I. Historia Theodoreti mihi videtur non admodum dissimilis narrationibus illis theatrorum, quæ per plexis casuum commutationibus, insperatisque eventibus, non tantum admirabundos populorum animos suspendunt, sed etiam prudentum exspe clationem sæpe fallunt, judicia certe semper con trarias in partes distrahunt. II. Vita enim celebris hujus Cyrensis episcopi lætis initiis exorsa, per varios licet casus multi plicesque rerum conversiones acta sit, poterat ta men credi aliquando finienda exitu initiis pari; misi mors, quæ solet aliis esse quies, Theodoreto motuum causa exstitisset. Nam cum 'Ecclesiam in Oriente vivens, aut consilio aut imprudens, tur basset eamdem ubique terrarum, suo nomine, postquam defunctus est, in partes divisit; eaque exstitit, unius fere hominis ob causam, totius orbis Christiani divisio, ut necdum post tot annorum curricula tolli potuerit. Siquidem aliis etiamnum in Oriente gentibus Theodoretum velut impium exse erantibus, 134 aliis velut eximium fidei tutorem colentibus, pugna nondum dissensioque sedata est. III. Hanc ergo rerum faciem variamque quasi fortunaın dum attentius considero, adducor facile ut credam, factum esse Numinis providentia in Theodoreto exemplum, unde scirent homines, quid malorum facere, quidve pati possit virtus ipsa, cum, specie pietatis illudente, imprudenter adhæret partibus in Ecclesiam pugnare ausis. IV. Et certe vix quidquam sanctius Theodoreto reperire est, sive ortus spectetur, qui prodigiosus miraculis; sive institutio vitæ, in sinu thaumaturgo rum; sive professio, qua effusis in pauperes opibus, egere voluit; sive studium litterarum, quo omnes comprehendit, sacras admirabiliter intellexit; sive fidei zelus, etiam sanguinis prodigus; sive tandem innocentia morum, qua factum est, ut a suis incredibi liter amaretur, ab adversariis, quantumcunque in fensis et curiosis, nihil criminatiónis sit passus, quod integritatem vitæ attineret. impotenter impugnavit, synodum totius Ecclesiæ traduxit, velut factionis cujusdam potentis tyranni dem, pacem Ecclesiæ, quam voluisset suis conditio nibus fieri, ab aliis factam calumniatus est, et post alternas depositionis restitutionisque vices, in re moto ab hominibus. secessu latere coactus est: du bium au pœnitentiæ, an ruboris causa. VI. Tam variam tamque multiplicem vitam de pingendam suscipio, nec tamen petitis aliunde fere coloribus, quam unde leviter delineavit Sirmondus, ex Theodoreti libris. Nam quo tempore natus sit, qua in Orientis parte, quibus ex parentibus quam vitam non solum ante episcopatum egerit, sed etiam ante synodum Ephesinam, præter ipsum nemo alius meminit: nec ipse tamen uspiam de industria, sed occasione duntaxat, cum duobus in operibus, Philotheo et Epistolis, aliud ageret. VII. Quoniam vero non exactissimam ad severio res leges historiam scribere aggredior, auctorum verbis quoties commode in orationis seriem induci poterunt, utendum potius, quam meis putavi. Cum enim suis quisque verbis testimonium dicet, et ma jor fiet assertioni fides, et suum lector faciliori ne gotio judicium feret. I. Quo tempore natus Theodoretus. II. Quo Ecclesiæ orientalis statu. III. Qua in urbe. IV. Quibus ex parentibus. V. Quorum sanctorum precibus. VI. Per quæ miracula. VII. Unde nomen accepit. VIII. Quo rum in complexu crevit. Ab anno Christi 586 ad 393. 1. Quo tempore natus sit Theodoretus, nec ipse tradit uspiam expresse, nec ullus alius scriptorum series tamen vitæ, non una sui parte, temporis no tas habet. Unde si quis animo remetiri velit præ teritam ætatem, facile inveniet Theodoreti ortum incidisse in consulatum Honorii Cæsaris et Evodii, qui annus fuit Christi trecentesimus octogesimus sextus, Siricii summi pontificis secundus, Theodosii Magni imperatoris octavus. II. Ea fere tempestate, quæ quartum sæcu,um cum quinto nectebat, Orientis Ecclesia eo statu fuit, quo magna poterat et timere et sperare: nam par turiebantur hæreses illæ tres famosas, quæ a Nesto rio Pelagioque ac Eutyche nomen acceperunt: sed amore gloriæ. His causis abductus a recto, pertina- simul fulgebant Ecclesiæ tot clarissima lumina; citer hæretico favit, sanctissimos fidei defensores quot simul exstitisse prodigio simile est. V. Vir tamen tantus inde illusus est, unde magni solent, sui præ aliis æstimatione, partium studio, Pugna nondum, cæt. Compositas nunc dixerim funestas ilas lites. Ipse Garnerius, qui hanc tibiam iterum inflare visus est, fine suo excidit. Suspiciunt nunc veneranturque Theodoreti integram mentem et eximia merita, quotquot sunt digni harum rerum æstimatores, sive in Oriente vivant, sive in Occi dente. Temp. noi. hab. Vid. diss. 2, cap. 1.

Tantis fidei magistris providentia Numinis ad- alloquens: Dic mihi, inquit, filia (ipsa enim ejus junxit velut auxiliares innumeros monachos vita sanctissimos, qui doctoribus conciliabant fidem, tot tantisque patratis miraculis, ut impleri videretur tunc maxime vaticinium Christi de operibus fide lium sua superaturis. Constitutum fuerat quidem inconcussæ fidei no stræ fundamentum, Trinitas divinarum personarum. Nam concilia duo œcumenica, Nicænum et Constan tinopolitanum, sanciverant divinitatem Verbi san ctique Spiritus: sed plures tamen nondum Arii Macedoniique hæresin deposuerant; imo suas ad huc hæretici in majoribus civitatibus, ipsaque urbe regia Constantinopoli, synaxes agebant. Quin etiam catholica Ecclesia intestinis dissidiis laborabat. Nam ut de aliis locis taceam, tumultua bantur viri quoque sanctissimi Hierosolymis pro pter Origenem, quem alii suspiciebant tanquam Ecclesiæ magistrum, alii exsecrabantur velut hære sum hydram et orbis pestem. Ipsamet Antiochia Orientis caput duos in episco pos orthodoxos, Meletium et Paulinum, distraheba tur, et tanto quidem rei Christianæ detrimento, ut Chrysostomus Antiochehæ Ecclesiæ sidus eximium, cum utriusque fidem probaret, triennium in se cessu latere voluerit, certus neutrum sequi, quan diu socium haberet. Videri potuit sæculi hujusce genius licentia dogmatum, et factionum amor. MI. Dum ita scinderetur in partes Antiochia, venit in lucem eadem in urbe Theodoretus, quo anno celebris ille Joannes, jam non 136 insolente pri vilegio, ut antea, diaconus ad populum dicebat, sed suo quasi jure poterat presbyter factus concio nibus Ecclesiam docere. Tanta vero sui admiratione complebat populorum animos ut inde Chrysostomi nomen adeptus, post octennium Constantinopoli tanæ Ecclesiæ præficeretur. IV. Originem duxit'ex parentibus nobilibus ac opulentis, sed pietate longe præstantioribus; et de matre quidem narrat ipse, qua ratione uno eodem que Petri ascetæ miraculo, cum vicesimum tertium annum ageret, et a mundi amore, quo tenebatur, et ab ægritudine, qua torquebatur, sanata est. verba proferam, et sanctæ illius linguæ allocutio nem non immutabo), si quis pictor artis suæ peritis simus imaginem aliquam ex artis legibus accurate depingat, et hanc videre volentibus spectandam pro ponat, veniatque alius quispiam in arte rudis, ad li bidinem ea fingens, quæ pingere voluerit; deinde ar tificiosam illam picturam reprehendens, superciliis et ciliis lineas addat longiores, et candidiorem vultum reddat, et rubrum genis colorem inducat: an priorem pictorem putas non succensurum, tanquam arti * suæ gravi facta injuria, et additamentis, quibus opus nọn erat, ab indocta manu impositis? Ergo, inquit, con ditorem quoque omnium, naturæque nostræ figulum et pictorem, merito indignari credite, quod immensam illam sapientiam imperitiæ arguitis. Neque enim ru beum aut album et nigrum colorem infunderetis, nisi hoc additamento egere vos putarelis. Imaginem Dei ne corrumpatis, neque adjicere conemini quæ sapien ter non dedit; neque adulterinam excogitetis pulchri tudinem, quæ et pudicas labefacit, videntibus tendens insidias. Audiit hæc femina longe optima, Petrique reti mox capta est, pedibusque ejus advoluta, et ob testans sanitatem oculo restitui rogabat. At ille ho minem se esse dicebat, atque eadem cum ipsa præ ditum natura: grave præterea peccatorum (ɔnus sustinere, eamque ob causam sine fiducia apud Deum esse. Cumque lugeret mater 137 et obse craret, nec relicturam se affirmaret, nisi sanitatem ‹ Laborabat ³, inquit, illi alter oculorum morbo ejusmodi, cui cedere ars medica videbatur. Cum nihil huic curando admotum non fuisset, accedens mulier quædam ex domesticis, facti a Petro mira culi mentionem fecit: audivit hera, confestimque ad divinum hominem se contulit. Habebat autem illa circa se et inaures, et monilia, et alia ex auro, et vestem variam ex sericis filis contextam: non dum enim perfectiorem virtutem degustarat, et flos erat ætatis, juventutisque ornatu delectabatur. Di vinum ergo caput hæc intuens, nimiæ elegantiæ primum ægritudinem sanavit, in hunc illam modum obtineret, Deum horum curatorem esse dixit, sem perque credentibus, quæ postulant, concedere; proinde, Dabit nunc etiam, inquit, non mihi gratiam tribuens, sed fidem tuam considerans: quare si hanc integram habes et sinceram, et ab omni dubitatione liberam, valedicens et medicis et pharmacis, divinitus datum accipè hoc remedium. His dictis, oculo ma num imposuit, et salutaris signo crucis expresso, morbum depulit. Inde domum reversa, eluto phar maco, ascititioque omni ornatu abjecto, vitam ex præscriptis a medico legibus instituit, nec variam induens vestem, nec auro se convenustans: atque hæc cum juvenis admodum esset, annum scilicet ætatis agens vicesimum tertium: necdum etiam mater facta. › V. Facta est vero mater divina virtute, et Mace donii ascetæ sanctissimi precibus, quod ita Theo doretus refert, post annos tredecim conjugii. ‹ Nec dum liberos susceperat*, natura scilicet prohibente, ne fructum ferret; quæ res ipsam quidem male ad modum non habebat, in divinis enim erudita id ex pedire credebat: patrem vero meum orbitas vehe menter angebat, et quoquoversum oberrans Dei servos orabat, ut sibi liberos a Deo postularent. Alii ergo et oraturos se promittebant, et ut in Dei nutu acquiesceret, hortabantur. At vir divinus et peti Laborabat, cæt. Pleniorem narrationem vide supra, t. III, p. 1188 seq. * Necdum, cæt Vide 1. c. p. 1213 seq.

tioni liqnido annuit, et filium unum ab universorum auctore accepturum pollicitus est. Post tres annos, cum exitum promissio sortita non esset, rediit ite rum pater promissa reposcens. Ille vero mitti ad se conjugem jussit. Et cum adesset mater, dixit ei vir divinus, et petiturum se, et illam filium acceptu ram: sed hunc donatori reddi oportere. Cumque unam sibi animæ salutem gehennæque liberatio nem in votis esse mater responderet: Insuper, in quit, et filium dabit munificus largitor: iis enim, qui sincere petunt, in duplum erogat beneficia. Re versa hinc mater promissionis benedictionem refe rens, quarto post mense quam promiserat, concipit et uterum gerit, reditque ad virum Dei, benedictio nis seminum manipulos ostendens. › Neque hactenus constitit singulare Dei beneficium. Nam mater recens a partu· letali morbo exstincta esset, periissetque Theodoreto magnum ad virtutem incitamentum ac exemplum, nisi Petri itsdem, quibus ad Deum conversa erat, precibus sanitatem recuperasset. Miraculum Theodoretus ita describit Decumbebat mater mea post partum, medicis, ut ferunt, desperantibus, lugentibus domesticis, et obitum præstolantibus, clausis oculis magna cum febre conflictans, familiarium neminem agnoscens.. Ut autem advenit ille, qui apostolicum nomen gere bat et gratiam, et, Pax tibi, filia, dixit (hæc enim ejus erat salutatio), confestim palpebras reserasse dicitur, et in illum fixis oculis aspexisse, benedictio nisque fructum postulasse. Postquam ululavit femi narum chorus (mista enim cum dolore animi læti tia clamorem illum expresserat), præcepit vir divinus, ut orarent cum ipso universæ. Sic enim salutem recepisse dicebat Tabitham, viduis lacry mantibus, et magno Petro illarum Deo lacrymas 139 offerente. Orarunt ut jusserat, et adeptæ sunt ut prædixit. Finita enim oratione, finem quoque morbus accepit, sudorque mox undique profluens ardorem illum exstinxit. › VI. Conceptum miraculo fetum, ne immaturus effunderetur, retinuerunt viri sancti preces. Nam quinto post conceptionem mense, inquit Theodo retus, mater in discrimen abortionis venit, et ite rum misit, quia ire ipsam morbus vetabat, ad no vum suum Eliseum, suggeritque se matrem fieri non optasse, simulque ab eo promissa revocat in memo riam. Ille vero venientem procul intuitus, et illam agnovit, et 138 causam significavit. Noctu enim Dominus illi et morbum et salutem indicarat. As sumpto igitur baculo innixus abiit, domumque in gressus, et pacis, ut solebat, salutatione data: Bono, inquit, sis animo, nec timeas: neque enim donum au feret, qui dedit, nisi tu inita pacta violaris. Promi sisti nempe reddituram te quod dabitur, divinoque obsequio consecraturam. Sic et ego, ait mater, parere volo et opto. Potiorem enim abortivum par tum daxerim, quam alienam filii educationem. Bibe igitur, inquit vir divinus, hanc aquam, et senties di vinum auxilium. Bibit illa ut jusserat, et abortus periculum abscessit. > VII. Atque hæc causa fuit, cur Theodoreti nomen cum nasceretur, acceperit, quasi donatus a Deo parentibus, et a parentibus vicissim oblatus Deo, cui serviret in monasterio, ubi primum per ætatem liceret hoc enim fuerat parentum supplicantium votum, hæc sanctorum deprecantium lex. VIII. Hanc nascendi conditionem Theodoreto, postquam crevisset, revocabat in mentem Macedo nius, simulque vitæ sanctius instituendæ necessita tem. ‹ Multis *, inquiebat, cum laboribus, fili, na tus es, multas et ipse noctes duxi, hoc unum poscens a Deo, ut parentes tui hoc fierent, quod te nato ap .pellati sunt. Dignam igitur laboribus vitam age. Ante partum promissionibus consecratus es. Deo autem quæ oblata sunt, veneranda sunt omnibus, nec a vulgo contrectanda: quare oportet te pravos animi motus non admittere; sed illa tantum et facere, et loqui, et cogitare, quæ virtutis legislatori Deo placent. > Ejusdem Petri zona non semel a morbo per mira culum Theodoretus ipse solutus est. Hujus quo que *, inquit, sicut beatissimi Pauli vestimenta ope rabantur. Nam zona sua bifariam divisa, lata quippe et longa erat, crasso ex lino contexta, parte una renes suos cinxit, altera meos. Hanç, mater ægro tanti mihi sæpe imponens, sæpe etiam patri, nor bum depulit, eodemque ad sanitatem ipsa etiam per sæpe usa est remedio. › Atque hæc causa exstitit, cur pia mater infantem deferre solita esset ad spiritualem Patrem, ut a quo vitam ipsa animi corporisque acceperat, ab eo be nedictio proli in dies crescenti impertiretur. Habi tabat vir ille admirabilis non procul Antiochia in sepulcro, solebatque senex optimus infantulum com plecti sinu, donisque afficere ætati congruis, quibus ipsum sibi atque pietati conciliaret. Idem præstabat stupendæ alter sanctitatis mona chus Aphraates ille, qui cella quondam egressus, Valenti imperatori palam hæresin et Ecclesiæ Christi persecutionem objecit. Nam parvulum " ad se venientem admittebat in cellam, suaque benedi ctione donatum docebat exemplo, et res humanas despicere, et nihil metuere, ne supremam quidem potestatem, cum res Christi agi videretur; aliorum pariter sanctorum admiratione, ut ætas ferebat, verbisque incendebatur ad vitam a communi diver sam, spiritu non solito agendam. Tot prodigiis, totque sanctorum exemplis prælu dere videbatur providentia divina admirabile aliquid in Theodoreto ostendendum, ipsaque prima Theo " Inquit. Ibid., p. 1214. • Multis, cæt. Vid. t. III, p. 1215. "Decumbebat, cæt. Ibid., p. 1194. quoque, cæt. Ibid. • Valenti, cæt. Ibid., 1181. * Nam parvulum, cæt. Ibid., p. 1185. Hujus

capessendam pietatis perfectionem. doreti Deum sequentis rudimenta magnum sanctita- animos faciebat, ac vicissim ab ea animabatur, ad tis absolutæ exemplum promittebant; nec illam for tasse effectus frustratus est, neque initiis quæ dixi, male respondit finis. Sed quod stupendum est, per plexis occultisque modis providentiæ vis sese exse ruit, et Theodoretus eo deviis anfractibus pervenit, quo prædestinante Deo agebatur. L. Theodoretus monasterio traditur pietate et littèris informandus. II. Animus et ingenium. III. Quos. secutus magistros. IV. Societas et necessitas cum Nestorio et Joanne. V. Fit lector a Porphyrio. VI. Diaconus ab Alexandro. VII. Odium in hæreti cos sui temporis. VIII. Fit episcopus Cyrensis Eccle siæ. IX. Deploranda regionis faciés. X. Nobiles tamen in ea monachi. XI. Qui tunc majoribus se dibus insiderent. Ab anno Christi 393 ad 410. I. Theodoretus vixdum septennis " monasterio traditus est, non vitæ tantum religiosæ institutis, sed litteris quoque informandus. In utroque genere ita profecit, ut et paternas opes pauperibus largitus sit, cum defunctis parentibus amplissimas accepis set, et sacris profanisque doctrinis pene omnibus. mentem admirabiliter excoluerit. Inde famam non mediocrem sive sanctitatis, sive eruditionis toto Oriente collegit, et hoc quasi tirocinio animum ad maxima quæque, ingenitæque suæ excelsitati paria, erudiebat. II. Fuit enim illi animus a natura magnus et elatus, idcirco despiciens res quaslibet humanas, præter famam; audax omnia moliri et perpeti, cum pietatis species objiceretur; prodigus pecuniarum, sed in pauperes, et publicos sumptus; tenacissimus propositi, et prope pertinax; amicitiarum incredi biliter appetens, et cum junxisset, constanter reti nens. III. Animo par ingenium, capax nempe ac omni bus doctrinis aptum, avidum sciendi, et felici memoriæ dicendique facultati pene prodigiosa con junctum. Ad hæc magistros elegit, quos sequeretur, totius orbis ea tempestate celeberrimos, scientiæ Theodo rum, eloquentiæ Chrysostomum, utrumque Antio V. Sed accidit forte ut ea tempestate in mona sterio degerent Nestorius et Joannes, quorum alter Constantinopolitanæ postea, alter Antiochenæ Ec clesiæ præfuit. 141 Uterque studere pietati vide batur, et reipsa forsan studebat: sed magnopere tunc temporis referebat videri pium, cum opinio nis merces foret, toti ingenti diœcesi præesse, et ex monachis patriarchas fieri. Cum his duobus arcta fuit Theodoreto necessitas, quæ a societate vitæ re ligiosæ ortum, incrementum a studiis communibus, id est, ab arctissimis magnarum animarum vinculis. accepit cum vero postmodum ab aliis causis con firmata esset, magnum Orienti totique orbi Chri stiano malum intulit, unius improbitate, alterius excitate. VI. Per id tempus Antiochenam Ecclesiam rege bat Porphyrius, qui post Flaviani mortem intruse rat sese malis artibus in sancti locum. Laudatur 18. tamen a Theodoreto propter benignitatem et pru ḍentiam, fuitque ea laus grati animi testimonium. quoddam: nam ab ipso creatus est lector, cum an norum esset circiter viginti. VII. Successit Porphyrio vir longe melior A.exan der, ut qui ‹ severæ ¼ vitæ disciplina, studio sa pientiæ, egestate voluntaria, eloquentia, aliisque pluribus Spiritus sancti donis admodum excelleret. › Hic Theodoretum propter virtutis simul et doctrina opinionem diaconum videtur ordiņasse, cum jam. legitimam ætatem adeptus esset. VIII. Hac dignitate præditus cœpit res fidei tra ctare in congressibus magna eloquentiæ, eruditio nis et sanctitatis fama, quæ inde augebatur vel maxime, quod cum ascriptus esset in clerum, de ri gore tamen asceticæ disciplinæ nihil remisit, neque monasterio prius discessit, quam episcopus crea retur; quanquam nec tum asceticam vitam vivere desiit. IX. Dišputantem formidabant hæretiei, qui Antio chiæ tunc temporis versabantur Ariani, Macedo. niani, sed Apollinaristæ præ aliis, propterea quod eos tanto vehementius expugnandos putabat, quanto. ab ipsis majus fidei periculum timebat. Non erat chenum, * et suæ ætatis, ut tunc erat opinio, lumen imprudens timor: siquidem nec pauci numeraban eximium. Ambos vero sic in se expressit, ut Theo dori errores infeliciter postmodum Chrysostomi elo quentia tanto perniciosius, quanto admirabilius tue retur tur, nec e plebe sola, sed plures ex primoribus, qui cum opibus pollerent, et vulgi oculos specie pie tatis ac doctrinæ perstringerent, occultis quidem, sed numerosis coitionibus tradebant hæresin de Verbo divino, quod mentis humanæ vicibus in Christo fungeretur. Illa, ut fit, novitas accipiebatur facilius ab hominibus, quos et potentibus spes, et piis religio, et doctis admiratio conciliabat. Alli ciebat quoque suaviter animos plena luminosæ cu IV. Non aliud saltem initio monasterium incoluit, quam quod sancti Euprepii dicebatur, prope Antio chiam positum. Nec enim exercuit sese procul a matre, quæ et ipsa monasticam vitam professa est, siquidem erat unicum parentis solatium, et matri 11 Vixdum septennis, cæt. Vid. epist. 81. 1 Tueretur. Vid. Niceph. lib. v, cap. 54. 13 Laudatur, cæt. Vid. Eccl. Hist. lib. v. cap. 35. Severæ, cæt. Ibidem. 18 Quam episc. cr. Quo tempore et cujus auspiciis hoc factum sit, exponitur infra in diss. 2, cap. 1.

jusdam charitatis 142 forma loquendi de Christo, et divinæ incarnationis mysterii explanatio pene sub jecta sensibus. Adhibebatur enim hominis exem plum, quod sibi quisque daret, quasi Verbum id esset in Christo, quod in nobis animus: ex quo et ipsa etiam plebs videbatur sibi intelligere stu pendum mysterium, quo Verbum caro factum est ª. Erat porro Apollinariana hæresis Arianæ pro pago, non quod Verbum Patri negaret ópooústov, sed quod ipsum assereret in Christo fuisse pro ani ma, non ea quidem quæ sentit, ut Arianis videba tur, sed quæ intelligit, et mens dicitur. Nihil hac opinione in speciem probabilius imperitæ plebi, nihil opportunius ad exponendum, quod credit Ec clesia de una duarum naturarum hypostasi, de Maria Deipara, et de Dẹo in carne passo. Pervidit intelligentiæ vi Theodoretus imminens inde fidei periculum, quod ut amoliretur magnam mentem acriter ita contendit hoc in objectum, ita versavit animo partes omnes argutiasque hæresis, quam pessime oderat, ut id passus sit, quod solent oculi vehementer affecti: visus est nempe sibi vi dere totam reipsa hæresim, ubicunque vel minima species umbraque occurreret. X. Interea contigit Cyrensem Ecclesiam orbari pastore. Theodotus Orientis antistes (successerat ille Alexandro) ut viduæ provideret, non alium præficiendum putavit quam Theodoretum, ouippe unum fere parem profligandis hæreticis, qui pro pter Isidori præsulis ætate gravis incuriam, multi variique Ecclesiam hanc misere vexabant. Relu ctantem igitur, et apti ad studia otii amantem ɔr dinat, mittitque Cyrum, ut agrum excoleret, sen tibus, quod ipse ait, lolioque fœdissimum. XII. Atque hæc fuit facies Cyresticæ provinciæ, cum Theodoretus advenit: quanquam venientem solabatur, quod ea tempestate in desertis Orientis locis frequens esset anachoretarum plane admira bilium non mediocris multitudo. Cyrensem regio nem nobilitabant, ut narrat ipse 18, Maris, Jaco bus, Lymnæus, Joannes, Moyses, Antiochus, Antonius, Polychronius, Damianus, Asclepius, et alii plures exercitationis religiosæ non tam exempla, quam portenta. Hos mortales angelos invisebat sæpe, et illi ve nientem excipiebant præsulem incredibili reveren tia et amore. Ab eo magna cum fiducia petebant, quæ suis precibus vel emerent, vel rependerent, spiritualia plura beneficia. Hæc inter eminet Maris postulatio, quam propter facti insolentiam referre juvat, et quidem ipsis Theodoreti verbis: ‹ No naginta natus annos cilicinis vestibus utebatur, pane ac sale modico vitam sustentans. Cum autem spiritualis mysticique sacrificii videndi desiderio diuturno teneretur, rogaverat ut illic divini doni fieret oblatio. Ego vero libenter obtemperavi, et sacra vasa afferri jussi: nec enim procul aberat locus; diaconorumque manibus utens pro altari, mysticum et divinum ac salutare sacrificium ob tuli. Ille autem spirituali refectus voluptate, cœ lum ipsum videre se existimabat. › XIII. Ad Ecclesiam eo in statu positam Theodo retus accessit anno Christi quadringentesimo vice simo; quo tempore Romanam Ecclesiam Bonifa cius regebat; Alexandrinam Cyrillus; Antioche nam Theodotus, Theodoreti ordinator; Constanti nopolitanam Atticus, cui Sisinnius successit, Nesto rii præcessor; Hierosolymitanam Praylius, Joan nis successor. Nunquam fere tot simul illustres antistites maximis sedibus præfuerunt. Cyrillus certe, ut de tribus aliis sileam in Ecclesia celeber rimis, totius orientalis imperii doctissimus ea tem pestate audiebat, suæque sedis, quam octavum jam annum tenebat, dignitatem ac primatum ſama propria et meritis sustentabat. XI. Posita est Cyrus in ea parte Augustæ Eu phratesiæ, quæ vergit ad occidentem, et propius accedit ad mare. Nomini quod a Cyro fundatore accepisse fertur, nec celebritas urbis, nec ampli tudo respondet. Qui enim posset, importuosa cum sit caputque regionis quæ, præterquam quod vix longitudine milliarium quadraginta, nec plurium latitudine patet, habet montes multos et magnos partim nudos omnino, partim arboribus infructuosis consitos? › Complectebatur tamen Cyrestica, mirum dictu, vicos octingentos: adeo miseris sua quoque patria diligitur. Tot certe Ecclesiarum Theodore tus pastoralem curam sibi obvenisse Leoni Ma gno scribit ". Syra fere lingua utebantur omnes; pauci vel in urbe Græcas delicias noverant. Vicos plures occupabant 143 hæretici multiplicis gene ris, sed Marcionitæ maximam partem. Hi suam impietatem, qua serpentem æneum colebant, deviis montium latebris tegebant, solo Christiani nomine, cætera similes gentilibus. Hos regionis asperitas, pastorum negligentia, et egestas sua inaccessos hac tenus fecerat. Joan. 1, 14 I. Vitæ forma in episcopatu. II. An invitus ordi natus. III. Implet officia perfecti episcopi. IV. Eximia ejus temperantia. V. Oppugnat hæreticos, præsertim Marcionitas, ingenti labore et proventu. VI. Adjuvatur sanctorum ope apud Deum. VII. Residendi studium. VIII. Etiam temporalia Cyren sibus providet. IX. Imo et externis. X. Viros exi mios cultu prosecutus est, sed præsertim mona chos. XI. Amicos consolatur. XI. Cum vicinis episcopis pacem servat. XIII.Concionibus et scriptis hæreticos insequitur. Ab anno Christi 411 ad 427. I. Quam vitæ formam præsul tenuerit, quamque suis clericis servandam tradiderit, narrat in litte ris ad Nomum. ‹ Cum invitus, inquit ", ordinatus 16 Montes, cæt. Vid. epist. 42. 17 Scr. Vid. epist. 113. Ipse. Vid. Philoth., cap. 20 et seq. quit. Vid. epist. 81. 19 In

essem, annos viginti quinque ita vixi, ut neque in episcopi, quam Apostolus Timotheo bet Tito € jus vocatus sim a quoquam, neque ipse quemquam accusarim. Nullus religiosissimorum clericorum, qui sub me fuerunt, tribunalia tot annis frequen tavit. Non obolum, non vestem a quoquam accepi; panem unum vel ovum nullus domesticorum meo rum accepit unquam: præter panniculos, quibus amictus sum, nihil volui possidere. › H. Quod se invitum ordinatum esse scribit, cre diderim ego quidem facile, propter viri modestiam sed suspicacior alter forsan inde occasionem arri puerit quærendi quid sit illud tandem quod in episcopatu Cyrensi Theodoretus refugerit? An quod episcopus foret? An quod Cyrensis? Dubitationi favet, quod identidem glorietur se majoris sedis cupiditate non ardere: id enim gloriationis genus credi solet latentis vitiı aut studiosa dissimulatio, aut aperta etiam confessio: nam ut mores sunt hominum, prout quisque majore mendacitate et ambitione laborat, cum minime omnium debeat, ita se jactat importunius veritatis amantem et contemptorem gloriæ. Quin etiam interpretari pos set aliquis sequiorem in partem, quod docuisse se narrat Antiochiæ sex annos sub Theodoto, sub Joanne tredecim, septein sub Domno. Annon enim inde posset sua confessione teneri reus, aut men daciunculi, quod vis putandum; aut ambitiosius, quam episcopum suæ sedis studiosum deceat, ex petitæ Antiochenorum audientiæ? Id vero postre mum credibilius, sive id fecerit patriæ studio, quam frequenter inviseret duorum duntaxat die rum itinere distantem Cyro: sive Ecclesiam suam non nobilissimam fastidiret, in qua paucis Græcæ deliciæ saperent; sive tandem plausus alienarum urbium optaret. Nam quis præstans orator non amet famam? aut quæ existimatio, si continetur 145 domi, mereatur famæ nomen? Certe non Antiochiæ tantum, sed etiam Berœæ frequens fuit, sermo nesque habuit, quos et magna voluptate clerici au dirent, et ipse perlibenter effunderet: id, quæ hu manæ mentis vanitas, de Berœensibus teștatum re liquit. Cum enim quatuor causas attulisset, cur mutuus inter se et Berœenses amor exsisteret? ‹ Si vultis, inquit ", quintum dicam, quæ linguæ ad aures est conjunctio: illa quippe verba profert, hæ vero excipiunt: eamdem et nos habemus vo biscum; vos etenim cum voluptate sermones nostros auditis, et ego exiguam hanc stillam perlibenter in vos effundo. › III. Verum hæc humanitatis potius quam volun tatis peccata, ut facile viris eximiis condonari pos sint, quia facile inter plausus subrepunt; ita non obstiterunt, quominus pro dignitate personam præsulis sustinuerit. Videtur enim in se formam ¿¹ Tim. ¡¤, 3. © Tit. 1, 7-9. præscribit, omni quidem ex parte expressisse, sed ea præ cæteris, qua Ecclesiæ præsulem vetat Paulus esse litigiosum, turpisque lucri cupidum, et aman tem pecuniæ, sed sobrium, pudicum et doctorem, veritatem docere populos sibi creditos, benigne errantium misereri, cum omnibus pacem ser vare. IV. Quantum abhorruerit a litibus, lucrique et opum cupiditate, jam ostensum est; qua sobrie tate vixerit, quaque castitate, quæ sobrietatis co mes, etsi aperte dicere fugerit, eo tamen satis in nuit quod, cum Abraamem scripsisset, postquam ex anachoreta factus est Carrensis Ecclesiæ præsul, nihil de rigore asceticæ disciplinæ remisisse Ego, inquit ", id admiratus, quod mutato vitæ instituto vitam una non mutarit, neque molliorem victus rationem in episcopatu secutus sit, sed asce ticos labores adjunxerit, in monachorum illum historia recensui, et ab ordine, quem adamarat, non sejunxi, ut qui hanc quoque benedictionem expetam. › Quibus verbis imitatorem se Abraamis prodidit. Et vero cum aliquando venisset ad sanctorum ascetarum cœtum, nihil ipsi appositum est, quam, quo uti solitum scirent, lens nempe madefacta ad edulium, et aqua ad potum. Adde quod paternas opes sane amplissimas pauperibus largitus sit, quod panniculis magis quam vestibus amiciretur, quod in sanctis despicientiam rerum ad corpus spectan tium continenter et pene importune laudaret, quo facto videri potest, ex animi, ut fit, affectione lo cutus, et se aliorum quasi coloribus depinxisse. V. Ubi primum accessit ad sedem, indefesso stu dio incubuit in 146 parochiam ab hæreticis pur gandam; quibus vero laboribus et quo fructu, No mo " exponit. Vicos, inquit ", octo Marcionis hæresi corruptos, una cum vicinis locis, ad veri tatem nolentes perduxi: vicum alium Eunomianis refertum, et alium Arianis, divinæ cognitionis luce illustravi; nullumque apud nos, Dei beneficio, hæ resis lolium relictum est. Neque vero ista sine pe riculis præstiti; sed fuso plerumque sanguine, pidatus ab eis persæpe, et ad ipsas orci portas impulsus. Decem Marcionitarum millia a se ba ptismo tincta alio in loco refert ": tanta fuit labo ris merces, tanta pugnantis usque ad sanguinem corona. VI. Neque mirum eo proventu colligi fructum potuisse a strenuo cultore, cui sancti prodigiorum effectores, ipsique cœlites, et præsertim Baptista Joannes collaborarent. Rem ipse narrat, ubi de Jacobo Thaumaturgo scribit. Rogabam ipsum, in quit ", enixius, ut Deum universorum oraret, mihi 20 Inquit. Vid epist. 75.» Philoth., cap. 17. "Nomo. Ed. prior habebat Eutrechio. * Epist. 81. Epist 145. (Add. epist. 113.) "Hist. relig., cap. 21.

ut segetem loliis vacuam redderet, liberamque a nactus essem, aquæauctum condidi, et carentem seminibus hæreticorum. Angebat enim me vehe menter exsecrandi Marcionis error, qui magnopere invaluerat. Ille autem obtestanti mihi: Nec me, inquit, nec alio apud Deum tibi opus est interces sore; summum hubes Joannem, Verbi vocem, Do mini præcursorem, qui hoc pro te deprecatur assi due. > Quanta vis foret ejusmodi precum ad coercen dum dæmonem, ne præ invidia, qua rumpebatur, laboranti obsisteret, ostento Deus Theodoretum admoĥuit. ‹ Venit aliquando, inquit”, de nocte exitialis quidam dæmon, et Syra loquens voce Quid heus tu bellum geris cum Marcione? Cur tan dem cum illo hanc pugnam suscepisti? Quid ille tibi molestiæ creavit? Bellare desine, inimicitias depone, aut experientia disces, quantum bonum sit quies. Scito enim quod te jam pridem confo dissem, nisi martyrum chorum cum Jacobo te custodientem vidissem. Hæc ego audivi, et cuidam e familiaribus, qui juxta dormiebat, Audisne, in quam, quæ dicuntur? Et ille: Omnia, inquit, au divi; et cum surgere liberet, ut dispicerem et co gnoscerem quis loqueretur, tua causa destiti, quod te dormire arbitrabar. Surgentes igitur ambo, et circumspicientes, nec motum ullius, nec vocem audivimus. Verba porro illa nobiscum audierant ali quoque domestici. Intellexi ergo martyrum chorum ab eo dici lecythum olei, qui collectam a multis martyribus benedictionem continens, ad lectum meum suspensus erat: sub capite autem meo magni Jacobi vetus fuit pallium, quod mihi validius erat vallo quodam adamantino. › 147 VII. Dum ita Deus cœptis faveret, Theo doretus vicissim divinæ legis memor assiduam præsentiam parochiæ exhibebat. Nam etsi Antio chiæ subinde haberet conciones, quoties nempe adveniret, se tamen negat unquam advenisse, quin tractoria vocaretur ad synodos, a quibus abesse nefas esset. ‹ Noverit magnitudo tua (Nomuin alloquitur "), me nec tempore beatissimi sancti que Theodoti, nec sub beatæ memoriæ Joanne, nec sub sanctissimo episcopo domino Domno sponte mea intrasse Antiochiam, sed quinquies ас sexies vocatum vix paruisse. Parebam autem, ut ecclesiastico canoni obsequerer, qui reum haberi jubet eum, qui ad synodum vo catus adesse noluerit. Verum ista videre, quo modo cam superioribus atque etiam sequentibus apte cohæreant, non est hominis utcunque oculati. VIII. Suis Cyrensibus bona etiam temporalia providit. Publicas porticus, inquit, ex rediti bus ecclesiasticis erexi, pontes duos maximos ex struxi, balnearum publicarum curam gessi, cum ex alluente flumine aquas haurientem civitatem * Hist. relig., cap. 21. * Epist. 81. aquis civitatem aquis replevi. › Quin etiam de levandis onerious cum Pulche ria Augusta egit per litteras, miserabilem civitatis statum flebiliter exponens ", cui nempe ‹ tam grave onus incumbebat, ut et prædia multa colonis destituta essent, multa etiam a possessoribus peni-` tus deserta et pro his nihilominus exigerentur infelicissimi decuriones, qui, exactionem ferre non valentes, partim mendicarent, partim fuga se sub ducerent. › Quid quod laboranti civitati medicum, quo ca rebat, aliaque ejusmodi plura, quæ longum re ferre, procuravit, animo admirabiliter liberali, egens ipse, ut alii abundarent. IX. Neque vero Theodoreti peneucentia con tenta fuit Cyrestica finibus, et suarum facultatum modo: sed extendit se latius, aliarumque regionum egentes, quos suis non poterat, amicorum opibus juvit: testes epistolæ, quibus divitias sive quas acceperat a parentibus amplissimas, sive quas Cy rensis Ecclesia non mediocres possidebat, paupe ribus se largitum fateri aliquando coactus est, et amicos, ut idem facerent, litteris vehementer incen dit; quod suo tempore narrabimus. X. Fuerunt ista boni viri officia, hæc prudentis simul et charitatem sectantis. Ut quemque noverat, vel sanctitatis fama celebrem, vel doctrina nobilem, vel auctoritate pollentem, ita ipsius amicitiam ca plabat: quid enim utilius in omnem vitæ partem? Coluit in primis, ut patrem, Acacium Berœen sem, eumque non laudavit tantum velut apostoli cum virum, sed etiam pressis 148 vestigiis secu tus est tanquam vitæ ducem. Coluit pariter Joan nem Antiochenum, et propter cathedræ, cui suberat, dignitatem, et ut amantem redamaret, et immensis sui laudibus cultum rependeret. Coluit similiter Andream Samosatenum, virum toto Oriente cele brem, qui adversus capitula Cyrilli Orientalium nomine objectiones scripsit. Quin et Constantino poli multorum amicitiam appetiit, etiam potentum, sed eorum maxime, qui Nestorio faverent, cujus modi Antiochus præfectus-prætorio et consul, Irenæus comes, aliique plures. Sed voluit in primis videri necessitudine con junctus cum sanctissimis quibusque monachis, quam ut ostentaret, non defunctorum modo, quibuscum familiariter egisset, sed viventium quoque admi randos agones memoriæ mandavit: atque hæc est Religiosa Historia, cui Philotheo nomen impo suit. Absentiam amicorum, quos Antiochiæ discedens reliquerat, solabatur crebris per litteras salutatio nibus, idque præsertim more gentis post solemnes dies, sive nascentis, sive resurgentis Christi. Hine 28 lbid. " Epist 43.

bus, duobus Apollinarium refellit. tot heortasticæ epistolæ etiamnum habentur, qui- nos, qui et Anomœei dicebantur; Macedonium tri bus, etsi brevissimæ sint, ut salutationes decet, nibil aut urbanius inveniri potest, aut elegantius, aut etiam magis pium. Scripsit etiam commentarios in Cantica cantico rum, non qui habentur in libris editis: sunt enim suppositi sed alii, quos interiisse in censura ostendemus. Scripsit pariter in Danielem atque alios prophetas, sive qui maiores dicuntur, sive qui minores. Atque illud fuit tirocinium auctoris, nemo quo plura dicendus est edidisse inter Græcos, præter Chrysostomum et Cyrillum, si modo judicium fe rendum sit ex operibus, quæ ad nos pervenerunt. Verum laudatissimus ille atque utilissimus ad versus hæreticos Arianos et Apollinaristas labor nocuit auctori, totique Ecclesiæ, non per se, quid XI. Eorumdem amicorum casibus afficiebatur, perinde ac suis, quod hominis eximie benigni: hæc causa fuit, cur consolatorias litteras frequens scri beret, episcopo quidem dignas, sed humani tamen sensus non inanes. Quid humanius his ad Alexan dram nobilissimam feminam verbis"? Și casus, qui tibi accidit, solam naturam considerarem, egerem et ego ipse consolatoribus, non solum quod mea esse ducam, quæ tua sunt, tum læta, tum alia quæcunque; verum etiam quod admirandum illum ac jure laudandum virum unice dilexerim, etc. › XII. Cum vicinis omnibus episcopis non huma- enim consultius? sed infelici quadam occasione. nam modo amicitiam coluit, sed Chrístianam quo que charitatem. In Euphratesia provincia, cujus pars est Cyrestica, fuerunt ea ætate, quod quidem sciam, præter Cyrum duodecim civitates; scriptæ ad plurium antistites epistolæ nunc habentur, amicæ omnes et charitatis sensu plenæ. Habentur sane ad Alexandrum Hierapolitanum primatem, ad Andream Samosatenum, Joanneṁ Germaniciensem, Theodoretum Zeugmatensem, Sabinianum Perrhen sem; nec dubium quin ad alios, velut Dolichii, Europi, Urimorum, Neocæsareæ, Sergiopolis, Suræ et Macrianopolis præsides: nam multæ sunt, non inscriptæ nomine civitatis, cujus ad episcopum mittebantur. Neque vero suæ provinciæ finibus suam amici tiam continuit, sed ad vicinas quoque extendit. 149 Euphratesiam Augustam attinent ab o riente Osrhoena; a meridie Phoenicia Libani et Syria prima; ab occidente Cilicia secunda; a se ptentrione Armenia. Osrhoenæ caput fuit Edessa; Syriæ primæ totiusque Orientis, Antiochia; Cilicia, Anazarbus; Armeniæ secundæ, Melitene; Armeniæ primæ, Sebaste. Ad singularum episcopos scribeba frequens, tantumque per litteras faciebat omnibus sui amorem, ut inde postmodum orta sit crimina tionum, quas passus est, si non causa, saltem oc casio. XIII. Jam inde a primis episcopatus annis aliquid scripsisse suadere posset hominis eruditio singula ris, et ingenium actuosum: sed id opinari vetat ratio temporis; nam primum opus circa annum 425 edidit. Quare quinque priores. annos posuit in suis Cyrensibus ad veram pietatem excolendis pro fligandisque hæreticis, qui tunc vigebant, Arianis, Macedonianis, atque Apollinaristis. Hos concionibus primum oppugnavit, mox libris, quos, ut ab omni bus facilius legerentur, dialogorum more compo suit: duobus igitur Arianos, seu potius Eunomia Nam cum Theodoretus præstigias triginta Apolli narii, cognatasque aliorum hæreticorum argutias dissolveret, passus est, quod vehementer affecti solent formas hujusce hæresis finxit, eo fallacio res, quo invidiores, easque, amore fidei odioque erroris annitente, alte animo sic impressit, ut hæ resin postea sibi perspicere videretur, in quibus cunque libris occurrerent verba flecti facilia in præjudicatum sensum. Hæc a nobis ut brevius, ita forsan obscurius dicta, consequens rerum eventus declarabit. I. Constantinopolitanæ Ecclesiæ præficitur Nestorius. II. Theodoreti amicus. III. Theodoro Mopsuesteno didicerat hæresin, cui nomen dedit. IV. Hanc spargere ubique nititur. V. Obsistit sanctus Cyril lus. VI. S. Cœlestinus eam cum auctore damnat Roma in concilio Occidentis. VII. Cyrillus in conci lio Egypti, unde mittit ad Nestorium duodecim anathematismos, cum suis et apostolicis litteris. VIII. Theodoretus rogatu Nestorii anathemati smos arguit. IX. Labitur in hæresin. X. Lapsus cause. XI. Epistola ad monasteria Cyrillo inju riosa. XII. Gennadius inde adversus Cyrillum ac cenditur. * Ab anno Christi 428 ad 431. I. Annos fere octo in episcopatu Theodoretus jam egerat, cum defuncto Sisinnio regiæ urbis epi scopo, cleroque, inter agendum de successore, in partes diviso, imperator Theodosius, quo litem componeret, Antiochia Nestorium accersendum credidit, Ecclesiæque Constantinopolitanæ præ ficiendum. H. Erat ille eloquentia et vitæ instituto celebris, videbaturque ipsius etiam Chrysostomi, Antiochia olim evocati, non absimilis futurus: quare om nium, præterquam clericorum monachorumque volis expetitus Constantinopolim venit, ordinatus que est die decima Aprilis anni 428. III. Vixerat plures annos cum Theodoreto in Epist. 14. "Sunt enim suppositi. Multis quidem argumentis hanc hypothesin exornare studuit in diss. 2, c. 3, § 3; sed parum valere illa, iose in fine capitis tertii negare non potuit.

Ægypto, imo et in urbe Roma, quo sermones suos transmisit. V. Postquam vero nefandus Christi hostis pro palata hæresi totum orbem commovit, monitusque semel ac iterum a sancto Cyrillo, non modo non desiit impietatis, sed eam confidentius, qua vi potentiaque Constantinopoli, qua fraudibus Roma, firmare ausus est: res ad sedem apostolicam de lata " est per litteras, tum Cyrilli, querentis simul et accusantis; tum Nestorii, fidem suam, missis per Antiochum virum illustrem sermonibus,' pro bare adnitentis. mandra Sancti Euprepii 'prope Antiochiam, eique tantum regia, nec in Oriente solum, sed etiam in erat non diuturni tantum contubernii, sed studio rum etiam ac doctrinæ communione conjunctissi mus: habuerant enim ambo communem magistrum libris et concionibus celebrem Theodorum, cujus scriptis semper, alloquio identidem fruebantur, prout nempe Antiochiam, statis synodorum tempo ribus, veniebat. Ibique propter incredibilem om nium opinionem detinebatur aliquandiu, ut audien tium cupiditatem expleret. Inde arcta Nestorii Theodoretique necessitudo. Etsi tanta erat Theodo retum inter et Nestorium amicitiæ necessitas, non fuit tamen una utriusque indoles, eademque animi propensio: Theodoreto sincera mens, Nestorio subdola; rem ipsam pietatis Theodoretus sectaba tur, Nestorius speciem: amicis ille pene serviebat, ut dominis; iste utebatur tanquam mancipiis. Verbo dicam, id esse voluit Theodoretus, quod Nestorius videri. IV. Fertur "falsa quædam de Nestorio fama, quod, cum accitus Constantinopolim per Ciliciam transiret, ubi Mopsuestia est, Theodorum Mopsue stiæ præsulem admodum senem, quippe expletis fere sex et triginta episcopatus annis, convenerit, simulque agitaverit consilia de hæresi, quam uter que dudum in sinu fovebat, quamque Theodorus etiam scriptis, sed hactenus pressis, mandarat, 151 pro tempore et loco aperienda quando nempe Nestorius tantam potentiam auctoritatemque apud principum animos adeptus fuisset, quanta opus erat ad tam audax facinus tentandum. Id quamvis ab Evagrio, auctore cæteroquin nobili, tradatur, pugnat tamen cum ratione temporum nam diem extremum obierat Theodorus, prius quam de præficiendo Ecclesiæ Constantinopolitanæ Nestorio cogitaretur. Non enim prius cogitatum, quam, defuncto Sisinnio, divideretur in partes urbis regiæ clerus, aliis alium præsulem volentibus. Atqui defunctus est Sisinnius die 24 Decembris, ann. 427, quo anno Theodori obitus contigit. Quo modo igitur Nestorius, qui, non ante Martium men sem anni 428, Constantinopolim per Ciliciam po tiit, Theodorum convenire potuerit? Fuit porro Theodori Nestoriique hæresis inju VI. Causa in concilio Romano, sancto Coelestino præsidente, agitata est, lataque sententia, qua hæ reticus juberetur, nisi mallet deponi intra decimum diem a denuntiatione, revocare errorem, capitu laque a Cyrillo scripta subscribere ": juberetur quoque Cyrillus, primæ post Romanam sedis epi scopus, vices Coelestini hoc in negotio implere, sententiamque exsequi ex canonum præscripto. VII. Id ut præstaret Cyrillus, ex tota Ægypto collegit synodum, indeque quatuor episcopos ad Nestorium 152 misit, cum summi pontificis lit teris, suisque, atque etiam duodecim capitulis, sive anathematismis, quibus ex mandate summi pontificis catholicam veritatem Nestorii blasphemiis oppositam complexus erat, quibusque scripto Ne storius consentiret, si vellet catholicus videri et in sede consistere. Verum Cyrillus, antequam synodum haberet, indeque Constantinopolim episcopos mitteret, jus serat Possidonium, suæ Ecclesiæ diaconum, qui Roma summi pontificis litteras attulerat, Hieroso lymam et Antiochiam proficisci, litterasque Coele stini ad utriusque civitatis antistites deferre. His a summo pontifice docebantur de sententia in Nestorium lata, simulque et abstrahebantur a par tibus, quas amicitia suadere poterat: obstringe bantur etiam ad fidei causam defendendam, partim metu, ne quid simile ipsis contingeret; partim honoris sensu, ut qui vocarentur in societatem negotii omnium ea tempestate maximi. Quo tempore Cyrilli diaconus Antiochiam venit, riosa supra modụm Christo, Mariæ Virgini, et toti soluta recens erat synodus autumnalis, remanse hominum generi: Christo enim invidebat divini tatem, Virgini nomen Deiparæ, hominibus spem salutis. Christum quippe asserebat non esse Deum reipsa, sed purum hominem, Deo Verbo habitudine sola copulatum. Unde fit consequens, ut nec beata Virgo peperisse Deum dici posset, nec homines salutem sperare, ut quæ ab homine exspectari ne queat. Tantam impietatem, cum primum oppor tune potuit, qua concionibus, qua colloquiis, qua malignis artibus sparsit Nestorius, non in urbe ratque forte apud Joannem Theodoretus cum aliis quinque, Archelao Cæsarea Cappadociæ, Apringio Chalcidis, Heliade Zeugmatis, Meletio Neocæsarex, et Macario Laodiceæ episcopis, quibuscum re ma turius deliberata, visum est, Joannis nomine scri bendum Nestorio, ut Ocotóxou confessione im pendentem capiti suo tempestatem averteret. Non erit porro vanus conjector, qui epistolam a Theo doreto scriptam putet 15. Nam et de ipsius consilio dictata dicitur, et ipsius stylum refert, et affinis est * Evagrius lib. 1, cap. 2. Delata est. Vid. Epist. Coelest. ad Nestor. Acta concilii Ephes. putet. Eamdem sententiam in Notis ad Joannis Antiocheni epistolam (edit. prioris p. 59), quas infra dabimus, tuetur Garnerius; sed in diss. tertia (edit. prioris pag. 469 tet 474), de rei veritate du as Non bitat.

alteri, in qua idem fere argumentum de Virgine modo sola ratio haberetur objectionum, quas uv Deipara tractatur, et eumdem videtur habere au ctorem, quem aliæ fere omnes in secunda parte concilii Ephesini contentæ, quarum tamen non nullæ a Theodoreto scriptæ sciuntur. VIII. Nestorius, ut erat præ superbia impatiens pœnitentiæ, atque etiam admonitionis, sprevit amica Orientalium consilia, sprevit et imperium sedis apostolicæ, quod legati Ægyptii Constantinopolim appulsi detulerant: contentam enim litteris, tum Cœlestini summi pontificis, tum Cyrilli Alexandrini episcopi, denuntiationem, callide irritam reddiderat. Effecerat enim suis artibus, ut Theodosius impe rator generalem synodum Ephesi habendam indi ceret, et evocatoria sanctione caveret, ne quid in terim in alte stram partem tentaretur; sed causa integra deferretur ad episcopos rite congregatos. 153 Sanctionem vafer hæreticus, priusquam res, de qua litteris a Joanne didicerat, in urbe regia innotesceret, aulicorum ope auro suo corruptorum subripuerat, eaque arte summi pontificis senten tiam synodicamque Cyrilli cum suis duòdecim ca pitulis ludificaverat. Id ausus est, quæ fuit hominis impudentia, datis ad sanctum Cœlestinum litteris, non obscure innuere. Piissimis, inquit ", impe ratoribus placuit, Domino adjuvante, etiam syno dum inexcusabiliter totius orbis terrarum indicere propter inquisitionem aliarum rerum ecclesiasti carum: nam dubitationem verborum non æstimo habituram inquisitionem difficilem, nec impedi mento esse futuram ad tractatum divinitatis Do mini Jesu. > mine Orientalium contra capitula proposuit. Verum si credimus Anastasio Sinaitæ, postmodum accendit hominis bilem, negotii, quo amici periclitabantur, diuturnitas: quare et Theodoretum ulturus, quem a Cyrillo læsum putaret, et priores suas objectiones defensurus, virulentas scripsit adversus Cyrilli responsionem reprehensiones, quarum fragmentuin refertur in libro Anastasii ", qui Dux viæ dicitur. IX. Atque hic primus fuit Theodoreti casus: Cum enim scriberet pro amici causa, non 154 repre hendit tantum Cyrilli capita, propter speciem Apol linariani erroris, quod aliis quoque bonis contigit; sed cæco impetu in errores quatuor ipse abreptus est, propter quos a quinta synodo damnatus est. Nam cum primum anathematismum reprehenderet, negavit heatam Virginem peperisse Verbum carnem factum; cum secundum, naturas in Christo xa0' Sæάotaσiv uniri; cum quartum, unicam esse Chri sti noorasty; cum decimum, Deum dici posse mortuum. Ista vero quatuor nemo catholicus fateri abnuerit, nisi vel in crassis ignorantiæ tenebris versetur, vel o̟b pravum animi affectum veritati repugnare velit: quorum alterum quis de Theodo reto senserit? alterum quis Catholici esse dixer³1? X. Fuit vero prorsus admirabile, virum singulari Numinis dono datum; quem miracula eduxerant in lucem; cujus parens non prius potuit esse mater, quam sancta; quem homines stupenda. sanctitatis foverunt sinu; qui septennis monaste rium ingressus est; qui totus fuit in imitando Chry sostomo; quem Theodotus Orientis lumen eccle siasticis moribus instituit; cujus eloquentiam An tiochia, alterum Orientalis imperii caput, non; mi rata tantum est, sed stupuit; qui episcopalis offici nullam non implevit partem; qui decem myriades hominum una in vicinia tinxit baptismo; qui infè nitos hæreticos veritatem docuit, agrumque sibi a Christo creditum non sudore tantum irrigavit, sed etiam sanguine; quem Deus ipse Jacobo ascetæ sanctissimo ostendit velut hæresis domitorem, ´in hæresin infeliciter decidisse, amieo, qui sponte ruebat, miserum attrahente. Sed non una hæe vi detur ruinæ occasio: hominem in præceps rapuit Sed cum intelligeret sparsa per urbem fuisse Cyrilli capitula, una cum litteris Romanæ et Ægy ptiæ synodi, magnasque inde animorum etiam in aula conversiones effici, nec suis se concionibus duabus id peregisse, quod moliretur, anathema tismos Cyrilli primum in ipsa urbe regia contra riis anathematismis refellit. Deinde, missis Antio chiam synodicarum exemplis, Joannem rogavit ut a duobus sui concilii viris, Theodoreto Cyrensi et Andrea Samosateno, capita duodecim a Cyrillo præscripta curaret argui, quasi Apollinaris impie tatem continerent. Joannis mandato uterque paruit aliter tamen alius, Theodoretus nempe acerbius, miserabilis quædam concursio causarum. Erat ipsi remissius Andreas: siquidem ille conviciis atque etiam calumniis non abstinuit, iste objecit tantum voces, quas putaret inconsiderate prolatas. Theo doretus Cyrillum velut hæreticum aggressus est; Andreas, quem catholicum agnoscebat, pene in vitus vexabat: atque hinc forsitan effectum ut, quo tempore veniretur ad concilium, qui campus quidam certaminis futurus erat, Cyrensis advola verit pugnæ avidus, Samosatenus morbum simu laverit, ue veniret eo, ubi necessitas foret veritatis impugnandæ. Ita de Andrea opinari par esset, si a natura, ut dictum est, animus excelsus, animo ingenium par et præcellens, utrique æqualis vis eloquentiæ. Fecit excelsitas animi, at humana cuncta despiceret, præter gloriam: præcellentia ingenii, ut scientiis mentem præter modum imple ret, et quasi inflaret: vis eloquentiæ, ut Orientis miraculum audiret, et quod humanum est, dicen tibus crederet. Hanc indolem auxit magistrorum, consuetudo atque admiratio: cum doctrina enim imbibit utrius que mores: a Theodoro didicit paucos suspieere; * Parte 11 Operum Marii Mercatoris. (P. 81 edit. Garn.). "In Hodego, cap. 22.

a Chrysostomo, neminem vereri; ab utroque, cum misit etiam ad monasteria epistolam ", qua nihil omnibus libere loqui: tractum a Theodoro vitium crevit plausibus, virtus a Chrysostomo accepta non se continuit intra modum. Hæreticos cujuscunque generis, Arianos, Mar cionitas, Macedonianos, Apollinaristas, reliquosque 155 continuis præliis fregerat. Magna inde nominis gloria, magnaque sui securitas: passus est, quod perpetui triumpbatores solent, voluit cum nobilis simis quibusque vires suas experiri. Ardorem pu gnandi accendebat ætas: non multum enim qua dragesimum annum excesserat, quo tempore ma gnanimi gloriæ amore maxime tanguntur; ingerebat sese occasio optatissima conserendæ pugnæ cum Cyrillo multarum palmarum duce, eoque totius fere orbis doctissimo, et tamen opportuno vulneribus, ut ipsi quidem videbatur. Audendi causa non tantum honesta, amico labo ranti opem ferre, sed etiam religiosa, obsistere homini partes Apollinarii in speciem tuenti. Pul chrum erat auxiliari Nestorio, urbis regiæ antistiti, aulæ gratioso, et simul oppugnare Cyrillum, cujus potentia, quo major ab Occidentis favore, eo invi diosior Orienti, atque ipsis imperatoribus formida bilior. Urgebat præsulis mandatum: cui parere, pium; obsistere, intutum. Anathematismos arguere, quid aliud homini sic affecto videretur, quam la cessere pugnam, quæ orbe toto spectante per agenda esset? Vocaverat enim imperator ad syno dum undequaque terrarum episcopos: decorum erat in cœtu omnium celeberrimo eloquentiam ostentare, totius fere Ecclesiæ doctissimum hæresis reum facere, primæ post Romanam sedis episco pum de throno dejicere, sumini pontificis legatum in ordinem redigere. Quid multa? illecebrosum erat, dici ubique terrarum, quod solebat Antiochiæ, eloquentiæ miraculum, et doctrinæ prodigium. Hæc, quæ divisa possunt constantissimum quemque la befactare, conjuncta hominem sui æstimatorem egerunt præcipitem eo, quo superbia solet viros vel ipsis angelis pares. Non vanam hanc esse causæ conjecturam, de monstrat pertina patefactæ veritatis impugnatio, quod certum animi superbia errantis indicium ³ nam Theodoretus, etsi semel iterumque ac tertium anathematismi forent a Cyrillo expositi, conceptam de ipsis opinionem vix multis post annis deposuit, si tamen unquam deposuit; quod postea videbitur. XI. Demonstrant et alia duo non obscuriora indicia, velle videri omnibus doctissimo superio rem, et contumeliis incessere despicacissimis se cundum Ecclesiæ antistitem: nam quo tempore misit Joanni Antiocheno reprehensionem capitum, d Jerem. IV, 1, 2. 156 injuriosius Cyrillo, nihil superbius. Scribit totum orbem commoveri, sed alios pugna, alios risu; pugnare inter se, qui Catholicorum nomen ferunt; ridere hæreticos pugnam hominum mutuis se dissidiis absumentium; horum causam esse impii Cyrilli capitula in urbem regiam importata; ea. non abesse ab Apollinarii, Arii, Eunomii, Ma cedoniique hæresi, imo nec ab insania Valentini, Manetis et Marcionis; in primo asseri, Verbum in carnem conversum, incarnationemque sola specie factam, quod Valentini, Manetisque, et Marcionis delirium; in secundo et tertio, unionem hyposta ticam physicamque defendi, quæ Apollinarii hæ resis; in quarto, voces tum sublimes tum humiles uni eidemque Verbo attribui, quæ et Eunomii blasphemia; in decimo, Deum dici passum et mor taum, quæ insania Arii, et Eunomii error detestan dus; in nono, processionem Spiritus sancti a Filio, et non a solo Patre tradi, quæ Apollinarii Macedo niique altera hæresis; hos esse partus Ægyptii, has animarum pestes, hæc monstra, quæ par erat ab iis, quibus religionis cura commissa est, præfo cari priusquam ederentur; ea tamen foveri, a qui bus minime deberent, etc. His porro scriptis tentata est fides monasterio rum, non urbis tantum regiæ, sed etiam Orientis et Ægypti. Volebat enim Theodoretus paribus ar mis cum Cyrillo uti, paribusque pugnandi artibus. Scripserat Cyrillus ad Ægypti monachos de Nestorii errore epistolam; hanc apocrisiariorum ministerio in urbe regia per monasteria, et inde, ut fit, per totam civitatem spargi curaverat: divulgaverat etiam synodicam suam cum capitulis in eadem urbe; inde per Orientem scripta hæc venerant ope Acacii Meliteni. Eadem monasteria Theodoretus adversus Cyrillum commovere voluit, et qua erat auctoritate, plures viros sanctissimos ubique loco rum in catholicum fidei defensorem exacerbavit et pene emovit. XII. Ea tempestate Constantinopoli sanctius nihil erat Gennadio, qui post viginti septem' annos Ana tolio suffectus est in sedem episcopalem. Delusus ille capitulorum reprehensionibus, voluit et ipse in capitula scribere: sed quæ tandem in maledicta non erupit? Væ, inquit ", mihi a malis. Heu, heu unde enim quisquam in præsenti aliunde sumat exordium?~Quis det capiti meo aquam, et oculis meis fontem lacrymarum? et plorabo istud die ac nocte quoniam extendit lingua ejus menda cium, et non fidem: confortàtus est super terram. Ex certo pax peccatoribus deceptio. Propter hoc 157 enim obtinuit eos, inquit, superbia eorum in * Animi indicium. Animi potius constantiam probasse,dicitur ab initio capitis secundi. Vid. p.140, et cap. 12, § 3, exeunte. "Epistolam. In actis v synod', act. v. (Vide integram hanc epistolam, t. IV edit. nostræ, p. 1291.) "Facund., lib. 1, cap. 4.

knem: cogitaverunt, et locuti sunt in malignitate, tamen festinatum est lente, mora plumcm dierun iniquitatem in altum locuti sunt: posuerunt in cœlo os suum, et lingua eorum transivit super terram ®. Psal mistæ ista sunt, Jeremiæ autem prophetæ illa prima. Euge, o beate Paule. Exsurgent, inquit, et ex vobis ¨ipsis viri loquentes perversa, ut abducant discipulos post se 1. Væ malo Alexandriæ familiari ejus, et proprio jam isti secundo: quæ corrupta ploremus, quæque corrumpit? Ex toto jam operatur myste rium iniquitatis *. Et vereor ne forte nunquam qui tenet, de medio fiat. Euge, Jeremia propheta. Prophetæ, inquit, prophetant iniqua; sacerdotes plauserunt manibus suis, et populus meus dilexit ita b. Quid enim minimum, quid mediocre in illis (anathematisis)? Omnem supereminentiam bla sphemiæ jać atus est adversus sanctos Patres, ad versus apostolos, adversus Salvatorem. In resur rectionem meditatus est. Assumptam humanitatem ex nobis et pro nobis injuriat: divinam naturam et impassibilem passionibus subjacere contendit. Et postea Anathematizaturus est te Deus, paries dealbate. Justissimum enim est, Te similiter Ananiæ Judæorum principi sacerdotum linguam adversus discipulos Christi moventem, similem ab eis indignationem experiri,» etc. Hæc Gennadius Constantinopoli. In Ægypto Isi dorus, cui Pelusiotæ nomen, vicit quidem Genna dium modestia: verumtamen, cum ex Oriente didicisset, quo haberentur loco capitula, post ani mos a Theodoreto commotos Cyrillum admonuit de cavendo unius naturæ errore, retinendaque Athanasii de duabus naturis inconfusis doctrina. Admonuit, inquam, verbis, quæ, ut ab errante ze lo oriebantur, ita acrimoniæ mnltum habebant, parum decori. 1. Conveniunt Patres Ephesum. II. Moras consulto nectunt Orientales. III. Inchoatur synodus a Ca tholicis, et deponitur Nestorius. IV. Mox advolant Orientales, et deponunt Cyrillum ac Memnonem. V. Imperatorem res Catholicorum latent, Orienta lium innotescunt. VI. Iracundius proinde agit in Cyrillum et Catholicos. VII. Edoctus a Dalmatio jubet ad se mitti utrinque legatos. VIII. Theodo retus fuit unus ex Orientalibus legatis. IX. Audit imperator quintum Orientales. X. Quos re cognita dimittit, et Catholicos admissos in urbem jubet ordinare episcopum in locum Nestorii. XI. Rece dentes Orientales conspirant in Catholicos. XII. Scribit Theodoretus quinque libros adversus san ctam synodum. Ab anno Christi 431 ad 432, sub finem. I. Condixerat imperator Patribus Ephesum ad diem sacrum Pentecostes, qui septimus erat - mèn sis Junii. Peractis igitur 158 festis Paschalibus præsules accinxerunt se ad iter, ut ad tempus ve nirent. consulto facta. Id agebat Antiochenus præsul, quo Patribus jamdudum congregatis (effluxerat decimns quintus a condicto dies), moræque pertæsis, tempus daret deponendi Nestorii, ad quod et ipsos callide impellebat, metropolitis duobus, cum esset in pro ximo, præmissis, qui monerent id agere, donec adveniret, quod agendum videretur. Ea ratione vir ambitiosus sperabat fore ut, quod habebat in votis, concilio totius orbis præsideret. Certus enim erat, ubi primum advenisset, repenti num judicium exercere, quo, priusquam legati se dis apostolicæ tempestuoso mari possent appellere, Cyrillum Alexandrinum deponeret, nec tamen Ne storium restitueret, atque ita solus ipse patriar charum moderandi concilii potens restaret: nam Hierosolymitanus præ Antiocheno nullius erat au ctoritatis. Audax facinus et violentum, sed eventu non cariturum, suadebat comitum Candidiani et Irenæi, Nestorio addictorum, cum Orientalibus conjuratio. III. Litteris Antiocheni per metropolitas duos allatis, Cyrillus more majorum feria secunda syn odo fecit initium. Incidebat illa in x Kalend. Julii, quo die omnibus rite peractis ex præscripto ca nonum exauctoratus est Nestorius, propter hæresin atque contumaciam. IV. Re audita, comes Irenæus ad Orientales in via positos nuntius properat: advolant illi more alitum Sabbato consequente, cum antea tarde in cederent agmen agere videbatur Joannes propter sedis auctoritatem; reipsa tamen ducebat Theodore tus, totius factionis quasi anima: suis enim nuti bus movebat Orientis antistitem, quem alii de more sequebantur, sed suis ipse studiis incensus age batur. Nam, ut taceam Joannis in Theodoretum immo dicum amorem, Theodoreti apud Joannem auctori tatem ex opinione doctrinæ ortam, veterem utrius que cum Nestorio necessitatem, recentes amborum cum Cyrillo inimicitias, occultas cum Irenæo co mite coitiones, ac alia ejusmodi plura, propter quæ Theodoretus omnium factionis consiliorum merito potest censeri auctor; ingenium certe ipsius, stylus que, et singularis quidam vocum usus in Orienta lium scriptis sic elucet, ut opificem non admodum latendi cupidum patefaciat. Ubi primum Ephesum Joannes attigit, nondum deterso pulvere, in ipso hospitio, intempestiva hora, clandestina coitione, Nestorianis ad suos ad junetis, conspirante 159 Candidiano comite, judi cium tumultuarium de Cyrillo, et Memnone Ephesi episcopo, cæterisque synodi sanctæ Patribus exer cet. Cyrillus, accusante Theodoreto; Meinnon, agen tibus. Nestorianis; Patres, referente Candidiano, damnantur: Cyrillus ", quod hæresin Apollinaris, 6 Thren. 11,14, 15. i Act. xxiii, 3. Cyrillus, etc. Vid. Epistolam ad Rufum, t. IV, p. 1347 seqq. H. Ex Oriente prævolabat animo Theodaretus velut ad campum pugnæ impatiens; ab Orientalibus e Psal. LX‰| 6-9. ↑ Act. xx, 30. 6 II Thess. 11, 7.

Ariique, et Eunomii in duodecim capitibus innovas- ceret. Perierunt litteræ, quæ ad priores tres datæ set; Memnon, quod tyrannidem in urbe Cyrillo favens exercuisset; Patres, quod inexspectatis Orientalibus sententiam tulissent, probassentque Cyrilli litteras, et Memnonis partes sequerentur. Abdicatus est igitur Cyrillus cum Memnone, Pa tres excommunicationis sententia obligati, donec desertis Cyrilli partibus ad Orientales transirent atque hæc forina fuit judicii, cujus principium in vidia et ambitio; auctor, Cyrensis **; eventus, Ec clesiæ divisio. V. Ad imperatorem Orientalium nomine relatum est, simulque excusata viæ tarditas, nihil non men tiente relationis scriptore, quo imperator, et Ne storii amans, et Cyrillo infensus, falleretur: id eo facilius fuit, quod Candidianus, cognitoris officio turpiter deserto, cum Orientalibus paria scribebat, et Catholicorum nuntiis, ne in urbem tenderent, intercludebat viam. VI. Quid illusus Theodosius contra Cyrillum Constantinopoli statuerit; quid misso Ephesum Palladio imperiose mandaverit; quomodo per co mitem sacrarum largitionum Joannem tentari vo luerit, ut, quotquot erant Ephesi præsules, Joanne præside, convenirent; qua Cyrillus violentia conje ctus sit in carcerem; quid moliti Orientales inte rim, ut Catholicis vel invidiam rebellionis facerent apud imperatorem, vel a populo tumultuante peri culum crearent, ex actis synodi Ephesinæ intelli gere est. Observandum tamen hæc ipsa, quæ nunc habentur, præter relationes et epistolas, breviata fuisse ab ipsomet Cyrillo. VII. Hunc fere in modum duos jam continuos menses ab Orientalibus Ephesi, qua vi, qua frau dibus, qua tyrannicis comitum artibus turbatum erat, cum tandem a Dalmatio, sanctissimo in urbe regia monachorum Patre, Theodosius de re tota certior factus, comitumque perfidiam indigne fe rens, jussit ad se mitti septem ab utraque parte episcopos, quos de gestis Ephesi præsens audiret. VIII. Theodoretus fuit unus de septem Orientali bus: sed cum pergeret Constantinopolim, spe du ctus fore ut in urbe regia eo plausu diceret, quo solitus erat Antiochiæ, atque ita vel sui Nestorii res admodum afflictas restitueret, vel animos sal tem populi commoveret; jussus est Chalcedone 160 cum suis præstolari adventum imperatoris, illac in Rufinianum transituri. Dum præstolatur adventuro principi, scripsit litteras nomine legatorum, ad episcopos tres Itali carum Ecclesiarum, Martinianum Mediolanensis **, Joannem Ravennensis et Aquileiensis: scripsit et ad Rufum Thessalonicensem, ut, si qua posset, tan tarum sedium antistites in partes schismatis addu sunt; exstat, quæ ad Rufum. Sarciunt vero aliarum jacturam, si tamen aliæ fuerint, et non eædem ad singulos a pari, ut loquuntur, missæ. Habuit etiam conciones ad populum urbis regiæ, de quibus ita ipse ad metropolitam suum ** Ephesi agentem Populus omnis gratia Dei bene habet, et jugiter ad nos egreditur. Incepimus autem ipsis etiam disserere, et celebravimus communiones maximas, et quarto illis enarratum est, precibus tuæ pietatis, de fide, et tanta audiverunt voluptate, ut usque ad horam septimam non discederent, sed perduraverint usque ad æstum solis: in aula enim maxima, et quatuor habente porticus, multitudo congregata fuit, et nos superne concionabamur e suggestu prope tectum. › Quod in aula concionatum se narrat, id eo con tigit, quia Chalcedonensis Ecclesiæ præsul, quamvis Constantinopolitanæ sedi obnoxius, studio tamen fidei vetuit in ecclesia synaxes agi ab hominibus a sancta synodo abstentis: quod questus est apud imperatorem Theodoretus, quamvis hæc non tanı querela fuit, quam inverecunda impotentis iræ vo ciferatio, seditionisque molitio vel comminatio; id vero sic accidit Admissus aliquando ab imperatore ad colloquium in Rufiniana villa, cum orbis domino altercatus est audacius, quam modestiæ lex sinat: jactabundus tamen rem gestam ita narrat **: «Dicebam ei: Quia dedisti fiduciam loquendi, cum venia audi. Ju stumne est hæreticos quidem excommunicatos in ecclesiis agere? nos vero, qui pro fide certamus, et propter hoc ab illis communionis exsortes su mus, non intrare in ecclesiam? Respondit ille: Et ego quid faciam? - Quod fecit, inquiebam, magister tuus, comes largitionum, in urbe Epheso. Ille enim ut invenit nonnullos congregari, compescuit eos di cens: Si non fueritis pacifici, non concedam uni parti congregari; › et oportebat etiam tuam pietatem præcipere hic episcopo, ne permitteret, neque illis, neque nobis congregari, donec conveniamus, ut justa tua sententia omnibus nota fiat. Ad hæc dicebat Equidem episcopo 161 imperare non possum. Ita que respondi ego: Neque nobis imperes, et accipie mus ecclesiam, congregabimurque, ac cognoscet tua pietas, multo plures nobiscum esse, quam cum illis.» IX. Orientales quintum auditi sunt a Theodosio, quæ fuit religiosi principis patientia. Quatuor in super ei protestationes miserunt, tres Chalcedone legatorum nomine, quartam a suis Ephesinis, om nes jactantiæ, quam modestiæ pleniores. X. Verum nullum inde aliud operæ suæ pretium tulerunt, quam quod patefacta veritate legati catho lici in urbem vocati sunt, ad sufficiendum Nestorio * Cyrensis. Joannem Antiochenum mallem dicere auctorem. * Martin. Martinus dicitur in Epistola ad Rufum. Errorem illum jam notavit Baronius. Ad Metrop. suum. Alexandrum scilicet Hierapolitanum. Vid. t. IV, p. 4545. ** Ita narrat. Loco citato.

episcopum; Orientalibus mandatum, suam quemque ▲ tunditatem omnis terræ et habitantes in illa quasi locustask: et hunc qui omnia verbo fecit, et dedit his quæ non erant, ut essent, sola voluntate: quasi oblitus horum omnium, passionibus obnoxium facis, et legem ponis, ut adoretur Deus passibilis, › etc. Joannes more præsidum excepit Theodoreti lo quentis sermonem ", dixitque seditiose pariter et adulatorie: laudibus enim affecit Nestorii fidem, quam et exposuit, et a populis, quos ante fide les, nunc confessores fuisse ait, retinendam, velut depositum paternum a filiis, mandavit. Nemo de prædetur, inquiebat, depositum vestrum, nempe dogmatum certitudinem: nemo persuadeat Deum esse passibilem, neque corporis et divinitatis unam esse naturam, etc. ad Ecclesiam redire; quod et aliis Ephesi congre gatis significatum est. Istud vero quam impatienter Theodoretus tulerit, prodit suis ad Ephesinos communi nomine litteris ". Placuit pientissimo regi post multas adhortationes, ut singuli ad pro pria redeamus: ut et Ægyptius et Memnon Ephe sius in suis locis maneant. Sic enim potuit Ægy ptius omnes excæcare muneribus suis, ut ille qui dem, cum innumera fecerit mala, ad thronum suum redeat; iste vir innocens (Nestorium intel Jigit) vix ad suam mansionem dimittatur. › Verba hæc Theodoreti, aliorum sex Orientis legatorum nomine scribentis, manifestæ * suppositionis ar guunt editam nuper Theodosii Sacram ad Patres orthodoxæ synodi Ephesina: tantum enim favet Orientalibus, eorumque ita preces de disputatione ineunda et querelas de Catholicis detrectantibus probat, ut suam deseruisse causam Theodoretus videretur, si non meminisset, atque etiam inde si hi triumphum fecisset. Quanti enim favoris istud est erga Orientales, quantæ exprobrationis in Ca tholicos? Quoniam fieri non potuit ut conveni retis, et vestra pietas de quæstionibus motis in di sputationem venire noluit, decrevimus ut Orien tales ad suas regiones Ecclesiasque redeant, syno dus Ephesi collecta solvatur, repetat Alexandriam Cyrillus, Memnon Ephesi maneat. Scire vero pie tatem vestram volumus, nos quandiu victuri su mus, non posse Orientales damnare: cum enim ratore dimissi revertunt, Tarsi in urbe Ciliciæ nemo cum ipsis disputare voluerit, in nullo coram nobis convicti sunt. › Uterque autem, cum in id maxime invehitur, quod a Catholicis Deus passus diceretur, demon strat liquido, hanc exstitisse, post orationem pane gyricam Procli, proponendæ quæstionis vulgarem formam: An, qui passus est pro nobis, sit Deus vel simplicius, An passus sit Deus? Interim partis catholicæ præsules, qui in urbem regiam honori fice excepti fuerant, habita de more synodo, ad quam vocati sunt metropolitæ sedi Constanti nopolitanæ obnoxii, Maximianum Nestorio suffe cerunt, simulque metropolitas quatuor, aspernatos convenire, de sua sede dejecerunt, melioribus substitutis. Dum Chalcedone in Orientem episcopi ab impe primæ nuntium de quatuor episcoporum deposi tione, Constantinopoli facța acceperunt: quæ causa fuit subsistendi, retinente, ut videtur, Helladio loci antistite, et satagente ne qui, ob defensas Nestorii partes communem cladem passus fuerat, ab iis de sereretur, qui factam Nestorio injuriam ferre non possent. Habita igitur est tumultuaria quædam sy nodus in 163 aliena diœcesi, conjuratum pro Helladio, tribusque consortibus, cautum dato sa cramento, ne quis" in Nestorii depositionem, or dinationem Maximiani, Cyrilli, Memnonisque, et aliorum episcoporum, qui Nestorium dejecerant, receptionem consentiret. Theodoretus porro discessurus, Chalcedone su premum habuit ad Nestorii studiosos sermonem **; spreto illi Propontidis æstuario, confertis lembis appulerant valedicturi defensoribus sui pastoris, ultimumque audituri Theodoretum, cujus vocem Nestorianæ imaginem vocabant. Ille Joanne 162 præsidente concionem habuit, pro qua laudavit Nestorium quasi martyrem, et debacchatus est im potenter in Patres Ephesinos, velut in tyrannos. Nihil porro hac oratione artificiosius ad commoven dos populi animos, sive pastoris misericordia, sive Patrum Ephesinorum odio; nihil imprudentius in rem suam: nam adulando Nestorii sectariis, Deum dus autumnalis haberi debuit. Theodoretus oppor › passum cum negaret, seipsum prodidit impietatis Bociun. Pagani, › inquit, conversa ad Cyrillum oratione, ‹ ligna et lapides venerantes, ut immortalia illa salutant: tu autem illis prædicans, ea venerari non debere, sed solum verum Deum, qui constituit montes in sta:éra, et silvas in libra, et metitur manu aquam, et cælum palmo, et omnem terram pugillo i; qui constituit cœlum quasi cameram, qui continet ro Isa. XL, 12. ibid. 22. XI. Reditum est Antiochiam, quo tempore syno tunitatem nactus, Joanni, cæterisque Orientalibus auctor fuit, ut, quod legati Chalcedone statuerant, quodque Tarsi in via confirmatum erat, id synodali sententia totius diœcesis ab iis quoque sanciretur, sive qui Antiochiam se Epheso contulerant, sive qui tempore synodi in Oriente substiterant. Id vero factum Theodoreti impulsu, et ipse aliquando pro didit *, et suadet aperta ratio. Nam cur alioquin * Litteris. Has vide, t. IV, p. 1337 seq. Manifestæ, etc. Eamdem sententiam tuetur Garnerius in Not. ad Epistolam, quam Theodoretus ad Rufum scripsisse dicitur. Theodosii Sacram vide infra, in diss. 5, post epist. 24. 48 Supremum - sermonem. Vide supra, pag. 106 seqq. ** Joannes- sermonem. Vid. supra, p. 110. 3º Ne quis, etc. Vid. epist. ad Himerium, t. IV, p. 1358. 1 Prodidil. Vid. epist. 112.

postea sententiam mutari tam ægre tulisset, quam Antiochiam " accessit Aristolaus tribunus deferens litteræ ad Andream Samosatenum * dicunt? Quanta ¡ vero hæc animi ægritudo? Nullatenus acquiescam in damnationem domini mei sanctissimi et vene randi Nestorii episcopi, præbere consensum, nec violare communem promissionem, quæ in Tarso, et Chalcedone, ac Ephesi facta est; memini enim eorum quæ nuper apud Antiochiam, post nostrum regressum, a nobis sæpe deprompta sunt, › etc. XII. Neque tamen eo contentus fuit, sed prorupit huc usque impotentiæ, ut, quod tradit " Marius Mercator, quinque libros adversus beatum Cyril lum Alexandrinæ civitatis antistitem, sanctumque concilium Ephesinum a quo Nestorius damnatus Theodosii ad Joannem pariter ac Cyrillum mandata, ut vel sponte convenirent, pacemque Ecclesiis red derent; vel Nicomediam venirent, non prius inde recessuri, quam concordiam iniissent. II. Habuit super ea re Joannes concilium Berœæ apud Acacium, cui non interfuit Theodoretus, sa tis prospiciens quem res exitum esset habitura. Noverat enim indolem, tum Joannis, moderatioris, quam optaret; tum Aeacii, servire tempori jamdu dum periti noverat etiam utriusque voluntatem, qua mallent consentire Nestorii depositioni, damna tioni dogmatum, Maximiani ordinationi, imo el Cyrilli receptioni, quam vel leviter de gratia prin III. Dederat imperator pacis leges, Cyrillo, ut par erat, honorificas, Joanni duras. Joannem enim jubebat Nestorii dogma damnare, ejusque deposi tionem scripto probare; Cyrillum privatas offen siones deponere, et quæ passus esset Ephesi, cha ritatis causa oblivisci. est, diabolo instigante conscriberet. Atque ii sunt cipis periclitari. libri, quibus quinta synodus, et sanctus Gregorius Magnus fidem catholicam, Nicephorus Callistus tertiam synodum impugnatam tradit. Miretur au tem nemo Mercatoris dictum de libris instigante diabolo conscriptis: nihil enim ipsis potuit aut amarulentius scribi aut calumniosius dici adversus Patres Ephesinos. Tantum valuit invidia, inquit”, cu: vos mancipastis, ut quæ olim per unum aut duos, et hos latentes, Apollinaris loquebatur, hæc nunc per multos Ecclesiæ præsules congregationibus Ec clesiarum sacris exhibeat, et tales herbæ per pa stores gregibus offerantur, luporumque morsus, rectorum ministerio, rationalibus ovibus infligan tur; qui in duabus aut tribus civitatibus extra mu rorum septa, paucos alloquebatur, quos etiam variis canticis seducebat, nunc iste per vos in mediis tri pudiat urbibus: ejus enim 164 prædicatis errores, et vocum novitatibus decoramini, reparantes ejus blasphemiam, quæ jam fuerat consumpta tempori bus. Quis credat ab homine non emotæ mentis hæc effutita? Fecit "tanta tamque effera librorum licentia, ut et vindicibus flammis Theodosii jussu, quod postea narrabitur, absumpti sint, et a quinta synodo æternam maculam auctoris sui nomini jure intulerint. Jubet imperator iniri pacem inter Joannem et Cy rillum. II. Joannes cogit synodum Berææ apud Acacium, a qua Theodoretus abest. III. Conditiones pacis. IV. Agunt dolo Orientales. V. Litteras Cyrilli Theodoretus videt, et maligne interpretatur: hinc facta Cyrillo invidia. VI. Scribit ad varios Theodo retus. VII. Sancitam pacem improbat. VIII. Ne storio dat litteras. IX. Et episcopis Phoenicia, quod queritur Cyrillus tacito nomine. X. Accipit litteras a Cyrillo, quibus postea abusus. XI. Fa ctionis dux, cui nomen Acephalorum. Ab anno Christi 432 ad 434. 1. Vix annus effluxerat a concilii solutione, cum IV. Placuit Orientalium concilio accipere oblata3 conditiones, ne qua ratione offenderetur principis animus; sed ne causa cecidisse 165 viderentur, tentandum callide Cyrillum, si qua fraude posset ad id agendum adduci, quo crederetur, pœnitentia ductus mutasse sententiam, retractatisque sive ca pitulis, sive scriptis, in partes Orientalium trans iisse. Missus est igitur ex concilio Alexandriam Paulus Emesenus, qui variis artibus conatus est efficere ut, quod habebat in mandatis, acta Ephe sina rescinderentur; supprimerentur omnia Cyrilli scripta; " sola fides Nicæna subscriberetur; epi scopi quatuor nuper a Maximiana synodo exauctorati sedes reciperent; solus nomine totius Orientis Paulus pacem scripto firmaret; et litteræ Joannis, quæ condonationem magis quam satisfactionem offerrent, acciperentur. Conatus Pauli artesque successu caruerunt: his tamen et aliis fatigatus, Cyrillus expositionem fidei edidit, misitque, forsam incautius, Antiochiam per suos clericos: quam enim credebat se quasi quodam victoriæ jure præ scribere aliis fidei formam, ipsi velut satisfactionem acceperunt, quam qui primus offert, reum se et convictum fatetur. Porro autem, qui exauctorati quatuor episcopi dicuntur, fuerunt Eutherius Tya nensis, Helladius Tarsensis, Himerius Nicome diensis, et Dorotheus Marcianopolitanus, omnes metropolita Constantinopolitanæ sedi obnoxii: qui cum præ Nestorii amore in Maximiani ordination nem consentire pertinaciter renuerent, a synodo. Maximiani ordinatrice dejecti sunt. B> Quod Ad Andr. Samosat. Vel potius, ad Alexandrum Hierapolitanum. Vid. t. IV, p. 1360. tradit, etc. Operum t. II, p. 265, edit. Garnerii. Vid. supra, p. 115. Tantum, etc. Titulum his dedit Marius Mercator (l. c., p. 270): Ex libro quinto Theodoreti pro Theodoro.▸ 33 Fecit, etc. Alibi (in diss. 2, cap. 6), de quatuor libris Eranista s. Polymorphi hæc narrat Garnerius, solis (inquit Qudinus, 1. 1, p. 1101) ferventis suæ in Theodoretum imaginationis conjecturis ductus. 56 Cum, cat. Vid. epist. Cyrilli ad Acacium, p. 11, Conc. Ephes., cap. 35. 57 Vid. Garnerii diss. de synodis in causa Nestorii, p. 11 Opp Marii Mercatoris. p. 359 seq.

Hoc in judicio, quod non tam hominum quam ▲ Dei videri potest, admirabile quiddam accidit. Nam ut de llimerio taceam, Theodoreti amico, cujus est obscurior memoria, Dorotheus certe meritas impietatis, qua primus dixit anathema Deiparæ cultoribus, pœnas dedit: dedit et Eutherius, ob conceptum ex longo venenum, quod tandem hac occasione in Catholicos evomuit. At stupendum est Helladium eo usque Nestorio adhæsisse, ut, quam sanctitate morum meruerat sedem, contumacia amitteret. Hic enim est admirandus Helladius, qui, ut scribit Theodoretus 58, ³, post Theodosii sanctis simi archimandritæ felicem obitum, ‹ gregis præ fecturam suscepit, qui, per annos sexaginta labo ribus illis defunctus, Cilicum divinitus postea fa ctus est antistes, pristinam non deserens philoso phiam, sed laboribus illis pontificales quotidie su dores adjiciens. > V. Litteræ Cyrilli Berœa missæ sunt Hierapolim, ubi Alexander suæ provinciæ habebat synodum. Lectas Theodoretus in cœtu episcoporum non po tuit non probare, sed sparsit in vulgus, multisque persuasit Ægyptium, quo nomine traducebat Cyrillum, ejusmodi facto in partes Orientalium ipsiusque Nestorii, verbo tantum ab Orientalibus diversi, venisse. 166 Hæc eo usque pervagata est fama, ut Cyrillum coegerit postea ad calumniam, non injuriosam magis quam probabilem, diluendam, scribere epistolam admodum prolixam Acacio Me Litenes episcopo ", a quo de Theodoreti sermoni bus monitus erat, et simul, propter factam cum Orientalibus concordiam, pene accusatus fidei per inconsultam suam dispensationem proditæ. Epistola porro ad Himerium non unius solum Theodoreti censeri debet, sed totius Euphraten sium episcoporum synodi. Nam quo tempore nego tium pacis ab Antiochenis gerebatur, convenerant Euphratenses, sive conventus præter morem ur gente Theodoreto, et evocante Alexandro primate, sive de more, autumni tempore, quod probabilius, celebratus sit. In eo primum lectæ sunt litteræ, quas fidei suæ testes Cyrillus in Orientem miserat; eæque post curiosum examen, cogente veritate, approbatæ. Statutum deinde nulla ut esset cum Ægyptiis et Constantinopolitanis sacrorum com munio, donec exauctorati quatuor episcopi, de qui bus antea sermo fuit, restituerentur in suas sedes. Denique conventum, ut nunquam in damnationem Nestorii consensus daretur: videri quippe iniquum ac impium, cum duo sunt de iisdem criminibus rei, alteri indulgentiam tribui, alteri pœnitentiæ ostium claudi. Verum epistolæ pars, quæ synodica vi detur, exscribenda est. Intentionem nostram certam tuæ facimus sanctitati, * quod, lectis ex Ægypto litteris destinatis, et apud nos sæpe 167 discussis, invenimus eas doctrinæ quidem con gruentes Ecclesiæ; duodecim vero capitulis con trarias esse probavimus, quæ usque impræsentia rum impugnare perstitimus. Placuit igitur nobis ut, si sanctitates vestræ receperint Ecclesias divini tus sibi commissas, Ægyptiis et Constantinopolitanis communicare, aliisque, qui contra nos cum eis militasse noscuntur: quia nostram fidem, magis autem apostolorum, se habere professi sunt; damnationi vero venerandi et sanctissimi Nestorii, quæ facta dicitur, non præbere consensum. Iniquum namque vere et impium comprobamus, si iisdem criminibus, quibus et socius ejus, reus exstiterat, illi quidem veniam largiri, huic autem ostium pœ nitentiæ claudere: multo igitur magis iniquum, et magis impium, innocentem morti tradere. Sciat igi tur sanctitas vestra, quod non prius eis communi candum esse censemus, quam vestras recipiatis Ec clesias. Hæc autem non solus ego, sed omnes san ctissimi nostræ regionis episcopi, habito concilio, decreverunt. Tanta Euphratensium in Nestorium propensio mira videri non debet. Nestorio enim VI. Dum negotium pacis geritur partim in Oriente, partim in Ægypto, quo se contulerat Aristolaus, pertæsus morarum, quas partium contentio necte bat, Theodoretus, ægre ferens rem non evenire ex animi sui sententia, litteras dedit 60 ad geminum Andream, monachum scilicet Constantinopolitanum et Samosatenum episcopum dedit pariter ad Joan nem Antiochenum atque Himerum Nicomediensem, quibus testatur se nihil quidem in litteris Cyrilli reperisse sanæ doctrinæ contrarium, in Nestorii tamen, quem miris laudibus extollit, depositionem non posse, quantumvis extrema quæque toleranda patria fuit Germanicia, quæ Euphratesiæ civitas. essent, consensum præbere. Protestatus est pariter se non posse damnare dogmata, quæ versabantur in quæstione, nisi, quod pessimum exstitit venturis sæculis exemplum, adhiberetur exceptio, qua im probari dicerentur, cujuscunque tandem auctoris forent sic enim consulendum putabat Nestorii fa mæ: ‹ Cujus, inquit, sanctissimi viri qui doctrinam indiscrete anathematizet, ipsam videtur pietatem damnare. ▸ Fuit et arcta necessitate conjunctus Alexander provinciæ primas, sicut et Theodoretus Cyri, An dreas Samosatarum, Joannes Germaniciæ, Heliades Zeugmatis episcopi; reliqui vero aut minus aucto ritate pollebant, aut aliorum necessitudine trahe bantur. VII. Postquam sancitam Ecclesiarum concordiam rescivit, missamque a Joanne Antiocheno epistolam de re tota ad imperatorem, atque etiam ad majores 88 Ut scrib., cæt. Vid. t. III, p. 1199. Acacio. Vid., p. ш Conc. Ephes., cap. 35. 60 Lit. dedit. cæt. Vide t. IV, epist. 171, 173, 174. Adde Marium Mercat., t. II, edit. Garn., p. 272 seqq. Quæ deinde recitantur verba: Intentionem nostram, etc., constituunt epist. 174.

sedes, Romanam dico, Alexandrinam, et Constan- rio scripsit ad Acacium Melitenum, eamque cum tinopolitanam: dedit iterum ad Himerium litteras, quibus animi sui sensum, simulque factionis artes patefecit. ‹ Non tuam, inquit“, lateat sanctitatem, quod, postquam legi epistolam, quæ imperatori di recta est, nimis animo dolui; quia manifeste co gnosco, quod is, qui hanc scripsit, idipsum sentiens, indiscrete atque inique damnavit eum, qui nihil præter doctrinam sanam novit aliquid et docuit. Sed anathematismus insertus, licet idoneus sit am plius, quam consensus damnationis ejus, turbare lectorem; tamen quia non indiscrete, sed sub qua dam consideratione positus est, solatium præstitit nec enim dixit: Anathematizamus doctrinam ejus; sed quæcunque aliter dixit aut sensit, quam doc trina apostolica continet. › libris decem in Julianum apostatam a se compositis, Joanni Antiocheno misit, rogans ut cum eruditissi mis quibusque suæ diœcesis episcopis communi caret. Hæc Theodoretus cum accepisset a Joanne, legissetque attentius, litteras misit ad Cyrillum laudum atque officii plenas, mutuasque ab eo re cepit, nec illas unas, quas eo diligentius servavit, " quo callidiores ad usus destinabat. VIII. Dedit et alias ad Nestorium, testatus suam in ipsius partibus tuendis constantiam: ‹• His, in quit, quæ contra tuam venerationem injuste atque inique patrata sunt, nec si mihi utramque manum quis abscinderet, potero præbere consensum, divina proculdubio mihi cooperante gratia, et infirmitatem animæ sublevante; 168 hoc autem etiam his, qui hæc exigunt, certum litteris feci, et vestræ sanctitati, quid a me eis rescriptum sit; exempla transmisi, quatenus agnoscat, quod nullum tempus nos per divinam gratiam commutabit. › IX. Quin etiam Phoenicia episcopis, quos in suis partibus auctoritate hactenus retinuerat, et quos sua tamen conscientia coegerat pacis conditiones accipere, objecit per epistolam prævaricationis crimen, quasi novum accepissent symbolum præter Nicænum; postquam Ephesi confessi essent, se ita in Nicæno conquiescere, ut aliud quodcunque con di nunquam essent passuri. Eam ob rem tacito nomine a Cyrillo perstrictus est. ‹ Quid igitur, ait ", temere conviciis insectantur Phoenicia episcopos, eorum consensum novum sym bolum appellantes, quem illi utiliter et necessario ediderunt, ut nimirum se purgarent, eosque de mulcerent, qui ipsos Nestorianam novitatem appro bare existimaverant. Poterat hæc reprehensio animum Theodoreti erga Cyrillum jam plus æquo infensum exacerbare; sed suæ famæ interesse no verat, dum cuncta principis jussu componerentur, nihil turbarum ciere, imo occasiones captare, qui bus possèt aut in amicitiam a Cyrillo recipi, aut receptus videri: sic enim pertinaciam, in renuen dis conditionibus concordiæ, valebat tutius vel ex cusare vel tegere. Et vero postmodum abusus est, cum persuadere vellet Dioscoro, Cyrilli se amicitiam coluisse, et doctrinam laudasse. Beatæ, inquit, memoriæ Cyrillum sæpe ad nos litteras dedisse, perspectum est, opinor, sanctitati tuæ; sed et quando suos ad versus Julianum libros misit Antiochiam, similiter que librum De emissario, beatum Joannem ro gavit episcopum Antiochenum, ut illos spectatis per Orientem magistris ostenderet, litterisque ob sequens beatus Joannes nobis libros misit, quos le gentes suspeximus, et beatæ memoriæ Cyrillo scri psimus, et ille ad nos rescripsit, diligentiamque ac benevolentiam commendavit: quæ litteræ apud nos servantur. › 169 XI. Theodoretus porro, sancita pace, non modo non consensit, sed ne quievit quidem ": nam propositi pertinax et famæ conscius, quoscunque potuit, in suas partes qua rationibus deduxit, qua auctoritate protraxit. Neque vero pauci ducem secu ti sunt, imo factio exstitit ", quæ quia nec Cyrillo adhærebat, nec Joanni, partium et diœceseon capi tibus, Acephalorum nomen, si qua Liberato fides *7, accepit; atque ita Theodoretus videri potuit jam non unus de secta Nestorii, sed factiosorum caput, et Ecclesiæ perturbatorum princeps. Scio de origine nominis Acephalorum non ab om nibus Liberato credi, sed Leontio magis: eos nempe ita dictos, qui longo post tempore, cum Alexandriæ Eutychianam hæresin sequerentur, velut Dioscori reliquiæ, non tamen Petro Moggo antistiti civitatis adhærebant, quantumvis Eutychiana et ipse hæresi infectus esset. Verum, ut Leontio fides tribuatur, quæ procul dubio debita est, non continuo videtur abroganda Liberato, cum iniri possit concordia. Scripserit enim ille, quod Eutychianorum parti; iste, quod Orientalium factioni nomen obtigerit uterque apte ad vim vocis factæ ad significandam sectam, quæ cui par est, capiti non conjungitur erit tamen Liberati quam Leontii potior inde causa, quod ille tradidit, unde primum in hoc toto nego tio auditum sit Acephalorum nomen; iste, unde Eutychianis inhæserit: quanquam Leontii quam Liberati notior est sententia; propterea quod man X. Accidit mox occasio opportuna dolo: nam Cyrillus laboriosam tractationem de capro emissa "Inquit. Vid. t. IV, epist. 176. Inquit. Vid. I. c. epist. 172. Adde syn. v, act. 5. "Ait. Vid. p. 1 Conc. Ephes., c. 35. Inquit. Vid. t. IV, epist. 83. 65 Ne quievit quidem. Quievit, donec defen dendæ Diodori et Theodori memoriæ necessitatem sibi impositam esse crederet. Erat enim, teste Garnerio (supra, p. 140), amicitiarum incredibiliter appetens, et cum junxisset, constanter retinens. "Factio exstitit, cæt. Dudum a Cotelerio aliisque explosa est ista fabula. Vid. Dupinii Biblioth. Aul. eccles., t. IV, p. 83. 7 Breviarii, cap. 9.

sit diu Eutychiana factio cum suo nomine; Orienta- frenatam dimisisti? Vide, ne quis lium seditio brevi composita est. I. Pro Nestorii libris combustis substituuntur excerpta ex Diodoro et Theodoro. II. Monachi Armeni inde turbas movent. III. Cyrillus et Proclus excerpla impugnant. IV. Theodoretus defendit. V. Queritur apud Joannem Antiochenum Cyrillus de Theodoreto. VI. Qui se ad componendos libros, et ornandam Cyrum, convertit. VII. De concilio Armenorum cujus meminit Baronius. Ab anno Christi 454 ad 440. I. Quæ intercessisse dicta est, Theodoretum inter et Cyrillum, litterarum consuetudo diuturna non fuit. Nam cum Nestorius imperatoris mandato de portatus esset in Oasim, propterea 170 quod e suo monasterio turbas amicorum ope moliebatur, cumque ejus libri flammis arsissent, quoniam ex iis quidam, eadem cum Patribus Nestorium sentire, populo persuadebant: visa est factiosis hominibus sarcienda cum fœnore jactura. Nam" pro combu stiz unius hominis non probatissimi apud omnes li bris suppositi sunt alii, sive quos Theodorus Mo psuestenus, Nestorii magister, sive quos Diodorus Tarsensis, Mopsuesteni doctor, scripserat: ut, quo niam uterque infinita erat apud omnes in opinione, tanto perniciosius idem error invalesceret, quanto sub nobiliori nomine lateret. II. Atque hinc exstitit causa tumultuum in Arme nia, multis utrumque doctorem mirifice laudantibus, pluribus utrumque impietatis arguentibus. Exstitit etiam querelarum origo, quas gravissimas monachi zelo præfervidi Alexandriam ad Cyrillum, Antio chiam ad Joannem, et in urbem regiam ad Proclum Maximiani successorem tulerunt. III. Cyrillus adversus Diodorum et Theodorum composuit librum, cujus nihil remanet præter fra gmenta in Actis quintæ synodi. Joannes Theodoro visus est paulo æquior. Proclus edidit ad Armenos Tomum de fide, cui subjunxit excerpta quædam ex Theodoro, tacito tamen prudenter nomine: hujus enim tanta fuit in Oriente reverentia et quasi san etitas, ut, cum religionis incrementum optaretur, reclamaretur in ecclesia: Vivat Theodori fides. te callidiorem existimet, his adversus Theodorum uti injuriis, quod Apollinarium, et qui ea, quæ sunt illius, sapiunt, sceleratissimos vocavit. Si hoc non est, cur absono dicto, sicut crapulam, tantas hujusmodi adversus eum blasphemias effudisti “? › V. En occasione, opinor, Cyrillus, datis ad Joan nem Antiochenum litteris, questus est de Theodore 10 tanquam de homine factioso, qui non ejurasset Nestorii societatem, sed vana potius specie defen dendi magistros, discipuli doctrinam vindicare vel let adversus 171 Ecclesiæ sententiam. Litteræ 7 sic se habent: Arbitratus sum in hunc usque diem reverendissimum Theodoretum, depositis Ne storii vanis opinionibus, maculam ex iis contractam, exemplo sanctissimorum aliorum præsulum, eluisse. Hunc enim credideram longe a se removisse, quæ paci obstabant, conditionibus mutuisque a me lit teris receptis. Verum, referente pio presbytero Da niele, didici ipsum a pristinis agendi rationibus non recessisse, adhærere perinde ac prius Nestorii bla sphemiis, et aperte ostendere, se neque anathema ipsi dixisse, neque depositioni assensisse. Hanc mihi tua sanctitas fandi potestatem faciat, siquidem cha ritas urget ad loquendum: quam ob causam nonnul li elata cervice laudabile tuum consilium, in rebus ad tuam prudentiam pertinentibus, non sequuntur? Cur, instar pecudum a grege se abducentium, nil nisi quod libet exsequuntur? Si vera sunt quæ di dici, næ reverendissimus ille debet sanctitatis tuæ stimulum et træ aculeos experiri.» VI. Porro autem cum cerneret Theodoretus, scri ptis quæ diximus evulgatis, non effectum esse id commotionis quod speraret, sed contra res cunctas ire pacatius, pertæsis, ut fit, diuturnarum turbarum plurimis, nec jam faciles ejus sermonibus aures præbentibus, totum se dedit componendis libris, et sacris Scripturis interpretandis: quo in genere vix ullum habuit superiorem, sive sensus litteralis ex planatio spectetur, sive brevitas, sive elocutionis claritas. Interim non desinebat synodos frequentare, qua parte posset, atque etiam consilio agere, ut suam in sententiam adduceret, quos valeret; sed iis ma xime conciliandis studebat, qui majore sanctitatis ipsos, et asperioris vitæ communione ascetarum . animos, simpliciores quam doctiores, captabat. IV. Opus Procli Joannes in sua synodo probavit. Probavit et in Ægyptia Cyrillus, quippe suis tribus fama celebrarentur: quare et frequens erat apud adversus Theodorum libris consonum. Sed Theo doretus inde animo permotus pro Theodoro, quo magistro semper gloriatus est, tres pariter libros composuit, et eos quidem amarulentos, quemad modum intelligere licet ex fragmentis, quibus in quinta synodo usus fuit, ad causam Theodori ju dicandam. Nam quid acerbius eo quo in Cyrillum in vehitur? «Quid igitur novum dixit Theodorus, quod tantis eum blasphemiis lapidasti, jubens illi ut fre naret linguam, quando tuam ipse currere ita ef Quin etiam bona Ecclesiæ in opera publica ci vitati suæ necessaria contulit: nain, cum Nomo con suli scriberet ", recensuit porticus, pontes duos, balnæum et aquæductum: qua in magnificentia desideraret quispiam xenodochium aliquod aut basi licam vel monasterium, ut Christianæ plus pietatis episcopalisque providentiæ eluceret sed his forte tunc temporis non erat opus illius civitati, provinciæ * Nam, etc. Vid. Liberat., cap. 10 Breviar. "Quid, etc. Vid. Acta synodi v, collat. 4. teræ, etc. Vid. t. IV, epist. 179. 1 Cum scriberet. Ibid., epist. 81. 70 Lit

dem obtineret sɖem, sed eam ipsi rursus auferrent pluribus enim fidei pacisque amantibus velle vi 174 mali homies atque præstigiatores,. postquam ab illis prius praignorantia seductus esset.▸ II. Effluxerat fee quadriennium ab obitu Joannis, cum die nona Jmii migravit ad superos Cyrillus, postquam Alexandrinam Ecclesiam triginta duos annos rexisset. Fèvit Ægyptus præsulem, Ecclesia doctorem, orbis vium constantis fidei, magni animi, eruditionis eximiz, invictæ pietatis in Christum, singularis erga Døparam studii; eum denique qui posset confidenter ereque, teste cœlo, dicere cum Apostolo: Certus sun, quod neque mors, neque vita, neque Angeli, neque Irincipatus, neque Virtutes, ne que instantia, neque pitura, neque fortitudo, neque altitudo, neque profundum, neque creatura alia po terit nos separare a charitate Dei, quæ est in Christo Jesu Domino nostro³. III. Ubi primum mortis nuntius in Orientem venit, continere se non potuit Theodoretus, quin scripto statim testaætur animi sui sensum. Dedit igitur Domno Antiochiæ episcopo epistolam, quam ego ipsi malim cum concilio generali tribuere, quam vel abjudicare cum Baronio, vel cum aliis vanas ob causas suspectam habere. Illa vero cum plena sit collectæ ex longo tempore bilis, ostendit aperte, quousque efferri posst aut furere potius illusa re ligio habet enim unce valeat creare horrorem im potentiæ, qua cæcus zelus abripit aliquando viros magni quidem animi, ed commoti. IV. Neque vero scripsisse contentus est; sed im potens animi advolavt continuo Antiochiam, et præsidente Domno, concionem habuit in ecclesia epistolæ parem". Nemo jam neminem, inquit, Diasphemare compellit ubi sunt, qui dicunt, quia Deus est, qui crucifixus est; non est crucifixus Deus, sed homo crucifxus 78 est Jesus Christus. Deus autem templum srum ex Davide suscitavit, sicut idem David ante predixit; homo generat ho minem; natura quidem" Filius Dei est Deus Ver bum, Christus vero es filius Davidis; sed Filius Dei templum non est. Contentio ultra jam non est sub uno jugo Oriens et Ægyptus convenerunt, mor tua est invidia, et consepulta illi hæresis: jam quie scunt, qui passum Deum prædicant, › etc. V. Fecit illa tum epistola, quæ 175 vulgo edita est; tum concio, quæ ad immensam de more mul titudinem habita, ut Theodoretus in suspicionem consensionis cum Nestorio venerit, quasi divideret Christum in duos filios, quorum alter sit crucifixus, alter mortuum suscitaverit. Fecit etiam ut apud imperatorem impietatis ac seditionis reus ageretur 1 Rom. vII, 38, 39. debatur, vel in synodis, quas frequens suo consilio cogebat, pristinas turbas excitare; vel etiam elo quentia et auctoritate prostratam hæresin erigere. VI. Quare, post anni integri patientiam, imperator Antiochia abstinere turbulentum hominem jussit, suisque parochiis sic tanquam honesto carcere se continere. Rem narrat Theodoretus ipse in litteris ad Eusebium Ancyræ episcopum. Qui Marcionis, inquit ", et Valentini et Manetis, aliorumque Doci tarum hæresin hac nostra tempestate renovant, ægre ferentes hæresin a me suam aperte confutari, im peratoris aures circumvenire conati sunt, hæreticos nos appellantes, et unum Dominum nostrum Jesum Christum, incarnatum Deum Verbum in duos filios dividere calumniantes. Sed verbis suis, ut spera bant, non persuaserunt: quare scriptum est com monitorium magnificentissimo et gloriosissimo magistro militum consuli, hæresis accusationem nullam continens, sed alias quasdam causas, easque falsas. Synodos enim aiebant me frequentes apud Antiochiam convocare, et ea re offendi nonnullos; proinde quiescere me oportere, et commissas mihi Ecclesias gubernare. Hoc igitur ostenso mihi com monitorio, decretum velut bonorum fontem arripui.> Commonitorium ipsa imperatoris manu, tanti res erat, exaratum fuisse testatur: quare rei insolen tiam miratus, ex Anatolio patricio litteris sciscita tus est, num vana foret sua fraudis suspicio. ‹ Ve stræ, inquit, excellentiæ indicavimus commonito rium nobis ostendisse Rufum comitem magnificen tissimum, imperatoria manu exaratum, quo fortis simo magistro militum præcipiebat, ut prudenter sciteque curaret nos Cyri consistere, nec ad alias civitates proficisci, ut qui synodos assidue apud Antiochiam cogeremus, et orthodoxos turbaremus.. Nunc indico me regiis obsecutum litteris Cyrum venisse, ac diebus sex septemve transactis, misso ad me devotissimo Euphronio magistriano, flagitasse, ut scripto confiterer, exhibitas mihi regias litteras fuisse. Ego vero hoc etiam feci, et promisi me apud Cyrum et in hac regione permansurum, et pascendo gregi mihi commisso inhæsurum. Rogo itaque magnificentiam tuam, accurate ut exquirat, et an vere hæc ita imperata sint, et quam ob cau sam. > 176 Quale vero fuerit, quibusque verbis scri ptum, legere licet in epistola ad Eutrechium 81 præfectum. Relegati ac circumscripti Cyro sumus, si verum est commonitorium, quod victoris ipsius Augusti manu scriptum ferunt, et ita se habet 76 Domno. Ad Joannem Antiochenum potius hanc epistolam scripsisse dicitur. Cum autem hæc inscriptio satis aperte prodat vobelav hujus epistolæ, Garnerius substituit nomen Domni. Exstat epistola illa, 1. IV, p. 1362. 77 Epistolæ parem. Omnino, tum argumento, tum volsig. Quæ sequuntur, expressa sɔnt juxta versionem Marii Mercatoris. Vide supra, p. 1. 78 Crucif. est. Hæc addenda fuerunt. quidem, etc. Paulo aliter leg. supra, 1. c. Inquit. Vid. epist. 82, t. IV, p. 1142. epist. 79, t. IV, p. 1134. 8 Ad Eutr. Vid. epist. 80, t. IV, p. 1135 Nat. 81 Inquit. Vid.

Quoniam ille civitatis illius episcopus assidue con- tam posuerunt, quasi in duos filios Cristum divi gregat synodos, turbatque ea re orthodoxos, da operam congruenti moderatione ac prudentia, ut is Cyro se contineat, nec ad aliam civitatem profici scatur. > VII. In domesticum illud exsilium, sicut ipse lo quitur, ejectus est anno 445, quo anno gerebat consulatum Nomus. Etsi autem præ se ferret con stantiam animi in hac calamitate, neminem tamen non invocavit, unde speraret auxilium: nam et Anatolio 3 patricio, et Eutrechio præfecto, et Nomo consuli lamentabiliter questus est, se inaudita causa damnatum, cum ne incendiarii quidem atque effos sores sepulcrorum, imo et parricidæ damnentur, priusquam ad objectum crimen responderint: quin et synodum-episcoporum cogi postulat, sed eorum, qui judicium ferre possint de doctrina, et in qua magistratus pronuntient, quæ disputantium do ctrina apostolicæ conformior sit. Ad næc 'innocen tiam suam deprædicat, suosque pro fide labores ac efficax in hæreticis convertendis studium, necnon vitæ ab initio ‘actæ integritatem; *denique infracti malis animi firmitatem sustentat exspectatione divini judicii, ad quod adversarios, sive qui accusant, sive qui damnant, aut etiam damnare sinunt, confidenter citat. VIII. Ut ægrum animum solaretur, opus compo suit, cui nomen fecit Eranista seu Polymorphi. In hoc mira quadam arte consilium dissimulat: nam cum per dialogismum in Apollinaristas disputare se fingit, Cyrillum revera et Catholicos impugnat, imo doctrinam Nestorii demonstratione, ut ipse quidem loquitur, confirmare nititur. Laudat quidem Cyril lum in dialogo secundo, sed maligna laude. Quem enim sciebat ab omnibus audire unius hypostasis, id est, ut vulgo ferebatur, unius naturæ defensorem, hunc tanquam inconfusionis hostem prædicat: nam prudentum judicio convinci posse ex eo arbitraba tur egisse Proteum, id est, aut errores olim defen disse, et postmodum ejurasse, aut iisdem tempo ribus pugnantia locutum. Atque etiam hæc fortasse causa fuit, cur operi Polymorphus inscriberetur, quanquam et altera esse potuit, qua non adversa rius tantum, sed liber ipse appellaretur: quoniam striatæ instar imaginis varias pro vario intuentis aspectu formas exhibet. Verum hac de re in recen sione libri prolixius agitur. 177 IX. Non tantum apud imperatorem ipsum que Proclum regiæ urbis episcopum expostulatum est de Theodoreto, sed apud Alexandrinum quoque Dioscorum; ad quem cum accessissent clerici qui dam Osdroenes, anathematis sententia a Domno percussi, Theodoreto, Domni amico singulari, in erimine nefario concionem in obitu Cyrilli habi sisset, et latitantem in Cilicia Nestoriamm errorem propalasset. Id criminis ut propulsaret, literas dedit Dioscoro" in hæc verba: ‹ Hæc scribee coactus sum, cum sanctitatis tuæ litteras legissen ad Dei amantissimum sanctissimumque archieiscopum dominum Domnum scriptas. In illis enim hoc inter extera continebatur, quosdam ad maximam urbem, quæ a sanctitate tua regitur, cum venissent, accu sasse nos, quasi in duos filios divideremu: unum Dominum nostrum Jesum Christum: idque cum apud Antiochiam dissereremus, ubi multæ myriades auditorum ad concionem convenerunt. At ego illos quidem deploravi, qui manifestam calumniam texere ausi sunt: dôlui vero, et ignosce, Domine, quia vocem exprimit dolor, quod mihi aurem alteram tua secundum Deum perfectio integram non reser vavit; sed iis quæ falso ab illis dicta sunt, fidem la buit. › Habuit vero Alexandrinus clericis eo facilius fidem, quo pejus animo erat erga Theodoretum affectus eum enim sciebat Cyrillo passim calum niari, totius Orientalis diœcesis præsulum mentibus pene dominari, in' suas partes sanctissimos quos que monachos, partim vitæ sanctitate et doctrinæ fama, partim eloquentia in concionibus, laudumque quasi adulatione, in historia Philothei, traxisse. Ad hæc noverat fuisse Antiochenis auctorem, ut tribu tam Constantinopolitanæ sedi a secunda synodo secundæ post Romanam sedis prærogativam agno scerent: noverat etiam opportunam, exsistere oc casionem nocendi homini, quem imperatoris offensi ira persequeretur, jussioque inclusum quasi car cere teneret, atque adeo defensione interdiceret. Quare datis ad Domnum ejusque synodum litteris, questus est graviter de Cificiæ episcopis, ipsoque nominatim Theodoreto, a quo cum litteras acce pisset, magni animi calumniamque indignantis ple nas, eo usque exacerbatus est, ut ipsum, licet præ sulem alterius dioecesis, in Ecclesia Alexandrina ausus sit anathemate ferire: non quod exercuerit de Theodoreto judicium, qui fuisset canonum into lerabilis contemptus; sed callide monachos, qui ex Oriente accusatum venerant, in ecclesiam induxit; eorumque 178 arte ita concitavit populum, ut tu multuatim anathema Theodoreto conclamaretur. Tumultom vero præsul non modo non repressit, sed stans in throno conclamantium fidem laudavit nec eo contentus, Constantinopolim episcopum le gavit, qui de Orientalibus expostularet, et facti adversus Theodoretum rationem redderet. X. Dum hæc geruntur *, aut paulo ante, ex hac vita decessit Proclus, vir apprime catholicus succedit in sedem urbis regiæ Flavianus, martyril Anatolio, etc. Vid. epist. 79, 80, 81, 94. In hoc, etc. Eamdem tibiam inflat in diss. 2, c. 6, § 1. Sed nemini vanæ suæ conjecturæ veritatem persuadere potuit. 88 Dioscoro. Vid. t. IV, p. 4445 Dum hæc geruntur. Scilicet anno 447, ut in margine monuit Garnerius.

tinuerat. palma futuru nobilis. Ad hune Theodoretus, quem errore, hunc, admonitione contempta, obstinate re sibi faventioem Procio sperabat, dedit litteras 87, gratulatoria primum, mox deprecatorias, quibus imploraretopem, peteretque, ne audiretur missus in urbem regiam a Dioscoro episcopus, qui et cau sas dicti Alexandria in Theodoretum anathematis exponere, et imperatorem gravius urgeret. ‹Dio scorus, nquit 8, calumniantibus aures tradens, rem aggressus est, quæ credi nullatenus queat, nisi testem naberet Ecclesiam. Tulit enim illos, qui nobis *anathema dicebant, surgensque et acclamans illorum voces confirmavit: ad hæc aliquos ex Deo charissimis episcopis in urbem regiam misit, ut ac cepimus, majores sperans contra nos tumultus ex citandos. ▸ XI. Eodem argumento scripsit " Tauro et Floren tio patriciis, Lupicino magistro officiorum, Eutre chi præfecto, et Anatolio patricio. Scripsit "in eamdem sententiam ad alios etiam plures, sive ma gnates, sive episcopos, sive etiam illustres diaco nissas duas, ut ne videretur famam suam neglexisse, quam integram præstari, putabat Ecclesiæ interesse. Quin et ipsius impulsu Domnus Antiochenus misit sua ex diœcesi episcopos, qui simul et Theodoreti patrocinium susciperent, et illatam Orientalibus Nestorianæ hæresis calumniam diluerent, et tota opum vi se opponerent Dioscori ausibus, alienæ diœcesis in jura involantis. 1. Synodus Constantinopoli adversus Eutychen. II. Quis ipsius error. III. Damnatur obnitente Chrysaphio eunucho. IV. Laborat Theodoretus pro pter ordinationem Irenæi digami. V. Indicitur sy nodus Ephesina 1. VI, Vetat imperator, ne adsit Theodoretus. VH. De metropolitis Ægypti. VIII. In dictionem ægre fert Theodoretus. IX, X. Damnatur cum aliis in synodo, in qua fiunt omnia per vim. XI, XII. Acta rescindit sanctus Leo, qui scribit ad Theodosium de synodo abroganda. XIII. Theodoretus appellat sedem apostolicam, legatosque mittit. XIV. Petit facultatem 179 sibi dari eundi Ro mam, aut ad monasterium XV. Imperator repellit petitionem sancti Leonis. XVI. Pulcheria fratri non obsistit. XVII. Theodoretus se et amicos consortes solatur. XVIII. Scribit Historiam ecclesiasticam. Ab anno Christi 449 ad 451. 1. Coacta est interim Constantinopoli a Flaviano II. Erat Eutyches archimandrita celeberrimi cu jusdam in urbe regia monasterii, qui olim Nesto rianæ hæresi profligandæ non mediocrem cum san cto Dalmatio navarat operam. Partiebantur illi duo monachi auctoritatem aulæ; et quantum Dalmatius apud imperatorem propter sanctitatis opinionem, tantum Eutyches apud Chrysaphium imperii admi nistrum, suumque in baptismo susceptum, propter cognationem spiritualem valebat. Uterque vero fuit addictissimus Cyrillo: nam vir prudentissimus, præterquam quod pro fide acriter pugnabat, quod fuit viris bonis incentivum ad amorem, litteris suis monachorum urbis regiæ Patres, quos noverat in aula religiosa nibil non posse, in partem consi liorum et pugnæ vocans, mirum quantum sibi con ciliaverat. Ut autem fidei zelus, virorumque docto rum amor, si quando inciderit in homines valde bonos, eos reddit faciles decipi a veteratoribus pietatem mentitis; sic Eutychen propensio in Cyril lum, et odium Nestorii, monachis Armenis Cyrillum pene adorantibus, Nestorium velut orbis pestem exsecrantibus, sed Apollinarii morbo affectis, aures præbere compulit, ac sermonibus fidem dare. Propter nonnullas igitur Cyrilli sentenţias male intellectas, somnio similem fecit hæresin, aut factæ potius ab Armenis monachis nomen dedit. Aiebat, ut ferunt, duas fuisse quidem ante unionem natu ras, sed ab unitione unam remanere in Christo; ejus carnem non esse nostræ consubstantialem, sed cœlo lapsam, per Virginis uterum transiisse veluti per canalem, et ita in lucem prodiisse: quæ causa fuit, ut a Leone Magno " diceretur 180 in veram Virginis maternitatem, perinde ac Nestorius, er rasse. Verum hominis desipientis ab ætate, et ignari per se, et a præstigiatoribus Armenis delusi, et suis duobus monachis Constantino et Eleusio creduli, opinio, nec una fuit, nec constans, sed commutabilis, prout contrarium quiddam vel obji ceretur, vel etiam diceretur. III. Damnatus est a Flaviani synodo, nequidquam obtinente Chrysaphio eunucho, quem minus Eu tychis amor, quam Flaviani odium urgebat. Dam synodus, quæ consignatur Zenone et Postumiame nationem consecutæ sunt turbæ, propter quas post coss. iv. Id. Novemb. Non fuit fortasse ordinaria, sed ut habent acta, ¿vôŋpovca, ex iis nempe episco pis, qui reperti sunt in comitatu. Erant vero de more plurimi. Occasionem "cogendæ fecit orta quæstio inter Florentium Sardium antistitem, et duos ejus provinciæ episcopos Joannem et Cossi nium: qua facile finita, actum est, accusante Eu sebio Dorylæi episcopo, de Eutyche presbytero, qui sæpius ab Eusebio amice admonitus de abjiciendo modum latrocinalis primum synodus Ephesina a Theodosio, deinde Chalcedonensis œcumenica a Mareiano, Constantinopelitana denique generalis secunda longo post tempore a Justiniano coacta est. IV. Interim Theodoretus Constantinopoli male audiebat, non tantum doctrinæ causa turbarumque, quas ciebat, sed etiam propter ordinationem Ire næi digami, Fuit Irenæus comes ille, cujus inter 81 Litteras. Vid. epist. I et 86, t. IV. 88 Inquit. Vid. t. IV, p. 1156. 89 Scripsit. Vid. t. IV, epist. 88-91. Scripsit, etc. Vid. t. IV, epist. 93-108. "Occasionem, etc. Vid. Act. conc. Constan tínopolitani inserta Actis conc. Chalcedonensis. "Ut a Leone etc. Vid. Leonis M. epistolam, t. IV, p. 1195 seqq.

exsecrandum et nefandum Dioscori facinus, quo nempe eo usque vesaniæ prolapsus est, ut excom municationis sententiam, tribus post synodum diebus, in Leonem ipsum diceret, quasi omnibus patriarchis attritis, solus dominari vellet. sise, Ecclesiarum vero pacem rediisse. Sed quæ ▲ oculis usurpaverat; sed etiam litteris rescitum est modo a sanctitate tua scripta sunt, graviter nos contristarunt: nihil enim boni ex jactata synodo exspectare licet, nisi misericors Dominus solita utens providentia, turbulentorum dæmonum ma chinas destruat. Tum interjectis nonnullis de infelici exitu plurium synodorum: Hæc intuens, et similia prospiciens, infelix anima mea suspirat, lugetque, nibil exspectans boni: neque enim in situm in duodecim capitibus venenum norunt, qui aliarum sunt diœcesium; sed ejus, qui illa scripsit, claritatem attendentes, nibil sinistrum suspicantur, et qui ejus sedi successit, omnia, opinor, movet; ut altera synodo illa confirmet: qui enim pro im perio nuper ista scripsit, et iis qui acquiescere his nollent, anathema dixit, quid, præsidens concilio, non aget? At scito, domine, neminem eorum, qui insitam in his bæresin norunt, adductum iri, ut ea recipiat, quamvis duplo plures decernant. Pergit postea animum efferre in capitula. Id autem cum anno 449 ineunte contigerit, magni refert obser vasse, ad perspiciendam Theodoreti mentem, ejus que in sententia de capitulis constantiam aut po tius pertinaciam. XII. Quare summus pontifex in synodo, quæ tune de more 11 Kal. Octobris convenerat, rescindit” acta Ephesina; Eutychen cum Dioscoro damnat, omnes pro fide passos suam in communionem reci pit, et apostolico vigore rem Ecclesiæ afflictam restituit: litterasque dat ex synodo, Idibus Octo bris, ad imperatorem, ad Pulcheriam, ad Flavia num, ad Constantinopolitanum clerum, ad archi mandritas. Vetuit " porro acta propalari, donec a Theodosio rescriptum foret. Litteris enim enixe petierat œcumenicum concilium intra fines Italiæ cogi, quo ipsemet, cognita judicataque turbarum causa, pace omnes Ecclesias donaret. Verum a Theodosio repulsam, a Pulcheria nullum responsum accepit: ingemiscebat enim in Hebdomo religiosa Augusta, et, ut erant tempora, Ecclesiæ calami tates piis quidem, sed inanibus lacrymis prosegue batur. Vix a scriptis litteris mensis unus effluxerat, cum Valentinianus imperator, comitantibus matre Pla cidia et Eudoxia conjuge, Romam Ravenna ample ctendæ religionis causa venit. Imminebat enim an niversarius 184 dies dedicationis basilicæ Sancti Petri; quo tempore frequentes concursiones in Ur. bem fiebant. Voluerunt nempe religiosissimi prin cipes templis sanctorum præsentiam suam exhibere, sacrilegium esse rati, si solemnium ordinem denega rent. IX. Convenerunt igitur Ephesum undique præ sules cum tribus sedis apostolicæ legatis, Juliano episcopo, Renato presbytero, et Hilaro diacono interfuerunt. majorum sedium antistites quatuor, Dioscorus Alexandrinæ, Domnus Antiochenæ, Ju venalis Hierolosymitanæ, et Flavianus Constanti aopolitana; sed hic ut reus tantum, quippe cujus aca in Eutychen, 183 ipsaque fides ad examen vocanda esset. Adfuit Eutyches cum aliis monachis, quorum dux Barsumas: præsidebant Dioscorus, Thalassius et Juvenalis. Quid plura? datum conci lio initium die decima Augusti, finis impositus duodecima; relecta triduo, quæ Constantinopoli Flavianus acta confecerat; absolutus Eutyches; damnatus Flavianus et in exsilium pulsus; episcopi, intentatis jugulo gladiis, in pura charta subscri bere coacti; dejectus a throno Domnus, cum Eu sebio Dorylæi, Sabiniano Perrhæ, Iba Edessæ, ac Theodoreto Cyri episcopis; Evagrius dejectis Aquilinum Bybli accenset; conjectus in carcerem Eusebius; Flavianus deportandus militum manui beato Petro ab imperatoribus conservari, ‹ quate traditus; omnia velut in latrocinali tumultu gesta, unde etiam synodo factum inſame nomen. X. Hilarus "legatorum unus, cum diu frustra Dioscoro repugnasset, Leonem summum pontifi cem moniturus fugit; incertum, quid operæ nava rit Julianus; Renatus certe summa confidentia obstitit synodi malignantium præsidi, et inde lau dein a summo pontifice. promeruit. Quid, occasionem nactus pontifex, cum Augustis tribus egerit, narrat imperator ipse in suis ad Theodosium litteris. Cum advenissem, inquit, in urbem Romam ad Divinitatem placandam, sequenti die ad basilicam apostoli Petri processi, et illic post venerabilem noctem diei apostoli, et a Romano episcopo, et ab aliis cum eo ex diversis provinciis congregatis rogatus sum scribere vestræ mansue tudini de fide. Tum admonens, qua devotione deberet intemerata propriæ venerationis dignitas nus beatissimus Romanæ civitatis episcopus, cui principatum sacerdotii super omnes antiquitas con tulit, locum habeat ac facultatem de fide et sacer dotibus judicare, pergit: Hujus rei gratia, se cundum solemnitatem conciliorum, Constantinopo litanus episcopus eum appellavit, propter conten tionem, quæ orta est de fide. Huic itaque postulanti et conjuranti salutem nostram communem, annuere non negavi, quatenus ad tuam mansuetudinem meam petitionem ingererem, ut prædictus sacerdos XI. Non tantum Hilarus, cum Romam perve nisset, retulit ad sanctum Leonem de re tota quam " Hilarus, etc. Vid. Epist. S. Leonis, 24, 25. 26, 27 et 29.» Rescindit. "Vid. 1. c. epist. 22 et 25. **Vetuit, etc. Vid. 1. c. epist. 25 et 26, etc.

congregatis ex omni orbe etiam reliquis sacerdoti- remedium ab eo acciperet, cui primas in omnibus bus intra Italiam, omni præjudicio submoto, a prin cipio omnem causam, quæ vertitur, sollicita pro batione cognoscens, sententiam ferat, quam fides et ratio veræ divinitatis expostulat. › tenere convenit. 2. Cum damnatum se et deposi tum` injuria quereretur, petiisse, ut sanctissimus et beatissimus Romæ archiepiscopus apostolica potestate uteretur, et querentem præciperet ad suum concilium advolare. 3. Postulasse, ut judi cium ex scriptis constitueretur. 4. Misisse tres le gatos, qui absentis partes agerent. 5. Institutum fuisse judicium, quod Chalcedonensis synodus, licet nonnullis initio renitentibus, secuta sit. 6. Reddi tam sedem homini, quem synodus dejecisset. Hæc autem si appellare judicem non est, quid tandem est? Congressionem pontificis cum imperatore suis cum adjunctis Placidia curiose narrat: ‹ Cum in ipso ingressu civitatis antiquæ hanc curam habuis semus, ut cultum beatissimo Petro apostolo redde remus, in ipso adorando altari martyris, reveren dissimus Leo episcopus paululum se post orationem retinens, propter catholicam fidem apud nos de flevit, ipsum similiter summum apostolorum, quem nunc nuper adieramus, testem objiciens, episcopo- XIV. Scripsit eodem fere tempore Theodoretus rum multitudine circumseptus, quos ex innumera- ad Anatolium patricium ³, quo patrono maxime bilibus civitatibus Italiæ, pro principatu proprii utebatur, enixe precatus, ut ab imperatore obtine loci, seu dignitate collegit, et verbis permiscens lacrymas, ad communionem sui fletus nostros quo que gemitus provocavit, › etc. Tantis precibus nihil indulsit Theodosius, usque adeo Chrysaphii artibus illudebatur; imo nec aliud responsum dedit, quam quo Flavianum turbats Ecclesiæ invidia oneraret, velletque jure depositum credi. Nondum sanctissimus fidei defensor glo rioso fine diem clauserat; sed Hypæpis in civitate Lydiæ exsulabat, ubi post sex a depositione menses, seu superveniente morte, seu ingesta, defunctus est. XIII. Dum hæc geruntur, Theodoretus, postquam se depositum didicit, decrevit ad sedem 185 apo stolicam, hoc est, ad Ecclesiarum, quæ in toto sunt orbe, principatum mittere, qui suam causam age rent coram justo sancti Leonis tribunali. Ea lega tione functi sunt chorepiscopi duo, Abramius atque Hypatius, cum Alypio monachorum Euphratesiæ exarcho. Litteras illi detulerunt, quibus ad sedem apostolicam Theodoretus recurrebat, ‹ut quæ ha beret, inquit, Ecclesiarum, quæ in toto sunt orbe, principatum, multis nominibus, atque hoc ante omnia, quod ab hæretica tabe immunis mansit; nec ullus contraria sentiens in illa sedit, sed apostoli cam gratiam integram conservavit. › De recursu Theodoreti ad sedem apostolicam no vissime contenderunt theologi duo, suis operibus nobiles alter confugisse tantum vult tanquam ad præsidium; alter, appellasse velut judicem. Sua sunt utrique argumenta, quibus ille potestatem apostolicam coercere videri queat, iste extendere. Litem, ut res sunt, invidiosam dirimere, nec nostra interest, neque est animus. Certe constat Theodoretum, si ipsum audimus, 1: Ad sedem apostolicam accurrisse, ut Ecclesiarum ulceribus m Matth. xxv, Inquit. Vid. t. IV, epist. 113 et 116. Anat. Vid. t. IV, epist. 119. Innuit, * Innuit, etc. Vid. t. IV, epist. ranam scholasticum desumpta sunt. Chalced., part. 1. natum. ret sibi facultatem fieri, vel eundi Romam ad summi pontificis judicium, vel se ad monasterium reci piendi, quod centum et viginti millibus Cyro, septua ginta quinque Antiochia, Apamea tribus aberat. Sunt qui putent, neutrum impetrasse illum, obfirmante imperatoris animum Chrysaphio: pro babilius tamen est, cum cum imperatoris venia in monasterium secessisse, in eoque vitam procul tumultu negotiisque duxisse; id enim ipse, si non aperte declarat, innuit certe in litteris ad Andi berim et Apellam post latrocinale concilium datis, in quibus de suo aliorumque sui studiosiorum e civitate discessu loquitur. 186 Innuit * et in epi stola ad œconomos Ecclesiæ suæ, presbyterumque Theodotum, quibus absens hæc scribit: Ego quo que incumbentem defleo calamitatem, et mili sane gratulor, qui ex tumultibus evaserim, mihi que grata fruar tranquillitate, etc. Non absimilia sunt quæ'ad Longinum archimandritam Doliches scripsit: • Communicastis passionibus nostris, tum per litteras consolantes, tum mittentes reve rendissimos ac religiosissimos Matthæum et Isacium diaconos; audietisque, sat scio, a justo Judice In carcere eram, et venistis ad me ™, etc. m XV. Utut se res habet, Leo certe a Theodosio, quoad negotium congregandi in Italia concilii, una cum Valentiniano imperatore et Augustis duabus passus est repulsam: negavit enim opus esse ulla synodo, nec Ephesi quidquam actum injuria, sed substitutis in locum indignorum dignioribus epi scopis regnare in Ecclesia concordiam et verita tem. Operæ pretium est exhibere epistolam, qua respondet Valentiniano; prodit enim quousque eu nuchi artibus abductus in errorem esset: præfatus igitur quæ humanitas solet: Nihil aliud, inquit 8, volumus, quam sacramenta paterna per succes Ad * Certe, etc. Vid. epist. citatas et Acta conc. Chalced. etc. Vid. epist. 114 et 115, t. IV. Add. epist. 116, ad Re 106, 107 et 146. Ego quoque, etc. Hæc ex epist. 124, ad Ma Scripsit. Vid. t. IV, epist. 151. Inquit. Vid. Acta conc.

mus. > His et aliis sustentabat animum jam malis edo mitum, et a pristino errore magna ex parte cor rectum. Errorem vero etsi erudita professione lit teris ad Timotheum " episcopum scriptis reipsa revocat, revocasse tamen videri non vult; adẻo difficile est magnanimis· pœnitentiam fateri. sionem nobis tradita inviolabiliter custodiri: pro- que paupertatem plenis curarum divitiis antepona pter hanc causam, quoniam quosdam cognovimus sanctissimas Ecclesias nocibili novitate turbare, synodum decrevimus Ephesi fieri; in præsentia quippe reverendissimorum episcoporum, cum multa libertate ac integra veritate, et indigni sacerdotio remoti sunt, et qui judicati sunt esse digni, suscepti șunt; nihil igitur ab his contrarium regulæ fidei aut justitiæ factum esse cognovimus; omnis con tentio sacro judicio examinata est. Flavianus au tem, qui reus inventus est læsibilis novitatis, debitam pœnam recepit; et hoc remoto, omnis pax et omnis concordia regnat in Ecclesiis, et nihil aliud quam veritas viget. › XVI. Quid interim Pulcheria? Quantumcunque inclinaretur in partes summi pontificis, volentis œcumenico concilio latrocinium Ephesinum emen dari; eoque ferretur partim Leonis litteris, partim Chrysaphii odio, partim sponte sua, et fidei zelo; nolebat tamen res Orientales in Occidente agi, tum ut parceretur Patrum maris impatientium vexa tioni; tum ne Orientalis imperii, seniorisque Au gusti majestas minueretur, tum denique ne præ esset Placidia, cui muliebri æmulatione pene invi debat: quare maluit mentem tegere, ne fratris animum suspiciosum, nec satis æquum sorori an geret, eo præsertim tenipore, quo ægra valetudine utebatur, nec diu victurus videri poterat. Ad discutiendas erroris nebulas multum lucis contulit epistola sancti Leonis ad Flavianum de incarnatione: eam enim " Theodoretus, duni at tentins perlegeret, distinctioneinque naturarum am barum, quibus Christus constat, aperte prædicari animadverteret, suam sibi cum Christiani orbis magistro consensionem gratulatus, id effecit, opi nor, quod aliquando præstitisse certum est: epi stolæ summi pontificis subjunxit non suam tantum subscriptionem, quod minus videbatur; sed ea in super testimonia quæ ex Occidentis Orientisque Patribus ante quatuor annos collegerat, suoque dialogo, qui Inconfusus inscribitur, adversus con fusionem imperitorum monachorum inseruerat, quo subscriptores secum adduceret, Ecclesiæ præ stantissimos magistros. non Hanc eamdem epistolam certissimo suo patrono Anatolio paucio Constantinopolim transmisit utique nudam, sicut venerat; quid enim fuisset opus, cum in urbe regia tereretur omnium mani bus? 188 sed testimoniis, quæ dixi, Patrum mu nitam, ut fidem suam apertius ostenderet. • Rerum omnium, inquit 1, rector et moderator Dominus patefecit, et apostolicorum nostrorum dogmatum veritatem, et jactatæ in nos calumniæ falsitatem. Etenim, quæ a Deo charissimo et sanctissimo ma gnæ Romæ archiepiscopo domino Leone ad sanctæ memoria Flavianum aliosque apud Ephesum con gregatos scripta sunt, cum iis penitus consentiunt, quæ nos vel conscripsimus, vel in Ecclesiis perpe tuo docuimus. Quocirca simul ac eas litteras legi, benignum Dominum laudavi, quod Ecclesias non prorsus deseruerit, sed rectæ doctrinæ scintillam servarit, vel potius non scintillam, sed facen ma ximam, quæ orbem terrarum accendere et illumi nare possit. Tum post laudatam apostolica epi 187 XVII. Interim Theodoretus Sabinianum et Ibam, seipsumque litteris solabatur, et quasi frue batur adversariorum ira, in iis magnum quidem fidei studium, magnamque honoris et sedis despicien tiam pra.ferebat; sed prodebat tamen indolem, in situmque animo dolorem: quamobrem Sabinianum nice arguit, quod sedis amore eo se abjecisset, quo magnanimum non deceret. Sanctitatem tuam, inquit, lauḍibus extuli, cum invidiosam cathedram reliquit; quæ enim veneranda olim erat, nunc fa cta est ridicula, venalem quippe illam nos fecimus. Miratus sum autem, postquam cognovi, te ad ens, qui ejecerint, accurrisse. Nam contrarium te facere oportebat, ut rogatus gubernacula retinere, guber-, nationein refugeres, tanquam inimicis factis iis, qui in eadem navi sunt.» Et postea de se: ‹ Ego ſa ctam in me injuriam velut divinum beneficium ex- stolæ doctrinam cum Patribus consonain: • Cum cepi, non sane gratiam habens injuriæ auctoribus, (quo enim pacto, fratricidis et Caini partem am plexis?) sed Dominum meum laudibus efferens, qui me injuriam patientium sorte dignatus est. › Ibam vero alloquens Sabiniano generosiorem: ‹ Ceda mus, ait, peremptoribus honorem et delicias, et sedis prærogativam et gloriam infelicem, tantum inhæreamos evangelicis dogmatibus, et cum illis, si opas est, quidvis asperum perferamus, laudabilem Inquit Vid. t. IV, epist. 126. enim, etc Vid. epist. 115 et 121. his litteris meis copulavi, ut, cum legerit magnifi centia tua, eorum recordetur, quæ a nobis in Ec clesia sæpius sunt dicta, et consensionem dogma tum agnoscat. Eamdem quoque per legatos ad sanctum Leonem, id est, ad supremum judicem, cujus tribunal appellabat, iisdem testimoniis au ctam remisit, velut ineluctabile causæ suæ instru mentum momentunique gravissimum. Quid enim potentius graviusque afferat quispiam ad suæ fidei Ait. Vid. 1. c. epist. 135. 11 Ad Timoth. Vid. epist. 131. " Eam Inquit. Vid. epist. 121.

communionem omnibus a Dioscoro anathemate per cussis impertitus erat: utque ea firmius constabi lirentur, et de ipso Dioscoro solemnius quæstio ha beretur, petierat ab imperatore Theodosio, totius orbis concilium in Italia cogi, cui caput Ecclesia per se præsideret. Frustratus spe, non contraxit animum; sed infractus malis, tentaviť, si qua pos set via, ad officium reducere episcopos, qui a Dio scoro per vim tyrannidemque seducti erant. puritatem probandam, quam consensionem cum esse jusserat. Suam et totius Ecclesiæ catholica sanctissimis doctissimisque Orientis Occidentisque Patribus, quibus velut in synodum coactis Christi vicarius præsident? Quis a catholica veritate aber ret, secutus duces, Hilarium, Athanasium, Ambro sium, Augustinum, Chrysostomum, Theophilum, Nazianzenum, Basilium, Cyrillum, et Leonem Ma gnum? Huc adduci possent Augustini verba cum Juliano disputantis ": ‹ Si ex orbe toto episcopa Jis synodus congregaretur, mirum, si possent illic facile sedere tot docti, graves, sancti, veritatisque acerrimi defensores, › XVIII. Per id tempus Historiæ ecclesiasticæ aut componendæ, quod magis reor, aut saltem absol vendæ se dedit. Illa, ut ipsemet fatetur, quinque 11. Dum in eo est "*, adveniunt opportune a Theo doreto legati, qui testentur, in Oriente usque adeo turbari, ut fidei res non posset aliunde quam ab Occidente restitui: vix superesse veritatis evange licæ scintillam, nec posse exstinctum jubar, nisi de et centum annorum tempus complectitur, ab Arii Romanæ Ecclesiæ lumine, accendi: implorari se vesania incipiens, desinensque in obitu Theodori et Theodoti, hoc est, ab anno Constantini Magni decimo septimo, qui Christi 322, ad Theodosii Ju nioris annum vicesimum, qui Christi 427. In hunc laborem incubuit Apameensi monasterio inclusus, sive ut ærumnas falleret contentione mentis; sive at patientiam solaretur sanetorum ab Arianis vexa torum exemplo; sive ut suo sæculo, ingeniosa qua dam allegoria, objiceret præcedentis imitationem, quo Ariani grassati sunt adversus fidei defensores, et sobolem pepererunt, ut ipsi quidem videbatur, quæ sanis dogmatibus tunc obsisteret: verum ea de re copiosius in recensione Operum, ubi allegoriæ mysterium explicatur 1. Legatio Theodoreti Romam venit. II. Auditur a sancio Leone in synodo. III. Judicium ex scriptis exercetur. IV. Apostolica sententia Theodoretus absolvitur. V. Ex synodo summus pontifex legatos Constantinopolim mittit ad probandam Anatolii et aliorum fidem. VI. Deferunt legati epistolam san cli Leonis ad Flavianum, tanquam formulam fidei ab omnibus subscribendam, VII. Theodoretus Abun dio legationis principi scribit Auno 450. 1. Qui legationem Theodoreti obibant, Abramius, Hypatius et Alypius, immensum iter Romam usque Cyro ingressi sunt terrestri via: qua enim alia po tuissent ea tempestate, mari nempe clauso atque hiemante? Quocirca non videntur ante Februa rium affectum pervenisse Romam. Quanta benigni tate excepti sint, * quantaque lætitia a summo pon tifice, quanta episcoporum in cœtu auditi, quibus instrumentis, quibusve patrociniis, et quo eventu causam, propter quam venerant, tandem peregerint; etsi nemo veterum mandavit memoriæ, intelligere tamen lieet, partim ex adjunctis negotii e↓ consue tudine temporum, partim ex actis concilii Chalcc donensis, ubi sunt pauca quidem de re verba, sed amplissima tamen gestorum indicia. Recognoverat jamdudum sanctus Leo acta Ephe sini latrocinii, eaque suprema súa potestate irrita dis apostolicæ tribunal, tanquam unicum vexatæ pietatis perfugium: opus esse concilio, cujusmodį Leo haberet in votis: vocandos saltem apostolicą auctoritate ad judicium homines, quos reos syn odus centum et triginta episcoporum per injuriam dixisset: atque interim exercendum de Theodoreto judicium, qui cum imperatoris jussione vetaretur egredi exsilii loco, sistebat se tamen per legatos, paratus experiri gravi judicio, ipsoque capitis peri culo innocentiam probare. Nihil fuit hac occasione optabilius, 180 nihil ●pportunius; quare non excepti tantum benigne legati, quod humanitatis fuit, sed etiam auditi sunt, quod justitiæ, et quidem in concilio, quod moris. Agebatur enim una de majoribus causis, cujusmodi nula disceptabatur ea ætate, vel ab ipsis sunimis pontificibus, nisi in episcoporum conventu. Fuisse vero causam hanc inter majores, vel ex eo maxime apertum est, quod de fide episcopi nominatissimi, depositi a synodo, in qua fuerant omnes totius or bis patriarchæ, quæstio haberetur. M. Legati præter communia quædam adversus Dioscori latrocinium argumenta, propria hæc tria ad fidem Theodoreti defendendam, quæ prius ipsæ litteris, exposuerunt voce. Primum, quod epistolam sancti Leonis non subscriptione tantum recepisset, sed etiam, additis Patrum ex orbe toto laudatorum testimoniis, recipiendam ab omnibus suasisset. Sic enim et se catholice sentire demonstrabat, et aliis rectæ et indubitatæ fidei certam regulam propone bat. Quid enim catholicum magis, aut quid in fide certius, quam utriusque Ecclesiæ magistris, ipsique orbis totius doctori summo pontifici consentire? Secundum, ut Theodoretum constanter ævo toto veritati dogmatum adhæsisse, et non tantum post condemnationem resipuisse ostenderent, protule+ runt ex libris ante duodecim minimum annos editis locos plures, quibus orthodoxa fides de duabus iņ Christo naturis indivulse junctis contineri videre tur. Tertium, id amplificaverunt dicendo, quod ** Disput. Lib. 11 Advers. Jul., cap. 10. 15 Vid. epist. 113, 116, 117 et 118,

Leoniana, Abundius vir eximius sapientia, ac va- 4 licitudo, ex causis maxime quatuor profecta est riis linguis strenuus: additi comites Asterius epi scopus et presbyteri duo Basilius et Senator: tra dita fidei formula, epistola scilicet Leonis ad Flavianum, cum testimoniis Patrum a Theodoreto subjunctis datum simul mandatum, permittenda Anatolio opţionis, cujus epistolæ subscriptione vellet fidem suam demonstrare: an quæ a Leone ad Fla vianum, an quæ a Cyrillo secunda ad Nestorium scripta est. Mandatum insuper, ut Maximo, qui Domno successerat in sedem Antiochenam, Leonis epistola in testimonium fidei subscribenda mitte retur. Erat enim et ipse suspectus consensionis cum Dioscoro, a quo fuerat substitutus Domno letaliter ægrotanti, cum deponeretur. Præscriptum deni que, ut de celebrando in Occidentis partibus con cilio instantius cum imperatore ageretur. VI. Legatione Abundius cum sociis ita functus est, ut eventus summi pontificis spem atque ex spectationem vinceret. Nam Anatolius et Maximus epistolam Leonis (simul oblata est) non recepe runt modo, velut fidei regulam, sed recipiendam quoque a suæ quisque diœcesis episcopis ad con cilium vocatis, curarunt. De Anatolio testis locuples, qui Vitam sancti Abundii conscripsit: Anatolus, inquit, episcopus urbis 198 Constantinopolitanæ novæ Romæ, con gregavit concilium omnium episcoporum, archi mandritarum, presbyterorum, et diaconorum } et ante conspectum omnium recitata est epistola sancti Leonis, quam beatus Abundius coram om nibus præsentavit, concordantibus testimoniis Ro manorum Patrum atque Argolicorum. Aṇatolius epi scopus Constantinopolis huic epistolæ sancti Leonis Papæ, continenti catholicæ fidei veritatem, concor dantibus etiam testimoniis Patrum ab eadem apo stolica sede directis plenæ devotionis consensit, et subscripsit, anathema dicens Eutychi et Nestorio, et dogmati, vel sectatoribus eorum: tunc cæteri Patres non parvi numeri eodem modo subscripse runt. > ex conversione rerum, quæ mox narrabitur: ex contraria imperii forma, regnante nunc ad arbi trium Pulcheria: ex formidine utriusque antistitis, metuentis ne depelleretur sede in quam vitio evectus erat: ex industria denique legatorum tem pore utentium ad rem fidei promovendam. Tunc temporis Theodoretus in Apameno mo nasterio versabatur, cum Iba Edessæ, et Aquilino Bybli olim episcopis. Eo se illi, vel amici visendi gratia contulerant, vel eadem tempestate jactante receperant, velut ad communem portum. VII. Eo loci perlata est sancti Leonis epistola, sive Maximi cura, quod vix putem, sive amico rum ope afflictis exsulibus commiserantium. Eam Theodoretus jam pridem sibi notam sociis expo suit, et communi trium subscriptione munitam Constantinopolim ad Abundium cum litteris re misit. In his postquam Abundii in Ecclesia Orien tali juvanda studium, illæsamque Occidentalium fidem laudavit; tum fidem suam apostolicis litteris consonam profitetur, moxque addit”: His et ego litteris consensi, et huic epistolæ meæ exem plum earum copulavi, cui etiam subscripsi, atque ex hoc probavi, 194 quod regulas apostolicas, hoc est, vera dogmata sequor, hodieque in his permanco, et ideo bellum patior. Consensit item dominus meus Ibas, et dominus meus Aquilinus, contra quos imperatorum potestatem inventores novæ hæresis armaverunt. › De utroque simul sanctus Leo ": Totam Constan tinopolitanam Ecclesiam cum monasteriis omnibus et multis episcopis noveris præbuisse consensum, et subscriptionibus suis Nestorium atque Eutychen? cum suis anathematizasse dogmatibus.´ Noveris etiam proxime me epistolam Constantinopolitani episcopi accepisse, quæ refert, Antiochenum epi scopum, missis per provincias suas tractoriis, uni versos episcopos coegisse, et epistolæ meæ præ buisse consensum, et Nestorium ac Eutychen pari subscriptione damnasse. > Devotio tanta, quantæ mox facta fuit mentio, si tamen devotio fuit, et non prompta potius sol I. Moritur Theodosius. II. Pulcheria dominatum re sumit. III. Theodoretus ab exsilio revocatur. IV. Gra tias agit patronis. V. Libellum de cogenda synodo Augustis offert. VI. Synodus Chalcedone cogitur. VII. Theodoretus ante actam causam admittitur in consessum. VIII. Reclamant Ægyptii. IX. Causa peragitur actione octava X. Acta concilii de resti tutione Theodoreti. XI. Dicit sincere anathema Nestorio, et fidem profitetur. Anno 450 et 451. 1. Priusquam Abundius cum sociis in regiam urbem perveniret, decessit e vita Theodosius die 29 Julii anno 450, cum vixisset annos quadraginta novem, imperasset quadraginta duos et menses fere tres. II. Cum vita Theodosii sublata est Chrysaphii potentia: habenas enim imperli Pulcheria resum psit, postquam quinquagenaria virgo Marciano fecit conjugis nomen; utque regni primitias Deo justi+ tiæque consecraret, rescissis quæ per vim haote nus et contra fas acta essent, de danda Ecclesiis pace cogendaque synodo cogitavit. IH. Fecit ea rerum conversio, ut annitentibus Vincomalo officiorum magistro, et Avieno consule ",. ** Vid. Vitam S. Abundii, cap. 2, num. 8. "Vid. Leon. epist. 33-36. "In epist. ad Paschasinum. Vid. 1. IV, epist. 181. 17 Avieno consule. Vel potius, Aspare viro consulari. Minus recte enim Avieni nomen in epistolæ 139 inscriptione substituit Garnerius.

Anatonoque patricio viris merito potentissimis, In eamdem omnino sententiam consuli”; ‹ Opor Theodoretus, cujus in sedem infanda synodus nul lum suffecerat, ab exsilio revocaretur, suæque urbi restitueretur. De accepto ille beneficio unicuique trium singulares gratias litteris egit ", petiitque agi suo nomine principibus, sed simul de convo catione synodi ferri preces. Sperabat siquidem.fre⚫ tus patronorum ope, suam se toti orbi ‘ inno centiam probaturum, et Dioscoro vicem repensu rum. IV. Mirum vero, quali arte illustres viros allo quitur. Juvat ex singulis epistolis aliquid delibare, ex quo lux historiæ affulgeat, et simul pateat, quam eloquenter animus gaudio exsultans triumphet. Sic igitur ad Anatolium 29 Nos quidem cum nacti sumus quietem, libenter sumus amplexi, utilesque ac suavissimos ejus fructus percipimus. Christi autem amans imperator noster, pietatis fructum adeptus imperium, imperii primitias imperii lar gitori obtulit Ecclesiarum, quæ jactabantur, tran quillitatem, oppugnatæ fidei triumphum, evangeli corum 195 dogmatum victoriam. His vero præmisit illatæ nobis injuriæ curationem. Quis enim talem ac tantam iniquitatem audivit unquam? quis absens homicida damnatus? quis nuptiarum insidiator non præsens condenatus? quis effractor, aut sepulcro- › rum effessor, aut veneficus, aut sacrorum expilator, aut qui alind quidpiam legibus vetitum commise rat, et ad judicium venire, cum vellet, est prohibitus, et judicum sententia procul absens est confossus? Et sub finem: ‹Decet autem vos, qui in pietate educati estis, et virtutis opes possidetis, hunc zelum resumere; et alacres jam per sese piissimum ¡inperatorem, Christique amantem Augustam, ala Eriores cohortationibus reddere, ut laudabili zelo gloriosissimum imperium suum corroborent. › tebat, inquit, hanc etiam ad alias fortitudi nis tuæ præclaras actiones adjungi, ut religiosissimus Christique amicus imperator noster, quem subdi torum bono divina gratia instituit, per magnificen tiam vestram de factæ in nos injuriæ indignitate certior fieret, et justa lege legem non justam rescinderet. Et postea: Hæc omnia magnificentiæ tuæ studio sustulit serenissimus imperator; ego vero peccare me ratus, si tacerem, nec agerent gratias, ad has scribendas sum adductus, quibus magnitudinem vestram obtestor, ut pro nobis fau stas voces deferat, tum victori Christique amanti imperatori, tum Deo dilectissimæ religiosissimæque Augustæ, pro quibus bonum Dominum invoco, ut firmum ipsis. Imperium custodiat, quod et subditis clementer proficiat, et hostibus terrorem injiciat, præstabilemque omnibus pacem conciliet. Ad hoc etiam ab eis postulandum magnitudo vestra flecti se sinat, ut Ecclesiæ tempestati perfectum finem imponant, et synodum 196 congregari jubeant," non eorum iterum, qui tumultuari soliti turbent concilium, sed qui cum quiete illorum, qui di vina sunt edocti, et apostolica dogmata confirment, et spuria atque a veritate aliena rejiciant. > V. An Theodoretus ipse Augustis gratias egerit, incertum est; certum nihilominus, obtulisse libel lum precum. Nam in concilio Chalcedonensi, cum pro se interloqueretur: Preces, inquit ", obtuli sacratissimis, et piissimis, et Christianissimis mundi dominis, et enarravi quæ in me acta sunt vulnera, et precor has perlegi. › VI. Quod tantopere optabat, id postulante summo pontifice perfectum est: imperiali siquidem san ctione indicta generalis synodus Nicææ Bithyniæ ad Kalendas Septembris anni 451. Verum urbs non placuit legatis apostolicæ sedis: quare ab impe ratore impetrarunt commutari locum, partim ut ex viciniore possent certi nuntii ocius in urbem mitti, partim ut principis propinquitas comitum impo tentiam contineret, et tumultuantium seditiones comprimeret. VII. Convenerunt igitur Chalcedonem sexcenti et triginta Patres: convenit et ipse Theodoretas Ad Vincomalum autem 30 Valde sum miratus, ubi cognovi magnificentiain vestram, cum res hostras penitus ignoraret, ac solam, quæ in nos facta est, injuriam didicisset, patrocinium nostrum suscepisse, omniaque movisse, ut comparatas con tra nos machinas everteret; sed magnitudini quidem Vestræ munificus " Dominus digna prorsus com pensatione retribuet. Et post exposita, quæ in digna passus esset: Magnitudinem porro vestram nominatim accersitus, quippe qui pontificia et cro, ut gratias meis verbis agatis Christi amanti victorique imperatori, et religiosissimæ Deoque dilectissimæ Augustæ, quod pio imperio validam radicem dederint pietatem, illorumque potentiam exoretis, ut firmam Ecclesiis pacem efficiat, et synodum congregari jubeat, non tumultuantium rursus hominum qui conventum perturbent, sed veritatis amantium qui doctrinam apostolicam sta biliant, novamque istam et adulterinam hæresin exterminent. › regia auctoritate suam in sedem restitutus esset. Cumque die 8 Octobris Patres primum consedis sent, admissus ipse quoque est in consessum. Rem quomodo gesta sit, narrat ex actis concilii Chalce donensis Facundus, eos refellens, qui Theodoretum non nisi octava sessione admissum putarent. ‹ Et quomodo refertur, inquit ", in ejusdem synodi gestis, quod in ipsa prima actione Theodoretus inter alios episcopos sedit, consulatu Marciani Augusti, vin Idus Octobris. Annon ibi continen 18 Vid. t. IV, epist. 138, 140. “Vid. t. IV, epist. 438. Consuli. Potius, viro consulari, Unatixó. Epist. 39. sup. 3. 30 Epist. 140. 31 Edit. prior, magnificus. Vid. Acta conc. Chale. Lib. V,

singula, sive adjuncta, sive verba observabuntur, facilius, nec sine operæ pretio, cum inde multe fieri ab eruditis solitæ quæstiones non magno ne gotio solvantur. Sic ergo Acta se habent Residentibus omnibus ante cancellos sanctis simi altaris reverendissimi episcopi clamaverunt Theodoretus modo anathematizet Nestorium. tur hæc verba? Gloriosissimi judices et amplissi- gnatur, huc utiliter afferri posse visa est. Sic enim mus senatus dixerunt: Ingrediatur reverendissimus episcopus Theodoretus, ut sit particeps synodi, quia et restituit ei episcopatum sanctissimus archi episcopus, et sacratissimus ac piissimus impera tor sanxit eum adesse sanctæ synodo. Theodoretus reverendissimus episcopus transiens in medium dixit: Preces obtuli sacratissimis et Christianis simis orbis dominis, et narravi quæ in me acta sunt vulnera, et precor has perlegi. Et post hanc éjusdem reverendissimi Theodoreti prosecutionem, interloquentibus iterum gloriosissimis judicibus et senatu, quod et a sanctissimo episcopo inclytæ urbis Romæ proprium locum recepisset Theodo retus, et testimonium haberet Maximi Antiocheni episcopi, quod catholicæ fidei esset, sicut ibi scriptum est, sedit in medio; ipsoque præsente, et inter alios episcopos considente, recitata sunt quæ sub Dioscoro Ephesi fuerant gesta, etc. › VIII. Obstiterunt diu tumultuose Ægyptii simul et Illyriciani ac Palæstini, vociferantes rejici 197 Cyrillum, cum magistri Nestorii, cum Judæus im pugnator Dei, cum accusator Cyrilli, com recipe retur homo, qui injuriam fecisset Christo, quem Deus aversatus sit, cui universa synodus anathema dixisset. Posuit tumultus interloquentibus princi pibus, suumque locum, sed jure quidem fiduciario, Theodoretus tenuit, donec actione octava lis diju dicata est. IX. Benignius actum est cum Theodoreto, quam cum Eusebio Dorylæensi, etsi fuerit par utriusque conditio ambos enim post dijudicatam ex appel latione causam, concilium Romanum restituerat in sedem. Singularis gratiæ causa fuit, quod ex novemdecim viris illustribus, qui pro imperatore aderant synodo, decem Theodoreto faverent: tres ex principibus, Anatolius, Vincomalus et Sporacius; septem ex senatu, Florentius, Senator, Nomus, Protogenes, Theodorus, Apollonius, et Constantius. Quamquam faciebat etiam pro Theodoreto pecu liaris ratio, quod cum nemo ipsi, perinde ac aliis Ephesi depositis, substitutus esset, poterat faci lius in consessum admitti sine alterius aut præ judicio aut oppositione. ⚫ Theodoretus reverendissimus episcopus trans iens in medium dixit: Et preces obtuli divinissimo ac piissimo imperatori, et libellos obtuli reverendis simis episcopis agentibus locum reverendissimi archi episcopi Leonis; et, si vobis videtur, legantur coram vobis, ut sicut sapio cognoscatis. Reverendissimi episcopi clamaverunt: Nihil relegi volumus; modo anathematiza Nestorium. ⚫ Theodoretus reverendissimus episcopus dixit Ego per Dei gratiam ab orthodoxis sum nutritus, et orthodoxe sum edoctus, et 198 orthodoxe præ dicavi; et non solum Nestorium et Eutychen, sed et omnem hominem, qui recte non sapil, aversor, et alienum existimo. Et dum diceret hæc, reverendissimi episcopi clamaverunt: Clare dic anathema Nestorio et dog matibus ejus; anathema Nestorio et amantibus eum. ⚫ Theodoretus reverendissimus episcopus dixit ♪ Vere non dico, nisi quomodo novi Deo placere. Prius satisfacio nobis, quia neque de civitate cogito, neque honore opus habeo, neque ob hoc adveni; sed quia calumniam passus sum, veni satisfacere, me esse orthodoxum, et omnem hæreticum, qui converti noluerit, anathematizo, et Nestorium et Eutychen, et omnem hominem dicentem vel opinuntem duos filios, anathematizo. Cum actione secunda lecta esset synodica Leouis ♪ Magni ad Flavianum ", illiusque tres sententiæ Illyricianis ac Palæstinis visæ essent dubitabiles, priores duas Aetius diaconus, tertiam Theodoretus Cyrillo concinere ostendit. Id vero quam gratum acciderit Leoni, ostendunt expressissimis verbis litteræ ad Theodoretum datæ post legatorum reditum ", quibus suum ipsi in litteris apostolicæ sedis defendendis studium gra tulatur. X. Actionem octavam una fere totam tenuit Theodoreti causa, quæ quoniodo in Actis consi Et cum diceret, reverendissimi episcopi clama verunt: Dic aperte anathema Nestorib, et iis, qui ea, quæ ejus sunt, sapiunt. Theodoretus reverendissimus episcopus dixit Ego nisi exposuero, quomodo credo, non dico, credo autem. Et cum diceret, reverendissimi episcopi cla maverunt: Iste hæreticus est, iste Nestorianus est, hæreticum foras mitte. ⚫ Theodoretus reverendissimus episcopus dixit Anathema Nestorio et ei, qui non dicit Deſgenitricem Virginem Mariam, et qui in duos filios partitur unum Filium unigenitum. Ego autem et fidei definitioni subscripsi, et epistolæ sanctissimi et Dei amantissimi archiepiscopi domini Leonis, et sic sapio. Et post omnia hæc dixit: Salvete. Gloriosissimi judices dixerunt: Omnis jam du bitatio de Theodoreto reverendissimo episcopo est so luta: quippe et Nestorium coram vobis anathema tizavit, et a sanctissimo et Dei amantissimo senioris urbis Romæ Leone susceptus est, et definitionem fidci a religiositate vestra prolatam libenter suscepit, et 3ª Vid. Facund. lib. v, cap. ä. 37 Vid. t. IV, p. 1195 seq.

insuper epistolæ memorati sanctissimi archiepiscopi Leonis subscripsit. Deest igitur ut sententia profera tur a reverentia vestra, ut Ecclesiam suam recipiat, sicut et sanctissimus Leo episcopus judicavit. Omnes reverendissimi episcopi clamaverunt Theodoretus dignus est sede, Ecclesia pastorem re cipiat: orthodoxum doctorem Ecclesia recipiat, Theo doretus dignus est sede: archiepiscopo Leoni multos annos. Post Deum Leo judicavit populus orthodo xum recipiat dignum sua sede. Theodoreto catholico doctori reddatur Ecclesia. Paschasinus et Lucentius reverendissimi epi scopi, et Bonifacius reverendissimus presbyter, in super et Julianus reverendissimus episcopus Coensis, habentes locum apostolicæ sedis dixerunt: Sanctissi mum et venerabilem episcopum Theodoretum sanctissi mus et beatissimus universæ Ecclesiæ episcopus urbis Romæ Leo dudum in communionem suscepit; sicut litteræ ab eo ad nostram humilitatem directæ testan tur. Si igitur fidem 199 catholicam, sicut promittit, et secundum prædictum beatum episcopum subscri ptionem in proprio libello direxit, et nostræ insuper humilitati alio dato libello monstravit, quoniam et Nestorium et Eutychen non solum scripto, sed et sub præsentia totius consessus ore proprio anathematiza vil, hoc judicio sanclissima et venerandissima syn odus, insuper vero et nostra humilitas reddi ei pro priam Ecclesiam definivit. › XI. Extremam hanc Theodoreti Patres compel lantis vocem, salvete, interpretati sunt Severiani in collatione cum Catholicis, perinde ac si esset hominis impositam sibi commutandæ sententiæ necessitatem indignantis, atque ita facto retractan tis, quod verbo diceret: aiebant enim eum cum dicto discessisse a consessu. Id porro afferebant, ut sanctam synodum damnarent, vel recepti te mere hominis, cujus dubia atque etiam ficta fides esset, vel consensionis cum Nestorii fautoribus et Cyrilli inimicis, quos suscepisset. Quod aiunt, Theodoretun discessisse cum dicto, abhorret a vero: abhorret etiam, quod dissimu lanter professum criminantur: nam desertum ab eo non esse statim consessum, inde concluditur, quod actioni xiv subscripserit: sincere professum ex eo costat, quod ea scripsit * postmodum, quæ purissimam incarnationis fidem demonstrent. Scripsit vero non pauca in secessu procul negotiis neque enim videtur ad episcopatum rediisse, con tentus recuperasse dignitatem, quam sponte posset dimittere. 1. Theodoretus post concilium recedit. II. Recedenti Sporacius mandat scribere de hæresibus. III. Scri bit quinque libros callide et artificiose. IV. Secedit in solitudinem, nec otiatur. V. Videtur deposuisse episcopatum. Vb. Accipit a sancto Leone litteras utilissimas. VII. De Aetii fide. VIEI. Scribit Theo doretus adversus id quod de Aetio jactabatur. IX. Et commentarios in Octateuchum. Ab anno Christi 451 ad 458. I. Quæ post solutum concilium gessit, non tam fortasse in obscuro latent, quam Baronius Sirmon dusque rati sunt: nam et opera duo conscripsit, præstantissimis quibusque prioribus paria; et lit teras dedit accepitque fidei suæ testes; et eam inivit rationem vitæ, qua superioris temporis ma culas abstergere potuit, dignusque evadere, qui fi nem suis initiis plane admirandis congruum hạ buisse merito creditus sit. Statim igitur peracta synodo, proripuit sese Chal cedone, sive 200 turbarum pertæsus, quas fugere janı per famam licebat: sive id passus, quod huma nitus contingit excelsi animi viris, quibus nihil in tolerabilius conspectu hominum suæ pœnitentiæ testium. II. Abeunti Sporacius ** unus de illustrissimis judicibus, et singulare Theodoreti præsidium, man datum dedit de explicanda bæreticarum fabularuin, quotquot ab ortu Ecclesiæ exstiterunt, differentia singulisque catholicorum dogmatum veritate oppo nenda. Id eflagitavit scilicet vir optimus, et´in paucis catholicus, non tam quod cuperet, ut scribit Theodoretus, scire, quæ utrinque extra viam rectam novatæ sint semitæ, quarum finis est barathrum per ditionis, quam ut Theodoreto daret occasionem al que etiam necessitatem fidei suæ tot argumentis probandæ, quot hæreses exponendo damnaret. III. Opus hoc, non laboriosius quam artificiosius, libris quinque comprehenditur; ipsum vero Theo doretus elucubravit anno 452, sed edidit tantum sequente elucubratio enim post concilium, editio post consulatum Sporacii, accidit. Concilium au tem die prima Novembris anno 451 finitum est; consulatus Sporacii Kalendis Januarii anno 452 in choatus est. Laboriosum dixi atque artificiosum opus:'quantu enim labor ponendus fuit in evolvendis scripteribus qui in illum usque diem catholicæ fidei causam contra hæreses defenderant? Sed quantæ artis erat*, quamque callidæ, ita de singulis scribere, ut qui legeret, sensim sine sensu per se ipse invidia consensionis cum hæreticis oneraret unius naturæ Verbi incarnatæ defensores, liberaret duarum prq pugnatores; id est, ut erant tempora, aut certe opinio vulgi, accusaret Cyrillum, absolveret Ne storium! Mirum vero est, discrimen, quo catholica veritas ab extremis duobus erroribus distinguitur, cum neque esset admodum tenue, neque valde obscu rum, latuisse tamen Theodoreti oculos; sed non 28 Ea scripsit, etc. Horum immemor fuisse videtur Garnerius, cum ea scriberet, quæ capite pro ximo §3, legimus. Vid. Præf. lib. Hæret. fab. 40 Quantæ, etc. Mirum est, hanc fabulam adeo pla cuisse Garnerio, ut eam in diss. 2, cap. 6, § 2, repetere non dubitaverit. Quam aliena sit a veri specie, luigius aliique dudum probarunt.

invidiosam cathedram reliquisset. Denique id non obscure ipse innuit, eum præfaretur in posteriores Octateuchi commentarios; Hypatium enim operis suscipiendi incentorem ita compellat filii nomine, propter ætatem, ut auctoritatem revereţi videatur, propter dignitatem. dum exuerant totum illud venenum incredibiliter cutus, quod olim Sabiniano gratulatus erat **, cum subtile, quod amor gloriæ et superba hominum reverentia non raro suffandit: id quod adhuc hæré bat, secessus in monasterium, procul hominum colloquiis, discussit; non tamen totum repente, sed paulatim per partes: adeo alte insederat animo Theodoreti cupiditas gloriæ, qua vellet credi po tuisse Cyrillum Orientalis Ecclesiæ eximium anti stitem ab hæresi Apollinarii ad fidem catholicam compellere. Atque hæc causa fuit, cur nunquam, ex quo primum cœperat, destiterit insectari capitula: ea 201 enim impugnatione perpetua effecturum se sperabat, ut suam omnes in doctrina constantiam, Cyrilli inconstantiam, alteramque alterius victricem agnoscerent. Nec eum sua spes fefellit: siquidem capitula et suis et catholicorum pluribus, etiam sanctissimis, suspecta esse persuasit; atque inde factum, ut de ipsis nullus fuerit neque inter ineun dam Ecclesiarum pacem, neque in concilio Chalce donensi, neque in quinta synodo, nisi ex occasione, scrmo. IV. Cujusmodi fuerit secedentis solitudo, narrat ipse Joanni œconomo: «Mihi, inquit, grata est quies, et vita curis libera; propterea sane et mo nasterii atriensem januam obstruxi, et amicorum congressiones devito. Quin etiam a scribendis litteris, edendisque in publicum tractatibus absti nere statuerat, ne quid avocaret animum se frui volentem, et rerum divinarum sitim explere avidum non ideo tamen deposuit omnem gregis curam; sed ut erat monasterium prope Cyrum, ita vacabat sin gulis rebus providendis, saltem majoribus, quam ut a chorepiscopis duobus, Hypatio et Abramio, agi possent. V. Non temere tamen quispiam putaverit, Theo doretum abdicato episcopatu alterum sibi e duobus, Hypatium scilicet, substituisse, seque totum scri bendis libris, aut repetendis potius pristinæ vitæ religiosæ exercitationibus dedisse. Hanc opinionem suadet primum, quod episcopa tus tædio se teneri,' saltem studio non admodum affici, sæpe testatus sit "; eaque animi affectio de buerit esse tunc, cum essent turbulenta tempora, vehementior atque efficacior. Adde quod Maximi Antiocheni patriarchæ, quem Dioscorus hostis suus præfecerat, amicitiam colere non facile posset. Quid quod provinciæ synodis, a quibus abesse non lice bat episcopis, cum tractoria vocarentur, optan dum non erat interesse homini, cui inde structa olûn fuerat gravis arcusatio; et cui tribuerentur porro, propter collectam ex longo opinionem, si quæ fierent in iis vel imperio vel Ecclesiæ ingrata Beri vero plura proclive erat, commotis adbuc a recenti contentione animis. Videtur etiam id se II Cor. 11, 28, 29. VI. In hoc secessu accepit a sancto Leone lit teras, quibus pontifex amorem in gratulando, pa ternum affectum in exhortando, auctoritatem 202 in dandis mandatis ostendit. Gratulatur tria: pri mum, victoriam de Nestoriana impietate, Eutychia na vesania, hoste Dioscoro; alterum, dignitatis restitutionem concilii sententia firmatam; ter tium, suæ epistolæ adversus contradicentes defen siopem sive expositionem. Vehementi oratione hortatur ad fidem apertius in posterum libentiusque profitendam, quam fecis set bactenus præ Nestorii amore nondum radicitus evulso. Neque enim pontifex eral nescius, quanta foret hac in parte Theodoreti infirmitas, quamque egeret roborari: quare ad id persuadendum quod consuleret, adducit Dioscori exemplum, quem sui Eutychis amor egerat in præceps. ‹ Licet, inquit“, tua fraternitas, solido cibo firmata, his indigere minime videatur; tamen, ut, quod nostri loci est, impleamus circa vocem dicentis Apostoli ": Præter ea, quæ extrinsecus sunt, instantia mea quotidiana, sol licitudo omnium Ecclesiarum; quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror? hoc præcipue præsenti occasione credimus admo nendum, frater charissime, ut quotiescunque divina gratia adnñinistrante, illos qui foris sunt, fonte do ctrinæ aut subinergimus aut purgamus, in nullo ab illis, quas Spiritus sancti divinitas in Chalcedonensi concilio protulit, fidei regulis recedentes, inter utrumque hostem novellæ perfidiæ sermonem no strum cum omni cautela libremus: non jam, quod absit! tanquam de dubiis disceptantes, sed auctori tale summa, quæ bene definita sunt, astruentes. › Pontificis adhuc de infirmitate Theodoreti su spicio ex his rursum manifestius apparet: Unde hoc quoque nos contra hostes Ecclesiæ providere condignum est, ut eis nullam calumniandi occa sionem, quod ad nos attinet, penitus relinquamus; nec unquam contra Nestorianos aut Eutychianos agentes, alteris eorum videamur terga vertisse: sed utrosque Christi hostes æqua lance vitemus atque damnemus; ita ut eos, quoties audientium quanta libet poscit utilitas, cum dogmatibus eorum digno anathemate promptissime atque evidentissime fe riamus ne si hoc a nobis aut obscurius fieri vi deatur aut tardius, putetur invituın. Quod quamvis prudentiam tuam res ipsa admonere sufficiat, nunc tamen et experimenta docuerunt. Sed benedictus “Epist. 146. Epist. 16 Ad Iren. ** Epist. 126. * Accepit. Vid., t. IV, p. seq.

Deus noster, cujus invincibilis veritas, ab omni illum hæresis auctorum patentia deterritum, blas hæreseos macula mundum te, secundum sedis phemiam indulgere tempori. Postquam autem is, apostolicæ judicia, demonstravit, cui dignam retri- qui blasphematur, increpavit ventos et mare, jacta bues pro tot laboribus gratiam, si talem te, qualem tisque Ecclesiis tranquillitatem dedit, et terra probavimus ac probamus, pro universalis Ecclesiæ marique apostolorum ubique promulgatur prædi defensione servaveris. › catio; ecquem locum habet blasphemia? Etenim nec isti, qui unam carnis divinitatisque naturam perverse 204 nunc ecclesiasticis dogmatibus in serunt, Christum Dominum laudari vetant; atque hoc facile est ex iis, qui illinc redierunt, cogno scere oportebat autem illum, qui ordini præesset ecclesiastico, divinam nosse Scripturam, etc. Ut efficacius porro foret tanti tamque amantis medici remedium, 203 addidit mandatum, quo Theodoretum.juberet identidem ad sedem aposto licam referre, quo statu forent res Ecclesiæ, quam que ipse navaret operam exstirpandis Nestoriano rum et Eutychianorum reliquiis. Latebant siquidem in monasteriis, erumpebantque subinde, monachis ad populum concionantibus, quos silere jubet Leo, quandiu non fuerint ad presbyterorum ordinem evecti. VII. Hæc sancti pontificis exhortatio fecit, ut, quam Theodoretus silentio obruendam putabat, de incarnatione quæstionem tractaret diligentius, data occasione Aetii, ederetque suæ fidei publicum documentum. Nam quo tempore Hæreticarum fa bularum libris quinque componendis operam dabat, aut recens opus absolverat, archidiaconus Aetius, ut hominum fama erat, novum quiddam in urbe ausus est proferre; quod ut refelleret Theodoretus, silendi propositum velut injuriosum Christo, tan tisper inflectendum ratus est. Rem ita ipse narrat **: ‹ Postquam contra evan gelicam fidem res novas moveri didici, periculo carere silentium non existimo. Etenim si mortali rege injuria per aliquos affecto, non iis modo qui injuriam fecerunt, sed iis etiam qui præsentes cum essent, injuriosos minime repulerunt, impendet periculum; quam pœnam non merito sustinebunt, qui illatas in Deum et Salvatorem nostrum blasphe mias contemnere non dubitant? Hic me timor in præsens scribere compulit, et demonstrare, quæ a nonnullis innovari cognovi. Multi enim, ut quidam affirmant, in urbe jactant, quod presbyteris qui busdam orantibus, et orationi solitum finem appo nentibus, dicentibusque, aliis quidem, quia te decet gloria et Christum tuum, et sanctum tuum Spiritum; aliis vero, gratia et benignitate Christi tui, cum quo te decet gloria cum sancto tuo Spiritu; mandarit sa pientissimus archidiaconus, non oportere Christum dicere, sed Unigenitum glorificare; quod quidem, si verum est, omnem superat modum impietatis. › Impietatem ejusmodi confutat pluribus, hinc exorsus: Aut duos in Filios dividit unum Domi num nostrum Jesum Christum, et Unigenitum qui dem legitimum putat esse Filium et naturalem, Christum vero adoptivum et nothum, ac proinde Indignum glorificatione; aut insolescentem nunc bæresin stabilire conatur. Ac quidem, si dira tem pestas incumberet, suspicaretur fortasse quispiam, Matth. xv. 16. P ibid. 18. Mentita est hominum ſama de Aetio viro catho licæ fidei, ut sanctus Leo loquitur “. Ille enim propter sanctitatem et fidei integritatem, a sancto Sisinnio primum in clerum ascriptus est, deinde a sancto Proclo factus diaconus, postea a Flaviano martyre unus notariorum in causa Eutychis consti tutus mox in Chalcedonensi concilio, cum esset notariorum primicerius, rem catholicæ fidei adver sus Dioscorum studiose promovit, et sancti Leonis epistolam non tantum exposuit dubitantibus, sed etiam adversus impugnantes defendit. Denique constanter adversatus est Nestorianis simul et Eu tychianis; sed Eutychianis maxime, quos Ecclesiæ Constantinopolitanæ insidiari sentiret atque hæc causa exstitit, cur Anatolio, foris catholico, intus Eutychiano, invisus fuerit; cur item per speciem honoris non tam in presbyterum creatus sit, quam de archidiaconi gradu dejectus; cur ablata totius Ecclesiæ Constantinopolitanæ administratione, cœmeterium procurandum acceperit; cur denique dispensatio totius causæ et curæ ecclesiasticæ in Andream Eutychianistam repente translata sit. Id queritur ** apud imperatorem Marcianum Pulche riamque Augustam Leo pontifex, litteris ea de re Opilione consule conscriptis. VIII. Verum quomodocunque tandem Aetii causa se habuerit, occasionem certe Theodoreto aperuit, ad fidem suam de incarnatione Verbi testandam, librumque edendum: (utinam integer ad nos perve nisset) quo, mandatis summi pontificis obse cutus, Nestorianam impietatem, vesaniamque Euty chianam sic declinavit, ut media, id est, catholica via incedens doceret exemplo, neminem errare, qui Christum ore Petri loquentem sequatur. Nemo, inquit, alium quempiam stulte putet Christum esse, quam Filium unigenitum; neque nos sapientiores Spiritus gratia existimemus esse, sed magnum Pe trum audiamus clamantem: Tu es Christus, Filius Dei vivi. Audiamus et Christum Dominum con fessionem hanc confirmantem: Super hanc petrum ædificabo Ecclesiam meam, et portæ inferi non præ valebunt adversus eam P. Idcirco sapientissimus Paulus, etc. Paulo ante dixerat, unde videretur Inquit. Loco citato. Epist. 146. 7 Epist. 57. Loco eit. "Epist.-146.

ligi potest, neque statim a concilio Chalcedonensi obiisse, quod visum est Sirmondo, neque post initia Leonis imperatoris superfuisse, quod aliis placitum. Facit adversus Sirmondum id etiam, quod Theodo retus fuerit adhuc in vivis die 10 Junii anni 453, quo tempore litteras ad eum sanctus Leo dedit facit contra alios, quod de Theodoreto nulla fiat mentio post initum a Leone imperium. rétractare, quæ acerbius ad decimum Cyrilli caput Augusto ", qui regnare cœpit anno 457; unde col olim effuderat: Christus appellatus est, tanquam Spiritu sancto secundum hominem unctus, et factus pontifex noster et apostolus, 205 et propheta, et rex. Moses enim divinus longe ante clamabat Prophetam vobis suscitabit Dominus Deus de fratribus vestris, sicut me 9. Et divinus David vociferatus est, dicens: Juravit Dominus, et non pœnitebit eum Tu es sacerdos in æternum, secundum ordinem Melchisedec. Confirmatque prophetiam divinus Apostolus, et iterum ait: Habentes ergo ponti ficem magnum, qui penetravit cœlos, Jesum Filium Dei, teneamus confessionem. IX. Hunc laborem excepit alius, rogante Hypatio, cæterisque familiaribus, veritis, ne cum infirmo fractoque annis et malis Theodoreti corpore, inter iret eximia in elucidandis Scripturæ abstrusis lo cis, qua pollebat, doctrina. Scripsit igitur expla nationem (verba sunt Photii 50) in Octateuchum, quæ inscriptionem nacta est operi congruentem, in obscura et abstrusa Scripturæ loca: in quibas sunt et ad libros Regum, et in Paralipomena. Uti lissimum autem in primis hoc opus, › etc. II. Meminit, fateor, Theodoreti Marcellinus co mes ad annum Christi 466, Leone seniore л con sule, ind. Iv: Theodoretus, inquit, episcopus sanctus Cyri civitatis, scripsit de incarnatione Domini ad versus Eutychen et Dioscorum Alexandrinæ Ecclesiæ episcopum, qui humanam in Christo carnem negant.> Sed apertus est de tempore error Marcellini: nam cum Gennadii, Theodoretum tradentis scripsisse contra Eutychen et Dioscorum, et sub Leone seniore mortuuin, verba exscriberet, temporis indefinitam notam de media parte imperii Leonis interpretatus est, in quo mirum quantum hallucinatur; siquidem Eranistes, qui contra Eutychen et Dioscorum scri ptus dicitur a Gennadio, prodiit in lucem ante an num 446, ut in recensione Operum manifesta ra tione conficitur 83. III. Theodorus Lector in Collectaneis "hæc ha bet: ‹ Urnam Theodoretus magno Jacobo ad se pulturam paravit; ipsum autem Theodoretum prius mori contigit: in eadem tamen et ipse magnus Jaco bus reconditus est. Inde potest non obscure con cludi tempus, quo Theodoretus decessit. Nam Jaco bus ille thaumaturgus vivebat adhuc anno Leonis imperatoris secundo, qui Christi 458, si qua fides Evagrio Miretur vero quispiam, hominem septuagenario majorem, infirmo corpore, fractisque viribus, tan tum opus, tanta vi mentis, tam parvo tempore ab solvisse. Sed mirum magis est, dignumque propter quod immensæ Dei benignitati laudes rependat Ec clesia Theodoreti laboribus fruens, quod scribendi simul et vivendi finem fecerit inter laudes incredi bilis misericordiæ, qua Deus Manassen castigatione ad meliorem frugem compulit; quodque snam in Manasse videtur adumbrasse sortem, sincerumque animi sensum expressisse. Sic enim scribit Luit pœnas impietatis Manasses: traditus enim est regi Assyriorum vinctusque in Babylonem ab ductus; sed huic tamen misericordiæ fontes abys sus benignitatis impertiit. Postquam enim, ait, coan gustatus est Manasses, oravit Dominum Deum suum, et humiliatus est valde coram Deo patrum suorum, et deprecatus est eum, et exaudivit vocem ejus, re duxitque eum Hierosolymam in regnum suum, et cognovit Manasses quod Dominus ipse esset Deus; usque adeo volentibus prodest castigatio: quæ enim regnans non habuit, hæc serviens obtinuit. › 1. Sirmondus anticipat tempus, quo Theodoretus obiit. II. Differt ultra modum Marcellinus comes. III. Theo-, dorus Lector innuit. IV. Obiit anno 458. V. Defun ctus in pace Ecclesiæ asseritur. VI. Assertionis argumenta septem. VII. Elogium defuncti. Anno Christi 458. 206 1. Quo tempore Theodoretus obierit, nemo definite tradit. Gennadius defunctum ait sub Leone 9 Deut. xvIII, 15. • Psal. cix, 4. • Hebr. v, 21. Cod. 214. 31 Vide supra, t. I, p. 599. cap. 6, § 1. **Collect., lib. 1. 58 Lib. neque diu superstes esse potuit, cum foret ea tempestate admodum senex, et nonagena rius saltem, aut etiam major; quippe qui jam ma gni foret nominis propter prodigiosam vitæ ratio nem, quando Isauri latrones plura Orientis loca depopulati sunt ", quod contigit anno 404. Si enim tunc ponatur natus annos 35, quæ tamen ætas vix tanto nomini par, fuerit, dicendus est nonagesimum annum excessisse, tunc cum ab imperatore Leone litteris de tomo Chalcedonensi sententiam rogatus est. Quis vero credat superfuisse vel paucos annos, cum et senior esset reliquis aliis admodum ætate provectis, quorum Theodoretus deinceps vitas scri psit; et eam vitæ rationem teneret, quam Theodo retus, licet oculatus testis, vix propter 207 incre dibilitatem narrare ausus est; et corporis habitu morbis obnoxius foret, et decimus tertius vitæ septenarius, qui omnium maxime letifer, in aл num nonagesimum primum inciderit? IV. Hæc autem omnia si recte se habent, proba biliaque sunt, ostendunt Theodoretum, qui Jacobo Hebr. IV, ■ II Paral. xxx, 12, 13. De script. eccl., c. 89. 83 Ut in, etc. Vid. infra, c Hist., cap. 9. 56 Vid. t. III, Relig. hist., cap. 21.

ad sepulcrum præivit, diem extremum clausisse qua Theodoretus urna condi. Iste quos ad fidem quo anno Leo, qui dicitur Senior, imperium capes sivit, aut potius ³ sequente, qui fuit Christi 458. V. In pace Ecclesiæ decessisse de vita probant amplissimæ a veteribus sanctisque scriptoribus in ipsum post mortem congestæ laudes. Summi certe pontifices Vigilius ", Pelagius I, Pelagius II, Grego rius Magnus et alii, venerabilem atque orthodoxum dicunt, defunctumque in communione universalis Ecclesiæ testantur. Ipsa etiam quinta synodus, etsi erroribus Theo doreti graviter, ut par erat, infensa, personæ tamen detraxit nihil, imo ad mortem usque non perman sisse in iis, quæ damnanda putavit, aperte innuit. Sunt et alia gravissima in hanc rem testimonia, quæ quia inter legendum sæpius occurrunt, sigilla tim persequi non est opus: sileri tamen non debet Joannis Eucbaitæ elogium. Vivebat ille sub Con stantino monomacho, ecclesiasticorumque scripto rum encomia scripsit versibus iambicis. Cum ad Theodoretum venisset, hæc cecinit, quæ de Græco versa sunt a Sirmondo Doctos magistros litteris dum prosequor, Jure Theodoritus inter hos censendus est. Divinus ut vir, et magister optimus, Fidei orthodoxæ ceu columna immobilis Quodsi parumper sorte quadam motus est, Homo erat qui es homo, ne crimen inferas, cave. VI. Et vero Dei benignitas, quæ in omnes libe ralis est, in Theodoretum pene justa fuit: qua enim ratione, si licet ita loqui, sivisset in æternum inter itum ruere virum per tot miracula donatum Eccle siæ, tanta passum pro fide ab hæreticis, tot virtuti bus insignem, rerum humanarum adeo despicien tem, tam laudabiliter munere episcopi perfunctum, quem sanctissimi quique non coluerunt tantum, sed etiam singulari amicitia dilexerunt; uno verbo ¸eximium non Orientalis modo, sed universæ Eccle siæ lumen. Vix ego crediderim spretas a Deo pre ces, quas procul dubio incensis studiis pro Theo doreto obtulerunt admirabiles illi monachi, sive quorum vitam conscripsit, precesque expetiit, vel uti pro mercede; sive quorum oratione natus est, altusque, et ad ætatem divinis 208 obsequiis ido neam provectus, quorum se et ope hæreticos do muisse, et consuetudine ad sanctiorem vitam incen sum esse, tradit. Hos inter eximios Dei et Theodoreti amicos emi cuerunt duo, de quibus dubitare nemo prudens queat, quin Theodoreto omnem opem tulerint, Ja cobus, de quo dictum, et Simeon magnum orbis miraculum, ambo stupendæ sanctitatis, thauma turgi ambo, et singularis apud Deum gratiæ. Ille ¡n amoris singularis monimentum, voluit eadem, ♥ I Tim. 1, 13, 14. convertebat ex gentibus, Judæis, hæreticis, ad Theodoretum mittebat, benedictione et doctrina confirmandos. Noluisset procul dubio suos cineres hæretici cine ribus misceri Jacobus, eximius ille fidei catholicæ defensor, qui propter doctrinam cum sanctitate conjunctam, de synodi Chalcedonensis retinendis definitionibus ab imperatore per litteras rogatus, cum universis pene orbis præsulibus sententiam dixit: noluisset pariter mortalis ille angelus Si meon, quam ubique terrarum promovebat fidem, communione cum hæretico polluere. Uterque aut Theodoretum novit sinceræ fidei, aut ut fieret ante obitum, quo ambos præcessit, a Deo obtinuit: utriusque certe preces, cum vitæ tædio et emigrandi cupiditate teneretur, verbis pœ nitentiæ plenissimis expetiit. Ejusmodi sunt, quæ Jacobi elogium claudunt” ‹ Pietatis athletarum agonotheta finem huic certa minibus dignum tribuat, ut, quod superest cursus, priori consentiat, victorque tandem ad metam per veniat, et infirmitatem nostram ejus precibus con firmet, ut corroborati multas clades nostras resar ciamus, et ex hac vita victores excedamus. › Sunt et ista in elogio Simeonis: ‹ Cæterum in his dum versatur, atque hæc omnia præstat, sancta rum simul Ecclesiarum providentiam non negligit, nunc pugnans contra gentilium impietatem, nune Judæorum frangens contumaciam, nunc hæretico rum turmas profligans, atque interdum ad impera torem de his litteras mittens, interdum præsides ad divinum zelum excitans, ipsos etiam interdum Ec clesiarum pastores admonens, ut gregum suorum majorem curam gerant.» Et postea: Ego vero et ipsum propriis orationibus adjutum in bonis istis laboribus perseverare cupio, et Deum oro, meam ipsius vitam corrigi, atque ad evangelicam normam dirigi. › Tantis patronis addi possunt Joannes Baptista, sancti apostoli, et inclyti martyres, quibus memo rias erexit, quique singularem laboranti, dum pro fide certaret, opem tulerunt. Add etiam potest immensa pauperum multitudo, quam pauper ipse factus, suis et Ecclesiæ bonis pa vit. Quomodo enim misericordiam non sit consecu tus a 209 Deo homo tam profuse misericors? præ sertim cum Apostoli verba usurpare posset, Blas phemus fui (in Christum), persecutor (sancte synodi) et contumeliosus (in Cyrillum), sed ignorans feci in incredulitate, zelo præ fervore mentem emovente. Superabundavit autem gratia Domini nostri cum fide et dilectione, quæ est in Christo Jesu▾. VII. Permitte, Lector, ut locoelogii defuncto Viz. 87 Aut potius. Vid. infra, diss. 2, c.11, § 1. 88 In constituto, in Profess. fidei, in epist. 5, Aa Eliar.. Epigramma illud integrum exstat Græce et Latine in Prolegomenis ad. t. I edit. nostræ. t. III, Hist. relig., cap. 21. * Vid. ibid., cap. 26.

scripti, quam ego concepi Theodoreti, aut vitæ po tius a Theodoreto actæ, speciem tibi rursus effin gam. Videtur mihi, quod initio dixi, non absimilis narrationi theatricæ, in qua induceretur infelix quædam et miserabilis virtus, erroris artibus, quasi Circais, pene amens effecta, alienam formam in duère, in eaque personam se indignam diu agere, donec divina percutiente virga ad se rediens, et ad ostensam divinæ veritatis columnam contagiens, præstigias erroris non erubesceret tantum, sed etiam exsecraretur. Nam qui inter miracula et pietatis in sinu natus fuerat; qui ab infantia creverat in monasterio inter virtutum prodigiosa exempla; qui res humanas non prius noverat, quam despexit; qui in divinas Litte ras incubuerat studio pariter et indolis impetu; qui elegerat, a quo doceretur, totius Ecclesiæ, ut tunc ferebatur, magistrum; qui imprudenter aut infeliciter potius errorem inde didicit, unde veri tatem sperabat; nec didicit tantum, sed Theodori fama, qua totus orbis personabat, incautam mentem fascinante, Nestorii hæresin et Cyrilli fidem per spicere non valens, Theodori discipulo favit, Eccle siæ doctorem insecutus est. Veruia postquam diu per varios casus atque calamitates jactatus errasset, cum velut Christi hostis et impietatis doctor, post novem et viginti pontificatus annos de sede dejectus, exclusus civitate, aqua et igne interdictus, in mo masterio Palæstinæ latere coactus esset; tandem, post imploratam frustra potentum opem, despera tamque spem omnem aliam, tangente Deo cor homi nis, ad mentem rediit, sedisque apostolicæ, quæ rectæ fidei radios fundit " (verba sunt patrocinium implorantis), quæ Ecclesiarum totius orbis princi patum tenet, quæ ab omni semper hæretica pravitate immunis fuit, rectum ac justum tribunal invo cavit. palam jactarent. V. Adjuvabantur Theodoreti te stimonio. VI. Multos abduxerunt in errorem. VH. Theodoretus cum synodo Chalcedonensi dam natur Constantinopoli. VIII. Et Sidone. IX. Artes Eutychianorum ad decipiendos homines. X. Conci lium Hierosolymitanum. Ab anno 458 ad 518. I. Etsi Theodoretus quievit in pace et commu nione Ecclesiæ', fama tamen ipsius nomenque post obitum vexatum est: quanquam laborabat, quod honestum fuit, non apud Catholicos, sed apud dis sidii amantes; nec sua solius invidia, sed apostolica sedis, a qua receptus erat, imo totius Ecclesiæ, quæ secuta capitis sententiam, injuria damnatum in sancta synodo Chalcedonensi absolvit. Erat enimvero tunc temporis id gloriosum uni cuipiam, eosdem habere hostes, eamdemque cum sede apostolica, universaque Ecclesia experiri sor tem, nec posse criminari, quin criminationis pars maxima in œcumenicam synodum redundaret: nam, prout quisque afficiebatur animo erga synodum, ita sentiebat de Theodoreto; qui Eutychi stude bant, utrumque aversabantur; qui partes Ecclesiæ sequebantur, communi utrumque studio proseque bantur. II. Sic fuit unum fere sæculum, Theodoreti causa se utcunque partim studiosorum artibus, partim Ecclesiæ judiciis sustentante: quanquam sex im peratorum sibi invicem succedentium studia, prout varia exstiterunt, ita conditionem rerum ipsamque Theodoreti fortunam alternarunt, donec tandem unius hominis, aut certe trium causa, cum evasis set commune atque ingens totius orbis negotium, necesse fuit, ut conjunctis Ecclesiæ imperiique vi ribus, quintæ synodi generalis judicio finiretur, si tamen vel sic finita est; nec enim definitio synodi recepta fuit statim ab omnibus simul Ecclesiis, sed paulatim et quasi per partes, adeo ut in orbe tunc contigerit, quod in mari solet, postquam horribili tempestate commotum est, silente nimirum cœlo, adhuc undæ mugiunt, ac 211 velut ægre pacantur. Id qua ratione acciderit, quantisque rerum conver sionibus, quibus hominum artibus, aut quanta po tius Numinis providentia peractum sit, exponere, nihil admodum oportet ad institutum, imo nec Inde vero veritatem primum edoctus, deinde ab iniqua Dioscori sententia, meliore judicio, absolutus, tandem annuente concilio generali in pristinum lo cum restitutus, veram pietatem, vera fide innixam coluit, idque ipse præstitit, quod scripserat de Pro pheta exclamante ad Deum: 210 Bonum, quia kumiliasti me, ut discam justificationes tuas: egit nempe gratias, ‹ ob severa medici remedia, sanita- operæ pretium est, cum multa Theodoretum ex obli tem agnoscens, quæ inde processit *³. › Exinde, credo, sancte vixit, pristini temporis damna sarciens, atque etiam forte, quæ summa Dei misericordia, meruit sanctus dici. 1. Impugnatur post mortem ab adversariis concilii Chalcedonensis Eutychianis. II. Et quidem per 6) annos, in quibus magnæ commotiones. III. Quid contra concilium Eutychiani mussitarent. IV. Quid × Psal. cxvIII, 71. quo tantum spectent, et in eis exponendis diligen ter versati sint scriptores fide dignissimi, veluti Fe lix defensor Ecclesiæ Romanæ, Liberatus Cartha ginensis diaconus, Leontius Byzantinus“, Eva grius 67, et alii. Prætermissis igitur pluribus, cujusmodi sunt Ecclesiæ Alexandrinæ intestinum centum fere an norum duellum; discessio totius Ecclesiæ Orientalis a Romana, propter improbitatem Acacii; Basilisci ** Vid. Epist. 115 et 116. 6 Verba sunt Theod. ad hunc locum. Vid. t. I, p. 1457. ** Brevicul. Hist. Eutych. 65 Breviar, hæresis Nestorian. 66 Lib. De sectis. 7 Hist. lib. i et seq.

tyrannis religionem ementita; Henoticum Zenonis discordiarum incentivum; patriarchæ plures pro libidine principum subinde depositi; feminæ tres, Ariadna, Zenonis et Theodora, uxoriorum impera torum agitatrices quasi furiæ; Origenistarum mo nachorum tumultus in Palæstina, e'c.: bis, inquam, prætermissis, prosequi oportet, quæ sunt Theodo reti et illud inprimis, quod antea dictum est, quam arcte conjuncta ipsius et sanctæ synodi causa populariter credita sit. III. Qui partes Eutychis sequebantur, adversus Chalcedonense concilium multa objiciebant, sed duo maxime, clam unum, palam alterum; anibo per se quidem levissima, gravis tamen momenti apud vul gus falsis opinionibus occupatum. Clam mussitabant, non esse coactum Dei nutu, sed sola unius feminæ ulcisci appetentis impoten tia: Marcianum Augustæ uxori famulatum esse, ut dati imperii beneficium redderet; Pulcheriam mu Jiebri iracundia ultam amici sui Flaviani injurias, et proditi de ordinanda diaconissa imperialis secreti vieem rependisse, ut recuperatam dominandi po testatem ostentaret, fratris jussa jussis contra ziis, facta factis rescidisse. Indixit, inquiebant, Theodosius concilium sororiæ servitutis liber; et ecce Pulcheria, fratre vix defuncto, aliud cogit, quo prius velut latrocinium proscribatur. Miserat Theo dosius ad concilium cognitores duos, quorum fi dem expertus erat, Elpidium comitem, et Eulogium tribunum; illos statim Pulcheria in ordinem reda ctos ejecit aula. Chrysaphius rem concilii promo verat, imo et publican; suo sanguine parentavit Theodosii manibus. Jusserat Theodosius præsidere Flaviani judicio Dioscorum cum Juvenale et Tha lassio, spretis Ecclesiæ Romanæ legatis; voluit Pulcheria legatos sedis apostolicæ præesse judicio, quod de Dioscoro, Juvenale et Thalassio institui jussit. Firmaverat Theodosius edictis concilii sui sententiam; edicta edictis 212 contrariis Pul cheria abrogavit. Ephesi absolutus fuerat Eutyches; Chalcedone damnatur. Ephesi Flavianus, cum iniqui judicii, tum bæresis Dioscoro damnationis sententiam tulerat; eamdem iisdem de causis pa titur Chalcedone Dioscorus. Damnationem Flaviani consecuta erat dejectio, deportatio et mors; dejici tur Dioscorus, Gangras in exsiliùm rapitur, exse cratns Eutyches eo ejicitur, quo nemo novit. Chry saphins obsequio meruerat ab imperatore diligi; nutu Pulcheriæ occiditur. Prohibitus fuerat Theo doretus adesse synodo Ephesinæ, ob scriptos in Cyrillum fidemque libros; jussus est adesse Chal cedonensi, et inter Patres considere, etiam ante di judicatam causam, etiam irretractatis libris, quos siluisse, approbasse fuit. Ecclesiæ Berytensi jus metropolis tribuerat Theodosius; abrogavit per synodum suam Pulcheria. n IV. Hæc et alia clam illi, palam vero querebantur tria. Primum, non tantum restitutos a synodo Theodoretum et Ibam Cyrilli criminatores: sed etiam scripta, quibus sanctus fidei defensor accu sabatur hæresis, partim tacite, partim aperte ap probata esse. Alterum, damnatam fuisse Eutychis sententiam, laudatam Orientalium fidem; cum tamen nec illa a duodecim capitulis, nec ista a Nestorii opinione differret. I'ostremum, Cyrillum, etsi verbis honorificis appelletur in synodo, reipsa tamen rejici, pietatemque in eo catholicam proscri bi; quandoquidem duarum Christi naturarum pro pugnatores restituebantur, defensores unius deji ciebantur. V. Isthæc quantacunque fuit querela, non minus habebat calumniæ, quam invidiæ; nitebatur tamen Theodoreti sententia. Asserebat ille 68 eamdem esse Orientalium, quæ Nestorii, confessionem; eamdem pariter Cyrilli, cum pax inita est, quæ Orientalium, fidem atque ita jactabat Cyrillum, tunc cum Orientalium fidem reciperet, revocasse quæ. ante docuerat in capitibus. Addebat, ipsum in capitibus aliud nunquam docuisse, quam quod aut Apollina rius olim, aut tunc Eutyches, Nitebatur " etiam querela hæc communi omnium opinione scientium, Eranista dialogos imperatoris mandato flammis traditos fuisse ", quod Cyrilli et Eutychis, tacitis quidem nominibus, sed certis argumentis, consen sionem ostendere moliebantur VI. Hæc cum importune, quocunque tempore et quocunque loco ab Eutychianis obtruderentur, au diendi consuetudine factum est, ut, quod tradit Facundus ", populariter crederetur, inter Nestori¡ et Eutychis doctrinam, hoc est, inter duarum na turarum et unius confessionem, medium 213 nihil esse; atque ita hac in contentione quemlibet aut Nestorianas partes sequi debere, aut Euty chianas, Hæc opinio incredibiliter inhæsit populorum ani mis, sive id effecit error mentis, sive affectus vo luntatis atque inde originem duxit ingens quædam totius orbis commotio, quæ vix aliquando sedata est. VII. Dum agerentur luctuosæ illæ, quas per strinximus, tragœdiæ, et occidentalis insuper Ec clesia orientalem Acacio addictam communione sua abstineret, aut non audiebatur Theodoreti nomen. præ orbis tumultu; aut si audiebatur, quod credi bilius, quid eo fieret, memoriæ nemo tradidit conjici tamen utcunque potest ex veterum monu mentis, quæ supersunt, et duobus præsertim ex conciliis, quod utrumque Anastasius imperator, partim Constantinopoli, partim Sidone in Palæstina coegisse dicitur: alterius Victor Tunonensis, alte rius Evagrius meminit De priore ita Victor ": Gibbo V. C. consule 68 Vid. epist. ad llimerium. 69 Vid. part. m conc. Chalce. cap. 10. lib. Fro tribus capit. 72 Vict. Tunon. in Chronic. 70 Vide supra, p. 164. "In

dam synodum apud Sidonem civitatem, Lxxx ferme perfidorum episcopis congregatis, adversus ortho doxorum episcopos fieri imperavit. Flavianus An tiochiæ catholicus patriarcha, et Joannes Palten sium oppidi pontifex, quoniami hunc coetum sacri legum refellerunt, in castellum, quod Petra dicitur, exsules missi sunt. Ibi Flavianus confessor Christi, in Domino requievit: Joannem Justinus Augustus, mox imperator factus, revocavit. › Anastasius imperator, Flaviano Antiocheno et integrata pravitate Anastasius infamem et irriden Philoxeno Hierapolitano præsulibus, Constanti nopolim synodum congregat, et contra Dio dorum Tarsensem, Theodorum Mopsuestenum, cum scriptis, Theodoritum Cyri, Ibam Edes senum, Andream, Eutherium, Cyrum et Joannem episcopos, cæterosque alios, qui in Christo duas prædicabant naturas, duasque formas, et qui non confiterentur unum de Trinitate cruci fixum, una cum Leone episcopo Romano, et ejus tomo, atque Chalcedonensi synodo inferre ana thema persuasit. › Ex illis octo episcopis priores sex noti sunt, posteriores duo partim ex Theodoreti epistolis in notescunt, partim ex actis concilii Ephesini; nam in actis Cyrus dicitur Marcopolitanus, Joannes Ger maniciensis episcopus. Ad utrumque Theodoretus epistolas fecit; ad Cyrum decimam tertiam, ad Joannem centesimam vicesimam quintam, et cen tesimam vicesimam quartam. Erit fortasse, qui moneat non esse sine observa tione prætereundum, quod de Andrea et Eutherio scribitur: inde enim lucem accipere quod traditur, tum a Theophane in Chronographia, Andream Sa mosalenum a Dioscoro Ephesi depositum: tum a monachis Palæstinæ in Epistola ad Alcysonem de numero episcoporum, quos Eutychiani anathemate percussos vellent. Verum fallitur Victor more suo,, nec Theophanes audiendus est, fidesque temere monachis adbibenda: nec enim aut ille aut isti sa tis historiam noverunt hominum, quos memorant nempe ante synodum latrocinalem vita excesserant, aut certe episcopatu Andreas et Eutherius: nam Rusticus Andreæ successor inter episcopos latro cinii censetur”, et Patricii Tyanorum præsulis vices in eodem latrocinio 214 Anthymus presby ter gessit. Inde pariter emendantur, qui pro Eu therio Eucherium aut Eleutherium, pro Cyro Qui rum aut Cyrillum legunt. Cur autem Diodoro Theodorus conjungatur, Theodoro Theodoretus et Ibas, utrique Andreas et Eutherius, omnibus Cyrus et Joannes, causa in promptu est: nam Diodorus Theodorum docuit, utrumque Theodoretus et Ibas defenderunt, An dreas et Eutherius adversus Cyrillum virulenta scripta ediderunt. Cyrus et Joannes Theodoreti partes acerrime propugnasse perhibentur: imo societatis căm Nestorio suspicione Joannes labo ravit, eamque ob rem in concilio Chalcedonensi jussus est Nestorio anathema dicere”. Verum Palæstini monachi in litteris ad Alcyso nem rem explicatius narrant: si tamen, ut quibus dam videtur, eo pertinent, quæ de Xenaia et Fla viano Antiocheno episcopo referunt. Xenaias, in quiunt”, nescio quo consilio, nec qua de causa susceptas adversus Flavianum inimicitias exercens, prætextu tamen fidei, ut plerique narrant, adversus eum commoveri, eumque tanquam Nestorianum calumniari cœpit. Sed cum iHe Nestorium simul, ejusque opinionem suo anathemate damnasset, Xe naias relicto Nestorio ad Diodorum trangressus est, et ad Theodorum et Theodoritum, Ibam ac Cyrum, et Eutherium ac Joannem, aliosque nescio quos, nec unde collectos, ex quibus quidam Nestorii dogma revera secuti fuerant, quidam vero cum in suspicionem ejus rei venissent, postea idem doging suo anathemate damnaverant, et in Ecclesiæ com munione extremum diem clauserant. Hos, inquit, omnes Nestoriani dogmatis assertores nisi anathe matizaveris, Nestorianus es, licet millies Nestorium cum doctrina ipsius anathematizes. Scriptis * etiam litte ris ad fautores Dioscori et Eutychis, eos concitavit, suadens eis, ut sibi adversus Flavianum præsidio essent, 215 exigerentque ab eo, non quidem ut ipsam synodum, sed ut eas duntaxat personas, quas supra nominavi, anathemate damnaret: quibus cum Flavianus episcopus diu multumque restitisset, alii que rursus cum Xenaia adversus illum insurrexis sent, Eleusinus scilicet quidam Cappadociæ se cundæ episcopus, Nicias Laodiceæ quæ est in Syria, et ex aliis locis alii, quorum odii adversus Flavia num quænam causæ fuerint, haud nostrum est, sed aliorum exponere: tandem illos hoc facto quietu ros arbitratus, cessit illorum contentioni; cumque supradictas personas scripto anathematizasset, libel lum suum ad imperatorem misit: nam et hunc ad versus Flavianum, tanquam Nestoriani dogmatis propugnatorem, commoverant. Sed neque hac re contentus Xenaias exegit iterum a Flaviano, ut et synodum ipsam, et eos qui duas naturas in Christo prædicaverant, alteram carnis, alteram deitatis, anathemati subjiceret. > VIII. De altero concilio aut latrocinio potius, in quo mentionem Theodoreti factam scripsimus, quodque coactum legimus ab Anastasio, Sidone IX. Opus fuit tam prolixo testimonio, partim quia in Palæstina anno Christi 512, Anastasiį 22, Paulo historiam exponit aliunde obscuram, partimad intel et Muciano coss., hæc tradit Marcellinus” ‹ Red ligendum, qua via solerent Eutychiani, quos abdu 73 Vid. Act. conc. Chalced. 7 Vid. Acta conc. Chalced. act. 8. 75 In Chronic. 76 Vid. Evagr. lib. 1, cap. 34.

sancti Leonis apostolica fides, vel Ecclesiæ catho licæ definitio miraculis propugnata est. Verum, quoniam animi, postquam vehementius semel commoti sunt, vix se continent intra rationis mo dum, sed impetu rapi solent longius quam fas sit contigit ut Cyrensis clerus populusque scinderetur in partes, aliis, opinor, sequentibus, aliis fugienti bus Sergium episcopum, quem Severus Antioche-. nus Eutychianorum perditissimus, et sui nominis sectæ auctor ordinaverat. Contigit etiam ut pars major imprudenter se Nestorianis quibusdam tum monachis, tum clericis, adjunxerit. cere vellent a fide, eos ad condemnationem concilii calumnias, atque ab iisdem defendi, a quibus vel Chalcedonensis cogere. Jubebant primum Nestorio anathema dicere, tum Nestorii fautoribus, mox fau torum receptoribus, et tandem concilio Chalcedo nensi, duarumque naturarum pugnatoribus: nam ubi semel damnatus fuerat Nestorius, quod nemo catholicus renuebat, proclive erat eos pariter dam nare, qui vel Nestorianum docuissent errorem, ut Diodorus et Theodorus; vel errantem nihilominus laudassent, ut Theodoretus et Ibas, Cyrus, Euthe rius et Joannes Germaniciensis. Anathema vero postquam in eos incussum erat, retineri jure non poterat, quominus pertineret ad ipsam quoque san ctam synodum, quippe quæ homines dignos ana themate, propter hæresis societatem, sua commu nione donasset velut Catholicos. Ut est istius synodi admodum obscura memoria, ita ipsius singula ægre colliguntur ex veterum mo nimentis. Convenisse octoginta ferme episcopos, tradit Theodorus Lector: indicat præfuisse, aut saltem principatum sibi arrogasse Cothericium Cæ sareæ Cappadocia, et Xenaiam seu Philoxenum Hierapolis antistitem, quod rationi temporum ad versatur: ambos perhibent fuisse hominum impro bissimos, idoneos impii imperatoris ministros, pa res Acephalorum signiferos, hostes fidei, sanctorum victimarios, et pene carnifices: perhibent pariter suppositas orthodoxis confessiones, omniaque modo per vim, modo per dolum peracta. Quid multa? Ex hac synodo pulsi feruntur sedibus suis catholici præsules, exsiliique ærumnis partim afflicti, partima absumpti, ut admirari oporteat arcana divinæ pro videntiæ consilia, trium capitulorum damnationem jam inde molientis. 216 X. Narrat Theodorus Lector ", Heliæ Hie rosolymorum episcopo præcepisse Anastasium im peratorem, ut synodum episcoporum, qui sub ipso erant, colligeret, et quartam synodum damnaret Heliam vero synodum non congregasse, sed solum imperatori dedisse litteras, quibus Nestorium et Eutychen, Diodorum item et Theodorum (nee du bium quin memoratos alios), ipsam quoque Chalce donensem synodum damnaret. Opinatur Baronius id scriptum a Theodoro de Ilelia per errorem: sed argumentis suis non efficit, ut ipsi omnes assentian tur. I. Conversio rerum Theodoreti ob tumultum Cyren sem. II, III. Inducitur ipsius imago Cyrum trium phi more. Fit synaxis in ipsius, imo et Nestorii martyris honorem. IV. Inde commotio in Oriente. V. Imperator jubet inquiri de re. VI. Incertus quæ stionis eventus. VII. Tempus actæ tragœdiæ. VIII. Unde monachorum religio erga Nestorium. Ab anno Christi 518 ad 527. Incautam multitudinem impulerunt duo in spe ciem honesta: Theodoreti studium, quem Cyrenses pene adorabant, et odium Severianorum, a quibus duarum naturarum assertores dira nuper passi erant. Utriusque affectionis communio suadebat facile puram esse sceleris hanc societatem, qua bellum gereretur qui sacrum, et communes ho stes frangerentur, utriusque naturæ hæresis elide retur. II. Cyrensis igitur Ecclesiæ clerici duo, Androni cus presbyter ac defensor, et Georgius diaconus, auctores fuerunt multitudini, ut aggrederentur fa cinus audaciæ plenissimum. Ad audendum juvabat conditio rerum. Severus enim ab imperatore Ju stino Antiochia ejectus fugerat Alexandriam; Pau lus duarum naturarum assertor in locum fugientis 217 successerat: inde afflicta quidem est Euty obianorum factio, non tamen prostrata; animum enim nuper quasi tyrannide elatum continebat potius quam deponebat. III. Ut afflictis insultarent clerici, quos dixi, Theodoreti imaginem currui impositam triumphan tis more in civitatem introduçunt; circumfusus est plaudens populus, et personante epinicio, procedit pompa ad templum, suoque throno Theodoretus restituitur; celebratur synaxis sacra in Theodoreti, Diodorique, et Theodori honorem; imo et Nestorii martyris fit memoria; operatur sacris, quod in nuere videtur Justini sanctio, ipsemet Sergius epi scopus. Quid enim non ausit popularis vesania, cum furor religionem ementitur? IV. Tam projectæ audaciæ, tantæque impietatis novitas commovit merito, non tantum Cyrum, cujus in oculis res agebatur, sed etiam, ſama vulgante, totam Euphratesiam, cujus provinciæ pars est Cy rus imo et ipsam Antiochiam, Orientalis diœcesis primam sedem, atque etiam Constantinopolim, im perii caput. Qui Cyrum incolebant, Eutychiani communiter atque Catholici curaverunt a defensore gesta con fici, quæ ad præsidem provinciæ mitterentur. Eu tychiani singulariter ad primatem Hierapolitanum de re tota retulerunt. Is erat Xenaias seu Philoxe nus Acephalorum nequissimus. Confecta sunt etiam I. Hactenus honestum fuerat ab iis vexari Theo doreti nomen, quorum impietas nota esset: fuerat et gloriosum, cominunes pati cum sancta synodo 77 Lib. 11 Hist. eccles.

