ΩΡΙΓΕΝΟΥΣ ΠΡΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΝ ΕΠΙΣΤΟΛΗ Πότε καὶ τίσι τὰ ἀπὸ φιλοσοφίας μαθήματα χρήσιμα εἰς τὴν τῶν ἱερῶν· Γραφών διήγησιν, μετὰ Γραφικῆς μαρτυρίας. Β δείαν προσειληφώς, η Επι- σιμώτατε υἱὲ Γρηγόριε (15) παρὰ Ωριγένους. Ἡ εἰς σύνεσιν, ὡς εὖ οἶσθα, εὐφυΐα ἔργον φέρειν δύ ναται, ἄσκησιν προσλαβοῦσα, ἄγον ἐπὶ τὸ κατὰ τὰ ενδεχόμενον, ἵν' οὕτως ὀνομάσω, τέλος ἐκείνου ὅπερ ἀσκεῖν τις βούλεται. Δύναται οὖν ἡ εὐφυΐα σου Ρω- μαϊόν σε νομικὸν ποιεῖν τέλειον, καὶ Ἑλληνικόν τινα φιλόσοφον τῶν νομιζομένων ἐλλογίμων αἱρέσεων. Αλλ' ἐγὼ τῇ πάσῃ τῆς εὐφυΐας δυνάμει σου έβου- λόμην καταχρήσασθαί σε τελικῶς μὲν εἰς Χριστια νισμόν, ποιητικῶς δὲ διὰ τοῦτ' ἂν ηὐξάμην παρα λαβεῖν σε καὶ φιλοσοφίας Ἑλλήνων τὰ οἱονεὶ εἰς Χριστιανισμὸν δυνάμενα γενέσθαι ἐγκύκλια μαθή ματα ἢ προπαιδεύματα, καὶ τὰ ἀπὸ γεωμετρίας καὶ ἀστρονομίας χρήσιμα εσόμενα εἰς τὴν τῶν ἱερῶν Γραφῶν διήγησιν, ἵν᾽, ὅπερ φασὶ φιλοσόφων παῖδες περὶ γεωμετρίας και μουσικῆς, γραμματικής τε καὶ ῥητορικῆς καὶ ἀστρονομίας, ὡς συνερίθων φιλοσο φίᾳ, τοῦθ᾽ ἡμεῖς εἴπωμεν καὶ περὶ αὐτῆς φιλοσοφίας πρὸς Χριστιανισμόν. Καὶ τάχα τοιοῦτό τι αἰνίσσεται τὸ ἐν Ἐξόδῳ γε γραμμένον ἐκ προσώπου τοῦ Θεοῦ, ἵνα λεχθῇ τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ αἰτεῖν παρὰ γειτόνων καὶ συσκήνων σκεύη ἀργυρᾶ καὶ χρυσᾶ καὶ ἱματισμόν· ἵνα, σκυ λεύσαντες τοὺς Αἰγυπτίους, εὕρωσιν ὕλην πρὸς τὴν κατασκευὴν τῶν παραλαμβανομένων εἰς τὴν πρὸς Θεὸν λατρείαν. Ἐκ γὰρ ὧν ἐσκύλευσαν τους Αἰγυ Η πάπας, πατρὸς ὑποκόρισμα, πανηγυρικὸν εὐχαριστίας ORIGENIS ORIGENIS EPISTOLA AD GREGORIUM Quando quibusve philosophice disciplinæ utiles sint ad sacrarum Scripturarum expositionem Scripturæ testimonio demonstratur. - nerando filio Gregorio salutem in Deo. Quæ est ad intelligentiam bene a natura comparata indoles, ca, ut probe nosti, si exercitatio accesserit, opus expromere potest, quod deducat ad contingentem, ut ita dicam, finem illius rei quam quis tractare voluerit. Potest igitur bona tua indoles Romanum te jurisconsultum facere omnibus numeris abso- lutum, et Græcum quempiam philosophum ex iis sectis quæ insigniores habentur. At ego te om- uibus bonæ tuæ indolis viribus incumbere velim in Christianam doctrinam ut finem, ad hunc vero assequemium a te optarim quasi auxilium e Græ- corum philosophia adhiberi ea quæ cen circu- lares disciplina et ceu preludia ad Christianis- mum esse possunt; necnon e geometria et astro- nomia, quæcunque ad sacras interpretandas lit- teras conferent, ut quod de geometria, musica, grammatica, rhetorica et astronomia philosophi prædicant, tanquam philosophis adjutricibus, id nos de philosophia respectu Cbristianismi di- canius. Exodo scriptum est ex persona Dei, ut jubeantur filii Israel petere a vicinis et contubernalibus vasa argentea et aurea, itemque vestes, ut spoliatis Egyptiis materiam habeant ad ea apparanda quæ ad divinum cultumn pertinent. Ex his enim quæ flii Israel Ægyptiis subtraxerunt, constructa Vir laude dignus, qui cum C cognitione rerum divinarum etiam externas didicit disciplinas, inquit Theodoretus lib. m Hæretic. fabul., cap. 2. Scripsit Apologeticum pro Christia- nis, quod imperatori Marco Antonino secundo, co- gnomine Vero, obtulit: item libros quinque_Ad- versus gentes, et duos De veritate et adversum Cata- phrygas seu Montanistas. De quibus vide Hierony- mum in Catalogo, Photium in Bibliothec., coll. 14, et Theodoretum loco supra laudato. Trithemius eum floruisse vult circa annum Domini 165; sebius tamen, in Chronico ab Hieronymo Latine verso, ei assignat annum Christi 172. Mors autem Maximini, post quam statuit Huetius hanc Origenis epistolam scriptam fuisse, incidit in annum Christi 238, sicque intercedit spatium annorum. Oportet igitur ut Apollinarius longævam vixerit vitam et fere centum attigerit annos, si is est quem hic sa- lutat Origenes : aut alius denique nobis Apollina- rius est quærendus. Vix autem alium reperies epi- scopum, hoc nomine iis temporibus notum. Epi- scopatus vero hujus Apollinarii, quisquis fuerit, papæ nomen est index. Nam papæ antiquitus sa- Intabantur oinnes episcopi. Sic Athanasius apud Epiphanium, hæres. 