Diplomatic text · TLG-E clean (diplomatic Greek; primary witness) — PG column chips mark the printed columns.
Nuncupatory LetterEpistola nuncupatoria
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 85:479ΠΡΑΞΕΙΣ Προθεωρία Ἱστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μακαρίας Θέκλας τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέντων, ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας ἐκληφθεῖσα, κατ’ ἴχνος δὲ αὐτῆς ἐκείνης συντεθεῖσα. Ἰστέον δὲ τοσοῦτον, ὅτιπερ οὐχ ὡς ἐροῦντές τι πλέον, ἢ περικαλλέστερον, ἤγουν ἀκριβέστερον τῶν πάλαι ῥηθέντων, τὸν πόνον τοῦτον ἐνεστησάμεθα, ἀλλ’ ὡς εὐχήν τε οἰκείαν ἡμῶν ἐκπληροῦντεςὥστε τι καὶ τῶν ἡμῖν δυνατῶν τῶν μικρῶν καὶ εὐτελῶν ἀναθεῖναι τῇ μεγάλῃ μάρτυρι καὶ τὰ μικρότατα ἀγαπώσῃ δι’ ἀγαθότητα, ἔτι μὴν καὶ ἀνδρὸς εὐσεβοῦς ἐπίταγμα εἰς πέρας ἀγαγεῖν σπουδάζοντες, οὗπέρ που καὶ κατὰ τὴν συγγραφὴν ἀμωσγέπως ἐποιησάμεθα μνήμην. Παρατηρεῖν μέντοι ἀξιῶ τούς τε νῦν, τούς τε αὖθις ἴσως ἐντευξομένους τῷ συγγράμματι τούτῳ, ὡς εἴ τι καὶ περιττὸν ἐν τούτοις εἴρηται παρ’ ἡμῶνεἴρηται γάρ, ὡς οὐκ ἔξω τοῦ σκοποῦ τῶν πάλαι συγγραφέντων εἴρηται.
Καὶ γὰρ τῇ διανοίᾳ καὶ τάξει τῶν τότε λεχθέντων ἤτοι πραχθέντων κατὰ τὸν τοῦ μαρτυρίου καιρὸν ἀκολουθήσαντες, δι’ ἑτέρας μόνον, ὡς εἰπεῖν, συνθήκης καὶ λέξεως τὸν ἄλλοις προπονηθέντα πόνον ᾠκειωσάμεθά τε καὶ ἀνεθέμεθα τῇ μεγίστῃ μάρτυρι. Προσυφήναντες δὲ αὐτῇ καὶ δημηγορίας κατὰ τὸ ἐνδεχόμενον, ἀρχαιότροπον αὐτῇ προσενείμαμεν, ὡς οἶμαι, κάλλος, μετὰ τοῦ καὶ τὸ οἰκεῖον καὶ ἁρμόζον ἑκάστῳ προσώπῳ φυλάξαι σχῆμα κατὰ τοὺς λόγους. Λέξεώς γε μὴν ἀττικιζούσης, ἤτοι φράσεως ἀρχαϊζούσης ὀλίγα ἐφροντίσαμεν, μόνης δὲ τῆς ἀληθείας καὶ σαφηνείας, καὶ τῆς ἐν τοῖς πράγμασι τάξεως ἐποιησάμεθα πρόνοιαν, ὡς μηδὲν ἀγνοεῖσθαι τὸ σύνολον τῶν ὑπὸ τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος ῥηθέντων ἢ πραχθέντων, ἤτοι καὶ τῶν δι’ αὐτὴν ὑφ’ ἑτέρων ῥηθέντων πάλιν ἢ πραχθέντων. Ἡρόδοτος μὲν ὁ Ἁλικαρνασεὺς καὶ Θουκυδίδης ὁ Ἀθηναῖος, καὶ εἴ τις μετὰ τούτους γέγονε τῶν ἱστορίας παλαιὰς ἢ νέας συγγεγραφότων, οἰκείᾳ ἔφασαν γνώμῃ καὶ προθυμίᾳ ἐπὶ τὸν οἰκεῖον ἕκαστος ἐληλυθέναι πόνον τῆς συγγραφῆς·
ἐγὼ δὲ τὰ μὲν ὑπὸ θείας ὀμφῆς ἐρεθισθεὶς πολλάκις, τὰ δὲ καὶ ὑπὸ συμβουλῆς ἀνδρὸς ἀρίστου προτραπείς, Ἀχαιοῦ λέγω τοῦ παναρίστου καὶ σοφωτάτου, ἐπὶ τὴν τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος Θέκλας ἱστορίαν ἐλήλυθα. Οὐχ ὡς ἂν μὴ ἐξίτηλα, μηδὲ ἄδηλα τῷ μακρῷ χρόνῳ γένηταιβέβαια γὰρ ἀεὶ καὶ πάγια καὶ ἀθάνατα μένει τὰ τῶν ἁγίων ἔργα παρὰ Θεοῦ φυλαττόμενα, εἴς τε οἰκεῖον ἀεὶ κλέος, καὶ ἀνθρώπων τῶν ἐν γῇ ἔτι στρεφομένων ὠφέλειαν, ἀλλ’ ὡς ἂν ἡμᾶς τε αὐτοὺς τῷ ἱερῷ τούτῳ πόνῳ κοσμήσωμεν, καὶ ἣν πάλαι ὠδίνομεν εὐχήν, ταύτην ἀποπληρώσωμεν, τόν τε ταῦτα ποιεῖν ἡμῖν διακελευσάμενον ἄνδρα δῆλον καὶ τοῖς μετέπειτα ποιήσωμεν ἀνθρώποις. Ὥσπερ οὖν καὶ ὁ θαυμάσιος Λουκᾶς φαίνεται πεποιηκὼς ἔν τε τοῖς θείοις Εὐαγγελίοις, ἔν τε τῷ περὶ τῶν ἀποστόλων συντάγματι, προτάξας τὸν Θεόφιλον, ᾧ καὶ τὸν πάντα πόνον ἀνέθηκε τῆς θείας συγγραφῆς. Ἄρξομαι δὲ ὧδε τῆς παρθενικῆς ἱστορίας. Τοῦ Θεοῦ Λόγου φύντος μὲν ἐκ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ἄνωθεν καὶ ἐξ ὅτου περ ἦν ὁ Πατήροὐκ ἦν δὲ ὅτε οὐκ ἦν ὁ Πατήρ, ἀεὶ συνὼν τῷ Παιδί·
PG 85:481καὶ γὰρ ἀεὶ συνυπῆρχον ἀλλήλοις, ὁ Πατὴρ τῷ Παιδί, ὁ Παῖς τῷ Πατρί, τὸ φῶς τῷ φωτί, τὸ ἀεὶ ζῶν ὕδωρ τῇ ἀεὶ ζώσῃ πηγῇ, φύντος δὲ καὶ σαρκωθέντος ἐκ τῆς ἁγίας παρθένου καὶ ἀείπαιδος Μαρίας ἐπ’ ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν, καὶ φοιτήσαντος εἰς γῆν ἐπὶ σωτηρίᾳ τοῦ τῶν ἀνθρώπων γένους, διόπερ ἐγεγόνει καὶ ἄνθρωπος, συνέστη μὲν ὁ χορὸς τῶν ἀποστόλων ὑπ’ αὐτοῦ Χριστοῦ τὰ κατὰ τὴν γῆν ἔτι διαθεσμοθετοῦντος, ἐπεβλάστησαν δὲ καὶ ἐπώμβρησαν αἱ τῶν μαρτύρων ἀγέλαι πολλαὶ καὶ ἀναρίθμητοι μετὰ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ. Πάλιν ἐν τούτῳ πάρεισι τῷ καιρῷ καὶ ἡ Θέκλα, οὐ μετὰ πολλοὺς μάρτυρας οὐδὲ μετὰ πολλάς, ἀλλὰ δευτέρα μὲν εὐθὺς μετὰ τοὺς ἀποστόλους καὶ Στέφανον τὸν μάρτυρα, ὃν καὶ πρῶτον οἶδεν ὁ λόγος τῆς ἀληθείας, πρώτη δὲ πασῶν γυναικῶν, ὥστε τὸν μὲν Στέφανον ἡγεμονεύειν τῶν ὑπὲρ Χριστοῦ καὶ διὰ Χριστὸν ἀγωνισαμένων ἀνδρῶν, τὴν δὲ Θέκλαν τῶν γυναικῶν, ἐν ὁμοίοις διαγωνισαμένην τοῖς ἄθλοις. Πάρεισι δὲ οὕτως.
Ὁ θεσπέσιος Παῦλος, ὢν μὲν ἰουδαῖος τὸ ἐξ ἀρχῆς καὶ διώκτης καὶ τοῦ πατρῴου νόμου ζηλωτής, ὡς αὐτός πού φησιν, ἀξιωθεὶς δὲ τοῦ θείου βαπτίσματος καὶ κηρύγματος, καὶ τοῦ εἶναι ἀπόστολοςτὸ δὲ ὅπως παρὰ τοῦ μακαρίου δεδιδάγμεθα Λουκᾶ , τοῦ ἀποστολικοῦ καὶ αὐτὸς εἴχετο δρόμου λοιπόν. Οὗτος τοίνυν ὁ Παῦλος διαθέων τὴν οἰκουμένην ἐπὶ κατηχήσει καὶ κλήσει καὶ σωτηρίᾳ τῶν ἐθνῶν, γίνεται καὶ κατὰ τὸ Ἰκόνιον, ὡς ἂν καὶ αὐτόθι κηρύξων τὴν εὐσέβειαν. Πόλις δὲ αὕτη Λυκαονίας, τῆς μὲν Ἑῴας οὐ πολύ τι ἀπέχουσα, τῇ δὲ Ἀσιανῶν μᾶλλόν τι προσορμίζουσα, καὶ τῆς Πισιδῶν καὶ Φρυγῶν χώρας ἐν προοιμίῳ κειμένη. Ἐν ταύτῃ δὴ γεγονώς, καὶ τῆς παρὰ Ὀνησιφόρου δεξιώσεως ἀξιωθείς, καὶ φιλοφρόνως ξεναγηθείς, γίνεται καὶ γείτων τῆς παρθένου Θέκλας, οὐ τοῦτο βουλόμενος, οὐδὲ πρὸς τοῦτο ἐπειγόμενος, ὑπὸ δὲ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ὁδηγούμενος, ἵν’ ἐκ τῆς τοιαύτης γειτνιάσεως καὶ μὴ ὁρώμενος ὁ Παῦλος διαπορθμεύσῃ τῇ παρθένῳ τὴν πίστιν, καὶ τῇ ὑπὸ τῷ ζόφῳ τῆς πλάνης ἔτι καθημένῃ κόρῃ διαπέμψῃ καὶ ὑπαυγάσῃ τὴν ἀκτῖνα τῆς εὐσεβείας. Ὃ δὴ καὶ γεγένηται.
PG 85:483Ὡς γὰρ ὁ μὲν ἐδίδασκε κατὰ τὴν ἑστίαν τοῦ Ὀνησιφόρου, πολλοὶ δὲ ἠκροῶντο, ἐπ’ αὐτό τε τοῦτο καὶ διὰ τοῦτο συλλεγέντες, ἡ παρθένος, εὐπατρίδις τε οὖσα τὸ ἐξ ἀρχῆς, καὶ τῶν ἄγαν ἐπ’ εὐγενείᾳ καὶ πλούτῳ καὶ κάλλει σεμνυνομένων, ἤδη δὲ καὶ ὥραν ἔχουσα γάμου, καὶ πολλοῖς μὲν πολλάκις τῶν εὐδαιμόνων καὶ νέων κινήσασα φροντίδας καὶ ἔρειςὑπὲρ ὧν εὐδαίμοσι καὶ νέοις, καὶ τὴν καλλίστην καὶ βελτίστην ἄγεσθαι βουλομένοις, ἀεὶ κινεῖσθαι φιλοῦσι φροντίδες καὶ ἔριδες, προσομιληθεῖσα δ’ οὖν ὅμως τῷ Θαμύριδι διὰ τῆς μητρὸς Θεοκλείας, ἀνδρὶ τῶν ὁπόσοι κατὰ τὴν πόλιν ἐκείνην ἦσαν εὐδαίμονες εὐδαιμονεστέρῳ τε καὶ τἆλλα κρατοῦντι τῶν ἄλλων ἁπάντων, ἔτι δὲ ἐν ὑπερθέσει καὶ ἀναβολῇ τῆς νυμφοστολίας οὔσης, πρός τινι γίνεται τῶν κατὰ τὴν ἑστίαν θυρίδων ἡ παρθένος, πλησίον οὔσῃ καὶ αὐτῇ θυρίδος ἑτέρας τῆς κατὰ τὴν ἑτέραν οἰκίαν ὑπαρχούσης, τὴν τοῦ Ὀνησιφόρου, καί πως ἀκούει τῆς Παύλου φωνῆς· καὶ τὴν ἀρχὴν κατεπλάγη, ὡς ἂν ξένης καὶ ἀήθους ἀκούσασα φωνῆςοὕτω τοῦ Χριστοῦ βουληθέντος, ἵν’ οὕτω μάλιστα τὸ τοσοῦτο ζωγρηθείη καλόν.
Καί τινων λόγων ὑπαισθομένη τῆς θείας ἀκροάσεως, ἐδήχθη μὲν εὐθὺς τὴν ψυχὴν ὑπὸ τῶν ῥημάτων, προσπήγνυται δὲ τῇ θυρίδι καθάπερ ὑπ’ ἀδαμαντίνων ἥλων τῶν τοῦ Παύλου λόγων. Ποῖοι δὲ καὶ τίνες οἱ τοῦ Παύλου λόγοι; Ἄνδρες, οἳ ξυνεληλύθατε μὲν ὥς τι ξένον ἀκουσόμενοι καὶ παράδοξον παρ’ ἐμοῦ τοῦ ξένου δημηγόρου, ἐρῶ δὲ ξένα μὲν ἀληθῶς καὶ παράδοξα, θεῖα δ’ οὖν ὅμως καὶ σωτήρια, καὶ ἃ παρ’ αὐτοῦ τοῦ Θεοῦ Λόγου δεδίδαγμαι, τοῦ ἐξ ἀνθρωπίνης μορφῆς καὶ φύσεως καὶ τεχθέντος καὶ εἰς γῆν ὀφθέντος, καὶ τὴν ἀγγελικὴν ἡμᾶς ταύτην καὶ οὐράνιον πολιτείαν ἐκπαιδεύσαντος. Ὡς μακαριστὸς μὲν ἐκεῖνος καὶ Θεοῦ γνήσιος θεωρός, ὁ τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν εἰλικρινῆ καὶ ἀμιγῆ καὶ ἀθόλωτον ἐκ τῶν ἀνθρωπίνων τούτων διατηρήσας κακῶν· μακαριστὸς δ’ αὖ πάλιν κἀκεῖνος ὁ ταῖς αἰσχίσταις τῶν ἡδονῶν τὴν ἑαυτοῦ σάρκα μὴ καταπροδούς, ὡς τὸν Θεὸν ἐσαεὶ καὶ αὐτὸς ἀκωλύτως ὀψόμενος·
οὐδὲν δὲ ἧττον μακαριστὸς καὶ ὁ τεχθεὶς μὲν φύσεως νόμῳ, ὡς μηδὲ ὅλως τεχθεὶς καθαρὸς καὶ ἀκηλίδωτος τὸν βίον παραδραμών, καὶ τοσοῦτον τῷ βίῳ μόνον χρησάμενος, ὅσον χρήσασθαι μὲν τοῖς καλλίστοις καὶ Θεῷ ἀρέσκουσι, μὴ χρήσασθαι δὲ τοῖς κακίστοις καὶ λυποῦσι Θεόν. Κάλλιστον δὲ εἶναί φημι κἀκεῖνο, καὶ τῆς αὐτῆς μακαριότητος πρόξενον, τὸ τὸν μὲν γάμον αἱρεῖσθαι καὶ πηγνύναι γαμηλίους παστάδας, ὡς καὶ Θεοῦ τοῦτο κελεύσαντος, τοσοῦτον δὲ κεχρῆσθαι ταῖς γυναιξίν, ὅσον τοὺς ἐξ αὐτῶν καὶ ἀντ’ αὐτῶν παρέξειν τῷ βίῳ, τῇ μέντοι γε σεμνότητι τῶν ἐν παρθενίᾳ μηδὲν διαλλάττειν. Τῆς ἴσης δὲ αὖ πάλιν κἀκείνους μετέχειν φαίη τις ἂν μακαριότητος τοὺς αἰδοῖ καὶ φόβῳ τοῦ θείου ἐπιμελουμένους μὲν τῆς τῶν ψυχῶν καὶ σωμάτων ἁγνείας, ἐπιμελουμένους δὲ τῆς ἀκηράτου καὶ πάντα ἀρίστης παρθενίας, καὶ τὸν τῶν ἀγγέλων ἐπὶ γῆς βίον ζηλοῦντας, ὡς ἂν καὶ αὐτοὺς τῆς αὐτῆς πάντως μεθέξοντας ἀπαθείας καὶ λήξεως.
PG 85:485Πολλῷ δὲ ἔτι καὶ μᾶλλον καὶ πλέον ἥγημαι μακαρίους τοὺς καὶ τὴν ἀπὸ τοῦ βαπτίσματος χάριν σώαν καὶ ἀκέραιον φυλάξαντας, καὶ τὸ ἔνδυμα τοῦ Χριστοῦ δι’ αἰσχρῶν ἔργων ἢ λόγων μὴ μολύναντας, ἀλλ’ οἷόνπερ ἔλαβον τὴν ἀρχήν, τοιοῦτο καὶ μέχρι τέλους τηρήσαντας. Ἔτι γε μὴν ζηλωτοὺς κἀκείνους εἶναι νενόμικα τοὺς τῆς τῶν δεομένων καὶ πτωχῶν ἀνενδείας φροντίζοντας, καὶ τὸν ἴσον ἔλεον παρὰ τοῦ μεγίστου Θεοῦ θηρωμένους. Πρὸς ἐπὶ τούτοις δὲ πᾶσι, χρὴ τὴν εἰς Χριστὸν πίστιν καὶ εὔνοιαν ἀμείωτον, ἀσάλευτον, ἀκλινῆ, ἀμετάπτωτον καὶ ἄπταιστον φυλάττειν ἀεί. Ὡς τῆς γε τῶν ἀρετῶν κορυφῆς ἀκλινῶς καὶ ἀμεταπτώτως ἐχούσης ἀεί, καὶ τὸ πᾶν σῶμα τῆς εὐσεβείας ὑγιῶς τε ἕξει, καὶ ἀπόνως εὐθυπορήσει πρὸς οὐρανόν, καὶ τῆς αὐτόθι μεθέξει λοιπὸν βασιλείας καὶ δόξης καὶ λήξεως, καὶ τῶν θείων ἐκείνων καὶ ἀκηράτων ἀπολαύσει στεφάνων καὶ ἄθλων· ὧν ὁ μὲν ἐπιτυχὼν μακαριστότατος, ὁ δὲ διαμαρτὼν ἐλεεινότατός που καὶ τῶν ἐν ᾅδου κολάσεων ἀληθῶς ἄξιος.
Ἀλλ’ ὁ μὲν θεσπέσιος Παῦλος τοιαῦτα καὶ λέγων καὶ συμβουλεύων τοῖς ἀεὶ παροῦσι τῶν πολιτῶν ἐφαίνετο, ὡς καὶ τῶν ἀκροωμένων ἕκαστον, εἴτε ἀνδρῶν, εἴτε γυναικῶν, εἰς πολλὴν καὶ ἄπειρον ἐπιθυμίαν τῶν ὑπὲρ τῆς εὐσεβείας λόγων ἐνάγειν, ὡς καὶ περιρρεῖσθαι μὲν ὄχλῳ πολλῷ τὸ δωμάτιον, περιρρεῖσθαι δὲ τὸν στενωπὸν ἐκεῖνον ὑπ’ ἀνδρῶν ὁμοίως καὶ γυναικῶν, ἤδη δὲ καὶ παιδαρίων καὶ γερόντων, πάντας δὲ ὑφ’ ἡδονῆς ἐπιλελῆσθαι μὲν ποτοῦ καὶ σιτίων, ἐπιλελῆσθαι δὲ τῶν οἴκοι καὶ τῶν ἐπ’ ἀγορᾶς ἔργων, μόνης δὲ ἐξηρτῆσθαι τῆς Παύλου γλώττης καὶ διδασκαλίας. Ἡ δὲ παρθένος ἔμενε μὲν ἐπὶ τῆς ἑστίας ἔτι καὶ τῆς φιλτάτης εἴχετο θυρίδος· ἡ γὰρ αἰδὼς τῆς ἡλικίας, καὶ τὸ νόμον εἶναι ταῖς ἔτι παρθένοις μὴ θυραυλεῖν, ἀλλ’ ἔνδον ἠρεμεῖν, ἦγχεν ἔτι τὴν καλὴν ἐπιθυμίαν, καὶ μένειν ἔπειθεν ἔνδον, δυσανασχετοῦσαν μὲν καὶ σχετλιάζουσαν, ὅ τι δὲ πράξοι τέως οὐκ ἔχουσαν.
Τῶν μέντοι παρόντων καὶ ἀκροωμένων, ἡ μὴ παροῦσα, μηδὲ θεωμένη τὸν Παῦλον, μᾶλλον τῶν Παύλου λόγων ἐδράττετο, καὶ ἀπρὶξ εἴχετο τῆς θυρίδος, ὡς ἂν καὶ τὴν φιλτάτην αὐτῇ διακονούσης φωνήν, καὶ κατὰ μηδὲν λείπεσθαι ποιούσης αὐτὴν τῶν αὐτὸν θεωμένων καὶ περιεστηκότων τὸν Παῦλον. Οὕτω δὲ τῆς κόρης ἐμβριθῶς ἐχούσης καὶ καρτερικῶς, καὶ μηδ’ ὅσον ἀνεχομένης ἀποστῆναι μὲν τῆς θυρίδος, μετασχεῖν δὲ ποτοῦ καὶ τροφῆς, καλλῦναι δέ, καὶ ᾗπερ ἔθος ταῖς κόραις, τὰ ἠμελημένα μέλη τοῦ σώματος, ἐσθῆτι καὶ μύρων ἀλοιφαῖς καὶ χρωμάτων ὑπογραφαῖς καὶ τριχῶν ἐμπλοκαῖς, ἐλύπει τοῦτο τὴν Θεόκλειαν, ἣν καὶ μητέρα οἶδεν ὁ λόγος τῆς κόρης, καὶ πρὸς ὑποψίαν καὶ δειλίαν ἐνῆγεν οὐ καλήν. Τὸ γὰρ ἐπτοῆσθαι μὲν οὕτω περὶ τὸν ξένον, ἀπεστράφθαι δὲ πάντα τά τε ἀναγκαῖα καὶ τερπνὰ τοῦ βίου, οὐκ ἀγαθὴν ἔτι τοῖς ἀπείροις τοῦ πράγματος εἰκότως ἐνεποίει τὴν ὑπόνοιαν. Ὅθεν καί, ὡς εἶχε τάχους, ἡ μήτηρ πέμπει πρὸς τὸν Θάμυριν, ὡς ἂν ἐκείνου δυνησομένου μόνου μεταπεῖσαι καὶ μεταγαγεῖν τὴν αὐτῷ φυλαττομένην κόρην.
PG 85:487Καὶ γὰρ καὶ πρὸ τῆς συμπλοκῆς καὶ μίξεως, ὡς τὰ πολλά, πέφυκέ τις ἔρως ἐντίκτεσθαι τοῖς καὶ ἐκ λόγων τέως ἁρμοσθεῖσι μόνον· καὶ ἐρᾷ μὲν τῆς κόρης ὁ νέος, ἧς μηδέπω ἐν πείρᾳ γεγένηται, ἐρᾷ δὲ ἡ νέα τοῦ κόρου, καί, πρὸ τοῦ θαλάμου καὶ τῆς παστάδος, ὡς ἀνδρὶ λοιπὸν τῷ μηδέπω συναφθέντι διαλέγεται, καὶ τῶν γάμων ἔτι μελλόντων, ὑφέρπει τις ἡδονὴ καὶ χαρίεσσα τέρψις τοὺς ἑκατέρων λογισμούς· καὶ πρὸ τῆς εὐνῆς, οἷάπερ εἰκός, τὰ μετὰ τὴν εὐνὴν διαλέγονται. Ἧκε τοιγαροῦν ὁ Θάμυρις ὡς μεταπεμφθείς, ὀνειροπολῶν μὲν ἅπερ καὶ ἤλπιζε, καὶ διὰ τοῦτο θέων συντόνως, εὑρὼν δὲ ἅπερ οὐκ ἤλπιζε, καὶ διὰ τοῦτο τῷ τάχει μεμψάμενος. Καὶ γὰρ εὐθὺς ἡ Θεόκλεια τοιούτοις πρὸς αὐτὸν ἐχρήσατο λόγοις. Φθάνει μέν μου τοὺς λόγους ἡ αἰδώς, ὦ Θάμυρι, καὶ τὰ δάκρυα, καὶ πρὸ τῶν ῥημάτων αἰσχύνομαι, τὴν ἐφ’ οἷς ἐρεῖν μέλλω κατὰ τῆς ἐμῆς παιδὸς ὕβριν μὴ φέρουσα. Ἄκουε δ’ οὖν ὅμως καὶ παρὰ μὴ βουλομένης λέγειν τὴν συμφοράν. Καὶ γὰρ ἡ σὴ Θέκλα τῶν μὲν ἡμετέρων ἐπ’ αὐτὴν εὐχῶν καὶ ἐλπίδων ἔξω γεγένηται, καὶ ὑπερορᾷ μὲν ἐμοῦ τῆς μητρός, ὑπερορᾷ δὲ σοῦ τοῦ μνηστῆρος, τὰ δὲ κατὰ τὴν οἰκίαν ταύτην οὐδ’ ὅλως ἐπίστασθαι θέλει·
ἐρᾷ δὲ ξένου τινὸς καὶ ἀπατεῶνος καὶ πλάνου, καὶ τὴν γείτονα ταύτην οἰκίανἐπὶ κακῷ τῆς ἡμετέρας οἰκίαςκατειληφότος, ἵν’ αἰχμάλωτον ταύτην ἀπέλθῃ λαβών, καθάπερ ἐκ μυλῶνος ἢ τέγους τινός. Ἐπείχθητι τοιγαροῦν καὶ φθάσον, ὦ Θάμυρι, καὶ τὴν πρὸς ἕτερον ἤδη βλέπουσαν ἀφάρπασον μὲν τῶν ἐκείνου χειρῶν, ἀνακάλεσαι δὲ πρὸς ἡμᾶς πάλιν, καὶ τῷ σῷ καὶ ἐμῷ γένει τὴν ἀρχαίαν εὐδαιμονίαν φύλαξον· μὴ γενώμεθα μῦθος αἰσχρὸς καὶ διήγημα κάκιστον τῷ τῶν ἀνθρώπων γένει. Ἁπαλοῖς μέντοι γε καὶ θωπευτικοῖς τοῖς πρὸς αὐτὴν χρῆσαι λόγοις, καὶ καθάπερ ἐλαίῳ τινὶ τῇ κολακείᾳ τὸ τῆς ψυχῆς αὐτῆς ἀτενὲς καὶ θυμούμενον μάλαξον. Βίᾳ μὲν γὰρ οὐκ οἶδεν εἴκειν ποτὲ τὸ αὐθάδες τοῦτο καὶ ἀπεσκληκὸς τῆς γνώμης, πειθοῖ δὲ μᾶλλον χαλᾶσθαι καὶ τοῖς μαλάσσουσι τῶν λόγων. Πρόσελθε τοίνυν αὐτῇ χαριέντως καὶ θωπευτικῶς, καὶ ἴσως ἕλξεις μὲν αὐτὴν πρὸς ἑαυτόν, ἐπανάξεις δὲ πρὸς τὴν ἄνωθεν ἐλευθερίαν καὶ τάξιν, καὶ τὴν παρθένοις καὶ κόραις ἁρμόττουσαν αἰδὼ καὶ σωφροσύνην. Ταῦτα λεγούσης τῆς Θεοκλείας καὶ ποτνιωμένης, ἰλίγγου μὲν εὐθὺς καὶ σκοτοδινίας ἐπληρώθη ὁ Θάμυρις, καὶ πρὸς ἄμετρον λύπην ἐξ ἀμέτρου χαρᾶς ὑπενόστησε.
PG 85:489Προσῆλθε δ’ οὖν ὅμως τῇ παρθένῳ, κατηφὴς καὶ περιδεὴς καὶ περίδακρυς, ὅ τι μὲν καὶ φθέγξοιτο πρὸς αὐτὴν τέως ἀπορῶν, μόλις δέ ποτε τῆς λύπης ἀνενεγκών, τοιαῦτά φησι πρὸς αὐτήν· Ἀπορῶ μὲν ὅθεν ἀρξαίμην τῆς πρὸς σὲ διαλέξεως, κόρη πάντων ἐμοὶ φιλτάτη. Καὶ γὰρ τουτὶ τὸ παρὰ σοῦ πραττόμενον νῦν εἰς ἀμηχανίαν περιέστησε μὲν ἐμέ, περιέστησε δὲ μητέρα τὴν σήν. Οὔτε γὰρ τῶν σῶν ἠθῶν καὶ τρόπων, οὔτε τῆς σῆς αἰδοῦς ἄνωθεν καὶ σεμνότητος, ταυτὶ τὰ παρὰ σοῦ γινόμενα νῦν. Ἐπήρεια δέ, ὡς οἶμαι, σκαιοῦ τινος καὶ πονηροῦ δαίμονος, πειρωμένου παρατρέψαι σε μὲν ἐκ τοῦ καθήκοντος λογισμοῦ, ἀνατρέψαι δὲ τὴν ἄνωθεν τῆς οἰκίας εὐδαιμονίαν, περιάψαι δὲ πᾶσιν ἡμῖν αἰσχρὰν λοιδορίαν ἀντ’ εὐφημίας καλλίστης. Ὅμως καὶ νῦν πείσθητί μοι τῷ σῷ Θαμύριδι· καὶ γάρ εἰμι σός, καὶ εἰ μηδέπω τῷ γάμῳ, τῷ νόμῳ λοιπὸν καὶ ταῖς ἐπὶ σοί μοι γεγενημέναις συνθήκαις.
Καὶ ἀπόστηθι μὲν ταυτησὶ τῆς θυρίδος, ἀπόστηθι δὲ τοῦ τὴν ἀκοὴν παρέχειν τῷ ξένῳ τούτῳ καὶ ἀλήτῃ καὶ οὐκ οἶδ’ ὅπως ἐπεισφθαρέντι κατὰ τὴν πόλιν ταύτην, μήπου τις καὶ λόγος ἄτοπος ῥυῇ περὶ σοῦ, ὡς ἄρα ἡ παῖς μὲν τῆς σεμνῆς Θεοκλείας, μνηστὴ δὲ τοῦ Θαμύριδος, πρώτη δὲ τῆς πόλεως, ὁμοῦ πάντων ὑπεριδοῦσα, καὶ πλούτου καὶ γένους καὶ μητρὸς καὶ τῶν σεμνῶν τοῦ γένους διηγημάτων, ἔτι γε μὴν καὶ τῆς ἄνωθεν τροφῆς καὶ παιδεύσεως, προσερρύη ξένῳ τινὶ καὶ ἀλήτῃ, καὶ γέγονε τὸ σεμνολόγημα τῆς πόλεως ἑνός τινος αἰχμαλώτου καὶ πελάτου παίγνιον. Καὶ προσᾴδει μὲν ἐκεῖνος πρός τινι θυρίδι καθήμενος, ἑάλωκε δὲ τοῖς ᾄσμασιν ἐκείνη, καὶ αὐτὴ θυρίδος ἐπειλημμένη τινός. Καὶ περιφρονεῖται μὲν ἡ μήτηρ παραινοῦσα καὶ πᾶσαν ὥραν προσλιπαροῦσα, περιφρονεῖται δὲ ὁ μνηστὴρ καὶ μετ’ ὀλίγον ἀνήρ, νουθετῶν καὶ δεόμενος·
ὅλη δέ ἐστιν ἐκείνου καὶ τῶν ἐκείνου λόγων καὶ δολερῶν ἰύγγων.3 Φθάσον τοιγαροῦν, ὦ φιλτάτη, καὶ φύγε τοιαύτας διαβολὰς καὶ λοιδορίας, καὶ ἀπόστησον τῆς μιαρᾶς ἐκείνης φωνῆς τὴν σὴν ἀκοήν, ἐπίπροσθεν δὲ τῆς ἀπατηλῆς ταύτης καὶ ξένης ἡδονῆς ποίησαι τὴν οἰκείαν αἰδὼ καὶ σωφροσύνην, κατάλιπε λοιπὸν καὶ τὴν θυρίδα ταύτην, τόπον οὔτε πρὸς ἐλευθέρας καὶ κόρης ὄντα, καὶ οὐκ ἀγαθῆς φήμης πάντως ἐσόμενόν σοι πρόξενον. Εἰ δέ σοι μὴ φορτικόν, ὡς ἔτι παρθένῳ, νομισθείη τὸ ῥῆμα, καὶ τὸν πολύευκτον ἤδη περαίνωμεν γάμον, σὺν εὐμενεῖ τῷ δαίμονι. Τούτοις μὲν καὶ τοιούτοις ἔτι πλείοσιν ἐχρήσατο λόγοις ὁ Θάμυρις, συνικετευούσης ἅμα καὶ τῆς Θεοκλείας, καὶ πεισθῆναι τὴν παῖδα βιαζομένης, προβαλλομένης ἅμα καὶ μαστὸν καὶ πολιάν, καὶ μὴ καταισχῦναι ταῦτα δεομένης τῷ παραλόγῳ τούτῳ νοσήματι.
PG 85:491Ἡ μέντοι γε παρθένος μηδὲ ὅλως τι παραδεξαμένη τῶν λόγων τούτων, πρὸς τὴν Παύλου μόνον ἀπεστήρικτο φωνήν, μηδ’ ὅσον προσβλέψαι τὸν Θάμυριν ἀνασχομένη, μηδὲ τῇ μητρὶ δοῦναι παραινούσῃ τὴν ἀκοήν, κατὰ δὲ τὰς θεολήπτους τῶν γυναικῶν πρὸς ἓν ἐκεῖνο μόνον ὁρῶσα, πρὸς ὅπερ ἂν εἷλκεν αὐτὴν ὁ ὑπὲρ Χριστοῦ πόθος καὶ λόγος, ὡς ὀλολυγῆς μὲν καὶ θρήνου διὰ τοῦτο πληρωθῆναι τὸ δωμάτιον, πάντα δὲ κατηφείας καὶ πένθους γενέσθαι μεστά. Ἐν τούτοις δὲ ὄντων τῶν κατὰ τὴν ἑστίαν, ἀναπηδήσας ὁ Θάμυρις καὶ τῆς οἰκίας ἐκδραμών, ἔρχεται πρὸς τὴν αὔλειον θύραν τοῦ Ὀνησιφόρου, ἐπ’ αὐτὸν τὸν Παῦλον ἐπειγόμενος· ἐπαύσατο δὲ τῆς ὁρμῆς, τοῖς περὶ τὸν Δημᾶν καὶ Ἑρμογένην αὐτόθι προςεντυχών. Τούτω δὲ ἤστην οὐκ ἀγαθὼ μὲν ἄνδρε, τοῦτο δὲ πλαττομένω. Ἤστην δὲ μετὰ Παύλου, οὐχ ὅπερ μὲν ἦσαν λανθάνοντες, τῆς δὲ τοῦ ἀποστόλου τέως φιλανθρωπίας ἀπολαύοντες, ἵν’ ἢ βελτίους ἐκ τῆς τοιαύτης γένωνται συνουσίας, ἢ ἑαυτοῖς μέμψωνται λοιπὸν τῆς ἀβουλίας ὡς ἐμμείναντες τῇ κακίᾳ.
Ἤρετο τοιγαροῦν αὐτοὺς ὁ Θάμυρις ὅστις τε οὗτος ὁ ξένος εἴη, καὶ πόθεν, περὶ τοῦ Παύλου λέγων, καὶ ὅ τι βούλοιτο, καὶ ὅ τι λέγοι, καὶ ὅ τι πράττοι. Τεκμηριωσάμενοι δὲ οἱ περὶ τὸν Δημᾶν τῆς τοῦ ἀνδρὸς ὁρμῆς τε καὶ ὀργῆςοὔτε γὰρ ἔλαθεν αὐτοὺς θυμοῦ γέμων καὶ οἰδήματος ὁ Θάμυρις, τὸν πάλαι κρυπτόμενον καὶ ὑπὸ τοῖς σπλάγχνοις τυφόμενον ἰὸν εὐθὺς ἀπεγύμνουν, ὡς καὶ τότε καιρὸν ἔχοντα κατὰ τοῦ Παύλου, καί φασι πρὸς τὸν Θάμυριν· Ὦ βέλτιστε ἀνδρῶν, τοῦτο γὰρ τέως δῆλον ἡμῖν ἐξ ὧν ὁρῶμεν, ἐξ ὧν πυνθανόμεθά σουὄψει δὲ καὶ ἀκοῇ τά τε τῆς ἀρετῆς, τά τε τῆς κακίας τὰ πολλὰ κρίνεται, περὶ ὧν πυνθάνῃ νῦν ἡμῶν, ἄκουσον, ἀληθείας ἡγουμένης. Οὗτος ὁ ξένος τὸ μὲν ὅθεν τε καὶ ὅστις ἐστίν, οὐκ ἴσμεν σαφῶς· ὅτι δὲ ἀπατεὼν καὶ πλάνος ἐστί, καὶ κατὰ τῆς κοινῆς τοῦ βίου τάξεώς τε καὶ εὐταξίας ἀλώμενος πάντα διέφθαρκε, τοῦτο δὴ ἴσμεν, καὶ πάνυ σαφέστατα, ἐξ ὧν παρ’ αὐτοῦ τούτου πολλάκις δεδιδάγμεθα. Καὶ γὰρ τὴν ἐκ τοῦ γάμου μὲν καὶ τῆς παιδοποιί̈ας, παρ’ αὐτῆς τῆς φύσεως ἐπινοηθεῖσαν τῷ γένει τῶν ἀνθρώπων ὁδὸν πειρᾶται οὗτος ἐκβάλλειν τε καὶ ἀνατρέπειν καὶ παντὶ σθένει διαφθείρειν.
Καινοῖς δέ τισι καὶ ἀλλοκότοις διδάγμασι πᾶσαν ἅμα συγχεῖν τὴν ἀνθρωπίνην ἐπείγεται φύσιν, ἀγαμίαν νομοθετῶν, περὶ παρθενίας φιλοσοφῶν, ὀνόματα καινὰ καὶ νῦν καὶ πρῶτον παρ’ αὐτοῦ ῥηθέντα. Καὶ ἀνάστασιν δέ τινα τῶν πάλαι τεθνηκότων καὶ εἰς γῆν ἀναλυθέντων σωμάτων κηρύττειν τε καὶ παρεισάγειν πειρᾶται, πρᾶγμα καινὸν καὶ παρὰ μηδενὸς μηδέπω ἀκουσθέν, τῆς γε ἀληθοῦς καὶ ἀκριβοῦς ἀναστάσεως ἐν αὐτῇ γε τῇ ἀνθρωπίνῃ φύσει σῳζομένης τε καὶ ὁσημέραι ἐπιτελουμένης· ἡ γὰρ τῶν ἐξ ἡμῶν φυομένων παίδων διαδοχὴ τοῦτό τέ ἐστι καὶ τοῦτο βούλεται, τῆς τῶν σπειράντων καὶ φυσάντων εἰκόνος ἐν τοῖς παισὶν αὖθις ἀνανεουμένης ἀεί, καὶ τρόπον τινὰ πάλιν ἀνισταμένης, ὡς δοκεῖν ἐκείνους τοὺς πάλαι κατοιχομένους ἐν τοῖς ζῶσί τε πάλιν καὶ περιοῦσιν ἀνθρώποις ὁρᾶν.
PG 85:493Ταῦτα τῶν ἀμφὶ τὸν Ἑρμογένην καὶ Δημᾶν εἰπόντων, ἔτι μᾶλλον ὀργῆς τε ὁ Θάμυρις ὑπεπλήσθη, καὶ ὥσπερ σαφεστάτης κατὰ τοῦ Παύλου δημηγορίας λαβόμενος, τὸ μὲν παραυτίκα ἡσύχασε, καὶ πρὸς ἑστίασιν αὐτός τε ἐτράπη καὶ αὐτοὺς δήπουθεν τούτους ἐξενάγησέ τε καὶ προὐτρέψατο, ὥσπερ τινὰ μισθὸν τῆς κατὰ τοῦ Παύλου διαβολῆς τὴν ἑστίασιν αὐτοῖς ταύτην καταβαλλόμενος, ἵνα δὴ καὶ προθυμοτέρους αὐτοὺς πρὸς τὰ λοιπὰ ποιήσειεν· ἄρτι δὲ ἡμέρας γεγονυίας, καὶ μηδὲ ὅσον ἀνίσχειν τὸν ἥλιον ἀνασχόμενος, μετὰ δημοτῶν τινων καὶ ἀγοραίων καὶ πάντα τολμᾶν εἰθισμένων ἀνθρώπων ἐπιτίθεται τῷ Παύλῳ. Ἑκάστῳ δὲ τῶν ἑπομένων ὅπλον ἦν ὁ ἑκάστου θυμὸς καὶ τὸ ἐν χερσὶν εὑρεθὲν ὄργανον τῆς ἑκάστου τέχνης. Καὶ πρὸς ταῦτά τις ἐβόα λοιπόν· Βαλλέσθω, παιέσθω, ἐπὶ τὸ δικαστήριον ἑλκέσθω ὁ ἀπατεὼν οὗτος καὶ ἀλιτήριος, καὶ τῶν καινῶν καὶ ἀλλοτρίων τῆς φύσεως νόμων εὑρετής, ὁ ἐπὶ φθορᾷ καὶ λύμῃ τῶν πόλεων ἀλώμενος, καὶ τὸν μὲν ἐπὶ σωφροσύνῃ καὶ γενέσει παίδων γνησίων εὑρεθέντα γάμον κακηγορῶν καὶ βδελυττόμενος, ἐπὶ προφάσει δὲ παρθενίας πορνείαν νομοθετῶν.
Ἔτι δὲ τούτων λεγομένων, ἧκον καὶ ἕτεροί τινες πολλοί, ὑβρισταὶ καὶ θρασεῖς, ὑβριστικῶς καὶ βιαίως τὸν Παῦλον ἄγοντες. Μεστὰ δὲ ἦν πάντα θορύβου καὶ ταραχῆς καὶ οἰμωγῆς, ὡς ἂν πολεμίων τινῶν ἐξαίφνης εἰσπεπτωκότων κατὰ τὸ ἄστυ καὶ πάντα ληϊζομένων. Ἅμα δὲ τούτοις καὶ ὁ Θάμυρις ἔθει μακρὰ βιβάς, ποιητικῶς τις ἂν εἴποι, παρὰ τὸ δικαστήριον, ὡς ἂν ἐξ ἀκροπόλεως τύραννόν τινα καθῃρηκώς τε καὶ ἄγων αὐτοχειρὶ τὸν Παῦλον παρὰ τῇ δίκῃ· εἴσω δὲ τῆς δικαστικῆς κιγκλίδος παρελθὼν καὶ στὰς ἐπὶ τοῦ βήματος, τοιῶνδε ἀπήρξατο λόγων· Τῆς μὲν τῶν θεῶν εὐμενείας καὶ τῆς σῆς ἀγαθῆς τύχης, ὦ δικαστά, οἶμαι καὶ τοῦτο εἶναι τεκμήριον, τὸ τὸν ἀλάστορα τοῦτον καὶ μιαρόν, ἐπὶ κακῷ τῆς ὅλης πόλεως ἐνδημήσαντα, γεγενῆσθαί τε φανερόν, καὶ ὑπὸ τοῖς νόμοις γενέσθαι. Σὸν δ’ ἂν εἴη λοιπὸν καὶ τῆς σῆς θέμιδος βοηθῆσαι μὲν τῇ νῦν καθεστώσῃ βασιλείᾳ, βοηθῆσαι δὲ τοῖς νόμοις, ἐπικουρῆσαι δὲ τῇ κοινῇ καταστάσει τῶν ἀνθρώπων ἤδη πρὸς τὸ μηκέτι εἶναι κινδυνευούσῃ. Τὸ δὲ ὅπως ἐγὼ λέξω διὰ βραχέων· Ὁ παρεστὼς οὗτος ἀνὴρ πρὸ τῶν σῶν θρόνων καὶ τῆς σῆς δίκης, τίς μὲν ὅλως ἐστίν, ἢ πόθεν ἧκεν, οὐκ ἔχω λέγειν·
PG 85:495ξένος γὰρ καὶ πᾶσιν ἡμῖν ἄγνωστός ἐστιν ὁ ἄνθρωπος. Ἐν ἐπιεικείας δέ, ὡς καὶ νῦν ἔχεις ὁρᾶν, προσχήματι καὶ πλάσματι καινήν τινα καὶ ἀλλόκοτον κατὰ τοῦ κοινοῦ γένους τῶν ἀνθρώπων ποιεῖται διδασκαλίαν, τὸν μὲν γάμον ψέγων, τὴν ὡς ἂν εἴποι τιςἀρχὴν καὶ ῥίζαν καὶ πηγὴν τῆς ἡμετέρας φύσεως, ἀφ’ οὗπερ καὶ πατέρες καὶ μητέρες καὶ παῖδες καὶ γένη καὶ πόλεις καὶ ἀγροὶ καὶ κῶμαι πεφήνασιν, ἀφ’ οὗπερ ναυτιλία καὶ γεωργία καὶ αἱ παντοδαπαὶ τέχναι τῆς γῆς, ἀφ’ οὗπερ βασιλεία καὶ πολιτεία καὶ νόμοι καὶ ἀρχαὶ καὶ δικαστήρια καὶ στρατεῖαι καὶ στρατηγίαι, ἀφ’ οὗπερ φιλοσοφία καὶ ῥητορικὴ καὶ ὁ σύμπας τῶν λόγων ἑσμός, καί, τὸ μεῖζον, ἀφ’ οὗπερ ναοὶ καὶ τεμένη καὶ θυσίαι καὶ τελεταὶ καὶ μυστήρια καὶ εὐχαὶ καὶ λιταί. Πάντα τε γὰρ ταῦτα, καὶ ὅσα διὰ πλῆθος λόγων παρελείψαμεν, τελεῖται μὲν καὶ πράττεται δι’ ἀνθρώπων, ἄνθρωπος δὲ γεώργιόν ἐστι γάμου.
Τοῦτον μὲν οὖν, ὅνπερ εἶπον, τὸν γάμον ψέγει καὶ διαβάλλει, καὶ πείθει πάντας μισεῖν, ἐπαινεῖ δέ τινα παρθενίαν, ἣν ἐγὼ μὲν ὅ τί ποτέ ἐστιν εἰπεῖν οὐκ ἔχω, ἀκήκοα δέ τινων λεγόντων ὡς τὴν ἀγαμίαν ἐπαινεῖ καὶ θαυμάζει, καὶ τὸ μὴ συνεῖναι μηδὲ συνοικεῖν ἀλλήλοις κατὰ νόμον, μὴ γυναιξὶν ἄνδρας, μὴ γυναῖκας ἀνδράσιν, ἀσπάζεσθαι δὲ τὴν ἀπαιδίαν καὶ ἐρημίαν. Τοῦτο δὲ οὐδὲν ἕτερόν ἐστιν ἢ πάντων ὁμοῦ καὶ γενῶν καὶ ἐθνῶν καὶ πόλεων καὶ κωμῶν καὶ ἀγρῶν καὶ τεχνῶν καὶ ἔργων καὶ ἐπιτηδευμάτων καὶ ἅπαξ ἁπλῶς ἁπάντων ἀναίρεσιν καταψηφίσασθαι, καὶ συντόμως εἰπεῖν, ὥστε ἔρημον καὶ ἀοίκητον καταλεῖψαι τὴν γῆν. Εἰ γὰρ τοῦτο πεισθείησαν ἅπαντες ἄνθρωποι, ταχὺ τὸ ἀνθρώπινον τοῦτο γένος ἐπιλείψει τὸν βίον. Ἐγὼ μὲν οὖν ὡς ἐν κεφαλαίῳ τὰ παρὰ τούτου λεγόμενά τε καὶ τολμώμενα εἶπον.
Σὸν δὲ ἂν εἴη λοιπόν, ὦ δικαστά, ἀπαιτῆσαι μὲν τοῦτον δίκην, ὡς ἐπὶ μεγίστοις ἁλόντα κακοῖς, βοηθῆσαι δὲ πᾶσιν ἡμῖν, οἷς ἐν εὐχῇ τῇ μεγίστῃ καὶ πρώτῃ τὸ ἀγαγέσθαι τε γυναῖκα καὶ γαμήλιον ἅψαι λαμπάδα, καὶ ὑμέναιον ᾆσαι, καὶ παῖδας καὶ παίδων παῖδας καταλιπεῖν, βοηθῆσαι δὲ καὶ τῷ βελτίστῳ γάμῳ, ἀφ’ οὗπερ καὶ σὺ γέγονας, καὶ παῖδας ἐκτήσω. Ὄψει δέ που πάντως καὶ ἐκγόνους πολλούς τε καὶ θαυμασίους, καὶ σοὶ τῷ πάππῳ καὶ ἐπιπάππῳ πρέποντας, ἂν μὴ μελλήσῃς περὶ τὴν δίκην. Τούτων δὲ οὕτω λεγομένων παρὰ τοῦ Θαμύριδος, ὁ Δημᾶς εἴτ’ οὖν Ἑρμογένης, μικρὸν πόρρωθεν ἑστώς, ὑπεφώνησεν ἠρέμα πως καὶ τροχαλῶς ὅτι Καλῶς μὲν καὶ δεινῶς καὶ σοφῶς τοῦ Παύλου τούτου κατερρητόρευσας. Ἓν δὲ καὶ τὸ μέγιστον παραλέλοιπας προσθεῖναι τοῖς εἰρημένοις, ὅτι καὶ χριστιανός ἐστιν· ὃ μάλιστα πολέμιόν τε τοῖς νόμοις, καὶ θᾶττον ποιήσει τοῦτον ὑπὸ τὴν δίκην, καὶ τῷ τῆς ἀπωλείας παραπέμψει βαράθρῳ. Καὶ τούτου δὲ ῥηθέντος παρὰ τοῦ Θαμύριδος, ὁ δικαστὴς ἤρετο λοιπὸν τὸν Παῦλον τίς τε εἴη, καὶ πόθεν, καὶ τίνα πεποιηκὼς εἴη· τῶν γὰρ κατὰ σοῦ, φησί, λεχθέντων ὑπὸ τοῦ Θαμύριδος οὐδὲ σὺ πάντως ἀνήκοος γέγονας.
PG 85:497Καὶ ὁ Παῦλός φησιν· Ἀνθύπατε, ἀνδρῶν ἄριστε, τῆς μὲν ἐμῆς διδασκαλίας, ἧς οὗτοι νῦν κατηγοροῦσιν, οὐκ ἐγὼ δημιουργὸς οὔτε μὴν εὑρετής εἰμι· ὁ δὲ ἀληθῶς δημιουργὸς ταύτης καὶ διδάσκαλος καὶ νομοθέτης ὑπάρχε· Θεός, ὅς, τὸ ἀνθρώπινον τοῦτο γένος ἐλεῶν καὶ οἰκτιζόμενος, ἄλλους τε πολλοὺς κἀμὲ νῦν ἔπεμψε κήρυκα τῆς αὑτοῦ περὶ πάντας ἡμᾶς φιλανθρωπίας· ὥστε τὴν μὲν ἄνωθεν ἐξ ἀγνοίας καὶ πλάνης καὶ ἀπάτης ἐπιπολάσασαν νόσον ἡμῖν πρόρριζον ἐκτεμεῖν τε καὶ ἀνασπᾶσαι, δημοσιεῦσαι δὲ καὶ ἀναπετάσαι καὶ δεῖξαι πᾶσιν ἀνθρώποις τὰ πάλαι κρυπτόμενα τῆς εἰδωλολατρείας κακά, τελετὰς δὴ λέγω καὶ μυστήρια καὶ ζῳοθυσίας καὶ ἀνθρωποκτονίας, διὰ μύθων μέν τινων καὶ λόγων εὐπρεπεστέρων ἐπεισκωμάσαντα τῷ βίῳ τούτῳ, πάσης δὲ ἀνοσιουργίας καὶ μυσαρίας ἐμπλήσαντα τὴν γῆν· ἃ ῥητὰ μὲν οὐδαμῶς ἐστιν οὐδὲ ἀριθμητά, παντελῶς δὲ ἄρρητα καὶ ἐξάγιστα.
Καὶ γὰρ διὰ τούτων μάλιστα τῶν εἴτε μύθων εἴτε πλασμάτων, ἠγνοήθη μὲν ὁ τῷ ὄντι Θεός, καὶ ταμίας καὶ δημιουργὸς τοῦδε τοῦ παντός, προσεκυνήθησαν δὲ δαίμονές τινες μυρίοι, ἀρουραῖοι καὶ ταρταραῖοι καὶ ταραχώδεις, σύγκλυδές τε καὶ βάσκανοι καὶ ἀλιτήριοι καὶ ἀποτρόπαιοι καὶ ἀμείλικτοι, ἀεὶ φόνων ἀθεμίτων ἐρῶντες, ἀεὶ κρεανομίας καὶ μιαιφονίας καὶ καπνοῦ καὶ λύθρου καὶ κνίσσης καὶ αἱμάτων διψῶντες, ἀντὶ σεισμῶν, ἀντὶ λοιμῶν, πᾶσαν τὴν ὑφήλιον ταύτην ἐπιβοσκόμενοί τε καὶ ποινηλατοῦντες. Τὰ δὴ τούτων ἀνοσιώτερα πάλιν καὶ βδελυρώτερα· καὶ γὰρ πάλιν διὰ τούτων τῶν βελτίστων μύθων μοιχεῖαι καὶ πορνεῖαι καὶ παιδεραστίαι καὶ ἀδελφομιξίαι καὶ παιδοφθορίαι ἐσεβάσθησαν καὶ ἐλατρεύθησαν. Ἢ οὐ διὰ ταῦτα μὲν Ἀφροδίτη καὶ Ἄρης, καὶ Ἥρα καὶ Ζεύς, καὶ Ζεὺς πάλιν καὶ Γανυμήδης, καὶ ὁ κύκνος καὶ ἡ Λήδα, καὶ ὁ διὰ τῆς θαλάττης νηχόμενος ταῦρος μετὰ τῆς Ἰοῦς; Περὶ δὲ κυνῶν καὶ προβάτων καὶ βοῶν, καὶ τῶν ἔτι τούτων χειρόνων, αἰλούρων καὶ ἰκτίνων καὶ κροκοδείλων θεοποιουμένων, τί ἂν καὶ εἴποι τις πλέον;
ἢ πῶς ἄρα οὐκ ἠρυθρίασαν οἱ τῆς πολυθεί̈ας ὑμῶν ἐξηγηταὶ θεοπλαστοῦντές τε ταῦτα, καὶ ἀπὸ γῆς εἰς οὐρανοὺς μετοικίζοντες; Ἔγωγε πολλάκις ἐθαύμασα, καὶ θαυμάζω. Διὰ ταῦτά τε οὖν καὶ τἆλλα πάντα τῆς δυσσεβείας κακά, ἐλεῶν, ὅπερ εἶπον, καὶ οἰκτιζόμενος τὴν φύσιν ταύτην ὁ Θεός, ὡς καὶ πλάστης αὐτῆς καὶ δημιουργὸς ὑπάρχων, ἡμᾶς τοὺς ἀποστόλους ἐψηφίσατο διὰ τοῦ μονογενοῦς αὐτοῦ Παιδὸς ἐκπεριελθεῖν τε καὶ περινοστῆσαι τὴν σύμπασαν γῆν, καὶ ἀνακαθᾶραι μὲν ταύτην ἀφ’ ὧν εἶπόν τε καὶ παρέλειψα κακῶν, ἀντεισαγαγεῖν δὲ πίστιν, θεογνωσίαν, εὐσέβειαν, ἃ μάλιστα τῶν πάντων χαρακτηρίζει καὶ τεκμηριοῖ Πατὴρ καὶ Υἱὸς καὶ Πνεῦμα ἅγιον, ἡ ἁγία καὶ προσκυνητὴ Τριάς, ἡ ἄκτιστος καὶ ὁμοούσιος θεότης, ἡ ἀί̈διος καὶ ἀναλλοίωτος, ἡ ἀχώριστος καὶ ἀπερίγραφος, ἡ ὑπέρχρονος καὶ ὑπερκόσμιος, ἡ ὁμότιμος καὶ ὁμόθρονος καὶ ὁμόδοξος, ἡ ἀναφής, ἡ ἀπερίληπτος, ἧς πάντα τε ἤρτηται καὶ πάντα ἐφίεται, καὶ τὸ κεχωρισμένον αὐτῆς ἐστιν οὐδέν. Μετὰ δὲ τοῦτο κηρύξαι καὶ τὴν μετὰ σαρκὸς γεγονυῖαν εἰς ἀνθρώπους ἐπιδημίαν αὐτοῦ τοῦ Θεοῦ Λόγου·
PG 85:499καὶ γὰρ ἐκ τοῦ Θεοῦ τε ὤν, καὶ Θεὸς ὤν, καὶ πρὸς τὸν Πατέρα πάντοτε ὤν, ἐφανερώθη καὶ μετὰ σαρκός, τῷ κοινῷ τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως τεχθεὶς νόμῳ, ἀλλ’ ἐκ παρθένου καὶ ἀπειρογάμου γυναικός, ἵν’ αὐτὸς τὸ οἰκεῖον ἀνασώσηται πλάσμα καὶ δημιούργημα, καὶ τῶν ἀεὶ τυραννούντων ἡμᾶς ἐλευθερώσῃ δαιμόνων, πρὸς ἐπὶ τούτοις δὲ ἅπασι παιδεύσῃ καὶ σεμνότητα καὶ σωφροσύνην, συμβουλεύσῃ δὲ καὶ περὶ ἁγνείας καὶ παρθενίας καὶ τῆς ἱερᾶς ἐγκρατείας, συμβουλεύσῃ δὲ τοῖς βουλομένοις καὶ πειθομένοις τὴν δι’ ἀρετῆς καὶ καρτερίας ὁδὸν ποιήσασθαι πρὸς τὸν Θεόν, οὐ μὴν καὶ ἀναγκάσῃ τοὺς μὴ βουλομένους ἢ μὴ πειθομένους τοῖς θείοις τούτοις εἶξαι νόμοις τε καὶ θεσπίσμασιβία γὰρ ἢ φόβος ἀρετῆς οὐκ ἄν ποτε γένοιτο δημιουργός· ἐθελούσια γὰρ καὶ οὐκ ἀνάγκης τὰ καλά.
Καὶ ὁ γάμος δὲ οὗτος Θεοῦ φάρμακον καὶ βοήθεια τῷ κοινῷ γένει τῶν ἀνθρώπων δεδωρημένος, ὁμοῦ πορνείας τε ἀλεξιφάρμακον ὑπάρχων καὶ πηγή τις καὶ ἐπιρροὴ καὶ διαδοχὴ τοῦ κοινοῦ γένους, παρ’ αὐτοῦ τοῦ πάντων ἐπινοηθεὶς δημιουργοῦ ἐπὶ σωτηρίᾳ καὶ φυλακῇ καὶ διαρκεστέρᾳ ζωῇ τῶν ἀνθρώπων, ἄλλων ἄλλους διαδεχομένων καὶ τὴν ἀεὶ φθειρομένην εἰσαῦθις ἀνανεούντων φύσιν, μέχρι περ ἂν ὁ τῆς συντελείας καὶ ἀναστάσεως συμφθάσας καιρὸς παραγάγῃ μὲν τουτὶ τὸ σχῆμα τοῦ κόσμου, ἀντεισαγάγῃ δὲ τὴν ἀμείνω καὶ θειοτέραν λῆξιν. Δεῖ γὰρ τὸ θνητὸν τοῦτο ἐνδύσασθαι ἀθανασίαν, καὶ τὸ φθαρτὸν τοῦτο μετενδύσασθαι ἀφθαρσίαν, καὶ πρὸς τὴν ἀρχαίαν αὖθις πάντας ἡμᾶς ἀναδραμεῖν πατρίδα καὶ πόλιν, ἧς χῶρος μὲν ὁ οὐρανός, κτίστης δὲ καὶ δημιουργὸς ὁ Θεός. Ταῦτα ἐγὼ κηρύττω, ταῦτα διδάσκω, διὰ ταῦτα πλανῶμαι κατὰ τὴν γῆν ἅπασαν, διὰ ταῦτα καὶ νῦν ἐνθάδε παραγέγονα· ὑπὲρ τούτων κρινέτω με, διωκέτω με ὁ βουλόμενος καὶ δυνάμενος. Ὡς ἕτοιμος ἐγὼ πρὸς πάντα πειρασμὸν ὁρμῆσαι καὶ κίνδυνον ὑπὲρ τῆς ἀληθείας.
Τοσαῦτα καὶ τοῦ Παύλου ἀντιρρητορεύσαντος τῷ Θαμύριδι, καὶ θαῦμα κινήσαντος οὐ μικρὸν ἐπὶ τοῖς οὕτω παρ’ αὐτοῦ λαμπρῶς καὶ ἀνυποστόλως ῥηθεῖσιν ὑπὲρ τῆς πίστεως, ὁ ἀνθύπατος ἐκ μὲν τῆς πολλῆς βοῆς καὶ ταραχῆς τοῦ Θαμύριδος καὶ πομπείας καὶ δημοκοπίας τῶν λόγων οὐδὲν ἄξιον δίκης εὑρὼν κατὰ τοῦ Παύλου, τῆς δ’ αὖ πάλιν τοῦ ἀποστόλου δημηγορίας τὰ μὲν ἐπαινέσας, τὰ δὲ καὶ γελάσας, ὡς ἂν ἀήθων ἔτι καὶ καινῶν διηγημάτων ἀκούσας, ἅμα δὲ καί τινα τῷ κατ’ αὐτοῦ θορύβῳ καὶ πράγματι ἀναβολὴν ἐμποιῆσαι διανοηθείς, κελεύει τὸν Παῦλον ἐμβληθῆναι τῷ δεσμωτηρίῳ, ὡς ἂν καὶ αὖθις ἀκροασόμενος. Οὕτω δὲ τούτων γεγονότων, καὶ τῆς πολλῆς ἐκείνης ταραχῆς καὶ ζάλης διαστορεσθείσης, ἡ παρθένος ἀγνοήσασα μὲν τῶν πραχθέντων οὐδέν, ὡς ἂν καὶ πολλὴν ἤδη ποιουμένη φροντίδα τῶν ἐπὶ τῷ διδασκάλῳ πραττομένων λοιπόν, ἅμα δὲ καὶ πάντα διδαχθεῖσα παρὰ τῆς πάντα διαθεούσης φήμης, διανοεῖται καὶ ποιεῖ πρᾶγμα κόρης μὲν προπετέστερον, γυναικὸς δὲ ἀνδρικώτερον, χριστιανῆς δὲ καὶ μυηθείσης ἤδη θερμότερον.
PG 85:501Περιελομένη γὰρ τὸν κόσμονπολὺς δὲ ἦν οὗτος καὶ πολύτιμος, ψέλλια καὶ ἐλλόβια καὶ περιδέραια καὶ τὰ λοιπὰ τῆς γυναικικῆς ἀπειροκαλίας εὑρέματα, ὠνεῖται τούτοις τὸ τὸν Παῦλον ἰδεῖν καὶ θεάσασθαι. Ὁ γὰρ περὶ τὴν εὐσέβειαν ἔρως ἤδη καὶ εἰς τολμηροτέρας αὐτὴν ἐνῆγεν ἐνθυμήσεις καὶ πράξεις. Καί τινα τῶν οἰκετῶν, ἕνα τῶν καὶ ἐπὶ τῇ φυλακῇ τῶν θυρῶν, ἀναπείσασα, δοῦσα δὲ καὶ μισθὸν τὰ ψέλλια, καὶ τούτῳ μάλιστα ποιησαμένη φιλανθρωπότερον τὸν μαστιγίαν καὶ τό γε ἐπ’ αὐτῷ προδότην τῆς δεσποίνης, τυγχάνει τε τούτου καὶ τῆς οἰκίας ἔξεισι, πάλλουσα μὲν τὴν καρδίαν καὶ τρέμουσα καὶ ἀλλοχροοῦσα πρὸς οὕτω τολμηράν τε καὶ κόρης ἀνοίκειον ἐγχείρησιν, ἔξεισι δ’ οὖν ὅμως, καὶ θᾶττον ἢ λόγος καταλαμβάνει τὸ δεσμωτήριον, ἅμα καὶ τῷ καιρῷ συνεργῷ πρὸς τὴν τοιαύτην χρησαμένη κλοπήν· νὺξ γὰρ ἦν βαθεῖα καὶ ἀλαμπής, καὶ πολλὴν ἄδειαν φεύγουσί τε καὶ φωρσὶ παρέχουσα. Ἐπεὶ δὲ τοῖς ἴσοις δώροις παραπείσασα καὶ τὸν δεσμοφύλακαστρατιώτης δὲ ἦν οὗτος ἀστικός, ῥᾷστα ὑπὸ κέρδους ἀναπειθόμενος καὶ προδιδούς, ὧν καὶ κίνδυνος ψυχῆς ἐστιν ἡ προδοσία πολλάκιςκαὶ τυχοῦσα τῶν πυλῶν ἐλευθέρων εἰστρέχει παρὰ τὸν Παῦλον.
Εἰσελθοῦσα δὲ καὶ φανεῖσα μόνον πλησίον, πάντας μὲν τοὺς τότε παρόντας κατέπληξε καὶ εἰς πολὺ δέος κατέστησεν, ὡς καὶ ὡρακιᾶσαι πάντας, τὸν δὲ Παῦλον κατέπληξε μὲν καὶ αὐτόν, ὥς τι τολμηρότερον ἢ κατὰ γυναῖκα καὶ κόρην τολμήσασα, οὐ μὴν καὶ ἀπογνῶναι παντελῶς τῆς κατὰ Χριστὸν ἐλπίδος ἐποίησε. Τοιγγαροῦν καὶ προσεῖπε, καὶ πλησίον αὐτὴν ἐκάθισε, καὶ ὧν ἔδει μεταδοῦναι μετέδωκε λόγων θείων τε καὶ οὐρανίων, καὶ δι’ ὧν οἷόν τε ἦν ἁρμοσθῆναί τε αὐτὴν καὶ νυμφοστοληθῆναι τῷ Χριστῷ, τοσοῦτον, οἶμαι, ὑπειπών· Δέδεμαι μέν, ὡς ὁρᾷς, ὦ κόρη, διὰ σὲ καὶ ὑπὸ τοῦ σοῦ μνηστῆρος καταρρηθεὶς τοῦ Θαμύριδος. Ἤλγουν δὲ μέχρι τοῦ παρόντος, ἀλλ’ οὐχ ὡς δεδεμένος ἢ καθειργμένοςμήποτε οὕτως ἐπιλαθοίμην ὧν ἤδη τε πέπονθα, καὶ πείσομαι, καὶ ἔγνωκα πάσχειν ὑπὲρ Χριστοῦ, ὡς δεδοικὼς δέ, καὶ λίαν δεδοικώς, μήποτε ἄρα καὶ δεθεὶς ἀπόνωμαι τῶν δεσμῶν τούτων οὐδέν, ἀπέλθω δὲ ἐκ τῆς πόλεως ταύτης ἄκαρπος καὶ ἀνόνητος, μηδ’ ὅντινα οὖν ζωγρήσας μηδὲ προσαγαγὼν τῷ Χριστῷ. Ἀλλὰ γὰρ ἰδοὺ σύ μοι φανεῖσα, καὶ οὐκ οἶδ’ ὅθεν ἐπιστᾶσα, τοῦτο τὸ δέος ἔλυσας.
PG 85:503Καὶ ὧν πέπονθα διὰ σέ, καὶ πείσομαι δὲ ἴσως, ἤδη μοι τὸ θέρος ὑποβλαστάνον ὁρῶ· σὲ δὲ ἥγημαι τοῦτο τὸ θέρος, τὴν ἄρτι μὲν ἐμοὶ προσδραμοῦσαν, πολὺν δὲ καὶ ὥριμον ἤδη τὸν τῆς εὐσεβείας καὶ πίστεως ὑπεμφαίνουσάν μοι στάχυν. Καὶ γὰρ αὐτὸ τοῦτο πρῶτον τὸ ἀναφλεχθῆναι μὲν ὑπὸ τοῦ μικροῦ καὶ ἀμυδροῦ σπινθῆρος ἐκείνου τῶν ἐμῶν λόγων, καταφρονῆσαι δὲ εὐθὺς καὶ μητρὸς καὶ πλούτου καὶ γένους καὶ πόλεως οὐκ ἀσήμου καὶ περισήμου μνηστῆρος, ἤδη δὲ καὶ τὸν σταυρὸν ἀραμένην πρὸς τὸν εὐαγγελικὸν παρεσκευάσθαι δρόμον, πόσης οἴει χαρᾶς πεπληρωκέναι τὸν οὐρανόν, τὰς ἐν οὐρανῷ δυνάμεις, αὐτὸν τὸν Χριστόν; ὃν οἶμαι καὶ καταμειδιᾶν ἄρτι τοῦ διαβόλου, τὸ μὲν πρῶτον γαυριῶντος ὁμοῦ καὶ βρέμοντος ἔτι κατὰ πάσης ὁμοῦ τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως, νῦν δὲ καὶ ὑπὸ σοῦ μόνης τῆς ἁπαλῆς ἔτι καὶ νέας κόρης παιχθησομένου τε καὶ καταλυθησομένου ταχέως. Μόνον μηδεὶς ἔτι σε κλονήσῃ φόβος, ὦ θύγατερ, μηδεὶς ἀπατήσῃ δόλος, μηδεὶς γήϊνος παραγάγῃ πόθος, μὴ πῦρ, μὴ σίδηρος ἀπαγάγῃ τῆς καλῆς ταύτης ὁμολογίας. Μηδὲν ἔτι θῆλυ φρονήσῃς καὶ ἄνανδρον·
μηδέ, σαυτὴν ἐπιδεδωκυῖα τῷ βασιλεῖ τῶν οὐρανῶν, τὸν τύραννον εὐλαβηθῇς ἔτι, κἂν ἐκ τῶν ὑπερτάτων προσβάλῃ σοι πειρασμόν, κἂν ἐκ νεφῶν ποθεν ἐπιστρατεύσηταί σοι, κἂν πάντα ἐπὶ σὲ κινήσῃ τὰ τῆς ἀσεβείας ὄργανα καὶ βέλη καὶ θήρατρα. Φαντασιοκοπήσει μὲν γὰρ πολλὰ καὶ ἄπειρα κατὰ σοῦ, διὰ λόγων, διὰ πραγμάτων, διὰ ὑποσχέσεων, διὰ μαστίγων, διὰ θωπείας καὶ κολακείας, διὰ πυρός, διὰ καὶ θηρίων, διὰ δικαστῶν καὶ δήμων καὶ δημίων. Ἢν δὲ μικρὸν μόνον αἴσθηταί σου τῆς εὐτονίας καὶ τῆς ἐν Χριστῷ δυνάμεως, ἀποπηδήσει ταχέως καὶ δραπετεύσει θᾶττον ἢ λόγος· φεύξεταί σε μᾶλλον ἢ τὸν Ἰὼβ ἐκεῖνον, ὃν ὅτε τοῖς μυρίοις κατεπολέμησε κακοῖς, τότε καθ’ ἑαυτοῦ νικηφόρον ἀνέδειξε. Φέρε δὴ καὶ ὑπογράψω σοι τῷ λόγῳ τὸν πολέμιον, ὦ θύγατερ, καὶ ἣν ἐν τοῖς ἐμοῖς τούτοις ὠδίνω δεσμοῖς, ἵν’ ἔχῃς εὖ τε καὶ ῥᾷον διαγινώσκειν αὐτόν.
Οὗτος τοίνυν ὁ τοῖς ἀνθρώποις δοκῶν εἶναι φοβερός, ἔστι μὲν θρασὺς καὶ ἀναιδὴς καὶ τολμηρὸς καὶ παμπόνηρος καὶ φίλερις καὶ φιλοπόλεμος, ἔστι δὲ καὶ ποικίλος καὶ πανοῦργος καὶ θωπευτικὸς καὶ πρὸς πᾶσαν ῥᾳδιουργίαν εὐμήχανός τε καὶ δεινὸς μηχανορράφος, πρὸς τοὺς ἀεὶ παραπίπτοντας τῶν ἀνθρώπων μορφῶν τε ἑαυτὸν καὶ μεταβάλλων. Ἔστι μέν τοί γε καὶ δειλὸς καὶ ἄτονος καὶ ἀγενὴς καὶ ἀσθενής, καὶ ἀπὸ μόνης ἀπειλῆς ἐμβριθεστέρας δραπετεύειν εἰδώς. Ἂν μὲν γὰρ κατάφοβον ἴδῃ τινὰ τῶν χριστιανῶν καὶ δειλὸν καὶ ὀλίγωρον, καὶ φιλόζωον μᾶλλον ἢ φιλόθεον, ἐπιτίθεται, παρατάττεται, πᾶσαν ἐπ’ αὐτὸν κινεῖ μηχανήν, διὰ ἡδονῶν, διὰ παθῶν, μέχρι περ ἂν τὸν ἐλεεινὸν ἐκεῖνον καὶ ἄθλιον τῆς καλῆς ἐλπίδος καὶ πίστεως ἀποσχίσας, εἰς τὸ οἰκεῖον καὶ αὐτῷ μόνῳ πρέπον κατασπάσῃ βάραθρον.
PG 85:505Ἂν δ’ αὖ πάλιν ἴδῃ τινὰ στερρὸν καὶ ἀνδρεῖον καὶ ὑψηλόφρονα καὶ ὑψηλογνώμονα καὶ τοῖς παρὰ τῆς πίστεως κατησφαλισμένον ὅπλοις, τούτῳ τὴν μὲν ἀρχὴν διὰ θωπείας καὶ κολακείας καὶ τοιαύτης τινὸς πρόσεισι μαγγανείας, ἠρέμα τε καὶ ἀψοφητὶ κατεπᾴδων αὐτὸν καὶ γοητεύων, καὶ τοῖς ἀπὸ τοῦ βίου τούτου λίχνοις δελεάζειν αὐτὸν καὶ ὑποσύρειν πειρώμενος, ἵνα πως αὐτὸν ἐκλύσας τῆς εὐτονίας, ἀποσυλήσῃ τῆς εὐσεβείας· ἐὰν δὲ θεάσηται τοῦτον μηδαμῶς μὲν ἐνδιδόντα, μηδὲ εἴκοντα, μηδ’ ὅλως ὑπὸ τοιούτων ἁλισκόμενον, στερρῶς δὲ καὶ κραταιῶς ἀνθιστάμενον, διὰ τῶν φοβερωτέρων αὐτῷ πρόσεισιν ὅπλων λοιπόν, μορμολυττόμενος καὶ δεδιττόμενος αὐτόν, καὶ ξίφος γυμνῶν, καὶ πῦρ ἀνάπτων, καὶ δικαστὰς ἐρεθίζων, καὶ δήμους ἐπεγείρων, καὶ δημίους ὁπλίζων, καὶ θηρία παρασκευάζων· ἢν δὲ καὶ πρὸς ταῦτα ἐνιστάμενον ἴδῃ, καὶ μέχρι θανάτου καὶ σφαγῆς τὸν πιστὸν καὶ τοῦ Χριστοῦ στρατιώτην παρατεταγμένον, εὐθὺς ἐκλύεται, ἐνδίδωσί τε καὶ ἀποναρκᾷ καὶ καταπίπτει καὶ δραπετεύει καὶ ἀνατείνει τὼ χεῖρε τὴν ἧτταν ὁμολογῶν· καὶ γὰρ καὶ ζήσας καὶ τελειωθεὶς μάρτυς οὐδὲν ἧττον ἐκείνῳ φοβερός.
Πρὸς τὸν οὕτως οὖν ἔχοντα καὶ οὕτω παρεσκευασμένον μέλλεις, ὦ θύγατερ, διαγωνίζεσθαι καὶ αὐτή. Ἀλλ’, ὅπερ εἶπον, Χριστὸν ἔχουσα βασιλέα καὶ σύμμαχον, ἤδη δὲ καὶ νυμφίον, εὖ δὲ καὶ αὐτὴ παρεσκευασμένη τὴν γνώμην, εὐοδοῦ καὶ κραταιοῦ καὶ βασίλευε. Βασιλεύσεις γάρ, εὖ οἶδα, κατὰ πάσης ἐπισκευαζομένης σοι μηχανῆς, καὶ διὰ πάντων νικήσεις τὸν τύραννον· οὐ διὰ σαυτῆς δὲ μόνον, ἀλλὰ γὰρ καὶ δι’ ἑτέρων πολλῶν. Μαθητεύσεις γὰρ καὶ αὐτὴ πολλοὺς ἄλλους καὶ τῷ σῷ νυμφίῳ προσάξεις, ὡς Πέτρος, ὡς Ἰωάννης, ὡς ἕκαστος ἡμῶν τῶν ἀποστόλων, οἷς καὶ αὐτὴ συναριθμηθήσῃ πάντως, εὖ οἶδα ἐγώ. Τούτων δὲ καὶ τοιούτων ἑτέρων τινῶν, ὡς εἰκός, κατὰ τὸ δεσμωτήριον λεγομένων, καὶ τοῦ μὲν διδάσκοντος, τῆς δὲ διδασκομένης, ἐπέστη πάλιν ὁ Θάμυρις τῷ Παύλῳ μετὰ δὴ πλείονός τινος καὶ βιαιοτέρας ἀνάγκης· τὸ γὰρ ἀφανῆ καὶ ἄδηλον ἐν τῷ τέως γενέσθαι τὴν Θέκλαν σφοδρότερον ἐξῆψε τὸν κατὰ τοῦ Παύλου παρὰ τοῦ Θαμύριδος πόλεμον.
Ἡμέρας γὰρ ἤδη γεγονυίας, καὶ τῆς ἀκτῖνος ὑπολάμπειν ἀρχομένης, αἱ μὲν κόραι πᾶσαι καὶ παιδίσκαι τῆς Θέκλας, αἱ καὶ προκοιτοῦσαι τῆς κόρης αὐτῆς, περὶ τὸν κοιτωνίσκον διέτριβον, ὡς ἀναστησομένης τε ἄρτι που τῆς δεσποίνης καὶ τὰ συνήθη παρ’ αὐτῶν ἐπιζητούσης, οἷα δεσποίνης τέ ἐστιν ἐπιζητεῖν καὶ θεραπαινίδων ὑπουργεῖν. Ὡς δὲ πολὺς μὲν ὁ ἥλιος ἦν ὑπὲρ γῆς ἤδη, βοὴ δὲ οὐδαμοῦ παρὰ τῆς Θέκλας ἠκούετο, τὰ συνήθη προσταττούσης ταῖς κόραις, Καὶ τί τοῦτο; λεγουσῶν ἤδη τῶν παιδισκῶν πρὸς ἑαυτὰς καὶ ἀλλήλας, ἆρα καθεύδει μέχρι τοῦ νῦν ἡ τροφίμη; μή τι γέγονεν αὐτῇ τῶν ἀνιαρῶν, μὴ νόσος, μὴ θάνατος ἆρα αἰφνίδιος προσέπεσεν, ὡς μηδὲ φωνὴν ἔτι προί̈εσθαι; Ἔτι δὲ ταῦτα λέγουσαι, καὶ ὁμοῦ πᾶσαι τῷ κοιτωνίσκῳ ἐπεισελθοῦσαικαὶ γὰρ ὁ χρόνος ὑποπτεύειν ἐδίδου τι λοιπὸν αὐταῖς οὐ χρηστόν, τὴν μὲν παρθένον οὐδαμῶς εὑρίσκουσι, βοῆς δὲ καὶ ὀλολυγῆς ἐξαίφνης πληροῦσι τὸ δωμάτιον· ὡς τὴν Θεόκλειαν, ἐφ’ ᾧ καὶ ἡ βοὴ καὶ ὁ θρῆνος ἐγεγόνει μαθοῦσαν, ἄπνουν γενέσθαι καὶ ἄναυδον, θορύβου τε ὁμοῦ πληρωθῆναι πᾶσαν τὴν πόλιν, δρόμου δὲ καὶ ταραχῆς τὸν δῆμον, ἄλλων ἄλλοθεν διαθεόντων καὶ ἀναζητούντων τὴν κόρην·
PG 85:507καὶ γὰρ κοινὴν τῆς πόλεως συμφορὰν τὴν τῆς κόρης ἐκάλουν φυγήν. Ἡ μέν τοί γε Θέκλα, καὶ τούτων γινομένων, ἐκάθητο μὲν παρὰ τοῖς τοῦ Παύλου ποσίν, ἀκαταπλήκτῳ δὲ καὶ ἀπτοήτῳ φρονήματι τῶν θείων δογμάτων ἀπήλαυεν. Ἐν τοσούτῳ δὲ καὶ ὁ Θάμυρις ἐπέστη, τῶν οἰκετῶν τινος τοῦτο μόλις καταμηνύσαντος, ὡς εἴη παρὰ τὸν Παῦλον ἡ παρθένος. Εἰσδραμὼν δὲ καὶ αὐτὸ τοῦτο κατανοήσας ὁ Θάμυρις, ἐπυρπολήθη μὲν ἔτι μᾶλλον, καὶ μανίας ἐγγὺς ἤλασεν, ὡς ἀληθῶς τῆς κόρης καταμαγγανευθείσης τε καὶ ἀποσυληθείσης ὑπὸ τοῦ Παύλου. Τό τε γὰρ ἀποδρᾶναι, τό τε ἐν χρῷ οὕτω καθέζεσθαι τῶν τοῦ ἀποστόλου ποδῶν, ὡς καὶ συνδεδέσθαι δοκεῖν αὐτήν, βεβαίαν ἐποίει καὶ ἀναμφίλογον τοῖς ὁρῶσι τότε τὴν οὐ καλὴν οὐδὲ ἀληθῆ τῆς ἀσελγείας ὑπόνοιαν. Πολλοὺς μὲν γὰρ ἤδη πολλάκις οὐ μόνον φαύλη πρᾶξις διέβαλεν, ἀλλ’ ἤδη καὶ σχῆμα καὶ βλέμμα περιεργότερον· τὸ δὲ νῦν τοῦτο τὴν ἴσην μὲν ὑποψίαν τοῖς ὁρῶσιν ἔφερεν. Οὐ μὴν καὶ εἰδότων ἦν τὸν Παῦλον καὶ τὴν Θέκλαν τό γε οὕτως ἄτοπα καὶ δυσαγῆ κατ’ αὐτῶν ὑποπτεύειν, οὔτε ἐφ’ οἷς παρεκαθέζετο μὲν ἡ κόρη, διελέγετο δὲ ὁ Παῦλος.