Antiochiæ gesta, auditis militibus de tertio numero consule, ad Orientis præfectum Sicra scriberetur. Stabilisianorum, qui Cyri aderant, dum ageretur fabula; perlata sunt in urbem regiam et hæc et illa additur Euphratesiæ provinciæ episcoporum, ipsiusque Sergii libellus, quo Nestorius damnaretur, et quatuor conciliorum fides probaretur. V. Perlectis omnibus, imperator præfecto Orien tis dat inquirendi mandatum, et illud quidem ver bis, ut par erat, fidei studio incensis 78. Ne emi mentia tua nostram tantummodo timeat indignatio nem, sed etiam Dei iram; non piget nos et jura mentum ei imponere in nomine Domini et Salva toris Christi Dei nostri, ad quem talia pertinent, ut ipsam veritatem undique requiras: et siquidem in veniantur milites per omnia falsa dixisse, et neque pro imagine, neque pro collectione vera dixisse, non tantum ea, quæ in Nestorium referuntur, sed etiam illa, quæ in Theodoretum et Theodorum, ac Diodorum, mox fortissimo numero ejiciantur, in quo militare noscuntur, et omnibus tormentis eo rum corpora crucientur. Si autem veritatem in suis. depositionibus dixerint, sive pro imagine, sive pro eollectione vel Nestorii, vel aliorum trium, de om nibus nobis suggere, ut cognoscere possimus eos, qui in veram et immaculatam, quam et nos coli mus, fidem peccaverunt. Ne quid autem ex his, quæ à nobis lecta sunt, tuam magnitudinem 218 lateat, jussimus eadem gesta, quæ Cyri confecta sunt, et ad nos relata, nec non rescripta eorum, quæ Antiochiæ confecta sunt, tibi transmitti, ut post confecta omnia, quæ jussimus, iterum nobis remittantur ipsa, quæ in Cyro confecta sunt: pro hac etenim causa destinavimus Thomam devotissi mum agentem in rebus et subadjuvam. Latum. vII Idus Augusti, Constantinopoli, Rustico V. C. con sule. ▸ VIII. Non erit, opinor, alienum a loco aperire, unde orta sit monachorum Orientalium erga Nesto rium religio, qua improbissimus Christi hostis, quasi martyr fidei, et cultus sit olim, et etiamnum colatur ab Ecclesia, cui nomen fecit. Ex quo imperii sedes Antiochia Byzantium trans lata est, perfecit artibus suis urbis regiæ antistes, ut Antiocheno præiret: inde nata Asianos inter et Orientales invidiæ plena æmulatio inde episeopo rum etiam in conciliis, et ipsorum quoque saneto rum monachorum frequens seissio: inde Asiano rum orta impatientia, si quando ex Orientalibus, præsertim monachis, Constantinopolitanum in thro num aliquis eveheretur: inde non minima causa, cur Chrysostomus indigna plurima passus sit, et a suis clericis, et ab urbis monachis. Antiochenus erat Nestorius; in Euprepii mona sterio sanctitatis opinionem collegerat; florebat in Antiochena Ecclesia, eum Constantinopolitanæ præ fectus est; id neque monachi neque elerici urbis regiæ æquo animo tulerunt, velut sui contemptu factum; dissimulandum tamen fuit propter volunta tem principis, et cohibendus livor, donec ultionis oc casio se daret. Verum ubi primum Nestorius prodidit hæresim, jam non se continuit monachorum affe ctus, 219 sed divino instinctu commotus erupit in apertam dissensionem. Sæviit Nestorius in ad versantes: libello illi petierunt ab imperatore cogi concilium, quo hæresis damnaretur: rem promo vit acriter, atque etiam perfecit Dalmatius, mona chorum urbis exarchus: Orientis e contrario mo nachi Ephesi, quo confluxerant, cum Patres conve nirent, pro Nestorio suo tumultuati sunt, et ita quidem, ut vix comprimendis pares essent cum mi litibus comites. Dejectum Nestorium reduxerunt ad Euprepii monasterium: in hoc ille annos quatuor integros exegit, inde Orientis monasteria sollicitans, atque etiam suas in partes abducens. Fallendi ars erat, vel una, vel efficacissima, pietatis, patientiæ, rerum humanarum despicientiæ ac pœnitentiæ af fectata species. VI. Quid consecutum sit, aut quam tulerit Ju stinus, perlatis ad se gestis, sententiam, ignotum est: credibile tamen, aut causam arte politica con sopitam, ne quis inquisitione reus deprehenderetur, quein innocuum videri intererat; aut inquisitionem gestis non admodum consensisse: neque enim Ju stinianus imperator neglexisset, pro suo trium ca pitulorum odio, si quid acerbius indicatum esset, id ad synodi Patres transmittere, cum charta Sacræ lamentabiliter mala exposuit, qua pollebat arte di a Justino scriptæ, quam e scriniis diligenti studio eruit. VII. Hæc porro sive tragœdia, sive fabula, Cyri acta est anno Christi 519 exeunte, quod credibilius, aut consequentis initio, quo anno Rustieus consula tum gessit: neque enim potuit causa tot gestis, totque precibus et libellis instructa, brevi tem pore, aut Constantinopolim venire Cyro tam pro cul distante, aut in aula negotiis propter Vitaliani consulis factionem et necem, quæ mense Julio ac cidit, impedita,cognosci, ut viɩldus Augusti, Rustico monasterio deportatus in Oasim, perpessus est quæ vix unquam generosissimi martyres: ea cendi miserabiles litteras dedit ad Theodosium imperatorem, et ad præsidem Thebaidis, quas etiam amicorum ministerio per Orientis mandras spargi curabat querebatur se exsilio duriora pati, a Blemmiis primum, Oasi vastata, in captivitatem abductum, mox Nomadum metu dimissum Panopo lim venisse, inde Elephantinam raptatum a militi bus, tum reductum Panopolim, postmodum detru sum in vicinum Panopolis locum, denique in quar tum exsilium ejectum, cum uno damnatus esset. Tanta miseriarum perpessione tam flebiliter ab Vid. synodi v, collat..8.

eloquentissimo misero exposita, a potentissimis opinio de sanctitate Nestorii, ut sæculorum duo fautoribus amplificata, a viris in speciem sanctis laudata, inflexit tandem imperatoris animum; quare permisit hominem ab exsilio redire ": sed senio, calamitatibus et ærumnis in via confectus est, Deo damnante irreligiosam Theodosii miseri cordiam. Hæc cum in Oasi Nestorius pateretur, a Theo doreto in Oriente prædicabatur velut sanctissimus fidei defensor, qui nihil præter sanam doctrinam novisset et docuisset; qui præ Cyrillo innocens fo ret, et morti tamen traderetur; quem socii pasto res calamis occidissent; quem lædere non aliud foret, quam pietatem ipsam violare. › Exaggerabantur ejusmodi laudes a viro totius Orientis eloquentissimo, et in concionibus palam, et in congressibus apud sanctissimos quosque mo nachos. Cyrillus contra dicebatur ** ‹ in blasphe mas ac impias voces erupisse, revocasse dudum exstinctam Apollinarii inanem simul et impiam doctrinam, aulicorum gratiam munerum pollicita tione redemisse, in concilio nihil non Memnonis ope per vim egisse, episcopos ad damnandum Ne storium alios auro traxisse, alios metu coegisse. › 220 Hæc et alia cum callide spargerentur, cre debantur facile, præsertim ab iis, qui Theodoretum suspiciebant, velut doctrina morumque sanctitate nulli secundum: suspiciebant vero anachoretæ illi eximii, ex quorum nutu pendebant monachorum voluntates, populorumque judicia. Opinionem tan tam conciliabat Theodoreto frequens sanctorum ejusmodi salutatio, vitæ, quam agerent, admiratio, piæ cujusdam invidiæ plena, colloquia de rebus divinis fervida ac pene ardentia, precum imploratio, et quod vel superos tangat, conscripta viventium quoque historia, * et quidem ejusmodi, quæ præ clara exaggeratæ virtutis exempla verborum splen dore illustraret, ac pene æquaret. Hinc exorta monachorum orientalium in Nesto rium propensio, opinioque tanta, ut defuncti reli quias nonnulli conquisierint ad cultum. Certe eo rum ex numero fuerunt, qui tumultuose semel at que iterum in concilio Chalcedonensi, coram impe ratore Marciano Pulcheriaque Augusta, Patribus anathema inclamantibus Nestorio, reclamarunt, vi rum sanctissimum anathemate percelli. Id testa tur, referente Evagrio ", Eustathius episcopus Be ryti in litteris, quas ad Joannem episcopum, et ad alterum Joannem presbyterum de rebus in synodo gestis scripsit. Occurrentes, inquit, denuo ii qui Nestorii reliquias postulabant, contra synodum vo ciferati sunt: Qua de causa viri sancti anathemate damnantur? adeo ut imperator indignatione com motus prolictoribus suis mandaverit, ut eos procul expellerent. decim lapsu non efluxerit; imo plures, quos recenset in suo Catalogo Hebed-Jesu, defensionem ejus Syriace scripserint: una certe Orientalium Ecclesiarum, no stris etiamnum temporibus, ejus nomine gloriatur ejusque doctrinam, licet aliquatenus temperatam, sequitur. 1. Status rerum imperante Justiniano. II. Ad ipsum legatione fungitur sanctus Sabbas. III. Quid egerit cum Theodora Augusta. IV. Origo quæstionis de tribus capitulis. V. Collatio inter Catholicos et Severianos, ubi actum de Theodoreto. VI. Theodora favet Severianis, et molitur in errorem inducere totam Ecclesiam.VII. Quæ fuerit. VIII. Et quomodo dominata orbi. IX. Vult omnibus majoribus thronis suos imponere. X.Contantinopolitana Ecclesiæ An thimnum præficit. XI. Hunc Agapetus abdicat. XII. Vigilium auro corruptum tentat in sede apo stolica collocare. XIII. Ideo jubet ejici Silverium, qui tandem miseriis consumptus moritur. XIV. Vi gilius ex intruso fit legitimus pontifex. XV. Alias majores Ecclesias 221 regunt Catholici. XVI.Pau lus Alexandrinus deponitur. XVII. depositione revertens Pelagius adducit monachos de Origenistis questuros, et de Theodoro Cappadoce Pelagii æmulo. XVIII. Pelagius incendit imperatorem adversus Origenistas. XIX. Damnantur illi, silente Theo doro, sed vindictam meditante. Ab anno Christi 527 ad 541° 4. Sopitæ videri potuerunt in Syria turbæ, quan diu Justinus imperium retinuit, sed statim atque illud Justiniano tradidit, repente tumultuatum est, eoque vehementius commoti animi, quo plus acri moniæ compressi collegerant, quoque opportunior visa est motibus successio principum. Justinianus enim jampridem audiebat acerrimus synodi Chalce donensis, eorumque adeo, quos synodus recepisset, defensor, unde et Synoditæ nomen vel a populo ac ceptaverat, vel si credimus Evagrio, affectaverat. II. Tunc igitur vires resumpserunt, qui Theodo reti partes, quique Nestorii sequebantur: eædem enim tunc creditæ; siquidem invaluerat stulta quæ dam, sive temporum, sive populorum credulitas, utrumque communi invidia laborare: atque id fuit in causa, cur sanctus Sabbas", cum legatione Hie rosolymitani antistitis ad Justinianum fungeretur, postquam exoravit Christianorum causam, propter quam venerat, iramque imperatoris in Samaritanos convertit, mox Arii, Nestorii et Origenis sectas com primi postulaverit ineluctabili quadam precum po tentia: nam fuerat divino instinctu pactus fore ut, si Justinianus id præstitisset, Siciliam, Romam et Carthaginem pro mercede reciperet. IM. Contigit vero hac in legatione quod, quia pertinet ad nobilem trium capitulorum impugnatri cem, referre non est alienum a loco. Cum Sabbas in palatio versaretur, efflagitavit Theodora Augusta, ut quam hactenus frustra optaverat prolem sibi & Deo dari, precibus vir sanctus obtineret: negavit Epist. ad Joann. Antioch. Tam alte porro insedit quorumdam animis isthæc 7 Evagr., Hist., lib. xx11. cap. 94, die_5 Decemb. 81 Lib. 11, cap. 2. **Cyrill. in Vita S. Sal

ille se facturum, ‹ ne (quod amicis importune ro- Theodosia et Curesina ad Cyprum. Mirum vero pro gantibus privatim aperuit), si quidem fructum ex ea¨. Severo pugnasse Euphratenses, quorum hactenus edi Déus sineret, ipse quoque gustaret Severi dog- fuerat in Theodoretum pertinax amor: sed studia mata, et deteriores quam prius ab Anastasio, tu- temporibus mutari non insolens est. multus, Dei conturbarent Ecclesiam **. ' IV. Fovebat scilicet Augusta Acephalorum se ctam, synodique hostis erat, sive ita reipsa senti ret, quod eventa docuerunt, sive, quod politicis tunc videbatur, divisisset cum marito totum reli gionis principatum, ut ipsa dux Acephalorum, Ju stinianus Synoditarum foret, atque ita ambo com municatis consiliis sua pro tempore et loco momenta partibus alternarent. Silere non possum quod Cyrillas Monachus * le gationis scriptor tradit, dum causas inquirit, cur 222 apud imperatorein Sabbas Nestorii atque Ori genis meminerit: facit enim ad lucem historiæ affe rendam. Nestorii, inquit ", et Origenis hæresis morbo multi monachi laborabant, et timendum erat ne alios attraherent ad malorum societatem nam cum quidam nuper convenissent monachi By zantium, visi sunt aliqui tenere dogmata Theodori Mopsuestiæ, alii autem Origenis. Leontius, qui erat ipse quoque monachus, genere Byzantinus, unus ex iis, qui cum Nonno ingressi fuerant novam Lauram, quos postquam cognovit magnus Sabbas, a suorum statim expulit conversatione, › etc. Ex his apertum est jam inde a Justini tempori bus Constantinopoli rixas fuisse motas inter Theo dori Mopsuesteni et Origenis sectatores: apertum etiam initia motuum jam inde ducta esse, ut mi rum non sit, postea odia et pugnas inter eorumdem defensores exarsisse. Quæ narravimus hactenus de legatione Sabbæ, contigerunt anno Justiniani 4, Christi 530, cum Sabbas nonagenario major esset, et tamen aliquot ante legationem annis monachi jurgari cœperant. V. Duobus post annis aut ferme tribus, habita est Constantinopoli collatio Catholicos inter et Se verianos, in qua de Theodoreto nonnulla fuit quæ stio hæc in primis, quomodo Chalcedone dixerit anathema Nestorio, an ex animo, an dissimulanter, et verbo tenus. c Res in hunc modum gesta est. Convenerunt Ju stiniani mandato hinc et inde sex episcopi; Catho licorum dux erat Hypatius Ephesinus, Severiano rum Sergius Cyri episcopus. Hypatio aderant Ste phanus Seleuciæ, Anthimus Trapezuntis, Deme trius Philipporum, Joannes Vezniæ civitatis, et In nocentius Maroniæ episcopi, omnes metropolitæ. Aderant Sergio Thomas Germaniciæ, Philoxenus Doliches, Petrus Theodosiopolis, Joannes Constan tinæ, Nonnus Curesinæ urbis; omnes, si forte Joan nem excipias, minorum civitatum episcopi, ex Eu phratesia et Cypro Cyrus enim, Germanicia et Doliche ad Euphratesiam pertinent: Constantina, Evagi., lib. 11. Ex duodecim porro recensitis episcopis Catholi cos sex imperator vocaverat; alii dudum in urbe regia morabantur, suis, opinor, expulsi a plebibus propter hæresin. Opem illi precibus efficacissimis Justiniani implorabant, sponsione nimirum facta, ut, si de suis quæstionibus docerentur, sanctæ synodo consentirent. Conditione accepta, impera tor doceri eos voluit, habita collatione cum erudi tissimis quibusque, non magno tamen operæ pretio; propterea quod Augusta, et ipsa Severiana, 223 clam nutantes retinebat, spe facta, fore ut in sedes, salvo errore, Ecclesiæ pene totius sententia resti tuerentur. Moliebatur scilicet jam inde audax quid libet tentare mulier, qua ratione posset majoribus tribus sedibus, Romanæ, Constantinopolitanæ et Alexandrinæ, homines suæ factionis præficere, quibus servientibus res Ecclesiæ perinde atque imperii pro arbitrio inclinaret: et id sane perfece rat, nisi, Deo Ecclesiam protegente, muliebrem im probitatem spes frustrasset. VI. Id tum demum planius exponetur, cum ma nifeste claruerit, quæ fuerit indoles, quique mores feminæ sanctam synodum Chalcedonensem per latus Theodoreti aliorumque duorum petentis; hoc est, Ecclesiæ toti facessentis famosum illud trium capitulorum negotium, quo totus orbis Chri stianus impeditus, pro tribus hominibus non minus pugnavit, quam pro Christi fide. VII. Traxit Theodora imperatrix originem ex in fimæ sortis parentibus, patre siquidem ursorum theatri altore, matre scenica: caruit patre vix quinquennis, ideoque in matris domo egestatem passa est cum sororibus duabus, quam ut fugeret, statim atque per ætatem licuit, producta est in scenam, ubi inter mimos didicit spernere pudo rem 85. Hunc cum posuisset in urbe regia, Penta polis præfectum, cujus libidini serviebat, comitata est in Ægyptum, unde Constantinopolim reverse meruit inter emboliarias. Placuit tunc temporis Justiniano juveniliter in sanienti, sed ut amica primum, deinde velut uxor nam Euphemia Augusta, Justini conjux, quandiu vixit, indecoris nuptiis obstitit; ea vero exstincta, rescissæ sunt leges, quibus prohibebantur patricü, ne scenicas ducerent. Sic Theodora ex scenica evasit conjux Cæsaris, mox Augusta, denique mundi totius domina, quem cum bellis, cædi bus, rapinis, flagitiisque unum et viginti annos vexasset, ipsaque Dei patientia versa tandem esset in nemesin, periit anno 548, lue cancri corpus li bidinibus fœdatum depascente; atque hunc exi tum sortita est impura mulier, hostis sanctæ illius in Vita S. Sabbæ, cap. 95. " Evagrius, Liberatus, Procop. in Hist. Arcan.

synodi, quam nobilissima Augusta, sanctissimaque care, statuit maximis Ecclesiæ sedibus imponere. homines factionis suæ, ut eorum sententia postmo virgo Pulcheria coegerat. dum fidei defensionem, constitutam Chalcedone, everleret. Murtieri fuit animus genere major, sed elatus magis quam excelsus, dominandi cupidus supra sortem, incredibiliter promptus quidlibet excogi tare et aggredi, infractus malis et audax abuti fortuna velut mancipio. Par animo ingenium, va frum, multiplex, versipelle, totum a natura inimi cum utrumque adjuvabat mira quædam eloquendi facilitas, qua nihil non poterat cuivis suadere aderat et liberalis quasi avaritia; aurum enim ap petebat, ut effunderet in consiliorum ministros aderat pariter ars induendi speciem pietatis, po nendique, pro inclinatione 224 rerum sed his omnibus per se potentissimis vim incredibilem ad debat formæ præstantia, quantam nemo artifex, vel penicillo potuit vel cælo exprimere; nemo certe, licet superbam, non coluit. VIII. His adjumentis instructa, marito primum dominari voluit, quo cæteris jugum imponeret utque noverat amantem otii, scholæque potius quam regno natum, cupidum auri ac vani nominis, ipsum a regni curis ad res sacras tractandas avertit, scribendisque applicuit legibus, quibus et opimas hæreditates adire, et jura vendere, et privatorum opes invadere liceret sic enim suppetebat affatim, quod in ludos, pensiones barbarorum, insanas sub structiones, et bellicos sumptus effunderetur. Cin xit igitur hominem valde bonum, clericorum juris peritorumque satellitio, qui scriptos a se libros supponerent vanissimo principi. Ut etiam serviret mariti affectibus, fovit immensa licentia Prasinorum Venetorumque amphitheatrales concertationes, quarum studio insaniebat Justinia nus. Ut vanitati blandiretur, suasit ubique terrarum ædificandas urbes, aliaque opera publica, quibus nomen suum Justinianus imponeret. Quin cum bella gessisset feliciter orbe toto per administros, ex his viro stolide ignavo affinxit inanissima no mina, Alemanici, Gothici, Francici, Germanici, Antici, Alanici, Vandalici, Africi, etc. X. Epiphanio igitur urbis regiæ episcopo Anthi mum suffecit, suæ Trapezuntis Ecclesiæ desertorem, aulicis artibus apprime eruditum, Acephalorum pessimum, et cui tantum pietatis in speciem ad fallendum fuit, quantum improbitatis ad quidlibet clan audendum. XI. Sua tamen spes mulierem fefellit: nam sum mus pontifex Agapetus veniens Constantinopolim ", rerum Italicarum causa, adulterum 225 hunc, nequidquam obuitente qua minis, qua precibus, aurique oblatione Augusta, suam primum ad Eccle siam remisit, tum penitus abdicavit, ipsoque vo lente Justiniano, Mennam virum meliorem substituit. XII. Verum quam Constantinopolitanæ non potuit, Romanæ mox Ecclesiæ perniciem inferre molita est. Agapeto enim, cum in eo esset, ut revertere tur in Occidentem, ad superos translato, Vigi lium Agapeti apocrisiarium, quem sedi apostolicæ inhiare noverat, promissis aggreditur. Spondet ut Belisarii Romam tunc tenentis ope pontifex crea retur, si promitteret tantum se, cum primum sedem apostolicam occupasset, et synodo vim detracturum, et Theodosii, Anthimi, Severique fidem litteris fir maturum: addidit promissis dona, auri septem cen tenaria; auri species perstrinxit hominem avarum juxta et ambitiosum. Quare dato chirographo fidem obstringit, et ad prædam volat: sed Romam ap pulsus Silverium reperit jam ordinatum. Monet de re Theodoram, jubet illa Belisarium proditionis calumniam Silverio facere, et in exsilium ejicere, ejecto subrogare Vigilium. Fecit imperata Belisarius, cogente Antonina uxore, qua ministra utebatur Theodora, redemptis adulteriorum excusatione mi nisteriis. His artibus illudebat Justinianum, simulque to tius orbis imperium tenebat tyrannica potestate nam ad arbitrium, et præfectos provinciis, et exer eitibus duces, et Ecclesiis antistites præficiebat, quos, ubi colliberet, redigebat in ordinem, amans arbitra sortis audire. Nullum habuit obsequentio rem ducem Belisario, qui serviendum feminæ pu tavit, ut Romanis exercitibus imperaret; et vero dignus erat tanto dominatu, gloriaque bellica atque politica, nisi Antoninæ conjugi, feminarum post Theodoram nequissimæ, nupsisset. ausa IX. Hujusmodi femina cum potiretur rerum, est totam labefactare Ecclesiam: cumque conce plum'jampridem consilium de convellenda synodo, tribusque capitulis damnandis vellet tandem expli XIII. Ejicitur ergo Pataram in exsilium Silverius; sed Patarensis episcopi viri sanctissimi monitu, jubet inde reduci imperator, ut cognosceretur Romæ causa. Hac tamen inaudita, summus pon tifex Vigilio venditur ducentis auri pondo, cujus mandato in insulam Palmariæ proximam deportatus, ærumnisque aut inedia absumptus martyrii coro nam adeptus est. XIV. Fertur Vigilius interim dedisse, quas pactus erat, arcanas litteras, ut pignus forent, aut arrha potius, fidei, cum tempus sineret, prodendæ: in jis Theodorum nominatim atque Theodoretum dam nabat, ipsumque Leonem Magnum, atque etiara sanctam synodum. Sunt qui litteras credant suppositas ab Afris, Vigilio impudenter infensis; nec vana credentium fides videtur: nam primo apud nullum auctorem leguntur, præter Afros duos schismaticos, Libo ** Liberat. Brev., cap. 21 et 22; Anast. Biblioth. et Procop.

his post cognitam causam motus est loco Paulus, Zoilus Alexandrinæ Ecclesiæ præpositus. ratum et Victorem Tunonensem; deinde nulla alibi Hierosolymorum, aliisque pro more episcopis. Ab uspiam ipsarum mentio fit, præterquam vel in libris Facundi Hermianensis, eodem, quo Liberatus et Victor, morbo laborantis, vel apud Anastasium Afro rum mendaciis illusum. Denique quomodo Justi nianus, cum fureret in Vigilium, damnate capita detrectantem, suo hominem chirographo, aut non ursit, aut non infamavit? Qua ratione Theodora non convenit ex syngrapha id præstare, quod ac cepto pretio pactus erat? Sed quomodocunque ista se habuerint, non li cuit impiæ feminæ suo scelere diu frui: nam, quæ Dei providentia est singularis erga sedem aposto licam, statim defuncto 226 Silverio, Vigilius, urgente arcanis instinctibus Numine, episcopatum per scelus acceptum sponte deposuit. Romani clerici factum mirati, mutationem dexteræ Excelsi perfectain merito rati, in Petri cathedra reponunt legitimum jam pontificem, quem Deus ex lupo pa storem fecisset. Indutus ille virtute ex alto, et in alium versus virum, id egit, quod caput Ecclesiæ decebat, fidem defendit apostolico studio, stetitque pro synodo constans et imperterritus; quanquam pro tribus capitulis videtur ea dispensatione non semel usus, qua Paulus ipse apostolus aliquando: nam amore pacis et animorum concordiæ retinendæ causa de legum rigore nonnihil remisit. XV. Rebus Ecclesiæ Romanæ ita constitutis, spes erat diuturnioris pacis; siquidem ex eo uno videbatur pendere, si defensores synodi primos ius Ecclesiæ thronos primisque suppares tene rent. Tenebat vero Romanum Vigilius, Constanti ropolitanum Mennas, Paulus Alexandrinum, Antio chenum Ephremius, Petrus Hierosolymitanum, Hy patius Ephesinum, Theodorus Caesariensem Cappa dociæ, omnes revera catholici, præter postremnum, cujus fides aut dubia fuit, aut forsan nulla; sed obstinata placendi principibus voluntas potuit esse pro constantia in propugnanda synodo, siquidem addictos ipsi videbat principes, Justinianum reipsa, dissimulanter Theodoram. Non fuisset porro pacis tanta spes irrita, nisi Augusta, Ecclesiæ furia, intenta in omnem turbandi occasionem, oblatam arripuisset, et ex scintilla fe cisset ingens totius orbis incendium. Operæ pre tium est rem, quæ omnium consequentium cardo fuit, paulo altius ordiri. XVI. Paulus quidam ex præposito Tabennesio tarum monachorum suffectus fuerat in locum Theo dosii, quem suis partibus addictum Theodora Ale xandrinæ Ecclesiæ per fidos ministros præfecerat. Nondum ille annum totum exegerat in episcopatu, cum postulatus est apud imperatorem de cæde diaconi: eam ob rem ab Augustali ejectus Alexan dria, Gazam Palæstinæ in exsilium venit: ibi jus sus est causam dicere coram judicibus ab impera tore datis, Pelagio nempe Vigilii apocrisiario, duo busque patriarchis, Ephremio Antiochiæ, Petro XVII. Peracto negotio Pelagius, dum Gaza Con stantinopolim terrestri via revertitur, incidit in Palestinos monachos, qui libellos precum impera tori ferrent, postulaturi, ut Origenistarum tumul tuantium audacia retineretur freno legum, et ut ipsa tumultuum causa tolleretur, dogmatibus Ori genis edicto regio proscriptis. 227 Didicit ab iis duas potissimum Origenis quæstiones tunc temporis contentiose agitari; alte ram de præexsistentia animarum, alteram de rerum post certa sæcula restitutione ad has tamen, quia Patribus quibusdam olim non videbantur perni ciosæ, additas esse alias plures, quæ majorem fa cerent auctori invidiam. Rescivit etiam acriores propter ista dogmata in monasteriis turbas, quam in civitatibus moveri; idque ex eo fieri, quod Eva grii Pontici et Didymi presbyteri opera, in quibus lateret Origenis venenum, propter asceticam disci plinam a monachis avide legerentur. Audivit simul, quod avidius excepit, auctores tumultuum in nova præsertim Laura duos exsti tisse nobiles, Nonnum et Leontium, quos sanctus Sabbas eam ob causam inde expulisset; ipsos post sancti viri obitum rediisse ad Lauram, fretos ope Theodori et Domitiani, priusquam episcopatum adipiscerentur, ille Cæsariensem Cappadocia, iste Ancyranum Galatiæ; utrumque tumultuantium pa tronum esse, utrumque Origeni apprime addictum, utrumque suis artibus tentasse fidem monasterio.. rum, sed novæ præsertim Lauræ, cui suæ factionis hominem præficiendum curassent; Theodorum Constantinopolim venisse ante aliquot annos, suis que præstigiis in gratiam principum, ipsiusque Mennæ irrepsisse, sua potentia effecisse postea, ne Gelasio pro monasteriis questuro pateret aditus ad Justinianunı, jam vero Ecclesiæ Cæsariensi a Menna quidem et Justiniano per errorem, a Theodora propter consiliorum societatem et commune synodi odium, præfectum esse: id jactari fama in Syria. idque ægre ferre, quotquot parem angelis vitam ascetæ ducerent. XVIII. Ad hæc gestiebat animo Pelagius, at æmu lus quisque solet, cum occurrit occasio faciendi adversario negotii: spondet monachis patrocinium, suo tempore audiri ab imperatore curat: impe rator, furiose appetens audire theologus, edit san ctionem instar grandis voluminis, qua dogmata Origenis exponit, refutat, proscribit, et quod mi rabilius, canones condit, contradicentes anathemate percellit, jubet omnes patriarchas, etiam Roma num, et sibi assentiri, et coacto diœcesis concilio, suos canones subscribere: quin et vetat ullum uspiam terrarum, vel ordinari episcopum, vel mo nasteriis patrem præfici, qui suo chirographo edi ctum non recepisset. XIX: Reclamavit nemo palam, cujus esset aliqua

in Ecclesia auctoritas. Ut enim rei gerendæ modus ▲ suadet, Acephalos non tam facile debellari posse, displiceret, res tamen ipsa paucorum intererat siquidem hoc de Origine bellum in desertis' potissi mum locis inter monachos agebatur. Qui autem stylo imperatoris, quo Pelagius utebatur, peteban tur episcopi duo, Theodorus et Domitianus, ser viebant pro more suo tempori, tacitique 228 se quebantur imperatoris nutus, etsi aucuparentur occasionem Pelagio synodi studioso reponendi vi cem. Occasio quomodo se dederit, mox narrabitur, ubi de rațione temporis pauca quædam obiter di xerimus. Obscurum est, quo anno gesta sint, quæ retuli mus, quoque data Justiniani Epistola (sic librum ipse nominat). Obscurum vero idcirco, quod nulla temporis nota, aut in epistola consignetur, contra morem Sacrarum, aut ab historicis hac in parte incuriosis tradatur: certis tamen argumentis con clusum est in dissertatione de quinta synodo, Li berati Breviario subjuncta, Zoili quidem ordina tionem anno 540, judicium vero imperatoris anno sequente contigisse. Nam quod, Nicephoro Con stantinopolitano auctore, a quibusdam dicitur se ptem annos tantum sedisse Zoilus, quem constat anno 551 depositum, minimi est præ aliis rationi bus momenti. Nicephorus enim, ut de suis Con stantinopolitanis, iisque suæ ætati vicinioribus, eerti aliquid scripserit, de aliis certe aliarum sedium patriarchis ubique fere manifeste falsa tradidit, ut in præfatione ad Liberatum demonstratum est. quam Origenistas, cum illi in civitatibus domina rentur, isti laterent in lauris aut mandris; Ace phalos a 229 synodo ipsa Chalcedonensi non abhorrere, sed ab iis tantum hominibus, quos, Nestorio non sincere ejurato, recepisset, quibusque receptis, videri poterat, cum Nestorio aliquatenus sentire; unica hac confessionis specie plurimos offendi, alioqui Catholicos, et pacis, qua fides tuta sit, amantes: Catholicos ejusmodi, facto sibi Acephalorum nomine, testari satis se neque Eu tychen, neque Nestorium sequi, atque ita paratos assentiri synodo utrumque damnanti; quin eos pa lam asseverare sincereque profiteri, si proscripti fuerint hæreticorum magistri ac defensores, atque adeo sanctæ synodi Ephesinæ Cyrillique calumnia tores, consensuros se libenter in unam Adei for mam: causam trium hominum, etiam bonorum, non esse tanti, quin sperni possit præ orbis pace. Tres illos, de quibus agitur, non esse integros famæ, nec criminum puros; Theodorum diu no minis sui umbra texisse infandas hæreses, quarum caușa fuerit a Cyrillo scriptis libris reprehensus; eum, dum viveret, coactum Antiochiæ palinodiam aliquando canere, post mortem a sacris diptychis expunctum etiam a suis. Theodoretum Pentalogium scripsisse adversus Ephesinam synodum, Cyrillum velut hæreticum traduxisse, laudasse Nestorium tanquam Catholi cum, etiam post Ecclesiarum pacem: virum exsti tisse factiosi ingenii, qui debuerit imperatoris san ctione eontineri Cyro quasi carcere, ne tumultui pergeret; juste Ephesi, licet ab injusto, depositum, nec ab Occidentalibus restitutum ex forma cano num: renuntiasse quidem Nestorio Chalcedone, sed verbo tenus; Syriam commovisse, dum viveret; orbem, post mortem. I. Scribit imperator adversus Acephalos pro synodo Chalcedonensi. II. Scribenti auctor est Theodorus, at stylum convertat in tria capita, quibus favebat Pelagius. III. Scribit imperator, scriptumque reci piunt orientalis imperii antistites. IV. Rejicit Vi gilius cum occidentali Ecclesia, frendente Theo dora. V. Pelagii Romam reditus; eo absente pro stat edictum de recipiendo scripto. VI. Indicitur concilium generate in causa trium capitulorum Constantinopoli habendum. VII. Cogitur eo ire pontifex. VIII. In via tentat efficere, ut in Sicilia habeatur synodus. IX. Constantinopolim ingressus damnat eos, qui edictum receperant, etiam Mennam regiæ urbis episcopum. X. Nititur Theodora hac occasione Anthimum revocare, sed frustra. XI. Vi gilium imperator metu cogere conatur ad recipien dum edictum. XII. Habet suum concilium pontifex, et Judicatum scribit, quo damnat tria capita, salvis personis. XIII. Reluctatur Facundus. XIV. Alii etiam commoventur. Ab anno Christi 541 ad 548. 1. Postquam Justinianus suum de Origene librum ab omnibus probatum vidisset, simile quiddam meditatus est adversus Acephalos, quo perinde probato finirentur, ut quidem sperabat, Ecclesiæ bella, omnesque in sententiam synodi conspirarent. 11. Cum totus in eo esset, simulque synodi deſen sionem contra Acephalos pene absolvisset, Theo dorus Cæsariensis episcopus communicatis cum Augusta consiliis, utendum ratus est opportunitate, qua Pelagio diacono, synodum apprime observanti, par referret. Imperatori ergo scribere ardenti per Jam vero tham judiciis duobus postulatum fuis se de criminibus, quorum suspicio infamia est; causam judicatam non esse, sed dissimulanter com positam Edessæ scholam Nestorianam ab eo, qua late per populos pestis spargeretur, vel apertam, vel fotam; ab eo Ephesinæ synodo sanctoque Cy rillo illatam injuriam; eadem ipsum cum Theodo reto pertinacia, et hæresis auctores honorifice ap pellasse, et sprevisse fidei defensores. Ad hæc causam synodi Chalcedonensis posse facile a causa trium hominum sejungi; illam fidei esse, istam personarum; fidem tum demum inte gram servari, cum anathema dicitur, non homini bus tantum hæresin professis, sed ipsis etiam hære sis nomine suspectis. Denique futuram hane omnibus consequentibus sæculis singularem imperatoris gloriam, si repur gasset synodum a maculis, quas humanitatis fato contraxisset; si dedisset pacem Ecclesiæ omnibus bonis optabilem; si omnium voluntates in unam fidem, sublatis opinionum dissidiis, adunasset: id ab imperatore Deum reposcere, postquam Africam

qua valebat apud imperatorem. gratia, quoque ani mo erat erga sanctam synodum, præstigias suas dissolveret, et Justiniano fraudes, quæ ipsi tende bantur, factionisque infandæ consilium aperiret. 230 totam, Siciliamque et Italiam cum Roma ve- dorusque subripuissent: metuebant scilicet ne, tere in ipsius ditionem redegerit: id unum rependi posse a piissimo principe, pro tot victoriis a Nu mine indultis, dare pacem Ecclesiæ, quæ Dei re gnum est, quam Deus dedit orbi, quod Justiniani imperium. III. His aliisque imperator, ut erat homo valde bonus, passus est primum se amoveri a suscepto adversus Acephalos opere, tum deinde librum Theodori studio elucubratum, suo nomine inscri psit atque edidit: edictum postea, quod voluminis instar sit, a Theodorianis compositum adversus tria capitula edidit: denique mandavit ubique ter rarum, ab omnibus suam edicto subscriptionem supponi. Pelagio igitur procul posito, suffectoque in ejus locum Stephano, homine paris quidem studji pro fide, sed imparis in aula gratiæ atque auctoritatis, prostitit Constantinopoli edictum, missumque ad omnes orbis episcopos, concivit eam, quæ dicta est, commotionem animorum. Hæc ut sedaretur, convocandam totius Ecclesiæ synodum Justinia Dus credidit, ipsa perurgente Augusta, sed contra rio consilio. Videbatur enim sibi secura victoriæ, et de synodo Chalcedonensi certius triumphatura, haberet in sua potestate. Id fecit imperator, Acephalis gratulantibus sibi si quando coactos in urbem regiam orbis antistites partam hac arte victoriam. Mennas cum suis epi scopis edictum recepit, ea tamen cautione, si sum mus pontifex probaret: alii tres Orientalis imperii patriarchæ reluctari non sunt ausi, metu amitten dæ dignitatis, quod contigerat decessoribus, pri» cipis animum offendere non veritis. IV. Restabat.unus instar omnium summus pon tifex, quem Theodora ad consentiendum, urgendum putavit, partim uxorii imperatoris, partim Belisarii famulantis potentia: sic enim videbatur convelli posse funditus Chalcedonensis synodus, si quæ primæ sedis auctoritate nitebatur, ejusdem sedis auctoritate labefieret. Şua spes feminam fefellit nam Vigilius, Leonis Magui sumpto spiritu, edi ctum rejecit; id causatus, quod sanctus olim deces sor, religiose retinendam omni ex parte synodum Quia neque perfectio incrementum, neque ad jectionem plenitudo recipit "7. Secuta est sui capitis exemplum Ecclesia: sicubi non serviebat turpiter principi, hoc est, in Occi dente et in Africa, sed præsertim in Illyrico, Dal matia ac Galliis, aliisque remotioribus ab Italia provinciis: atque inde fuit metus, ne schisma Hormisdæ temporibus exstinctum revivisceret: et quidem tanto vehementius tantoque pertinacius fu turum, quanto causa videbatur honestior, syno‐ dum œcumenicam tueri, quamı Acacium damnare. V. Hæc commotio contigit, quo anno Pelagius diaconus Romam rediit. Sunt qui revocatum a Vi gilio credant, post edictum publicatum, ne, ut erat gratiosus principibus, in eorum sententiam conce deret. Sunt qui conjiciant a Justiniano remissum, ut periclitanti Romæ opem ferret, quod et præsti tit, pecunia, quam magnam acceperat ab impera tore, cum discederet, ad levandam obsessorum inopiam collata. Longe credibilius, rediisse, prius quam edictum adversus tria capitula ederetur in lucem; idque factum, aut summi pontificis solius, aut solius imperatoris, aut utriusque jussio ne, quam suis artibus Augusta 231 Theo VI. Indicitur ergo synodus Constantinopolim "; vocatur ipse Vigilius pro more per imperatoris Sacram sed datur simul a Theodora clam manda tum ad Belisarium, quo pontificem venire cogeret vel invitum. VII. Verum diu se pontifex excusavit allato ma jorum exemplo, qui neque Nicæam, accitu Con stantini, neque Ephesum aut Chalcedonem, effla gitantibus licet Theodosio juniore et Martiano ac cessissent afferebat deinde loci, ad quem condi ctum erat, incommoditatem; alterius, puta Siciliæ, opportunitatem longe majorem; eo undique faci lius advenire Patres posse, paribusque studiis Oc cidentem Orientemque in unam sententiam con spirare. Nihilominus annitente Antonina Theodoræ ministra Belisarius pontificem ex Italia exire com pulit, et pene per vim ejecit. VIII. Roma igitur, postquam a Totila direpta est, egressus Vigilius, die 22 Novembris anno 546 trajecit in Siciliam, ubi et ordinationes aliquot mense Decembri habuit, et legationem Zoili Ale xandrini excepit, et a Datio Mediolanensi conventus didicit, quo statu res fidei forent Constantinopoli, et ab Afris Sardisque per legatos rogatus est, pro videre ne quid detrimenti synodus Chalcedonensis pateretur; et litteras ad imperatorem dedit, quibus ibidem haberi concilium flagitaret. Sed irritæ fue runt preces: quare Natalitiis festis peraçtis, trans misit in continentem, factoque per Helladem atque Illyricum itinere, Constantinopolim ingressus est, die vicesima quinta Januarii anno 547, cum ex oratus fuisset ab Illyricis de via, ne trium capitum damnationi assentiretur. IX. Ut in hanc Illyricorum sententiam tota vo luntatis inclinatione ferebatur, ita statim atque in urbem regiam venit, judicium exercuit de Menna, aliisque subscriptoribus episcopis: quare factum Stephani apocrisiarii sui, communionem 232 Men næ exsecrati, probans, urbis regiæ antistitem, vi ** Epist. Leonis. Anno 346, sub initium. Digiked by Google

adversus Justiniani edictum scripsisse. Hos vero pene tunc absolverat, quo tempore Vigilius conci lium contraxit. dente imperatore et nequidquam obnitente Theo- sas ut produceret, videri potest libros duodecim dora, sacris abstinuit; Zoilum Ægypti primatem, quod approbasset edictum, graviter objurgatum, ad pœnitentiam adegit; dignisque summo pontifice studiis rursum contendit, ut in Sicilia synodus cogeretur: ne, quod reipsa evenit, Orientalium serviliter adulantium principi multitudo, Occiden talium eidem generose obnitentium paucitatem obrueret. Actiones concilii plures exstitisse, ex eo constat quod se in tertia Facundus narret pro Ibæ epistola apud Vigilium vehementi oratione dixisse: «Peto a justitia vestra, utrum suscepta sit a synodo Chal cedonensi epistola Ibæ, quæ velut Nestoriana dam nata est, ut inquiratis; et dum constiterit non ob esse synodo, quod pars adversa de Theodori per sona proponit, sic ea quæ proferri volunt, relegi permittatis, ne forte quæ aguntur, ad retractatio nem videantur memoratæ synodi pertinere. Ego enim fateor simpliciter beatitudini vestræ, non pro X. Annus integer fuit, dum mutuis bac de quæ stione dissidiis a pontifice et imperatore certatur quo tempore Theodora, cum Mennam videret male acceptum a Vigilio, de Anthimo suo revocando eogitavit. Vigilium ergo aggreditur, * qua parte po terat, precibus, promissis, et minis; sed incassum, siquidem mori quam obsequi malebat pontifex, ita Theodori Mopsuesteni damnatione me a contra apostolicis plenus erat animis: atque, ut omnem Augustæ spem adimeret, Mennam in gratiam re œeptum interdicto solvit, et ab eo vicissim accepit, grati animi ergo, ut summi pontificis nomen di ptychis Constantinopolitanæ Ecclesiæ primum in scriberetur 89. XI. Non ita facile se expedivit conatibus Justi niani instanter urgentis, ut scriptum de tribus ca pitulis edictum probaret: eam enim vim reluctans passus est, qua, si credimus Anastasio, exclama ret aliquando: ‹ Non a Justiniano et Theodora piissimis principibus accersitus veni, sed in Dio cletianum et Eleutheriam incidi. › XII. Fecit ea vis, ut apud se concilium septua ginta episcoporum haberet, provisurus, si qua ra tione fas esset, salvam præstare synodi Chalcedo nensis auctoritatem, et simul aliquid de causa trium hominum remittere, id est, benigna quadam dis pensatione concedere nonnihil, qua et imperato ris honori parceretur, et occluderetur os Acephalis erant enim invidiose causaturi, sibi tunc fuisse clausum aditum ad Ecclesiam, cum instantissime peterent admitti. Cœtus ille Patrum ex iis coactus est qui nunquam curvassent genua coram Belial, sed generose stetis sent hactenus pro causa Dei. XIII. Patrum unus fuit Facundus Hermianensis in Africa episcopus, celebris ille trium capitum dicentium communione subtraxisse; hoc enim vel si approbandum non sit, ferendum tamen existimo, nec tantam esse causam judico, pro qua deberemus a communione multitudinis segregari. Sed quia ex persona Theodori epistolam Ibæ Nestorianam probare conati sunt, et ex epistola Ibæ synodum, a qua suscepta est, improbare,, etc. Facundi verba docent, animose minus tunc tem poris Theodori Theodoretique, quam Ibæ causam defensam esse: nam Chalcedone lecta fuerat lbæ epistola, non item ullum alterius utriusque scri ptum; nec lecta solum epistola est, sed videri potuit a Patribus aut approbata, aut certe nor im probata: non potuit igitur ad examen revocari sine offensione Patrum, sine qua tamen examinari fas erat alia, quæ Chalcedone ne proposita quidem. fuerant, tantum abest ut probata; imo quæ erro rem continere Cyrillus impugnando docuerat. Causarum ejusmodi distinctio non primum in Vigilii concilio innotuit, sed jam pridem ab eru ditis perspecta fuerat: nam Roma Pelagius, ante discessum pontificis, Ferrandum Carthaginensis Ecclesiæ diaconum, ea tempestate celebrem, de sola Ibæ epistola sententiam rogaverat: Ferrandus certe de sola respondit, et de solius judicio cou querentes Chalcedonenses Patres exaggeratis verbis inducit. In novissima, inquit, resurrectione di cant viri religiosi: Cur epistolam reprobastis, cujus defensor, nunquam satis laudandus, si Vigilium catholicam esse dictionem sensimus, diximus, ju ducem sequi maluisset, cum pacis causa prudenter aliquid de pristino rigore remisit, quam cum suis Afris summum pontificem, ultra reverentiæ mo dum, arguere. Quo tempore Vigilius concilium contraxit, jam dudum ille Constantinopoli morabatur, agens in rebus Ecclesiæ Africanæ, magnamque ibidem et apud suos collegerat doctrinæ opinionem, qua fre tus confidenter se cum Stephano, sedis apostolicæ apocrisiario, jam tum abstinuerat a communione Mennæ edictum recipientis. 233 Abstinentiæ cau dicavimus, et judicium nostrum subscribendo fir mavimus? An quia venerabilis Ibas Alexandrinæ Ecclesiæ pontificem sanctum vituperavit? Sed idem sancto Cyrillo postea se communicasse significavit. Si merebatur pro beati Cyrilli vituperatione culpam, merebatur pro restaurata communione non mini mam gratiam. Ut sancti Cyrilli capitula, propter ambiguitatem et locutionis obscuritatem, cum Orientalibus episcopis parum intelligendo culparet, humanæ fuit infirmitatis: 234 ut dicta sua bene interpretanti facilius crederet, ac libentissime con " Anast. in Vita Vigilii. "Præf. ad lib. x et in libro Contra Mocianum.

rici Italiæ, libellis ad legatos Childeberti regis ▲ enim pars magna miserabilis conventus, qui dom‹ Francorum datis. IV. Hisce litteris libellisque constat, ab episcopis Illyrici, Galliarum et Africæ synodos celebratas in causa trium capitum; sed in iis modeste egisse Gallos, iracundius Illyrios, Afros pro genio gentis. Stomachum Illyriis movit, quod suas preces Vigi lius factaque precantibus promissa sprevisse vide retur Afros natura fervidos accendit Facundi alio rumque relatio, non simplex et sincera, sed, ut solet ab iratis, invidiosius scripta: Gallorum tem perantia ex eo elucet, quod de ipsis capitum defen pores nihil memoriæ prodiderint, prodituri procul dubio, si quid acerbius gestum esset. De Galliarum synodo silent temporis auctores, nec certi quidquam scire licet, sive ex litteris, quas Aurelianus Arelatensis, qui synodum habuit, per Anastasium dedit ad pontificem, sive ex re scripto pontificis: nam perierunt Aureliani litteræ, et responsum pontificis, quod habetur, ex præ scripto Græcorum confectum fuisse, Italiæ clerici queruntur: conjicere tamen ex responso fas est, missis a Rustico et Sebastiano in Gallias scriptis, vocatum fuisse Vigilium in suspicionem oppugnatæ, non Chalcedonensis tantum, sed etiam Ephesinæ synodi, imo et epistolæ Leonis ad Flavianum: in hoc enim crimine removendo totus est. Illud autem nefanda fraude scelerati homines persuadere nite bantur, tunc cum Judicatum in provincias missum laudarent aiebant siquidem contineri convictio nem criminis ea parte, qua parcebatur personis Theodoreti et Ibæ; artificiose enim parcitum id circo, quod uterque crederetur a Vigilio, non sine justa causa, et Theodorum commendasse, et Cy rillum damnasse. nari voluit in caput universæ Ecclesiæ. ‹ Post con sulatum Basilii, inquit, viri clarissimi ann. x, Afrè cani antistites Vigilium Romanum episcopum dam natorem trium capitulorum synodaliter a catholica communione, reservato ei pœnitentiæ loco, reclu dunt; et pro defensione memoratorum trium capi tulorum litteras satis idoneas Justiniano principi per Olympium Magistrianum mittunt. > Postquam eo usque vesaniæ Africam falsa reli gionis umbra mentisque cæcitas impulit, Constan tinopoli Facundus, specie respondendi Mociano cui dam conventum culpanti, reipsa in Vigilium acerbe simul et calumniose invectus est, scripto libro, quo nullus aut virulentior esse queat, aut impu dentior. Id vero maxime in eo defendere nititur, quod incredibilem habebat invidiam, summum pontifi cem ab Africanis communione non esse exclu sum: contendit enim a seipso exclusum, cum in Judicato suo anathema diceret, ut ipse quidem in terpretatur, Patribus Chalcedone congregatis, toti que Ecclesiæ catholicæ, atque adeo Africana.. Post multa igitur impotenter effutita: ‹ Hæc, in quit, sufficerent, si adversarii, quos et ipse culpat, non inferentes anathema Chalcedonensi concilio, neque in nos omnes, sed aliquid adversus ejus auctoritatem gerentes, ipsi potius a nobis sub ana themate damnarentur: nunc autem illis impie ge rentibus, et nos ac Patres nostros anathematizanti bus, seseque per hoc anathema segregantibus ab universa Christi Ecclesia; nos qui Deo regente, in paterna sententia et communione perstamus; nos, inquam, in Ecclesia constituti, cui dixerunt anathe ma, statuimus secundum Christianæ religionis obser vantiam, non communicare ab Ecclesia segregatis”.› Quid plura proferam ex libro, quo uno colle ctam duodecim aliis doctrinæ atque etiam pietatis famam inquinavit? Quæ felicior exstitisset, atque etiam prudentior, si charitatis impulsu, Vigilium secutus fuisset studentem paci, nec Donatistarum more Africam orbi prætulisset. V. De Illyricorum conventu id tradit Victor Tu nonensis Post consulatum Basilii viri clarissimi anno ix, Illyricianam synodum in defensione trium capitum Justiniano Augusto scripsisse, et Benena tum primæ Justinianæ episcopum obtrectatorem eo rumdem trium capitum condemnasse.» Annus ille, quem more suo nonum vocat, et in quo Theodori obitum refert, reipsa octavus fuit, qua ratione alii numerare solent, atque ita quingentesimus qua dragesimus octavus Christi, Justiniani vicesimus rem relatio per Magistrianum missa, placuit inde secundus, a Kalendis Aprilis. Oportet igitur Illyrios, statim audito nuntio de Judicati missione ad Men nam, concurrisse ad 237 synodum, sed, ut est ira præceps ac turbulenta, tumultuose et injuriose rem egisse; nam, et ab iratis episcopis summus pontiſex indigna passus est, et Benenatus a subdi tis damnatus, et imperator ab ingratis male ha bitus. VII. Postquam auditum est in urbe regia de Afri cana synodo, lectaque episcoporum ad imperato evocare præcipuos præsules, velut ad œcumenicam synodum. Venerunt primates 238 duo, Reparatus Proconsularium, Firmus Numidarum; reliqui pro vinciarum seniores miserunt legatos. Quid vero Constantinopoli egerint, qua pertinacia tulerint alii exsilia, alii carceres pro tribus capitulis, qua ra tione quidam, sive præmiis, sive sedium cupiditate, recesserint in partes Justiniani, narrat Victor To nonensis, nec se illaudatum esse sinit; si tamen ipsius est pars extrema Chronici, quod non reor. VIII. Dum hæc in variis mundi partibus gerun VI. Sed anno sequente longius Afrorum impoten tia prorupit, id ausa, quod a nemine hactenus ten tatum. Narret Victor ipse suis facinus suum; fuit ** Qua ratione, etc. Hanc animi levitatem testatur Constitutum, de quo vid. sequens caput 19. Facundi lib. Adv. Mocianum. » Vid.

tur, Mopsuestiam, quæ civitas Ciliciæ secundæ, ▲ annum 490, aut etiam 480, intercessit: nam Theo convenit anno 550, die 17 Junii, synodus Justiniani Kitteris evocata: evocandæ causa non alia fuit, quam ut. provinciæ totius seniorumque civitatis testimonio constaret, Theodorum Mopsuestiæ olim episcopum, jamdudum in ipsa sua Ecclesia damna tum fuisse, ideoque ex sacris diptychis expunctum. Id satagebat imperator, partim ut satisfaceret pon tifici neganti se posse Theodorum damnare, cujus in Ecclesiæ pace defuncti memoria eo usque inſa mata non fuerat; partim ut edicti, quo Theodorum perinde atque Origenem proscribebat, formam de fenderet; partim alias ob causas, quas suo in loco discussimus. Adfuerunt omnes provinciæ episcopi”. Præfuit Joannes Anazarbi, sen Justinianopoleos antistes vocati omnes de clero, senioresque optimatum ci vitatis: prolata diptycha trium generum ex Ecclesiæ cimelio. Constitit, tum testimonio seniorum, tum diptychorum inspectione, nec appellatum fuisse ante sexaginta annos, nec inscriptum diptychis Theodori nomen, sed ejus loco substitutum Cyril lum Alexandrinæ Ecclesiæ præsulem. De re tota re latum est synodicis litteris, et ad imperatorem, et ad summum pontificem: id enim tractoria Justi nianus expressis verbis caverat, qua sive arte, sive fraude, id cautum, alias exposuimus. Mirabile porro est primum, seniores civitatis nescire, quo tempore deleri nomen Theodori con tigerit; deinde nullum in diptychis lituræ vestigium exstitisse, aut si fuit, in Acta non relatum: deni que Cyrillum pro Theodoro suffectum. Mirabile, inquam, est, cum aliquando Theodorus inter sa cra mysteria coepiscopis annumeratus sit: annu merabatur certe, cum Historiam Theodoretus absolveret anno 450, summisque laudibus virum fama celebrem ornaret. Quomodo igitur tanti tam que insolentis facti nulla remansit memoria, cum orbis fere totius celeberrimus interpres Scriptu ræ sanctæ Theodorus audiret? Quomodo tam recentia fuerunt Mopsuestenæ Ecclesiæ dipty cha, quæ in quibuscunque aliis Ecclesiis propter vetustatem în pretio habebantur? Quomodo pa triarcharum unus, et in aliena diœcesi, et minores inter episcopos censebatur? 239 Quomodo ad Cy rilli nomen tam inusitato modo recitatum nemo hæsit, et curiose causas facti, non admodum vete ris, quæsivit? Hæc et alia, ut admirationem vehe mentem, sic nonnullam dubitationem movere queunt homini non vehementer credulo, ne forte id, quidquid est, concilii a Justiniano pontifici frau dem moliente, excogitatum sit, et per obsequentes Dinistros peractum. doretus, quandiu vixit, qua erat apud Cilices aucto ritate, quoque erga Theodorum studio, obstitisset acriter tam injurioso adversus amicum conatui. Non ergo diptychis sublatum nomen Theodori est ante annum 458, neque etiam post 490; nam Mar tyrius presbyter, qui jure interrogatus est, octoge narius erat anno 550, cum in synodo testaretur se ante sexaginta annos Ecclesiæ Mopsuestenæ inser vire cœpisse, nec audivisse unquam, inter saera diptycha legenda, appellatum Theodori, sed Cyrilli nomen; imo cum non admodum recens esse debue rit factum, quo tempore senex ille in clerum asci tus est, alioquin de re tanta nonnihil audisset, ad delendam, aut saltem obscurandam memoriam opus fuit aliquo tempore, puta decennio: atque ita probabilius nihil dici potest, quam ejusmodi obductionem factam ante annum 480. Sed quo tan dem anno? Non alio, opinor, quam quo Basiliscus tyrannidem occupavit (is est 475), quoque edictum, suadente Zenonide uxore, adversus Chalcedonen sem synodum in provincias misit. Quod si verum istud est, ut certe apparet, mirari quispiam jure queat, improbissimas feminarum tres contra Theodorum pugnasse, pugnamque a Zenonide inchoatam, a Theodora consertam, per actam Vigilii odio ab Antonina, famulantibus sin gularum impotentiæ uxoriis maritis, Basilisco, Jasti– niano, et Belisario. Sed haec alias, ut dixi, fusius exposita sunt. modo I. Vigilius consentit in celebrationem concilii, tota illi causa permittatur; quod imperator jura tus promittit. II. Theodorus Cappadox auctor est imperatori, ut datam fidem fallat. III. Edictum adversus tria capitula proponitur in Ecclesia, et recipitur. IV. Vigilius in recipientes animadvertit. V. Mennæ succedit Eutychius, et Vigilio dat litte ras suæ fidei, synodum haberi rogans. VI. Annuit Vigilius. VII. Indicitur synodus ad III Nonas Maii. VIII. Habetur toto uno mense. IX. Quarta colla tione et parte quinta causa Theodori Mopsuesteni agitur. X. Altera parte quinta causa Theodoreti. XI. Quæ ipsi objecta. XII. Scribit Constitutum Vi gilius, in quo nominatim Theodoreti personam de fendit, doctrinam damnat. XIII. Anathema dicitur a concilio operibus Theodoreti, et eorum defenso ribus. 240 XIV. Quæ opera damnentur a con cilio, an sole reprehensiones capitulorum Cyrilli, an alia etiam opera. Ab anno Christi 548 ad 553. 1. Postquam duos fere totos annos summus pon tifex et imperator dimicassent, ille apostolico spi ritu, hic tyrannico animo, celebratum est tandem quintum concilium, Vigilio partim volente, partim invito. Jam inde quidem ab initio haberi consense rat, sed in Sicilia, quo commodius utriusque Eccle siæ præsules convenirent; repulsam passus, assense rat cogi in urbe regia, modo integra trium capitum causa, rescissis omnibus hactenus ea de re gestis, Quod si nullus sit dubitationi Jocus, oportet mu tata fuisse diptycha eo temporis intervallo, quod ab obita Theodoreti, qui contigit anno 457 aut 458, ad * Vid. infra, dissert. ad synod. v, cap. ult.

synodo permitteretur. Ad id sacramento imperator ▲ qui Deo placeat, et sanctarum quatuor synodorum æ obligaverat, stetissetque promisso, spe potiundi voti, nisi Theodorus Cappadox, bumile illud aulæ Ancipium, frangendæ fidei auctor fuisset. J. Aiebat ille, cum abjecisset sui sacerdotii re verontiam, indignum summa potestate, gesta a se rescindere ad alterius arbitrium: non esse impera oris, leges accipere, sed dare intolerandum vi deri, hominem, qui captivus sit, et servire debeat, dominari velle in urbe regia: supremam post Deum majestatem non debere aliorum, quamvis episco porum, sequi judicia, sed cunctos cujusque modi ad obsequium cogere; Romani pontificis auctorita tem suspiciendam populis, sed ab illo despici posse, cujus sanctiones divinæ merito dicuntur et sacræ; paratos esse Orientalium animos ad serviendum, modo videantur cogi: cogendi modum aptissimum, si restituantur, quæ rescindi velit pontifex, et in Ecclesia proponantur, in quam convenire episcopi compellantur, ut pro imperatore preces commu niter fundant; omnes assensuros, præter paucos qui sperni nullo damno queant: assensum ejus modi futurum arrham præstandi a patriarchis om nibus obsequii, et quasi præjudicatam synodi totius sententiam non decere dominum orbis, adhibitis cautionibus præstare, quod jussione possit: non hanc fuisse divæ Theodoræ mentem, cum diceret, imperatoriam majestatem sola divina minorem esse parentandum Augustæ manibus, quo maxime ave bat, inimicorum depressione. III. His aulici episcopi mendaciis abductus a pro posito Justinianus, spreto sacramento, fecit potesta tem restituendi in integrum, quod paulo ante resci derat. Edictum igitur, quo quisque jubebatur tria capitula damnare, proponitur, et quidem in Eccle sia, quo religiosius videretur. IV. Pontifex tam perfidiosum facinus exsecratus, prohibet acriter, ne quis pareat: qui faxit, vetat frui communione sedis apostolicæ, et sui ordinis gradu; denuntiatur prohibitio, ut oportet, episco pis trahi tamen se patiuntur a Theodoro in obse quium, quo polluti ad sacra mox mysteria cum 241 facinoris auctore accedunt. Recrudescit bellum Vi gilium inter et Justinianum; Theodorus a pontifice nominatim de gradu dejicitur, cæteri episcopi interdicuntur sacris, donec consentiant; cum capite Ecclesiæ animose pugnatur hinc et inde, sed a pon tificis parte, velut a martyribus solet, ab alia tan quam a persecutoribus. V. Interim Mennas moritur, succedit Eutychius vir sanctus, qui mox ad pontificem suæ fidei for mam de more mittit, communionem deprecatus efflagitat simul per Vigilium potestatem fieri cele brandæ synodi, ‹ in qua, ut ait, præsidente ponti fice, sub tranquillitate et mansuetudine, propositis sanctis Evangeliis, communi tractatu, capitula ad examen vocentur et quæstioni imponatur ille finis, definitionibus congruat: quoniam, inquit, ad aug mentum pacis et concordiam Ecclesiarum pertinct, ut omni de medio dissensione sublata, quæ a præ dictis quatuor sanctis conciliis definita sunt, incon cussa serventur, sanctarum synodorum reverentia in omnibus custodita. › VI. Acceptæ sunt Eutychii litteræ ipso Epipha niorum die: utque erant reverentia et pietate ple næ, animum Vigilii infractum malis, et tumultuan tis Ecclesiæ pertæsum, in partes clementiæ, vel eo maxime, inflexerunt, quod communem omnium pa triarcharum fidem continerent, illique suis nomi nibus subscriptis sancte jurarent se quatuor syno dos omni ex parte amplecti, nec velle aliud quid piam omnino tentare quam quod salva ipsarum reverentia fieret. Eutychio igitur pontifex postridie rescribit, fide que ipsius laudata, annuit, ut de tribus capitulis, ex quibus quæstio nata est, facto regulari conventu, æquitate servata, mediis sacrosanctis Evangeliis collatio cum unitis fratribus habeatur. › VII. Post hanc veniam indicitur ab imperatore synodus ad quartum abhinc mensem, qui Maius indicitur, inquam, celebranda ш Nonas, quæ feria secunda, post alteram a vég xuptax Dominicam *. Neque enim prius habere licuit: nam primo ante jejunia, quorum initium incidit anno 553 in diem quintum Martii, Patres vocari convenireque non poterant; deinde jejuniorum tempore mos eccle siasticus vetabat celebrari synodos, quemadmodum et festis Paschalibus, quorum Dominicus contigit die 20 Aprilis, atque ita véa xupiaxh, qua festa per aguntur, die 27 ejusdem mensis; denique conce dendi fuerant Patribus dies minimum septem ad conveniendum, synodique de more faciendum feria secunda initium. Sufficiebant porro pauci illi dies congregandis Patribus: nam et maxima pars in urbe erat, et fides præsentium imperatori obligata fuit, et advenarum, si plures longe accederent, af fectio timeri potuit. 242 VIII. Inchoatur ergo concilium die v Maii”, habetur integro fere mense: octo collationibus ab solvitur ad diem 1 Junii: collationes tres priores partim in legendis imperatoris ad synodum, Euty chii ad Vigilium, Vigilii ad Eutychium litteris; par tim in variis ad summum pontificem legationibus, quibus rogaretur præesse concilio; partim in vocandis Africæ et Illyrici episcopis, qui in urbe erant; partim denique in fidei professione, et re rum agendarum propositione. IX. Causa Theodori Mopsuesteni eollationem quartam tenuit die 12 Maii, et quintam die conse quente. Producta sunt ex variis libris, quæ Nesto rio faverent: allata momenta causæ, diversis etiam ex locis, tum Cyrilli et Procli, atque etiam Theo doreti, et aliorum, tum historiæ ecclesiasticæ He. "Sacra ad synodum. 7 Vid. Acta synodi v.

Denique ista duodecimi: • Dei Verbum passam carne, et crucifixum esse carne, et mortem gustasse carne, factum etiam primogenitum ex mortuis, sc cundum quod vita est, et vivificus, ut Deus. › sychii presbyteri, et libelli ab Armeniis Proclo ▲ putet, has vero ut divinas soli Deo; anathema sit. › oblati; relectæ pariter Theodosii leges duæ, velut Theodorum attinerent; responsum iis, sive qui epistolas proferrent in laudem Theodori, sive qui neminem in pace defunctum damnari posse con tenderent: recensita tandem synodi Mopsuestenæ gesta; denique conclamatum a synodo adversus Mopsuestenum. X. Eadem collatione quinta, quæ celebrata di citur 111 Idus Maias, actum est de Theodoreto. Jus sit synodus recitari ea, & quæ collecta erant ex Theodoreti conscriptis contra rectam fidem expo sitis, et contra sanctæ memoriæ Cyrillum et duode cim ejus capita, necnon pro Theodoro et Nestorio, et eorum blasphemiis. › Sunt autem recitata, quæ Theodoretus contra sanctum Cyrillum, et in ana thematismis reprehendit, et in allocutionibus dixit, et scripsit in litteris. XI. Objecta sunt præter defensionem Diodori Tarsensis, et Theodori Mopsuesteni, Ephesinæque synodi oppugnationem, tria hæc sane gravissima quod Cyrillum contumeliose appellaverit; quod ejusdem doctrinam velut impiam, et traditæ a Pa tribus fidei pugnantem traduxerit; quod, cum Cy rillo contradiceret, reum se consensionis cum Ne storio prodiderit. Primum ex eo conficiebatur, quod a Theodoreto Cyrillus dictus sit ‹ miser, nequam, impius, in vidus, hæreticus, antichristus, * Theomachus, Theo pasehita, Asterii ariani discipulus, Apollinarii pro 'es, pestis Ecclesiæ, auctor tumultuum orbis terra rum. > Alterum inde manifestum videbatur, quod Cy rilli doctrinam nominarit” • hæreticorum ziza niorum germina, Apollinarii propaginem, Asterii disciplinam, blasphemiam Arii et Eunomii, Valen tini, Manetis et Marcionis insaniam. › Postremum ex eo constabat quod, cum hæresis Nestorii his quatuor maxime sententiis continere tur: beata Virgo non Deum genuit, sed hominem a Deo factum; naturæ in Christo duæ sola 243 oxéost conjunguntur; alius est, cui humiles voces, alius cui divinæ tribuuntur; Deus non est passus: earum omnium sententiarum Theodoretus professorem se præstitit, cuin Cyrillum singulis contradicentem arguit, contradicentisque sententias reprehendit velut falsas atque etiani hæreticas. Reprehendit vero hæc anathematismi primi verba: • Virgo sancta genuit carnaliter Verbum divinum carnem factum. Ista secundi: ‹ Carni secundum substantiam uni tum est Verbum divinum. › Hæc etiam quarti ⚫ Si quis personis duabus sive subsistentiis disper tiat voces, quæ sunt in Evangeliis, vel apostolicis Scripturis, quæque vel a sanctis de Christo dicun tur, vel ab ipso de seipso, et has quidem ut ho mini, qui præter Verbum seorsim intelligatur, de * In epist. ad monasteria.» ibid. Quæ vero objiciebantur Theodoreto, eo plus ha bebant invidiæ, quo illis temporibus et exsecrabi lus erat Nestorii nomen, et Cyrilii major auctori tas apud partes Ecclesiam distrahentes: ille enim ab omnibus communiter habebatur velut Christi hostis, et orbis totius pestis: iste colebatur tanquam vir eximiæ pietatis, Ecclesiæ magister, et certa recte sentiendi regula. Hoc porro in loco mirari quispiam possit, et Theo doreti voluntariam, si fas ita loqui, cæcitatem, et hominis, qui ex scriptis Theodoreti decerpsit quæ¨ objicerentur, incogitantiam. Quomodo enim Theo doretus, qua erat intelligentiæ vi, perspicere non potuit, quæ esset Ecclesiæ fides, quamque consona fidei Cyrilli sententia, dissonum Nestorii dogma? Quomodo pariter excerptor ea protulit ex litteris Theodoreti ad monasteria, queis per errorem ea tribuuntur Cyrillo, quibus contradicere nullius erat negotii? adeo sunt infanda simul et a Cyrilli mente aliena. XII. Priusquam haberetur sexta collatio, qua Ibæ causa cognita est, Vigilius cum synodo interesse noluisset, Justiniano misit Constitutum, quo inter rogatus de tribus capitulis responsum dedit. Interrogaverat imperator pontificem, quid sen tiret de quæstionibus propositis interrogaverat vero pene tortoris in modum: nam cum misisset homini infirma valetudine afflicto grande potius volumen quam commonitorium, non ampliores ad respondendum inducias, quam viginti dierum con cessit. Respondit tamen Vigilius, qua ratione de cebat sedis apostolicæ præsulem: siquidem, coacta scilicet auditaque suorum synodo, præscripsit pri mum leges inquirendi de tribus capitulis. Deinde id quod præpostere ac perverse de ſide a singulis tribus, quorum causa agebatur, sed a Theodoro præsertim et Theodoreto 244 scriptum ferebatur, inusta censuræ nota proscripsit, personis tamen intactis. Edixit denique graviter, interminatus abs tentionem, ne quis ecclesiastici ordinis aliter de re tota, quam ipse, statueret. XIII. Quod ad Theodoretum nominatim spectat, respondit pontifex innoxium illum censeri debere, quippe quem sancta synodus recepisset, suamque post ejuratum Nestorium cum suis dogmatis sedem habere voluisset; nec in eo quidquam synodum imprudenter fecisse, siquidem imitata sit Cyrillum qui, dum pax iniretur, injurias sibi contumeliasque illatas Theodoreto ita condonavit, ut, quæ scripsis set, non petierit aboleri. Hoc response pontifex 'a cit satis prioribus duobus Theodoreto objectis. De

tertio, quo continetur consensio cum Nestorio, id clesiæ, qui unitatem secundum subsistentiam Dei egit, quod doctorem Ecclesiæ decebat: anathemate perculit in genere quidquid haberet Nestorianæ hæresis vel speciem; tum in particulari, anathe matismis quinque.excerpta totidem ex Theodoreti libris damnavit. 1. ‹ Si quis servata inconvertibilitate naturæ di vinæ, non confitetur Verbum carnem factum, et ex ipsa conceptione de utero Virginis humanæ naturæ sibi secundum subsistentiam unisse principia, sed tanquam cum exsistente jam homine fuerit Deus Verbum, ut per hoc non sancta Virgo vere Dei ge nitrix esse credatur, sed verbo tenus appelletur, anathema sit. ▸ * 2. ‹ Si quis secundum subsistentiam unitatem naturarum in Christo factam denegat, sed seorsum exsistenti homini tanquam uni justorum inhabitare Deum Verbum, et non ita confiteatur naturarum secundum subsistentiam unitatem, ut Deus Verbum cum assumpta carne, una permanserit, permaneat que subsistentia sive persona, anathema sit. › 3. Si quis voces evangelicas et apostolicas in ano Christo ita dividit, ut etiam naturarum in ipso ■nitarum divisionem introducat, anathema sit. › 4. Si quis unum Jesum Christum, verum Dei, et eumdem ipsum verum hominis Filium, futuro rum ignorantiam, aut diei ultimi judicii habuisse dicit, et tanta scire potuisse, quanta ei deitas, quasi alteri cuidam inhabitans, revelabat, anathema sit. › 5. ‹ Si quis illud Apostoli, quod est in Epistola ad Ilebræos, dictum, quod experimento cognovit obe dientiam, et cum clamore forti et lacrymis preces sup plicationesque obtulit ad Deum, qui salvum illum posset facere a morte 1, tanquam nudo deitate Christo deputans, qui laboribus virtutis perfectus sit, ut ex hoc duos introducere Christos, vel duos filios videatur, et non unum eumdemque credit Christum Dei et hominis Filium, ex duabus et in duabus naturis inseparabilibus indivisisque confi tendum atque adorandum, anathema sit.» Verbi ad carnem confitentur, et non anathematizat ea et eos, qui similia his sapuerunt vel sapiunt insuper autem et omnes, qui scripserunt contra re ctam fidem et sanctum Cyrillum, et duodecim ejus capitula, et usque ad mortem in tali impietate per manserunt, talis anathema sit. › XIV. Opera duo præter epistolas et allocutiones tanguntur, nevtalbytov, et anathematismorum Cy rilli reprehensio. In illo contra rectam fidem et Ephesinam synodum Theodorus et Diodorus de fenduntur. In bac impugnatur Cyrillus. In utroque Nestorii partes juvantur; utrumque cum epistolis et allocutionibus anathemate feritur; sed persona Theodoreti intacta, quippe quem a latrocinio Ephe sino depositum, a Leone Magno restitutum, a Chal cedonensi concilio receptum, ab Ecclesia orthodo xum appellatum, sedis apostolice auctoritas, san ctitas maximæ synodi, rectæ fidei confessio, Ne storii damnatio, vitaque sancto fine clausa, tueba tur. I. Quis post quintam synodum Ecclesiæ sensus. II. An Vigilius scripto synodum probaverit. III. Ubi et quando defunctus sit. IV. Pelagius I schisma Illy ricorum conatur tollere. V. Conantur et tres con sequentes pontifices. VI. Rem magna ex parte per egit Gregorius Magnus. VII. Epilogus totius hi storiæ. J. Ita se habuit Theodoreti causa in quinta sy nodo, cui mox Oriens magnam partem consensit, dissensit Occidens, donec sedis apostolicæ judicium innotuit. II. Sunt qui Vigilium constanter restitisse velint, ideoque ejectum in exsilium, unde Narsetis preci bus revocatus sit, Romamque redire permissus, dum rediret, in Sicilia fato concesserit. Sunt qui asserant fractum malis, turbarumque pertæsum sexto post synodum mense, Constitutum revocasse, et synodi definitionem probasse. Illi utuntur Ana stasii Bibliothecarii, Victorisque Tunonensis testi monio; isti proferunt epistolam ' nuper repertam, quæ a Vigilio dataslegitur ad Eutychium urbis re giæ episcopum. 246 Aiunt illi nullum exstare retractatæ a Vigilio sententiæ vestigium, saltem in 245 Collatione postrema Patres, post expositam gestorum seríem, sanxerunt canones tredecim, quorum decimus tertius adversus Theodoretum ita conscriptus est, ut omnem ipsius causam conti- monumentis veteribus indubitatis; isti, epistola neat. Si quis, inquiunt, defendit impia Theodoreti conscripta, quæ contra rectam fidem, et contra pri mam Ephesinam sanctam synodum, et sanctum Cy rillum et duodecim ejus capitula, exposuit, et om nia, quæ conscripsit pro Theodoro et Nestorio im piis, et pro aliis, qui eadem prædictis Theodoro et Nestorio sapuerunt, defendeus eos et eorum impie tatem, et propter hoc impios vocans doctores Ec quæ dicta est freti, affirmant fecisse Vigilium, quod prudentia juberet; affusa nimirum salutari luce, cum videret Orientem in synodi definitionem con sentire, futuramque scissionem, si Occidens resi steret, maluisse uti prudenti dispensatione, rigo remque canonum inflectere, quam Ecclesiæ unitatem scindere. In hac opinionum de Vigilio pugna non facile est, ut quidem vulgo videtur, veri partem certo asse ▼ Hebr. v, Epist. Exstat in Actis synodi Constantinopol. apud Hard., t. III, p. 213 seqq., et Petr. de Marca, Ap. pend. ad Conc. sacerd. et imperii, p. 227 scqq.

qui: nam et quod dicitur exsilium decennale, motu, qui ad alias Europæ provincias vix pert omnino commentitium est, et epistola ad Euty chium suppositionis * suspicione non caret. Utrum que observationibus ad v synodum Liberati brevia rio subjunctis demonstratum est *. III. Id tamen affirmare indubitanter licet, Vigi lium, cum Romam rediret, calculi confectum do loribus in Sicilia obiisse anno 555, suaque morte sedem apostolicam Pelagio, suo, dum viveret, dia cono, reliquisse. IV. Pelagius vero scissam in partes, propter tria capitula, Occidentis Ecclesiam revocare conatus ad concordiam, parum admodum profecit. Imo nec consequentes alii duo pontifices Benedictus et Joannes, donec Pelagius secundus tantum negotium feliciter suscepit, quod successor Gregorius Ma gnus omni fere ex parte absolvit. V. Nam cum soli ferme Illyrici Hispanique per tinaciter huc usque restitissent, Afri siquidem facile concesserant in partes synodi, vivente adhuc Vigilio, et Gallia non multum concussa fuerat nuerat: Gregorius ad Illyricos Iberosque scripsit, sed ad Illyricos adhuc diaconus et Pelagii II nomine, ad Iberos pontifex factus; scripsit, inquam, epistolas librorum instar, quibus et synodum quintam defen dit, et tria capita, salvis Theodoreti et Ibæ perso nis, damnavit, et pacis ineundæ modum præscri psit. VI. Juvat ex epistola priore huc transferre, quod habet de Theodoreto: opportunum enim est loco, in quo sumus, nec aliunde melius finiri potest hi storia, quam scripsimus. ‹ Quis non, inquit, videat quanta temeritate plenum sit, Theodoreti scripta superbiendo defendere, quæ eumdem ipsum constat, recta post profitendo, damnasse? Dum vero ejus et personam recipimus, et ea, quæ dudum latuerant, prava scripta reprobamus, in nullo a sanctæ syn odi actione deviamus: quia sola ejus hæretica scri pta respuentes, et cum synodo adhuc Nestorium. insequimur, et cum synodo Theodoretum profiten tem recta veneramur. › I. Nemo inter Græcos, Chrysostomo et Cyrillo exceptis, plura scripsisse censendus est quam Theodoretus, si judicium feratur ex operibus ve terum, quæ ad nos pervenerunt. Feruntur quidem nonnulli plura tribus his edidisse, sed ut mendax fama non fuerit, quod tamen suspicari est, tam immensos, qui jactantur, codices edax tempus absumpsit: vix enim quidquam molvypáówv ejus modi hominum superest, præter memoriam. habeat, sive quoad dogma, sive quoad aliam quam< libet doctrinam. II. Theodoreti opera recensuerunt veteres qua tuor, Theodoretus ipse, Gennadius, Photius, et Nicephorus Callistus: recensuerunt etiam recen tiores aliqui, Hebed-Jesu, Centuriatores, Baronius, Bellarminus, Possevinus, Sixtus Senensis, et alii; sed his omnibus eminet Jacobus Sirmondus, qui quæ Græce reperit, quatuor tomis omnia complexus est. III. Quintus nunc tomus additur velut Auctarium, quo continentur plura vel nondum edita, vel suo restituta auctori: adduntur etiam ad singulos Sir mondi tomos et ad Auctarium ipsum observatio. nes, quæ materia huic dissertationi subjecta. V. Quæ porro censentur opera, sunt quinqué omnino generum: scripsit enim Theodoretus com mentarios in Vetus Testamentum, et in omnes Apo stoli Epistolas; historias duas, ecclesiasticam et re ligiosam, homilias, tractatus dogmaticos, et epistolas. VI. Priusquam singula pertractentur, præmit tenda videntur duo: alterum de tempore, quo Theodoretus vixit; alterum quid de operibus Theo doreti veteres scriptum reliquerint. Valebit illud ad statuendas epochas temporum, quibus vita di stinguitur, et unusquisque liber editus est: istud ad faciendam dicendis fidem; utrumque ad opi niones quasdam populares convellendas: magni enim momenti est, probe scire, quandiu Cyrensis illusus fuerit falsa veri specie, et quæ, quandiu illusus est, composuerit. Quo anno Theodoretus episcopatum inierit, et quo ordinante. Inter quærendam epocham, quæ valeat ad quam libet Theodoreti vitæ partem suo tempori afligen dam, episcopatus memini potius, quam alterius cujuscunque notæ: quoniam omnia quæ aliquate nus pertinent ad tempus quo Theodoretus vel na IV. In observationibus respondetur ad quæstio nes quatuor de unoquoque opere: an sit genui num, quando editum, qua de causa, quid notandum * Omnem quidem operam dedit Garnerius, ut epistolæ illius vobetav evinceret, sed nec illam probare, nec Vigilium ab inconstantiæ et summæ levitatis crimine liberare valuit.

tus est, vel dignum quiddam observatione egit, ad ▲ stola ad Eutrechium præfectum, apud quem eodem episcopatus initi annum referuntur, ex eoque co gnito,si non indubitata, saltem probabili admodum ratione concludi possunt. Proderit vero quæstioni huic quasi primariæ alteram istam adjungere, a quo ordinatus sit: valet enim et ipsa ad rationem temporis statuendam. § 1. Quo anno Theodoretus episcopatum inierit. I. Annus, quem inquirimus, a nemine veterum, ne a Theodoreto quidem, definite proditur: ex epistolis tamen deprehendi potest, sed non nisi a curiosis indagatoribus. Quæ enim prima fronte oc currunt, hæc quoniam attentius considerata non sunt, fefellerunt aliquando ipsos etiam eruditos doctissimi Annalium scriptoris oculos. II. Baronius Theodoretum opinatur Cyrensi Ec clesiæ præfectum fuisse anno 423. Opinionem probat his epistolæ ad sanctum Leonem datæ ver bis Sex et viginti annis commissam mihi ab universorum Deo Ecclesiam, precum vestrarum auxilio cum rexerim, etc. › Constat enim scriptam esse epistolam sub finem anni 449, quo anno habitum est latrocinale concilium Ephesinum die 10 Au gusti, in eoque Theodoretus a Dioscoro depositus. Hac de injuria queritur apud summum pontificem, sedis apostolicæ judicium appellans. Quod si ex annorum 449 summa detrahantur viginti sex, om nino reliqui erunt 423, quo tempore Theodoretus Cyrensem Ecclesiam regendam susceperit. III. Ita fere Baronius sententiam confirmat ver bis epistolæ alterius eodem anno datæ, quibus apud Hilarum Ecclesiæ Romanæ diaconum eadem querela deploratur: Post sex et viginti episcopa tus annos, etc. ³.» Utrumque testimonium videtur in speciem cla rum; tantam nihilominus claritatem obscurat lo cus alter longe certior: scribit enim Theodoretus Nomo consuli in hæc verba: • In monasterio tempus, quod episcopatum præcessit, cum exegis invitus episcopus ordinatus sum. Annos vi ginti quinque ita vixi, ut neque in jus vocatus sim a quoquam, neque ipse quemquam vocarim; nul lus religiosissimorum clericorum, qui 249 mecum fuerunt, tot annis tribunalia frequentavit. > sem, V. Inde liquido patet, vicesimo quinto episcopa tus anno Theodoretum ista scribere: cum ergo scriberet, Nomo consulatum gerente, et post acce ptum ab imperatore mandatum se continendi intra fines Cyresticæ regionis; cumque Nomus consula tum gesserit anno 445, ut ex Fastis constat, hanc ipsam procul dubio Theodoretus epistolam dedit anno 445; quo ex annorum numero si demantur viginti quinque, reliqui erunt 420, quo tempore ordinatus sit episcopus. VI. Totidem pontificatus annos numerat in epi tempore easdem de mandato querelas deponit ● Pontifex, qui episcopatum viginti quinque annis gessit, et præcedens tempus in monasterio duxit, qui nec forum judiciale interpellavit unquam, nee ab ullo unquam reus est peractus calumniæ fa ctus est ludibrium ', etc. ▸ VII. Equidem sentio excipi duo posse: alterum, consuli quidem inscriptam fuisse epistolam, non tamen qui tunc esset cum scriberetur, sed qui ante hæc fuisset; alterum, incertum esse, quis lo cus sit verior, an qui a Baronio adductus est, an qui oppositus si enim pugnantia Theodoretus di cat, ex ipsius testimoniis nihil omnino certi in alter utram partem confici merito potest. VIII. Verum nemo primum illud exceperit, qui Theodoretum legerit: solet enim eos, quibus epi stolas inscribit, suorum, quæ tunc gererent, mu nerum nomine insignire. Sic Anatolio septimum scribit, nec tamen semel consulem appellat, cum tamen consulatum gessisset anno 440. Sic Floren tium, qui anno 429, et Senatorem, qui anno 436 consules fuerant, consules non vocat; sed utrum, que duntaxat patricium: ambobus tamen post gestum consulatum scribebat. Quia vero Zenoni atque Avieno misit litteras, quo anno consulatum tenerent, ille anno 448, iste anno 450, utrumque consulem nominat. Nomum igitur consulem dixit, quoniam eo, quo scribebat, anno reipsa consul fuit. Sed cum ad recensendas epistolas pervenerimus, Baronii emendationem, pro consule consularem legentis, evidenter refellemus, pugnantiaque locu tus cardinalis demonstrabitur. IX. Jam vero alterum dilui facile potest: nam quotiescunque pugnant loci duo unius auctoris, præsertim ubi de numeris agitur, in quibus fre quens est lapsus; retinendus ille omnino est locus, qui et consonantior sit aliis, quoad sensum, et minus debeat esse suspectus, et non ita facile vi tiari potuerit. Atqui pugnant loci duo mox allati qui vero ex epistola 81 productus est, habet hæc tria quæ dixi, non habet alter: ille igitur isti. præferendus est. 250 X. Quod autem locus epistolæ 81 habeat hæc tria, ex eo constat, quod primo consonet epi stolæ secundæ ad Dioscorum, in qua refert Theo doretus, se docuisse Antiochiæ, utique cum jam foret episcopus, sex annos continuos sub Theo doto, tredecim sub Joanne Theodoti successore, et Domni, qui Joannem excepit, septimum jam esse annum, cum scriberet. Cum ergo Theodotus vita excesserit anno 427, ut tradit Theodoretus 8, ne cesse est ut docere cœperit anno vel 420 sub fi nem, vel ineunte 421. Episcopatum igitur iniit anno 420 aut 421 ineunte. XI Deinde, quod idem locus non possit merito Epist. 113.. Epist. 116. Pro Baronio militat etiam locus ex epist. 116. Epist. 84. Epist. 80. Avieno. Sed vide supr. p. 194, schol. 1. 'Epist. 83. * Hist. eccl. l. v, cap. ult.

corruptionis nomine esse suspectus, ipsæ numeroruip integræ, sive notæ duntaxat di cantur scriptæ: neque enim лeve in dúo, neque 8 in facile per incuriam librarii commutentur. XII. Denique, quod locus contrarius habeat pro clivem describentis lapsum in numeris, apertum est: quid enim proclivius, quam 0 in 5, ¿vyťa in ¿¿ pervertere? sive voces 473, el scripsisse in Deuteronomium anno 472, unde sequitur defunctum esse anno codem quo Leo se nior imperator, et episcopatum gessisse annos 53, secundum nostram de episcopatu chronologiam, vel 50 secundum Baronianam, atque ita vitam pro duxisse ad annum 85. Opinionem suam conficit primo, quia Gennadius, Beda, Ado et Freeulphus Theodoretum tradunt sub Leone imperatore obiisse, et ad ejus tempora Hiŝtoriam produxisse: deinde quod Marcellinus comes ad annum 466 librum de Incarnatione adversus Eutychen et Dioscorum a Theodoreto scriptum referat; denique quod Theo doretus ipse, quæstione 38 in Deuteronomium, do ceat effluxisse, tunc, cum scriberet, quadringentos annos a dispersione populi Judaici; quæ cum acci derit anno Christi 72 secundum Baronii chronolo giam, nempe post vastatam a Romanis Judæam, excisamque Hierosolymam,oportet scripsisse Theo doretum anno 472. XIII. Quod si episcopatus Theodoreti in annum 420 incidit, oportet ut ortus ante annum 390 con tigerit; neque enim canonibus spretis ordinatus est ante tricesimum ætatis suæ annum, cum Theo dotus vir sanctissimus atque religiosissimus cano num observator, a quo ordinatus est, Antiochenæ Ecclesiæ præesset, XIV. Imo Theodoretum circiter annum 386 in lucem venisse, ex eo non obscure colligitur, quod, cum ad sanctum Leonem litteras daret, senem se canumque dixerit: senex vero quisque dici solet, cum sexagesimum tertium ætatis annum attigit, aut etiam prætergressus est. Cum ergo litteras de derit anno 449, tuncque fuerit sexaginta tres annos aut plures natus, necesse est ut circiter annum 386 vivere inceperit. XV. Affinis est conjectura, quæ ducitur ex epi stola 90, ad Lupicinum scripta anno 447. Nam se senectutis terminos ingressum Theodoretus scribit: qua loquendi forma medium tempus indi catur, quod inter octavum et nonum septenarium exsistit, atque adeo circiter sexagesimum. XVI. Adde quod Zenonem monachum invisit, cum esset junior, et tamen lector, atque annorum circiter viginti et duorum: invisit autem anno 408, ut in recensione Philothei ostendetur. XVII. Jam vero vita functum ostendimus anno 457, aut 458 ¹º. Vixit igitur annos septuaginta et unum, aut septuaginta duos. XVIII. In nostram chronologiam consentit cardi nalis Perronius, lib. De Eucharistia, cap. 17, ubi Theodoretum tradit ordinatum fuisse novem aut decem annis ante 251 obitum Augustini; nam Au gustinus, ut omnium constans est opinio, anno 430 ex hac vita decessit. Est autem apud Perronium eo loci enormis operarum error in morte Augu stini, nam pro 430 posuerunt 390. XIX. Dissentit cardinalis Baronius: opinatur enim Theodoretum obiisse anno 453, quoniam de eo postea siletur; verum eo anno litteras accepit a sancto Leone, et librum edidit De Hæreticis fa bulis, et postea in Octateuchum, libros Regum, et Paralipomena. quæstiones composuit, ut in re censione prioris partis primi Operum tomi osten detur. XX. Dissentit etiam Blondellus in Prolegomenis libri adversus Turrianum de Epistolis canonicis tradit enim Theodoretum vixisse ad annum usque XXI. Verum Marcellini, Bedæ, Adonis et Frecul phi auctoritas non est alia hac in parte quam quæ Gennadii, cujus omnes verba descripserunt, alii simpliciter, alii additis de suo erroribus, ut, quod floruerit sub Leone, cum sub eo mortuum Genna dius scribat, Gennadii porro auctoritas nulla est deceptus enim, in eo fuit, quod de historia Theodo reți litteris mandavit, ut postea demonstrabitur. Jam vero Theodoretus in expositione Deuteronomii quadringentos annos dixit integro, ut moris est, numero, cum deessent anni duntaxat sexdecim aut septenidecim, nec pertineret ad rem tanta nu merandi àxpláɛɩa, ut suo loco videbitur. * § II. quo Theodoretus ordinatus sit. I. Quæstionis solutio dependet ex tempore quo vel Theodotus, vel Alexander Theodoti præcessor, Antiochenam Ecclesiam rexit. Si enim Theodotus quatuor tantum annos sedit, quod vult Nicephorus Constantinopolitanus in Catalogo episcoporum An tiochenorum, oportet Theodoretum ab Alexandro ordinatum esse; siquidem 252 ordinationis tem pus a nobis, ut oportet, constitutum est: sin autem Theodotus sexdecim annos sedem tenuerit, quod vult Baronius, fuit certe Theodoreti ordinator. ▷ Quæstio, mea quidem sententia, facile decidi po test. II. Certum enim est primo, Porphyrio Alexan drum, Alexandro Theodotum successisse; certum quoque Porphyrium anno 408, Theodotum anno 427 defunctum esse: quare novemdecim annorum spatium Alexandri et Theodoti sedi partiendum est. Cum ergo opinetur Baronius Theodotum se disse sexdecim annos, tres tantum Alexandro reli quit contra vero Nicephorus Constantinopolitanus, cum Theodoto quatuor duntaxat annos tribuat, ne cesse est ut Alexandro tredecim assignet. Vid. supra, p. 135. ¹º Vid. supra, p. 207.

esse oportet anno circiter 419, quo tempore Acacius erat fere octogenarius; sic enim æstimare possumus ipsius vitam. HII. In suam opinionem Baronius abductus est septuagenario longe major, litteras a Cyrillo datas mutuis Attici ad Cyrillum, et Cyrilli ad Atticum litteris, quas Nicephorus Callistus refert: in *iis enim videtur mentio fieri Alexandri velut defuncti, et Theodoti tanquam viventis. Cum ergo has litteras Baronius scriptas putet anno 412, quo anno sedere cœpit Cyrillus, necesse est ut Theodotum dicat ante Cyrillum uno saltem anno sedisse, atque'ita sexdecim annos Antiochenæ Ecclesiæ præfuisse, et proinde tres tantum Alexandrum. IV. Si Theodoretum Cyrillumque audimus, ut certe par est, refellemus primo Nicephorum Con stantinopolitanum, quatuor tantum annos Theo doto tradentem: Theodoretus enim sex annos sal tem Theodoto assignat, cum sub eo sex se annos docuisse Antiochiæ referat in litteris ad Diosco rum. V. Refellemus deinde Baronium, mutuas Attici et Cyrilli litteras, in quibus fit mentio Theodoti jam sedentis, opinantem datas anno 412, quo Cyrillus ordinatus est: ruinosum enim est fundamentum quo tota ipsius de annis Theodoti opinio innititur. Nam Theodoretus docet Alexandrum Antiochenæ Ecclesiæ aliquo tempore, quo Cyrillus Alexandrinæ, præfuisse Eo tempore Alexandriæ episcopus Cyrillus erat, Theophili fratris filius, patrui in cathe dra successor. Hierosolymitanæ vero Ecclesiæ præ erat Joannes vir laudabilis, qui Cyrillo successerat. Antiochenos pascebat Alexander, cujus vitæ institu tio episcopatui congruebat ". Nondum igitur anno 412 Theodotus erat episcopus, alioqui Alexander non esset recensitus, sed Theodotus: quare detra hendus est unus aut alter saltem annus ex summa Baronii, qua detractione discohæret ipsius ratioci nium. VI. Ex eodem loco conficitur, aliquot adhuc de trahendos nam Theodotus non dicitur sedisse eodem tempore Antiochiæ, quo Joannes Hierosoly mis: sedere igitur cœpit, ut quam ocissime, anno 416 jam affecto. Quandoquidem Joannes defunctus est eodem 253 ipso anno 416, detrahendi sunt igitur tres adhuc anni. VII. Verum detrahendos etiam plures suadet ip semet Cyrillus, qui tunc, cum scriberet Attico, ad extremam senectutem pervenisse scribit Acacium Berœensem episcopum. ‹ Accepi, ait, et ego a Deo amantissimo, qui ad extremam senectutem pervenit feliciter, Acacio, litteras, in quibus asseverat, reli giosissimum Antiochiæ antistitem vi coactum esse a quibusdam, ut Joannis memoriam celebraret "., Atqui si scribebat anno 412, nulla ratione dicere poterat ad extremam senectutem pervenisse eum, qui adhuc viginti sex annos episcopatum tenuit tenuit vero Acacius, ut qui obierit anno 436. IX. Ordinatus est ab Eusebio Samosatensi, syn odi Antiochenæ legato, anno 378, aut potius 379, postquam et se monastica vita diu exercuisset, et rem catholicam adversus Arianos egregie cum sanctitatis viris promovisset. Erat igitur quadra ginta saltem annos natus, cum ordinatus est; fuit enim diu presbyter, antequam episcopus quæ enim minor ætas tantis rebus par esset? Quare anno 419 vix octogenario minor fuit, tuncque dici potuit ad extremam senectutem pervenisse. Opi nor igitur litteras Cyrilli a Nicephoro Callisto pro latas, * pertinere ad annum circiter 420, mentio nemque in iis fieri Theodoti, jam unum aut alterum annum in episcopatu agentis. X. Stabilitur isthæc opinio auctoritate Theodo reti, narrantis quid paulo ante mortem sanctissimus monachus Zeno egerit cum Alexandro episcopo Antiochiæ; id enim non improbabiliter contigit plures post annos, quam Zenonem Theodoretus in visit; invisit vero anno 408. XI. Accedit aliud opinionis fundamentum ex litteris Attici ad Cyrillum, ex quibus idem satis aperte concluditur: refert enim Atticus se, cum populum urbis regiæ commoveri cerneret, tumul tuque efflagitare ut sacris diptychis nomen Joannis inscriberetur, imperatorem adiisse, ut ex eo resci ret quid facto esset opus; et imperatorem re spondisse, nihil esse periculi aut incommodi, si defuncti viri nomen, tranquillitatis, pacis et populi concordiæ gratia, tabulis inscriberetur. > At si da tæ essent litteræ anno primo Cyrilli, id est anno 412, fatendum esset datas, cum vix undecimum annum attigisset imperator, qua ætate puer nec consuli solet, nec de rebus tantis respondere. Potuit vero Theodosius et consuli et respondere, 254 si sententiam rogatus est anno 420, quippe qui tunc esset novemdecim annorum. XII. Quin etiam Atticus ita narrat Alexandri in urbe regia, et Theodoti in Antiochena civitate, pro Joanne Chrysostomo in tabulas ecclesiasticas inter episcopos referendo, res gestas, ut longum tempus inter utriusque acta intercessisse ostendat: quomodo vero intercessisset, si Alexander paucos annos epi scopatum tenuisset, et Theodotus jam tum anno 411 successisset, et ea gessisset, quæ Atticus re fert? XIII. Occasione porro litterarum Attici obser vandum est Acacii ingenium tempori servire promptum videns enim Alexandrum suum pri matem, cum capessens episcopatum suæ fidei lit teras Romam de more mitteret, favere Joanni, idque summo pontifici testari, dedit et ipse ad In VIII. Cum ergo extremam senectutem nemo atti gisse dici soleat, nisi qui sit octogenarius, aut certe as Vid. Hist. eccl. lib. v, cap. 35. "Vid. Cyrilli epist. ad Atticum.

nocentium papam litteras in eamdem sententiam; me per divinam gratiam, tum apostolica scripta, quanquam erga defunctum animo foveret odium, quo palam exarserat in vivum. Qui veterum scriptorum recensuerint Theodoreti opera. Veteres dico, qui ante nostrum patrumque sæ culum scripserunt: scripserunt ¹³ vero, quod quidem sciam, soli quinque, Theodoretus ipse, Gennadius quinto sæculo, Photius nono, Nicephorus Callistus decimo quarto, Hebed-Jesu decimo quinto. § I. Theodoretus. I. Texuit Theodoretus suorum librorum quatuor in locis catalogum, modo ampliorem, modo brevio rem. Loci illi sunt epist. 82, ad Eusebium Ancyra num episcopum; epist. 113, ad sanctum Leonem; epist. 116, ad Renatum presbyterum, et epist. 145, ad monachos Constantinopolitanos. 11. In epistola ad Eusebium, post expositam suam de incarnatione fidem, hæc habet: • Ne quis existimet metu perculsun me ista nunc dicere, integrum est, cui animus fuerit, antiqua opera mea evolvere, tum ea, quæ ante synodum Ephesinam, tum quæ post illam rursum ante duodecim annos scripsi. Quæ enim Dei gratia est, et Prophetas om nes commentariis exposui, et Psalterium et Aposto lum, et adversus Arianos ac Macedonianos, et contra Apollinaris præstigias, rabiemque Marcionis, libros olim composui; et in singulis libris eccle siasticum dogma per Dei gratiam elucet. Mysticus præterea scriptus a nobis est liber, et alii de Provi dentia, et ad quæsita Magorum alius, et Vitæ sanc torum, et præter hos alii complures, ne singulos percenseain. Hos autem enumeravi, non gloriæ studio ductus, sed accusatores provocans, et eos qui judicare voluerint, ut operum nostrorum quod eunque 255 voluerint, examinent; nec enim re perient, nos aliud per Dei gratiam sentire, quam quod a Scriptura sacra didicimus. › tum prophetica oracula: et facile est ex his co gnoscere an stabilem fidei regulam servarim, an ab ejus rectitudine deflexerim. > IV. Epist. 116, ad Renatum presbyterum: Ro gamus ut judicium ex scriptis constituatur. Libros enim scripsi amplius triginta adversus Arium et Eunomium, adversus Marcionem, adversus Mace donium, adversus gentilės, adversus Judæos; inter pretatus sum quoque divinam Scripturam: et fa cile est, si quis velit, deprehendere me per aposto lica vestigia incessisse, unum prædicando Filium,▸ etc. V. Epistola 145, ad monachos Constantinopolita nos: Multæ, inquit, auditorum myriades testes sunt, me Evangelicorum dogmatum veritatem tradi disse; præsto sunt et conscripta opera, ut explorent qui velint: non enim pro filiis duobus, sed pro unigenito Dei Filio, et contra Græcos, et contra Judæos, et contra Arii atque Eunomii morbo labo rantes, et contra eos qui Apollinarii amentiam sectantur, vel qui Marcionis tabe correpti sunt, certare nunquam destitimus. Græcis quidem per suadentes ipsum esse omnium rerum Conditorem, sempiterni Dei Filium coæternum: Judæis autem, de illo esse edita vaticinia prophetarum: Arli Eunomiique hæredibus, ejusdem esse cum Patre substantiæ, ejusdemque honoris et potentiæ: Mar cionis furore insanientibus, non bonum tantum esse, verum etiam justum, non alienorum, ut ipsi fabulantur, sed suorum ipsius operum salvatorem atque ut semel dicam, adversus quamlibet hæ resin dimicantes, unum Filium adorandum mone mus. > I. Ex quatuor epistolis, prima anno 445 scripta est, reliquæ anno 449 desinente: quare quæ in prima recensentur, ante annum 446 èdita sunt. ■. Nulla fit uspiam mentio reprehensionis duo decim Capitum Cyrilli; nulla defensionis pro Dio doro Tarsensi et Theodoro Mopsuesteno; nulla etiam Eranistæ, 256 licet hæc ante annum 445 “, aut certe 449, composita sint. Verum non erant conducibilia ad defensionem Theodoreti, sed magis III. Epistola 113, ad sanctum Leonem: ‹ Aposto licæ vestræ sedis exspecto sententiam, et oro atque obtestor sanctitatem tuam, ut mihi rectum ac ju stum tribunal vestrum invocanti opem ferat, ju beatque ad vos venire, et doctrinam meam apo stolicis vestigiis inbærentem ostendere. Sunt enim ad accusationem. mihi, quæ partim ante annos viginti, partim ante octodecim, partim ante quindecim, partim ante * duodecim seripsi, quædam contra Arianos et Eu nomianos, quædam contra Judæos et gentiles, quædam contra magos qui sunt in Perside. Alia de universali Providentia, alia rursus de Theologia, deque divina Incarnatione. Exposita sunt etiam a III. Nulla pariter mentio fit commentarii in Can ticum canticorum ", licet primis temporibus, certe ante Psalterium, evulgati: causa in obscuro latet, investigabitur suo loco. IV. Nulla fit similiter memoria orationis de Charitate, commentariorum in Octateuchum, et libros Regum ", Historia ecclesiasticæ, et operis "Legendum esse videtur: Qui de Nostro, jam Patrum sæculo, scripserunt. "Licet hæc, etc. Vid. de Eranista supra, p. 206. "Nulla, etc. Scilicet in epistolis citatis. Exstat autem ipsius Theodoreti testimonium infra, § 3, ab initio. 16 Orat. de char. Hæc vero cum pertineat ad Historiam religiosam, locus ex epistola ad Eusebium allatus huc etiam referri potest. 17 Comment. Regum. Ad hos etiam libros respexit, cum ad Renatum scriberet, se interpretatum esse Scripturam sacram.

Hæreticarum fabularum cum tamen in his conti- tricesimus septimus aut octavus ab obitu Theodo neantur multa rectam fidem auctoris demonstrantia, sed nondum erant scripta. V. Memoratur in sola ad Eusebium epistola Phi lotheus", id est, Historia sanctorum, atque etiam Mysticus liber in sola ad sanctum Leonem liber de Theologia, et liber de Incarnatione. VI. In epistola ad Eusebium dividuntur opera, quæ censentur, in duas partes: alia enim ante synodum Ephesinam, id est ante annum 431, scripta dicuntur; alia post synodum. At in epistola ad sanctum Leonem distributio + quatuor in partes quædam enim scripta narrantur ante vi ginti annos, id est, ante annum 429, quædam ante octodecim, id est, ante annum 431, quædam ante quindecim, id est, ante annum 434, quædam ante duodecim, id est, ante annum 437. Quæ di euntur scripta ante viginti annos, ea ipsa sunt quæ ante synodum Ephesinam prodierunt. VII. Non facile perspicitur causa cur Theodo retus ex scriptis suis judicium exerceri voluerit etenim ex iisdem accusatores agere potuerunt, ut revera postmodum in v synodo actum est: ex iis certe Cyrillus non semel Theodoretum Nestorianæ societatis reum dixit. VIII. In epistola ad Renatunı dicuntur libri am plius triginta adversus Arium et Eunomium, Mar cionem et Macedonium, gentiles et Judæos scripti ex iis duodecim adversus gentiles noti sunt, qui nempe inscribuntur De Græcanicis affectionibus cu randis alii periisse vulgo creduntur; forsan alieno latent sub nomine, quod postea inquiren dum est. § II. Gennadius. reti eo tempore pauca admodum, eaque non pu rissima, Theodoreti opera nota erant in Occidente, alioquin non latuissent tam curiosum librorum indagatorem. Id fecit, opinor, linguæ Græcæ ne glectus apud Latinos, qui quantus fuerit, colligere licet ex litteris, tum sancti Coelestini ad Nestorium, tum Pelagii II, ad episcopos Istriæ, aliisque ejus modi testimoniis. II. Legisse videtur Græce opera quæ memorat; alioquin pervenisset ad nos vetus illa, si quæ fuis set olim, versio: pervenerunt enim aliæ tum vulgo notæ, ut quæ vertit Rufinus, quæque Hieronymus; tum quæ ignotiores, cujusmodi versio scholiorum Cyrilli a Mario Mercatore; homiliarum Chrysostomi in Matthæum; de laudibus Pauli, et ad neophytos ab Aniano diacono; fidei Rufini Palæstini a Juliano Eclanensi, etc. Et vero quo tempore scribebat Gennadius, Massiliæ, ubi erat presbyter, Græca lingua notior fuit, quam in ulla alia Occidentis parte; non solum propter urbis natales a Græcis, ut fertur, conditæ, sed etiam ob Cassiani famam illuc ex Oriente appulsi, ad quem sanctus Ceele stinus litteras Nestorii vertendas et refellendas misit. III. Solus, quod sciam, meminit temporis quo Theodoretus vita excessit, quanquam nec id satis definite facit. Tradit enim obiisse sub Leone seniore, qui septemdecim aunos et amplius imperium tenuit; nos ad initium imperii obitum Theodoreti referen dum sensimus in historia vitæ. Sentiendi causas partim loco mox dicto protulimus, partim de Histo ria ecclesiastica Theodoreti agentes exponemus. IV. Scripta illa fortia, quorum meminit, multi putant non differre ab Eraniste seu Polymorpho; neque opinione falluntur 30: sed 258 sua Genna dius ipse deceptus est, non satis intelligens, quo tempore scripsit, et qua occasione opus hoc Theo ⚫doretus. Aperiemus in ejusdem recensione. § III. Photius. In libro De scriptoribus ecclesiasticis, cap. 89, ◄ Theodoretus, inquit, 257 Cyri civitatis episcopus (a Cyro enim Persarum rege condita servat hodie que apud Syriam nomen auctoris), scripsisse dicitur multa ad meam tamen notitiam ista sunt quæ venerunt: * De incarnatione Domini, adversus Eutychen presbyterum, et Dioscorum Alexandriæ episcopum, qui humanam in Christo carnem fuisse negant, scripta fortia, per quæ confirmat et ratione et testimoniis Scripturarum, ita illum veram ma‍ ternæ substantiæ carnem habuisse, quam ex matre vasse sufficiat in præsenti tria. Virgine sumpsit: sicut et veram deitatem, quain æterna nascibilitate a Deo Patre gignente ipse na scendo accepit. Sunt et ejusdem Historiæ ecclesia sticæ libri, quos imitatus Eusebium Cæsariensem scripsit; incipiens a fine librorum Eusebii usque ad suum tempus, id est, a vicennalibus Constantini usque ad imperium Leonis senioris, sub quo et Non videtur operæ pretium textam Photii ex scribere, partim quia prolixior est, nec de pluribus fere operibus simul agit, sed sparsim de singulis; partim quod ad singula opera adduci debet. Obser mortuus est. › 1. Gennadius scribebat anno Christi 494, qui fuit I. Meminit operum Theodoreti quinque in locis Bibliothecæ, ubi tradit se legisse Historiam eccle siasticam; libros viginti septem adversus hæreses, quibus accenset Eranisten; libros quinque Hære ticarum fabularum; libros totidem in Chrysosto mum, commentarios in Danielem, in Octateuchum, libros Regum, Paralipomena, et duodecim minores Prophetas. 18 Op. Hær. Fab. Sed adversus omnes hæreses se calamum strinxisse testatur in Epistola au monachos Constantinop. "In sola, etc. Exstat etiam hujus libri memoria in Hist. eccles. 1. tv, č. 24. Neque op. fall. Seḍ impugnatur ista opinio infra, c. 6.

II. Multa non memorat", quæ nullus tamen re- conquisitis hinc inde libris, restituta est: quare vocat in dubium, imo quæ inagna ex parte Theo doretus expresse agnoscit, tanquam sua: agnoscit, inquam, in ipsis etiam libris a Photio memoratis,ve luti expositiones in Psalterium, in Cantica, in Isaiam, in Jeremiam, in Ezechielem, in Apostoli Epistolas quatuordecim,quibus adde Historiam religiosam,sive Philotheum, orationem de Charitate, sermones decem de Providentia, libros totidem De Græcanicis affe. ctionibus curandis, et epistolas plurimas. III. Solus tribuit Theodoreto libros quinque in laudem Chrysostomi; solus item libros viginti sep tem adversus hæreses; quanquam ex illis viginti septem longe ante Photii tempora Marius Mercator priorum quinque mentionem fecit: sed simul dedit, unde Photius erroris in eo damnaretur, quod alios libros, sive potius sermones viginti et unum, Theo doreto tribuerit, cum sint alterius, quem Marius Mercator nominatim appellat ". * § IV. Nicephorus Callistus. In libro xiv Historiæ ecclesiasticæ, cap. 54, hæc habet Theodoretus natione quidem Syrus fuit, sectator autem magni Chrysostomi, illumque sibi, quasi primarium exemplar, stylo conformando propositum habuit; etenim fluidus admodum ac copiosus, in elocutione facilis, et Atticam gratiam redolens. Lucubrationes ab eo compositæ hæ sunt Enarrationes in Vetus Testamentum, cujus etiam obscuriorum locorum expositiones in peculiarem contraxit librum. Opus aliud in sexdecim prophetas, aliud idem in Psalterium, De Providentia liber alius, alius in Apostolum, Adversus hæreses omnes volu men, quod mendacii et veritatis discrimen inscripsit. Liber, quem contra duodecim 259 Capita Cyrilli conscripsit, Item Ecclesiastica historia, et rursum Philotheus, hoc est, Dei amantium historia, in qua institutum eorum, qui ætate sua vitam sancte transegerunt, persequitur. Libri tres De divinis dogmatibus in dialogo conscripti. Legi præterea suprà quingentas ejus Epistolas Græco sermone op time compositas. 1. Vivebat Nicephorus XIV sæculo, circa annum Christi 1325. Quare credibile est, non alia exstitisse tunc temporis, saltem in bibliotheca Sanctæ Sophiæ et apud acœmetas, Theodoreti opera, quam quæ recenset. Tradit enim “se, quæ illic erant, diligen ter evolvisse; et rationi consonum est, tantæ urbis, tantæque Ecclesiæ litterarium thesaurum non caruis se vulgatis magnorum virorum libris. Etsi enim vetus illa et jam inde a primis sedis patriarchica temporibus collecta bibliotheca conflagraverat, cu riose tamen ab imperatoribus simul et patriarchis, non alia quam quæ numerantur, opinor tunc ex stitisse opera, quæ Theodoreti nomine inscriberen tur, aut saltem communiter manibus versarentur. II. Non recenset, quæ nostris etiam manibus te runtur, Commentaria in Cantica, libros decem de Græ canicis affectionibus curandis, et Orationem de cha rilate: quanquam dici potest orationem hanc Philo thei, cui, subjungitur in multis codicibus, nomine appellasse: sed utrumque prius opus ab ipso etiam. Photio prætermissum est. III. Omittit pariter, quæ Theodoretus ipse me morat, Adversus Arianos, Macedonianos, Apollinari stas, Marcionitas et Judæos librum mysticum, Re sponsionem ad quæsita magorum, et Theologiam. Id vero mirabile, propter operum præstantiam atque utilitatem; an perierant jam tunc elucubrationés tantæ, aut haberi facile non poterant", etsi studiose conquirerentur; an aliis auctoribus ea etiam tem pestate suppositæ fuerant? IV. Omittit denique Pentalogium et defensionem Diodori atque Theodori, a quibus magistris Nesto rius hæresin suam hausit, licet Theodoreto utrum que opus tribuat, partim v synodas generalis,. partim Theodoreti æqualis Marius Mercator; de fensionemque agnoscat Theodoretus pro sua, cum ad Irenæum scribit”. § V. Hebed-Jesu metropolita Sobensis. In catalogo librorum Chaldæorum, qui Romæ edi tus est anno 1653 ab Abrahamo Ecchellensi, scribit Hebed-Jesu Syriace de libris Theodoreti in hæc ver ba: ‹Theodoretus Cyri composuit librum Philothei, et illum qui est’260 Contra Origenem, et alium etiam De politia, et Commentarium in Danielem, et exactissimam ecclesiasticam Historiam, Apologiam pro Patribus nostris, duobus tomis, Resolutiones ca pitum Cyrilli, Contra philosophos tractatum, plures que Epistolas multis refertas eruditionibus. I.De Hebed-Jesu hæc habet Ecchellensis interpres Genere fuit Chaldæus, professione Nestorianus, dignitate episcopus; multa scripsit opera ad stabi liendam confirmandamque Nestorianam hæresin. At divina tandem affulgente gratia, ad meliorem rediit mentem, Romamque profectus est jam senex sub Julio III, summo pontifice, ubi Nestorianis ab juratis erroribus, catholicam professus est fidem. Antequam Nestorianus esse desineret, contexuerat Catalogum scriptorum, tam sacrorum, quam pro fanorum, quorum opera suis temporibus Syra lingua legerentur.> II. Quem librum ait a Theodoreto contra Orige nem scriptum esse, hunc opinor non diversum ab Expositione Geneseos"; quemadmodum nec librum "Vid. infra, c. 9, § 1 et 2. "Vid. supra, p. 98 et 115. Vid. Præf. in lib. 1. Aut haberi, etc. Jn hanc sententiam inclinat Garnerius. Vid. infra, p. 271. 2* Epist. 16. * Hunc Geneseos. Præstat conjectura Rich. Simon, scriptum fuisse hærcses, imperitum autem scribam, quo Ecchellensis usus est, legisse nomen Origenis.

prebenderetur, etsi de quadringentis annis plures gratia factam assidue versantibus, plurimi æsti quam septemdecim detraherentur. § II. Interpretatio in Psalmos centum et quinquaginta. I. Theodoretus interpretationis in Psalterium meminit expresse in Epistola ad Eusebium *, atque etiam quæstione 43 in librum II Regum. . Suscepit igitur id operis ante annum 433; nam cum scriberęt anno 445 ad Eusebium, tradit se ante duodecim annos confecisse libros quos enumerat; enumerat vero secundo loco Psalterii expositionem. Quamvis hoc argumentum probabile sit veroque simile, debet tamen dictum Theodoreti restringi ad priores libros, quos recenset: nam Philotheus, qui postremus nominatur, vix ante annum 445 scri ptus dici potest, ut suo loco demonstrabitur. III. Quod si autem res ita se habet, id operis compositum esse oportet post synodum Ephesinam, cum res Nestorianæ adhuc admodum ferverent, pàxque inter Ecclesias, invito Theodoreto, esset inita. Oportet et pertinere ad libros, qui in litteris ad sanctum Leonem anno 449 datis, ante quindecim annos scripti dicuntur. 265 IV. Inde fit ut, quoniam æger animus vix continere solet conceptam perturbationem, erum pat inter interpretandum subinde nonnihil aut ira cundiæ, aut querelarum, aut ægritudinis: quod at tentus lector non semel observabit. V. Theodoretus videri potest tradere, non conti nuum fuisse totius operis elucubrandi laborem, sed aliorum scriptione interruptum. Ait enim " Hoc nostrum desiderium (explanandi Psalterium), non siverunt ad finem pervenire ii, qui a nobis sa crorum aliorum voluminum explanationes efflagi tarunt. › Malim ego tamen assentiri Sirmondo exi stimanti integrum opus post memoratos libros esse compositum. Id enim suadent verba allatis priora Propterea banc primam prophetiam volebam ex ponere, atque ingeniosis mercatoribus, eam quæ in profundo est, utilitatem proponere, ut canentes simul, et eorum quæ canuntur sententiam perci pientes, duplicatum fructum percipiant. Suadent etiam sequentia: «Postquam igitur dedit nobis Deus, ut commentarios in hæc ipsius eloquia ad finem perduceremus; age hujus etiam prophetiæ expositionem bono animo aggrediamur, › VI. Quo consilio accesserit ad hunc laborem, ex ponit dilucide: ‹ Mihi quidem præ cæteris divinis oraculis optabile fuit, magni Davidis prophetiam interpretari; quandoquidem religionis alumni, tum qui urbes, tum qui agros incolunt, præcipuam ope ram huic parti navant omnes; in primis vero qui monasticam vitam agunt, dies noctesque Davidicos versus in ore habent, etc. Inde se prodit nonnulla causa, cur a monachis interpretationem hanc sui Psal. L, 7. mata sit ". VII. Ostendit etiam, quam rationem in exponen dis Psalmis teneat, et quam ob causam. ‹ Cum in varios incidissem commentarios, qui partim in al legoriam eum multa satietate abibant; partim vero prophetiam quibusdam historiis sic adapta bant, ut Judæis potius interpretatio suffragaretur, quam fidei alumnis: solertis esse putavi, et horum et illorum immodicitatem fugere. Quæcunque qui dem priscis historiis cohærebant, his hæc accom modare etiamnunc, prædictiones autem de Domino Christo, et de Ecclesia ex gentibus conflanda, nec non de evangelica republica, deque apostolicis præ dicationibus, non aliis quibusdam ascribere, quod Judæi facere solent, qui malitiæ assueti sunt, et suæ incredulitatis excusationein texunt. Satis enim est rerum ipsarum testimonium, ut ad veritatem interpretationis deducat eos, qui illam reperire de siderant unde non admodum laboriosa erit nobis prædictionis expositio, siquidem hanc dilueidam facit 266 rerum contemplatio, Studebimus autem, quod in nobis erit, orationis prolixitatem vitare, et compendiosam volentibus utilitatem proponere. ▸ Quos arguit, aut fastidiosæ allegoriæ, aut nimfi in Judæos favoris, aut tædiosæ prolixitatis expositores, ii sunt Apollinarius, Theodorus Mopsuestenus, et Chrysostomus allegoriis indulsit Apollinarius, Judaicis expositionibus Theodorus, Chrysostomus prolixitati. Abstinuit vero ab his auctoribus nomi natim appellandis propter reverentiam: nam Apol linarii famam suspiciebat, reliquos duos ut magi stros colebat. VIII. Chrysostomum tamen ita secutus est hac in parte, ut aliud nihil fere præstare videatur, quam quod effusam illius orationem contrahat. Sententias certe expressit sæpe: verba autem ali quando exscripsit. Id cum pluribus exemplis mani❤ festum fiat, tum clarissime patet, si utriusque in terpretis et legatur et conferatur çommentarius in psalmum 1 ad hæc verba: Ecce in iniquitatibus con ceptus sum b, etc. IX. Etsi aliquando secutus sit Theodorum, hunc deserit tamen ut plurimum, idque justis de causis *; nam Theodorus primo multa in Psalmis de Christo dicta, detorquet alio; deinde adolescens octodecim annorum Davidem interpretatus est, cum plus ha beret audaciæ quam eruditionis. Postea ejusmodi expositione invidiam multorum sibi conflavit, quasi Judæis faveret denique ipse suum juvenile opus non admodum probabat, ut infectum etiam vellet. Ingenue tamen fatendum, quod res est; ea non nunquam in Catenis legi ex Theodoro in Psalmos, quæ ostendant, ab ipso litteralem sensum feliciter Vid. epist. 82. In Præf. hujusce Operis. "Plur. æstim. sit. Hæc supplet Oudinus, De script. eccl., 37 Vid. Fabricii Biblioth. Gr., vol. IX, p. 160 seq. 1. I, p. 1070.

expositum fuisse, ut mirabile sit in adolescente sunt, neque minoris momenti “: nam auctor, tantam Scripturæ intelligentiam exsistere potuisse. § III. Interpretatio Cantici canticorum. I. Interpretatum se Canticum canticorum testatur Theodoretus, semel quidem, sed aperte, in Præ fatione Expositionis in Fsalmos: Imposuerunt nobis nonnulli, ut Canticum canticorum exponere mus; aliqui vero viri desideriorum * desideraverunt prophetiam cognoscere; alii divini Ezechielis, alii duodecim prophetarum prædictiones obscuritate involutas enucleari sibi ac declarari postularunt. Postquam igitur dedit nobis Deus, ut commenta rios in hæc ipsius eloquia ad finem perduceremus, age hujus etiam prophetiæ expositionem fidenter aggrediamur. > II. De interpretatione porro, quam Græce pariter ac Latine ex Zini versione edidit Sirmondus ",dubi taverit forte quispiam, sitne Theodoreti, an alterius. III. Theodoreto tribuit Sirmondus, pro quo gra vissima 267 sex" argumenta faciunt. Primum, ipsiusmet Sirmondi viri.perspicacissimi atque eru ditissimi judicium. Alterum, fides gemini manu scripti codicis, Itali nempe, quo Franciscus Zinus usus est, et nostri, quo Sirmondus. Tertium *, ipsiusmet Theodoreti testimonium, exposuisse se Cantica canticorum scribentis. Quartum, auctoritas Pelagii II pontificis, aut Gregorii Magni potius epi stolam Pelagii nomine ad Eliam Aquileiensem et episcopos Istriæ scribentis. ‹ Cum Theodorus, in quit, Canticum canticorum vellet exponere, Salo monem per hunc librum Æthiopissæ reginæ blan ditum esse professus est: quod Theodoretus re prehendens, nomen quidem Theodori suppressit, sed tamen vesaniam patefecit; ejusdem namque libri commenta describens, ait: Audio plures man ticum canticorum detrahentes, et non credentes spi-. ritualem esse librum, fabulas autem quasdam ani culares per vesaniam texentes componere, et præ sumere dicentes, quod sapiens Salomon ad seipsum et filiam Pharaonis hunc librum conscripsisset. Quæ verba exstant ** in præfatione operis a Sirmondo editi. Quintum, prolixus quidam Ezechielis locus, continens verba Dei ad Hierosolymam, cui velut in sanæ meretrici, allegoricis vocibus, infandum ido lolatriæ crimen exprobrat: eodem hic et in com mentariis ad prophetam sensu ac pene verbis ex plicatur. Sextum, consonantia eorum, quæ hic afferuntur, cum aliorum operum et præsertim Com mentariorum in Psalmos locis pene innumeris. Postremum, consensus eruditorum virorum, sive qui Sirmondum antecesserunt, sive qui secuti sunt. IV. Quæ in contrarium pugnant, neque pauciora quisquis est, perinde se gerit, ac si vellet alium se a Theodoreto probare; siquidem refert primo ", id se operis aggressum, quamvis innumerabilibus tum urbanis, tum rusticanis, tum militaribus, tum civi libus, tum ad Ecclesiam, tum ad rempublicam pertinentibus occupationibus distractus esset. Qui vero Theodoretus, cum in monasterio episcopatum usque vixerit, et postquam episcopatum suscepit, divinis rebus tractandis totus incubuerit, aut rusti canis, aut militaribus aliisque præfatis curis dis trahebatur? V. Innuit deinde, se vivente 268 Chrysostomo scribere". Fortis ille pietatis propugnator Dio dorus, et Joannes, qui ad hunc usque diem do ctrinæ fluentis irrigat universum orbem terrarum, librum hunc spiritualem esse censuerunt.» Atqui Theodoretus scripsit in Cantica, cum episcopus jam esset, et vix vicesimum tertium ætatis annum attigerat, cum Chrysostomus vivere desiit: fun ctus enim est fato anno 407. VI. Tertio, in Theodorum Mopsuestenum gra viter invehitur, tacito quidem nomine, sed suis satis characteribus indicata persona. Quid enim gravius dici queat in virum ea tempestate celeber rimum, quam quod narret fabulas, ne deliranti bus quidem aniculis dignas; falsas et perniciosas opiniones inducat; maledicta et contumelias in Spiritum sanctum conjiciat; Patribus longe infe rior sit sapientia et spiritu **, etc. Theodorum tamen Theodoretus, et coluit junior ut patrem ac magistrum, et matura jam ætate, scriptis libris, contra Cyrillum, velut divinum pietatis propugna torem defendit; et paulo ante obitum, tunc cum Historiam ecclesiasticam scriberet, immensis laudi bus ornavit, «quasi fuerit totius Ecclesiæ magi ster, hæreticarumque omnium cohortium debellator, ac optimam divinis ovibus herbam suppeditave rit ".> VII. Quarto, tradit 48 sacra volumina partim a Manasse, qui omnes sive priores, sive posteriores, reges scelere et impietate vicit, combusta esse; partim captivitatis tempore, templo a Babyloniis incenso, penitus interiisse. Tale nihil de Manasse Theodoretus, neque libro quarto Regum, neque secundo Paralipomenon scribit, cum tamen ipsius omnia scelera curiosius recenseat. VIII. Quinto, prolixiores illi commentarii non sa piunt breviloquentiam, quam in aliis aliorum li brorum Expositionibus Theodoretus observat. IX. Denique, si opus a Zino versum Theodoreti sit, mirum profecto cur Theodoretus, erroris "In Ad hæc 38 Viri desid. Danielis nimirum.» Vid. supra, p. 149. 40 Sex. Septimum additur exeunte §. Præf. in Psalmos. Exstant ab initio t. II edit. nostræ. Vide etiam Fabric. I. c. p. 161. argumenta respondimus in diss. de Vita et scriptis Theodoreti, quæ præmissa est tomo I. Argumentis ibi commemoratis, quæ ad probandam außevtiav commentarii, quem habemus, valeant, addenda est si militudo eorum, quæ ad Psalmum LXXI et de ejusdem Psalmi argumento ad Cant. ni, 7, 8, legimus. * Vide præfat. ad Cant. cant. Hist. eccl., 1. v, c. 39. 48 Vid. Præfat. ad Cant. cant. Ibid. 4 lbid.

non quod crederent opus esse id agi, quod Socrates enim frequentius objecit Cyrillo, quam quod ab is Sozomenusque præstitissent, sed ut hac occupa tione animum scribentis a calamitatis cogitatione abducerent. XVI. Oportuit vero miro in id studio ferri Theo-` doretum, ut qui sex mensium spatio tam laborio sam historiam texuerit. Quare credi posset opus per otium antea inchoasse, nunc absolvisse, nisi texen dæ historiæ modum tenuisset, qui non diuturnum exigeret tempus ab homine rerum sciente et prom pto scribere: totius enim pars media, atque etiam "major, plena est epistolis synodicis, testimoniisque insertis, quæ brevibus narrationibus connectuntur. XVII. Quod si Theodoretus ad scribendum abre plus est æstu præfervidi doloris, ingenio abutentis ad vindictam de adversariis sumendam ", admirabili tatis multum brevitas temporis amittet: notum enim quid possit facundia irascens, quamque cele res habeat motus, cum se aut ulciscitur, aut de fendit, præsertim si defendit, ita ut regerere possit artificiose crimen in adversarios. XVIII. Atque hæc causa est non improbabilis, unde tot hallucinationes historicæ originem duxe rint siquidem præceps et turbulentus animus so let sibi magis quam aliis attendere; dumque motu suo abripitur, in adjunctis rerum circumspiciendis hærere non potest. tis errorum magistris suam, sive de unione natura rum, sive de processione Spiritus sancti, doctrinam acceperit? XX. Opinor igitur primum, hoc opus Theodoreti aliud nihil esse præter historiam Arianæ hæreseos, sive in seipsa, sive in propagine. Deinde, ipsam eo consilio scriptam fuisse, ut ostenderentur fontes, ex quibus Theodoreto viderentur orti errores, quos affingebat Catholicis. Tertio, in Arianis, unio Bis hypostaticæ defensores; in Eusebio Nicome diensi, Cyrillum; in Athanasio atque etiam in Chry sostomo, Nestorium; alios Nestorii amicos in aliis adumbratos esse. Quarto denique Cyrillum et Pro clum in iis, qui Diodorum Tarsensein et Theodorum Mopsuestenum, velut hæreticos, scriptis factisque traduxissent, tacite tunc refelli, cum uterque velut fidei defensor inducitur 86. XIX. Jam vero quod propter levandam animi ægritudinem Theodoretus ad scribendum accesse rit, facile probant conditio temporum **, Theodoreti ingenium, et ipsa etiam, si paulo attentius consi deretur, historia. Nam incredibile non est myste rii nonnihil in ea latere, nec sine conquisita calli dius causa, exordium duci ab ortu hæresis Arianæ, terminum poni in Theodoti Theodorique obitu, id est, in tempore quo Nestorius Sisinnlo in sedem urbis regiæ successit. Nam cum hæresis Arianæ exstiterint partes duæ: altera, quæ Christum per fectum esse Deum; altera, quæ perfectum homi nem negaret Theodoretus videri potest utriusque partis historiam opera una voluisse componere; sed prioris revera, posterioris velut in imagine, et aiviɣpatıxws. Potest etiam videri, dum Arianam hæresin 282 describit, ostendere, quas suo tem pore serpere putabat, ipsius propagines, id est, de monstrare in Ario, Eunomio, Apollinario et Mace donio, velut in parentibus, Cyrillum et Catholicos unionis substantialis defensores, quos traducebat, velut ejusmodi pestium filios aut nepotes. Quid XXI. Horum quatuor opinionis meæ capitum pri mum facile sibi persuadebit is, qui totis quinque li bris aliud nihil per se tractari adverterit, quam quæ ad hæresin Arianam spectant 87. Quæ enim attin guntur præterea, episodia quædam sunt, nec pro lixa, nec frequentia. XXII. Narratur in libro primo, quo rerum statu, quo in loco, hæresis Ariana, quando, quo parente nata sit, quas partes habuerit, quas conversiones, quasque diversis temporibus formas, a quibus im pugnata, quas moverit et quantas turbas, quomodo Nicææ damnata sit; quanta pietas Constantini in fide, cum adversus Arianos tuenda, tum apud infi deles propaganda; quot tamen hæreticorum fraudi bus captus sit; qui obitus Arii; qui et quarum Ec clesiarum episcopi Arianis faverint, aut obstiterint; quanta passus Athanasius, ab ipso etiam Constan tino, pro Verbi divinitate; quæ in exsilia ejectus; quam 283 pie Constantinus obierit. Atque hæc syn opsis libri primi. AXIII. Secundus continet rei Arianæ historiam sub Constantio: narratur enim primus Athanasii Alexandriam e Galliis reditus, tum Constantisim peratoris defectio a fide-catholica, secunda Atha nasii relegatio, Paulique Constantinopolitani ejectio in urbem Cucusum: postea Macedonii hæresis, quæ Ariana, soboles, exortus; quæ in concilio Sardicensi gesta sint; quid Antiochiæ Ariani adversus Euphra tum et Vincentium moliti; quomodo Stephanus Antiochenus Arianus dejectus; quomodo Athana sius iterum redierit ab exsilio, et tertium ejectus Ita Garnerius præludit hypothesi, quam § 19 et 20, expromere haud dubitavit. 85 Soli Garnerio hæ levissimæ conjectura se probare potuerunt. ** Somnia hæc dixeris potius quam conjecturas viro erudito dignas. Vid. Dupinii Biblioth. aut. eccl., t. IV, p. 94, 95, et Ittigii Præf. ad Hist. eccles., sæc. 11, p. 8 seq. nee non De Biblioth. et Catenis PP., p. 729. 87 Si vel maxime hæc ita se haberent, tamen Garnerii hypothesis parum præsidii inde petere posset. Cum enim Theodoretus, ut ipse 1. v, c. 39, testator, scribendi initium fecerit ab Arii vesanía, hæc autem pro diversis imperatorum, aulicorum, episcoporum studiis, ultra sæcu lum Ecclesiam turbaverit, non est quod miremur, scriptorem nostrum, cum centum et quod excurrit, annorum historiam scriberet, non ad primordia tantuni Arianismi, sed ad universam ejus progeniem plenius describendam animum adjecisse.

fugerit; quanta rabie ipsius sedem impins Georgius invaserit, et Alexandrinam Ecclesiam vastaverit; quibus Arianorum artibus coactum sit conciliam Mediolanense Arianorum contra Athanasium; quid Liberius papa cum Constantio imperatore collocu tus; quomodo et ejectus sit in exsilium, et redierit; postea de concilio Ariminensi, impia formula fidei Nicææ Thraciæ fabricata; synodica Damasi, Athana siique epistola super concilio Ariminensi; Leontii Antiocheni Ariani artibus ad fallendos fideles; Eu doxii, qui Leontio successit, professa impietate; concilio iterum Nicææ convocato; de concilio item Seleucia Isauriæ habito; de Aetii Anomoi initiis et condemnatione; de Eunomianorum ab Arianis discessione; de Jacobo Nisibeno per digressionem; de concilio tandem Antiocheno, in quo Meletius ab Arianis vexatus est; de Eusebio Samosatensi Aria norum boste, et obitu Constantii eorumdem patroni. XXIV. Tertius prosequitur imperium Juliani Apostatæ, quo dominante vix respirare quidem licebat Christianis, gentilibus audacter furentibus ausa est tamen identidem hæresis, cognatæ impie tatis uti potentia, ad Catholicos insectandos. In hoc igitur libro, post descriptos Juliani mores et enarrata initia, refertur episcoporum exsilium ab Arianis passorum reditus, Paulini Antiocheni catho lici ordinatio, gentilium in Christianos furor, quar tumque Athanasii exsilium. Quæ consequuntur usque ad finem, in Juliani tyrannide, sanctorum de tyranno triumphis, ejusdem expeditione in Persas, et justa cæde enarranda, posita sunt. XXVI. Quintus statum hæresis Arianæ, duarum que ipsius propaginum, Apollinariane et Macedo nianæ damnationem complectitur, simulque immen sas Theodosii imperatoris, Ambrosii episcopi, Joannis Chrysostomi, et Antiochenorum præsulum, ac Theodori Mopsuesteni laudes. Quare post lauda tum Gratianum, qui mortuo Valente, totius imperii potitus est, reditus primum catholicorum episcopo 'rum pro fide exsulum, Arianorum lege lata ejectio narratur: tum exponitur hæresis Apollinarianæ utraque pars, et posterior maxime. Ex hac radice, ▸ inquit Theodoretus 88, in Ecclesiis natum est, quod una carnis et divinitatis natura dicitur, quodque divinitati Unigeniti passio ascribitur, et alia id ge nus, de quibus populorum, sacerdotumque certa mina exstiterunt. Deinde Diodori Tarsénsis ordi natio, Eusebii Samosatensis reditus, factæque ab ipso ordinationes Catholicorum, cædesque ab Ariana muliere describitur: deinde Theodosii Magni im peratoris inauguratio, studium pro fide, cujus im pugnatores episcopi censentur; concilii secundi convocatio, synodica ad Damasum anno sequente missa, qua damnantur Macedonius et Apollinaris, Damasi adversus Apollinarem synodica, ejusdemque confessio ad Paulinum describitur. Mox perstricta Gratiani nece et tyrannide Maximi, instituitur nar ratio de Justinæ studio erga Arianos, turbisque Me diolani motis, ac Maximi tyranni, Theodosiique im peratoris ea de re judicio, et de Theodosii adversns Arianos lege Amphilochii precibus edita.. Postea per episodium cædes Thessalonicensis, et. Antiochena seditio narratur, ut Ambrosii, et Flaviani, Theodo siique laudandi occasio capiatur: narratur et idolo rum templorumque destructio, Flavianique cum imperatore collocutio de episcopatu Antiocheno, et reconciliatio cum Occidentalibus, rem promovente Acacio Eugenii tyrannis, Theodosiique victoria at que obitus. Venitur deinde ad Arcadii imperium, resque Chrysostomi, quibus prolixe expositis, 285 laudatur et Alexander Antiochenus episcopus, et pietas Theodosii Junioris ac sororum, et Theodotus Alexandri successor, qui Apollinaristas ad Eccle siam reduxit. Tandem, narrata per episodium Per.. sarum persecutione, immensis laudibus extollitur Theodorus Mopsuestenus, ac finis historiæ impo XXV. Quartus continet res fidei, quæ regnanti bus tribus rerum dominis, Joviano quidem et Va lentiniano catholicis, Valente autem Ariano, conti gerunt quare post commemorata Joviani initia, refertur primum reditus Athanasii; synodica Ægy ptiaci concilii ad Jovianum, Jovianique mors repen tina tum Valentiniani inauguratio, Valentisque fratris in consortem regni assumptio, ordinatio Am brosii Mediolanensis episcopi, Augustorum lex de consubstantiali, de quo etiam synodus Illyriciana ha bita est; Audianorum de Deo corporato, Messaliano rum 284'de orationis fictitia quadam virtute, hæresis exordium; postea Valentis imperatoris in Arianam impietatem lapsus; inde sanctorum exsilia, tum Athanasii obitus, Petri successoris catholici vexatio, Lucii Ariani Petro suffecti infanda faci nora, et.a Saracenorum electo episcopo reprehen sio; deinceps Constantinopolitanorum ac Antioche norum fidelium persecutio, Flaviani et Diodori pro ĥde sollicitudo, sauctorum * monachorum cum duo bus his fidei defensoribus conspiratio; Ephremii in Syria, Didymi Alexandriæ, illustrium episcoporum in Pontica et Asiana, Damasi et Ambrosii in Occi dente, pro fide sincera studium; denique Valentis expeditio et cædes, Gothorumque ad Arianam hære sin abductio. nitur. XXVII. Cum ea sit ratio operis, quod recense mus, nemini, opinor, historicæ artis perito dubium est, quin vere inscribi debeat Hæreseos Atianæ hi storia. Nam ex artis præcepto, primo ipsius omnia pertractantur; deinde cuncta, quæ attinguntur alia, ad camdem referuntur. XXVIII. Jam vero historiam hanc eo consilio scriptam esse, ut ostenderetur radix errorum, quos sibi visus est Theodoretus in scriptis sancti Cyrilli videre, facili negotio conficitur. XXIX. Docuerat Cyrillus inter ambas Christi na es Hist, eccles. 1. v, c. 5.

episcopatum urbis regiæ, propter eloquentiæ et san- hactenus interpretes quinque, quod quidem sciam, etimoniæ famam. Uterque aulæ principis et civita tis populo gratus; uterque clericis et monachis Con stantinopolitanæ Ecclesiæ gravis. Uterque Arianis infensus, quorum coitiones Chrysostomus, templa Nestorius sustulit. Uterque in offensionem Augustæ venit propter reprehensionem Eudoxiæ a Chryso stomo, Pulcheriæ a Nestorio; uterque depositus in synodo ab Alexandrino præsule, Chrysostomus a Theophilo, Nestorius a Cyrillo; uterque ejectus in desertum exsilium et a Barbaris infestum, Cucuzum Chrysostomus, Oasim Nestorius. Uterque ab eodem imperatore revocatus, a quo amandatus fuerat; Chrysostomus ab Arcadio, Nestorius a Theodosio. Uterque dum rediret, in via vitæ finem fecit. Uter que post obitum sectam sui nominis habuit, a qua ß coleretur, Joannitarum Chrysostomus, Nestoriano rum monachorum Nestorius. Utriusque tandem velut martyris reliquias sui conquisierunt, quod cum de Chrysostomo sit cunctis notum, de Nestorio con stat ex Evagrio lib. 11 Historia, cap. 2, laudante Zachariam rhetorem. XXXV. Fuit Flavianus martyr magną pars hi storiæ, quam Theodoretus adumbrat, ideoque sub aliena etiam persona inducitur, et eo quidem liben tius, quod conjunctam haberet eum Theodoreto causam: nam in eodem uterque concilio, ab eodem Dioscoro Apollinarianismi patrono, propter ejusdem fidei defensionem, ut quidem Theodoretus sibi per suadebat, depositus est. Hunc in Paulo Constanti nopolitano ab Arianis dejecto ita repræsentat, ut vix quidquam unum alteri similius 288 esse possit. Paulus enim pariter atque Flavianus, Con stantinopolitanæ Ecclesiæ præfuit: uterque recto rum dogmatum defensor a Theodoreto dictus est; uterque Arianis aut Arianorum soboli infensus; uterque seditionis conflatæ aliorumque criminum accusatus; uterque depulsus throno jussione impe ratoris ab Arianis impulsi; uterque relegatus in miserum exsilii locum, Paulus Cucuzum, Flavianus Epipam; uterque in exsilio violenta morte interiit; uterque id passus potentia hominis in aula domi nantis; Paulus, præfecti Philippi, Flavianus, eunu chi Chrysaphii, etc. XXXVI. Ejusdem historiæ pars etiam fuit magnus ille Proclus, qui de incarnatione orationem habuit coram Nestorio, qua Deum passum dixit: et tomum scripsit ad Armenos, quo excerpta ex libris Diodori et Theodoreti refutavit: hunc in Eudoxio ejusdem sedis Constantinopolitanæ præsule depingit. Cætera persequi non admodum opus est. Epiphanius Scholasticus, Joachimus Camerarius, Joannes Christophorsonus, Jacobus Sirmondus, Henricus Valesius. Versio quæ Epiphanii est, Tri partitæ historiæ inseritur: quæ Camerarii, edita est Basileæ primum, deinde Parisiis; quæ Christophor soni, prodiit Genevæ anno 1612; quæ Sirmondi, Parisiis anno 1642; quæ Valesii, ibidem 1673 9. XXXVIII. Non videtur Epiphanius scientissimus Latinitatis fuisse: quare non est exactissima inter pretatio, quam elaboravit. Suam Sirmondus ex duabus prioribus Camerarii et Christophorsoni fere totam concinnavit ". Valesius novam tentavit, aliis non contentus. Addidit et notas eruditas sane, sed plures grammaticas, quam historicas. Eamdem historiam e Gallis ediderunt duo: nuper unus, Dominus Cousin, curiæ monetariæ præses; alter ante annos centum fere et quadraginta, Martinus Mat thæus, prior Monasterii Novi apud Pictavos, ordi nis Cluniacensis: uterque laude dignus, ille propter elegantiam, iste propter sinceritatem, quamvis bar baram. Matthæus ex Græco vertit, Cousinus ex ver sione Latina Valesii. Uterque præfationem in fronte operis fecit sed Matthæns brevem atque epistola rem, qua commendat historiam ab argumento, au ctore et utilitate; Cousinus prolixissimam, qua fidem Theodoreti adversus accusationem Patrum æqualium, damnationemque conciliorum generalium 289 quatuor, et summorum pontificum longe plu rium defendere conatur. Quare id ipsi contigit, quod solet magnæ quidem, sed deploratæ causæ pa tronis. Usus est exceptione falsi adversus instru menta probatissima; facta callide fere omnia aliter quam accidissent, exposuit, et ipsa etiam Ecclesiæ totius concilia inconsiderati et temerarii judicii ac cusavit. Verum id tribuendum non defensoris per sonæ, cui sua laus detrahi non debet, sed conditioni causæ, quæ vel suscipi non debuit, vel defendi, vel sic 98. § III. Historia religiosa, sive Philotheus. 1. Historia, quæ inscribitur Philotheus, continet elogia sanctissimorum ascetarum, qui partim in Oriente, partim in locis vicinis admirabilem vitam duxerunt. Sunt autem illi triginta omnino, non viri tantum, sed etiam feminæ, quorum agones spirituales Theodoretus vel ipse vidit, vel refe rentibus aliis sanctitate non impari hominibus, didicit. II. Non hanc scripsit procul dubio Theodoretus post annum 445, quo anno litteras dedit ad Eu sebium 99: in illis enim ipsius mentionem facit, XXXVII. Historiam Theodoreti Latinam fecerunt Hic etiam, et qui sequitur § 36 parallelismus, prodit luxurians ingenium. Antiquiores versiones recenset Fabricius, Biblioth. Gr. vol. VI, p. 125; plenius autem Oudinus, I. c. t. I, p. 1094. Valesii editio post Moguntinam de anno 1679, et Amstelodamensem de a. 1695, emendatissime prodiit Augustæ Taurinorum a. 1748. 97 Ita tamen, ut ferri non posset, judice Valesio, melioris interpretationis auctore. * Hanc quidem præfationem Garnerio se parum probasse non est quod miremur. Differunt enim quant maxime quæ Cousinus et Garnerius de fide Theodoreti disputant. 99 Vid. t. IV, epist. 82.

tanquam operis pervulgati, atque ita editi ante anno 444, anno scilicet consequente octavum et annum unum aut alterum. Quomodo enim alias ad ipsam, velut ad testem suæ fidei, contra adver sarios et judices prudenter provocaret? III. Quo anteriore tempore? Non certe ante an num 457 aut 438, quo defunctus vita Acacius Be recensis fit enim certa de ipsius obitu sententia ex eo quod in encomio Jacobi Nisibeni ' dicitur tenuisse episcopatum annos quinquaginta* et octo inde enim scitur obiisse anno 437 aut 438, quando quidem ordinatus est anno 378 aut 379. Quo igitur definite anno sexennii illius, quod inter obitum Acacii et epistolam ad Eusebium interlapsum est? Responderi facile potest, si Theodoreto credimus credere vero par est præ aliis, siquidem res narret, quas vidit, quasque ex ipsis didicit, quorum facta narrat. IV. Cum Vitam scriberet Simeonis Stylitæ, ipsum tradit viginti jam et octo annos transegisse ³, ex quo inceperat quadragesimo quoque die semel vesci; incepit vero, postquam a conversione sua duos cum monachis quibusdam annos, decem in Heliodori monasterio duxisset. Cum ergo do ceat Evagrius Simeonem vixisse a conversione sex et quinquaginta annos, cumque omnes fere fateantur, sanctum ascetam anno 290 460 vita functum, necesse est ut conversus fuerit anno 404. Si ergo ad annos 404 addantur duodecim, partim inter monachos, partim apud Heliodo rum acti, addantur etiam viginti et octo, qui a suscepto jejunio effluxerant, Theodoreto scribente, exsistet annus 444', quo Historia religiosa com posita sit. V. Inde solvitur celebris quæstio de anno, quo Simeon in columham ascenderit, quandiuque in ea steterit. Nam cum in domuncula vixerit tres annos postquam ab Heliodoro recessit, recesserit vero anno 416, necesse est ut columnam conscenderit anno 419, atque ita in ea perstiterit unum et qua draginta annos. Siquidem ad obitum usque perstitit, contigitque obitus anno 460. tricesimum jam expletum. Hæc ratio temporis piu ribus quæstionibus solvendis utilis est, de quibus obiter postea. VII. Difficultatem creat unica res, quæ illustris simum Annalium scriptorem in admirabilem quam dam, de vita Simeonis extra centesimum annum producenda, sententiam impulit. Credit enim, a magno illo Meletio Antiochenæ Ecclesiæ episcopo, qui Constantinopoli anno 381 obiit, cum synodus secunda generalis haberetur, visitatum fuisse Si meonem, postquam in columnam jam ascendisset. Utitur ad fidem sibi faciendam auctoritate Theo doreti, cujus sunt hæc verba: ‹ Cum vero admi randus Meletius, qui Antiochenæ regionis tunc episcopatum regebat,.vir prudentia et intelligentia clarus, ingeniique solertia ornatus, supervacaneum diceret ferrum esse, cum ad rationis vincula cor pori injicienda voluntas sufficeret: cessit, et admo nitioni ejus paruit, accitoque fabro vinculum solvi jussit 5. VIII. Hoc testimonio fretus tria pronuntiat. 4. Con ventum a Meletio aliquo Antiocheno episcopo Si meonem, cum jam ascendisset in columnam. 2. Hunc a quo conventus est, Meletium, non differre a magno illo, qui 291 Constantinopoli obiit anno 381. 3. In columna stetisse Simeonem plusquam octoginta annos, Vitamque ipsius a Theodoreto scriptam esse, cum nondum explesset vicesimum octavum stationis annum. Verum tria hæc pugnant: primo, cum omnibus vitæ Simeonis scriptoribus, deinde cum Theodoreto, denique cum ipsomet Baronio. IX. Nam ut ab ultimo ducam initium, si octoginta annos Simeon columnam incoluit, et tamen, quod fatetur Baronius, diem clausit extremum anno 460 necesse est ut ascenderit in columnam anno 380, aut etiam citius; necesse quoque, ut scripserit Theodoretus Simeonis encomium anno 408, cum vix annum vicesimum secundum attigisset, certe nondum foret episcopus; nondum evenissent, quæ de Simeone narrat, ad se quos converterat mit tente, ut sacerdotalem benedictionem acciperent. Hæc autem aliaque inde consequentia complura, quomodo inter se, quomodo cum Baronii relationi VI. Est et alia ejusdem temporis, quo Historia religiosa confecta est, inveniendi ratio. Jacobus ille admirabilis, quem Theodoretus capite 24 lan dat, exerceri cœpit, quo tempore Isauri populaban- bus de gestis Theodoreti et Simeonis cohærent? tur vicinas regiones. Populatos anno 405 tradit Marcellinus in Chronico, constatque tum ex litteris Chrysostomi, tum indubitatis aliis monumentis; atqui Theodoretus ait Jacobum octavuin et trice simum exercitationis annum explevisse, cum Histo riam religiosam scriberet. ‹ Initorum sub dio cer taminum ipsius (Limnæi) et magni Jacobi idem est temporis spatium: octavum enim et tricesi mum annum jam expleverunt. › Scripsit igitur X. Sed quomodo quod ait de Meletio invisente Simeonem, cum jam ascendisset in columnam, convenit cum Theodoreti narratione de Meletio Simeonem invisente, ferreamque catenam auferri suadente? Id enim Theodoretus apertis verbis tradit accidisse, antequam in columnam ascendis set. Tribus, inquit, in domuncula transactis annis ad celeberrimum hunc montis verticem venit, maceriam circumduci præcipiens, catenaque ferrea * Nisib. Vel potius alterius Jacobi, de quo vid. Philoth., c. 21. Quing. Sic quoque infra, p. 297. Sed Oudinus, I. c., p. 1094, habet quadraginta. Vid. Philoth. c. 26. Vid. supra, p. 279. Sed p. 264, astruitur, vix ante ann. 445 scriptum esse Philotheum. * Philoth. c. 26. • ibid.

XXI. Verum Sirmondi editio arguit Gentiani vel fidem, quod minus reor, vel codicem, quod opina bilius ego vero non mediocriter miror Herveti in 'cogitantiam, qui non adverterit depravatum mani feste esse textum hunc de morte Simeonis, et notam in textum inconcinne perturbatum de margine irrepsisse, cum simile nihil ulļa in parte alia con tigerit. flaem capitis vicesimi primi de Simeone Stylita fuisse scripturum, nisi intelligentis divinique Spi appositam causati sunt ¹. ritus radios accepisset: Hoc mihi quoque,ait, in præ sentia opus est auxilio, qui coner vitam conscribere sanctorum, qui paulo ante nos et nostris temporibus claruere illorum ergo invocandæ sunt preces, et in cipienda narratio.» Et cap. 21, cum retulisset se, cum Jacobi preces exponeret, responsum a sancto viro accepisse: Nec me, nec alio apud Deum tibi opus est intercessore; summum habes Joannem, Verbi vocem, Domini præcursorem, qui hoc pro te deprecatur assidue. Et cum dicerem confidere me precibus tum bujus, tum aliorum sanctorum apo stolorum et prophetarum, quorum nuper allatæ mihi erant reliquiæ: Crede, ait, te Joannem habere Ba ptistam. Ego vero nec sic adduci potui, ut silerem; sed tanto magis institi quærens, et scire volens cur hujus potius faceret mentionem; tum ille, Vellem, ait, amplecti, et exosculari amabiles ejus reliquias.» XXII. Præviderat Theodoretus fore ut ncunulli aliquando admirabilitate rerum, quas narrabat, de terrerentur a credendo 15. • Qui autem iis, quæ a me dicenda sunt, crediturus non est, liquet eum ne illa quidem vera crediturum, quæ per Mosen, Josuam, et Eliam, et Eliseum gesta sunt, et pro fabulis habere miracula, quæ a sanctis apostolis patrata sunt. Quod si vera, illa esse testatur, hæc quoque a falso aliena esse credet: quæ enim in 294 illis operata est gratia, eadem per hos quoque, ut fierent, effecit, etc. Pergit vero, ut fidem ad mirabilitate rerum nutantem stabiliat; Ex iis porro, quæ dicenda sunt, aliqua ipse vidi: quæ autem non vidi, ab iis audivi, qui viderant, viris virtutis amantibus, dignisque habitis, qui illos viderent, et eorum doctrina fruerentur. › XXIII. At cum Simeonis ascensum in columnam, instigante Deo susceptum, narrasset, causas in stinctus reḍdens: Ego, inquit, stationem hanc non absque divino consilio factam credo; quam obrem eos oro, quos reprehendere delectat, ut lin guæ frenum injiciant, neque illam temere ferri sinant; sed considerent Dominum talia persæpe ad segniorum utilitatem instituisse. Tum allatis prophetarum inusitatis quibusdam factis, quæ no vitate sua animos videntium ad audiendas prophe tarum vaticinationes converterent: • Sic novum įstud, ait, admirandumque spectaculum instituit, ut omnes rei novitate ad spectandum attraheret, probabilemque adventantibus traditam sibi admo nitionem efficeret,» etc. XXIV. Eo majoris porro faciendus hic liber, quo calumniosius ab hæreticis traducitur. Nugarum plenum effutiunt, ac Theodoreţi nomine indignum", non aliam certe ob causam, quam quia demonstrat, quod hæreticis vehementer dolet, Ecclesiæ illorum temporum sententiam de invocatione sanctorum, reliquiarum cultu, erecțione templorum in memo riam martyrum, oratione pro mortuis, miraculo rum patratione, spontaneisque afflictionibus cor poris. Quinetiam singulorum vita functorum elogia concludere solet 295 invocatione auxilii. Jacobi Nisibeni His de viro divino expositis ejus bene dictionem implorans ad aliam narrationem progre diar 18., Juliani Sabæ ‹ Ego meæ de illo narrationis finem hic faciens, ad alium pergam, sanctos orans, quos commemoravi, mihi ut per suam intercessio nem supernam benedictionem concilient". Marciani magni: ‹ Ego vero huic rursus narra tioni finem imponens, oro et obsecro ut horum omnium intercessione divinum auxilium adipi scar 20., Eusebii, Publi¡, Simeonis Prisci, etc., eadem formula elogia finiuntur”¹. XXVI. Quoad reliquiarum cultum, præterquam quod modo relatum est de studio, quo admirabilis ille Jacobus tenebatur exosculandi reliquias Joannis Præcursoris, eximium illud ejusdem est, quo ex structa in monte ædieula: «Non patiar, inquit ut Jacobi sepulcrum hoc appelletur; sed trium phantium martyrum templum hoc fieri volo, et me velut inquilinum quempiam illorum, cohabitatione dignatum alia in arca poni. Neque hæc dixit modo, sed reipsa præstitit; collectis enim undique multis prophetis, multisque apostolis et martyribus quam plurimis, omnes una in arca reposuit, cum sancto rum populo habitare cupiens, et cum eis resurgere divinoque conspectu frui, etc XXVII. Eodem testimonio demonstratur pia illius temporis consuetudo erigendi templa in me moriam martyrum: imo ibidem ipse Theodoretus testatur se parasse arcam, de qua mox sermo, in templo triumphantium martyrum. Thalelæum quo que refert dæmonum delubrum evertisse, et tem plum maximum triumphantibus martyribus erexisse, XXV. Et de invocatione quidem sanctoṛum, ipso primo capite, cum ad opus accederet, præfatus Mosen veterum sanctorum præclara facinora non 14 Vide supra, t. III, p. 1282. Adde Oudinum, 1. c., t. I, p. 1095, Dupinii Biblioth. auct. eccles. 1. IV, p. 99, et Lambecium, 1. vII, p. 317. 18 Vid. Præf. ad Philotheum, t. III, p. 1106. 16 Philoth. c. 26. 17 Seu minus dignum, si spectes reliquos ejus. libros. Ista enim historia versatur fere in rebus minutissimis. 18 Philoth. c. 1. 1 ibid. c: 2. 20 ibid. c. 3. 21 ibid. c. 4.6. 22 1bid. c. 21.

r diis falsis divinos mortuos opponentem. Tum addit, Hieronymus intelligeret adhuc Syriacam linguam? quo confirmet invocationem sanctorum: «Quorum utinam intercessionibus contingat, et hunc ad cer taminum metam, eadem cum victoria pervenire, et nos ab his, et ab illo adjutos divinæ philosophiæ certaminum ardentes fieri amatores". › Quid plura prosequar ubique passim obvia? OBSERVATIONES AD SINGULa capita Philothei. 1. Circa primum caput, quod de sancto Jacobo Nisibeno est, observandum est primo, memoria la psum esse Theodoretum in iis, quæ de morte Arii scribit ". Ait enim Nicææ periisse statim a concilio, Jacobo jejunium omnibus persuadente, cum Alexan der Ecclesiæ Alexandrinæ episcopus, renueret hæ– resiarcham recipere. Atqui constat certis testimo niis Arium Constantinopoli periisse, decimo post concilium anno, Jacobo procul posito, Alexandro Constantinopolis præsule renuente Arium in Eccle siam recipere, Macario Alexandrino presbytero preces suas præsulis Constantinopolitani 296 pre cibus adjungente. Videndus Socrates, lib. 1, cap. 25; Sozomenus, lib. u, cap. 28; et Theodoretus ipse libro Hist. eccles., ubi suum hujusce loci erro rem allatis Athanasii rem totam narrantis litteris ad Apionem tacite revocat. Mirum profecto tantum Theodoreti errorem non fuisse observatum a Ba ronio, viro tam perspicaci: mirum quoque per in cogitantiam a Valesio, Latino interprete, et ab inter prete Gallico, Valesium secuto, in re tam aperta peccatum esse. Historiam enim ecclesiasticam cum Religiosa confuderunt: in hac siquidem est error, quem illi tribuerunt, in qua tamen de Arii morte nihil, nisi Athanasii verbis, exacte ad veritatem refertur. Observandum secundo lapsum quoque memoria Theodoretum in narratione obsidionis Nisibenæ a Persis, Cum enim tres obsidiones fuerint, prima anno 338, altera anno 350, postrema anno 359, in unam priores duas confudit, de tertia siluit, quippe quæ post obitum Jacobi contigit. Videndus Petavius in notis ad rationem 4 Juliani imperatoris. An conversa fuerunt postea et in Græcam et in Latinam linguam, ut innotescere possent Gennadio, non peritissimo, ut videtur, linguæ Græcæ? Si con versa sunt in utramque linguam, quomodo perie runt omnino, cum forent in triplicem quasi orbem. sparsa, Latinum, Græcum et Syrum? Cur nulli ve terum nota; ne Photio quidem, tanto scriptorum veterum tamque curioso censori? Augetur ex eo suspicio, quod Gennadius cognomentum sapientis Jacobo tribuat tanquam vulgatum, cujus tamen nemo meminit, nisi qui Gennadium exscripsit. Unde crediderim facile supposita fuisse Jacobo Nisibeno scripta, quæ Jacobi alterius, ut puta Ami deni eremitæ clarissimi, forent. Sed in tanta obscu ritate cui adhæream, nullus scio. II. Circa secundum caput, quod de Juliano, oh servandum primo, celebren illum Bermæ episcopum Acacium sub Asterio Juliani discipulo, vitam asce ticam egisse in monasterio 297 Gandari, vici prope Antiochiam positi; neque hanc vitam in episcopatu deseruisse; tenuisse vero episcopatum octo et quinquaginta annos: unde constat fato functum esse anno 436, nam ordinatus est anno 378. Mirum vero, hominem vitæ tam sanctæ tantos in Ecclesia tumultus, aut concitasse, aut fovisse; sed notum vel ipso * Theodoreti exemplo, quid pos- * sit religio illusa. Observandum secundo, mentionem fieri præfecti cujusdam prætorio Orientis ". Fuit hic Modestus, quem in codicis ** Prosopographia legimus præfe cturam gessisse sub Valente, anno 370, quo anno scilicet Aphraates, admirabilis ille monachus, du cibus Acacio tunc presbytero, et Juliano monacho rum patre, Antiochiam venit, Valentique Catholi corum insectationem objecit. Observandum tertio, ante Isidorum, qui Thee doretum præcessit, Ecclesiæ Cyrensi præfuisse Asterium, Arianum quidem sophistam; non illum tamen Cappadocem, qui et ipse sophista Arianus fuit: neque enim ad hæc tempora pervenisse dici potest, nisi centenarius aut centenario proximus periisse affirmetur; siquidem in persecutione Ma ximiani Herculii atque Diocletiani, quæ contigit quando immolavit, minorem triginta annis exsti tisse, cum non parvi nominis jam esset? Observandum tertio, de doctrina librisque Ja cobi Nisibeni nihil a Theodoreto scriptum esse, cum tamen ad commendationem plurimum faceret: anno 303, immolavit. Quis autem credat eum tunc, nihil ab Hieronymo, sive in Chronico, sive in Cala logo scriptorum ecclesiasticorum: nihil pariter ab Hebed-Jesu, diligente cæteroquin librorum Syrorum inquisitore: nihil ab ullo veterum, præter unum Gennadium, qui viginti quatuor libros re censet. Verum Gennadii auctoritas non videtur mihi tanta, ut omnem scrupulum evellat. Unde enim novit Syriaca opera, qui vix novit Græca? Unde scit ab Hieronymo præterita, propterea quod nondum in Græcam linguam versa essent, nec Assentiri ergo non possum Baronio, utrumque Asterium confundenti: et vero Cappadox nunquam Cyrensis episcopus fuit, imo nec presbyter, si Athanasio credimus. Fuit vero ille, de quo hic sermo est; unde dicitur a Theodoreto Cyrus bene ficium accepisse per intercessionem Juliani”, quæ liberata esset ab Ariano pastore. Mansit porro vidua octo fere annos, donec ab Eusebio Samosa ut 22 Ibid. c. 28. * Vid. tom. III, p. 1114. Librisque Jac. Sed obscuram esse eorum memoriam ipse Garnerius fatetur, 26 Supra, p. 289, ann. 437 aut 438, obiisse dicitur 27 Vid. t. III, p. 1134. * Co dicis, Theodosiani nimirum. Vid. ibid. p. 1135 seq.

sex cubitos attolleretur, hoc est, quinquaginta quam solitum sciret; unde Theodoreti abstinentia miri minimum pedibus, non fuisse ab infimo ad sum fice apparet. mum uniusmodi; sed suos habuisse quasi gradus, et proinde minores moles majoribus impositas, ita ut ad Simeonem posset, admota superiori moli scala, facilis esse ascensus: sic enim alloquentibus, ac de religione consulentibus respondere poterat, cum esset exili voce, ut qui comederet tantum, initio quidem, quadragesimo quoque die: postea vero, octavo. Sub finem totius operis Theodoretus ea dieit, quibus prodat insitum animo suo pietatis sensum, oppressum quidem et pene præfocatum impatienti quadam cæcitate 88, qua fidem ubi erat ", et hæ resin ubi non erat, videre sibi videbatur, sed ex serere se conantem, si quando vera lux præstigias superbi cujusdam fascini depelleret. Illos, in quit, quorum vitam contexui, ne me procul a spi rituali eorum choro positum despiciant; sed infra jacentem trahant, et ad culmen virtutis perducant suoque cœtui adjungant, ut non alienas laudes tan tum laudent; sed ego etiam laudis aliquam mate riem consequar, opere, verbis, et mente glorificans 4. Fieri quidem mentionem a Theodoreto littera rum a Simeone ad imperatorem Theodosium Junio rem de religione scriptarum; non tamen missarum ab imperatore ad Simeonem de pace Ecclesiarum, post concilium Ephesinum: ea enim pax Theodo reto vix unquam probata est. Tunc 302 certe universorum Servatorem Christum Dominum no temporis non placebat, cum historiam texeret quanquam epistola, quæ Simeoni inscribitur in III parte concilii Ephesini, videtur ad Acacium perti nere; quæ vero sequitur, mutila est, et ad Simeo nem non singulariter data. Ad hæc addo, Leonem imperatorem, cum de concilio Chalcedonensi ad episcopos litteras daret, scripsisse quoque ad illustres monachos, et in pri mis ad sanctissimos tres, Simeonem, Jacobum, et Baradatum, de quo est caput 27, quod sequi tur. XXI. Caput vicesimum septimum continet lau des Baradati, qui fuit unus de tribus sanctissimis ascetis, ad quos nominatim memorat Evagrius scripsisse Leonem imperatorem, de causa Timo thei Alexandrini et concilii Chalcedonensis. Exstat in libro encyclico Baradati rescribentis epistola, magnæ, sed sanctæ simplicitatis plena aliorum duorum litteræ perierunt. Quanquam apud Evagrium est Simeonis epistola ad Basilium Antio chenum, Maximi ob fornicationem depositi suc cessorem, in qua fit mentio missæ alterius ad im peratorem. XXII. De Thalelæo, cujus encomium capite 28 habetur, nihil observandum videtur, nisi leve il lud, inclusisse se nempe admirabili illa machina clathrorum in morem facta, anno 431. In ea enim exegerat jam decem annos, cum Theodoretus scriberet. XXIII. Reliqua duo capita feminarum trium, Ma ranæ, Cyræ, et Domninæ stupendam exercitationem describunt. Habitabant simul priores duæ, et exer ceri cœperant jam inde ab anno 402. Erat enim quadragesimus secundus exercitationis annus, cum scriberet Theodoretus. Domnina cum soleret advenis necessaria ad victum sufficere, Theodoreto ad eam partem venienti, quæ Cyresticæ regioni ad austrum sita est, et panes, et fructus, et lentem madefactam mittebat. > Non alia procul dubio de causa, quam quia his vesci strum. > 303 § IV. Oratio de charitate. I. Ducit exordium auctor ab hisce verbis ‹ Quanti sint virtutis athletæ, et quam multis, qua libusque coronis fulgeant, perspicue de illis a no bis conscriptæ narrationes docent. › Et paulo ante finem Hujus pulchritudinis amore capti recentes virtutis athletæ, quorum a nobis compendio Vita descripta est, ad magna illa naturam humanam ex cedentia prodiere certamina.» Sub medium allu dens ad nomen, quo Religiosam historiam inscri pserat Qui igitur vere est philosophus, is et philotheus jure appelletur "., II. Inde constat eumdem esse auctorem Philo thei ac Sermonis de charitate, nempe Theodoretum. Constat et Sermonem post Philotheum conscriptum esse, atque ita ipsi non abs re in quibusdam exem plaribus subjici siquidem causam ostendat, qua impulsi admirabiles illi viri ad certamina humanam naturam excedentia prodierint. III. Fuit tamen altera etiam scribendi causa, ut constantiam animi sui, dum calamitatum mole ob rueretur, non ascetarum modo, sed sanctorum etiam, quorum Scriptura meminit, ipsiusque Christi exemplis sustentaret. Hinc laudibus extollit ipsorum magnanimitatem, in carceribus, exsilio, calumniis, direptionibusque bonorum perpetiendis alacriter, propter charitatis ardorem, quo ferebantur in Deum. Hinc et seipse, aliosque consortes sub fir nem hortatur, ut hunc amplectantur amorem, sponsique pulchritudine illecti, et promissorum bonorum desiderio capti, beneficiorumque multi tudinem reverentes, et ingratitudinis pœnas me tuentes, amantes Dei legumque ipsius custodes se præbeant. > IV. Ex his apparet, quod et aliunde constat, ora tionem istam compositam esse post latrocinium Ephesinum, hoc est, sub finem anni 449, aut initio sequentis. Missam opinor ad amicos, quos suæ so "Ad h. 1. vid. Dupinii Biblioth. auct, eccles,, t. IV, p. 100. " Supplendum esse videtur non videbat. Vid. t. III, p. 1311. * Vid. supra, p. 259, § 4.

cietas sortis et commiseratio tangebat, ut ipsis codice Græco versas Annalibus inseruit, sicubi lux constantiam suaderet, vel se malis invictum pro baret. V. Edita est primum Romæ anno 1580 a Gerarde Vossio Græce et Latine, qui et variantes Græci tex tus lectiones, scholiaque adjunxit. Versionem Vos sii expolivit Sirmondus, paucis admodum, sicubi Vossius a Græco deflexerat, mutatis. inde historiæ afferenda fuit. Metiana versio non exstat, melior successit. Nam Sirmondus altera parte tomi tertii centum quadraginta septem edidit, quas ex copiosiore alio codice Vaticano Latinas fecit. III. Addere potuit ad suum numerum alias tres, quas rejecit in appendicem tomi IV; unam ad Spo racium de Nestorio "; alteram ad Joannem Germa niciæ episcopum *; tertiam ad Joannem Antioche num "7, quæ reprehensionibus capitum Cyrilli præ ponitur, quanquain prima supposititia est. VI. In hoc opere, quod eloquentiæ specimen quoddam est, nihil quidem historiæ continetur, quod lectorem erudiat, sed præter incentiva pic tatis, quibus refertum est, id habet dogmatis de Petro, cui loquens Christus inducitur": «Quem admodum ego te fluctuantem non despexi, ita et tu sustentaculum. esto fratribus conturbatis; et quo servatus es auxilio, hoc ipse aliis impertire; ne- psit, cujusmodi est ad Rufum Thessalonicen que labascentes impellas, sed erige periclitantes idcirco enim et te labare sino, et cadere non per mitto, 304 stabilitatem per te fluctuantibus pro curans. Sic orbem terrarum universum fluctuan tem, atque labantem magna hæc columna confir mavit, et ut corrueret omnino, non permisit; sed erexit, stabilemque reddidit; oves divinas pascere jussus, etc. VII. Hæc de Petro sententia, ut est affinis iis, quæ in epistola 113 appellatoria ad sanctum Leo nem habentur, ita non obscure ostendit eodem fere tempore et orationem et epistolam scriptam esse. VIII. Non est prætereundum silentio, quod ta men nemo non potest inter legendum observare, in hac oratione charitatis naturam, præstantiam, effecta, et causas* copiose exponi; nullam tamen in ter causas mentionem fieri gratiæ interioris, qua diffunditur charitas in cordibus nostris a Spiritu sancto, sed memoriam duntaxat acceptorum benefi ciorum, exemplorum Christi et sanctorum, promis sionum et legum, quæ pertinent omnia ad gratiam solam legis et doctrinæ. Verum de hoc diligentius, cum de fide Theodoreti dicetur. § V. Epistolæ Theodoreti. 1. Nicephorus Callistus scribit se epistolas Theo doreti supra quingentas nactum esse, easque et optime et ad Græci sermonis nitorem compositas. Dubium, an certum numerum designare voluerit, aut quingentas dixerit, quo more Latini solent sex centas pro plurimis, quarum numerus vix definiri queat. Utut est, multas constat periisse, quarum Theodoretus ipse meminit. Perierunt certe, quas scripsisse se tradit et ad Cyrillum, et ad anony mum, cui legendos Commentarios in Paulum mi serat **, et ad Eugraphiam et ad Dioscorum duæ, etc. IV. Omisisse videtur, tum quas Latinas tantum reperit, siquidem accurabat editionem Græco-Lati nam; tum quas alieno nomine Theodoretus scri sem, etc. 305 V. Omnes ego repræsentandas credo, partim ne quid auctori suo detrahatur; partim, et eo qui dem maxime, quod addendæ sint plures, sive quas Mercator inseruit suis collectaneis, sive quæ in ter tiæ et quintæ synodi Actis reperiuntur. VI. Visum quoque est id præstare, quod alii in colligendis aliorum scriptorum epistolis solent, da tas scilicet ad Theodoretum inserere: id enim historiæ non mediocriter prodest; quanquam inde non augebitur admodum Epistolarum liber, cum vix tres aut quatuor reperire potuerim. VII. Etsi porro ordinem numerumque a Sirmondo constitutum religiose retinendum pute, partim pro pter citandi usum ab eruditis receptum; alterum tamen chronologica synopsi exhibendum reor, ut inde majus lumen historiæ affundatur. Aliquæ sunt, fateor, de quibus statui vix aliquid, aut refert, aut etiam potest. Tres autem characteres in singulis ob servandos credo, anni, festi et personæ. Festi dixi, propter heortasticas, quas plurimas scripsit amicis de more, ut peractos dies festos gratularetur. VIII. Distribui commode possunt omnes, quoad nostrum negotium, duas in partes ", historicarum, et non-historicarum. Historicas dico, quæ, cum habeant temporis aut personæ notain, conducere possunt ad Theodoreti ecclesiasticas illustrandas. Hoc genere dogmaticas quoque complector. IX. In codice, quo usus est Baronius, et in aliis quos vidi, epistola ad Sporacium de Nestorio omni bus præponitur; sed a Sirmondo rejecta est in ap pendicem, et quidem merito, cum supposititia sit, ut suo loco demonstratur **. X. Nihil hoc in genere scribendi perfectius: nam quæ sunt epistolarum virtutes, brevitas, perspicui tas, elegantia, urbanitas, modestia, observantia de cori, et ingeniosa prudensque ac erudita simplici tas, in epistolis Theodoreti admirabiliter ita elucent, ut scribentibus exemplo esse possint. II. Plures Baronius a Federico Metio ex Vaticano *Vid. t. III, p. 1309. Vid. epist. 83. ** Vid. epist. 1. ** Ad Sporac. Vid. supra, t. IV, p. 1041 segg **Ad Joann. Vid. ibid. p. 1175 seqq. 7 Hanc vide ibid., p. 1288 seqq. 8 Duas in partes. Vid. Dupinii Biblioth. auct. eccles. t. IV, p. 111 seq. * Vid. infra, cap. 8, § 2.

Epistolæ priores duæ ad anonymum. 1. Ad amicum aliquem miserat Theodoretus Com mentarios suos in Apostolum, litteris precatus, ut ferret judicium; remisit ille perlectos, nec judicium significavit. Silentium interpretatus est Theodore tus velut honestam improbationem; petit alteris litteris judicium, cujuscunque modi fuerit, ad se mitti. Rescripsit amicus immensas operis laudes; has minuit tertiis litteris Theodoretus, ex affectu animi laudantis potius quam ex operis dignitate profectas causatus. Interierunt primæ: aliis dua bus, 306 præsertim posterioribus, nihil elegantius et ingeniosius. II. Certam habent anni, sed dubiam personæ notam datæ sunt enim paulo post absolutos in Apostolum Commentarios, id est, circiter annum 433. Nam Commentarii pertinent ad hunc annum, ut suo loco confectum est 5º. III. Divinare vix licet ad quem missæ sint: cre dibile tantum est fuisse episcopum, quippe quem sanctitatis nomine compellat. Quid, si fuerit Euthe rius Tyanensis, quocum magna fuit Theodoreto studiorum societas, et amicitiæ necessitudo? Epistola 3 ad Irenæum episcopum. 1. Nota personæ clara est: nam inscribitur Ire næo episcopo. Fuit ille primum comes, tum ex co mite episcopus Tyrius. Ipsius mentio fit in Actis concilii Ephesini, ad quod cum altero comite Can didiano venit, ipse quidem velut amicus Nestorii, Candidianus ♦ero cum potestate cognitoris. Partes igitur Nestorii consilio, industria, et dignitate no minis ardenter ſovit; non Ephesi tantum, sed etiam Constantinopoli, quo missus est a schismaticis, ad deludendum imperatorem, dum Ephesi res agere tur. II. Eamdem factionem non minus juvit Antiochiæ postea, quo tempore infandus ille Deiparæ Christi que hostis Nestorius e suo sancti Euprepii secessu turbas ciere pergebat. Ob hunc impium favorem of fendit imperatoris animum; ideoque redactus in ordinem, et cjectus aula, in Syriam secessit, ubi Phoenicia episcoporum decreto, ordinante Theodo reto, Tyriæ civitatis episcopatum capessivit. depositio post quadriennium; depositionis tempus consignatur edicto prætorum, indict. 1, anno Dio cletiani 164, qui est Christi 448. Ordinatio peracta est ante obitum Procli, qui decessit anno 447, die 24 Octobris; imo ante sanctionem, qua Theodo retus Cyro concludebatur; data vero est sanctio anno 445, sub finem. Nam Proclus ordinationem probavit, et Theodoretus post sanctionem se conti nuit Cyro, nec proinde Tyrum profectus est. VI. Ex hac historia, ipsoque epistolæ argumento, innotescit 307 tempus, quo data est: nam cum quæstionem hanc ænigmaticam Irenæus Theodoreto proposuisset: ‹ Si judex impius duobus pietatis athletis optionem dederit, ut duorum alterum fa ciant, aut sacrificent dæmonibus, aut sese in mare dent præcipites: atque horum unus posterius arri puerit, alacriterque in profundum desilierit; alter vero neutrum elegerit, sed idolorum quidem cultum prioris exemplo respuerit, seipsum tamen fluctibus non objecerit, sed exspectaverit, ut per vim ab alio mergeretur, uter illorum rectius fecisse videa tur; respondet Theodoretus laudata quidem prioris alacritate, sed posterioris prælata vir tute, quam exemplis sanctorum Christique ipsius comprobat. VII. Hanc responsionem secutus Irenæus non sponte recessit a sede, sed exspectavit, donec per vim ejiceretur. Urgente enim imperatoris mandato ut vel Mariam virginem simpliciter ac sine restri ctione Deiparam diceret, vel sede careret, per ænigmaticam quæstionem a Theodoreto consilium petierat; petiit igitur circiter annum 446, aut 447. Pependit enim diu Irenæi causa, ut colligitur ex epistola 16. III. Ipsum tamen non diu tenuit: nam imperator ægre ferens Phœnicum et Theodoreti factum, jussit Irenæum deponi; primum, quod imperatori, quem offenderat, exosus esset; deinde, quod hæresis Ne storianæ nomine suspectus; denique, quod diga mus. IV. Imperatoris ira in Irenæo non stetit, sed ad Phoenices episcopos et Theodoretum pertinuit illos enim jussit de fide sentire aperte, quod in san cienda pace statutum erat. Istum vetuit egredi fines Cyri, quæ omnia intelliguntur ex epistola 110 et aliis. V. Contigit Irenæi ordinatio anno circiter 444, ** Vid. supra, p. 276. VIII. Porro autem in Catalogo librorum Syriaca lingua conscriptorum legitur, apud Hebed-Jesum Irenæus Tyrius composuit ecclesiasticarum histo riarum libros quinque de ejectione Nestorii; nec non de omnibus iis quæ in illis regionibus gesta sunt. Dubium videtur, annon iste historiarum scriptor sit Irenæus ille, de quo sermo est: certe cum Theodoreto velut æquali jungitur, quæ videri potest affirmandi ratio: opus hoc noudum in Eu ropa visum est, quod quidem sciam. Epistola & heortastica. 1. Nullum habet characterem sive anni, sive per sonæ, habet nonnullum festi, nempe Pentecostes fit enim mentio pluviæ opportune datæ, cum san ctissimum festum ageretur. Optabilis vero frugibus pluvia solet esse tempore Pentecostes. II. Fiebant porro festivales salutationes in festis solemnibus, quas έopriç xupiaxis Græci vocant; non tamen in omnibus, sed in præcipuis tribus, Theophania, Paschate et Pentecoste. Theophaniæ nomine, quantum huc pertinet, Nativitatem Christi et Epiphaniam complectebantur: quemadmodum

nomine Paschatis præviam passionem; nomine σéбera Spūv dvoxepalve:, etc. Quæ, opinor, verti opor Pentecostes, avant, sive ascensionem. III. Præcipuæ vero et per excellentiam optal xuptaxat dicebantur, vel eo maxime, quod Orien tis more solemnis baptismus in ipsis celebraretur. Vide orationem Chrysostomi de sancto Philogonio, et tertiam Procli de Incarnatione. Epistola 5 heortastica. Nullum anni, aliquem festi personæque characte rem exhibet. Videtur enim scripta in Nativitate Christi, quo tempore Deus curis 308 angoribus que nostris occasionem consolationis suppeditavit. › Videtur etiam ad illustrem virum missa, quippe quem magnificentiæ nomine compellat suspicor fuisse præfectum Cyresticæ, aut etiam Orientis. Epistola 6 heortastica. Videtur missa post Paschales dies: illi enim fre quentius a Theodoreto dicuntur salutares. Certe festos dies egisse se cum populo suo Cyri innuit. Epistola 7 consolatoria, ad Theonillam. Nullam habet anni notam; personæ vero illam duntaxat, qua designatur illustris femina, pietati dedita, viri magnificentissimi uxor, cujus in obitu consolatorias Theodoretus dat litteras. Epistola 8 consolatoria simul ac heortastica, ad Eu graphiam. I. Certus est temporis character, data siquidem est post alteram: • Supervacaneum duco spiritualia iterum remedia dolori adhibere. Hæc autem al tera, quæ alieno loco posita, sexagesima nona nu meratur, scripta est, quo tempore Theodoretus Cyri detinebatur”: ‹ Nisi me necessitatis vincula retinuissent, accurrissem e vestigio simul ac de ma gnifici ac gloriosi conjugis tui dormitione cogno vi, › etc. tuit, Pietas vestra indignatur, etc. Neque enim solet Theodoretus plurali numero pro singulari uti in hujusmodi locis. Suspicor hunc, ad quem scribit, esse Alypium monachorum Cyresticæ totius pro vincia, aut certe Cyri exarchum. Epistola 10 commendatitia, ad Eliam scholasticum. Datam oportet post annum 445. Neque enim Theodoretus ante hoc tempus aut in jus a quoquam vocatus est, aut cuiquam intendit litem; imo nec ullus Cyrensis Ecclesiæ clericus, ut expressis verbis 309 scribens ad Nomum consulem tradit”. In hac tamen epistola manifestum est, Abraami cuidam Ecclesiæ Cyrensis deprædatori litem fieri apud præ fectum Orientis Antiochiæ residentem, et advocari Eliam scholasticum, ut causam dicat. Quis porro fuerit Abraames, aut quis Elias, obscurum est, nisi quod ille improbissimus fuerit, iste juris et artis II. Epistolam dico consolatoriain simul et heor tasticam missa enim est post passionem Christi, ‹ Unde, inquit 8, sufficit, vel ad summam tristi tiam profligandam salutarium cruciatuum sola re cordatio: pro natura enim humana hi suscepti sunt. Mortem enim Dominus destruxit, non ut corpus unum de morte triumphasse ostenderet, sed ut communem per illud resurrectionem præstaret, at que hanc nobis spem firmam præberet. Quod si, cum divinæ festivitates omnimodam consolationem afferre soleant, tristitiæ dolorem non expugnas, suadeo, etc. Epistola 9 familiaris simul et apologetica, ad ano nymum. Dedit anno 449, sub finem, postquam audivit de sententia in latrocinali concilio in se data: amico enim, aut amicorum cœtui potius, injuriam illatam ægre ferenti, respondet, sua se innocentia et divini judicii spe consolans. Dixi, aut amicorum cœtui po tius. Id enim ostendunt priora verba: 'H µèv Đɛo * Epist. 69. * Epist. 8. ** Epist. 81. oratoriæ peritus. Epistola 11 gratulatoria ad Flavianum Constantino politanum episcopum. 1. Manifestum habet anni et personæ characterem. Theodoretus enim Flaviano gratulatur adeptum urbis regiæ episcopatum, in * quem successit Pro clo, qui diem extremum clausit anno 447, die 24 Octobris. II. De Flaviano, qui post depositionem a Dio scoro in latrocinali concilio factam, nobili martyrio defunctus est, egimus prolixe in notis ad Liberati Breviarium. III. Nunc breviter dicenda sententia de quæstio nibus duabus, quas, eruditi movent: quot annos nempe Flavianus sederit, ubi et quando sit defun ctus. Sed prius observanda duo, alterum, qua Theodoretus arte Flavianum laudet; ait enim, ‹ob scuram noctem in puram meridiem ab ipso tan quam clarissimo orbis lumine conversam. › Quo♣ dicto videtur tacite Proclum arguere, quasi vexa tionis suæ auctorem; quippe qui humano terrore cohibitus sit, ne pro evangelicis dogmatibus ala criter dimicaret. Proclo certe non æquissimus Theodoretus fuit, Mopsuesteni Theodori causa, quem et Theodoretus deperibat, et Proclus scripto ad Armenos tomo confutaverat. IV. Alterum, mirum videri, cur epistola, quæ tam aperta temporis nota insignis est, visa sit ni hilominus Baronio scripta post latrocinium Ephesi num; et ideo in columnam, velut epitaphium, san cto martyri incidendam: scripta enim est duobus ferme annis ante ejusmodi concilium. V. De annis, quibus Flavianus sedit, pugnantes sunt auctorum sententiæ. Alii biennium et mense's decem sedisse asserunt; alii annum duntaxat unum cum decem mensibus. In priore opinione versantur Baronius, Antonius Richardus, et Bollandus. In posteriore Menæa Græcorum, Maximus Cytheræus,

absque dubio rescitum de ipsa aliquid fuisset in veteribus auctoribus, puta Liberato, Evagrio, et Occidente sub finem Novembris, quo tempore Va lentinianus cum Augustis duabus ad Theodosium litteras dedit: at rescitum non erat. Postea, si ante Januarium aut finem Decembris Flavianus e vita decessisset, Theodosius utique Valentiniano et Augustis respondens non tacuisset tacuit vero. Denique, si aute Februarium mors Flaviani acci disset, 312 quid esset causæ, cur sanctus Leo ne verbum quidem ea de re fecerit, aut certe de Ana tolio non scripserit Theodosio, Pulcheriæ, aliisque ante Julium mensem? Cur Theodosius non ante Quadragesimam, aut etiam ante Pascha, non petie rit Anatolium ante communionem recipi a sancto Leone, quem probe noverat, solenini hac declara tione Constantinopolitanis omnibus scripsisse ‹ Quisquis incolumi ac superstite Flaviano episcopo vestro sacerdotium ejus fuerit ausus invadere, nun quam in communione nostra habebitur, nec inter episcopos poterit numerari. › XIII. Opinionem confirmant, primum Menæa Græca, in quibus Flavianus dicitur permissu. Dei, a Dioscoro bæretico et conciliabulo ejus in exsilium ejectus, cum sedem tenuisset annum et menses de cem; in exsilio porro multas afflictiones pro fide orthodoxa perpessus, ex morbo tandem decessisse. › 'Deinde Menologium Maximi Cytheræi, in quo ea dem referuntur. Postea Menologium Græcorum, quod ab Henrico Canisio ex bibliotheca et inter pretatione cardinalis Sirleti editum est, ad 17 Febr. S. P. N. archiepiscopi Constantinopolis Flaviani, qui ab impio Dioscoro, et hæreticis cum eo con spirantibus, ejectus atque in exsilium missus, variis pressuris et ærumnis vexatus, vita functus est. › XIV. Argumenta duo videri possunt pro parte opposita facere, quorum alterum a Martyrologio Romano, alterum a nonnullis Actorum concilii Chal cedonensis verbis sumitur. Martyrologium sic habet: Constantinopoli sancti Flaviani episcopi, qui cum fidem catholicam Ephesi propugnaret, ab impii Dioscori factione, pugnis et calcibus percussus, post triduum vitam finivit. › Verum primo Martyrologii eadem est quæ Baronii auctoritas: Baronius enim ad novum Mar tyrologium addidit, quod de Flaviano est: neque enim in antiquioribus legitur, ne in Galesiniano quidem Venetiis edito. Deinde additamentum istud accepit ita ex Menæis et Menologio Græcorum, ut verba interpolaret, quasi errorem vellet corrigere. Postea credere maluit Nicephoro Callisto, quam Marcellino comiti, et Felici defensori Ecclesiæ Ro manæ, id est, prætulit hominem post nongentos annos de rebus Flaviani scribentem, historicis ne uno quidem integro sæculo distantibus. Cur Nicephoro crederet, damnaretque erroris Menæa, nihil admodum causæ accipere potuit, vel ex verbis Actorum concilii Chalcedonensis, vel ex ** Vid. supra, p. 106. aliis, quod tamen potissimum atque etiam unicum opinionis suæ fundamentum esse voluit; nam Eu sebius quidem Dorylensis actione prima occisum queritur Flavianum: actione tertia interfectum a Dioscoro narrat Quintus Phocensis, atque etiam Proterius Myrinensis; actione quarta adversus Bar sumam, velut interfectorem 313 Flaviani, con clamatur. Sed inde nemo concludat aliud, quam male habitum Ephesi Flavianum, indeque ejectum in exsilium, ubi ærumnis confectus est. Et vero Theodoretus, cum in concione diceret ** a sociis pastoribus occisum calamis Nestorium, aliud nihil significabat, opinor, quam depositum et dejectum fuisse, ut posset moerore confici. Idem ipse Theodoretus, cum de sua depositione scribe ret, cædem nominavit. Eusebius funera dixit, quæ passus est. Neuter tamen occubuit, sed dira tantum passus est. Epistola 12 consolatoria, ad Irenæum episcopum Tyri. Solatur in funere generi Irenæum Tyri episco pum, de quo antea dictum est. De tempore constat ex fine epistolæ, siquidem scripta dicitur statim atque altera prior exarata est: «Hoc ego perscriptis jam prioribus monitis dictavi, cum ejus mortem mihi amicus quidam ab Antiochia nuntiasset. › Eo dem igitur tempore utraque missa est, scilicet anno Epistola 13 eucharistica, ad Cyrum. Non obscura est temporis nota, siquidem donum Cyri, quod Lesbium vinum, Theodoretus scribit se accepisse, cum multæ et graves essent vitæ pro cellæ, propter quas longa vitæ tempora non optaret procellas enim interpretor vexationes, quæ post annum 445 contigerunt, quo tempore par est exi stimare datam esse epistolam. Cyrus, ad quem data est, videri posset Marcopo litanus ille episcopus, qui in conciliabulo Ephe sino cum aliis Orientalibus deposuit Cyrillum et Memnonem, depositus et ipse vicissim postea in latrocinio Dioscori; cujusque mentio fit a Victore Tunonensi ad consulatum Gibbi, et a monachis Palæstinæ in litteris ad Alcysonem. Vide, quæ de ipso posita sunt in Vita Theodoreti, cap. 13. Verum quominus in hanc sententiam veniam, retinet inscriptio, quæ nihil habet præter Cyri nomen nam Theodoretus ad episcopos scribens, dignitatis meminisse solet. Opinor igitur datam ad Cyrum Magistrianum, ad quem est epistola conso latoria in funere uxoris et filii, quæ numero 136 censetur. Epistola 14 consolatoria, ad Alexandram illustrem feminam in obitu conjugis. I. Corrigendus porro est titulus, et pro 'Als avôpią legendum 'Aleávoog: quemadmodum in contextu

episcopum. alios, quos Theodoretus admonet commiserationis Epistola 32, commendatitia ad Theoctistum Berœœ in sublevanda egestate Celestiaci nobilis Carthagi niensis, qui capta a Genserico Carthagine exutus opibus, et cum sua tamen tota familia exsulare coactus est. 318 III. Venerat ille, ut videtur, Cyrum per Ægyptum et Phonieen, Cyroque, Berœa, Emesa et Antiochia Tyrum cogitabat, ut illinc solvens Con stantinopolim pergeret, imperatoris opem implora turus. IV. Quo tempore data sit, disputandum cum il lustrissimo Annalium scriptore, eam scilicet refe rente toto fere biennio citius quam oportet, nempe ad annum 440. Sic autem ratiocinatur: Capta est Carthago Genserici astu anno 439, mense Octobri; ejecti mox nobiles, qui servire nollent in patria. Eorum unus fuit Celestiacus, qui cum in Orientem fugisset anno sequente, qui 440, Cyrum venit, lit terasque discedens a Theodoreto commendatitias ad amicos in via positos accepit. Verum hæc ratio consistere non potest: sed alte rum jam annum in circumferenda sua infelicitate Celestiacus posuerat, eum venit Cyrum, obtinuit que litteras a Theodoreto: unus enim amicorum, quos ad levandam Celestiaci miseriam litteris Theo doretus hortabatur, Domnus fuit Joannis in Antio chena sede successor: atqui Joannes obiit anno duntaxat 440 affecto, aut etiam anni sequentis ini lo; et Theodoretus Domno scribit, ut jam aliquan diu in sede constituto; scripsit igitur anno 442. Tempus porro quo Joannes obiit, ex eo demon stratur: Anno 448 scribens Theodoretus Dioscoro, ait hunc annum esse septimum a Domni ordina tione; ordinatus est igitur Domnus anno 441. V. Ex his constat, epistolam ad Apellionem, de qua nunc agitur, scriptam esse, sicut et alias sex sequentes, anno 442. Omnes enim una datæ sunt infelici hospiti abeunti. VI. Quis ille fuerit Apellio, definire non possum fuit forte eruditus aliquis potensque vir, aut An tiochiæ, aut Berœæ habitans. Epistola 30, ad Aerium sophistam commendatitia. I. Ejusdem temporis et argumenti cum præce dente, ad hunc Aerium est epistola 66, qua invita tur ad encænia templi apostolorum Cyri celebranda quæ me res monet, ut conjiciam fuisse virum quo que eruditum, civem Berœæ paucis milliaribus Cyro distantis. II. Templum porro apostolorum, de quo fit men tio, videtur aliud ab eo, quod suadente Jacobo Theodoretus exstruxit, et in quo depositus est com muni cum Jacobo sepulcro. Vide caput 21 Historiæ religiosa. Epistola 31, commendatitia ad Domnum Antioche chenum episcopum. Ejusdem et argumenti et temporis. De Domno dictum satis in Vita Theodoreti. Ejusdem pariter argumenti et temporis. Succes sit Theoctistus Acacio anno 437 aut 438, 319 ut postea demonstrabitur ". Est de ejus ordina tione congratulatoria" ad Berœenses clericos epi stola 37". Ad eumdem est etiam epistola 134, in crepatoria ob neglectam amicitiæ legem, de qua suo . loco. Interfuit concilio Chalcedonensi anno 451, subscripsit epistolæ episcoporum primæ Syriæ anno 458. Epistola 33, commendatitia ad Stasimum comitem et primatem. Ejusdem cum præcedentibus argumenti et tem poris. Quis porro Stasimus fuerit, et cujus civitatis primas, conjicere non licet; Tyrine, an Emesæ, an civitatis alicujus aut tractus alterius, per quem Celestiacus transiret? ** Vid. not. ad epist, 75. "Epistola est 75. Epistola 34, commendatitia ad Patricium comitem. Iterum ejusdem argumenti et temporis. Quid, si Patricius ille comes fuerit provinciæ alicujus, per quam transeundum erat Celestiaco Tyrum petenti? Transeundum certe fuit per utramque Phœniciam et Syriam primam: nam in Syria prima fuerunt Antiochia et Beroa; in Phoenicia Libani, Emesa; in extremis finibus alterius Phœniciæ Tyrus. Epistola 35, commendatitia ad Irenæum Turi episcopum. De tempore, argumento et persona constat. Id unum observandum, Irenæum ante annum 442 fuisse ordinatum: sed quo definite tempore? Epistola 36, commendatitia ad Pompeianum Emese num episcopum. 1. Eumdem Celestiacum Pompeiano commendat eodem tempore. II. Successit Pompeianus Paulo, qui negotium pacis inter Ecclesias peregit. Decessit Uranio, qui concilio Chalcedonensi interfuit anno 451, et sub scripsit synodicam Phœniciæ Libanitidis ad Leonem imperatorem anno 458. Epistola 37, salutatoria ad Sallustium præsidem. Nullum habet characterem temporis. Sallustius Christianus, ut ex epistola intelligitur. fuit præses Euphratensis provinciæ, sed nondum Epistola 38, heortastica. Videtur data, quo tempore Theodoretus contine batur Cyresticis finibus. Paschalem se manifeste prodit. Epistola 39, heortastica. Eodem tempore et in eodem festo data. Epistola 40, heortastica ad Theodorum vicarium. Eodem et anno et festo scripta est, ac præce dentes duæ. Theodorus dicitur quidem vicarius, sed cujus diœceseos? Annon Asianæ, quæ propius

dignitatem gratulatur initio epistolæ Theodoretus. Interfuit concilio Chalcedonensi, cum esset unus ex gloriosissimis judicibus. abest ab Euphratesia? Deinde annon Theodorus accensitus circiter annum 443, 321 quam ipsi ille est, qui et præfecturam urbis regiæ gessit, et unus ſuit e judicibus 320 ab imperatore missis ad concilium Chalcedonense? Id non temere quis suspi catus fuerit, qui observaverit, delectos judices magną ex parte Theodoreti studiosos fuisse. Epistola 41, heortastica ad Claudianum. 1. Non obscura est temporis nota, siquidem men tio fit ingentis terræ motus, et irrumpentium bar barorum utrumque vero contigit anno 447, quo anno totus fere orbis terræ motu concussus est, et multas Attila Orientis provincias vastavit, coegit que Theodosium imperatorem tributo pacem redi mere. Scripta igitur credi potest post diem natalem Christi anno 447. II. Hoc anno Proclus obiit die 24 Octobris, post quam interfuisset stupendo miraculo, quod Trisagii postmodum decantandi causam fecit. III. Quem Claudianum " inscriptum præferunt mss. codices atque editio Sirmondi, Sallustianum vocat Baronius ad annum 446, quo anno contigisse opinatur ingentem illum motum, citatque Marcelli num testem, qui contrarium tradit: nam motum terræ memorat ad ind. 15, Ardabane et Callepio consulibus. Epistola 45, deprecatoria ad Anatolium patricium. Eodem pariter et tempore et argumento. Gessit consulatum Anatolius anno 440. Fuit et magister militum, quo tempore de Orientali diœcesi bene meritus est, ut Theodoretus innuit. Primus cense tur inter judices concilii Chalcedonensis. Nestorio favit ante concilium Ephesinum. Epistola 46 commendatitia ad Petrum scholasticum. Ejusdem temporis ac argumenti. Videtur ille Petrus suscepisse causam Cyresticæ regionis adver sus denuntiatoris episcopi calumnias. Epistola 47, deprecatoria ad Proclum Constantino politanum episcopum. Eodem tempore, eadem de re. Procli nomen ce lebrius est, quam ut egeat elogio nostro. Epistola 48, familiaris ad Eustathium Beryti episcopum. I. Deest character temporis, sine magna tamen jactura, cum sit epistola pure familiaris. II. Fuit Eustathius iHe Beryti episcopus, celebris Epistola 42, deprecatoria ad Constantium præ-.nominis, partim ob utrumque de Iba judicium, sive fectum. I. Idem est hujus epistolæ ac aliarum quinque consequentium argumentum * de relevandis Cyre sticæ provinciæ tributis. 11. Habent vero omnes indubitatam anni notam scriptæ sunt enim anno 446, post promulgatam et exsecutioni mandatam Theodosii novellam 33, de relevatis, aderatis, vel donatis possessionibus, quæ data est Constantinopoli 3 Idus Decembris, Theo dosio Aug. xıx, et Albino coss., id est anno 445. III. Constantius, cui scribitur, is ipse est, quo operam dante, collapsos terræ motu urbis regiæ muros intra tres menses reædificatos Marcellinus tradit. Fuit etiam unus ex judicibus missis ab im peratore Marciano ad concilium Chalcedonense nam in Actis pro Constantino Constantius legi de bet, ut Acta ipsa satis ostendunt, et ex Codice Theodosiano intelligitur. Epistola 43, deprecatoria ad Pulcheriam Augustam. Eodem tempore, eadem de re. De Pulcheria nihil hic observandum, nisi quod Theodoreto semper favit, quoties potuit: non potuit vero, cum depo situs est in latrocinali concilio; nam artibus Chry saphii eunuchi fuerat a rebus gerendis remola sed ubi primum, defuncto fratre, resumpsit imperii habenas, depositum restitui voluit. Epistola 44, deprecatoria ad Senatorem patricium. Eodem tempore et argumento. Fuit vero Senator consul cum Isidoro anno 436, fuit et inter patricios quod Tyri, sive quod Beryti exercitum est; partim propter controversiam cum Photio Tyri præsule, de civitatibus septem, in quibus arrogaverat sibi jus ordinandi, obtenta contra canones ab impera tore metropolitica dignitate; sed hæc ipsi a concilio Chalcedonensi abrogata est. III. Tunc, opinor, obtenta est ab imperatore, quam dixi, dignitas, cum depositus est Irenæus nam quia inter plures depositionis causas hæc erat maxima, quod animum imperatoris Irenæus offen disset, hac occasione abusus Eustathius, fecit ut prima Phoenicia in duos metropolitas divideretur nec Photius, qui Irenæi locum accepit, reclamare ausus est, ne imperatoris iram in se quoque provo caret. Verum, rescissa Theodoreti sanctione, reda ctus est Eustathius in ordinem: nam post Do rotheum Photii successorem et metropolitam subscripsit in synodicis Phoeniciæ primæ litteris ad D'Leonem imperatorem anno 458. Epistola 49, familiaris ad Damianum Sidonis episcopum. Deest ipsi pariter temporis nota. Damianus, cui scribitur, interfuit concilio Antiocheno in causa Athanasii Perrhensis anno 445, et in Chalcedonensi anno 451. Non diu tamen superfuit: siquidem synodicis Phoeniciæ primæ ad imperatorem Leonem datis Megas Sidonis episcopus subscripsit anno 458, Epistola 50, familiaris ad Gerontium archiman dritam. Deest temporis nota; videtur tamen, ut et aliæ “Idem esse videtur, ad quem scriptæ sunt epistolæ 59 et 99..

445, ut constat ex Fastis. priores duæ, data priusquam Theodoretus vexarė- enim Nomo consulatum, 323 quem gessit anno tur: alioquin non omisisset, saltem 322 oblique, de vexatione nonnihil dicere: etenim querulæ fuit et ostentatricis patientiæ. De Gerontio nihil com perti habeo, nisi forte idem sit cum Gerontio sub diacono, de quo fit mentio epist. 10. Epistola 52, commendatitia ad Ibam Edessæ episcopum. 1. Scripta est post annum 436, quo anno Ibas factus est episcopus: imo post annum 439, quò capta est a Vandalis Carthago, coactique episcopi Africani partim fugere, partim dura pati: commen datur enim Ibæ Cyprianus episcopus, ‹ qui ex ce leberrima ortus Africa, exteras oras circumire co gebatur, propter immanitatem barbarorum. › II. Hunc ab Eusebio Ancyræ episcopo commen datum Theodoretus exceperat: petit vicissim ab Iba, ut exceptum liberaliter ad alios episcopos cum litteris dimittat. Data est igitur epistola circiter annum 440. III. Miræ vero fuerunt Afri illius circuitiones, ut qui Ancyra Galatiæ.Cyrum Euphratesiæ venerit, inde Edessam caput Osdroenæ petiturus, Edessa Constantinam in opposita parte longe positam. IV. Eusebius porro Ancyræ in Galatia episcopus, cujus meminit Theodoretus, successit Theodoto, cujus in Ephesina synodo insigne nomen est. In terfuit latrocinio Ephesino anno 449, Chalcedonensi concilio 451. Diu tamen non superfuit; nam syng dicis Galatiæ primæ litteris ad Leonem imperato rem anno 458 subscripsit Anastasius Ancyræ episcopus. Epistola 53, comendatitia ad Sophronium Constan tinæ episcopum. Similis est præcedenti quoad tempus et argumen. tum. Sophronius, ad quem scribitur, fuit episcopus in provincia Osdroena. Interfuit concilio Chalcedo nensi. Civitas, cujus Ecclesiam rexit, non Constan tia dici debet, neque Constantinopolis, ut est in nonnullis codicibus; sed Constantina, et aliquando Nicephorium. Epistolæ heortasticæ 54, 55, 56. Omnes in Epiphania, et cum vexaretur, datæ sunt: media ad illustrem aliquem virum; reliquæ p nullam præferunt personæ notam. Epistola 57, gratulatoria ad Eutrechium præfectum. Tres sunt ad Eutrechium præfectum epistolæ, 57, 80 et 96. Omnes eo anno accepit, quo gessit præfe cturam„ gessit vero, quo anno consulatum Nomus, id est, anno 445. Gratulatur Theoderetus ipsi et sibi ipsi, de adepta dignitate; sibi, de tanti viri non benevolentia tantum, sed etiam amicitia. Epistola 58, gratulatoria ad Nomum consulem. I. Habet manifestum characterem: gratulatur II. Meminit Theodoretus congressionis suæ cum Nomo, et morbi, quo exstinctus est beatissimus quidam vir congressio facta est, opinor, Antio chiæ vir ille beatissimus fuit Joannes Antiochiæ antistes. III. Nomus erat magister officiorum anno 443, quo anno data legitur a Theodosio ad ipsum no vella 31, De ambitu et locis limitaneis, etc. Fuit etiam unus de judicibus ad concilium Chalcedo nense missis, ubi Anastasii querelas contra se obla tas audiit. Querebatur Anastasius, quod Nomus sua potestate fretus, statim ab obitu Cyrilli, affines ipsius Dioscori impulsu, vexasset, atque etiam opi bus exhausisset. IV. Prodigiosum dictu est, quantas opes, vel Cy rilli testamento, vel alia arte ejusmodi homines collegerint: nam a viris duobus Cyrilli hæredibus, octo millia librarum auri Nomus extorsit, Dioscorus a feminis duabus centum et viginti auri pondo, cui summæ ingentes adde pecunias, partim Artopolis, partim OEnopolis Alexandrinis ex eadem hæredi tate traditas, ut meliora, nec majori tamen pretio plebi venderent. V. Estima inde, lector, quanta fuerit Alexandri norum pontificum potentia, quantæ opes, cum us que adeo profuerit uni familiæ peperisse duos, etiam sanctissimos pontifices, qui sedem Alexandrinam sexaginta fere annos continenter tenuerint. Epistola 59, salutatoria ad Claudianum. Nulla est anni nota, nulla personæ alia, quam quod Claudianus fuerit vir illustris et procul di stans eumdem opinor esse cum eo, ad quem est epistola 41, imo et 99, in qua inscribitur antigra pharius, atque ita Constantinopoli exstitisse, cum a Theodoreto per Patroinum draconarium litteras acciperet. Fuerunt vero draconarii vexilliferi, qui signa cohortium portant, in quibus picti dracones. Epistola 60, gratulatoria ad Dioscorum Alexandric episcopum. I. Data est non longo post tempore, quam Dios corus Cyrillo successit in Alexandrinam sedem, at que adeo anno 444, quo abiit ad superos Cyrillus die 28 Januarii aut 9 Junii. II. Theodoretus laudat ejus singularem mansue tudinem erga subditos, et morunı modestiam: par tim quia res ita se habebat, nam his artibus capta bat homo nequam civium animos, ut amore postea abuteretur ad suas molitiones roborandas: partim propter iniquitatem animi erga Cyrillum, qui seve rioris disciplinæ revera erat, et ambitionis a calum niatoribus arguebatur. Epistola 61, salutatoria ad Archibium presbyterum. Credibile est, hanc ejusdem esse temporis.cum 63 Editio prior habebat numerum epistolæ 51; hæc autem scripta est ad Agapium presbyterum.

præcedente: idem enim videtur esse Eusebius pre sbyter, cujus perlatoris in utraque 324 fit men tio. Quare Archibium merito quispiam Alexandrinæ Ecclesiæ presbyterum putaverit. Epistola 62, salutatoria ad Joannem presbyterum. I. Scripta est aliquot mensibus post præcedentes duas: fit enim in ea mentio redeuntis Eusebii pre sbyteri: Rediens autem nuper ex patria vestra reli giosissimus presbyter Eusebius. II. Inde constat, Joannem presbyterum Ecclesiæ Alexandrinæ exstitisse, magnoque in pretio habuisse Theodoretum, quem in conventu honorifice laudas set. Epistola 69, consolatoria ad Eugraphiam. De hac dictum est ad epistolam 8. Epistola 70, commendatitia ad Eustathium Aegarum episcopum. Pertinet ad annum 443, aut sequentem: conti net enim historiam Mariæ cujusdam nobilis puellæ Africanæ, quæ a Vandalis pretio vendita mercato ribus, servivit Cyri; sed redempta, quod mirum est, a militibus, et a Theodoreto per decem menses idoneis subsidiis instructa, cum rescivisset de patre magistratum in Occidentis partibus gerente, ut ad illum proficisceretur, commendatur Aegarum epi scopo, qua in civitate secundæ Ciliciæ nundinæ ha bebantur, ad quas ex Occidente mercatores con III. Miśit vero epistolam Theodoretus per eumdem Eusebium, rursus in Ægyptum proficiscentem; po- fluere solerent. De Eustathio nihil hactenus com stulatque per ipsum, cum reverteretur, responsum dari. Nescio an mea me fallat suspicio, tot itionibus reditionibusque Eusebium explorasse diligentius, quid rei Alexandriæ gereretur; et in Orientem re tulisse ad curiosos episcopos, et in primis ad Theo doretum, intentum in omnes carpendi Cyrilli occa siones. Epistola, 63, heortastica. Paschalis est, eodemque tempore scripta, quo vexabatur, quoque moliebatur Dioscorus turbas; quare pertinet ad annum 447, aut circiter. Epistola 64 heortastica. Ipsa quoque Paschalis est, sed alia nota caret. Epistola 65, consolatoria ad Zenonem magistrum militum. 1. Quis fuerit Zeno, rescire licet ex consularibus monumentis: gessit enim consulatum cum Post humiano, anno 448. Nam synodus Flaviani adversus Eutychen consulatu Zenonis; post consulatum, Ephesinum latrocinium consignatur: exstat etiam data ad ipsum, çum gereret consulatum, epistola 71 Theodoreti, de qua suo loco. II. Quo tempore ista scripta sit, nondum mihi constat latet enim adhuc, aut certe dubium est, quis ille tandem Zenonis frater, clarus militia, et præclaris facinoribus nobilis, cujus in obitu Theo doretus magistrum militum solatur: suspicari ta men fas est, id ante vexationem accidisse. Epistola 66, invitatoria ad'encænia templi aposto lorum ad Aerium sophistam. De Aerio 'sophista dictum est ad epist. 30. Non dum comperi, quo anno absolutum sit templum apo stolis a Theodoreto erectum. Epistola 67 et 68, ad Maranam et Epiphanium invitatoria ad eadem encænia. 1. Incerta similiter temporis nota, ignotus Mara nas, ignotus etiam Epiphanius, nisi quod ille dicitur multum contulisse ad templi fabricam, iste exsors fidei, uterque Cyrensis civis. II. 325 Observa morem antiquum convocandi ad festa Christiana ipsos etiam infideles, ut fidelium exemplo ad pietatem incenderentur. peri. Epistola 71, gratulatoria ad Zenonem magistrum militum et consulem. Habet apertum temporis characterem: gessit enim Zeno consulatum anno 448. Vide notas ad epistolam 65. Epistola 72, heortastica ad Hermesigenem assessorem. Nullus est sive temporis, sive personæ index, nisi quod Hermesigenes magistratum gereret in vici na aliqua civitate, veluti Berœæ aut Antiochiæ. Epistola 73, salutatoria ad Apollonium. Nulla temporis nota, nulla aut valde obscura per sonæ, nisi quod vir illustris fuit, sed nondum Chri stianus; quæ me duo inducunt in conjecturam de Apollonio comite sacrarum largitionum, ad quem est epistola 105. Quare omissa videtur, propter in inscriptio. fidelitatem, quod observavit Gothofredus, dignitatis Epistola 74 heortastica ad Urbanum. Caret omni penitus nota. Epistola 75, familiaris ad clericos Beræenses. Data est Theoctisto episcopo non ita pridem or dinato, atque ita anno 437, aut 438. Successit enim ille Acacio, qui ordinatus est; anno 378 sub finem, aut initio sequentis, ut constat ex historia concilii Antiocheni, a quo legationem accepit Eusebius Sa mosatensis Acacii ordinator, simulque mandatum providendi viduatis in Oriente Ecclesiis; vidua vero tunc erat Berœensis. Cum ergo Acacius Berœcensem episcopatum tenuerit annos quinquaginta et octo, ut tradit Theodoretus in Philotheo cap. 2, obiit certe anno 437 aut 438, nonagenario major, aut etiam pene centenarius: vix enim credat quis, or dinatum ante annum quadragesimum, cum ante or dinationem diu se exercuerit sub Asterio, 326, et pro fide res non parvi momenti gesserit. Epistola 76, hortatoria ad Uranium Cyri præsidem. Quem et quando hortetur ad fidem, nullo indice proditur.

cli litteris admonitus, dijudicatam Athanasii Per- data. Fuit præfectus urbis Constantinopolis anno rhensis causam recognoverit, quo facto videri po tuit, primatum Proclo concedere; siquidem ut amici est privatis litteris monere de officio, ita synodicis ad superiorem pertinet. Jam vero cum Alexandrina sedes secunda fuerit post Romanam, Antiochena post Alexandrinam ter tia, idque servatum fuerit jam inde a primis Eccle siæ temporibus, Constantinopolitana recens consti tuta, si secundum locum teneat, jusque ipsius bac in parte agnoscatur, necesse est utramque aliam sedem patriarchalem deprimi. Epistola 87, familiaris ad Domnum Apamea episcopum. I. Eodem tempore atque etiam argumento. II. Domnus primatum tenuit in secunda Syria, cujus metropolis Apamea: interfuit concilio Chal cedonensi, eratque amicitia singulari cum Theodo reto conjunctus. III. Fit in epistola sermo de clericis Osroenensi bus, qui libellos adversus Ibam obtulerunt, dicun turque pacem Ecclesiæ turbasse, et contra ipsum Theodoretum singularem Ibæ amicum, aliosque Orientis episcopos multa effudisse. IV. De causa ejusmodi clericorum vide actionem 10 concilii Chalcedonensis, cujus Actis inserta sunt judicia duo, quæ de Iba Tyri et Beryti accusantibus clericis exercita fuerunt. Epistola 88, deprecatoria ad Taurum patricium. 1. Hæc et aliæ consequentes una et viginti unius sunt argumenti, uniusque temporis, et in unam directæ civitatem regiam, ad quam scilicet delegati ex Oriente episcopi pergebant. II. Missi sunt vero episcopi illi, ut legatorum Dioscori molitionibus obsisterent, atque accusatio nem adversus Orientales ipsumque inprimis Theo doretum de diviso in duos filios Christo diluerent. III. Sunt autem duæ et viginti epistolæ a Theodo reto anno 447 exeunte scriptæ ad optimates trede cim, episcopos tres, presbyteros duos, œconomos pariter duos, et diaconissas totidem. 422; præfectus prætorio anno 428; consul anno 429; præfectus prætorio rursus anno 436, et anno 439, et anno 440; cognitor in causa Eutychis anno 448; judex in concilio Chalcedonensi anno 451. Est ad eum Isidori Pelusiotæ epistola una libro 1, epist. 416. Non mediocriter res ecclesiasticas calluit. Epistola 90, deprecatoria ad Lupicinum magistrum. I. De Lupicino nihil admodum observavi, præ terquam quod fuit magister militum, religione illu stris, et notæ omnibus virtutis. II. Qui scripsit nuper ad eum datam fuisse sanctionem, qua Theodoretus jubebatur se continere Cyro; non legerat, opinor, Græcam inscriptionem bujus epistolæ, et vocem unam epistolæ 82; cum enim in Latina versione utriusque loci videret ad hibitum magistri nomen eamdem esse credidit significationem. Verum in epistola 82, est σrpa tŋyè, quæ vos magistrum militum significat; in bac paylorpw, quæ magistri officiorum propria est. IV. Scriptæ sunt, inquam, anno 447; neque enim potuerunt tardius, cum profecti sint Antiochia 335 legati sæviente hieme, et necdum tamen Ibæ lis cum suis Tyriis agitata esset, quæ primum Tyri mense Februario anni 448 composita est. V. Jam vero Taurus, ut est in prosopographia Codicis Theodosiani a Gothofredo informata, fuit co mes rerum privatarum anno 416, consul anno 428, præfectus prætorio et patricius, anno 434. Ad eum dem exstat Isidori Pelusiotæ epistola lib. 3, epist. 194. Marcellinus defunctum refert Protogene et As terio coss., id est, anno 449. Epistola 89, deprecatoria, ad Florentium patricium. De Florentio hæc habet prosopographia mox lau » Vid. supra, p. 329. III. Id vero notandum, quod tradit Theodoretus, se jam senectutis metam ingressum: metam utique, non qua finitur, sed unde incipit senectus; hæc au tem varia est: nam quæ minima, octavus est sep tenarius, id est, annus ætatis 56; quæ maxima, nonus septenarius, qui 63 ætatis annus; quæ media, annus circiter 60. Quam de tribus statuit Theodo retus? Si minimam, ortus ipsius contigisse dicen dus est anno 391; si maximam, anno 384; si me diam, anno 386, siquidem hæc epistola data est anno 447. Mediam opinor: congruit enim magis cum cæteris vitæ adjunctis. Epistola 91 deprecatoria ad Eutrechium præfectum. Ad eum fuerunt jam duæ epistolæ, 57 et 80. Ex omnibus constat, Eutrechium Theodoreti fuisse sin gularem amicum ac patronum. Epistola 92, deprecatoria ad Anatolium patricium. De Anatolio dictum est ad epistolam 45. Hic au tem breviter quidem, sed eximie laudatur; 336 quippe ‹ cui universorum Dominus et fidem since ram impertiit, et incensum pro ea zelum, et orna tam prudentia mentem, et bonis præterea consiliis obsecundantem facultatem. › Epistola 93, deprecatoria ad Senatorem patricium. Ad eum data est epistola 44, ad quam observata sunt, quæ occurrerunt. Epistola 94, deprecatoria ad Protogenem præfectum. Fuit ille præfectus prætorio anno 447; consul anno 449; patricius anno 450; unus ex judicibus concilii Chalcedonensis anno 451. Epistola 95, deprecatoria ad Antiochum præfectum. I. Hæc de Antiocho in prosopographia semel atque iterum laudata. Fuit sub Theodosio Juniore præfe

Epistola 101, ad Celerinam diaconissam. ctus prætorio anno 427, 430 et 431; consul cum Basso anno 431. Multum contulit ad Codicis Theo dosiani editionem, ut declarat ipse Theodosius in fine novellæ i. II. Sunt qui putent, indicari novella Theodosii 33, quæ edita anno 444, Antiochum ante annum 444 vita esse functum. Putant vero propter hæc verba: Si qua invocatio post administrationem illustris memoriæ Antiochi facta est;» et ista: ‹ Suf ficere novimus illud, quod illustris memoriæ Antio chus ante se relevatis indixit. › III. Verum obstat Theodoreti scribentis anno 447 auctoritas. Obstat et Marcellinus in Chronico, ubi ad consulatum Zenonis et Postumiani, qui an nus 448, Antiochus præfectus prætorio dicitur tur res et portas igne exustas refecisse. IV. Eunuchum tradit Suidas; favisse Nestorio inde colligitur, quod ejus sermones litterasque Cœ lestino papæ detulit”. Epistola 96, deprecatoria ad Nomum patricium. De Nomo dictum est ad epistolas 58 et 81, qui bus queritur Theodoretus, non fuisse rescriptum Bis jam cum scripserim, ac ter etiam, opinor, responsum non accepi. › Epistola 97, deprecatoria ad Sporacium comitem. Consulatum gessit anno 452, cum anno superiore adfuisset inter judices concilio Chalcedonensi. Ip sius hortatione scripsit Theodoretus librum Adver sus hæreses. Vide, quæ observavimus ad epistolam supposititiam. Epistola 98, deprecatoria ad Pancharium. Inter illustres exstitisse certum est, insignique munere defunctum; sed quis de cætero fuerit, nul lus scio. Epistola, deprecatoria ad Claudianum antigra pharium. De Claudiano tria constant. 1. Quod sæpius au diverit Theodoretum, cum verba faceret ad popu Jum 337 Antiochiæ. 2. Quod cum acciperet a Theodoreto litteras, fuerit inter catechumenos. 3. Quod antigrapharius ille censeretur inter illu stres: unde magnificentiæ nomine a Theodoreto compellatur. Fuit vero avtypageùs apud Græcos, quem Galli vocant Contrôleur général des finances. Ad eum sunt aliæ, mea quidem sententia, litteræ 41 et 50 77. Epistola 100, ad Alexandram diaconissam. 1. Hæc est Alexandra, quam in obitu conjugis consolatus est Theodoretus epist. 14, quæque more nobilissimarum viduarum in diaconissam a Proclo, quemadmodum a Chrysostomo prius Olym pias, ordinata est. 11. Hæc Theodoreti partes, ut ipse innuit, defen derat, suisque id litteris renuntiaverat: huic epi scopos commendat opibus et cura adjuvandos. I. Hujus pariter, nobilis procul dubio feminæ, po tentia utendum putavit Theodoretus. Mirum enim, quantum totus hic diaconissarum ordo et dignitate et auctoritate polleret, ut in ipsum redigere vellet Theodosius Pulcheriam Augustam sororem, quo interdictis sæcularibus curis, tota vacaret ecclesia sticis et divinis. II. Observanda duo. 1. Celerinam Theodoreti operum fuisse studiosam: unde enim alioqui scivis set, quæ foret ipsius mens, nisi aut Antiochena di catur, aut Antiochiæ diu versata? 2. Episcopos se dedisse in viam, hiemis asperitate contempta, atque adeo sub finem anni 447. Epistola 102, expostulatoria ad Basilium epi scopum. Seleuciæ episcopum, Isauriæ primatem intellige, ad quem est epistola 85. Vide quæ ad ipsam obser vata sunt de Basilio. Fuit ille frequens in urbe regia, serviebatque tempori: quæ fuit causa, cur ab eo se desertum, in hac inclinatione rerum, Theodo retus quereretur. Epistola 103, commendatitia ad Apollonium comitem.` 1. Fuit Apollonius comes sacrarum largitionum anno 436, ut constat ex l. ult. De murilegulis, data Constantinopoli. II. Ad ipsum scripta est epistola 73, quam operæ pretium est recognoscere. Inter ipsum et Theodore tum intercessit amicitia, sive quam litteræ, sive quam congressus pepererit et foverit. Epistola 104, deprecatoria ad Flavianum Constanti nopolis episcopum. I. De Flaviano semel epistola 11, iterum epistola 86 dictum est. II. Nunc observanda tria. Hanc epistolam per episcopos legatos missam * ejusdem esse argumenti 338 cum octogesima sexta, nisi quod dogma de uno Filio prolixius exponitur. 2. Cum recensentur hæretici, qui de Christo secus quam oportet, sen sere, non appellari Nestorii nomen. 3. Quæ dicun tur de ratione diversa, qua disputandum est de incarnatione adversus diversos hæreticos, totidem fere verbis in dialogo, qui dicitur Inconfusus, con tineri. Epistola 105, hortatoria ad Eulogium æconomum. Ejusdem est argumenti cum præcedentibus vį ginti. Quanta fuerit in Ecclesia Constantinopolitana œconomorum potentia, nemo eruditus nescit quanto pietatis studio incenderetur, quantaque inde a multis unius naturæ defensoribus certamina susti neret Eulogius, Theodoretus tradit; tradit pariter edoctum probe, sive librorum lectione, quod magis reor, sive sermonibus, quæ foret mens Theodoreti, de quæstionibus ea tempestate ferventibus, de una incarnati Verbi natura, de Deo passo, etc. Quare hor " Ephes. concil., part. 1. " Vid. supra, p. 320 et 323.

Theodoretus Domno scripserit mense Maio anni 449. qui ipsum genuit Pater, et Spiritus sanctus; ideo HI. Ex ea vero discimus: 1. Causam cogendæ synodi potissimam fuisse μxpoļuxlav Theodosii irascentis Flaviano: pependit enim synodi cogendæ consilium, donec tentata est antistitis cum impe ratore reconciliatio. 2. Prospexisse Theodoretum, quæ mala pareret synodus, suis temporibus, ani morumque affectionibus collatis cum Nicænis, quod diligenter observandum, ut Historiæ ecclesia stice scopus attingatur. 3. Quam ipse adhuc reti neret opinionem de capitibus Cyrilli, ad quæ con firmanda synodus ipsi videretur cogi; siquidem putaret idem esse, absolvi Eutychen, ac capita san ciri. 4. Quid ante synodum primam Ephesinam Orientales, quid in ipsa synodo, quid postea, cum Ecclesiarum pax iniretur, occasione capitum ege rint. 5. Ad quos Occidentis antistites ea de causa scriptum sit ab Orientalibus ex urbe Ephesina. 6. Quanta fuerit tunc temporis Orientalium dis sensio de dogmatibus, aliis pro Cyrillo stantibus, aliis contra. IV. Theodoretus Domnum monet, ut delectum faciat, tum episcoporum, tum clericorum ejusdem sententiæ, quos secum ducturus sit: Ne a do mesticis ipsis, inquit, proditi, vel facere aliquid cogamur, quod Deo displiceat, vel soli relicti, ab hostibus capi facile possimus. › Epistola 113, appellatoria ad Leonem episcopum Romæ. I. Celebris hæc epistola data est procul dubio anno 449, mense circiter Octobri, cum nuntiis ac ceptis de sua depositione, quæ facta est Ephesi die undecima Augusti, sedem apostolicam appellaret, mitteretque Romam chorepiscopos duos, 341 et exarchum monachorum, qui appellationem prose queretur”. II. Appellatoriam dixi: quid enim aliud signi ficant istæ voces? ‹ Oro atque obtestor sanctitatem tuam, ut mihi rectum ac justum tribunal vestrum invocanti opem ferat," jubeatque ad vos venire, etc. › III. Observanda vero sunt Theodoreti verba de variis rebus scitu dignis. i 1. De sede apostolica: «Vobis primas in omni bus tenere convenit, etc. › 2. De Leonis epistola ad Flavianum: ‹ Simul declarabat, et æternam ex æterno Patre Unigeniti divinitatem, et ejusdem ex Abrahæ et Davidis se mine humanitatem, ac similem per omnia nobis fuisse assumptam naturam, hoc uno dissimi lem, quod peccati expers manserit, quippe quod non ex natura, sed ex libera voluntate nasci tur, etc. › 3. De epistolæ Leonis et Eranistæ Theodoreti consonantia: Litteræ continebant, unum esse unigenitum Dei Filium, et impatibilem esse divi nitatem, quæ nec verti queat, nec mutari; sicut et ** Vid. supra, p. 185. que patibilem naturam sumpsisse, quia divina na tura passionem non recipiebat, ut per carnis pro priæ passionem impassibilitatem iis qui in ipsum crederent, largiretur. › 4. De Flaviano: ‹ Alexandrinorum antistes haud quaquam contentus fuit iniqua hac et injustissima depositione sanctissimi, Deoque charissimi Con stantinopolitanorum episcopi, domini Flaviani; neque ipsius animam explevit consimilis strages aliorum episcoporum. › Ex his siquidem intelligi tur, nec in concilio occisum esse Flavianum; nec adhuc cum Theodoretus scriberet de ipsius morte, quæ vel in via ad exsilii locum, vel in loco exsilii accidit, in Oriente rescitum fuisse. 5. De ecclesiis sibi subditis: ‹ Octingentarum ecclesiarum pastoralem curam sortitus sum; tot enim Cyrus habet parœcias. ▸ 6. De anathemate dicto sibi Alexandriæ: ‹ Anno etiam superiore, cum eo profecti essent duo viri Apollinaris morbo infecti, et calumnias in nos texuissent: consurgens in ecclesia, nos anathemate confixit, idque cum ad eum scripsissem, et quæ sentirem per litteras exposuissem. › Inde enim scimus anathema dictum anno 448; litteras, de quibus mentio fit, datas anno 447, sub finem; ac cusatores Alexandriam profectos eodem anno 447. 7. De ætate sua: ‹ Sed nolite, obsecro, supplices meas preces respuere, nec miseram meam cani tiem post multos labores contumeliose tractatam despicere. › Tunc enim sexagenarius, aut etiam paulo major, quippe qui natus sit anno Christi 386. IV. Sunt et alia multa digna, quæ obɛerventur, veluti de Romæ 342 sedisque apostolicæ et Leonis laudibus; de suis in excolendo grege laboribus; de concionibus Antiochiæ habitis; de libris a se con scriptis; de continentia et vitæ institutæ ratione; de annis episcopatus; quæ omnia sunt a nobis alias pertractata *. Epistola 114, commendatitia ad And berim. I. Scribit Theodoretus, cum post depositionem cogitaret de discessu e sua civitate *¹. II. Andiberim oportet illustrem fuisse, quippe quem Theodoretus magnificentiæ nomine com pellat. III. Observandum ea tempestate medicinam non fuisse presbyteris interdictam: Petrus enim pre sbyter, qui diu Cyri artem hanc exercuerat, Andi beri commendatur tanquam utilis futurus alia in civitate: nam præ Theodoreti desiderio Cyrensem deserere in animo habebat. IV. Hæc et consequens temere inserta est in hunc locum debet enim postponi centesimæ decimæ octavæ, quæ est ad archidiaconum Romæ; siquidem 113, 116, 117 et 118 ejusdem sunt argumenti, et 80 Vid. quæ infra, cap. 9, § 3, ad locum quemdam hujus epistolæ observata sunt a Garnerio. 8¹ Vid. supra, p. 185 seq.

omnes Romam mittuntur, ad Leonem, Renatum, cilium defuncto suffectum fingit. Sed vereor, ut id synodum Romanam, et archidiaconum Romæ. Epistola 115, commendatitia ad Apellam. Eodem tempore, eodem argumento: hic etiam Apella magnificentiæ nomine appellatur.* Epistola 116, commendatitia ad Renatum pre sbyterum. I. Data cum litteris ad sanctum Leonem. II. Renatus presbyter fuit unus de legatis a Leone missis ad Ephesinam synodum, secundum epist. 10 ‹ Ad omnem causam pie ac fideliter exsequendam fratres nostros Julium episcopum, et Renatum pre sbyterum tituli sancti Clementis, sed et filium meum Hilarum diacouum. › III. Observanda hæc verba: ‹ Hæc quidem egit pietas tua, cum unicam cædem " conspexisset. Quod si cæteras etiam, quæ post discessum tuum patratæ sunt, Phineem illum fortasse imitatus esses. › Inde enim videtur posse colligi, vel lega tos sedis apostolicæ non interfuisse synodo, post depositum Flavianum; vel a Theodoreto, sive quod a nuntiis deceptus esset, sive quod memoria lapsus, Renatum presbyterum confundi cum Hilaro, qui fuga se proripuit. IV. Observanda pariter ista: «Quam ob causam oro sanctitatem tuam, sanctissimo et beatissimo ar chiepiscopo persuadeat, ut apostolica potestate uta tur, et ad concilium vestrum advolare præcipiat habet enim sanctissima illa sedes Ecclesiarum, quæ in toto sunt orbe, principatum multis nominibus, atque hoc ante omnia, quod ab hæretica tabe 343 immunis mansit, nec ullus contraria sentiens in ea sedit, sed apostolicam gratiam integrain conserva vit. Quæ a vobis fuerint judicata, in iis, qualiacun que erunt, judicii vestri æquitati confidentes ac quiescemus, et rogamus, ut judicium ex scriptis constituatur. › Probant siquidem aperte, non im ploratum duntaxat Leonis patrocinium, sed appel latum a Theodoreto sedis apostolicæ tribunal. V. Observandum tertio, Theodoretum non satis. fuisse edoctum de rebus legatorum; scribit enim ad Renatum, quasi interfuisset latrocinali synodo, et inde Romam revertisset, cum tamen a Felice, Actorum de nomine Acacii, seu Breviarii hæresis Eutychianæ auctore, dicatur in insula Deio defun ctus in via ad Ephesinum concilium. Sic enim legi tur: ‹ Interfuerunt etiam vicarii ab apostolica sede directi, Julius Puteolanus episcopus, et Hila rius archidiaconus, quia presbyter Renatus in Delo insula morte præventus, etc.. Quem Julium Felix vocat, Julianum Acta latro cınalis synodi nominant: ibi enim post præsidem Dioscorum mox sedis apostolicæ legatus Julianus episcopus censetur; cumque censetur, Coensem opinatur Quesnelius, quem Julio in itinere ad con commentì persuadere possit alicui rerum ejusmodi non rudissimo: nam plures sunt Juliani Coensis ad Leonem epistolæ, plures Leonis ad Coensen; nul lum tamen in ulla fit verbum de præsentia synodo exhibita. Deinde si Julianus ante inchoatam syno dum defunctus sit, Julianusque Coensis sit in ejus locum suffectus, quomodo nulla facta est in Actis substitutionis mentio, cum omnes ad imperatorem, ad Augustam synodumque et alios litteræ Julii ex presse meminerint, debeatque instrumentum ut quod maxime authenticum proferri, si quando quispiam vicario duntaxat jure debeat synodo præ maximarum sedium antistitibus præsidere? Fateor equidem, implicatissimam esse historiam Julii. Quid enim eo factum sit post latrocinium Ephesinum, nullus, quod sciam, tradit, nullus etiam, quid Ephesi egerit. Verum Renatum in insula Delo de functum esse, cum Ephesum peteret, præterquam quod Felix scribit, demonstrat mea quidem senten tia invicte, quod in Actis Ephesinis nomen ipsius non censeatur, ubi non siletur de Hilario diacono et Dulcitio notario. Observanda denique recensio librorum, de qua egimus in cap. 2. Epistola 117, deprecatoria ad Florentium episcopum, vel potius ad clerum aut concilium Romanum. I. Notum tempus, quo data est: hanc enim detu lerunt legati a Theodoreto missi Romam; ignotum, cui scripta sit. In codicibus vulgatis nostroque ma nuscripto inscribitur Florentio episcopo; sed epi stola titulum falsi arguit. 344. II. Fuerunt ea tempestate Florentii duo admodum celebres; unus Sardium episcopus, alter patricius doctrina insignis. Scriptam fortasse quis piam conjiciat ad Sardium episcopum: nam et inscriptio epistolae episcopum dicit, et verba Theo doret eum, cui scribitur, magnæ cuidam civitati præsedisse, morumque sanctitate ac doctrina cla ruisse significant; sic enim se habent: ‹ Huma num genus Dei ac Salvatoris nostri gratia omni ex parte non destituit, sed reliquit nobis semen san ctitatem tuam *, ne fiamus sicut Sodoma, et Go morrhæ similes ne simus. Hoc nos animo penitus deficere non sinit, sed molestæ tempestatis exitum opperiri nos jubet. Hoc nos in bonam spem erigit propterea etiam religiosissimos presbyteros Hypa tium et Abramium chorepiscopos, et Alypium mo nachorum apud nos exarchum ad sanctitatem ve stram misimus, ut calamitatem depellatis, quæ Orientis Ecclesias occupavit.» Et postea: «Decet porro sanctitatem vestram, eadem nobiscum sen tientes per injuriam pulsos non despicere; sed justo subsidio injuriam reprimere, ac veritatem præ fracte impugnantes docere, non omnia exsequi eos posse, qui licenter quidlibet aggredi conantur. › ** Cædem. Edit. prior habebat sedem. 8ª Tuam. Potius vestram, ut § 6, legimus.

Epistola 128, hortatoria ad Candidum presbyterum strorum sententias eas ipsas esse, quæ et secundo et archimandritam. Eranista dialogo, et litteris sancti Leonis subjunctæp sunt. dritam Doliches. Videntur magis indicari tempora priora synodo Chalcedonensi, quam consequentia. Quis ille Can- Epistola 131, eucharistica ad Longinum archiman didus fuerit, ignotum est: hunc hortatur ad oran dum pro pietatis defensoribus, id est, suis. Epistola 129, exhortatoria ad Magnum Antoninum presbyterum et archimandritam. I. Idem ferendum de hac judicium, ac de præce dente. Observandum vero, quanta diligentia mona steriorum amicitiam Theodoretus foveret; quanta vicissim ab iis observantia coleretur M. Fuit his temporibus celebris quidam Antoni nus, cujus meminit tanquam exsistentis inter vivos Theodoretus cap. 231 Historiæ religiosæ: sed soli tarius fuisse videtur, non item archimandrita vel presbyter, nisi factus sit post annum 445, quo Hi storia religiosa composita est. Epistola 130, dogmatica ad Timotheum episcopum. 1. Scripta anno 450 ex loco exsilii, id est, e mo nasterio tribus milliaribus distante a civitate Apa mena. II. Timotheus ille fuit episcopus Doliches: quæ civitas in Euphratesia provincia, non procul a civi tate Cyro, sub eadem metropoli, nimirum Hiera poli. Interfuit concilio Chalcedonensi. MI. Petierat, ut ardebat studio defendendi partes Theodoreti, quas nomine pietatis vocabat, scribi sibi, quænam de salutari passione prædicare vel sentire oporteat. Erat enim tunc temporis ea quasi summa disputationis, formulaque 349 fidei, Deus passus. Rescribit Theodoretus, ita ut ex Eranista magnam dialogi secundi partem in compendium contrahat. IV. Observanda verba, quibus pene clauditar epistola Ista ego nunc compendio dictavi; misi autem, et quam nuper scripseram hortatu religiosis simi sanctissimique hominis Dei Domini... brevem institutionem, quæ et ipsa sufficiat ad docendam apostolicorum dogmatum veritatem. Quod si calli graphum nactus fuero, mittam sanctitati tuæ illa etiam, quæ dialogi more per interrogationem et responsionem conscripsi, orationem longius pro ducens, et Patrum doctrinis nostra communiens. Misi autem nunc etiam paucas veterum magistro rum sententias, quæ satis sunt ad doctrinam illo rum Patrum demonstrandam. › V. Inde intelligimus: 1. Institutionem brevem, de qua hic sermo est, non differre scripto, cu jus mentio fit in epist, 109 ad Eusebium Ancyræ episcopum. 2. Episcopum, cujus nomen hic deside ratur, esse Eusebium, quem mox laudavi. 3. Dia logos scriptos esse ante concilium * Chalcedonense, imo et longe ante Ephesinum secundum, atque adeo ante scriptam a sancto Leone ad Flavianum epistolam dogmaticam. 4. Paucas veterum magi Vid. t. IV, epist. 147, ab initio. I. Missa est cum superiore, ex eodem loco, ad eamdem civitatemi. II. De Longino nihil admodum compertum est, nisi quod ad Theodoretum invisendum diaconos duos miserit, quodque pietatis studio et sanctitate morum eluxerit. Epistola 132, consolatoria ad Ibam Edessæ episco pum. 1. Ex eodem loco, ad Ibam, pari secum forte depositum in concilio Dioscori: uterque enim ab sens damnatus est, cum Theodoretus Cyri, Ibas in exsilio versaretur: ille imperatoris mandato, iste Eutychis et Chrysaphii artibus. II. Videnda nonæ et decimæ actionis concilii Chalcedonensis Acta, quibus continetur tota xarà μépo; Ibæ causa. Epistola 133, familiaris ad Joannem Germaniciæ episcopum. I. Data est sub finem anni 449. II. Invitaverat Theodoretum Joannes Germani ciam, velut in locum refugii, cum expelleretur Cy ro; ille actis gratiis rescribit e Cyrensi urbe, se ex spectare præceptum imperatoris de loco exsilii; id enim litteris ad Anatolium datis expetierat: ‹ De nostra isthuc profectione scribere nihil possunt, priusquam cognoscam, quid de nobis præceperit piissimus imperator. › 350 III. Hujus epistolæ mentionem facit in al tera paulo post data": ‹ Ad priores sanctitatis tuæ litteras rescripsi, cum primum accepi; de. præsenti autem, › etc. Epistola 134, exprobratoria ad Theoctistum Beraæ episcopum. I. Expressissimus temporis character. • Proscri ptum est, inquit Theodoretus, hæresis novæ men dacium, et divinorum Evangeliorum veritas palam prædicatur. › Quando nempe Theodosio vita fun cto, imperium Marcianus et Pulcheria susceperunt, mox Eutychen in exsilium ejici, revocari Theodo retum, Chrysaphium interimi jusserunt. Id conti git sub autumnum anni 450; quo anno Theodo sius obiit die 29 Julii, Marcianus imperator re nuntiatus est die 25 Augusti. II. Theoctistus, de quo dictum, est ad epistolam 32 et 75, non sanctissime observaverat leges ami citiæ adversus Theodoretum Cyro pulsum: cum enim esset Berœa Cyro proxima, afflictum neque opibus, imo nec litteris, solatus fuerat. ‹ Si crų delitatem istam secuti omnes essent, reliquum aliud non erat, quam ut vel superstites inopia conficeremur, vel mortui sepultura careremus, es

mus, etc. canibus ferisque prædæ essemus. › Quæ exprobra- mur, in qua laborantes tempus omne consumpsi tio per se gravis, fit etiam per comparationem gravissima. ‹ Sed adfuerunt nobis, qui hanc vi tam aspernantur, et æternorum bonorum fructum exspectant, omnique nos consolationis genere sub levarunt. ▸ III. De monachis Cyresticis et Apameensibus loquitur, quorum illi interdictum igne et aqua sustentaverant, isti expulsum receperant. Epistola 135, ad Romulum episcopum. I. Eodem tempore, et eodem fere argumento. II. Romulus Chalcidensis episcopus, ob timidi tatem servierat tempori, et cum iis versatus erat, qui ingentes fluctus concitabant. › Causas timoris sublatas monet Theodoretus, Marciano imperium auspicato, atque ut pristinam amicitiam conservet, timori ignoscit; quamque ille veniam supplex litteris petierat, libenter indulget. III. Observanda hæc verba: Audivimus ipsum etiam pietatis tuæ contubernalem, cum anathema tismos in magnis urbibus editos cognosset, ab obliquo cancrorum incessu destitisse, rectaque ingressum esse, cum de dogmatibus in conventu quodam dissereret. › IV. Ex his enim, quanquam est contubernalis ille ignotus, conjicere licet, statim atque Marcia nus edicta rescidit, quibus prædatorius Ephesi conventus firmabatur, in civitatibus tribus maxi mis, Constantinopoli, Antiochia et Hierosolymis, dictum fuisse anathema Eutychi, novæque hæresi. . V. Romulus, ad quem est epistola, fuit Chalci densis episcopus, ut dictum est. * Interfuit concilio Chalcedonensi anno 451, nec diu 351 superfuit anno enim 458, litteris synodicis Syriæ primæ ad Leonem imperatorem Domnus Chalcidensis episco pus subscripsit. credibile Epistola 136, ad Cyrum Magistrianum consolatoria in funere uxoris et filii adolescentis. Nullam præfert temporis certam notam; tamen est circa isthæc tempora scriptam esse, si modo Cyrus, quem Theodoretus in præsenti con solatur, ab eo non differt, cui gratias agit epi stola 13, ob missum vinum Lesbium: videtur enim et gratias egisse, cum regio mandato Cyro detineretur, et consolatus afflictum, posteriori tempore. Epistola 137, ad Joannem archimandritam. 1. Hortatur ad gratias Deo agendas, quod ‹ adul terina ac spuria dogmata dissipasset; quæ autem in sacris Evangeliis nobis tradidit, ea ut libere prædicentur, effecit.» II. Epistola igitur scripta est, Marciano impe rium auspicato, e monasterio, in quod Theodore tus recesserat, non restituta sede, quod indicant satis hæc verba: Civitatis desiderio non tene » Avienum. Vid. supra, p. 104, schol. 1. III. Quis vero ille Joannes fuerit, et cujus mo nasterii præses, an Orientalis alicujus, an Constan tinopolitani; mihi nondum compertum est. Appel latur certe inter archimandritas urbis regiæ, tem-. pore concilii Chalcedonensis, Joannes quidam in libello ad Marcianum, inserto Actis quartæ actio nis; vix tamen crediderim alibi præfuisse nostrum hunc, quam in Oriente, et ea quidem parte, quæ non procul Apamea abesset. IV. Numeratur etiam a Theodoreto inter san ctos ascetas suæ regionis Joannes quidam: sed ar chimandrita non erat anno 445; an postea sit fa ctus, non constat. Epistola 138, ad Anatolium patricium gratulatoria. I. Postquam suam sibi restitutionem et iniquæ sententiæ rescissionem cum Anatolio gratulatus est, Patricium patronum rogat, ut suadeat convo cari synodum, cui Marcianus cum Augusta Pul cheria intersit, ad compescendas tumultuantium turbas. II. Ex his constat: 1. Epistolam scriptam esse sub finem autumni anni 450. 2. Revocationem Theodoreti cæteris in hoc negotio factis priorem fuisse. 3. De sententia Theodoreti coactam fuisse Chalcedonensem synodum. 4. Quam in tuto Theo doreti res futuræ essent in synodo, eas Anatolio patriciorum primo, aliisque, ut mox dicetur, po tentissimis totius imperii viris tam propense, tam que diligenter curantibus. Epistola 139, ad Avienum consulem et patricium”. I. Gratias agit Avieno, quod Marcianum impera torem de injuria sibi illata monuerit, auctorque fuerit rescindendi, quæ Ephesi perperam 352 in suo negotio facta essent: postulat insuper, ut suo nomine gratias imperatori Augustæque referat, suadeatque cogere synodum. II. Inscriptum fuit in codicibus editis Asparis nomen: sed cum Avienus anno 450 consulatum gesserit, et Theodoretus consulem neminem com pellare solitus sit, nisi quo tempore consulatu fungeretur, emendanda fuit lectio, inde forsan corrupta, quod olim sola, ut fit, A. littera inscripta fuerit epistolæ. III. Lectio vulgata retineri non potest, nisi dica tur Avieno consuli ordinario subrogatus Aspar, vel ob Avieni mortem, vel alia de causa, quæ lateat. Epistola 140, ad Vincomalum patricium. J. Causa scribendi, tempusque missæ epistolæ aperte ostenditur. ‹ Valde sum miratus, ubi co gnovi magnificentiam vestram, cum res penitus ignoraret, ac solam, quæ in nos facta est, injuriam didicisset, patrocinium nostrum suscepisse, om

niaque commovisse, ut comparatas contra nos morum compositionem, blandam et allicientem machinas everteret. › II. Gratiis.impense actis Theodoretus, easdem Vincomalo, quas aliis duobus patriciis, fert preces, ut suo nomine gratias Augustis agat, et suadeat haberi synodum. * Epistola 141, ad Marcellum archimandritam acœ metarum. 1. Marcellus ille acœmetarum pater fuit unus de archimandritis, qui, oblato libello, imperatorem Marcianum rogarunt, dari sibi potestatem compri mendi reliquias Eutychis, in monasteriis et spe luncis latitantes, atque hæresin foventes, ad iv concil. Chalced. H. Biennio antea, in synodo Constantinopolitana Flaviani, anno 448 postremo loco subscripsit sen tentiæ, qua depositus est Eutyches, ut constat ex Actis synodi Constantinopolitanæ, quæ Actis sy nodi Chalcedonensis inseruntur. III. Nec subscripsit tantum in synodo, sed etiam verbis postea Flaviani sententiam propugnavit, ne‐ quidquam terrente aula, ut ex hac epistola colligere est. IV. Tantam ei constantiam gratulatur Theodore tus, simulque exponit sui secessus quietem ac gau dium de obstructis oribus eorum, qui sibi Deique dogmatibus adversabantur. V. Hanc igitur epistolam ex suo secessu dedit, inclinante autumno, postquam de Marciani et Pulcheriæ decretis adversus Eutychen resciis set. Epistola 142, ad eumdem. I. Missa est paulo post præcedentem. Aliis jam titteris pietatem tuam affati sumus. › II. Laudat vero Theodoretus archimandritæ ‹ tum admirandam vitam, tum laudabilem zelum, quem apostolicæ fidei causa declaraverat, nec regiam po tentiam formidans, nec episcoporum consensio nem, › etc. 353 Epistola 143, ad Andream monachum Constan tinopoleos parænetica. I. Data est e secessu monasterii Apameensis, quo tempore novæ hæresis defensorum iniquitatem sapientissimus Dominus patefecit, non permittens D. diuturna patientia nefariam hæresin corroborari. › Quibus verbis indicantur Marciani initia. Quare cum altera præcedentium duarum missa est Con stantinopolim per monachos eo redeuntes. II. Fuit Andreas ille, ut videtur, archimandrita, qui depositioni Eutychis primo inter archiman dritas loco per Timotheum presbyterum subscri psit in concilio Flaviani anno 448. congressus dulcedinem, et alia quæcunque depin gunt perfectum alumnum philosophiæ. › IV. Observanda hæc verba: ‹ Peræque impios censui eos, qui duas Unigeniti naturas in unam cogere audent, et qui Dominum nostrum Jesum Christum, Filium Dei vivi, hominem factum Deum Verbum, in duos filios dividere conantur, si qui sunt tandem, ego enim non puto; sed hanc semper calumniam Ecclesiæ, qui Arii et Eunomii, quique Apollinarii partes sequuntur, impudenter affinxe runt; at vero facile est diligentibus pervidere, ce leberrimos Patres nostros, lumina Ecclesiarum, hanc ipsam a veritatis hostibus criminationem passos esse, quam nos hoc tempore ab optimis novæ hæ resis inventoribus sustinemus, quorum impietatem sapientissimus Dominus patefecit, non permittens diuturna patientia nefariam hæresin corroborari. › Inde plura intelliguntur. V. Primum, quo etiam tum animo Theodoretus foret erga Diodorum Tarsensem et Theodorum Mo psuestenum, Nestorii magistros, quamque de ipsis opinionem retineret, etiam post utriusque doctri nam a Proclo tacitis nominibus in tomo ad Arme nos, a Cyrillo aperte libris duobus refutatam. Quos autem celeberrimos Patres nostros vocat, Dio dorum et Theodorum esse nemo negaverit, qui epistolam hanc contulerit cum verbis, tum episto læ 16 ac dialogi 1, sub finem; tum utriusque Histo riæ, ecclesiasticæ nempe et religiosæ; tum denique Catalogi scriptorum ab Hebed-Jesu compositi: nam in priore loco Diodorum et Theodorum sanctos et beatos Patres, magistrosque suvs appellat. Appellat quoque in dialogo 1, fortissimos veritatis propugna tores, rivosque Spiritus sancti. Diodorum vero in Ecclesiasticæ Historiæ lib. IV, cap. 22, quantis laudibus afficit! Sapientissimus, 354 inquit, fortissimusque Diodorus, quasi flu vius quidam limpidus et ingens suos quidem irri gabat; adversariorum vero blasphemias diluebat. › Et Religiosæ Historiæ cap. 11: ‹ Divini beatique viri Flavianus et Diodorus populo præsidebant. › De Theodoro quid habeat lib. v Eccles. Histo riæ, sæpius allatum est. Hebed-Jesu recensens Theodoreti opera, ‹ Com posuit, inquit, apologiam pro Patribus nostris duo bus tomis; pro iis nempe Patribus, quos san clus Cyrillus impugnavit, quorumque tomorum fragmenta inserta sunt Actis quinte synodi, coll. 5. Secundum, quid similiter post concilium Ephe sinum, post initam Ecclesiarum pacem, post expla natam a Cyrillo toties de incarnatione fidem, de Nestorii dogmate sentiret: credebat nempe catho licum, quandoquidem communis erat Catholicorum pariter atque sectariorum opinio; quod Nestorä dogma a doctrina Diodori et Theodori non differret, catholicam vero utriusque doctrinam censeba+ III. Andream Theodoretus invitat ad scribendum sibi velut consorti fidei, eoque ut impellat, miris ipsum laudibus extollit. «Mirantur omnes fidei re ctitudinem, vitæ claritatem, constantiam animi, » Vid. supra, p. 260.

si conferatur epistola hæc cum iis, sive quas Joan- a pœna, nisi post decimum a denuntiatione diem pa nes, sive quas Theodoretus scripsit, differre stylo appareat ab illis convenire cum istis. Postea, quod quoties erant communes litteræ mittendæ ab epi scopis, quorum unus esset Theodoretus, scribendi munus imponeretur ipsi, tanquam admirabiliter bujusce rei perito. Erat vero unus de septem epi scopis, qui apud Joannem versabantur, cum scri beretur ad Nestorium. Adde quod in aliis locis Theodoretus iisdem utitur rationibus, imo et iis dem fere verbis, ad idem tractandum argumentum, de Virgine Deipara: videnda epistola 16. Denique quod videatur Theodoretus ipse hanc sibi arrogas ṣé, cum scriberet ad Domnum Antiochenum, paulo ante prædatoriam synodum, enumeraretque syno dica adversus Cyrillum scripta. VII. Observandum in ea primum, quod dicitur de Irenæo comite: inde enim ipsius cum Nestorio et Orientalibus conspiratio intelligitur. Deinde, quod refertur Theodoro Mopsuesteno, dictum, unde fuerant audientes offensi, retractan te: qua de re vide, præter Liberatum, excerptum ex libellis a presbyteris et diaconis majoris Arme niæ et Persidis Proclo porrectis, synod. v, coll. 5. Eo enim loci affertur concionis ia pars, quæ fuit offensionis causa. Postea, quanta reverentia receptum sit, vel ab ipsis Orientis patriarchis, summi pontificis decre tum. Non objiciebatur illis temporibus auctoritatis præsumptio, sed parebatur velut legitimæ pote stati, 363 cum summus pontifex, e suo Occiden tis concilio, regiæ urbis patriarcham dejiceret, et alteri patriarchæ exsequendi sententiam mandatum daret. Quarto, quod dicitur id unum exigi a Nestorio, ut beatam Virginem fateatur Deiparam: inde enim cognoscitur, tunc temporis eam formam fuisse pro fitendi catholicam de incarnatione fidem. Idem et Cyrillus in Apologia et Theodoretus epist. 16 te stantur. reret. Formam fidei duodecim anathematismis com prehendit Cyrillus, Nestorioque per quatuor episco pos ex Ægyptiaca synodo misit. Mandatum Nesto rius procurata indictione concilii generalis elusit imo Cyrilli anathematismis totidem diversos oppo suit, rogavitque insuper amicum Joannem Antio ehenum, ut ab Andrea Samosateno et Theodoreto Cyrensi, eruditissimis totius Orientis episcopis, ar guendos curaret: uterque paruit, suæ reprehen sioni Theodoretus hanc epistolam præposuit. I. Scriptam esse oportet epistolam banc anno 431, circiter mensem Februarium, et ante initium Quadra gesimæ, quod incidit in diem quartum Martii: neque enim potuit aut citius, aut serius scribi. Non cilius nam litters Cyrilli ad Nestorium ex Ægypto datæ, quibus subjungebantur anathematismi, consignatæ sunt die tertia Novembris; traditæ vero Constanti nopoli ab episcopis Nestorio, 7 Idus Decembris; quare missæ Constantinopoli Antiochiam aliquo post tempore, id est circiter finem Decembris missæ quoque Antiochia Cyrum ad Theodoretum post nonnullos dies. Theodoretus nonnihil temporis posuit in reprehensionibus componendis, compositis tandem rescripsit Joanni. Non serius, quoniam re prehensionibus Cyro Antiochiam, Antiochia Con stantinopolim, Alexandria Constantinopolim, ut par est credere, delatis 364 Cyrillus respondit, ante quam peractis Paschalibus festis Ephesum cogita ret, atque adeo Quadragesimæ tempore: statim enim festis peractis se dedit in viam. II. Quo affectu Theodoreti adversns Cyrillum, quibusque verbis epistola composita sit, ex eo di lucide intelligitur, quod impotens animus in secun dum totius Ecclesiæ antistitem convicia congerat, indigna prorsus quæ, non dicam ab episcopo, sed etiam ab homine Christiano profundantur. Quis enim ferat sanctissimum Christi defensorem re præsentari velut ‹ pastorem, qui oves sibi credi tas feris sævius discerpat: › velut doctorem, ‹ qui latentem errorem in eos, qui ei parent, introducat, et sub amicitiæ specie insidias struat; › velut epi scopum, ‹ qui sub pietatis nomine atque figura, et in pastoris dignitate consistens, in hæreticas et bla Quinto, quod dicitur etiam Nestorius ea sentire, quæ Patres de mysterio incarnationis: quæ fuit aut dispensatoria quædam amicorum adulatio, qua blandius animum hominis inflecterent; aut admi rabilis cæcitas, post lectas Nestorii litteras; aut sphemas voces erumpat; imo qui ‹ dudum ex consensionis cum Nestorio imprudens confessio. Denique, qui irrepsit error in posteriores conci liorum editiones, ubi pro Theodoro legitur Pauli nomen: etsi non invenitur, neque in editione Græca Commelini, neque in Latina Contii: mirum vero, id ab eruditis editoribus non fuisse animad versum. Epistola 150, Theodoreti, quam dedit ad Joannem Antiochenum. Coelestinus summus pontifex scripserat Cyrillo et Nestorio litteras, quibus mandaret, Cyrillo qui dem, ut fideisformam scriberet; Nestorio vero, ut præseriptam subscriberet, interminata depositionis stinctam Apollinarii inanem simul impiamque do etrinam renovel, › etc. III. Excipere forte quispiam duo posset: primum, cum Theodoretus ad Joannem scriberet, amicum familiariter ad amicum litteras dedisse, quo in ge nere scriptionis major est minusque rea licentia; alterum, id quod amico fideli credebatur, publican dum non fuisse, neque id factum de consilio Theo doreti, sed imprudentia Joannis. Verum exceptio futilis est: nam reprehensionem anathematismo rum publicari Theodoretus voluit, ut aperte signi ficat, cum lectoris meminit, epistolæque finem cum reprehensione sic nexuit, ut epistola sit reprehen sionis necessaria præfatio, quod intuenti apertum

Ab Epheso scribens. Antequam Chalcedonem tequam proficisceretur Theodoretus Epheso circiter proficisceretur, quo ab imperatore legati septem vicesimum diem Augusti *. utriusque partis, catholicæ et schismaticæ, evoca bantur. Beatifico infirmitatis, etc. Qua Andreas, vel im peditus non potuit, vel usus noluit, ad concilium venire. Insanit iterum Ægyptus, et bellat cum Mose. Nestorius sermone 12, num. 5, adversus Cyrillum Docuit me et Moses non conturbari, siquidem experimentum acceperis prophetæ prædicti Ægy ptiaca desperatio. > Illi qui depositi sunt. Cyrillus Alexandrinus, et Memnon Ephesinus, episcopi. Sacerdotalia ministeria peragunt. Schismatici idipsum fastidiose queruntur apud imperatorem iisdem utuntur pene verbis, atque hic Theodore tus, apud præfectum et magistrum: ‹ Sanctorum Patrum canones conculcati 369 sunt, excommu nicati et exauctorati sacris operari non verentur, impia sua dogmata copiose Dei populo profunden tes, et nos interim inclusi misere bic sumus. ▸ Mira non est tanta consonantia: ab eodem enim Theodoreto et hæ et istæ litteræ scriptæ sunt; sed hæ suo nomine, istæ orientalis synodi. Ægyptii, etc. In relatione ad imperatorem per Palladium, imperita, dicitur, Asiaticorum et Ægy ptiorum turba. Mox ad invidiosum contemptum enumerantur: «Quinquaginta sunt Ægyptii, sub Memnone tyrannidis duce quadraginta Asiatici, duodecim item ex Pamphylia hæretici Messaliani tarum nomine appellati, præter alios eidem metro politano (Amphilochio Sidæ episcopo) adhærentes, et alios a synodis, vel ab episcopis, diversis in locis, excommunicatos et depositos; qui sane aliud nihil sunt, quam hominum turba divinorum dog matum nescia. › Occasus. Ex Occidente missi tres, Philippus pre sbyter, Arcadius et Projectus episcopi; ut presby ter Cœlestini summi pontificis, episcopi Occiden⚫ talis concilii legatione fungerentur. Ingressi sunt synodum die 10 Julii, sequenti die depositionem Nestorii confirmarunt, quinque post diebus restitu tioni Cyrilli et Memnonis interfuerunt. Quales mimi. Confer hunc locum cum epistola proœmiali ad sermones Eutherii, et vide consonan tiam, non tantum exaggeratæ lamentationis, sed ipsorum etiam verborum. In tempore impietatis. Cum dominarentur im peratores Christianæ pietatis hostes. Id dictum ad invidiam regnantis Theodosii Junioris, qui schi smaticis favere desinebat. Ex his constat datam esse epistolam circa finem Julii aut initium 'Augusti anno 431, post restitutos scilicet die 16 Julii Cyrillum et Memnonem, et an Epistola 169, a Theodoreto scripta ad Alexandrum Hierapolitanum. I. Alexander ille Hierapolitanus, ad quem scri bitur, Euphratesiæ provinciæ, in qua est Cyrus, primatum tenuit, fuitque unus duorum metropoli tarum, quos ¡Cyrillus narrat præmissos fuisse a Joanne Antiocheno, qui de Orientalium adventu nuntiarent, et simul tamen Patres Ephesi congre gatos id interim agere monerent, quod agendum videretur. II. Subscripsit ille primus ante Dorotheum Mar cianopolitanum mandato legatis schismaticis dato, licet post ipsum decreto damnationis aversus Cy rillum facto subscriptus legatur. Hujus rei causa non est apertissima: factum puto, quia Joannis Antiocheni locum teneret, 370 propterea quod Orientalis dioecesis primus erat metropolita; Do rotheus vero, etsi foret metropolita, ad aliam diœ cesim pertinebat, nempe ad Constantinopolita nam. III. Post concilium non diu superstes fuit: nam Panolbii, qui ei successit, velut jampridem defun cti, Joannes successor mentionem facit in concilio Antiocheno, Athanasii Perrhensis causa habito anno 444, sub finem: neque Joannes ipse episco patum diu tenuit, quandoquidem Stephanus Joan nis successor in concilio latrocinali anno 449, et in Chalcedonensi anno 451 sedit. IV. In ejus locum missus est ad imperatorem Theodoretus, ut constat ex inscriptione mandati ab Orientalibus dati suis legatis: qua in inscriptione observo, omnes, qui legantur, esse metropolitas aut metropelitarum loco, præter Paulum Emisenum, qui vices Acacii Berœensis agit, licet metropo lita non foret; tanta fuit erga senem, et episco porum, si licet ita loqui,decanum, reverentia Orien talium. V. In quinta synodo legitur fragmentum epistolæ a Nestorio ad Alexandrum istum datæ: ubi neſan dus hæreticus aperte prodit impietatem, quam alias dissimulat: unde non improbabiliter credi potest, scripsisse ad consortem erroris. VI. Ex iis, quæ in epistola narrantur de collo cutione Orientalium legatorum cum imperatore in Rufiniano, manifesta est temporis nota: data enim ostenditur, antequam Orientalibus recedendi, Ca tholicis urbem ingrediendi, ad ordinandum episco pum, mandatum esset datum. Scripta est igitur sub finem Septembris, aut sub initium Octobris. VII. Nuper inventus est qui suppositam credi vellet, aut potius optaret; sentiebat enim suis re bus vehementer incommodare; sed ne, quod certo futurum erat, a communi sensu alienus videretur, Ad epistolas 163-168, nihil monuit Garnerius. Vid. autem infra, diss. 5, epist. 19, 20, 24-26. Ad finem epistolæ 165, vid. supra, p. 161.

Epistola 180, quam Theodoretus ad Domnum An tiochenum scripsisse dicitur. nino; et propter turbas, quas discursando Theo- Joannis inscribi: sed docti omnes fere consentiunt doretus ciere non destitit, jussus est anno 445, Cyri in åd” quod apertum est, nempe irrepsisse men finibus se continere, magni sui animi mœrore. Vi- dum in inscriptionem, Joannisque nomen pro Do de caput 8 Vitæ. mno esse positum ab imperito librario. Nemo ta men prudens dixerit, eam ob causam rejici debere epistolam. Quis enim Theodoreti epistolas 117 et 139 repudiandas censeat, etsi utriusque inscri ptio mentiatur? Nam " neque prior ad Florentium episcopum data est, neque posterior ad Asparem consulem; cum illa sit ad plures, ista vero ad Avienum consulem ", prout scripta supponitur aut anno 449, aut 450, Certe Aspar consulatum non gessit, quo tempore Theodoretus de injuria sibi a Dioscoro facta conqueri potuit. I. Inserta est Actis v synodi actione 5, sed corrupta inscriptione: pro Joanne enim reponen dus Domnus ", ut nunc omnes fere docti norunt, et series Actorum demonstrat. Scripta vero statim atque venit in Orientem nuntius de obitu sancti Cyrilli quare pertinet ad anni 444 mensem Ju lium; siquidem secundum opinionem Græcorum, quæ probabilior, vita functus est sanctus Cyrillus die 9 Junii. II. Inde etiam innotescit tempus quo habita est concio, cujus fragmentum habet Marius Mercator, quæque iisdem quintæ synodi Actis inseritur: se cuta enim est epistolam, atque ita referri debet ad tempus synodi Antiochenæ ordinariæ, ad quam Theodoretus venit autumni tempore. III. Supposititiam opinatur cardinalis 377 Ba ronius tribus de causis. Primo, quod Joanni in scripta sit; cum tamen ille quadriennio toto de functus sit ante Cyrillum. Deinde, quod sit Nesto riani hominis, ut qui eos arguat, qui Deum esse passum asserunt. Denique, quod Cyrillum tantis, tamque atrocibus, atque etiam abjectis contumeliis afficiat, ut in episcopum Theodoreto similem dere vix posse videantur. IV. Ante Baronium nemini, quod sciam, venerat in mentem hæc suppositionis opinio; verumtamen postquam in Annalibus sententiam dixit, placuit pluribus tantum ducem, sine ulla fere inquisitione, sequi; nec placuit tantum, sed addidere voces indignationis iracundæ plenas. Nam, ut alios ta ceam, Christianus Lupus, infernales (sic enim loquitur) soloque dæmone dignas litteras > dixit ¹º, non Theodoreti opus esse, aut ullius Christiani episcopi, sed pessimi scurræ, prostibulique, et nebulonis. > VIII. Fatendum quoque epistolam hanc Nesto Briani hominis opus esse; verum inde Baronii ratio infringitur: nam idcirco inserta est Actis v synodi, ut inde Theodoretus consensionis cum Nestorio convinceretur: et vero quod scriptor eos arguat, qui Deum passum esse asserunt, contra Baronium fa cit, ut hoc abhorreat a Theodoreti 378 sententia, ut ubique passim in ipsius scriptis hæc eadem reprehensio occurrat. IX. Fatendum denique Cyrillum in ea illudi contumeliis atrocibus et abjectis: sed nec istud facit pro Baronio: nam Theodoretus collectam ex longo bilem ", compressamque metu, exundare tandem, cum libere primum, licet impotenter per mittit: familiaribus, ut fit, litteris, apud singula rem amicum, de infenso communique, ut quidem putabat, inimico, de homine qui novam, pejoren que prima, moliebatur Constantinopoli utrique ac cusationem, sensum animi deponens, exsultat, gra tulaturque datam hoste prostrato a Deo victoriam. Non ergo mirum, sed credibile potius, propter ex perientiam tam infelicem quam quotidianam, quod homo aliunde bonus, humana passus sit, impotens que et iræ propter frustratam gloriæ spem, et gaudii propter adversarium sublatum, indigna epi scopo sibi excidere passus sit. V. Inventus est etiam nuper, qui in præfatione ad versionem Gallicam Historiæ ecclesiasticæ Theo doreti”, cum vellet addere aliquid de suo ad ra tiones Baronii, asseveravit septennio Joannem ante Cyrillum fato esse functum, in quo parachronismo non leviter peccavit: Cyrillus enim certissime anno 444 defunctus est, Joannes 440, aut‍441. VI. Verum dimisso hoc auctore cum suo para chronismo, dimisso quoque Lupo cum iracundio ribus vocibus, examinemus quæ Annalium scri ptor objicit. X. Sed quæ tandem convicia Theodoretus Cy rillo bic fecit, quibus atrociora in eumdem, aliosque sanetissimos viros, non effuderit indubitatis in libris Malum hic hominem vocat et miserum, ‹ cujus malignitas Ecclesiæ velut pestis a Deo im putata sit. Eo enim omnia recidunt. XI. At in epistola ad Joannem Antiochenum 15 præposita reprehensioni anathematismorum sanctis simum divinitatis Christi defensorem vocat pasto rem, ‹ qui crudelius feris oves suas discerpat, qui sub pietatis nomine hæreses et blasphemias præ dicet, qui impiam doctrinam renovet, cujus capi tula hæreticum sensum contineant, › etc. VII. Fatendum est in vulgatis codicibus nomen seq. 16 Vid. Mansii Collect. concil. t. IX, p. 295 seq. 17 Vid. supra, p. 174. 18 Vid. Annal. t. VI, p. 23 "Tom. I schol., pag. 720. 20 In Cousinum hæc dicta sunt. Nec doctorum applausum meruit, nec adeo aperta dici potest ista hypothesis, quæ vix aliquam habet veri speciem. * Vid. supra, pag. 343 seq. is Vid. supra, p. 352. * Justo iniquius hæc dicta et ab ingenio Theodoreti nimis aliena sunt. "Vid. supra, p. 363 seg.

XII. Et in epistola ad Rufum Thessalonicensem ", nunquam potuit, sententiam, Deus passus est. Quinta ‹ hæresiarcham vocat, hominemque perversorum dogmatum auctorem, qui orthodoxam fidem cor rumpat, cujus capita in perniciem Ecclesiæ propo sita sint. › Hic ergo libenter interrogem rejectores epistolæ, an non malo homine, miseroque pejor sit hæresiarcha? an non malignitate detestabilior im pietas, hæresis, blasphemia? XIII. Sed quibus dicteriis insequitur Ephesinos Patres, id est, Ecclesiæ doctores, et sanctitatis magistros? • Mente captos nominat, spontaneos cæcos et invidiæ mancipia, theomachos, pastores qui gregem lupis tradant, qui ovibus noxias herbas porrigant, › etc. XIV. At excipiet forte quispiam: Scripsit hæc Theodoretus primis temporibus, cum nondum per vidisset capitulorum sensum catholicum: scripsit ante pacem Ecclesiarum, cum infensi essent animi aut certe cum nondum rediisset cum Cyrillo in gratiam. Fateor id sane; verum ne anno quidem 449 deposuerat suam de capitulis opinionem, cunt scri bens Domno veneni plena diceret. Nunquam nisi attritus malis, quod 379 contigit post annum 447, in pacem Ecclesiarum consentire visus est, nun quam sincere Cyrillo reconciliatus est, quod que ritur Cyrillus Joanni scribens. tantum abest, ut suppositionis conjecturam juvet, ut propter consonantiam cum indubitatis historiæ documentis, certum sit Theodoreti auctoris judi cium; idem enim docet, quod Cyrillus in epistolis ad Maximum diaconum, ad Acacium Melitenum de Maximo, ad clericos et Lamponem presbyterum de ejusdem Maximi querelis, ad Proclum Constantino politanum, quodque Theodoretus in epistolis 84, 85, etc. XVII. Ad hæc, quæ pro defendendis quintæ syn odi Actis, quibus epistola inseritur, hactenus dicta sunt, accedit primum, quod nihil dogmatis objicitur Cyrillo, præter id quod ubique solet a Theodoreto ‹ Deus, nempe, passus, morte circumdans naturam immortalem. › Deinde, quod, si qua fuisset olim suppositionis species vel umbra, schismatici certe trium capitum defensores, cum curiosius in Acta quintæ synodi inquirerent, quo eorum auctoritati detraherent; de falso excepissent adversus episto lam, quod tamen nemini prorsus antequam Baro nio venit in mentem. XVIII. Inde vero constat vitium inscripti nominis prioribus 380 in codicibus nullum fuisse, sed in recentioribus tantum: quomodo enim schismatici tacuissent? Sed quomodo ab eruditis conciliorum antiquis editoribus non fuit deprehensum? Potuit enim facile ex fragmento consequente, nisi con suetudo legendi avertisset animum: apertum siqui sunt ejusdem argumenti ejusdemque modi, ita unius fere esse temporis: atqui concionis inscriptio Domni nomen præfert. XV. Sed ut manifestius pateat, quam levibus conjecturis nitatur opinio repudiantium epistolam, operæ pretium est eam paulo attentius considerare. Constat quinque omnino partibus, quarum in prima c dem est et epistolam et concionis fragmentum, ut occulta benignaque Dei providentia laudatur, quæ aliquando bonis brevem, improbis diuturnam in dulget vitam: illis ut liberentur cito malis, istis ut pœnitentiæ locum obtineant. Secunda et tertia XIX. Postquam asserta est veritas epistolæ, re continent imitationem locorum, quibus aspergit stat aliquid emendare, quod partim interpretis in suos Lucianus de mortuis Dialogos, et eum maxime, curia, partim librariorum vitio legitur, in editione qui Tyrannus inscribitur, in quo Megapenthes Rha- tum Conciliorum, tum Baronii. Id vero non est damanto sistitur, et, Cynisco philosopho accusante, operosum, quamvis Græcus textus nondum editus pœnas luit. Quarta Christianæ pietatis testimonio sit, imo incertum sit an uspiam lateat. Restituto plena est, quanquam acrimoniæ admistum nonnihil igitur in inscriptione Domni nomine, corrigenda habeat mortui enim Theodoretus dolet vices, et fuerunt " ex conjectura quædam ad syntaxin ver petit a Domno ipsi preces impendi, Christianumque boruin pertinentia, primum ut capiant, discant, et obsequium, quanquam utrique negotium morti dent, pro caperent, discerent, et darent. Deinde ad proximus crearet. Quinta historica est, docetque, exemplum aliorum non dimisit, pro, nec ad exem quod et aliunde scitur, Cyrillum paulo ante mor- plum aliorum dimisit; denique Cynisci 28 Luciani tem, querelas de Orientis episcopis detulisse ad imperatorem. XVI. Quid habet prima, si modo excipiantur hæ voces, malus homo, indignum episcopo? Habent, fateor, secunda et tertia, joculare quiddam et hu mile, sed hoc etiam scribendi genere nonnunquam viri graves utuntur, cum ex comœdiis aut aliis ejusmodi scriptis desumunt aliquid quo animi sui sensa apud familares exponant. Quarta aliud nibil habet acrimoniæ, quam quod jamdudum collegerat indignatio adversus hanc. quam Theodoretus ferre pro, Cynni Ciliciam. XX. Sunt, qui hæc verba: ‹ Majora et pejora pertentans, defunctus est; somniavit enim, sicut dicunt, et regiam urbem perturbare, et tuam san ctitatem accusare, etc., interpretentur ita, ut velit Cyrillum paulo ante mortem Constantinopolim venisse, ibique cum Proclo causam, Athanasii Per rhenorum episcopi cognovisse, atque inde ad Dom num, a quo Athanasius appellaverat, litteras de disse. Huc enim trahunt verba Athanasii relata actione 11 concilii Chalcedonensis: ‹ Hanc (cau "Vid. supra, epistolam 170. 37 Ex his corrigas, si tanti sit, partem textus Garneriani, t. IV, p. 1362. 38 Edit. prior habebat Cynici, ut § 15, Cynico.

fidem facit Gregorius Magnus, cum nomine Pela- esse cuperent, ex multis sectis impietatem emendi gii Iscribens ad episcopos Istriæ, eadem tribuit Theodoreto, quæ Mercator; nec eadem tantum, sed. iisdem etiam verbis, quæ ex Mercatoris opere ex scripsit. XVII. Scio Leontium et excerptorem v synodi verba hæc Theodoro Mopsuesteno adjudicare: ve rum nihil admodum est, quod quis miretur, Theo doretum ex Theodoro aliquid accepisse, tunc cum discipulus magistrum defenderet, quemadmodum in Commentariis Psalmorum Chrysostomi verba sen tentiasque mutuatur. Vide, quæ diximus ad citatum excerptum in posteriore parte Operum Marii Mer catoris, quæque in recensione Commentariorum in Psalmos. XVIH. Ex his, quæ hactenus 389 dicta sunt, constat Eranisten conscriptum esse ante annum 448“, quo anno scripsit Theodoretus Dioscoro quomodo enim ad opus illud provocasset anno 448, nisi pervulgatum tunc esset etiam in Ægypto? Et quomodo pervenisset in Ægyptum, in eaque veluti pervulgatum quiddam notumque haberetur, si non ‘antea in publicum prodiisset? Constat etiam con scriptum esse post obitum Cyrilli, cujus utique de funcți testimonium affertur dialogo secundo. De functi, inquam, quia viventis nullius auctoritas adhibetur. Conscriptum igitur esse oportet eo tem poris intervallo, quod ab anno 444 ad annum 448 interfluxit. XIX. Sed quo definite tempore? An statim ab obitu Cyrilli? Epistola certe tunc scripta ad Dom num, concioque. Antiochiæ coram eodem præsule habita, in eam conjecturam animum non leviter in clinant propter argumenti similitudinem: verum imperatoris verba, monachorumque historia, et quæ dicta sunt, rem conficere videntur, atque adeo suadere, id operis a Theodoreto effectum circiter annum 446, postquam ab imperatore jussus est Cyri finibus se continere. Jussus est autem anno 445, ut confectum est ex epist. 81 ad Nomum con ɛalem. XX, Verum ut adhuc planius intelligatur, quod de tempore conscriptionis dictum est, inquirere paulo diligentius oportet, qua occasione Theodoretus Dialogos ediderit. Id vero, ut fiat, observandum est, quos sibi adversarios impugpandos proponat: suis enim ipsos non uno loco characteribus depingit. Et primo quidem in Præfatione ait, fuisse homi nes nullius nominis, similesque et Alexandro æra rio, qui apostolo Paulo; et Semei, qui Davidi; et Maneti, qui Ecclesiæ, propter vanæ gloriæ cupidi tatem, negotium facessivit. Hoc ipsum, inquit, nonnulli nunc quoque faciunt, qui expetendam vir tutis gloriam propter labores, qui illam præcedunt, fugientes, turpissimam et miserrimam sibi famam peperere: cum enim novorum dogmatum patroni carunt, et banc perniciosam hæresin conflarunt. › Ipsis deinde exprobrat, quod Orientalibus calum niam struerent; nam post allata testimonia Athaną sii, qui Alexandrinus fuit; Gregorii Nazianzeni, qui Asiaticus; Ambrosii, qui Italus: ut reliqui orbis episcopos laudaret, Orientalium sive Antiochenorum meminit in hæc verba “; ‹ Post hos convenit de ctores Orientales audire. Hæc enim nobis sola pars restat ex orbe terrarum, et decebat hos primos * testimonium perhibere veritati, qui doctrinam apo stolicam primi sunt amplexi: sed quoniam adver sus primogenitos pietatis filios linguas vestras acui stis, mendacii cotem 390 adhibentes, ultimum eis locum dedimus, ut, cum alios prius audiveritis, horum dehinc dieta cum illorum dictis comparan tes, concordiam omnium admiremini, etc. Refert eos postea Theodori et Diodori accusatores fuisse. Proferrem etiam tibi fortissimorum veri tatis propugnatorum Diodori et Theodori enarratio nes, nisi viderem vos infenso in hos animo esse, Apollinarisque in eos odio et malevolentiæ succes sisse; vidisses etiam hos cæteris consonantia scri psisse, et ex divino fonte fluenta hausisse, rivos que et ipsos quoque Spiritus exstitisse: sed hos quidem prætermittam, quia implacabile bellum ad versus eos suscepistis **. Facit etiam testes Apollinaris sectatores. ‹ Sed et ego tibi rursus inopinatum applicabo remedium; unum enim admirabilis vestræ hæreseos doctorem Apollinarium in medium adducam, et non aliter ac sancti Patres, Verbum caro factum est, intellexisse ostendam *., Eos tandem veluti Arii, qua parte cum Apollina rio consentit, discipulos alloquitur. Nam post ci tatum Eusebii Emiseni pro impatibilitate Verbi testimonium: ● Vidisti etiam, inquit “, aliam ma gistrorum vestrorum classem, a qua passam esce Unigeniti divinitatem didicisse nos putastis, hanc blasphemiam exsecrari, et divinitatem impatibilem prædicare, et eorum, qui passionem illi tribuere audent, catervam dissipare. > Observandum pariter, quos passus sit ipse adver sarios, eosdem nempe quos Diodorus et Theodo rus. Id constat ex pericope epistolæ ad Irenæum, cujus antea mentio facta est. XXI. Ex his colligere mihi posse videor, adver sarios quos oppugnandos sibi opponit, fuisse in spe ciem monachos, sive quos Armenos meminit Libo ratus, sive qui Phoenician Palæstinamque postea commoverunt: nam et obscuri nominis fuerunt; et Orientalibus episcopis calumniam fecerunt; et Diodori Theodorique scripta velut hæretica tra duxerunt, et Apollinarii Ariique partes secuti sunt; et in urbe regia Eutychen cum suis monachis in errorem impulerunt; et Theodoreto Ibæque per Ante annum 446 scriptus dicitur supra, p. 206. Vid. tamen p. 329. t. IV, p. 48. Ibid., p. 70. ** Ibid., p. 262. Vid. t. IV, p. 43 seq. * Vid.

que Eutychen Chrysaphii suscepti sui potentia abuten- ecclesiastica historiæ colliguntur utilia ista * quin tem, clericosque Osroenes provinciæ, negotium fe cerunt. Hos ergo in secessu, cum æger animus con coquere non posset injuriam quam continenter, versabat avidus ultionis; hos, inquam, velut Adei hostes, fallente zelo, profligandos suscepit. XXII. Eranisten igitur elaboravit tempore manda tuin imperatoris mox sequente, id est, anno 446. Elaboravit, inquam; nam tota usus est vi mentis suæ, totaque, qua valebat plurimum, arte ad lecto rum animos suavi quadam facilique collocutione primo quasi fascinandos, deinde suis syllogismis ¡llaqueandos, ut sibi viderentur, in partes collo quentes non aliena ratione duci, sed sponte sua venire. 391 XXIII. Operis porro totius, quod dialogis tribus et uno syllogismorum libro absolvitur, hæc est, ut jam ex parte dictum est, methodus. Cum tria sibi dogmata proposuisset, non probanda modo, sed etiam, ut ipse quidem loquitur, demonstranda, de Verbi immutabilitate, de inconfusa naturarum unione, et impassibilitate divinitatis, singula singu lis dialogis ratione primum, deinde Patrum aucto ritate confirmat, ut non tam suam, quam totius orbis Christiani doctrinam tradere videatur **. Patres enim producit, qui omnes mundi partes il lustrarunt, quibus ipsum etiam Apollinarium adver sariorum magistrum addit: denique quod fusiori oratione in dialogis disseruerat, contrahit libro quarto in syllogismos, quibus rem omnino, ut qui dem sibi videtur posse, conficiat. XXIV. Inter ecclesiasticos tractatores, quorum auctoritate utitur, Diodorum Tarsensem, Theodo rumque Mopsuestenum non recenset, quamvis et celebres essent ea tempestate, et eos ipse magi strorum loco haberet. Facti causas affert, ut dixi mus, in dialogo 1, et epist. 16 ad Irenæum idipsum mirantem 16. 1. Non posse defendi opinionem Baronii, qui videtur sentire, id operis editum fuisse post conci lium Chalcedonense, anno 451 celebratum. 2. Non audiendos, qui putant, veram ex istis libris Eutychis sententiam intelligi debere, cum in ipsis aliud fere nihil Theodoretus adversario obji ciat, quam quod olim Cyrillo, sive in reprehensione capitum sive in aliis scriptis vitio verterit. 3. Non audiendum pariter Gennadium qui scripta illa, quæ vocat fortia, adversus Eutychen fuisse tradit cum enim ederentur, nondum deliri senis impietas, ne 392 in ipsa quidem urbe regia, patefacta erat; certe in publicum non prodierat ante mortem Procli, et ordinationem Flaviani, quæ contigit sub finem anni 446. XXV. Ex quibus litteris affulget lux, in qua non ea tantum, quæ diximus, clariora fiant, sed alia quæ dam videantur, et quidem digna scitu. 1° Apologiam pro Diodoro et Theodoro scriptam esse ante Era nisten. 2 Editos esse Dialogos ante dejectum e sede Irenæum, qui dejectus est anno 448. 3° Occasio nem scribendi ex accusatione ortam. 4° Theodore tum communes passum esse cum Diodoro et Theo doro adversarios. 5° Natam inde accusationis causam, quod utrumque magistrum defendisset, quasi eadem ipse, quæ illi, sentiret, hoc est, Filium in duos filios divideret. 6° Habuisse in animo im peratorem jam inde ab anno 447 consilium convo candæ synodi generalis, sed illud deposuisse donec anno 449, post motas ab Eutyche turbas, resum psit: qua de re legenda est epistola ad Domnum. XXVI. Ex iis quæ de tempore constituta sunt, 4. Mirum in modum falli opinione sua Albertinum Blondellumque Calvinianos, qui quæ Theodoretus affert testimonia Patrum, eadem cum iis, quæ in concilii Chalcedonensis Actis leguntur, subjecta epi stolæ sancti Leonis ad Flavianum, non erubescunt dicere a Theodoreto ex epistola sancti Leonis ease sumpta. Nihil enim dici potuit aut ignorantius, aut impudentius. Nam Eranistes pervagatus est, etiam in Ægyptum, ante conceptam missamque epistolam sancti Leonis, quippe cum data sit anno 449, Idibus Julii, Asterio et Protogene coss. scriptus Eranistes, quam tardissime, anno 446. 5. Nuperum editorem Operum sancti Leonis im prudenter adhæsisse Calvinistis istis duobus, et se cundum eos sententiam dixisse, ut me damnaret in notis ad 11 partem Operum Marii Mercatoris obiter his de testimoniis locutum. Quam immerito id ege rit, dicemus sub finem ". XXVII. Postquain dictum de tempore et causis Polymorphi seu Eranista, sequitur deinceps, ut in dicentur, quæ observanda in his dialogis videantur. Sunt autem ista præcipue septem I. Theodoretus non postulat, sive cum scribit Leoni pontifici, sive cum Renato presbytero, ex hoc libro judicium de sua fide exerceri: poterat enim inde damnari, cum propositiones quatuor a Cyrillo assertas, et ab Ecclesia receptas, Deus passus est, passus est carne, passus est volens, passus est impas sibiliter, imo et alias passim obvias, vehementer et pene iracunde impugnet. Quid ergo causæ fuit, cur olim Gennadius scripta fortia? cur Patrum ætate Gentianus Hervetus, opus nulli alteri postponendum? cur alii nunc velut catholicæ fidei eximium specimen extollant? 2. Temporibus Photii uno eodemque volumine opera tria compingebantur, libri nimirum quinque Theodoreti adversus sanctam Ephesinam synodum et sanctum Cyrillum, sermones Eutherii, et Era AT Edit. Hæc repugnant hypothesi de callido Nestorianismi insinuandi consilio. * Vid. p. 315. prior hab. quatuor. Vid. supra, p. 257. * Sed intercidit ista disputatio, vel ab Harduino, ut videtur, suppressa est.

nistes. An non licet inde, sine temeritatis vitio, tinum Calvinistam, qui et ipse inconsulto abductus fuit in errorem ex iis quæ Baronius in Annalibus mandavit scripto. conjicere, post combustos Nestorii libros, proscri ptaque Theodori et Diodori excerpta, volumen istud exstitisse, quasi symbolum factionis Acephalorum illorum **, quorum meminit Liberatus, quorumque ait Theodoretum caput exstitisse? 3. Causam, cur de Diodoro et Theodoro siluerit, affert dialogo primo sub finem, ubi post allata Pa trum testimonia Eranisten allocutus: ‹ Proferrem, inquit”, tibi fortissimorum veritatis propugnato rum Diodori et Theodori enarrationes, nisi viderem vos infenso in hos animo esse, Apollinarisque in 393 eos odio et malevolentiæ successisse: vidis ses enim hos etiam cæteris consonantia scripsisse, et ex divino fonte fluenta hausisse, rivosque et ipsos quoque Spiritus exstitisse: sed hos quidem præter mittam, quia implacabile bellum adversus eos sus cepistis. › 4. Theodoretus vel non est auctor Expositionis in Canticum canticorum, quæ nunc habetur, vel sententiam de Theodoro enormiter commutavit, vel mendacissimus fuit planissimusque histrio, ut qui eumdem hominem, nunc fortissimum fuisse veritatis propugnatorem, consonantia cum fidei magistris locutum, ex divino fonte fluenta hausisse, rivum Spiritus sancti exstitisse › dicat; nunc contextorem fabularum, ne aniculis quidem di gnarum, falsarum et perniciosarum opinionum au ctorem, hominem insipientis cordis, qui calumniam Spiritui sancto faciat, qui suis in cogitationibus evanescat, divinæ Scripturæ consuetudinem igno ret, etc. 5. In dialogo primo locus est de Eucharistia, quem Sacramentarii hæretici pro se solent adducere, Catholici purum hæreseos ostendere nituntur. De ipso disseretur prolixius dissertatione sequente cap. 3. 6. Est etiam in dialogo tertio locus de causa, cur moriantur et justi et peccatores, qui videtur Pelagiano errori de peccato originali favere. Sed hic pariter in dissertatione sequente cap. 4 tra ctabitur. Intercidit, incertum quo casu, particula hæc hujus concertationis "*., § II. Hæreticarum fabularum libri quinque. 1. Hujus operis aperta nusquam mentio, præter quam in quæstione prima in Leviticum ", * ubi Theodoretus inquirens, cur Deus sibi sacrificia offerri voluerit: De his, ait, diximus multis in locis, tum in his quæ contra Græcos scripsimus, tum in iis quæ adversus hæreses, etc. 394 Tan tum silentium de tractatu tam elaborato mirum videri non debet, si modo scripserit Theodoretus post concilium Chalcedonense; id. vero nunc indagan dum. 7. Tanta est dialogorum Theodoreti cura ser monibus Eutherii consonantia, ut ambo videantur, facta conspiratione, impugnasse nonnullas senten tias, quibus Catholici, et præsertim Cyrillus, in negotio incarnationis ad mentem suam aperiendam usi essent. Priusquam imponitur finis his observationibus, tractanda est causa nuperi editoris Operum sancti Leonis, qui opinatus est Eranisten a Theodoreto scriptum post concilium Chalcedonense, hoc est, post annum 451; qua in opinione secutus est Alber II. Scripsit sane post editam Danielis et Apostoli expositionem: nam libro v, cap. 23: ‹ Hæc, ait, de Antichristo e divina Scriptura didicimus; summa tim autem, quæ ad illum spectant, scripsimus, quoniam et Danielem prophetam, et Apostolum interpretantes, prolixius de ejus adventu locuti sumus, et facile est commentarios illos adire, si quis volet, in iisque reperire, si quid hoc loco præ termisimus.» Alterum opus ad annum 429, alte rum ad annum 433 pertinet. Scripsit igitur post annum 433. III. Non scripsit ante anni 449 finem: nullam enim in litteris ad sanctum Leonem de libris hisce mentionem facit, facturus utique, si compositi tunc fuissent; siquidem in quinto apertissime catholi cam de incarnatione fidem profitetur, ut mox sumus ostensuri. Scripsit post compositam ecclesiasticam Historiam, nam lib. iv, cap. 1, cum de Ario scriberet, ejusque mortem breviter narraret; ‹ Sed cum hæc, inquit, in ecclesiastica Historia copiose conscripserim, su pervacaneum puto hic dicere. Et cap. 2, ubi de Eudoxio sermo est: Horum omnium in opere illo memini. Scripsit ergo post annum 450. IV. Non scripsit ante concilium Chalcedonense, si quarti libri caput ultimum, quod ad Eutychen pertinet, supposititium non est: lis enim inde tota facile deciditur. Nam Theodoretus in Præfatione totius operis spondet, se ‹ in quarto libro recen tiores hæreses demonstraturum Arii et Eunomii, et quotquot post illas emerserunt, usque ad ultimam banc, quain Dominus derepente funditus exstirpa vit. › Quibus verbis videri potest indicasse hæresin Eutychianam, quam ultimam omnium initio. capitis decimi tertii nominat ", quamque passim in epi stolis novam hæresin vocat, nec alio nomine appellat. ** Vid. supra, p. 169. " Vid. t. IV, p. 48. * Vid. Theodoreti Præfat. ad Cant. cantic., et supra, p. 266 seqq. 13 Diss. sequente. Ambiguitas est in his verbis, siquidem in edit, priori bis positus est titulus diss. tertiæ. Vide autem illam quæ in. hac editione nomine dissertationis tertiæ inscribitur. *Harduinus hoc scho lion subjecit. 85 Vid. etiam supra, p. 256, schol. 5. Edit. prior habebat duodecimi. Errorem jam vidit Oudinus.

Hæc vero post concilium Chalcedonense radicitus habens regnum coelorum; tum hæreticorum rursus evulsa credi potuit a Theodoreto. qui tramites, iis, qui per illos incedunt, exitium afferentes. ▸ V. Atqui ultimum hoc libri quarti caput, non perinde ac duodecimum "7, quod de Nestorio est, supposititium esse, exinde quispiam concludat 1. Quod verba, non tantum quibus inchoatur, sed etiam quibus finitur, præfationi totius operis apprime respondeant. Sed cum hac de re multa sæpe scripserim, supervacaneum in præsens duxi sermonem producere: præsertim cum in quinto libro de his etiam, si Deus volet, dicturus sim. Huic ergo libro quarto finem imponens, evangelicæ doctrinæ præstantiam pro viribus ostendere cona bor. › Spectant enim aperte multa hæc ad Erani sten, aliaque contra Apollinaristas scripta. 395 2. Quod hæc ipsa verba maximæ libri quinti parti consonent. 3. Quod ad hæresin Messalianorum, de quibus agitur capite undecimo ", accommodari minime valeant: nec enim de ista fecit alias mentionem, certe non multa sæpe scripsit. VI. Has ego tres rationes probo, ideoque ita subducendam rationem puto. Opus istud scriptum est post exstirpatam, ut quidem Theodoreto vide batur, hæresin Eutychianam; igitur post concilium Chalcedonense, quod anno 451, die 1 Novembris absolutum est. VII. Inscriptum est Sporacio, qui tamen consul non dicitur. Non igitur editum est anno 452, quo anno Sporacius consulatum gessit, sed anno con sequente, ut quam citissime, id est, anno 453 “⁹, VIII. Quod si ea temporis nota constat, ut certe debet, consequens est, ut expositiones Theodoreti in Octateuchum ad posteriora adhuc tempora perti neant, cum in iis opus istud citetur. Ita quidem Theodoretus; sed fuit aliud revera utriusque propositum. Volebat nempe Sporacius, Theodoretum, dum adversus omnes hæreses scri beret, opere ipso calumniam repellere, quam a multis patiebatur, quasi orthodoxam fidem non sincere sequeretur; Theodoretus vero ", ut erat ægro animo adversus Cyrilliana capita, callide et occulte hæresewn, quas memoraret, expositione os tendere moliebatur, quibus ex fontibus orta vide retur hæresis de una natura, quam in capitulis, propter ambiguas quasdam et flexiloquas voces, etiam post Cyrilli expositionem videre sibi vide batur. *IX. Sporacius, cui opus inscribitur, fuit do mesticorum comes, qui, ut Theodoretus scribit *, è cum sago et cingulo uteretur, militiamque sibi commissam gereret, et palatio ejus causa, assidere cogeretur; rerum tamen divinarum cognitionem, veritatisque doctrinam anteponebat. › Eam ob rem anno 451 a Marciano imperatore ad concilium Chalcedonense judex, cum aliis illustrissimis, le gatus est; anno 452, qui proximus a concilio habito, gessit ordinarium cum Herculano consulatum. Ejus mentio fit in Actis Matronæ Pergensis apud Meta phrasten die 8 Novembris. 396 XI. Cum recenset in Præfatione nomina auctorum ex quibus profecit, Latini nullius me minit, sed neque Græci Epiphanii; cum tamen et illi non incuriose, et iste diligentissime de hæresi bus scripserit. De Latinis nihil admodum miror potuerunt enim ipsorum libri non esse in Oriente vulgati: de Epiphanio, cujus erat et nomen cele brius, et opus vulgatum, major me admiratio capit. An eum laudare noluit, cui cum Chrysostomo ne gotium fuerat valde grave? Theodoretus enim mi rum quantum Chrysostomum coluit. XII. Quæri potest, cur Theodoretus, ne verbum quidem unum fecerit de Pelagianis ", Pelagiano Crumque erroribus, sive qui gratiam Dei, sive qui peccatum originis oppugnant. Neque enim illos, quod non nemini venit in mentem, aut Euchitarum, aut Messalianorum nomine memorat. An quia ignota ipsi fuit istiusmodi hæresis? cur ergo in concilio Ephesino, cui interfuit, altera pars alteri Coelestianam hæresin objecit? An quia nihil inde turbarum in Oriente concitatum erat? unde igitur invidiosum fuit in Oriente Coelestianorum nomen? Deinde nullos in Oriente motus conciverant Dona tistæ; horum tamen mentio fit in libro quarto. De nique non mediocres Hierosolymis, Ephesi, Con stantinopoli, Antiochiæ, in Cilicia tumultus a Pela gianis Coelestianisque facti sunt, nec illi propter locorum vicinitatem, homini rerum curioso latere potuerunt. An quod nulla fuit in Oriente synodus, in qua genus istud hæreticorum anathemate per culsum sit? Atqui damnatum est Diospoli in Pa læstina, Antiochiæ in Syria, Anazarbi in Cilicia secunda, Constantinopoli in urbe regia, Ephesi in generali synodo. An quod Coelestiani a Theodoro Mopsuesteno originem ducerent, Nestoriique pa trocinio usi essent, et ea docerent, præsertim de peccato originis, a quibus Theodoretus ipse non abhorreret? Probabilis causa, qua parte Theodorum et Nestorium spectat; sed qua Theodoretum atti X. Cupit ille, quod in Historia vitæ dictum est, a Theodoreto ", ‹ scire, quæ utrinque extra viam rectam novatæ a quibusdam sint semitæ, quarum Anis est barathrum perditionis. Desiderimun autem hoc ceperat, non ut pessime confictas, et tetrum spirantes odorem fabulas audiret; sed ut eos, qui nesciunt, doceret, tum quænain sit via regia, apo stolicis propheticisque ornata vestigiis, et finem 57 Edit. prior habebat_undecimum. 58 Edit. prior hab. decimo. 200. 60 Vide t. IV, p. 283. 3 Ib., p. 280. Vid. supra, p. 200. diss. 3, 'cap. 5, et Frid. Spanhemii Opp. t. I, p. 982. " Vid. supra, p. 251. Vide pag. * Vid. t. IV, p. 282. Vid. infra,

net, disceptanda diligentius in dissertatione de ut ex allato testimonio constat. Ergo ante annum ipsius fide. XIII. Sed cur etiam Theodoretus in opere tolo neque Origenis meminit, neque Origenistarum, quorum tamen sciebat errores a Theophilo Alexan drino, in homiliis paschalibus; ab Anastasio, sum mo pontifice, in litteris ad Orientem missis; ab imperatoribus, in edictis per totum Romanum im perium propositis, esse proscriptos? Verum nihil illorum, sicut et Pelagianorum, meminisse prode rat ad institutum, quod diximus, carpendi scilicet occulte, et in invidiam vocandi Cyrilliana eapita, totamque de una post unitionem natura sententiam cujus sententiæ duas partes discernere nunquam ita valuit, ut catholicam, quæ Cyrilli, ab hæretica, 397 quæ Apollinarii aut Eutychis, sejungeret. XIV. Opus hoc anno 1545 prodiit, primum Græce Romæ Ardingelli Cardinalis cura; deinde Latine Gentiano Herveto interprete, Latino sermone in terpretatus est Victorinus Strigelius, ejusque ver sione usus est Marcus Beumlerus in sua logica synopsi, qua singulas trium dialogorum rationes ad formam syllogisticam exegit, ut earum vim ma nifestius * ostenderet. Hunc laborem suscepit, ut Ubiquitariis aliisque hæreticis, Zuinglianus ipse vel Lutheranus, Theodoretum aut in suum sensum trahentibus aut calumniantibus obsisteret. § III. Orationes decem de Providentia. 433, quo anno interpretatio Psalterii composita est. Pertinet igitur ad eam classem librorum, quos in epistola ad sanctum Leonem Theodoretus ait se ante annos quindecim vel etiam octodecim fe cisse. V. Quare credi merito potest scriptus, saltem ex parte, statim post synodum Ephesinam, postquam imperatoris mandato Orientales episcopi ad suas singuli recesserunt Ecclesias: tunc enim videtur Theodoretus suam, ob res contra votum gestas, animi ægritudinem verbis factisque solari CO natus. VI. Dixi, saltem ex parte, duobus nempe postre mis sermonibus: 396 priores enim octo non im probabiliter censeri possunt ante synodum facti; eaque forsan causa est, cur in exordio noni Theo doretus revocet auditoribus in memoriam, ne tempus deleverit, quid argumenti antea tractatum sit. Octo, inquit, jam sermones emensi sumus, dum ingratorum blasphemiam arguimus. > 1. Nihil hac elucubratione, quæ decem sermo nibus absolvitur, aut eloquentius aut admirabilius, non dicam a Theodoreto, sed ab alio ullo, felicioris etiam Græciæ scriptore, in hanc rem editum est; ut in ipsa voluisse videatur auctor ostendere, quantum in arte oratoria valeret, quamque posset eloquentissimis quibusque invidiam movere: scri benti forsan indignatio sua auxiliata est. VII. Decimus certe sermo, qui de patientia bo norum, quos divina Providentia exercet, deque Verbi incarnatione est, ostendit non obscure, et tempus quo ipse compositus est, et locum in quo dicti omnes dictos enim ad populum conjicit utcunque, partim ex solemni glorificatione qua sin guli finiuntur, partim ex peroratione qua sermo convertitur de more ad audientem, partim deni que ex modo, seu magnitudine concioni com mensa. VIII. Dicti sunt igitur Antiochiæ, in urbe Orientis primaria, quæ quia litteris Græcis erat excultissi ma, imo litterarum fons uberrimus, tantarum deli ciarum sensum habere potuit, quas Cyrensium ruditas ac pene barbaries non capiebat. IX. De his ego præsertim sermonibus, propter admirabilem eloquentiam, interpretor Theodoreti verba, de Joanne Antiocheno sibi, cum diceret, plaudente: ‹ Disserentibus nobis sic afficiebatur, ut ambas sæpe manus non teneret, et de sede sua consurgeret, › etc. II. Hanc sibi vindicat Theodoretus epistola 143. ‹ Scripsi quædam adversus Magos, qui sunt in Per side, alia de universa Providentia, etc. Vindicat etiam in commentario Psalmi LXVII, ubi, cum de injusta morte Christo illata per diabolum ageret Hæc, inquit, injustitia illius quidem imperium evertit, hominibus autem inferos reseravit, quem admodum in sermonibus de Providentia pluribus incarnatione tractantur. Illa siquidem, ut cognata verbis dictum est. Vindicat denique in epistola 82:: • Mysticus quoque liber a nobis conscriptus, et de Providentia liber alius; in quem nempe sermones decem collegerat. III. Ex his duo constant: alterum, hunc librum ab eo differre, qui mysticus dicitur; alterum, scriptum fuisse ante commentarios in Psalmum IV. Verum, ut tempus certius statuatur, sic ra tiocinandum est. Scriptus est certe liber ante an num 438. Nam numeratur a Theodoreto inter eos, quos, cum anno 449 litteras daret ad sanctum Leo nem, se ante duodecim annos composuisse asserit. Scriptus quoque est ante interpretationem Psalterii, X. Observanda, quæ in decimo partim de patien tia sanctorum in ferendis adversis, partim de Verbi sunt, imo fere eadem cum iis, quibus Theodoretus postea seipsum a Dioscoro in Ephesina synodo se cunda dura passum solatus est, produnt animum hominis querentis de adversis, quæ primam syno dum Ephesinam secuta sunt: ista, ut parum diffe runt, etiam verborum tenore, a Nestorianis de in carnatione sermonibus, ostendunt, quomodo tune affectus animo fuerit, cum scriberet. Id totum fa cile quisque intelliget, qui alia cum aliis conferre voluerit. § IV. De curandis affectionibus Græcorum libri duodecim. I. Libros ejusmodi duodecim agnoscit Theodo retus velut suos, tum in epistolis ad sanctum

pristini erroris vestigium exstaret: hanc enim sen- inde duodecim partibus efflorescens conficiat. tentiam legi hac de re scriptæ indidit. › XII. Gothofredus in notis ad l. xx11 De paganis, Theodoreti verba interpretatur de priori lege. Sed vel hoc uno refellitur, quod lex vicesima secunda De templorum eversione ne verbum quidem conti neat, de qua lex posterior tota ferme est. XIII. His ego inducor ad opinandum, scripsisse Theodoretum De curandis Græcorum affectionibus anno 427, ut, quos suis legibus terruerat imperator, eos ratione ad Christianam fidem superstitionis gentilis victricem adduceret. 401 XIV. Quodsi hæc opinio vera sit, consequens est, ut opus, de quo agitur, inter ea censeatur quæ Theodoretus sancto Leoni anno 449 scribit, se ante annos viginti composuisse, quo tempore adhuc sæcularibus litteris plenus, in eo voluit argumento versari, in quo posset et suam gentibus eruditionem ostentare, et cum eruditis aliis suæ ætatis, eamdem materiam tractare amantibus, de laude contendere. Sed de tempore hactenus, nunc de argumento et methodo. XV. Julianus imperator, cum defecisset a fide Christiana, unde Apostatæ nomen ipsi adhæsit, de fectionis causas scripto libro reddidit, novumque gentilismum informavit, tanto nocentiorem vetere, quanto artificiosius plurium deorum secundariorum religionem unius supremi cultu temperabat: im probabat enim Græcorum barbarorumque veterum nefarias absurditates, Christianosque, imo et Ju dacos, ex suis ipsorum libris impugnabat, ut philo sophicæ suæ religioni locum faceret. XVI. Hunc imperatoris apostatæ librum, qui pro pter impietatem, qua scatet, a Petavio non est editus inter opera Juliani, sed apud Cyrillum fere integer reperitur: hunc, inquam, librum gentiles veluti clypeum opponebant Christianis, et Christiani totis viribus impetendum putarunt, donec genti lis superstitionis aliquid metuendum superesset; superfuit vero usque ad Novellam Theodosii, editam anno 439, et exsecutioni a provincia rum præsidibus mandatam. Quare septuaginta septem annorum spatio in hoc argumento versati sunt, sermonibus quidem ad populum multi, tracta tibus vero duo tantum, quod quidem meminerim, Theodoretus et Cyrillus nam Nazianzenus, inve ctivis duabus in Julianum, personam magis quam librum insecutus est. XVII. Quis alteri præstet e duobus tractatoribus, lectorum esto judicium. Artis certe minus habet Cy rillus, plus Theodoretus: ille enim ad singulas Ju lianei libri pixonàs responsionem subjungens, hominem pressis vestigiis etiam evagantem sequi tur; iste collectis in concinnum ordinem Juliani objectionibus, singulas ita repellit, ut corpus XVIII. Tantum porro doctrinæ, præsertim exter næ, adversus hominem, qui inscitiæ Christianos accusabat, a Theodoreto adducitur, ut Sylburgius recensitis curiose auctoribus, qui nominatim appel lantur, centum et novem, præter sacros, enumera verit. XIX. Partitionem totius lucubrationis, singula rumque duodecim partium argumentum in Præſa tione prolixe exponit, quod compendiosius sub finem exhibet, ubi etiam ostendit rationem scribendi, quam tenuit. ‹ Ĥas ego vobis, o viri, duodecim dis putationes conscripsi, et ostendi, quænam de Deo et materia, mundique fabrica, et de virtute ac vitio senserint Græci philosophi, et quænam iisdem de 402 rebus sacræ nos Litteræ docuerint, et quo pacto illorum quidem jam exstincta sint omnia, et oblivionis caligine involuta, nostra vero hæc floreant ac vigeant, innumerisque per singulas civitates et provincias auditoribus frequententur, etc. XX. Ineunte superiore sæculo e Græco Latinum fecit Zenobius Acciajolus, deditque typis edendum Henrico Stephano, cujus opera primum prodiit Pa risiis anno 1519, sed Latinum duntaxat. Octoginta ferme post annos Fridericus Sylburgius textui La tino recognito, et, ut loquitur, emendato, Græcum addidit ad quatuor codices Græcos exactum. Utrum que post quinquaginta rursum annos in collectio nem Operum Theodoreti Sirmondus conjecit. emendata Acciajoli et Sylburgii versione, recisisque Sylburgii notis ac dissertationibus: has ille quam vis plures probasque adjunxerat, optabat tamen a Fulvio Ursino suas publicari: plurimas enim fece rat et variantes lectiones, et conjecturas, et annota tiones, cum reponendum in bibliotheca Vaticana hoc opus exscribi curaret; ipsas e bibliotheca Vaticana ac- 、 ceptas nunc in publicum proferimus. Opera quæ Appendice edit. Sirmondi continentur. I: Conjecta sunt in appendicem opera quinque, Oratio de charitate; Liber ad Sporacium adversus Nestorium; Epistola ad Joannem Germaniciæ episco pum; Argumenta librorum viginti septem adversus Eu tychianos, et Reprehensio anathematismorum Cyrilli. II. Ex his Orationem de charitate, et Epistolam ad episcopum Germanicia", in hunc locum reposuit Sirmondus, quia per incuriam operarum præter missæ fuerant. Reprehensionem Cyrilli latere vo luit, velut in extremo angulo, propterea quod Theo doreti nomini officiebat. Reliqua duo tanquam su specta merito extra meliorum ordinem rejecit. III. Orationem de charitate recensuimus suo loco post Historiam religiosam; Epistolam ad episcopum Germanic." inseruimus inter Epistolas, ex præ scripto Sirmondi. "Edit. prior habebat epistolas duas, de charitate scilicet, et ad episcopum, cæt. " Non inter epistolas a Sirmondo editas inserta est (debuisset enim post epistolam 124 poni); sed proximum post illas locum obtinuit in Notis Garnerii. Vid. supra, p. 556, et t. IV, p. 1275.

IV. De libro adversus Nestorium, aliisque viginti § 1. 404 Libri quinque Historiarum, Gennadii ætate suppositi Theodoreto. septem contra Eutychianos, mox dicemus, inter agendum de suppositis operibus. V. De Reprehensione capitulorum" videri potest fusior tractatio in secunda parte Operum Marii 403 Mercatoris, qui primus Græcam Theodoreti et sancti Cyrilli de duodecim anathematismis con certationem Latine interpretatus est. VI. Eo loco demonstravimus, qua occasione, cu jus precibus, quo jubente, quando a Theodoreto reprehensio scripta sit, quo interprete Latina pri mum facta; quantam ex ea Theodoretus in suspi cionem consensionis cum Apollinario Cyrillum ad duxerit; quantam Cyrillus vicissim ex ea invidiam Nestoriani erroris Theodoreto conflaverit; quo ex ipsius impugnatione Andreas Samosatenus Rabulam Edessenum odio prosecutus sit; quid inde tandem excerptum, et Vigilius in Constituto, et quinta synodus in quinta collatione damnaverit. VII. Unum de tempore conscriptionis testimonium Theodoreti adduco, ex quo veteres plures recentes que auctores in eo errasse convincantur, quod re prehensionem hanc scriptam asserant post synodum Ephesinam quo tempore de pace inter Ecclesias agebatur. 1. Gennadius in Theodoreti elogio: ‹ Sunt et ejus, inquit, decem Historiæ ecclesiasticæ libri, quos imi tatus Eusebium Cæsariensem scripsit, scribens a fine librorum Eusebii usque ad suum tempus, id est, a vicennalibus Constantini usque ad imperium Leonis Senioris. › II. Deceptum fuisse Gennadium, evidentissimis argumentis constat: nam ita scripsit solus inter veteres et homo Latinus de historia Græca. Nemo Græcorum, sive æqualium, sive posteriorum memi nit, etsi maxime quisque debuerat, si res ita se habuisset: debuerat, inquam, non * țaṇtum propter nomen auctoris, toto Oriente celeberrimi, sed etiam propter res, quas unus omnium apprime et scivisset, et scriptis mandasset. VIII. Theodoretus enim in Præfatione Pentalogii, sive librorum quinque adversus beatum Cyrillum et sanctum concilium Ephesinum: ‹ Priusquam, inquit, conventus apud Ephesum celebraretur, duodecim capitulis strictim aperteque restitimus, ut præscius horum fieret intellectus, etiam rudio‐ rum, et rationis expertium. Quia vero se manife stum, qui ista prodidit ", in concilio declaravit, et plures ex his, qui convenerant, imperiti potius, nec ulla dogmatis imbuti notitia, pia hæc arbitrati sunt; operæ pretium visum est, iterum contra niti, ser monemque distendere, et succisam blasphemiam multipliciter confutare, ut ignorantibus evidentius approbemus, quemadmodum Evangeliis declaren tur adversa, quæ nunc ab istis maxime proferun tur. ▸ IX. Nihil hoc testimonio potentius ad rem confi ciendam; nihil evidentius ad demonstrandum, quantum Marius Mercator, suis sive Collectaneis sive Operibus, attulerit lucis ad Historiam ecclesia sticam, qua parte Pelagianam et Nestorianam cau sam attinet. Opera Theodoreto supposita. Supposita' sunt ista quinque: Libri nimirum V Historiarum, Gennadii ætate; epistola sive liber De Nestorio ad Sporacium, ab hominibus sexti sæ culi; libri sive sermones viginti septem de diversis hæresibus, a Photio; liber asceticus a codice Phila delphiensi; liber De formulis, a Brassicano. III. Non meminit certe Evagrius, quamvis solitus sibi fidem facere scriptorum priorum testimonio non meminit Theophanes, non Cedrenus, non Zo naras, non Photius, non Nicephorus, et si qui sunt alii Græci historici. IV. Imo Evagrius in contrarium apertis verbis sententiam dixit: nam Theodoreti Historiam tradit ad sola Theodosii junioris tempora pervenisse; dixit et Nicephorus, qui eadem cum Evagrio refert; dixit et Photius. Theodoretus, inquit, historiam inchoavit ab hæresi Arii, pertexuitque et ipse ad Theodosii Junioris tempora, et usque ad Theodori excessum, quando Constantinopoli sacrorum anti stes Sisinnius fuit. › V. Theodoretus ipse clarissimis et expressissimis verbis, cum finem Historiæ imponeret, eam se cer tis temporum spatiis definiisse testatur. Ego, in quit,, Historiæ finem hic facieus, lectores oro, ut laborem nostrum precibus suis compensent. Quin que autem et centum annorum tempus hæc Histo ria complectitur, ab Arii vesania incipiens, desi nensque in obitu laudabilium virorum Theodoti et Theodori.» Uterque fato functus est anno 427. VI. Tantum vero abest, ut Historiam ad imperium usque Leonis Senioris produxerit, ut nisi inconsul tissimus hominum, vel impudentissimus audire vellet,.producere omnino non debuerit. Quas enim res ecclesiasticas prosecutus fuisset? Nestorianas certe, Ephesinas, Chalcedonenses, ac proinde suas, Cyrilli, lbæ, atque etiam Diodori Tarsensis ac Theo dori Mopsuesteni; de quibus si vera scripsisset, se atque amicos coram omnium consequentium sæcu lorum Ecclesia reum peregisset; quod inconsiderati est si falsa scripto mandasset, reclamasset orbis totus rerum conscius, tantique reclamantium tumul tus pars aliqua, vel memoria, ad nos usque perve nisset. VII. Si ultra Sisinnii Constantinopolitani tempora, 7 Vid. supra, p. 153. 7 Vid. part. Operum M. Mercatoris lib. 1 (ex edit. Garn., t. II, p. 67). "Prodidit. Loco cit. leg. protulit. 78 Lib. v, c. 39.

temptim appellat; 409 nusquam fere, aut non nisi honorifice Theodoretus. Et vero 8* capite i libri quinti cum enumeraret hæreses adversus incarna tionis fidem, singularumque auctores et acerrimos defensores recenseret, nullam fecit Nestorii men tionem; debuerat tamen maxime, cum ageretur de iis qui Christum purum hominem dixerunt. XI. Atqui dixerit quispiam Photius et Theodo rus Abbas, auctores procul dubio graves, et anti qui, caput duodecimum libri quarti Hæreticarum fabularum, quod ab epistola non differt, Theodoreto tribuunt; quin etiam Leontius et Theodoretus inde jubent agnosci, quantum exosus esset Theo doreto Nestorius: adde quod jubentibus paruerunt posteriorum temporum viri sane eruditissimi, quo rum opinionem convellere non levis est operæ. XII. Ea me ratio, fateor, diu tenuit suo momento suspensum ac dubium, nec etiamnum sinit esse, tot licet tantisque in contrarium argumentis urgen tibus, certissimum. Verum a sententia dimoveri, nec istorum, nec illorum auctoritate possum; video quippe qua parte elevetur “: nam viri consequen tis ævi Leontio, Photio et Theodoro crediderunt Leontius autem cum duobus fere post sæculis, Photius tribus, Theodorus adhuc serius scripserit; potuerunt non admodum difficili negotio falli, hac appendice jamdudum ab aliquo Theodoreti studioso ad librum quartum Hæreticarum fabularum ad dita. XIII. Sed quo tempore fraus facta? Circa quin tam, opinor, synodum, in qua damnatus Theodo retus cum esset, voluerit fortasse quispiam purum consensionis cum Nestorio præstare, cæterisque non curiosissimis suadere, haud aliam fuisse damna tionis causam, quam quod injuriose, ut fit fervente disputatione, cum Cyrillo contendisset. Tunc eredo factam, ut cum hujusce consensionis Theodoretus litteris in quinta synodo relatis facile convincere tur, has ab hæreticis confictas amici Theodoreti in vulgus jactarent. Quæ fama Leontio imposuit, quinquaginta circiter post annos librum de sectis scribenti. XV. Deinde, tametsi Historiam, qua de agimus, Theodoretus Cyrensis non scripserit, potest alter aliquis, nec ignobilis nec alterius nominis, dici auctor. Olim certe Damascenus et Theodorus Lector Patrum ætate, Baronius vero ad annum 494, n. 60, producunt Theodoretum alterum, qui Ecclesiasti cam historiam composuerit, quique longe a Cyrensi distet, cum res Anastasio imperante gestas narret. Hunc veteres illi duo Theodoretum simpliciter ap pellant, juniorem Baronius nominat, eumque aperte probat non a Cyrensi tantum Theodoreto differre, sed etiam a Theodoro Lectore, in quo Damasceni Scholiasten merito castigat, ut quem oporteat in curiose versatum esse in loco Damasceni, siquidem emendandum ratus sit, nomenque Theodori pro nomine Theodoreti subjiciendum. Quantæ enim incuriæ est isthæc emendatio, cum Theodorus Theodoretum hunc laudet? Baronio consentanea. scribit vir eruditus Henricus Valesius in Notis ad Theodori Collectanea. XVI. Sentio igitur totum id 87, quod vel epistola vel capite duodecimo continetur, a Theodoreto juniore compositum fuisse, et suppositum Cyrensi. Ratio sentiendi est, quod assumentum, quo de agimus, partem fuisse Historiæ ostendant tria, exordium, medium et finis. Sic enim incipit Postquam mundo paulatim labente, et ad hujus universi dissolutionem festinante, unusquisque se idoneum pietatis magistrum existimavit, cum pro pter ignorantiæ fastum nemo discere sustineret, homicida dæmon, mendacii pater, zizaniorum se minator, non amplius per externos et manifestos hostes adversus Ecclesiam arma movit, sed instru mentum nactus, quod omnem, ut ita dicam, subito ejus artem susciperet, sub rectæ opinionis specie, divinitatis simul et humanitatis Unigeniti negation nem inducit, simplicem et artificio carentem fidem nostram Græcanicis conturbans argutiis **. › Tum Nestorii nomine appellato, descriptisque minori bus, et narratis artibus, quibus, ut loquitar, Ec clesiæ Constantinopolitanæ totiusque proinde or bis principatum adeptus sit: Inde mihi deinceps, ait, enarratio tragoediarum, quæ terram et mare propemodum impleverint. › Deinde exponit, quomodo et cujusmodi hæresin Nestorius propala verit; tum subdit: ‹ Hæc a me pauca de multis dicta sunt, dum ad sequentia festinat oratio.» Mox enarrata breviter Nestorii ab Ephesinis Patribus depositione, deportatione jussu imperatoris in 02 sim, et horrenda morte, pergit in bæc verba ‹ Quæ, quia sunt ab aliis enarrata, prætermittere consentaneum est. Ad id, quod historiæ est, venia mus. › Ex his verbis, quæ, quia sunt ab 411 aliis enarrata, manifesta suppeditatur demonstratio sup positionis; nam de morte Nestorii ejusque modo silent Socrates et Sozomenus: non vero potuerunt XIV. Sed instabit aliquis: Si popularis opinio convulsa ruat, illudque assumentum libri jam di eti supposititium sit, nutabit fides historiæ de mo ribus et vita Nestorii Antiochiæ acta, quæ inde tantum disci creditur: quomodo enim incerto au ctori certa fides adhibeatur? Verum etsi Theodo retus non sit assumenti auctor, non continuo ignota erunt quæ de vita Nestorii hoc in loco tra duntur: nam primo, quæ vera sunt, ut eximia elo quentia, extemporalis dicendi facultas, et abstinen tia, quibus conciliatricibus imperatoris gratiam adeptus est, ex M. Mercatore ejusdem cum Nesto rio ætatis, 410 atque etiam ex Socrate inno tescunt. * Hoc argumento jam usus erat § 7. 86 Elabendi viam jam quæsiverat § 4. " Vid. Dupinii Biblioth. auctorum eccles., t. IV, p. 103 seq. 88 Vid. supra, t. IV, p. 368 seq. et 1041 seq.

non potissimum argumentis. 1. Quod ipsemet Billius III. Observavi porro, quod admonuisse forsan dubius fuerit, an dialogus tribui debeat Damasceno, propter pugnam doctrinæ de pœna, quam dæmo nes luunt, ab ea diversam, quæ pœna damni dici tur. Hæc autem est Theodoreti doctrina. 2. Quod Manichæorum error eodem penitus modo, iisdem que fere verbis, in dialogo, atque in libro primo Hæreticarum fabularum, capite 26, exponatur. 3. Quod dialogista de natura et malitia dæmonum perinde sentiat atque Theodoretus, tum in exposi tione Geneseos, tum in epitome divinorum decre torum. 4. Quod perinde pariter de libertate arbi trii. Ut rationes illæ non vehementer me convincunt, ita sustineo sententiam: judicet lector. § IV. Opus adversus Judæos. I. Adversus Judæos scripsisse se Theodoretus testatur in epistola 113, ad sanctum Leonem; 116, ad Renatum; et 145, ad monachos Constantinopo litanos. Si singulare quoddam opus intelligat, illud vel penitus interiit, vel alieno sub nomine fugit sen sum. II. Gum recenseretur Expositio Danielis, et cum referretur testimonium Hebed-Jesu de libris Theo doreti, dixi videri posse *, opus, quod a Theodo reto adversus Judæos compositum est, non differre a Commentariis in Danielem, aut etiam in alios prophetas. In iis certe fit, quod Theodoretus se adversus Judæos contendisse narrat in epistola ad monachos Constantinopolitanos, de Christo nempe edita fuisse prophetarum vaticinia. Scio non nemini visum, demonstrationem adversus Judæos, quæ est inter sermones Basilii Seleuciensis, esse hoc ip sum opus, quod Theodoretus tradit se contra Ju dæos composuisse. Huic opinioni favet quod hæc demonstratio videatur Basilio supposita, et nihilo minus non improbabiliter referri queat ad quinti sæculi partem, qua Basilius et Theodoretus vixe runt. Verum hebdomadum initium non perinde ab utroque sumitur, neque iidem anni 418 ab utroque ponuntur, neque stylus Theodoretum sapit. § V. Opus adversus Origenem. I. Neque Theodoretus uspiam, neque ullus vete rum, imo nec recentiorum aliquis meminit operis in Origenem conscripti. Suspicor apud Syros alte rius cujusdam partum suppositum fuisse Theodo reto, deceptumque inde Hebed-Jesum "*. II. Scripsit quidem, si Hebed-Jesum audimus atque Liberatum, adversus allegoricos Theodorus Mopsuestenus, non idcirco tamen credi potest ma gistri opus tributum discipulo, siquidem Hebed Jesu utriusque operis meminit, et quod Theodore tus, et quod Theodorus composuisse dicitur. juvabit, Theodoretum magistrį, sui vestigia sic asse cutum, ut nullum fere argumentum, quod attigis set, intactum reliquerit. Nihilominus inde moveor ad credendum ", quod adversus Origenem scripserit: nam eum nec inter hæreticos recensuit, imo annumeravit hæreticorum impugnatoribus; nec durioribus verbis insecutus est, cujus rei causam cum inquirerem, mirarerque propter temporum conditionem et Origenistarum ab Alexandrinis ve xationem, non aliam probabiliorem reperi, quam quod Theodoretus, ut erat monachorum Orientis ambitiosus amicus, et Ægyptiorum præsulum aucto ritatis non patientissimus, non ausus est in Orige nem invebi; quoniam visus esset et a monachis Orientis dissentire, apud quos erat in pretio, et Alexandrinis accedere, quos cum Joanne Hieroso lymitano in causa Origenistarum pugnasse nove rat. § VI. Libri ad quæstiones magorum. I. Responsionis ad quæsita magorum, qui sunt in Perside, meminit passim Theodoretus, velut in lit teris ad Eusebium Ancyranum " Mysticus præ terea scriptus est a nobis liber, et alii de Providen tia, et ad quæsita * magorum alius, etc. Et ad Leo nem Magnum ‹ Sunt mihi, quæ partim ante annos viginti, partim ante octodecim, partim ante quin decim, partim ante duodecim scripsi; quædam ad versus Arianos et Eunomianos, quædam contra Judæos ac gentiles, quædam contra magos, qui sunt in Perside, etc. Atque in Historia ecclesiastica, lib.v, cap. 38: ‹ Magos vero Persæ vocant eos, qui ele menta deos faciunt, quorum nos fabulas alio in opere ostendimus, in quo ad quæstiones illorum solutionem attulimus ". ' II. Ex his constat Theodoretum magis respon disse, non tantum ante annum 450, quo anno Histo ria composita est, sed etiam ante annum 437, id est, duodecim annis et amplius ante datam ad 419 Leo nem Magnum epistolam, imo ante annum 433, qui est duodecimus ante scriptam Eusebio epistolam. III. Quæ fuerint magorum quæsita, divinare non licet; constat nihilominus frequentia fuisse; nam et Diodorus Tarsensis, et Theodorus Mopsuestenus adversus magos ejusmodi disputarunt. IV. Opinor vero a magis non ipsos doctores, quos appellavi, sed Christianos in Perside exsistentes, interrogatos esse, qui utpote neophyti, cum in sol vendis quæstionibus laborarent, Orientis magistros, quippe viciniores, consulebant, quid moleste sci scitantibus respondendum foret **. Vid. supra, p. 260. 9 Vid. Fabricii Biblioth. Gr., vol. VIII, p. 133. 10 Vid. supra, p. 260, schol. 12. Idem statuit Caveus in Hist. litter. script. eccles., p. 226. 12 Vid. epist. 82. 13 Adde locum ex quæst. 1 in Leviticum. Vid. t. 1, p. 176. In hunc indicem librorum Theodoreti, quorum sola memoria xi detur superesse, referendi sunt illi, quorum mentio facta est, p. 60. Dubiis accensemus Commentarioa in varia cantica Scriptura șaeræ, de quibus vid. Lambec., 1. av, p. 176.

Opera, quæ Auctario continentur. 1. Ut quam absolutissima potuit, operum Theo doreti collectio prodiret, visa sunt ad quatuor tomos a Sirmondo editos addenda, quæ desiderantur, quæque potuerunt inveniri. Ea vero sunt duorum generum alia enim nunquam hactenus viderunt lucem; alia viderunt quidem, sed alieno sub no mine. III. Reliqui ergo tomi tres nunc augentur, sed alii parcius, alii copiosius. Ad primi posteriorem partem accedit ex Vaticana bibliotheca nonnihil pertinens ad Psalmos; ex nostra, Commentarius mysticus in Cantica canticorum "; ad tertii posteriorem quo que partem, epistolæ viginti septem; ad quartum sermones septem, et tractatus undecim; non omnes tamen integri, sed nonnulli duntaxat in fragmen tis. II. Non potuit autem partitio melior Auctarii fieri, quam quæ fuit operum a Sirmondo instituta. Quare ad singulos tomos aliquid additur, præter quam ad secundum, qui prophetas omnes sexdecim complectitur; nam Commentarii in Isaiam, qui non habentur integri, sed ex solis Catenis collecti sunt, etsi diligentius conquisiti sint, reperiri tamen nus quam potuerunt. IV. De singulis additamentis copiosius, ut de aliis operibus factum hactenus, dicere nihil admodum juvat: satius enim unicuique præponere suam cen suram, notasque subjungere, atque ita consulere lectoris labori, quo fastidiose requirat procul, unde præsentes locos, si difficultatem creent, facilius in telligat. Sufficit ergo Auctarii syllabum exhibere, recensitis sigillatim, quæ singulis tomis adduntur. 18 Non stetit Garnerius promissis. Vid. p. 271 De septem* Dialogis adversus Arianos, Macedonianos et Apollinaristas. Harduini culpa accidisse videtur, ut huic tractationi pariter ac sequenti, quæ de fide Theodoreti expo nit, nomen Dissertationis tertiæ inscriberetur. Prospiciendum fuit ne hujus erroris vestigia in nostra edi tione essent reliqua; erat enim admodum molestum,si ad dissertationem tertiam remittendi essent lectores. Visum est itaque hanc de quinque dialogis tractationem dissertationi secundæ instar Appendicis subjun gere. Hoc consilium argumenti similitudo suadebat. Dialogi enim isti, quos plurimi Athanasio, Garnerius Theodoreto, alii cum Petavio, Combefisio et Dupinio rectius Maximo vindicandos esse putarunt, illis an numerandi sunt libris, de quorum auctore adhuc sub judice lis est. In tanta itaque judiciorum varietate, et quia Garnerius peritis harum rerum arbitris veritatem conjecturæ suæ persuadere non valuit, hanc in grediendam esse putavimus viam, ut, deleto quem editio prior habebat titulo, hanc tractationem inscri beremus Appendicem seu Supplementum ad dissertationis superioris caput octavum. Mutandus quoque fuit locus, quem dialogi isti in editione priori tenebant. Inter hanc et sequentem tractationem positi prolixi tate sua morabantur lectorem in perlustrandis his Garnerii dissertationibus versantem. Locum illis de beri putamus post dissertationem ultimam, seu quintam. Adjungimus itaque illos sermonibus, quos Gar nerius Eutherio Tyanensi tribuit. I. Tradit Theodoretus se contra Arianos, Euno- gias, rabiemque Marcionis, libros olim composui, mianos, Macedonianos et Apollinaristas scripsisse; ad eosque libros, cum accusaretur, velut ad certos suæ fidei testes provocat. Epist. 82: Quæ De gratia est, et prophetas omnes commentariis ex posui, et Psalterium, et Apostolum, et adversus Arianos ac Macedonianos, et Apollinaris præsti et in singulis libris ecclesiasticum dogma per Dei gratiam elucet.» Epist. 113: Jubeat sanctitas ve Stra me ad vos venire, et doctrinam meam aposto licis vestigiis inhærentem ostendere. Sunt enim mihi, quæ partim ante annos viginti, partim ante octodecin, partim ante quindecim³, par * Part. ante quind. Ilæc aberant ab editione priori.

DE DIALOGIS ADV. ARIANOS, MACEDONIANOS, ETC. tim ante 421 duodecim scripsi, quædam contra Arianos et Eunomianos, etc. Epist. 116: Li bros scripsi amplius triginta adversus Arium et Eunomium, adversus Marcionem et Macedo nium, etc. Et lib. v Hæreticarum fabularum, c. 2, quod est de Filio unigenito: Sed de iis nos in iis, quæ adversus Arium et Eunomium scripsimus, copiose disseruimus. Et cap. seq. quod est de Spiritu sancto, cujus cum divinitatem probasset ‹ At enim, subdit, de Spiritu sancto adversus ejus gratia destitutos hæreticos tres libros conscripsi, et supervacaneum existimo sermonem hoc loco producere. > 11. Circa hæc testímonia observo: Primum, or dinem qui in recensendis operibus servatur adver sus Arianos, Macedonianos et Apollinaristas. Deinde, Arium cum Eunomio jungi, Arianos cum Euno mianis, id est, cum puris Arianis, qui Anomœi dicti sunt. Tertio, tres libros adversus Pneumatomachos hæreticos a Theodoreto esse conscriptos. Quarto, præstigiarum Apollinaris nomine intelligi captiones, fallacias, rationesque sophisticas, quibus ille homi nes minus eruditos decipere solebat. III. Quamvis de his libris adversus Arianos, Ma cedonianos et Apollinaristas Theodoretus tai aperte loquatur; neque Photius tamen, neque Nicephorus, neque ullus, quod sciam, veterum mentionem eo rum fecit. Imo non memini me legere, etiam in Catenis, quidquam inde productum: tametsi opor tuerit elucubratissima esse opera, quæ tanto am bitu Theodoretus deprædicet. IV. Hæc cum attentius perpenderem mirarerque, venit in mentem inquirere, an interiissent illa pe nitus, ut nihil supersit præter memoriam; an inte gra laterent alicubi, sed alieno sub nomine. Postre mum id mihi visum est credibilius, reque dili gentius expensa conclusi, dialogos illos septem *, qui reperiuntur in tomo secundo Operum Athana sii, quique ab aliis Athanasio, ab aliis Maximo mo nacho tribuuntur, non diversos esse a libris quos Theodoretus se adversus Arianos, Eunomianos, Macedonianosque et Apollinaristas scripsisse me morat. V. In hanc opinionem veni his fere gradibus. Animadverti primum, quæ in singulis dialogis quæ stiones moverentur. Tum, quam incertus fuerit in hunc usque diem ipsorum auctor. Postea, unum esse omnium auctorem. Deinde, hunc auctorem ab Athanasio differre, atque etiam a Maximo monacho. Denique, non alium omnino esse, quam Theodore ¸tum, quandoquidem omnes, quas suis libris adver sus Arianos, Macedonianos et Apollinaristas appo nit 422 notas, apprime conveniant his.septem dialogis, quorum quinque Theodorus Beza, Sculte tus duos Latinos fecit. VI. Hanc meam sententiam ut aliis persuadeam, ostendendæ sunt sigillatim sex partes: 1. Quæ et cujus temporis agitentur in dialogis quæstiones; 2. quam incertus fuerit in hunc usque diem au ctor; 3. quod ab uno omnes sint compositi; 4. quod unus ille auctor sit ab Athanasio* diversus; 5. quod auctor dialogorum sit diversus a Maximo mona . cho*; 6. quod omnes quas Theodoretus libris suis adversus Arianos, Macedonianos et Apollinaristas apponit notas, his septem dialogis apprime conve niant. § 1. Quæ et cujus temporis quæstiones agitentur in dialogis. 1. In illis septem dialogis, ut ex lectione apertum est, quatuor omnino oppugnantur hæretici, nempe in duobus prioribus Aetius atque Eunomius, qui Anomœorum parentes; in tertio, sexto et septimo, Macedonius, qui Pneumatomachorum princeps; in reliquis duobus, Apollinarius, aut Apollinarii po tius sectatores, quorum triginta argutiæ forma syl logistica proponuntur, et ab orthodoxo solvuntur. II. In primo agitatur obiter Anomœorum quæ stio de cognitione Dei, An perinde sit notus homini, etiam mortali, ac ipse sibi: tum diligenter disputa tur De Ingenito et Genito. Quæ duæ quæstiones pro cul dubio ad finem quarti sæculi, quintique initium spectant sunt enim motæ ab Aetio et Eunomio Aetii discipulo, quorum postremus obiit anno 392, quorumque sectatores Anomœi dicti sunt. Hos porro Basilius sub nomine Eunomianorum, Gregoriusque Nyssenus et Chrysostomus sub nomine Anomœo rum confutarunt. Dialogi duo priores, de quibus sermo est, cum Anomæis habentur; quæ secta fuit illis temporibus notissima. III. In tertio, sexto et septimo, De Spiritus sancti divinitate, atque etiam Christi anima, controversia mo vetur. Quæ duæ quæstiones Macedonii sunt propriæ, ut partim ex aliis scriptoribus, partim ex Mario Mercatore discimus. Vixit autem Macedonius sub finem quarti sæculi: depositus certe est anno 360, et damnatus in concilio œcumenico, anno 381. Hæresis tamen viguit adhuc postea, ut ex conse quentium temporum historia constat, quanquam mi nus turbarum excitavit post annum 450. IV. In quarto et quinto refellitur hæresis Ariano rum, necnon Apollinaristarum, de Verbo divino fungente vicibus in Christo sive totius animæ, qui Arianorum error; sive solius mentis, qui Apollina rii. Hæ duæ quæstiones sub finem quarti sæculi ortæ sunt, et damnatæ, in concilio quidem a 423 Patribus Constantinopolitanis anno 381, in libris autem ab Athanasio, Nazianzeno, Cyrillo, aliisque quarti quintive sæculi. V. Animadverti deinde recensitas quæstiones suam habuisse, quam gererent, ætatem, tandiuque Solis conjecturis hæc opinio nititur. Quæ si codicis cujusdam auctoritate aut antiquiorum scriptorum calculo exornari posset, majorem mereretur fidem. In hoc consentiunt editores Bened. ad Athanasium, 1. II, p. 471 seq. Vid. p. 421, § 2. + Quod monacho. Hæc aberant ab edit. priori.

ostendit, opinor, manifeste se posteriorem esse gente vicibus mentis in Christo. Quin et convenien altero, in quo de consubstantialitate Filii disputa tum sit; disputatum vero est copiose in sexto. VI. Observare porro hic juvat Macedonium er rasse cum Ario, non tantum de consubstantialitate Verbi, sed etiam de assumptione animæ: quod, præter M. Mercatorem nemo, quod sciam, nisi dia logi hujusce auctor, tradidit. Adde, quod recen tiores Græci eidem auctori tertium dialogum sextum que tribuant. Ita Joannes Vecchus. VII. Jam vero, quod tertium est, de duobus dia logis adversus Apollinarium, qui quartus et quintus in editis libris numerantur, eos nempe unicum habere auctorem, facili negotio conficitur. Nam * quintus quarti absolutio est. Siquidem ut in se cundo Aetii, sic in quinto Apollinaris rationes sigil latim et proponuntur et solvuntur. Deinde concors est utriusque doctrina, imo eadem, iisdem fere verbis exposita, idem manifeste stylus. VIII. Postremum ita concluditur. Primum et sextum dialogum ejusdem esse auctoris, demonstrat insolens quoddam de Petro', Paulo ac Timotheo dictum, quasi non sint tres homines, sed tres hu manitatis unius hypostases. Nam in utroque dialogo iisdem fere verbis exponitur: et in primo quidem, quærenti Anomoeo, quomodo diceretur ab Ortho doxo ‹ una divinitas, et tres hypostases; ‹ respon det Orthodoxus: Ut sunt Petri, et Pauli, et Timo thei tres hypostases, et una humanitas.» Anom. ‹ Ergo tres sunt dii, etc. In sexto autem, cum Ma cedonianus tria unum diceret in Trinitate, excipit Orthodoxus Hypostasibus tria sunt, non unum. Maced. Quomodo igitur unam dico naturam? › Orthod. ‹ Quia et Pater et Filius et Spiritus sanctus eodem plane modo immortalitatem Patris habet atque ut Petrus, Paulus et Timotheus unius sunt naturæ, et tres hypostases, ita Patrem et Filium et Spiritum sanctum tres hypostases dico, et unam naturam, etc. IX. Deinde parœmia illa primo secundoque dia 1.go usurpata, Si scires donum Dei, affertur statim in sexto. Unus igitur est quinque dialogorum au ctor, unusque Arianæ et Macedonianæ hæresis im pugnator. Et vero quæ dialogo primo de proces sione Spiritus sancti 428 et locutione non a semetipso dicuntur, eadem iisdem fere verbis re petuntur in sexto. Adde, quod in primo et tertio exprobratur Arii sectatoribus, quod Epistolam ad Hebræos rejiciant. Infinitus sim, si singula perse quar. Nemo, qui legerit, non sæpius adverterit consonantiam dialogorum, qui adversus Anomœos et Macedonianos sunt. Verum facile quoque est perspicere eorum, qui contra Apollinarium sunt, cum Macedonianis con venientiam. Nam qui tertius contra Macedonianos, quique septimus in libris editis censetur, aperte consentiunt cum duobus in Apollinarium scriptis eadem enim utrobique est doctrina de Verbo fun tia dialogi postremi cum reliquis contra Anomœos his ex verbis patet, a quibus initium ducitur. Cum enim Macedonianus dixisset, ab orthodoxis bis er rari, semel cum Filium Patri consubstantialem di cunt, iterum cum Christum asserunt animam ha buisse respondet Orthodoxus, utrumque religiose asseri, continuoque crimen in Macedonianum rege rit. Neque vero, inquit, magnum quiddam præstas, si, postquam negaveris consubstantialem, neges animatum. Id enim proprium eorum, qui diversita tem et dissimilitudinem substantiæ astruunt, ut patibilem Unigeniti substantiam dicant, carere anima dicunt, atque inde exstitit Anomœorum figmentum. Idem igitur est omnium dialogorum scriptor. XI. Verum res tota clarius elucescet, si conside retur methodus, quæ in refellendis hæresibus me moratis servatur. Nam primo vi argumentorum pugnatur, in eoque ponitur prior dialogus. Deinde refelluntur in posteriore, quæ vulgo hæresis defen sores afferrent, quibusque solerent simplicioribus insidiari. Sic dialogo primo disputatio instituitur cum Anomœo; secundo scholiis Eunomii et singulis Aetii argutiis respondetur. Sic in primo adversus Macedonianos impugnatur hæresis; in secundo sa tisfit quæstionibus in scheda propositis, et in vul gus sparsis. Sic denique in priore contra Apollina rium mens humana Christi rationibus astruitur; in posteriore Apollinarii præstigiæ diluuntur. Unitas illa methodi unum per se sola auctorem suadere potest: at conjuncta cum aliis indiciis, eumdem, nisi fallor, demonstrat. § IV. Quod unus ille auctor sit alius a magno Athanasio. 1. Quod si uni soli omnes dialogi attribui debent, ut certe debent, nullus eorum ad Athanasium per tinet, cum repugnent communia illa tria xpith pta, tempus, doctrina et dictio. Quæ quamvis in adjudicandis auctori alicui operibus probabilem tantum faciant conjecturam, in abjudicandis cer tam sententiam pariunt. II. Atque ut a tempore ducam initium, inde sic argumentor. Athanasius ex hac vita decessit anno 371. Scripsit 429 dialogorum auctor post annum 381, quo anno secunda synodus Constantinopoli habita est. Alter igitur ab altero diversus est. III. Propositio certa est, cum de tempore obitus Athanasii, quantum huc sufficit, constans sit om nium opinio. De triennio enim solo vulgo solet esse quæstio. Nam Petavius ad annum 37t, alii ad se quentem, nonnulli etiam ad 373, referunt. Assum ptio inde conficitur. Macedoniano Lucianņi martyris fidem se tenere jactanti, quærentique ab Ortho doxo Nicænum Symbolum profitente, quid tamen in Luciani fide damnaret; respondet Orthodoxus, id se damnare, quod contra martyris sententiam additum fuisset aliquid, idque se probare posse. ▸

ça quod, cum defensionem Cyrilli pro Orientali- ralem solam admittentis; an quæ Ecclesiæ catho bus non reciperent, neque Cyrillum habebant caput, neque Joannem Antiochenum; qui duo tamen erant contendentium partium principes, › etc. Visus sum mihi opinionem conficere hoc syllo gismo non certiore quam evidentiore: Quicunque minime receperunt scriptam a Cyrillo defensionem orientalium episcoporum, pro duabus unius Christi naturis, hos Liberatus putat Acephalorum auctores, etc. Atqui Theodoretus minime recepit defensionem a Cyrillo scriptam, etc. Hunc igitur Liberatus putat Acephalorum auctorem. Propositio continetur ipsis Liberati verbis, Assumptio demonstratur ex eo facile, quod defensio, cujus fit mentio, aliud nihil sit, quam oratio Cyrilli discrimen exponentis inter fidem Joannis Antiocheni, sive orientalium epi scoporum, et doctrinam Nestorii. Nullum vero esse contendit Theodoretus, ideoque dixit Joannem id ipsum sentire quod Nestorius: et Cyrillum crimi patus est, quod recepta Orientalium fide, Nestorii assertione usus sit, quodque in litteris rectitu dinem scripserit e diametro contrariam jam prius acriptis. Videndæ Theodoreti epistolæ ad Joan nem Antiochenum, Andream Constantinopolitanum monachum, Andream Samosatenum, et Himerium Nicomediensem. Videndæ pariter, quas scripsit Cy rillus ad Acaciam Melitinensem, Maximum diaco num, et Joannem Antiochenum, apud quem expres sis verbis de Theodoreto queritur. XXVII. Scio equidem verba Liberati posse eous que torqueri, ut Theodoretum spectare non videan tur, sed eos, qui Cyrillo, duas naturas confesso, suc censebant, quasi ea re transiisset in Nestorii Orien taliumque partes, quas unas putabant: illi enim videntur fuisse auctores primi Acephalorum. Ve rum hæc interpretatio non tantum violenta est, sed etiam historiæ Acephalorum parum consentanea, præterquam quod sanctis illis viris injuriosa est, qui Cyrillum studio fidei et charitatis affectu mo nuerunt. Quasi vero Acacius Melitinensis, Vale rianus Iconiensis, Donatus Nicopolitanus, et Eu logius, qui strenue pro catholica fide pugnarunt, impiæ Acephalorum hæresis progenitores fuerint! De fide Theodoreti circa quæstionem de incarnatione Verbi. I. De Christo trią maxime defendit Ecclesia, quantum pertinet ad præsens negotium. 1. Quod perfectus sit Deus, consubstantialis 455 Patri. 2. Quod perfectus homo, consubstantialis matri. 3. Quod naturæ in ipso duæ conjunctæ sint xa0' Ustası, et unione substantiali. II. De divinitate Verbi recte sensit Theodoretus, ut constat ex libris adversus Arianos: recte pa riter de humanitate Christi, quod ostendunt dispu tationes cum Arianis et Apollinarianis. III. Quæritur, quam sententiam de conjunctione qaturarum secutus sit: an quæ Nestorii fuit, mo licæ, substantivam defendentis? Sunt enim qui Nestorianæ hæresis accusent, sunt qui defendant, et utrinque causa sæpe agitur, non præjudicio tan tum, sed etiam contentionis studio; et plures eam potius in partem abeunt, quam optant, quam ut vi argumentorum impellantur. IV. Ut quæstio agitetur pro merito, videndum primo, quinam Theodoretum accusent, et quid affe rant: deinde, quid adversus accusationem defen sores excipiant: tertio, quid ipsimet defensores adducant quarto, quid adversus defensores ab accusatoribus excipiatur: quinto, quod ferendum judicium. ARTICULUS I.-Quinam Theodoretum accusent, el quid afferant. I. Nestorius, etsi verbo negabat, duas in Christo esse personas, prædicabat tamen revera: hoc enim est, nec aliud quidquam, conjunctionem solam moralem naturarum profiteri. II. Ejusdem blasphemiæ, atque adeo consensio nis cum Nestorio, Theodoretum accusarunt sanetus Cyrillus, Marius Mercator, Vigilius Papa, synodus quinta cum sexta et septima, Pelagius 11, Gre gorius Magnus, posteriores sexta synodo summi pontifices plurimi, ipsemet Theodoretus, ipsi etiam, a quibus maxime defendi laudarique, aut saltem excusari creditur, Leo M., Maximus Antiochenus, quarta synodus, Liberatus, Photius, Joannes Eu minis accusatoribus urgeri, nec nisi aut excusatione chaita, Agobardus, et Baronius. Tanti porro no defendi, aut confessione ignorantiæ ac cæcitatis veniam deprecari, si non omnino est convinci, certe parum abest. III. Non omnia accusatorum dicta producam quanti enim esset operis? sed ea tantum, quæ propter evidentiam minus calumniæ cavillationique obnoxia sunt. Gens enim quædam laudatrix ac pene adoratrix Theodoreti, quid non tentat, aut quid causari non solet adversus ipsum Ecclesiæ universæ judicium? IV. Sanctissimus ille doctissimusque fidei defen sor, cui videtur Deus mysterium incarnationis, ut Athanasio Trinitatis, Augustino gratiæ, exponen dum credidisse, Theodoretum consensionis cum Nestorio reum fecit; idque non tantum ante con cilium Ephesinum, cum suos anathematismos de fenderet; 456 sed etiam statim pace Ecclesiarum sancita, cum facti rationem amicis quærentibus redderet; imo post quinque aut sex annos a pace inita, cum gravissimis verbis ad Joannem Antio chenum de Theodoreto scriberet. Cum igitur ante concilium Ephesinum suos ad versus reprehensionem Theodoreti anathematismos propugnaret, in defensione primi tertiique, quarti et noni objicit reprehendenti societatem cum Ne storio, idque, nunc obscurius, nunc apertius, sed tum demum clarissime, cum anathematismi x, in

aperte ostendamus, etc. Quin de Theodoreto sermo sit, etsi nomen taceatur, nullus merito dubi tet, qui epistolam secundam Theodoreti ad Hime rium cum Notis nostris legerit. Quinque aut sex post annis, cum Theodoretus tumultuari pergeret, questus est apud Joannem An tiochenum Cyrillus his verbis ": ‹ Arbitratus eram. in hunc usque diem, reverendissimum Theodore tum, depositis Nestorii vanis opinionibus, maculam ex iis contractam, exemplo aliorum sanctissimorum præsulum, eluisse: hunc enim credideram longe a se removisse, quæ paci obstabant, conditionibus mutuisque a me litteris receptis. Verum referente pio presbytero Daniele, didici ipsum a pristinis agendi, rationibus non recessisse, adhærere perinde ac prius Nestorii blasphemiis, et aperte ostendere se neque anathema ipsi dixisse, neque depositioni assensisse, etc.. quo agitur de Christo pontifice. reprehensionem mentis congruere. Verum ut mendacia illorum dilueret. Nam postquam Nestorii vesanam hac in parte impietatem exposuisset, Dementiæ illius, inquit, optimus æmulator, vir bonus Theodoretus, non erubescit dicens 19: Humanam naturam as sumpsit, et eam super communes pontifices ordi navit, sicut et Paulus dicit: Omnis enim pontifex ex hominibus assumptus, pro hominibus constituitur in his quæ sunt ad Deum, qui condolere possit his qui ignorant et errant, quoniam et ipse circumdatus est infirmitate, et propterea debet, quemadmodum pro populo, ita etiam pro semetipso offerre pro pecca tis c. Nonne hominem nobis communem Emma nuel, quantum ad ipsum pertinet, effecit? Nonne supra memoratis hæ quoque sunt affines sententiæ, eamdem blasphemiam parturientes? Quid ais? Me tuis sacerdotii modum in Christo omnium Salvatore, nec conveniens videtur esse Deo Verbo humano modo ministrare propter dispensationem? Detege tuum vultum, et persona deposita palam denega Dei Verbi incarnationem, propter quam pontifex nominatus est. Et postea: «Non pateris ex re bus ipsis inspicere Deum esse simul et hominem Emmanuel; sed tam petulanter et inconsiderate, imo ultra terminos impietatis totius excurrens, ais ipsum esse consummatum laboribus et virtute, et profecisse paulatim in pontificis dignitatem. > Et postea: ‹ Ausus es dicere, quæ infra scripta. Quis igitur sacerdos est factus? Quis * virtute consum matus, cum natura non esset perfectus? Quis ten tationibus didicit obedientiam, quam ante tenta tiones nesciebat? Quis cum reverentia vixit, et cum clamore valido lacrymans et supplicationes offerens, cum se servare non posset, sed eum qui servare posset, obsecrans? O audacissimam et sceleratis simam vocem! quæ lacrymæ tam impie credentium poterunt abolere peccata? etc. › Sub finem: ‹Cer tum est ergo illos simulate adunationem confiteri, simpliciorum animos insectantes. Conjunctionem namque credunt eix, et extrinsecus factam, quam nos etiam habuimus, cum participes divinæ illius naturæ facti sumus per Spiritum. › V. Nemo melius Theodoreti mentem novit, quia nemo curiosius certiusque indagavit. Nam et Ephesi fuit, cum inter Catholicos et Orientales, quorum ingenium aut certe os Theodoretus fuit, contentio ferveret et Theodoreti libros diligenter conquisi tos cum Nestorianis contulit: et in id vehementer incubuit, ut consensionem Theodori, Theodoreti et Eutherii cum Nestorio patefaceret: et plura no bis Theodoreti opera epistolasque àiunde ignotas transmisit et inde excerpsit, quæ conficerent, quod probandum susceperat, Theodoretum nempe duas in Christo personas reipsa agnoscere, etsi. unain verbis affirmaret, nec alio modo unam di cere, quam quo viri et uxoris¸ una est persona, una 457 Post pacem Ecclesiarum, quæ reluctante Theodoreto et conditiones rejiciente, inita est, cum Cyrillus Acacio Melitinensi, de facilitate in Orienta lium fide recipienda conquerenti, facere satis nite retur, hæc habet de Theodoreto. 20: • Audivi præ terea veritatis hostes piissimorum episcoporum concordiam ægerrime ferre, et sursuin ac deorsum miscere omnia, atque jactare, confessionis, quam illi de recta fide, nihil, ut dixi, innovantes, hoc est, nihil ad ea, quæ olim constituta sunt, adjicien tes, sed potius inculpatis Patrum dogmatis inhæ rentes, ediderunt. sensum et vim cum suis com Hebr. v, 1-3. que caro. Hæc verba ex libro v Pentalogii adducit”, , quæ Theodoretus more suo paucis immutatis ex ma gistro suo Theodoro accepit: Quod Dominus de viro et uxore ait, › ut jam non sint duo, sed una caro”, ‹ dicamus et nos rationabiliter secundum veritatis rationem. Jam non sunt duæ personæ, sed una, naturis procul dubio constantibus, 458 sed dis cretionem habentibus ". Et sicut nihil obest duo rum numerus, quo minus una caro dicatur; certum est enim, qualiter una dicatur; ita et hic personą unitas nihil obest differentiæ naturarum. Denique cum naturas discernimus, Dei Verbi naturam inte gram dicimus, et personam sine dubitatione perfe ctam: nec enim sine persona ſas est asseverare sub stantiam; perfectam quoque naturam humanam, cum sua persona, similiter confitemur. Cum vero ad conjunctionem respicimus, tunc demum unam personam merito nuncupamus 19 Ex versione M. Mercatoris. Vide hunc locum supra, p. 58 seq. 20 Conc. Ephes. P. ш, cap. 35 Vid. t. IV, p. 1361. "Vid. Marii Mercat. Opp., t. II, p. 271, edit. Garn. ¹³ Dicamus — sed una Hæc desunt 1. c. Const. Vel subsistentibus. 25 Theodoro Mopsuesteno iste locus tribuitur in Actis synodi quinta.

vos locuta est, laudibus extulimus. › Neque laudavit tantum, sed ex ea formam flue quam Renato Ecclesiæ Romanæ presbytero direxit, confecisse videtur *: «Per apostolica vestigia in cessi, unum prædicando Filium, sicut unum Pa trem et unum Spiritum sanctum, unam Trinitatis divinitatem, unum regnum, unam potentiam, æter nitatem, immutabilitatem, impassibilitatem, unam. voluntatem, perfectam Domini nostri Jesu Christi divinitatem, perfectam humanitatem, quæ propter nostram salutem assumpta est. et propter nos morti tradita. Non alium novi Filium hominis, et alium Filium Dei; sed eumdem, Filium quidem Dei, et Deum ex Deo genitum; Filium vero homi nis, propter assumptam ex semine Abrahæ et Da et hominem actum, et secundum carnem natum tuam admirati', Spiritus sancti gratiam, quæ per ex Maria Virgine: sic enim nos docuit sapientissi mus Paulus, › etc. Et post adducta Pauli testimo nia Propterea Deiparam appellamus sanctam Virginem, et eos, qui nomen hoc repudiant, alienos a pietate censemus: similiter et eos, qui in duas personas, vel duos Filios, vel duos Dominos, divi dunt unum Dominum nostrum Jesum Christum, non sinceros dicimus, et a Christianorum cœtu segre gamus. Et postea, Clamat Baptista dicens: Post me venit vir, qui ante me factus est, quia prior me erat. Et cum unam ostendisset personam, utra que posuit, divina scilicet et humana: humanum namque est, et vir, et venit; divinum vero, prior me erat: attamen non alium novit eum, qui post venit, et alium, qui ante ipsum erat; sed eumdem novit, ante sæcula quidem ut Deum; hominem ve ro post ipsum factum ex Virgine. ▸ De una Christi persona luculentum est testimo nium interrogatione 19 in Genesin: ‹ Deus, in quit, qui prænoscit omnia, quæ nondum facta vidis servi formam. › Imo eamdem velut certam fidei regulam in con cilio Chalcedonensi, Illyricianis et Palæstinis non nullam patientibus difficultatem, exposuit, adducto que Cyrilli testimonio confirmavit. Testimonium sunt, tanquam jam facta; qui prævidebat Unigeniti porro, quod attulit, unum est eorum, quæ jam incarnationem et inhumanationem, quodque ex Vir gine eamdem naturam sumpturus esset, quam sibi coaptaret, et uniret, sic ut una persona Dei et ho minis intelligatur, et una eademque illi adoratio ab ■niversa creatura deferatur, etc. › dudum in Eranista protulerat, quæque vel subjun xit ipse Leonis epistolæ, vel subjungenda aliis suppeditavit. * Interpres Gallicus historiæ ecclesiasticæ adducit manifestum, ut ipse quidem putat, testimonium pro fide Theodoreti de incarnatione; nempe caput undecimum libri quarti hæreticarum fabularum, ubi Theodoretus Nestorium non tantum diaboli organum vocat, atque ab Ephesinis Patribus, instinctu Spi ritus sancti, merito damnatum, necnon a Deo pro impietate punitum narrat, sed etiam vehementi oratione refellit: quod caput ubi integrum fere in terpres protulit, operæ pretium negavit esse illud commentario illustrare, cum lectori, etiam medio. criter attento, persuadeat, capitis hujusce aucto rem sinceræ esse fidei et eximie catholicum “. Quemadmodum Flaviani martyris fides ab Orien talium confessione non differt, nisi quod paulo ex pressior in ea fit mentio duarum naturarum post unitionem, adversus Eutychen, et unius personæ, contra Nestorium; ita quæ dicta sunt de consen sione Theodoreti cum Orientalibus, perinde valent ad demonstrandam cum Flaviano convenientiam. Jam vero dogmaticæ S. Leonis epistolæ conformi ter se sentire scripto verboque. Theodoretus pate fecit. Nam in litteris ad S. Leonem: Incidimus, inquit”, in illa, quæ de Dei Salvatorisque nostri incarnatione Sanctitas vestra scripsit, et admirati sumus exaetam operis diligentiam: utraque enim in eodem declarabat, æternam scilicet ex æterno Patre Unigeniti divinitatem, et ejusdem ex Abrahæ et Davidis semine humanitatem, ac similem per omnia nobis fuisse assumptam naturam, hoc uno (resipiscere incipiebat: siquidem ad Dioscorum scri dissimilem, quod peceati expers manserit, quippe quod non ex natura, sed ex libera voluntate nasci tur. 467 Et hoc præterea litteræ continebant, unum esse unigenitum Dei Filium, et impatibilem ejus di vinitatem, quæ nec verti queat, nec mutari, sicut et qui ipsum genuit Pater et Spiritus sanctus; ideoque patibilem naturam sumpsisse, quia divina natura passionem non capiebat, ut per carnis propriæ passionem impassibilitatem iis qui in ipsum crede rent, largiretur; nos vero spiritualem sapientiam Verum excipere posset quispiam de tempore horum, quæ pro Theodoreto adducta sunt, causa tus scripta esse et ab homine attrito malis, et in patientia calamitatum invitam confessionem ex torquente. Dedit enim litteras, unde excerpta sunt testimonia post annum 447 “, quo tempore psit, postquam in suo, quem vocat, domestico carcere tres annos detentus esset, et de fide ab Armenis monachis postulatus, 468 Alexandriæ solemniter in ecclesia diris devotus fuisset. Scripsit serius etiam ad sanctum Leonem, nempe postquam Ephesi depositus est, anno 449 ". Composuit vero libros hæreticarum fabularum adhuc tardius, an no 452. Quare opus est ostendere, quam priori bus temporibus sententiam de re, qua de agitur, sponte sua dixerit. 38 Vid. t. I, * Vid. epist. 113,. IV, p. 1188 seq.. p. 23. V. epist. 116, t. V, p. 1198. quoque argumentis asus est Cousinus. Vid. Art. v, § 9. *** Sed vide supra, p. 330, selrol. 1. supra, p. 340. Vid. p. 200 et 251. Alits ** Vi.t.

Anno 430, in epistola Joannis ad Nestorium, quam conscripsit, aut saltem consensione probavit, postquam de voce Deiparæ dictum est, pergitur in hæc verba: ‹ Si id, quod nominis significatione offertur, non recipimus, restat ut in gravissimum errorem prolabamur; imo vero ut inexplicabilem illam unigeniti Filii Dei œconomiam abnegemus quandoquidem, hoc nomine sublato, vel hujus po țius nominis notione repudiata, sequitur mox il lum non esse Deum, qui admirabilem dispensatio nem salutis nostræ causa suscepit: tum Deum Verbum neque se exinanivisse, neque in servi formam se demittens, ineffabilem quamdam beni gnitatis magnitudinem humano generi exhibuisse;> etc. Hanc porro epistolam, ut dixi, vel scripsit ipse Theodoretus, quod credibilius *: vel saltem con silio scribentem juvit, quod nemo negaverit cum id ipsa epistola testetur. Anno 431, sanctam Virginem confessus est dici merito Deiparam: nam " in reprehensione primi capituli Cyrilliani, cum dixisset Verbum sibi tem plum formasse in utero Virginis, eique templo adhæsisse, concludit: Qua de causa etiam Virginem Oɛotóxov vocemus 1ª, etc. Auno 433, aperte confitetur Christum Domi num esse simul Deum et hominem. In commenta riis Epistolæ ad Romanos cap. v. Iterum ergo Filium vocat Christum Dominum, qui est idem Deus et homo. Eodem fere 50 tempore duas Verbi nativitates ɖocuit in expositione Psalmi LXVI”. < Erubescant hæretici impie agentes, et minime confitentes ipsum Deum ex Deo unigenitum Patris Filium ante sæcula, qui novissimis diebus ipse hominis Filius factus est immutabiliter, ut dicimus, ob hominum salutem. › Ad hæc accedant efficacissima testimonia sancti Leonis summi pontificis, Marciani imperatoris et Pulcheriæ Augustæ, quartæ synodi oecumenica, Maximi Antiocheni antistitis, Facundi Hermianen sis episcopi, Photii Constantinopolitani præsulis, Joannis Euchaitæ eruditissimi scriptoris. Sanctus Leo de Theodoreto ex libris judicium exercuit, judicatumque suæ communionis, utique catholicæ, participem effecit; imo, datis litteris amplissimis, propter fidem laudavit, atque etiam ob suam epistolam, quæ certa fidei, regula, defen sam, gratias egit, reique catholicæ promovenda mandata tanquam episcopo catholico dędit. Imperator Marcianus, suadente Augusta Pul cheria, rescidit edicta Theodosii adversus Thee doretum, et iis verbis rescidit, quæ purum, bære sis, etiam prioribus temporibus, fuisse ostenderent. ‹ Cessent in totum ea, quorum initium fuit ini quum; et injusta sententia nihil obsit neque Euse bio, neque Theodoreto, religiosis episcopis, quo niam non possunt sacerdotes * constitutione dam nari, quos synodicum ornat de conservata reli gione decretum. › Synodus Chalcedonensis judicium sedis aposto licæ secuta est; in ea enim Theodoretus, nondum cognita causa, receptus est; consedit cum Patribus; definitionem fidei subscripsit, epistolam sancti Leonis exposuit: denique coram immensa illa epi scoporum multitudine ", anathema dixit Nestorio, e ei, qui non dicit Dei Genitricem Virginem sanc tam, et qui in duos filios partitur unum Filium unigenitum.> ⚫ Maximus Antiochenus, cum de Theodoreto, post anathema dictum Nestorio, sententiam diceret ‹ Dudum, inquit, et a principio reverendissimum episcopum Theodoretum novi catholicum, audiens doctrinas ejus in sanctissima ecclesia: multo au tem magis nunc ejus recipio sanctitatem,» etc. Eo gravius est Maximi testimoniunı, quod in Ec clesia Antiochena innutritos, Theodoretum docen tem sæpius audierit, quod a Dioscoro Theodoreti inimico præsulatum acceperit, quod et ipse Theodo reto prius infensus fuerit, atque ita sola veritatis vi impulsus nunc videatur ad sententiam publice De una nominatim persona Christi nescio an re periri queat ullus locus in libris ante annum 445 compositis " , quo tempore Theodoretus Cyro conclusus Eranistæ dialogos conscripsit. Reperitur autem expressa mentio dialogo 3, ubi agitur de Isaa co et ariete •, qui figuram mortis et resurrectionis Christi exhibebant: 58 Isaac 469 et aries, quod ad naturarum quidem differentiam attinet, con gruunt cum imagine: secundum divisionem autem dicendam; quod denique de concionibus illis locu separatarum hypostasewn non conveniunt. Nos enim divinitatis et humanitatis talem prædicamus unionem, et unam personam indivisam intelligamus, eumdemque Deum et hominem agnoscamus, visi bilem et invisibilem, circumscriptum et incircum scriptum, ut alia omnia, quæ divinitatem et hu manitatem designant, uni personæ accommoda mus▸ Gen. xxII, 1 ɛerq. tus sit, quæ ante annum 444 habitæ sint, atque adeo non tantum calamitates, quibus 470 afflictus est, præcesserint, sed ad ea tempora pertinuerint, quibus irritatus animus liberius in verba erumpe bat. Huc etiam adduci possent posterioris ætatis ho mines, qui Theodoretum vel expresse defenderunt, ut Facundus; vel magnis laudibus extulerunt, ug ** Vid. t. IV, p. 1286. "Quod credib. Sed vide supra, p. 152, schol. 4, et p. 361. 47 Hunc scilicet librum composuisse dicitur ann. 431. Vid. supra, p. 276. 48 Vid. p. 4. * Conf. p. 276, et t. III, p. 55. ¹ Vid. t. I, p. 1053.”Vid. supra, p. 206 et 390. *³ Vid. t. IV, p. 203. "Vid. supra.. * Vid. p. 264.

Photius; inter magistros optimos fideique columnas etiam post absolutum concilium Alexandriam re immobiles recensuerunt, ut Euchaita. Possent etiam nostræ aut Patrum ætatis viri doctissimi produci, velut Hervetus, Espencæus, Baronius, Bellarminus, et Sirmondus, qui suis præ coniis videntur detersisse omnem accusationis fu liginem Baronius certe et Sirmondus fidei quoque patrocinium susceperunt ³. Articulus III. — Quid excipiant Theodoreti defen sores adversus accusationem sancti Cyrilli, M. Mer catoris, etc. XIII. Qui historiam ecclesiasticam Theodoreti in Gallicam linguam transtulit, in prolixa, quam operi præposuit, apologia pro Theodoreti fide, Cyrilli, qui tamen unus est omnium instar, accusationem silentio obruit ", prohibente utique responsionem non tantum veritate, sed etiam sancti doctoris re verentia. Verum apud homines intelligentes videri potest hoc silentio non obscure causam deserere, et confiteri duo. Alterum, Theodoretum teneri de crimine, de quo postulabatur: alterum, prolixam hanc apologiam eo solo consilio scriptam, ut Marii Mercatoris auctoritas minueretur, et Theodoretus apud vulgus, reconditioris litteraturæ negligens, fa mam retineret, quam apud eruditos amisit 87. Nihilominus posset quispiam, qui Socratem, Libe ratum, duosque sectæ Calvinianæ ministros audire mallet, quam Catholicos, Cyrillum criminari, ut qui perinde affectus fuerit, seque gesserit erga Theodoretum Nestorii amicum ac defensorem, atque erga ipsummet Nestorium; cum quo inimicitias gessit, ut Socrates ac Liberatus scribunt cui ap prime catholico, hæresis crimen, vel per ignoran tiam, vel maligne imposuerit, ut Albertinus innuit; quem Eutychianus ipse cum esset, catholicæ fidei defensorem, sanctumque Christi martyrem, insecu tus sit, ut alter Calvinianæ sectæ minister effutire non erubuit. Veruin, quam faciat fidem Socrates Novatianus hæreticus, aulicus scriptor, theologiæ imperitus, eoque aſſlatus veneno, quod in aula theodosii Ne storio addieta invaluerat? quam Liberatus, trium capitulorum impotens, ut Afer, schismaticam usque obstinationem, 471 patronus? quam homo, qui non tantum inimicitiarum reum, sed etiam seditio- ♪ nis auctorem, vindictæ cupidum, et palinodiæ re cantatorem, innuit? Jam vero quod de Nestorio hæresis puro Alberti nus, quodque sceleratus ille Symmistes de Cyrillo Eutychiani erroris defensore, scribere ausus est, adeo horrendum est ut exsecrationem magis quam responsionem mereatur. Non me fugit ab Isidoro Pelusiota, sanctissimo monacho, ad Cyrillum, cum Ephesi versaretur, aut vertisset, pacisque conditiones ad examen vocaret, litteras esse scriptas, quibus moneretur de suis re bus non ita sollicite curandis, ut turbas foveret, pacemque repelleret; sed vir tantæ sanctitatis tamque incensi zeli llusus fuerat ab Alexandrinis quibusdam clericis, Orientalium calliditate seductis, Hæc excipiunt adversus sanctum Cyrillum. Contra Mercatorem attulit multa nuper interpres ille Gallicus, qui mox dictus; revocari tamen pos sunt ad tria, de quibus, quia prolixiore tractatione opus est, differendum est agere in suum proprium locum nunc sufficiat adversus ipsum excipere de falso, et mala fide. Nam primo omnia fere Marii Mercatoris testimonia corrupit; deinde usus est testibus, quos scire potuit esse schismaticos; de nique verba fecit non semel ad rem non perti nentia. Adversus Vigilium nihil excipit Theodoreti de ſensor; imo pro sua ipsum causa facere contendit, quasi Constituto suo scripta Theodori defenderit. Verum id majore confidentia dici, quam verisimi litudine, judicabit, opinor, quisquis oculos vel obi ter conjecerit, partim in Theodoreti reprehensiones, partim in quinque Vigilii anathematismos occa sione Theodoreti scriptos, partim denique in hæc Constituti verba: Custodita in omnibus personæ ejus reverentia, quæcunque scripta dogmata ejus cujuslibet nomine prolata, sceleratorum Nestorii et Eutychetis manifestantur erroribus consonare, anathematizamus atque damnamus. › Henricus Noris oppositionem aliam suppeditat. Arguit enim summum pontificem inconstantis ani mi, quasi primo, ut summus pontifex fieret, Theodoræ Augustæ promiserit, se tria capitula dam naturum; deinde tamen in Sicilia atque Illyrico, cum Constantinopolin peteret, contrarium Afris Illyricianisque efflagitantibus, postea Constantinopo lin ingressus Mennam sacris interdixerit, propter damnata capitula, quæ tamen reconciliatus Mennæ, scripto quod Judicatum dicitur, ipse proscripserit; tum Judicatum retractans, scripto alio, cui Consti tuti nomen fecit, capitula posse damnari negaverit, et ipsum adhuc tamen Constitutum retractaverit, data ad Eutychium epistola quintæ synodi appro batrice. Nam, quæ tandem 472 possit esse aucto ritas Constituti, quod auctor ipse per errorem scri psisse se solemni decreto testetur? Attamen agendi ratio, quam Vigilius in hac re tenuit, quod sensit imprudenter Noris, inconstantia non ſuit”, sed prudens dispensatio, temporumque et rerum considerata expensio, ut monet illustrissimus Marca: deinde supposititia est epistola ad Euty chium, qua retractatur Constitutum, idque alias "Hæc omnia argumenta, quæ pro Theodoreto faciunt, sequente articulo quarto, si fieri posset, 86 Non silentio eam evertere studuit Garnerius, cum damnare mallet quam absolvere Theodoretum. obruit, sed quasi aliud agendo refutavit Hæc non respondent-iis quæ in fine præcedentis Articul dicta erant. * Vide supra, p. 244. "Vide supra, p. 246. Schol. 2.

(lectis Theodoreti scriptis), ex nis quæ Theodoretus erranti amico consensisse voce tenus, mentis sen impie conscripsit, miranda est subtilitas sancti Chal cedonensis concilii: sciens enim ejus blasphemias, prius quidem multis sæpius usa est contra eum ex clamationibus; postea vero non aliter eum susce pisset, nisi prius anathematizasset Nestorium et ejus blasphemias, pro quibus antea scripsit, defen dens eas. › Proh fidem defensoris et lectoris! Hoc cine est indemnatos relinquere, eos impie conscri ptos dicere, et blasphemiarum nomine appellare? At eo loci, inquiet forte defensor, non est lata condemnationis sententia. Fateor sane, sed neque unc debuit, cum nondum cognita esset Ibæ causa, differri in octavam collationem, ubi canone xii, quem defensor dissimulavit, scripta Theodoreti iis verbis proscripta sunt, quibus vix unouam alterius cujuslibet hæretici. Nemo Catholicus in hunc usque diem senserat, objici posse aliquid adversus auctoritatem Pelagii II, summi pontificis, aut Gregorii M. potius qui Pela gii nomine decretalem epistolam, in materia fidei, episcopis Istriæ, doctissimis simul et pertinacissi mis trium capitum propugnatoribus scripsit. Visum est nuper defensori Theodoreti, elevari posse hac in causa tantum pondus, Magnoque Gregorio, quam vis Ecclesiæ doctori, detrahi fidem, non appellato quidem tanti viri proprio nomine, quis enim ferret? sed in genere loquens de successoribus Vigiiii, quorum quintus, Gregorius M. pronuntiare non ti muit, esse bonæ mentis, successores Vigilii, cum opera Theodoreti proscribunt, præ Vigilio non im probante, sequi, quippe qui nec diligentius isthæc opera perlegissent, nec plus habuissent aut intelli gentiæ ad assequendam auctoris sententiam, aut fa cultatis ad vera et supposititia discernenda. Quomo do, inquit, diligentius perlegissent, cum Græce ini aus scirent? aut quomodo perspicacius dijudicassent, cum longius a Theodoreti ætate recederent? Adde quod, pergit ille, successores Vigilii nunquam dixe rint, se Theodoreti opera ad examen vocasse, 475 priusquam damnarent, atque ita fateantur se tulisse sententiam, non quia cognovissent causam, sed quod fidem tribuissent Actis quintæ synodi, in quibus acta Chalcedone cum Theodoreto neque similiter vero, neque fideliter narrantur. Hæc et alia ille tortuose et per circuitus vocum, ex quibus si sin cere loqui vellet, aperte diceret: Gregorius M. non suis oculis, sed alienis, iisque fallacibus, opera Theodoreti legit, sine examine exercuit judicium, verba sibi dari passus est, falsa pro veris oblata ⚫ discernere non valuit, excerptis mendacibus sim pliciter credidit, errore facti libros alioquin catholi cos hæresis damnavit. Sed quæ illa vox, et unde? Diluere non est opus, quæ schismatice dicuntur. De consensione Theodoreti cum Nestorio id unum a defensoribus dici posse video** Theodoretum tentia dissensisse; Theodoretum catholico sensu locutum, Nestorium hæretico; incaute illum, istum maligne voces quasdam ambiguas protulisse qui bus uterque vocibus communiter usus est, has cum Theodoreto exciderunt, posse, modo charitas audia tur, benigna interpretatione exponi; non debere, si pietati pareatur, cum a Nestorio adhibentur. Verum enimvero idipsum est quod in controversiam voca tur, an prudenter de alio aliter judicium fieri queat, quandoquidem uterque eisdem verbis usus est; uterque eumdem habuit magistrum Theodoretum Mopsuestenum; uterque unionem hypostaticam re jecit; uterque duos in Christo filios reipsa posuisse, a viris sanctissimis et doctissimis convictus est; uterque inde sibi fieri calumniam questus est; uterque dici posse Deum passum negavit; uterque Catholicos irrisit, quod crucifixum pro nobis æter num Dei Filium assererent; uterque Cyrillo expro bravit, quod cum Ario, Eunomio et Apollinari senti ret, tunc cum regulas rectæ fidei traderet; uterque ejusdem blasphemiæ accusatus est, et quidem ab eodem Cyrillo, quo nullus fuit in Ecclesia mysterii incarnationis scientior; uterque ab eadem synodo œcumenica proscriptus. Quod si aliquod discrimen intercedere quispiam contendat, fatebor lubens; sed contendam simul, discriminis quidquid est, Theodoreto invidiosum esse: nam unionem hypostaticam expresse rejicit, Nestorius ex consequenti tantum. Theodorum laudat velut Ecclesiæ totius magistrum, qui nihil doctrinæ nisi optimæ tradiderit; ne verbo quidem appellavit Nestorius. Cyrillum accusat, quod hæresin renovet, quodque feris bestiis sævius, cum pastor sit, oves Christi discerpat, ac pietatis specie in bæreticas blasphemias erumpat: Nestorius velut cum adver sario agere contentus fuit. Cyrilli capitula duode cim velut impia et blasphema contumeliose redar guit; modestius 476 Nestorius, satis esse ratus contradicere. Quid plura? debacchatus est impoten ter Theodoretus in sanctam synodum Ephesinam, de ea tantum questus est Nestorius. ARTICULUS IV. Quid accusatores Theodoreti de fensoribus respondere possint. XIV. Plausus, inquiunt, Catholicorum Antiochiæ nihil admodum probat: majore siquidem Theodorus auditus est, nec idcirco tamen Catholicus censetur. Deinde quæ fuerit tunc temporis de Ecclesiæ orien talis statu S. Cyrilli opinio, intelligere licet ex epi stola ad Acacium Melitenum, ubi demonstrat Joan nis episcopi et totius plebis, etiam post initam Ec clesiarum pacem incredibile in Theodorum Mop suestenum, Theodorique doctrinam studium, adeo ut in ecclesia exclamaretur populariter, Crescat Theodori fides; sic credimus, sicut Theodorus. ▸ Egregiam vero, inquiunt, discipuli lauden, audiri *In hanc mitiorem sententiam propendere visus est Garnerius, p. 150. ed by Google

tatio sanguinis Christi, et transmutatio panis et vini ac visibile. Ea vero fuit erroris, si non probatio, facta per consecrationem. Quod ergo unum de tribus tacet, id revera fieri tacendo fatetur. Atqui aperte loquitur de præsentia reali, ut antea ostensum est; de manducatione vero id aperte interroganti Erani stæ, annon crederet se accipere corpus et san guinem Christi, se ita credere respondet. Addit etiam, non divinitatem, sed corpus manducari. Ergo, cum sileat de modo quo panis fit corpus Chri sti, significat fieri modo illo mirabili, qui transsub stantiatio vocatur, quique propter admirabilitatem solis initiatis aperiendus est. 3. Cum realem præsentiam aperte doceat, vide tur quoque, ut erat perspicacis intelligentiæ, docere modum, quo unico fieri 485 posse realem præsen tiam theologi demonstrant, argumentati scilicet ad verba Christi, Hoc est corpus meum, quæ certe vera sunt, veraque esse non posse contendunt, saltem in proprio sensu, nisi fiat conversio. Quem admodum igitur Augustinus mentem Patrum de pee cato originali collegit ex iis quæ dixerunt de mise riis humani generis, quæ sub justo Deo nullæ esse possunt, ubi nulla est culpa: ita par est, mentem Theodoreti de modo quo corpus Christi fit præsens symbolis, concludere ex eo quod de reali præsentia tradit, maxime cum eumdem cum Chrysostomo teneat loquendi modum, nec sit credibile Chryso stomum in Ecclesiæ sententia non fuisse, nec fieri possit, ut præsentia realis flat vi verborum, nisi conversio exsistat. 4. Doctissimi cardinales duo, Bellarminus et Per ronius, Theodoretum hoc in negotio ab bæreticis suas in partes, per vim et contra fas rapi ostende runt, eumque catholicæ fidei adhærere pluribus rationibus probarunt; quod et præstiterunt alii non pauci, iique eximii, controversiarum tractato res. Quin etiam Centuriatores fatentur mutationem panis in corpus Christi a Theodoreto traditam, eumque idcirco erroris accusant. Ita fere auctores primæ sententiæ. Secundæ opinionis defensores silentium Theodo reti de modo, quo corpus Christi fit præsens sym bolis, sequiorem in partem interpretantur. Cur enim, inquiunt, tam curiose cavit in dialogis, ne cogeretur aperire mentem super ça re? Cur Era- & nistæ, communem Ecclesiæ fidem de consecratione traducenti ad suum de incarnatione errorem pro bandum, nonnisi per ambages respondet? Volebat Eranistes, eam esse consecrationis etincar nationis affinitatem atque similitudinem, ut, quem admodum panis“adventu corporis Christi per conse crationem desinit esse, aliudque nihil remanet in Eu charistia, præter corpus Christi sub specie panis: ita humanam naturam adventu Verbi per incarnatio nem desiisse, nihilque post unionem in Christo re manere, præter Verbum specie hominis indutum saltem commoda explicatio, et nonnullum 486 præjudicium. Cur Theodoretus perplexum respon sum facit? Cur Eranistæ non objecit, id esse erro neum quod asserebat? Cur utriusque operationis (consecrationem dico et incarnationem) differen tiam non exposuit, quod et oportuit, et erat e re sua? Cur econtrario suam de duabus integris naturis in Christo remanentibus sententiam exemplo Eu charistiæ probavit? Cur voluit sermonem ænigma ticum fieri, cum de Eucharistia res esset, nisi quia tegere aliquid et dissimulare voluit? Quid vero dissimulatum voluit, nisi modum, quo Christi cor pus reipsa fit præsens symbolis? Nam et de cæteris aperte loquitur, et id dissimulari conducebat: pri mo, quia exemplum præjudicabat causæ fidei ca tholicæ de Eucharistia, ideo impugnandum visum est; deinde, quia, si argueretur, quod contra dogma receptum sentiret, posset uti affectatæ ob scuritatis defensione ad repellendum crimen. flæc et alia causari possunt secundæ opinionis auctores. Qui tertiam sequuntur, incertum esse aiunt, quam in partem Theodoretus concesserit: quare, ut ne per imprudentiam peccetur, in re ambigua sustinendum judicium. Primo, quia par est cre dere, tantum virum non recessisse ab Ecclesiæ doctrina, in re tam constante, quamvis aliud vi detur verbis suis significare. Deinde, cum verbis ænigmaticis consulto se locutum palam fateatur, ostendit noluisse se mentem patefacere, quæcunque fuerit obtegendæ causa. Tertio, quoniam argumenta utriusque oppositæ partis, etsi habent suum pon dus et momentum, de illo tamen multum sua col lisione aut minuunt, aut deperdunt. Quarto, ne ipse quidem Chrysostomus aperte loquitur ea de re: μеtas×εuh enim seu transmutatio, de qua fit mentio in allato testimonio, urget quidem vehementer Calvinianos, sed non perinde impana tores, qui mutationem fieri per consecrationem fatentur, non qua panis substantia desinat, sed qua corpori Christi conjungatur; velut symbolum, quo significetur; et indumentum, quo fiat visibile quare Theodoretus potuit Chrysostomi, discipulus magistri, exemplum sequi. Quinto, quod producitur Mopsuesteni testimonium, etsi omnino per se va lidum est, fortasse tamen non nemini videbitur in firmari posse ex eo quod apud Leontium refertur de Mopsuesteni sectariis, negantibus panem eu charisticum plus habere consecrationis (hac voce transmutatio intelligitur), quam aut panes, qui venales in foro proponuntur, aut placentæ, quæ ab hæreticis reginæ cœli offeruntur. Denique cardi nales duo, Bellarminus et Perronius, invicte qui dem probant, realem præsentiam a Theodoreto defendi, sed non perinde, nec tam copiose de transsubstantiationis mysterio videntur pugnasse; "Scilicet in loco ex Homil. in Matthæum, p. 434, allato.

ctam credidit, cujus nomen audiebat ad infamiam objici? Deinde 490 plurium hæresewn meminit, quas, cum meminit, exstinctas refert. Credidit certe exstinctam penitus Eutychianam, cum scriberet; refert tamen et impugnat. exstitisse.» Et in alio rursus alludens ad citatum nendam, imo nec memoranaam? At quomodo exstin testimonium 76: • Quoniam autem me etiam reprehenditis, quasi sanctos ac beatos Patres, Dio dorum ac Theodorum, in magistrorum numero præterierim, necessarium duxi de hoc etiam pauca dicere, › etc. ‹ Quo autem cultu viros prosequar, testis est liber, quem de illis composui, în qua conflatam in illos accusationem diluimus. > Cum ergo magna soleat esse mentis cum voluntate affi nitas, magna necessitas laudis et imitationis, saltem apud hominem qui sibi generosus videtur, quis Theodoretum facile credat dissensisse Theodoro, quem velut totius Ecclesiæ magistrum, veritatis fortissimum propugnatorem, debellatorem hæreti carum cohortium, rivum Spiritus veritatis, prædi cavit et coluit? V. Jam vero quod de Coelestianis Coelestianorum que hæresi constanter ubique siluerit, et præsertim in opere, quo hæreticarum omnium fabularum compendium, divinorumque decretorum epitomen promisit; nemo qui Theodoreti opera legerit, diflì teri valet. Silentii verò quæ præter consensionem causa fuerit? An quod ignotum esset Theodoreto Coelestiano rum nomen? At illud Ephesi catholica synodus schismaticæ, schismatica catholicæ objecit. An quod latuerit eum bæresis? Atqui in ' Orien tis diœcesi, ubi semper fuit, et orta est, Mopsue stiæ; et tertium damnata, semel Diospoli, iterum Antiochiæ, tertium Anazarbi in Cilicia secunda qui vero ista homini curiosissimo, in vicinia con stituto, propter doctrinam jam tum celebri, Theo cr amantissimo, Theodori Antiocheni dilectissimo discipulo, inaudita esse potuerint, cum magno strepitu peracta sint, cum scriptis a Theodoro libris evulgata, cum nemini per Orientem ignota "? An quod isthæc hæresis Theodoreto, quemadmo dum et Joanni Hierosolymitano, visa sit Latinorum magis, quam Græcorum? Verum, præterquam quod antea de ortu dictum est, deque trina damnatione in Orientis diœcesi, et de aliis quatuor, Ephesi duabus, Constantinopoli totidem factis, recensuit certe inter bæreticos Novatum, qui Romæ fecit hæresin; recensuit et Montanistas, qui ex Africa prodierunt. An quod nullos legisset, qui vel pro hæresi vel contra hæresin scripsissent? Sed ut Latinos tracta tus Græcus homo non viderit, quomodo cum in credibiliter cupidus foret sciendi, quæ ubique Ec clesiæ gererentur, potuit Græca hæc tria nescire, fidem Rufini, Theodori opus adversus Augustinum, Acta Diospolitanæ synodi, quæ cuncta in vicinia edita sunt? An evanuisse ratus est hæresin, ideoque sper An quod doctriņam de peccato originali inter addoopa posuerit, quæstionemque esse crediderit, noh dogma? Sed ita sentire, est hominis aut Cœ lestiani, aut cum Coelestio loquentis. An denique, quod silendo indulserit affectui, volueritque pro studio, aut Theodori, qui sectæ auctor, aut Nestorii, qui patronus, nomini parçi tum, noluerit quoque, præ odio, celebrare nomen aut Coelestini pontificis, aut Ephesinæ synodi, a quibus postremis hæresis proscripta est? Id, etsi per se simillimum vero est, si tamen laudibus Theodori addatur, maximi flet momenti, præsertim cum nuspiam aperte pro defensoribus peccati originalis, ubique non obscure cum impu gnatoribus loquatur 18. VI. Illud autem, quod in partitione tertium est, non difficili negotio conficitur, si Theodoreti doc trina cum opinione defensorum peccati originalis componatur. Illi, ut scitum est, argumentis suis duo maxime probabant: alterum, quod peccato primi hominis mors intraverit in mundum: alterum, quod non corporis solius, sed animæ etiam mors peccato Adami transfusa sit in posteros. Ad id probandum tribus præsertim ex locis argumenta sumebant, nempe ex testimoniis Scripturæ, ex traditione Ec clesiæ baptizantis parvulos, ex miseriis, quibus ob noxium est genus humanum: quare elucescet ment et doctrina Theodoreti, clarebitque, quantum aut consentiat aut dissentiat catholicæ fidei defensori bus, si quæratur VII. Quid senserit 1° de mortis corporum causa; 2° de transfusione culpæ seu mortis animæ; 3º de testimoniis Scripturæ, quæ in utramque partem. adducuntur; 4° de baptismo parvulorum; et tan dem 5° de origine miseriarum, quibus conflictatur humanum genus. VIII. Morti corporis obnoxium factum esse genus humanum primi hominis peccato, constanter tradit in commentariis Psalmi L". «Quoniam peccave runt, interitui traditi sunt; mortales vero facti, tales procreaverunt liberos: › In dialogo mi, qui Impassibilis inscribitur, post prolixam disputationem, Orthodoxus, Erat, in quit, mortis quidem mater peccatum 80, hujus vero pater diabolus. Tum assentiente Eranista, pergit ‹ peccato igitur oppugnabatur hominum natura: hoc enim in servitutem redigens obsequen tes, et ad pessimum patrem adducebat et acer 76 Epist. 16, ad Irenæum. 77 Vid. supra, p. 396. 78 Dissensum potius testatus est per ea quæ scripsit in Epistolam ad Romanos, et Hær. fab. 1. v, c. XI. Exstant etiam loca alia huic hypothesi contralia. Vid. § 8. 79 Vid. t. I, p. 957. 80 Peccatum. Edit. prior hab. culpa. Sed vid. t. IV, p. 197.

iterum Antiochiæ, ubi erat Theodoretus: cum beneficio tribuit. Quod etsi passim occurrat inter damnatus sit, et Romæ a sede apostolica, et An tiochiæ a Theodoreto, et in Africa a pluribus conciliis: cum damnatio facta Romæ a Zosimo toti Ecclesiæ innotuerit, directa ad universos orbis episcopos tractoria: cum sententia Antiochenæ se dis lata sit, spectante Theodoreto, cum Africana concilia ignota non fuerint Orientalibus, saltem post concilium Ephesinum, ubi adfuit Bessula Car thaginensis diaconus, allatis Augustini libris; cum Ephesi vulgata essent Acta Romæ a S. Cœlestino adversus Pelagianos, iisque Actis superiorum pon tificum decreta et Africanarum synodorum mentio haberetur cum denique Pelagianum nomen et secta foret orbi toti nota, et probrosum ubique terrarum, damnatione mundi manu subscripta. Quæro deinde, cur quæstionem de gratiæ interio ris auxiliis nusquam attigerit; quamvis dicendi occasio sæpe sæpius occurrerit, imo et incubuerit homini non refugienti aperire mentem ". Quæro tertium, cur Veteris Novique Testamenti loca, quibus uti solent Catholici ad necessitatem gratiæ interioris astruendam, interpretetur ut plurimum Pelagiano more; certe non quo solent Pelagianorum impugnatores. Quæro quartum cur inter loquendum de gratiæ divinæ auxiliis, nihil afferat, quod facile non pos sit, aut de lege sive doctrina aut de exterioribus adjumentis accipi. Quæro quintum, cur inter exponendam liberi ar bitrii potestatem, ea fere, quæ Pelagiani, afferat, quæque affert, iisdem Scripturæ testimoniis confir mare studeat. Quæro sextum, cur in prolixa oratione de cha ritate, cum singulas hujus virtutis causas diligenter prosequeretur, ipsam, ne semel quidem a Spi ritu sancto dixerit diffundi in cordibus; sed me moriam duntaxat beneficiorum Dei, et exemolum Christi sanctorumque memorat. III. Verum, si velimus, ut certe debemus, Au gustini Patrum dicta catholicam in partem inter pretantis exemplum sequi, Theodoretum 496 non invitum veritati conciliabimus. Nam cum oratio clarissima sit gratiæ testificatio, sitque hominis aut vecordis aut stulti, ab alio petere, ut ad id facien- p dum juvetur, quod in sua, qui petit, potestate se habere novit, dicendus est ille de gratiæ interioris auxilio bene sentire, qui vel ipse a Deo petat ad id se juvari, quod sine gratiæ interioris auxilio præ stari nequit; vel ubi adjutus sit, agendas gratias putet. Petiit vero sibi Theodoretus adjutorium Dei ad bene agendum· et cum bene egisset, factum Dei legendum, producenda nihilominus testimonia duo primum ex Commentariis in Psalmum L, alterum ex Philotheo cap. 22 sub finem. IV. Interpretans igitur pœnitentis Davidis verba illa Cor mundum crea in me, Deus, et spiritum reclum innova in visceribus meis: • Quoniam inquit, peccati senium contraxi, tua me benignitate renova. Hæc etiam per prophetam Ezechielem captivis apud Babylonem Dominus spopondit: Dabo ipsis cor novum, et spiritum novum. Spiritum autem non sanctum dicit, sed animi impulsum, boc est, cum longa castigatione castigavero vos, et quos fructus peccatum producat, vos docuero, faciam ut virtutem eligatis. Id et hoc in loco magnus David petit, ut et læsum cor ejus renovetur, et mens cor roboretur ad decurrendam viam divinam. › V. Ubi elogium scribit Jacobi " adhuc viventis, postquam exposuit admirabile vitæ institutum, quod visibilis ille angelus tenebat: «Athletarum, inquit ", pietatis agonotheta finem huic certa minibus dignum tribuat, ut, quod superest cursus, priori consentiat, victorque tandem ad metam per veniat, et infirmitatem nostram ejus precibus con firmet, ut corroborati multas clades nostras resar ciamus, et ex hac vita victores excedamus. › Qui bus verbis quatuor hæc a Deo postulat, confirmari, emendari, tentationes vincere, et ad finem usque perseverare. Hæc autem dona sunt Spiritus sancti hominem gratiæ suæ auxilio juvantis. VI. Neutrum testimonium fateor habere vim demonstrationis, quemadmodum nec alia in spe ciem clariora, quæ aliunde adduci possent: sed contendo ea perinde posse benigna interpretatione in catholicum sensum accipi ac quæ Chrysostomus de eodem argumento scripsit: Chrysostomum enim Theodoretus secutus est, quo fere raodo discipulus magistrum solet. VII. De gratia loquitur copiose ad caput vi Epi stolæ ad Romanos, ubi Apostolus carnis et spiritus luctam in se lamentabiliter exprimit. Cum igitur retulisset Apostoli verba, ut fructificarem morti, ea sic interpretatur: Per hæc nos 497 docuit, quod ante gratiam, dum sub legis statu ageremus, peccati vehementiores impetus sustinebamus, cum lex, quid esset quidem agendum, ostenderet, auxi lium autem non ferret. Et postea 'Cum legi essemus obnoxii, accessimus ad baptismum; simul autem cum Christo mortui, ac cum ipso re surgentes, legislatori conjuncti sumus, nec legali vitæ ratione amplius opus habemus. Ipsain enim Spiritus gratiam accepimus.» Et ad ista verba "Ad hanc et sequentes quæstiones responsionem suppeditare videntur loca § 4, 5 et 7 allata. Æqui enim arbitri facile intelligent, Pelagianismi culpa vacare eum, qui vires ad peragendum bonum ne cessarias a Deo petit, acceptasque ad beneficia sibi a Deo collata refert. ***Probat tamen Davidis aliorumque testimonio, eam rerum divinarum contemplatione et Numinis divini auxilio incendi et augeri. 97 T, I, p. 940. 98 Jacobi. Non Nisibeni. sed ejus ad quem pertinet Philothei c. 21. Editio prior habebat Simeonis-Stylitæ. " Vid. t. III, p. 1253. ¹ Vid. ibid., p. 70. Vid. ibid., p. 70.

in Actis concilii Florentini, tum alia quælibet. Alla tius veteres perinde interpretatur, ac si de quæ stione hodierna sententiam dixissent: credere enim videtur, eos qui de purgatorio igne olim disputa bant, eumque esse negabant, contra fidem Ecclesiæ Latinæ pugnasse; qui vero asserebant, pro catho lica fide fecisse; quod utrumque, mea quidem sen♫ tentia, aut nulla ex parte verum est, aut non uni verse. Ego autem carnalis sum, etc., sic commentatur **: istos Leo Allatius. Congerit Dallæus, tum quæ sunt Introducit bominem ante gratiam ab animi per turbationibus obsessum: carnalem enim vocat eum, qui nondum spiritualem gratiam est assecutus. › Et postea ‹ Hæc omnia cum disseruisset Apo stolus, ut ostenderet, quales fuerimus ante gra tiam, et quales post gratiam facti simus, velut suscepta persona eorum, qui ante gratiam a pec cato obsessi fuerunt, tanquam a mediis hostibus circumdatus, et in servitutem abductas, et servire coactus, et nullum aliunde videns auxilium, gravi ter gemit ac lamentatur, ostenditque legen opem ferre non posse, et dicit: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Gratias ago Deo meo per Jesum Christum Dominum nostrum. Mortis corpus vocat, ut obnoxium morti factum, hoc est, mortale anima enim immortalis. Solus, inquit, Dominus noster Jesus Christus nos a gravi domi natu liberavit, morte quidem profligata, nobis au tem immortalitate promissa, et vita laborum ae molestiarum, bellique ac peccati experte. Atque horum quidem in vita futura fructum percipiemus; in præsenti autem sancti Spiritus gratiam recipien tes, non soli adversus animi perturbationes in acie stamus, sed eam opitulatricem habentes, has vin cere possumus. › VIII. Sed neque hoc testimonium rem evincit siquidem intelligere videtur Theodoretus Apostoli verba de gratia quæ confertur in baptismo, quaque Christiani fiunt; non autem de ea, quæ datur ad singulos actus, et qua Christiane vivitur. Atqui gratiam baptismi non refugit fateri Pelagius, imo expresse admittit in Commentariis ad hunc ipsum locum Apostoli: docet enim, • quem lex non po tuit liberare, gratia Dei liberatum esse; non solum nobis Deum per Filii sui mortem peccata dimisisse, sed et Spiritum sanctum nobis dedisse, etc. IX. Verum id rursus ássero quod antea, benigna scilicet interpretatione Theodoretum posse adduci ad fidem Ecclesiæ instar aliorum Græcorum Pa trum, inprimisque Chrysostomi: de quorum mente in causa gratiæ edidit eruditum opus illustrissimus Habertus Vabrensium episcopus. Id vero at pianum at, prætermittenda est hoc in loco disputatio, partim de inerudita opinione hæreticorum nostræ ætatis, existimantium nullas divinæ justitiæ post vitam mortalem pendi pœnas ab ullis fidelibus in Domino defunctis; partim de catholica Ecclesiæ doctrina circa sanctos eximie justos, qui ad beatitudinem momento transeunt. Longe enim alia nunc quæstio versatur: recor dandum enim defensores ignis purgatorii, qui vi xerunt primis temporibus, quando fervebat Orige niana contentio, in tres sententias discessisse, qua rum unica fuit catholica. Prima erat, omnes omnino sive spiritus, sive homines, quantiscunque sceleribus pollutos, ali quando igne expurgandos, nee ullas ullius, etíanı dæmonis, pœnas æternum duræturas. Altera, solas infidelium pœnas æternas fore; fideles vero, etsi obeant quorumcunque scelerum rei, purgandos olim, et salvos per ignem futuros. Tertia, solorum. justorum, id est, qui in charitate moriuntur, aut peccata ipsa venialia, aut debitum pœnæ, pro aliis peccatis nondum exsolutæ, igne purgari. Primam secutus est Origenes, vesana quadam misericordia illusus, ut crederet, nullam creaturam rationalem æternum perituram, sed singulas per innumerabiles circuitus, ascensusque et descensus tandin exercendas, donec omnes eo puritatis redie rint, in quo erant, cum a Deo processerunt; quo tempore 499 post exuta omnibus mentibus cor pora, futurum dicebat Dei regnum, æternamque lucem ac beatitudinem interminabilem, rebus om nibus corporalibus, ipsisque adeo inferis, sive er gastulis reorunı, destructis. In altera fuerunt plures, qui quarto sæculo quin Dtique initio vixerunt. Illi, ut refert Augustinus *, tantam vim inesse fidei vere credebant, ut ba ptismo tinctus, ea retenta, sine qua in æternum periret, in quolibet scelere immunditiaque per manserit, salvus futurus sit tanquam per ignem, velut qui ædificaverit super fundamentum, quod est Christus, non aurum, argentum, lapides pretio sos, sed ligna, fenum, stipulam, id est, non justos castosque mores, sed iniquos et impudicos: cum enim vellent eis suffragari, ad accipiendum bapti smum, quos adulterii laqueo ita captos viderent, De igne purgatorio. Quæstio de igne purgatorio, cum per se simpli citer tractatur, implicata quidem est: sed longe implicatior evadit, cum agitur de mente veterum Patrum, atque etiam de doctrina Ecclesiæ Græcæ. Fuerunt enim, qui opinarentur, Ecclesiam Græcam purgatorium, cujusmodi ab Ecclesia Latina defen ditur, aut negasse, aut non agnovisse. Sunt qui consensionem utriusque Ecclesiæ perpetuam exsti tisse affirment. Inter illos eminet Dallæus; inter Lib. * Ibid. p. 75 sq. * ibid. p. 79. $ funt. Inio etiam, ut ex loco præcedente apparet, adjuvantur, n superare possint tentationes. Videtur itaque Garnerius in culpando Theodoreto nimius esse. De fide et operibus, cap. 1.

ut, si non admitterentur ad baptismum, sine ullo procul a quæstione præsenti abest: quanquam ne sacramento mallent vivere, vel etiam mori, quam dirupto adulterii vinculo liberari, humana quadam miseratione commoti sunt ad eorum causam sic ac cipiendam, ut omnes cum eis facinorosos et flagi tiosos, etiam nulla prohibitione correptos, nulla instructione correctos, nulla pœnitentia mutatos, admittendos esse censerent, existimantes eos, nisi fieret, in æternum perituros; si autem fieret, etiam in illis malis perseverantes, salvos per ignem fu turos. > Quinam illi fuerint, aperuimus in Notis ad fidem Rufini Palæstini, ostendimusque ' nominatissimum eorum fuisse sanctum Hieronymum, quem tacito no mine Augustinus refellit in libro. De fide et operi bus. Hujus etiam libri historiam ibidem exposui mus. Vide hunc locum, in quo sequimur magni Petavii opinionen, quam operæ pretium est ipsis tanti viri verbis expositam legere tom. III Theolo¹ gicorum dogmatum, lib. 111, cap. 7, ubi enumerat hujusce sententiæ et auctores et sequaces, tum Græcos, tum Latinos bene multos. Tertia sententia est Ecclesiæ catholicæ, docen tis, purgatorio igne expiari duntaxat eos qui puri omnium mortalium culparum moriuntur, ante quam meritas pœnas pependerint. An autem pec cata venialia, si quæ remanserint, in excessu ani mæ, aut tempore aliquo exitum consequente de leantur, et quomodo, non est dogma catholicum, sed quæstio theologorum. Quæritur, cui sententiæ Theodoretus accesserit. Certum vero, procul recessisse ab Origene sequi tar enim et Chrysostomum, et utrumque Grego rium, Nyssenum 500 dico et Nazianzenum, qui Origenis universalem restitutionem damnant, qua parte saltem dæmonas attinet. Deinde in Reprehen sione anathematismi 11 rejicit Apollinarii ávaxú xàŋoiv, quæ magnam habet cum Origenis delirio cognationem. Adde quod ab Origenianis ipsis odio haberetur, velut suis dogmatibus, quorum præci puum et quasi fundamentale est commentitia illa restitutio, vehementer contrarius. Sed utrum dissenserit etiam ab aliis, qui doctri nam Origenis mollierunt, eamque contraxerunt ad solos homines, eosque fide vera præditos, licet in sceleribus defunctos, definiri, opinor, non potest, cum suam super ea re mentem nusquam aperuerit. Nam index in editione Sirmondiana operibus sub junctus fallit cum enim probationem purgatorii promittat, lectorem sciendi cupidum remittit ad Commentarios in celebrem Apostoli locum I Co rinth. 111, 15: Ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem. Quem Theodoretus interpretatur de igue, quo conflagrabit orbis, quique creditus est olim purgaturus omnes bonorum noxas. Id vero de purgatione quidem noxarum loquitur. Sed cum de doctore et auditoribus legis Christianæ agi tra dat, doctoremque recta quidem docere dicat, audi tores vero alios bene uti doctrina, alios abuti, il losque ædificare aurum, argentum et lapides pre tiosos; istos lignum et stipulam, id est, illos se dignos præstare præmio, istos pœna ignis: ‹ Do ctor, inquit, dum * auditorum pars instar ligni, ſeni et stipulæ comburetur, non luet pœnas, sed salute dignus habebitur, ut qui recta docuerit. › Fateor difficilem haberi locum libro undecimo De curandis Græcorum affectionibus, ubi Theo doretus præmia æterna credentibus promissa esse docet, incredulis æterna supplicia: loquitur enim perinde quasi soli incredulitati posita vellet esse æterna supplicia, omni credenti æterna præmia; non tamen ab aliquibus acquirenda, nisi post ido neam ab igne purgationem scelerum: quæ fuit, ut optime notat Petavius, plurium Patrum opinio. Ve rum cum ad Græcos sermonem habeat, id est, ad infideles, quos ad fidem vocat, de fide magis quam de operibus locutus dici potest, quia per fidem venitur ad opera præmio digna: locus tamen qui sequenti capite adducetur, plus quiddam reipsa innuit. Non videtur ergo Theodoretus in alterutram quæstionis, quæ nunc de purgatorio agitur, partem laudari posse quare nec impugnatores purgatorii eum merito pro se adducunt, nec etiam qui defen dunt, quomodo, nunc controversia 501 statuitur purgatorium enim aliquem ignem agnovit, etiam qui culparum maculam ablueret, sed non qui solum debitum pœnæ post justificationem relictum exsol veret. Sed priusquam imponatur finis, exponenda sunt tria nonnullius momenti. Primum, quantum Pa tres, quos Petavius appellat, quosque nos addidi mus, nimirum Gregorius Nazianzenus, Nyssenus, Ambrosius, Hieronymus, Theodoretus, Orosius, * Marius Mercator, ab Origene recedant. Secundum, quantum distent ab hæreticis nostrorum temporum. Postremum, quibus rationibus impulsi in suam sen tentiam venerint. Quod ad primum spectat: Origenes p.ures recit opinionis suæ partes, sed tres præcipuas: 1. Spi ritus, cum a Deo conditi sunt, unius omnes naturæ, meritis fieri aut angelos, aut dæmonas, aut ani mas. 2. Eos non permanere semper uniusmodi, seu ex angelis in dæmonas, ex dæmonibus in animas, ex animabus vicissim hominibusque converti vel in an gelos, vel in dæmonas; et in angelos quidem, cum purgati fuerint igne apud inferos; in dæmonas vero, cum induti corporibus improbe se gesserint. 3. Perpetuam inesse singulis sive in cœlo, sive in 1 Parte 1 Oper. M. Mercator. 8 dum-comburetur. Hæc desiderantur t. III, p. 183. ⚫ Vid. istum locum 1. IV ed. nostræ, p. 1010. Similis exstat Hær. fab. I. v, c. 20. purgat. ablueret. Hoc ex genuinis Theodoreti libris nondum probari potuit. Quæ ex Gagnæi Scholiis et ex Thoma Aquinate in hanc rem allata sunt, spuria esse jamdudum intellexerunt eruditi.

inferis mobilitatem voluntatis in bonum et malum. eollocavit in sedes, quæ in cœlo sunt.» Et cap. 10, Unde concludebat nullas pœnas, sive dæmonum, de Theodosio: Hinc abiit, angelorumque in eœlum translatus est. Nam nomine cœli, sedium que cœlestium, et angelorum cœtus, utique eorum quos Christus dixit videre faciem Patris sui ‹, signi ficari videtur beatitudinis locus, ipsaque etiam bea titudo. sive hominum æternum duraturas; sed omnes tan dem spiritus, post innumerabilium temporum vicis situdines, ad Deum, a quo processerunt, redituros, et æterna felicitate fruituros. Neque prima pars, neque secunda Patribus, quos recensui, placuit: tertiam vero secutus est totam Nazianzenus solus, alii ex parte tantum: hanc enim contraxerunt ad solos fideles, quos ubi sceleribus puri ab igne facti fuerint, extrahendos ab inferis putarent, et in cœlum recipiendos, cum dæmones et infideles æternum apud inferos relinquendi sint. Jam vero quantum Patres illi ab hæreticis nostro rum temporum distent, vel ex hoc uno quisque fa cile judicaverit, quod in asserendo purgatorio ex cesserint, hæretici deficiant: potentius enim illi, quam par est, nullum isti admiserunt; quanquam possent videri sibi hæretici nonnullum præsidium sperare a Patribus, eo usque scilicet fidei vim ex tollentibus, ut nemo, qui Christum fide induerit, æternum perire posse ipsis visus sit. Verum in eo ipso adhuc ingens discrimen est: nam, ut cætera prætermittam, hæretici, si non omnes, saltem plu rimi, fidem amitti posse negant, Patres asserunt atque ita illi neminem qui fidem semel habuerit, perire posse; isti plurimos a fide vera apostatas, poenas æternas luere docent. 502 Quibus denique rationibus inducti sint Pa tres illi in suam sententiam, ex ipsorum testimo Verum ex dialogo primo, qui Immutabilis voca tur, objicit "Petavius Theodoretum " dicentem ⚫ Divinus Apostolus, cum nondum communis re surrectio facta sit, nec adhuc fidelibus regnum cœlorum datum sit, clamat: Simul excitavit nos, et sedere fecit in cœlestibus cum Christo 1.» Quibus verbis innui videtur, fidelibus regnum cœlorum nondum esse datum, sed in diem extremum. Quid autem nomine regni cœlorum evangelico more in telligitur, præter beatitudinem? Neutrius partis argumenta id evincunt, propter quod afferuntur. Scitum enim est veterum Patrum plures distulisse perfectam beatitudinem ad usque judicii supremi sententiam; sensisse vero interim animas sanctorum in secretis quibusdam receptacu lis, ut 503 loquitur Augustinus 15, contineri; spe tamen certa beatitudinis perfectæ felices, saltem præ mortalibus. Scitum quoque receptacula ejus modi a nonnullis in cœlo collocata esse: unde di stinxerunt inter sedem coelorum, in qua quiescunt sancti, donec impleatur numerus fratrum; et re gnum cœlorum, in quo regnant cohæredes Christi.. Potuit igitur Theodoretus, * quæ adducta sunt, ex niis, sive quæ Petavius, sive quæ nos attulimus, mente Chrysostomi, sequi quem solet, scribere, liquido constat. Consulendus uterque locus, ne re petitionibus superfluis caput hoc oppleatur. De præmio sanctorum. De præmio sanctorum, quæ felicitas alterius vitæ, motæ sunt, jam inde a primis temporibus, quæstio nes præcipuæ tres: prima, an sancti, cum primum egrediuntur e mortali vita, si fuerint expertes rea tus omnis, felicitate fruantur; secunda, an felicitas ejusmodi futura sit æterna; tertia, an sancti visuri sint aliquando ipsam Dei essentiam. De prima quæstione Theodoreti mens dubia vi detur; nam in priore parte Philothei eos invocat, velut beatos, quorum elogia scriptis mandat. Cap. 3. de Marciano 11: Hac autem nunc et illa relicta (solitudine et Cyro), ad cœlum migravit, et illa quidem eum genuit, hæc vero aluit, victoremque effecit, cœlum autem coronatum excepit. Et postea Simul ac victor egregius vita functus est, et ange lorum chorus sacram illam divinamque animam ↑ Matth. xvm, 10. " Ephes. 11, 6. nec tamen pro opinione, quæ invaluit in Ecclesia, sentire. De secunda quæstione nullus est dubitandi locus, quin catholice senserit: nam et æternæ vitæ memi nit, cum de præmio sanctorum agit, et æternas damnatorum pœnas passim memorat. Legenda loca duo præcipue, cap. 20, libri quinti Hæreticarum fa bularum, et sermo 11 De curandis Græcorum affe ctionibus, ubi observanda verba hæc: «Quod si vera est, sicuti vera est (Dei enim est promissio), non inutilis est divinæ institutionis disciplina. Cre dentibus enim regnum cœlorum, vitamque nullum finem habituram, et lumen intellectuale, et corporis expertium societatem pollicetur, sicuti econtrario incredulis æterna supplicia comminatur ". De postrema quæstione nemo prudens inficias ierit, quin secutus sit antiquiorum Patrum, quos magistros elegit, Chrysostomum dico et Gregorios. duos, opinionem, atque ita negaverit a creata qua cunque mente ipsam Dei essentiam videri posse, quare beari homines angelosque divino quodam lu Vid. t. III, p. 1136. * Ibid., 1199. "Tom. I Dogmat. eccl. lib. vII, cad. 14, § 28° istum t. IV ed. nostræ, p. 40. 15 Lib. xu De civit., cap. 9. Vid, t. IV, p * Vid. locuin

e libris Origenis sententias, simulque libellos pre cum, quibus flagitarent, sententias cum suo au ctore damnari. Tradit pariter has preces a Justi niano libenter exceptas, annitentibus Pelagio et Menna, urbis regiæ præsule, præ invidia adversus Theodorum Cæsarea Cappadocia antistitem. Addit secutum, quod monachi postulabant, damnationis edictum ", idque ad patriarchas "missum esse, ac omnium subscriptione receptum. Inquisitionis ratio idonea videtur, si, quæ expo- xisse monachos, qui deferrent imperatori excerptas nenda sunt, revocentur ad sex capita. Nam cum famosa illa tria capitula, quæ causam quintæ synodo dederunt, Justinianus edicto primum pro scripsisset, deinde ab omnibus patriarchis damnari voluisset, nec tamen, quod ardentissime cupiebat, a Vigilio summo pontifice, perinde atque a suis Orientalibus, obtinuisset, cogendam duxit œcume nicaın synodum, quæ suis voluntatibus serviens, id vel invito Vigilio, ecclesiastica auctoritate per ficeret, quod ipse prius imperatoria tentasset. Venerat imperator ad tria capitula edicto pro scribenda, eorum artibus inductus, qui damnatum edicto prius Origenem dolerent, veHentque par pari referre damnationis auctoribus, quo vicissim dole rent gratiæ apud principem æmuli, et trium capitu lorum patroni. Ita sibi mutuo negotium creabant, Theodorus Origenis, Pelagius trium capitulorum defensor: nam damnaverat Justinianus Origenem impulsu Pelagii, qui Mennam urbis regiæ episcopum traxerat in suas partes: Pelagius autem, cum Gaza Constantinopolim rediret, post depositum ex Alexan drina sede Paulum, et Zoilum substitutum, adduxit secum e Palæstina monachos Theodoro infensos, qui adversus Origenem libellos deferrent gratissimos Justiniano futuros: res enim ecclesiasticas, per missis uxori politicis, tractare ardebat 15. Neutrum imperatoris edictum, sive quo Origenes, sive quo tria capitula dammantur, ullam habet in scriptam temporis notam: unde non satis constat, dissentientibus scriptoribus, quo utrumque datum 513 sit. Id tamen scire, ad historiam ecclesia sticam non mediocriter conducit. Quare inquirendum puto, quo primum tempore Origenem imperator damnaverit, quo deinde tria capituła: sed tria inde apta connexaque simul di scutienda sunt, de concilio Mennæ adversus Ori genistas, de concilio ejusdem adversus tria capi tula, et de Origene ipso, an revera damnatus sit in quinta synodo, hoc est, de lite, quæ eruditum Hal loixium, nuperumque aliquem scriptorem exer cuit. His quatuor capitibus addenda videntur duo alterum, quo comprehendantur observationes ad singulas synodi collationes; alterum, de synodi ejusdem a summis pontificibus approbatione. De tempore quo Justinianus imperator adversus Origenem sanctionem edidit. Liberatus tradit, capite 23, Pelagium Ecclesiæ Ro manæ diaconum, sedisque apostolicae apocrisiarium, cam ab ordinatione Zoili Alexandrinæ Ecclesiæ episcopi, Constantinopolim reverteret, secum addu 2 Vid. supra, p. 226 seqq. Ex hac narratione apertum est, non melius posse tempus edicti adversus Origenem resciri, quam ex anno, quo Zoilus, deposito Paulo de sede Alexan drina, suffectus est. Suffectum putat Baronius ante annum 537; Panvinius sexennio tardius. Baronio ac cedunt viri doctrina nobiles; Panvinio nuperus quidam dissertator. Utrinque rationum momenta adducuntur, quæ suis auctoribus non levia viden tur: expendere singula, nec parvi laboris est, nec admodum necessarii. Neque enim ego Baronium audiendum puto, ne que Panvinium: ille enim citius quam oportet, iste serius, ordinationem Zoili collocat. Quare me dia mihi videtur tenenda via, dicendumque, præfc ctum fuisse Zoilum Alexandrinæ Ecclesiæ non anno 537, quod Baronius vult: non 543, quod Pan vinius non 544, quod alicubi nuperus disse. tator; sed anno 540 aut forte 539. Quæ tria sic demonstro 514 Et primum quidem adversus Baronium. Zoilus suffectus est in locum Pauli Tabennesiotu, qui Alexandriæ duobus annis 28 sedit: Paulus sedem accepit Theodosii expulsi, postquam annum unum et menses quatuor Ecclesiæ Alexandrina præfuisset. Theodosius sedere cœpit solus, pest ejectum Gaianum, qui menses tres cum aliquot diebus Alexandriæ fuit episcopus. Theodosius e Gaianus successerunt Timotheo Asterio, qui sedisse dicitur annos septemdecim: successit ille Dioscoro juniori anno 519 sub finem, ut ex Epistola 54 Hor misdæ papæ colligitur. Si ergo ab anno 519 sedit Timotheus annos 17, defunctum oportet anno 536; cui numero adde tempora Theodosii et Pauli, quæ quatuor fere annorum: necesse est, ut Zoilus non sit ordinatus ante annum 539 aut 540 Adversus Panvinium et dissertatorem eodem ar gumento uti licet. Nam ultra annum 540 differri non potest Zoili ordinatio, nisi vel augeatur nunie rus annorum, quibus quisque prædictorum episco porum sedit; vel ordinatio Timothei differatur longe ultra annum 521; vel sedes Alexandrina va casse dicatur aliquandiu. Atqui nec augeri potest annorum nuiderus, quibus quisque episcopus sedit, 26 nup. scriptorem. Scilicet Norisium, quem Garnerius in hac tractatione sæpius nuperum dissertatorem vocat. Vid. supra, p. 227. 28 duob. annis. His addendi sunt aliquot men ses, qui inter ejectionem Pauli ex Alexandria ejusque depositionem effluxerunt. Sed, p. 226, vix per in tegrum annum seden istain tenuisse dicitur.

tum fuisse anno circiter 540; nam Dioscorus junior indicat, sed etiam ostendit Vigilius papa in senten decessit anno 519 exeunte. Timotheus Asterius Dioscori successor obiit anno 536. Theodosius, qui Timotheum excepit, dejectus est circiter anno 538. Dejectus etiam Paulus Theodosii successor post annos sedis duos. Zoilus igitur circiter anno 540 ordinatus est. Videri potest non procul ab hac opinione rece dere Victor Tunonensis, qui ad Basilii consulatum (contigit anno 541) videtur referre ordinationein Zoili. Sic enim habet: ‹ Basilio II C. Cos., Agapito archiepiscopo Romano Constantinopoli mortuo, Sil verius pro eo episcopus ordinatur 30. Alexandrinæ vero Ecclesiæ, Theodosio et Gaiano exsulatis, Pan lus pro eis, Tabennesiotarum monachorum pater, a defensoribus synodi Chalcedonensis ordinatur, qui Dioscori hæretici prædecessoris sui depositio nem celebrans, Palæstino concilio deponitur, et pro eo Zoilus ordinatur episcopus. Sed, ut ingenue fatear, testimonium Victoris non magni est mo. menti: siquidem nihil perversius hocce Chronico, præsertim circa isthæc tempora. Nam primo, sub consulatu Basilii, id est anno 541, ponit Zoili et Silverii ordinationem, 517 cum certo certius sit. ordinatum esse Silverium anno 536. Deinde ponit anno sequente, qui 542 exsilium Silverii; Silverius tamen procul dubio obiit anno 538 die 20 junii. Præterea, cum sub uno eodemque anno conjungat ordinationem Agapeti pontificis et mortem Timo thei Asterii, quæ conjunctio non abest procul ac vero: utramque tamen refert ad consulatum Joan mis, id est, ad annum 538, quod absurdissimum tum quia Agapetus Jeanni II successit anno 535 die 3 Maii; tum quia vita Timotheus excessit anno 536. Denique collocat per intolerabilem depot joy ingressum Agapeti Constantinopolim, deposi tionem Anthimi, et ordinationem Mennæ, sub con sulatu Justini, qui annus 640. Nam Mennas, post obitum Agapeti, a quo subrogatus fuerat in locum Anthimi ejecti, habuit anno 536 in urbe regia syno dum adversus Anthimum: quod ex Actis certis simis constat. Non longe pariter ab hac opinione abest Theo phanes, qui Zoilo septem episcopatus annos tribuit, tia damnationis adversus Theodorum Cappadocem lata. Nam si ita se res habet, ordinatum oportet Zoilum anno 544, si modo tenuit septem annos se dem Alexandrinam quod Theophanes et Nicepho rus Constantinopolitanus tradunt. Verum cum ea den sit Theophanis et Nicephori auctoritas, ut in præfatione ad Liberati Breviarium demonstratum est; cumque nulla debeatur bac in parte Nicephoro fides, quippe cujus computatio vitium manifestum continet, non est quod objectio nos deterreat a vero. Vitiosam porro esse Nicephori computationem, inde liquido patet: inter Joannis Machiotæ obitum, qui contigit anno 517 ineunte, et depositionem Zoili, quæ anno 551 mense Julio sub finem, numerantur anni ferme 35, computatis extremis duobus, pro pter unius initium, et alterius inclinationem; ex his annis, constanti omnium opinione, tres Dioscoro juniori tribuuntur, Timotheo Asterio septemde cim, duo ad summum Gaiano simul et Theodosio, duo 518 itidem Paulo, cum mensibus aliquot, quot nempe intercesserunt inter ipsius ejectionemi Alexandria Gazam, et depositionem Gazæ factam. Quare supersunt anni ferme undecim, non alteri certe quam Zoilo tribuendi; huic tamen e Nice phoro tribuuntur duntaxat septem: apertum igitur est Nicephori in annis Zoili computandis vitium. Quod porro dixi, intercessisse menses aliquot inter ejectionem Pauli ex urbe Alexandria, et ejus dem depositionem in concilio Gazensi, ex eo appro batur, quod de ejectione relatio missa sit ex Ægy pto Constantinopolim; et inde mandato principis missus Pelagius, de via Antiochenum Jerosolymita numque antistitem convenerit, secumque deduxerit Gazam ad judicium: quæ procul dubio non fiunt sine idoneo temporis spatio, sive propter interca pedinem locorum, sive ob personarum conditio nem. Sed hinc confirmatur nostra de tempore ordina tionis Zoili opinio: si enim undecim annos ille præfuit Ecclesiæ Alexandrinæ, fuit certe ordinatus anno 540 mense Julio: depositus quippe est anno 551 mense Julio; neque credibile est sententiam Vigilii adversus Theodórum Cæsariensem diu post primumque conjungit cum quinto Vigilii: hoc enim depositum Zoilum, aliaque simul patrata scelera, pacto ostendere videtur, Zoilum ordinatum fuisse anno 541. In hunc siquidem annum incidit quintus Vigilii. Verum, neque hoc testimonium majoris per se faciendum puto, quam quod dixit Victor: utrum que tamen prætermittendum non fuit, quia pluri mum valet adversus quosdam utriusque chrono graphi auctoritate importune abutentes. fuisse dilatam; siquidem omnia ferverent animo rum æstibus, nec deceret tantis tamque exacerbatis malis lenta adhibere remedia. Cum igitur damna tio Theodori consignata sit xix Kal. Septembris, fiatque in ea mentio excommunicationis ante tri ginta dies latæ contra Theodorum, probabile est si non certum, mense Julio ineunte, patratum id fuisse a Theodoro, quod Vigilius his verbis queri tur: • In domo Placidiana, cum Græcarum vel Ļa tinarum partium episcopis, qui in urbe Regia ad erant, et presbyteris, et diaconis Constantinopoli Unum sentio posse objici, quod negotium faces sat, si Theophani de annis, quibus sedit Zoilus, non derogetur fides: Zoilum enim " depositum fuisse anno 551, non tantum Victor Tunonensis. » Vid. supra, p. 225. "Expedienda prius fuisset lis ista, utrum Zoilus vere fuerit sede dejectus. Dubitandi ratio petitur ex Evagrii 1. iv, c. 36.

tur. si apposite ad historiam, subtilius quiddam indi- suo nomine a Pelagio apocrisiario lata rescindere care possunt, Zeilum nempe, perinde ac suos præ decessores Theodosium, Gaianum et Paulum, de sede dejectum fuisse. Interpretati sunt more Scri pturæ Christophorsonus et Valesius, sane probabili ter qui altero sensu intellexerit, revocabit ille fa cile Evagrium cum reliquis scriptoribus in con cordiam; quod satius est atque etiam probabilius. Cum veterum igitur concordi testimonio constet depositum fuisse de episcopatu Zoilum, erit qui eredat, ad res quinta synodi eognoscendas, id unum scitu opus esse, atque ita intemperantis cu jusdam esse curiositatis inquirere, quæ causa fue rit, cur deponeretur: hæc tamen inquisitio, mea quidem sententia, pura est vitii. Nam id scire, et ad historiam ecclesiasticam pertinet, et nonnihil forte ad rationem temporum consignandam valet. Victor Tunonensis hæc habet ad postconsulatum Basilii undecimum, ut ipse quidem numerat; de cimum vero ut alii: • Reparatus archiepiscopus Carthaginensis Ecclesiæ, Firmus Numidarum epi scoporum primas, 521 Primasius et Verecundus concilii Byzaceni episcopi, pro fidei causa ad ur bem regiam, ejusdem præcepto principis evocantur. Apollinarius Zoilo, tria memorata capitula damnare nolenti, episcopus Alexandrinæ Ecclesiæ subroga tur.▸ Putat igitur depositum esse Zoilum, propterea quod renuebat parere imperatori jubenti damnari tria capitula. Quod si ita est, ipsum oportet, post-C quam a Vigilio papa increpitus est, ob edictum Ju stiniani subscriptum, pœnitentiam egisse, factum que suum publica professione retractasse: nam statim atque edictum a Justiniano missum est, una ipse cum Menna urbis regiæ episcopo in damnatio nem trium capitulorum scripto consenserat; hac tamen uterque cautione, si modo primæ sedis pon tifex damnationem probaret: sciebant enim reli giosum esse, in causa fidei judicium summi ponti ficis prævertere. Hæc si causa exstitit, capitique Ecclesiæ Zoilus inhæsit constanter, potuit merito inter confessores censeri: miror tamen, cur posthac non feratur vel cum Vigilio vel cum Afris passus: cur Vigilius, cum queritur ejus nomen e diptychis expunctum, ipsumque etiam e sede ejectum, causæ tam honestæ, at tunc quidem videri poterat, non meminerit: cur præter Victorem nullus veterum tale quiddam asse rat cur Victor ipse inter confessores non censue rit præsulem tantæ Ecclesiæ, tamque infensum Ace phalis, quos Afri eapitaliter oderant. Procopius certe in Historia arcana cap. 27 narrat, Paulum aliquo, postquam ejectus est, tem pore, venisse Constantinopolim, ingentemque pecu niæ vim obtulisse imperatori, quo pretio redimeret amissam sedem; accepisse imperatorem centenaria septein oblata, tanta fuit pecunia, spemque fecisse Paulo potiundi yotis, retractato nimirum Gazensi udicio: sed papam Vigilium obstitisse, ne sententia Ex hac Procopii narratione, simulque verbis Vi gilii, Theodorum Cappadocem damnantis, conjicere licet: 1° Zoilum, non morte, sed depositione Apol linario sedem cessisse, alioqui pontifex Apollinarium non vocaret adulterum. 2° Dejectum esse, non quod tria capitula defenderet: qui enim istud non que reretur pontifex? sed quod vitio suffectus diceretur in locum Pauli injuria depositi. 3° Id causæ præ texuisse principem, quo redemptam auro fidem ex solveret. 4° Intercessisse Vigilium, judiciumque Gazense ratum esse voluisse. 5° Imperatorem, cum non posset a pontifice obtinere ut Paulus restitue retur, Apollinarium pro Zoilo esse voluisse Alexan drinum episcopum, ut nec tota ipse causa excidisse, tota superior pontifex esse videretur. 6° Vigilium de auro nihil dixisse, ne imperatoris animum effera ret, eique potius, ut leniretur, nonnihil conces sisse: Apollinarium enim mox agnovit, 522 velut unum de patriarchis. 7° Non fuisse pontificem ad modum de retinendo Zoilo sollicitum, quippe quem non magni faceret, propter ingenium versatile, on nisque formæ capax, quemque idcirco tanquam ineptum rebus gerendis, simplicissimum sacerdotem vocaret. De concilio Constantinopolitano, quod Mennas coegit, jubente Justiniano, in causa Origenis atque Orige nistarum. De monachis, qui superiore capite memorati sunt, habet hæc Evagrius lib. x, cap. 58, ex versione Christophorsoni: Postquam autem libelli ab En logio, Conone, Cyriaco et Pancratio monachis, con tra dogmata Origenis Adamantii, et eos, qui hujus impietatem et errorem sequebantur, concilio oblati orant, percontatur Justinianus a concilio congre gato, quid de his statueret: adjungit etiam eidem libelli unius exemplar; quin etiam litteras Vigilii de iisdem rebus perscriptas. Ex quibus animadverti potest, quemadmodum elaboratum fuerit ab Ori gene, ut simplicem apostolicorum dogmatum do ctrinam gentilium et Manichæorum zizaniis resar ciret. Ad hæc juvat observare, quæ memorantur, quatuor, in eaque diligentius inquirere. Et primo quidem, quodnam illud fuerit concilium, cui mona chorum libelli oblati sunt; deinde, cujus libelli exemplar, una cum libellis monachorum, oblatum sit; postea, quid percontatus Justinianus a synodo; et quæ tandem litteræ a Vigilio de iisdem rebus præscriptæ singula enim elucidari operæ pre tium est. * Quod pertinet ad primum, concilium de quo sermo fit, illud ipsum est, quod, jubente impera tore, coegit Mennas, ex episcopis in urbe Regia repertis. Cum velimus, inquit imperator, omne scandalum a sanctissima Eeclesia propulsare, ut nulla in ea macula relinquatur, obsequentes divi nis Scripturis sanctisque Patribus, qui ipsum Ori

dorum, cum ægre ferret impulsu Pelagii damnatum esse Origenem, impulisse vicissim Justinianum, quo par * pari referret æmulo, ut tria capitula proscri beret nam sicut Origenem Theodorus, et in Ori gene Patres, ita Pelagius tria capitula, et in tribus capitulis synodum Chalcedonensem, videbatur sibi defendere **. ditur. In his quintum caput erat, continens bla. exponit in Breviario Liberatus. Narrat enim Theo sphemias, quas privati quidam ex nova Laura pro tulerant, quod sic habet: > Theodorus Ascidas Cappadox dixit, quando nunc apostoli et martyres miracula efficiunt, et in tanto honore sunt, nisi in resurrectione æquales fuerint Christo, qualis tan dem eorum resurrectio futura est? Retulerunt etiam iidem Patres multas alias Didymi, Evagrii ac Theodori blasphemias, quas studiose admodum ex eorum libris excerpserant. › Excerpta hæc monachi quatuor, quos antea ap pellavi, e Palæstina attulerant, qua in provincia acriter inter se digladiabantur, vel in ipsis Lauris, monachi. Id ex historia bujusce temporis, a scri ptoribus Vitarum relicta, discere est. 527 Ex fragmentis mox adductis, aliisque indu bitatis testimoniis, apertum est, differre concilium, de quo sermo est, ab eo quod nunc solet quintum nominari. Nam in hoc agitur de Origene solo et Ori genėstis duobus, Didymo et Evagrio: in quinto vix semel appellatur Origenes, nunquam alii duo. In boc imperator de Origene solo exerceri judicium mandat: in quinto fieri jubet de solis tribus capi tulis. In hoe de causa Origenis gesta confecta sunt, eaque amplissima: in quinto hæc eadem causa ne verbo quidem tacta est. Huic Theodorus Cappadox non interfuit: qua enim patientia audivisset, quæ de ipso referuntur? quinto post patriarchas primus Autocephalorum sedit. Hoc habitum est vivente Domitiano; nam ob concilii sententiam querelarum librum Vigilio papæ scripsit: ad quintum convenit Dorotheus in Domitiani locum Ancyranæ Ecclesiæ præfectus. Cum ergo de tempore damnati Origenis dictum sit hactenus, sequitur deinceps, ut tempus edicti contra tria capitula compositi inquiratur. Non con sentiunt super ea re scriptores, aliis citius quam 528 oportet, ut anno 543; aliis tardius factum as serentibus, anno 546. Id accidisse sentio anno 545, scilicet sub autumnum: eoque moveor, quod ejus modi dµodoyla tñe nlotawę (sic enim edictum in scribitur in Græco), hinc quidem edita sit, antequam Vigilius Roma proficisceretur; inde vero Pelagii Constantinopoli discessum secuta sit: nam Vigi lius a Belisario in urbem regiam ire coactus est, postquam diu Justiniano assentiri constanter ab nuit; et Pelagius, qua pollebat apud imperatorem gratia, sibi præsenti non sivisset tam contumeliose illudi ab æmulis vindictæ avidis. Cum ergo Vigilius Roma egressus sit anno 546, die 22 Novembris, Pelagius Romam reverterit anno 545, fluxeritque ab accepto Romæ edicto ad profe ctionem usque Vigilii non exiguum tempus, quo nempe Pelagius, et Ferrandum in Africa positum de quæstionibus consuluit, et a Ferrando post lon gam taciturnitatem responsum accepit”, necesse est fateri, edictum a Justiniano publicatum esse anno 545, circa autulanum. Scio quid excipiant aliqui, ut tam apertæ veritati repugnent. Periisse aiunt Origenistarum artibus partem Actorum v synodi, in qua exstiterint olim contra Origenem gesta: hanc partem vidisse Evagrium Epiphaniensem, Patresque, et Lateranen sås concilii sub Martino I et sextæ septimæque sy nodi generalis, ideoque damnatum in quinta synodo Origenem tradidisse. Verum præterquam quod di vinatio ejusmodi exceptioque postremum est despe ratæ causæ perfugium, unieum istud invictum, con tra argumentor. Quære enim, qua fronte sederit in v synodo Theodorus Cappadox, sententiamque dixerit, cui horrenda blasphemia palam objecta sit, nec Actis idoneis rejecta? Qui anathemate percus sus sit in eo ipso cœtu, in quo honorificentissimum locum tenuit? De tempore, quo Justinianus adversus tria capitula edictum composuit. Qua ratione alterum edictum ex altero exortum sit, quibusque Theodori Cappadocis artibus indu ctus imperator adversus tria capituła scripserit, Verum ut hæc ratio planior flat, probanda sunt sigillatim duo, quibus conficitur, Vigilium nempe Roma excessisse anno 546, sub finem Novembris; et inter acceptum Romæ edictum ac Vigilii profe ctionem non exiguum temporis spatium, velut quin decim mensium intercessisse. Id conficio primum, quia hæc est, de excessu Vi gilii ex urbe Roma, veterum recentiorumque viro rum doctrina præstantium sententia, quæ in Aucta rio Marcelini sic legitur: Indictione 1x, post consulatum Basilii anno v, Vigilius papa LIX ab apostolo Petro, evocatus ab imperatore Roma egre ditur, et in Siciliam venit.» Postconsulatus nota annum Christi 546 designat, ut ex Fastis apertum est. Auctarii porro scriptori consentit Anastasius, qui addit præterea mensem et diem, nempe x Kalen das Decembris, id est, diem vicesimum secundum Novembris. Denique sequuntur utrumque communiter magni nominis viri, Baronius, Sirmondus, Holstenius, alii que plurimi, ut hæc sententia censeri merito pos sit eruditorum consensio. * Vid. supra, p. 228. "Vid. supra, p. 230. 38 ibid. p. 231. * ibid. p. 233.