68; Epiphanius, apud Hiero- nymum in Apolog. adversus Rufinum; Augustinus apud eumdem in fine epist. ad Augustinum; Joannes patriarcha Alexandrinus a Sophronie patriarcha ilierosol. 1. Εpigr., c. 1, pag. 104; Lupus a Si- domio Apollinari epist. lib. viii, pag. 272; item Noverius, Principius, Prosper, Euphronius, An- brosius, etc., eodem lib. vut et ix hoc nomine ho- norantur. Estque expli- cante Hesychio. WETSTENIUS. postea, ob miraculorum donum quo pollebat Thau- maturgus dictus, Neocæsareæ episcopus fuit. Hujus ad Origenem habes initio hujus tomi. De hoc celeberrimo viro consule, si vacal, Eusebium Histor. eccles. lib. v, cap. 30; Hieronymum De scriptor. eccles., num. 65. 1. Origenes domino sno optimo et multum re- A Χαῖρε ἐν Θεῷ, κύριέ μου σπουδαιότατε καὶ α!δε 2. Et forsitan tale quid tacite indicat quod in (15) Γρηγόριε. Is est sanctus Gregorius qui

ΩΡΙΓΕΝΟΥΣ ΠΡΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΝ ΕΠΙΣΤΟΛΗ Πότε καὶ τίσι τὰ ἀπὸ φιλοσοφίας μαθήματα χρήσιμα εἰς τὴν τῶν ἱερῶν· Γραφών διήγησιν, μετὰ Γραφικῆς μαρτυρίας. Β δείαν προσειληφώς, η Επι- σιμώτατε υἱὲ Γρηγόριε (15) παρὰ Ωριγένους. Ἡ εἰς σύνεσιν, ὡς εὖ οἶσθα, εὐφυΐα ἔργον φέρειν δύ ναται, ἄσκησιν προσλαβοῦσα, ἄγον ἐπὶ τὸ κατὰ τὰ ενδεχόμενον, ἵν' οὕτως ὀνομάσω, τέλος ἐκείνου ὅπερ ἀσκεῖν τις βούλεται. Δύναται οὖν ἡ εὐφυΐα σου Ρω- μαϊόν σε νομικὸν ποιεῖν τέλειον, καὶ Ἑλληνικόν τινα φιλόσοφον τῶν νομιζομένων ἐλλογίμων αἱρέσεων. Αλλ' ἐγὼ τῇ πάσῃ τῆς εὐφυΐας δυνάμει σου έβου- λόμην καταχρήσασθαί σε τελικῶς μὲν εἰς Χριστια νισμόν, ποιητικῶς δὲ διὰ τοῦτ' ἂν ηὐξάμην παρα λαβεῖν σε καὶ φιλοσοφίας Ἑλλήνων τὰ οἱονεὶ εἰς Χριστιανισμὸν δυνάμενα γενέσθαι ἐγκύκλια μαθή ματα ἢ προπαιδεύματα, καὶ τὰ ἀπὸ γεωμετρίας καὶ ἀστρονομίας χρήσιμα εσόμενα εἰς τὴν τῶν ἱερῶν Γραφῶν διήγησιν, ἵν᾽, ὅπερ φασὶ φιλοσόφων παῖδες περὶ γεωμετρίας και μουσικῆς, γραμματικής τε καὶ ῥητορικῆς καὶ ἀστρονομίας, ὡς συνερίθων φιλοσο φίᾳ, τοῦθ᾽ ἡμεῖς εἴπωμεν καὶ περὶ αὐτῆς φιλοσοφίας πρὸς Χριστιανισμόν. Καὶ τάχα τοιοῦτό τι αἰνίσσεται τὸ ἐν Ἐξόδῳ γε γραμμένον ἐκ προσώπου τοῦ Θεοῦ, ἵνα λεχθῇ τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ αἰτεῖν παρὰ γειτόνων καὶ συσκήνων σκεύη ἀργυρᾶ καὶ χρυσᾶ καὶ ἱματισμόν· ἵνα, σκυ λεύσαντες τοὺς Αἰγυπτίους, εὕρωσιν ὕλην πρὸς τὴν κατασκευὴν τῶν παραλαμβανομένων εἰς τὴν πρὸς Θεὸν λατρείαν. Ἐκ γὰρ ὧν ἐσκύλευσαν τους Αἰγυ Η πάπας, πατρὸς ὑποκόρισμα, πανηγυρικὸν εὐχαριστίας ORIGENIS ORIGENIS EPISTOLA AD GREGORIUM Quando quibusve philosophice disciplinæ utiles sint ad sacrarum Scripturarum expositionem Scripturæ testimonio demonstratur. - nerando filio Gregorio salutem in Deo. Quæ est ad intelligentiam bene a natura comparata indoles, ca, ut probe nosti, si exercitatio accesserit, opus expromere potest, quod deducat ad contingentem, ut ita dicam, finem illius rei quam quis tractare voluerit. Potest igitur bona tua indoles Romanum te jurisconsultum facere omnibus numeris abso- lutum, et Græcum quempiam philosophum ex iis sectis quæ insigniores habentur. At ego te om- uibus bonæ tuæ indolis viribus incumbere velim in Christianam doctrinam ut finem, ad hunc vero assequemium a te optarim quasi auxilium e Græ- corum philosophia adhiberi ea quæ cen circu- lares disciplina et ceu preludia ad Christianis- mum esse possunt; necnon e geometria et astro- nomia, quæcunque ad sacras interpretandas lit- teras conferent, ut quod de geometria, musica, grammatica, rhetorica et astronomia philosophi prædicant, tanquam philosophis adjutricibus, id nos de philosophia respectu Cbristianismi di- canius. Exodo scriptum est ex persona Dei, ut jubeantur filii Israel petere a vicinis et contubernalibus vasa argentea et aurea, itemque vestes, ut spoliatis Egyptiis materiam habeant ad ea apparanda quæ ad divinum cultumn pertinent. Ex his enim quæ flii Israel Ægyptiis subtraxerunt, constructa Vir laude dignus, qui cum C cognitione rerum divinarum etiam externas didicit disciplinas, inquit Theodoretus lib. m Hæretic. fabul., cap. 2. Scripsit