Θεασάμενος οὖν ὁ Θάμυρις, ἅπερ οὐδὲ ὄναρ ἤλπισε, τὴν Θέκλαν ἅμα καὶ τὸν Παῦλον, περίτρομος ἐγένετο καὶ ἰλίγγου μεστός, ὡς μικροῦ καὶ εἰς λιποθυμίαν ἀπολῆξαι καὶ θάνατον ὑπὸ τῆς ἄγαν ἀνίας· ἐρωτικῆς γὰρ λύττης προσλαβούσης καὶ ζηλοτυπίας, εἰς σαφῆ πάντως μανίαν καὶ φρενοβλάβειαν τελευτᾷ τὸ δυστύχημα. Συναρπάσας δὲ ὅμως μεθ’ ὧν εἶχε δημοτῶν καὶ οἰκετῶν τὸν Παῦλον, ἄγει φοράδην παρὰ τὸ δικαστήριον, οὐδὲν ἄρρητον, οὐδὲν ἄπρακτον ὧν θυμός τε βούλεται καὶ ζηλοτυπία παρακελεύεται ἐάσας κατὰ τοῦ Παύλου· ὡς καὶ τὸν Κεστίλλιον ὄνομα δὲ ἦν τοῦτο τῷ ἀνθυπάτῳφειδοῖ μὲν τοῦ Παύλου καὶ γὰρ ἑαλώκει τἀνδρός, καί τις δὲ καὶ εἰσεληλύθει πόθος αὐτὸν τῶν ὑπὲρ εὐσεβείας ὑπ’ αὐτοῦ λεγομένων, αἰδοῖ δὲ καὶ τοῦ Θαμύριδος καὶ τῶν περὶ αὐτὸν βοώντων ἐπὶ τοῖς οὕτω δῆθεν ἀναίδην πραχθεῖσι καὶ τολμηρῶς, τὸ σεμνὴν καὶ εὐπάτριδα κόρην ἀνδραποδισθεῖσάν τε καὶ ἀναπεισθεῖσαν πάντων μὲν ἀλογῆσαι τῶν καλλίστων, ἑλέσθαι δὲ τὰ πάντων αἴσχιστα καὶ ἀτιμότατα, μικρὰ μαστίξαντα τὸν Παῦλον ἀποπέμψαι τῆς πόλεως, καὶ μὴ εἰσαῦθίς τι παθεῖν αὐτὸν βιαιότερον.
PG 85:509Ἄγεται δὲ καὶ ἡ Θέκλα παρὰ τῷ Κεστιλλίῳ, τῆς μητρὸς Θεοκλείας τοῦτο ἐπιβοώσης, τὸ καὶ ταύτην ἀχθῆναι καὶ δοῦναι δίκην ὑπὲρ οὕτως ἀθέσμου τε καὶ ἀτόπου πράξεως. Ὡς δὲ ἧκε καὶ ὤφθη, θαύματος μὲν ἅμα πάντας ἐπλήρωσε καὶ θάμβους, καὶ γὰρ ὀφθεῖσα μόνον ἅμα πάντας τῷ κάλλει κατήστραψεκαὶ ταῦτα ἐν ἠμελημένῳ λοιπὸν σώματι, ἐλέου δὲ καὶ δακρύων τὸν δικαστήν, κοινῇ δὲ πάντας τοὺς ὁρῶντας ἐκπλήξεως καὶ δέους, ἐπὶ τῷ οὕτως ἐπηρμένῳ καὶ γαύρῳ καὶ βλοσυρῷ φρονήματι καὶ βλέμματι. Καὶ γὰρ πρὸς μηδὲν ὅλως τῶν γινομένων καθυφεῖσα μηδὲ ὀκλάσασα, καθάπερ τις λεόντειος σκύμνος ἐν μέσῳ πολλῶν ἐφάνη δορκάδων. Ἐχρήσατο δὲ πρὸς αὐτὴν καὶ λόγοις τοιούτοις ὁ ἀνθύπατος· Ὁρῶ μὲν μηδὲν εὐγενείας σε μηδὲ σεμνότητος ἀπολείπουσαν, ὦ κόρη, μήτε μὴν φρονήσεως καὶ σωματικῆς εὐπρεπείας, ὁμοῦ δὲ πάντα κεκτῆσθαι τὰ κάλλιστα, ὡς ἐκ τῶν ὁρωμένων τούτων ἐμοί τε ἔνι καὶ τούτοις ἅπασι στοχάσασθαι. Τί δὲ βουλομένη λοιπὸν φεύγεις τὸν γάμον, εἰπεῖν οὐκ ἔχω, πρᾶγμα οὕτω σεμνὸν καὶ τίμιον καὶ παρὰ πάντων ὁμοίως ἐπαινούμενον ἀνθρώπων τε καὶ θεῶν.
Οὗτος γάρ, ὡς συντόμως εἰπεῖν, πληροῖ μὲν τὴν γῆν ἅπασαν ἀνθρώπων τε καὶ τῶν ἄλλων ζῴων, πληροῖ δὲ τὸν ἀέρα πτηνῶν, ἤδη δὲ καὶ τῇ θαλάσσῃ δίδωσιν ἃ τῇ θαλάττῃ τρέφειν νόμος. Οὗτος ὁ γάμος καὶ τὴν τοῦ θανάτου διορθοῦται φύσιν, ἀντὶ τῶν παρ’ αὐτοῦ ληϊζομένων ἀντεισάγων τοὺς ἐσομένους, ὡς ἐγγὺς εἶναί που καὶ ἀθάνατον τὸ γένος ἡμῶν, τῶν ἐπιφυομένων ἀνθρώπων ἀεὶ τὴν τῶν προαπελθόντων ἀναπληρούντων καὶ φύσιν καὶ τάξιν καὶ χρείαν. Οὗτος καὶ σωφροσύνης διδάσκαλος, καὶ κάλλιστος ὅρος καὶ φύλαξ, ἐννόμῳ μίξει τὰς παρανόμους ἡδονὰς καὶ μίξεις ἀεὶ κωλύων. Οὗτος καὶ τὸ γνήσιον ἀπὸ τῶν νόθων καὶ οὐκ εὖ γεγονότων διαιρεῖ, καὶ γνώμων ἀκριβέστατός ἐστι τῆς εὐπαιδίας. Οὗτος καὶ τῶν γενῶν τὰς ἐπωνυμίας ἀκραιφνεῖς οἶδε φυλάττειν. Οὗτος καὶ τὰς τῶν χρημάτων διαδοχὰς οἷς τε προσῆκον καὶ ὡς προσῆκον διανέμει. Τί τοίνυν φεύγεις τὸν γάμον, ἱεροπρεπὲς οὕτω χρῆμα καὶ κάλλιστον; καὶ γὰρ ὁ σὸς πατὴρ γάμον ἑλόμενος καὶ γάμον τιμήσας σὲ τὴν οὕτω καλλίστην ἐκτήσατο, καὶ ἡμῶν δὲ τῶν εὖ ἤδη γεγονότων ἕκαστον ὁ γάμος εἰς φῶς τε καὶ τὸν παρόντα βίον προήγαγε.
Καὶ ἕκαστος μὲν ἡμῶν ἄπεισι πάντως ἐκ τοῦ βίου, ἀντεισάγει δὲ διὰ τοῦ γάμου πάλιν ἄλλον, οἷος αὐτός. Καὶ μὴν καὶ ὁ Θάμυρις οὗτος θαυμαστός τε καὶ εὐπατρίδης, καὶ τῶν σῶν ὑμεναίων τε καὶ γάμων οὐκ ἀνάξιος· καὶ γὰρ καὶ γένει λαμπρύνεται, καὶ πλούτῳ κομᾷ, καὶ τῆς πόλεώς ἐστι τὸ κράτιστον. Ὁρᾷς δὲ ὅπως καὶ μέμηνεν ἐπὶ σοί, σὲ πάντα ἡγούμενος, καὶ τῶν ἐπὶ σοὶ μόνον ἐλπίδων ἐξηρτημένος. Μήτε οὖν σαυτῇ, μήτε τούτῳ φθονήσῃς τῶν εὐδαιμόνων γάμων, μήτε μὴν τῇ πόλει τῶν ἐξ ὑμῶν μικρὸν ὕστερον ἐσομένων ἐκγόνων, ὑφ’ ὧν κοσμηθήσεται μὲν ἡ πόλις, κοσμηθήσεται δὲ τὸ γένος. Οὐκ ἐπιλείψετε δὲ οὔτε ὑμεῖς ποτε τῇ μνήμῃ τὸν βίον, παίδων παισὶν ἀεὶ παραδιδόντων τὴν καθ’ ὑμᾶς εὔκλειαν. Εἰ δέ τι παρὰ τοῦ ξένου τούτου καὶ γέροντος ἀκήκοας, ὡς ὕθλων καὶ μύθων καταφρόνησον τῶν ἐκείνου λόγων καὶ λήρων, μήπου καὶ μέμψῃ τὴν ἐπὶ τούτοις ἀβουλίαν. Οὔτε γὰρ τῆς σῆς ἡλικίας ἤδη καὶ φρενὸς κρίνειν τά γε τοιαῦτα δόγματα, ἱστῷ δὲ μᾶλλον καὶ ἡλακάτῃ προσκαθῆσθαι, ἃ καὶ μόνα γυναιξίν, ὡς εἰπεῖν, ἡ φύσις ἀπένειμεν.
PG 85:511Ἀλλὰ πείσθητί μοι, καὶ μετάθου μὲν ἀπὸ τῆς κενῆς ταύτης ἀπάτης καὶ ληρωδίας, ἑλοῦ δὲ τὰ κρείττονα καὶ λυσιτελέστερα, καὶ συνάφθητι τῷ Θαμύριδι, καὶ γενοῦ πᾶσιν ἡμῖν ἑορτῆς ὑπόθεσις καὶ χαρᾶς καὶ φαιδρότητος. Χορεύσω γὰρ ἐπὶ τῷ σῷ γάμῳ κἀγώ· καὶ περιθήσω μέν σοι, περιθήσω δὲ τῷ νυμφίῳ τῷ σῷ τὸν πολύευκτον στέφανον, ἐπεύξομαι δὲ ταῦτα, καὶ ὑμετέροις συγχορεῦσαι παισίν. Ἀλλ’ ὁ μὲν ἀνθύπατος πράως οὕτως καὶ προσηνῶς μεταθεῖναι τῆς προθέσεως τὴν κόρην ἐσπούδαζεν, ἡ δὲ Θέκλα προῆκε μὲν οὐδ’ ὅλως φωνήν, οὔτε γυναικικῆς εὐκοσμίας, οὔτε παρθενικῆς αἰδοῦς ἄξιον κρίνουσα δημοσιεύειν ὅλως φωνήν, καὶ προτιθέναι γλῶτταν παρθενικὴν πανδήμῳ θεάτρῳ. Καὶ γὰρ οὐδὲν οὕτω γυναιξὶ πρεπῶδες, οὐδὲν οὕτως ἁρμόδιον, ὡς σιωπὴ καὶ τὸ ἠρεμεῖν. Φωνῆς μὲν οὖν οὐδ’ ὅλως μετέδωκεν οὐδενί, εἱστήκει δέ εἰ μὴ τολμηρὸν ἄρα εἰπεῖνὡς ἀμνὰς ἐναντίον τοῦ κείροντος αὐτὴν ἄφωνος, οὐ τί φθέγξεται ζητοῦσα, τί δὲ ἄρα καὶ πότε πάθοι διὰ Χριστὸν ὀνειροπολοῦσα, καὶ τῷ ἀτρεμεῖ καὶ ἀταράχῳ τῆς στάσεως τὴν ἐπὶ τοῖς δεινοῖς ἤδη καρτερίαν ὑπεσήμαινε.
Πολλῆς δὲ ἐπὶ τούτοις ἡσυχίας οὔσης, καὶ τῆς μὲν Θέκλας οὐδὲν ἀποκρινομένης, τοῦ δὲ Κεστιλλίου διαποροῦντος ὅ τι καὶ δράσοι, καὶ τοῦ δήμου δὲ τὸ ἀτενὲς καὶ ἄεικτον τῆς κόρης θαυμάζοντος, ἀνέκραγέ ποθεν ἐκπαθῶς ἡ Θεόκλεια· Ὦ δικαστά, φησί, τί μέλλεις; τί δὲ ἀναβάλλῃ εἰσπράττεσθαι δίκας τὴν ἄνομον ταύτην καὶ ἄνυμφον; αὐτοῖς γὰρ τοῖς ἐκείνης προσχρήσομαι ῥήμασι Τί δὲ ὑπερτίθῃ καὶ μέλλεις πῦρ ἐπ’ αὐτὴν ἀνάπτειν; καιέσθω γὰρ καὶ ἀπολλύσθω, ἡ τὸν μὲν εὐκλεῆ καὶ πάτριον ἀρνησαμένη γάμον, ἑταίρας δὲ καὶ θεραπαινίδος αἰσχρᾶς προελομένη βίον, καὶ τὸν μὲν ἐπὶ τοσαύτῃ φερνῇ νυμφίον φυγοῦσα, πρὸς δὲ τὸν ἀλήτην καὶ ξένον αὐτομολήσασα, καὶ μεγίστην προστρίψασα τὴν αἰσχύνην πατρίδι τε ὅλῃ καὶ γένει καὶ πόλει, κἀμοὶ τῇ ἐπὶ τοσούτῳ κακῷ τεκούσῃ παιδίον, ἵνα γένωμαι τραγῳδία τῷ βίῳ.
PG 85:513Δεινοπαθήσας οὖν ἐπὶ τοῖς οὕτως ἐλεεινῶς παρὰ τῆς Θεοκλείας ῥηθεῖσιν ὁ ἀνθύπατος, ἅμα δὲ καὶ τὸν Θάμυριν ὑφορώμενος, ὡς μεγάλα τε δυνάμενον καὶ δικαίως ὀργιζόμενον ὡς καὶ γαμετῆς οὕτω καλλίστης ἀποστερούμενον, καὶ τὰ ἐπὶ χριστιανοῖς δὲ κείμενα καὶ θρυλούμενα τότε δόγματα δεδοικώς, κελεύει πυρὶ παραδοθῆναι τὴν Θέκλαν, ἵν’ ἅμα καὶ ἡ τοῦ Χριστοῦ διαδειχθῇ δύναμις, καὶ ἡ τῆς μάρτυρος ἐκλάμψῃ χάρις λοιπόν, καὶ ὁ τοῦ Παύλου μὴ ἄκαρπος γένηται πόνος. Πάντων τοιγαροῦν πανταχόθεν ξύλα συμφορησάντων, καὶ τῆς φλογὸς εἰς αὐτὸν αἰθέρα κορυφωθείσης, ἐπιβῆναι κελεύεται τῇ οὕτως ἐκφλογωθείσῃ πυρᾷ. Ἐν ὁρμῇ δὲ καὶ αὐτῆς τῆς κόρης τοῦ πράγματος οὔσης, καὶ πρὸς τὸ πῦρ ὁρώσης, καὶ ᾀττούσης μὲν λοιπὸν μετὰ περιχαρείας καὶ γεγανυμένης ψυχῆς, ὀρθῷ δὲ καὶ φαιδρῷ καὶ ἀκλινεῖ τῷ βλέμματι, παραδείκνυσιν ἑαυτὸν ὁ Χριστὸς ἐν τῇ τοῦ Παύλου μορφῇ, τὴν προθυμίαν αὐτῆς ἐπιθαρρύνων, τὴν εὐτονίαν ἐπιθήγων, τὴν φύσιν ἐπισφίγγων, ὡς καὶ τὴν παρθένον ἰδοῦσανκαὶ γὰρ ἀληθῶς αὐτὸν ᾤετο εἶναι τὸν Παῦλον, ἀλλ’ οὐ τὸν Χριστόνὑπομειδιᾶσαι, καὶ πρὸς ἑαυτὴν εἰπεῖν·
Ἰδού, περισκοπεῖ καὶ φυλάττει με Παῦλος, μήπως ἄρα ὀλιγωρήσασα καὶ ὀκλάσασα, καὶ πρὸς τὸ πῦρ ἀποδειλιάσασα, ἀποστήσωμαι τῆς καλῆς καὶ μακαρίας ὁμολογίας. Ἀλλ’ οὐ μὰ τὸν ὑπὸ σοῦ μοι τοῦ Παύλου εὐαγγελισθέντα Χριστόν, οὐ μὴ προδῶ τὴν εὐσέβειαν, οὐδὲ μὴ τὴν σὴν καταισχύνω διδασκαλίαν. Μόνον στῆθι μικρόν, ὦ διδάσκαλε, καὶ ἐπικάλεσαί μοι τὸν Χριστόν, ἵνα καὶ τῇ αὔρᾳ τοῦ Πνεύματος διαρριπίσῃ καὶ δροσίσῃ τοῦτο τὸ πῦρ, κἀμοῦ τὴν ἀσθένειαν τῆς φύσεως ὑποστηρίσῃ τῇ παρ’ αὐτοῦ βοηθείᾳ. Καὶ μετὰ τοὺς λόγους τούτους, τὸν τοῦ σταυροῦ τύπον πρότερον ἐν ἑαυτῇ ἐκτυπώσασα, ἑαυτὴν δὲ μᾶλλον καὶ ὅλην εἰς τὸν τοῦ σταυροῦ τύπον ἀπεικάσασα διὰ τῆς ἐφ’ ἑκάτερα ταῖν χειροῖν ἐκτάσεως, εὐθὺς ἐφήλατό τε τῇ πυρᾷ καὶ κατετόλμησε τῆς φλογὸς θαρσαλέως οὕτω καὶ ἀδιστάκτως, ὡς οὐκ ἄν τις ἄλλως ἐν σταθερᾷ μεσημβρίᾳ καὶ ὥρᾳ πνίγους. Ὅθεν καὶ τὸ πῦρ, τῆς ἑαυτοῦ φύσεως ἐκλαθόμενον, αἰδοῖ καὶ φόβῳ τοῦ σταυροῦ, θάλαμος μᾶλλον ἢ κάμινος ἐγένετο τῇ παρθένῳ, οὐδὲ τοῦτο τοῖς θεωμένοις παρασχόν, τὸ γυμνὴν τὴν Θέκλαν ἰδεῖν·
καὶ γὰρ ὑψωθὲν καὶ περικυρτωθὲν καὶ ἀποτειχίσαν πάντοθεν τοῖς ἀκολάστοις τὴν θέαν, κοιτωνίσκου μᾶλλον ἤπερ πυρὸς ἐπλήρωσε χρείαν. Φασὶ δέ τοι καὶ παῖδας Ἑβραίων ἐν Βαβυλῶνι τῇ μεγάλῃ τῇ Μήδων, τρεῖς ὄντας, φιλανθρώπου ποτὲ καὶ τοιούτου τυχεῖν τοῦ πυρός, τοῦ Θεοῦ τότε κἀκεῖνο τὸ πῦρ ἡμερώσαντος. Ἀλλ’ ἐκεῖ μὲν τοῦτο μόνον ὑπῆρξε, καὶ τὸ θαῦμα ἔστη, ἐνταῦθα δὲ καὶ ἡ γῆ τὴν παράνομον ἐμαρτύρατο βίαν, μέγα τι καὶ διωλύγιον ὑπηχήσασα, καὶ οὐρανὸς ὄμβρον ἀφῆκεν, οὐκ ἀτμοῖς, οὐ νεφέλαις πρότερον καλυφθείς, ἃ δὴ καὶ ὄμβρων εἶναι πιστεύεταί τε καὶ λέγεται μηνύματα, ὑπὸ τοῦ Θεοῦ δὲ τοῦτο ποιῆσαι προσταχθεὶς ἐπὶ τιμῇ καὶ συμμαχίᾳ τῆς μάρτυρος. Ὅθεν καὶ καταρραγὲν μετὰ καὶ χαλάζης πολλῆς καὶ μεγίστης τοῦτο τὸ ὕδωρ, πολλοὺς μὲν τῶν Ἰκονιέων διέπνιξεν, ἐν αὐτῇ τῇ τόλμῃ καὶ τὴν ὑπὲρ τῆς τόλμης τιμωρίαν εἰσπραξάμενον, τὴν δὲ παρθένον καὶ αὐτοῦ τοῦ δοκοῦντος εἶναι πυρὸς ἠλευθέρωσεν.
PG 85:515Τούτων δὲ οὕτως ἐν τῇ πόλει συμβάντων, καὶ πάντων ὑπ’ ἐκπλήξεως ἅμα καὶ δέους κατεπτηχότων καὶ τοῖς ἐπὶ τῇ Θέκλᾳ τετολμημένοις μεταμελομένων τε καὶ ὀδυρομένων πικρῶς, ὁ Παῦλος ἔξω μέν που τοῦ ἄστεως ἔν τινι τύμβῳ ἅμα καὶ τῷ Ὀνησιφόρῳ διέτριβεν, οὔτε δὲ αὐτὸς ἔξω τῶν ἀγώνων τούτων καὶ δειμάτων ὑπῆρχε, περιδεής τε γὰρ ἦν ἄγαν, καὶ ἄσιτος διετέλει, καὶ πρηνὴς ἐπ’ ἐδάφους ἔκειτο δακρύων τε καὶ τὸν Χριστὸν ὑπὲρ τῆς ἀγωνιζομένης κόρης ἐπιβοώμενος. Οὔτε γὰρ ἐλελήθει τῶν γινομένων αὐτὸν οὐδέν, ἅτε καὶ ἀγχοῦ τῆς πόλεως ὄντα, καὶ τῶν ταῦτα περιθρυλούντων οὐκ ὀλίγων ὄντων. Ἐκτεινομένης δὲ τῆς ἀσιτίας, οἱ τοῦ Ὀνησιφόρου παῖδες κακῶς ἔχοντες λοιπὸν ὑπ’ ἐνδείας τε καὶ πείνης μακρᾶςοὔτε γὰρ ἦν τι πρὸς διατροφὴν αὐτοῖς, οὐκ ἄρτος, οὐ ποτόν, οὐκ ὄψον, ὡς ἂν φεύγουσί τε καὶ κρυπτομένοις, ἐπιτραπῆναι δέονται παρὰ τοῦ Παύλου τό τε ἄστυ καταλαβεῖν καὶ τὰ τῆς ἀνάγκης πρίασθαι. Ἔπασχον δὲ τοῦτο εἰκότως· νέας γὰρ ἡλικίας ἔτι καὶ μειρακιώδους οὐχ οὕτω τὸ ἀλγεῖν ἢ ἀθυμεῖν ὡς τὸ πεινῆν ἅπτεται καὶ διψῆν, καὶ τοῦτό ἐστιν ἡ μεγίστη συμφορὰ τοῖς παισίν.
Ἐπιτρέπονται τοιγαροῦν παρὰ τοῦ Παύλου καὶ ἀπελθεῖν καὶ πρίασθαι· καὶ δὴ καὶ λαβόντες αὐτοῦ τὸν ἐπενδύτην ἀπῆλθον. Οὔτε γὰρ ἦν ἑτέρως αὐτοῖς ποιεῖν, μηδὲ ἀργυρίου παρόντος αὐτοῖς. Ἐν τούτῳ δὲ καὶ ἡ μάρτυς ἀπαλλαγεῖσα μὲν τοῦ πυρός, ἔτι δὲ διὰ τὸν Παῦλον ἀσχάλλουσα καὶ περινοστοῦσα, τοῖς τοῦ Ὀνησιφόρου περιτυγχάνει παισίν, οἳ καὶ πρὸς τὸν Παῦλον ἐπιγνόντες αὐτὴν ὡδήγησαν· ὃν ἐπὶ ἐδάφους τε ἐρριμμένον εὗρε καὶ ποτνιώμενον καὶ τοῦτο αἰτοῦντα τὸν Θεόν, ὃ πλησίον τε καὶ παρὰ πόδας εἶχε λοιπόν. Ἐπιβοήσασα γοῦν ἡ μάρτυς εἶπεν εὐθύς·
Θεὲ βασιλεῦ καὶ δημιουργὲ τοῦδε τοῦ παντὸς εὐλογητέ, καὶ Πατὴρ τοῦ μεγάλου καὶ μονογενοῦς σου Παιδός, εὐχαριστῶ σοι ἐγώ τε τῆς τοῦ πυρὸς ἀπειλῆς καὶ βίας ἐλευθερωθεῖσα παραδόξως, τοῦτόν τε τὸν ἐμὸν σωτῆρα καὶ διδάσκαλον θεασαμένη τὸν Παῦλον, ἀφ’ οὗπερ καὶ μάλιστα εὐηγγελίσθην τῆς ὑμετέρας βασιλείας τὸ κράτος, τῆς ὑμετέρας ἐξουσίας τὸ μέγεθος, τῆς ἐν Τριάδι θεότητος τὸ ἀπαράλλακτόν τε καὶ ἰσοδύναμον καὶ ἰσοστάσιον, τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ μονογενοῦς σου Παιδὸς τὸ μυστήριον, τοῦ ἁγίου Πνεύματος τὴν οὐκ ἀποδέουσαν ἐνέργειαν καὶ δύναμιν, τῆς πίστεως τὸ εἰλικρινὲς καὶ γνήσιον καὶ σωτήριον κέρδος, τῆς ἀληθοῦς θεογνωσίας τὴν ὁδόν, πάσης ἅμα τῆς κατὰ Θεὸν πολιτείας τήν τε νῦν ὄνησιν καὶ τὴν μικρὸν ὕστερον ἐσομένην μακαρίαν ἀνταπόδοσιν. Τούτων ἀκούσας ὁ Παῦλος, ἀνέθορέ τε ἐκ τῆς γῆς, καθάπερ ἔκ τινος μηχανῆς, τῆς παρθενικῆς ἀθρόον μετεωρισθεὶς φωνῆς. Μέσος δὲ ἡδονῆς καὶ ἐκπλήξεως γενόμενος, ὧδε καὶ αὐτὸς ἐπηύξατο· Εὑρεῖν μὲν ἄξιον, ὦ δέσποτα, τῆς σῆς φιλανθρωπίας εὐχαριστήριον ὕμνον, χαλεπόν τε καὶ λίαν ἐργῶδες.
PG 85:517Τίς γὰρ ἂν ἐφίκοιτο λόγος τῆς σῆς ἀγαθότητος, τῆς σῆς ἡμερότητος, ἢ δυνάμεως, ἢ σοφίας, ᾗ τά τε πάντα συνεστήσω καὶ διακρατεῖς καί, ὡς οὐκ ἂν ἐφίκοιτο λόγος, οἰκονομεῖς, κοινῇ τε πάσῃ τῇ κτίσει καὶ τοῖς καθ’ ἕκαστον ἡμῶν ἐπιμερίζων τὴν σαυτοῦ κηδεμονίαν καὶ πρόνοιαν; Εὐχαριστῶ δ’ οὖν ὅμως, καὶ ὡς ἀνθρώπῳ δυνατόν, ἐπὶ τῇ παρ’ ἐλπίδα καὶ ξένῃ σωτηρίᾳ τῆς δούλης σου Θέκλας, καὶ ὅτι τῆς ἐμῆς αἰτήσεως ὀξυτέρα πέφυκεν ἡ σὴ δωρεά, καὶ τῶν ὑπὲρ αὐτῆς μου κινδύνων καὶ πόνων οὐκ ἀκερδὴς ἡ θλίψις γεγένηται. Ἰδοὺ γάρ σοι διὰ τῶν ἐμῶν κἀνταῦθα θλίψεων καὶ δεσμῶν καὶ πληγῶν προσγεγένηται μάρτυς καὶ μαθήτρια καί, μικρὸν ὕστερον, εὐαγγελίστρια. Σοῦ μὲν γὰρ εὐδοκήσαντος καὶ ὁ τῆς παρθενίας οὗτος στάχυς ἐβλάστησεν, ὃς πολλὰς ἡμῖν εὖ οἶδ’ ὅτι παρθένων καρποφορήσει μυριάδας· πολύχους γὰρ καὶ ὁ κόκκος οὗτος τοῦ σίτου καὶ γνήσιος καὶ τῆς σῆς ἀποθήκης ἄξιος.
Τοσαῦτα δὲ καὶ τοῦ Παύλου εἰρηκότος, ἅμα πάντες πρὸς θυμηδίαν ἐκ πολλῆς ἀθυμίας ἐτράπησαν, αὐτὸς ὁ Παῦλος, ὁ Ὀνησιφόρος, ἡ παρθένος, οἱ τοῦ Ὀνησιφόρου παῖδες, ὡς ἅψασθαι καὶ ποτοῦ καὶ τροφῆς, καὶ μηδὲν ἀπεῖναι τὸ σύνολον τῶν εἰς εὐφροσύνην τελούντων πνευματικήν. Ἔτι δὲ ἑστιωμένων αὐτῶν ἅπερ ὅ τε καιρὸς καὶ ἡ ἀνάγκη παρεῖχελάχανα δὲ ἦν ταῦτα καὶ ἄρτος, καὶ ὕδωρ τὸ ποτόν, εἶπεν ἡ Θέκλα τῷ Παύλῳ· Σέσωσμαι μέν, ὦ Παῦλε, διὰ σοῦ, καὶ τῆς ἐν Χριστῷ τετύχηκα πολιτείας καὶ πίστεως, οἶμαι δὲ ὡς οὐκ ἀσφαλὲς ἔτι μοι τὸ σοῦ τε κεχωρίσθαι καὶ τὴν πόλιν ταύτην οἰκεῖν· ὅπως γὰρ ἀσεβείας ἔχει καὶ θράσους, ἀκοῇ μὲν οὐδαμῶς, αὐτῇ δὲ τῇ πείρᾳ καταμεμάθηκας. Οὐκοῦν ἕψομαί σοι, τῆς κορικῆς ταύτης καὶ ἀπατηλῆς κόμης ἀφελοῦσα τὸ πλέον, ὡς ἂν καὶ τοὺς θεωμένους καὶ τά γε τοιαῦτα πολυπραγμονοῦντας ἐκκλίνειν ἔχοιμεν εὐμαρῶς. Ἀμειφθὲν γάρ, ὡς οἶμαι, τὸ σχῆμα τοῦτο συσκιάσει τό, ὡς σὺ φῂς κάλλος καὶ τὴν εὐμορφίαν.Ἀλλὰ βούλομαι μέν, ὁ Παῦλος ἔφη, δέδοικα δὲ τὸν καιρόν, καὶ σὲ πολλῷ πλέον·
τὸν μὲν ἀκολασίας μηδὲν ἀπολείποντα, σὲ δὲ κάλλους οὕτως ἔχουσαν καὶ νεότητος, ὡς μὴ εἶναι τοῖς θεωμένοις σε μηδὲ πάνυ βουλομένοις ἠρεμεῖν. Μή τις οὖν ἡμῖν καὶ πάλιν ἐπαναφυῇ πόλεμος ἕτερος, ἴσως δὲ καὶ τοῦ προλαβόντος τούτου βιαιότερος, καὶ σοῦ τὴν γνώμην διασαλεύσῃ καὶ ὑπολισθῆσαι παρασκευάσῃ ναρκήσασάν πως καὶ προδοθεῖσαν ὑπὸ τῆς γυναικικῆς ταύτης φύσεως καὶ ἀσθενείας. Καὶ ἀνδράσι δὲ δυσκατέργαστος οὗτος ὁ πόλεμος, μήτιγε καὶ γυναιξί, καὶ κόραις ἄρτι τῶν θαλάμων καὶ κοιτωνίσκων προελθούσαις.Ἀλλὰ γὰρ οὐδὲν τούτων πείσομαι, φησὶν ἡ Θέκλα πάλιν, ὁ γὰρ ἐπὶ τῆς πυρᾶς μοι βοηθήσας Θεὸς βοηθήσει πάντως καὶ πρὸς ἑτέρους κινδύνους, κἂν πολυπλοκώτερα τούτων ῥάψῃ καθ’ ἡμῶν ὁ πολέμιος μηχανήματα. Μόνον δός μοι καὶ αὐτός, ὦ διδάσκαλε, τὴν ἐν Χριστῷ σφραγῖδα· τούτῳ γὰρ ὁπλισθεῖσα τῷ ὅπλῳ οὐδὲν ὑποπτήξω, οὐδὲν ἔτι δειλιάσω, ὑπεράνω παντὸς ὀφθήσομαι κινδύνου, ὑπεράνω παντὸς ὀφθήσομαι πειρασμοῦ καὶ δαίμονος· μόνον δός μοι τὴν ἐν Χριστῷ σφραγῖδα.Τοιγαροῦν, ἐπειδή, φησί, ταῦτά σοι δέδοκται, ταῦτα ἔσται·
PG 85:519καὶ νῦν μὲν τῆς ὁδοιπορίας μοι συμμεθέξεις, μικρὸν δὲ ἀναμείνασα χρόνον καὶ τῆς διὰ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος τεύξῃ χάριτος, ἥπερ μόνη σωτηρίας καὶ ἀσφαλείας καὶ πίστεως δύναμις ἀνανταγώνιστός ἐστι τοῖς ἐπὶ Χριστὸν ὅλως ἠλπικόσι καὶ τεθαρρηκόσι. Καὶ ταῦτα εἰπὼν εὐθὺς τῆς ὁδοιπορίας ἥπτετο, τὸν Ὀνησιφόρον ἀνακτησάμενος σὺν τοῖς αὐτοῦ παισὶν ἅμα, ἐπί τε τὴν αὐτοῦ πόλιν καὶ ἑστίαν ἀποπεμψάμενος. Ἀλλὰ τὰ μὲν κατὰ τὸ Ἰκόνιον ὧδέ τε ἐπράχθη, καὶ τέλος ἔσχε τοιοῦτο· ἃ φύσεως μὲν ἀνθρωπίνης ἐστὶν ὑπέρτερα, θείας δὲ δυνάμεως οὐκ ἀπεικότα τυγχάνει θαύματα. Ὡς δὲ καὶ τῆς ἈντιοχείαςἈντιοχείας δὲ λέγω τῆς Σύρων, τῆς καλῆς καὶ μεγίστης καὶ πρῶτον τὸ καλὸν καὶ μακάριον ὄνομα τὸ καλεῖσθαι χριστιανοὺς κτησαμένης, οὐ τῆς Πισιδῶν, τῆς καὶ γείτονος Λυκαόνων, εἰ καὶ Πισίδαι τοῦτο βούλονταιπλησίον ἐγένοντο καὶ ταῖς πύλαις ἤδη προσήλαυνον, ἀπέβαινεν ἤδη τῷ Παύλῳ ἅπερ αὐτὸν καὶ κατὰ τὴν ἀρχὴν ἔθραττεν.
PG 85:521Οὔπω γὰρ ἤδη οὔτε τέλεον ὀφθέντες τοῖς ἀμφὶ τὰς πύλας διατρίβουσι τῆς πόλεως, προεκδραμὸν ὥσπερ τις ἀστραπὴ τὸ κάλλος τῆς Θέκλας, καὶ τοῖς τοῦ Ἀλεξάνδρου προσπεσὸν ὀφθαλμοῖς, ἀνέφλεξέ τε ὅλον αὐτὸν καὶ ἐπυρπόλησεν· ὡς μηδ’ ἀντισχεῖν ἔτι δυνηθῆναι τὸν ἄνθρωπον, μηδὲ κἂν πρὸς ὀλίγον ἀναβαλέσθαι τὸ κακόν, κατὰ δὲ τοὺς λυττῶντας κύνας ἢ δαιμονῶντας ἀνθρώπους ἀθρόον ἐπιπηδῆσαι τῷ παρθενικῷ καὶ πανάγνῳ σώματι. Τὸ γὰρ τῶν ἐρώντων τοῦτο πάθος ἄρχεται μέν, ὡς εἰπεῖν, ἐκ τῶν ὀμμάτων, κατολισθῆσαν δὲ εἰς αὐτὴν τὴν ψυχὴν τὸ κακόν, μεμηνότα τὸν ἄρτι σωφρονοῦντα ποιεῖ καὶ παράφρονα. Ὁ τοίνυν Ἀλέξανδρος οὗτος Σύρος μὲν ἦν τὸ γένος, εὐπατρίδης δὲ ὢν καὶ πλούσιος, καὶ αὐτῆς ἦρχε τότε τῆς καλῆς Ἀντιοχείας, πάσης ἡδονῆς καὶ τέρψεως γινόμενος αὐτῇ χορηγός. Ὅθεν δὴ καὶ τὸ πλεῖστον ἀνήρτητο κράτος τῆς πόλεως.
Φύσει μὲν γὰρ ἅπας δῆμος ἄστατόν τι καὶ ἀστάθμητόν ἐστι χρῆμα, καὶ τοῖς τέρπουσι μᾶλλον καὶ εἰς ἡδονὰς ἐκμαίνουσι μετροῦν τὴν εὐδαιμονίαν, οὐ μὴν τοῖς τὰ χρηστὰ καὶ ὠφέλιμα συνεκπορίζουσι τῶν ἀνδρῶν ἐφηδόμενον, ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ δὲ τοῖς πρὸς πᾶσαν αὐτοὺς ἀκολασίαν καὶ τέρψιν ἐκβακχεύουσιν ἐπαγαλλόμενον. Ὁ δὲ τῆς Ἀντιοχείας λεὼς ἔχει τι καὶ πλέον εἰς ἡδυπάθειαν, καὶ ἢν ἐκπορίζῃ τις αὐτοῖς τὰ πρὸς ἡδονὰς καὶ θέας καὶ τέρψεις, οὗτος φιλόπολις ἀληθῶς καὶ φιλόδημος καὶ φιλότιμος. Οὗτος τοίνυν ὁ Ἀλέξανδρος, ὁ πάντοθεν οὕτω λαμπρὸς καὶ περίσημος, ὡς εἶδεν, ὡς ἐθεάσατο τὴν παρθένον οὐκ εὐαγέσιν οὐδὲ σώφροσιν ὀφθαλμοῖς, ἑάλω κατὰ κράτος τῆς κόρης· καὶ πρόσεισιν ὡς ἂν μαστρωπῷ καὶ προαγωγῷ τῷ Παύλῳ, τάξει τινὶ δῆθεν ἐν ἀταξίᾳ χρησάμενος, καὶ πολλὰ μὲν ἱκετεύσας, πολλὰ δὲ ὑποσχόμενος, ὡς ἂν καὶ ὑπερφλεγόμενος, τέλος δὲ διαμαρτών, τοῦ Παύλου κατὰ μηδὲν ὅλως προςήκειν αὐτῷ τὸ γύναιον ἀποφήσαντοςμηδὲ γὰρ εἰ ἔστι γύναιον ὅλως εἰδέναι σαφῶς, βιαιότερον ἀπεπειρᾶτο τῆς Θέκλας λοιπόν, ἐμπλακείς τε αὐτῇ καὶ μανικῶς ἐπελαύνων, ὡς ἄρα βοῆσαι μὲν καὶ εἰπεῖν τὴν παρθένον·
PG 85:523Ὢ τῆς βίας ὢ τῆς παρανομίας ὢ τῆς ἀλογίστου τυραννίδος ὢ τῆς ἀναισχύντου καὶ ἀπηρυθριασμένης ἀκολασίας Καὶ γὰρ ὡς εἰς λιμένα καὶ σωφροσύνης ὅρμον τὴν πόλιν ταύτην καταφυγοῦσα, ἀγριωτέρων τῶν ἐν αὐτῇ πειρῶμαι κυμάτων τῆς ἀσελγείας. Εἰμὶ μὲν γὰρ ξένη καὶ ἄγνωστος, οὐκ ἄπολις δέ, οὔτε ἄσημος, οὔτε ἄδοξος. Καὶ γάρ ἐστί μοι πόλις λαμπρὰ τὸ Ἰκόνιον, καὶ γένος ἐπίδοξον, καὶ πλοῦτος οὐκ ὀλίγος. Ὑπεριδοῦσα δὲ γάμου καὶ νυμφίου λαμπροῦ τοῦ Θαμύριδος, σωφροσύνης ἔρωτι καὶ παρθενίας καὶ τοῦ δουλεύειν Χριστῷ τὴν μακαριωτάτην καὶ πάσης ἐλευθερίας ἀμείνονα δουλείαν, διὰ ταῦτα ἐκβέβλημαι καὶ ἀπελήλαμαι τῆς πόλεως. Οὐ γάρ, ὡς σὺ νομίζεις, ἀλῶμαι δι’ ἔρωτας αἰσχροὺς καὶ σοὶ πρέποντας, καπηλεύσασά μου τὸ κάλλος καὶ προτιθεῖσα τοῦτο τοῖς βουλομένοις ὤνιον· μὴ γένοιτο, μηδὲ οὕτω καταισχυναίμην τὸν προστάτην μου Θεόν, μηδὲ οὕτως ἐπιλαθοίμην ὧν ὑπεσχόμην Θεῷ, ὥστε ψεύσασθαί με τὰς διὰ τοῦ Παύλου μοι πρὸς αὐτὸν γεγενημένας συνθήκας. Μὴ βιάζου τοίνυν τὴν ξένην, μὴ βιάζου τὴν τοῦ Θεοῦ δούλην. Οὔτε γὰρ ἂν περιπαθεστέροις χρησαίμην λόγοις τῶν τῆς μάρτυρος τούτων ῥημάτων.
Ὡς δὲ καὶ οὕτω βοώσης καὶ ποτνιωμένης αὐτῆς οὐδὲν ἧττον ὁ Ἀλέξανδρος προσῆγε τὴν βίαν, ἡ παρθένος θαρραλεώτερον ἢ κατὰ γυναῖκα τολμήσασα καὶ βουλευσαμένη, ἐπικαταρρήγνυσι μὲν αὐτῷ τὴν χλαμύδα, τὸ σοβαρὸν τοῦτο καὶ ἀπόβλεπτον φόρημα, περιαιρεῖ δὲ τὸν λαμπρὸν καὶ χρυσήλατον καὶ διαυγῆ στέφανον, ἵστησι δὲ θρίαμβον αὐτὸν ἐπὶ πάντων, ἐν ᾧ τόπῳ καὶ τέμενος ἄξιον τῇ παρθένῳ διῳκοδόμηται, καὶ εἰς δεῦρο σῴζει τὸ σχῆμα, καὶ τὴν τοιαύτην νίκην βοᾷ καὶ μαρτύρεται. Πᾶς γάρ τις προσιών, καὶ τὸν τόπον ἅμα καὶ τὸν νεὼν θεώμενος, καὶ τῶν τότε γεγονότων εὐθὺς εἰς μνήμην ἔρχεται, καὶ δοκεῖ πάλιν θεᾶσθαι καὶ τὴν Θέκλαν νικῶσαν καὶ τὸν Ἀλέξανδρον γυμνόν, ἡττώμενον καὶ γελώμενον. Καὶ τῷ παντὶ δέ, οἶμαι, συμπαραπέμψει χρόνῳ τὸ κλέος ὁ τόπος οὗτος. Ὡς ὑβρισθεὶς τοίνυν ὁ Ἀλέξανδρος καὶ διαμαρτὼν τῆς ἐλπίδος, πρὸς μὲν τὰς ἐναντίας ὑπηνέχθη διαθέσεις φίλτρου τε ἅμα καὶ μίσους, καὶ ὅ τι δέοι πρᾶξαι τέως ἠπόρει, θυμῷ τε καὶ πόθῳ μεμερισμένος, καὶ νῦν μὲν ὡς τοῦτον, νῦν δὲ ὡς ἐκεῖνον ἀποκλίνων.
Τέλος δ’ οὖν ὁρμᾷ πρὸς τὸ δικαστήριον καὶ παραδίδωσι τὴν Θέκλαν, οὐ τοσοῦτον ἡττηθεὶς τῷ θυμῷ, ὅσον τῆς ἀκολάστου πράξεως ἀπογνούς. Ἦ γὰρ ἂν καὶ ὑπερεῖδε καὶ κατεφρόνησεν, εἰ καὶ πολλῷ ταύτης ἡ ὕβρις ἦν χαλεπωτέρα, εἰ μόνον ἐξῆν καὶ μετὰ τὰς ὕβρεις ἀπολαύειν τοῦ κακῶς αὐτῷ προςπεσόντος ἔρωτος. Νῦν δὲ τὸ λίαν ἀπηνὲς καὶ ἀνήμερον τῆς κόρης ἀγριώτερον ἐποίει τὸν πολέμιον, ὡς ὑβρισθέντα τε καὶ ὑπεροφθέντα, καὶ ὧν οὐκ ἐνδίκως ἠράσθη παντελῶς ἀποπεπτωκότα. Παραδοθεῖσα δ’ οὖν ὅμως ἡ παρθένος ἐπὶ τῇ κρίσει, ἥδετο μὲν ἐπ’ αὐτῇ, καὶ νίκην ἤδη τὴν δίκην ἐκάλει καὶ μαρτυρικῶν ἀγώνων προσθήκην· ὑφορωμένη δὲ τὸν Ἀλέξανδρον μήπως, ἔρημον αὐτὴν καὶ μόνην ἀπολαβών, καὶ πρὸς βίαν ἀφέλοιτο τῆς παρθενίας, ὑπὲρ οὗ καὶ ὁ πᾶς αὐτῇ κίνδυνος ἀνερριπτεῖτο, αἰτεῖ χάριν τὸν δικαστήν, οὐ τὸ μή τι παθεῖν τῶν προηγορευμένων δεινῶν, τὸ δὲ μεῖναι μόνον ἁγνὴν καὶ φυλαχθῆναι πορνικοῦ μολύσματος καθαράν. Καὶ γὰρ ὅσον τῆς κατὰ τοὺς κινδύνους ἠφροντίστει δειλίας, τοσοῦτον τῆς κατὰ τὴν παρθενίαν ἐφρόντιζεν ἀσφαλείας. Ποιεῖται δὴ καὶ τούτου πρόνοιαν ὁ Θεός·
PG 85:525ἐκ τῶν γὰρ περὶ αὐτὴν οὐσῶν γυναικῶνπολλὰς δὲ ἡ κατ’ αὐτὴν τὴν Θέκλαν φήμη συνήθροισετινὰ Τρύφαιναν, οὕτω καλουμένην, εἰς τοῦτο προβαλόμενος καὶ παρορμήσας, ἀρρήτως τε καὶ ὡς αὐτῷ φίλον ἐκ τῶν ἀπόρων καὶ ἀμηχάνων ἀεὶ πορίζεσθαι τοῖς ὧδε ἔχουσι μηχανάς τε καὶ λύσεις. Αὐτὴ τοιγαροῦν ἡ Τρύφαινα, βασιλέως τε ἀγχιστείᾳ λαμπρυνομένη καὶ πλούτῳ κομῶσα καὶ ἀρετῆς τῆς κατὰ τὸν βίον καὶ τρόπον ἐπιμελομένη, πιστεύεταί τε καὶ δέχεται τὴν Θέκλαν. Ἔπραττε δὲ τοῦτο, καὶ αὐτὴ μὲν οἰκτιζομένη τὴν παρθένον, ἐφ’ οἷς οὕτω τυραννικῶς τε καὶ βιαίως ἔπασχε, σωφροσύνης ἀπαιτουμένη δίκας, ἅμα δὲ καὶ βουλομένη παραμυθίαν σχεῖν αὐτὴν ἀντὶ τῆς ἄρτι τετελευτηκυίας αὐτῆς θυγατρός. Φαλκόνιλλα δὲ ἦν ὄνομα τῇ παιδί. Ἡμέρας δὲ διαγενομένης μιᾶς, προάγεται μὲν ἡ Θέκλα παρὰ τοῦ Ἀλεξάνδρου τὴν διὰ τῶν θηρίων ὑφέξουσα δίκην· ἐπηκολούθει δὲ καὶ ἡ Τρύφαινα, τὴν ἅπαξ πιστευθεῖσαν οὐκέτι προέσθαι τοῖς βουλομένοις ἀνεχομένη. Ἔνθα γίνεταί τι καὶ παράδοξον καὶ θεοσημείας ἀληθῶς ἄξιον ἔργον·
ἡ γάρ, ὡς ἐνόμιζον, πικροτάτη συνδεθεῖσα λέαινα τῇ Θέκλᾳ, τῆς μὲν οἰκείας ἀπημέλει φύσεως, ἅτε δὲ θεραπαινὶς καὶ ἄνωθεν συντραφεῖσα τῇ κόρῃ, παρεκαθέζετό τε καὶ περιέσαινε τοὺς πόδας, καί που καὶ τοὺς ὀδόντας αὐτῆς παραφυλάττουσα, ὡς οἶμαι, μή πῃ καὶ ἄκουσα τρώσῃ καὶ παραλυπήσῃ τοὺς εὐαγγελικοὺς ἤδη πόδας τῆς μάρτυρος. Τοῦτο κοινῇ μὲν ἅπασαν τὴν πόλιν ἐξέπληξε, καί τινος ἀφασίας ἅμα πάντας τοὺς θεωμένους ἐπλήρωσε. Τὸ δὲ τῶν γυναικῶν φῦλον οὐδὲ ἡσυχῇ τὸ θαῦμα κατασχεῖν ἠνέσχετοπρός τε γὰρ ἡδονὴν τὸ γένος εὐόρμητον, πρός τε φόβον εὐπτόητον, ἀλλὰ γὰρ καὶ ἐπεβόων τοῖς τολμωμένοις κατὰ τῆς μάρτυρος, οὐχ ὡς μάρτυρος, ἀλλ’ ὡς γυναικὸς καὶ ἐλεεινὰ πασχούσης καὶ δίκην ἄλογον εἰσπραττομένης ὑπὲρ σωφροσύνης, ὑπὲρ σεμνότητος, ὑπὲρ ὧν οὐ προί̈εται πορνείᾳ καὶ ἀσελγείᾳ τὸ σῶμα. Ὡς δὲ διελύθη μὲν ἡ τοιαύτη τῶν θηρίων πομπή, διελύθη δὲ ἡ παρὰ τῶν γυναικῶν βοή, λαβοῦσα πάλιν ἡ Τρύφαινα τὴν Θέκλαν πρὸς ἑαυτὴν ἐπανήγαγεν, οὐ δι’ ἔλεον ἔτι μόνον καὶ οἶκτον, ἀλλὰ γὰρ καὶ αὐτοῦ μόνου λοιπὸν τοῦ θαύματος χάριν, καὶ ὧν ἐν ὄψει κατὰ τὴν νύκτα τεθέατο.
Ἑσπέρας γὰρ ἤδη καταλαβούσης, καὶ τῆς Τρυφαίνης πρὸς ὕπνον ἐλθούσης, ἐπιστᾶσα ἡ Φαλκόνιλλα ἐδόκει τοιαῦτα τῇ μητρὶ λέγειν· Τὸ μὲν πολὺ τοῦ δι’ ἐμὲ πένθους, ὦ μῆτερ, παραινῶ σοι καταλιπεῖν, καὶ μὴ δακρύειν ἀνόνητα, μηδὲ τὴν ἑαυτῆς καταξαίνειν τοῖς ὀδυρμοῖς ψυχήν. Οὔτε γὰρ ἐμὲ διὰ τούτων ὀνήσεις, καὶ σεαυτὴν ἐμοὶ προσαπολεῖς. Δεήθητι οὖν τῆς συνοικούσης σοι Θέκλας, τῆς καὶ ἀντ’ ἐμοῦ σοι γεγενημένης παιδός, ποιήσασθαί τινα πρεσβείαν ὑπὲρ ἐμοῦ πρὸς τὸν Θεόν, ὡς ἂν καὶ φιλανθρωπίας τύχοιμι καὶ βλέμματος γαληνοῦ, καὶ πρὸς τὸν τῶν δικαίων μετατεθείην χῶρον· καὶ γὰρ κἀνταῦθα πολύ, φησίν, ἤδη τὸ θαῦμα τῆς Θέκλας, ἐφ’ οἷς οὕτω λαμπρῶς καὶ εὐθαρσῶς ὑπὲρ τοῦ Χριστοῦ διαγωνίζεται.
PG 85:527Ταῦτα εἰρηκέναι δοξάσης τῆς Φαλκονίλλης καὶ ἀποπτάσης εὐθύςαὕτη γὰρ ὀνείρου φύσις, ἐπιστῆναί τε ἀδήλως, φῆναί τε καὶ διαλεχθῆναι ἀμυδρὰ καὶ ἀμφίβολα, καὶ ἀποπτῆναι πάλιν ἀφανῶς, ἐπανέστη τοῖς εἰρημένοις τούτοις ἡ Τρύφαινα καί, ὁμοῦ τε ἡσθεῖσα καὶ γενομένη περίδακρυς, καὶ τὸ μέν τι ἐπὶ τῇ ὄψει παθοῦσα τῆς θυγατρός, τὸ δὲ ἐπὶ τῇ μνήμῃ τῆς Θέκλας, τὸ τῆς ἡδονῆς, λέγει πρὸς τὴν παρθένον αὐτοῦ που καὶ πλησίον παρακαθεύδουσαν· Ὦ τέκνον, φησίν, ἐμόν, καὶ τέκνον θεόσδοτον, ἐπειδή σε Θεὸς δεῦρό τε ἤγαγε καὶ ταῖς ἐμαῖς ταύταις ἀγκάλαις ἐνέβαλεν, ἵνα που πάντως καὶ τὴν ἐμὴν ταύτην ἐπελαφρύνῃς συμφοράν, καὶ τὴν τῆς ἐμῆς θυγατρὸς ψυχὴν τῆς Φαλκονίλλης οἰκειώσῃς Χριστῷ, καὶ τὸ παρὰ τῆς πίστεως ἐλλειφθὲν διὰ τῆς σῆς ἐκπορίσῃς αὐτῇ πρεσβείας, εὖξαι καὶ δεήθητι τοῦ βασιλέως Χριστοῦ τὸ σοὶ δοθῆναι παρ’ αὐτοῦ χάριν τὴν τῆς ἐμῆς θυγατρὸς ἀνάπαυλαν καὶ διαιωνίζουσαν ζωήν. Τοῦτο γὰρ καὶ αὐτή σου δεῖται Φαλκόνιλλα διὰ τῆς ἐν τῇ νυκτί μοι ταύτῃ γενομένης ὄψεως.
Ταῦτα τῆς Τρυφαίνης εἰπούσης, ἡ παρθένος, καὶ ὡς ἑτοίμην ἀεὶ τὴν ψυχὴν ἔχουσα πρὸς τὴν εὐχήν, καὶ πρὸς τὸ δοκοῦν ἀεὶ δυσωποῦσα τὸ θεῖον, ἅμα δὲ καὶ τὸ τῆς αἰτήσεως εὔλογον ἐννοήσασα καὶ τὴν αἰτοῦσαν αὐτήν, ἀμελητὶ πρὸς τοῦτο ὥρμησε. Τὰς γὰρ ἱερὰς αὐτῆς καὶ πανάγνους χεῖρας εἰς οὐρανὸν ἄρασα, οὕτω πως ἔφη πρὸς τὸν Θεόν· Χριστὲ βασιλεῦ τῶν οὐρανῶν καὶ Παῖ τοῦ μεγάλου καὶ ὑψίστου Πατρός, ὁ καὶ ἐμοὶ τὸ πιστεῦσαί τε καὶ σωθῆναι χαρισάμενος, καὶ τὸ τῆς σῆς ἀληθείας ὑπολάμψας μοι φῶς, καὶ τὸ ὑπὲρ σοῦ πάσχειν ἤδη με καταξιώσας, δὸς καὶ τῇ δούλῃ σου Τρυφαίνῃ τὸν ἐπὶ τῇ θυγατρὶ πληρωθῆναι πόθον· πόθος δὲ αὐτῇ τὸ τὴν ἐκείνης ψυχὴν ταῖς τῶν ἤδη σοι πεπιστευκότων ἐναριθμηθῆναι ψυχαῖς, καὶ τῆς ἐν παραδείσῳ διαίτης καὶ τρυφῆς ἀπολαύειν. Ταύτην αὐτῇ καὶ ὑπὲρ ἐμοῦ, δέσποτα Χριστέ, τὴν ἀμοιβὴν ἔκτισον. Ἰδοὺ γάρ, ὡς ὁρᾷς, αὕτη μου τῆς παρθενίας γεγένηται φύλαξ, αὕτη μοι μετὰ τὸν σὸν Παῦλον παρέστηκεν, αὕτη με τῆς οἰστρομανίας ἀπήλλαξεν Ἀλεξάνδρου, αὕτη με μετὰ τὸν τῶν θηρίων φόβον τοῖς οἰκείοις αὐτῆς ἐναποψύχει κόλποις. Καὶ γὰρ βασιλὶς οὖσα συνεταπεινώθη μοι διὰ τὸν σὸν πόθον καὶ φόβον.
PG 85:529Ὑπὲρ ὧν πάντων τοῦτο αἰτεῖ, τοῦτο βούλεται, τὸ τυγχάνειν ἀναπαύλης τινὸς τὸ μόνον καὶ ἀγαπητὸν παιδίον αὐτῆς. Τοσαῦτα δὲ καὶ τοιαῦτα τῆς Θέκλας ἐπευξαμένης, ἡ Τρύφαινα γοερόν τι καὶ θρηνῶδες καὶ διωλύγιον ἀναβοήσασα, τὴν μὲν τῆς θυγατρὸς οὐκέτι τελευτὴν ἀπωδύρετο, τὴν δὲ Θέκλαν ἐθρήνει λοιπόν, ὡς ἂν καὶ αὐτῆς μικρὸν ὕστερον θηριαλώτου γινομένης, σὺν εὐπρεπείᾳ τε σώματος καὶ φρονήσει τοσαύτῃ. Ἐν τούτοις δὲ οὔσης τῆς Τρυφαίνης, ἧκεν ὁ Ἀλέξανδρος ὡς παραληψόμενος τὴν Θέκλαν καὶ ἄξων εἰς τὸ κυνηγέσιον, ὡς ἂν καὶ πάντων μὲν τῶν πρὸς τοῦτο ηὐτρεπισμένων, ἤδη δὲ καὶ τῶν θεατῶν κατειληφότων τὴν θέαν καὶ θορυβούντων καὶ τὸν τῆς μελλήσεως αἰτιωμένων χρόνον. Ὁ ἡγεμὼν γάρ, φησί, κάθηται, καὶ ὁ ὄχλος θορυβεῖ· δός, ἀπαγάγω τὴν θηριομάχον. Ὡς τὴν Τρύφαιναν ὑπὸ τῶν ῥημάτων τούτων δηχθεῖσάν τε καὶ ἀναφλεχθεῖσαν ἐκβοῆσαί τε πικρὸν καὶ γοερόν, ὡς καὶ εἰς φυγὴν τραπῆναι τὸν Ἀλέξανδρον. Οἷα δὲ τὰ ῥήματα Τρυφαίνης· Οἴμοι, φησίν, οἴμοι τοῦ δευτέρου μοι τούτου καὶ χαλεπωτέρου πένθους. Ὡς ἀλλεπάλληλά με κατείληφε τὰ δεινά, καὶ βοηθείας ἢ παραμυθίας οὐδαμόθεν μοι πόρος.
Καὶ γὰρ ἄπαις εἰμὶ καὶ συγγενείας ἔρημος, καὶ δυστυχῶ χηρείαν, καὶ πρὸς ἀμηχανίαν πάντοθεν συνελήλαμαι. Ἀλλὰ γὰρ εὑρηκέναι μοι δοκῶ πόρον ἐν ἀπόροις καὶ τοσούτῳ πλήθει δυσχερείας· ἐπὶ γὰρ τὸν τῆς Θέκλας Θεὸν καὶ βοηθὸν ἤδη μοι καταφευκτέον. Ὁ Θεὸς τοιγαροῦν τῆς Θέκλας, τῆς καὶ ἐμοὶ τὸ σὸν εὐαγγελισαμένης κράτος καὶ τὴν ἀληθῆ καὶ εὐθεῖάν μοι τῶν σῶν ἐντολῶν ἀτραπὸν τῆς εὐσεβείας ὑποδειξάσης, ἐπιφάνηθι καὶ νῦν τῇ δούλῃ σου Θέκλᾳ, καὶ κινδυνευούσῃ βοήθησον, καὶ δεῖξον ἡμῖν ἅπασιν ὡς ἀγαθὸν ἀληθῶς καὶ ἀναμφίλεκτον τὸ διὰ σὲ καὶ ἐπὶ σοὶ κινδυνεύειν. Εἰ γὰρ αὐτὴ τύχῃ τινὸς νῦν ἐπικουρίας, οὐκ ἔστιν ὅστις οὐ τῇ σῇ προσδραμεῖται βασιλείᾳ. Ἔτι δὲ τούτων λεγομένων ὑπὸ τῆς Τρυφαίνης, ἧκον καὶ στρατιῶταί τινες ἀστικοί, παρὰ τοῦ ἡγεμόνος σταλέντες τε καὶ πρὸς βίαν ἀφελέσθαι τὴν κόρην ἐπιτραπέντες.
Ἡ μέντοι γε Τρύφαινα, πρὸς μὲν τὸ ἀντισχεῖν ἀδυνατήσασα, εἴξασα δὲ τῇ βίᾳ, τὴν μὲν κόρην οὐδ’ οὕτω μεθῆκεν, ἐπιδραξαμένη δὲ τῆς χειρὸς αὐτῆς, ἅμα τοῖς στρατιώταις ἀπῄει, ὀδυρμῶν καὶ θρήνων πληροῦσα τὴν ἀγοράν, καὶ ὡς ἂν ἐπὶ νεκρᾷ λοιπὸν κοπτομένη καὶ ὀλολύζουσα τῇ Θέκλᾳ, καί τινα τοιαῦτα ὑποφωνοῦσα· Ὢ τῆς τῶν δαιμόνων πονηρίας Ὡς ἀπλήστως ταῖς κατ’ ἐμοῦ κέχρηνται συμφοραῖς Μιᾶς μὲν γὰρ παιδὸς ἡ δυστυχὴς ἐγὼ μήτηρ ἐγενόμην, ἰδοὺ δὲ καὶ δευτέρας ποιοῦμαι λοιπόν, ὡς ὁρᾶτε, θυγατρὸς ἐκφοράν. Καὶ τὸ δὴ χαλεπώτερον, Φαλκόνιλλαν μὲν τεθνηκυῖαν ἐπὶ τοὺς τάφους ᾗ νόμος παρέπεμψα, τὴν Θέκλαν δὲ ταύτην καὶ ζῶσαν ἔτι, καὶ μηδὲν θανάτου πλημμελήσασαν ἄξιον, ἵνα δὲ μὴ φθορᾷ καὶ τῇ δυσαγεῖ πορνείᾳ παραδῷ καὶ μολύνῃ μετὰ τοῦ σώματος καὶ τὴν ψυχήν, τοῖς τῶν θηρίων ἄπειμι παραδώσουσα στόμασιν. Ὢ τῆς βίας Ὢ τῆς τυραννίδος Ὢ τῆς τῶν Ἀντιοχέων πόλεως, τοιούτου μελλούσης ἀναπίμπλασθαι μύσους καὶ ἄγους 6 Ἐπὶ τοῖς ῥήμασι τούτοις ἡ Θέκλα δηχθεῖσά τε καὶ ὑπεραλγήσασα τὴν ψυχήν, πηγὰς μὲν ἀφῆκε δακρύων πολλάς, πικρὸν δὲ καὶ διωλύγιον ἀναβοήσασα τοιούτοις καὶ αὐτὴ πρὸς τὸν Θεὸν ἐχρήσατο ῥήμασι·
PG 85:531Θεέ μου καὶ βοηθέ μου, ἐφ’ ὃν ἐγὼ θαρρήσασα καὶ πᾶσαν ἐλπίδα θεμένη καὶ πατρίδα κατέλιπον καὶ μητρὸς ὑπερεῖδον καὶ γάμου κατεφρόνησα, καὶ νῦν ἔπιδε, καὶ τοῖς κατ’ ἐμοῦ πραττομένοις ἐπισκόπησον, κἀμὲ μὲν ἐκ τῶν φοβερῶν τούτων καὶ ἀνημέρων ῥῦσαι θηρίων, καθάπερ ἤδη με καὶ πρώην τοῦ παμφάγου πυρὸς ἠλευθέρωσας, τῇ δὲ σῇ δούλῃ Τρυφαίνῃ τῶν ὑπὲρ ἐμοῦ πόνων ἀντίδος τὴν ἀμοιβήν Ὁρᾷς γὰρ ὅπως, ἵνα σοί τε ἀρέσῃ κἀμὲ φυλάξῃ παρθένον, πάσης ἀνέχεται παροινίας καὶ ὕβρεως. Διὰ γοῦν ταύτην καὶ τὴν ταύτης ἐπ’ ἐμοὶ συμπάθειαν οὔτε τῆς παρθενίας ἐκπέπτωκα, καὶ τῆς Ἀλεξάνδρου κατ’ ἐμοῦ περιγέγονα λύττης· καὶ μετὰ τῆς ἐμοὶ καὶ σοὶ φίλης σωφροσύνης ἀγωνίζομαι, ὀλίγα τῶν θηρίων φροντίζουσα, διὰ σὲ τὸν ἐξ οὐρανῶν ἐπαμύνοντά μοι καὶ ταύτην τὴν ἐπὶ γῆς με φυλάττουσαν. Τῆς δὲ σῆς ἐπ’ ἐμοὶ καὶ τοῦτο προνοίας, τὸ ἐν ἀγρίοις οὕτω καὶ ἀνημέροις κύμασιν εὐπορῆσαι λιμένος, ἐκ τῆς πολλῆς με ταύτης διαδεχομένου ζάλης τῶν θηρίων τούτων.
Καὶ ἡ μὲν ἔληξεν εὐχομένη, πολὺς δὲ πάντοθεν ὁ φόβος ἐπήρτητο, παρὰ τῶν θηρίων, παρὰ τῶν τὰ θηρία διεγειρόντων ἐκ τῆς τῶν μαστίγων πληγῆς καὶ ἠχῆς, καὶ παρὰ τῆς τοῦ δήμου ταραχῆς καὶ συγκλύδου βοῆς, παρὰ τῆς τῶν γυναικῶν οἰμωγῆς καὶ ὀλολυγῆς. Μέρος γὰρ καὶ αὐταὶ τοῦ θεάτρου γεγόνασι, καὶ τὴν ἐπὶ τῇ παρθένῳ διενείμαντο γνώμην. Αἱ μὲν γὰρ ἐφήδοντο τοῖς πραττομένοις κατὰ τῆς Θέκλας, ὅσον ἀσελγὲς καὶ ἀκόλαστον ἦν· ὅσον μέντοι γε σωφρονοῦν καὶ κόσμιον, ἐπήλγει τε τοῖς γινομένοις, καὶ τὴν πόλιν ἠλέει τῆς συμφορᾶς, ὡς ἂν αὐτίκα καὶ πάνδημόν τι πεισομένην κακὸν ἐπὶ τοσούτῳ κακῷ τῆς μιαιφονίας. Πολλαὶ δὲ καὶ συναπολέσθαι τῇ Θέκλᾳ προθυμίας εἶχον καὶ γνώμης, οὕτως ἐδεινοπάθουν ἐπὶ τῷ δεινῷ καὶ παραλόγῳ τῆς συμφορᾶς. Πάντων δὲ μετεώρων ὄντων λοιπὸν καὶ πρὸς ἓν τοῦτο κεχηνότων, τὸ τῆς θέας παράδοξον, εἰσάγεται καὶ ἡ παρθένος, τῶν μὲν τῆς Τρυφαίνης ἀφαιρεθεῖσα χειρῶν, ἀπογυμνωθεῖσα δὲ καὶ τῆς ἐσθῆτος, ὡς ἂν καὶ τοῦτο τοῖς λέουσιν ἐρεθισμός τις εἴη εἰς τὴν κατ’ αὐτῆς ὁρμήν· τὰ γὰρ λαμπρὰ τῶν σωμάτων ἀεὶ τὰς τῶν θηρίων ὄψεις ἐφέλκεσθαι πέφυκεν.
PG 85:533Οὕτω δὴ καὶ τούτου παρασκευασθέντος, ἡ πικρὰ καὶ πάλιν κατ’ αὐτῆς ἀφείθη λέαινα, ὡς θρήνων διὰ τοῦτο καὶ δακρύων πληρωθῆναι τὸ θέατρον. Ἡ βελτίστη μέντοι γε λέαινα, λεαίνης μὲν ὁρμὴν ἐπεδείξατο καὶ ὀργήν, ὡς δὲ καὶ πλησίον ἐγένετο, θεραπαινὶς μᾶλλον ὤφθη· καὶ οὐ μόνον οὐχ ἥψατο τοῦ ἱεροῦ καὶ πανάγνου σώματος, ἀλλὰ γὰρ καὶ ἀνακλιθεῖσα πρὸ τῶν παρθενικῶν ποδῶν, τὴν ἀπὸ τῶν λοιπῶν αὐτῇ θηρίων ἀσφάλειαν παρείχετο. Τὴν γὰρ ἐπελθοῦσαν αὐτῇ τῶν ἄρκτων θρασυτέραν ἀνεῖλέ τε καὶ διέφθειρε παραχρῆμα, καὶ λέοντι δέ, θυμικώτερον ᾄττοντι κατ’ αὐτῆς, ὑπαντήσασά τε καὶ συμπλακεῖσα συνδιεφθάρη. Τοῦτο πολλῆς τοὺς θεατὰς ἀνίας ἐπλήρωσεν, ὡς ἂν καὶ τῆς συμμαχούσης αὐτῇ λεαίνης ἐκποδὼν γεγονυίας· οὔτε γὰρ εἶχον συνιδεῖν ὅλως ὡς θεοσημείας, ἀλλ’ οὐ τῆς τοῦ θηρίου φύσεως, ἦν ἔργον τὸ γεγονός. Θαυμαστοῦ γὰρ ὄντος καὶ τοῦ προτέρου, τοῦ μὴ θίγειν τῆς Θέκλας τὴν λέαιναν, θαυμασιώτερόν ἐστι τὸ καὶ προασπίζειν αὐτῆς. Τὰ μὲν γὰρ θηρία, θηρία τέ ἐστι πάντοτε, καὶ ἔχει φύσεως ὡς ἔχει·
Θεοῦ δὲ λοιπόν ἐστι τὸ μετασκευάζειν πρὸς ἃ βούλεται, καὶ ἀνέχειν αὐτῶν τὰς ὁρμάς, καὶ τοῖς μὲν ἁγίοις εὐήνιά τε καὶ καταπειθῆ ταῦτα παρέχειν, τοῖς δὲ ἄλλως πως ἔχουσιν ἀνήμερα καὶ ἀπάνθρωπα. Τοῖον δή τι κἀπὶ τοῦ πυρὸς τοῦ κατὰ τὸ Ἰκόνιον γέγονεν, εἰ δὲ βούλει, καὶ τὴν Βαβυλῶνα καὶ τοὺς τρεῖς παῖδας· καὶ γὰρ ἐκεῖνο τὸ πῦρ ἦν μὲν πῦρ ἀληθῶς διακαές, παμφάγον, ὀλέθριονκαὶ γὰρ αὕτη πυρὸς φύσις, προσταχθὲν δὲ παρὰ Θεοῦ, δρόσου καὶ δροσιζούσης αὔρας ἐνέργειαν ἐκείνοις τε καὶ ταύτῃ παρέσχετο. Καὶ Δανιὴλ δέ, ὅν φασι τὸν Ἑβραῖον νεανίσκον συγκαθειρχθέντα ποτὲ λέουσι, σῶόν τε καὶ ἀσινῆ τῶν θηρίων ἐκείνων ἀπαλλαγῆναι, οὐ τῆς τῶν θηρίων φύσεως τοῦτο βουλομένης, τῆς δὲ τοῦ Θεοῦ δυνάμεως τοῦτο ἐργασαμένης. Ἀλλὰ παρὰ Βαβυλωνίοις μέν, παρ’ οἷς καὶ τὸ θαῦμα γέγονε, τοῦτο γέγονε μόνον, τὸ μὴ διαφθαρῆναι τὸν νέον, ἐνταῦθα δὲ καὶ πόλεμον ὑπὲρ τῆς Θέκλας ᾑρεῖτο πρὸς ἄλληλα τὰ θηρία· τοσοῦτον ἄρα παρ’ ἡμῖν μᾶλλον τὸ ὑπερβάλλον τοῦ θαύματος. Ὡς δὲ καὶ τῆς πείρας ταύτης διελεγχθείσης, ὁμοῦ πολλῶν τε λοιπὸν καὶ ἀγριωτέρων θηρίων ἐπαφιᾶσι πλῆθος τῇ Θέκλᾳ·
αὐτῆς μέντοι γε τῆς μάρτυρος ὁ λογισμὸς οὐ περὶ τὸν τῶν θηρίων ἠσχολεῖτο μᾶλλον φόβον καὶ βόμβον, περὶ δὲ τὴν εὐχὴν ὅλη συνετέτακτο· οἶμαι δὲ ὡς καὶ τοιούτοις τισὶν ἐχρῆτο ῥήμασι σιγῇ καὶ ἐφ’ ἑαυτῆς εὐχομένη· Πολλὴ μέν σοι χάρις, ὦ δέσποτα Χριστέ, τῆς ὑπὲρ ἐμοῦ ταύτης βουλῆς καὶ προθέσεως, ὅτι κόρην οὖσαν, ἔτι δὲ καὶ θαλαμευομένην, καὶ τοῖς πολλοῖς ἄγνωστον, γάμῳ τε καὶ Θαμύριδι φυλαττομένην, ἐν τῷ μέσῳ τε προήγαγες διὰ τοῦ σοῦ Παύλου, καὶ τῆς σῆς πάλιν δι’ αὐτοῦ σφραγῖδος καὶ χάριτος ἠξίωσας, καὶ τῶν ὑπὲρ σοῦ με πόνων καὶ κινδύνων ἔγευσας, ἐν Ἰκονίῳ μὲν διὰ τοῦ πυρός, ἐνταῦθα δὲ διὰ τῶν πολλῶν τούτων καὶ ἀνημέρων θηρίων, καὶ πάνδημόν με προτέθεικας θέατρον, οὐχ ὑπερορῶν μου τῆς σωτηρίας, ἀλλὰ καταγυμνάζων μου τὴν εἰς σὲ πίστιν καὶ πρόθεσιν. Ὑπὲρ μὲν οὖν τούτων, ἀξίως μὲν οὐδαμῶς, εὐχαριστῶ δ’ οὖν ὅμως, ὡς ἂν ὅλως τῶν ὑπὲρ σοῦ καταξιωθεῖσα παθημάτων καὶ στιγμάτων.
PG 85:535Ἐπειδὴ δὲ πολὺν ἔτι καὶ βαρὺν ὁρῶ τὸν πολέμιον καὶ ταῖς προςθήκαις ἀεὶ τοὺς κινδύνους ἐπαύξοντά μοι, δέδοικα δὲ μήπως, ὡς καὶ φύσει ἀσθενὴς καὶ προκεκμηκυῖα τοῖς κακοῖς, ἀποναρκήσω πρὸς τὰ λοιπὰ τοῦ ἀγῶνος, καί πως ἀτέλεστος μείνω καὶ ἀστεφάνωτος, καί, τὸ δὴ χαλεπώτερον, τῆς σῆς διαπέσω βασιλείας, εἰ δοκεῖ, περίστειλόν με τῷ θανάτῳ λοιπόν, καὶ τῷ διὰ τοῦ θανάτου βαπτίσματι λῦσον μὲν ἐμοὶ τὸν φόβον, λῦσον δὲ τούτοις τὸν κατ’ ἐμοῦ πόνον. Εἰ γὰρ ἐγὼ καταλύσω τὸν βίον, καταλύσουσί που πάντως καὶ οὗτοι τὴν κατ’ ἐμοῦ βίαν καὶ τυραννίδα. Ταῦτα κατὰ τὸ εἰκὸς εἰποῦσα, καὶ μεταστραφεῖσα κατὰ τὸ συμβάν, ὁρᾷ κολυμβήθραν καὶ ὕδωρ καὶ φώκας ἐννηχομένας, θηρία μὲν ὄντα καὶ αὐτὰ θαλάττια καὶ ἀνδροφόνα, καὶ ταῦτα δὲ ἴσως πρὸς τιμωρίαν παρασκευασθέντα τῆς Θέκλας. Καὶ μικρὰ ἄττα ἐπιβοησαμένη τὸν Χριστόν, καὶ οὕτως εἰποῦσα· Ἐν τῷ ὀνόματί σου, Κύριε, ὑστέρᾳ ἡμέρᾳ βαπτίζομαι, ἐνήλατο τῷ ὕδατι τούτῳ, τῆς διὰ τοῦ θανάτου λοιπὸν ἐρῶσα τελειώσεως καὶ πρὸς Χριστὸν ἀναλύσεως.
PG 85:537Τούτου δὲ οὕτως ἐπιτελεσθέντος, ὁ δῆμος ἅπας ἀνηλάλαξέ τε καὶ τὴν οὕτως ἄτοπον καὶ ὀλέθριον ἀπεμέμψατο τόλμαν, τὸ προπετῶς οὕτω καὶ ἀφειδῶς κυβιστῆσαι καθ’ ὕδατος, οὕτω πρόδηλον τὸν ἀπὸ τῶν φωκῶν ἔχοντος θάνατον, ὃν ἡ μὲν παρθένος ὑπερησμένιζε μόνον ἵνα τύχῃ τῆς ἐν Χριστῷ τελειώσεως, ὡς τολμηρὸν δὲ ἄγαν καὶ φρικῶδες ὁ πᾶς κατῳκτίζετο λεώς, καὶ δάκρυσι κατένιφε τὸ κυνηγέσιον. Ἀλλ’ οὐδὲ ὣς ἠμελεῖτο ἡ μάρτυς· τὸ γὰρ περιλαμφθὲν ἐξαίφνης οὐράνιον πῦρ καὶ τοῖς ὕδασιν ἐμπεσόν, τὰ μὲν θηρία τῆς οἰκείας ἐξίστη τοῦ δρᾶν ἐνεργείας, τὴν δὲ Θέκλαν γυμνὴν οὖσαν καὶ περιέστελλε, καὶ θαλάμου χρείαν αὐτῇ παρείχετο. Ἀλλὰ γὰρ οὔτε τούτων γινομένων τῶν θεοσημειῶν αἰδώς τις ἢ φόβος εἰσῄει τὸν ἀναιδῆ Ἀλέξανδρον· τῷ γοῦν πλήθει τῶν θηρίων πλῆθος ἕτερον ἐπεισῆγεν, ὥσπερ τι πνεῦμα βίαιον κύμασι ἐπεγεῖρον κύματα, καὶ νικῆσαι μὲν φιλονεικῶν ὃν ἀμήχανον ἦντίς γὰρ Θεὸν οἶδε νικήσας ποτέ; , ἡττώμενος δὲ ἐλάνθανε.
Καὶ γὰρ ὑπὸ συμπαθείας πολλῆς τὰ θεώμενα γύναια, ἢ καὶ θεόθεν κινηθέντα, ἀντιμηχανῶνταί τι τοιοῦτο καί, πλῆθος ἀρωμάτων καὶ μύρων ἐπεισαγαγοῦσαι καὶ διὰ πυρὸς ἐξατμίσασαι, τῷ ποικίλῳ τῆς ὀδμῆς κατεκήλησάν τε τὰ θηρία καὶ ὕπνῳ βαθεῖ κατεκοίμισαν, ὡς τὴν Θέκλαν εἶναι μὲν μεταξὺ θηρίων πολλῶν, πολλῆς δὲ τό γε ἐπὶ τούτοις τῆς ἀδείας ἀπολαύειν. Εἴωθε γὰρ οὐκ ἐκ περιουσίας ποτὲ ἢ δυνάμεως ὁρμᾶν κατὰ τῶν ἀνέδην ἀσεβούντων ὁ Θεός, ἀπὸ δὲ σκνιπῶν καὶ βατράχων καὶ μυιῶν καὶ παρνόπων καὶ ἑτέρων τινῶν τοὺς μεγάλα δύνασθαι βουλομένους ἀεὶ καταγωνίζεσθαι, παιδιᾶς μᾶλλον, οὐ σπουδῆς ἔργον ποιούμενος τὴν τῶν δοκούντων ὑψηλῶν καὶ ἀθέων κατάλυσιν, ὥσπερ δὴ κἀνταῦθα γεγένηται. Καὶ τούτου δὲ οὕτως γεγονότος, ἀναιδέστερος ἦν ὁ Ἀλέξανδρος. Ταύρους γὰρ ἔχω, φησὶ πρὸς τὸν ἡγεμόνα, χαλεποὺς καὶ λίαν μανιώδεις· τούτοις ἐὰν συνδεθῆναι μόνον κελεύσῃς αὐτήν, ταχέως τὸ τῆς τιμωρίας ὀψόμεθα πέρας. Ἀλλ’ ὁ μὲν ἡγεμὼν ἀκούσας, καὶ ἄκων, ἐπέτρεψε, τῷ προσώπῳ τὴν ἐπὶ τῷ πράγματι λύπην ἐπιδειξάμενος.
Ὁ δὲ Ἀλέξανδρος, πρὸς τῇ κατὰ φύσιν θηριωδίᾳ τῶν ταύρων καὶ τὸ πῦρ ἐπιμηχανησάμενος, διά τινων ἐκκαιομένων ὀβελῶν ὑπομάζιον προσῆγε τοῖς ταύροις. Ἔλαθε δὲ καὶ οὕτως ἡττηθείς· τούς τε γὰρ ταύρους ἀνεῖλε τὸ πῦρ, καὶ τὰ δεσμὰ διέφλεξε, καὶ τὴν παρθένον τῶν δεσμῶν ἀπέλυσε, μηδ’ ὅσον ψαῦσαν αὐτῆς· καὶ τὸ οὕτω δεινὸν σόφισμα εἰς τοὐναντίον περιῆλθε τῷ δεινῷ σοφιστῇ καὶ μηχανορράφῳ κατὰ τῆς τοῦ Θεοῦ σοφίας τε καὶ δυνάμεως. Καὶ τῆς ἀπειλῆς δὲ ταύτης εἰς τοῦτο τελευτησάσης, ἡ Τρύφαινα, καὶ τῷ μήκει τοῦ χρόνου ἀπειποῦσα, καὶ τῷ μεγέθει τῆς ἐπὶ τῇ Θέκλᾳ ἀνίας λιποψυχήσασά τε καὶ λιπαυγήσασα, ἀθρόον καταφέρεται τοῦ θεάτρου παρὰ τοὺς Ἄβακαςτόπος δὲ ἦν οὕτω καλούμενος ἄβακες. Τοῦτο φόβου μὲν πολλοῦ καὶ πτοήσεως τὴν πόλιν ἅμα πᾶσαν ἐπλήρωσεκαὶ γὰρ εὐθὺς ἐξεβοήθη τὸ κακόν, δείματος δὲ ἐξαισίου τὸν δικαστήν. Ὁ δὲ Ἀλέξανδρος ἐκπλαγεὶς καὶ ὑπότρομος γενόμενος, πρηνής τε πεσὼν ἐπὶ τῆς γῆς, τοιούτοις ἐχρῆτο πρὸς τὸν ἡγεμόνα ῥήμασιν· Ὕβρισμαι μὲν ἐγώ, καὶ προπεπηλάκισται τὸ σῶμα τοὐμόν, ὦ κράτιστε ἀρχόντων, παρὰ ταύτης τῆς εἴτε γυναικός, εἴτε δαίμονος, εἴτε κακοδαίμονος·
PG 85:539οὐ γὰρ ἔχω τί καλέσω τὸ ξένον τοῦτο καὶ ἀλλόκοτον θηρίον, καὶ πάντων τῶν θηρίων τούτων φανὲν ἀναιδέστερον. Καὶ γὰρ πέπονθε παρ’ αὐτῶν τούτων, ὧν ἔδει παθεῖν, οὐδὲν βλαβερόν, ἐκ μαγγανείας ἴσως τινὸς ἢ ἄλλης κρείττονος τέχνης καὶ τελετῆς περιγεγονυῖα τῆς οὕτω ἀγρίας καὶ ἀνημέρου φύσεως. Ἀπίτω δ’ οὖν ὅμως ἐντεῦθεν, ἐκβαλλέσθω τῆς πόλεως, ἐκφερέσθω πρὸς ἑτέρους, οἰχέσθω λοιπὸν καὶ διδότω πεῖραν ἐν ἄλλοις τῆς οὕτω ξένης καὶ καινοτέρας φύσεως. Φόβος γὰρ οὐχ ὁ τυχών, ὦ θαυμάσιε τῶν ἀρχόντων, τὴν πόλιν ταύτην ἐξέσεισέ τε καὶ περιεδόνησεν, ὅτιπερ δι’ αὐτὴν ταύτην τὴν θηριομάχον ἡ Τρύφαινα τάχα τέθνηκεν. Εἰ δὲ τῷ ὄντι καὶ τέθνηκε, καὶ τῷ ταύτης συγγενεῖ τῷ Καίσαρι τοῦτο γένηται δῆλον, ἀπολοῦμαι μὲν ἐγώ, ἀπολεῖται δὲ ἡ πόλις αὕτη, καὶ σὺ δὲ κινδυνεύσεις, ὡς τοσαύτης καὶ οὕτω χαλεπῆς ὑπεριδὼν τραγῳδίας. Εἰ οὖν ἐμοὶ πείθῃ, ἔκβαλε μὲν ταύτην τῆς πόλεως, γενώμεθα δὲ τῆς τοῦ βασιλικοῦ γυναίου σωτηρίας, εἴ τις ἄρα λόγος ἡμῖν καὶ φροντὶς περὶ τῆς σφῶν αὐτῶν σωτηρίας.