Ipsam tamen nuperus quidam dissertator se ap- constanter loqui aliquando velit. Si enim. id dederit, probare negat, causasque, propter quas tantis se viris unus opponat, duas profert, totidemque pro se testes adducit. Prima ratio sic habet. Vigilius, ut est constans omnium opinio, ingressus est Constantinopolim anno 547, die 25 Januarii *: videtur autem, inquit dissertator, diu in Sicilia substitisse: quippe cum in ea et ordinationes fecerit, et susceperit legatio nes, et frumenta collegerit, queis Romæ egestatem levaret. Cum ergo ad ea præstanda non suffecerit spatium unius mensis et paucorum dierum, quos tantum in Sicilia egisset, si modo 529 egressus Roma dicitur, quo tempore volunt scriptores uni versi, egressus dici debet longo ante tempore, quanto nimirum opus fuit, ad ea, quæ effecta sunt, commode exsequenda. natio altera. Italiæ cleriei epistolam anno, ut ipse quidem dissertator credit, 551, ad legatos " regis Galliarum Constantinopolim proficiscentes de derunt, in qua scribunt Vigilium ante sex annos Roma discessisse. Scribit et ipse Vigilius in ency clica, quam anno 552 universæ Ecclesiæ direxit, se ante septem annos de civitate sua egressum. Utrum que vero stare non potest, si anno 546 pontifex egressus Roma dicatur; potest, si anno 545, sie enim ab anno 551, sexennium, a 552, septennium numerabitur. Sic ille. Testes duos, quos adducit, sunt Sigonius et Victor Tunonensis pontificem ille anno 545 egressum, iste anno post consulatum Basilii IV evocatum a Justiniano tradit. Isthæc argumenta paria non sunt auctoritati, nou dicam omnium scriptorum, quos in contrarium Jaudavi; sed ne unius quidem, velut Holstenii adeo levia sunt, et pene futilia. Atque ut a testibus examinis initium fiat, nullus video, qua ratione possit a cordato viro proferri ad faciendam fidem locus Victoris, qui sic se habet Post consulatum Basilii V. C. anno 4, Justinia nus imperator, Acephalorum subreptionibus in stigatus, Vigilium Romanum episcopum subtiliter compellit, ut ad urbem regiam properaret, et sub specie congregationis eorum, qui ab Ecclesiæ sunt societate divisi, tria capitula condemnaret.» Aperte enim vitiosus est locus, ex quo nempe sequitur, ut Roma Vigilius excessisse dicatur anno 544. Nam si more Victoris anni post consulatum Basilii nu merentur, qui Christi est 544, quartus est post con sulatum: deinde adducta verba, non meram per litterás evocationem significant, quod dissertator fingit; sed ipsam per Belisarium expulsionem, de qua clerus Italiæ queritur. Atqui istum in annum 544, conjicere egressio nem Vigilii, neque per historiam licet, ut mox pla num erit; neque ipse dederit dissertator, modo cogetur continuo, in unius anni 543, parte poste riore collocare tria, quæ nemo prudens non videt doústata, ordinationem nimirum Zoili, et utrum que Justiniani edictum, sive quo Origenistæ, sive quo tria capitula damnantur. Excepit enim ordinationem Zoili Gazæ peractam mense Julio diuturna Pelagii, Gaza Palæstina Con stantinopolim redeuntis, via; viam, oblatio facta imperatori excerptorum a monachis Pelagii comi tibus; oblationem, maturum, 530 quo se jactat imperator, excerptorum examen; examen, delibe rata, diu obnitente Theodoro, edicti adversus Orige nistas compositio, missioque ad patriarchas; mis sionem, responsio Vigilii Roma rescribentis; respon sionem pontificis, concilium Mennæ, in quo episcopi in urbe regia reperti edicto subscripserunt; subscri ptionem, elucubratus a Justiniano liber adversus Acephalos; librum, artes aulicæ, quibus illusa est a Theodoro, conversaque in contrariam partem im peratoris boni simplicitas; illusionem, edictum adversus tria capitula. Hæc vero tot et tanta, qui fieri posse mensibus sex dicere ausit, næ illum ego plus quam audacem confidenter dico. Nullum igitur est Tunonensis testimonium, sive quia non affertur bona fide, sed perverso sensu a dissertatore; sive quod per errorem dictum sit a Victore ipso. Jam vero testis alter Sigonius, quas adversum se exceptiones patitur? Primum novus homo est, qui, cum agitur de rebus longe remotis, non plus fidei meretur, quam quantum potest vel mutuari a testi monio veterum, vel obtinere ratiocinio. Nullum ta men testimonium adducit, vel ad marginem; nullo ratiocinio utitur, sed dictat tantum: deinde diffi cile est videre, quomodo dissertatorem suo illo testimonio adjuvet. Nam eo loco de tempore, quo egressus est Roma Vigilius, nihil speciatim et ex presse dicit; sed in annum 545 egressionem hanc, ut alia plurima, quæ apertum est alio tempore con tigisse, quasi per saturam, confuse conjicit. Narrat scilicet ad eum ipsum annum, Eustochii Hierosolymitani legationem ad imperatorem, qua functi sunt Rufus et Conon, abbates; damnationem Origenis, et ab imperatore editam, et ab omnibus patriarchis subscriptam; scriptum a Justiniano contra Acephalos librum; edictum adversus tria capitula publicatum; rès cum Afris Constantino poli in causa trium capitum gestas; Romanorum de Vigilio apud imperatorem querelas; Vigilii vio lentam ex Italia exportationem; ordinationes Cata næ ab eodem Vigilio celebratas; ingressum ponti ficis in urbem regiam, in vigiliis Dominicæ Nativi tatis; quibus narratis, id addit, unde hæc omnia ostendat se ad annum 545 referre: Postero au Vide supra p. 231. regis Galliarum. Childeberti. Vid. p. 236.

imperator et pontifex mutuis litteris de synodi in- quibus se nihil acturum sine apostolica sede pro dictione pene litigant: dum Ferrandus Carthagi nensis diaconus Roma consulitur per Anatolium et Pelagium Ecclesiæ Romanæ diaconos, quid de negotio sentiret dum Ferrandus ipse post longam taciturnitatem respondet: dum Justinianus indigna tus pontificis obnitentis constantiam, Constantino polim vocat ex orbe toto concilium'; dum de con cilii loco non convenitur Constantinopoli et Romæ dum hinc et inde intercurrunt litteræ pugnantium rationum plenæ: dum moræ nectuntur a Romanis clericis, ne præter consuetudinem caput Ecclesiæ cogatur 533 eo convenire, ubi serviret magis, quam pro dignitate præsideret. miserat, sub ea se conditione cessisse, et juratum sibi fuisse, respondit, quod chirographum suum reciperet, si hæc Romanus episcopus non probaret. > Et postea: Zoilus quoque Alexandrinæ urbis an tistes, cum Romanum episcopum venire cognosce ret, obviam illi ad Siciliam misit, conquerens ne cessitate se ad ipsius decreti affirmationem fuisse compulsum: quod hic ei, postquam venit, idem Romanus episcopus in facie palam, nobis quoque inter alios præsentibus, exprobravit: necnon et Ephremius Antiochenus, cum primum ei mandare tur, et hoc etiam 534 ipse rescribendo mandaret, consentire noluit. At postquam ei denuntiatum est, quod excludendus esset, nisi faceret, sui potius etiam Petrus Hierosolymitanus? nonne publica no titia refert, quoniam conveniente ad se multitu dine monachorum juratus pronuntiavit, quod, si quis eidem decreto novitio consentiret, contra Chal cedonense concilium faceret? nec tamen se ab ejus consensione suspendit. › Si, inquam, annus integer et aliquot etiam menses abierunt, quandiu hæc geruntur, fatendum om- honoris quam veritatis dilector inventus est. Quid nino est edictum adversus tria capitula prodiisse anno 545 circa autumnum, quo fere. tempore Pela gius, apud imperatorem gratiosissimus, locum apo crisiarii sedis apostolicæ Stephano diacono cessit, Romamque rediit Orientalibus donis dives, quibus Romanos juvit ", et ad resistendum Totilæ ac cendit rediit enim nobilis ille disconus, et ante quam Totilas ¸ad Urbem accederet, quo Justiniani res inclinatas in Italia erigeret qua posset, et ut par est credere, priusquam edictum publicaretur, ne Augustæ ac Theodori consilia, sua apud princi pem potentia, confringeret. Primum igitur edictum adversus tria capitula publicatum est anno 545 inclinante. Tradit vero Facundus, Orientalis imperii patriarchas quatuor ipsum approbasse, sed ægre, propter concilii Chal cedonensis reverentiam cum metu quasi collu ctantem **: vicit tamen officii conscientiam cu pido retinendæ dignitatis, cujus dispendium a com minante principe ignavi præsules humiliter metue bant: erant vero tanto terribiliores Justiniani minæ, quanto solerent ea tempestate facilius a principibus, vel ipsi majorum sedium antistites, dejici. Recens exemplum urgebat acriter siquidem Mennas in Jocum Anthimi, Zoilus in sedem Pauli depositi suf fectus fuerat. Juvat Facundum super ea re suis verbis loquen tem audire. Illud est insuetum, illud mirabile, illud in quo magna vis veritatis apparet, quod ipsos quoque præsumptores internis conscientiæ stimulis fateri coegit, ad destructionem synodi Chalcedo nensis hæc fuisse composita: nam primus confir mator eorum Mennas Constantinopolitanus episco pus, cum adhuc cunciaretur scripto, sicut præce ptum fuerat, eis præbere consensum, contra syno dum Chalcedonensem fieri protestatus est: sed et posteaquam consensit a prædicto venerabilis me moriæ Stephano Ecclesiæ Romanæ diacono et apo crisiario conventus, cur priori sententiæ suæ con trarius acquievisset iis, quæ ante culpaverat, et de Illud porro edictum, quod primum dixi, quodque anno 545 inclinante missum est ad orbis totius an tistites, ab eo differt, quod anno 551 in Ecclesia Constantinopolitana aliisque in locis a Theodoro Cappadoce propositum est: quæ enim in illo fuisse tradit Facundus, in isto reperire non est. Suis in sedibus singulos primates, propriisque, ut par est credere propter rei momentum, in syn odis edicto consensisse testis est imperator in Sacra ad v synodi Patres. Primum quidem in vestris vos degentes Ecclesiis interrogavimus de prædictis impiis tribus capitulis, et vestram nobis volunta tem manifestam fecistis, pro qua et comprobavimus vos, quod indubitanter et cum omni alacritate re ctam fidem confessi estis, et impiam condemna stis, › etc. Non erat tamen in sua Ecclesia Zoilus tunc tem poris, sed Constantinopoli: certe ibi erat brevi. post istam consensionem tempore, quo nempe Vi gilius in urbem regiam venit; sed Petrum Hiero solymis exstitisse, cum consensit, innuit Fa cundus. De concilio Constantinopoli habito a Menna in causa trium capitulorum. Mennam, accepto Justiniani edicto, concilium habuisse,. nemini, opinor, dubium est. Id enim qua tuor hæc suadent: exemplum causæ Origenianæ, Facuudi testimonium, Vigilii papæ auctoritas ét Justiniani sacra ad hujusce concilii Patres di recta. Nam primo, cum Mennas Origenis damnationem non privatim approbaverit, sed publice in concilio, *ª Vid. supra, p. 250.»Vid. p. 262 seqq.

par est credere, Augustam Theodorumque Cappado ceni, memores injuriæ sibi facta, eo usque indulsisse iræ, ut factum sibi satis non ducerent, donee ad egissent Mennam, qua Origenem frequentia et quasi pompa damnasset, * eadem Theodorum Mopsuestiæ Theodoretumque et Ibam anathemate ferire. Deinde Facundus, cum de concilio Lxx episeoporum à Vi gilio Constantinopoli habito agit, mentionem facit illorum qui ante subscripserant, utique in concilio Mennæ, ad quem et ad episcopos simul collectos ex itinere Vigilius scripserat, interminatus, ni senten tiam revocarent, eam excommunicationis pœnam, qua Constantinopolim 535 ingressus propositi tenaces perculit. Denique rem omnino conficit im peratoris Sacra ad episcopos congregatos, de qua mox sermo erit. Ad hoc concilium Mennas, et suos, cum tempus esset solemne, et repertos in urbe regia episcopos procul dubio vocavit ejusdemmodi quippe viros ad concilium adversus Origenem, cui par istud fuit, cogendos imperator jusserat. Qui numerus episcoporum fuerit, incertum est non mediocrem fuisse probat partim conditio tem porum, quibus aulam plurimi, deserto grege, fre quentabant partim causæ momentum, quæ orbem commovebat partim denique Justiniani, vel Au gustæ potius, vesana affectio, cui servire necessitas magis, quam libido, videbatur. De tempore ex adjunctis reliquis conjicere non improbabiliter licet: nam si edictum imperator emisit anno 545 circa autumnum, non incredibile videbitur cuipiam, quod Mennas aliique episcopi, sive qui ex provincia de more convenerant ad au tumni synodum, sive qui privatas ob rationes in urbe regia versabantur, tunc temporis Justiniano paruerint edicti subscriptionem jubenti. Verum non nemo credibilius forsan putaverit, factum id in ea synodo, quæ Quadragesimam præ cederet: postquam scilicet renuntiatum esset Con stantinopoli, de difficultate, quam summus ponti fex, causatus Chalcedonensis concilii injuriam, affe ret; ideoque synodum, cum subscriberet, apposuisse cautionem **, si summus pontifex pro baret, nihilque detrimenti Chalcedonense concilium pateretur. eam His et aliis, quæ Facundus innuit, eludebat Mennas ardorem Theodori potentia Augustæ ab ulentis ad explendam vindictæ libidinem, potuitque declinare diu, donec renuntiatum est Constantino poli de protectione Vigilii propediem futura: tune enim compulsus est obsequi principis voluntati; siquidem imminebat depositionis periculum, illud que tanto certius, quanto ardentius Augusta occa sionem irati principis nacta moliebatur Anthimum in suam sedem restituere ". Mennas igitur cum sua synodo cessit tandem im perialibus minis, edictumque subscripsit, hac nihilo minus 536 cautione, ut si factum summus ponti tifex improbaret, scriptum reciperet, et in integro res esset: quanquam hæc cautio sedis apostolicæ apocrisiarium non impedivit, quominus injuriam sedi apostolicæ a prævertentibus episcopis illatam ecclesiastico more vindicaret. Successerat Pelagio in munus apocrisiarii Ste phanus Ecclesiæ Romanæ diaconus. Ille cum reti nere non posset amplius in officio Constantinopoli tanum præsulem aliosque, se, ut loquitur Facundus, a communione Mennæ suspendit, suoque exemplo pluribus, ut idem auderent, animos fecit. Episcopi certe in synodum collecti, si non omnes, saltenr magnam partem, ‹ cum scribere compeNerentur (verba sunt Facundi lib. rv, cap. ult.), palam recla maverunt contra magnam synodum fieri, et post subscriptionem memoratam, Stephano Romano diacono libellos dederunt, sedi apostolicæ trans mittendos, confitentes in eis, quod a Constantino politano episcopo coacti subscriberent. > Didicit in Sicilia pontifex, partim a Datio Mediola nensi obviam appulso, partim ex litteris Stephani, factum Mennæ, tulitque tanto ægrius, quanto in dignius erat abjectiusque a præsule, qui suum olim thronum beneficio sedis apostolicæ obtinuerat, im peratoris minas summi pontificis reverentiæ præ ferri. Quare, nulla ratione habita cautionis, ulci scendum putavit, monitione tamen prius per litteras ex itinere facta, missisque ad imperatorem legatis, qui efficere conarentur, ut præsul pœnitentia, im perator rescissione facti, ultionem præverterent. Rem narrat Facundus imperatorem alloquens lib. IV, cap. 3. ‹ Hoc est autem mirabile, ut, post quam horum condemnationem fecerunt, dicerent quod Ecclesiam Romanam consulerent, et senten tiam Vigilii ejus præsulis exspectarent cui, quan tum ad illos attinet, non permiserunt censere, quod senserit; ante statuentes, ut, si quis Theodorum Mopsuestiæ cum suis dogmatibus et epistolam ve nerabilis Ibæ non anathematizat, fiat anathema. Sed ecce jam veniens ex itinere, quod ei videba tur, edixit, et facti hujus auctori correctionem tumultuariæ suæ transgressionis indixit; et nisi citius, quod male factum est, auferatur, etiam Sed longe probabilius judico, quod alter forsan audentior certum dixerit, concilium istud habitum fuisse sub finem autumni anni 546; nam procrasti navit diu Mennas, morasque traxit, quas procul dubio longissimas excogitabat animus impatiens servire æmuli Theodori voluntatibus: nec erat morarum inanis ratio. Aiebat enim, se in causa fidei exspectare primæ sedis judicium, nec adhuc sibi satis, ut nec orbi reliquo, perspectum esse, qua ratione possent tria capitula damnari sine præ judicio Chalcedonensis concilii. * Vid. supra, p. 230. * Vid. p. 232.

vindicaturum se esse prædixit, protestans et dicens quidem sciam: Sacra imperatoris ad Patres, Pa cum Apostolo: Ne forte, cum venero, non quales volo, inveniam vos, et ego inveniar a vobis, qualem me non vultis b. Propter quod et de vestra cle mentia summis precibus suinmoque adnisu per suos legatos petiit, sicut eum venientem diversæ provin ciæ contestatæ sunt, ne patiamini stare quod factum est. › Narrat pariter ipse Vigilius in epistola ad Men nam, quam ex itinere scripsit, quamque legere est apud Facundum in libro adversus Mocianum. Quando nobis, inquit, pontifex, non 537 sit inco gnitum, quia diaconus Stephanus, tunc responsalis nostræ, cui per Dei gratiam præsidemus, Ecclesiæ, cum plurimis Christianis, quandiu vixit, a tua se communione suspenderit, et in Siciliensi insula constituti, fratre et coepiscopo nostro Datio refe rente, didicimus, quod et ipse et alii consacerdotes nostri, et multi filii Ecclesiæ Christianæ a tua se nihilominus communione subtraxerint: el dum causas exorti quæreremus scandali, antedictus fra ter et coepiscopus noster respondit, hoc fraterni tatis tuæ fecisse personam, quod a nullo decesso rum tuorum decessorumque nostrorum temporibus qualibet fuisset ratione commissum, > etc. Ut nempe non exspectato sedis apostolicæ judicio, vel fidei causa agitaretur, vel generalis synodi sen tentia retractaretur. Quod comminatus fuerat de via pontifex, id eum statim atque Constantinopolim venit, adversus Mennam, aliosque episcopos non resipiscentes, præstitisse, tradit Facundus libro mox citato, propter quod et illos, qui talibus communicave rant, veniens in regiam civitatem, a communione suspendit. › Ea suspensio trimestre spatium tenuit, donec aulæ precibus soluta est *7. trum compendiosa Responsio ad Sacram, et ana thematismus adversus Theodorum et Ibam. Ana thematismus legitur apud Facundum lib. IV, cap. I ult. Sacra et Responsio Græce ac Latine subjuncta est quinta synodi Actis, qualia nunc habentur. Miror vero ambas illas, Sacram dico et Respon sionem, visas hominibus quibusdam ad v synodum pertinere: nam etsi habet Sacra hæc nonnihil cognationis cum alia, quam constat collatione i quinta synodi prælectain, mirum tamen quantum in pluribus differt; idque nemo qui legerit, non animadvertet. Observandum porro, Sacræ, de qua loquimur, insertum esse 538 fragmentum ex libro apeloge tico Cyrilli ad Theodosium imperatorem implet illud mediam Sacræ partem; tamque parum apte appositum est, ut mirabile sit a curiosis non fuisse contemptum illud ego detrahendum putavi, dum hic exhibetur Sacra cum Responsione synodica, velut Actorum quædam reliquiæ, ad quas operæ pretium est postea nonnulla animadvertere. JUSTINIANI IMPERATORIS EPISTOLA AD SANCTAM SYNODUM Semper quidem studium fuit orthodoxis et piis imperatoribus patribus nostris, pro tempore exortas hæreses per congregationem religiosissimorum sa cerdotum amputare, et, recta fide sincere prædicata, in pace sanctam Dei Ecclesiam custodire. Quapropter et Constantinus Magnus, Ario blasphe mante et dicente Filium non esse consubstantialem Deo et Patri, sed creaturam, et ex non exstantibus factum esse, congregavit Nicææ trecentos decem et octo Patres; et cum ipse concilio interfuisset, damnato et anathematizato Ario, rectam fidem confirmare studuit: per quam divini illi Patres confitentes Filium consubstantialem esse Deo et Patri, non vero creaturam, et ex non exstantibus factum, usque ad hodiernum diem cànitur. Theodosius autem senior, Macedonio negante deitatem sancti Spiritus, et Apollinario ejus disci pulo blasphemante incarnati Dei Verbi dispensa tionem, et dicente, Dei Verbum non assumpsisse mentem humanam, sed carni animam irrationalen Ex his porro, quæ ex Facundo relata sunt, li quido patet, eo tempore, quo dixi, habitum fuisse a Menna concilium: quomodo enim pontifex iram, alioquin justissimam, tandiu retinuisset? quomodo animi sui sensum in via tantummodo prodidisset? quomodo, si Romæ positus vim episcopis ab im peratore illatam, meticulosorumque præsulum ignavam servitutem rescivisset, ejusdem violen tiæ metu non se prudens continuisset Italiæ fini- [ habenti fuisse unitum, congregatis in Constantino bus? Nam quod excipere posset quispiam, non venisse Vigilium ad imperatorem, sed vi deporta tum, momenti nihil habet; siquidem quod acce ptum est ex Anastasii relatione, de Vigilio ex æde Sanctæ Cæciliæ a Belisarii satellitibus abrepto, et in navem injecto, mera fabula eruditis plurimis videtur; ab eo certe debet rejici, qui moram Vigilii in Sicilia facit annuam, aut etiam, si Deo placet, biennem. De Actis concilii supersunt tria tantum, quod b II Cor. x, 20. Vid. supra, p. 231 seqq. politana urbe centum quinquaginta Patribus, ac ipse particeps concilii effectus, damnatis et ana themate perculsis prædictis hæreticis, una cum impiis eorum dogmatibus ac sectatoribus, curam adhibuit, ut recta fides prædicaretur. ‹ Theodosius vero junior, impio Nestorio dicente, alium esse Deum Verbum, et alium Christum; ac Verbum quidem natura esse Filium Dei et Patris, Christum vero tantum ex gratia Filium impie in troducente, et sanctam Mariam Dei genitricem esse

mavit. Memoria Justinianum defecit: nam annis de Iba, verbum ullum factum est aut de scriptis saltem quindecim, antequam concilium Chalcedo mense haberetur, excerpta ex libris Theodori pro Nestorii libris, imperiali præcepto combustis, in vulgus sparsa sunt: quod aperte constat ex litteris Cyrilli, Procli et Joannis Antiocheni. Tam absurda porro, tamque imperita opálµata quis eruditus putet esse hominis, qui scriptor insi gnis sapientissimusque merito prædicetur? quis non credat potius illius esse, qui, si suapte industria typum composuit, non minus sil ¿valóáántos quam Justinianus? si aliena opera usus sit, sibique supponi fetus siverit tam fœdos, ab 541 Halloixio jure di ctus sit rudis et illiteratus: siquidem præ inscitia discernere non valuit, quæ adoptaret cum laude. Ad ejusmodi epistolam respondit synodus: post quam ad se transmissa ex Theodori libris excerpta rursum sollicite pervidit. < Chalcedonense sacrum concilium Theodoretum et Ibam graviter verbis insectatum, non alia conditione in gratiam recepit, quam ut prius sua damnarent mala scripta et Theo dorum ac Nestorium. Nos autem, præter reliquos omnes hæreticos a dictis quatuor sanctis conciliis damnatos, atque Ecclesia exclusos, damnamus etiam atque proscri Limus Theodorum, qui fuit Mopsuestiæ episcopus, ejusque impios libros: necnon ea, quæ Theodore tus male scripsit contra veram fidem, et duodecim sancti Cyrilli capita, ac primam sanctam Ephesi nam synodum, et pro defensione Theodori ac Ne storii. Præterea damnamus etiam epistolam, quam Ibas fertur scripsisse ad Marim Persam; quæ negat Ver bum Dei ex sancta Virgine deipara Maria incarna tum hominem esse factum, et divum Cyrillum pro hæretico traducit: ac primam quidem Ephesinam sacram synodum reprehendit, ut quæ incognita causa Nestorium damnaverit: duodecim autem capitula sancti Cyrilli conspuit: Nestorio vero et Theodoro, eorumque impiis scriptis et opinionibus patrocinatur. Quapropter effrenes hæreticorum istorum lin guas, impiissimaque scripta, ipsosque ad extremum in falsis suis opinionibus ac malitia perseverantes, optino jure patri mendaciorum diabolo annumeran tes dicemus. › Vadite in lumine ignis vestri, et in flamma quam concepistis. Fallit Cappadox (fuit enim et typi Justinianei, et responsionis synodicæ auctor), fallit, inquam, cum maligne scribit, Theodoretum et lbam non alia con ditione receptos Chalcedone, quam ut prius sua damnarent mala scripta, et Theodorum ac Nesto rium: nam nec actione vi, in qua Theodoreti causa disceptata est; neque ix et x, in qua actum Theodoreti, aut de Theodoro. Epistola vero Ibæ, sin minus cum laude, saltem sine improbatione, vel synodi vel Ibæ, lecta est: egebat tamen hoc mendacio Cappadox, ut facilius præsules induceret ad id damnandum, quod Theodoretus ipse Ibasque prius in Chalcedonensi concilio damnassent Neque vero istud unum commentus est, sed alia longe plura, ut gnaviter mentiri proprius ipsius character videri possit, et non argutius quam ve rius Halloixius scripserit, Justiniani epistolam de tribus capitulis a Theodoro quidem fabricatam, sed a patre mendacii, qua parte historiam spectat, dictatam. 542 Habet tamen tum epistola Justiniani, tum hæc synodica responsio, id veri, quod Theodoretus male scripserit contra veram fidem et duodecim sancti Cyrilli capita, ac primam sanctam Ephesinam synodum, et pro defensione Theodori ac Nestorii. › Quibus verbis indicantur scripta tria, ex quibus primum solum vulgo notum est; alia duo", si ta men duo, hactenus ignota; utriusque nos exiguam partem edimus in hoc Auctario Theodoreti. De quinta Synodo. § I. Observationes ad indictionem synodi. 1. Constat certis monimentis synodum bis fuisse ab imperatore Justiniano indictam: semel anno 546, cum summus pontifex Vigilius Roma excitus est; iterum anno 553, postquam pontifex, scripta ad Eutychium Constantinopolitanum antistitem recens ordinatum epistola, causam trium capitulorum agi permisit. II. Evocationem priorem satis probat vel ipsa una, quæ pontificem inter et Justinianum orta est, al tercatio de loco synodi, quam ille in Sicilia, iste Constantinopoli celebrari vellet. Posteriorem de monstrat relatio Constantini Quæstoris coram epi scopis synodi v, collatione 2 facta. III. Utriusque enarrationis litteræ videntur per iisse nec enim reperiuntur aut in Collectione conciliorum, aut alibi uspiam, quod quidem memi nerim. Fuerunt tamen procul dubio aliquot, et quidem diversæ a Sacra illa, quam Theodorus Si lentiarius ab imperatore ad v concilii Patres altu lit, et collat. 1 prælegit. Hæc enim longe alio diverso ten pore consignatur, eo nempe et anno, et mense, et die, quo prima collatio. IV. Credibile est utrasque evocationis litteras fuisse admodum similes Sacræ mox dictæ: ad eumdem enim finem spectabant, et ad eosdem scri bebantur. Nihil igitur ambæ quidquam de Origene continebant, de quo nihil habet Sacra, ut apertum d Isa. L, 11. * primum. Scilicet reprehensio anathematismorum Cyrilli. * alia duo. Nimirum quæ pro Theo doro et Diodoro, necnon quæ contra synodum Ephesinam scripsisse fertur.

est. Quæ vero tandem ratio, cur nihil haberent? ponuntur ordine, quam quo subscribuntur in An quia conclamata jam erat, omnibus consentien tibus, Origenis causa? Sed cur Origenistarum ini mici non hanc quoque celebrandæ damnationis occasionem arripuerunt? Verum de hac re postea. V. Indicendæ synodi nullam anam imperator ra‐ tionem attulit, quam quod rescire vellet, quid de tribus capitulis sentiendum foret, quidve sentirent episcopi non privatim 543 tantum, quod jain olim.cognitum; sed communiter, quæ callidissima Justiniani ars. Sic enim declinabat invidiam motæ rursum de fide concilioque Chalcedonensi quæstio mis, post orbis totius sententiam a Leone impera tore per litteras rogatam. § II. Observationes ad collationem I. I. In codicibus editis initium datum synodo legi tur 1v Nonas Maii, in Bellovacensi ms. I Nonas. Hæc potior lectio siquidem anno 553 littera Domini calis erat E, et proinde dies quartus Nonas fuit Dominicus, atque ita tertius Nonas fuit feria se cunda, qua more majorum, post rem divinam die Dominico rite procuratam, inchoabantur synodi. Sic Chalcedonensis die 8 Octobris, quo anno littera Dominicalis G. Sic Ephesina die 12 Junii anno 431 lit. Dom. D. Sic Constantinopolitana I die 24 Maii anno 381, lit. Dom. C. Sic Nicæna die 14 Junii anno 325, lit. Dom. C. Hanc Bellovacensis codicis lectionem demon strant Acta 1 et 11 collationis. Nam quo die inchoa ta est synodus, accesserunt ad Vigilium patriarchæ cum aliis episcopis, rogaturi ut una cum ipsis con veniret. Promisit Vigilius se postero die responsu rum; postero illo die, qui fuit secundus ab in choata synodo, redierunt patriarchæ ad Vigilium. Atqui aiunt se ad eum rediisse ante dues dies, quam habita est secunda collatio. Cum igitur se cunda collatio sit habita octavo Idus Maias, necesse est celebratam esse primam ni Nonas: quæ cum lectione Bellovacensis codicis omnino conveniunt, cum vulgata neutiquam. II. Majorum sedium antistites maligne et invi diose recenset Victor Tunonensis, perinde quasi velit, ut erat trium capitulorum acerrimus defen sor, persuadere synodum, in qua damnata sunt, non tam fuisse legitimum sacerdotum cœtum, quam adulterorum majori ex parte factionem. Sic cum ait Post consulatum Basilii V. C. ann. 13 Constanti nopolim. synodus Justiniani principis præcepto colligitur, cui præsules sedium aderant, Vigilius Romanus episcopus, superstite Silverio, ordinatus; Apollinarius Alexandrinus, Zoilo vivente, promo tus; Antiochenus Domnus; Eustochius Macario remoto Hierosolymitano episcopo, episcopus factus; et Eutychius Constantinopolitanus, qui Mennæ fue rat subrogatus. › III. Cum recensentur initio primæ collationis nomina episcoporum, qui interfuerunt, alio dis octavæ collationis fine: exempli gratia, Thalelæus Isindorum episcopus post Macarium Prymnesiæ et Megalium Myrenorum inscribitur; sed longe ante ipsos subscribitur: Valerianus Obbæ in Africa epi scopus Cresconium Cuiculitanum Africæ pariter episcopum, pluribus interjectis, in inscriptione præcedit, sequitur 544 in subscriptione, etc. Ar gumentum igitur, quod nonnulli ducunt ab ordine, quo censentur episcopi in Actis conciliorum, cu jusmodi nunc habentur, ad æstimandos ordinatio nis præcedentis aut subsequentis annos, infirmum est, adeoque fallax, ut nuperum quemdam censo rem abduxerit in intolerabiles [errores: quod postea indubitatis ex ipso codice Africanæ Ecclesiæ argumentis demonstrabitur. IV. In prima collatione, episcopi Africæ nomi nantur omnino sex: Sextilianus Tunetensis, Pom peianus Byzacii, Cresconius Cuiculitanus, Valeria nus Obbæ, Cresconius Zatarensis, et Restitutus Mileon. In octava adduntur duo, Victor municipii Sinuæ, sic enim legendum, non Summæ, et Cre sciturus Bossæ. Primus legatione Primosi Cartha ginensis functus est: secundus, qui Victorianensi Ecclesiæ præfuit, pro Byzacena provincia: tertius pro Numidia quartus pro Mauritania consedit. Ex quatuor aliis, Numidæ fuerunt duo, Zatarensis et Milevitanus; reliqui proconsulares, Sinuaritanus et Bossetanus. Valerianus porro Obbitanus, qui om nino Maurus fuit, ut constat ex Notitia episcoporum Mauritaniæ Cæsariensis, in qua Obbitanus episcopus censetur, in collatione prima dicitur Africanæ pro vinciæ, in octava proconsularis. Sed recte postre mum hunc locum emendavit Labbeus ad marginem, ex probatissimo ms. codice, apposuitque Africana quæ vox aliud nihil significat, cum Valeriano Obbæ,, Restitutoque Mileon adjungitur,quam quod uterque in Africa fuerit episcopus. Peregrinatus est igitur Censor diu, ut Obbam reperiret in proconsulari provincia, cumque nulla compareret, nec vellet ocu lis suis eam in Mauritania demonstrantibus cre dere, ex Olbia, quæ proconsularis est, Obbam fa bricatus est. V. Lecta est initio imperatoris Sacra, quæ a Theodoro Cappadoce composita merito credi po test. Hanc vulgati codices quarto Nonas Maii, Bello vacensis tertio datam loquitur. In ea multa falso referuntur. Hæc de multis 1. Dicuntur ab imperatore Theodosio juniore ad Ephesinam synodum priorem directi judices, qui deberent concilio interesse. Posterior synodus, quæ latrocinalis dicta est, pro priore ecumenica sumitur. Nam ad priorem habendam unicus comes Candidianus missus est, non ut se immisceret ne gotio fidei, sed ut compesceret tumultuantes mo nachos missi sunt ad posteriorem judices duo, Elpidius et Eulogius. Id constat ex gemina Theo dosii Sacra, altera ad Patres synodi Ephesinæ pri inæ, altera ad Proclum proconsulem Asiæ.

Quo loco ostendimus, unde natus sit popularis error dicentium, et olim, et etiamnum, a Nestorianis Christum ex meritis conjunctionem cum Verbo habuisse. IX. Id totum, quod de Mopsuesteno collatione quinta prolixe ingeritur, congestum fuit adversus Facundi defensionem. Attulerat ille pro Mopsue steno primum utriusque Theodosii imperatoris testimonium, Senioris nempe elogium, Junioris sanctionem; deinde Gregorii Nazianzeni et Chryso stomi epistolas ad Theodorum; postea Joannis An tiocheni pro Theodori commendatione ad Cyrillum et Proclum, Cyrilli et Procli ad Joannem mutuas litteras; denique synodi orientalis pro eodem sen tentiam, et Chalcedonensis concilii prudens in ipsius causa factum. Nihil habuit Cappadox, quod adversus Theodosii Magni elogium opponeret, nisi commune istud: Nihil prodesse male agentibus, si contigerit, quosdam vel ignorantia, vel præ sumptione, vel etiam dispensatione quadam scri psisse aliquid pro eis. Opposuit Cyrilli et Procli litteris, tum commune istud, tum eorumdem plura contra Theodorum: opposuit pariter Theodosii Junioris sanctioni ejusdem sanctionem de combu rendis Theodori libris opposuit denique Orienta lium synodicæ sententiæ, et jussionem Theodosii, et Orientalium quorumdam, velut Rabbulæ Arme niorumque libros, et Mopsuestenum concilium, et alia ejusmodi; sed nibil majoris momenti, quam convictionem supposita a Facundo Gregorii Nazian zeni epistolæ ad episcopum Tyanensem, quasi ad Mopsuestenum scripta esset. Verum ejusdem crimi nis reus a quibusdam peragitur Cappadox, ut con stat ex observatione vi et VIII. Cæsarea Cappadociæ metropoli? Quo pariter jure illa Theodori opera, quæ Marius Mercator defloravit. Gregorius querimonias ad Theophilum Alexandri num, spreto Flaviano Antiocheno, detulit, cum Ci licia secunda subsit Antiocheno exarcho, 549 et Nicæna synodus Alexandrini antistitis auctoritateın Ægypti, Libyæ et Pentapoleòs limitibus definierit? Quid? quod dici non potest, quo tempore epistola scripta sit, an ante, an post synodum illain Constan tinopolitanam, cui anno 394 interfuerunt majorum sedium antistites, Nectarius Constantinopolitanæ, Alexandrinæ Theophilus, Flavianus Antiochenæ, aliique celebrioris nominis episcopi, quos inter Gregorius Nyssenus et Theodorus Mopsuestenus. Si ante synodum, cur in ea nec accusatus est Theodo rus, nec a tantis tantoque fidei studio incensis epi scopis monitus? cur tanta causa neglecta, cum post encænia 'Amoσtolaíou, ad quæ vocati erant a Rufino celebriores Orientis episcopi, longe minor, Bostren sium nimirum episcoporum, dirempta sit? Si post synodum, cum Nyssenus supervixerit menses quin que (siquidem synodus habita dicitur i Kalend. Octobris, Arcadio III et Honorio II. AA. CC., obiit Nyssenus anno consequente die 10 Martii), quo modo, acceptis dudum querelis, non præsens præ sentem Theophilum in urbe regia monuit? cur e Cappadocia in Ægyptum scripsit? Deinde, si Theo philus vel a Gregorio, vel cum Gregorio, queriino nias suscepit: qua de causa non statim monuit Flavianum, tempestate Antiochenæ Ecclesiæ præsi dentein, sed longo post tempore, Porphyrium Fla viani successorem? Nono enim ille post Gregorii obitum anno Antiochenam in sedem invasit. Quod si Theophilus dicatur Porphyrio non post susceptas a Gregorio querimonias scripsisse, sed respondisse tunc, cum a Porphyrio Commonendæ (sie enim le gendum), id est, Commonitorii sibi oblati exemplum accepisset; declinabitur quidem, quod mox object; sed vix explicabitur; quo sensu Commonitorium dici possit oblatum, sive Gregorio, sive Theophilo, sive etiam Porphyrio, adversus Theodorum adhuc vivex tem: siquidem hac loquendi formula significari so leant posteriora vitæ tempora; vixit tamen Theo dorus post Gregorium annos duos et triginta; post Porphyrium novemdecim. Est et alia avtoria. Qua ratione enim Gregorius dicitur suscepisse querimo nias adversus Theodorum, quandoquidem ipse Gre gorius in epistola, nondum se novisse, scribit aucto rem erroris, qui subloqueretur duobus filiis? Viderit Cappadox, quomodo ista cohæreant viderit instrumentorum artifex, non imperitior quam malignior: viderit homo, qui propter impe ritiam aut improbitatem, interpretari voluit de Theodoro, quæ de Pauli Samosateni reliquiis Antio chiæ et Alexandriæ superstitibus dicta sunt; cum nihilominus in eo saltem Samosatenus et Theodorus dissentirent: quod, quamvis adoptivam duntaxat filietatem uterque tribueret Christo, Theodorus non meritis acquisitam, ut Paulus, tribuat, sed con genitam, u: aperte demonstravimus 550 in Notis ad X. Cum Facundus in libris pro Theodoro pu gnasset auctoritate Augustini et traditione Eccle siæ, qua probaret, defunctos in pace damnari non posse, responderunt Sextilianus et Benignus (ille Carthaginensis, hic Thessalonicensis episcopi lega tione fungebatur), et Sextilianus quidem adduxit Augustini testimonia in contrarium, Benignus vero exempla ex Historia ecclesiastica; sed, ut ingenue fatear, neuter apposite. Augustinus enim de crimi nosis loquitur, traditoribus nempe sacrorum Codi cum; Historia ecclesiastica de hominibus palam ob stinate hæresin professis: cum tamen Theodorus dici posset in errorem incidisse imprudenter, et ad id præstandum paratus obiisse, quod semel fecit in Ecclesia Antiochena, ubi verbum temere lapsom revocavit offensionis metuens. Falluntur vero, qui, quæ dicta sunt, sive a Sextiliano, sive a Benigno de quæstione adducta, facere putant adversus Con stitutum Vigilii: necdum enim prodierat, siquidem quinta collatio celebrata est ш Idus Maias, Constitu tum pridie Idus consignâtur. XI. Theodorus Cappadox, qui 551 Sextiliani et Benigni sermonem excepit, in sua illa prolixa actione videtur peccasse multa: sed illud imprimis,

quod asseruerit, neminem in pace Ecclesiæ dici debere defunctum, nisi ‹ qui usque ad mortem rectæ Ecclesiæ dogmata et servavit et prædicavit. › Nisi enim hæc regula intelligatur de obstinato, et Ecclesiæ sententiam speruente, quid fiet Cypriano, Hilario, Hieronymo, aliisque Ecclesiæ luminibus, quibus adhæsit nonnulla erroris macula? § V. Observationes ad synodum Mopsuestenum, cujus Acta inseruntur priori parti quintæ collationis, in qua de Theodoro agitur I. Synodus Mopsuestena coacta est anno 550, at que adeo annis 123, post obitum Theodori. Suo enim ille fato functus est anno 427, et Sacræ duæ, quibus indicitur synodus, consignatæ leguntur anno nono post consulatum Basilii, id est, anno Christi Adfuerunt omnes secundæ Ciliciæ præsules, to tusque Ecclesiæ Mopsuestenæ clerus, cum primori bus civitatis, saltem provectioribus ætate. Præsedit Joannes Anazarbi episcopus provinciæ metropo lita. Totum unica actione, die 17 Junii, peractum negotium nam et diptycha Ecclesiæ Mopsuestenæ recognita sunt, et auditi seniores, ut sciretur, quo tempore, quave de causa Theodori nomen expun ctum sit e sacris tabulis. Id rescire intererat imperatoris, quo responderet Vigilio renuenti damnare Theodorum, propterea quod in pace Ecclesiæ diem obiisset, et a nulla synodo hactenus damnatus foret: quare voluit ad se pariter et ad Vigilium referri, mittique Acta con cilii, quod synodicis duabus præstitum est. Hæc omnia porro quæ dixi, constant, cum ex evocatoriis litteris Justiniani, tum ex Actis concilii, testantibus, nomen Theodori in diptychis jam non haberi, nec tamen de tempore et causa expunctio nis constare. II. In libello synodico fit mentio synodi Mopsue stenæ, in qua longe aliter peracta leguntur omnia, quam in Actis synodo quintæ insertis. Præsules enim dicuntur sponte fideique studio convenisse Mopsuestiam: seniores quosque ab ipsis interro gatos judicio an aliquando sacris tabulis inscri ptum fuisset Theodori nomen: quod affirmassent seniores, relatum ad Vigilium Romanum ponti ficem. Quid, si fuerint synodi duæ Mopsuestenæ, qua rum alterius meminerit synodicus liber, alterius Acta synodi v? Quid, si unam Vigilius, alteram Ju stinianus haberi mandaverit: ille ut sciret, an ali quando appellatus fuisset Theodorus in sacris diptychis; iste, an expunctus? Quid, si priorem cogi voluerit Vigilius, ut suam inde sententiam, de non damnanda Theodori persona, firmaret; poste riorem Justinianus, ut prioris auctoritatem 552 infringeret? In re obscura conjicere tantum licet. 31 judicio. Legendum esse, in synodo. III. Habita est porro synodus, sive una, sive ge mina, post absolutos a Facundo libros duodecim, quibus capitula tria defendit; imo post singulare contra Mocianum opus. Neque enim siluisset pro cul dubio de re, quæ tantum afferret in utramque partem causæ suæ præjudicium. Absolvit igitur libros Facundus circa annum 548, aut etiam prius quam erumperet in apertum Justiniani adversus Vigilium tyrannica ferocitas. IV. Inscriptum fuit diptychis aliquandiu Theo dơri nomen: alioqui ea non scripsisset Cyrillus, quæ sunt in litteris ad Joannem Antiochenum de Theodori opinione in Orientalium mentibus. Re tentum est ad Theodoreti usque mortem, quæ con tigit anno 457. Quomodo enim amicos Cilicas id permisisset committere adversus hominem, quem velut divinum ubique suspicit? Non permansit tamen ad annum usque 490; nam Martyrius presby Berorum Ecclesise Mopsuestens provectissimus, cum interrogatus esset in synodo anno 550, sacramento testatus est se, qui a sexaginta annis in Ecelesiæ Mopsuestenæ clero militabat, nunquam inter epi scopos in diptychis appellatos, Theodori nomen au divisse. Imo nec videtur ad annum usque 484 re mansisse: alioqui audivisset nonnihil senex ille de tanto negotio, si tunc cum in clero connumeratus est, adhuc recens fuisset memoria. Oportet igitur id accidisse eo temporis spatio, quod ab anno 457 ad 480, aut 484 intercessit. Et vero e clericis quidam, ut Theodorus et Pare norius, quorum alter 55 annos, alter 28 in clero egerat, professi sunt, se a senioribus accepisse, pro Theodoro Cyrilli nomen esse suppositum, utique se niorum ætate: quod non incongrue dici potest de re, quæ, quo dixi, tempore sit peracta. V. Definire certo tempus, quo. Cyrillus, deleto Theodori nomine, inscriptus sit diptychis, mihi nou licet; probabile tamen, id tunc accidisse, cum Eu tychiani potentia valerent plurimum valuerunt autem, et cum Basiliscus tyrannidem occupavit, Cnapheumque Ecclesiæ Antiochenæ reddidit anno 475, et cum Zeno imperator Henoticum edidit anno 482, et cum, Calendione pulso Antiochia, iterum Cnapheus in sedem, unde dejectus fuerat, restitu tus est, anno circiter 484, cum Eutychiani, inquam, potentia valerent, ferverentque in Cilicia tumultus, atque Acephalorum hæresis invalesceret. Videor ergo mihi, non temere conjicere, expun ctum esse Theodori nomen e diptychis eo tempore, quo Cnapheus, Calendione pulso, Antiochenam Ec clesiam invasit. Nam tumultuosis temporibus quid non licebat? quid non audebat Eutychianus Cna pheus adversus hæresis suæ nominatissimum adver sarium? quid non pateretur Mopsuestenus clerus inter arma, et a potentissimo suo exarcho? 553 cujus nomen polius pro Theodoro supponeretur, quam Cyrilli, quo mendaciter auctore Eutychiani

gloriabantur? qua tempestate facilius deleretur me- fuerit Marius Mercator, quamque notus Gregorii moria facti tam audacis, quam qua, rebus omnibus sive imperii,,sive Ecclesiæ, perturbatis in Orientis diœcesi, facile erat Mopsuestenos Antiochenis con sentire, quibus jam dudum Eutychis sectatores præcerant? Tunc enim videntur vetera diptycha, suppositis novis, sublata. Nam quæ producta sunt in concilio, vetera absque dubio non fuerunt: alioquin, vel erasi in membranis, vel obducti in chartis Theodori nominis vestigium Cilices deprehendissent, nec id in tanta, quantam jactant, ¿xpiбeiz referre omisis sent. Hanc forte ob causam factum est, ut episcopi semel atque iterum a cimeliarcha expeterent, an non haberet diptycha productis veteriora, negantem que cogerent, propositis divinis Scripturis, respon sum firmare.! VI. Inter episcopos, qui censentur in Mopsueste nis diptychis, frustra fuerit, qui Macedonium quærat Arianæ hæresi addictum. Censentur enim illi tantum, qui fato functi sunt, ex quo immaculata et ortho doxa fides in Ecclesia Mopsuestena prædicata est: › fides, inquam, Nicæna, quæ apud veteres nomine fidei & intelligitur. Vitam porro Macedonius ille, postquam interfuit Nicænæ synodo, ad annum circiter 350 protraxit, siquidem Sardicensi concilia bulo, ut dicitur, anno 345 subscripsit. Quare-Pro togenes et Zosimus, qui Macedonium exceperunt, præcesserunt vero Olympium, non videntur episco palem tenuisse sedem amplius quam annis triginta, quandoquidem Olympius, qui Zosimum excepit, concilio 11 generali interfuit anno 381. Olympius Ecclesiam Mopsuestenam rexit ad annum usque 351; quo anno decessit Theodoro; Theodorus Tho mæ, post episcopatum 36 annorum; Thomas Bas siano, post 22 aut 23 annos. Nam Bassianus suum habuisse legitur in concilio Chalcedonensi vicarium, anno 451; ipse vero, et qui sequuntur in diptychis, Joannes, Auxentius, Palatinus, Jacobus, Zosimus, et Theodorus junior ad annum usque 547 Mopsue stenæ Ecclesiæ præfuerunt: Theodorus enim ille dicitur in gestis ante triennium obiisse; Simeon vero postremus omnium ea ipsa indictione XIII, qua convenit synodus, post tres episcopatus annos obiit. temporibus: inde ipsi magna auctoritas accedit. Accedit etiam non mediocris, ut id obiter moneam, ex eo, quod S. Leo versione scholiorum Cyrilli, quam elaboravit Marius Mercator, ad testimonium proferendumi usus est. II. Epistolas et concionum fragmenta adversus S. Cyrillum, quæ proferuntur, nonnulli, etiam ma gni nominis, opinantur supposititia. Falli opinione sua, ostendimus in censura Operum Theodoreti quantum vero lucis Marius Mercator ad id osten dendum attulerit, planum ibidem fit. III. Ex epistolis Theodoreti ad Nestorium et Domnum Antiochenum, atque ex allocutione dicta Antiochiæ post mortem S. Cyrilli, quæ monumenta omnino germana sunt, historia ecclesiastica illorum temporum illustratur, et simul aperte demonstratur suppositio epistolæ Theodoreti ad Sporacium, deci mique capitis lib. IV De hæreticis fabulis, quæ de Nestorio loquuntur, ut in opere mox appellato os tendimus. § VII. Observationes ad Constitutum Vigilii papæ. I. Consignatur collatio quinta III Idus Maias; sexta xıv Kalend. Junias, Constitutum pridie ldus Maias. Constitutum igitur inter utramque collatio nem vel confectum est, vel saltem missum impera tori: quare videtur dedisse occasionem differendi in feriam secundam sequentis hebdomadæ collatio nem, quo post quatriduum instructior veniret Theo dorus Cappadox ad refellenda, quæ pro Ibæ epistola in Constituto allata fuerant. II. Judicatum a Constituto diversum fuit, quan quam pontifex utrumque nomen aliquando confu dit: illud enim in synodo triginta episcoporum con féctum est; isti quatuordecim tantum subscripserunt jlli subscripsit Rusticus, non Pelagius; isti Pelagius, non Rusticus illud Mennæ directum est, istud imperatori: illud revocavit pontifex, sibique reddi obtinuit, postquam vidit ortas inde orientalis Ec-` clesiæ querelas; istud, si qua fides epistola: ab il lustrissimo Marca editæ *, revocavit quidem, sed ex parte tantum, et post orientalis Ecclesiæ consensio nem in Acta quintæ synodi. Quid plura? Judicatum anno 548, die undecimo Aprilis pridie Paschatis Constitutum anno 553, die 14 Maii, feria quarta edi tum est”. Adde quod in Constituto Epixonal quinque judicati, velut alterius operis, proferantur. III. In Constituto respondet pontifex ad edictum imperatoris de tribus capitibus, quod præ magnitu dine volumen vocat, quodque accepit a Theodoro palatii decurione 555 non ante multos Paschæ dies. Sic enim legendum est, ut cum induciis vi ginti dierum ad respondendum petitis congruant omnia nam demptis paschalibus diebus, id est, sive qui antecedunt, sive qui sequuntur, solemnibus tribus aut quatuor, invenientur facile viginti indu VI. Observationes ad partem quinta collationis, quæ continet cognitionem causæ Theodoreti. I. Dignum illud est, cui mentem antiquitatis cu riosus indagator advertat: in epistola nempe Pela gii II ad Istriæ episcopos (librum merito Grego rius nominat propter prolixitatem), cum de Theo doro et Iba seriso fit, proferri utriusque fragmenta ex veteri quintæ synodi versione; cum venitur ad Theodoretum, jam non 554 ex eadem versione excerpta adduci, sed ex Marii Mercatoris libro ad versus Theodoretum. Ea res aperte docet, quanti * Vid. supra, p. 215. *³ Vid. supra, p. 234 et 243.

ciarum dies in conficiendo Constituto positi: siqui- pontificem, cum infirmitatem causaretur, viginti dem illud die 14 Maii consignatur; Pascha vero in cidit hoc anno in diem 20 Aprilis. IV. Ex sexdecim præsulibus, qui cum Vigilio Constitutum subscripserunt, decem in Italia episco patum gesserunt: in aliis provinciis reliqui sex. Nam Alexander, qui Melitenus dicitur, quique de cimo tertio loco subscribitur, non in Armenia mi nore episcopatum obtinuit, sed apud Brutios in Ca labria ulteriore: alioquin inter metropolitas censi tus fuisset, cum Melitene foret Armeniæ minoris caput. Mirum non est, hos decem Italos ad conci lium generale non fuisse nominatim vocatos a Pa tribus, tunc cum alii evocati: nam Itali, quando quidem suo capiti adhærebant, cum ipso quoque invitabantur. Sed cur evocatis quatuor aliis, Afro nempe Primasio, Illyricis Paulo Ulpianensi, Proje cto Naissitano, et Sabiniano Zapparensi, citati non sunt pariter Pastor Iconiensis in Lycaonia metropo lita, et Vincentius Claudiopolitanus, ut videtur, in Bithynia? An, quia metropolitæ cuilibet jus erat pro arbitrio adeundæ synodi, non eṛat aliis sub metro polita positis? V. Constitutum mirabili quadam ratione com positum est, ut nihil sexto sæculo melius, et forte par, editum reperiatur: omnia et artificiose dispo s'ta sunt, et rationibus, si tempora paterentur, in victis munita, et prudentissime provisa adversus contrarias exceptiones. Nulla sententia suum non habet proprium pondus, quod intelligens quisque causæ miretur: nulla vox non studiose adhibita, plenaque exquisiti ad historiam temporum negotio rumque sensus: nihil omissum artis oratoriæ, imo et apodicticæ. Ponit primo pontifex regulam, quæ in ferenda de tribus capitulis sententia servanda sit. ‹ Inhæren dum sanctorum Patrum et yenerabilium quatuor synodorum, ac præsulum sedis apostolicæ definitio nibus atque judiciis. Hanc regulam Græci semel iterumque suis, quas Constitutum præfert, profes sionibus, se sequi velle testati sunt, id enim spo ponderunt: semel in templo S. Euphemiæ duce Menna; iterum die Epiphaniorum, præeunte Eu tychio.. dierum inducias, et per Pelagium diaconum episco pos interim monuisse, ut ‹ antiquum et regularem custodientes ordinem ne ante sedis apostolicæ pro mulgationem sententiæ, quidquam proferre tenta rent. › Hæc causa, cur Constitutum fieret, et cur hoc tempore. Post hæc pontifex, proposita regula, uti præfatus est, damnat capita omnino sexaginta ex libris Theo dori Mopstesteni, simulque anathema dicit omni ad ecclesiasticos ordines pertinenti, qui Patribus atque doctoribus Ecclesiæ contumeliam ex supra scriptis impietatibus quodammodo ascribere vel irrogare voluerit. Omni, dixit, ad ecclesiasticos or dines pertinenti qua exceptione prudenter de clinavit invidiam damnati principis, qui alias gene rali sententia comprehensus videretur; siquidem ob impietates supra dictas, Theodoro criminosata liten intendebat. Ubi de doctrina dixit pontifex, de persona judi cium laturus, consulit Patres Theodoro vel æquales, vel suppares; Cyrillum dico et Proclum: consulit et duas synodos, Ephesinam ac Chalcedonensem; omnesque reperit, etsi Theodori dogmata quædam damnaverint, personam tamen reveritos: neque enim Theodori nomen voluerunt, ne synodalibus quidem monumentis propter regulam, quæ de mor tuis in sacerdotio servanda est, contineri. › Imo re perit Cyrillum ac Proclum, qui, cum anathemate Theodorum percelli posse negarent, non alia tamen causa uterentur, quam quod ‹ adversus cineres ar cus intendere, insultare defunctis, præsertim in episcopatu injuriosum esse post mortem iis, qui nec vivi culpati sunt, hominis sit et bumanitatem obliti, et odiose improbi. Consulit deinde de quæ-' stione præcessores suos, Leonem et Gelasium, in telligitque ex ipsorum litteris, quid et exemplo, et doctrina, et decretis statuerint: nulli scilicet licere noviter aliquid de mortuis judicare, sed in hoc relinqui, in quo unumquemque dies supremus invenit. › Unde, concludit, non audere se, qui ma jores sequatur secundum regulam initio proposi tam, ‹ sua Theodorum damnare sententia, sed nec ab alio quoque condemnari, concedere. > Affert deinde causam, cur Constitutum effectum sit, et cur hoc tempore: ait nempe se optasse, ac sæpius poposcisse, ut in Italia vel Sicilia synodus haberetur, ad quam Latinæ linguæ præsules conve nire possent: imperatorem suas preces non audiisse; consensisse tamen, ut Constantinopolim advocaren tur utriusque Ecclesiæ antistites: et Latinæ quidem quos nomine pontifex censeret; Græcæ vero, quos 556 imperator: id cum minime præstaretur, pla cuisse saltem, ut ab episcopis utriusque linguæ in urbe regia exsistentibus, æquato numero, causa trium capitum secundum propositam regulam, co gnosceretur: quod cum implere pararet Vigilius, missum esse edictum non ante multos Paschæ dies, cui continuo responderi imperator vellet: petiisse Deinceps in causa Theodoreti versatur, eamdem adhibens regulam: negat enim a se posse rejici at Nestorianum, quem synodus Chalcedonensis reco pit; cui Cyrillus condonavit, si quid in se commi sisset; quem Leo pontifex restituendum sedi man davit; qui a 557 Dioscoro indigna passus est ob fidem; qui Nestorium cum Patribus sexcentis et triginta damnavit; qui Leonis epistolam, id est, fidei formam defendit; qui, si quid olim adversus Cyrillum inconsulte protulit, coram Ecclesia tota retractavit; qui denique a sententia tam solemniter dicta, ad mortem usque in pace Ecclesiæ obitam, non recessit. Quinque tamen anathematismis pro scribenda putavit, quæ adversus Cyrilli capita Theodoretus objicere visus erat.

dicto. Sed intererat tacere, non modo principis judicium de Nestorio, post auditos utriusque par tis legatos; verum etiam mandatum de ordinando a Catholicis Maximiano in locum dejecti. 3. Refer tur invidiose negotium pacis, quasi palinodiam Cyrillus cecinerit, eoque facto Orientalium gesta non excusaverit tantum, sed etiam absolverit. Ve rum de epistola hactenus. concilium, non ut episcopum, sed ut Theodoreti, quasi recesserit volens, et non ex principis inter quod opinor, comitem. Quare ubi dicitur, µałówṛwv wv, cognoscentibus nobis, emendari posse credo, μłówεpwv, 'cognoscentibus nostris: fuit enim partis Orientalium, quos dicere potuit suos; nec fuit episcopus, cujus est cognoscere. 2. Marim Per sam Theodoro non familiari tantum, sed etiam magi stro usum. 3. Rabbulam Theodoro dixisse anathe ma, eo temporis intervallo, quod inter solutionem concilii Ephesini et pacem Ecclesiarum intercessit. 4. Id fecisse Rabbulam, non studio fidei, sed ob ve teres inimicitias inde natas, quod in synodo Theo dorus Rabbulam convicisset: sed cujus rei, et in qua synodo? V. De synodo conjicere possumus, Antiochenam scilicet aliquam fuisse utriusque enim viri provin cia, Cilicia nimirum secunda, quæ Theodori; et Os roena, quæ Ibæ, in Antiochena diœcesi censebatur Ejusmodi synodus a Joanne Antiocheno coacta dici non potest, sed vel a Theodoto, qui Joannem præ cessit, vel ab Alexandro Theodoti decessore, vel etiam a Porphyrio, quem Alexander secutus est tres enim illi tantum Antiochenam sedem tenuerunt, ex quo Rabbulas episcopatum capessivit. VIII. Lectæ sunt deinceps Procli ad Joannem Antiochenum litteræ de Iba, ut contradiceretur Constituto neganti Ibam, dum vinceret, damnatum. Hæ litteræ, ut diximus in notis ad Liberatum, da tæ sunt anno 437; ex quibus discimus, 1. Ibam Theodori fragmenta in Syram linguam vertisse. 2. Inde simplicioribus multis creatum errorem. 3. Ibam in urbe regia non bene tunc audiisse. 4. Famæ consulturum, si tomum Procli ad Arme nos scripto approbaret cum aliis Orientalibus. 5. Id exoptasse sanctum archimandritam Dalma tium, quem præ senio et sanctitate Proclus ipse patriarcha patrem suum vocat. Ibas, reor, tomum Procli non approbavit: quæ causa fuit, cur Patres adversus epistolam epistolæque auctorem interlocu ti sint. Difficilior conjectura, cujus rei convictus sit; criminis, an erroris? Forsan ex eo quod statim, IX. Post interlocutionem Theodorus Cappadox, damnato Nestorio, Rabbulas in Theodorum inve- cum aliis tribus episcopis, Ibam accusavit actione pro ctus sit, velut in Nestorii magistrum, idque fecerit lixiore quam meliore: ex ea tamen discimus totam ulciscendi causa, suspicari licet Rabbulam, a Theo- negotii, quod Ibæ factum est, seriem. Nam 1. statim doro Synusiastarum errore accusatum, eo fere tem- fere inito episcopatu, a clericis et monachis aliis pore, quo Theodorus ipse verbum de Christo in que Edessenis apud imperatorem ad Proclum ac concione Antiochena temere prolatum revocare cusatus est. Inde Proclus Joanni Antiocheno scri coactus est. Id vero videtur accidisse sub Porphy- psit. 2. Apud Domnum, qui Joanni successerat, rio, aut potius Alexandro, quorum temporibus Syn- reus factus est. 3. Domno judicium non exercente, usiastarum tumultus nondum quieverant. ut oportebat, iterum a clericis causa delata est ad imperatorem et Flavianum, qui Proclo successerat. 4. Jussione Theodosii imperatoris judicium Tyri et Beryti habitum, aut inita potius reconciliatio. 5. Causa rurşum in secundo concilio Ephesino co gnita, et depositus Ibas. 6. Denique in synodo Chalcedonensi, retractato nogotio, recepit sedem. Primum contigit anno 436 sub finem; secundum, anno 457 initio; tertium, sub finem ejusdem anni; quartum, 561 anno 448; quintum, anno 449; sextum, anno 451. VI. Fuit vero epistola unum de tribus capitulis, et illud quidem, quod majore, sive impugnantium invidia, sive propugnantium gratia, agitatum est sola enim videbatur a magna synodo recepta, atque ita damnari non posse sine synodi criminatione, Hinc solius epistolæ meminerunt, Ferrandus inter respondendum consulentibus Romanis diaconis; Pontianus Afer, cum scriberet ad Justinianum; et Illyriciana synodus, questa synodi Chalcedonensis retractari judicia. 560 Hanc nemo Catholicus, post receptos ab Ecclesia universa v synodi canones, jure proseri ptam negaverit, isto saltem nomine, quod, cum Nestorio judicium vitio peractum assereret, erat in causa, cur Nestoriani nonnulla juris specie tumul tuari pergerent. VII. In ea peccantur quædam in historiam, non inscitia, opinor, sed consilio ut quod dicitur 1. Joannes Antiochenus Ephesum venisse secundo post damnatum Nestorium die, cum quinto adve nerit. Intererat peccare, ut brevitas illa temporis festinatum a Patribus Nestorium damnantibus pro baret. 2. Dicitur Nestorius non potuisse in suam ci vitatem reverti, propter infensos magnatum animos, X. Silentio prætermittit Cappadox, 1. Ibama pau cis Edessents accusatum, a pluribus defensum. 2. Eutychis artibus, et Chrysaphii potentia, ejectum in exsilium. 3. Absentem Ephesi a Dioscoro, contra jus fasque, depositum. 4. sancto Leone, cum se dem apostolicam appellasset, receptum. 5. In Chal cedonensi concilio consedisse, post cognitionem causæ suæ, atque etiam subscripsisse inter Patres. 6. Rescissa esse, quæ Ephesi a latrocinante Dioscoro gesta essent. 7. Ibam a legatis sedis apostolicæ orthodoxum, audita epistola, pronuntiatum. 8. Om nes Patres, id est, patriarchas, vel laudasse epi stolam, vel orthodoxum Ibam dixisse. 9. Sexcen tos episcopos, qui simul sententiam dixerunt per

acclamationem, eadem se cum Patribus suis sentire Nativitatis Dominicæ, de excessibus in prævalitana professos esse. XI. Relecta est pars gestorum sive Ephesinorum, sive Chalcedonensium, ut epistola Ibæ videretur contraria sacris omnibus synodis. Nam Chalcedo nensis fides eadem fuit cum Ephesina, ut gesta Chalcedonensia ostendunt; Ephesina non differebat a Nicæna, ut constat ex gestis Ephesinis: atque hæc causa fuit, cur lectionem ejusmodi gestorum exce perit collatio epistolæ cum synodo Chalcedonensi. Hac de collatione nuperi dissertatoris magister, Christianus Lupus, ita scripsit: «Synodus v Chalce douensi contulit Ibæ epistolam, et undecim capi tibus discordem ostendere conata est. Conata, in quam: revera enim de singulis undecim capitibus noa ostendit; in quibusdam detorsit epistolam in sensum a scriptoris mente alienum, et injuria affe cit. Faciliter id ostendi posset, sed res longa est, et odiosissima. › Quibus verbis Patres synodi, quos notarii dixerunt annotasse capita, aut ignorantiæ ac cusat, si sensum auctoris assequi non valuerunt; aut malæ fidei, si verum assecuti, per calumniam alienum affinxerunt. Nonnullorum interest nune temporis, accusare Ecclesiam, quod aliquando erra yerit in libris famosorum hominum intelligendis. § IX. Observationes ad VII collationem. I. Cum videret imperator, episcopos reverentia summi pontificis retineri, ne sententiam ferrent; procuratione commissis: postea, id est, anno con sequente, et quidem affecto, damnatus est. Damna tio igitur contigit anno 549, nec ultra differri potest, quandoquidem inter judicatum et damnationem nullus alter annus intercessit. Constant hæc quæ dixi, omnia, ex lectione sententiæ pontificise in rebelles diaconos. V. Rusticus, quo de agitur, adversus Acephalos ad Sebastianum consortem schismatis et pœnæ, li brum scripsit, in quo primum suam sortem descri bit, et exsilium solatur specie confessionis pro fide. Deinde Vigilium papam, suum ex germano patruum, sub Acephalorum invidioso nomine perstringit. De nique contemptu dignitatis, qua spoliati fuerant, se Sebastianumque commendat. Habetur opus illud tom. IV Bibliothecæ Patrum parte 1; sed, quod dolendum est, meliori ad historiam parte mutilum. VI. Sententia damnationis ad reos transmittitur per tres episcopos, diaconos duos, subdiaconos duos, necnon notariorum primicerium. Tanta erat, jam inde ab his temporibus, dignitas diaconorum car dinalium, de qua Rusticus ipse Sebastianum al loquens: «Memento Christianum te esse atque dia conum, et hoc summæ totius universitatis Ecclesiæ. Si importabile onus est ordinis, › etc. VH. Damnati sunt cum cardinalibus diaconis duobus alii sex, minoris gradus Ecclesiæ Románæ ministri, Felixque Afer, monasteril Gillitani abbas, eoque multos inclinare, ut, quod Vigilius se velle Cut Liberatus et Victor habent. in Encyclica testatus est, res in eo statu relinqueren tur, quo erant Justino regnante; quatuor instrumen ta misit per quæstorem sacri palatii, quorum tria Vigilii, quartum Justini mentem, patefacere vi derentur. II. Lecta est igitur primum sententia, quam Vigilius in Rusticum et Sebastianum Ecclesiæ Ro manæ diaconos triumque capitum defensores tulit. Sollicitabat ea lectione imperator Patrum animos, quo sibi suaderi sinerent, consequens esse, ut, qui, defensores trium capitum damnaret, tria quoque ipse, si ratione ageret, capita proscriberet. Verum diacoņi, 562 non quia defenderent capita, sed quia, quod consequentes litteræ duæ ostendunt, sparge rent in vulgus, a Vigilio quartam synodum judicati scriptione violatam, damnati sunt. III. Damnatio isthæc diaconorum contigit, non anno 550, quod nupero dissertatori visum; sed an no præcedente, qui 549; siquidem in epistola ad Valentinianum damnationis fit mentio velut olim factæ, epistola tamen consignatur xv Kalendas Apri lis anni 550. IV. Hæc temporis ratio facile demonstratur editum enim est judicatum anno 549 Sabbato sancto, id est die 2 Aprilis: post editum judicatum venit Constantinopolim Sebastianus diaconus, lectumque laudavit: mox tamen ab Afro monacho seductus, illud ipsum reprehendit, velut sanctæ synodo Chalce Jonensi adversum: dein a pontifice monitus est die Quis autem fuerit Felix ille, non facile quispiam definierit, nec ubi Africæ Gillitanum monasterium exstiterit; nonnihil tamen inde suspicari licet. In concilio Africano anno 525 libellum precum Petrus abbas, pro sui monasterii immunitate, Bo nifacio primati Africæ, Patribusque synodi obtulit in eo subscriptum legitur Felicis cujusdam monachi et diaconi nomen. Monasterium, cujus immunitas procurabatur, procul dubio fuit in Byzaeena pro vincia; 363 fuit tamen diversum ab Adrumetino, Baccensi et Præcisuensi, quæ tria libellus precum in exemplum adducit, ostenditque simul, in Byza cena exstitisse, quippe cum Bacçense ad Maximia nensem, Præcisuense ad Leptiminensem diœcesin pertinere dicatur; et de Adrumetino nulla possit esse quæstio, cum Adrumentum caput fuerit Byzacii. Hæc cum ita se habeant, nescio an temere conje cerit, 1. Qui unum eumdemque Felicem esse credi derit, et qui libello precum subscripsit suum nomen, cum foret diaconus; et qui tria capitula defendit, factus abbas. 2. Qui crediderit pariter, idem fuisse monaste rium, et quod rexit Felix, cum venit Constantino polim, circiter anno 548, et cujus immunitati Petrus viginti quatuor annos studebat. 3. Qui addiderit, unum idemque monasterium, et Gillitanum a fundo, in quo situm erat, et Tripo litanum a provincia nominatum. 4. Petrum, qui libellum precum obtulit Bonifacio,

non esse diversum ab ejusdem nominis abbate, qui ▲ Vigilium eam passum esse vim a Justiniano, cum a Cassiodoro diciturin Epistolas Pauli ex Augustini fragmentis commentarios confecisse? Ut apprime conveniunt nomina, locus et tempus, pluraque adjuncta, ita conjecturam non parum ju vant. VIII. Epistola Vigilii ad Valentinianum Tomitanæ in Scythia Ecclesiæ antistitem, in vulgatis codi cibus consignatur anno xxm Justiniani, 1x post consulatum Basilii. Emendanda est temporis nota neque enim annus vicesimus tertius Justiniani coincidit eum nono post consulatum Basilii, sed cum octavo, qui omnino reponi debet, ut epistola dica tur scripta anno 549, die xv Kalend. Aprilis, id est, 18 Martii. Data est porro anno fere toto post editum judicatum: fit enim in ea mentio, et judicati, et turbarum inde a Rustico et Sebastiano motarum, et suspensionis amborum de officio, et depositionis decernendæ, nisi resipiscant. Atque inde colligitur, non latam in rebelles depositionis.sententiam ante diem, quo epistola consignabatur. IX. In epistola ejusdem Vigilii ad Aurelianum Arelatensem, quæ scripta legitur i Kalend.; Maias, Justiniani anno 24, post consulatum Basilii anno octavo, emendanda pariter temporis nota, reponen dusque annus nonus pro octayo: videtur enim nota rius per incuriam, quem unis litteris debebat an num ascribere, addidisse alteris. Aurelianus, ut erat sedis apostolicæ vicarius, summum pontificem monuerat, rumore spargi per Galliam, judicato definitum fuisse aliquid, aut pontificum priorum constitutis, aut fidei quatuor synodorum contrarium. › 564 Litteras monentis accepit pontifex pridie Idus Julias anni 549, re spondit 111 Kalendas Maias, utique consequentis an ni 550, qui et Justinianį vicesimus quartus est, et nonus post consulatum Basilii. Atque hæc me ratio cogit, ab erudito Labbeo, qui ad eumdem annum 550 ambas Vigilii epistolas refert, dissentire: altera enim anno 549, altera consequente data est. scriberet Arelatensi, ut nou animi sui sensa libere posset aperire, sed servire cogeretur tyrannidi im peratoris, qui nulla non arte Francorum, sedi apo stolicæ addictorum, amicitiam rebus suis necessa riam ambiret, quamque ut obtineret nec mendaciis pepercit, nec calumniis, sive per Græcos legatos, sive per Gallum hominem auro redemptum, per Galliam spargendis. Ad provincias vestras, inquiunt clerici, hæc omnia velociter indicetis, ne aut isti subripiant, qui missi sunt; aut Anastasius quidam, quem sanctus episcopus Aurelianus Arelatensis ci vitatis ad beatissimum papam ante hoc biennium direxerat, ibidem in Galliis aliqua mentiatur: quia et ipse, cum de Constantinopoli exire non posset, usus est consilio, ut promitteret se omnium epi scoporum Gallicanorum, ad damnanda capitula pro quibus bæc scandala orta sunt, animos inclinare, cui et præmia plurima dantes, districte ibi de hoc implendo sacramenta præstare fecerunt, et non per miserunt, per eumdem Anastasium beatissimum papam, quid in ipsa causa ageretur, fratribus suis episcopis Gallicanis scribere, nisi tantum de aliis causis, et quia fidem catholicam, et quatuor syn odorum reverentiam, secundum traditionem Patrum, custodit atque conservat.» XI. Post binas Vigilii litteras, lecta est” Justini imperatoris Sacra ad Hypatium præfectum Orientis, Constantinopoli data vi Idus Augusti, Rufino con sule, id est, die 7 Augusti anni 520; qua jubebat inquiri diligenter, verane essent, an conficta, quæ continerentur 565 gestis a defensore sive Antio chiæ, sive Cyri confectis, de statua Theodoreti, im posita currui a clericis, et in urbem triumphantis more invecta; de hymno laudes Theodoreti con tinente a clericis ovantibus decantato; et de collecta in honorem Diodori, Theodori ac Theodoreti, at que etiam Nestorii martyris, a Sergio Cyri præsule confecta. Lecta est vero Sacra ista, ut illuderet Justinianus populorum credulitati, suaderetque ni hil in Theodorum et Theodoretum tentari, quod non dudum a Justino actum foret, resque in eodem statu servari, quo erant sub optimo principe, quod optabat Vigilius. X. Ex epistola ad Aurelianum rescimus, a Ju stiniano factam fuisse pontifici hoc anno 550, si ta men facta est, spem repetendi, brevi post tempore, sedem suam; quasi jam non trium capitulorum negotium, sed auxilii adversus Gothos procurandi sollicitudo ipsum retineret. Cum nos, inquit, do minus filius noster clementissimus imperator, sicut promisit, Deo, qui cor ipsius tenet, juvante, reverti præceperit, hominem, qui nobis ad singula sub tiliter innotescat, Deo propitio, destinabimus. Quod ideo adhuc non fecimus, quia et hiemis aspe ritas, et Italiæ, quæ vos non latet, necessitas præ pedivit; donec serenissimus princeps, sicut desi derat, auxiliante Domino, sibi subveniat. › Dixi, si tamen facta est: nam, ex epistola clerico rum Italiæ ad legatos regis Francorum, 88 constat XII. Si Justini sanctio conferatur cum allocutione Constantini quæstoris, quæ initio collationis posita est, multa intelligentur ad historiam ecclesiasticam pertinentia. Ut alia prætermittam, de Sergio certe Cyri epi scopo tria maxime, præter impiam collectam, inno tescent. Ipsum nempe primum tunc cum Justinus præfecto Orientis scriberet, Antiochiæ apud Pau lum antistitem fuisse; deinde, causa cognita, deje ctum fuisse de sede; denique, permansisse ad obi. tum usque sine sede sua. Ex primo constat Paulum, qui Severo successit, post edit. Judic. Hoc autem pariter a 549 scriptum est. Vid. p. 562, § 4. **Vid. supra, p. 256. * Vid. supra, p. 217.

confecta notarius attulit in consessum, coramque synodo relegit. Antiochenam Ecc.esiam anno 520 rexisse, atque ita est, et canones compositi: illam enim et istos jam emendandos esse Victorem Tunonensem et Nicepho rum Constantinopolitanum, non minus veritati, quam sibi invicem incredibiliter repugnantes: alter enim Pauli exitum anno 540 ponit, alter eum se disse tradit sub Anastasio: uterque procul a vero. Paulus enim successit Severo, quem Justinus, ubi primum Anastasii imperatoris in locum suffectus 'est, Antiochia expulit. Non sedit igitur sub Anasta sio, quod scripsit Nicephorus. Præcessit idem Paulus Euphrasium, qui cum sedisset annos quinque, oppressus ruina urbis Antiochenæ, interiit anno 526, quod eruditus Labbeus demonstrat. Errat igitur Victor, decessisse narrans anno 540. Ex altero intelligere est, sanctionem Justini ab Hypatio præfecto Orientis fuisse exsecutioni manda tam, atque adeo non fuisse fabulam, ut quidam ausi sunt scribere; sed historiam, quæ de insanien tibus Cyri clericis narratur. Verum ea de re pro lixe egimus in Vita Theodoreti, ubi ostendimus, et qua occasione inanis ille triumphus actus sit, et quantam fecerit famæ Theodoreti conversionem”. Ex postremo solvitur implicata quæstio: an Sergius ille Cyri episcopus, qui Severianorum dux fuit adversus Catholicos in collatione Constantino politana, quam Justinianus anno 533 haberi voluit, cuique jussit Hypatium allegatione Romana reducem Catholicis præesse; an, inquam, ille Sergius sit idem cum impiæ collectæ reo: diversus enim om nino censendus est, si qua fides Constantino quæ stori, 368 atque ita dicendus Sergio uni deposito suffectus alter cognominis in eamdem episcopalem sedem, sive autowç, sive quo alio intercedente. XIII. Nihil est admodum causa, cur collectam Nestorii martyris miretur quispiam ecclesiasticæ historiæ sciens: fuerunt enim jam inde a tempori bus concilii Chalcedonensis, monachi, qui usque adeo insanirent amore Nestorii, ut deſuncti reliquias sedulo conquirerent, sanctumque virum in synodo, audiente imperatore, inclamarent. Vide Evagrium ib. 1, cap. 2. § X. Observationes ad VIII collationem. 1. In VIII collatione exposita est primum series eorum, quæ in septem præcedentibus gesta sunt. Hac in expositione observanda puto synodi verba de Vigilio papa: Cum autem sæpius et a nobis omnibus incitatus sit, et insuper, gloriosissimis judicibus missis ad ipsum, a piissimo imperatore, promiserit per se ipsum, de iisdem tribus capitulis sententiam proferre: hujusmodi responso audito, apostoli nos admonitiones in corde habentes, etc., congregati ante omnia,» etc. Ex ipsis patet Consti tutum, quo Vigilius imperatori respondit, visum ſuisse a Patribus in congregatione aliqua particu lari collationem publicam præcedente, in qua nempe et prædicta gestorum expositio confecta 37 Vid. p. 216 seqq Inde potest componi lis, quam illustrissinus Marca cardinali Baronio intendit: negat enim Marca, quod asserit Baronius, Constitutum missum esse ab imperatore ad synodum: Ne, inquit, prohibentis damnari defunctas fato personas'pon tificis reverentia absterreret Patres, ab imperiali decreto ecclesiastica auctoritate firmando. › Mis sum nimirum est Constitutum ad eos tantum, qui pauci cum Eutychio, ex imperatoris sententia, collationis VIII omnia accurabant, sicut olim Chal cedone cum Anatolio quidam definitionem synodi informarunt. II. Observanda pariter ista. Cum in medio pro latæ sunt blasphemiæ codicibus insertæ, mirati sumus Dei in his patientiam, quod non divino igni statim incensa est lingua et mens, quæ has eructa vit. Admirabile enim prorsus est, tantas tamque infandas Theodori blasphemias a nemine intel lectas suo sensu ante concilium Ephesinum, id est, totis quadraginta annis, qui a libro de incarna tione edito ad synodum Ephesinam fluxerunt. Stu pendum pariter Theodorum ad secundam synodum generalem vocatum fuisse, velut unum de fidei eximiis magistris ac defensoribɲs, cum foret tamen tantæ impietatis, non reus modo, sed etiam auctor. III. Anathema dictum est Theodoro post mor tem, cum mentem exponere non posset, atque 567 ita cum ex solis scriptis reus peragere tur. Dictum pariter anathema omnibus, ‹ qui suscipiunt vel defendunt eum, et dicunt orthodoxe eum exposuisse, et qui scripserunt pro eo, › etc. Quo anathemate percussos intelligimus, non pau cos, sed Afros maxime, qui per Facundum defen sionem Theodori ediderant; ipsiusque verba in catholicum sensum torquere nisi sunt, questi ni mirum, quod etiamnum aliqui solent, episcope catholico injuriam fieri, calumniamque intolera bilem, › etc. § XI. Observationes ad anathematismos VIII col lationi subjunctos. I. Imperator in edicto, quo tria capitula pro scripsit, tredecim anathematismos edidit; edidit pariter synodus in octava collatione. Synodales, etsi imperialibus admodum cognati sunt, præstant tamen quadruplici saltem ex capite. Nam primo superant numero, sententiarum pondere et ordine. Deinde orthodoxam fidem longe clarius exponunt. Postea neminem percellunt, nisi qui aut vivens erret, aut ad finem usque vitæ in errore perman serit. Denique Vigilii papæ Constituto eatenus in hærent, quatenus per tempora licuit. Siquidem in iis perinde ac in Constituto, et rejiciuntur dogmata, quæ fidelis quisque respuit; et personæ non

hæresin attrivisset, minus oculatis videbatur Nesto rianæ vires restituisse. Necesse igitur erat osten dere xatà µépos, quibus verborum præstigiis Ne storiani, magnæ synodi corruptores, simpliciorum mentes illuderent. damnantur, quæ damnationis hactenus immunes synodum Chalcedonensem, quæ cum Eutychianam „ostensæ sunt; quod unum videbatur in Constituto nefas censeri. Soli igitur Theodoro dicitur ana thema, ut qui jam dudum ex sacris tabulis expun ctus esset: Theodoreti vero et lbæ scripta sola proscribuntur, quoniam personas, post abjuratum Nestorium, Chalcedone synodus receperat. II. Compositi sunt eo fine canones, ut Ephesina fides contra Nestorium, Chalcedonensis contra Eutychen, retusis utriusque hæresis cavillationibus, quas pertinax altercandi cupiditas excogitaverat, distinctius exponeretur. Id vero desiderari in utra que synodo videbatur: neque enim dogmaticos ullos canones Ephesi Patres condiderant, contenti sententiam tulisse de Nestorii et Cyrilli epistolis, illainque damnasse velut hæreticam, istam approbasse velut fidei regulam. Nam quod apud Latinos Cyrili capita pro canonibus ipsis Ephesinis recepta sunt, fecit Dionysii potius Exigui versio, quam ulla major auctoritas. Nullos itidem dogmaticos Chalcedone sexcenti et triginta Patres ediderunt, sed definitio nem solam, quæ symbolum Nicænum Constantino politanumque complecteretur. III. Canones hosce informavit quidem rudi pri mum delineatione Theodorus Cappadox, cum edi ctum Justiniano affingeret; sed perfecit vir sanctis simus pariter atque doctissimus Eutychius, urbis regiæ episcopus, ut merito dici possit ille molitor, istė auctor. Nam detersit aspersam a Theodoro malevolentiæ quasi labem, et addidit nitorem dignitatis, quo solęt veritas 568 catholica sibi con ciliare pretium et fidem. IV. In his perficiendis usus est temperamento vir sanctus, quo et Justiniano, quod tempora; et summo pontifici, quod officium; et Ecclesiæ, quod éxigebat fides, satisfaceret. Nam Justiniani verba, summi pontificis regulam, Ecelesiæ fidem prudentis sime secutus est. V. In ipsis elucet admirabilis quædam ars: media siquidem initur via, quæ tunc nulla videbatur, saltem vulgo: etenim, si qua Facundo fides, prius quam haberetur synodus pugnantium inter se hæreseon communi fraude, popularis error, inva querat, alteque mentibus simpliciorum insederat, inter Eutychianos et Nestorianos consistere nemi nem posse: et quoniam nulla est reipsa inter unius et duarum in Christo naturarum confessionem me dia sententia, Nestorianum esse, quisquis duas na turas fateretur; Eutychianum, qui unam, etiamsi unam diceret Cyrilli more. VI. Damnatur ergo in canonibus totus quantus est uterque error; sed Nestorianus expressius, Eutychianus brevius: sic enim opus erat, post VII. Qua occasione observanda hæc duo. Primum, eam ſuisse indolem, aut id quasi fatum bæreseon adversus catholicam conjunctionem Christi natır rarum, ut unius aßictio esset alterius quasi ere ctio. Photinus ", sicut duas in Christo naturas, ita personas duas prædicans, ubi exclusus est, mox exstitit Apollinarius, qui ut unam defenderet per sonam, unam fecit naturam. Damnate Apollinarío, emerserunt continuo Theodorus et Nestorius, dua rum naturarum assertores, duarumque revera perso narum. Postquam conclamatum est Ephesi adversas Nestorium, repente surrexit Eutyches, duasque fassus est naturas ante conjunctionem, post con junctionem unam. Exploso Chalcedone Eutychis delirio, ausa est continuo Nestoriana hæresis mutata specie redire, emollitisque Nestorii, quæ duriora videbantur, verbis, Chalcedonensem fidem mentiri. Nestorianis in quinta synodo penitus deletis, re vixit statim in Monothelitis Eutyches: quorum hæresi exstincta, " Nestorianismum, dissimulato rursum habitu, reduxerunt 569 Felix et Heli pandus, quibus Francofordiæ proscriptis, pestis ista diu delituit velut in sepulcro, donec inde tan dem Socinianorum ope iterum ausa est emergere, atque, ut fertur, etiamnum vivit in hominibus Dei genitricis nomen cultumque avergantibus. VIII. Ut perspici possit ars, qua priores decem canones, quibus fides exponitur, perfecti sunt, con ferri debent cum synodicis duabus Cyrilli ad Nesto rium epistolis, et secunda Nestorii ad Cyrillum, Nestorii sermonibus, duodecim Cyrilli capitibus, Theodoreti Andreæque Samosateni reprehensioni bus cɔpitum, sermonibus Eutherii adversus Cyril Jum, tomis Procli ad Armenos, Leonis ad Flavia num, deflorationibus Theodori, Vigilii censura, quæ Constituto continetur, et denique Justiniani anathematismis. Vix enim ulla vox posita est, quæ ad ea, quæ modo dixi, non spectet. IX. Miretur vero quispiam, cum tanta ȧxpɩ6ɛla fides incarnationis canonibus præfatis exposita sit, dici nihilominus a Gregorio Magno aliisque scriptoribus, in quinta synodo actum fuisse de solis personis. Verum id dictum est tribus maxime de causis. Nam primo, cum de fide aut esset, aut videretur omnium consensio, sola personarum causa synodo dedit oc casionem, sola contentionem movit. Deinde nulla nova hæresis damnata est, sed synodorum duntaxat 58 Phot. Suspecta est ista lectio. "Ex libris, quos Paulinus Aquileiensis Felici Urgelitano opposuit, colligi potest Felicem non fuisse Nestorianum. Statuit enim Christum esse unum in duabus naturis, sub hac tamen restrictione, ut secundum naturam creatam sit filius adoptivus. Felicis et Helipandi causa acta est in concilio Francofurti ad Mœnum anno 794 sub auspiciis Caroli Magni convocato.

priorum fides confirmata. Denique cum Patres vo- Augustini ad Victorinum. Lapsus est memoria, ut cati sint ad id præstandum, quo nonnulli synodo Chaloedonensi invidiæ quiddam fieri causabantur, non potuit de fide quidquam retractari, quin totius Ecclesiæ judicium de maxima sanctissimaque synodo improbaretur. X. Origenis nomen in canonem undecimum fuisse intrusum, probaverit quispiam, mea sententia ma nifeste, non ex eo quod eruditus Halloixius conten dit in defensione Origenis; sed quia soli hoc in undecimo canone, ut par est, damnantur Eutychia norum Nestorianorumque auctores: Eutychianis vero præiverunt Arius, Eunomius, Macedonius, Apollinaris et Eutyches, unius naturæ defensores, Nestorianis Theodorus et Nestorius duarum perso narum patroni. Verum de hujuscemodi auctoribus copiose diximus in dissertatione II ad posteriorem, partem Operum Marii Mercatoris, cujus scriptoris luculentum est de Macedonio testimonium: docet enim, quod nemo hactenus tradiderat, Macedonium eadem cum Eunomio Arioque de una Christi na tura sensisse. § XII. Observationes ad subscriptiones episcoporum. I. Inter episcopos, qui canonibus suum nomen subscripserunt, collatione VIII septem Afri censen tur Ex his quatuor considerari velim, Valerianum Obbitanum, Cresconium Cuiculitanum, Restitutum Milevitanum, et Cresconium 570 Zatarensem. Hoc illi ordine, quo a me appellantur, subscripse runt, non tamen åµdowę, sed pluribus Orientalibus interjectis. Verum in collatione, ubi primum nomi nantur, diversus ordo est: nam Cuiculitanus Ob bitanum præcedit, Zatarensis Milevitanum, aliique interjiciuntur Orientales ". solet, in citando canone: nam 53 posuit pro 89. Sed ut hoc sit operarum peccatum, proprium´ ipsius est, non pervidisse, neque causam canonis, neque epistolæ historiam sibi adversam. Sed hæc postea. V. Equidem fateor, Africanis legibus non semel, sed sæpius, statutum esse, ut, quod rationi consen taneum est, quodque nunc observatur, inter episco pos dignitate pares, qui major est sacra, ut ita loquar, ætate, sessionis etiam auctoritate polleat, suumque sit singulis, prout quisque ad magistra tum venit, præsidendi jus aut privilegium. Nego tamen hanc legem in Africa religiose servatam; imo contendo, sæpius spretam nego pariter, ut observata sit, posse ex Actis synodorum, cujusmodi ad nos pervenerunt, certo deprehendi ordinem, sive aditi magistratus sacri, sive consessionis inter Africanos episcopos, quorum consideratione de finienda videtur quæstio, ne in immensum feratur. Utrumque vero non probaturum modo me, sed etiam ex historia trecentorum ferme annorum demon straturum spondeo, ut ipsi oculi futuri sint judices. VI. Habuit Cyprianus triennii spatio synodos quatuor, ab anno scilicet ducentesimo quinquage simo tertio ad ducentesimum quinquagesimum sextum. Prima 571 omnium fuit de lapsis, altera de Basilide et Martiali, tertia et quarta de baptizandis hæreticis. Habentur etiamnum inter opera Cypriani singularum vel synodicæ, ut trium priorum; vel Acta, velut quartæ. VII. Missæ sunt synodicæ, ut dixi, ex singulis prioribus tribus; ex prima quidem ad Cornelium papam; ex secunda vero ad clerum et plebes Hi spaniæ; e tertia, ad Numidas; quartæ Acta legun tur etiam apud Augustinum, lib, vi et vìi De ba ptismo, contra Donatistas. VIII. His synodis iidem plures episcopi interfue runt; in alia tamen alio ordine censentur: nam Ni comedes a Segermis, exempli gratia, tertio loco censetur in prima de lapsis, anteceditque Polycar pum ab Adrumeto magno intervallo; eumdem se quitur in aliis tribus. Mammidus seu Mommilus“, in prima ultimus post quadraginta censetur; decimus appellatur in quarta de baptizandis hæ ■. Quæ vero causa diversitatis? an pugna Acto ¡um, ut pars una contraria sit alteri? an corruptio codicum? Si pugna Actorum, cujus partis potior fices? priorisne, quæ notarios habet auctores? an posterioris, quæ ipsos episcopos? Si corruptio co dicum, qua in parte Actorum facta est? aut quæ emen dationis regula? Si nulla sit ejusmodi regula, quid fiet hominibus opinantibus, ex ordine, quo episcopi vel recensentur, vel subscribunt, ordinem consessio nis posse concludi«ex consessione tempus ordina tionis constare? An alienum a vero est, quod popu. reticis, ubi Hortensianum anteit, quem in prima lariter tamen creditur, ubique Ecclesiæ, sed præser tim inter Afros, inviolabili lege servatum, ut senior juniorem consedendo subscribendoque antecederet? III. Juvat inquirere in vulgarem hanc opinionem, qua seductus dissertator v synodi, inofficiosa qua dam in censura scripsit ea, quæ justas ob causas viris eruditis probisque non placuerunt. decem interjectis sequitur. Victoricus in prima Hortensianum præit, in postrema sequitur. Satius Rogatianum sequitur in prima; antecedit in ter-` tia, sex interjectis. Junius in quarta penultimus censetur, sextus in prima, quartus in secunda “, Demetrius Pomponium sequitur in prima; anteit in quarta, interpositis undecim. Quietus in secunda ante Victoriam nominatur novem interjectis; se quitur in quarta. Quietum Venantius antecedit in secunda, sequitur in quarta, viginti et uno inter jectis. Quid plura? Judicent oculi, visis laterculis.. IV. Contendit ille, ‹ Africanos juxta tempus de lati episcopatus nomina, et synodis dedisse, et in tractoriis scripsisse. Alterum probat ex ca none 53 codicis Africani; alterum ex epistola 217 ** Vid. supra, p. 544. exstat nomen Junii. “Indices, qui sequuntur, habent Mummillus et Mommillus. In secunda nou

1. Synodica de apsis Cornelium ad Januarius. Secundinus " Cyprianus. Liberalis. Caldonius. Nicomedes. Cæcilius. Junius. Marutius". Felix. Successus. Faustinus. Fortunatus. Victor. Saturninus. Rogatianus Satius. Alius Saturninus. Secundinus. Alius Saturninus. Eutyches. Alius Saturninus. Aurelius. Priscus. Herculanus. Victoricus. 572 Quintus. Honoratus. Manthaneus **. Hortensianus. Gerianus 67 Jambus. Donatus. Pomponius 8. Polycarpus. Demetrius. Alius Donatus. Privatianus. Alius Fortunatus. Rogatus et Mummillus ". Cornelio fratri salutem. II. Synodica de Basilide et Martiali ad clerum et plebes Hispaniæ Cyprianus. Pomponius Petrus. Aurelius. Venantius. Quietus. Rogatianus Tenax. Faustus " Lucius. Vincentius. Libosus. Geminius. Marcellus. Adelphus Victoricus. Paulus. Hi. Synodica de hæreticis baptizandis ad episco Dos Numidia 7B. Cyprianus Cæcilius ". Primus. Polycarpus. Nicomedes " Lucianus. Successus Sedatus. Fortunatus. Januarius. Secundinus. Pomponius. Honoratus. Victor. Aurelius. 573 Satius. Petrus. Alius Januarius. Saturninus. Alius Aurelius. Venantius. Quietus. Rogatianus. Tenax. Felix. Faustus. Quintus. Alius Saturninus. Lucius. Cæcilius. Primus. Polycarpus. Nicomedes. Lucianus. Successus. Libosus. Sedatus. Fortunatus. Geminius. Marcellus. Vincentius. IV. Ex Actis synodi Car thaginensis, de bapti zandis hæreticis 78. Cyprianus. Cæcilius a Bilta. Felix a Migirpa 79 Polycarpus ab Adrumeto. Novatus a Thamugade. Nemesianus a Tubunis. Januarius a Lambese 80. Lucius a Castrogalba 1. Crescens a Cirta. Nicomedes a Segermis. Mommillus a Girpa 8. Secundinus a Viduis 83. Felix a Bigai 84. Theogenes ab Hippone regio 85. a Thucca Pollianus a Mileo. Dativus a Badis. Successus a Birgermani ciana 86 Fortunatus bori 87. Sedatus a Tuborbo 88. Privatianus a Sufetula. Privatus a Sufibus. Hortensianus a Laribus. Cassius a Macomadibus. Alius Januarius a Vico Cæsaris. Lucianus a Rucumma. 574· Pelagianus a Lu perciana. Confessor et Martyr Jader a Midila. Item alius Felix a Mazra zana ". Confessor Paulus ab Ob ba Confessor Pomponius a Joviniana *. Confessor Venantius a Tinisa. Ayınnius ab Ausuaggia³. Saturnius a Victoriana. Confessor Saturninus a Tucca. Marcellus a Zama. Confessor Hirenæus; ab Ufulis. Donatus a Cibaliana. Zosimus a Tharassa. Julianus a Telepte. Confessor Faustus a Ti mida regia. Germinus Rogatianus a Nova. Confessor Terapius Bulla. a Furnis. Confessor item alius Lu cius a Membressa. Alius Secundinus a Car- Item alius Felix a Bussac pis. Victoricus a Thabraca. Alius Felix ab Utina. Quietus a Buruc ³. Castus a Sicca. Eucratius " a Thenis. Libosus ab Agra”. Leucius a Thabeste”. Eugenius ab Ammecle ra Item alius Felix ab Ae cura". Item alius Januarius Muxulensis. Adelphus" a Thasbalte. Demetrius Alephmius 97. Vincentius a Thibari. Marcus a Mactari. Satius a Sicilibba. Victor a Gor. Aurelius ab Utica. Confessor 8 Jambus a Germaniciana”. cenis'. Alius Saturninus ab fti nis". Quintus ab Agginâ '. Alius Julianus a Marcel lina 10. Tenax ab Horreis Calia. Confessor alius Victor ab Assuris. Donatulus a Capse. Martyr de Schismaticis Verulus a Rusiccade. Pudentianus a Cuiculi. Martyr Petrus ab Hip pone Zarito Item alius Lucins ab Ana safa 12. Item alius Felix a Gurgi tibus. Pusillus a Lamasba. Martyr Salvianus a Gau zafala 13. Honoratus a Tucca. * Loco Vid. epistolam LVIII in edit. Amstelod. Operum Cypriani, quæ a 1700 prodiit, t. I, p. 252. cit., p. 252 vocatur Marrutius. Ibid. sequuntur Tertullus, Lucianus, Eutyches et Amplus. Hos demum excipiunt Sattius, Secundinus, et reliqui. Ibid. vocatur Montanus. 67 Ibid. Veria nus. Ibid. Pompeius. o Ibid. Monulus. 10 Vid. I. c. Epistolam – lxvii, p. 287. 71 lbid. Sectindus. "Ibid. medium locum inter Pomponium et Petrum tenent Honoratus, Victor, Aurelius et Sattins. Hune excipiunt Petrus, alius Januarius, Saturninus, alius Aurelius. Sequitur Venantius cum reliquis. "Ibid. inter Faustum et Lucium ponuntur Quintus et alius Saturninus. "Ibid. Adelphius. Præmittitur 1. c. Jambus. 78 Vid, 1. c. Epist. Lxx, p. 300. "Ibid. post Cyprianum sequuntur Liberalis, Caldonius, Junius, Primus et Cæcilius. 77 Post Nicomedem sequuntur 1. c. non nisi viginti quatuor nomina ab his haud parum diversa. 78 Vide 1. c. t. I, p. 158 seqq. Ibi Primus a Misgirpa. (Augustinus habet: Primus Felix). 80 lbid. Lambæse. 81Ibid. Castrogalbæ. 1 1. Monnulus a Girba. 83a Viduis. Ibid. a Cedias. ** Ibid. Bagai. Ibid. postponitur Polliano, s. Poliano. a Birgerm. Ibid. ab Abbir Germaniciana. RT Ibid. Thucha bori. 88 Ibid. Tuburbo. 8 Ibid. Buruch. Ibid. Euchratius. ab Agra, Ibid. a Vaga. ** Ibid. Thebeste. "Ibid. Ammadera. "Ibid. Ammaccura. "Ibid. Muzulensis. "Ibid. Adelphius. » Alephmius. Ibid. a Leptininus. 98 Confessor. Ed. prior hab. Confessus. "Ibid. a Marrazana. Ibid. a Bobba. Ibid. a Dionysiana. Ibid. ab Ausuaga. Ibid. Saturninus. Confessor. Ibid. præmi. alius. Ibid. Geminius. 7 lbid. a Buslaceni. Ibid. ab Avitinis. • Ibid. ab Aggya. " Ibid. a Marcelliana. "Zarito. Ibid. diarrhito. Ibid. ab Ausafa. "Ibid. a Gazaufala.

scissa est in tres partes provinciá, cum alii Xan- tamen duo primi appellantur inter Catholicos, Sil tippo, Victorino alii adjungerent sese; reliqui, ut Augustinus, sententiam sustinerent. His ita positis, quæro, quomodo dubia potuissent esse jura, sive Crescentiani et Aurelii, sive Xan tippi et Victorini, si religiose servatus esset ordo ætatis, tum in considendo, cum episcopi coirent, tum in subscribendo conciliorum Actis? quomodo non statim finita sit contentio, ad quam finiendam opus esset tantum Acta recognoscere sexaginta et amplius synodorum, quibus episcopi tam provectæ ætatis, interesse potuerant? bis enim singulis an nis synodi cogebantur: quomodo poterat, instru mentis ejusmodi palam productis, lis super ea ré nisi ab impudentissimo intendi? XVII. Quid erat cause, cur Augustinus ad con troversiam tollendam episcopos utrique contenden tium ætate suppares convocari suaderet? Quid ho rum testimonio approbari opus fuit, quod publica tabulæ loquerentur? Quomodo se æqualesque suos, quod Xantippi et Victorini primordia non attinge-. rent, ignorasse scribit, utri potissimum affirmanti crederent, si unoquoque anno utrumque in synodis viderant suo considere censerique ordine? vanus et Valentinus: primus inter Donatistas Janua rianus, et ipse Numida. Non ætatis, siquidem nomi nentur paucorum annorum, imo et mensium epi scopi, ante alios longe provectiores. Non dignitatis nam Januarianus ante Primianum Carthaginensem Africæ primatem inter Donatistas subscripsit. Quo modo igitur dici potest, religiose semper observatus ordo ille, qui nullus fuit in nobilissimo totius Afri cæ concilio? XXI. Sed neque in illis ipsis duabus synodis, Carthaginensi et Milevitana anni 446, de quibus or ta quæstio fecit Norisium ex dissertatore censo rem: in his, inquam, synodis, servatus non est ordo ætatis, quantum intelligere licet ex synodicis cujusmodi ad nos pervenerunt. Nam in syno dica Numidiæ, qualis quidem vulgo edita est, sive inter epistolas Augustini ", sive in colle ctionibus conciliorum, Delphinus omnium postre mus appellatur, et is tamen jam ante collationem, forte etiam ante aliquot annos, episcopatum gerere cœperat. An igitur credibile est, ex ducentis ferme episcopis, quot in Numidia censebantur, neminem illo sex aut septem annorum intervallo fuisse fato functum, cujus in Ecclesiam alius suffectus sit? Adde quod in alio syllabo ms. codicis septem ha beat post se præsules. Cujus, in tanta dissonantia codicum, potior auctoritas? XXII. Quid? quod in synodica Carthaginensi, cu jusmodi legitur in collectionibus conciliorum, post XVIII. Cur in concilio consequentis anni 402 statutum fuit, ‹ ut quicunque deinceps ab episco pis ordinarentur, per provincias Africanas, litteras acciperent ab ordinatoribus suis, manu eorum sub scriptas, continentes consulem et diem, ut nulla altercatio de prioribus et posterioribus oriretur? › Is est canon 89 cod. Afric., quo etiam pertinere "primum Restitutum, Restitutus alter ponitur, cum videtur canon 86 cum tota interlocutione Valen tini, Aurelii, Xantippi et Datiani, ne posterio res prioribus se præferant, et ut matricula et archivus Numidis, et apud primam sedem sit, et in metropoli, id est, Constantina. › XIX. Etsi porro tantopere commendatum erat illis canonibus, ut ad episcopatus ætatem ordo quo que sedendi accommodaretur, observatum tamen non est in synodo, quæ nobilem Catholicorum cum Donatistis collationem antecessit, quamvis nulla in illum usque diem celebrior in Africa, nulla Catho licorum numerosior exstitisset. XX. Convenit ingens synodus Catholicorum et Donatistarum, ut utraque pars septem ex omni suorum numero delectos ad insigne illud collatio nis certamen, conscripto in eam rem mandato, in strueret. Huic mandate, quotquot aderant, subscri pserant; quorum nomina eodem ac scripta fuerant ordine, prima deinde collatione, recensita sunt. Manifestum vero est, neque a Catholicis, neque a Donatistis servatum esse ullum ordinem, sive pro vinciarum, sive 578 ætatis, sive dignitatis ". Non provinciarum cum enim proconsularis pri mum locum, Numidia secundum teneat, Numidæ inter eos alii duo interjecti sint in eadem syno dica, qualem in epistolarum Augustini editionibus legimus. Quæ ex qua emendetur editio? cum præ sertim in mss. codicibus non minor sit discrepan tia, quam in editis. XXIII. Deinde in synodica Milevitana seu Numi diæ, qualis legitur in codice ms. optimæ notæ, deest Placentius, et Cresconius unus tricesimo se ptimo loco censetur, quem tricesimo duntaxat alii codices repræsentant. Cui potior fides adhibenda? XXIV. Victorinus codex ms. admodum antiquus, quem coram viro, religione morum, nobilitate ge neris ac singulari humanitate prædito, domino le Tonnelier, bibliothecæ Victorinæ præfecto, consu lui, longe diversum, quam codices alii, ordinem exhibet: exhibent etiam codices alii duo mss. Tel lerianus et Parisiensis noster 579 I. In libris,editis. Domino beatissimo meritoque venerabili et in Christo honorando papæ Innocentio. Silvanus. Valentinus. Aurelius. Dohatus. Resti tutus. Lucianus. Alipius. Augustinus. Placentius. Severus. Fortunatus. Possidius. Novatus. Secun dus. Maurentius. Leo. Faustinianus. Cresconius, "Imo in conciliis plerumque non observatum fuisse illum ordinem, probatur § 34. 21 Vid. Epist. 92, t. I, p. 420 edit. Basil.

Malcus. Littorius. Fortunatus. Donatus. Pontia nus". Saturnius ". Christonius. Honorius. Lucius Adeodatus. Processus. Cresconius. Secundus. Fe lix. Asiaticus. Rufinianus. Faustinus. Servus. Te rentius. Cresconius. Sperantius. Quadratus. Lucil lus. Sabinus. Faustinus. Cresconius. Victor. Gi gnantius. Possidonius. Antonius ". Innocentius. Præsidius. Crescentius. Felix. Antonius. Victor. Honoratus. Donatus. Petrus. Præsidius. Cresco nius. Lampadius. Delphinus. Ex concilio Milevitano in Domino salutem. II. Victorinus codex. Domino beatissimo, etc. Valentinus. Aurelius. Donatus. Severus. Mauren XXVI. Affine aliud argumentum istnd est, quod a provinciarum ordine perturbato petitur: neque enim singulorum duntaxat episcoporum unius pro vinciæ, sed ipsarum quoque provinciarum inter se definitus ordo videri potest. Id colligitur ex synodo Carthaginensi anni 525, ubi Bonifacius Africæ * primas, audita Felicis Zatarensis legati concilii Nu midiæ prosecutione, qua legitimum ordinem inter provincias servari petierat, jubet provinciarum or dinem ex canonibus recitari: quare recitatus est canon 127, codicis Africani, sancitus anno 418, quo delecti ad finiendas causas terni ex singulis provin ciis judices recensentur, ita ut proconsulares pri mum, tum Numidæ, postea Byzaceni, tandem Siti fenses et Cæsarienses (quod omnino supplendum tius. Littorius. Cresconius. Processus. Faustinus. est), denique Tripolitani appellarentur. Atqui ordo Quadratus. Silvanus. Victor. Felix. Petrus. Restitu tus. Fortunatus. Honorius. Leo. Secundus. Fortu natus. Sertius. Lucullus. Gygantius. Antonius. Isi dius. Lucianus. Possidius. Faustinianus. Donatus. Cresconius. Felix. Terentius. Sabinus. Possidonius. Victor. Cresconius. Alipius. Novatus. Cresconius. Ponticanus. Lucius. Asiaticus. Cresconius. Fausti nus. Antonius. Honoratus. Lampadius. Augustiņus. Secundus. Malcus. Delphinus. Saturninus. Adeoda tus. Rufinianus. Sperantius. Cresconius. Innocen tius. Donatus. Ex concilio Milevitano in Domino salutem. III. Tellerianus codex. Domino beatissimo, etc. Silvanus senex. Valentinus. Aurelius. Donatus. Restitutus. Lucianus. Alipius. Augustinus. Placen-. tius. Severus. Fortunatus. Possidius. Novatus. Se cundus. Maurentius. Leo. Faustinianus. Cresconius. Lucius. Honorius. Adeodatus. Processus. Secundus. Felix. Asiaticus. Rufinus. Faustinus. Malchus. Vi etorius. Fortunatus. Donatus. Pontianus. Saturninus. Cresconius. Servius. Terentius. Cresconius. Spe rantius. Quadratus. Lucillus. Sabinus. Item Sabi nus. Cresconius. Victor. Gigantius. Possidonius. Antonius. Victor. Honoratus. Donatus. Petrus. Præ sidius. Cresconius. Lampadius. Delphinus. IV. Parisiensis societatis Jesu. Domino beatissimo, etc. Silvanus. Valentinus. Aurelius. Donatus. Resti tutus. Lucianus. 580 Alipius. Augustinus. Seve rus. Fortunatus, Possidius. Novatus. Secundus. Mau rentius. Leo. Faustinianus. Cresconius. Malchus. Littorius. Fortunatus. Donatus. Pontianus. Satur ninus. Cresconius. Honorius. Cresconius. Lucius. Adeodatus. Processus. Secundus. XXV. Quis alteri præferendus codex? Victorinus aliis, quibuscum pugnat; an alii, nec illi concordes, Victorino? Quod in ea quæstione certum potest esse xpert piov, in qua tabulis agendum est, nec illæ ta men tabulæ consentiunt? "Augustinus 1. c. Ponticanus. iHe in concilio consequentis anni 419, servatus qui dem est in inscriptione, seu potius præfatione; sed perturbatus in subscriptionibus. Nam Numidiae le gati Alipius, Augustinus et Possidius ante procon sulares, Cæsarienses post Sitifensem unum, Nova tum scilicet, ante Sitifensem alterum Leonem, sub scripserunt cur subscriptionis ordo alius quam delegationis? Non sane propter tempus initi episco patus: nam Jocundus Snffetulis procul dubio pro vectior erat Candido Abitinensi Germaniciæ, Gallo nio Uticensi, aut Utinensi (aliter enim in aliis codi cibus legitur), siquidem interfuerat collationi cap. 126. Non interfuerunt alii, sed ipsorum præ cessores, Victor Abitinensis cap. 245. Victor Uti censis cap. 128. Isaac Utinensis cap. 133. Non etiam ratione ætatis: id enim si dicitur, corruit omnis molitio censoris. Nam sic facile con stabit, quam incerta sit ratio, quæ petitur a tem pore initi episcopatus, cum non idem fuerit vitæ, qui dignitatis modus. XXVII. Sed quoniam incidit mentio synodi Afri canæ ann 419, invictum inde argumentum peten dum est adversus censorem: ait enim, suis se armis perimens, in Actis synodorum legitimis appellari aut subscribere episcopos pro tempore ordinationis suæ. Atqui collationis anni 411, et concilii Africani anni 419 Acta, opinor, legitima fuerunt. Cur ergo in collatione Vencentius Culusitanus, cum manda. tum 581 accipiunt collatores, antecedit Possidium Calamensem, et eum tamen in concilii subscriptione sequitur, etsi Culusitanus foret legatus primæ pro vinciæ, Possidius secundæ? Verba mandantium CCLXVI sunt ista": ‹ Mandamus fratribus nostris Aurelio, Alipio, Augustino, Vincentio, Fortunato, Fortunatiano et Possidio. Quod mandatum se ⚫ suscepisse illi testantur subscriptionibus suis. > Subscriptiones concilii se habent in hunc modum Aurelius, Valentinus, Faustinus, Alipius, Augu stinus, Possidius, etc., his gestis subscripsi. › XXVIII. Deinde non est hominis pudentis, negare lbid. Saturninus. **Ibid. Antoninus. 25 Act. 1. ** Cap. 55.

Rufinianum Muzuensem interfuisse collationi an- erant tempora, superiorem jautaret; tum minoruin no 411, concilio Africano anno 419. Etsi enim vulgo legatur Rußlanus in subscriptionibus, in præfatione tainen vocatur Rufinianus Muzucensis, seu potius Muzuensis, cum Muzuca pertineat ad Byzacenam, Muzua ad proconsularem, cujus provinciæ Rufinia nus legatione fungebatur. Adde quod meliores co dices habeant in subscriptionibus quoque Rufinía num, et Græcus interpres MouGovEvaLavóv: hic ni hilominus censetur post Penthadium, quem conten dit censor post collationem ordinatum, loco Antonii Carpitani, qui collationi interfuit. Non est ergo ser vatus ordo initi episcopatus inter istos duos, si de Penthadio credimus censori. XXIX. Id quod excipit, Rufinianum Muzuensem, qui adfuit concilio anni 419, differre ab alio ejus dem nominis, ejusdemque civitatis, cujus in colla tione nomen legitur, exposuisse, refellere est: alio quin et duos fingemus Vincentios Culusitanos, et duos Possidios Calamenses, etc., fabulamque Me næchmorum exhibebimus in ipso Ecclesiæ theatro. Sed hactenus de concilio anni 419. XXX. Rursum post annum 420, eadem orta lis est duos inter unius provinciæ provectiores ætate præsules, uter ordinationis jure primatum obtine ret: ergo præter matriculam duobus in locis depo sitam; præser datas ab ordinatoribus litteras tempo ris indices, aliud necesse fuit remedium provideri, quo plurimum crevit Carthaginensis episcopi aucto ritas, si tamen ea primum talis incrementi capiendi occasio fuit. Sanciti sunt canones duo a concilio xix Carthaginensi, ut est apud Ferrandum. 1. ‹ Placuit ut primates diversarum provinciarum nomina episco porum, sive decedentium, sive in eorum locum succe dentium, ad Ecclesiam Carthaginensem mittant. 2. Ut primæ sedis episcopi ex concilio Carthaginensis episcopi constituantur, quando oborta fuerit con tentio.» Aliqua igitur oboriebatur, nec raro, nec sine aliqua probabili causa, siquidem opus esset ad primatem diœcesis Africanæ totius controversiam deferri. Qui vero esset opus, si religiose ordo initi episcopatus, 582 et in synodis servatus foret, et in Actis descriptus? Poterant enim soli illi conten dere, qui propter tempus ordinationis diuturnum, et reliquis anteirent, et pluribus una simul synodis (singulis annis cogebantur duæ) interfuissent. Adde quod synodorum Acta non uno in loco servaban tur. * XXXI. Tot remedia nihil admodum valuerunt ad incuriam ordinis castigandam, atque Africanum illud præsidendi cacoethes sanandum. Sed centum post annis, et hanc et illud emendari rursus opor tuit in synodo, quam Bonifacius Carthaginensis epi scopus ex tota diœcesi Africæ anno 525 coegit. Co gendæ eam fuisse vel maximam, vel non minimam causam, constat ex mutuis Bonifacii et Messoris Numidiæ primatis litteris, in quibus temeritas perstringitur tum Liberati Byzaceni primatis, qui se Bonifacio Carthaginensi aut æqualem, aut etiam, ut episcoporum, qui majoribus decedere abnuerent. Quoniam, inquit Bonifacius, sive per apertas op pugnationes, sive per latentes insidias, semper ta men nititur inimicus murum civitatis evellere, no lens inter Domini sacerdotes ordinem, qui servan dus est, reservari. Multa sibi quosdam fratres usur pare potius, quam vindicare velle sentimus, quibus ita indiscreta præsumi videtur æqualitas, ut priores se apud alios haberi volentes, reverentiam con gruam suis dedignentur exhibere prioribus, occur rendum est.» Et postea: ‹ Decedentium vero ac succedentium sibi episcoporum matriculam, me mores antiquæ consuetudinis, nobis dirigi suade mus, ut de multis provinciis ad nos venientes, præ cipue ii, qui se prioribus suis anteponere non du bitant, qualiter unusquisque eorum sedere debeat, sciamus. ▸ XXXII. Messor autem: «Nimiis dolorum mœro ribus sauciatus sum, quod fratres quosdam condi dici, calcatis canonum statutis aliquanta in nostri nominis contumeliam contulisse velint, et suis se, quod unquam accidit, præponere prioribus. > Et postea Matriculam vero hujus concilii, ne prisco rum obliteretur auctoritas, demandavi, › etc. Sci licet Byzacenus Liberatus æqualitatem cum Boni facio Carthaginensi affectabat, propter Adrumeti præ Carthagine ea tempestate præstantiam, aliique minores episcopi suis majoribus assurgere volebant, idque tunc maxime, cum extra provinciam suam, Carthagine positi synodis ibidem habitis interes sent. XXXIII. Fuerunt enim et suæ in Africa ¿vôŋµov caɩ synodi, ad quod censor videtur non advertisse, cum omnes in concilii proconsularis synodica ad Paulum Constantinopolitanum recensitos episcopos, Carthaginensi provinciæ ascribit, cogiturque fa bricari urbes, aut deportare incredibili quadam auctoritate: sed id eo facilius condonandum ipsi est, quod secutus de more Carolum a S. Paulo et Holstenium clausis quasi oculis, ducum errorem non deprehendit. 583 XXXIV. Antequam vero relinquamus hunc locum, animadvertere juvat, quod facit ad rem plu rimum, in omnibus fere conciliis id contigisse, ut iidem episcopi non eodem semper ordine censean tur, sed antecedant eos modo, quos postea sequan tur. Sic in concilii Ephesini actione inscribitur Memnon tertio loco, subscribit quinto. Sic Firmus ibidem sententiam dicit ante Flavianum, post quem subscribit. Theodorus pariter Ancyranus ante Aca cium Melitenum sententiam dicit, post tamen sub scribit. Iconius Gortynæ Creta Palladium Amasenum antecedit in dicenda sententia, sequitur subscri bendo. XXXV. Quid? quod Orientales alio suis in Actis ordine censentur, alio in Catholicis; imo in Catho ticis diversis diverso. Macarius Laodicea episcopus, post Meletium Neocæsareæ, et Heliadem Zeugmatis

ordinatus est, ut discimus ex litteris Joannis An- apud quos recens erat memoria Justiniani omnia tiocheni ad Nestorium "7 Hæc dictavi præsenti bus Archelao piíssimo episcopo, Apringio, Theodo reto, Heliade, Meletio et Macario, qui per Dei gra tiam Ecclesiæ Laodicenæ præfectus est nuperrime.» Aute ipsos tamen subscribit actioni i schismatico rum, non prærogativa aut Ecclesiæ, aut provinciæ, cum sequatur Theodoretum, et obnoxium Hiera politano metropolitæ, et ejusdem provinciæ cum Heliade. Neque vero distinctione Ecclesiarum di gnitatumque declinari permittit vim argumenti Theodoretus, qui neque primas erat, neque ulla prærogativa hactenus ornatus. "XXXVI. Hæc si ita se habent, ut habent revera, quomodo ex recensionis ordine, ut in Actis nunc habetur, ætatem præsulum cognosci certo posse, quispiam, vel prudens, vel rerum Africanarum sciens affirmet? Quandoquidem eam, ne pristinis quidem iHis temporibus, quibus corrupta vix videri possent Acta, conjicere, vel ipse Augustinus, satis vale ret. XXXVII. Jam vero quid dicam, quod ex eo ipso loco, unde nata quæstio, ducitur invictum, si con sideretur ab homine cordato, argumentum adver sus censoris præsumptionem, qua fere tota censura innititur? Si enim in synodicis duabus, de quibus sermo fuit, nomina dicantur eo censita ordine, quo præsules episcopatum adierunt: mirabile quiddam aut incredibile potins, fabulæque simile contigisse fatendum est: fuisse nempe, intra quinque anno rum paucorumque mensium spatium, quod a col latione anno 411 Kal. Jun. habita ad synodos duas mense Septembri anni 416 celebratas effluxit, de functos plures quam octodecim episcopos, quorum in civitates suffecti sint, velut ex composito, cogno mines totidem episcopi, atque ita Rufinianus Rufi niano in sedem Muzuensem, Quodvultdeus Quod vultdeo in Verensem, Prætextatus Prætextato in Sicillibensem, etc., successerit. De quinta synodi approbatione a summis pontifici bus, qui sedem apostolicam tenuerunt a Vigilio usque ad Leonem II. pene per tyrannidem moliti, quo suum de tribus capitibus edictum vim confessionis fidei haberet. Id etiam nostra ætate senserunt eruditi quidam, quorum unus Halloixius in opere, quo defenden dum Origenem suscepit. Plurima' in hanc rem cu riose collegit, quæ cum impugnare niteretur 28 dis sertator quidam, effecit, fateor, nonnihil, sed alie nis armis: quid enim præstaret suis, cum viri probe docti soliti sint dicere, convicia dicteriaque et contumelias, esse muliebria animi suæ infirmi tatis conscii subsidia? III. Nolim ego litem Halloixium inter et disser tatorem contestari: quis enim tantam nunc diju dicet aut etiam componat? Nam Halloixius ad su peros abiit, et dissertator in eo se scire aliquid arbitratur, si de alienis operibus detrahat. › Satius igitur est rem agere, quæ proposita est, et ea pro ferre argumenta quæ Halloixium, ut erat veritatis amans, abducerent, si viveret, a sententia, quam, licet præ eruditione pene probabilem fecerit, non dixit tamen de causa probabili. IV. Nihil admodum porro est, cur in inquirenda summorum pontificum de quinta synodo sententia, ultra sextæ synodi tempora, aut certe ultra Leo nis II, Sergiive I pontificatum, operosius laborem. Edo enim nunc primum in lucem confessiones fidei duas jamdudum ab eruditis expetitas, nondum visas, quas, cum in sua ordinatione summi quique pontifices emitterent, coram Ecclesia tota, se quin tam synodum recipere, eodemque ac priores qua tuor honore prosequi, profitebantur. V. Inquirendum igitur, quid summi pontifices de quinta synodo senserint spatio annorum fer me 132 (tantum enim effluxit a quinta synodo ad Sergium I). Nain cum celebraretur synodus, deci mum septimum annum pontificatus 585 agebat Vigilius obiit vero anno 554. Sergius autem se dere cœpit anno 687, die 26 Decembris. VI. Eo temporis intervallo sedem apostolicam tenuerunt quinque et viginti præsules, si Vigilius et Sergius annumerentur, e quibus celebres exsti terunt scriptis, quæ quidem ad nos pervenerint, Vigilius, Pelagii duo, Gregorius Magnus, Martinus I, 1. Creditum est in Ecclesia, jam inde ab antiquis temporibus, suam non constare integram sumınam- Agatho, Leo II et Sergius I. De quibus præcipuam que auctoritatem synodis, etiam œcumenicis, quan diu non approbarentur a summis pontificibus; hoc est, donec caput Ecclesiæ cum membris in unam sententiam conveniret. Hæc opinio alte mentibus insita effecit, ut quinta synodus, non perinde ac priores quatuor, coleretur ab omnibus, quandiu a nonnullis credita est, aut reclamante summo ponti fice Vigilio habita; aut eodem silente, aliisque pa riter successoribus non aperientibus mentem snam, tolerata potius quam approbata. II. Neque vero ita visum est solis veteribus, quæstionem habere juvat alios enim, quorum obscurior memoria est, non dissensisse a clariori bus, constans, ut reor, opinio est. § I. De Vigilio. I. Pugnat multis argumentis Halloixius, Vigilium quintæ synodo nunquam assensisse, ideoque a Ju stiniano ejectum in exsilium, ex quo tandem Nar setis precibus redire permissus, dum Romam re verteret, in Sicilia obierit. II. In eam ille opinionem venit, cum sequeretur 27 Part. 1, conc. Ephes., cap. 25. 28 dissertator quidam. Vid. p. 513, Schol. 1

veteres recentioresque scriptores non paucos: sed peret, litterarum, sive quas Innocentius I ad syno hos a vero cum aberrasse contenderet illustrissi mus Marca, protulit ex Regia bibliotheca epistolam Vigilii ad Eutychium pro confirmatione synodi. III. Vigilius scilicet cum datis ad Eutychium lit teris või Januarias anno 553 synodum haberi per misisset, eamdem, postquam iv Nonas Junias per acta est, datis iterum ad Eutychium litteris vi Idus Decembris approbavit. Ambas litteras exhibet collectio conciliorum generalium, sive quæ regia est, sive quæ postrema. IV. In prioribus hæc scribit pontifex: «Prædictis postulationibus, vestrum desiderium cognoscentes, annuimus, ut de tribus capitulis, ex quibus quæstio nata est, facto regulari conventu, servata æquitate, mediis sacrosanctis Evangeliis, collationem cum unitis fratribus habeamus,» etc. V. In posterioribus, postquam de tribus capitulis eorumque condemnatione plura præfatus est Quemcunque, ait, qui crediderit aliquo ullo tem pore, ea capitula debere suscipi, aut defendi, vel conatus fuerit hanc præsentem condemnationem subvertere, simili auctoritati subjicimus: quos cunque vero, qui rectam fidem servantes a dictis synodis, prædicatam memorata tria capitula con demnarunt, vel etiam condemnant, fratres et con sacerdotes esse definimus. Quæ vero aut a me aut ab aliis ad defensionem prædictorum trium capi tulorum facta sunt, præsentis hujus scripti nostri definitione evacuamus. › VI. Inde sex colliguntur a nonnullis. 4. Quintam synodum, sexto postquam absoluta est mense, a Vigilio receptam esse. 2. Revocatum Constitutum, qua parte videtur defensionem aliquam trium ca pitum continere. 3. Græcos scriptores pro veritate sensisse, cum traderent, quintæ synodo Vigilium ¿yypάows consensisse. 4. Exsilium Vigilii, quod de cenne 586 aliqui fecerunt, commentitium esse nec eo nomine intelligendum aliud, quam decem ferme annorum absentiam Papæ violentai ab urbe Roma. 5. Narsetis gratia precibusque id unum præstitum, ut quem Justinianus retinere cupiebat in urbe sua, ille permitteretur redire in Italiam, quod e re quoque Justiniani erat. 6. Epistolam ejusmodi approbatoriam synodi vere fuisse synodi cam: neque enim pontifices rem tanti momenti, quanti fuit recipere concilium, pristinis tempori bus solebant agere, nisi in synodo. Et vero qui poterat Constitutum in synodo solemniter editum evacuari, nisi actione paris auctoritatis, atque adeo synodica? VII. Neque vero probabiliter quispiam exceperit hanc Vigilii ad Eutychium epistolam familiarem videri potius, quam synodicam: siquidem neque mentio in ea fiat ullius concilii, neque ipsam, per Inde atque Constitutum, episcopi " partium. Vi gilii subscripserint: meminerit enim, qui sic exci ** Vid. supra, p. 555. dos Africæ duas, Carthaginensem et Milevitanam; sive quas aut Coelestinus ad Nestorium, aut alii pon tifices dederunt. Has enim synodicas fuisse, et olim demonstravimus, et nemo historiæ ecclesiastice peritus ignorat. Illæ tamen neque synodi nomine inscribuntur, neque subscribuntur a synodo, sed a solo summo pontifice: fuit namque hoc sedis apo stolicæ præ aliis patriarchalibus privilegium, quan quam illud suo Aurelio Afri arrogare voluerunt, ut, quod pontifex in synodo definivisset, nisi celebris foret synodus, quæ occidentalis dici mereretur, suo solius nomine servandum mandaret. Id exemplis prope infinitis commonstrari potest. VIII. Scio eruditis quibusdam adhuc aliquid su peresse dubii circa posteriores Vigilii litteras; nec erudita dissertatione sua Marcam evulsisse penitus prudenter nonnullorum super ea re scrupulum. Verum non debuit prætermitti id cujusque modi argumentum, quod suos habet approbatores non indoctos. IX. Hujuscemodi porro litteræ, sive quæ priores indubitatæ, sive quæ posteriores, si germanæ sint, quod mox videbitur, me admonent, ut aperte pro fitear, non valere me iis assentiri, qui Vigilium hoc in loco inconstantiæ animi, nimiæque in mu tanda sententia facilitatis reum faciunt: malim quippe, nisi quid aliud obstaret, non reverentia tantum vicarii Christi, sed ipsa etiam suadente virtute, hanc, quam servasse a Marca dicitur Vigi lius, agendi rationem, quaque propter fidei et pu blicæ pacis studium, nunc juris et canonum rigore, nunc illorum remissione, uti potuit, prudentem cum illustrissimo Marca, lib. iu de Concord., cap. 13, olxovouíav dicere: scio enim Spiritum sanctum, pro tempore et loco, ut suæ Ecclesiæ, ita Ecclesiæ capiti lumen largiri. 587 X. Verum interest historicæ veritatis, in quirere in epistolam Vigilii ab illustrissimo Marca ex tenebris bibliothecæ Regiæ editam in lucem anno 1642. Data legitur ante vi Idus Decembres, imperii Justiniani anno vicesimo septimo, post consulatum Basilii duodecimo, id est, die 8 De cembris anni 553, mensibus sex post absolutam sy nodum. Non esse suppositam, probat illustrissimus editor, nec paucis, nec infirmis argumentis. Nam primo, inquit, exscripta est ex volumine, quod ca lamo exaratum in vetere bibliotheca Romanæ Eccle siæ jam inde ab anno 753 asservabatur: exscripta est, inquam, anno Christi 1276, a viro eruditione nobili Leone Cinnomo, simulque commendata im peratoriæ Græcorum bibliothecæ, cum aliis pluri bus, et præsertim Actis v synodi, cui subjuncta fuit. Deinde Evagrius lib.Iv Hist., cap. 34, scripsit Vi gilium quintæ synodo consensisse ¿yypάpw;. Quod vero aliud scriptum? Evagrii autem auctoritas eo

Certe, si reipsa pontifex epistolam conscripsit, postea: «Si în trìum capitulorum negotio aliud, vel consultissime non egit, cum dignitati sedis suæ non consuluit, qua ratione poterat, eum haberet doctissimorum virorum sibi assistentium coronam vel durissimam scribendi necessitatem a tyrannide Justiniani, qui suis et ipse præceptoribus servľebat, passus est. Quo pacto epistola, cum per vim me tumque extorta sit, nulla polet auctoritate. Postremum istud adjungunt, non plus admodum habere ponderis argumenta in contrarium allata, quam quantum mutuantur ab illustrissimi Marcæ auctoritate. Nam primo, quod Græci tradunt Vigilium quintæ synodo consensisse tyypάpwę, intelligi potest, aut etiam debet, vel de primis litteris ad Eutychium, quibus pontifex in celebrationem synodi consensit; vel de Constituto, ubi eadem omnia, quæ in synodo quinta, damnantur, præter Theodori personam; vel etiam de Judicato longe antea edito, et turbarum in Occidente causa, quas turbas Græculi arripue rint, ut suæ fictionis locupletes testes. Neque temeraria est ejusmodi exceptio: favet enim illi, quod ab illustrissimo Marca adducitur ex Prosphonetico sexta synodi agitur siquidem eo loco de consensione Vigilii, et Justiniani, qua synodus coacta est. Deinde quod illustrissimus idem dissertator addit numero 3, suis prioribus rationibus addi posse eximium Pelagii II testimonium, ex Epistola ad episcopos Istriæ, cujus adeo aperta sunt verba, ut mirari subeat, qua ratione viros, alioqui perspica cissimos, fugerit tam expressa de Vigilio sententia etenim prolixis verbis ibi refertur, sedem apo stolicam per Vigilium initio quidem probasse tria capitula, et pro eorum defensione diu laborasse, longoque tempore ad injurias usque certasse (quod de solo Vigilio intelligi potest). Deinde cessisse, quando 590 veritas se patefecit. Quæ verba ad epistolam Vigilii respiciunt, qui, re diligentius tra etata, veritatem sibi affulsisse, seque tria capitula damnassę scribit. ld, inquam, totum non vehe menter urget nam perspicacissimi illi forsan cau sentur, verba Pelagii II, ut non referuntur xarà λégɩv, ita non plene exponi. Sic illa numero 3 se habent: Latini quippe homines et Græcitatis ignari, dum linguam nesciunt, errorem tarde co gnoverunt; et tanto eis celerius credi debuit, quanto eorum constantia, quousque verum cognoscerent, a certamine non quievit, quorum consensum certe fraternitas vestra despiceret, si ausu præcipiti, priusquam verum cognoscerent, consensissent. At postquam diu ab eis laboratum est, et longo tem pore ad injurias usque certatum; hinc vestra fra ternitas penset, quia tot labores repente non relin querent, nisi quæ vera sint, agnovissent.» Et paulo post Debet ergo perpendere vestra dilectio quia prædecessorum nostrorum in hạc causa con sensus tanto post inanis non fuit, quanto prius Juris contradictionum laboribus insudavit. › Et cum veritas quæreretur, aliud autem, inventa ve ritate, dictum est: cur mutatio sententiæ huic sedi in crimine objicitur, quæ a cuncta Ecclesia humi liter in ejus auctore veneratur: non enim mutatio sententiæ, sed inconstantia sensus in culpa est. Quando ergo ad cognitionem recti intentio incom mutabilis permaneat, quid obstat, si ignorantiam suam deserens, verba permutet? › Agitur enim es de veritate, quæ (Vigilium papam ac Latinarum provinciarum principes latuit; et de errore tardius cognito, propter imperitiam Græcæ linguæ. Ejusmodi autem seu veritas latens, sex error ignotus, pertinuit sine dubio ad blasphemias Theodori, sensusque Theodoreti et Ibæ; illaque apparens, hic agnitus effecit, ut Vigilius latam in via, qua Roma Constantinopolim tendebat, senten tiam pro tribus capitulis, in Judicato post annum, in Constituto post annos septem edito mutaret, idque omne, quod tribus capitibus contineretur, præter personas, damnaret. Nam quod disputat eruditissimus præsul de ge mina veritate, ante ignota Vigilio, postmodum re tecta, posse nimirum, quæ in conciliis gesta sunt, omnia retractari, præter fidem; posse et mortuos damnati, qui hæresin professi sint; vix persuaserit, opinor, ei, qui vel historiam rei meminerit, vel Pelagii II epistolam perlegerit. Neutra siquidem. veritas latebat propter imperitiam Græcæ linguæ, cum posterior ante editum Constitutum in V colla tione probata fuerit sacræ Scripturæ atque Augu stini testimonio; prior manifestis Leonis Magni verbis constet. Quare mutatio sententiæ, quam Pelagius memorat, spectat omnino ad Judicatum, aut ad Constitutum potius, idque conficitur velipsis 591 ab illustrissimo præsule prolatis testibus. Nam Photius, cum de Vigilio scribit, aderat præsens in urbe, sed non intererat synodo; etsi vero non adeo prono animo esset erga sacri concilii cœtum, nihilominus tamen communem Patrum fidem libello confirmavit; > et ista codicis Arabici canonum < Excommunicavit synodus et vivos et mortuos, quod antea non præstitum, nisi in illos solos, fa ctumque hoc, patriarcha Romano sciente, qui eɩ confirmavit, et scripto ad imperatorem dato fidęm suam professus est;» intelligi debent de Consţi tuto ad imperatorem misso, cujus censura fidem Patrum canonibus comprehensam confirmat: non de decretali, quæ ad Eutychium data. Hæ fere sunt utriusque partis rationes, quas qui diligentius ex-. penderit, si non improbet, ut certe non decet, gravissimum illustrissimi Marcæ de Vigilii epistola judicium, non tamen ita approbabit (quod fecit nuperus dissertator), ut inde putet invictum posse argumentum desumi, quo Halloixii, negantis a Vigilio statim approbatam synodum, temeritas ap pareat. § II. De Pelagio I. 1. Vigilium excepit Pelagius I, qui et ipse dici

mine appellata, quo more solent appendices suis quasi corporibus accenseri. posset, etiam tunc cum diaconus foret, recepisse v esse, eaque a Biclariensi uno Victoris Chronici nu synodum, si modo synodica Vigilii, qua confir matam synodum Marca contendit, spuria non fo ret huic enim procul dubio, sicut ante Constituto, subscripsisset. II. Verum certius quiddam afferendum est: sed prius explodenda est, quæ dissertatori illusit, quæque videri potest inserta Victoris Tunonensis Chronico ad annum 18 post consulatum Basilii, fa bula de exsilio Pelagii propter animi constantiam in tuendis tribus capitulis de Justiniani imperatoris persuasione, redituque Pelagii ab exsilio de capi tum ab ipso damnatione, eoque pretio redempta sede apostolica de ordinatione tandem Pelagii a prævaricatoribus synodi, et quinquenni pontifi catu. III. Quid enim ista Victoris pericope pugnantius cum sequente ad annum Justiniani xxxyıı? Quid hac et illa abhorrentius a vero? Sed ut pateat illu dentis simplicibus auctoris vitium, utraque exscri benda est. Prima: ‹ Post consulatum Basilii V.C. anno XVIII. Pelagius Romæ archidiaconus III, præfatorum defensor capitulorum Justiniani prin cipis persuasione de exsilio redit, et condemnans ea, quæ dudum constat defendisse, Romanæ Eccle siæ episcopus a prævaricatoribus ordinatur, qui præfuit annis v. > Secunda: • Anno 37 im perii præfati principis, Justiniani (fuit 24 post consulatum Basilii, si numerus ineatur more Vi ctoris), ‹ Pelagius Romanus episcopus ordinatur, præfuit annis XI. Si ordinatur anno 18 post consu latum Basilii, quomodo ordinatur anno 24 post con sulatum Basilii? Si præfuit annis v, quomodo præ fuit annis xı? VI. Rejecta igitur tam inepta fabula, cum suis, quæ nonnulli fabricantur, consectariis; rejecta quoque conjectura, quæ supposititiæ Vigilii episto læ innititur, quod a Pelagio, cum diaconus Con stantinopoli exsisteret, rebusque Vigilii apprime esset addictus, postrema Vigilii synodica de confirma tione v concilii subscripta sit, quærere oportet deinceps, quid Pelagius factus pontifex. super ea re præstiterit? Factus vero est post obitum Vigilii, anno, ut mox conficietur, 555, circiter die 15 April lis, id est, non toto post absolutam şynodum bien nio. Non videtur expressis uspiam verbis de v synodo locutus: pro ea tamen a cunctis recipienda pu gnasse, non obscure cognoscitur ex directis ad Narsetem, episcopos Tuscia, Childebertum regen universumque Dei populum litteris. VHI. Quanquam postremæ duæ non tam litteræ sunt, quam fidei professio seu jusjurandum in or dinatione præstitum; tamen cujusque inodi fuerit hoc instrumentum, ostendit certe, a Pelagio damna tum esse Theodorum Mopsueștenum, datum quin tæ synodo assensum, nec Constitutum Vigilii ea parte retentum, qua Theodorum spectat, retentum vero qua Theodoretum et Ibam. Hos enim duos inter orthodoxos his verbis censet: Profiteor et omnes, quos ipsi damnaverunt, habere damnatos, et quos ipsi receperunt, præcipue venerabiles epi scopos Theodoritum et Ibam, me inter orthodoxos venerari. Cum ergo 593 Theodoretum censet inter Catholicos, Theodorum non item, satis innuit se de Theodori persona synodo quinta consentire. IX. Non consentiunt scriptores, quo. anno Pelagius diem supremum obierit: certa sunt tamen tria. 1. Pelagium anno 556, die 15 Februarii pon tificatum gessisse. 2. Depositum esse in tumulo Iv Nonas Martii. 3. Sedisse annos quatuor, menses de cem, dies decem et octo. Primum constat ex litteris ad episcopos Tusciæ datis xv Kalendas Martii an no 15 Postconsul. Basilii V. C. (fuit annus ille Christi, ut Fasti docent, 556). Reliqua duo testatu) FV. Scio quid excipiat dissertator, 592 id nempe, quod prius dictum est, de Pelagio I, intelligi debe re, quod posterius, de Pelagio II, cujus elogium ab imprudente aliquo intrusum sit, loco non suo. Verum ut id causanti liberaliter detur, non defen ditur tamen chronographi de Pelagio I aliisque hallucinatio. Nam multæ habentur Pelagii epistolæ datæ anno xv post consulatum Basilii. Non igitur ordinatur anno 18, quod scribit chronographus. Deinde Dominus, sive Dominus, Antiochenæ Eccle siæ præerat, cum haberetur quinta synodus, idque epitaphium tumulo inscriptum: Hic requiesci Victor ipse tradit: quomodo igitur a chronographo dicitur ordinatus anno 18 post consulatum Basilii, qui more Victoris est 556, id est, tertius a synodo? Postea Datius Mediolanensis præsul obiit anno 552, ut eruditi vulgo docent, quanquam sunt qui mortem differant in annum sequentem. Qua ratione igitur chronographus venisse scribit Constantinopolim anno 554? Omitto dicere de Narsetis victoria ad biennium dilata, etc. V. Hæc et alia historiæ portenta non imprudenti lectori suadere possunt, Victoris Chronico quæcun que sunt a postconsulatu Basilii xv usque ad finem, et ubi Victoris laudes atque certamina prædicantur ab homine admodum chronologiæ imperito adjecta Pelagius papa, qui sedit annos quatuor, menses decem, dies decem et octo. Deposit. Iv Nonas Martii. Certum et istud quartum, de quæstione proposita tres omnino in sententias probabiles dis cessum esse a scriptoribus. Obitum enim referunt alii ad annum 559, ut Baronius; alii ad annum 560, ut dissertator; alii ad annum 561, ut Panvi nius. Neque enim Victorini Chronici suppletor di gnus est, qui quartæ sententiæ auctor audiat. X. Quod si porro depositus est Pelagius iv Nonas Martii, necesse est fateri Martium illum mensem fuisse anni vel 559, vel 560, vel 561. Oportet igi tur ut sedere cœperit circiter die xv Aprilis anni aut 555, aut 556, aut 557. Atqui sedebat xv Kalans.

das Martias anni 556. Oportet igitur ut sedere cœ- personam, id est, Filium Dei, pro salute humani perit anno 555, circiter xv die Aprilis, atque ita depositus sit anno 559, IV Nonas Martii. Disser tator igitur ac Panvinius a vero discesserunt, im meritoque arguerunt Baronium aliosque nobiles chronologos. XI. Ex cognito Pelagii sive obitu, sive ingressu, exitus Vigilii e vita facile innotescit, si modo cre ditur Anastasio asserenti, cessasse episcopatum ipsius menses tres, dies quinque. Hoc enim tempus si detrahitur ex eo, quo ingressus est Pelagius, ap parebit continuo dies decimus Januarii anni 555, quo Vigilius obiit, mensibus circiter novemdecim post v synodum peractam. XII. Quoniam vero facta est mentio litterarum Pelagii ad Childebertum et ad universum Dei po pulum, non erit abs re id monere, quod eruditissi mus senex P. Chiffletius ad me scripsit, in neutris contineri totam professionem fidei, sed aliam dun taxat in aliis partem, cum tamen ex mente auctoris tota deberet in singulis haberi. Integram exhibet codex Divionensis sancti Benigni, ex quo descriptam sua manu ad me vir optimus transmisit, quam et hic, ne pereat tam docti viri monitum et labor, in serendam duxi. generis novissimis temporibus descendisse de cœlo; nec patriam sedem, nec mundi gubernacula relin quentem: et superveniente in beata virgine Maria sancto Spiritu, atque obumbrante ei virtute Altis simi, eumdem Verbum ac Filium Dei in utero ejus dem sanctæ virginis Mariæ clementer ingressum et de carne ejus sibi unisse carnem, anima rationali et intellectuali animatam. Nec ante creatam esse carnem, et postea supervenisse Filium Dei; sed (sicut scriptum est) Sapientia ædificante sibi domum, mox carnem in utero Virginis, mox Verbum Dei carnem factum: exindeque sine ulla permutatione aut conversione Verbi carnisque naturæ, Verbum ac Filium Dei factum hominem: unum in utraque natura, divina scilicet et humana, Christum Jesum Deum verum, eumdemque verum hominem pro cessisse, id est, natum esse, servata integritate maternæ virginitatis: quia sic eum virgo perma nens genuit, quemadmodum virgo concepit. Pro pter quod eamdem beatam Virginem Mariam, Dei genitricem verissime confitemur: peperit enim incarnatum Dei Verbum. Est ergo unus atque idem Deus Christus, verus Filius Dei, et idem ipse verus Filius hominis; per fectus in Deitate, et idem ipse perfectus in humani tate; utpote totus in suis, et idem ipse totus in no stris: sic per secundam nativitatem sumens 595 ex homine matre quod non erat, ut non desisteret esse quod per primam, qua ex Patre natus est, erat. Propter quod eum ex duabus, et in duabus manen tibus indivisis inconfusisque, credimus esse natu ris; indivisis quidem, quia et post assumptionem naturæ nostræ, unus Christus Filius Dei permansit ac permanet; inconfusis autem, quia sic in unam personam atque subsistentiam adunatas credimus esse naturas, ut utriusque proprietate servata, neu tra converteretur in alteram. Ac propterea, sicut sæpe diximus, unum eumdemque Christum esse verum Filium Dei, et eumdem ipsum verum Filium hominis confitemur, consubstantialem Patri secun dum Deitatem, consubstantialem nobis eumdem se cundum humanitatem, per omnia nobis similem absque peccato: passibilem carné, eumdem ipsum impassibilem Deitate: quem sub Pontio Pilato sponte pro salute nostra passum esse carne confite mur, crucifixum carne, mortuum carne; resur rexisse tertio die, glorificata et incorruptibili eadem carne et conversatum post resurrectionem cum discipulis suis, ac multis modis evidenter eis osten disse sui corporis veritatem, et quadragesimo die, videntibus eisdem discipulis ascendisse in cœlos sedere etiam ad dexteram Patris. Quem credo et confiteor, secundum testificationem angelorum, cut ascendit in cœlos, ita venturum judicare vivos. et mortuos. Omnes enim homines, að Adamo usque Credo in unum Deum, Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum: Patrem scilicet omnipotentem, sempiternum, ingenitum: Filium vero ex ejusdem Patris substantia vel 594 natura genitum ante omne omnino vel temporis vel cujusquam initium id est, esse ipsum” æqualem, consempiternum et consubstantialem Genitori. Spiritum quoque san ctum omnipotentem: utrique, Patri scilicet ac Filio, æqualem, consempiternum atque consubstantialem qui ex Patre * intemporaliter procedens, Patris est Filiique Spiritus. Hoc est, tres personas, sive tres subsistentias unius essentiæ sive naturæ, unius virtutis, unius operationis, unius beatitudinis atque unius potestatis; ut trina sit unitas, et una sit Trinitas juxta vocis Dominicæ veritatem dicentis Ite, docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris, et Filii, et Spiritus saneti. In nomine, inquit, non in nominibus; ut et unum Deum per indi stinctum divinæ substantiæ nomen ostenderet, et personarum discretionem suis demonstratam pro prietatibus edoceret: quia dum tribus unum deita tis nomen est, æqualitas ostenditur personarum et rursus æqualitas personarum nihil extraneum, nihil accidens in eis permittit intelligi: ita ut et unusquisque eorum verus perfectusque sit Deus. Videlicet ex plenitudine divinitatis nihil minus in, singulis, nibil amplius intelligitur in tribus, Ex hac autem sancta, et beatissima, atque con substantiali Trinitate, credo atque confiteor,unam si Ad hæc Garnerius: Videtur potius hic legi, reipsu. In editis pro id est, reipsa, legitur de omnipo cute omnipotentem.

tos; et quos ipsi receperunt, præcipue venerabiles episcopos Theodoretum et Ibam, me inter ortho doxos venerari. ad consummationem sæculi natos et mortuos, cum et omnes quos ipsi damnaverunt, habere damna ipso Adamo ejusque uxore, qui non ex aliis paren tibus nati sunt, sed alter de terra, alter autem de costa viri creati sunt, tunc resurrecturos esse con fiteor, et astare ante tribunal Christi, ut reeipiat unusquisque propria corporis, prout gessit, sive bona sive mala. Et justos quidem per largissimam gratiam Dei, utpote vasa misericordiæ in gloriam præparata, æternæ vitæ præmiis donaturum; in societate vido licet angelorum, absque ullo lapsus sui metu sine fine victuros: iniquos autem, arbitrio voluntatis propriæ vasa ire apta in interitum permanentes, qui viam Domini aut non agnoverunt, aut cognitam di versis capti prævaricationibus reliquerunt, in pœnis æterni atque inexstinguibilis ignis, ut sine fine ar deant, justissimo judicio traditurum. Hæc est igitur fides mea, et spes, quæ in me dono misericordiæ Dei est: pro qua maxime para tos esse debere beatus Petrus apostolus præcipit ad respondendum omni poscenti nos rationem. De sanctis vero quatuor conciliis, id est, Niceno trecentorum decem et octo; Constantinopolitano centum quinquaginta; Ephesino primo ducento rum; sed et Chalcedonensi sexcentorum triginta, ita me protegente divina misericordia sensisse, et usque * ad terminum vitæ meæ sentire toto animo et tota virtute profiteor; ut eas in sancta fidẹi de fensione, et damnationibus hæresium atque hære ticorum, utpote 596 sancto firmatas Spiritu, om nimoda devotione custodiam. Quarum firmitatem, quia universalis Ecclesiæ firmitas est, ita me tueri ac defendere profiteor, sicut eas decessores meos defendisse non dubium est. In quibus illum ma xime et sequi et imitari desidero, quam Chalcedo nensis synodi auctorem novimus exstitisse: qui suo congruens nomini, ejus se membrum, qui de tribu Juda leo exstitit, vivacissima fidei sollicitu dine evidenter ostendit. Similem igitur suprascri ptis synodis reverentiam me semper exhibiturum esse confido: et quicunque ab eisdem quatuor con ciliis absoluti sunt, me esse orthodoxos habiturum nec unquam in vita mea, Deo nos in omnibus pro tegente, aliquid de sanctæ et veræ prædicationis eorum auctoritate minuere. ● Hæc est igitur fides mea, et spes mea, quæ in me dono misericordiæ Dei est: pro qua maxime para tos nos esse debere beatus Petrus præcepit, ad re spondendum omni poscenti nos rationem. Cum hac professione me vivere opto, cum ipsa ante tribunal Christi assistere: per hanc a peccatis meis absolvi me credo, et a dextris gloriæ divinæ misericordiæ deportandum. Quicunque autem aliud senserit, crediderit, prædicaverit, hunc anathematizat san-. cta et universalis Ecclesia. › B§ III. De Joanne III, Pelagii successore, et Benedi cto, qui Joannem secutus est. I. Successit Pelagio I Joannes III, Joanni Bene dictus neuter quidquam scriptum reliquit, quod quidem ad nos pervenerit, unde vel alterutrius vel utriusque expressa sententia cognosci queat; ambo tamen adhæsisse præcessoribus, credibile est: id que suadet libellus precum, quem Istriæ præsules Mauritio imperatori obtulerunt: sequente para grapho locus afferetur. II. Id ipsum dissertator persuaderi posse credi dit verbis Pelagii II aut potius Gregorii Magni: ‹ Præ decessorum nostrorum in hac causa consensus tanto post inanis non fuit, 597 quanto prius duris contradictionum laboribus insudavit. › Verum præ decessores isti dura passi, non sunt procul dubio Joannes et Benedictus, sed Vigilius et Pelagius nec ille cujus mentio fit, consensus summorum pontificum Pelagio H majorum, fuit ipsorum inter se, sed cum Orientalibus, quibus cesserunt dura passi. III. Porro autem a Joanne et Benedicto actum esse leviter, aut etiam dissimulanter, cum synodi quinta adversariis, suadet in primis factum Justini imperatoris, cui pontifices se accommodare pru dentiæ erat. Hic enim edicto, ut habet Biclariensis. trium capitum defensor, ‹ anno primo regni sui, ea quæ contra synodum Chalcedonensem fuerant conventa, destruxit.» Edicti verba post longam deinceps inanem prætextum arripiens circa per sonas Theodori, etc., aut syllabas rixetur (❤bap Toū xal ápůάprov); siquidem syllabæ ad unam eam dem fidem et intelligentiam perducunt. › ‹ Sed et canones, quos sedes apostolica suscepit, de pace et fide expositionem, ista sunt: Nemo sequor et veneror, et Deo adjuvante defendo: nec me ab hac professione reticere aut discedere ali quando promitto. Epistolas etiam beatæ recorda tionis papæ Cœlestini, Xysti, et præ omnibus beati Leonis: necnon etiam successorum ejus, Hilarii, Simplicii, Felicis, Gelasii, Anastasii, Symmachi, Hormisdæ, Joannis, Felicis, Bonifacii, Joannis al terius et Agapeti, pro defensione fidei catholicæ, et pro firmitate suprascriptarum quatuor synodo rum, et contra hæreticos, tam ad principes quam episcopos, vel quoslibet alios per Orientem, et Illy ricum, atque Dardaniam, aliasque provincias di versis temporibus missas, inviolabiliter (adjuvante Christo Domino nostro) me custodire profiteor IV. Observa, Lector, a Justino coerceri quæstio nes, quæ Justiniani temporibus natæ sunt de tribus personis seu capitulis, et de corruptibili vel incor ruptibili Christi corpore: quarumque prima að synodum v, altera ad consequentem alium Constan tinopolitanum conventum pertinet. V. Observa etiam dissertatorem, cum suam in titulo paragraphi tertii fidem obligasset, promisis setque se de Benedicto, qui Joannem excepit, deque ejus pugna pro synodo dicturum, multa, quæ ma

tuerunt. gnam partem Labbeus occupaverat, effudisse, de structionibus ad hoc inclinare nullo modo po Narsetis revocatione ex Italia, de Alboino Aqui leiam diripiente, de prætura urbana Gregorii, de Mediolanensibus episcopis, de Tiberii inaugura tione, de Justini et Tiberii annis, de Eutychii Constantinopolitani morte, de Mauritii imperatoris chronologia, de prætura urbana iterum et mona chatu Gregorii, de Baronii, Panvinii, Riccioli et Halloixii, ut ipse quidem ait, erroribus; sed de Benedicto nibil attigisse, nisi quod Joanne tertio defuncto Benedictus successerat. § IV. De Pelagio II. I. Pelagius II Benedicto successit, tenuitque se dem apostolicam, non undecim tantum annos, ut habet Biclariensis in codicibus editis, sed duode cim omnino, cum tribus circiter mensibus. II. Synodum ille quintam non recepit tantum, sed etiam alios, ut reciperent, partim admonitio nibus precibusque hortatus est; partim potestate, etiam sæculari, compulit. III. Exstat ipsius nomine a Gregorio Magno cum diaconus esset, scripta ad Eliam et Istriæ episcopos epistola, si tamen epistola dici debet, et non magis liber, et reipsa erudita copiosaque quinte synodi defensio. In ea enim non solvuntur modo, quæ schismatici objiciebant; sed prolixe quoque de monstratur, quo jure Theodorus, 598 cum scri ft's suis, quoque Theodoreti nonnulla Ibæque da mnata sint. IV. Opinatus est eruditus Halloixius, Pelagium II non legisse Constitutum Vigilii, eamque ob rem deceptum fuisse falsis concilii quinti Actis. Opi nionem suam approbavit evidente, ut quidem cre debat, Pelagii ipsius testimonio, negantis scilicet, id uspiam a Leone Magno dictum, quod tamen a Leone dictum Vigilius in Constituto refert. Id non tulit dis sertator Halloixii adversarius; sed quasi verbis adeo simplicibus summum Halloixius pontificem ignoran tiæ insimulasset, in eum non indignius quam acerbius, partim conjecturali declamatione, partim ratiocinio invectus est. Declamationem quid morer, cum eam declamator ipse declinari posse fateatur? Operæ pre tium est ratiocinium expendere: nec erit tamen id operosum cum falso principio totum innitatur. V. Dissertator igitur ex libello, quem Istriæ schi smatici Mauritio imperatori obtulerunt, hæc addu cit: ‹ Vigilio tunc Romano præsuli, atque omnibus pene sacerdotibus damnatio ipsa (trium capitulo rum) sicut contraria sancto Chalcedonensi concilio, exsecrabilis noscitur exstitisse. Qui etiam Vigilius scripta sua per omnes provincias mittens, anathe matis vinculis obligavit omnem populum, si quis damnani trium capitulorum præberet aliquando consensum et licet postea imperiali pondere ad consensum damnationis trium capitulorum ipsorum paulatim singuli tunc fuerint coarctati; nostrarum tamen provinciarum venerandi decessores, quibus indigni successimus, prædicti quondam Vigilii in VI. Cum enim iidem schismatici summo ponti fici in eumdem sensum scriberent, adducit et ista ipsorum verba, quæ Pelagii II epistolæ inserta sunt. ‹ Rursum, inquiunt, per vestram epistolam dicitur a sede apostolica nos doctos, atque ab scri nio sanctæ Ecclesiæ, cui, Deo adjutore, præsidemus, confirmatos, ne huic rei, quæ sub piæ memoriæ Justiniano gesta est, consentire debeatis, atque hanc opitulationem excusationi vestræ adjungitis, dicentes, quod in causæ principio, et sedes apo stolica per Vigilium papam, et omnes Latinarum provinciarum principes damnationi trium capitulo rum fortiter restiterunt.» Quibus adductis subjun git: «En Vigilii decretum in Pelagii faciem a schi smaticis illisum. › VI. Magnopere miror, quomodo vir, quicum res est, cum sit bonæ memoriæ plurimæque le ctionis, cumque dissertationem accuratam pollici tus fuerit, ac censuram didaσxalıxws exerceat, oblitus sit, quæ fuerit rei gestæ historia: quod principium causæ: quæ instructiones Vigilii: quæ apud Facundum, partim lib. rv, cap. 3, partim in opere adversus Mocianum, de eo legantur, quod Vigilius edixit in via: quæ tandem 599 ipse cap. 3 dissertationis suæ scripserit sub finem de Vigilii itinere per Helladem et Illyricum, deque gestis in via, etc. VIII. Nam, si qua Facundo fides, cum primum Justinianus de tribus capitulis damnandis edictum misit in omnes imperii provincias, ‹ restitit Vigi lius Romanus præsul, restiterunt omnes pene sa cerdotes, Mennas Constantinopolitanus, Zoilus Ale xandrinus, Ephremius Antiochenus, Petrus Hiero solymitanus, Datius Mediolanensis, Reparatus Car thaginensis, > etc. Resistendi communem hanc omnes obtendebant causam, quod inde videretur violari sanctitas integritasque concilii Chalcedo nensis. IX. Tulit ægre resisti sibi imperator: quare et Vigilio et patriarchis reliquis tantam vim intulit, ut Vigilius Constantinopolim venire coactus sit; pa triarchæ reliqui depositionis metu percellerentur; Dsinguli ipsorum coarctati fuerint, imperiali pon dere ad consensum damnationis trium capitulorum. › Consensit vero Vigilius scripto illo, quod ludicatum dixit; reliqui subscriptione synodica in concilio, quod Mennas eo tempore habuit, quo Vigilius in urbem regiam tendebat. X. Cum Constantinopolim pontifex pergeret, ‹ Romana universitas egredientem, venientem Africa et Sardinia per legatos, transeuntem Hellas et Illyricus publica contestatione pulsaverunt, ut nulla ratione novitati, quæ facta est, acquiesceret.» XI. Audiit contestantium preces Vigilias, seque pro concilio facturum constanter promisit, fidemque obligavit, missis in provincias, sed maxime ad Mennam, litteris, in quibus anathematis vincubs

obligavit omnem populum, si quis damnationi ad demonstrandum dilucide, a Gregorio Magno quin trium capitulorum præberet aliquando consensum.> XII. Hæc in itinere pontifex, qui ‹ regiam civi tatem ingressus, mox Mennam damnatorem capitu lorum a communione sua suspendit. › XIII. Verum edito post annum scripto, quod Judicatum dixit, damnavit et ipse tria capitula. Unde efferati Illyrici, et Africani, et Ecclesiæ Ro manæ diaconi duo, Rusticus ac Sebastianus, in furias acti sunt. XIV. Duæ synodi, Illyriciana et Africana, a Vi gilii se communione per summam impudentiam ab duxerunt; Rusticus et Sebastianus, missis perfi diose in orbem universum Judicati exemplis, sum mum pontificem velut synodi Chalcedonensis vio latorem traduxerunt. XV. Contigerunt ista, maximam partem, annis 546, 547 et 548, et proinde longo ante quintam synodum tempore; quippe quæ inchoata sit anno Justiniani 27, id est, æræ Christianæ 553, die 5 Maii Constitutum autem consignatur pridie Idus Maias anno Justiniani 27, atque ita scriptum est eo temporis intervallo, quod quartam inter et quintam synodi collationem fluxit. Fuerunt ista in causæ principio; Constitutum pene in fine: fuerunt ista tunc, cum 600 sedes apostolica per Vigilium papam et omnes Latinarum provinciarum principes damnationi trium capitulorum fortiter resisterent; ▸ prodiit Constitutum, postquam et Romana Ecclesia Rustici et Sebastiani factionibus vexata est, et Illy riciana synodus discessionem fecit, et Africani an tistites ipsum ausi sunt synodaliter summum pon tificem a catholica communione excludere. Instru ctiones illæ, quibus ‹ informati schismaticorum decessores in damnationem capitulorum inclinare nullo modo potuerunt. Sunt hæc ipsa scripta, quæ Vigilius per omnes provincias promittens, anathe matis vinculis obligavit omnem populum: post quæ imperiali pondere ad consensum damnationis trium capitum paulatim singuli coarctati sunt. Editum est Constitutum, postquam patriarchæ omnes Orien tis consensissent. XVI. Quid plura? Ejusmodi instructiones ex probrat Vigilio, queriturque Judicato rescissas Fa cundus, cum ante Constitutum scriberet, ut nemo eruditus nescit. Dissertator igitur in Halloixium invehitur, aut non bona fide, si sensum verborum adductorum assecutus est; aut non satis conside rata ratione, si sensus ipsum fugit. XVII. Nihilo melius dissolvit argumentum, quo Halloixius usus fuerat: siquidem cogitur in angu stias, quibus se expedire non aliter queat, quam si fateatur, a Gregorio Magno, homine suorum tempo rum doctissimo, ea ex Leone Magno prolata, quæ quia non essent ad rem, qua de agebatur, schisma tici spreverunt. Verum de his hactenus. V. De Gregorio Magno. I. Quæ de Pelagio dicta sunt, valent plurimum tam synodum non receptam esse tantum, sed etiam defensam. Nam Pelagii nomine scripsit ad Istriæ præsules, præter eruditam illam tertiam epistolam, quam librum vocat, aliis etiam priores duas, quod stylus docet. II. Hanc tertiam epistolam factus pontifex ad episcopos, ut vulgo fertur, Hiberniæ transmisit, negans, ea lecta, fieri posse, ut in defensione trium capitum quispiam, nisi obstinatus maneat. › Atque inde liquido patet, non errore Gregorium, quod volebat eruditus Halloixius; sed certa scien tia venisse in consensionem cum quinta synodo ita enim * sententiam synodi comprobat, ut si non dum lata esset, ferri oportere ostendat. III. Quid? quod dissentientes non solum ecclesia stica auctoritate, sed etiam sæculari potentia com pulit se sistere ad Romani pontificis tribunal, in deque leges docendi accipere, ubi esset columna veritatis. Inde orta est Istrorum querela apud Mau ritium imperatorem. Cognovimus reverendum papam Gregorium ad ejusdem patris nostri exhibi tionem misisse, 601 cum sacratissima vestræ pie tatis jussione, ut pro causa ipsa communionis ad Romanam deberet civitatem deduci: et quidem memoratum beatissimum archiepiscopum Severum nostrum frequenti constitutione convenimus, ne nobis absentibus, et a se ad præsens divisis, de communi causa Ecclesiæ aliquid valeat deß nire: hæc insuper addentes, contriti atque luctu gravissimo sauciati ad ultimam desperationem per venimus, ut ad illius judicium metropolita noster cogeretur occurrere, cum quo causa ipsa esse di gnoscitur, et cujus communionem, ab initio mo tionis causæ hujus usque nunc, decessores nostri, et nos cum omni populo evitamus. IV. Digna sunt, quæ observentur, hæc verba Cujus communionem, ab initio motionis causæ hu jus usque nunc, decessores nostri, et nos cum omni populo evitamus. › Faciunt enim plurimum ad id intelligendum, quod in Pelagio dictum est de instru ctionibus Vigilii, et communi pontificum Romanorum cum synodo quinta consensione. V. Suppeditat aliud argumentum, utroque adhuc validius, epistola 24 Gregorii ad Joannem Constan tinopolitanum, in qua, postquam professus est, se sicut sancti Evangelii quatuor libros, sic quatuor concilia suscipere et venerari: «Quintum quoque, ait, concilium pariter veneror, in quo epistola, quæ Ibæ dicitur, erroris plena reprobatur, etc. Postea: «Quas præfata veneranda concilia perso nas respuunt, respuo; quas venerantur, ample ctor, ▸ etc. VI. Ad hanc epistolam observo. Primum, syno dicam ipsam fuisse, cujusmodi solebant in ordina tione, ipsi etiam summi pontifices, ad majorum sedium antistites dare, tanquam communionis ca tholicæ symbola, et veræ fidei tesseras: dabant vero ex synodo in qua ordinabantur, unde nomen factua

synodo sententiam, si Martinum I excipias, scri ptis non tradiderunt. Eos tamen certum est Grego rii Magni vestigiis institisse: nam et eamdem fidem professi sunt, cum ordinarentur; et cum orientali Ecclesia, quinta synodo mirum quantum addicta, communionem retinuerunt: et schismaticornm occidentalium reliquias in officio continuerunt. synodicis. Suas etiam synodi Patres litteras sæpe quintæ synodi faciat, ita suam expresse de quinta ordinati litteris junxerunt, quasi testes, tum rei gestæ ex præscripto canonum, tum fidei catholicæ ab ordinato professæ. Moris istius exemplum ubi que passim legentibus occurrit: illustre vero sup peditat tertia pars synodi Ephesinæ, ubi referuntur Acta ordinationis Maximiani, qui locum Nestorii depositi accepit: suppeditat quoque causa Joannis Talaide Alexandrini cum Acacio urbis regiæ epi scopo, cui cum synodicas non misisset, perinde ac aliis patriarchis, negotium sibi fecit, quod totam pene Ecclesiam exercuit. Aliter porro summus pon tifex, aliter alii patriarchæ, aliter etiam inferiores præsules, scribebant. Formam, qua uterentur summi pontifices, quaque inferiores episcopi, ex hibet libellus diurnus Romanus; patriarchæ Euty chii litteras continet synodus v. VII. Observo deinde epistolam, de qua sermo est, non diversam fuisse a postrema fidei profes sione, quam Gregorius fecit: tres enim de more edidit; primam super corpus 602 sancti Petri; alte ram in synodo, coram Patribus cleroque et plebe; tertiam in epistolis per provincias missis. Singula rum formam exhibet libellus laudatus. VIII. Observo etiam hanc esse missam vel ad solum Joannem Constantinopolitanum, qui reliquis patriarchis transmitteret; vel ad singulos, directa via, sed eadem formula, et, ut aiunt, a pari. Pri mum minus probo, alterum magis quamvis enim Gregorii temporibus usque adeo invaluisset Con stantinopolitani præsulis dignitas (consenserunt in eam paulatim summi pontifices, cum vehemen ter antea obstitissent), ut primus patriarcharum Orientis appellaretur; ægre tamen apostolica sedes ferebat usurpatam in reliquos auctoritatem, propter quam œcumenici nomen sibi novæ Romæ antistes arrogabat, ut quibusdam videtur. II. Honorius certe, qui quintus a Gregorio, non potuit non assentiri synodo quinta, sive Monothe letis adhæsisse dicatur, sive faverit tantum per im prudentem œconomiam, quod satius credere. Nam Monotheletæ, ut erant propago quædam Eutychia norum Acephalorumque, ita synodum quintam, quam suis adversariis contrariam cernebant, in pri ₺ mis coluerunt. III. Severinus Honorii successor non ideo censeri debet a synodo 603 quinta alienus, quod Ecthesin Heraclii quintæ synodi laudatricem rejecerit: nor eo enim rejecit nomine, quod laudes synodi v contineret, sed quod Monotheletismum. Qua de causa non a Severino tantum reprobata est, sed etiam a Joanne IV in synodo Romana; a Theodoro in utraque epistola; a Martino I in concilio Latera nensi. Ce IV. Ecthesin a Severino rejectam dixi, quamvis Cyrus Alexandrinus in litteris ad Sergium receptam, aut recipiendam potius, scripserit. Eustathius, inquit, detulit mihi exemplar Ectheseos, quam de bet profiteri communis frater noster Severinus san ctissimus, Deo juvante, qui ordinatur in Roma. › V. Calumniæ Sergium accusat S. Martinus. ciderant autem a sua spe mentiti contra caput pro prium: nec enim suscepta est omnino, aut admissa secundum novam eorum spem; magis autem con demnata est, et anathematizata ab apostolica au ctoritate, huc præmissa pessimæ et præsumptæ no vitatis eorum Ecthesis.» IX. Observo denique, etsi more majorum Grego rius hanc synodicam scripserit, ante ipsam tamen non haberi ullam ejusdem modi, quod quidem me minerim, ullius alterius papæ epistolam, præter eam quæ Pelagii I, septima est, inscribiturque ad universum populum Dei de fide catholica, cui pos sunt addi decima et decima tertia ad Childebertum regem, quas duas opinor a rege expetitas, propter- apud Theophanem superest. ea quod Pelagius, ut perturbatis temporibus regi men Ecclesiæ susceperat, ita Galliarum episcopos de ordinatione per synodicam non monuerat. Si quidem patriarchæ non ad alios tantum patriar chas, sed etiam ad suæ diœceseos metropolitas, de ordinatione sua litteras dabant. VI. Joannes IV nihil reliquit, quod videri possit huc pertinere, nisi forte defensionem Honorii, quæ est epistola ad Constantinum imperatorem, Heraclii filium. Nam concilii, adversus Monotheletas el He raclii Ecthesin, Romæ a Joanne habiti, sola, quod quidem sciam, memoria, eaque admodum confusa, VI. De summis pontificibus, qui post Gregorium Ma gnum ad sextam usque synodum sedem apostoli cam tenuerunt. I. Qui tres et decem pontifices, a Gregorii Magni obitu ad sextam usque synodum, aut certe ad Agatho nem, quo pontifice synodus, sexta convenit, id est, septuaginta circiter et sex annis Ecclesiam re 16runt, ut nihil admodum reliquere, quod pro causa § VII. De Ecthesi, quam Heraclii nomine Sergius Monotheleta composuit. I. Mira sunt, quæ de Ecthesi dissertator asserit. ‹ Erat, inquit, professio fidei seu edictum fidei, quod Romanæ Ecclesiæ probatum fuerat.» Et quasi rationem dicti tam admirabilis allaturus: ‹ Theo phylactus, ait, primicerius notariorum testatus est, eamdem Ecthesin servari in apostolico scrinio. > II. Mira sunt, inquam, ista dissertatoris figmenta nam Ecthesis aperte hæretica est, aperte damnatur a summis pontificibus, ét in nulla synodo, nisi Mo notheletarum, approbata est. III. Hæretica est. Quid enim aliud significatur his verbis Vox duarum operationum multos scan

tibus, atque catholicæ Ecclesiæ sanctà multitudine,» anathemate percellenda sit? dalizat, utpote a nemine dicta sanctorum et præci- nis, abbatibus monasteriorum, monachis contiuen puorum Patrum; et inde sequitur, ut duas confitea mur voluntates contrarie ad invicem venien ses, etc. Postea: ‹ Unde sanctos Patres in omni bus et in hoc sequentes, unam voluntatem Domini nostri Jesu Christi verissimi Dei confitemur, etc. IV. Damnata est a summis pontificibus, et a Se verino quidem dira passo, si credimus S. Martino, propterea quod tam impium edictum approbare nollet. V. Joanne IV qui concilium Romanum coegit, in quo nefandam chartam proscripsit. IX. Apposite hic sua dissertatori in Halloixium verba ingerantur: Heu quo præcipitem egit ho minem cæcus in Halloixium livor? Si Ecthesis ab Ecclesia Romana probata sit, tuum erat codicem cariosum quempiam alicubi gentium litteratarum, vel etiam barbararum nominare, ubi Ecthesis illa inter proscripta a sede apostolica capita non cense retur, etc. X. Sed quæ tanta causa potuit tam enormem in opinionem, magni Etruriæ ducis theologum, sacræ doctrinæ professorem, inquisitionis 605 qualifica torem, abducere? An quod Ecthesis a Theophy VI. Theodoro, qui in epistola ad Paulum Con stantinopolitanum: Quamobrem, inquit, frater nitas tua a publicis locis chartam, 604 quæ sus pensa, pridemque cassata fuerat, non abstulit? lacto primicerio notariorum dicta est ex apostolico quæ scilicet scandalum sanctis Ecclesiis non modi cum intulit. Et postea: ‹ Restat igitur, ut quod contra fidem promulgatum est, irritum fiat, et cum auctore proprio destruatur. > Epistola 2, ad epi scopos ordinatores Pauli, cum rationes affert, cur legitime Pyrrhus deponi potuerit: Primum, quia Heraclium, qui anathematizavit catholicam fiden, et Patres orthodoxe sentientes, in terris suis lau dibus extulit, et per subreptionem, per quosdam sacerdotes, qui subscripserant, sophisticam quoque chartam adversus apostolicam sedem confirmare præsumpsit, et in publicis locis suspendere festina vit, quasi novam fidem et symbolum suscitans con tra sanctam Chalcedonensem Ecclesiam. › VII. Martino tandem, cujus verba mox recitata sunt, qui adversus Ecthesin Lateranensem synodum collegit; qui Sergium et Pyrrhum eo maxime no mine damnandos putavit, quod suis in synodis Ec thesin probassent: qui denique post synodum Late ranensem in encyclica mentem aperuit verbis, unde terror injiciatur Ectheseos patronis. Impios hære ticos, cum omnibus pravissimis dogmatibus eorum, et impiam Ecthesin, vel impiissimum typum, et omnes, qui eos vel quidpiam de iis, quæ exposita sunt in eis, suscipiunt, aut defendunt, seu verba pro iis faciunt in scripto, anathematizavimus. › Et postea: ‹ Anathematizetis et vos omnes hæreticos, qui præsumptive hanc olim (orthodoxam fidem) et nunc expugnaverunt, una cum scelerosa Ecthesi, et impiissimo typo, › etc. VIII. Hic dissertatorem quispiam compellet: Ilane vero probatum putes ab Ecclesia Romana, id est, a columna veritatis, edictum, quod impium com mentum, contra fidem promulgatum, symbolumque contra Chalcedonensem synodum, sedes aposto lica dixit? Itane ab Ecclesia Romana, quæ magistra fidei, probata sit professio fidei, quam sophisti cam, pessimæque et præsumptæ novitatis chartam., Petrus ore successorum declaravit in synodo? Itane probata sit ab Ecclesia Romana, quæ omnis hæresis pura, Ecthesis impia scele osaque, et jubente Chri sti vicario, ab omnibus qui peregrinantur in sanctitate et justitia episcopis, presbyteris, diaco scrinio deprompta, in quo non alia servarentur, quam quæ Ecclesia Romana probaret? An quod in tribus synodis laudatam narrant Lateranensis synodi Acta? An quod in Honorii litteris ad Sergium ea. dem fere verba leguntur, quæ in Ecthesi? XI. Verum nec Theophylacti verba referuntur bona fide non enim dixit Ecthesin ipsam in apo stolico scrinio servari, sed Acta synodorum Sergii et Pyrrhi et ut dixisset, quis auderet asserere, id probari ab Ecclesia Romana, quod in apostolico scri nio servatur, cum Acta hæreticarum synodorum in eodem servarentur? XII. Deinde intolerabilis quædam incogitantia est, synodos Monotheletarum, quia referuntur in Actis concilii Lateranensis, a catholico concilio non dis cernere, quasi ferri posset homo qui latrocinium Ephesinum, laudesque Eutychis Chalcedonensibus Actis insertas, Chalcedonensi concilio tribueret? XIII. Denique obierat Honorius, priusquam Ec thesis ederetur, ut certa ratione temporum constat. Etsi ergo iisdem verbis Honorius utitur, quibus Ecthesis; qua tamen ratione potest dici Ecthesin probasse? cum verbis iisdem non eumdem in sen sum utatur; et improbe Sergius verba pontificis in seruerit edicto, ut fucum faceret. XIV. Sed quamvis Honorius Ecthesin probasset, quasi per anticipationem, an continuo Ecclesia Ro mana dici posset hanc probasse? cum et in synodo, ex qua Leo II ad Pogonatum scribit, et in ordina tionum synodis, anathema dicat Honorio, ut qui ‹ apostolicam Ecclesiam non apostolicæ traditionis doctrina lustravit, sed profana proditione immacu latam fidem maculari per ignaviam sivit, pavēñval лapɛxwoηoɛ, quique pravis hæreticorum assertioni bus fomentum præbuit. › XV. Erit forte, qui adversus id, quod dissertatori objicitur, eum incogitantiæ excusatione defendat. Verum ut incogitantiæ sit, aliquid pecasse semel; id ipsun plus semel, imo et sæpius peccare, pejoris cujusdam est ɛ. Atqui rursum dissertator pag. 59, lin. 10 Ecthesin Heraclii imperatoris, quam Ro manæ Ecclesiæ probatam dixerat, laudatam esse in. Lateranensi synodo affirmat: cum tamen aperte in

Hæc Dissertatio epistolas illas complectitur, quas jam olim Christ. Lupus et Steph. Baluzius ediderant. Garnerius non omnes in bac nova sylloge exhibuit, sed primam aliasque plures in Actis concilii Ephesini, alias alibi exstare monuit. Ut vero illis consulatur, qui vel ex fontibus haurire nequeant, vel integrum epistolarum illarum libellum habere optent, ex Mansi Collectione conciliorum has lacunas supplendas esse putavimus. Accesserunt etiam ex tomo V præstantissimæ hujus Collectionis variæ lectiones et scho Jia, quæ Mansi, Baluzii et Harduini assiduo in his litteris studio debentur. Hæc quidem per initiales lit teras M. B. H. distinguuntur a Garnerii scholiis nostrisque stricturis. Reliquum est, ut ea subjungamus, quæ Garnerius præmittenda esse duxit. Ut ingentes excitarit procellas orbe toto Nestoriana hæresis, compertum nemini non est in his rebus ecclesia sticis vel mediocriter versato: at in Oriente tamen, hoc est, in Syria Antiochenaque diœcesi præcipuas. Nam et civi ac populari suo Nestorio opitulari, et patriæ veluti causam tueri se oportere, hoc suarum esse par tium, in eo rem suam et honorem verti, orientales fere omnes episcopi censuerunt. Quis plerorumque ex iis sensus, quæ studia fuerint, quanta in defendendo Nestorio obstinatio animi, quam vehemens in Cyrillum odium, quæ turbæ, quis denique motuum illorum exitus fuerit, ex his primum Theodoreti ipsius, qui in hac scena primas obtinuit; omnium fere hac in causa incendiorum fax, et ex aliorum epistolis constabit. Mox ex synodo œcumenica quinta, qua causa hæc omnis est absoluta. Epistolas illas quidem Christianus Lupus nu…. per edidit ex monasterio Cassinensi erutas, sed et mendis quamplurimis scatentes, quæ nos, favente Deo, ema culabimus, et scholiis partim inutilibus oneratas, quæ prætermittemus, partim falsis, quæ coarguemus, sub jectis multo certioribus unicuique fere epistolæ notis ". "Has certe Garnerius prolixiores pluresque fecisset, nisi fato nobis immaturo ereptus esset.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. Quod in præfatione ad novam hanc editionem annuntiavi, me scilicet hoc Synodicon da turum nova recensione ad codicem Cassinensem expositum, id nunc ex parte jam exsecutioni mandatum lectores agnoscunt. Superest ut fidem totam liberem, quod ut præstem sese modo offert occasio. Igitur Cassinensis codex nullum alium præfert titulum, quam qui superius indicatus est; ideoque non erat cur Baluzius de P. Christiano Lupo quereretur, quod nullum titulum documentis hisce præfixisset. Nos tamen in hac editione retinendum censuimus il Jum titulum, quem Baluzius de suo marte procudit in gratiam eruditorum qui illi assueverunt. Distinximus etiam totum opus in capita, quod Lupo succurrit majoris perspicuitatis gratia cum in codice Cassinensi documenta tantum numerentur. Cave autem credas documenta ipsa per ordinem sibi succedere in codice; Lupus hinc inde selegit quæ inedita offendebat Pervulgatum est exstare in Vaticano codicem signatum 1319, eamdem [Cassinensem colle ctionem ferentem; sed a me consultum reperi desinere in capite 11 synodici, sive quod nihil ultra ab exordio contineret, sive quod avulsa sint folia, ut magis credo. In eo tamen codice occurrerunt mihi epistolæ S. Isidori Pelusiotæ vetustæ translationis, quas Lupus reperiisse se pariter in codice Cassinensi testatus est; sed omisisse intactas, qua de re dica adversus illum a Baluzio instituitur. Cum tamen ut insunt, easdem in Vaticano codice repererim, ex tota collectione eas selegi, quæ concilium utcunque tangere videbantur; ex quo factum, ut qua tuor illas Isidori epistolas a Baluzio suppletas expungendas duxerim, utpote quas melius ex codice Vaticano easdem pariter repræsentante exhibere potuerim. Cæterum hic in calce præmonitionis hujus meæ suam laudem reddendam judico diligentiæ P. Christiani Lupi, qui satis accurate Cassinensem codicem expresserit, ut rarissimas varian tes exculpere ex nova collatione licuerit. Quis vero collationem hanc instituerit ac perfecerit, ut hic repetam supervacaneum judico; plus enim vice simplici me illam debere humanitati et eruditioni em. card. Tamburini professus sum. Duo vetera exemplaria antiquæ versionis Latina concilii Ephesini in manus nostras vene ṛunt anno 1677: unum quod fuit olim Ecclesiæ Bellovacensis, et nunc in bibliotheca Col bertina servatur, aliud monasterii Sancti Juliani Turonensis. Et Bellovacense quidem, seu potius ejus reliquias (est enim admodum imperfectum), contulimus cum editione Contiana. Invenimus autem in eo commonitorium a papa Celestino datum episcopis et presbyteris eun tibus ad Orientem, qui nomine ejus et totius Ecclesiæ Occidentalis interfuerunt Ephesina synodo. Lætatus sum sane vehementer cum in præclarum illud antiquitatis ecclesiastica monumentum, quod hactenus incognitum fuerat, incidi; et quoniam tum se occasio obtulit scribendi ad eminentissimum et doctissimum ac mei amantissimum Hieronymum Casanatam S. R. E. cardinalem, rogavi eum ut in vetustis bibliotheca Vaticana codicibus quæri juberet instructiones quas Caelestinus eisdem episcopis et presbyteris datas fuisse docet in eodem commonitorio. Fecit ille pro sua singulari humanitate el in has nostras litteras inclinatione quod ab eo petebatur, ac die 26 Octobris ejusdem anni ad me misit exemplum ejusdem commonitorii, descriptum ex codice 1320 bibliotheca Vaticana. Neque his contentus vir optimus, scripsit Venetias, Florentiam, Mediolanum, si forte illic reperiri possent quæ quæ rebantur; ac, ne quid prætermitteret, ut ipse ad me scripsit anno 1679, die 14 Novembris, etiam in bibliotheca monasterii Cassinensis investigari mandavit si quid istiusmodi reperi retur. Inventi sunt duo codices antiquissimi, in quibus continebantur acta quamplura spe ctantia ad concilium Ephesinum et Chalcedonense; ad quæ recensenda et excutienda usus est idem eminentissimus cardinalis opera viri multæ lectionis Christiani Lupi, Augustinianı, qui Concil. tom. V, pag. 751.

tum forte Roma erat. Is vero illa omnia statim edere constituit, et a cardinale pervicit ne cut fas esset ista describere aut evulgare se invito. Emisit ergo non ita pridem Lupus, sed adeo indiligenter, ut ne quidem admonuerit quem titulum habeat illa collectio in libris Cassinen sibus, qui ordo custoditus illic sit, quid a se omissum, quid mutatum. Permulta enim ab eo omissa ac mutata fuisse satis intelligent eruditi lectores. Nihil intentatum reliqui quo pos sém fieri compos rerum quæ in codicibus illis Cassinensibus continentur, sed tanta adeoque pertinax fuit monachorum illius monasterii obstinatio ut ab illis nulla arte nullisque preci bus obtinere potuerim. Si repulsam passus non essem, poteram multa adnotare quæ a Lupo prætermissa sunt, ex quorum commemoratione plurima utilitas in publicum redundare po tuisset. Dare itaque institui hanc collectionem qualis a Lupo emissa est. Sed antequam ad eam aggrediar, pauca præfabor de hoc opere ejusque auctore. Certum est opus esse hominis post Justinianum scribentis, defensoris præterea trium capi tulorum, ac, nisi conjectura fallit, Africani. Istud colligitur ex capite 193, ubi ita legitur Nonne per imperatorem Justinianum, omni conspirata totius sæculi potestate, toto tricen nali fere tempore id egerunt ut Theodori et æ et Theodoreti scripta acerrime condem. narent? Certe ubique se prodit Cyrilli Alexandrini, Theodoreti, et Ibæ studiosum, ac Ne storii sectatorumque ejus adversarium. Collectionem porro suam inscripsit synodicon, ut patet ex capite 205 extremo. Scripsit autem adversus libros quos Irenæus Nestorii studiosus cocavit Tragoediam, hoc est, fortassis prophetiam instantis constitutionis, ut de simili libro ait Anastasius in Historia ecclesiastica, p. 51, ex Theophane. Ob eam nos causam, cum ne sciremus quem titulum in codice Cassinensi habeat hæc collectio, Synodicon vocavimus ad versus tragoediam Irenæi. Descriptus est autem ex codice monasterii Acœmetensis, ut col ligitur ex capite primo extremo et ex cap. 22 et 221. 608 Cap. I. Reverentissimo et Deo amantissimo comministro Nestorio Cyrillus et quæ convenit in Ale zandria ex Ægyptiaca diœcesi synodus in Domino salutem. Cap. II. Epistola sancti Joannis archiepiscopi Antiochiæ ad orientales episcopos de facta pace uni versalis Ecclesiæ, quam a beati Cyrilli ad Acacium quæ nominatur epistola nominavit. Cap. III. Epistola Nestorii, quam direxit sancto Joanni Antiocheno episcopo de Constantinopolitana civitate, respondens ad ejus epistolam, quam direxe rat ei antequam cum tertiis litteris beati Cyrilli epi stolam sancti Cœlestini papæ Romanæ urbis accipe ret, id est, antequam fieret sancta synodus Ephesina. Cap. IV. Epistola Joannis Antiocheni episcopi ad Firmum Cæsarea Cappadocia episcopum. Cap. V. Contestatio proposita in publico contra clericos Constantinopolitanos, et in Ecclesia insi nuata, quia sectator esset Nestorius Pauli Samosa teni anathematizati ante annos centum viginti ab episcopis orthodoxis. Cap. VI. Epistolæ sanctissimi doctoris Ecclesiæ Isidori presbyteri et abbatis monasterii circa Pelu sium ad archiepiscopum Alexandriæ beatissimum Cy rillum. Cap. VII. Contestatio directa beato Cyrillo et his qui cum eo convenerant ab aliis diversarum provin ciarum episcopis, qui Joannem Antiochenum sustineri volebant, et tunc eo præsente synodum fieri, eo quod, sicus scripserat beato Cyrillo, vix ei iter triduanum supererat. Directa vero est pridie quam celebrarentur gesta contra Nestorium, per quæ depositio ejus est facta. Cap. VIII. Epistola Nestorii et qui cum ipso ad imperatorem Theodosium de his quæ tunc in Epheso gesta sunt. Cap. IX. Contestatio Candidiani comitis quam pu bliceˆmane audiens synodum celebrari, in Epheso proposuit. Cap. X. Item contestatio alia magnificentissimi comitis Candidiani post synodum. Cap. XI. Item edictum magnificentissimi comitis ad synodum. Cap. XII. Incipiunt secunda commenta synodi que cum Joanne Antiocheno episcopo convenit in Epheso. Cap. XIII. Dominis reverendis et honorandis pre sbyteris et diaconis et reliquis clericis et amico Christi populo in Hierapoli Euphratesice sancla synodus orientalium et eorum qui ex diversis regionibus atque provinciis per gratiam Dei in Ephesum convenerunt, in Domino gaudere. Cap. XIV. Ejusdem synodi alia epistola ad impe ratorem Theodosium, quam scripserunt post Irenæi discessum, cognoscentes quæ contra eos adversa pars egerat. Direxerunt véro jam prædicto comiti, ut cum aliis principi offerret et hanc. Cap. XV. Epistola Nestorii ad scholasticum eunu chum imperatoris Theodosii. Cap. XVI. Post hæc directus est comes largitionum Joannes cum sacris de depositione Nestorii et bea torum Cyrilli et Memnonis, quæ in priori codicis parte posuimus. Cujus comitis ista relatio est. Cap. XVII. Epistola Joannis Antiocheni episcopi et synodi quæ cum eo convenit ad imperatorem Theo dosium, quam direxerunt per eumdem Joannem co mitem; in qua etiam catholicæ fidei illa confessio continetur, quam postea Cyrillus Alexandrinus epi scopus per pacificam laudavit epistolam, scribens eidem Joanni Antiocheno præsuli per legatum pacis Paulum Emesenum episcopum. Cap. XVIII. Honorandissimis et Deo amicissimis presbyteris et diaconis et reliquis clericis ac monachis et amica Christi plebi quæ est in Antiochia orientis, sancta synodus orientalium et aliarum regionum pro vinciarumque quæ per Dei gratiam in Epheso congre gata est. Cap. XIX. Domino meo per omnia sanctissimo pa tri episcopo Acacio Joannes, Joannes, Alexander, Alexander, Dexianus, Paulus, Macarius, Apringius, Theodoretus, Musæus, Meletius, Diogenes. Cap. XX. Epistola Theodoreti episcopi Cyri ad Andream episcopum Samosatenorum. Cap. XXI. Epistola comitis Irenæi, quam cunctis a quibus fuerat directus episcopis ante comitis largi tionum Joannis rescripsit adventum.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. Cap. XXII. Sancta synodus orientalium regionum et horum qui pariter ex diversis provinciis ac parti bus congregati sunt, id est, ex Bithynia, Pysidia secunda, Paphlagonia, Cappadocia, Europa, Rho dope, Thessalia, Dacia, interlocuta est quæ subter annexa sunt. Cap. XXIII. Mandatorium synodi orientalium epi scoporum et reliquorum qui pariter in Ephesum con gregati sunt ad legatarios suos. Cap. XXIV. Epistola præfectorum ad Nestorium, ut cum honore ad suum monasterium remearet, unde ad episcopatum fuerat vocatus. Cap. XXV. Epistola Nestorii rescripta ad eumdem præfectum prætoriorħım Antiochenum ad epistolam suprascriptam. Cap. XXVI. Iterum alia epistola ab episcopis orien talibus et considentibus eorum ab Epheso, per quam respondetur ad litteras suprascriptas. Cap. XXVII. Iterum alia epistola quorum supra episcoporum ad quos supra episcopos. Cap. XXVIII. Per omnia Deo amicissimis et sacra tissimis atque sanctissimis comministratoribus Joanni, Joanni, Himerio, Paulo, Macario, Apringio, Theo doreto episcopis, synodus quæ convenit Ephesi, salu tem. Cap. XXIX. Imperatores Cæsares Theodosius et Valentinianus victores, triumphatores, maximi, seni per colendi, sanctæ synodo quæ in Ephesina civitate convenit. Cap. XXX. Epistola Theodoreti episcopi ad Ale xandrum Hierapolitanum episcopum, quam ponit Irenæus. Cap. XXXI. Dominis honorandissimis et Deo ami cissimis episcopis qui in Epheso degunt, Joannes, Ilimerius, Paulus, Macarius, Apringius, Theodoretus episcopi, in Domino salutem. Cap. XXXII. Contestatio prima Joannis Antioche næ sedis patriarchæ et reliquorum sex, quam Theo dosio imperatori a Chalcedone direxerunt, quando eis illic relictis intravit Constantinopolim cum his missis qui erant in legatione a beato Cyrillo et syn odo quæ pariter convenit in Ephesum. Cap. XXXIII. Post contestationem Joannis et alio rum episcoporum qui in Chalcedone retenti sunt intrante imperatore in Constantinopolim cum parte adversa, hæc ad Ephesum sacra directa est episcopis qui cum Alexandrino episcopo convenerant; cujus post præfationem talis est textus. Cap. XXXIV. Contestatio secunda quam Joannes Antiochenus episcopus et reliqui. et lotius synodi a qua directi sunt, imperatori Theodosio ad Constan tinopolim direxere personas. Cap. XXXV. Contestatio tertia, quam Theodosio imperatori idem septem episcopi direxerunt. Cap. XXXVI. Pars sermonis unius quo in Chalce done dicunt usum Theodoretum episcopum Cyrensis Ecclesiæ. Cap. XXXVII. Sermo Joannis Antiocheni, quem dixit in Chalcedone post sermonem Aphthonii presby teri et episcopi Theodoreti. Cap. XXXVIII. Epistola sancti Joannis Antiocheni *episcopi, quam præfecto scripsit ab Ancyra. Cap XXXIX. Epistola Joannis Antiocheni Pa triarchæ et omnium qui in eadem civitate pariter con venerunt episcoporum ad imperatorem Theodosium post certamina quæ hi habuerant episcopi in Epheso el Chalcedone. Cap. XL. Epistola Theodoreti episcopi Cyri, quam scripsit ad populum Constantinopolitanum; per quam ostenditur quia non solum prius et posterius, sed et quando ab Epheso ad Chalcedonem, et a Chalce done redivit ad Ecclesiam suam, semper fidem ca tholicam prædicavit, licet Nestorium damnare dis tulerit, non credens illa ejus esse dogmata, quæ et ipse Nestorius denegabat, et in Epheso ex qua ternionibus sub ejus nomine nullo teste probata cre debat. Cap. XLI. Epistola sancti Acacii Berrhœensis episcopi antiquissimi et illo tempore clari sacerdotis, qui etiam confessor Arianorum temporibus fuit; cujus et scri plas contra beati Cyrilli capitula litteras approbavit Theodosius imperator scribens ad synodum quæ in Epheso congregata est per Joannem comitem largi tionum, sicut supra ostensum est; cui et in ipsa dis cordia posito et sedes apostolica et beatus Cyrillus cum magna veneratione rescripsit. Cap. XLII. Epistola quam præfatus Irenæus direxit, a beato Theodoreto Cyri episcopo ad Candi dianum comitem domesticorum ante pacem missa. Cap. XLIII. Epistola sanctæ memoriæ venerabilis Andrea episcopi Samosatæ civitatis ad Alexandrum episcopum Hierapolitanum, de Rabula episcopo Edes seno, qui se ab orientali synodo separavit. Cap. XLIV. Synodicon decretum Joannis Antiocheni episcopi et reliquorum ad episcopos Osrhoenæ provin ciæ contra eumdem Rabulam Edessenæ civitatis epi scopum. Cap. XLV. Hypomnysticum Theodoreti ad Alexan drum metropolitanum. Cap. XLVI. Epistola Dorothei metropolitæ missa ad populum Constantinopolitanum. Cap. XLVII. Alia epistola Theodoreti ad populum Constantinopolitanum, commendatitia. Cap. XLVIII. Epistola Joannis Antiocheni episcopi ad Helladium Tharsi episcopum, quando allata sibi Maximiani synodica, noluit ejus nomen in dypticha recipere. Cap. XLIX. Item epistola Joannis Antiocheni epi scopi ad clerum et populum Tharsensis Ecclesiæ, quando personuerat quod imperator jussisset ut inde pelleretur Helladius, eo quod minime suscepisset Maximiani Constantinopolitani synodica. Cap. L. Epistola Joannis Antiocheni episcopi ad Alexandrum Hierapolitanum de Aristolao, quem pro pace facienda misit Theodosius imperator ad eumdem Joannem et Cyrillum Alexandria patriarcham cum epistolis suis, per quas synodis [modis] omnibus inter eos pacem fieri jussit. Cap. LI. Hypomnysticum imperatoris Theodosii ad Acacium episcopum Berrhææ. Cap. LII. Hypomnysticum ad sanctum Simeonem Stylilen per eumdem Aristolaum. Cap. LIII. Propositiones quæ directæ sunt ab Acacio Berrhæensi episcopo per Aristolaum tribunum et notarium Cyrillo episcopo Alexandrino ex concilio episcoporum Joannis Antiochia, Alexandri Hierapo lis, Macarii Laodicea, Andrea Samosate et Theodo reti Cyri, de pace facienda. Cap. LIV. Epistola Alexandri, Andreæ et Theo doreti episcoporum ad Helladium Tharsi episcopum, sicut posuit Irenæus. Cap. LV. Epistola sancti Acacii episcopi Berrhææ ad Alexandrum Hierapolitanum episcopum. Cap. LVI. Domino meo dilectissimo fratri et comministratori Acacio Cyrillus in Domino salu tem. Cap. LVII. Epistola Alexandri Hierapolitani ad Acacium Berrhæensem episcopum. Cap. LVIII. Epistola ejusdem Alexandri ad An dream episcopum Samosaterorum. Cap. LIX. Epistola Andrea episcopi, per quam re spondit ad epistolam hanc Alexandri. Cap. LX. Epistola Theodoreti episcopi, scripta ad Acacium Berrhææ episcopum, de litteris quæ ab Ægypto venerunt ad eumdem Acacium. Cap. LXI. Epistola ejusdem Theodoreti ad An dream episcopum de hac ipsa re. Cap. LXII. Epistola Andreæ episcopi, quam Theo doreto episcopo ad suam rescripsit. Cap. LXIII. Epistola ejusdem Andreæ episcopi ad Alexandrum episcopum Hierapolitanum. Cap. LXIV. Epistola Alexandri Hierapolitani epi scopi ad Andream episcopum rescripta.

Cap. LXV. Epistola ejusdem Alexandri episcopi ad Theodoretum episcopum. Cap. LXVI. Epistola Theodoreti episcopi Cyri, quam scripsit Alexandro episcopo, sicut posuit Ire naus. Cap. LXVH. Epistola Maximini episcopi Anazarbi ad Alexandrum episcopum. Cap. LXVIII. Epistola Helladii Tharsensis episcopi ad eumdem Alexandrum episcopum. Cap. LXIX. Epistola Alexandri episcopi Hiera polis, quam rescripsit Helladio archiepiscopo Tharsi. Cap. LXX. Epistola Theodoreti episcopi ad Hella dium episcopum de Himerio episcopo Nicomedia. Et hanc, sicut posuit Irenæus, duximus transferendam. Cap. LXXI. Epistola Theodoreti episcopi, sicut idem Irenæus posuit ad Himerium Nicomediensem episcopum. Cap. LXXII. Epistola Theodoreti rescripta ad Ale sandrum Hierapolitanum. Irenæus dicit, sicut appa ruit, suspectus. Cap. LXXIII. Epistola Eutherii episcopi Metropo hitani secunda Cappadocia, Thyanensis civitatis, ad Joannem Antiochiæ archiepiscopum de eisdem lit teris. Cap. LXXIV. Epistola ejusdem Eutherii Thyanensis archiepiscopi, quam scribit Helladio Tharsensi ar chiepiscopo, lectis litteris ab Alexandria, et Joannis archiepiscopi ad Alexandrum episcopum, et Alexan dri ad Joannem. Cap. LXXV. Post hanc epistolam suu verba posuit arenæus, dicens ita. Cap. LXXVI. Epistola Joannis archiepiscopi An tiocheni ad Alexandrum episcopum Hierapolitanum, quam rescripsit de litteris ex Ægypto, propter ea perculpatus ab Andrea Samosateno episcopo. Cap. LXXVII. Epistola Joannis archiepiscopi ad Alexandrum episcopum de Paulo episcopo. Cap. LXXVIII. Epistola Dorothei metropolitani Moesia et ejusdem provinciæ episcoporum ad Joannem Antiochenum patriarcham de ipsa legatione Pauli ad Alexandriam pergentis. Cap. LXXIX. Ad manifestandam divisionem eorum qui cum Joanne Antiochenorum archiepiscopo sentie bant et eorum qui Nestorium cum ejus dogmatibus, quæ et ipse negaverat, post istam epistolam proœ mium Irenæi, de quo sæpe diximus, transcribamus. Quod ita se habet. Cap. LXXX. Epistola prima post Ecclesiæ scissio nem, quam Joannes Antiochenus episcopus per Pau lum Emesenum episcopum Cyrillo Alexandrino epi scopo pro pace facienda direxit. Cap. LXXXI. Epistola Theodoreti episcopi ad Ale xandrum Euphralesiæ provinciæ metropolitanum. !enæus dixit. Cap. LXXXII. Epistola Andreæ episcopi Samosa teni ad Alexandrum episcopum Hierapolis. Cap. LXXXIII. Epistola Acaci episcopi Meliti nensis ad Cyrillum archiepiscopum Alexandriæ de pace quæ inter ipsum et orientales episcopos facta est. Cap. LXXXIV. Testimonium ex epistola Cyrilli episcopi Alexandriæ ad successum Diocæsareensis civitatis provinciæ Isauriæ episcopum secunda. Cap. LXXXV. Gyrillus Theognosto et Charmo syno presbyteris et Leontio diacono in Domino salu tem. Cap. LXXXVI. Epistola Joannis episcopi Antiochiæ ad Theodoretum Cyri episcopum de pace inter Eccle sias facta. Cap. LXXXVII. Epistola Theodoreti episcopi Cyri' ad Joannem Antiochiæ episcopum rescripta, et supra appositæ respondens nuntiæ pacis. Cap. LXXXVHI. Epistola ejusdem ad Theosebium episcopum. Ambas Irenæus ponit. Cap. LXXXIX. Verba Irenæi, quæ post Joannis epistolam supra scriptam contra Theodoretum dixit. Cap. XC. Epistola Andrew Samosateni episcovi ad Alexandrum Hieropolitanum. Cap. XCI. Epistola Joannis Antiocheni episcopi ad imperatorem Theodosium, de pace Ecclesia. Cap. XCII. Epistola Meletii episcopi rescripta ad Alexandrum episcopum Hierapolitanum contra Pau lum episcopum Emesenum. Cap. XCIII. Item epistola Alexandri episcopi at Andream episcopum, hoc ipsum probans. Cap. XCIV. Ejusdem Alexandri épiscopi ad Theo doretum episcopum similis epistola. Cap. XCV. Incipit epistola, at aiunt, Theodoreti episcopi ad Joannem Antiochiæ. Cap. XCVI. Epistola Alexandri ad Théodoretum, pér quam vocis quidem proditionem accusat, decla rat autem quomodo epistolam falsantes qui circa Paulum Emesenum Cyrillo Ægyptio obtulerunt. Cap. XCVII. Epistola Theodoreti, quam rescripsit episcopo Alexandro. Cap. XCVIII. Epistola Andreæ ad Alexandrum; indicans quod neque ipse in aliquo judicet contrd Nestorii personam, sed potius contra eos qui hon ita habebant. Cap. XCIX. Epistola, inquit, Theodoreti ad Ale xandrum, per quam promittit anathematizare qua circa Joannis persone doctrinam, nec ipse eorum paris ter communicator exsistere. Has ad hoc præcipue posui, ut notum sit quæ sint unde impetitur vel beatus Theo doretus, vel quisquis conscripsit. Cap. C. Epistola, inquit, Alexandri ad Theodore tum, per quam suum tali conditione promisit adventum, per litteras satisfieret de his propter quæ satis factionem nitebatur exigere. si ei Cap. CI. Epistola, inquit, Andreæ ad Deo amicissi mum episcopum Alexandrum, quam scripsit invi tans eum ut mox consentiret ad factam pacis compo sitionem. Cap. CII. Epistola, inquit, Deo amicissimi episco pi Alexandri, quam rescripsit rogans ne de hoc ei ul terius instaretur ab eis. Cap. CIII. Epistola, inquit, Andreæ quam super his rescripsit Deo amicissimo episcopo Alexandro, iterum rogans ut cæteris assentiret. Cap. CIV. Epistola Alexandri episcopi, quam re scripsit Andrea, culpans eum quod dum rectam fidem prædicant, communicet tamer. Cyrillo nullo modo recedenti ab hæresi. Cap. CV. Epistola, inquit, ejusdem, quam scripsit ad Joannem Germaniciæ, qui similiter eum pro pacé rögaverat. Cap. CVI. Epistola, inquit, Andreæ ad œconos mos Deo amicissimi episcopi Alexandri; quod com municaverit Antiochenis et reliquis omnibus. Cap. CVII. Epistola Pauli Emeseni episcopi, os tendens ejus intentiones. Cap. CVIII. Epistola, inquit, Cyrilli ad Rabbu. lam Edessenum episcopum, nuntians quod omnino non recipit propositionės quæ a Joanne sunt desti natæ. Cap. CIX. Epistola Maximini ad Alexandrum, quam scripsit dum cognovissel de Andrea et de (Joanne) Germaniciæ. Cap. CX. Epistola, inquit, Theodoreti ad Hella dium, indicans quod non abscesserit ab illis quæ in ter ipsos semel in negotio convenerunt, neque inju stitiæ quæ in illam personam commissa est acquiescer paliatur. Cap. CXI. Epistola, inquit, Helladii ad Alexan drum, indicans quod propter eam qua facta est causa proditionem Cilices convenire placuerit. Cap. CXII. Epistola, inquit, Maximini secundæ Cilicia ad Alexandrum, quæ indicavit quoniam con venientes certa quædam definierunt de causa quæ agebatur. Cap CXIII. Synodus Anazarbensis. Sancta syno* dus secundæ Ciliciæ, quæ per gratiam Dei in Ana▪

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. zarbo metropoli convenit, interlocuta est quæ subjecta sunt. Cap. CXIV. Epistola, inquit, Deo amicissimi Hel ladii ad Deo amicissimum episcopum Alexandrum, per quam indicavit quod convenientes episcopi se cundæ Cilicia certam formulam dederint de causa que vertitur; quam primæ quoque Cilicia episcopi approbant. Cap. CXV. Epistola, inquit, Deo amicissimi epi scopi Dorothei Metropolitani Mesiæ ad Antiochenum Joannem, quam scripsit ex opinione advertens quod Alexandriæ inter Paulum et Cyrillum conve nerit. Cap. CXVI. Idem hanc posuit epistolam. Deo ami cissimis et sanctissimis dominis meis et cum omni reverentia nominandis sanctis comministratoribus Alexandro et Theodoreto, Eutherius gaudere. Cap. CXVII. Epistola, inquit, Deo amicissimi Eu therii Thyanensis episcopi et Helladii Tharsensis, scripta ad magni nominis Romæ episcopum Six tum. Cap. CXVIII. Multa inter has epistolas abstuli quæ ex sua persona intulit Ireneus. Sed hæc quæ sequuntur ab eo dicta, non inutilia, sicut cætera, credens, ad hoc præcipue transtulit ut homo Nestorii sequacissimus, quam se hostiliter habeat ad ea quæ in epistola Ibæ, quæ ad Marium Persam cunctis suæ regionis innotescenda facta est, continentur, sicut et de aliis studiis fautorum prædictis, satis ap parent. 608 Cap. CXIX. Domino, inquit, meo per omnia Deo amicissimo et sanctissimo episcopo Alexandro, Theodoreto, Abbibo, Heliadi, Mari, Davidi, Acilino, Meletius. Cap. CXX. Deo amicissimo, inquit, secundum veri tatem et sanctissimo patri episcopo Nestorio Theodo retus. Cap. CXXI. Ea quæ rescripta sunt, inquit, ad prophetiam de ea quæ dicitur Ægyptii pænitentia. Vel si veram quis putet vel si fictam Ægyptii pœ nitentiam, mihi utique plurimum est odium contra eam. Cap. CXXII. Domino meo reverentissimo et Dei colentissimo_comministratori Theodoreto episcopo Joannes in Domino salutem. Cap. CXXIII. Epistola, inquit, Joannis Antiocheni, quam scripsit Tauro (præfecto prætorio) atque pa tricio, congaudens quidem ei de ordinatione Procli Constantinopolitani episcopi, rogans vero eum adju vare se contra obstinatos qui se ab ejus communione sejunxerant. Cap. CXXIV. Epistola, inquit, Meletii episcopi ad Maximinum Anazarbi, per quam significavit de Do mitiano quæstore et de sacris quas contra eos impe traverat Joannes Antiochenus. Cap. CXXV. Epistola, inquit, vel hypomnisticum magnificentissimi quæstoris ad episcopum Tharsi Ilelladium, hortans eum Antiocheno adjungi. Cap. CXXVI. Epistola, inquit, Joannis episcopi Antiocheni ad Deo amicissimum episcopum Alexan drum, per quam indicavit quod præcepit imperator ut nullus orientalium episcoporum Constantinopolim proficisceretur. Cap. CXXVII. Epistola, inquit, Alexandri episcopi in personam Magistriani, qui præfutas attulerat lit terus. Cap. CXXVIII. Irenæus ait. Et hæc epistola Theo doreti ad Meletium Neocæsarea de his quæ Joannes in diversis vicibus inique commisit. Gap. CXXIX. Idem Irenæus inquit. Per omnia Deo amicissimis et sanctissimis episcopis Syriæ et Cilicia primæ ac secundæ et secundæ Cappadocia, Alexander, Theodoretus, Heliades, Abbibus, Muras, David, Acilinus, in Domino gaudere. Cap. CXXX. Dominis, inquit, meis per omnia Deo amicissimis patribus atque sanctissimis (episcopis), Alexandro, Theodoreto, Heliadi, Abbibo, Mara, Da vidi, Acilino, Helladius, Matronianus, Cyrillus, Ze nobius, in Domino gaudere. Cap. CXXXI. Dominis, inquit, meis et per omnia Deo amicissimis et sanctissimis episcopis Alexandro, Theodoreto, Heliadi, Abbibo, Mara, Davidi, Acilino, Hermogenes, Meletius, Hesychius, Heliodorus, in Domino gaudere. Cap. CXXXII. Epistola, inquit, Alexandri episcopi Apamea ad Deo amicissimum Alexandrum episco pum, quam rescripsit rogans ut, ubi possibile est, convenirent ad deliberandum de his quæ geruntur, quid fieri oporteret. Cap. CXXXIII. Epistola, inquit, Theodoreti epi scopi ad magnificentissimum magistrum militum scri pla de his. Cap. CXXXIV. Libellus reverentissimis et Deo ami cissimis episcopis Alexandro, Theodoreto, Maræ, Da vidi, Acilino, ab Abbibo episcopo Dolichii missus, per quem indicavit quæ ab Antiocheno inique com missa sunt. Cap. CXXXV. Epistola, inquit idem, Deo amicissi morum episcoporum Alexandri, Theodoreti, Abbibi, Heliadis, Mora, Davidis, Acilini, Euphratesiæ pro vincia episcoporum ad Augustas, quibus scripserunt innotescentes quæ ab'Antiocheno diversis vicibus in eos commissa sunt. Cap. CXXXVI. Epistola Alexandri episcopi re spondentis super his Joanni archiepiscopo. Cap. CXXXVII. Epistola, inquit, Dorothei metro politani Masiæ ad Deo amicissimum Alexandrum episcopum Euphratesiæ et Theodoretum. Cap. CXXXVIII. Epistola, inquit, Theodoreti epi scopi ad Dorotheum Mosia metropolitam. Cap. CXXXIX. Epistola, inquit, ejusdem ad amicum Christi Constantinopolitanum orthodoxorum populorum, per quam eos hortatur ad patien tiam, et circa dogmata contrariorum pœnitentiam de clarat. Cap. CXL. Sacra, inquit, a Joanne Antiochiæ im petrala tam contra Deo amicissimum et sanctissi mum episcopum Hierapoleos Alexandrum quam con tra Helladium et Maximinum et Theodoretum Deo amicissimos episcopos. Cap. CXLI. Epistola, inquit, Meletii ad Neothe rium comitem, qui eum per litteras fuerat exhortatus et admonuerat ut Antiocheno reconciliaretur. Cap. CXLII. Rescriptum, inquit, publicatum ut terminus eorum quæ scripta sunt ad magnificentis simum comitem et vicarium Titum a gloriosissimo magistro militiæ Dionysio. Cap. CXLIII. Epistola, inquit, magnificentissimi Dionysii magistri militum, quum scripsit ad unum quemque episcoporum qui nominantur in sacra, ut aut consentirent his quæ ab Antiocheno sunt gesta, et communicarent ei, aut ab Ecclesiis et civitatibus exirent. Cap. CXMV. Epistola, inquit, Helladii episcopi ad Deo amicissimum episcopum Meletium, quam scripsit indicans ei quæ sunt a Constantinopoli mandata, et de his petens quæ essent gerenda ira ctatum. Cap. CXLV. Epistola, inquit, Deo amicissimi et sanctissimi episcopi Meletii ad Helladium, per quam rescripsit quod neque ipse ab eis que semel pie placita sunt absistet, neque credere justum esset his qui illa nuntiaverint, dum per opera ipsa docuerint quod propter tempus a Procli sint suscitati fautori bus. Cap. CXLVI. Epistola Theodoreti, inquit, episcopi ad Alexandrum Deo amicissimum episcopum, per quam significavit quod magnificentissimus comes Ti tus et sanctissimi monachi insurrexerunt in eum per litteras, tanquam qui debeat pacem communionem que amplecti Antiocheni Joannis. Cap. CXLVII. Epistola, inquit, Deo amicissimi episcopi Alexandri ad Theodoretum, quam rescripsit

ud hæc quæ ab illo sunt scripta, dirigens ei conditio nes quasdam de ipso negotio. Cap. CXLVIII. Epistola, inquit Irenæus, ad Deo amicissimum episcopum Alexandrum, quam (Theodo retus) rescripsit significans ei quod legerit directas sibi conditiones, et unam tanquam minus se bene habentem (non) probaverit. Cap. CXLIX. Epistola, inquit, Deo amicissimi epi scopi Alexandri, quam denuo rescripsit Deo amicis simo Theodoreto, dirigens ei et proœmium synodico rum Procli. Cap. CL. Initium synodicæ Ecclesiæ de Proclo factæ. Cap. CLI. Epistola, inquit, Theodoreti ad Deo ami cissimum episcopum Alexandrum, quam scripsit in dicans quod multa oportet cogitare de pace, el ma xime quia certi essent qui thronis eorum insidia rentur. Cap. CLII. Epistola, inquit, Deo amicissimi epi scopi Alexandri ad Theodoretum, quam rescripsit rogans quidem non sibi de eisdem fieri importunita tem, dirigens vero ei litteras a Constantinopoli Deo amicissimi monachi Parthenii. Cap. CLIII. Epistola, inquit, Parthenii presby teri et archimandritæ ad Deo amicissimum episcopum Alexandrum. Cap. CLIV. Epistola, inquit, Deo amicissimi epi scopi Alexandri ad Acilinum Barbalissi episcopum, qui indicaverat ei quod multam instantiam susti neret magnificentissimi loci servatoris Titi his qui sunt in castro mandantis ut aut præparent eum introire ad Antiochenum, aut de eodem castro pro pellerent. Cap. CLV. Epistola, inquit, Meletii ad Deo ami cissimum episcopum Alexandrinum, quam scripsit cognoscens quod post introitum Deo amicissimi epi scopi Theodoreti in Antiochiam commoti Cilices de rebus propositis diversa tractarent. Cap. CLVI. Epistola, inquit, Deo amicissimi epi scopi Alexandri ad Deo amicissimum episcopum Me letium quam scripsit, eum quidem approbans pro tali constantia, reliquorum vero inconstantiam reprobans et indicans persecutionem factam Deo amicissimo epi scopo Acilino. Cap. CLVII. Epistola, inquit, Hesychii Castaba lensis episcopi ad episcopum Meletium, indicans quod persuaso Antiocheno ut. in litteris nihil super fluum poneretur, id est, de Nestorii depositione, persona communicaverint hi qui erant ex secunda Cilicia. Cap. CLVIII. Velut ut anagnosticum, inquit, Deo amicissimi episcopi Meletii ad Maximinum épiscopum Anazarbi. Cap. CLIX. Synodica, inquit, Maximini et eorum qui erant ex secunda Cilicia ad Antiochenum de com munione. Et de capitulis fecit ut hæreticis men tionem. Cap. CLX. Epistola, inquit, Theodoreti episcopi ad Helladium Tharsensem, qui ei scripserat, et di rexerat litteras quæ a Constantinopoli venerant. Scripsit vero ei hortando eum ut uniretur Antiocheno, firmans quod a nemine cogeretur depositioni consen tire persona. Cap. CLXI. Epistola, inquit, ejusdem ad Cyrillum Adanensem, quam scripsit rogans et ipsum ut pro pace salageret, confisus quia nihil ab eo expeteretur nisi sola communio. Cap. CLXII. Epistola, inquit, ejusdem ad Moci mum Deo amicissimum æconomum Hierapolitana Ecclesiæ, per quam significat quod in Antiochiam in gressus Joanni collocutus sit, et ea de quibus agitur decenter et optabiliter composuerit. Cap. CLXIII. Epistola, inquit, Meletii, quam scripsit ad Deo amicissimum episcopum Alexan drum, indicans quod communicaverint secundæ Cilicia sacerdotes, primo vero eos sequi potius vel lent. Cap. CLXIV. Epistola, inquit, Helladii ad Deo ami cissimum episcopum Alexandrum, qua indicavit quod secundi quidem Cilices communicaverint, compellatur vero et ipse ab omni clero et episcopis provinciæ suæ Antiocheno conjungi, dicentibus sibi præfatis ne deteriora mala contingant his quibus nunc coarctatur Ecclesia. Cap. CLXV. Epistola, inquit, Deo amicissimi, episcopi Alexandri, quam Tharsensi rescripsit vituperans quidem scripta ipsius, admonens vero eum ne desereret ea quæ semel Deo amabiliter judi casset.. Cap. CLXVI. Epistola Theodoreti, inquit, epi scopi ad Deo amicissimum episcopum Alexandrum, quam scripsit postquam ingressus Antiochiam Joanni est collocutus, et præfatus senex Deo amicissimus ejus, id est, Theodoreti, colloquium non est passus ulte rius. Cap. CLXVII. Epistola, inquit, Deo amicissimi episcopi Alexandri, qua respondit indicans quidem causas quæ id non sinerent fieri, rogans vero ne ob hoc sibi de cætero instaretur. Cap. CLXVIII. Epistola, inquit, Theodoreti ad Deo amicissimum episcopum Alexandrum, qua signi ficavit quod Cilices et Isauri sub scriptis conditionibus Antiocheno sint adunati. Cap. CLXIX. Epistola, inquit, Deo amicissimi episcopi Alexandri, quam rescripsit Deo amicissimo episcopo Theodoreto, insinuans quia nihil interesset apud se qued Cilices et Isauri Antiocheno commu nicassent, quando ipse omnia sustinere pro pietate delegerit. Cap. CLXX. Domino meo et secundum veritatem Dee amicissimo atque sanctissimo Patri et episcopo Nestorio Theodoretus in Domino salutem. Cap. CLXXI. Epistola, inquit, Meletii ad Deo ami cissimum episcopum Alexandrum, qua scripsit quod hi quidem qui erant ex secunda Cilicia communica verint, alii vero Cilices et Isauri similiter sint trans gressi quæ pie judicaverunt olim. Cap. CLXXII. Epistola Deo amicissimi episcopi Theodoreti ad Joannem Antiochenum causa Deo ami cissimi episcopi Alexandri. Cap. CLXXII. Domino meo per omnia Deo ami cissimo et sanctissimo episcopo Meletio Titus. Cap. CLXXIV. Domino meo per omnia reveren tissimo et admirandissimo et magnificentissimo Tito Meletius. Cap. CLXXV. Epistola, inquit, Zenobii episcopi Zephyrii ad Deo amicissimum episcopum Alexan drum, insinuans exiisse ab Ecclesia Deo amicissimum episcopum Meletium. Cap. CLXXVI. Piissimis et amatoribus Christi imperatoribus nostris Flaviis Theodosio et Valenti niano triumphatoribus, victoribus, augustis, postula tie et deprecatio a Joanne Antiochenæ Dei Ecclesiæ episcopo. Cap. CLXXVII. Epistola, inquit, Deo amicissimi episcopi Meletii ad Deo amicissimum Alexandrum, quam scripsit postquam militum superventu expulsus est. Cap. CLXXVIII. Epistola, inquit, Deo amicissimi episcopi Alexandri ad Meletium Deo amicissimum episcopum, quam rescripsit ad præfatas litteras post exitum ejus. Cap. CLXXIX. Interpretatio, inquit, præcepti ma gistri militum Dionysii, quam scripsit ad clarissimum judicem secundæ Cilicia. Cap. CLXXX. Domino meo Deo amicissimo et san ctissimo, inquit, patri Alexandro episcopo Titus. Cap. CLXXXI. Domino, inquit, meo sanctissimo et Deo amicissimo patri episcope Alexandro Diony sius. Cap. CLXXXII. Epistola, inquit, Deo amicissimi episcopi Alexandri, quam rescripsit ad litteras supra scriptas, in causa eadem suum demonstrans proposi tum.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. Cap. CLXXXII. Flavius Titus gloriosissimus co mes devotissimorum domesticorum, implens locum magistri militiæ potestatis, Flavio Libyano clarissimo præsidi Euphratesiæ provinciæ. Cap. CLXXXIV. Relatio, inquit, Libyani Euphra tesiæ judicis ad magnificentissimum vicarium Ti tum. Cap. CLXXXV. Relatio, inquit, secunda Euphra tesiæ judicis, qui perturbationem civitatis agnoscens propter exitum sanctissimi episcopi Alexandri factam, direxit magnificentissimo comiti orientis, transmit tens et populi acclamationes tam ad se quam ad ma gnificentissimum comitem Titum factas, et ad ipsum quoque Antiochiæ præsulem. Cap. CLXXXVI. His Irenæus illa subjecit. Ideo posuimus, ne quis miretur cur hic voces populi mi nime scripserit. Cap. CLXXXVII. Hypomnysticum Deo amicissimo clero Hierapolitano et Christi amatoribus plebibus, ab Joanne. Cap. CLXXXVIII. Interpretatio, inquit, sacræ quæ promulgata est magnificentissimis et gloriosissi mis præfectis de exsilio in Petram magnificentissimi comitis Irenæi. Cap. CLXXXIX. Interpretatio, inquit, præfati præcepti. Cap. CXC. Quanti, inquit, a sanctis Ecclesiis exie runt, nolentes suam conscientiam vulnerare, neque acquiescere factis Cyrilli, seu ejus sustinere commu nionem. Cap. CXCI. Lex quæ contra Nestorium proposita fs8. Cap. CXCII. Religiosissimis et piissimis imperato ribus nostris, digne honoratis a Deo, Theodosio et Valentiniano Augustis, Helladius, Cyrillus, Valenti nus, Minodorus, Jatianus, episcopi primæ vestræ Cilicia. Cap. CXCIII. Domino meo Deo amicissimo et san clissimo episcopo Nestorio Helladius in Domino sa lutem. Cap. CXCIV. Epistola, inquit, Cyrilli_ad Aristo laum tribunum, quam scripsit rogante Beronicianą episcopo Tyri, formas dans anathematismi qui ab eis fieri debuisset, Cap. CXCV. Idem Irenæus, ubi propter ista in juravit orientis episcopos, ait. Epistola Cyrilli ad Joannem Antiochenum, per quam causatur quod orientales anathematizassent quidem Nestorium, sed eadem quæ et ille illi prædicarent. Format autem et quomodo de cætero anathematismus expeti debeat. Cap. CXCVI. Epistola scripta Procto Constantino politano episcopo ab orientali concilio pro Theodore et Diodoro quondam episcopis, Cap. CXCVII. Epistola Joannis ad Proclum, per quam gloriatur quod totum perverterit orientem, et personam vero in ipsis litteris accusavit. Cap. CXCVIII. Epistola, inquit, Cyrilli ad impe ṛatorem accusantis contra eos qui circa Antiochenum Joannem, eo quod quasi anathematizare, inquit risi Nestorium, ea ipsa sentiunt quæ et ille, eo quod Theodori et Diodori scripta mirentur. Cap. CXCIX. Pars, inquit, (epistolæ) Theqdori An cyra ad sanctum Vitalem monachum, qui erat in Cappadocia. Cap. CC. Pars, inquit, epistolæ Rabbulæ Edesseni scriptæ ad Ægyptum, significans quod qui ab eis oppugnabatur, id est, Nestorius, eos, qui circa bea tum Theodorum secutus, sic usus est coram Ecclesia doctrinis. Cap. CCI. Epistola Eutherii quondam Thyanensis episcopi ad Alexandrum Hieropolitanum contra pacem scripta Ecclesiæ Dei quæ facta est inter Cyrillum et Joannem episcopum. Cap. CCII. Presbyter Claudianus. Cap. CCIII. Domino meo sanctissimo, et Deo ami cissimo episcopo patri patrum et archiepiscopo Ma ximiano Epiphanius tuus. Cap. CCIV. Domino meo dilectissimo fratri es comministro Donato Cyrillus in Domino salutem. Cap. CCV. Epistola ejusdem ad Acacium Meliti nensem episcopum. Cap. CCVI. 'Epistola quædam Lamponi presbytera et clericis. Cap. CCVII. Epistola ejusdem Joanni episcopo An tiocheno. Cap. CCVIII. Epistola ejusdem Maximo, Joanni, Thalasso presbyteris et archimandritis. Cap. CCIX. Ejusdem Cyrilli epistola Aristolaa tribuno et notario. Cap. CCX. Hanc sequitur illa quam et Irenæus po suit, ab eodem Cyrillo ad Aristolaum scriptam. Epi stola ejusdem Joanni Antiocheno contra Theodore tum. Cap. CCXI. Epistola ejusdem Mosæo episcopo An taradi. Cap. CCXII. Epistola ejusdem Acacio Meliti nensi. Cap. CCXIII. Epistola Acacii Melitinensis ad Cy rillum post synodum Ephesi habitam. Cap. CCXIV. Epistola ejusdem ad Successum epi scopum Diocesarea Isauriæ provinciæ. Cap. CCXV. Epistola secunda ejusdem sanctissimi Cyrilli episcopi Alexandriæ ad eumdem sanctissimum episcopum Diocæsareensem Isauriæ. Cap. CCXVI. Exemplar ab Hypatia, quæ philoso phiam docebat in Alexandria, ad beatum Cyrillum archiepiscopum in dyptichis. Cap. CCXVII. Cyrilli archiepiscopi Alexandrias ex sermone de fide, cujus initium. Hoc proæmium, Cap. CCXVIII. Ejusdem ex interpretation e epistolæ ad Hebræos. Cap. CCXIX. Epistola imperatoris Theodosii ad suprascripta. Cap. CCXX. Epistola, inquit, tractoria sive gene ralis a sanctissimo et universo concilio. Cap. CCXXI. Similiter ex antiquo Acœmetensi co dice transtuli quæ ita prænotatur: Confessio fidei Acacii episcopi Berrhœæ. Cap. CCXXII. Epistola Eutychetis hæretici, ubi scribens ad papam urbis Roma Leonem, negat in Christo duas naturas, iḍ est, divinitatis et humani tatis. Cap. CCXXIII. Item verba Eutychetis. Cap. CCXXIV. Exemplar Julii episcopi urbis Ro mæ, ut asserunt Eutychis scripta, ad Dionysium epi scopum, cujus sensu ductus ipse Eutyches decidit in errorem. Cap. CCXXV. Exemplar epistolæ tacito nomine facie ad quemdam senem cupientem scire quiḍ contra rium catholicæ fidei senserit Eutyches.

