλαγωγεῖται, 1 15, γονυκλίσεις, μετανοίας, ὁ πέλας, καὶ μὴ τὸ τὸν στόμα, ἀλλότριος καὶ μὴ τὰ σὰ νόφρων μὴ ἑαυτῷ μαρτυρείτω, ἀλλ᾽ ἑαυτῷ ὑφ᾽ ἑτέρουJOS. MARIÆ SUARESII LIBER CHRONOLOGICUS
qui potius errones erant; secundus ordo erat asce- laudes quidem florentia excitant ingenía, et virtus
tarum non generatim sumptorum, sed proprie, ac
pressim, qui ad nutum ablatum et hyouµtvwv jejuniis, orationibus et meditationibus vacantes exercebantur, et Sarabaitæ etiam denominabantur; tertius považóvτwv, qui propius 660 accedebant ad monachatum, et vestem induebant religiosam; quartus monachorum, qui monastico amiciebantur habitu, et attondebantur, neque continentiam tantum, sed paupertatem, et obedientiam
custodiebant adamussim. In singulis autem istis
gradibus certa temporum præstituta erant intervalla, ut animadverti, p. 601. Ea vero contrahebantur interdum; nam Joannem Climacum ab opere
dictum Scalarem, et a munere scholasticum, in
monachum fuisse receptum, et att̃onsum, amictuque
monastico donatum comperi ejus in Vita, quam
Daniel Raithuni cœnobii monachus conscripsit,
quatuor annos cum posuisset in tirocinio, et Isidorum Alexandrinum cum septem exegisset in Baithuno cœnobio. Nilum ego et Theodulum non observasse graduum istorum discrimina suspicor,
continentem quippe fuisse, cum ageret adhuc Constantinopoli ex consensu conjugis Nilum, sicut et
Theodulum continentiæ innutritum adolevisse arbitror, asceticamque vitam utrumque professum, μová.
Çovtaç igitur istos montem ad Sinai, velut ad portum quictis appulisse mihi persuasum est, eo ipso
anno 405 C. N., e sollicitudinibus terrenis in soliudines, et e sellis præfectoriis in cellas eremiticas
migrando: cum alii Byzantii sese in oceano deliciarum et voluptatum volutant, illi coelestibus meJitationibus elati volitant ad paradisum; dum alios
molles lecti lascivientes obvolvunt, illos sacrorum
librorum lectio detinebat, nec ad episcopales thronos
inde se rapi patiebantur, sed rastris et sarculis in
excolendis hortulis terram arenosam effodientes, et
rostra despicientes victricis linguæ opulentis personantia dictionibus, astraque aspicientes, Conditorem
eorum dilaudabant psalmodiis, hymnis et orationibus, de quibus tam utilem tractatum composuit
Nilus. Nec enim vilitatem, et asperitatem, ac illuviem
vestium, nuditaten pedum, qua æmulabantur Anypoditas, id est, Excalceatos Constantinopoli degentes in monasterio Sancti Thalassii, cujus archimandrites presbyter Diogenes subscripsit libello ad
Joannem patriarcham, act. 1 concil. v, p. 20, obla10; vigilias, quibus Accemetenses Constantinopoli
quoque diversantes exsuperabant, eloquar, Inctus, lacrymas, suspiria, planctus, et flagella, quibusdлwniάζεται σῶμα καὶ δουλαγωγεῖται, uti Paulus 1 Cor. 15,
27, id est, lividum fit corpus et in servitutem redigitur, chamæeunia, id est, decubitus humi, genuflexiones; γονυκλίσεις, μετανοίας, seu prostrationes,
ac denique silentia, et jejunia, xerophagias, sive
aridas escas atque siccatas. Quando ipse Nilus tacuit, ego quoque præteribo. 'Aveμwvn flos
est qui vento aperitur, apud Dioscoridem; symbołum esse vauitatis Lucianus eum florem affirmat:
laudata crescit, gloriaque habet immensum calcar,
ut ille cecinit, nec ulla est tanta humilitas, quæ non
tangatur gloriæ dulcedine, juxta Valerium Max.
lib. v, cap. 14. Themistoclis auribus nullum
acroama libentius excipiebatur, quam illud, quo
illius celebrabantur egregia facinora. Joannes ipse
XXII papa fassus est se blanditiis, 661 quas aversabatur, nibilominus demulceri, et interdum capi;
sæpius illæ repulsæ tandem ex Seneca solent adnilti. 'Eşaveµañoßat tamen dicuntur segetes, eventilari scilicet, ac exsumari, dæmone inflante: nimio
etenim ventorum flatu evacuantur, et exinaniuntur,
præcipue dum maturescunt, apud Theophrastnm;
ita nimia præconia clariores animos nudant, et spoliant virtutum fructibus. Vergunt, et propendent
pleniores aristæ ad humum, ita qui virtute sunt insignes, humiliores evadunt; birudo quippe Joýuni
Climaco est vana gloria, et a Græcis inter capitalia
vitia recensetur, ut jam præfatus sum, et ipse
sanctus Nilus, p. 36, narrat. 3, ab ea corrumpi
recte facta, veramque gloriam fuse tradit. Proprio
præsertim sordescit laus in ore; undẹ sanctus Cyprianus ad Donatum scribit odiosam esse in proprias laudes jactationem; et Plinius junior, lib. 11,
epist. 9, quod magnificum referente alio foret, ipso
qui gessit referente, vanescere; recteque Salomon,
c. xx11, v. 2 Proverbiorum admonet, 'Eyxwpriaɣétw GE
ὁ πέλας, καὶ μὴ τὸ τὸν στόμα, ἀλλότριος καὶ μὴ τὰ σὰ
xɛlan, id est, Laudet te alienus, et non os tuum,
extraneus, et non labia tua. Sanctus vero Clemens
Romanus Epist. ad Corinth., p. 39, 49 et 50, Taxɛtνόφρων μὴ ἑαυτῷ μαρτυρείτω, ἀλλ᾽ ἑαυτῷ ὑφ᾽ ἑτέρου
paprupɛlow. id est, Qui mente præditus est humili,
non de seipso testimonium ferat, sed abs alio sibi
velit ipsi testimonium præberi. Nilus itaque, quæ pie
macerando carnem, et exercendo se una cum
Theodulo in montis Sinai monasteriis, inque Patrum
synaxibus (colligebantur enim Dominicis -diebus
unum in cœtum, pariterque congregati monachi, ac
Hováčovces, communicabant sacris mysteriis, uti
narral diŋyhoɛi tertia Nilus, p. 38; neque diffitetur
delirus ille Apostata Spalatin. tom. 1, p. 378 De
repub. ecclesiast.) peregerat, Deo soli nota esse cupiens, taciturnitate premit. Cum vero maritus et
uxor sint duo in carne uua, et pater ac filii ura,
eademque persona censeatur ex artificio, ac figmen
to juris etiam civilis, quin et commento naturæ
prehensantis immortalitatem procreatione similis,
1. final. C. De impuber. et al. substitut., § Ei vero
institut, de inutil. stipulat., § Sed sui ibidem, de hæred. qualit, patrisque vox, sit vox filii, qui paternorum viscerum portio est, ex Aristotele, lib. v
Ethic., et in quo parentes reviviscunt, et quemadmodum magis oblectantur, ita plus torquentur in ipso;
filiorum certe dignitas, laus, atque gloria commu
nis est patri. Uti Justinianus refert Authenticis,
Constitut, quæ dignitatib., § Generaliter, ubi gloss.
col. 1389–1390page 12 of 34
PG 79:1389Αὕτη μὴ τῆς ἡσυχίας ταύτης ἐποίησεν ἐραστὴν, καὶ πρὸς τὴν ποθουμένην ωδήγησεν ἐρημίαν, καὶ μέχρι πολλοῦ παρεσκεύασεν διαιτάσθαι ἡδέως γαλήνης ἀπολαύοντα πολλῆς, καὶ οὐρίῳ πνεύ ματι πρὸς τὸν σκοπὸν εὐθυνόμενον ἕως, μονάζουσι, νεωτέροιςet ad 1. Sed Julianus, § Quod dicitur D. ad S. C. Spiritus sancti dona, vanitatibus attritis, ac velut
erasis, et sordibus emundatam. Quod si omnis qui
contendit in agone ab omnibus se abstinet, ut corruptibilem accipiat coronam, et currit in stadio;
Apostolus ita scribit I Cor. ix, 25, quanto magis
debent monachi operam dare abstinentiæ, jejunioque
corpus affligere, domare atque macerare, ut donentur incorrupto et immarcescibili diademate.
Inter spiritus octo malitiæ, sive peccata capitalia primas ducit gula jejunio adversa, ut ipse
Nilus collocat in tractatu de illis suo, et quemadmodum est ea ostium aliorum criminum, 663
ita jejunium janua est aliarum virtutum; Elias,
Moyses, et Christus Dominus jejunio se pr
munierunt primus, cum ad Deum confugit in
montem Dei, sive Oreb, meminit Joannes Climacus gradu 7, p. 158: Siddin loci anachoretàrum
ardui et inaccessi, qui distabat septuaginta millia -
ribus a castro, in quen locum secesserat Stephanus à cella sua migrans ad radicem montis, ad
quem Elias propheta Deum viderat, tum ad cellam
suam reversus est, de Elia, et spelunca, in qua ille
delusit fugiendo Jesabel, III Reg. xvi, 9. Petrus a
Valle, tom. I, fol. 80. Secundus progressus ad
Sinai catumen, Exod. xxxiv, 2, saxeum volumen,
rupices paginas Decalogi, ut loquitur Salvianus
lib. De gubernatione Dei, p. 22, accepit a Deo.
Christus autem vindex et assertor generis humani
jejunans in deserta solitudine cum Satana congressus ipsum devicit, et exarmans debellavit, edixitquè discipulis suis dæmoniorum genus mutum, et
allidens non ejici nisi in jejunio et oratione, Marc.
IX, 28. Joannes patriarcha Constantinopolitanus
popularem auram captans anno 583, et jejunatoris, sive vηoteuto sibi cognomen asciscens, usque
ad 597 annum id gestare perhonorificum existimavit, et illo se suis plebibus plus æquo venditavit.
Sed de jejunio qui coluit id tam eximie, ac ei deditus ita fuit, ut quoties cibus sumendus esset,
toties tormentum subire videretur, sanctus Bernardus fusius agit in eo nimirum exercitatissimus.
Sunt enim eloquentes potissimum homines in
eo quod sciunt, sermone 30 ad Cantica cantirum. Jejunio itaque sunt usi Nilus et Theodulus
Macedonian. Hinc arguo Nilum nec de rebus a se,
filioque Theodulo inibi sancté gestis, neque de conjugis, filiæque præclaris et religiosis actibus quidquam litterarum monumentis consignasse, adeo
modeste de se, suisque sentiebat, adeo exacte humilitatem colebat; mirari satis non possum, quod ipse
totum illud tempus, quo in monte Sinai diversatus
est, ante Barbarorum incursionem, quæ, ut computo,
accidit a C. N. 410, sicque quinquennium, quod
peregit in Narrationé secunda, 662 pag. 17, verbis
istis describit: Αὕτη μὴ τῆς ἡσυχίας ταύτης ἐποίησεν ἐραστὴν, καὶ πρὸς τὴν ποθουμένην ωδήγησεν
thy
ἐρημίαν, καὶ μέχρι πολλοῦ παρεσκεύασεν διαιτάσθαι
xal
ἡδέως γαλήνης ἀπολαύοντα πολλῆς, καὶ οὐρίῳ πνεύματι πρὸς τὸν σκοπὸν εὐθυνόμενον ἕως, etc. Talis
(potioris nempe boni cupiditas) me quietis istius fecit
`amatorem, et ad desideratam deduxit solitudinem,
multumque per tempus effecit inhabitare libenter,
multa fruentem tranquillitate, secundoque spiritu
directum ad scopum, donec: ubi multum per tempus intelligo integram Olympiadem quo implerėt
præscriptum μονάζουσι, seu νεωτέροις monachis
intervallum. Interea vero sànctus Joannes Chrysostomus in exsilio Comanæ decesserat anno C. N.
407, sicut admonui. Obierat et Constantinopoli Kalend. Maiis, quamvis ascribant 1 Kalend. Septembris,
qui Theophanem sequuntur, anno subsequenti 408,
Arcadius Augustus viduus, e Codice Theodosiano,
et successerat Theodosius in Eoi administratione
imperii. Eudoxia vero Augusta putabatur anno 404
demortua, sed ad 409, biennio post sancti Joannis
obitum, e vita migrasse Spondanus evincit ad illumı
annum 404, num. 16, et ad annum 407, num. 7.
Opinor autem tam a Nilo, quam a Theodulo fuisse
servatum jejunium apprime. Certe illud delineat,
p. 53, c. 14 et pag. 16 tractat. De monast. exercitat.,
posteaquam insectatus est catillones delicatos exquisitorum ciborum, et condimentorum asseclas,
gulæ ac gastrimarġiæ penitus addictos, tam graphice, quod custodiebant monachi per cellulas ibidem, ut sub oculos ponat. Jejunio profecto revoca -
tur honio ad paradisum, ex quo propter intemperantiam fuit ejectus. Jejunium est vitæ cœlestis
atrium. Eo (ut est testis sanctus Basilius) propul- pro ætatis cujusque ratione ac modo, æmulati
santur tentationes diaboli, Christi milites armantur
ad pietatem, opifex est illud temperantiæ et continentiæ. Certe sanctus hic doctor adeo abstinentia
excelluit, ut spiritu tantum vivens, præter ossa et
pellem, nulla præterea corporis parte constare videretur. Prætermitto quæ congerit eloquentissimus
ille antistes in ejus commendationem, v dyors nept
tñs vŋotelaç, id est, in sermonibus de jejunio, qui
conferendus est cum Tertulliano, pag. 190, Ad martyres; sancto Hieronymo in Epistolis, in primis
cum sancto Ambrosio, qui eum imitatur, lib. De
Elia et jejunio. Inter exercitationes monachorum
principem illud obtinet locum, mentemque luminibus spiritualibus illustrat ac præparat ad excipienda
sanctum etiam Petrum, cui non satis fuit amare
flere, potumque suum lacrymis admiscere, verum
et amaris lupinis quoque se pascere voluit, uti
canit Gregorius Nazianzenus Iambic. carm. 18.
Quid Petrum cujus cibus erant lupini unico asse,
hoc est decem minis, sive unciis empti ex Billii
versione, p. 1380, qui putat eum ex apocrypho
quodam hausisse libro, p. 1387. Sed Gregorius refert
in oratione quoque De amore paupertatis, tom. I,
pag. 457. Sanctus etiam Matthæus semina et summa olerum fastigia comedebat, uti sanctus Joannes Baptista, seu arborum vertices efflorescentes,
aut locustas et mel agreste manducabat, anetore
Clemente Alexandrino, lib. 11. Pædagog., p. 64. Ca-
col. 1391–1392page 13 of 34
PG 79:1391εγχρίδας, ἐπίχυτα, δρύων τὰ χρήσιμα, καὶ διαμένειν δυνάμενα, τῇ τοι αύτῃ φυλάττοντες χρείᾳ ἀνύουσι, πρὸς τροφήν χειμερινήν, συναγαγεῖν αὐτῷ τινὰ τῶν ἐκχυθέντων ἀκρο καλύβην ἀπὸ τοῦ καλύπτειν,JOS. MARIÆ SUARESII LIBER CHRONOLOGICUS
cumen arborum explementum esse ventris, Seneca, lia, sive mapalia Numidarum Afrorum, de quibus
epist. 3. notat et pro ȧxpídwv voce, id est, locustarum, &xpx ôpvwv alii legunt seu gemmas, flosculos, et extrema novellarum arborum, apud sanctum Matthæuni c. III, v. 4. Nicephor. lib. v, c. 14
Historiar.; Cujac. ad 1. Qui venenum 236, § Glandis D. de verb. signific.; Isidorus Pelusiota, epist.
5 et 132; Baronius cardinalis ad ann. C. N. 31,
ubi Spondan. num. 6; Kimedonius apud Theophylactum Simocattam scholasticum, epist. 11, vertit axoldas male cicadas; Ebionitæ in Evangelio Matthaei legebant εγχρίδας, id est, ἐπίχυτα,
seu mellita, vel mel sylvestre; sanctus Epiphanius,
bæres. 30, p. 138, de ǎxpots 8puwy; Crusius,
lib. 1 Germano Græciæ, orat. De ling. Græc., p. 11,
664 e Pautalione ac Gregorio in Matthæum.
Sed Crusius hæreticus, et Evangelium illud Hebraicum, et a Nazaræis adulteratum, uti monet
·sanctus Epiphanius ibi. Est autem locusta insecti
genus alas habens infirmas ad volandum. Verum
in solitudinibus montis Sinai monachi twv &xpo
δρύων τὰ χρήσιμα, καὶ διαμένειν δυνάμενα, τῇ τοι
αύτῃ φυλάττοντες χρείᾳ ἀνύουσι, siccant monachi
nempe πρὸς τροφήν χειμερινήν, id est, ad alimentum hibernum baccarum sylvestrium, seu extremitatum arborum eas, quæ usui sunt, et perdurare possunt, servantes, ut illis victitent, teste
Nilo, Narrat. IV, p. 46, et barbari Arabes cogebant monachos easdem sibi deferre; illos inter
quidam jussit puerum ministrantem senibus monachis συναγαγεῖν αὐτῷ τινὰ τῶν ἐκχυθέντων ἀκροSpwv, p. 48, colligere sibi quædam humi fusa
fastigia, seu summitates arborum, tum crudeliter
eum trucidavit. Verisimillimum autem est inediam, et abstinentiam, quam a monachis usurpatam depingit ipse detestans voracitatem, et delicias epulonum, opiparos mensarum lautiorum
apparatus, et liquorum misturam simul contemperatorum, ac in odorum, colorum, et qualitatum
differentias ad inflammandam libidinem, Nilum observasse cum Theodulo, p. 51 et 54; quin et ad
vitam sustentandam crudis oleribus, xal axpoSpots, seu capitibus tenerarum stirpium famem
obsonare aliorum exemplo, et sitim aqua perennis
venæ restinguere solitum.
Eremus quidem, imo eremi permultæ subtus
Sinai et Oreb pandebantur planæ atque latissime
diffusæ, quæ diversa nomina sortiebantur a vicinis etiam oppidis, et montibus, uti desertum Zin,
quod et Cades, desertum Pharan, cujus sunt et
campestria, desertum Ziph, Juda, Idumær, Judææ Bethlehem, Engaddi, etc. Illis in solitudinibus
pauci loci remotique deligebantur ab his qui monasticam degebant vitam, procul ab urbibus, et
civium multitudine, ne contagio quodam pollucrentur vitiorum inter eos excrescentium, ibi quidam fixere sibi tuguria, petóɣia, cellas, aut mapaDaúpta, sive lauras, de quibus Combefis in Vita
sancti Hyacinthi Amastren., p. 130, quasi magaSallustius De bell. Jugurth., p. 95, quæ pro tuguriis
erant, quasi mavium carinæ, et ex alveis earum inversis plerumque. Servius in Virgil., Isidor., Vossius in Etymolog. Hinc lemma cardinalis S. R. E.
jurisconsultissimi Seraphini Olivarii, qui ratem
inversam qua se tegeret assumpsit, et hemistichium:
Vexerat illa prius. Ex his tuguriis cognomen traxere
Calybitæ, quos inter celeberrimus est Romæ Joannes, qui sibi καλύβην ἀπὸ τοῦ καλύπτειν, id est,
a latitando, seu gurgustiolum in Tiberina construxit insula, ubi tam diu delituit ille filius
Eutropii et Theodoræ, divitum civium Constantinopolitanorum, ab abbate accemetense proficiscente
Hierosolymas, ad pietatem excitatus et conversus,
donec tandem a matre fuit agnitus indicio codicis
Evangelii, et ad cœlum migravit die 15 Januarii,
qua colitur ejus memoria juxta idem Martyrol.
Romanum, ubi cardinalis Baronius e 665 Lipomano, Surio, et Nicephoro Callisto; floruit
circa annum C. N. 457, seu 461, e Cedreno sub
Marciano imperatore, quin et sub Leone, dictusque fuit et propter Deum pauper. Card. Sirletus
ejus Vitam e Græca Latinam reddidit ex manuscripto monasterii Cryptæferratæ, cujus auctor a
Galesinio existimatur Simeon Logotheta, seu Metaphrastes; antiquior censetur a Bollando, quia se
Joannis temporibus vixisse asserit, a quo Metaphrastes exscripserit. Incipit Viri justi Vita. Vitam
aliam e Vaticano exemplari Latine versam edidit
alia puriorem, ut putat, Rosweydus; ejus exordium est, Res est sane tyrannica. Comperies utramque apud Bollandum. Chiffletius in Bisunt. antiq.
ad annum C. N. 1321, die 17 Aprilis, refert deca -
num Ecclesiæ Bisuntinæ missum fuisse ad duos
Græcos episcopos, Avenionem, ut interpretarentur
inscriptionem Græcam thecæ, ubi caput sancti
Joannis Calybitæ Bisuntium deportatum fuerat inclusum: ejusdem Vitæ Compendium est in Menæo
ms. Bibl. BB. p. 138, post Nili els thv åvalpestv
Sifynua, p. 99. Alii monachi utcunque vivebant
sub nativis antrorum tectis, pauci frumentum noraut, nummus Cæsaris ignorabatur (Synesius nomen ignotum tradit imperatorum, nec ullo erat in
usu); olera et baccæ summarum stirpium muluo
tradebantur, inter eos rarus panis, nulla illic invidia, nulla ambitio. Desertum etiam Thecue non
longe ab Herodio vico, seu castello, neque procul
ab Hierosolymis, ita nuncupatum a Thecue vico,
sive urbe montosa, cujus ager ferax est olearum
prope Arabiam: solitudo est, quæ a Bethlehem Juda
separatur 6 seu 7 milliario, et ab Ilierosolymis nono;
ex Josepho Belli Judaici, lib. VII, c. 25, et Antiq.
Judaic. lib. 1x, c. 1. Amos propheta in diebus Oziæ
regis Juda, et Jeroboam filii Joas regis Israel ante
duos annos terræmotus, c. 1, et c. vii, v. 14, aitse
in pastoribus de Thecue fuisse armentarium vellicantem syc moros, et electum a Domino cum sequeretur
gregem; Thecue queque fuit patria Habacuc pro-
col. 1393–1394page 14 of 34
PG 79:1393*Ην δὲ κἀγὼ βάδην ἑπόμενος τοῖς προστείχουσιν, ὡς μὲν ἴσως φήσειεν ἄλλος ἀδυ ναμίς, τοὺς μᾶλλον ἰσχύοντας οὐ φθάνων ἀσθενείᾳ Σηπεδόνι τὸν σῶμα διέφθειρε Νεστόριος, καὶ ἀνακληθεὶς ἀπὸ Ὀάσεως Εασέως), ἐφ᾽ ᾧ μεταστῆναι εἰς ἕτερον τόπον, τῷ θα νάτῳ προέλαβε τὴν ἀνάκλησινphetæ, et mulieris sapientis Thecuitidis inde appellatæ, quæ placavit Davidem iratumn filio Absaloni, qui fratrem suum Ammon occiderat, II. Reg.
xiv, ubi Cornelius a Lapide, Ruffino Tapha, Josepho, lib. v Antiq. Oxoc in Vita sua Osxva, olim
Thecual Pererio.