Apologeticum pro Christia- nis, quod imperatori Marco Antonino secundo, co- gnomine Vero, obtulit: item libros quinque_Ad- versus gentes, et duos De veritate et adversum Cata- phrygas seu Montanistas. De quibus vide Hierony- mum in Catalogo, Photium in Bibliothec., coll. 14, et Theodoretum loco supra laudato. Trithemius eum floruisse vult circa annum Domini 165; sebius tamen, in Chronico ab Hieronymo Latine verso, ei assignat annum Christi 172. Mors autem Maximini, post quam statuit Huetius hanc Origenis epistolam scriptam fuisse, incidit in annum Christi 238, sicque intercedit spatium annorum. Oportet igitur ut Apollinarius longævam vixerit vitam et fere centum attigerit annos, si is est quem hic sa- lutat Origenes : aut alius denique nobis Apollina- rius est quærendus. Vix autem alium reperies epi- scopum, hoc nomine iis temporibus notum. Epi- scopatus vero hujus Apollinarii, quisquis fuerit, papæ nomen est index. Nam papæ antiquitus sa- Intabantur oinnes episcopi. Sic Athanasius apud Epiphanium, hæres. 68; Epiphanius, apud Hiero- nymum in Apolog. adversus Rufinum; Augustinus apud eumdem in fine epist. ad Augustinum; Joannes patriarcha Alexandrinus a Sophronie patriarcha ilierosol. 1. Εpigr., c. 1, pag. 104; Lupus a Si- domio Apollinari epist. lib. viii, pag. 272; item Noverius, Principius, Prosper, Euphronius, An- brosius, etc., eodem lib. vut et ix hoc nomine ho- norantur. Estque expli- cante Hesychio. WETSTENIUS. postea, ob miraculorum donum quo pollebat Thau- maturgus dictus, Neocæsareæ episcopus fuit. Hujus ad Origenem habes initio hujus tomi. De hoc celeberrimo viro consule, si vacal, Eusebium Histor. eccles. lib. v, cap. 30; Hieronymum De scriptor. eccles., num. 65. 1. Origenes domino sno optimo et multum re- A Χαῖρε ἐν Θεῷ, κύριέ μου σπουδαιότατε καὶ α!δε 2. Et forsitan tale quid tacite indicat quod in (15) Γρηγόριε. Is est sanctus Gregorius qui

ΩΡΙΓΕΝΟΥΣ ΠΡΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΝ ΕΠΙΣΤΟΛΗ Πότε καὶ τίσι τὰ ἀπὸ φιλοσοφίας μαθήματα χρήσιμα εἰς τὴν τῶν ἱερῶν· Γραφών διήγησιν, μετὰ Γραφικῆς μαρτυρίας. Β δείαν προσειληφώς, η Επι- σιμώτατε υἱὲ Γρηγόριε (15) παρὰ Ωριγένους. Ἡ εἰς σύνεσιν, ὡς εὖ οἶσθα, εὐφυΐα ἔργον φέρειν δύ ναται, ἄσκησιν προσλαβοῦσα, ἄγον ἐπὶ τὸ κατὰ τὰ ενδεχόμενον, ἵν' οὕτως ὀνομάσω, τέλος ἐκείνου ὅπερ ἀσκεῖν τις βούλεται. Δύναται οὖν ἡ εὐφυΐα σου Ρω- μαϊόν σε νομικὸν ποιεῖν τέλειον, καὶ Ἑλληνικόν τινα φιλόσοφον τῶν νομιζομένων ἐλλογίμων αἱρέσεων. Αλλ' ἐγὼ τῇ πάσῃ τῆς εὐφυΐας δυνάμει σου έβου- λόμην καταχρήσασθαί σε τελικῶς μὲν εἰς Χριστια νισμόν, ποιητικῶς δὲ διὰ τοῦτ' ἂν ηὐξάμην παρα λαβεῖν σε καὶ φιλοσοφίας Ἑλλήνων τὰ οἱονεὶ εἰς Χριστιανισμὸν δυνάμενα γενέσθαι ἐγκύκλια μαθή ματα ἢ προπαιδεύματα, καὶ τὰ ἀπὸ γεωμετρίας καὶ ἀστρονομίας χρήσιμα εσόμενα εἰς τὴν τῶν ἱερῶν Γραφῶν διήγησιν, ἵν᾽, ὅπερ φασὶ φιλοσόφων παῖδες περὶ γεωμετρίας και μουσικῆς, γραμματικής τε καὶ ῥητορικῆς καὶ ἀστρονομίας, ὡς συνερίθων φιλοσο φίᾳ, τοῦθ᾽ ἡμεῖς εἴπωμεν καὶ περὶ αὐτῆς φιλοσοφίας πρὸς Χριστιανισμόν. Καὶ τάχα τοιοῦτό τι αἰνίσσεται τὸ ἐν Ἐξόδῳ γε γραμμένον ἐκ προσώπου τοῦ Θεοῦ, ἵνα λεχθῇ τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ αἰτεῖν παρὰ γειτόνων καὶ συσκήνων σκεύη ἀργυρᾶ καὶ χρυσᾶ καὶ ἱματισμόν· ἵνα, σκυ λεύσαντες τοὺς Αἰγυπτίους, εὕρωσιν ὕλην πρὸς τὴν κατασκευὴν τῶν παραλαμβανομένων εἰς τὴν πρὸς Θεὸν λατρείαν. Ἐκ γὰρ ὧν ἐσκύλευσαν τους Αἰγυ Η πάπας, πατρὸς ὑποκόρισμα, πανηγυρικὸν εὐχαριστίας ORIGENIS ORIGENIS EPISTOLA AD GREGORIUM Quando quibusve philosophice disciplinæ utiles sint ad sacrarum Scripturarum expositionem Scripturæ testimonio demonstratur. - nerando filio Gregorio salutem in Deo. Quæ est ad intelligentiam bene a natura comparata indoles, ca, ut probe nosti, si exercitatio accesserit, opus expromere potest, quod deducat ad contingentem, ut ita dicam, finem illius rei quam quis tractare voluerit. Potest igitur bona tua indoles Romanum te jurisconsultum facere omnibus numeris abso- lutum, et Græcum quempiam philosophum ex iis sectis quæ insigniores habentur. At ego te om- uibus bonæ tuæ indolis viribus incumbere velim in Christianam doctrinam ut finem, ad hunc vero assequemium a te optarim quasi auxilium e Græ- corum philosophia adhiberi ea quæ cen circu- lares disciplina et ceu preludia ad Christianis- mum esse possunt; necnon e geometria et astro- nomia, quæcunque ad sacras interpretandas lit- teras conferent, ut quod de geometria, musica, grammatica, rhetorica et astronomia philosophi prædicant, tanquam philosophis adjutricibus, id nos de philosophia respectu Cbristianismi di- canius. Exodo scriptum est ex persona Dei, ut jubeantur filii Israel petere a vicinis et contubernalibus vasa argentea et aurea, itemque vestes, ut spoliatis Egyptiis materiam habeant ad ea apparanda quæ ad divinum cultumn pertinent. Ex his enim quæ flii Israel Ægyptiis subtraxerunt, constructa Vir laude dignus, qui cum C cognitione rerum divinarum etiam externas didicit disciplinas, inquit Theodoretus lib. m Hæretic. fabul., cap. 2. Scripsit Apologeticum pro Christia- nis, quod imperatori Marco Antonino secundo, co- gnomine Vero, obtulit: item libros quinque_Ad- versus gentes, et duos De veritate et adversum Cata- phrygas seu Montanistas. De quibus vide Hierony- mum in Catalogo, Photium in Bibliothec., coll. 14, et Theodoretum loco supra laudato. Trithemius eum floruisse vult circa annum Domini 165; sebius tamen, in Chronico ab Hieronymo Latine verso, ei assignat annum Christi 172. Mors autem Maximini, post quam statuit Huetius hanc Origenis epistolam scriptam fuisse, incidit in annum Christi 238, sicque intercedit spatium annorum. Oportet igitur ut Apollinarius longævam vixerit vitam et fere centum attigerit annos, si is est quem hic sa- lutat Origenes : aut alius denique nobis Apollina- rius est quærendus. Vix autem alium reperies epi- scopum, hoc nomine iis temporibus notum. Epi- scopatus vero hujus Apollinarii, quisquis fuerit, papæ nomen est index. Nam papæ antiquitus sa- Intabantur oinnes episcopi. Sic Athanasius apud Epiphanium, hæres. 68; Epiphanius, apud Hiero- nymum in Apolog. adversus Rufinum; Augustinus apud eumdem in fine epist. ad Augustinum; Joannes patriarcha Alexandrinus a Sophronie patriarcha ilierosol. 1. Εpigr., c. 1, pag. 104; Lupus a Si- domio Apollinari epist. lib. viii, pag. 272; item Noverius, Principius, Prosper, Euphronius, An- brosius, etc., eodem lib. vut et ix hoc nomine ho- norantur. Estque expli- cante Hesychio. WETSTENIUS. postea, ob miraculorum donum quo pollebat Thau- maturgus dictus, Neocæsareæ episcopus fuit. Hujus ad Origenem habes initio hujus tomi. De hoc celeberrimo viro consule, si vacal, Eusebium Histor. eccles. lib. v, cap. 30; Hieronymum De scriptor. eccles., num. 65. 1. Origenes domino sno optimo et multum re- A Χαῖρε ἐν Θεῷ, κύριέ μου σπουδαιότατε καὶ α!δε 2. Et forsitan tale quid tacite indicat quod in (15) Γρηγόριε. Is est sanctus Gregorius qui

πτίους οἱ υἱοὶ Ἰσραὴλ, τὰ ἐν τοῖς ἁγίοις τῶν ἁγίων Β κατεσκεύασται· ἡ κιβωτός μετὰ τοῦ ἐπιθέματος, καὶ τὰ χερουβίμ, καὶ τὸ ἱλαστήριον, καὶ ἡ χρυσῆ στάμνος, ἐν ᾧ ἀπέκειτο τὸ μάννα, τῶν ἀγγέλων ὁ ἄρτος. Ταῦτα μὲν οὖν ἀπὸ τοῦ καλλίστου τῶν Αἰγυπτίων εἰκὸς γεγονέναι χρυσοῦ· ἀπὸ δὲ δευτέρου τινὸς παρ' ἐκεῖ νον ἡ στερεὰ δι᾿ ὅλου χρυσή λυχνία, πλησίον τοῦ ἐσω τέρου καταπετάσματος, καὶ οἱ ἐπ' αὐτῆς λύχνοι, καὶ ἡ χρυσῆ τράπεζα ἐφ᾿ ἧς ἦσαν οἱ ἄρτοι τῆς προθέ- σεως, καὶ μεταξὺ ἀμφοτέρων τὸ χρυσοῦν θυμιατή- ριον. Εἰ δέ τις ἦν τρίτος καὶ τέταρτος χρυσός, ἐξ ἐκείνου κατεσκευάζετο τὰ σκεύη τὰ ἅγια, καὶ ἀπὸ ἀργύρου δὲ Αἰγυπτίου ἄλλα ἐγίνετο. Ἐν Αἰγύπτῳ γὰρ παροικούντες οἱ υἱοὶ Ἰσραήλ, τοῦτο ἀπὸ τῆς ἐκεῖ παροικίας κεκερδήκασι, τὸ εὐπορῆσαι τοσαύτης ὕλης τιμίας εἰς τὰ χρήσιμα τῆς λατρείας τοῦ Θεοῦ. Ἀπὸ δὲ Αἰγυπτίου ἱματισμοῦ εἰκὸς γεγονέναι ὅσα ἐδεήθη ἔργων, ὡς ὠνόμασεν ή Γραφή, ῥαφιδευτών, συρραπτῶν, τῶν ῥαφιδευτῶν μετὰ σοφίας Θεοῦ, τὰ τοιάδε ἱμάτια τοῖς τοιοισδί, ἵνα γένηται τὰ καταπε- τάσματα, καὶ αἱ αὐλαὶ αἱ ἐσωτέρω καὶ ἐξωτέρω. Καὶ τί με δεῖ, ἀκαίρως παρεκβαίνοντα, κατα- σκευάζειν εἰς ὅσα χρήσιμά ἐστι τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ τὰ ἀπὸ Αἰγύπτου παραλαμβανόμενα