Ἐπὶ τούτοις ὁ ἡγεμὼν διαταραχθεὶς τοῖς ῥήμασιν, ἅμα δὲ καὶ ἡσθεὶς ὡς οὕτω παρανόμου καὶ βιαίας δίκης ἀπαλλαττόμενος, πλησιαίτερον τὴν Θέκλαν μεταπεμψάμενος, ἤρετο τίς τε εἴη καὶ ὅ τι πράττουσα κρείττων πέφηνε τῶν θηρίων, ἴσως καὶ πρὸς ὑπόνοιαν καὶ λογισμὸν ἐλθὼν οὐκ εὐπρεπῆ, οὐδὲ τῇ Θέκλᾳ προσήκοντα. Τοῖς γὰρ ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ θείου τυγχάνουσι καὶ τῆς θεόθεν τοῖς εὐαγέσι τῶν ἀνθρώπων χορηγουμένης ἰσχύος, ὕποπτα καὶ τὰ θαύματα τῶν ἁγίων γίνεται. Οὔτε γὰρ Θεοῦ ταῦτα νομίζουσιν, οὔτε μὴν ψυχῆς εὐσεβούσης ἰνδάλματα, μαγγανείας δέ τινος καὶ μαγικῆς τέχνης ἀποτελέσματα, ἐκ τῶν καθ’ ἑαυτοὺς ἀεὶ κακῶν καὶ τὰ ἡμέτερα κρίνοντες. Ἔχει δὲ οὐχ οὕτως. Μάγος μὲν γὰρ ἄνθρωπος καινουργῆσαί τι καὶ παραδοξοποιῆσαι βουληθείς, ἐπ’ ἀνδροφονίας τε καὶ ζῳοκτονίας καὶ ἄλλας τινὰς τοιαύτας μιαρουργίας πρότερον ἵεται· οὔτε γὰρ ἂν πράξειέ τι τῶν ἀτόπων καὶ ἀήθων δίχα τῆς τούτων βδελυγμίας τε καὶ συνεργίας.
Καὶ εἴ τις ἔγνω τὸν ἐκ Τυανέων τῶν Καππαδοκῶν Ἀπολλώνιον παρὰ τοῖς τὸν ἐκείνου βίον ἀναγεγραφόσινἵνα ἐκ τῶν πάνυ πολλῶν τὸ περιφανέστερον εἴπωμεν, ἔγνω που πάντως καὶ τῆς κατὰ τὴν γοητείαν τοῦ ἀνδρὸς τέχνης τὰ μιαρὰ καὶ δυσαγῆ ἀποτελέσματα, θεαγωγίας τέ τινας καὶ ψυχαγωγίας καὶ δαιμόνων ἐπικλήσεις καὶ λανθανούσας ἀνοσιουργίας· ὡς καὶ παρὰ τῶν ἐν Αἰθίοψι καὶ Ἰνδοῖς Γυμνοσοφιστῶν μήτε εἰσδεχθῆναι σπουδαίως, ἀλλὰ γὰρ καὶ θᾶττον ἀποπεμφθῆναι, ὡς οὐκ εὐαγὴς οὐδὲ ὅσιος ἄνθρωπος, οὐδὲ φιλόσοφος ἀληθῶς, πολὺ δὲ τοῦ κατὰ τὴν γοητείαν μιάσματος ἔχων. Ἰουλιανοὺς δὲ καὶ Ὀστάνας καὶ Σίμωνας καὶ τοιοῦτον ὅμιλον κακῶν, τί ἄν τις καταλέγοι νῦν; ὧν καὶ τὸ μνησθῆναι μόνον μιάσματός ἐστι πληρωθῆναι. Ἀνὴρ δὲ ἅγιος καὶ θεοπρεπεῖ βίῳ κοσμούμενος, ἐξ εὐχῆς μόνον καὶ ῥηματίων ὀλίγων καὶ δακρύων οὐ πολλῶν, ὃ βούλεταί οἱ γενέσθαι παρὰ Θεοῦ, τοῦτο ῥᾷστά τε καὶ εὐπετῶς διανύειν πέφυκεν. Οἷος Ἠλίας ἐκεῖνος, μικρὰ μὲν ἄττα φθεγγόμενος καὶ ἀγροικικὰ ῥήματα προϊέμενος, μεγάλα δὲ ἐργαζόμενος. Καὶ γὰρ ἀεί τι πάντως διετέλει μεγαλουργῶν, ὅς γε καὶ ἀπὸ μόνου τοῦ·
PG 85:541Ζῇ Κύριος, ᾧ παρέστην ἐνώπιον αὐτοῦ σήμερον, εἰ ἔσται ὑετὸς ἐπὶ τὴν γῆν, εἰ μὴ διὰ στόματός μου, καὶ κλείσας ἐπὶ τρισὶν ὅλοις ἔτεσι καὶ μησὶν ἓξ τὸν οὐρανὸν καὶ τηρήσας ἀνέφελον, καὶ πάλιν ἀνοίξας αὐτὸν καὶ ποιήσας ὀμβροτόκον κατὰ τὸ δοκοῦν αὐτῷ. Οἷος ἦν Μωϋσῆς, ὁ ἐξ εὐχῆς μόνης καὶ τῆς τῶν ἱερῶν αὐτοῦ χειρῶν εἰς τὸν οὐρανὸν ἀνατάσεως ἔθνος ὅλον, τὸ τῶν Ἀμαληκιτῶν, καταστρατηγήσας· καὶ θαλάττῃ πάλιν οὕτω, τοσούτῳ καὶ ἀστάτῳ στοιχείῳ, τἀναντία ἐπιτάξαςδιεῖλέ τε γὰρ αὐτὴν εἰς πορείαν τοῦ λαοῦ, καὶ πάλιν συνήγαγεν, εὐχῇ καὶ τοῦτο κἀκεῖνο ποιήσας. Οἷος ἦν ὁ Πέτρος, δι’ εὐχῆς μόνης καὶ βαρβαριζούσης φωνῆς καὶ νεκρὸν ἀναστήσας, καὶ πύλας ἠσφαλισμένας καὶ εὖ μάλα συγκεκλεισμένας ἀναπετάσας, καὶ τὰς περικειμένας ἁλύσεις αὐτῷ περιτήξας, καὶ Σίμωνα τὸν πολυθρύλητον μάγον, εἰ οὐρανὸν ἀναπτῆναι δοκοῦντα, κατασπάσας τε αὖθις καὶ ἐπὶ γῆς ἐξ αὐτοῦ λοιπὸν τοῦ αἰθερίου κύκλου καταρρήξας. Καὶ μάρτυς τούτου τοῦ θαύματος ἡ μεγίστη Ῥώμη καὶ βασιλίζουσα πόλις.
Οἷος ἦν Παῦλος, ὁ καὶ δεσμωτήριον ὅλον ἐκ βάθρων περιδονήσας καὶ μικροῦ κατασείσας, καὶ νεκρὸν τὸν Εὔτυχον ἀναστήσας, καὶ τὸν Ἐλύμαν ἄνθρωπον ἐπὶ γοητείᾳ βοώμενον ἐκτυφλώσας. Διὰ τοιούτων τοιγαροῦν καὶ ἡ Θέκλα καὶ ὁμοιοτρόπων εὐχῶν καὶ λόγων κρατῆσαι καὶ πυρὸς καὶ λεόντων καὶ ταύρων καὶ θαλαττίων θηρίων ἴσχυσεν. Ὅθεν καὶ ὑπολαβοῦσα, φησὶ πρὸς τὸν δικαστήν· Εἰμὶ μέν, ὡς ὁρᾷς, γυνή, καὶ κόρη τὴν ἡλικίαν, καὶ ξένη, καὶ ἔρημος· προασπιστὴς δέ μου καὶ προστάτης ἐστὶ Θεός, καὶ ὁ τούτου μονογενὴς Υἱός, ὁ πάλαι μὲν ὢν καὶ προὼν καὶ σὺν τῷ Πατρὶ πάντοτε ὤν, νῦν δὲ καὶ ἐπὶ γῆς ὀφθείς, καὶ κηρυχθεὶς διά τε ἄλλων πολλῶν καὶ τοῦ ἐμοῦ διδασκάλου τοῦ Παύλου. Ἐπὶ τοῦτον τοίνυν τὸν Ἰησοῦν θαρροῦσα καὶ πιστεύουσα, τῶν πολλῶν καὶ φοβερῶν Ἀλεξάνδρου περιγέγονα θηρίων, καὶ τῆς αὐτοῦ δὴ πρώτου τοῦ Ἀλεξάνδρου τυραννίδος καὶ ἀνοσιότητος. Καὶ πᾶς δέ τις εἰς αὐτὸν θαρρῶν καὶ πιστεύων γνησίως, τῶν ἴσων ἐμοὶ ἢ καὶ μειζόνων ἐπιτεύξεται χαρισμάτων. Οὗτος γάρ, φησίτάχα δὲ καὶ ἄμεινον, μηδὲν ἐλλείψαντας, αὐτοῖς τοῖς τῆς μάρτυρος χρήσασθαι ῥήμασιν·
PG 85:543ἔχουσι γάρ πως καὶ μεγαλοπρεπέστερον καὶ θεολογικώτερον ἢ κατὰ γυναικικὴν ἐπιστήμην, οὗτος γάρ, φησί, μόνος σωτηρίας ὅρος ἐστί, καὶ ζωῆς ἀθανάτου ὑπόστασις, ἔτι γε μὴν καὶ χειμαζομένων προσφύγιον καὶ θλιβομένων ἄνεσις καὶ ἀπελπισμένων σκέπη· καὶ ἅπαξ ἁπλῶς δέ, φησίν, ὃς ἂν μὴ πιστεύσῃ εἰς αὐτόν, οὐ ζήσεται, ἀλλ’ ἀποθανεῖται εἰς τοὺς αἰῶνας. Ταῦτα τῆς μάρτυρος εἰπούσης, θαυμάσας ὁ ἡγεμὼν τό τε ἔντονον καὶ ἀνδρικὸν τῆς κόρης, τό τε ἐπὶ τοῖς λόγοις ἐμβριθὲς καὶ φιλόσοφον, καὶ δυσωπηθεὶς μᾶλλον ἤπερ οἰκτείρας, καὶ θαυμάσας ἤπερ ἐλεήσας, κελεύει τοῖς τε εἰθισμένοις αὐτὴν ἱματίοις ἀμφιάσασθαι καὶ τὸν σεμνῇ καὶ σώφρονι πρέποντα γυναικὶ κόσμον ἀπολαβεῖν. Κομισθείσης δὲ τῆς ἐσθῆτος, καὶ τοῦ ἡγεμόνος οἰκείᾳ προτρεψαμένου φωνῇ χρήσασθαι τοῖς ἱματίοις, δέχεταί τε πρὸς ἡδονὴν τοὺς λόγους ἡ παρθένος, καὶ ὑπολαβοῦσα ἔφη·
Ὁ Θεός, φησίν, ὁ καὶ γυμνωθείσῃ μοι καὶ προκειμένῃ θηρίοις εἰς βορὰν βοηθήσας, καὶ τὴν ἀπὸ τοῦ φωτός μοι χαρισάμενος σκέπην, καὶ τῇ οἰκείᾳ με περιστείλας δόξῃ ἐν ἀδοξίας καιρῷ καὶ σχήματι, καὶ σέ, τὸν ἐπὶ γῆς ἄρτι κρατοῦντα καὶ τοῖς ἱματίοις με τούτοις ἀμφιάσαντα, κατὰ τὸν τῆς ἀναστάσεως καὶ βασιλείας καιρὸν ἐνδύσῃ σωτηρίαν ἄληκτον καὶ ἀτελεύτητον καί, ἀντὶ τῶν φθαρτῶν τούτων καὶ ἐπικήρων, τοῖς ἀθανάτοις αὐτοῦ καὶ διαιωνίζουσιν ἀμείψηται δώροις. Τοσαῦτα δὲ καὶ τῆς Θέκλας ἐπευξαμένης, ὁ ἡγεμὼν ἐνδοξοτέραν αὐτὴν καὶ περιφανεστέραν διαφῆναι βουληθείς, οἰκείᾳ φωνῇ καὶ ῥήμασι τοιούτοις πρὸς τὸν Ἀντιοχέων δῆμον ἐχρήσατο· Ἃ μὲν οὗτος ὁ Ἀλέξανδρος, ὦ ἄνδρες Ἀντιοχεῖς, ἔφησέ τε καὶ φάσκει κατὰ τῆς κόρης ταύτης, ὡς ἔοικεν, οὐδὲν οὔτε πιστὸν οὔτε ἀληθές ἐστιν. Οὔτε γὰρ τὸν τούτου θυμὸν χρὴ μᾶλλον ποιήσασθαι δικαστὴν τοῦ ταύτης βίου καὶ τρόπου, ἢ τῶν ἔναγχος περὶ αὐτὴν ταύτην πραχθέντων τὸ πολὺ θαῦμα. Ἃ δὲ κοινῇ τεθεάμεθα πάντες, πολλά τέ ἐστι καὶ θαυμάσια, καὶ θεοσημείας ἀληθῶς ἄξια πράγματα.
PG 85:545Τὸ γὰρ θηρίοις μὲν αὐτὴν ἐμβληθῆναι πολλοῖς οὕτω καὶ χαλεποῖς, ὡς καὶ τοῖς ἄνω που καθημένοις καὶ θεωμένοις ἡμῖν πολλὴν πολλάκις ἐγγενέσθαι διὰ ταῦτα τὴν φρίκην, ἀσινῆ δὲ ταύτην ἀπελθεῖν καὶ ἀκέραιον, πῶς οὐχὶ καὶ τοῖς ἄγαν ἀνοήτοις εὔδηλον ὡς ἄρα θεός τις οὐρανόθεν ἀληθῶς προασπίζει τε καὶ ὑπερμαχεῖ ταύτης, βίου τε ἕνεκεν σωφροσύνης καὶ ταῖς εὖ γεγονυίαις πρεπούσης κόραις αἰδοῦς καὶ σεμνότητος; Ἑωρᾶτε γοῦν ἀρτίως ὅπως καὶ μεταξὺ τῶν θηρίων ἱσταμένη εἰς οὐρανόν τε ὤρεγε τὰς χεῖρας, κἀκεῖθεν τὴν κατὰ τῶν θηρίων εἷλκεν ἐπικουρίανὅ με καὶ πλέον πάντων εἰς ἔκπληξίν τε καὶ πολὺ θάμβος κατέστησε, πῶς τῶν θηρίων τὰ μὲν οὐδ’ ὅλως αὐτῇ προσεπέλασε, τὰ δὲ καὶ προσπελάσαντα ἱκέτου τινὸς μᾶλλον καὶ δεδιότος ἐπλήρου χρείαν, ὑποκαθήμενά τε καὶ περισαίνοντα τοὺς πόδας τῆς κόρης, τὰ δὲ πρὸς ἐπιβουλὴν αὐτῆς ὁρμήσαντα, πῶς ὑπὸ τῶν πέλας καὶ ὁμοφύλων θηρίων διεφθείρετο· ὅτε καὶ τῆς πολλῆς ἐκείνης βοῆς καὶ οἰμωγῆς, τῆς καὶ εἰς αὐτὸν τὸν αἰθέρα φθασάσης, ἐπληρώθη μὲν τουτὶ τὸ κυνηγέσιον, ἐπληρώθη δὲ ἡ σύμπασα πόλις, ὡς θαύματος οὕτω μεγίστου καὶ παραδόξου καὶ μείζονος ἢ κατὰ ἀνθρώπου φύσιν γεγονότος.
Τί οὖν μὴ μετ’ εὐφημίας αὐτὴν τῆς προσηκούσης ἀποπέμπωμεν, ὡς σεμνήν, ὡς σώφρονα καὶ κοσμίαν καὶ Θεοῦ δούλην, ὡς θείων καὶ παραδόξων θαυμάτων αἰτίαν τῇ πόλει ταύτῃ γεγονυῖαν, ὡς καὶ τὰ παρ’ ἡμῖν γύναια ταύτην παιδεύσασαν μηδὲν σωφροσύνης ποιεῖσθαι τιμιώτερον, κἂν πυρί, κἂν ξίφει, κἂν θηρίοις δέῃ προσομιλεῖν; Ἀλλ’, ὦ κόρη, δέδιθι μὲν μηδαμῶς ἔτι· πεῖραν γὰρ οὐδενὸς ἔτι λήψῃ κακοῦ. Οὐδὲ γάρ, ἂν ἡμεῖς βουληθῶμεν ἐπαγαγεῖν σοι, πείσῃ τι χαλεπόν, οὕτως ἀτρώτοις καὶ ἀδαμαντίνοις ὅπλοις ὡπλισμένη. Ἀλλ’ ἄπιθι πρὸς οὓς ἐθέλεις καὶ ὅποι τε βούλει· μόνον καὶ ἡμῖν εὐμενῆ καὶ ἵλεω τὸν σόν, ὅστις ποτέ ἐστι, κατάστησον θεόν. Ταῦτα ὁ δῆμος ἀκούσας, ἐπευφήμησάν τε καὶ πάσαις εὐλογίαις ἐξύμνησαν τὸν Θεόν. Πολλαὶ δὲ καὶ τῶν γυναικῶν ὁρμήσασαι πρὸς τὴν Τρύφαιναν, εὐαγγέλια τὴν τῆς Θέκλας ἐκόμισαν αὐτῇ σωτηρίαν, καὶ ὡς ἀφείθη μὲν τῶν θηρίων, ἐπείγεται δὲ πρὸς αὐτήν· ὡς ἀκούσασαν ταῦτα τὴν Τρύφαιναν ψυχωθῆναί τε, ὡς εἰπεῖν, αὖθις καὶ ἀναβιῶναι καὶ περισκοπεῖν πότε καὶ ποῦ ἂν ἴδοι τὴν Θέκλαν. Ἣν ὡς εἶδε, προσέφυ τε καὶ περιεπλάκη, καὶ τὰ τῆς ἡδονῆς ἐπ’ αὐτῇ δάκρυα λοιπὸν ἀφῆκεν·
ἅμα δὲ καὶ ὑπολαβοῦσα ἔφη πρὸς αὐτήν· Γέγηθα μέν, ὦ τέκνον, οὕτως ἀπροσδοκήτως σε θεασαμένη σωθεῖσάν τε καὶ πολλῶν οὕτω κακῶν πεῖραν διαφυγοῦσαν. Γέγηθα δὲ πλέον, οὐχ ὅτι παρ’ ἐλπίδας πάσας ἐσώθης μόνον, ἀλλ’ ὅτι καὶ τῶν ὑπὲρ ἀναστάσεως λόγων, τῶν πρὸς ἐμέ σοι πολλάκις ῥηθέντων, ἐν σοὶ πρώτῃ τὴν πεῖραν εἶδον ἐκβεβηκυῖαν. Τὸ γὰρ οὕτω σε προδήλως διαφυγεῖν θανάτου καὶ τελευτῆς ἤδη φαινομένης ἱκανήν μοι καὶ μάλα πιστὴν ἐνεποίησε τὴν πληροφορίαν· ὡς ἤδη με πεπεῖσθαι καὶ περὶ τῆς μόνης μοι καὶ ἀγαπητῆς θυγατρὸς τῆς Φαλκονίλλης, ὡς ἀληθῶς ὧν ἐδεῖτο τετύχηκε διὰ τῆς σῆς εὐχῆς. Ἀλλὰ γὰρ δεῦρο τῶν ἐμῶν πάντων γενοῦ κληρονόμος· εἰ γὰρ σύ μοι τῶν ἐπουρανίων οὐκ ἐβάσκηνας ἀγαθῶν, ἐγώ σοι τῶν ἐπιγείων τούτων καὶ ἐπικήρων φθονήσω; Δεῦρο δὴ οὖν τὴν τῆς Φαλκονίλλης μοι καὶ ἐν τῇ διαδοχῇ τῶν χρημάτων ἀναπλήρωσον τάξιν· οἶμαι γὰρ κἀκείνῃ τοῦτο ἀρέσκειν. Ταῦτα τῆς Τρυφαίνης εἰπούσης, ἅμα πᾶσαι πρὸς τὸ δωμάτιον ὥρμησαν, καὶ πλὴν τῶν εἰς εὐφροσύνην καὶ θεολογίαν τελούντων οὐδὲν ἦν· ὡς ἐκκλησίαν μᾶλλον ἢ παροικίαν εἶναι ἔτι τὴν τῆς Τρυφαίνης ἑστίασιν.
PG 85:549Ἀφ’ ἑστίας γάρ, ὡς εἰπεῖν, ἀρξαμένη τῆς κατηχήσεως ἡ μάρτυς, αὐτήν τε τὴν Τρύφαιναν καὶ τῶν ἐπὶ τῇ θεραπείᾳ τῆς Τρυφαίνης τεταγμένων παίδων καὶ παιδισκῶν τῷ τῆς πίστεως οὐκ ὀλίγους ᾠκείωσε λόγῳ, καὶ διὰ τῆς σφραγῖδος ἐστρατολόγησε τῷ Χριστῷ. Καὶ τοσαύτης δὲ οὔσης ἐπ’ αὐτῇ τῇ Θέκλᾳ τῆς περιχαρείας, καὶ τῆς Τρυφαίνης ὅλης εἰς αὐτὴν κεχηνυίας τῷ πόθῳ καὶ ἀναφλεγομένης ἀεί, ἔτι μὴν καὶ τῆς πόλεως μέγιστον ἐπ’ αὐτῇ τὸ κλέος ἐχούσης, ὅμως ἡ μάρτυς ἐτεθήπει τὸν Παῦλον, καὶ οὐδεὶς ἕτερος ἦν αὐτῇ λόγος, ἀλλ’ ἢ Παῦλος, καὶ Ποῦ Παῦλος;6, καὶ Τίς ἄρα καταμηνύσει μοι τοῦτον, ὃν ἡγεμόνα μοι καὶ φραστῆρα τῆς κατ’ αὐτὸν πολιτείας καὶ πίστεως δέδωκεν ὁ Χριστός;6. Οὔτε γάρ, ὡς πολυκλεὴς ἤδη καὶ ἔνδοξος παρὰ τῶν θαυμάτων γεγονυῖα, κατεφρόνει τοῦ διδασκάλου λοιπόν· ἐξείχετο δὲ ἔτι μᾶλλον αὐτοῦ, τὸ ὅθεν αὐτῇ ταῦτα μάλιστα προσγέγονεν ἐννοοῦσα, ἡ πίστις, ὁ βίος, τὰ θαύματα, τὸ δὴ μεῖζον καὶ περικλεέστερον, τὸ ἁρμοσθῆναι ὅλως καὶ συναφθῆναι Χριστῷ. Τοῦ γὰρ τὸ σπέρμα παρεσχηκότος, καὶ τὰ μετὰ ταῦτα λογιστέον.
PG 85:551Οὕτω δὲ πολυπραγμονούσης αὐτῆς καὶ ἀναζητούσης ἐπιμελῶς, ἀπαγγέλλεται εἶναι κατὰ τὰ Μῦρα ὁ Παῦλοςτῆς Λυκίας δέ ἐστιν αὕτη μητρόπολις. Μαθοῦσα δέ, καὶ μηδὲ ὅσον ἀναβαλλομένη, ἔξεισι μὲν τῆς Ἀντιοχείας, πρὸς τὸ ἀνδρικώτερον μεταμπισχομένη πάλιν, ὥστε ἐπικρύπτειν τῷ σχήματι τὴν ἐπιλάμπουσαν ὥραν αὐτῇκαὶ γὰρ οὐδὲν τῶν τοσούτων κακῶν ἴσχυσεν ἀχλυῶσαι καὶ ἀμαυρῶσαι τὸ κάλλος αὐτῆς, ὃ τῷ κάλλει μάλιστα τῆς ψυχῆς τιμιώτερόν τε κατέστησε καὶ περιφανέστερον, καταλαμβάνει δὲ τὴν Μυρέων πόλιν, οὐκ ὀλίγῃ θαλάττῃ καὶ γῇ διειργομένην τῆς Ἀντιοχείας. Ὁ δ’ οὖν περὶ τὸν διδάσκαλον πόθος ἐπέτεμνεν αὐτῇ τε καὶ τοῖς ἑπομένοις τὸν πόνον· παῖδες δὲ ἦσαν οὗτοι καὶ παιδίσκαι τῆς Τρυφαίνης. Ὡς δὲ καὶ τῆς πόλεως τῶν Μύρων ἔνδον ἐγένετο, εὑρίσκει μὲν τὸν Παῦλον αὐτὸν τὰ συνήθη καὶ φίλα ποιοῦντα, διδάσκοντα, παραινοῦντα, νουθετοῦντα, τὸν περὶ τῆς πίστεως κατηχοῦντα λόγον· πολλοὶ δὲ ἦσαν καὶ πολλαὶ τῶν Λυκίων τῇ γε τοιαύτῃ τοῦ Παύλου προςεδρεύοντες διδασκαλίᾳ. Πάντας γε μήν, ἄφνω τε ἐπιστᾶσα καὶ φανεῖσα, θάμβους καὶ ἀφασίας ἐπλήρωσε, τὸν δὲ Παῦλον καὶ δέους·
τὰ γὰρ ἤδη φθάσαντα τῶν συμφορῶν, καὶ πρὸς ἑτέρων αὐτὸν ὑποψίαν ἐκίνει κακῶν. Διὸ καὶ πόρρωθεν τῆς τῶν πολλῶν καὶ παρόντων ὄψεως αὐτὴν ἀπαγαγώνμή τις ἄρα πάλιν τῷ κάλλει τρωθεὶς χαλεπωτέρων αὐτῷ πάλιν γένηται πραγμάτων ὑπόθεσις, οὕτως ἐπύθετό τε παρ’ αὐτῆς πάντα, καὶ ἐπυνθάνετο. Ὡς δὲ τὰ καθ’ ἕκαστον ἤκουσε τῶν κατὰ τὴν Ἀντιόχειαν αὐτῇ συμβεβηκότων, ἐθαύμασε μὲν αὐτὴν τὴν παρθένον τῆς ὑπομονῆς, τῆς καρτερίας, τῆς ἀνδρείας, ἐθαύμασε δὲ τὸν Θεὸν τῆς οὕτω περὶ αὐτὴν λαμπρᾶς βοηθείας, ἐπηύξατο δὲ καὶ τῇ Τρυφαίνῃ, ὡς ἂν καὶ αὐτῇ πολλὰ πρὸς τὴν ἄθλησιν συμβαλομένῃ τῇ μάρτυρι. Πολλῆς δέ, ὡς εἰκός, ἐπὶ τοῖς λόγοις τούτοις γινομένης τῆς εὐφροσύνης, ὑπολαβοῦσα εἶπε πρὸς τὸν Παῦλον· Ὦ διδάσκαλε, τὰ μὲν ὑπηργμένα μοι διὰ σοῦ καὶ τῆς σῆς διδασκαλίας πάμπολλά τε καὶ κρείττονα διηγήσεως. Θεόν τε γὰρ τὸν πάντων βασιλέα, καὶ τὸν Υἱὸν αὐτοῦ τὸν μονογενῆ τὸν συμβασιλεύοντα τῷ Πατρὶ καὶ πάντων δημιουργόν, καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τὸ συμβασιλεῦον Πατρὶ καὶ Υἱῷ καὶ πάντων ἁγιαστικόν τε καὶ τελειωτικόν, τὴν ὁμοούσιον καὶ ἰσότιμον καὶ ἰσοστάσιον Τριάδα ἔγνων διὰ σοῦ.
Τὸ ἰσοστάσιον καὶ ἀπαράλλακτον καὶ ὁμόδοξον τῆς ἐν Τριάδι θεότητος ἔγνων διὰ σοῦ. Τὸ ἄφραστον, τὸ ἀπρόσιτον, τὸ ἀναλλοίωτον, τὸ ἀκατάληπτον τῆς ἐν Τριάδι δυνάμεως ἔγνων διὰ σοῦ. Τὴν ἐν οὐρανῷ καὶ ὑπὲρ τὸν οὐρανὸν τοῦ οὐρανοῦ, καὶ ἐν γῇ καὶ ὑπὸ γῆν, καὶ πανταχοῦ καὶ ὑπὲρ πάντα καὶ περὶ πάντα Τριάδα ὁμοούσιον ἔγνων διὰ σοῦ. Τὴν ἐν νοητῇ καὶ αἰσθητῇ, καὶ ὁρωμένῃ καὶ μὴ ὁρωμένῃ, καὶ λογικῇ καὶ ἀλόγῳ φύσει καὶ λήξει Τριάδα ὁμοούσιον ἔγνων διὰ σοῦ. Τὴν ἐν ἑκάστῳ καὶ ἐν πᾶσι καὶ διὰ πάντων, καὶ πάντα πληροῦσαν, καὶ ὑπὸ πάντων πληρουμένην Τριάδα ὁμοούσιον ἔγνων διὰ σοῦ. Τὴν οὔτε νῷ καταληπτήν, οὔτε λόγῳ ῥητήν, οὔτε ὀφθαλμοῖς θεωρητήν, οὔτε ἀκοῇ χωρητήν, οὔτε χειρὶ ψηλαφητήν, μόνῃ δὲ πίστει καὶ προσκυνήσει θεωρητὴν Τριάδα ὁμοούσιον ἔγνων διὰ σοῦ. Τὴν παντοδύναμον, τὴν πανεπίσκοπον, τὴν παναρμόνιον, τὴν ἄναρχον, τὴν ἄκτιστον, τὴν ὑπέρχρονον, τὴν ἀτελεύτητον, τὴν ἀνίκητον Τριάδα ὁμοούσιον ἔγνων διὰ σοῦ. Ἔτι γε μὴν καὶ τὸ μέγα μυστήριον καὶ ὑπὲρ πᾶσαν ἔννοιαν λογικήν τε καὶ νοερὰν τῆς κατὰ σάρκα τοῦ μονογενοῦς γεννήσεως ἔγνων διὰ σοῦ.
PG 85:553Τῶν θαυμάτων, τῶν τεράτων, τῶν διδαγμάτων τοῦ Χριστοῦ τὴν δύναμιν ἔγνων διὰ σοῦ. Τοῦ σταυροῦ, τοῦ θανάτου, τῆς ἀναστάσεως, τῆς εἰς οὐρανὸν ἀναλήψεως τοῦ Χριστοῦ τὴν αἰτίαν καὶ ὄνησιν ἔγνων διὰ σοῦ. Τῆς συντελείας, τῆς ἀναστάσεως, τῆς κρίσεως, τῆς δευτέρας τοῦ Χριστοῦ παρουσίας τὸ ἄψευστον καὶ ἀπαραλόγιστον ἔγνων διὰ σοῦ. Τῆς ἐν οὐρανῷ βασιλείας καὶ τῆς διαιωνιζούσης μακαριότητος τῶν ἁγίων τὸ ἀκήρατον καὶ ἀτελεύτητον ἔγνων διὰ σοῦ. Τοῦ Ταρτάρου, τοῦ πυρός, τοῦ Πυριφλεγέθοντος, τῶν ἐν ᾅδου δειμάτων καὶ κολάσεων καὶ κολαστηρίων τὸ ἀπέραντον καὶ ἀδέκαστον ἔγνων διὰ σοῦ. Τοῦ παραδείσου τὴν τρυφήν, τὴν ἄμοχθον ἀπόλαυσιν, τὴν ἄπονον καὶ αὐτόσκευον πανδαισίαν ἔγνων διὰ σοῦ. Τοῦ θείου λουτροῦ καὶ βαπτίσματος τὴν χάριν καὶ δύναμιν ἐν λόγῳ καὶ πείρᾳ ἔγνων διὰ σοῦ. Τὴν τῆς ἁγνείας καὶ παρθενίας χάριν μεμάθηκα διὰ σοῦ. Τῆς ἐγκρατείας καὶ καρτερίας τὸ χρήσιμον μεμάθηκα διὰ σοῦ. Τῆς εὐχῆς, τῆς νηστείας, τῆς ἐλεημοσύνης τὸ κέρδος μεμάθηκα διὰ σοῦ.
Τῶν ὑπὲρ Χριστοῦ καὶ διὰ Χριστὸν παθημάτων καὶ ἀγώνων καὶ πόνων τοὺς ἀποκειμένους στεφάνους μεμάθηκα διὰ σοῦ, καὶ ἅπαξ ἁπλῶς ὁμοῦ πάσης τῆς κατὰ Χριστὸν εὐσεβείας καὶ πολιτείας τὰ ἀποκείμενα ἆθλα καὶ γέρα τοῖς ἀγαπῶσιν αὐτόν. Τὰ μὲν οὖν διὰ σοῦ μοι καὶ τῆς σῆς προσγεγονότα διδασκαλίας ταῦτά γέ τε καὶ πολλῷ πλείονα τούτων ἐστίν. Εἰ δέ τινα τοῖς εἰρημένοις προσλείπει, κἀκεῖνα προσθεὶς θᾶττον ἀπόλυσον. Καὶ γὰρ ἤδη μοι καιρὸς ἀπιέναι, καὶ τὴν ἐμαυτῆς πόλιν καταλαβεῖν, τὸ Ἰκόνιον. Σὺ μέντοι γε μηδὲ οὕτω διαλίπῃς εὐχόμενος καὶ ἱκετεύων ὑπὲρ ἐμοῦ, ὥστε με μέχρι τέλους ἀνεμποδίστως, ἀνεπαισχύντως τὸν τῆς εὐσεβείας διανύσαι δρόμον, καὶ πρὸς τὴν τῶν οὐρανῶν βασιλείαν καταλαβεῖν, καὶ Χριστὸν τὸν ἐμὸν βασιλέα καὶ νυμφίον ἀπολαβεῖν, δι’ ὃν ἐγὼ πέπονθα ταῦτα, καὶ ἴσως δὲ καὶ πείσομαι πάλιν, καὶ νικήσω πάλιν. Σὺ μόνον, ὦ διδάσκαλε, μήποτε λήξῃς εὐχόμενος ὑπὲρ ἐμοῦ τῆς σῆς θυγατρὸς καὶ δεόμενος. Καὶ γὰρ ἐμὲ ἐν τοῖς κατὰ Χριστόν σου δεσμοῖς ἐγέννησας. Πρὸς ταῦτα ὑπολαβὼν ἔφη ὁ Παῦλος·
Ἀλλ’ εὖ ἔχει μὲν πάντα τὰ κατὰ σέ, ὦ παρθένε, καὶ διὰ πάντων τὸ τῆς πίστεώς σοι περιγέγονε κράτος, καὶ τῶν ἀποστολικῶν ἤδη περιγέγονας πόνων καὶ δρόμων, ὡς μηδὲν ἐνδεῖν ἔτι σοι πρὸς ἀποστολὴν καὶ διαδοχὴν τοῦ θείου κηρύγματος. Ἄπιθι οὖν καὶ δίδασκε τὸν λόγον, καὶ τὸν εὐαγγελικὸν ἄνυε δρόμον, καὶ τὴν ὑπὲρ Χριστοῦ μέρισαί μοι σπουδήν. Διὰ τοῦτο γάρ σε καὶ Χριστὸς ἐξελέξατο δι’ ἐμοῦ, ἵνα σε καὶ εἰς ἀποστολὴν προσαγάγηται, καί τινάς σοι τῶν ἔτι ἀκατηχήτων πόλεων ἐγχειρίσῃ· χρὴ γὰρ καὶ σὲ πολυπλασιάσαι τὰ τάλαντα. Τοσαῦτα δὲ καὶ τοῦ Παύλου εἰρηκότος, ἡ μάρτυς τὰ χρήματα, ἃ παρὰ τῆς Τρυφαίνης αὐτῇ ἐδεδώρητοχρυσὸς δὲ ἦν ταῦτα πολὺς καὶ ἐσθὴς πολύτιμος, καταλείψασα τῷ Παύλῳ πρὸς ἐπιμέλειαν τῶν πτωχῶν, πρὸς ἐπὶ τούτοις δὲ καὶ τὸ Παράθου με τῷ Χριστῷ ἐπιφθεγξαμένη, τῆς ὁδοῦ τῆς ἐπὶ τὸ Ἰκόνιον εἴχετο. Διανύσασα δὲ τὴν πορείαν καὶ εἴσω τοῦ ἄστεως γεγονυῖα, παραδραμοῦσα καὶ μητέρα καὶ γένος καὶ τὴν ἑστίαν αὐτήν, εἰς τὸν Ὀνησιφόρου κατάγεται οἶκον, μνήμῃ καὶ πόθῳ τῆς ἐκεῖθεν αὐτῇ πρῶτον ὑπολαμψάσης ἀκτῖνος, τῆς πίστεως δὴ λέγω καὶ θεογνωσίας.
PG 85:555Θεασαμένη δὲ καὶ τὸν τόπον ἐν ᾧπερ καὶ τότε καθήμενος ὁ Παῦλος ἐδίδασκεν, ἐπιπεσοῦσα τούτῳ πρηνὴς κατεφίλει τε καὶ δάκρυσι διαρραίνουσα τὴν γῆν ἐχρῆτο καὶ ῥήμασι τοιούτοις· Ὁ Θεός, φησίν, ὁ ἐνταῦθά μοι καὶ ἐντεῦθεν ἐπιγνωσθεὶς διά τε τῆς τοῦ μονογενοῦς σου Παιδὸς εὐδοκίας καὶ διὰ τῆς Παύλου διδασκαλίας· ὁ Θεός, φησίν, ὁ καταξιώσας με τῆς διὰ τοῦ πυρὸς καὶ δεσμῶν καὶ θηρίων ἀθλήσεως· ὁ Θεός, φησίν, ὁ καὶ τὴν ἀπὸ τοῦ σοῦ φωτὸς γυμνῇ μοι οὔσῃ χαρισάμενος σκέπην, ὁ καὶ τὴν σφραγῖδα καὶ τὸ θεῖον λουτρὸν χαρισάμενος, ὁ καὶ πάλιν Παῦλον ἰδεῖν με καταξιώσας, ὥστε με τοῖς παρ’ αὐτοῦ πάλιν βεβαιωθῆναι λόγοις, ὁ καὶ πρὸς τὴν πόλιν αὖθίς με ταύτην τὴν ἐμὴν καὶ τὴν ἐμοὶ φίλην καὶ σωτήριον ἑστίαν καθοδηγήσας, παράσχου μοι, κἀν τοῖς μετὰ ταῦτα πᾶσι, σοί τε καὶ τῷ σῷ Παιδὶ τὰ ἀρεστὰ πράττειν, καὶ μηδέποτε διαλιπεῖν ὑπὲρ τῆς παρὰ σοῦ φανείσης μοι εὐσεβείας καὶ πίστεως ἀγωνιζομένην, κἂν πυρί με δέοι, κἂν θηρίοις, κἂν δεσμοῖς, κἂν φυλακαῖς ὁσημέραι προσομιλεῖν. Ὡς ἔμοιγε πᾶς ὁ ὑπὲρ εὐσεβείας καὶ θάνατος καὶ κίνδυνος, καὶ τῆς ἐν παραδείσῳ τρυφῆς καὶ πανδαισίας ἐστὶν αἱρετώτερος·
μόνον ἀξία φαινοίμην τοῦ πάσχειν διὰ σὲ καὶ ὑπὲρ σοῦ πάντοτε. Καὶ δὴ ταῦτα εἰποῦσα, μικρὰ δὲ ἄττα καὶ τῇ μητρὶ Θεοκλείᾳ διαλεχθεῖσα περὶ τῆς κατὰ Χριστὸν πίστεως καὶ πολιτείας, τοῦ Θαμύριδος ἤδη τεθνηκότος, ἐπὶ τὴν Σελεύκειαν ὥρμησε. Πόλις δέ ἐστιν αὕτη τῶν μὲν τῆς Ἑῴας ὁρίων ἐν προοιμίῳ κειμένη, προεδρεύουσα δὲ καὶ προκαθεζομένη πάσης Ἰσαυρίδος πόλεως, πρόσοικος θαλάττῃ, ποταμοῦ γείτων· Καλύκαδνος ὄνομα τῷ ποταμῷ, ἐρχομένῳ μὲν ἄνωθέν ποθεν ἀπὸ τῶν τῆς Κήτιδος μυχαιτάτων χωρίων, παραμείβοντι δὲ χώρας καὶ πόλεις συχνάς, κἀν τῇ πρὸς ἡμᾶς πορείᾳ συμπαραλαμβάνοντι καὶ ἑτέρους ποταμοὺς ἐκ τῶν ἐφ’ ἑκάτερα χωρῶν καὶ τόπων ἐπειςιόντας καὶ ποιοῦντας τοσοῦτον, ὅσος ἡμῖν ὁρᾶται λοιπόν, τελευτῶντι δὲ μέχρις ἡμῶν καὶ τῆς γείτονος ταύτης θαλάσσης, τῆς κατὰ τὴν ἕω καὶ μεσημβρίαν παρατεταμένης ἡμῖν καὶ ἡμᾶς καὶ Κυπρίους διοριζούσης. Θαυμασία δὲ καὶ μάλα χαριεστάτη πόλις, τοσοῦτον ἔχουσα μεγέθους, ὅσον τῆς κατὰ τὴν συμμετρίαν μὴ ἀποδεῖν χάριτος·
PG 85:557οὕτω δὲ λαμπρὰ καὶ ἐπίχαρις, ὡς τὰς μὲν ὑπερβάλλειν τὰς πλείους, ταῖς δὲ καὶ παρισοῦσθαι, Ταρσῷ δὲ τῇ καλῇ καὶ ἁμιλλᾶσθαι, ὅρων τε ἕνεκα καὶ θέσεως, καὶ ἀέρων εὐκρασίας, καὶ καρπῶν ἀφθονίας, καὶ ὠνίων δαψιλείας, καὶ ὑδάτων εὐχρηστίας, καὶ λουτρῶν χάριτος, καὶ τῶν ἐν τέλει λαμπρότητος, καὶ μουσῶν εὐεπείας, καὶ δήμου φαιδρότητος, καὶ ῥητόρων εὐροίας, καὶ τῶν ἐν στρατηγικαῖς ζώναις εὐκλείας, ἐν ἑνὶ δὲ μόνῳ τῆς ἄγων ἀντιφιλοτιμήσεως ὑφιεῖσα καὶ ἠρέμα πως ὑποκατακλινομένη καὶ τοῦ πρωτεύειν αὐτῇ παραχωροῦσα, τῷ πατρίδα καὶ πόλιν εἶναι τοῦ μεγάλου Παύλου, ἀφ’ οὗπερ μάλιστα καὶ ἡμῖν τὸ ἔχειν ὑπῆρξεν τὴν ἁγίαν παρθένον. Ἐν ταύτῃ τοίνυν τῇ πόλει καταχθεῖσα καὶ ἀρεσθεῖσα, καὶ τὴν γείτονα καὶ πρὸς μεσημβρίαν ἀνεστηκυῖαν καταλαβοῦσα κορυφήν, ποιεῖται μὲν ἑαυτῆς ἐνδιαίτημα, ὡς Ἠλίας τὸν Κάρμηλον, ὡς Ἰωάννης τὴν ἔρημον· ἐπιτειχίζει δὲ ἑαυτὴν τῷ δαίμονι τῷ Σαρπηδόνι, τῷ καταλαβόντι μὲν τὴν ἐπὶ τῆς θαλάττης χηλήν, πολλοὺς δὲ πλανῶντι καὶ ἀποβουκολοῦντι τῆς πίστεως δι’ ἀπάτης ποικίλης καὶ κιβδήλου χρησμολογίας·
ἐπιτειχίζει δὲ τῇ ἀκραίᾳ καὶ πολεμικῇ τῇ δαίμονι Ἀθηνᾷ, ἣ αἰγυπιοῦ δίκην ἴσως που καὶ νῦν καθ’ Ὅμηρον κατειληφυῖα τὸν ἐπώνυμον αὐτῆς πύργον, τοῖς αὐτόθι περιοικοῦσιν ὑφάνταις καὶ λήροις ἀνθρωπαρίοις ἐπικλαγγάζει καὶ ἐπισείει τὴν ἐρεμνὴν αἰγίδα καὶ θυσανόεσσαν, ἵνα τι καὶ προσπαίξωμεν τοὺς αὐτόθι πάντας, τὸν Ἀθηναίων τρόπον, τὴν ἀκρόπολιν οἰκοῦντας καὶ τῇ Παλλάδι σεμνυνομένους.
PG 85:559Εὐαγγελισαμένη δὲ τὸν σωτήριον λόγον, καὶ πολλοὺς μὲν κατηχήσασα καὶ σφραγισαμένη καὶ στρατολογήσασα τῷ Χριστῷ, πολλῷ δ’ αὖ πλείω θαυματουργήσασαὡς Πέτρος ἐν Ἀντιοχείᾳ καὶ τῇ μεγίστῃ Ῥώμῃ, Παῦλος ἐν Ἀθήναις καὶ τοῖς ἔθνεσι πᾶσιν, Ἰωάννης ὁ μέγιστος θεολόγος ἐν Ἐφέσῳ, καὶ διὰ τῶν θαυμάτων μάλιστα πάντας ἐναγαγοῦσα πρὸς τὴν πίστιν, ἐκοιμήθη μέν, ὡς ὁ πολὺς καὶ ἀληθέστερος λόγος, οὐδαμῶς, ἔδυ δὲ ζῶσα καὶ ὑπεισῆλθε τὴν γῆν, οὕτω τῷ Θεῷ δόξαν, διαστῆναί τε αὐτῇ καὶ ὑπορραγῆναι τὴν γῆν ἐκείνην, ἐν ᾧπερ τόπῳ ἡ θεία καὶ ἱερὰ καὶ λειτουργικὴ πέπηγε τράπεζα, ἐν περιστύλῳ καὶ ἀγυροφεγγεῖ καθιδρυμένη κύκλῳ, καὶ παντὸς μὲν πάθους, πάσης δὲ ἀρρωστίας αὐτόθεν ἀφιεῖσα πηγὰς ἰαμάτων, ὥσπερ ἔκ τινος ὑδρορρόης τῆς παρθενικῆς χάριτος ἐκεῖθεν ἐπαντλούσης τοῖς αἰτοῦσι καὶ δεομένοις ἰάματα· ὡς εἶναι πάνδημον ἰατρεῖον τὸν τόπον, καὶ κοινὸν καθεστάναι τῆς γῆς ἁπάσης ἱλαστήριον.
Τὸν γοῦν ναὸν αὐτῆς ἤγουν καὶ πόλινκαὶ γὰρ εἰς πόλεως λοιπὸν περιελήλαται καὶ σχῆμα καὶ χρείαν καὶ κάλλοςοὐκ ἂν εὕροις χωρὶς ἀστῶν ἢ ξένων ποτέ, πάντων πάντοθεν ἐπιρρεόντων εἰς αὐτήν, τῶν μὲν ἐπὶ τιμῇ καὶ εὐχῇ μόνον, καί τι τῶν οἰκείων ἀναθεῖναι αὐτῇ καὶ ἀνιερῶσαι σπουδαζόντων, τῶν δὲ καὶ ἐπὶ θεραπείᾳ καὶ βοηθείᾳ τῶν συνεχόντων αὐτοὺς παθῶν καὶ ἀλγημάτων ἢ καὶ δαιμόνων. Ὧν καὶ δι’ ἑτέρου πόνου καὶ βιβλίου ποιήσομαι μνήμην, ἤν τε Θεὸς θέλῃ καὶ ἡ παρθένος συμπράξῃ. Πολλοῦ γὰρ ἡμῖν καὶ πόνου καὶ χρόνου δεῖ πρός τε συλλογὴν καὶ ἀφήγησιν ἀκριβεστέραν τῶν ἀεί τε καὶ μέχρι τοῦ νῦν ἐπιτελουμένων παρ’ αὐτῆς θαυμάτων, ὧν οὐκ ὀλίγα καὶ εἰς ἐμὲ τεθαυματούργηται παρ’ αὐτῆς. Οὐδεὶς μέντοι γε τῶν δεηθέντων ποτὲ θεραπείας ἢ λύσεως δυσχερῶν παρακουσθείς, ἢ καὶ λοξοῖς καὶ ἀμφιβόλοις ἀπατηθεὶς ῥήμασινοἷα τῶν βελτίστων δαιμόνων καὶ πυθοχρήστων, ἢ μηδ’ ὅλως τυχὼν θεραπείας ἀπῆλθε πολλὰ τῇ φήμῃ καταμεμψάμενος.
Πάντες δὲ καὶ πάντως τι λαμβάνοντες ὧν αἰτοῦσιν ἢ χρῄζουσιν, οὕτως ἀπίασιν ὑμνοῦντες, εὐχαριστοῦντες, εὐλογοῦντες, ὡς νομίζειν μείζονά που καὶ τῶν θρυλουμένων καὶ τῶν ἐλπισθέντων εὑρόντες τὰ θαύματα καὶ ἰάματα. Εἴη δὲ καὶ ἡμᾶς, ὦ παρθένε καὶ μάρτυς καὶ ἀπόστολε, τόν τε προστάξαντα λέγω τὸν ἱερὸν ἄνδρα καὶ σὸν τρόφιμονκἀμὲ τὸν πεισθέντα, καὶ ἄνωθεν δὲ τὴν ἐπιθυμίαν ταύτην ὠδίνοντα, τὴν ὁπωσοῦν διήγησιν τῶν σῶν ποιήσασθαι πράξεων, ἵλεώ σου καὶ εὐμενοῦς τυγχάνειν ἀεί, πρεσβευούσης ὑπὲρ ἡμῶν τὰ εἰκότα πρὸς τὸν Θεόν, παρούσης τε πάντοτε ἡμῖν, καὶ φυλαττούσης ἡμᾶς, καὶ δι’ αὐτῆς τε παρεχούσης ἃ παρέχειν σοι θέμις, καὶ διὰ Θεοῦ προξενούσης ἡμῖν τά τε κάλλιστα καὶ τὰ βέλτιστα, καὶ συμφέροντα, καὶ σοὶ δὲ τῇ παρθένῳ φίλα καὶ αὐτῷ τῷ παρέχοντι Χριστῷ τῷ Θεῷ ἡμῶν, ᾧ πρέπει πᾶσα δόξα, τιμὴ καὶ κράτος, νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.
PG 85:561ΘΑΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΚΑΙ [ΠΡΩΤΟ]ΜΑΡΤΥΡΟΣ ΘΕΚΛΑΣ Προθεωρία Εἰ τὰς εὐφημίας τὰς ἐφ’ ὁτῳοῦν γινομένας ἀλήθεια μάλιστα κοσμεῖν πέφυκε, δύο δὲ μάλιστα εὐφημίας ὑποθέσεις αὗται, βίος καὶ πράξεις, εἴρηται δὲ ἡμῖν ἤδη περὶ τῆς μάρτυρος πολλά τε καὶ κάλλιστα κατὰ τὸ προλαβὸν περὶ αὐτῆς σύνταγμα, χρὴ δὲ τοῖς ῥηθεῖσι λοιπὸν ἕπεσθαί τε καὶ ἐπιλάμπειν τὴν ἀλήθειαν, τούτου χάριν μικρὰ φροντίσαντες καὶ πονήσαντες τὰ σποράδην αὐτῆς τυγχάνοντα θαύματα συνελεξάμεθά τε καὶ διὰ μικροῦ συγγράμματος ἐξεθέμεθα· οὐ πάντα μέν, ἀλλ’ οὐδὲ τὸ πολλοστὸν τῶν πάντων μέρος, ὀλίγιστα δὲ παντελῶς, καὶ τὰ καθ’ ἡμᾶς καὶ τοῖς ὀλίγῳ πρὸ ἡμῶν συμβεβηκότα μόνον· καὶ τούτων δὲ ὀλίγιστα πάλιν καὶ ὅσα παρ’ ἀληθευόντων ἀνδρῶν ἢ γυναικῶν ἀναλέξασθαι ἰσχύσαμεν, ὅπως ἐξῇ τοῖς ἐντυγχάνουσι μηδὲ περὶ ὧν προειρήκαμεν ἀπιστεῖν, ἀλλ’ ἐκ τῶν νῦν ἐπιτελουμένων τε καὶ ἐπιτελεσθέντων ἤδη θαυμάτων καὶ τὰς περὶ τῶν προλαβόντων αὐτῆς ἀγώνων καὶ ἀθλήσεων πίστεις καρποῦσθαι.
Διὰ τοῦτο δὲ προσώπων καὶ τόπων καὶ ὀνομάτων ἐμνημονεύσαμεν, ὥστε μηδὲ περὶ αὐτῶν τοὺς ἐντυγχάνοντας ἀμφιβάλλειν, ἀλλ’ ἐγγύθεν ἔχειν καὶ ποιεῖσθαι τὴν περὶ ὧν εἰρήκαμεν ἐξέτασιν τῆς ἀληθείας. Θαύματα Ὑποφῆται μὲν καὶ ὑπηρέται δαιμόνων χρησμολόγων καὶ πυθικῶν τερατευμάτων ἐξηγηταί, τοῦ ἐν Δωδώνῃ θρυλουμένου λέγω Διός, τοῦ πυθικοῦ καὶ ἐν Δελφοῖς Ἀπόλλωνος, ἢ καὶ τοῦ παρὰ τὰ Κασταλίας νάματα ποιουμένου τὰς μαντείας, τοῦ ἐν Περγάμῳ καὶ ἐν Ἐπιδαύρῳ ἢ καὶ ἐν Αἰγαῖς ταύταις Ἀσκληπιοῦ, πολλὰ περὶ πολλῶν ἀναγεγράφασι χρηστήριά τε καὶ παθῶν λυτήρια. Ὧν τὰ μέν εἰσι μῦθοι καὶ πλάσματα καὶ αὐτῶν τῶν συγγεγραφότων κομψεύματα, ἐνέργειαν καὶ ἰσχύν τινα καὶ πρόγνωσιν βουλομένων περιθεῖναι τοῖς δαίμοσι, τὰ δὲ πιθανὰ μὲν καί που καὶ χρησθέντα πολλάκις, πολλῆς δὲ γέμοντα τῆς διπλόης καὶ ἀμφιβολίας, ὡς καὶ τοὺς χρησαμένους αὐτοῖς πολλῆς ἀεὶ πληροῦσθαι τῆς ἀπορίας, μὴ ἔχοντας ὅπως χρήσαιντο τοῖς χρησθεῖσιν αὐτοῖς, ἢ καὶ χρησαμένους μέν, συναπολομένους δὲ ἄρδην αὐτοῖς θεσπίσμασι καὶ μαντεύμασιν· ἐν αἰνίγμασι γὰρ καὶ γρίφοις ἡ σύμπασα τῶν χρησμῶν ἐστι φιλοτιμία.
PG 85:563Διὰ γὰρ τὸ μὴ ἔχειν εὐθυβόλως πρὸς τὴν ἀλήθειαν ἢ ὅπως ἂν τὸ μέλλον προείποιεν σαφῶς, τυφλὰ καὶ ἀγκύλα λοιπὸν καὶ πεπλανημένα καὶ πρὸς μυρίας ὁδοὺς ἔχοντα τὰς ἀποκλίσεις ἐφοίβαζον ἅπερ ἐφοίβαζον, ὥστε μὴ τῶν χρησμῳδούντων μᾶλλον δαιμόνων ἢ τῶν μὴ νοούντων δῆθεν τοὺς χρησμοὺς εἶναι τὰ ἀποτεύγματα. Αὐτίκα τοῦ Κροίσου χρωμένου τε καὶ ἐρομένου τὸν Ἀπόλλω εἰ περιέσται τοῦ Κύρου Περσῶν τε καὶ Μήδων, ἤδη δὲ καὶ Ἀσίας τῆς πλείστης ἦν οὗτος ὁ Κῦρος βασιλεύς, καὶ πολλὰ μέν, ὡς εἰκός, ἱκετεύσαντος τοῦ Κροίσου, πολλὰ δὲ καὶ καταθύσαντος καὶ ἀφιερωσαμένου χρήματα, ὡς ἂν καὶ λαμπρᾶς οὕτω καὶ μεγίστης ἐφιεμένου νίκης, τὸ τὸν Κῦρον καθελεῖν, τί φησι μετὰ ταῦτα πάντα ὁ θαυμάσιος χρησμῳδός; Κροῖσος Ἅλυν ποταμὸν διαβὰς μεγάλην ἀρχὴν καταλύσει. Τοῦτο τὸ μάντευμα, ὃ εἴτε ὡς Λοξίας ἔδωκεν ἐπ’ αὐτῷ καταλείψας τῷ καὶ λαβόντι τὴν κρίσιν, εἴτε ὡς πονηρὸς καὶ τοῦ ἱκέτου προδότης, εἴτε ὡς καὶ αὐτὸς ἀγνοῶν ὅπως τε καὶ ὅπῃ πεσεῖται τὸ μέλλον, καθάπαξ τὸν Κροῖσον ἀπώλεσε.
Καὶ γὰρ καὶ αὐτὸς ὁ Κροῖσος οὗτος ἐπαρθεὶς τούτῳ τῷ καλῷ χρησμῷ διέβη τε θαρρῶν τὸν Ἅλυν ποταμόν, ὡς ἐπὶ λαμπρᾷ καὶ ἀριδήλῳ νίκῃ, συνέμιξέ τε τῷ Κύρῳ καί, ἡττηθεὶς κατὰ κράτος, αὐτὸς τὴν αὐτοῦ μεγάλην καταλύσας ἔλαθεν ἀρχήν, καταλείψας τῷ βελτίστῳ χρησμῷ καὶ ἀπολογίαν, τὸ μὴ αὐτὸς νενοηκέναι τὸ λόγιον, τἀναντία χρήσαντος τοῦ θεοῦ μὴ διαβῆναι τὸν Ἅλυν ποταμὸν μηδὲ συμμῖξαι τῷ Κύρῳ, ὡς ἐπὶ καταλύσει τῆς αὐτοῦ μεγάλης ἀρχῆς τοῦτο ποιήσοντα. Καὶ εἴ τις ἀπιστοίη μοι ὡς ταῦτα εἴρηταί τε παρὰ τῆς βελτίστης Πυθίας καὶ γεγένηται παρὰ τοῦ Κροίσου, λαβὼν τὸν ἥδιστον Ἡρόδοτον ἐκεῖθεν τὰς περὶ τούτων ἐκλεγέσθω πίστεις. Καὶ παραλιμπάνω τὸν ἕτερον ἐπ’ αὐτῷ τῷ Κροίσῳ γεγονότα χρησμόν, καὶ τὴν ἡμίονον ἣν ἔφη βασιλεύσειν, καὶ τὴν ἀπάτην ἣν ὁ Κροῖσος ἀπατηθεὶς εἶδε μετ’ οὐ πολλὰς τὰς ἡμέρας τὴν ἡμίονον βασιλεύουσαν. Κῦρος δὲ οὗτος ἦν ὁ ἐκ Καμβύσου μὲν τοῦ Πέρσου, ἐκ Μανδάνης δὲ τῆς Ἀστυάγους τοῦ Μήδου θυγατρός· τὸ γὰρ ἀνόμοιον τοῖν γενοῖν τοῦτ’ ἦν ὅπερ ᾐνίττετο μὲν τὸ θαυμαστὸν λόγιον, ἡ δὲ ἀσάφεια καὶ διπλόη τὸν δόλον εἰργάσατο. Ἀλλὰ τὰ μὲν τῶν δαιμόνων, ὡς ἐκ πάνυ πολλῶν ὀλίγα εἰπεῖν, τοιαῦτα·
PG 85:565ἀπατηλά, πονηρά, κίβδηλα, ὕπουλα, δολερά, πολὺ τὸ ἀχλυῶδες καὶ διεψευσμένον ἔχοντα. Τὰ δὲ τῶν ἁγίων ἄρα λοιπὸν ἰάματα καὶ θεσπίσματα ποῖα; Σαφῆ, ἀληθῆ, ἁπλᾶ, ἅγια, ὁλόκληρα καὶ τοῦ δεδωκότος θεοῦ ἀληθῶς ἐπάξια. Καὶ γὰρ οὐδ’ ἄλλως οἷόν τε χρηματίζειν ἡμῖν τοὺς ἁγίους ἢ διὰ μόνης γε τῆς τοῦ Χριστοῦ χάριτος. Καὶ γὰρ αὐτοὶ ταύτης τυγχάνοντες πρότερον, οὕτω καὶ αὐτοὶ τοῖς αἰτοῦσιν ἀντιδιδόασιν, ὥσπερ ὑδρορρόαι τινὲς ἔκ τινος ὑπερτάτης καὶ θειοτάτης πηγῆς ἕλκουσαί τε καὶ ἐπαντλοῦσαι πάλιν τοῖς διψῶσι τὰ ἱερὰ νάματα. Τούτων τῶν ἁγίων καὶ ἡ μεγίστη μάρτυς ἐστὶ Θέκλα, ἀεὶ παροῦσα, ἀεὶ φοιτῶσα, τῶν δεομένων ἐπαί̈ουσα πάντοτε, καὶ πάντας ἀφθόνως ἐφορῶσα, ὑγιαίνοντας, ἀρρωστοῦντας, εὐθυμοῦντας, ἀθυμοῦντας, πλέοντας, ὁδοιποροῦντας, κινδυνεύοντας, μὴ κινδυνεύοντας, κατὰ ἕνα, κατὰ πολλούς, κατὰ οἴκους, κατὰ γένη, κατὰ πόλεις, κατὰ δήμους, ξένους ὁμοίως καὶ πολίτας, ἐγχωρίους καὶ ὑπερορίους, ἄνδρας καὶ γυναῖκας, δεσπότας καὶ οἰκέτας, ἀφηλικεστέρους καὶ νέους, πλουσίους καὶ πένητας, τοὺς ἐν ἀρχαῖς, τοὺς ἐν στρατείαις, τοὺς ἐν δίκαις, τοὺς ἐν πολέμοις, τοὺς ἐν εἰρήνῃ.
Ἤδη δὲ καὶ ἰουδαίοις καὶ ἕλλησιν ὤφθη τε πολλάκις καὶ τὴν αὐτὴν ἐπεδείξατο δύναμιν, ἀντὶ συμβουλῆς, ἀντὶ νουθεσίας προσάγουσα τὴν θεραπείαν. Καὶ ἵνα συνελὼν εἴπω, εἰς πάντας ἀνθρώπους φοιτῶσα, διὰ πάντων χαρισμάτων ἐνεργεῖ τὰ θαύματα, καὶ τοὐναντίον κατὰ πάντων αὖ πάλιν τῶν ἁμαρτανόντων καὶ παροξυνόντων αὐτὴν κινεῖ τὴν ἰσχὺν αὐτῆς ἀεὶ καὶ ὀργήν, οὔτε τῶν ὅσια βιούντων ἀμελοῦσά ποτε, οὔτε τῶν ἀνόσια πραττόντων ἀφειδοῦσα, ἐναργέστερον δὲ ποτὲ μὲν ταῦτα, ποτὲ δὲ ἐκεῖνα πράττουσα, καὶ δι’ ἑκατέρων τό τε ἐμβριθές, τό τε φιλάνθρωπον ἀεὶ τοῖς ἔργοις ἐπισημαίνουσα. Καὶ γὰρ οὐχ ἡνίκα ἦν τε ἐν σώματι καὶ συνῆν ἀνθρώποις ὡρίσατο τὰς θεραπείας, μεταστᾶσα δὲ ἡσύχασεν· ἀλλὰ γὰρ ἀνεμίχθη μὲν ἀγγέλοις, οὐκ ἀπέστη δὲ οὔτε νῦν ἡμῶν, ἀλλ’ ἐν ἀμείνονι μὲν λήξει, μετὰ μείζονος δὲ τῆς βοηθείας κήδεταί τε καὶ ἐπιμελεῖται ἡμῶν. Καὶ ἵνα ἐκ πάνυ πολλῶν ἄγαν ὀλίγα εἴπωμεν, φέρε εἴπωμεν ἅ τε ἡμεῖς ἴσμεν τέως, ἅ τε συνομολογεῖται τοῖς πολλοῖς, καὶ ὧν πάντες ἵστορές τε καὶ ἐν πείρᾳ καθεστήκαμεν, οἱ μὲν καὶ αὐτῷ τῷ εὖ παθεῖν, οἱ δὲ καὶ παρ’ αὐτῶν τῶν εὖ πεπονθότων ἀκηκοότες.
PG 85:567Ἄρξομαι δὲ ἀφ’ ὧν ὑπὲρ αὐτῆς τε μάλιστα καὶ κατὰ δαιμόνων διεπράξατο. Τὸν Σαρπηδόνιον τοῦτον ἀγνοεῖ μὲν οὐδείς, καὶ γὰρ παλαιότατον τὸ κατ’ αὐτὸν μυθολόγημα ἔγνωμεν ἀπὸ ἱστοριῶν καὶ βιβλίων. Ἴσασι δέ τινες, τῷ δυσσεβεῖν ἔτι κακῶς, ὅμως δὲ ὡς ἔκπαλαι, τὸν ἄνδρα ποτὲ τοῦτον γεγονότα καὶ ξένον καὶ ἔπηλυν, κατὰ ζήτησιν οἰκείας ἀδελφῆς ἀλώμενόν τε καὶ διὰ θαλάττης τοῖς τῇδε προσορμισθέντα χωρίοις, καὶ ἀγνοίᾳ μὲν τῶν τόπων, ἀγνοίᾳ δὲ τοῦ τότε βασιλεύοντοςθεῖος δὲ ἦν οὗτος αὐτῷ καὶ πατράδελφος ὁ Κίλιξἀναιρεθέντα μέν, ὥς τι λυπήσαντα καὶ διαθέντα τοὺς ἐπιχωρίους κακῶς, ταφέντα δὲ παρὰ τὴν χηλὴν καὶ τὴν ἠϊόνα ταύτην. Τοῦτον τοίνυν λαβόντα καὶ δαίμονος ὄνομα, καὶ χρησμῳδοῦ καὶ μάντεως φήμην, καὶ διὰ τοῦτο δόξαντα παρὰ τοῖς ἀνοήτοις εἶναι θεόνπολλὰ γὰρ τοιαῦτα τίκτει μὲν ὁ πολὺς χρόνος, δέχονται δὲ ἀβασανίστως ἄνθρωποι καὶ θεοποιοῦσι μύθοις , ἅμα τε προσήλασεν ἡ παρθένος τῇ χώρᾳ ταύτῃ καὶ ἥψατο τῶν ὁρίων αὐτῆς καὶ τὴν κορυφὴν ταύτην κατέλαβε, συνέστειλέ τε αὖθις καὶ κατεσίγασε.
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
Καὶ μέχρι τοῦ νῦν ἀφωνότατον ἐκάθισε τὸν πολυφωνότατον χρησμολόγον, τὴν δεσποτικὴν ἐκείνην καὶ βασιλικὴν ἐπιτειχίσασα αὐτῷ φωνήν, τὸ Σιώπα, πεφίμωσο. Τοιγαροῦν σιωπᾷ καὶ ἠρεμεῖ καὶ κατέπτηκεν. Ἐξέστη δέ, οἶμαι, καὶ τοῦ οἰκείου τάφου καὶ χώρου, ἀνδράσι πτωχοῖς μὲν καὶ ἰδιώταις, εὐχαῖς δὲ καὶ λιταῖς προσανέχουσι, τοῦτον παραχωρήσας τὸν εἴτε τάφον εἴτε τέμενος βούλεταί τις καλεῖν, ὡς Θεοῦ λοιπὸν καταγώγιον. Τοῦτο τῶν τῆς μάρτυρος θαυμάτων τὸ προοίμιον, ὃ ἀπιστεῖ μὲν οὐδεὶς ἔτι, ὁρῶσι δὲ οἱ τῇδε, θαυμάζουσι δὲ ἅπαντες ἄνθρωποι. Ἐπιστρατεύει δὲ μετὰ τοῦτο τῇ πλησίον κορυφῇ, ᾗ πρότερον μὲν Κωκύσιον ὄρος ἦν ὄνομα, ὁ δὲ χρόνος μετὰ τοῦ παλαιοῦ μύθου καὶ τοῦτο μεταπλάσας Ἀθηνᾶς κανίτιδος ἱερὸν προσεῖπεν, ὡς ἂν καὶ Ἀθηνᾶς ἱερὸν τὸ ὄρος. Καὶ ἀφαιρεῖται μὲν τοῦτο τῆς δαίμονος, ποιεῖται δὲ τῆς τοῦ Χριστοῦ δεσποτείας, ἧσπερ καὶ ἄνωθεν ἦν.
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
Καὶ νῦν κατείληπται μὲν ὑπὸ μαρτύρων ὁ τόπος, καθάπερ τι φρούριον ὑψηλότατον ὑπ’ ἀνδρῶν στρατηγῶν καὶ πολεμάρχων, οἰκεῖται δὲ ὑπὸ ἀνδρῶν ἁγίων, τῆς ἀσπιδοφόρου καὶ πολιούχου καὶ Παλλάδος οὐδ’ ὅσον ἀνασχομένης τὴν τῆς ἀόπλου καὶ ξένης καὶ γυμνῆς κόρης προσβολήν. Ἀφροδίτην δὲ τὴν βελτίστην, οὐδὲ ποιησαμένη τινὰ λόγον αὐτῆς, ἐξ ἐμβριμήσεως μόνης ὡς ἂν παιδίσκην τινὰ ἀσελγαίνουσαν ἀπεσείσατο καὶ τῆς πόλεως ἐξήλασε, τὸν αὐτῆς Διομήδη, τὸν Δεξιανόν, ἐφοπλίσασα αὐτῇ. Κατεργασαμένη δὲ καὶ ταῦτα, μετατάττει τὸν πόλεμον ἐπ’ αὐτὴν τὴν τῶν δαιμόνων κορυφήν, τὸν Δία. Καταγωνισαμένη δὲ καὶ τοῦτον εὖ μάλα ἀνδρικῶς, αὐτὸν μὲν ἐξοικίζει τῆς πόλεως ὡς τύραννον, ὡς ἀλιτήριον, τὸν αὐτοῦ δὲ νεὼν ποιεῖται τοῦ αὐτῆς διδασκάλου τοῦ Παύλου καταγώγιον, ὥσπερ οὖν καὶ ὁ Παῦλος ἐποιήσατο κατὰ τὴν αὐτοῦ πόλιν Ταρσούς, ὥστε ξενίζειν τε καὶ ξενίζεσθαι παρ’ ἀλλήλοις καὶ τοὺς ἀλλήλων πολίτας ἀνθυποδέχεσθαι.
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
Πρόξενος γοῦν Σελευκέων μὲν ὁ Παῦλος, Ταρσέων δὲ ἡ παρθένος, καὶ πολλή τις ἡ ἐν τοῖς πολίταις τούτοις ἅμιλλα, ἢ ἐπὶ τὸν ἀπόστολον ἀναδράμοιεν κατὰ τὴν ἐκείνου πανήγυριν, ἢ ἐκεῖθεν ἐπὶ τὴν ἀπόστολον ὁμοίως ἔλθοιεν κατὰ τὴν αὐτῆς ἑορτήν, καὶ πολλὴ πᾶσιν ἡμῖν ἡ περὶ τούτου ἔρις ἐμπέφυκε καὶ λίαν ἀγαθὴ καὶ πρέπουσα χριστιανῶν παισί τε καὶ δήμοις. Καὶ τὰ μὲν κατὰ τῶν δαιμόνων θαύματα τοιαῦτα τῆς μάρτυρος, ἃ καὶ τοῖς ἄγαν βουλομένοις ἀπιστεῖν οὐκ ἔστι μὴ πάντως ὁμολογεῖν μήτε λέγειν καὶ διηγεῖσθαι ἄλλοις. Τίς γὰρ ἂν τὰ ὑπὸ τοῖς πάντων ὀφθαλμοῖς ἀρνήσαιτο μὴ οὕτως ἔχειν ἢ μὴ οὕτω γεγενῆσθαι; Ἐπεὶ καὶ τὸ κρατῆσαι πολυχρονίων οὕτω δαιμόνων καὶ πολλὴν τὴν ἀπὸ τῶν αὐτοῖς λατρευόντων προβεβλημένων ἰσχύνοὗτοι δὲ ἦσαν ὅλαι πόλεις καὶ ὅλα ἔθνημόνου τε Θεοῦ καὶ μόνων τῶν ὑπὸ Θεοῦ τεταγμένων εἰς τοῦτο μαρτύρων. Ὥσπερ δὲ ἄλλοις ἄλλας τῶν ἁγίων πόλεις καὶ χώρας ὁ Χριστὸς διένειμεν ὥστε ἀνακαθᾶραι σὺν ἀκριβείᾳ τὴν γῆν, οὕτω καὶ αὐτῇ ταύτην ἀπένειμεν, ὡς Πέτρῳ τὴν Ἰουδαίαν, ὡς Παύλῳ τὰ ἔθνη. Ἀλλὰ γὰρ ἰτέον ἤδη καὶ ἐπὶ τὰ λοιπὰ θαύματα τῆς μάρτυρος. Τοσοῦτον δὲ προρρητέον μόνον·
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
ἐπειδὴ γὰρ Θεοῦ μὲν ἐπιτυχεῖν οὐ πᾶσιν ἀνθρώποις ἦν εὐπετὲς οὐδὲ ῥᾷστον, δυνάμεως οὕτως ὑπερτάτης καὶ ὑψηλοτάτης καὶ οὐδὲ ἀγγέλοις οὐδὲ ἀρχαγγέλοις ἐφικτῆς, ἦ πού γε ἀνθρώποις, ἢ διὰ βίον ἢ διὰ τρόπον ἢ δι’ ἀμφότερα κωλυομένοις τῆς θείας ἐκείνης ἀκοῆς ἐξικνεῖσθαι, πολὺ δὲ ὅσον καὶ φιλοκίνδυνον ἀεὶ τὸ γένος τῶν ἀνθρώπων, πολλαῖς ἀεὶ καὶ ποικίλαις περιπειρόμενον ὀδύναις καὶ ἀνίαις, φιλάνθρωπος ὢν ὁ Θεὸς καὶ περὶ τὸ ἐλεεῖν ἑτοιμότατος καὶ φιλοτιμότατος ἐγκατασπείρει τῇ γῇ τοὺς ἁγίους, ὥσπερ τισὶν ἰατροῖς ἀρίστοις κατανείμας τὴν οἰκουμένην, ὥστε τὰ μὲν αὐτοὺς ἀπραγματεύτως θαυματουργεῖν ὥς που καὶ πλησιαίτερον τῶν δεομένων ὄντας κἀκ τοῦ παραχρῆμα ἐπαί̈οντάς τε καὶ τὴν θεραπείαν ἐπάγοντας, τὰ δὲ καὶ διὰ τῆς αὐτοῦ χάριτος καὶ δυνάμεως μεγαλουργεῖν ὅσα καὶ τῆς αὐτοῦ μάλιστα δεῖται βοηθείας, πρεσβεύοντας, παρακαλοῦντας, δυσωποῦντας ὑπὲρ ἐθνῶν, ὑπὲρ πόλεων, ὑπὲρ γενῶν καὶ δήμων, κατὰ λοιμῶν καὶ λιμῶν καὶ πολέμων καὶ αὐχμῶν καὶ σεισμῶν καὶ ὅσων οἷόν τε μάλιστα τὴν τοῦ Θεοῦ χεῖρα μόνην ὑπερέχειν τε καὶ ἀντιλαβέσθαι κραταιῶς.
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
Εἰκότως οὖν καὶ ἡ μεγάλη μάρτυς, ὡς μεγάλα τε δυναμένη καὶ ἐπὶ τοῦτο ταχθεῖσα παρὰ τοῦ κοινοῦ βασιλέως Χριστοῦ, πολλάκις καὶ λιμὸν ἔπαυσε, καὶ λοιμὸν ἔλυσε, καὶ αὐχμὸν ἔσβεσε, καὶ πόλεμον ἔθραυσε, καὶ πολεμίους παρέδωκε, καὶ πόλεις ἔσωσε, καὶ οἴκους ἐφύλαξε, καὶ κοινῇ τε πᾶσι καὶ τοῖς καθ’ ἕκαστον ἅπερ ἕκαστος ᾔτησεν ἀφθόνως ἔδωκεμόνον εἰ συμφερόντως τις καὶ πρεπόντως ᾔτησεν, ἅμα καὶ τὸν βίον τοῦ πάντως τι λαβεῖν ἄξιον ἀεὶ παρεχόμενος, ὡς ὅ γε ῥυπῶν καὶ δυσαγὴς οὐδὲ προσιτός ἐστί ποτε τῇ ἁγίᾳ μεγαλομάρτυρι. Φέρε δὴ καὶ τῶν κατὰ μέρος καὶ εἴς τινας ὑπαρξάντων ἢ κοινῶς ἢ ἰδίως θαυμάτων μνημονεύσωμεν, ὥστε τοῖς παρ’ ἡμῶν λεγομένοις καὶ πίστιν ἀναμφίβολον ἐπακολουθεῖν τὰ πράγματα. Μέγιστος ὠδίνετό ποτε φόβος κατὰ τῆς Σελεύκου ταύτης πόλεως, ἀλιτηρίων αὐτῇ προσελαύνειν μελλόντων [Ἀγαρηνῶν], ὥστε ἢ δόλῳ ταύτην ὑφαρπάσαι ἢ πολέμῳ καὶ φόβῳ παραστήσασθαι.
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
Βουληθῆναι γὰρ ἔδει μόνον καὶ ἡ πόλις ἦν ἐν χερσί, τῶν μὲν οἰκητόρων τῆς πόλεως ὡς τὰ πολλὰ ἀπιστούντων τε τοῖς τότε θρυλουμένοις καὶ ἀναπεπτωκότων ἢ καὶ θέαις σχολαζόντων καὶ τὸν παραυτίκα κίνδυνον ἐσόμενον οὐδ’ ὅλως ὑφορωμένων, τῶν δὲ πολεμίων ἐγρηγορότων, ἀγρυπνούντων, μονονουχὶ τὰ τῶν οἰκούντων ἤδη διαλαγχανόντων χρήματα καὶ σώματα. Ὅτε οὖν ὁ λόχος ἐξήρτυτο καὶ ἦν ἤδη πλησίον, καὶ προσεῖρπε τοῖς τείχεσι τὸ κακόν, καὶ ἡ νύξκαιρὸς συνᾴδων τῷ τολμήματι τῆς ἐπιχειρήσεωςοὐ πόρρω, καὶ αὕτη δὲ ἀσέληνος καὶ ἀφεγγὴς καὶ γνοφώδης, καὶ ὕπνος βαθὺς κατὰ τῶν δῆθεν φυλαττόντων ἐκέχυτο, καὶ τὰ μηχανήματα τῶν τειχῶν ἤδη που πλησίον ἦν, ὡς καὶ προσπνεῖν τοῖς οἰκοῦσι λοιπὸν τὰ τῆς ἁλώσεως κακά, καὶ τὸ λεῖπον ἦν οὐδὲν τοῦ τὴν πόλιν ἤδη ληί̈ζεσθαι, ἡ μάρτυς ὑπερφανεῖσα μόνον τῶν τειχῶν καὶ ἐπαστράψασα καὶ μονονουχὶ ἐπαλαλάξασα κατὰ τῶν πολεμίων, ἐκείνους τε τῆς ἐπιχειρήσεως ἀπέστησε καὶ τοὺς οἰκοῦντας πάντας ἐπὶ τῶν ἐπάλξεων ἔστησε·
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
καὶ πολὺ μὲν τούτοις τὸ θάρσος ἐνέπνευσε, πολὺ δὲ ἐκείνοις τὸ δέος ἐπέσεισεν, ὥστε ἀπροσδοκήτως πάντοθεν τὴν ὑπὸ τοῖς πολεμίοις οὖσαν ἤδη περισωθῆναι πόλιν, ὡς τοὺς πολεμίους αὐτοὺς μεγάλα μὲν ἐλπίσαντας, μεγίστων δὲ ἀποτυχόντας, οὔτε δὲ τῆς ἀποτυχίας τὸν τρόπον καὶ τὸ αἴτιον ἀγνοήσαντας, πολὺ καὶ μέχρι τοῦ παρόντος ἔχειν παρ’ ἑαυτοῖς ἔτι τὸ θαῦμα τῆς μάρτυρος. Καὶ γὰρ ἐξ ἐκείνης τῆς μιαρᾶς φάλαγγος εἰσὶν ἔτι τινὲς ὑπερυμνοῦντες ἐπὶ τούτοις τὴν μάρτυρα καὶ τὴν οὐδαμόθεν αὐτοῖς ἐλπισθεῖσαν ὁμολογοῦντες ἧτταν.
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
Ἀλλ’ οὐ περὶ ταύτην μὲν ἡ παρθένος τοιαύτη γεγένηται, ὡς ἂν καὶ πρόμαχος αὐτῆς καὶ πολιοῦχος καὶ μήτηρ καὶ διδάσκαλος, ὀλίγωρος δὲ περὶ τὰς ἄλλας ἐστὶ τῶν πόλεων, ἥ γε καὶ τὸ Ἰκόνιον, τὴν οὕτως εἰς αὐτὴν ἐξυβρίσασαν πόλιν καὶ τὸ κακῶν ἔσχατον πῦρ κατ’ αὐτῆς ἀναψαμένην, ἐπὶ ὁμοίοις κινδύνοις γεγονυῖαν διέσωσε, δραμοῦσά τε ἐντεῦθεν καὶ κατὰ χεῖρα συμπλακεῖσα τοῖς ἐπελθοῦσι τῶν πολεμίων καὶ ἀναιροῦσα καὶ παίουσα καὶ κονιορτῷ τὰς ὄψεις καταπάττουσα, ὥστε πᾶν τὸ ἐν ποσὶν ἠχλυῶσθαί τε καὶ ζόφου πεπληρῶσθαι, ὃ πολλοὺς μὲν ἀναιρεθῆναι παρεσκεύασε, πολλῷ δ’ αὖ πλείους καὶ ἁλῶναι, πάντας δὲ ὑφ’ ἑνὶ γενέσθαι καὶ κινδύνῳ καὶ ὀλέθρῳ, ὡς μηδ’ ἄγγελον ἀπονέεσθαι, ἔφη τις ἂν ὁμηρίζων. Καὶ εἰσὶν ἔτι καὶ νῦν οἱ τούτου μεμνημένοι τοῦ θαύματος, ὃ πρεσβύτερον μέν ἐστι τοῦ καθ’ ἡμᾶς, οὐ πολλῷ δὲ φαυλότερον τοῦ τροπαίου τὸ τρόπαιον· καὶ γὰρ ἄμφω τῆς μιᾶς ἐστι χειρὸς καὶ γνώμης καὶ δυνάμεως ἔργον. Ἀλλὰ τούτων μὲν προτέρων ὡς ἂν καὶ περικλεεστέρων καὶ περὶ πόλιν ὅλην γεγονότων ἐμνήσθημεν τῶν θαυμάτων, μήτε δὲ τῶν καθ’ ἕνα ἄνδρα ἢ γυναῖκά ποτε γεγονότων ἀμνημονήσωμεν·
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
ἦ γὰρ ἂν καὶ αὐτὴν ἀδικήσαιμεν τὴν δεδωκυῖαν, λήθῃ καὶ σιωπῇ παραδόντες οὕτω λαμπρὰς καὶ μεγάλας θαυματουργίας, καὶ τοὺς εἰληφότας τὰ μέγιστα καταβλάψομεν, εἰ ἀμνημονήσομεν ἐκείνων ὧν μάλιστα μεγίστων καὶ μόνων ἀγαθῶν κατὰ τὸν βίον νομίζουσικαὶ μάλιστα τοὺς ἐν τοῖς βασιλείοις διαλάμψαντας, ἐν ᾧ πιστεύουσιν ἐνδοξότεροι δι’ αὐτῆς γεγενῆσθαι, καὶ τοὺς νῦν δὲ καὶ τοὺς μετέπειτα ζημιώσομεν, εἰ ἀγνοίᾳ τῶν προλαβόντων περί τινας ἀγαθῶν ἀργότεροι φανεῖεν αὐτοὶ περὶ τὰς ὁμοίας αἰτήσεις. Κἀνταῦθα δὲ προτιμητέα τὰ μάλιστα τιμιώτερα καὶ μάλιστα τοῖς τιμιωτέροις ὑπάρξαντα, πάντων δὲ ἀνθρώπων ἀρχιερεῖς καὶ ἱερεῖς τιμιώτεροι. Τὸν Δεξιανὸν τοίνυν ἐκεῖνον ἀγνοεῖ μὲν οὐδεὶς τῶν καθ’ ἡμᾶς, ὅσοι δὲ ἴσμεν, πάντες καὶ θαυμάζομεν ὡς ἱερὸν ἄνδρα, ὡς ἄριστον ἀρχιερέα, ὡς ἐπάξιον ἀληθῶς ἧς εἶχεν ἀξίας. Τοῦτον τοίνυν, ὄντα μὲν τότε τῆς γερουσίας τῶν ἱερέων, ὄντα δὲ καὶ αὐτῆς τῆς μάρτυρος πάρεδρον, κἀκεῖνα πράττοντα ὅσαπερ ἱερεῖ καὶ ὅσα παρέδρῳ καὶ ὅσα φύλακι τῶν οὕτως ἁγίων καὶ τιμίων πρέπει, τιτρώσκει τις δαίμων βασκαίνων αὐτῷ τῆς πάντοθεν εὐκλείας, τιτρώσκει δὲ πάθει καὶ τρόπῳ τοιῷδε·
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
ἐν νυκτὶ μέσῃ καὶ ἐν ἀφεδρῶνι καθεζομένῳ τῷ Δεξιανῷ ἐφίστησι δαιμονῶντα ἄγριόν τινα καὶ λυςσητῆρα, ὡς ἐξαίφνης αὐτὸν τοῦ παρεστῶτος αἰσθόμενον, τοῦτο μὲν ὡς ἐν βαθεῖ καὶ ἀφεγγεῖ σκότῳ, τοῦτο δὲ καὶ ὡς πνευματιῶντα καὶ βλέποντα καὶ φθεγγόμενον μανικά, ἐκπλαγῆναί τε καὶ περιδεῆ καὶ ἔντρομον γενέσθαι, καὶ ὅλον πληρωθῆναι δείματός τε καὶ ἱδρῶτος. Ἐκ δὴ τοῦ τοιούτου φόβου ἡ κεφαλὴ ἅμα τῷ αὐχένι τῆς οἰκείας ὥσπερ ἕδρας καὶ τάξεως ἀπολισθήσασα, καὶ τῶν σπονδύλων οὐκ ἐναρμονίων ἔτι περιολισθαινόντων ἀλλήλοις, περίτρομός τε ἦν καὶ συχνότερον περὶ αὐτὴν ἐκραδαίνετο, ὡς κοινὸν εἶναι πένθος τοῖς θεωμένοις αὐτόν. Τί οὖν ἡ μάρτυς; Τόν τε τοῦτο ἐργασάμενον οὐκ ἀγνοήσασα δαίμονα, καὶ τὸν πεπονθότα κακῶς ἐλεήσασα καὶ ὡς ἱερέα καὶ ὡς ἄνδρα τίμιον καὶ ὡς αὐτῆς πάρεδρον, εὐθὺς ἀπαλλάττει τοῦ πάθους, ὡς τοσοῦτο καὶ οὕτω μέγιστον κακὸν εὐθὺς παύσασθαί τε καὶ συσκιασθῆναι τῷ θαύματι.