Nilus quidem anno Christi 410, quo ineursio Saracenorum sub Theodosio Juniore contigit, cum in
Sina degeret, jam senex erat, ut ipse narrat. 6,
pag. 92, apud Possinum fatetur ex aliorum scitentia, ubi scribit: *Ην δὲ κἀγὼ βάδην ἑπόμενος
τοῖς προστείχουσιν, ὡς μὲν ἴσως φήσειεν ἄλλος ἀδυ
ναμίς, τοὺς μᾶλλον ἰσχύοντας οὐ φθάνων ἀσθενείᾳ
To rows, id est, Ego vero sequebar pedetentim
præcurrentes, ut quidem fortasse diccret alius, præ
impotentia non valens assequi eos, qui majoribus
erant præditi viribus, ob senectutis imbecillitatem:
quemadmodum et subducto calculo mox comprobabo illum affecta tum ætate fuisse. Nam cum ad
præfecturæ munus evectus fuit, ut astrucham supra, sub anno C. N. 403, etsi leges annales, sive
annariæ, quibus præscripta erat ætas, qua peterentur
honores, uti canit ille tam Julia, quam Pompeia,
et aliæ, de quibus in 1. Cum lege D. de arbitr. et l.
Quidam consulebat, 57 D. de re judicat., ubi Duarenus, non observabantur adamussim, illisque solvebant imperatores, ut erant nonnunquam dissoluti,
candidatos, vel etiam probi et justi, cum virtus non
667 exspectabat annos, sed anteibat (de legibus illis
satis egi fuse in Diatriba de S.R.E. cardinalium æta
te), attamen eas cum Rosino, lib. v11, cap. 9 Antiquit.
Roman. pag. 697, arbitror annum saltem 42 exegisse in præfectura urbis, sicut et in senatoria dignitate; sed liquet ex epitaphio Pantagathi, qui concilio Arausicano secundo subscripserat, anno C. N.
529; exstat illud incisum marmori Vasioni; ultimique duo isti leguntur versus:
Abstulit hunc rebus decimo mors invida lustro,
Namque senatoris posuit post cingula vitam.
Eo in deserto commorabantur monachi, qui a Saracenis trucidati fuerunt; quemadmodum narrat
Cassianus, lib. 1v De vita Patrum, relatum e collatione sexta de nece Patrum seu sanctorum, ex
Theodoro abbate, deque pia concertatione super
sanctorum reliquiis ibi agit. Et hunc librum esse
suspicor Theodori episcopi Massiliæ de certaminibus martyrum, quem exstare in vetustissimis Egclesiæ Bergomatis monumentis testatur Galesinius
in adnotationibus ad Martyrolog. Iv Non. Januarii;
Theodorum quidem episcopum Massiliæ a quinto
al sextum usque sæculum a Rufo bistoriograpbo
eruditíssimo in Historia Massilien. pag. 321, invenio; sed et meminit episcopi Massiliensis Theodori
sæpius Gregorius Turonensis 666 codem tempore,
lib. vı, c. 2 Hist. Franc., et passim, unde antiquiorem
istum Theodorum opinor episcopum Massiliensem,
et ex abbate censerem ad episcopatum fuisse provectum, sive raptum, uti tunc moris erat, etiam
invitum, ideoque magis dignum, cum forsitan ad
illud emporium Galliarum Græcis habitatum colonis et legibus gubernatum appulisset, ex Ægypto
cum Cassiano sancti Joannis Chrysostomi diacono,
qui consuluerat istum Theodorum, et nominat virum singularem in conversatione actuali, affirmans
eumdem habitasse in Cellis, qui locus inter Nitriam
et Scythiam situs a monasterio Nitriæ quinque
millibus distans, octoginta millium solitudine dirimitur ab eremo Scythiæ, in qua Cassianus agebat;
et apud Henricum Canisium lib. v Antiq. lection.
in list. Peregrinus commemorǝtur, de qua supe.
rius actum est, pag, 615, ubi de Nitria, deque
Oase, de qua et Theodorus Lector in Collectaneis
hæc habet: Σηπεδόνι τὸν σῶμα διέφθειρε Νεστό
ριος, καὶ ἀνακληθεὶς ἀπὸ Ὀάσεως (male legitur
Εασέως), ἐφ᾽ ᾧ μεταστῆναι εἰς ἕτερον τόπον, τῷ θα
νάτῳ προέλαβε τὴν ἀνάκλησιν· id est: Nestorius
putredine infectus perüt in corpore, et revocatus ab
Oase, cum transferretur alium in locum, antevertit adolescentiam agenti 25 annos, florenti 36, crudo
morte regressum, seu revocationem. Ista sunt verba
Cassiani, quibus delineat Thecuiticam eremum:
Thecue desertum in Palestinæ partibus juxta Thecue vicum (an muratam civitatem, quam exstruxit
Roboam rex, 11 Paral. x1, 6, Amos prophetæ patriam:) solitudo vastissima est usque ad Arabiam
et mare Mortuum, quo ingressa deficiunt Quenta
Jordanis et alvei siti faciunt finem, et cineres Sodomorum, amplissima extensione porrecta. Hujus
solitudinis mentio fit II Paral. xx, 20, et II Machab. 1, 33. In hac summæ vitæ ac sanctitatis
viri monachi diutissime commorantes repente sunt
a discurrentibus Saracenorum latrunculis interempal, etc. Sed inferias de his agam pluribus,
Nempe cum a senibus nomen mite senatus habeat,
inter quadragesimum et quinquagesimum annum
senecta videtur incipere. Plato novem posuit ætates hominis; quarto anno infantiam, ablactato post
triennium,
Mater alit puerum trimum trimoque minorem,
Majorem vero pascere patris erit.
1. II Machab. gloss. in c. ex litteris 2. Gregorii IX,
extra De convers. infid. ascribit decenni pueritiam,
decem et octo annos nato, adolescentuli ævum,
seni 55, seni sexaginta quinque; decrepito quod
superest vitæ, et ista refert Elias Cretensis in oratione decima nona Gregorii Nazianzeni, p. 159, qui
addit: Quoniam igitur quadragesimo quarto anno
perficimur, et postea deficere incipimus merito
igitur tempus istud humanæ naturæ vitam esse definivit. Sanctus Augustinus, epist. 110, haec se locutum esse refert, sex ætates hominis enumerando.
‹ Verumtamen in infantia speratur pueritia, et in
pueritia speratur adolescentia, et in adolescentia
speratur juventus, et in juventute speratur gravitas,
et in gravitate speratur senectus, etc. Senectus autem aliam ætatem, quam speret, non habet,» etc.
Ubi gravitatis nomine senectum intelligit et 5010-
col. 1395–1396page 15 of 34
PG 79:1395μετὰ [την] τῶν ἐγκυκλίων παίδευσιν, καὶ τὴν τῶν φιλοσοφουμένων ἐκμάθησιν, Ὁ παῖς εἴρηται μὲν τελεῖν ἐν τῷ ἱερατικῷ τάγματι τὰς πρώτας τέως [ὑπηρεσίας] τῶν νεοχόρων γεω Περγαμηνῶν νεωκόρων ἐπιστάτης 48 ἐν συντόμῳ ἀληθεῖ λόγῳ 465, θυρωρούςJOS. MARLE SUARESII LIBER CHRONOLOGICUS
clutis vocabulo, senium; nam qui gravis Latinis, namque ut Agaso narravit Nilo haud procul ab Elusa,
Græcis pesбútŋg vocatur; qui vero senex, seu
seminex, ynpa:65, ut docet idem sanctus in Enarratione psalmi septuagesimi, p. 276, sive quasi rñ
opwv, vel els yn péwv, terram aspiciens, atque cernuus, aut in terram fluens.
Itaque plusquam quadragenarium Nilum præfecturæ munere functum arbitror, sive quadraginta
duos annos attigisse, cum ad vicesimum quintum
usque annum operam dedisset liberalibus disciplinis, et juris scientiæ, adolescentes nimirum ideo
excusabantur ab honoribus, usque ad illum ætatis
annum, l. 1, C. Qui ætate se excusant, lib. x. C. Justinianæi Łyxúxàia vocabantur circulares disciplinæ,
grammatica, rhetorica, dialectica, tum mathematica.
Ipse Nilus, epist. 43, 1. 1x. Allatii ad Domninum juniorem, ubi male μετὰ [την] τῶν ἐγκυκλίων παίδευσιν,
καὶ τὴν τῶν φιλοσοφουμένων ἐκμάθησιν, id est, Post
emensa studia circularium disciplinarum, et rerum
philosophicarum doctrinam, vertitur encycliorum.
In Vita sancti Joannis Climaci disciplina encyclica
memoratur et dicitur quis orbem disciplinarum
perficere, ac tyxuxhonaidelav· postea trivium
et quadrivium appellabantur. Nilum dein uxorem
duxisse censeo anno ætatis 30, colligens scilicet plus
minus ipsum 668 Nilum in lucem prodiisse an. C.N.
360. Suscepit autem filium in primis e conjuge sua,
gravissima et honestissima matrona, tum filiam.
Honor præfecturæ maturam ætatemi requirebat, nec
præmatura venere juventutem enervari reipublicæ
intererat. Emuxerant autem, cum ingruit illa procella incursionis Arabicæ sub Theodosio minori
Augusto, anni a Christo nato 410; nam quando
Nilus una cum filio Theodulo, quietis appetens, Sinæum montem adiit, annus a Christo nato elabebatur 405, quinquennium nempe usque ad annum
410 transiit; numerabat vero tunc Nilus ætatis suæ
annos quinquaginta plus minus. Theodulus autem
primigenius non solum annis erat non facile minor quindecinı, ut putat R. P. Possinus in Notis
ad Narrationes, pag. 167, quo tempore fuit a Barbaris captus, verum adultam agebat ætatem exactis
adolescentiæ annis 48, et quod excurrit, nempe ad
illius exitum properabat, quemadmodum Nilus inchoarat quinquagesimum. Horatius profecto dulcissimus poeta pangebat, integrum se laudare formam
muliebrem, cave inquiens suspicari
Cujus octavum trepidavit ætas
Claudere lustrum;
anno, quippe quadragesimo constantem ætatem, sive
gravem decurrere, juventæque robur vergere signiticans. Ad oppidum Sucam quidem cum pervenissent
Barbari, qui captum Theodulum venum exponebant,
isque redemptus foret a quodam miserto ipsius
mactandi, et lacrymantis, rursus que divenditus, in
manus iterum cmentis episcopi Elusæ transiisset.
Hic antistes, captus, præclara ejus indole, ac pietatem expertus, adhibuit eum Ecclesiæ ministrum,
Ὁ παῖς εἴρηται μὲν τελεῖν ἐν τῷ ἱερατικῷ τάγματι
τὰς πρώτας τέως [ὑπηρεσίας] τῶν νεοχόρων (lego γεω
xópw evμévos, id est nempe Theodulus tuus
filius dicitur quidem ministrare in ordine sacro, cum
ipsi credita sint prima munia custodice templi.
Newxópot apud ethnicos æditui, aut‚æditimi, qui
ædium sacrarum curam gerebant, verrendo illas,
expurgando, et emundando ac exornando; nam
xopɛly non tantum significat verrere, ac mundare
scopis, apud Suidam, Matthæi x11, Lucæ xv, sed et
xaλλúvery, id est exornare; hoc nomine vocabantur
a profanis hi, quibus commissæ erant ædes etiam
sacræ ab his habitæ, custodiendæ; auctor est scholiastes Aristophanis. Theocritus vewxoplav nominat
munus ipsum æditui, aut æditimi, de quo Servius
in Virgil. f. 748, illi mulwpot, et vɛwpúlaxɛs, id est
ostiarii, templorum custodes; ita testatur A. Gellius
lib. x Noct. Atticar. c. 14; et Ovpwpol, id est janitores ad aperiendas et claudendas januas, portarii appellantur, IV Reg. VII, et.I Paral. 18, xvi 42;
dicti fuerunt, et pénulot, deorum cultores, qui
tuebantur ædes sacras, Turnebo c. 21, lib. 1, Adversar., Sophocli, et Aristophani in Nɛpέhats, et in
Пoute, ac Herodoto, servi, famuli templa custodientes, imo ancillæ, quæ præcedunt heras; nummus
exstat Gordiani A. 3, ubi legitur Eapdialwv veWAG
pwv apud Seguinum p. 23, Select. numis., id est adjutorum, ut ille vult, et penes Occonem. Illustrissimus 669 Falconerius in Notis ad inscriptiones Athleticas, p. 47, arguit Ægium, quod véwy πpostasiav
verterit templorum præfecturam, seu præsulatum,
pro vέwv, id est, juvenum principatu, quod recte
liquet e nummo Severi A. quem mox profert, ubi legitur Περγαμηνῶν νεωκόρων ἐπιστάτης p. 48 et p.
57, p. 105 et p. 111, ubi laudat Alberti Rubenii
Diatribam de Urb. Neocoris, Julium Firmicum De
errore proſan relig, et Actorum apostol. c. XIX,
ibique Theophylactum, qui vewxópov interpretatur
ispodovkov. Adi et Spanhemium cursim eos commeinorantem, p. 307, De numism.
Est in Ecclesia ostariatus ordo apud Latinos,
cujus in formula p. 16 Pontificalis Romani, munus
designatur, aperiendi materialibus clavibus ecclesiam et ostiario traduntur claves, quas indit seris
portarum, casque mox obserat et reserat; sanctus
Laurentius levita, seu diaconus gratias agebat Deo,
quia januas ejus ingredi meruerat; apud Græcos
etiam exclamat diaconus Oúpz;, Oúpaç, id est, portas
porias, obserans illas, ne quis infidelis introeat; R.
P. Goar, ord. sancti Dominici in Eucholog. variis
lectionibus adnotat, p. 248, arbitraturque Græcam
Ecclesiam habuisse ut officia, ostiariatum, exorcistatum, et acolythatum, indicarique a sancto Dionysio Areopagita, c. 3 Hierarch. eccles., sancto Ignatio in Epistola ad Antiochen.; et sancto Epiphanio
ἐν συντόμῳ ἀληθεῖ λόγῳ p. 465, ubi vocat θυρωρούς
et Patres concilii Laodiceni, c. 14, sess. 15, cantores,
scú xatovizoù; gázas, no ab Eusebio etiam lib. vi
col. 1397–1398page 16 of 34
PG 79:1397σίαν, χειροτονίαν, εὐχὴ λεγομένη ἐν τῇ εἰσόδῳ πρὸ τῆς συνήθους ἐπὶ ἀνοίξει ναοῦ ἐν ᾧ συν διαβάρης διαβάτης κλησιάρχῃ, σημαντηρίῳ, σώματα περιστέλλοντες τῶν κοιμωμένων,Hist. eccles. cap. 3, p. 237. Simeon Thessaloni- bat vertens laborantes, seu sandopilarios. Koridcensis officia tantum nuncupat exigens xɛɩpoßeσίαν, et non χειροτονίαν, ubi εὐχὴ λεγομένη ἐν τῇ
εἰσόδῳ πρὸ τῆς συνήθους ἐπὶ ἀνοίξει ναοῦ ἐν ᾧ συν-
¿ŋ manuum positionem, et non extensionem.
Oratio dicenda in ingressu ante consuelam, dum
aperitur janua templi, statim ac fuerit congressus.
Putat Goar in lectoris ordine illos includi, et hos or
dines unica benedictione conferri, quamvis et for
mulam deputati atque ceroferarii ordinandi, dein·
de inserat diversam ab dvayvwotov sive lectoris
seu cantoris formula; eamque opinionem Arcudius,
lib. x, fusius explanat, diaconulum lectorem appellatum addens; Billins in oratione decima sancti
Gregorii Nazianzeni gradum lectoris recenset p. 373;
Gupwpós ostiarius dicitur in Catalogo Ecclesiæ Offcial, et διαβάρης sen διαβάτης id est transiens, seu
circuitor, lectorque minor. Adjungitur a Goare, pag.
140, formula benedicendi oeconomum, id est ecclesiæ
custodem, seu secundum diaconum, p. 140. Exorcistatus ordo seu officium apud Græcos episcopos
committitur presbyteris; œconomi officia, saerorumque vasorum ac ecclesiæ custodis, diaconuli,
seu diaconi secundi, ac minoris, et ostiariatus (ad
quem pertinet iHa inscriptio Gruteri p. 106, num. 6:
fic quiescit Ursatius ■stuarius pro ostiario, nisi
legendum sit bustuarius. Cyrillus in Lexico. Visitur
ea inscriptio Treviris ad sanctum Paulum); continentur eminenter, ac implicite in ordine lectoris,
sive dvayvostov. Gear in Eucholog. agit et de
xavôŋàántn, seu 670 accensore cereorum, et 'Exκλησιάρχῃ, qui σημαντηρίῳ, id est signo convocal
populum ad ecclesiam e Justino in Dialogo cum
Tryphone, Tertulliano De corona militis, et ad Scapulam.
tas scribit in Compendio sanctus Epiphanius of tà
σώματα περιστέλλοντες τῶν κοιμωμένων, qui corpo -
ra efferunt mortuorum curantes cadavera, terræque
mandantes e Justiniano Novell. 43 et 59; Cujac.
ad. c. 1 et 2, De vit. et honest. clericorum, et ad
c. Qui cler. vel vovent. Spondanus in Epitome ad
Ann. Christi 44, et De cœmet, saer. lib. v, cap. 9,
; sanctus Hieronymus de muliere septies
icta epistola 49 ad Innocent. in Act. apost. c. 18,
imitatione Tobiæ; in Roma subterranea Maius et
Calligonus fossores enuntiantur, ex epitaphio, pag.
457 et p. 529. Trofimus fossor cum bipalio, seu
ligone depictus est, et ascribitur fossor per dæɛp6asubv trajectis litteris, ubi Severanus illum cum
Trophimo Christi discipulo ex Actis apostolorum
perperam miscet in Notis Purgationis Cæciliani.
Gesta post Optatum p. 266, fossores memorant; et
p. 271 Saturninum fossorem. In Roma quoque
subterranea, p. 408, Celerinus foss. et 409 Anastasius et Antiochus foss., et p. 495 et 439 psaltæ,
psalmicines, Sidonio, unde psalmistatus officium; nam
qui Christianos inhumabant, de traditione psalmos
còncinebant; sanctus Hieronymus in Vita sancti
Antonii xort@vtas; sanctus Epiphanius, Bellarmin.,
tom. V, lib. 1, c. 1, controvers. 85.
Ad ostiarios redeundum, quibus claves traduntur,
qui pulsant cymbalum et campanam, et aperiunt
librum ei qui prædicat. Pontificali, mos eral ecclesiasticus circulo claves appendi sancto Petro, ex
ejus imaginibus, quas exhibet Alemannus, in Dissertatione de pariet. Lateranen., aut e baltheo summi
pontificis,ut in Vita Paschalis II, codice Vaticano 3622,
671 Romæ celebris scriptor Vitæ aliquot pontificum Pandulphus ostiarius qui erat sæculo XII. Fuerunt olim circum arcam et templum ostiarii,
I Paral. xvi, dicti janitores a januis, portarii a portis, ostiarii ab ostiis I Paral. ix, 22; 1 Esdr. 111, 24,
Ad limina fidi Custodes Virgil. 1. xxvi § 1. D. de
ann. legatis et § Est autem institut. de actionib. c.
Clericos, 21 dist.; ex Isidoro Hispalen. c. Ostiarius
23 dist. c. Perlectis, 25 dist. ubi de basilicariis, basilicarum ostiariis, et de matriculariis, vulgo marguilliers a matricula sive albo, in quo describebanmarculo fores pulsabant, observarent. Lucius, in
Placit. Curiæ, lib. 1, tit. 5 et 6; Colvius in Notis
ad Sidon.
Lector in pulpito legit ea, quæ prædicat, seu
lectiones sacras, verbumque Dei, et lectiones easdem cantat, et benedicit panem, et omnes fructus
NOVOS e Pontificali Romano; quondam legebat
Evangelium in Africa ex epist. 33 et 34 saneti Cypriani, ut notat Magri, qui Notitia sua ecclesiastica
falso citat concilium Toletanum primum; in co
namque contrarium can. 1 et 2 comperi, diròv nanлãу e Balsamone appellatum affirmat; ostiarii ptur, licet alii deducant a marculo, quod eos, qui
munus tradit Isidorus Hispalensis in epistola ad
Lanfredum. Cardinalis Baronius fuse de ostiariis,
et lectoribus ad annum Christi 44, p. 77, n. 13 et
34, ubi de officiis cantorum et laborantium ex
epistola sancti Ignatii ad Polycarpum, et sancto
Epiphanio, qui copiatæ et fossarii, deque notariis
et defensoribus, ac psalmistis, uti Hallier, p. 369
et 374. Sanctus Hieronymus, sive quis alius inter
ejus opera Epistolæ ad Rusticum Narbonensem
auctor, de septem gradibus, primum ecclesiæ clericorum ordineni statuit fossariorum, secundum ostiariorum; non sunt tamen ullo insignes ordine fossores xomázal sancto Ignatio in epistola ad Antiochenos, quam rejicit Vossius, at Mestræus approErant ostiarii profani, et ostiariæ II Reg. iv, et in
sancti Joannis Evangelio c. x et xvit, apud Gallos
Huissiers; de illis Rocheflavyn. l. 11 Institut. Parlament. cap. 16, num. 22. De ædituis autem Varro
lib. vi De ling. Lat. et lib. vit, cum Josephi Scaligeri Conjectaneis, Fest. in V. Ædituus et Æditimus. Anagnostæ, seu lectores continebant officia
penes Græcos, horum omnium, ut sæpius repetii,
officiorum, seu potius ordinum minorum ostiariatus, et exorcistatus, quo expellendi dæmonas, imraundosque spiritus a corporibus obsessis dabatur
col. 1399–1400page 17 of 34
PG 79:1399κανδηλάπτη, λαοσυνάκτῃ εκκλησιάρχῃJOS. MARIE SUARESII LIBER CHRONOLOGICUS
ses duas, nominans eum in Epistola ad Philemonem; fuit hic Onesimus episcopus Epbesi, martyrque Romæ, e Martyrologio Romano 15 Februarii; per Epiphanium lectorem ad Phillppenses, eorumque fit mentio in argumentis. Erat id munus
litteras perferendi episcoporum ad Ecclesias injunctum lectoribus, acolythis, ac subdiaconis, ut
ostendit sanctus Cyprianus epist. 16, in qua de
Celerino acolytho ad diaconatum postea provecto:
de quo Euseb. et Martyrolog. Rom. 3 Februarii,
ubi cardinalis Baronius, qui et ad annum 49 in
Annal. (an ille qui superius fos. Celerinus) 24 el
25 quamvis de cursore illam ad rem eligendo
scripserit sanctus Ignatius, epistola ad Polycarpuns
21; tabellarios episcoporum, seu legatos, litterarumque latores comperio acolythos apud sanctum
Augustinum, epistola 104 ad Sixtum, cui rescriptum suum misit per Albinum acolythum. Clemens
tertius papa in antiq. Collectione 2, apud Ant.
August. lib. v Decretalium, tit. 7 De concess. Præben. ad Remensem archiepiscopum, c. 4: ‹ Insinuavit nobis (seribit) dilectus flius noster C. nepos et
acolytbus noster. ›
potestas his qui eo initiabantur. Exorcistæ qui- epistolas suas ad Colossenses, et ad Thessalonicendem a Latinis adjurantes vocati sunt, quia super
catechumenos, qui baptizati erant, vel super energumenos, qui vexabantur a dæmonibus, invocabant
nomen Domini Jesu, ut ab his egrederentur. Isidorus, c. 12, lib. vII Etymolog. c. Clericos, 21 dist.