οἷς Αἰγύπτιοι μὲν οὐκ εἰς δέον ἐχρῶντο, Ἑβραῖοι δὲ διὰ τὴν τοῦ Θεοῦ σοφίαν εἰς θεοσέβειαν ἐχρήσαντο; Οἶδε μέν τοι ἡ θεία Γραφὴ πρὸς κακοῦ γεγονέναι τὸ ἀπὸ τῆς γῆς τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ εἰς Αἴγυπτον καταβεβηκέναι, αι- νισσομένη, ὅτι τισὶ πρὸς κακοῦ γίνεται τὸ παροικῆ- σαι τοῖς Αἰγυπτίοις, τουτέστι τοῖς τοῦ κόσμου μαθή- μασι μετὰ τὸ ἐγγραφῆναι τῷ νόμῳ τοῦ Θεοῦ, καὶ τῇ Ἰσραηλιτικῇ εἰς αὐτὸν θεραπείᾳ. ῎Αδερ γοῦν ὁ Ιδουμαίος (16), ὅσον μὲν ἐν τῇ γῇ τοῦ Ἰσραὴλ ἦν, μὴ γενόμενος τῶν Αἰγυπτίων ἄρτων, εἴδωλα οὐ κατε σκεύαζεν· ὅτε δὲ ἀποδρὰς τὸν σοφὸν Σολομῶντα κατά έθη εἰς Αἴγυπτον, ὡς ἀποδρὰς ἀπὸ τῆς τοῦ Θεοῦ σοφίας, συγγενής γέγονε τῷ Φαραὼ γήμας τὴν ἀδελφὴν τῆς γυναικὸς αὐτοῦ καὶ τεκνοποιῶν τὸν τρεφόμενον μεταξὺ τῶν παίδων τοῦ Φαραώ. Διόπερ εἰ καὶ ἐπαν ελήλυθεν εἰς τὴν γῆν Ἰσραὴλ, ἐπὶ τὸ διασχίσαι τὸν λαὸν τοῦ Θεοῦ ἐπανελήλυθε, καὶ ποιῆσαι αὐτοὺς εἰπεῖν ἐπὶ τῇ χρυσῇ δαμάλει· . Οὗτοί εἰσιν οἱ θεοί σου, Ἰσραήλ, οἱ ἀναγαγόντες σε ἐκ γῆς Αἰγύπτου. Κἀγὼ δὲ τῇ πείρα μαθὼν εἴποιμ᾽ ἄν σοι, ὅτι σπά- νιος μὲν ὁ τὰ χρήσιμα τῆς Αἰγύπτου λαβὼν, καὶ ἐξελθὼν ταύτης, καὶ κατασκευάσας τὰ πρὸς τὴν λατρείαν τοῦ Θεοῦ· πολὺς δὲ ὁ τοῦ Ἰδουμαίου "Αδερ ἀδελφός. Οὗτοι δὲ εἰσιν οἱ ἀπό τινος Ἑλληνικῆς ἐν- τραχείας αἱρετικὰ γεννήσαντες νοήματα, καὶ οἱονεὶ δαμάλεις χρυσᾶς κατασκευάσαντες ἐν Βαιθήλ· έρω μηνεύεται οἶκος Θεοῦ. Δοκεῖ δέ μοι καὶ διὰ τούτων ὁ λόγος αἰνίσσεσθαι, ὅτι τὰ ἴδια ἀναπλάσματα ἀνέθη- καὶ ταῖς Γραφαῖς ἐν οἷς οἰκεῖ λόγος Θεοῦ, τροπικῶς Βαιθήλ καλουμέναις. Τὸ δ' ἄλλο ἀνάπλασμα ἐν Δὲν φησὶν ὁ λόγος ἀνατεθεῖσθαι. Τοῦ δὲ Δὰν τὰ ὅρια τελευταῖα ἐστι, καὶ ἐγγὺς τῶν ἐθνικῶν ὁρίων, ὡς * ΧΧΧΙ, EPISTOLA AD GREGORIUM. A sunt quæ in Sanctis sanctorum erant, arca cum C operculo, cherubim, propitiatorium, et urna aurea, in qua repositum erat nanna, panis angelorum. Hæc igitur ex optimo Ægyptiorum auro confecta fuisse verisimile est; e quodam autem secundario auri genere solidum candelabrum plane aureum prope interius velum, et lucernas ipsi impositas, et mensam auream in qua erant panes propositio- nis, et inter utrumque thuribulum aureum. Quod si tertium et quartum aliquod aurum fuit, ex illo conflata sunt vasa sacra, et ex argento Ægyptio alia confecta sunt. Ægyptum enim incolentes filii Israel id ex illa babitatione lucri reportarunt, ut tam pretiosa materia abundarent ad divini cultus usum. E vestibus autem Ægyptiorum effecta fuisse credibile est, quæcunque indiguerunt opere, ut nominat Scriptura, acu pingentium et consuen- tium, acu pingentium cum Dei sapientia, haec illa vestimenta his illis modis, ut fierent velamina atriaque interiora et exteriora. Verum quid me attinet intempestiva digressione explicare quot et quantos usus Israelitis præbuerint Ægyptiorum spolia quibus hi male utebantur; Hebræi vero Dei sapientia instituti ad divinum cultum usi sunt? Solet tamen divina Scriptura e terra filiorum Israel in Ægyptum descensum in malis ponere, tacite in- nuens quibusdam malum esse versari cum Ægy- pliis, hoc est, cum mundi disciplinis, postquam legi Dei nomen dederint, et Israelitice in Deum pietati. Ader certe Idumæus, quandiu fuit in terr Israel, nec gustavit Ægyptiorum panes, idola non fabricatus est; cum vero a sapiente Salomone an- fugiens descendit in Ægyptum, velut fugiens a Dei sapientia, cum Pharaone affinitatem iniit, ducta uxoris ipsius sorore, et procreato ex ea filio qui inter Pharaonis liberos educatus est. Quare, etsi in terram Israel reversus est, in id reversus est, nt Dei populum divideret, eoque induceret ut de aurea vitula diceret : • Hi sunt dii tui, Israel, qui eduxerunt te de terra Ægypti "., Ac ego sane experientia doctus affirmaverim paucos admodum inveniri qui perceptis Ægypti utilitatibus, ex ea egressi sint, et quæ ad Dei cultum pertinent, con- stituerint; multos vero esse Ader Idumæi fratres. D Hi sunt qui e Græca quadam solertia hæreticas III Reg. 11, 14. Exod. videtur hoc loco Origenes Ader seu Adad cum Je- 4. opiniones genuerunt et ceu vitulas quasdam au- reas fabricati sunt in Bethel, quæ interpretatur domus Dei. Ilis mihi videlur tacite indicari, sua eos commenta alinxisse Scripturis in quibus Dei verbum habitat, et quæ tropice appellantur Bethel. Cæterum aliud figmentum ait Scriptura in Dan repositum fuisse. Fines porro Dan extremi sunt et in confinio gentium, ut constat ex iis quæ in libro Jesu Nave scripta sunt. Sunt igitur vicina finibus gentium quædam ex iis figmentis quæ, ut exposuimus, fratres Ader finxerunt. roboam. Confer caput undecimum libri tertii Rc- gum cum ejusdem libri capite duodecimo. (16) "Αδερ γοῦν ὁ Ἰδουμαῖος, etc. Confundere