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
Νύκτωρ γὰρ ἐπιφοιτήσασα αὐτῷ κελεύει μηδαμῶς μὲν ἀθυμεῖν μήτε δεδιέναι μήτε ὀλιγοπιστίας πρᾶγμα ὑπομένειν, χρήσασθαι δὲ πρὸς θεραπείαν ἐλαίῳ τῷ τὸ νυκτιαῖον ἀεὶ φυλάττοντι φῶς κατὰ τὸν αὐτῆς χῶρον καὶ τὸ βῆμα τὸ ἱερόν. Τοῦτο ἀκούσας ὁ Δεξιανὸς καὶ ὑπὸ μόνης μὲν τῆς θαυμαστῆς ὄψεως καὶ περιχαρείας ἰάθη, διαναστὰς δὲ τῆς κλίνης καὶ τῷ ἐλαίῳ μυρωθέντι χρισάμενος, αὐτῆς δήπουθεν καὶ τοῦτο ἐργασαμένης, εἰς δευτέραν ἔτι καὶ ἑτέραν ἡμέραν οὐκ ἐδεήθη τοῦ φαρμάκου, πλήν γε ὅσον ἐπιγαυρούμενος τῷ βοηθήματι κατεχρήσατο τῷ δώρῳ. Τοσαύτην δὲ καὶ μετὰ ταῦτα τὴν ἰσχὺν ἔσχε τοῦτο τὸ προσταχθέν, ὥστε αὐτῷ καὶ ἐν ἑτέρῳ πάλιν κινδυνεύσαντι καιρῷ κατὰ δαίμονος καὶ τότε προσβολὴν ἐπαρκέσαι. Φερομένῳ γὰρ ἐφ’ ἵππου ποτὲ γαύρου τε καὶ οἵου μὴ ἀνέχεσθαι χειρὸς ἀσθενεστέρας, καὶ δὴ κατενεχθέντι καὶ τὸ σκέλος κατεαγέντι καὶ κακῶς ἔχοντι πάνυ, ἡ αὐτὴ μάρτυς τὴν αὐτὴν ὀρέξασα βοήθειαν τὸν μὲν ἰάσατο παραχρῆμακαὶ γὰρ ἔμελεν αὐτῇ τἀνδρὸς ἄγαν, ἴσον δὲ ἑκατέρων τὸ θαῦμα εἰργάσατο περί τε τὴν κεφαλὴν καὶ τὸ σκέλος. Καὶ ταῦτ’ ἀπ’ οὐδεμιᾶς πολυτρόπου φαρμακείας, ὃ δὴ καὶ μάλιστα ἄν τις αὐτῆς θαυμάσειε·
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
μηνύουσα γὰρ ἃ χρὴ ποιεῖν τοὺς πάσχοντας, οὐκ ἐπί τι τῶν σπανίων καὶ πολυτιμήτων ἄγει τοὺς δεομένους, ἀλλ’ ἐπί τι τῶν εὐτελῶν καὶ ἐν μέσῳ κειμένων, ὥστε καὶ τῇ θᾶττον εὐπορίᾳ τοῦ μηνυθέντος εὐκολωτέραν γενέσθαι τὴν σωτηρίαν, μετὰ τοῦ καὶ τὴν αὐτῆς ἐν τοῖς οὕτως εὐτελέσι διαδείκνυσθαι δύναμιν, ὡς τῆς προσταττούσης, ἀλλ’ οὐ τοῦ προσταχθέντος εἶναι νομίζειν τὰς ἐνεργείας. Μηνοδώρου δὲ τοῦ πάνυ καὶ τοῦ κατ’ αὐτὸν θαύματος τίς ἂν ἑκὼν ἐπιλάθοιτο; Ἦν μὲν γὰρ Αἰγῶν τῶν Κιλικιῶν οὗτος ἐπίσκοπος, πόλεως θαλάττῃ μὲν προσοικούσης, εὐπαθούσης δὲ λίαν ἐπί τε ὡρῶν εὐκρασίᾳ, ἐπί τε ὠνίων ἀφθονίᾳ, ἐχούσης δ’ ἔτι καὶ ὄνομα ἐπὶ εὐσεβείᾳ λαμπρόν, ἀνὴρ τοὺς αὐτόθι πάντας οὐχ οὕτως εὐνοίᾳ καὶ τῷ προεστάναι τοῦ λεὼ προσαγόμενος ὡς ἁπλότητι τρόπων καὶ καθαρότητι βίου· καὶ γὰρ εἴ τις ἕτερος ἐνήσκητο ταῖς κατὰ Θεὸν ἀρεταῖς ἁπάσαις, καὶ ἦν πολὺς παρὰ πᾶσιν ὁ ἀνὴρ ᾀδόμενος ὡς ἡμερώτατος, ὡς σεμνότατος, ὡς καὶ τὸν Χριστὸν αὐτὸν ἐπὶ πᾶσιν ἀναπνέων οἷς τε ἔλεγεν, οἷς τε ἔπραττεν, οἷς τε ἐθαυματούργειἤδη γὰρ καὶ τοῦτο δι’ ὑπερβολὴν ἀριστείας πεπίστευτο τὸ σημεῖα ποιεῖν·
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
λέγεται γοῦν καί τινα τῶν ἀποβεβιωκότων ἀποδοῦναι αὖθις τῷ βίῳ τούτῳ, τῆς τοῦ θανάτου δι’ εὐχῆς ἀφελόμενος ἰσχύος καὶ ἀρχῆς. Οὗτος τοίνυν ὁ οὕτω πεφυκώς, καταστὰς ὑπό τινος γυναίου πιστοῦ καὶ σεμνοῦ καὶ ἐπιδόξου τὸ γένος τοῦ οἰκείου καὶ διαφέροντος αὐτῷ κλήρου κληρονόμος, ὡς εὖ τε καὶ κατὰ Χριστὸν διαθεῖναι τὰ καταλειφθέντα χρήματα δυνάμενος καὶ μηδὲν εἰς οἰκεῖον σφετερίσασθαι κέρδος, περιπίπτει τοιῷδε πράγματι. Τῶν γάρ τις ἐν οἴκῳ βασιλέως ἀναστρεφομένων εὐνοῦχος, μεγάλα τε δυνάμενος καὶ πονηρίας οὐδὲν ἀπολείπωνΕὐτρόπιος ἦν ὄνομα αὐτῷ, μαθὼν καὶ τοῦ γυναίου τὴν τελευτὴν καὶ εἰς ὃν κατέληξεν ὁ τῶν ἐκείνης χρημάτων κλῆρος, ὑποπίμπλαται μὲν εὐθὺς θυμοῦ καὶ φθόνουκαὶ γὰρ φιλόπλουτον ἀεὶ καὶ βάσκανον καὶ πλεονεκτικώτατον τὸ τῶν ἡμιβαρβάρων τούτων καὶ γυνάνδρων ἐστὶ γένος, καταφεύγει δὲ ἐπὶ βασιλέα καὶ πειρᾶται διὰ τῶν ἐκείνου γραμμάτων ἀποστῆσαι μὲν τῆς κληρονομίας τὸν Μηνόδωρον, εἰς ἑαυτὸν δὲ μεταντλῆσαι τὸν πλοῦτον, ἀποπειρᾶται δὲ οὕτως·
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
θεσπίσαι πρότερον παρασκευάζει βασιλέα μηδενί ποτε κληρικῷ ἐξεῖναι γυναῖκα κατὰ μηδὲν προσήκοντι χρῆσθαι κληρονόμῳ, καὶ ποιεῖται μὲν κοινὴν κατὰ πάντων τὴν νομοθεσίαν ταύτην, Μηνόδωρος δὲ ἦν ὁ θρυλούμενος, ὁ ζητούμενος, ὁ μελετώμενος. Διαπραξάμενος δὲ τοῦτο, καταπέμπει στρατιώτας ἀστικοὺς τοὺς τὸν ἐπίσκοπον ἀγώγιμον ἄξοντας ὡς καὶ παραβεβηκότα νόμον καὶ κτήμασιν ἀλλοτρίοις ἐπιπηδήσαντα. Καὶ ἄγεται μὲν ὁ Μηνόδωρος ὥς τι λάφυρον ἀπὸ πολεμίων λαμπρόν, ἔβρεμε δὲ κατ’ αὐτοῦ ὁ Εὐτρόπιος εἰσπραττόμενος, βιαζόμενος ἅ τε εὐνοῦχος καὶ ὅσα πλεονέκτης καὶ ὅσα βασιλέως ὑπηρέτης καὶ ὅσα Εὐτρόπιος· τῶν γὰρ πώποτε διὰ πονηρίαν ἢ δυναστείαν ἄδικον ᾀδομένων περιφανέστερος ἦν ὁ Εὐτρόπιος, ἐν κακοῖς ἄγαν κακίων ὑπεράγαν ὤν τε καὶ δοκῶν παρὰ πᾶσι. Λύει μὲν οὖν ὅμως τὸν οὕτω χαλεπὸν καὶ βαρὺν πόλεμον ἡ μάρτυς εὐνοίᾳ καὶ μνήμῃ τῶν ποτε ὑπαρξάντων αὐτῇ παρὰ τοῦ Μηνοδώρου, πρεσβυτέρου τε ὄντος καὶ παρεδρεύοντος καὶ βιοῦντος τῶν ἐκείνης ἐπαξίως ὀφθαλμῶν πάντοτε. Λύει δὲ οὕτως·
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
κατηφιῶντι γὰρ αὐτῷ καὶ ποτνιωμένῳ καὶ προσευχομένῳ καὶ τήν γε αὐτῆς μετὰ Χριστὸν ἐπιβοωμένῳ βοήθειαν ἐπιφοιτήσασα ἡ μάρτυς εἶπε μὴ ἂν ἄλλως ἀπαλλαγήσεσθαι τῆς ταραχῆς ταύτης καὶ ζάλης καὶ τρικυμίας ἐξ οὕτω μεγάλης ἀνακυκηθείσης δυναστείας εἰ μὴ τὸν δεῖνα διδάξοι τῶν συνηγόρων, τοῦτον δὲ εἶναι τὸν ἅμα τῇ ἕῳ πρὸς ταῖς ἱεραῖς θύραις τῆς ἐκκλησίας ἀπαντήσοντα, καὶ τοιόνδε καὶ τοιόνδε ὄντα τῷ σχήματικαὶ γὰρ ὅστις ἦν, ὑπέγραψεν αὐτῷ τῷ λόγῳ τὸν ἄνδρα· ὡς διαναστάντα τῆς κλίνης αὐτὸν καὶ δραμόντα πρὸς ταῖς θύραις τῆς ἐκκλησίας εὑρεῖν ἐκεῖνον ὕπαρ, ὃν ὄναρ ἐδόκει θεᾶσθαι. Ἀταλάντιος δὲ ἦν ὄνομα τούτῳ, τότε μὲν ἐν τοῖς ῥήτορσι, τελευταῖον δὲ καὶ ἐν ἐπισκόποις ἐκλάμψαντι. Διαλεχθεὶς δὲ αὐτῷ καὶ ὅ τι δέοι ποιεῖν ἀκούσας καὶ ἀναθαρρήσας, ἄπεισί τε καὶ συρρήγνυσι τῷ σμερδαλέῳ, καὶ πτῶκα ποιεῖ τὸν λέοντα καὶ κολοιὸν τὸν ἀετὸν ἐκ τῶν οἰκείων αὐτὸν θηράσας πτερῶν. Ὁ μὲν γὰρ τοῦ βασιλέωςφησίβούλεται νόμος μὴ ἐξεῖναι γυναίοις κληρικοὺς τίθεσθαι κληρονόμους.
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
Ἐγὼ δέφησίνοὐ κληρικός εἰμι, κληρικῶν δὲ ἡγούμενος, ἑτέρου νόμου καὶ τοῦτο διασαφοῦντος τί μὲν κληρικός, τί δὲ ἐπίσκοπος, καὶ ὡς ἄλλο μὲν τοῦτο, ἄλλο δὲ ἐκεῖνο. Καὶ γὰρ τούτοις αὐτὸν ὁπλίσας καὶ παραθαρρύνας ὁ Ἀταλάντιος ἀπονητὶ περιγενέσθαι τοῦ πολέμου πεποίηκεν, τῆς μάρτυρος δηλονότι καὶ παρούσης καὶ παρομαρτούσης τοῖς γενομένοις καὶ πάντα ταῦτα ποιούσης ἰσχυρά τε καὶ ἀκαταγώνιστα, ὡς τὸν ἐκ νεφῶν ποθεν δοκοῦντα βροντᾶν Εὐτρόπιον ἀράχνης εὐχερέστερον διαλυθῆναι, καὶ ἀγαπητῶς τῆς ἀθεμίτου ταύτης ἀπαλλαγῆναι δίκης. Μήτε δὲ τὸ ἕτερον θαῦμα τὸ δι’ αὐτοῦ πάλιν ἢ δι’ αὐτὸν ἐπιτελεσθὲν ἀμνημόνευτον καταλείψωμεν, ὃ τοῦ μὲν ἄρτι ῥηθέντος ἐστὶ πρεσβύτερον, ἱκανὸν δὲ καὶ τοῦτο δεῖξαι τὴν τῆς μάρτυρος δύναμιν. Οὗτος γὰρ τοῦ τῆς ἐκκλησίας ὢν ἔτι καταλόγου, ἐκκλησίας δὲ τῆς κατὰ Σελεύκειαν, τῆς Θέκλας λέγω, κατά τινα δὲ χρείαν ὑπὸ τοῦ τότε ταύτης προεδρεύοντοςΣυμπόσιος δὲ ἦν οὗτος ὁ θαυμαστὸς καὶ θεῖος ἀνήρεἰς τὴν Κωνσταντίνου καὶ βασιλίδα πόλιν σταλείς, οἷα δὴ ξένος ἔν τινι δωματίῳ μεγίστης οἰκίας κατέλυσε.
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
Μελλούσης δὲ ὅσον οὐδέπω καταπίμπρασθαι ταύτης, τοῦτο ἡ παρθένος προκαταμηνύει τούτῳ, ᾗ νόμος αὐτῇ, καὶ ἀμεῖψαι προστάττει τὸ δωμάτιον. Οὔπω πᾶν εἴρητο ἔπος καὶ ὁ μὲν μεθίστατο, ἡ δὲ κατεφλέγετο καὶ εἰς κόνιν διελύετο, ἡ μάρτυς δὲ ᾔδετο, ὑμνεῖτο, εὐφημεῖτο κατὰ τὴν μεγίστην καὶ βασιλίζουσαν πόλιν. Τῆς δὲ τοιαύτης προφητείας καὶ ἆθλον ὁ Μηνόδωρος ἐκομίσατο παρὰ βασιλέως τὴν νῦν μὲν ἐκκλησίαν οὖσαν, πάλαι δὲ δίκης καὶ θέμιδος ὂν χωρίον, δι’ ὃ καίὥς φασιν ἔσταλτο παρὰ βασιλέα. Ἐπεὶ δὲ ὁ Συμπόσιος ἧκεν ἡμῖν εἰς μνήμην, καλὸν μηδὲ ἐκεῖνο σιωπῇ παραδραμεῖν μέγιστόν τε ὂν σφόδρα καὶ τῆς μάρτυρος ἐπάξιον ἔργον. Κατά τινα τῶν τοίχων αὐτοῦ τοῦ νεὼ τῆς μάρτυρος, τὸν καὶ ἀντιπρόσωπον τῆς ἔνδον καὶ δευτέρας πύλης τῶν ἱερῶν περιβόλων, τῆς καὶ ἐπὶ τὸν νεὼν αὐτὸν καὶ τὰ σεμνὰ καὶ τοὺς παρθενῶνας ἀπαγούσης, ἐμπέπηγε γράμματα διὰ ψηφῖδος λεπτῆς καὶ χρυσῆς, τῆς ἁγίας καὶ ὑπερτάτης Τριάδος κηρύττοντα πᾶσιν ἀνθρώποις τὸ ὁμοούσιον. Ταῦτα τὰ γράμματα ὁ Συμπόσιος, ὡς ἅτε ἀρειανός τε ὢν ἔτι καὶ παρ’ ὁμοδόξων ἐπισκόπων χειροτονηθεὶς ἐπίσκοπος, ἐκκολαφθῆναι κελεύει ὡς ἂν μὴ συνᾴδοντα τῇ τούτων βδελυρίᾳ.
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
Ὁ δὲ τοῦτο ἐπιταχθεὶς σφῦραν τε καὶ κολαπτῆρα λαβὼν καὶ διὰ πάσης ἐγκαρτερήσας ἡμέρας παίων καὶ κολάπτων, πάντα τρόπον ἀνορύττειν αὐτὰ πειρώμενος, τὰ μὲν γράμματα τῆς μακαρίας ἐκείνης ὁμολογίας οὐδ’ ὅλως ἐκίνησεν, ἀλλ’ οὐδ’ ἐπεχάραξεν, οὐδ’ὅ φησιν Ὅμηροςἐπέγραψε, σκεπούσης αὐτὰ δηλονότι καὶ φυλαττούσης τῆς ἀχράντου καὶ ἀκηράτου καὶ παρθενικῆς ἐκείνης χειρὸς ὡς βασιλικὰ σήμαντρα, ὡς θεμέλια καὶ φυλακτήρια τῆς ὅλης πίστεως καὶ αὐτοῦ τοῦ νεὼ καὶ αὐτῆς τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως. Τελευταῖον δὲ καὶ αὐτὸς ἐκεῖνος ὁ τοῖς θείοις γράμμασι πολεμῶν ἀποπεσὼν τῆς κλίμακος συνετρίβη τε εὖ μάλα καὶ παρὰ πόδας ὧν ἐτόλμησε τὴν δίκην ἔδωκε. Καὶ ὁ Συμπόσιος δὲ τοῦ κακοῦ φρονήματος εὐθὺς τότε μεταθέμενος ἐκεῖνα ἔλεγεν, ἐκεῖνα ἀπέπνει, ἐκεῖνα ἀνωμολόγει, ἐκεῖνα δημοσίᾳ τε καὶ ἀναφανδὸν ἐκήρυττεν ἃ τὰ πρότερον πολεμούμενα γράμματα ἐδίδασκεν· ἡ Τριὰς ὁμοούσιος. Ἀλλ’ ἄγε δὴ μετάβηθι, τοῦτό φησι μὲν Ὅμηρος, ἐμοὶ δὲ ποιητέον, καὶ πρὸς ἕτερα θαύματα μεταβητέον λοιπόν· οὐκ εἰς ἅπαντα μέν, ὅσα δὲ δυνατὸν ἐμοί. Καὶ γὰρ τῶν ἀμηχάνων εὑρεῖν τε πάντα καὶ εὑρόντα εἰπεῖν·
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
ὥσπερ γὰρ ὅτε νιφάδες ἐπὶ γῆς φέρονται πολλάκις ὕοντος τοῦ Θεοῦ τῶν ἀμηχάνων ἐστὶ φράσαι πόσας ταύτας ἀφίησιν ὁ Θεός, οὕτω καὶ τῶν Θέκλας θαυμάτων ἀνεξερεύνητος ὁ ἀριθμός· οὔτε γὰρ ἔληξεν, οὔτε μὴν λήξει ποτὲ τοῦ θαυματουργεῖν, ἀγαθή τε οὖσα καὶ πρὸς ἕκαστον ἀεὶ τῶν αἰτούντων ἐπικαμπτομένη. Οὗτοι δέ εἰσι πάντες ἄνθρωποι· ὅσα γὰρ ἔθνη, ὅσα γένη, ὅσαι πόλεις, ὅσαι κῶμαι, ὅσοι ἀγροὶ καὶ οἶκοι, πάντες τῆς μάρτυρος δέονται, μεθ’ ὧν τε ἔχουσι μαρτύρων καὶ πρό γε πάντων ταύτην ἐπιβοώμενοι. Καὶ γὰρ οἷς οὐκ ἔστι δύναμις τοῦ παραγενέσθαι καὶ τὸν νεὼν τοῦτον καταλαβεῖν, ἐν οἷσπερ καὶ εἰσὶ τόποις ἐπικαλεσάμενοι, ὡς παρούσης αὐτῆς καὶ πυνθανομένης οὕτω τυγχάνουσι ἑτοίμως τῆς βοηθείας. Οὔτε γὰρ εἴργει τὴν χάριν αὐτῆς καὶ δύναμιν οὐδὲν μὴ οὐκ ἐπὶ πάντα φοιτᾶν καὶ πάντων ἀκούειν, οὐκ ὄρη, οὐ πεδία, οὐ θάλαττα, οὐχ ὁδοῦ σταθμοὶ τόσοι καὶ τόσοι, οὐ ποταμοὶ πελαγίζοντες, οὐ λίμναι ἐπὶ πολὺ τῆς γῆς ἡπλωμέναι, οὐχ ἡ Μαιῶτις, οὐχ Ἡράκλειοι στῆλαι, οὐδ’ αὐτὸς ὁ μέγιστος Ὠκεανὸς ὁ τὴν καθ’ ἡμᾶς τε καὶ ὑπὲρ ἡμᾶς ὁριζόμενος γῆν. Ἰτέον οὖν ἡμῖν ἐφ’ ἅ τε δυνατὸν καὶ ὅσα δυνατόν·
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
αὐτὴν δὲ οἶμαι συλλήψεσθαί μοι πάλιν τὴν καὶ ἐπ’ αὐτό με τοῦτο κεκινηκυῖαν μάρτυρα. Τοῦ τοίνυν κατ’ Αὐρήλιον γεγονότος θαύματος εἰ μὴ νῦν μνημονεύσομεν, ἀδικήσαιμεν ἂν τὴν τάξιν, εἴ γε ἱερεῦσι μὲν ἱερέας χρὴ συντάττεσθαι, πατράσι δὲ πνευματικοῖς παῖδας πνευματικούς. Τοῦτο δὲ ἦν τῶν προειληφότων Αὐρήλιος, τοῦ δευτέρου δὲ καὶ πολίτης, οἶμαι δὲ ὡς καὶ συγγενής. Οὗτος τοίνυν νέος ὢν ἔτι καὶ τὴν πρώτην ἕλκων ἡλικίαν περιπίπτει πάθει ᾧ ὄνομα παρὰ τῶν ἀσκληπιαδῶν τέθειται χοιράδες· αἳ περιλαβοῦσαι τὸν αὐχένα τοῦ νέου καὶ κατὰ μικρὸν περιοιδαίνουσαι καὶ πρὸς ἄμετρον ὄγκον ἀεὶ αἰρόμεναί τε καὶ πλατυνόμεναι, μικροῦ ἂν αὐτὸν καὶ ἀπέπνιξαν. Τῆς τῶν ἰατρῶν τέχνης μεταχειρισαμένης μὲν τὸ πάθος ποικίλως, ἡττηθείσης δὲ ὅμως τῇ τοῦ πάθους κακοηθείᾳ, ἔνθα καὶ ὁ βέλτιστος καὶ ἰατρικώτατος ὥς φασι Σαρπηδόνιος ὑπὸ τῆς τοῦ νέου τήθης ἱκετευθείς, ὡς ἂν δαίμων παρὰ δαιμονώσης γυναικός, οὐδ’ αὐτὸς ἔσχεν εἰπεῖν τρόπον θεραπείας, ἢ καθάπαξ ἀποσιωπήσας, ἢ καίὡς σύνηθες αὐτῷτὸ γύναιον ἀπατήσας καὶ ἀνόνητον ἀποπέμψας, ἢ γρῖφον ἢ μῦθον ἢ οὐδ’ ὅλως ἀποφηνάμενος.
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
Ἀλλ’ ἡ μάρτυς, ἡ ἀληθῶς ἀρωγός, ἡ ἐνεργὴς βοηθός, ἡ πάντοτε καὶ περὶ πάντα τὰ χρηστὰ πρόθυμος, τῆς μὲν γραὸς καταγελάσασα, τὸν δὲ νέον ὡς καὶ αὐτῆς τρόφιμον καὶ πιστῶν γονέων παιδίον οἰκτίζουσα, ὡς αὐτῇ ἔθος, ἐπείγεται μὲν ἐπὶ τὴν θεραπείαν, παραδραμοῦσα δὲ πάντας αὐτῇ φαίνεται τῇ πρεσβύτιδι, τοῦτο μὲν ὡς οἰκείᾳ τοῦ παιδός, τοῦτο δὲ καὶ ὡς ἐπιτωθάζουσα οἶμαι αὐτὴν δι’ ὃν ἐπρέσβευε δαίμονα. Ἐπιφοιτήσασα δὲ καὶ τὴν θεραπείαν εὐθὺς ὑπέφηνε· Λαβοῦσα γάρφησίν, ὦ βέλτιστον γραί̈διον, ἔριον μαλακὸν καὶ πρὸς μέτρον τὸ ἀνεστηκὸς τοῦ παιδίου μηρυσαμένη τοῦτο, ὡς ἄρχεσθαι μὲν ἐκ κεφαλῆς, λήγειν δὲ ἄχρι ποδῶν, εἶτα τοῦτο καύσασα καὶ τὴν ἀπὸ τούτου τέφραν ἀναμίξασα τῷ φαρμάκῳὃ πάλιν εἶπεν αὐτῇ, κατὰ τὸ πεπονθὸς μέρος τοῦ αὐχένος τοῦτο ἔμπλασον, καὶ ἀπαλλάξεις τοῦ δεινοῦ πάθους τὸ παιδίον.
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
Καὶ ἡ μὲν εἰρηκυῖα ταῦτα ἀπέπτη ἠύ̈τε πέλειαποιητῶν ἄν τις εἶπεν, ἐπανίσταται δὲ τοῖς ῥήμασι τούτοις ἡ πρεσβῦτις, καὶ ἀπὸ μόνου τοῦ προσχήματος ἐγνωκυῖα τίς ἡ ταῦτα φήνασά τε καὶ εἰποῦσα εἴηκαὶ γὰρ τῇ αὐτῆς μὲν θυγατρί, μητρὶ δὲ τοῦ νέου, Θέκλᾳ καὶ αὐτῇ καλουμένῃ, δέμας φυήν τ’ ἄγχιστα ἐῴκει, ἤσχαλλε μὲν καὶ ἠγριαίνετο πρὸς τὴν ὄψιν ὅτι μὴ παρὰ τοῦ αὐτῆς δαίμονος ταῦτα ἐπύθετο, τὸ προσταχθὲν δ’ ὅμως ἐποίει φειδοῖ τοῦ παιδός. Ἔνθα καὶ θαυμάσειεν ἄν τις λοιπὸν τήν τε τοῦ πάθους ἀναίδειαν, τήν τε τοῦ βοηθήματος ἐνέργειαν· τοῦ γὰρ φαρμάκου καθ’ ὃν ὑπέθετο τρόπον ἡ μάρτυς ἐπιτεθέντος, αἱ μὲν χοιράδες ὑπεξίστανται μὲν ἐκείνου τοῦ μέρους καθ’ ὃ καὶ τὸ φάρμακον ἦν, χωροῦσι δὲ πρὸς ἕτερον τοῦ αὐχένος τόπον, πάλιν δὲ μετατεθέντος καὶ τοῦ φαρμάκου πρὸς ἐκεῖνο τὸ μέρος, πρὸς ἕτερον πάλιν μέρος καὶ αἱ χοιράδες ἀφήλαντο.
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
Καὶ ἦν τις λοιπὸν ὥσπερ κυνῶν καὶ ἐλάφων δρόμος, τῶν μὲν ἐπιθεόντων, τῶν δὲ φευγουσῶν, μέχρι περ ὁ βέλτιστος ἰατρός, ὅστις καὶ ἦν, πολὺ τὸ φάρμακον τοῦτο ποιήσαςτῆς μάρτυρος οἶμαι καὶ τοῦτο ἐπὶ νοῦν ἀγαγούσηςκαὶ τὸν αὐχένα ὅλον τούτῳ περιλαβών, καταδῦναι πρὸς τὴν γαστέρα τὰς ἀναιδεῖς χοιράδας ἠνάγκασε, κἀκεῖθεν διὰ τῆς ἕδρας ἐκρυῆναι. Τοῦτο γὰρ παρ’ αὐτοῦ τοῦ πεπονθότος καὶ ἰαθέντος ἔγνωμεν, διηγουμένου τε πολλάκις καὶ τὴν μάρτυρα ἐφ’ οἷς ἔτυχε δοξάζοντος. Τὸ δὲ περὶ ἐμὲ αὐτὸν θαῦμα, γεγονὸς ἅπαξ που καὶ δεύτερον καὶ τρίτον, ἐπερυθριῶ μὲν εἰπεῖν, μή τις καὶ ἀλαζονείας με γράψαιτο καὶ ψεύδους, λέξω δὲ ὅμως αὐτῇ τῇ ἰασαμένῃ με μάρτυρι προσχρώμενος. Ἄνθραξ καλεῖταί τι πάθος παρὰ τῶν ἰατρῶν διακαὲς ἄγαν καὶ φλογῶδες, ὅθεν καὶ τὸ καλεῖσθαι ἄνθραξ τετύχηκε· πολλάκις δὲ τοῦτο καὶ θάνατον τοῖς πεπονθόσιν ἔτεκε. Τοῦτον ἔσχον καθ’ ἑνὸς τῶν τῆς μιᾶς χειρὸς δακτύλων, τοῦ μετὰ τὸν ἀντίχειρα εὐθὺς τεταγμένου, καὶ ἦν πολὺς ὁ φόβος ἐμοί τε καὶ τοῖς ἰατροῖς μὴ κατὰ παντὸς ἕρψαν τὸ πάθος τοῦ σώματος, ὡς καὶ ἄγαν κακόηθες, τῇ πάσῃ μου λυμήνηται ζωῇ.
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
Καὶ τέως μὲν τοῖς ἐγχωροῦσιν ἐχρῶντο φαρμάκοις πραύ̈νειν τε πειρώμενοι τὸ κακὸν καὶ καταμαλάσσειν τὴν ὀδύνην χαλεπήν τε οὖσαν καὶ ἀπαρηγόρητον· ὡς δὲ καὶ τῆς τέχνης καὶ τῶν φαρμάκων κρεῖττον ἦν τὸ δεινόν, διὰ σιδήρου παρατάξασθαι τῷ πάθει λοιπὸν ἐβουλεύοντο καὶ ἀποτέμνειν τὸν δάκτυλον, καὶ οὕτω δὴ τῷ λοιπῷ σώματι χαρίσασθαι τὴν σωτηρίαν· ἑτέρως γὰρ μὴ ἂν εἶναι δυνατὸν ἔτι ζῆν. Τοῦτο οὗτοι μὲν ἐβουλεύοντο, ἐγὼ δὲ μετὰ δέους καὶ δακρύων ὠνειροπόλουν. Νὺξ δὲ ἦν ἔτι, τὸ μέσον τῆς βουλῆς καὶ τῆς τομῆς. Μικρὸν δὲ ὅσον ἀποκαθευδήσας αὐτὸ τὸ περίορθρον καὶ καθ’ ὃν ἀπολήγει μὲν ἔτι καιρὸν ἡ νύξ, ἄρχεται δὲ ἡ ἡμέρα, ὡς καὶ δοκεῖν ἄμφω ἀνακεκρᾶσθαι, φωτὶ μὲν σκότος, σκότει δὲ φῶς, καὶ δὴ ὁρῶ σφῆκας πολλούς τε καὶ δεινοὺς καὶ τὰ κέντρα ἠρκότας καὶ ὥσπερ αἰχμὰς προτείνοντας κατ’ ἐμοῦ, ὁρῶ δὲ καὶ τὴν παρθένον ἐπεισελθοῦσαν οὗ ἐκάθευδον.
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
Ἐδόκουν δὲ ἐν τῇ τῆς ἐκκλησίας αὐλῇ καθεύδειν τῇ καὶ τὴν φιάλην καὶ τὸ ἐπ’ αὐτῇ βλύζον ὕδωρ ἐχούσῃ καὶ τὴν πλάτανον ὑφ’ ᾗ καὶ τὸ ὕδωρ ῥεῖ, ἐπεισελθοῦσαν δὲ καὶ θεασαμένην τὸν κατ’ ἐμοῦ τῶν σφηκῶν πόλεμον, καὶ λαβομένην ἄκρου τοῦ ἱματίου τοῦ τὴν κεφαλὴν μετὰ καὶ τοῦ λοιποῦ σκέποντος σώματος καὶ περιστρέψασαν τῇ χειρί, τὸν πολὺν ἐκεῖνον ὅμαδον τῶν σφηκῶν ἀποσοβῆσαί τε καὶ καθελεῖν καὶ συμπατῆσαι τοῖς ποσί, καὶ ἐμὲ πάντων ἐκείνων ἐλευθερῶσαι τῶν δεινῶν πολεμίων. Καὶ ἡ μὲν ὄψις ἡ γεγονυῖά μοι αὕτη· τῆς δὲ ἡμέρας ἤδη φανείσης καὶ ὑπολάμπειν ἀρχομένης, ἐγὼ μὲν ἀπηλλάγμην τῶν ἀγρίων ἐκείνων πόνων καὶ ἀλγηδόνων, ὡς καὶ μειδιᾶν καὶ γάννυσθαι ἐπὶ τῇ μακαρίᾳ ὄψει, οἱ δὲ ἰατροὶ κατὰ σπουδὴν μὲν ἦλθον καὶ τὸ σιδήριον μετὰ χεῖρας εἶχον καὶ ἀλλήλοιςοἷάπερ εἰκόςδιελέγοντο, ἀπῆλθον δὲ καὶ αὐτοὶ τὴν μάρτυρα μετ’ ἐμοῦ θαυμάζοντες, ἀνυμνοῦντες, τάχα δέ τι ἂν μικρὸν αὐτῇ καὶ ἐπιμεμφόμενοι ὡς διὰ τὴν αὐτῆς ἐπίσκεψιν καὶ ἰατρείαν καὶ ἀπόμισθοι γεγονότες. Καὶ τόδε μὲν τὸ θαῦμα ὧδέ τε ἔσχε καὶ ὧδε ἐτελεύτησεν·
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
ὃ δὲ ἐφεξῆς εἰμι ἐρῶν, περὶ ἐμὲ μὲν καὶ τοῦτο γεγένηται, δέδοικα δὲ μήπως ἀπιστηθῇ πρός τινων, οὕτως ὑπερφυές τε ἄγαν ἐστὶ καὶ τῆς ἐμῆς οὐδενείας ὑπέρτερον· ἐρῶ δ’ οὖν ὅμως. Τὸ μειράκιον τοῦτο Βασίλειος, τὸ μὲν ὅπως ἐπίσκοπός τε ἐγένετο καὶ τῆς ἐκκλησίας ἐκράτησε, τὸ μηδὲ σκηνῆς ἄξιον, ἀφείσθω τὰ νῦν· ἐξ αὐτῆς δὲ τῆς κακίστης ἐπ’ αὐτῷ χειροτονίας ἀρξάμενον ὑπομηνιᾶν μοικαὶ γὰρ ὡς εἰπεῖν μόνος ἢ μετὰ παντελῶς ὀλίγων ταῖς περὶ αὐτοῦ κακαῖς καὶ ὀλεθρίοις ψήφοις ἀντέκρουσα, ὡς οὔτε εὐαγέσιν, οὔτε τὸ δίκαιον, οὔτε τὸ ὅσιον ἐχούσαις, πάντα τρόπον ἐπιβουλεῦόν μοι διετέλει. Καὶ δή ποτε καὶ πλασάμενος αἰτίαν, ἧς τὴν ἐπήρειαν ἐκ τῆς αὐτοῦ κεφαλῆς ζητήσοι Θεός, τῶν θείων εἴργει με μυστηρίων, ᾗ νόμος τοὺς ἀληθῶς πταίοντας εἴργειν. Ἐρῶ δὲ καὶ τὴν διὰ τοῦτό μοι προγεγονυῖαν ὄψιν, ἐφ’ οἷς παρὰ τοῦ δυστήνου τούτου παιδαρίου πείσεσθαι ἔμελλον.
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
Ἀνθρωπίσκος γάρ τις αἰθίωψ, ζόφου καὶ ἀχλύος πεπληρωμένος, περινοστῶν ἀεὶ τὰς τῆς πόλεως ἀγυιὰς ἐπὶ τῷ τι κομίζεσθαι παρὰ τῶν ἐλεεῖν εἰωθότωνΖαμαρᾶς δὲ ἦν ὄνομα τούτῳ τῷ Αἰθίοπι, οὗτος καθεύδοντί μοι προσιέναι τε ἔδοξε καὶ ὀρέγειν ὃ καλεῖν ἔθος ἡμῖν τριμίσιον, ὡς ἂν καὶ τοῦ ὅλου στατῆρος τὸ τρίτον ὄν· ζοφῶδες δὲ καὶ τοῦτο ἦν καὶ μελάντατον, ἢ ἐδόκει ζοφῶδες εἶναι. Τοῦτο ἄκων ἐδεξάμην καὶ οὐχ ἡδέως, ὁμολογῶ· καὶ γὰρ ὄναρ ἔδοξέ μοι οὐκ ἀγαθοῦ τινος εἶναι μάντευμα τὸ τοιοῦτο. Καὶ τὸ μὲν ὄναρ εἰς τοῦτο ἔληξεν, ἄρτι δὲ ἡμέρας γεγονυίας, καὶ ἔτι μοι τὰ κατὰ τὴν ὄψιν ταύτην διανοουμένῳ καὶ ἀσχάλλοντι ὁ λευκὸς οὗτος Ζαμαρᾶςπλὴν γὰρ τοῦ χρώματος, ὅτι ὁ μὲν μέλας ἦν, ὁ δὲ λευκός, τὰ πάντα ἤστην ὁμοίω, καὶ μάλιστά γε τὴν οἰνοφλυγίανἐπάγει μοι τὴν τῆς ἀκοινωνησίας ψῆφον, μὴ κατηγόρου φανέντος, οὔτε γὰρ ἦν, μὴ μαρτύρων παρελθόντων, οὔτε γὰρ ἦν ἐφ’ ᾧ ἂν καὶ ζητηθεῖεν μάρτυρες. Ἐπάγει δ’ οὖν ὅμως κακούργῳ τινὶ καὶ ἀνελευθέρῳ περιόδῳ χρησάμενος· οὐ γὰρ ψεύσομαι.
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
Τούτου δὲ γεγονότος, θόρυβός τε πολὺς καὶ θροῦ ἄτακτος κατὰ τὴν ἐκκλησίαν, κατὰ τὴν πόλιν, πάντων τὸ τοῦ πράγματος ἀναιδὲς καὶ ἄτοπον θαυμαζόντων, κατηφεῖς δὲ οἱ φίλοι καὶ οἱ ἐν τέλει πάντες, ὅσοι δὴ καὶ τὰ καθ’ ἡμᾶς ᾔδεσαν. Ὁ δὲ Θωμᾶς, ἀνὴρ ἅγιος καὶ Θεῷ φίλος, ὡς καὶ πτωχῶν πολὺν ποιούμενος λόγον, ὧν καὶ μάλιστα μέλει Θεῷ, οὐδὲ πρᾴως ἤνεγκε τὴν ἐπ’ ἐμοὶ ψῆφον ἐξ ἀδίκου καὶ δολερᾶς γνώμης ἐξενεχθεῖσαν, ἀλλ’ ἐπεισιὼν ἀεὶ τῷ καθ’ ἡμᾶς συνεδρίῳ κατεβόα μὲν τοῦ Βασιλείου καὶ Εὐβούλου, τὴν καταγέλαστον αὐτῶν ἐπ’ ἐμοὶ σκαιωρίαν ὀνειδίζων, τὴν ἄλογον ψευδολογίαν, τὴν ἀνόητον συκοφαντίαν, τὴν ἀναίσχυντον πονηρίαν, ἠρέμα πως καὶ τὴν Εὐβούλου προσονειδίζων αἰσχύνην καὶ βδελυρίαν, καὶ ὡς τὰ ἐκείνου κατασυσκιάζειν βουλόμενοι τὰ καθ’ ἡμῶν ταῦτα τεκταίνονται. Οὕτω δὲ τούτων ὑποκινουμένων, ἤδη δὲ καὶ συγγενῶν καὶ φίλων ὁπλιζομένων κατὰ τοῦ Βασιλείου καὶ Εὐβούλου καὶ δρᾶσαι κατ’ αὐτῶν νεανικόν τι βουλευομένων, ἐκείνους μὲν τῆς ὁρμῆς ἐπέσχον ὡς δέοι μᾶλλον φιλοσοφεῖν καὶ παρακαλεῖν.
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
Ἐπὶ τούτοις γὰρ αἰνέσας τὸν Θεόν, ἦλθον καὶ εἰς μνήμην τῆς κατὰ Ζαμαρᾶν ὄψεως, καὶ ὡς τῶν γεγονότων τούτων ἐκεῖνα σύμβολα ἦν καὶ προάγγελσις, καὶ ὡς ἤδη λωφήσει τὸ κακόν. Δευτέρας γοῦν ἡμέρας ἤδη μοι οὔσης ἐπὶ τῇ ἀκοινωνησίᾳ καὶ τῆς νυκτὸς ἐπιλαβούσης, καὶ πολλὰ μὲν ἀποδακρυσαμένῳ πρὸς τὸν Θεόν, πολλὰ δὲ καὶ ἐπιβοησαμένῳ τὴν μάρτυρα, μικρὸν δὲ καὶ ἀποκαθευδήσαντί μοι μετὰ τὰς λιτάς πῶς εἴπω τὸ φρικτὸν ἐκεῖνο καὶ μακάριον θέαμα; ἐφίσταταί μοι ἡ μάρτυς ἐν κορικῷ σχήματι καὶ τριβωνίῳ λευκῷ ἐκ τῶν μεταφρένων μὲν ἐπὶ τὰ στέρνα περιηγμένῳ, αὐτόθι δὲ λοιπὸν ἐμπεπορπημένῳ, καὶ λαβομένη μου τῆς δεξιᾶς χειρὸς ἐντίθησί μοι ὅπερ Βασίλειος οὐκ οἶδα εἰ καλῶς ἀφείλετο· Ἔχε καὶ θάρρει, τέκνονἐπιφθεγξαμένη μοι, καὶ ἴσθι δὲ ὡς ἐπὶ Μακεδονίαν ἐπείγομαι νῦν γυναικὶ κινδυνευούσῃ βοηθήσουσα. Καὶ γὰρ ἐπ’ ἐκείνοις ταῦτα προσέθηκε. Καὶ ἡ μὲν ταῦτα εἰποῦσα ἀπέπτη καὶ γὰρ ἐπειγομένῃ ἐῴκει, ἐγὼ δὲ διαναστὰς τὴν μὲν χεῖρα ἐξαισίου τινὸς εὐωδίας εὗρον πεπληρωμένην, αὐτός τε οὖν ἀνεθάρρησα καὶ τοῖς παραγεγονόσι τῶν φίλων εἶπον εὐθὺς ὡς· Σήμερον, κἂν μὴ βούληται, Βασίλειος λύσει τὴν ἀκοινωνησίαν.
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
Ὃ δὴ καὶ ἐγένετο· τῆς γὰρ τρίτης ἡμέρας ἐπιγενομένης, μεταπεμψάμενός με ὁ Βασίλειος λύει τὴν ἐπ’ ἐμοὶ ψῆφον, τῆς μάρτυρος καὶ ἄκοντα πρὸς τοῦτο συνωθούσης αὐτὸν ἀοράτως τε καὶ ᾗ νόμος αὐτῇ ποιεῖν. Καὶ ταῦτα μὲν εἰς τοῦτο ἔληξετὴν Βασιλείου λέγω κακουργίαν καὶ τὴν τῆς μάρτυρος ἐπ’ ἐμοὶ θαυματουργίαν, ἐφ’ ὃ δὲ καὶ πάλαι ἠπειγόμην ῥητέον. Στρατιάρχης τις ἦν, τούτῳ δὲ ὄνομα Σατορνῖλος, ἀφ’ οὗ καὶ ὁ γεννάδας οὗτος Σατορνῖλος, ἀπ’ ἐκείνου τρίτος ὤν, ὁ τὸν δυσαγῆ καὶ ἀλάστορα καὶ τρισκακοδαίμονα Σεβῆρον ἐπὶ παροινίᾳ τοσαύτῃ καὶ τόλμῃ ᾗ κατὰ τῶν ἁγίων καὶ ἱερῶν ἐχρήσατο τόπων ἐπικατασφάξας τῷ μύσει καὶ τῷ κοινῷ κατὰ τῆς οἰκουμένης μιάσματι, καὶ τοσαύτης καὶ οὕτως ἐξαγίστου παρανομίας ἐλευθερώσας τὰς ἐκκλησίας. Ἀλλὰ τί τ’ ἄρρητ’ ἀναμετρήσασθαί με δεῖ; Τῷ τοι κἀγὼ πεισθεὶς Εὐριπίδῃ τῷ σοφῷ σιωπήσομαι. Ὁ οὖν Σατορνῖλος ἐκεῖνος ἦν μὲν ἀνὴρ πιστὸς καὶ εὐπατρίδης καὶ περικλεής.
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
Σταλεὶς δὲ ὑπὸ βασιλέως μετὰ καὶ στρατιᾶς συχνῆς καὶ ἀκμαζούσης καὶ πνεούσης θυμὸν ἐνυάλιονεἶπεν ἄν τις ποιητικῶς, ἐπήμυνε τῇ πάσῃ Ἑῴᾳ καμνούσῃ καὶ ληϊζομένῃ ὑπὸ τῆς γείτονος καὶ λῃστρίδος ταύτης χώρας, πάντα δι’ ὧν κακῶς ἅμα ἔφυσέ τε καὶ ἤνεγκε ποινηλατούσης. Τούτῳ τοίνυν ἥκοντι δεῦρο καὶ πολλὴν διὰ πολλῶν ἐπιδεδειγμένῳ τὴν εἰς Χριστὸν εὔνοιαν καὶ πίστιν, καὶ ἄλλοτε μὲν πολλάκις ὁρμῶντι πρὸς πόλεμον συμπαρῆν τε καὶ προήσπιζεν ἡ μάρτυς καὶ πᾶσαν αὐτῷ συγκατειργάζετο νίκην, ποτὲ δὲ αὐτῷ καὶ λόχον καὶ ἐνέδραν ἐξ αὐτῶν τούτων τῶν ἀλιτηρίων κατεσκευασμένην προκατεμήνυσέ τε καὶ ἀνεκάλυψεν, ὡς τὸν Σατορνῖλον προαισθόμενον τῆς ἐπιβουλῆς φυλάξασθαι τὸ παθεῖν καὶ τοῖς ἄρχουσιν αὐτοῖς περιτρέψαι τὸν κίνδυνον, ὡς μηδὲ τὸν μηνύσοντα καταλειφθῆναι τὴν συμφοράν. Πολλὰ τοῦδε τοῦ θαύματος χαριστήρια ἔτι καὶ νῦν ὁρᾶν ἔχομεν, ἃ ἐκεῖνος μὲν ἀνιέρωσε τῇ παρθένῳ, σαφεστάτῃ πείρᾳ τὴν χάριν αὐτῆς καὶ δύναμιν καρπωσάμενος, καλλωπίζει δὲ τὸν νεών.
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
Τοιγάρτοι ὁσάκις ἄν τις ἐκεῖνα θεῷτο, καὶ τοῦ θαύματος καὶ τοῦ δεδεγμένου τὴν χάριν ἀναμιμνῄσκεται, καὶ θαυμάζει μὲν τὴν παρθένον τῆς ἰσχύος, τῆς ὀξύτητος, τῆς εἰς τοὺς ἀγαπῶντας αὐτὴν εὐνοίας καὶ συμπαθείας, μακαρίζει δὲ τοῦτον τῆς βοηθείας καὶ προνοίας ἧς ἐκαρποῦτο παρὰ πάντα τὸν χρόνον τῆς μάρτυρος. Ἔτι δέ με ὑπὸ τῆς αἴγλης τοῦδε τοῦ θαύματος καταλαμπόμενον, θαῦμα ἕτερον ὑπολάμψαν ποτὲ γεγονὸς τῷ τε κάλλει με καταπλήττεται καὶ πρὸς ἑαυτὸ πείθει ταχέως μεθίστασθαι ὡς καλόν, ὡς ἐράσμιον, ὡς πολὺ πλέον τῶν ἄλλων θαυμάτων τόν τε ἀκροατὴν θέλξαι δυνάμενον καὶ τὴν τῆς μάρτυρος λαμπρότερον κηρῦξαι χάριν καὶ δύναμιν. Μήτε οὖν ἡμεῖς μελλήσωμεν, καὶ τῷ θᾶττον βουλομένῳ προπηδῆσαι θαύματι χαρισώμεθα τάχος. Ποῖον δὲ δὴ τοῦτό ἐστιν; Ἀνήρ τις εὐπατρίδης καὶ λαμπρός, ᾧ ὄνομα μὲν Ὑψίστιος, πόλις δὲ ἡ Κλαυδίουκαὶ γείτων αὕτη πόλις, οὗτος Χριστοῦ τε τὸ πρὶν πολέμιος ἦν καὶ δαιμόνων φίλος, οὐδενὸς οὐ ῥήματος οὐ πράγματος βλασφήμου καὶ δυσσεβοῦς ἀφειδῶν.
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
Συνῴκει δὲ τούτῳ καὶ γύναιον ἐξ ὁμοίου μὲν καὶ περισήμου γένους ὁρμώμενον, σωφροσύνῃ δὲ καὶ εὐσταθείᾳ τρόπων καὶ τῇ εἰς Χριστὸν μάλιστα πίστει κοσμούμενον. Πλούτου δὲ καὶ τρυφῆς καὶ πάσης εὐπαθείας αὐτοῖς παρούσης ἐδυσχέραινεν, ἐδεινοπάθει, κατηφὲς καὶ περίδακρυ ἦν ἀεὶ τὸ γύναιον· ἐλύπει δὲ ἄρα ἕτερον μὲν αὐτὴν οὐδέν, τοῦ δὲ ὁμοζύγου ἡ ἀπιστία. Τὸν νεὼν τοιγαροῦν ἀεὶ τῆς μάρτυρος καταλαμβάνουσα, τῆς μὲν Ἄννης ἐκείνης ἧς καὶ πολὺ κλέος ἐν ταῖς θείαις ἐστὶ γραφαῖς ἐμιμεῖτο τὴν στάσιν, τὰς εὐχάς, τὰ δάκρυα, τὴν ἐπὶ ταῖς εὐχαῖς καὶ λιταῖς διακαρτέρησιν, ἀλλ’ οὐχ ὑπὲρ τοῦ κτήσασθαι παῖδαςἰουδαϊκῆς γὰρ ἀπειροκαλίας τὸ αἴτημα, ἵνα δὲ χριστιανὸν καὶ πιστὸν ἐπίδῃ τὸν ἑαυτῆς ἄνδρα. Ἐπήκουσε τούτων ἡ μάρτυς καί, θαυμάσασα μὲν αὐτὴν τῆς πίστεως ἤπερ ἐλεήσασα, στρατηγικώτερον μὲν αὐτῷ ὡς ἂν καὶ ἀναιδεστέρῳ πολεμίῳ πρόσεισιν, ἀπαλλάττει δὲ ὅμως αὐτὸν τῆς ἀπιστίας καὶ εἰδωλομανίας. Νόσῳ γὰρ αὐτὸν ἰσχυρᾷ περιβαλοῦσα πρότερον, καὶ τὸ ἀγεννὲς καὶ ἀμείλικτον τῆς ψυχῆς αὐτοῦ καταμαλάξασα, τότε προσάγει τὴν θεραπείαν. Προσάγει δὲ οὕτως, ὃ καὶ λίαν τοὺς ἀκούοντας καταπλήξειε·
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
τῶν γὰρ προλαβόντων θαυμάτων ἔχει τι καὶ παραδοξότερον· ὡς γὰρ ὁ μὲν προσήλωτο κλίνῃ, πολλοῖς τε ἄλλοις πάθεσι μαχόμενος καὶ τῷ παρὰ τῆς ἀσεβείας ἐκβρασθέντι πυρὶ συμφλεγόμενος, πολὺς δὲ καὶ ὁ χρόνος ἦν ἤδη τῆς ἀρρωστίας, ἀπειρήκει δὲ πᾶς ἰατρὸς καὶ πᾶς οἰκέτης, ἐτετρύχωτο δὲ καὶ αὐτὸ τὸ γύναιον ὑπό τε ἀγρυπνίας πολλῆς καὶ χαμευνίας καὶ τῆς τοῦ νοσοῦντος μελαγχολίαςνόσου γὰρ μακρᾶς ὡς τὰ πολλὰ μελαγχολία τὸ πέρας, ἐλπὶς δὲ ἦν πάντοθεν ἀπωλείας, τί συμβαίνει καὶ τί γίνεται;
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
Σταθερᾶς ἤδη μεσημβρίας οὔσης καὶ ἡλίου τὸ μέσον οὐρανοῦ καθιππεύοντος, ἐπεισέρχεται τῷ νοσοῦντι ἡ μάρτυς, ὕπαρ οὐκ ὄναρ, αὐτοπροσώπως ἀλλ’ οὐ δι’ ἑτέρας μορφῆς, εὐσταλής τις καὶ μικρὸν ἀνεστηκυῖα κόρη, εὐπρόσωπος, ἐμβριθής, εὐσταθής, εὔχαρις, ὕπωχρος μετ’ ἐρυθήματοςτοῖς γὰρ τῆς ἀρετῆς ἔτι ἐμφαίνεσθαι καὶ τὰ τοῦ σώματος ἐφιλονείκει χρώματα, πολὺ δὲ ἔτι καὶ παντὸς ἄλλου τὸ τῆς σωφροσύνης ἐπήνθει κάλλος αὐτῇ μετ’ αἰδοῦς, μετὰ χαρίτων, μετὰ ὀφθαλμῶν ἀγλαί̈ας καὶ τῆς τοῦ λοιποῦ σώματος αἴγλης, ὃ τοῖς φαιοῖς μὲν ὑπέστιλβεν ἱματίοις, ἐδόκει δὲ ὥσπερ ἔκ τινος ἁλουργοῦ τε καὶ λεπτοῦ παραπετάσματος ὑπαυγάζειν ἥλιος· καὶ γὰρ ἔσταλτο μὲν παρθενικῶς καὶ ᾗ νόμος ταῖς ἱεραῖς τοῦ Χριστοῦ θεραπαινίσιν, οὐράνιον δέ τι καὶ θεῖον ἀπήστραπτε φῶς, ὡς δοκεῖν ἀγγέλου τε ἅμα καὶ ἀνθρώπου φύσιν ἀνακεκρᾶσθαι καὶ δι’ ἀμφοῖν ἄγαλμά τι συγκεῖσθαι θεοειδὲς καὶ ἀκήρατον καὶ ἔμπνουν.
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
Οὕτω δὲ ἔχουσα σχήματος καὶ παρελθοῦσα εἴσω τοῦ δωματίου, τῇ κλίνῃ τῇ τοῦτον ἄρρωστον ἐχούσῃ παρεκαθέσθη, μικρὸν δὲ καὶ ὑποψοφήσασα τῷ ποδί, ὡς τὸν Ὑψίστιον αἰσθόμενόν τε καὶ ὑποτοπήσαντα τῶν συνήθων εἶναι γυναικῶν καταβοῆσαί τε καὶ ἔρεσθαι τίς τε εἴη καὶ τί βούλοιτο νῦν διενοχλεῖν αὐτῷδυσάρεστοι γὰρ οἱ νοσοῦντες ἀπορίας ὕπο, τὴν δὲ ὑπολαβοῦσαν εὐθὺς εἰπεῖν· Ἐγώ, φησίν, εἰμὶ μὲν Θέκλα ἡ μάρτυς τοῦ Χριστοῦ ἡ παρὰ σοῦ πάντοτε ὑβριζομένη καὶ λοιδορουμένη, παραγέγονα δὲ νῦν ἵνα ὁμοῦ σε καὶ τῆς ἀπιστίας ἀπαλλάξω καὶ τῆς ἀρρωστίας· τοιούτοις γὰρ ἐγὼ τοὺς ὑβριστὰς ἀμείβεσθαι πέφυκα δώροις. Τοιγαροῦν ἐπειδὴ τίς μέν εἰμι ἐγὼ μεμάθηκας, ἱκανὴν δὲ καὶ τῆς ἀπιστίας ἤδη δέδωκας δίκην, ἀνάστηθι, ἄπιθι, βαπτίσθητι, πρόσιθι τοῖς μυστηρίοις, προσκύνησον, ὁμολόγησον τὸν Πατέρα, τὸν Υἱόν, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, τὴν ἄκτιστον καὶ ὁμοούσιον Τριάδα τὴν πάντα ταῦτα δημιουργήσασαν, εἴτε νοητά, εἴτε αἰσθητά, εἴτε ὁρατά, εἴτε ἀόρατα, τὴν πάντα φέρουσαν καὶ ἡνιοχοῦσαν, τὴν πάντα οἰκονομοῦσαν καὶ διακρατοῦσαν.
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
Συνομολόγησον πρὸς τούτοις τὴν μετὰ σαρκὸς παρουσίαν καὶ ἐπιδημίαν τοῦ μονογενοῦς, τὴν ἀπὸ τῆς παρθένου λέγω καὶ θεοτόκου Μαρίας σάρκωσίν τε καὶ γέννησιν, τὸν σταυρόν, τὸν θάνατον, τὴν ἀνάστασιν, τὴν ἀνάληψιν· καὶ παραχρῆμα ὑγιανεῖς καὶ τὸ σῶμα καὶ τὴν ψυχήν, καὶ εὖ μὲν οἰκήσεις τὴν γῆν ταύτην, εὖ δὲ βιώσεις, εὖ δὲ καὶ μεταστήσει πρὸς τὸν οὐρανόν, καὶ σὺν πολλῇ τῇ παρρησίᾳ ὄψει τότε λοιπὸν τὸν βασιλέα Χριστόν. Καὶ ἡ μὲν ταῦτα εἰποῦσα πρὸς τὸν αὐτῇ πρέποντα χῶρον ἀπεχώρησε πάλιν, ἐμπνεύσασά τι καὶ λεληθότως αὐτῷ σωτηρίας τε καὶ ἰσχύος καὶ χάριτος· πάντα δὲ ἅμα κατὰ ταὐτὸν ἀθρόα συνέβη, ἡ πίστις, ἡ χάρις, ἡ μύησις, τὸ ἐπὶ πᾶσι τούτοις ἐρρῶσθαί τε καὶ ὑγιαίνειν καὶ ἐν αἰσθήσει τῶν καλῶν ἀπολαύειν τῶν ἀληθῶς ἀγαθῶν, ὧν τὸ κρατιστεῦον τὸ χριστιανόν τε γενέσθαι καὶ μήκιστον ἐπιβιώσαντα χρόνον τῇ πίστει μεταστῆναι οὕτως ἀπὸ τοῦ βίου μετὰ καὶ τῆς ἐπὶ τῇ ἀναστάσει πᾶσιν ἡμῖν ὑπαρχούσης ἐλπίδος. Ὃ δὲ Κυπρίων ἔστιν ἔτι καὶ νῦν διηγουμένων ἀκούειν, κἀγὼ διηγήσομαι.
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
Τῶν γάρ τις εὐπατριδῶν καὶ πιστῶν ἐπιβάς ποτε ὁλκάδος παρὰ τὴν μάρτυρα ἠπείγετο, προσευξόμενός τε αὐτῇ καὶ τὴν ἑορτὴν θεάσασθαι βουλόμενος ἣν ἄγουσι μὲν ἑκάστου ἔτους οἱ καὶ πολῖται καὶ σύνοικοι τῆς μάρτυρος, τιμῶσι δὲ πάντες ἄνθρωποι. Ἀλλ’ ὁ μὲν τῇ κατὰ τὴν Ἰσαυρίδα ταύτην χέρσῳ προσορμισθεὶς καὶ ἀποβάς, εὐθὺς εἴχετο τῆς ἐπὶ τὸ μαρτύριον ὁδοῦ καὶ πορείας ἅμα καὶ οἷς ἐπήγετο· γαμετὴ δὲ καὶ παῖδες ἦσαν οὗτοι καὶ οἰκέται. Καὶ τῶν ναυτῶν δὲ οἱ πλείους ἢ καὶ πάντες πόθῳ τῆς ἱερᾶς πανηγύρεως ἐφείποντο, μειρακίοις δυσὶ μόνοις ἢ καὶ αὐτῷ τῷ καιρῷ τὴν τῆς νεὼς παραδόντες φυλακήν· οὔτε γὰρ ἦν τι τῶν ἐκ τοῦ χειμῶνος ὑποτοπῆσαι χαλεπῶν, πολλῆς δὲ πάντοθεν ὑποφαινομένης τῆς ἀσφαλείας· θέρος τε γὰρ ἦν ἔτι καὶ τεττίγων ᾠδὴ καὶ κυμάτων σιωπὴ καὶ γαλήνη μετὰ πραείας αὔρας ἐπιμειδιῶσα τῇ θαλάσσῃ.
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
Καί ποθεν ἐξαίφνης ἐμβαλὼν ἄνεμος πολύς τε καὶ ἄγριος καὶ ἠχλυωμένος ἐκίνει μὲν ἐκ βυθῶν ἅπαν ὁμοῦ τὸ κλυδώνιον, ἐπεγείρει δὲ κύματα κύμασι, τοῖς μὲν ἄρτι προσαρασσομένοις τῷ αἰγιαλῷ καὶ ταῖς πέτραις, τοῖς δὲ ἐπικυρτουμένοις ἔτι, τοῖς δὲ ἔνδοθέν ποθεν ἐκ μέσου τοῦ πελάγους ἐπικυκωμένοις τε καὶ ἐπεκθέουσιν, ὥσπερ ὄρεσι μεγίστοις ὄρη παμμέγιστα ἐπαιωρούμενα. Συναρπάσας δὲ καὶ τὴν βοηθείας ἔρημον ναῦν καὶ ἀποκόψας τῶν πεισμάτων, εἰς μέσον τε πέλαγος ἀπορρίπτει ταύτην μετὰ καὶ τῶν ἀποδυρομένων μειρακίων καὶ εἰς οὐρανὸν τὰς χεῖρας αἰρόντων μόνον καὶ τὸν ἐπινηχόμενον αὐτοῖς ἐκδεχομένων θάνατον, πονῆσαι δὲ ἢ βοηθηθῆναι μηδ’ ὁτιοῦν δυναμένων.
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
Ἐν τούτοις δὲ τούτων ὄντων καὶ τοῦ χειμῶνος ἔτι καταδουποῦντος τὴν θάλασσαν, ἰδοὺ καὶ ἡ παρθένος ἐπὶ τῆς χειμαζομένης καὶ ἤδη καταδύεσθαι μελλούσης νεὼς φαίνεται, τοῖς τε παισὶν ἤδη λειποθυμοῦσι θαρρεῖν ἐπικελευομένη καὶ οἰάκων ἁπτομένη καὶ κάλως ἀνασείουσα καὶ τὸ ἱστίον ἀνατείνουσα καὶ τῷ χειμῶνι ἐπιτιμῶσα καὶ πάντα ποιοῦσα ὅσα τε ναύταις καὶ ὅσα κυβερνήταις πρέπει καὶ ὅσα αὖ πάλιν ἀποστόλῳ καὶ μάρτυρι καὶ πάντοθεν ἐχούσῃ τὸ δύνασθαι, καὶ οὕτω τήν τε ζάλην κατευνάσασα, τήν τε ναῦν διευθύνασα, ἐκείνοις τε προσορμίζει τοῖς τόποις ἀφ’ ὧνπερ καὶ ἀνήχθη τὴν ἀρχὴν ὁ πιστὸς ἐκεῖνος καὶ θαυμάσιος ἀνήρ, ὡς καί τινας τῶν ἐπὶ τὴν πανήγυριν σταλέντων οἰκείους καὶ ἰδεῖν τὴν ναῦν καὶ καταπλαγῆναι καὶ ἔρεσθαι τὰ μειράκια καὶ μαθεῖν πάντα ἃ γεγένητο παρά τε τοῦ χειμῶνος καὶ τῆς μάρτυρος, καὶ ὡς αὖθις ἐκεῖθεν ἀναλαβοῦσα τὴν αὐτὴν ἵεται καὶ πάλιν ἐκείνοις ἐγκαθορμίζει τοῖς τόποις ἀφ’ ὧνπερ αὐτὴν καὶ ἀπέρρηξεν ὁ χειμὼν ἀγκυρῶν τε καὶ πεισμάτων κρείττων γενόμενος·
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
ὥστε τήν τε νῆσον τὴν Κύπρον πληρωθῆναι τοῦδε τοῦ θαύματος, τήν τε Σελεύκου ταύτην μὴ ἀγνοῆσαι τὸ παράδοξον, τῶν μειρακίων ὧδέ τε κἀκεῖσε πάντα διηγησαμένων, ἔτι γε μὴν καὶ τοὺς πανηγυρίζοντας ἐκείνους, ὃ καὶ πλήρωμα τῆς ὁλκάδος ἦν, ἐν ἀγνοίᾳ μὲν γενέσθαι τοῦ τοσούτου καὶ ᾗ θέμις πανηγυρίσαι σὺν ἡδονῇ, κατελθόντας δὲ τήν τε ναῦν εὑρεῖν καὶ τὸ θαῦμα ἀκοῦσαι καὶ ἀποσωθῆναι οἴκαδε μάλα ἀσμένως ταῦτα διηγουμένους, ταῦτα ἀκούοντας, ἐπὶ τούτοις πᾶσι τὴν μάρτυρα θαυμάζοντας καὶ δοξάζοντας. Ἀλλ’ οὐ τοῖς μὲν κατὰ θάλασσαν χειμαζομένοις οὕτως ἑτοίμως ἐπήμυνεν ἡ μάρτυς, τοῖς δὲ κατὰ γῆν ὁδοιποροῦσι καὶ κινδυνεύουσιν ἀργοτέραν πως τὴν αὐτῆς παρέχεται δύναμιν, ἥ γέ τι καὶ τοιοῦτο φαίνεται πεποιηκυῖα.
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
Ἀμβρόσιος γάρ τις, στρατιώτης μὲν ὢν ἀστικός, ἐφ’ ἵππου δὲ πολλάκις διελθὼν τὴν οἰκουμένην ἐν ἐπείγουσί τε καὶ τάχος ἀπαιτοῦσι καιροῖς, ὥστε ἢ βασιλεῖ τι τῶν κατεπειγόντων ἀπαγγεῖλαι ἢ παρὰ βασιλέως ὑπηκόοις ἐπιτάξαι, ἤ τι τῶν τιμιωτέρων καὶ πολυτίμων διακομίσαι, οὗτος τοίνυν χρυσίον πολὺ καὶ εἰσπραξάμενος καὶ διακομίζων, ἐδεῖτο μὲν τῆς κατὰ Κιλικίαν τε καὶ Καππαδοκίαν παρατεινομένης ὁδοῦ, ἐπέπληστο δὲ πολεμίων αὕτη μέχρι καὶ τῶν βασιλείων αὐτῶν, πολλῶν τε καὶ οὐκ ἀνεκτῶν καὶ δι’ αὐτό γε τοῦτο τοὺς παριόντας λοχώντων, ὥστε καὶ τῶν χρημάτων ἀπογυμνοῦν καὶ τέλος ἢ ἀποσφάττειν ἢ χρημάτων πάλιν ἀποδίδοσθαι τοῖς οἰκείοις. Οὕτω δὴ τῆς ὁδοῦ κακῶς ἐχούσης ἐκείνης, ὅμως δι’ ἐκείνης ἠπείγετο, δυοῖν θάτερον πάντως πείσεσθαι προσδοκῶν, ἢ ἁλῶναι καὶ ὑπὸ τοῖς πολεμίοις ἔσεσθαι, ἢ μελλήσεως ὑπομεῖναι δίκας. Πολλὰ δὲ μητρὶ φίλῃ μὲν οὐδαμῶςὥς πού φησιν Ὅμηροςἠρήσατο χεῖρας ἀνασχών, τῇ δὲ τοῦ Χριστοῦ δούλῃ καὶ μάρτυρι, καὶ οὕτω τῆς τε ὁδοῦ ἅπτεται καὶ τυγχάνει τοῦ θαύματος.
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
Κατὰ γὰρ αὐτὸ τὸ φοβερώτατον καὶ λῃστρικώτατον τῆς ὁδοῦ μέρος, ἔνθα καὶ τὸ πολὺ δέος ἦν καὶ ὁ κίνδυνος πρόδηλος, ὁρᾷ στῖφος στρατιωτῶν ὡπλισμένων τε καὶ ἱππέων ἑπόμενόν τε καὶ παρεπόμενον, καὶ φυλάκων καὶ δορυφόρων ἀποπληροῦν χρείαν καὶ τάξιν. Τὸ δὲ ἦν ἄρα τῆς μάρτυρος ἔργον οὕτως αὐτῷ τε καὶ τοῖς πολεμίοις φανταζόμενον καὶ τῷ μὲν παρέχον οὐ μικρὰν τὴν ἀσφάλειαν, τοῖς δὲ πολεμίοις πολλὴν τὴν δειλίαν ἐμβάλλον· ὃ γὰρ τούτῳ παρεῖχε τὴν ἄδειαν, πολὺν ἐκείνοις ἐνεποίει τὸν φόβον· ὡς τὸν Ἀμβρόσιον ἀποσωθέντα μὲν ἐκεῖθεν, ἐν δὲ τοῖς βασιλείοις γενόμενον, καὶ τὸ θαῦμα βοᾶν, καὶ τὴν τοῦ θαύματος ἐργάτιν ὑμνεῖν καὶ γεραίρειν οἷς ἔνι μάλιστα, ὡς ἀρωγόν, ὡς σύμμαχον, ὡς ἐπίκουρον. Οὔτε γὰρ ἀφῆκεν ἡ μάρτυς λαθεῖν ἥτις ποτὲ ἦν ἡ φυλάττουσα καὶ παραπέμπουσα, ἢ τὸ δοκοῦν τότε φαίνεσθαί τε καὶ ἕπεσθαι στράτευμα παρασκευάζουσα. Λεοντίου δὲ εἰ ἀμνημονήσομεν καὶ τοῦ περὶ αὐτὸν γεγονότος θαύματος, οἶμαι ὡς οὐχ ὅσια πράξομεν, ἔτι τοῖς ἐκείνου κατὰ τὸ ἱερὸν βῆμα φιλοτεχνήμασι τὰς ὄψεις ἑστιώμενοι·
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
ἥ τε γὰρ τῶν τοῖς τοίχοις περιυφασμένων μαρμάρων τε καὶ πλακῶν συνθήκη, τό τε τοῦ ἐδάφους κατὰ μικρὸν εἰς ἓν καὶ πολυειδὲς περιαθροιζόμενον κάλλος, τῶν ἐκείνου χειρῶν ἔργον καὶ πόνος ἐστίν. Οὗτος τοιγαροῦν τοιοῦτο μὲν εἰργάσατο καὶ διεμηχανήσατο κάλλος ἔν τινος τῶν εὐδαιμόνων οἰκίᾳ κατὰ τὴν Ἀντιόχου τὴν καλὴν καὶ μεγίστην πόλιν. Εἰργάζετο δὲ μετὰ καὶ ἑτέρων πολλῶν ὑψοῦ τε καὶ περὶ τοίχους ποιούμενος τὴν σπουδὴν ταύτην, καί πως τῶν σανίδων περιολισθησασῶν, αἵπερ καὶ ἀντὶ ἐδάφους τοῖς ποσὶν αὐτῶν ὑπερηρεισμέναι τὴν ἐν τοῖς μετεώροις ἐργασίαν μετ’ ἀσφαλείας παρείχοντο, καταφέρεται μὲν μετὰ πάντων, σῴζεται δὲ μόνος ἐκ πάντων, τὸ σκέλος εὖ μάλα κατεαγεὶς ὡς καὶ αὐτὸν συναριθμεῖσθαι τοῖς τεθνεῶσι. Τότε τοῦτο ἄγαν ἐλύπησε τὸν Μαξιμῖνον, ὅσπερ καὶ δεσπότης ἦν τῆς οἰκίας ἐκείνης, καὶ διὰ πολλῆς ἐπιμελείας ἐποιεῖτο τὸν ἄνθρωπον, οὐ διὰ τὴν τέχνην μᾶλλον ἢ ὡς χρηστόν τε καὶ βέλτιστον καὶ ἡσύχιον.
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
Ὡς δὲ καὶ ὁ χρόνος προὔκοπτε καὶ τὸ πάθος ἐπετείνετο καὶ τῆς σωτηρίας ἐλπὶς οὐδαμόθεν ὑπεφαίνετο, δεῖται τοῦ Μαξιμίνου ὁ Λεόντιος ἐπιτρέψαι οἱ τὴν ἐπὶ Σελεύκειάν τε ταύτην καὶ τὸ μαρτύριον τῆς Θέκλας ἄφιξιν. Καὶ δὴ ὁ μὲν ἐπέτρεψεν ἐπιμειδιάσας ὡς ἂν ἑώλῳ πράγματι τῷ κατὰ τὴν μάρτυρακαὶ γὰρ τῶν ἔτι ἀπίστων ἦν ὁ ἄνθρωπος, ὁ δὲ ἧκεν, καὶ ἄνεισι μὲν εἰς τὸ μαρτύριον ἑτέρων χρώμενος χερσὶ καὶ ποσίν, οὔτε δὲ τρίτης ἡμέρας διαγενομένης τοῦ τε πάθους ἀπαλλάττεται ὁ Λεόντιος καὶ τὸν πόδα ἀναρρώννυται, συμπαγέντος αὖθις τοῦ καταθραυσθέντος ὀστέου, καὶ τὴν Ἀντιόχειαν αὖθις κατέλαβε θέων, βαδίζων ἀκωλύτως, καὶ ἀσκολιάστως ἐπὶ τὸν ἐφ’ ὅνπερ ἠπείγετο τρέχων πρὸς τὸν Μαξιμῖνον. Ὃν θεασάμενος ἐκπλαγῆναι λέγεται οὐ διὰ τὸ θαῦμα μόνον, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ τάχος, γενέσθαι δὲ δι’ αὐτὸ τοῦτο καὶ χριστιανός, ὅπερ μάλιστα καὶ ἡ μάρτυς προμηθουμένη τὸ θαῦμα εἰργάσατο, ἵνα καὶ τοῦ μειδιάματος αὐτὸν ὡς οὐ καλῶς γεγονότος ἐπαναμνήσῃ καὶ προσαγάγῃ τῷ Χριστῷ. Εἰργάσατο μέντοι γε τὸ θαῦμα ἡ μάρτυς οὕτως, οὐ γὰρ δίκαιον τὸν τῆς θεραπείας σιωπηθῆναι τρόπον ἔχοντά τι καὶ χαρίεν·
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
ἐκάθευδε μὲν γὰρ ὁ Λεόντιος οὗτος ἐν τῷ νεῴ, νυκτός τε οὔσης καὶ κακῶς ἔχων ὡς μηδὲ ἀσκολιάζων βαδίζειν, φοιτήσασα δὲ ἡ μάρτυς εἶπε μὲν οὐδὲν οὐδὲ ἐνέφηνε, πατεῖ δὲ τῷ οἰκείῳ ποδὶ τὸν ἐκείνου πόδα τὸν πεπονθότα, καὶ μάλα ἰσχυρῶς, ὡς τὸν Λεόντιον ἄγαν περιαλγήσαντα ἀναπηδῆσαί τε ἀθρόον καὶ στῆναι, καὶ τότε πρῶτον βαδίσαι τε καὶ δραμεῖν, καὶ οὕτως ἀπαλλαγῆναι τοῦ πάθους εὐπετῶς, ὡς καὶ παραυτίκα τῆς ἐπὶ τὴν Ἀντιόχειαν ἅψασθαι πορείας, πολλὰ ἐρρῶσθαι φράσαντα τῇ τε θαλάσσῃ, ταῖς ναυσὶ καὶ τοῖς κύμασιν. Ταὐτὸ δὲ τοῦτο θαῦμα καὶ περὶ ἕτερα δύο εἰργάσατο γύναια, ὧν τῇ μὲν ὄνομα Ἀβά, πόλις δὲ ἡ Σελεύκου, γένος δὲ λαμπρὸν καὶ περίσημον, τῇ δὲ ὄνομα μὲν Τιγριανή, πόλις δὲ Ταρσοί, γένος δὲ καὶ ταύτῃ λαμπρόν. Ἀλλὰ γὰρ δὴ τούτων λοιπὸν ἡ μὲν χριστιανή τε οὖσα καὶ Ταρσόθεν ἰοῦσα καὶ πρὸς αὐτὴν τρέχουσα τὴν μάρτυρα, τῆς τε ἡμιόνου κατενεχθεῖσα καὶ τὸ σκέλος κατεαγεῖσα, καὶ πολλὰ τῆς μάρτυρος καταβοήσασα ὡς ἂν καὶ δι’ αὐτὴν ταῦτα πεπονθυῖα, τοιούτου τυγχάνει τοῦ θαύματος·
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
καὶ γὰρ οὐδὲ ὅσον ἡ μάρτυς ἀναβαλλομένη ἐφίσταται νύκτωρ καὶ παρακελεύεται οὐ τὸ καὶ τὸ ποιῆσαι, οὐδὲ τῷδε ἢ τῷδε χρήσασθαι τῷ φαρμάκῳ, διαναστῆναι δὲ μόνον τῆς κλίνης καὶ βαδίζειν ἐφ’ ἅπερ ἠπείγετο καὶ μὴ μέλλειν ὅλως, ὡς τοῦ ποδὸς πρὸς τὸ οἰκεῖον αὖθις καὶ σχῆμα καὶ σθένος ἐπανελθόντος. Διαναστὰν δὲ τὸ γύναιον, ὡς μὲν ἀπιστοῦν τῷ τοσούτῳ θαύματι ἀποπειρᾶται τοῦ ποδός, ὡς ἐν ἔργῳ δὲ τὸ παράδοξον δεδεγμένη, τῆς ἡμιόνου μὲν οὐδαμῶς ἔτι ἐπέβη, βαδίζουσα δὲ σὺν εὐφημίαις καὶ εὐχαῖς καὶ ὕμνοις καταλαμβάνει τὸν νεὼν τῆς μάρτυρος, ἅμα μὲν καὶ ἐπαγαλλομένη τῷ θαύματι, ἅμα δὲ καὶ τῷ μήκει τοῦ χρόνου καὶ τῆς ὁδοιπορίας ἀποπειρωμένη τοῦ θαύματος μή ποτε καὶ ὄναρ εἴη τὸ ὕπαρ· ἦν δὲ ἀληθῶς ὕπαρ. Πάντα γὰρ ἀληθῆ τε καὶ ἀψευδῆ καὶ τέλεια τὰ τῆς μάρτυρός ἐστί τε καὶ ἔσται θαύματα. Ἡ δὲ Ἀβὰ ἑλληνὶς μὲν ἦν ἔτι, οὔτε δὲ ἰουδαίους ἐβδελύττετο, οὔτε χριστιανοὺς ἀπεστρέφετο· ἐπλανᾶτο δὲ περί τε πάντας καὶ πάντα.
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
Καὶ αὕτη τοίνυν καταφέρεται μὲν ἐξ ἡμιόνου, οὕτω δὲ διετέθη τὸ σκέλος κακῶς, τοῦ ἀποθραυσθέντος ὀστέου τὴν περιτεταμένην τῷ ποδὶ σάρκα διελόντος τε βιαίως καὶ πρὸς τὸ ἔξω χωρήσαντος, ὡς καὶ θεραπείας λοιπὸν κρεῖττον εἶναι δοκεῖν τὸ κακόν. Καὶ γὰρ ἐν πλείονι μὲν τῷ χρόνῳ παρετάθη τὸ δεινόν, καὶ ἀκίνητος ἦν, ποτὲ μὲν ἰουδαίων, ποτὲ δὲ καὶ τῶν ἐπαοιδῶν τούτων, ἅμα δὲ καὶ τοῦ βελτίστου Σαρπηδονίου παιζόντων εἰς αὐτὴν καὶ τὴν μὲν θεραπείαν ἐπαγγελλομένων, ἢ καί τι δρώντων, οὐ μὴν καὶ ποιῆσαί τι δυναμένων οὔτε δυνηθέντων εἰς τέλος. Ὡς δὲ καὶ συμβουλευθὲν ἢ καὶ οἴκοθεν κινηθὲν τὸ γύναιον ἀνεκομίσθη τε εἰς τὸν νεὼν καὶ ἐδεήθη τῆς μάρτυρος μετὰ δακρύων, μετὰ οἰμωγῶν πολλῶν τε καὶ ἱκανῶν ἐκμειλίξασθαι τὴν παρθένον, οὔτε τρεῖς ὅλαι διεγένοντο ἡμέραι καὶ βαδίζουσα κατῆλθεν ἡ γυνή, ὡς μηδὲ τοῦ χειραγωγήσοντος ἔτι προσδεηθεῖσα, συντόνῳ δέ, ὥς φασι, δρόμῳ πρὸς τὰ οἰκεῖα χωρήσασα. Ποῖον δὲ καὶ τὸ τῆς θεραπείας φάρμακον; Πάντως ὅτιπερ βούλεσθε καὶ τοῦτο μαθεῖν. Οὐ πολυτελές, οὔτε περίεργον, οὔτε τῆς τῶν ἀσκληπιαδῶν ἀλαζονείας κόμψευμα.
DE VITA S. THECLE. LIB. I.
