PG 11:91δῆλον ἐκ τῶν ἀναγεγραμμένων ἐν τῷ τοῦ Ναυῆ Ἰησοῦ. Ἐγγὺς οὖν εἰσιν ἐθνικῶν ὁρίων τινὰ τῶν ἀναπλασμάτων ἅπερ ἀνέπλασαν οἱ τοῦ “Αδερ, ὡς ἀποδεδώκαμεν, ἀδελφοί. Σὺ οὖν, κύριε υἱὲ, προηγουμένως πρόσεχε τῇ τῶν θείων Γραφῶν ἀναγνώσει· ἀλλὰ πρόσεχε πολλῆς γὰρ προσοχῆς ἀναγινώσκοντες τὰ θεῖα δεόμεθα· ἵνα μὴ προπετέστερον εἴπωμέν τινα, ή νομίσωμεν περὶ αὐτῶν· καὶ προσέχων τῇ τῶν θείων ἀναγνώσει μετά πιστῆς καὶ Θεῷ ἀρεσκούσης προλήψεως, κρούε τὰ κεκλεισμένα αὐτῆς, καὶ ἀνοιγήσεταί σοι ὑπὸ τοῦ θυρωροῦ, περὶ οὗ εἶπεν ὁ Ἰησοῦς· «Τούτῳ ὁ θυρωρός ἀνοίγει.» Καὶ προσέχων τῇ θείᾳ ἀναγνώσει, ὀρθῶς ζήτει καὶ μετὰ πίστεως τῆς εἰς Θεὸν ἀκλινοῦς τὸν κεκρυμμένον τοῖς πολλοῖς νοῦν τῶν θείων γραμμάτ των. Μὴ ἀρκοῦ δὲ τῷ κρούειν καὶ ζητεῖν· ἀναγκαιοτάτη γὰρ καὶ ἡ περὶ τοῦ νοεῖν τὰ θεῖα εὐχή· ἐφ' ᾗ προτρέπων ὁ Σωτὴρ, οὐ μόνον εἶπε τό· «Κρούετε, καὶ ἀνοιγήσεται ὑμῖν,» καὶ τό· ι Ζητεῖτε, καὶ εύ ρήσετε,» ἀλλὰ καὶ τό· «Αἰτεῖτε, καὶ δοθήσεται ὑμῖν.» Ταῦτα ἀπὸ τῆς πρὸς σέ μου πατρικῆς ἀγά πης τετόλμηται. Εἰ δ' εὖ ἔχει τὰ τετολμημένα, κ μὴ, Θεὸς ἂν εἰδείη, καὶ ὁ Χριστὸς αὐτοῦ, καὶ ὁ μετα έχων πνεύματος Θεοῦ καὶ πνεύματος Χριστοῦ. Μετ έχοις δὲ καὶ σὺ, καὶ ἀεὶ αὔξοις την μετοχήν, ἵνα λέγῃς οὐ μόνον τό·. Μέτοχοι τοῦ Χριστοῦ γεγό ναμεν, ἀλλὰ καὶ, μέτοχοι τοῦ Θεοῦ.» σε δ Περὶ ἀρχῶν, Περὶ ἀρχῶν, Περὶ ἀρχῶν, Στρωματέας, οι Τόμους? 41,: Εἴπερ δυνατὸν ἀμείβειν ποιότητας τὴν ὑποκειμένην πάσαις ποιότησιν ὕλην· πῶς οὐ δυνατὸν καὶ τὴν σάρκα τοῦ Ἰησοῦ ἀμείψασαν ποιότητας γεγονέναι τοιαύτην, ὁποίαν ἐχρῆν εἶναι τὴν ἐν αἰθέρι καὶ τοῖς ἀνωτάτω αὐτοῦ πολιτευομένην, οὐκέτι ἔχουσαν τὰ τῆς σαρκικῆς ἀσθενείας Περὶ ἀρχῶν,FRAGMENTA
δῆλον ἐκ τῶν ἀναγεγραμμένων ἐν τῷ τοῦ Ναυῆ Ἰησοῦ. Ἐγγὺς οὖν εἰσιν ἐθνικῶν ὁρίων τινὰ τῶν
ἀναπλασμάτων ἅπερ ἀνέπλασαν οἱ τοῦ “Αδερ, ὡς ἀποδεδώκαμεν, ἀδελφοί.