Epistola synodica Cyrilli, episcopi Alexandrini, ad Nestorium Constantinopolitanum episcopum. Reverendissimo et * Deo amantissimo commini stro Nestorio Cyrillus, et quæ convenit in Alexan dria ex Ægyptiaca diœcesi synodus, in Domino sa lutem. Salvatore nostro dicente aperte, Qui amat pa trem aut matrem plus quam me, non est me dignus, et qui amat filium aut filiam super me, non est me dignus, quid patiamur nos, qui a tua reverentia exigimur te diligere super omnium nostrorum Sal vatorem Christum? Quid nos in die judicii juvare poterit, aut quam reperiemus excusationem, qui silentio ita longo honoravimus in factis a te contra ipsum blasphemiis? Et siquidem temetipsum solum læderes talia sapiens et docens, minor utique cura esset. Quoniam vero omnem scandalizasti Eccle siam et insolitæ ac peregrinæ hæreseos fermentum injecisti populis, et non ibidem solummodo consti tutis, sed enim et his qui ubique sunt (delati nam que sunt tuarum expositionum codices), qualis jam nostræ taciturnitati sufficiet sermo? Aut quomodo non necessarium est meminisse dicentem Christum Non putetis, quia pacem veni mittere super terram. Non enim veni mittere pacem, sed gladium. Veni enim dividere hominem contra patrem suum, et filiam contra matrem suam. Cum enim ³ fides læditur, ha betur quidem irrita et fallax parentum reverentia, quiescat autem et quæ in Alios est et fratres affe ctionis lex, et piis jam melior sit mors quam vita, u̟t meliorem resurrectionem mereamur, secundum quod scriptum est. Ecce igitur simul cum sancta synodo, quæ in magna Roma est congregata, præ sidente sanctissimo et Dei colentissimo fratre et comministro nostro Cœlestino episcopo et tertia te bac contestamur scriptura, persuadentes desistere a tam deformibus et distortis dogmatibus, quæ sapis et doces, præeligere • autem rectam fidem, quæ Ecclesiis ab initio tradita est per sanctos apostolos et evangelistas, qui et perspectores et ministri facţi sunt. Aut si hoc non egerit tua reverentia secun dum definitas 610 inducias in litteris memorati sanctissimi et reverendissimi episcopi et commi nistri nostri Romanorum Coelestini, cognosce te ipsum nullam sortem habentem nobiscum, neque locum in sacerdotibus Dei et episcopis. Non enim possibile est nos despicere Ecclesias sic perturbatas et scandalizatos populos et rectam fidem abjuratam et dissipatos a te greges, quos salvare debueras., siquidem esses secundum nos rectæ gloriæ amator, sanctorum Patrum investigans pietatem. Omnibus autem qui a tua reverentia separati sunt propter fidem vel * depositi, tam laicis quam clericis, com municatores sumus omnes. Nec enim æquum est, recta sapere cognoscentes tuis lædi sententiis, quia tibi benefacientes contradixerunt. Hoc enim ipsum indicasti in epistola, quæ scripta est a te ad magnæ Romæ sanctissimæ coepiscopum nostrum Coelesti num. Non sufficiet autem tuæ reverentiæ, confiteri solum fidei symbolum, quod in tempore expositum est per sanctum Spiritum a sancta et magna sy nodo tunc in tempore congregata in Nicæa. Intel lexisti enim et interpretatus es hoc non recte, dis torte autem magis, quamvis confitearis vocem ser mone; sed hoc consequens est ut in scripto et cum jurejurando confitearis, quia et anathematizas tua prava et profana dogmata, sapies autem et docebis, quæ et nos omnes, et qui in Occidente et in Oriente episcopi et doctores et populis præpositi. Consen sit autem et Romana sancta synodus et nos omnes ut recta habentibus et irreprehensibiliter epistolis ad tuam reverentiam scriptis ab Alexandrinorum Ecclesia. Subdidimus autem his litteris nostris, quæ te oporteat sapere et docere, et a quibus abstinere convenit. Hæc enim Ecclesiæ catholicæ et aposto licæ est fides, cui consentiunt omnes, quique in Occidente sunt et qui in Oriente orthodoxi episcopi ⚫ Garnerius monuerat tantum, hanc epistolam Græce et Latine exstare in Actis concilii Ephesini, p. 1, c. 26, p. 395. Supplevimus eam ex Mansíi t. V, p. 743 seqq. non neglectis, si meliores videbantur, le etionibus, quas suppeditarunt duo alia exempla ibid,, p. 502 et p. 725 seqq. obvia. Cod. Vat. addit Scripta mense Junio, indictione xi. Vid. Mans. 1. c., p. 502 sed p. 750 in fine ejusdem epistolæ ad alium codicem expressæ legitur, data mense Novembri, die tricesima, indictione XHI. • Deo. Mallem, Dei amantissimo aut Deo amicissimo. * Cod. Bellovac. et concilio v, fides læditur, valeat quidem ut irrita et vittosa (concil. v, infirma) circa parentes reverentia. M. præeligere. Concilium v, pro his autem eligere. M. * Concilium v, depositis. M. * Cod. Bellovac. in.Sviritu sancto, et a sancia, etc. M..

GARNERII DISS V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. Credimus in unum Deum Patrem omnipotentem, unum solum scientes Christum ex Deo Patre Ver visibilium invisibiliumque factorem. Et in unum Dominum Jesum Christum, Filium Dei, natum de Patre, unigenitum, hoc est, de substantia Patris Deum ex Deo, lumen ex lumine, Deum verum ex Deo vero, natum, non factum, consubstantialem Patri, per quem omnia facta sunt, quæ in cœlo et quæ in terra; qui propter nos homines et propter nostram salutem descendit, et incarnatus est et humanatus, passus, et resurrexit tertia die secun dum Scripturas; ascendit ad coelos, et sedet ad dexteram Patris, venturus judicare vivos et mor tuos. Et in Spiritum sanctum. Eos autem, qui di cunt, Erat aliquando quando 10 non erat, et quia ex non exstantibus factus est, aut ex alia " subsi stentia vel substantia, 611 dicentes esse aut vertibl lem aut mutabilem Filium Dei, hos anathematizat ca tholica et apostolica Ecclesia. › Sequentes autem ubique sanctorum Patrum confessiones, quas fece runt loquente in eis Spiritu sancto, et " intelli gentiæ quæ in eis est investigantes intentionem, per regiam viam incedentes, dicimus, quia ipse unige nitus Dei Sermo, qui ex ipsa natus est Patris sub stantia, ex Deo vero Deus verus, lumen de lumine, hic, per quem omnia facta sunt quæ in cœlo et quæ in terra, propter salutem nostram descendens, et semetipsum deponens in exinanitionem, incarna tus et inhumanatus est, hoc est, carnem accipiens a sancta Virgine, et suam eam faciens, ex utero secundum nos +8 pertulit nativitatem et processit homo ex muliere, non hoc quod erat amittens, sed licet factus sit in assumptione carnis et sanguinis, etiam ita permanens quod erat, Deus videlicet na tura et veritate, Sed neque carnem dicimus in dei tatis verti naturam, neque quidem in naturam car nis ineffabilem Dei Verbi translatam naturam. In convertibilis enim est et immutabilis omnino, idem ipse semper permanens secundum Scripturas. Cum videretur autem et puer et in pannis exsistens, et in sinu enixæ Virginis, omnem implebat creaturam ut Deus, et "confessor erat genitori. Divinitas etenim sine quantitate et magnitudine est, et cir cumterminationem non sustinet. Uniri autem carni. secundum subsistentiam confitentes Verbum, unum adoramus Filium et Dominum Jesum Christum, ne que seorsum ponentes et determinantes hominem et Deum, quasi conjunctos ad invicem dignitatis et auctoritatis unitione (novitas enim vocum est hoc, et aliud nihil), neque quidem Christum specialiter nominantes ex Deo Verbum, et similiter specialiter velut Christum alterum eum qui ex muliere, sed bum cum sua carne. Tunc enim humane junctus est nobiscum, cum utique his qui digni erant acci pere spiritum daret ipse, et non ex menșura acci peret, sicut dicit beatus evangelista Joannes. Sed neque illud dicimus, quia habitavit ex Deo Verbum quasi in homine communi de sancta Virgine nato, ut Deum ferens homo intelligatur Christus. Etsi enim habitavit in nobis Verbum, dicitur vero et in Christo habitare omnis plenitudo divinitatis corpo raliter, sed tamen sentimus quia factus caro non. sicut in sanctis habitare dicitur, secundum parem 612 modum circa eum quoque fieri definimus ha bitationem; sed unitus secundum naturam, et non in carnem mutatus, talem fecit habitationem, qua lem utique habere dicitur et hominis anima ad proprium suum corpus. Unus igitur Christus et Filius Dominus, non ut conjunctionem quamdam simpliciter in unitione dignitatis vel etiam auetori tatis habens homo ad Deum. Non enim unit naturas par honor. Etenim Petrus et Joannes pares honore quidem ad invicem sunt, secundum quod et apo stoli et sancti discipuli, attamen non unus sunt, sed duo. Neque quidem secundum appositionem con junctionis intelligimus modum. Non sufficit enim hoc ad adunationem naturalem. Neque quidem quasi secundum participationem affectualem, sicut et nos adhærentes Domino, secundum quod scri ptum est: Unus spiritus sumus ad eum. Magis autem conjunctionis nomen recusamus, utpote non idoneum exsistens significare unitionem. Sed nec Deum, nec Dominum Christi ex Deo Patre Verbum nominamus, ne rursus aperte secemus individuum Christum et Filium et Dominum, et blasphemiæ crimen incurramus, Deum suum et Dominum fa cientes eum. Unitus enim, sicut jam prædiximus, Dei sermo carni secundum subsistentiam Deus qui dem est omnium ", dominatur autem universitati. Neque vero ipse sibi servus est, neque dominus 18. Fatuum est enim, magis autem et impium, ita sa pere vel dicere. Ait quidem Deum suum Patrem, cum certe sit Deus natura et ex substantia ejus. Sed non ignoramus quia cum sit Deus, et homo factus est sub Deo secundum legem quæ condecet humanam naturam. Ipse vero sibi, quomodo fiet Deus aut Dominus? Ergo ut homo, et quantum atti net et decet ad exinanitionis mensuras, sub Deo nobiscum semetipsum ipse dicit. Sic factus est et sub lege, cum locutus ipse sit legem, et legislator exsi stens ut Deus. Recusamus autem dicere super Chri sto Propter eum qui induit, eum quem induit humanatus. Concil. v, homo factus. M. " non erat. Apud Mans., p. 504 additur, et priusquam nasceretur non erat. "Ib. substantia aut essentia. 1 lb. sensuum qui in eis sunt. pertulit. Ita Mans., p. 505 sed p. 744 est protulit. 16 conf. erat genit. Concilium v, confidebat genitori. M. Legendum esse videtur, confessor, etsi confessor etiam p. 505 legatur. Pag, 727 est genitori suo indivisus exsistens. 18 Cod. Bel lovac. humane conversatus est nobiscum, cum his utique qui digni erant accipere Spiritum sanctum. M. 16 habere. Hanc lectionem Mansius jure præferendam esse dicit alteri habitare, quam in textu expressit, p. 505. " dom. autem univ. Ita Mans., p. 506. Sed p. 745 est dominator enim universitatis. 18 Faluxm c. Ita Mans., p. 745. Sed p. 506 leg. factus est, ct p. 728 ineptum est.

veneror. Propter eum qui est invisibilis, adoro ▲ ces nec subsistentiis duabus neque quidem personis illum qui videtur. › Pavore plenum est super hæc etiam illud dicere: Ille qui assumptus est, et qui assumpsit coappellatur Deus. Qui enim hæc dicit, secat naturas in duos christos, et hominem statuit per partem specialiter et Deum similiter. Eviden ter enim denegat unitionem, secundum quam non ut alter alteri coadoratur quispiam. Neque quidem coappellatur Deus, sed unus intelligitur Christus Jesus Filius unigenitus, una adoratione adorandus cum sua carne. Confitemur autem, quia ipse ex Deo Patre natus Filius et 613 Deus unigenitus, licet secundum naturam suam exsistens impassibilis, carne passus est pro nobis secundum Scripturas, et erat in crucifixo corpore suæ carnis " impassi biliter proprias faciens passiones. Gratia autem Dei pro omnibus gustavit mortem, dans ei suum corpus, quamvis secundum naturam exsistens vita, et ipse sit resurrectio". Ut enim per ineffabilem naturam conculcans mortem utique primum quidem per suam carnem fiat primogenitus ex mortuis et pri mitiæ dormientium, iter faciat humanæ naturæ ad incorruptionis recursum, gratia Dei, sicut diximus nuper, pro omnibus gustavit mortem; triduanus etiam revixit exspolians infernum. Unde licet dica tur per hominem facta resurrectio mortuorum: sed intelligimus hominem factum ex Deo Verbum et solutam esse per eum mortis potestatem. Veniet autem in tempore ut unus Filius et Dominus in gloria Patris, ut judicet mundum in justitia, sicut scriptum est. Necessario vero et illud adjiciemus. Annuntiantes enim secundum carnem mortem uni geniti Filii Dei, hoc est, Jesu Christi, et ex mortuis resurrectionem et ad coelos ascensionem confiten tes, sine sanguine in ecclesiis celebramus sacrifi cium. Accedimus etiam ita ad mysticas benedi ctiones, et sanctificamur, participes effecti sanctæ carnis et pretiosi sanguinis omnium nostrorum Sal vatoris Christi; et non ut carnem communem acci pimus, absit! neque quidem ut viri sanctificati et conjuncti Verbo secundum unitionem dignitatis, vel etiam quasi inhabitationem divinam habentis, sed ut vivificatoriam vere et propriam ipsius Verbi. Vita enim exsistens secundum naturam ut Deus "1. quoniam factus est ad suam carnem, vivificatoriam nobis in odorem suavitatis proprium corpus, et non eam ostendit. Quare licet ad nos dicatur: Amen, amen dico vobis, nisi manducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non ut hominis secundum nos uniuscujuslibet et hanc esse æstima mus (quomodo enim hominis caro vivificatoria erit secundum naturam suam?), sed ut propria vere facta ejus qui propter nos et Filius hominis factus est et appellatus. Evangelicas autem Salvatoris nostri vo dividimus. Nec enim est duplex unus et solus Christus, licet ex duabus intelligitur et diversis re bus unitione impartibili coadunatus; sicut certe homo ex anima intelligitur et corpore, et non du plex magis, sed unus ex utrisque. Humanas etiam ad hoc et divinas voces ab uno dici certi sumus, sapientes recte. Quando enim "Deo decibiliter dicit de semetipso: Qui videt 614 me, videt et Pa trem, et Ego et Pater unum sumus, divinam ejus et ineffabilem sentimus naturam, secundum quam et unum est ad suum Patrem, propter identitatem substantiæ, imago et figura et splendor gloriæ ejus. Quando autem humanitatis mensuram non " exho norans Judæos alloquitur: Modo me quæritis occi dere, hominem qui veritutem vobis locutus sum, ite rum nihilominus eumdem, qui est in æqualitate et similitudine Patris, Deum Verbum, et ex humani tatis ejus mensuris agnoscimus. Si enim est neces sarium credere, quia Deus exsistens natura, factus est caro vel homo animatus anima rationali, qualem utique habebit rationem " vereri quempiam in vo cibus ejus, si factæ sunt hominem condecentes? Si enim recuset hominem decentia verba, quis fuit qui coegit eum fieri secundum nos hominem»? Qui vero deposuit semetipsum in spontaneam exinani tionem, quam ob causam recusaret exinanitionem decentes sermones? Personæ autem uni eas quæ sunt in Evangeliis omnes applicamus voces subsi stentiæ unius Verbi incarnati. Unus enim est Domi nus Jesus Christus secundum Scripturas. Si autem vocatur et apostolus et pontifex confessionis nostræ, ut sacrificans Deo et Patri, quæ ex nobis est, sibi et per se Deo et Patri oblatam fidei confessionem, necnon sancto Spiritui, iterum ipsum esse dicimus ex Deo secundum naturam unigenitum, et non ho mini impertiamus præter ipsum alteri vel sacerdotii nomen, vel ipsam vero rem. Factus est enim me diator Dei et hominum et conciliator ad pacem, semetipsum consecrans in odorem suavitatis Deo et Patri. Nam et dicebat: Holocautomata pro peccato non postulasti, corpus autem perfecisti mihi. Tunc dixi: Ecce venio. In capite libri scriptum est de me, facere, Deus, voluntatem tuam. Obtulit enim pro magis pro se. Quali enim utique indigeret oblatione vel sacrificio pro se, potior exsistens omni peccato ut Deus? Si enim oinnes peccaverunt et egent gloria Dei, secundum quod facti sumus nos prompti ad transgressionem, et ægrotavit humana natura in peccato, ipse vero non ita, et eguimus ob hoc glo ria ejus, quomodo jam erit ambiguum quia macta tus est propter nos et pro nobis Agnus Dei verus, et "impass. Ita recte vetus Interpres et Marius Mercator. Sed p. 746 apud Mans. est inseparabiliter. "Secuti sumus h. 1. lectiones quæ exstant apud Mans., p. 504. * Concilium v, quia factus est unum cum sua carne. M. " Concil. v, in unitionem individuam coadunatus. M. 23 Ibid. divine dicitur de ipso. M. exhon Conc. v, dedignans. M. " vereriquempiam. Conc. v, erubescere quosdam. M. "Concil. v, Qui vero descendit propter nos in sp. exin. M. i

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. sumus tam a sanctis apostolis quam evangelistis et omni a Deo inspirata 616 Scriptura et ex beatissi morum Patrum vera confessione. His omnia et tuam reverentiam confiteri oportet et consentiro sine dolo aliquo. Quæ vero sunt necessaria ut ana thematizet tua reverentia, subjecta sunt huic no stræ epistolæ. › Si quis non confitetur Deum esse secundum ve ritatem Emmanuel, et propter hoc Dei Genitricem sanctam Virginem (genuit enim carnaliter carnem factum ex Deo Verbum), anathema sit. Si quis non confitetur carni secundum subsisten tiam unitum ex Deo Patre Verbum, unumque esse Christum cum sua carne, eumdem videlicet Deum simul et hominem, anathema sit. Si quis in uno Christo dividit subsistentias post adunationem, sola copulans eas conjunctione quæ secundum dignitatem vel auctoritatem est, vel secundum potentiam, et non magis concursu se cundum adunationem naturalem, anathema sit. dicere quod obtulit semetipsum pro se et pro nobis, simul cum sanctis apostolis. Hæc sapere edocti exsors erit nullo modo ab impietatis criminibus. Deliquit enim nullo modo, neque fecit peccatum. Qui ergo eguit oblatione, peccato non exsistente pro quo utique fieret? Et valde congrue. Cum autem dicit de Spiritu, Ille me clarificabit, intelligentes recte, non ut gloria indigentem 615 alterius, di cimus unum Christum et Filium a sancto Spiritu gloriam accipere, quia nec potior eo, et supra eum sanctus Spiritus est. Quoniam autem ad demon strationen suæ divinitatis utebatur suo spiritu ad magnas operationes, glorificari se ab eo dicebat; velut " si quispiam eorum qui secundum nos sunt, dicat de insita sibi fortitudine vel disciplina vel de quolibet, quia glorificabit me. Si enim et est in sub sistentia Spiritus specialis, vel certe intelligitur per se secundum quod Spiritus est et non Filius, sed tamen est non alienus ab eo. Spiritus enim verita tis nominatur, et est Spiritus veritatis, et profluit ab eo, sicut denique et ex Deo Patre. Operatus est enim Spiritus, et per manus sanctorum apostolo rum mirabilia post ascensum Domini nostri Jesu Christi ad coelos, et glorificavit eum. Creditus est enim, quia Deus secundum naturam est, iterun ipse est operatus per suum Spiritum. Propter hoc et dicebat Quia de meo accipiet, et annuntiabit vo bis. Et non uspiam dicimus, quia ex participatione Spiritus est sapiens et potens. Undique enim per fectus est, et non indigens omni bono. Qui autem Patris virtutis et sapientiæ, hoc est, Filii, Spiritus est, ipsa in se sapientia est et virtus. Quoniam vero Deum adunatum carni secundum subsisten tiam sancta Virgo genuit carnaliter, hinc et Dei genitricem esse eam dicimus, non quasi natura Verbi subsistendi initium habente de carne (erat enim in principio Verbum, et Deus erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et ipse est 18 sæculorum factor, consempiternus Patri, et omnium opifex), sed, sicut jam prædiximus, quoniam secundum sub sistentiam uniens sibi illud humanum et ex ipso utero nativitatem sustinuit carnalem, non ut indi gens necessario seu propter suam sempiternam na turam, etiam in tempore et ultimis sæculi tempo ribus nativitate, sed ut ipsum essentiæ nostræ be nedicat initium”, et pariente muliere adunatum p Verbo secundum Scripturas, anathema sit. eum carni, quiescat jam quæ contra omne genus humanum erat maledictio transmittens ad mortem de terra nostra corpora, et illud, quod est In tristi tia paries filios, per ipsum” destructum, vere os tenderet. Quod prophetæ voce dictum est: Absorpta est mors prævalens. Et iterum: Abstulit Deus omnem Lacrymam ab omni facie. Propter hanc enim cau sam dicimus eum dispensative et ipsas benedixisse nuptias, et * perrexisse vocatum in Cana Galilææ Si quis personis duabus vel subsistentiis vel eas quæ sunt in evangelicis et apostolicis Scripturis impertit voces, aut de Christo a sanctis dictæ sunt, aut ab ipso de se, et quasdam quidem velut ho mini præter illud ex Deo Verbum specialiter in tellecto applicat, quasdam vero velut Deo decibi les soli ex Deo Patre Verbum, anathema sit. Si quis audet dicere Deum ferentem hominem Christum,et non magis Deum esse secundum verita tem, ut Filium unum, et naturam secundum quod factum est caro Verbum, et communicavit similiter nobis carne et sanguine, anathema sit. Si quis dicit Deum vel Dominum esse Christi ex Deo Patre Verbum, et non magis eumdem confite tur Deum simul et hominem, utpote facto carne Si quis dicit sicut hominem factum esse a Dei Verbo Jesum, et unigeniti gloria circumactum esse, tanquam altero præter eum exsistente, anathema sit. Si quis audet dicere assumptum hominem co adorari oportere Deo Verbo et conglorificari et 7 Concil. v, veluti si quidam homo dicat de insita sibi fortitudine vel disciplina qualibet, quia glorif. me. M. sæcul. Conc. v, editiones vulgatæ, cœlorum. M. 29 Cod. Bellovac. Cum eum parturi ret mulier adunitum carni. M. 30 Cod, Bellovac. destruendum. M. perrexisse. Conc. v, venisse. M.

coappellari Deum quasi alterum alteri, "* id enim tens impudenter calumniari tentantibus expositio quod est Co, semper, quoties additur, hoc quod in telligit (cogit) et non magis una adoratione hono rificat Emmanuelem, et unam ei glorificationem adhibet, secundum quod factum est caro Verbum, anathema sit. Si quis dicit unum Dominum Jesum Christum glorificatum a Spiritu, quasi aliena virtute illa que per eum est utentem et ab eo accipientem operari posse et contra spiritus immundos et adimplenda in homines Dei miracula, et non magis proprium ejus dicit spiritum, per quem et operatus est Dei signa, anathema sit. nem fidei Ecclesiæ magistrorum. Obtinuit sic, qua tenus pia confessio divinæ inhumanationis non aliter apud nos, et aliter alibi suscipi queat. Concurrimus enim ad invicem nos et Dominus meus Deo amicis simus Cyrillus, unam et eamdem fidem secundum ve ram Evangeliorum regulam conservantes. Nihil enim medium, neque dubietate dignum in his, quæ ad nos de fide per epistolam scripsit, exposuit, sed omnia clare atque aperte secundum nostras propositiones satisfactioni suæ, quam nobis direxit, intexuit. Facta est igitur, propitiante Deo, per hæc una communio, et concordia omnium totius orbis Ecclesiarum. Ne que nobis subdole accedentibus ad Ecclesiæ pacem, nec prædicto amicissimo viro contento extra ptura divina. Sic enim pure mundeque ac sine dolo dissolvi: dubietatem, quæ inter nos erat, ut nullam relinqueret occasionem his, qui contra eum volunt de divinis dissentire dogmatibus. Pontificem vel Apostolum confessionis nostræ neam nobis eloqui vocem, præter quam vult Scri factum Christum divina Scriptura dicit, obtulisse etiam pro nobis semetipsum in odorem suavitatis Deo et Patri. Si quis ergo Pontificem dicit et Apo stolum nostrum fieri, non ipsum ex Deo Verbum, quando factum est caro et secundum nos homo, sed quasi alterum præter ipsum specialiter homi nem ex muliere, aut si quis dicit et pro se obtu lisse oblationem, et non magis pro nobis solis, nec enim indiguit sacrificio qui nescit peccatum, ana thema sit. Si quis non confitetur Domini carnem vivifica toriam esse et propriam ejus Verbi quod ex Deo Patre est, sed velut alterius præter ipsum copulati Suscipiamus ergo piæ fide consonantiam, et cum hac super eam Ecolesiæ pacem, non cedentes de reliquo illis, qui ex occasione pietatis zelotas, ac studiosos nostri seipsos desiderant. Soluta est enim per gratiam "fidei universa dubietas et con tradictio de dispensatione Domini secundum car nem. Et quicunque volunt contendere, manifesti sunt, quod non hoc a principio vindicaverint, sed Ecclesiarum Dei concordiæ inviderint. Aliqui enim quidem ei secundum dignitatem, aut quasi solum- ex veritate Christum prædicant, aliqui vero ex modo divinam habitationem habentis, et non ma gis vivificatoriam, sicut diximus, quia facta est pro pria verbi omnia vivificare valentis, anathema sit, Si quis non confitetur Dei Verbum passum carne et cruxifixum carne, et quia mortem gustavit carne, factum etiam primogenitum ex mortuis, secundum quod vita est et vivificans ut Deus, anathema sit. Data mense Novembri, die tricesima, indictione decima tertia. In Acœmitensium jaeet XCI, contentione. Et scit hoc plus a me religiositas ve stra. Erant enim et inter adversarios, qui in utra que parte nutabant. Quorum mens quidem veritati acquiescebat, lingua 617 vero et studium his, quæ sentiebant, res contrarias intendebant, Inimi citiæ enim et gratiæ serviebant, ut nos, inventis occasionibus, impugnarent. Omnia hæc jam per Dei gratiam sunt exstineta, Quæ enim nos dictavimus, quædam quidem in Epheso de recta fide componentes, quædam vero hic, id est, in Antiochia, tractatu inter nos habito, hæc non solum suscepit Cyrillus sanctissimus, sed et præveniendo ļaudavit, voces nostras sacratissi mas nominans, et approbans atque confirmans. Juxta quas et ipse similia exposuit, contexens no bis paternam traditionem, paulo minus perire ab họminibus, ut ita dixerim, periclitatam; secundum ipsam nobiscum, id est, cum Orientalibus consen * Epistola sancti Joannis archiepiscopi Antiochiæ ad Orientales episcopos de facta pace universalis Ecclesiæ quum a beati Cyrilli ad Acacium quæ nominatur, epistola nominavit. Obtinuit pietas, et omnis diaboli abscedat in vidia. Et obtinuit, nullum locum de cætero admit * Id enim quod est. Hæc non exstant in antiqua versione concilii Ephesini. Habentur tamen in textu Græco et apud Marium Mercatorem, tum etiam in codice Bellovacensi synodi Ephesinæ. B. Epistola. Scripta hæc epistola est post pacem peractam inter Cyrillum Alexandrinum et Joannem Antiochenum, cum revertisset Alexandria Paulus episcopus Emesenus, pacis sequester. G. 38 Extra neam nobis eloqui vocem. Unionis videlicet xa0' instasiv, quam vocem refugiebant Orientales: quan quam ex animo amplectebantur ea quæ ex ea voce consectaria erant: ut, Deum esse natum, passu, mortuum: Virginem Mariam esse cotóxov, etc. C. fidei. Baluzius legendum esse putat Dei. Quotiescunque aliqua Italico charactere repereris, scito ita factum esse, lector, ut faci Jius agnosceres verba auctoris qui scripsit hoc Synodicon.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. tiens, et sensus et rectæ fidei expositionem; nihil ▲ medium, neque quod vel parvissimam dubitationem facere possit, in suis ad nos litteris interponens; sed docens et illos, qui adhuc veritati resistunt, clara voce confiteri quidem differentiam 'natura rum, dividere vero divinas voces, similiter ut na turas, confessa utique ab omnibus unigeniti Filii Dei identitate personæ. Et credo, Deo amicissimi fratres, cum charta hæc fuerit destinata, sicut ipse promisit, his qui ubique sunt in orbe fidelibus, quia his quidem, qui bonæ voluntatis sunt, satisfiet, confusio vero nascetur incredulis, et convictioni ultimæ subjace bunt. Efficiet vero et illud propheticum dictum a præsentibus quoque compleri temporibus, Quia linguæ mutorum discunt loqui diserte, quibus est festinatio vel studium, ut abusi occasione viri sanctissimi omnia facile credant, et illa universa confundant, quæcunque ad pia dogmata pertinent, et renovent immundi atque polluti Apollinarii im piam hæresin. Sed ut non prolixiora dicam, ipsum direxi vobis epistolæ librum, in satisfactionis si militudine ab illo compositum, nobis vero cum cominunione indubitate susceptum: quem, quod est amplius, et 38 animati sumus pro rectitudine fidei, et adjacet vobis, dilectissimi fratres, legere, et satisfacere vobismetipsis, et gloriam dare sanctissimo Deo. In eo Ægyptus quidem ea, quæ Orientis sunt; Oriens vero ea, quæ Ægypti sunt, sapit atque com plectitur. Generationibus enim, quæ post nos erunt, pia confessio transmittetur, quam proprio sangui ne, ac multis valde passionibus nostris, per gratiam Dei, mundi servabimus. Permansit scintilla fidei, et Deo donante temporis permutationem, flammam pietatis erexit, ita ut lumine divinæ agnitionis effulgeant, tam qui illic sunt, tam qui hic: imo vero, et qui in toto sunt mundo fideles, quibus oratio, ut arbitror, votumque ac desiderium fuit, unam eamdemque impetrare confessionem, quæ 618 post desperationem cunctorum mentes eri geret. Epistola Nestorii quam direxit sancto Joanni Antio cheno episcopo de Constantinopolitana civitate, re spondens ad ejus epistolam quam direxerat ei an tequam cum tertiis litteris B. Cyrilli epistolam S. Cœlestini papæ Romanæ urbis acciperet, id est, antequam fieret synodus Ephesina. Deo amantissimo et sanctissimo comministra tori Joanni Nestorius. Omnem rem facilius contra me ab hominibus putabam moveri posse, potius quam calumniam, veluti de pietate fidei recta non saperem, qui usque hactenus propter pugnam, quam contra universos hæreticos habeo, multa millia hostilitatum contra me delector insurgere. Verumtamen et hanc tentationem oportet cum gaudio sustinere, quia et ipsa, si optime vigilemus, ad pietatem nobis multam potest conferre fiduciam. Hoc vero quod nobis evenit, et ad illud proficit, ut clareret, quan tum pro nobis tua religiositas cogitet. Ea enim, quæ ad nos nuper scripsistis, et ad magnificen tissimum Christi amatorem 38 Iræneum, filium no strum, insuper et ad Deo amicissimos episcopos Musæum et Helladium, sinceram circa nos tuæ re ligiositatis dilectionem clarius prædicavere, quam tuba. Necnon et quanta cura sit vobis pro quiete totius universalis Ecclesiæ, pro qua et nos haben tes præcipuam curam, soli nobis contra reliquos universos assumere auctoritatem quodammodo circa hæc ipsa, quæ mota sunt, extremæ dementiæ, * fraternitatis odii credimus rem. Scientes quidem, quod sermo, quo dicitur “ Theotocos, a multis hæreticis assumatur ut suus. Retinentes vero, quia nonnulli, qui hic sunt, hanc vocem sumentes incautius, per hoc ipsum in hære, ticas et minime pias cogitationes incidunt; et præcipue Arii et Apollinarii impiorum. Cognoscens igitur ex his, quæ scripsistis, ut dixeram, tam religiositatis tuæ benevolentiam circa nos, quam curam pro Dei Ecclesiis competentem per has meas litteras causæ, quæ mota est, certaimen sol vere festinavi apud amicam Deo animam vestram, domine. Et hoc innotescere intendimus, quia et ante tuæ religiositatis litteras, ut ita dixerim, solvi et ego ipse, respiciens quia oportebat ex de Direxi vero epistolam * conjunctionis etiam cum litteris meis, quas scripsi ad ipsum religiosum Cy rillum episcopum, ut agnoscatis, quia non turpiter, liberatione omnium 619 nostrum consone et una neque serviliter intellectu pietatis usi ad hanc beatitudinem venimus pactionum. Rogo igitur etiam nunc Deum; rogo etiam vos, ut ei gloriam de tis, et laborem nobis nullus de cætero ingerat, quos decet ut ædificemus, non ut ea, quæ voluntate Do mini bene sunt, pervertamus. nimiter, vocem, qua Dei Genitrix nominatur, ex ponere: non ut vel ad modicum vocis hujus“ confessio differretur, sed ut nulli eorum permit teretur occasio, qui quæ Dei sunt, minime sapiunt, ut quasi pro hoc nostra “si capiens verba schisma contra Ecclesiam faceret. a Sap. x, 21. 38 Vat. admirati. M. 36 Vat. conjunctis. M. ST Joan. Nestorius. Respondet epistolæ ad se scriptæ a Joanne Antiocheno, quæ in Actis concilii Ephesini exstat Græce et Latine, p. 1, cap. 25, p. 387. G. 38 Irenæum, etc. De Irenæo dictum est superius Dissert. II, p. 306. Musæus Antaradi in prima Phoenicia, Helladius Ptolemaidis, ut quidem remur, in eadem provincia episcopus fuit. G. Vatic fraterni. M. 40 Theotocos. Toxos. Gr. "Vatic, a me confessio differretur. M. *si. Leg. esse videtur sic. Sed Vat. habet sibi rapiens.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. geneseos Dei Verbi, divinitatem no,is ex parte " humanitatis induceret. Utrasque igitur naturas in Oppellatione Domini Christi complectitur, ne quid horum sine alio possit intelligi. Hinc est quod et beatæ sanctæque Virgini aptum est, ut et Christi genitrix nominetnr, duplici significatione vocabuli, id est, Dei genitricis, et hominis genitricis. Quoniam vero conveniens est propter illos, qui etiam clariorem de Parrice" Christi exigunt intel lectum, et maxime cum sint Ecclesiæ filii, et hoc apud eos uti vocabulo clariori, propterea quæ prius brevi appellatione de beata illa et sancta Virgine prædicavimus, hæc et nunc manifestioribus nomi nibus exclamamus: Quoniam sancta Virgo et 38 Dei genitrix, ideo, quia illud templum, quod in ea ex Spiritu sancto creatum est, deitati erat unitum; hominis vero genitrix, eo quod nostræ naturæ primi tias assumpsit Deus. Hæc sunt in brevi dogmata pietatis. Hæc semper memoriter custodite, ubique male hæreticis placita declinantes. Non credatis, en quod apud illos consuetum nomen est, ut Del geni trix nominetur, sic et Ecclesiam Dei dicere Theolo con; quia sic et Filii apud nos et apud illos appel latio una est, sed ipsius filiationis inter nos et illos non, unus est intellectus. Apud illos enim vocabu lum Filii nomen est solum, nudumque illa similitu dine, quam Filius habet ad Patrem: apud nos Filii appellatio vera est instituta. Sic rursus apud illos Dominus omnium Christus appellatur Deus, quod confitemur et nos: sed apud illos, ut creatus, creditur Deus; apud nos vero, sicut ejus genitor, increatus. Non igitur pro similitudine nominis in eumdem deponamur ab hæreticis de his quæ loquimur, intel lectum; sed Deum et hominem unum Filium fa teamur. Neque Deo in carne 59 confuso immuta+ bile est enim quodcunque divinum est. Et hoc Deus Judæis ostendens inquit: Ego sum, ego sum, et non sum mutatus b. Neque in naturam incorpoream carne translata. Non enim erubescit 622 videns" quam suscepit naturam. Neque confunditur in ipsa regnare. Si enim revereretur, eam minime susce pisset. Suscipiens vero propter incommensurabileni charitatem, habet inseparabiliter quam suscepit. Horum bonum est possidere memoriam semper in Christo, cui gloria in sæcula. Amen. Epistola Joannis Antiocheni episcopi ad Firmum, Cæsarea Cappadocia episcopum. Affectus quidem, qui secundum Deum est, tern pore nescit exstingui, nec potest quomodocunque b Malach. III, 6. corrumpi. Unde tuæ religiositatis memores perma nemus, qui parvo quidem tempore in Constantino poli tuis amicitiis fruebamur; virtutis vero tuæ experimentum tempore prolixiori " sumpsimus. Præter alios enim in cohabitationibus es suavis " et videntibus te humilitatem cum suavitate præ stas. Dum vero humilitatem secteris, excelsas habes cogitationes. Sed de his quidem bactenus habes, et dictum sit. Excedit enim styli epistolaris men suram virtutum tuarum dinumeratio. Quod autem nunc instat,, hoc tuæ Deo amabili tati significo: quoniam per Dei gratiam perturbatio, quæ erat Constantinopoli, jam quievit, de quæstione dispensationis piæ susceptione sententiæ: non quod pœnitentia vel correctio sit secuta, sed quia sana intelligentia. Et nomen Dei genitricis competenter accepit. Sapiebat siquidem sic prius sanctissi mus episcopus Nestorius, sicut res ipsæ docuerunt. Cavebat vero nomen, veluti dare posset, ut diximus, unde nos sequaces hæretici Apollinarii reprehende rent. Quod vero sic et ante sapuerit, inde convin citur, quia et cito constitit ", admonentibus nobis, sicut a propriis sit, et ipsum nomen accepit, et in duobus sermonibus sanam fidei expositionem et irreprehensibilem nobis direxit. Transmisit autem nobis et capitula quædam,.sive propositiones, qua circumferuntur in regia civitate ad læsionem com munis Ecclesiæ, tanquam quæ religiosissimi episeo pi sint Cyrilli. Quæ quidem " ejus esse non credo, eo quod ipsa compositio ab ejus discrepet chara ctere; et multum sint peregrina ab his, qui piam doctrinam discendo nutriti sunt. Consonant enim; magis vero sunt eadem his, propter quæ Apollina rius a Christi est disruptus Ecclesia, in unaquaque antiquarum synodorum esse hæreticus judicatus, qui nec jam condemnatus. 623 Intendunt namque istá capitula, sicut licet tibi legenti cognoscere, corpus, quod Deus Verbum de sancta Virgine assumpsit, ejusdem, cujus divinitas, esse naturæ, divinitate permutationem, sicut nosti, non valente suscipere. Unitionem namque sum mam et conjunctionem dicere pium est, identitatemi vero naturæ dicere nimis illicitum est: quod præ sumpserunt quondam Apollinarii et dicere et sa pere: licet ipsi. quoque, qui hoc ad interemptionem repererunt fidei, suam tamen impiam hanc perfi diam denegabant. At vero eorum, qui nunc sunt, quidam hoc ipsum cum fiducia docent, unam di centes et eamdem humanitatis divinitatisque esse naturam. Quæ ne patiamur et nos, rogo tuam religiosita Vat. expertem. M. 37 Vat. Partrice. M. 58 Vat. Dei Genitrix est et hominis genitrix, ideo quia, etc. 59 Vat. converso. M. 6 Vat. Deus, quam, etc. M. Epistola. Scripta hæc est post acceptas superiores Nestorii litteras. Vir fuit Firmus, in catholica semper fide firmissimus: fidus Cyrilli sectator idem et adjutor. G. 62 Vat. prolixius. M. 63 Vat. utilitatem. M. * Vat. consensit. M. 65 sint. Ex cod. Vat. suppletum. Quæ non credo. Fingit nescire se, quod apprime sciebat, capitulorum auctorem Cyrillum esse: sed agnovit posterius, cum Cyrillum ob ea deposuit Ephesi..G..

quem temporum assignant divinitati. V. Paulus dixit: Maria Verbum suscepit, et non est senior Verbo. VI. Nestorius dixit: Quomodo ergo Maria se anti quiorem peperit? VII. Paulus dixit: Maria peperit hominem nobis æqualem. VIII. Nestorius dixit: Homo qui natus est ex Virgine. IX. Paulus dixit: Meliorem vero per omnia, quo niam ex Spiritu sancto el et promissionibus et ex Scripturis in eo gratia. tem, si hæc capitula in Pontica sint diœcesi vulgata, IV. Nestorius dixit: Et matrem temporalem opifici dignare hæc ipsa inspicere, et cognoscens incon gruitatem, quæ in eis est, abjura ea apud omnes Deo amicissimos episcopos, qui eadem sentiunt, innominato auctore seu patre verborum, neque novimus, neque credimus, si discamus. Ver bum enim caro factum est, non permutatione na turæ, absit! immutabile est quod divinum est. Sed quia in forma Dei exsistens evacuavit semetipsum, formam servi accipiens, id est, perfectum hominem sumens. Invenies vero in his sapientibus propo sitionibus sive capitulis et alteras quasdam vocum novitates, quæ omnino ab ecclesiastico charactere, ac fide quæ in nobis est, aliena sunt. Ego quidem hæc velut in brevi capitulo nuntiavi, hoc tantum interim studens, ut ego nota hæc tuæ Deo ama bilitati tantummodo facerem. Tua vero diligentia ubique astruet, ut si illic fuerint ubicunque perlata, minime approbentur, ut fidem paternam servare incolumem immobiliter valeamus, quam nos de fendere convenit ac tutari, etsi vitam nos oporteat ponere, valedicentes Apollinarii malæ credulitati. Idem 67 vero Joannes multis archiepiscoporum le gitur scripsisse similia. Post superiora verba cod. Cassinens. addit quod Lupus, qua de causa incertum, prætermisit. Sacra Theodosii ad synodum jam collectam per Candidianum comitem domesticorum quem pro disciplina nunc (f. tunc) præesse jusserat impera tor, ne qua in civitate perturbatio nasceretur, aut ne aliqui episcoporum ante finem causæ recederent. Præcepit vero in his imperator qualiter deberet audientiæ ordo servari, si omnes qui jam vocati fuerant convenissent. Hæc supra jaṁ posita est ante principium gestorum synodalium. Contestatio 68 proposita in publico contra clericos Constantinopolitanos, et in Ecclesia insinuata, quia sectator esset Nestorius Pauli Samosateni, anathe matizati ante annos centum sexaginta “ab episcopis orthodoxis. Conjuro accipientem hanc chartam per sanctam Trinitatem, ut eam palam faciat episcopis, presby teris, diaconis, lectoribus, laicis habitantibus Con X. Nestorius dixit: Vidi enim, inquit, Spiritum de scendentem quasi columbam, et manentem super eum illum qui ascensionem ei donavit, mandans, inquit, apostolis quos elegit per Spiritum sanctum, assumptus est, qui videlicet tantam Christo donavit gloriam. XI. Paulus dixit: Ut neque qui ex Davide unctus est alienus sit sapientia, neque sapientia in alio sic inhabitet. Etenim in prophetis erat, magis au tem in Mose et in multis dominís, potius autem in Christo tanquam in templo. Et alibi dixit, alium esse Jesum Christum, et aliud Verbum. XII. Nestorius dixit: Nunquid possibile est eum qui ante omnia sæcula natus est, aliud semel nasci, et hoc divinitate? Ecce probatus est transgressor aperte dicens Non est natus de Maria qui natus est ex Patre., Verbum et alium Jesum Christum, et non esse unam, Ecce consentit hæretico Paulo dicenti alium esse sicut recta prædicat fides. Propterea designavi tibi, o zelota sanctæ fidei, et partem mathematis 7 Ec clesiæ Antiochenæ, ex qua etiam Christianorum vocabulum imprimis habuimus, quia non novit alium et alium Filium Dei, sed unum, quia ante omnia sæcula natus est, Deum ex Deo Patre, consubstantialem Patri, et eundem sub Augusto Cæsare ex Maria natum. Habet enim expressim Deum verum ex Deo vero, consubstantialem Patri, per quem et sæcula creata sunt et omnia facta, qui propter nos venit et natus est ex. Maria sancta Virgine, et crucifixus sub Pontio Pilato; et reliqua Symboli. Concordat autem his et beatus stantinopoli, insuper etiam exemplar eis præbeat Eustathius, qui fuit episcopus Antiochiæ, unus ad increpationem hæretici Nestorii, quia similia sapit anathematizato Paulo Samosateno ante annos centum sexaginta ab orthodoxis episcopis. 624 Sunt autem quæ ab utroque dicta sunt, hæc I. Paulus dixit: Maria Verbum non genuit. II. Nestorius consone dixit: Non genuit, o optime, Maria divinitatem. JII. Paulus dixit: Nec enim fuit ante sæcula. e Baruch III, 36. exsistens ex trecentis decem et octo episcopis in sancto magnoque concilio, 625 dicens: Itaque non solum homo, sed etiam Deus est, sicut et Je remías propheta dicit: Hic Deus noster, non repu tabitur alter præter eum. Adinvenit omnem viam disciplina, et dedit eam Jacobo puero suo et Israeli dilecto suo. Post hoc et in terra apparuit, et cum hominibus conversatus est c. Quando igitur con 67 idem, etc. Verba hæc sunt ejus auctoris, qui has primum collegit epistolas. G. 68 Ex Mansii Collect. t. V, p. 492 seqq. Non ediderat Lupus, quia iisdem omnino verbis exstat in codice Cassinensi ac in vulga lis editt. "Apud Mans. I. c., p. 758 est centum viginti. Sic quoque cod. Cassin. Sed rectius in Vulgatis legi centum sexaginta jam monuit Mans. 10 mathematis. Hoc est, symboli fidei, ut recte monuit Harduinus Sunt qui male legant anathematis.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. versatus est cum hominibus, nisi quando natus est odio decernendum tradideris, quis ab offensionibus cum eis ex Virgine, et cum nis infans, et con crevit et concomedit et combibit, et alia? Si quis ergo præsumpserit dicere alium esse Filium ante sæcula unigenitum qui de Patre natus est, et alium ex Maria Virgine natum, non eumdem Dominum Jesum Christum, sit anathema. Epistolæ sanctissimi et beatissimi doctoris Ecclesiæ Isidori presbyteri et abbatis monasterii circa Pe lusium. Ad archiepiscopum Alexandria Cyrillum. Quid proficit tibi quod ad instar Joannis in ere mum quondam recesseras, quod aliquando magno cum studio expetisti qui nunc illum Dymani potius æmularis, et ad proprias curas iterum repedasti, et in eremum perturbari, solusque degens impor tunitati subjiceris? Sub quiescendi enim prætextu mentis vertiginibus, atque confusionibus circum ferri, et sensum replet amentia, et quæ olim sunt elaborata, offuscat, et passionibus victoriam præparat, et ex bellatore dedititium facit. Nemo autem Deo militans implicat se negotiis sæculari bus, ut placeat ei, qui eum militare dignatus est; sed fit totus armatus ad certamen, quod principi militiæ placuerit, confligere præparatus. illam synodum liberabit? His autem medicinam præstabis, si tuos feceris a dogmatizando cessare ministros ad magrum chaos discissos, ut imperatori pareant, Deo vero repugnent; ne forte et tuo impe rio commotionem superducant, dum contra petram collidunt Ecclesiæ suæ infidelitatis machinamenta. Illa enim firma persistit, et neque portæ inferni ei poterunt dominari, sicut ejus fundator promisit. Ejusdem ad Cyrillum episcopum. Multa quidem Scripturarum testimonia; multæ autem paternæ speculationes veracem rationem in carnationis Domini sincere declarant; licet nostra mente, atque indagatione superius sit mysterium. Quod autem verus, et super omnia Deus homo sit factus, nec ex eo quod erat conversus, et quod non erat assumens in naturis duabus subsistens, Filins absque initio, et sine fine, recens et sem piternus; nec ipse utique denegabis plures habens sancti Patris nostri Athanasii super his assensus, hominis qui divina ultra naturam penetravit. Ejusdem ad eumdem. Oportet te, o mirabilis, semper non esse verti bolem, nec divinarum errore præventum, nec videri tibimetipsi contrarium. Nam si ea quæ nunc scri psisti contra illa quæ priora sunt compares, appa rebis, aut adulationi subjectus, aut minister tem poris opportunus, et una quidem gloria superatus, Ejusdem dogmatica ad Timotheum lectorem. Sicut hainum nautæ escis operiunt, et pisces im providos capiunt, sic nequissimi propugnatores hæresum suaviloquio malignos sensus suos ope rientes, illaqueant simpliciores ad mortem. Omni magnorum vero bellatorumque sanctorum ad certa igitur custodia muni cor tuum, ne unquam susci pias unam post incarnationem Christi naturanı. Alterius enim peremptio est ad unum consensus, aut divinæ conversæ, aut nostræ imminutæ. Hæc est Mannitis profunda Charibdis, per quam cunctos deponere studuit in gehennam. Ejusdem Isidori ad eumdem Cyrillum Alexandriæ episcopum. Assentatio quidem acute non cernit, odium vero ex toto non videt; si igitur ab utraque pestilentia vis purus exsistere, noli violentas sententias ex sequi, sed justo causas committe judicio; quia et Deus, qui omnia novit antequam nascantur descen dere, et clamorem Sodomorum misericorditer videre dignatus est, nos docens integerrime examinationis exemplum. Multi enim te vituperant eorum qui Ephesi convenerunt, tanquam proprias inimicitias exsequeris, non ea quæ sunt Jesu Christi orthodoxe quæras. Theophili nepos est, inquiunt, et imitatur illius voluntatem. Sicut enim ille eructavit vesa niam manifestam contra Deiferuin et Deo amabi Jem Joannem, sic et iste gloriari desiderat, etsi est judicandorum multa distantia. Ejusdem ad imperatorem Theodosium ante synodum Ephesinam. Siquidem tu ipse tempus acceperis, ut adsis his quæ in Ephesum judicanda sunt, bene novi quod ea inculpabilitas subsequetur. Si autem populari mina minime incitatus, qui per omnem vitam in peregrinis affligi sustinuerunt potius, quam malam credulitatem, vel usque ad auditum suscipere. Ejusdem ad eumdem. Terrent me exempla Scripturæ divinæ, et com pellor scribere quæ oportet. Sive enim pater sum, sicut ipse dixisti, Heli condemnationeni metuo, quoniam peccantes non corripuit filios; sive filius tuus exsisto, sicut magis novi, eo quod magni il lius Marci habitum gestes, Jonathæ formido vin dictam, qui patrem quærentem ventriloquam non prohibuit; et prior ab eo qui peccaverat, ille qui potuit prohibere in bello defunctus est. Ut igitur Det ego non damner, et ipse a Deo minime judice ris, depone litigia, nec in tuæ injuriæ ultione quæ tibi a mortalibus debetur hominibus Ecclesiam vi ventem decipias, et æternam illi dissensionem sub pietatis figmento componas. Ejusdem Theodosio diacono. Sicut dum virgo adhuc esset natura Domini parens factus est (f. facta est) et incarnationis processio diminutionem non fecit castitatis, sic signato se pulcro, resurrectio facta est. Dei namque inhu manati erant utraque. Ejusdem ad eumdem. Non est sanum naturales demonstrationes quæ rere eorum, quæ supra naturam sunt. Quamvis

cans superaret, qui et tropæa, elara defigens, as cendit in cœlos nostræ circumamictus naturæ pri mitias. Si vero homo erat, ut inquiunt, purus, divina ornatus gratia, propter quam causam, dum multos virorum sanctorum Judæi peremissent, nibil tale sustinuerunt? propter istum vero omnis tra gœdia eorum passionibus comparata superatur. Sed claret quia illi quidem sancti erant; hic vero Unigenitus Dei inhumanari dignatus. enim et caro vera factum sit Verbum, non tamen ▲ homo locutus est, ut ad pugnam malignum provo purus homo fuit Christus, sed potius Deus inhuma natus, in utrisque naturis unus subsistens Filius Dei. Ejusdem ad Hermagenens episcopum. Virga arundinea, infirmum fundamentum multa rum voluptatum, voluntas, quæ baculus putatur, et sagitta potius invenitur. Neque enim valet susti nere, imo et omni aura concutitur, et contra cedrus (sic). sævit extensa. Ægyptus rursus Pha raone militat duce; non quidem jam peregrinis Jacob filiis ædificandarum civitatum labores im ponens; sed omnes sacratos census hæresis exigens. Videte ne quis vos seducat, sed firmum fun damentum stet. Deus enim inhumanatus, neque versus est, neque confusus, neque diyisus; sed unus est sine initio, et sempiternus Filius, et ante incarna tionem, et post incarnationem sic a nobis adorandus. 623 Ejusdem ad Archibium presbyterum. Hoc quod ab Apostolo dictum est: Quoniam in ipso habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter **, to quidem dicis te non intelligere; ego vero ar bitror dictum pro essentialiter. Non enim divinitatis operatio, quam gignit substantia, templum ipsum inviolabile gubernabat; sed substantia habens ope rationum multa millia, non particulare charismą, sed fons, inquit, bonorum, idem qui Patri conre gnat, et eorum quæ ultra mundum sunt regit imperium, et terrena gubernat. Inhumanatus est, et militaribus armis stetit in prælium, ut et illa decoraret, et victoriam humano generi obtineret, et pessimos dæmones effugaret, et principem eo rum, et nimia elatione distentum dissolveret, et maltis millibus charismatum impleret Ecclesiam. Rex, inquit, militiæ suscepit ducatum, non mi litiæ princeps imperiali est ornatus dignitate. Rex in forma servi occultavit in prælio propriam dignita tem; non miles regis sibimetipsi gloriam diffamavit. Rex erat legem ferens, non miles legislatorem se esse præsumens. Hoc enim quod ait, ego autem dico vobis ***, regis fuit; quod vero inquit: Volo; mun dare ª, imperatoris. Quod autem dixit: Fiat tibi sicut vis d', habentis in potestate quidquid vult. Quod vero ait: Tace, obmutesced“, dominantis vox est. Et similiter accipienda quæcunque sunt alia; ne singula dinumerans prolongem litteras. Si vero passio te perturbat, quæ contra Deum quidem præ sumpta est, carnem vero attigit, audi apostolorum summum, qui scribit ita: Christo igitur passo pro no bis carne ª***. Si igitur cui claves creditæ sunt cœlo rum carnem proprie definiit passam quæ erat su sceptibilis passionum. Impassibile namque est quod est divinum: "etsi Judæi tanquam qui hæredem punierunt, omni tragedia pertulere majora, te ta men passio non perturbet, sed ad gratiarum dedu cat actionem, quia ille Rex, ille impassibilis, ille qui obumbrationem momenti (monumenti) non rece pit, dedit propriam carnem, et multa ut infirmus e” Coloss. ji, 9. c** Matth. v, 22. ₫ Matth. viii, 3.¸ Matth. xxi, 38. e Psal. xxix, 7; Hebr. x, 15. 624,0b hoc enim, quod non ab uno merito ad pa tiendum quæ passi sunt ducebantur; sed illi quidem servi fuerant, hic autem Deus. Judæis nata est irre missibilis ultio; dixerunt enim: Iste est hæres d****¸ çustodes vineæ hæredem punire gestierunt. Nonne vero conseryum Filium Patrisfamilias proprium, non unum ex semetipsis ad filiationis dignitatem subli matum. Nam quomodo post servos missus legitur Filius, quod vereri quoque oportuit? Quomodo au tem dictus est secundus homo de cœlo? quomodo vero Deus advenit, si cooperatus est homini? quo modo vero humiliavit semetipsum Deo æqualis exsistens? quo autem modo Deus Filium misit in similitudinem carnis peccati, aut quomodo non vilescunt incontaminata mysteria, si corpus et sanguis hominis esse videantur? quomodo autem dixit: Corpus autem aptasti mihi e? quomodo vero scriptum est: Oportet habere et hunc aliquid quod offerat? quomodo et illud legimus quia captivos redemerit sanguine suo? vel quomodo Dominum gloriæ crucifixerunt? qualiter vero: Verbum caro factum est **? quomodo autem: Multifarie et mul ļis modis olim locutus est Pater in prophetis, novis sime vero in Filio ***? aut quomodo similiter Filius participatus est eorumdem? Verum, ne universa dinumerantes multitudinem nimiam tuo ingeramus auditui, unum ad quod universa intendunt dice mus, id est quia illum, qui Deus erat, humilia lo qui, et dispensativum simul et utile est, et nihil inviolabili naturæ præjudicat. Cum vero, qui homo est divina, et supernaturalia quædam loqui, summæ præsumptionis est malum. Nam regi quidem licet etiam humiliter agere; militi vero, vel magistro militiæ non licet imperiales voces emittere. Si igi tur Deus erat, sicut et revera erat inhumanatus, et humilia habent locum; si vero homo erat, excelsa non habent locum. Ejusdem ad Amantium. Quoniam mens ea quæ super mentem sunt intel ligere non valet, neque sermo ea quæ ultra ser monem sunt loqui; hoc enim sic se habere divina Scriptura confirmat, dum dicit: Gloria Domini occul tat verbum ****, seu abscondit sermonem, id est omni verbo melior est, atque superior gloria Dominica; et non dixit natura, a qua gloria est, sive substan tia, cedant universa humanæ naturæ magnitudini dº Matth. xv, 28. de Marc. iv, 39. d*** I Pet. rv, 1. e Joan. 1, 14. e" Hebr. 1, 1. Prov. xxv 2.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. tantæ rei, et non substantiam perscrutentur, sed Ille vero omittens mihi per epistolam declarare, si adorent dignitatem. Cedat etiam universus angelo rum, et archangelorum, virtutumque populus su pernarum. Ad hoc enim respicit id quod discere voluisti, Scriptura dicente: Operuit cœlos virtus ejus¹. Significat enim, quia omni angelica multitudine, et omnibus sanctorum turmis major est Sermo di vinæ substantiæ. Ejusdem ad Cyrillum episcopum. Olim quidem a sacerdotio corrigebantur casti gabanturque peccata regnantium; nunc vero sub ipsis factum est; non quia propriam perdiderint dignitatem, sed quod ab his, quibus tradita est, non similiter sicut a nostris majoribus habeatur. Olim namque evangelicam gerentibus et apostoli cam vitam, his qui erant sacerdotio coronati con sequenter erat sacerdotium regno terribile. Nunc vero e diverso sacerdotio regnum; magis vero non ipsi sacerdotio, sed his qui videntur quidem sa cerdotium gerere: per ea vero quæ agunt inju riant illud. Propter quod mihi videtur, et regnum consequenter facere; non enim volens injuriare, sacerdotium, quod etiam veneratur, id agit; sed ostendens quia illi hoc injurient, qui incompe tenter utuntur, eos digne castigant. Has omnes beati Isidori presbyteri et abbatis Pelu 10 duo siotæ excerpsi et transtuli ex epistolis ejus bus millibus 70*•. ‚ quæ sunt per quingentenas distributæ in Acœmetensis monasterii codicibus vetustissimis quatuor, ubi etiam per ordinem singularum nume rus continetur, et ultima est ***** quam ego quoque ‘ultimam posui. Deo gratias. CAPUT VI bis. Testimonium *****, quod Irenæus posuit in Opere suo, quod Tragoediam nominavit, ex Nestorii dictis in libro De historia "; ut laterent quæ ad Ephesum pertinent. Intexit vero Irenæus 625 hæc verba in libro suo primo, per quæ ostenditur, quod ipse quo que Nestorius quaterniones, vel alia scripta sua, quæ Romam sancio Coelestino direxerat, abnegaverit. Et hinc quoque Orientales episcopi eum tardius a cæteris damnaverunt, quia ejus hæc esse probari nequiverant. llæ quidem contra Ægyptiacum ", quod ex sola voluntate pendebat, a nobis destinatæ sunt litteræ. ‹✅ Habac. III, 3. quid ei tanquam blasphemum vel impium videba tur debere notari, convictionum terrore permotus, et adjutrices ob hoc perturbationes exquirens, ad Romanum Coelestinum convertitur: quippe ut ad simpliciorem ", quam qui posset vim dogmatum subtilius penetrare. Et ad hæc inveniens viri illius simplicitatem, circumfert pueriliter aures ejus illu sionibus litterarum, 626 olim quidem nostra conscripta transmittens, quasi ad demonstratio nem convictionum, quibus contradici non posset; tanquam ego Christum purum hominem definirem qui certe legem " inter ipsa meæ ordinationis initia contra eos, qui Christum purum hominem dicunt, et contra reliquas hæreses innovavi. Ex cerptiones vero intertexens sermonum conscripta composuit ", ne societatis compactione detegere tur illata calumnia. Et quædam quidem allocutio nibus nostris adjiciens, aliquorum vero partes. abrumpens, et illa contexens quæ a nobis de Do minica humanatione sunt dicta, velut de puro ea homine dixerimus. Divinitatis autem, quæ a nobis dictæ sunt, laudes quasdam quidem modis omnibus a conscriptis abscindens, nonnullas vero extra or dinem relinquens, ita seductionem verisimilem concinnavit. Et ut in paucis ejus nequitiam, qualis sit etiam circa reliqua, propalemus, dictum est a nobis al cubi, dum contra paganos loqueremur, dicentes quod nos substantiam Dei creatam noviter· ex Vir gine prædicemus: Non peperit, optimi, Maria deitatem, sed pepcrit hominem, divinitatis insepa. rabile instrumentum. > At ille vocem divinitatis immutans fecit: Non peperit, optimi, Maria Deum. Hic vero multum differt dicere Deum, et dicere deitatem. Nam hoc quidem substantiam di vinam incorporeamque significat, carnem vero ne quaquam. Composita enim caro est et creata. Vox autem, qua dicimus, Deus, et templo divinitatis est apta, quod unitate ad divinam substantiam Dei obtinet dignitatem, non tamen in divinam subɛtan tiam permutatum est. TO* Duobus *** Has omnes. Verba sunt Irenæi, translata in linguam Latinam ab auctore hujus Synodici. millibus. Facundus in loco paulo ante laudato: Isidorus presbyter Ægyptius Pelusiota, quem duo millia episto larum ad ædificationem Ecclesiæ multi scripsisse noverunt. B. 7**** Ultima est. Non quidem, ut arbitror, om nium epistolarum, sed earum quas ad Cyrillum scripsit. B. 70**** Testimonium. Hic titulus ab illius manu est, qui has collegit epistolas, et e Græco sermone vertit in Latinum: vir fuit, quisquis is demum fuit, nec rerum ecclesiasticarum satis peritus, et ut omnem a Theodoreto Nestorianæ labis suspicionem amoliator, etiam cum palam est, eum favisse Nestorio, plus æquo sollicitior. G. in libro de hist. Hinc colligit Lupus, operis Irenæi, quod divisum erat in plures libros, unum fuisse De historia sive historicum. Sed istud non dicit auctor Synodici. Illud tantum ait, Irenæum in opere suo inseruisse testimonium ex Nestorii libro De historia. Sane ex fragmento sequenti et ex annotatione posita in calce istius fragmenti Nestoriani colligitur, Nestorium composuisse historiam eorum quæ sibi contigerunt: quod etiam colligi facile potest ex iis quæ scribuntur ab Evagrio, L. 1, cap. 7. B. " Ægyptiacum. Cyrillum episcopum Alexandrinum. G. Quippe ut ad simpliciorem. En qua reverentia, quo loco habeant summum pontificem, Christi vicarium, Leterodoxi. G. "legem. Ea exstat in cod. Theodos. 1. Lxv de Hæreticis, data Kal. Junii, id est, die quinquagesimo post ordinationem Nestorii. Est autem lata contra omnes ferme hæreticos illorum temporum. Vide Socratem 1. vn, cap. 27. B. 18 composuit. Id est Cyrillus. Excerpta porro illa Cyrilli ex Operibus Nestorii, quibus permistæ erant confutationes Cyrilli, exstant in tomo sexto Operum ejus, in libros quinque divisa. B.

Rursus a nobis alibi est dictum contra eos, qui ▲ stum. › Hæc igitur ita componens, et ab aliis ab nominum similitudinem audientes sic scandalizan tur, tanquam similis dicatur et honor. Et cum di cimus Christi Particen, sic pavescunt, tanquam si hoc nomine dominatoris Christi deitas abnegetur eo quod multi hoc nomine apud Scripturam vete rem similiter appellati sunt. Et inde putant, quia circa eos Christum nominamus. Et hinc contra hos ergo, ut dixi, in ecclesiasticis sermonibus a nobis est dictum, quia non sequitur similitudinem nomi nis honoris æqualitas. Et sunt allocutiones meæ, quæ his prorsus factæ sunt vocibus: Vel si tem plum deitatis, et Spiritus sancti descensionem, non eamdem dicimus, qualis facta est in prophetas; non talem, qualis in apostolos celebrata est; sed neque talem, qualis est in angelis, qui ad divina mysteria confortantur. 627 Dominator enim Christus etiam secundum corpus omnium Dominus. Sicut ergo Deum dicimus omnium creatorem (dicit vero Scri ptura et Mosen deum. Inquit enim: Deúm te posui Pharaonis ), sed illi voci honorem similem mi nime deputamus, sic neque quod communis vox sit, qua dicimus, Christus et Filius, circa vocis similitudinem debemus offendere. Sicut enim Israel filius nominatur (inquit enim: Primogenitus meus filius Israel {**), et Filius iterum Dominus (ait enim) Hic est Filius meus dilectus ****); non tamen sicut una vox, sic et unus est intellectus. Et sicut dicitur christus Saul, et christus David, et rursus christus Cyrus, et deinde Babylonius, dum certe Davidi circa pietatem nequaquam fuerint similes; sic vo camus quidem Christum vel Filium etiam Domina torem: verumtamen communio nominum æquali tatem non facit dignitatis. His ita dictis a nobis illa ultima ubique subducens, id est, ‹ Id quod est Christus. Id quod est: Non eamdem dicimus habitationem, qualis facta est in prophetas; non talem, qualis in apostolos facta est.» Id quod est Sed similibus vocibus honorem similem minime deputamus.» Et id quod est: «Verumtamen com munio nominum æqualitatem non facit dignitatis. › Hæc omnia calumniæ dentibus secans jactat in suribus hominum ea quæ ante ista sunt posita. Id est: Dicimus eum omnium creatorem. Dicit vero scindens, ut diximus, contexuit per ista calumniam, tanquam si quis ex Pauli verbis, per quæ contesta tur scribens: Quia si circumcidamini, Christus vo bis nihil proderit 8, abrumpat id quod ait prius, Si circumcidamini, et accuset Paulum quasi prædi cantem, Quia Christus nihil vobis prodest. Et quid oportet, ut per singula ita dicendo pro-, longemus narrationem? Simpliciter multis talibus et latrociniis et additamentis, sicut ei visum est, utente Cyrillo, seductionibus ejus mox tam alii, quam etiam Cœlestinus abreptus est. Ecce his verbis usque adeo negavit sua fuisse Nestorius, quæ apud sanctam synodum Ephesinam ab eo dicta leguntur, ut sic se dicat has impietates minime prædicasse, sicut Paulus apostolus post conversionem 628 docere non potuit, Christum nihil prodesse hominibus. Quid ergo aliud Orientalibus episcopis ad purgationem suam, sicut putabat, dixisse credendus est, nisi quod etiam in ea”, quam vocavit, Historia, › quasi pro sua satisfactione conscripsit? Aut quis ei ne ganti non facile crederet, dum videat non solum Ca tholicos, sed et universos hæreticos totis viribus non solum negare propria dogmata, sed etiam vindicare? Contestatio directa beate Cyrillo, et his qui cum eo convenerant, ab aliis diversarum provinciarum episcopis, qui Joannem Antiochenum sustineri v0 lebant, et tunc eo præsente synodum fieri, eo quod; sicut scripserat beato Cyrillo, vix ei iter triduanum supererai. Directa vero est pridie " quam celebra rentur gesta contra Nestorium, per quæ depositio ejus est facta. Dominis nostris fratribus et comministratoribus, Cyrillo et Juvenali episcopis, Tranquillinus, et Alexander, et Helladius, et reliquis episcopis qui cum eo, in Domino gaudere. Nota quidem rectæ glorificationis est fides, quæ a divinis et adorabilibus Scripturis ab olim nobis est prædicata. Nihilominus hæc ipsa nobis a san ctis Patribus tradita est, qui in Nicæna synodo.con gregati sunt, quorum tot passiones erant pro pie tate, quot membra. Quia vero propter nonnulla certamina piissimus et amicus Christi imperator litteris suis orthodoxes¨ saqerdotes undique ad prium circa fidem zelum: et sumus: pane omnes per divinam gratiam congregati. Deest autem præ sentiæ sanctæ synodi religiosissimus Joannes Anţio chenus episcopus, qui et ipse jam in januis est ", et Scriptura Mosen deum. Et id quod est: Ephesum convocavit, in hoc quoque imitatus. pro Filius nominatur Israel Dei, Filius nominatur etiam Dominus. › Et id quod est: ‹ Dicitur Saul christus, et David christus. Et deinde Babylonius. Sic ergo dicimus christum etiam Dominum Chri ** Exod. vu, 1. (Vid. supra, t. I, p. 134.) ** Exod. 1v, 22. {*** Matth. 111, 17. * Gal. v, 2. ** Ecce his verbis, etc. Virum admodum simplicem scholion istud arguit. Annon enim consuetæ hæ sunt technæ hæreticorum, ut quæ ipsis objiciuntur, dogmata abnegent, et ab adversariis perperam sua in telligi plerumque causentur? G. 11 in ea Historia. Nestorius videlicet, ut vel ex ipsa orationis serie liquet. Quibus ex verbis efficitur, opus illud, librumve De historia, cujus mentio facta primum in titulo, qui huic fragmento præfigitur, non Irenæi Tyriorum episcopi, ut Lupus existimavit, p. 16, sed Nestorii ipsius fetum esse. G. 78 sustineri. Id est, exspectari. Vat. sustinere. B. pridie. Id est, xi Kal. Ju lias. Nam gesta de depositione Nestorii celebrata sunt x Kal. Julias. B. "Qui et ipse in januis est. Trahebat de industria moram in via cum Orientalibus Joannes Antiochenus, ut diximus in Præfatione historica ad posteriorem partem Operuin Marii Mercatoris, p. 25. G.

GARNERNI DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. 20. Diogenes episcopus Lonopoleos ", obtinens etiam locum metropolitæ Bosserii ", episcopi Gangrensis Paphlagoniæ. 24. Julianus episcopus Sardicæ Daciensis **. 2. Beunantius episcopus Hierapoleos Phrygiæ. 23. Jacobus episcopus Dorostoli Mosiæ. juxta ea quæ nuper suis litteris intimavit; et ea, 19. Basflius episcopus Larissæ Thessaliæ. quæ per eos, quos præmisit, præfectianos atque magistrianos nuntiata sunt. Similiter etiam non nulli ex Occidentalibus episcopis * synodo adfuturi. Mandarunt autem vestræ reverentia, tanquam qui agraviter habent sustinere usque ad ejus adventum, 629 et urgent de his quæ visa sunt pissimo impe ratori, ut audientia celebretur, antequam prædicti Deo amicissimi episcopi sint præsentes. Hujas gratia has ad reverentiam vestram direximus·lit teras, ut sustineatis Deo amicissimorum commini strorum præsentiam: et nec eos, qui depositi sunt, suscipiatis quoquomodo, neque illos, qui ab epi scopis suis vel olim sunt excommunicati, vel nuper. Manifesta enim sunt quæ de his definiunt regulæ et prævaricantibus se defixere increpationes non modicas, quæ nullo modo queunt despici a sanctá synodo. Et illud vero reverentia vestra cognoscat, quod omnia, quæ ab audacibus abruptè fuerint* perpetrata, contra præsumentium retorqueantur audaciam, et a Christo Domino; et a divinis cano nibus. 1. Tranquillinus episcopus Antiochiæ Pisidiæ subscripsi. 2. Alexander episcopus Apamea Syriæ sub scripsi. 3. Helladius episcopus Tarsi Ciliciæ subscripsi. 4. Berenianus episcopus Perge Pamphyliæ sub scripsi. 24. Athanasius episcopus Dinela " Mœesiæ se cundæ. 25. Theophanius episcopus Philadelphia Lydia. 26. Paulus episcopus Daldi Lydia. 27. Euprepius episcopus Bizya Europa. 28. Joannes episcopus totius Lesbi. 29. Fuscus episcopus Lydiæ”. 30. Commodus episcopus Tripoleos. 31. Eutherius episcopus Stratoniciæ Lydiæ. 32. Joannes episcopus civitatis Autiliopolitarum " Lydiæ. 33. Nimenius episcopus Helenopoleos Lydia 630 34.,Theosebius episcopus Cii Bithyniæ. 35. Petrus épiscopus Prusæ Bithyniæ. 36. Eugenius episcopus Apolloniadis Bithyniæ. 37. Anastasius episcopus Tenedi Cycladum. 38. Cyrillus episcopus Adanorum Ciliciæ primæ. 39. Esychius episcopus Castabalorum Cilicia se cundæ. 40. Severus episcopus Sozopolis Pisidiæ. 41. Aetius episcopus Pionitensis "* Hellesponti 42. Timotheus episcopus Termanorum * civitatis 5. Fritilas episcopus Heraclea Europa subscripsi, Hellesponti. per Euprepium episcopum * Bizya. 6. Himerius episcopus Nicomediæ Bithynie. 7. Dalmatius episcopus Cyzici. 8. Severus episcopus Symnadensis Phrygiæ Salu taris. 9. Memonius episcopus Sardæorum Lydiæ. 10. Maximianus " episcopus Anazarbi Gicitiæ se eundæ. 11. Dexianus episcopas Seleucine Isauriæ. 42. Dorotheus episcopus Marcianopoleos Moesiæ secundæ. 13. Alexander episcopus Hierapoleos Euphra tesise. 44. Pius episcopus Pessinuntis Galatiæ. 15. Timotheus episcopus a Scythia ª¸ 16. Eutherius episcopus Thyanorum Cappadocia secunde. 17. Asterius episcopus Amidæ Mesopotamiæ. 18. Petrus episcopus Trajanopoleos Rhodopes. 43. Athanasius episcopus Psimorum” civitatis. 44. Daniel episcopus Faustinopolitanus. 45. Filtanius episcopus Theodosianopolitanorum. 46. Eustratius * epíscopus. 47. Theodorus episcopus Italiæ " 48. Paulus episcopus Eutinnorum. 49. Timotheus episcopus Terniesi et Eudociadis. 50. desius episcopus Isiodorum "*. 54. Geruntius episcopus Claudiopolis Isauriæ. 52. Aurelianus episcopus Trenopolis " Isauriæ. 53. Abrahamius' episcopus Amorii. 54. Polychronius episcopus Heraclea Cariæ. 55. Zosis episcopus Echinthi ³ Arabiæ. 56. Hermolaus episcopus Alludæorum. 57. Asclepiades episcopus Trapezopolis. 58. Evadius episcopus Nalentiæ. 59. Libanius episcopus Paulæ. 60. Salustius episcopus Coritici Ciliciæ. 61. Valentinus episcopus Malli. ea quæ. Des. apud Mans. nonn. ex occid. episc. Id est, Arcadius et Projectus episcopi, quibus legatio Occidentalium demandata est vii Idus Maias hujus anni, et ad conciliuni pervenere una cum Philippo presbytero et Siricio notario sedis apostolicæ vi Idus Julias. B. 8 Vat. pro Euprepio episcopo. M. * Maonius. M. Vat. Maximinus. M. 85 a Scythia. Sive tomorum provinciæ Scythia. M. Vat. Ionopoleos. M. Ibid. Bospherii. 88 Diaciensis. M. 89 Vox_corrupta pro Deviti. H. "Lege Thyatire Lydia ex Act. vi. H. ***Autil. Sive Aureliopoleos. M. 91 Forte Limenius, ut in Act. . H. Piolitensis. Legendum Pæniorum. M. Terman. Leg. Germanorum, sive Germaniæ. M. Psim. Puto_reponendum esse Scepsiorum sive Cepsiorum. M. Eustr. Forte Eustathius episcopus Parnassi, vel Eustasius episcopus Nutina. M. 97 Ital. Vel potius Attuliæ. M. 98 Isiod. Sive Sydorum. M. Leg. Irenopolis. M. * Abrab. Sive Ablabius. M., Zosius. M. Lege Esbuntis. H. • Evad. Sive Evagrius Valentiæ. M.

62. Pausianus episcopus Hypatæ Thessaliæ. 63. Theoctistus episcopus Cæsareæ Thessaliæ. 64. Maximus episcopus Demetriadis Thessaliæ. 65. Julianus episcopus Larissæ Syriæ secundæ. 66. Diogenes episcopus Seleucobeli Syriæ se cundæ. rum fidem exponi in litteris quas destinavit vestra. pietas, præcepistis, apostolicis evangeliciaque: com™ scriptis et sanctorum Patrum dogmatibus comsa nantem; sed prædicti nihil horum cogitantes ex toto, apud semetipsos egerunt quæcunque egerunt, quæ a cunctis imperium vestrum faciet aliena. 67. Theodoretus episcopus Cyri Augustæ Euphra- Secum vero seditionarios quosdam dispergentes im tesiæ. 68. Meletius episcopus Cæsareæ *. Epistola Nestorii, et qui cum ipso, ad imperatorem Theodosium, de his quæ tunc in Epheso gesta sunt. *In Ephesinam civitatem convocati a vestra pietate et absque mora venientes, voluimus quidem vestris obedientes litteris ŝustinere omnes undique adven turos Deo amicissimos episcopos, maxime vero, san ctissimum magnæ civitatis Antiochiæ præsulem, ét eos qui cum ipso veniunt Deo amicissimos metro politanos episcopos, et eos qui ab Italia vel Sicilia. 631 veniunt, et sic commune cum cunctis celebrare concilium, et communi decretò firmare fidem san ctorum Patrum qui Nicæam congregati sunt. Nam multæ post illam synodi factæ nihil innovare præ sumpserunt contra eam, sed in ea permanendum esse sanxerunt. Dum vero videremus, ad hoc eos qui ab Ægypto sont valde resistere, et putare, quod nos nequidquam dilationibus uteremur, pro misimus ad concilium convenire quocunque tem pore magnificentissimus comes devotissimorum ‚ domesticorum, Candidianus, hujus rei gratia pietate vestra destinatus, nos convenire voluisset. Hæc vero et ipsi per Deo amicissimos episcopos deman davimus. Quia vero agnovit magnificentia ejus, et sanctissimum Joannem magnæ Antiochenorum ci vitatis episcopum, et eos qui cum eo sunt, propin quasse (hoc enim directi ab eo præfectiani et ma gistriani manifestum fecerunt), nuntiati vero sunt et alii ex Occidente Deo amicissimi episcopi adve nire, constituit omnibus universorum sustinere præsentiam, secundum quod visum est pie vestro regimini. Et nos quidem quietem dileximus, acquie scentes his, quæ vestra scripserat pietas. Ægyptii vero et Asiani, neque quod communiter expedit Ecclesiis cogitantes, neque pacificam legitimamque intentionem vestræ pietatis amplexi, imo vero et ecclesiasticas et imperiales sanctiones calcando, effugerunt quidem consonam fidei confessionem, abrumpere vero clare volentes ecclesiasticum cor pus, inter semetipsos sunt congregati, alienaque operati tam ecclesiastica consequentiæ, quam etiam litteris his quæ nuper a vestra pietate sunt scriptæ. Unam siquidem cum concordia universo forum, civitatem confusione impleverunt, domos nostras publice circumdantes; aggressi, et pertur bantes nostrum commune concilium, quædam quoque intolerabilia comminantes. Princeps vero seditionis factus est Memnon episcopus. Et sanctas ecclesias sanctaque ecelesiastica martyria et san ctam apostoli basilicam nobis quidem clausit, ne esset vel quo refugere, seditione fugante, possemus; ipsis vero majorem patefecit ecclesiam, ibique illos effecit habere concilium. Et mortem minatur om nibus nobis. Igitur vestram supplices pietatem. quæsumus et uimium rogamus ac poscimus, quo niam vestri amatoris Christi verticis obedimus litteris, et simpliciter ad Ephesum venimus igno rantes nobis has congressiones barbaricas 632 imminere, ut jubeatis nos illæsos ab omni fraude servare et legitime concilium fieri, nullo clericorum neque monachorum, nec nostro, nec Ægyptiorum,. introeunte concilium, neque ullo episcopo qui ad perturbationem concilii adsit, nisi qui vocatus advenerit. Duos autem cum metropolitano unius cujusque provinciæ electissimos, et qui possint scire hujusmodi quæstiones, intrare jubete conci lium, et sanctorum Patrum fidem cum pace et con sonantia confirmare. Alias jubete nos absque peri culo redire ad propria. Minantur enim et ipsa nos vita privare. Et subscriptiones. Nestorius Constantinopolitanorum episcopus sub scripsi. Fritilas episcopus Heracleæ Thraciæ metropoli tanus subscripsi. Helladius episcopus Tharsi metropolitanus. Berinianus episcopus Perge metropolitanus. Mæonius episcopus Sardeorum metropolitanus. Dexianus episcopus Seleucia Isauriæ metropo-` litanus. *Alexander episcopus Apamea metropolitanus Dalmatius. episcopus Cyzici metropolitanus. Eutherius episcopus Thyanorum metropolitanus Petrus episcopus Trajanopolis metropolitanus. Julianus episcopus Sardicensis metropolitanus, Basilius episcopus Thessaliæ metropolitanus. Cyrus episcopus Aphrodisiadis metropolitanus. Maximianus episcopus Anazarbi metropolitanus. Alexander episcopus Hierapolitanus. Cæsar. M. addit Augusta Euphratesiæ. • Garnerius monuerat tantum, hanc epistolam Græce et atine exstare in concilio Ephesino, Act. 1, p. 563. Inserendam curavimus ex Mansii t. V, p. 768. Apo toli. Soilicet sancti Joannis. 8 Inter Dexianum et Alexandrum codex Vat. inserit Imērius (Ilimeriua), piscopus Nicomedia metrop. subscripsi. M.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. Dorotheus episcopus Marcianopolis Moesiæ metro- quæ sunt decreta divinitus, in eadem supplicatione politanus. Et omnes alii, qui erant pariter, subscripserunt similiter. Contestatio Candidiani comitis, quam publice, mane audiens synodum celebrari, in Epheso proposuit. Sanctissimo episcopo metropolis Ecclesiæ Cyrillo, et reverendissimis episcopis, qui cum eo sunt con gregati, Flavius Candidianus, magnificentissimus comes devotissimorum domesticorum. Quoniam ex quo in Ephesinam civitatem veni, nihil aliud deprecatus sum communem sanctamque synodum vestram, nisi ut cum pace atque concor dia, quæ ad fidem rectamque glorificationem no stram pertinent, exponerentur, sicut et dominus noster jussit et piissimus imperator, scit religiosi tas vestra. Et sufficit mihi testimonium, quod ipsa veritas præbet, quod nihil aliud egerimus præter hæc. Quoniam vero et dum congregandos vos esse in sanctissimam ecelesiam præter aliorum episcopo rum cognoscerem voluntatem, nondum veniente sanctissimo 633 episcopo Antiochenæ metropolis Joanne, vel his qui cum ipso sunt, non cessavi ro gans ut id fieret, quod dixi superius, et unum quemque sum contestatus ob hoc, ne forte particu laris fieri synodus videretur. Extremo vero nihilominus cum congregati essetis in sanctissima ecclesia, occurrere festinavi, et ea quæ visa sunt domine nostro et piissimo principi, licet videam ex superfluo, facere, dum semel no sceretis hæc eadem ex litteris divinitatis ejus di rectis ad vos. Verumtamen edocui dispositionem ejusdem domini nostri et piissimi principis hanc esse. Velle namque eum dixi fidem nostram absque ulla discordia ab omnibus idem sapientibus robo rari, et nolle particulares quasdam synodos fieri, quod maxime in hæreses et schismata convertere novit religionem nostram fidemque orthodoxam. Insuper dum reverentia vestra exigeret sacram do mini nostri et piissimi principis, quæ directa est ad sanctam synodum, relegi, prius quidem id facere non aunuebam: nec enim dicere refutabo, eo quod non adessent omnes, qui ad sanctissimam synodum jussi fuerant convenire. Sed quia vestra religiosi tas inquit ignorare se quæ præcepta sint a domino nostro et optimo principe, necessarium mihi visum est apparere, ut etiam non præsentibus aliis peve rendissimis episcopis omnibus relegerentur divinæ atque adorabiles litteræ. Nihilominus vero, et postquam vobiş manifestavi permansi, deprecans reverentiam vestrain, et po scens nihil novum fieri, priusquam cuncti sanctis simi Patres atque episcopi ad synodum conveni rent, sed sustineretis quatuor tantummodo dies sanctissimum episcopum Antiochenorum metropo leos, cum aliis qui pariter sunt, necnon et illos qui cum sanctissimo episcopo Nestorio sunt, nt vestra religiositate pariter congregata, et omni sancta sy nodo collecta, simul in unum, si qua essent, quæ forsan in dubitationem venirent, a quibus nos su mus extranei, cunctis vobis præsentibus judicaren tur: et tunc cum consensu omnium vestrum osten deretur, quis prave ac præter regulas ecclesiasticas credere videretur, an certe recte omnes pariter confiteri, sicut sanctorum Patrum religio habet. Hæc igitur non semel, sed etiam sæpius admonens, et suppliciter postulans, nihil profeci.. 634 Verum quia nihil eorum, quæ a me sunt dicta, servatum est, sed a vobis injuriose ac violen ter expulsus sum, necessarium duxi hoc mea con testatione vobis constituere manifestum, et per hoc edictum çlare dicere nullum vestrum novi ali quid facere, sed omnium sanctorum episcoporum sustinere præsentiam, et sic communi concilio, quæ ad catholicam sanctamque fidem pertinent, judi cari. Si quis vero ex propria voluntate ductus ea, quæ ab immortali et optimo vertice jussa sunt, commovere voluerit, sciat se sibi ipsi reputaturum quidquid evenerit; præjudicium vero se alii non inferre. Non enim pigebit me hæc eadem denuo iterare. Quoniam vero, sicut vestra sanctitas novit, hoc placuit domino nostro et piissimo principi, ut sub præsentia simul omnium sanctorum episcoporum, qui ab ejus divinitate sunt convocati, ea quæ in vocationem veniunt, dissolvantur: propterea et sa era, quæ ad sanctissimam synodum vestram directa sunt, et quæ ad me ipsum ab eorum divinitate sunt scripta, huic edicto præposui, ut per omnia cogno scentes, quæ a domino nostro et optimo imperatore præcepta sunt, a tali præsumptione cessetis. Co gnoscite igitur, quod scripti hujus exemplar etiam domino nostro piissimo imperatori transmissum est. Propositum est decimo Kalendas Julii, in Ephe sina civitate. Item contestatio alia magnificentissimi comitis Can didiani post synodum. Quoniam cognovi a multis reverendissimis ep Nondum veniente. Joannes Antiochenus, in sententia adversus sanctam synodum, p. 598: Neque r ligiosissimorum episcoporum a piissimis imperatoribus nostris undecunque convocatorum adventum e spectastis, cum tamen magnificentissimus comes Candidianus et scripto monuisset et verbis, ne quidqum tale auderetis, sed communem omnium sanctissimorum episcoporum consessum exspectaretis. Et in Relatioe ad imperatorem, p. 602: Cum tamen magnificentissimus comes Candidianus a Christi amante celsitudno restra missus, et scripto et verbis quoque illis denuntiasset, ut sanctissimorum episcoporum undecunuo advenientem præsentiam exspectarent. Sic et in Relatione ad reginas, p.607. G.

scopis, quod aliqui eorum, postquam prima parti- scopos, hujusmodi gesta confecit, quæ subter an cularis synodus facta est, illic necessitate perducti sint, quorum nonnulli etiam subscripsisse perhi bentur his, quæ facta sunt ab illis, qui primo die fuerant congregati, ob hoc universis, qui eodem die minime convenerunt, per epistolam scribo, conju rans per Deum omnipotentem, et per Christum ejus, et per sanctum Spiritum, et incolumitatem dominorum mundi, ut nibil præter illa, quæ a do minis nostris piissimis imperatoribus præcepta sunt, faciatis, sed exspectetis universalem synodum, et sanctissimorum episcoporum præsentiam, neonon et judicium dominorum nostrorum piissimorum que principum. Cognoscat ergo religiositas vestra eis relatum fuisse de omnibus. Item edictum magnificentissimi comitis ad synodum. Flavius Candidianus, magnificus et gloriosissimus comes devotissimorum domesticorum, ad confu sionem perturbationemque totius civitatis inten dens.". Non mediocri stupore detentus sum. Nimis nam que rationi contrarium est propter ea, quæ hesterno die sunt acta, cujuslibet animum non permoveri. Nec enim 635 quemlibet reverendissimorum epi scoporum nescire arbitratur devotio mea, quoniam nec semel, nec secundo solum, sed etiam sæpius juxta ea, quæ a divino et inviolabili vertice sunt præcepta cunctis manifestum feci, quod oporteret omnibus simul reverendissimis episcopis convenien tibus pariter de piæ et orthodoxæ fidei acribia " dis cuti quæstionem. Unde etiam scripto ac sine scriptis apud eos, quos oportebat, asserui, ne quis particu larem synodum faceret: neque vero cum eo aliquis conveniret, si quis irrationabiliter agere aliquid tale præsumeret. Clarum namque est, quia quæ ex una parte sunt gesta præter formam, quæ a mundi dominis data est, nec firma, nec legitima putabun tur. Propter quod et nunc unumquemque admoneo, espectet per omnia Deo amicissimi Antiocheni episcopi Joannis adventum, et eorum qui venire pariter nuntiati sunt: insuper et illorum, qui ab Occidente, ut dicitur, aderunt. Impossibile est, ut aliquid eorum, quæ ex parte atque utcunque ge runtur, ulla dignum ratione ducatur, eo quod et contra dominorum mundi præcepta sit factum. In codice Cassinensi es Vaticano hæc subduntur, a Lupo, nescio qua de causa, omissa. Quoniam similia his in relatione ad principem scripsit idem (Cassinensis habet, ideo) Candidianus ad alia credidit (ita tulit primigenia manus codicis Vaticani: sed alia manus transversa delevit †, ut nodo legatur, credidi) transeundum. nexa sunt. Sed quia utraque illis, quæ olim posui mus, imprimis scripta proposita sunt, similiter ad S. Joannem, sicut ad alios destinata, ut ad S..syno dum convenirent, hic ea non necesse est inseri. Post sacras ergo sic legitur Antiocho consule vi Kal. Jul. præsente in metatu suo sanctissimo, ac Dee amicissimo Joanne episcopo Antiochenorum metropolis.Orientalis. dioecesis et quæ cum eo est S. synodo, magnificentissimus et gloriosissimus.comes Candidianus devotissimorum domesticorum dixit Mibi quidem magnopere ea.erat oratio, ut et tua religiositate præsente, etc. Sequuntur acta concilia bubi:Joannis Antiocheni, quæ dantur inter acta Ephe sina Græco-Latina, sed alterius interpretationis, atque illa ego quidem dedissem, nisi mutibatus Vatica nus codex- denegasset;: Cassinensem vero consulere tunc præ absentia non licuit. Post acta conciliabuli kujus, et documenta ejus quæ dam in actis concilii Ephesini jam rebata, datur in eodem Cassinensi codice epistola ejusdem concilia buli ad imperatorem exsistens inter eadem acta Ephesina Græco-Latina, quæ incipit: Juxta piarum litterarum, etc. Qua absoluta epistola subditur in eo dem cod. Priusquam imperator ad hanc responderet epi stolam Joanni episcopo et concilio quod cum eo orat, venit sacra- ad relationem Gandidiani comitis per Palladium magistrianum, quam -olim posui mus. Ad ipsam vero idem patriarcha eademque synodus respondit imperatori, quæ subtus adjeci mus. Tum subditur relatio Joannis Antiocheni et synodi ejus, etc. Hoc pii imperatores, etc., quæ exstat inter acta Græco - Latina. Excipit dein epistola ejusdem Joannis ad clerum. Constantinopolitanum. Intellexit haud dubie, etc., inter eadem Acta G. L. legenda, eique attesitur alia ad senatum Magno sane, etc., ibi pariter occurrens; cum tertia ad po pulum, etc. Lex est sine scripto, etc. Atque tunc demum ea veniunt quæ hic excusa sunt: Incipiunt secunda commenta, etc. Incipiunt secunda commenta synodi, quæ cum Joanne Antiocheno episcopo convenit in Epheso. Sanctissimus Joannes, præsente sancta synodo, et magnificentissimo et gloriosissimo comite Candidia no, dixit: Sabbato meridie, dum jam advesperascerot, agnoscentes quoniam qui omnia inique et illicita fa ciunt, volunt et nunc, propria utentes temeritate ac pertinacia, missarum celebrare collectam, rogavimus magnificentiam tuam, dantes in scripto petitionem, ut transires usque ad eos, et contestareris, ne cal carent ecclesiasticas sanctiones, et pia decreta, Mox enim post triduum veniens Joannes Antio benus episcopus, et inveniens inter se divisos epi ** ad—intendens. Ab his verbis nonnulli epistolæ initium faciunt. (integritate. Hard.). B. 11 acrib. Id est, summa, capi..

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. neque collectam celebrarent viri, quorum juste qui- & dem quidam depositi, atii vero communione privati sunt propter hæreticam vesaniam, et inexplicabi les tumultus illicitos, piarumque sanctionum con temptum. Rogamus erge magnificentiam vestram, ut certum sanctæ synodo faciatis, si hæc ipsa verè illis magnificentia vestra innotuit. Magnificentissimus comes Candidianus dixit Postquam petitionem a vestra religiositate suscepi, nibil omnino monui, quia nec ratio erat. Sed quia ad reverendissimos Cyrillum episcopum et Meno nem, et reliquos iter direxi, et illic apud eos pluri mos reperi congregatos, et rogavi, ne missas per se ipsi tenerent, quia et in præcedentibus diebus, etiam priusquam venirem, et sanctam Penteco slen et reliquas collectas usque ad hanc Dominicam celebrare noluerunt, sed revera clerici " officium 636 compleverunt. Rogavi etiam ut sustinerent de his, quæ egerunt, responsa piissimorum princi pum, dominorumque vestrorum. Ego autem neutram partem volo celebrare collectam, ne forte aliquod schisma sanctæ atque orthodoxæ generetur Eccle siæ. Sancta synodus dixit: Rogamus adhuc, et hæc addiscere a magnificentia vestra utrum depositio nem Cyrilli et Memnonis, et reliquorum excommu nicationem, quam et per petitiones edocuimus ma gnificentiam vestram, prædicti cognoverint, quam publice ob hoc ipsum per omnem proposuimus ci vitatem, ut manifesta hæc omnibus, qui cum ipsis sunt, episcopis fieret. Magnificentissimus comes Candidianus dixit: Si de aliqua vili causa proponeret sancta religiositas vestra, ét hoc quoque notum fieri posset: quanto magis virorum depositio præfatorum, quæ tanto pere publicata est, et per totam proposita civita tem! Hoc ipsum naжìque civitas commurmurat uni versa. Et magna eam multitudo transcripsit. Insu per et ine rogante, ut Dominico die missæ non fie rent ab eis, revera Meinnon hujus civitatis episcopus coram omnibus dixit: Quia “* quantum cognovi, et deposuit nos sanctissimus episcopus Joannes, cum synodo quæ cum eo est. Qui non dicam contra hane synodum prævalere quodcunque non potuit, crede quia nec soli mihi sine synodo poterat præ valere. Qui ergo ista dixit, quomodo depositionem suam nescire potuerit, me interrogare superfluum est. Sancta synodus dixit: Quæsumus ut discamus, a magnificentia vestra, si obedierint consiliis vel de nuntiationibus vestris, et minime collegerint. Magnificentissimus comes Candidianus dixit Ego in ipso Sabbato ad vesperam rogavi, et se quenti die valde diluculo vadens ad reverendissi mam episcopum Cyrillum, id est, Dominico die, nen cessavi rogare atque preçari, ut meæ postu lationi concederet. Illi vero non acquiescentes exierunt, collectamque fecerunt. Contra quos con tendere ultra non valui. Saneta synodus dixit: Manifesta sunt, quæ auda citer et illicite ab eis consuete sunt factà, quæ in tempore competenti ad pios et Christi amicos per feremus auditus. Dominis reverendis et honorandis presbyteris, et dia conis, et reliquis clericis, et amico Christi po pulo in Hierapoli Euphratesia, sancta synodus Orientalium, et eorum qui ex diversis regionibus atque provinciis per gratiam Dei in Ephesum con venerunt, in Dominó gaudere. Quoniam consequens videtur exsistère, quod hi, qui sursum universa fecerunt ad peremptionem rectæ fidei, et confusione ac perturbationibus atque iniquitatibus res ecclesiasticas compleverunt, salu tem propriam desperantes, dirigant ad vos, ut etiam vestram reverentiam perturbent illicitis et iniquis litteris suis: idcirco agnoscite, quod aliqui eorum propter hæreticam Cyrilli sententiam, quam confirmare præsumpserunt subscriptionibus suis, et propter alias perversitates suas depositi sint, reli qui vero universi excommunicationis nodo suppo siti, et nullam vim sacerdotii retinent ad ligandum sive solvendum, vel aliquid aliud ad sacerdotes quod pertinet operandum. Non igitur perturbet re verentiam vestram, si quæ ab eis litteræ dirigantur. Infirmia enim sunt, et araneis debiliora, quæ a de positis atque excommunicatis flunt. Oportet vero religiositatem vestram, scientem quod de nulla re tantopere cogitemus, quantum de pla fide, quam prædicti tentaverunt suis vocum novitatibus amo vere, non solum pro nobis orare, sed et fortiter voto animi propugnare, ut communicatores efficiamini pro pietate sudantium, et laborum retributiones hujus mundi reportetis ab omnium Deo. Pro rectis autem dogmatibus æstuamus, pro quibus divinus apostolorum chorus pium sanguinem fudit, pro quibus martyres temporum singulorum omni modo in suis corporibus excepere tormenta, et varias mortis species sustulerunt; quæ sanctorum Pa trum, qui Nicæam sunt collecti, concilium seript confessione confirmans, usque ad nos, et eos qu post nos erunt, homines destinavit. * Clerici. Presbyteri, qui cum ipsis erant. Nugas agit, qui clericorum more Cyrillum et alios antistits complevisse officium interpretatur, hoc est ut quidem pro arbitrio fingit, simplícium presbyterorum.. Lupus existimat, duplicem verborum, clerici officium compleverunt, sensum esse posse, nimirum Cyıl lum et episcopos qui cum eo erant non celebrasse divina, sed clericos coram ipsis celebrasse, el episcopos illos non celebrasse tanquam episcopos, sed ut clericos duntaxat, huncque sensum priori pr fert. Neminem autem puto dubitare posse, quin prior sensus sit solus bonus. Valde enim metaphy.ca est illa distinctio episcopi non episcopali sed clericali modo celebrantis. B. Quia. Delendum, ut videtur.

Joannes episcopus Antiochiæ incolumes vos in Domino persistere oro, reverendissimi atque fide lissimi. Joannes episcopus Damasci metropolitanus simi liter. Tranquillinus episcopus Antiochiæ Pisidiæ metro politanus. Alexander episcopus Amase " metropolitanus. Fritilas episcopus Heraclea metropolitanus. Dexianus episcopus Seleucia metropolitanus. Cyrus episcopus Tyri metropolitanus. Himerius episcopus Nicomediae metropolitanus. Helladius episcopus Tarsi metropolitanus. Antiochus episcopus Bostrorum metropolitanus. Alexander episcopus Hierapolitanus. Julianus episcopus Sardicæ metropolitanus. Maximinianus episcopus Anazarbi metropolita nus. Petrus episcopus Trajanopolis metropolitanus. Eutherius episcopus Tyanorum metropolitanus. Basilius episcopus Larissæ Thessaliæ metropoli tanus. 638 Rabbulas episcopus Edessa metropolita Asterius episcopus Amida metropolitanus. Bofforus episcopus Gangrorum metropolita Paulus episcopus Emesa. Daniel episcopus Faustinopoleos. Helladius episcopus Ptolemaidis. Ausonius episcopus Hímeriæ. Diogenes episcopus Lonopolis ". Cyrillus episcopus Adanorum. Cyrus episcopus Marcopolis. Julianus episcopus Lariasœ. Evagrius episcopus Balentiæ, Zosis episcopus Hesbuntis. Petronius episcopus Neuvæ… Salustius episcopus Cortici “. Maximus episcopus Demetriadis. Post hanc epistolam in Cassinensi additur: Aliæ epistolæ ejusdem synodi ad imperatorem Theodo sium. Et statim sine titulo subditur: Præfulgens pietas vestra ad benefaciendum orbi terrarum, etc., quæ est epistola in Actis G. L. inserta incipiens ex recenti versione: Pietas vestra quæ benefacien do, etc. Hanc excipit Ypomnisticon synodi Orienta lis, etc., et est relatio Orientalium, quæ cum su periori relatione in Actis Græco-Latinis continuatur. Secundum hanc sequitur eorumdem relatio ad regi nas: Contraria iis, quæ sperabamus, et est inter Acta Græco-Latina. Venit ordine epistola eorumdem ad præfectum et magistrum, ad summum ut dici solet, et est pariter inter Acta Greco-Latina. Tum epistola ad præpositum et scholasticum eunuchi similiter. Ita legit titulum epistolæ, quæ in Actis Dorotheus episcopus Marcianopolis metropolita Græco-Latinis inscribitur: Eorumdem ad præposi nus. Macarius episcopus Laodiceæ. Geruntius episcopus Claudiopolitanus. Museus episcopus Aradi “. Polychronius episcopus Epiphaniæ. Hesychius episcopus Castabalorum. Flaceus "episcopus Laodiceæ. Theophanius episcopus Philadelphiæ. Theodoretus episcopus Cyri. Valentinus episcopus Malli. Jacobus episcopus Dorostoli. Jarianus episcopus Augusta. Olympius episcopus Carpasiæ. Aurelius episcopus Irenopolis. Heliades episcopus Zeugmatis. Meletius episcopus Neocæsareæ. Marcellus episcopus Arcæ. Anastasius episcopus Tenedi. Marcianus episcopus Abydi ". Theosebius episcopus Cii. Eustasius episcopus Nutinæ ". situm et scholasticum pariter epistola: Inter de licta, etc. Comparet post hæc ejusdem synodi alia epistola, cujus titulus est hic in cap. XIV. Quan quam epistolam Lupus omisit, utpote quæ exstat in ter Acta Græco-Latina: Ne temerarii eorum cona tus. Darem illam ex eodem codice Cassinensi; quidem per tempus mihi licuisset exscribere. His præmissis demum succedunt ordine ea quæ dedit Lu pus, et ex eo Baluzius a cap. XV. Ejusdem synodi alia" epistola ad imperatorem Theo dosium, quam scripserunt post Irenæi discessum, cognoscentes quæ contra eos adversa pars egerat. Direxerunt vero jam prædicto comiti, ut cum aliis principi offerret et hanc. His igitur præponentes Nicænam fidem subscripserunt? universi episcopi qui cum Joanne convenerant. Epistola Nestorii ad scholasticum ¹¹ª eunuchum impe ratoris Theodosii. Admiror amatricem Dei animam suam, et certe. "Legendum, Apamea. M. "Hic subscripsisse ponitur Actioni primæ. H. 16 Aradiæ. M. "Et hic subscripsisse ponitur Actioni primæ. H. Plačou vocatur in sententia depositionis Cyrilli et Memnonis. Et infra, Placeus. M. 18 Scrib. Tarianus. M. "Abryti. M. 20 Vox corrupta. H. Leg. Ionopolis. H. Infra. Ninopolis. M. " Coricii. M. 23 Epistola. Mirum est Lupum, qui plurimas epistolas hoc syn odico comprehensas ob eam solam cansam dare se professus est quod essent ex alia versione quam ea quæ exstat in vulgatis concilii Ephesini exemplaribus, istam omisisse, quam habemus tantum ex interpretatione Peltani. B. *** Scholastieum. Infra (epist. 16) scriptum est scholasticum cubicula rium. Rursum infra (in epist. 173) mentio est Chrysoretis præpositi, quem fuisse amicum et fautorem Nestorii ex eo constat, quod illic dicitur esse contra Ecclesiam. Ex hoc loco collegit Lu pus, scholasticum eunuchum imperatoris Theodosii, ad quem data est præsens Nestorii epistola,

“GARNERII DISS. V.¨DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. Virgine genitum, in re ingenue totum Dominicæ dispensationis mysterium prædicat. Negatio vero horum cujuslibet unius est totius dispensationis ablatio, quam quicunque abjurant, contra eorum caput et conversum est, et cito amplius conver tetur. dum firma est, et circa fallacias non expansa, quo, substantiale est, inseparabili divinitate plenum de modo fabulas approbaverit immundorum, dicentes de nobis, quod abjuraverimus vocem, qua Dei ge nitrix nominatur: ^ quam, sicut nosti, sæpius dixi mus. Diximus vero ita, ne aut purum hominem quis suspicaretur Dominum 639 Jesum Christum, aut Deum humanitate nudum. Si enim dæmonum filii pro vera satisfactione satagerent, dixissent uti que illa, quæ a nobis in Constantinopoli. dicta sunt, sicut et tua admirabilitas novit. Nunc autem maxi me quidem neque collocutio nobis ad invicem fuit. Si enim verba, quæ inter me atque alios episcopos habita sunt, quæ privatim velut in exercitationibus experimentum sunt facta, has nostras et Cyrilli col Iocutiones vocant, mentiuntur quidem. Scito tamen, quod hoc a nobis sæpius ad ipsos dictum sit, et bene se habere, et ab ipsis et a nobis sit creditum, Dei particen et hominis sanctam Virgi nem nominare. Dei particen. non ita, quasi ex ipsa Deus Verbum sumpserit exsistendi principium. Quomodo enim hoc esset, dum Virginis ipse crea tor sit? Sed ne purum quis hominem fuisse illum, qui est genitus, suspicetur. Hominis vero particen, ne dispensationem, nostras primitias, cum Mani chæis pariter abjuremus. Hæc enim ab ipsorum episcopis velut in præexercitatione sunt dicta. Et mutue ad invicem sæpius, et bene se habere fre quenter utraque pars dixit, ita ut hinc plaudentes quoque recederent. Cyrillus tamen colloqui nobis, et ante omnino fugit, et hactenus fugit: capitulo rum, quæ scripsit, convictionem, eo quod absque contradictione sint hæretica, per hoc evadere pu tans. Quomodo igitur admirabilitas tua contra nos accusationem recepit hujusmodi, dum certe reti neat, qui sic utrasque voces et in Constantinopoli propter dispensationis mysterium, unitionemque ineffabilem dixerimus? Non igitur, quæso, sic facile factis contra nos accusationibus credatis. Nos enim vocem, qua Dei genitrix nominatur, si cum voce ponatur illa, quæ est hominis genitrix, integerrimum pietatis credimus characterem. Quando enim dicimus, Christus et Jesus, et Filius, et Unigenitus, et Dominus, ambo hæc appellatio ista significat, et hanc non approban tibus vocem significat. Tanquam duarum natura rum, id est, divinitatis et humanitatis significati vum Dei genitricis et hominis genitricis, protulimus nomen, ut latere neminem posset, quod nec Mani chæi errorem, nec Pauli possimus incurrere, undi que præmuniti. Qui enim dicit id, quod nobis con 8 Malach. III, 6. Quod vero est omnino deterius, et maxime nunc, et multam Domini Christi indignationem provocat, dignumque est mille fulguribus 640 atque fulmi nibus, violabilem dicere Unigeniti deitatem, et mortuum Domini Verbum, et in sepulcro indiguisse solatio, et resurrectionem meruisse cum carne. Quæ universa ab ecclesiastica orthodoxia sunt aliena, et quæ nunquam recipientur a nobis. Absit enim a nobis, ut divinitatem, quæ nostrarum pri mitiarum vivificatrix exstitit, hanc aliquando pu tem vita fuisse privatam, aut indiguisse vivificantis majoris. Cujus enim nec caro vidit corruptionem, quomodo quis hujus divinitatem dicens cum carne fuisse corruptam, non erit dignus particeps esse cum dæmone? Incorruptibilis enim divinitas, et omnis mutationis insusceptibilis secundum vocem, quam dixit per prophetam Deus: Ego sum, ego sum, et non mutabor «*. Licet autem Deo amicabili animæ tuæ, quæ scri pserunt Patres, sumere universa, et ab illis addi scere, quod nos orthodoxe prædicemus; et quod sordidis illis ea sit spes, quod per subreptiones verbum superent veritatis. Fingentes enim æqui voca orthodoxis Patribus nomina, simpliciores so ducere tentant. Ut puta est Basilius quidam de An cyra, vir qui unus ex hæreticis fuit; est Cæsarea Cappadociæ, unus eorum qui pericula pro fide sustinuit plurima. Est et hæreticus Meliton; est et alius Meliton orthodoxus. Est Vitalis, qui ortho doxorum fuit episcopus; est et alius Vitalis, qui ab impio est Apollinario consecratus. Sunt et aliorum multorum similia nomina. Et ut non per singulos. horum sumentes similitudinem nominum (prolixi) simus ", simplicibus (talia) proferunt, et ad per ditionem trahunt per æquivocationem non intelli gentes quod sit etiam Basilius Ancyræ. Et a multis vero hujusmodi facile corrumpitur ars eorum, quod ad decipiendum æquivocationibus abutantur. Sed hæc, quæso, ut ipse devites, sicut qui vas integerrimæ ac sincerissimæ rectitudinis* fidei, et temetipsum laboribus exercere dignare ad exci dendam quæ multis innitur fraudibus, hæresin. Testis enim est Deus, quod si hæc apud Ecclesias Chrysoretem fuisse. Verum hic eunuchus neque cubicularius dicitur neque præpositus, et ubi mentio est Chrysoretis præpositi, non additur eum fuisse eunuchum aut cubicularium aut scholasticum. Cum autem in eadem epistola videamus alios præter hunc eunuchum fuisse sccolasticos, rursum alios præpo sitos, certuin est, incertam admodum esse conjecturam, quæ Chrysoretis inscriptam putat epistolam istam Nestorii. De scholastico eunucho, qui favebat Nestorio,vide epistolam 30. B. "Ed. prior habebat Hæc enim ab ipsorum velut in præexercitatione sunt episcopis dicta. Forte legendum est, ab ipsis. " prol. simus. Supplere visum est prolixi, et post pauca, talia.

obtinuerint, quæ nunc apud immundissimos istos ", qui convenerant cum Cyrillo, se nullo modo posse nescio quomodo, nihil aliud restet, nisi ut illa co lant Ecclesiæ, quæ Arius, et Eunomius, et Apolli narius tradiderunt. me vero Dominus omnium nihil exacturus est amplius, nisi ut eos, qui possint hæc prohibere, commemorem ": quod a principio, et nunc usque faciens non quievi. Et vos Dei-ser vos semper commemorans, ne despiciatis perennem nobilitatem religionis, ita ut si ea, quæ ad ortho doxiam pertinent, vestro studio confirmationem debitam potuerint obtinere, a me, teste Deo, 641 episcopalis honor facillime respuatur. Et ne forsitan de hoc me fingere arbitreris, si fuerit confirmata religio, et orthodoxia Ecclesiis restituta, exige a me, ut hine jam vobis per litteras valedicam, et ad pristinam conversationem mona sterii valenter redeam. Hujusmodi enim quiete nihil est divinius, neque beatius apud me. Vellem vero et relationes, quas contra nos et Orientales religiosissimos episcopos direxerunt, venire ad discussionem coram piissimo et amatore Christi imperatore, aut illic me quoque præsente, aut co ram directis huc aliquibus, ut vel ex ipsis commo veremini ad exterminationem illorum, qui falsilo quiis suis omnia turbaverunt. Ex toto enim cuncto rum, quæ retulerunt, nihil omnino est verum. Post hæc directus est comes largitionum Joannes cum sacris de depositione Nestorii et beatorum Cyrilli et Memnonis. Cujus comitis ista relatio est. vel ipsum aspectum Nestorii sustinere, qui ab eis fuerat condemnatus. Convenientibus tamen eis, divinæ (Scripturæ) facere volui lectionem. Dicen tibus vero qui Cyrillo consentiunt, neque absque ipso divinorum terribiliumque fieri lectionem, ne que præsente Nestorio, 642 sed neque convenien tibus secum Orientalibus sanctissimis episcopis. Et multa propter hoc facta seditione, magna vero pugna et bello, hæc ipsa dicere cœperunt et qui cum Deo amicissimo Joanne persistunt sanctissimi epi scopi, confirmantes et ipsi, Cyrillum non oportere esse præsentem, dum lectio divinorum fieret decre torum; quippe quia et ipse cum Memnone damna tus esset ab eis. Multa vero contentione facta de hoc, et magna diei parte consumpta, expedire pro vidi ut absque Cyrillo atque Nestorio decreta impe rialia reliquis vulgarentur; quia nec scripti in præ fatis fuerunt a dominis mundi. Reclamantibus vero et ad hoc Deo amicissimis episcopis qui una cum Cyrillo convenerant, et volentibus neque cum his qui cum Deo amicissimo Joanne advenerant pa tienter audire, eo quod dicerent eos irregula riter fecisse damnationem Cyrilli et Memnonis, vix prævalui persuasione ac violentia, si oportet verius dicere, usus, separatis Nestorio et Cyrillo, univer sam synodum præparare ut audire decreta impe rialia paterentur. Coadunatis igitur omnibus, lectio nem celebravi venerabilium syllabarum, per quas damnati sunt Nestorius et Cyrillus et Memnon. Pa tienter vero suscipientibus lectionem, atque ſaven tibus his qui cum Joanne reverendissimo convene rant, illi qui cum Flaviano reverendissimo fuerant eongregati, quia non canonice Cyrilli et Memnonis fuerat damnatio facta, graviter susceperunt hujus lectionis auditum. Sie ergo est lectio celebrata ad vesperum declinante die. Ne vero major adhuc per turbatio fieret, Nestorium quidem suscepit ad custo diendum magnificentissimus comes devotissimorum domesticorum Candidianus, qui in omnibus quæ a me vel deliberata vel acta sunt, adfuit. Cyrillum vero custodiendum tradidi clarissimo comiti et præposito quartæ scholæ Jacobo. Quoniam vero Memnon, ut prædictum est, aberat, evocans œco nomum atque defensorem, necnon et primum dia conum sanctissimæ Ephesinæ civitatis vel Ecclesiæ, manifestavi hæc ipsa eisdem, quia idem Memnon cum prædictis fuerat condemnatus. Admonuj eos et hoc, ut ecclesiasticas pecunias suas sub omni (cautela) et periculo custodirent. His ita dispositis, quia oportebat me orationibus quoque vacare, ad ecclesiam descendi sanctissimam. Cognoscens vero in episcopio Memnonem degere, direxi ex his qui mihi ministrabant, devotissimorum palatinorum primicerium ad prædietum, ut saltem pariter loque remur, et discerem, si ad me se venturum modis omnibus abnegæret. Ille vero absque mora venit ad Sciens, quod ad pietatem pertinet divinis parere decretis, omnia juxta intentionem incontaminabilis apicis, secundum quod potui, egi. Quæ vero sint subsecuta, ex istis agnoscere poteritis. Multo la bore et celeritate usus (in) Ephesiorum civitatem (perveni). Et adhuc celerius potui pervenire, nisi diverso impedimento causæ fuissent, quas, annuente Deo, cum venerim, præsentialiter enarrabo magni ficentiæ vestræ. Continuo ergo tam hos qui hinc, quam eos qui inde convenerant, sanctissimos epi scopos cum reverentia salutavi. Partes namque has conveni nominatim propter discordiam quæ contigit inter eos. Perturbatis autem cunctis, et Cyrillo ac Memnone includentibus semetipsos, illis qui conve nerant per me ipsum præcepi, per alios vero his qui erant absentes mandavi, ut alio die absque ulla dilatione ad meam mansionem cuncti concur rerent. Ne fieret pugnæ conflictus, intermiscui eis militum turbas circa loca utrique parti contigua. Oportebat siquidem me de hoc ipso esse suspectum, propter rabiem quæ inter eos nescio unde provenit. Adveniente autem Nestorio mox ut effulsit aurora, et post non multum Joanne religiosissimo episcopo cum sanctissimis episcopis, qui pariter sunt, etiam Cyrillus advenit cum cunctis Deo amicissimis epi scopis præter Memnonem solum. Mox itaque multa perturbatio atque confusio nata est, dicentibus his "Ed. prior: ab immundissimis istis. commemorem. Id est, commoneani, B.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. rium, auferri quidem scandala, quæ ab aliquibus rectæ superintroducta sunt fidei; illa vero uti re gula et mensura fidei, quæ de Deo a Patribus in Nicea exposita est, quæ neque minus habens ali quid neque superfluum, compendiosam salutem præstat, paucis verbis continens totum, quidquid nobis de pietate 644 tradiderunt Scripturæ di vinæ: quæ et abjuravit éos, qui nobis volunt indu cere novitates sensuum errantium. me. Cumque a me culparetur, cur mane non vene- sis, 'quod in ipsis litteris vestrum præcepit impe rit, dicit se ægritudine fuisse retentum, atque ideo non venisse, ita ut nec sustineret secundum admo nitum meumque sibi præberi consilium, sed ad meam domum, sermones meos præveniens, adve niret, acquiescens divinis 643 imperialibusque præceptis. Traditus est igitur et ipse clarissimo comiti Jacobo, et custoditur tam a devotissimis scutariis quam ab honestissimis palatinis. Hæc sunt quæ a me primo gesta sunt die. Quoniam vero me oportebat Deo amicissimis episcopis etiam pro pace adhibere sermones, ob hoc ne contra orthodoxam religionem hæreses innascantur et schismata, et ad hos sermones deposui memetipsum, et omni vir tute quæ possibilia sunt studeo agere, Domino ad juvante, et pietate atque recta intentione domim mundi. Quamvis vidṇam exsecrabiles et implacabiles ad invicem Deo amicissimos episcopos, nescioque unde ad tantam usque tristitiam asperitatemque pervenerint. Quidquid vero amplius agi potuerit aut per me aut per litteras, propitiante Deo, eum multa celeritate manifestabo magnitudini vestræ. Epistola Joannis Antiocheni episcopi, et synodi " quæ cum eo convenit ", ad imperatorem Theodo sium, quam direxerunt per Joannem comitem, in qua etiam catholicæ fidei illa confessio continetur, quam postea Cyrillus Alexandrinus episcopus per pacificam laudavit epistolam, scribens eidem Joanni Antiocheno præsuli per legatum pacis Paulum, Emesenum episcopum. Consequenter quis eos, qui nunc sunt, valde beatificet homines ultra illos, qui ante nostram fuere progeniem, eo quod a vestro gubernentur imperio. Decem millibus siquidem curis pro mundo vestra pietas utens, omnibus cæteris providentiam pro pia religione præposuit. Præhonorat etiam lau dandissimum regnum vestrum ea quæ Dei sunt, ultra universa terrena, quoniam fides in eum opti mas cogitationes vestras et actus ad universa bona pietati vestræ cooperatur. Hæc ita se habere sem per quidem cognoscimus ex ipsis effectibus: maxime vero in præsenti hoc factum est tempore manife stum. Nam dum sacerdotes improvisis perturbatio nibus comprehensi sunt, et contra invicem bella commovere confligunt, commotaque sit nostra con cordia, Ægyptio mundum consuete turbante, de cretum vestræ pietatis, quod per magnificentissi mum et gloriosissimum comitem cunctarum largi tionum Joannem promulgatum est, sat est ad va nas æstuationes omnium reprimendas, si tamen velimus sobrie agere. Illud vero magis est univer Hujus rei gratia, litteris pietatis vestræ susceptis, intuentes quod imperii vestri intentio rectæ Patrum fidei conveniret, festinavimus illa, quæ nuper ex posita sunt a Cyriło, capitula evangelicæ et aposto licæ doctrinæ contraria condemanare: in quibus Bomnes, tam qui munc sunt, quam qui olim quolibet tempore fuerunt, sanctes anathematizare præsum psit. Quæ ille in præsenti tempore quasi episcopalis perturbationis quæsitam diu occasionem reperiens, et cooperatricem sumens ignorantiam plurimo rum, quorumdam vero et morbum, qui occultatus olim, nunc manifestus effectus est, et fraudulenta pertinacia utens, synodica confirmare auctoritate tentavit. Hæc autem, sicut vestrum cognovit impe rium, et Deo amicissimus, atque sanctissimus Pater noster et episcopos Acacius sanctam synodum per litteras edocuit, Apollinarii impietati conveniunt. Novit vero hæc clare vir, qui centum decem vitæ annos explevit; omnem vero vitam in evangelicis certaminibus desudando transegit, et synodis mul tis interfuit, et eos qui Apollinaris dogmata sentiunt, semper secundum locum proximos habuit ". Unde et tam facillime comprehendere valuit, * quod illius vesaniæ sint præfata capitula. Hæc ut projicerent, et eos qui olim seducti sunt, episcopos, et in eis subscribere fuerunt passi, roga vimus cum Joanne gloriosissimo comite, et ul a recta fide ea faterentur aliena, ac nobiscum subscri berent rectam Patrum fidem, qui Nicæam convene runt et eos persuadere nequivimus. Quia jam se mel eos contigit male præveniri. Et compulsi suinus inter nosmetipsos ipsius sinceritatem fidei confi teri, atque ipsi subscribere, et excutere scripta confessione illam superfluam, malorum sensuum plenam, expositionem capitulorum. Illorum nam que paucorum verborum rectæ fidei confessio sufli cit, et omnem hæreticum errorem convincere, et veritatem volentes imbuere. Neque enim de his, quæ ad Unigeniti divinita tem pertinent, prædicta sanctorum fides Patrum huc atque illuc ferri permișit, sed consubstantia 19 convenit. Ephe 28 synodi. Habitæ apud Antiochiam, cujus meminit Liberatus, cap. 8. B. sum scilicet. H. 30 per litteras. Scriptas ad eos qui concilium Ephesi celebrabant. Cum propter longam senectutem Acacius accedere non potuisset, epistolam ad eos scripsit, de causa quæ tunc agebatur. B. 31 proximos habuit. Nam Berrhoea, cujus episcopus fuit Acacius, erat ejusdem provinciæ, cujus et Laodicea, in qua urbe primum cœpit Apollinaristarum secta, ut Socrates tradit (Hist. eccl. 1. 11, c. 46). Imo hæresis illa adeo grassata est, ut parum abfuerit, quin eam amplecterentur omnes Orientis provin ciæ a Cilicia usque ad Phoenicen, ut ait Sozomenus (1. VI, c. 27). Recte igitur istic scriptum est, Aca cium semper secundum locum proximos habuisse eos qui Apollinaris dogmata sentiunt. B.

litatem prædicans inconeusse 645 intellectus fide hum præmuniit, Arianam destruens hæresin. Et dispensationi integerrimos terminos tradidit, incon vertibilitatem nos et immutabilitatem divinitatis Unigeniti docens, et non esse hominem purum Do minum nostrum Jesum Christum, sed revera Filium Dei credi præcipiens, consonans divinis sanctisque Scripturis, annuntiat. Unde et nos illa sequentes, Adei quidem confessionisque expositioni neque adjieimus quidquam, neque subtrahimus, sufficiente ad omnia expositione paterna. Quoniam vero, im peratores piissimi, præcepistis post hunc assensum inviolabilis fidei et de sancta et Dei genitrice Vir gine Innotescere nos vestræ insuperabili pietati, hoc enim nobis nuntiavit Joannes magnificentissi mus et gloriosissimus comes, et hoc a Deo auxilium postulantes, ultra hominem namque est de talibus disceptare, innotescimus pietati vestræ quæ sumus ex divinis Scripturis edocti, non quasi contra in comprehensibilia quidlibet adnitentes, sed con fessione propriæ infirmitatis his qui contra nos tentant assurgere, præcludentes, inquimus illa quæ sunt ultra hominem. Confitemur igitur Dominum nostrum Jesum Christum, Filium Dei unigenitum, Deum perfectum et hominem perfectum, ex anima rationali et cor pore, ante sæcula quidem ex Patre natum secun dum deitatem, in fine vero dierum eumdem pro pter nos, et propter nostram salutem, de Maria Vir gine secundum humanitatem: consubstantialem Patri eumdem secundum divinitatem, et consub stantialem nobis secundum humanitatem. Duarum vero naturarum unitio facta est: propter quam unum Christum, unum Dominum, unum Filium confitemur. Secundum hunc inconfusæ unionis in tellectum confitemur sanctam Virginem Dei geni tricem, propter quod Deus Verbum incarnatus est, et inhumanatus ", et ex ipsa conceptione sibiniet uniit templum, quod ex ipsa suscepit. Hæc a deilo quis viris edocti, evangelistis, apostolis atque pro phetis, et his qui per singula tempora piæ fidei fuere doctores, nos quoque exposuimus in brevi capitulo, vestrum postulantes ac deprecantes im perium, piam religionem, quæ periclitatur corrum pi ab eo morbo, qui illatus est ex " Ægyptiacis ca pitulis, consuete protegere ac decernere, ut omnes, qui præsunt sanctis Ecclesiis, sacerdotes damnent ea, quæ ad inficiendas Ecclesias intro ducta sunt contra orthodoxam fidem a præfato Cyrillo capitula, soli autem confessioni subscribant, quæ a sanctis Patribus in Nicaea congregatis est facta. Nec enim possibile est aliter pacem in Dei Ecclesia obtinere, nisi illa impia expositio fuerit abdicata. Honorandissimis et Deo amicissimis presbyteris, et diaconis, et reliquis clericis, ac monachis, et ami cæ Christi plebi, quæ est in Antiochia Orientis, sancta synodus Orientalium, et aliarum regionum provinciarumque, que per Dei gratiam in Epheso congregata est. Nobiscum Deus, cum propheta clamamus. Pro divinis enim dogmatibus certamus, et hæreditatem paternæ fidei intactam servari studemus, et apo stolicam doctrinam, sicut suscepimus illibatam, sic servare posteris festinamus. Propter quod et au dacter longum iter assumpsimus, et itineris labores sustinuimus, et multitudinem, quæ ad hæreticam vesaniam declinavit, fiducialiter despeximus, et im pietatis auctorem Cyrillum Alexandrinum ab epi scopatu fecimus alienum, et Ephesium, qui ei ad universa cooperatus est, Memnonem eodem decreto damnavimus, et subjectos eorum, qui etiam con firmare impietatem ipsorum subscriptionibus præ sumpserunt, excommunicatos effecimus. Et nota hæc piissimis et Deo amicissimis imperatoribus fecimus. Et suscipientes quæ a nobis gesta sunt, rescripserunt, significantes, se condemnationem prædictorum suscipere Patrum. Et præcepere, ut omnes expositæ in Nicæa fidei a sanctis ac beatis Patribus subscribamus, et exorta scandala abscin dantur, et a rectitudine fidei abdicentur. Directus vero est et Joannes magnificentissimus et gloriosis simus comes universarum largitionum, ut hæc per duceret ad effectum: qui in custodia munitissima Cyrillum tenet ac Memnonem, semotim quemque detrudens, et multitudinem militum præfatis domi bus circumsistens. ' Sed nec his factis quiescunt illi, qui sursum ver sum cuncta perturbant, et confusione ac seditione mundum compleverunt; sed perpetrantes consueta perturbant, et contra semetipsos regulam commo ventes. Nam dum sint excommunicati, semetipsis audacter sacerdotii ministerium resumpserunt, et communicaverunt damnatis, quod fieri non licet eo quod clare id canones interdicant. Id est, ut qui damnantur vel excommunicantur, absolutio nem sibimetipsis minime tribuant, sed sustineant synodale judicium. Quod si semetipsos absolverint, nullam pro se causationem tales objicere ulterius admittantur, sed et quisquis eis communicaverit, fiat ab ecclesiastico ministerio alienus. Hac confixi regula, et nullam, sicut placet canonibus, spem re stitutionis habentes, confundunt atque pertur bant, et ubique constitutas Ecclesias seditionibus complent. Hæc igitur sciens religiositas vestra pro nobis quidem securo sit animo, et laudet in canticis omnium Deum pro ejus circa nos habita providen Isa. VIII, 10. * inhumanatus. Garn. in humanitate. Sed nostram lectionem tuetur Liberatus, qui habet homo faclus. Ægyptiacis. S. Cyrilli Alexandrini. G. confundunt. Forte omnia addendum. H.

GARNERII DJSS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. tia; pro illis vero oret, ut tandem aliquando ab tibus radicitus amputemus Apollinarii vesaniam, re infestissima 647 sibi ægritudine liberentur, et invitet doctores Ecclesiæ continue in collecta con tra hoc impium dogma facere sermonem, et per sauctorum Patrum vestigia Dei populum ducere, ut universi cognoscant, qualis sit, circa quam pu gnamus, impietas. Si vero fuerit quicunque trans missus ab his, qui hujus hæresis languore deti nentur, ad nostram maximam civitatem, et quæ mater est pietatis, hunc tenere caute religiositas vestra dignetur, atque judicibus tradere, ut di scant, qui seditionem agere tentant, quantum bo num sit disciplina, et quantum malorum ferculum pertinax tyrannicaque voluntas. Joannes episcopus Antiochiæ, incolumes in Domi no conservemini, domini honorandissimi atque re ligiosissimi. Joannes episcopus Damasci, similiter. Dexianus episcopus Seleuciæ, similiter. Antiochus episcopus Bostri metropolitanus, simi liter. Alexander episcopus Hierapolitanus, similiter. Asterius episcopus Amida metropolitanus, simi liter. Helladius episcopus Ptolemaidis, similiter. Museus episcopus Aradi " et Antaradi, similiter. Apringius episcopus Chalcidis, similiter. Meletius episcopus Cæsareæ Augustæ, similiter. Macarius episcopus Laodiceæ, similiter. Theodoretus episcopus Cyri, similiter. Diogenes episcopus Seleucobeli ", similiter. divivam per Cyrilli Alexandrini doctrinas; et quia deponentes ipsum, et Memnonem, qui ei ad omnem nequitiam cooperator accessit, innotuimus piissimis et amicis Christi imperatoribus nostris. Et rescri psit ** eorum pietas, se approbasse significans depo sitionem, quæ a 648 nobis est facta. Et præcepit ut omnes nos expositæ a sanctis Patribus in Nicæa fidei subscribamus”, abjurantes ea quæ surrexe runt scandala, sicut et tuæ sanctitatis litteræ con tinent. Nunc vero et hoc tuæ innotescimus sancti tati, quia et dum jam litteræ istæ sunt traditæ, ipsi tamen, quos jam semel erroris præoccupatio tenuit, pugnantes pro hæretica ipsa dementia, id est, qui prædictis capitulis subscribere præsumpserunt, et nec volunt illa ab orthodoxa fide projicere, sicut * amicorum Christi imperatorum nostrorum decreta jusserunt. Sed nec acquiescunt, ad disceptationem provocati a mobis, nostris objectionibus respondere. Prædi ctorum namque hæreticorum capitulorum paratas convictiones habemus, tam ex Scripturis divinitus inspiratis, quam ex sanctorum Patrum conscriptis, quæ cum multis composuere laboribus. Omnia vero confundunt, ac perturbant, et implent seditionibus civitates atque provincias, iniquas et illicitas contra nos dirigentes epistolas, quæ nullius quidem virtutis sunt. Quod enim possunt robur habere, qui ab omni officio sacerdotii sunt remoti? Possunt tamen simplices perturbare, cognoscat vero religiositas vestra, quia excommunicati olim a nobis, eo quod cooperati sunt hæretici Cyrilli vesaniæ, et his quæ illicite atque inique sunt facta, et officium gerere præsumpserunt, et communicare damnatis. Scit autem religiositas vestra, quæ de talibus sunt regulæ constitutæ, et quod eis nullum locum veniæ tri buant. Et ista committunt videntes, quod Cyrillus et Memnon injuriosissimi, trusi serventur“, a mul titudine militum. Semotim namque unumquemque trudentes nocte dieque custodiunt. Exoretur itaque sanctitas tua hymnire quidem pro nobis omnium Deum, nutumque ejus inexpugnabilem pro nestris partibus obtinere: orare vero etiam pro illis, ut Eo quod nimium portitoris instaret occasio, non potuerunt universi, qui nobiscum sunt, episcopi subscribere. Idem religiosissimus Joannes archiepiscopus in terlocutus est supra scripta. Domino meo per omnia sanctissimo Patri, episcopo Acacio, Joannes, Joannes " Alexander, Alexan der, Dexianus, Paulus, Macarius, Apringius, Theodoretus, Muscus, Meletius, Diogenes." Et olim quidem tuam perdocuimus sanctitatem, quanto studio egerimus, ut ab ecclesiasticis dogma rescr. 35 Ita lectionem Lupi emendavit Baluzius. * Seleuc. Est urbs Syriæ secundæ. B. 87 Joannes, Joannes. Antiochiæ alter, alter Damasci episcopus. Alexandri item gemini: prior Amasenus; posterior Hierapolita nus fuit. Quæ fuerint cæterorum sedes, ex subscriptionibus epistolæ decimæ intelligere est. G. 38 eorum pietas. Eorum litteræ habentur supra, quæ scriptæ sunt ad episcopos utriusque concilii, tanquam si Nestorius, Cyrillus et Memnon ab omnibus depositi fuissent. De quo graviter apud imperatores conque runtur episcopi catholici in Relatione, quæ exstat supra, ubi scribunt se damnasse Nostorium; Cyrillum et Memnonem non damnasse, sed magis eos admirari pro zelo orthodoxæ fidei. B. *⁹ subscribamus. Hæc non leguntur in epistola imperatorum, sed tantum ipsos custodire fidem quam sanctissima synodus sub divinæ menoria Constantino facta concorditer roboravit. B. $0 regulæ constit. Recte fortassis hoc loco adnotat Lupus episcopos illos respicere ad quartum canonem Antiochenum, quo statuitur, ut si quis clero depositus ausus fuerit sacra celebrare, neque ullam amplius in synodo spem restitutionis habeat, neque defensionis locum, et ut omnes ei communicantes abjiciantur ab Ecclesia. Sed quod idem Lupus addit, eo canone usum esse Acacium episcopum Berrhœensem adversus Chrysostomum, non est extra difficultatem. Ex Actis quippe concilii apud Quercum habiti, quæ exstant apud Palladium, constat, non quidem canone Antiocheno usos esse adversarios Chrysostomi, sed quodam Sardicensi, qui nunc non exstat. B. 4 trusi serventur. Jacobo comiti Cyrillum et Memnonem custodiendos tradiderat Joannes conies sacrarum largitionum. Relatio Joannis comitis S. L. ad imp. exstat part. 11 conc. Ephes. inter Acta schismaticorum. G. Vide etiam supra, p. 641 seqq.

Landem aliquando, exuti a noxiis 649 sensibus suis, epistolam destinandi et reperiendi litterarum qualem ad paternam redeant fidem. Aliter enim pacem reddi Ecclesiis possibile non est, nisi impia expositio illa fuerit abdicata. Omnem fraternitatem, quæ te cum est, plurimum salutamus. Incolumis et orans pro nobis permaneas, domine sanctissime ac sacra tissime Pater. Similiter omnes præfati episcopi subscripserunt. Epistola Theodoreti, episcopi Cyri, ad Andream, epi scopum Samosatenorum. Ab Epheso scribens tuam sanctitatem saluto, et infirmitatem beatifico, quam Dei tibi dilectio præ stitit, ut auditu potius, quam experimento disceres, quæ hic mala commissa sunt: mala superantia omnem verbi veritatem, omnemque vincentia con scriptorum narrationem, et lacrymis digna peren nibus et continuis luctibus. Periclitatur enim eccle siasticum corpus exscindi. Quin potius sectiones recepit, nisi sapiens medicus divisa et putrida membra revinciat pace, et salute corroboret. In sanit contra Deum rursum Ægyptus“, et repugnat contra Mosèn et Aaron **, servos ipsius. Et pars ma xima Israelis consentit inimicis. Pauci vero valde srut salvi, ac sustinent pro pietate certamina. Con culcatà est reverentia pietatis. Damnati ministrant, et damnatores sedent gementes in domo. Qui cum damnatis communione privati sunt, ipsos conde muatos deputant, ab eademque damnatione solve runt. volui portitorem, ut ea quæ de causa præsenti per gratiam Christi vestro * secundum Dominum noti ficarentur affectui. Venimus namque ad regiam ci vitatem, dum me Ægyptii triduum prævenissent. Quanta vero mox et circa ipsum ingressum pericula sustinuerim, nec ipso facile est referri sermone, nedum dicam per epistolam designare. Præintro euntes enim optimi, et omnibus aperte atque æque usi (sufficiat enim id solum dicere), omnium pene auditus præventione obtinuerant, alios quidem quomodocunque falsis locutionibus adducentes, alios vero contra nos calumniis sibimet asciscentes, omnes vero in communi ac semotim consuadentes, ita ut magni judices et in dignitatibus constituti ac diversis militiis assentirent, quoniam et congrua inquisitione et consequenter judicio et omnibus pariter Dei amicissimis episcopis una proferentibus eamdem sententiam contra eum qui ab eis abrupte fuerat condemnatus, mirabilis illa depositio sit fa cta, magnificentissimum et amatorem Christi scho lasticum cubicularium suaserunt, ut evidentissime diceret quia in Epheso Dei Genitricis vocem nec audire omnino pertulerit. Verumtamen propter in vincibilem fortitudinem veritatis et orationes ve stras prævalui per divinas miserationes, postquam prima, ut dixi, evasi pericula, magnificentissimis judicibus colloqui, et eis totam, prout possibile fuit, veritatem narrare negotii. Qui ea quæ diximus Cagnoscentes, et ad ipsos auditus principum perdu cere sunt coacti quæcunque vel in causam præsen tem vel contra nos ipsos hi qui Ægyptio assentiun tur, tyrannice commiserunt. Et post omnia, ut epistolam minime producamus, dum multa inter hæc acta vel dicta sunt, tam ab eis, qui quæ nostra sapiunt, quam ab illis, qui sentiunt in his cuin Cy rillo, placuit, ut videtur, me et Ægyptios tam de personis nostris, quam de causa certantes audiret piissimus imperator, præsentibus quoque judicibus maximis; dum certe ego sæpe sum protestatus nec ob hoc me venisse, neque talia ab episcopis Deo amicissimis suscepisse mandata, sed solis litteris venerim sicut portitor ministrare, Verum pro istis ego verbis paulo minus deceptus sum. Quod autem placuit 651 absque ulla mora completum est. Di vino igitur nutu etiam tunc favente nobis et in ip sam veritatem cor principis dirigente, ac per ipsas res demonstrante, quia secundum veritatem cor Talem synodum ludo fecerunt Ægyptiaci, Palæ stini, et cum Ponticis Asiani, cumque istis et Occi dens. Hunc enim languorem maxima jam pars mundi recepit. Qui mimorum risus sic depompave runt “impietatis tempore pietatem? Quis unquam comœdiæ scriptor talem fabulam finxerit? Quis de nique tragœdiæ dignæ poeta hujusmodi commenta conscribat? Tanta ac talia mala intra Dei Ecclesiam concreverunt. Imo vero eorum quæ commissa sunt, breviter narravi particulam. Alia enim ** nec dici sine periculo possint. Oret ergo sanctitas tua, et Christum Dominum deprecetur exsurgere, et hanc maris reprimere tempestatem, ac desideratam pa trare tranquillitatem; ut hoc impetrantes gratuitum donum, clamemus cum sancto Davide: Secundum multitudinem dolorum meorum 650 in corde meo, consolationes tuæ lætificaverunt animam meam ‘. Epistola comitis Irenæi, quam cunctis, a quibus fue rat directus, episcopis ante comitis largitionum Joannis rescripsit adventum. Vix mihi nune copia data est vestræ sanctitati 1 Psal. XCIII, 19. regis in manu Dei est, adjudicati quidem sunt ad versarii (oportet namque ad ipsum finem breviter pervenire), ita ut nullo modo valuissent veracia comprobare, vel depositionis gesta, vel illa quæ "G.Ægyptus. Cyrillum, ut solet, ea voce indicat. G. Mosen et Aaron. Joannem Antiochenum Nesto riumque intelligit. G. depompaverunt. In concilii v, collatione quinta, deluserunt, id est, contumeliis affecerunt. B. 48 digne. M. ** Alia enim. Edita a nobis est in Aúctario, cum Notis, hæc epistola, qualis in Actis exstat quinti concilii: sed abest ea clausula, quæ ab his verbis incipit, ex Cassinensi ms. nunc primum eruta. G. Vide Garnerii Notas supra, p. 368; epistolam autem t. IV, p. 1335. 1 vestro-uffectui, Ita legendum esse monuit. Mans. ad h. I. Alii, nostro· affectu.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. Sancta synodus Orientalium regionum, et horum qui pariter ex diversis provinciis ac partibus congre gati sunt, id est, ex Bithynia, Pisidia secunda ", Paphlagonia, Cappadocia, Europa", Rhodope, Thessalia, Dacia ", interlocuta est quæ subter an nexa sunt. Propter has quæ nuper emerserunt, ecclesiasticas quæstiones convocati ad Ephesum civitatem ab eis quibus a Domino imperium justa deliberatione com missum est, et quibus sunt totius orbis credita gu Hic sua falsitate dixerunt; insuper modis omnibus sicut scriptum est, astitit mihi, et ereptus sum de demonstratum est, quia nec concilium consequen- ore leonis, magis autem de multorum millium ca ter Ægyptius convocavit, neque ipse potuit judicare, tulorum leonum. dum unus eorum fuerat qui judicari debuerant, nec omnino absque voluntate fuerit sive consilio ** Candidiani comitis inchoare negotium. Jam et om nes denuntiationes Candidiani magnificentissimi comitis et scripta ad synodum sacra per ipsum et hujuscemodi alia prorsus sicut revera in judicio jubente imperatore sunt lecta, et nihil est per ve stras orationes quod fuerit prætermissum ex omni bus quæ ostendunt, illic inique fuisse præsumpta quæ facta sunt, ita ut mox inimicis veritatis adju dicatio a cunctis consona redderetur, et approba retur ac firmaretur religiositatis vestræ judicium, et cum Ægyptio duorum dirigeretur condemnatio, bernacula, quique regunt subditos sapienter ac pie, in sancta Dei Ecclesia a piissimo principe, tan quam tyrannice atque illicite universa fecerint fau tores Ægyptii et aliis quomodo pro his quæ com miserunt digni, submitti suppliciis. In his igitur finem quæ ad hanc causam pertinent, habuerunt, et hic datus est audientiæ terminus. Dum vero ve nisset Joannes medicus Cyrilti et syncellus, et ve nisset sicut nostis ex more, judicum plurimos alios quodammodo ex aliis videmus effectos, el a nobis, qui apud eos et ab eis judicati sumus; nec audire saltem quodcunque contenti sunt. Quidam namque sunt ipsorum qui jam nunc dicunt, quia oportet quæ ab utraque parte facta sunt firmari, et damnationes non tantum duorum, si constent, sed trium personarum confirmari debere. Alii vero qui- & dem: Rationes quidem solvi debent æque cuncte rum. Cæteros vero ex Dei amantissimis episcopis nuc convenit evocari, ut rationes fidei eorum cum veritate quærantur, et illa quæ inique in Epheso facta sunt. Sunt vero nonnulli, qui omnia quæ pos sunt, faciunt, et omnimodum studium conferunt ad hoc ut præcipiantur a piissimo principe cum quibusdam certis formulis advenire, et quoquo, in quiunt, modo perviderint, sive potuerint, de tota causa disponere; quorum hi qui diligunt vos, orant, ne perveniant ad effectum, integre scientes malum eorum qui sic festinant esse propositum, et a qui bus ad hoc sint armati" consilium. Sed hæc qui dem, sicut Domino 652 placet, ita proveniant. Pro me autem, quæso, qui multa pericula sustuli, quique etiam nunc absque periculo non sum pro pter hostium multitudinem, quæ augetur per sin gulos dies, intentissime sanctitas vestra orare di gnetur. Testis enim mihi est Deus, quia, cum vocarer 1 imperatoris judicium, nihil aliud credidi, nisi in maris me rheuma fuisse jactandum. Dominus vero, impigre præfatam comprehendimus civitatem. In modico vero tempore procurrente propter turbas quæ ab Ægyptio Cyrillo sunt factæ, litteræ a piis simis imperatoribus nostris secundo tertioque vo nerunt, admonentes, ut cụm vinculo pacis universæ Dei unirentur Ecclesiæ, et illa quæ in Nicæa expo sita est a sanctissimis Patribus nostris, essemus fide contenti, abjectis utique his quæ nuper orta sunt, scandalis. Unde et persuadere. tentavimus illos episcopos, qui ea quæ sunt Ægyptii, non re nuunt, et expositis sub eo bæreticis capitulis sub scripserunt, ut auferrent illa quæ orthodoxæ fidẹi aperte contrariantur, contenti vero essent expoși tione, quæ in Nicæa facta est, secundum piissimorum principum sanctionem. Persuadere vero illos mini me prævalentes, eo quod illos semel tam male præoccupari contigerit, compulsi sumus nos, qui sanæ fidei permanemus, et nihil ei peregrinum sub introduci permittimus, hanc in scripto exponere, et subscriptionibus confessionem manu propria robo rare. Sufficit enim expositio horum verborum, quæ pauca sunt, et integritatem pietatis edocere, ac semi tam veritatis ostendere, et errorem vesaniæ hære ticæ confutare. Credimus in unum Deum Patrem omnipotentem, visibilium et invisibilium creato rem. 653 Et in unum Dominum. Jesum Christum, Filium Dei unigenitum, qui natus ex Patre, unigeni tus, id est, ex substantia Patris, Deum de Deo, lamen de lumine, Deum verum ex Deo vero. Na tum, non factum, consubstantialem Patri, per quem omnia facta sunt quæ in cœlo et quæ in terra; qui propter nos homines et propter nostram salutem descendit et incarnatus et inhumanatus est, passus est, et resurrexit tertia die, ascendit in cœlos, ac venturus judicare vivos et mortuos. Et in Spiritum sanctum. Eos autem qui dicunt, Erat aliquando 48 sive consilio. Ex Græco eontextu, ubi legitur mapà voμny, colligitur, hæc verba idem hoc loco significare, quod por vocem voluntate jam expressum erat. B. armati. Legendum vide tur, animati. B. "secunda. In Græcq et in vulgatis editionibus Latinis vox secunda refertur ad Cappado ciam Quare recte suspicatus est Lupus, mendum hic esse. B. "Paphlag. Facundus J. VII, c. 3 legit Pelagonia. B. 3 Europa. In Græco et in epistola Orientalium ad Rufum, necnon apud Facundum_post Europam ponitur Mysia, quæ isthic deest. B. ** Dacia. Non exstat in Græco. Forte reponenda est Thra cia, ut infra (epist. 25) et apud Facundum. B.

quando non erat, et priusquam nasceretur non erat, et quia ex nullis exstantibus factus est, aut ex altera subsistentia sive substantia, dicentes esse vertibi lem aut mutabilem Filium Dei, hos anathematizat catholica et apostolica Ecclesia. Hæc est fides, quam Patres exposuerunt, primum quidem contra Arium blasphemantem ac dicentem creaturam esse Filium Dei, et contra omnem videlicet hæresin Sa bellii ac Photini ac Pauli Samosateni, Manichæi quoque, atque Valentini, et Marcionis, et contra omnem videlicet hæresin, quæcunque contra catho licam et apostolicam surrexit; quos condemnave runt trecenti decem et octo in Nicæna civitate col lecti. In hac nos fidei expositione universi persi stere confitemur, tam nos qui sumus in Epheso congregati, quam reliqui quoque Domino amicissimi episcopi, qui sunt in regionibus nostris. Profitemur etiam in omnibus quæ a vobis gerenda sunt, per mansuros. Obedimus namque Sapienti, qui dixit Noli transferre terminos quos posuerunt patres tui¡. Hæretica vero capitula quæ a Cyrillo sunt nuper exposita, quibus et anathematismos superfluos sub jecit ac vanos, quæque etiam vario decreto ac subscriptione episcoporum roborare tentavit, hæc itaque alienat ab orthodoxa fide sancta synodus, quæ in Epheso congregata est. Sanctum decretum auctores ejus confessionem fidei vocaverunt. Mandatorium** synodi orientalium episcoporum, et re liquorum qui pariter in Ephesum congregati sunt, ad legatarios suos. Sancta synodus, quæ in Ephesum per Dei gratiam congregata est, Domino amicissimis atque sanctis simis Joanni archiepiscopo Antiochenorum magnæ civitatis, et Joanni episcopo Damascenorum metro polis, et Himerio, episcopo Nicomediensium metro polis, et Paulo Emesenorum civitatis episcopo facienti 654 sermonem pro sanctissimo et sacra tissime Berrhæ Acacio ", et Macario Laodicensis episcopo civitatis, facienti sermonem pro Cyro epi scopo metropolis Tyriorum, et Apringio episcopo civitatis Chalcidensium, facienti sermonem pro Alexandro episcopo Apamenorum metropolis, et Theodoreto episcopo Cyrensium civitatis, facienti sermonem pro Alexandro episcopo Hierapolitano rum metropolis, præsentes" præsentibus, manda mus quæ subter annexa sunt. Quoniam propter ecclesiasticam causam, propter quam universi sumus in Ephesum congregati, nunc religiositas vestra secundum piissimorum principum nostrorum decretum evocata est ad magni nominis Constantinopolim, ad concertandum pro veritate ac fide sanctorum Patrum rectisque dogmatibus, non autein præcepti sumus universi adesse vobis cum, oportet omnium nostrum vobis manifestam fieri voluntatem, quia permanemus in eis, ac firma putamus quæ a vobis geruntur et ad Domini timo rem pertinent et ad ecclesiasticam pacem et ordinis tranquillitatem, ob hoc præsens vobis mandatorium fecimus, per quod mandamus atque concedimus in tegerrimam, quam vobis tradimus potestatem, quam nos quoque ipsi præsentes habemus; ut cum, Deo juvante, ad prædictam perveneritis maximam civi tatem, tum, si oportuerit ut coram piissimo principe aut in consistorio vel coram sacro senatu, sive præ sente synodo, de his quæ in quæstionem venerunt, sermonem moveri contigerit, hunc cum vobis con cedente fiducia sapientiaque ac diligentia moveatis pro Ecclesiarum utilitate communi, et suscipiatis certamen pro omnibus nobis, ita videlicet ut nos quoque permaneamus, perseveremusque et am plectamur verba universa quæ de hac causa gerun tur et fuerint gesta. Si vero et usque necessarium fuerit, pacto vel pace ecclesiastica vel re qualibet alia exigente, ut pro nobis omnibus subscribatis, et hoc ipsum vestram quæsumus sanctitatem, ut indu bitate faciatis pro hoc quod communiter proficit universis et pro gloria Domini Christi; si vero nobis huc etiam synodicum visum fuerit destinari, cui subscriptione omnium sit necesse, universi commu◄ niter ac singulatim quisque profitetur huie cum tota devotione subscribere, atque ad impium transmit tere comitatum; illa tamen conditione servata, ut omnibus modis hæretica illa capitula, quæ a Cyrillo Alexandrino Nicænæ Patrum subintromissa sunt fidei, cum anathematibus expellantur, sicut quæ aliena sunt a catholica et apostolica Ecclesia. Et subscripsimus huie mandato universi orienta les episcopi. Epistola præfectorum ad Nestorium, ut cum honore ad suum monasterium” remearet, unde ad epi scopatum fuerat vocatus. Ea que per synodi visa sunt geri judicium, j Prov. xx, 28 Mandatorium-episcopo subsistere "Sanctum. Valde puto legendum hic esse, supra scriptum pro sanctum B. rum. Ita Mansius. Garnerius: Mandatores synodi orientalis episcopi. "pro-Acacio. In editione Lupi præ cedunt verba pro Cyro episcopo, quæ cum non sint hujus loci omittenda esse duxit Baluzius. "præsentes, etc. 88 Præ Omissum esse tum h. 1. tum infra (epist. 21) nomen Helladii episcopi Ptolemaidis, monuit Mans. fectorum. Non absurda est conjectura Lupi, hic legendum esse præfecti prætoriorum. Nihil tamen mutandum est. Cæterum quod ait Lupus, hunc præfectum vocatum fuisse Isidorum non potest Facilius crediderim, eum præfectum fuisse Antiochum, quem anno 431 præfectum prætorio fuisse docet lex quinta Codicis Theodosiani data Cpl. Kalendis Aprilis ejusdem anni, quo ha bita est synodus Ephesina. Conjecturam nostram confirmat titulus epistolæ sequentis, ubi præfectus vo catur Antiochenus, cum scribi debuisset Antiochus. Ejus cum laude meminit Theodoretus epist. 95. B. * monasterium. Euprepianum videlicet, quæ et laura S. Euprepii prope Antiochiam dicta est: ubi, auctore

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. tuis vere est animis dictum, ad defensionem veritatis adhibere quæcunque possibile est. Sufficit namque hoc solum dicere ad te, qui per omnia, quæcunque tibi committuntur, bonus comprobaris exsistere. tempore longo distulimus, licet nos multi valde nascetur occasio, tanquam non vere dicantur. Et culparent, et exsisterent importuni. Quoniam vero litteræ nobis tuæ sanctitatis redditæ sunt, mani festantes fastidiosum tibi esse, quod in Epheso remoraris, et desiderabile esse de reliquo tuæ re ligiositati, ut iter assumas, eos qui per omne iter debeant ministrare, direximus: sive navigare, seu per asinam, id est, per Ponticam viam proficisci placuerit, ita ut usque ad monasterium ministrent. Et angarias vobis annonasque transmisimus, a Do mino clementiam postulantes, ut incolumis eat san ctitas tua, et ita degat, sicut desiderat ipsa. Conso lationis enim te non credimus indigere, respicien tes ad animam tuam, quæ sapiens est, et ad multa bona millia, per quæ super alios emines. Epistola Nestorii rescripta ad eumdem præfectum prætoriorum Antiochenum" ad epistolam supra scriptam. Iterum alia epistola" ab episcopis orientalibus et con sidentibus eorum, ab Epheso, per quam respondetur ad litteras supra scriptas. Venientes in Chalcedoniam ** (in Constantino polim siquidem nec nos nec adversarii " nostri su mus introire permissi propter bonorum monacho rum 88 seditiones), ex opinione cognovimus, quia ante octo dies adventus nostri piissimo imperatori placuerit dominum Nestorium ab Epheso dimitti "* quocunque ire voluerit. Et omnino doluit anima nostra. Quia si hoc verum est, ea quæ absque judi cio et illicite facta sunt, interim roborari videntur. Nos autem cognoscat sanctitas vestra pro fide tota mente certare, et hunc laborem eligere usque ad mortem. Sustinemus vero præsenti die, id est, Gor piæi mensis undecimo", imperatorem piissimum transmeare atque in Ruffinianis" causæ 657 au dientiam facere. Oret igitur sanctitas vestra, ut nobis cooperetur Dominus Christus, quatenus fidem sanctorum Patrum confirmare possimus, et ea quæ contra Ecclesiam surrexere capitula radicitus am putare. Hæc ipsa et sapere et agere vestram quæ sumus sanctitatem, et permanere pro fide ortho doxa bono nostro fervori. Quando autem præsens epistola scripta est, nondum venerat Himerius. Pu Suscepimus tuæ magnitudinis litteras, in quibus cognovimus a piissimo et omni laude dignissimo imperatore præceptum, ut nos in monasterio de geremus; et decreti donum sumus amplexi ". Nihil enim nobis amplius honorabile est, quam pro pie tate remotio. Illud autem mentis vestræ magnitudi nem quæso, ut pro religione frequenter ad memoriam piissimi principis reducatis, ut verbositates Cyrilli, quas adjudicavit pietas ejus, per publicas imperia les litteras notet ubique; ut per universas orthodo xasque legantur Ecclesias: ne forte ob hoc sine lit teris pii imperatoris dicantur ab eo Cyrilli scripta 656 percelli. Simplicioribus hine scandalorum Evagrio, monastico instituto se ille ante episcopatum exercuerat, sociis vitæ ac disciplinæ Joanne Antiocheno et Theodoreto Cyrensi. Legi in titulo videtur oportere, Epistola præfecti prætoriorum, ex inscriptione sequentis epistolæ. G. * Per asinam. Valde suspicor hic legi debere Asianam; tametsi sciam asinis, non equis, vehi tum solitos episcopos Græcos pro sua modestia, ut ex Chrysostomo collegerunt viri docti. Conjecturam nostram confirmant verba quæ sequuntur. Cum enim dixisset præfectus, sive per asi nam, statim addit, id est, si per Ponticam viam. Epheso enim, quæ Asianæ metropolis erat, discedenti et proficiscenti Antiochiam pergendum erat per ipsam Asianam, quæ recta via est. Poterat deinde, relicta via recta, transire per Cappadociam (quæ pertinebat ad dioecesim Ponticam, ut docet Marca lib. 11 De con cordia cap. 3), et hinc per Taurum montem et Syriam advenire Antiochiam. Legendum esse Antiochum putat Baluzius. "Et amplexi. Merito quidem: fuit enim hæc quædam relaxatio prioris decreti, quo deportari Nestorium Petras Arabiæ urbem, Theodosius imperator jusserat. G. Aliud bujus epistola exemplum vide supra, t. IV, p. 1336. Ad istam Auctarii sui partem lectores remiserat Garnerius. Qui h. 1. exhibetur, textus, desumptus est ex Mansii t. V, p. 794 alia epistola. Titulus hujus epistolæ sic se habet in editione Rob. Winteri: Sanctissimæ et pientissimæ synodo quæ in Epheso, Joannes (Joannes), Paulus, Macarius, Apringius, Theodoritus (Helladius), in Domino salutem. B. sad lit. supra scr. Id est, ad Mandatorium, quod præcessit p. 653 sq. ". Ven. in Chalced. Cum post de positionem Nestorii, ut scribit Evagrius, quidam episcopi utriusque partis ex Ephesiorum urbe missi essent ad Theodosium, non statim permissi sunt accedere Constantinopolim, sed aliquantisper substiterunt Chal cedone. Illos fuisse septem ab utraque parte, docent gesta Ephesinæ synodi et Liberatus. Attamen supra numerantur octo Orientales, et alibi septem episcopis catholicis additur Philippus presbyter Ecclesiæ Ro manæ. Nihilominus verum est, septem tantum episcopos ab utraque parte pervenisse Chalcedonem. Hi merius enim Nicomediensis non venit, quia morbus eum invasit in itinere. B. "adversarii. Id est, Catho lici, Arcadius nimirum, Juvenalis, et cæteri nominati supra. B. 68 monachorum. Id est, Dalmatii archị mandritæ et monachorum qui cum eo vitam degebant. Hi enim, Nestorio reprobato, adhæserunt Catholicis. B. " ante octo dies. Nimirum die 3 Septembris, ut existimat Baronius B. 70 dimitti. Non quidem in exsilium, sed ad monasterium suum juxta postulationem ipsius. Itaque ista Nestorii relegatio distinguenda est a poena exsilii in eum decreta. Et sic facile conquiescet controversia, quam hic excitavit Lupus. B. 7 Gorp. m. und. Id est, undecima mensis Septembris, ut vult Baronius. Sed Lupus putat undecimum diem Gorpiæi incidere in quartum Septembris. B. " Ruffinianis. Suburbio Chalcedonis, sic vocato ex nomine Ruffini viri consularis, qui illic ecclesiam maximam construxit in honorem apostolorum Petri et Pauli, monachosque juxta eam collocavit, qui clericorum in ea munus explerent, ut scribit Sozomenus 1. vin, c. 17. B.

tamas enim, quod nunc ægritudinis inæqualitate detentus sit. Hoc autem nihil religiositatem nostram perturbat. Speramus enim, quia et tristia exstin guentur, et veritas refulgebit, prone concertante una nobiscum religiositate vestra. Iterum alia epistola quorum supra episcoporum ad quos supra episcopos, Per orationes vestræ sanctitatis fuit nobiscum imperator noster collocutus. Et impetrato nutu di vino facto nunc, convicimus interim contraria sen tientes, ita ut omnia quidem nostra ab amico Christi imperatore suscepta sint; quæ vero ab iis dicta sunt, insusceptibilia et inconsequentia videantur. Nam sursum versum Cyrilli memoriam facientes, et ro gantes ut ipse potius uteretur” et pro seipso satis faceret, nunc hucusque obtinere minime potuerunt, sed audierunt, quia oportet moveri de pia religione sermonem et fidem Patrum roborari sanctorum. Convicimus vero et Acacium "*, qui inter gesta deitatem confessus est esse passibilem; eisque adeo motus est piissimus imperator noster, ut blau team chlamydem,, quam induebatur, excuteret, seque retro subduceret præ magnitudine blasphe miæ. Vidimus vero et omnem senatum, qui erant in consistorio, valde approbare nos ipsos, tanquam revera pro vera fide laboribus desudantes. Placuit igar piissimo imperatori nostro, ut unusquisque exponeret propriam fidem et pietati ejus offerret. Nos vero respondimus, quia impossibile est, ut al teram faciamus expositionem, nisi quæ in Nicæa facta est a beatissimis Patribus. Et hoc quoque pla cuit ejus imperio. Restat igitur illam, in qua san ctitas vestra 658 subscripsit, pietati ejus offerre. Omnis autem Constantinopolitana populus civitatis ad nos sine cessatione pernavigat, rogans, ut pro fide fortiter decertemus; et ad eos fortiter com pescendos, nec occasionem dare adversariis videa mur, plurimum laboramus. Direximus autem vestræ religiositati expositionis exemplar, ut duo authen tica dignemini exemplaria transcribere, et subscriba tis ambobus. Exemplaria Orientalium eis qui Constantinopoli sunt fratribus. Per omnia Deo amicissimis, et sacratissimis at que sanctissimis comministratoribus, Joanni", Joan ni, Himerio, Paulo, Macario, Apringio, Theodoreto episcopis, synodus quæ convenit Ephesi, salutem. Cognoscentes certamina, quæ a vobis pér gratiam Dei pro fidei pietate sunt habita, coram Christi amico atque piissimo imperatore nostro, experimento agnovimus, quod Dominus Jesus Christus suas non derelinquat Ecclesias, ita ut et nobis orthodoxis dignam præstaret gratiam, et multam confusioner contra inimicos effunderet, et piissimum principem nostrum rectæ fidei sanctissimæ Ecclesiæ addicere præpararet. Et confidimus fore ut et competen tibus sacerdotibus Christi fiducia dimicantibus vo bis, et salvante Domino imperatoris nostri piissimam vitam, pacificum finem præsens negotium sortiatur. Et hæc quidem depompabunt hæreses, refulgebit quidem rursus per universas totius mundi Ecclesias sanctorum Patrum fides orthodoxa. Inimici vero nec, cessant nunc usque consueta uti tyrannide, eo quod nullam senserint ultionem. Ubique enim per Eccle sias nostras mittentes damnationes illicitas, pertur bant et cleros et populos. Subscripsimus autem in duas uniformes epistolas, quæ a vestra sanctitate directæ sunt, pro quibus ut vos usque sanguinem, quæsumus, opponatis, contra eam quæ nuper exsurrexit, im pietatem pro veritate bellantes, scientes quod in san ctitatis vestræ concordia permanentes, parati sumus prius animam reddere, quam quodlibet hæretico rum capitulorum Cyrilli Alexandrini suscipere. Ea vero, quæ contra personam³ quæ injustitiam per tulit facta sunt, cognoscentes, totius obstuporis sumus taciturnitate perculsi. Qui enim deposuerunt eum, in ipsis gestis hæreticis capitula hæretica, sicut nostis, Patrum fidei conjunxerunt, et per hoc semetipsos hæreticos denotantes 659 et a fide alienos orthodoxa. Quomodo igitur, quæso, possibile est, ut ad unum, dum sunt contraria, hæc utraque conveniant, id est, ut depositio approbetur, et capi tula improbentur? Si enim circa damnationem ſide sunt digni, et in his, quæ exposuerunt iidem, hære ticis capitulis fide non habentur indigni. Si vero hæreticos eos convincunt esse capitula, ab hære ticis etiam depositio facta est. Hæc allocuti sumus etiam principem nostrum píissimum, et ad vestram direximus sanctitatem, ut quod vobis visum fuerit peragatis. Estuamus enim, quod tristes dicimus, pro veritate; ne, si confirmetur quæ ab hæreticis est facta dejectio, et capitula hæretica quamcunque obtineant firmitatem, et alia quæ ab eis contra mul tos facta sunt sacerdotes. Quæ omnia dum sanctitas vestra cognoverit, illa eam confidimus esse actu ram per quæ et universa quæ contra omnes ab "Ad aliud exemplum jam expressa est hæc epistola t. IV, p. 1336, 1 uteretur. Ex loco quodam epi stolæ 23 colligit Baluzius, legendum esse veniret, aut quid simile. 73 Acacium. Episcopum Melitinen sem, unum ex episcopis catholicis, qui missi sunt Constantinopolim. B. 76 inter gesta. Winterus, commentariis. B. " blauteam. Sive blatteam, hoc est, chlamydem purpuream, pallium imperatorium. B. 7 Garnerius exhibuit tantum subscriptiones huic epistolæ additas, ex codice quodam monasterii Cas sinensis. Epistolam in Actis adversus Cyrillum p. 743 exstare monuit. Damus eam ex Mansii t. V, p. 796 sq.". Joanni. Antiocheno. Deest nomen Helladii, episcopi Ptolemaidis. Vide editionem Basileensem, ubi reperitur nominatus Helladius. B. **depomp. Edit. Basil. infamentur hæretica. Vide supra in motis ad cap. 20. M. " contra personam. Id est, contra Nestorium. Editio Basil, ista non refert ad unum, sed ad plures. Sic enim illic scribitur: Quæ autem ad personarum dehonestationem attinent. Verum de Nestorio hic agi probat relatio sequens. B.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. hæreticis sunt facta, cassentur, id est, sive damna tio, sive excommunicatio, per synodicas litteras imperialiaque decreta. Non ignorat enim religio sitas vestra, quod habeamus nobiscum nonnullos episcopos, qui in propriis mansionibus soli remanse runt. Direximius autem sanctitati vestræ et eam quæ nuper facta est, interpretationem hæreticorum capitulorum ab Alexandrino Cyrillo, impietatem suam etiam per ipsam subtilius** ostendente. Sicut autem vestram rogavimus sanctitatem, dignemini habere curam quatenus celerius dimittantur, ma xime quia tempus imminet hiemis. 1. Tranquillinus episcopus Antiochiæ, quæ est Pisidiæ metropolis, incolumes vos orare pro me de precor apud Deum, domini mei fratres. Et reliqui similiter scripserunt. ⚫ 2. Helladius episcopus Tarsi. 3. Alexander episcopus Apameæ. 4. Julianus episcopus Sardicæ. 5. Bofforus episcopus Gangrorum. 6. Petrus episcopus Trajanopolis. 7. Cyrus episcopus Tyri 8. Rabbulas episcopus Edessenus. 9. Alexander episcopus Hierapolitanus. 10. Maximinus episcopus Anazarbi. 11. Dorotheus episcopus Marcianopolis. 12. Asterius episcopus Arandæ. 13. Subanus episcopus Hypatæ. 14. Dexianus episcopus Seleuciæ. 15. Basilius episcopus Larissa Thessaliæ. 16. Eutherius episcopus Tyanorum. 17. Gerontius episcopus Claudiopolis. 18. Musæus episcopus Aradi. 19. Placeus episcopus Laodicea. 20 Martianus episcopus Abryti. 21. Cyrillus episcopus Adanæ. 22. Fritilas episcopus Heracleæ. 23. Cyriacus episcopus Diocletianopolis. 24. Antiochus episcopus Bostrorum. 25. Daniel episcopus Faustinianopolis. 26. Marcellinus episcopus Arcæ. 38. Anastasius episcopus Tenedi. 39. Valentinianus " episcopus Malli. 40. Julianus episcopus Larissa. 41. Diogenes episcopus Seleucobeli. '42. Theoctistus " episcopus Cæsareæ. Relatio Orientalium in Epheso ad regem **. Piissimis et amicis Christi imperatoribus Theo dosio et Valentiniano Augustis synodus sancta, quæ in Ephesum congregata est. Edocti ex litteris sanctissimorum et Deo amantis simorum comministratorum nostrorum, qui ad pium comitatum vestrum pro tota synodo vestra advene runt, quod et introitus eorum propitie a vestra pietate susceptus sit, et pro pia fide imperii vestri zelum, ita delectati sumus tanquam si cum præfatis præsentes fuissemus, cumque ipsis tranquillam pie tatis vestræ faciem vidissemus. Cognovimus enim, quomodo illa quidem, quæ adversariorum sunt, in susceptibilia facta sint vestro justo judicio, Nicæ norum vero Patrum fides, pro qua et præsentes Deo amicissimi episcopi et nos quoque certamus, digna susceptione probata sit. Et credimus, quia sic ex Domino vestra pietate pendente, ab his, qui tenta verunt, nullatenus commovebitur apostolica fides, per quam a progenitoribus olim vestrum regnat imperium, et omnes alienigenas subditos habet. Et circa hæc gratidicas voces et intentas pro pietate vestra deprecationes consuete obtulimus cum multa Domino Christo lætitia. Quoniam vero multa qui dem fiducia est sacerdotibus coram vestro imperio, et illa ei insinuare præsumimus, quæ in angustam nos æstationem miserunt, quorum curationem quoque deposcimus. Unde quæsumus, ac nosmet ipsos prosternimus vestigiis vestris, ut cum patien tia nos humillime supplicantes pietas vestra susci piat pro illa persona, cui præjudicium factum est ab iis,qui hæretica Cyrilli Alexandrini capitula susce perunt, impietatemque contra id, quod divinitatis est, effecerunt. Qui enim hæretica capitula subin troduxerunt, sanctorum Patrum perturbaverunt fidem, quod ad ipsos pertinet, in ipsis gestis, et il licitam 661 fecerunt depositionem. Et credimus, quia indeclinabili rectoque judicio vestro justum minime apparebit, condemnationem (ab illis) factam permanere, quos hæreticos dignum (est) conde mnari, dum convicti sint hæretici esse. Quæ vero ab eis facta sunt et contra canonicas sanctiones et piissimas litteras, a multis jam particulatim didicit imperium vestrum, dum ille, qui ab eis injustitiam pertulit, in ullo nec vestris sanctionibus contrais set, et ecclesiasticam fidem orthodoxe prædicasset. Nam (etsi) ipse hujusmodi (sit) qui millies fa 27. Salustius episcopus Coriæ ". 28. Jacobus episcopus 660 Dorostoli. 29. Theophanius episcopus Philadelphiæ. 30. Meletius episcopus Neocæsareæ. 31. Diogenes episcopus Ninopolis 86. 32. Polychronius episcopus Epiphaniæ. 33. Ilesychius episcopus Castabalorum. 34. Trajanus episcopus Augustæ. 35. Cyrus episcopus Marcopolis. 36. Polychronius episcopus Heracles. 37. Helliades episcopus Zeugmatis. ** subtilius. Ed. Basil. evidentius. B. Legendum Bosphorus. H. 84 Pausinus. M. 85 Lege Coticyr. H. 86 Leg. Ionopolis. H. 87 Trajanus. Scribe Tarianus. M. Vide supra, cap 13 88 Valent. Supra cap. 13, Valentinus, quod melius. B. 89 Theotistus. M. * Ex Mansii t. V, p. 797 sq. propitie. Mans. 1. c. p. 798, in Textu habet proprie, sed legendum esse propitie in scholiis monuit. Editio Basil. quod benignus illis ad vestram pietatem patuerit accessus "etsi. Quæ uncis conclusa sunt, addita sunt a Lupo ex editionibus vulgatis, quæ ex Basileensi Winteri propagatæ sunt. B.

giens tumultus caveat, et ipse privatim agere malit, suetudinem sacerdotio amplectentes. Eorum siqui metuendum tamen est, ne fidei læsio quæcunque contingat, eo quod illicita illa dejectio ab illis facta sit, qui hæretica superduxere capitula. tri Imperatores Cæsares ot Valentinianus, victores, umphatores, maximi; semper colendi, sanctæ sy nodo, quæ in Ephesina civitate convenit. dem, quæ hic quomodocunque fecistis, esse aliquam satisfactionem, convenit per ea, quæ sunt postea secutura. Erit autem, si ecclesiasticum decorem cum publica consequentia servaveritis. Epistola Theodoreti" episcopi ad Alexandrum Hie rapolitanum episcopum, quam ponit Irenæus. Neque blandimenti neque asperitatis ullam spe ciem reliquimus, nec deprecationis, nec contradi ctionis, qua usi non sumus apud piissimum princi pem et consistorium, clare obtestantes in conspe ctu Dei, qui cuncta desuper cernit, et Domini nostri Jesu Christi, qui futurus est orbem terrarum cum Intentionem quidem nostram, etiamsi non scri beremus nunc, ex multis aliis noveratis. Et quan tum pro recta fide habeamus studium, et pro unitione Ecclesiarum, a patribus hoc et ab avis edocti, et nihil usque hactenus sanæ fidei præponentes, pro pter quam etiam jam paulo ante in Ephesum ve- justitia judicare, et Spiritus sancti, et electorum. stram congregare festinavimus sanctitatem. Et dum congregati essetis, omnia hujusmodi scripsimus, per quæ consequens esset absque contentione vera fides: et quæ olim tenuit, inconcussibiliter perma geret, ad amicitiam vobis unitis. Quoniam vero propter intentionem impietatis, ac sæpe contentio nes inter vos factæ.sunt quædam, et acta nonnulla quæ dissensiones haud dubie consequuntur, volen tes in omnibus vobis terminari discordiam, magni ficentissimum et reverendissimum divinorum offi ciorum magistrum” Joannem direximus, ut con tentiones, quæ inter vos natæ fuerant, solverentur. Dum vero necessarium videretur et hoc, ut huc vestrum nonnulli venirent, quo pietas nostra etiam præsens inter præsentes audiret, ut unitio, quam studemus, pio proveniret assensu, hoc quoque peregimus, universa peraventes suaviter dispo Denda. ejus angelorum, ut non despiceretur, quod cor rumpitur fides ab his, qui illa capitula hæretica. susceperunt, et in eis subscribere præsumpserunt,. sed ut Nicæna fides exponi tantummodo juberetur,.. et expelleretur, quæ superinducta est hæresis ad exterminium corruptionemque pietatis; et usque hodie nihil perducere valuimus ad effectum, eo quod huc et illuc circumferantur auditores. Sed tamen nihil horum nos dissuasit, quod ab instantia pro posita cessaremus: sed in ipsa nunc usque persi stimus. Hoc ergo, quod, Domino favente, sit dictum, peregimus, ut cum juramento imperatori püssimc diceremus, quod impossibile esset, ut nos Cyrillam et Memnonem in episcoporum restituamus officio, et fieri non posset, ut communicemus reliquis, nisi capitula hæretica ante submoverent. Nos igitur hanc habemus intentionem. Festinatio vero est iis, qui ea, quæ sua sunt, quærunt, non quæ Jesu Christi, et extra nostram illos restituere volunta tem. Et nihil horum pertinet nobis. Deus enim nostrum propositum exigit perseverantemque virtu tem, et eorum quæ contra voluntatem sunt, non exigit ultionem. De illo vero amico hoc cognoscat sanctitas vestra, quod quoties ejus fecimus men tionem, sive coram piissimo principe, sive coram consistorio principis, fecisse adjudicati simus in juriam. Tanta enim eorum, qui intus sunt, adver sitas contra eum, et quod est omnium pessimum, et ipse piissimus imperator nomen ejus 663 plus quam cæteri aversatur, nobis manifeste diceus Sed quia permanet adhuc dissensio commissa, laborem reputantes vestram religiositatem sufferre ex ipsa necessitate coneilii, reverti Epheso ad pro pria concessimus universos, et proprias, rursum ec clesias obtinere. Quod unusquisque 662 faciat cum episcopis, qui venerunt a provincia ejus. Cyrillum vero solum, qui Alexandrinus quondam fuit episco pus, et Memnonem, qui fuit episcopus Ephesinus, neque vobis connumeramus, et ab episcopatu novi mus esse alienos, sicut olim vestræ a nobis scriptum est sanctitati. Ad proprias Ecclesias revertentes ci vitatum quieti prospicite, dignam per omnia man "Sacra. Scripta est post libellum tertium a schismaticis episcopis qui Chalcedone erant, imperatori obla tum: de quo dictum a nobis est in præfatione ad posteriorem partem Operum Marii Mercatoris, p. XLI. G. offic. mag. Ea dignitate ornatum, cum rediisset Epheso,quod docet sequens epistola Theodoreti ad Alexan drum Hierapolitanum et quæ hanc proxime excipit epistola. Tentari posset ex lege ultima Cod. Theodos. De agentibus in reb. Joannem ad magisteriatum officiorum evectum esse in locum Paulini, quem magistrum off ciorum fuisse constat anno 430, mense Aprili. Verum eumdem magistrum adhuc officiorum fuisse anno 440, legitur in Chronico Marcellini comitis. Ex his ergo colligi potest ratione constare conjecturam doctissimi viri Jacobi Gothofredi, qui titulum legis 15, Cod. Theodos. De metatis, quæ inscripta est Joanni comiti et magistro officiorum, dataque est eodem anno quo superior, censet ita emendandum ut legatur; Joanni comiti et Paulino magistro officiorum. Nisi postrema pars tituli glossema est additum ab eo qui sciret hunc comitem fuisse etiam magistrum officiorum. Nam mos semper fuit eum primum nominare in rescriptis principum qui potior esset dignitate, contra quam hic evenit. B. "Exstat quidem ista epistola supra, t. IV, p. 1345; exhibemus autem illam h. 1. ut exstat apud Mans. t. V, p. 799. Garnerii ad illam Notas vide supra, p. 369 sqq.” illo amico. Id est, Nestorio. B.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. De hoc nullus mihi manifeste aliquid dicat. Ty- hibuit fieri. Crescunt igitur subinde collectæ no stræ, navigante ad nos multitudine populi, cumque omni voluntate audiente doctrinas. Oret igitur reli giositas vestra, ut finem Domino placitum causa suscipiat. Nos enim per singulos dies in periculo sumus, de seditioso impetu super nos monachorum et clericorum suspecti, facilitatemque potentissimo rum videntes. pum namque jam semel ea quæ ad illum perti nent, susceperunt. › Verumtamen hic sumus, non cessaturi tota virtute curam de ista quoque gerere parte, scientes iniquitatem, quæ in eum commissa est ab his qui sine Deo sunt. Festinamus vero, ut et nos hinc liberemur, et vestra inde religiositas eruatur. Nihil namque hinc suavius sperare possi bile est, eo quod auro cunctis sit satisfactum, et judices ipsi contendant, quod una sit deitatis hu manitatisque natura. Populus vero, favente Domino, Epistola legatorum orientalium ex Constantinopoli salvus est omnis, et ad nos incessanter egreditur. Copimus namque et alloqui eos, et collectas cele bravimus maximas et per orationes tuæ religiosita tis quarta jam vice feci ad eos de fide sermones; et cum tanta voluptate audierunt, ut usque ad ho ram septimam minime recessissent, si patienter sustinuissent solis ardorem. In atrio enim, quod est maximum, et quatuor porticus habet, multitudo convenit. Et nos de superioribus locis habitationum sermonem habuimus. Clerus vero universus cum bonis illis monachis nos valde impugnat, ita ut una vice pugna commissa sit, quando a Ruffinianis prima collocutione revertebamur piissimi principis. Et multi fuerunt vulnerati, tam laicorum, qui erant nobiscum, quam monachorum quoque falso rum. Agnovit autem piissimus imperator, quod multitudo congregaretur ad nos, et solis nobis col loquens ait: ‹ Agnovi, quod collectas extraordina rias faciatis. Ego vero dixi-ei: Quoniam dedisti fiduciam cum venia, audi. Nunquid justum est, ut illi, qui quidem hæretici et excommunicati sunt, ecclesiastica ministeria peragant, nos vero, qui pro fide certamen habemus, et propter hoc eos commu nione privavimus, in ecclesiam non intremus? › Ille inquit: Et ego, quid faciam? › Respondi ergo ei: ‹ Quod fecit is qui nunc magister est, quando erat comes largitionum tuus, duin venisset ad Ephe sum. Inveniens enim, quod illi missas quidem face rent, nos minime compescuit eos dicens: Nisi inter vos pax fuerit facta, uni parti collectam celebrare non sinam. Et oportebat pietas tua episcopo præ sentis loci præciperet, ut nec nobis nec illis missas tenere concederet, donec conveniremus ad pacem, ut justum decretum tuum innotesceret universis. › Ad hæc respondens dixit: Ego episcopis imperare non possum.» Respondi igitur ego: ‹ Ergo nec nobis imperet aliquid. Et accipimus ecclesiam, ce lebramusque collectam. Et cognoscet pietas tua, quod multo plures nobiscum sint, quam cum illis. ▸ Super hæc vero diximus ei: ‹ Collecta nostra nec Jectionem sanctarum Scripturarum habuit, nec obla tionem; solas vero litanias pro fide et pro vestro imperio fecimus et pro religione pia sermones. ▸ 664 Approbavit ergo et nunc usque id non pro ad suos in Epheso 98. Dominis honorandissimis et Deo amicissimis epi scopis, qui in Epheso degunt, Joannes, Joannes ", Himerius, Paulus, Macarius, Apringius, Theodoretus episcopi, in Domino salutem. Quinquies jam coram principe introivimus et de hæreticis capitulis multa contendimus. Et juravi mus sæpius imperatori piissimo, quoniam possibile non est communicare nos cum his qui contraria sapiunt, nisi capitula hæc fuerint abdicata, et quia nec si abjecerit Cyrillus capitula sua, suscipietur a nobis, eo quod princeps factus sit nuperæ hujus hæreseos; et nunc usque nihil obtinere potuimus, eo quod adversarii valde insistant, et hí qui au diunt, non increpent, eis resistentibus impudenter, neque compellant eos ad disceptationem collocutio nemque venire. Illi namque capitulorum discussio nem modis omnibus fugiunt, et de ipsis nec loqui omnino contenti sunt. Nos vero per orationes ve stras usque ad mortem sumus parati persistere, et neque Cyrillum suscipere neque capitula quæ ab eo exposita sunt, nec istis communicare, nisi ex pulsa fuerint, quæ male subintromissa sunt fieri. Rogamus igitur et sanctitatem vestram, ut nobis ea dem sentiatis, et eamdem perseverantiam demon.. stretis. Pro pietate enim certamen habemus; in qua sola nobis est spes, et propter quam speramus Salvatoris nostri benignitate nos perfrui in vita fu tura. De Deo amicissimo vero atque sanctissimo episcopo Nestorio noverit religiositas vestra, quod studium nobis fuerit ut misceremus de illo sermo nem; et interim non pervaluimus, eo quod cuncti adversarii et ad ipsum nomen sunt infeste dispositi. Dum se tamen ista sic habent, festinabimus, si tempus invenire potuerimus, placabilesque audito res, et hoc facere absque dubio; tamen, si Domi nus nostræ intentioni cooperator exstiterit. Ut vero neque hoc ignoret sanctitas vestra, scitote, quod videntes, Cyrillianos tyrannide, seductione adula tioneque ac muneribus omnes fere, ut ita dicamus, evertisse, frequenter piissimum principem rogave rimus, et magnificentissimum judicem, ut et 665 nos ad Orientem et religiositatem vestram ad pro pria ire permitteret, hoc reputantes, quia in vacuum) 7 Typum. Formam. Editio Basil. specimen. B. 8 Hæc epistola exstat quidem t. IV, p. 1337; sed h. 1. inserendum esse duximus textum ad exemplum, quod secutus est Mansius 1. c. p. 801. Joann. Re petendum fuit nomen Joannis.

moraremur, nihil proficientes in causa præsenti, tam fidelem principem protestentur, et simul eo quod Cyrillus nobiscum modis omnibus fugiat habere conflictum, sciens manifestam convictionem blasphemiarum, quas in duodecim capitulis suis exposuit. Placuit autem post multas preces nostras piissimo principi, ut unusquisque nostrum rever teretur ad propria, ita ut Ægyptius et Memnon Ephesius in locis permaneant propriis. Sic enim poterit universos idem Ægyptius obcæcare per pro pria munera, ut ipse quidem, postquam mala multa millia perpetravit, ad sedem propriam revertatur, innocens autem vir ad suum monasterium mittere tur. ' Contestatio prima Joannis, Antiochena sedis pa triarchæ, et reliquorum sex, quam Theodosio impe ratori a Chalcedone direxerunt, quando eis illic relictis intravit Constantinopolim cum his missis, qui erant in legatione a beato Cyrillo, et synodo, quæ pariter convenit in Ephesum. toties promisimus, ut tam vitam nostram, quam corpora in certaminibus, quæ habemus pro fide, ponamus. Propter quod coram Deo, qui omnia eon spicit, et Domino Jesu Christo, qui cum justitia judicaturus est universos, et sancto Spiritu,. cujus gratia gubernatis imperium, et electis angelis, qui vos servant, quos et astantes videbitis illi terribili throno, et illas terribiles actiones, quas incessanter offerunt Deo, quas quidam nunc oblitterare per tentant, quæsumus ut eam quæ nunc expugnatur, ulciscamini pietatem, et jubeatis, ut hæretica illa capitula, quæ superintroducta sunt fidei, expellan tur, quia sunt omnimode a rectis dogmatibus aliena et hæreticis vesaniis consona, aut certe si quis eorum qui consenserunt et subscripserunt eis, et post veniam, quæ a nobis promissa est, vult ultra contendere, hunc venire ad medium jubeatis, et manifeste illum sub ecclesiasticis increpationibus tuæ pietatis judicio vindicate. Nihil namque ab bac re, o imperator, tuo dignius esset imperio, pro qua et contra Persas olim et contra alios barbaros bello contendere festinasti, Christo tibi præclaras re tribuente victorias, eo quod pro eo promptus exsti teris. Fieri vero coram tua pietate quæsumus in quisitiones in scripto. Sic enim procul dubio facilius dignoscentur, et omni futuro tempore convincen tur, quicunque deliquerint. Si qui vero pro his quæ peccando commiserunt, bæsitantes ferre ser mones seu reddere rationes, rectam fidem velut ex donatione imperantes subjugare voluerint, tui erit justi judicii providere, si non et ipsum voca bulum perdiderint magistrorum, qui hæsitantes certare pro his dogmatibus, quæ inducunt, et non convolentes probare quæ direxerunt, ne ſeeisse impie convincantur, nec ea expellere dignantur, ne forte infructuosa eis habita inter semetipsos con spiratio fiat. Jam siquidem meditantur, ut pro hujus impietatis præmio sedium restituantur prin cipatus, et alias ad corruptionem canonum formulas, quæ et per ea quæ olim sunt ab eis tentata jam proditæ sunt, et adhue demonstrabilius elucescent, nisi tuum talia compescat imperium. Nam videbit eos non multo post etiam pietas tua hujus prodi tionis mercedes tanquam capta de fide Christi vo lentes spolia dispertire'. Nos vero olim quidem, dum quædam præsumpta sint 667 reverendissimo quondam Hierosolymitanorum Juvenali quievimus, dum certe quæ debeamus bellare pro regulis vide remus. Tunc quasdam festinationes et phantasias ejus hujusmodi contra utramque Phoeniciam et Votivum fuerat, neque a quolibet alio propter spes futuras et incongruas pietatis verbum prodi, nedum ab his, qui sacerdotale officium sunt sortiti et Ecclesiarum defensionem: quos nescimus quo modo concupiscentia præsidendi, et principatus amor, et frigidæ quædam promissiones ad hoc usque deposuerunt, ut omnia quidem Christianorum præcepta despicerent, soli vero ejus viri intentioni servirent, qui ex præventu omnia speravit tam sibi quam etiam his qui ad hoe ei cooperati sunt, eve nire. Dicimus vero Alexandrini Cyrilli, qui solius controversiæ causa hæretica sanctis Dei Ecclesiis superinducens dogmata, et hæc convincenda præ sentiens, per solum Memnonis ministerium et epi scoporum conniventiam prædictorum, diffugere speravit eorum quæ peccando commiserat ultionem. Unde et quietem nimis cupientes, et in reliquis tenendam patientiam judicantes, circa hujusmodi tamen quietem patientiamque, perditionem fidei reputando, ad solos vos, qui cum superna virtute mundi salus estis, supplicationem convertimus, ad vos specialiter attinere putantes ea quæ fiunt pro pia religione certamina, tanquam qui etiam nunc usque servastis eam, et per ipsam valde servamini. Nunc vero adhibemus supplicationem, sicut utique in conspectu sanctissimi Dei futuram satisfactio nem, peroraturam pro 666 nobis, si nihil eorum, quæ pro religione facere possumus, per segnitiem omittamus, si et publicemus pro ea tuæ pietatis sermones. Non est enim, quod amplius queant temporibus Christianis agere sacerdotes, quam ut ' Hujus epistolæ exemplum in Auctario p. 82 (vid. supra, t. IV, p. 1338), et in Actis adversus Cyrillum, p. 727 exstare, monuerat Garnerius. Damus illam ex Mansii t. V, p. 802. Contestatio. Hujus et duarum sequentium contestationum mentionem facit Theodor. in epist. cx, ad Domnum Antiochenum. B. Nos vero, etc. Editio Winteri: At ex nobis quidam a pientissimo Juvenale Hierosolymitanorum_olim ordinati, siluimus, quamvis pro canonibus certandum esset, ne videremur nostræ gloriæ causa docere. Et nunc quoque illius studia et præstigias tales per Phoenicen secundam et Arabiam non ignoramus. Lupus existimat versionem codicis Cassinensis esse meliorem. Quanquam autem difficile sit de hac re ferre judicium, cum Græco textu.co reamus, ego tamen arbitror editionem Basileensem esse convenientiorem historia Juvenalis.. B.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. Arabiam minime ignoramus. Nec tamen de his honorifice præponentes, non solum per judices no stros, sed etiam per nos ipsos aggregare vos vo luimus: impium esse et indignum nostro credentes imperio, si fastidientibus' nobis, et non omnia, quæcunque possibile est, facientibus, dividerentur Ecclesiæ. Quoniam vero neque uniri vos possibile factum est, nec ad reddendam rationem de his, circa quæ dubitatio est, venire voluit venerabilitas vestra, decrevimus ut orientales episcopi ad suas patrias et Ecclesias revertantur, et synodus Ephesina solvatur: ita videlicet ut Cyrillus intret Alexan driam, Memnone in Epheso permanente. Hoc enim significamus vestræ religiositati tantummodo, quod. quandiu vivimus, Orientales adjudicare non possi mus. Coram enim nobis nulla ex parte eonvicti sunt. Si igitur ulla pacis remansit intentio, hanc potius eligentes nobis absque contentione rescribite. Alias de profectione vestra, mox ad ista, quæ scri psimus, cogitate. Nos enim mali alicujus causa non sumus. Si qui sint, cognoscit Deus. interim contendere possumus, qui certe de ipsis quoque civitatibus, quarum nobis cura commissa est, et ab ipsa, si oportuerit, vita facilius abscede mus quam relinquamus devotionem pro fide bel landi. Sed contra horum quidem spes tam Dei judi cium quam tuæ pietatis opponimus. Nunc autem quæsumus, ut de prima et sola fidei pietate sit cura, et ne illum, qui sub sanctæ conversationis Constantino vix tandem splendor est factus reli gionis orthodoxæ, et præterea est confirmatus per beatos avum tuæ pietatis et patrem, à tuo vero imperio in alteras quoque barbaricas gentes, et in Persarum firmatus est regione, periclitetur in ipsis imperialibus aulis et juxta vestram mergatur tran quillitatem, Non enim duplices Christianissimi do ctrinas in Persidem directurus es, imperator, nec aliquid apud eos magnum fides nostra putabitur, dum contendentibus nobis nemo sit judex, nec duplicibus prædicationibus sive mysteriis commu nicatur sana mente quilibet, nec vero pie est quis a tantis patribus abscessurus, et sanctis, et qui re prehenduntur in nullo. Sed nec suavia, quæ ad im perium pertinent, eorum qui ad invicem contraria sentiunt, ordinibus ascribentur, nec parum ridi culum erit, quod tribuemus hostibus, et alias multa millia quis malæ contentionis eorum dinumerare poterit læsiones? Si vero est, qui parvum cœlestium rerum putet affectum, facilius quidem quilibet sit alius, quam cui Deus omnem mundi tribuit pote statem. At vero nobis omnino est suscipere a tua potestate judicium. Deducit namque mentem tuam Deus ad integram eorum, de quibus quæstio est, comprehensionem. Si vero est aliquid, quod modo prohibeat (non enim cuncta illa nobis effabilia sunt, quæ tuæ pietati de rebus seu circa ipsas res con stant), certe ad vel propria recessum nobis facilem securumque esse a tua tranquillitate deposcimus. Commissas eniin nobis urbes non parum noceri ex hac mora conspicimus, dum certe hic nihil hæc ipsa proficiat propter eos, qui et contra tuam, sicut claret eligunt contendere pietatem. Post contestationem Joannis et aliorum episcopo rum, qui in Chalcedone retenti sunt intrante im peratore in Constantinopolim cum parte adversa, hæc ad Ephesum sacra directa est episcopis, qui cum Alexandrino 668 episcopo convenerant, cujus post præfationem talis est textus. Nos, Ecclesiæ pacem cunctis aliis occupationibus Missa sacra ultima omnium. Directa est, quando jam redierat in civitatem suam beatus Cyrillus, Alexandriæ patriarcha. Contestatio secunda ³., quam Joannes Antiochenus episcopus et reliqui ' sex ex totius synodi, a qua directi sunt, imperatori Theodosio ad Constantino polim direxere, persona. Sæpe jam pietatem vestram et per relationes* edocuimus, quia periclitatur rectæ gloriæ dogma corrumpi, et Ecclesiæ corpus exscindere moliuntur hi, qui omnia confundunt, quique tam cunctas ecclesiasticas sanctiones, quam omnes calcavere imperatorias leges, et universa pariter miscuerunt, ut hæresis, quæ a Cyrillo est Alexandrino promul gata, firmetur. Nam dum convocati a vestra pietate fuissemus ad Ephesum, ut discuteremus eas quæ exortæ sunt quæstiones, et evangelicam atque apo stolicam fidem, quæ a beatis Patribus est exposita, firmaremus, dum nec cuncti episcopi convenissent qui fuerant convocati, illi fecerunt particulare cón cilium, qui hæretica illa capitula Arii et Eunomii atque Apollinarii vesaniæ consona inter gesta, quæ in scripto sunt habita, firmaverunt, et quosdam quidem seducentes, aliquos vero, qui de hæresi pulsabantur, ad communionem 669 suscipientes non præveniente judicio, aliis vero excommunica tionis solutionem pro mercede reddentes, nonnul los autem spe principatus * incompetentis armantes, sibimet ipsis multitudinem collegerunt; tanquam * Sacra. Hujus sacræ constitutionis seu decreti regii mentio expositioque luculenta fit toto capite decimo Garne quarto partis tertiæ Actorum concilii Ephesini, quod Græce ibi et Latine exstat, pag. 1057. G. rius monuit tantum, hanc epistolam exstare in Auctario p. 83 (vid. supra, t. IV, p. 1341) et in Actis adversus Cyrillum, p. 728. Damus illam ex Mansii t. V, p. 805, et reliqui. Locus iste mancus est in textu Mansii p. 805. Secuti sumus pleniorem lectionem, quam in Scholiis commendavit Baluzius. " rela siones. Non quidem in scriptis, sed per legatos synodi, si vera est vetus interpretatio edita a Wintero. B. princip. Sive honoris, ut in editione Basileensi, hoc est, injecta spe episcopatus. B.

nescirent, quod fidei pietatem non ostendat multi- vero absque collecta tanto tempore permanentes, tudo, sed veritas. Lectæ sunt quidem item litteræ et in 670 Epheso, et hic et illic, atque hic peri pietatis vestræ, quas per Candidianum magnificen- culorum millia perpessi, et lapidati a servis, amictu tissimum comitem direxistis, quæ continebant, monachali coopertis, et hac paulo minus subito in quod oporteat cum charitate fraterna et pacifice terempti. Quievimus quippe pro fidei pietate omnia eas, quæ pullulaverant, discuti quæstiones, conve- sustinentes. Post hæc placuit pietati vestræ et nos nientibus his qui convocati sunt, Deo amicissimis et illos pariter convocare, et eos qui pertinaces omnibus episcopis pariter, et nihil lectio tanta sunt, cogere ad dogmatum venire disceptationem. profecit. Venit Palladius devotissimus magistrianus, Dumque hoc futurum sustineret pietas vestra, ad alteras' imperii vestri litteras deferens, significan- civitatem profecta est. Et illos quidem qui accu tes, quod oporteat omnia, quæ particulariter facta santur hæresis, et quorum quidam quidem propter sunt, exstirpari, et ab initio reconvenire concilium, hoc a nobis damnati sunt, alii vero excommunica ac verum dogma firmari. Et hoc quoque pium tioni subjecti, qui etiam nunc jam sub alia regula decretum vestrum consuete contemptum est ab his, obnoxii sunt, ad civitatem venire præcepit, et qui temere universa præsumunt. Advenit deinde sacerdotii ministerium gerere, et episcopum conse magnificentissimus magister Joannes, qui omnium crare. Nos vero, qui certamen pro pia fide susce tunc usque largitionum comes erat, alteras * defe pimus, et omne periculum pro rectis elegimus susti rens, significantes, quod trium depositio a vestro nere dogmatibus, nec urbem jussit intrare, nec imperio fuerit approbata, et quod pullulantia scan- propugnare pro fide, dum expugnetur ab aliis, ne dala oporteret evelli, et solam fidem, quæ in Nicæa' que pro dogmatibus rectis insistere, sed nec ad › heatis et sanctis Patribus exposita est, ab omnibus propria saltem redire concessit. Et sumus Chalce roborari. Etiam istam legem consuete transgressi done anxii, et coarctati gemimus de schismate, sunt, quod omnibus ludunt. Non enim quieverunt quod contra Ecclesiam meditantur. Hujus rei gra etiam pro hujusmodi lectione, et communicantes tia, tanquam qui nullum responsum potuimus depositis, et eorum nomina, quasi essent episcopi, obtinere, necessarium duximus pietatem vestram nominantes. Nec vero passi sunt abdicare, quæ ad per has litteras edocere in conspectu Dei et Christi morbum corruptionemque piæ fidei sunt promul- ejus et sancti Spiritus, quia si quis ante restitu gata capitula. Et hæc dum sæpius ad disceptationem tionem rectorum dogmatum fuerit ordinatus ab vocarentur a nobis. Paratas enim hæreticorum his, qui hæretice de fide sentiunt, omnem necessa capitulorum convictiones habuimus. Et testis est esse Ecclesiam separari, scindentibus sese et popu horum præfatus magnificentissimus magister, qui lis et cleris et contra invicem collidentibus. Nullus et nos et ipsos et tertio convocavit et quarto, enim pie sentientium sustinebit, ut illis communi dumque hoc proponeremus, audiit. Rogavimus cet, qui hæretice colunt et perditioni salutem pro prins hæc propter illorum pertinaciam, ut huc priam dedicant. Dum vero id contigerit,· vestra evocaremur. Et venimus, nec paululum remorati. præter intentionem propriam pietas ágere com Nec ex quo venimus, aliquando cessavimus, et pelletur. Schisma enim utique contra voluntatem coram pietate vestra et coram consistorio excellente confirmabitur, et contristabuntur hi, qui pro fidei rogantes, ut pro capitulis certamen exciperent, et veritate certant, eo quod proditorię proprias ani aut ad conflictum venirent, aut certe pellerent ea mas tradere minime acquiescant, neque consentire tanquam fidei orthodoxæ aliena, et permanerent his, qui impia Cyrilli capitula vindicare contendunt. in sola fidei expositione beatorum Patrum, qui Multi autem sunt, qui pro fidei pietate certant, Nicæ convenerunt. Et ecce illi quidem, qui nihil tam nos orientalis diœcesis universi, et quæ no horum facere voluerunt, sed in hac hæretica con- biscum sunt cunctæ provinciæ ex Ponti atque troversia persistunt, quæ ad ecclesiastica et sacer- Asiæ ac Thraciæ regione Illyricique et Italiæ. Nec dotalia officia pertinent, permittuntur implere; nos Denim ulli episcopi his Cyrilli dogmatibus acquie ' alteras, etc. Id est, rescriptum imperiale, quod editum est supra. B. * alteras. Eas nimirum, quæ að. episcopos utriusque concilii datæ sunt, de quibus dictum est ad cap. 19. B. ' Italia. Epistola legatorumı conciliabuli ad Rufum Thessalonicensem: Italos quoque certum est novitatem illam nequaquam laturos esse. Mirum est Orientales connumerare Italiam inter provincias quarum episcopi adhærebant Joanni Antiocheno et reliquis qui cum ipso erant. Nam Catholici scribentes ad imperatorem Theodosium post adventum Joannis comitis sacrorum aperte supra profitentur, quod verum erat, omnem Occidentem cum maxima Roma resi dere in vera synodo Ephesina; et rursum iidem ad eumdem principem scribentes per Arcadium, Juvenalem, et cæteros, aiunt supra universum occidentale concilium per eos qui directi sunt sanctissimos episcopos ana thematizasse Joannem Antiochenum et reliquum recessionis concilium; et Theodoretus supra cap. 20 scribit Occidentem consentire adversariis Nestorii. Seio supra cap. 7 inter episcopos qui cum Joanne Antiocheno erant, subscriptum reperiri Theodorum episcopum Italiæ. Verum hanc subscriptionem esse mendosam nos illic monuimus. Scio præterea Orientales in epistola ad Ruſum episcopum Thessalonicensem scripta mentio nem facere Martini episcopi Mediolanensis tanquam eorum synodo consentientis. Sed ego valde puto Martinum, qui nondum sciret divisos esse episcopos, ad synodum Ephesinam scripsisse, et cum ejus epi stola incidisset in manus Orientalium, ad se scriptam dixisse, quorum synodum esse legitimam putabant,

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. scere patientur, qui etiam vestræ pietati codicem vinciæ, ex quibus congregati sumus. Non igitur beatissimi Ambrosii " direxerunt, contraria huic, quæ nunc pullulat, cultura edocentem. Uti igitur tale nil fiat, nec amplius vestra 671 pietas æstue tur, quæsumus, deprecamur, rogamus, ut ante ordinationem non fieri sanciatis, nisi formam susce perint, quæ ad orthodoxiæ pertinent fidem, pro pter quam et congregavit nos amatrix Christi sum mitas vestra. Contestatio tertia “¸ ', quam Theodosio imperatori ii dem septem episcopi ¹ direxerunt. Non ad hæc evocationem vestræ pietatis spera vimus perventuram. Vocati enim sumus honori fice, sicut evocari ab imperatore convenit sacerdo tes. Et evocati ad fidem et confirmationem fidei sanctorum Patrum, juste pio imperatori obedientes advenimus. Et dum venissemus, neque ab eccle siastica recessimus consequentia, neque vestra constituta 'contempsimus. Sic conversati sumus a die, qua in Ephesum venimus, usque hodie, ve strorum nutuum secutores. Verum nihil nos circa præsentem vitam, sicut apparet, adjuvit custodia ordinis boni; magis vero, ut videmus, etiam vali dissime nocuit. Nam nos quidem, qui ea usi su mus, usque præsens in Chalcedone detenti degi mus, vix tandem vero nunc dimissi sumus, ut ad propria redeamus; qui vero omnia confude runt, et turba compleverunt mundum, et con tendunt Ecclesias separare, ac pietati evidenter obsistunt, quæ sacerdotum sunt gerunt, et utuntur ecclesiis, et illicite speratæ ordinationis ", ut pu tant, obtinent firma promissa, et ea, quæ ad pau perum offeruntur inopiam, expendunt seditionariis suis; cum certe non illis solis, sed etiam nobis sis imperator. Pars enim non parva tui Oriens exsi stit imperii, in qua semper recta fides effulsit. Super hanc vero etiam reliquæ regiones atque pro I Timoth. VI, 13 1 Ezech. III, 18. despiciat imperium vestrum, quia corrumpitur fides, in qua et vos baptizati estis, et vestri paren tes, in qua defixa sunt Ecclesiæ fundamenta, pro qua beati martyres multa millia pœnarum mortis libentissime susceperunt, cum qua et Barbaros vicistis et dissolvistis tyrannos, qua et indigetis in bello, quod nunc Africam " comprehendit. Erit enim vobis pugnator omnium Deus, si ejus pia dogmata defensetis, et prohibeatis exscindi corpus Ecclesiæ. Exscindetur enim, si superinductus fidei a Cyrillo et confirmatus ab aliis hæreticis sensus, obtineat. Hæc jam quidem sæpius in conspectu Dei et in Epheso et hic obtestati sumus, et vestram do cuimus pietatem, satisfactionem 672 nobis acqui rentes apud omnium Dominum. Exigit namque a nobis et istud, sicut Scripturæ divinæ in aposto licis atque propheticis eloquiis docent. Nam bea tus quoque Paulus exclamavit ac dixit: Obtestor in conspectu Dei, qui vivificat mortuos, et Jesu Christi, qui testimonium præbuit sub Pontio Pilato, bonam confessionem. Et Ezechieli Deus præcipit distinguere ab his qui in populo sunt. Et intermi nationem ponit dicens: Si non distinxeris, pereun tium sanguinem de manu tua perquiram 1. Hoc ju dicium metuentes, necessarium fore credimus hinc docere imperium vestrum, quia ea, quæ sunt Apol linarii et Arii et Eunomii, docent in Ecclesiis hi, qui eis impermisti 15 sunt, et illicite ac irregulari ter sacerdotium gerunt, et non salvant animas in gredientium, si qui tamen illos et audire con tenti sunt. Per divinam siquidem gratiam, quæ omnes homines parcendo gubernat, et misericor diter regit, et cunctos esse vult salvos, maxima pars populi sana est, et pro rectis dogmatibus pu gnat. Propter quos præcipue dolemus ac pungi mor animo, metuentes, ne paulatim serpens lan guor plures obtineat, et commune fiat hoc malum. Hæc nos vestram rursus docemus tranquillitatem, aliam vero, cui Cyrillus præsidebat, falsam. Nam cum episcopi qui Ephesum venerant divisi non sint ante finem mensis Junii, et epistolam ad Rufum datam constet mense Septembri, verisimile non est fa mam divisionis tam cito pervenire potuisse Mediolanum, et hinc ad Ephesinam synodum Orientalium re scribi potuisse. Quippe immensum est spatium si quis navali evectione velit hinc Ephesum contendere; et si terrestri itinere pergendum sit, a Mediolano usque ad Nicæam, quæ etiam aliquantum distat ab Epheso, sunt M. P. 1534, ut colligitur ex itinerario Hierosolymitano et ex itinerario Antonini Augusti. Quare cum legati synodi occidentalis qui missi sunt vi Idus Maias, Ephesum non appulerint ante initium mensis Julii, affirmari posse videtur famam divisionis ad Martinum Mediolanensem et epistolam ejus ad Orientales pervenire non potuisse intra trium mensium spatium, adeoque datam videri simpliciter ad sy nodum, sed in Orientalium manus incidisse; præsertim cum ii qui tractarunt historiam episcoporum Mo diolanensium scribant hunc Martinum sive Martinianum, ut ipsi vocant, dogma Nestorianum acri et vehe menti scripto confutasse, eumque librum Theodosio principi destinatum transmisisse ad ipsos Ephesini concilii Patres. B. 10 codicem beat. Ambr. Istius rei mentionen faciunt Orientales in epistola ad Rufum Thessalonicensem. Aiunt enim: Nam Martinus sanctissimus Deoque dilectissimus Mediolanensium episcopus 'ad nos scripsit, librumque beati Ambrosii de Dominica incarnatione ad piissimum imperatorem misit, qui hæ reticis illis capitibus contraria docet. B. "Garnerius remiserat lectores ad Auct., p. 84 (vid. t. IV, p. 1343) et Actorum adversus Cyrillum, p. 730. Explevimus hanc facunam ex Mansii t. V, p. 808. 1 direx. Chalcedone, ut habet titulus in editione Basileensi, omissus in editionibus conciliorum. B. 13 ordina tionis. Lupus putat hic agi de confirmatione depositionis Nestorii. Sed manifestum est intelligi bunc locum debere de ordinatione Ecclesiae Constantinopolitana; quam a Catholicis peractam fuisse patet ex narratione ordinationis Maximiani, quæ edita est supra B. “Africam. Cui incubabant Vandali, Alani et Gothi, ut docet Possidius in Vita sancti Augustini, c. 18. B. imperm. Id est, misti Ecclesiis. Ed. Basil. habet, ii qui permissi sunt Ecclesias habere. B.

nec unquam docere desistimus. Oramus ut annuat nam gloriam ipsorum in ignominiam *. Dicat per imperium vestrum deprecationibus nostris, nihil que subintroduci sanctorum Patrum, qui Nicæam convenerunt, fidei permittatis. Si vero et post hanc nostram deprecationem, et coram Deo commonitio nem, non acquieverit pietas vestra, nos et pulve rem pedum nostrorum excutientes cum beato Pau lo clamabimus: Mundi nos sumus a sanguine om nium 1. Non enim quievimus nocte ac die, ex quo in istam benedictam synodum venimus, et impera torem et judices et milites et sacerdotes et laicos con testantes,ne fiant traditæ a Patribus fidei proditores. Pars sermonis " unius, quo in Chalcedone dicunt usum Theodoretum episcopum Cyrensis Ecclesiæ. alium denuo prophetam: Væ, filii désertores; feci stis consilium, et non per me; et conspirationes, et non per Spiritum meum; ut adjiceretis peccatum su per peccatum. Convertimini, qui profundum iniistis consilium, et iniquum *. Dicat ad eos Isaias: Manus enim vestræ pollutæ sunt sanguine, et digiti vestri in peccatis. Lingua vestra locuta est nequitiam, et os vestrum iniquitatem meditatur. Nemo loquitur justa, quia concipiunt dolorem et pariunt iniquitatem. Ova aspidum ruperunt, et telam araneæ texunt *. Videte accusationem malitiæ, et fragilitatis nequitiæ con victionem, ova aspidum et telam araneæ. Hoc qui dem malitiæ partus, illud vero infirmitatis convi ctio. Addit ergo dicens: Et comesturus ex ovis eo rum, confringens invenit monstrum ". Vidisti mali tiam " languidam, vidisti eum qui expugnatus est, coronatum.Quia comesturus, ait, ex ovis eorum, con fringen invenit monstrum *. Quod est autem mon strum 674 nisi quia generare non potest? Ac si di ceret:Malitia non potest venire ad perfectionem. Præ dica igitur nobis etiam spem malitiæ. Ait enim, quod mirum est, sic dicens. Et in eo basiliscus. Hoc est mirum, quia et basiliscus in eo, et monstrum. Ba siliscus vero malitiam significat. Quia enim bestia hæc amarissima est" omnium reptilium, ipsi par tum malitiæ comparavit. Monstrum vero idem rur sus propter fragilitatem malitiæ dixit. Sequitur demum sententia hæc: Tela eorum non erit ab ope ribus manuum suarum▾. Cur hoc? Quia opera eorum iniquitatis. Dic et speciem iniquitatis: Pedes eorum ad malum currunt ×. Ad quid faciendum? Et velo ces sunt ad effundendum sanguinem. Quid ergo ad hæc? Contritio et infelicitas in viis eorum. Semitæ namque illorum, per quas ambulant, perversæ sunt, et viam pacis ignorant. Vere lamentationibus digna sunt ista, ut contra sacerdotes loquantur talia sa cerdotes. Sed ista nos dicimus, non tam illos ac cusantes, quam vobis potius providentes. Et post aliqua: In veritate expavit super hoc cœlum, et am pliore terra est perturbata formidine, dicit Dominus. Quoniam duo et nequam fecit populus meus. Me de reliquit fontem aquæ vivæ, et foderunt sibi lacus contritos, qui aquam continere non poterunt v. Dicit ad eos Dominus per Jeremiam prophetam: Trans Christus præsit nostro sermoni, per quem et ipsi sermones et nos ejus divinorum ministri verbo runı; Christus, qui positus est ™ in ruinam resur rectionemque 673 multorum, et in signum, cui contradicetur, olim quidem ab Israele carnali, nunc vero etiam a spirituali; Christus, qui infidelibus quidem offensionis est lapis et scandali petra», non confundit autem credentes in se; Christus ille lapis, quem reprobaverunt ædificantes, et factus est in caput anguli; Christus Ecclesiæ fundamen tum; Christus lapis ille qui sine manibus est abscissus, et mons factus est magnus, et operuit orbem terræ secundum prophetiam Danielis; Chri stus, pro quo et cum quo et propter quem nos expugnamur et propter quem nos sumus ab im periali civitate prohibiti; sed non sumus cœlorum regno privati. Civitatem namque habemus Jerusa lem, cujus artifex ædificator est Deus, juxta Pauli apostoli vocem P. Christus propter quem Propon tidis undas navigare præsumitis, ut nostram vocem audire possitis, imaginem vocis esse putantes ve stri pastoris. Concupiscitis enim delectabile melos audire vestri pastoris, illius pastoris quem com pastores ejus calamorum 18, sicut arbitrantur, sub scriptionibus peremerunt, ad quos Deus exclamat per prophetam: Pastores multi corruperunt vineam meam, polluerunt partem meam; posuerunt partem meam desiderabilem quasi intransmeabile desertum 9. Dicat de ipsis per alium quoque prophetam: Se cundum multitudinem suam peccaverunt mihi. Po- ite ad insulam Cethim, et videte *. Non vultis, in 1º Act. xx, 26. m Luc. 11, 34; Isa. vii, 14; xxvmi, 16. x1, 10. Jerem.xıı, 10. Ose. IV, 7. Isa. xxx, 1. Jerem. 1, 12, 13. ibid. 10 s . sq. I Petr. 11, 6, 7. • Dan. 11, 34 seqq. P Hebr. Is). L, 3-5. u ibid. 5. ▼ Isa. LIX, 6. * ibid. 7. "Exstat quidem ista homilia una cum Garnerii scholiis, supra, p. 106 seqq.; exhibemus autem illam h. 1. ex Mansii t. V, p. 810 seqq. 17 sermonis. Titulus in editione Basil. sic habet: Pars homi liæ Theodoreti episcopi Cyri, dicta in Chalcedone cum essent abituri. Mutatus est pessime in tomis conciliorum hoc modo: Pars homiliæ Theodoreli episcopi Cyri Chalcedone ad schismaticorum legatos Nestorique fautores habitæ. Pessime, inquam. Nam præterquam quod nihil istiusmodi legitur in antiquis libris, recte animadvertit Lupus, hunc sermonem habitum ad Constantinopolitanos, qui Chalcedonein ac 18 calam. subscr. In damna cesserant eo tempore, quo episcopi ex Epheso evocati illic tendebant. B. 19 Vidisti malit, Ed. Basil. Vidisti malitiam in tionem Nestorii subscribentes in concilio Ephesino. B. firmantem, vidisti offendentem non offendentem, vidisti eum qui impugnatur, coronatum. B. Vid. supra, p. 107. 10 monstrum. Supra, p. 107 leg. urium. amar. Winter. ferocissima. B. Sic quoque supra, p. 207.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA quit, acquiescere verbis nostris, non consentitis pro phetis, non suscipitis legem, non creditis Scri pturis divinis? Paganorum filios doctores asciscite. Ite ad gentes, et discite, quomodo putativi dii ho norentur ab eis, qui certe non sunt dii. Transite ad insulas Gethim, et videte, et in Cedar transmittite, et omnino perquirite, si facta sint talia. Quæ talia? Si mutabunt gentes deos suos. Quales illos? Qui certe dii non sunt. Et cur dicis hæc? Populus autem meus mulavit gloriam suam, et nihil ei pro derit. Hæc etiam de istis convenit dici. Nam genti lium pueri ligna et lapides honorantes, immorta lia hæc appellant. Tu autem, qui eos illa prohibes adorare, et solum verum Deum admones colere, qui montes in penso statuit et in statera colles a, qui manu sustinet aquam et palma cœlum, et om nem terram gubernat, qui statuit cœlum sicut cameram, qui tenet gyrum terræ totius et habi tantes in ea tanquam locustas b, qui verbo suo fecit hæc omnia, et in uno momento temporis præ sentavit tanquam futura sint, prius quæ ante non fuerunt, et qui dedit quæ non erant ut essent, propria voluntate, tu nunc 'velut 675 hæc omnia oblitus, passionibus subjicis eum, et tanquam pas sibilem Dominum sic adorari quasi legislatione promulgasti. Paganorum quidem, sicut dictum est, pueri, ĉupiditatis nimietate languentes, et coelum vocant impassibile, et solem impassibilem nomi nant, et leges de stellis velut immortalibus ferunt, et terram, quam conculcant, deificant. Nos vero invisibilem, increatum, incomprehensibilem, im perscrutabilem credimus esse passibilem? Absit! Salvator noster ac benefactor, 'ne unquam sic a tua recedamus adoratione, ne tuam sic igno remus naturam, ne usque adeo circa tua simus indevoti dona, neque liberatorem nostrum pasši bilem suspicemur, qui nos ex passionibus ad im passibilem transduxit, qui donavit impassibilitatem passibilibus. Hanc deprecationem Deo et pro nobis et pro vobis offerimus, cui gloria in sæcula. Amen. Sed eam ex nomine beati Theodoreti posuit Ire næus, qui dum Nestorianus fuerit, ut pro illo in exsi lium mitteretur, sciens doctrinam Theodoreti in Ecclesia Dei præfulgere, voluit propter illa, quæ post gesta sunt, ut varium denotare *. Idem vero Irenæus et ista posuit post prædicta dicens Sermo Joannis Antiocheni quem dixit in Chalcedone a Isa. XL, 12. b ibid. 22. • Psal. LIX, 9. post sermonem Aphtohnii presbyteri et episcopi Theo doreti Sancta lex est, ut quæ filiorum sunt, patribus deputentur. Meus est igitur Galaad, et meus est Ma nasses ©. Magis vero non mei, sed Dei sunt, qui nostrum sanctum gregem congregavit ad nos, in stantiamque illi pro pia fide donavit super alia bona. Ego vero ad hoc surrexi tantummodo, ut salutarem vos pariter et valedicerem vobis. Carpe mus namque iter, vobiscum manentes; et rursum vobiscum sumus, ad fratres nostros euntes. Per manet enim sine impedimento ubique dilectionis natura. Saluto vos atque rogo, ut pacem habeatis ad Deum, qui ante quidem Christiani fideles eratis, nunc vero etiam confessores. Omnis, qui magnam se novit obtinuisse substantiam, fortiter decertat, et cum pro his quæ possidet laborare non piget, ne perdat hæc ipsa quæ possidet. Nemo igitur vo bis auferat paternam fidem, quam nos quoque sicut depositum filiis commendamus. Attendite ad patres nostros atque majores, quos nec tormenta, nec mors, nec aliud quodvis humanum valuit ab effectu 676 fidei submovere. Nostris vero tem poribus parvæ minæ sunt, magna est merces; parvæ passiones, sed magnæ coronæ. Nemo vobis depositum rapiat, dico vero ad integritatem do gmatum. Nemo vobis deitatem persuadeat esse passibilem, neque unam naturam divinitatis et corporis. Nam illa quidem semper est per se di vina substantia, illam vero suscepit. Unde con junctionem prædicamus, non vero confusionem; unitionem, non tanquam aliorum misturam. Deus istud propter illud, Filius hoc propter illud, omnia hoc propter illud.Adoratur cum illo, glorificatur cum illo. Et hinc conjunctum inseparabiliter, ipsum na turæ primitiæ nominatur. Hæc custodite, et Dens pacis erit, vobiscum, defendens vos quo ipse novit modo. Ipsi honor et gloria in sæcula. Amen. Epistola "sancti Joannis Antiocheni episcopi, quam præfecto scripsit ab Ancyra. Insatiabile quiddam revera nequitia est, et in satiabile nimium. Et hoc ex aliis quidem quis plu rimis videat? Nihilominus vero et ex istis, qui om nes quidem principum leges, omnes vero calcave runt ecclesiasticas sanctiones, et sursum versum cuncta fecerunt. Non satiati " enim Firmus atque **Quibus verbis studium suum erga Theodoretum aperte prodit, qui has collegit vertitque in Latinum sermonem epistolas: sed veritati vim pariter facit. Nam quis, præter Lupum, sane parum periti scholia ste nimium laudatorem, non a Theodoreto pronuntiatum hunc sermonem fuisse, sed ab Irenæo confictum pulet? G. * Garnerius remiserat lectores ad p. 37. (Vid. supra, p. 110, Ed. nostræ). Damus interpreta tionem aliam, quæ exstat apud Mans. t. V, p. 812. "Epistola. Scripta, postquam catholicis episcopis ab Ephesina synodo legatis, in urbem CP. admissis ad ordinandum episcopum, Chalcedone relicti schismatici, pedem inferre in urbem vetiti sunt, jussique statim in proprias sedes remeare. In his Antiochenus, cuin terra iter ageret, Ancyraque transiret, inde præfecto significat, se Maximianum episcopum a Catholicis ordinatum, nunquam agnituros. G. præf. Antiocho. M. satiati. Ed. prior habebat sauciati, Eamdem lectionem in textu expressit, in Notis vero emendavit Baluzius.