***
suorum in glorioso hot certamine fortiter depugnantium curam gerat; quam nunquam non occulto conso>
iationis suæ oleo illis præsto sit; quam incredibilibus sæpe modis ab immani tyrannorum ac diaboli cruaelitate vindicet; quam benigne denique post tempestatem tranquillum faciens, et post lacrymationem et fletum
exsultationem infundens b, pro laboribus atque periculis in ærumnosa hac vitæ arena strenue toleratis, præmia atque coronas nunquam interituras reponat. Idem ille supremus rerum arbiter, per quem reges regnant, et legum conditores justa decernunt; per quem principes imperant, et potentes decernunt justiL'am©. Majestatis Tuæ decimum jain annum in maxima temporum difficultate tot regnorum habenas
prudentissime moderantis, proque publica harum provinciarum salute noctes diesque omni studio excubantis,
sanctissimas actiones bene prospercque evenire permittat: quo Belgium nostrum tam diuturni- ac perniciosi
belli malis aliquando liberatum, sumino totius Europæ, vestrique atque adeo Christiani nominis universi
buno, pristinæ felicitati, ardentissime ab omnibus hactenus exoptatæ et vixdum solide cuiquam speratæ,
Ländern restitutum esse letemur. Bruxelle Kalendis Septembris, Anno Sal. Hum. CAD. 1 3 6. VIII,
Majest. Tuæ
Devotissim s
PETRUS PANTINUS
Decanus Bruxellensis.
1 Tab 11, 22. c Prov. vi, 15, 16.
ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ ΙΣΑΥΡΙΑΣ,
Εἰς τὰς πράξεις τῆς ἁγίας ἀποστόλου καὶ πρωτομάρτυρος Θέκλης συγγραφικῷ χαρακτήρι,
BASILII
EPISCOPI SELEUCIÆ ISAURIÆ,
In Commentariam de rebus gestis sanctæ apostoli ac protomartyris Thecla, historico stylo
ab ipso conscriptum,
tò
Ιστορία μὲν τὸ πονηθὲν ἡμῖν τοῦτο σύγγραμμα, 230 Historia est hic liber a nobis elaboratus,
καὶ παλαιῶν ἔργων διήγησις, τῶν ὑπὸ τῆς μαχαρίας Θέκλης τῆς ἀποστόλου καὶ μάρτυρος πραχθέν
των· ἐξ ἑτέρας μὲν καὶ παλαιοτέρας ἱστορίας
rerumque jam olim a beata Thecla apostolo el
martyre gestarum enarratio: ex alia quidem, eaque
vetustiori memoria excerpta: ad exemplum tamen
Πράξεις τῆς ἁγίας Θέκλης. Crebra Thecle
in Menologiis, Horologiis, Euchologiis et historiis
Grecorum mentio. Meminit et Gregorius Nazianzenus oratione in laudem Athanasii, et Exhortatione ad virgines, ad hæc oratione in Julian.
Apostat., et aid eumdem locum Elias Cretensis; præterea orat. 18, quæ est in laudem sancti Cypriani
martyris; item carmine iambico de vita sua; Gregorius Nyssenus luculente oratione 14 in Cântica
Conticorum; Epiphan., hæres. 79, Contra Collyridianos; Chrysost. homilia 25 in Act. apost., DaBascen. in oratione de iis qui cum fide ex hac vita
excesserunt; et inter Latinos Tertullianus lib. De
baptismo, cap. 17; Ambros. epist. 7 et 84, et lib. 14
De virginibus; August. lib. xxx Contra Fanstum,
cap. 4; Sulpitius Severns dialog. 11, cap. 14; Cyprian. Orat. pro martyribus, et Orat. sub diem passionis suæ; Fortunatus Pictaviensis episcopus diversis locis; copiose etiam Zeno Veronensis episcopus, et Alo Viennensis in suo Martyrologio, Aldelmus Balduinus lib. De laudibus virginitatis, cap. 15.
Vide etiam Bibliothecam Sixti Semensis in Paulo,
et lib. vi, annotat. 47, et præterea multos alios ab
illustrissimo cardinale Baronio citatos tomo
Annal., ad annum Christi 47, et in adnotationibus
in Martyrologium Romanum die xxmi Septembris,
ubi hune commentarium ab odiosa apocryphi nota
egregie vindicat,
PG 85:569Τὸν γὰρ ῥύπον, φησὶν ἡ μάρτυς, τῶν περικειμένων τῷ ἐμῷ θαλάμῳ κιγκλίδων τούτων περιξέσασα, τῷ πεπονθότι μέρει τοῦ ποδὸς ἔμπλασον, καὶ παύσεις μὲν παραχρῆμα τὸ πάθος, χρήσῃ δὲ τοῖς ποσὶ πρὸς ὃ κεχρῆσθαι δεῖ τοῖς ποσί. Καὶ ἡ μὲν εἶπεν, ἡ δὲ ἔπραξε, καὶ τὸ θαῦμά γε μέχρι τοῦ παρόντος βοᾶται παρά τε ἐκείνης ἔτι καὶ τῶν ἐκείνην θεασαμένων βαδίζουσαν, θέουσαν, ἐνεργοῦσαν τῷ ποδί, τὸ δὴ μεῖζον καὶ χριστιανὴν ἀπὸ τοῦ τοιούτου γεγονυῖαν θαύματος, καὶ χριστιανὴν οἵαν εἰκὸς ἐκ πείρας γενέσθαι τοιαύτης. Ἡ γὰρ τοῦ ποδὸς θεραπεία καὶ αὐτὴν τὴν τῆς ψυχῆς συνεβλάστησε θεραπείαν· καὶ οὕτως ἀμφότερα ἐξ ἑνὸς ὑπῆρξε τοῦ θαύματος. Ἡκέτω δὲ ἡμῖν εἰς μέσον καὶ ἄλλη γυνή, καὶ διηγείσθω τὸ θαῦμα, καὶ κινείτω πάντας ἡμᾶς πάλιν εἰς θαῦμα. Καὶ γάρ τις τῶν Κητιδίων τούτων καὶ εὐπατριδῶν γυναικῶν Βασσιανήτοῦτο γὰρ ἦν ὄνομα αὐτῇὡμήρευε μὲν παρ’ ἡμῖν ἐπί τισι συνθήκαις, ἐπαγγελλομέναις μὲν ἐκ λῃστείας εἰρήνην, ἐν δὲ τῷ ἐκείνης σώματι τὸ βέβαιον πάντως ἐχούσαις.
nessem herbescentem conspicor: quam equidem καὶ ὤριμον ἤδη τὸν τῆς εὐσεβείας καὶ πίστεως ὑπ
εμφαίνουσαν μοι στάχυν. Καὶ γὰρ αὐτὸ τοῦτο πρώτ
τον τὸ ἀναφλεχθῆναι μὲν ὑπὸ τοῦ μικροῦ καὶ ἀμυ
δροῦ σπινθῆρος ἐκείνου τῶν ἐμῶν λόγων· καταφρονῆσαι δὲ εὐθὺς καὶ μητρὸς καὶ πλούτου καὶ γένους
καὶ πόλεως οὐκ ἀσήμου, καὶ περισήμου μνηστῆρος·
ἤδη δὲ καὶ τὸν σταυρὸν ἀραμένην πρὸς τὸν εὐαγγελι
κὸν παρεσκευάσθαι δρόμον, πόσης οἴῃ χαρᾶς πεπληρωκέναι τὸν οὐρανὸν, τὰς ἐν οὐρανῷ δυνάμεις, αὐτὸν
τὸν Χριστόν; ὃν οἶμαι καταμειδιῶν ἄρτι τοῦ διαβό
λου, τὸ μὲν πρῶτον γαυριῶντος ὁμοῦ καὶ βρέμοντος
ἔτι κατὰ πάσης ὁμοῦ τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως· νῦν
δὲ καὶ ὑπὸ σοῦ μόνης τῆς ἀπαλῆς ἔτι καὶ νέας κόρης
παιχθησομένου τε καὶ καταλυθησομένου ταχέως.
Μόνον μηδεὶς ἔτι σε κλονήσῃ φόβος, ὦ θύγατερ, μηδεὶς ἀπατήσῃ δόλος, μηδεὶς γήϊνος παραγάγῃ πόθος"
μὴ πῦρ, μὴ θῆρες, μὴ σίδηρος ἀπαγάγῃ τῆς καλῆς
ταύτης ὁμολογίας. Μηδὲν ἔτι θῆλυ φρονήσῃς καὶ
ἄνανδρον· μηδὲ σαυτὴν ἐπιδεδωκυῖα τῷ βασιλεῖ τῶν
οὐρανῶν, τὸν τύραννον εὐλαβηθῇς ἔτι· κἂν ἐκ τῶν
ὑπερτάτων προσβάλῃ σοι πειρασμὸν, κἂν ἐκ νεφῶν
[ποθεν'] ἐπιστρατεύσηταί σοι, κἂν πάντα ἐπὶ σὲ κινήσῃ τὰ τῆς ἀσεβείας όργανα, καὶ βέλη καὶ θήρατρα.
Φαντασιοκοπήσει μὲν γὰρ πολλὰ καὶ ἄπειρα κατὰ
σοῦ, διὰ λόγων, διὰ πραγμάτων, διὰ ὑποσχέσεων, διὰ
μαστίγων, διὰ θωπείας καὶ κολακείας, διὰ πυρὸς,
διὰ θηρίων, διὰ δικαστῶν [καὶ δήμων] καὶ δημίων.
Ην δὲ μικρὸν μόνον, αἴσθηταί σου τῆς εὐτονίας,
καὶ τῆς ἐν Χριστῷ δυνάμεως, αποπηδήσει ταχέως
καὶ δραπετεύσει θάττον ἢ λόγος· φεύξεται σε μᾶλλον
ἢ τὸν Ἰὼβ ἐκεῖνον· ἐν ὅτε τοῖς μυρίοις κατεπολέμησε
κακοῖς, τότε καθ' ἑαυτοῦ νικηφόρον ἀνέδειξε. Φέρε
δὲ καὶ ὑπογράψω σοι τῷ λόγῳ τὸν πολέμιον, ὦ θύγα
τερ, καὶ ἣν ἐν τοῖς ἐμοῖς τούτοις ὠδίνω δεσμοῖς,
ἵν' ἔχῃς εὖ τε καὶ ῥᾷον διαγινώσκειν αὐτόν. Οὗτος
τοίνυν ὁ τοῖς ἀνθρώποις δοκῶν εἶναι φοβερός, ἔστι
μὲν θρασὺς καὶ ἀναιδὴς, καὶ τολμηρὸς καὶ παμπό
νηρος, καὶ φίλερις καὶ φιλοπόλεμος· ἔστι δὲ καὶ
ποικίλος καὶ πανούργος καὶ θωπευτικὸς, καὶ πρὸς
πᾶσαν ῥᾳδιουργίαν εὐμήχανός τε καὶ δεινὸς μηχα
νοῤῥάφος, πρὸς τοὺς ἀεὶ παραπίπτοντας τῶν ἀνθρώ
πων μορφῶν τε ἑαυτὸν καὶ μεταβάλλων. "Εστι μέν τοί
γε καὶ δειλὸς καὶ ἄτονος καὶ ἀγενὴς καὶ ἀσθενής,
καὶ ἀπὸ μόνης ἀπειλῆς ἐμβριθεστέρας δραπετεύειν
messem te esse depnto, nunc recens quidem mihi
oblatam, sed copiosas ac maturas pietatis ac fidei
spicas jam nunc ostendentem. Nam primum quidem
quod exigua hac atque obscura verborum meorum
scintilla ita protinus exarseris, ut matrem, divitias,
genus, urbem non ignobilem, tum sponsum perquam illustrem, contemneres; et arrepta jam cruce
ad cursum Evangelicum te præparaveris, quanto
putas te gaudio cœlum, celestesque potestates,
atque Christum ipsum perfudisse? Quem irridere
nunc diabolum opinor, quod, qui ante spe animnoque elatus, atrociter contra humani generis naturam
universam fremebat, nunc abs te sola, tenera adhuc
et primæ ætatis puella, brevi ludificandus sit et
opprimendus. Unum hoc restat: ne te ullus amplius 13
timor, mea filia, perturbet, nulla fraus in errorem
impellat, nulla rerum terrenarum cupiditas transversam agat: non ignis, non feræ, non ferrum, a
praeclara hac confessione deducat. Nihil deinceps
muliebre, nihil nisi virile tibi cogitandum: nec
postquam te ipsam regi colorum tradideris, lyrannum amplius extimescas: licet superiori e loco
te tentationibus incessat, licet ex ipsis nubibus tibi
bellum moveat, licet omnia in te impietatis instrumenta, tela, retia concitet. Multa enim, imo infinita adversum te excogitabit et molietur, per verba, facta, promissa, verbera, blanditias, assentationem, ignem, feras, judices, populos, populorum
tortores atque carnifices. Quod si vel minimum
tuam constantiam et in Christo virtutem persenserit, protinus abs te resiliet, et dicto citius sese
proripiens, magis quam Jobum illum te fugiet:
quem cum mille malis 246 oppugnassel, tunc
victorem contra se, ipsemet declaravit. Age, mea
filia, et quam in vinculis hisce meis parturio,
hostem hunc, quo exacte ac facile illum agnoscas,
sermone meo tibi depingam. Ille igitur, qui hominibus alioqui terribilis esse videtur, audax quidem
est, impudens, temerarius, insigniter malus, contentionis et belli amicus; addo etiam, varius, versipellis, adulator, ad omnem improbitatem fraudemque excogitandam promptissimus pariter ac
callidissimus; in multiplices formas, prout sunt
homines in quos quotidie incidit, sese figurans εἰδώς. "Αν μὲν γὰρ κατάφοβον ἴδῃ τινὰ τῶν Χριστιαatque transmutans: contra tamen timidus,
languidus, ignavus, imbecillis, et vel sola comminatione vehementiori abigi suetus. Si enim formidolosum quempiam Christianorum, segnem, negligentem, vitæque quam Dei magis amantem adverterit,
insidiatur, aciem instruit, nullumque non fraudis
genus in ipsum parat, sive per voluptates, sive
per cruciatus, quoad miserum illum atque æruinnosum a bona spe ac fide avulsum, in suum illud,
et se uno dignum perditionis barathrum abripiat.
Sin autem rursum videat aliquem firmum, masculo
1 deest V. C.
tur.
⚫ deest V. C.
νῶν καὶ δειλὸν καὶ ὀλίγωρον, καὶ φιλόζωον μᾶλλον ἢ
φιλόθεον, ἐπιτίθεται, [παρατάττεται ], πᾶσαν ἐπ'
αὐτὸν κινεῖ μηχανήν, διὰ ἡδονῶν, διὰ παθῶν· μέχρι
περ ἂν τὸν ἐλεεινὸν ἐκεῖνον καὶ ἄθλιον τῆς καλῆς
ἐλπίδος καὶ πίστεως ἀποσχίσας, εἰς τὸ οἰκεῖον, καὶ
αὐτῷ μόνῳ πρέπον κατασπάσῃ βάραθρον. "Αν δ' αὖ
πάλιν ἴδῃ τινὰ στεῤῥὸν καὶ ἀνδρεῖον, καὶ ὑψηλόφρονα
καὶ ὑψηλογνώμονα, καὶ τοῖς παρὰ τῆς πίστεως
κατησφαλισμένον ὅπλοις, τούτῳ τὴν μὲν ἀρχὴν διὰ
θωπείας καὶ κολακείας καὶ τοιαύτης τινός πρόσεισι
μαγγανείας· ἡρέμα τε καὶ αψοφητί κατεπάδων αυτ
desunt V. C. haud recte fortassis: nam eadem lectio infra hac eadem oratione repeti-
Προσεκαρτέρει δὲ ὡς τὰ πολλὰ καὶ προσελιπάρει τῇ μάρτυρι, τοῦτο μὲν καὶ ὡς χριστιανή, τοῦτο δὲ καὶ ὡς δεομένη λύσεως τῆς τότε προσδεσμούσης αὐτὴν ἀνάγκης. Αὕτη ποτὲ ἐν ὥρᾳ θέρους, καὶ ἡνίκα μάλιστα ἑαυτοῦ φλογωδέστερός ἐστιν ὁ ἥλιος, ἐνδιέτριβε μὲν τῷ νεῲ τῆς μάρτυρος τὰ συνήθη ποιοῦσα, δακρύουσα, ψάλλουσα, εὐχομένη, καὶ οἷάπερ τὰ τῶν ἀνιωμένων τε καὶ εὐχομένων ἐστί. Νυκτὸς δὲ ἐπιλαβούσης καὶ τῆς φλογὸς ἐπιταθείσης, ἤσχαλλε μὲν τὴν ἀρχήν, ὡς ἂν καὶ ἀσυνήθης, καὶ διηπορεῖτο, καὶ ἄσθματος ἐπληροῦτο, καὶ ἱδρῶτι κατερρεῖτο, καὶ ποτὲ μὲν κατὰ τὰ χαμεύνια αὐτὰ περιεστρέφετο, ἀεὶ τὸ κάμνον τοῦ σώματος θεραπεύουσα καὶ ἀναψύχουσα, καὶ τοῦτο ποιοῦσα συχνότερον, ποτὲ δὲ καὶ ἀναπηδῶσα τῆς κοίτης, ἡνίκα διάβροχός τε ἦν ἤδη λοιπόν, καὶ τοῖς μαρμάροις ἑαυτὴν προσήρειδεν, ὡς ψυχροτέροις τε οὖσι μᾶλλον καὶ ἀναψύξαι δυναμένοις αὐτήν.
nessem herbescentem conspicor: quam equidem καὶ ὤριμον ἤδη τὸν τῆς εὐσεβείας καὶ πίστεως ὑπ
εμφαίνουσαν μοι στάχυν. Καὶ γὰρ αὐτὸ τοῦτο πρώτ
τον τὸ ἀναφλεχθῆναι μὲν ὑπὸ τοῦ μικροῦ καὶ ἀμυ
δροῦ σπινθῆρος ἐκείνου τῶν ἐμῶν λόγων· καταφρονῆσαι δὲ εὐθὺς καὶ μητρὸς καὶ πλούτου καὶ γένους
καὶ πόλεως οὐκ ἀσήμου, καὶ περισήμου μνηστῆρος·
ἤδη δὲ καὶ τὸν σταυρὸν ἀραμένην πρὸς τὸν εὐαγγελι
κὸν παρεσκευάσθαι δρόμον, πόσης οἴῃ χαρᾶς πεπληρωκέναι τὸν οὐρανὸν, τὰς ἐν οὐρανῷ δυνάμεις, αὐτὸν
τὸν Χριστόν; ὃν οἶμαι καταμειδιῶν ἄρτι τοῦ διαβό
λου, τὸ μὲν πρῶτον γαυριῶντος ὁμοῦ καὶ βρέμοντος
ἔτι κατὰ πάσης ὁμοῦ τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως· νῦν
δὲ καὶ ὑπὸ σοῦ μόνης τῆς ἀπαλῆς ἔτι καὶ νέας κόρης
παιχθησομένου τε καὶ καταλυθησομένου ταχέως.
Μόνον μηδεὶς ἔτι σε κλονήσῃ φόβος, ὦ θύγατερ, μηδεὶς ἀπατήσῃ δόλος, μηδεὶς γήϊνος παραγάγῃ πόθος"
μὴ πῦρ, μὴ θῆρες, μὴ σίδηρος ἀπαγάγῃ τῆς καλῆς
ταύτης ὁμολογίας. Μηδὲν ἔτι θῆλυ φρονήσῃς καὶ
ἄνανδρον· μηδὲ σαυτὴν ἐπιδεδωκυῖα τῷ βασιλεῖ τῶν
οὐρανῶν, τὸν τύραννον εὐλαβηθῇς ἔτι· κἂν ἐκ τῶν
ὑπερτάτων προσβάλῃ σοι πειρασμὸν, κἂν ἐκ νεφῶν
[ποθεν'] ἐπιστρατεύσηταί σοι, κἂν πάντα ἐπὶ σὲ κινήσῃ τὰ τῆς ἀσεβείας όργανα, καὶ βέλη καὶ θήρατρα.
Φαντασιοκοπήσει μὲν γὰρ πολλὰ καὶ ἄπειρα κατὰ
σοῦ, διὰ λόγων, διὰ πραγμάτων, διὰ ὑποσχέσεων, διὰ
μαστίγων, διὰ θωπείας καὶ κολακείας, διὰ πυρὸς,
διὰ θηρίων, διὰ δικαστῶν [καὶ δήμων] καὶ δημίων.
Ην δὲ μικρὸν μόνον, αἴσθηταί σου τῆς εὐτονίας,
καὶ τῆς ἐν Χριστῷ δυνάμεως, αποπηδήσει ταχέως
καὶ δραπετεύσει θάττον ἢ λόγος· φεύξεται σε μᾶλλον
ἢ τὸν Ἰὼβ ἐκεῖνον· ἐν ὅτε τοῖς μυρίοις κατεπολέμησε
κακοῖς, τότε καθ' ἑαυτοῦ νικηφόρον ἀνέδειξε. Φέρε
δὲ καὶ ὑπογράψω σοι τῷ λόγῳ τὸν πολέμιον, ὦ θύγα
τερ, καὶ ἣν ἐν τοῖς ἐμοῖς τούτοις ὠδίνω δεσμοῖς,
ἵν' ἔχῃς εὖ τε καὶ ῥᾷον διαγινώσκειν αὐτόν. Οὗτος
τοίνυν ὁ τοῖς ἀνθρώποις δοκῶν εἶναι φοβερός, ἔστι
μὲν θρασὺς καὶ ἀναιδὴς, καὶ τολμηρὸς καὶ παμπό
νηρος, καὶ φίλερις καὶ φιλοπόλεμος· ἔστι δὲ καὶ
ποικίλος καὶ πανούργος καὶ θωπευτικὸς, καὶ πρὸς
πᾶσαν ῥᾳδιουργίαν εὐμήχανός τε καὶ δεινὸς μηχα
νοῤῥάφος, πρὸς τοὺς ἀεὶ παραπίπτοντας τῶν ἀνθρώ
πων μορφῶν τε ἑαυτὸν καὶ μεταβάλλων. "Εστι μέν τοί
γε καὶ δειλὸς καὶ ἄτονος καὶ ἀγενὴς καὶ ἀσθενής,
καὶ ἀπὸ μόνης ἀπειλῆς ἐμβριθεστέρας δραπετεύειν
messem te esse depnto, nunc recens quidem mihi
oblatam, sed copiosas ac maturas pietatis ac fidei
spicas jam nunc ostendentem. Nam primum quidem
quod exigua hac atque obscura verborum meorum
scintilla ita protinus exarseris, ut matrem, divitias,
genus, urbem non ignobilem, tum sponsum perquam illustrem, contemneres; et arrepta jam cruce
ad cursum Evangelicum te præparaveris, quanto
putas te gaudio cœlum, celestesque potestates,
atque Christum ipsum perfudisse? Quem irridere
nunc diabolum opinor, quod, qui ante spe animnoque elatus, atrociter contra humani generis naturam
universam fremebat, nunc abs te sola, tenera adhuc
et primæ ætatis puella, brevi ludificandus sit et
opprimendus. Unum hoc restat: ne te ullus amplius 13
timor, mea filia, perturbet, nulla fraus in errorem
impellat, nulla rerum terrenarum cupiditas transversam agat: non ignis, non feræ, non ferrum, a
praeclara hac confessione deducat. Nihil deinceps
muliebre, nihil nisi virile tibi cogitandum: nec
postquam te ipsam regi colorum tradideris, lyrannum amplius extimescas: licet superiori e loco
te tentationibus incessat, licet ex ipsis nubibus tibi
bellum moveat, licet omnia in te impietatis instrumenta, tela, retia concitet. Multa enim, imo infinita adversum te excogitabit et molietur, per verba, facta, promissa, verbera, blanditias, assentationem, ignem, feras, judices, populos, populorum
tortores atque carnifices. Quod si vel minimum
tuam constantiam et in Christo virtutem persenserit, protinus abs te resiliet, et dicto citius sese
proripiens, magis quam Jobum illum te fugiet:
quem cum mille malis 246 oppugnassel, tunc
victorem contra se, ipsemet declaravit. Age, mea
filia, et quam in vinculis hisce meis parturio,
hostem hunc, quo exacte ac facile illum agnoscas,
sermone meo tibi depingam. Ille igitur, qui hominibus alioqui terribilis esse videtur, audax quidem
est, impudens, temerarius, insigniter malus, contentionis et belli amicus; addo etiam, varius, versipellis, adulator, ad omnem improbitatem fraudemque excogitandam promptissimus pariter ac
callidissimus; in multiplices formas, prout sunt
homines in quos quotidie incidit, sese figurans εἰδώς. "Αν μὲν γὰρ κατάφοβον ἴδῃ τινὰ τῶν Χριστιαatque transmutans: contra tamen timidus,
languidus, ignavus, imbecillis, et vel sola comminatione vehementiori abigi suetus. Si enim formidolosum quempiam Christianorum, segnem, negligentem, vitæque quam Dei magis amantem adverterit,
insidiatur, aciem instruit, nullumque non fraudis
genus in ipsum parat, sive per voluptates, sive
per cruciatus, quoad miserum illum atque æruinnosum a bona spe ac fide avulsum, in suum illud,
et se uno dignum perditionis barathrum abripiat.
Sin autem rursum videat aliquem firmum, masculo
1 deest V. C.
tur.
⚫ deest V. C.
νῶν καὶ δειλὸν καὶ ὀλίγωρον, καὶ φιλόζωον μᾶλλον ἢ
φιλόθεον, ἐπιτίθεται, [παρατάττεται ], πᾶσαν ἐπ'
αὐτὸν κινεῖ μηχανήν, διὰ ἡδονῶν, διὰ παθῶν· μέχρι
περ ἂν τὸν ἐλεεινὸν ἐκεῖνον καὶ ἄθλιον τῆς καλῆς
ἐλπίδος καὶ πίστεως ἀποσχίσας, εἰς τὸ οἰκεῖον, καὶ
αὐτῷ μόνῳ πρέπον κατασπάσῃ βάραθρον. "Αν δ' αὖ
πάλιν ἴδῃ τινὰ στεῤῥὸν καὶ ἀνδρεῖον, καὶ ὑψηλόφρονα
καὶ ὑψηλογνώμονα, καὶ τοῖς παρὰ τῆς πίστεως
κατησφαλισμένον ὅπλοις, τούτῳ τὴν μὲν ἀρχὴν διὰ
θωπείας καὶ κολακείας καὶ τοιαύτης τινός πρόσεισι
μαγγανείας· ἡρέμα τε καὶ αψοφητί κατεπάδων αυτ
desunt V. C. haud recte fortassis: nam eadem lectio infra hac eadem oratione repeti-
Τέλος δέ, ὡς ἐνικᾶτο τῷ κακῷκαὶ γὰρ καὶ γαστρὸς ὄγκος αὐτὴν ἐπὶ παιδὶ κυρτουμένης συνεῖχε, καὶ τὸ τοῦ φλογμοῦ πολύ τε καὶ ἄηθες οὐκ ὀλιγωρεῖν παρεσκεύαζεν, ὥρμησε μὲν ἐπί τί ποτε τῶν παρακειμένων φρεάτων, ὃ καὶ βαθὺ καὶ πληθύον ἦν ὕδατι, ὡς ἐγκυβιστῆσαί τε τούτῳ καὶ ἐννήξασθαι, ἢ καὶ ἀποπνιγῆναι· τοῦτο γὰρ ἦν τὸ πάντως ἐσόμενον τοῦ κακοῦ πέρας. Παραφανεῖσα δὲ ἡ μάρτυς καὶ τοῦ ἱματίου αὐτῆς λαβομένη, τῆς μὲν ὁρμῆς ἔπαυσε, πολλὰ λοιδορησαμένη τῆς τόλμης αὐτήν· προσκαλεσαμένη δὲ κόρην, ὡς ἄν τινα παιδίσκην αὐτῇ παρομαρτοῦσαν, φησί· Τὴν λεκάνην μοι προσάγαγε ταύτην, ἣν καὶ μετὰ χεῖρας ἐδόκει φέρειν ἡ κόρη. Ἡ δὲ προσήγαγεν· ὕδατος δὲ ἦν αὕτη μεστή· καὶ τὸν αὐτῆς ἡ πραοτάτη καθιμήσασα δάκτυλον καὶ ἀναδεύσασα τῷ ὕδατι, ἐπαλείφει τὸ μέτωπον τούτῳ καὶ τῶν κατακλείδων ἑκατέραν, καὶ ἀπῆλθε, ζέφυρονὡς εἰπεῖναὐτῇ μόνον λιγυρὸν ἐπιπνέοντα καταλείψασα. Διεγένετο μὲν οὖν ὡς ἐν πᾶσιν ἐκφρυγομένοις τῷ καύσωνι αὐτὴ μόνη ὡς ἐν ἦρι καὶ ὡς ἐν Δάφνῃ τῷ πολυδένδρῳ καὶ πολυανέμῳ χωρίῳ διάγουσα. Καὶ ταῦτα δὲ ὕπαρ, οὐκ ὄναρ ἐδρᾶτο.
nessem herbescentem conspicor: quam equidem καὶ ὤριμον ἤδη τὸν τῆς εὐσεβείας καὶ πίστεως ὑπ
εμφαίνουσαν μοι στάχυν. Καὶ γὰρ αὐτὸ τοῦτο πρώτ
τον τὸ ἀναφλεχθῆναι μὲν ὑπὸ τοῦ μικροῦ καὶ ἀμυ
δροῦ σπινθῆρος ἐκείνου τῶν ἐμῶν λόγων· καταφρονῆσαι δὲ εὐθὺς καὶ μητρὸς καὶ πλούτου καὶ γένους
καὶ πόλεως οὐκ ἀσήμου, καὶ περισήμου μνηστῆρος·
ἤδη δὲ καὶ τὸν σταυρὸν ἀραμένην πρὸς τὸν εὐαγγελι
κὸν παρεσκευάσθαι δρόμον, πόσης οἴῃ χαρᾶς πεπληρωκέναι τὸν οὐρανὸν, τὰς ἐν οὐρανῷ δυνάμεις, αὐτὸν
τὸν Χριστόν; ὃν οἶμαι καταμειδιῶν ἄρτι τοῦ διαβό
λου, τὸ μὲν πρῶτον γαυριῶντος ὁμοῦ καὶ βρέμοντος
ἔτι κατὰ πάσης ὁμοῦ τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως· νῦν
δὲ καὶ ὑπὸ σοῦ μόνης τῆς ἀπαλῆς ἔτι καὶ νέας κόρης
παιχθησομένου τε καὶ καταλυθησομένου ταχέως.
Μόνον μηδεὶς ἔτι σε κλονήσῃ φόβος, ὦ θύγατερ, μηδεὶς ἀπατήσῃ δόλος, μηδεὶς γήϊνος παραγάγῃ πόθος"
μὴ πῦρ, μὴ θῆρες, μὴ σίδηρος ἀπαγάγῃ τῆς καλῆς
ταύτης ὁμολογίας. Μηδὲν ἔτι θῆλυ φρονήσῃς καὶ
ἄνανδρον· μηδὲ σαυτὴν ἐπιδεδωκυῖα τῷ βασιλεῖ τῶν
οὐρανῶν, τὸν τύραννον εὐλαβηθῇς ἔτι· κἂν ἐκ τῶν
ὑπερτάτων προσβάλῃ σοι πειρασμὸν, κἂν ἐκ νεφῶν
[ποθεν'] ἐπιστρατεύσηταί σοι, κἂν πάντα ἐπὶ σὲ κινήσῃ τὰ τῆς ἀσεβείας όργανα, καὶ βέλη καὶ θήρατρα.
Φαντασιοκοπήσει μὲν γὰρ πολλὰ καὶ ἄπειρα κατὰ
σοῦ, διὰ λόγων, διὰ πραγμάτων, διὰ ὑποσχέσεων, διὰ
μαστίγων, διὰ θωπείας καὶ κολακείας, διὰ πυρὸς,
διὰ θηρίων, διὰ δικαστῶν [καὶ δήμων] καὶ δημίων.
Ην δὲ μικρὸν μόνον, αἴσθηταί σου τῆς εὐτονίας,
καὶ τῆς ἐν Χριστῷ δυνάμεως, αποπηδήσει ταχέως
καὶ δραπετεύσει θάττον ἢ λόγος· φεύξεται σε μᾶλλον
ἢ τὸν Ἰὼβ ἐκεῖνον· ἐν ὅτε τοῖς μυρίοις κατεπολέμησε
κακοῖς, τότε καθ' ἑαυτοῦ νικηφόρον ἀνέδειξε. Φέρε
δὲ καὶ ὑπογράψω σοι τῷ λόγῳ τὸν πολέμιον, ὦ θύγα
τερ, καὶ ἣν ἐν τοῖς ἐμοῖς τούτοις ὠδίνω δεσμοῖς,
ἵν' ἔχῃς εὖ τε καὶ ῥᾷον διαγινώσκειν αὐτόν. Οὗτος
τοίνυν ὁ τοῖς ἀνθρώποις δοκῶν εἶναι φοβερός, ἔστι
μὲν θρασὺς καὶ ἀναιδὴς, καὶ τολμηρὸς καὶ παμπό
νηρος, καὶ φίλερις καὶ φιλοπόλεμος· ἔστι δὲ καὶ
ποικίλος καὶ πανούργος καὶ θωπευτικὸς, καὶ πρὸς
πᾶσαν ῥᾳδιουργίαν εὐμήχανός τε καὶ δεινὸς μηχα
νοῤῥάφος, πρὸς τοὺς ἀεὶ παραπίπτοντας τῶν ἀνθρώ
πων μορφῶν τε ἑαυτὸν καὶ μεταβάλλων. "Εστι μέν τοί
γε καὶ δειλὸς καὶ ἄτονος καὶ ἀγενὴς καὶ ἀσθενής,
καὶ ἀπὸ μόνης ἀπειλῆς ἐμβριθεστέρας δραπετεύειν
messem te esse depnto, nunc recens quidem mihi
oblatam, sed copiosas ac maturas pietatis ac fidei
spicas jam nunc ostendentem. Nam primum quidem
quod exigua hac atque obscura verborum meorum
scintilla ita protinus exarseris, ut matrem, divitias,
genus, urbem non ignobilem, tum sponsum perquam illustrem, contemneres; et arrepta jam cruce
ad cursum Evangelicum te præparaveris, quanto
putas te gaudio cœlum, celestesque potestates,
atque Christum ipsum perfudisse? Quem irridere
nunc diabolum opinor, quod, qui ante spe animnoque elatus, atrociter contra humani generis naturam
universam fremebat, nunc abs te sola, tenera adhuc
et primæ ætatis puella, brevi ludificandus sit et
opprimendus. Unum hoc restat: ne te ullus amplius 13
timor, mea filia, perturbet, nulla fraus in errorem
impellat, nulla rerum terrenarum cupiditas transversam agat: non ignis, non feræ, non ferrum, a
praeclara hac confessione deducat. Nihil deinceps
muliebre, nihil nisi virile tibi cogitandum: nec
postquam te ipsam regi colorum tradideris, lyrannum amplius extimescas: licet superiori e loco
te tentationibus incessat, licet ex ipsis nubibus tibi
bellum moveat, licet omnia in te impietatis instrumenta, tela, retia concitet. Multa enim, imo infinita adversum te excogitabit et molietur, per verba, facta, promissa, verbera, blanditias, assentationem, ignem, feras, judices, populos, populorum
tortores atque carnifices. Quod si vel minimum
tuam constantiam et in Christo virtutem persenserit, protinus abs te resiliet, et dicto citius sese
proripiens, magis quam Jobum illum te fugiet:
quem cum mille malis 246 oppugnassel, tunc
victorem contra se, ipsemet declaravit. Age, mea
filia, et quam in vinculis hisce meis parturio,
hostem hunc, quo exacte ac facile illum agnoscas,
sermone meo tibi depingam. Ille igitur, qui hominibus alioqui terribilis esse videtur, audax quidem
est, impudens, temerarius, insigniter malus, contentionis et belli amicus; addo etiam, varius, versipellis, adulator, ad omnem improbitatem fraudemque excogitandam promptissimus pariter ac
callidissimus; in multiplices formas, prout sunt
homines in quos quotidie incidit, sese figurans εἰδώς. "Αν μὲν γὰρ κατάφοβον ἴδῃ τινὰ τῶν Χριστιαatque transmutans: contra tamen timidus,
languidus, ignavus, imbecillis, et vel sola comminatione vehementiori abigi suetus. Si enim formidolosum quempiam Christianorum, segnem, negligentem, vitæque quam Dei magis amantem adverterit,
insidiatur, aciem instruit, nullumque non fraudis
genus in ipsum parat, sive per voluptates, sive
per cruciatus, quoad miserum illum atque æruinnosum a bona spe ac fide avulsum, in suum illud,
et se uno dignum perditionis barathrum abripiat.
Sin autem rursum videat aliquem firmum, masculo
1 deest V. C.
tur.
⚫ deest V. C.
νῶν καὶ δειλὸν καὶ ὀλίγωρον, καὶ φιλόζωον μᾶλλον ἢ
φιλόθεον, ἐπιτίθεται, [παρατάττεται ], πᾶσαν ἐπ'
αὐτὸν κινεῖ μηχανήν, διὰ ἡδονῶν, διὰ παθῶν· μέχρι
περ ἂν τὸν ἐλεεινὸν ἐκεῖνον καὶ ἄθλιον τῆς καλῆς
ἐλπίδος καὶ πίστεως ἀποσχίσας, εἰς τὸ οἰκεῖον, καὶ
αὐτῷ μόνῳ πρέπον κατασπάσῃ βάραθρον. "Αν δ' αὖ
πάλιν ἴδῃ τινὰ στεῤῥὸν καὶ ἀνδρεῖον, καὶ ὑψηλόφρονα
καὶ ὑψηλογνώμονα, καὶ τοῖς παρὰ τῆς πίστεως
κατησφαλισμένον ὅπλοις, τούτῳ τὴν μὲν ἀρχὴν διὰ
θωπείας καὶ κολακείας καὶ τοιαύτης τινός πρόσεισι
μαγγανείας· ἡρέμα τε καὶ αψοφητί κατεπάδων αυτ
desunt V. C. haud recte fortassis: nam eadem lectio infra hac eadem oratione repeti-
PG 85:571Καὶ μάρτυς ὁ ἐκ ταύτης τότε γενόμενος παῖς, Μόδεστος δὲ ἦν οὗτος ὁ πάνυ, ἔτι τε καὶ νῦν ἐν ζῶσι τελῶν, καὶ τὴν εἰρήνης ἐπώνυμον πόλιν κοσμῶν, καὶ τὸ θαῦμα τοῦτο μετὰ πολλῶν καὶ ὅσων τῶν χαρίτων διηγούμενος· εὔθυμος δὲ ὁ ἀνήρ, καὶ πολλῆς γέμων τῆς εὐμουσίας. Οὐκ ἄχαρι δὲ οὐδὲ ἐκείνου μνημονεῦσαι τοῦ θαύματος· κἂν ἐπ’ αὐτῷ μέλλῃ τι μικρὸν ὑπερυθριᾶν ἡ μάρτυς, οὐχ ὑπὲρ ἑαυτῆς, μᾶλλον δὲ τῆς αἰτησαμένης γυναικὸς τὴν χάριν ἐρυθριῶσα.
DE VITA S. THECLE LIB I.
καὶ ταῦτα ἐν ἡμελημένῳ λοιπὸν σώματι· ἐλέου δὲ poscente, ut raperetur, poenasque lueret tam impii
καὶ δακρύων τὸν δικαστήν, κοινῇ δὲ πάντας τοὺς
ὁρῶντας ἐκπλήξεως καὶ δέους, ἐπὶ τῷ οὕτως ἐπηρ
μένῳ καὶ γαύρῳ καὶ βλοσυρῷ φρονήματι καὶ βλέμ
ματι. Καὶ γὰρ πρὸς μηδὲν ὅλως τῶν γινομένων
καθυφεῖσα μηδὲ ὀκλάσασα, καθάπερ τις λεόντειος
σκύμνος ἐν μέσῳ πολλῶν ἐφάνη δορκάδων. Εχμήσατο δὲ πρὸς αὐτὴν καὶ λόγοις τοιούτοις ὁ ἀνθο
ύπατος·
atque absurdi facinoris. Ut autem in conspectum
venit, cuneti quidem admiratione ac stupore (nam
vel visa statim quotquot aderant pulchritudine sua,
licet incompto alioqui corpore, attonitos reddidit),
misericordia autem ac lacrymis judex, communiter
vero omnes ipsam intuentes consternatione atque
formidine, propter ammum vultunique adeo elatum,
severun, gravem, repleti fuere. Neque enim ob
quidquam eorum, quæ fiebant, se demittebat, aut frangebatur: sed tanquam leonis catulus in medio
plurium damarum apparebat. Ad quam etiam proconsul his verbis est usus:
Video tibi, o virgo, nullam generositatis gravitatisque speciem deesse, neque omnino ullum aut
animni aut corporis ornamentum, sed præstantissimis quibusque dotibus esse præditam, ut ex
illis, quæ in te conspicimus, et mihi sigillatim, et
hisce omnibus conjectu facile est. Quid autem tibi velis, quod deinceps conjugium fugias, dicere
non possum: rem adeo praclaram, honestam, et
ab omnibus hominibus, diisque ipsis uno ore landalam. Haec enim, ut verbo complectar, terram universam hominibus aliisque animantibus implet:
implet et aera volucribus; quin et mari donat illa,
quæ in mari naturae lege nutriuntur. Hoc ipsius.
met mortis naturam corrigit; pro iis, quos ipsa
deprædatur, alios qui porro vivant, inducens: prope ut immortale jam nostrum genus sit, adnascentibus semper hominibus, qui abeuntium naturam,
ordinem, usum repræsentent. Hoc pudicitiæ optimus magister, terminus, custos, legitimo concubitu
illegitimas libidines coitusque semper impediens;
hoc liberos ingenuos a nothis, et non debita commistione natis, secernit; hoc probæ sobolis index
exactissimus; hoc familiarum appellationes sinceras conservare novit; hoc bonorum successiones,
quibus debentur, attribuit. Quid igitur conjugium
fugis, rem adeo piam, decentem, pulchram? Nain
et pater tuus conjugium eligens, conjugium honorans, te pulcherrima forma adeo excellentem est
consecutus idem conjugium singulos nostrum, qui
ingenui censemur, in lucem hanc vitamque produxit.
Et quidem ut cuilibet ex hac vita abeundi necessitas incumbit, 250 ita per conjugium pro se
alium rursus sui similem reponit. Et certe Thamyris hic praclarus est ac nobilis, tuisque hymne-
'næis et nuptiis nequaquam indignus. Nam et genere splendescit, et divitiis superbit, et totius urbis est potentissimus. Vides autem quantum te tolus
ardeat, in te omnia collocet, ex sola tui potiundi spe totus dependeat. Ne ergo tibi ipsi atque
illi beatas invide nuptias, neve civitati posteros ex vobis mox nascituros; per quos illa ornabitur, oruabitur et vestra familia: nec vos porro unquam hanc vitam una cum memoriæ vestræ interitu relinquetis,
nominis vestri nobilitate per liberos posterosque
perpetuo propaganda. Si quid vero secus ex peregrimo illo et vetulo audisti, ut nugas et fabulas ac
• Ορῶ μὲν μηδὲν εὐγενείας σε, μηδὲ σεμνότητος
ἀπολείπουσαν, ὦ κόρη, μήτε μὴν φρονήσεως καὶ
σωματικῆς εὐπρεπείας· ὁμοῦ δὲ πάντα κεκτῆσθαι
τὰ κάλλιστα, ὡς ἐκ τῶν ὁρωμένων τούτων ἐμοί τε
ἑνὶ, καὶ τούτοις ἅπασι στοχάσασθαι. Τί δὲ βουλομένη
λοιπὸν φεύγεις τὸν γάμον, εἰπεῖν οὐκ ἔχω· πρᾶγμα
οὕτω σεμνὸν καὶ τίμιον, καὶ παρὰ πάντων ὁμοίως
ἐπαινούμενον ἀνθρώπων τε καὶ θεῶν. Οὗτος γὰρ, ὡς
συντόμως εἰπεῖν, πληροῖ μὲν τὴν γῆν ἅπασαν ἀνθρώπων τε καὶ ἄλλων ζώων, πληροῖ δὲ τὸν ἀέρα
πτηνῶν· ἤδη δὲ καὶ τῇ θαλάσσῃ δίδωσιν, ἃ τῇ θα
λάττῃ τρέφειν νόμος. Οὗτος ὁ γάμος καὶ τὴν τοῦ
θανάτου διορθοῦται φύσιν, ἀντὶ τῶν παρ' αὐτοῦ ληϊζομένων, ἀντεισάγων τοὺς ἐσομένους· ὡς ἐγγὺς
εἶναί που καὶ ἀθάνατον τὸ γένος ἡμῶν, τῶν ἐπιφυομένων ἀνθρώπων ἀεὶ τὴν τῶν προαπελθόντων ὁ ἀναπληρούντων καὶ φύσιν καὶ τάξιν καὶ χρείαν. Οὗτος
καὶ σωφροσύνης διδάσκαλος, καὶ κάλλιστος ὄρος, καὶ
φύλαξ, ἐννόμῳ μίξει τὰς παρανόμους ἡδονὰς καὶ
μίξεις ἀεὶ κωλύων. Οὗτος καὶ τὸ γνήσιον ἀπὸ τῶν
νόθων καὶ οὐκ εὖ γεγονότων διαιρεῖ, καὶ γνώμων
ἀκριβέστατός ἐστι· τῆς εὐπαιδίας. Οὗτος καὶ 3 τῶν
γενῶν τὰς ἐπωνυμίας ἀκραιφνεῖς οἶδε φυλάττειν.
Οὗτος καὶ τὰς τῶν χρημάτων διαδοχὰς οἷς τε
προσήκον διανέμει. Τί τοίνυν φεύγεις τὸν γάμον,
ἱεροπρεπές οὕτω χρῆμα καὶ κάλλιστον; καὶ γὰρ ὁ
φὸς πατὴρ γάμον ἑλόμενος, καὶ γάμον τιμήσας, σὲ
τὴν οὕτω καλλίστην ἐκτήσατο· καὶ ἡμῶν δὲ τῶν εἶ
ἤδη γεγονότων εκαστον ὁ γάμος εἰς φῶς τε καὶ τὴν
παρόντα βίον προήγαγε 4. Καὶ ἕκαστος μὲν ἡμῶν
ἄπεισι πάντως ἐκ τοῦ βίου· ἀντεισάγει δὲ διὰ τοῦ
γάμου πάλιν ἄλλον, οἷος αὐτός. Καὶ μὴν καὶ ὁ Θά
μυρις οὗτος θαυμαστός τε καὶ εὐπατρίδης, καὶ τῶν
σῶν ὑμεναίων τε καὶ γάμων οὐκ ἀνάξιος. Καὶ γὰρ
καὶ γένει λαμπρύνεται, καὶ πλούτῳ κομᾷ, καὶ τῆς
πόλεώς ἐστι τὸ κράτιστον. Ορᾷς δὲ ὅπως καὶ μέμη
νεν ἐπὶ σοί, σὲ πάντα ἡγούμενος, καὶ τῶν ἐπὶ σοὶ
μόνον ἐλπίδων ἐξηρτημένος. Μήτε οὖν σαυτῇ, μήτε
τούτῳ φθονήσεις τῶν εὐδαιμόνων γάμων, μήτε μὴν
τῇ πόλει τῶν ἐξ ὑμῶν μικρὸν ὕστερον ἐσομένων
ἐκγόνων· ὑφ' ὧν κοσμηθήσεται μὲν ἡ πόλις, κοσμηθήσεται δὲ τὸ γένος· οὐκ ἐπιλείψετε δὲ οὔτε ὑμεῖς
ποτε τῇ μνήμῃ τὸν βίον, παίδων παισὶν ἀεὶ παραδιδόντων τὴν καθ' ὑμᾶς εὐκλειαν. Εἰ δέ τι παρὰ τοῦ
ξένου τούτου καὶ γέροντος ακήκοας, ὡς ἄλλων καὶ
μύθων καταφρόνησον τῶν ἐκείνου λόγων καὶ λήρων·
G. ο
· ἀπελθόντων V. C.· εὔλογος οὗτος λόγος. οὗτος καί V. C. Ο παρήγαγε Υ. Ο.
Γύναιον γάρ τι τῶν ἄγαν εὐδαιμόνων τούτων καὶ διὰ πλοῦτον μεγαφρονούντων ἐπὶ τῷ συνοίκῳ, ὡς στρατιάρχῃ τε καὶ μεγάλα δυναμένῳΒιτιανὸς δὲ ἦν οὗτος, ὁ καὶ τῷ κατὰ Περσῶν ἐπιγαυρούμενος τροπαίῳ, τοῦτο τοίνυν ποτὲ τὸ γύναιον, ὡς περὶ τὴν εὐνὴν ὑπὸ τοῦ συνοικοῦντος ἀδικούμενονφίλαυτον δὲ ἀεὶ γυνὴ καὶ ζηλότυπον οὐ μετρίως, καὶ δεινὸν ἀνδρὸς ὑφορᾶσθαι τρόπον περὶ ἕτερά τε καὶ ἑταιρικὰ πλανώμενον γύναια, μετὰ πολλῆς πρόσεισι τῆς κατηφείας τῇ μάρτυρι, δακρύον, ἀρώμενον, κατευχόμενον, οὐ μὴν τοῦ ὁμοζύγουκαὶ γὰρ καὶ λυπῶν ἦν αὐτῇ περισπούδαστος, καὶ ἀνὴρ πρᾶγμα ἔνδοξον, κατὰ δὲ τῶν θεραπαινίδων ἐκείνων, περὶ ἃς καὶ Βιτιανὸς ἐπτόητο καὶ ταύτης παραμελεῖν ἠνάγκαστο. Τί οὖν ἡ μάρτυς;
DE VITA S. THECLE LIB I.
καὶ ταῦτα ἐν ἡμελημένῳ λοιπὸν σώματι· ἐλέου δὲ poscente, ut raperetur, poenasque lueret tam impii
καὶ δακρύων τὸν δικαστήν, κοινῇ δὲ πάντας τοὺς
ὁρῶντας ἐκπλήξεως καὶ δέους, ἐπὶ τῷ οὕτως ἐπηρ
μένῳ καὶ γαύρῳ καὶ βλοσυρῷ φρονήματι καὶ βλέμ
ματι. Καὶ γὰρ πρὸς μηδὲν ὅλως τῶν γινομένων
καθυφεῖσα μηδὲ ὀκλάσασα, καθάπερ τις λεόντειος
σκύμνος ἐν μέσῳ πολλῶν ἐφάνη δορκάδων. Εχμήσατο δὲ πρὸς αὐτὴν καὶ λόγοις τοιούτοις ὁ ἀνθο
ύπατος·
atque absurdi facinoris. Ut autem in conspectum
venit, cuneti quidem admiratione ac stupore (nam
vel visa statim quotquot aderant pulchritudine sua,
licet incompto alioqui corpore, attonitos reddidit),
misericordia autem ac lacrymis judex, communiter
vero omnes ipsam intuentes consternatione atque
formidine, propter ammum vultunique adeo elatum,
severun, gravem, repleti fuere. Neque enim ob
quidquam eorum, quæ fiebant, se demittebat, aut frangebatur: sed tanquam leonis catulus in medio
plurium damarum apparebat. Ad quam etiam proconsul his verbis est usus:
Video tibi, o virgo, nullam generositatis gravitatisque speciem deesse, neque omnino ullum aut
animni aut corporis ornamentum, sed præstantissimis quibusque dotibus esse præditam, ut ex
illis, quæ in te conspicimus, et mihi sigillatim, et
hisce omnibus conjectu facile est. Quid autem tibi velis, quod deinceps conjugium fugias, dicere
non possum: rem adeo praclaram, honestam, et
ab omnibus hominibus, diisque ipsis uno ore landalam. Haec enim, ut verbo complectar, terram universam hominibus aliisque animantibus implet:
implet et aera volucribus; quin et mari donat illa,
quæ in mari naturae lege nutriuntur. Hoc ipsius.
met mortis naturam corrigit; pro iis, quos ipsa
deprædatur, alios qui porro vivant, inducens: prope ut immortale jam nostrum genus sit, adnascentibus semper hominibus, qui abeuntium naturam,
ordinem, usum repræsentent. Hoc pudicitiæ optimus magister, terminus, custos, legitimo concubitu
illegitimas libidines coitusque semper impediens;
hoc liberos ingenuos a nothis, et non debita commistione natis, secernit; hoc probæ sobolis index
exactissimus; hoc familiarum appellationes sinceras conservare novit; hoc bonorum successiones,
quibus debentur, attribuit. Quid igitur conjugium
fugis, rem adeo piam, decentem, pulchram? Nain
et pater tuus conjugium eligens, conjugium honorans, te pulcherrima forma adeo excellentem est
consecutus idem conjugium singulos nostrum, qui
ingenui censemur, in lucem hanc vitamque produxit.
Et quidem ut cuilibet ex hac vita abeundi necessitas incumbit, 250 ita per conjugium pro se
alium rursus sui similem reponit. Et certe Thamyris hic praclarus est ac nobilis, tuisque hymne-
'næis et nuptiis nequaquam indignus. Nam et genere splendescit, et divitiis superbit, et totius urbis est potentissimus. Vides autem quantum te tolus
ardeat, in te omnia collocet, ex sola tui potiundi spe totus dependeat. Ne ergo tibi ipsi atque
illi beatas invide nuptias, neve civitati posteros ex vobis mox nascituros; per quos illa ornabitur, oruabitur et vestra familia: nec vos porro unquam hanc vitam una cum memoriæ vestræ interitu relinquetis,
nominis vestri nobilitate per liberos posterosque
perpetuo propaganda. Si quid vero secus ex peregrimo illo et vetulo audisti, ut nugas et fabulas ac
• Ορῶ μὲν μηδὲν εὐγενείας σε, μηδὲ σεμνότητος
ἀπολείπουσαν, ὦ κόρη, μήτε μὴν φρονήσεως καὶ
σωματικῆς εὐπρεπείας· ὁμοῦ δὲ πάντα κεκτῆσθαι
τὰ κάλλιστα, ὡς ἐκ τῶν ὁρωμένων τούτων ἐμοί τε
ἑνὶ, καὶ τούτοις ἅπασι στοχάσασθαι. Τί δὲ βουλομένη
λοιπὸν φεύγεις τὸν γάμον, εἰπεῖν οὐκ ἔχω· πρᾶγμα
οὕτω σεμνὸν καὶ τίμιον, καὶ παρὰ πάντων ὁμοίως
ἐπαινούμενον ἀνθρώπων τε καὶ θεῶν. Οὗτος γὰρ, ὡς
συντόμως εἰπεῖν, πληροῖ μὲν τὴν γῆν ἅπασαν ἀνθρώπων τε καὶ ἄλλων ζώων, πληροῖ δὲ τὸν ἀέρα
πτηνῶν· ἤδη δὲ καὶ τῇ θαλάσσῃ δίδωσιν, ἃ τῇ θα
λάττῃ τρέφειν νόμος. Οὗτος ὁ γάμος καὶ τὴν τοῦ
θανάτου διορθοῦται φύσιν, ἀντὶ τῶν παρ' αὐτοῦ ληϊζομένων, ἀντεισάγων τοὺς ἐσομένους· ὡς ἐγγὺς
εἶναί που καὶ ἀθάνατον τὸ γένος ἡμῶν, τῶν ἐπιφυομένων ἀνθρώπων ἀεὶ τὴν τῶν προαπελθόντων ὁ ἀναπληρούντων καὶ φύσιν καὶ τάξιν καὶ χρείαν. Οὗτος
καὶ σωφροσύνης διδάσκαλος, καὶ κάλλιστος ὄρος, καὶ
φύλαξ, ἐννόμῳ μίξει τὰς παρανόμους ἡδονὰς καὶ
μίξεις ἀεὶ κωλύων. Οὗτος καὶ τὸ γνήσιον ἀπὸ τῶν
νόθων καὶ οὐκ εὖ γεγονότων διαιρεῖ, καὶ γνώμων
ἀκριβέστατός ἐστι· τῆς εὐπαιδίας. Οὗτος καὶ 3 τῶν
γενῶν τὰς ἐπωνυμίας ἀκραιφνεῖς οἶδε φυλάττειν.
Οὗτος καὶ τὰς τῶν χρημάτων διαδοχὰς οἷς τε
προσήκον διανέμει. Τί τοίνυν φεύγεις τὸν γάμον,
ἱεροπρεπές οὕτω χρῆμα καὶ κάλλιστον; καὶ γὰρ ὁ
φὸς πατὴρ γάμον ἑλόμενος, καὶ γάμον τιμήσας, σὲ
τὴν οὕτω καλλίστην ἐκτήσατο· καὶ ἡμῶν δὲ τῶν εἶ
ἤδη γεγονότων εκαστον ὁ γάμος εἰς φῶς τε καὶ τὴν
παρόντα βίον προήγαγε 4. Καὶ ἕκαστος μὲν ἡμῶν
ἄπεισι πάντως ἐκ τοῦ βίου· ἀντεισάγει δὲ διὰ τοῦ
γάμου πάλιν ἄλλον, οἷος αὐτός. Καὶ μὴν καὶ ὁ Θά
μυρις οὗτος θαυμαστός τε καὶ εὐπατρίδης, καὶ τῶν
σῶν ὑμεναίων τε καὶ γάμων οὐκ ἀνάξιος. Καὶ γὰρ
καὶ γένει λαμπρύνεται, καὶ πλούτῳ κομᾷ, καὶ τῆς
πόλεώς ἐστι τὸ κράτιστον. Ορᾷς δὲ ὅπως καὶ μέμη
νεν ἐπὶ σοί, σὲ πάντα ἡγούμενος, καὶ τῶν ἐπὶ σοὶ
μόνον ἐλπίδων ἐξηρτημένος. Μήτε οὖν σαυτῇ, μήτε
τούτῳ φθονήσεις τῶν εὐδαιμόνων γάμων, μήτε μὴν
τῇ πόλει τῶν ἐξ ὑμῶν μικρὸν ὕστερον ἐσομένων
ἐκγόνων· ὑφ' ὧν κοσμηθήσεται μὲν ἡ πόλις, κοσμηθήσεται δὲ τὸ γένος· οὐκ ἐπιλείψετε δὲ οὔτε ὑμεῖς
ποτε τῇ μνήμῃ τὸν βίον, παίδων παισὶν ἀεὶ παραδιδόντων τὴν καθ' ὑμᾶς εὐκλειαν. Εἰ δέ τι παρὰ τοῦ
ξένου τούτου καὶ γέροντος ακήκοας, ὡς ἄλλων καὶ
μύθων καταφρόνησον τῶν ἐκείνου λόγων καὶ λήρων·
G. ο
· ἀπελθόντων V. C.· εὔλογος οὗτος λόγος. οὗτος καί V. C. Ο παρήγαγε Υ. Ο.
οὐκ ἀπεστράφη τὴν ἱκεσίαν, οὐ τὴν ἄκαιρον τῆς γυναικὸς ἐμίσησεν ἀθυμίαν, παθοῦσα δέ τι διὰ τὸν γάμον, ὡς πατούμενόν τε καὶ ὑβριζόμενον ὑπὸ τῆς βδελυρᾶς πορνείας, δίδωσι τὴν χάριν ἀθρόως, διορθωσαμένη τὸν τοῦ ἀνδρὸς τρόπον, καὶ πόθον, ὅνπερ ἐπ’ ἐκείνας εἶχεν οὐ καλῶς, ἐπὶ ταύτην μετέθηκεν εὐπρεπῶς, οὐ τῶν μελῶν τι πρὸς τὸ χεῖρον ἢ ἄμεινον μετασκευάσασα, τὴν δὲ ψυχὴν τοῦ ἀνδρὸς εὐθῆ καὶ ὅσια βλέπειν καταναγκάσασα, καὶ μισῆσαι μὲν τὴν δυσαγῆ πορνείαν, τὰ δὲ τοῦ γάμου καλὰ καὶ δίκαια πρεσβεύειν. Εἰ καὶ ἡ βελτίστη γυνὴ μετὰ παῖδας οὕτω καλούς τε καὶ πολλοὺς καὶ ἡλικίαν ἔξωρον, μηδ’ ὅλως ἐπιχηρεύειν τοῖς ἐκ τοῦ Βιτιανοῦ παισὶν ἀνασχομένη, τὸν Γρηγόριον ἡμῖν ἀντηλλάξατο ἀντὶ τοῦ στρατιάρχου καὶ περσολέτου, ἄνθρωπον ἀλήτην καὶ ξένον, καὶ ἵππων καὶ ἡμιόνων ἀκεστὴν ἑλομένη τε καὶ συνοικοῦσα νῦν τούτῳ· τὴν δὲ αἰτίαν οὔτε ἐμοὶ λέγειν εὐαγές, οὔτε ὑμῖν τοῖς ἀκούουσι μαθεῖν. Ἰτέον δὲ καὶ πρὸς ἑτέρου πάλιν θαύματος ἔργον, ὃ καὶ αὐτὸ μὲν περί τι γεγένηται γύναιον, γεγένηται δὲ οὕτως. Ἦν γάμος καὶ γαμικὴ χορεία καὶ πανήγυρις, καὶ ὁ θάλαμος εἰκότως κεκαλλώπιστο, ἥ τε παστὰς πεποίκιλτο·
DE VITA S. THECLE LIB I.
καὶ ταῦτα ἐν ἡμελημένῳ λοιπὸν σώματι· ἐλέου δὲ poscente, ut raperetur, poenasque lueret tam impii
καὶ δακρύων τὸν δικαστήν, κοινῇ δὲ πάντας τοὺς
ὁρῶντας ἐκπλήξεως καὶ δέους, ἐπὶ τῷ οὕτως ἐπηρ
μένῳ καὶ γαύρῳ καὶ βλοσυρῷ φρονήματι καὶ βλέμ
ματι. Καὶ γὰρ πρὸς μηδὲν ὅλως τῶν γινομένων
καθυφεῖσα μηδὲ ὀκλάσασα, καθάπερ τις λεόντειος
σκύμνος ἐν μέσῳ πολλῶν ἐφάνη δορκάδων. Εχμήσατο δὲ πρὸς αὐτὴν καὶ λόγοις τοιούτοις ὁ ἀνθο
ύπατος·
atque absurdi facinoris. Ut autem in conspectum
venit, cuneti quidem admiratione ac stupore (nam
vel visa statim quotquot aderant pulchritudine sua,
licet incompto alioqui corpore, attonitos reddidit),
misericordia autem ac lacrymis judex, communiter
vero omnes ipsam intuentes consternatione atque
formidine, propter ammum vultunique adeo elatum,
severun, gravem, repleti fuere. Neque enim ob
quidquam eorum, quæ fiebant, se demittebat, aut frangebatur: sed tanquam leonis catulus in medio
plurium damarum apparebat. Ad quam etiam proconsul his verbis est usus:
Video tibi, o virgo, nullam generositatis gravitatisque speciem deesse, neque omnino ullum aut
animni aut corporis ornamentum, sed præstantissimis quibusque dotibus esse præditam, ut ex
illis, quæ in te conspicimus, et mihi sigillatim, et
hisce omnibus conjectu facile est. Quid autem tibi velis, quod deinceps conjugium fugias, dicere
non possum: rem adeo praclaram, honestam, et
ab omnibus hominibus, diisque ipsis uno ore landalam. Haec enim, ut verbo complectar, terram universam hominibus aliisque animantibus implet:
implet et aera volucribus; quin et mari donat illa,
quæ in mari naturae lege nutriuntur. Hoc ipsius.
met mortis naturam corrigit; pro iis, quos ipsa
deprædatur, alios qui porro vivant, inducens: prope ut immortale jam nostrum genus sit, adnascentibus semper hominibus, qui abeuntium naturam,
ordinem, usum repræsentent. Hoc pudicitiæ optimus magister, terminus, custos, legitimo concubitu
illegitimas libidines coitusque semper impediens;
hoc liberos ingenuos a nothis, et non debita commistione natis, secernit; hoc probæ sobolis index
exactissimus; hoc familiarum appellationes sinceras conservare novit; hoc bonorum successiones,
quibus debentur, attribuit. Quid igitur conjugium
fugis, rem adeo piam, decentem, pulchram? Nain
et pater tuus conjugium eligens, conjugium honorans, te pulcherrima forma adeo excellentem est
consecutus idem conjugium singulos nostrum, qui
ingenui censemur, in lucem hanc vitamque produxit.
Et quidem ut cuilibet ex hac vita abeundi necessitas incumbit, 250 ita per conjugium pro se
alium rursus sui similem reponit. Et certe Thamyris hic praclarus est ac nobilis, tuisque hymne-
'næis et nuptiis nequaquam indignus. Nam et genere splendescit, et divitiis superbit, et totius urbis est potentissimus. Vides autem quantum te tolus
ardeat, in te omnia collocet, ex sola tui potiundi spe totus dependeat. Ne ergo tibi ipsi atque
illi beatas invide nuptias, neve civitati posteros ex vobis mox nascituros; per quos illa ornabitur, oruabitur et vestra familia: nec vos porro unquam hanc vitam una cum memoriæ vestræ interitu relinquetis,
nominis vestri nobilitate per liberos posterosque
perpetuo propaganda. Si quid vero secus ex peregrimo illo et vetulo audisti, ut nugas et fabulas ac
• Ορῶ μὲν μηδὲν εὐγενείας σε, μηδὲ σεμνότητος
ἀπολείπουσαν, ὦ κόρη, μήτε μὴν φρονήσεως καὶ
σωματικῆς εὐπρεπείας· ὁμοῦ δὲ πάντα κεκτῆσθαι
τὰ κάλλιστα, ὡς ἐκ τῶν ὁρωμένων τούτων ἐμοί τε
ἑνὶ, καὶ τούτοις ἅπασι στοχάσασθαι. Τί δὲ βουλομένη
λοιπὸν φεύγεις τὸν γάμον, εἰπεῖν οὐκ ἔχω· πρᾶγμα
οὕτω σεμνὸν καὶ τίμιον, καὶ παρὰ πάντων ὁμοίως
ἐπαινούμενον ἀνθρώπων τε καὶ θεῶν. Οὗτος γὰρ, ὡς
συντόμως εἰπεῖν, πληροῖ μὲν τὴν γῆν ἅπασαν ἀνθρώπων τε καὶ ἄλλων ζώων, πληροῖ δὲ τὸν ἀέρα
πτηνῶν· ἤδη δὲ καὶ τῇ θαλάσσῃ δίδωσιν, ἃ τῇ θα
λάττῃ τρέφειν νόμος. Οὗτος ὁ γάμος καὶ τὴν τοῦ
θανάτου διορθοῦται φύσιν, ἀντὶ τῶν παρ' αὐτοῦ ληϊζομένων, ἀντεισάγων τοὺς ἐσομένους· ὡς ἐγγὺς
εἶναί που καὶ ἀθάνατον τὸ γένος ἡμῶν, τῶν ἐπιφυομένων ἀνθρώπων ἀεὶ τὴν τῶν προαπελθόντων ὁ ἀναπληρούντων καὶ φύσιν καὶ τάξιν καὶ χρείαν. Οὗτος
καὶ σωφροσύνης διδάσκαλος, καὶ κάλλιστος ὄρος, καὶ
φύλαξ, ἐννόμῳ μίξει τὰς παρανόμους ἡδονὰς καὶ
μίξεις ἀεὶ κωλύων. Οὗτος καὶ τὸ γνήσιον ἀπὸ τῶν
νόθων καὶ οὐκ εὖ γεγονότων διαιρεῖ, καὶ γνώμων
ἀκριβέστατός ἐστι· τῆς εὐπαιδίας. Οὗτος καὶ 3 τῶν
γενῶν τὰς ἐπωνυμίας ἀκραιφνεῖς οἶδε φυλάττειν.
Οὗτος καὶ τὰς τῶν χρημάτων διαδοχὰς οἷς τε
προσήκον διανέμει. Τί τοίνυν φεύγεις τὸν γάμον,
ἱεροπρεπές οὕτω χρῆμα καὶ κάλλιστον; καὶ γὰρ ὁ
φὸς πατὴρ γάμον ἑλόμενος, καὶ γάμον τιμήσας, σὲ
τὴν οὕτω καλλίστην ἐκτήσατο· καὶ ἡμῶν δὲ τῶν εἶ
ἤδη γεγονότων εκαστον ὁ γάμος εἰς φῶς τε καὶ τὴν
παρόντα βίον προήγαγε 4. Καὶ ἕκαστος μὲν ἡμῶν
ἄπεισι πάντως ἐκ τοῦ βίου· ἀντεισάγει δὲ διὰ τοῦ
γάμου πάλιν ἄλλον, οἷος αὐτός. Καὶ μὴν καὶ ὁ Θά
μυρις οὗτος θαυμαστός τε καὶ εὐπατρίδης, καὶ τῶν
σῶν ὑμεναίων τε καὶ γάμων οὐκ ἀνάξιος. Καὶ γὰρ
καὶ γένει λαμπρύνεται, καὶ πλούτῳ κομᾷ, καὶ τῆς
πόλεώς ἐστι τὸ κράτιστον. Ορᾷς δὲ ὅπως καὶ μέμη
νεν ἐπὶ σοί, σὲ πάντα ἡγούμενος, καὶ τῶν ἐπὶ σοὶ
μόνον ἐλπίδων ἐξηρτημένος. Μήτε οὖν σαυτῇ, μήτε
τούτῳ φθονήσεις τῶν εὐδαιμόνων γάμων, μήτε μὴν
τῇ πόλει τῶν ἐξ ὑμῶν μικρὸν ὕστερον ἐσομένων
ἐκγόνων· ὑφ' ὧν κοσμηθήσεται μὲν ἡ πόλις, κοσμηθήσεται δὲ τὸ γένος· οὐκ ἐπιλείψετε δὲ οὔτε ὑμεῖς
ποτε τῇ μνήμῃ τὸν βίον, παίδων παισὶν ἀεὶ παραδιδόντων τὴν καθ' ὑμᾶς εὐκλειαν. Εἰ δέ τι παρὰ τοῦ
ξένου τούτου καὶ γέροντος ακήκοας, ὡς ἄλλων καὶ
μύθων καταφρόνησον τῶν ἐκείνου λόγων καὶ λήρων·
G. ο
· ἀπελθόντων V. C.· εὔλογος οὗτος λόγος. οὗτος καί V. C. Ο παρήγαγε Υ. Ο.
PG 85:573χρυσὸς δὲ ἦν ὁ κόσμος καὶ ἄργυρος, καὶ αὐτὸς ἤδη κόσμος ὤν, καὶ ἐσθὴς δὲ ὅση ποικίλη τε καὶ λεπτὴ καὶ πολύτιμος· πολλὰ δὲ ἦν ταῦτα, καὶ παρὰ πολλῶν συνειλεγμένα πρὸς κόσμον τῆς νυμφοστολίας. Ἐνταῦθα φώρ τις καὶ Εὐρύβατος ἐπιτίθεται τῷ θαλάμῳ, καὶ τοῦ ὑφασμένου κόσμου τὸ ἀριπρεπέστατον ἀφελόμενος ᾤχετο. Ζώνη δὲ ἦν τοῦτο, πολύ τι χρῆμα καὶ τιμαλφέστατον· χρυσός τε γὰρ ἦν ἡ ζώνη καὶ λίθοι διαυγεῖς, ὁ μὲν ἱμάντος χρείαν παρεχόμενος, ὑποσφίγγων τε ἅμα πάντα καὶ συνδέων, οἱ δὲ δίκην ἀστέρων κύκλῳ περιλάμποντες καὶ ἄλλοι ἄλλοθεν ἐπαυγάζοντες· ὡς πολύολβον εἶναι τὸ κάλλος, ἐκ πολλῶν τε καὶ ἀλλοχρόων ἀκτίνων συγκεραννύμενον. Τοῦτο τοίνυν καὶ τὸ οὕτως ἔχον κάλλους ὑφελόμενοςὅστις καὶ ἦνὁ βέλτιστος, ἔν τινι τόπῳ φέρων κατέχωσεν, οὐ καθαρῶς ἡδόμενος ἐπὶ τῷ κακίστῳ λήμματιὑφεῖρπε γὰρ ὁ φόβος, νομίζων ἔχειν οὐδέν. Ἐν αἰσθήσει δὲ τῆς ἀπωλείας γενομένης, κατήφεια μὲν εὐθὺς τὴν γαμικὴν χορείαν καὶ τέρψιν διαδέχεται, δάκρυά τε τὸν γέλωτα· οὔτε γὰρ ἐν φορητοῖς ἦν ἡ ζημία.
sonitum edens. Deinde et coelum imbrem demisit, "Οθεν καὶ καταῤῥαγὲν μετὰ καὶ χαλάζης πολλῆς καὶ
nullo antea vapore, nulla prorsus nube contectum
(quæ imbrium creduntur et dicuntur esse indicia),
sed a Deo in honorem et auxilium Martyris id ſacere jussum. Proinde ingenti cum fragore plurimæ
grandini pluvia illa adınista, multos Iconiensium
suffocavit, in hac ipsa adversus virginem temeritate, pœnas ejusdem temeritatis ab illis exigens,
ipsamque ab eo, qui ignis esse videbatur, liberans.
Quæ dum in tirbe fierent, cunctis summo timore
atque animi consternatione perculsis, eorumque
quæ in Theclaın ausi fuerant, penitentia ductis,
et amare lamentantibus, Paulus interim extra urbem in quodam sepulcro cumu Onesiphoro versabatur; neque ipse certaminis illius immunis, sed
valde sollicitus, in jejunio durans, pronus in pavimentum projectus, cum lacrymis Christum super
virgine decertante invocabat. Neque enim quidquam
iHorum, quæ gerebantur, ipsum latebat: quod et
prope urbem esset, et res illæ multorum sermone
celebrarentur. 253 Cumque jam diutius jejunium extenderetur, Onesiphori familia deinceps ob
inediam famemque longiorem valde laborans (neque enim ipsis in nutrimentum aut panis, aut potus, aut ohsonium erat, ut qui celeri arrepta luga
latebras sibi quaesivissent) id sibi a Paulo permitti
rogant, ut civitatem ingressi necessaria sibi coemerent. Nec vero mirum si id illis accidebat. ‹ Nam
junior illa atque adolescens ætas nulla perinde re
afligi animeque dejici solet, quam fame aul siti
toleranda: idque in pueris malum gravissimum. ›
Impetrata proinde a Paulo venia, ut abeuntes quæ
ex usu sint præstinent, sumpta ejusdem penula discedunt. Neque enim quid aliud facerent habebant,
nulla ipsis pecunia suppeditante. Interea Martyr
ab igne liberata, et Pauli causa vehementer sollicita circumquaque commeans, in pueros Onesiphori forte incidit; qui ipsam agnoscentes recta
ad Paulum deduxerunt: quem humi prostratum,
cum gemitu a Deo postulantem atque obsecrantem,
quod jam prope se, et ante pedes habebat, invenit,
Inclamans ergo Martyr, protinus ait: e Deus, rΕΧ,
conditor universi benedicte, et Pater magni atque
unigeniti Filii tui, gratias tibi ago, tum quod præter omnium opinionem ab ignis comminatione p τῆς ὑμετέρας ἐξουσίας καὶ μέγεθος, τῆς ἐν Τριάδι
μεγίστης τοῦτο τὸ ὕδωρ, πολλοὺς μὲν τῶν Ἰκονιέων
διέπνιξεν ἐν αὐτῇ τῇ τόλμῃ, καὶ τὴν ὑπὲρ τῆς τόλμης τιμωρίαν εἰσπραξόμενον· τὴν δὲ παρθένον καὶ
αὐτοῦ τοῦ δοκοῦντος εἶναι πυρὸς ἠλευθέρωσε. Τούτων δὲ οὕτως ἐν τῇ πόλει συμβάντων, καὶ πάντων
ὑπ' ἐκπλήξεως ἅμα καὶ δέους κατεπτηχότων, καὶ
τοῖς ἐπὶ τῇ Θέκλη τετολμημένοις μεταμελομένων το
καὶ ὀδυρομένων πικρῶς, ὁ Παῦλος ἔξω μέν που του
ἄστεος ἔν τινι τύμβῳ ', ἅμα καὶ τῷ Ονησιφόρῳ
διέτριβεν· οὔτε δὲ αὐτὸς ἔξω τῶν ἀγώνων τούτων
ὑπῆρχε, περιδεής τε ἦν ἄγαν, καὶ ἄσιτος διετέλει 3,
καὶ πρηνὴς ἐπ' ἐδάφους ἔκειτο, δακρύων τε καὶ τὸν
Χριστὸν ὑπὲρ τῆς ἀγωνιζομένης κόρης ἐπιβοώμε
νος. Οὔτε γὰρ ἐλελήθει τῶν γινομένων αὐτὸν οὐδὲν,
ἅτε καὶ ἀγχοῦ τῆς πόλεως ὄντα, καὶ τῶν ταῦτα περιθρυλλούντων οὐκ ὀλίγων ὄντων. Ἐκτεινομένης δὲ τῆς
ασιτίας, οἱ τοῦ Ὀνησιφόρου κακῶς ἔχοντες λοιπὸν ὑπ'
ἐνδείας τε καὶ πείνης μακράς (οὔτε γὰρ ἦν τι πρὸς
διατροφὴν αὐτοῖς, οὐκ ἄρτος, οὐ ποτόν, οὐκ ὄψον, ὡς
ἂν φεύγουσί τε καὶ κρυπτομένοις), ἐπιτραπῆναι δέον
ται παρὰ τοῦ Παύλου τό τε ἄστυ καταλαβεῖν καὶ εἰ
τῆς ἀνάγκης πρίασθαι. Επασχον δὲ τοῦτο εἰκότως.
4. Νέας γὰρ ἡλικίας ἔτι καὶ μειρακιώδους οὐχὶ οὕτω
τὸ ἀλγεῖν καὶ ἀθυμεῖν, ὡς τὸ πεινὴν ἅπτεται καὶ
διψῇν· καὶ τοῦτό ἐστιν ἡ μεγίστη συμφορὰ τοῖς
παισίν. • Επιτρέπονται τοιγαροῦν παρὰ τοῦ Παύλου
καὶ ἀπελθεῖν καὶ πρίασθαι· καὶ δὴ καὶ λαβόντες
αὐτοῦ τὸν ἐπενδύτην, ἀπῆλθον. Οὔτε γὰρ ἦν ἑτέρως
αὐτοῖς ποιεῖν, μηδὲ ἀργυρίου παρόντος αὐτοῖς. Εν
τούτῳ δὲ καὶ ἡ μάρτυς ἀπαλλαγεῖσα μὲν τοῦ πυρὸς,
ἔτι δὲ καὶ διὰ τὸν Παῦλον ἀσχάλλουσα καὶ περινοστοῦσα, τοῖς τοῦ Ονησιφόρου περιτυγχάνει παισὶν,
οἱ καὶ πρὸς τὸν Παῦλον ἐπιγνόντες αὐτὴν ὡδήγησαν.
ῦν ἐπὶ ἐδάφους τε ἐῤῥιμμένον εὗρε, καὶ ποτνιώμε
νον, καὶ τοῦτο αἰτοῦντα τὸν Θεὸν, ὁ πλησίον τε καὶ
παρὰ πόδας είχε 4 λοιπόν. Επιβοήσασα γοῦν ἡ
μάρτυς εἶπεν εὐθύς· «Θεέ βασιλεῦ καὶ δημιουργέ,
τοῦδε τοῦ παντὸς εὐλογητέ, καὶ Πατὴρ τοῦ μεγάλου
καὶ μονογενούς του Παιδὸς, εὐχαριστῶ σοι ἐγώ τε
τῆς τοῦ πυρὸς ἀπειλῆς καὶ βίας ἐλευθερωθείσα παρα
δόξως, τοῦτόν τε τὸν ἐμὸν σωτῆρα καὶ διδάσκαλον
θεασαμένη την Παῦλον· ἀφ᾿ οὗπερ και μάλιστα
εὐηγγελίσθην τῆς ὑμετέρας βασιλείας τὸ κράτος,
θεότητος τὸ ἀπαράλλακτόν τε καὶ ἰσοδύναμον καὶ
ισοστάσιον, τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ μονογενούς σου
Παιδὸς τὸ μυστήριον, τοῦ ἁγίου Πνεύματος τὴν οὐκ
ἀποδέουσαν ἐνέργειαν καὶ δύναμιν, τῆς πίστεως τη
εἰλικρινὲς καὶ γνήσιον καὶ σωτήριον κέρδος, τῆς
ἀληθοῦς θεογνωσίας τὴν ὁδὸν, πάσης ἅμα τῆς κατά
Θεὸν πολιτείας τήν τε νῦν ὄνησιν, καὶ τὴν μικρὸν
ὕστερον ἐσομένην μακαρίαν ἀνταπόδοσιν.»
ac violentia sim conservata, tum quod hunc meum
assertorem ac præceptorem Paulum conspiciam: a
quo mihi potissimum annuntiata est regni vestri
potentia, vestra virtutis magnitudo, vestræ in Trinitate Deitatis immutabilitas, ejusdemque potesta
tis atque æqualitatis una atque eadem ratio; incarnationis unigeniti Filii tui sacramentum; sancti Spiritus nullius rei indiga vis atque efficacia; fidei sincerum, germanum ac salutare lucrum; veræ Dei cognitionis via; omnis denique vitæ ex Dei præscripto moderandæ utilitas, ac mox futura felix retributio. ›
Quibus auditis, Paulus cum impetu de terra exsi1
Τούτων ἀκούσας ὁ Παῦλος, ἀνέθαρέ τε ἐκ τῆς γῆς,
μνημείῳ Metaphrastes; additque fuisse κατὰ τὴν ὁδὸν, τὴν ἀπὸ Ἰκονίου εἰς Δάφνην φέρουσαν. 9 10
cadein Metaph. historia est ἡμέρας ἕξ. 1 1, εἶχεν.
PG 85:575Ἀλλ’ ἡ πάντα ἐφορῶσα καὶ πάντα ἐποπτεύουσα μάρτυς, ὡς τὸν μὲν εἶδεν ὑφελόμενον, τοὺς δὲ δακρύοντας, ὑβρισμένον δὲ τὸν γάμον, ἐπιφοιτήσασα τῇ Παύλᾳἧς καὶ τὸ γαμούμενον ἦν θυγάτριον, καὶ ἀνὴρ ὁ Χρύσερμος, ἐν τοῖς πρώτοις μάλιστα τῶν περὶ τὰ ἀρχεῖα ῥητόρων τελῶνκαταμηνύει καὶ τὸν τόπον καὶ τὸ χωρίον καὶ τὸν φῶρα· καὶ οὕτω τήν τε κατήφειαν διέλυσε, καὶ τὴν γάμῳ προσήκουσαν εὐφροσύνην ἀπέδωκε, καὶ τὴν Παῦλαν ὡς πιστὴν καὶ ἀρεσκόντως αὐτῇ βιοῦσαν ἐτίμησε τῷ θαύματι. Τοῦτο τὸ θαῦμα καὶ περί τι τῶν οἰκείων αὐτῆς ἐπεδείξατο κειμηλίων. Τῶν γὰρ ἀνιερωμένων αὐτῇ σταυρῶν ἕνα τις ὑφελόμενος, ἔν τινι μέρει τῆς ἐπ’ αὐτὴν ἐκ τοῦ ἄστεος ἀναγούσης ὁδοῦ φέρων, εἴς τι φυτὸν εὖ μάλα κατώρυξεν. Ἡ δὲ μάρτυς καὶ γέλωτος μὲν ἀφορμὴν ἐποιήσατο τὸ περὶ αὐτὴν τοῦτο δρᾶμα, ὡς ἂν μηδὲ αὐτῆς ἀφειδούντων τῶν βελτίστων κλωπῶν, καὶ εἴπερ οἷόν τε λήσειν αὐτῆς τὸ πανδερκές τε καὶ θεῖον ὄμμα. Ἐπιφοιτήσασα γοῦν τῶν αὐτῆς ὑπηρετῶν καὶ παρέδρων ἑνί, καταμηνύει πάλιν καὶ τὸν φῶρα καὶ τὸ φώριον καὶ τῷ ἀποκοσμηθέντι τόπῳ τὸν ἱερὸν σταυρὸν ἀποδίδωσι.
DE VITA S. THECLE LIB. I.