Σὺ οὖν, κύριε υἱὲ, προηγουμένως πρόσεχε τῇ τῶν
θείων Γραφῶν ἀναγνώσει· ἀλλὰ πρόσεχε πολλῆς
γὰρ προσοχῆς ἀναγινώσκοντες τὰ θεῖα δεόμεθα· ἵνα
μὴ προπετέστερον εἴπωμέν τινα, ή νομίσωμεν περὶ
αὐτῶν· καὶ προσέχων τῇ τῶν θείων ἀναγνώσει μετά
πιστῆς καὶ Θεῷ ἀρεσκούσης προλήψεως, κρούε τὰ
κεκλεισμένα αὐτῆς, καὶ ἀνοιγήσεταί σοι ὑπὸ τοῦ θυ
ρωροῦ, περὶ οὗ εἶπεν ὁ Ἰησοῦς· «Τούτῳ ὁ θυρωρός
ἀνοίγει.» Καὶ προσέχων τῇ θείᾳ ἀναγνώσει, ὀρθῶς
ζήτει καὶ μετὰ πίστεως τῆς εἰς Θεὸν ἀκλινοῦς τὸν
κεκρυμμένον τοῖς πολλοῖς νοῦν τῶν θείων γραμμάτ
των. Μὴ ἀρκοῦ δὲ τῷ κρούειν καὶ ζητεῖν· ἀναγκαιο
τάτη γὰρ καὶ ἡ περὶ τοῦ νοεῖν τὰ θεῖα εὐχή· ἐφ' ᾗ
προτρέπων ὁ Σωτὴρ, οὐ μόνον εἶπε τό· «Κρούετε,
καὶ ἀνοιγήσεται ὑμῖν,» καὶ τό· ι Ζητεῖτε, καὶ εύ
ρήσετε,» ἀλλὰ καὶ τό· «Αἰτεῖτε, καὶ δοθήσεται
ὑμῖν.» Ταῦτα ἀπὸ τῆς πρὸς σέ μου πατρικῆς ἀγά
πης τετόλμηται. Εἰ δ' εὖ ἔχει τὰ τετολμημένα, κ
μὴ, Θεὸς ἂν εἰδείη, καὶ ὁ Χριστὸς αὐτοῦ, καὶ ὁ μετα
έχων πνεύματος Θεοῦ καὶ πνεύματος Χριστοῦ. Μετ
έχοις δὲ καὶ σὺ, καὶ ἀεὶ αὔξοις την μετοχήν, ἵνα
λέγῃς οὐ μόνον τό·. Μέτοχοι τοῦ Χριστοῦ γεγό
ναμεν, ἀλλὰ καὶ, μέτοχοι τοῦ Θεοῦ.»
88 Heb. ut, 14.
3. Tu igitur, domine Gili, praecipue attende diAvinarum Scripturarum lectioni, sed attende; multa
enim attentione nobis, qui divina legimus, opus
est, ne de iis aliqua inconsideratius dicamus aut
sentiamus; et attendens rerum divinarum lectioni
cum fideli et qua Deo placeat anticipata opinione,
pulsa quæ in iis clausa sunt, et aperietur tibi a
janitore, de quo dixit Jesus: «Huic ostiarius aperit 50
> Et attendens divinæ lectioni, recte et
firma in Deum fide eam quære quæ multis abscondita
est, divinarum mentem litterarum. Verum ne tibi
satis sit pulsare et quærere. Nam maxime etiam
necessaria est ad res divinas intelligendas oratio,
ad quam cohortans Salvator, non solum dixit:
• Pulsate, et aperietur vobis;» et:. Quærite, et
invenietis "t, sed el: c Petite, et dabitur vobis "; › Hæc pro paterna mea in te charitate
ausus sum. Αn recte sim ausus necne, novit Deus,
et Christus ipsius, nec non qui particeps est spiritus Dei et spiritus Christi. Utinam et tu particeps