Theodotus et qui cum eis, iniquitatibus, quæ in omnibus modis evacnari non sinit, nec permittit et Epheso, et quæ in Chalcedone factæ sunt, et sedi tionibus, quæ in Constantinopoli, eversione pio rum dogmatum. Nunc rursus illicitis omnia ten tant loca turbare. Nam nunc quoque cooperatorem sumentes illum * quem in Constantinopoli produxe runt, direxerunt contra nos ad Ancyram litteras, in firmiores araneis, et inaniores umbris: multam ta men eorum nequitiam prædicantes. Nam dum prius ipsi a nobis excommunicati sunt, eo quod hære ticis subscripserint Cyrilli capitulis, eorumque impietatem roborare præsumpserint, dumque ex communicationis conculcaverunt terminum, comministrant condemnatis, et secundum san ctorum Patrum regulas per hoc ipsi quoque depo siti sunt, suspensiones 677 contra nos segregatio nesque miserunt: simile aliquid facientes, velut si quis vinctus, et adhuc ipsis vinculis obnodatus, vincientem se vincire conetur. Memor est autem magnificentia vestra, quod et quando Chalcedone degebamus, sæpius et piissimo principi et vestræ magnitudini dixerimus, quod quicunque a damna tis atque excommunicatis ordinatus fuerit, ordi nationem habeat illicitam et iniquam. Quomodo autem veniet Spiritus gratia orantibus eis, quibus interdicta est sacerdotis oratio? Hoc et olim do cuimus magnificentiam vestram: et notum facimus in præsenti, quia nos nec istos esse scimus episcopos, nec illum, qui ab istis est factus. Nam illi quidem transgressione regulæ sub regulæ facti sunt poena; ille vero ab eis nihil accepit: quia nihil habebant quod impertirentur illi, qui semetipsos ante privaverunt. Hæc si potestas vestra probaverit, quæsumus ut etiam piissimo et amico Christi imperatori nostro le gantur, et magnificentissimo gloriosissimoque præ posito, et omni amico Christi consistorio, sive se natui: ut universi cognoscant, quod nos usque ad præsens nulli nosmetipsos subjecerimus cri mini, et ordinabiliter omnia, et consequenter, se cundum quod placet regulis, egerimus. Epistola Joannis Antiocheni patriarchæ, et om nium, qui in eadem civitate pariter convenerunt, episcoporum, ad imperatorem Theodosium, post certamina, quæ hi habuerant episcopi in Epheso et Chalcedone. Scientes, quod vestrum pietate ornetur impe rium, et quod evangelicis et apostolicis dogmatibus faveatis, evangelizamus serenitati vestræ, præ om nibus hoc vos lætificare præcipue cognoscentes, quod per divinam gratiam, quæ orthodoxam fidem d Psal. cxvin, 136. effluere, sed semper scintillam relinquit, et per hanc reaccendit exstincta, omnes orientalis diœcesis episcopi, et clerici, et populi rectis sint salvi do gmatibus, et perseverent in fide, quæ a beatis Pa tribus exposita est in Nicæa congregatis. Et eligunt potius 'omnibus privari corporis membris, quam vel unam rectæ illius confessionis syllabam prodere, Propter quod et Cyrilli capitula, tanquam valde contraria et sanctorum apostolorum doctrinæ, et sanctorum Evangeliorum prædicationi, et exposi tioni fidei, quæ in Nicæa facta est, exsecramur uni versi. Et amicam Deo vestram quæsumus summi tatem, in nulla Ecclesiarum, quæ sunt sub cœlo, permittere dogma illud impium prædicari; sed ut nefas et blasphemiam ab universo mundo ſugari præcipere. Decet enim vos, quia ab ipso Domino Christo sumpsistis imperium, servare illi mundam dogmatum traditionem,678 omni additamento hæ reseos liberatam. Sic enim super præsens imperium fruetur vestra pietas et futuro, quod et curis est liberum, et non recipit finem, sed illud, quod se nescere non potest, immortale gaudium tenet. Joannes episcopus Antiochiæ. Incolumem vestram pietatem, et multis anno rum curriculis perdurare oro Ecclesiis Christi, et Romano principatui, Deo amicissimi, et optimi Dei cultores, et piissimi imperatores. Similiter et omnes pariter convenientes episcopi subscripserunt. Epistola Theodoreti episcopi Cyri quam scripsit að populum Constantinopolitanum, per quam ostendi tur, quod non solum prius et posterius, sed et quando ab Epheso ad Chalcedonem et a Chalcedone redivit ad Ecclesiam suam, semper fidem catholicam præ dicaverit, licet Nestorium damnare listulerit, non credens illa ejus esse dogmata, quæ et ipse Nestorius denegabat, et in Epheso ex quaternio nibus sub ejus nomine, nullo teste probata cre debat. Quale quiddam patiuntur et faciunt avium ma tres, quoties nidos suos deprædandos aspiciunt (anxiantur enim, et garrulæ stridunt, et ad similem volatum teneros adhuc pullos hortantur, ut aucu pantium manus effugiant): tale aliquid patior si mul et facio, lamentationes vestras ex litteris au diens, et quasi vos garrule stridentes ac tremule, mentis oculis cernens. Inspectis namque ipsis litteris, mox lacrymarum cunctos humores ex pendi, et sicut dicit Propheta: Exitus aquarum deposuerunt oculi mei 4. Et tacens simul ac ge "Firmus atque Theodotus. Firmus Cæsariensis in Cappadocia antistes, Theodotus Ancyranus. Eximia uterque fide, ac tuendæ religionis studio adversus Nestorii fraudes insignis. G. 28 illum. Id est, Maxi mianum episcopum Constantinopolitanum, ordinatum a septem episcopis catholicis Constantinopolim missis a sacro concilio, inter quos fuerunt Firmus et Theodotus. B. "Epistola. Scripta ante discessum e Chalcedone adeoque superiori præponenda. G. non credens. Ut nempe solent viri hæreticæ sectæ addicti pertinaciter sua esse illa dogmata pernegare, quæ anathemate vel synodus œcumenica vel Roma perculit. G.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. mens permansi diutius: hoc improvisum cogitans que sententia continet etiam fructum: Qui enim malum, et divisionem corporis Ecclesiæ, et præ lium omni bello civili deterius. perseveraverit usque ad finem, hic salvus erit b. Discimus ergo ex his nihil remissum, plenumque lætitiæ quærere in præsenti vita: bonorum vero, quæ sperantur, servationem viriliter sustinere; et fortiter ferre, quæcunque propter veritatem con tigerint tristia. Hujusmodi enim perseverantia futura nobis bona providebit. Dicit enim beatus Paulus: Quia tribulatio patientiam operatur, patientia vero probationem, probatio autem spem, spes autem non confundit 1. Confessionis nunc liberatio festi vitatis initium est: qui vero illa sustinent, eis non potest misceri tristitia: el nunc experimenta innituntur rebus. Exspectationes fructuum pondus laboris exonerant. Unde et sanctorum apostolorum Non enim de una tribu tantummodo sumús, sed de utero uno: eumdem gloriantes habere nos Patrem omnium, Deum, eamdemn matrem, sanctissimum fontem. Non solum vero unius uteri sumus, sed et unius quoque tori; unius mensæ, unius et victus. Et licet membra multa simus atque diversa, unum tamen corpus efficimus, juxta apostolicam doctrinam dicentem: Vos estis corpus Christi, et membra de membro •. Si nec naturæ cognatio, nec communio partuum, nec quod my stica mensa perfruimur, nec quod manus invicem sumus, ac pedes, et oculi, et quia unum corpus universi complemus, vinculum sufficit servare con- contubernium: dico autem, Petrus et Joannes, dum cordiæ contemptis vero cunctis legibus pacis, tan quam laniantes propria membra discerpimus, et ad versariis facti sumus præda facillima, atque 679 insultationis et illusionis occasio, eo quod invicem nobis sicut adversariis abutamur; incidentesque cuneum nostrum, et partes ejus in invicem vertimus. Unde rident quidem gentilium pueri: rident quoque Judæi. Exsiliunt agmina hæreticorum, ovantqué cuncti adversarii veritatis, et nostris malis insultant, nos respicientes partitos, et pro priam pacem nostrum prælium ducunt. Hos auteꞌn, qui horum causæ sunt facti, nec hoc evigilare fa cit, atque ad semetipsos reverti, ut radicitus evel lant quæ male sunt seminata zizania, salutaribus apostolorum contemptis seminibus, quæ Spiritus per omnia sancti gratia præstitit. Hæc igitur, mox ut epistolam legi, mente percipiens, ingemui, la mentatus sum, in lacrymis tunc rationes expendi, quas peperit dolor. Quando super ista quædam in animo introeunt: non error solum seducentium; ed et illorum, qui seducuntur, læsio. Sed dum recognovissem eum, qui est a principio asque nunc, Ecclesiæ statum, et quomodo semper expugnata, expugnans superans proficit, dum virtus a Domino in infirmitate perficitur e* ac probatur, juxta ipsius Domini vocem, aliquantulum recreatus sum, nimietatemque dissolvi tristitiæ. Rememoratus enim etiam sanctorum Evangeliorum doctrinas, inveni Sal vatorem Dominumque nostrum nihil suave, neque festivitate dignum in terrena vita sanctis suis promi sisse discipulis; labores vero atque sudores sua lege proferentem, et injuriosa jurgia, et plagas atque fla gella prædicere. Ecce, inquit, ego mitto vos sicut oves in medio luporum; et ante præsides et reges ducemini propter me; et in synagogis suis flagellabunt; et eritis odio omnibus propter nomen meum f. Et post ista, insurrectiones in invicem docens, ait: Tradet autem frater fratrem in mortem, et pater filios; et insurgent filii in parentes, et morte eos afficient 8. Eorum vero quæ dicta sunt, finalis extrema I Cor. XII, › Act. v, 41. miracula et perflagellati 680 fecissent, Exierunt gaudentes, quod'digni facti sint injuriam pro Christi no mine sustinere i. Et Paulus pietatis procertator ex clamat Complacemus in infirmitatibus, in injuriis, in necessitatibus, in persecutionibus, in angustiis, in seditionibus pro Christo *. Explicans rationem* dicit Quando enim infirmor, tunc potens sum, et non ait Tolero infirmitates et injurias, et reliqua; sed, Com placeo, inquit. Id est, gaudens suscipio, cum volun tate flagellor, tormentis gaudeo, festivitas doloribus commiscetur. Et illa quidem natura sensibus ingerit,hanc vero vo luntas adducit. Et mox infert, inquiens ita: Si gloriari oportet, de infirmitate mea gloriabor ¹. Et alibi: Non solum vero, sed et gloriamur in tribulationibus. Non autem dicit, Perseveramus, vel Toleramus, vel Tribulationes patienter ferimus; sed ait, Gloria mur in tribulationibus: inter tribulationes declarans voluntatem, animæque fiduciam de spe notificans futurorum. Quia enim in principio certaminum summitas est dolorum, et circumvallantium se ma lorum multitudinem cernens, et deprecans ut erue ret ex tribus certaminibus, judicem dicere audiit Sufficit tibi gratia mea. Virtus enim mea in infirmi tate perficitur m. Lætabatur postea flagellatus, in sultabat cum torqueretur, extentus quasi in choro gaudebat. Cum plagis finderetur, hymniebat, gra tias agebat in vinculis, et ecclesias ex carceribus fa ciebat, noctes psalmodiis mutabat in dies. Irasce batur contra eos, quos flere audiebat propter futuras ei tentationes, atque dicebat: Quid fletis, et confoditis cor meum? Ego enim non solum ligari, sed et mori pro Domini nostri Jesu Christi nomine paratus sum 1. Ista omnis apostolorum cnorus faciens perman sit hæc qui post illos fuerunt veritatis athleta. Hæc sunt etiam multi, qui pro pia religione con Lemnant atque perficiant: non enim nos omnino deseruit illius gratia, qui cernit desuper uni versa. Dereliquit autem nobis Dominus semen, e II Cor. xII, 9.! Matth. x, 16, 18, 22. 6 ibid. 21 b ibid. 22. i Rom. 11 Cor. x1, 40. 1 ibid. 5. m ibid. 9. º Act. xxı, 13. ut v,

non similemur Sodomis et Gomorrhis. Et est etiam & naturaliter exsistit, vertibilitatem mutabilitatemque per misericordiam Salvatoris aurea grana in botro cernere, quæ juxta imaginem propheticam bene dictio Domini nominantur; et spicas non duas aut tres, sed multa millia, solida in valle radicatas est videre. Olivas quoque non quatuor aut quinque tantum, sed numero plures super extremitatem plantatas montis excelsi, quæ ab inimicis furanti bus auferri non queant. Hæc enim tropice sancivit de his quos pietas nutrit, qui divinum depositum minime perdiderunt, sed intentabile atque inconta minabile servavere. Scit Dominus qui sunt ejus, et adest præconfir mator; et excitatione 681 levigat, et clamat Non te deseram, neque derelinquam, et adhuc loquente te dicam: Ecce adsum°. Ecce ego vobiscum sum omni bus diebus usque ad consummationem sæculi P. Et Confidite, ego vici mundum 9. Et: Sufficit vobis gratia mea: virtus enim mea in infirmitate perfici tur. Ob hoc enim quia in pugnatione multa un dique sagittarum millia excipientes neque fugie bant, neque cadebant, sed fortiter stabant, et habebant immobilem virtutem, hoc ipsum ait am plius prædictam ejus regni virtutem: expendentes enim sagittas impugnabant adversum nos, et la pides ac lanceas. Nostros non dejiciunt milites. Hoc igitur audientes verbum, contra insurgentes molestias hæsitare non convenit, sed fortiter stare, hæreditatemque paternam inadibilem furibus cu stodire, et supernum eustodire nutum. Veniet enim quicunque venturus est, et non tardabit, et athle tas proprios coronabit. Credimus vero, quod et gregem tuum, qui divisus est, celeriter uniturus sit et pascet nos continuo, Tamen siuit fieri sic ut in principio, quando non erat nobis. Et eos qui erraverunt, convertet, et languentes salvabit, et salvos custodit in omnibus. sustinuit: quod autem convertitur ac mutatur, jam non est inconvertibile, neque incommutabile; quo modo igitur per prophetam Dominus exclamat: Ego sum, ego sum, et non mutabor? Si ergo et Deus semetipsum immutabilem vocat, et beati Patres huic voci obedientes anathematizant, qui hunc ver tibilem atque mutabilem vocare præsumunt, quis ita propriam salutem despiciat, ut et adversa alleget contra Deum, et his, qui subtiliter divina edocti sunt, aperte repugnet? Oportet igitur credere in 'Patrem, 682 et Filium, et Spiritum sanctum: et Patrem quidem, qui non sit ex aliquo alio, nec exsistendi causam ab aliquo habeat: Filium vero ex Patre quidem genitum con sempiternum: non tamen eum, qui hunc genuit, exsistentem. Et nulli hoc verbum absque omni persuasibilitate videatur. Nam sicut Filius quidem genitus est ex Patre, sicut Verbum vero est splen dor gloriæ consempiternus Patri. Et quidem sient Filius ex Patre, sicut Verbum in Patre, sicut autem splendor cum Patre, sicut vere considens una cum Patre. Idem quidem credimus de Spiritu sancto, quem nos Dominus docuit ex Patre procedere. Et Apostolus tradit dicens: Nos autem non spiritum mundi accepimus, sed Spiritum qui ex Deo est'. Cre dimus igitur unam esse Patris et Filii et Spiritus sancti divinitatem, unam dominationem, unum regnum et potestatem, atque consilium in tribus proprietatibus sive in subsistentiis agnoscenduin. At vero illis relinquamus minus et majus, qui ea, quæ infinita sunt, tanquam per linguam pensare præsumunt. Nos autem unam Trinitati offeramus adorationem. Præcipimur enim sic honorare Filium, sicut adoramus et Patrem. Et in omnibus Spiritum sanctum Patri et Filio communicare sumus edocti. Tanta nobis ad præsens de divinæ naturæ deiloquio dicta sint. Isthic docens enim, non sicut disceptans« feci sermones; et doctrinam fratribus, non inimicis offerimus. Confidite igitur vos, qui estis piæ religionis pe culiare nutrimentum. Et vestram ipsorum salutem operamini, ad virtutes animi invicem provocantes, et divinas leges, ad memoriam reducentes, depre cantesque Dominum, ut hanc caliginosam nubem pinguemque dissolvat, et omnibus lumen veritatis ostendat, et doceat universos, quod impassibilis et immutabilis sit Trinitatis natura, secundum sancto rum Patrum doctrinam, qui in Nicæa convenerunt, dicentem: ‹ Eos enim qui dicunt: Erat aliquando, quando non erat, et antequam nasceretur, non erat; aut quod ex non exstantibus procreatus sit, vel ex alia quacunque substantia, dicentes esse ver tibilem, aut mutabilem Filium Dei: hos anathema tizat sancta catholica Ecclesia.» Qui ergo divinæ naturæ passiones apponunt, eam vertibilem dicunt atque mutabilem: mutatur namque ac vertitur, quod se aliter atque aliter habet. Qui autem verti bilem dicunt atque mutabilem, sub Patrum male dictione sunt sanctorum. Si enim quod impassibile Isa. LVIII, De dispensatione vero credere convenit, quod unigenitus Dei Filius, Deus Verbum, qui ante sæcula est, propter nostram salutem incarnatus sit, et inhumanatus, et habitaverit in nobis, et factus sit caro non vertibilitate divinitatis, sed assumptione humanitatis. Forma enim Dei exsistens formam servi accepit. Et in terra visus est per humanam naturam, et cum hominibus conversatus est. Pro pter quam etiam templum vocavit sumptam natu ram: differentiam ejus qui accepit, ad id quod assumpsit, ostendens. Et quia boc quidem Deus est, illud vero templum utrumque autem unus Christus, unus Dominus, unus Filius unigenitus, et idem primogenitus. Hoc enim nos etiam beatus Paulus edocuit: Unus Dominus Jesus Christus, per quem omnia ª. Et in Epistola ad Hebræos. Jesus Christus heri et hodie, ipse et in sæcula v. Et alibi * II Cor. XII, 9. • Malach. 111, 6. 'I Cor. 11, 8. P Matth. xxvIII, 20. 9 Joan. xvi, 33. I Cor. VIII, 6. ▾ Hebr. x, 8.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. Unus Dominus, una fidės, unum baptisma ³. Et Pa- huc dominus meus per omnia sanctissimus Joannes tres autem, qui in Nicæa congregati sunt, inquiunt Et in unum Dominum Jesum Christum, Filium Dei. Quos sequentes unum quidem Christum et Dominum confitemur Filium Dei; in ipso uno au tem duas naturas agnoscimus. Et novimus unum eundemque recentem et sempiternum ex Abra hamo recentem secundum humanitatem; sempiter num secundum divinitatem: passibilem circa id quod 683 visibile est; impassibilem circa invisi bilem naturam ex Deo, quia Deus est; ex Abra hamo, quia homo est. Sic Filium confitentes agno scimus, quæ cujusque naturæ sunt propria. episcopus cum Deo amicissimis episcopis, Alexan dro Apameæ, Archelao, Theodoreto, Thalassio, 684 Eustathio, Mari et Maru. Et nuntiaverunt quæ dicta sunt et quæ acta, priusquam evocati sunt a re ligiosissimo et Deo amicissimo imperatore nostro. Quæ talia sunt, ut nequeat complecti oratio. Omnem namque linguam superant ad loquendum, quæ per concinnationem diaboli dicta sunt. Discussione vero facta coram piissimo et Deo amicissimo imperatore nostro inter utrasque partes, dum omnia piissimus imperator cum Orientalibus sentiret ac diceret, multa pecunia, quam dedit Cyrillus, pro peccatis nostris obruit veritatem. Nam postquam mortuus est Scholasticus eunuchus ", piissimus imperator res ejus inquirens, et aurum, quod reliquerat, in finitum, invenit Hypomnesticum continens, quod multas auri libras acceperit a Cyrillo. Et vero au rum tradebatur a Paulo " quodam, filio fratris Cyrilli Alexandrini, qui illic comes erat consisto rianorum: præter alia munera, quæ in variis spe ciebus sunt diversis oblata personis. Depositio vero Cyrilli et Memnonis fuerat confirmata. Et ut præ dicaretur quoque, convenerat. Et sic tempus inve niens, dum custodiretur in Epheso, fuga est usus. Maximianus vero, qui in Constantinopoli est ordi natus episcopus, Orientalibus in Constantinopolim non permisit intrare. Cognovit autem religiositas, sicut oportebat agnoscere. Videns enim multam turbam monachorum piissimus imperator, valefecit episcopis, satisfaciens eis. In angustia igitur nimia sunt qui ad Ecclesiam pertinent, et ad salvandum Dei omnipotentia indigent atque remedio. Qualiter vero hi, qui ad nos a vobis venerunt, consolati sint cum multitudine, quæ pariter venit, et quo modo nos fuerint consolati prædicti religiosissimi episcopi, reverendissimus Panicius diaconus edo cebit. Omnem, quæ tecum est, in Christo confra ternitatem plurimum salutavi. Hæc vobis iterum, velut in summa, de dogmati bus pietatis scripsimus. Direximus autem vobis et ea, quæ à nobis ad monachos sanctissimos scripta sunt, et divinorum dogmatum latius opus habentes, et claram conciliorum cognitionem. Super hæc au tem direxi vobis amatrici dilectionem, amatrici Dei congregationi, et ea quæ ad Deo amicissimos episco pos a nobis dicta sunt, qui discere voluerunt, quæ sit eorum, quæ moventur, causa. Petierunt enim a' nobis, ut hanc eis manifestam statuerem et claram. Si vero vacare potuero, et ea, quæ de sancta " Tri nitate et de divina dispensatione olim a me scripta sunt, dirigo vobis: non ut satietatem vobis faciam divinorum, sed ut accendam desiderium vestrum ardentiusque perficiam. Potens vero est Deus omni vos implere sapientia per Spiritum; et quod deest ex magistrorum interpretationibus adimplere, ut etiam dicat ipse de vobis: Oves meæ vocem meam audient, et cognosco easy; et vos ei respondeatis: Dominus regit me, et nihil mihi deerit ². Epistola sancti Acacii, Berrhaensis episcopi antiquis simi", et illo tempore clari sacerdotis, qui etiam confessor Arianorum temporibus fuit: cujus et scriptas contra beati Cyrilli capitula litteras appro bavit Theodosius imperator, scribens ad synodum, quæ in Epheso congregata est, per Joannem comi tem largitionum, sicut supra 33 ostensum est: cui et in ipsa discordia posito et sedes apostolica, et beatus Cyrillus cum magna veneratione rescripsit. Domino meo sanctissimo, et Deo amicissimo fra tri et comministro Alexandro "Acacius. Sicut pridem nuntiavi religiositati tuæ, pervenit * Ephes. Iv, 5. y Joan. x, 3. z Psal. XXII, Epistola quam præfatus Irenæus 685 direxit a beato Theodoreto Cyri.episcopo ad Candidianum comitem domesticorum, ante pacem missa. Propter multa et ipsam memoriam Ephesi odio " ad monachos. Prolixus ille tractatus est de incarnatione, in epistolæ modum ad monachos Constan tinopolitanos inscriptus, de quo dictum est Dissert. II ad epist. CXLV. G. et ea quæ de sancta, etc. Libros intelligit, quos de theologia et de incarnatione inscriptos alibi ait, ut diximus Dissert. II, p. 445 seqq. G. antiquissimi. In epistola Theodosii imp. ad synodum Ephesinam, supra, scriptum est Acacium adjici sancto concilio non valuisse propter longam senectutem. Infra autem (cap. 5) laudatur rursum ejus senectus, et supra (cap. 17) Orientales aiunt, illum tum explevisse centum et decem vitæ annos. B. 33 sicut supra. Nihil istiusmodi legitur supra, nisi quod in capite 16 exstat relatio Joannis co mitis sacrorum. Itaque oportet omissam a Lupo fuisse sacram quæ exstat supra. ** Alexandro. Hierapo leos episcopo, Euphratesiæ provincia. 33 Schol. eun. Ad quem data est epistola Nestorii, quæ exstat su pra (cap. 15). B. "Paulo. Recte observat Lupus, falsum esse hoc loco Acacium, cum scriberet, hunc Paulum fuisse filium fratris Cyrilli Alexandrini. Quippe ex epistola fratris ejus Athanasii presbyteri Ale xandrini, quæ exstat in actione tertia concilii Chalcedonensis, constat hos fratres fuisse filios Isidoræ soro ris Cyrilli. In ea porro epistola multa habentur de eodem Paulo. B. 7 Epistola. Sententia bujus lemmatis est, quod Lupum fugit, attributam ab Irenæo primum comite, mox episcopo Tyriorum, Theodoreto banc epistolam esse: non vero, quemadmodum Lupus accepit, ipsius Irenæi manu exaratam. Theodoreti fetum

habens, gratias ei de una re ago præcipua, quia taverint ad combustionem " Theodori codicem: et manifestam nobis fecit animam tuam, quæ est plena virtutibus. Sic enim athletas luctamina, et equos currendi certamen, et aurigas currus, et aurum coticula ostendit, utrum probatum sit, an adulte rinum, ipsa decernit. Sic et civitas illa, et illa vehemens tempestas, et densi atque crebri fluctus, et diversi atque contrarii flatus stabilitatem ve stram, et fortitudinem, firmitatemque pro justitiæ partibus ostenderunt, et ferventes dilectores nos vestræ magnitudinis effecerunt. Ob hoc Epheso gratias agere cogar, in qua illud pessimum naufra gium sustinuimus: in qua Ecclesiæ membra contra invicem seditione armata sunt, et unum corpus incisum est, et mala illa sunt perpetrata, quæ taci turnitate sunt digna: quæ plus nobis tua scit ma gnitudo. Unde et de sanctissimo ac Deo amicissimo episcopo, et comministratore nostro Theophanio * scribens, verbis non egeo longis. Et ipsum namque manifeste novit magnificentia vestra, et scit injusti tiam, quæ præsumpta est contra eum. Quia igitur et adversamini, et odistis eos, qui talia commise runt, linguam pro manu porrigite; et suadete illos qui habent hujus sententiæ vim, exstinguere tan dem flammam, quæ male succensa est, et restituere male pulsis ecclesias, et sistere risum, qui contra nos est, pietatis adversariorum. Epistola " sanctæ memoriæ venerabilis Andreæ, episcopi Samosata civitatis, ad Alexandrum episco pum Hierapolitanum, de Rabbula" episcopo Edes seno, qui se ab orientali synodo separavit. eos qui præter illa, quæ Cyrilli sunt, sapiunt. Dici tur autem et prædicare, quod una tantum natura sit Christi; et expellere valide hos, qui aliquid aliud dicunt. Superflue igitur, ut apparet, dominos “ confingimus, qui per taciturnitatem proditores veri tatis efficimur. Et festivitas quidem, quæ sistit in januis, nunc convenire nos prohibet. Rogo vero ut mihi tua probitas indicet, quæ oporteat dicere vel agere super kis, et priusquam nos convenire contingat. Amici" vero, qui persecutionem susti nent, interrogant nos, si oporteat jam scissionem fieri, et ostendi fiduciam: quia circa ea consilium minime id * nunc usque fecerunt. Mihi autem ra tionabile videtur, ut qui fiducialiter impic agit et omnes abjuravit Orientales, et nos contra eum clare pugnemus. Si vero essent quidam fortes, et illud aliud fieri debuft. Et mihi quidem videtur, quod in Constantinopoli suscipiens litteras, quas nunc usque sustinuit, erupisset; et impietatem, quam olim conceperat, clarissime peperisset. Nobis vero tutum, sicut arbitror, non est, ut de talibus ulterius taceamus. Synodicum decretum Joannis Antiocheni episcopi, et reliquorum, ad episcopos Osrhoenæ provinciæ con tra eumdem Rabbulam, Edessenæ civitatis episco pum. multis et dignis fide viris subtiliter “et in tegre didicimus, quod honorandissimus Rabbulas et Edessam perturbet, et omnes qui vicinas pro vincias habitant, apostolicæ fidei valde contraria perpetrans; et eos qui recte sapere elegerunt, ver tat in fugam, et multa moliatur contra orthodoxam fidem. Unde compulsi sumus, hæc discentes a plu rimis, vestræ religiositati epistolam destinare, ut, si vera sint ista, quæ hic diffamantur a pluribus, immunes vos 687 ab ejus communione servelig, donec eum evocantes ad nos, et integre discutien tes, quæ ad eum pertinent, aut ignoscamus satisfa cienti, aut convictum subdamus satisfactionibus Hi qui pro recta fide laborant, scripserunt mihi ab Edessa, quod Rabbulas apertissime declinaverit a dogmatibus veritatis, et persequatur rectæ fidei defensores: ita 686 ut Theodorum “quidem beatum rectæ glorificationis magistrum præsumeret »athematizare in ecclesia, et multa mala contra eum diffunderet; anathematizaret vero et illos, qui ea, quæ illius sunt, legunt; insuper et qui "ika, que scripsimus; et quicunque veniunt, et non por partumque non res ipsæ modo produnt, sed et similitudo sententiarum cum iis, quæ lamentabiliter ac tragice deflet idem superius epistola decima quinta. Sed qui Theodoreto plus, ut solet, quam veritati tribuit Cassinensis Scholiastes, amoliri ab eo dedecus Nestorian societatis omni ope nititur. G. a® Theo phanio. Philadelphiensi in Lydia episcopo, quem sancta Ephesina synodus nominatim damnavit, quem Maximianus CP. episcopali sede dejecit. G. Post damnationem, quia perseverabat in schismate, alius in loco ejus ordinatus est apud Philadelphiam. Attamen objici potest, eum subscripsisse sententiæ depositio nis a sancto concilio late adversus Nestorium, ut patet ex tomo quarto Conciliorum. Sed subscriptio illa perperam irrepsit ex codicibus Græcis, quam Latini non habent. B. Epistolæ hujus argumentum Li beratus aperit in Breviario, cap. decimo, ubi et eas vide quas adjecimus notas. G. Rabbula. Venerat Ephesum cum Joanne Antiocheno, et subscripsit epistolæ Orientalium ad Hierapolitanos, quæ exstat su pra (cap. 13). Idem subscripsit epistola (cap. 28) eorumdem Orientalium ad episcopos missos Constanti nopoliin. Postea ab eis recessit et se Catholicis adjunxit, ut patet etiam ex Liberato, capite 10, et ex epistola Ibæ ad Marim Persam, in qua Rabbulam vocat tyrannum. Ad eum exstat infra cap. 108 epist. CyriHi Alex. Vide etiam capp. 44, 10f et 167. B. "Theod. Mopsuestenum episcopam. B. * qui. Delendam esse hane vocem putat Baluzius, et hæc addit: Conqueritur Andreas, quod Rabbulas anathematizavėrit, quæ a se ac Theodoreto scripta erant adversus capitula seu anathematismos Cyrilli. Observat etiam, ex his emendanda esse, quæ Theodorus Lector libro secundo minus recte scripsit. "ad combust. Juxta edictam Theodosii. Eam constitutionem ad Theodori quoque Mopsuesteni, qui Nestorii magister esse di cebatur, libros, quos pejores Nestorianis esse alicubi scripsit Cyrillus, extendit Rabbulas. B. **Domi nós. Forte doctores. II. * Amici. Ibas presbyter Edessenus, et cæteri qui cum illo erant Edésseni. B. Forte concilium minime in id nunc usque. H. subtit. Id est, evidenter, ut supra (cap. 28 et infra 54 et 57). B. Patrol. Gr. LXXXIV.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. regulæ. Oportet enim vestram Deo amabilitatem in Dei navis vestra piorum sacerdotum siti nunc fidei causa uti fiducia, qua et præter litteras no stras vestra sanctitas utique uti potuerat: quippe quæ in divinis legibus ante conscripta est. Omnem fraternitatem, quæ vobiscum est, ego et qui mecum sunt, plurimum salutamus. Hypomnesticum Theodoreti ad Alexandrum metropo litanum 8 Venientibus quibusdam, et 'qui præsentes se fuisse ipso tempore in ipsa Tyanensi civitate, et hæc vidisse confirmaverunt, cognovimus quod Firmus " subtrahens aliquos, qui erant de provincia sua, cum multitudine venerit super Deo amicissimum Eutherium 50, et quemdam ex assessoribus ordina verit; et quod magnificentissimus comes Longras Isauros ad auxilium sanctissimi episcopi Eutherii destinaverit; et portas quidem civitatis ad eos, qui contra episcopum venerant, cives clauserint. Dum ergo ingressi fuissent universi, supervenientes te nuerunt, inter quos et eum qui ab eodem Firmo fuerat ordinatus. At vero ipse qui ordinatus est ne gavit ordinationem suam, dicens et contra volunta tem se ordinatum fuisse, et non acquievisse, ita ut mox se indueret chlamydem, et in theatrum vadens exspectaret ludos. Aliqui vero, qui cum ipso erant, fugientes ad Nazianzum pervenerunt. Hæc agnoscens multo dolore atque angustia sum repletus, cogitans Ecclesiarum, quæ ubique sunt, perturbationem et procellam, solam et per omnia pessimam. Oret igitur sanctitas tua et Dominum deprecetur, ut exstinguat hanc validissimam tempestatem, et vel modicam se renitatem donet Ecclesiis. Quæ vero et contra Deo amicissimum episcopum Dorotheum Marcianopolita num tentaverunt adversarii veritatis efficere, et ex ipsis agnosces, domine, quæ ab eo ad amatorem Chri sti regiæ urbis populum per epistolam dicta sunt. Hu jus enim rei gratia, nobis ab aliis directum exem plar earumdem litterarum tuæ sanctitati direxi. Epistola Dorothei metropolitæ * missa ad populum ** Constantinopolitanum. æstuet: ita ut nonnulli quidem vestrorum catechu meni de hac vita exierint: alii vero vita desideran tes ultima communionis judicium, in ipso vitæ ter mino id non potuerint obtinere, eo quod adversa rentur communicare cum impiis; sed sic ad Domi num migraverunt. Verumtamen nostræ fidei nobi litatem recordati, quam didicimus a prioribus temporibus, ad gratiarum actionem conversi sumus, omni tribulatione deposita. Quia et ille justus ju dex, cum sit etiam clemens, et per omnia nostrum propositum noverit, etiam sola voluntate contentus est, et ad nostram sæpe intentionem mensurat di vitias misericordiæ suæ, ac fontem propriæ largi tatis. Verumtamen vestræ charitatis epistolam non nos soli cognovimus; sed etiam legi eam Christo amicis plebibus, cum litteris Orientalium Deo ami cissimorum episcoporum, coram Ecclesia fecimus. Communem orationem cuncti pro vestra stabilitate ac fiducia, quæ secundum Deum est, cum compun ctione cordis et lacrymis obtulimus Domino Christo, ut ad summa Ecclesiæ gubernacula in tempestate hac maxima deprecantes. Sed his ita gestis a nobis in Domini corde, ne quam dæmon stimulatus de his, quæ ab omnibus pariter atque affectu sincero fiebant, præparavit ot superveniret ad civitatem nostram cum magnificen tissimo et religiosissimo magistro militiæ Plintha " Saturninus ** quidam, qui diffamabat semetipsum ab apostatis et prævaricatoribus episcopum fuisse ordinatum nostræ metropoli, qui et per violentiam capere hanc studuit patrocinio viri prædicti. Sed Spiritus armati virtute populi nostri, imitatores vestræ in Christo fortitudinis facti sunt. Omnia enim reliqua in præsenti postponentes, intus intra sanctæ ecclesiæ septa psalmis et hymnis et canticis spiritualibus semetipsos armantes, machinamenta adversariorum omnia, et Saturnini artes, et concin nationes eorum, qui etiam patrocinabantur, telam araneorum ostenderunt. Præparaverunt semetipsos ante de vita exire præsenti, quam nequam et im pium suscipere pseudoepiscopum: maxime cogno scentes, quod unam Domini et Salvatoris 689 nostri naturam prodigiose denuntiet, alteram 688 Revertente reverendissimo Martino compre sbytero, suscipimus a vestra charitate litteras, et col- negans. ligentes nosmetipsos in idem, et legentes eas confusi sumus immodice, colligentes quod in tali tempore multorum millium charismatum plena, et amica Si enim, sicut putat, una natura est, necesse est eam aut mortalem esse aut immortalem. Et si mor talis est hæc circa eorum impiam factionem, igitur * Metropolitanum. Hierapolitanum. G. "Firmus. Episcopus metropolitanus Cæsareæ Cappado ciæ primæ, unus inter primos synodi Ephesinæ. B. 50 Eutherium. Tyanensem episcopum, qui ab ea synodo est depositus, quæ Maximianum Constantinopolitanæ Ecclesiæ Nestorii vice præfecit. G. Relegatus est Scythopolim, ac postea Tyrum, ubi defunctus est, ut legitur infra (epistola 164 in excerptis ex Irenæi scriptis). B. "metropolite. Marcianopoleos, in secunda Moesia, ab ea pariter synodo e sua sede detur bati, quæ Maximianum Constantinopoli ordinavit, suffecto in ejus locum Saturnino. G. 3* ad populum. Scripta post ordinatum Nestorii loco Maximianum, quem e plebe multi ut agnoscerent laborabant. G. * Plintha. Anno 419. Plintha fuit consul cum Monaxio, idem haud dubie qui hic vocatur magister militiæ. Nam tum sæpe consularis dignitas tribuebatur magistris militiæ, ut docent exempla Dagalaifi, Timasii, Abundantii, Stilichonis, Constantii et Dionysil. B. '54 Saturninus. Valuit istius ordinatio, re pugnante licet plebe. Interfuit enim concilio Cpl. Flaviani adversus Eutychetem, ut legitur in conc. Chalced., Act. i. B.

Deus Verbum passibilis atque mortalis est. Si vero hanc impassibilem dicunt, clare circa illos Chri stianorum gloria est convicta, et salutaris baptismi evertitur donum. Ad quid enim jam pertinebit, quod Apostolus ait? Quicunque in Christum bapti zati sumus, in mortem ipsius baptizati sumus. Conse pulti enim sumus ei per baptisma in mortem ª. Ubi vero est et id quod est scriptum? Sicut plantati facti sumus similitudini mortis ejus, sic etiam resur rectionis erimus b. Propter ista igitur simili zelo reverentiæ vestræ motus nostræ Ecclesiæ populus festinavit non dese rere vestra vestigia. Unde et clementis Dei gratia effulgens super nos hoc præparavit, ut omnem ini micorum conatum fumi vice dissolveret. Saturni nus autem, sicut venerat, sic discessit. His igitur ita factis, et dum prædictus venerabilis presbyter Martinus propter id ad regiam pergeret civitatem, justum esse arbitrati sumus per humiles litteras. nostras hæc ipsa sicut dilectis nobis innotescere, et rogare amicam Christi dilectionem vestram, ut reaccendentes, per pium zelum ad Deum, pium desiderium circa Patrem vestrum, coepiscopum ** nostrum, hujus quidem sine oblivione habeatis me moriam vos, qui per ea, quæ docuit ac docet nunc usque, dum leguntur, semper juvamini. Permanete vero in sana confessione Patrum, qui in Nicæa congregati sunt, absque omni simulatione clamantes: Credimus in unum Dominum Jesum Christum Filium Dei unigenitum, ex Patre natum ante omnia sæcula: > consubstantialem nobis quip pe, ut ex semine Abrahami et Davidis circa huma nitatis naturam. Neque enim quiescimus unquam dicere duas naturas in Filio, licet non videatur hæredibus impiæ culture Apollinarii ", qui di gmus est exuri. Eumdem 57 tamen confitentes Crea lorem operatoremque universorum, secundum deita tis rationem; e Spiritu sancto et Maria Virgine, se cundum humanitatis fructum; impassibilem et im mortalem, secundum divinitatem 88. Hæc incessa biliter meditamini, in his permanete, ut profectus vester manifestus 690 in omnibus sit. Rogamus autem vos, o amice Dei grex Christi, quo per ope rationes ac deprecationes supplicetis Domino Chri sto, ut quantocius hanc totius orbis terrarum incre pet tempestatem, et profundam nobis Ecclesiarum pacem donet. Alia epistola Theodoreti ad populum Constantinopo titanum commendatitia. Quantum nos anxios facit error eorum, qui rectam viam dereliquerunt, tam lætificat vestræ Deo aшna bilitatis fervens zelus pro evangelica fide. Invenimus enim et beatum Paulum dolentem quidem nimis de insania inimicorum, reanimatum tamen de unitate fidelium. Unde et Timotheo scribens tristitiam, quam de illis habebat, revelavit et refrigerium, quod de istis inquiens: Nosti quia aversi sunt a me omnes, qui sunt in Asia, quorum est Philetus et Hermogenes c. Et ostendens factam sibi per illam angustiam divinitus consolationean, mox super adjecit et hæc Det Dominus misericordiam Onesi phori domui, qui sæpe me refrigeravit, et catenam meam non erubuit. Et veniens Romam studiosius me quæsivit, et invenit. Det illi Dominus invenire mise ricordiam a Deo ª. Maximam igitur et nos habemus consolationem, Deo amabilitatis vestræ devotionem. Et firmitas fidei vestræ dissolvit tristitiam nostram, quam parit hiems, quæ comprehendit Ecclesias. Unde etiam sæpius scribentes festinamus etiam accipere san ctam lectionem vestram. Et indicamus, nos nocte ac die pro pietate laborem suscipere, et sperare nos non perdituros usque ad mortem doctrinam tradi tam nobis a sanctis apostolis. Attestantur vero his litteris et domini mei sanctissimi et Deo amicissimi episcopi, Joannes, et Petrus, et Eliseus, et Alphius, et Jephthahe, qui (potius) elegerunt expelli ab Ec clesiis sibi commissis, et multa millia luctuum species sustinere, quam perdere apostolicam hæ reditatem. Confidentes igitur, quia non sustinebi mus despicere, ut vel una syllaba doctrinæ, quam percepimus, corrumpatur, state in fide, viriliter agite, et confortamini. Omnia vestra in charitute fiant: et Deus pacis erit vobiscum. Epistola Joannis Antiocheni episcopi ad Helladium co Tarsi episcopum, quando, allata sibi Maximiani synodica, noluit ejus nomen in diptycha recipere“. 691 Condelector tuæ religiositati, quæ sic clare pugnavit: in circuitu namque ambulantibus impiis vestra effulsit Ecclesia. Non enim pacifice ramum portabant olivæ, qui venerant, sed sanguinem et mortem insatiabiles requirebant. Unde defendentes ª Rom.·v1, 3, 4. bibid. 5. e II Tim. 1, 15. d ibid. 16-18. • I Cor. xvi, 13, 14. Coepiscopum. Edit. prior habuit quoque episcopum. Hanc ineptam lectionem ortam esse ex an tiqua scriptura quoepiscopum, observat ad h. 1. Baluzius. 36 hæredibus· Apollinarii. Id est, Cy. rillo Alexandrino et sequacibus ejus. B. 37 Eumdem. Edit. prior habuit et unde. Mans. recte, Eumdem. 58 divin. Mans. 1. c., p. 825, humanitatem. Minus bene. Sed lectionis varietatem in scholiis notavit Baluzjus. In cod. non exstat accipere, sed est locus vacuus. M. 60 ad Helladium. De Helladic Tarsensi dictum est superius, dissert. 2, p. 299. synodo CP. quo Maximianum creavit episcopum Nestorii loco, pariter dejectus. G. dipt. In codicem ecclesiasticum, in quo scripta erant nomina com municantium cum Ecclesia, cujus erant illa diptycha. In eo autem codice ponebantur seorsim episcopi, seorsim laici, ut patet ex Facundo lib. IV, c. 1. Hinc idem 1. VIII, c. 6, recte catalogum episcoporum vocat locum, in quo nomina episcoporum scripta erant. B.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. et magnum dixerim quoque Paulum protulit: illum, quem nullum 692 periculum a Christi charitate sejunxit; quamvis vel si famam vanam, ea quæ di cuntur esse, noscamus. in omnem prædicabimini orbem terræ, et claritatem ad Deum, et sacerdote sancto, et pro civitate, quæ vobis universa sæcula non deducent. Tales enim sunt piorum fortes animi, ut facilius universa depo nant, quam piæ fidei possessionem. Circa quam quicunque damnificati fuerint, nihil eis prodest, etiamsi totum mundum lucrentur, juxta Domini vocem. Qui vero lucrati hoc fuerint, hæredes quidem æternæ sunt vitæ, obtinentes posses sionem, qua nihil dignum est eorum quæ præ sentia sunt, nisi futura tantum, et quæ parata 'sunt piis, his qui parvo quidem tempore habent po pia religione fiduciam; in illum vero, qui abs que senecta et fine est, ordinem mutabuntur. Item epistola Joannis Antiocheni episcopi ad clerum et populum Tarsensis Ecclesiæ, quando personue rat, quod imperator jussisset, ut inde pelleretur Helladius, eo quod minime suscepisset Maximiani episcopi Constantinopolitani synodica. Epistola Joannis Antiocheni episcopi ad Alexandrum Hierapolitanum de Aristolao ", quem pro pace facienda misit Theodosius imperator ad eumdem Joannem, et Cyrillum Alexandriæ patriarcham cum epistolis suis, per quas synodis * omnibus inter eos pacem fieri jussit. Qui me vocavit ad Constantinopolim ", jam in januis est mirandissimus tribunus Aristolaus. Si autem in nostra fuerit potestate ire vel non, re sponsione congrua opus est, et quæ ex communi deliberatione descendit. Si vero violentum susti nuerimus aliquid, vel hoc eveniat, ut valedicamus ad invicem, licet nostrum corpus ita sit fragile, ut si Cyrillus millibus contra me necessitatibus abuta tur, vias me assumere possibile non sit. Scriptum mihi est euim ab aliquibus amicis et propriis, quod et in via mihi dolus interfectionis compositus sit, si passus fuero iter assumere. Et hæc agnoscens, quæso, ut post collectam, quæ hoc tempore Cyri fieri solet, simul cum domino meo, Deo amicissimo episcopo Theodoreta, et bis quoscunque repereris, advenire absque mora digneris. Ea enim, quæ ad fidem pertinent, si cum fastidio cœperint agi, ad extrema pervenient, dum quid sim responsurus, Fama quædam, novelli facti contra Ecclesiam ve stram significata, nobis etiant annuntiata est. Sive autem fama est, sive res, quam fore venit in noti tiam vestram, quæ bene ac magne inchoavit pro Christi de cartamina fortiter propugnare, et favil lam arbitrari ipsam facti, quæ contra vos nuntiata est, novitatem: talia enim novit quidem dextera Dei dissolvere. Scit vero et egregius animus irri sione digna monstrare. Unde rogo vestram in Chri sto beatitatem, neque corpore, neque anima præter ¡lla, quæ olim nobis cognita sunt, aut sapere, aut ignorem. Propositiones vero, quæ nunc afferuntur, in consilium sumere. Vult enim Deus, ut ex nulla re, quæ apud homines vel tristifica est, vel suavis, occasionem perditionis fidei faciamus. Nam si quæ, ventilantur causa dissidii, de sedibus aut præsi dentibus essent, et non de piis impiisque dogmati bus, forsan haberet aliquam veniam remissio animi. Si vero confessionis est tempus, quæso ut, fidem, quæ sola, omnibus præferamus, in qua et spem salutis habemus, pro, qua hi, qui ante nos fuerunt, et vitam despexerunt et mortem, neque ad patiendum quodlibet hæsitantes, neque ad agen dum. Ne appareat inter vos aliquis, qui commune prodat in animæ suæ damnationem. Magis autem ne quis appareat in Ecclesia vestra, qui non sit defensor pietatis, et putans bonum esse segnitiem decet enim et amicum Deo esse, ut omnis qui apud vos perstet unusquisque in ordine suo et ætate ostendere fortitudinem pro pietate religionis 1 Matth. xvi, 26. aperte sunt impiæ. Nam Cyrilli quidem capitula obumbratam habent incongruitatem; nunc autem qui potestatem obtinuerunt, inimici Dei proponunt anathematizandos esse hos, qui dicunt duas natu ras: quod nec ipse, qui primus exstat illorum, Cyrillus dicere clare præsumpsit. Volo autem ut, dum veneritis, quasi sub occasione honoris Domini mei magnificentissimi et gloriosissimi magistri mi litum veniatis 68. Nam et ipse præceptum habet,. ut nobis violentus insistat de his ipsis importabili bus propositionibus. Hæc autem scripsimus per 693 reverendissimum presbyterum Eliam. Om nem quæ tecum est fraternitatem plurimum saluta mus. Hypomnesticum imperatoris Theodosii ad Acacium episcopum Berrhææ. Hoc fuit a principio tuæ reverentiæ opus, ut or De Aristolao vide etiam capp. 194 et 213. 63 synodis. Puto legendum esse modis. B. 64 Constant. Hinc collegit Lupus, Cyrillum et Joannem primo evocatos fuisse Constantinopolim, sed Theodosium postea mutasse, quod falsum est. Ex epistola quippe missa per Aristolaum, constat, Nicomediam statim delectam esse, quo duo illi antistites convenirent, et pollicitum fuisse imperatorem, admissurum se esse cos post pacem factam. Itaque e Nicomedia facile venturi erant Constantinopolim. B. " magistri militum. Aristolai (aut ex Baluzii sententia Plinthæ, cujus mentio facta est cap. 46. S.), qui Sacram a Theodosio deferebat ad Joannem Antiochenum, quæ Græce ac Latine exstat in tertia parte Actorum concilii Ephe sini, cap. 24, p. 1081, hoc præfixo lemmate: Exemplum Sacræ imperatoriæ per Aristolaum tribunum et notarium missæ ad Joannem Antiochenum episcopum, de sanctarum Ecclesiarum pace et unione constituenda. Vide quæ diximus ad Breviarium Liberati diaconi, capite octavo. G.

thodoxia maneret, et insuper augeretur. Jam enim rum membrorum rursus sequetur unitio, in hoc et ante hoc tuo labore ac nisu divina membra ca tholicæ ac veræ fidei bene conjuncta sunt. Et nunc quia diaboli cujusdam nequitia, et non simplici, neque regulari doctrina semina discissionis unitis, et unum idemque sapientibus sparsa sunt, virtutem te recipere hortor illam, quæ omnibus nota est, ut simul orationibus ad Deum, et circa sacerdotes consiliis colligere quæ partita sunt, atque conjun gere quæ nec juste nec sancte in pugna sunt, uni versa festines. Erit vero, ut arbitramur, hoc facile tuæ sanctitati, si reverendissimum Joannem Antio chenorum episcopum non contendere, neque insi stere humanæ voluntati, sive errori, fueris exhor tatus; magis vero institeris ut ab illo recedat, Contra ejus adinventiones, novitatemque doctrinæ universi certant: decet enim, ut in hac senectute 66 et hoc certamen tua religiositas exsequatur. Quod dum perelaboraveris, etiam eorum, quæ olim for titer peregisti, prædicaberis victor 67. Hypomnesticum 68 ad sanctum Simeonem " Styliten per eumdem Aristolaum. Totam reverentiæ tuæ vitam ad Deum conversam et ita viventem, ut possit habere fiduciam et circa nos ejus conciliare propitiationem intelligentes, ne cessarie ad has nunc sumus venire litteras invi tali, ut rem quæ revera ad divinam providentiam pertinet, in hoc præcipue tempore agere festines. Dicimus vero pacem quæ bene fuerat radicata, fir mari, litigium vero molitione cujusdam diabolicæ malignitatis immissum præpares amovere. Bene au tem novimus hoc futurum, confidentes de tuæ ora tionibus sanctitatis, et instantia atque hortationibus ad eos qui fundare hanc poterunt et redintegrare discissam. Reverendissimus enim Joannes Antio chenus episcopus, si subscribere " ejus depositioni 694 voluerit, qui semina contentionis immisit, e patefecerit non se consentire ipsi dogmati vo eum novitate insipientiaque præsumpto, discísso simul concurrentibus universis. Si enim fecerit hoc, et reverendissimo episcopo Alexandriæ Cyrilló cdn senserit, cui et qui in Occidente, et qui hic sunt, et qui ubique, concurrunt, ea quæ olim divina clementia, cohærebant, nunc quoque jungentur. Molestiam namque hanc et perturbationem super flua et inutilis, magis vero et noxia generavit illa doctrina; quæ depulsa ab animabus nostris, lon geque ſugata, orationibus vestris requiescere nos, sicut de adjutorio Dei confidimus, et reficere pote rit. Sic enim nos dissolutio perturbat, ut hane et primam causam corum, quæ dure contingunt, esse putemus; et confidimus quia secundum divinæ cle mentiæ arbitrium cuncta imperio nostro proficiant, si Ecclesiæ rectæque fidei membra conjuncta fue rint et unita. Ad hunc effectum et optimum oditato certamen, ut superes dæmonum tentamenta. Depu tabitur enim tibi et hoc ad maximum bellum for tissimamque victoriam. Qua obtenta, aris tui ser quax, ea quæ professus es agens. De quibus et con fidens esto, deprecatus ut indesinenter intercessio nibus consuetis nos nostrumque imperium atque omnes qui sub nostro principatu sunt, Deo commen des; quoniam nobis præcipue, qui convenientem curam pro ejus exhibemus pace, cultura ipsius virtute larga bona præstantur.. Propositiones ", quæ directa sunt ab Acacio " Ber rhæensi episcopo per 695 Aristokaum tribunum et notarium Cyrillo episcopo Alexandrino ex concilio episcoporum Joannis Antiochiæ, Alexandri Hiera polis, Macarii Laodicea, Andrea Samosatæ, et Theodoreti Cyri, de pace facienda Permanemus in fide sanctorum Patrum, qui in Nicæa convenerunt, quæ évangelicam et apostoli cam doctrinam continet, et additamento non indi get. Manifestum vero ejus effecit intellectum, et sanctissimus ac beatissimus Athanasius, episcopus. Alexandriæ atque confessor, in epistola ad beatissi mum et Deo amicissimum Epictetum episcopum Senectute. Vid. supra, cap. 41 et infra, cap. 55. 7 Victor. In edit. Mansii aliquot asteriscis signifi catur, deesse nonnulla. 68 Garnerius hanc epistolam in Actis concilii Ephesini, pag. 1085 exstare mo nuerat. Damus illam ex Mansii, t. V, p. 828. "Simeonem. Virum sanctitatis fama celebrem, ad quem etiam scripsisse postea Leonem imperatorem in causa discidii, quod tum turbabat Ecclesiam, docet in diculus eorum ad quos idem Leo scripsit, qui habetur in codice encyclico. Hinc ergo acceperunt Evagrius, Nicephorus et Cedrenus. De hoc rursum mentio infra, cap. 146. B. "Si subscr. Non aliter enim revo cari posse concordiam, Theodosio responderant episcopi, qui cum Maximiano erant, quam si Joannes An tiochenus anathematizaret dogmata Nestorii, et ex scripto profiteretur damnationem ejus, ut legitur su pra, et hinc apud Liberatum. B. " Propos. Sex fuisse patet ex cap. 54 et 60. Isthic prima tantum poni tur. Vide infra, cap. 108. Hlarum porro auctorem fuisse Theodoretum, ipse docet infra, cap. 60. H. "Ab Acacio Berrhæensi. Meminit hujus epistolæ Cyrillus in epistola ad Acacium Melitenæ episcopum, de Maximiano Constantinopol. cæterisque episcopis: Oportere aiebant, ut přissimus Joannes Antiochenus ana thematizaret Nestorii dogmata, ac scripto illius depositionem approbaret. Hoc autem ab illo imperatore im petrato, episcopum Alexandrinum privatas offensiones oblivioni traditurum. Cum itaque religiosissimus imperator iis assentiret, missus est qui hoc ipsum perficeret, dominus meus præclarissimus tribunus et notarius Aristolaus. Posteaquam vero Orientalibus regium decretum expositum est, et tanquam factum ex corum episcoporum sententia, qui Constantinopoli aderant, consilio nescio quo apud sanctissimum piissimum que Berrhoea episcopum Acacium congressi, scribi ad me curarunt conventionis modum, id est, sanctarum Ecclesiarum pacis, nisi eo modo quem ipsi præscriberent, fieri non debere. Erat autem ea petitio gravis et molesta volebant enim ea omnia aboleri, quæ vel epistolis, vel tomis, vel libris evulgaveram, soli fidei, quæ a sanctis Patribus nostris Nicææ edita fuerat, consentire. Ego vero ad ista ită rescripsi, etc. G.

GARNERII DISS. V. DE THEOD ET ORIENTAL. CAUSA. Corinthi. Permanemus igitur et in ipsa, tanquam nam exponens. Et incipit: ‹ Ratus ea, quæ exposita integram interpretationem habente prædictæ fidei. sunt a sanctis Patribus, qui Nicæam convenerunt.» Quæ vero nuper superintroducta sunt dogmata, vel per epistolas, vel per capitula, tanquam, id quod Epistola sancti Acacti episcopi Berrhæ ad Alexan est cominune, turbantia, excutimus, contenti anti qua Patrum legislatione, et sequentes eum qui dixit: Ne transferas terminos æternos, quos po suerunt patres tui ¤. › Epistola Alexandri, Andreæ et Theodoreti, episco porum, ad Helladium Tarsi episcopum, sicut po suit Irenæus. Scientes quantam curam sollicitudinemque tua sanctitas habeat, necessarium duximus indi Rediit ab Alexandria non Aristolaus, per om nia admirandissimus et fidissimus tribunus atque notarius, sed nobilissimus magistrianus 78 Maximus, qui cum eo est. Hunc enim direxit ad nos, deferen tem et ipsius litteras, et sanctissimi episcopi Cyrilli. Et episcopus quidem qui Romæ est ", unam ad me scripsit epistolam; Alexandriæ "vero tres vel qua tuor, ex quibus unius rescriptum tuæ religiositati direxi. Si igitur possibile est, fatigationem usque pedibus doles, inspiciens litteras Deo amicissimi episcopi Cyrilli, et cognoscens quanta usus sit acribia 8, in fidei causa scribens ad nos, acquiesce ad ea quæ nos rescribemus cum concilio Deo ami cissimi atque sanctissimi Joannis episcopi, et Pauli, ac reliquorum, qui Antiochiæ reperti fuerint do mini episcopi. Ipsum vero rescriptum epistole cuni eis litteris destinavi, et domino meo, Deo amicis simo episcopo Theodoreto, rogans eum, ut veniat usque ad nos. Si autem retinetur ob hoc, quod illuc advenerit magnificentissimus magister militiæ, scribat ad nos, quia consentit ad ea quæ nos defi niemus, et quæ ad Alexandriam rescribemus. Pro fundissimæ autem 697 senectuti ** nostræ ut par catis, quæso; et detis manum hoc maxime agenti, ut hoc nobis auferatur opprobrium, et ad differen tiam intolerabilis læsio. Scitis enim, quod in omni bus vobiscum sim inconductus, et quod in Epheso quidem Deo amicissimus Paulus 8ª episcopus subscripserit pro me. Ego vero, sicut allegatis, ad pium imperatorem nostrum retuli per epistolam, ut hæreticum commemorans Deo amicissimum episco pum Cyrillum, qui et reprehendit nos in his quæ ad nos scripsit in præsenti, quodammodo submur murans, quod de ipso tanquam de hæretico fece rim mentionem in his quæ ad imperatorem sere nissimum per litteras retuli. Omnem, quæ tecum est, fraternitatem ego et qui mecum sunt saluta care, quod intraverimus Antiochiam " convocati, ad nos facies; si vero, sicut scripsisti, nunc usque ot invenerimus per divinam gratiam, non vera esse, quæ fuerant diffamata, et inimicorum veritatis su perfluam verbositatem, et araneis similem. Haben tes igitur de his, quæ sunt agenda, concilium, et intuentes quod salva pietate etiam de pace opor teat cogitare, quasdam propositiones direximus, et rerum composuimus modos, ut, siquidem suscepe rint unam earum, suscipiamus eos in communio nem, non consentientes his, quæ contra sanctissi mum episcopum Nestorium ab eis facta sunt, sed ipsum quidem, sicut habuimus, habeamus. Alios vero, qui nostras propositiones susceperint, susci piamus ad communionem pro Ecclesiæ pace. Di reximus vero propositiones ipsas, ut agnoscat re lígiositas tua, quod non neglexerimus dogmata nostra, sed curam fecerimus competentem. Ut vero et hoc tuæ religiositati manifestum faciamus, scito, domine Deo amicissime, fore ut nos usque ad mor tem pro pietate persistamus, vindicantes eos, qui nobis commissi sunt. Priusquam scripta est epi stola, placuit ut una sex propositionum ", quæ vi vacissima est, et dogmatum collectionem tenet, proponeretur eis cum epistola beatissimi et san ctissimi Athanasii, Alexandrinorum 696 civitatis episcopi, quæ scripta est ad sanctissimum Epicte tam”, Corinthi episcopum, quam putamus habere tuam quoque religiositatem, quam resistens Apolli narii hæresi scripsit sanctissimus prædictus episco pus, integre atque subtiliter " apostolicam doctri & Prov. x, 28. mus. 78 Antiochiam. Partim igitur Berrhoea habita hæc synodus, partim Antiochiæ. G. sex propos. De quibus vide supra, cap. 53 et infra, cap. 60. B. 75 Epict. Quam falsatam esse conqueritur sanctus Cy rillus in epistola ad Joannem Antiochenum et in epistola ad Acacium Melitinensem supra. B. 16 subtil. Id est, evidenter. Vid. supra, cap. 44. B. 77 Alex. Hinc colligo, Aristolaum primum profectum esse An tiochiam, utpote viciniorem Constantinopoli, et dein Alexandriam ivisse cum Maximo magistriano. Blic locutus cum Cyrillo, quem Orientales hæredem Arii, Eunomii et Apollinaris vocabant, ab eo accepit litteras, in quibus hæreticos illos anathematizabat, ut legitur infra, capp. 56, 61 et 67. B. 78 magistria nus. Theodoretus in epistola ad Andream Samosatenum, superius edita in Auctario (vid. t. IV, p. 1360) Magnificus vir Aristolaus ab Ægypto magisterianum cum litteris Cyrilli destinavit, etc. G. (Conf. capp. 61 et 64). Episcopus qui Roma est. Sixtus III, Coelestini successor. Non exstat autem epistola ad Aca cium quæ hic commemoratur. B. 80 Alexandria. Id est, Cyrillus episcopus Alexandriæ. Is ergo tres aut quatuor litteras de negotio pacis scripsit ad Acacium, quarum unam, id est, sequentem, Acacius Inisit ad Theodoretum. Istius autem responsoria exstat infra, cap. 60. Epistolarum porro a Cyrillo scri ptarum ad Acacium mentio est etiam infra, cap. 57. B. 81 acrib. Id est, diligentia. Vid. capp. 11 et 63. B. * senect. Vide supra, cap. 44. 63 Vide supra, cap. 23

Domino 84 Imo magis et ille quidem forsitan recte sapit. Erra vimus autem nos, non ei consentientes: imo qui jam scripsimus his quæ dixit, adversa. Et certe Nestorii multi feruntur codices, omnia confunden tes, et perturbantes Ecclesias. Deinde quomodo nos ea, quæ contra ipsum sunt scripta, delebimus, quæ forsan aliquibus juvamen vel breve, contigit efficere? Pervidet igitur tua, quæ omni sapientia est plena, perfectio, quod rem impossibilem quærani. Et tantum longe sunt a voluntate mitigandi interja centem discordiam, ut eam reducant ad principium contentionis illius, quæ narrari non potest. meo dilectissimo fratri et comministratori Acacio Cyrillus in Domino salutem. Decentem se etiamnunc curam suscepit sanetitas tua: intentio est enim illi secundum bonam volun tatem Salvatoris omnium nostrum Dei, ut conjun gantur Ecclesiæ, et ut de medio quædam flat pu sillanimitas; persuadeantur vero hi, qui debent, unanimes esse, atque omne quod contristat, auſe ratur, et ea quæ dirupta sunt, charitatis vinculis re stringantur. Sed sicut videtur, nonnulli eorum, qui illic sunt, videntur quidem putari ad superfl ciem clare injungere ad usque tuæ perfectionis in tentionem aut ipsam vero latent, aut quasi ce lare se studentes efficiunt. Ea namque agere expe tunt, quæ fieri non queunt. Quid aliud est, nisi re bus ipsis reclamare, quod pacis faciendæ non ha beant voluntatem? Et hæc dico epistolam relegens a tua perfectione transmissam, per quam didici expetere illos, ut omne conscriptum. 86 et. omnis epistola, quæ ante synodum peracta est, abjudicari aut abjurari a nobis debeant; consentiri autem rectæ fidei symbolo, quod definitum est secundum tempus a sanctis Patribus in magna Nicæna sy nodo. Ego vero, quoniam sanctum quidem illud symbo lam sufficit ad omnem scientiam bonam, et de illo nihil omnino est, dicam utique atque consentiam, etiamsi aliquibus aliis hoc sapere minime videar aut dicere. Admiratus vero sum illud: Nestorio enim retortas illas et abominandissimas eructante voces contra omnium nostrum Salvatorem Chri stum, et hoc coram Ecclesia, scripsimus quæ scri psimus, 698 contradicentes scilicet, et pollutis voeum novitatibus ejus producentes contrariam ve ritatem. Et per gratiam Dei omnes ipsis intendentes, plures quidem mirati sunt, et recto intellectu ho noraverunt, quæ a nobis dicta sunt contra eum. Seu nescio quid hi, qui nunc debent anathematizare polluta illius dogmata, et ab illius impietate semet ipsos alienos efficere, ad oinne contrarium studium convertentes, exterminari quærunt, quæ adversus cum scripta sunt. Quam rationem, quæso, id habet? Intelligit enim sanctitas tua, quantam res habeat incongruitatem, si nos, quæ pro recta fide scripsi mus, quoniam nostra sunt, abnegemus, imo potius accusemus piam fidem. Ergo si se illa contra Ne storium recte non habent, sive quæ contra perversa ejus dogmata seripta sunt, sine causa depositus est. Cur enim non potius ad Ephesinam metropolin venientes, cum synodo unum protulere decretum contra eum, qui talia et tanta impie prædicavit? Nam si vel modicum tardaverant, quid prohibebat, ut commentaria inspicientes gestorum satisface rent eis quæ legitime fuerant fatta, et consentirent, sicut dixi, recto, et quod increpari non debet, de oreto eunctorum? Sed econtra nec Dominum cogi tantes, neque causam, pro qua congregati sunt (non enim de communi quacunque causa sermo erat, sed de fide, per quam mundum salvavit Deus. et Pater), omnem cruditatem et omne fraternum odium in nobis ostenderunt: tam sanctam et uni versalem synodum excommunicatione injuriantes, et hoc absque judicio, quam etiam velut immiti dextera gladium sævitiæ intingentes in me, ac re verendissimo episcopo Memnone. Ponamus enim, quod secundum veritatem et transierit nos aliquid, quod ad rectitudinem dogma tum pertinet, aut circa alios modos subjecti aliqui bus culpis essemus, sive peccatis, non oporteret dignos fieri prius sermone colloquii? Atqui dum certe omnes sustínuerimus Nestorium, dum trien nale tempus blasphemando consumeret, et nobis cum vero sanctitas tua et omne concilium, fecimuз abducere quidem illum ab eis, transformare autern potius ad illa dogmata, quæ ad rectitudinem veri tatemque 699 respiciunt. Cum vero persisteret, et multo deteriora verba loqueretur 87 adversus gloriam Christi et in ipsa Ephesiorum metropoli, de reliquo tanquam incurabili languore detentum sancta synodus removit a sacerdotio. Volo autem tuam sanctitatem, utile 88 aliquid commemorare, quod ad præsens pertinet tempus. Quando enim in magna Constantinopoli saneta vestra synodus congregata est, tunc quando Joan nes est accusatus, deinde gesta sunt super eo a multis in scripto commentaria, cum futurum esset, * Domino, etc. Hujus epistolæ mentionem facere videtur S. Cyrillus in epistola ad Acacium Meliti nensem supra. Illius vero initium et sensus referuntur infra, cap. 136. B. 85 Acacio. Berrhœensi. Epi stolæ hujus epitomen fecit ipse Cyrillus in epistola ad Acacium alterum Melitenes episcopum. Exponit vero fusius in epistola ad Donatum Nicopoleos episcopum veteris Epiri. Est autem hæc responsio_ad epistolam XLII. G. conscr. Eadem habentur in laudata epistola ad Acacium Melitinensem. B. 87 Ed. prior, verbo laberetur. 88 utile. Ita lectionem ut ille, quam Garnerius ad exemplum Lupi expresserat emendavit Baluzius. "Joannes. Cognomento Chrysostomus archiepiscopus Constantinopolitanus, un-jectus judicio synodi habitæ in suburbio Chalcedonis quod Quercus vocabatur. Cyrillus hanc synodum vocat Constantinopolitanam, quia Chalcedon est vicina Constantinopoli. B.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. Eunomii, me sapere diffamantes, sicut in Epheso conscripserunt. Ego per gratiam Salvatoris semper fui et orthodoxus; nutritus vero sum et inter ma nus orthodoxorum Patrum, et neque illa quæ sunt Apollinarii, sapui unquam, absit nec ea quæ alterins cujuslibet hæretici: imo vero anathema țizo illos. ut contra cum definitio proferretur, et essem ego ▲ mant verba, ea quæ sunt Apollinarii vel Arii, sive µmus astantium ", scio me audisse sanctitatem tuam sanctæ synodo sic dicentem: «Quasi si sci rem, quod nunc, si Joanni veniam largiremur, melior fieret semetipso, et recederet a duriția et asperitate, quæ in eo est, omnes vos rogassem pro eo. Admirabilis ergo etiam circa hoc iterum judi cața est sanctitas tua, quippe ut quæ dixerit veri tatem. Quid igitur oportebat sanctam synodum fa cere, quæ impœnitentem, et sic pertinacem reperit illum, qui recte fidei repugnavit? * Quoniam vere dicit, quod oporteat soli sym¬ polo consentire, vel certe expositioni fidei trecen jorum decem et octo, et ego ad hæc dico, quod in tentio fuerit una sanctæ et universali synodo, quæ congregata est in Ephesina metropoli, ut Symbolum confirmaret, quatenus et omnes ita confiterentur, et crederent ac docerent; neque adjecto quolibet, neque detracto. Non enim est adjicere super illud, nec est auferre ab eo. Propter hoc enim et contra. Nestorium decrevit: sicut qui non suaserit illud, quin potius removerit atque oblitteraverit, et se cundum nullum quidem modum secutus sit illud; altera vero quædam et dogmatibus Ecclesiæ pere grina insane auribus insonuerit populorum. ut Actum est igitur in Epheso super hoc proprium commentum gestorum, confirmante synodo expo sitam fidem a trecentis decem et octo Patribus nestris, qui circa suum tempus in Nicæa congregati sunt. Et direxi hoc, ut tua sanctitas bene cogno acal. Quod enim recte se atque irreprehensibiliter habeat, clare ipsa lectio docet. Adjeeimus vero ´et sanetorum beatorumque Patrum testimonia, sciant adeuntes, quomodo intellexerint illi ſidei symbolum, qui et nos ipsos mysteriis imbuerunt. Igitur olim tam hoc ab 700 omnibus facto, quare non magis et ipsi consentiunt? Si enim quod om nibus placuit, ab omnibus confirmetur, obtinebit omnino pax; dum ompino a nulle ei fuerit contra dictum. Igitur etsi "nimis plura, et valde pessima. contra nos ab eis facța sunt, et omnis species ad versa humanitati tentata est, sed considerantes, quod Deo, ac piissimo amicoque Christi imperatori placitum, et ipsum vero quod Ecclesiis utile est, et tuæ sanctitatis admonitiones omni reverentia di gnas habentes, consequentør ut fratribus dimitti mus quæ in nos commiserunt. Neque enim inanimatum dico Christi corpus. Confiteor vero, quod animatum sit anima rationali. Et neque confusionem, vel confermentationem, vel refusionem factam confirmo, sicut aliqui dicunt; in convertibilem vero et immutabilem subsistere se cundum naturam Dei Sermonem novi, et omnis passionis insusceptibilem secundum propriam na turam. Impassibile enim est quod divinum est, et conversionis obumbrationem minime suffert. Quin potius requiescit in propriis bonis. Hæc habet vero inconvertibile, in quibus est ejus exsistentia. Unum vero eumdem Christum et Dominum unigenitum Dei Filium, ipsum dico passum pro nobis carne, secundum Scripturas, sive secundum beati Petri vocem. Capitulorum vero virtus contra sola Nestoriť dogmata scripta est. Quæ enim ille non recte dixit ac scripsit, ipsa ejiciunt. Qui vero aṇathematizant atque negant ejus vesaniam, cessabunt hæc, quæ a nobis scripta sunt, increpare. Videbunt enim ca pitulorum sensa solis illius contraire blasphemijs. Reddita vero communione factaque inter Ecclesias pace, quando rescribere absque suspectione licue rit, vel eis qui illic sunt, ad nos, vel nobis rursus, ad eos, tunc et satisfaciemus facillime. Quæcunque omnino eorum, quæ a nobis scripta sunt, recte non intelliguntur a quibusdam, et hæc excandidabun tur. Satisfaciemus enim, Deo favente, non jam sicut repugnantibus, sed sicut fratribus, quod 701 omnia recte habeant. Et eorum, quæ scripsimus nos, Nestorii dogmata impugnantes, nihil est om nino quod dissonet vel sanctis Scripturis, vel certe fidei definitioni, quæ exposita est a sanctis Patribus, dico autem illis qui in Nicæa suo tempore con gregati sunt. Nostra igitur intentio ad pacem se habet, non impetere quæ sunt definiţa. Ita videlicet, si No storii depositioni consentire voluerint, et anathema tizare contaminata dogmata ejus, et communicare, c4 ad concordiam venire, Christo juvante ad idem, qui est pax nostra secundum Scripturas. Eis vero qui dicunt, quod oporteat ejici ea, quæ contra polluta Nestorii dogmata scripsimus, nullus acquie scet. Apertissime enim elingues nos esse volunt illius blasphemiis, cunctorum nundinantes tacitur nitatem. Aut forsan magis et nos persuadendos re putent, ut ea quæ sunt illius sapiamus, si quæ nostrą Illud autem potius quærimus, quod omnibus vi detur bene rectequo se habere. Complacet vero etiam Deo amicissimo imperatori, ut consentiant depositioni Nestorii, anathematizantes ejus blasphe mias et polluta dogmata. Et nihil ultra residuum est, ut contentio de medio auferatur. Recipient enim semetipsas Ecclesiæ invicem, Christo eis do nante præmium pacis. Nec vero simpliciter quidam alienantium et inconsideratorum contra nos evo " unus astanlium. Hinc discimus Cyrillum interfuisse synodo, in qua sanctus Joannes Chrysostomus. excepit sententiam depositionis. B.

sunt abnegemus, recte se atque immaculate haben- scipulis suis, ut essent prudentes sicut serpentes tia, et contra illius vocum novitates stantia. Si vero illorum, qui illic sunt, quidam secundum quod eis videtur detrahunt aliquibus, ad ea quæ nec convenit, transvertentes sensus eorum, seiant quod præter omnes, qui în toto orba sunt, soli hi perpetrantes sapiant. Conseuserunt enim his, qnæ a nobis facta sunt, atque consentiunt universi, et recte se habentibus, et dictis, qui certe subtiles perscrutatores sunt dogmatum divinorum. Et illud autem super hæc tua religioșitas cogitet, quod oporteat ita componi pacem Deo amicissimorum episcoporum, ut non ulli displiceat eorum, qui per omnem Romanorum sunt principatum, Et uni versalis fiat, ne minima scissura ingentes plures alias faciat. Omnino enim non consentient, si tale aliquid fuerit factum, quod non sequens videatur. Et maxime hoc cogitari oportet. Cunctis namque instantibus in Epheso, et non acquiescentibus communicare his, qui ex Oriente sunt; proponentibus vero, quod non futurum sit, prius hoc, nisi susceperint depositionem Nestorii, et anathematizaverint nobiscum dogmata ejus quomodo nisi hoc fuerit factum, ea quæ ad commu nionem pertinent, stabunt? Quis autem non clamą bit contra nos, cum perdiderimus animas nostras, et negaverimus, rectam fidem, et quæ recte dicta omnibus placuerunt, nos ejecerimus, tanquam non recte sint dicta? Annon oportet facta pace nos epistolas mittere his, qui ubique super alios reli giosissimos episcopos eminent, ut et ipsi, concor des effecti reddant eis communionem? Deinde quis sit, qui eis suadeat, si quid factum fuerit præter quod omnibus placet, et in quo omnes institerant, ut oporteret depositum haberi Nestorium, et ana thematizare insanissimam ejus doctrinam, quin potius verbositatem contra omnium nostrum Sal vatorem Jesum Christum? Contristatos vero nimis et intolerabiliter dolen tes propter illa, 702 quæ contra me gesta sunt ab Orientalibus, tam ex clero Alexandriæ, quam cun ctos Ægyptiacæ diœcesis episcopos religiosissimos, sic mitigavit dominus meus admirandissimus tri bunus Aristolaus, ut mihi etiam levissimam pacis faciendæ redderet viam, et omnes venirent in hu jusmodi voluntatem. Et plurimum quidem me, fa teor, ejus admirabilitati esse debitorem, quia modo mihi sit cooperans ad omnia, et competentibus ra tionibus, quæ contristabant, aboleverit. Saluta fraternitatem quæ apud te est. Te quæ nobiscum est fraternitas in Domino salutat. Epistola *¹ Alexandri Hierapolitani ad Acacium Berrhœensem episcopum. Arbitror Dominum Christum, præcipientem di b Joan. 11, 19. et simplices sicut columbæ, principaliter instruere, ut caput omnium bonorum, quæ in nobis sunt, re ctam fidem sincerissimam conservarent. Sicut enim nulla salus est repentibus, si capite conterantur; sic neque Christiano qui sanam fidem corruperit. Propter hanc crucifixus est Petrus, Paulus capite cæsus est, diversis mortibus evangelistæ atque apostoli compleverunt pium cursum. Obsecuti sunt martyres. Irridebantur vero et subsannabantur omnes passionum temporibus, ab his qui multi formes eis mortes crudeliter ingerebant. Scit sanctitas tua, quod secundum Syricam vitam quidem peccator ego sim. Unde etiam quadrage simum jam annum ago, quibus mea plango peccata. Fidem vero retam a prima die, sicut testatur sanctitas tua, usque ad mortem dilexi. Unde nec unquam cessavi his, qui vicini sunt, de hac abomi nabíli hæresi inferre certamen, quam Cyrillus ipsa quidem virtute renovat, Apollinarium vero anathematizat, simile aliquid faciens, tanquam si et aliquis ex non exsistentibus Dei Filium dicens anathematizet Arium. Et ut sub una dicam omnes hæreses, ea quæ ipsorum sunt, sapiens, hæc præ dicat. Ubi enim Dei iter, nullum revereor. Cyrillus hæreticus est, unam naturam prædicans Christi et ipsi universas * passiones adjungens, et ipsam mor¬ tem. Et lucidum est euilibet legenti cum veritatis amore capitula ejus et epistolæ ad Hebræos inter pretationem, et epistolas, vel festivas vel alias, et universa ejus conscripta, invenire, quod unam naturam Dei et hominis dicat, et quod sint unum et circa hunc sensum caro sit factus, et mortuus, fuerit carne, et primogenitus factus fuerit Deus Verbum ex mortuis carne. Sparsit vero carnis no men propter unius naturæ confessionem. Quod si non ita est, minime opus est multiloquio confiteatur, quod Christus, qui e sancta Virgine genitus est (Deus namque homo unus Filius, unus; Christus, 703 unus Dominus), passus sit secun dum humanitatem, crucifixus secundum humanita tem, et resuscitatus fuerit a mortuis per Verbi divi nitatem, quæ dixit:: Solvite templum hoc, et in tribus diebus ressuscitabo illud 4. › Si vero per manet in capitulis suis hæreticis atque conscriptis, nulla nobis pars est cum illo. Certamus enim circa tribunal Christi, et Apostolum gentium, præcipien.. tem bonum depositum custodire, per Spiritum sanctum, qui habitat in nobis. Licitum vero considerare volenti verba ejus ad seductionem. Quia verbo quidem seducens impas sibilem dicit Deum Verbum, inconvertibilem, im mutabilem, inconcussibilem, habentem, ut ejus dicto utar, in quibus est per substantiam; in unam vero naturam concludens duas, omnia prædicta Epistola. Responsio hæc est ad epistolam XLIV. G.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. divinitati Unigeniti circumponit. Propter quod non temque non divinitatis, sed humanitatis edoceat. recusavit in interpretatione ** Epistolæ ad Hebræos dicere: ‹ Quia et revixit Deus Verbum, passus carne.» Et hæc vero ex aliis ejus conscriptis, et maxime ex epistolis ejus, quas tuæ nuper san clitati transmisit, possibile est his possibiliter qui diligunt discere, subtiliter " pervidere. Quia dicens Dei Sermonem immutabilem subsistere, et omnis insusceptibilem passionis secundum pro priam naturam, passionem fraudulenter cointro ducit, dicens Deum Verbum carnem factum fuisse, non vero carnem assumpsisse. Hoc enim in totis fere ponit capitulis suis, carnem Deum Verbum ubique factum dicens, tanquam sit ante dispensa tionem quidem impassibilis, post dispensationem vero passibilis: Per seipsum namque, inquit, impassibilis, caro autem factus ut homo sustinuit passionem.» Si vero confessus fuerit evidentissime duas naturas, liberat semetipsum ab hæretico sensu. Calumniatus est et sanctissimum episcopum Cyril lum. tanquam Deum passibilem dicentem.» Et ha bemus totum tomum apud nos ad satisfactionem pro salubri fide bonæ hujus instantiæ. Nos igitur nullam communionem habemus cum his, qui talia docent. Si vero potuerit ostendere aliquis sanctis– simum episcopum Nestorium contraria prophetis, et apostolis, et evangelistis aut sapuisse aut sa pere, et doctrinam ejus anathematizamus, et ipsum, donec orthodoxiam prædicat, quam multis in co dicibus ejus et habemus et legimus. Nulla necessi tas Christi potentia per ipsius gratiam violenter flet; sed parati sumus omnia sustinere, ut neque impii, neque iniqui, simus. Epistola ejusdem Alexandri ad Andream episcopum Samosatenorum. Credat mihi religiositas tua, quod relegens ea scopo Acacio, et ea quæ ab Ægyptio illi per episto lam scripta sunt, quæ et tu omnino credo quod le geris, admiratus sim propter velocem ejus” nu tum ad mutabilitatem. Et oravi ut mihi terra dehi sceret. Et nisi timor Dei retinuisset me, forsan continuo eremum petens, extremum spatium re quisissem. Meminit enim sanctitas tua, quales epi stolas olim 705 sanctissimis episcopis destinavi mus ab Antiocheno persuasi, quando adveniente mirandissimo Aristolao, ejus litteris convocati convenimus, et euntes ad Antiochiam concilium fecimus, et multa millia pertractantes deliberavimus ut propter Ecclesiarum perturbationem, mollem quamdam propositionem, et habentem vel modi cum pietatis vestigium, proponeremus Ægyptio. Scit enim sanctitas tua, sicut olim mihi per epi- quæ scripta sunt a domino meo sanctissimo epi stolam scripsit, quia et in Roma " coram sanctæ memoriæ episcopo Damaso, præsente tua sanctitate, motum est de hæresi Apollinarii: et nobis " duas naturas confitentibus, ut non divinitati passionem tribuamus, dicebant hi qui erant Apollinarii, duos ncs dicere filios. Quod et isti sursum ac deorsum diffamant contra nos. Dicat igitur: «Christus 704 mortuus est, Filius passus est, Unigenitus passus est. Cur addit, quod Verbum carne sit passum? llomine moriente, anima carne patitur mortem? Si vero blasphemum est, ut hoc anima passa dicatur carne, ultra impietatem omnem est dicere Filium Dei, vel Dei Verbum, vel Unigenitum circa intel lectum hæreticorum passum carne. In divinis enim Scripturis reperimus: Christus mortuus est, Filius 'mortuus est, Unigenitus mortuus est, Sanctus mor tuus est, Justus mortuus. Hæ namque appellationes universæ utrasque naturas ostendunt. Vox autem Dei Verbi unam naturam signat. Secundum quem sensum nunc et Filium dixit in epistola carne passum, ut significaret Unigeniti passionem divini tate. Sed et perquisivimus, scrutati sumus, invenimus vix qualem voluimus levem, et rursus ab ipsa mol liorem, et denuo ab hac marcidiorem. Sed breviter dedimus clarissimo tribuno propositiones. Compla cuit vero ei, quasi jam quæ mollior esset, una, et quæ volebat Nicæna fide nos esse contentos, expulsis his, quæ, quod commune est, turbaverunt, sive per epistolas, sive per capitula. Ad quam etiam ipsam contradixit, sicut scripsit, Ægyptius. Certat enim, sicut vides, pro capitulis suis, et re liquis hæreticis superbisque conscriptis, confirmans ubique, quod impossibile sit hæc unquam expelli, Scio autem me ab Epheso scribentem direxisse tuæ sanctitati allegationem Melitinensis Acacii ", ubi sequens Cyrilli capitula et ejus intellectum, sic in scripto deposuit: «Mentitus est, inquit, divinam Scripturam Nestorius, tanquam nativitatem mor "In interpretatione. Ita emendavit Baluzius lectionem Lupi, quam expresserat Garnerius: non recu savit interpretationem epistolæ. quas· -transmisit. Quarum mentio supra, cap. 55. B. " subtiliter. Id est, evidenter. Vid. cap. 44. B. 93 in Roma. Hanc synodum Lupus habitam fuisse censet a. 373, quo Petrus episcopus Alexandrinus, quem certum est interfuisse concilio Romæ adversus errores Apollinarii habito tempore Damasi, fuit in Urbe. Aut igitur Acacius nondum erat episcopus, cum hæc synodus ha bita est, aut certe oportet eam serius habitam, cum vel ipso teste Lupo constet_eum ordinatum anno 378. B. nobis. Id est, Catholicis. B. 97 alleg. Melit. Acac. Ea hodie non exstat. Eam tamen totam habe bat tunc Alexander Hierapolitanus. Allegatio hoc loco significat opusculum, quo Acacius episcopus Melitinensis testimoniis divinæ Scripturæ ac fortassis Patrum antiquiorum tuebatur Cyrilli Alexandrini sententiam de incarnatione Christi, Nestorianam vero refutabat. B. 98 ejus. Id est, Andreæ episcopi Samosatensis, qui infra, cap. 63, scribens ad Alexandrum dixerat utendum condescensione. Rursum vero Alexander, cap. 64, repetit quæ hic dicuntur de secessu in eremun. Vid. cap. 106. B.

que ab eo secundum Scripturas sint dicta divinas, perturbemur. Ego vero trepido, ne per ens circa et contra Nestorii, ut dicit, hæresin. Sed nos ten tamus, ut video, sic manifestam illius hac fiducia, et tam cruda pro hæresi instantia orthodoxiam diffa mare, etiamsi non possimus propellere impietatis torrentem, et in nostra deflectere. Ego vero in Dominum Christum credo, quia oculus meus dexter, et dextera manus mea, si pro ponantur, Cyrillo neque ejiciente hæretica dogma ta, neque aperte confitente Christum et Deuni esse et hominem, et passum secundum humanitatem, et resuscitatum per Dei Verbi virtutem secundum sententiam Domini dicentis: Solvite templum hoc, et in tribus diebus suscitabo illud i, abscindam po tius membra mea per virtutem Domini, quam cum istis impie agam. Quando ergo volunt, veniant, ordinent”. Paratus sum ego, coram Deo dico, di scere cum omni lætitia. Sicut enim in veritate credo, quod Deus sit; sic et satisfactum habeo, quod pium sit manifestaturus Ecclesiæ dogma, quando novit ipse. Et veritatem non permittet absorberi. Verumtamen eorum, quæ scripta sunt, omnium exemplaria tuæ religiositati direxi Epistola Andrea episcopi, per quam respondit ad epistolam hanc Alexandri. Relegens ea, quæ Cyrillus per epistolam scripsit, et quæ de his a tua sanctitate ad sanctissimum episcopum Acacium sunt rescripta, sine falsitate dico, non sine Spiritu sancto arbitratus sum ea, quæ in tua epistola rescripsisti. 706 Nam et quod vcrum est, et quod subtilitas dogmatis habet, in eis inveni, et obumbratum occultumque inimici dolum bene ac manifeste nudatum, ac fiduciam multam quæ decet Christi servum, qui pro sana fide certat. Consors igitur et ego tuæ sanctitati, uniusque sen tentiæ. Et nunquam præter hæc alia sapiam, con fortante me Deo. Quoniodo enim non turpe sit, ut ille, qui notha et reproba dogmata subinducit, ta men pro eis certet; nos autem pacis obtentu per damus fidem? Admiratus vero sum et propositio nem, quam in ipsis litteris posuit sanctitas tua. Si enim veri jam doginatis est, et rectam fidem servat, ei non intellectum suum fraudulenter occultat, si et duas naturas confitetur,.et impassibilem Christi divinitatem, quid prohibet, ut et hominem eumdem confitens Christum dicat, quod passus sit secundum humanitatem? Et de his quidem superfluum est multiloquio uti ad tuam sanctitatem. Ex litteris vero sanctissimi episcopi Acacii videntur quodam modo hi, qui sunt in Antiochia, cessisse, atque his quæ scripta sunt, consensisse. Et bene quidem facit sanctitas tua, præcipiens nobis ut minime i Joan. 11, 19. ipsas res illud confirmetur somnium, quod non ante multum quidem tempus vidi, nimis autem coarctat meam animam. Videbam namque me esse cum tua religiositate, præsentibus aliis quibusdam non paucis episcopis; loquens vero ad me dicebas *, Apollinarium hæreticum vivere. Me autem sæpius cum admiratione interrogante, si vere viveret, confirmabas eumdem virum superesse. Verum quo dammodo, improvise utique, in domum quamdam facti sumus, in qua Apollinarius senex valde jacebat in lecto. Oportebat autem nos ad viri ipsius venire colloquium. Quod dum esset futurum, ipse ad au rem miléi dixisti, quod ille impius nunquam per suaderetur acquiescere his quæ dicebantur a nobis. Ego vero alterum quemdam præter ipsum sedentem videns dicebam, quod ipse esset causa ut Apollina rius nostris verbis minime flecteretur. Dum vero venimus ad colloquendum ego et sanctitas tua, se des autem ego portabam tam mihi, quam tuæ sanctitati, juxta illius lectum subito video Apollina rium quidem stantem, et eulogias dispertientem, sanctissimum vero Joannem jacentem in lecto, et suscipientem ab eo; deinde et tuam religiositatem supponentem ei manus, propter condescensionem inique coactam. Ego autem stans ad meipsum di cebam Qualis est condescensio ista? In sanctum Spiritum peccat. In ipsam Domini inhumanationem impia est. Et qualis est ista condescensio?, Et hæc dicens evigilavi. Et oro ut phantasia sit som nium hoc, et nihil significans. Epistola Theodoreti episcopi, scripta ad Acacium Ber rhææ episcopum, de litteris quæ ab Ægypto vene runt ad eumdem Acacium. Ego quidem non solum vocatus, sed etiam non vocatus, vellem semper venire juxta tuam sancti tatem. Tantum autem ab hac intentione delinquo, ut nec tuæ possim sanctitatis litteris obaudire. Rursus enim languor mihi valide supervenit, et pessimum Tercranium post regressum de montuo sis partibus incidi. Super hæc et magnificentissimus atque gloriosissimus magister militum hic est, propter quod et veniam peto. Et innotesco tuæ sanctitati quod in litteris, quæ ab Alexandria di rectæ sunt, invenerim ea quidem, quæ ab eo dogma tice dicta sunt, contraria his quæ olim sunt ab eo exposita; consona vero magis doctrinæ Patrum. Et valde affectus sum, et laudavi Dominum Chri stum super mutatione, quæ facta est per tuæ san ctitatis admonitiones. Aliquas vero partes epistolæ multis vidi volutionibus et multiloquiis falsis plenas. Nam dum oporteret a nobis sex positas propositio nes', cum breves essent, approbari ab eo, nescio ” ordinent. Id est, alium in sede mea constituant episcopum. B. ' sex pos. proposit. Vide supra, cap. 53 et 60. Infra, cap. 77, propositiones enim meas illas decem.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. cujus rei causa multis verbis usus effugit brevem i pacis viam sic enim propositionem temperavimus, Epistola Andreæ episcopi, quam Theodoreto episcopo ut nullis fuerit fugienda. Proposuimus enim, sicut tna sanctitas novit, permanere nos in fide, quæ in Nicea exposita est a sanctis et beatis Patribus, et in epistola sanctissimi ac beati Athanasii, tanquam quæ hanc subtiliter interpretata fuerit: quæ vero nuper exsurrexerunt dogmata, seu per epistolas sive per capitula, ejici, tanquam id quod commune est, perturbantia, hæc relinqui, quæ dissensionem præcipue fecerunt. Subscriptionem nos exigit depo sitionis illius viri³, cujus judices non sumus effecti. Scit autem sanctitas tua, quod omni carnifice du rius nos trucidet conscientia nostra, si illa feceri mus, quæ arbitramur non debere committi. Unde et beatus Paulus dicit. Tuæ igitur sapientiæ sit sic dispensare causam, ut facienda pax complaceat universis, et ante omnia Christo omnium Deo super hac obediatur. ad suam rescripsit. Alexandrini litteras legi, et a sua quidem putre dine non recessit ullo modo, sicut et tua utique sapientia reperit, easdem litteras legens. Quia vero condescensione opus est, ut solvatur orbis terra rum schisma, et non amplius discissam despiciamus Ecclesiam forsan enim ad majus procedunt mala, si compositio nulla proveniat; bene tuæ placuit sanctitati, illius quidem propositionem sicut im piam fugere; uti vero his quæ scripsisti, et anathe matizare eos qui purum hominem dicunt Christum, et qui in duos Filios unum Deum secant. Arbitror vero quod et subscriptionem modis omnibus exigat depositionis aliqui vero et hoc forsitan facient. Et arbitror etiam Cyrillum, etsi omnes minime subscribamus, illorum fore subscriptione conten tum. Scit tua sanctitas, quod hæc et ante in locu tionem venerint, quando in Antiochia convenimus. pariter. Ora igitur, quæso, ut nullum fiat impe Epistola ejusdem Theodoreti ad Andream episcopum dimentum paci et ordinationi sanctarum Eccle de hac ipsa re*. siarum. episcopum Hierapolitanum. Eorum quæ ad me dominus meus sanctissimus Theodoretus episcopus scripsit, exempla tuæ san ctitati direxi. Et quidem Cyrilli errorem multoties millies anathematizare illum, manifestum est his, qui pervidere subtilius volunt. Quia vero tempus non permittit, ut secundum acribiam ratiocimemur propter schisma generale, quod factum est, et quia majora sustinentur mala de persistentia nostra; puto quod bene se habeat, ut aliqua condescensione utamur pro ecclesiastica pace, et illius quidem pro positionem fugiamus, quæ impia est, sicut nec ille nostram suscepit. Anathematizemus´ vero eos, qui duos Filios dicunt, quod nobis objiciunt insanissime; vel qui hominem purum Dominum nostrum Jesum. Christum. Et super his suscipiamus pacis compo sitionem, Reddent autem rationem, qui impie sa piùmt, judici omnium. Et nobis, vel si dispensatorie Mirandissimus Aristolaus direxit ab Ægypto Magistrianum 708 cum litteris Cyrilli, in quibus anathematizavit et Arium, et Eunomium, et Apolli- Epistola ejusdem Andreæ episcopi ad Alexandrum narium, et eos qui dicunt divinitatem Christi esse passibilem, et eos qui confusionem et remistionem duarum naturarum dicunt. Et in his quidem sumus affeeti 7; licet fugerit nostram propositionem. Exigit vero subscriptionem depositionis, quæ ab eis facta est, et anathematismum dogmatis sanctissimi et Deo amicissimi episcopi Nestoria, Seit autem sanctitas tua, quod indeterminate anathematizare præfati Deo amicissimi et sanctissimi episcopi do ctrinam, idem sit quod anathematizare pietatem. Si vero convenit ut aliquid nos anathematizemus, anathematizemus 10 hos qui dicunt purum homi nem Christum, aut qui in duos Filios incidunt uaum Dominum nostrum Jesum Christum, et qui ejus divinitatem negant: hæc enim " cum omni satisfactione unusquisque piorum anathematizat. Si vero volunt, ut indeterminate et virum, cujus. judices non sumus facti, anathematizemus, et dogma ipsius, quod novimus rectum, impie faci- pacem suscipiamus, pars nulla est cum his qui. mus, ut arbitror, si, ei abediemus. Arbitror vero hæc etiam tuæ sanctitati complacere, qui egregius pietatis propugnator exsistis, et verus atque accom modus orthodoxiæ magister. impie sapiunt. Prævideo autem fore ut persistentia nostra nihil evineatur amplius, nisi ut orthodoxi pellantur ecclesiis, et dogma ex toto absorbeatur. Quæro igitur sanctitatem tuam, ut quantacunque Paulus dicit. Desunt hic * illius viri. Nestorii, ut patet etiam ex sequente epistola Theodoreti. B. verba Pauli ex capite secundo Epistolæ ad Romanos, ut opinor. B. Edita jam in Auctario, pag. 97, sed mutila ac fine carens.. G. Vid. supra, t. IV, p. 1360. Epistola. Prior istius epistolæ pars exstat inter opera Marii Mercatoris, et citatur a Pelagio II in epistola tertia ad episcopos Istriæ. B. • Magistria num. Maximum; de quo supra, cap. 55. De eo mentio infra, capp. 76 et 106. B. " affecti. Marius Mer cator, gavisi. B. & licet-propositionem. Ita mutanda fuit lectio ed. prioris, licet fuerit nostra propositio. Marius Mercator habet, quamvis propositionem nostram ille diffugeret. indet. Marius Mercator, in discrete. B. 10 anath. Non repetitur apud Mans. I. c., p. 840. Ex Mario Mercatore colligit Baluzius, ad ditamentum illud esse superfluum. " hæc enim, etc. Reliqua desunt apud Marium Mercatorem. B.

possibile est condescensione magis utamur: scit prioribus. Et paulo minus alienus effectus sum, enim spiritualis sapientia tua, quod sicut zelus in tempore suo multa millia peragit, sic et condescen sio in tempore apto magna bona operetur. Et mibi quidem placent ista. Si vero melius aliquid pervidet perfectio tua, quæ secundum Deum est, notum nobis fac. Litteras illas ad sanctissimum episcopum Theodoretum dirigere dignetur sanctitas tua. Omnes, qui circa tuam religiositatem sunt, ego, et qui mecum sunt, salutamus. Epistola Alexandri Hierapolitani episcopi ad An dream episcopum rescripta. Legens quæ nuper a tua religiositate sunt scripta, pervidi, Satanam secundum Veritatem petiisse, ut cribraret omnes nos sicut triticum. Ego vero fide proposita nullo modo impietatem esse condescen sionem, neque communionem cum hæreticis pacem Christi appello. Absit! Et da veniam: velocitatem permutationis aspiciens oravi, ut terra mihi de hisceret. Et vere, nisi timor Dei retinuisset me, continuo eremum petens extremum spatium per quisissem. Puto enim, prout et tuæ sanctitati dixi, jurejurando satisfaciens ei, et maledictionem contra memetipsum suscipiens, si alienationis a mysteriis conscius mihi sum, aut per contentionem, aut per odium, aut per rebellationem, aut per cujuslibet alterius 710 gratiam facere aliquid in causa præ-. senti, sed ponens Deum et Joannem 13 ante oculos et affectum nostrum. Et superat timor Dei, et hæ reditas Christi. Unde et a cunctis veniam postulo. videns quod nos Satanas expetierit ad cribrandum. Direxit autem mihi et ad se scriptam tuæ religio sitatis epistolam, continentem, quod eos, qui di cunt divinitatem Christi passibilem, anathematizet Ægyptius; et eos qui confusionem et remistionem duarum perhibent naturarum. Et ego quidem Cyrilli epistolam nullatenus hæc continentem vidi:-quin potius inveni eum certantem, et in primis, et in mediis, et in ultimis, pro capitulis suis, reliquisque conscriptis, in quibus omnem impietatem suam perexemplificat. Si vero vobis et recte se habere videntur quæ scripta sunt, et de reliquo qui hæc per epistolam scripsit, inter orthodoxos deputatur; indifferenter vero et alia recepistis, quæ ille qui dem proposuit litteris: Joannes vero traducit omnes, ut inquiunt, dispensative, propter pacem condescensionem amplexus, innocens ego sum a sanguine omnium. Unusquisque vero, sicut novit, ea quæ ad se pertinent, dispenset. Vivit omnium Dominus Deus meus, et Oasim et quemlibet extre mum vicum præfero communioni hæretici, et eorum qui orthodoxiam prodiderunt. Epistola "Theodoreti episcopi Cyri, quam scripsit Alexandro 711 episcopo 1, sicut posuit Ire naus Puto plus ab omnibus nosse dominum meum sanctissimum et Deo amicissimum Joannem, quod depositioni domini mei sanctissimi et Deo amicis simi episcopi Nestorii consentire non patiar “. Quia memor est eorum, quæ in Tarso ", et in Chalcedone, et in Epheso facta sunt, et nuper post reditum in Antiochia a nobis sæpius dicta. Non igitur quisquam sanetitatem tuam inducat, quod hoc ego facere patiar aliquando, (Dee utique co operante mihi, meque firmants. Dogmata vero ista Cyrilli, quæ nunc ad Berrhœam per epistolam scri Epistola ejusdem Alexandri episcopi ad Theodoretum episcopum.. Qua hora suscepi sanctitatis tuæ litteras, episto lam sësceperam scriptam a domino meo religiosis simo episcopo Andrea, quæ contraria omnibus est " velocit. permut. Damnat Andream Samosatenum, quod tam cito se transtulerit ad confir manda capitula Cyrilli. Vid., epist. 47. B. 13 Joann. Episcopum Antiochenum. B. » Epistola. Istius epistolæ fragmentum exstat inter Opera Marii Mercatoris, male additum epistola ad Andream Samosatensem, quæ exstat supra, cap. 61, ut recte monuit Lupus. Nam præterquam quod in co dice Bellovacensi Marii Mercatoris divisa est a superiore, ac titulus ostendit, diversa esse ista fragmenta, in Vaticano banc habet inscriptionem: Item ejusdem Theodoriti ad Alexandrum Hierapolitanum Syriæ præsulem asseverantis nunquam se in damnatione Nestort præbere consensum. B. 15 Alexandro episcopo. Nempe Hierapolitano, Syria Euphratesiæ episcopo: non, uii perperam in litteris ad Eliam Aquileiensem Pelagius secundus, vel amanuenses potius, Syria Palestinorum, dixere: in quibus fragmentum exstat epistolæ hujus. G. Aliter statuit Baluzius, cujus hæc sunt verba: Pelagius II in epistola tertia ad episco pos Istriæ referens initium istius epistolæ ex versione Marii Mercatoris, scribit eam datam esse ad Ale xandrum Syria Palæstinorum præsulem. Quo loco Lupus putat reponendum Euphratesiorum pro Palæsti norum, ut habent editiones. Palestina Syriæ pars fuit, itemque Euphratesia et Phoenicia. Ideoque facile Pelagio fuit. hic labi. Vid. Ammianum Marcellinum, lib. xv. 16 sicut posuit Irenaus. Ut Theodoreto plus. æquo favit, quod sæpe adnotavimus, harum epistolarum collector et interpres, dubiam mavult reddere Irenæi fidem, cujus opera sunt hæ collectæ Græce primum, quo amico usus Theodoretus est, quam Theo doretum Nestorii partibus æque addictum putare, atque ipse se epistola prodit. G. 17 consentire non pa tiar. Apud Marium Mercatorem: præbere consensum, quæ in Tarso et Chalcedone et Epheso facto est. Ha enim habent antiqua Mercatoris exemplaria. At Garnerius, animadvertens sensum esse imperfectum, sie interpolavit: præbere consensum, nec violare communem promissionem, quæ in Tarso, etc, Verum ex citata Pelagii epistola apparet, nihil aliud illic olim fuisse in libris Marii Mercatoris, quam quæ etiamnum a nobis leguntur. Cæterum hiatus ille recte suppletur ex iis quæ in hac epistola nostra adducuntur. Sensum autein hunc esse arbitror: Nemo est, cui melius quam Joanni Antiocheno constare possit, quo ego animo sim affectus erga Nestorium, ut qui præsens semper fuerit, ubi de hoc negotio actum est, sive in Tarso, sive Chalcedone, sive apud Ephesum. B. 18 in Tarso. Vide infra, cap. 136 extremo.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. consequamur, quo possimus et hostes adversos apostolico animo fortiter sistere, et eos qui al in cepta stabilitate desistunt, dijudicare similiter. Nihil enim isti ab aliquo hæreticorum videntur languore distare, quia, dum necessitas nulla evene rit, confessionem rectam perdiderunt, fingentes jam Ægyptium Patrum fidem fuisse complexum, et priorem abnegasse errorem. De confusione vero præsenti utatur, quibus quomodolibet liberemur, atque in silentio convivamus. Et nos similem ha bemus, o sanctissime, voluntatem, et volebamus, sicut conscientia nostra testatur, conversationem in monasterio assumere, nisi nos similis tuæ san ctitatis discretio detineret; et non esse absque psit, prava ‘mihi esse non visa sunt, sed et valde proposito, oramus, ut nos tuæ sanctitatis vestigia contraria tam capitulis, quam aliis ejus conscri ptis. Unde et epistolam scribens domino meo san ctissimo et Deo amicissimo episcopo Acacio, hoc ipsum significavi. Et vere, si possem, venissem utique et contulissem cum tua sanctitate. Vellem siquidem discere, quid esset in veritate occultatum in eis, quod ab evangelica doctrina sit alienum. Et hæc dico non quasi cui ad communicandum cum eo ista sufficiant. Oportet enim clare illa expo ni cum fide Nicæna, et subscribi ab eo, et ab omni bus, quorumcunque suscipiemus communionem. Noverit enim sanctitas tua, quod tam longe sim suave aliquid existimare venturum, ut archiman dritæ monasterii mei de cella "mihi ædificanda mandaverim. Hic namque illum in his diebus con- periculo crederemus gregem nostrum absque viò tigit inveniri. Epistola Maximini episcopi Anazarbi ad Alexandrum episcopum. el lentia et necessitate deserere. Oramus vero, ut re solutionem vitæ potius impetremus. Nec enim aliam solutionem calamitatum præsentium sustinemus, nisi ut liberati a præsenti vita eam, quæ sustine tur, recipiamus spem. Litteras suscepi domini mei Deo amicissimi et sanctissimi episcopi Joannis, quasi Ægyptius ana thematizasset Apollinarium, et Eunomium, Arium, et eos qui dicunt remistionem factam, duas 712 autem naturas confessus fuisset Dominum Jesum Christum. Et simpliciter, ut non plura di cam, laudat eum de his, quæ nuper dogmatizavit. Alius vero aliquis, unus ex his qui diligunt nos, direxit nobis exemplar epistolæ, quæ ab Ægyptio ad dominum meum Deo amicissimum Acacium 20 episcopum scripta est, confirmantem quidem priora capitula, et fortiter instantem pro eis; dicentem vero non se communicaturum' nobis, nisi anathe matizaverimus dominum meum Deo amicissimum et sanctissimum episcopum Nestorium, fidemque ipsius. Ego vero hæc legens et illa, nimium in curri torporem, et incertus sum, utrum præfatus sanctissimus Antiochenorum civitatis episcopus illa laudaverit, an alia. Dignetur igitur tua sancti Pervenerunt enim, quæ ad vos pertinent, in tas, quæso, domine mi et amicissime, hanc angu universam terram. Quia vero cognovit sanctitas stiam nostram solvere, et per epistolam nos docere, vestra ex his, quæ nobis innotuistis, quod hære quid horum sit verius. Dum vero intraverit vestra ticam Cyrilli epistolam ad sanctissimum et sacra sanctitas Antiochiam, mox mihi dignare tua scri tissimum Acacium, in qua pro universis decertat pta dirigere, et universi continuo pariter ingre hæreticis conscriptis suis, quidam sic justificave diemur. Orare vero pro nobis, et pro pia pace rint, ac si esset orthodoxa: rogo sanctitatem ve sanctarum Ecclesiarum incessanter, quæso, stram, ut quidquid verbo sive scripto de hoc ad di vos fuerit demandatum, non hoc absque inquisi gnare. tione ac discussione suscipiatis, sed cum omni præ inquisitione perscrutemini. Et primum quidem, ut quæ de ipso dicant, ab ipsis quæ ab eo dirìgun tur litteris cognoscatis. Deinde non excusetis, qua tenus et duo et tres ex vobis ad Ægyptum pergant, et si orthodoxa sunt, quæ ab eo dicuntur, renun tient, ut ab eis certissime de his, quæ nuntiata sunt, agnoscamus. Et siquidem consenserit sua Epistola Alexandri episcopi Hierapolis, quam rescri psit Helladio archiepiscopo Tarsi. In præsenti confusione sanæ fidei, et Ecclesia rım Dei dissensione, 713 quorum causam Cyril Ins impius præbuit principaliter, nullam talem, si verum est, habemus mitigationem consolationem que, qualem tuæ memoriam sanctitatis, et per ser monem et per litteras addiscentes et pro pietate instantiam tuam, et duarum Ciliciarum consonan tiam, et pro orthodoxiæ prædicatore concordiam, id est, sanctissimo episcopo Nestorio. Et beati vos, sicut veritas habet, qui hujus estis propositi atque constantiæ. Præstet autem Dominus, ut etiam fir momentum totius efficiamini Orientis, et eorum qui per diversas provincias pro fide certant ortho doxa. Epistola Helladii Tarsensis episcopi ad eumdem Alexandrum episcopum. Per omnes litteras, per priores dico et per præ sentes, cognoscentes ad integrum, sanctissime amice Dei, animæ tuæ * pro pietate intentionem, beatificantesque tuam sanctitatem de apostolico 19 De cella. Sic supra, capp. 24 et 25 vidimus Nestorium rediisse ad monasterium suum. Sic Do mnus Antiochenus, ut patet ex actione concilii Chalcedonensis. Vide infra, cap. 68. 20 ad Acuciun. Exstat supra, cap. 56. B.

esse, quæ nuntiata sunt, seu præter scriptum sive culum. Unde taciturnitatem solvens, Non prohibebo scripto, cum sint orthodoxa, et hæreticorum ca pitulorum negationem habentia, et præcedentium dolorum, tenebrosorumque dogmatum ejus, et com municemus ei, et amplectamur eum, et ejus genua teneamus, et nihil eorum, quæ ad ejus honorem pertinent, omittamus. Si vero contraria significata fuerint his quæ dicuntur ab eo, habeamus qualiter cum conscientia bona, et firmitate securitateque usque ad sanguinem fidem veram defendere. Cognoscat enim sanctitas vestra, quod, si toties millies esse illum diffamemus orthodoxum, non tamen corrigat de præteritis, nihil proficiamus amplius, nisi ut proditores rectæ fidei judicemur. Non enim patietur de cætero, nisi ut cum majori audacia, cooperante sibi tempore, ipse quidem fidu cialiter agat per hæresin, nos autem ita dedititios suos in toto mundo nobis detrahens asserat quippe quasi qui hæresin negaverimus, acquieve rimus vero ejus orthodoxiæ secundum ipsum. Olim namque, olim votum est natum: quia et his qui Romæ sunt, et ubique nostram correctionem an nuntiant. Quæso igitur sanctitatem vestram non transitorie, neque indiscusse acquiescere his quæ nunc nuntiantur ab Ægypto; sed, ut prædixi, omnia facere, nihilque relinquere eorum, quæ vel ad laborem et opus ", vel ad itineris fatigationem atque studium pertinent, ut dignoscentes 714 veritatem, ‘aut revera pœnitentem suscipiamus, aut persistentem refutemus Ægyptium. Sic enim et reliqua rectæ fidei permanentia sacerdotium radi cabitur, et nullus nos, tanquam si ipsi magis quam Christo serviamus, blasphemabit. Si vero et oportuerit per hanc perseverantiam et provincia et civitate et vita carere, arbitror sanctitatem vestram prone universa suscipere, et pati, et facere, quam a sola spe nostra, dico vero, rectæ glorificationis fide, recedere, pro qua et pa triarchæ, et prophetæ, et ipse Salvator noster est passus, et reliqui universi. Confidamus vero in Domino, fore ut habeamus cooperatorem et ipsum Deminum Christum, qui et nostri certaminis fau tor exsistet. Qui utique præstaturus est nobis, tanquam prompte pro sua fide certantibus, ut pro prædicatore orthodoxæ, qui injustitiam pertulit, ad piissimum imperatorem nostrum legatione fungamur. Epistola Theodoreti episcopi ad Helladium episco pum de Himerio episcopo Nicomediæ. Et hanc, sicut posuit Irenæus, duximus, transferendam. Taciturnitatem præsenti tempore servare delibe rans, inveni hanc noxiam nimis, ferentemque peri * Psal. XXIX, labia mea i*: cum Propheta clamabo. Sed ea quæ mihi recta videntur et justa, his qui sunt a tua sanctitate innotesco, et a vestra sanctitate, omni cum voluntate suadebor quæcunque expediunt. Igitur manifestum" tuæ facio sanctitati, quod ex Ægypto missam legentes epistolam, invenerimus doctrinæ ecclesiasticæ congruentem, et contrariam duodecim capitulis e regione: illis, quibus hacte nus perstitimus ut hæreticis repugnantes. Et deli beravimus pro Ecclesiæ pace eos quidem, qui su per his, quæ peccaverunt, se correxerunt, in com munionem suscipere; injustæ vero atque iniquæ damnationi sanctissimi et Deo amicissimi episcopi Nestorii neque manu, neque lingua, neque mente acquiescere. Iniquum namque revera, et ultimo supplicio dignum est illi quidem, qui mundum con fudit, et terram et mare turbis complevit, et vix nunc expositionem nostram suscepit, impartire ve niam; illum vero ", qui ab ipsa pueritia hæc esse e doctrina docuit, injustæ homicidali huic tradere interfectioni. Nam simile quoque est istud, ac si omnes illos Deo amicissimos perdamus episcopos, qui nobiscum in Epheso, et Chalcedone, et Con stantinopoli pro veritate certarunt, et usque ad præsens cum fervore certant. Et despiciamus leges, quæ pro omnibuş impugnantur, et foris ab Ecclesiis degere compelluntur. Deliberavimus igitur 715 non prius vel Ægyptiis, vel Constantinopolitanis communicare, donec propugnatores pietatis pro prias receperint Ecclesias. Scribat igitur sanctitas tua Deo amicissimo et sanctissimo episcopo Hime rio, et persuadeat ejus religiositati, quod et pieta tem non prodiderimus, et curam fraterni amoris habuerimus, et studium votumque habeamus, aut cum eis traditos nobis populos regere, aut cum illis expelli, et quietem, quæ absque periculo est, reci pere. Et mihi autem intentionem dignare tuæ inno tescere sanctitatis, Deo amicissime. Nimis enim coarctor, eo quod nihil a vestra amabilitate de his, quæ aguntur, sumus edocti. Epistola Theodoreti episcopi, sicut idem Irenæus posuit, ad Himerium Nicomediensem episcopum. Et cui decet, ut superet omnibus bonis, nisi ei, qui possessionem bonorum omnium congregavit, et hanc in semetipso circumfert? Vicisti, Deo ami cissime domine, sicut in aliis omnibus, sic in festi natione allocutorias litteras dirigendi. Et dum nos sumus et inertes et somnolenti, et circa urgentia fastidiosi et negligentes, tuo nos alloquio suscitasti, et pari illius, atque spirituali revera, affectu ad "Ed. prior, quæ ad laborem et opus, vel pertinent ad itineris, etc. " manifestum, etc. Ista clarius exprimentur in epistola sequenti. B. "qui mundum confudit. Cyrillum intelligit. G. ** illum vero. Ne storium. G. 25 Epistola. Exstat insigne fragmentum hujus epistolæ, ex versione Marii Mercatoris, in po steriore parte Operum ejusdem a nobis editum cum Notis, pag. 275. G. Incidit illud fragmentum in verba Intentionem nostram, etc.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. memoriam revocasti. Verum, ne omnes causas lit- ▲ sens permansimus expugnantes. Et deliberavimus terarum tarditatis occultans, memetipsum fastidii culpæ subjiciam, modicain quamdam veramque satisfactionem pro nobismetipsis adhibebo. Habi tamus civitatem longe alicubi sitam ab illa via, qua equi transcurrunt: et ideo neque ipsos, qui ad no stran provinciam veniunt, cernimus. Nec cum illis vero esse contingit, qui hinc proficiscuntur. Et propterea non obtinemus consolationem dirigendi litteras ad vestram sanctitatem. Ad hæc cum prius assueti fuissemus sæpius ire ad Antiochiam, atque illic moras habere, unde fa cile erat et dirigere et suscipere litteras, a multo jam tempore in domo habitare, atque illic elegimus quiescere. In præsenti enim hot, tanquam quod amplius expediret, sumus amplexi. Hæc sunt quæ nos usque ad præsens prohibuerunt sanctum tuum caput amplecti per litteras. Sed sanctitas tua et hac necessitate superior facta est, quæ dominam meum honorandissimum et Deo amicissiman Strategium comministrum direxit ad nos quem omni festivitate conspeximus, ut Salvatoris nostri Christi diaconum, et tuæ sanctitatis dilectione ferventem, et * omnia ſacere ac pati eligentem pro te, qui pietatis athleta es, et fortis pro pietate certator. Beatificamus enim, ut bene novisti, domine Deo amicissime, tua clara et magna certamina, 716 et fixump firmumque for tis tuæ animæ sensum, et pro apostolica fide sudo res et labores, atque pericula, per quæ tibi æternæ, et a corruptione superiores, et ut complexe dica mus, perficientur divinitus datæ coronæ, et domini charum caput ornabunt. Nos enim circa nihil utiles Ecclesiæ Dei sumus effecti: a piis enim fidelibus que omnibus, ac pleni zeli fervorem et piam san ctorum Patrum confessionem spirantibus, circum operti despicimur potius, quam despiciamus; et regimur, quam regamus. ut, si receperit sanctitas tua divinitus sibi com missas Ecclesias, communicemus quidem Ægyptiis et Constantinopolitanis, et aliis qui cum eis mili taverant contra nos, quia nostrum, magis véro apostolorum, dogma confessis: ei vero, quæ dici tur, damnationi sanctissimi et Deo amicissimi epi scopi Nestorii minime assentiamus. Injustum nam que secundum veritatem, et clare impium perspi citur, etiamsi eisdem subjectus esset criminibus, quibus et alter, illi quidem veniam impertire, buit vero claudere pœnitentiæ januam. Multo magis ini quum, et amplius impium est, illum qui est insons, pariter interfectioni tradere. Sciat igitur sanctitas vestra, quod prius eis non communicaturi simus, nisi vestras receperitis Ecclesias. Hæc vero non ego solus, sed omnes sanctissimi hujus regionis episcopi în unum convenientes habito concilio deliberavimus. Tua vero sanctitas in ipsa flamma exsistens, et circa tres illos adolescentes in medio camini choros exercens, unaw magnamque habuit consolationem, sancti Spiritus auram, quæ et flammæ impetum sparsit, et ejus caminum permutavit in rorem. Et quidem de tuæ certaminibus sanctitatis a nobis tanta sint dicta. Superat enim non solum mensuras epistolæ, sed et maximam conscriptionem tuorum bona fama certaminum. Quod vero de pace fit mur mur, significavimus tuæ sanctitati quia, dum certe omnino proximi sumus, nihil ad integrum novimus, sed tanta scimus, quanta nobis nuntiant hi, qui huc ad nos revertuntur ad propria. Intentionem nostram tuæ manifestam facimus sanctitati. Legen tes litteras, quæ nunc ex Ægypto directæ sunt, et crebro eas apud nosmetipsos discutientes, eccle siasticæ doctrinæ illas congruentes reperimus, et contrarias duodecim capitulis, quæ usque ad præ ‹ Jam supra ostendimus quod Nestorius sua dogmata denegaverit, et Orientales episcopi judi cium fieri cupiverint se præsente atque Nestorio, et si revera talia sentire convinceretur, eum se anathreinatizatures cum tali ejus dogmate promise rint. Hoc enim Alexander in sua ad Acacium dixit epistola. Theodoretus vero scribit: > Quia homi nem, cujus non sumus judices 717 facti, inau ditum non possuants damnare. Nemo ergo Catho licus et Deum timens potest Theodoretum de fide reprehendere, cum maxime audiat eum laudantera dogma epistolæ, quæ ante unitivam directa est að Ægypto, contra quam multi episcoporum orienta lium clare dixerunt, quod apostolicæ fidei esset ad versa. Et quod pro omnibus est notandum, ante Ecclesiæ pacem legitur facta. Hæc tamen diximus salva illa quæstione, si ejus sunt. Epistola Theodoreti rescripta ad Alexandrum Hiera politanum ". Sicut apparet, suspectus tuæ factus sum sancti tati, tanquam prodiderim pietaten. Non enim me scribente, quomodo intellexerim epistolæ Cyrilli dogmata, et discere volente, si quid sit in eis aliud latens, quod hæreticis ejus capitulis conferatur, ad monuerat religiositas tua nihit scribere super hoc. Ego vero testem Deum invoco in animam meam, neque sedis desiderium, neque civitatis cupido, ne que persecutionum timor subegit me usque ad præ sens, sed incorrupto decreto et indeclinata mente illas litteras legens, convenientes nostris esse duxi intellectus earum. Quid enim aliud orabam audire, ut hoc venerarentur hæretici, nisi quia inconver tibilis est Dei Sermno, et impassibilis atque immu tabitis? Et neque fermentatio, neque confusio, ne * Hierapol. Ed. Mansi addebat Irenæus dicit: Sicut apparuit, suspectus. Ipsa vero epistola incipiebat a verbis Tuæ factus sum, etc. Sed delenda esse putavimus illa, Irenæus dicit, ut epistola incipiat a verbis Sicut apparet, etc. Ita habet cod. Cassinensis.

mane que retemperatio facta est in unitione vei Verbi ad bent præcipue blasphemiam. An ad hæc " carnem. Et hæc tamen in litteris comperiens minime tutum putavi esse, ut super his solis communio fieret, sed ut evidentius fieret, et clarius horum exponeretur intellectus: sicut et olim litteris, quas ante has scripsi, mandaveram, vitans omuino " da mnationis subscriptionem. Et hæc autem per con descensionem suscepi, et putans nec tuam contra dicere sanctitatem. Hæc vero et in Antiochia et in Berrhoea et in Hierapoli sumus sæpius collocuti. Hæc et domino meo sanctissimo et Deo amicissimo episcopo Andreæ per honorandissimum et reve rendissimum diaconum fortissimorum tertio stabi lisianorum 8,718 dum illuc adveniret, scripsi. Et quia non de quolibet nobis certamen est, sed de ipsa spe nostra, venissem utique, si mihi hoc corpus infelix concederet, ad sanctitatem tuam, ut majori discussione et communi colloquio comprehendere tur sententia litterarum. bunt, sicut ille præcepit? Sed nos qui ei concedimus id, et insuper eum tot laudibus atque præconiis ", quæ fecistis, ab omni excusatione nos ipsos efli ciemus extraneos. Si enim tunc quidem sic ea ju dicaverimus mala, ut eorum scriptorem unanimiter dejiceremus, et excommunicatos illos, qui ea sus ceperant, ´ faceremus; nunc autem sic tolerabilia, ut uniamur scriptori eorum non corrigenti hæc, quæ tunc nobis damnatione visa sunt digna: qui nos a justa increpatione liberabit, qui eum tunc quidem 719 deposuimus velut constitutum merito sub reatu, nunc autem rursus excipiamus eum ve lut insontem? Impugnant enim se invicem judicia hæc, et faciunt nos illi reatui subjici, quem pro nuntiat Apostolus dicens: Si enim quæ destruxi, hæc iterum reædifico, prævaricatorem memetipsum consti Ubique notandum, quantum distet Theodoreti in tentio ab his, qui pro ea usque ad finem cum Nesto rio vermanserunt, item ab Alexandro et Eutherio, vel aliis similibus, et quantum consonet his, qui pacem ecclesiasticam asserunt, item Joanni et Acacio et Andreæ et similibus. Epistola Eutherii episcopi metropolitani secundæ Cap padocia, Tyanensis civitatis, ad Joannem Antio chic archiepiscopum de eisdem litteris. Magnos Patres atque doctores vos dedit nobis Dominus Christus ad defendendum, ad docendum, ad omnem animæ ducatum. Necesse est igitur nos quidem et importunos esse, et discere quæ oportet; vestram vero sanctitatem et non graviter ferre de precationes, et monita paterna præstare. Quod au tem nunc me movit, hoc est: Legi Alexandrini epistolam, multa quidem et alia incongrua conti nentem; ut contra dogma pertinaciam malam, et alias propositiones non pias. De his justum judicavi, ut indicarem quæ meæ humilitati placuerunt: ut aut confirmentur, quæ bene sc habent, tuæ sancti tatis nutu; aut corrigantur, quæ forsitan per igno rantiam fuerint visa eontraria. Et prius quidem de capitulis hoc suspicor, ut non prius uniamur expositori eorum, nisi omnino ea, voce propria et subscriptione repulerit, quæ ba i Galat. 11, 18. * Ephes. 1, 19, 20. tuo). Sed et capitulorum incongruitas, cui bene susce ptibilis apparebit? Quis carnaliter Dei particen san clam Virginem suscipiat? Quis unitatem naturalem, et per hoc coactivam, quia super omnem naturam virtutemque? Quis unam naturam, Dei et hominis formam? Quis anathematizare præsumat eos, qui pie ascribunt excelsa quidem divinitati, humilia vero humanitati, non scissa unitione ullo modo, quam apostoli et evangelistæ facientes ab hac le gislatione anathematizati sunt? Quis consentiat ter ribili contra episcopum sanctum gloriosumque Ba silium sententiæ, qui deiferam dixit Domini car nem; qui etiam cum his, qui præsumunt deiferum nominare, anathematizatus est? Quis autem com municet ei, qui Paulum, vas electionis, anathema tizavit per illa, quæ inquiens ait: «Si quis quasi hominem vi operatum Dei Verbi Jesum dicit, ana thema sit? Dum sanctus Paulus clare dicat: Se cundum operationem potentiæ virtutis ejus, qua ope ratus est in Christo, suscitans eum a mortuis k. Quis vero incidit a Verbo carnem, et sic fert adoratio nem debitam, sicut jussit iste qui ait: Si quis præsumat dicere assumptum hominem coadorari oportere Deo Verbo, et conglorificari, anathema sit? > Quis vero ab ipso Domino audiens, quod in Spi ritu Dei ejiciat ipse dæmonia, et discens a Paulo id quod est, Qui manifestatus est in carne, justificatus 27 vilans omnino. Certus Nestorium nunquam anathematizare. G. ** stabilisianorum. Stabilisiani, sive stabilistani equites Romanæ militiæ fuere, de quibus semel atque iterum in Notitia imperii mentio. G. Puto reponendum, decanum fortissimorum tertio stabilisianorum. Habetur in codice Theodosiano titulus De decanis. In collatione septima concilii quinti mentio est militum de numero tertio stabilisianorum, qui tendebant Antiochiæ. At in codice Bellovacensi ejusdem concilii legitur staplisianorum. Quæ varia lectio utilis esse potest ad confirmandam eoruin sententiam, qui putant cosdem esse stablesianos milites, quorum mentio est in Notitia imperii, et stabilisianos in synodo quinta commemoratos. Porro cum divisi illi essent in varios cuneos, ut docet eadem Notitia, dicebantur stabilisiani de secundo et tertio numero, sicut equites tertio, quinto, sexto, nono dalmatæ, et equites quarti clibanarii Parthi, in eadem Notitia imperii. B. 19 An ad hæc, etc. Id est, capitula Cyrilli, ut arbitror. At Lupus in Scholio ad hunc locum sic intellexit, ac si ageretur de episcopis, et ita supplet: An ad hæc manebunt omnes ubique alii episcopi, sicut ipse præcepit? B. 30 præconiis. Videtur addendum extulimus, aut aliquid simile. B. Deinde videtur esse legendum, ut vos fecistis. Patkol.. Gr. LXXXIV.

GABNEBUI DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. est in Spiritu ', glorificarf 2 spiritur Dominum no- moniis sacræ Scripturæ præposuit? Quare ea quæ strum Christum Jesum confiteri recuset? Imo quis eos qui hoc confitentur, et anathematizare præsu mat? Quis vero pronuntiare audeat, circa hujus ineffabilem vocum novitatem, Deum Verbum apo stolum factum, ac principem sacerdotum, ut per hoc eum facturam quoque pronuntiet, ter beato Paulo clamante: Considerare apostolum et pontifi cem confessionis nostræ Jesum Christum, qui fidelis est ei, qui fecit eum m? Aut quis est qui Domini carnem non ex nostra natura sumptam, sed ipsius Verbi propriam, tanquam si aliunde substiterit, dicere eligat vel audire? Quis vero cunctos simul sanctos anathematismo supponat? Quis enim dixerit Deum Verbum passum carne, et crucifixum carne, et primogenitum ex mortuis, eum qui semper vivit, et est immortalis? De quibus convincere quidem latius facile est, sicut factum in contradictionibus ª¹ quæ a multis, 720 et quæ a nobis ipsis factæ sunt; nunc vero, quippe ut in epistola, breviter necesse est subsignare. Dum certe * etiam sine omni impie tate manifesta essent, oportebat tamen ea ut no vella refutari, et non suscipere ad injuriam præce dentium, quæ perfecta exsistunt, horumque ad re ceptionem non egent. Si dicis: Bonum est quod nunc habeo: facta est expositio dogmatis ad succurrendum pestilentiæ mundi. Languorem minime sistes, nisi materiam languoris evacuaveris effectricem. In vanum mede ris extrinsecus, qui intus plantasti et radicasti per niciem. Si enim deterioribus excussis meliora fue rint introducta, meliora obtinebunt locum; manen tibus autem blasphemiis, quæ superinducuntur, egregia injuriam sustinebunt, et reprobabilia fient. Quæ enim communio lucis ad tenebras, et quæ pars fideli cum infideli? Statio enim secundi est inter emptio prioris. Unde dicit Apostolus: Interimit prius, ut statuat secundum a. Qui vero se dicit anathematizare Apollinarium et vesaniam ejus, dum non evertantur illi consonantia dogmata, inductio est et risus: tanquam si quis accusans eam, quæ genuit multa venena, offerat tamen ipsa venena, et qui per potum multos exstinguens, id circo se arbitretur demonstrare, quoniam illos, qui crudeliter perempti sunt, ipse non læserit, quia accusat terram. sunt apostolorum, et prophetarum, et evangelista rum, et ipsius Christi, qui est omnium Dominus, absque vitiatione prædicavit. Sed contra illos sen tentiam proferemus, si adjudicamus hunc ea, quæ illorum sunt, prædicantem. Quæcunque autem in mirabilibus illorum gestis sive commentis ex hujus ascripta nomine a veritate dissonantia inveniuntur, nisi ostensa fuerint audacia falsariorum conficta, hisque nocentem deprehendi contigerit, modis om nibus suscipiemus addictionis sententiam. Et nullus sic odit animam suam, ut non mox anathematizet ea, quæ manifeste fuerint prava, cum ipso qui ea dixit Sive ille, vel angelus de cœlo fuerit, qui di cere præsumpserit incongrua. Quis autem poterit oblivisci illa verba congrua tua, quæ memoria digna sunt, quæ nos instruxerunt in Epheso? Quia dum duo mortifera præcipitia propo nuntur: hinc quidem, quia dicitur dogma 721 fuisse corruptum; illinc vero, quia contra ipsum iniquas exstiterit: nihil hic interest utrum ex illo præcipi tio, quod minus videtur, aliquis ruat, quia æque pe riclitabitur; nihil prohibet et ex illo, quod minus videtur, aliquis ruens similiter periclitetur. Et qui dem quod mihi placuit, breviter indicavi, sciens melius esse, quidquid illud est, pati “. Quapropter temporalem peccati punitionem satius est, quam æternum sentire tormentum. Tuæ vero est sancti tatis et manifestare quæ certa sunt, et tam litteris quam orationibus confirmare, et quæ meditata sunt, nuntiare, ut præveniatis adversariorum nequitiam, et quietem beneplacitam magis eligere, si nihil præ ter pacem fiendum est atque concordiam. Didici mus enim, quod sit et falsi nominis pax, ab eo qui clare dixit: Quia zelatus sum in peccatoribus, pacem peccatorum videns •. Epistola ejusdem Eutherii Tyanensis archiepiscopi, quam scripsit Helladio Tarsensi archiepiscopo, le clis litteris ab Alexandria, et Joannis archiepiscopi ad Alexandrum episcopum, et Alexandri ad Joan nem. Quantum nos vulneraverunt litteræ aliorum, quorum quidam rectam fidem impudenter expu gnant, alii vero dogma ex parte maxima prodide runt; tantuin me tuæ sanctitatis lætificavit episto Super hæc subscriptiones tanquam victor exigere la; et nisi hanc pro omni medicamine habuissem, gloriatur ad illius impudentem damnationem, qui quæ operaretur contra universam passionem, subito neque judicatus, neque convictus, neque peregri. tanta me tristitia velut transitorie irruens peremis num aliquid fidei, quæ ab olim tradita est, nobis set. Lætificaverunt autem me et aliorum orthodo consciis dixit. Quem vel unde culpemus, omnino xorum litteræ, ostendentium dignum zelum de con non novi. An forte quia illis novis dogmatibus non tradictione et resistentia pro pietate. Hæc vero dico assensit, quæ nos adjudicavimus, prius quam no- ostendens, quam habebam, Deo cooperante, inten vitates vocum, quas Scriptura non tradit, ipse testi- tionem, sequi festinans in his, quæ proposita sunt, 1 Tim. III, Hebr. 11, 1, 2.» Hebr. x, 9. • Psal. Lxx, 3. as in contrad. Lupus putat hoc loco intelligi Opus, quod exstat inter Opera sancti Athanasii cum hoc titulo, Adversus eos qui dicunt: Deus Verbum est passus curne. B. pati. Edit. prior habebat, paci.

non errantia tuæ vestigia sanctitatis, cujus ad bo- ea quæ nostra sunt, illa quæ nostra sunt, illa quæ num nutibus oro servire, et omnia, quæ pie ab eo deliberantur atque judicantur, rata habere atque servare, et ad effectum, quanta mihi est virtus, ad ducere, et per ipsa æternum lucrum in memet ipsum acquirere. Omnem fraternitatem, quæ cum tua est fraternitate, plurimum salutamus. Post hanc epistolam sua verba posuit Irenæus, dicens ita Hæc quidem de litteris ex Ægypto tam ad Antio chenorum præsulem, quam ad alios sacerdotum hic qui Tyanensem regebat Ecclesiam, scripsit. Joannes vero omne, quidquid poterat, agens per sistebat, et scribens ut ad sententiam propriam transduceret 722 universos. Propter quod et ad servum Dei Alexandrinum " mox de his ipsis si milia scripsit. Et hæc dum de prioribus litteris hæsitaret. Hic prius notandum de epistola Eutherii, quod Orientis episcopi non crediderint, Nestorii illas epi stolas vel sententias, quas ex ejus nomine synodus Ephesina damnabat. Quod, si ejus esse probarentur, parati erant et ipsi et hujusmodi ejus scriptis ana thema dicere, sicut et Theodoreti attestantur epistolæ. Demum, qui cum Nestorio perstiterunt, Joannem et Theodoretum inter fidei proditores et ante pacem notare nitebantur Ecclesiæ, quia Theodoretus fidem Cyrilli epistolæ ad Acacium valde laudabat, quam cuncti isti et Irenæus apertissime hæreticam scribunt. Constat igitur quæ sit Theodoreti fides, quia, litteris in melioribus consonans, a deterioribus valde dis sentit. Epistola Joannis archiepiscopi Antiocheni ad Alexan drum episcopum Hierapolitanum, quam rescripsit de litteris ex Ægypto, propterea perculpatus ab Andrea Samosateno episcopo. Litteras tuæ religiositatis accepi, et hoc ipso quod susceperim, kætificatus sum. Solent enim litteræ pio rum, qualescunque sint, gaudium suscipientibus exhibere. Legi vero et illas, quas ad dominum meum perque omnia sanctissimum communem Patrem Acacium episcopum direxisti. Et vidi subtilitatem, magis autem minutiarum dialecticæ minutissimas, quæ in epistola ferebantur. Non tamen hanc subti litatem video præsenti tempori utilem. Dum enim vos oporteat delectari, eo quod de comedente exierit cibus, et ex amaro dulcedo, et ab eo, qui non sapit sapimus nos, patimini illud, quod in Proverbiorum libro dictum est: Is qui vincit, negavit se esse victo rem. Homo Dei, commemora temetipsum, quoniant totietas hæresis Apollinarii in naturarum mistione et confusione omnem consistentiam habet. Ipse vero id latius 723 repulit, anathematizans mistionem, quæ apud eum jacet in multis ejus, sicut et ipse nosti, conscriptis, et confusionem naturarum. Et alterum dicens esse divinitatem, alterum corpus. Sic enim supersignans adjecit: Quia impassibilis est divinitas, quia duæ naturæ. Quod nullus hacte nus eorum, qui nunc sunt in Ponto habitantes,` aut dixit aut sapuit. Et sunt hæc manifestissime convictio contra eos. Et utinam contingat eum, qui est ex vicinis tuis, occurrere in hanc confessionem, et alios qui ultra Taurum sunt: et omnia ipsis quoque soluta sunt. Vides enim, quod omnino his quæ illi dicunt, et his quæ ipse in capitulis posuit, sint ista contraria. Verum, ne sermonem producam, ad aliud eorum, quæ nobis visa sunt, venio. Fui in Berrhœa, et cum multa nobis hic exercitatio facta fuisset, et commu nis Pater, dominus meus, Acacius sanctissimus epi scopus omne bonum moveret, ut Ecclesiarum status in semetipsum redeat, placnit ut rogatus a nobis dominus meus religiosissimus, et communis frater, dominus meus episcopus Paulus ad Ægyptum iter assumnat pro pace universali, ut ibi conflictu habito per vivam vocem, quæ dicuntur, ad majorem mani festationem clarioremque perveniant. Ut illud fiat, quod ab his qui foris sunt sapientibus dicitur: ‹ Ea quæ de Deo dicuntur, et sæpius audiuntur, vix tan dem sicut aurum purgantur. › Noli ergo esse pusillanimis, quæso Sufficiens est enim Deus inchoatam suavitatem et clariorem red dere et firmiorem, dum facta fuerit ista profectio ad bonum, sicut arbitror, Ecclesiæ Dei. Et vere magnum est, ut assumat animum dominus meus Paulus, despiciens et infirmitatem corporis, et se nectam, et multa millia fluctuationes, quas dinu merare facile non est, ac semetipsum committat et provinciæ peregrinæ, et viro qui non parum est exasperatus a nobis, licet non ex nobis. Si vero dicis, quod crucifixus sis mundo, et mundus crucifixus sit tibi, ad te quod bene se habet, ad mundum vero id nihil est. Nec enim philosophiæ nunc, nec marty rii tempus est, sed correptionis totius orbis terra rum, et perturbationis ecclesiastica. Significo Deo amabilitati tuæ, quod piscator » Et ad servum Dei Alexandrinum. Quis fuerit hic ab Irenæo laudatus apud Alexandriam Dei servus, ignorare se Lupus fatetur. Existimat pium fuisse monachum apud S. Cyrilli aures et oculos potentem sermone el opere. Ludit operam in conjiciendo, inductus in fraudem a librariis, qui Alexandrinum scripsere, pro Alexandrum Hierapolitanum enimvero episcopum intelligit, ad quem inscriptæ subsequentes litteræ: id quod haud obscure significat tum hæc ipsa Irenæi transitio, qua ab Eutherii epistola de litteris ex Ægypto, ad Joannis Antiocheni epistolam de his ipsis recitandam, pergere se profitetur: tum vero imprimis titulus epistolæ sequenti præfixus. Servum Dei porro Alexandrum Irenæus appellat, et in episcopali officio commi strum, et in defendendo Nestorio, damnandisque Cyrilli capitulis, socium et adjutorem maximo omnium pertinacem. G.

GARNERII DISS V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. multum studium exercentes minime fatigamini, omnia propter Dominum sustipentes, ita ut debili corpore 725 ad Deo amicissimum iter assumeretis Acacium, et per eum Deo amicissimum commini strum nostrum, Emesenorum civitatis episcopum, Paulum dirigeretis, et eum sie transmitteretis Ægy ptio, sicut medicum ad languentem: quin potius, ut arbitror, putridum, ut in ipso providentiam facientes ecclesiasticæ totius orbis tranquillitatis. Hæc namque universa per litteras vestræ prospici agnovimus sanctitatis: et valde nobis, quæ a vobis provisa sunt, placuerunt. demissus sit, magis vero sublatus, et quieverit. Af- est, hæreditas fidei inconcussa servetur, pro qua et fert vero id non modicam consolationem. Valde enim eum et ipsa Ægyptus exsecratur, sicut cogno vimus a magistriano", qui venit, ipsi plus pertur bationis ascribens. Hæc per epistolam scripsimus studiose, ut, unde luctus nostros mitigemus, habea mus. Hæc quidem sic se habent. Deo amicissimus vero episcopus Archelaus", 724 etsi pro dogmate nihil est passus, verumtamen per orationes tuas multatus est ad octo millia solidorum ab Augusta li” Saleuciæ. Et placuit ut describerentur” univer si. Para igitur quantum devotio tua suggesserit. Quod si non habeas, vel legitima ei prospice. Perempto rie enim addictus es 38. Epistola Joannis archiepiscopi ad Alexandrum epi scopum, de Paulo episcopo. Præcipue vero circa hanc partem, quacum pia cautela et recta nostra confessione curare anguem festinatis, ut duæ naturæ Domini Christi inconfusæ per confessionem dicantur, rationabiles occasiones ab ipsis, qui reciderant a pietate sumentes. Digne tur vero amatrix Christi sanctitas vestra, sieut et Arbitratus sum me aliquid utile incepisse. Quia vero religiositas tua necessaria quidem meæ epistolæ reprehendit ut prava, reliqua vero velut insåna projecit, melius est me acquiescere tuis, quam te iðla, quæ mea sunt, dure suscipere. Tamen vel hoc unum tibi ut placeat, quæso: quod iter domini mei religiosissimi et communis nostri fratris Pauli” episcopi non sit superfluum, sed utile ac necessa rium. Verisimile est enim, euntem ipsum obtinere aliquid, quod non discrepet a nostra sententia. Pro positiones enim meas illas decem**, quas commu niter composuimus, portans recessit. Et verisimile est, quod vir ille velut majorem quamdam satisfa ctionem perficere super eas impetraturus sit. Amat quippe colloquium multas difficultates adimere. Si igitur aliquid votivum per gratiam Dei obtinens remeaverit, bene se habet: alias communiter nobis deliberandum est, quid agi oporteat. Epistola Dorothei metropolitani Mœsiæ, et ejusdem provinciæ episcoporum, ad Joannem Antiochenum patriarcham, de ipsa legatione Pauli ad Alexan driam pergentis. cœpit, ante omnia, ut illa pars piæ confessionis no stræ muniatur, neque aliqui duas inconfusas Christi naturas negent, neque hi, qui eas orthodoxe præ dicant, abjurentur ab eis; neque manus aliter his, qui lubricati sunt, porrigatur, nisi scandala in scripto peremerint, anathematizantes capitula, quæ impie ab eis exposita sunt; et omnia, quæcunque orthodoxæ piæ nostræ religioni et ipsi subintroducere absque probatione tentarunt, et quæ introducta ab aliis receperunt subscriptionibus ea roborantes, quæ aliena sunt ab orthodoxa fide. Hæc non tanquam præcipientes scribimus, Deo amicissime, sed sicut filii patribus damus consilium suggerentes. Ad manifestandam divisionem eorum, qui cum Joanne Antiochenorum archiepiscopo sentiebant, et eorum, qui cum Nestòrio" ejusque dogmatibus, quæ et ipse negaverat, post istam epistolam proœmium Irenæi, de quo sæpe diximus, transcribamus. Quod ita se habet Tertia, inquit, pars hujus codicis continet illa, quæ acta sunt in Alexandria, quando inter se con senserunt et Cyrilli circa ea malas artes, et Pauli ad eum impias pactiones; et, ut in summa dicatur, ea quæ ante sunt gesta, quam Paulus et Aristolaus Benedictus Deus, qui et olim sub aposto.orura temporibus novum et benedictum nomen quasi aro ma quoddam, id est, a vestra metropoli in omnem orbem terrarum diffudit, ut Christiani vocentur. ad Antiochiam remearint: post quam codicis par Et nunc autem festinante adversario evertere ortho doxiæ confessionem, mox vos armavit zelo divino, et opposuit contra omnia machinamenta nequissimi, ut nostra, quæ a Patribus ad aures nostras missa tem ea, quæ de ipsa Antiochenorum episcopus * pri mum per litteras ubique scripsit, nihil eorum, quæ cum Ægyptio eis composita sunt, faciens manifestum sacerdotibus Orientis. " magistriano. Maximo; de quo supra (cap. 55 et infra, cap. 107). B. 18 Archel. Episcopus Eupora tesiæ, ut putat Lupus. Certe non est Archelaus episcopus Myndi. Hic enim non adhærebat Nestorio aut Orientalibus. B. 36 Augustali. Ed. prior habebat Augustino, sed nostram lectionem jam commendavit Baluzius, qui ad h. 1. observat: Noti sunt Augustales coloniarum. › 37 describerentur. Ita cod. Cassin. Sensum ita exponit Baluzius: ut conferrent alii episcopi partem suam multæ, quam Archelaus non era solvendo, sic tamen ut arbitratu suo tribuerent, quantum putaverint largiendum, ut ait imperator Va lentinianus lib. 1 cod. Theodos. Ne quid publicæ lætitiæ. B. addictus es. Additi apud Mans. asterisci aliquot. Pauli. Emeseni, qui fuit interpres et nuntius pacis. B. 40 decem. Supra (capp. 54 et 60) sex tantum dicuntur. B. *Ed. prior, qui Nestorium cum ejus dogmatibus.

Epistola prima" post Ecclesiæ scissionem, quam Joannes Antiochenus episcopus per Paulum Emese num episcopum Cyrillo Alexandrino episcopo pro pace facienda direxit. 726 Ipse Salvator et Dominus noster Jesus Chri stus et alia quidem multa millia salutarium præcepto rum tradidit discipulis suis, et duo ista, quæ quidem videntur esse ad invicem quasi e regione contraria; omnem vero inter se consonantiam servant. Dico vero pacem et bellum. Bellum quidem pro semetipso, et pro pia, quæ de ipso est, confessione; pacem vero, quæ ab eo est ad eosdem, secundum quam cuncto rum constans conjunctio ubique fidelium una intel ligatur Ecclesia: eorum, qui inter gentes ac bar baros ubique per totum mundum intellectum pium conservant. Ipsis vero potius æquivocibus *** est utendum, per omnia sanctis, in quibus bellum in itur, et suam nobis tribuit pacení: Non veni pacem mittere in terram, sed gladium P; et: Pacem meam do vobis 9. Hanc tunc quident, quando discerpserit pia in Christo confessio, hoc melius belum est et eos qui conteruntur salvos facere novit, dum nom defendunt illa quæ sua sunt, sed illa quæ Domini. Quando vero pia confessio intro missa eşt, tunc idem sapientium pax totius ecclesiastici corporis salus est. Hæc a me sic simpliciter dicta sunt, neque honoris amore. Longe enim hoc a consuetudine mea est; sed ut ostendam, quod divisio quidem, quæ contra te, Deo amicissime frater, in tempore facta, sit pro veritate magis, non pro re aliqua cor porali, nec inimicitiis vel pusillanimitate prove niens. Erat enim quædam nobis ad invicem, amplius quam aliis scilicet, circa nos dilectio et affectus, quem, licet secundum faciei aspectum non planta verat collocutio, sed unitio rerum, valde optime atque firmissime sufficienterque contigerat. Sed ac cepi discordiæ causam, illorum capitulorum trans missionem, quæ utinam nunquam fuisset, effectam. Credere enim mihi tua a Dẹo amabilitas debet, quod in tantum nos obstuporem miserint, ut nec putare mus tua hæc esse inter ipsa principia (et utique forsitan cognovit id sanctitas tua ex epistolis nostris, quæ ad aliquos scriptæ essent), sed alicujus eorum, qui non illa quæ nostra sunt, id est, Ecclesiæ, sa piunt. Et hoc, inquam, suspicati sumus, super eis valde turbati, quorum capitulorum non modica sal vatio facta est. Et spem vero adhuc nobis præstant perfectæ sa nationis ea, quæ nuper a te, Deo colendissime, scri ℗ Matth. x, 34. 9 Joan xiv 27. pta sunt: quæ directa quidem sunt ad dominum meum Deo amicissimum, communem patrem Aca cium. Lætificaverunt autem cunetos, qui sunt pacis ecclesiasticæ amatores, super quibus et nos nimis sumus super modum affecti. Licet conjuncta essent multis quidem, 727 quod attinet, fraternis accu sationibus: præstabant enim nobis satisfactionem quamdam non modicam. Et indigent non multo addi tamento, quod ipse te peracturum esse promisisti, illud dicens: Quoniam, cum pax fuerit facta, adhuc amplius excandificabitur, quod ad satisfactionen pertinet. Plus autem nos illud lætificavit, quod beati et communis Patris Athanasii epistolam gratissime susceperis, quæ sufficiens est omnes discordias sol vere, eo quod non solum recte contineat, sed et ob hoc, quod ille, dum fide sit dignus, auferat confli ctus earum. Sit enim nobis hic interpres, cui merito debeat credi, illius fidei, quæ in Nicæa a Patribus sanctis exposita est. Eo quod sint quidam, vel eorum qui intra Eccle siam sunt, vel illorum qui foris Ecclesiæ, qui pro ferunt eam, tanquam quoddam magnum juvamen ferat hominibus, divertat vero eorum, quæ impia sunt quorumdam, ad proprium sensum, et ad id, quod simpliciter unicuique placuerit, sufficit hoc tantummodo dicere. His igitur bene inchoatis, illa per quæ inter nos ad invicem fuerat facta diversitas, de reliquo jam quiescant; illa vero quæ ad pacem pertinent, maneant. Occurramus laborantibus per universum mundum populis per diversas opiniones, quibus huc atque illuc distrahuntur, dum multi eos distrahentium nesciant neque quid loquuntur, neque de quibus affirmant. Exundant enim ubique ana thematismorum nimbi ingenti numero, et contume liæ, quas fratres adversus fratres, et sacerdotes *³ adversus sacerdotes exquirunt,et in populos populi. Nam alii quidem Judæos nominant Christianos. Est Apollinarii ista contumelia, contra universalem Ecclesiam, quem cum sensu ejus plurimi suscepe runt. Ille enim impius et adversarius Dei oppugnan tes errores suos, dico autem Patres Ecclesiæ, Ju dæos nominare minime reveretur. Alii vero istos paganos, gentibusque deteriores appellant, qui forsan sæpius una ' secum communionem sumpserunt in effabilium mysteriorum. Et nihil est aliud videre fieri per omnem terram, nisi perturbationem, bel lumque infandum, et iram irrevocabilem, et crude litatem quæ omnem superat inhumanitatem barba ricam. Et non est qui condoleat super contritione * Epistola prima. Illustrant hujus epistolæ capita singula ejusdem Cyrilli epistolæ aliæ duæ: altera ad Acacium episcopum Melitenes, altera ad Donatum Nicopoleos veteris Epiri antistitem. G. æquiv. Su spectam haberem istam vocem, nisi ex ipsa harum litterarum lectione constaret, earun. interpretem minus studiosum fuisse puritatis. ** sacerd. Ibas in epistola ad Marim Persam scribens de schismate exorto inter episcopos post damnationem Nestorii, ait: Et propter hoc multa tristitia inter eos facta est, et in contentione crant episcopi adversus episcopos et populi adversus populos. B.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. Josephi, invicem voluptatem præstantes hostibus initiis finem ecclesiasticæ causæ. Ego vero ex lit pietatis. Et hæc dico non velut illos quidem inculpans, hos vero a culpa excipiens, sed omnia deputans confusioni, quæ facta est propter peccata commu nia: proficient namque Evangelio. Et paganis atque hæreticis imminentibus necessario contra nos, pieta tis inimici desæviunt, 728 qui præsentis pertur bationis tempus amplexi impudenter omnia cor ruperunt. Unde ipsiusmet Christianitatis reverentia conculcata est; inimici vero Dei subito sonuerunt, levaverunt caput super populo Dei, et adversum te cogitaverunt consilium. Propter hæc omnia meum fratrem, tuæ vero Deo amabilitatis dilectorem, dominum meum sanctissi mum episcopum Paulum, ego et dominus meus san ctissimus episcopus Acacius invitavimus: ipse vero libenter arripuit, ut ad vestram perveniret sanctita tem: ut qui semper inter ecclesiasticos exstitit clarus, et sciens rebus competere et verbis, et habens ad Dominum reverentiam, qua utens præclare sæpius in commune profuit, regente se Deo. Magis ver● prodest propter eam, quæ sibi inserta est, devotio nem. Hunc aspicere dignare suaviter, confidenter te committens, tanquam mihi; et tanquam si ego, ita fiducialiter se tibi ipse committet. Et una consi deretis illa, quæ mundum recolligere valeant. Non enim tantum vel me vel te considerare debet Deo amabilitas tua, quantum, quomodo ablatis scan dalis in semetipsam revertente parte, ad Ecclesiam Christi, ut, his factis, et ea, quæ placuerunt piis simo amatori Christi imperatori, de ecclesiastica pace proveniant. Epistola Theodoreti" episcopi ad Alexandrum Ex phratesiæ provincia metropolitanum. Irenæus dixit Murmurando nos aliqui pulsant propter opinio nes, quæ veniunt ex Ægypto, revereri" nos ar bitrantes, si liberemur a cunctis, et nesciunt quod quies a nobis valde diligatur. Dulcior est cunctis, quæ in hac vita delectant. Usque adeo enim desi deramus eam, ut absque alicujus impulsione ad hanc currere cupissemus, nisi terror nos illius judicis prohiberet. Quia vero id ita fieri minime tutum est, sustinet necessitatem voluntas, ut desiderio cum venia perfruatur. Quia igitur quæ diffamat rumor, multa sunt atque distantia a veritate, et nata animam perturbare, tuam sanctitatem quæso, ut quæ vera sunt nos per litteras doceas: quatenus ad hoc ipsum nos præparantes aptemus. Nam et cum pietate desi deramus pacem, et cum iniquitate ac impietate refugimus. Epistola Andreæ episcopi Samosateni ad Alexandrum episcopum Hierapolis. Præcolligit quidem sanctitas tua recte ab ipsis teris, quas modo accepi, non eumdem præeolligam, sed unum sciam, 729 manifestas causas habeo. Et quæ quidem sint, necessarium non est in lit teris ponere. Sciat autem sanctitas tua, quod suave sit nihil; sed Alexandrinus quidem, sicut apparet, neque permutare aliquid vult eorum, quæ semel male conscripta sunt, neque transire a proprio sensu. Et ideo nihil ab Ægypto in tanto tempore scripse runt per epistolam, qui profecti sunt. Nos vero, etsi multoties millies persistat in impio dogmate, contenti sumus his, quæ olim per epistolam scripta sunt, quæ integre orthodoxiam prædicant. Talia quidem præsentia sunt; qualem vero habeant finem, et usque ad quid sit statuta perditio, noverit Deus omnipotens. Dum vero indigne mortalem nunc præ dicant eum, clare pro sua impietate fiduciam ge runt: dum, qui eos pascere videntur, studiose il Jos incitantes exerceant * non ad blasphemiam solum, sed ad omnes impudentias atque malitias: et qui non consenserit, impius et Dominum negans ubique prædicatur, et multarum millium mortium dignus. Et hi vero, qui olim quidem nec ferebant hujus impietatis auditum, incongrui nunc et segnes facti pene ubique ad reprimenda hæc quodammodo ces serunt, atque ipsi quoque curvati sunt, ne forte et illa, quæ adversarii proferunt, bene se habeant re quirentes et illos maxime, qui valde primores inter vos videbantur pro orthodoxia certare, viden tes ad illud declinatos, et pacem ad illos amplexos. Et super his quidem Ecclesiæ calamitatem gemimus, et nos ipsos nocte ac die et aliis vero multis tristi tiis vulneramus, eo quod præsens sit omnium tem porum pessimum tempus. Et frequenter desideravi ob hoc in solitario loco alicubi devacanti tuæ collo qui sanctitati, et quidem nihil aliud agere; flere vero ac lamentari tantummodo, tam pro his quæ dicta sunt, quam pro aliis quæ pene jam duci per didici. Hæc dum geruntur in Oriente, pax in Alexandria facta est, Paulo ad Cyrillum episcopum Alexandriæ danse epistolam pacis, et Cyrillo per eumdem episco pum ad Joannem Antiochiæ episcopum pacificam episto lam transmittente per clericos suos. Quia vero culpan tur aliqui Orientalium, quod de hac pace quasi aliter quam debuerant, suspicati sint sive conscripserint, videamus et Cyrilli archiepiscopi post pacem diversis directas epistolas. Sic tamen etiam synodales codices debite et sincere cum Dei timore quæramus, et vide bimus, puto, quod nemo possit unam partem, eorum duntaxat qui Theodoreto idem senserant, de Nesto riani dogmatis suspicione culpare, qui tamen et alte ram de Eutychiani dogmatis favore, si tamen non est ex ejus parte, pulsaverunt. Epistola Theodoreti. Cum pacem audiret secreto componi Cyrillum inter et Joannem Antiochenum, se nec vocato nec consulto. G. ** revereri. Id est, timère ne pax fiat. B.

Epistola Acaci episcopi Melitinensis ad Cyrillum ar chiepiscopum Alexandriæ de pace, quæ inter .ipsum et orientales episcopos factą est. Hanc vero pro dogmatibus suis proferunt sectatores Dioscori et Eutychis contra Catholicos; ubi et addunt aliquot nomen Theodori “episcopi Mopsuestiæ. Quoniam didici, quod per gratiam Dei præva lueris orationibus etiam præter præsentiam corpo ralem, ut in Ecclesiis statueretur, quod in studio ſuit, et litteræ Deo amicissimi et amatoris Christi imperatoris venerint ad clarissimum, et per omnia habentem virtutem mentis, tribunum Aristolaum, jubentes ut unumquemque episcoporum compelle ret in sua Ecclesia anathematizare polluta Nestorii atque Theodori dogmata impietatis, gratias agens honorabili dominatori Deo, et multum pro vestro studio orans, scribo pro omnibus quidem salutans reverentiam tuam, et rogo zelum tuum, qui seeun dum Deum est, ut pro cunctis quidem æqualiter Ecclesiis cogites, et nec quamlibet Ecclesiam despi cias, sed aut per vestram ipsorum præsentiam, aut directis aliquibus cum admirandissimo et claris simo tribuno, fidelibus atque zelantibus viris ex tuis sodalibus, cogatur unusquisque publice anathe matizare Nestorii et Theodori dogmata: præcipue hos, qui dicunt duas naturas post unitionem, pro prie unumquamque operantem. Eorum namque, qui in Germanicia sunt, aliquos experimentatus in veni quidem duos filios dicere recusantes, at vero duas naturas dicere non abnuentes. Unde si con cedatur, ut dicatur atque doceatur ab eis, quod unaquæque natura per semetipsam operetur, et hæc quidem passa sit, impassibilis vero illa permanse rit, nihil est aliud, nisi duos iterum filios confiteri, et partes induci. Rogo igitur incomparabilem tuam et devotam Deo animam: pervigila in causa a Do mino Christo tempus accipiens, et perfice Ecclesia rum sine scandalo ac sine cicatrice vel macula unionem. Ad hanc Cyrillus episcopus illam de Ecclesiæ pace dicitur epistolam rescripsisse quæ nota est quamque infra invenies loco et numero suo, id est Testimonium $8 ex epistola 731 Cyrilli episcopi Alexandriæ ad Successum Diocæsareensis civitatis provinciæ Isauriæ episcopum secunda. Verbi sed in proprietate quæ secundum naturam utroque manente, atque intelligendo secundum mo dum quem modo reddimus, ineffabiliter et inenarra biliter unitus, unam nobis ostendit filii naturam, verumtamen, ut dixi, incarnatam. c Hæc false intelligunt, qui putant, unam incarna tam naturam ita dictam, quasi ex duabus unam per unitionis compositionem factam. Hoc enim et continue sequentia verba et adjectum de natura hominis com posita monstrant exemplum. Nullis enim mediis ad jecit et hæc Non enim de solis simplicibus secundum naturam vere dicitur unum, sed et de illis quæ per compo sitionem conscripta sunt, sive in idem conducta; qualis quidem res est homo ex anima et corpore. Aliena enim specie sunt alia, et ad invicem non consubstantialia; unita vero unam perfecerunt ho minis naturam; licet in rationibus compositionis differentia instet secundum naturam eorum quæ ad unitatem conducta sunt. Audiamus jam nunc, quomodo dicat esse contra rium dicere duas naturas Christi post unitionem, et dicere unam incarnatam. Et quia hæc, ut dicit, im pugnent se invicem, unde amplius constet, quia unam naturam post unitionem vult dici compositam ad ne gationem duarum. Nam post paucillum ipsius epistolæ sic ait Addisco 80 autem, quod super hoc et aliud sit, quod in quæstionem venit. Qui enim dicit carne pati Dominum nuda, irrationalem facit et non spontaneam passionem. Si vero quis dicat, cum anima intellectuali pati eum, ut sit spontanea passio, nihil prohibet dicere natura humanitatis eum pas sum. Si igitur hoc verum est, quomodo non dabj. mus duas naturas subsistere per unionem indivisi biliter? Ergo quisquis dicit, Christo igitur passe pro nobis carne, nihil aliud dicit, nisi, Christo dro nobis passo natura nostrą. Hæc verba, quæ sunt omnino catholica, hic sacer dos sibi pro quæstione magis opponens, et quasi de struens quæ fuerat per epistolam pacificam paulo ante confessus, mox contra hoc indivise hujusmodi verba produxit. Repugnat ¹ iterum nihilominus hæc propositio his qui dicunt, unam naturam Filii esse incarna tam; et quasi vanum id volentes ostendere, con tendunt utique duas naturas subsistentes ostendere. Sed 732 ignoraverunt, quoniam quæcunque non secundum speculationem dici amant, hæc omnino in alteritatem, quæ in parte semota est et seposita est, modis omnibus abscedunt ab invicem. Sit au Etsi unus dicatur a nobis unigenitus Filius Dei incarnatus et inhumanatus, non tamen fermentatus est ab his, sicut illis videtur; neque vero incarna tura mutasset Verbi naturam, sed nec carnis in de pace. Hinc recte collegit Lupus, hanc epistolam scriptam esse sub initium anni 433. B. 67 nomen Thecd. Hic docemur, huic Acacii epistolæ idem contigisse, quod legi Theodosii adversus Nestorium: quæ cum adversus ipsum tantum lata sit, in concilio tamen quinto sic relecta est, ac si Theodorus quoque cum eo damnatus esset a Theodosio. Vid. capp. 194 et 223. B. * Testimoninm. Horum fragmentorum ex epistola secunda Cyrilli ad Successum excerptorum impugnatorem esse censet Lupus Irenæum amicum Nestorii, quamvis id dicat esse incertum. At illius esse non posse has impugnationes, bæc res indicio est, quod ex calce istius capitis apparet, illas scriptas esse post tempora Eutychis et Dioscori. B. epistola. Ilæc epistola infra (cap. 215) habetur integra ex alia versione. B. 30 Addisco, etc. Sunt verba Cyrilli, sed sumpta ex oppositionibus hæreticorum. B. 1 Repugnat. Verba sunt Cyrilli refutantis superiorem objectionem. B.

f195 GARNERII DISS. V DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. tem nobis rursus ad exemplum secundum nos homo. ▲ igitur, qui in phantasmate venisse Dominum Jesum Duas etenim etiam super eo naturas intelligimus, unam quidem animæ, alteram vero corporis. Sed puris dividentes intuitibus, et tanquam in specula tionibus subtilissimis, seu mentis phantasiis susci pientes differentiam, non per partes ponimus natu ras, neque vero abrupte per utrasque incisionis permittimus ire virtutem, sed unius videlicet esse intelligimus, ita ut duæ jam non sint duæ, videlicet utrumque apud semetipsum, per ambas vero unum perficiatur animal. Christum prædicant, et illos condemnare debemus, qui diversa erroris linea non unum eumdemque Filium dicunt, sed alium esse qui ex Deo Patre na tus sit, alium qui sit generatus ex Virgine, cum evangelista dicat, quia Verbum caro factum est, ut unum Dominum Jesum Christum, non duos cre deres. Nonnulli etiam aliud Dei Verbum, aliud Dei Filium crediderunt, cum ipsum qui in principio erat Verbum apud Patrem in sua propria venisse evangelista testetur. Sunt autem, qui tanquam ad unum prophetarum, ita ad Christum factum esso verbum arbitrati sunt, non ipsum esse Dei Verbum. Sed de nullo prophetarum dictum est, quia Verbum care factum est. Nullus prophetarum abstulit pec cata mundi. De nullo alio dictum est: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui. De nullo pro phetarum legimus, quod sit Dominus majestatis, quod de Christo Apostolus dixit, quia Judæi Domi num majestatis crucifixerunt. Sed dum hos redar guimus, emergunt alii, qui carnem Domini dicunt et divinitatem unius esse naturæ. Quæ tantum sacri legium inferna vomuerunt? Jam tolerabiliores sunt Ariani, quorum per istos perfidiæ robur adolescit, ut majore contentione asserant Patrem et Filium et Spiritum sanctum unius non esse substantiæ, quia isti divinitatem Domini et carnem substantiæ dicere tentaverunt. Deinde, cum isti dicant, quia Verbum in carnem, capillos, sanguinem et ossa con versum est, et a natura propria mutatum est, datur illis locus, ut infirmitatem carnis ad firmitatem divinitatis quadam facta divinæ naturæ mutatione detorqueant. Sunt etiam, qui in tantum impietatis prodierint, ut putent, quia divinitas Domini cir cumcisa est, et imperfecta de perfecta facta est, et in ligno non caro, sed illa operatrix omnium sub stantia divina in carnis specie coagulata pendebat. Quis autem non horrescat, qui audiat, quia non ex Maria Virgine, sed ex divina substantia passibilem sibi carnem fecerit Dei Verbum? Quod asserendo eo prolabuntur, ut non ex tempore corpús Domini esse susceptum, sed coæternum Deo Verbo semper fuisse contendant. Horum omnium auctores sunt, qui divinitatem et carnem Domini unius naturæ Ubique Deum hic comparans animæ et humanita tem carni, usque ad hoc venit, ut unum ex Deo et homine factum diceret animal. Unum vero animal unum genus est, una substantia, una natura, una etiam species. Nos vero non secundum solam specu lationem duas naturas intelligi dicimus, ut ex utris que dici possit et una: absit! Nec rursus, ut ait, omnino in alteritatem, quæ in parte semota est et seposita, modis omnibus abscedere ab invicem: absit! Nec vero dicimus quia in solis subtilissimis mentis phantasiïs suscipimus differentiam, nec iterum quia per partes sint ponendæ naturæ, neque abrupte per utramque incisionis permittimus ire virtutem; sed illa utimur ratione, quam beatus Gregorius Nazianzenus episcopus scripsit, quamque ipse Cyrillus Alexandria patriarcha in Ephesina synodo inter testimonia Pa trum cum reliquís approbavit episcopis, dicens quia in Christo **, qui secundum deitatem suam coadim plet cum Patre et sancto Spiritu Trinitatem, e con verso se habeat quam ipsa vere sanctissima Trinitate. Sicut enim in trinitate divinitatis humanitas non præ judicat numero personarum, et sicut ibi rursus trium numerus subsistentium personarum divinitatis singu laritatem minime secat: sic hie naturarum subsisten tium numerus singularitatem subsistentis personæ in cidere non potest, ac per hoc sunt ibi una trium sub sistentiarum, non est persona, sed natura, sic hic una duarum naturarum non natura est, sed persona subsistens. Subsistere vero dico quod nec accidens sit, sicut dicitur pars civitatis et populi, nec translatitia, sicut vicem suscipiens alterius alter agit utilitates et causam alterius. Nam quia unam naturam Christi ex duabus ſactam fuisse per mistionem, usque adeo non dicere licet, ut inter Apollinarii dogmata ab Ecclesia fuisse dixerunt. Legi enim, quod non crederem, Christi ante damnaṭum sis, quam nascerentur hi de ouibus nunc sermo fit, beati Ambrosii Mediolanensis episcopi dignissima scripta testantur, viri apud Eccle siam Dei ultra cæteros episcopos famosi, et 733 quem pro meritis suis non solum Catholici, sed cæteri principes ejus temporis ultra omnes sunt veriti sacer dotes, cujus etiam testimoniis Ephesina synodus usa est. Dicit ergo Ambrosius in libro contra dogmata Apollinarii scripta, inter multa similia et hoc: Et hos nisi ipse legissem, legi, inquam, in quibusdam li bris sic positum, et 734 organum et eum a quo movebatur organum, unius in Christo fuisse na turæ. Quod ideo posui, ut ex scriptis nomen depre hendatur auctoris, et adversant quamvis exquisi tissimis argumentis et phaleratis sermonibus, non posse vim veritatis obduci. Et hic mihi frequenter Nicæni concilii tractatum se tenere commemorat. Sed in illo tractatu Patres nostri non carnem, sed quia in Christo, etc. Non sunt ipsa verba Gregorii Nazianzeni, sed auctoris istarum impugnationum. B. contra dogmata. Sive in libro De incarnationis Dominica sacramento, c. 6. Hunc librum ad Theodosiun imperatorem missum fuisse ab episcopis Italiæ, docent Orientales supra cap. 34. B.

Dei Verbum unius substantiæ cum Patre esse dixe- est. Scriptum esse non nego, sed considero quid runt, et Verbum quidem ex paterna processisse substantia, carne autem ex Virgine esse confessi sunt. Quomodo igitur Nicæni concilii nomen obten ditur, et nova inducuntur, quæ nunquam nostri sensere majores, cum utique Scripturæ dicant, quia Christus secundum carnem passus est, non secun dum divinitatem, Scripturæ dicant, quia Virgo in utero accipiet et pariet filium. Accepit enim virtu tem, et peperit filium, quem et ipsa suscepit. Deni que hoc etiam Gabriel proprie sermone declarat dicens: Et quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Dei Filius. Et te, inquit, at secundum hominem quod ex ipsa nasceretur adverteres. Ex se enim generavit Maria, ut quod generaretur ex ipsa, in eo, salva generationis Dominicæ prærogativa, cor poris esset vera natura. Sed et Paulus dicit se præ destinatum esse in Evangelium Dei, quod ante, inquit, promiserat per prophetas de Filio suo, qui factus est ei ex semine Davidis secundum carnem. Et ad Galatas: Postquam autem venit plenitudo tem poris, misit Deus Filium suum factum ex muliere. Et ad Timotheum dixit: Memor esto Jesum Christum resurrexisse a mortuis ex semine Davidis. Ergo ex nobis accepit quod proprium offerret pro nobis, ut nos redimeret ex nostro, et quod nostrum non erat, ex suo nobis divina sua largitate conferret. Secun dum naturam igitur se obtulit nostram, ut ultra nostram operaretur naturam. De nostro sacrificium, de suo præmium est. Multaque in eodem et secun dam naturam invenies, et ultra naturam. Secun dum conditionem corporis in utero fuit, natus est, Jactatus est, in præsepe est collocatus. Sed supra conditionem Virgo concepit, Virgo generavit, ut crederes, quia Deus erat qui novabat naturam, et homo 'erat qui secundum naturam nascebatur ex homine. Ergo si caro omnium et in Christo subja cuit injuriæ, quomodo unius illa cum divinitate dicitur esse substantiæ "? Verbum et caro, quæ de terra habet naturam, et unius substantiæ Verbum atque anima, qua perfectam naturam suscepit hu manam? Unius autem substantiæ Verbum cum Deo secundum paternam professionem, et ipsius Domini assertionem, qui ait: Ego et Pater unum sumus. Unius 735 ergo substantiæ Pater cum terreno corpore prædicatur? Et adhuc indignamini Arianis, qui dicunt Filium Dei creaturam esse, cum ipsi di catis Patrem cum creaturis unius esse substantiæ? Quid autem dicitis aliud dicendo ista, nisi ut aut limum Adæ terramque nostram divinæ substantiæ comparetis, aut certe divinitatem in terrenæ cor ruptelæ injuriam transferatis? Dicendo enim, quia Verbum caro factum est, in terram dicitis utique esse conversum, quia caro et ossa de terra sunt. Scriptum est, inquiunt, quia Verbum caro factum sequatur. Sequitur enim: Et habitavit in nobis, hoc est, illud Verbum quod carnem suscepit, hoc habi tavit in nobis, hoc est, in carne habitavit humana. Et ideo Emmanuel dictus est, hoc est, nobiscum Deus. Hoc ergo est, Verbum caro factum est, pro eo quod est, homo factum est. Sicut etiam Joel dixit: Effun dam de Spiritu meo super omnem carnem. Non enim super irrationabilem carnem, sed in homines futura promittitur Spiritus effusio. Et si secundum litte ram vos tenetis, ut putetis ex eo quod scriptum est, quia Verbum caro factum est, Verbum Dei in car nem esse conversum, nunquid negatis scriptum esse de Domino, quia non peccatum fecit, sed pec catum factus est? Ergo in peccatum conversus est Dominus? Non ita: sed quia nostra peccata susce pit, peccatum dictus est. Nam et maledictum dictus est Dominus; non quia in maledictum conversus est Dominus, sed quia nostrum suscepit in se maledi ctum: Maledictus omnis, qui pendet in ligno. Miraris ergo quia scriptum est, Verbum caro factum est, cum caro assumpta sit a Dei Verbo, quando de peccato quod non habuit, scriptum est quia peccatum factus est, hoc est, non naturam operationemque peccati, utpote in similitudinem carnis peccati factus, sed ut peccatum nostrum in sua carne crucifigeret, susceptionem pro nobis infirmitati obnoxiam cor poris peccati carnalis assumpsit. Desinant ergo di cere naturam Verbi in corporis naturam esse mu tatam, ne pari temperatione " videatur natura Verbi in contagium mutata peccati. Aliud enim est quod assumpsit, aliud est quod assumptum est. Virtus venit in Virginem, sicut et angelus ad eam dixit: Quia virtus Altissimi obumbrabit te. Sic natum est corpus ex Virgine. Et ideo cœlestis quidem descensio, sed humana conceptio est. Non ergo eadem carnis potuit esse divinitatisque na tura. Licet hæc ectio tota sufficienter notet hæresin, quæ unam ex duabus dicit in Christo factam natu ram, finis tamen ejus quasi e contrario est hanc tenentibus nunc usque dementiam. Non minus vero et præfatus denotant lectiones, quæ non solum in epistola ad Successum secunda, sed et in epistola ad Acacium 736 Melitinensem et Eulogium ** ja cent. Et in aliis vero pluribus ante pacem scriptis similia continentur. Sed hoc plus est hic, quia et post pacem contra universæ Ecclesiæ fidem illa denuo renovare reperiuntur, propter quorum suspectionem mota sunt universa litigia. Ergo qui Theodoretum culpant de epistolis, quas bona intentione scriptas, si tamen ejus sint, per gratiam Dei ostendere po terimus, aut contra Ambrosium dicant non esse hœ resin dicere unam naturam Christi post unitionem tantummodo, et sequacibus Eutychis atque Dioscori * esse subst., etc. Legendum est esse substantia. Si enim unius substantiæ Verbum et caro, quæ de terra habet naturam, cur unius substantiæ asseratur Verbum et anima, quam perfectam naturæ suscepit humanæ. B. temper. Cod. Colbert. interpretatione. B. "Eulogium. Presbyterum Alexandrinum. B.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. aperte jungantur, ac secernantur a cæteris, aut certe venit chartam habens quod anathematizaret Joan non reprehendant, quæ nesciunt quomodo Theodore tus dixerit, ne alterius, quem venerantur, quæ scimus quomodo dicta sint, damnare omni rationis conse quentia compellantur. Si enim de utrisque non facere partibus præ timore Dei, sed utrasque voluerimus humana præsumptione discutere, ad utriuslibet im pietatis omni necessitate rationis præcipitamur abrupta, et quod est deterius, si unam naturam ex duabus post unitionem bere posse dici putemus in Christo, pariter quoque audeamus de mortuis judicare, quo modo non horremus dicere quod excludemus Ambro sium, quasi pietatem pro gravissima impietate damnet, sicut et alii plurimi Patres. Sed jam ex ipsius Cyrilli Alexandriæ archiepiscopi dictis probemus, quod hæc ipsa ante pacem prædicaverit, quæ post pacem. Cyrilli epistola 81 ad Theognostum et Charmosinum presbyteros, et Leontium diaconum Constantinopoli degentes, apocrisiarios suos. Cyrillus Theognosto et Charmosino presbyteris, et Leontio diacono, in Domino salutem. nes Nestorii dogmata, et confiteretur quod et depositum haberet, sed erant simpliciter epistoke quæ ab eo directæ sunt, nihil necessarium haben tes, dixi quia non ei possumus communionem reddere, antequam faciat hæc. Dum vero vidis sem fastidientes eos ob hoc, et ipsum reveren dissimum episcopum Paulum nimium coarctatum et dominum magnificentissimum tribunum et no tarium Aristolaum, solutionem dans causæ, et ne pace refutare putaremur, dum causa per dilatio nes adhuc longas traheretur, scripsimus commu… nicatorias litteras. Dictata est vero charta cum consilio reverendissimi episcopi Pauli, in qua de beat subscribere et Antiochenus. Et misi cum admirandissimo Aristolao duos clericos, ita ut, si subscriberet Joannes dejectioni vel damnationi Nestorii, et anathematizaret dogmata ejus, daret ei communicatorias litteras, alioquin detineret eas, suscipiente cum juramento admirandissimo Aristo lao, quia charta ipsa minime perderetur. Dixit au tem: Quia si noluerit subscribere, recto cursu Constantinopolim petam, et edocebo ipsum püssi mum principem nostrum, quia nihil paci obest Alexandrina Ecclesia, sed Antiochenus est qui non diligit pacem. Nullum igitur æstuare sinatis. Non enim sic deliramus, ut anathematizemus quæ nostra sunt, et in his quæ conscripsimus, permanemus, et eadem sapiemus. Recta enim sunt et quæ ac cusari non debeant, et Scripturis divinis eonsona et fidei ouæ a sanctis Patribus nostris exposita est. De omnibus rebus scribimus vobis. Deinde tan quam nihil agnoveritis, sic scribitis, turbis nos replentes. Scio igitur scripsisse me vobis, quia bene senissimus 88 et Dei colentissimus Acacius Berrhoea per adhortationem aliquorum de Oriente reverendissimorum episcoporum scripsit ad me per dominum meum magnificentissimum' Aristo lanm, quia oportet omnia oblitterari, quæ in co dicibus vel epistolis scripta sunt, et solo symbolo esse contentos, quod in sancta Nicæna synodo expositum est. Ego vero ad hæc multorum ver suum epistolam rescripsi ad eum, quam et utique modis omnibus accepistis. Hoc enim edo cuit dilectissimus Eulogius presbyter. Et nunc vero veniente reverendissimo Emesenæ civitatis episcopo Paulo ad Alexandriam, omnia sunt forma ta, suaviter quidem atque pacifice, caute vero, sed sicut oportuit. 737 Nec enim depositionem " Dei colentissimi episcopi Maximiani recepimus, aut communicatores habere aut absolvere (a sententia) quæ prolata est super eis. Neque simpliciter præ fato Paulo communionem dedimus pro sua persona tantummodo, nisi obtulisset prius chartam, con fitens, quia Dei genitrix est sancta Maria, et quia anathematizat Nestorii dogmata. Sumens vero di cendi in ecclesia locum, magna voce dixit: Quia Dei partricem sanctam Virginem confitemur, et quia anathematizamus eos qui non dicunt hoc, et quia unus Filius Christus et Dominus, non duo. Quia vero non Epistola Joannis episcopi Antiochiæ ad Theodoretum Cyri episcopum, de pace inter Ecclesias facta. Quis loquetur potentias Domini? auditas faciat laudes ejus. Pervenerunt ab Alexandria suavia et bona nuntia, quæ sperari non poterant, uno sensu conjungentia 738 pietatis quæ ubique sunt terra marique, Ecclesias Christi. Et per Dei gratiam futurum est post paululum, ut ipsa, quæ nobis fuerint scripta, tuæ religiositati vel Deicolentia destinemus. In quibus domimus meus religiosis simus episcopus Cyrillus usque ad satietatem usus dogmatis acribia, suscipiens atque approbans ea quæ a nobis sunt destinata, magis vero per hym nos laudans ", quippe ut bona, et bene composita, et Patrum confessioni consonantia; componens vero et ipse similia, et omni satisfactione ple nissima unde justum duximus esse, hoc suavium rerum nuntio te ut peculiariter perlætificarem; ut ex parte etiam unusquisque suscipere gaudium 57 Cyrilli epistola, etc. Hunc titulum nos addidimus, descriptum ex Operibus S. Cyrilli, ubi hæc epi stola habetur Græce et Latine. B. *8 senissimus. Vide cap. 41. epistolam. Habetur supra cap. 56. deposit. Id est, eos non recepimus, qui a Maximiano episcopo CP. depositi sunt, neque cum eis com municamus, neque illos absolvimus a sententia quæ adversus illos data est. B. per hymnos iaudans. Percelebrem illam Cyrilli epistolam indicat, de pace scriptam, missamque per Paulum Emesenum, cujus istud initium est: Litentur cæli, et exsultet terra, etc. Exstat ea Græce et Latine in Actis concilii Ephesini, parte tertia, pag. 1105. G.

queat. Arbitror enim quod omnes, qui Deum di- aliis participent æqualia, nos perdamus eos qui no ligunt, festivitatem celebrabunt: quoniam suscipi mus- auditum, quod omnium sensus fidelium re „stauret et erigat. Periclitantem namque et scissam in multas et varias opiniones piam Patrum con fessionem ex * insperato Deus in semetipsam re duxit, gaudium donans his qui in cœlo sunt, et qui in terrǝ. Expulsus est enim clare ab epistola ille adulte rinus sensus untus naturæ, imo potius languor et confessa quidem est differentiam naturarum. Porro vero inius singularitas et summa conjun ctio expulsa est, etiam subintroducta illa con substantiatio et unitio prædicatur. Et dividimus voces ut naturas, non solum nos, quibus a prin cipio et a Patribus vocum est super Salvatore amica divisio; sed hi qui sunt in Ægypto, sicut et nos qui sumus in Oriente. Totum vero id Dei opus est per exercitationem collationis, quæ cum charitate est habita. Scit enim affectus sæpius majora necessitate prævalere; et sæpe quod con tentio revocare non potuit, hoc gratia sua per suasione restituit. Et ut non in prolixum ducam sermonem, ipsa in scriptis ad vos post paululum veniet rectæ fidei confessio, cum secundæ litteræ eas fuerint subsecutæ, per quas manifeste omnia scitura est Deo amabilitas tua. Exivit enim ab Ægypto, et in via est, annuente Deo, dominus meus sanctissimus episcopus Paulus, qui illa po tuit pro generalitate peragere. Quæ nos quidem orabamus, Deo autem complacuerunt. Et hujus præsentiam sustinentes, ne lateret aliquid de Dei colentia “, hæc interim scripsimus, volentes com muni corpori satisfacere sanctæ Dei Ecclesiæ. Om nem quæ tecum est, fraternitatem salutamus. Epistola Theodoreti episcopi Cyri ad Joannem Antio chiæ episcopum rescripta, et supra appositæ re spondens nuntiæ pacis. biscum decertarunt pariter, ac despiciamus, dum ab his qui prius communes inimici fuerant, expu gnentur viri qui in Epheso et in Chalcedone for titer pro pietate præliati sunt, et usque ad præsens steterunt una nobiscum, et laudabiliter agere mi nime quieverunt? Si igitur pax, quæ diffamatur, firma subsistit, et vera est, oportet ut omiñes ea fruantur, et nemo a nostro cuneo foris sit. Si vere res pacis inanis, et nudum nomen hujus fœderatores dederunt, Deo odibilem, et omni pio indignam pa cem, quia talem, esse arbitramur. Nec enim sanctum est, nec salubre, ut nos qui dem depositiones sive damnationes justas solvamus, et ordines illicitos suscipiamus, et his qui omnia sursum ac deorsum fecerunt, impertiamus veniam; ab illis vero, et in ipso pacis tempore, quæ sunt hostium perpetrentur, et egregios " nostri cunei pellant ab Ecclesiis. Scribat igitur sanctitas tua et amatori Christi imperatori, et magnis judicibus, et eis faciat manifestum, quod minime passuri simus hanc suscipere pacem, communionemque illorum amplecti, nisi prius hi qui certaminum tempore nobiscum fuerunt, suas receperint Ecclesias. Tuam enim sanctitatem decet talem pacem Ecclesiis pro videre, quæ ab omni macula sit libera, et quæ pios non amplius, quam ipsum prœlium vulneret. Hæc ad præsens scribere sum coactus, litteras iterum suscipiens sanctissimi et Deo amicissimi epi scopi Himerii, culpantis nos tanquam communis certaminis proditores. Ergo et ipsum refoveat san etitas tua, et imperatoribus significet, quod nos de teriorem prœlio arbitremur hanc pacem. Nam pugna quidem illa nos et apud Deum coronat, et apud eos 740 qui divina sapiunt, ornatos efficit; pax autem talis et hic nos confusione replet, et apud justum judicem dignos efliciet supremo supplicio. Optima magistrorum militia et contra hostes in totum cunei cornu stant, et pro his qui laborant, fortiter pugnant. Et cum pacem celebraverunt, non præsentes tantum, sed et absentes prœliantium in pace facienda connumerant secum. Et magnus Da vid, dum progressus aliquando ad prælium victor exsisteret, et spolia ad civitatem retulisset, non so lis his qui bellati fuerant, sed et his qui vasa custo dire præcepti sunt, æquam distribuit portionem. Et lex-facta est ex illo, præcipiens ut hi qui fue runt bellica instrumenta, cum bellantibus partem prædæ similiter sortiantur. Epistola ejusdem ad Theosebium " episcopum. Ambas Irenæus ponit. Ex quo quidem mali nominis reliquimus Ephe sum, neque scripsi tuæ sanctitati, nec frui me con tigit tuis litteris. Et ut communem sactisfactionem faciam, arbitror causam fuisse non itineris longitu dinem; sed ex eo quod ab illa via, qua currunt equi, longius et nos et tua religiositas habitet. Ve rumtamen etsi litteras non accepimus, tuis continue deliciamur in laudibus: audivimus enim zelum tuum pro pietate, et fortitudinem contra iniquita tem, et multum miramur animi perseverantiam. Nam nos quidem longe ab hostibus exsistentes, et extra sagittarum, sicut dici solet, casum sedentes, nihil valemus " arduum, nisi bonorum virorum vir tutem sermonibus elevare, ab ipsis operibus abs Quomodo igitur non sit incongruum, ut, dum Jex præcipiat, ut cum illi qui longe a prœlio sedent in custodia vasorum, facti fuerint utiles, * de Deicol. Puto legendum esse tuam Deicolentiam, id est, religionem, pietatem. B. ** et egregios. Nestorium imprimis intelligit, quem sua sede pulsum postliminio revocari ante omnia postulat. G. ejus dem. Id est, Theodoreti, si Lupus nihil omisit eorum quæ in codice Cassinensi interjacent inter superio rem epistolam et istam. B. Theosebium. Cii in Bithynia episcopum ut patet ex capp. 10 et 190. G. ** valemus—nisi. Necessarium non est glossema, quod huic loco attexuit Lupus. B.