πτίους οἱ υἱοὶ Ἰσραὴλ, τὰ ἐν τοῖς ἁγίοις τῶν ἁγίων Β κατεσκεύασται· ἡ κιβωτός μετὰ τοῦ ἐπιθέματος, καὶ τὰ χερουβίμ, καὶ τὸ ἱλαστήριον, καὶ ἡ χρυσῆ στάμνος, ἐν ᾧ ἀπέκειτο τὸ μάννα, τῶν ἀγγέλων ὁ ἄρτος. Ταῦτα μὲν οὖν ἀπὸ τοῦ καλλίστου τῶν Αἰγυπτίων εἰκὸς γεγονέναι χρυσοῦ· ἀπὸ δὲ δευτέρου τινὸς παρ' ἐκεῖ νον ἡ στερεὰ δι᾿ ὅλου χρυσή λυχνία, πλησίον τοῦ ἐσω τέρου καταπετάσματος, καὶ οἱ ἐπ' αὐτῆς λύχνοι, καὶ ἡ χρυσῆ τράπεζα ἐφ᾿ ἧς ἦσαν οἱ ἄρτοι τῆς προθέ- σεως, καὶ μεταξὺ ἀμφοτέρων τὸ χρυσοῦν θυμιατή- ριον. Εἰ δέ τις ἦν τρίτος καὶ τέταρτος χρυσός, ἐξ ἐκείνου κατεσκευάζετο τὰ σκεύη τὰ ἅγια, καὶ ἀπὸ ἀργύρου δὲ Αἰγυπτίου ἄλλα ἐγίνετο. Ἐν Αἰγύπτῳ γὰρ παροικούντες οἱ υἱοὶ Ἰσραήλ, τοῦτο ἀπὸ τῆς ἐκεῖ παροικίας κεκερδήκασι, τὸ εὐπορῆσαι τοσαύτης ὕλης τιμίας εἰς τὰ χρήσιμα τῆς λατρείας τοῦ Θεοῦ. Ἀπὸ δὲ Αἰγυπτίου ἱματισμοῦ εἰκὸς γεγονέναι ὅσα ἐδεήθη ἔργων, ὡς ὠνόμασεν ή Γραφή, ῥαφιδευτών, συρραπτῶν, τῶν ῥαφιδευτῶν μετὰ σοφίας Θεοῦ, τὰ τοιάδε ἱμάτια τοῖς τοιοισδί, ἵνα γένηται τὰ καταπε- τάσματα, καὶ αἱ αὐλαὶ αἱ ἐσωτέρω καὶ ἐξωτέρω. Καὶ τί με δεῖ, ἀκαίρως παρεκβαίνοντα, κατα- σκευάζειν εἰς ὅσα χρήσιμά ἐστι τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ τὰ ἀπὸ Αἰγύπτου παραλαμβανόμενα οἷς Αἰγύπτιοι μὲν οὐκ εἰς δέον ἐχρῶντο, Ἑβραῖοι δὲ διὰ τὴν τοῦ Θεοῦ σοφίαν εἰς θεοσέβειαν ἐχρήσαντο; Οἶδε μέν τοι ἡ θεία Γραφὴ πρὸς κακοῦ γεγονέναι τὸ ἀπὸ τῆς γῆς τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ εἰς Αἴγυπτον καταβεβηκέναι, αι- νισσομένη, ὅτι τισὶ πρὸς κακοῦ γίνεται τὸ παροικῆ- σαι τοῖς Αἰγυπτίοις, τουτέστι τοῖς τοῦ κόσμου μαθή- μασι μετὰ τὸ ἐγγραφῆναι τῷ νόμῳ τοῦ Θεοῦ, καὶ τῇ Ἰσραηλιτικῇ εἰς αὐτὸν θεραπείᾳ. ῎Αδερ γοῦν ὁ Ιδουμαίος (16), ὅσον μὲν ἐν τῇ γῇ τοῦ Ἰσραὴλ ἦν, μὴ γενόμενος τῶν Αἰγυπτίων ἄρτων, εἴδωλα οὐ κατε σκεύαζεν· ὅτε δὲ ἀποδρὰς τὸν σοφὸν Σολομῶντα κατά έθη εἰς Αἴγυπτον, ὡς ἀποδρὰς ἀπὸ τῆς τοῦ Θεοῦ σοφίας, συγγενής γέγονε τῷ Φαραὼ γήμας τὴν ἀδελφὴν τῆς γυναικὸς αὐτοῦ καὶ τεκνοποιῶν τὸν τρεφόμενον μεταξὺ τῶν παίδων τοῦ Φαραώ. Διόπερ εἰ καὶ ἐπαν ελήλυθεν εἰς τὴν γῆν Ἰσραὴλ, ἐπὶ τὸ διασχίσαι τὸν λαὸν τοῦ Θεοῦ ἐπανελήλυθε, καὶ ποιῆσαι αὐτοὺς εἰπεῖν ἐπὶ τῇ χρυσῇ δαμάλει· . Οὗτοί εἰσιν οἱ θεοί σου, Ἰσραήλ, οἱ ἀναγαγόντες σε ἐκ γῆς Αἰγύπτου. Κἀγὼ δὲ τῇ πείρα μαθὼν εἴποιμ᾽ ἄν σοι, ὅτι σπά- νιος μὲν ὁ τὰ χρήσιμα τῆς Αἰγύπτου λαβὼν, καὶ ἐξελθὼν ταύτης, καὶ κατασκευάσας τὰ πρὸς τὴν λατρείαν τοῦ Θεοῦ· πολὺς δὲ ὁ τοῦ Ἰδουμαίου "Αδερ ἀδελφός. Οὗτοι δὲ εἰσιν οἱ ἀπό τινος Ἑλληνικῆς ἐν- τραχείας αἱρετικὰ γεννήσαντες νοήματα, καὶ οἱονεὶ δαμάλεις χρυσᾶς κατασκευάσαντες ἐν Βαιθήλ· έρω μηνεύεται οἶκος Θεοῦ. Δοκεῖ δέ μοι καὶ διὰ τούτων ὁ λόγος αἰνίσσεσθαι, ὅτι τὰ ἴδια ἀναπλάσματα ἀνέθη- καὶ ταῖς Γραφαῖς ἐν οἷς οἰκεῖ λόγος Θεοῦ, τροπικῶς Βαιθήλ καλουμέναις. Τὸ δ' ἄλλο ἀνάπλασμα ἐν Δὲν φησὶν ὁ λόγος ἀνατεθεῖσθαι. Τοῦ δὲ Δὰν τὰ ὅρια τελευταῖα ἐστι, καὶ ἐγγὺς τῶν ἐθνικῶν ὁρίων, ὡς * ΧΧΧΙ, EPISTOLA AD GREGORIUM. A sunt quæ in Sanctis sanctorum erant, arca cum C operculo, cherubim, propitiatorium, et urna aurea, in qua repositum erat nanna, panis angelorum. Hæc igitur ex optimo Ægyptiorum auro confecta fuisse verisimile est; e quodam autem secundario auri genere solidum candelabrum plane aureum prope interius velum, et lucernas ipsi impositas, et mensam auream in qua erant panes propositio- nis, et inter utrumque thuribulum aureum. Quod si tertium et quartum aliquod aurum fuit, ex illo conflata sunt vasa sacra, et ex argento Ægyptio alia confecta sunt. Ægyptum enim incolentes filii Israel id ex illa babitatione lucri reportarunt, ut