sis, et eam partem semper augeas, ut non solum
dicas: • Participes Christi facti sumus ",, sed et,
• participes Dei. ›
8 Joan. x, 3.
51 Matth.
σε Luc. 11, 9.
MONITUM AD LIBROS DE RESURRECTIONE.
δ
De reEusebius Hist. eccl. lib. vi, cap. 24, inter opera quæ Origenem Alexandriæ composuisse narrat, recenset
De resurrectione libros duos. Scripti sunt ante libros Περὶ ἀρχῶν, quandoquidem lib: Περὶ ἀρχῶν,
cap. 10, laudantur his verbis:. De quo (nimirum de Resurrectione) in aliis quidem libris quos
surrectione scripsimus, plenius disputavimus, et quid nobis de hoc videretur, ostendimus. Sed et nunc pauca
inde repetere non videtur absurdum.» Hieronymus in libro quodam qui citatur a Rufino in Apologia secunda
adversus Hieronymum, indiculum texens librorum Origenis, non solum ait eum scripsisse De resurrectione libros duos, sed et alios De resurrectione dialogos duos. Cum ergo aliquo sensu dici queat Origenes
quatuor De resurrectione libros scripsisse, idcirco forte idem Hieronymus epist. 38, alias 61, librum citat De
resurrectione quartum. Contra hos Origenis libros De resurrectione scripsit Methodius episcopus insignem
De resurrectione dialogum teste Hieronymo in libro De script. eccles., et Maximo in scholiis ad librum
33 ccclesiasticae Hierarchiæ Dionysii, cap. 7. Ex hoc Methodii Dialogo egregia habes fragmenta apud
Epiphanium in hæresi Origenistarum, et apud Photium in Bibliotheca. Scripti sunt etiam super ea quæstione adversus Origenem ab Hammone Adrianopolita libri, sed quorum hodie nihil superest. Huetius
Origenianorum lib. 11, quæst. 9, alios enumeral scriptores, quibus si fides habenda sit, variorum et e
diametro fere oppositorum criminum de resurrectione reus fuerit Origenes necesse est. Denique tot scatere
erroribus ejus De resurrectione libri Hieronymo videbantur, ut in epistola 41, alias 65, exclamet: Quis
Latinorum ausus est unquam transferre libros ejus De resurrectione, Περὶ ἀρχῶν, Στρωματέας, οι Τόμους?
quis per infame opus se ipsum voluit infamart?» Verumtamen Pamphilus martyr in Apologia sua pro
Origene aliis testimoniis quæ ex illius commentariis tum in Isaiam prophetam, tum in psalmos 1, xv et
xviii protulit, ut eum de resurrectione admodum catholice sensisse ostendat, præmisit etiam e libro illius
primo et e libro secundo De resurrectione aliquot loca quæ hocce Monitum excipiunt, quæque catholicæ
fidei omnino consonant. Ilis addere poterat sanctus martyr qua de resurrectione scripta reperiuntur lib. in
Contra Celsum, num. 41, his verbis: Εἴπερ δυνατὸν ἀμείβειν ποιότητας τὴν ὑποκειμένην πάσαις ποιότη
σιν ὕλην· πῶς οὐ δυνατὸν καὶ τὴν σάρκα τοῦ Ἰησοῦ ἀμείψασαν ποιότητας γεγονέναι τοιαύτην, ὁποίαν ἐχρῆν
εἶναι τὴν ἐν αἰθέρι καὶ τοῖς ἀνωτάτω αὐτοῦ πολιτευομένην, οὐκέτι ἔχουσαν τὰ τῆς σαρκικῆς ἀσθενείας
lia; Si materiæ qualitatibus omnibus subjectæ mutari possint qualitates, cur fieri non potuit ut caro
Jesu, mutatis qualitatibus, talis evaserit, qualem oportuit esse eam, quæ in æthere, eoque superioribus
locis versaretur, nihilque haberet eorum quæ infirmæ carnis propria sunt? Carnis ergo resurrectionem in
Salvatore ac proinde in nobis confitetur. Confer quæ habet lib. IV Contra Celsum, num. 57; lib. v, num.