GARNERII DISS. V. DE, THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. tinentes. Tua vero amabilitas in medio hostium constituta, et ab eis undique circumdata, cum cir cumfusi sint inimici, fortior exstat a malis, et quasi vir fortissimus aliquis armis amictus, galea quidem emissarum nubem repercutit sagittarum, lancea vero fugat instantes. Sic sanctitas tua omnimodis spiritualibus armis amicta, scuto quidem fidei igni tas iniquorum sagittas exstinguit; gladio autem Spiritus et divinorum doctrina sermonum falsita tem convincit, fortitudinem vero veritatis osten dit. Propter quod beatificamus te, sanctissime, et Do minum deprecamur: simile aliquid facientes his, qui sedentes in terra pro eis, qui pugnant inter pe Jagi fluctus, ferventer exorent: ut si placet ipsi, tempestates cœlitus solvat. Si vero adhuc oportet eos, qui nobis sunt similes, corripi, et eos nobis ostendi, hec vobis robur donet usque in finem certaminum: communis namque confidentia erit, et virilitatis principalitas omnibus, qui in hoc sta dium descendere eligunt. Quod quidem malignus aperuit, nostræ naturæ superbiens; utile vero fe cit, bonorumque procurationi accommodum Deus ille, qui maligni machinationibus utitur ad salutem. Derique et nunc illos, qui contraria doctrinæ apo stolicæ astruebant, et qui unam naturam factam docebant Christi naturas, et temperationem super inconfusa unitione dogmatizabant, et illas passio nes, quæ pro nostra salute carni Domini sunt illa æ, inconvertibili et incommutabili divinitati 741 ascribere tentaverunt, in alteram doctrinam, quæ his est regione contraria manifeste, reduxit, et evangelicam redoceri regulam compulit. Unde duas confiteri naturas præsenti tempore persuasi sunt, et vertibilitatem confusionemque ab ecclesiasticis exsiliantes dogmatibus, naturarum differentiam clara prædicant voce, et passiones carni coaptantes, impassibilem divinam confirmant esse naturam. Tantum et ipsis adversariis hoc stadium profuit: non propter diaboli nequitiam, sed propter Dei nostri misericordiam et sapientiam. Credimus quod et iniquitatem convincat, sicut impietatem nudavit; et justitiæ prospiciat, sicut pietatem osten dit; et omnibus persuadeat, nihil esse, quod non re gatur ab eo: neque quid negligat; sed omnia sapien ter gubernans permittat ad modicum contra na vem sævire procellas, ut virtutem propriam navi gantibus innotescat. Viriliter igitur age, domine, et confortetur cor tuum, et sustine Dominum. Et me autem suffulcias tuis orationibus, quæso, qui valde tali præsidio egeo, tam propter animæ infir mitatem, quam propter corporis quoque languorem. Verba Irenæi, quæ post Joannis epistolam supra scriptam contra Theodoreti dixit. His credens, imo vero inductus iste amator Dei, et Ecclesiæ quondam doctor, qui regebat currum, est valde quidem " obductus de bonis pacis nun tiis: quomodo enim posset aliter evenire? Non dum vero sciens hujus modum famosissimæ pactio nis; sed neque omnino in animo pro nimietate impietatis accipiens, quæ molimina essent, non ad ipsum solum, sed insuper ad alios multos similibus usus est litteris. Epistola Andrea Samosateni episcopi ad Alexandrum Hierapolitanum. Multi et per litteras, et per semetipsos pacem no bis annuntiant: et hi videntur nobis condelectari de hoc bono nuntio. Ego vero ea, quæ sunt in me dio, cernens, sicut et tua sanctitas novit, videor quidem cum fastidio suscipere nuntios; ingemisco vero apud memetipsum cogitans, quasi non ali quid novius nunc nobis ab Alexandria deferatur Pax cum corruptione fiet fidei. Nam litteras 8 qui dem, quæ ab Alexandria directæ sunt, legens, quas et olim tuæ sanctitati transmisi, clariorem vidi im pietatem divulgari. Video autem multos eorum, qui videbantur pro fide certare, particulariter sub deponentes, et satisfacientes pro his, qui nos ad jurgia concitaverunt, tanquam perducti sint, et sa piant recte. Et quem 742 exitum causa suscipiat, videre non possum. Vereor autem, ne circa An toninum meum inveniam, ut eulogias ab Apollinario accipientes. Tua vero sanctitas, domine, sufficienter pro pietate decertans, et nos confirmat atque cor roborat, et Deus cunctis te foventibus columna et firmamentum veræ fidei exsistet. Epistola Joannis Antiocheni episcopi ad imperatorem Theodosium de pace Ecclesiæ Deo amicissimis et piissimis imperatoribus no stris, qui digne sunt honorati a Deo, vel ordinati, Theodosio et Valentiniano, Augustis, Joannes epi scopus Antiochiæ vestræ, devexæ Syriæ, in Domino gaudium. Opportunum nunc illo eloquio prophetæ dicere ". Quia erunt prava in directa. Quando enim Deus ali quid facit, consequitur in his, quæ fiunt, facilitas nominis; et nullus divinæ resistit voluntati. Voluit nunc, et complacuit ei, ut per intentionem vestram piam, et has beatas curas, quas pro Ecclesia Christi vestrum suscepit imperium, ad pacem conjungere orbem terrarum, et dare unitionem, in qua non alius aliud quid sapit de ecclesiasticis dogmatibus, est valde quidem. En ut, vel post pacem initam, Nestorius Theodoretus favet, amicissimo ejus, Irenæo teste. G. litteras, etc. Id est, Cyrilli ad Acacium, quæ exstant supra cap. 56. De his enim hic agi patet ex cap. 60. B. 69 dixere. M.

nem fuerant ordinati, vacare fecerunt, et sustinere illorum de vita præsenti recessum. sed unus sensus salvatur et idem de humanatione sedibus reddiderunt; eos vero, qui inter turbatio Domini nostri Jesu Christi. Idem sapimus igitur universi. Et communis nobis est facta confessio, convenientia complectens his, quæ olim et a prin cipio exposuerunt Patres, satisfacientibus nobis ad invicem in his, de quibus nos ambigebamus, decer tando contra dominum meum, Dei colentissimum episcopum Cyrillum. Ipse vero nunc ea, quæ a no bis sunt directa, suscipiens, et quæ componentes pietati tuæ in Chalcedonensi civitate tradidimus, his acquiescens, et approbans ea, similibus intel lectibus contexuit nobis idem confitentem fidei apostolicæ traditionem. Expulsa est igitur universa hæresis atque contentio, pietate vestra incolumi orbi terræ, cujus sceptra cum pia confessione ņu trita sunt. et certe obtinuerunt, et obtinebunt in perpetuum, divina dextra continente. His enim, sicut diximus, Deo favente, bene ac recte provenientibus, orationes ac deprecationes pro imperio vestro fient a cunctis hominibus. Per vos enim, et per vestram pietatem Ecclesiis quidem prior est restituta tranquillitas; Christianæ vero sal vatæ sunt res. In pace de reliquo degunt civitates, et populi, atque provinciæ. Superdecet etenim ve stro imperio, ut sine turba sit. Et quales vos estis, tranquilli et mansueti, talem convenit esse etiam rerum statum, dum debeant et in commune omnes, et proprie unusquisque complecti hanc unitionem, quæ præter omnem facta est spem. Laudabilis Benim, et apud Deum quisque beatus est, qui etiam per singulas partes, quæ fuerant confusa restituit. Et secundum Domini vocem, quæ inquit: Beati pa cifici, quoniam filii Dei vocabuntur. Cujus inexpu gnabilem virtutem novimus nunc etiam cooperatu ram huic vestræ Deo amabilitatis intentioni. Fons namque omnis boni vos estis. Et diffunduntur a vestris regnis in omnem mundum beneficiorum rivi. Et fruuntur de reliquo Dei sacerdotes anteriori quiete, qua ad hoc præcipue indigent, ut sinceras et studiosas pro vestro faciant orationes imperio. Et ut vestrum nosse possit imperium vel ea, quæ «nobis ad eum scripta sunt, vel ab eo ad nos, in quibus unum eumdemque sensum paternum in mi pistrando servamus, ipsas ad invicem nostras epi stolas his litteris nostris subdentes direximus, tradentes epistolam clarissimo tribuno et no ta.io vestro Aristolao, quo ministro est usus in causa, ut voluntas vestra proveniret, cum pia et sancta sit. His igitur ita se habentibus, et fide in dubitabilitatem suscipiente, secuti sumus omnia que præcepistis, piissimi imperatores, per Dei co lentissimum, sive religiosissimum episcopum Pau Jum, virum, quem nostis et vos, ut arbitror, pace gaudentem, et scientiam non modicam possidentem in ecclesiasticis rebus. Suscipimus igitur et ordina tionem sanctissimi et religiosissimi 743, sive Dei colentissimi episcopi Maximiani, viri, cujus virtu tem conversationemque ab olim novimus. Et de positum sive damnatum habemus Nestorium, qui olim fuit magni" nominis Constantinopolim epi scopus, anathematismo subjicientes quæcunque ab eo aliene ae peregrine dicta sunt contra apostolicam doctrinam. Supplicamus autem pietati vestræ, ut perfectam festivitatem præstetis mundo, quatenus nulla civitas ab hac celebritate communis festivitatis extorris sit; et jubeatis ut Deo amicissimi episcopi, qui in ter præcedentes turbas expelli Ecclesiis visi sunt, ad priorem habitum reducantur, et ab omni im portunitate sint liberi, ut nullæ pusillanimitatis", reliquiæ Ecclesiis resideant. Facile vero est, at id a vestro imperio fiat, eo quod hujusmodi correctio num vetera quoque habeatis exempla, quæ anti quos quidem Deo amicissimos episcopos proprlis Matth. v, 9. Epistola Meletii" episcopi rescripta ad Alexandrum episcopum Hierapolitanum contra Paulum episco pum Emesenum. Non delectabamur quidem nec antea divina hac, quæ vituperatur, condescensione, dum certe obum brantes eam plurimi essent. Nunc autem post incon tradicibilem claramque demonstrationem modis om nibus per gratiam Dei firmabimus, quam prius quoque de ipsis sententiam tenebamus. Melius est enim, ut quis illa stabilitus in fide apostolicorum dogmatum, et nullo modo in quocunque remissus ab illa acri bia, quam circa ea, quæ divina sunt, oportet osten dere, ipse doctor sit veritatis ex ipsis operibus, his qui pie vivere volunt, quam condescensionis occasione ab optima pietatis altitudine decidat lu bricando. Mud namque omni modo consequetur, ut ipse saltem periclitetur in nullo, etiamsi nullus fuerit cui prosit. Licet volentibus, licet absque terrore in adamantinain turrim veritatis ascendere. Et via enim jacta est, et nemo qui vetet. contra vero et plures omnino sunt qui hortentur. Si tamen aliquis sanctorum, qui dormierunt, multitudinem computet, aut etiam turmas angelicorum exerci tuum, qui gratanter utique complectentur, atque " fuit magni. Ed. prior hab. fuit apud magni, etc. Sed delevimus apud. Est enim, ut Baluzius ad h. 1. observavit, glossema a Lupo additum, quia nesciebat, Constantinopolim dixisse antiquos per omnes casus. Vide infra cap. 92. quam fecit ad aliquos Constantinopolim clericos suos. "pusillan. Id est, iracundiæ, indignationis, ut patet ex canone quinto synodi Nicænæ, ubi pro eo quod Dionysius Exiguus vertit pusilla nimitate vetus interpres apud Isidorum habet indignatione. Vide supra capp. 61 et 80. B. 1 Epistola Meletii. Mopsuestiensis in secunda Cilicia episcopi, ut patet ex cap. 190, qui Theodoro Mopsuesteno successit. 1 jacta. Puto legi debere facta. B.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. ad ascensum perducent, quoscunque desiderare as pexerint veritatem, ut petant eam: quia et multi sunt, quibus bona persistentia prodest. Unde et melius puto ad hanc descensionem non esse debere festinos; nec alteros tali salute præponere ex hoc. Unde ne ab alio quidem erit quicunque proteclus. Utrumque vero similiter perditionis retibus capi necesse est. Nec rem quidem humilitatis per gra tiam Dei iste proposuit. Direximus vero et Ægyptii epistolæ rescriptum, quod nobis nuper allatum est, quam fecit ad aliquos Constantinopolim clericos suos, qui eum culpave runt, quasi anathematizasset quidem propria do gmata, præparasset vero universos ab eis absistere, eaque conspuere. Unde clare conspicere poteris, eɩ qualis pax ecclesiastica facta sit, et quæ sint a di vinissimis legatis nostris acta; et quia potius sit receptus, Deo amicissime domine mihi. Dignare autem, quæso, consuete pro mea humilitate inter cedere. Et ex istis scriptis satis ostenditur, quod ubique no tandum est, quod omnes illi Orientales, qui nolebant damnare Nestorium, non Cyrillum, sed Joannem, cessisse dicerent, et qui habebant contrariam volunta tem, contraria opinione de utroque tenerentur Epistola "Alexandri episcopi ad Andream episcopum Ejusdem Alexandri episcopi ad Theodoretum episco pum similis epistola. Vix tandem quæ parturiebant et sculpebant mox post dejectionem Ægyptii, qui circa honorandissi mum Paulum cum domino Joanne parere nunc, et ad lucem deducere valuerunt. Memor est autem sanctitas tua, quod nec ullo pertulerim eis commu nicare consilio, de epistola illa, quæ apud Ephesum facta est. In superficie quidem quasi ex occasione Joannis comitis scripta est, tanquam dixisset impe rator, ut ei aliquid indicaremus de voce, qua dicitur Theotocos, id est, Enixa Deum; in veritate autem vox hæc, ut quærebatur a nobis, ad proditionem et calumniam illius, qui rectam fidem docebat, in serta est. Ut igitur nihil eorum, quæ sentio, tuam lateat sanctitatem, indico quia chartas, quæ factæ sunt Ephesi, per quas et orthodoxorum constantiam, et hæreticorum recessionem scriptis teneo, et Cyrilli hæretici codices ad præsentiam unanimi cuidam commendavi. Volo enim ad animæ meæ satisfactio nem in his, præcipue a curis remotus, iterando meditari. 746 Nec enim satis ad me attinet de chartis et vilibus libris, sive dentur mihi, dum exiero a loco meo, sive non dentur. Hæc ut in brevi a me ad tuam religiositatem scripta sunt, non volente quidem contra quemlibet quodcunque mo vere de eis quæ aguntur; nec sustinente vero com munionem eorum, qui eis adjiciuntur, ut si qui remanserint consoni nobis, et placuerit eis perma nere in parœciis nostris 7**, hoc fiat: alioquin con-. tinuo de medio nos tollamus, et segregans animam meam salvem. His enim quæ a Paulo oblata et əb Ægyptio recepta sunt, consentire non paliar, con firmante me Deo, neque si mihi præcipiantur multa millia mortium. Sed nec si orbis consenserit uni versus. Quod quidem conditionaliter dico. Qu.a et metuo eum, qui ait usque ad mortem pro veritate certare. Et insuper novi, quod præmeditata a multo tem pore nunc venerit ad effectum proditio catholicæ vocis. Et quidem ut in festivitatibus, sive præconiis atque doctrinis incircumspecte Dei genitrix, sive Venit finis, et communio revera facta est ad im pium Cyrillum, non Cyrillo hæresin relinquente, sed nobis ipsis per unum verbum 75, quod est in epistola positum, inferentibus hæresin. Verum qua lem, de illa epistola sententiam teneam, tua, reli giositas non ignorat. Quoniam vero nulla mihi pars, neque sors est cum eis, sed sive exsilium, sive mors mihi, sive præcipitium, sive ignis, sive bestiæ proponantur, Deo me roborante, universa susti neam potius, quam communicem talibus, firme te neat sanctitas tua. Scripsit autem mihi et Antio chenus epistolam. Orthodoxum diffamavit, universos tentans consuete decipere. Sic et nunc, quasi nul lus neque aures, neque oculos, neque cor habeat, correctionem fidei, mutationemque Ægyptii diffama vit: non erubescens et illa quæ in ipsa ipsius Ægy- Deum enixa, ab orthodoxis tantummodo sine adje plii leguntur epistola. Et continuo dictavi Hypo mnesticum. Nec enim eum episcopum scribo, de re liquo incidens memetipsum a communione Cyrilli, el eorum qui eis " additi. Et ipsum Hypomnesti cum interim retineo: non quod aliud quid cogitem; sed ut et tuæ sanctitati mitterem, et Deo amicissimo episcopo Theodoreto. Hæc ipsa igitur necessarium duxi tuæ nota facere sanctitati, ne circa nos con tristaretur, quasi nihil super hoc indicassem. b ctione diceretur, vel deicide Judæi, vel quia Ver bum incrassatum" est, et quæcunque sunt talia, quæ magis insuspecte dicta ab orthodoxis inveni nus, sane nulla accusatione sunt digna, eo quod nec dogmatice sint posita ista, et, ut dixi, non mali gne sint dicta. Quippe non a sordida voluntate, sed nec tali nunc quæstione proposita. At vero post corruptionem totius orbis, et ex quo prædicari nunc coepit passibilis Deus ab impiis Cyrilli capitulis, "Epistola. Alexandri Hierapolitani ad Andream Samosatenum. Pacem initam cum Cyrillo dolet. G. unum verbum. Id est, Theotocos, ut explicatur in sequenti epistola. B. 16eis. Puto legendum ei sunt. Infra, in epistola sequenti, communionem eorum, qui eis adjiciuntur. B. 76* nostris. Ita emendanda fuit Lectio nos, monente Baluzio. " Legendum esse videtur incarnatum est.

divisionem. Et alia autem præter hæc habebant ab apostolicis quidem dogmatibus, aliena, ex hæreti cis vero zizaniis germinantia. dogmatice poni solam vocem, quæ enixam pronun- Interdieunt vero et vocum, quæ de Christe sunt, tiat Deum, id est, Theotocon, absque illa, quæ pro nuntiat hominis genitricem, id est, anthropolocon, nihil est aliud, nisi ea quæ Cyrilli sunt, prædicari. Universas siquidem passiones ac mortem hoc unum dictum pariter introducit, licet multoties millies altera vox per quoslibet circuitus apponatur, et subtiliter legenti epistolam totam perspicere licet ab ejus hæresi nullo modo liberam. Verum si sana conscientia et hi, qui offerebant, obtulerunt, et ille, qui suscepit, suscepit: quid ve tuit ut sanctam Virginem dicerent Christotocon, id est, Christum enixam, hi qui clare Deum hominem que perfectum consubstantialem nobis prædicabant Dominum Christum? Si vero et voce hac composita delectantur, cur respuerunt ad vocem, quæ est Theotocos, et Anthropotocos adjungere? Absit enim ut unquam quemlibet piorum Dei genitricis nomen pigeat confiteri, si una ponat et Hominis genitricem! Nam sicut est impium refutare vocêm Anthropolocos cum Theotocos, ita et Theotocos cum Anthropotocos.. Quando vero utræque voces ponuntur, et eorum qui Deum passum prædicant, hæresin, 747 et illorum qui purum dicunt hominem Christum, simul abju rant Manifestati autem sunt patres hæreseos utri usque, sieut et magni doctores Ecclesiæ, qui pro sana fide certarunt contra hæresin Apollinarii do gmatum resistentes, utrisque usi vocibus: per quas et omnes hæreses perspicue notaverunt, et ortho doxiam irreprehensibiliter prædicaverunt. Et hæ epistola, et quæ sequuntur Theodoreti Cyren sis episcopi, ab Irenæo sunt in ea, quæ ejus dici tur, tragedia per ordinem positæ. Declarant au tem sufficienter differentias utrorumque, et qui catholica, qui autem videantur altera voluntate moveri: si 18 vere tamen sunt. Incipit epistola, ut aiunt 80, Theodoreti episcopi ad Joannem Antiochiæ. Deus, qui sapienter omnia indagans, et nostræ unanimitati prospiciens, et saluti populorum par cens præparavit, ut conveniremus in unum, is et consonas ad invicem cunctorum voluntates osten dit. In communi enim legentes Ægyptias litteras, Quæ autem nunc in epistola continentur, clare nobilitate evangelica decorantur. Prædicatur nam que in eis Deus et homo perfectus Dominus noster Jesus Christus, et duæ naturæ; earumque diffe rentia, et unitio inconfusa: non quasi per liquido rum invicem mistionem, coagulatumve fermenti, sed ineffabiliter, et Deo decenter effecta, et quæ naturarum proprietates integras conservavit. Et impassibilis quidem Deus Verbum, atque incon vertibilis; templum vero passibile, ac morti ad modicum traditum et resuscitatum rursus unita Dei virtute. Spiritus quoque sanctus non ex Filio, aut per Filium habens subsistentiam, sed prodiens quidem a Patre: proprius vero, quia et ei consub stantialis sit, nominatus. Hanc rectitudinem con spicientes in litteris ipsis, et quasi e regione con trarium 748 reperientes eis, quæ ante conscripta sunt, collaudavimus Deum, qui blæsorum linguas solvere dignatus est, et incertum sonum ir articula tam vocem suavemque traduxit. De his igitur hanc habuimus sententiam. Altera vero diffamata sunt quædam, quæ nos nimium turbaverunt. Di cunt enim quod s, qui hic pœnitudine usus sit, non solum dejectionis sive damnationis subscri ptionem a vestra sanctitate nitatur exigere, sed anathematismum quoque doctrinæ " sanctissimi et Deo amicissimi episcopi Nestorii Quod si id verum est, quod hæc velut ex arce præcipit civitatis, simile aliquid facit, tanquam si quis vix tandem perductus ad consubstantialem Deo et Patri Filium confitendum, mox iterum ana themate feriat eos, qui hoc a principio sapuerunt atque docuerunt. Et iste siquidem postquam vix tandem nostris dogmatibus est adjunctus, mox eo rum anathematismum conatur exigere, quasi pro ipsa rerum rectitudine pœnitens. Quia igitur hoc omne nostros valde perturbat, quæso sanctitatem tnam, et iterum quæso, ut doceas nos, utrum vera sit, quæ omnes nos perturbavit, opinio. Nam de subscriptione tuæ scribere sancti et earum mentem discutientes subtiliter, consona tati, arbitror esse superfluum, quæ sæpe promisit nostris ea, quæ quidem sunt per epistolam scripta, cognovimus, et duodecimn capitulis quasi e re gione, contra quæ usque ad præsens perstitimus dimicantes. Illa namque habent, carnaliter carnem factum ex Deo Verbum, et, unitionem secundum sub stantiam, et, conventum circa unitionem naturalem, et, Deum Verbum primogenitum factum ex mortuis. nullum se contra voluntatem ad ista compellere. Hæc in communi scribere cuncti volumus 88, sed deliberavimus, potius ego, et sanctissimus et Deo amicissimus Andreas episcopus, non encyclicis ** litteris, sed amicabilibus hæc tuæ innotescere san ctitati, et sapientibus medicaminibus tuis eam, quæ ex opinione nata est, perturbationem restituere sa 78 si vere tamen sunt. Frustra dubitat Scholiastes haud satis peritus, et Theodoreti plus æquo studiosus. G. 79 veræ. M. ** nt aiunt. Et vere aiunt: inserta est enim maxima parte Actis quintæ synodi; a nobis in Auctario Græce et Latine edita. G. (vid. t. IV ed. nostræ, p. 1554. Garnerii ad hanc epistolam notæ exstant supra, p. 373 seqq. 81 De his igitur. Alteram hanc epistolæ partem solus habet Cassinensis codex. G. "doctrinæ. Non personæ modo, sed et doctrinæ Nestorii favebat, vel post pacem initam. G. ** voluimus. Cod. Colbert. volumus. Sed Baluz. legendum putat noluimus. 8 encycl. M. synecliticis.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. nitati. De meo autem domino sanctissimo et Deo magnus ille Alexander, et quodammodo futura pro amicissimo episcopo Alexandro rogamus tuum san ctum caput, ut tua utens consueta sapientia susti neas patienter. Credimus enim, quod et ipse una nobiscum voluntate consentiat: etsi nunc ambigit, subtilitatem nominum quærens, ac minime intel lecta confessione contentus. Hanc quoque scripturam ex nomine Theodoreti epi scopi interserit Irenæus. Quæ utrum sit vera **, ne scimus: quippe quam viventi ei 8* nullus legitur ob jecisse, vel docuisse quod ejus 87 sit. Nec tamen mihi, si ejus est, inexcusabilis, fateor, videtur epistola. Nam quod pro omnibus potuerit rectæ fidei intentione conscribi, illud ostendit, quod laudet fidem unitivæ epistolæ beati Cyrilli, quam non solus, ut probavimus, exsecratur Alexander, 749 Sed nec ullus alius ap probavit eorum, qui cum Nestorio separati ab Eccle sia remansere. Quod autem in dejectionem Nestorii non consentiat ad præsens, hoc ei commune cum cœ teris episcopis. Et prius fuit, et post non parva in parte tunc usque permanserat concilio Orientis: quo rum nullus quasi ab hæreticis tunc reversus est pœ nitens, quia sufficiebat Ecclesiæ Dei eos mutare sententiam. Aliud porro est de persona, aliud de fide non recta sentire. Sicut aliud est ipsum malum furti laudare, et aliud nondum tibi compertum furem quasi insontem, eo quod insontem putaveris, vindicare. Similis de dogmate ratio est. Nam non solum de Theo dosio tunc principe, sed et de aliis pluribus legitur, imo et de sanctis Cœlestino papa et Cyrillo Alexan drino, quod approbaverint ejus **initia: quippe quem tantæ civitati, sicut et scripta eorum loquuntur, con senserant præsidere, dum presbyter Antiochiæ fuerit; quod canones nisi pro magnis doctrinæ ac morum me ritis non permisissent. Talis vero ut adhuc apud Orientales tunc usque putaretur, idcirco contigit, quia negabat se in Constantinopoli talia prædicasse, qua lia vulgabantur. Et insuper Joanni Antiocheno " episcopo rescribens, et Dei genitricem clarissime dixe rat, et alia, quæ illum scribere potuisse mirantur, qui ipsa legerunt. Et quod est amplius, ipsi fidei apud Ephem se assensisse conscripsit, quæ communiter in unitivis Cyrilli et Joannis, mediante Paulo epi scopo, litteris continetur; in quam tamen ficte consen sisse Nestorius postea deprehensus est: quippe cujus complices, quorum unus est iste Irenæus, hanc fidei confessionem clarissime arguunt, quam tantopere Theodoretus laudat. Nam reprehendens hic ipse Ire næus supra scriptam Theodoreti epistolam, et contra hanc laudans Alexandri, sic ait: Divino ardens zelo phetizans, proditionem vocis accusat. Et hoc clare conspicimus ex ipsis Cyrilli litteris. Omnes namque deceptionis materias hinc accepit, et hoc primum al que ultimum, quin potius solum deducens ad medium. Orthodoxam quidam doctrinam exprobrat, ut pollu tam, proprium vero hac occasione exaltat errorem, et interserens mox aliqua ex nomine beati Cyrilli, adjecit ita: Hæc providens magnus Alexander ab olim, proditionem vocis exhorruit, tanquam quæ sufficiens exstat, si Theotocos solum, non adjecto Anthropotocos nomine, proferatur, hæreseos inferre languorem, et ecclesiastica corrumpere dogmata. 750 Idem vero Irenæus paucis mediis subjunxit et hæc Epistola Alexandri ad Theodoretum, per quam vocis quidem proditionem accusat: declarat autem quomodo epistolam falsantes, qui circa Paulum Emesenum, Cy rillo Egyptio obtulerunt. Memor sum, me, quando sumus ad invicem col locuti in loco qui dicitur Arbathimilas ", tunc tuæ dixisse sanctitati, dum certe nihil ante præte xuerim, quasi verum aliquid aliunde audiverim, ne forte pacis hujus legatus solam vocem, quæ est Theotocos, Ægyptiis detulisset. Et puto non absque Dei providentia fuisse id dictum. Ad nos namque pervenit epistola Joannis, quæ nuper facta est ad` Cyrillum, et a Cyrillo ad eum: circumferebatur in urbe, in qua nomen Enixæ Deum, tantummodo Ægyptius obtinens, tanquam cunctis erroribus pro priis accommodum, multis eam laudibus prædica vit, dícens nunquam se aliter sapuisse, nec sapere præter hoc. Et vere dixit: quia hoc est quasi arx totius ejus hæreseos. Et memor est utique sanctitas tua, qualiter Ephesi positus communionem talis epistolæ tota virtute refugerim: dum certe illa valde accusaret eas, quæ inerant Cyrilli capitulis, blasphemias. In novella namque epistola, dum transcurrissem totam partem, quæ etiam Cyrilli jacet in litteris, et contulissem ad eam, quæ tunc a vestra religiositate conscripta est, reperi quia ne que initia, neque fines illius ipsius epistolæ posue runt hi, qui ad Ægyptum directi sunt. Hoc autem claret non ex illis solum vocibus, quas idem tran scripsit Ægyptius, sed ex illis, per quas multis jurgiis et accusationibus et ipsum et ejus capitula perfuderunt, et ipsius hæresin detestati sunt, qui tunc Ephesi conscribebant. Accipiet igitur tunc, ut dixi, Ægyptius per hunc sermonem eorum con sensum ad omnia conscripta sua hæretica; et in 36 ei. Des. 88 Quæ utrum sit vera. Inepta collectoris hujus illa hæsitatio est, ut, sæpius monuimus. G. apud M. 7 quod ejus. M. cujus. 88 ejus. Id est, Nestorii. B. 89 Joanni rescribens. Hæc Nestorii epistola exstat supra. (Ep. 41). B. Epistola, etc. Hæc verba esse Irenæi, docet annotatio posita in fine superioris epistolæ. B. "Arbath. Infra cap. 90 scriptum est Marbathimas Alibi (cap. 167) Harbath, meum montem. B. Quotiescunque titulos capitum animadverteris scriptos charactere minutiori, cujus in titulo capitis 96 habes exemplum, scito verba esse Irenæi.

nullis, in quibus pridem simulaverat veritatem, forsan aliquid considerabimus, quod et nobis præ habet de cætero hæresis tutamentum: et intente legentibus epistolam manifestus est ipse quoque, proprii veneni semper jaciens semina. Direxeram vero et easdem litteras, nisi nossem quod eas tua sanctitas habeat. Idem Irenæus ait Epistola Theodoreti, quam rescripsit episcopo Alexandro. Culpavi et ipse hujus rei causa Paulum. Falsa est"; et eorum 751 memor sum quæ Ephesi contigerunt. Novi subtiliter causam, tanquam si hodie facta sit et tanquam coram ipsis veritatem sic dico, quia mox ut legi redargutionem a te fa ctam, dolui animo, sciens discretionem sanctitatis tuæ. Mihique valde displicuit, quod mediator ejus, quæ dicitur, pacis factus, quia sciens perturbatio nem, quæ Ephesi facta est, atque molestiam, hac magis propositione usus est, et non illis aliis quæ in Antiochia factæ sunt. Ego vero propter omnia necessarium arbitror, ut ubicunque jubes con veniamus sed et dominus meus Deo amicissimus episcopus Andreas. Si vero tuæ placuerit sanctitati ut et alii episcopi veniant Hierapolim aut in Zeu gmate, quatenus pariter, utrum si quid agendum sit deliberemus (non enim parva causa versatur, sed principalissima omnium); scribere igitur dignetur sanctitas tua prædicto Deo amicissimo episcopo et domino Andreæ, et si promiserit se adfuturum, di gnetur sanctitas tua significare mihi, quo veniam, et continuo adero. Hæc epistola, si vera credatur, non inexcusabilis mihi videtur. Potuit enim non ob hoc ei displicere Paulus Emesenus episcopus, quia quasi non conve nientem fidei catholicæ pacem fecerit, sed quia non ita ut infirmioribus consuleret Orientis episcopis. Et certe ipsas unitivas epistolas circa fidem paulo ante laudaverat: imo nec unquam laudare desiit. Idem Irenæus ait sit, et expediat orbi nec enim ad verborum pu gnas, neque ad contentiones, neque ad concussiones conveniemus. Sed et nos parati sumus paternæ tuæ pietati acquiescere in his quæ utiliter et secundumı Deum proponit. Atque ipse rursus novi, quod pie sis dispositus circa nos: nec te negabis nostro con silio, si quid apparuerimus utile suggerentes. De sanctissimo vero episcopo Nestorio quod delibera tione ulla non egeam (nec enim quidquam contra eum vel dicendum habeo, vel agendum, sicut nec adversus sanctitatem tuam), et per alias litteras significavi jam sæpius. Conveniamus igitur, sicut placuit: aut enim et in commune aliquid utile ex nostra deliberatione proveniet, aut saltem nos ipsi multa consolatione levabimur, invicem benevo lentia 752 nostra fruentes. Dignare vero, domine, omnium Domino consuetas orationes offerre pro nobis. Item verba Irenæi Epistola, inquit, Theodoreti ad Alexandrum, per quam promittit anathematizare quæ circa Joannis personæ doctrinam 98 nec ipse eorum pariter communicator exsistere. Has ad hoc præcipue posui, ut notum sit, quæ sint, unde impetitur vel beatus Theodoretus, vel quis quis conscripsit. Scit sanctitas tua, etiamsi minime dixero, quod propterea et Marbathimas prius, et in Hierapolim tunc adveni, et nullius alterius rei causa, nisi ut communiter tractaremus quid agere deberemus; et quod convenisset, manciparetur effectui. Quia igitur tuæ sanctitati complacuit, ut conveniremus in Zeugmate, quæso sanctitatem tuam, ut minime differas: omnia enim, quæ desiderat religiositas tua, ut spero, facienda sunt, et nullus in ullo tuæ sanctitati resistet: omnes enim et ut patrem, et ut dominum et reveremur, et reveriti sumus, el venerabimur. Quæso igitur iterum sanctitatem tuam, fatigari dignare in veritate enim credo quia bo norum auctor Deus, quæ ad nos attinent, dispensare dignatus est. Nec nos relinquet, ut aut offendamus in eum, aut confundamur apud homines, illumi nans mentem nostram, et quod placitum sit osten dens: nam et olim 7, vestræ sanctitati dixi, quia anathematizaverunt dogma domini mei sanctissimi et Deo amicissimi episcopi Nestorii. Neque ego his, Epistola Andreæ ad Alexandrum, indicans quod neque ipse in aliquo judicet contra Nestorii personam, sed po tius contra eos qui non ita habebant ³³. Gratias egi Deo suscipiens tuæ religiositatis litte ras, per quas jussisti nos Zeugmate convenire. Primum quidem, quod fruar sancto et paterno ca pite; secundo vero, quia et de proposito negotio ** Falsa est. Puto hæc verba esse ex glossemate, et ex margine irrepsisse in textum. Quam conje cturam nostram confirmat scholion adjectumn in fine epistolæ. Itaque sic legendum arbitror: Culpavi et ipse hujus rei causa Paulum, et eorum, etc. B. 9 Hunc quoque titulum additum esse ab Irenæo, do cent ultima verba superioris scholii. B. multa. Legendum videtur, mutua. B. 95 anath. doctri nam. Legendum esse videtur: non anathematizare doctrinam Nestorii. * Has ad hoc, etc. Sunt hæc Scholiaste verba, viri, ut sæpe diximus, neque eximiæ eruditionis, nec magnæ fidei. G. nam et olim, etc. Hoc fragmentum exstat inter Opera Marii Mercatoris, male illic in editione Garnerii assutum epistolæ Theodoreti ad Himerium Nicomediensem. Sane in codice Bellovacensi disjunctum ab illa est, et locus hic vacuus relictus tanquam ad scribendum titulum, qui sic habet in codice Vaticano, ejusdem Theodoreti ad Alexandrum Hierapolitanum. Si Lupus hæc monumenta sensisset, non adnotasset ad epist. 60, hoc fragmentum pertinere ad epistolam Theodoreti ad Himerium, et additamentum esse, quod Theodoretus pro Nestorio ad Himerii consolationem fecerit propria manu. B.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. qui hoc fecerunt, communicabo. Et si tuæ compla- fidem, nunc derisoriam satisfactionem 754 volue cuerit sanctitati, et hoc inseri litteris, quæ a nobis 98 sunt dirigendæ, fiet et hoc. Noli igitur immorari, quæso, per vestigia tua sancta. Deo tuo” rem cedo et ipse gubernabit, uti novit, sanctitatem tuam et humilitatulam nostram. Ejusdem Irenæi Epistola, inquit, Alexandri ad Theodoretum, per quam suum tali conditione promisit adventum, si eis per litteras satisfieret de his propter quæ satisfactionem nitebatur exigere. rimus exigere. Hæc necessario arbitratus sum in notescere tuæ religiositati, ut mihi des veniam, quod nusquam fatiger. Si autem quæ dictavit reli giositas tua, voluerit dirigere, et addatur etiam de ipsa persona, ut Antiochenus per sua nobis scripta satisfaciat de anathemate illorum capitulorum, et quia orthodoxiæ prædicatorem nec ipse damnat, el nobiscum resistit usque ad mortem eis qui expe tunt ejus condemnationem (non propter personamı, sed propter orthodoxiam, quam prædicat illa per sona), et dictaveris hæc mihi, quæ direxeris, ut el scriptum eorumdem exemplar accipiam cum sub scriptione omnium vestrum, qui estis ejusdem dice cesis Deo amicissimi episcopi; insuper autem et tamen voluerit satisfacere nobis, non abnuam fati gari: dominus enim Nestorius non propter pravi tatem vitæ circa eos est condemnatus, sed propter hæreticam damnatus est fidem. Qui igitur eum condemnat, et ejus fidem pariter damnat. Ego igitur dupliciter scandalizor in domino Joanne, tanquam qui et fidem prodiderit, et damnaverit eum, quem novit orthodoxum, cum propria fide. Si autem vos nullo modo hæc offendunt, superflue ego de cæter> vobiscum convenio. Et, tua religiositas novit quod propter ejus rectam fidem etiam nolim et nunc venire, et tra ctare vobiscum de his quæ aguntur ut paria *. Quoniam vero cognovi de reliquo, quæ jam data sit illud authenticum, quod ab ipso transmittitur, si ab eis forma damnationis ejus personæ, nimis mihi ridiculum videtur anathematismum capitulorum petere a viro, qui orthodoxum cum suo dogmate condemnavit, et maxime quia tuæ quidem religio sitali videtur, immutatum fuisse Cyrillum. Et nihil distat, an quis te condemnare compellat, si com municaveris ei qui damnavit orthodoxa prædican tem. Verumtamen quæ tunc in Antiochia inter nos colocuti sumus, dicentes, quod, si Cyrillus illam conditionem susceperit, abjeceritque capitula, pacem fieri conveniat, scientes videlicet illud hæc diximus, quod hæreticorum capitulorum ejectio sit et rectæ fidei robur, et eorum quæ contra illam personam sunt gesta, subversio, et scandali generalis solutio. Quia igitur certum habeo, quod impius Cyrillus magis impius apparuerit ex his quæ modo sunt scripta, et ipse non mutatus sit, sed eos qui ei adjecti sunt, ut suos receperit; quomodo est pos sibile, ut ego ab eo anathematismum capitulorum petam, qui per ipsam communionem cum Cyrillo initam et personam deposuit, ac damnat, sicut in tegerrime credimus? Continuo namque veraciter et opprobrio et risui erimus si, postquam prodiderimus orthodoxam a Epistola, inquit, Andreæ ad Deo amicissimum episcopum Alexandrum, quam scripsit invitans eum, ut mox con sentiret ad factam pacis compositionem. Ab hac, tuæ sanctitati scribo, provincia exii*, multis adversus nos perturbatis ex calumniis Ge mellini et Rabbulæ 10, satisfacere volens. Unde modo præcipue insistens, quæso sanctum caput tuum, ut vel nunc considerans opportunæ conde scensionis utilitatem, cogites de communione ac pace cum cæteris sacerdotibus ineunda. Nec enim vel ipsi a veritate recedentes, neque nos prodita pietate amplexi sumus pacem, sed duarum natura rum confessionem reperientes in scriptis, et impas 98 nobis. Apud Marium Mercatorem, Antiochiam. B. 99 tuo. Videtur reponendum, totam. B. 'Epistola. Responsoria est superioris qua Theodoretus urgebat Alexandrum, ne gravaretur adesse concilio Zeugmatensi, cujus ipse Alexander fuerat auctor. Respondet ergo, ut arbitror, eam sibi mentem esse, ut illuc proficisce retur. Hæc Baluzius. Deinde miratur, quibus rationibus fretus Lupus initium epistolæ ita suppleverit, ut verba insereret fidem, nolim et, et tractare. Non restituimus, inquit, hæc verba secundum auctoritatem veteris exemplaris. Quamvis enim certum sit deesse aliquid post vocem rectam, difficile tamen est æstimare, an legendum sit fidem, confessionem, monitionem, exhortationem, aut aliud quidpiam. Periculosior est conje ctura verbi nolim, quod Lupus addidit, cum certo nescire possimus, an Alexander detrectaverit adesse synodo, an vero promiserit se adventurum. Quanquam magis huc inclino, ut existimem promisisse. * eis. M. ei. * Ab exordio hujus capitis usque ad verbum petere, adeo abrasa est codicis scriptura ut difficile et interdum nulla ratione legi possit. M. ut paria. Hæc corrupta sunt, ut opinor. B. a viro. Id est, a Joanne Antiocheno, ne quis hic cum Lupo intelligat Cyrillum. Quod etiam patet ex sequentibus verbis, ut ego ab eo anathematismum, etc. B. 6 Antiochia. Vide supra (cap. 57). B. Epistola. Andreæ Samosateni ad Alexandrum Hierapolitanum. G. 8 prov. exii. Ex hoc loco el cap. 106 apparet Andream Sa mosatensem episcopum coactum esse mutare solum suæ provinciæ propter tumultus adversus se excitatos. Imprimis vero adversarium gravem expertus est Alexandrum metropolitam suum. Abiit ergo in Mesopota miain, in qua constitutus erat Rabbulas episcopus Edessenus ei satisfacere volens; quod ei crimini vertit Alexander. B. • Gemellini. Non fuit is episcopus in provincia Osroena, aut clericus Ecclesiæ Edessenæ, ut putavit Lupus, sed omnino quidam incola Euphratesiæ provinciæ, ac, nisi conjectura fallit, Ecclesiæ Samosatenæ clericus aut minister. B. 10 Rabbulæ. Commotus erat Rabbulas adversus Andream propter condemnationem capitulorum Cyrilli, ut diximus supra cap. 43, B.

sibilitatem divinitatis, quod maxime prius erat op- tans quantam festinationem machinationemque in positum, seu resistens. 755 Si vero non sunt anathematizata capitula ab illo qui fecerat ea, ma xime quidem et illa respuit ea, quæ post facta est, recta confessio. Cogitet vero tua perfecta in Christo sapientia, quod nec erat possibile illum sic accusa torem suum fieri evidenter, qui suspectus erat pe‐ riculi sui. Et idcirco pax et conjunctio Ecclesiarum provenire non poterat, sed in suo statu schismata permanebunt, et contra invicem cujusque nostra contumacia, et adversus Ecclesiam a paganis, et Judæis, et hæreticis risus. Nunc vero intendat divinitas tua, quia ex quo in hoc condescensio facta est, quiescunt quideın scan dala universa, sopitur vero et quæ nunc usque dif fusa est adversus Deum blasphemia, mortalem divi nitatem dicens, ut in Ecclesia astruunt sacerdotes. Quantum igitur bonum est, * ut per ipsas Alexan drini litteras suadeatur universis, quod impassibilem et immortalem divinam naturam oporteat confiteri? Hæc ex multo affectu, quem circa tuam habeo san ctitatem, scribere audeo. Licet enim instar capitis in omnibus nos præcellas, sed integre nosti, quod et a minimis membris sæpe solatium afferatur. Et si volueris, domine, suasus a nobis aliquid paululum cedere, non longo temporis intervallo videbis, quanta utilitas ex hac causa proveniet. Omnes tuæ proprios sanctitatis ego, et qui mecum sunt, valde plurimum salutamus. struat dæmon ad perturbandain Dei Ecclesiam, que tuo est commissa regimini, invidens ei quod sub te valde profecerit. Pro qua re ego vinctus in lecto ad has litteras prosilivi. Et rogo sanctitatem tuam, et tango vestigia, ut accommodum sive aptum tuæ vitæ præteritæ etiam nunc facias cogitatum, com mittens Deo exitum rerum. Non enim ita vixisti, nec talia sunt quæ per omnem vitam peregisti, ut de spiciaris a bono Deo. Nec sic eum coluisti, ut de te omnino non cogitet. Sed valde confido fore ut exi tum quemdam mirabilem inopinatumque præstet his hujus temporis tristibus, quem nos interim cogi tare non possumus, quia ipse, sicut solet, post augmentum pessimorum potest solatium suum erga proprios cultores ostendere. Quæso igitur ut neque turberis, neque ab Ecclesia exire disponas: hoc, enim nimis est impium, et mercenarii potius quam pastoris opus. Nec inultum tot prodere animas, sed eversionem cunctorum, quæ prius mirabiliter ope ratus es, habens. Cogita vero, ut dixi, potentiam Dei. Et quia ille, qui et ea quæ in cœlo, et quæ in terra sunt, reconciliavit ad pacem, et membra Ec clesiæ divisa conjunget, et dabit tuæ satisfieri san ctitati, ut aliis sacerdotibus communices atque con sentias: quia et nos non simpliciter, nec vel ut si quis dicat, impie ad hanc intentionem respeximus, sed cogitantes quid expediret Ecclesiis. Idem Irenæus ait Epistola, inquit, Deo amicissimi episcopi Alexandri, quam Epistola Alexandri episcopi, quam rescripsit Andres, rescripsit rogans, ne de boc ei ulterius instaretur ab eis. De hoc ecclesiastico negotio nihil tibi habeo quod scribere valeam, ab his quæ tuæ sanctitati olim per epistolam intimavi: biennii enim tempus est, ex quo universa assecutus, quæ scripto et absque scripto a contrariis, vel a nobis prolata sunt, comprehendi, ut arbitror, propositum Cyrilli hæreticum, et recta fidei, quæ vindicatur a nobis, contrarium. Si vero cuicunque aliter videtur de directis sive responsis, suæ quisque voluntatis est dominus. Hoc vero dedi responsum et dominis per omnia Deo amicissimis episcopis, et domino Theodoreto, qui scripsit, ut hæc ipsa sentirem, quæ et tua sanctitas scribit. De cætero igitur est supervacuum, ut aut ego scribam, aut tua sanctitas aliquid super hoc indicet. Volo enim nosse tuam religiositatem, quod nulla sit mihi pars cum communicantibus eis. Relinquere vero Ecclesiam propter violentiam sæcularem ob hoc dif fero tantum, sub testimonio veritatis, ne videar vel uti desertoris et proditoris ovium Christi incurrere adjudicationem. Epistola, inquit, Andreæ, quam super his rescripsit Deo amicissimo episcopo Alexandro, iterum rogans eum, ut cæteris assentiret. culpans eum, quod, dum rectam fidem prædicant, communicent 1 tamen Cyrillo, nullo modo recedenti ab hæresi. Gratias quidem tuæ admonitioni ago, venienti ex affectu benevolentiæ. Ut autem non multam chartam propter nos expendas, quiesce, quæso, a monitis. Nam quod et impius Cyrillus hæreticus sit, et qui ei, sicut scripsit, illam chartulam obtulerunt, co operatores facti sint, magisque principes perditionis contra orthodoxam fidem, scit amans Deum anima tua. Nam et ea quæ pertinent ad sanctissimum epi. scopum Nestorium, qualiter disposuerint, suis ani mabus nequaquam parcentes, omittantur, Dei judicio reservanda. Forsan vero et ille injustitiam com mittit, qui religiositatem vestram velut irritantem accusat. Nam et orthodoxi estis, et rectam fidem prædicatis, et estis operati confusionem, et dispensative' orthodoxiæ hæresin miscuistis. 757 Unde quiesce, quæso, monere nos: nec vobis enim, Deo me confortante, nec Cyrillo communico, non anathematizanti evidenter hanc hæresin, ne que communicantibus ei. Vos autem, quod ad vos attinet, peregistis, festinastis, cucurristis, ovem perditam requisistis. Non vult ipsa inveniri, de reliquo quiescite. Coram terribili enim illo tribunali Multum contristor de sanctitate tua, domine, cogi- utique videbimus invicem. quam rescripsit. Ad Andream episcopum Samosatensem, ut colligi potest ex superiori epistola et ex sequentibus. B. M. communicet.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. Epistola, inquit, ejusdem, quam scripsit ad Joannem Ger manicis, qui-similiter eum pro pace rogaverat. Et ●liın vestro congregato conventu in Zeugma te ", id est, Deo amicissimorum episcoporum atque pastorum, ad quærendam salvandamque ovem quæ perierat, et omnem pastoralis disciplinæ speciem ostendentibus, dum ego non possem ad altitudinem præstitæ vobis scientiæ pervenire, et inspicere penetralia pœnitentiæ abominationis Ægyptiacæ, multis aliis inter hæc motis, ut propositiones ve stras minime repetam et poenitudines, cognovistis quod adjaceat mihi, cooperante Deo, qui et lumen scientiæ nobis rectæ fidei donat, omnem piam con descensionem recipere, et impiam dispensationem refugere, quæ ſit sub pacis obtentu. Et nunc autem epistola ex Ægypto, clare continens orthodoxæ fidei dogmata, ego et amplector pacem, et omnibus ubique sanctissimis episcopis communico: et san ctissimo episcopo Sixto, et Cyrillo, et Maximiano, et Rabbulæ, et Melitinensi, et omnibus Ponticis, et a nullo discissus sum, dum apud eos omnes obti neant dogmata veritatis, et unitio atque pax Eccle siæ ad gloriam Dei pertineat. Et confiteor Dominum Christum Deum esse atque hominem, duas naturas, unam personam, humilia et sublimia de eo divinis Scripturis inserta: hæc quidem ut de homine; illa vero ut de Deo, inconfusa unitate obtinente, et uno exsistente, ut dixi, Domino et Christo. Si ergo vult de cætero ipse ut Catholicus cum Catholicis amplecti pácem, et liberare a scandalis naufragan tes per discordias et contentiones nostras, faciet bene; si autem non vult, ego quidem contristabor quod ita dispositus sit: judex vero Deus est om nium. Nullus ergo mihi de cætero quæstiones im portet clare enim sententiam meam a principio aperui, et nunc nihil novi deliberavi, sed quæ ab initio tenui, mox ut allatæ sunt litteræ. Atque uti. nam possibile mihi esset, ut omnes qui non con sentiunt, conjungerem adunaremque Ecclesiæ; es setque mihi a Deo donata efficacia hæc, qua me arbitrarer maximum ad æterna reperisse remedium sive solatium. nihilominus eamdem tenemus sententiam: intentio enim mihi est, ut ubique inconcussam conscien tiam servem, et ab omni hæretica mistione discre tam terribilem mysteriorum divinorum et cœle stium communionem. Si autem mihi, quod absit (præceptum namque habemus Dominicum, ut ore mus, ne intremus in tentationem), ex imperiali ne cessitate jubeatur, ut aut impii illius communio nem amplectar (modo enim nobis, ut exercitatis in aliis causis, facilia videntur universa), aut decem mille mortes excipiam, Deo me et tunc denuo robo rante, noscetis quod vos ad persuadendum nobis sitis infirmi, sed nos proclives non simus ad per dendum, quod accepimus a Domino Christo, depo- Epistola Pauli Emeseni episcopi, ostendens ejus inten situm cujus procul dubio et restitutionem depo scemur ab eo. Epistola, inquit, Andreæ ad economos Deo amicissimni episcopi Alexandri, quod communicaverit Antiochenis, ei reliquis omnibus. tiones. Domino meo, et propter omnia magnificentissimo magistro militiæ, Anatolio ", Paulus. Clare sciens quod magnificentia vestra valde desideret cogno scere declarari Dei pacem et ordinationem, nota facio quæ per Dei gratiam Berrhœæ una cum viro devoto Maximo " magistriano cognovi ex eis quæ scripsit Deo amicissimus Cyrillus episcopus: quia per Dei gratiam propositionibus nostris assensit, et omnia suscepit atque approbavit ex plurimis, quæ a nobis sunt. Quomodo enim non ita faceret, cum recta essent 759 dogmata, et Patrum sensibus consona? Pro qua re, domine magnificentissime et gloriosissime, in omni voluptate esto, cognoscens quod per gratiam Dei velociter in Oriente vestro et Dei Ecclesia ordinem suscipiens competentem, pace consueta fruetur, vestra magnificentia magis quam magni æstimante, ut cœpta pax perfectum perducatur ad terminum. Festinat vero ad Ber rhoeam dominus meus sanctissimus et Deo amicis simus Joannes archiepiscopus, ut manifestissime de omnibus colloquatur et statuat. Dato enim per gratiam Dei principio, universa de reliquo ad cor rectionem perfectam prona erunt. Vobis namque Audio, quod valde irascatur sanctissimus episco pus, et per multa loca contra nos epistolas dirigat, quasi viderimus 18 religiosissimum episcopum Rab bulam quod quidem nondum contigit. Quod si et evenisset, nescio si quid commune commissum sit, unde indignari debuerit: qui enim semel com municavi sanctissimo episcopo Joanni, pacemque amplexus sum, ab ejus communione, et colloquio, 758 aspectuque repulsus, repulsurus sum et hanc ultionem mihi imponere majorem. Nec si impie, quod absit, egissem, mihi imponere valuisset quippe qui et Judæis colloquitur et paganis, in præ sentiam nostram venire non pertulit, quia sanctis simo episcopo Joanni communicavimus, quem dixi orthodoxum. Forsitan vero et per singulos episco pos expetendus sum singulas ultiones. Igitur ne semper noviter perturbetur, ecce aperte dico, sicut et olim scripsi, quia et postquam allata est ultima * Joann. Germ. De quo agitur in capite 109. B. "conv. in Zeugm. De quo vide supra cap. 97 et seqq. B. Vide quæ dicta sunt ad cap. 101. 16 Anatolio. Fuit is vir magnæ dignitatis per eas tempestates, us qui magister militiae fuerit in Oriente, consul, patricius, ac synodo Chalcedonensi interfuerit primo loco inter judices imperatorios, ut etiam notat Lupus. Ad eum exstant plures epistolæ Theodoreti. ximo. Hujus etiam mentio cap. 61 et 76. G. 17 Ma

incolumibus, Orienti nihil deerit ad integram mus ab Alexandrino et Rossio ". Reliqui enin. dogmatum emendationem, et omnimodam Ecclesia rum tranquillitatem. Hæc scripsi, sciens quod ea quæ nuntiata sunt, magnitudinem vestram valde lætificent propter amorem, qui in vobis est, Dei, et validum atque ferventem zelum circa orthodoxiam. Prædictus vero sanctissimus archiepiscopus jussit, ut per nos hæc bona nuntia vestra magnanimitas disċeret. Epistola 18, inquit, Cyrilli ad Rabbulam Edessenum epi scopum, nuntians quod omnino non recipiat proposi tiones, quæ a Joanne sunt destinatæ. Piissimo et amatore Christi imperatore dirigente dominum meum mirandissimum tribunum, no tariumque Aristolaum, Christianum virum et pro recta fide valde curtantem, ut ad pacem copu laret Ecclesias, et scribente clare, quod Antioche nus deberet prius subscribere quidem Nestorii da mnationem, anathematizare vero scelesta ejus dogmata, et tunc communionem nostram quærere, scripsit ad me dominus meus religiosissimus, et optimus senex episcopus Acacius "incongruan quandam propositionem: quasi ab Orientis episco pis; magis autem, si oportet dicere, veritatem oporteret discere ab eis, qui ea, quæ sunt Nestorii, saperent. Nam dum eos oporteret sequi quod con gruit, et juxta intentionem piissimi principis, om niumque orthodoxorum, anathematizare scelesta Nestorii dogmata, e contrario petunt vocare uni versa, quæ a nobis scripta sunt sive in tomis, sive in conscriptionibus, et sic, inquiunt, Ecclesiæ com Diunicabunt ad invicem. Hoc autem clare dicere est, quod oporteat nos rectam fidem denegare, et Nestorii consentire blasphemiis. Si enim nostra exterminamus, quæ se bene habent, et inexpro brabiliter asserunt veritatem, et rectæ fidei mili tant, approbavimus ea quæ sunt Nestorii, et eri mus admirantes ejus insaniam. Sed illorum quidem propositionem intellexinus. Contristati enim sunt, quod, blasphemante Nestorio, ab orthodoxis contra eum sermones scripti sint et epistolæ. Qualia 760 vero et nos scripserimus, sciet tua perfectio, dum legeris paria eorum. Ob hoc enim tuæ illa religiositati direxi. Epistola Maximini ", ad Alexandrum, quam scripsit, dum cognovisset de Andrea ", et de (Joanne) Germani cia 22 Valde confusus sum, cognoscens ex litteris tuæ sanctitatis illum, qui est Germaniciæ, et eum qui est Samosatenorum, * semetipsos a sancto vestro dirupisse judicio ". Non crederem, si id nuntiaretur ab altero. Verumtamen et nos hæc ipsa pertuli cap. 53. cuncti per bonum Deum et sanctas orationes tuas firmi persistunt. Qui vero sunt in nostro confinio, præcipue qui montana habitant, quibus et in Cappadocia et in Armenia negotiandi necessitas, multa millia malorum sustinent, eo quod mihi Cæsareensis ** scripserit, et a me nec rescriptum potuerit impetrare, nec ut ipse susciperem litteras ejus. De reliquo igitur adversus nostros implacabile prælium assumpserunt. Sed rogo sanctitatem tuam, ut assiduas pro nobis preces digneris effundere, ut et illius in semetipsum nequitia convertatur, et nostri perfectissime roborentur. Epistola, inquit, Theodoreti ad Helladium ", indicans quod non abscesserit ab illis, quæ inter ipsos semel in negotio convenerunt, neque injustitiæ, quæ in illam personam commissa est, acquiescere patiatur. Quando præcipue litterarum consolatione nos oportuit frui, vehementior quippe nunc est erecta tempestas, tunc et ipsa fraudamur, et damnificamur ea quæ nobis sola supererat. Ego quidem semel secundoque scripsi de his quæ vertuntur, et po scens commune consilium, et manifestans senten tiam meam, et claram mihi tuæ sanctitatis intentio nem rogans, et nec semel impetravi rescripta. Unam vero solam per totum tempus commendatio tiam suscepi epistolam. Et valde me obstupuisse confiteor: Vereor quippe, ne qua adversum nos accusatio veniens, opus namque tale multorum est, licet semper, præcipue tamen hoc tempore, tuæ charitatis turbaverit puritatem, suadens quod re licta acie dedititii fuerimus effecti, et quasi quidam polypodes, aut chamæleontes 761 colorem secun dum petras et folia verterimus. Unde ad has rursum litteras venio, ac rogo ut sanctitas tua eadem sit circa nos. Adjuvante si quidem gratia Dei, non imitamur varios rheuma tum cursus, qui interdum quidem huc, nonnun quam vero illuc recurrere solent, sed festinamus in eis, quæ a principio deliberavimus, quæ rectr sunt, permanere, et tristia, quæcunque venerint, sustinere, et nutum desuper exspectare. Unde eam quidem, quæ ex Ægypto est directa, epistolam, quia orthodoxa, recepimus; mercedes vero, quas pro eadem sua recta fide popescit, qui eam vix tandem discere valuit, ut odiosam Deo, et abomi nandam sumus aversati. Nam quis unquam eorum, qui sub pietate nutriti sunt, mercedem rectæ fidei homicidium postulavit? Vel quis tribuit postulanti? Aut quis veracem ap pellet eum, qui sine mercede honorare noluerit veritatem? Demus enim non esse malam, quæ est " Epistola. Scripta hæc ante pacem initam, post epistolam Acacii, supra cap. 53. G. 19 Vide supra 30 Maximini. Fuit is Anazarbi antistes, Cilicia secundæ metropolitanus. G. Vid. cap. 7 (subscr. 40), capp. 113, 124. Andrea. Samosateno. G. " Germaniciæ. Subintellige, episcopo. Is est Joannes Germaniciæ episcopus, ad quem Theodoreti exstat epistola, de qua diximus dissert. II. G. (Vid. supra, P. 349). * judicio. M. concilio. ** Alexandrino et Rossio, G. Alexandria et Rossus Cilicia secundæ ci vitales duæ episcopali sede insignes. G. 15 Cæsareensis. Id est, Firmus Cæsarea Cappadociæ episcopus. "Helladium. Tarsensem episcopum. G.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. Epistola, inquit, Maximini secundæ Cilicia ad Alexandrum, qua indicavit, quoniam convenientes certs quædam de finierunt de causa, quæ agebatur. Quoniam nihil eorum, quæ hic fiunt, tuam latere convenit sanctitatem, necessario et nunc, quæ sta tuta sunt a nobis, tuæ sanctitati innotescere festi navi, quorum direxi et paria. Dignetur ergo, his inspectis, religiositas tua, quæso, huic causæ auxi lium ferre, tam per sanctas orationes tuas, quam per eam, quæ tibi inest, boni constantiam. Universam tecum constitutam fraternitatem ego, et qui mecum sunt, salutamus. petita, mercedem docuerit. Mihi enim videtur nec illum nominare perfectum, qui propter regnum cœlorum virtute animi pollet, sed quem boni deti net amor, et qui bonum propter ipsum complecti tur. Et testatur hoc Dominus, dicens ita: Qui di ligit me, implebit mandata mea. Et non ait: Qui desiderat regnum cœlorum; sed: Qui diligit me. Si vero et meminit ubique mercedum, aliquando quidem dicens: Quoniam ipsorum est regnum cœ lorum *; aliquando vero: Quia ipsi hæreditate possidebunt terram ", et quæcunque sunt talia, hoc facit ostendens propriam largitatem, et animas fastidiosorum ad bona sustollens; perfectorum vero est proprium proclamare: Mihi vivere Christus est, et mori lucrum. Et: Ego enim non tantum ligari, sed et mori paratus sum pro nomine Domini nostri Sancta synodus secundæ Cilicia, quæ per gratiam Dei in Jesu Christi. Et: Complaceo mihi in infirmitatibus, in persecutionibus, in seditionibus pro Christo. Quando infirmor, tunc potens sum 7. Sed iste ortho doxiæ assertor, seu præceptor egregius, mercedem orthodoxæ fidei expoposcit, et mercedem scelestam, et bestiis sanguinem potantibus condecentem. Verum clamemus ei: Diis tuis culturam non exhi bemus, et imaginem, quam statuisti, auream non adorabimus. Talem tenemus sententiam, Deo ami cissime domine. Nullus igitur nos apud vos impe tat, velut alia sapiamus. Sed orate ac deprecamini Deum, et animam * nostram, quæ infirma est, ro borare, et corpus, quod graviter est dispositum. Dexter enim pes meus torpore detentus lecto nos rursus affixit. Sed novi quod et hoc utiliter atque salubriter 'dispensaverit universitatis inspector., Epistola, inquit, Helladii ad Alexandrum, indicans quod propter eam, quæ facta est, causæ proditionem, Cilicia convenire placuerit. In omnibus gratias agimus communi Domino et Salvatori Christo, qui nos dignos fecit propter desi derium sui, et piæ fidei confessionem, in medio ebriorum plurimorum spirituales amplecti vigilias. Magis autem gaudemus, quia instar capitis tuam inscribimus sanctitatem in certaminibus; quæ hic, qui tentationes exercitari permisit propter nostro rum multitudinem delictorum, hoc quo voluerit modo, ipse compescet, maxime si pro pietate cer tantes firmo statu adversariis resistamus. Quia vero consequens erat, ut, postquam cognovimus exse crandas impiorum pactiones, colligeremus Deo ami tissimos hujus regionis episcopos, ut deliberarent una nobiscum, quid sit agendum, hoc facere Deo propitio habemus paratum. Ea vero, quæ tali epi scoporum synodo formari contigerit, nota utique faciemus tuæ sanctitati. Ora pro nobis, domine, per omnia Deo amicissime. Joan. xiv, 23. Matth. v, 3, 10. u ibid. 5. Dan. III, 18. Anazarbo metropoli convenit, interlocuta ent quæ subjecta sunt. Mota immodica perturbatione contra piam fidem, et infamibus vocibus aures hominum circumsonan tibus, ex litteris piissimorum et amicorum Christi imperatorum, quæ omnes Deo amicissimos episco pos pariter convenire jusserunt, ad Ephesiorum me tropolim venimus. Sed Cyrillus, Alexandrinorum quondam civitatis episcopus, antiqua "Patrum in fide non permanens, eam duodecim capitulis com movere tentavit, et anathematismos adjecit, per omnem terram monstrans propriam putritudinem hic priusquam cuncti Deo amicissimi episcopi con venirent, circa quod amicis Christi nostris impe ratoribus placuit, præsideus ex auctoritate concilii usurpavit sibimetipsi judicium, 763 et calumnia circumvento Deo amicissimo episcopo Nestorio, qui et absens erat, nec a fidei pietate recesserat, uc putavit, condemnationem supposuit. Nos igitur, qui undique conveneramus, orthodoxi episcopi ex Orientali regione diversisque provin ciis, deposuimus eum, alienumque a sacerdotio fe cimus, una cum Memnone Ephesio, qui et in om nibus ei cooperatus est, et impiam voluit hæresin roborare. Reliquos vero, qui eis assenserunt, com munione privavimus, donec suum cognoscentes er rorem, impia quidem dogmata Cyrilli anathema tizaverint, sanæ vero Patrum confessioni acquie verint. Hæc dum cognovissent amatores Christi imperatores, atque approbassent, confirmassent que damnationem, quæ super eos a nobis facta est, jusserunt unumquemque sanctorum episcoporum ad propriam reverti provinciam. Verum, quoniam nunc convenientes in Anazarbo metropoli propter ecclesiasticas curas, agnovimus quod nonnulli, præter illa quæ tunc in commune placuerunt, non ejectis Cyrilli capitulis, ab eoque ea quæ exposuit admittentes, in communionem re ▼ Philipp. 1, 21. × Act. xxi, 13. ▼ II Cor. XII, 7 antiqua. Ita lectionem manu qua bene emendavit Baluzius, cujus lectionem codicis auctoritate mu nivit Mansius.

pecerunt eumdem Cyrillum, placuit convenientibus nobis, at Cyrillum quidem sic habeamus, ut habui mus et ante, damnatum; eos vero, qui eum rece perunt in communionem, non respuentem per pro priam subscriptionem hæretica, quæ exposuit, ca pitula, esse nobis a communione alienos, * donec ea, quæ pridem communiter placuerunt, effectui mancipentur et anathematizet Cyrillus impia ca pitula sua; permaneat vero in ſide trecentorum decem et octo, qui Nicææ convenerunt, neque adjiciens ei, neque auferens aliquid. Non patiemur autem, cooperante nobis Domino Christo, aut Cy rillum quasi orthodoxum in communionem recipere, aut eos qui ei adjuncti sunt, nisi hæretica capitula illa omnibus fuerint modis expulsa: etsi ad ignem, et ferrum, ferarumque dentes nos oporteret con gredi. Maximinus episcopus Anazarbi consentio supra scriptis, et subscripsi. Secundum hanc subscriptionem universi sub scripserunt. Epistola, inquit. Deo amicissimi Helladii, "ad Deo ami cissimum episcopum Alexandrum, per quam indicavit, quod convenientes episcopi secundæ Ciliciæ certam formulam dederint de causa, quæ vertitur: quam primæ quoque Cilicia episcopi approbant. Quod quidem synodus Deo amicissimorum se cundæ Ciliciæ episcoporum colligenda fuerit, agno visti utique omnino, Deo amicissime. Quod vero et congregata sit, 764 et formatum sit ab eis, sicut et mandaverunt nobis per Deo amicissimum pre sbyterum Mopsuestiæ Olippum, ut in illa damna-♦ tione habeatur Ægyptius, cui olim suppositus est, donec anathematizet impia illa capitula, et hi vero, qui ei communicant, excommunicati habeantur necessario et nos amplectentes hunc pro pietate zelum, apostolicisque dogmatibus, sanctorum vere episcoporum, sequentes quoque apostolicum eorum propositum, et acquiescentes his, quæ ab eis syno daliter exposita sunt, tuæ mandavimus sanctitati, ut, si quidem possibile est, huc usque fatigeris, subscripturus ipsi synodico, quod et facere debes; Epistola, inquit, Deo amicissimi episcopi Dorothei, me tropolitani Mosiæ, ad Antiochenum Joannem, quam scripsit ex opinione advertens, quod Alexandriæ inter Paulum et Cyrillum convenerit. Qui naufragaverunt a pia fide nostra, quæ unit sarparis proprii fulcita ", inter multas hic opiniones disseminant, dicentes, quod religiositas tua, et qui cum ea sunt, sancti episcopi acquieverint ad Ægy ptii communionem, non damnatis conscriptionibus duodecim cognitis. Blasphemia eo quidem ora sumpsit, quod ipsa capitula perfectis quidem sint probabilia; his vero, qui capere nequeunt, aliena. Unde, inquiunt, rogati Ægyptii in communionem. Orientis sanctam synodum receperunt. His ita dis seminatis ab ipsis, alteram fraudem machinati sunt contra pios. In regia " siquidem civitate simplicio res volentes decipere, proprios servos atque dome sticos, et alios quosdam colligentes ante aurorain, in forum, quod. dicitur Constantini, sub prætextu litaniæ, convenire fecerunt, præparantes ut unus occurreret populo cum crucibus et céreis, ille de ceptor, qui ab illis desertoribus est illicite ordi natus. Sed non diu fraudem suam tegere valuerunt, sed deprehensi nolendo fortiores operati sunt po pulos, persistentes in sua pietate, qui discentes hunc dolum declinaverunt errorem. Dum vero eis nec ista sufficiunt, finxerunt ab admirandissimo 765 Aristolao litteras ad Maximianum fuisse transmissas, quas et in publicum in ambone legi fecerunt: narrantes sic pacem factam fuisse inter sanctitatem vestram et Ægyptios, ut vestræ calculo sanctitatis et Maximiani ordinatio firmaretur, et sanctissimus ac Deo amicissimus episcopus Nesto rius condemnatus reputaretur. De his igitur uni versis subtiliter discere volens, coactus sum, reve rendissimum presbyterum Eustochium, cumque ipso Thomam monachum destinare, rogans ut nos per vestras litteras digneris instruere veritatem. Om nem, quæ tecum est, fraternitatem ego et qui me cum sunt salutamus. Idem hanc posuit epistolam Deo amicissimis et sanctissimis dominis meis, et nistratoribus, Alexandro et Theodoreto, Eutherius gaudere. si vero ab hoc aliqua forte violentia prohiberis, cum omni reverentia nominandis, sanctis commi quanquam nihil sit hoc violentius, sicut et tu, Deo amicissime, utique dicis, nisi forte corporalis in firmitas, innotescere nobis dignare per litteras, quod placet. Impossibile est quippe, sicut nos æstimamus, etsi hoc multoties millies simulent hi, qui susceperunt Ægyptium, nihil obesse pietati, subsistere apostolicum dogma, nisi fuerint abju rata illa scelesta capitula. Divinum sanctitatis vestræ zelum, qui ubique pervenit, nocte dieque fulgentem, clamant jam uni-. versa terra et mare, a quo et nos, valde segnes,. stimulati sumus ad bonorum desiderium, piæque confessionis instantiam, ita ut audeamus per lit teras deprecari, et de eis quæ agenda sunt, com ** Helladii. 18 supra scriptis. Sic emendavit Baluzius lectionem sanctis, quam habuit editio prior. Tarsensis, ad Alexandrum Hierapolitanum. H. 30 que unit, etc. Locum esse corruptum, jam sensit Ba luzius, et ex codice suo probavit Mansius. Regia. Id est Constantinopoli (ut probavit Baluzius), non. vero Martianopoli, ut visum est Lupo. " deceptor. Maximianus episcopus Constantinopolitanus. B.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. monere. Perclaruit igitur hoc esse justum præsenti tam sub illo ter beato, et inter sanctos habendo in tempore, ut adjiciat sanctitas vestra cæteris re ctitudinibus suis et hoc studium, quod nunc exigit tempus, ut dirigatis aliquos cum communi hac for mula, et litteris accommodis ad Occidentis partes, et excitetis ad hoc pro fide certamen eos, qui illic sunt habentes insitum fidei zelum. Timor est enim ne, prævenientibus litteris aliorum, quasi unitio facta sit, et rebus incongruis consentientibus uni versis, segniores appareant ad ea quæ male acta sunt corrigendum. Et nos quidem quasi in libro, quæ sunt placita exponentes, id est, ego et dominus meus per omnia sanctissimus episcopus Helladius, horum rescripta vestræ, quæ secundum Deum est, charitati direximus. Vestræ autem religiositatis est et probare, et proferre, et ad finem perducere. Quæ cum sanctitate vestra est, fraternitatem ego, et qui mecum sunt, salutamus. Epistola, inquit, Deo amicissimi Eutherii Tyanensis epi scopi, et Helladii Tarsensis, scripta ad magni nominis Romæ episcopum Sixtum. Multam providentiam humani generis per singula tempora faciens Dominus Christus, alio tempore alia luminaria præparavit ad eorum ducatum, qui bonæ sint voluntatis, convictionemque contrariorum, et mendacii quidem destructionem, veritatis autem confirmationem. Sicut etiam sub illo majori " Pha raone beatum Mosen contra Jamnes et Mambre, et sicut 768 super Simonem Magum, Petrum bene vincentem; sic et contra eos, qui nunc insurrexe runt, inimicos tuam protulit sanctitatem, per quam bonæ spei sumus et nos, quod orbis terrarum ab Ægyptio liberetur errore: qui Moses novus exsi stens omnem quidem Ægyptium hæreticum percu ties; salvabis vero omnem Israelitam orthodoxum. Igitur contra veritatem multis millibus gestis, et mundissima orthodoxiæ margarita multas exci piente inimicitias, et quantas nulla unquam tradit historia, ab his qui harum vocum novitatem con tra paternam fidem apostolicam repererunt: no strum quidem est, qui triplices multiplicesque patimur tempestates, et pene in piratas incidimus, ad eum clamare, qui a Deo productus est guberna tor,” eumque pro amore veritatis quanta possibile est edocere; tuæ autem gratiæ sapientiæque est non despicere, neque otiose transcurrere hujusmodi quæstionem, tantamque causam; sed et perscrutari cum dilectione boni laboris, et imponere emenda tionem cum toţa constantia, et Deo dilecta fiducia. Et olim siquidem sæpius jam ex Alexandria hu jusmodi hæreticis zizaniis insurgentibus, suffecit vestra apostolica sedes per universum tempus illud ad mendacium convincendum, impietatemque re primendam, et corrigenda quæ necessarium fuit, muniendumque orbem terrarum ad glorian Christi, episcopo Damaso, quam sub pluribus aliis, gloriosis atque admirabilibus. Cujus rei gratia et nos præsu mimus has supplicationes offerre, ut adjuvetis orbem terrarum; et in illa parte quæ errat, et in illa quæ tyrannidem sustinet; quæque ad hoc impugna tur, ut ad ea quæ non conveniunt, assensum præ beat, eo quod nec velit, nec expedire judicet, ut Ægyptiorum capitulorum varias vocum novitates excipiat. Scribens enim Cyrillus Alexandrinus blasphemam vocum novitatein per bis sena capitula, universæ divinitus inspiratæ Scripturæ contrariam, et ana thematizantem legitimas et antiquas sanctorum Patrum traditiones, et maxime illorum qui excelsa quidem Christi divinitati ascribant; humilia vero humanitati ejusdem, nusquam unitione ejus inter cidenda, proposuit et qui tunc sanctam sedem re gebat magni nominis urbis ", qui fuit a principio probatus, et notus circa fidem, circa vitam, circa doctrinam Verbi, et circa universa Nestorio, ut aut consentiret capitulis ejus, atque subscriberet ca, et permaneret episcopus, aut certe periclitaretur in gradu, et a sancta Ecclesia pelleretur. Ille autem, propositioni nequam Dei timore prælato, elegit po tius multis millibus periculis sibi injuste inferendis tradere semetipsum, quam dolis hæreticis præbere consensum, et confirmare 767 totius orbis erro rem. Ad hæc synodus convenit in Epheso: et in nullo correptus, neque rationem reddere expe titus, antequam convenirent, qui sustinebantur, universi, exactus est ultionem, dum illorum capitu lorum blasphemiæ obviaverit, et omni crudelitate ei, quæ dicitur, damnationi, et aliis aliquibus sub jectus est. Dum certe Cyrillus auctoritatem' judicis non haberet, sed ejus qui judicandus est ordinem, eo quod contra invicem moverint quæstiones. Et erat præsidens reus; et sententiæ princeps, aui sustinebatur multis sententiis supponendus. His gestis, aliis quidem cuncta quæ acta sunt, lacrymis digna, aliis vero ridicula videbantur, ita ut et ille qui Antiochenam tenebat Ecclesiam Dei, post hæc veniens, Cyrillum quidem et Memnonem damnationi subjiceret, communi decreto Deo ami cissimorum sanctissimorumque episcoporum, usque ad viginti duorum metropolitanorum, cæte rorumque qui pariter aderant, qui illos hæreseos ac seditionis principes judicarunt, et ecclesiastica rum æmulos sanctionum. Cæteros vero, qui eis ad omnia incongrua complices exstiterant, alienos a communione fecerunt. Sed illi egregii contra veri tatem simul et regulas sibimetipsis indulgentiam relaxantes, terribilium mysteriorum communionem irreverenter sibi continuo præsumpserunt. Alios vero communicare sibi periculose fecerunt: ita ut * majori. Hanc lectionem parum speciosam substituit Lupus pro amore, ut habet codex Cassinensis. Harduinus legendum putat amaro. * urbis. Constantinopoleos. H.

convincere voleuti calumniam. omnes divinæ regulæ decreto subjaceant, quæ eos David, sicut infidelis Cyrus in quibus facile est ita regunt, omnino perdamnant. Hæc addiscens Deo amicissimus et bonus victor princeps continuo de finivit vacare, quæ sic inordinate inconsequenter que sunt gesta contra eum qui in nullo convictus est, abrupte vero et furiose addictus: denuo autem de dogmate cum veritatis amore fieri quæstionem per interrogationem et responsionem, et demon strationem quæ omnibus suaderet, non quæ aucto ritate tyrannica imperaret. Illi vero ad solutionem canonum id quoque adjecerunt, ut nec his piis lit teris obedirent. Ea vero quæ de Antiocheno Joanne sunt gesta, si esset possibile, tacere velimus. Sic irrationabilis apud nos ejus mutabilitas facta est, et manifesta transgressio, et proditio veritatis, quæ ex improviso completa est, sive peracta. Ille enim, quia, ante quam veniremus ad Ephesum, hæreticam capitulo rum reperit fraudem, plurimis per litteras indi cavit. Per primam Cappadociam, secundamque, et per diversos locos, ut ab eis se observarent, admo nuit, quasi Eunomio, et Ario, et Apollinario conso narent. Et qui acute ac fervide in Cyrilli damna tionem prosilivit, et ad hoc omnes hortatus est quippe adiit et ipsam regiam civitatem, ut huic impietati resisteret. Et idem nobis scripsit adhuc Ephesi constitutis, prius quidem dicens, quia illum, id est, Nestorium demissum cognoscentes ab Ephe so, valde doluerunt animæ nostræ eo quod illa, quæ sine judicio et inique sunt gesta, videntur interim roborari. Deinde, quia etsi illa blasphema capitula Cyrillus abjecerit, eum ne tunc quidem suscipere per sacramenta promisimus eo quod princeps ipse sit factus iniquæ hæresis. Unde alte rum cor accipiens ignoramus, omnibus motibus suis est adversatus, et Cyrilli communicator effectus, non repellentis quæ male conscripserat, qui eum numquam suscepturum se, vel si ea refutasset 769 in scripto, juraverat. Et solus vinculum solvit, quod cum tantis Cyrillo et Memnoni noxiis consequenter intulerat. Et nullam securitatem his qui pro pie tate fuerant offensi, procurans, ipse quidem recon ciliatus est ei quem pridem sic amare notaverat permisit vero Ecclesias perturbari, et præsules quosdam manere depulsos; alios autem adhuc mul tipliciter exturbari. Et nihil de fide dicere vel audire acquiescentes ulterius, ad solam se universi pertinaciam contule runt ad consensum cœperunt trahere judicii, alios quidem fraude, alios violentia, alios præmiis. Constupentes super his nos per multum tempus rogabamus, obtestabamur cum omni fiducia, pro vocabamus ut nihil irrationabiliter fieret aut te neretur, sed de quæstione quidem dogmatum, et de Cyrilli capitulis communis proponeretur tractatus atque concilium, et, quod omnibus placuisset, una sententia firmaretur, de eo vero, qui tyrannidem sic aperte pertulerat ", judicium verax fieret at que legitimum, ut convictus quidem de corruptione veritatis adjudicationem consone sustineret ab omnibus; si vero ex toto innoxius probaretur, in scripto abdicaret illa nobiseum, quæcunque incon grua 768 quidam vel ex ejus persona, vel ex aliorum nomine, ex suspicione aut accusatione iacta verant. Sed ista quidem displicebant his qui ex sola au ctoritate devincere, non autem vel suadere, vel suaderi volebant. Præcipiebant vero universis, ut abrupte anathematizarent, et damnationi subscri berent. Quicunque autem se integriori deliberationi servasset, damnabatur, ordinabatur ". ab eis, subjiciebatur calumniis, malæ doctrinæ vocabatur. Ordinabantur pro talibus alteri, quia consentire holebant, laudare quidem damnatione digna capi tula; damnare vero eum qui, quantum nos conscii sumus, nihil aliud dixit, nisi ea quæ a sanctis pro phesis et evangelistis et apostolis per Spiritum sanctum manifeste sunt tradita. Volebant enim et apostolos criminari, dum supervacue adjudicant [ illum qui ea, quæ ipsorum sunt, prædicabat. Talem namque et eorum, quæ dicuntur, gestorum fece runt actionem, ut inconsona et incerta adversus illum virum proferrent, et plerumque irreprehen sibilia reprehenderent. Cur, inquiunt, Nestorius dixit, quod passio non deitatem, sed humanitatem Christi attigerit? interdum vero falsa scriberent, ponendo quod ab ipso dicta fuissent verba, quæ nec quicunque infidelium, imo nec agrestium dæmonum dicere præsumpsisset. Id est, quod Christus esset Christi Dominus, sicut Saul, sicut Sed etiam litteras mirabiles fecit, in quibus ait damnatum se habere Nestorium, et anathematizare quidquid impie dixit aut sapuit. Sic et accusatione ac demonstratione defecit, ut nec diceret: Illam vel illam, sive illam anathematizo sententiam; sed ait Quidquid ab eo impie dictum est; dum certe aperte dicere debuisset, ut ab eo sensu quisque cautior redderetur. Sicut clare abominamur nos Cyrilli ca pitula, et quæsumus universos, ut se ab insita illius malignitate custodiant, præconvincentes eas, quæ in ipsis sunt, blasphemias, et eas clare omnibus publicantes. Hæc pauca de plurimis cum multa abbreviatione conscripsimus, scientes quod horum malorum nimietas non solum Jeremiæ lamentatio nibus digna sit, sed et universam tragœdiam supe raverit. Rogamus vero, et sanctis tuæ religiositatis pro volvimur pedibus, ut manum porrigas salutarem, et auferas mundi naufragium, omniumque horum inquisitionem jubeas fieri, et his illicitis cœlestem 35 co. Cyrillo Alexandrino. 36 pertul. Leg. pretulerat. H. 17 ord. Hoc est, in ordinem redigebatur. H.

superduci correctionem, ut revocentur quidem sancti pastores, qui injuste sunt a suis ovibus effu gati, et reddatur gregibus ordo, et antiqua concor dia; et ut non ultra lamentatus et mugitus pro votis offerantur ac psalmis, dum multi dispersi sunt. Et ne quiquam periclitentur circa ea quæ præcipua sunt, dum vitant ab hæreticis vel lavacrum regene rationis, vel mysticam communionem accipere, quæ ab orthodoxis sumere ad salutem minime permit GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. tuntur. Quæ ex parte quidem videntes, ex parte vero au dientes olim concurrissemus ad sanctitatem tuam nos, qui e diversis regionibus sumus, id est, ex Euphratesia, ex utraque Cilicia, secunda Cappado cia, Bithynia, Thessalia, et Moesia; ut et fontes ef funderemus lacrymarum, et publice defleremus pe regrina et insueta hujus vitæ mala, nisi detineret nos luporum terror, insidiantium gregibus ad rapi nam, et ad errorem omnemque adversitatem. Unde coacti sumus nostra vice dirigere religiosissimos cle ricos et monachos, qui impleant locum nostrum. Quæsumus igitur ut absque dilatione exsurgatis, et fervido zelo magnum victoriæ tropæum contra æmulorum cuneos erigatis, ante oculos habentes boni pastoris diligentiam, simul et studium circa ovem quæ erraverat; et non absque periculo depu tetis, si quid fastidiose circa tot pastores et oves agatur dum illæ quidem errent, illi vero tyran nicam sustineant violentiam. Multa inter has abstuli, quæ ex sua persona intu lit Irenæus. Sed hæc quæ sequuntur ab eo dicta non inutilia, sicut cætera, credens, ad hoc præci pue transtuli, ut homo Nestorii sequacissimus, quam se hostiliter habeat ad ea quæ in epistola 1bæ, quæ ad Marin Persam cunctis suæ religionis innotescenda facta est, continentur, sicut et de aliis studüs fautorum prædicti, satis appareat. Compositores, inquit, oportebat revera, ut ne hoc quidem præterirent isti propugnatores veritatis egregii, quatenus universa quæ erant agenda implentes, incon cussam propriam conscientiam custodirent. Nec enim rex coelorum plus a nobis exigit quam propositum; ad quod respiciens et bravia donat, et mercedes deputat, et exigit ultiones. Et hujus quidem rei Abraham patriarcha est te stis, qui nec filio est privatus, et maximam illam pro sa crificio mercedem recepit; illius vero ille cui creditum talenti negotium, quem quia id neglexit tantummodo, tormentis deputavit, ostendens damnum quod ex eorum, quæ in nobis sunt, negligentia sustinemus. Quæ isti Deo amicissimi pastores memoria retinentes, qui in lege Domini meditantur die ac nocte, dum certe jam compe rissent, quod deceptus jam Cyrilli versutiis qui Romanæ Ecclesiæ præsidebat, adversus Nestorii 771 personam ca lumnias perversis reprehensionibus approbasset, legatos tamen ad Occidentem impigre direxerunt, manifestasque fecerunt hujusmodi fraudes, quæ in hanc causam etiam de recenti fuerant paratæ. Hoc idem vero mox et magnus fecit Alexander, accusans illas impias pactiones, quæ super alia incongrua et in fide auxerunt discordiam. Nam solum siquidem quia per ea quibus interluserunt foedera isti mirabiles, exstincta non est Orientalium contra Ægyptium rixa, sed et omnes contra invicem sunt divisse, præcipue Orientis Ecclesiæ, occasione dissensionis accepta ab hac falsi nominis pace. Quod autem illa non pax, sed potius piæ concordiæ dissipatio et cunctis pugnis deterior fuerit, sufficiunt quidem et supra scripta declarare. Clarius vero multis ipse rem prædicat. Domino 9+ inquit, meo per omnia Deo amicis simo, et sanctissimo episcopo Alexandro, Theodo reto, Abbibo, Heliadi, Mari, Davidi, Acilino, Me letius **. 770 Imitamini potius et magnum pietatis præ conem Paulum, oculum mundi, quem nos ut pignus habere familiaritatis nostræ erga vestram credimus sanctitatem. Civis enim noster exsistens, errore totius orbis exstincto, illius apostolicæ sedis factus est ornamentum, et a beato Petro dexteram 38 cietatis accepit, ut appareret ab utrisque æquam subtilitatem dogmatum custodiri. Etiam quæsumus ne despiciamur a vobis nos, quos tot mala circum dant. Non enim de pecuniis vel gloria, aut quolibet alio temporalium decertamus, sed pro pietatis pos sessione communi, pro paterno fidei thesauro, pro spe commani fidelium, pro bona confessione apo stolorum, pro immortali certamine martyrum, et maxime pro adventu clementiaque Dominica, cujus virtutem invincibilem invocantes sine cessatione mur. Eos quidem, qui ad Occidentem directi sunt, clamamus: Parce, Domine, populo tuo, et ne dederis hæreditatem tuam in opprobrium ª. Eutherius episcopus metropolis Tyanensium sub scripsi. Et quæso ut me ores incolumem, Deo ami cissime et sanctissime Pater. Helladius episcopus metropolis Tarsi subscripsi. Et rogo ut me ores incolumem, Deo amicissime et sanctissime Pater. Dignum et gratum est vestræ sanctitatis etiam præsens studium; et gratum Domino Christo, qui nobis speculatores hujusmodi in præsenti quoque lar gitus est, ut ad eos intendentes habeamus qualiter. prout est in tanta hujus vitæ tempestate possibile, nostra itinera dirigamus. Non enim nostra sunt, cuncta, sed ejus qui continet universa. Sat est no bis ut vel intentione sincera, si nihil amplius, con tendere valeamus, ad quam respiciens omnium Do minus præstiturus est utique vestræ sanctitatis ora tionibus, ut nec triplicibus voluminibus submerga Deo amicissimos clericos ita suscepimus, ut con sequens erat nostros et qui pro tali causa sunt destinati. Quos etiam dimisimus, ut per gratiam Dei ad ulteriora procedant. Festinamus autem, si Dominus annuerit orationibus vestræ sanctitatis, et nos similia gerere, quia oportet omnino ut offera mus et nos, quæ credimus expedire. Forsan enim volens Deus amplius probare eos, qui se sunt digni, ■ Joel 11, 17. 38 dexteram. Sumptum ex capite secundo Epistolæ Pauli ad Galatas. Hoc argumentum urget et Ivo Car notensis epist. 61. B.» Compositores. Verba sunt. Irenæi. B. 39 Domino. Leg. Dominis meis Deo amicissimis et sanctissimis. B. * Meletius. Episcopus Mopsuestenus. B.

et redarguere noxios, permisit usque adeo adver- Omnem quæ cum tua religiositate est in Christo. sarios crescere. Erit vero id his, qui bene certant, fraternitatem, ego et qui mecum sunt, plurimum non ad defectum meriti: quomodo enim fieri hoc salutamus. potest, dum futuram magis coronam provideat? Sed potius ad animarum erectionem, eo quod op portunum tempus invenerint ad sui propositi vir tutes ostendendas, et ad eam, quam quieti medita bantur, fortitudinem. Sicut et hi, ut arbitror, qui aliter prius, aliter " certant post ea studia. Deo amicissimo ** secundum veritatem et sanctis simo Patri episcopo Nestorio, Theodoretus Quod habitare in villa non metuam et obsequi regulæ, et excelsi throni non sim desiderio com peditus, tuam nosse arbitror sanctitatem. Nam si et aliud nihil, saltem sollicitudo civitatis, cujus gubernacula sum sortitus, satis est ad docendum me hanc philosophiam. Præter ipsam siquidem sol licitudinem et causarum turbas plurimas habet, quæ sufficiunt ad abigendum eos quoque qui nimis talibus gaudent. Nullus igitur religiositati tuæ sua deat quod ego præsulatus amore oculos claudens, idcirco ut orthodoxas susceperim litteras ab Ægy pto. Dico enim, sicut coram Veritate ipsa, frequen ter eis perlectis, subtiliterque discussis, inveni ab illa eas hæretica amaritudine liberas, easque timui ullo modo maculare, dum certe oderim non minus aliis illarum patrem, sicut totius mundi perturba tionis auctorem. Et spero non me soluturum pœnas ob hoc in die judicii, quia justus judex est inspe ctor intentionis. His autem quæ contra tuam injuste et inique facta sunt sanctitatem, nec si ambas ma nus meas quilibet abscindat, patior assentire procul dubio, divina mihi cooperante gratia et animæ im becillitatem roborante. Et hoc manifestum feci et illis per litteras qui exigere nitebantur. Direxi vero et sanctitati tuæ eorum quæ illis respondi rescri pta, ut agnoscas quia divino nutu a nullo sumus tempore permutati, neque multipedes aut chama leontes ostendi; quorum hi quidem petras, illi vero folia, quibus adhæserint, colore imitantur. Ea qua rescripta sunt, inquit, ad prophetam 48 de ea quæ dicitur Egyptii" pœnitentia. Veľ si veram 5* quis putet, vel si fictam. 773 Egyptii pœnitentiam 51, mihi utique plurimum est odium contra eam. Odi enim fictam, sicut hypocrisin meretricis ho nestam faciem præferentis. Abominor vero eam, quæ vera nominatur, ut immaturam similemque circa Esau pœnitentiam, quæ valde et eum quem correxisse videtur accusat, eo quod de pristinis malis quasi de bonis insultet, et illa solum digna sit voce prophetica: Væ qui vocat amarum dulce, et dulce amarum h! At ille conditiones contra or thodoxos, quasi mercedem qua peccantibus veniam dederit, ita proponit. Et dum proposuit, celeri est adoratus assensu quasi Dominus misericordiæ loquens, qui ab adorantibus se, tanquam veniam perceperint, diffamatur. Et misit per eos satisfa ctionis pœnitentiam, multis lacrymis plenam, et ad eos, qui ei clementiam donaverunt, ita loquentem Quia " supervacua omnino et inopportuna Ecclesia rum discordia facta est. Nunc " præcipue ab eo satisfactum. Quis non ei, sicut misericordia digna loquenti, misereri queat, aut veniam lugenti non præstet? Pene enim genua tangens, et lacrymis utens pro litteris, his qui eum deposuerant, cla mat: Superflua et vana sunt quæ fecistis, et occa sione rationabili nuda. Sed ego de vobis subtiliter persuasus fero sententiam. Multum ejus qui deliquit obsequium circa eos qui exstitere clementes, irra tionabiles eos integerrime ac non ambigue appel lantis. Nunc quippe, inquit, vana. Sic maxime mihi est satisfactum, quod vana sint et super flua, quæ fecistis. Ea enim, ait, quæ mea sunt sentientes, imperite hactenus faciendo suspicaba mini me a vobis diversa sensisse. Et pœnitentiæ quidem ipsius tale est prooemium. Post pauca vero istæ sunt ejus voces amplius b Isa. V, "aliter. Non legitur in codice. M. * Garnerius remiserat lectores ad Auctarii sui p. 95. (Vid. t. IV edit. nostræ, p. 1356). Inserendam esse duximus epistolam illam, ut legitur apud Mans. t. V, p. 898. * Deo amicissimo. Hæc epistola habetur ex alia versione in collatione quinta concilii quinti, et rursum ex alia apud Marium Mercatorem. In concilio vero quinto adnotatum est, eam esse scri ptam post unitatem factam inter Orientales et Cyrillum: quod etiam colligi potest ex præfatiuncula Marii Mercatoris, sive potius ex titulo, quem idem Mercator apposuit huic epistolæ. B. obsequi regulæ. Concilium v, nec sæculari curatione nec gloria. Mercator, et obsequium gloriaque non superet. B. 45° cha mæl. Concilium v, versipelliones. B. " Irenæi-dicta. Des. apud Mans. Ea quæ, etc. Et hæc quoque epistola est Theodoreti, quem constat tum a Cyrillo vehementer abalienatum fuisse. B. 48 prophetiam. M. Ægypti. M. 30 Vel si veram, etc. In Mansii Collect. conciliorum ab his verbis incipit epistola. Hoc probatur quidem Baluzio, sed pro Lupo, qui ista ad titulum epistolæ retulit, militat codex quo usus est Mansius, nam ab illis verbis, ea rescripta, usque ad, Odi fictam, rubricatis characteribus est exaratus; deinde ab illis, Odi, etc., niger exorditur. Egyptii pænitentiam. Scriptam a Cyrillo pacis epistolam, missam per Paulum Emesenum, quæ in Actis concilii exstat, parte tertia, c. 34, pœnitentiæ libellum ab ipso oblatum mentiebantur ex Orientalibus quidam. Epistolæ hujus capita quædam notat sugillatque Ire næus, Nestorio ac Theodoreto in primis addictus. G. "Quia, etc. Hæc verba sunt Cyrilli ex epistola ad Joannem Antiochenum. B. 53 Nunc satisfactum. Hæc proxime præcedentibus Cyrilli verbis adjunxit Baluzius, et pro ab eo posuit habeo, sed contra codicis auctoritatem, ut docuit Mansius.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. compunctivæ pœnitentis: Chartam nobis, inquit, & omnino non peperit, nisi verum sit, quod Emmanue lem genuerit secundum carnem. Non perterretur vesanis hominibus prædicans, quia Dei nomen si gnificatione est genituræ carnalis, ita ut carnis ge nitrix t Dei genitrix. Quod ergo sit 775 nomen divinitatis illius, quæ unita est carni, et quæ est cum genita carne, si, dum Dei genitrix dicitur, illius est vocabulum partus, qui consubstantialis est Virgini? Alterum e duobus aut Deus Verbum significatur, cum Dei genitrix dicitur, et hinc abs que nomine carnis est partus; aut si Dei genitricis nomen constitutivum carnis est, circa ipsum ergo idem est carnis genitrix, quod Dei genitrix. Et quomodo ei stabit, quod ait, genuit secundum car nem Emmanuelem? nisi forte dixerit, quod Virgo ille porrexit, irreprehensibilem confessionem fidei continentem. Vide pompam, quæso, uniuscujusque sermonis, quæ cum diaboli est damnata superbia. Chartam dixit, et ei nec litterarum nomen donare dignatus est. Et addidit: Nobis porrexit. Et ad ju dicandum rogatus 774 extollitur. Et adjecit; irreprehensibilem confessionem fidei continentem. Tanquam parcens aliquid infamatis, irreprehensi biles eos decernit. Et hoc post ista declamans Quam chartulam ille, inquit, a te affirmabat esse compositam, et ab eis Deo amicissimis episcopis, qui illic sunt. Quid est aliud quod ait, nisi ac si dice ret Diffidebam quidem dogmatis apud vos esse irreprehensibilem fidem; deposui vero suspicio nem, quam outra vos habui, eo quod essetis de peperit carnem secundum carnem. Præter hæc vero impietate dogmatum diffamati, juranti plurimum Hli; qui mihi chartam obtulit, credens et quod non faleret affirmanti? Quomodo igitur aliquis insul tantis, quasi ipse magis ignoverit, pervicaciam putet poenitentiam? Sed forsan superat quidem ut juste damnatus, ne salvari videatur. Progrediens vero exposuit veritatem. Videamus ergo, si placet, et sequentia littera rum. Et prius quidem ad medium deducamus pri mum bonæ hujus circa eos pœnitentiæ capitulum. Si de cælo, inquit, et non ex Virgine sanctum cor pus dicimus factum Salvatoris omnium Christi, quo modo jam Dei genitrix intelligitur? Quem namque omnino non peperit, nisi verum sit, quod Emmanuel genuerit secundum carnem. Hæ voces ejus et insen satæ et blasphemæ plurimum sunt. Insensatæ qui dem, quia ut bene dici demonstret carnem non esse de cœlo, utitur hac voce, qua Dei genitrix nomi natur. Qui per omnia immurmurat auribus om ■ium, quod majus est, deceat appellari. Si igitur amplius est genitricem Dei vocari, quomodo majo ris nomen id, quod minus est, designet? Qualiter vero ille, qui eam vocem, quæ est Emmanuel, tan quam divinitatis, quæ ex Virgine nata est, Dei Verbi significativam accipiens, dum propheticum testimonium profert, et frequenter sursum ac deor sum clamat de Virgine, genuit secundum carnem Emmanuelem nune bumanitatis partus significa suave ducerem requirere illum, quem putet a pro pheta Emmanuelem fuisse prædicatum? Utrum in separabile illud Dei Verbi templum, in quo nobis cum per opera Deus videbatur; an ipsum proprie Verbum? Nam si proprie ipsum Verbum dixit ab ea, quæ est Emmanuel, appellatione, illud hominem nudum ea, quæ illi inde est, dignitate, quem nobis quasi parum facientibus se fingit objicere; si vero id ipsum nomen soli proprie visibili deputat, Em manuelem nobis quasi alterum quemdam præter Dominum Christum ex Virgine diffamat genitum. Sed hæc quidem nobis hactenus dicta sint. Veniamus vero et ad secundam talis pœnitentiæ falsitatem: cœlo, inquit, descendens Deus Verbum exinanivit semetipsum, fermam servi accipiens, et appellatus est Filius hominis, cum id, quod erat, ma neret, hoc est, Deus. Inconvertibilis enim, et immu tabilis est secundum naturam, tanquam unus jam intelligendus cum propria carne. His occulte pro prietates naturarum instar fermenti commiscet. Et cavens quidem consuetum sibi unius naturæ voca bulum ne signum notum sit blasphemiæ, prout di ceret, una natura, interposuit, tanquam unus. Ir convertibilis enim, inquit, et immutabilis est Deus Verbum secundum naturam, tanquam unus jam in telligendus cum propria carne. Dicit, unus intelli gendus cum propria carne. Et quod unus, non adje cit. Nec enim dixit, unus Filius, aut unus Chri tionem suscepit hoc nomen? Theotocos nomen stus, aut unus genitus, aut aliquid tale, intelligendus quare prætulit Emmanuelis nomini, ut nomen Verbi tantummodo, vel tantummodo deitatis partæ de Virgine? Si vero Emmanuelis vocabulo Verbum, quod partum est, significari dicit, eo quod idem. vocabulum prædicet Nobiscum Deus, quare rursus id ipsum, ut non deitatis, sed carnis, quæ est ex Virgine, significativum dicit, et proclamat quasdam voces sibimetipsis contrarias? Et hoc quidem de monstratio est eorum quæ ab ipso sunt dicta de mentiæ. Verum repetens easdem voces, cerne etiam quanta sit blasphemia. Si enim de cœlo, inquit, et non ex Virgine sanctum corpus dicimus factum, quo niodo jam Dei genitrix intelligitur? Quem namque cum propria carne, ne aliam Verbi, et aliam car nis intelligamus proprietatem. Et evidentiorem nolens in his quæ sequuntur blasphemiam fecit, dicens: Nominatus est Deus Verbum et homo de cœlo, perfectus exsistens in deitate, et perfectus idèm ipse in humanitate. Non dicit, perfectus Deus exsistens in homine perfecto; sed, perfectus ex sistens in deitate. Et iterum, perfectus idem ipse in humanitate, ut ipsas naturas tanquam partes po nens invicein completivas bene sonantem natura rum confusionem auribus intromittat. Propter quod ab eo et id, quod est idem ipse, supponitur ad occulte fallendum. Non Christus; non Filius idem ipse, sed, Verbum nominatum est, inquit, et homo

de cœlo, perfectus idem ipse in humanitate. Idcirco affectum, quem semper narramus et aliis, qui cul et naturarum fecit post modicum 776 mentionem eo quod orthodoxis suave sit has voces audire. pant forte aliquid ex ignorantiæ falsitate. Absit enim, ut tantum apud nos valere unquam possit oblivio, ut obliviscamur illa certamina, quæ pro recta fide a tua religiositate sunt gesta: quibus et donaturus est utique omnium Dominus ex victo riis adversus impietatem et hic et in futuro, coro nam. Non enim est piorum patronus Christus in firmior patrono impiorum, diabolo. Omnem, quæ tecum est, fraternitatem ego, et qui mecum sunt, plurimum salutamus. Et post capturæ escam inducit confusionem quippe ut qui supervacue naturarum nomine ad suspicioném cavendam est usus erroris. Quid enim dixit? Etsi non ignoratur differentia naturarum, ex quibus unitionem dicimus ineffabilem factam. Rursus id quod dixit, Ex quibus, tanquam partes sint in vicem naturæ Dominicæ in unum quíddam factæ, sic addidit. Oportebat namque, ut diceret, non, ex quibus, sed, quarum dicimus unitionem ineffabilem factam. Non enim ex naturis, sed ipsarum natura rum ineffabilis est unitio. Taceo quod et carnis per crucem obitum per propriificationem divinita tis naturæ deputat: et sic divinam substantiam in- Domino salutem. ducit esse passibilem. Et quia Verbi dorsum ad verbera datum fuisse prædicat. Et nec hoc intelli gere potest, quia injuriæ ad id, quod divinum est, propriificationem facta relatio est; non autem pas sionum, quæ naturaliter carnis sunt, facta est di vinitatis proprietas. Et hæc non confunditur dicere, qui paulo ante sacras voces illic dixerat, quæ ita se habent: Sci mus vero deiloquos viros quasdam quidem vocum communificantes, ut super una persona; quasdam vero dividentes, ut super duabus naturis; et Deo quidem dignas secundum divinitatem Christi; humiles vero secundum humanitatem tradentes. Et iterum Confitemur Dominum nostrum Jesum Christum, Fi lium Dei unigenitum, Deum perfectum, ante sæcula quidem ex Patre genitum secundum divinitatem; in ultimis autem diebus ex Maria Virgine secundum hu manitatem. Verum manifestus est, quod per ne cessitatem divinitus et ineffabiliter sibi ingestam ad ista consenserit, sicut et Balaam nolens benedixit. Rursus yero ab ea relaxatus, ad semetipsum re vertitur, et ad consuetam confusionis blasphemiam Nusquam ergo inter verbositates suas apparet de duabus naturis, quod mortua quidem fuerit caro, deitas vero resuscitaverit eam. Et quid oporteat amplius in gurgite conversari, qui forsitan nec de his quodcunque dixissem, nisi tua me religiositas per suas litteras excitasset? Quid enim mihi commune sit ad discernendum, quis vere mendaciterve pœniteat, qui apud memet ipsum quiesco, et ea quæ ait David, cum voluptate proclamo: Quoniam tu, Domine, singulariter in spe constituisti me? Ego igitur semel ea, quæ ad me attinent, Deo commendans, impietatis hujus va num laborem derideo, recipere hanc a divina de xtera sustinens ei a me commendatam spem, quæ voces illas non audit, quæ inde ineffabiliter emit tuntur Quia nullus eas rapit de manibus meis. Gratias vero ago, 777 Deo amice, misericordiæ tuæ, quæ secundum Deum tantum circa nos habet Domino meo reverendissimo, et Dei colentissimo comministratori Theodoreto episcopo, Joannes in Quoniam quæ inter nos olim Deo tantum me diante placuerunt, pro tua munitione et existima tione etiam in scripto a nobis dari tuæ sanctitati postulasti, Deo amicissime frater, promittens sub testimonio Dei nulli interim hæc prodenda, nisi forte post hæc tempus exegerit atque necessitas, utile arbitratus sum ut has litteras ad tuam scri berem sanctitatem. Unde divina gratia complacente, omnem potestatem tuæ tradidi sanctitati, uti fidu cialiter machinationibus atque dispensationibus ' ut fratres nostros, qui a nostra unitione discissi sunt, suorum membrorum coaptatione rejungas, ut sciens divinitati esse complacitum omnibus ad hoc uti modis, universisque, prout est possibile, consiliis in eam causam, ita uti ad eos, si ita oportuerit, leniendos sive molliendos. Et hoc fieri mihi nullam ingeret contristationem, sicut confiteor coram Deo. Dico autem, etiamsi videar apud illos a tua charitate et contumeliis affici. Nam quid tam magnum se putet aliquis sustinere pro tot et talium fratrum salute et pace, quando ipse omnium Do minus, unicus Filius Dei, tantam condescensionem ultronee ostendit pro nostra salute? Cujus et ni mium peculiaris discipulus pro suis secundum carnem fratribus anathenia esse a charissimo et omnipotente optabat magistro. Nihilominus vero et beatus Moses pro Israele secundum carnem de vita æterna deleri proposuit: et certe dum loque retur omnium Deo. Hæc igitur, hisque similia sæ pius atque indesinenter in mente tua volvens, Deo amicissime frater, confortante te Domino Christo, tota, qua consuevisti, diligentia aggredere rem prædictam. Joannes misericordia Dei episcopus Antiochiæ Syriæ scripsi atque subscripsi. Incolumis, orans pro nobis, permaneas, Deo ami cissime frater. 5 Scimus, etc. Non sunt verba Cyrilli, sed Orientalium confessionem fidei ad Cyrillum mittentium per Paulum Emesenum. B.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. Epistola, inquit, Joannis Antiocheni, quam scripsit Tauro, præfecto 778 prætorio atque patricio, congandens quidem eis de ordinatione Procli 57 Constantinopolitani episcopi; rogans vero eos 58 adjuvare se contra obstina los, qui se ab ejus communione sejunxerant. Litteras magnificentiæ vestræ suscipiens, per quas dignati estis innotescere factum per gratiam Dei Constantinopoli præsulatum, hoc gaudium ple na voluntate suscepi, propter bona quæ universis Ecclesiis Christi ubique futura sunt. Quod et ma gnificentia vestra, dum bona nuntiat, designavit. Scitote siquidem, magnificentissimi domini, quod non parva mihi viri illius experientia sit, sed et quædam multa notitia, et noverim quam se ad uni versa accommode " habeat. Et confidenter dico, quia magna Deus Constantinopolitanorum donavit Ecclesiæ per studium vestrum, et curam Deo ami cissimi principis, qui cum bene viderit, velociter ** quoque deliberata complevit, ne ulla invidia bonum judicium violaret. Sed sicut effectum est per ma gnificentiam vestram, sic rogo, ut annuatis et de istarum pace partium cogitare. Sunt enim pauci tans, antequam publicetur illa, et præcepta per eam necessitas ingeratur, ut ille his quæ ab eo scripta sunt, acquiescens absque ulla necessitate reconci lietur Joanni. Ob hoc enim decanum ** quoque se direxisse dixit, ut reconciliationis inter utrumque futuræ ministrum. quidam effrenati, qui pacem, quam Deus donavit, et quam pius exsecutus est imperator, propriam duxerint læsionem, et præferant non esse sub prin cipe super omne, quod expedit tam sibi quam cunctis Ecclesiis, dum certe omnino sit dignum, ut approbent ordinationem domini sanctissimi episcopi Procli. Non injuriemur a paucis, quorum inordi nabilitas ubique est diffamata. Et ad deteriora inde proficiunt, quia nunc usque et nos et vos circa eos lenes exsistimus. Epistola, inquit, Meletii episcopi ad Maxíminum Anazar bi, per quam significavit de Domitiano quæstore, et de sacris, quas contra eos impetraverit Joannes Antio cbenus. Antequam tristia dicam, solutionem eorum tuæ innotesco sanctitati. Si vero et ad illa commemo randa perducor, ad eorum confirmationem, quæ dicuntur, compellor id facere, simul et ut ordinem gestorum in mea narratione custodiam. Audivimus olim, quod multum sategerit Verius, qui pro Joan ne Constantinopoli * latitat, et aurum multum dis tribuerit aliquibus, ut posset obtinere sacram, quæ nos cogeret aut communicare Joanni, aut exire ab Ecclesiis. Quod etiam veraciter contigit. Nam Domi tianus, qui nunc quæstor est, scripsit Deo amicissi mo 779 episcopo Helladio, 'quod sacram quidem contra nos obtinuisset Verius, prædicta jubentem; ipse autem benignitate, qua circa eum detinetur, hanc interim cohibuerit publicari, necessarium pu Erat vero tantum scenica simulatio, ad præstan dum Joanni pro auri acceptione composita: sic enim nuntiavit nobis, qui huc venit, admiran dissimus judex, qui et præsens Constantinopoli fuit, et unumquodque eorum quæ gesta sunt, novit quippe cujus erat causa. Sacra quidem contra nos data est plena sed per omnia magnificentissimus Taurus præfectus hoc cognoscens, et sicut revera divino aliquo impetu motus, illam quidem pu blicari non sinit. Intrans vero ad principem, fu turas ex hoc eversiones obtestatus est urbium, et aperte dixit, quod qualis est Thracia, talis et Cilicia erit, quæ pene sola remansit ad tributa solvenda, si hoc impleri permiserit. Et sic vacare sacram modis omnibus fecit. Hinc jam Domitianus, quasi mercedes recepti restituens, primum, quia aliud quod ageret, non invenit, decanum Joanni “ direxit, jactitans quidem quod retinuerit sacram interimque si non parueritis, ut ait, his quæ ab eo scripta sunt dirigendam. Qui etiam suadet, ut absque ulla dilatione Joannis amplectamur com munionem. Quem quia et venturum didicimus ad tuam sanctitatem, hæc ei innotescere festinavimus, ut noveris quomodo cum eis agas, Deo amicissime domine mi. Direximus vero et rescriptum eorum quæ a Domitiano ad Deo amicissimum episcopum Helladium scripta sunt, et eorum quæ ab eodem Deo amicissimo episcopo Helladio scripta sunt no bis. Ex quibus magis, quæ a nobis dicta sunt, intelligere poteris. Et quod vir ipse despiciendus omnino sit, illa ad decipiendum excolens, quæ olim divino nutu repulsa sunt. Quæ etiam, si prævaluissent, nullatenus nobis perhonoranda es sent imperatoris præcepta terreni contra cœlestis et sempiterni Regis. Epistola, inquit, vel Hypomnesticum magnificentissimi quæstoris ad episcopum Tarsi Helladium, hortans eum Antiocheno adjungi. Omnem bonorum affluentiam tuæ sanctitati ades se perfectam integre sciens, non leniter affligor, 780 ea quæ nunc aguntur, considerans, amator pacis Ecclesiarum, et hanc votis et opere sanctis simam inconcussamque conservans. Quomodo eam nuper minime amplectaris, mihi valde mirabile 17 Procli. * Præf. Præt. atque. Ita lacunam quæ h. 1. erat, explevit Baluzius, provocans ad aliquot leges in codice Theodosiano obvias, quæ inscribuntur Tauro præfecto prætorio et patricio. 56 M. ei. Qui factus est episcopus CP. anno 434, ut colligitur ex Socrate 1. VII, c. 40. Vide infra cap. 145. B. 58 M. eum. accommode. Id est, placide, benevole. B. 60 velociter. Vide Socratem, 1. c. B. 61 Meletii episcopi. Mopsuesteni. G. Joanne. Episcopo Antiocheno, quem exosum habebant Orientales propter pacem factam cum Cyrillo Alexandrino. B. decanum. Palatinum ministerianum adhærentem famulationibus imperatoris. B. "Joanni. Puto reponendum esse Helladio, propter ea quæ supra ac paulo post dicuntur. Quam conjecturam confirmat etiam sequens epistola. B.

videtur. Sed et si quis concedat, quod si unus indubitabiliter obedire. Dignare igitur hæc eadem homo his quæ justa sunt, non fruatur, et pro meliore utilitate multorum quod uni est utile, omittatur, tolerabilis hujusmodi sit compensatio; quando vero nec illi nocetur qui sibi noceri putat, imo e diverso ipse aliis nocet, quomodo non quod multis est utile, sanctitas tua consuere lucratur? Scit enim sanctitas tua, quod bene de aliis dicens in ipso, quod est principale, commisit; et sibi met ipsi reputare debet, quod a potestate dejectus est 68 Et hæc melius a me novit sanctitas tua. Rogo igitur ne, ut dixi, multipliciter noceamus, con fusionem quidem multitudini inferentes, et civi tatibus indisciplinationem et inoptandorum multis pessimorum provisores efficiamini. Ut acceleret continuo cum Deo amicissimo et sanctissimo Joanne episcopo inire colloquium, et ut amplecti tua san clitas ejus pacem communionemque festinet una cum cæteris episcopis primæ et secundæ provin ciæ Cilicum. Sciat enim divina virtus, quod de cretum divinum completum subscriptumque, etiam promulgandum, hujus rei gratia interim retinui, quod spem suavem mihi ipsi dictaverim, quod meis hortatibus, quin potius ipsi veritati, tua sanctitas acquiescat, et corrigat quæ contristant. Quæso igitur religiositatem tuam, ut celeriter id fieri jubeas, ne, dum divinæ litteræ editæ fuerint, correctio desperetur. Et quidem certum est quod in nullo noceatur sanctitati tuæ, eui nunc potius valde nocetur, eo quod utilitates multorum pro prias reputet, et similiter plurimorum suas faciat læsiones. Sed et divinitas solet ab illis exigere rationes, quibus corrigenda commisit. Epistola, inquit, Joannis episcopi Antiocheni ad Deo ami cissimum episcopum Alexandrum, per quam indicavit, quod præcepit imperator, ut nullus Orientalium episco porum Constantinopolim proficisceretur. Placuit piissimo et amico Christi imperatori nostro præcipere, at nullus Deo amicissimorum episcopo rum nunc ad ejus comitatum fatigetur, sed unus quisque in sua persistat Ecclesia. Hæc nota per me fieri vestræ religiositati prospexit. Quia igitur nec justum, nec absque periculo esse arbitramur, quæ nuper nobis præcepta reticere, manifestamus vo bis oportere omnibus parere præceptis, et vestrum quemque quiescere, foventem Ecclesiam suam quia sanctum est pio imperatori et amico Christi nota facere his qui sub tua religiositate sunt, 781 Deo amicissimis episcopis. Causam vero post paululum cognoscet religiositas tua. Omnem, quæ tecum est, fraternitatem plurimum saluta. Epistola, inquit, Alexandri episcopi in personam magi4 striani, qui præfatas attulerat litteras. Epistolam mihi reddebat admirabilitas tua An tiocheni “: quam non suscepi propter aliquas ecclesiasticas quæstiones. Lecta vero mihi est a bonitate tua. Et ut hoc possis ostendere, hanc epistolam feci ad tuam nobilitatem, declarans quod in his, quæ præcepta sunt a piissimo et amico Christi imperatore nostro, permaneam, ut nec fa tiger nunc ad ejus pium comitatum, et in mea Ecclesia persistam, orationes faciens pro ejus im perio. Notarius vero, qui mecum est, accepit ejus. exemplar. Irenæus ait Et hæc epistola Theodoreti ad Meletium Neocæsareæ de his quæ Joannes in diversis civibus 67 inique com. misit. Memor sum eorum, quæ mihi locuta est in Hie rapoli religiositas tua, quando mihi Antiocheni in tentionem nuntiasti, dicens quod pacem desideraret, promittens nihil unquam, quod nos contristaret, se esse facturum. Vide igitur, Deo amicissime, sacra mentorum veritatem. Vide vineæ Nabuthæ direptio nem, et injustas contra legem ordinationes. Vide transgressionem canonum, et divinarum legum despectum. Quæ ei concedit regula, ut in aliena parochia consecret? Imo quæ non hanc injusti tiam vetat? Non ei suffecit illicite ordinare; sed et adjecit alteram impietatem, ut talibus viris com mitteret sacerdotium. Et Marinianum Deo amabilitas tua plus omnibus novit, et de Athanasio clare audis. Unde cognoscat religiositas tua, quod a communione talia præsumentis nos ipsos abscidi mus, timentes judicium Dei. Similiter vero et 782 eorum, qui has consecrationes iniquas susci piunt, communionem vitamus. Hæc vero in præ senti scribere sum coactus, memor quæ tuæ sit charitas sanctitatis, et volens ut in omnibus emi nens nulla reprehensione maculeris. Omnem, quæ tecum est, fraternitatem ego et qui mecum sunt salutamus. dejectus. Edit. prior, detectus. Sequimur correctionem Baluzii. 66 Antioch. Id est, Joannis episcopi Antiocheni, qui superioris epistolæ exemplar per magistrianum miserat ad Alexandrum episcopum Hiera politanum, ut reor. B. " M. vicibus. 8 in aliena paroch. Hinc recte collegit Lupus, Joannem episcopum Antiochenum præsumpsisse episcoporum ordinationes in provincia Euphratesia, haud dubie contra ca nones, qui singulas provincias suis permiserunt metropolitanis. Attamen Innocentius papa scribens ad Alexandrum episcopum Antiochenum, ei concesserat, ut vicinos episeopos alterius provinciæ conse crare ipse posset. Quam auctoritatem secutus Joannes Marinianum quemdam et Athanasium consecravit episcopos in Euphratesia, in locis nimirum eorum qui subscribere nolebant in damnationem Nestorii et suscipere pacem quæ inter Joannem et Cyrillum constituta fuerat. Hi videntur fuisse Abbibus Dolichii et Acilinus Barbalissi. Vid. capp. 133, 134, 156 et 190. Et Athanasius quidem ordinatus est in loco Abibbi, ut docet in capite 133 Theodoretus., Marinianus vero, ut arbitror, in loco Acilini. Vide et capp. 149, 165. B.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. Idem Irenæus inquit Per omnia Deo amicissimis et sanctissimis episco pis Syriæ, et Ciliciæ primæ ac secundæ, et secundæ Cappadocia, Alexander, Theodoretus, Heliades, Ab bibus, Maras, David, Acilinus, in Domino gaudere. Propheta quidem Jeremias, unius civitatis in cendium et hominum captivitatem lugens, fontem petebat lacrymarum, solitudinis ultimum require bat, et lamentationes conscripsit, ut angustiam, qua intus urebatur, efferret per lamentationem, quasi per fumi evaporationem. Nos vero Ecclesiæ Dei oppugnationem, sanctorumque ulterius prodi tionem ac sacerdotii corruptionem lugentes, vos, o compastores, ad lamentationum participationem vocamus: non ut ignorantes doceamus, neque ut lætos perducamus ad luctum; sed ut luctus com munione vel parva quædam consolatio acquiratur. Novit enim sanctitas vestra, quæ inique atque illicite vel sint facta, vel fiant: illam, quæ præter omnium episcoporum Orientalium voluntatem ad Alexandriam est directa, legationem; illam quæ tyrannice, et non ecclesiastice ab eo facta est, damnationis, ut putavit, solutionem ". Dum paulo minus ducenti in " Ægyptii damnationem consen serunt, duos aut tres in communionem tyrannidis assumens, et omnes alios respuens, hunc quident, sicut ✶ suspicatus est, solvit, illum vero, qui neque judicatus est neque præter apostolicam doctri nam quodcunque prædicat, sed vestigia paterna secutus est, id est, Deo amicissimum et sanctis simum episcopum Nestorium crudeliter et latro cinaliter interemit ", non accipiens in mente oculum cuncta cernentem, 783 non futurum judicium metuens, non continuis conscientiæ sa gittis arctatus, non homines miseratus quos vul nerant ista, non scripta pro illo viro retinens testi timonia, quæ ubique transmisit, ante paululum quidem quam synodus fieret, Galatas et Cappa doces suadens, quod ille vir esset orthodoxus in synodo autem ubique terra marique epistolas dirigens, et accusans impietatem iniquitatemque commissam. ▲ gestis, silentium nunc usque tenuimus, aliquam mutationem horum tristium sustinentes, et Eccle siæ tranquillitatem videre cupientes. Dum certe pene per singulos dies plurimis, imo cunctis mur murantibus audiamus, quod potestas sacerdotii, quæ divinum munus est, sit facta venalis; et qui gratis acceperunt, et gratis dare præcepti sunt, quæ divina sunt pecuniis vendunt. Et filii Sionis pretio si, dum præ sole fulgere debuerunt, ut vasa testa cea facti sunt, opera manuum figuli. Quod vero est deterius omnium pessimorum, dum contra leges or dinet, ipsam iniquitatem nec celare contentus, divi nis rebus insultat, et pompam de sanctis mysteriis ducit. Mox post ipsas ordinationes de ordinatorum vita triumphans, et talia dicens, quæ etiam his qui sæculariter vivunt, curam tamen adhibent castita ti", abominanda et exsecrabilia sunt: nedum di xerim illis viris, quorum propositum est castitatem sanctitatemque docere. Unde jam taciturnitatem putantes non impune constare, ab ejus quidem com munione separavimus nosmetipsos, futurum judi cium metuentes. Vos autem qui præsidetis Ecclesiis, et ovium Do mini estis boni pastores, rogamus ut oves Domini vindicetis, quæ tam nimie corrumpuntur, et tanta pestilentia devastantur; et non despiciatis, dum conculcentur apostolicæ leges, et violentur Patrum decreta; sed rememoremini doctrinam beati Pauli. Corinthiis enim scribens ait: Si quis fratrum xo minatur aut fornicator, aut avarus, aut idolis ser viens, aut contumax, aut ebriosus, aut rapax, cum hujusmodi nec cibum sumere©. In præsenti autem non una species præfatorum, sed omnis simul malo rum cuneus per hunc se ingessit Ecclesiis. Unde oportet sanctitatem vestram, quæ illud terribile judicium novit, non despicere Ecclesias Dei, quæ in tanta sunt tempestate, et periclitantur commune sustinere naufragium; sed vindicare tota virtute, et impetus voluminum frangere, et crescentem ne quitiam sistere, quæ et universos desiderat ob tinere, 784 et pestilentia sui omnia certat implere. Ego vero Alexander, qui vestram sanctitatem sa luto, ultra annum" jam, sicut nostis, habeo, quod post adventum Pauli memetipsum ab Antiocheni Omnibus his exclusis, non solum iniquam et inju- communione sejunxi. stam damnationem suscepit, sed anathematizavit Religiositatem vestram, et eos qui cum ea sunt, doctrinam ejus orthodoxam. Verumtamen et his nos, et qui nobiscum sunt, plurimum salutamus. © I Cor. v, 11. "legat. Quando Paulus Emesenus a Joanne Antiocheno missus est ad Cyrillum Alexandrinum pro pace componenda. B. 70 solutionem. Cum Joannes Cyrillum in suam admisit communionem, insuper habita depositione ejus decreta ab episcopis Orientalibus. B. Ægyptii. Cyrilli Alexandrini, quem Joannes et alii Orientales fere triginta deposuerant, ut supra legitur. Quod autem istic et infra (cap. 149) paulo minus ducenti in damnationem Ægyptii consensisse dicuntur, ita interpretatur Lupus, ut eam post synodum suis subscriptionibus aut consensu firmaverint plerique Orientalium. B. 7 Neque judicatus. Judicatus sane fuerat Nestorius in synodo Ephesina. Verum quia Orientales damnationem illam contendebant factam esse non servato juris ordine, præsertim quia Joannes Antiochenus non fuerat exspectatus, ideo illam nullam fuisse censebant. Vide epistolam sequentem. B. 73 interemit. Damnavit. Sic enim Orientales de damna tione Nestorii palam loquebantur, ac si Cyrillus et alii hominem occidissent, ut patet etiam ex capp. 129 et 190. B. 1 castitati. Dictum istud adversus Athanasium, qui turpiter vivens deprehensus est in urbe Theodoreti, ut ipse ait in cap. 133. Vide et cap. 135. B. 73 ultra annum. Hinc tempus agnoscitur, quo scripta hæc epistola est. G. Scilicet sub initium anni 434.

Domino ***, inquit, meo, per omnia Deo amicis simo patri, atque sanctissimo Alexandro", Theo doreto, Heliadi 78, Abbibo", Maræ *, Davidi, Aci lino, Helladius, Matronianus 83, Cyrillus, Zeno bius, in Domino gaudere. Dolenda et intolerabilia quidem, quæ a vestra nobis nuper scripta sunt sanctitate, o religiosis simi; non autem nova, nec aliena a confusione præsentium temporum, et ab his quæ ex illo præ sumpta sunt tempore, quo vel in Epheso, vel post hæc inconvenienter ac pessime in canonum con tumeliam gesta sunt: quæ per ordinem recordati, et ingemiscentes a profundo, tractavimus apud nos communem Deo amicissimorum episcoporum syn odum congregare, ac litteras synodicas vestræ Deo amabilitati destinare. Sed possibile non fuit, probiben tibus, ut videtis, diebus, eo quod Paschæ festivitas instet. Nos qui in metropoli sumus inventi, et Deo favente unam sententiam novimus esse cunctorum, sicut ex persona communi hoc tantum vestræ Deo amabilitati rescribimus, quia oportet ad cunctorum Dominum deprecanduma nos ferventius erigi, quia nec est possibile, sicut ipsi quoque fatemini, Deo amicissimi, aliunde operiri tantorum malorum so lutionem licet enim propter nostrorum multitu dinem peccatorum deteriora firmentur, et augeatur apud eos qui sic volunt, contumelia* regularum; sed si voluerit Deus, sola voluntate placabit multiplicem et importabilem diabolicarum magnitudinem tem pestatum. Et hæc scribimus, non quasi sanctitas vestra monitis nostris indigeat, sed quia nimia difficultate temporum desperamus; et quod tanta et talia, qua audivimus, mala fieri permittantur: quæ tamen 785 Deus suæ benignitatis more potens est amo vere, et præstare suis Ecclesiis celerem pacem. Orate pro nobis, Deo amicissimi, et omnem, quæ vobiscum fraternitatem, ex nobis, et eis qui nobis cum sunt, plurimum salutate. Dominis 86, inquit, meis, et per omnia Deo ami cissimis et sanctissimis episcopis, Alexandro, Theo doreto, Heliadi, Abbibo, Maræ, Davidi, Acilino, Hermogenes, Meletius, Hesychius, Heliodorus, in Domino gaudere. Nos quidem, ex quo iniquitates commissæ sunt contra sanctarum Dei Ecclesiarum decreta, ex tunc lugemus, et sumus in multo dolore. Nunc autem sanctitatis vestræ suscipientes epistolam, et quæ sunt facta noscentes, alterius tristitiæ augmenta sus cepimus, cogitantes quod per omnia ecclesiastica decreta calcentur. Oportebat vero et sanctitatem vestram, quia id quod docet, omittunt, et super pec cata sua majores adinveniunt injustitias, per singuloş dies esse attentos in causa, et celerrime ordinare, et non protrahere tempus, ut illi nocentes faciant quæ fecerunt. De communione enim arbitramur me minisse sanctitatem vestram, quia rescripsimus religiositati vestræ et anno præterito, indicantes vobis hoc ipsum, quod nos separassemus ab eis usque adeo, ut non quiescant per singulos dies, in quibus possunt, debellare nos. Sed qui pugnat pro injustitiam patientibus Deus, ipse per orationes vestras, quod expedit sanctis ejus Ecclesiis, celeriter faciat, et det nobis de reliquo a malis requiescere. Et nunc vero id ipsum rescribimus, acquiescentes eis quæ vestræ visa sunt sanctitati. Religiositatem vestram, et eos qui cum ea sunt, plurimum saluta mus. Epistola, inquit, Alexandri episcopi Apames ad Deo amicissimum Alexandrum 87 episcopum, quam rescripsit rogans, ut ubi possibile est, convenirent ad deliberan dum de his quæ geruntur, quid fieri oporteret. Volebam tuæ colloqui sanctitati, et de his quæ aguntur conferre. Quod non nunc prius deliberare concepi, sed olim; et diversis impedimentis revoca tus sum. Aliquando quidem ab instante corporali infirmitate, cujus adhuc reliquias fero; nonnun quam vero ex causis, quæ nos coarctant. Quia igitur nec me illuc modo, nec tuam sanctitatem huc venire sancti dies 88 permittunt, dignare in itineris medio, in aliquo monasterio, aut vico, ubi tibi placuerit, fatigari, et colloqui nobis. Hoc 786 enim et mihi, et tuæ expedit sanctitati. Et, sicut coram Domino dico, nisi præsens sanctus dies officeret, non me illuc venire pigeret. Si igitur hoc fieri approbas, dignare innotescere mihi, et ubi et quando aderis, ut eadem die concurramus. Epistola, inquit, Theodoreli episcopi ad magnificentissi mum magistrum militum " scripta de his.. Quanticunque divinæ agnitionis lumine digni 80 Mara, 76 Domino, etc. Responsoria est ad epistolam superiorem. Legendum autem est Dominis meis-amicissi mis Patribus atque sanctissimis. B. "Alex. Episcopo Hierapolitano, Euphratesiæ metropolitano. B. Heliadi. Zeugmatensi, in eadem provincia. B. 19 Abbibo. Dolichii in eadem Euphratesia. B. 8 Hellad. Tarsi Cilicia Davidi. Episcopis Euphratesiæ. B. 81 Acilino. Barbalissi in Euphratesia. P. metropolitanus episcopus. 83 Matron. Is ipse, ut opinor, qui concilio Chalcedonensi interfuit cum aliis episcopis provinciæ Ciliciæ primæ, ubi vocatur episcopus Pompelopolitanus. B. Cyrill. Episcopus Adanorum in eadem Cilicia prima. Vide capp. 7, 13, 28. B. 85 Zenob. Episcopus Zephyrii in cadem Cilicia prima. Vide cap. 190. B. 8 Dominis. Epistola est episcoporum Cilicia secundæ, ut patet ex nominibus Meleti episcopi Mopsuesteni et Hesychii Castabalorum. B. 81 Alex. Hierapolitanum, unum ex præcipuis Nestorii defensoribus. B. 88 sancti dies. Id est, Paschæ, ut recte observatum est a Lupo. B. 19 mag. mil. Dionysium, ut opinor. Vid. capp. 142, 43, 77, 81. B.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. tellectum, sicut mentiuntur, se excusare tentantes. Et cognoscet hoc magnificentia tua ex litteris, quæ ad nos ab eo sunt scriptæ, cujus vestræ magnitudinį paria destinavi, ut ex eis agnoscatis impietatis quæ in illo præsumpta est magnitudinem. Nonne per quam optime a communione eorum nos ipsos absci dimus? sed justi judicis judicium formidantes. facti sumus, et illius radii nitorem suscepimus, dedit", neque delirus est factus, et perdidit in credimus et esse Deum, et humana intendere, et sapienter omnem gubernare creaturam: quippe quam produxit, et cui esse donavit. Cernens igitur atque conspiciens eam, utique bonis gaudet ope ribus; iniquitatem vero, et alia malignitatis studia respuit. Dum vero abominetur ista, et illa recipiat, omnino utique justas retributiones metitur operariis horum et neque dignitatem, neque divitias, neque potentatum, neque aliquid horum quæ in hac vita præclara sunt, judicat computanda, sed mentis fru ctus, et cogitationum partus, et rerum discutit actiones. Eos autem quibus majores dispensationes commisit, majores exigit ultiones inquit enim Scriptura divina: Potentes potenter tormenta patien turª. Et: Cui multum est datum, multum ab eo et exigent *. Et: Omnia nuda et aperta sunt coram eo'. Et Omnes astabimus tribunali Christi, ut recipiat anusquisque per corpus qualia egit, seu bonum, sive malum. Et beatus David clamat ad Deum: Tu reddes singulis secundum opera eorum ↳. Quia ergo hanc habes, optime, fidem, et in ter minis ac legibus Scripturæ divinitus inspiratæ per manere desideras, et magnam illam, terribilem, desiderabilemque Salvatoris nostri præsentiam sus tines, in qua retributiones quisque secundum suam vitam conversationemque recipiet; noli, oro, de ceptoribus credere, nec facilem præbeas aurem tentantibus fallere. Sed fortissimo Jobo crede, di centi: Auris verba dijudicat, gustus autem cibos de gustat; in multo vero tempore sapientia invenitur, et in longa vita disciplina¹; et ab eis, qui nos calum niari et accusare pertentant, exige ultionem. Si un quam in vico ecclesiastico agrestium multitudinem congregantes armavimus; si operariis curatoribus ve præcepimus reditus non præstare præpositis; si aliquid eorum, quæ ad eos pertinent, retinuimus dum certe multa millia injustitiarum nobis ab eis irrogata ferremus. Grandem siqui lem contra nos multitudinem conª gregantes, 787 incendere minabantur sanctorum, bonorumque victorum, et athletarum Christi, Cos mæ et Damiani” basilicam: et quod minabantur, forsan opere perpetrassent, nisi occursum nostrum reverita multitudo fugisset. Expetat ab eis ultionem magnificentia tua pro impietate commissa in sanctis simum Abbibam episcopum", quem nobis ejece runt semivivum, nec vitæ finem in lectulo eum suscipere permittentes, qui nec libellos refutatorios Scimus namque subtiliter Athanasii" vitam. De prehensus est enim et apud nos in Xeneona”, tur piter vivens. Et vivunt adhuc ex eis, qui eum detexe runt multi, et testimonio digni. Sed et in regia urbe multos habet, qui conspexerunt ejus illecebras, præfectianos, magistrianos, et publicos civitatis, quorum testimonia in scripto nobis Chalcedone oblata, nos legimus, et qui eum consecravit illi cite. De Mariniano enim dicere superfluum puto, qui omnibus fere Antiochiæ habitatoribus parvo tempore factus est notus. Multi sunt canones, qui præcipiunt non debere episcopum consecrari, neque absque metropolitano suo 96, neque sine decreto suæ regionis episcoporum; sed ut aut cunctis præ sentibus ordinatio celebretur, aut illis solis absen tibus, qui vel propter infirmitatem, vel propter alias necessarias occupationes abfuerint, et per scripta consentiunt, ut Christi gregum pastores cum concor dia consecrentur ac pace. Si quis vero his omissis fuerit ordinatus, hujus modi ordinationem infirmam reprobamque esse dixerunt. Contra legem vero agentes, et in aliena provincia ordinantes, et ipsos canones deponi præ cipiunt. Hæ nos leges, ab illis transgressæ, ab ini quitatis auctorum communione recedere compule runt. Non enim discordiæ et rixæ servivimus, sicut tua suspicata est magnitudo, nec perturbationibus delectamur et turbis; sed omnia eligimus pati, quam calcari ecclesiasticas sanctiones. Idcirco il lum alium Absalon 788 contra patrem reunivimus oblatrantem, atque ab eo accepimus juramentum, quod Dolichiensium non invaderet civitatem, adhuc illo superstite, qui eum presbyterum dispensatorem que constituit, commisitque ei sacras pecunias, et continuo dimisimus eum. Qui jurans decem millibus sacramentis, non per scripta solum, sed etiam sine scriptis sub testium præsentia plurimorum, moxque impietatem tantam despiciens, et nec patris senectam miseratus, nec communionem mensæ formidans, nec naturam re veritus, tanquam tyrannus Dolichium comprehen Job xi, 11, 12. d Sap. vi, 9. • Luc. XII, 48. Hebr. iv, 13. H Cor. v, 10. h Psal. 90 Cosma et Damiani. Joannes Moschus in capite 127 Prati spiritualis mentionem facit basilica SS. Cosma et Damiani in Palæstina sitæ. B. Dolichii in provincia Euphratesia. Vide infra cap. 190. B. ** lib. refutat. Id est, libellos, quibus renuntiabat dignitati suæ, post quos alius episcopus ordinatus est in ecclesia Dolichii, tanquam vacante. Vide cap. seq. B. "Athan. Qui superordinatus est Abbibo. Vide supra, cap. 128 et 165. Erat autem presbyter et oeconomus ecclesiæ Dolichii. B. in Xeneona, Id est in hospitio. B. 95 qui illicite. Id est Joannes Antiochenus. Hunc enim simul cum Theodoreto fuisse Chalcedone, ostendunt gesta Ephesini concilii. B. 96 absque metrovolit. Respicit ad canonem quartum synodi Nicænæ, et ad canonem 19 Antiochenæ. B.

quam volens ab hoc episcopatu recedam, et violen ter expulsus silere non patiar: sed vestra nihilo minus sanctitate pro me suis orationibus concer tante, non me pigebit, ut spero, nec subire itine ris longitudinem, nec ad plurium concurrere epi scoporum concilium. Talia enim sustinui pacis tempore, qualia nullus, dum contra pietatem facere cogeretur, sustinuisse monstratur. Nullum igitur locum apud vestram religiositatem illorum falsitas habeat, qui excusant excusationes in peccatis. Et nunc quidem dicunt, quod a me defuncto ad alte rius ordinationem perducti sint; nunc autem quod a me fuerint dati libelli, per quos episcopatus repu diaverim curam. dit. Propter hæc adversum nos pugna surrexit, et libellos refutatorios Antiocheno direxi, neque un nos illam equorum phalangem cum voluptate susce pimus, et vituperationem quæ variis præceptis est posita menores Domini legum, qui dixit: Beati eritis, cum exprobraverint vos, et persecuti vos fue rint, et dixerint omne verbum malum contra vos, mentientes propter me. Gaudete et exsultate, quoniam merces vestra multa est in cœlo i. Et iterum: Si mun dus vos odit, scitote quod et me priorem vobis odio habuerit. Si de mundo fuissetis, mundus quod suum erat, diligeret. Quia vero de mundo non estis, sed ego elegi vos de mundo, ideo odit vos mundus. Sed et beatus Paulus consolatur nos, dicens: Omnes qui vo lunt pie vivere in Christo Jesu, persecutionem patien tur: mali autem homines et seductores proficient in pejus, errantes, et in errorem mittentes¹. Et propter hæc quidem delectamur, dum con tumeliam vel irrisiones patimur, et tam fortiter ac pessime impugnamur. Dum vero recordamur, quod vir pius”, fide ornatus, habens charitatis maximam curam, resurrectionem judiclumque ex spectans, et justam retributionem sustinens, nequid quam contra nos tale iter assumpserit, et publice in nos proposuerit contumelias, et Deo amicissimos circitores ** injuste trahi præceperit, dolemus animo, et magnis tribulationibus vulneramur. Ait enim magnus David: Si inimicus meus exprobrassel mihi, supportarem utique: et si hic qui odit me super me magna locutus fuisset, absconderem me utique ab eo™. Unde injuriam quidem fortiter sustinemus, et Do mino supplicamus veniam dare peccatis. Didicimus namque a divinissimo Paulo dicere: Injuriam sus tinentes, benedicimus. Dum persecutionem patimur, toleramus; dum maledicimur, supplicamus. Sicut purgamenta mundi facti sumus, omnium replynu usque nuncª. Rogamus vero magnificentiam vestram non facile credere his quæ dicuntur, nec abrupte adversum nos acccusationes excipere, sed subtiliter 789 quærere veritatem. Sic enim et placabis om nium Dominum, et fructus gloriæ carpes apud ho mines universos. Libellus reverendissimis et Deo amicissimis episcopis, Alexandro, Theodoreto, Maræ, Davidi, Acilino, ab Abbibo episcopo Dolichii missus, per quem indicavit quæ ab Antiocheno inique commissa sunt. Pervenit ad me, quod apertam contra sacerdotii culmen tyrannidem, et suam coram cunctis me tuentes infamiam, qui me ab urbe mea pepulerunt, opinionem falsam ubique seminaverint, quod non prius in Dolichio episcopum fecerint, quam refuta torios a me libellos acciperent. Innotesco igitur vobis, per orationes vestras jurans, quia neque Epistola, inquit idem, Deo amicissimi episcopi Alexandri, Theodoreti, Abbibi, Heliadis, Maræ, Davidis, Aciliui, Euphratesiæ provinciæ episcoporum, ad Augustas " quibus scripserunt innotescentes quæ ab Antiocheno diversis vicibus in eos commissa sunt. Deus pietate ornavit imperium vestrum: unde et diutissime permansit, ac permanebit ipse enim vos protegit: et hoc sæpius per ipsas res docuit imperium vestrum. Defendite igitur et vos, o amicæ Christi, ejus quæ oppugnatur Ecclesiam: non quod indigeat manus humanæ solatio, sed ut vobis ipsis insenescibiles et æternas procuretis coronas. Quæ autem sit pugna, hoc in brevi edocebimus. Venimus ecclesiasticas quæstiones. Sed nec judicio facto, ad Ephesum pridem propter eas, quæ natæ sunt, nec inquisitione, nec conflictu, neque colloquio, quidam quidem deposuerunt sanctissimum episco pum Nestorium; quidam vero contradixerunt de positioni, injustam cam iniquamque dicentes: quo rum unus fuit et Antiochensium præsul, sicut et vestra pietas novit. Et multa quidem certamina pro eo fecit Ephesi: 790 ac plurima Chalcedone in consistorio, et coram piissimo et amico Christi imperatore nostro, orthodoxum nominans eumdem virum, et ipsam depositionem de iniquitate accu sans. Sed postquam rediit inde, et dejectionen suscepit, et anathematizavit dogma veritatis. Adje cit vero his et alteram iniquitatem, bis quoque pe jerem. Eos enim, qui communicare sibi in hoc ho micidio et impietate noluerunt, e diverso impugnat. Unde et contra nostram provinciam oblatravit, et contra sanctorum Patrum regulas duos episcopos ordinavit, abominabiles viros atque perversos, et totius operatores lasciviæ. Pervasit vero et mar tyrium sancti et boni victoris Sergii martyris, quod sub Hierapolitana erat Ecclesia, et noviter illic contra morem ordinavit episcopum, cujus nec latet j Matth. v, 11, 12. k Joan. xv, 18, 19. ↑ II Tim. 111, 12, 13. ■ Psal. Liv, 13. I Cor. iv, 13. 97 vir pus. Magister militum, ad quem scripta est hæc epistola. B. 98 circitores. Puto hic agi de episco pis injuriam passis..B. ad Augustas. Puicherfam et Marinam, ut quidem remur, Theodosii sorores. 1 duos episcopos. Marinianum Barbalissi et Athanasium Dolichiensem. Vid. supra, cap. 153. B.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA quod divinum est, et conversionis obumbrationem mi nime suffert. Et reliqua. His vero adjecit: Quia omnis passionis insusceptibilis est secundum propriam natu ram. Et superinduxit: Quia passus est Christus, et Dominus, et unigenitus Filius Dei carne. Quæ dicens conclusionem delusit. Et magis hoc omnibus subti lius sanctitas tua novit, sciens ejus impia dogmata quæ et per multas direxit provincias, antequam proficisceretur ad Ephesum per Cappadociam, et Galatiam, et omnem Orientem. Et omnes contra ipsa movit, quocunque conscribere potuit. Sed et post reditum ab Epheso per epistolam scribens sanctitas tua, ea quæ in Epheso facta sunt, admi randissimo et magnificentissimo Appiniano, duci miquitas, sed omnibus nota est. Ob hoc compulsi sionis insusceptibilis est Dei Sermo: impassibile est enim sumus Deo amicissimos clericos ac monachos desti mare cum præsentibus litteris, per quas vestram quæsumus pietatem, ne despiciatis Ecclesias Dei, sed edoceatis de his quæ contra nos fiunt, iniqui tatibus piissimum et amicum Christi principem nostrum; suadeatis vero, ut jubeat ejus imperium iniquas ordinationes vacare, episcopos vero nostræ provinciæ secundum sanctorum beatorumque Pa trum regulas ordinationes celebrare: basilicam vero sancti et boni victoris Sergii martyris, secun dum pristinum morem, sub ecclesia hujus esse metropolis, uti erat antequam et magnum id ipsum templum fabricatum est, et illi altissimi muri, et alia intra eamdem munitionem ædificia. Decet enim sanctitatem vestram, et banc iniquitatem remo- Mesopotamiæ, integerrime abominabilem capitulo❤ vere, et sanctorum beatissimorumque Patrum re gulas roborare, quorum orationibus vestrum muni tur imperium. Epistola Alexandri episcopi, respondentis super his Joanni archiepiscopo. Sapientissimo Salomone determinante per divi nam gratiam contraria tempora, et dicente: Tempus fendi, et tempus ridendi °, arbitror tempus præ sens non infantilis ludi, sed esse lacrymarum et gemitoum, et multorum luctuum. Quis enim non lamentetur legens impii Cyrilli capitula, et reliqua illa conscripta, quæ conveniunt eis, et hanc, quam nunc ad dominum meum sanctissimum et Deo ami cissimum episcopum Acacium scripsit, epistolam * (cujus proœmium sic se quodammodo habet: De centem se etiam nunc, inquit, curam suscepit sancti tas tua, videns cum omni instantia et fortitudine), his ipsis ubique utentem, tam in proœmiis, quam in finalibus? Per quæ et primogenitum ex mortuis factum fuisse Deum Verbum, et reviviscere 791 Deum Verbum, et conventum naturalem, et secun dum subsistentiam unitionem sustinere, et in unam naturam redactum evidentissime prædicavit. Et pro his decertat, tanquam pie se atque orthodoxe ha beant, et divinis Scripturis consona sint, ita ut nec unquam projicere hæc assumat, tanquam divinis quidem Scripturis consona; evertentia vero impia et polluta, juxta ipsum, Nestorii dogmata. Nec unquam nos aliter in communionem vel a se esse recipiendos, vel ab eis qui ei eadem sapiunt, excommunicationem fore solvendam, nisi et Nesto rium condemnaverimus et blasphema, sicut ipse dicit et impia ejus dogmata anathematizaverimus. Et in medio epistolæ, pollutas suas vocum novitates, et objectiones falsi nominis scientiæ, et tortuositates ostentans cogitationum suarum, scripsit ita: Quia inconvertibilis, inquit, et immutabilis, et omnis pas Eccle. II, 4. ⚫ epistolam, etc. Vide supra, cap. 56. rum conscriptorem, illiusque exposuit hæresin. Si igitur, sicut sanctissimo episcopo Acacio or thodoxa esse visa est epistola, sic etiam tuæ sancti tati, superfluam arbitror fatigationem domini mei Deo amicissimi episcopi Pauli ad Egyptium: tuæ enim sanctitatis epistolam, et Cyrilli ad sanctissi mum episcopum Acacium perlegens, cum pariter essent nobiscum et Deo amicissimi episcopi, et multi reverendissimi clerici, et eorum qui nostræ sunt civitatis, et eorum qui de provincia sunt, alio rumque multorum, nihil inveni, neque ego, neque qui erant præsentes, consonans quodcunque vel simile. At vero cognoscat sanctitas tua, quod im pius nunc his decipulis non utatur. Direxi primi anathematismi ejus interpretationem, ubi impium Apollinarium in fidem Patrum exponit, ad seductio nem utens dictis his: Quia neque fermentatio, ne que retemperatio, neque refusio substantiæ ejus ad carnem facta est. Posuit vero in ipsa interpreta tione: Quia et semen Abrahæ apprehendit, et simi liter nobis participatus est sanguine et carne. Et mox sceleratus et impius adjicit: Genitus est enim ex sancta Virgine secundum 792 carnem, et homo ap paruit secundum nos. Et possibile ést ei, qui timore Dei et reverentia interpretationem primi capituli legit, plurima invenire, in quibus et obumbrare videtur, et manifestissimam hæresin suam exponit, sicut et in multis suis conscriptis. Si igitur persistit in iisdem Ægyptius, et non negat quidem capitula, nec confitetur vero Christum, ex quo evangelizavit sanctæ Virgini angelus, Deum esse et hominem, eumdem sine dubio et filium hominis propter naturam, quæ est ex semine Abra hami et Davidis, et ipsum procul dubio Dominum David propter divinitatem, Deo Verbo templum a mortuis suscitante secundum sententiam Domini Christi, et in sæculum infinitum duas naturas in uno Filio, Domino et Christo, inconſuse et indivise co gnoscendas, nos nullam communionem cum eo habe

mus, neque cum his, qui communicent ei absque hac in vos intenti segnitiem deponimus. Exemplar enim confessione. Ut enim et prophetas, et apostolos, et evangelistas, et martyres taceam, nunc vel beatam Susannam sequi studeo, dicens: Sive enim hoc fe cero, non effugiam manus Ægyptii, et communican tium ei; omnia vero eligibilius est nobis sustinere ab imperatoribus et judicibus,et aliis hominibus, quam piam confessionem et sanam prodere fidem, vel si multa millia essent subsannantium nos. Unde episto lam supremam de causa proposita dirigens tuæ re ligiositati, manifestam rationem sentiat jam meam ego enim sanctissimum episcopum Nestorium scio in sermonibus suis ea, quæ prophetæ, et apostoli, et evangelistæ, prædicantem. Et oportebat obtu rare nos aures, proponente nobis impio Cyrillo, ut anathematizaremus dogmata ejus velut impia atque polluta. In Tarso³ quinque ex his deposuisti hære ticis et consonavimus vobis. Nunc autem pro mittit Cyrillus, quia si facti fuerimus hæretici, dabit nobis ipse communionem. Epistola, inquit, Dorothei metropolitani Mosiæ, ad Deo amicissimum Alexandrum episcopum Euphratesiæ, et Theodoretum. Pactionem, quæ pridem sub pacis simulatione non bene cum Ægyptio facta est, nunc clare de texit Proclus, qui in magna illa ordinatus est ³ ci vitate. Scripsit 793 enim contra nos litteras ca lumniis plenas, tam ad reverendissimum clerum, quam ad amicum Christi orthodoxum populum. Igitur ad integriorem præfatorum scriptorum com prehensionem compar epistolæ ejusdem propriis meis litteris junctum vestræ religiositati direxi, ut si vobis rectum videtur et utile, quo omnes nos ad magnam civitatem pariter concurramus, ut cum competenti in Deum fiducia colloquamur amico Christi imperatori pro orthodoxa fide, id minime negligamus. Notum vestræ facio sanctitati, ut mihi secundum Deum congaudeatis, quia reverendissi mus clerus, et amicus Christi orthodoxorum populus per dies in Domino provehuntur, concertantes evan gelicae fidei. Omnem, quæ vobiscum est, fraternitatem ego, et qui mecum sunt, plurimum salutamus. Epistola, inquit, Theodoreti episcopi ad Dorotheum Mosiæ metropolitam. Audientes vestram fortitudinem roboramur, et principale virtutis omnibus, qui imitari voluerint, vos certaminibus his præsidens proposuit Deus, ut per imitationem vestris insigniamur characteribus. Quia igitur multa vobis est apud Deum fiducia, sic ferventem illic nobis sustinentiam providete, et ora tionibus stabilite, ut firmi et in dogmatibus per sistamus, et claudamus oculos, ne sanguinis in justum judicium videamus, et claudamus aures nostras, ne audiamus, et cadamus in terram: his enim bonis ac talibus perfruemur, si vestras impe traverimus orationes. Epistola ", inquit, ejusdem ad amicum Christi Constanti nopolitanum orthodoxum populum, per quam eos hortatur ad patientiam, et circa dogmata contrariorum pœnitentiam declarat. Qui nauticæ arti dant studium, et in mari vivere deligunt, dum pessimis tempestatibus repugnant, a contrariis flatibus, sævis voluminibus oppugnantur, ac multa caligine detinentur, si subito eis ignis il luxerit, consolantur, et resumunt excusso terrore fiduciam, quæ eos meliora sperantes desperare non sinit. Tale aliquid etiam nos perpessi nunc sumus, vestræ Deo amabilitatis litteras perlegentes. Multam namque Ecclesiarum concussionem videntes, et tempestates et procellas undique cernentes illidi, et hinc volumen fervens et accrescens, et naufra gium minitans, et pinguem nebulam diffusam, et quæ sunt cominus, conspici non sinentem,' velut si igniculum subito quemdam, et introitum portus, vestras vidimus 794 litteras, et consolatione per fruimur, et fiduciam sumpsimus, et fortiter patimur impetus tempestatis, et puram sustinemus sereni tatem: Fidelis enim Deus est, qui non permittet nos tentari ultra virtutem; sed cum tentatione faciet et proventum, ut sustinere possimus P. Et falsitatem quidem convincere valeamus, veri tatem vero lucidius comprobare. Convicta siquidem nunc quoque est compositio falsitatis, et virtus ve ritatis ostensa. Ecce enim qui Salvatoris nostri Christi naturas impio sermone confuderant, et unam præsumpserant ejus prædicare naturam, et ut di vinitati passiones deputarentur, legem protulerant, et ob hoc sanctissimum et Deo amicissimum præ-. positum sacerdotum Dei Nestorium oppugnaverant, tanquam in eamo et freno maxillas confracti, et a sinistris ad dexteram tracti, didicere veritatem, et PI Cor. x, 13. in Tarso, etc. Supra cap. 66, memor eorum est quæ in Tarso et in Chalcedone et in Epheso facta sunt. Obscurum est, quod scriptor epistolæ ait, depositos ab Orientalibus apud Tarsum fuisse quinque ex illis hæreticis. Nam cum Tarsi adessent Orientales, quod fuit diu ante parem factam, alios velut hæreticos deponere non poterant præter Cyrillum et ejus sequaces. Cyrillum sane et Memnonem deposuerant apud Ephesum, reliquos excommunicaverant nisi resipiscerent. Difficultatem istam utcunque solvit epistola Me letii Mopsuesteni infra capp. 141, 174. B. quinque. Infra cap. 174 septem, quod est inelius. Vide cap. 141. B. ordinatus est. Anno 434, mense Aprili, ut docet Socrates lib. vit, cap. 40. G. ◉ magnam civil. Con stantinopoli. B. Epistola. Hane epistolam putat Lupus scriptam esse post priorem sancti Cyrilli epi stolam ad Acacium Berrhoensem, id est, nondum plene reddita Ecclesiae pace. B.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. contraria docent, illo ducatu retranentes ad veri- genter omnimodum honorem et affectum, cuncto tatem, quem pro veritate oppugnaverant: pro una enim natura duas nunc confitentur, et eos qui con temperationem vel confusionem dicunt, anathema tizant, et divinitatem Christi impassibilitate vene rantur, et carnis esse passiones docent, et evange lieas dividunt voces, et excelsas quidem Deoque dignas divinitati ascribunt, humiles vero humanitati coaptant. Tales enim nunc ab Ægypto allatæ sunt litteræ. Sed hi qui vix tandem veritatem dogmatis didi cerunt, et evangelicam regulam normamque edocti sunt, adhuc sunt malevoli hactenus circa illum qui eis horum doctor est factus, atque illum qui eos ab errore liberavit, et ad veritatem deduxit, ut impium et hostem et operibus et verbis impetere tentant; et latrando adversus eum satiari non volunt. Sed non superabunt veritatem, quia res firma est veritas ipse enim Christus est veritas. Et convicit quidem jam, sicut dixi, adversitates mendacii, et veritatis radium subindicavit, qui coronat veritatis ama tores: ostensurus vero est eam clarius, et falsita tein omnino disrumpet. Et discent qui usi sunt ea, quod sit Deus in cœlo, qui et ea quæ fiunt, conspi cit, et quæ dicuntur, audit, et ponit suis athletis certamina; et leones fame ac furore diffluentes mansuetudinem docet, et ignem sine mensura nu tritum, et nimis accensum, in auram roris immutat, et incensu magno istum fugacem salvum conservat; et in cisternam cæni cum propheta descendit; et qui illuc eum miserant, per bella captivos expellit; ipsum vero æneum murum et turrim robustam statuit barbarorum, qui ei præstat obsequium; et in bellis vero enitescere præstat, et per duos plerum que fideles multoties dena millia infidelium fugat. Et hujus rei testis est Jonathan et armiger ejus, qui soli contra alienigenas confidentes nutu divino universa alienigenarum millia 795 fugaverunt, et ab invicem fecere consumi. Sed deficiet me tempus narrantem Dei mei mirabilia, et ejus provi dentiam, quæ fit in nobis per singulos dies. Hæc igitur scientes, dilectissimi et Deo amicissimi fra tres, in eum præsumite, qui dixit: Confidite, ego vici mundum q. Etsi enim nos misericordia ejus sumus indigni, tamen propter Davidem servum suum et Hierosolymam, quam elegit, et procellas exstinguet, et tempestatem sistet, et in directum denuo ferri præcipiet Ecclesiæ navem. Sacra, inquit, a Joanne Antiochiæ impetrata tam contra Deo amicissimum et sanctissimum episcopum Hiera poleos Alexandrum, quam contra Helladium, et Maxi minum, et Theodoretum, Deo amicissimos episcopos. Ecclesiarum pacem, et hanc procurantium dili Joan. rum causam bonorum exsistere, ambiguum non est. Quia enim concordiæ et religionis viam intactam et immaculatam custodiunt, hujus rei gratia, bonore naximo ac præcipuo fruuntur affectu. Si qui au tem sub simulatione religionis putari custodes quæ runt, præcipui dogmatis corruptores rerum testi monio demonstrantur. Epistola, inquit, Meletii ad Neotherium comitem, qui eum per litteras fuerat exhortatus, et admonuerat, ut An tiocheno reconciliaretur. Ignorare videtur admirabilitas tua, quod nec pro pecuniis, nec pro possessionibus, neque pro ulla alia, quæ ad hanc vitam pertinet, causa sit hoc nostrum certamen. Neque ut placeamus hominibus, nunc usque perstitimus. Absit enim sic nos esse vesanos: qua enim sub præmii spe pro propria causa eligimus mori? Qua* utilitate sustinemus principum minas, distorsiones, seu eversiones, et prætensionem exsiliorum? Ut quid eorum, quæ hu mana sunt, prævaluit contra nos usque adeo, ut ob hoc adversum cunctos instituamus certamen? Et certe videmus eos, qui valde contentionibus stu deant, illatis sibi a majoribus violentiis cedere, etiam dum nolint. Unum tantummodo in rebus hu manis invictum est: Deo dedita conscientia, illi placita ex toto corde defendens. Recolit enim ſu turorum spes, et eam quæ sustinetur beatitudinem, et ad Deum confidentiam; et alia, quæ multo sunt universis hujus vitæ meliora, quanto per infinita secula porrigentur. Hinc homines universorum præsentium fiunt de spectores, sciendo quia etsi a præsenti vita solvan tur, succedit procul dubio beatitudo cœlestis, et cum Domino Christo regni consortium. Et idcirco non solum pro nihilo præsentia deputant quidam, sed et pro 796 summo beneficio habent, ut libe rentur ab eis, bene scientes quod futura obtinere non possint, nisi a præsentibus liberati. Neque nos igitur, per gratiam Dei, pro gratia vel inimicitiis cujuslibet hoc certamen inivimus, sed pro pia fidei confessione, pro conscientia Christo devota: pro pter quem pro nihilo ea, quæ in præsenti sunt sæ culo, deputamus. Et quod hæc non fingam, audi per partes cum brevitate, qua possibile est. Capi tula Cyrillus exposuit plena universis hæresibus, propter quæ universus perturbatus est orbis. Col Jecta est Ephesi synodus: advenit illuc et iste ab Antiochia. Et adjudicans tunc expositoris insa niam, deposuit eum cum toto orientali coneilio. Juravit coram principe: Etsi pœnituerit Cyrillus, Meletii. Mopsuesteni. G. ' iste ab Antiochia. Lupi conjecturam, Joannem Antiochenum a Meletio per contemptum ita designari, quia episcopi nomine eum indignum putaret, Baluzius probavit. Vid. capp. 145 et 93.

non ei restituo episcopatum, eo quod hæresiarcha sit ▲ factus. Et habemus exemplaria horum. Reversus est a Constantinopoli ad Orientem idem Antiochenus collegit rursus in Tarso 10 concilium. Scripsit synodicas litteras, in quibus et Cyrillum deposuit, et eos qui pro eo ascenderant Constanti nopolim: quorum manifesta sunt nomina. Ad ulti mum venit Aristolaus, accepit propositionem, ut anathematizaret Cyrillus ipsa capitula, et ea quæ male exposuerat universa, et esset rectæ fidei con fessione contentus. Suscipiens Cyrillus hanc condi tionem, per Aristolaum scripsit Acacio " Berrhoensi epistolam versuum plurimorum, aflirmans de capi tulis quod bene se haberent, et nunquam repelle rentur ab eo. Post hæc misit Antiochenus ad Cyril lum Paulum Emesenum, qui vadens, agensque illa quæ nunc dinumerare non possum, ad ultimum re portavit epistolam, quæ anathematismum capitulo rum nec per somnium contineret, minus vero dete riora capitulis in superficie prædicaret. Ex hac epi stola diffamabatur jam quasi Cyrillus de his, quæ conscripserat, pœniteret; et ab Antiocheno ita susceptus est. Hæc Cyrillus addiscens scribit Con stantinopolim quibusdam clericis suis, quod neque pœnituerit de his quæ conscripsit, neque omnino aliquid eorum, quæ exposuerat, moverit, sed neque rogans quemlibet ita receptus sit, sed potius e di verso ipse rogatus sit, et Antiochenum susceperit. Et horum omnium exemplaria detinemus. Hæc ipsa vero ad Melitinensem scripsit Acacium, quod nec submoverit aliquid eorum quæ a se expo sita sunt, neque ullum de reconciliatione rogaverit, quin potius e 797 diverso Antiochenum rogatus exceperit, ubi unam Filii post unitionem dixit esse naturam. Et ipse hujusmodi per totum mundum cla mat, et singulis vicibus asseverat, quod nec respue rit quæ ab eo sunt scripta, nec repellere patiatur usque ad mortem. Propterea nosmet ipsos ab An tiocheno sejunximus, eo quod Cyrillo sic exsistenti perverso post tanta succubuit, et per ipsam commu nionis cum eo unitatem semetipsum comparticipem ejus effecit: non propter aliquas quippe, quas nec habemus, inimicitias ad Joannem, sed propter conscientiam nostram, quæ Deo devincta est, quam non possumus pro humana decipere gratia, etsi multa millia nobis quis inferat mortis genera. Unde et magnopere agimus pro illa persona, eo quod Deo vincta sit conscientia nostra. Sed dicit, quod Cyril lus capitula illa respuerit. Ostendat ergo ejus epi stolam, nominatim anathematizantem illa capitula, et Nicænæ fidei confessione contentam. Sed non habet quod ostendat. Sed pro magno profert nobis epistolam, quæ tantum differt a capi tulis, quantum non per omnia sic aperte blasphe mat. Sed de hac nobis nullus est sermo. Verum si vult inter nos inimicitias solvi, persuadeat Cyrilio anathematizare per epistolam nominatim omnia quæ male exposuit, et Nicæna illa expositione bea torum Patrum esse contentum, sicut ea beatus ille Theodoretus dominus noster explanavit: ipse enim est verus illorum, quæ exposita sunt, intellectus. Aut si hæc non fecèrit, anathematizet * ipsum cum capitulis ejus: hæc ausus videlicet in communi cantes omnes, qui eadem, quæ Cyrillus, astruunt. Et soluta sunt omnia: nos enim per gratiam Domini Christi diligimus Ecclesiæ pacem. Diligimus vero ita, ut ea perfruamur devota Deo conscientia; non vero ut nosmet ipsos per illam gehennæ tradamus hoc enim non jam pax est, sed omnimoda extermi natio. Et nulla nobis alia remanebit adversitatis oc casio, nisi propter piam fidei confessionem. Alio quin omni sumus daninatione digni, et revera infelicissimi omnium, si propter viles occasiones, quæ sunt divina, turbamus. Rescriptum, inquit, publicatum, ut terminus eorum quæ scripta sunt ad magnificentissimum comitem et vicarium Titum a gloriosissimo magistro militiæ ", Dionysio. Quid de Helladio, et Maximino, et Alexandro, et Theodoreto, reverendissimis viris episcopis, defi niri censuerit imperialis clementia, ipsæ divinæ litteræ præfulgentes " tuam magnitudinem pote runt edocere. Quomodo vero et a nobis iidem sint commoniti, subjecta designat ". Unde diligentia 798 tua præceptum nostrum suscipiens elaboret; ut omni arte et subtilissima argutia perveniant ad effectum, quæ imperialis decrevit auctoritas. Nec enim parva gloria tua magnitudo fruetur, si celeri tatem tantæ causæ afferre valueris. Pertinet ad animarum nostrarum religionem. Pertinet, ut ita dixerim, ad cœlestis divinitatis curam præsentis qualitas causæ. Unde dum tuam magnificentiam et divinæ litteræ, et nostra auctoritas præparant; commoneat vero per dies ac-noctes orthodoxæ pie tatis reverendissimus cultus, tota urbana tranquil litate servata, absque ullo strepitu ac perturbatione, divinitus imperatis competens præbebis obsequium. Epistola, inquit, magnificentissimi Dionysii, magistri milk tum, quam scripsit ad unumquemque episcoporum, qui nominantur in Sacra, ut aut consentirent his quæ ab Antiocheno sunt gesta, et communicarent ei, aut ab ecclesiis et civitatibus exirent.. Invictus dominus non ignorat, quantum suo pro 10 inTarso.Habitum est illud concilium, ut arbitror, post reditum ab Epheso, a. 431. Vide capp. 66, 136 et 201. B. scr. Acucio. Vide supra, cap. 56. B. 18 scr. Const. Id est, Eulogio presbytero suo. B. mag. mil. Per Orientem, ut docet cap. 176. B. Præfulgentes. Hic locus confirmat sententiam Sirmiondi de principum rescriptis per provincias ita promulgari solitis ut præponerentur edictis judicum, non vero subjicerentur, ut putabat Salmasius. Vide Propempticum Sirmondi, lib. u, cap. 2. Vide etiam supra cap. I et infra 183 seqq. B. subjecta. Scilicet huic rescripto. Ea autem exstat in capite se quente. B.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. sit imperio cultus sinceri devotio, quantamque ▲ sime domine mi, quod talis curæ participes nos asci securitatem et illuminationem provinciis præparet fidelis investigatio cultus orthodoxi. Hinc utique et dignus efficitur impetrare, quidquid a propitia po scendum Deitate crediderit. Necesse est enim, ut prospere universa contingant, si Deo paruerit ea, quæ apud ipsum definita est, veritate. Motus igitur sanctitate congrua, dum cognovisset beatitudinem tuam Joanni Antiochenæ civitatis episcopo non adesse in sanctis, neque communicare in mysteriis adorandis, cœlesta decretum dare dignatur, quod in his, quæ sunt priora, præfulget, ut aut commu nices præfato, ac reliquis qui cum eo consentiunt in coelestis divinitatis cultu, aut recedas a civitate et sancta Ecclesia, cui præesse dignosceris. Igitur divinis litteris pertractatis, unum e duobus facies. Necesse est enim, ut aut communices Joanni epi scopo catholicæ Ecclesiæ, ut ablatis contentionibus sancta Ecclesia quiete fruatur ac pace, quam pepe rit, aut contendens formam divinitus datam subire eogaris privaberis enim urbe, privaberis et Eccle sia, si meliori forte obedire et assentire nolueris. Sit igitur deliberationis tuæ, ut divina et adorabilia præcepta recipias, si iram principalem declinare desideras. Epistola, inquit, Helladii episcopi ad Deo amicissimum episcopum Meletium, quam scripsit indicans ei, quod sunt a Constantinopoli mandata, et de his petens, quæ essent gerenda, tractatum. Deesse initium epistolæ, palam est. Sunt vero, quæ mandata sunt, hæc. Quia et or thodoxe docet Proclus, et patrocinator est, et mul tam babet fiduciam apud imperatorem. Et missurus est ad 799 Antiochenum cum sacris synodicam suam, ut eam suscipi ante omnia præparet; * et quam qui non receperint, pellantur ecclesiis. Ne cesse fuit, ut, quæ scripta sunt nobis a regia urbe, a religiosissimo compresbytero Anastasio, et reve rendissimo condiacono Thartitio, ad tuæ cognitio nem religiositatis perducerem. Igitur exemplaria destinavi, ut legens atque pertractans celeriter no bis, quod placuerit, demandare digneris, et quid agere debeamus. Nos enim ex tua religiositate pen dentes, cum tuo gerere volumus universa consilio. Ora vero ante omnia pro nobis, domine. Spistola, inquit, Deo amicissimi et sanctissimi episcopi Meletii ad Helladium, per quam rescripsit, quod neque ipse ab eis, quæ semel pie placita sunt, absistat; neque credere justum esset his qui illa nuntiaverunt, dum per opera ipsa docuerint, quod propter tempus a Procli sint suscitati fautoribus. Gratias quidem tuæ sanctitati ago, Deo amicis scere dignatus sit. Ego vero ad ea, quæ nunc scri pta sunt, hoc remando tantummodo, quod neque hunc qui beatificat " Maximianum, qui nuper obiit ", quique a Cyrillo, et eis qui ea, quæ ejus sunt, sentiunt, ordinatus est 18, et qui eos pro im pietate adversus veritatem, quantumcunque potuit, adjuvit, neque quemquam noverim, quisquis sit, qui Joannem vocat episcopum ". Neque aliquid eorum quæ ab ipso dicuntur, accipio: sed nec si angelus de cœlo, secundum beati Pauli præceptum, me per suadere voluerit. Nam si esset vere credendum, quod idem vir Nestorium Deo amicissimum episco pum haberet episcopum, et Cyrilli, deteriorisque ab eo Joannis communionem respueret ut diaboli camr, ne tunc quidem per omnia inculpabile foret ejus ordinationem recipere, etsi multoties millies ante hoc schisma consecratus esse dicatur: eo quod omnino hæc omnia ex priori perturbatione et inor dinabilitate, per quam cuncta dirupta, et in invicem per partes incisa sunt, pendeant, nihilque ratum sit legitime apud eos. Forsan tamen nihil nobis no cere videretur injustitia illa, quæ in personam commissa ab aliis videretur, quos a nostra omnino communione suspendimus; nunc autem quomodo sane his credere poterimus, testimonium ferentibus quod exsistat orthodoxus, qui pium nominat et Joan nem, et manifeste dicit quoddam decretum dirigen dum esse, per quod pii cogantur ejus approbare synodicum? Ego igitur, Deo amicissime domine mi, non abscedo a priori sententia, neque 800 patior conscientiam meam in quocunque decipere, etsi omnes se dediderint præsentis sæculi vanitati, pro pter eum qui me a principio ascivit, ut devotam Deo servare studeam conscientiam meam. Jam de reliquo quidquid voluerint agere contra nos. ip sorum sit hoc in tempore potestatis. Hoc solum rogo, ut consuetis orationibus tuis nobis cooperari digneris. Epistola Theodoreti, inquit, episcopi ad Alexandrum Deo amicissimum episcopum, per quam significavit, quod magnificentissimus comes Titus " et sanctissimi mo nachi insurrexerint in eum per litteras, tanquam qui dehebat pacem, communionemque amplecti Antiocheni Joannis. Multas per hos dies sustinui perturbationes, multasque tristitias, quales nunquam, quarumque alias prætermittam. Venit admirandissimus atque clarissimus tribunus Euricianus cum litteris magni ficentissimi et gloriosissimi comitis Titi, tam ad sanctos monachos scriptis, quam ad dominum Ja * Beatificat. Quia nimirum Proclus Maximianum • sanctæ memoriæ virum et beatissimum r voca verat in epistola synodica de ordinatione sua cujus initium habetur infra cap. 150. B. 17 qui nuper obiit. Hline colligitur, epistolam illam scriptam esse an. 434 haud multo post mensem Aprilem. Vid. Socrat. 1. vII, c. 40. B. 18 ordin. est. Proclus. Vide cap. 123. B. "Joann. voc. episc. Vid. cap. 141. B. 10 In perso Nestorii. comes Titus. Implens locum magistri militiæ potestatis, ut legitur infra. cap. 485, seu vicarius, ut in capite 454 scriptum est loci servatoris. Vide etiam capp. 173 et 190. B. 12am.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. non renuat; et quidquid novit aliud agere: ego episcopus, Helladius. Et eorum, quæ mihi ab eo enim quæ a principio definivi, in ipsis permaneo. Quod vero non sim contentiose dispositus, sed ha beam piæ condescensionis affectum, et eam grate suscipiam, et hæ, quas nunc direxi chartas, tuæ satisfacient sanctitati. Satis ostendit beati Theodoreti subjecta responsio, si tamen vere has ejus esse approbemus epistolas, eum reverentia et affectu archiepiscopi tunc sui hujus Alexandri, et adversitate beati Joannis episcopi, et voluntate omnes secum pariter uniendi, non vero Nestoriani erroris assensu, ad universalem pacem tardius accessisse: quippe qui et unitive beati Cyrilli epistolæ fidem, quam tantopere nititur impugnare Nestorius, perseverantissime ab initio approbavit, et prætulit duorum episcoporum causa, dejectioni Ne storii, et anathematismo dogmatis ejus. Et nunc ad hæc ad omnes illius conditiones Alexandrum episco pum suum conatur adducere. Et postea hoc per mul tas cum singulis efficacissime egit epistolas, ut omnes ad unitionem perduceret. Quod et in cunctis, eo sua dente, paucissimis exceptis, suo studio, annuente Dei gratia, adimplevit. Unde et magnas inimicitias sus tinuit eorum qui usque ad finem suo errori pertina citer adhæserunt. Epistola, inquit Irenæus, ad Deo amicissimum episcopum Alexandrum, quam Theodoretus rescri psit, 803 significans ei, quod legerit directas sibi conditiones, et unam tanquam minus se bene ha bentem non probaverit. Legens tuæ sanctitatis epistolam, inspiciens vero et tria exemplaria, magis illud sine nomine appro baví. Duorum namque priorum unum quidem sim plex erat, alterum vero intemperate ardens. Bene autem se habens mihi illud est visum, quia et con descensionem cum mensura babuit, et acribiam laudabilem. Continebat enim, ut intenderemus in illa synodica, et quæreremus si superfluum nihil haberent, et rectæ fidei consonarent, nullumque haberent assensum ad ea quæ Ephesi male sunt gesta, et susciperentur pro Ecclesiæ pace: alioquin omni modo fugiantur atque refatentur. Dignetur igitur sanctitas tua, ut si ab Oriente " redierint, qui hæc ipsa deportant, inspicias et quæras, et no bis quod verum sit, innotescas: ego enim murmur audivi, quod is qui nunc obtinuit sedem, orthodoxe doceat. Et docuit vero me hoc per litteras clare dominus meus sanctissimus et Deo amicissimus scripta sunt, tuæ sanctitati rescripta transmisi. Di rexit vero mibi et exemplar epistolæ domini mei sanctissimi et Deo amicissimi episcopi Eutherii, eamdem virtutem continens. Rogo igitur sanctita tem tuam, ut legens hæc, sicut et de recta fide, sic et de Ecclesiarum cogites pace, quæ secundum veritatem nimis commoventur, et facti sumus uni verso populo ridiculum. Si autem tuæ sanctitati videtur, ut conditiones Antiocheni pro pace susci piamus Ecclesiæ, ut exclusis his, qui ab eo inique sunt ordinati, foris ab Antiochia colloquamur, et hoc facies sicut tuam decet religiositatem. Non au tem tuam lateat sanctitatem, quod et ego Antio cheni ad piissimum principem litteras legens, valde mea anima doluerim; quia evidenter novi, quod scriptor ejus, idem sentiens, absque judicio et ju stitia condemnaverit eum, qui nihil noviter ejus doctrinam docuit ". Anathematismus. vero illic insertus sufficiens est quidem plus et ab ipso de jectionis assensu perturbare legentem. Verumta men non indefinite, sed cum quadam determina tione positus modicam quamdam præbet consolatio nem. Non enim dixit: Anathematizamus ejus doctri nam, sed quæcunque ab eo aliene, sive quocunque modo dicta vel sensa sunt præter apostolicam doctri nam. Ego quidem 804 præsumpsi rogare: tuæ vero sit sapientiæ et pertractare quod expedit, et non irasci, sed intentionem nostram perquirere. Epistola, inquit, Deo amicissimi episcopi Alexandri,quam denuo rescripsit Deo amicissimo Theodoreto, dirígens ei et proœmium ** synodicorum Procli. Non ignorat sanctitas tua, quid sit quod me a communione Antiocheni a principio sequestravit. Scit hoc et Oriens, et Occidens, et Septentrio, atque Meridies. Et nullus mihi eorum sermo est, qui aut vituperent, aut accusent me, aut mihi contumelias ingerant. Semovit autem me non ordinationum turba, per quas iniqui viri promoventur, et illis Dei proponuntur altaribus, quæ ad Antiochenum 38 minime pertinent; sed proditio fidei et communio hæretici, depositi quidem prius a fere ducentis episcopis; cedente vero nunc ei communionem Joanne et Paulo. Et hanc constantiam et habui et habebo, confortante me Deo, ut nulli eorum com municem, qui communicant Cyrillo, non excutienti et anathematizanti in scriptis impia sua capitula. 30 Epistola. Apud Mercatorem habet hunc titulum, Ejusdem Theodoreti ad eumdem Alexandrum postea quam rescivit Joannem Antiochenum episcopum anathematizasse dogma Nestorii. B. synod. Lupi conjecture, hic intelligi synodicas Procli litteras de ordinatione sua, calculum adjecit Baluzius ad proximam epistolam provocans. ab Oriente. Non ab Antiochia, sive orientali diœcesi, ut Lupus existimavit, sed a Constantinopoli, quod sequentia probant is qui nunc, etc. B. 33 nihil noviter. Obscura hæc visa sunt Baluzio. Potiorem itaque judicavit Marii Mercatoris lectionem, Nihil præter doctrinam sanam novit aliquid et docuit. Sed Mansius in cod. suo legit noviter propter ejus doctrinam docuit. proœm. Exstat post hanc epistolam. Porro invidiam propterea adversus Theodoretum concitatam fuisse a Dioscoro Alexandrino, quod adhæsisset his synodicis Procli, docet ipse in epist. 86 ad Flavia num episcopum CP. B. ad Antiochenum. Qui illicitas ordinationes fecerat in Euphratesia. Vide supra, p. 128. Br

simus a præsenti vita migrasset, tanquam faculta tem præsumptionis susciperent, qui hanc parturie bant seditionem, neque in occulto habere, neque absconditam nequitiam suam continere dignati sunt, sed coacervatæ multitudines in multis par tibus civitatis Nestorium publico clamore reposce bant, et urbi pericula, ecclesiæque minabantur in cendium. Et certe ista etiam sub illo beatæ memo riæ, huic repugnante languori. Cætera desunt. Et si hic, qui nunc communicat ei ", dicatur or- tationem eradicare. Igitur dum subito idem beatis thodoxus, et vel nunc ab orthodoxis ordinatus, vel ante confusionem et iniquitatem, quæ Ephesi facta est, consecratus, et si ipse multis millibus vicibus anathematizet impia Cyrilli capitula, non vero etiam communionem Cyrilli confutet: quicunque talis est, meus communicator esse vel dici non poterit. Quæ autem subinde cognovi, et quæ agnovero, aut per verbum, sicut coram Domino a dignis fide viris, aut per litteras, vel quæ sit confusio prædicationis in Ecclesia Constantinopolitana, vel quæ virtus exinde allatorum synodicorum, vel quæ corruptio quorumdam nostræ provinciæ episcoporum, qui An tiocheno adjunguntur, et omnibus circumferuntur cum Ægyptio, scribere superfluum duco, unam habens intentionem, quam et cuncti, qui nos sciunt, Hoverunt, ut habeam constantiam pro sana fide, et ſugiam hæreticam communionem. Verumtamen præ dictorum synodicorum procemium studiose tran scribens, quippe ut quod mihi sat est ad satisfac tionem causæ præsentis, exemplar ejus tuæ religio sitati direxi. Memor enim sum et eorum, quæ paulo ante mihi a tua sanctitate mandata sunt, quam ea testificari pro me arbitror, quod hoc fuerit plane propositum meum, Deo, nisi fallor, illuminante 805 mentem meam, talemque satisfactionem con dente in ea, ut neque tribulatio, neque angustia, neque persecutio, neque famės, neque nuditas, neque periculum, neque gladius separet nos a sana fide, ut tempori potius, quam pietati militemus. Initium synodicæ ecclesiæ " de Proclo factæ. Non minus, quam quandolibet, etiam nunc op portune ostendit gratia Dei suam manifestissime bonitatem, contra malitiæ magnitudinem, Eccle siæque ægritudinem virtute clementi resistens; et dum grave profundum metueretur, veloci efficaci que medicamine curans, et futurum pericu lum admirabili et insperato quodam salvationis modo præveniens. Quoniam quidem multa medio tempore tempestas tenuit seditiosorum, qui ex corruptificis seminibus doctrinæ Nestorii surrexe runt, et insistebant, dum pro sanctissima Ecclesia in medium staret sanctæ memoriæ Maximianus, qui omni quidem diligentia usus est ad hujus mali peremptionem; nec tamen suffecit hanc malain plan Epistola, inquit, Theodoreti ad Deo amicissimum episco pum Alexandrum 38, quam scripsit indicans, quod multa oporteat cogitare de pace, et maxime quia certi essent, qui thronis eorum insidiarentur. Præstitit gratia Dei regressum domini mei reve rendissimi et Deo amicissimi Donati presbyteri, et Acacii diaconi; et ab illa, qua defruebamur consu mebamurque, cura liberavit. Quæ vero sit eorum, qui sursum sunt ", intentio, ex allatis ab eo litteris tua sanctitas noscet. Omnes enim vel in quocunque nobis ferre adjutorium desistentes, pro pace nobis consilia obtulerunt. Qui vero valde sunt zelotæ *, verentes hoc pessimum tempus, nec litteris nos dignos esse duxerunt. Integrius vero hæc addiscet sanctitas tua a prædictis Deo amicissimis viris: quæ agnoscens 806, rogo, ut quod Ecclesiis expedit, in commune cogitetis. Instantia enim nostra, ut video, ad nihil suave proficiet, sed perturbationes Eccle siis, et populos, qui pascuntur "a nobis, lupis cruda vorantibus tradet. Claret enim, quod exitus nostros intendant. Et erunt producendi pro nobis. Et timor est, ne pro hac nimia acribia poenas Deo solvamus, ea quæ nostra sunt, inten dentes, et non considerantes quod populis expedit. Omnia ergo pensans et librans sapientia tua, et lu crum lucro, et damnum damno contraponens, eligat majus lucrum, et minus damnum. Sic enim et Deo, ut puto, placebimus, et conscientiam minime vul neramus, et eis, qui ubique in nos aspiciunt, pro derimus, et commnissos nobis populos non perde mus. Sufficiens vero est dominator omnium Deus, et sanctarum gubernator Ecclesiarum, quid agi debeat, per tuas nobis orationes ostendere, et ab his multis ac pessimis nos voluminibus liberare, et modicam nobis serenitatem tranquillitatemque.do nare. 36 hic, qui nunc, etc. Proclus episcopus CP. B. 37 eccl. Aut potius epistolæ, ut jam vidit Baluzius. 38 Alexandrum. Hierapolitanum. G. 39 qui sursum sunt. Id est, ni fallor, qui in regia urbe et in sacro comitatu degunt, quod etiam confirmari potest ex initio cap. 153 (Parthenii ad Alexandrum).· B. zelota. Id est, studiosi, amici. Supra cap. 20 in titulo, Ad quemdam zelotem; cap. 11, non cedentes de reliquo illis qui ex occasione pietatis zelotas ac studiosos nostrise ipsos desiderant. Ait ergo Theodoretus etiam amicos Orientalium abstinuisse a scribendo ne litteræ ipsorum inciderent in manus adversariorum. Postea tamen Parthenius monachus rescripsit infra cap. 153. B. pasc. Ita Baluzius emendavit lectionem pascuerunt, quam Garnerius quoque expresserat.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. Epistola, inquit, Deo amicissimi episcopi Alexandri ad Theodoretum, quam rescripsit rogans quidem non sibi de iisdem fieri importunitatem; dirigens vero ei litte ras a Constantinopoli Deo amicissimi monachi Par thenii. Et quod ita dispositi simus, ipse Dominus vobis in notescet. Sicut enim qui quotidie incipit pati, sic stamus, scientes quod et mercedis retributor finem cujusque sustineat: quia non inchoare tantummodo unumquemque apud eum, sed et perficere facit esse laudabilem. Quod et tua nos sanctitas sæpe edocuit cum sanctissimo illo, et Deo honorabili archiepi scopo nostro, et teste Christi domino Nestorio. Cum sæpe tuæ scripserim sanctitati de his, su perfluum puto eadem de iisdem rescribere. Rogo igitur religiositatem tuam legere epistolas, quas tibi ante transmisi, et non mihi exsistere importunum. Vivit enim Dominus Deus, lucrum conferens lucro præfero ante omnia desiderium Dei, et regnum cœlorum honori et gloriæ sæculi hujus. Et damnum damno comparans approbo magis eam, quæ hic est, expulsionem, et exsilium, et temporalem mortem, et opprobrium hominum, et irrisiones æterno tor mento. Non vero miretur religiositas tua: quod tu quidem scribas illa, quia Cyrillum putas ortho doxum; ego vero ista, quia Cyrillum habeo hæreti cum ab omnibus, quando expellebantur * tempo ribus nostris beatissimi episcopi, ut pauca de plu ribus dicam, Meletius ", Eusebius **, Barses **, et reliqui omnes **. Sciebat hæc Deus, et præ omni bus pro Ecclesia cogitabat. Et rationem non exegit ab eis, qui idcirco propulsi sunt. Quare non com monicantes 807 hæreticis non permanserunt in Ecclesiis suis. Et ideo, confortante me Deo, para tus sum cum omni satisfactione et coram principi bus, et præsidentibus, et coram synodis de sola nostra spe fiducialiter agere, et omnia, si Deus permiserit, sustinere. Quidquid ergo tua sanctitas novit expedire Dei Ecclesiæ, quæ tibi commissa est, id agat: meam namque sententiam novit Deo amabilitas tua. Verumtamen ea, quæ mihi sunt scripta a Deo amicissimo presbytero et archiman drita, servo Dei Parthenio, religiositati tuæ trans millo, hoc necessarium putans. Epistola, inquit, Partbeni presbyteri et archimandritæ, ad Deo amicissimum episcopum Alexandrum. Scripsit mihi sanctitas tua, quod diminutum sit tuæ sanctitatis gaudium, eo quod ego de his, quæ transierunt inter hos dies, tuæ religiositati non scripserim: quasi nos remissiores utique fuerimus effecti. Hoc ergo cognoscat sanctitas tua, quia quæ libet insurgat tribulatio* contra nos, sicut et multæ per dies singulos excitantur, quas et tacemus, ne arroganter fingere aliquid videamur, non nos ever ¿unt a recta confessione, quam tenemus in Christo. Psal. xi, 5. Scito, domine mi, quod hi qui hic sunt, proficiant magis in reprobam mentem. Nunc quidem impassi bile id quod divinum est, prædicantes; nunc autem velut ex pœnitentia aut oblivione evertunt id, quod paulo ante dixerunt, et dispensationem denegantes prædicant phantasiam: et omnia omnibus et dicere licet et facere. Et sicut scriptum est: Labia nostra a nobis sunt: quis noster Dominus est *?. Volunt au tem et nos sibi communicare ad hominum dece ptionem. De credulitate autem dicunt: Habe qua lem vis fidem, tantum communica nobis. Sed abşit, ut nos a veritate alieni esse patiamur usque ad vi tam et mortem. Veritas vero est confiteri Dominum nostrum Christum Filium Dei vivi, Deum perfectum, hominemque perfectum. Et damus passiones qui dem humanitati Christi, divinitati vero miracula unum Christum, unum Dominum prædicantes, qui descendit, passus est secundum carnem, venturus in gloria Patris judicare vivos et mortuos. Hanc te nemus fidem, quam et a vestra sanctitate didici mus, et in ipsa persistimus. Et ab hac confessione usque ad vitam et mortem nullus nos poterit sepa rare. Constantia 808 enim sanctitatis tuæ circa veritatem clausit omnibus os, et excitavit etiam dormientes. In uno enim climate Orientis exsistens usque ad Occidentem, et ultra perlucens, clarior conspicieris a sole visibili, illa qua Christum di ligis charitate. Dignare vero orare pro nobis, et bonum nuntium de optabili tuæ sanctitatis incolu mitate præstare. Epistola, inquit, Deo amicissimi episcopi Alexandri ad Acilinum Barbalissi episcopum, qui indicaverat ei, quod multam instantiam sustineret magnificentissimi lociservatoris Titi, his qui sunt in castro, mandantis, ut aut præparent eum introire ad Antiochenum, aut de eodem castro 8 propellerent. Ut eadem scribam, mihi quidem segnities non est; tuæ autem religiositatis est munimen. Sciens ergo sanctitas tua, quod et permansionis et exitus tui rationem redditura șit Domino Christo, id faciat expell. Ita cum Baluzio legimus, cujus conjecturam ex codice suo confirmavit Mansius. Editio prior hab. expellebant. Meletius. Non Mopsuestenus, ut Lupo visum est, sed Antiochenus episcopus, ut probavit Baluzius. Euseb. Episcopus Samosatenus. Vid. Hist. eccles. 1. rv, c. 13. B. "Barses. Episcopus Edesse nus, pulsus in insulam Aradun, dein in Oxyrinchum oppidum Ægypti relegatus a. 371. B. et reliqui. Horum quosdam relegatos fuisse Diocoesaream, colligi potest ex Facundo l. iv, e. 2.; et l. 11, c. 2. B. *7 Loci servatoris. De hac voce vide Du Cangium in Glossario. Græci torothy vocant, Latini rectius vicarium. G. castro. Hinc collegit Lupus, episcopum fuisse positum Barbalissi contra canones, non animadver tens multa esse loca episcopalia in Notitiis, quæ castra erant. B.

ipse præsumeret a nobis reciprocas poscere, ne que ille nobis ulterius scripta transmitteret. Omnem quæ cum tua religiositate est in Christo, fraternita tem ego, et qui mecum sunt, plurimum saluta nus. quod cum tractatu et deliberatione perspexerit. cjus accepi, quas et in latoris faciem jeci, ita ut nec Hane epistolam, vero scripsi, non quod mihi displi crat tuæ sanctitatis actio, absit I sed potius ut quæ me muniant, dispensarem. Si vero illa etiam nunc firma sunt, quæ prius indicaveras, quæso ut mi nime contristeris. Juxta Apostolum namque dicen dum est: Non sunt condigna hujus temporis passiones ad futuram gloriam, quæ revelabitur in nobis *. Et Quia nobis donatum est, non solum ut in eum ereda mus, sed et patiamur pro eo ª. Ego vero hoc scribo, quod et præsente religiositate tua crebro dicebam, quia duæ me causæ ab omni ambiguitate perlibe rant: quod mihi conscius non sim esse militiæ desertorem, et Christi ovium relictorem, ut aut im periali necessitate compellar, aut ab universo con sonanter meo grege repudier. Quæso igitur, ut hæc ipsa apud te etiam ipse confirmes, et aut publicam necessitatem, aut refutationem tui castri susti neas. Epistola, inquit, Meletif "ad Deo amicissimum episco pum Alexandrum, quam scripsit cognoscens, quod post introitum Deo amicissimi episcopi Theodoreti in An tiochiam, commoti Cilices de rebus propositis diversa traclarent, Clare Deus tuæ revelat sanctitati, et nonnulli abs condere volunt, quod omnes quæ sua sunt, quæ rant, non quæ Jesu Christi. Ego autem promissioni bus credens 809 eorum, qui hæc a tua percunctati sunt sanctitate, id est, utrumne oporteret scribere, au minime: erant enim nimii, ut et esse videntur, pro pietate omnia gerere promittentes: sic præ sumpsi tuæ pridem scribere sanctitati, ut minime pigritates usque ad nos iter assumere. Nescio au tem quomodo contra verba propria venientes, in rebus alio tempore alias nobis formas ostendunt, perturbationemque animæ; id est, in his, quæ eis ex necessitate placuerant. Quippe per ista mon strantes, et nunc quidem ista interrogantes, nunc. vero alia proponentes, quia nullam stabilitatem suæ sententiæ habent: sicut de illis animalibus fertur, quod in aspectu cernentium colorum varietates su bito mutent. Et videtur mihi quod eos tædeat, quod et usque ad præsens simulationem servave rint, et non primi aliorum diabolo semetipsos ad diderint. Sed quidem quid alii velint, nos satagere non oportet. Nam et prius mandantes, si oportet dirigi eas, quæ dicuntur, benedictiones, an non, et ex mea sententia cognoscentes non modo eas dirigi non debere, sed nec ab eis suscipi litteras, omnia contraria peregerunt. De me autem noverit, Deo amicissime domine mi, quod ex quo cognovi fa clam cum impio Cyrillo conjunctionem ab Antio cheno, semel tantum per magistrianum litteras * Rom. vIII, 18. 1 Epistola, inquit, Deo amicissimi episcopi Alexandri að Deo amicissimum episcopum Meletium, quam scripsit, eum quidem approbans pro tali constantia; reliquorum vero inconstantiam reprobans, et indicans persecutio nem factam Deo amicissimo episcopo Acilino. Quod Cilices, paucis exceptis, semper et calidi et tepidi fuerint, ut non dicam, frigidi, et sublimes et humiles, quales etiam nunc inventi sunt apud nos, tuam non latuit sanctitatem: quæ et meam de his sententiam novit. Semper enim, dum ad eos scribe rem, in tuæ sanctitatis judicio posui, utrum hæc eadem dirigerentur, an non. Habemus vero etiam nunc, per gratiam Dei, eamdem de Cilicibus conso lationem, sicut et prius habuimus: hoc est, divini tus dalam constantiam, et invincibilem zelúm sanæ fidei, tuam sanctitatem. Suffecit enim Deo et unus, quando submersit orbem generale naufragium: et tres in Babylone, quando per terrorem fornacis ac censæ omnes idolo servierunt. Rogo igitur sanctita tem tuam, ne refutes sæpius nos ad præsens insti gare certamen. Ecce enim clare 810 videmus illud Isaiæ impleri prophetæ, quod ait: Contritio et infelicitas in viis eorum, et viam pacis non cognove runt. Et non est judicium in viis eorum. Semitæ enim eorum per quas ambulant, perversæ sunt, et nesciunt pacem. Ideo judicium recessit ab eis ▾. Et beati, ac ter beati, qui oppugnantur a talibus per Ecclesiam malignantibus! Quapropter beatifico nunc dominum meum Deo amicissimum episcopum Acilinum a Barbalisso ab eis expulsum, qui pariter est nobis cum, et olim coronas emeruit. Sole enim clarius fere ab incunabulis conversatus est; nunc vero per calumnias et factiones a sua abjectus Ecclesia per magnificentissimum lociservatorem, atque fortissi mum. Sed ora, quæso, et pro hoc ipso, qui me ro gavit id scribere, et pro constantia, ut Dei volun tatis signaculo roboretur. Philipp. 1, 29. ▼ Isa. Lix, 7-9. Epistola, inquit, Hesychii Castabalensis episcopi ad ept scopum Meletium, indicans quod persuaso Antiocheno, ut in litteris nihil superfluum poneretur, id est, de Nestorii depositione, personse communicaverint hi, qui erant ex secunda Cilicia. Sicut illic de præsenti tuæ religiositati promiseram quæ in causa contigerint, nuntiare, studui per bas litteras id implere. Convenit igitur per gratiam Dei Christi, ut his, quæ in illa epistola superfiue lege. bantur, exclusis, suscipiantur illa, quæ bene et apo » Meletii. Mopsuesteni antistitis. G. "Acil. Vide supra cap. 128 et infra cap. 190. B.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. stolice dicta sunt a domino meo per omnia Deo provideo super contestatione clericorum. Ridicu amicissimo et sanctissimo Joanne. Ut et sanctitate "1 ejus perfeci, ut per has nuntiemus, et quæ sint, quibus assensimus, et quæ, a quibus abstinemus. Sciat autem subtiliter sanctitas tua ex his, quas ad eum dictavimus litteris, quarum destinavi rescri ptum. Ei dignare, quæso, quod tamen non ut mini strans consilium scribo, sed ut commemorans, sic de hac causa tractare, sicut a sancto ac beato do mino illo nostro nutritus; ut modis omnibus maneat indisruptum corpus Ecclesiæ Domini Christi. Velut anagnosticum, inquit, Deo amicissimi episcopi Meletii ad Maximinum episcopum Awazarbi. lum namque est, sicut illi non trahuntur ad curiam, ego meam faliam conscientiam coram Deo, et per dam et me et populum, quem mihi commisit, dum me illi sequi debeant, si bene præfuero, et sic ut dux fuerit Dominus Christus. Manifestum vero est, quod eum qui pro pietate certat, non solum nihil metuere oportet; sed et ad sustinendum dira omnia esse tota devotione præparatum, ne perdat pretiosissimam margaritam. Me vero confortante Deo, de ecclesia mea exiero. Si ita contigerit, non solum mancipem nominent, sed et si quid est pejus, et quidquid aliis vilius. Si autem volunt, et ad fo rum purgandum me deputent, ut manibus meis plateæ pulverem mandem, sicut in judicum fieri ad aliud adjudicent. Nam cujus votum est pro con scientia Christo devincta et per custodias expendi, et omnem per tormentorum speciem trahi usque ad ultimum spiritum, huic quid de omnibus cæteris pertinebit? Pro qua re mihi eveniet tuæ sanctitatis orationibus, ab ecclesia, si hoc Deo videtur, et si tempus restat, abscedere, opere cunctis, qui mihi commissi sunt, demonstrante, quomodo sit ab eis 812 perditorum fugiendus assensus. Si vero ali quis me sequi voluerit, lucrabitur semetipsun). Alioquin ego, quod facere debui, faciam, si me di gnatus fuerit Dominus Deus. Credo autem quod di gnetur pro sua clementia. Quid autem mea interest, utrum multi, an pauci sint mei consortes? Hi quidem qui scripserunt, qua intentione scri- solet adventu. Si vero et his est aliquid deterius, pserint, non habeo dicere. Sed illud novi, quod nos ad impia manifeste invitent. Namque præbendo consilium, ut ne Ecclesias obtineant hæretici, nos eas potius Joanni communicando teneamus, quid est aliud dicere, nisi: ne alii hæretici futuri sint, vos potius esse hæretici festinate? Claret enim, quod, qui 811 his communicare delegerit, qui omnes hæreses incongruitate vicerunt, unus eorum ipse quoque sua communione reddatur. Sicut enim qui adhæret Domino x, unus est spiritus, sic et qui adhæret hæreticis, unus est spiritus. Nam quid est aliud cum talibus una communio, nisi ad eos con junctio per animæ affectum? Quare de his proprie fortasse dicetur, quod qui eis adhæserit, unus sit spiritus. Hæc autem clarius indicavit humilitati meæ Deo amicissimus episcopus Helladius per litteras; quæ mihi sunt redditæ tertia Sabbati, meridie, quas etiam mandare tuæ disposueram sanctitati, nisi le çtor cum tuo, ad quod respondeo, anagnostico per. venisset. Illi autem rescripsi, quod per gratiam Dei nec noverim illos, qui semper contra nos synodos facere meditantur. Sunt vero a semetipsis depo siti: nec reputo eos ullatenus. Qui enim sunt illi, qui nos ad synodum provocent? Quos oportebat, si tamen justitia servaretur a nobis, ad judicium pro vocari, et eorum, quæ ab ipsis inique et insane sunt præsumpta, reddere rationes. Igitur nec respon debo ullatenus ei, quem direxerint, si tamen revera venerit aliquis; sed ad directores suos inhonoratum remittam. Si vero habere visi fuerint principis nu- eum, nec eum nominavit episcopum: imo et e con tum, tunc credens ex permissione Dei esse hanc rem, et per has tentationes bonam circa se devo tionem monstrare, abscedam potius ab ecclesia !sta, opere docens per gratiam Dei quemque volen tium ut barathrum perditionis effugiant, quam pa▾ tiar communicando eis in hac ecclesia permanere, et memetipsum omnibus prodere. Quæ ad tuam sanctitatem nunc a me dicenda × I Cor. vi, 17. Nam siquidem Antiochenus institerit, non contri stat, etiamsi nullus adjutor sit. Si vero imperiale præceptum necessitatem simul intulerit, nihil pro derunt solatia plurimorum. Quippe qui et absque hoc, si a me non perditus fuero, nec sic quidem ali quid mihi pertinet propter Christum, cui commisi spes meas; excepto quod infelicium perditionem potero lamentari: quia non oro ex ipsorum perdi tione lucrari. Verumtamen dominus Macarius, sicut scimus, ex quo ejus agnovi miseriam, nec scripsit ei, nec fecit ut de episcopo mentionem. Quod si eum minime deposuit, non tamen idcirco ei communi care dicendus est. Non enim potuit synodum facere contra eum. Quod autem ad se attinet, fecit, ab eo se animo separando, qui ulterius nec scripsit ad trario in collocutionibus amarissime ejus faciens mentionem. Nam nec nos nunc Cyrillum et Joan nem ab Ecclesia fecimus alienos, sed non ob hoc communicare eis credendi ullatenus sumus, donec illorum perditionem nostris animis inducamus. Et quidem miseriæ meæ per gratiam Dei ista voluntas est. Si vero Joannes anathematizaverit ista capitula, cumque eis Cyrillum, qui ea exposuit, et agit pro 5! ut et sanct., etc. Locus corruptus. B.

eis, et non subscripserit ordinationem Procli, per Ibæ dicta condemnant, et pariter de Antiocheno præsule sancto Joanne, qui talia seribentes minime respuit. hoc utcunque compensans ea, quæ contra Deo ami cissimum episcopum Nestorium inique præsumpsit. Etenim Proclus amplectitur procul dubio Cyrilli et Joannis communionem. Unde et de ea, quæ dicitur, ejus confirmatione synodicam utrisque transmisit. Si ergo Joannes hæc fecerit, et Deo amicissimum Nestorium episcopum fuerit se habere confessus, non dictum tantummodo, sed ut eum in ecclesiam introducat, et cum eo sedeat, tunc cum nostra ipso rum securitate, seu munitione amplectemur ejus communionem. Præter hæc autem decies millies ab ecclesia pelli exorem, et per universa mortis genera transire, quam communionem ejus amplecti etiamsi nullus e clero vel populo hanc beatam viam carpentem me sequi voluerit. Synodica, inquit, Maximini, et eorum qui erant ex se cunda Cilicia, ad Antiochenum de communione. Et de capitulis fecit ut hæreticis mentionem. Suscipientes tuæ sanctitatis litteras per dominum admirandissimum comitem Neoterium, omnino de lectati sumus super expositione 813 fidei sancti tatis tuæ: quomodo prius sanctorum beatorumque Patrum, qui Nicææ convenerunt, tua sanctitas fe cerit mentionem; deinde illorum sanctorum pro posuerit nomina, qui semper claritate rectæ fidei micuerunt, et pro pietate fortiter decertando coro nati sunt. Hæc clarificaverunt animas nostras: hæc corda nostra festivitate repleverunt. Nihilominus vero anathematismi contra omnis contaminationis et impietatis Apollinarium, et abominandissimas expositiones ejus nos supergaudere fecerunt. Et oramus ut sanctum tuum caput donetur nobis lon gissimo tempore, perpetuo hæc exponens, simul et admonens. Quæ enim præterita vel scripta vel dicta sunt,,aliena ducimus a sanctorum beatorum que Patrum fide. Expositioni vero tuæ sanctitatis, orthodoxæ exsistenti, et satis clare prædicanti piam fidem, acquiescimus. Et non nos dijudicet religio sitas tua, eo quod hactenus ad paternas tuas ulnas non percurrimus. Etenim semper nos omnino tur baverunt illa capitula, quæ et tua religiositas sæ pius ut prava exsistentia repulit. Nunc autem op tima expositione tuæ religiositatis accensi, rogamus sanctitatem tuam, ut ores pro nobis, quod in fidei pietate perstemus, et diligenter servemus vitæ mun ditiam. Hoc namque de nobis tuæ religiositatis est lucrum, ut filii tui animi virtute proficiant. Omnem, quæ tecum est, fraternitatem ego, et qui mecum* sunt, plurimum salutamus. Judicent et de istis qui beati Theodoreti ac beati ▼ Jerem. XXXI, 30. * Eccle. Epistola, inquit, Theodoreti episcopi ad Helladium Tar sensem, qui ei scripserat, et direxerat litteras, quæ a Constantinopoli venerant. Scripsit vero ei hortando eum, ut uniretur Antiocheno, firmans, quod a nemine cogeretur depositioni consentire personæ. Et litteras, quas tua sanctitas destinavit, inspexi, et magnificentissimi atque gloriosissimi quæstoris ** epistolam legi, quam per Deo amicissimos Dona tum presbyterum, et Acacium diaconum nobis destinavit. Legi vero et alias litteras amicorum, et inveni quod omnes pro pace nobis hortatus offer rent. Memor vero est et sanctitas tua, quod et a principio dixerim orthodoxam esse epistolam, quæ ab Ægyptio directa est. Et nullam circa eam quan dolibet discordiam habui. Hæc igitur apud memet ipsum cogitans omnia, et quod unum sit Ecclesiæ dogma, et quia hæreticorum illorum capitulorum virtus evacuata 814 est, duṁ duæ naturæ pro una prædicentur, et confessa impassibilis deitas, collo cutus sum domino meo, Deo amicissimo episcopo Joanni, et inveni eum pro orthodoxia studiose cer tantem, et Ecclesiæ unitionem fieri festinantem, et depositionis subscriptionem minime exigentem ab eis, qui facere nollent. Inveni vero et eos, qui sunt secundæ Ciliciæ, ad eum communionis epistolam " destinasse. Necessarium igitur æstimavi dirigere honorandissimum et reverendissimum prosbyterum Basilium cum his litteris, et rogare sanctum tuum caput: ne perdas gregem tibi commissum, dum causæ nullius intersit. Nam per gratiam Dei et recta fides obtinuit, et ad injustitiam nos secum nullus impellet. Quæso igitur sanctitatem tuam, iterum que, ne differas litteras, sed ut scribas, et salves Ecclesiam quandoquidem nec tua conscientia vulneratur. Nec enim nos justus judex alienæ in justitiæ exiget ultiones. Inquit enim: Qui ligat sar cinam, ipse et portabit. Et qui uvam acerbam come derit, ejus dentes obstupefient y. Nos convenit et contentiones sistere, et Ecclesias conjungere, et commissas a Deo non perdere oves, ne ob hoc tor menta solvamus. Epistola, inquit, ejusdem ad Cyrillum Adanensem, quam scripsit, rogans et ipsum, ut pro pace satageret, cou fisus, quod nihil ab eo expeteretur, nisi sola com munio. Tempus pugnæ, et tempus pacis, inquit sapiens Salomon, res bene dispertiens, et quid sit pro prium tempori cuique determinans. Igitur præsens tempus non belli, sed pacis est. Nam et apostolica Quæst. Domitiani, cujus epistola ad Helladium exstat supra cap. 125, et cujus mentio fit in cap. Donatum. Vide supra cap. 151. B. epist. Habetur supra cap. 159. Illius etiain mentio fit in epistola sequente. B.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. doctrina per Dei gratiam tenet, et hæreticorum dictis destruere et injuria damnatum videatur dixisse quievit nova vox dogmatum, et unus est sensus Ecclesiæ. Et secum nos injustitiam facere nullus im pellit, nec ad damnationem quisquam cogit inson tis. Et hæc manifeste cognovi colloquens domino meo sanctissimo, et Deo amicissimo episcopo Jo anni, et subtiliter ejus intentionem comperiens. Dignare igitur, sanctissime domine, quia et hi, qui ad secundam Ciliciam pertinent, ad me synodicam direxerunt, communicatores se ejus litteris confi tentes. Hortare dominum Deo amicissimum episco pum Helladium, ut pro unitione curet Ecclesiæ quandoquidem nec ejus conscientia vulneretur. Opor tet enim sanctitatem tuam pacem Ecclesiæ procu rare. Sufficienter quippe invicem, velut in nocturna, pugna, consumpsimus. Et operare, ut nosmet ipsos de reliquo cognoscentes jam tandem amplectamur et pacem. 815 Et has superiores epistolas ex nomine Theo doreti positas non me arbitror inaniter transtulisse, licet rationabiliter ambigam utrum vere sint ejus. Sed idcirco id egi, ut quia talibus adversarii abutun tur, etiam circa hæc instruantur orthodoxi per gra tiam Dei. Qui enim beati Ibæ adamarint epistolam, ejus abnuunt esse 55; quæ etiam gestis universalis concilii ** absolute sub ejus nomine continetur. Abs que dubio Theodoreti credi desiderant, eo quod eam opere suo Irenæus ille contexat, qui dum prius acer rimus Nestorii defensor exstiterit, postea anathema tizanti eum cum dogmate suo communicavit Ecclesiæ. Unde aliis, et ipsi Theodoreto magnopere duxerat ex probrandum. Ac ne hoc tantum laicus agere videre tur, a Domno " Antiocheno præsule Tyriorum metro polis episcopus ordinatus est. Multa enim talia ejus inter has epistolas dicta pro inutili longitudine præ ˝termisi; cujus ad hoc aliqua transtuli, ut ejus in tentio nosceretur. Primus ergo hic ipse Irenæus, deinde consimiles ejus sunt abusi talibus, ut quasi de mutabilitate Theodoreto exprobrarent. Abutuntur his et Acephali, dum certe in non dicendo Ephesi secundo concilio apud eorum auctorem Dioscorum nulla ex his legantur objecta. Quod certe immaniter videntes ´ad hoc impulit indigentia objectionum, ut de illis quoque addicendus judicaretur quæ adversum duode cim capitula ante pacem conscripserat. Sed hanc ob jectationem serotinus et novellus error a veteri mu tualus est, adversariorum testimonia digna fide di cendo. Ego autem scripta hæc tanto in melius acci pienda perspicio quanto Theodoreti probare potuerint; licet in eis illa intentione quam videre non volunt, 'post Ecclesiæ ex parte unitionem de beati Cyrillį Nestorium. Tota namque intentio pro charitate se cundum Deum proximorum fuisse monstratur. Per hoc solum suadere studuit, ut ad Ecclesiæ Christi pa cem trahens Orientis episcopos, nullum foris ab ea æternæ tradendum perditioni relinqueret. Quod tunc eis aliter suadere non poterat, nisi talia interim verba misceret. Quippe quando et ipse sanctus Joan nes Antiochenus præsul cum adunitis sibi coepiscopis suis, id est, magno illo sene Acacio Berrhœensi, 816 et Puulo Emeseno, et aliis, simili hæc intentione to lerabat. Quis igitur sic malevolentia cæcus sit, quem ad malam suspicionem sola hæc dicta inclinent, et non potius ad boni propositi effectusque intellectum trahant? Qui longe clarius meliores exsistunt, quo niam tot pastores et plebes abstulerunt Nestorio, et Ecclesiæ reddiderunt unitati. Nam fructus horum scriptorum illi nimirum sunt quos legemus post pau tulum, uno spiritu damnatis erroribus; ad quod nisi tali dispensatione perduci non poterant. Intellexisse vero eos integre Theodoreti intentionem, et ex ipsa circa fidem Nestorii et ejus adversitate cognoscitur. Nam dum Nestorius unitive Cyrilli ad Joannem epi stolæ fidem clarissime impiam demonstrare festinat, eam Theodoretus constantissime asseverat orthodoxam. Et insuper post tales ad se' Nestorii litteras, hoc idem faciendo persistit, ad Helladium metropolita num episcopum in sua epistola dicens 58: Memor est autem sanctitas tua, quod et a principio ortho doxam esse dixerim epistolam, quæ ab Ægyptio directa est. Et nullam circa eam quandolibet habui discordiam. Quod ei ille Alexander, qui ab ipso Ire næo per omnia valde laudatur, in epistola quam su pra 59 posuimus, improperat dicens: Non vero mi retur religiositas tua, quod tu quidem scribas illa, qui Cyrillum putas orthodoxum, ego vero ista, qui Cyrillum habeo hæreticum. Quæ omnia eviden tius elucent, si scriptis his Theodoreti illa Nestorii conferamus. Epistola, inquit, ejusdem ad Mocimum, Deo amicissimum, economum Hierapolitanae Ecclesiæ, per quam signifl cat, quod in Antiochiam ingressus Joanni collocutus sit, et ea, de quibus agitur, decenter et optabiliter com posuerit. Qui facit omnia 6 longe melius quam petimus vel intelligimus, præparavit nos colloqui cum domino meo sanctissimo episcopo Joanne. Et sermone de singulis habito, terminum, quem volebamus, acce pimus. Invenimus quoque remedium, quod suffi ciat domino meo Deo amicissimo episcopo vestro, subtilitatis dogmatum causa. Dignare igitur, Deo ejus abnuunt esse. Loca congessit Baluzius ex Facundi epistola contra Mocianum, Pelagii II epistola secunda ad episcopos Istriæ, et Gregorio, I. VII, ind. 2, epistola 53. 86 univ. conc. Chal cedonensis, ubi habetur in actione decima. B. 57 a Domno, etc. Falsum istud. Etenim Irenæum a Theodoreto ordinatum esse, docet epistola 140 Theodoreti, quæ data est ad Domnum Antiochenum. B. 88 Memor, etc. Fragmentum est epistolæ Theodoreti, quæ exstat supra cap. 160. 60 Qui facit omnia. Rediisse in gratiam cum Joanne Antiocheno Theodoretus videtur: non ita tamen ut supra. Cap. 152. B. Nestorio idcirco anathema diceret. Tamen suffectos in Nestorii locum episcopos agnoscebat. Ejectum urbe CP. Nestorium, non hæreseos causa, sed quod plebi urbanæ minus esset acceptus, aiebat. G.

amicissime, præloqui religiositati ejus, et eum no- æquali uterer vita, nihil pro commissi ministerii bis ad persuadendum facilem præparare. 817 Spe ramus enim, fore, ut jubente Deo, circa diem men sis hujus vicesimum omnem vobis collocutionem nostram narremus, ut et vos Domini mirabilia ob stupescatis. Qui nobiscum sunt, salutant tuam re ligiositatem. Epistola, inquit, Meletii, quam scripsit ad Deo amicissi mum episcopum Alexandrum, indicans, quod com municaverint secundæ Cilicia sacerdotes, primæ vero eos sequi potius vellent. necessitate relaxans, neque meliore velut ita dixe rim, conversatione prælata. Sed si prodidero ite rum, quibus non oportet, Ecclesiam Dei, et fidelis simos Christi populos, nescio an vel parva mihi sa tisfactionis particula in diem judicii relinqua tur. Unde omnem simul securitatem omnemque pariter curam jactans in omnium Dominum, in ipsum solum confido: præcipue videns, quod om nis noster Deo amicissimus clerus, et fere cuncti sanctissimi episcopi compellant nos ad conjunctio nem prospicere. Et secundi quidem Cilices, quod et tu, Deo amicissime, jam fortassis audisti, et pacifi cati sunt, et Antiocheni amplexi communionem. Et Binansi cum duobus Deo amicissimis, episcopis tan apud nos peragere hæc ipsa festinant. Ego vero re tum, non minor zelo, ut arbitror, pietatis a lua sanctitate, deliberans una cum eis, neque præter Domini Christi facere voluntatem, neque Eccle siam Dei, et fidelissimos et amatores Christi popu los prodere. Tuæ sit orationis, domine, mihi de reliquo, ut sicut desiderii nostri est, ita hæc pia di rigatur intentio. Revera nisi Dominus Sabaoth reliquisset nobis veritatis semen, sanctitatem tuam, sicut Sodoma fuissemus, et quasi Gomorrha similes essemus ef fecti. Qui enim videntur adhuc pro pietate confli gere, ut non dicam cuncti nos, erubescendo tuæ sanctitatis pro pietate constantiam, videntur utcun qque hactenus recertantes, ut post bella inviti ten tantes: quasi rationes Deo non simus reddituri, ad quem referri contingit hujus certaminis causam. Dum certe fructus servetur, restituendus in tem pore suo his, qui ex tota virtute diligunt Deum, et ob hoc sincerissime in præsenti ostendunt pro pie tate constantiam. Sed optamus donari nobis tuam diutissime sanctitatem eam quæ in hac vita emer sit, caliginem dissolventem perfectæ circa Deum notionis festa lampade. Nos autem sicut jussisti, domine mi Deo amicissime, episcopo Helladio san ctitatis tuæ misimus litteras, et reciprocas acci pientes tuæ sanctitati direximus. Quæ autem circa nos agantur, veremur edicere. Unde id omittens, quæso sanctitatem tuam, consuete ora pro nobis, ne nos valeat impietatis unda submergere, quæ in tolerabilis, ut videtur, exsistit, nisi dives quædam desuper gratia venerit. Epistola, inquit, Helladii ad Deo amicissimum episcopum Alexandrum, qua indicavit, quod secundi quidem Ci lices communicaverint, compellatur vero et ipse ab omni clero, et episcopis provinciæ suæ, Antiocheno conjungi, dicentibus sibi præfatis, ne deteriora mala contiugant bis, quibus nunc coarctatur Ecclesia. Convenientia quidem tui apostolici propositi et zeli, quem pro pietate geris a principio usque ad finem, et ista sunt quæ muper nobis per Deo ami cissimum episcopum Meletium tuæ sanctitatis porrecta sunt scripta. Ego vero et quæ scripsi, et quæ locutus sum reverendissimo illi et optimo, mi nime obliviscor, et nunc tuæ Deo amabilitati hæc ipsa significo. Quoniam dum multa ac pessima contra Ecclesiam Dei mala versantur, ad medium venditionis et emptionis præsunt homines, prava sentientes, et indiscreti, et alia inoptabilia et vitan da, quorum nec numerus potest explicari, quid agam reperire non valeo. Nam quiescere quidem, et meam solius observare animam, æstimo ample etendum, sicut testis est conscientia mea. 818 Et multis emere velim, ut a principio usque ad finem a Osee tv, 14. b II Tim. 11, 12, 13. Epistola, inquit, Deo amicissimi episcopi Alexandri, quam Tarsensi rescripsit, vituperans quidem scripta ipsius, admoneus vero eum, ne desereret ea, quæ semel Deo amabiliter judicasset. Judicium quidem de talibus, Deo amicissime do mine, tuæ est per omnia Deo amabilitati conve niens, per omnes spirituales viventi virtutes. Ego autem rogo, ut illud mente percipiat Deo amabilis anima tua, quod ubique per orbem tempore isto publica exseritur audacia ab ægrotantibus ea hæ resi, quæ nuper emersit, aut ei præbetur locus ab eis, qui esse sani videntur. Et clare illud prophe ticum opere perpetratur: quia et ipsi commisceban tur meretricibus, et cum consecratis idolo sacrifica bant. Et intelligens populus quinimo, ut veterius repetatur, sacerdotes, qui intelligunt, compelluntur fornicari “. Quid igitur, quæso, convenit ulterius sustinere eos, qui secundum veritatem pro pietate certant, nisi utique ut pellantur, et exsilientur, et persecutionem sustineant, omnemque speciem tor mentorum, juxta Apostoli sententiam, qui ait: Om nes enim, qui volunt pie vivere in Christo, persecu tionem patientur. Mali vero homines et deceptores proficiunt in pejus, errantes, et in errorem mitten tes b. Sed ecce, ut scripsimus pridem, serenissimus et mansuetissimus imperator noster, dum certe sicut contra hæreticos ad eum accusatores nostri re tulerint, nihil nobis proposuit aliud, nisi ut aut communicemus orthodoxiæ proditoribus, aut se gregemur ab eis. Nos autem, qui pro 819 pietate certamus, quid oportuit sustinere? Requiem, ho norem, gloriam, permansionem temporalem, et ut complexe dicamus, præsentis temporis fruitionem, an omnem speciem tormenti et pœnæ? Nullus

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. amicorum, vicinorum, sodalium, affectus firmita tem monstrantium, et ea constantia circa Dominum revocare tentantium? enim dum pro pietate certaret distributis unquam nium, conjugum, filiorum, fratrum, parentum, deputatisque tormentis abscessit: sed e diverso suo quidem proposito ad dira omnia præparatur. Necessitate vero corruptibilis corporis, una vel se cunda pœna ad Gnem pervenit. Meliusque jam fue rat a principio nos exivisse, nec multos ad pietatem in nobis attonitos roborasse, quam nunc ad tam mansuetam clementemque propositionem torpe scere. Et hæc nunc mihi non ad tuam religiositatem dicta sint, sed ad meam meditationem, propter se cundas has litteras. Tria sunt ab Antiocheno com missa communio cum hæretico, rectæ fidei ana thematismus, orthodoxi hominis depositio. Quid ho rum, quæso, excusare valebimus, et pro quibus ei communicare vitabimus? Nam duo quidem mani festa sunt, quod ab eo in Deum commissa sint, ter tium vero in hominem. Verum quia Dei sacerdos ost læsus, et hoe quodammodo refertur ad Deum. Illud vero Eli cogitato sacerdotis: Si peccaverit, in quit, homo in hominem, orabunt pro eo c. Quomodo igitur est possibile, ut nos pro pietate certantes deseramus, quæ prima et quæ necessariora sunt cause, et pro iniquitate, quæ in personam com missa est, resistamus? De pietate quidem pro nihilo taceamus; objiciamus vero non nos esse in de jectione participes, ex quo semel ejus communio nem fuerimus amplexi Ego vero ordine et conse quentia progrediens, credo in Dominum Christum, quia etsi exsilium nobis minentur et mortem, communicare ei nullatenus sustinebo, quando et decies millies orthodoxus esse prætendatur. Idcirco præcipue, quia communicavit hæretico, et abjura vit rectitudinem fidei. Qui vero nunc boni sunt circa vos per suos pro prios, per quos ad nos scripta miserunt, et ipsam, tempori succumbentes, addixere personam. Quid quid ipsi personæ pridem ", quando meliorem de ea gerebant spem, tuam non latuit sanctitatem. Nonne autem stupendum seu mirum, quod nobis in præsentis certaminis tentatione contingit idem, falsa eorum, qui nos amare videntur, misericordia, veritate vero oderunt, et reprehensiones, et contu meliæ, et subsannationes et exprobrationes eorum, qui circa tempora immutantur, nec pro veritate certant? Et blandimenta propriorum, et ipse circa eos nec rationabilis, neque necessarius noster af fectus. P'er hæc namque universa et tentati et pro bati sunt, qui Christi martyres confessoresque sunt pietatis effecti. Et alii quidem vicerunt 820, nonnulli autem plerumque succubuerunt. Quem namque eorum non circumdedit multitudo affi ⚫ I Reg. 11, 25. d Matth. xv1, 26. • Psal. XIX, Non habemus pecunias, et munera, et naves ple nas oneribus, quæ mittamus; sed babemus oratio nes et lacrymas, et gemitus compunctionem, et ad Dominum vigilias. His namque armatur veritas; illis autem multitudo contra veritatem. Sed sub debito sunt, inquiunt, Ecclesiæ nostræ. Ergone ob hoc despicienda est pietas? Unde vero debent? Nun quid deliciati sumus ex eis? Nunquid donavimus nostris? Nunquid nostra solvimus debita? Quod etsi eis thesauros decem millia congregemus, nonne bonum est, ut verba Domini Christi teneamus in mente: Quid enim prodest homini, si totum mundum lucretur, animæ vero suæ faciat detrimentum? In stant enim nobis cogitationes hujusmodi quas, per gratiam Dei alteris cogitationibus sobriis, et verbis Scripturæ destruimus. Bonum vero est in statu sistentibus illa divina monita meditari, quæ in quiunt: Hi in curribus, et hi in equis, nos autem in nomine Domini Dei nostri invocabimus e. Et contra me, inquit, garriebant, qui sedebant in porta. Et in me psallebant, qui bibebant vinum. Ego vero el ora tio mea ad te, Deus: tempus beneplaciti, Deus 1. Et illud Jeremiæ: Ego autem non destiti pos. te consequendo, et diem hominis non desideravi 5. Et Non sunt condignæ passionés hujus temporis ad glo riam in nobis revelandam. Quæ autem nuper magnis contra me elicuerunt studiis, requies mihi sunt et libertas, si hoc per miserit Deus, ab hoc prælio non dicendo. Quam enim speciem contrarietatis adversum me Antio chenus non exercuit? Nonne militum magistros et judices adversus meam armavit humilitatem? Non ne martyris ecclesiam a me abstulit, in quam fere trecentas auri libras expendimus, et ecclesiam sub debito fecimus? Nonne invasit parochias meas ³? Nonne militarem commovit cohortem contra epi scopum senem ", eoque expulso introduxit sacri legum? Nonne alibi fornicarios "et criminum sti gmatibus inustos ordinavit? Nonne hanc omnem, quod ad se attinet, regionem adversus nos incita vit? Et per eum, qui me confortavit, gaudium, et corona, 821 et exsultatio, et exercitium, et un ctiones mihi hæc omnia facta sunt, ut experimento discerem, quod in multa probatione tribulationis abundantia gaudii nostri sit. Ad recommemoran dam vero religiositatem tuam et eorum, quæ ab Epheso pridem " scripsimus ad sanctas Dei orien tales Ecclesias, transcribens ex chartis ecclesiasti ↑ Psal. LXVIII, 13, 14. 8 Jerem. xv11, 16. h Rom. 1 Quidquid pridem. Excidisse videtur verbum. "martyris. Sergii, quæ sub Hierapolitana erat Ec clesia, ut dicitur supra cap. 135. B. 63 invasit paroch. Vide supra cap. 127. B. episc. senem. Alexan dram Hierapolitanum, qui hic loquitur. B. 65 fornic. Athanasium nimirum, qui superordinatus est Atibo episcopo Dolichii. Vide suprà cap. 133. B. *** ab Epheso pridem. Vide supra cap. 28. G.

cis, quæ apud nos sunt, exemplar tuæ sanctitati (alem proventum, investigasse autem veritatem. direxi. Epistola Theodoreti, inquit, episcopi ad Deo amicissimum episcopum Alexandrum, quam scripsit postquam in gressus Antiochiam Joanni est collocutus, et præfatus senex Deo amicissimus ejus, id est, Theodoreli, collo quium non est passus ulterius. Ego etiamsi me tua religiositas persequatur, et pellat, et utatur vectibus contra nos, non desinam procidens supplicare, et provolvi pedibus ejus sanctitatis, et tenere illa genua, quæ in orationibus expendisti, et ad quorum obsequium pertinet uni versa peragere, et quibus testimonium perhibent ea, quæ nuper sunt acta. Post turbas enim decem millia, et non pauciores perturbationes, quas sųsti nui, videns in magno periculo animas, quæ com missæ sunt nobis, in domo facto colloquio universa nobis per gratiam Dei votive peracta sunt. Servo autem narrationem collocutioni futuræ. Invenimus enim et satisfactionem, quæ tuæ mundæ conscien tiæ satis sit, et ab omni eam dubitatione valeat prævenire. Cui et Isauri cedentes et Cilices, amplexi sunt communionem ad dominum meum sanctissi mum episcopum Joannem. Spero autem, conce dente Deo, ad tuam venire sanctitatem circa diem mensis hujus vicesimum. Omnem, quæ cum tua religiositate est, in Christo fraternitatem ego, et qui mecum sunt, plurimum salutamus. Epistela, inquit, Deo amicissimi episcopi Alexandri, qua respondit indicans quidem causas, quæ id non sinerent fieri; rogaus vero, ne ob hoc sibi de cætero in staretur. Pro talibus causis sancti monachi, qui sunt Alexan driæ, epistolas direxerunt per Chometum his, qui in Ægypto fuerunt, Acacio reverendissimo dia cono et xenodocho, et Scyllacio religioso pre sbytero et archimandritæ, et Agapio reverendissimo presbytero et gazophylaci, exsecrantes impietatem Cyrilli, et pestilentiam, quæ comprehendit Ec clesiam Dei, et sibi indicari rogantes, si aliqui Deo amicissimorum episcoporum per Orientem relicti sunt, qui non sunt hujus temporis facti: ut si re manserint, scriberent iisdem monachis, ut veni rent, et habitarent sub umbra eorum. Hic namque, inquiunt, ab altis sedibus Deus passibilis prædicatur. Deo amicissimus presbyter, et archimandrita Par thenius 68, et mihi et tuæ religiositati direxit epi stolam, quia cum fiducia nunc in Constantinopoli tana dogmatizantes Ecclesia dicunt: quia ille im mortalis est mortuus. Et ante paulum, quam susci perem tuæ religiositatis epistolam ", undecimo quidem die, veniens indicavit, quod propter hanc hæresin ab ipsa Ecclesia infinitæ multitudines se separarint. Andreas vero Deo amicissimus episco pus ante hos mihi dies per epistolam scripsit, quod in tota Pontica regione Deus passiblis prædicetur. Deo amicissimus et sanctissimus episcopus ex Ægy pto tuæ religiositati per epistolam indicavit: Rab bulas de vobis quidem sapit, quod pietatem cognove ritis; de nobis vero ubique scribit evidenter nos hære ticos nominans. Arbitror quod religiositas tua non solum nihil omiserit eorum, quæ ad salvationem pertinent infelicis animæ meæ, sed et supergressa sit illum pastorem velocissimum, qui in Evangelio legitur. Hle enim semel ivit ad ovem, quæ perierat, inqui rendam; tua vero sanctitas et Harbath ", meum montem, et Hierapolim, et Zeugma, et Antiochiam nunc adiit ad animam meam, quæ periit, inqui rendam. Quiesce igitur, quæso, de cætero et ipse fatigari, et conterere vos. Ego enim non quomodo agant Cilices et Isauri, intendo; sed si omnes qui fuerunt 822 a sæculo, homines a mortuis resur gentes Ægyptiæ abominationis impietatem, pieta tem vocent, digniores eos fide nullatenus duco a scientia, quæ mihi, Deo largiente, donata est. Et nihil horum, quæ scripturus sum, dicerem, sicut testis est veritas, nisi talia nobis, quasi exquisita propter nos satisfactione, per epistolam tua saneti tas indicasset. Qui sunt a secunda Cilicia, mihi synodicum di rexerunt, in quo et Cyrillo dederunt anathema, excommunicantes eos, qui eum ut episcopum ha bent. Simili mihi epistola 7 indicavit Helladius, quod simul et ipse decreverit unam sententiam in his, quæ Deo amicissimis secundæ Ciliciæ episcopis placuerunt. Et quia nonnulli illius regionis episcopi altera sapiunt, sui permutatione tempori servientes, quinque epistolas habeo Deo amicissimorum pre sbyterorum Photii” sbyterorum Photii" atque Martyrii: duas quidem communiter scriptas, in quibus orthodoxam epi stolam; tres vero a solo Deo amicissimo Photio, in quibus eam nominavit hæreticam. Deo amicis simus Zebinas, qui in 823 Antiochia fuit, Propo nianus Eurethæ, Eustolianus in Anazarbo, cuni reliquis episcopis, coram Ecclesia anathematizavit Cyrillum, et communicantes Cyrillo. Verumtamen ct comperi nunc: Anrelius Flavius est. Potui ex his, ut prædixi, tuæ religiositati investigandæ veritatis dare consilium, sed præsenti tempore judicavi tacere. Et per sanctas orationes tuas, omnes hi condemnave runt impium Cyrillum, sicubi dixerint orthodoxum, permutati sunt. Circa hanc partem illorum forte ponentur a me, quorum sanctus meminit Paulus ". Arbitror autem quod ego potius locum habuerim tuæ scribere sanctitati, deposuisse quidem me "Harb. Supra cap. 96 scriptum est Arbathimilas, capite vero 99, Marbathimas. B. Parthenius. Cujus mentio supra cap. 152 et sequenti. " epistolam. Exstat supra cap. 153. B. 1° Simili epistola. Habetur supra cap. 164. B. 11 Photii. Presbyteri CP. qui discipulus ac fautor Nestorii fuit. B. 72 sanctus Paulus. In Epistola ad Galatas 11, 18. B.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. Rogo igitur religiositatem tuam, quia nec insanus per Emesenum Paulum, et quæ adversus tuam sum,ªnec delirus, ut parcas senectuti meæ. Sic enim religiositatem * scripsit, et quæ ad clericos suos vere noscet sanctitas tua in orationibus ita mea Constantinopoli remorantes, et quæ ad Melitinen genua laborasse, ut ipse dixisti. Ego enim ante sem Acacium, postquam cum Paulo fœdus com triginta annos, dum Julianus quidam, vita evange- munionis iniit. Ubi et acriter pro sua hæresi agit. lica vivens, Apollinaris morbo langueret, et nomi- Antiochenum namque nec habui hæreticum on naretur super oblationem in ecclesia Chalenti, et quam, nec habeo: etsi propter tempus inter vicino monasterio, usque laboravi, dum auferretur utramque in nonnullis variari partem potuerit. nomen; sciret etiam illud, quod decem millia mor tis genera sustinere paratus sim, quam tali commu nioni præbere consensum. Epistola, inquit, Theodoreti, ad Deo amicissimum episco pum Alexandrum, qua significavit, quod Cilices et Isauri subscriptis conditionibus Antiocheno sunt adu nati. Seu suscipiat, quæ a nobis vel apud nos aguntur, sanctitas tua sive etiam non, nos non quiescimus, iHa facientes tota virtute, quæ coram terribili illo tribunali damuationem qualemcunque nobis non inferant. Etsi in aliis enim negligentes et fatidiosi su mus, nullamque rerum divinarum facimus curam, sed in talibus et oramus et satagimus, ne studiosis bo norum multo infirmi simus. Innotesco igitur sanctitati tuæ, quia Cilices et Isauri et eulogias Antiochiam di rexerunt, et in litteris suis ut episcopos nominarunt et Alexandrinum et Constantinopolitanum: adjici entes, non se communicare depositioni sanctissimi episcopi Nestorii. Hæc mihi indicaverunt nonnulli communium amicorum, mandantes ut etiam nunc tuam deprecer sanctitatem, et ad sanctos pedes tuos cadam, et persuadeam, quatenus his, quæ cunctis placuerunt communiter, acquiescas. Putant enim me cuneta posse apud sanctitatem tuam. Unde iterum rego animam tuam sanctam, ut suscipias hanc depre cationem meam, et condescendas pro Ecclesiæ pace. Epistola, inquit, Deo amicissimi episcopt Alexandri, quam rescripsit * Deo amicissimo episcopo Theodo reto, insinuans quod nihil interesset apud se, quod Cilices et Isauri Anticcheno communicassent, quando ipse omnia sustinere pro pietate delegerit. Ab initio nec vos nec Cilicas sum secutus. Et maxime 824 vos, qui aliquando quidem super nubes volatis, aliquando vero ad illius genua ut dedititil observatis. Quippe orbis terrarum notatus a vobis est, et utraque propria estis voluntate per pessi. Vos autem dixi, ut facerem commune, quod tuum est. Sed a principio memetipsum a Cyrillo impio separavi, et a communionibus eorum, qui usque ad præsens pro sua impietate certant, vos maxime suæ hæresis cooperatores accipientes. Nihil enim nunc usque nos latuit eorum, quæ ab illo conscripta sunt, sed inter manus habemus et ea quæ Berrhœensis scripsit Acacius”, et ea quæ i Joan. x, 12. 1 Cor. x, 33. Et post alia. Conjuro igitur te per sanctam Trinitatem, ut að me desinas. Spero siquidem in eo, qui crucifixus est. Quippe apud me valere facit amplius pietatem et quatuor gubernatores, et alios mundi judices quiete superavit; nec permissurus me scandalizari per te. Ego enim cum tanto jam gaudio me expul suros excipiam, ut si auri mihi ulla copia, exce ptis vasis ecclesiasticis, esset, plures eis eulogias, quam pro bonis nuntiis darem. Nam quia Ecclesia nostra nec habet quodcunque, nee habuit, neque ego accepi, neque tribui cuilibet usque ad obolum unum, sæpe me arbitror intimasse. Unde nec codiceni quemlibet ejicere pertuli.Sed nec unum per gratiam Christi obolum ex ecclesiastica facultate. Sed ex his, quæ mihi direxerint amici, habeo ad animaliumn conductionem; et sic sum quotidie quasi in frixoria positus, Domino teste. Absque enim necessitate ir refutabili pascua non relinquo, Dei judicium me tuens, ne et hic inter tentationes ab eo constitutus, et in futuro rationem relictionis exsolvam. Necessitas autem et hic nos a dubitatione, et illic a damnatione liberos præstat. Non igitur hujus rei gratia tua re ligiositas fatigetur, sed oret pro nobis tantummodo. Theodoreti ad Nestorium, inquit Irenæus, sanctissimum, ut persuaderet sanctissimum Alexandrum adunari An tiocheno. Domino meo, et secundum veritatem Deo ami cissimo atque sanctissimo patri 825 et episcopo Nestorio Theodoretus in Domino salutem. Pessime quidem ægrotavi, postquam redii a Ger manicia amplius vero me conficiunt et validius cruciant ea, quæ geruntur circa dominum meum sanctissimum episcopum Alexandrum. Nec enim Domini verbis acquiescere patitur dicentibus Bonus pastor animam suam ponit pro ovibus suis ³. Nec juramentis beati Pauli, quibus usus est ad suadendum * nobis, quod anathema fieri a Christo juraverit pro impiis Judæis; sed vult commissa sibi pascua perdere. Et ultiones ob hoc debitas pro nihilo deputat. Unde iterum tuam sanctitatem rogo, ut ei scribas, et ejus sanctitatem persuadeas Pau lum audire dicentem: Quia non quæro quod mihi soli expedit, sed quod pluribus, ut salventur i; et Acac. In epistola ad hunc Alexandrum quæ exstat cap. 58. B. "adv. tuam. relig. Id est, Apo logiam Cyrilli adversus reprehensiones Theodoreti. B. 18 ad clericos suos. Nimirum ad Eulogium. Theognosium et Charmosynum (cap. 85). B.

acquirere, ut pusillum delinquat. Sic enim poua- ▲ involvere non valet charitatem, si Theodoreins her tando Nestorium qualiter ad Ecclesiam revocaret Alexandrum, oblique ipsi Nestorio monstrare cn pivil, quin et semetipsum debuit Ecclesiæ reddere penitendo. mus, quasi et hoc flat, ut a multo delicto cæteros liberet. Scis enim clare quod dico, Deo amicissime domine; ei nosti causa3 mei doloris. Unde nec pluribus verbis indigco, sed tue suprlico sancti tati, ut eum vehementius increpes. Arbitror enim, si id fiat, fore ut non refutet nostra colloquia, atque ita, Deo favente, difficilia cuncta solvantur. Dubitare me fateor, an epistolæ Theodoreti sit credendum, qua hortari narratur Nestorium, ut ejus correctione Alexander, id est, quasi alter Nestorius, corrigatur, dum tria et eadem uterque proponeret, id est, ut Cyrilli scriptu decernerentur hæretica, ut non damnarentar Nestorii dogmata, ut ejus dejectio sol veretur; alioquin ut quod erat resiauum, non com municarent his qui ista renuerent. Theodoretus au tem contrario evidenter tramite means, perspicue ad id quærere colloquium apparebat Alexandri, ut er de communione cum Joanne ineunda (persuadere) posset. Tale igitur erat, si credendum est, quod Nestorio suadere susceperat, uc si diceret: Increpa Alexan drum, cum communicat tibi ac tuis, et non yotius communicatoribus Cyrılli depositoribus tuis et anu thematizantibus tua dogmata. Nisi forte, ut assolet, Theodoretum magnæ utilitatis spes et nimia charitu. tis intentio assumptæ rei difficultatem non sivil in tendere. Nihil namque amplius erat agendum, qua'n quo suas partes Nestorius ipse aissolveret, et sui causa disruptos Ecclesiæ restitueret. Una quippe causa eral Alexandri et cæterorum partis ejusdem; et quod in iilo obtineretur a Nestorio, Ecclesiæ tot episcopis non absque gregibus suis Theodoretus magno utique cha ritatis cupiebat instinctu. Unde necessario et illud evenerat, at (charitas) in illo jam cæpta haberi fir marctur, ab ipso auctore destructa: quod si per hanc 826 obtineretur epistolam, de fructu ejus omnes, puto, catholici lætarentur. Quin etsi, ut con tigit, impctrare non posset, ille interim vir ita exci tavit auidquid pro Ecclesia contra hæresin facere valuit, ut nihil quod fieri deberet, omitteret. Que usque adeo mihi summum tenere videtur intentio, ut nec optato fine melior esse potuerit, nec eo quod crenit debeat judicari deterior. Neque illud autem credo, quod talia scripta Theodoretus, si tamen ejus sunt, quod utique dicendum est, absque suæ opinionis apud militate nostra orationes facere consuetas, ut digna aliquos offuscatione legenda crediderit. Sed quid mirum, si æstimationem apud quosdam despexit pro tali negotio, pro quo despicere posset et vitam? Nonne apud sapientes et justos hinc clarus enitescet? Scien dum namque est, usque adeo veritatis esse sententiam, qua hi qui per animi tumorem ex sua corripi persona won sustinent, seu ad recertandum continuo irritan tur, detorta in alterius personam correptione mo nendi docentur, ut eam sanctus Joannes, præclarus Ecclesiæ doctor, Constantinopolitanus episcopus, et ntatur multoties et valde commendet, Scripturæ di vinæ explanando sententias. Itaque, quantumlibet quis præfationem laceret hujus epistolæ, quæ forte sola falsantis est, illius tamen calumniarum tenebris Epistola, inquit, Meletli ad Deo amicissimum episcopum Alexandrum, qua scripsit, quod hi quidem, qui erant ex secunda Cilicia, communicaveriat; alii vero Cilices et Isauri similiter sint transgressi, quæ pie judicaverunt olim. Gratias Domino Deo, qui per singulas gencra tiones elegit eos, qui protegunt veritatem, ut quæ perire periclitatur in plurimis, in paucis ejus tui. tione servetur, demonstrationem donans per ista plenissimam, eo quod impossibile sit omnino con spirationera mali hujus ex toto exterminium fieri. Manet vero in paucis testimonium, quod hæc Deo sınt placita, etsi omnes pariter ad contraria studia convertantur. Gratias autem Domino Deo, qui hæc semper quidem ad muniraen pietatis dispensat, et nunc vero tuam sanctitatem ad simile pro nobis obsequium, ut dum periclitetur pietas in omnium voluntate, apud religiositatem tuami maneat myste rium veritatis. Verumtamen humilitatem nostra:n similibus Paulo illi beato ad tuam verbis uti san clitatem convenit, et dicere: Omnes nos Cilices reliquerunt, præsens sæculum diligentes, et abierunt unusquisque post cor suum. Magis 827 autem tuam quidem sanctitatem valde ista dicere convenit, quæ et ante hoc aliis præfulgebat, quando videban tur defendere pietatem; et nunc in universam terram sola præfulget. Nos autem solum grates convenit reddere omnium Domino Deo, qui re liquit nobis tempore Christianorum penuriæ șacer dotem, et cunctorum simul bonorum solitudiuis summitatem, et basin, et robur, et fundamentum, tuam sanctitatem, ut nulla exsurgente tempestate turbemur. Qui et hoc præstet, ut usque ad finenă nobis tua sanctitas constet. Est enim Dominus ɔm nium, quo perficiat, ad confusionem quidem uniuscujusque ruentium, et ad munitionem pernia nentium; si tamen adhuc aliquis est relictus. Sic ut enim video, sacerdotum nullus remansit ubique, nisi tua sanctitas. Sed dignare, quæso, et pro ku efficiatur omni, qua dignum est, voluptate tenta tioncs sufferre pro Christo. Irenæus continuɔ interposuit, inquiens pro eo qui composuit. Sapienter quidem Deo amabilis iste sacerdos epistolam intimavit huic magno veritatis athlete. Eraut vero omni verbo superiores ejus meritorum divitiæ, ct pie tatis desiderium. Omnia enim quæ præsentis sunt sæ culi damnum putabat, ut lueri faceret Christum, juxta vocem Pauli apostoli, omnia postponens charitati, quain habebat ad Deum. Unde usque in finem perstitit in commotus idem pietatis propugnator egregius: quin imo turris adamantina, quani tantæ amicorútu simul et hostium thalanges ah Jesu charitate dividere nullate nus valuerunt. Sed opus est in ejus laudibus immorari, dum liceat ex litteris, quæ sequuntur, addiscere quæ pastor Qyri Theodoretus ad Antiochenum sua epistola iudicaverit, quantaque et ipse cum semper veneratione

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. coluerit, qui adversus eum tales inimicitias exercebat. olim dicta sunt nobis: Quia dominum Alexandrum Inquiunt enim: Recolat sanctitas tua et illa verba, quæ ab ea olim dicta sunt nobis. Quia dominum Alexan drum omnes pariter [erimus el portamus, el ei importu nitatem quamlibet inferri a quocunque non sinimus. Hæc enim clara voce sic dixit. Iste vero in suis litteris posuit, sicut continuo videbimus. Verumtamen nos non ex his hunc sanctum senem miramur, per quæ eum quidam vel verbis vel litteris laudaverunt, sed ex con fidentia circa Deum, et pro veritate certaminibus, sicut ipsæ res prædicant. Epistola Deo amicissimi episcopi Theodoreti ad Joan nem Antiochenum, in causa Deo amicissimi epi scopi Alexandri. cuncti pariter et ferimus et portamus, et quamlibet importunitatem inferri a quocunque non sinimus. Et propter universa tam quod est commune disponens, quam quæ proprii sunt decoris, prohibeas eos, qui illi infestari tentaverint. Hoc enim et placere arbi tror omnium Deo, et homines, non amicos tantum, sed et inimicos, ad laudem movere. Et reliqua per ordinem scripta sicut ab Irenæo sunt posita exsequar in... Domino meo per omnia Deo amicissimo et san ctissimo episcopo Meletio " Titus 78. Multa et diversa subinde hic diffamantur.” de Non per neglectum distuli ad tuam sanctitatem litteras destinare 828 sed nesciens nunc usque 'quid scriberem. In suo siquidem tenore permansit dominus meus sanctissimus et Deo amicissimus sanctitate 829 tua, quibus exitus consonat, eo episcopus Alexander, credens eum summæ esse justitiæ. Cujus rei gratia neque amicos affatus, neque preces admittit; sed evangelicorum trans gressionem mandatorum deputat dispensativam condescensionem. Quia igitur eum clare a princi pio, domine, nosti, sed et aliam virtutem viri ex pertus es, quæso sanctitatem tuam, ut patienter agas, et eos qui ei tentant importuni esse, prohibeas. Hoc enim coram veritate dico, quia et tuæ san ctitati decus plurimum providebit, necnon lætificà bit ipsum, qui nullam consolationem ulla habet ex parte. quod nolit usque ad præsens sanctitas tua totius orbis et catholico et orthodoxo communicare con ventui, ab aliquibus forsan, qui quod expedit, comprehendere nequeunt, dissuasa. Nunc igitur sero tandem revigilare desidera contra versutias inimici, et omnium sanctorum episcoporum affe ctum recupera, et noli ad præventiones et multilo quia tendere, quæ juvare nihil possunt, quinimo et in futuro sæculo nocent. Claret enim, quod Dei providentia omnes sanari homines velit. Quomodo ergo credibile est, quod solam sanctitatem tuam jus serit suis teneri judiciis? Cognoscat igitur angelus tuus, quod divinæ lit teræ venerint, certa quædam contra eos, qui non obediunt, sancientes, et contra non communicantes sancto universalique concilio. Nos enim, qui sem per oramus, ut nequaquam diaboli mala prævaleant, rogavimus Deo amicissimum archiepiscopum Joan nem differre, donec hæ litteræ redderentur. Omne igitur tuæ religiositatis studium sit malas quidem cogitationes deponere; prodire vero, et ad Antio chiam pervenire. Hoc enim multis modis fieri expedit. Si autem post has litteras sanctus an gelus tuus occurrere non voluerit, nullus babebit ulterius, unde in quoquam vituperet, aut eumdem sanctissimum et Deo amicissimum episcopum Joan nem, aut nos ipsos, quando sub omni velocitate hæc ipsa exsequi coeperimus, quæ a divino ver tice sunt præcepta. Si enim divinæ litteræ inobe dientes comprehenderint in eis, in quibus videntur degere, urbibus, intolerabilis eis tristitia fiet. In columes sitis. Nec enim colloqui, nec scribere patitur dilecto ribus suis, nec ab eis excipere litteras: unumque nunc habet tantummodo votum, ut quacunque oc casione a cura liberetur. Consequens vero est, ut et emolliatur temporis spatio. Si vero idem ipse perstiterit, nec hinc sanctitati tuæ ulla læsio erit, nec nobis nostrove in commune collegio. Quæ enîm per Dei gratiam docet, sunt orthodoxa et con venientia ecclesiastica fidei; perturbare autem ne que valet, neque tentaturus est. Quoniam silentium tenet, Ecclesiæ pacem in nullo contaminans. Si vero ejectus fuerit, cognoscet sanctitas tua, quod maxima læsio inde contingat. Aperte siquidem di visio ex hoc ecclesiastici corporis fiet Constantino poli, et in aliis plurimis urbibus, eo quod per sim plicitatem nesciam, num nonnulli putent eum inte gerrimæ fidei defensorem. Alii vero factis juvenili bus gaudentes, et propter hoc contentiones in ex celsum attollere festinantes, occasiones assumunt. Multam vero et tuæ religiositati, ignosce mihi hæc præ dolore scribenti, blasphemiam congrega bit, si hoc contigerit; sicut nihilominus id, quod prius dixi, omnem gratiam et patientiæ laudem afferret. Qui enim nactus copiam ulciscendi non utitur potestate, nullis laudibus minor est. Reco lat autem sanctitas tua et illa verba, quæ ab ea Domino meo per omnia reverendissimo et ad mirandissimo et magnificentissimo Tito Meletius. Quod quidem providentia Dei, sicut in litteris prædixisti, o admirandissime domine mi, omnes homines salvare velit, constat; sed non utique di 70 M. Inquit. 77 Meletio. Episcopo Mopsuestiæ. B. 18 Titus. Comes domesticorum et vicarius magistri militiae. Vide cap. 154. B. 79 diffam. Id est, dicuntur, narrantur. B. * divinæ litteræ. Id est præceptum imperiale. B. (t) In cod. Casin. sic legitur, posita exsequer inserta et ejus personam transiens. M.

et figuris honoratus est veri pastoris. Vide pueros, qui Babylone super omnes apud Chaldæos sint præ lati mirabiles, et honoribus primis ac maximis be nigni apud alienos effecti sunt. Dignitas eadem ob venit sanctis apostolis 81. Quare 8 et ipsi facti sunt, qui et apud omnes, et imperatores, et privatos, sive subjectos, tanta veneratione colantur, ut pro summo beneficio habeant, qui omnibus dominan tur, si Pauli Scripturæ quisque sciat attendere ad consonantiam plurimorum; et quæ ad se attinebat diligentiam virtutis, nullius putaret esse juvaminis. Neque aliquoquam dignus exsisteret et idoneus nisi eorum quisque pene particeps esset. Nunc autem quia et soli apud semetipsos virtutes dili gentes vita tali, apud 831 omnes veneratione coluntur, et in futura vita sustinent beato et infi nito lumine comprehendi. vinam* voluntatem, sicut videmus, sequuntur ho- tius Israelitici populi commissus est principatus, minum voluntates, quarum nos dominos faciens Deus, sicut cuique videtur, eis uti permisit, ad probandam rationalis animæ vel benevolentiam, vel malevolentiam circa Deum. Sic namque Cain qui dem fratricidium præsumpsit, parum cogitans divi na præcepta. Sodomitæ vero ad omnes impietatum et iniquitatum declinaverunt species, nullam fa cientes memoriam voluntatis divinæ. At populus Judæorum crucifigere omnium Salvatorem Chri stum minime formidavit, dum certe debuerit eum, qui ex eis ad omnium salutem apparuit, cum festi natione recipere: sicut et volebat ejus dispensatio nis intentio. Et ut breviter dicam, omnis Scriptura divina talibus exemplis referta est, per quæ clareat, quod innumeri semper exstiterint, qui præter divi nam voluntatem ad deteriora delapsi 830 sunt. Omnino autem pauci, qui salutem secundum Dei obtinuerunt voluntatem. Non tamen ob hoc aut mali præferendi sunt optimis, aut optimi criminis rei esse putandi sunt, eo quod non sint malis ad misti. In nullo enim reprehendimus Abelum, quod Caini moribus non assenserit. Nec nos tanquam de insania incusamus eum, qui reliquos sui temporis universos non fuerit imitatus. Nec Abrahamum delirasse putavimus, qui ex omnibus generis sui solus Deo complacens factus est, et idololatriæ er rori peregrinationem pro pietate præposuit. Nec Lothum ab eo quod decet excessisse dicemus, qui solus ex omnibus Sodomitarum renuit opera. Nec despiciemus Mosen, qui regali obsequio præposuit pro pietate pericula. Nec præteribimus tres pue ros, qui soli ex omnibus noluerunt imaginem Na buchodonosoris auream similiter aliis adorare; sed pro benevolentia sui erga Deum flammas elegere fornacis. Sed nec apostolos, tanquam gentis nulla pars fuerint, qui cum duodecim numero essent ex omni populo Judæorum, in illum soli crediderunt, qui ab istis deceptor et Dei adversarius vocabatur. Et certe hoc ipso eis ad præsens nihil aliud pro mittentem, nisi tribulationes et persecutiones et mortes. Sed nunquid eis infructuosa vel præsenti in tempore facta est diligentia competens? Non igitur vel nunc abjectos faciet apud Deum paucos, qui tota pendent benevolentia circa eum, et ob hoc vituperantur, injuriantur, effugantur conspi ratione plurimorum. Etsi enim nos, sicut illi pauci ac beati, non sumus, sed tamen illos modis omnibus imitari jubemur. Cujus rei gratia sicut in simula cris et imaginibus similitudines corporum, sic illo rum virtutes divinis inscriptæ sunt Litteris, ut nos eorum exemplar attendentes, facta ipsorum confi denter æmulemur. Et non arbitremur nos novi aliquid instituere præter illa, quæ apud veteres gesta sunt, etiamsi id ab omnibus incusetur. Et ne nos putes hæc nunc vane percurrere, et ut scias ex ipsa necessitate et Deo devincta conscientia nos ad imitationem cogi priscorum, et ipsam causam breviter audi, pro qua non inconsequenter nos ab Antiocheni separandos communione putavimus. Dogmata Cyrillus exposuit omni impietate re pleta. Propter ipsa eum Ephesi Antiochenus depo suit ut impium, participes asciscens ad hoc pluri mos alios e diversis provinciis, et omnes orientalis regionis episcopos. Abjuravit ejus ubique doctri nam, ut errori Apollinaris per omnia consonan tem. Imperatore præsente juravit, sicut ipse Chal cedone scripsit 8" Ephesi constitutis, quorum re scripta salva sunt apud nos, quod nec si poenituis set Cyrillus, et sua capitula rejecisset, eum ad communionem recipere acquiesceret, qui princeps exstaret hæreseos. Deposuit eum rursus in Tarso 85, et cum eo septem *, qui pro eo ascendcrunt Con stantinopolim factis synodalibus litteris, quas et cun cti subscripsimus. Super hæc permansit Cyrillus, non solum suorum scriptorum nihil abjurans, sed et Et certe vide quod Abel quidem majorem fidu ciam post mortem possideat apud Deum. Et Noe mire salvatus est a totius mundi naufragio. Vide Abrahamum, qui principium et radix correctionis omnium factus est, et propter virtutem pater cun ctorum fidelium meruit appellari. Vide Lothum, qui ignem largissimum evasit. Vide Mosen, cui to 81 Dignitas apostolis. Ita Lupus explevit lacunam, quam in cod. suo invenit. Baluzius autem, cujus textum exprimit Mansius, habet Vide sanctos apostolos. Quare. Baluzius legendum esse putat Quippe. Quæ sequuntur, et ipsi facti sunt, a Baluzio omissa sunt. 83 idoneus nisi. Hæc pariter a Baluzio sunt omissa. scripsit. Ejus epistola exstat supra cap. 21. B. 88 in Tarso. Vide supra capp. 66, 136, 141. B. 16 eo. Ex Baluzií textu insertum est. 87 septem. Id est, Arcadium, episcopum occidentalis Ecclesiæ, Juvenalem Hierosolymitanum, Flavianum Philippensein, Firmum Cæsarea Cappadociæ, Theodorum Ancyranum, Acacium Melitinensem, et Evoptium Ptolemaidis. Hos enim Constantinopolim miserat Cỵ. rillus, seu potius Ephesina synodus. Vide supra cap. 65. B.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. prædicans ea cum majori fiducia; et ille, qui co- traditam, quam' a magno Theodoro, qui ea, quæ ram imperatore juraverat, nec pœnitentem Cyril- illi tradidere, tradens claruit, accepimus. Jum se ad communionem recepturum, ad eum in Ægyptum misit supplicem Paulum: sicut et illud quod apud nos est, exemplar ostendit. Et ipse ubi que Cyrillus affirmat, tam per ea quæ scripsit Constantinopoli degentibus clericis suis, quam per illa quoque, quæ ad Acacium Melitinensem, qui exprobraverat ei quasi a suis recesserit, et ad communionem fuerit ab Antiocheno receptus. Taceo de ejusdem Cyrilli litteris 832 ad Aca cium Berrhœensem scriptis, inconvincibilem ha bentibus instantiam, tam pro iisdem capitulis, quam pro omnibus, quæ prius et postea impie ex posuit. Post quæ Antiochenus Paulum in Ægyptum direxit, tam dogmata Cyrilli suscipiens, pro quibus eum secundo damnaverat, quam rectitudinem fidei anathematizans in scripto, et omnia faciens sient ei placuit. Et horum testis est ipse Cyrillus, qui ejus satisfactionem suscepit, qui in suis ad Aca cium Melitinensem 88 litteris hanc eamdem com memorans epistolam ad Acacium Berrhoensem ** quam fecit, mox intulit inquiens: Quia nisi An tiocheno ea, quæ a me ad Acacium scripta sunt, placuissent, non utique a principio Paulum direxis set ad me. Interpretatur vero Cyrillus idem in eis dem litteris suis epistolam quam detulit Paulus, quæ sursum ac deorsum ab Antiocheno profertur, ut nihil omnino a capitulis differentem, sed ea dem intentione conscriptam, et male ex invidia in tellectam ab eis, qui eam orthodoxam quidem di cunt, sed his quæ ab eo prius sunt exposita, esse contrariam, necnon et doctrinæ Nestorii conso nantem. Verum nos hæc omnia omittentes, hujusmodi conditionem dedimus Antiocheno, ut aut suaderet Cyrillum anathematizare omnia sua, et sola apo stolica doetrina esse contentum circa eorum, quæ scripta sunt, intentionem, et sic conjungeren tur Ecclesiæ, aut ipse Antiochenus anathematiza ret in scripto Cyrillum cum impiis dogmatibus ejus, contra quæ prius sæpe decrevit, et nomen Deo amicissimi episcopi Nestorii, qui pro sola pietate tanta perpetitur, sanctis inscriberet di ptychis. Sed nihil horum facere voluit. Propter hæc nos dissentimus ab eo, atque ab ejus communione disjungimur. Si enim pro incongruis ille persistit, quantum est ut nos pro pietate perstemus? Pro qua utique et a communione ejus avertimur, non ab illa fide recedentes, cum qua eum euntem ad Ephe sum, et ab Epheso revertentem suscepimus, sed ipsam servantes ut apostolicam, et a beatis Patribus Et ignosce, quæso, nobis non valentibus decipere conscientiam nostram. Si autem propter hæc tran quillissimus imperator præcepit nos ab Ecclesiis ejici, facito quod justum est, nec malevolentiæ differas ad finem, quæ sunt præcepta, perducere. Ego enim mox ut ipsam videro authenticam sacram (nec enim rescripto ero contentus), et ut didicero quæ illi relata sunt, ne forte adversum nos clemen tibus mentiti sint auribus adversarii veritatis, et invenero quod omnino me exire ab Ecclesia jubeat, glorificans et nunc, sicut prius, in quo me reperiri contigerit 833 schemate, abscedo ab Ecclesia, imperatorum legibus omnibus modis cedens. Para tus sum per gratiam Dei, non ab Ecclesia egredi solum, sed etiam decies millies mori, quam possim apud Christum lædere meam conscientiam. Nec enim licet minorem me inveniri ab illo infante an norum septem, qui cum beato Babyla " propter Christum capite cæsus est, cui totius Ecclesiæ, et Ecclesiæ, cujus Theodoretus " exstitit doctor, commissus est præsulatus. Ut vero et illud propter prædicta commemorem, scito, admirandissime domine mi, quod etsi non pro ipso bonæ causæ merito starem, et ipse terror tam civitatis, quam territorii hujus me in hac adver sus Joannem discordia detinere sufficeret, qui și me ei tantummodo communicasse cognoscerent ante Sacram, me et vita privassent. Nec enim cujus sint discipuli, nescis, vel quomodo pro zelo dogmatum divinorum universi moveantur, ita unanimes exsi stentes, tanquam si una sit anima omnium. Pro qua re omnibus modis est tutius ex necessitate re pelli, quam vel absque ipsa nocere apud Deum conscientiæ suæ, et ab eis, qui nunc mihi subjecti sunt, vitam instar canis amittere. Si vero quisquam nos abrupte in quibuscunque accusare voluerit, pro nihilo deputamus. Calumniari namque, et contumeliam facere facile est, et omnibus adjacet non omnium vero est dicere veritatem. Epistola, inquit, Zenobii episcopi Zephyrii" ad Den amicissimum episcopum Alexandrum, insinuant exiisse ab Ecclesia Deo amicissimum episcopum Meletium. Personali quidem præsentia tuæ sanctitatis bene dictione repletus sum, quando solus bene ab Epheso remeasti, sicut * ipsæ res omnibus ostenderunt; lit teris vero tuæ non sum fruitus sanctitatis. Unde nunc præsumere sum coactus, ut litteras incipiam tuæ sanctitati dirigere. Et rogo ut des mihi veniam. Multa enim et amabilis Deo constantia tua hoc me ad Acac. Melit. Hæc epistola diversa erat ab ea, quæ exstat supra. B. 89 Acac. Berrh. Vide supra cap. 56. B. Babyla. Episcopo Antiocheno, quem sub Decio passum esse tradit Eusebius Hist. eccles. 1. v, cap. 39. B. "cujus, etc. Hic locus confirmat eorum sententiam, qui putant, Theodorum Mopsuestenum episcopum non esse diversum a Theodoro presbytero Antiocheno, cujus me minerunt Gennadius, c. 12 et Facundus, 1. x, c. 1. B. "Zephyrií. In prima Cilicia. G. Vide infra cap. 290.

præsumere præparavit. Hic enim nullus pro pia fide persistit, sed universi tempori serviunt, et pariter simulatores effecti sunt, qui videbantur esse con stantes. Solus inter hujus Ciliciæ episcopos perstat ad finem dominus meus Deo amicissimus episcopns Meletius, qui ejectus est militari 834 super inducta cohorte, juxta eorum", qui sunt Autio chiæ, jussionem. Ora igitur, domine, et nos fleri dignos tam ejus celeriter comitari vestigia, quam tuæ etiam sanctitatis, ut possimus in die Domini Christi vos intercessores pro nostra pusillitate pro ferre. Deprecatio Joannis episcopi Antiochiæ contra Deo amicis simum, inquit, Meletium episcopum. Piissimis et amatoribus Christi imperatoribus nostris, Flaviis Theodosio et Valentiniano, trium phatoribus, victoribus, augustis, postulatio el de precatio a Joanne Antiochenæ Dei Ecclesiæ epi scopo. Generis vestræ pietatis imperium in excelsam tu lit, et hanc provexit ad gloriam fides in Deum: qua sanctissimam et catholicam semper augeri vultis Ecclesiam, et cuncta, quæ in ea exsurgant, zizania desideratis abscindi. Quia igitur hoc utimini zelo, o piissimi et boni victores imperatores, et eos qui oblitterare volunt Patrum doctrinam, alienos a sacer dotali exsistere dignitate post nos, quibus canones de hac re concedunt judicium, decrevistis; expelli vero a sanctissimis Ecclesiis et urbibus, in quibus videntur exsistere, et talis ad Orientem sanctio ve stra pervenit. Hanc promulgavimus magnificentis simo et gloriosissimo præsidi utriusque militiæ et exconsuli Dionysio. Et consonans ejus accipientes præceptum prævalere potuimus malignitati Meletii, qui pridem Mopsuestiæ episcopus fuit, subjicientes eum depositioni. Introduximus autem et præfe cimus ipsi populo e gregibus Christi Chomatium ** Deo amicissimum episcopum. Præfatus vero Mele tius major esse legibus vestris, et tranquillitate Romana volens, in partibus ejusdem territorii de litescit, concussionem perturbationemque sanctis Dei Ecclesiis ingerens, et præsumens post dejectio nem sacerdotale ministerium. Et justum est sup plicare, ut qui peregrinus est a saneta disciplina et Ecclesia, peregrinus fiat et ab universa provincia Cilicum, præcedente pia sanctione ad magnifi centissimum et gloriosissimum magistrum" militiæ Orientis vestri: ita ut inde quidem pellatur, deduca tur” vero, ubi vestræ pietati placuerit. Et, hoc im petrato, consueta vota solvemus pro permansione et victoria imperii. Epistola, inquu, Deo amicissimi episcopi Meletii ad Deo amicissimum Alexandrum, quam scripsit, postquam militum superventu expulsus est. Et cui prius quam tuæ sanctitati, quæ circa nos geruntur referri conveniens sit? Sive enim con gaudere oportet de his quæ nobis a Christo donata sunt, sive etiam pro his quæ residua sunt orare, ad eam necesse est, ut ad patrem, pro cunctis filio rum bona referri. Dignatus est enim nos Dominus Christus orationibus tuæ sanctitatis incorruptum sibi ovile usque ad exitum custodire, quod nobis indignis et pro virtute commisit, et permisit rur sus auferri, quando id bene se habere judicavit. Nec enim quod ejus desierit unquam providentia, etsi ad præsens esse difficile videatur. Et quidem diabolus ab olim grande habuit prælium contra euni, et nunc illud perturbare omnino per ministros suos studuit, non solum inimicos armando, sed et ex no bis ipsis ad boc quosdam ministros accipiens: qui et observavit Dominicum diem, et sub uno cunctos ad introeundum contra nos concurrere præparavit. Dominus autem Christus, qui contra eum semper ejus convertit insidias, et propriis dispensationibus subjicit, et nunc ei inutilem fecit universum contra Ecclesiam impetum, dum nos perturbari non sivit; sed omnem Ecclesiam in sua devotione construxit, ita ut non solum clareret malum, sed et civitas tota cum provincia universa consonam pro fide acci perent voluntatem, ipsis quoque a pietate alienis, id est Judæis et hæreticis aliis, non parvo quodam contra adversarios odio motis, nec circa nos par vum quemdam ostendentibus affectum, dum certe nos latentes sæpius degeremus, ne quiscunque pu taret, quod a nobis instigarentur ad hoc. Quod et valde suspecti inimici dexteræ Altissimi non ab Ecclesia nos tantum, sed et a civitate repulerunt, nec usquam juxta eam manere sinentes. Sed hæc qui dem a Domino Christo etiam nunc cuncta pro nostra sunt dispensata humilitate. Nos vero magis pluribus debitis sumus obstricti, quos dignos majoribus fecit, quam nostræ virtutis est. Unde modis omnibus deficimus ad solvendum. Quam enim Deo possumus gratiarum actionem red dere, qui nimietate clementiæ sustinere tentamenta pro se et nostram dignatus est parvitatem? Non quo grave aliquid pateremur, quia perfectiora suf ferre sumus indigni; sed et propositum tantum modo haberemus, quod et maximum nimis est ad nos, qui sumus voluntatis omnino despectæ. Sed rogo ut orare digneris, quatenus usque ad finem digni efficiamur gratia Domini Christi, ut, sicut ei placet, "ejectus est. Vide cap. 176 cum tribus sequentibus. B. juxta eorum, etc. Vid. cap. 176. B. * Chomatium. In synodo Antiochena Domni patriarchæ, tom. IV Conc., p. 727. Thomas Mopsue stiensis, forsan mendose appellatur, pro Chomatius Mopsuestiensis. Suffectus est in locum Meletii, quem Theodosius in secundam Armeniam ablegavit. G. Non mendose, sed recte cum vocari Thomam, statuit Baluzius, provocans ad synodum Mopsuestenam, cujus Acta relecta sunt in collatione quinta con cilii quinti. deducatur, etc. mag. militia. Id est, Dionysium. Vid epist. cap. 142, 154 et 159. B. Deductus est in Meletinam Armeniæ civitatem. Vid. cap. 190. B. I suspecti. Id est, suspectum habentes, agre ferentes. B.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. ita residuum præsentis sæculi transigamus. Do- aut periculum, aut gladius. Maxime quia religiositas minum 836 meum et sanctissimum episcopum Acilinum" plurimum salutamus. Epistola, inquit, Deo amicissimi episcopi Alexandrt ad Meletium Deo amicissimum episcopum, quam re scripsit ad præfatas litteras post exitum ejus. Si esset mihi desiderium meum adimplere possi bile, litteris non erat opus, sed adventus præsentia; vel potius, juxta Psalmistam, columbæ pennas expe terem, ut veniens requiescerem juxta habitaculum coronati, et viderem, juxta prophetam, sanctitatem tuam sicut in solitudine uvam, aut, ut magis pro prie dicatur, ut acinum botri cunctorum totius Ci liciæ sacerdotum, quem exterminaverunt vulpes, quæ propemodum, secundum veritatem, vineas de leverunt. Non exterminaverunt autem, eo quod benedictio Domini sit in eo. Vere enim præsenti in tempore sufficeret tuæ sanctitatis aspectus ad amante nos facere firmiores. Nam si cogitatio tan tum tuæ, secundum Domini certamina, sanctitatis omnibus nos circumdat Domini armis, ut nullo modo emissis variis multimodisque sagittis vertamur in fugam, quomodo non nos omni modo roborasset talis aspectus, qui nos non per verba, sed per res ipsas armaret, et in semetipso exponeret quid sit, Ne disperdas in finem. Intendisti enim, domine per omnia Deo amicissime, indeclinabiliter in auctorem fidei et consummatorem Jesum, et sunt repositæ tibi coronæ. Non expulsionis tantum, non enim te ad definitum præparasti tormentum, sed claret quod præparatus sis omnia sustinere. Sic contra impieta tem parasti temetipsum. Unde et ille, qui donis suis nostros pervincit labores, tuæ sanctitati coronam justitiæ reddet, circa varietatem tui propositi pas sionum, spiritualium munerum divinitate effulgen tem. Certasti enim bonum revera certamen, et cur sum consummasti, fidemque servasti. Unde et quod ista consequitur, Deus qui mendax non est, illud tuæ sanctitati retribuet. In quod bic jain bona con scientia tua intendendo lætatur, et gaudio sancti Spiritus adimpletur. Potest autem sanctitas tua nostram consolari ab sentiam attentioribus orationibus, donec donet et nobis per clementiam suam Dominus vestris comita ri vestigiis. Certus enim sum veraciter, quod ego intentionem habeo hanc, ut tuam sanctitatem se quar, et una eos qui prius certarunt, et coronati sunt. Pauci quidem, sed apud Deum pretiosi. Me lior namque est unus Domini voluntatem faciens decem millibus injustorum. Fruensque sanctis oratio nibus tuis non desciscam a vestro consortio; nec a vestra separabit me charitate tribulatio, aut angu stia, aut persecutio, 837 aut fames, aut nuditas, Isa. LII, 7. 1 IV Reg. xvIII, 17 seqq. tua, quæ portum Dei voluntatis obtinuit, majorem circa nos habet curam, tanquam qui adhuc marinis undis obsistimus, et omnimodis malorum spirituum tentamentis, nunc quidem tentantium nos nimis, nunc vero subruere adulationis blandimentis. Unde et talem mihi posui legem, ut fugiam cunctorum, loqui mihi volentium, et aspectum, et verba, et ípsam quoque memoriam. Quod non ex propria as sumpsi sententia, sed ex divinis Scripturis edoctus. Nec enim Dominus respondit perversis, cum judi caretur; sed sicut ovis ad occisionem ductus est, et sicut agnus coram tondente se sine voce. Non enim quo dicant aliquid, sed quo capiant, collocutiones et alloquia nobiscum conferre captant. Docemur ve ro et in veteribus scriptis, quod Ezechias pius post Rapsacis, Dei adversarii, voces, magistris militiæ tacere præceperit, nihilque Dei adversariis re sponderi¹. Unde et nos, repellentes eorum collo quia, qui in Ægyptum corde sunt reversi, et qui non solum dicunt, Demus initium, et redeamus in Ægyptum; sileamus, et tantam misericordiam susti neamus a Deo, qualiacunque' sæva superinducere adversum nos concessi fuerint æmuli. Quæ omnia suscipiamus cum lætitia, et cogitemus, quod, sicut beatus inquit Paulus, non sunt condignæ passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quæ revelabitur in eos qui stigmata Christi, quorum tu dignus ef fectus, in suo circumferunt corpore™. Unde rogo, ut digneris nos per venerabiles litteras tuas juvare ad instantia certamina. Dominus meus Deo amicis simus et sanctissimus Acilinus, quia tecum corona tur, salutat et complectitur religiositatem tuam. Interpretatio, inquit, præcepti magistri militum Dio nysii¹, quam scripsit ad clarissimum judicem se cundæ Ciliciæ³. Divina auctoritas per annotationem terribilem Meletium, quondam Mopsuestenæ civitatis episco pum, in Melitina degere Armeniæ provinciæ civi tate præcepit. Susceptis igitur præceptionibus no stris, lectis vero et divinis responsis, quæ in mis sis præfulgent, observare debes quæ ab immortali sancita sunt vertice, utens militari solatio ad iter idem, si tale solatium necessarium forte perspe xeris, admonendo utique nostrum vicarium, ut competens solatium deputetur, ad quem de hac parte scripsimus: quamvis competenter sufficere civiles ordines arbitremur. Domino meo, Deo amicissimo et sanctissimo, inquit, patri Alexandro episcopo Titus ³. Quemadmodum sanctitatem tuam semper pecu liari amore dilexerimus, et magnopere obsequi ei m Rom. vIII, 18. 1 Dio "Acil. Barbalissi episcopum, qui sede sua pulsus, ad Alexandrum Hierapolitanum confugerat B. nysii. Magistri militiæ per Orientem. Vide capp. 176 et 181. B. Epistola. Ad deportandum Melętium e civitate Mopsuestena in Armeniam. G. Titus. Vicarius Dionysii magistri militiæ per Orientem. Vide epist. 132. B.

sategerimus, arbitramur et ipsam clare nosse rebus sanctissime pater. Ignoscere mihi habet religiositas ex ipsis. Quia igitur et nunc ex eadem voluntate tua, si quid facere compellendus sum, divinam detinemur, et secundum Christum religiositatem formulam sequens, si huic epistolæ consentire no tuan egregiam desideramus exsistere, dignare, lueris. sanctissime domine, vel nunc, cum susceperis lit teras nostras, communicare sancto catholicoque Epistola, inquit, Deo amicissimi episcopi Alexandri concilio, secundum divinas et adorabiles litteras. Nam et sanctissimus Theodoretus, et sanctissimus Helladius, et alii, qui ad.modicum voluerunt sepa rare seipsos ab hoc sancto concilio, agnoscentes quod est irrecusabile et quod est impossibile, et quod placitum Deo, et quia universali synodo oporteat obedire, et imperialibus sanctionibus, a discordia quidem recesserunt; communicarunt autem sanctæ et catholicæ synodo. Hoc autem fa cere tuam sanctitatem præ omnibus oportebat, quæ manifeste novit res, et tempore est provecta. Rogamus igitur, ne despicias precatorias præsentes litteras nostras, nec des locum diabolo, volenti dis cordias contra sanctam consubstantialemque immit tere Trinitatem; sed ut conculces aculeos ejus, et concordiam synodi sanctæ recipias. Nam si post bas litteras meas sanctitas tua in dilatione persti terit, eisque communicare noluerit, claret quod * non sit de cætero necessarium divinis litteris *. Utique aperte præcipiunt, ut hi qui sanctæ synodo communicare noluerint, in exsilium a sanctis Ec clesiis repellantur. Domino,'inquit, meo sanctissimo et Deo amicissimo patri, episcopo Alexandro Dionysius *. Divina et immortalis Veritas pacem desiderat; adhibet vero plurimam curam, et suæ pietati de centem circa rectæ fidei cultâm. Scientes igitur in tentionem pii principis nostri, prius per has litteras nostras tuam religiositatem duximus salutandam et adhortandam, ut quæ decent, faciat. Inter hæc vero et illud est, ut communicet sanctitas tua Deo amicissimo episcopo Joanni. Hæc namque causa pa cis erit omnibus sanctis Ecclesiis. Nec enim volu mus Ecclesias 839 amplius perturbari, et animas imperitorum perverti, quid faciant nescientes, dum perturbatio detinet vos, qui pacem prætenditis universis. Dignare igitur tantum memor et amici tiarum nostrarum et adhortationis, omnem tristi tiam deponere, et convenire in idem religiosissimo viro: ne cogamur divina et imperialia constituta exsecutioni mandare. Salvam religiositatem tuam, et orantem pro nobis salvet omnium Deus, domine » Galat. 1, 8. quam rescripsit ad litteras supra scriptas, in causa eadem suum demonstrans propositum. Benevolentiæ quidem circa meam vilitatem re tributiones clemens Deus * præstet vestræ clemen tiæ. De causa vero, quæ vertitur, quoniam nostræ vitæ caput est pietas, coram terribili tribunali Christi omnem reservo satisfactionem. Ut vero etiam magnitudini vestræ brevi respondeam, indi co quod ille, qui nunc contra nos quatuor impe riales has litteras clementer obtinuit, et ante Ephe sum, et in Epheso, et post Ephesum hæreticum sciebat Ægyptium. Quod manifeste cognoscere licet ex litteris ejus, quæ usque nunc apud pluri mos salvæ sunt. Postquam vero suscepit Hypo mnesticum per admirandissimum Aristolaum, ut et Cyrillo communicaret, et Nestorium deponeret, et anathematizaret ejus doctrinam, dum sit orthodoxa, sicut ipse per plura scripta confessus est, cedens Hypomnestici minis, fecit universa. Et nunc adver sum nos usque ad sanguinem pugnat, eo quod pa rati simus per virtutem Dei contra Cyrilli hæresin repugnare usque in finem, et orthodoxam fidem absque permistione servare non ineundo com munionem, neque cum hæretico, neque cum communicantibus ei. Habemus namque præ oculis illam terribilem vocem Domini Christi, quæ per apostolum gentium Paulum dicta est Quoniam si nos, aut angelus de cælo, evangelizaverit vobis præter id, quod evangelizavimus, anathema sit. Unde, quæso, ut quando tibi placuerit illam formam persecutionis, quæ contra nos lata est, promulgare, mihi vestra jubeat magnitudo, ut sub silentio et absque strepitu abeam, et hoc modo, quæ sancita sunt, impleam. Quando enim de pietate proponitur, obedire oportet Deo potius quam ho minibus. Præceptum, inquit, gloriosissimi loci servatoris Titi ad clarissimum Libianum Euphratesiæ judicem. Flavius Titus, gloriosissimus comes devotissimo rum domesticorum, implens locum magistri mili tiæ potestatis, Flavio Libiano clarissimo præsidi Euphratesiæ provinciæ. quod-litteris. Baluzius, ut huic loco lucem affunderet, abjiciendam esse putavit particulam non, et pro utique legendum uti. Priori quidem emendationi favet codex quo usus est Mansíus, habet enim nossit pro non sit, sed pro lectione utique militat idem codex. div. lit. Id est, sanctione imperatoria. Vid. cap. 179. Dionys. Vid. cap. 179. "Divina Veritas. Ad imperatorem quidem Theodosium hæc se referunt, sed recte de lectionis veritate dubitavit Baluzius. Legendum enim esse Divinus et immortalis vertex (ut cap. 189 et infra, cap. 186 in interpret. Sacræ imperatoris) ex codice suo probavit Mansius. * Alex. Hierapolitani. B. • ille. Id est, Joannes episcopus Antiochenus, qui post pacem cum Cyrillo factam preces imperatori Theodosio obtulit adversus contumaces, et rescripta adversus cos obtinuit, ut palet etiam ex epist. 154. B.