Formula solemnis qua exorcistæ ordinabantur
exstat in c. Exorcista, ibidem; Salomon quemdam
modum exorcizandi adinvenit, conjurabatqne damonas illo utens; Zonar. tom. 1, fol. 21, Xpovix.,
ubi de annulo Eleazari e Josepho, Antiq. Judaic.
lib. vin, cap. 2, qui de ipso exorcizante coram
Vespasiano, ejusque filiis. At cap. xix Actor.
mentio fit circumeuntium Jndæorum exorcistarum,
qui erant septem filii Scevæ principis sacerdotum,
et invocarunt super eos qui habebant spiritus malos,
nomen Domini Jesu, tentantes adjurare, sed irrito
conatu, v. 23 et sequentibus. In baptismo autem
exorcisinus fiebat, cum magno jurejurando, jurabant in nomen Christi catechumeni, et exsufflabatur
demon, imponebaturque manus a presbytero, ut 4
dist. gloss, in c. Pervenit, 30, q. 1. Polydor. Virgilius
c. 4 et 5, lib. IV De inventor. rerum; Cujac. ad
c. 5 De cagnat. spiritual. Ilodie vero catechismi, et
exorcismi solemnes sunt baptismo conjuncti, et slatim ac editi sumus in lucem, aut post triduum saltem, adhibetur utrumque, dum sacris tingimur lymphis; Franc. Connan. lib. vIII Commentar, Jur. c. 5
n. 2. At exorcismi energumenorum formula exstat
in Rituali Romano ad calcem. Eminentissimus
quoque cardinalis Bona, sapientissime, ac prudentissime disserit, de indiciis atque signis energumenorum, de discretione spirituum lib. Aureo,cap. 11,
num. 14; Ulpian. in I, 1, D. de var. el extraordiu.
cognit: Si incantavit, si imprecatus est, si, ut vulgari 672 impositorum (ita puncupabat Chistianos)
verbo utar exorcizavit; › crat Ulpianus infensus
Christianis, unde collegit septimo libro De officio
procons. rescripta principum de pœnis Christianorum; e Lacțantio, Cujac. cap. 54 lib x Observat.
de exorcismis et energumenis; Alciat. lib. vịu Parerg. cap. 23. Adde Hippocratem lib, Пεpp
vwv. Roniano concilio sub Silvestro papa interfuere
acolythi 44, exorcistæ 22, lectores Urbis 90, notarii
14 sub Cornelio papa in Ecclesia Romana erant
acolythi 22, exorcistæ et lectores cum ostiariis
52; fuse cap. 10, lib. 11 Prænest. antiq.; concilio
Arelaten. sub eodem Silvestro papa subscripsit
cum Dammate, seu Dafno episcopo ex proviucia
Viennense civitate Vasione, Victor exorcista, et alii
ad annum C. N. 526. Acolythatus, vel ceroferarii
munus, cui ab episcopo porrigitur et traditur caudelabrum cum candela exstincta, et urceolus vacuus ad suggerendum vinum et aquam in Eucharistian sanguinis Christi, de quo satis egi superque c. 5 Corollarii secundi De Agnis Dei, et cardipalis Baronius ad annum 58; cum deputato, et
κανδηλάπτη, ac λαοσυνάκτῃ et εκκλησιάρχῃ misceut
Græci. Per Onesimum acolythum, Paulus misit
Minorum istorum ordinum meminere sanctus
Marcus in Liturgia, Clemens Romanus in constitutionibus, otrxétwoav dè ol pèv muìwpoi els tàc ɛio6òous tŵy àvôpwv. Assistant autem ostiarii ad ingressus virorum, et Canones apostolorum jam laudati; fuse de his doctissimus Hallier episcopus Caballicensis, p. 364, in altera parte De sacris electionibus, et ordinationib. sect. 1, c. 1, artic. 1.
Sanctus Gregorius Nazianzenus orat. 18, narrat
sanctum Cyprianum Magnum, antequam pastor
fieret, vɛwxópov fuisse delectum, id est, ædituum,
uti Billius in Notis exponit. Ministrum, nimirum,
cui templi expurgandi et verrendi munus incumbebat, uno verbo ostiarius: 673 huic Adhelmus, c. 15
De laudib. virginitatis, et Hallier p. 366 assentiontur, sed acta præconem et expositorem sacrorum,
id est lectorem perhibent. Deinde vero diaconum,
neutiquam pastorem, seu pontificem, Martyrolog.
Rom. die 26 Septembris, ubi cardinalis Baronius
adnotat Græcos Patres Antiochenum Cyprianum
Magum Justinæ procum confundere solitos cum
Carthaginensi præsule, sicut idem Billius, qui sanclum Gregorium Nazianzenum, quoad potuit, excusare nisus est. De gradu æditui sanctus Paulinus
Nolanus, epist. 6 ad Severum, Græci recentiores,
lectores tantum agnoscunt, at veteres ostiarium præterea, et exorcistam, atque acolythum, teste Hallier, pag. 585 De gradibus presbyterorum, diaconorum, subdiaconorum et lectorum. Elias Cretensis
in decimam orationem sancti Gregorii Nazianzeni,
pag. 373. Sanctus Dionysius Areopagita, cap. 3
Eccles. hierarch. parte 11, vocat èxxpltous destoup
youç, id est, selectos ministros, id est, presbyteros,
vel diaconos, áliosque adjungit, minores scilicet,
qui sanctuarii foribus astant, et aliis ministrant,
col. 1401–1402page 18 of 34
PG 79:1401α ροτονίας τοῦ ἀναγνώστου χείρεται ὁ δοῦ λος τοῦ Θεοῦ ο.ο. εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, Κύριε, δὸς αὐτῷ μετὰ πάσης σοφίας και συνέσεως τῶν θείων σου λόγων τὴν μελέτην καὶ τὴν ἀνάγνωσιν Κύριε, δὸς αὐτῷ ἀγά την καὶ εὐπρέπειαν οἴκου σου, παριστάναι ταῖς θύ ραις τοῦ ναοῦ τοῦ ἁγίου σου, ἀνάπτειν λύχνον σκηνώsecundum oixelav záživ, id est, proprium ordinem, logi. Præpositus, in c. 15. dist. 13, tradit veto
sicuti subdiaconos qui minores reliquos comprehendebant, e Pachymere, atque Maximo iù scholiis.
Quorsum iste cinnus, atque farrago de ostiariis,
lectoribus, exorcistis, et aliis? nisi ut œconomiam
Romanæque providam dispensationem Ecclesiæ
magis ac magis admirer, atque suspiciam, quæ Spiritus sancti aflâtu instincta inferiores gradus fossoriorum, seu fossorum, et psalmistarum (de quorum muniis vide c. ultim. Pontificalis Romani, etc.,)
officiis deputavit, at superiores accensuit inter ordines, fixe stabiliens, minoresque nuncupavit, aliis
tribus sacris majorum nomen imponens. Caius
etenim pontifex Maximus; Dalmata, ex gencre Diocletiani Augusti, ad annum C. 283, in cryptis habitando,
seu catacumbis, ut vocant, sed, ut ego arbitror,
catatumbis; id est, ad tumbas, seu tumulos (tumba enim vox est sancti Gregorii, quæ tumulom
significat: et ita sensit cardinalis Baronius in Notis
ad 3 Januarii Martyrol. Roman., quamvis Latinius xataxúµбov dietum velit, veluti concavum, apnd
Magri in Notitia), cum fugeret persecutionem, constituit ut ordines omnes in Ecclesia sic ascenderent.
Si quis episcopus esse mereretur, esset ostiarius,
lector, exorcista; sequens, id est, acolytbus, subdiaconus; diaconus, presbyter, et episcopus exinde
ordineretur. Ex Anastasio, sive auctore Vitæ pont.
Rom. pag. 15. Silvester postea in concilio Romano.
c. 7, et Patres Carthaginensis synodi quartæ totidem numeraverunt. Cardinalis Baronius refert ad
annum C. N. 44, n. 54. Pie ac ingeniose Landulphus Carthusianus parte 1 Vitæ Christi, c. 63, e
sancto Ambrosio, lectoris munus præstitisse testatur Christum Dominum, quando legit in synagoga
ipse versiculum primum capitis sexagesimi primi
Isaiæ, ut narrat sanctus Lucas, IX, 18 Evangelii;
ostiarium etiam, quando ejecit vendentes, et ementes de templo; exorcistam, expellendo dæmonas
e corporibus 674 hominum; acolythum, seu ceroferarium, se lucem veram ostentando; et ita quatuor
munia minorum ordinum exercuisse. Erat in eo
quippe potestas excellentiæ, id est, ministerii principalis secundum quod erat homo; nam in quantum
Deus habebat potestatem auctoritatis; sic loquuntur
scholastici, ut explicat P. Philippus a Sanctissima
Trinitate part. De sacramentis in genere, quæst.
64, art. 3. Implevit etiam munera Christus subdia -
coni, quando præcinxit se linteo, et perles discipnlorum lavit; diaconi, quando in cœna corpus et
sanguinem suum discipulis ministravit; preshyteri
denique cum panem et vinum in corpus et sangui -
nem suum mutavit, et episcopi animarum nostrarum, cum uti pontifex in ara crucis se obtulit Patri, sacerdotio etenim fungebatur vero; cardinalis
Oreggius tractat. 5, part. 111, cap. 15, quæst. 1.
In cœlo quidem novem sunt angelorum chori, et
Ecclesiæ triumphantis tres hierarchiæ, ita in militante novem esse ordines videmus, secundum caponistas, quamvis ad septem eos contrabant theofuisse grados, quibus ascendebatur ad portam tenpli ex Ezechiele c. xL, et totidem fore dignitates,
quibus proceditur ad papatum, sive summum pontificatum, nempe parochiam, decanatum, archidiaconatum, seu præposituram, abbatiam, episcopatum,
archiepiscopatum, primatum et patriarchatum. Leo
Allatius contendit, et probat lib. De ætat. et interst.
Græcorum, lectorem non ordinandum seu 'Avzyvi
otŋv eum, qui 18 annos ætatis, vel 20 nop explesset, e
Nomocanone Photii, Notisque Balsamonis, e Basilicis, cque Novella præsertim 257 Justiniani apud Græcos, p. 36 et 59. Unde, sicuti jam asserui, Theodulus
Nili filius ad vɛwxópwy provectus, in ordine sacro,
manus, impositum sibi a sacerdote divinorum mysteriorum Christi, cum impigre illud obiret, et
Unpeolas mouras, ministeria prima sive ostiarii,
et æditui, atque lectoris, quæ mutuo sese complectebantur, exerceret studiose, maguamque concitaret spem profectus, cum brevi tempore multa virtutum præbuisset specimina, et id omnibus foret,propter bonos, probosque mores; consequitur certius
eum exegisse decem et octo annos, imo et viginti.
Hactenus primam paginam Vitæ sancti Nili abbatis
pervolvi, nunc ad alteram pergò. Si prius observaverim recentiores Græcos, qui Romanæ malunt
Ecclesiæ reliquarum matri adhærere, nec ab ea revelli discindique gaudent, lectoratum cum prima
tonsura conferre, ut in Euchologio, ubi táĝis yeL.
α ροτονίας τοῦ ἀναγνώστου in primis χείρεται ὁ δοῦ
λος τοῦ Θεοῦ ο.ο. εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ
Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, id est, Tondelur
serves Dei N. N. in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti; lectoris et cantoris est eadem formula, huic datur liber Psalmorum, seu Psalterium,
illi Epistolarum, seu Epistolarium cum oratione:
Κύριε, δὸς αὐτῷ μετὰ πάσης σοφίας και συνέσεως
τῶν θείων σου λόγων τὴν μελέτην καὶ τὴν ἀνάγνωσιν
notɛiołat; id est: Domine, da isti cum omni sapientia, et 675 prudentia divinorum tuorum mysteriorum
meditationem, et lectionem exsecutioni mandare. Inclusi sunt in subdiaconatu comprehensique alii
duo minores ordines, ostiariatus ac acolytbatus,
et utitur ordinans hisce verbis; Κύριε, δὸς αὐτῷ ἀγάτην καὶ εὐπρέπειαν οἴκου σου, παριστάναι ταῖς θύραις
τοῦ ναοῦ τοῦ ἁγίου σου, ἀνάπτειν λύχνον σκηνώµato; tóęŋs oov; id est: Domine, da isti charitatem, et decorem domus tuæ, ut assistat januis templi
sancti tui, et accendal lucernam tabernaculi gloriæ
tuæ. Exorcistarum autem presbyteratui conjungunt
tam super catechumenos, quam et super energumenos. Atque hoc modo sensim appropinquant, et
accedunt ad Romanam Ecclesiam parentem benignissimam, ut accepi ab illustrissimo domino Onuphrio Constantino archiepiscopo Deberitano; et
revocant, atque renovant, quoad possunt, veterem
illam hierarchiam similem Romanæ, quæ vigebat,
et efflorescebat in primævis illis Ecclesiæ Græcæ
nascentis exordiis, cujusque penes SS. Dionysium,
col. 1403–1404page 19 of 34
Ignatium, et Clementem, aliosque Græcos Patres rius profa'a, seu duo candelabra lucentia etiam in
exstant vestigia et argumenta, cum Ecclesiæ Occi
dentalis et Orientalis unanimes et contesseratæ,
atque fœderatæ vinculo charitatis, et glutine veræ
concordiæ consociarentur, tanquam duæ olivæ, de
quibus Zacharias, et Nilus ipse in Epistola supe
terris ante Dominum Dominatorem, Apocalyps. x\,
4, que ut resarciatur divina miseratione tandem
aliquando, quemadmodum toto affectu, intimoque
precor ex animo, sic et ominor perlubenter.
De tentatione S. Nili abbatis, et reliqua vita, et morte, atque sepulcro.
Uno spiritu non potuit vita Nili transcurri ac
exsuperari: člivus est altior et excelsior; levavit
quippe vir eximius oculos ad montes erigens, suos
que gressus direxit ad rupes, et saxa præalia, et
sublimia cum Theodulo filio, vere Dei servo. Tan
tisper igitur conquiescendum fuit una cum illis in
Sinaiticis jugis, in montibus Dei, in quibus illi
solitariæ vitæ prægustabant suavissimam dulcedi
nem. Itaque Nili patria, nomine, studiis, dignitate,
conjuge, prole, virtutibus, conversione, rebusque,
quoad assequi potui, gestis, hucusque transactis,
colligendus est fructus tirocinii monastici, in eoque
percipiendo, et excerpendo, et quidquid vitæ su
perfuit recensendo, juvat operam navare strenuam,
donec ad metam perveniam, ultimamque lineam
ducam, et sepulcra componam.
c
lius partes, Europam, Asiam et Africam inunda
runt superfusis examinibus populorum exinde pro
fectorum; Cimbrica nempe Chersonesus a septen
trione; ab austro autem Arabia, quæ, saltem Felix,
Peninsula videtur, bine sinu Arabico, sive mari
Erythræo, illinc sinu Persico, tum ab oceano In
dico abluta et circumsepta; cum Petræa et Deserta;
nam in has tres tota dividitur Arabia, perque istas
duas adhæret Palæstinæ, ac Syriæ, a qua dirimitu.
Euphrate Buvio interfluente; Chersonesum Cimbri
cam a Cimbris dictam populis, quo nomine Ger
mani vocant toù; Aŋotás, id est, latrones, si qua
fides Plutarcho in Hario, arbitror esse ollam suc
censam, quam præviderat Jeremias a facie aqui
lonis c. 1, v. 13. Certe Scandia, sive Scandinavia
(ita enim nuncupatur hæc peniusula inter mare
Balticum, seu Godanum sinum, et oceanum sep
tentrionalem extensa Plinio et Solino) cognomina
tur. vagina gentium, et officina nationum, quia sicut
innuit Jornandes (an Gordianus díaconus, qui scri
psit de rebus Geticis?), ex ea nimirum innumerabilis
hominum multitudo diversis temporibus prosiliit,
et per totum, quam late patet, telluris habitabilis
spatium inde commigravit, neve repetam effusos
exinde Cimbros, Ambronas, et Teutonas, a Catulo
variis præliis attritos, et a C. Mario ad internecio
nem usque deletos in provincia Narbonense, dum
Gallias pervagati, et Germaniam, invaderent Italiam
sub annum ab Urbe condita 650, et ante Christum
natum 102, testantibus 677 Plutarch. in Mario,
p. 140; Velleio, lib. 11, pag. 119; Justino, lib. XLVIIŲ
pag. 221; Annæo Floro, lib. 11. c. 3; Plinio, lib.
Iv, c. 14; Paulo Orosio, lib. v, c. 46; Eutropio in
Epitome Liviana; Berthaudo in Flor. Gall. lib. nt,
c. 4. Cum Decius Trajanus imperaret, Gothi ex
Intentator est malorum Deus, uti scribit sanctus
Jacobus apostolus in epist. v, 13. Tentavit tamen
Abraham Gen. xxn, 1 seqq. super Isaac filio suo
unigenito, quem diligebat unice, ut pia ejus obe
dientia 676 probaretur sæculis in notitiam profe
renda; idque observant sanctus Augustinus, lib, XVI
De civitate Dei, c. 32, et sanctus Joannes Chryso
stomus, hom. 4 in Genes., non autem ipsi Deo, cui
nota erat ejus fides singularis. Tentari quoque
permisit Deus servum suum Job (toto libro Job ),
sed fidelis Altissimus, neque patitur quemquam
tentari supra id quod potest, facit etiam cum ten
tatione proventum, sic enim probat velut explorans
justorum fidem, e sancto Paulo II Cor. x, 13; et
e sancto Augustino, serm. 11 De verbis Domini in
Mutthæum x, ut eos coronet. Sancto Ambrosio teste,
lib. v De Abrah., c. 8, nec sustinet, sinitque in
tentationem eos induci, vel ɛloevéyxn, ut sanctus
Augustinus exponit c. 9, lib. 11 De serm. Domini in
monte, nec omnino immittit, seu relinquit virgam eadem peninsula orti, deductique in Scythiɔm, tum
peccatorum super sortem justorum, e psal. cxxiv,
3, ut explicat eloquentissime sanctus Gregorius
Nazianzenus, orat. 1, p. 588.
Tentavit etiam Nilum Deus super filio suo Theo
dulo, ut ambo pretiosiores invenirentur auro,
quod per ignem probatur, e sancto Petro (I Petr.
1, 7). Cecinerat profanus, et relegatus ille poeta
Scilicet ut fulvum spectatur in ignibus aurum
Tempore sic duro est inspicienda fides.
#ancque tempestatem procellosam consecuta est
mirabilis tranquillitas, illæsique fuerunt ambo in
aquis validis, II Esdr. ix, 11. Duæ sunt potissimum
in universo terrarum orbe regiones, quæ variis in
sæculis tres notissimas, et cohærentes invicem il
Getis immisti, Gothique appellati, quasi yóŋteç, id
est magi, sive incantatores, eum devicerunt. Mox a
Claudio, Proboque domiti, et crediti Gog et Ma
gog, quos prænuntiarat Ezechiel c. xxxVHI et
xxxix, et de quibus agit sanctus Joannes, Apocalyp.
xx, 7; sanctus Augustinus lib. xx De civit. Dei,
c. 11; Orosius, lib. v11, c. 39, fortunaque cum Roma
nis orbi dominantibus nunc prospera, quandoque
adversa pugnantes Valentem fuderunt, dein Con
stantinopolim obsederunt, inde Romam ceperunt,
et obtinuerunt sub regibus, donec a Narsete subacti,
et exterminati fuerunt in Italia. Quæ autem eorum
portio in Narbonense provincia subsederal, quæ
ab his Langothiæ nomen fuit sortita, postea in
col. 1405–1406page 20 of 34
PG 79:1405ἀπὸ τῶν σκηνῶν. λα Πρὸ δὲ χρόνων πολλῶν ἐπὶ τῆς βασιλείας Διοκλη'
Hispaniam transgressa cum Alanis et Vandalis, ▲ calipharum, mox Sultanorum ductu sibi subdidegentilibus suis, et Gothalaniæ, seu Cataloniæ nomen dedit, et Vandalusiæ imposuit, et in Tarraconensi, ac Toletana regnum Gothorum constituit,
quod ad Austriacos pervenit: Vandali etiam inde
trajicientes in Africam, ea potiti, Romam diripuerunt, et Africam occuparunt, quousque. Belisarius,
jussu Justiniani Augusti eos abolerit. Ne recenseam
Gallias, in quibus adhuc rerum potiuntur Franci e
Scandinavia, seu Cimbrica Chersoneso progressi
etiam, propagatique, uti Turnebus affirmat cap. 57,
lib, xxıv Adversar. postquam in Germaniam diffusi,
commorati fuissent ibidem, et Franconiæ nomen
indidissent, Belgicam aggressi, Celticam quoque,
ac Aquitanicam, Narbonensemque ceperunt, et florentissimum regnum fundaverunt; nec enim Anglos, qui Britannias, Bec-Longobardos, qui ocCHparunt Italiam postmodum commemorabo, regnisque ibi conditis eamdem originem agnoscent; omittam præterea Ilerulos, Burgundos, Normannos,
Huonos, Bulgaros, et alios populos, qui ex eo fonte
manarunt, nominaque sua posuerunt in terris.
Ad Arabiam me converto, quæ quasi Ereps, id
est, occidua et tenebrosa, ut Scaliger vult in Festum, in quam Pompeius penetrans, Agarenos vicerat, Saracenos dein appellatos non ab Agar ancilla, vel Sara uxore Abrahami, a qua se gloriabantur progenitos (e Sozomeno), verum a voce Arabica
Sarak, quasi furaees, et orpixoús, e Scaligero in
Euseb. Xpovex., quin et Scenitas a tentoriis, sub
quibus degunt, nuncupatos ἀπὸ τῶν σκηνῶν. λαgustus eos tentavit, canente Virgilio:
Omnis Arabs, omnes verterunt terga Sabæi.
Eneid. lib. 18.
……. Inferre parant lacrymabile bellam,
Hircanisve Arabisve.
Eneid. VII.
At Propertius in Eleg. ad Musam lil). 11,
Et domus intactæ te tremit Arabiæ.
Trajanus Arabiam domitam redegit in provinciam
obtritis Agarenis, 678 et magna ejus regionis
parte occupata; testatur id Sextus Ruffus, et antiquum numisma, in quo legitur, Arabia acquisita.