17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, lib. vi, num. 29; lib. 1 Περὶ ἀρχῶν, cap. 10; et ex singulorum locorum accurata collatione fateberis nihil illis inesse quod catholico de resurrectione dogmati non possit aptari, si
modo quasdam exceperis questiunculas quas luxurians Origenis ingenium curiosius persequens, paulo
longius progreditur. Vide animadversiones nostras in Origenianorum lib. 11, quæst. 9.
EX LIBRO PRIMO ORIGENIS DE RESURRECTIONE
Quomodo enim non videtur absurdum, ut hoc corpus quod pro Christo pertulit cicatrices, et paDesumptum est hocce fragmentum ex Apologia Pamphili pro Origene.
riter cum anima persecutionum toleravit sæva tor- præmia consequatur, quomodo non contra omnem
menta, carcerum quoque ac vinculorum et verberum
supplicia pertulit, igne etiam cruciatum, ferro cæ
sam est, insuper et bestiarum cruentos morsus,
crucis patibula, ac diversa pœnarum genera per
pessum est, tantorum certaminum præmiis defrau
detur? Quippe si sola anima quæ non sola certa
verit, coronetur, et corporis sui vasculum quod ei
cum magno labore servivit, nulla agonis et victoriæ
rationem esse videtur, ut naturalibus vitiis atque
ingenitæ libidini propter Christum caro resistens,
et virginitatem obtinens cum ingenti labore, qui
continentiæ labor utique aut major corporis quam
animæ est, aut certe utriusque æqualis est, præ
miorum‐tempore altera velut indigna rejiciatur, al
tera veniat ad coronam? Quæ res sine dubio aut in
justitiæ alicujus Deum, aut impossibilitatis accusat.
mortuorum de hoc corpore sit quod mortuum relin
quitur, sanctæ Scripturæ multis modis lioc ostendunt.
Sed et ipsa boc Domini nostri Jesu Christi resur
rectio declarat, qui primogenitus ex mortuis dicitur.
Post hæc quibusdam per medium latius disputalis
adjecit etiam ista
34 EX LIBRO SECUNDO ORIGENIS DE RESURRECTIONE
Nos vero post corruptionem mundi eosdem ipsos
futuros esse homines dicimus, licet non codem
statu, neque in iisdem passionibus. Non enim ite
rum ex conventione viri et mulieris erunt, sed verbi
gratia, ea ratio quæ continet Pauli substantiam
(Pauli autem nunc dico corporalis) salva permanet;
et cum voluerit Deus secundum ea quæ dicta sunt per
sacramentum tubarum in novissima tuba facere ut
mortui resurgant, per illam ipsam substantialem ra
tionem quæ salva permanet, de terræ pulvere susci
tantur a mortuis ex omnibus locis ii quibus ratio
illa substantiæ corporalis in ipsis corporibus per
manebat, quæ in terram prolapsa Dei voluntate
iterum suscitantur. Et hoc arbitror asserere vo
lentem dixisse Apostolum in prima Epistola ad
Corinthios. Post assertionem enim resurrectionis
mortuorum, cum proposuisset sibi ea quæ possent
ab aliis objici de resurrectione mortuorum, sic ait
‹ Sed dicit aliquis: Quomodo resurgunt mortui?