GARNERIT DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. Divinissimi principes nostri, ut hi qui non as- magnifico gemens. Nunc vero expetit misericor sentiunt Deo amicissimo episcopo Joanni, pertur bant autem sanctas Ecclesias, dum pacem renuunt orbis, a locis propriis amoveri, propria lege præ ceperunt, sicut et veneratio adorabilium præful gentiumque litterarum manifestius edocebit. Quia igitur Alexander Hierapolitanus episcopus a sorte ¹º reverendissimorum episcoporum, semetipsum fecit alienum (nec enim patitur præfato archiepi scopo in divinis communicare mysteriis), curet cha ritas tua, hac auctoritate suscepta, eumdem Ale xandrum, si in proposito ipso perstiterit, loco pro prio amovere, eumque in ejus loco suscipere, quem sanctorum episcoporum synodus probaverit ordi nandum. Si vero id tuam virtutem, quod non arbi tramur, excedit, dum devotissimi milites in ea con stituti sint civitate, uteris eorum solatio. Etenim quæ oportet ad ipsos quoque direximus, ut cum deliberatione communi nostra præcepta festinetis implere. Si vero et majori opus est manu, aut si hæc res et nostram præsentiam postulaverit, suffi cies continuo indicare. Nam dum id clare consti terit, divinis præceptionibus ministrantes cum suffi cienti solatio continuo veniemus. Quo autem tu mox ad præfatam civitatem vadas, et nostra præ cepta implere festines, Hypatium specialiter depu tari præcepimus, cui et mandata dedimus, ut non solum te cogat nostris præceptionibus obedire; sed et de tua nos præsumptione, si ita contigerit, nosse faciat. Ultio enim contra neglectum tuum compe tens consequetur. Relatio, inquit, Libiani Euphratesia judicis ad magnifi centissimum vicarium Titum. diam, qua diligatur ejus desiderium, expansa super Alexandro sene, et luctus quidem suscitans per plateas; inundans autem lacrymis solum, et fere in ipsam jam divinitatem quid ausa præsumere. Nec enim consuetas actiones exhibet gratiarum. Et recessit claudens sanctas ecclesias, et tale quid agens, quale cui veniam competat impertiri. Quo niam percutiente conscientia vel quid perpetrent nesciunt, anhelantes defectum, ne illum, quem valde complectuntur, amittant. Hoc quidem per pu silitatem meam pervenit ad finem. Nam sacra quidem loca reserata sunt, et consueta complen tur. Quod autem reliquum fuit, petitiones sub con juratione depositas inspexi omnium, qui boni vi dentur, et qui pro patre precantur, ac supplicant ut ab illo pascantur, qui eos a pueris magister mi tissimus educavit. Eidem namque nec vitam se vi vere arbitrantur, nisi super eos episcopatum Deo amicissimus Alexander teneat, cujus vitam quidem mirantur, obstupescentes sacerdotii pietatem, et pietatis pondus diligentes, et doctrinas justitiæ suis circumferentes in linguis, colligentesque cun cta, quæ multa sunt, ad roborandum sui amoris ardorem, adjicientesque præfatis, quo ante tempus suum de hac vita recedant, et nisi efficiatur quod petere instant, in semetipsos mali aliquid perpe trabunt, pueri simul ac senes, mulieres ac virgi nes, et omnes maturæ ac senilis ætatis, si defuerit adhuc ad sanctæ Ecclesiæ præsidendum, qui eam est habere sortitus, dum necdum quieverit lege na turæ. Dum tuæ intersit magnitudinis, cujus operis est, quidquid illud mali sit, discutere a subjectis, et ea quæ plena sunt tristitiæ ac difficultatis, abi gere, et pacem lætitiamque civitatibus introferre, ea quæ subsecuta sunt, indicavi, ut quidquid ste terit, fiat. Cæterum dum pridem talia facere insti sissent, reverendissimus Alexander relationem fleri non permisit, domine admirandissime et magnifi centissime. Oro Deum, ut tu, domine mi, incolumis et per omnia felix temporibus longis perdures, 842 communis salvator, et beneficiorum præsti Præceptum magnificentiæ vestræ decimo septimo Kalendas Maii ¹ per Hypatium, qui ex ordine ma gistri militiæ, nostræ est redditum parvitati, cui divinæ et adorabiles litteræ præfulgebant ", juben tes reverendissimum et Deo amicissimum Ale xandrum, Hierapolitanum episcopum, aut commu nicatorem sanctæ synodi fieri, aut ab episcopatu quiescere. Insinuo igitur, quod suam prædictus, quæ in se est, opere declaraverit 841 voluntatem, et Hierapolim dereliquerit, episcopatum tenere minime delectatus, domini magnificentissimi ", et per cuncta sanctissimi. Relatio, inquit, secunda Enphratesise judicis, qui pertur bationem civitatis agnoscens propter exitum sanctis simi episcopi Alexandri factam, direxit magnificentis simo comiti Orientis, transmitters et populi acclama tiones, tam ad se, quam ad magnificentissimum comitem Titum factas, et ad ipsum quoque Antiochiæe præsulem. tor. His Irenæus illa subjecit. Ideo posuimus, ne quis miretur, cur hic voces populi minime scri pseril. Manifestat quidem relatio illins provinciæ judicis illam plurimam civitatis lamentationem, quinimo et confu sionem, quam pro reparatione illius Deo amicissimi pastoris 16 grex Christum diligens sustulit. Multo amplius vero ea, quæ ab universa multitudine acclamata sunt, circa eum quanto affectu constringerentur, ostendunt, desiderii æquitatem, et orbitatis amaritudinem, et au gustiæ rationem. Etsi superfluum duxerimus easdem voces ascribere, quippe ut nimis plurimas exsistentes, et contra aliquos blasphemias valde multiplices continentes. Hierapolis et devotioni serviens, et pio desiderio stimulata, divino quidem motui cessit, et præcepto 10 sorte. Id est, societate, numero. B. solatio. Id est, auxilio. B. 1 XVII Kal. Maii. Anni 435, ut Lupus existimat. B. 13 præfulg. Descriptæ in fronte edicti vicariani, ut mos erat. Vide supra cap. 142 et infra cap. 189. B. jub. Ita ex Baluzii emendatione restituta est lectio. Edit. prior hab. jubens. 18 domini, pro domine, etc. Vide. cap. 123. 16 pastoris. Alexandri Hierapolitani, in Nestorii defendenda hæresi maxime omnium pertinacis. G.

Unde et bonus Joannes omnino formidans, atque eos, præfatis sub nomine Theodoreti epistolis, eum Nesto qui his usi sunt, metuens, has protulit voces, et per nanc allocutionem scriptam eis consolationem, seu potius deceptionem obtulit. Hypomnesticum Deo amicissimo clero Hierapoli iano, et Christi amatoribus plebibus ab Jo anne 17. Audivi supplicationem vestram, quam per accla mationes in ecclesia fecistis ad nos, et magnificentis simum et gloriosissimum comitem dominum Titum. Et ego ipse hæc eadem opere provenire oro vobis cum. Cognovistis enim procul dubio propositum nostrum, nihilominus" ad illum suavem hominem deprecandum, pro quo ipsi rogastis, ut vanæ suæ phantasiæ præferret ecclesiasticam pacem, quam totus orbis cum pietate amplectitur. Sed patitur ", quia sic aversus est ab omni medicamine, ut nec colloqui cum Dei sacerdotibus sustineret, neque ullatenus ad eorum virorum veniret affatus, quo rum precibus mundus ipse salvatur. Eligens enim optimos Deo amicissimorum episcoporum sæpius destinavi, qui eum commovere potuissent, ne in festaret ecclesiasticam pacem, quam mundo Deus inopinate largitus est; ille vero ex arrogantia, et ea, qua detinetur, obstinatione aures obsurdans inexorabilis perstitit. Quinimo permansit mala sibimet coacervans, dum nos ab hac viri malevo lentia sumus insontes, et nunc ad satisfactionem vestram, et ut possit videre amatrix Christi Eccle sia vestra, quod non occasione captata quasi con tristantem adversum nos, et tantas nobis contume lias ingerentem, quantas ipsum decebat inferre, dum nos per gratiam Dei nihil læderemus, ex eis a sua illum removerim Ecclesia; sed quia nobis in obediens exstitit, volentibus 843 ut nostrum fieret membrum, et Ecclesia vestra toti communicare de monstraretur Ecclesiæ. Unde circa eum cuncta servavimus, quæ ad remedium pertinebant. Sed et nunc quæ nobis sufficere dignum est peragentes, spondemus, quia si possibile fuerit, ut correctione resipiscens deponat superbiam pristinam, parati sumus excipere, et ad vos cum nostra atque illius festivitate remittere. Si autem jam semel statuit præcipitare seipsum ad communionis quidem læ sionem, perditionem vero animæ suæ: nos quidem et Deo et hominibus satisfecimus; vos vero, quod vobis ipsis expedit, quæso, perquirite. rianæ impietatis volunt criminari ſautorem, cui tale testimonium præbet Joannes archiepiscopus nimium cunctis Nestoriani erroris fautoribus inimicus; sicut ipsi quoque apertissime clamant, dum contra obstina tionem pertinaciamque Alexandri veraciter dicit Ut nec colloqui cum Dei sacerdotibus sustineret, neque ullatenus ad illorum virorum veniret affatus, quorum precibus mundus ipse salvatur. Eligens enim optimos Deo amicissimorum episcoporum ad eum sæpius destinavi, qui eum commovere potuis sent, ne infestaret seu violaret ecclesiasticam pa cem, quam mundo Deus inopinate largitus est. Quod per nullum episcoporum fecisse nisi per Theo doretum et Andream, sicut ex superioribus claret, poterit inveniri. Ex his vero et illud verum robo gatur, quod a nobis intentio Theodoreti integerrime comprehensa sit. Interpretatio, inquit, Sacræ, quæ promulgata est magni ficentissimis et gloriosissimis præfectis de exsilio in Petram magnificentissimi comitis Irenæi. Damnato principe portentuosæ culturæ Nestorio, justum est, ut impiæ ejus culturæ participes sen tiant validissimam pœnam. Ob hoc Irenæum, qui maledictum Nestorii cultum non solum secutus est, sed et instituit,et studuit multas cum eo provincias, eo quod ipse tali culturæ præesset, evertere, nu datum cunctis dignitatibus, et 844 insuper ipsa propria facultate; et Photium” vero, eisdem iin pietatibus implicatum, adæque facultate nudatum, quæ et in publicam proficiet rationem, in Petris exsiliari decrevimus, ut paupertate perpetua et locorum solitudine crucientur, Isidore Pater hono randissime. Gloriosa igitur atque magnifica aucto ritas tua huic nostro decreto pragmatico compe tenter obediet, deputato sufficienti solatio, ut ad præfatum exsilii tramitem præfati religionis nostræ violatores abigantur. Interpretatio, inquit, præfati præcepti. Quæ sint, quæ de Irenæo et Photio sunt sancita a divino et immortali vertice, præfulgens divinarum litterarum tenor ostendit. Magnificentia igitur lua his, quæ sunt decreta divinitus, absque mora obe diens, ad loca, in quæ jussi sunt duci, cum com Erubescant jam veritatis inimici, qui credentes petenti solatio præparet veredos duos * cum duo 17 ab Joanne. Antiocheno. G. 18 nihilom. Edit. prior, quia nihilominus. Sed delendum fuit quia. ¹º Edit. prior: Sed quod patitur. * interpretatio. Cum hæc Sacra directa sit ad Isidorum præfectum, ad quem etiam missa est sanctio imperialis de Nestorio in exsilium mittendo, ut supra ostensum est, buc valde inclinarem, ut hæc decreta dicantur anno 436 nisi repugnans videretur, Irenæum relegati in eumdem exsilii locum, in quem deduci præceptus est Nestorius. Attamen, cum Irenæus et Photius, quos ob eam rationem locis separari oportuit, Petras tamen simul proficisci jubeantur, nihil obstare videtur, quominus sentiamus, sanetionem, quæ de illis in Petram mittendis emissa est, datam fuisse eodem tempore, quo de Nestorio in exsilium pellendo jussum est. B. Photium. Probabile est eum fuisse, qui una cum Anastasio dogma Nestorii disseminasse dicitur in Lydia. B. Stephanus, quibus commissa erat cura ducendi in exsilium Irenæum et Photium, accipiunt e publico veredos duos cum duobus parhippis. Veredus quid sit omnes intelligunt. Parhippum sic explicat imp. Veredos duos. Orestes et

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. bus parippis Oresti " et Stephano, qui singulariter muita millia passus non acquievit, ut cum reliquis directi sunt ad peragenda quæ divinitus decreta eum”, qui non deliquerat, condemnaret. sunt, quæque nostris præceptionibus continentur, coadjuvantibus eos ex Syria, tam regionum judi cibus, quam provinciarum quarumque ordinibus insuper et defensoribus, et reliquo solatio vel auxilio, et decurionibus vel curialibus. Ex Irenæi scriptis excerpta. Quanti, inquit, a sanctis Ecclesiis exierunt, nolentes suam conscientiam vulnerare, neque acquiescere factis Cyrilli, seu ejus sustinere communionem. I. Alexander episcopus Hierapolis Euphratesiæ, qui et exsiliatus est in Famothin, Ægypti metal lum. II. Abbibus Dolichii, quo ejecto ab Ecclesia “ alter ordinatus est a Joanne. metropoli III. Dorotheus Marcianopolitanus, tanus Mosiæ. Iste ejectus, exsiliatus est in Cæsarea Cappadocia. IV et V. Valeanius, et Eudocius Mœesiæ, qui sub eodem Dorotheo exsistentes ultro ab Ecclesiis reces serunt. VI. Meletius Mopsuestenus secundæ Cilicia. Hic exsiliatus in Melitina Armeniæ civitate defunctus est, multa millia passus ab Acacio ejus Ecclesiæ præsule. XII. Julianus metropolitanus Sardicensis, qui et ipse se insontem a fraterna punitione servans, ad multa millia periculorum pervenire præele git. XIII. Theosebius episcopus Cii, qui erubescen tibus eum ejicere habentibus potestatem, in sua est defunctus Ecclesia. Nec tamen Nestorii deposi tioni consensit. Nec communicare ullatenus pertu lit his, qui Cyrillo adjuncti sunt. XIV. Acilinus Barbalissi, Euphratesiæ. Hic a Castro quidem fugatus est, dum communicare An tiocheno non acquiesceret; post hæc autem com municavit” quidem, non tamen et homicidio as sensit 28. VII. Zenobius episcopus Zephyrii, primæ Cilicia, qui ultro quidem reliquit Ecclesiam, post hæc vero in Tiberiadem relegatus est. Sed et inde fugatus, 845 cum se hunc ipsum denuntiasset exsi stere. VIII. Eutherius episcopus Tyanensium, metro politanus Cappadocia secundæ, qui ab Ecclesia ejectus, relegatus est quidem Scythopolim, similiter et inde fugatus, in Tyro defunctus est. IX. Anastasius Tenedi, qui ultro cessit Ecclesia, et eos, qui erant per exsilia circumcirca iniens, ita defunctus est. X. Pausianus Hypatæ, qui et ultro cessit Eccle siæ. XV. Maximinus" Demetriadis, Thessaliæ, qui mox seipsum post factam in Nestorio iniquitatem ab Ecclesia separavit. Lex quæ contra Nestorium proposita est. Imperatores Cæsares Theodosius et Valentinia nus, victores, triumphatores, maximi, semper Au gusti. Debita a nobis piissimæ religioni cultura, et cætera quæ posita sunt 30 prius; quibus jubetur ut Ne storii vindices vocentur Simoniani, ut libri ejus uran tur, ui nusquam talibus liceat convenire; ut proscri batur qui eis locum conveniendi ubicunque præbuerit; quod hic ponitur ab Irenæo. Synodica 1, inquit ª, Helladit et aliorum Ciliciæ episco porum, qui scribentes postea principi direxerant, veniente ad hoc cum decreto imperiali admirandissimo tribuno et notario Aristolao. Religiosissimis et piissimis imperatoribus nostris, digne honoratis a Deo, Theodosio et Valentiniano Augustis, Helladius ", Cyrillus ", Valentinus ", Menodorus ", Tatianus ", episcopi primæ vestræ Cilicia. Scientes, o amici Dei et amici Christi imperato res, vestrum circa pietatem zelum, quod ab ini tio habuistis erga Ecclesias dominatoriɛ Christi XI. Basilius 5 metropolitanus non acquievit: qui studium et providentiam, et dominatorem Christum Julianus in 1. xiv, cod. Theodos. De cursu publ. ubi ita legitur: Et quanquam quid sit parhippus et intel ligere et discernere sit proclive, tamen ne forte interpretatio depravata aliter hoc significet sublimitas tua noscat parhippum eum videri et habendum esse si quis usurpato uno vel duobus veredis, quos solos evectio continebit, alterum tertiumve extra ordinem commoveat. Quo loco vide interpretem. B. 23 Oresti. Fuit ca ferme tempestate Orestes præfectus Alexandriæ sive Ægypti, cujus meminit Socrates 1. vII, c, 13. Verum ille diversus videtur ab eo, qui isthic nominatur cum Stephano. B. alter. Id est, Athanasius. Vide capp. 128 et 133. B. 35 Basil. Larissæ Thessaliæ metropolitanus. B. 26 eum. Nestorium. B. commun. Adeoque redditus est Ecclesiæ suæ. B. 28 homicidio. Id est, depositioni Nestorii. Vide capp. 70, 110, 36, 129. B. Vide etiam supra, p. 313. "Maximin. Supra cap. 7, 13, vocatur Maximus. “B. pos. sunt prius. Hinc patet aliquid hoc loco deesse. Etenim hæc lex nullibi apparet in" hoc synodico. Habetur autem integra in antiqua versione concilii Ephesini. B. Synodica. Hinc colligi posse videtur, synodum ab Helladio episcopo Tarsensi celebratam esse eo tempore, quo Aristolaus in Ŏrientem missus est ab imperatore Theodosio, id est A. C. 432, quo contigit Aristolai legatio ad Joannem Antiochenum. Verum, ne ita sentiamus, facit mentio Procli episcopi CPL. quem anno tantum 434 ordinatum fuisse constat ex Socrate. (Vid. supra epist. 104). Itaque oportet duas fuisse Aristolai legationes, unam quidem anno qui secutus est post synodi Ephesinæ tempora, aliam biennio post. Quam conjecturam veram esse, patet ex capp. 194 et 197. B. inquit. Subintellige, Irenæus, a quo hæc olim Græce collecta. G. » Hellad. Episc. Tarsensis. H. 35 Cyrill. Adanensis episc. H. 6 Val. Malli episc. H. 28 M. Tarianus. Augustæ episc. H. 5. M. quæ. 37 Menod. Incertæ sedis. H.

sunt, litteræ omnem ferunt in semetipsis tradi tionis apostolicæ acribiam. Pro nobis vero ora, domine. glorificantes persistimus, quod tam pio dignos fecit riora proficiant: maxime quia hæ, quæ directa imperio, et pro vestra diuturnitate atque victoria non desinimus exorare. Hac nobis actionis gra tiarum præditis voluntate, hæc ipsa gratiarum actio præsenti in tempore magis suscepit aug mentum. Adveniente siquidem ad vestræ Cilicia provinciam clarissimo viro Aristolao, tribuno et notario, veruin secundum piam sanctionem vestram et ipso quoque nobis declarante ardorem fervorem que vestrum circa orthodoxorum piam religionem, et quod ab unitione ecclesiastica nihil amplius studeatis, pronam nostram quoque voluntatem, et obedientiam, quam circa vestræ Deo amabilitatis pias sauctiones habemus, ostendimus. Juxta enim divinas præceptiones vestras communionem cum sancta synodo, quæ in Epheso facta est, amplecti mur, et Nestorium, qui quondam fuit felicissimæ Constantinopolis episcopus, habemus depositum et anathematismo subjecimus super omnibus, quæ impie coram Ecclesia docuit, seu in scriptis expo suit, seu semotim locutus est, sequentes sanctos episcopos Sixtum Romæ, et Proclum " magni no minis 847 Constantinopolis, et Cyrillum Alexan driæ, et Joannem Antiochiæ, et omnes reliquos re ligiosissimos episcopos, in omnibus quæ pie defi niuntur ab eis, coanathematizantes ipsum Nesto rium, et eos qui eadem, quæ ille, impie asserunt, id est, Nestorianos, quos juste vestrum sic cogno minavit imperium. Has Irenæus litteras multiloque impelens sic adjecit. Epistola, inquit, Helladii, quam prius scripserat, quando Sacra contra eos promulgata, ex necessitate communi catoribus Ægyptii communione conjuncti sunt. Domino meo Deo amicissimo et sanctissimo episcopo Nestorio Helladius in Domino salutem. Etsi ab initio usque ad finem multitudo pecca torum prævaluit, ut omnia nobis in contrarium, quam orabamus, verterentur: verumtamen nos in æqua circa tuam, religiosissime, sanctitatem volun tatę persistimus, et pro pietate certare tuam no vimus sanctitatem. Ac propter ipsam ea, quæ apud tuam sanctitatem, festiva voluptate ab ipsa credi mus sustineri. Unde beatificantes animam tuam, quæ tantis ac talibus tentationibus probata percla ruit, Deo amicissime, oramus circa amorem divinum tui inveniri participes in judicii die. De aliis vero audisti utique, sanctissime. His qui circa Deo ami cissimum Theodoretum sunt, nos quoque connu mera, ideo magis quæ eligimus, eligentes, ne dete Qui tanquam de hypocrisi accusant Theodoretum propter illa quæ ex ejus nomine posuit Irenæus, satis terreri debent, ne ipsi potius ut revera hypo critæ suo in supremum diem judicio condemnentur. Nam de illis quidem perscriptis graviter questi, de istis Helladii nomine positis hactenus interim silent, nec condemnanda prætendunt. Unde benedicendus est Deus, qui in hoc quoque sæculo non celat veri tatem, clarius in die judicii propalandam. Ecce enim suæ damnationi accumbunt, ecce Dei adversarii esse produntur. Videte attentius, quæsumus. Nonne per im peratorem Justinianum, omni conspirata totius sæculi potestate, toto tricennali fere tempore id egerunt, ut Theodori et Ibæ et Theodoreti scripta 848 acerrime condemnarent? Quare de hac Helladii epistola omnino tacuerunt, nisi quia Helladius nominatim receptus in Chalcedonensi concilio omnino non legitur, nec ali quid illic actum de eo, per quod, si condemnetur, præfatæ synodi subruatur auctoritas, per quam Ne storiani complices astruuntur erroris? Nam si Irenæo qui et illas ex Theodoreti nomine posuit, creditur, ecce epistola Helladii, illa continens quæ magno stre pitu in aliis accusantur, et nunc usque a nullo fuit specialiter impetita. Sed soli hoc merentur ab æmulis, per quos illorum destrui posse putatur auctoritas, qui Dominum nostrum Jesum Christum in duabus perpetuis substantiis agnoscendum, in una vero per sona eademque subsistentia, synodica definitions docuerunt. Sed nunquid eorum fraudes, quæ etiam peccatoribus et pusillis et tardis hominibus, imo et omni orbi patent, occultæ erunt eidem Domino Jesu Christo, qui omnia novit, et judicaturus est omnes? In quo, quæso, jam puri sint, qui fraudulentissimi sunt, in quo se putant adjutores Dei et vindices ve ritatis? Duo adversa sunt veritas et falsitas, sicut dolus et puritas. Si dolus adjuvat veritatem, potest adjuvare puritas falsitatem, ac per hoc consonare virtus et vitium, et virtus (virtuti) esse contraria. Quæ dum sint impossibilia, necessario arbitror sequi, ut non sit veritas, quæ dolo defenditur atque dilata tur. Epistola, inquit, Cyrilli ad Aristolaum tribunum, quam scripsit, rogante Beroniciano episcopo Tyri, formas dans anathematismi, qui ab eis fieri debuisset. Dominus meus religiosissimus episcopus Beroni cianus scripsit ad me, quod pium decretum Deo "Proclum. Admonet Lupus, notandum esse, quod hic Helladius Proclum CPL. præponat Cyrillo Alexandrino ac Joanni Antiocheno, haud dubie propter audientiam Procli, quod parum probabile videtur. Erat enim Proclus vir bonus, et qui nihil novare ausus esset, ut colligitur ex Socrate 1. VII, cap, 41. Porro quæ hic Lupus disserit de pactis conventis inter Proclum et Domnum Antiochenum, quorum auctorem facit Theodoretum in epistola ad Flavianum Procli successorem, mera commenta sunt, cum nulla eorum mentio exstet in illa Theodoreti epistola, quæ est 86. B. Theodoretum. Quem vel hinc appparet factionis illius principem etiamnum fuisse, quæ Ne storii damnationi nollet subscribere. G. "Beroniciano ep. Tyri. In provincia Phoenicia. Difficile est definire tempus quo ille ad episcopatum vocatus est istius civitatis. Lupus arbitratur succes

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. amicorum principum taæaumirabilitati sit traditum, ▲ episcopos, ait Epistola Cyrilli ad Joannem Antiochenum, per quam causatur quod Orientales anathematizassent quidem Nestorium, sed eadem, quæ et ille, illi prædicarent. Format autem et quomodo de cætero anathematismus expeti debeat. per quod præcipitur, ut universi religiosissimi epi- Idem Irenæus, ubi propter ista injurianit Orientis scopi Orientis anathematizarent impium Nestorium, et omnes ejus contra Christum blasphemias dicere Simonianam, seu Nestorianam hæresin. Hoc est, ut arbitror, et aliud nihil. Significavit autem, quod parati sint universi æstimationes vel opiniones suas a tali suspicione liberare, eo quod sint omnibus modis liberi ab illius blasphemiis. Ego pacem, quæ per Christum præstita est ecclesiis, firmari volens, oro quidem, ut cuncti hanc habeant inten tionem, et a Nestorii vocum novitatibus sint mundi. Quia vero dicunt, quod nihil amplius expetere debeamus super ea, quæ imperiales et piæ litteræ continent, et hoc petunt a tua virtute, dignare, om nium juvando 849 opinionem, præparare illos anathematizare Nestoriam, et polluta ejus dogmata eumque habere dejectum, credentes unum esse Do minum nostrum Jesum Christum Filium Dei, utique unigenitum ejus Verbum inhumanatum et incarna tum, non in duos filios incidendum, sed eumdem ex Deo ineffabiliter genitum ante omne tempus, et in ultimis sæculi temporibus eumdem secundum carnem ex muliere, ita ut et una ejus persona sit. Sic enim Dei genitricem intelligimus sanctam Vir ginem, eo quod sit idem Deus simul atque homo; quippe qui inconvertibiliter et inconfuse incarna tus et inhumanatus est Unigenitus: esse vero Pacem quidem desiderare, summum bonum est atque præcipuum et oportere dico, ut qui sa pere Christo placita volunt, contineant circa hoc studium suum, non remisse, sed fortiter. Verumta men non ob hanc causam despici oportet pietatis ´in Christo virtutem. Possimus quidem et aliter di ligere pacem, et bona, quæ ex ipsa sunt, obstupe scere nimis, deducere vero ad medium non ea, quibuscunque roboratur et inconcussibilis fit, * sed potius illa quæcunque eam resolvunt et evertunt, et circa eam, quæ composita est, permanere non sinant. Hæc scribo contristatus valde. Dicuntur enim quidam illic religiosissimorum episcoporum impium quidem Nestorium anathematizare, et de mentissima dogmata ejus; tentare vero rursus, quasi ex permutatione, ea quæ ejus sunt, sapere et loqui, et dissolvere conscientiam fratrum, pro qui bus Christus est mortuus. 850 Miror autem, quomodo, dum sint sapien tes, lateat eos, quia si quæ ejiciunt, dogmata sa piunt, semetipsos anathematizant. Dicitur nam que, et hoc pro veritate, etsi esse videtur onerosum, et hos, qui nescio quomodo ea quæ Nestorii loqui eum passibilem quidem humanitatis natura; pati Caudent, clare dicere: Non præsumpsi. Volo nam vero eum impossibile natura divinitatis; pati eum propria carne secundum Scripturas. His namque conjunctis anathemati adversus Ne storium, omnis de cætero, ut tamen arbitror, va cabit incusatio, et munda erit conscientia hominum, ît nec hi, qui per civitates sunt, populi confligant ulterius contra se, vel omnino scandalizans aliquid in magistris eonfitentes, quod cuncti teneamus in nobis rectam et inaccusabilem fidem. Hæc enim scripsi domino meo episcopo Beroniciano. Arbitror vero, quod ad idem respiciat virtus imperialium decretorum, et nihil his, quæ præcepta sănt, adje cerimus. que in talibus ad credendum tardus exsistere pro magnitudine mali. Tua autem sanctitas, si tamen omnino sunt aliqui tales, dignetur eos monere at que confundere, et sistat sapientes vocum novitates Nestorii, et loquentes. Nam quomodo anathemati zant eas, vel quomodo pacem permanere deside rant, repugnantes ei, eamque evertentes ut ini quam? Sufficiebat quidem insuspectis anathematizare tantum impium Nestorium, et dogmata ejus, seu eontra Christum blasphemias. Quoniam vero veri simile est, quod deludant quidam hanc rem, dicant que: Ob hoc ejectus est solum, quod Dei Genitricem sisse Irenæo, hunc vero Cyro, quem miratur nullibi nominari in gestis synodi Ephesinæ. Et tamen in mandato quod Orientales Ephesi constituti dederunt legatis suis Constantinopolim proficiscentibus, Macarius episcopus Laodicensis dicitur facere sermonem pro Cyro episcopo Tyriorum metropolis. Et supra cap. 15 et 28, inter reliquos episcopos Orientales subscribit Cyrus episcopus Tyri. Huic igitur defuncto ait Lu pus successisse Irenæum, et quidem anno 432, post terminatam synodum Ephesinam; quod recte col ligere se putat ex epistola 42 istius Synodici, quam credidit ab Irenæo scriptam ad Candidianum; cum contra scripta sit a Theodoreto, missa ab Irenæo. Verum cum supra ad caput 18 dictum sit exsilium Irenæi, quo una cum Photio relegatus est in Petras, videri contigisse amn. 436, quia sanctio imperialis missa est ad Isidorum, non absurda conjectura erit si quis Beronicianum Cyro successisse suspicetur, Beroniciano Irenæum. Nam Beronicianum Irenæo non potuisse succedere hinc manifeste colligitur quod Irenæus episcopata Tyrio pulsus est anno 448 rescripto Theodosi imperat., quod editum est in hoc tomo Conciliorum Mansii V et dejectus in prædatoria synodo Ephesina, ut Evagrius scholasticus tradit 1. 1, cap. 10. Ei successisse Photium docent acta synodi Berytensis habitæ Kalendis Septembr. P.C. Zenonis et Posthumiani, relecta in actione decima concilii Chalcedonensis. B. per quam causa tur. Et merito quidem cum nemo fere unus illorum Nestorii personam aut dogmata ex animo dam nasset. G.

minime fateretur, et aliud nihil; ideo arbitror esse dicendum, quod non hæc sola dejectionis fuerit causa dictio, sed etiam plurimæ, contra dogmata veritatis elevantes aculeum. Oportet igitur profi teri, quod et anathematizent Nestorium, et polluta ejus atque insana dogmata, et eum depositum ha beant, credentes unum esse Dominum nostrum Je sum Christum, Filium Dei utique unigenitum. Et cætera ita sequuntur his verbis subjuncta, sicut in epistola ad Beronicianum, usque ad locum, ubi habet: Et inaccusabilem fidem. In quo et finitur. Et post hæc Irenæus * multa contra Orientis epi scopos ait; et testimonia Ligiorum dium, postremo adjecit revocans ad me Ostensum quidem est integre per supra scriptas litteras, quod qui doctrinam Nestoriidam naverunt, semet ipsos alienos ab ecclesiasticis pronuntiaverunt doctrinis. Per quæ enim contra illum sunt visi decernere, ipsam clare abjuraverunt veritatem. Joannes vero, et certe nihil nesciens horum, dum præfatas Cyrilli litteras sus cepisset, per omnem viam venit et artem, donec consa cerdotes suos ad illud impelleret perditionis abruptum. Sed nec hoc Ægyptium valuit satiare, aut saltemsistere la trantem contra veritatem. Volebat enim homicidio 46 Suo universos de cætero per Orientem ab apostolicis quidem dogmatibus abscedere, et ab ipsis quoque, quæ ipse per Paulum quidem in scripto confessus est; unam vero naturam clare, et quæ sunt talia, prædicare, nihil ulterius contra expositorum rursus 851 ab eo capitulorum vesaniam recertantes. Nihil igitur ob hoc curans vel de eis, quæ ab eo pro acquirenda gratia ejus impudenter et impie acta sunt, mitteus ad regiam civitatem, eosque ad solatium consuete aggregans, quorum patrocinio et a principio fretus inierat bellum contra Nestorium, assumit etiam nunc sui propositi participes. Hi igitur scientes, quæ ab Orientalibus paulo ante fuerant acta, et quia om nia prius sibi proposita ignominiose opere compleverunt, alteram continuo contra eos, Cyrilli consilio, ædificavit factionem, longe deteriorem prioribus. Etenim Maximum quemdam, monachi habitu circumpositum, et ferventer Apolinarii errore languentem, cum litteris imperialibus et præceptis præfectoriis, et virtute maxime plurima, ad Orientem dirigunt, ut quasi per Joannis concordiam ejus jam studium moustrantes, hæresis quidem languorem disseminent per Orientis Ecclesias; præparent vero ana thematizari qui orthodoxia egregiorum prædicatorum luminaria fuere clarissima, et Apollinarii deliramenta, et præcipue novæ hujus venena hæreseos detexerunt. Sed hi quidem, qui propter ista directi sunt, valde Orientem perturbaverunt: et si propter sanitatem populorum nihil amplius perficere valuerint, salutem saltein suam fuga lucrati sunt. Joannes autem colligens Orientis episcopos, subjectis synodicis litteris est usus. Epistola $7 scripta Proclo Constantinopolitano episcopo ab orientali concilio pro Theodoro et Diodoro, quondam episcopis. His dictis, duas ponit epistolas ** Joannis Antio cheni pontificis, et totius sub eo concilii Orientis, pro piæ memoriæ Diodoro et Theodoro episcopis, et me diam solius Joannis, dicens Epistola Joannis ad Proclum, per quam gloriatur, quod totum perverterit Orientem, et personam vero in ipsis litteris accusavit. Et prius et nunc suscipientes piissimi et amato ris Christi principis de pace ecclesiastica sanctio nem per conspicuum fidelissimumque tribunum et notarium 852 Aristolaum, agnovimus et nunc et prius, quæ sit secta Nestorii, quam contra rectam Patrum fidem noviter adinvenit; et ipsum quidem ab eis dejectum. Quæ autem male sapuit vel dixit, seu in conscriptis, sive in expositionibus, hæc om nes abjecimus et anathematizavimus, et qui eum excipiunt, et qui eadem, quæ ille, aliene a pia con fessione sapiunt. Quod fecerunt omnes religiosis simi Orientis episcopi, sicut et hi, qui ubique sunt, id est, tam nos, quam cuncti, qui undique in Ephe sum convenerunt Deo amicissimi episcopi, quibus assensimus, Nestorium deponentes dejectum. Et complaceamus atque sentimus, ut nihil neque adjiciatur, neque dematur de expositione in Nicara a sanctis Patribus facta; sed ut permaneatur in ea. Et ut omnibus præfulgeat venerabilis hæc ipsa de fide confessio sanctorum Patrum, qui in Nicæa congregati sunt, quam roboravimus etiam nos, et confirmantes per Dei gratiam permanebimus, in qua et nati, et nutriti, et baptizati sumus, eo quod ipsa trabat firmitatem credulitatemque in semetipsa, exsistentem in Scripturis divinitus inspiratis, et his quæ prophetæ et evangeliste, et apostoli prædi carunt, necnon et omnes gloriosi Patres, qui post eos usque ad Nicænum concilium omni spirituali charismate micuerunt, et qui post ipsos quoque usque ad nos ipsos fuerunt. Adjieere vero aliquid ei, aut auferre ab ea, vel divertere, impium periculosumque judicamus. Nor est enim tutum auferre terminos, quos posuerunt Patres nostri. Anathematizamus igitur eos, qui aliene ab ipsa exponunt coram Ecclesia, vel qui male interpretantur hanc ipsam, vel qui eam stu diose corrumpunt. Et qui circa eam non forte ex ignorantia tale aliquid patiuntur, quale hæretici pertulerunt. Id est, Arius, et Sabellius, et Photi nus; et ante eos Valentinus, et Marcion, et Mani chæus, et Paulus Samosatenus, seu Simon, et qui cunque his similis sectæ sunt. Uti vero et volumus et commendamus universis, illis verbis, et illo sensu, qui in præfato symbolo continetur; nec ul Siquidem sobrie agere velint, qui turbis et juve nilibus levitatibus contra commune corpus Eccle siæ nunc nescio unde potestate sumpta utuntur, et suas quidem patrias relinquentes; venientes vero ad imperii urbem *8, et calumnia adversum proprios episcopos eorum, qui illic sunt, sordidantes ditus, non utique nunc necessarium fuerat. au 46 ho *3 Irenæus. Qui suorum scilicet collegarum, Theodoreti, et aliorum episcoporum, probe sensa calleret. G. Ligiorum. in cod. est litigiorum. M. * Ostensum quidem. Irenæi verba. G. micid. Id est, subscriptione depositionis Nestorii. Vid. epist. 163. B. Epistola. Impugnat Ba luzius in Notis ad h. 1. sententiain Lupi, referendam esse hanc epistolam ad tempora Dioscori Alexan drini et Joannis Antiocheni. 48 ad imp. urb. Seu ad regiam urbem, ut loquitur Cyrillus apud Facundum 1. 1, c. 6, et 1. vi, c. 4. B. 49 sordidantes. Vide Liberatum c. 10. B. 50 duas epist. Ad Cyrillum, -ut opinor, et Proclum. B.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. latenus abscedere præter eum. Qui vero id cor- chum, his acquieverunt. Mesopotamia et Osrhoena, rumpit, hunc esse ab omni Christiana confessione et communione alienum. Intelligimus vero eam, traditamque recipimus circa intellectum et verbum, et sermonem, sicut hi, qui ante nos fuerunt, Deo amicissimi episcopi in Occidente quidem Dama sus, Innocentius, Ambrosius, et alii Patres; in Hel lade vero et Illyrico Methodius, et alii Patres, qui pietate claruerunt; et in Africa Cyprianus; in Alexandria Alexander, Athanasius, Theophilus; in Constantinopoli Nectarius, Joannes, Atticus; in Ponto qui circa Basilium atque Gregorium; in Asia Amphilochius, Optimus; in Oriente Eustathius, Meletius, Flavianus. Et omnes, quicunque simili ter talibus pietate micuerunt. 853 Habet vero expositio fidei sic: Credimus in unum Deum, Patrem omnipotentem, omnium visibilium et invisibilium factorem. Et in unum Dominum Jesum Christum, Filium Dei, genitum ex Patre, Unigenitum, id est, de substantia Patris, Deum ex Deo, lumen ex lumine, Deum verum ex Deo vero, genitum, non fa `ctum, consubstantialem Patri, per quem omnia facta sunt, quæ in cœlo, et quæ in terra. Qui propter nos homines et propter nostram salutem descendit, in 'carnatus et inhumanatus est. Passus est, et resurrexit tertia die, ascendit in cœlos, sedet ad dexteram Pa tris, venturus est judicare vivos et mortuos. Et in Spiritum sanctum. Eos autem, qui dicunt: Erat quando non erat, et quia ex non entibus factus est, aut ex altera subsisten tia, dicentes esse vertibilem aut mutabilem Filium Dei, hos andthematizat catholica et apostolica Ecclesia. Hæc ad eorum satisfactionem qui satisfactione indi gent, per tuam direximus sanctitatem. Nos enim om nia, quæcunque oportuit fieri, ante quatuor annos, mox ut venit ab Ægypto ter beatus Paulus *1, et feci mus, et egimus, et diximus. Sed nescio unde nobis et Ecclesiis ab olim procuratus est malus iste circui tus, qui revolvitur mordens, non solum, quantum videtur, nos, sed et eos, qui ubique sunt, nisi nunc Deus per vestram Deo amabilitatem restinguat in cendium. et Euphratesia, et Syria secunda, omnia quæ feci mus, unanimiter vindicarunt. Ab Isauris quæ facta sunt olim, vestra Deo amabilitas longe ante susce pit. Primæ Syriæ hæc ipsa nobiscum per semet et sapiunt et subscripserunt universi. Qualiter autem Deo amicissimus, qui apud nos est clerus, et au dierit hæc, et tuam religiositatem laudaverit pro pter has tuas beatas curas, adjacet tuæ sanctitati a clarissimo et fidelissimo tribuno et notario Aristo lao discere, quem 854 sicut filium proprium aspeximus, et per eum nota fecimus universa. Cessent igitur, quæso, hæc de cætero usque in finem per te, et sapientiam tuam, et sudores, et labores singulorum dierum, qui semper Ecclesiis prosunt, pro quibus constituat te nobis Deus Eccle siæ propugnatorem in longa et pacifica tempora, ut paulum ex his improvisis malis respirantes, quæ propter maledictum Nestorium mundus exper tus est, adversum gentiles Phoeniciæ possimus ob sistere, et Palæstinæ, et Arabiæ, et adversum cun cta Judaica, et maxime quæ sunt Laodiceæ. Subito enim impii Judæi archidiaconum, mirabilem virum, in theatrum deducentes puniverunt. Insuper et contra eos, qui in Cilicia effrenate resistunt. Sunt namque adhuc rebellantium ex conspiratione Ne storii contra veneratorem vestrum Domnum Cho neum, quem juvare dignare. Præstet vero Deus misericordiam et adjutorium suum magnificentis simo et gloriosissimo præposito domino Felici, qui clara corona indutus est, eo quod tali operatione magnam hiemem tempestatemque sedaverat. Postquam longo multiloquio præcipue Joannem sanctæ memoriæ et ejus coepiscopos maledixit, hit ipse Irenæus. Epistola, inquit, Cyrilli ad imperatorem, accusantis con tra eos, qui circa Antiochenum Joannem, eo quod quasi anathematizare, inquit, visi Nestorium, ea ipsa sentiunt quæ et ille, eo quod Theodori et Diodori scripta mirentur. Æternam vitam providere a terra est inculpabile iter ad Deum, Patremque, qui in cœlis est, in quiens: Hæc est autem sola et æterna vita, ut co gnoscant te solum et verum Deum, et quem misisti Hi qui ex Paralia" sunt Deo amicissimi episcopi, his consona componentes et subscribentes direxe runt. Illi qui ex secunda Phoenicia venientes pro- Jesum Christum °. Sed nescio quomodo quidam pter ordinationem religiosissimi episcopi Theo dori“, qui tua dignus est sanctitate, quemqué te arbitror nosse, illum dico, qui est a secunda cathe dra **, id est, consessu, ipsi quoque subscripserunt. Cilices utrique ab anno præterito his convenientia et consona per conspicuum tribunum Aristolaum compleverunt. Arabes per metropolitanum suum qui hic adfuit, religiosissimum episcopum Antio Joan. xvII, 3. P Psal. cxvi, 46. fingunt quidem rectis circa hoc pedibus ambulare, cum claudicent, et veritatis viam deserentes ver tantur ad alteram, quæ ad exterminium perditio nemque perducit. Adhærent enim quorumdam con scriptionibus interdictis. Et ut clare dicam rei na turam, siquidem scriptum est: Et loquebar de testimoniis tuis coram regibus, et non confundebar P; Theodorus quidam fuit, et ante hunc Diodorus sa Theo Paul. Episcopus Emesenus, pacis interpres. B. ex Paralia. Maritima, sive Cypro. G. dori. Damasceni, qui concilio Chalcedonensi interfuit, itemque Antiocheno sub Domno. B. sec. cath. Id est, cui primus post patriarcham locus competebat in patriarchatu Antiocheno, ut hic recte explicat Lupus. B.

episcopus: hic quidem Tarsi, ille vero Mopsuestiæ. gnatoris hæreseos. Nec tamen ob hoc vel ipsi Nesto Hi patres fuerunt Nestorii blasphemiæ. In libris enim quos composuerunt, agresti insania usi sunt contra omnium nostrum Salvatorem Christum, ignorantes ejus mysterium. Voluit igitur impius Nestorius ea, quæ illorum sunt, ad medium dedu cere, et a Deo sacra privatus est aula. Cum vero anathematizassent, quæ ejus sunt, nonnulli Orien tis episcopi, altero modo hæc ipsa rursus inducunt, dum ea, quæ sunt Theodori, admirantur, et eum ✓ recte sapere dicunt, 855 et consone Patribus no stris, Athanasio dico et Gregorio, atque Basilio. Sed mentiuntur contra sanctos viros. Scripserunt enim quantacunque Theodori et Nestorii malis sunt adversa sentientes. Quia igitur didici, quod de his et vestris piis auribus ingerant quædam, rogo ut animas vestras intactas omnino impollutasque ser vetis a Theodori et Diodori impletatibus. Sicut enim supra jam dixi, Nestorius ea, quæ ip sorum sunt, est locutus, et ob hoc ut impius condemnatus est ab universali synodo apud Ephe sum congregata juxta Dei voluntatem. Quoniam vero simulant quidem se symbolum confiteri, quod expositum est in magna et antiqua synodo Nicæna, declinant vero ejus falsa interpretatione virtutem; rogaverunt archimandritæ Orientis orthodoxi inter pretari a me idem symbolum, quod et interpreta tum est. Et necessarium fuit, ut in vestras pias et Christi amicas aures perveniret hoc opus. Vestræ siquidem tranquillitati inest inter alia bona et hoc, ut in sermonibus de recta fide sine cessatione de lectari velitis. riani dicere potuerunt, quod nullus prædictorum fuerit novitatis inventor. An forte idcirco alios novita tis repertores asserunt nominari, quia de præceden tium Patrum nominibus scriptisque mentiuntur? Sed contra hoc nobis testio est illa vetustas et consonantia codicum, 856 cui qui non credit, nec contra Mani chæos de Novi Testamenti librorum invenit, quod as truat, veritate. Si ergo vere Manetis blasphemias exse crantur, quomodo ei in maxima et summa novæ hæ resis confirmatione poterunt consonare? Cur ergo ipsi novitatis inventores nostros Patres accusant, dum longe antiquiores ab Ephesino, sed et alii ab ipso quoque Nicæno concilio magistri clarissimi vero ac proprie, id est, summi ac sempiterni Dei Génitri cem beatam Virginem, quæ substantialem Patri Fi lium peperit; dicant, et quæ ille ipse in nostram na turam suscepit, ejus dici per unitionem in unam per sonam subsistentiamque definiant, quæ primus prorsus Nestorius abjurando damnatus est? Et ne nunc quidem correctus est, sicut ejus, quantum supra po suimus, ipso Irenæo, dicente, ad Theodoretum scripta testantur, quæ contra fidem pacifica Alexandrini, pontificis scripsit epistolæ. Hæc breviter diximus ad id solum, quia non ob hoc negandus fuit Nestorius novita tis inventor, quia Theodorus et Diodorus a Cyrillo eadem sapuisse dicti leguntur. Sanctam epistolam pro suis Patribus ad hoc præ cipue protulit Irenæus, ut Nestorium probaret non esse novitatis auctorem, dum constet quod multæ hæ reses Patrum pro se ob hoc ipsum proferant lectiones, nec tamen ob hoc eorum principes non sint novitatis auctores. Nam ut de aliis interim sileam, Eusebius in opere apologetico pro Origene et dogmatibus ejus, id est, pro præexsistentia et restitutione composito, quod martyris et ipsius Eusebii Cæsareensis nomini bus prænotatur, multis valde præcedentium Patrum testimoniis usus est pro prædictis erroribus. Nec ta men idcirco ab Ecclesia Dei vel Origenes absolvitur, quasi non fuerit novitatis inventor, sed illi pariter ad dicuntur. Similiter Ariani et Macedoniani abutuntur testimoniis Dionysii Alexandrini pontificis, et cum eis etiam Donatistæ sancti martyris Gypriani et octo ginta sex coepiscoporum ejus concilio facto. Et de om nibus his idem quod dixi servat Ecclesia. Et Pelagius, diabolici auctor erroris, etiam beati Joannis Constan tinopolitani præsulis et Mediolanensis Ambrosii et aliorum, ipsiusque Augustini, laudabilis tantæ expu Pars, inquit, epistolæ Theodoti Ancyræ ad sanctum Vita lem monachum, qui erat in Cappadocia. Etsi enim Cilicum quidam vobis impietate com municant, quos ante Nestorium decepit Theodorus sed non oportet tuam religiositatem post tantam virtutem, et tot tempora vitæ monachicæ, subduci novitatibus dogmatum, quæ superductæ sunt pie tati ex quæstione juvenili, non ex nostra pristina fide. Dispensationis enim Christi miracula fides quidem fecit omnium lucrum; quæstio autem hoc lucro quærentem privavit. Præfuit vero huic ineffa bilium et omnem superantium rationem mysterio rum Unigeniti quæstioni prius quidem Theodorus; pos. um vero Nestorius, quem nunc secuti sunt Tyanenses. Pars, inquit, epistolæ 56 Rabbulæ Edesseni scriptæ ad Egyptium, significans, quod qui ab eis oppugnaba tur, id est, Nestorius, eos qui circa beatum Theodorum secutus, sic usus est coram Ecclesia doctrinis. Episcopus enim quidam provinciæ Cilicum, vir verisimilis dictu, et sufficiens ad persuadendum, altera quidem pro tribunali præferebat ad placen dum populo, altera vero per dæmonis capturas fe rebat in scriptis. Qui in quorumdam 857 suorum Sanctam. Legendum esse supra scriptam, haud invenusta est Baluzii conjectura. Vide supra, epist. 66, in fine. Sed Mans. in cod. suo legit sanctam. 56 epistolæ. Exstat in collatione quinta concilii quinti. Citatur a Pelagio II, in epistola tertia ad episcopos Istriæ ex eadem interpretatione. Mutilus autem est hic locus in editionibus epistolarum Pelagii. B. Egyptium. Ita Baluzius. Lupus Ægyptum, minus recte ad Cyrillum enim Alex. scripta est epistola. 58 Qui in. Lupus quin. Perperam, ut probavit Baluzius.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL CAUSA. librorum principiis anathematismum legenti cir- qui hujus " perturbationis est causa, ut admirabile cumponebat, ne aliis proderet scripta. Iste primus exposuit, non esse Dei Genitricem secundum veri tatem sanctam Mariam tanquam Deo Verbo non re cipiente eam quæ secundum nos est, genituram. Hoc nunc usque latens, ne tempore diuturniore roboratum firmius putaretur, secundum dispensa tionem Dei oblitus Nestorius, novæ incisionis au ctor, in publicum protulit. aliquid, delictum suum per epistolam laudat. Scri bit namque ad Cilicum Patres: Si quis vero, quod absit! ab hoc bono avertitur, hic manifestus est, quod ab olim et a principio non ea quæ Domini sunt, sed quæ sua, quæsierit. quo inquirere bonum est. te interim quæ Domini sunt, quæremus, quæ in Epheso perdidisti, non veniens “tempore definito, atque nunc in Ægyptum dirigens contra fidem per Idem Irenæus et ad hoc his testibus utitur, ut quasi petrasti. Taceo interim quæ contra personam **, talem faciat syllogismum. Ecce his tribus testibus est credendum, quod Nesto rius Theodorum in sua prædicatione secutus sit. Rursus quod Theodorus ea ipsa docuerit, quæ cmnes clarissimi Patres, testis est synodus Orientis. Igitur, inquit, Nesto rius eadem prædicavit, quæ cuncti clarissimi Patres. In his ideo erravit, quia temperantiam non atten dit Ecclesiæ Dei, qua usa est synodus Orientis ad im peratorem Theodosium in epistola pro Theodoro et Diodoro episcopis, quam et ipse Irenæus posuit, inter alia inquit: Si quis vero, imperator sancte, im manifestum de tali dicat inveniri in ejus aliorum ve conscriptis, nec hoc jam nunc est necessarium retractare. Quorum enim in sacerdotio et sacris operibus optimum finem vita suscepit, his pristi nam gloriam dedicamus, et non eos esse judicamus ab eis ex quibus eos audacter quidam reprehendere volunt. Aperte synodus Orientis dicta Theodori sub sana exceptione ut laudavit, ita et clarissimis osten dit consonare doctoribus, dicens: Ex quibus quidem defunctos magistros Ecclesiæ temperantia laudet, ex quibus judicare non debeat, id est, ex his quæ com munia omnium sunt, non ex his, si qua non inveniun tur esse communia. Quoniam vero præfatus Irenæus dicit, quod Joannes et coepiscopi ejus eadem quæ Nestorius sentientes, sub hypocrisi ejus dejectioni consenserint, quædam testimonia ex libro Eutherii cohæretici ejus contra unitivam beati Cyrilli episto lam, ubi et ejusdem Nestorii testimoniis utitur, kic transcribenda prospexi, per quæ etiam nunc Cathok corum et hæreticorum differentia dignoscatur, et ma xime circa fidem, de qua nunc specialiter sermo est. quæ in invidia est, fueris machinatus, sciens quod jurisdictio, quæ pro pietate movebatur, illius defensioni proficeret. Sæpe enim potente persona pietas utitur circa fidem pro suo contra impietatem statu, quoties se viderit impugnari. Sicut quondam sanctæ memoriæ Meletio Antiocheno episcopo, et ante ipsum immortalis memoriæ Alexandrino epi scopo Athanasio. Dic igitur nobis, quando tu ea quæ Domini sunt quæsieris, præteritis temporibus, an præsentibus? Sed ne scrutatores tuæ conversatio. nis putes, contra Ægyptii impietates sine pudore de bellatus es. Ex tuo et ejus novello negotio, qualiter de præteritis dijudicatio nulla fit, hoc nobis ostende. Et utrum correctio cujuslibet putanda sit, judice mus. Illiusne, qui deliquit atque correptus est, an tua qui judicasti et corripuisti? Dic quis alterum sit lucratus? Quis sit peccati absque sua confusione correptor? Quis imitatus Petrum, et ad pœniten tiam parate susceptus? perscrutemur, si placet, et eorum, quæ ad te ab Ægypto" scripta sunt vir tutem. Videamus si pacem, quam redditam prospere mun do annuntias, rixæ adjectione factam non reperimus în te. Et veni, ut attingentes ipsarum principium litterarum, Ægyptiacæ illius interim dejectionis spe cimen videamus. Qualiter in ipsis epistolæ proœ miis Salvatoris quidem Christi præteriens faciat mentionem, imperialem vero mox dilatet laudem. Et hoc namque impiorum est proprium, despicero quidem patientiam Salvatoris, obsequi vero eorum, qui in terra prævalent, potestatibus. Sed mihi dona, ut de vanis illius circa hæc sermonibus taceam, ipsam virtutem earumdem inspiciens litterarum. Quod vero est deterius, qui deludit irreprehensibile Domini consilium, semetipsum cœlitus consiliarium divinæ gubernationis efficiens. Nam sensum, quem volentes ejus adhibent blasphemiis, nomine pacis 859 appellat, et ipsam a Salvatore attributam quadam quasi lege pronuntiat. Adhuc autem con spectione digna est et ipsa sinceritas adulationis ad principes. Miratur enim eorum pietatem a parenti bus traditam, et per hoc eos suadere volens hanc Epistola Eutherii, quondam Tyanensis episcopi, ad Alexandrum Hierapolitanum, contra pacem scri pta Ecclesiæ Dei, quæ facta est inter Cyrillum et Joannem episcopum. Movet me ad scribendum consuete a Deo-Passia nis adversus pietatem pugna conscendens 858 Nunc vero duo me ista compellunt intacitum mo vere sermonem contra eos qui impiis assenserunt. Unum, quia Oriens bene degens in pace prius, nunc sicut et cæteræ provinciæ perturbatur. Et quia is, 60 immanif. si quis. Hoc fragmentum tribus in locis refert Facundus, nimirum 1. VIII, c. 3 et 5. B. Apud Facundum, obscurum. B. 61 Epist. Non est epistola, sed invectiva adversus Cyrillum Alex. et Joannem Antiochenum, ab Eutherio haud dubie missa ad Alexandrum. B. 6 is qui hujus. Joannes episcopus Antiochenus. B. 63 non veniens. Vide supra, epist. 23. B. 6' pers. Nestorium. B. 65 Ægypt. Cyaille Alex. Agitur itaque hic de epistola Cyrilli ad Joannem Antiochenum, quæ acriter et invidiose examinatur. B. i

nari, et illius nitescere floribus. Dicite enim mihi, cujus doctrinas et exponitis, quo prius hæc estis prædicante confessi! Et siquidem talia plurimos latent, fingite solos vestra vos discere; si vero clara sunt omnibus, eur occiditis hæreditatem, quam diri pitis? Verumtamen legamus, et horum demonstra tionem videamus. ejus suscipere impietatem, quæ illis beatis adversa ditate ejus, qui iniquitatem ipsam passus est, ador est. Unde coronas iterum plectit ei, qui occurrit ad ipsum, et auget ejus superbiam contra fidem. Ipse namque epistolæ verborum crepitus interpretatur illius animæ crudum tumorem. Quæ commemorari * est bonum. Nam quo quidem modo Ecclesiæ sint divisæ, superfluum dictu est. O protervia! Insontem semetipsum censet, et sola, qua contra alios dicat, interminatione seu comminatione contentus, proba tionem culpæ alterius putari vult, quod ad accusan dum prone paratus sit. Ubi sunt nunc, qui tuba ca nunt bujus poenitentiam "! Ubi sunt flusionis hujus impudentes præcones? Quid loquimini contra illum, qui ab eo et aperte 67 theatrizamini? Videte quam de vobis exhibet pompam, et eos lætissimo risu traducit, qui pridem quidem bellati sunt centra eum; nunc vero ejus facti sunt fœderati. Quid enim dixit? Quoniam vero superflua omnino et inopportuna Ecclesiarum discordia facta est. Nunc nobis est præ cipue satisfactum. O incongruitas! Superfluam di cit suæ discordiæ increpationem impiæ culturæ suæ discoopertionem. Sed et satisfactionem superfluita tis hujus annuntiat. Dic, o optime, hujus satisfactio nis speciem, de forma hypocritarum subsannatio nem triumphi in eos, qui tibi prodidere veritatem. Scribe tuorum supplicum confessionem. Scribe oc cultas Judæ nunc contra divinitatem nundinas. Dic proditionis et modum. Confitemur, inquit, Dominum nostrum Jesum Chri stum Filium Dei, Deum perfectum, et hominem per fectum ex anima rationali et corpore, ante sæcula quidem de 'Patre genitum secundum deitatem, ulti mis vero diebus eumdem ipsum propter nos, et pro pter nostram salutem, ex Maria sancta Virgine secundum humanitatem: consubstantialem Patri eumdem secundum divinitatem, et consubstantialem nobis secundum humanitatem. Hæc nunc scripsistis vos. Audite et ejus 7º dicta, qui expugnatur a vobis, quam clare eadem dixerit. Sequens enim sanctos Patres, qui Nicææ convenerunt, et coram Ecclesia circa illorum expositionem verbum faciens, sic ait Vox significans et divinitatem et humanitatem, id est, id nomen, quod est Christus, Patres vera dicere fa cit utraque. Consubstantialis Patri Christus, verum. est. Etenim secundum divinitatem consubsistit. Consubstantialis nobis secundum humanam naturam, verum est. Et homo est enim. Vides quomodo unius linguæ sint prædicationes. Cur igitur abnegatis præ dicatorem veritatis? Cur qui ei assensistis, contra ipsum, cui consentitis, furiose pugnatis? Cur refu tatis eum, cum quo ipsa sentitis, et alii, qui bla sphemat, communione jungimini? Non mihi sitis verbis orthodoxi, et operibus blasphemi. Res pieta tis ostende, et vera eris de pietate conscribens. Domino meo, inquit, religiosissimo episcopo Paulo chartem nobis offerente, irreprehensibilem confessio nem fidei continentem, et hanc a sanctitate tua, et ab his qui illic sunt, religiosissimis episcopis compositam confirmante. Intende, quæso confessionis conjun ctioni. Ait enim: Irreprehensibilem confessionem fidei continentem. Judex etiam nunc fit fidei, qui damnatus est. Judicat judices, qui additus est. Et exigit testimonium quasi veracior. Ait enim: Et hanc a sanctitate tua, et ab his, qui illic sunt, religio sissimis episcopis compositam confirmante. Quantam simulationem demonstrabat absconditam! Confir mante, inquit, erroris eorum correctionem, gesto rum 860 contra me ab eis pœnitentiam, præce dentis errorum confessionis incongruitatem, mei magisterii utilitatem, meorum capitulorum eonser vationem. Etenim expetam, inquit, eos fidei hujus testimonium, ut eorum contra expositionem meam calumnia publicetur. Dico et irreprehensibilem eo rum confessionem, ut adversantes mihi, accusatos nuper credidisse convincam. Sed quid me detinet impœnitens Ægyptii elatio, dum me abstrahat jam fratricidii perpetratio. Video namque illos hære Sed dic, inquiunt, et residuæ confessionis identi tatem, et de Virgine sancta præcipue. Confitemur "s enim nos, inquiunt, sanctam Virginem Dei Genitri cem, eo quod Deus Verbum incarnatus sit et inhuma natus, et per ex ipsa conceptionem univerit sibi tem plum ex ipsa susceptum. Ego tibi ostendam, et hujus confessionis similitudinem: etsi ab acribia recidisti.. Participatus namque es cum hæreticis, 861 cum que orthodoxis, quæ de Virgine sapis. Et audi quali ter nec hoc prædicator veritatis omiserit. Sermonent namque de inhumanatione coram Ecclesia faciens, et infirmioribus auribus condescendens, sic ait Oportet id et clarius dicere, ut omnibus sit perspi cuus ejus, quod dicitur, intellectus: Liber generatio nis Jesu Christi. Non ait: Liber generationis Dei Verbi. Neque Liber generationis hominis. Nam si diceret: Liber generationis hominis, Christum purum hujus pænit. Orientales enim pœnitentiam Cyrilli vocabant eam quam cum Joanne inierat pacem. B. 67 theatriz. Id est, illudimini. B. 68 Domino meo. Carpit singulatim varia capita epistole sancti Cyrilli ad Joannem Antiochenum missæ per Paulum Emesenum, quæ in Actis concilii Ephesini exstat Græce et Latine, tertia parte, cap. 34. Simul et fraudem objicit, qua Joannes Antiochenus usus, ut tardius ad Ephesinam se synodum conferret. G. 69 fratric. Depositionis Nestorii. Vid. quæ ad Excerpta ex Irenæi scriptis notata sunt, p. 845. ejus. Id est, Nestorii. B. " Confit. Redit ad epistolam Cyrilli. B. 13 Oportet, etc. Fragmentum est sermonis a Nestorio habiti in ecclesia, quod exstat supra. Habetur etiam inter Opera Marii Mercatoris. Eadem repetit Nestorius in epistola ad Cyrillum. B.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. enim tibi scripsit, etiam quando ei contumelias ingessisti? Et si mihi, inquit, aures ad fraternam medicinam præstiteris. Ipsas tibi illorum sanctorum voces proponens, liberabo te a calumnia contra eos et contra divinas Scripturas per illos. Credo, inquiunt, in Dominum nostrum Jesum Christum, Filium ejus unigenitum. Attende, quomodo prius ponentes, Do minus, et Christus et Unigenitus, et Filius, quæ no mina divinitati et humanitati communia sunt, quasi quædam fundamenta, tunc inhumanationis, et resur rectionis, et passionis superædificant traditionem, ut præpositis nominibus quibusdam utrarumque natu rarum significativis, neque eam, quæ filiationis et dominationis sunt, incidantur; nec ea, quæ natu rarum, in singularitate fillationis confusionis exter minio periclitentur. nobis hominem demonstrasset; si vero dixisset: Li- ironiam sanctæ hujus appellationis denuda. Quid ber generationis Dei Verbi, puram nobis induceret divinitatem. Comprehendit igitur utrasque naturas in appellatione * Christi, ut nullum sine altero intelliga tur. Hinc sanctæ Virgini convenit quidem et ex eo, quod Christi facta sit mater, ut duplici nomine appel letur. Quoniam vero oportet et propter eos, qui cla riorem appellationis hujus exigunt intellectum, et maxime filios exsistentes Ecclesiæ, et dicto ad eos uti _manifestiore, ideo et nunc quæ pridem breviore ap pellatione de beata illa et sancta Virgine prædica bantur, hæc manifestioribus appellationibus confite mur: quoniam sancta Virgo Dei genitrix est, et ho minis genitrix. Dei genitrix quidem, eo quod templum illud, quod in ea a Spiritu sancto creatum est, uni tum sit deitati; hominis vero genitrix, eo quod assum pserit nostræ naturæ primitias divina natura. Quis igitur præfatæ confessionis expositionem secutus est? Tu qui Dei Genitricem dixisti tantummodo; an et iste, qui Genitrici conjunxit hominis genitricem? Perimis confessionem fidei, quam prius exposueras. Dixisti namque ex ipsa genitum Christum secundum humanitatem, Noli igitur perimere priora fugiendo quod sequitur. Quod vero non secutus sis Patres orthodoxos, et maxime beatæ ac sanctæ memoriæ episcopum Tarsi Diodorum, audies a beato condescensorie quidem dici Dei Genitricis vocem concedente, non vero abscindi ab ea et hominis genitricem dogmatizante. Inquit enim Verumtamen dicatur propter unitionem Maria Dei genitrix. Deus enim fortis est semen Abrahæ per unitionem ad Deum Verbum. Fatenda vero et hominis genitrix est Maria. Dei vero geni trix, non tanquam naturæ sit partus, sed quia is, qui est ex Deo, homo natura, Deo Verbo conjunctus est. Vidisti subtilitatis expositionem. Cur igitur non secutus es sanctos Patres? Major enim est accu satio illa. Quia et dum promisissetis pariter om nino nihil adjicere fidei sanctorum Patrum, qui Nicææ congregati sunt, vocem quæ ab illis dicta non est, adjecistis, secuti plures consonantes illo rum; nunc vero et Patribus illusistis, et discipulo rum non estis secuti vestigia. Omnia 862 autem fecistis soli placere festinantes Ægyptio. Unde et fictas illius assentationes vos suscepistis soli, dum sanctas ad decipiendum vos appelļaverit voces. Has, inquit, adeuntes sanctas voces. O multifor mis error, impiissime et veritatis inimice! Nunc sanctæ sunt pietatis voces, nunc dixisti fidei verba, nunc tibi est rectæ glorificationis confessio prædi cata. Tandem tege impudicentiæ faciem. Nonne impugnatus a te doctor hæc te imbuit prius? Lege infelix inscriptos ad te apices. Vide, impudentia plene, clarius tibi explanatas has sanctas voces, et aut temetipsum ut fidei adversarium increpa, aut Nonne hæc tibi scripta sunt prius? Sed istis et ea, quæ ante nuper laudata sunt, confer. Confite mur", inquit, Dominum nostrum Jesum Christum Filium Dei, Deum perfectum et hominem perfectum. Hic intende, quia edoctus es olim, quod ut funda menta sint divinitatis et humanitatis nomina. Dic vero et reliqua: Ante sæcula quidem ex Patre ge nitum secundum divinitatem; in ultimo vero dierum propter nos, et propter nostram salutem, ex Maria virgine secundum humanitatem: consubstantialem eumdem Patri secundum divinitatem, et consubstan tialem nobis secundum humanitatem. Duarum enim naturarum unitio facta est, propter quam unum Christum, unum Dominum, unum Filium confitemur. Secundum hanc inconfuse unitionis intelligentiam discute et hic rursus consonationis virtutem. Ut præpositis, inquit, nominibus quibusdam communibus utrarumque naturarum significativis, neque ea, quæ filiationis et dominationis sunt, incidantur; nec ea, quæ naturarum, in singularitate filiationis confusionis exterminio periclitentur. Vides, quomodo tibi eum dem quidem ex indivisa et singulari 863 filiatio nis intelligentia clarius scripsit. Ad hæc ubi tuam factam laudem suscipiemus? Hæc ipsa enim et odisti, et miraris; et anathematizas, et sacra dicis. Sed inquit: Nunc admiror, ex quo vocem Dei Geni tricis accepi. Tunc enim non solum tacebatur, sed e contrario etiam projiciebatur. Christi enim Genitrix, et non Dei Genitrix dicebatur. Hæc eadem, Osten sum quidem tibi est et ex prædictæ vocis vi. Quin potius vocum expugnabilis ratio. Quia vero his lit teris intendens abscindis consequentiæ rationes, ego tibi expediam epistolæ verba, ostendamque illum virum hanc vocem nullatenus repulisse. Ait enim hæc ipsa. Ubique, inquit, divina Seri ptura, quotiescunque Dominicæ dispensationis memo riam facit, generationem passionemque non divini. tatis Christi tradit, sed humanitatis: ita ut vocetur si. Additum a Baluzio, qui observat, hoc esse fragmentum ex epistola Nestorii ad Cyrillum. 4. Redit ad fragmentum paulo antea laudatum ex epistola Cyrilli ad Joannem. E. 7 Con

juxta scrupulosiorem appellationem saneta Virgo id est, Deus: inconvertibilis namque est et immuta genitrix Christi, et non genitrix Dei. Secundum scru pulosiorem, inquit, appellationem. Ubi autem quæ ritur quod scrupulosius est, ibi non omnino peri mitur quod simplicius est. Utrumque enim susci pientium commensuratur auditus. Sic enim ad eos et postea dictum est: Quia propter eos, qui clario rem appellationem hujus expetunt intellectus. Et id quod est Verumtamen dicatur propter unitionem et Dei Genitrix, si non juxta hæreticum sensum. Suf ficiat igitur et ista convictio fraudis, quæ contra illas litteras facta est. Incongruum namque est re linquentes nos importabilem tuam contra Salvato rem blasphemiam, de simpliciori Virginis appella tione contendere. Ipsa enim, quæ visus es admi rando laudare, mox pace nisus evertisti. Nam siquidem solum vocasses sacras illas voces, et con tinuo tacuisses, multorum subrepsisses auditibus. Quo vero compellit te ultio veritatis? Simulationis tenebras amisisti. Age igitur, et nos rursus utamur gladiis contra te. Et prius quidem sibimetipsi repugnare mon stremus tuæ temeritatis insaniam. Nam qui in su perioribus epistolæ partibus decentia tempori pacis et sapere te et dicere promisisti, mox ex insidiis erigis prælium, et vespas agrestes appellas eos, qui ad tuarum conscripserunt blasphemiarum convictionem. Ubi autem sunt etiam nunc, qui tuba canunt hanc pacem; qui eum, qui contumelias ingerit, prædicant pœnitentem? Quid erratis, imo vero quid tentatis decipere? Non sunt hæc verba pœnitentis. Sed nec iterum dicere: Sic et nos sa pere invenientes. Pro eo ut dicat: Non nunc hæc ex pœnitentia sapimus, sed semper ita sapuimus, et sumus vane depositi. Dic et aliud huic demonstra tioni conveniens. Oportebat namque clare intelli gere, quod omne fere nobis fuerit de fide certamen. Certamina prætendit, o homo, et tu pacem nominas 864 prælium. Ille exspoliatur ad luctamen, et tu profers de pace leges. Si autem mihi hæc dicenti non credis, vide et ipsos sudores ejus certaminis. Vide impietatis fomenta. Defige mentem blasphemis ejus captionibus. Ecce enim sequens impia capitula sua, rursus bilis secundum naturam, ut unus jam intelligendus cum propria carne, de cœlo dicitur descendisse. Nomi natus vero est et homo de cœlo, perfectus exsistens in deitate, et perfectus idem ipse in humanitate. Attende subtilitatem verborum: vide sermonum longitu dinis intellectum. Quia inquit: Desuper ac de cœlo descendens Deus Verbum. Et quid post pauca? Ut unus, inquit, jam intelligendus. O optime, et quo modo jam cum carne est? Jam non solum Verbum intelligitur, sed caro et Verbum. Inseparabiliter quidem ut una persona contemplandus, non vero unum Verbum, vel unus Sermo intelligendus. Quid adoperis conversionis credulitatem? Quid corrumpis scripturam, quæ furto non subjacet? Quid nomen fugiens Christi, ad hoc divinæ naturæ circumvolveris, ut eam dispensationis passionibus subdas? Sequere apostolum Paulum, et ne illudas. Christum, qui in eo locutus est. Non ait: Ipse de cœlo descendens Deus Verbum exinanivit semetipsum, formam servi accipiens. Sed quid dicit? Hoc sentia tur in vobis, quod et in Christo Jesu, qui in forma Dei exsistens, non rapinam arbitratus est esse se æqualem Deo, sed semetipsum exinanivit, for mam servi accipiens 9. Quæ verba et sanctorum ¸ Patrum, qui apud Nicæam convenerunt, secuta est. fides. Solus vero intellectus vestri Apollinarius insti tutor, nominum remutationem contra eorumdem sanctorum Patrum Nicænam confessionem, et con tra ipsam divinam Scripturam fraudulenter in duxit, pro Domino, et Jesu Christo, et Filio, quæ sunt duarum naturarum significativa nomina, Deum Verbum tantummodo exponens. Ut dum solam di vinam naturam personæ significat, tanquam quæ superet alteram, ipsam prædicet pro persona, et contemperet ambas in unam bene sonantem natu ram. Hanc namque intentionem et tui sequuntur multiloquia verbi. Deus, inquis, Verbum ut unus jam intelligendus cum propria carne. 865 Dic et reliqua. De cœlo, inquit, dicitur descen disse. Nominatus vero est homo de* cœlo, perfectus exsistens in deiţaţe, et perfectus idem ipse in huma nitate. Et quid est, quod in divinitate et in huma ipsa defendit, et confirmat apud nos. Interim nam- nitate cognoscitur esse perfectus? Quid est alterum, que Emmanuelis appellatione in generatione se cundum carnem denuo utens, carnalem ac non Deo decibilem generationem Virginis recommemorat. Deinde ad reliqua, velut quadam consequentia ad ipsam editionem capitulorum, pergens, introducit scribens temperationis confusionisque unitionem. Audi enim, quæ post hæc verba posuerit. Qui vero, inquit, desuper ac de cœlo descendens Deus Verbum exinanivit semetipsum, formam servi accipiens, et vocatus est Filius hominis, perstans esse quod fuit, Philipp. 11, 5 seqq. 13 Sic et nos, etc. Verba Cyrilli. B. quod præter illas, quæ unitæ sunt,, naturas indu citur? Quid est præter ipsas, quod in ipsis specu landum sit? Nam quod in aliquo est perfectum, alterum præter ipsum est, in quo ostenditur esse perfectum. Quomodo nobis in tres duas scidisti naturas? Dic quid sit præter deitatem et humani tatem alterum, quod in eis perfectum debeat spe culari? Ne transeas quod est tuum. Noli fugere convictionem. Habes demonstrationem præ ma nibus. Profer expositionem; capitulorum. Ostende

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. dicimus ineffabilem factam. An utique iterum illud, quod ex naturis plena est filiatio? Etsi enim simu las non dicere nunc unitionem naturalem, volens ineffabilem nominare, sed tamen altero verbo idem composuisti. Boc ipso namque quod dixisti, Ex quibus, alterum rursus præter naturas significas, quod ex ipsis est. Vides quomodo in eisdem vo lueris? Nec lates irridens. Nos namque, o mira bilis, non ex ipsis unitionem dicimus factam; sed ipsarum tantummodo naturarum confitemur uni tionem. Sic enim et perfectionem filiationis, quæ est ante sæcula, absque repugnatione prædicamus et gratiam, quæ nobis ex inhumanatione donata est, in glorificatione servamus. Non enim ipse indiguit ad plenitudinem filiationis primitiis nostris; sed nos indigentes, adoptionem digni facti sumus ab ejus carne suscipere. inde manifeste, quod quæritur; clamans naturalem ▲ quid tibi vult illud, quod ais: Ex quibus unitionem et secundum subsistentiam unitionem. Hæc tibi enim objectum solvunt.. Hæc tibi ædificant circa materiarum modum præter naturas ex naturis figu. ram: figuram, quæ ex eis et fit, et in eis est con templanda. Perfectus, inquis, exsistens in deitate, et perfectus idem ipse in humanitate. Putasne, per fectus Deus Sermo secundum te in divinitate, an potius confiteberis secundum nos divinitate perfe ctum? Et rursus: Putasne, perfectus idem ipse, ut inquis, in humanitate, an potius iterum credes nobiscum perfectum Deum in homine perfecto? Deum namque tantum et hominem glorificamus, nihil alterum præter unitas agnoscentes naturas. Dic vero et quod sequitur. Et tanquam in una, inquit, persona intelligendus. Quæ est latrantium tanta vesania? Non enim sufficit, quod in naturis inducitur aliquid alterum, id est, exnaturale, et se cundum subsistentiam unitione figura quædam; sed et in ipsa figura alterum quoddam peregrinum et inconstans dogmatizat. Et ut in una, inquit, persona intelligendus. Non jam dixit unam contem plari debere personam, sed alterum in persona intelligendum. O intolerabilis ista confusio! O hæc contemplantia naturarum! Sed nos hanc similiter insilientem despiciamus ejus blasphemiam. Inten damus vero, quomodo naturas Dominicas comple tivas filiationis inducat. Nam dum perfectum sup ponit in eis alterum, introducit ex eis compo sitionem factam, qua Filius perficeretur. Et ubi est inhumanationis Filii perfectio? Ubi permansio in defecta filiationis ante sæcula? Ubi est quem con substantialem Patrum fides absque mendacio dixit? Non sine causa, ut arbitror, qui vocati a te sunt vespa, de cœlo te eminari carnem dixerunt. Nam si et caro implet filiationem, perfecta vero et ante adventum filiatio fuit, necesse est consempiternam dicere huic perfectioni et carnem. Consempiter nam vero dicens, consubstantialem quoque dicturus es. Consubstantialem vero dicens, cœlestem sapere convinceris. Ne despicias. 866 Non est tibi aculei parva plaga vesparum. Strangulat enim tuæ im pietatis fauces, ut aut neges filietatem ante inhuma nationem fuisse perfectam, aut hoc volens dicere, fatearis illud nolens, quod carnem sentias esse cœ lostem. Expedit porro, tibi accipienti plagam magis benigne suscipere vesparum doctrinas, quam va nitatem tantæ impietatis amplecti. Reliqua enim verba sæpius forsan dixeris pietatis. Si vero impu denter agis, et hoc disce, te ipsum rursus blasphe miis permanentem latrantemque deterius. Unus enim, inquit, Dominus Jesus Christus. Etsi non ignoratur differentia naturarum, ex quibus unitio nem dicimus ineffabilem factam. O insania! 0 insi pientia O amari et venenosi latratus! Quomodo dulce et amarum contemperavit in idem? Quomodo mel veneno conjunxit? Scimus, seductor, quod unus sit Dominus Jesus Christus, et quod non ignoretur differentia naturarum. Dic autem nobis, c Ad prædicta et illud pariter videamus, quod non solum capitulorum impietati hæc epistola convenit, sed etiam, sicut diximus pridem, et illas voces, quas sacras vocavit, evertit. Audi enim Deum per fectum, hominemque perfectum. Perfectum e con trario prædicavit, verisimilem seductionem com mutans, ac dicens: In divinitate perfectum, et in humanitate perfectum. Et rursus hæc dicens, quarum naturarum e contrario docuit obtegens confusionem, unionem dicit ineffabilem. Ex quibus, inquit, * uni tionem dicimus ineffabilem factam; sursum atque deorsum adjectione syllabarum temperans blasphe miam. Huc enim ex Arii et Eunomii magisterio adductus est contentiosus hic dæmon, impudentis sima bestia, inverecundus draco. Et quasi parva fuerit præcedens impietas, ejus additamentis aliis quod dirum est, supernutrit. Et verbis rursus transformatis impietatem colo rans, ad intentionem suam passibilis apud eum divinitas 867 recurrit. Quid enim dixit ad hæc Impassibilem Dei Sermonem subsistere confitemur universi? Etsi omni sapientia dispensans ipse mysterium, sibimetipsi impartire videatur eas, quæ contigerunt carni propriæ, passiones, impassibilem Dei Sermonem subsistere confiteris. Et cur præce dens eum passibilem dogmatizas? Dic quid tibi velit, quod inquis, sibimet ipsi impartire passiones, nisi utique illud, quod voluntarie passus sit? Novi mus enim tuorum verborum consuetudinem. Sed possibile est, ut quidam simul cum blasphemo ir ridentium contendat adversum nos, quod impartire iste impius dixerit, quasi proprias facere. Ad quos dicimus nos, quod primum vocem, qua dicitur, impartit, non id solum significare putetis, quod pertinet ad propria facere, sed etiam compartici pationis est res. Impartire namque, quasi inter se et alterum partiri aliquas res, corrupto per compo sitionem sermonis verbo nominatur. Si igitur sibi metipsi impertit, constat quia id ita dicitur, sicut voluntarie vel spontanee passionem participat. Confirmat vero quod et nunc passum Deum Ver

pum dogmatizet iste adversarius legum, positi ab de irrisione Tarsi 80 composita? An de subdola as eo super hoc Scripturæ testimonii lectio. Quale est, inquit, illud quod per prophetæ vocem præconatur, ut ex ipso? Dorsum meum dedi ad verbera, et maxil las meas ad colapkos; faciem vero meam non averti a confusione sputorum. Obstupefacit me illius sensus incongruitas. Si enim Verbum carnis pas siones proprias facit (concedatur enim quia id quod est, impertit, ita ponit, ac si dicat, proprias facit passiones), quomodo ad id testimonio utitur isto, ut carnales has passiones sustinere dicatur? Aliud quippe est propria facere verbera carnis, et aliud ipsum verbera pertulisse, et ipsum fuisse colaphizatum, ipsumque consputum. Scripturæ si quidem testimonio Deum Verbum per semetipsum prædicat pertulisse. Quomodo enim eum, qui semel impassibilis exstat, et incompositus, et liber a formis, creatorque formarum, aut ut ex partibus compositum, et membris constantem, quicunque eorum qui bene sapiunt, suspicetur, nisi ejus inse parabile templum, quod constat dorso, et maxillis, et facie, quæ consputa est, ut prædixisti? Iste vero figurans infigurabile, ipsi passiones impertit uni versas. Si enim, sicut dixi, ex ipso, quod sibimet ipsi passionem carnis impertit, ante præconatum est Dorsum meum dedi ad verbera, etc., alteras præter carnem convincetur habere Deus Verbum figurales figuras, quæ passiones carnis in partici pationem recipiant. sentatione Antiochiæ " gesta? nonne illum punire meditabimini, quem festivis muneribus alliciebatis? Nonne Patres orthodoxos per scripta subegistis, jurationibus 8 inducente te? Nonne Constantino politanos et Antiochenos populos fovebatis? Digna sunt impietati Ægyptiacæ, quæ a vobis sunt perpe trata. Consonant sibi ad invicem nundinæ vestræ. Quæcunque enim desivistis blasphemare per lin guam, hæc studetis simulatione firmare. Sed vos qui horum non estis participati pestilentia, invio latum servate bonum depositum, quod et accepi stis, in quo et baptizati estis, per quod et salva mini, declinantes omne impietatis collegium: maxi me ne communicetis infeste illis, qui polluti jam fuerint. Hi enim dum rectæ fidei se simulent asser tores, impietati ministrant. Ad eos bene testificatur clamans Scriptura divina: Non potestis duobus do minis servire *. Unus enim Dominus, una fides, unumi baptisma 1. Unus quippe per omnia, et super omnia, et in omnibus Deus, qui reddet * unicuique secun dum opera ejus. Ipsi gloria in sæcula. Amen. Presbyter Claudianus *. Præsumentes de sanctitate tua, quippe tanquam de nostro fratre, 869 qui omnia etiam, quæ effi cibilia sunt, ut nosti, potes complere, religiosissimum presbyterum Paulum virtute eulogiarum illuc su Deo, et de tua, domine, religiositate. Epistola, inquit, Epiphanii archidiaconi, et Syncelli Cy rilli, ad Maximianum episcopum Constantinopolitanum, in qua magis convincitur intentio Cyrilli, et eorum, qui circa eum. Domino meo sanctissimo, et Deo amicissimo epi scopo, patri patrum, et archiepiscopo Maximiano Epiphanius tuus. O insuperabilis insania! O innumerabilis conta- mus parati dirigere, præsumentes, ut diximus, de minatio! O ineffabilis temeritas! Divinitatem figu rat impius, et flagellat. Obstupesco de contaminata hujus temeritate formidans, et tremo dum loquor. Sed parco jam mihi, reliquorum jactans alienatio nem, et desolationis abominationem, quæ'et iterum 868 circa Apollinarii phrenesin nihil se de san ctorum Patrum fide corrumpere irrisorie jactitat, et similiter contra Spiritum” sanctum illius bla sphemias solite sequitur. Lugeo autem solos, qui cum eo contra divinitatem manus extenderunt. Quæ nobis sæpius a tua scripta sunt sanctitate, Qui invocat Christum, et ejus perfert hostem, quam non erant ita perturbatione plena, sicut quæ nunc is " in vos habet jurisdictionem? Quam excusatio- transmissa sunt domino meo per omnia sanctissimo nem, qui addictis impiis paci, impietatis hujus estis sanctitatis vestræ fratri Cyrillo, quæ plus eum fece refugæ facti? Projicientes fructus, fovistis radicem. runt incidere ægritudinis recidivam; et admiran Quinimo et fructus recepistis, et radicem comple- dissimi tribuni Aristolai, et quæ meæ humilitati ctimini. Quas fraudes vestras ad memoriam reduce- directa sunt. Et ad utraque, petita venia, refero, mus? Illasne, quibus tardius pervenistis ad Ephe- tam quæ olim facta sunt, quam quæ nunc denuo sum? Ad deceptiones, quas in ipsa Epheso perpetra- deßnita, et in quibus contristatus est sanctissimus stis? An de proditione facta Constantinopoli "? An et Deo amicissimus frater vester Cyrillus: insimi 30. • Matth. vĩ, 24. * Ephes. IV, 5. r Thren. III, 76 contra Spiritum. Ubi ait, eum procedere quidem ex Deo Patre, a Filio autem alienum non esse se cundum unius essentiæ, rationem. B. 77 cum eo. Id est, cum Joanne Antiocheno, quod sequentia pro hant. B. 78 quam is. etc. Alloquitur nunc et redarguit Joannem Antiochenuin et eos qui cum illo ad concordiam redierunt. B. 79 Const. Seu potius Chalcedone. B. 80 Tarsi. Ubi congregatum ab concilium a Joanne post recessum a Chalcedone. Vide Epist. 35. B. 81 Ant. Ibi enim post reditum est Epheso synodum habuit Joannes, in qua rursum damnavit Cyrillum et eos qui cum ipso erant. Vide Socratem 1. VII, et Liberatum, c. 6. B. 8 jurat. Id est, terribilibus sacramentis, quorum mentio supra, epist. 152. B. 83 Vos. Id est, Alexander Hierapolitane, et reliqui qui communionem habere nołuístis cum Cyrillo. B. Claud. Constantinopolitanus, ut docet sequens epistola. B.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. siam est, Chrysoreti præposito magnificentissimus Aristolaus paratus est scribere de nonnullis, quæ angelus tuus debeat impetrare. Et ipsi vero dignæ transmissæ sunt eulogiæ. Scripsit autem dominus meus sanctissimus frater veșter, et Domno schola stico, et magnificentissimo Arthebæ, ut ipsi conve niant et persuadeant Chrysoreti tandem desistere ab oppugnatione Ecclesiæ. Et ipsi vero benedictio nes dignæ directæ sunt. Festina igitur et tu ipse, sanctissime, supplicare dominæ, ancillæ Dei, Pulche riæ Augustæ, ut iterum ponat animam suam pro Domino Christo. Puto enim quod nunc non satis curet pro sanctissimo vestro fratre Cyrillo, ut et omnes qui sunt in palatio regis; et quidquid avari tiæ eorum deest: quanquam non desint et ipsi di versæ benedictiones, ut scribat increpative Joanni, quo nec memoria illius impii fiat: scribatur vero et magnificentissimo Aristolao, ut instet ei celeri ter. Et roga dominam Olympiadem, ut et ipsa coad juvet nos; et ut insuper roget Marcellam et Drose riam quia satis eam patienter auscultant. Et stu dium namque est Orientalium nonnullorum, ut impium Nestorium recipiant. Etsi non voluerit, nocte ac die pro temetipso curans, multos habes perturbare sanctorum. Et dominum meum sanctis simum Dalmatium abbatem roga, ut et imperatori mandet, terribili eum conjuratione constringens; 871 et ut cubicularios omnes ita constringat, ne illius memoria ulterius fiat; et sanctum Euty chen”, ut concertet pro nobis, et domino meo fra tre vestro sanctissimo ac reverendissimo. Clericos nostros inseparabiles habeat sanctitas tua. Et super hoc enim hic aliqui contristantur, quod contra promissiones, quas fecit angelus tuus, Eulogio Alexandrino presbytero geras. Subjectus autem brevis ostendit, quibus hinc directæ sint eulogiæ, ut et ipse noveris, quantum pro tua sanctitate la boret Alexandrina Ecclesia, quæ tanta præstat his, qui illic sunt. Clerici enim, qui hic sunt, contrì stantur, quod Ecclesia Alexandrina nudata sit hujus causa turbelæ. Et debet præter illa, quæ hinc trans missa sunt, Ammonio comiti auri libras mille quin ter clarissimus tribunus Aristolaus. Nam dum prius culariæ, et dominæ Droseriæ. Et directæ sunt id Orientales expeterent, ut capitula, quæ sanctis-, benedictiones, dignæ eis. Et ei, qui contra Eccle simus frater vester Cyrillus exposuit, hæc ipsa ana thematizans 88 idem extra Ecclesiam catholicam faceret, in hoc idem dominus meus sanctissimus Pater Cyrillus recertabat, atque dicebat, quod sancta et magna synodus agnoscens, quorum veri tatem sancivit, ea rectæ et sanæ fidei esse, et Joan nem cum reliquis segregationi subjecit. Et quo modo, inquit, egò cum eis faciam pacem, et evertam synodale judicium? Admirandissimus autem tribu nus Aristolaus insistebat ei, ut divinitus * sancita perageret. Et hoc ex necessitate disposuit per om nia sanctissimus dominus meus Cyrillus, ut ejus quidem sanctitas anathemate interposito dicat, quod non juxta hæreticum intellectum hæc ipsa exposue rit; sed quidquid videtur reprehensibile esse, zelo et calore circa Dominum nostrum Jesum Christum, qui abnegatus est a Nestorio, dictum sit: Orien tales autem cuncti anathematizent Nestorium, ejus que sententiam, et ita suscipiantur ad pacem. Hoc autem mandante magnificentissimo Aristolao eis, qui circa Joannem sunt et dominum Acacium, quod deberet dominus Acacius Joannem compellere, di rexerunt Paulum, vitantes hoc, ut de illo nihil in memoria aberret, sed ille quiesceret. Igitur domino meo sanctissimo patre Cyrillo magna ægritudine detento, placuit ista differre. Post aliquot autem dies ostendit magnificentissimo tribuno Paulus epi scopus litteras piissimi " Joannis, quod episcopi Orientis, et qui ulterius sunt, 870 hæc fieri non sinant: quæ et habebant quasdam illius impii, id est, Nestorii paginas. Dum rursus magnificentissi mus Aristolaus hæc per litteras intimaret, increpi tans eis scripsit **. Verum magnificentiæ ejus re scriptum est, quod quædam decreta fuerint nuper ab episcopis, qui Antiochiæ convenerunt, et Alexan der "episcopus cum certa formula, quæ esset pro lata, ad ejus esset magnificentiam destinandus. Hæc igitur addiscens dominus meus sanctissimus Cyril lus circa tuam quidem sanctitatem valde contrista tur, quod pro ejus non posuerit is animam suam, qui sæpe laborat, sanctitate. Et quod insuper et cum domino Philippo " et domino Claudiano non curet, quomodo hinc exire faciatis Aristolaum cla- gentas. Et nunc ejus denuo scriptum est, ut præ rissimum virum; sed præter ipsorum consilium, aiens, nihil feceritis. Et iterum recidivam incurrit. Nunc igitur, domine mi sanctissime, impone tibi omne in hac causa studium. Scriptum est et a do mino meo fratre vestro, et dominæ, ancillæ Dei re verendissimæ Pulcheriæ, et præposito Paulo, et Romanocubiculario, et dominæ Marcellæ cubi c stet. Sed de tua Ecclesia præsta avaritiæ, quorum nosti, ne Alexandrinam Ecclesiam contristent quæ præter præmissa gerat sanctitas tua. Ut nosti, loquere Ammonio comiti, et suadeat ei ea, quæ scit religiositas vestra. Et fac illum scribere huc, ne sit etiam de hoc tristitia. Magnificentissimus Aristo laus, qui pro tua sanctitate laborat, contristatur 86 divin. anath. Baluzius legere jubet anathematizaret, id est, extra Ecclesiam catholicam faceret. B. Id est, ab imperatore. B. 87 piissimi. Cod. impiissimi. M. 88 Baluz. sic emendat lectionem: Scripsit Ve rius, scilicet Verius ille, qui pro Joanne Antiocheno degebat Constantinopoli. 89 Alex. Apameæ episco pus, ni fallor. B. "Phil. Presbytero CPI. viro magni nominis. B. 91 Romano. Cod. Domino. M. * Imp. Cod. imperator. M. "Sanct. Eut. Ejus ergo magna tum erat sanctitatis fama. Postea sæviit contra dogmata Ecclesiæ, et hæresin de suo nomine condidit. B.

omnino, quod ei talia scripseritis. Roget itaque rentem litteras ad me, communicatorias quidem, sanctitas tua dominam jugalem ejus, ut scribat ei, rogans illum, ut perfecte laboret. Et ut reverendis simus Eutyches scribat ei. Festinet autem sanctitas tua rogare dominam Pulcheriam, ut faciat dominum Lausum intrare, et præpositum fieri, ut Chrysore tis potentia dissolvatur, et sic dogma nostrum ro boretur: alioquin semper tribulandi sumus. Incipiunt epistolæ, quas inveni in codicibus Diosco rianorum, quarum signum a capite. Domino meo, dilectissimo fratri et comministro Donato "Cyrillus in Domino salutem. non tamen valde competenter dictatas. Simulabant enim et reprehensiones inferre, tanquam non recte quædam dicta et gesta in sancta synodo fuerint. Et epistolas quidem tales minime attendi, sed dixi, quia illi qui et veniam postulare in his quæ acta sunt debuerunt, quoniam et secundas injurias infe runt. Excusante autem prædicto religiosissimo epi scopo, et cum sacramento affirmante, quod talem non habuerint intentionem, sed potius ex simplici tate ad has venerint litteras, pro charitate et istud omisimus. Non autem prius ei missas nobiscum ee lebrare concessi, nisi libellum dans in scripto ana thematizasset Nestorii dogmata, et confessus fuisset eum se habere depositum, et consentire ordina tioni reverendissimi & religiosissimi episcopi Maxi miani. Interrogabat quidem tanquam pro omnibus qui in Oriente sunt religiosissimis episcopis, tales libellos dans, ut nihil ultra hæc aliud posceremus. Consensi vero nullatenus; sed enim simul direxi cum domino meo admirandissimo tribuno et nota rio Aristolao duos e clericis nostris in Antiochiam, tradens eis chartam, et dicens: Quia si subscripse rit religiosissimus episcopus Antiochenorum Joan nes, et receperit eam, tunc ei date communicato rias litteras. Anxiabatur enim pro tarditate præfatus admirandissimus tribunus Aristolaus. Subscribente igitur religiosissimo episcopo 873 Joanne et his qui cum eo sunt, clarioribus, et anathematizantibus Nestorii dogmata, et confitentibus eum se habere depositum, consentientibus quoque ordinationi re ligiosissimi episcopi Maximiani, communionem red didimus. Hæc namque illis et in Ephesina metro poli proposita sunt a sancto concilio. Noverit vero et illud sanctitas tua, quod institerit quidem a prin cipio plurimum rogans reverendissimus episcopus Paulus pro his qui depositi sunt, Helladio dico, et Eutherio, et Himerio, et Dorotheo. Et rogabat va care ea quæ decreta sunt similiter eis, prætendens non aliter Ecclesiarum pacem posse definiri, nisi adjicerentur et hi. Ego vero dixi, quod impossibi lem rem tentaret et impossibile hoc esset obtineri unquam a nobis. Permanserunt igitur in eo quo nunc sunt habitu, et nulla eorum mentio facta est in compositionibus de pace Ecclesiarum. Scripse runt vero eamdem epistolam, quam direxerant ad me, et ad religiosissimos et sanctissimos episcopos, tam Xystum magnæ Romæ, quam et Maximianum sanctæ Ecclesiæ Constantinopolitanorum. Et neces sarium fuit, ut de his subtiliter doceretur perfectio tua; ne forte aliquando multiloquiis assueti, alia pro aliis seminantes, perturbent aliquos fratrum, quasi nos ea quæ adversus Nestorii blasphemias scripsimus, negaremus. Direxi autem paria epistola rum, tam scriptæ a me ad reverendissimum episco pum Antiochiæ Joannem, quam et ejus quæ ab eo Convenit et omnino peculiariter tuæ me religio sitati ea quæ Ecclesiarum subsecuta sunt pacem, facere nota. Fuit igitur Dominus meus admirandis simus tribunus et notarius Aristolaus ad Antio chiam, imperiales syllabas ferens, quæ jubebant reverendissimum Antiochenæ Ecclesiæ episcopum Joannem anathematizare quidem polluta Nestorii dogmata, acquiescere vero et dejectioni ejus ad similitudinem synodi, ac tunc quærere, ut esset sibi nobiscum una communio. Et virtus quidem eorum quæ scripta sunt, hæc fuit. Quidam vero orientalium episcoporum, nondum puto eumdem judicantium, vel etiam patrocinium illi præbentium, qui rectam fidem nostram 872 contristat, non mediocriter et gloriam Salvatoris omnium nostrum, Christi, non mediocriter offendit, præparaverunt ad me scribere religiosissimum Berrhoeensium episco pum Acacium fatua quædam, quasi ipsa deposce rent, oportere quidem cuncta quæ a nobis adversus Nestorium scripta sunt, solvi, et ut infirma projici, consentire vero soli fidei symbolo, quæ a sanctis Patribus nostris in Nicæna definita est civitate. Scit vero sanctitas tua, quod tales rursus eorum propo sitiones et in Ephesina fuerint civitate. Ego vero scripsi ad hæc quod rem quærerent quæ fieri non posset. Scripsimus enim recte quæ scripsimus, re ctam immaculatamque asserentes fidem, et nihil omnino negamus ex nostris. Nec enim, sicut ipsi dicunt, aliquid excedenter est dictum, sed ubique juxta rectitudinem et veritatis virtuti concurrentia sunt. Illos autem potius oportere a (non) necessa riis (cessare), sed circa id (acquiescere) quod bene habens placuit et ipsi piissimo et Deo amicissimo imperatori et sanctæ synodo, ut Nestorii verbosita tes et contra Christum factas blasphemias anathe matizent, fateantur vero et eum se habere dejectum, et ordinationi consentiant sanctissimi et religiosis simi episcopi Maximiani. His igitur litteris a me directis ad eos, conspicientes quod eis communio minime redderetur, nisi perducerent ad finem quæ ab eis fieri oportebat, mittunt ad Alexandriam Eme senorum episcopum, reverendissimum Paulum fe Donato. Episcopo Nicopolitano Epiri Veteris. B.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. ad me scripta est, anathematizando Nestorii bla- bus, qui scripserunt non de incarnatione, sed magis sphemias et assentiendo ejus dejectioni, ad instru ctionem integram tuæ perfectionis. Et alias nemo proferat præter istas epistolas. Saluta fraternitatem quæ apud te est. Te quæ nobiscum est in Christo salutat. contra incarnationem ", elegi quædam eapitula, et quo fuit possibile modo, egi contra ea, ubique pro nuntians abominatione plenam eorum esse senten tiam. Hortante autem me præfato reverendissimo diacono et archimandrita Maximo, interpretari sym bolum fidei quod expositum est a sanctis Patribus Epistola ejusdem ad Acacium Melitinensem episco- qui Nicææ convenerunt, et ad hoc disposui me pum 95. metipsum. Asseverat enim quod quidam versute fingunt, se dicere illud et sequi, sed non sensibus rectis utantur, sed disutantur potius eis quæ recte et indeclinabiliter directa sunt ad id quod ipsis videtur. Ut vero tuam non lateat sanctitatem, direxi codicem 8 simul et tomum ": quæ legens, consuetas pro me preces offerre dignetur. Reverendissimus et religiosissimus diaconus et archimandrita Maximus " venit ad me. Et dum talis sit vir, vidi eum sicut oportuit eum qui per multum tempus videri desideratur. Admiratus vero sum et zelum ejus, et rectitudinem, et aculeum pietatis quæ in Christo est. Ita enim cogitat et plenam curis habet mentem, et omnem laborem velit suaviter sustinere, quatenus mala doctrina Nestorii radicitus ab Orientis partibus exstirpetur Legit autem mihi et tuæ sanctitatis epistolam 874 scriptam ad reverendissimum et religiosissi mum episcopum Antiochenorum Joannem multa fiducia et Dei amore plenam. Scripsi vero ei et ego tales epistolas. Sed, ut videtur, deteriora vi cerunt. Fingentes enim, se ea quæ Nestorii sunt, odisse, altero rursus ea detinent modo, quæ sunt Theodori admirantes, qui certe æqua imo multo deteriori potius impietate languebat. Non enim Theodorus Nestorii discipulus fuit, sed iste il lius, et quia ambo quasi ex uno ore loquuntur, atque conspuunt mali sensus ex corde suo ve-C nenum. Scripserunt igitur ad me Orientales, quod non oporteat ea quæ sunt Theodori, accusare, ut non, inquiunt, et ea que sunt beati Athanasii et Theo phili et Basilii et Gregorii, accusentur. Quæ enim locutus est Theodorus hæc et illi. Ego vero ista scribentes non pertuli, sed fiducialiter dixi, quia Theodorus quidem blasphemam habuit et linguam et ei calamum ministrantem, illi vero totius or thodoxiæ fuerunt magistri et enituerunt in istis. Sic vero eos qui ab Oriente sunt, affecerunt, ut et exclamationes in ecclesiis a populis fierent Crescat Theodori fides. Sic credimus, sicut et Theo dorus. Et ista qui eum quondam lapidibus insectati sunt in ecclesia quæ apud eos est, breve aliquid subloqui præsumentem. Sed sicut vult magister, ita quomodo vestri auctores Chalcedonense totius orbis sapit et grex. Ego quidem nec quievi increpare ea quæ ab ipsis scripta sunt, nec quiescam. Quoniam vero oportuit, velut contradictiones in scripto apud eos essent, intendens in Theodori et Diodori codici 875 Qui talia pro se scripta proferre consueti sunt, ex ipsis quoque alieni a Christi Ecclesia de monstrantur; posito prius quod revera Cyrilli sint, et quod talia ejus scripta et gesta probanda sint. Vident, quod post damnationem Nestorii et hæresis ejus, ipse princeps totius exclusionis eorum deteriora dicens a Nestorio scripsisse Theodorum, a commu nione tamen ejus judicum se minime separavit, duın certe hos ipsos, id est, Orientales episcopos, ipsumque concilium tota causa divisisse legatur, non solum ju dicandi Theodorum, sed et ita ejus quæ accusabantur scripta laudandi, ut in ecclesiis a populis clamaretur Orientis Crescat Theodori fides. Sic credimus, sicut ipse. Isti autem qui se quasi Cyrilli sequaces extollunt, usque adeo se ab ejus judicum commu nione diviserunt, ut non solum scriptis et nomini Theodori anathema in scripto dicerent, sed et non judicantibus et anathematizantibus ea. Et học tunc fieri coepit, quando non, ut pridem, solius Orientis, sed totius eum vindicabant orbis Ecclesiæ. Nonne si hoc sane factum dicatur pro antiqua communionis talium tolerantia, quæ nunc intolerandissima judi catur, consequentissime et ipse Cyrillus juste damna tus proponetur? Longe igitur rectius facimus, qui utrumque defendimus ab eis, nec unum acerbe dam nando, nec alteri rationabiliter parcendo. Hoc aucto res eorum, id est, clariores sequaces Dioscori obruit. Si enim tunc Cyrillus beatissimus et per talia re clamans, toleravit tamen solius Orientis concilium, concilium anathematizare præsumpserunt, et ab Ec clesiæ ubique diffuse semetipsos communione sejun gere? Jam si hæc idonea non sunt ad utrisque partibus ostendendum, quod timore divini judicii "Scriptam esse eo anno, quo Proclus tomum suum misit ad synodum Antiochenam, patet ex epist. 182. Exstat autem illa Græce et Latine inter Opera S. Cyrilli, Latine vero ex veteri interpretatione in collatione quinta concilii v. B. 96 Maximus. Diaconus Joannis Antiocheni, ut in capite decimo docet Liberatus. De hac Maximi monachi profectione in Orientem vide quæ Irenæus supra dixit in scholio ad epist. 167, et infra 176 et 181. B. 97 sed—incarn. Hæc desunt in cod. Cassin., addita vero sunt ex editione vulgata istius epistolæ, et ex antiqua, quæ exstat in concilio v. B. 98 codicem. Id est, libellos Armeniorum pro defensione dogmatum Theodori Mopsuesteni, quos Alexandriam delatos fuisse et Cyrillo oblatos a Basilio diacono docet Liberatus. Verum ex sequente ad Lamponem epistola colligi posse vide tur, hic per codicem aut tomum intelligi expositionem symboli a Cyrillo compositam. B. 99 tomum. Procli videlicet ad Armenios, quem idem Basilius obtulerat Cvrillo, ut scribit idein Liberatus. B.

schisma relinquere atque ad Christi debeant Ecclesiam Salvatoris per tuam sanctitatem perempta quidem remeare, quid unquam dici poterit, quod gehennæ metus et æternæ vitæ desiderium humanis possit animis commendare? Per Christum quæsumus, uni versi qui legitis, studete meminisse quæ diximus, et quia ob hoc ipsum, et cætera scripta similia in hoc synodico vertimus in Latinum. sunt olim, perimentur vero et in reliquis. Et hoc est, arbitror, quod a Deo dictum est voce pro phetica: Ambulate per portas meas, et lapides ex hac via projicite. Contingat igitur, ut cuncti, quæ meliora sunt honorantes, vel nunc tandein contra veritatem contendere desinant, et addicta verbo sitate Nestorii, rectum et immaculatum resumant fidei verbum. Et hi quidem, qui ad hoc olim vocati sunt, plurima valde nos, ut dixi, festivi tate repleverunt. Det vero omnium Deus tuæ per fectionis orationibus et educationem, adductos ad mansuetudinem capere nosse quod utile est. Si vero quidam sæve contendunt, Ecclesiæ mansuetu dinem non culpabunt; sed sibimetipsis, quod passuri sunt, haurientes, a 877 vobis audient Abite in lumine ignis vestri, et flamma quam accen distis. Oportet enim distortis jam non mansuete concurrere. teris et archimandritis. Epistola quædam Lamponi presbytero et clericis. Degente me in Ælia, vir quidam præcipuus eo rum qui in palatio militant, epistolam mihi obtulit multorum versuum et grandem atque signatam, quasi qui acceperit eam ab orthodoxis Antiochiæ. Subscriptiones vero erant in ea multorum valde et clericorum 876 et monachorum et laicorum. Impetebat vero Orientis episcopos, quasi tacuerint pridem Nestorii nomen; et fingunt se ei adversos; transilierunt vero ad Theodori de inhumanatione codices, in quibus multæ deteriores jacent a Nesto rii blasphemiis. Pater enim fuit malæ sectæ Nesto rii, qui impius loquendo ea quæ illius erant, ad Epistola ejusdem Maximo, Joanni, Thalassio, presby– ista in quibus nunc est, pervenisse verisimiliter mihi videtur. Et scripsimus gloriosissimo episco porum Antiochenorum, ut Theodori impia dogmata in ecclesia nemo loquatur. Veniens vero. Alexan driam reverendissimus (diaconus) et archimandrita Maximus; multum clamavit contra eos qui sunt in Oriente, dicens, quod orthodoxi nullum illic habeant locum, neque fiduciam ad loquendum quæ rectæ sunt fidei. Dixit autem, quod simulent Ecclesiæ, se symbolum confiterj quod in Nicæa est a Patribus editum, interpretentur vero id male. Et hortatus me est, ut omnem expositionem eo rum qui Nicææ convenerunt, interpretarer, quod non subreperent altera pro alteris, exponens. Quod et feci. Deportat igitur tomos, ut afferantur et piissimis dominabus et amatori Christi ac piissimo domino. Feci enim in membranis fieri tomum. Con trecta igitur eum, quando bene se habere con spicitis, opportune proferre. Oportet enim nos ubique pro recta fide certare, et eam quæ contra Christum excitata est, impietatem, quantum pos sibile est, tentare, ut e medio auferatur. Epistola ejusdem Joanni episcopo Antiocheno. Litteras a tua perfectione transmissas, plenas festivitate multa, etiam suavissime nunc suscepi. Quid enim bonum, aut quid jucundum, nisi ha bitare fratres in unum? per unanimitatem et eam dem circa Christum voluntatem in charitate con junctos ad invicem, diruptis e medio scandalis, quæ nescio qualiter subintroducta sunt, quæ gratia ■ Isa. L, 11. ▼ Psal. LXVIII, 21. Egregius quidem zelus religiositatis est vestræ, et omni laude studium plenum. Zelantes enim Deo zelatis, ut scriptum est, ut non et nunc ab his, qui ea, quæ sunt Nestorii, sapiunt, exhonoratus inquiat: Sustinuimus qui simul contristaretur, et non fuit; et consolantem, et non inveni ▾. Et hi qui dem, qui dogmatibus religionis, sive Dei culture obsistunt, contra stimulos calcitrant, et suis ipso rum nocent animabus, offendentes in Christum, et contra eum calumniis se oblectantes. Alienum vero est ab anima sacerdotis, et quæ populis præ sidere sortita est, lingua quidem anathematizare polluta et contaminantia Nestorii dogmata; refer tam vero eis habere mentem, et evertere animas fratrum, pro quibus Christus est mortuus. Scripsi ergo et domino meo admirandissimo tribuno et notario Aristolao, quæ utique scriptura est religiositas vestra. Scripsi vero et aliis qui busdam. Cognoscens vero et hoc a reverendissimo presbytero et archimandrita Adamantio, cujus et mores, et conversationem, et disciplinam cum in tellectu et rectitudine circa fidem miratus sum, et quasi omnes in uno præsentes aspexi. Quoniam vero mihi multi orthodoxorum et religiosissimo rum episcoporum scripserunt opposita sibi, seu populis, qui sub eorum manu sunt, ab insensatis Nestorianis obtrudi, colligens ea, librum brevem scripsi de incarnatione Unigeniti, ut in tribus ca pitulis redigens omnem de fide sermonem. Et pri mum quidem est, quod sancta Virgo sit Dei genitrix. Secundum, quod unus sit Christus, et non duo❤ 1 Epist. Exstat Græce inter epistolas S. Cyrilli, Latine vero in collatione quinta concilij v. Ejus fragmentum refert Pelagius II, in epistola tertia Ad episcopos Istria. B. Deportat. Lupus deportate. Minus recte. B.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. oblitus beati Pauli dicentis: Unus Dominus, una fides, unum baptisma *. Non enim in Deum et hominem baptizati sumus, ut in duos per differentiam filios, sed in unum Christum, id est unigenitum Dei Verbum inhumanatum et incarnatum: ut sit idem ipse Deus simul et homo: ut ex Deo quidem Patre genitus, Deo unico; ex sancta vero Virgine idem secundum Tertium vero, quod manens impassibilis Dei Sermo organum nominabat. Et dividens ubique, et quasi pertulerit propria carne pro nobis. Igitur reli giositas vestra præparet eum ab orthodoxis legi. Placebit enim, sicut arbitror, omnem fere illorum solutam habens excusationem. Pro me vero facere orationes ne pigeat vos. Multa enim undique se effundens negotiorum coarctatio instar fluctuum conflictum habet intolerabilem credo autem et per orationes religiositatis vestræ erit iterum tran quillitas et pax. Hanc sequitur illa quam et Irenæus posuit ab eo dem Cyrillo ad Aristolaum scriptam. Ejusdem Cyrilli epistola Aristolao tribuno et notario. Piarum sanctionum, quæ nuper ad admirabilita tem tuam sunt transmissæ, virtutem addidicerunt omnes, tam qui sunt in magna 878 Alexandria zelotæ, quam qui per universam quoque Ægyptum episcoporum religiosissimi, et rursus orationes pro donis obtulimus intentissimas Deo de victoria, et permansione amicorum Christi, et religiosissimo rum principum nostrorum, quos et contingat ma gnificari contra hostes, et corroborari adversus omnem resistentium manum, ut simus omnes in pace atque lætitia. Est vero id et tuæ admirabili tatis studio dignum. Oportuit enim ut tibi, qui talis es, et qui multum intendis quod pium est, et habes fervidum zelum, dico autem, pro pietate et imma culata fide, committeretur et hoc. Et orabam qui dem, ut omnes per Orientem religiosissimi episcopi nec suspecti a principio ullatenus fierent de malo sensu Nestorii, sed sinceram et omni inquinamento liberam opinionem, et ipsum cor habuissent. Sic enim verbum veritatis recte tractantes curam de centen probatissimi induissent. Sed, ut addisco, lingua quidem nonnulli, et quod attinet usque ad sermonem, anathematizant vesaniam Nestorii; au dent vero rursus ea et sapere et loqui, quæ ejus sunt. Et incredibile quidem est, si sint quidam tales ullatenus eorum, qui sortiti sunt sacerdotium. Quia vero multa est consusurratio, et non de spicienda, imo et omni reverentia dignæ sunt per sonæ hæc testantium, dignetur tua virtus semet ipsam Deo commendandam cura attentiori intendere, ut præcipue qui in suspicione sunt hujusmodi mali, anathematizent contaminatum Nestorium propter multas blasphemias ejus. Non enim id tantum dixit, quod sancta Virgo non esset Dei Genitrix; sed et alia super hæc adjiciebat mendacii patrocinia con tra rectam et apostolicam traditionem. Duos enim nominabat Christos Filios: unum quidem semotim ex Deo Patre Verbum; alterum vero præter eum semo tim, illum ex semine Davidis, et quem divinitatis carnem. Non igitur patiatur admirabilitas tua eos, qui alia sapiunt, et nequidquam garriunt illic. Unus est enim, sicut dixi, Jesus Christus Dominus, et ejus una persona: inhumanati ejus, qui naturæ et vere est Filius. Eumdem vero dicimus impassibilem qui dem esse secundum divinitatem; pati vero propria carne secundum Scripturas. Cujus enim proprium est corpus, illius esse dicuntur, et quæ carni ejus contigerunt, passiones. Impassibilis 879 ergo se cundum divinitatem subsistens in propria carne pertulit propter nos, et pro nobis. Sic et universa dicuntur, ut vivificante Deo unitam sibi carnem et propriam ejus, et nos in ipso et morte et cor ruptione potiores efficiamur. Si vero et anathema tizant quidem voce et lingua, et sapiunt altera, vi deant impendens sibi a Deo periculum, et prolatum terminum ab universali concilio, quod in Epheso congregatum est. Definivit enim, ut qui ea, quæ sunt Nestorii, loquuntur aut sapiunt, sive episcopi fuerint, sive clerici, a sacerdotio repellantur. Ne dicant, quod eam, quæ in Epheso congregata est, synodum nesciant: ut non eos abnegemus, et nos tanquam nescientes episcopos esse. Hanc sequitur illa, quam et Irenæus posuit, ab co dem Cyrillo ad Aristolaum scriptam. _Epistola ejusdem Joanni Antiocheno contra Theodore tum. Ego quidem abstersisse a se maculam Nestorii vocum novitatis una cum aliis religiosissimis epi scopis suspicabar reverendissimum episcopum Theodoretum. Credebam namque, quod postquam semel scripsit et amplexus est pacem, ac recepit a me salutationis pacem, quæ pacationi videbantur officere, abstulerit et ipse de medio. Sed mihi tradidit reverendissimus presbyter Daniel, quod nunc usque persistat. plurimis enim recedens, permanet forsan in ejus blasphemiis. Et clarum est, si nec anathematizavit eas, quod neque pertulerit ejus dejectioni subscribere. Et mihi det fiduciam sanctitas tua ex charitate dicenti: Quam ob cau sam sic pertinaces sunt aliqui, ut non sequantur probabilem tuæ religiositatis intentionem, neque in his, quæ cum orbe fecisti? Sed quasi quidem dehonorantes congregationem sint, ita quod sibi metipsis videtur, confirmant. Et si ea, quæ didici, × Ephes. IV, term. Canonem, regulam, definitionem. B. ▸ Hane — scriptam. Hæc desunt apud Mansium.

vera sunt, debet intrare in experimentum tuæ simus presbyter Daniel, qui Alexandria navigat religiositatis aculeorum prædictus religiosissimus advenire. Et per singula integre novit ea, quæ mota vir. Epistola ejusdem Mosæo episcopo Antaradi. Ego quidem semper tuæ religiositati scribere non omisi, et litteras ab ea directas accipere. Quæ vero mota sunt inter hæc, taciturnitatis causa sunt facta mihi et tibi quæ et det Deus radicitus ca dere, atque e medio fieri. Volunt quidam spinas, quæ inter erigunt' sepem et disruptionem, qua nostri affectus ad invicem convenire non valeant. Perturbaverunt enim me omnino, qui circa reve rendissimum archimandritam Maximum, scribentes quædam, quæ ad summam blasphemiam pertinent, et dicentes quod illa ad eos a tua religiositate sint dicta. 880 Oportet vero nos, ut sicut ad corda scientem super omnia Deum sic pure accedamus, et non ut lingua quidem confiteamur contradictio nem pollutorum dogmatum Nestorii, in anima vero aliud habeamus. Et hæc scribo, his quidem quæ dicta sunt, non valde credens, sed opinionem tuæ religiositatis præmunire volens. Valde vero sum delectatus inspiciens ea, quæ a tua religiositate sunt scripta, et per dominum meum desideratissi mum filium vestrum Thomam. sunt. Epistola Acacii Melitinensis ad Cyrillum post synodum Ephesi habitam. Quoniam didici, quod per Dei gratiam prævalue risper orationes, et absque corporis præsentia, quæ studebatis pro Ecclesiis 881 obtinere, et lit teræ piissimi, et amatoris Christi imperatoris di rectæ sint ad clarissimum per omnia virtutum vi rum, tribunum Aristolaum, præcipientes ei, ut cogat unumquemque episcoporum in sua Ecclesia anathematizare polluta Nestorii et Theodori impie tatis doginata, gratias agens adorando Domino Deo, et multum pro tuo studio orans, scribo prius quidem salutans reverentiam tuam, et rogo zelum tuum, qui circa Deum est, ut æque quidem pro cunctis Ecclesiis cures, et neque quamlibet Eccle siam despicias; sed aut per verba ipsorum præsen tia, aut quosdam dirigendos cum admirandissimo et clarissimo tribuno fideles et zelantes viros ex tuis sodalibus cogas unumquemque publice ana thematizare Nestorii et Theodori dogmata, et præ cipue dicentes duas naturas post unitionem, semo tim quamque operantem. Expertus namque eos, qui sunt in Germanicia, inveni quidem illos dicere duos filios, olim duas naturas dicere minime devi tantes. Unde non concedatur dici ab eis et doceri, quod unaquæque natura secundum semetipsam operetur; et hæc quidem susceperit passiones, illa vero impassibilis manserit. Nihil est enim aliud, nisi ruṛsus duos filios confiteri, duasque introducere personas. Rogo igitur compassibilem et Deo deditam animam tuam, ut pro causa invigiles, a Domino Christo tempus accipiens, et obtineas sanctis Ecclesiis absque scandalo et macula uni tionem. Epistola ejusdem Acacio Melitinensi. Latere tuam non oportuit sanctitatem, quæ for san et didicit, quod venerint omnes religiosi Orien tis episcopi in Antiochiam, dirigente eis tomum meo sanctissimo episcopo Proclo, bonis sensibus et rectis dogmatibus plenum. Erat namque sermo multus et longus de dispensatione Domini nostri Jesu Christi. Subdidit 8 vero et nonnulla capitula ex codicibus excerpta Theodori, et Nestorii ma lis sensibus convenientem habentia intellectum. Et hortatus est, ut anathematizarentur ab eis. Ipsi vero non passi sunt. Deinde scripserunt ad me, si Epistola " ejusdem ad Successum episcopum Dioca anathematizari contigerit scripta Theodori, omnino percurrere hanc maculammet ad sanctos Patres nostros Athanasium vero dico, et Basilium, et Gregorium, et Theophilum, et cæteros. Scripserunt enim, inquiunt, et ipsi quædam Theodoro consona. Erat necessarium scribere, et non qualiacunque, ad eos: quæ et nota tuæ faciet sanctitati reverendis sareæ, Isauriæ provinciæ. Perlegi quidem {commonitorium, quod a tua est sanctitate transmissum, nimium vero sum gra tulatus, quod et dum valeas nobis aliisque prodesse ex multo amore doctrinæ, hortari dignaris, ut ea, quæ tenemus omnino et bene se habere perspici mus, hæc ipsa et scribamus. Sapimus ergo de Sal "Leg. esse videtur interimunt. Epist. Habetur in collatione quinta concilii v, et in epistola tertia Pe lagii ad episcopos Istriæ. B. 1 Tomum. Epistolam Procli CP ad Armenos intelligit, quæ Græce et Latine exstat in Actis concilii Ephesini, pag. 1217. Hæc tomi nomine sæpius appellata. De ea vide quæ diximus tum ad Liberati Breviarium, cap. 10, pag. 54, tum posteriore parte Operum Marii Mercatoris, pag. 317. G. * Subdidit. Hæc non exstabant in epistola Procli ad Armenos, sed in altero tomo, ut docet Joannes et synodus Antiochena in epistola ad Cyrillum apud Facundum 1. VIII, c. 4. Excerpta autem illa non fut rant facta a Proclo, sed ab Armeniis; eaque simul cum tomo suo miserat Proclus, ut ait Liberatus. B. Athan. Vide supra, epist. 175. B. 10 Epistola. Ad hanc Acacii epistolam rescripsit Cyrillus iis litte ris, quæ in Actis concilii Ephesini Græce et Latine exstant, parte tertia, cap. 55, pag. 1112, et in epi stolis Cyrilli, pag. 109. G. Exstat ex alia interpretatione supra cap. 83. 11 Epist. Ista et sequens epistola habentur Græce et Latine inter epistolas S. Cyrilli, et in Appendice tomi primi Conciliorum editionis Romanæ. B. Supplevimus hanc lacunam ex Mansii t. V, p. 999.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. vatoris nostri dispensatione ea quæ et sancti que esse acceperit, vel certe ad subsistendi prin Patres qui ante nos fuerunt. Legentes enim labores illorum, sic nostra coaptamus nunc ut illos sequa mur, et nihil novi eorum dogmatum rectitudini invehamus. Quia igitur tua perfectio percunctatur, utrum dici oporteat super Christo duas naturas, an non, arbitratus sum respondere ad ista. Diodo rus quidam Pneumatonachus, id est, Spiritui sancto repugnans erat. Qui, ut dicunt, circa tempus orthodoxorum communicavit Ecclesiæ, deponens, ut putavit, Macedonianæ hæresis maculam, lan guorem incurrit in alterum. Sapuit enim et scri psit, 882 quod alter quidem semotim sit Filius, qui ex semine Davidis ex sancta Virgine genitus, alter vero proprie Filius, Sermo qui ex Deo est Patre. Velut ovis autem pelle obumbrans lupum, simulat quidem unum se dicere Christum, refe rens nomen ad solum Dei Patris Verbum genitum; ex Deo unigenitum. Ut vero in ordine gratiæ de putat hoc, ut ipse dicit, et ei qui est ex semine Davidis, et Filium vocat. Unitum vero non sicut nos glorificamus, sed circa dignitatem solam, et circa auctoritatem, et secundum honoris æqualitatem. Hujus discipulus fuit Nestorius, et ex illius obtene bratus codicibus simulat quidem se unum et Chri stum et Filium et Dominum confiteri, partitur vero. et ipse in duo unum impartibilem, hominem dicens Deo esse conjunctum æquivoca nuncupatione, æquo honore, dignitate. Quia etiam voces, quæ in evangelicis prædicationibus de Christo sunt po sitæ, definit, ac dicit, has quidem coaptari debere homini, manifestum est utique, quod humanas, illas vero Deo Verbo singulariter convenire, mani festum est utique, quod Deo decentes. Et quoniam sequestrat multipliciter, et quasi a parte ponit ut hominem semotim eum qui est ex sancta Virgine genitus, et semotim similiter et a parte Filium eum qui est ex Deo Patre Sermonem, ob hoc sanctam Virginem dicit non esse Dei genitricem, sed geni tricem potius hominis. Nos vero non sumus ita hæc se habere dispositi, sed a divina Scriptura et a sanctis Patribus sumus edocti unum Filium, unum Christum et Dominum confiteri, id est ex Deo Patre Sermonem, genitum quidem. ex ipso ante sæcula Deo decenter et ineffabiliter, in novissimis vero temporibus sæculi eumdem propter nos geni tum secundum carnem ex sancta Virgine. Et quia Deum inhumanatum et incarnatum genuit, idcirco eam et Dei genitricem nominamus. Unus est igitur Filius, unus Dominus Jesus Christus, et ante in carnationem et post incarnationem. Non enim alter est Filius ille ex Deo Patre Sermo, alter vero rursus hic ex sancta Virgine, sed ipse ille qui ante sæcula et secundum carnem ex muliere genitus creditur, non tanquam divinitas ejus initium quo cipium per sanctam Virginem sit vocata, sed quia potius, sicut dixi, ante sæcula exsistens Verbum, ex ipsa secundum carnem natum esse dicatur. Propria namque erat ejus caro, sicut cætera uniuscujusque nostrum, et proprium ejus corpus. Quoniam vero quidam objiciunt nobis Apollinarii sectas, et di cunt Si unum dicitis per unitionem integram et constrictam Filium ex Deo Patre Verbum inhuma natum et incarnatum, forsitan et illud utique som niatis et cognoscitis sapiendum, quod confusio aut contemperatio aut confermentatio facta sit Verbi ad corpus, seu certe corporis translatio in divinitatis naturam. 883 Ob hoc igitur et valde sapienter, repellentes calumniam, dicimus, quia Sermo, qui ex Deo Patre est, inæstimabiliter atque ineffabiliter univit sibi corpus animatum anima intellectus ca paci, et processit homo ex Virgine, non per muta tionem naturæ secundum nos factus, sed magis dispensativa benevolentia. Voluit enim fieri honfo, et secundum naturam Deus esse non perdidit. Sed etsi in his quæ secundum nos sunt, depositus est, mensuris, et portavit formam servi, et sic permansit in excellentiis deitatis et in dominatione naturali. Adunantes igitur nos sanctæ carni habenti animam intellectualem i̟nef fabiliter ac sublimiter intellectum ex Deo Patre Verbum, inconfuse ac inconvertibiliter unum Fi lium et Christum et Dominum confitemur, eumdem Deum et hominem; non alterum et alterum, sed unum et eumdem, hoc et illud exsistentem et intel ligendum. Igitur aliquando quidem “ut homo dis pensative humane loquitur, aliquando vero ut Deus facit cum potestate Deo decente sermones. Dicimus vero et illud, disquirentes bona arte in carne dispensationis modum, et subtiliter myste rium calculantes, videmus quod is qui ex Deo Patre est Sermo, inhumanatus est et incarnatus, et non sibi ex divina natura sanctum illud corpus effinxit, sed magis ex Virgine id accepit. Alioquin quomodo factus est homo, nisi quia corpus portavit humanum? Advertentes igitur, ut dixi, inhumana tionis modum, videmus, quia duæ naturæ ad invi cem convenerunt unitione indisrumpibili inconfuse atque inconvertibiliter. Caro enim caro est, et non deitas, etsi Dei facta est caro. Similiter vero et Verbum Deus est, et non caro, etsi carnem dispen sative propriam fecit. Quando igitur intelligimus hoc, nihil nocemus ei, qui est in unitate con cursui. Et ex duabus naturis factum fuisse di centes, verumtamen post unitionem non dividimus naturas ab invicem, nec in duos incidimus Chri stum" (sed unum asserimus Filium), et ut Patres dixerunt, unam naturam Verbi incarnatam. Igitur quod quidem pertinet ad intellectum et ad solum Diod. Episcopus Tarsensis. B. 13 quidem. Sic emendavit lectionem Baluzius. Lupus fidem. "sed *xum, etc. llæc ex editione vulgata apposuit Baluzius.

animæ oculorum visum, quomodo inhumanatus "A suam, sicut dixi, monstravit, desiit et (illa) voluptatis (sit ille unigenitus), duas naturas dicimus esse unitas, unum vero Christum et Filinın et Domi num, Dei Verbum inhumanatum et incarnatum. Et si videtur, ad exemplum suscipiamus compo sitionen secundum nos ipsos, qui homines sumuş. Compositi enim sumus ex anima et corpore. Et videmus duas naturas, alteram quidem corporis, alteram vero animæ; sed unus homo ex ambabus circa unitionem. Et non ex eo, quod ex duabus naturis sit homo compositus, duo homines unus efficitur, sed unus homo, ut dixi, 884 secundum compositionem ex anima constat et corpore. Nam si auferimus quod ex duabus diversisque naturis unus et solus sit Christus indisruptus exsistens, unitionem dicunt orthodoxæ fidei repugnantem ". Si una natura est totum, quomodo inhumanatus est, aut qualem carnem propriam fecit? Quoniam vero in ipso hypomnestico talem sermonis inveni sententiam, quod post resurrectionem sanctum corpus Salvatoris omnium nostrum Christi in to tum sola divinitas, oportere arbitratus sum et ad hoc respondere. Scribit beatus Paulus, causas in humanationis unigeniti Filii Dei nobis enarrans ali quando quidem: Quod enim impossibile erat legi, in quo infirmatur, mittens Deus Filium suum, ir simi litudinem carnis peccati, peccatum damnavit in carne, ut justificatio legis impleretur in nobis, qui non secundum carnem ambulamus, sed secundum spiritum. Aliquando vero. Quia igitur pueri com municaverunt carni et sanguini, et ipse similiter communicavit eisdem, ut per mortem destrueret eum qui habebat mortis imperium, id esɩ, diabolum, et liberaret eos quicunque timore mortis per totam vitam obnoxi erant servituti. Non enim angelos appre hendit, sed semen Abrahæ apprehendit ". Unde de buit per omnia fratribus similari ². Dicimus igitur, qnoniam ex transgressione in Adamo corruptionem pertulit humana natura, el quasi tyrannidem sustinet animus noster ex voluptatibus seu motibus carnis in sitis in naturam (necessarium " ad salutem fuisse nobis, qui in terris degimus, Dei Verbum hominem fieri), ut humanam carnem corruptioni subjectam, et voluptatis amore languentem, propriam faceret, et quoniam vita est et vivificans, destrueret quidem impossibile est hoc (inconversibilis namque et amore languente, et non sibimet ipsi id impe travit Sermo unicus Dei (est enim qui est sem per), sed utique nobis. Si enim subjecti sumus his malis, quæ sunt ex transgressione Adæ, ve nient modis omnibus in nobis, et ea quæ sunt in Christo, id est, incorruptibilitas 19 mor tificati peccati. Ergo factus est homo, non ho minem recepit, ut videtur Nestorio. Et ut factus 885 homo crederetur, dum certe permaneret quod erat, utique Deus secundum naturam, ob học et esurire dicitur et laborare et sustinere vero et somnum et perturbationem atque tristitiam et alias irreprehensibiles passiones. Ut autem rursus satis faceret videntibus se, quia homo simul erat et ve rus Deus, divina operabatur signa, increpans ma re, suscitans mortuos, et alia inopinato perficiens. Sustinuit vero et crucem, ut carne patiens mortem, et non divinitatis natura, fieret primogenitus ex mortuis, et iter perveniendi ad incorruptionem panderet humanæ naturæ, et infernum spolians misereretur animabus, quæ illic tenebantur ob trusæ. Post resurrectionem vero idem quidem (erat) corpus, in quo paulo ante pertulerat, verumtamen non habebat in se infirmitates humanas. Non enim de cætero esurit, aut famis vel laboris aut cujus libet talium esse susceptibile dicimus, sed de cœ tero incorruptibile, et non hoc tantum, sed et vivi ficum. Vitæ siquidem corpus est, id est, Unige niti. Effulsit vero et Deo decentissima gloria, et in telligitur Dei corpus. Igitur et si quis dixerit id divinum, sicut et hominis humanum, orationes di cere non deviat. Unde arbitror et sapientissimum Paulum dixisse: Si vero et cognovimus secundum carnem Christum, sed nunc non cognoscimus a. Dei enim, sicut dixi, corpus exsistens proprium, omnia humana transcendit. Translationem vero vel trans itum in divinam naturam corpus ex terra pati pos sibile non est, sed est impossibile. Alioquin divini tati derogabitur quasi factæ et quasi recipienti id In se ipsam quod ejus secundum naturam proprium non sit. Æquum namque est dicere quod mutata caro in divinitatis naturam, et dicere quod buta tum sit Verbum in humanam naturam. Nam sicut corruptionem quæ in ea est, increparet vero in natura insitos motus, hos videlicet qui ad amorem provocant incongruæ voluptatis. Sed enim congruebat in ea mortificari peccatum. Recordamur vero et beati Pauli legem peccati vocantis motum, qui nobis est insitus. Igitur quoniam caro humana propria Verbi est facta, quievit quidem corruptionem sufferre. Et quia pecca tum nescit, ut Deus, ipse eam faciens propriam et immutabilis est), ita et alterum. Nec enim dici potest in divinitatis substantiam vel naturam posse quamlibet ex creaturis transire. Creatura vero et illa caro. Ergo esse quidem corpus Christi divi num (asserimus), quia Dei est corpus, et ineffabil{ gloria illustratum, incorruptibile, sanctum, viviß cum; quod vero divinitatis mutatum sit in natu ram, neque sanctorum Patrum sapuit ullus, neque y Rom, vin, 3, 4, Hebr. 11, 14-17. ⚫ II Cor. v, 16. 18 sit ille unig, Hæc etiam a Baluzio addita sunt. rep. Legendum repugnantes monet Baluz. 17 sed semen Abr. appr. Baluzio hæc addita sunt. 18 necess, etc. Ex editione vulgata etiam addit Balusius. 19 incorr. Sive incorruptio peccatorumque mortificatio, ut in alia versione. B.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. nos ita sentimus. Non ignoret vero et illud san etitas tua, quod beatæ memoriæ Pater noster Atha nasius, qui fuit tunc Alexandrinus episcopus, mo tis tunc temporis aliquibus, scripsit epistolam ad Epictetum Corinthi episcopum per omnia recta fide refertam. Quoniam vero ex ipsa convinceba tur Nestorius, et rectæ fidei assertores legentes hanc ipsam, vincebant eos qui similia sapere vo luissent, ad convictiones suas ex ea quid dicere non habentes, amarum quiddam machinati sunt et im pietate hæretica dignum. Corrumpentes enim eam alia dem epistolam, et alia quidem subtrahentes, vero adjicientes 886 ediderunt, ita ut videretur ille prædicandæ memoriæ vir consona sensisse Ne storio et similibus ejus. Erat igitur necessarium, ne forte et illuc perferatur quibuscunque corru pta, de exemplaribus quæ apud nos sunt paria sumpta tuæ religiositati dirigere. Etenim reve rendissimus et religiosissimus Emesenorum epi scopus Paulus ad Alexandriam veniens movit de his sermones, et inventus est habens quidem exemplar illius epistolæ, sed corruptum ab hæreticis et infectum ita ut supplicaret quatenus ex nostris exemplaribus rescriptum dirigeretur his qui sunt Antiochiæ, quod et destinavimus. Sequentes igi tur per omnia sanctorum Patrum sententias, con tra Nestorii dogmata scripsimus codicem et con tra aliorum quorumdam capitulorum quæ sunt vi tuperanda, virtutem. Et ista tuæ religiositati transmisi; ut, si qui sunt alii confideles et unani. mes fratres nostri, quibus quorumdam multilo quio sit subreptum, et putent quod poenituerimus de his quæ contra Nestorium scripsimus, ex le ctione addiscant, quia bene et recte corripuimus et increpavimus ut errantem, et nunc nihilomi nus resistimus ubique ejus blasphemiis repugnan tes. Tua vero perfectio, quæ et ultra (valet intelli gere, tum scribendo tuin orando, nos quoque juvabit). Aliorum quorumdam capitulorum, quæ sunt vitu peranda, virtutem dupliciter interpretari quis potest, ut etiam dicatur contra alios quosdam qui àccusati erant illorum capitulorum virtute, ut de suis id in telligatur dixisse capitulis. Ubique tamen de omni bus hujusmodi scriptis, ubi una sonat ex duabus di cla natura, hoc generaliter dico, quia multa salis potui non perfectissimæ acribiæ dicta monstrare con tra eos qui velut ex hujus viri auctoritate opiniones impetunt et memorias Patrum, nisi quia nunc hoc propositum non est, Exnodicum» quippe, non apo logeticum, solum scripsimus. Et hi, prout inveniun tur apud diversos diversa, absque integrioris inquisi tionis præjudicio collocamus. Epistola secunda ejusdem sanctissimi Cyrilli epi scopi Alexandriæ ad eumdem sanctissimum epi scopum Diocæsareensem Isauriæ. Claram quidem semetipsam constituit veritas di ligentibus eam, abscondit vero, ut æstimo, et tentat latere intelligentias versutorum. Non enim dignos semetipsos pronuntiant, ut eam claris oculis cer nant. Et immaculatæ quidem fidei dilectores 887 quærunt Dominum in simplicitate cordis, ut scriptum est b. Qui autem per distorta et aspera itinera meant, et cor habent sinistrum seu vanum, sicut in Psalmis scriptum est, perversis intellecti bus multiplices coacervant sibimetipsis occasiones (ut pervertant vias Domini rectas), et avertant animas simpliciorum ad ea quæ non licent, quasi liceant, sentienda. Et hæc, inquam, tuæ sanctitatis bypom nesticis agnitis, et inveniens in eis quædam incaute proposita ab his qui nescio qualiter falsæ scientiæ diversalia diligunt. Erant vero hæc. Si ex duabus naturis, inquiunt, collectus est Em manuel, post unitionem vero una natura Verbi in carnala, sequetur omnino dici oportere vati eum in sua natura. Beati Patres, qui sanctum rectæ fidei symbolum nobis definierunt, inquiunt ipsum ex Deo Ver bum, quod ex ejus est substantia unigenitum, per quod facta sunt omnia, incarnatum atque inhuma natum; et quemadmodum dicemus nescisse illos sanctos quia unitum Verbo corpus erat animatum anima intellectuali, consequitur ex hoc, ut qui in carnatum dicit Verbum, non absque intellectuali aniına illam fateatur carnem quæ unita est ei. Sic enim, sicut quidem arbitror, quin potius ut cum fiducia dico, et sapientissimus evangelista Joannes Verbum carnem factum dixit, non tanquam, quod absit! inanimatæ carni unitum sit, sed quod tanquam conversionem mutationemve sustulerit; mansit vero quod erat, id est ", natura Deus. As sumens vero ut esset homo, sive secundum nos ex muliere secundum carnem, rursus unus perstitit Filius, verumtamen non jam sine carne, sicut olimı, vel ante tempora inhumanationis, sed potius velut vestitus etiam nostra natura. Sed etsi non est con substantiale Verbo corpus quod ei unitum 'est, et in quo intellectualis est anima, tamen phantasia quidem mentis aspicit ea quæ unita sunt alterius esse naturæ, unum vero Filium et Christum et Dominum confitemur, ut carnem facto Verbo. Quando autem dicimus carnem, hominem dicimus. Quæ igitur necessitas est pati eum in sua natura, si post unitionem dicatur una natura Filii incarna ta? Si enim non esset in sermonibus de dispensa b Sap. 1, 1. * Exnod. Legendum forsitan Henoticum. B. Epist. Exstat Græce et Latine inter epistolas S. Cyrilli p. 1. Ejus vero fragmenta quædam habentur supra, epist. 70. Quæ posita sunt inter uncos, addita sunt ex vulgata. B. ** id est. Ita Baluzius. Lupus idem. Minus recte.

homo), sufficit (fateri illud fuisse incarnatum). Si id tacitum fuisset a nobis, habuisset eorum calum nia locum. Quoniam necessario adjectum est id, ubinam mutationis vel subtractionis est locus? Si perfectus, inquiunt, Deus Christus, idemque intelligendus homo perfectus, et consubstantialis quidem Patri secundum deitatem, secundum huma nitatem vero consubstantialis nobis, ubi est id ipsum quod perfectum est, si hominis natura non subsistit? Ubi vero et consubstantiale 889 nobis, si non man sit substantia quæ nostra natura? tione id quod solet succumbere passioni, recte (nam ad plenissime declarandum quod sit factus diceretur quod, dum non sit id quod pati solet, omni necessitate sequeretur Verbi naturæ contin gere passionem; si vero in eo quod dictum est in carnatum, universus a nobis Sermo dispensationis cum carne habita introductus est (incarnatus enim non aliter nisi apprehendens semen Abrahæ et as similatus per omnia fratribus et formam servi acci piens), vano multiloquio sunt usi qui dicunt con sequi oportere omnino in sua eum pertulisse na tura dum subjaceat caro, circa quam consequen tissime passio intelligitur 888 contigisse, Verbo impassibili exsistente. Sed non ob hoc a passioni bus excludimus eum. Quia sicut ejus proprium corpus est factum, sic universa quæ corporis sunt, excepto solo peccato, nihilominus dicentur ipsius per ascitionem dispensativam. (Sed dicent adver sarii:) Si una, inquiunt, natura Verbi incarnata, omni quodammodo necessitate consequitur dicere fermen tationem factam et contemperationem, quasi immi nuta et subtracta in eo nostra natura. Ignoraverunt iterum, qui recta pervertunt, quod secundum veritatem una natura Verbi sit incarnata. Nam si unus est Filius, qui natura et veritate est Sermo, qui ex Deo Patre est ineffabiliter genitus, deinde circa assumptionem carnis, non inanimatæ, quin potius animatæ intellectualiter homo processit ex muliere, non in duas partietur personas Filius, sed unus permansit, verumtamen non absque carne, neque foris a corpore, sed habens id proprium circa unitionem indesciscibilem. Qui vero hoc dicit, non fermentationem, non confusionem, non aliud ali. quid tale modis omnibus significat, nec vero id unquam quasi ex necessaria ratione consequitur. Si enim et unus dicatur a nobis unigenitus Filius Dei incarnatus et humanatus, non ob hoc, ut illis videtur, fermenti modo commistus est, neque vero in carnis naturam Verbi natura translata est, sed nec carnis in hujuṣ; sed in proprietate quæ est secundum naturam utroque manente, atque in. telligendo secundum hanc quæ a nobis nuper est reddita rationem, ineffabilis et inenarrabilis unitio unam nobis ostendit Filii naturam, verum tamen, ut dixi, incarnatam. Non enim in solis sim plicibus secundum naturam unum vere dicitur, sed in illis quoque quæ compositione collecta sunt. Qualis quædam res est homo ex anima et corpore; quæ quidem diversæ sunt speciei, et non consub stantialia ad invicem, sed tamen unita hominis naturam perfecerunt; etsi compositionis rationibus differentia inest circa eorum quæ ad unitionem sunt conducta, naturarum. Superflua igitur lo quuntur hi, qui dicunt quia, si una natura est Verbi incarnata, modis omnibus consequitur fer imentationem fieri et contemperationem quasi im minuta et subtracta ei hominis natura. Nec enim diminuta est, neque, ut dixerunt, subtrahitur e Mich. 11, 9. Sufficit et huic ad manifestationem solutio præ missi capituli, seu certe excusatio ejus. Si enim dicentes unam naturam Verbi, tacuissemus non adjicientes incarnatam, sed quasi extra ponentes dispensationem, esset eis et forsan non nisi veri similis ratio interrogare fingentibus: Ubi est in humanitate perfectio, vel quomodo substitit nostra substantia? Quoniam vero et in humanitate per fectio et nostræ substantiæ manifestatio introdu cta est per hoc quod dicitur incarnata, quiescant incumbere canneæ virgæ. Hoc namque erat refu tare dispensationem, et incarnationem negare, et ob id juste inclamare (ac si a Filio perfecta humani tas auferretur). Si vero, ut dixi, in eo quod dictum est incarnatus, clara est atque indubitabilis satis factio, quod homo sit factus, nihil jam prohibet in telligere, quia unus exsistens et solus Filius Chri stus, idem Deus et homo est, ut in divinitate per fectus, ita et in humanitate perfectus. Rectissime ergo et nimium sapienter tua perfectio rationem salutaris passionis exponit, non ipsum unigenitum Dei Filium, sed qui intelligitur et est Deus, pati in sua natura quæ sunt corporis, asseverans, sed ter rena potius pertulisse natura. Oportet enim ne cessario ambo servire uni et secundum veritatem Filio, et non pati divine, et dici pati humane. Ejns enim passa est caro. Sed arbitrantur rursus illi nos eam, quæ apud ipsos Dei passio vocatur, in ducere per ista quæ diximus, et non intelligunt dispensationem, fraudulentissime vero tentant transferre in hominem seposite passionem, dam num sibi pietatis per suam sapientiam providentes, ut non a Deo Verbo dicamur esse salvati, tanquam qui proprium pro nobis sangulnem dederit, sed ab homine potius, qui seposite ac sequestratim Filius intelligendus sit. Hoc quicunque sic sapit, omnemi dispensationis cum carne rationem et divinum mysterium nostrum non immanifeste ad hominis culturam redigit, et non cogitat, quod eum qui ex Judæis est secundum carnem, id est, ex semine (Abraham et) Jesse et David, Christum Dominum gloriæ et Deum benedictum in sæcula et super omnia beatus Paulus dixerit, proprium illud corpus Verbi pronuntians quod ligno affixum est, et ipsi per hoc deputaverit crucem. 6 Addisco autem quod super hæc et aliud sit quod

et nullius eos momenti deputetis, qui contra salu tem propriam volunt religionem saluberrimam per turbare. Illa est enim nostræ dignitatis intentio, at cum quiete omnes homines degant. Præcipue au tem sanctæ Ecclesiæ Dei, per quas et nos salvamur, et nostrum crescit imperium. Hac itaque voce quieti Ecclesiæ providete. Nos enim aliquid de vobis utilius exspectamus 30. Deus vos multis annis con servet, venerandissimi Patres. quoquam mistæ sunt aut contemperatæ duæ illæ scripsimus vestræ sanctitati, ut patrocinemini paci, naturæ, id est, ineffabilis divina natura, et inconfusa humana; sed unitæ sunt 892 inexplicabili et in effabili modo, qui omnem rationem transcendit. Ejusdem. Nunquid siquidem destitit a propria deitate, etsi evacuavit semetipsum, formam servi accipiens propter nos, amittens formam divinitatis, ut secundum te ad deificandum præpararetur ut homo? Absit! Sed templum sibi componens anima tum, et perfectus in sanctæ Virginis utero, et indu tus eo, et unitus ei ineffabili ratione, in ambabus eisdem naturis non contemperatus, processit homo apparens, intelligendus autem Deus Jesus Christus. Ejusdem ex interpretatione Epistolæ ad Hebræos. Sed non in nobis mortificata lex peccati fuisset, sed nec ipsa cunctis inimicissima mors destructa fuisset, nisi factum fuisset vere proprium Verbi id in quo illud per ejus virtutem propriam damna bitur. Non enim communis hominis et ejus qui se cundum nos intelligitur, erat, posse destruere mor tis imperium. Destructum vero est id per Christum. Est igitur (in) confesso, quod certe secunduni nos fuerit multum. Deus ergo fuit, quoniam homo, mul tum valde ultra nos ut Deus. Et templum erat san ctum, quod plenitudinem divinitatis accepit. Verum tamen per unitionem dispensativam, unus esse creditur ad eum qui inhabitavit et dicitur. Sicut enim est in nobis Spiritus sanctus ostendens nos vel efficiens templum Dei, juxta eumdem modum et in ipso dicimus Christo habitasse quidem in carne, ut in templo, illum Dei Sermonem, sanctificasse vero eam ut inhabitantem. Dicimus vero quod, licet dicatur templum, tamen proprium ejus fuerit, id quod assumptum est, ut unum reputetur a$ eum; non quia transit ad deitatis naturam, sed potius compositionem circa unitionem dispensativam. Deus nomque erat in carne propter nos. Translatum ex codice monasterii Acœmetensis. Epistola, inquit, tractoria sive generalis, a sanctissimo et universo concilio. Sancta et universalis synodus, quæ in Epheso congregata est ex decreto piissimorum principum, unicuique sanctæ synodo, quæ per singulas mundi partes est, in Domino salutem. Nobis secundum pias litteras congregatis in Ephe sia civitate, recesserunt nonnulli ex nobis, numero paulo amplius quam triginta, principem suæ apo stasiæ habentes Antiochenorum episcopum Joan nem: quorum et nomina hæc sunt. Id est, Joannes Antiochiæ Syriæ, Macarius, Julianus, Alexander, Diogenes, Apringius, Placus, Alexander, Theodorus, Heliades, Meletius, Joannes, Paulus, Matthæus, Marcellinus, Helladius, Maximianus, Helladius, De xianus, Gerontius, Asterius, Antiochus, Dorotheus, Jacobus, Zebinus, Petrus, Fritilas, Himerius, Theo doxius, Eutherius, Anastasius, Tranquillinus, Basi lius, Pausianus, Maximus, Daniel, Eustachius: qui babentes secum quosdam depositos, ante omnia quidem Nestorii et Cœlestii sententias vindicantes. manifestissime demonstrati sunt, eo quod nobiscumF contra Nestorium minime acquiescant; quos et com muni sententia sancta synodus et ab omni ecclesia stica communione alienos effecit, et cuncta sacerdo tii operatione privavit, per quam possent vel nocerc vel juvare. Epistola” imperatoris Theodosii ad supra dicta. Imperatores Cæsares Theodosius et Valentinia nus, victores, triumphatores, maximi, semper co lendi, Augusti, Deo amicissimo et beatissimo archi episcopo Joanni, et sanctæ synodo, quæ cum eo convenit. Perturbationem” et tumultum, qui contigit in Oriente, nostrum cognovit imperium a religiosis simo Patre nostro et episcopo Proclo. Et quia uni versorum quietis et pacis providentiam gerimus, maxime autem pro recta fide 893 quæ nos no strumque custodit imperium, per hanc epistolam Quia vero oportuit et eos, qui defuerunt a syrodo, et perstiterunt in unaquaque provincia, non igno rare quæ de his decreta sint, notum vestræ facimus sanctitati, quia, sive metropolitanus quis cujuslibet religionis, abscedens ab hoc sancto et universali conventu, adjectus est ad illud apostasiæ concilium, vel post hæc si še illi commiserit, vel si ea quæ sunt Cœlestii, post hæc sapuit sive sapuerit, contra suæ regionis episcopos nibil poterit prævalere, omni. ecclesiastica communione a præsenti jam hac syno do factus extorris, atque privatus effectu. Sed et ipsis suæ regionis episcopis, et affinibus undique metropolitanis, qui 894 orthodoxe sentiunt, sub "Ejusdem. Fragmentum est ex interpretatione Cyrilli in epistolam ad Hebræos, cujus mentione m supra (cap. 57) facit Alexander Hierapolitanus. Aliud ex eadem interpretatione fragmentum refert Fa cundus, l. 11, č. 7. B. 38 Epist. Facundus posuit hane epistolam in capite tertio libri secundi. B. "Perturb. Turbabat Orientales, quod Theo Corus Mopsuestenus anathematizaretur. Hoc itaque est, quod rescripto suo nunc vetat Theodosius, ne quis eos lacessat, qui in Ecclesiæ pace defuncti sunt. exspect. Baluzius ex editione Facundi addit: «Nisi ut hoc quoque cum omm statualis Ecclesia, ne quis adversus eos qui in ejus pace defuncti sunt, quidquam de cætero tale præsumat.»

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. jacebit, ut in totum et épiscopatus gradu privetur. Si vero aliqui parochiales episcopi, relicto hoc san cto concilio, eidem discessioni adjuncti sint, aut ad jungi tentaverint, aut si quis ex his qui subscripse runt dejectioni Nestorii, ad conventum reversi sint discessionis ejus, hos omnino, secundum quod huic sanctæ synodo placuit, esse a sacerdotio alienos et ab eodem cadere gradu. Si vero et quidam clericorum, in unaquaque sunt civitate, a Nestorio vel ab his qui una sunt, eo quod recte saperent, ab officio suspensi sunt, et hos pro prio gradui restitui șanximus. Communiter vero eos clericos, qui eadem sapiunt, quæ hæc orthodoxa et universalis synodus, jubemus his qui abscesserunt, sive abscessuri sunt, omni modo non esse subjectos, neque ullo modo subja cere. Si qui vero abscesserint clericorum, et præsum pserint, vel clam vel palam, ea quæ Nestorii aut ea quæ Cœlestii sunt, sentire, et hos a sancta synodo esse depositos. Quicunque vero ob incongrua facta ab hoc sancto conventu dejecti sunt, seu ab episcopis propriis, et his irregulariter citra discretionem per omnia sua Nestorius, aut hi, qui ea quæ ejus sunt, sentiunt, reddere communionem vel gradum tentaverint, absque ullo“eos esse solatio, et nihilominus illos depositos permanere sanxivimus. Similiterque Spiritum sanctum. 895 Filium namque dico absque tempore, et sine initio genitum, consempiternum subsistere Patri; et sapientiam, quæ ex Deo et Patre semper exsistit. Credo et in processionem Spiritus sancti, quanı non dico generationem. Et generationem Filii non dico processionem. Dum vero exigit eorum consequentia quæ dicun tur, unum fateor Deum: non subsistentias negans; sed nomine", si quod consubstantialitatis est com mune, significans. Cum vero consubstantialitatem loquor, non unius personæ consubstantialitatem di co, sed trium; id est, Patris, et Filii, et Spiritus sancti. Una siquidem persona consubstantialis sibi metipsi non dicitur, sed Filii, et Spiritus sancti, et Patris est istud. Differentia igitur Pater, et Filius, et Spiritus sanctus. Similiter vero et si quicunque voluerint ea, quæ de singulis acta sunt in hac sancta synodo Ephesina, quolibet modo commovere, eadem sancta synodus definivit, si episcopi aut clerici fuerint, ut omni modo a gradu proprio excidant; si vero laici, sint communione privati. Similiter ex antiquo Acœmetensi codice transtuli, quæ ita prænotatur, Confessio fidei Acacii episcopi Ber nhieu. Modus subsistentiæ seu nomen est habitus; non autem substantiæ simpliciter significatio. Esse igitur Patris est Deus, cujus autem sit Pater. Et esse Fi lii Deus est, cujus autem sit Filius. Sic et Spiritus sanctus. Quorum vero esse est idem, secundum meam de consubstantiali Trinitate fidem sint dicta. Dicam vero et de inhumanatione Dei Verbi pro pter nos, de qua nobis maxima quæstio est, non so lum contra omnes hæreticos, sed et contra ipsos quoque, qui putantur domestici fidei. Ita igitur credo, juxta“Cyrillum sanctæ memo riæ. Propter clementiam propriam, multamque benignitatem circa genus humanum, complacuit Dei Verbum in fine dierum ædificare sibi ex sancta Maria Virgine templum, quod erat in præscientia. Immaculatum et absque ullo peccato hoc tem plum sumpsit Deus Verbum pro nostra salute ad ma nifestationem suæ divinitatis. Et per illud in ipso emisit nostram salutem. Propter suam, sicut dixi, benignitatem, et circa nos regimen, inenarrabiliter et ineffabiliter sibimetipsi hoc uniens ex ipso in utero formationis initio. Dignatusque est illud eum dem esse Filium secum unitione ad se, et totius domi nationis, atque honoris, et gloriæ ac virtutis, quamı natus aliter habet ipse, qui Deus est Verbum: ita ut Dei forma et servi forma ad unam personam, unum Filium, unum Dominum, Christumque perti Credo in unum Deum, qui in tribus personis agno scitur, causam factoremque omnium: unam substan tiam sempiternam absque principio, ingenitam, incomprehensibilem, incontemplabilem, incircum scriptibilem, immutabilem, immortalem, impassi bilem; id est, quam nec in ipsa, nec in alio aliquo, dico susceptibilem passionis undique enim im- § neant. passibilis exstat natura divina. Unum siquidem Deum dico, quia revera Deus ex sistit. Gentilitatem vero, qua deorum pluralitas introducitur, fugio. In tribus autem personis agno sci eversio Judaismi est. Patrem namque in Filio, ct in Patre Filium, et Spiritum sanctum in Deo Filio et Patre confiteor. Confiteor vero Christum coæternum Patri secun dum divinitatem, nec substantiæ, nec subsistentiæ modo circa deitatem Patre minorem. Sic Deum hominemque confiteor Christum Fi lium Dei, unum Filium ex duabus naturis: ex passi bili atque impassibili, ex mortali et immortali, ex visibili et invisibili, et non inchoantem, ex incircum scriptibili et circumscriptibili: qui sine principio quidem ac sempiterne est natus ex Patre secundum deitatem; idem vero ipse ex Spiritu sancto et Maria 896 virgine diebus novissimis natus est secundum carnem. Sed neque carnem dico ex Deo et Patre genitam, 8t nomine. Id est, Christi, Filii, Domini. Hæc enim nomina utramque naturam, significant. B. 81 juxta Cyr. Parum probabile dicit Baluzius, Acacium supervixisse Cyrillo; hanc itaque confessionem pro supposita habet.

neque divinam quoque naturam ex sancta Virgine cat, quod sequitur: Et habitavit in nobis. Nec enim Mariased secundum divinitatem quidem absque initio ex Deo Patre est genitus; secundum carnem vero in ultimis diebus partu Mariæ Virginis editus. Sic unum Dei Filium confiteor: divinitate qui dem impassibilem, humanitate vero passibilem. Sed nec in passionibus; nec in utera illud templum ab inhabitante divinitate sejunctum, sed ex ipsa conceptione unitum. Non tamen cum eo circumscri ptum dixerim Deum Verbum. Incircumscriptibilis est enim divina natura. Partus est igitur ex sancta, ut dixi, Maria *Chri stus Filius Dei non illa incircumscripta, sed illa circumscripta natura. Dixi namque superius Chri stum Filium Dei, et incircumscriptibilem et circum scriptivum. Secundum divinam quidem naturam incircumscriptibilem, circa humanam vero incir cumscriptum. Secundum quam et in præsepi, et in cunis, et in cruce, et in sepulcro circumscriptus est Christus Filius Dei; circa illam vero alteram infinitus, et incircumscriptibilis, et omnia continuit, continetque. Unum igitur ex duabus dico naturis. Patitur igitur Christus Filius Dei, non divinitate, sed huma nitate, id est, Christus passus est in carne. Patitur sumpta natura; illa vero quæ assumpsit, impassi bilis manet. Deus autem Verbum proprias reputat templi sui hominis passiones. Circa, dico, et mor tem et reliqua, quæcunque dispensativa videntur. Propria ea facit, dum nihil ipse sustineat. Sed quia c ´ad unam personam pertinent ipsæ naturæ, illa im passibilis ea quæ sunt passibilis propria facit. Nec tamen patitur illud impassibile Dei Verbum suas faciendo passiones; sed. ut dixi, suæ carnis passio nes asciscit. Filii unitate disperditur distantia naturarum. Sed sicut aliud corruptibile corpus, et alterum anima immortalis; ex utrisque vero unus homo consistit sic ex mortali atque immortali et sine principio Dei Verbi natura unam confiteor Filii personamı et quia impassibile Verbum passibili unitum expe rimentum non sustinuit passionis. Est quidem Filius Dei et passibilis et impassibilis, sed passibilis quidem carne, impassibilis vero divinitate habens secun dum carnem temporale principium; 897 absque initio vero secundum deitatem. Hæc sicut memetipsum habens, ita conscripsi. Eutychetis hæretici, ubi scribens ad Epistola papam urbis Romæ, Leonem, negat in Christo duas naturas, id est, divinitatis et humanitatis. De mea in Dominum et Deum omnium Christum spe confidens, ante omnia quiden, testis Deus Verbum est, in sensibus hujusmodi dignoscens veritatis probationem: invoco autem vestrani sanctitatem in testimonio cordis mei, et ratione sensuum meorum atque verborum. Sed pessimus diabolus fascinavit tale studium nostrum et propo situm, a quibus vires ejus destrui oportuit. His stimulans omnem domesticam sibi vim, contra me movens Eusebium episcopum oppidi Doryleensis, libellum dantem sancto episcopo Constantino politanæ Ecclesiæ Flaviano, et quibusdam anis lu ventis in eadem urbe, qui propter diversas causas suas evenerant, quomodo hæreticum compellavit, non veritate accusationem movens, sed perniciem mihi machinans, et perturbationem Ecclesiis Dei. Vocabar ad responsionem accusationis ab ipsorum sanctitate, sed gravi ægritudine super ipsam sene ctutem retentus occurri ad purgationem, non igno rans compositam factionem contra salutem meam. Et quidem libellis statim subscriptione mea his addita obtuli scripta ", ostendens de sancta fide professionem meam. Sancto autem Flaviano archi episcopo neque libellum suscipiente, neque ut lege retur jubente, audiente tamen, et respondente me ipsis verbis fidem, quæ Nicææ " exposita est a Aliud vero est pati eo ipso, quod suas efficit pas siones, et aliud suas efficere passiones. Non alterius, inquam, Filii, sed naturæ alterius passiones. Secun dum nullam siquidem patitur rationem, qui natura liter est insusceptibilis passionis. Nec Verbum caro factum conversionem sustinuit. Factum namque dicitur, prout dicatur, Accepit. Et, qui erat in forma Dei, servi accepit. Hoc enim signi 33 Post superiora verba in cod. Casinensi datur novus hic titulus: Hæc sunt quæ præmissa sunt gesta concilii Calchedonensis; statimque dantur epistolæ 35 ad concilium Chalcedonense spectantes et lypis. jan excuse: ultima in codice pag. ibid. 459, etc., sunt quatuor illa documenta, quæ hic a cap. 222 usque in finem subduntur. M. Epistola. Quæ sequuntur, non pertinent ad causam Nestorii, sed Eutychetis; adeoque potius referenda essent ad concilium Chalcedonense quam isthic edenda, nisi decretum nobis esset istud synodicum dare integrum, non vero per partes. Epistolam autem istam Eutychetis edidit etiam Lupus in libro De appellationibus. B. 35 Libellum. Exstat in actione prima concilii Chalce donensis, tomo superiori Conciliorum. Vide Liberatum, c. 11. B. 36 Obtuli scripta. Recte monuit Lupus ad hæc ipsa verba respicere sanctum Leonem, epist. 8 data ad Flavianum episcopum Constanti nopolitanum, in qua sic legitur: Accepimus enim libellum Eutychetis presbyteri, qui se queritur, accusante Eusebio episcopo, immerito, communione privatum, maxime cum vocatum se adfuisse testetur nec suam præ sentiam denegasse, adeo ut in ipso judicio libellum appellationis suæ se asserat obtulisse, nec tamen fuisse susceptum, qua ratione compulsus sit ut contestatorios libellos in Constantinopolitana urbe proponeret. Verum in epistola ista nulla mentio de appellatione Eutychetis. Itaque postrema hæc verba referenda sunt ad ea quæ in fine ait Eutyches, mittere se ad eum libellum synodo oblatum, qui susceptus non est. B. Fidem que Nicææ. Idem Leo epist. 7, ad Theodosium Augustum: Quamvis enim prædictus presbyter ad sedem apostolicam per libellum doloris sui querimoniam miserit, breviter tamen aliqua præl.bavit, asserens se Nicænæ synodi constituta servantem frustra in fidei diversitate culpatum. B.

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. sancta synodo, confirmata vero apud Ephesum, necnon et ea, quæ de duabus naturis a sanctis Pa expetebar duas naturas fateri, et anathematizare eos qui hoc negarent. Ego autem metuens defini tionem synodo, nec adimere, nec addere verbum 'contra expositam fidem a sancta synodo Nicæna; sciens vero sanctos et beatos Patres nostros, Ju lium, Felicem, Athanasium, Gregorium, sanctos episcopos, refutantes duarum naturarum vocabu lum, et non audens de natura tractare Dei Verbi, qui in carnem venit ultimis diebus in uterum san ctæ Virginis Mariæ immutabiliter, quomodo voluit et scit, in veritate, non in phantasmate homo fa ctus, aut anathematizare supra dictos Patres nostros rogabam, ut innotescerent 898 istæ sanctitati vestræ, et quod vobis videretur judicaretis, pro fiters omnibus modis me secuturum quæ probasse tis; sed nullo eorum quæ a me dicebantur audito, abrupta synodo publicaverunt * dejectionis sen tentiam, quam adversus me calumniæ factione in struebant, ut et saluti meæ discrimen incumberet, nisi cito opera Dei, orationibus sanctitatis tuæ, militaris manus me ab incursione rapuisset. Tunc duces aliorum monasteriorum cogere cœperunt in dejectionem meam subscribere, quod nunquam nec in eos, qui se hæretioos professi sunt, vel ad versus ipsum Nestorium factum est. In' tantum, ut cum ad satisfaciendum plebi proponerem fidei meæ confessiones, non solum et arcerent eas audiri, verum et arriperent hi qui contra me supra dictam factionem meditabantur, ut exinde tanquam hære ticus apud omnes haberer. Ad vos igitur religionis defensores, et hujusmodi fectiones exsecrantes, confugio, nihil et nunc novum inducens contra fidem jam inde nobis ab initio traditam, sed anathematizans Apollinarium, Valentinum, Manem, et Nestorium, et eos qui dicunt carnem Domini nostri Jesu Christi Salvato rise coelo descendisse, et non e Spiritu sancto et sancta Virgine Maria; et omnes hæreses usque ad Magum Simonem. Et nihilominus tanquam hæ reticus de vita periclitor. Et obsecro, nullo mihi præjudicio facto ex his, quæ per insidias contra me gesta sunt, quæ visa vobis fuerit, super fidem pro ferre sententiam, et nullam deinceps permittere a factiosis contra me calumniam procedere, et non excati et eximi de numero orthodoxorum eum, qui in continentia et omni castitate septuaginta annos vitam peregit, ita ut in ipso exitu vitæ nau fragium patiatur. Subjunxi autem his litteris meis utrumque libellum; et eum qui ab accusatore meo oblatus est synodo, et qui a me gestus quidem est, non tamen susceptus; et editionem fidei meæ, tribus nostris decreta sunt. Item verba Eutychėtis. Testor vos coram Deo, qui cuncta vivificat, et Christo Jesu, qui sub Pontio Pilato testificatus est optimam illam confessionem, ne quid ad gratiam faciatis. Ego enim jam a majoríbus meis ita sensi, et a pueritia mea ita illuminatus sum, quemadmo dum sancta, et ex universo orbe terrarum apud Nicæam habita synodus trecentorum decem et octo beatissimorum episcoporum fidem constituit, et quam 899 conservavit ac définivit denuo obtinere solam sancta synodus Ephesi collecta. Et nunquanı aliter sensi, quam quemadinodum præcepit recta et sola vera fides orthodoxa. Et cunctis, quæcunque sunt circa eamdem fidem a sancta eadem synodo constituta Ephesi, assentior: cujus synodi dux et princeps fuit beatæ ac sanctæ recordationis episco pus Cyrillus Alexandrinorum, et prædicationis ac fidei sanctorum et electorum Dei, Gregorii majoris, ut item Gregorii, Basilii, Athanasii, Attici, Procli socius et particeps. Eum et omnes eos orthodoxos et fideles habui, et honoravi tanquam sanctos, et magistros meos existimavi. Anathema autem dico Nestorio, et Apollinari, et omnibus hæreticis usque ad Simronem, et qui dicunt carnem Domini nostri Jesu Christi e coelo descendisse. Ipse enim, qui est Verbum Dei, descendit de cœlo sine carne, et factus est caro in utero sanctæ Virginis, ex ipsa carne' Virginis incommutabiliter et inconvertibiliter, sicut ipse novit et voluit. Et factus est, qui est semper Deus perfectus ante sæcula, idem et homo perfe ctus in extremo dierum propter nos et nostram sa tutem. Hanc igitur meam plenam professionem sanctitas vestra, etc. Eutyches presbyter et archimandrites huic libello subscripsi manu mea. Exemplar» Julii episcopi urbis Romæ, ut asserunt Eutychis scripta, ad Dionysium episcopum, cujus sensu ductus ipse Eutyches decidit in er rorem. Miror audiens quosdam confitentes quidem in carne Dominum nostrum, incurrentes vero divi sionem male a Paulianistis introductam. Illi exim Paulum Samosatenum sequentes, alium quidem intelligunt eum, qui ex ccelo descendit, Deum confitentes; alium vero terrenum hominem esse dicunt; et illum quidem infabricabilem: hunc Dominum, alium servum. Impium ", seu vene 18 Item. etc. Lupus (in libro de appellationibus) existimat esse libeHun contestatorium ab Eutychete propositum in Constantinopolitana urbe. Vide Leonem 1. c. B. " Exemplar. Puto legendum Ex epistola. B. ut scripta. Legendum, ut asseruit Eutyches, scripta. B. "ad Dion, episc. Meminit istius epistolæ ceu veræ, Gennadius in Catalogo virorum illustrium. Éam vero quidam veteres falsam et ab Apollinare hær retico scriptam censuerunt. Vid. Sirmondi Notas ad Facundum 1. 1, c. 5, p. 40. B. * Impium. Legendum mpil B.

rentur eum, quem servum appellant et fabricatum; seu non colant eum, qui nos sanguine suo rede mit. Hi vero, qui 'Deum descendisse de cœlo con fitentur, et carnem factam ex Virgine, et unum esse cum carne, frustra conturbantur, excedentes in verba impietatis illorum. Dicunt enim et ipsi, sicut 900 audio, duas naturas. Ad quod sanctus Joan nes evidenter probat unum Dominum nostrum, cum dicat, Verbum caro factum est. Et Paulus apostolus, cum dicat: Unus Dominus Jesus Chri stus, per quem' omnia ³. Si enim natus ex Virgine Jesus nominatur, et ipse est per quem universa facta sunt, una scilicet natura facta est, quoniam et una persona, non in duo divisa, cum nec propria natura corporis est, et propria natura deitas sit secundum carnem. Sed sicut homo una natura est, ita et is, qui ad similitudinem hominis est factus Christus. Quod si non agnoscunt id, quod per adu nationem unum est, possunt et unum in plura par tire, et plurimas dicere naturas: quoniam multi plex corpus, quod ex ossibus, nervis et venis, carne et cute, sanguine et spíritu constet, quæ omnia di versa quidem inter se sunt, una tamen est eorum natura. Unde et deitatis natura cum corpore unum est. Et nec in duas naturas dividitur. Nec enim poterat totum Filius hominis appellari, qui de scendisset e cœlis, et rursus Filius Dei, qui natus ex femina est, si duarum naturarum caperet divi sionem: sed id quidem, quod descendisset e cœlis, vocaretur Filius hominis, non Filius Dei. Et hoc Paulianæ divisionis est. Nos autem divinæ Scri pturæ docent tanquam de uno Domino nostro sen tire, et cum descendisset e cœlis, et cum in terra natus est. Qui igitur sic sentiunt, non excedunt ab inconsona contraria sentientibus, ut cum mente divinis præceptis consentiunt, sermonibus discre pent. Necesse est enim eos, cum duas naturas intel ligant, alteram colere, alteram non adorare: et in divinam quidem baptizari, in humanam vero non baptizari. Si autem in mortem baptizamur Domini, unam profitemur naturam, et impassionabilis dei tatis, et passionabilis carnis, ut per hoc sit baptisma nostrum et in Deum, et in mortem Domini per ceptum. Nec enim veremur calumniatores, qui dividunt in duas personas Dominum: ne cum nos rona justitiæ, quam reddet mihi Dominus in illa die unitatem evangelicam atque apostolicam prædi cemus, lacerent nos tanquam dicentes carnem esse cœlestem; cum nos e contra divinas Scripturas legamus, dicentes Filium esse non ex cœlo. Nec enim cum dicimus Filium Dei creatum ex muliere, possu ´mus reprehendi, tanquam Verbum ex terra dicentes, et non ex cœlo. Dicimus enim utrumque: et ex cœlo totum propter deitatem; et ex muliere totum propter deitatem, ignorantes divisionem unius personæ. Exemplar Epistolæ tacito nomine "factæ ad quem dam senem 46 cupientem scire, quid contrarium catholicæ fidei senserit Eutyches. Misit mihi nobilitas tua exemplum libelli de novæ fidei expositione Eutychetis, quem expo suit scribendo ad beatissimum papam sedis apo stolicæ Leonem. Scribere et dignatus es, ut si quid inde sentirem, humilitatis meæ litteris indicarem. Quod quidem ipse pro studio sanctæ mentis affe ctuose injungere dignatus es, sed mihi trepidam habenti mentem, et timore repletum cor in hac quæstione, periculosum videtur aggredi, præci piente doctore et illuminatore gentium apostolo Paulo, et generaliter monente ac dicente: Stultas autem et ineruditas quæstiones, et contentiones, et pugnas legis devita. Sunt inutiles et vanæ b. Tamen ipsius beatissimi apostoli Pauli precibus, adju vante Domino et Deo Jesu Christo, quod potuerit rusticus sermo, et tenuis meus sensus, aggrediar non ut magnitudo et majestas fidei exigit, sed ut tenues vires meæ humilitatis patiuntur. Cum ergo percurrerem prædictum exemplar epistolæ vel li bellam fidei Eutychetis, inter cætera textus verbo rum ejus inveni, ubi a sancto concilio episcoporum expeti a se duas naturas in Christo conqueritur confiteri. Quod si consulens suæ continentiæ, et vetustæ in se castitatis laboribus, confiteri voluisset, nunquam sententiæ suæ fidei peri culum fuisset passus. Sed quia in unam Chri sti personam, secundum apostolorum, vel pro phetarum, seu Evangeliorum traditionem, duas naturas in Christo confiteri noluit, in ipso portu exitus sui non solum ipse laborum continentiæ suæ naufragiumi passus est, verum etiam jam olim bene fundatam Ecclesiarum per orbem terrarum per turbavit fidem, et ad cumulum perfidiæ suæ, Christi veneratorem, et bonæ fidei fidelem prædica torem, beatum occidit episcopum Flavianum. Et ille quidem quietis temporibus, nulla exsistente publica persecutione, coronam accipiens martyrii, nunc cum beato suo magistro apostolo Paulo glo riatur, et dicit: Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi. De cætero superest co justus judex: non solum autem mihi, sed et omni bus qui diligunt manifestationem ejus i. * Et illo quidem cum omnibus sanctis in Domino gloriante, nobis necesse est, si meremur, ejus sequi 902 vestigia, et traditionem fidei, per quam glo riosum meruit exitum, totis fidei viribus at usque ad mortem tenere, et in unam Christi personam duas confiteri naturas: divinitatis et humanitatis, creatricis et creatæ, assumptricis et assumpte. ↑ Joan. 1, 14. 61 Cor. viii, 6. ʼn Tit. 111, 9. i II Tim. 1v, 7, 8. nec. Ita legimus cum Baluzio. Editio prior habuit hæc, quæ est lectio Lupi. "tac. nom. Cod. taciti nominis. M. ✓ senem. Abest a Cod. M.

GARNERIF DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. Quæ tamen substantiæ aut naturæ, non confusæ, sed fiteamur. Nam si Eutyches, aut cæteri ejus eonsen unitæ, et in una eademque persona inseparabiliter, et in sua semper proprietate sunt permanentes. Qua propter unicuique substantiæ, naturæ propria utique aptanda sunt, id est, infirmitatis humanitati, quæ creata est; digna, non vero mutabilia divinitati, quæ creavit. In tantum enim hæ duæ naturæ in una per sona Christi simul unitæ sunt atque conjunctæ, ut idem Jesus Christus Dei Filius, Deus et homo,aliquan do res aut agat aut loquatur humanas, aliquando vero divinas. Nam denique ut duarum naturarum, id est, divinitatis et humanitatis, in se ostenderet substantias, navigans dormit in navi ut homo, et procellæ, eminenti vento, vel mari imperat ut Deus, dicens Tace, obmutesce 1. Et post quadra ginta dierum atque noctium jejunium esurit ut homo, et in solitudine quinque millia virorum, exceptis infantibus et mulieribus, de quinque pani bus et duobus piscibus refecit ut Deus. Et quid plura? Judæis crucifixus, et lancea in latere com punctus, moritur ut homo, et Lazarum quatridua num de monumento resuscitavit ut Deus, aucto ritate divina dicens: Lazare, veni foras *. Harum ergo, domine, duarum naturarum in Christo tra ditio est fortiter custodienda, ne cum Eutychete aut cæteris ejus consentaneis eas in unam confun dentes novum incertæ fidei teneamus tramitem. Optime enim eos dedignaris, quia omne quod con fusum, obscurum et incertum esse cognoscitur. Siquidem ut datur intelligi, proprias easdem natu ras divinitatis et humanitatis imprudenti sensu in unum confundere videntur, ut non separantes humanitatis substantiam a Christi divinitatis na tura, ipsa voce Deum passibilem pronuntient. tientes hominem separant a Christo Deo, illi nos nunquam adoramus aut servimus. Aut si quis nostrum purpuram aut diadema regale jaeentia inveniat, nunquid ea conabitur adorare? Mox vero ut ea rex fuerit indutus, periculum mortis incur rit, si quis ea simul cum rege adorare contempserit. Ita Christi Domini nostri perfectam humanitatem, non solam et nudam, sed divinitati suæ unitam, unum eumdemque Dei Filium, Deum verum, et ho minem verum, si quis adorare contempserit, æter nam inortein patietur. Sequitur et Julius, cujus sensu ducitur Eutyches, et dicit: Si autem in mortem Domini baptizamur, unam profitemur naturam, et impassionabilis deita tis, et passionabilis carnis. Velim plenius agnoscere, quomodo dicant, carnis? Si hæc caro sine anima est, quid est caro ista, nisi terra sine sensu, quæ nec gratias agere valuit, nec crucis pœnas sentire potuit? Quod autem caro sine anima sentire non possit, cunctis est manifestum. Si autem, ut illi sentiunt, in illa Dominica carne divinitas pro anima fuit; divinitatem ergo passionibus subjiciunt: si autem, ut vera se habet Scripturarum fidelissima ratio, simul cum carne et humanam suscepit ho ninis naturam, ut ostenderet se simul cum humana carne et humanam suscepisse animam, id est, per fectum hominem. Dicit enim: Pastor bonus animam ponit pro ovibus suis 1. Et, potestatem habeo ponendi animam meam et iterum potestatem habeo sumendi cam ™. Et in ipso articulo passionis suæ dicit: Tristis est anima mea usque ad mortem ª. Et, Nunc anima mea conturbata est ". Non enim Deus aliquando per turbatur; sed ille utique homo, qui esuriit, qui sitiit, qui dormivit, qui lassatus fuit, atque ploravit: quæ omnia sine affectibus animæ caro sola sentire non potuit; nisi ille homo perfectus, quem suscepit Deus perfectus, dicente Jeremia propheta: Hic Deus no ster, non æstimabitur alius ad eum. Qui invenit om nem viam disciplinæ, et dedit eam Jacobo puero suo, et Israeli dilecto a se P. Et adjecit: 904 Post hæc in terris visus est, et cum hominibus conversatus est 9. Qua porro forma in terra visus fuerit, et conversa tus sit, sanctissimus prophetarum Isaias plenissime Nam denique epistola, quam dicit Eutyches Julii quondam episcopi urbis Romæ esse, quam et ad solatium suæ perfidiæ, ignoro, forsitan falsam protulit, cujus et pravo sensu duci cognoscitur, in ipso ultimo textus sui ita profitetur dicens: Qui igitur sic sentiunt, non excedunt ab inconsona con traria sentientibus, ut cum mente divinis præceptis consonant sermonibus discrepent. Necesse est enim eos, cum duas naturas intelligunt, alteram colere, alteram non adorare, 903 et in divinam quidem baptizari, in humanam vero non baptizari. Vides et apertius exponit: Domine, quis credidit auditui ergo quomodo impugnantes et confundentes dua rum naturarum substantiam, Deum passibilem pronuntiare perfido sensu conantur. Nos vero, qui catholicæ fidei rectum tenemus tramitem, prætermissa hac confusione duarum naturarum, in Dominicam carnem baptizati, propterea eam ado ramus, quia a divinitate suscepta, atque eidem ita unita sit, ut non alium atque alium, sed unum eumdemque Deum et hominem, Dei Filium con nostro, et brachium Domini cui revelatum est? An nuntiavimus coram ipso tanquam pueri, ut radix in terra siliente. Non est ei species, neque gloria. Vidi mus eum, et non habuit speciem, neque decorem; sed species ejus sine honore, et abjecta præ omnibus ho minibus. Homo in plaga positus, sciens ferre infirmi tates. Quoniam aversata est species ejus, et dehone status, et pro nihilo æstimatus est. Hic peccata nostra portat, et pro nobis dolet. Nos æstimavimus eum in ¤ Matth. XXVI, 38. • Joan. x11, 27. r Ba j Marc. IV, 39. k Joan. xi, 43. 1 Joan. x, 11. m ibid. 18. ruch 11, 36, 37. 9 Baruch. III, 38. cons. Supra, p. 900, legitur; consentiunɩ. i

sol fugit in noctem, luna sanguineo colore fuscata est, et tanquam damnatione perpetua jam mundus oppressus esset, avulsæ locis cœlestibus stellæ rue runt, et elementorum lege confusa, apertis monu mentis, sepulta jam olim corpora animas recepe runt. dolore esse, et in plaga, et in vexatione: ipse autem Nam denique terracontremuit, petræ scissæ sunt, vulneratus propter peccata nostra, et infirmatus est propter iniquitates nostras. Eruditio pacis nostræ in eum, livore ejus nos sanati sumus. Omnes ut oves erravimus, et omnes homines a sua via erraverunt, Et Dominus tradidit eum pro peccatis nostris. Ipse autem male vexatus continuit labia sua, ut ovis ad immolandum ductus est. Et sicut agnus coram tondente se sine voce, sic non aperuit os suum. In humilitate judicium ejus sublatum est. Generationem autem ejus quis enarravit? Quoniam tolletur a terra vita cjus, et ab iniquitatibus populi mei ductus est ad mor tem. Et dabo inanes pro sepultura ejus, et divites pro morte ejus. Quoniam iniquitatem non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus. Et Dominus vult purgare eum de plaga. Si detis pro peccato animas vestras, videtis semen longæ vitæ, et vult Dominus adolere animæ ejus, ostendere ei lumen, formare per pruden tiam, justificare justum, bene servientem pluribus. Et peccata eorum ipse portavit. Ideo ipse hæredita tem possidebit multos, et fortium partietur spolia. Propter quod tradita est in mortem anima ejus, et inter iniquos deputatus est. Et ipse peccata multorum tollit. Et propter iniquitates nostras traditus est г. Pervide igitur, domine mi, secundum sanctæ tuæ mentis studium, quomodo prædicti prophetæ Jere mias et Isaias sibimet consentientes asserant, qua liter perfectus Deus, de cœlo descendens pro salute generis humani, susceperit hominem, et superius ab Isaia prædictas passiones uterque naturæ illius in Christo suscepti hominis assignet. Nam nunquid Deus, qui est invisibilis, incomprehensibiliter pote rat comprehendi, aut inimicis tradi, aut inter im pios deputari, aut mori, aut vita ejus a terra tolli? Sed ille utique, qui, ut supra jam diximus, esuriit, sitivit, lassatus fuit, dormivit, atque ploravit, qui etiam in 905 cruce passionis pendens, cum vidis set in se inhabitantem Deum de suo exire corpore, lacrymabili voce clamavit post eum, Hebraica lingua dicens: Heli, Heli, lamma sabacthani? hoc est, Deus mi, quare me dereliquisti™? quamvis tertia die eum esset resuscitaturus. Tamen necesse erat illud adim pleri, quod jam prædixerat in Evangelio Jesus, suis discipulis dicens: Ego a Deo processi, exivi a Patre, et veni in hunc mundum, et iterum relinquo hunc mundum, et vado ad Patrem 8. Siquidem et in ipsa passione, quamvis ille perfectus homo, a perfecto Deo susceptus, impiam moriens in cruce patiatur pœnam, tamen et ipse impassibilis Deus in eodem a se suscepto perfecto homine, quamvis passionem non sustinuerit, tamen injuriam passus est. Nam sicut qui indumentum conscindit, induto facit in juriam; ita et qui carnem ejus crucifixerunt, divi nitati ejus injuriam intulerunt. Hanc ergo divini tatis injuriam omnia elementa videntia expaverunt. Isa. L, 1 seqq. Ideo ergo Catholici per orbem terrarum fidelissimi Ecclesiarum doctores. secundum Scripturarum au etoritatem duas in Christo naturas prædicant, divi nitatis et humanitatis. Quæ utinam considerasset Eutyches, et tot annorum continentiæ laboribus se apertis oculis non immersisset, nec Orientis Ec clesiis impiam protulisset perturbationem, per confusas duarum naturarum substantias Deurt passibilem pronuntians. Sed cum in ista suam sen tentiam Paulus apostolus compleat dicens: Quia in novissimis temporibus recedent quidam a fide; ta men nos sollicitus præmonet dicens: Attendite spi ritibus seductoribus in hypocrisi mendaciloquorum, cauteriatam habentium conscientiam ". Nisi enim secundum Apostoli dictum cauteriatam et incertam suæ fidei habuisset conscientiam, nunquam tantam confusionem Ecclesiis Dei excitans, suæ perfidiæ socios fecisset sanctos trecentos decem et octo Patres Nicæni concilii, necnon et Cyrillum, et Athanasium, Felicem, Gregorium, et Proclum, san ctos episcopos, qui non utique ejus perfidiam se quendo, sed superius a mea humilitate expositam fidem docendo inter sanctos et electos Dei in nu mero et libro viventium dinumerati sunt. Sed ut simplicium et imperitorum illudat, et ad se ducens aduniat animos, ideo prædictos sanctos viros, ca tholicæ fidei auctores et prædicatores, suæ novæ et novissimæ perfidiæ fingit esse socios. Vere in hunc Eutycheten completa est Apostoli sententia 906 dicentis: Hujusmodi pseudoapostoli, operarii dolosi, transfigurant se in apostolos Christi. Et non mirum. Ipse enim Satanas transfigurat se, sicut an gelum lucis. Non ergo magnum, si ministri ejus trans figurentur sicut ministri justitiæ: quorum finis est secundum operationem eorum ▾. Secundum hanc ergo Apostoli sententiam, cum sit minister perfi diæ, simulat se socium esse ministris justitiæ, a quibus prædictam fidei nostræ non tenuit, a se doctam exposuit rationem: inter quorum discipu los, et dulcissimos fideles fidei filios cupio tuam si nobilitatem mecum pariter ascribi, ut eorum, meremur, sequentes fidei vestigia, precibus in fu turo judicio misericordiam impetrare mereamur a triplici pietatis unita majestate, hoc est, Patris, et Filii, et Spiritus sancti, cui gloria in sæcula sæcu lorum. Amen. ** Matth. xxvi, 46. •, Joan. XVI, 28. I Tim. iv, 1. u ibid. 2. ▾ II Cor. n, 13

GARNERII DISS. V. DE THEOD. ET ORIENTAL. CAUSA. COMMONITORIUM „PATE COELESTINI EPISCOPIS ET PRE- sententiis judicare debetis, non subire certamen. Celestinus episcopus. Commonitorium episcopis et presbyteris euntibus ad Orientem. Cum, Deo nostro, sicut credimus et speramus, auctore, ad destinata vestra charitas venerit loca, ad fratrem ac coepiscopum nostrum Cyrillum con silium vestrum omne convertite; et quidquid in ejus placito videritis, facietis. Auctoritatem sedis apostolicæ custodiri debere mandamus. Siquidem et instructiones, quæ vobis traditæ sunt, hoc lo quuntur, ut interesse conventui debeatis. Ad dis ceptationem si fuerit deventum, vos de eorum Quod si transactam synodum, et redisse, omnes episcopos videritis, requirendum est, qualiter fue runt res finitæ. Si pro antiqua fide catholica re gestæ sunt, et sanctum fratrem meum Cyrillum Constantinopolim didiceritis profectum, ire vobis illo necesse est, ut epistolas nostras principi porri gatis. Quod si aliter actum est, et in dissensione res sunt, ex ipsis rebus conjicere poteritis, quid cum consilio supradicti nostri fratris agere debeatis. Datum octavo Iduum Maiarum, Basso et Antiocho consulibus. "In locum commonitorii illius substituit Mansi t. V, p. 1023 seqq. epistolam Theodoreti ad monachos Euphratesiæ quam vide supra, t. IV, p. 1291 seqq. ATHANASIO QUIBUSDAM, AB ALIIS THEODORETO ASCRIPTI. Vide inter Athanasii Opera, editionis nostræ tom. IV, col. 407-491. Vide eumdem Athanasii nostri tomum col. 1337 sqq.