Novam deinde provinciam fecit Severus Augustus,
qui sibi titulum Arabici assumpsit, ut in Apparatu
historico areus triumphalia erecti ad ipsius honorem
adnotavi. Vagabantur quidem Arabes, seu Saraceni
semper, et in vicina excurrebant oppida, vicosque;
rapto viventes, prædasque convectantes, quin viatoribus insidiantes. Nomadesque sicut Seythe donominati sunt, ut arguit P. Combefis ad Nicetam in
Vita sancti Hyacinthi Amastrien., p. 15; Romanumque incesserunt imperium, excusso jugo, magnioque cum copiis irruentes, Ismaelitacum ascito nomine ab Ismaele, post Mahometis, qui per ascensorem cameli videtur designari Isaiæ xx1, 8, Hon
solum Hegiram, seu fugam, verum etiam mortem
Cynicam, et fabulis inumbratam, an. C. N. plus
minus 631; nam Syriam et Ægyptum Saracenorum
runt anno 634, et Persidem anno 639, imo totam
obtinuerunt Africam, et depulsis Romanis, Mauritanias, et Numidiam, mistique Vandalis ibi superstitibus, communicatis nominibus, uti superstitionibus, Christi Domini divinitatem abnegantes, in
Hispanias trajecerunt, et in Gallias, donec eos Carolus Martialis an Tudes? tam celebri contudit, exstinxitque prælio. Imo Siciliam, et Romam ipsam
diripuerunt, ac vastarunt, magnamque Græciam
detinuerunt. Ideo Vaginam Vandalorum, iḍ est, Saracenorum, seu Maurorum sub Carolo Magno fuisse
P. Guesnai in Maria Magdalena Massiliense advena,
p. 562, dictam fuisse Africam affirmat, et ego fuse
probo in Dissertatione de patrimonio pont. Rom. in
provinc. Narbonense. Antea præluserant variis excursionibus vexantes Syriam, et Palæstinam, habítantes in tentoriis, Isaiæ x111, 20. Latrones Arabum,
qui castra invaserant, omnes majores natu filios
Joram regis Juda interfecerunt, Arabum scilicet,
qui confines sunt Æthiopibus; nam duplex est
Æthiopia post Ægyptum altera, in finibus Palestinæ, seu Terræ Sanctæ et Sinai; alia, sive Madian, a qua Sephora uxor Moysis, Æthiopissa dicta
c. 11 Exod. et c. x11 Numeror. De hac in psal. Lxvu:
‹Æthiopia præveniet manus ejus Deo,ubi Genebrardus, vide Allatium in Hexaemerum Eustath. pag.
328; quatuor Arabum genera describit La Valle part.
11, epist. 11, p. 482, qui hodieque grassantur. Sed
ad coævos Nili regrediamur, quos inter Vopiscus
nominat Blemmies gentes Barbaras in Aureliano,
et Plinius, lib. v, c. 8, Blemyes vocat populos
Æthiopiæ versus austrum a Blemy uno e ducibus
Dionysii nomen mutuatos, e Strabone, 1. xxII, et
Stephan. De urbib. capitibus carentes. Claudianus
feros vocitat, et local inter Meroen ac Syenen, in Carmine de Nilo. Blemyas subegit Probus, eorumque
captivos Romam transmisit, qui mirabilem sui visum
stupenti populo Romano præbuerunt; de his ista Mamertinius dixit in Genethliaco Maximiliani. Non istæ
modo, aliæque gentes viribus, armisque terribiles,
679 fiducia instructæ ad perniciem humanitatis
utuntur, sed etiam Blemii (ut audio) levibus modo assueti sagittis adversus Æthiopes, quærunt, quæ non
habent arina, et pene nudis odiis prælia internecina
committunt. De his Sulpitius Severus dial. 1, c. 15,
Præmonui dudum p. 659, sub imperio Diocletiani,
et Petro episcopo Alexandrinam Ecclesiam regente
martyre, qui occubuit anno C. N. 310, monachos.
summæ virtutis ac sanctitatis in solitudine Thecue,
interemptos a discurrentibus Saracenorum latrunculis e collatione 6 Cassiani c. 1 et 2. Cardinalis
Baronius in notis ad Matyrologium, diebus 14 Januarii, 19 Februarii, et 16 et 28 Maii, refert incursiones varias Saracenorum, e quibus prima est
ista sub Diocletiano ad annum C.N. 303, de qua
Cassianus agit, in Thecue, ejusque Græci meminerunt in Menologio, die 14 Januarii hisce verbis;
Πρὸ δὲ χρόνων πολλῶν ἐπὶ τῆς βασιλείας Διοκλη
col. 1407–1408page 21 of 34
PG 79:1407τιανοῦ τοῦ βασιλέως, καὶ Πέτρου ἀρχιεπισκόπου ᾿Αλεξανδρείας ἀνῃρέθησαν, καὶ ἕτεροι Ἡσυχάζοντες, καὶ αὐτοὶ ἐν τῷ Σινῷ ὄρει. Εξελθόντες γὰρ οἱ κατοικοῦντες καὶ αὐτοὶ ἐν τῷ Σινῷ ὄρει Σαρακηνοί, ἀπο θανόντος τοῦ φυλάρχου αὐτῶν, πολλοὺς ἐφόνευσαν τῶν ἀσκητῶν· τῶν δὲ λοιπῶν φυγόντων εἰς τὸ ὀχύ ρωμα, ἐφάνη τοῖς Σαρακηνοῖς διὰ τῆς νυκτὸς φλόξ πυρός κατακαίουσα ὅλον τὸ ὄρος· ἡ δὲ φλὸς ἀνήρχετο ἕως τοῦ οὐρανοῦ· καὶ ἰδόντες οἱ Σαρακηνοὶ ἐφοβήθησαν, καὶ είψαντες τὰ ὅπλα αὐτῶν ἔφυγον. Οἱ δὲ πρῶτον σφαγέντες ἦσαν τριάκοντα ὀκτὼ ἔχοντες πληγάς διαφόρους ἐν τοῖς σώμασιν αὐτῶν· ἐξ αὐτῶν δὲ ᾑρέθησαν δύο ζώντες, Σάββας καὶ Ἡσαΐας· οἱ δὲ φονευθέντες οἱ μὲν τὰς κεφαλὰς ἀπετμήθησαν τε λείως, τῶν δὲ ἐκ τοῦ ἑνὸς μέρους ἐκράτει τὸ δέρμα, ἄλλοι μέσον ἐκόπησαν· οὓς ἔθαψαν οἱ δύο μοναχοί, τὰ περὶ αὐτῶν εἰπόντεςJOS MARIÆ SUARESII LIBER CHRONOLOGICUS
τιανοῦ τοῦ βασιλέως, καὶ Πέτρου ἀρχιεπισκόπου cem persecutionem Diocletiani adversus Christianos, adiit in Palæstinam adoraturus sacra. Christi
Domini monumenta; hinc perrexit ad montem Sina,
in cujus solitudine, ac vertice monachi degebant,
quorum vitam angelicam depingit; tum narrat at
Saraceni, cum eorum dux e vita migrasset, in solitudinibus Getrab, Chobar, et Cedar, aliisque sancto
monti proximis, obvios quosque peremerint, cumque in sanctum montem pergerent, cui præerat
Dulas, dictus ob mansuetudinem Moyses in Turri,
oborta subito flamma cum fumo terruit Barbaros,
qui ab incepto destiterunt itinere; post eorum recessum exiens e Turri Dulas cum monachis, reperit
triginta octo monachos occisos, e quibus duodecim
in Getrab monasterio jacebant, et passim dispersi
alii, spirantes præterea duos, Sabbam scilicet ac
Isaiam, e quibus obiit Isaias confestim, at Sabbas,
cum cladem recensuisset, sic quoque decessit quadraginta post dies, ita ut quadragesimum numeruni
monachorum cæsorum impleverint, et hæc oninia
contigisse affirmat die secunda mensis Tybi,
quæ computatur ab Ægyptiis 14 Januarii. Adjungit
hie Ammonius stragem aliam sibi ab altero narratam monacho, qui viderat, et confugerat, editam a
Barbaris, mouachorum in solitudine Raithu in
Arabia Petræa, Ptolemæo Ratheni, sive ut in Basilii Menologio legitur, et in Romano, in Ægypto,
quia sita est in mari Rubro, seu ad littus maris
Rubri, ut vult P. Augustinus Lubinus, probatque,
referente Domino Michaele Antonio Bandrand, geographo peritissimo in Lexico. Ea solitudo c. IV
Exodi vocatur Elim, fuitque secunda statio, seu
mansio Hebræorum, ubi erant duodecim fontes, et
septuaginta palmæ, quæ succreverunt in silvam,
ubi Moyses monachus, ejusque discipulus Psoes,
et Joseph Ephesias mira patrarunt opera. In ea
tercentum Blemmyæ transvecti have ad Clisma,
quæ arx est Arabum, ex Æthiopibus, et Ela urbe
Arabia Petrææ, ubi olim legio Romana subsidebat,
Stephano teste De urbibus, irruentes fuderunt
Pharanitas, qui sese tuebantur, eum refugissent
Intra murum Paulo Petræo duce atque hortatore,
et illic obsessos interemerunt, et Jeremiam,
dein ipsum Paulum. Ille monachus, “qui ex-
᾿Αλεξανδρείας ἀνῃρέθησαν, καὶ ἕτεροι Ἡσυχάζοντες,
καὶ αὐτοὶ ἐν τῷ Σινῷ ὄρει. Εξελθόντες γὰρ οἱ κατοικοῦντες καὶ αὐτοὶ ἐν τῷ Σινῷ ὄρει Σαρακηνοί, ἀπο
θανόντος τοῦ φυλάρχου αὐτῶν, πολλοὺς ἐφόνευσαν
τῶν ἀσκητῶν· τῶν δὲ λοιπῶν φυγόντων εἰς τὸ ὀχύ
ρωμα, ἐφάνη τοῖς Σαρακηνοῖς διὰ τῆς νυκτὸς φλόξ
πυρός κατακαίουσα ὅλον τὸ ὄρος· ἡ δὲ φλὸς ἀνήρχετο
ἕως τοῦ οὐρανοῦ· καὶ ἰδόντες οἱ Σαρακηνοὶ ἐφοβήθησαν, καὶ είψαντες τὰ ὅπλα αὐτῶν ἔφυγον. Οἱ δὲ
πρῶτον σφαγέντες ἦσαν τριάκοντα ὀκτὼ ἔχοντες
πληγάς διαφόρους ἐν τοῖς σώμασιν αὐτῶν· ἐξ αὐτῶν
δὲ ᾑρέθησαν δύο ζώντες, Σάββας καὶ Ἡσαΐας· οἱ δὲ
φονευθέντες οἱ μὲν τὰς κεφαλὰς ἀπετμήθησαν τε
λείως, τῶν δὲ ἐκ τοῦ ἑνὸς μέρους ἐκράτει τὸ δέρμα,
ἄλλοι μέσον ἐκόπησαν· οὓς ἔθαψαν οἱ δύο μοναχοί,
τὰ περὶ αὐτῶν εἰπόντες· id est. Multis ante temporibus (scilicet priusquam occiderentur a Barbaris
Blemmiis vocitatis sub Theodosio A. monachi, cum
quibus erat Nilus), sub imperio Diocletiani Augusti,
et Petro Alexandriæ archiepiscopo cæsi fuerunt, et
alíi tranquillam vilam degentes, et ipsi quoque in
Sina monte. Egressi etenim qui et habitant prope
Sina montem Saraceni, mortuo ipsorum tribus præfecto, plurimos trucidarunt exercitationi monasticæ
deditos; reliquis autem in munitionem profugientibus, visa fuit Saracenis flamma universum amburens montem, eaque ad cœlum usque assurgebat. Id
ridentes Saraceni extimuerunt, et suis armis abjectis aufugerunt. Qui vero primum occisi fuerunt
triginta octo erunt, variis vulneribus concisi suis in
corporibus. Ex his porro duo vivi superfuerunt,
Sabbas et Esaias: interfectis autem quibusdam caput penitus est amputatum, aliquorum vero ex una
parte culis retinebatur, aliis dimidium exciderant.
Eos sepelierunt duo monachi, qui dixerunt quæcunque illis contigerunt. Ammonius presbyter, et monachus Ægyptius, ac martyr cum sancto Petro episcopo, atque martyre Alexandrino, ex Eusebio lib.
vin, c. 9 Hist. eccles., cujus martyrinm Latine R.P.
Franciscus Combefis laudatissimus, et Gallice R.P.
Nicolaus Le Sueur accuratissimus reddiderunt,
ambo ejusdem ordinis: Ammonius, inquam, fortassis ille, cujus animam in cœlum deferri vidit
sanctus Antonius, e sancto Athanasio 680 in ejus ploraverat ista, sese abscondit sub ramis' palVita, et Suidas, æque Vitis Patrum, p. 150, cardin. Baronius in Martyrologio Rom. ad Kalendas
Septembris, istorum monachorum cædem. Ægyptia
lingua, enarratam sibi ab Sabba et Isaia, descripsit; inventam vero Naucratæ (ea urbs cst, quæ el
Naucratis, in Ægypto Pollucis grammatici, cujus
est Onomasticon dicatum imperatori Commodo, sub
quo ille floruit, et nomus mediterraneus intra Deltam ab ea nuncupatur et ostium Nili, quod et
Canopicum. Plinio, Straboni, et Stephano auctoribus) descriptionem banc apud anachoretam quemdam Joannes presbyter Græce vertit. Ille Ammonius
cellulam habebat in Canopo; est hoc oppidum
Ægypti haud procul ab Alexandria, et fugiens atromarum, viditque latitans Salathielem occidi;
681 cumque Barbari receptui canentes edita
strage monachorum, navem non invenissent, a
sexcentis Pharanitis ad unum necati sunt: Lune
erumpens iste Ammonius monachos casos comperit 39 et quadragesimum Domnum, qui mox
animam exhalavit; Andreæ quidem vulnera, quia
non erant letalia, fuerunt curata, et Orion illæsus
deprehensus supervixit, ac una cum Obediene,
atque primoribus Pharanitarum, corpora quadraginta itidem monachorum Christiano ritu gestando
palmas, hymnosque concinendo, tumularunt: inibi
autem perstiterunt religiosus Obedien, et Orion,
ac Andreas. Verum cum ista rescivisset ab illo
col. 1409–1410page 22 of 34
PG 79:1409Εγένετό μοι, τῷ ἁμαρ ἀνῃρέθησαν δὲ ἄλλοι πρὸ πλειόνων ἐτῶν, ἀσκητικὸν βίον ποθοῦντες, πᾶσι τοῖς τοῦ κόσμου χαίρειν εἰπόντες, κατώκουν τὴν ἔρημον. Μεθ' ὧν ἦν ὁ μακάριος Νεῖλος ἔπαρχος γεγονώς Κωνσταντινουπόλεως, ὁ καὶ δυνάμει λόγου, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος χάριτι, κάλλιστα συγγράμματα εκθεὶς πρὸς 682 ἄσκησιν ἐπαλείφοντα καὶ τὴν διαγωγὴν, καὶ αἰχμαλωσίαν, καὶ ἀνα ρεσιν τῶν ὁσίων Πατέρων τούτων διαγράψας. Οὗτοι γὰρ ἀνῃρέθησαν ὑπὸ τῶν βαρβάρων ὄντων λεγομένων Βλεμμύων, ἀπὸ Ἀραβίας ἕως Αἰγύπτου καὶ θαλάσσης Ερυθρᾶς κατὰ τὴν ἔρημον παρατεταμένων σιν πάντως γὰρ τοῖς εὐλαβέσιν ἡ μάθη σις καὶ τοῦ χρόνου καὶ τῶν ὀνομάτων σπουδάζεται, κοινωνεῖν ταῖς μνήμαις τῶν ἁγίων ἐθέλουmonacho profugo, et aútónen, id est, qui propriis ▲ cherrimos Commentarios composnit, qui ad exercioculis viderat, Ammonius in Ægyptum ad tuguriunì suum reversus est, et Ægyptio conscripsit
idiomate, ejusque λóyo; de ista cæde versus
Græce, ut indicavi a P. Combefis Græce Latineque Parisiis editus fuit anno 1660 in octavo, el a
P. Le Sueur Gallice ibidem, eodemque anno e codicibus manuscriptis Regio, Mazzarino, et Seguieriano post Acta sanctorum Eustachii, seu Placidi,
et Theopistes, sive Tatianæ conjugis, et Laudationem Niceta Paphlagonis insertam. Incipit óyos
Ammonii, Εγένετό μοι, desinitque, τῷ ἁμαρtwap. Martyrologium Romanum die 14 Januarii hæc habet: ‹ In monte Sina sanctorum
triginta octo monachorum a Saracenis ob Christi
fidem interfectorum. In Ægypto in Raithi regione
sanctorum XLIII monachorum, qui pro Christiana
religione a Blemmiis occisi sunt; › ibi tam in
monte Sina, quam in Raithi reponendus est numerus quadraginta monachorum, ut constat e narratione suprascripta, et sic ad octuaginta numerantur. Meminit Petrus La Valle monasterii cum
ecclesia sub titulo Quadraginta martyrum in Sina,
tom. 1, epist. 11, p. 287, primorum scilicet, quoad
mihi conjectura licet assequi. Confirmatur hæc
excursio sub Diocletiano verbis hisce Nili, describentis eam, quæ sub Theodosio, id est ævo suo
evenit, ἀνῃρέθησαν δὲ ἄλλοι πρὸ πλειόνων ἐτῶν, id
est, interfecti vero alii (monachi nimirum) ante
plures annos, quorum memoria eadem die (nempe c
septima post Epiphaniam, seu decimaquarta Jinuarii) celebratur, ne tanta ex intercapedine crebrioribus conventibus multitudo piorum confluens fatigaretur; sed de Cassiano, et Thecue, ac Raythuni
superius actum est iterum iterumque apposite ad
primam istam excursione:n, sub auno autem C. N.
303. Miraberis autem, quod in Martyrologio Romano
ad 28 Maii locata sit secunda incursio ista Saracenorum ita concepta: ‹ Thecue in Palæstina sanclorum monachorum martyrum, qui tempore Theodosii Junioris a Saracenis occisi sunt, quorum sacras reliquias accola colligentes, snmma veneratione
illas habuerunt, cum in Menologio Græco referantur ista die decima quarta Januarii: Ovtoi vor
ἀσκητικὸν βίον ποθοῦντες, πᾶσι τοῖς τοῦ κόσμου
χαίρειν εἰπόντες, κατώκουν τὴν ἔρημον. Μεθ' ὧν
ἦν ὁ μακάριος Νεῖλος ἔπαρχος γεγονώς Κωνσταν
τινουπόλεως, ὁ καὶ δυνάμει λόγου, καὶ τοῦ ἁγίου
Πνεύματος χάριτι, κάλλιστα συγγράμματα εκθεὶς
πρὸς 682 ἄσκησιν ἐπαλείφοντα καὶ τὴν διαγω
γὴν, καὶ αἰχμαλωσίαν, καὶ ἀνα ρεσιν τῶν ὁσίων
Πατέρων τούτων διαγράψας. Οὗτοι γὰρ ἀνηρέθη
σαν ὑπὸ τῶν βαρβάρων ὄντων λεγομένων Βλεμμύων, ἀπὸ Ἀραβίας ἕως Αἰγύπτου καὶ θαλάσσης
Ερυθρᾶς κατὰ τὴν ἔρημον παρατεταμένων· Isti
desiderantes vitam exercitationis monastica, cunclis mundi rebus valedicentes, habitarunt in solitudine, cum quibus erat beatus Nilus, qui et vi copiaque dicendi, et sancti Spiritus gratia prædi us, pulσιν
tationem præparant el conversationem; et captivitalem el cædem sanctorum Patrum descripsit. Hi
quippe monachi necati fuerunt a Barbaris, nuncupa
tis Ble nmiis ab Arabia usque ad Ægyptum et mare
Rubrum, juxta solitudinem excurrentibus. Et cum
Nilus ipse circumstantias omnes cædium, quæ acciderunt, quia tunc aderat in Sina monte, ac commiserans, eas spectabat, nominatimque monachos
interfectos aliquot enumerans, tempus quoque adjiciat decimam quartam diem Januarii, ut retuli,
adjungatque, πάντως γὰρ τοῖς εὐλαβέσιν ἡ μάθη
σις καὶ τοῦ χρόνου καὶ τῶν ὀνομάτων σπουδάζε
ται, κοινωνεῖν ταῖς μνήμαις τῶν ἁγίων ἐθέλουid est, omnino namque a devotis studiose
quæritur scientia temporis nominumque, volentibus
(scilicet) memoriarum sanctorum fieri participes;
tres tautum nominat casos, Theodulum presbyterum, Paulum, et Joannem, postea nominat septem
p. 87, quibus a P. Le Sueur octavus adnectitur
Isaac. Id vero arbitror evenisse, quia qui Martyrol.
Roman, contexuerunt diem sepulturæ adnotatum
diligenter observarunt, isque confusus fuit cum eo,
quo sub Diocletiano, ut mox nemorabimus, a Barbaris occisi fuerunt alii monachi, et una, eademque
celebritate concursus fiebat ad loca martyrum istorum sanguine perfusa, vel tumulis nobilitata; ne
pii viatores propter longinqua itinerum spatia sæpius lassarentur, sicut e Nilo retuli, et e Menæis
liquet, adnotatque cardinalis Baronius. Dies autem
sepulturæ universorum non statim post cædem fuit;
erant quippe sparsi varia per tuguria singu'i, et
tres tantum ad Sina fuere trucidati, alii procul in
suis tuguriis, nec inverisimile videtur a die 14 Januarii, ad diem 28 Maii, remotiorum funera fuisse
protracta, in perquirendis enim corporibus, et comportandis, diuturnum consumptum est tempus,
nec tutum erat eo munere defunctos prosequi, et
multitudinem ciere fidelium ad cohonestandas
exsequias, donec quics esset a Barbaris impetrata,
¡psorumque dux adeundus, et orandus erat, ut ex
Epitome, quam mox subjiciam, narrationis a-Nilo
ipso concinuatæ patebit. Dies autem istos Romani
Martyrologii collectores cum rescivissent, anxie
religioseque conservarunt, tam cum de hac incursione sub Theodosio agunt, de qua sanctus Augustinus, epist. 122 ad Victorianum; Nicephor. Callisti,
lib. xiv, cap. 54; et cardinalis Baronius, in Annal.
ad an. 410; ac sanctus Hieronym. in Vit. Patrum,
quam cum de aliis Saracenorum incursibus, deque
subsecutis monachorum cædibus tractant; nam die
decima nona Februarii legitur in Martyrologio
683 eodem, commemoratio sanctorum monachorum, et aliorum martyrum, qui a Saracenis sub
duce Alemundaro sævissime cæsi sunt ob fidem
Christi. Ejus meminerunt Nicephorus Callisti, lib.
xvi, c. 35; auctor Historiæ Miscellæ lib. xv, p. 921,
e Theophane, et statuunt annum decimum nonum
Anastasii, C. N. 508; Cedrenus annum decimum
col. 1411–1412page 23 of 34
PG 79:1411μνημονικῷ ἁμαρτήματι 19 Τα ἀρχαρίους, ἀρχαίους, μικροσχήμους, καὶ μεγαλοσχήμους,JOS. MARIÆ SUARESII LIBER CHRONOLOGICUS
Anastasii, 501 C. N. ac indictionem secundam; alii passio in Palæstina, de qua mentio fit in Græcorum
Anastasii undecimum, C. N. 502. Utcunque sit, cardinalis Baronius, et Sethus Calvisius, quanıvis
hæreticus, tamen exactus temporum supputator,
annum C. N. 508 firmant, quo Alemundarus, sive
Alamundarus iste Zetices, an Scenitarum regulus,
seu phylarchus cum Zareta rege Persarum in Phœnicem et Syriam excurrit, fecitque impetum in
Palæstinæ fines, et strages ista tertia monachorum
fait tunc edita, quod facinus rursus Vadicarius frater Agari demortui fertur renovasse. Alemundarus
autem Christi fidem amplexus est, ad an. C. N. 513,
ut cardinalis Baronius e Nicephoro, lib xvII, c. 35,
et auctore Historiæ Miscellæ, lib. suprascripto xv,
probat de conversione Saraceni, qui nepos erat
Amerumnis in castro Ampeli Syriæ, cum vidisset
speciem infantis in Eucharistia. Relatio Gregorii
Decapolitæ prodiit typis Romæ a Patre Isidoro a
Sancto-Josepho Carmelita Excalceato Græce Latinequo publicata. Pater quoque Theophilus Raynaldus,
aliam conversionem principis Persa a Petro de
Monte tunc episcopo Brixiensi versam Latinum in
serinonem ex Græco Epiphanii, Romæque anno
C. N. 1523 excusam, ut arguit ex Epigrammate ad
Matthæum Gibertum Datarium, mox episcopum
Veronen. dignissimum, non tamen, ut vocitat P.
idem Theophilus, cardinalem, recudi curavit in
Gallia. De Judæo per miraculum sanctæ Eucharistiæ
ad fidem Christianam converso Innocentius Tertius lib. 1v, epist. 84. Anno primo Justiniani Augusti, C. N. 527, iidem Nicephorus et auctor Miscellæ tradunt sub Alemundaro rege Zeticæ (an
regulo Scenitarum?) in Palæstinam, seu Syriam
primam, excurrisse Saracenos, easque deprædatos
fuisse, usque ad fines Antiochiæ, nihil tamen de
monachis.