καθάπερ ἔκ τινος μηχανῆς, τῆς παρθενικῆς ἀθρόον lfil, virginis voce, tanquam machina quapiam, e ve
μετεωρισθεὶς φωνῆς. Μέσος δὲ ἡδονῆς καὶ ἐκπλή- stigio elevatus. Voluptatem autem adinirationemque
ξεως γενόμενος, ὧδε καὶ αὐτὸς ἐπηύξατο· «Εὑρεῖν inter medius, ipse quoque hoc modo est comprecaμὲν ἄξιον, ὦ Δέσποτα, τῆς σῆς φιλανθρωπίας ευχα tus:. Si tuæ, ο Domine, benignitatis dignum graριστήριον ὕμνον, χαλεπόν τε καὶ λίαν ἐργῶδες. Τις tiarum munus invenire tentem, difficile id admodum
γὰρ ἂν ἐφίκοιτο λόγος τῆς σῆς ἀγαθότητος, τῆς τῆς atque operosum fuerit. Quæ enim exsequatur oratio
ἡμερότητος, ή δυνάμεως, ή σοφίας, ᾗ τά τε πάντα bonitatem, mansuetudinem, potentiam, sapientiam
συνεστήσω καὶ διακρατεῖς, καὶ, ὡς οὐκ ἂν ἐφίκοιτο tuam, qua omnia constituisti, 254 tueris et ineλόγος, οἰκονομεῖς, κοινῇ τε πάσῃ τῇ κτίσει, καὶ τοῖς narrabili quodam modo gubernas? omnique in unis
καθ᾿ ἕκαστον ἡμῶν ἐπιμερίζων τὴν σαυτοῦ κηδεμο versum creaturæ, rebusque ad singulos nostrum specνίαν καὶ πρόνοιαν; Εὐχαριστῶ δ' οὖν ὅμως, καὶ ὡς tantibus sollicitudinem tuam providentiainque imἀνθρώπῳ δυνατόν, ἐπὶ τῇ παρ' ἐλπίδα καὶ ξένῃ σω pertis? Gratias nihilominus, quantum humana fert
τηρία τῆς δούλης σου Θέκλης, καὶ ὅτι τῆς ἐμῆς αἰ facultas, tibi ago, pro serva tuæ Theclæ tam inτήσεως ὀξυτέρα ἐπέφηνε ἡ σὴ δωρεά, καὶ τῶν ὑπὲρ sperata ac mira conservatione: quodque beneficiumn
αὐτῆς μου κινδύνων καὶ πόνων, οὐκ ἀκερδής ή θλί tunm voto meo citius apparuerit, et periculoruin
ψις γεγένηται. Ιδού γάρ σοι διὰ τῶν ἐμῶν κἂν laborumque a me pro ipsa susceptorum non sine
ταῦτα θλίψεων καὶ δεσμῶν καὶ πληγῶν προσγεγέfructu vexatio fuerit. Ecce enim per afflictiones
νηται μάρτυς, και μαθήτρια, καὶ μικρὸν ὕστερον vincula, plagas, quas hic toleravi, accessit tibi
εὐαγγελίστρια. Σοῦ μὲν γὰρ εὐδοκήσαντος καὶ ὁ τῆς martyr, discipula, ac paulo post evangelistria fuπαρθενίας οὗτος στάχυς ἐβλάστησεν, δς πολλὰς tura. Tua enim benigna voluntate, et hæc virgiἡμῖν εὖ οἶδ' ὅτι παρθένων καρποφορήσει μυριάδας. nitatis spica progerminabit: quæ nobis virginum
Πολύχους γὰρ καὶ ὁ κόκκος οὗτος τοῦ σίτου καὶ aliarum infinitum, sat scio, fructum est productura.
γνήσιος, καὶ τῆς σῆς ἀποθήκης ἄξιος.» Τοσαῦτα καὶ Multiplex enim et fertile est granum istud frumenτοῦ Παύλου εἰρηκότος, ἅμα πάντες πρὸς θυμηδίαν ti, ingenuum, et tuo horreo prorsus dignum. ›
ἐκ πολλῆς ἀθυμίας ἐτράπησαν, αὐτὸς ὁ Παῦλος, ὁ Hæc Paulo dicente, una omnes ex mulia animi
Ονησιφόρος, ἡ παρθένος, οἱ τοῦ Ονησιφόρου παι tristitia ad hilaritatem convertuntur; ipsemet Pauδες· ὡς ἄψασθαι καὶ ποτοῦ καὶ τροφῆς, καὶ μηδὲν lus, Onesiphorus, virgo, et Onesiphori famuli:
ἀπεἶναι τὸ σύνολον τῶν εἰς εὐφροσύνην τελούντων ut jam cibum caperent nihilque prorsus deesset
πνευματικήν. Ἔτι δὲ ἑστιωμένων αὐτῶν, ἅπερ ὅ τε quod ulla ratione faceret ad lætitiam spiritualemn
καιρὸς καὶ ἡ ἀνάγκη παρείχε (λάχανα δὲ ἦν ταῦτα comparandam. Cumque adhuc vescerentur, quæ
καὶ ἄρτος ', καὶ ὕδωρ τὸ ποτόν), εἶπεν ἡ Θέκλα τῷ – temporis istius necessitas subministraverat (olera
Παύλῳ·
nempe illa erant, ac pauis, et in polumn aqua), sic
ad Paulum Theela infit:
σε Σέσωσμαι μέν, ὦ Παῦλε, διὰ τοῦ, καὶ τῆς ἐν
Χριστῷ τετύχηκα πολιτείας καὶ πίστεως· οἶμαι δὲ
ὡς οὐκ ἀσφαλὲς ἔτι μοι τὸ σοῦ τε κεχωρίσθαι, καὶ
τὴν πόλιν ταύτην οἰκεῖν· ὅπως γὰρ ἀσεβείας ἔχει
καὶ θράσους, ἀκοῇ μὲν οὐδαμῶς, αὐτῇ δὲ τῇ πείρᾳ
καταμεμάθηκας. Οὐκοῦν ἔψομαί σοι, τῆς κορικής
ταύτης καὶ ἀπατηλῆς κόμης ἀφελοῦσα τὸ πλέον· ὡς
ἂν καὶ τοὺς θεωμένους καὶ τὰ γε τοιαῦτα πολυπραγμονοῦντας ἐκκλίνειν ἔχοιμεν εὐμαρῶς. Αμειφθέν
γὰρ, ὡς οἶμαι, τὸ σχῆμα τοῦτο συσκιάσει τὸ, ὡς σὺ
φής, κάλλος καὶ τὴν εὐμορφίαν. — ᾿Αλλὰ βούλομαι
μὲν, ὁ Παῦλος ἔφη, δέδοικα δὲ τὸν καιρὸν, καὶ σὲ
πολλῷ πλέον· τὸν μὲν, ἀκολασίας μηδὲν ἀπολείποντα· σὲ δὲ, κάλλους οὕτως ἔχουσαν καὶ νεότητος,
ὡς εἶναι * τοῖς θεωμένοις σε, μηδὲ πάνυ βουλομένοις, ἠρεμεῖν. Μή τις οὖν ἡμῖν καὶ πάλιν ἐπαναφυῇ
πόλεμος ἕτερος, ἴσως δὲ καὶ τοῦ προλαβόντος τούτου
βιαιότερος, καὶ σοῦ τὴν γνώμην διασαλεύσῃ, καὶ
ὑπολισμῆσαι παρασκευάσῃ ναρκήσασασάν πως καὶ
προδοθεῖσαν ὑπὸ τῆς γυναικικῆς ταύτης φύσεως καὶ
ἀσθενείας. Καὶ ἀνδράσι δὲ δυσκατέργαστος οὗτος ὁ
πόλεμος, μήτιγε ' καὶ γυναιξὶ, καὶ κόραις ἄρτι τῶν
θαλάμων καὶ κοιτωνίσκων προελθούσαις. ᾿Αλλὰ γὰρ
οὐδὲν τούτων πείσομαι, φησί, ἡ Θέκλα πάλιν. Ο γὰρ
* άρτοι πέντε Histor. Metaphrasi Γ. ὡς οὐκ εἶναι.
» e
‹ Servata suin, mi Paule, ope tua, vitæque, quæ
est in Christo, et fidei compos effecta: existimo
autem mihi non tutum, adhuc abs te separari, et
hanc urbem inhabitare, in qua quantum impietatis
atque audaciæ sit, non auditu, sed ipso experimento
nimirum didicisti. Proinde comitabor te, puellari
hac et fallaci coma majorem partem detonsa: quo
intuentes, quique curiosius hæc talia observant, facilius possimus declipare. Mutata enim corporis
habitudo inumbrabit, opinor, quidquid tu pulchrioris in me formae inesse asseris. - Velim, inquit
Paulus: sed tempus timeo, et te multo magis: illud,
magna libidinis licentia affluens; te vero, tanta
oris venustate et tam juvenili adhuc ætate: adeo
quidem, ut qui te conspiciant, vel si maxime velint, omnino quiescere non possint. Proinde vide
ne quod nobis aliud rursus bellum nascatur, forte
an priori hoc acrius; quodque animum tuum, pro
innata vestro sexui imbecillitate, torpentem prodiLumique de sententia graduque dejiciat; bellum,
Inquam, etiam viris difficile, 255 nedum feminis
ac virginibus recens thalamos cubiculaque egressis. >
• Sed nihil, excipit Thecla, tale mili accidet. Qui
enim in pyra mihi auxilium tulit Deus, auxilium
• mallem μήτοιγε.
Τῷ δὲ τὸν σταυρὸν ἔχειν νομίζοντι αὐτὸ τοῦτο περιῆν μόνον, τὸ καλεῖσθαι ἱερόσυλον. Τὴν δὲ κατὰ Παυσίκακον θαυματουργίαν, τίς ἂν ἑκὼν παραδράμοι; Εἰ γὰρ καὶ εἰς πένητας καὶ χειρώνακτας τετέλεκεν ὁ ἄνθρωπος οὗτος, ἀλλὰ γὰρ ἐν ἴσῃ τάξει τοῖς μεγάλα δυναμένοις καὶ περικλεέσιν ἠξίωται τοῦ θαύματος καὶ ἠρίθμηται παρὰ τῆς μάρτυρος. Οὗτος τοίνυν ὁ Παυσίκακος τῷ τῶν ὀφθαλμῶν ποτε περιπεσὼν πάθει καὶ τυφλωθείς, ἢ ἀμελείας ἢ ἀτεχνίας ἰατρῶν τοῦτο ἐργασαμένης, διὰ τῆς μάρτυρος αὖθις τὸ ἀπολεῖψαν αὐτὸν ἀνεκτήσατο φῶς. Λεκτέον δὲ καὶ τὸ ὅπως. Καταλαβὼν γὰρ οὗτος οὐ τὸν νεών, τὸ δὲ μικρὸν ἀπωτέρω τοῦ νεὼ προτεμένισμα, ᾧ ὄνομα Μυρσινεών, ᾧ καὶ τὰ πλεῖστα ἐνδιαιτᾶσθαι λέγεται καὶ πιστεύεται ἡ παρθένος, ἐνταῦθα τρόπον τινὰ καθείρξας ἑαυτόν, καὶ ἄπαυστα μὲν θρηνῶν, ἄπαυστα δὲ ποτνιώμενος, ἤδη δὲ καὶ καταβοῶνπολλῶν γὰρ δὴ καὶ καταβοώντων πολλάκις ἡ μάρτυς ἠνέσχετο, καὶ ἡ συγγνώμη παρὰ τοῦ πάθους, οὐ πρότερον μέντοι γε ἔληξε, πρὶν ὅπερ ἀπώλεσεν ἀνεκομίσατο. Ἀνεκομίσατο δὲ οὕτως·
DE VITA S. THECLE LIB. I.
καθάπερ ἔκ τινος μηχανῆς, τῆς παρθενικῆς ἀθρόον lfil, virginis voce, tanquam machina quapiam, e ve
μετεωρισθεὶς φωνῆς. Μέσος δὲ ἡδονῆς καὶ ἐκπλή- stigio elevatus. Voluptatem autem adinirationemque
ξεως γενόμενος, ὧδε καὶ αὐτὸς ἐπηύξατο· «Εὑρεῖν inter medius, ipse quoque hoc modo est comprecaμὲν ἄξιον, ὦ Δέσποτα, τῆς σῆς φιλανθρωπίας ευχα tus:. Si tuæ, ο Domine, benignitatis dignum graριστήριον ὕμνον, χαλεπόν τε καὶ λίαν ἐργῶδες. Τις tiarum munus invenire tentem, difficile id admodum
γὰρ ἂν ἐφίκοιτο λόγος τῆς σῆς ἀγαθότητος, τῆς τῆς atque operosum fuerit. Quæ enim exsequatur oratio
ἡμερότητος, ή δυνάμεως, ή σοφίας, ᾗ τά τε πάντα bonitatem, mansuetudinem, potentiam, sapientiam
συνεστήσω καὶ διακρατεῖς, καὶ, ὡς οὐκ ἂν ἐφίκοιτο tuam, qua omnia constituisti, 254 tueris et ineλόγος, οἰκονομεῖς, κοινῇ τε πάσῃ τῇ κτίσει, καὶ τοῖς narrabili quodam modo gubernas? omnique in unis
καθ᾿ ἕκαστον ἡμῶν ἐπιμερίζων τὴν σαυτοῦ κηδεμο versum creaturæ, rebusque ad singulos nostrum specνίαν καὶ πρόνοιαν; Εὐχαριστῶ δ' οὖν ὅμως, καὶ ὡς tantibus sollicitudinem tuam providentiainque imἀνθρώπῳ δυνατόν, ἐπὶ τῇ παρ' ἐλπίδα καὶ ξένῃ σω pertis? Gratias nihilominus, quantum humana fert
τηρία τῆς δούλης σου Θέκλης, καὶ ὅτι τῆς ἐμῆς αἰ facultas, tibi ago, pro serva tuæ Theclæ tam inτήσεως ὀξυτέρα ἐπέφηνε ἡ σὴ δωρεά, καὶ τῶν ὑπὲρ sperata ac mira conservatione: quodque beneficiumn
αὐτῆς μου κινδύνων καὶ πόνων, οὐκ ἀκερδής ή θλί tunm voto meo citius apparuerit, et periculoruin
ψις γεγένηται. Ιδού γάρ σοι διὰ τῶν ἐμῶν κἂν laborumque a me pro ipsa susceptorum non sine
ταῦτα θλίψεων καὶ δεσμῶν καὶ πληγῶν προσγεγέfructu vexatio fuerit. Ecce enim per afflictiones
νηται μάρτυς, και μαθήτρια, καὶ μικρὸν ὕστερον vincula, plagas, quas hic toleravi, accessit tibi
εὐαγγελίστρια. Σοῦ μὲν γὰρ εὐδοκήσαντος καὶ ὁ τῆς martyr, discipula, ac paulo post evangelistria fuπαρθενίας οὗτος στάχυς ἐβλάστησεν, δς πολλὰς tura. Tua enim benigna voluntate, et hæc virgiἡμῖν εὖ οἶδ' ὅτι παρθένων καρποφορήσει μυριάδας. nitatis spica progerminabit: quæ nobis virginum
Πολύχους γὰρ καὶ ὁ κόκκος οὗτος τοῦ σίτου καὶ aliarum infinitum, sat scio, fructum est productura.
γνήσιος, καὶ τῆς σῆς ἀποθήκης ἄξιος.» Τοσαῦτα καὶ Multiplex enim et fertile est granum istud frumenτοῦ Παύλου εἰρηκότος, ἅμα πάντες πρὸς θυμηδίαν ti, ingenuum, et tuo horreo prorsus dignum. ›
ἐκ πολλῆς ἀθυμίας ἐτράπησαν, αὐτὸς ὁ Παῦλος, ὁ Hæc Paulo dicente, una omnes ex mulia animi
Ονησιφόρος, ἡ παρθένος, οἱ τοῦ Ονησιφόρου παι tristitia ad hilaritatem convertuntur; ipsemet Pauδες· ὡς ἄψασθαι καὶ ποτοῦ καὶ τροφῆς, καὶ μηδὲν lus, Onesiphorus, virgo, et Onesiphori famuli:
ἀπεἶναι τὸ σύνολον τῶν εἰς εὐφροσύνην τελούντων ut jam cibum caperent nihilque prorsus deesset
πνευματικήν. Ἔτι δὲ ἑστιωμένων αὐτῶν, ἅπερ ὅ τε quod ulla ratione faceret ad lætitiam spiritualemn
καιρὸς καὶ ἡ ἀνάγκη παρείχε (λάχανα δὲ ἦν ταῦτα comparandam. Cumque adhuc vescerentur, quæ
καὶ ἄρτος ', καὶ ὕδωρ τὸ ποτόν), εἶπεν ἡ Θέκλα τῷ – temporis istius necessitas subministraverat (olera
Παύλῳ·
nempe illa erant, ac pauis, et in polumn aqua), sic
ad Paulum Theela infit:
σε Σέσωσμαι μέν, ὦ Παῦλε, διὰ τοῦ, καὶ τῆς ἐν
Χριστῷ τετύχηκα πολιτείας καὶ πίστεως· οἶμαι δὲ
ὡς οὐκ ἀσφαλὲς ἔτι μοι τὸ σοῦ τε κεχωρίσθαι, καὶ
τὴν πόλιν ταύτην οἰκεῖν· ὅπως γὰρ ἀσεβείας ἔχει
καὶ θράσους, ἀκοῇ μὲν οὐδαμῶς, αὐτῇ δὲ τῇ πείρᾳ
καταμεμάθηκας. Οὐκοῦν ἔψομαί σοι, τῆς κορικής
ταύτης καὶ ἀπατηλῆς κόμης ἀφελοῦσα τὸ πλέον· ὡς
ἂν καὶ τοὺς θεωμένους καὶ τὰ γε τοιαῦτα πολυπραγμονοῦντας ἐκκλίνειν ἔχοιμεν εὐμαρῶς. Αμειφθέν
γὰρ, ὡς οἶμαι, τὸ σχῆμα τοῦτο συσκιάσει τὸ, ὡς σὺ
φής, κάλλος καὶ τὴν εὐμορφίαν. — ᾿Αλλὰ βούλομαι
μὲν, ὁ Παῦλος ἔφη, δέδοικα δὲ τὸν καιρὸν, καὶ σὲ
πολλῷ πλέον· τὸν μὲν, ἀκολασίας μηδὲν ἀπολείποντα· σὲ δὲ, κάλλους οὕτως ἔχουσαν καὶ νεότητος,
ὡς εἶναι * τοῖς θεωμένοις σε, μηδὲ πάνυ βουλομένοις, ἠρεμεῖν. Μή τις οὖν ἡμῖν καὶ πάλιν ἐπαναφυῇ
πόλεμος ἕτερος, ἴσως δὲ καὶ τοῦ προλαβόντος τούτου
βιαιότερος, καὶ σοῦ τὴν γνώμην διασαλεύσῃ, καὶ
ὑπολισμῆσαι παρασκευάσῃ ναρκήσασασάν πως καὶ
προδοθεῖσαν ὑπὸ τῆς γυναικικῆς ταύτης φύσεως καὶ
ἀσθενείας. Καὶ ἀνδράσι δὲ δυσκατέργαστος οὗτος ὁ
πόλεμος, μήτιγε ' καὶ γυναιξὶ, καὶ κόραις ἄρτι τῶν
θαλάμων καὶ κοιτωνίσκων προελθούσαις. ᾿Αλλὰ γὰρ
οὐδὲν τούτων πείσομαι, φησί, ἡ Θέκλα πάλιν. Ο γὰρ
* άρτοι πέντε Histor. Metaphrasi Γ. ὡς οὐκ εἶναι.
» e
‹ Servata suin, mi Paule, ope tua, vitæque, quæ
est in Christo, et fidei compos effecta: existimo
autem mihi non tutum, adhuc abs te separari, et
hanc urbem inhabitare, in qua quantum impietatis
atque audaciæ sit, non auditu, sed ipso experimento
nimirum didicisti. Proinde comitabor te, puellari
hac et fallaci coma majorem partem detonsa: quo
intuentes, quique curiosius hæc talia observant, facilius possimus declipare. Mutata enim corporis
habitudo inumbrabit, opinor, quidquid tu pulchrioris in me formae inesse asseris. - Velim, inquit
Paulus: sed tempus timeo, et te multo magis: illud,
magna libidinis licentia affluens; te vero, tanta
oris venustate et tam juvenili adhuc ætate: adeo
quidem, ut qui te conspiciant, vel si maxime velint, omnino quiescere non possint. Proinde vide
ne quod nobis aliud rursus bellum nascatur, forte
an priori hoc acrius; quodque animum tuum, pro
innata vestro sexui imbecillitate, torpentem prodiLumique de sententia graduque dejiciat; bellum,
Inquam, etiam viris difficile, 255 nedum feminis
ac virginibus recens thalamos cubiculaque egressis. >
• Sed nihil, excipit Thecla, tale mili accidet. Qui
enim in pyra mihi auxilium tulit Deus, auxilium
• mallem μήτοιγε.
φολίδων γάρ τινωνὥς φασινἐκ τῶν ὀφθαλμῶν ἔνδοθεν ἀποπεσουσῶν, συνεξέπεσε καὶ ἡ τὰς κόρας ἀχλὺς ἀλλοιοῦσα, καὶ ἀντεισῆλθε τὸ ἀρχαῖον φῶς. Τοῦτον οἱ ἰδόντες τυφλὸν ἐπὶ χρόνον οὐκ ὀλίγον, εἶδον καὶ βλέποντα ἐπὶ χρόνον πολύν, τά τε αὐτοῦ ἐργαζόμενον, καὶ τὰς ποταμίας ἀνέλκοντα ναῦς, καὶ φορτηγοῦντα, καὶ τὸν βίον ἐκ τούτων ἐρανιζόμενον ἀφ’ ὧνπερ καὶ τὸ πρότερον ἐποιεῖτο. Καὶ μάρτυς τοῦ θαύματος ἡ σύμπασα Σελεύκου πόλις, ἥπερ καὶ πατρὶς ἦν ἐκείνῳ καὶ πόλις. Κἀκεῖνο δέ μοι ῥητέον, ὅ με καὶ μικροῦ παρέδραμε. Παιδίον, ἀπότιτθον ἄρτι γεγονός, ὑπὸ τοῦ ἄγαν κλαυθμυρίζεσθαι τὸν ἕτερον τῶν ὀφθαλμῶν ἐκινδύνευσεν, ὡς καὶ ἰατρικῆς εἶναι λοιπὸν τὸ πάθος δυνατώτερον. Τοῦτο ἡ τίτθη λαβοῦσα, κάτεισι μὲν ἐκ τῆς ἀστυγείτονος ταύτης πόλεως, ᾗ ὄνομά ἐστιν Ὄλβα·
DE VITA S. THECLE LIB. I.
καθάπερ ἔκ τινος μηχανῆς, τῆς παρθενικῆς ἀθρόον lfil, virginis voce, tanquam machina quapiam, e ve
μετεωρισθεὶς φωνῆς. Μέσος δὲ ἡδονῆς καὶ ἐκπλή- stigio elevatus. Voluptatem autem adinirationemque
ξεως γενόμενος, ὧδε καὶ αὐτὸς ἐπηύξατο· «Εὑρεῖν inter medius, ipse quoque hoc modo est comprecaμὲν ἄξιον, ὦ Δέσποτα, τῆς σῆς φιλανθρωπίας ευχα tus:. Si tuæ, ο Domine, benignitatis dignum graριστήριον ὕμνον, χαλεπόν τε καὶ λίαν ἐργῶδες. Τις tiarum munus invenire tentem, difficile id admodum
γὰρ ἂν ἐφίκοιτο λόγος τῆς σῆς ἀγαθότητος, τῆς τῆς atque operosum fuerit. Quæ enim exsequatur oratio
ἡμερότητος, ή δυνάμεως, ή σοφίας, ᾗ τά τε πάντα bonitatem, mansuetudinem, potentiam, sapientiam
συνεστήσω καὶ διακρατεῖς, καὶ, ὡς οὐκ ἂν ἐφίκοιτο tuam, qua omnia constituisti, 254 tueris et ineλόγος, οἰκονομεῖς, κοινῇ τε πάσῃ τῇ κτίσει, καὶ τοῖς narrabili quodam modo gubernas? omnique in unis
καθ᾿ ἕκαστον ἡμῶν ἐπιμερίζων τὴν σαυτοῦ κηδεμο versum creaturæ, rebusque ad singulos nostrum specνίαν καὶ πρόνοιαν; Εὐχαριστῶ δ' οὖν ὅμως, καὶ ὡς tantibus sollicitudinem tuam providentiainque imἀνθρώπῳ δυνατόν, ἐπὶ τῇ παρ' ἐλπίδα καὶ ξένῃ σω pertis? Gratias nihilominus, quantum humana fert
τηρία τῆς δούλης σου Θέκλης, καὶ ὅτι τῆς ἐμῆς αἰ facultas, tibi ago, pro serva tuæ Theclæ tam inτήσεως ὀξυτέρα ἐπέφηνε ἡ σὴ δωρεά, καὶ τῶν ὑπὲρ sperata ac mira conservatione: quodque beneficiumn
αὐτῆς μου κινδύνων καὶ πόνων, οὐκ ἀκερδής ή θλί tunm voto meo citius apparuerit, et periculoruin
ψις γεγένηται. Ιδού γάρ σοι διὰ τῶν ἐμῶν κἂν laborumque a me pro ipsa susceptorum non sine
ταῦτα θλίψεων καὶ δεσμῶν καὶ πληγῶν προσγεγέfructu vexatio fuerit. Ecce enim per afflictiones
νηται μάρτυς, και μαθήτρια, καὶ μικρὸν ὕστερον vincula, plagas, quas hic toleravi, accessit tibi
εὐαγγελίστρια. Σοῦ μὲν γὰρ εὐδοκήσαντος καὶ ὁ τῆς martyr, discipula, ac paulo post evangelistria fuπαρθενίας οὗτος στάχυς ἐβλάστησεν, δς πολλὰς tura. Tua enim benigna voluntate, et hæc virgiἡμῖν εὖ οἶδ' ὅτι παρθένων καρποφορήσει μυριάδας. nitatis spica progerminabit: quæ nobis virginum
Πολύχους γὰρ καὶ ὁ κόκκος οὗτος τοῦ σίτου καὶ aliarum infinitum, sat scio, fructum est productura.
γνήσιος, καὶ τῆς σῆς ἀποθήκης ἄξιος.» Τοσαῦτα καὶ Multiplex enim et fertile est granum istud frumenτοῦ Παύλου εἰρηκότος, ἅμα πάντες πρὸς θυμηδίαν ti, ingenuum, et tuo horreo prorsus dignum. ›
ἐκ πολλῆς ἀθυμίας ἐτράπησαν, αὐτὸς ὁ Παῦλος, ὁ Hæc Paulo dicente, una omnes ex mulia animi
Ονησιφόρος, ἡ παρθένος, οἱ τοῦ Ονησιφόρου παι tristitia ad hilaritatem convertuntur; ipsemet Pauδες· ὡς ἄψασθαι καὶ ποτοῦ καὶ τροφῆς, καὶ μηδὲν lus, Onesiphorus, virgo, et Onesiphori famuli:
ἀπεἶναι τὸ σύνολον τῶν εἰς εὐφροσύνην τελούντων ut jam cibum caperent nihilque prorsus deesset
πνευματικήν. Ἔτι δὲ ἑστιωμένων αὐτῶν, ἅπερ ὅ τε quod ulla ratione faceret ad lætitiam spiritualemn
καιρὸς καὶ ἡ ἀνάγκη παρείχε (λάχανα δὲ ἦν ταῦτα comparandam. Cumque adhuc vescerentur, quæ
καὶ ἄρτος ', καὶ ὕδωρ τὸ ποτόν), εἶπεν ἡ Θέκλα τῷ – temporis istius necessitas subministraverat (olera
Παύλῳ·
nempe illa erant, ac pauis, et in polumn aqua), sic
ad Paulum Theela infit:
σε Σέσωσμαι μέν, ὦ Παῦλε, διὰ τοῦ, καὶ τῆς ἐν
Χριστῷ τετύχηκα πολιτείας καὶ πίστεως· οἶμαι δὲ
ὡς οὐκ ἀσφαλὲς ἔτι μοι τὸ σοῦ τε κεχωρίσθαι, καὶ
τὴν πόλιν ταύτην οἰκεῖν· ὅπως γὰρ ἀσεβείας ἔχει
καὶ θράσους, ἀκοῇ μὲν οὐδαμῶς, αὐτῇ δὲ τῇ πείρᾳ
καταμεμάθηκας. Οὐκοῦν ἔψομαί σοι, τῆς κορικής
ταύτης καὶ ἀπατηλῆς κόμης ἀφελοῦσα τὸ πλέον· ὡς
ἂν καὶ τοὺς θεωμένους καὶ τὰ γε τοιαῦτα πολυπραγμονοῦντας ἐκκλίνειν ἔχοιμεν εὐμαρῶς. Αμειφθέν
γὰρ, ὡς οἶμαι, τὸ σχῆμα τοῦτο συσκιάσει τὸ, ὡς σὺ
φής, κάλλος καὶ τὴν εὐμορφίαν. — ᾿Αλλὰ βούλομαι
μὲν, ὁ Παῦλος ἔφη, δέδοικα δὲ τὸν καιρὸν, καὶ σὲ
πολλῷ πλέον· τὸν μὲν, ἀκολασίας μηδὲν ἀπολείποντα· σὲ δὲ, κάλλους οὕτως ἔχουσαν καὶ νεότητος,
ὡς εἶναι * τοῖς θεωμένοις σε, μηδὲ πάνυ βουλομένοις, ἠρεμεῖν. Μή τις οὖν ἡμῖν καὶ πάλιν ἐπαναφυῇ
πόλεμος ἕτερος, ἴσως δὲ καὶ τοῦ προλαβόντος τούτου
βιαιότερος, καὶ σοῦ τὴν γνώμην διασαλεύσῃ, καὶ
ὑπολισμῆσαι παρασκευάσῃ ναρκήσασασάν πως καὶ
προδοθεῖσαν ὑπὸ τῆς γυναικικῆς ταύτης φύσεως καὶ
ἀσθενείας. Καὶ ἀνδράσι δὲ δυσκατέργαστος οὗτος ὁ
πόλεμος, μήτιγε ' καὶ γυναιξὶ, καὶ κόραις ἄρτι τῶν
θαλάμων καὶ κοιτωνίσκων προελθούσαις. ᾿Αλλὰ γὰρ
οὐδὲν τούτων πείσομαι, φησί, ἡ Θέκλα πάλιν. Ο γὰρ
* άρτοι πέντε Histor. Metaphrasi Γ. ὡς οὐκ εἶναι.
» e
‹ Servata suin, mi Paule, ope tua, vitæque, quæ
est in Christo, et fidei compos effecta: existimo
autem mihi non tutum, adhuc abs te separari, et
hanc urbem inhabitare, in qua quantum impietatis
atque audaciæ sit, non auditu, sed ipso experimento
nimirum didicisti. Proinde comitabor te, puellari
hac et fallaci coma majorem partem detonsa: quo
intuentes, quique curiosius hæc talia observant, facilius possimus declipare. Mutata enim corporis
habitudo inumbrabit, opinor, quidquid tu pulchrioris in me formae inesse asseris. - Velim, inquit
Paulus: sed tempus timeo, et te multo magis: illud,
magna libidinis licentia affluens; te vero, tanta
oris venustate et tam juvenili adhuc ætate: adeo
quidem, ut qui te conspiciant, vel si maxime velint, omnino quiescere non possint. Proinde vide
ne quod nobis aliud rursus bellum nascatur, forte
an priori hoc acrius; quodque animum tuum, pro
innata vestro sexui imbecillitate, torpentem prodiLumique de sententia graduque dejiciat; bellum,
Inquam, etiam viris difficile, 255 nedum feminis
ac virginibus recens thalamos cubiculaque egressis. >
• Sed nihil, excipit Thecla, tale mili accidet. Qui
enim in pyra mihi auxilium tulit Deus, auxilium
• mallem μήτοιγε.
PG 85:577ἀνελθοῦσα δὲ κατὰ τὸν νεών, διέτριβεν ἀεὶ μετ’ ὀδυρμῶν καὶ λιτῶν καὶ δακρύων προκομίζουσα τὸ παιδίον τῇ μάρτυρι, καὶ τὸ τραῦμα τοῦτο ἐπιδεικνύουσα, καὶ δεομένη μὴ παριδεῖν τὸ παιδίον εἰς οὕτως ἀκαλλές τε καὶ ἀπρεπὲς καὶ ἐπονείδιστον πρᾶγμα καὶ σχῆμα καθιστάμενον, καὶ τὴν μάλιστα τῆς ὄψεως ἀπολλύον χάριν, ὡς ἡμιτελές τε λοιπὸν ἔχειν τὸ φῶς καὶ ἡμίεργον, τὸ κάλλιστον ἐν ἀνθρώπῳ μάλιστα τοῦ Θεοῦ δημιούργημα. Τί δὲ οὕτω καλὸν ἡμῶν ἐν τοῖς μέλεσι; τί δὲ οὕτως ἀναγκαῖον καὶ χρήσιμον, ὡς ὀφθαλμοὶ παναυγεῖς τε καὶ ἴσα βλέποντες, καὶ ἴσα λάμποντες, καὶ ἴσον ἐπὶ πᾶσι τοῖς πραττομένοις τὸ φῶς ἔχοντες καὶ παρέχοντες; Ἐπεὶ καὶ τοῦ μεγάλου τούτου οὐρανοῦ, εἴ τις ἀφέλοι τὸν ἕτερον τῶν φωστήρων, οὐ μικρὰ ζημιώσει μὲν αὐτὸν τὸν οὐρανὸν εἰς κάλλος, ζημιώσει δὲ τὴν γῆν, τοῦ μὲν τὸν ἥμισυν περιελὼν κόσμον, τῆς δὲ τὸ ἥμισυ καὶ νυκτιαῖον πάλιν περικόψας φῶς. Ἐπὶ τούτοις εἶπε μὲν ἡ μάρτυς οὐδέν, οὐδὲ τὸ καὶ τὸ ποιῆσαι προσέταξε· παιδιᾶς δὲ μᾶλλον ἢ σπουδῆς ποιεῖται τὸ θαῦμα. Καὶ γάρ τι συμβαίνει τοιοῦτο κατὰ τὴν αὐλὴν αὐτοῦ τοῦ νεώ.
turpem pudorisque omnis expertem
Cum enim ad hanc urbem, tanquam ad portum
stationemque temperantiæ confugerim, efferatiores
in ipsa intemperantia fluctus experior. Quamvis
autem sim peregrina atque iguòta, non tamen sine
patria sum aut obscura, aut ignobilis. Est enim
mihi civitas illustris iconium, genus splendidum,,
divitiæ non parvæ: quod autem spreto matrimonio,
et sponso praeclaro Thamyride, continentia ac virginitatis amore, Christo beatissimam onnique libertate meliorem servitutem servio, propterea
urbe pulsa atque ejecta sum. Neque enim, ul
tu arbitraris, buc illuc propter turpes reque
dignos amores divagor, formam meam cauponans,
et volentibus quæstui habens: absit; neque ca
257 contumelia unquam Deum protectorem meum
affecero: neque adeo me eorum, quæ ipsi promisi,
oblivio ceperit, ut pacta conventa mihi cum ipso,
per Paulum inita unquam fallam. Quapropter ne
vim peregrinæ afferas; ne famulam Dei violes. Neque enim verbis affectu plenioribus, quam hisce
martyris uti possim. Qua ita clamante, et suppliciler obtestante, Alexander nihilominus vim illi
intentabat: quare virgo facinus majoris animi,
quam pro' muliere, secum meditata, aggredi audet.
Chiamydem enim, vestem superbam splendidamque ipsi dilacerat, iusuper et coronam pari
pulchritudine ex auro confectam, pellucidamque
detrahit, ac tropæum coram omnibus statuit. Quo
ipso in leco fanum virgine dignum, in hunc usque
diem ejusce rei imaginem servans, tautamque victo. G
libidinem! άπολις δὲ, οὔτε ἄσημος, οὔτε ἄδοξος. Καὶ γὰρ ἔστι
μοι πόλις λαμπρὰ τὸ Ικόνιον, καὶ γένος ἐπίδοξον,
καὶ πλοῦτος οὐκ ὀλίγος. Υπεριδοῦσα δὲ γάμου και
νυμφίου λαμπροῦ τοῦ Θαμύριδος, σωφροσύνης Ερωτι, καὶ παρθενίας, καὶ τοῦ δουλεύειν Χριστῷ τὴν
μακαριωτάτην καὶ πάσης ἐλευθερίας αμείνονα δου
λείαν, διὰ ταῦτα ἐκβέβλημαι καὶ ἀπελήλαμαι τῆς
πόλεως. Οὐ γὰρ, ὡς σὺ νομίζεις, ἀλῶμαι δι' ἔρωτας αἰσχροὺς καὶ σοὶ πρέποντας, καπηλεύουσά μου
τὸ κάλλος, καὶ προτιθεῖσα τοῦτο τοῖς βουλομέν
νοις ὤνιον· μὴ γένοιτο· μηδὲ οὕτω καταισχύ
νομαι τὴν προστάτην μου Θεόν, μηδὲ οὕτως ἐπιλαθείμην ὧν ὑπεσχόμην Θεῷ, ὥστε ψεύσασθαι με
τὰς διὰ τοῦ Παύλου μοι πρὸς αὐτὸν γεγενημένας
συνθήκας. Μη βιάζου τοίνυν τὴν ξένην, μὴ βιά
ζου τὴν τοῦ Θεοῦ δούλην.» Οὔτε γὰρ ἂν περιπα
θεστέροις χρησαίμην λόγοις τῶν τῆς μάρτυρος τούς
των ῥημάτων. Ὡς δὲ καὶ οὕτω βοώσης καὶ ποτνιω
μένης αὐτῆς, οὐδὲν ἧττον ὁ ᾿Αλέξανδρος προσῆγε τὴν
βίαν· ἡ παρθένος θαρβαλλεώτερον ἢ κατὰ γυναῖκα
τολμήσασα καὶ βουλευσαμένη, ἐπικαταῤῥήγνυσι μὲν
αὐτῷ τὴν χλαμύδα, τὸ σοβαρὸν τοῦτο καὶ ἀπόβλεπτον
φόρημα· περιαιρεῖ δὲ τὸν λαμπρὸν καὶ χρυσήλατον
καὶ διαυγῆ στέφανον, ἔστησι δὲ θρίαμβον αὐτὸν ἐπὶ
πάντων. Ἐν ᾧ τόπῳ καὶ τέμενος ἄξιον τῇ παρθένῳ
διῳκοδόμηται, καὶ εἰς δεῦρ, σώζει τὸ σχῆμα, καὶ τὴν
τοιαύτην νίκην βοᾷ καὶ μαρτύρεται. Πᾶς γάρ τις
προσιών, καὶ τὸν τόπον ἅμα καὶ τὸν νεὼν θεώμενος,
καὶ τῶν τότε γεγονότων εὐθὺς εἰς μνήμην ἔρχεται,
καὶ δοκεῖ πάλιν θεᾶσθαι καὶ τὴν Θέκλαν νικῶσαν, καὶ
τὸν ᾿Αλέξανδρον γυμνὸν, ἡττώμενον καὶ γελώμενον.
Καὶ τῷ παντὶ δὲ, οἶμαι, συμπαραπέμψει τῷ χρόνῳ τὸ
κλέος ὁ τόπος οὗτος. Ὡς ὑβρισθεὶς τοίνυν ὁ ᾿Αλέξαν
δρος, καὶ διαμαρτὼν τῆς ἐλπίδος, πρὸς μὲν τὰς ἐναν
τίας ὑπηνέχθη διαθέσεις φίλτρου τε ἅμα καὶ μίσους,
καὶ ὅ τι δέοι πράξαι τέως ήπόρει, θυμῷ τε καὶ πόθῳ
μεμερισμένος, καὶ νῦν μὲν ὡς τοῦτον, νῦν δὲ ὡς
ἐκεῖνον ἀποκλίνων. Τέλος δ' οὖν ὁρμῇ πρὸς τὸ δικαστήριον, καὶ παραδίδωσι τὴν Θέκλαν, οὐ τοσοῦτον
ἡττηθεὶς τῷ θυμῷ, ὅσον τῆς ἀκολάστου πράξεως
ἀπογνούς. Η γὰρ ἂν καὶ ὑπερείδε καὶ κατεφρόνησε,
εἰ καὶ πολλῷ ταύτης ἡ ὕβρις ἦν χαλεπωτέρα, εἰ μόν
νον ἐξὴν καὶ μετὰ τὰς ὕβρεις ἀπολαύειν τοῦ κακῶς
αὐτῷ προσπεσόντος ἔρωτος. Νῦν δὲ τὸ λίαν ἀπηνὲς
καὶ ἀνήμερον τῆς κόρης ἀγριώτερον ἐποίει τὸν πολέ
μιαν ', ὡς ὑβρισθέντα τε καὶ ὑπερεφθέντα, καὶ ὧν
οὐκ ἐνδίκως ηράσθη, παντελῶς ἀποπεπτωκότα. Παραδοθεῖσα δ' οὖν ἡ παρθένος ἐπὶ τῇ κρίσει, ἥδετο
μὲν ἐπ' αὐτῇ, καὶ νίκην ἤδη τὴν δίκην ἐκάλει καὶ
μαρτυρικῶν ἀγώνων προσθήκην· ὑφορωμένη δὲ τὸν
᾿Αλέξανδρον, μήπως ἔρημον αὐτὴν καὶ μόνην ἀπολαβὼν, καὶ πρὸς βίαν ἀφέλοιτο τῆς παρθενίας, ὑπὲρ
οὗ • καὶ ὁ πᾶς αὐτῇ κίνδυνος ἀνεῤῥιπτεῖτο, αἰτεῖ χά
ριν τὸν δικαστήν· οὐ τὸ μή τι παθεῖν τῶν ἀπηγορευμένων δεινῶν, τὸ δὲ μεῖναι μόνον ἁγνὴν, καὶ φυλαχθῆναι πορνικοῦ μολύσματος καθαράν. Καὶ γὰρ
ὅσον τῆς κατὰ τοὺς κινδύνους ἠφροντίστει δειλίας,
Cæteriam proclamans atque testificans, ædificatum
exstat, Quicunque enim accedentium locum illum
ac templum conspicit, protinus in memoriam eorum, quae tunc inibi gesta fuerunt, redit: sibique
rursum contemplari videtur Theclam vincentem,
et Alexandrum mudum, victum, et irrisum. Idemque hic, ut autumno, locus, facti tam illustris
celebritatem memoria prodel sempiterna. Calerum Alexander hac contumelia vexatus, simul etiam
spe sua deceptus, in animi affectiones inter se
contrarias, cupidinis scilicet et odii, ferebatur;
iraque et amore distractus, quidnam ageret hæsi -
laus, modo in hunc modo in illam inclinabal. Tandem vero ad tribunal properans, Theclam judicio
offert; non tam ira victus, quam quod de obscenæ
suæ libidinis fructu obtinendo desperaret. Alioquin
enim contumelia hanc notam, et ea etiam longe
graviorem dissimulasset, et contenipsisset, si salm
tem post illam acceptam, amore, qui male ipsum
invaserat, potiri licuisset. Nunc autem immitis
atque indomita virginis mens hostem reddebat infestiorein; non solum injuriose tractatum, sed
etiam despicatui habitum, et quorum improba cupiditate flagrabat, prorsus delusum. Virgo igitur
judicio oblata intra se gaudebat, judiciumque illud
jam victoriam appellabat, et certaminum martyrii
quid si ἧς?
' πόλεμον V. C. non recte, ut opinor..
Καταρρίπτει τις ἀεὶ καὶ διαρραίνει σπέρματα σίτων, ἤτοι κριθὰς ἢ καὶ ὀρόβους, ὡς εἶναι ταῦτα τροφὴν ταῖς αὐτόθι νεμομέναις περιστεραῖς, ἢ καὶ τοῖς ἄλλοις ὄρνισι· πολλὰ γὰρ δὴ καὶ ποικίλα τὰ νεμόμενα, κύκνοι, γέρανοι, χῆνες, περιστεραί, ἤδη δὲ καὶ τὰ ἐξ Αἰγύπτου καὶ Φάσιδος, ἃ κατὰ πόθον ἢ λόγον εὐχῆς κομίζοντες ἀνατιθέασιν οἱ ἐπιδημοῦντες τῇ μάρτυρι. Ἐνταῦθα καὶ τὸ παιδίον τοῦτό ποτε ἀθύρον καὶ τερπόμενον ἦν, ποτὲ μὲν διῶκον ὄρνιν μετὰ γέλωτος, ποτὲ δὲ καὶ διωκόμενον ὑπό τινος τῶν ὀρνίθων, ὡς καὶ τέρψιν εἶναι τοῦτο τοῖς θεωμένοις καὶ γέλωτος ἀφορμήν. Καὶ δὴ μία τῶν γεράνων, ὡς ἅτε δὴ παρὰ τοῦ παιδίου κωλυομένη φαγεῖν, μᾶλλον δὲ ὡς προσταχθεῖσα τοῦτο παρὰ τῆς μάρτυρος, ἐμπηδᾷ τῷ παιδίῳ, καὶ τῷ ῥάμφει τὸν ὀφθαλμὸν ἐκεῖνον ἐγκολάπτει τὸν καὶ ἤδη πεπονθότα καὶ ἀποσβεσθέντα λοιπόν. Καὶ ἀνωλόλυξε μὲν τὸ παιδίον ὑπὸ τῆς πληγῆς, συνεξεβόησαν δὲ καὶ αἱ παροῦσαι γυναῖκες, ὡς ἂν καὶ ἀτόπου μεγάλου τινὸς γεγονότος. Ἡ δὲ πρεσβῦτις ἡ τίτθησυμπαρῆν γάρ μικροῦ καὶ ἀφῆκε τὴν ψυχήν, ὡς καὶ πρὸς τὸ χεῖρον ἔτι τοῦ πάθους ἐλάσαντος καὶ τὸ λεῖπον ἐκκόψαντος τῆς ἐλπίδος.
turpem pudorisque omnis expertem
Cum enim ad hanc urbem, tanquam ad portum
stationemque temperantiæ confugerim, efferatiores
in ipsa intemperantia fluctus experior. Quamvis
autem sim peregrina atque iguòta, non tamen sine
patria sum aut obscura, aut ignobilis. Est enim
mihi civitas illustris iconium, genus splendidum,,
divitiæ non parvæ: quod autem spreto matrimonio,
et sponso praeclaro Thamyride, continentia ac virginitatis amore, Christo beatissimam onnique libertate meliorem servitutem servio, propterea
urbe pulsa atque ejecta sum. Neque enim, ul
tu arbitraris, buc illuc propter turpes reque
dignos amores divagor, formam meam cauponans,
et volentibus quæstui habens: absit; neque ca
257 contumelia unquam Deum protectorem meum
affecero: neque adeo me eorum, quæ ipsi promisi,
oblivio ceperit, ut pacta conventa mihi cum ipso,
per Paulum inita unquam fallam. Quapropter ne
vim peregrinæ afferas; ne famulam Dei violes. Neque enim verbis affectu plenioribus, quam hisce
martyris uti possim. Qua ita clamante, et suppliciler obtestante, Alexander nihilominus vim illi
intentabat: quare virgo facinus majoris animi,
quam pro' muliere, secum meditata, aggredi audet.
Chiamydem enim, vestem superbam splendidamque ipsi dilacerat, iusuper et coronam pari
pulchritudine ex auro confectam, pellucidamque
detrahit, ac tropæum coram omnibus statuit. Quo
ipso in leco fanum virgine dignum, in hunc usque
diem ejusce rei imaginem servans, tautamque victo. G
libidinem! άπολις δὲ, οὔτε ἄσημος, οὔτε ἄδοξος. Καὶ γὰρ ἔστι
μοι πόλις λαμπρὰ τὸ Ικόνιον, καὶ γένος ἐπίδοξον,
καὶ πλοῦτος οὐκ ὀλίγος. Υπεριδοῦσα δὲ γάμου και
νυμφίου λαμπροῦ τοῦ Θαμύριδος, σωφροσύνης Ερωτι, καὶ παρθενίας, καὶ τοῦ δουλεύειν Χριστῷ τὴν
μακαριωτάτην καὶ πάσης ἐλευθερίας αμείνονα δου
λείαν, διὰ ταῦτα ἐκβέβλημαι καὶ ἀπελήλαμαι τῆς
πόλεως. Οὐ γὰρ, ὡς σὺ νομίζεις, ἀλῶμαι δι' ἔρωτας αἰσχροὺς καὶ σοὶ πρέποντας, καπηλεύουσά μου
τὸ κάλλος, καὶ προτιθεῖσα τοῦτο τοῖς βουλομέν
νοις ὤνιον· μὴ γένοιτο· μηδὲ οὕτω καταισχύ
νομαι τὴν προστάτην μου Θεόν, μηδὲ οὕτως ἐπιλαθείμην ὧν ὑπεσχόμην Θεῷ, ὥστε ψεύσασθαι με
τὰς διὰ τοῦ Παύλου μοι πρὸς αὐτὸν γεγενημένας
συνθήκας. Μη βιάζου τοίνυν τὴν ξένην, μὴ βιά
ζου τὴν τοῦ Θεοῦ δούλην.» Οὔτε γὰρ ἂν περιπα
θεστέροις χρησαίμην λόγοις τῶν τῆς μάρτυρος τούς
των ῥημάτων. Ὡς δὲ καὶ οὕτω βοώσης καὶ ποτνιω
μένης αὐτῆς, οὐδὲν ἧττον ὁ ᾿Αλέξανδρος προσῆγε τὴν
βίαν· ἡ παρθένος θαρβαλλεώτερον ἢ κατὰ γυναῖκα
τολμήσασα καὶ βουλευσαμένη, ἐπικαταῤῥήγνυσι μὲν
αὐτῷ τὴν χλαμύδα, τὸ σοβαρὸν τοῦτο καὶ ἀπόβλεπτον
φόρημα· περιαιρεῖ δὲ τὸν λαμπρὸν καὶ χρυσήλατον
καὶ διαυγῆ στέφανον, ἔστησι δὲ θρίαμβον αὐτὸν ἐπὶ
πάντων. Ἐν ᾧ τόπῳ καὶ τέμενος ἄξιον τῇ παρθένῳ
διῳκοδόμηται, καὶ εἰς δεῦρ, σώζει τὸ σχῆμα, καὶ τὴν
τοιαύτην νίκην βοᾷ καὶ μαρτύρεται. Πᾶς γάρ τις
προσιών, καὶ τὸν τόπον ἅμα καὶ τὸν νεὼν θεώμενος,
καὶ τῶν τότε γεγονότων εὐθὺς εἰς μνήμην ἔρχεται,
καὶ δοκεῖ πάλιν θεᾶσθαι καὶ τὴν Θέκλαν νικῶσαν, καὶ
τὸν ᾿Αλέξανδρον γυμνὸν, ἡττώμενον καὶ γελώμενον.
Καὶ τῷ παντὶ δὲ, οἶμαι, συμπαραπέμψει τῷ χρόνῳ τὸ
κλέος ὁ τόπος οὗτος. Ὡς ὑβρισθεὶς τοίνυν ὁ ᾿Αλέξαν
δρος, καὶ διαμαρτὼν τῆς ἐλπίδος, πρὸς μὲν τὰς ἐναν
τίας ὑπηνέχθη διαθέσεις φίλτρου τε ἅμα καὶ μίσους,
καὶ ὅ τι δέοι πράξαι τέως ήπόρει, θυμῷ τε καὶ πόθῳ
μεμερισμένος, καὶ νῦν μὲν ὡς τοῦτον, νῦν δὲ ὡς
ἐκεῖνον ἀποκλίνων. Τέλος δ' οὖν ὁρμῇ πρὸς τὸ δικαστήριον, καὶ παραδίδωσι τὴν Θέκλαν, οὐ τοσοῦτον
ἡττηθεὶς τῷ θυμῷ, ὅσον τῆς ἀκολάστου πράξεως
ἀπογνούς. Η γὰρ ἂν καὶ ὑπερείδε καὶ κατεφρόνησε,
εἰ καὶ πολλῷ ταύτης ἡ ὕβρις ἦν χαλεπωτέρα, εἰ μόν
νον ἐξὴν καὶ μετὰ τὰς ὕβρεις ἀπολαύειν τοῦ κακῶς
αὐτῷ προσπεσόντος ἔρωτος. Νῦν δὲ τὸ λίαν ἀπηνὲς
καὶ ἀνήμερον τῆς κόρης ἀγριώτερον ἐποίει τὸν πολέ
μιαν ', ὡς ὑβρισθέντα τε καὶ ὑπερεφθέντα, καὶ ὧν
οὐκ ἐνδίκως ηράσθη, παντελῶς ἀποπεπτωκότα. Παραδοθεῖσα δ' οὖν ἡ παρθένος ἐπὶ τῇ κρίσει, ἥδετο
μὲν ἐπ' αὐτῇ, καὶ νίκην ἤδη τὴν δίκην ἐκάλει καὶ
μαρτυρικῶν ἀγώνων προσθήκην· ὑφορωμένη δὲ τὸν
᾿Αλέξανδρον, μήπως ἔρημον αὐτὴν καὶ μόνην ἀπολαβὼν, καὶ πρὸς βίαν ἀφέλοιτο τῆς παρθενίας, ὑπὲρ
οὗ • καὶ ὁ πᾶς αὐτῇ κίνδυνος ἀνεῤῥιπτεῖτο, αἰτεῖ χά
ριν τὸν δικαστήν· οὐ τὸ μή τι παθεῖν τῶν ἀπηγορευμένων δεινῶν, τὸ δὲ μεῖναι μόνον ἁγνὴν, καὶ φυλαχθῆναι πορνικοῦ μολύσματος καθαράν. Καὶ γὰρ
ὅσον τῆς κατὰ τοὺς κινδύνους ἠφροντίστει δειλίας,
Cæteriam proclamans atque testificans, ædificatum
exstat, Quicunque enim accedentium locum illum
ac templum conspicit, protinus in memoriam eorum, quae tunc inibi gesta fuerunt, redit: sibique
rursum contemplari videtur Theclam vincentem,
et Alexandrum mudum, victum, et irrisum. Idemque hic, ut autumno, locus, facti tam illustris
celebritatem memoria prodel sempiterna. Calerum Alexander hac contumelia vexatus, simul etiam
spe sua deceptus, in animi affectiones inter se
contrarias, cupidinis scilicet et odii, ferebatur;
iraque et amore distractus, quidnam ageret hæsi -
laus, modo in hunc modo in illam inclinabal. Tandem vero ad tribunal properans, Theclam judicio
offert; non tam ira victus, quam quod de obscenæ
suæ libidinis fructu obtinendo desperaret. Alioquin
enim contumelia hanc notam, et ea etiam longe
graviorem dissimulasset, et contenipsisset, si salm
tem post illam acceptam, amore, qui male ipsum
invaserat, potiri licuisset. Nunc autem immitis
atque indomita virginis mens hostem reddebat infestiorein; non solum injuriose tractatum, sed
etiam despicatui habitum, et quorum improba cupiditate flagrabat, prorsus delusum. Virgo igitur
judicio oblata intra se gaudebat, judiciumque illud
jam victoriam appellabat, et certaminum martyrii
quid si ἧς?
' πόλεμον V. C. non recte, ut opinor..
Τόδε ἄρα θεραπεία ἦν τοῦ πάθους καὶ ἄκος· τοῦ γὰρ ὀφθαλμοῦ, καθάπερ ὑπὸ ἰατροῦ καὶ σιδηρίου τρηθέντος καὶ σὺν ἐπιστήμῃ τρωθέντος, ἐκρεῖ μὲν ἅπαν τὸ παχὺ ῥεῦμα καὶ ἀχλυῶδες τὴν κόρην ἐπισκοτοῦνἣν καὶ ὀφθαλμὸν εἴποι τις ἂν ὀφθαλμοῦ, τούτου δὲ ἀποκενωθέντος, ἀναβλέπει τότε πρῶτον τὸ παιδίον, καὶ ἀπολαμβάνει τὸ ἐπιλεῖπον τοῖν ὀφθαλμοῖν φῶς· ὡς κατὰ μηδὲν ἐπιχωλεύειν τὴν ὄψιν, ἀπελθεῖν δὲ ἄρτιον καὶ ὁλόκληρον, πολὺ τῇ τε πόλει τῷ τε πατρὶ καὶ πάππῳ τὸ θαῦμα παρασχόν, ὧν ὁ μὲν καλεῖται Παρδάμιος, ὁ δὲ Ἀνατόλιος ὁ πάππος, ὁ καὶ ἱερεὺς ὢν τῆς ἐκκλησίας ἐκείνης. Ἐπεὶ δὲ ὀφθαλμῶν ἐμνημονεύσαμεν ὅλως, μηδὲ ἐκεῖνο παραλείψωμεν, ὃ ἀγχοῦ μὲν τοῦ χρόνου τούτου γεγένηται, πάντες δὲ ἡμεῖς ἴσμεν τὸ γεγονός, οἱ καὶ τοῦ θαύματος καὶ τῆς ἰάσεως ἀπολαύσαντες.
turpem pudorisque omnis expertem
Cum enim ad hanc urbem, tanquam ad portum
stationemque temperantiæ confugerim, efferatiores
in ipsa intemperantia fluctus experior. Quamvis
autem sim peregrina atque iguòta, non tamen sine
patria sum aut obscura, aut ignobilis. Est enim
mihi civitas illustris iconium, genus splendidum,,
divitiæ non parvæ: quod autem spreto matrimonio,
et sponso praeclaro Thamyride, continentia ac virginitatis amore, Christo beatissimam onnique libertate meliorem servitutem servio, propterea
urbe pulsa atque ejecta sum. Neque enim, ul
tu arbitraris, buc illuc propter turpes reque
dignos amores divagor, formam meam cauponans,
et volentibus quæstui habens: absit; neque ca
257 contumelia unquam Deum protectorem meum
affecero: neque adeo me eorum, quæ ipsi promisi,
oblivio ceperit, ut pacta conventa mihi cum ipso,
per Paulum inita unquam fallam. Quapropter ne
vim peregrinæ afferas; ne famulam Dei violes. Neque enim verbis affectu plenioribus, quam hisce
martyris uti possim. Qua ita clamante, et suppliciler obtestante, Alexander nihilominus vim illi
intentabat: quare virgo facinus majoris animi,
quam pro' muliere, secum meditata, aggredi audet.
Chiamydem enim, vestem superbam splendidamque ipsi dilacerat, iusuper et coronam pari
pulchritudine ex auro confectam, pellucidamque
detrahit, ac tropæum coram omnibus statuit. Quo
ipso in leco fanum virgine dignum, in hunc usque
diem ejusce rei imaginem servans, tautamque victo. G
libidinem! άπολις δὲ, οὔτε ἄσημος, οὔτε ἄδοξος. Καὶ γὰρ ἔστι
μοι πόλις λαμπρὰ τὸ Ικόνιον, καὶ γένος ἐπίδοξον,
καὶ πλοῦτος οὐκ ὀλίγος. Υπεριδοῦσα δὲ γάμου και
νυμφίου λαμπροῦ τοῦ Θαμύριδος, σωφροσύνης Ερωτι, καὶ παρθενίας, καὶ τοῦ δουλεύειν Χριστῷ τὴν
μακαριωτάτην καὶ πάσης ἐλευθερίας αμείνονα δου
λείαν, διὰ ταῦτα ἐκβέβλημαι καὶ ἀπελήλαμαι τῆς
πόλεως. Οὐ γὰρ, ὡς σὺ νομίζεις, ἀλῶμαι δι' ἔρωτας αἰσχροὺς καὶ σοὶ πρέποντας, καπηλεύουσά μου
τὸ κάλλος, καὶ προτιθεῖσα τοῦτο τοῖς βουλομέν
νοις ὤνιον· μὴ γένοιτο· μηδὲ οὕτω καταισχύ
νομαι τὴν προστάτην μου Θεόν, μηδὲ οὕτως ἐπιλαθείμην ὧν ὑπεσχόμην Θεῷ, ὥστε ψεύσασθαι με
τὰς διὰ τοῦ Παύλου μοι πρὸς αὐτὸν γεγενημένας
συνθήκας. Μη βιάζου τοίνυν τὴν ξένην, μὴ βιά
ζου τὴν τοῦ Θεοῦ δούλην.» Οὔτε γὰρ ἂν περιπα
θεστέροις χρησαίμην λόγοις τῶν τῆς μάρτυρος τούς
των ῥημάτων. Ὡς δὲ καὶ οὕτω βοώσης καὶ ποτνιω
μένης αὐτῆς, οὐδὲν ἧττον ὁ ᾿Αλέξανδρος προσῆγε τὴν
βίαν· ἡ παρθένος θαρβαλλεώτερον ἢ κατὰ γυναῖκα
τολμήσασα καὶ βουλευσαμένη, ἐπικαταῤῥήγνυσι μὲν
αὐτῷ τὴν χλαμύδα, τὸ σοβαρὸν τοῦτο καὶ ἀπόβλεπτον
φόρημα· περιαιρεῖ δὲ τὸν λαμπρὸν καὶ χρυσήλατον
καὶ διαυγῆ στέφανον, ἔστησι δὲ θρίαμβον αὐτὸν ἐπὶ
πάντων. Ἐν ᾧ τόπῳ καὶ τέμενος ἄξιον τῇ παρθένῳ
διῳκοδόμηται, καὶ εἰς δεῦρ, σώζει τὸ σχῆμα, καὶ τὴν
τοιαύτην νίκην βοᾷ καὶ μαρτύρεται. Πᾶς γάρ τις
προσιών, καὶ τὸν τόπον ἅμα καὶ τὸν νεὼν θεώμενος,
καὶ τῶν τότε γεγονότων εὐθὺς εἰς μνήμην ἔρχεται,
καὶ δοκεῖ πάλιν θεᾶσθαι καὶ τὴν Θέκλαν νικῶσαν, καὶ
τὸν ᾿Αλέξανδρον γυμνὸν, ἡττώμενον καὶ γελώμενον.
Καὶ τῷ παντὶ δὲ, οἶμαι, συμπαραπέμψει τῷ χρόνῳ τὸ
κλέος ὁ τόπος οὗτος. Ὡς ὑβρισθεὶς τοίνυν ὁ ᾿Αλέξαν
δρος, καὶ διαμαρτὼν τῆς ἐλπίδος, πρὸς μὲν τὰς ἐναν
τίας ὑπηνέχθη διαθέσεις φίλτρου τε ἅμα καὶ μίσους,
καὶ ὅ τι δέοι πράξαι τέως ήπόρει, θυμῷ τε καὶ πόθῳ
μεμερισμένος, καὶ νῦν μὲν ὡς τοῦτον, νῦν δὲ ὡς
ἐκεῖνον ἀποκλίνων. Τέλος δ' οὖν ὁρμῇ πρὸς τὸ δικαστήριον, καὶ παραδίδωσι τὴν Θέκλαν, οὐ τοσοῦτον
ἡττηθεὶς τῷ θυμῷ, ὅσον τῆς ἀκολάστου πράξεως
ἀπογνούς. Η γὰρ ἂν καὶ ὑπερείδε καὶ κατεφρόνησε,
εἰ καὶ πολλῷ ταύτης ἡ ὕβρις ἦν χαλεπωτέρα, εἰ μόν
νον ἐξὴν καὶ μετὰ τὰς ὕβρεις ἀπολαύειν τοῦ κακῶς
αὐτῷ προσπεσόντος ἔρωτος. Νῦν δὲ τὸ λίαν ἀπηνὲς
καὶ ἀνήμερον τῆς κόρης ἀγριώτερον ἐποίει τὸν πολέ
μιαν ', ὡς ὑβρισθέντα τε καὶ ὑπερεφθέντα, καὶ ὧν
οὐκ ἐνδίκως ηράσθη, παντελῶς ἀποπεπτωκότα. Παραδοθεῖσα δ' οὖν ἡ παρθένος ἐπὶ τῇ κρίσει, ἥδετο
μὲν ἐπ' αὐτῇ, καὶ νίκην ἤδη τὴν δίκην ἐκάλει καὶ
μαρτυρικῶν ἀγώνων προσθήκην· ὑφορωμένη δὲ τὸν
᾿Αλέξανδρον, μήπως ἔρημον αὐτὴν καὶ μόνην ἀπολαβὼν, καὶ πρὸς βίαν ἀφέλοιτο τῆς παρθενίας, ὑπὲρ
οὗ • καὶ ὁ πᾶς αὐτῇ κίνδυνος ἀνεῤῥιπτεῖτο, αἰτεῖ χά
ριν τὸν δικαστήν· οὐ τὸ μή τι παθεῖν τῶν ἀπηγορευμένων δεινῶν, τὸ δὲ μεῖναι μόνον ἁγνὴν, καὶ φυλαχθῆναι πορνικοῦ μολύσματος καθαράν. Καὶ γὰρ
ὅσον τῆς κατὰ τοὺς κινδύνους ἠφροντίστει δειλίας,
Cæteriam proclamans atque testificans, ædificatum
exstat, Quicunque enim accedentium locum illum
ac templum conspicit, protinus in memoriam eorum, quae tunc inibi gesta fuerunt, redit: sibique
rursum contemplari videtur Theclam vincentem,
et Alexandrum mudum, victum, et irrisum. Idemque hic, ut autumno, locus, facti tam illustris
celebritatem memoria prodel sempiterna. Calerum Alexander hac contumelia vexatus, simul etiam
spe sua deceptus, in animi affectiones inter se
contrarias, cupidinis scilicet et odii, ferebatur;
iraque et amore distractus, quidnam ageret hæsi -
laus, modo in hunc modo in illam inclinabal. Tandem vero ad tribunal properans, Theclam judicio
offert; non tam ira victus, quam quod de obscenæ
suæ libidinis fructu obtinendo desperaret. Alioquin
enim contumelia hanc notam, et ea etiam longe
graviorem dissimulasset, et contenipsisset, si salm
tem post illam acceptam, amore, qui male ipsum
invaserat, potiri licuisset. Nunc autem immitis
atque indomita virginis mens hostem reddebat infestiorein; non solum injuriose tractatum, sed
etiam despicatui habitum, et quorum improba cupiditate flagrabat, prorsus delusum. Virgo igitur
judicio oblata intra se gaudebat, judiciumque illud
jam victoriam appellabat, et certaminum martyrii
quid si ἧς?
' πόλεμον V. C. non recte, ut opinor..
PG 85:579Πανδήμου γὰρ ὀφθαλμίας ἐπιπεσούσης τῇ πόλει ταύτῃ κατὰ τὸ παριππεῦσαν ἔτος καὶ θέρος, ῥεύματος δὲ πολλοῦ τε καὶ δριμέως ἄνωθεν ἐκ τῆς κεφαλῆς ἐποχετευομένου τοῖς ὀφθαλμοῖς, ὡς μηδὲ τοῖς ἀκεσταῖς τῶν σωμάτων εἶναι χώραν ἔτι τοῦ χρῆσθαι τοῖς ἀλεξητηρίοις τούτοις φαρμάκοις, τοῦ ἐπικατιόντος ἀεὶ ῥεύματος τὸ ἐμβαλλόμενον ταῖς βλεφαρίσιν ἢ καὶ ἐπαλειφόμενον ἀποκλύζοντος φάρμακον, ὡς ἐρήμους μὲν εἶναι βοηθείας τοὺς ὀφθαλμούς, ἀπορίας δὲ πολλῆς καὶ ἀμηχανίας μεστοὺς τοὺς ἰατρούς, ὑπὸ τοῦ κακοῦ νικωμένους, ἢ καὶ αὐτοὺς ἤδη καὶ συνεχομένους ὑπὸ τοῦ ἴσου κακοῦκαὶ γὰρ πάντας ἀφειδῶς ἐπενείματο τὸ δεινόν, ἀλλ’ ἡ μάρτυς, τὸ τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως ἀλεξητήριον, ἐλεήσασα τὸ πολυάνθρωπον οὕτω καὶ ἀπάνθρωπον πάθος, ἀνοίγει μὲν ἐν τῷ αὐτῆς τεμένει τὸ ἰατρεῖον, προσκαλεῖται δὲ κοινῇ πάντας ὡς αὐτήν, ἑνὶ μὲν τῶν πασχόντων τοῦτο νύκτωρ διακελευσαμένη, πᾶσι δὲ δι’ ἐκείνου κηρύξασα, ὥστε τῷ αὐτῆς χρήσασθαι λουτρῷ πάντας τοὺς τῷ πάθει τούτῳ περιπεπτωκότας.
DE VITA S. THECLÆ LIB. L
ὑπὲρ ἐμοῦ, Δέσποτα Χριστέ, τὴν ἀμοιβὴν ἔκτισον. videretur, paratissimum), tumn quod animadverteret
Ἰδοὺ γὰρ, ὡς ὁρᾷ[ς], αυτή μου τῆς παρθενίας γεγένηται
φύλαξ· αὐτή μοι, μετὰ τὸν σὸν Παῦλον, παρέστηκεν·
αὐτή με τῆς οἰστρομανίας απήλλαξεν 'Αλεξάνδρου •
αὐτή με μετὰ τὸν τῶν θηρίων φόβον τοῖς οἰκείοις αὐτ
τῆς ἐναποψύχει κόλποις. Καὶ γὰρ βασιλὶς οὖσα συν
εταπεινώθη μοι, διὰ τὸν σὸν πόθον καὶ φόβον. Ὑπὲρ
ὧν πάντων τοῦτο αἰτεῖ, τοῦτο βούλεται, τὸ τυχεῖν
ἀναπαύλης τινὸς τὸ μόνον καὶ ἀγαπητὸν παιδίον αὐτ
τῆς.» Τοσαῦτα δὲ καὶ τοιαῦτα τῆς Θέκλης επευξαμένης, ἡ Τρύφαινα γοερόν τι καὶ θρηνώδες καὶ δι
ωλύγιον ἀναβοήσατα, τὴν μὲν τῆς θυγατρὸς οὐκέτι
τελευτὴν ἀπωδύρετο, τὴν δὲ Θέκλαν ἐθρήνει λοιπόν,
ὡς ἂν καὶ αὐτῆς μικρὸν ὕστερον θηριαλώτου γινομένης, σὺν εὐπρεπείᾳ τε σώματος καὶ φρονήσει
τοσαύτῃ. Εν τούτοις δὲ οὔσης τῆς Τρυφαίνης, ἧκεν
ὁ ᾿Αλέξανδρος, ο παραληψόμενός τε τὴν Θέκλαν, καὶ
ἄξων εἰς τὸ κυνηγέσιον· ὡς ἂν καὶ πάντων τῶν πρὸς
τοῦτο ηὐτρεπισμένων, ἤδη δὲ καὶ τῶν θεατῶν κατειληφότων τὴν θέαν, καὶ θορυβούντων, καὶ τὸν τῆς
μελλήσεως αἰτιωμένων χρόνον. «Ὁ ἡγεμὼν γάρ, φησι, κάθηται, καὶ ὁ ὄχλος θορυβεί· δὸς, ἀπαγάγω
τὴν θηριομάχον.» Ως τὴν Τρύφαιναν ὑπὸ τῶν
ῥημάτων, τούτων δηχθεῖσάν τε καὶ ἀναφλεχθεῖσαν
ἐκβοῆσαί τε πικρὸν καὶ γοερόν· ὡς καὶ εἰς φυγὴν τραπῆναι τὸν ᾿Αλέξανδρον. οι Οίμοι, φησίν,
ἡ Τρύφαινα, καὶ τοῦ δευτέρου μοι τούτου καὶ
χαλεπωτέρου πένθους! ὡς ἀλλεπάλληλά με κατεί
ληφε τὰ δεινὰ, καὶ βοηθείας ἢ παραμυθίας οὐδα
μήθεν μοι πόρος! καὶ γὰρ ἅπαις εἰμὶ καὶ συγ
γενείας ἔρημος, καὶ δυστυχῶ χηρείαν, καὶ πρός " cogitatione occupala Triphænæ supervenit Alexanἀμηχανίαν πάντοθεν συνελήλαμαι. Ἀλλὰ γὰρ εὐρηκέναι μοι δοκῶ πόρον ἐν ἀπόροις καὶ τοσούτῳ
πλήθει δυσχερείας. Ἐπὶ γὰρ τὸν Θέκλης Θεὸν καὶ
βοηθόν ήδη μοι καταφευκτέον. Ὁ Θεὸς τοιγαρούν
τῆς Θέκλης, τῆς καὶ ἐμοὶ τὸ σὸν εὐαγγελισαμένης
κράτος, καὶ τὴν ἀληθῆ καὶ εὐθεῖαν μοι τῶν σῶν ἐντολῶν ἀτραπὸν καὶ τῆς εὐσεβείας ὑποδειξάσης, ἐπιφάνηθι καὶ νῦν τῇ δούλῃ σου Θέκλῃ, καὶ κινδυνευούσῃ βοήθησον, καὶ δεῖξον ἡμῖν ἅπασιν, ὡς ἀγα
θὸν ἀληθῶς καὶ ἀναμφιλέκτως τὸ διὰ σὲ καὶ ἐπὶ
σοὶ κινδυνεύειν. Εἰ γὰρ αὐτὴ τύχῃ τινὸς νῦν ἐπικουρίας, οὐκ ἔστιν ὅστις οὐ τῇ σῇ προσδραμείται βασιλείπ. ο Ἔτι δὲ τούτων λεγομένων ὑπὸ τῆς Τρυφαί
νης, ἧκον καὶ στρατιῶταί τινες ἀστικοί, παρὰ τοῦ p
ἡγεμόνος σταλέντες τε καὶ πρὸς βίαν ἀφελέσθαι τὴν
κόρην ἐπιτραπέντες. Η μέντοι γε Τρύφαινα προς
μὲν τὸ ἀντισχεῖν ἀδυνατήσασα, είξασα δὲ τῇ βία, τὴν
μὲν κόρην οὐδ' οὕτω μεθῆκεν· ἐπιδραξαμένη δὲ τῆς
χειρὸς αὐτῆς, ἅμα τοῖς στρατιώταις ἀπῄει, ὀδυρμῶν
καὶ θρήνων πληροῦσα τὴν ἀγορὰν, καὶ ὡς ἂν ἐπὶ
νεκρᾷ λοιπὸν κοπτομένη καὶ ὀλολύζουσα τῇ Θέκλη,
καί τινα τοιαῦτα ὑποφωνοῦσα· ὁ ἃ τῆς τῶν δαιμό.
νων πονηρίας 1 ὡς ἀπλήστως ταῖς κατ᾿ ἐμοῦ κέχρην
και συμφοραῖς! Μιᾶς μὲν γὰρ παιδός ή δυστυχής
ἐγὼ μήτηρ ἐγενόμην· ἰδοὺ δὲ καὶ δευτέρας ποιοῦμαι
λοιπὸν, ὡς ὁρᾶτε, θυγατρὸς ἐκφοράν. Καὶ τὸ δὴ χα
petitionis ipsius æquitatem; tumn quod quaenam
esset, quæ hoc ipsum petebat, consideraret; protinus se ad hoc ipsum faciendum promptissime
contulit; manusque suas sanctas atque purissimas
ad coelum attollens, his Deum verbis est conprecata:
‹ Christe rex cœli, eorumque quæ in cœlo, et trans
cœlum sunt omnium: Fili magni et supremi Patris:
qui mihi ut et crederem, et servarer, gratuito
concessisti: qui veritatis tuæ lumen mibi accendisti, et ut pro te cruciatus tolerarem dignam habuisti: da etiam famulæ tuæ Tryphænæ, nt voti de
filia sua compos reddatur, nempe ut anima ejus
animabus illorum, qui in te pridem crediderunt,
annumeretur, et paradisi epulis, deliciisque perfruatur. Hanc illi, Domiue Christe, pro me vicem
repende. Nam ecce, ut vides, ipsa virginitatis mee
custos fuit; ipsa mihi post Paulum tuum adfuit;
ipsa nie ab Alexandri vesano furore vindicavit; ipsa
me post bestiarum terrorem suomet sinu refocillavit: regina enim cum sit, amore tui ac timore
inducta, se ad mei quoque coinmiserationem demisit.
Pro quibus omnibus hoc petit, hoc optat, ut unica
sua ac dilecta filia quietem aliquam consequatur. ›
Totidem ac talibus fere verbis Thecla comprecata,
Tryphæna tunc quidem flebile quid ac lamentabile
vehementius inclamans, nunquam postea filiæ obitum luxit: sed unam Theclam de cætero deploravit, ut quæ paulo post eo corporis decore, ea mentis præstantia, bestiarum esset præda futura. Hac
der, comprehensurus Theclain, et ad venationem
abducturus; utpote rebus omnibus ad id jam coinparatis, et spectatoribus theatrum occupantibus,
ac tumultuantibus, moramque temporis increpantibus. ‹ Præses enim, inquit, sedet, et populus obstrepit; cedo banc, ut cum bestiis pugnaturam
abducam. › Qui nuntius ita Tryphænam percussit,
et in iram concitavit, ut vehementiore ab ipsa
sublato clamore Alexander in fugam verteretus.
261. Heu me miseram, inquit, ob alterum etiam
hunc longe acerbiorem luctum! quam crebræ calamitates, aliis alias excipientibus, me invadunt,
omni interim undique auxilii ac solatii via seclusa!
orbata enim sum prole, cognatione destituta, viduitate infelix; breviter in angustias omni ex parte
compulsa. Attamen exitum aliquem in dubiis hisce,
quæque exitu carere videntur, meque ex tot calamitatibus expediendi rationem reperisse videor.
Ad Theclæ enim Deum et adjutorem nempe confugiendum. Deus igitur Thecle, que imperii tui po
tentiam etiam mibi annuntiavit, et veram rectamque
præceptorum tuorum ac pietatis viam aperuit: teipsum etiam nunc famulae tu Theclæ manifesta,
periclitanti praesto sis, nobisque omnibus re ipsa
ostende, quantum omnino ac citra dubium conferat, pro te, ac sub te capitis discrimen adire. Si
· οἷα καὶ τὰ ῥήματα Τροφαίνης. V. C. alter, sed glossema videtur. ' ἀναμφίλεκτον Γ. Ε.
Τοῦτο γὰρ ἦν τὸ ἰατρεῖον, ὃ τῷ μὲν νοσήματι τῆς ὀφθαλμίας πολέμιον ἦν ὡς ἂν καὶ ἄρτι ἀρξαμένης, ἀνακραθὲν δὲ ὅμως τῇ ἐνεργείᾳ τῆς μάρτυρος, ἄκος μέγιστον ὁμοῦ πάσῃ τῇ πόλει γεγένηται· ὡς τὴν ἐπέκεινα λεωφόρον μηδὲ ἀρκεῖν τοῖς ἀνιοῦσι μὲν μετ’ οἰμωγῆς καὶ δακρύων, κατιοῦσι δὲ μεθ’ ἡδονῆς καὶ δοξολογίας· καὶ ἀνιοῦσι μὲν νῦν συμμεμυκόσιν ὀφθαλμοῖς, κατιοῦσι δὲ ἀναπεπταμένοις τοῖς βλεφάροις. Οὔτε γὰρ τῆς πτωχῆς ἐκείνης καὶ πενιχρᾶς κολυμβήθρας ἡ χάρις ἦν, τῆς ἕνακαὶ μόλις τοῦτονσῳζούσης ἄνθρωπον, ἀλλὰ τῆς πλουσίας καὶ ἀφθονωτάτης πηγῆς. Ἀπειρήκει μὲν γὰρ ἅπας ὁ δῆμος συνθέων· ἀπειρήκει δὲ τὰ ταῖς κολυμβήθραις ἐπαντλούμενα νάματα· οὐκ ἐνεδίδου δὲ ἡ τῆς μάρτυρος χάρις, τοὺς μὲν δεχομένη καὶ ἰωμένη καὶ ἀποπέμπουσα, τοὺς δὲ αὖθις ὑποδεχομένη τε πάλιν καὶ ἰωμένη, καὶ πάντας μεθ’ ὁμοίας ἀποπέμπουσα τῆς θεραπείας· ὡς ἐν τρισὶν ὅλαις ἢ τέτρασιν ἡμέραις εἰς ἄγαν εὐαριθμήτους περιστῆναι τὴν νόσον, ἀπιστίας οἶμαι κἀκείνους ἢ καὶ βίου κακίας ἄλλης ἕνεκεν, διαμαρτεῖν παρασκευαζούσης τῆς κοινῆς βοηθείας, ἢ τάχα ἵνα καὶ μάθοιμεν ὅσον ἦν τὸ κακόν.
DE VITA S. THECLÆ LIB. L
ὑπὲρ ἐμοῦ, Δέσποτα Χριστέ, τὴν ἀμοιβὴν ἔκτισον. videretur, paratissimum), tumn quod animadverteret
Ἰδοὺ γὰρ, ὡς ὁρᾷ[ς], αυτή μου τῆς παρθενίας γεγένηται
φύλαξ· αὐτή μοι, μετὰ τὸν σὸν Παῦλον, παρέστηκεν·
αὐτή με τῆς οἰστρομανίας απήλλαξεν 'Αλεξάνδρου •
αὐτή με μετὰ τὸν τῶν θηρίων φόβον τοῖς οἰκείοις αὐτ
τῆς ἐναποψύχει κόλποις. Καὶ γὰρ βασιλὶς οὖσα συν
εταπεινώθη μοι, διὰ τὸν σὸν πόθον καὶ φόβον. Ὑπὲρ
ὧν πάντων τοῦτο αἰτεῖ, τοῦτο βούλεται, τὸ τυχεῖν
ἀναπαύλης τινὸς τὸ μόνον καὶ ἀγαπητὸν παιδίον αὐτ
τῆς.» Τοσαῦτα δὲ καὶ τοιαῦτα τῆς Θέκλης επευξαμένης, ἡ Τρύφαινα γοερόν τι καὶ θρηνώδες καὶ δι
ωλύγιον ἀναβοήσατα, τὴν μὲν τῆς θυγατρὸς οὐκέτι
τελευτὴν ἀπωδύρετο, τὴν δὲ Θέκλαν ἐθρήνει λοιπόν,
ὡς ἂν καὶ αὐτῆς μικρὸν ὕστερον θηριαλώτου γινομένης, σὺν εὐπρεπείᾳ τε σώματος καὶ φρονήσει
τοσαύτῃ. Εν τούτοις δὲ οὔσης τῆς Τρυφαίνης, ἧκεν
ὁ ᾿Αλέξανδρος, ο παραληψόμενός τε τὴν Θέκλαν, καὶ
ἄξων εἰς τὸ κυνηγέσιον· ὡς ἂν καὶ πάντων τῶν πρὸς
τοῦτο ηὐτρεπισμένων, ἤδη δὲ καὶ τῶν θεατῶν κατειληφότων τὴν θέαν, καὶ θορυβούντων, καὶ τὸν τῆς
μελλήσεως αἰτιωμένων χρόνον. «Ὁ ἡγεμὼν γάρ, φησι, κάθηται, καὶ ὁ ὄχλος θορυβεί· δὸς, ἀπαγάγω
τὴν θηριομάχον.» Ως τὴν Τρύφαιναν ὑπὸ τῶν
ῥημάτων, τούτων δηχθεῖσάν τε καὶ ἀναφλεχθεῖσαν
ἐκβοῆσαί τε πικρὸν καὶ γοερόν· ὡς καὶ εἰς φυγὴν τραπῆναι τὸν ᾿Αλέξανδρον. οι Οίμοι, φησίν,
ἡ Τρύφαινα, καὶ τοῦ δευτέρου μοι τούτου καὶ
χαλεπωτέρου πένθους! ὡς ἀλλεπάλληλά με κατεί
ληφε τὰ δεινὰ, καὶ βοηθείας ἢ παραμυθίας οὐδα
μήθεν μοι πόρος! καὶ γὰρ ἅπαις εἰμὶ καὶ συγ
γενείας ἔρημος, καὶ δυστυχῶ χηρείαν, καὶ πρός " cogitatione occupala Triphænæ supervenit Alexanἀμηχανίαν πάντοθεν συνελήλαμαι. Ἀλλὰ γὰρ εὐρηκέναι μοι δοκῶ πόρον ἐν ἀπόροις καὶ τοσούτῳ
πλήθει δυσχερείας. Ἐπὶ γὰρ τὸν Θέκλης Θεὸν καὶ
βοηθόν ήδη μοι καταφευκτέον. Ὁ Θεὸς τοιγαρούν
τῆς Θέκλης, τῆς καὶ ἐμοὶ τὸ σὸν εὐαγγελισαμένης
κράτος, καὶ τὴν ἀληθῆ καὶ εὐθεῖαν μοι τῶν σῶν ἐντολῶν ἀτραπὸν καὶ τῆς εὐσεβείας ὑποδειξάσης, ἐπιφάνηθι καὶ νῦν τῇ δούλῃ σου Θέκλῃ, καὶ κινδυνευούσῃ βοήθησον, καὶ δεῖξον ἡμῖν ἅπασιν, ὡς ἀγα
θὸν ἀληθῶς καὶ ἀναμφιλέκτως τὸ διὰ σὲ καὶ ἐπὶ
σοὶ κινδυνεύειν. Εἰ γὰρ αὐτὴ τύχῃ τινὸς νῦν ἐπικουρίας, οὐκ ἔστιν ὅστις οὐ τῇ σῇ προσδραμείται βασιλείπ. ο Ἔτι δὲ τούτων λεγομένων ὑπὸ τῆς Τρυφαί
νης, ἧκον καὶ στρατιῶταί τινες ἀστικοί, παρὰ τοῦ p
ἡγεμόνος σταλέντες τε καὶ πρὸς βίαν ἀφελέσθαι τὴν
κόρην ἐπιτραπέντες. Η μέντοι γε Τρύφαινα προς
μὲν τὸ ἀντισχεῖν ἀδυνατήσασα, είξασα δὲ τῇ βία, τὴν
μὲν κόρην οὐδ' οὕτω μεθῆκεν· ἐπιδραξαμένη δὲ τῆς
χειρὸς αὐτῆς, ἅμα τοῖς στρατιώταις ἀπῄει, ὀδυρμῶν
καὶ θρήνων πληροῦσα τὴν ἀγορὰν, καὶ ὡς ἂν ἐπὶ
νεκρᾷ λοιπὸν κοπτομένη καὶ ὀλολύζουσα τῇ Θέκλη,
καί τινα τοιαῦτα ὑποφωνοῦσα· ὁ ἃ τῆς τῶν δαιμό.