Quo autem corpore venient? Stulte, tu quod semi
mas, non vivificatur, nisi prius moriatur. Et quod
seminas, non quod futurum est corpus seminas,
sed nudum granum, ut puta tritici, aut alicujus cæ
terorum. Deus autem dat illi corpus prout vult **. ›
Cum enim manifestissime ostendisset quia mortui
resurgunt, et certum esset quia Salvator noster
cam ipso corpore resurrexit quod susceperal ex
Maria, non autem satis clarum esset quomodo re
surrecturi essent cæteri, vel quale corpus habituri
comparat resurrectionem seminibus quæ semi
nantur in terra, ut puta grano frumenti, quod cum
ceciderit in terram, corrumpitur; sed rationis
illius virtus quæ est insita in interioribus ejus me- hanc differentiam volens ostendere Paulus aposto
dullis; ipsa rationis virtus assumpta adjacentem
sibi terram, vel aquæ humorem, sed et aeris cir
cumistantem temperiem, caloris quoque sufficien
tem recipiens fomitem, per divinam potentiam in
corpus culmi vel spice consurgit et hoc est quod
dicit Tu quod seminas non vivificatur, nisi
prius moriatur. Et quod seminas, non corpus quod
futurum est, seminas.» Ergo hoc quod cadit ut
semen in terram corpus nostrum, comparatum est
grano frumenti.
Et assertis his per hujusmodi consequentiam post
pauca addidit etiam hæc
Quod autem omnis illa repromissio resurrectionis
Sicut enim plus habet omnis rationabilis anima his
que vel crescendi, vel nutriendi, vel motus solius
officium exhibere dicuntur: sic ea ratio quæ in
humano corpore est, multo ainplius habet, quam
quæ in reliquis est corporibus, ex eo quod etiam
cum corruptum fuerit corpus humanum, subsistere
rursum potest Dei virtute conservatum et custo
ditum usque ad resurrectionis suæ tempus. Quod
autem ubicunque fuerit, restituatur, id est ab omni
in quocunque jacuerit loco, ita ait Joannes in Re
velatione sua: Et reddidit nare mortuos quos
habebat in se, et mors et infernus reddiderunt
mortuos suos qui erant in eis 8, › Forte enim, ut
ego puto, mare hic pro humido omni appellatum
est elemento, infernus autem pro aere, mors vero
pro terra. Quasi quamdam namque cognationem
his inter se invicem habentibus, corpus nostrum
pulverem mortis vocat Scriptura, vel terram, vel
corpus mortis. Sane qualis fuerit uniuscujusque
præparatio in hac vita, talis erit et resurrectio ejus.
Qui beatius hic vixerit, corpus ejus in resurrectione
diviniore splendore fulgebit, et apta ei mansio bea
torum tribuetur locorum; huic vero qui in mali
tia consumpserit tempus sibi vitæ præsentis indul
tum, tale dabitur corpus quod sufficere et perdu
rare tantummodo possit in pœnis. Et arbitror quod
lus dicit: Alia caro animalium, alia volucrum
alia piscium, et cætera quæ enumeravit Apo
stolus. Sed sicut non est putandum, quod animalium
corpus accepturus sit peccator, aut volucrum, aut
piscium, sic neque solis aut lunæ, aut stellarum
formam sperandum est accipere eos qui resurgent
in gloria; sed exempli causa dicta esse hæc ab
Apostolo sentiendum est, ut designetur per hæc
quod alii pro meritis suis honorabiliores et clariores
erunt, beatiora quoque habitacula sortituri: alio
rum vero indignissimus et abjectissimus pro ge
storum scelere erit status, qui etiam mutis anima
libus dignus sit comparari.
“] Cor.xv, 35 seqq. 58 Apoc. xx, 13. 88 I Cor. xv, 33.
Item ex Apologia Pamphili pro Origene.