Menologio. › Toties Barbari aggressi sunt foca illa
sancta, et cacodæmion invidus hostis angelicæ monachorum vitæ, Barbarorum opera quietem servorum
Dei perturbare conatus est, et aream istam persecutionis turbinibus ventilare; unde coactus fait
Justinianus Augustus in Sina castellum exædificare,
ut illos validius protegeret. Turris etenim antea
tantum erat, sed is novam munitionem construxit,
teste Procopio, lib. v De ædific. Justiniani, p. 127;
quin et apud Theopolim, sive Antiochiam murum
Sancti Maronis prope Daphnen renovavit, p. 129.
Est autem monasterium Sancti Maronis principale
monasteriorum secundæ Syriæ, cujus ambasciator
diaconus Paulus in Constantinopolitano v œcumenico concilio, actione prima, subscripsit libello
monachorum. Fuit et Alexander archimandrita
etiam ex epist. 22 Hormisdæ de Maronitis ad an.
C. N. 1099; Ptolemæus Lucen. in Annal. ex Richardo; sed et cardinalis Baronius in Notis ad Martyrologium Romanum die 21 Octobris, et in Annal.
ecclesiast. ad annum 1182. Tibi profecto satisfaciet
purpuratus ille pugil Ecclesiæ, nec insimulabis
ampoos laç virum hunc summum, si legeris, quæ
scribit ad 14 Januarii, et 19 Februarii (uti pag. 167,
in Notis ad Nili d:fynua, P. Possinus) et expenderis
hæc verba Contigit ejusmodi gravissima persecutio, etc., et ejusmodi pro simili volueris intelligere, et amice quoque ista. ‹ Una (inquit) eademque
persecutio Saracenorum, sive a Saracenis commota,
et inflicta suprascriptos sanctos monachos diversis
in locis positos vexavit, diversisque diebus occidit,
(seu diversis temporibus), ut non mireris si sæpe
agatur in Romano Martyrologio inferius de monachis cæsis a Saracenis. Ita persecutio Diocletiani,
vel aliorum tyrannorum in Christianos debacchantium dicitur una, quamvis diversis diebus, temporibusque fuerit excitata et consummata. › quibus cardinalis Baronii verbis, quam fuerit ille
attentus in Operibus suis clarius elucebit æquissimo
rerum æstimatori.
Dum Nilus pro more suo ad sanctos, qui erant in
Rubo, et Græce Bάto, quem Moyses vidit ardentem,
at incombustum, Exodi 11, 2, ubi sacellum a
Fuit et monachorum quadraginta quatuor cædes
in laura sancti Sabæ in Palæstina occisorumo a
Saracenis, e Baronio cardinale ad diem 16 Maij in
Notis ad Roman. Martyrolog. et in Annal. ad annum C. N. 619, seu 630, Heraclio imperatore, de
qua Moschus in Prato spirituali, c. 4, n. 21 et 99,
ubi Rosweydus laudans ipsum cardinalem Baro
ium; sed cum μνημονικῷ ἁμαρτήματι ad 19 ebruarii, de qua et Antiochus in Epistola, seu sancta Helena Augusta fuit exstructum, et sub
fragmento ad Eustachium, quod præfixum est Pandectæ intextæ tom. IX Bibliothecæ Patrum. Sedebat
tunc Hierosolymis patriarchæ in Persidem a Chosroc
abducti tomotypytis, id est locum tenens, Modestus;
imperabat Heraclius, qui Chrosroen vicit. De miraculis, quæ contigerunt cum illud monasterium
invaserunt Saraceni præter Moschum, Cyrillus monachus in Actis sancti Sabæ, die 5 Decembris; Euthymius abbas die 20 Januarii recensens grassasionem 684 Saracenicam sub Anastasio, de qua et in
rebus gestis sancti Joannis Silentiarii apud Metaphrastem die 13 Maii. In Martyrologie quidem
Romano hæc habentur, die 16 Maii: ‹ Monachoruin
in laura sancti Sabæ a Saracenis interfectorum
altari compositus ingens lapis, et prope quem Justinianus imperator magnam ædificavit ecclesiam
instar arcis, ut Procopius laudatis locis describit, et
attestatur Petrns a Valle tom. I Peregr. p. 286:
ad sanctos (inquam), id est perfectiores monachos,
paulo ante de monte Sina descendisset, at haberet
cum ipsis synaxes, et collationes, alisque spiritualia exercitamenta, monachi etiam distinguebantur
Τα ἀρχαρίους, sive ἀρχαίους, id est, incipientes,
μικροσχήμους, καὶ μεγαλοσχήμους, id est, parva vesle
amictos, indutosque 685 magna, qui téhɛtoɩ xaàó
Ympo dicebantur, ut apud Hierosolymitanos
equites novitii, et Grand-Croix, Goar, p.472, 488
et 517 in Euchol.; sed vereor ne sit hoc monachorum
col. 1413–1414page 24 of 34
PG 79:1413πυρωπόν, πυῤῥωπόνDEVITA S. NILI
animam, præiverantque metatores presbytero ad
cœlestem gloriam velut anteambulones. Sepelierunt
itaque defunctos die septima post Epiphaniam, seu
decima quarta Januarii, uti jam toties præfatus sum,
monachi superstites cum Nilo.
Omnis in Theodulo stabat chari parentis cura.
Nilus igitur vale dicto sacris commilitonibus, et
missione petita temporaria, se itineri accingit, ut
eum perquireret, commendans se orationibus sanctỉ cœtus, et in Deo defigens omnem spem suam,
utque pastor deperditam, raptamque oviculam recuperaturus, animatus quidem hac fiducia, errabundus tamen, ac lugens Pharan venit (est ea urbs
Arabia Petrææ, et mons ad sinum Arabicum in
Ægypti confinio. Ptolemæus meminit populorum
Pharanitarum. Ibi habitavit Ismael filius Abrahami,
et Agar, Gen. c. xx1, v. 22, fuitque 13 mansio populi
Israel ex auctore Mar. histor. estque solitudo) íbique
habitos a se recenset ultro citroque serniowes
'cum quibusdam accedentibus, vitam solitariam,
sive eremiticam dilaudantibus, atque circumsedentibus et causam gemitus ac fletus exquirentibus;.
in lacrymas enim gemens colliquescebat, ac sedens
ejulabat miserabiliter, respondet sù³s ærumnas
paratus exponere, deploratque calamitatem suam,
filiique captivitatem, vel cædem quam præsumebat,
discrimen recentius. Evenit, uti jam prænotavi, alii nomine Paulus et, Joannes jam exhalarant
excursio illa memorabilis Saracenorum ad annum
C. N. 410, qui canum instar exagitatarum rabie
inconditum cdentes clamorem in Dei viros insiluerunt: ipsorum belluinos, ferinosque mores jam
graphice delineavit Nilus in sua Complotatione (sic),
quemadmodum et Ammonius, non violentius lupi
agnis insultant, ululantes, in primis corraserunt, et
compilarunt quascunque congesserant illæ sanctæ
formicæ præparantes ad hibernum victum summitates arborum, baccasque silvestres, quæ ad hunc
usum sedulo collectæ, et custoditæ siccari, sive
durari, servarique poterant, mox compulere monachos ut eas ad sese deportarent; alios vero monachos, qui erant intra ecclesian, abstrahunt,
nudantque suis centonibus, provectos ætate disponunt ordine ad cædem, tum circumstantes truculenti
carnifices eduxere gladios irati, et torve igneum,
rutilantemque subvolventes obtutum erga strictam
illam aciem, paratamque neci pro Christo, cui
famulabantur subeundæ fortiter ac generose. Lego
nempe πυρωπόν, et πυῤῥωπόν (ut in textu, notisque,
p. 160, doctiss. Possinus). Mandant sacerdoti loci
sacri, ut protendat cervicem, inferuntque non simul
ambo (duo etenim ipsum circumstabant), sed unus
post aliun enses utrinque infligendo, ut crudelius
degustata morte occideretur, plagas ad interscapilium et mamillam, e quibus ille sacerdos victima
Deo sacra concidit, sicut et ejus concellulanus
grandævus, et fractus non annis tantum, sed et
monasticis laboribus, denique puer illis ministrans
jussus relegere baccas, uti jam narravi. Satiati
mactatis hisce tribus Barbari reliquis monachis
indicarunt ut fugam capesserent, et abirent, oux
olda ti maðóvtes, manus indicio suadentes,
adhuc tenerent sanguine infectos enses, nescio quomodo placati (Nilos inquit, p. 50) per tesqua præcipitia gradientes ocius monachi nisi sunt ad
montem evadere, nec enim via trita erat, hæsitantiam, tarditatemque suam Nilus hic pingit, tum ob
æ tatem, uti jam insinuavi, tum quod abduci videret
Theodulum unicum suum filium, et professionis
socium a Barbaris, illeque patrem vicissim respectaret, pertrahentibus immanibus eum tortoribus
subinde, donec innuit filius, ut ipsi sibi consuleret
pater, fugaque salutem quæreret; hærebat tamen
Niles, donec nimium intervallum ejus oculos frustratum est, deficiente nihilominus sensu visus, secuta
est voluntas et ainor filium comitabatur, Nilus
tandem dolore confectus discessit. Simul atque
Saraceni procul recesserunt, multis aliis per solitudinem trucidatis, et discusso nimbo, serenitas
effulsit aliqua, rursus cum aliis monachis descendit
e monte Nilus, ut tribus illis officia debita exhiberentur, humarenturque beata corpora. Senem adhuc
ipsi spirantem compererunt, qui collectum spiritum, ut eos adhortaretur ad serviendum 686 Deo
constanter, demum emisit: vocabatur hic presbyter
Theodulus, et coronam migrans ad cœlum obtinuit;
cum
interdum meticulose, totiusque vitæ suæ curriculum
pene orsus breviter contexit, interrogatusque de
strage sanctorum, divinæ providentiæ specimina,
et documenta quamplura depromens sacris e Libris,
tum Barbarorum victum, latrocinia, sævitiam, et
camelorum carnibus, quos præsertim nuncupant
dromadas, seu dromedarios a cursu, alimentum;
stellæ, sive astri Luciferi cultum, sacrificium puerorum ætatis flore ac egregia forma excellentium,
vel albæ et macula carentis camelæ diluculo; e
converso monachorum vitam angelicam, pietatem,
atque conversationem austeram ob oculos ponit, ut
conveniant ad sacra mysteria communicantes; de
înani, quam fugiunt, gloria, utque vere philosophantur (Persæ profecto adhuc immolant feminam
camelum, teste La Valle, parte 1, p. 453 et 48, et
Nicota in Vita S. Eliæ novi martyris, p. 202, quem
protulit Combefls. Florebat Elias iste anno C. N.
768, mundi 6268); de Arabibus nomadibus, qui
stellæ Veneris matutino æc Lucifero astro (gemini
prævium temporis vocavit Seneca tragicus; est enim
vesper etiam, quæ lucescit bis, quasi educens
cogensque stellarum aliarum gregem) p. 217. Ibi
Combefis Nilum dilaudat de isto Saracenico errore
in libro De cæde sanctorum Patrum in monte Sina,
et fusius agit.
Astitit Nilo cum retulisset incursum Saracenorum, et cædem monachorum, cujus bypotyposim jam reposui, profugus e captivis, quos
Barbari comprehenderant elapsus ex eorum castris, servus nempe Magadonis senatoris, et nuntiat 687 adhuc anhelans se abs illis aufugisse de-
col. 1415–1416page 25 of 34
PG 79:1415φιλόδωρον, καὶ φιλοχρήJOS. MARIE SUARESII LIBER CHRONOLOGICUS
mite siccorum aridorumque virgultorum excepte
flammam excitarent ad carnes concoquendas in
itinere.
Interca Nilus, aliique versi ad officia funcbria
circa cæsorum corpora, quintum jam diem, mortuos eos invenerunt, et huc illucque jacentia cadavera nullo tetro infecta odore, non putredine
vitiata, nec violata morsu bestiarum ferocium, et
carnivorarum, sed incorrupta, et integra, nec dissoluta vel fluxa, ut assolet, quorum nomina di licerunt ab illo Magadonis servo: in Bethambre Proculum, Hypatium in Geth, Isaac in monasterio,
in mansione eremitica Salael, Macarium autem
et Marcum per solitudinem extra mansiones, et
Benjamin in exteriore eremo Elim, Eusebium in
Tola (locus est hoc nomine ad extremum móntis
pedem quinto lapide ab æde sacra, ubi Joannes
Climacus annos quadraginta peregit cum Mose)
et Eliam in Aze; in Patris Le Sueur versione Gallica hic Isaac adjungitur, ex Eusebio et Elia, Cum
alter confossus plagis adhuc animam traheret, eum
deportarunt in cellulam, et persoluto reliquis officio, reduces exanimatum prope hydriam, in genua pronum, et a potu propter vulnerum inflammationem, dum sitit, defecisse agnoverunt, et ei etiam
justa fecerunt; et siquidem isti octo sunt alii ab
illis octo, quorum cædem enarraverat servus Magadonis, quique cum tribus, quos primitias martyrum illorum jure nuncupabimus, novemdecim
computabuntur, et reliquorum novemdecim nomina
Fastis inseripta cœlestibus velut adauctorum et
coronatorum venerabimur.
signatum, ut immolaretur cum Theodulo Nili filio emittunt, unde scintillæ decussæ, 688 et in foillucescenti Lucifero: percenset apparatum sacrificii, et Theoduli, qui perstare voluerat, constan -
tiam, confìsi diviñæ misericordiæ, immanitatem
nomadum Arabuin tantam affirmat, ut exuerent
omuem humanitatem, et sævirent impie, immaniterque in monachios, cuinque illorum corpora
illudentes excarnificassent, insepulta illa derelinquerent, nec humo tegere, vel obruere dignarentur,
sed Deo devotorum animæ in cœlum receptæ vindictam a Deo flagitabant, et sanguis ad eum clamabat. Erat nuntius iste servus Magadonis senatoris, qui addidit, ut Arabes illi tribunum militariter repugnantem interceperint, et membratim
ceciderint (so the mos; ducem reipublicæ vertissem), dominum vero suum Magadonem
publico perfunctum munere cum filio duobusque
famulis contra fidem datam interfecerint, tum
monachum· venerabilem præcipitem dederint in
petram, scopulumve subjectum; mox adolescentem
monachum obtruncarint, tum alium adolescentu -
lum animosum vulneribus confecerint, occurrentesque tres adhuc, et in tuguriis duobus, repertos,
ad austrum quidem unum, et alterum ad septentrionem; - universim octo monachos, quibus si jungantur tres nominati, sepultique superius, undecim computabuntur; se ille servus tot cædibus
perterritum arripuisse fugam asserit; sed quid
actum Theodulo, quem immolandum ipsi Barbari
susurrabant, ignorare se fatetur. Ingerit Nilus graviore sollicitudine oppressus somnium suum, cum
præ dolore obdormisset, ut opinor, visus sibi ab
ignoto redditam epistolam filii, in cujus inscriptione se paxáptov Theodulus attestabatur, id est,
felicem; addit fortitudinem cujusdam matris Pharan incolentis, quæ mulier vere fortis inventa est.
Nam filium adolescentem a Barbaris grassatoribus
interemptum, ut præfertur, cum accepisset, non
muliebriter ejulans eum deflevit, sed Deo gratias
agens, deque ipsius salute secura, necem illius gemerose toleravit, et sibi potius gratulata est, tuncque illius exemplo se commotum, pudoreque confusum erexisse animum confitetur Nilus, et
maximum levamen atque solatium inde percepisse.
Certe si eodem tempore superfuisset ejusdem Nili µatov, ex Herodian. in Sever., id est, amans donoconjux, et filia, potuisset ad illas apostrophen, vel
aliquod epiphonema dirigere: an quia mortuæ
mundo erant, tacuit, an propter illatas jam causas,
æquanimi lectoris erit arbitrium.
Memorat porro Nilus, hisce nuntiis cladium auditis convenisse Pharanitas, visumque consilio
non dissimulandum istud flagitium, silentioque
tegendum, imo regi Barbarorum contra fœdus altentatum scelus significandum, conquerendumque,
ut saltem inhiberentur fæla ista latrocinia deinceps; miserunt igitur cives illi duos hemerodromos,
id est, cursores diurnos puberibus adultiores, qui
ferunt tela et hastilia, ut figant feras, et silicem,
vel igniarium e silice, ferroque, quæ collisa ignem
Commodum ecce Nilo Pharan regrediente, redeunt cum litteris reguli Barbarorum, Hemerodromi a Pharanitis ad illum missi, et ad paceni confirmandam, quæque capta fuerant restituenda,
cædiumque ultionem, ne commercia solverentur
se regulus offerebat illis promptum. Remittunt
oratores cum donis Pharanitæ ad eundem regulum
Barbarorum, qui libenter argentatas audiunt querimonias, et ante quorum principis faciem munera
spatium faciunt, Proverbiorum xviii, 16, ut est
omne Barbarorum genus φιλόδωρον, καὶ φιλοχρή -
rum et pecuniarum. Peregrinatur cum oratoribus
illis ad octavum usque diem Nilus; nam ad hoc
iter conficiendum duodecim erat diebus opus; laborabatur in eodem aquæ penuria, sed fons proximus sperabatur a sitientibus, et indicabatur; tunc
Nilus, tam debilitate senectutisque infirmitate,
quam gravi modestia retardante, uti jam animadverti, nequibat assequi comites eo convolantes,
quanquam virium satis etiamnum jaetat sibi superfuisse fingenti, ac præsumenti reperturum se Theodulum filium suum, et id quia circum fontem diffusi Barbari erant, et vero Nilum illico hi raptarunt,
mox dimiserunt militibus visis, et se in fugam
dederunt. Perrexit igitur cum militibus, qua-
col. 1417–1418page 26 of 34
PG 79:1417πριάμενος υἱόν σου ἐστὶ κατὰ Χριστὸν πατρὶ πρεσβύτῃ δουλείαν ἐγκρατείας, καὶ τῆς ἄλληςtriduoque pervenit Nilus in castra reguli bar- tempestive, ita ut eum persequi barbari nequiveriņt
barorum Ammanis, qui comiter ac perhu- propter spatium temporis, ex quo abierat, et incer -
maniter eos excepit. Diligenter ibi Nilus per- tum viæ, quam delegerat. Ego vero (ait), cum plu̟-
scrutatur de filio, rumusculos omnes aucupans, rima mortis imago menti meæ obversaretur, gemi389 tandemque a pluribus, etiam jurejurando nabam ad Altissimum preces 690 meas, et openi
præstito affirmantibus, agnoscit eum vivere, diven- ejus implorabam spei plenus, ne cruor meus inuoditumque cuidam apud Elusam urbem; cumque illi cuus et innoxius dæmonibus impuris libaretur, et
hortarentur, ut eo se conferret, haud dubie quippe astro, seu maligno spiritui obscenitatis ac libidiibi eum inventum iri; cum duobus viæ peritis Elu- nis administro, virgineæ meæ carnis nidor esset
sam proficiscitur; in via offendit Nilus quem vide- oblectationi vehementer efflagitans. Ecce prodit Lurat virum alias Elusa reversum, agasonem nimirum cifer super horizonta fausta luce, me supplicio tam
sequentem jumenta onusta, qui agnitum familiariter exsecrando eximens, quasi Deo præcipiente, proNilum appellans, eductas e pharetra litteras reddi- perans illa stella, ut ego nescirem occasum, surdit, bonoque animo esse ipsum jussit, 3 yàp ó gunt et orto jam sole barbari, ejus splendore ac
πριάμενος υἱόν σου (aiens) ἐστὶ κατὰ Χριστὸν jubare perturbati, quia legitimum praescriptumque
Delwv µvotnplwv lepeús, quoniam qui filium tuum sacrificii tempus effluxerat, meque assidentem peemit, est secundum Christum divinorum sacerdos
mysteriorum; et filius dicitur obire munia in ordine sacrato usque ad prima ostiariorum ministeria
fidenter provectus, magnam vero studiose spem,
nemo ut majorem ostentarit, exhibere progressus, ac brevi tempore multam virtutis experientiam præhere, et ab omnibus faventem ferre calculum, quod illis sit persuasum ob morum pròbitatem idoneum, ut ad hune gradum extolleretur.
(Urbs est Elusa olim Arabiæ; sed postea imperante
Justiniano Palæstinæ tertiæ fuit ascripta, ejusque
sanctus Hieronymus in Vita sancti Hilarionis meminit.) Iniit ergo tandem Elusam Nilus exhilaratus,
alque lætitia diffluens, adiit Ecclesiam, àµsva
TOU OɛoŨ, gratias referens O. M. Deo non sine lacrymis, quas gaudium ciebat, deducitur domum, ubi
lilius erat, a multis collætantibus; at filius obvius
patri procedit, patrem vix agnoscit propter coman),
quam forte promiserat, et vestes sordidas, collacrymantur ambo, postquam pater defixis in filium oculis, eoque confestim agnito, tantum gaudium concipere animo non valens, concidit resolutis artubus,
et exanimis creditus, a filio amplexante recreatus,
et erectus, diu vocem non invenit, et pro verbis lacrymas loquebatur, tandem filium vicissim amplexu
arctissimo constringens, exquirit narrationem liberationis suæ, rogatque ipsum, ut eam percenseat.
Paruit Nilo Theodulus, casuumque seriem orditur ab his, in quibus Magadonis servus fuga lapsus
desierat, quæque retulisse præsumit, nolens repetere
tot discrimina, quæ molestiam facesserent, neque
dolorem renovare, tædiumque afferre denuo. Parata
(inquit) erant omnia, ut diluculo perageretur sacrificium astro matutino, et tuus Theodulus immolandus in promptu Deum invocans, ut eum redderet parenti seni, πατρὶ πρεσβύτῃ (hinc senecta Nili
magis ac magis comprobatur, p. 113), et confidens
jacebat pronus humi, abjectaque facie, sed animo
sursum elato. Constructa fuerat ab illis popis feralibus ara, gladius Budatus, libamen, phiala, thus,
adhibenda instrumenta non deerant ad cæremoniam tam funestam, cum servus ille communicavit
mihi suum de fuga consilium, et solus cam arripuit
PATROL. GR. LXXIX.
clinatim consertis digitis, etc., meaque amplexum
genua, et manantibus ubertim lacrymis sinus implentem, interrogarunt de servo illo, quem frustra
requisierant; sed cum me ipsis adhæsisse respondissem, nec quo perrexisset scire ullo modo noverunt, parcentes corpori, vitamque indulgentes hanc
fluxam et caducam, animam conati sunt occidere,
ac æternam rapere immortalitatem. Jusserunt itaque me papapayɛiv, id est, contaminatis cibis vesei, et mulieribus colludere; sed Dei fultus auxilio
contradixi, nec obedivi. Perventum denique ad cultam regionem, ex illa solitudine tam sterili, et ad
Sucam vicum statuerunt me nudum prope portam,
venalem incolis proposuerunt, a quibus cum duo
tantum aurei offerre ntur pro pretio, indignabundi,
strictum gladium identidem jugulo meo admoventes, caputque amputaturi, nisi quis me pluris mercaretur; ipse flens orabam mercatores, e quibus
aliquis misertus, vix me addicens redemit, ab eoque mox isthic, Elusæ nempe, in alia mundi natione distractus fui. Hæc audiens pater dolore dissecabatur; idcirco ne gaudium ejus corrumperet, obturbaretque rursus paternum animum, Theodulus
finem dicendi fecit, patremque commonuit ut gloriam Deo gratiasque offerret pro tam insigui beneficio.