νων πονηρίας 1 ὡς ἀπλήστως ταῖς κατ᾿ ἐμοῦ κέχρην
και συμφοραῖς! Μιᾶς μὲν γὰρ παιδός ή δυστυχής
ἐγὼ μήτηρ ἐγενόμην· ἰδοὺ δὲ καὶ δευτέρας ποιοῦμαι
λοιπὸν, ὡς ὁρᾶτε, θυγατρὸς ἐκφοράν. Καὶ τὸ δὴ χα
petitionis ipsius æquitatem; tumn quod quaenam
esset, quæ hoc ipsum petebat, consideraret; protinus se ad hoc ipsum faciendum promptissime
contulit; manusque suas sanctas atque purissimas
ad coelum attollens, his Deum verbis est conprecata:
‹ Christe rex cœli, eorumque quæ in cœlo, et trans
cœlum sunt omnium: Fili magni et supremi Patris:
qui mihi ut et crederem, et servarer, gratuito
concessisti: qui veritatis tuæ lumen mibi accendisti, et ut pro te cruciatus tolerarem dignam habuisti: da etiam famulæ tuæ Tryphænæ, nt voti de
filia sua compos reddatur, nempe ut anima ejus
animabus illorum, qui in te pridem crediderunt,
annumeretur, et paradisi epulis, deliciisque perfruatur. Hanc illi, Domiue Christe, pro me vicem
repende. Nam ecce, ut vides, ipsa virginitatis mee
custos fuit; ipsa mihi post Paulum tuum adfuit;
ipsa nie ab Alexandri vesano furore vindicavit; ipsa
me post bestiarum terrorem suomet sinu refocillavit: regina enim cum sit, amore tui ac timore
inducta, se ad mei quoque coinmiserationem demisit.
Pro quibus omnibus hoc petit, hoc optat, ut unica
sua ac dilecta filia quietem aliquam consequatur. ›
Totidem ac talibus fere verbis Thecla comprecata,
Tryphæna tunc quidem flebile quid ac lamentabile
vehementius inclamans, nunquam postea filiæ obitum luxit: sed unam Theclam de cætero deploravit, ut quæ paulo post eo corporis decore, ea mentis præstantia, bestiarum esset præda futura. Hac
der, comprehensurus Theclain, et ad venationem
abducturus; utpote rebus omnibus ad id jam coinparatis, et spectatoribus theatrum occupantibus,
ac tumultuantibus, moramque temporis increpantibus. ‹ Præses enim, inquit, sedet, et populus obstrepit; cedo banc, ut cum bestiis pugnaturam
abducam. › Qui nuntius ita Tryphænam percussit,
et in iram concitavit, ut vehementiore ab ipsa
sublato clamore Alexander in fugam verteretus.
261. Heu me miseram, inquit, ob alterum etiam
hunc longe acerbiorem luctum! quam crebræ calamitates, aliis alias excipientibus, me invadunt,
omni interim undique auxilii ac solatii via seclusa!
orbata enim sum prole, cognatione destituta, viduitate infelix; breviter in angustias omni ex parte
compulsa. Attamen exitum aliquem in dubiis hisce,
quæque exitu carere videntur, meque ex tot calamitatibus expediendi rationem reperisse videor.
Ad Theclæ enim Deum et adjutorem nempe confugiendum. Deus igitur Thecle, que imperii tui po
tentiam etiam mibi annuntiavit, et veram rectamque
præceptorum tuorum ac pietatis viam aperuit: teipsum etiam nunc famulae tu Theclæ manifesta,
periclitanti praesto sis, nobisque omnibus re ipsa
ostende, quantum omnino ac citra dubium conferat, pro te, ac sub te capitis discrimen adire. Si
· οἷα καὶ τὰ ῥήματα Τροφαίνης. V. C. alter, sed glossema videtur. ' ἀναμφίλεκτον Γ. Ε.
Οἷς γὰρ ἐπέμεινε, τούτοις καὶ τύφλωσιν ἐπήγαγεν· ἢ γὰρ καὶ τῶν δύο ἅμα, ἤγουν τὸν ἕτερον τοῖν ὀφθαλμοῖν πάντως ἐξέκοψεν. Οὕτω δεινότατον ἦν τὸ κακὸν καί τι δαιμόνιον ἐπιβούλευμα· ἡττηθὲν δὲ ὅμως τοῦ θαύματος, ὡσεὶ μηδὲ γεγονὸς τὴν ἀρχὴν οὕτως ἀϊστώθη τε καὶ ἐκ ποδῶν γέγονεν. Εἰ δέ τι χρὴ καὶ τῶν παραδοξοτέρων μνημονεῦσαί τε καὶ εἰπεῖν, κἀκεῖνο ἐρῶ. Δαλισανδός ἐστι πόλις, ἢ πόλεως εἴδωλον ἔτι καὶ ὄνομα, ἐν τοῖς ἀφανέσι μὲν καὶ ἀνωνύμοις ἀπερριμμένη, ἔχουσα δέ τι καὶ αὐτὴ περιφανὲς διὰ τὴν μάρτυρα. Τιμῶσα γὰρ αὐτὴν περιφανῶς, τυγχάνει καὶ αὐτὴ παρ’ αὐτῆς περιφανεστέρου θαύματος.
DE VITA S. THECLÆ LIB. L
ὑπὲρ ἐμοῦ, Δέσποτα Χριστέ, τὴν ἀμοιβὴν ἔκτισον. videretur, paratissimum), tumn quod animadverteret
Ἰδοὺ γὰρ, ὡς ὁρᾷ[ς], αυτή μου τῆς παρθενίας γεγένηται
φύλαξ· αὐτή μοι, μετὰ τὸν σὸν Παῦλον, παρέστηκεν·
αὐτή με τῆς οἰστρομανίας απήλλαξεν 'Αλεξάνδρου •
αὐτή με μετὰ τὸν τῶν θηρίων φόβον τοῖς οἰκείοις αὐτ
τῆς ἐναποψύχει κόλποις. Καὶ γὰρ βασιλὶς οὖσα συν
εταπεινώθη μοι, διὰ τὸν σὸν πόθον καὶ φόβον. Ὑπὲρ
ὧν πάντων τοῦτο αἰτεῖ, τοῦτο βούλεται, τὸ τυχεῖν
ἀναπαύλης τινὸς τὸ μόνον καὶ ἀγαπητὸν παιδίον αὐτ
τῆς.» Τοσαῦτα δὲ καὶ τοιαῦτα τῆς Θέκλης επευξαμένης, ἡ Τρύφαινα γοερόν τι καὶ θρηνώδες καὶ δι
ωλύγιον ἀναβοήσατα, τὴν μὲν τῆς θυγατρὸς οὐκέτι
τελευτὴν ἀπωδύρετο, τὴν δὲ Θέκλαν ἐθρήνει λοιπόν,
ὡς ἂν καὶ αὐτῆς μικρὸν ὕστερον θηριαλώτου γινομένης, σὺν εὐπρεπείᾳ τε σώματος καὶ φρονήσει
τοσαύτῃ. Εν τούτοις δὲ οὔσης τῆς Τρυφαίνης, ἧκεν
ὁ ᾿Αλέξανδρος, ο παραληψόμενός τε τὴν Θέκλαν, καὶ
ἄξων εἰς τὸ κυνηγέσιον· ὡς ἂν καὶ πάντων τῶν πρὸς
τοῦτο ηὐτρεπισμένων, ἤδη δὲ καὶ τῶν θεατῶν κατειληφότων τὴν θέαν, καὶ θορυβούντων, καὶ τὸν τῆς
μελλήσεως αἰτιωμένων χρόνον. «Ὁ ἡγεμὼν γάρ, φησι, κάθηται, καὶ ὁ ὄχλος θορυβεί· δὸς, ἀπαγάγω
τὴν θηριομάχον.» Ως τὴν Τρύφαιναν ὑπὸ τῶν
ῥημάτων, τούτων δηχθεῖσάν τε καὶ ἀναφλεχθεῖσαν
ἐκβοῆσαί τε πικρὸν καὶ γοερόν· ὡς καὶ εἰς φυγὴν τραπῆναι τὸν ᾿Αλέξανδρον. οι Οίμοι, φησίν,
ἡ Τρύφαινα, καὶ τοῦ δευτέρου μοι τούτου καὶ
χαλεπωτέρου πένθους! ὡς ἀλλεπάλληλά με κατεί
ληφε τὰ δεινὰ, καὶ βοηθείας ἢ παραμυθίας οὐδα
μήθεν μοι πόρος! καὶ γὰρ ἅπαις εἰμὶ καὶ συγ
γενείας ἔρημος, καὶ δυστυχῶ χηρείαν, καὶ πρός " cogitatione occupala Triphænæ supervenit Alexanἀμηχανίαν πάντοθεν συνελήλαμαι. Ἀλλὰ γὰρ εὐρηκέναι μοι δοκῶ πόρον ἐν ἀπόροις καὶ τοσούτῳ
πλήθει δυσχερείας. Ἐπὶ γὰρ τὸν Θέκλης Θεὸν καὶ
βοηθόν ήδη μοι καταφευκτέον. Ὁ Θεὸς τοιγαρούν
τῆς Θέκλης, τῆς καὶ ἐμοὶ τὸ σὸν εὐαγγελισαμένης
κράτος, καὶ τὴν ἀληθῆ καὶ εὐθεῖαν μοι τῶν σῶν ἐντολῶν ἀτραπὸν καὶ τῆς εὐσεβείας ὑποδειξάσης, ἐπιφάνηθι καὶ νῦν τῇ δούλῃ σου Θέκλῃ, καὶ κινδυνευούσῃ βοήθησον, καὶ δεῖξον ἡμῖν ἅπασιν, ὡς ἀγα
θὸν ἀληθῶς καὶ ἀναμφιλέκτως τὸ διὰ σὲ καὶ ἐπὶ
σοὶ κινδυνεύειν. Εἰ γὰρ αὐτὴ τύχῃ τινὸς νῦν ἐπικουρίας, οὐκ ἔστιν ὅστις οὐ τῇ σῇ προσδραμείται βασιλείπ. ο Ἔτι δὲ τούτων λεγομένων ὑπὸ τῆς Τρυφαί
νης, ἧκον καὶ στρατιῶταί τινες ἀστικοί, παρὰ τοῦ p
ἡγεμόνος σταλέντες τε καὶ πρὸς βίαν ἀφελέσθαι τὴν
κόρην ἐπιτραπέντες. Η μέντοι γε Τρύφαινα προς
μὲν τὸ ἀντισχεῖν ἀδυνατήσασα, είξασα δὲ τῇ βία, τὴν
μὲν κόρην οὐδ' οὕτω μεθῆκεν· ἐπιδραξαμένη δὲ τῆς
χειρὸς αὐτῆς, ἅμα τοῖς στρατιώταις ἀπῄει, ὀδυρμῶν
καὶ θρήνων πληροῦσα τὴν ἀγορὰν, καὶ ὡς ἂν ἐπὶ
νεκρᾷ λοιπὸν κοπτομένη καὶ ὀλολύζουσα τῇ Θέκλη,
καί τινα τοιαῦτα ὑποφωνοῦσα· ὁ ἃ τῆς τῶν δαιμό.
νων πονηρίας 1 ὡς ἀπλήστως ταῖς κατ᾿ ἐμοῦ κέχρην
και συμφοραῖς! Μιᾶς μὲν γὰρ παιδός ή δυστυχής
ἐγὼ μήτηρ ἐγενόμην· ἰδοὺ δὲ καὶ δευτέρας ποιοῦμαι
λοιπὸν, ὡς ὁρᾶτε, θυγατρὸς ἐκφοράν. Καὶ τὸ δὴ χα
petitionis ipsius æquitatem; tumn quod quaenam
esset, quæ hoc ipsum petebat, consideraret; protinus se ad hoc ipsum faciendum promptissime
contulit; manusque suas sanctas atque purissimas
ad coelum attollens, his Deum verbis est conprecata:
‹ Christe rex cœli, eorumque quæ in cœlo, et trans
cœlum sunt omnium: Fili magni et supremi Patris:
qui mihi ut et crederem, et servarer, gratuito
concessisti: qui veritatis tuæ lumen mibi accendisti, et ut pro te cruciatus tolerarem dignam habuisti: da etiam famulæ tuæ Tryphænæ, nt voti de
filia sua compos reddatur, nempe ut anima ejus
animabus illorum, qui in te pridem crediderunt,
annumeretur, et paradisi epulis, deliciisque perfruatur. Hanc illi, Domiue Christe, pro me vicem
repende. Nam ecce, ut vides, ipsa virginitatis mee
custos fuit; ipsa mihi post Paulum tuum adfuit;
ipsa nie ab Alexandri vesano furore vindicavit; ipsa
me post bestiarum terrorem suomet sinu refocillavit: regina enim cum sit, amore tui ac timore
inducta, se ad mei quoque coinmiserationem demisit.
Pro quibus omnibus hoc petit, hoc optat, ut unica
sua ac dilecta filia quietem aliquam consequatur. ›
Totidem ac talibus fere verbis Thecla comprecata,
Tryphæna tunc quidem flebile quid ac lamentabile
vehementius inclamans, nunquam postea filiæ obitum luxit: sed unam Theclam de cætero deploravit, ut quæ paulo post eo corporis decore, ea mentis præstantia, bestiarum esset præda futura. Hac
der, comprehensurus Theclain, et ad venationem
abducturus; utpote rebus omnibus ad id jam coinparatis, et spectatoribus theatrum occupantibus,
ac tumultuantibus, moramque temporis increpantibus. ‹ Præses enim, inquit, sedet, et populus obstrepit; cedo banc, ut cum bestiis pugnaturam
abducam. › Qui nuntius ita Tryphænam percussit,
et in iram concitavit, ut vehementiore ab ipsa
sublato clamore Alexander in fugam verteretus.
261. Heu me miseram, inquit, ob alterum etiam
hunc longe acerbiorem luctum! quam crebræ calamitates, aliis alias excipientibus, me invadunt,
omni interim undique auxilii ac solatii via seclusa!
orbata enim sum prole, cognatione destituta, viduitate infelix; breviter in angustias omni ex parte
compulsa. Attamen exitum aliquem in dubiis hisce,
quæque exitu carere videntur, meque ex tot calamitatibus expediendi rationem reperisse videor.
Ad Theclæ enim Deum et adjutorem nempe confugiendum. Deus igitur Thecle, que imperii tui po
tentiam etiam mibi annuntiavit, et veram rectamque
præceptorum tuorum ac pietatis viam aperuit: teipsum etiam nunc famulae tu Theclæ manifesta,
periclitanti praesto sis, nobisque omnibus re ipsa
ostende, quantum omnino ac citra dubium conferat, pro te, ac sub te capitis discrimen adire. Si
· οἷα καὶ τὰ ῥήματα Τροφαίνης. V. C. alter, sed glossema videtur. ' ἀναμφίλεκτον Γ. Ε.
PG 85:581Καθ’ ἣν γὰρ τιμᾶται πανήγυριν ἡ παρθένοςλαμπρὰ δὲ αὕτη καὶ περίσημος καὶ πολυάνθρωπός ἐστιν, ὡς ἂν καὶ πολλῶν πανταχόθεν εἰς αὐτὴν συρρεόντων, εἴ τις φυλάξει κατὰ τὴν ἱερὰν νυκτεγερσίαν αὐτῆς τῆς ἑορτῆς ὑπὲρ τὴν ἀκρώρειαν τοῦ κατ’ αὐτὴν ὄρους ἀνεστηκώς, ὃ πρὸς ἕω μὲν τὰ νῶτα, πρὸς δὲ δύσιν τὴν ὄψιν κέκτηται, γενόμενος δὲ αὐτόθι καὶ ἀγρυπνήσας ὁρᾷ πυρίνῳ ἅρματι ὑψοῦ τοῦ ἀέρος βεβῶσάν τε τὴν παρθένον καὶ διφρηλατοῦσαν, καὶ οἴκοθεν οἴκαδε ἐπειγομένην ἀπὸ τῶν κατὰ Σελεύκειαν ἐπ’ ἐκεῖνο τὸ νυμφευτήριον, ὃ ἀγαπᾷ τε μᾶλλον τῶν ἄλλων μεθ’ ἡμᾶς καὶ περιέπει καὶ τέθηπεν, ὡς ἐν καθαρᾷ τε καὶ ἀμφιδεξίῳ καταγωγῇ κείμενον.
nitumque earum, quam circa preces tota occupa- καὶ πρόθεσιν. Ὑπὲρ μὲν οὖν τούτων, ἀξίως μεν
οὐδαμῶς, εὐχαριστῶ δ' οὖν ὅμως, ὡς ἂν ὅλως τῶν
ὑπὲρ σοῦ καταξιωθεῖσα παθημάτων καὶ στιγμάτων.
Ἐπειδὴ δὲ πολὺν ἔτι καὶ βαρὺν ὁρῶ τὸν πολέμιον,
καὶ ταῖς προσθήκαις ἀεὶ τοὺς κινδύνους ἐπαύξοντά
μοι, δέδοικα δὲ μήπως, ὡς καὶ φύσει ἀσθενὴς καὶ
προκεκμηκυῖα τοῖς κακοῖς, ἀποναρκήσω πρὸς τὰ
λοιπὰ τοῦ ἀγῶνος, και πως ἀτέλεστος μείνω καὶ
ἀστεφάνωτος, καὶ, τὸ δὴ χαλεπώτερον, τῆς σῆς
διαπέσω βασιλείας· εἰ δοκεῖ, περίστειλόν με τῷ θα
νάτῳ λοιπὸν, καὶ τῷ διὰ τοῦ θανάτου βαπτίσματι
λῦσον μὲν ἐμοὶ τὸν φόβον, λῦσον δὲ τούτοις τὸν κατ'
ἐμοῦ πόνον. Εἰ γὰρ ἐγὼ καταλύσω τὸν βίον, καταλύσουσί που πάντως καὶ οὗτοι τὴν κατ᾿ ἐμοῦ βίαν
καὶ τυραννίδα.
batur, hujusmodi, opinor, intra se verbis secreto
orans: • Magnas tibi gratias ago, Christe Domine,
pro tuæ hujus in me voluntatis decreto: quod me
puellam adhuc, intra thalami latebras versantem,
264 nec domesticorum quidem famulorum plerisque notam, telæque ac colo intentam, et nuptiis
Thamyridis destinatam, Pauli opera in lucem produxeris, tuoque per eundem signaculo et gratia
dignam habueris'; labores etiam atque discrimina
pro te ut degustarem, effeceris (Iconii quidem per
ignem, hic vero per tot hasce adeoque efferatas
belluas), publicumque omnibus me spectaculum proposueris: non negligens interim meam salutem,
sed fidem in te meam, animique propositum exercens. Pro his igitur, quamvis minime pro dignitate, gratias tamen ago: quod omnino cruciatibus hisce
ac stigmatis pro te suscipiendis me dignatus fueris. Sed cum vehementem gravenique adhuc adversarium videam, novis etiam aggressionibus majora in me pericula concitantem, metuamque, quippe natura imbecillior, ne fortassis malis defatigata, ad reliqua certaminis bujus languescam, atque ita exitu
destinato coronisque eaream, quodque gravius est, regno tuo excidam: si ita expedire judicas, deinceps me occumbere permitte; et mortis baptismate metum hunc mihi dissolve, istosque molestiis, quas
mihi facessunt, libera. Si enim ego vita excessero, ipsi quoque necessario violentiæ in me suæ atque
tyrannidi Ginem ponent.»
Haec, ut probabile est, elocuta, et ad ea quæ desubito objiciebantur conversa, piscinam aquamque
conspicit, et phocas in ea innatantes; belluas, et
quidem marinas, vitæque humanae pestes, et ipsas
in supplicium Theclæ similiter comparatas; paucis
interim Christum inclamans, simulque his dictis:
‹ lu nomine tuo, Domine, ultima hac die baptizor, ›
in aquanı illam insiliit, vitæ per mortem consummandæ et in Christo dissolvendæ desiderio flagrans.
Hoc facto quod si quis mysticum baptismum appellare velit, ut rem a martyre tempore periculorum
maximasque inter angustias excogitatam, per me
ita appellet licet: neque enim vetus scriptor in hujusmodi vocum novitate usurpanda, tametsi fidei
nostræ lex id non admittat, illiberalis esse solet:
hoc, inquam, facto, populus universus, clamore sublato, hanc ut absurdam exitiabilemque audaciam
abominabantur; quod ita temere et inconsulto
in aquam se præcipitem dedisset; a qua propter phocas illas manifesta illi mors immineret.
Ταῦτα, κατὰ τὸ εἰκὸς, εἰποῦσα, καὶ μεταστραφείσα
κατὰ τὸ συμβὰν ὁρᾷ κολυμβήθραν, καὶ ὕδωρ ε, καὶ
φώκας ἐννηχομένας· θηρία μὲν ὄντα καὶ αὐτὰ θα
λάττια καὶ ἀνδροφόνα, καὶ ταῦτα δὲ ἴσως πρὸς τι
μωρίαν παρασκευασθέντα τῆς Θέκλης· καὶ μικρὰ
ἅττα ἐπιβοησαμένη τὸν Χριστὸν, καὶ οὕτως εἰποῦσα·
• Ἐν τῷ ὀνόματί σου, Κύριε, ὑστέρᾳ ἡμέρᾳ βαπτί
ζομαι· › ἐνήλατο τῷ ὕδατι τούτῳ, τῆς διὰ τοῦ θανά
του λοιπὸν ἐρῶσα τελειώσεως, καὶ πρὸς Χριστὸν
ἀναλύσεως. Τούτου δὲ οὕτως ἐπιτελεσθέντος" δ εἰ
καὶ βάπτισμά τις μυστικόν βούλοιτο καλεῖν, ὡς
ἂν καὶ ὑπὸ τῆς μάρτυρας ἐν καιρῷ μὲν κινδύνων,
ἐν ἀμηχανίᾳ δὲ τοῦ πράγματος ἐπινοηθέντος, καλείτω· καὶ οὐδεὶς φθόνος τῆς τοιαύτης καινοφωνίας τῷ
πάλαι συγγραφεῖ, εἰ καὶ ὁ τῆς πίστεως μὴ τοῦτο
βούληται νόμος· τούτου δὲ ὅμως ἐπιτελεσθέντος,
ὁ δῆμος ἅπας ἀνηλάλαξέ τε, καὶ τὴν οὕτως ἀτο
πον καὶ ὀλέθριον ἀπεπέμψατο τόλμαν, τῷ προ
πετῶς οὕτω καὶ ἀφειδῶς κυβιστῆσαι καθ᾽ ὕδα
τος, οὕτω πρόδηλον τὸν ἀπὸ τῶν φωκῶν ἔχον-
* Videtur ergo a Paulo baptismi donum accepisse, nisi signaculum baptismi partem esse intelligamus,
illumque præcedere, ut supra ostendimus. * Histor. Metaphr. appellat λάκκον μεστὸν ὕδατος. • la aliDi μεν τό.
“Ο εἰ καὶ βάπτισμά τις. Totus hic locus,
usque ad illa, ὁ δῆμος ἅπας, a nostro exemplari
aberat. Et sane theologi non admiserint hujusmodi
tinctionem pro alio quani voti, ut vocant, baptismo
habendam. Favet tamen firmatque hanc lectionem
ac sensum Metaphrastes, qui hac ipsa de re agens,
facit Theclam dicentem, Νῦν καιρὸς τοῦ λούσασθαί με, Nunc tempus est ut abluar; moxque iisdem
prolatis verbis quæ Noster refert, in euripum insilientem. Quin et illud apud eumdein Metaphrastem
huc facere videtur, quod cum Thecla Myra ad
Paulum pervenisset, illi tanquam rem ignotam
narret se lavacrum, τὸ λουτρόν, denique consecutam
fuisse. Nec vero usquam aut Basilius aut Metaphrastes vel verbo indicant Theclam postea ab ullo
alio fuisse tinctam; sed tantum ante a Paulo toypaγισμένην, idque antequam in aquam jam insiliret.
Qua de re vide notam 7. Rationes autem cur nemo
seipsum possit vere baptizare, cum apud theologos,
tum etiam in jure canonico vide, lib. 111 Decretal.,
Lit. 42, C. Debitum. In quo tamen capite additur:
Judæuin in necessitate constitutum, seipsum in
aquam immergentem, et formæ verba adhibentem,
si continuo discessisset, ad calestem patriam protinus evolaturum fuisse propter sacramenti fidem,
etsi non propter fidei sacramentum: si tamen supervivat, ab alio denuo baptizandum.
Τά τε γὰρ ἐν αὐτῇ δένδρα πολλά τε καὶ ὑψηλὰ καὶ ἀμφιλαφῆ καὶ ἀμφιθαλῆ καὶ καλλίκαρπα, αἵ τε αὖ πηγαὶ πολλαί τε καὶ χαριέσταται, καὶ μάλα ψυχροῦ ὕδατος, ἐξ ἑκάστου φυτοῦ τε καὶ πέτρας, ὡς εἰπεῖν, ἑκάστης ἐκθέουσαί τε καὶ διαρρέουσαι καὶ αὐτὸν περιθέουσαι τὸν νεών, τό τε εὔπνουν τοῦ τόπου ὡς πολύ τε καὶ λιγυρὸν καὶ ἀγαπητόν, ἥ τε ὑπὲρ κεφαλῆς ᾠδὴ τῶν ὀρνίθων ὡς μάλα θαυμασία τε καὶ καταθέλξαι ἱκανὴ οὐκ ἀνειμένον μόνον ἤδη καὶ τρυφηλόν, ἀλλὰ γὰρ καὶ κατηφῆ καὶ κατεστεναγμένον ἄνθρωπον, ἥ τε πόα πολλή τε καὶ δαψιλὴς καὶ πολύχρους ἐπικεχυμένη τῇ γῇ, καὶ ἐναναπαύεσθαι παντὶ παρέχουσα, καὶ ἀνδρὶ καὶ γυναικὶ καὶ παιδίοις ἀθύρουσι καὶ βοσκήμασι νεμομένοις, ἔτι μὴν καὶ ἐπιχορεῦσαι βουλομένοις καὶ ἐνσκιρτῆσαι φαιδρότατα, θοινήσασθαί τε προθυμουμένοις καὶ ἐμφαγεῖν θυμηρέστατα, ἤδη δὲ καὶ νοσοῦσι πρὸς ὑγίειαν μόνον ἀπέχρησεν.
nitumque earum, quam circa preces tota occupa- καὶ πρόθεσιν. Ὑπὲρ μὲν οὖν τούτων, ἀξίως μεν
οὐδαμῶς, εὐχαριστῶ δ' οὖν ὅμως, ὡς ἂν ὅλως τῶν
ὑπὲρ σοῦ καταξιωθεῖσα παθημάτων καὶ στιγμάτων.
Ἐπειδὴ δὲ πολὺν ἔτι καὶ βαρὺν ὁρῶ τὸν πολέμιον,
καὶ ταῖς προσθήκαις ἀεὶ τοὺς κινδύνους ἐπαύξοντά
μοι, δέδοικα δὲ μήπως, ὡς καὶ φύσει ἀσθενὴς καὶ
προκεκμηκυῖα τοῖς κακοῖς, ἀποναρκήσω πρὸς τὰ
λοιπὰ τοῦ ἀγῶνος, και πως ἀτέλεστος μείνω καὶ
ἀστεφάνωτος, καὶ, τὸ δὴ χαλεπώτερον, τῆς σῆς
διαπέσω βασιλείας· εἰ δοκεῖ, περίστειλόν με τῷ θα
νάτῳ λοιπὸν, καὶ τῷ διὰ τοῦ θανάτου βαπτίσματι
λῦσον μὲν ἐμοὶ τὸν φόβον, λῦσον δὲ τούτοις τὸν κατ'
ἐμοῦ πόνον. Εἰ γὰρ ἐγὼ καταλύσω τὸν βίον, καταλύσουσί που πάντως καὶ οὗτοι τὴν κατ᾿ ἐμοῦ βίαν
καὶ τυραννίδα.
batur, hujusmodi, opinor, intra se verbis secreto
orans: • Magnas tibi gratias ago, Christe Domine,
pro tuæ hujus in me voluntatis decreto: quod me
puellam adhuc, intra thalami latebras versantem,
264 nec domesticorum quidem famulorum plerisque notam, telæque ac colo intentam, et nuptiis
Thamyridis destinatam, Pauli opera in lucem produxeris, tuoque per eundem signaculo et gratia
dignam habueris'; labores etiam atque discrimina
pro te ut degustarem, effeceris (Iconii quidem per
ignem, hic vero per tot hasce adeoque efferatas
belluas), publicumque omnibus me spectaculum proposueris: non negligens interim meam salutem,
sed fidem in te meam, animique propositum exercens. Pro his igitur, quamvis minime pro dignitate, gratias tamen ago: quod omnino cruciatibus hisce
ac stigmatis pro te suscipiendis me dignatus fueris. Sed cum vehementem gravenique adhuc adversarium videam, novis etiam aggressionibus majora in me pericula concitantem, metuamque, quippe natura imbecillior, ne fortassis malis defatigata, ad reliqua certaminis bujus languescam, atque ita exitu
destinato coronisque eaream, quodque gravius est, regno tuo excidam: si ita expedire judicas, deinceps me occumbere permitte; et mortis baptismate metum hunc mihi dissolve, istosque molestiis, quas
mihi facessunt, libera. Si enim ego vita excessero, ipsi quoque necessario violentiæ in me suæ atque
tyrannidi Ginem ponent.»
Haec, ut probabile est, elocuta, et ad ea quæ desubito objiciebantur conversa, piscinam aquamque
conspicit, et phocas in ea innatantes; belluas, et
quidem marinas, vitæque humanae pestes, et ipsas
in supplicium Theclæ similiter comparatas; paucis
interim Christum inclamans, simulque his dictis:
‹ lu nomine tuo, Domine, ultima hac die baptizor, ›
in aquanı illam insiliit, vitæ per mortem consummandæ et in Christo dissolvendæ desiderio flagrans.
Hoc facto quod si quis mysticum baptismum appellare velit, ut rem a martyre tempore periculorum
maximasque inter angustias excogitatam, per me
ita appellet licet: neque enim vetus scriptor in hujusmodi vocum novitate usurpanda, tametsi fidei
nostræ lex id non admittat, illiberalis esse solet:
hoc, inquam, facto, populus universus, clamore sublato, hanc ut absurdam exitiabilemque audaciam
abominabantur; quod ita temere et inconsulto
in aquam se præcipitem dedisset; a qua propter phocas illas manifesta illi mors immineret.
Ταῦτα, κατὰ τὸ εἰκὸς, εἰποῦσα, καὶ μεταστραφείσα
κατὰ τὸ συμβὰν ὁρᾷ κολυμβήθραν, καὶ ὕδωρ ε, καὶ
φώκας ἐννηχομένας· θηρία μὲν ὄντα καὶ αὐτὰ θα
λάττια καὶ ἀνδροφόνα, καὶ ταῦτα δὲ ἴσως πρὸς τι
μωρίαν παρασκευασθέντα τῆς Θέκλης· καὶ μικρὰ
ἅττα ἐπιβοησαμένη τὸν Χριστὸν, καὶ οὕτως εἰποῦσα·
• Ἐν τῷ ὀνόματί σου, Κύριε, ὑστέρᾳ ἡμέρᾳ βαπτί
ζομαι· › ἐνήλατο τῷ ὕδατι τούτῳ, τῆς διὰ τοῦ θανά
του λοιπὸν ἐρῶσα τελειώσεως, καὶ πρὸς Χριστὸν
ἀναλύσεως. Τούτου δὲ οὕτως ἐπιτελεσθέντος" δ εἰ
καὶ βάπτισμά τις μυστικόν βούλοιτο καλεῖν, ὡς
ἂν καὶ ὑπὸ τῆς μάρτυρας ἐν καιρῷ μὲν κινδύνων,
ἐν ἀμηχανίᾳ δὲ τοῦ πράγματος ἐπινοηθέντος, καλείτω· καὶ οὐδεὶς φθόνος τῆς τοιαύτης καινοφωνίας τῷ
πάλαι συγγραφεῖ, εἰ καὶ ὁ τῆς πίστεως μὴ τοῦτο
βούληται νόμος· τούτου δὲ ὅμως ἐπιτελεσθέντος,
ὁ δῆμος ἅπας ἀνηλάλαξέ τε, καὶ τὴν οὕτως ἀτο
πον καὶ ὀλέθριον ἀπεπέμψατο τόλμαν, τῷ προ
πετῶς οὕτω καὶ ἀφειδῶς κυβιστῆσαι καθ᾽ ὕδα
τος, οὕτω πρόδηλον τὸν ἀπὸ τῶν φωκῶν ἔχον-
* Videtur ergo a Paulo baptismi donum accepisse, nisi signaculum baptismi partem esse intelligamus,
illumque præcedere, ut supra ostendimus. * Histor. Metaphr. appellat λάκκον μεστὸν ὕδατος. • la aliDi μεν τό.
“Ο εἰ καὶ βάπτισμά τις. Totus hic locus,
usque ad illa, ὁ δῆμος ἅπας, a nostro exemplari
aberat. Et sane theologi non admiserint hujusmodi
tinctionem pro alio quani voti, ut vocant, baptismo
habendam. Favet tamen firmatque hanc lectionem
ac sensum Metaphrastes, qui hac ipsa de re agens,
facit Theclam dicentem, Νῦν καιρὸς τοῦ λούσασθαί με, Nunc tempus est ut abluar; moxque iisdem
prolatis verbis quæ Noster refert, in euripum insilientem. Quin et illud apud eumdein Metaphrastem
huc facere videtur, quod cum Thecla Myra ad
Paulum pervenisset, illi tanquam rem ignotam
narret se lavacrum, τὸ λουτρόν, denique consecutam
fuisse. Nec vero usquam aut Basilius aut Metaphrastes vel verbo indicant Theclam postea ab ullo
alio fuisse tinctam; sed tantum ante a Paulo toypaγισμένην, idque antequam in aquam jam insiliret.
Qua de re vide notam 7. Rationes autem cur nemo
seipsum possit vere baptizare, cum apud theologos,
tum etiam in jure canonico vide, lib. 111 Decretal.,
Lit. 42, C. Debitum. In quo tamen capite additur:
Judæuin in necessitate constitutum, seipsum in
aquam immergentem, et formæ verba adhibentem,
si continuo discessisset, ad calestem patriam protinus evolaturum fuisse propter sacramenti fidem,
etsi non propter fidei sacramentum: si tamen supervivat, ab alio denuo baptizandum.
Ὡς οὖν καὶ τὴν πανήγυριν ἐποψομένη, καὶ πρὸς οὕτως εὔδαιμον καὶ αὐτῇ μόνῃ πρέπον ἐπειγομένη χωρίον, ἑκάστου ἔτους καὶ κατὰ ταὐτὸ τῶν ὡρῶν τὸ χαριέστατον ἀπαίρει μὲν ἐκ τῆς κορυφῆς ταύτης ἵππους ἐντυναμένηεἶπεν ἄν τις ποιητικῶς, καταίρει δὲ εἰς ἐκείνην τὴν κορυφήν, καὶ εἰσδύνει τὸν νεών· καὶ τήν τε πανήγυριν ἐπιτελέσασα, καὶ δωρησαμένη τοῖς συνεληλυθόσιν ἃ δωρεῖσθαι νόμος αὐτῇ, καὶ μικρὰ ἄττα ἐφησθεῖσα τῷ χώρῳ, ταύτην ἵεται πάλιν. Οὐδ’ ὡς τοῦτον καταλείψασα τὸν νεών· ἁγίων γὰρ ὀφθαλμὸς οὐκ εἴργεται, οὐ κωλύεται μὴ οὐκ ἐπὶ πάντα φοιτᾶν ἀεί τε καὶ εἰς ὁπόσα καὶ ὁπότε βούλονται χωρία καὶ ἔθνη καὶ ἄστη καὶ πόλεις. Τούτου φασὶ καὶ Ταρσοὺς τὴν μεγάλην πόλιν τυγχάνειν τοῦ θαύματος, τοῦ θεσπεσίου Παύλου κατὰ τὸν ἴσον τρόπον ἐκ τῆς μεγίστης καὶ βασιλιζούσης πόλεως Ῥώμης ἐπιφοιτῶντος αὐτῇ, καὶ ταύτῃ μάλιστα τὴν αὐτοῦ τιμῶντος καὶ πόλιν καὶ ἑστίαν καὶ πανήγυριν, καὶ αὐτοῖς τοῖς τιμῶσι δεικνύντος ὡς ἄρα ἠρέσθη τῇ πανηγύρει, καὶ δέδεκται τὰς ἱερὰς τιμάς, καὶ ἀντιδέδωκεν αὐταῖς καλλίστας ἀμοιβάς.
nitumque earum, quam circa preces tota occupa- καὶ πρόθεσιν. Ὑπὲρ μὲν οὖν τούτων, ἀξίως μεν
οὐδαμῶς, εὐχαριστῶ δ' οὖν ὅμως, ὡς ἂν ὅλως τῶν
ὑπὲρ σοῦ καταξιωθεῖσα παθημάτων καὶ στιγμάτων.
Ἐπειδὴ δὲ πολὺν ἔτι καὶ βαρὺν ὁρῶ τὸν πολέμιον,
καὶ ταῖς προσθήκαις ἀεὶ τοὺς κινδύνους ἐπαύξοντά
μοι, δέδοικα δὲ μήπως, ὡς καὶ φύσει ἀσθενὴς καὶ
προκεκμηκυῖα τοῖς κακοῖς, ἀποναρκήσω πρὸς τὰ
λοιπὰ τοῦ ἀγῶνος, και πως ἀτέλεστος μείνω καὶ
ἀστεφάνωτος, καὶ, τὸ δὴ χαλεπώτερον, τῆς σῆς
διαπέσω βασιλείας· εἰ δοκεῖ, περίστειλόν με τῷ θα
νάτῳ λοιπὸν, καὶ τῷ διὰ τοῦ θανάτου βαπτίσματι
λῦσον μὲν ἐμοὶ τὸν φόβον, λῦσον δὲ τούτοις τὸν κατ'
ἐμοῦ πόνον. Εἰ γὰρ ἐγὼ καταλύσω τὸν βίον, καταλύσουσί που πάντως καὶ οὗτοι τὴν κατ᾿ ἐμοῦ βίαν
καὶ τυραννίδα.
batur, hujusmodi, opinor, intra se verbis secreto
orans: • Magnas tibi gratias ago, Christe Domine,
pro tuæ hujus in me voluntatis decreto: quod me
puellam adhuc, intra thalami latebras versantem,
264 nec domesticorum quidem famulorum plerisque notam, telæque ac colo intentam, et nuptiis
Thamyridis destinatam, Pauli opera in lucem produxeris, tuoque per eundem signaculo et gratia
dignam habueris'; labores etiam atque discrimina
pro te ut degustarem, effeceris (Iconii quidem per
ignem, hic vero per tot hasce adeoque efferatas
belluas), publicumque omnibus me spectaculum proposueris: non negligens interim meam salutem,
sed fidem in te meam, animique propositum exercens. Pro his igitur, quamvis minime pro dignitate, gratias tamen ago: quod omnino cruciatibus hisce
ac stigmatis pro te suscipiendis me dignatus fueris. Sed cum vehementem gravenique adhuc adversarium videam, novis etiam aggressionibus majora in me pericula concitantem, metuamque, quippe natura imbecillior, ne fortassis malis defatigata, ad reliqua certaminis bujus languescam, atque ita exitu
destinato coronisque eaream, quodque gravius est, regno tuo excidam: si ita expedire judicas, deinceps me occumbere permitte; et mortis baptismate metum hunc mihi dissolve, istosque molestiis, quas
mihi facessunt, libera. Si enim ego vita excessero, ipsi quoque necessario violentiæ in me suæ atque
tyrannidi Ginem ponent.»
Haec, ut probabile est, elocuta, et ad ea quæ desubito objiciebantur conversa, piscinam aquamque
conspicit, et phocas in ea innatantes; belluas, et
quidem marinas, vitæque humanae pestes, et ipsas
in supplicium Theclæ similiter comparatas; paucis
interim Christum inclamans, simulque his dictis:
‹ lu nomine tuo, Domine, ultima hac die baptizor, ›
in aquanı illam insiliit, vitæ per mortem consummandæ et in Christo dissolvendæ desiderio flagrans.
Hoc facto quod si quis mysticum baptismum appellare velit, ut rem a martyre tempore periculorum
maximasque inter angustias excogitatam, per me
ita appellet licet: neque enim vetus scriptor in hujusmodi vocum novitate usurpanda, tametsi fidei
nostræ lex id non admittat, illiberalis esse solet:
hoc, inquam, facto, populus universus, clamore sublato, hanc ut absurdam exitiabilemque audaciam
abominabantur; quod ita temere et inconsulto
in aquam se præcipitem dedisset; a qua propter phocas illas manifesta illi mors immineret.
Ταῦτα, κατὰ τὸ εἰκὸς, εἰποῦσα, καὶ μεταστραφείσα
κατὰ τὸ συμβὰν ὁρᾷ κολυμβήθραν, καὶ ὕδωρ ε, καὶ
φώκας ἐννηχομένας· θηρία μὲν ὄντα καὶ αὐτὰ θα
λάττια καὶ ἀνδροφόνα, καὶ ταῦτα δὲ ἴσως πρὸς τι
μωρίαν παρασκευασθέντα τῆς Θέκλης· καὶ μικρὰ
ἅττα ἐπιβοησαμένη τὸν Χριστὸν, καὶ οὕτως εἰποῦσα·
• Ἐν τῷ ὀνόματί σου, Κύριε, ὑστέρᾳ ἡμέρᾳ βαπτί
ζομαι· › ἐνήλατο τῷ ὕδατι τούτῳ, τῆς διὰ τοῦ θανά
του λοιπὸν ἐρῶσα τελειώσεως, καὶ πρὸς Χριστὸν
ἀναλύσεως. Τούτου δὲ οὕτως ἐπιτελεσθέντος" δ εἰ
καὶ βάπτισμά τις μυστικόν βούλοιτο καλεῖν, ὡς
ἂν καὶ ὑπὸ τῆς μάρτυρας ἐν καιρῷ μὲν κινδύνων,
ἐν ἀμηχανίᾳ δὲ τοῦ πράγματος ἐπινοηθέντος, καλείτω· καὶ οὐδεὶς φθόνος τῆς τοιαύτης καινοφωνίας τῷ
πάλαι συγγραφεῖ, εἰ καὶ ὁ τῆς πίστεως μὴ τοῦτο
βούληται νόμος· τούτου δὲ ὅμως ἐπιτελεσθέντος,
ὁ δῆμος ἅπας ἀνηλάλαξέ τε, καὶ τὴν οὕτως ἀτο
πον καὶ ὀλέθριον ἀπεπέμψατο τόλμαν, τῷ προ
πετῶς οὕτω καὶ ἀφειδῶς κυβιστῆσαι καθ᾽ ὕδα
τος, οὕτω πρόδηλον τὸν ἀπὸ τῶν φωκῶν ἔχον-
* Videtur ergo a Paulo baptismi donum accepisse, nisi signaculum baptismi partem esse intelligamus,
illumque præcedere, ut supra ostendimus. * Histor. Metaphr. appellat λάκκον μεστὸν ὕδατος. • la aliDi μεν τό.
“Ο εἰ καὶ βάπτισμά τις. Totus hic locus,
usque ad illa, ὁ δῆμος ἅπας, a nostro exemplari
aberat. Et sane theologi non admiserint hujusmodi
tinctionem pro alio quani voti, ut vocant, baptismo
habendam. Favet tamen firmatque hanc lectionem
ac sensum Metaphrastes, qui hac ipsa de re agens,
facit Theclam dicentem, Νῦν καιρὸς τοῦ λούσασθαί με, Nunc tempus est ut abluar; moxque iisdem
prolatis verbis quæ Noster refert, in euripum insilientem. Quin et illud apud eumdein Metaphrastem
huc facere videtur, quod cum Thecla Myra ad
Paulum pervenisset, illi tanquam rem ignotam
narret se lavacrum, τὸ λουτρόν, denique consecutam
fuisse. Nec vero usquam aut Basilius aut Metaphrastes vel verbo indicant Theclam postea ab ullo
alio fuisse tinctam; sed tantum ante a Paulo toypaγισμένην, idque antequam in aquam jam insiliret.
Qua de re vide notam 7. Rationes autem cur nemo
seipsum possit vere baptizare, cum apud theologos,
tum etiam in jure canonico vide, lib. 111 Decretal.,
Lit. 42, C. Debitum. In quo tamen capite additur:
Judæuin in necessitate constitutum, seipsum in
aquam immergentem, et formæ verba adhibentem,
si continuo discessisset, ad calestem patriam protinus evolaturum fuisse propter sacramenti fidem,
etsi non propter fidei sacramentum: si tamen supervivat, ab alio denuo baptizandum.
PG 85:583Τὴν αὐτὴν δὲ ταύτην Δαλισανδὸν πολλάκις καὶ πολιορκίας ἡ αὐτὴ δήπου μάρτυς ἐξήρπασε, τῆς τε ἀκρωρείας ἐκείνης ὑπερφανεῖσα, καὶ πυρὸς οὐρανίου δίκην τὰς τῶν πολεμίων ὄψεις καταστράψασά τε καὶ καταπλήξασα, καὶ τοῦ πολιορκεῖν ἀποστήσασα. Καὶ εἰσί γε οἱ μεμνημένοι ἔτι τοῦ θαύματος τούτου καὶ ἐπιγαυρούμενοι τῷ διηγήματι. Ἐπεὶ δὲ μνήμη πολιορκίας γεγένηται, μηδὲ τοῦ κατὰ Σεληνοῦντα θαύματος ὑπερίδωμεν, ἱκανοῦ καὶ μόνου τεκμηριῶσαι τὴν τῆς μάρτυρος δύναμιν. Αὕτη τοίνυν ἡ Σεληνοῦς ἐστι πόλις μικρὰ μὲν καὶ ἐφάλιος, μεγίστη ποτὲ καὶ εὐδαιμονοῦσα τὸ πρὶν ἐπ’ εἰρήνης, ἐπίφθονος δὲ καὶ τότε καὶ νῦν οὖσα ἔτι τοῖς πολεμίοις, ἀδικοῦσα μὲν οὐδέν, ὅτι δὲ ἀδῄωτος ἕστηκεν ἔτι λυποῦσα, καὶ μηδέπω τὴν αὐτῆς κτῆσιν εἰς τὰς ἐκείνων χεῖρας πάλιν μετήντλησε. Ταύτην τοιγαροῦν καὶ θάλαττα μὲν ὑποζώννυσιν, ὥσπερ τις περιεληλαμένη τάφρος ἀχειροποίητος, καὶ κρημνὸς δὲ ὑπερανεστηκώς, καθάπερ τι κράνος κεφαλήν, φυλάττει τε καὶ οὐ ποιεῖ πολεμίοις ἐπίδρομον, ἀδεῶς δὲ παρέχει τοῖς οἰκοῦσιν οἰκεῖν. Ἀλλά γε τὴν οὕτως ἐχυρὰν πάντοθεν καὶ ἀπόρθητον, χαλεποῦ ποτε δαίμονος προσβολὴ τοῖς πολεμίοις παρέδωκε.
DE VITA S. THECLÆ LIB. I.
sceleratas superstitiones: ita ut etiam in Æthiopia
et India ab Gymnosophistis tantum abfuerit ut bene
fuerit exceptus, ut potius, ut impurus impiusque,
Ac minime philosophus, sed nimia magicarum
praestigiarum foeditate laborans, celerrime rejeclus. Quis tandem Julianos, Ostanas Simonesque, ac similium improborum hominum turbam percenseat? Quorum vel sola recordatione, se
quis maximo scelere inquinaverit. Cæterum vir
sanctus, vitaque ex Dei præscripto instituta ornatus, quod fieri a Deo postulat, sola oratione, paucisque verbis, ac lacrymis facillime citissimeque
conficere solet. Qualis Elias ille, qui minutis quibusdam, idque agrestibus verbis magna quædam
(cujusmodi rerum mirificus semper efector fuit)
perpetravit: quippe vel hoc solo dicto: Vivit
Dominus, cui astiti in conspectu ejus hodie, si
erit pluvia super terram, nisi per os meum i
triennii et semestris integri spatio cœlum clausit,
et innube præstitit; iterumque reseravit, et pro
animi sui sententia pluvium nimbosumque reddidit. Qualis Moses, qui sola orationis virtute, sacrarumque manuum ad cœlum porrectione, totam
Amalecitarum gentem debellavit i: marique rursum, elemento tam vasto atque instabili, duo
quædam adeo in se contraria imperavit divisit
enim illud, ut populo iter praeberet 268, ac denuo
coegit; eorum utrumque oratione perficiens *.
Qualis erat * Petrus, qui unius orationis efficacia,
voceque alioqui barbara, et mortuam quamdam
excitavit 1, et portas præsidio munitas firmiterque
conclusas aperuit m, catenasque sibi injectas tanquam liquefactas dissolvit, et Simonem Magumi
tantopere celebratum, qui in cœlum volare vide.
batur, rursum in terram detraxit, ipsoque æthereo orbe deturbavit. Cujus miraculi testis est
urbs maxima et regia Roma. Qualis item Paulus
erat, qui et carcerem totum a fundamentis concussit, ac tantumnon prorsus evertit °; et EulyElymam, magicæ artis nomine insignem, excaecaφθῆναι, ὡς οὐκ εὐαγὴς οὐδὲ ὅσιος ἄνθρωπος, οὐδὲ nes, dæmonum invocationes, clandestinasque ac
φιλόσοφος ἀληθῶς, πολὺ δὲ τοῦ κατὰ τὴν γοητείαν
μιάσματος ἔχων. Ἰουλιανοὺς δὲ καὶ Οστάνας καὶ
Σίμωνας καὶ τοιοῦτον ὅμιλον ' κακῶν, τί ἄν τις κατα
λέγοι νῦν; ὧν καὶ τὸ μνησθῆναι μόνον, μιάσματός
ἐστι πληρωθῆναι. Ανὴρ δὲ ἅγιος, καὶ θεοπρεπεῖ
βίῳ κοσμούμενος, ἐξ εὐχῆς μόνον καὶ ῥηματίων ὀλί
γων, καὶ δακρύων οὐ πολλῶν, ὅ βούλεταί οἱ γενέ
σθαι παρὰ Θεοῦ, τοῦτο ῥᾷστά τε καὶ εὐπετῶς δια
ανύειν πέφυκεν. Οἷος Ηλίας ἐκεῖνος, μικρὰ μὲν ἄττα
φθεγγόμενος καὶ ἀγροικικὰ ῥήματα προϊέμενος, μετ
γάλα δὲ ἐργαζόμενος. Καὶ γὰρ ἀεί τε πάντως διετέλει
μεγαλουργῶν, ὅς γε' καὶ ἀπὸ μόνου τοῦ· Ζῇ Κύριος,
ᾧ παρέστην ἐνώπιον αὐτοῦ σήμερον, εἰ ἔσται
ὑετὸς ἐπὶ τὴν γῆν, εἰ μὴ διὰ στόματός μου· καὶ
κλείσας ἐπὶ τρισὶν ὅλοις ἔτεσι καὶ μησὶν ἓξ τὸν οὐρα
νὸν, καὶ τηρήσας· ἀνέφελον, καὶ πάλιν ἀνοίξας αὐτὸν
καὶ ποιήσας όμβροτόκον, κατὰ τὸ δοκοῦν αὐτῷ. Οἷος
ἦν Μωϋσῆς, ὁ ἐξ εὐχῆς μόνης καὶ τῆς τῶν ἱερῶν αὐτοῦ
χειρῶν εἰς τὸν οὐρανὸν ἀνατάσεως, ἔθνος ὅλον, τὸ τῶν
Αμαληκιτῶν, καταστρατηγήσας· καὶ θαλάττῃ πάλιν,
τοσούτῳ καὶ ἀστάτῳ στοιχείῳ, τἀναντία επιτάξας·
διεῖλέ τε γὰρ αὐτὴν εἰς πορείαν τοῦ λαοῦ, καὶ πάλιν
συνήγαγεν· εὐχῃ καὶ τοῦτο κἀκεῖνο ποιήσας. Οἷος
ἦν ὁ Πέτρος, δι᾿ εὐχῆς μόνης καὶ βαρβαρικούσης
φωνῆς καὶ νεκρὸν ἀναστήσας, καὶ πύλας Ασφαλι
σμένας καὶ εὖ μάλα συγκεκλεισμένας ἀναπετάσας,
καὶ τὰς περικειμένας ἀλύσεις αὐτῷ περιτήξας, καὶ
Σίμωνα τὸν πολυθρύλλητον μάγον, εἰς οὐρανὸν ἀναπτῆναι δοκοῦντα, κατασπάσας τε αὖθις, καὶ ἐπὶ γῆς,
ἐξ αὐτοῦ λοιπὸν τοῦ αἰθερίου κύκλου καταρρήξας.
Καὶ μάρτυς τούτου τοῦ θαύματος ή μεγίστη Ρώμη
καὶ βασιλίζουσα πόλις. Οἷος ἦν Παῦλος, ὁ καὶ δεσμω
τήριον ὅλον ἐκ βάθρων περιδονήσας καὶ μικροῦ και
τασείσας, καὶ νεκρὸν τὸν Εὐτυχον ἀναστήσας, καὶ
τὸν Ἐλύμαν ἄνθρωπον ἐπὶ γοητεία βοώμενον ἐκτυφλώσας. Διὰ τοιούτων τοιγαροῦν καὶ ἡ Θέκλα καὶ
ὁμοιοτρόπων εὐχῶν καὶ λόγων κρατῆσαι καὶ πυρὸς,
καὶ λεόντων, καὶ ταύρων, καὶ θαλαττίων θηρίων ισχυ
σεν. Οθεν καὶ ὑπολαβοῦσα, φησὶ πρὸς τὸν δικαστήν·
chum vita defunctum, in eandem revocavit r; et
vit q. Ejusmodi igitur et similibus precibus ac verbis, Thecla quoque ignem, leones, tauros, belluas -
que marinas potuit superare. Quamobrem, subjecto sermone, ita judicem est allocuta:
• Εἰμὶ μὲν, ὡς ὁρᾷς, γυνή, καὶ κόρη τὴν ἡλικίαν,
καὶ ξένη, καὶ ἔρημος" προασπιστής δέ μου καὶ προστάτης ἐστὶ Θεὸς, καὶ ὁ τούτου μονογενής Υἱός· ὁ
πάλαι μὲν ῶν, καὶ προών, καὶ σὺν τῷ Πατρὶ
πάντοτε ὤν· νῦν δὲ ἐπὶ γῆς ὀφθεὶς, καὶ κηρυχθείς
Mulier sum, ut vides, ætate juvencula, advena,
amicis destituta: sed Deum habeo propugnatorem
et patronum, ejusque Filium unigenitum a sæculo
quidem et ante sæculum, semperque omnino cunì
Patre exsistentem; nunc vero in terris visum, et
n ibid. 7.
1 III Reg. xv, 1. i Exod. xvi, 11. * Exod. xiv, 10-31. 1 Act. 18, 40. m Act. XII, 8.
• Act. vi, 16-26. P Act. xx, 9. q Act. XIII, 8.
* όμαδον V. α. ' ως γε V. C.
G.
Ο τελέσας V. C. ο μικρόν V. G.
Julianos, Ostanas. Arnob. lib. 1 Contra
gentes: Armenius, Hostanis nepos et familiaris,
Pamphilus Cyri, Apollonius, Damigero, et Dardanus, Velus, Julianus et Bæbulus, et si quis alius qui
principatum el nomen fertur in talibus habuisse præstigiis; et lib. viii, Hostanes magorum primus. Me
minit et Tatianus Orat. ad Græcos; Plinius lib. xxx,
c. 1; Tertull. cap. 57 lib. De anima; Cyprian. lib.
De idolorum vanitate; Augustin. lib. vt De baptismo,
sub finem; Minutius Felix Oclavio. De Juliano autein præ cæteris Gregorius Nazianzenus cum alibi,
tum oratione i in hoc monstrum; Nicephorus Callistus l. x, multis locis; Socrates Histor. lib. ut,
c. 18; Sozomenus lib. v, cap. 2.
Προὔδωκε δὲ οὕτως· αἰπόλου γάρ ποτε νέμοντος κατὰ τὴν ἄκραν ἐκείνην καὶ ὑπερανέχουσαν τῆς πόλεως κορυφήν, αἲξ ἀποπλανηθεῖσα τῶν ἄλλων αἰγῶν, εἰς τὸ τοῦ κρημνοῦ κάταντες ἐφέρετο, μικρᾶς τινος καὶ λεπτῆς καὶ ἀμυδρᾶς ἀτραποῦ, γραμμῆς δὲ μᾶλλον, ἐπιλαβομένη. Ταῖς δὴ αἰξὶ ταύταις οὐ πάνυ τι χαλεπὰ καὶ τὰ λίαν δυσέμβατα ταῦτα καὶ περιερρωγότα τῶν πετρῶν, ἃ καὶ ἠλίβατά φησιν Ὅμηρος. Ὡς οὖν ἡ μὲν ἔφευγεν, ὁ δὲ αἰπόλος ἀτρέμα καὶ μικρὰ βαίνων, ἔστι δὲ οὗ καὶ τοῖς ὄνυξι καὶ ταῖς χερσὶ χρώμενος, ἐπικατέβαινε, τῆς αἰγὸς ὑποφευγούσης τε καὶ ἡγουμένης, καὶ μέχρι τοσούτου, μέχρις ὅτουπερ εἰς τὸ ὑποκείμενον πεδίον ἥ τε αἲξ ὅ τε αἰπόλος ἀφίκοντο, γίνεται διὰ τοῦ τοιούτου κατάφωρος ἥ ποτε ἄγνωστος καὶ λεπτὴ καὶ ἀφανὴς ἀτραπὸς ἐκείνη πᾶσι τε ἅμα καὶ τοῖς προςοικοῦσι πολεμίοις. Καὶ ἁλίσκεται μὲν οὕτω τότε ἡ πόλις, περιδεὴς δὲ ἦν καὶ εἰς τὸ μετὰ ταῦτα, μὴ καὶ πάλιν καὶ πολλάκις ἁλῷ ἡ ἐν ὀφθαλμοῖς τε οὖσα τῶν οὕτω χαλεπῶν ἀλιτηρίων, καὶ τῆς ἀτραποῦ λοιπὸν ἐκείνης ἀνερεθιζούσης τὴν ἐπιθυμίαν καὶ πρὸς ἑαυτὴν ἐφελκομένης ἀεὶ τοὺς τῶν ἀλλοτρίων ἐρῶντας.
DE VITA S. THECLÆ LIB. I.
sceleratas superstitiones: ita ut etiam in Æthiopia
et India ab Gymnosophistis tantum abfuerit ut bene
fuerit exceptus, ut potius, ut impurus impiusque,
Ac minime philosophus, sed nimia magicarum
praestigiarum foeditate laborans, celerrime rejeclus. Quis tandem Julianos, Ostanas Simonesque, ac similium improborum hominum turbam percenseat? Quorum vel sola recordatione, se
quis maximo scelere inquinaverit. Cæterum vir
sanctus, vitaque ex Dei præscripto instituta ornatus, quod fieri a Deo postulat, sola oratione, paucisque verbis, ac lacrymis facillime citissimeque
conficere solet. Qualis Elias ille, qui minutis quibusdam, idque agrestibus verbis magna quædam
(cujusmodi rerum mirificus semper efector fuit)
perpetravit: quippe vel hoc solo dicto: Vivit
Dominus, cui astiti in conspectu ejus hodie, si
erit pluvia super terram, nisi per os meum i
triennii et semestris integri spatio cœlum clausit,
et innube præstitit; iterumque reseravit, et pro
animi sui sententia pluvium nimbosumque reddidit. Qualis Moses, qui sola orationis virtute, sacrarumque manuum ad cœlum porrectione, totam
Amalecitarum gentem debellavit i: marique rursum, elemento tam vasto atque instabili, duo
quædam adeo in se contraria imperavit divisit
enim illud, ut populo iter praeberet 268, ac denuo
coegit; eorum utrumque oratione perficiens *.
Qualis erat * Petrus, qui unius orationis efficacia,
voceque alioqui barbara, et mortuam quamdam
excitavit 1, et portas præsidio munitas firmiterque
conclusas aperuit m, catenasque sibi injectas tanquam liquefactas dissolvit, et Simonem Magumi
tantopere celebratum, qui in cœlum volare vide.
batur, rursum in terram detraxit, ipsoque æthereo orbe deturbavit. Cujus miraculi testis est
urbs maxima et regia Roma. Qualis item Paulus
erat, qui et carcerem totum a fundamentis concussit, ac tantumnon prorsus evertit °; et EulyElymam, magicæ artis nomine insignem, excaecaφθῆναι, ὡς οὐκ εὐαγὴς οὐδὲ ὅσιος ἄνθρωπος, οὐδὲ nes, dæmonum invocationes, clandestinasque ac
φιλόσοφος ἀληθῶς, πολὺ δὲ τοῦ κατὰ τὴν γοητείαν
μιάσματος ἔχων. Ἰουλιανοὺς δὲ καὶ Οστάνας καὶ
Σίμωνας καὶ τοιοῦτον ὅμιλον ' κακῶν, τί ἄν τις κατα
λέγοι νῦν; ὧν καὶ τὸ μνησθῆναι μόνον, μιάσματός
ἐστι πληρωθῆναι. Ανὴρ δὲ ἅγιος, καὶ θεοπρεπεῖ
βίῳ κοσμούμενος, ἐξ εὐχῆς μόνον καὶ ῥηματίων ὀλί
γων, καὶ δακρύων οὐ πολλῶν, ὅ βούλεταί οἱ γενέ
σθαι παρὰ Θεοῦ, τοῦτο ῥᾷστά τε καὶ εὐπετῶς δια
ανύειν πέφυκεν. Οἷος Ηλίας ἐκεῖνος, μικρὰ μὲν ἄττα
φθεγγόμενος καὶ ἀγροικικὰ ῥήματα προϊέμενος, μετ
γάλα δὲ ἐργαζόμενος. Καὶ γὰρ ἀεί τε πάντως διετέλει
μεγαλουργῶν, ὅς γε' καὶ ἀπὸ μόνου τοῦ· Ζῇ Κύριος,
ᾧ παρέστην ἐνώπιον αὐτοῦ σήμερον, εἰ ἔσται
ὑετὸς ἐπὶ τὴν γῆν, εἰ μὴ διὰ στόματός μου· καὶ
κλείσας ἐπὶ τρισὶν ὅλοις ἔτεσι καὶ μησὶν ἓξ τὸν οὐρα
νὸν, καὶ τηρήσας· ἀνέφελον, καὶ πάλιν ἀνοίξας αὐτὸν
καὶ ποιήσας όμβροτόκον, κατὰ τὸ δοκοῦν αὐτῷ. Οἷος
ἦν Μωϋσῆς, ὁ ἐξ εὐχῆς μόνης καὶ τῆς τῶν ἱερῶν αὐτοῦ
χειρῶν εἰς τὸν οὐρανὸν ἀνατάσεως, ἔθνος ὅλον, τὸ τῶν
Αμαληκιτῶν, καταστρατηγήσας· καὶ θαλάττῃ πάλιν,
τοσούτῳ καὶ ἀστάτῳ στοιχείῳ, τἀναντία επιτάξας·
διεῖλέ τε γὰρ αὐτὴν εἰς πορείαν τοῦ λαοῦ, καὶ πάλιν
συνήγαγεν· εὐχῃ καὶ τοῦτο κἀκεῖνο ποιήσας. Οἷος
ἦν ὁ Πέτρος, δι᾿ εὐχῆς μόνης καὶ βαρβαρικούσης
φωνῆς καὶ νεκρὸν ἀναστήσας, καὶ πύλας Ασφαλι
σμένας καὶ εὖ μάλα συγκεκλεισμένας ἀναπετάσας,
καὶ τὰς περικειμένας ἀλύσεις αὐτῷ περιτήξας, καὶ
Σίμωνα τὸν πολυθρύλλητον μάγον, εἰς οὐρανὸν ἀναπτῆναι δοκοῦντα, κατασπάσας τε αὖθις, καὶ ἐπὶ γῆς,
ἐξ αὐτοῦ λοιπὸν τοῦ αἰθερίου κύκλου καταρρήξας.
Καὶ μάρτυς τούτου τοῦ θαύματος ή μεγίστη Ρώμη
καὶ βασιλίζουσα πόλις. Οἷος ἦν Παῦλος, ὁ καὶ δεσμω
τήριον ὅλον ἐκ βάθρων περιδονήσας καὶ μικροῦ και
τασείσας, καὶ νεκρὸν τὸν Εὐτυχον ἀναστήσας, καὶ
τὸν Ἐλύμαν ἄνθρωπον ἐπὶ γοητεία βοώμενον ἐκτυφλώσας. Διὰ τοιούτων τοιγαροῦν καὶ ἡ Θέκλα καὶ
ὁμοιοτρόπων εὐχῶν καὶ λόγων κρατῆσαι καὶ πυρὸς,
καὶ λεόντων, καὶ ταύρων, καὶ θαλαττίων θηρίων ισχυ
σεν. Οθεν καὶ ὑπολαβοῦσα, φησὶ πρὸς τὸν δικαστήν·
chum vita defunctum, in eandem revocavit r; et
vit q. Ejusmodi igitur et similibus precibus ac verbis, Thecla quoque ignem, leones, tauros, belluas -
que marinas potuit superare. Quamobrem, subjecto sermone, ita judicem est allocuta:
• Εἰμὶ μὲν, ὡς ὁρᾷς, γυνή, καὶ κόρη τὴν ἡλικίαν,
καὶ ξένη, καὶ ἔρημος" προασπιστής δέ μου καὶ προστάτης ἐστὶ Θεὸς, καὶ ὁ τούτου μονογενής Υἱός· ὁ
πάλαι μὲν ῶν, καὶ προών, καὶ σὺν τῷ Πατρὶ
πάντοτε ὤν· νῦν δὲ ἐπὶ γῆς ὀφθεὶς, καὶ κηρυχθείς
Mulier sum, ut vides, ætate juvencula, advena,
amicis destituta: sed Deum habeo propugnatorem
et patronum, ejusque Filium unigenitum a sæculo
quidem et ante sæculum, semperque omnino cunì
Patre exsistentem; nunc vero in terris visum, et
n ibid. 7.
1 III Reg. xv, 1. i Exod. xvi, 11. * Exod. xiv, 10-31. 1 Act. 18, 40. m Act. XII, 8.
• Act. vi, 16-26. P Act. xx, 9. q Act. XIII, 8.
* όμαδον V. α. ' ως γε V. C.
G.
Ο τελέσας V. C. ο μικρόν V. G.
Julianos, Ostanas. Arnob. lib. 1 Contra
gentes: Armenius, Hostanis nepos et familiaris,
Pamphilus Cyri, Apollonius, Damigero, et Dardanus, Velus, Julianus et Bæbulus, et si quis alius qui
principatum el nomen fertur in talibus habuisse præstigiis; et lib. viii, Hostanes magorum primus. Me
minit et Tatianus Orat. ad Græcos; Plinius lib. xxx,
c. 1; Tertull. cap. 57 lib. De anima; Cyprian. lib.
De idolorum vanitate; Augustin. lib. vt De baptismo,
sub finem; Minutius Felix Oclavio. De Juliano autein præ cæteris Gregorius Nazianzenus cum alibi,
tum oratione i in hoc monstrum; Nicephorus Callistus l. x, multis locis; Socrates Histor. lib. ut,
c. 18; Sozomenus lib. v, cap. 2.
Καὶ οἱ μὲν οὕτω διέκειντο, ἐν ὑπονοίᾳ πάντοτε ἁλώσεως ὄντες, ἡ δὲ μάρτυς τὸν οὕτω πολὺν αὐτῶν φόβον διέλυσεν ἐπιφοιτήσασά τινι τῶν αὐτόθι καὶ διακελευσαμένη κατ’ αὐτὸ τό τε ἄκρον καὶ προοίμιον τῆς ἀτραποῦ ἐκείνης τῆς ἄνωθεν ἐρχομένης δείμασθαί τε καὶ ἀνοικοδομῆσαι οἶκον αὐτῇ, καὶ μηδ’ ὅλως ἔτι ἐν ὑποψίᾳ εἶναι τοῦ κακοῦ, ὡς καὶ μόνης ὄψεως τοῦ νεὼ ἀρκούσης ἀποστρέψαι τοὺς πολεμίους. Καὶ γεγένηταί τε καὶ γίνεται πολλάκις, καὶ ἐν ᾧ δὴ ταῦτα γεγράφηκα καιρῷ ταὐτὸ τοῦτο ἐγένετο. Οἱ μὲν γὰρ τὸ προσταχθὲν ἐποίησαν, ὡς εἶχον τάχους, καὶ ἀνέστησαν τὸν νεών, καὶ τῇ τε ἀτραπῷ καὶ τοῖς πολεμίοις τοῦτον ἐπετείχισαν, οἱ δὲ ἀποπειραθέντες πολλάκις τε ἄλλοτε καὶ νῦν οὔτε ἔλαθον, καὶ μετὰ πολλῆς τῆς αἰσχύνης ὑπενόστησαν. Τοσαύτην ἡ μάρτυς καὶ ἐν τοῖς ἄγαν φοβεροῖς καὶ ἀλάστορσιν ἀνθρώποις ἐπιδείκνυται τὴν ἰσχύν, ἀντὶ τῆς αἰγίδος καὶ τῆς θυσανοέσσης ἀσπίδος καὶ τῶν ἄχρι μύθων φοβερῶν ὅπλων τὸ μικρὸν καὶ εὐτελὲς προβαλλομένη τέμενος, καὶ δι’ ἐκείνου φάλαγγας ὅλας ἐρινυώδεις ἀποστρέφουσα, καὶ ἀποστρέφοις τε πάντοτε ἐκείνων τε καὶ ἡμῶν, ὦ καλλίνικε καὶ χριστοφόρε παρθένε.
DE VITA S. THECLÆ LIB. I.
sceleratas superstitiones: ita ut etiam in Æthiopia
et India ab Gymnosophistis tantum abfuerit ut bene
fuerit exceptus, ut potius, ut impurus impiusque,
Ac minime philosophus, sed nimia magicarum
praestigiarum foeditate laborans, celerrime rejeclus. Quis tandem Julianos, Ostanas Simonesque, ac similium improborum hominum turbam percenseat? Quorum vel sola recordatione, se
quis maximo scelere inquinaverit. Cæterum vir
sanctus, vitaque ex Dei præscripto instituta ornatus, quod fieri a Deo postulat, sola oratione, paucisque verbis, ac lacrymis facillime citissimeque
conficere solet. Qualis Elias ille, qui minutis quibusdam, idque agrestibus verbis magna quædam
(cujusmodi rerum mirificus semper efector fuit)
perpetravit: quippe vel hoc solo dicto: Vivit
Dominus, cui astiti in conspectu ejus hodie, si
erit pluvia super terram, nisi per os meum i
triennii et semestris integri spatio cœlum clausit,
et innube præstitit; iterumque reseravit, et pro
animi sui sententia pluvium nimbosumque reddidit. Qualis Moses, qui sola orationis virtute, sacrarumque manuum ad cœlum porrectione, totam
Amalecitarum gentem debellavit i: marique rursum, elemento tam vasto atque instabili, duo
quædam adeo in se contraria imperavit divisit
enim illud, ut populo iter praeberet 268, ac denuo
coegit; eorum utrumque oratione perficiens *.
Qualis erat * Petrus, qui unius orationis efficacia,
voceque alioqui barbara, et mortuam quamdam
excitavit 1, et portas præsidio munitas firmiterque
conclusas aperuit m, catenasque sibi injectas tanquam liquefactas dissolvit, et Simonem Magumi
tantopere celebratum, qui in cœlum volare vide.
batur, rursum in terram detraxit, ipsoque æthereo orbe deturbavit. Cujus miraculi testis est
urbs maxima et regia Roma. Qualis item Paulus
erat, qui et carcerem totum a fundamentis concussit, ac tantumnon prorsus evertit °; et EulyElymam, magicæ artis nomine insignem, excaecaφθῆναι, ὡς οὐκ εὐαγὴς οὐδὲ ὅσιος ἄνθρωπος, οὐδὲ nes, dæmonum invocationes, clandestinasque ac
φιλόσοφος ἀληθῶς, πολὺ δὲ τοῦ κατὰ τὴν γοητείαν
μιάσματος ἔχων. Ἰουλιανοὺς δὲ καὶ Οστάνας καὶ
Σίμωνας καὶ τοιοῦτον ὅμιλον ' κακῶν, τί ἄν τις κατα
λέγοι νῦν; ὧν καὶ τὸ μνησθῆναι μόνον, μιάσματός
ἐστι πληρωθῆναι. Ανὴρ δὲ ἅγιος, καὶ θεοπρεπεῖ
βίῳ κοσμούμενος, ἐξ εὐχῆς μόνον καὶ ῥηματίων ὀλί
γων, καὶ δακρύων οὐ πολλῶν, ὅ βούλεταί οἱ γενέ
σθαι παρὰ Θεοῦ, τοῦτο ῥᾷστά τε καὶ εὐπετῶς δια
ανύειν πέφυκεν. Οἷος Ηλίας ἐκεῖνος, μικρὰ μὲν ἄττα
φθεγγόμενος καὶ ἀγροικικὰ ῥήματα προϊέμενος, μετ
γάλα δὲ ἐργαζόμενος. Καὶ γὰρ ἀεί τε πάντως διετέλει
μεγαλουργῶν, ὅς γε' καὶ ἀπὸ μόνου τοῦ· Ζῇ Κύριος,
ᾧ παρέστην ἐνώπιον αὐτοῦ σήμερον, εἰ ἔσται
ὑετὸς ἐπὶ τὴν γῆν, εἰ μὴ διὰ στόματός μου· καὶ
κλείσας ἐπὶ τρισὶν ὅλοις ἔτεσι καὶ μησὶν ἓξ τὸν οὐρα
νὸν, καὶ τηρήσας· ἀνέφελον, καὶ πάλιν ἀνοίξας αὐτὸν
καὶ ποιήσας όμβροτόκον, κατὰ τὸ δοκοῦν αὐτῷ. Οἷος
ἦν Μωϋσῆς, ὁ ἐξ εὐχῆς μόνης καὶ τῆς τῶν ἱερῶν αὐτοῦ
χειρῶν εἰς τὸν οὐρανὸν ἀνατάσεως, ἔθνος ὅλον, τὸ τῶν
Αμαληκιτῶν, καταστρατηγήσας· καὶ θαλάττῃ πάλιν,
τοσούτῳ καὶ ἀστάτῳ στοιχείῳ, τἀναντία επιτάξας·
διεῖλέ τε γὰρ αὐτὴν εἰς πορείαν τοῦ λαοῦ, καὶ πάλιν
συνήγαγεν· εὐχῃ καὶ τοῦτο κἀκεῖνο ποιήσας. Οἷος
ἦν ὁ Πέτρος, δι᾿ εὐχῆς μόνης καὶ βαρβαρικούσης
φωνῆς καὶ νεκρὸν ἀναστήσας, καὶ πύλας Ασφαλι
σμένας καὶ εὖ μάλα συγκεκλεισμένας ἀναπετάσας,
καὶ τὰς περικειμένας ἀλύσεις αὐτῷ περιτήξας, καὶ
Σίμωνα τὸν πολυθρύλλητον μάγον, εἰς οὐρανὸν ἀναπτῆναι δοκοῦντα, κατασπάσας τε αὖθις, καὶ ἐπὶ γῆς,
ἐξ αὐτοῦ λοιπὸν τοῦ αἰθερίου κύκλου καταρρήξας.
Καὶ μάρτυς τούτου τοῦ θαύματος ή μεγίστη Ρώμη
καὶ βασιλίζουσα πόλις. Οἷος ἦν Παῦλος, ὁ καὶ δεσμω
τήριον ὅλον ἐκ βάθρων περιδονήσας καὶ μικροῦ και
τασείσας, καὶ νεκρὸν τὸν Εὐτυχον ἀναστήσας, καὶ
τὸν Ἐλύμαν ἄνθρωπον ἐπὶ γοητεία βοώμενον ἐκτυφλώσας. Διὰ τοιούτων τοιγαροῦν καὶ ἡ Θέκλα καὶ
ὁμοιοτρόπων εὐχῶν καὶ λόγων κρατῆσαι καὶ πυρὸς,
καὶ λεόντων, καὶ ταύρων, καὶ θαλαττίων θηρίων ισχυ
σεν. Οθεν καὶ ὑπολαβοῦσα, φησὶ πρὸς τὸν δικαστήν·
chum vita defunctum, in eandem revocavit r; et
vit q. Ejusmodi igitur et similibus precibus ac verbis, Thecla quoque ignem, leones, tauros, belluas -
que marinas potuit superare. Quamobrem, subjecto sermone, ita judicem est allocuta:
• Εἰμὶ μὲν, ὡς ὁρᾷς, γυνή, καὶ κόρη τὴν ἡλικίαν,
καὶ ξένη, καὶ ἔρημος" προασπιστής δέ μου καὶ προστάτης ἐστὶ Θεὸς, καὶ ὁ τούτου μονογενής Υἱός· ὁ
πάλαι μὲν ῶν, καὶ προών, καὶ σὺν τῷ Πατρὶ
πάντοτε ὤν· νῦν δὲ ἐπὶ γῆς ὀφθεὶς, καὶ κηρυχθείς
Mulier sum, ut vides, ætate juvencula, advena,
amicis destituta: sed Deum habeo propugnatorem
et patronum, ejusque Filium unigenitum a sæculo
quidem et ante sæculum, semperque omnino cunì
Patre exsistentem; nunc vero in terris visum, et
n ibid. 7.
1 III Reg. xv, 1. i Exod. xvi, 11. * Exod. xiv, 10-31. 1 Act. 18, 40. m Act. XII, 8.
• Act. vi, 16-26. P Act. xx, 9. q Act. XIII, 8.
* όμαδον V. α. ' ως γε V. C.
G.
Ο τελέσας V. C. ο μικρόν V. G.
Julianos, Ostanas. Arnob. lib. 1 Contra
gentes: Armenius, Hostanis nepos et familiaris,
Pamphilus Cyri, Apollonius, Damigero, et Dardanus, Velus, Julianus et Bæbulus, et si quis alius qui
principatum el nomen fertur in talibus habuisse præstigiis; et lib. viii, Hostanes magorum primus. Me
minit et Tatianus Orat. ad Græcos; Plinius lib. xxx,
c. 1; Tertull. cap. 57 lib. De anima; Cyprian. lib.
De idolorum vanitate; Augustin. lib. vt De baptismo,
sub finem; Minutius Felix Oclavio. De Juliano autein præ cæteris Gregorius Nazianzenus cum alibi,
tum oratione i in hoc monstrum; Nicephorus Callistus l. x, multis locis; Socrates Histor. lib. ut,
c. 18; Sozomenus lib. v, cap. 2.
PG 85:585Οἷον δὴ καὶ τόδε ἔρεξε θαῦμα, ὅ με μικροῦ παρέπτη καὶ ὑπερέπτη, οὔτε ἑκόντα, ἅτε λήθης κατασχούσης τὸν λογισμόν, τῷ δὲ μήθ’ ἅμα πάντα, μηδὲ παρ’ ἑνὶ πάντα, ἀλλὰ μηδὲ ἀθρόως πάντα εὑρεῖν, κατὰ δὲ τοὺς χρυσωρύχους πολλὴν πρότερον ἀποσκάπτοντα ὕλην καὶ γῆν, οὕτω κατὰ λόγον ἀναλέγειν τὰ θαύματα ὑπό τε χρόνου συγχωσθέντα καὶ λήθης ἐξίτηλά τε καὶ ἀμυδρά πως γεγονότα, καὶ διαδιδράσκοντα μνήμην καὶ τάξιν καὶ τόπον καὶ τὸ ὅπως ἐγένετο. Ῥητέον δὲ ὅμως ὃ μόλις καὶ πολλῇ σπουδῇ ζητήσας καὶ ἀνιχνεύσας εὗρον, ὃ μάλιστα καὶ ὑπὲρ αὐτῆς ὂν καὶ τοῦ οἰκείου νεὼ ἐτεθήπειν τε καὶ ἐμάστευον, καὶ μόλις ἀνεῦρον. Λέγεται γὰρ ὡς τὸν ναὸν τοῦτον τὸν αὐτῆς οἱ κακῶς ἡμῖν οὗτοι προσοικοῦντες ἀλιτήριοι, καὶ ποτὲ μὲν ἐν πολεμίων μοίρᾳ τὰ τῇδε ληϊζόμενοι, ποτὲ δὲ ἐν δεσποτῶν τάξει καὶ τυράννων πάντα σφετεριζόμενοι, πάντα διαρπάζοντες, καταδραμόντες δέ ποτε τὸν νεὼν τοῦτον καὶ εἷλον καὶ ἠνδραποδίσαντο, ὡς ζάχρυσόν τε καὶ μυρίῳ ἄλλῳ πλούτῳ κοσμούμενον.
εἰπούσης, ἅμα πᾶσαι πρὸς τὸ δωμάτιον ὥρμησαν.
Καὶ πλὴν τῶν εἰς εὐφροσύνην καὶ θεολογίαν τε
λούντων οὐδὲν ἦν· ὡς ἐκκλησίαν μᾶλλον ἢ παροικίαν εἶναι ἔτι τὴν τῆς Τρυφαίνης ἑστίασιν. Αφ'
ἑστίας' γὰρ, ὡς εἰπεῖν, ἀρξαμένη τῆς κατηχήσεως
ἡ μάρτυς, αὐτήν τε Τρύφαιναν, καὶ τῶν ἐπὶ θερα
πείᾳ τῆς Τρυφαίνης τεταγμένων παίδων καὶ παιδισκῶν τῷ τῆς πίστεως οὐκ ὀλίγους ᾠκείωσε λόγῳ,
καὶ διὰ τῆς σφραγῖδος ἐστρατολόγησε τῷ Χριστῷ.