tam pretiosa materia abundarent ad divini cultus usum. E vestibus autem Ægyptiorum effecta fuisse credibile est, quæcunque indiguerunt opere, ut nominat Scriptura, acu pingentium et consuen- tium, acu pingentium cum Dei sapientia, haec illa vestimenta his illis modis, ut fierent velamina atriaque interiora et exteriora. Verum quid me attinet intempestiva digressione explicare quot et quantos usus Israelitis præbuerint Ægyptiorum spolia quibus hi male utebantur; Hebræi vero Dei sapientia instituti ad divinum cultum usi sunt? Solet tamen divina Scriptura e terra filiorum Israel in Ægyptum descensum in malis ponere, tacite in- nuens quibusdam malum esse versari cum Ægy- pliis, hoc est, cum mundi disciplinis, postquam legi Dei nomen dederint, et Israelitice in Deum pietati. Ader certe Idumæus, quandiu fuit in terr Israel, nec gustavit Ægyptiorum panes, idola non fabricatus est; cum vero a sapiente Salomone an- fugiens descendit in Ægyptum, velut fugiens a Dei sapientia, cum Pharaone affinitatem iniit, ducta uxoris ipsius sorore, et procreato ex ea filio qui inter Pharaonis liberos educatus est. Quare, etsi in terram Israel reversus est, in id reversus est, nt Dei populum divideret, eoque induceret ut de aurea vitula diceret : • Hi sunt dii tui, Israel, qui eduxerunt te de terra Ægypti "., Ac ego sane experientia doctus affirmaverim paucos admodum inveniri qui perceptis Ægypti utilitatibus, ex ea egressi sint, et quæ ad Dei cultum pertinent, con- stituerint; multos vero esse Ader Idumæi fratres. D Hi sunt qui e Græca quadam solertia hæreticas III Reg. 11, 14. Exod. videtur hoc loco Origenes Ader seu Adad cum Je- 4. opiniones genuerunt et ceu vitulas quasdam au- reas fabricati sunt in Bethel, quæ interpretatur domus Dei. Ilis mihi videlur tacite indicari, sua eos commenta alinxisse Scripturis in quibus Dei verbum habitat, et quæ tropice appellantur Bethel. Cæterum aliud figmentum ait Scriptura in Dan repositum fuisse. Fines porro Dan extremi sunt et in confinio gentium, ut constat ex iis quæ in libro Jesu Nave scripta sunt. Sunt igitur vicina finibus gentium quædam ex iis figmentis quæ, ut exposuimus, fratres Ader finxerunt. roboam. Confer caput undecimum libri tertii Rc- gum cum ejusdem libri capite duodecimo. (16) "Αδερ γοῦν ὁ Ἰδουμαῖος, etc. Confundere

πτίους οἱ υἱοὶ Ἰσραὴλ, τὰ ἐν τοῖς ἁγίοις τῶν ἁγίων Β κατεσκεύασται· ἡ κιβωτός μετὰ τοῦ ἐπιθέματος, καὶ τὰ χερουβίμ, καὶ τὸ ἱλαστήριον, καὶ ἡ χρυσῆ στάμνος, ἐν ᾧ ἀπέκειτο τὸ μάννα, τῶν ἀγγέλων ὁ ἄρτος. Ταῦτα μὲν οὖν ἀπὸ τοῦ καλλίστου τῶν Αἰγυπτίων εἰκὸς γεγονέναι χρυσοῦ· ἀπὸ δὲ δευτέρου τινὸς παρ' ἐκεῖ νον ἡ στερεὰ δι᾿ ὅλου χρυσή λυχνία, πλησίον τοῦ ἐσω τέρου καταπετάσματος, καὶ οἱ ἐπ' αὐτῆς λύχνοι, καὶ ἡ χρυσῆ τράπεζα ἐφ᾿ ἧς ἦσαν οἱ ἄρτοι τῆς προθέ- σεως, καὶ μεταξὺ ἀμφοτέρων τὸ χρυσοῦν θυμιατή- ριον. Εἰ δέ τις ἦν τρίτος καὶ τέταρτος χρυσός, ἐξ ἐκείνου κατεσκευάζετο τὰ σκεύη τὰ ἅγια, καὶ ἀπὸ ἀργύρου δὲ Αἰγυπτίου ἄλλα ἐγίνετο. Ἐν Αἰγύπτῳ γὰρ παροικούντες οἱ υἱοὶ Ἰσραήλ, τοῦτο ἀπὸ τῆς ἐκεῖ παροικίας κεκερδήκασι, τὸ εὐπορῆσαι τοσαύτης ὕλης τιμίας εἰς τὰ χρήσιμα τῆς λατρείας τοῦ Θεοῦ. Ἀπὸ δὲ Αἰγυπτίου ἱματισμοῦ εἰκὸς γεγονέναι ὅσα ἐδεήθη ἔργων, ὡς ὠνόμασεν ή Γραφή, ῥαφιδευτών, συρραπτῶν, τῶν ῥαφιδευτῶν μετὰ σοφίας Θεοῦ, τὰ τοιάδε ἱμάτια τοῖς τοιοισδί, ἵνα γένηται τὰ καταπε- τάσματα, καὶ αἱ αὐλαὶ αἱ ἐσωτέρω καὶ ἐξωτέρω. Καὶ τί με δεῖ, ἀκαίρως παρεκβαίνοντα, κατα- σκευάζειν εἰς ὅσα χρήσιμά ἐστι τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ τὰ ἀπὸ Αἰγύπτου παραλαμβανόμενα οἷς Αἰγύπτιοι μὲν οὐκ εἰς δέον ἐχρῶντο, Ἑβραῖοι δὲ διὰ τὴν τοῦ Θεοῦ σοφίαν εἰς θεοσέβειαν ἐχρήσαντο; Οἶδε μέν τοι ἡ θεία Γραφὴ πρὸς κακοῦ γεγονέναι τὸ ἀπὸ τῆς γῆς τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ εἰς Αἴγυπτον καταβεβηκέναι, αι- νισσομένη, ὅτι τισὶ πρὸς κακοῦ γίνεται τὸ παροικῆ- σαι τοῖς Αἰγυπτίοις, τουτέστι τοῖς τοῦ κόσμου μαθή- μασι μετὰ τὸ ἐγγραφῆναι τῷ νόμῳ τοῦ Θεοῦ, καὶ τῇ Ἰσραηλιτικῇ εἰς αὐτὸν θεραπείᾳ. ῎Αδερ γοῦν ὁ Ιδουμαίος (16), ὅσον μὲν ἐν τῇ γῇ τοῦ Ἰσραὴλ ἦν, μὴ γενόμενος τῶν Αἰγυπτίων ἄρτων, εἴδωλα οὐ κατε