Regessit Nilus vovisse Omnipotenti se illo ipso,
quo Theodulus periclitabatur tempore, tantisque
conflictabatur ærumnis, si viventem ipsum comperisset unquam, δουλείαν ἐγκρατείας, καὶ τῆς ἄλλης
xal
xaxomałɛia; oxhŋpáv, id est, servitutem temperantiæ, seu jejuniorum, ac abstinentiæ, et alterius
afflictionis austeriorem; inter dormiendum autem
exaudisse vocem, qua spondebatur acceptum fuisse
volum illud, desideriique compotem sese fore; id
exsequi se velle, ac expeditum esse.
Theodulus ad voti partem explendam exhibet se,
ut patrem sublevet; concludit pater, ut ambo promissis starent, et quæ polliciti voverant, exsolverent.
Deum precatus Nilus, et adorata Numinis providentia subjunxit, episcopum Elusæ, cum diu fovisset et detinuisset ipsos apud se (nam Ozogiàng erat,
col. 1419–1420page 27 of 34
PG 79:1419λιοδαίμων, παραπλήσιος έγγαστριμύθῳ, τὸν ζυγὸν ἐπιθεῖναι τὸν ἱερατικὸν ταῖς κόμαις τῆς κεφαλῆς, εἰ, μιαροφαγείν, βίος ὁ λαὸς φαγεῖν, καὶ πιεῖν, καὶ ἀνέστησαν παίζειν. 7, καὶ γυναιξὶ προσπαίζειν 5, 206. Τὸ σῶμα εἰς τὴν σήμερον ἁγνόν,JOS. MARLE SUARESII LIBER CHRONOLOGICUS
Id est, amans Dei et proximi, atque hospitalis) in- Jam egi satis de jejunio; sed hic perstringo ista
breviter de abstinentia carnis, qua reprimitur xo:-
λιοδαίμων, qui παραπλήσιος est έγγαστριμύθῳ, id
est, dæmon ventris, qui vicinus est ventriloquo; de
Carthusianis sancti Brunonis, qui anachoreticam
vitam in Occidente renovavit, alumnis, quique perpetuo abstinent ab esu carnium, Ostiensis card.
Henricus de Segusione obiter in c. Consilium ext.
de observ. Jejunior. et Joannes Andreæ, qui stat a
Carthusianis ex libro Arnaldi 692 de Villanova
pro ipsis conscripto, uti Antonius Butrius in margine Panormitani, et Joannes Charlerius de Gersone oppido Remensis dioecesis, atque Fogerolius,
in libro Porphyrii De abstinentia. Quoad lusun,
cum mulieribus, pudicus ille castimoniæ custos
vitasse ut secum permanerent officiose, promittendo tranquillitatem omnem, blandaque tyrannide
ipsis impetrasse, τὸν ζυγὸν ἐπιθεῖναι τὸν ἱερατικὸν
µh Bouloµévois, ut sacrum jugum, quanquam detrectantibus imponeret; denique ambos, remisso
prius Theoduli pretio, et donato liberaliter, omnique
691 viatico idoneo instructos dimisisse. Ista R. P.
Possinus, e ms. illustrissimi Monchallii archiepiscopi
Tolosani, Græce Latineque Parisiis edidit; verum
e Regio, et Mazzarino mss. Latine quoque reddiderat reverendus Pater Franciscus Combefis., sed
et Gallicum in sermonem transtulit R. P. Le Sueur,
quamvis D. Erouval illi versionem alteram typis
mandatam anno 1649, cujus auctor R. P. Possinum
sequebatur, ostentasset. Lipomanus Latinam versio- Bet purissimus adolescens velat hoc verbo turpitunen publicaverat, quam a Surio insertam suis
martyrum Historiis arbitror; nihilominus Narrationem istam Nili redigere libuit hic in Epitomen, et tria considerare attentius vocabula nempe
ταῖς κόμαις τῆς κεφαλῆς, εἰ, μιαροφαγείν, denique:
xal yuvaişi πpoonallery, id est, cæsarie, comisque
capitis; comedere, quæ sunt illicita, et exsecranda;
cum mulieribus ludere. primo arguo solitos monachos attonderi, uti jam innui. Salvianus lib. vm
De gubernatione Dei describit monachum palliatum,
et pallidum, et recisis comarum fluentium jubis
irsque ad cutem tonsum, pag. 190; Sirmondus, in
epist. 25, lib. m Sidonii, Yepez, in Chron. sancti
Benedicti, cap. 4. Nilum autem aluisse comam in
luctu, et promisisse ideo capillos, ut faciem obtegerent, nec a filio statim agnosceretur. Lugentes enim
et rei solebant olim barbam capillumque submittere; testatur id de Eumene Justinus, lib. xxXVI,
deque Augusto Sueton. c. 23; Cujac. lib. vi Observat. Jur. c. 1, ad lib. xv D. De injur.; § Generaliter in verb. vel capillos submittat. Ovidius quidem relegatus ad Euxinum Pontum egressus est
Urbe,
Squalidus immissis hirta per ora comisConsulendus cardinalis Baronius in Annalibus Eccles. ad annum 58, num. 55, apud Spondanum.
Quod attinet ad piapopayɛiv, non tantum opinor
Theodulum intelligere idolothyta paganorum, vel
azyma Judæorum, quæ canone 70 Apostol. 11 Synodi
Gangren., xxxvi Laodicen., 11 Trullanæ, prohibita
quoque sunt; sed et cibos vetitos, quibus abstinent
orthodoxi feria sexta qualibet, et singulis Sabbatis,
ac in Quadragesima, plerique vero monachi præstitutis diebus ex instituto monasteriorum; notum
illud proverbium Tupò; xal &pro; xal olvos, Bio;
: βίος
povayo xabŋuspivó;. Ut nullus episcoporum monachis volatilia comedere concedat, sancitur c. 9
Additionum ad Capitula Caroli M. in Bibliotheca
Cluniacensi, ubi Quercetan. multa notat, p. 27. De
xerophagiis, id est, aridorum et siccorum ciborum
esu, etc. Tertullianus, lib. v, cap. 4, Adversus Marcion.; Philo, lib. 1, De vit. contemplat.; Fest. in
verb. Panem; Cardinalis Baronius ad annum 34.
dinem, ad quam impuri et impii prædones obsceni
Mahumetis præcursores eum adigebant; nam si
foedis ipsum escis explessent, et inquinassent, haud
dubie ad incontinentiam protraxissent. 'ExálɩDEV
ὁ λαὸς φαγεῖν, καὶ πιεῖν, καὶ ἀνέστησαν παίζειν.
Exodi c. xxxi, v. 6; id est, sedit populus manducare et bibere; quæ verba inserit Apostolus 1an
Corinth. c. x, V. 7, καὶ γυναιξὶ προσπαίζειν ait
Theodulus, id est, mulieribus alludere. Monachi
profecto cælibes erant, et vovebant servabantque
castitatem, unde vocabantur Azyges: synod. vin,
acl. 5, p. 206. Τὸ σῶμα εἰς τὴν σήμερον ἁγνόν, aul
hodiernum usque diem castum professus est Theodulus, pag. 117, in Narratione, suum corpus hactemus virgineum; et de Malcho monacho fuse sanctus
Ilieronymus in ejus Vita, et Martyrologium Romanum die 21 Octobris, quem barbari captivum
coegerunt feminam captivam secum retinerc, quam -
vis cum illa casta vivebat castior ipse deque alio
monacho adolescente vincto, et a meretrice, paganorum insidiantium ejus castitati arte, immissa
pellecto, exsectamque dentibus suis linguam propriam adversus eam conspuente. Vide Vitas Patrum. Ex ista porro Epitome liquet quam agitatus
et concussus fuerit animus Nili, ætate jam vergente
ac ingravescente, atque devoratis tot molestiis et
ærumnis, turbatus et afflictus (occupant enim clariores animos interdum humanarum caligines passionum), quasi mole calamitatum non solum curvatus et inclinatus, verum etiam obrutus, atque
oppressus sub onere tanto fatiscens magis ac magis
insenuerit. Etenim si (uti computabam) Nilus anno
C. N. 560, Constantinopoli (quæ déxa štɛot, id est,
decem annis condita, dedicata fuerat anno C. N.
350, e Juliano Apostata Cæsare, orat. 1, p. 256)
natus erat; anno C. N. 403, præfectus itidem Urbi
delectus ætatis 42, seu 43, studuerat quippe libe·
ralibus disciplinis, in urbe CP. ad annum C. N. 385,
ætatis 25; duxerat uxorem anno 390, ætatis 50;
reliqueral patriam et aulam, proficiscens ad montem Sina anno 405. Præterea incursu facto Arabes
filium suum Theodulum abduxerunt,
quem diu
perquisitum anno 410, seu 411, dum ætatis sux
col. 1421–1422page 28 of 34
PG 79:1421Ιωάννην μέγιστον φωστῆρα τῆς οἰκουμένης τὸν Βυζαντίδος πρόεδρον,misit post incursum epistolas. Si quis autem vellet
omnes ordinc, vel per materias, vel per nomina
eorum ad quos diriguntur, juxta seriem alphabeti
cam per tempora, vix, ac ne vix quidem fieri posset,
cum sint sine die, atque consule, et sine indictione,
aliisque notis, næ ille bene mereretur de Nilo;
tamen illis sæculis non describebantur, neque dabantur accurate atque anxie, ut nunc fieri solet,
epistolæ, nec adhibebantur loca, dies, menses,
anni consulum, vel imperatorum, atque pontificum,
neque subscribebatur nomen scribentis, sed vel e
stylo, vel ex aliqua phrasi solita usurpari, arguebatur, et illa signum vocabatur.
Nilus quinquagesimum, seu quinquagesimum pri- ipsam subsecutus est moriens; et in illas, qua
mum ageret, tandem invenit, si vixit usque ad
Marcianum Aug. (sic enim lego in Menæo, Ew;
Mapxiavoù, usque ad Marcianum, Bon sub Mauritio),
et Marcianus cœperit imperare anno C. N. 451,
migravit e vita Nilus anno ætatis 91. Provectus
fuerat eodem anno 410, seu 411, ad presbyteratum
ipse jam quinquagenarius, ab Elusano episcopo,
nti filius ejus Theodulus auno 591 editus in lucem,
et lector, sive ostiarius (ita quippe sonat vox
VEwxópov) assumptus ab eodem, nec enim tam
exacte discernuntur minores ordines apud Græcos,
sicuti 693 penes Latinos, quemadmodum jam
ostendi, sive in acolythum, et exorcistam, vel denique subdiaconum, ordinatus annos ætatis suæ 20
seu 21 numerans.
Imperiosissima est religio (auctore Plinio) in
adversis præsertim 634 casibus, unde canit
Silius,
Tanta adeo, cum res trepida, reverentia divum
Nascitur, et raræ fumant felicibus aræ,
Clamat et alius:
Primus in orbe deos fecit timor.
Unde Græci Deum and toỹ desbar, id est, a metuendo deducunt, licet voccut Oedv ánò toũ đeãσðaɩ,
sive a videndo, quem, quia videt omnia solus, verum possis dicere solem; ideo finxit poesis prisca
Aitás, id est, preces claudas, quia calamitatum et
infortuniorum passibus inhærent, et vestigia persequuntur tardius, et quasi claudicantes.
Si Romana unquam perpessa full graves ærumnas
respublica, illas pertulit profecto, quibus Arcadius
imperator e medio sublatus fuit, temporibus, cum
Theodosius minor ac vere pixpòg, imperii habenas
Eoi suscepit irruentibus in Romanas provincias
Barbaris, qui reipublicæ clavo fuerant admoti, ac
invicem digladiantibus, et velut de corio ludentibus
alieno. Ad viros igitur angelicam professos vitam
fiebat concursus; hos inter eminens Nilus præfectorius tot periculis defunctus, adibatur velut alter
Salomon et asylum virtutis, atque sapientiæ cortina;
Nili pietas, jugis meditatio rerum divinarum, assiduæ
preces ad Deum, et exercitia severiora monastica,
cunctos ad ipsum pertrahebant, illius opem adversus vitia ingruentia, et serpentes, ac irrepentes
abusus, non solum viri religiosi, sed college moUtque Nilus pater inter monachos Missas peragere potuit, ita ipse sacra munia obire ad minores
ordines, aut subdiaconatum spectantia per 40 annos, et ad majores provectus, quibus frequentem
et assiduum utrumque fuisse tam in synaxibus;
quam in monasticis exercitationibus non ambigendum est. Nilum præcipue varias epistolas exarasse
ad eos, qui velut oraculum undique ipsum consulebant; quæ simul collectæ ab illustrissimo Allatio,
iterum editæ fuerunt auctiores, dicatæque serenissimo principi Raynaldo Estensi, anno salutis
1668, Romæ in fol. Illas antea pauciores excudi
curarat R.P. Possinus Societatis Jesu Parisiis 1657,
et nunemparat eminentissimo sanctæ R. E. cardinali
Barberino, et uterque in Latinum sermonem trans--
tulerat; possent illæ in duas classes dividi, scilicet
in eas, quæ ante incursum Saracenorum scriptæ
fuerunt, cujusmodi est illa, quam secundo dedit ad
Arcadium, cum jam valedixisset aulæ, seque recepisset in montem Sinæum, cumque retractus in
exsilium sanctus Joannes Chrysostomus tam indigne
multaretur. Exstat apud Allatium, lib. 111, n. 279,
hisce verbis: Ιωάννην μέγιστον φωστῆρα τῆς οἰκου·
μένης τὸν Βυζαντίδος πρόεδρον, etc., et apuel Possinum, n. 232, p. 227. Ecce illam: Joannem maximum orbis universi luminare Byzantinæ præsulem
urbis amandasti non recte in exsilium, ex multa
levitate persuasus ab episcopis malesanis mente:
privans itaque catholicam Ecclesiam inculpata nachi, ac hegumeni, ipsæ etiam diaconissæ, et
sinceraque doctrina, minime absque dolore vitam)
transiges, sive non impune feres.»Hane tamen præposuit illi, quam primum datam ad eumdem censeo
a Nilo, cum adhuc is esset præfectus, Possinus
ambas conjungens, sed Allatius disjunxit primam,
lib. 11, n. 265, præferens isti jure, uti superius monui,
p. 653, 647 et 651, et liquet e contextu. Hac quoque Nilus consummata jam Joannis exsilii sententia
Arcadium imperatorem hortabatur ad pœnitentiam,
quam ipse in solitudinem progressus amplectebatur
cum uxore ac filiis, deplorans atque lugens iteratum sancti Joannis exsilium, et minatus. divinam
vindictam, quæ Arcadio dolores infligeret acriores:
amisit enim dilectam nimis Augustam, et mox
omnis sexus, quarumenuque artium, omnis ætatis
homines velut cujusdam Averrunci, et Alexicaci
consueverant implorare, quin salutarem illam experiebantur.
Conscripsit igitur opuscula complura, quorum
Indicem antea contexui, et si liceret chronologiam
corum utcunque attexerem; opinor quippe compositos in primis fusiores atque ampliores tractatus; deinde sententias, atque vóμas, et Capitula
velut olim "En Pythagoræ, sive Phocylidis, e Sibyllinis desumpta carminibus. Suide. Olim apud
Latinos dictum fuit Capitulare Theodulphi ex
abbate Floriacensi episcopi Aurelianensis epistola,
quæ capitulatim concepta, et distincta in 46 capi-
col. 1423–1424page 29 of 34
PG 79:1423εὐλαβέστατον καὶ ἀπλούστα 132, όραμα, θέαμα, ὅπτασις, ὅρασις, εἶδος φαντασίας, θέα. διορατικός, Κεφάλαια πρακτικά Υπεραγίας Θεοτόκου ἐν Σινᾷ τοῦ βάτου Κεφάλαια 58; Εθρήνησεν υἱὸν αὐτοῦ αἰχμάλωτον πλέον τοῦ καθήκοντος, καθὼς ἐν τῷ παρ' αὐτοῦ συντεθένJOS. MARIÆ SUARESII LIBER CHRONOLOGICUS
tula disciplinam ecclesiasticam continet. Floruit cionibus, et accusationibus, invehebatur exsultans
potissimum. At Nilus stylo utebatur aulico, ideoque dictio Nili castigatior est. Nihilominus sanctum
Joannem imitatur in Peristeria et in vitiorum inseclatione, eruditus ipsius dyos, id est, sermonibus,
quos penes se præscriptos habebat, ut liquet ex
epist. 43, lib. 111, ad Hierium presbyterum; in prima
de Christi Domini baptismo, deque Spiritu sancto;
in secunda de Jobo, ex illis promens, agit. Arctissi
ma consuetudine, charitate ardentissima devincti
erant sancti Joannes et Nilus; unde Nilus egregie
tuetur ipsum,et Joannem episcopum ConstantinopoliLanun ɛópov &vбpa, quem Sosthenes Commentariensis culpabat; pylov, etc., ut iracundum,
epist. 309, lib. 1, ad eumdem Sosthenem, comparat
Joanni Baptistæ atque Christo; ut lib. 11, epist. 183,
eum dilaudat, et carbunculum Ecclesiæ ob splendorem pietatis ad Valerium Cubicularium, 696 etc.,
recitat; et lib. 111, epist. 199, eumdem vocat Entheum,
et eos qui Augustum εὐλαβέστατον καὶ ἀπλούστα
tov, benignissimum, et simplicissimum, ut extorrem
faceret impulerunt, a Deo punitos ex corum coufessione invidentes episcopos narrat Severo exconsuli. Certe sanctum Joannem Nilo suas etiam visiones atque revelationes communicasse liquet ex
epist. subseq. 294. lib. 11, in qua ipsum magnæ
Byzantinæ illuminatorem Ecclesiæ admirabitem,
imo totius orbis nominat, scribens ad Anastasiuın
episcopum, scilicet tempore sacrosancti sacrificii
ab eodem sancto Joanne visos angelos altare cum
veneratione circumeuntes in domo Domini, cura
inciperet oblationem, usque ad mysterii consummationem, de qua epistola supra mihi sermo fuit, pag.
635, et ubi operarum mendo 394, numeratur; ibi
diopatixdę únápxwv, non exponendus erat, cum acie
oculorum valeret; sed potius cum in visu foret,
sive horamate, de quo Actor. cap. xiv, v. 4, et c. xvi,
v. 9, eruditissimus Holstenius in Notis ad passinnem SS. Perpetuæ et Felicitatis ex Alcuino et Adlelmo, p. 132, όραμα, θέαμα, ὅπτασις, ὅρασις,
εἶδος φαντασίας, θέα. Hesych. διορατικός, perspicax, Damasceno, et Alexandro Aphrodisæo, inscriptiones Romanæ, ex viso et visu. Nilus quidem in
ille anno Christi N. 835. Ita Capitulare Caroli M.
collectum ab Ansegiso abbate Laubiensis monasterii Cameracensem intra diœcesim, in quo statuta
variarum synodorum et conventuum, et constitutiones tam Caroli Magni quam Ludovici Pii, et Lotharii concise, paucisque verbis exprimuntur, conge-epist. 293, lib. 11, Ad Zenodorum decanum, et ex
stum est in quatuor libros; ad annum ¸775, collu·
catur hic Ansegisus. Apud Græcos Kɛgálata vocata
fuerunt hortatoria Carpathii, non ejus, cui prænomen fuit Philo, in insula maris Carpathii versus
Ægyptum, inter Cretam, Rhodumque ordinati episcopi a sancto Basilio ad ann. C. 374; sed Joannis
Carpathii cujus legerat Nilus ad monachos Indiæ præcepta, c Photio, e Sexto Senensi; S. Maximi confessoris ad an. 650; Marcieremitæ anno 966, et monachi,
cujus ms, liber inscribitur Multum desiderato filio
Nico, suntque viginti capita eodem in argumento e
695 Photio; Diadochi episcopi Photices in Epiro
vetere intra Illyricum Kɛyálata centum, quæ in Bibliotheca Patrum exstant, illeque floruit ad annum
390; Basilii Magni Ascetica, quæ tamen tribuuntur
Eustachio Sebasteno Quæstiones, nempe compendio
explicatæ: sunt enim in his expurganda nonnulla,
quæ notat cardinalis Bellarminus lib. De Script.
ecclesiast, ad annum 370; Parænetica Dorothei archimandritæ, qui cirea 560 annum vixit; Theodori
episcopi Sabaitæ ad annum 532; Theodori episcopi
Edlessæ Practica; Isaiæ abbatis, Agapeti ad Justinianum imperatorem, Patris Ammonæ, Cap. 17;
Macarii, seu magni seniorisque ad annum 340; insuper Κεφάλαια πρακτικά Hesychii presbyteri, ac
postea episcopi Hierosolymitani, ad annum 601;
Philothei monachi monasterii Υπεραγίας Θεοτόκου
ἐν Σινᾷ τοῦ βάτου Κεφάλαια 58; Isaaci Syri. Item
e Capitulis Joannis ascetæ fructus, qui auctores in
codicibus BB. BB. et 250, comperiuntur, vel in Bibliotheca Patrum Græce, Latineque, qua exarati calamo, qua typis editi, et Capitula ista forsau ab aliis
excerpta fuerunt ex amplioribus tractatibus, homiliis, et sententiis, responsisque ad Epwτhosts Patrum
illorum, uti Capitula diversa diversorum Patrum
simul consarcinata et coacervata, quorum exordium est: Beatus Epiphanius dixit; et in Vitis Patrum similia inveniuntur, et plurimorum Synopsim præceptis exundantem coercebat eloquentiam, eavertit e Græco in Latinum in Vita Basilii monachi,
et præfecti laura Malcini, asceticaque Descriptione
Jacobus Pontanus Societatis Jesu. Vide Sirmundum
in Notis ad Theodulphum, pag. 274. Versarat diurna nocturnaque manu Nilus, et diuturna lectione
triverat libros sacros, adeo ut illos imbibisse videretur,locos corum scite atque apposite applicabat, et
exponebat concinne, seque in his exercitatissimum,
et germanum sancti Joannis Chrysostomi discipulum exhibebat; sed quamvis sumat pro tempore
vel materia Nilus diversos eloquentiæ vultus, tamen
ipsius pressior est quam sancti Joannis stylus. Doctor elenim ille sanctus Antiochiæ natus Asiatica
tumens facundia, et assuetus forensi copie in conque contrahebat în Capitula, unde nomen sortitus
est, Kɛyahaiwtov, stylum usurpans brevem, ac imperativum, Epictetum etiam adhibens, quem et
Christianæ aptavit philosophiæ, austeritatemque
Stoicorum duriorem emollivit. In Aiŋyguati autem
Jaxavit frena elocutioni, serviens affectui suo, al
coque raptus, utque legimus in Menæo prid. Idus
Novemb.: Εθρήνησεν υἱὸν αὐτοῦ αἰχμάλωτον πλέον
τοῦ καθήκοντος, καθὼς ἐν τῷ παρ' αὐτοῦ συντεθένtɩ ypáµµati šµçépɛta: id est, Luxit filium suum
captivum, plusquam decuerat, quemadmodum e libro,
quem de illo composuit, effertur, et floribus rhetoricis purpuravit phrases suas. Ita in Jobi justi verbis
multi ea non intelligunt, et quædam ibi sic accipiunt,
col. 1425–1426page 30 of 34
PG 79:1425ĉɛσσɩ, εἰ Λόγος εἰς τὴν προσκύνησιν τῆς ἁγίας ἀλύσεως τοῦ ἁγίου καὶ κορυφαίου τῶν ἀπο στόλων Πέτρου, ὑπόμνημα.: "Οσοι τῷ τοῦ κορυφαίου τῶν ἀποστόλων θείῳ ἔρωτι γενό Δέσποτα, εὐλόγησον, Εὐλόγησον, Κύριε, Ꭰquæ vero meditabatur in Psalterium nescio an perfecerit, et eorum aliquid supersit in mss. jam laudatis BB. BB. præcipue 72 codice, ubi Nɛth. est adnotatum vocabulum; in Job etiam. Ingenii quidem
vena non semper ad votuin respondet, neque frustra quidam prædicant, claro die nitere; pluvio, ac
substillo illud flaccescere. Habitus corporis confert
ad lucubrationes, sicut et animi: ægrotans corpus,
æger animus nihil sanum pariunt; proveniunt fetus
mentis pulchriores, qui deducuntur et promuntur
ex illa serena, imo quæruntur ad eos parturiendos
otia el secessus. Hor.:
quasi aliquid durum dixerit Job in Deum, quos mista vero sunt, et paraphrasim solam sapiunt;
refutat sanctus Augustinus in Enarratione Psalmi
cu, p. 439: eloquentiæ quoque vim expandit in
Panegyrico Albiani Galatæ, nutritique Ancyræ, formosi, el casti: cum ad sacra ministeria vocaretur
ille, in eremum ad montem confugit; sub Leontio
presbytero, tum episcopo, fustravit sacra loca Hierosolymis, jejunio vacavit, et prædicationi, nummum Cæsaris non norat et in Nitriæ solitudine
obdormivit in Domino. Hanc in genere demonstrativo laudationem numeris Nilus omnibus absolvit
elegantissime, quam R. P. Possinus Latine vertit
et edidit. Sanctus Gregorius Nazianzenus characterem Polemonis sophistæ visus est usurpasse, uti
sanctus Hieronymus, et Sophronius, lib. De vir.
illust. animadvertunt, licet isti stylum Isocratis
ac ¿dútŋta Erasmus ille suspectus criticus affingat, Basilius exprimit Demosthenem, sive Thucydidem, et alii Patres imitati sunt alios priores
oratores, vel historicos. Flaccus Albinus vel Alcuinus abbas, Caroli M. deliciosus, id est dileclus, et, ut volunt aliqui, auricularius, id est, ab
697 arcanis confessionibus, reliquit inter opera sua
Caroli Magni responsum, in quo sensa ille sua patefacit sermone comatico, sive xpwμatixi, id est, figurato, sive xosuŋtix, id est, adornato, post lib. De
divin. Offic. p. 84. In Concionibus ejusmodi est ea
de gladiis duobus, quam Græce Latineque præbui;
et illæ duæ de Paschate, vel Resurrectione Christi,
quarum Epitomein, vel fragmenta inseruit suo Mupro66ày Photius, cod. 276, a selectas eas referens;
purpuras eloquii sui explicuit resolutis turgens vɩçáĉɛσσɩ, eſſerbuitque, uti Pindarus apud Horatium,
profundo immensus ore. Dicuntur et esse tres de
Ascensu Domini hactenus ineditæ, a sancto Joanne
Damasceno in Eclogis, seu Parallelis indicatæ apud
Sixtum Senensem, et a Photio ibidem relatæ compendiose; est εἰ Λόγος εἰς τὴν προσκύνησιν τῆς
ἁγίας ἀλύσεως τοῦ ἁγίου καὶ κορυφαίου τῶν ἀποστόλων Πέτρου, seu ὑπόμνημα. Incipit: "Οσοι τῷ
τοῦ κορυφαίου τῶν ἀποστόλων θείῳ ἔρωτι γενόjeroi xátoyo MS. in BB. BB. p. 151 e Cod. Vatic.,
1790 e Lolliana, etiam post Nili de cæde monachorum instar Lectionum, seu sermonum. Inscriptum
est enim, Aéσnota, eynov, seu songov, Kúpes, Dex Allatiana versione vocitat, aut uti apud ipsum
Δέσποτα, εὐλόγησον, Εὐλόγησον, Κύριε, Ꭰ
ad 16 Januar. Cardinalis Baronius in Notis ad Martyrologium Romanum Kalendis Augusti meminit
homiliæ habitæ in celebritate catenarum et gladii
sancti Petri, quæ sancto Joanni Chrysostomo tribuebatur, sed potius asserenda est sancto Proclo, vel
sancto Germano, nondum enim catenarum miraculum contigerat: eam in Latinum versam e Græco
retulit Lipromanus, sed Nilo eam non adrogarem
tam facile. Est et Commentarius in sanctum apostolum Petrum in Lolliana. In exegeticis brevem ilJum crediderim; nec enim vidi, quæ in Cantica
scripsit, nisi ea quæ cum aliorum Patrum Commentariis, tom. Il Bibliothecæ Patrum Græco-Lat. Parisiis sunt edita, de quibus supra fol. 637, ComBacolum in crassɔ jurares aere natum.
Cœlum mitissimum, ejusque clementia, et temperies plurimum valet ad ornatum styli, et quasi, ut ita loquar, ad dictionis pov, id est, hedychrum, est illud unguentum, quod illitum faciei solet inducere suavitatem odoris, et lævitatis, Cicerone teste, lib. III Tusculan. c. 46. Itaque varius
est ille in ejus Epistolis pro locorum, valetudinis,
casuum, et temporum differentia, et forte nonnunquam, uti Roscius, crudior fuit. Cic. lib. De orat.
cap. 124. Liberatus igitur agitatione mentis, ct
animi motibus, atque passionum æstibus, et fluctibus undosis 698 expeditus Nilus, tempestate, qua
jactatus fuerat, sedata, recuperato cum filio Theodulo, se recepit in portum quietis, in alcedonia
sua, ubi adeptus s0uulav, seu tranquillitatem, e
Seneca c. 2, ad Severum, De vitæ tranquillitate,
nec enim, scribit moralis ille philosophus, imitari
et transferre verba ad eorum formam necessum est,
quod appellationis Græce vim habere debet, sicut
alii, qui tranquillum animi verterunt, nec etiam apathiam Socraticam, de qua Lipsius post Ciceronem,
lib. 1v Academic. Quæst., c. 130; Plinium, lib. vII,
Nat. Histor. c. 18; Senecam, lib. 1, epist. 104; et
S. Augustin. lib. xiv De civit. Dei, cap. 9, quæque
impatientia, sive impassibilitas dicitur, et de qua
sanctus Hieronymus etiam ad Ctesiphontem agit:
non inquam Nilus sectabatur eam, sed eam, quam
epist. 172, lib. 11, ad Valerium Cubicularium nàotátŋy áñáßstav, id est excelsissimam indolentiam
vertebam åtápaxov, imperturbabilem, in Opusculis,
cum se præstiterit deinceps Nilus. Homini certe nihil est magis optabile, quam prosper, æquabilis, perpetuusque vitæ tenor sine ulla offensione, secundo cursu, cum tranquilla sunt omnia et placata, e Cicerone, orat. 27 Post reditum ad Quirites, lib. 11. Contigit
iste tam Nilo, quam Theodulo, post incursum Saracenorum,et Nilum quidem expleto quadraginta curriculo
annorum rursus in eremo, ad gloriam cœlestem arbitror evectum, cum nonaginta plus minus percurreret annos.
Longæviorem migrasse contendebat Leo Allatius,
vir Græcæ linguæ peritissimus et historiæ; sed illi
assentiri nequeo. Nam quod arguit in Diatriba de
col. 1427–1428page 31 of 34
PG 79:1427ἐπὶ Μαρκιανού, ἕως παντελεῖ πορθή Ἰδοὺ λοιπὸν πεντακοσιοστὸν ἔτος έως Μαρκιανού, καὶ τῆς ἄλλης κακοπαθείας σκληράν, ἀποροῦντες δακρύων ἑαυτοὺς κατέκοπτον, πληκτικῶς βάλλοντε;, καὶ πλήττοντες,JOS. MARIÆ SUARESII LIBER CHRONOLOGICUS
Nilis, p. 43, in vivis adhuc egisse anno Christi sendum nullibi compertum sit. Moneo tamen lectoquingentesimo ex Epist. 70, lib. 1 Ad Zosarium
tribunum, in qua, '18ov, scribit, Joinòr `nɛrtaxoσ10σzòrězos, etc. Ecce deinceps quingentesimus annus,
nempe a nece Christi Domini pro nobis in cruce tam
crudeliter affixi et occisi; non quod effluxisset annus quingentesimus, sed quod quadringentesimus
elapsus esset, et ad quingentesimum decurreretur
sæculum, idque a particula λomov satis designatur,
quæ significat deinceps. Itaque deinceps (ait) ad an.
quingentesimum vergimus. Certe si Justino juniore
imperante an. 567 C. N. reliquiæ sanctorum istius
scilicet Nili, Theoduli, et aliorum anachoretarum
Constantinopolim translatæ sunt, antequam Mauritius Augustus iniit imperium, obierat Nilus, et Theodulus adhuc ejus filius, ut e Menæo probatur;
unde recte pro Mauritio Marcianum in eo reposuit
R. P. Possinus in Notis ad Athynua, seu Narrationem cædis monachorum. Ego vero præterea emendavi pro ἐπὶ Μαρκιανού, et legendum censeo, ἕως
Mapxɩavou, usque ad Marcianum ex ejusdem R. P.
Possini consensu: moris etenim mihi est quod sum
daturus in manus hominum, ante amicorum judicio
examinare, ut verbis utar Plinii Junioris in Epistola ad Maximum, lib. vii, et in primis viri tam eruditi, et in lectione versioneque Græcorum historicorum adeo versati. Quamobrem miror, Leonem
Allatium ex hac epistola, quam rursus ingerit 699
integram, colligere Nilum supervixisse annum 500
C. N.; dilucide patet nempe in ea Nilum, cum inveheretur in Judæos, assereretque illos sæpe propter
varia scelera captivos fuisse abductos, verum Deo
annuente, pet' ¿llya Ern, id est post paucos annos
in terram promissionis revocatos esse; at propter
manus sacrilegas in Dei Filium injectas illatamque
mortem acerbissimam, damnatos παντελεῖ πορθή
Get, omnino ultimæ devastationi, sive (ut proplieta
Jeremias luget Lamentat. seu Thren. 1, v. 14) datos in manum, de qua non poterunt surgere. Nilus
exclamat: Ἰδοὺ λοιπὸν πεντακοσιοστὸν ἔτος • il est
En deinceps, vel reliquus est, aut superest annus
quingentesimus, non quod expletus esset, sed quod
properaret a quadringentesimo ad quingentesimum, sive quartum sæculum absolutum decurreret ad quintum, quod instabat; nam vixit, ut
sæpius dixi, et ex epochis præfecturæ ac incursionis constat, έως Μαρκιανού, usque ad Marcianum,
qui auspicatus est principatum anno Christi 451.
Ipse profecto Allatius, p. 14, ibidem agnoscit Nilum
usurpasse numerum integrum et completum pro
incompleto atque truncato, ut adjunctione simili
conciliaret incrementum contra Judæos suæ demonstrationi, cujus exempla in sacris quoque Litteris frequentia sunt; nec vacat inhærere diutius in
istis, vel refellere, quod Allatius putat annos triginta sub magistro Chrysostomo mores ad mollitiem
idoneos exuisse, etc., cum sederit Constantinopoli
sanctus Chrysostomus annos novem plus minus, et
Antiochiam Nilum profectum fuisse ad eum invirem me non að unguem vivumque resecare, nee
að obrussam veri affricare, id est examinare ad lancem et ad trutinam, atque momenta scrupulose
annos computando, sed xaxuµɛpéotɛpov, ut loquuntur jurisconsulti; sufficit epochas præfecturæ, incursionis Arabum, quam intra C. N. 450 et 500
statuit Possinus sub Theodosio Juniore, p. 127 et
167, ad Notas in Narrationem, et exordium imperii
Marciani ligere, per annos denique quadraginta
Nilus excoctus, et probatus in illa incursione, atque
auctus sacerdotio ab episcopo Elusano, seu presbyteratu etiam, quantumvis illustrissimus archiepiscopus Iconiensis Caryophilus, neget eum fuisse sacerdotem, seu presbyterum p. 11 Diatrib. Allat., qui
oscitanter sæpe scribit, ut eum reprehendit Allatius
passim, mentis pabulum, id est meditationem Ron
deseruit, quin cibo illo solido pascebat animum,
et promulsida degustabatæternæ beatitudinis volup
tateque perfundebatur ætherea, contemplationi cœlesti sæpissime addictus, in qua exardescebat
igneus, et quamvis in terris degeret, evolabat crebrius ad cœlum, unde præævisas res tam in epistolis,
quam in tractatibus verba non invita sequebantur;
visitabat frequens loca Christi Domini vestigiis calcala, el sacro cruore respersa: vicinia nempe.
mosque priscus eum alliciebat; inoleverat quippe
consuetudo invisendi Hierosolymam, e sancto Gregorio Nysseno, et Magno, qui hucusque perdurat.
Vide Grets. De peregrinat. Initiatusque presbyteratui, 700 sacris litare, divina pangere præconia,
monachos, et omnes populos, magnâtesque ad
Christi amorem excitare, laudes ejus decantare non
cessabat per annos 40. Est in honore hic numerus
quadragenarius, quem Christus jejunio quadraginta
dierum decoravit: id observavit Moyses, postquam
divina lex ingressa est in orbem terrarum; Elias
co dierum numero Deum quærens, ejus visionem
consecutus est, ut orabant sancti quadraginta martyres in stagno rigido die 9 Martii sub Licinio imperatore. Ita post annorum quadraginta spatium
sanctus Nilus coronam accepit confessionis suæ,
totque facinorum egregiorum, et virtutum, quas
jam percensui, præsertim tolerantiæ; neque dubito
quin, quæ voverat jejunia, et dovâsiar ¿yxpatsiaç
καὶ τῆς ἄλλης κακοπαθείας σκληράν, id est servitutem temperantiæ, et alterius afflictionis austerin -
rem peregerit. Multa illius genera supra pag. 660
notavi, et crediderim fuisse ista verberum, sive flagellorum, quæ invaluerat apud Ægyptios etiam, incussionem.Palladius ejus meminit episcopus [elenopolitanus, lib. viii Vit. Patr. pag. 745, ubi Rosweid.
Grets. et Rader. Joannes Climacus cap. 5 De pœnitentia eos, qui ἀποροῦντες erant δακρύων (scribit)
ἑαυτοὺς κατέκοπτον, qui non poterant lacrymari,
semetipsos discindebant flagellis, ut Elias Cretensis
exponit,ἑαυτοὺς πληκτικῶς βάλλοντε;, καὶ πλήττοντες,
scipsos feriendo percutientes, atque adeo ferientes,
quod cum Nilo per ætatem foret durius atque aspe-
col. 1429–1430page 32 of 34
PG 79:1429111, 243, Περὶ τῶν κατανενυγμένων τρὸς ἡμῶν Νείλου κατάλυσις οἴνου καὶ ἐλαίου. Κοντάκιον τοῦ ὁσίου, ἦχος πλ. δ· Τῇ ὑπερμάχῳ στρατηγῷ τὰς φρυγανώδεις τῶν παθῶν τῶν ἐκ τοῦ σώματος ἐπαναστάσεις, τμητικώς, Νείλε μα κάριε, ἐν ἀγρύπνῳ σου συνέκοψας ἱκεσίᾳ· ἀλλ' ὡς ἔχων παῤῥησίαν πρὸς τὸν Κύριον ἐκ παντοίων με κινδύνων ἐλευθέρωσον, ἵνα κράζω σοι· Χαίροι[ς], 702 Μην Νοεμβρίῳ, ια' ἡμέρᾳ, μνήμη τοῦ ἁγίου Πατρὸς ἡμῶν Θεοδώρου τοῦ Στουδίτου Μηνὶ Νοεμβρίῳ, ιβ' ἡμέρᾳ μνήμη τοῦ ἁγίου Πατρὸς ἡμῶν Νείλου τοῦ Ἀσκητοῦ Αἴγυπτον ἄρδει Νεῖλος· ἀλλὰ καὶ κτίσιν Λόγοις κατάρβει καὶ θανών Νείλος μέγας. Οὗτος πολὺς ἐν λόγοις καὶ ἐν ἔργοις, ἕως τῆς βα σιλείας Μαρκιανοῦ τοῦ βασιλέως ἔπαρχος Κων σταντινουπόλεως γνωριζόμενος σεμνῇ δὲ γυναικὶ συζευχθείς, καὶ δύο τέκνα, ἄῤῥεν καὶ θῆλυ ἀποτεκών, τὴν ἑαυτοῦ πεποίηκε σύζυγον τὴν Κωνσταντινούπολιν καταλιπεῖν, καὶ ἐν τοῖς Αἰ γύπτου μοναστηρίοις κατασκηνῶσαι, μερίσασθαί τε τὰ τέκνα, καὶ τοὺς ἐκγόνους, υἱὸν καὶ τὸν μὲν παραλαβεῖν τὸν υἱὸν Θεόδουλον, τὴν δὲ τὴν ἑαυ τοῦ θυγατέρα· καὶ οὕτως ποιήσαντες διέστησαν ἀπ' ἀλλήλων. Ἐπεὶ οὖν ὁ μακάριος Νεῖλος τὸ ὄρος κατῆλθε τοῦ Σινᾶ καὶ συνῆν τοῖς Πατράσι,rius, partim voluit junior et validior Theodulus su- pacta fuerunt in cos omnia Nili Opera? an duo tanbire ac exsequi; nec enim tantum Negl tñç xatarýEswç uxc, id est, De compunctione animæ, Nilus
scripsit, ut jam indicavi pag. 637 superioris Indicis
librorum; sed et de corporis maceratione Nilus
tractat copiose in epistola, quam dedit ad Thaumasium monachum, quæ lib. 3 numeratur 33, tum in
alia, quæ inscribitur Charicli presbytero eodem lib.
111, n. 243, ubi Περὶ τῶν κατανενυγμένων concludit; et demum in lib. ¡v epistolis de xatarÚĘEI
discipulo directis 1, 2, 3, 4, 5, 6.
Ex illis epistolis pellucide colligitur, Nilum ab
episcopis consultum et ab omnis artis professoribus, præclare pieque respondisse, nec dubium est,
ipsum divinis in laudibus assiduum fuisse, tandemque in monte Sina grandævum vivere desiisse: diu
enim vixit, qui bene vixit; sicut Job omnia duplicia bona post tentationem accepit, ita duplicemn
Nilus gratiam adeptus cum foret, atque vitam sanctam transegisset, cum aliis, filio scilicet, et monachis exercentibus sese simul, in æterna gloria victurus, ad an. Christi 450 sive 451, atque ubi tria sæcula
perfecisset, sivetres ætates (nam quælibet yɛvɛά, seu
ætas triginta continet annos), transiit ad cœlica gaudia
Nilus, relicto Theodulo, qui parentem imitatus, jamque tédɛio; xadóynpos, perfectus senex, ac monachus plenus dierum ac meritorum, patris regulas
observans et monita, jejuniis, orationibus, ac divimis alloquiis, et exercitiis intentus, denique requievit etiam in pace.
tum erant libri, qui tomorum titulo designantur?
R. P. Labbe Societatis Jesu, Tom. II, p. 123 Þissert. theolog. in hanc sententiam scribit: Omnia
Nili opuscula nondum quisquam in unum corpus
redegit; quod fuerat optandum in VV. PP. edit.
Colonien. et Parisien. Biblioth. Pleraque jam exstant, alia reperientur in Bavarica, Vaticana, › etc.
Alphabetum abbatis Nili, quo erudiebat monachos
suos ad symbolicas locutiones lingua Copthica, indicavit mihi R. P. Kircher amicissimus, et linguarum peritissimus, ex eoque idiomate conversum in
Græcum fuit.
In Horologio Graco edito Venetiis 1565, in decimo sexto, ad diem 12 Novembris: Tov dolov IIaτρὸς ἡμῶν Νείλου κατάλυσις οἴνου καὶ ἐλαίου.
Κοντάκιον τοῦ ὁσίου, ἦχος πλ. δ· Τῇ ὑπερμάχῳ
στρατηγῷ τὰς φρυγανώδεις τῶν παθῶν τῶν ἐκ
τοῦ σώματος ἐπαναστάσεις, τμητικώς, Νείλε μα
κάριε, ἐν ἀγρύπνῳ σου συνέκοψας ἱκεσίᾳ· ἀλλ' ὡς
ἔχων παῤῥησίαν πρὸς τὸν Κύριον ἐκ παντοίων με
κινδύνων ἐλευθέρωσον, ἵνα κράζω σοι· Χαίροι[ς],
Пárɛp лaɣxóσjuɛ, id est, ut interpretor, Nile
beate in vigili tua supplicatione concidisti cæsim
cremiis similes passiones, quæ consurgunt e corpore;
verum uti pollens auctoritate apud Dominum, cx omnigenis libera me periculis, ut ad te proclamem, salve, Pater omnino adornate. Quantopere jucunda esset natalis sancti Nili solemnitas vel hinc conjice.
quod vinum in ca oleumque distribueretur monachis a paracellariis, et Contacium, tanquam pæana canerent, sonitumque, plausus ederent, quasi
supremo pugnatori et exercitus duci psallentes. En
etiam e Menæo Biblioth. Barberinæ M. S. cod. 201
p. 233.
Ambo in monte Sina exspirarunt. Deposita et tumulata fuerunt, 701ac inde Constantinopolim sub
juniore, seu posteriore Justino imperatore ad annum 567 P. M. deportata corpora ipsorum, et aliorum sanctórum monachorum ascetarum, ut testantur Græci scriptores Menologii, et Nicephorus, lib.
Eccles. Histor. xiv, c. 14. Libet nunc adnectere,
quæ leguntur in Romano Martyrologio pridie Idus
Novembris, seu die duodecimo: ‹ Constantinopoli
sancti Nili abbatis, qui ex præfecto urbis factus
monachus sub Theodosio Juniore, doctrina et
sanctitate claruit; ubi cardinalis Baronius; Michael
Neander Soraviensis, suspectus licet auctor, in menologio Basiliano B. Nilum memorat in urbe
Constantinopolitana quondam eparchum, id est
præfectum. Sirletus in Menologio, Possevinus in
Apparatu sacro, Sixtus Senen. in Bibliotheca sanctu,
cardinalis Bellarminus De scriptoribus ecclesiasticis,
pag. 123, Simlerus in Epitome Bibliothecæ Gesneri,
suspecti etiam; P. Combefis de Cyriacorum immunitate, p. 127; Grelser. De cruce lib. 1, cap. 35,
Vossius lib. 11, De histor. Græc.: Bail in Bibliotheca
concionat. p. 196. Habediesu, metropolita Sohem,
Latinitate donatus ab Abrahamo Echellensi, mili
olim peramico, in Catalogo librorum Chaldæorum,
qui prostat Romæ anno 1653 excusus in duodeciino, p. 44, indicat Evagrium monachum duos tomos
composuisse, at Nilum monachum duos admirabi -
les, et cremum illorum fuisse Lucinam. An com702 Μην Νοεμβρίῳ, ια' ἡμέρᾳ, μνήμη τοῦ ἁγίου
Πατρὸς ἡμῶν Θεοδώρου τοῦ Στουδίτου· id est
(sicut in edito): Mensis Novembris undecima die
memoria sancti Patris Theodori Studitæ; et p. 236:
Μηνὶ Νοεμβρίῳ, ιβ' ἡμέρᾳ μνήμη τοῦ ἁγίου Πατρὸς
ἡμῶν Νείλου τοῦ Ἀσκητοῦ· id est: Mensis Novembris
die duodecima memoria sancti Patris nostri Nili
exercitatoris.