σκεύαζεν· ὅτε δὲ ἀποδρὰς τὸν σοφὸν Σολομῶντα κατά έθη εἰς Αἴγυπτον, ὡς ἀποδρὰς ἀπὸ τῆς τοῦ Θεοῦ σοφίας, συγγενής γέγονε τῷ Φαραὼ γήμας τὴν ἀδελφὴν τῆς γυναικὸς αὐτοῦ καὶ τεκνοποιῶν τὸν τρεφόμενον μεταξὺ τῶν παίδων τοῦ Φαραώ. Διόπερ εἰ καὶ ἐπαν ελήλυθεν εἰς τὴν γῆν Ἰσραὴλ, ἐπὶ τὸ διασχίσαι τὸν λαὸν τοῦ Θεοῦ ἐπανελήλυθε, καὶ ποιῆσαι αὐτοὺς εἰπεῖν ἐπὶ τῇ χρυσῇ δαμάλει· . Οὗτοί εἰσιν οἱ θεοί σου, Ἰσραήλ, οἱ ἀναγαγόντες σε ἐκ γῆς Αἰγύπτου. Κἀγὼ δὲ τῇ πείρα μαθὼν εἴποιμ᾽ ἄν σοι, ὅτι σπά- νιος μὲν ὁ τὰ χρήσιμα τῆς Αἰγύπτου λαβὼν, καὶ ἐξελθὼν ταύτης, καὶ κατασκευάσας τὰ πρὸς τὴν λατρείαν τοῦ Θεοῦ· πολὺς δὲ ὁ τοῦ Ἰδουμαίου "Αδερ ἀδελφός. Οὗτοι δὲ εἰσιν οἱ ἀπό τινος Ἑλληνικῆς ἐν- τραχείας αἱρετικὰ γεννήσαντες νοήματα, καὶ οἱονεὶ δαμάλεις χρυσᾶς κατασκευάσαντες ἐν Βαιθήλ· έρω μηνεύεται οἶκος Θεοῦ. Δοκεῖ δέ μοι καὶ διὰ τούτων ὁ λόγος αἰνίσσεσθαι, ὅτι τὰ ἴδια ἀναπλάσματα ἀνέθη- καὶ ταῖς Γραφαῖς ἐν οἷς οἰκεῖ λόγος Θεοῦ, τροπικῶς Βαιθήλ καλουμέναις. Τὸ δ' ἄλλο ἀνάπλασμα ἐν Δὲν φησὶν ὁ λόγος ἀνατεθεῖσθαι. Τοῦ δὲ Δὰν τὰ ὅρια τελευταῖα ἐστι, καὶ ἐγγὺς τῶν ἐθνικῶν ὁρίων, ὡς * ΧΧΧΙ, EPISTOLA AD GREGORIUM. A sunt quæ in Sanctis sanctorum erant, arca cum C operculo, cherubim, propitiatorium, et urna aurea, in qua repositum erat nanna, panis angelorum. Hæc igitur ex optimo Ægyptiorum auro confecta fuisse verisimile est; e quodam autem secundario auri genere solidum candelabrum plane aureum prope interius velum, et lucernas ipsi impositas, et mensam auream in qua erant panes propositio- nis, et inter utrumque thuribulum aureum. Quod si tertium et quartum aliquod aurum fuit, ex illo conflata sunt vasa sacra, et ex argento Ægyptio alia confecta sunt. Ægyptum enim incolentes filii Israel id ex illa babitatione lucri reportarunt, ut tam pretiosa materia abundarent ad divini cultus usum. E vestibus autem Ægyptiorum effecta fuisse credibile est, quæcunque indiguerunt opere, ut nominat Scriptura, acu pingentium et consuen- tium, acu pingentium cum Dei sapientia, haec illa vestimenta his illis modis, ut fierent velamina atriaque interiora et exteriora. Verum quid me attinet intempestiva digressione explicare quot et quantos usus Israelitis præbuerint Ægyptiorum spolia quibus hi male utebantur; Hebræi vero Dei sapientia instituti ad divinum cultum usi sunt? Solet tamen divina Scriptura e terra filiorum Israel in Ægyptum descensum in malis ponere, tacite in- nuens quibusdam malum esse versari cum Ægy- pliis, hoc est, cum mundi disciplinis, postquam legi Dei nomen dederint, et Israelitice in Deum pietati. Ader certe Idumæus, quandiu fuit in terr Israel, nec gustavit Ægyptiorum panes, idola non fabricatus est; cum vero a sapiente Salomone an- fugiens descendit in Ægyptum, velut fugiens a Dei sapientia, cum Pharaone affinitatem iniit, ducta uxoris ipsius sorore, et procreato ex ea filio qui inter Pharaonis liberos educatus est. Quare, etsi in terram Israel reversus est, in id reversus est, nt Dei populum divideret, eoque induceret ut de aurea vitula diceret : • Hi sunt dii tui, Israel, qui eduxerunt te de terra Ægypti "., Ac ego sane experientia doctus affirmaverim paucos admodum inveniri qui perceptis Ægypti utilitatibus, ex ea egressi sint, et quæ ad Dei cultum pertinent, con- stituerint; multos vero esse Ader Idumæi fratres. D Hi sunt qui e Græca quadam solertia hæreticas III Reg. 11, 14. Exod. videtur hoc loco Origenes Ader seu Adad cum Je- 4. opiniones genuerunt et ceu vitulas quasdam au- reas fabricati sunt in Bethel, quæ interpretatur domus Dei. Ilis mihi videlur tacite indicari, sua eos commenta alinxisse Scripturis in quibus Dei verbum habitat, et quæ tropice appellantur Bethel. Cæterum aliud figmentum ait Scriptura in Dan repositum fuisse. Fines porro Dan extremi sunt et in confinio gentium, ut constat ex iis quæ in libro Jesu Nave scripta sunt. Sunt igitur vicina finibus gentium quædam ex iis figmentis quæ, ut exposuimus, fratres Ader finxerunt. roboam. Confer caput undecimum libri tertii Rc- gum cum ejusdem libri capite duodecimo. (16) "Αδερ γοῦν ὁ Ἰδουμαῖος, etc. Confundere