Αἴγυπτον ἄρδει Νεῖλος· ἀλλὰ καὶ κτίσιν
Λόγοις κατάρβει καὶ θανών Νείλος μέγας.
Perluit exundans Ægyptum Nilus, al omnem
Mortuus hic Nilus sermonibus irrigal orbem.
Οὗτος πολὺς ἐν λόγοις καὶ ἐν ἔργοις, ἕως τῆς βασιλείας Μαρκιανοῦ τοῦ βασιλέως ἔπαρχος Κωνσταντινουπόλεως γνωριζόμενος σεμνῇ δὲ γυναι
κι συζευχθείς, καὶ δύο τέκνα, ἄῤῥεν καὶ θῆλυ
ἀποτεκών, τὴν ἑαυτοῦ πεποίηκε σύζυγον τὴν
Κωνσταντινούπολιν καταλιπεῖν, καὶ ἐν τοῖς Αἰ
γύπτου μοναστηρίοις κατασκηνῶσαι, μερίσασθαί
τε τὰ τέκνα, καὶ τοὺς ἐκγόνους, υἱὸν καὶ τὸν μὲν
παραλαβεῖν τὸν υἱὸν Θεόδουλον, τὴν δὲ τὴν ἑαυ
τοῦ θυγατέρα· καὶ οὕτως ποιήσαντες διέστησαν
ἀπ' ἀλλήλων. Ἐπεὶ οὖν ὁ μακάριος Νεῖλος τὸ
ὄρος κατῆλθε τοῦ Σινᾶ καὶ συνῆν τοῖς Πατράσι,
col. 1431–1432page 33 of 34
PG 79:1431Βάρβαροι τινες ἐξαίφνης ἐλθόντες ὡς θῆρες, τὸν υἱὸν Θεόδουλον ἔλαβον σὺν ἄλλοις πλείστοις αἰχμαλώτοις, δν ὡς αἰχμάλωτον ἐθρήνησε πλέον τοῦ καθήκοντος, καθὼς ἐν τῷ παρ' αὐτοῦ συντε θέντι γράμματι ἐμφέρεται. Τῆς θείας οὖν κατ αξιωθεὶς ἱερωσύνης, καὶ λόγους ἀσκητικούς πά σης σοφίας, καὶ συνέσεως, καὶ ὠφελείας ἐκθείς, δυνάμει λόγου καὶ ἁγίου Πνεύματος χάριτι πρὸς ἄσκησιν ἐπαλείφοντας, ἐπιστολάς τε καὶ κεφά λαια πλεῖστα συνθεὶς, καὶ πολλοὺς τῷ θείῳ ἔρωτι τῷ Χριστῷ δι' αὐτῶν προσοικειώσας, ἐν εἰρήνῃ τελειοῦται. Κεῖται δὲ, ὥς φασιν, αὐτὸς, καὶ ὁ Θεόδουλος υἱὸς αὐτοῦ, μεθ' ἑτέρων ἀσκητῶν ἐν τῷ σεβασμίῳ ναῷ τῶν Αγίων Αποστόλων ἐν τῷ Ορφανοτροφείῳ ὑποκάτω θυσιαστηρίου ὑπὸ Ιουστίνου τοῦ βασιλέως κατα [τε]θέντες.Etsi ΒΒ. Τῇ αὐτῇ ἡμέ ιβ', μνήμη τοῦ ὁσίου ἡμῶν Νείλου τοῦ ᾿Ασκητοῦ, μνήμη τοῦ ἐν ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Ἰωάννου ἀρχιεπισκόπου Αλεξανδρείας του Ελεήμονος ἀρχὴ ἄνδρα δείκνυσι, ἐν τοῖς πρὸς τὴν ἀκρόπολιν μέρεσιν, ἔνθα καὶ τὸ στόμα τοῦ Πόντου ἀνοίγεται, τοῦ βλα Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ ιδ Ἰανουαρίου μνήμη τοῦ ὁσίου Πατρὸς ἡμῶν Θεοδούλου. Οὗτος ὑπῆρχεν υἱὸς Νείλου τοῦ σοφοῦ τοῦ γεγονότος μὲν ἐπάρχου Κωνσταντινουπόλεως, καταλιπόντος δὲ τὴν δέ ξαν τοῦ κόσμου, καὶ ἀπελθόντος, καὶ μονάσαντες ἐν τῷ ὄρει Σινᾷ μετὰ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ· τῶν δύο δὲ ὑπαρχόντων ἔπειτα, καὶ τὴν ἀσκητικὴν που λιτείαν διαγόντων ἐξαίφνης ἐπιπεσόντων βαρβάρων, καὶ ἀρξαμένων κατασφάζειν τοὺς ἁγίους Πατέρας, ὁ μὲν Νεῖλος ὡς ἠδυνήθη ἔφυγεν, ὁ δὲ υἱὸς αὐτοῦ Θεόδουλος εκρατήθη αιχμάλωτος μετά ἑτέρου ἑνὸς υἱοῦ, καὶ δεθέντες ἀπήγοντο· εὑρόν των 704 δὲ τῶν Βαρβάρων τόπον χλοερόν, κατέ παυσαν καὶ ἐδούλοντο σφάξαι τοὺς νέους, καὶ θῦσαι τῷ πρὸ τοῦ ἡλίου ἀνατέλλοντι ἄστρῳ, καὶ βουλομένων τοῦ πρωΐ σφάξαι τοὺς νέους, καὶ προσάγειν θυσίαν τῷ ἄστρῳ πρωϊνῷ, καὶ ὁ μὲν εἰς ἔφυγεν, οἱ δὲ Βάρβαροι κοιμηθέντες, τοῦ ἡλίου ἀνατείλαντος καὶ τοῦ ἄστρου κρυβόντος, οὐκ ἔσφαξαν τὸν Θεόδουλον· βουλόμενοι δὲ πωλῆσαι, δύο μόνους χρυσίνους ἐλάμβανον, καὶ γυμνώσας ὁ εἰς τὸ ξίφος ἤθελε σφάξαι· τοτὲ ἠγόρασεν αὐ τὸν Ἐπίσκοπος, καὶ ἀπέλυσε, καὶ καλῶς βιώ σας ἐκοιμήθη.JOS. MARIÆ SUARESHI LIBER CHRONOLOGICUS
Βάρβαροι τινες ἐξαίφνης ἐλθόντες ὡς θῆρες, τὸν ab ipso Petro et Paulo apostolorum principibus, ad
υἱὸν Θεόδουλον ἔλαβον σὺν ἄλλοις πλείστοις
αἰχμαλώτοις, δν ὡς αἰχμάλωτον ἐθρήνησε πλέον
τοῦ καθήκοντος, καθὼς ἐν τῷ παρ' αὐτοῦ συντε
θέντι γράμματι ἐμφέρεται. Τῆς θείας οὖν κατ
αξιωθεὶς ἱερωσύνης, καὶ λόγους ἀσκητικούς πά
σης σοφίας, καὶ συνέσεως, καὶ ὠφελείας ἐκθείς,
δυνάμει λόγου καὶ ἁγίου Πνεύματος χάριτι πρὸς
ἄσκησιν ἐπαλείφοντας, ἐπιστολάς τε καὶ κεφά
λαια πλεῖστα συνθεὶς, καὶ πολλοὺς τῷ θείῳ
ἔρωτι τῷ Χριστῷ δι' αὐτῶν προσοικειώσας, ἐν
εἰρήνῃ τελειοῦται. Κεῖται δὲ, ὥς φασιν, αὐτὸς,
καὶ ὁ Θεόδουλος υἱὸς αὐτοῦ, μεθ' ἑτέρων ἀσκητῶν
ἐν τῷ σεβασμίῳ ναῷ τῶν Αγίων Αποστόλων ἐν τῷ
Ορφανοτροφείῳ ὑποκάτω θυσιαστηρίου ὑπὸ
Ιουστίνου τοῦ βασιλέως κατα [τε]θέντες.Etsi Possinus ex Menologio Græcorum istud ediderit Elogium
Sancti hujus Nili, prompsi tamen ego ex alio, quod
exaratum calamo in charta papyracea visitur in
BB. ΒΒ. cui rubrica inscriptum est, Τῇ αὐτῇ ἡμέ
pq, nempe ipsa eadem die ιβ', μνήμη τοῦ ὁσίου
ἡμῶν Νείλου τοῦ ᾿Ασκητοῦ, qua die celebratur,
μνήμη τοῦ ἐν ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Ἰωάννου ἀρχιεπι
σκόπου Αλεξανδρείας του Ελεήμονος· scriptor
illius erat Blasius monachus, et ad marginem varias
lectiones adnotavi, sicque in Latinum converti:
Hic (Nilus nempe) mulíus ſuit in sermonibus, et in
operibus usque ad imperium imperatoris Marciani,
præfecius Constantinopolis innotuit (nam ἀρχὴ
ἄνδρα δείκνυσι, id est, magistratus virum indicat). Honestæ vero mulieri matrimonio conjunclus,
duosque liberos, masculun et feminam, suscipiens,
effecit, ut ipsius conjux desereret Constantinopolim,
el in Ægypti monasteria secederet; partiretur et liberos; et ipse quidem suscepit filium Theodulum,
illa vero filiam suam; hisque peractis, invicem separati sunt. Postquam igitur beatus Nilus montem ad
Sina perrexit, et conversatus est cum Patribus inibi,
barbari quidam derepente supervenientes, uti feræ
belluæ, cum pluribus aliis captivis, filium ejus Theodulum ceperunt, quem uti captivum in servitutem redaclum, 703 luxit plusquam decuerat, quemadmodum
in libro super ea re composito prafertur. Divino igitur dignus habitus presbyteratu ipse Nilus Sermones
de monastica exercitatione, omni sapientia, prudentia, et utilitate ad exercitationem idoneos exposuit,
qui vi rationis, et Spiritus sancti gratia perungunt,
Epistolas, et Capitula comvosuit; plerosque divino
etiam amore per ipsa Christo cum admovisset, in pace obdormivil. Jacet vero (ut aiunt) ipse, ac illius
filius Theodulus cum aliis ascetis, id est, exercitatoribus in venerando sanctorum Apostolorum templo
inferius sub altari deportati et translati. Verum
Allatius quoque profert eadem ferme, quæ scilicet
exscripsit e Menologio Græco, sed truncata; nihil
cnim de sepulcro, p. 9 Diatrib. de Nilis. Nicephorus vero, lib. xiv, c. 54, Nilum vila defunctum a
Justino posteriore, inde (sive a monte Sina) translatum in fundamento sacratioris mensæ, in eo quod
orphanotrophium est constructum, templo repositum fuisse affirmat. Apostolorum ecclesiam Constantinus M. anno imperii vicesimo construxit, Εuseb. lib. iv De vit. Constantini, cap. 58 et 59; ex
eoque Baronius cardinalis, et e Socrate ad annum
Christi nati 330 P. M.; instauravit Constantius anno 358 dicebatur Apostolæum. Orphanotrophium
autem primus condidit Constantinopoli, et hujusmodi pietatis adinvenit officium: Zoticus, e I. Omnis 34, C. De episcopis, et clericis; tum Nicon. de
quibus Cujac. lib. 1, cap. 12 Observat. jur.; Justinianus Augustus ad Demosthenem P. P. in 1. sancimus, G. De sacrosanct. eccles. Anna Comnena, lib.
15 Alexiadis circa ecclesian Sancti Pauli Orphanotrophium a patre suo conditum tradit instar urbis
amplum istud ἐν τοῖς πρὸς τὴν ἀκρόπολιν μέρεσιν,
ἔνθα καὶ τὸ στόμα τοῦ Πόντου ἀνοίγεται, ut me mo
nuit reverendus Pater Possinus, qui vertit in Latinum p. 482 ad 485. Fuit et Romæ Orphanotrophium
conditum a Gregorio M. in Notit. Voc. Eccles. ubi
nunc Sancti Stephani ecclesia est, et Hospitium
Æthiopum sive Indorum, Alexandri II munere
haud procul a Basilica Sancti Petri, et Sancti Stephani ecclesiam Cata-Barbaræ, et Cala-Gallæ vocal,
e Grimaldo, et Martinello. Ad illustrandam narratiouem, et vitam Nili elucidandam, haud erit abs re
quæ leguntur in Menologio imp. Basilii ante annos
727, MS. quod Paulus V Bibl. Vatic. intulit, cuique in margine C. 7, τοῦ βλα id est, codice 7 templi Blachernen. Constantinopoli, et quæ contuli
cum codice 74, item ms. BB. BB. p. 45, appingere:
Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ ιδ Ἰανουαρίου μνήμη τοῦ ὁσίου
Πατρὸς ἡμῶν Θεοδούλου. Οὗτος ὑπῆρχεν υἱὸς
Νείλου τοῦ σοφοῦ τοῦ γεγονότος μὲν ἐπάρχου
Κωνσταντινουπόλεως, καταλιπόντος δὲ τὴν δέξαν τοῦ κόσμου, καὶ ἀπελθόντος, καὶ μονάσαντες
ἐν τῷ ὄρει Σινᾷ μετὰ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ· τῶν δύο
δὲ ὑπαρχόντων ἔπειτα, καὶ τὴν ἀσκητικὴν που
λιτείαν διαγόντων ἐξαίφνης ἐπιπεσόντων Βαρβά
ρων, καὶ ἀρξαμένων κατασφάζειν τοὺς ἁγίους
Πατέρας, ὁ μὲν Νεῖλος ὡς ἠδυνήθη ἔφυγεν, ὁ δὲ
υἱὸς αὐτοῦ Θεόδουλος εκρατήθη αιχμάλωτος μετά
ἑτέρου ἑνὸς υἱοῦ, καὶ δεθέντες ἀπήγοντο· εὑρόντων 704 δὲ τῶν Βαρβάρων τόπον χλοερόν, κατέπαυσαν καὶ ἐδούλοντο σφάξαι τοὺς νέους, καὶ
θῦσαι τῷ πρὸ τοῦ ἡλίου ἀνατέλλοντι ἄστρῳ, καὶ
βουλομένων τοῦ πρωΐ σφάξαι τοὺς νέους, καὶ
προσάγειν θυσίαν τῷ ἄστρῳ πρωϊνῷ, καὶ ὁ μὲν
εἰς ἔφυγεν, οἱ δὲ Βάρβαροι κοιμηθέντες, τοῦ ἡλίου
ἀνατείλαντος καὶ τοῦ ἄστρου κρυβόντος, οὐκ
ἔσφαξαν τὸν Θεόδουλον· βουλόμενοι δὲ πωλῆσαι,
δύο μόνους χρυσίνους ἐλάμβανον, καὶ γυμνώσας
ὁ εἰς τὸ ξίφος ἤθελε σφάξαι· τοτὲ ἠγόρασεν αὐ
τὸν Ἐπίσκοπος, καὶ ἀπέλυσε, καὶ καλῶς βιώ
σας ἐκοιμήθη. Quæ, me interprete, ita sonant Latime: Eadem die decima quarta Januarii memoria
sancti Patris nostri Theoduli. Fuit iste filius Nili sa -
pientis, qui exstiti. prafectus Constantinopolis, qui-
col. 1433–1434page 34 of 34
PG 79:1433γὰρ θεοποιοῦνται οἱ μάταιοι, ἡδυνήθη φυγεῖν εἰς συνέβη τε καὶ ὕπνῳ πρωϊνῷ κατασχεσθῆναι, εν τε παρελθεῖν τὸν ἀστέρα, ἢ ἀνατεῖλαι τὸν ἥλιον, καὶ καταλιπεῖν τοῦ σφάξαι τὸν Θεόδουλον, ὅθεν ἐάθησαν αὐτὸν εἰς πράσιν. Εἰς πόλιν τινα ἐλθόντες μηδὲν ἕτερον φέροντες τοῦ Θεοδούλου εἰ μὴ δύο χρυσίνους ἐγύμνωσαν τὸ ξίφος, καὶ ἔθεσαν ἐπὶ τὸν τράχηλον αὐτοῦ ἀπελοῦντες σφάξαι, αὐτοῦ δὲ ἱκετεύοντος ηγοράσθη παρὰ τοῦ ἐπισκόπου· ὕστερον δὲ ὁ πατὴρ αὐτοῦ ἀπο έλαβον αὐτὸν, καὶ τὸ λοιπὸν τῆς ζωῆς και λῶς βιώσας ἐν εἰρήνῃ ἐτελειώθη.que dereliquit gloriam mundi, et abiit in montem Si- et quæ inserui supra pag. 679 et 668, per otε pov
na, ibique cum filio monachatum professus est, cumque ibi ambo exsisterent, et vitam exercitatoriam ducerent, ex improviso incurrentibus barbaris et aggressis,
jugulare sanctos Patres. Nilus quidem potuit auſagere, ejus autem filius in potestatem eorum venit
captivus cum uno alio adolescente, et ligati, tracti, et
abducti fuerunt. At barbari cum invenissent locum
virentem, requieverunt, volebantque jugulare udolescentes, et sacrificare Stellæ orienti ante solem, cum -
que statuerent mane jugulare adolescentes, et offerre
sacrificium Stellæ matutinæ, unus quidem effugit;
barbari porro indormiscentes, exorto sole, et stella
jam recondita, minime Theodulum jugularunt; cum
autem divendere vellent, duos tantum aureos eomperiebant, el unus denudans ensem, volebat maclare;
tum episcopus eum redemit, et liberavit; at ille vivens præclare obdormiit. Adnotat egregie R. P. Possinus semper laudatissimus, p. 181 Nott. bis divenditum, ac legitur in altero codice ms.: Avrd
γὰρ θεοποιοῦνται οἱ μάταιοι, ἡδυνήθη φυγεῖν εἰς·
συνέβη τε καὶ ὕπνῳ πρωϊνῷ κατασχεσθῆναι, εν
τε παρελθεῖν τὸν ἀστέρα, ἢ ἀνατεῖλαι τὸν ἥλιον,
καὶ καταλιπεῖν τοῦ σφάξαι τὸν Θεόδουλον, ὅθεν
ἐάθησαν αὐτὸν εἰς πράσιν. Εἰς πόλιν τινα ἐλθόν
τες μηδὲν ἕτερον φέροντες τοῦ Θεοδούλου εἰ μὴ
δύο χρυσίνους ἐγύμνωσαν τὸ ξίφος, καὶ ἔθεσαν
ἐπὶ τὸν τράχηλον αὐτοῦ ἀπελοῦντες σφάξαι,
αὐτοῦ δὲ ἱκετεύοντος ηγοράσθη παρὰ τοῦ
ἐπισκόπου· ὕστερον δὲ ὁ πατὴρ αὐτοῦ ἀπο
έλαβον αὐτὸν, καὶ τὸ λοιπὸν τῆς ζωῆς και niendi. Sunt quippe phiale aures plenæ odoramenpota pov, 705 el ǎvwxáτw, id est, sus deque integra;
nam Photii, Nicephori, et aliorum scriptorum loca
laudibus sancti Nili personantia congerere longuar
nimis et putidum foret: ca præterea tam R. P.
Possinus, quam Allatius fuse præmiserunt. Unum
observabo, martyres olim antequam publica illis veneratio decerneretur, illique in Canonem Missæ, seu
Liturgiæ sacræ Diptycha referrentur, solitos vindicari
abs episcopis, qui diligenter inquirebant cum plebibus, ex Optato Milevitano, lib. J Contra Parmenian.,
et e sancto Augustino in Brevic, post collation., supplicii atque necis causam, quæ facit martyrem;
neque vero pro martyre Deus orabatur, ne huic
injuria fieret; sed is rogabatur, ut pro nobis exoBraret Deum, tum super ejus monumentum exstruendo altare Deo, in album et numerum sanctorum cum asciscebant, ut affirmat etiam Nicolaus
Alemannus, Dissert. de Lateranen. Pariet. p. 54;
ex sancto Augustino serm. 113 De divers. et c. vi
Apocalyp. Verum iste ritus adhibitus fuit et confessoribus ex Petro Damiano in Vit. S. Romualdi,
c. 72, et epistola 29 ad Heuricum archiepiscopum
Ravennat., atque cardinale Baronio, cap. 5 in
Martyrologio Romano. Unde canonizatos hos, Nilum scilicet atque Theodulum, fuisse liquet, quando
sub altari fuerunt eorum reconditæ reliquiæ; declarabantur enim hoc ritu illos vixisse, ac rebus
gestis meruisse cœlestem beatitatem, et facultatem
pro nobis eos invocantibus apud Deum interveλῶς βιώσας ἐν εἰρήνῃ ἐτελειώθη. Ιd est: Illam
enim stellam fatui Deum esse fingunt, potuit aufugere unus, contigit et somno matutino distineri barbaros, et interim Astrum, seu Stellam præterire, Solem
vero exoriri, destiteruntque illi ab incepto, neque
Theodulum jugularunt, unde illum ad venundandum
sospitem reliquerunt; venientes autem ad urbem
quamdam, nihil aliud, nisi duos aureos pro Theodulo
proferentibus his, qui emebant, distrinxerunt ensem,
et super ipsius collum posuerunt, minitantes sese illum
mactaturos. Ipse vero supplex, et exorans coemplus
fuit ab episcopo, dein ejus pater ipsum recepit, et
postmodum Theodulus vitam reliquam sancte traduxit, ac in pace consummatus est. Plurima quoque
lux Historiæ Niliacæ affulgebit ex his, quæ in Menologio recensentur de monachis, quos necarunt barbari,
torum orationes sanctorum c. v, v. 8 Apocalyp.; et
multum valet deprecatio justi assidua, e sancti Jacobi Epistola c. v, v. 16. Torrente namque voluptatis potantur in paradiso sancti, et in lumine beatifico vident lucem inaccessibilem, et lumen indeficiens, ac deliciis, gaudiisque arcanis Dei, quæ non
licet homini loqui, hoc est inenarrabilibus sine fine
perfruuntur. Gloria hæc est omnibus sanctisejus, canit
David, Psal. Clix, v. 9, ad quam benignifica gratia
miserentis Altissimi nos ut evebat, redemptos sacró
sanguine Filii sui Domini nostri Jesu Christi, Njlum et Theodulum, beatosque omnes spiritus votis
continuis obnixe deprecor, ut per eos, et Nilum
præcipue, cujus hic vitam in terris delineavi, vivam
æternum in cœlo, et inter eos mihi e peccatis meis
emergenti locus sursum inveniatur.
Sequitur apud Suaresium erratorum series que per paginas 17, in-folio, ut aiunt, exs, atiatur;
præmittuntur versus quibus Lectoris indulgentiam Editor sollicitat:
Ilumanum est errare, manus quoque lubrica fallit
Sunt fragiles calami difficilesque typi.
Ingenii est eadem non semper vena; remittit
Arcus tensus; hebent ancipites gladii.
Corrige sic ergo errores per opuscula Nili,
Sancta tot illius qui documenta legis.