Καὶ τοσαύτης δὲ οὔσης ἐπ' αὐτῇ τῇ Θέκλῃ τῆς περι
locum exple: quod ipsum gratum illi quoque acci- γὰρ κἀκείνῃ τοῦτο ἀρέσκειν.» Ταῦτα τῆς Τρυφαίνης
dere existimo. His a Tryphæna dictis, una omnes
domum illius advolarunt. Ubi, præterquam quæ ad
lætitiam de Deoque sermonem facerent, nihil cernere erat, adeo ut ecclesia jam potius quam vicinorum se mutuo excipientium et invisentium conventus, Tryphænæ ædes esse viderentur. Vesta
enim, ut dicitur, martyr Christianæ disciplinæ
institutionem auspicata, Tryphænam ipsam, tum
eliam omnes famulos atque ancillas eidem subditos,
numero non paucos, sermone quem de fide
1 Proverbium.
› Sermone Christo conciliavit, et per signaculum. Fortassis quispiam factum Thecke, quod docendi tingendique minus mulier sibi usurpavit, non
vacare reprehensione judicaverit, tanquam sacris
Litteris et ecclesiasticis canonibus postea conditis
contrarium. Et quidem de priori Apostolus, I Corinth., cap. xiv, vers. 34: Mulieres in ecclesiis taceant, non enim permittitur eis loqui, sed subditas
esse, sicut lex dicit. Si quid autem volunt discere,
domi viros suos interrogent. Et 1 Timoth. cap. 1,
vers. 11 Mulier in silentio discut, cum omni subjectione; docere autem mulieri non permit o, neque
dominari in virum, sed esse in silentio. Ad hæc,
præter expressa Apostoli verba, utriusque rei facultatem denegari mulieribus, ex lib. mi Constitut.
apostolic., c. 9, aperte constat. Eamdem etiam illis
postea aufert concilium Carthaginense quartum
c. 99: Mulier, quamvis docta et sancta, viros in
conventu docere non præsumal; et c. sequenti:
Mulier baptizare non præsumat. Hem Tertullian. lib.
De velandis virginibus, c. 9: Non permittitur, inquit,
mulieri in ecclesia loqui; sed nec docere nec tingɛre;
idemque non licere docet lib. De baptismo, c. 17,
et lib. De præscriptionibus advers. hæreticos, c. 41.
Et Epiphan. hæres. 42, tanquam rem absurdissimam
refert, a Marcione mulieribus ut baptismum conferrent fuisse permissum; et hæresi 79 ne ipsi quiden sanctissimæ Dei Genitrici datum fuisse asserit,
ut baptizaret (qui locus ex lib. 11 Constit. apost.,
cap. 9 jam citato, sumptus videtur), alioqui ab ipsa
potius quam a Joanne Christum fuisse baptizandum;
et paulo post, ex Apostoli præcepto allegato, docendi quoque potestatem illis ademptam ostendit.
Quæ quidem omnes auctoritates, licet gravissimæ
alioqui, non ita xa062ov capiendæ videntur, quin,
ut Tertullianus alibi ait, cum urget circumstantia
periclitantis, tunc constantia succurrentis excipiatur.
Et quidem ad baptismi munus quod attinet, licere,
eveniente necessitate, laicis seu viro seu feminæ,
seu Christiano seu pagano baptizare, modo adsint
materia ac forma et intentio debita, concilio generali Florentino definitur, credendumque proponitur.
Quod ipsum multo ante statuerat Nicolaus papa, ut
habetur C. quodam Judeo. De Cons. dist. 4, et
C. Romanus, ibidem. Atque hæc illa est quæstio
quam Augustinus lib. 11 Contra epistolam Parmeniani, cap. 13, concilio quopiam decidi optabat,
quanquam quid ipse ea de re sentiret, satis declarat lib. v De unico baptismo, cap. 53; et refertur cadem distinct. C. Solet etiam quæri. Pulchre
etiam consentit ratio. Cum enim non requiratur in
ministro baptismi fides aut ordinatio (ut patet ex
locis allegatis), nec etiam probitas (ut constat ex
c. Si inter bonos, C. Baptismus talis, O. Cum baplizat. De Cons. dicta dist. 4, et aliis multis ibidem
relatis), nihil causæ fuit, quin vel a femina pagana,
multo magis a Thecia, præsertim jan Christiana, et
puella sanctissima, rite recteque conferri posset,
viris ad id idoneis non suppetentibus. Astipulatur
huic sententia Urbanus PP. H epistola ad Vitalem
sacerdotem Brixiensem, ut est 50, quæst. 3, C. Super quibus. Suffragatur etiam sacra Scriptura. Cum
enim quod Jirdæis circumcisio fuit, nobis baptismus
sit, teste Gregorio lib. IV Moral., cap. 2, et Augustino ad Valerium contra Julianum De nuptiis et
concupiscentia, lib. I, cap. 11, et Sephora mulier
pagana, etiam præsente Moyse, sed morbo (ut nonnulli, et inter hos Tertullian. 1.b. Adversus Judæos,
cap. 3, interpretantur) impedito, filium circumciderit; idque Deo gratum fuisse salute Moysis mox
consecuta comprobatum sit: quidui eadem ratione
baptismum mulieres in necessitate administrare
poterunt? Non obstat ergo canon concilii Carthaginensis: quippe qui juxta hanc necessitatis regulain
sit moderandus. Cum qua restrictione etiam illum
citat Magister sententiarum lib. IV, dist. 6, et Gratian. De confec., dist. 4, G. Mulier quamvis. Tertullianus porro, et Epiphanius loquuntur etiam de
ordinario baptizandi ministerio, non de illo quod
necessitas charitasque Christiana extra ordinem
postulat. Neque enim aliter Tertullianus intelligi
debet, ne sibi ipse contrarius esse videatur hic, et
in lib. De baptismo, ubi rationem reddens cur liceat
laicis baptizare: Quia, inquit, quod ex æquo ab
omnibus accipitur, ex æquo ab omnibus dari potest.
Atque hæc ipsa necessitatis Christianæque charitatis ratio Theclam nostram, ob docendi etiam muBus exercitum, non solum omni reprehensione
absolvit, sed laude etiam dignam ostendit: quæ
tempore tam necessario, cum tanta esset messis,
præsertim apud gentiles, operarii vero adeo pauci,
imo fere nulli, docere atque instruere ignorantes,
eosque superiorum temporum inscitia, in densissimis idololatriæ omnisque impietatis tenebris versantes, ad evangelicæ veritatis lucem paulatim tunc
emicantem revocare omni conatu studuerit. Proinde
nec huic Thecke facto Apostoli loca superius allata
repugnant: cum Pauli mentem cum hoc quoque
temperamento capiendam esse satis constet, nempe,
non ut omnem prorsus feminis divinum sermonem
omnemque docendi rationem interdixerit; sed eam
duntaxat, quæ in medio ecclesiæ fit, præsentibus
viris, qui illam subire ipsi possint et debeant: idque illa verba, sed subditas esse, satis declarant:
quibus enim subdantur, si viri nulli sint? item illa:
Si quid autem volunt discere, domi viros suos interrogent; denique et illa: Mulier in silentio discal,
cum omni subjectione; postremo illa quoque: Docere autem mulieri non permitto, neque dominari in
virum. Quibus omnibus, feminas a docendi munere
iis duntaxat locis excludi, ubi viri qui id facere
queant suppetunt, colligi videtur. Docuit ergo
Thecla; sed ubi viri deessent: docuit non ex allctoritate, sed ex charitate: ad hæc docuit, non
snopte impulsu, sed Pauli instigatione et jussu:
docuit denique eo sūccessu, quem multiplici infide-
Καὶ λαβόντες τὰ ἱερὰ χρήματα, πρὸς τὴν Λαιστρυγονίαν καὶ τὴν αὐτῶν ἠπείγοντο γῆν, ἐπὶ δυσὶ τούτοις ἐπαιρόμενοί τε καὶ γεγηθότες, καὶ ὡς τὴν μάρτυρα νικήσαντες, καὶ ὡς πλουτήσαντες ἀθρόον. Ἐνδοῦσα δὲ ἡ παρθένος μικρὸν τοῖς τολμήμασιν, ὥστε καὶ εἰσελθεῖν καὶ περιελεῖν καὶ λαβεῖν τὸν ἱερὸν κόσμον καὶ φορτίσασθαι καὶ ἐξελθεῖν καὶ τρέχειν, οὕτω παίζει τὴν κατ’ αὐτῶν στρατείαν· καὶ γὰρ κατὰ πολλὴν σπουδὴν ὁρμήσαντας αὐτοὺς καὶ φεύγοντας ἐπὶ τὴν αὐτῶν πάλιν Λαιστρυγονίαν, διακειμένην μὲν ὡς πρὸς ἑσπέραν καθ’ ἡμᾶς τε καὶ τὴν σύμπασαν ἑῴαν γῆν, πολλοῖς δὲ καὶ ἰσονεφέσιν ὄρεσι διειλημμένην, τὸ μάλιστα τῆς ἀπονοίας αὐτῶν κρησφύγετον, ἀλλοιώσασα αὐτῶν καὶ ὄψεις καὶ γνώμην καὶ ἀντιμεταλαβοῦσα, πρός τε τὴν ἕω καὶ τὸ ὑποκείμενον αὐτῇ πεδίον ἀμογητὶ καὶ ἀψοφητὶ πάντας ἅμα συνωθήσασα, πρὸς ἕτοιμον σφαγὴν ηὐτρέπισε τοῖς στρατιώταις.
εἰπούσης, ἅμα πᾶσαι πρὸς τὸ δωμάτιον ὥρμησαν.
Καὶ πλὴν τῶν εἰς εὐφροσύνην καὶ θεολογίαν τε
λούντων οὐδὲν ἦν· ὡς ἐκκλησίαν μᾶλλον ἢ παροικίαν εἶναι ἔτι τὴν τῆς Τρυφαίνης ἑστίασιν. Αφ'
ἑστίας' γὰρ, ὡς εἰπεῖν, ἀρξαμένη τῆς κατηχήσεως
ἡ μάρτυς, αὐτήν τε Τρύφαιναν, καὶ τῶν ἐπὶ θερα
πείᾳ τῆς Τρυφαίνης τεταγμένων παίδων καὶ παιδισκῶν τῷ τῆς πίστεως οὐκ ὀλίγους ᾠκείωσε λόγῳ,
καὶ διὰ τῆς σφραγῖδος ἐστρατολόγησε τῷ Χριστῷ.
Καὶ τοσαύτης δὲ οὔσης ἐπ' αὐτῇ τῇ Θέκλῃ τῆς περι
locum exple: quod ipsum gratum illi quoque acci- γὰρ κἀκείνῃ τοῦτο ἀρέσκειν.» Ταῦτα τῆς Τρυφαίνης
dere existimo. His a Tryphæna dictis, una omnes
domum illius advolarunt. Ubi, præterquam quæ ad
lætitiam de Deoque sermonem facerent, nihil cernere erat, adeo ut ecclesia jam potius quam vicinorum se mutuo excipientium et invisentium conventus, Tryphænæ ædes esse viderentur. Vesta
enim, ut dicitur, martyr Christianæ disciplinæ
institutionem auspicata, Tryphænam ipsam, tum
eliam omnes famulos atque ancillas eidem subditos,
numero non paucos, sermone quem de fide
1 Proverbium.
› Sermone Christo conciliavit, et per signaculum. Fortassis quispiam factum Thecke, quod docendi tingendique minus mulier sibi usurpavit, non
vacare reprehensione judicaverit, tanquam sacris
Litteris et ecclesiasticis canonibus postea conditis
contrarium. Et quidem de priori Apostolus, I Corinth., cap. xiv, vers. 34: Mulieres in ecclesiis taceant, non enim permittitur eis loqui, sed subditas
esse, sicut lex dicit. Si quid autem volunt discere,
domi viros suos interrogent. Et 1 Timoth. cap. 1,
vers. 11 Mulier in silentio discut, cum omni subjectione; docere autem mulieri non permit o, neque
dominari in virum, sed esse in silentio. Ad hæc,
præter expressa Apostoli verba, utriusque rei facultatem denegari mulieribus, ex lib. mi Constitut.
apostolic., c. 9, aperte constat. Eamdem etiam illis
postea aufert concilium Carthaginense quartum
c. 99: Mulier, quamvis docta et sancta, viros in
conventu docere non præsumal; et c. sequenti:
Mulier baptizare non præsumat. Hem Tertullian. lib.
De velandis virginibus, c. 9: Non permittitur, inquit,
mulieri in ecclesia loqui; sed nec docere nec tingɛre;
idemque non licere docet lib. De baptismo, c. 17,
et lib. De præscriptionibus advers. hæreticos, c. 41.
Et Epiphan. hæres. 42, tanquam rem absurdissimam
refert, a Marcione mulieribus ut baptismum conferrent fuisse permissum; et hæresi 79 ne ipsi quiden sanctissimæ Dei Genitrici datum fuisse asserit,
ut baptizaret (qui locus ex lib. 11 Constit. apost.,
cap. 9 jam citato, sumptus videtur), alioqui ab ipsa
potius quam a Joanne Christum fuisse baptizandum;
et paulo post, ex Apostoli præcepto allegato, docendi quoque potestatem illis ademptam ostendit.
Quæ quidem omnes auctoritates, licet gravissimæ
alioqui, non ita xa062ov capiendæ videntur, quin,
ut Tertullianus alibi ait, cum urget circumstantia
periclitantis, tunc constantia succurrentis excipiatur.
Et quidem ad baptismi munus quod attinet, licere,
eveniente necessitate, laicis seu viro seu feminæ,
seu Christiano seu pagano baptizare, modo adsint
materia ac forma et intentio debita, concilio generali Florentino definitur, credendumque proponitur.
Quod ipsum multo ante statuerat Nicolaus papa, ut
habetur C. quodam Judeo. De Cons. dist. 4, et
C. Romanus, ibidem. Atque hæc illa est quæstio
quam Augustinus lib. 11 Contra epistolam Parmeniani, cap. 13, concilio quopiam decidi optabat,
quanquam quid ipse ea de re sentiret, satis declarat lib. v De unico baptismo, cap. 53; et refertur cadem distinct. C. Solet etiam quæri. Pulchre
etiam consentit ratio. Cum enim non requiratur in
ministro baptismi fides aut ordinatio (ut patet ex
locis allegatis), nec etiam probitas (ut constat ex
c. Si inter bonos, C. Baptismus talis, O. Cum baplizat. De Cons. dicta dist. 4, et aliis multis ibidem
relatis), nihil causæ fuit, quin vel a femina pagana,
multo magis a Thecia, præsertim jan Christiana, et
puella sanctissima, rite recteque conferri posset,
viris ad id idoneis non suppetentibus. Astipulatur
huic sententia Urbanus PP. H epistola ad Vitalem
sacerdotem Brixiensem, ut est 50, quæst. 3, C. Super quibus. Suffragatur etiam sacra Scriptura. Cum
enim quod Jirdæis circumcisio fuit, nobis baptismus
sit, teste Gregorio lib. IV Moral., cap. 2, et Augustino ad Valerium contra Julianum De nuptiis et
concupiscentia, lib. I, cap. 11, et Sephora mulier
pagana, etiam præsente Moyse, sed morbo (ut nonnulli, et inter hos Tertullian. 1.b. Adversus Judæos,
cap. 3, interpretantur) impedito, filium circumciderit; idque Deo gratum fuisse salute Moysis mox
consecuta comprobatum sit: quidui eadem ratione
baptismum mulieres in necessitate administrare
poterunt? Non obstat ergo canon concilii Carthaginensis: quippe qui juxta hanc necessitatis regulain
sit moderandus. Cum qua restrictione etiam illum
citat Magister sententiarum lib. IV, dist. 6, et Gratian. De confec., dist. 4, G. Mulier quamvis. Tertullianus porro, et Epiphanius loquuntur etiam de
ordinario baptizandi ministerio, non de illo quod
necessitas charitasque Christiana extra ordinem
postulat. Neque enim aliter Tertullianus intelligi
debet, ne sibi ipse contrarius esse videatur hic, et
in lib. De baptismo, ubi rationem reddens cur liceat
laicis baptizare: Quia, inquit, quod ex æquo ab
omnibus accipitur, ex æquo ab omnibus dari potest.
Atque hæc ipsa necessitatis Christianæque charitatis ratio Theclam nostram, ob docendi etiam muBus exercitum, non solum omni reprehensione
absolvit, sed laude etiam dignam ostendit: quæ
tempore tam necessario, cum tanta esset messis,
præsertim apud gentiles, operarii vero adeo pauci,
imo fere nulli, docere atque instruere ignorantes,
eosque superiorum temporum inscitia, in densissimis idololatriæ omnisque impietatis tenebris versantes, ad evangelicæ veritatis lucem paulatim tunc
emicantem revocare omni conatu studuerit. Proinde
nec huic Thecke facto Apostoli loca superius allata
repugnant: cum Pauli mentem cum hoc quoque
temperamento capiendam esse satis constet, nempe,
non ut omnem prorsus feminis divinum sermonem
omnemque docendi rationem interdixerit; sed eam
duntaxat, quæ in medio ecclesiæ fit, præsentibus
viris, qui illam subire ipsi possint et debeant: idque illa verba, sed subditas esse, satis declarant:
quibus enim subdantur, si viri nulli sint? item illa:
Si quid autem volunt discere, domi viros suos interrogent; denique et illa: Mulier in silentio discal,
cum omni subjectione; postremo illa quoque: Docere autem mulieri non permitto, neque dominari in
virum. Quibus omnibus, feminas a docendi munere
iis duntaxat locis excludi, ubi viri qui id facere
queant suppetunt, colligi videtur. Docuit ergo
Thecla; sed ubi viri deessent: docuit non ex allctoritate, sed ex charitate: ad hæc docuit, non
snopte impulsu, sed Pauli instigatione et jussu:
docuit denique eo sūccessu, quem multiplici infide-
Οἳ καὶ μαθόντες τὸ γεγονός, καὶ λύπης καὶ θειασμοῦ πληρωθέντες, καὶ οἷς εἶπον ἐγκαταλβόντες τόποις, ὑπτίοις τε καὶ λίαν ἱππασίμοις, ἡβηδὸν πάντας ἀπέσφαξαν, καὶ μετὰ τοσούτου τοῦ τάχους, ὡς τῆς αὐτῆς ἡμέρας ἀρχὴν καὶ τέλος τὸν πολυανθρώπινον οὕτω φόνον λαβεῖν, καὶ στῆναι τὸ τρόπαιον, καὶ τὸν ἱερὸν εἴτε κόσμον εἴτε πλοῦτον ἀνακομισθῆναι παρ’ αὐτῶν τῶν νενικηκότων τῇ μάρτυρι· οἳ καὶ παιανίζοντες καὶ χορεύοντες καὶ ὑμνοῦντες καὶ τὸν ἐπινίκιον ᾄδοντες, οὕτω τὰ αὐτῆς πάλιν ἀνέθεσαν τῇ μάρτυρι μετὰ τοῦ καὶ θαυμάζειν καὶ καταπεπλῆχθαι, πῶς οὐδ’ ἐν ἀκαρεῖ χρόνῳ τῆς τόλμης τῶν δυσαγῶν ἐκείνων καὶ ἀλαστόρων ἠνέσχετο. Ὧν μηδὲ νῦν ἀνάσχοιο, μηδὲ ἐπὶ πολὺ τὴν καθ’ ἡμῶν τῶν σῶν τροφίμων ὕβριν αὐτῶν καὶ ἀπόνοιαν ἐκταθῆναι συγχωρήσαις. Οὐ γὰρ οἰστὰ ἡμῖν ἔτι οὐδὲ φορητὰ τὰ κακά· πρὸς ἀπώλειαν δὲ καὶ πανωλεθρίαν ἤδη πάντες νενεύκαμεν, καὶ εἰς γόνυ κεκλίκασι μὲν ἐκκλησίαι, κεκλίκασι δὲ πόλεις καὶ ἀγροὶ καὶ κῶμαι καὶ οἶκοι, πάντες δὲ πάντοθεν ὀδύρονται, πρὸς μίαν ἔτι ταύτην ἐλπίδα πάντες ἀφορῶντες, τὴν παρὰ σοῦ πρεσβείαν, καὶ τὴν παρὰ τοῦ σοῦ νυμφίου καὶ βασιλέως Χριστοῦ βοήθειαν.
εἰπούσης, ἅμα πᾶσαι πρὸς τὸ δωμάτιον ὥρμησαν.
Καὶ πλὴν τῶν εἰς εὐφροσύνην καὶ θεολογίαν τε
λούντων οὐδὲν ἦν· ὡς ἐκκλησίαν μᾶλλον ἢ παροικίαν εἶναι ἔτι τὴν τῆς Τρυφαίνης ἑστίασιν. Αφ'
ἑστίας' γὰρ, ὡς εἰπεῖν, ἀρξαμένη τῆς κατηχήσεως
ἡ μάρτυς, αὐτήν τε Τρύφαιναν, καὶ τῶν ἐπὶ θερα
πείᾳ τῆς Τρυφαίνης τεταγμένων παίδων καὶ παιδισκῶν τῷ τῆς πίστεως οὐκ ὀλίγους ᾠκείωσε λόγῳ,
καὶ διὰ τῆς σφραγῖδος ἐστρατολόγησε τῷ Χριστῷ.
Καὶ τοσαύτης δὲ οὔσης ἐπ' αὐτῇ τῇ Θέκλῃ τῆς περι
locum exple: quod ipsum gratum illi quoque acci- γὰρ κἀκείνῃ τοῦτο ἀρέσκειν.» Ταῦτα τῆς Τρυφαίνης
dere existimo. His a Tryphæna dictis, una omnes
domum illius advolarunt. Ubi, præterquam quæ ad
lætitiam de Deoque sermonem facerent, nihil cernere erat, adeo ut ecclesia jam potius quam vicinorum se mutuo excipientium et invisentium conventus, Tryphænæ ædes esse viderentur. Vesta
enim, ut dicitur, martyr Christianæ disciplinæ
institutionem auspicata, Tryphænam ipsam, tum
eliam omnes famulos atque ancillas eidem subditos,
numero non paucos, sermone quem de fide
1 Proverbium.
› Sermone Christo conciliavit, et per signaculum. Fortassis quispiam factum Thecke, quod docendi tingendique minus mulier sibi usurpavit, non
vacare reprehensione judicaverit, tanquam sacris
Litteris et ecclesiasticis canonibus postea conditis
contrarium. Et quidem de priori Apostolus, I Corinth., cap. xiv, vers. 34: Mulieres in ecclesiis taceant, non enim permittitur eis loqui, sed subditas
esse, sicut lex dicit. Si quid autem volunt discere,
domi viros suos interrogent. Et 1 Timoth. cap. 1,
vers. 11 Mulier in silentio discut, cum omni subjectione; docere autem mulieri non permit o, neque
dominari in virum, sed esse in silentio. Ad hæc,
præter expressa Apostoli verba, utriusque rei facultatem denegari mulieribus, ex lib. mi Constitut.
apostolic., c. 9, aperte constat. Eamdem etiam illis
postea aufert concilium Carthaginense quartum
c. 99: Mulier, quamvis docta et sancta, viros in
conventu docere non præsumal; et c. sequenti:
Mulier baptizare non præsumat. Hem Tertullian. lib.
De velandis virginibus, c. 9: Non permittitur, inquit,
mulieri in ecclesia loqui; sed nec docere nec tingɛre;
idemque non licere docet lib. De baptismo, c. 17,
et lib. De præscriptionibus advers. hæreticos, c. 41.
Et Epiphan. hæres. 42, tanquam rem absurdissimam
refert, a Marcione mulieribus ut baptismum conferrent fuisse permissum; et hæresi 79 ne ipsi quiden sanctissimæ Dei Genitrici datum fuisse asserit,
ut baptizaret (qui locus ex lib. 11 Constit. apost.,
cap. 9 jam citato, sumptus videtur), alioqui ab ipsa
potius quam a Joanne Christum fuisse baptizandum;
et paulo post, ex Apostoli præcepto allegato, docendi quoque potestatem illis ademptam ostendit.
Quæ quidem omnes auctoritates, licet gravissimæ
alioqui, non ita xa062ov capiendæ videntur, quin,
ut Tertullianus alibi ait, cum urget circumstantia
periclitantis, tunc constantia succurrentis excipiatur.
Et quidem ad baptismi munus quod attinet, licere,
eveniente necessitate, laicis seu viro seu feminæ,
seu Christiano seu pagano baptizare, modo adsint
materia ac forma et intentio debita, concilio generali Florentino definitur, credendumque proponitur.
Quod ipsum multo ante statuerat Nicolaus papa, ut
habetur C. quodam Judeo. De Cons. dist. 4, et
C. Romanus, ibidem. Atque hæc illa est quæstio
quam Augustinus lib. 11 Contra epistolam Parmeniani, cap. 13, concilio quopiam decidi optabat,
quanquam quid ipse ea de re sentiret, satis declarat lib. v De unico baptismo, cap. 53; et refertur cadem distinct. C. Solet etiam quæri. Pulchre
etiam consentit ratio. Cum enim non requiratur in
ministro baptismi fides aut ordinatio (ut patet ex
locis allegatis), nec etiam probitas (ut constat ex
c. Si inter bonos, C. Baptismus talis, O. Cum baplizat. De Cons. dicta dist. 4, et aliis multis ibidem
relatis), nihil causæ fuit, quin vel a femina pagana,
multo magis a Thecia, præsertim jan Christiana, et
puella sanctissima, rite recteque conferri posset,
viris ad id idoneis non suppetentibus. Astipulatur
huic sententia Urbanus PP. H epistola ad Vitalem
sacerdotem Brixiensem, ut est 50, quæst. 3, C. Super quibus. Suffragatur etiam sacra Scriptura. Cum
enim quod Jirdæis circumcisio fuit, nobis baptismus
sit, teste Gregorio lib. IV Moral., cap. 2, et Augustino ad Valerium contra Julianum De nuptiis et
concupiscentia, lib. I, cap. 11, et Sephora mulier
pagana, etiam præsente Moyse, sed morbo (ut nonnulli, et inter hos Tertullian. 1.b. Adversus Judæos,
cap. 3, interpretantur) impedito, filium circumciderit; idque Deo gratum fuisse salute Moysis mox
consecuta comprobatum sit: quidui eadem ratione
baptismum mulieres in necessitate administrare
poterunt? Non obstat ergo canon concilii Carthaginensis: quippe qui juxta hanc necessitatis regulain
sit moderandus. Cum qua restrictione etiam illum
citat Magister sententiarum lib. IV, dist. 6, et Gratian. De confec., dist. 4, G. Mulier quamvis. Tertullianus porro, et Epiphanius loquuntur etiam de
ordinario baptizandi ministerio, non de illo quod
necessitas charitasque Christiana extra ordinem
postulat. Neque enim aliter Tertullianus intelligi
debet, ne sibi ipse contrarius esse videatur hic, et
in lib. De baptismo, ubi rationem reddens cur liceat
laicis baptizare: Quia, inquit, quod ex æquo ab
omnibus accipitur, ex æquo ab omnibus dari potest.
Atque hæc ipsa necessitatis Christianæque charitatis ratio Theclam nostram, ob docendi etiam muBus exercitum, non solum omni reprehensione
absolvit, sed laude etiam dignam ostendit: quæ
tempore tam necessario, cum tanta esset messis,
præsertim apud gentiles, operarii vero adeo pauci,
imo fere nulli, docere atque instruere ignorantes,
eosque superiorum temporum inscitia, in densissimis idololatriæ omnisque impietatis tenebris versantes, ad evangelicæ veritatis lucem paulatim tunc
emicantem revocare omni conatu studuerit. Proinde
nec huic Thecke facto Apostoli loca superius allata
repugnant: cum Pauli mentem cum hoc quoque
temperamento capiendam esse satis constet, nempe,
non ut omnem prorsus feminis divinum sermonem
omnemque docendi rationem interdixerit; sed eam
duntaxat, quæ in medio ecclesiæ fit, præsentibus
viris, qui illam subire ipsi possint et debeant: idque illa verba, sed subditas esse, satis declarant:
quibus enim subdantur, si viri nulli sint? item illa:
Si quid autem volunt discere, domi viros suos interrogent; denique et illa: Mulier in silentio discal,
cum omni subjectione; postremo illa quoque: Docere autem mulieri non permitto, neque dominari in
virum. Quibus omnibus, feminas a docendi munere
iis duntaxat locis excludi, ubi viri qui id facere
queant suppetunt, colligi videtur. Docuit ergo
Thecla; sed ubi viri deessent: docuit non ex allctoritate, sed ex charitate: ad hæc docuit, non
snopte impulsu, sed Pauli instigatione et jussu:
docuit denique eo sūccessu, quem multiplici infide-
PG 85:587Ὅτι δέ, μεθ’ ἧς ἔχει χάριτος καὶ δυνάμεως εἰς τὸ βοηθεῖν οἷς ἂν δέῃ βοηθεῖν, οἶδε καὶ τοὺς λυποῦντας ἀντιλυπεῖν, καὶ λυπεῖν οὐ μέτρια, καὶ μάλιστα οὓς ἂν αἴσθηται οὐ μέτρια πλημμελοῦντας καὶ δυσσεβοῦντας καὶ εἴς τι τῶν αὐτῆς ἐμπαροινοῦντας κειμηλίων, ἤτοι ψυχικῶν ἤτοι καὶ λειτουργικῶν, οὐ μικρὰ μὲν ἀπόδειξις καὶ τὰ ἄρτι ῥηθέντα· ὅπως ἐπέστησαν οἱ πολέμιοι, καὶ ὅπως ἀπήλλαξαν, μηδὲ τὸν ἐροῦντα ἢ μηνύσοντα τοῖς οἰκείοις τὸ πάθος καταλεῖψαι συγχωρηθέντες. Ἐπισταμένη γὰρ εὖ ποιεῖν ἡ μάρτυς τοὺς εὖ τι δρῶντας κατὰ τὸν βίον, ἐπίσταται καὶ κολάζειν τοὺς ἀσεβεῖς καὶ ἀνόσια τολμῶντας, τὸ τοῦ Χριστοῦ βασιλέως, οἶμαι, μιμουμένη, παρ’ οὗ πολλά τε φιλανθρωπίας ἔργα καὶ ὀργῆς τεκμήρια εἰς ἀνθρώπους πάλαι τε γεγένηται, καὶ νῦν ἔστιν εὑρεῖν ἔτι γινόμενα· καὶ φιλανθρωπίας μὲν τὴν Νινευὴ πόλιν ὅλην καὶ πολυάνθρωπον ἐξ ὀλίγων δακρύων μετανοίας σωθεῖσάν τε καὶ ὑψωθεῖσαν, ὀργῆς δ’ αὖ πάλιν τὰς Σοδομιτῶν καὶ Γομορρητῶν πόλεις, ὅλον ἔθνος, πανωλεθρίᾳ καταδικασθὲν δι’ ἀνουθέτητον καὶ ἀμετάβλητον πονηρίαν.
DE VITA S. THECLE LIB. I.
ἄκτιστον, τὴν ὑπέρχρονον, τὴν ἀτελεύτητον, τὴν ἀνί- & dam,nec auditu capiendam,nec manu tangendam, sed
κητον Τριάδα ὁμοούσιον. Ἔγνων διὰ τοῦ τῆς ἐκ
Παρθένου καὶ ἀείπαιδος ὠδῖνος καὶ γεννήσεως τοῦ
Χριστοῦ τὸ μυστήριον. Ἔγνων διὰ σοῦ τῶν θαυμάτων, τῶν τεράτων, τῶν διδαγμάτων αὐτοῦ τὴν δύναμιν. Εγνων διὰ σοῦ τοῦ σταυροῦ, τοῦ θανάτου,
τῆς ἀναστάσεως, τῆς εἰς οὐρανὸν ἀναλήψεως τοῦ
Χριστοῦ τὴν αἰτίαν καὶ ἔνησιν. Ἔγνων διὰ σοῦ τῆς
συντελείας, τῆς ἀναστάσεως, τῆς κρίσεως, τῆς δευ
τέρας τοῦ Χριστοῦ παρουσίας τὸ ἄψευστον καὶ [ἀ]πα
ραλόγιστον. Εγνων διὰ σοῦ τῆς ἐν οὐρανῷ βασι
λείας, καὶ τῆς διαιωνιζούσης μακαριότητος τῶν
᾿Αγίων τὸ ἀκήρατον καὶ ἀτελεύτητον. Εγνων
διὰ σοῦ τοῦ Ταρτάρου, τοῦ πυρὸς τοῦ Πυριφλεγέ
θόντος, τῶν ἐν ᾅδου δειμάτων καὶ κολάσεων καὶ κοι
λαστηρίων τὸ ἀπέραντον καὶ ἀδέκαστον. Ἔγνων διὰ
τοῦ τοῦ παραδείσου τὴν τρυφήν, τὴν ἄμοχθον ἀπό
λαυσιν, τὴν ἄπονον καὶ αὐτόσκευον πανδαισίαν.
Ἔγνων διὰ σοῦ τοῦ θείου λουτροῦ καὶ βαπτίσματος
τὴν χάριν καὶ δύναμιν ἔν τε λόγῳ καὶ πείρᾳ. Ἔγνων
διὰ σοῦ τὴν τῆς ἁγνείας καὶ παρθενίας χάριν. Με
μάθηκα διὰ σοῦ τῆς ἐγκρατείας καὶ καρτερίας τὸ
χρήσιμον. Μεμάθηκα διὰ σοῦ τῆς εὐχῆς, τῆς νη
στείας, τῆς ἐλεημοσύνης τὸ κέρδος. Μεμάθηκα δια
σοῦ τῶν ὑπὲρ Χριστοῦ καὶ διὰ Χριστὸν παθημάτων,
καὶ ἀγώνων, καὶ πόνων τοὺς ἀποκειμένους στεφάνους. Μεμάθηκα διὰ σοῦ καὶ ἅπαξ ἁπλῶς ὁμοῦ πά
σης τῆς κατὰ Χριστὸν εὐσεβείας καὶ πολιτείας τὰ
ἀποκείμενα ἆθλα καὶ γέρα τοῖς ἀγαπῶσιν αὐτόν.
Τὰ μὲν οὖν διὰ σοῦ μοι καὶ τῆς σῆς προσγεγονότα
διδασκαλίας ταῦτά γε, καὶ πολλῷ πλείονα τούτων
ἐστίν. Εἰ δέ τινα τοῖς εἰρημένοις προσλείπει, κἀκεῖνα
προσθεὶς θᾶττον ἀπόλυσον. Καὶ γὰρ ἤδη μοι καιρὸς
ἀπιέναι, καὶ τὴν ἐμαυτῆς πόλιν καταλαβεῖν τὸ Ἰκό.
νιον. Σὺ μέντοι γε μηδὲ οὕτω διαλίπης ευχόμενος
καὶ ἱκετεύων ὑπὲρ ἐμοῦ· ὥστε με καὶ μέχρι τέλους
ἀνεμποδίστως καὶ ἀνεπαισχύντως τὸν τῆς εὐσεβείας
διανύσαι δρόμον, καὶ πρὸς τὴν τῶν οὐρανῶν βασι
λείαν ' καταλαβεῖν, καὶ Χριστὸν τὸν ἐμὸν βασιλέα
καὶ νυμφίον ἀπολαβεῖν, δι' ἂν ἐγὼ πέπονθα ταῦτα,
καὶ ἴσως δὲ πείσομαι πάλιν, καὶ νικήσω πάλιν. Σύ
μόνον, ὦ διδάσκαλε, μήποτε λήξης ευχόμενος ὑπὲρ
ἐμοῦ τῆς σῆς θυγατρός, και δεόμενος. Καὶ γὰρ ἐμὲ
ἐν τοῖς κατὰ Χριστόν σου δεσμοῖς ἐγέννησας.»
273 sola fide atque adoratione conspiciendam,
ejusdem essentiæ Trinitatem. Per te cognovi omnipotentem, omnia intuentem, modis omnibus cuncinnam, principii vacuam, increatam, tempore
superiorem, fiue carentem, insuperabilem, ejusdem,
inquam, essentie Trinitatem. Per te cognovi partus
ac nativitatis ex Virgine, eaque semper Virgine,
Christi sacramentum. Per te cognovi miraculorum,
portentoruin, præceptorumque illius efficacitatem.Per
te cognovi crucis, mortis, resurrectionis, Christi in
cœlum assumptionis causam atque utilitatem. Per te
cognovi consummationis, resuscitationis, judicii, secundi Christi ad nos adventus minime fallacem aut
deceptoriam rationem. Per te cognovi regni cœlestis
sempiternæque sanctorum beatitudinis incorruptam
nulloque fine terminandam felicitatem. Per te cognovi
Tartari, ignis, Phlegethontis, terrorum, poenarum,
tormentorum infinitorum, nullaque munerum largi -
tione deprecandorum apud inferos statum. Per te cognovi paradisi delicias, omnis molestiæ vacuam fruitionem, convivium quavis apparatus frequentia, et
quidem citra laborem atque ultro ex se instructissi -
mui. Per te cognovi, tam verbo, quam experimento,
divini lavacri ac baptismi munus pariter atque
potentiam. Per te cognovi castitatis et virginitatis
gratiam. Per te didici continentiæ ac tolerantie
commodum. Per te didici orationis, jejunii, elcemosyna emolumentum. Per te didici cruciatum:
certaminum, laborum, pro Christo et per Christus
toleratorum, repositas coronas. Per te didici, ut
summation ac verbo absolvam, omnis simul pietatis, vitæque ex Christi lege institute, mercedem,
ipsumque diligentibus proposita præmie. Atque hee
quidem sunt, atque adeo his longe plura, quae
per te tuamque doctrinam sum consecuta. Quod si
quid adhuc, prater ea quae jam commemoravi,
mihi deest, tu id quoque addens, me quamprimum
dimitte. Abeundi enim nunc mihi tempus, et patriam meam Iconium repetendi. Tu porro neque
hac de causa orandi pro me et supplicandi finem
facias: quo pietatis curriculum ad metam usque,
sine ullo impedimento, aut dedecoris labe conficiam,
et denique ad cœleste regnum perveniam, Christum regem ac sponsum meum receptura: pro cujus nomine illa pertuli, et fortassis iterum perferam, rursumque victoriam reportabo. 274 Tu tantum, mi magister, nunquam preces obsecrationesque pro me filia tua facere intermittas. Etenim me in this pro Christo vinculis genuisti. ›
Πρὸς ταῦτα ὑπολαβὼν ἔφη ὁ Παῦλος· «'Αλλ' εὖ
ἔχει μὲν πάντα τὰ κατὰ σὲ, ὦ παρθένε, καὶ διὰ
πάντων τὸ τῆς πίστεώς σοι περιγέγονεν κράτος, καὶ
τῶν ἀποστολικῶν ἤδη περιγέγονας πόνων καὶ δρό
μων· ὡς μηδὲν ἐνδεῖν ἤδη σοι πρὸς ἀποστολὴν καὶ
διαδοχὴν τοῦ θείου κηρύγματος. "Απιθι οὖν καὶ δι
δασκε τὸν λόγον, καὶ τὸν εὐαγγελικὸν ἄνυε δρόμου,
καὶ τὴν ὑπὲρ Χριστοῦ μέρισαί μοι σπουδήν. Διὰ
τοῦτο γάρ σε καὶ Χριστὸς ἐξελέξατο δι' ἐμοῦ, ἵνα
σε καὶ εἰς ἀποστολὴν προσαγάγηται, και τινά[ς] το:
συμφθᾶσαι βασιλείαν, καὶ Χρ.
PATROL. GR. LXXXV.
Cui interfatus Paulus: ‹ Bené, inquit, se rationes
tuæ habent, o virgo; in omnibus fidei tuæ robur
excelluit, et jam apostolicos labores curriculaque
superasti: ut nihil amplius tibi ad apostolici muneris sanctionem, et divini verbi prædicandi susceptionem, sit reliquum. Abi igitur, et verbum doce,
evangelicumque cursum perfice, et in partem mei
pro Christo laboris veni. Eo enim Christus te mea
opera selegit, ut ad apostolicum te etiam munus
proveheret, et urbem aliquam nondum Christian
Κἀκεῖνα μὲν οὖν, ἅπερ ἔφην, ἱκανὰ τεκμήρια τῆς μάρτυρος, καὶ ἐφ’ ἕτερα δὲ βαδιστέον, ἀφ’ ὧν ἔστι μάλιστα καὶ ὀργιζομένην ἰδεῖν, καὶ τοῖς πταίσμασιν ἤτοι τολμήμασιν ἀντιπαραμετροῦσαν τὰς τιμωρίας, καὶ οὕτως ἢ σωφρονίζουσαν καὶ διορθουμένην, ἢ καὶ τέλεον ἀναρπάζουσάν τε τοῦ βίου καὶ τιμωρουμένην λοιπόν, ἐφ’ ὧν ἀνουθέτητόν τε μάλιστα καὶ ἀσωφρόνιστον γεγένηται τὸ κακόν. Καί, εἰ δοκεῖ, φέρε τοῦ καθ’ ἡμᾶς τέως γεγονότος μνημονεύσωμεν θαύματος, ἵνα μοι καὶ πρὸς λόγον ἡ μαρτυρία γένηται, καὶ πλησίον ὦσιν οἱ ἀναβησόμενοί τε καὶ μαρτυρήσοντες. Οὗτοι δέ εἰσιν, οὐ τρεῖς, οὐδὲ τέσσαρες στενός τις καὶ ὕποπτος ἀριθμός, ἀλλ’ ὅλαι πόλεις καὶ ὅλοι δῆμοι, καὶ οἱ μέχρι τε ἡμῶν ἀπὸ τῆς Ἑῴας παραγινόμενοι, καὶ αὖ πάλιν οἱ ἀφ’ ἡμῶν καὶ μέχρι τῆς Ἀσίας ἐκτεινόμενοι. Καὶ γὰρ διὰ πάντων τὸ θαῦμα δεδράμηκε, καὶ ἡ ἐπὶ τῷ θαύματι γεγονυῖα φρίκη τε καὶ ἔκπληξις.
DE VITA S. THECLE LIB. I.
ἄκτιστον, τὴν ὑπέρχρονον, τὴν ἀτελεύτητον, τὴν ἀνί- & dam,nec auditu capiendam,nec manu tangendam, sed
κητον Τριάδα ὁμοούσιον. Ἔγνων διὰ τοῦ τῆς ἐκ
Παρθένου καὶ ἀείπαιδος ὠδῖνος καὶ γεννήσεως τοῦ
Χριστοῦ τὸ μυστήριον. Ἔγνων διὰ σοῦ τῶν θαυμάτων, τῶν τεράτων, τῶν διδαγμάτων αὐτοῦ τὴν δύναμιν. Εγνων διὰ σοῦ τοῦ σταυροῦ, τοῦ θανάτου,
τῆς ἀναστάσεως, τῆς εἰς οὐρανὸν ἀναλήψεως τοῦ
Χριστοῦ τὴν αἰτίαν καὶ ἔνησιν. Ἔγνων διὰ σοῦ τῆς
συντελείας, τῆς ἀναστάσεως, τῆς κρίσεως, τῆς δευ
τέρας τοῦ Χριστοῦ παρουσίας τὸ ἄψευστον καὶ [ἀ]πα
ραλόγιστον. Εγνων διὰ σοῦ τῆς ἐν οὐρανῷ βασι
λείας, καὶ τῆς διαιωνιζούσης μακαριότητος τῶν
᾿Αγίων τὸ ἀκήρατον καὶ ἀτελεύτητον. Εγνων
διὰ σοῦ τοῦ Ταρτάρου, τοῦ πυρὸς τοῦ Πυριφλεγέ
θόντος, τῶν ἐν ᾅδου δειμάτων καὶ κολάσεων καὶ κοι
λαστηρίων τὸ ἀπέραντον καὶ ἀδέκαστον. Ἔγνων διὰ
τοῦ τοῦ παραδείσου τὴν τρυφήν, τὴν ἄμοχθον ἀπό
λαυσιν, τὴν ἄπονον καὶ αὐτόσκευον πανδαισίαν.
Ἔγνων διὰ σοῦ τοῦ θείου λουτροῦ καὶ βαπτίσματος
τὴν χάριν καὶ δύναμιν ἔν τε λόγῳ καὶ πείρᾳ. Ἔγνων
διὰ σοῦ τὴν τῆς ἁγνείας καὶ παρθενίας χάριν. Με
μάθηκα διὰ σοῦ τῆς ἐγκρατείας καὶ καρτερίας τὸ
χρήσιμον. Μεμάθηκα διὰ σοῦ τῆς εὐχῆς, τῆς νη
στείας, τῆς ἐλεημοσύνης τὸ κέρδος. Μεμάθηκα δια
σοῦ τῶν ὑπὲρ Χριστοῦ καὶ διὰ Χριστὸν παθημάτων,
καὶ ἀγώνων, καὶ πόνων τοὺς ἀποκειμένους στεφάνους. Μεμάθηκα διὰ σοῦ καὶ ἅπαξ ἁπλῶς ὁμοῦ πά
σης τῆς κατὰ Χριστὸν εὐσεβείας καὶ πολιτείας τὰ
ἀποκείμενα ἆθλα καὶ γέρα τοῖς ἀγαπῶσιν αὐτόν.
Τὰ μὲν οὖν διὰ σοῦ μοι καὶ τῆς σῆς προσγεγονότα
διδασκαλίας ταῦτά γε, καὶ πολλῷ πλείονα τούτων
ἐστίν. Εἰ δέ τινα τοῖς εἰρημένοις προσλείπει, κἀκεῖνα
προσθεὶς θᾶττον ἀπόλυσον. Καὶ γὰρ ἤδη μοι καιρὸς
ἀπιέναι, καὶ τὴν ἐμαυτῆς πόλιν καταλαβεῖν τὸ Ἰκό.
νιον. Σὺ μέντοι γε μηδὲ οὕτω διαλίπης ευχόμενος
καὶ ἱκετεύων ὑπὲρ ἐμοῦ· ὥστε με καὶ μέχρι τέλους
ἀνεμποδίστως καὶ ἀνεπαισχύντως τὸν τῆς εὐσεβείας
διανύσαι δρόμον, καὶ πρὸς τὴν τῶν οὐρανῶν βασι
λείαν ' καταλαβεῖν, καὶ Χριστὸν τὸν ἐμὸν βασιλέα
καὶ νυμφίον ἀπολαβεῖν, δι' ἂν ἐγὼ πέπονθα ταῦτα,
καὶ ἴσως δὲ πείσομαι πάλιν, καὶ νικήσω πάλιν. Σύ
μόνον, ὦ διδάσκαλε, μήποτε λήξης ευχόμενος ὑπὲρ
ἐμοῦ τῆς σῆς θυγατρός, και δεόμενος. Καὶ γὰρ ἐμὲ
ἐν τοῖς κατὰ Χριστόν σου δεσμοῖς ἐγέννησας.»
273 sola fide atque adoratione conspiciendam,
ejusdem essentiæ Trinitatem. Per te cognovi omnipotentem, omnia intuentem, modis omnibus cuncinnam, principii vacuam, increatam, tempore
superiorem, fiue carentem, insuperabilem, ejusdem,
inquam, essentie Trinitatem. Per te cognovi partus
ac nativitatis ex Virgine, eaque semper Virgine,
Christi sacramentum. Per te cognovi miraculorum,
portentoruin, præceptorumque illius efficacitatem.Per
te cognovi crucis, mortis, resurrectionis, Christi in
cœlum assumptionis causam atque utilitatem. Per te
cognovi consummationis, resuscitationis, judicii, secundi Christi ad nos adventus minime fallacem aut
deceptoriam rationem. Per te cognovi regni cœlestis
sempiternæque sanctorum beatitudinis incorruptam
nulloque fine terminandam felicitatem. Per te cognovi
Tartari, ignis, Phlegethontis, terrorum, poenarum,
tormentorum infinitorum, nullaque munerum largi -
tione deprecandorum apud inferos statum. Per te cognovi paradisi delicias, omnis molestiæ vacuam fruitionem, convivium quavis apparatus frequentia, et
quidem citra laborem atque ultro ex se instructissi -
mui. Per te cognovi, tam verbo, quam experimento,
divini lavacri ac baptismi munus pariter atque
potentiam. Per te cognovi castitatis et virginitatis
gratiam. Per te didici continentiæ ac tolerantie
commodum. Per te didici orationis, jejunii, elcemosyna emolumentum. Per te didici cruciatum:
certaminum, laborum, pro Christo et per Christus
toleratorum, repositas coronas. Per te didici, ut
summation ac verbo absolvam, omnis simul pietatis, vitæque ex Christi lege institute, mercedem,
ipsumque diligentibus proposita præmie. Atque hee
quidem sunt, atque adeo his longe plura, quae
per te tuamque doctrinam sum consecuta. Quod si
quid adhuc, prater ea quae jam commemoravi,
mihi deest, tu id quoque addens, me quamprimum
dimitte. Abeundi enim nunc mihi tempus, et patriam meam Iconium repetendi. Tu porro neque
hac de causa orandi pro me et supplicandi finem
facias: quo pietatis curriculum ad metam usque,
sine ullo impedimento, aut dedecoris labe conficiam,
et denique ad cœleste regnum perveniam, Christum regem ac sponsum meum receptura: pro cujus nomine illa pertuli, et fortassis iterum perferam, rursumque victoriam reportabo. 274 Tu tantum, mi magister, nunquam preces obsecrationesque pro me filia tua facere intermittas. Etenim me in this pro Christo vinculis genuisti. ›
Πρὸς ταῦτα ὑπολαβὼν ἔφη ὁ Παῦλος· «'Αλλ' εὖ
ἔχει μὲν πάντα τὰ κατὰ σὲ, ὦ παρθένε, καὶ διὰ
πάντων τὸ τῆς πίστεώς σοι περιγέγονεν κράτος, καὶ
τῶν ἀποστολικῶν ἤδη περιγέγονας πόνων καὶ δρό
μων· ὡς μηδὲν ἐνδεῖν ἤδη σοι πρὸς ἀποστολὴν καὶ
διαδοχὴν τοῦ θείου κηρύγματος. "Απιθι οὖν καὶ δι
δασκε τὸν λόγον, καὶ τὸν εὐαγγελικὸν ἄνυε δρόμου,
καὶ τὴν ὑπὲρ Χριστοῦ μέρισαί μοι σπουδήν. Διὰ
τοῦτο γάρ σε καὶ Χριστὸς ἐξελέξατο δι' ἐμοῦ, ἵνα
σε καὶ εἰς ἀποστολὴν προσαγάγηται, και τινά[ς] το:
συμφθᾶσαι βασιλείαν, καὶ Χρ.
PATROL. GR. LXXXV.
Cui interfatus Paulus: ‹ Bené, inquit, se rationes
tuæ habent, o virgo; in omnibus fidei tuæ robur
excelluit, et jam apostolicos labores curriculaque
superasti: ut nihil amplius tibi ad apostolici muneris sanctionem, et divini verbi prædicandi susceptionem, sit reliquum. Abi igitur, et verbum doce,
evangelicumque cursum perfice, et in partem mei
pro Christo laboris veni. Eo enim Christus te mea
opera selegit, ut ad apostolicum te etiam munus
proveheret, et urbem aliquam nondum Christian
PG 85:589Ἦν τοιγαροῦν Μαριανός τις Ταρσῶν τῶν κατὰ τὴν Κιλικίαν ταύτην ἐπίσκοπος, πόλεως ἐπί τε κάλλει καὶ μεγέθει καὶ οἷς ἂν ἁπλῶς πόλις λαμπρὰ καὶ εὐδαίμων γνωρισθείη πᾶσιν ἐπιγαυρουμένης, καὶ τῷ πρώτην μάλιστα τῆς Ἑῴας ἀνίσχειν καὶ πρώτην πάλιν προσβάλλειν τοῖς ἐξ ὁποιασοῦν γῆς ὁρμωμένοις πρὸς τὴν Ἑῴαν, τὸ δὴ μέγιστον καὶ περιφανέστερον τῷ πόλιν εἶναι μάλιστα τοῦ μεγίστου καὶ θεσπεσίου ἀποστόλου Παύλου. Οὗτος τοίνυν ὁ Μαριανός, φύσει τε ὢν εὐχερὴς καὶ εὐπαρόξυντος, διενεχθεὶς δὲ καὶ πρὸς τὸν Δεξιανόν, καὶ αὐτὸν ὄντα τότε τῆς Σελευκείας ταύτης ἐπίσκοπον, ἄλλως μὲν ἀμύνασθαι οὐκ ἴσχυσεν οὔτε γὰρ Μαριανῷ τοσοῦτο ἦν τὸ δύνασθαι, ὥστε τοσούτου κρατῆσαι ἀνδρός, οὔτε μὴν Δεξιανοῦ τὸ εἶξαι ἀνδρὶ μὴ μάλα ἐρρωμένῳ μηδὲ φρενήρει, διὰ δὲ τῆς εἰς τὴν μάρτυρα παροινίας καὶ ὕβρεως αὐτὸν ἀμύνασθαι λοιπὸν ἐπειρᾶτο. Ὃ καὶ αὐτὸ μὲν τεκμήριον μέγιστον τῆς τοῦ ἀνδρὸς ἠλιθιότητος, τὸ οὕτω δεινοῖς καὶ ἀδυνάτοις ἐπιχειρῆσαι πράγμασιν· ἐπειράθη δ’ οὖν ὅμως.
DE VITA S. THECLE LIB. I.
busdam exarquetur; cum Tarso autem nobili urba
certet, montibus, sit, aeris temperie, fructuum
copia, rerum venalium afluentia, aquarum facili
usu, balnearum elegantia, civium magnificentia,
poetarum suaviloquentia, populi nitore, rhetorum
in dicendo Quenti ubertate, corum qui militari cingulo ornantur præstantia: hoc uno tantum in hac
acri mutuaque contentione Tarso cedens, seque
modeste submittens, ac primas illi ferre sinens,
quod patria urbs sit magui Pauli; per quem potissimum effectum est, ut sauctam virginem nostram
habuerimus. In hac igitur civitate diversata, eaque
delectata, verticen montis vicinum, qui ad meridiem assurgit, occupans hunc suæ habitationis locum, quemadmodum Elias Carmelum, et Joannes
desertum, deligit: seseque Sarpedoni dæmoni
qui in crepidine nari imminente consederal, inultosque in errorem impulerat, atque a fide, 276
fallaciis variis oraculisque adulterinis seduxerat,
tanquam murum opponit. Idem etiam facit contra
Minervam arcium custodem, ac belli præsidem;
quæ juxta Homerum, vulturis instar, forte etiam
nunc, turrem sibi cognominem occupans, textoribus, ac futilibus homuncionibus qui illic accolunt,
astrepit; ægidaque horrificam ac fimbriatam coucutit, ut aliquid cuin illis omnibus, arcem illam
more Atheniensium inhabitantibus, seque ob Pallada venditantibus, jocemur.
ἔχουσα μέγεθο; ', ὅσον τῆς κατὰ τὴν συμμετρίαν splendore et gratia, ut et plures antecellat, et quiμὴ ἀποδεῖν χάριτος· οὕτω δὲ λαμπρὰ καὶ ἐπίχαρις,
ὡς τὰς μὲν ὑπερβάλλειν τὰς πλείους, ταῖς δὲ καὶ
παρισοῦσθαι, Ταρσῷ δὲ τῇ καλῇ καὶ ἁμιλλάσθαι,
ὁρῶν τε 3 ἔνεκα, καὶ θέσεως, καὶ ἀέρων εὐκρασίας,
καὶ καρπῶν ἀφθονίας, καὶ ὠνίων δαψιλείας, καὶ
ὑδάτων εὐχρηστίας, καὶ λουτρῶν χάριτος, καὶ τῶν
ἐν τέλει λαμπρότητος, και μουσῶν εὐεπείας, καὶ δήμου φαιδρότητος, καὶ ῥητόρων εὐροίας, καὶ τῶν ἐν
στρατηγικαῖς ζώναις εὐκλείας· ἐν ἑνὶ δὲ μόνῳ τὰς
ἄγαν ἀντιφιλοτιμήσεις ὑφιεῖσα, καὶ ἠρέμα πως ὑπο
κατακλινομένη, καὶ τοῦ πρωτεύειν αὐτῇ παραχω
ροῦσα, τῷ πατρίδα καὶ πόλιν εἶναι τοῦ μεγάλου Παύ
λου, ἀφ' οὗπερ μάλιστα καὶ ἡμῖν τὸ ἔχειν ὑπῆρξεν
τὴν ἁγίαν παρθένον. Ἐν ταύτῃ τοίνυν τῇ πόλει κατ
αχθεῖσα καὶ ἀρεσθεῖσα, καὶ τὴν γείτονα καὶ πρὸς
μεσημβρίαν ανεστηκυίαν καταλαβοῦσα κορυφήν,
ποιεῖται μὲν ἑαυτῆς ἐνδιαίτημα, ὡς Ηλίας τὸν Κάρμηλον, ὡς Ἰωάννης τὴν ἔρημον· ἐπιτειχίζει δὲ
ἑαυτὴν τῷ δαίμονι τῷ Σαρπηδόνι, τῷ καταλαβόντι
μὲν τὴν ἐπὶ τῆς θαλάττης χηλήν, πολλοὺς δὲ πλα
νῶντι καὶ ἀποβουκολοῦντι τῆς πίστεως, δι' ἀπάτης
ποικίλης καὶ κιβδήλου χρησμολογίας. Επιτειχίζει δὲ
τῇ ἀκραίᾳ καὶ πολεμικῇ δαίμονι Αθηνα, ή αιγυπιοῦ
δίκην ίσως που καὶ νῦν καθ' Όμηρον κατειληφυῖα τὸν ἐπώνυμον αὐτῆς πύργον, τοῖς αὐτόθι περι
οικοῦσιν ὑφάνταις καὶ λήροις ἀνθρωπαρίοις ἐπι
κλαγγάζει, καὶ ἐπισείει τὴν ἐρεμνὴν αἰγίδα καὶ
Ουσανόεσσαν ἵνα τη καὶ προσπαίξωμεν τους
αὐτόθι πάντας, τὸν Ἀθηναίων τρόπον, τὴν ἀκρόπου
λιν οἰκοῦντας, καὶ τῇ Παλλάδι σεμνυνομένους.
Εὐαγγελισαμένη δὲ τὸν σωτήριον λόγον, καὶ πολλοὺς μὲν κατηχήσασα, και σφραγισαμένη, καὶ στρατ
τολογήσασα τῷ Χριστῷ, πολλῷ δ' αὖ πλείω θαυματο
ουργήσασα (ώς Πέτρος ἐν Ἀντιοχείᾳ καὶ τῇ με
γίστη Ρώμη, Παῦλος ἐν ᾿Αθήναις, [καὶ] * τοῖς ἔθνεσι
Salutis autem verbo per illam ibidem annuntiato,
postquam multos doctrinæ Christianæ præceptis instruxisset, baptismi nota insigniisset, Christique
militiæ ascripsisset; post edita item multo. plura
miracula (qualia a Petro Antiochiæ et Romæ urbe
1 τοσούτου ἔχουσα μεγέθους V. C. 1 ὡρῶν τε V. C.
μῶν, ἑνὶ μιλίῳ ἀπὸ τῆς πόλεως. ἀσκραίᾳ unus codes.
b
Histor. Metaphr. ὄρος τοῦτο χρηματίζει Καλα
* Deest V. C.
Αιγυπιοῦ δίκην. Alludit ad Homeri versum,
opinor, 59, Iliad. H, quo Pallas, et Apollo,
Εζέσθην όρνισιν εοικότες αίγυπιοῖοι
Φαγῷ ἐφ' ὑψηλή....
Vulturiis similes avibus consedit uterque
Sublimi fago....
Ερεμνὴν αἰγίδα. Versus est 167 Iliad. Δ'
Αὐτὸς ἐπισείῃσιν ἐρεμνὴν αἰγίδα πᾶσι.
Horrificam, sen, ut alii legunt, horriferam interpretatur Virgilius lib. viii, vers. 435:
Egidaque horriferam, turbalæ Palladis arma.
Et paulo ante, magis proprie, nigrantem:
Credunt se vidisse Jovem, cum sæpe nigrantem
Egida conculeret dextra.
Θυσσανόεσσαν. Iliad. Ε, vers. 738,
Αμφὶ δ᾽ ἄρ᾽ ὤμοισιν βάλετ' αἰγίδα θυσσανόεσσαν.
Egida circum humeros posuit, quam fimbria cingit.
Et Iliad. P, vers. 593:
Καὶ τότ' ἄρα Κρονίδης Ελετ' αἰγίδα θυσσανόεσσαν.
Ægida nodosam sumpsit Saturnia proles.
Sarpedoni damoni. Tertullianus lib. De
anima, c. 46, Sarpedonis oraculum in Troade
ponit. De hoc vide Philostratum in Heroicis. Julius
Firmicus, De errore profanarum religionum, c. 13,
Sarpedonem filium mortuum in Troja Jupiter plangit; Tertullian. Apolog. adversus gentes, c. 14, de
Jove agens Et nunc flentem Sarpedonis casum.
Hunc Sarpedonem Cretensem facit Strabo lib. x11,
Phrygia, Minois et Rhadamanthi fratrem; itemi
Herodotus Europæ filium lib. 1, eumque cum Minoe
fratre de regno contendentem, ab codem expulsum,
Asiæ regionem, Myliada tum, postea Lyciam dictam,
occupasse. Plinius lib. x111, c. 13, hæc verba habet:
Præterea Mutianus ter consul prodidit se legisse, cum
præsideret Lycia, Sarpedonis a Troja scriptam in
quodam templo chartam. Cæterum longe hæc diversa abeunt ab illis quæ noster de Sarpedone tradit, miracul. 4, pag. 437, ubi etiam Sarpedonii nomine indigitatur, ut et mirac. 2, pag. 139, et mirac.
26, pag. 207, sicut etiam a Zosimo lib. 1 Historiæ,
eumque Apollinem fuisse existimatum, et templum
atque oraculum Seleuciæ habuisse asserit.
Καὶ γὰρ ἐνστάσης τῆς παρθενικῆς ἑορτῆς, καθ’ ἣν πᾶς τις, μάλιστα Κιλίκων, ἔθει καὶ θεῖ δ’ ἔτι πρὸς ἡμᾶς, καὶ μέχρις ἂν ὦσιν ἄνθρωποι, ἐπὶ τιμῇ μὲν τῆς μάρτυρος, ὠφελείᾳ δὲ τῆς ἑαυτοῦ ψυχῆς ἕκαστος, ὡς στενοχωρεῖσθαι μὲν τὴν γῆν, στενοχωρεῖσθαι δὲ τὴν θάλασσαν, κατὰ δήμους, κατὰ οἴκους, κατὰ γένη πάντων ἐνταυθοῖ συρρεόντων, οὗτος, διαναστὰς κατὰ τὴν οἰκείαν αὐτοῦ ἐκκλησίαν, ἀπαγορεύει πᾶσι καὶ ἀποκηρύττει τὴν ὡς ἡμᾶς τε καὶ τὴν μάρτυρα ἄφιξιν. Καὶ τοῦτο ἦν ἡ μεγίστη ἀπειλὴ καὶ ἄμυνα κατὰ τοῦ Δεξιανοῦ, τὸ καὶ τῆς ἑορτῆς τὸν συνήθη κόσμον περιελεῖν, καὶ τῶν ἐπὶ τῇ ἑορτῇ τῆς μάρτυρος συντρεχόντων ἀνθρώπων ἀποσυλῆσαι τὴν παρὰ τῆς μάρτυρος εὐλογίαν. Ἀλλ’ οὐκ ἔφθη τοῦτο ποιήσας καὶ δίκην ἔδωκε τῆς ἀνοίας, εἴτ’ οὖν ἀπονοίας. Οὔτε γὰρ εἰς πέμπτην ἢ ἕκτην ἡμέραν ὁ Καπανεὺς οὗτος ἐπεβίω τῇ θρασύτητι ταύτῃ. Τὸ δὲ καὶ ὅθεν τοῦτο γέγονε δῆλον ὡς κατ’ ὀργήν τε καὶ μῆνιν ἀνηρπάσθη τῆς μάρτυρος, καλὸν δὲ τοῦτο εἰς μέσον εἰπεῖν.
DE VITA S. THECLE LIB. I.
busdam exarquetur; cum Tarso autem nobili urba
certet, montibus, sit, aeris temperie, fructuum
copia, rerum venalium afluentia, aquarum facili
usu, balnearum elegantia, civium magnificentia,
poetarum suaviloquentia, populi nitore, rhetorum
in dicendo Quenti ubertate, corum qui militari cingulo ornantur præstantia: hoc uno tantum in hac
acri mutuaque contentione Tarso cedens, seque
modeste submittens, ac primas illi ferre sinens,
quod patria urbs sit magui Pauli; per quem potissimum effectum est, ut sauctam virginem nostram
habuerimus. In hac igitur civitate diversata, eaque
delectata, verticen montis vicinum, qui ad meridiem assurgit, occupans hunc suæ habitationis locum, quemadmodum Elias Carmelum, et Joannes
desertum, deligit: seseque Sarpedoni dæmoni
qui in crepidine nari imminente consederal, inultosque in errorem impulerat, atque a fide, 276
fallaciis variis oraculisque adulterinis seduxerat,
tanquam murum opponit. Idem etiam facit contra
Minervam arcium custodem, ac belli præsidem;
quæ juxta Homerum, vulturis instar, forte etiam
nunc, turrem sibi cognominem occupans, textoribus, ac futilibus homuncionibus qui illic accolunt,
astrepit; ægidaque horrificam ac fimbriatam coucutit, ut aliquid cuin illis omnibus, arcem illam
more Atheniensium inhabitantibus, seque ob Pallada venditantibus, jocemur.
ἔχουσα μέγεθο; ', ὅσον τῆς κατὰ τὴν συμμετρίαν splendore et gratia, ut et plures antecellat, et quiμὴ ἀποδεῖν χάριτος· οὕτω δὲ λαμπρὰ καὶ ἐπίχαρις,
ὡς τὰς μὲν ὑπερβάλλειν τὰς πλείους, ταῖς δὲ καὶ
παρισοῦσθαι, Ταρσῷ δὲ τῇ καλῇ καὶ ἁμιλλάσθαι,
ὁρῶν τε 3 ἔνεκα, καὶ θέσεως, καὶ ἀέρων εὐκρασίας,
καὶ καρπῶν ἀφθονίας, καὶ ὠνίων δαψιλείας, καὶ
ὑδάτων εὐχρηστίας, καὶ λουτρῶν χάριτος, καὶ τῶν
ἐν τέλει λαμπρότητος, και μουσῶν εὐεπείας, καὶ δήμου φαιδρότητος, καὶ ῥητόρων εὐροίας, καὶ τῶν ἐν
στρατηγικαῖς ζώναις εὐκλείας· ἐν ἑνὶ δὲ μόνῳ τὰς
ἄγαν ἀντιφιλοτιμήσεις ὑφιεῖσα, καὶ ἠρέμα πως ὑπο
κατακλινομένη, καὶ τοῦ πρωτεύειν αὐτῇ παραχω
ροῦσα, τῷ πατρίδα καὶ πόλιν εἶναι τοῦ μεγάλου Παύ
λου, ἀφ' οὗπερ μάλιστα καὶ ἡμῖν τὸ ἔχειν ὑπῆρξεν
τὴν ἁγίαν παρθένον. Ἐν ταύτῃ τοίνυν τῇ πόλει κατ
αχθεῖσα καὶ ἀρεσθεῖσα, καὶ τὴν γείτονα καὶ πρὸς
μεσημβρίαν ανεστηκυίαν καταλαβοῦσα κορυφήν,
ποιεῖται μὲν ἑαυτῆς ἐνδιαίτημα, ὡς Ηλίας τὸν Κάρμηλον, ὡς Ἰωάννης τὴν ἔρημον· ἐπιτειχίζει δὲ
ἑαυτὴν τῷ δαίμονι τῷ Σαρπηδόνι, τῷ καταλαβόντι
μὲν τὴν ἐπὶ τῆς θαλάττης χηλήν, πολλοὺς δὲ πλα
νῶντι καὶ ἀποβουκολοῦντι τῆς πίστεως, δι' ἀπάτης
ποικίλης καὶ κιβδήλου χρησμολογίας. Επιτειχίζει δὲ
τῇ ἀκραίᾳ καὶ πολεμικῇ δαίμονι Αθηνα, ή αιγυπιοῦ
δίκην ίσως που καὶ νῦν καθ' Όμηρον κατειληφυῖα τὸν ἐπώνυμον αὐτῆς πύργον, τοῖς αὐτόθι περι
οικοῦσιν ὑφάνταις καὶ λήροις ἀνθρωπαρίοις ἐπι
κλαγγάζει, καὶ ἐπισείει τὴν ἐρεμνὴν αἰγίδα καὶ
Ουσανόεσσαν ἵνα τη καὶ προσπαίξωμεν τους
αὐτόθι πάντας, τὸν Ἀθηναίων τρόπον, τὴν ἀκρόπου
λιν οἰκοῦντας, καὶ τῇ Παλλάδι σεμνυνομένους.
Εὐαγγελισαμένη δὲ τὸν σωτήριον λόγον, καὶ πολλοὺς μὲν κατηχήσασα, και σφραγισαμένη, καὶ στρατ
τολογήσασα τῷ Χριστῷ, πολλῷ δ' αὖ πλείω θαυματο
ουργήσασα (ώς Πέτρος ἐν Ἀντιοχείᾳ καὶ τῇ με
γίστη Ρώμη, Παῦλος ἐν ᾿Αθήναις, [καὶ] * τοῖς ἔθνεσι
Salutis autem verbo per illam ibidem annuntiato,
postquam multos doctrinæ Christianæ præceptis instruxisset, baptismi nota insigniisset, Christique
militiæ ascripsisset; post edita item multo. plura
miracula (qualia a Petro Antiochiæ et Romæ urbe
1 τοσούτου ἔχουσα μεγέθους V. C. 1 ὡρῶν τε V. C.
μῶν, ἑνὶ μιλίῳ ἀπὸ τῆς πόλεως. ἀσκραίᾳ unus codes.
b
Histor. Metaphr. ὄρος τοῦτο χρηματίζει Καλα
* Deest V. C.
Αιγυπιοῦ δίκην. Alludit ad Homeri versum,
opinor, 59, Iliad. H, quo Pallas, et Apollo,
Εζέσθην όρνισιν εοικότες αίγυπιοῖοι
Φαγῷ ἐφ' ὑψηλή....
Vulturiis similes avibus consedit uterque
Sublimi fago....
Ερεμνὴν αἰγίδα. Versus est 167 Iliad. Δ'
Αὐτὸς ἐπισείῃσιν ἐρεμνὴν αἰγίδα πᾶσι.
Horrificam, sen, ut alii legunt, horriferam interpretatur Virgilius lib. viii, vers. 435:
Egidaque horriferam, turbalæ Palladis arma.
Et paulo ante, magis proprie, nigrantem:
Credunt se vidisse Jovem, cum sæpe nigrantem
Egida conculeret dextra.
Θυσσανόεσσαν. Iliad. Ε, vers. 738,
Αμφὶ δ᾽ ἄρ᾽ ὤμοισιν βάλετ' αἰγίδα θυσσανόεσσαν.
Egida circum humeros posuit, quam fimbria cingit.
Et Iliad. P, vers. 593:
Καὶ τότ' ἄρα Κρονίδης Ελετ' αἰγίδα θυσσανόεσσαν.
Ægida nodosam sumpsit Saturnia proles.
Sarpedoni damoni. Tertullianus lib. De
anima, c. 46, Sarpedonis oraculum in Troade
ponit. De hoc vide Philostratum in Heroicis. Julius
Firmicus, De errore profanarum religionum, c. 13,
Sarpedonem filium mortuum in Troja Jupiter plangit; Tertullian. Apolog. adversus gentes, c. 14, de
Jove agens Et nunc flentem Sarpedonis casum.
Hunc Sarpedonem Cretensem facit Strabo lib. x11,
Phrygia, Minois et Rhadamanthi fratrem; itemi
Herodotus Europæ filium lib. 1, eumque cum Minoe
fratre de regno contendentem, ab codem expulsum,
Asiæ regionem, Myliada tum, postea Lyciam dictam,
occupasse. Plinius lib. x111, c. 13, hæc verba habet:
Præterea Mutianus ter consul prodidit se legisse, cum
præsideret Lycia, Sarpedonis a Troja scriptam in
quodam templo chartam. Cæterum longe hæc diversa abeunt ab illis quæ noster de Sarpedone tradit, miracul. 4, pag. 437, ubi etiam Sarpedonii nomine indigitatur, ut et mirac. 2, pag. 139, et mirac.
26, pag. 207, sicut etiam a Zosimo lib. 1 Historiæ,
eumque Apollinem fuisse existimatum, et templum
atque oraculum Seleuciæ habuisse asserit.
Κάστωρ τις, ἀνὴρ βέλτιος, ἐκ μὲν τῆς Λυκαονίας τὸ γένος ἕλκων, τὴν δὲ Σελεύκειαν ταύτην οἰκῶν, καὶ τὴν ἐπάρχοις ὑπηρετουμένην διέπων στρατείαν, οὗτος κατ’ αὐτὴν τὴν τῆς πανηγύρεως νυκτεγερσίαν ὄψιν ὁρᾷ τοιαύτην· τὴν παρθένον αὐτὴν μετὰ ἀγριωτέρου καὶ σχήματος καὶ βλέμματος καὶ βαδίσματος ἀνὰ τὴν πόλιν ἅπασαν περιθέουσαν, καὶ τὰς χεῖρας συχνότερον ἀποκροτοῦσαν, καὶ τὸν Μαριανὸν καὶ τὴν ὕβριν ἀναβοῶσαν, καὶ τὸ ἤδη λήψεσθαι δίκην ἐπαπειλοῦσαν. Τὸ δὲ ἦν ὕπαρ λοιπόν, οὐκ ὄναρ ἔτι. Τῇ γὰρ ὄψει ταύτῃ εὐθὺς καὶ ὁ ἐκείνου θάνατος ἐπηκολούθησεν· ὡς συμβῆναι κατὰ ταὐτὸν ἄμφω, καὶ τὸν Κάστορα διηγεῖσθαι τὴν ὄψιν, καί τινας ἑτέρους τὸν Μαριανοῦ θάνατον ἀπαγγέλλειν· ὡς καὶ πᾶσιν ἅμα πολλὴν ἐγγενέσθαι φρίκην, καὶ οὐχ οὕτως ἀπὸ τοῦ πράγματος, ὅσον ἀπὸ τοῦ τάχους. Καὶ τοῦτο μὲν ὧδέ τε ἔσχεν καὶ ὧδε ἐτελεύτησε. Καὶ ἑτέρου δέ, οὐ μάλα τι χείρονος, πεύσεσθε θαύματος, δι’ ὀργῆς μὲν ἐπιτελεσθέντος καὶ τούτου, οὐ μέχρι δὲ θανάτου τὴν ποινὴν ἐσχηκότος.
DE VITA S. THECLE LIB. I.
busdam exarquetur; cum Tarso autem nobili urba
certet, montibus, sit, aeris temperie, fructuum
copia, rerum venalium afluentia, aquarum facili
usu, balnearum elegantia, civium magnificentia,
poetarum suaviloquentia, populi nitore, rhetorum
in dicendo Quenti ubertate, corum qui militari cingulo ornantur præstantia: hoc uno tantum in hac
acri mutuaque contentione Tarso cedens, seque
modeste submittens, ac primas illi ferre sinens,
quod patria urbs sit magui Pauli; per quem potissimum effectum est, ut sauctam virginem nostram
habuerimus. In hac igitur civitate diversata, eaque
delectata, verticen montis vicinum, qui ad meridiem assurgit, occupans hunc suæ habitationis locum, quemadmodum Elias Carmelum, et Joannes
desertum, deligit: seseque Sarpedoni dæmoni
qui in crepidine nari imminente consederal, inultosque in errorem impulerat, atque a fide, 276
fallaciis variis oraculisque adulterinis seduxerat,
tanquam murum opponit. Idem etiam facit contra
Minervam arcium custodem, ac belli præsidem;
quæ juxta Homerum, vulturis instar, forte etiam
nunc, turrem sibi cognominem occupans, textoribus, ac futilibus homuncionibus qui illic accolunt,
astrepit; ægidaque horrificam ac fimbriatam coucutit, ut aliquid cuin illis omnibus, arcem illam
more Atheniensium inhabitantibus, seque ob Pallada venditantibus, jocemur.
ἔχουσα μέγεθο; ', ὅσον τῆς κατὰ τὴν συμμετρίαν splendore et gratia, ut et plures antecellat, et quiμὴ ἀποδεῖν χάριτος· οὕτω δὲ λαμπρὰ καὶ ἐπίχαρις,
ὡς τὰς μὲν ὑπερβάλλειν τὰς πλείους, ταῖς δὲ καὶ
παρισοῦσθαι, Ταρσῷ δὲ τῇ καλῇ καὶ ἁμιλλάσθαι,
ὁρῶν τε 3 ἔνεκα, καὶ θέσεως, καὶ ἀέρων εὐκρασίας,
καὶ καρπῶν ἀφθονίας, καὶ ὠνίων δαψιλείας, καὶ
ὑδάτων εὐχρηστίας, καὶ λουτρῶν χάριτος, καὶ τῶν
ἐν τέλει λαμπρότητος, και μουσῶν εὐεπείας, καὶ δήμου φαιδρότητος, καὶ ῥητόρων εὐροίας, καὶ τῶν ἐν
στρατηγικαῖς ζώναις εὐκλείας· ἐν ἑνὶ δὲ μόνῳ τὰς
ἄγαν ἀντιφιλοτιμήσεις ὑφιεῖσα, καὶ ἠρέμα πως ὑπο
κατακλινομένη, καὶ τοῦ πρωτεύειν αὐτῇ παραχω
ροῦσα, τῷ πατρίδα καὶ πόλιν εἶναι τοῦ μεγάλου Παύ
λου, ἀφ' οὗπερ μάλιστα καὶ ἡμῖν τὸ ἔχειν ὑπῆρξεν
τὴν ἁγίαν παρθένον. Ἐν ταύτῃ τοίνυν τῇ πόλει κατ
αχθεῖσα καὶ ἀρεσθεῖσα, καὶ τὴν γείτονα καὶ πρὸς
μεσημβρίαν ανεστηκυίαν καταλαβοῦσα κορυφήν,
ποιεῖται μὲν ἑαυτῆς ἐνδιαίτημα, ὡς Ηλίας τὸν Κάρμηλον, ὡς Ἰωάννης τὴν ἔρημον· ἐπιτειχίζει δὲ
ἑαυτὴν τῷ δαίμονι τῷ Σαρπηδόνι, τῷ καταλαβόντι
μὲν τὴν ἐπὶ τῆς θαλάττης χηλήν, πολλοὺς δὲ πλα
νῶντι καὶ ἀποβουκολοῦντι τῆς πίστεως, δι' ἀπάτης
ποικίλης καὶ κιβδήλου χρησμολογίας. Επιτειχίζει δὲ
τῇ ἀκραίᾳ καὶ πολεμικῇ δαίμονι Αθηνα, ή αιγυπιοῦ
δίκην ίσως που καὶ νῦν καθ' Όμηρον κατειληφυῖα τὸν ἐπώνυμον αὐτῆς πύργον, τοῖς αὐτόθι περι
οικοῦσιν ὑφάνταις καὶ λήροις ἀνθρωπαρίοις ἐπι
κλαγγάζει, καὶ ἐπισείει τὴν ἐρεμνὴν αἰγίδα καὶ
Ουσανόεσσαν ἵνα τη καὶ προσπαίξωμεν τους
αὐτόθι πάντας, τὸν Ἀθηναίων τρόπον, τὴν ἀκρόπου
λιν οἰκοῦντας, καὶ τῇ Παλλάδι σεμνυνομένους.
Εὐαγγελισαμένη δὲ τὸν σωτήριον λόγον, καὶ πολλοὺς μὲν κατηχήσασα, και σφραγισαμένη, καὶ στρατ
τολογήσασα τῷ Χριστῷ, πολλῷ δ' αὖ πλείω θαυματο
ουργήσασα (ώς Πέτρος ἐν Ἀντιοχείᾳ καὶ τῇ με
γίστη Ρώμη, Παῦλος ἐν ᾿Αθήναις, [καὶ] * τοῖς ἔθνεσι
Salutis autem verbo per illam ibidem annuntiato,
postquam multos doctrinæ Christianæ præceptis instruxisset, baptismi nota insigniisset, Christique
militiæ ascripsisset; post edita item multo. plura
miracula (qualia a Petro Antiochiæ et Romæ urbe
1 τοσούτου ἔχουσα μεγέθους V. C. 1 ὡρῶν τε V. C.
μῶν, ἑνὶ μιλίῳ ἀπὸ τῆς πόλεως. ἀσκραίᾳ unus codes.
b
Histor. Metaphr. ὄρος τοῦτο χρηματίζει Καλα
* Deest V. C.
Αιγυπιοῦ δίκην. Alludit ad Homeri versum,
opinor, 59, Iliad. H, quo Pallas, et Apollo,
Εζέσθην όρνισιν εοικότες αίγυπιοῖοι
Φαγῷ ἐφ' ὑψηλή....
Vulturiis similes avibus consedit uterque
Sublimi fago....
Ερεμνὴν αἰγίδα. Versus est 167 Iliad. Δ'
Αὐτὸς ἐπισείῃσιν ἐρεμνὴν αἰγίδα πᾶσι.
Horrificam, sen, ut alii legunt, horriferam interpretatur Virgilius lib. viii, vers. 435:
Egidaque horriferam, turbalæ Palladis arma.
Et paulo ante, magis proprie, nigrantem:
Credunt se vidisse Jovem, cum sæpe nigrantem
Egida conculeret dextra.
Θυσσανόεσσαν. Iliad. Ε, vers. 738,
Αμφὶ δ᾽ ἄρ᾽ ὤμοισιν βάλετ' αἰγίδα θυσσανόεσσαν.
Egida circum humeros posuit, quam fimbria cingit.
Et Iliad. P, vers. 593:
Καὶ τότ' ἄρα Κρονίδης Ελετ' αἰγίδα θυσσανόεσσαν.
Ægida nodosam sumpsit Saturnia proles.
Sarpedoni damoni. Tertullianus lib. De
anima, c. 46, Sarpedonis oraculum in Troade
ponit. De hoc vide Philostratum in Heroicis. Julius
Firmicus, De errore profanarum religionum, c. 13,
Sarpedonem filium mortuum in Troja Jupiter plangit; Tertullian. Apolog. adversus gentes, c. 14, de
Jove agens Et nunc flentem Sarpedonis casum.
Hunc Sarpedonem Cretensem facit Strabo lib. x11,
Phrygia, Minois et Rhadamanthi fratrem; itemi
Herodotus Europæ filium lib. 1, eumque cum Minoe
fratre de regno contendentem, ab codem expulsum,
Asiæ regionem, Myliada tum, postea Lyciam dictam,
occupasse. Plinius lib. x111, c. 13, hæc verba habet:
Præterea Mutianus ter consul prodidit se legisse, cum
præsideret Lycia, Sarpedonis a Troja scriptam in
quodam templo chartam. Cæterum longe hæc diversa abeunt ab illis quæ noster de Sarpedone tradit, miracul. 4, pag. 437, ubi etiam Sarpedonii nomine indigitatur, ut et mirac. 2, pag. 139, et mirac.
26, pag. 207, sicut etiam a Zosimo lib. 1 Historiæ,
eumque Apollinem fuisse existimatum, et templum
atque oraculum Seleuciæ habuisse asserit.
PG 85:591Τῶν γάρ τις ἀμφὶ τὰ ἀρχεῖα ταῦτα ῥητόρωνΕὐσέβιος δὲ ἦν ἐκεῖνος, οὗ πολὺ κλέος ἔτι καὶ νῦν ἐστιν ἐπί τε εὐγενείᾳ καὶ εὐμουσίᾳ καὶ ἡμερότητι τρόπων καὶ τῷ λίαν εἶναι πιστός, οὗτος τοίνυν Ὑπερέχιον τὸν πάνυ ζῶντά τε ἄγαν ἐφίλει καὶ περὶ πολλοῦ ἐποιεῖτοκαὶ γὰρ ἐκ μιᾶς πόλεως ὥρμηντο τῆς Δαμαλίδος τε καὶ Σάνδα τοῦ Ἡρακλέως τοῦ Ἀμφιτρύωνος, τοῦτο δὲ καὶ ὡς ἄνδρα δεξιόν τε καὶ πᾶσαν ἀρετὴν ἄκρον, καὶ τεθνεῶτα κατὰ ταύτην τὴν Σελεύκου πόλιν ὑπερτιμῆσαι, κἀν τοῖς κατὰ τὴν ὁσίαν ταύτην, ἐβούλετο. Μείζονα δὲ καὶ περιφανεστέραν ἄλλην οὐχ ἡγεῖτο ταύτης τιμήν, ἢ τὸ κηδεῦσαι καὶ θάψαι τοῦτον ἐν τῷ τῆς μάρτυρος νεῴ. Καὶ δὴ δεῖται περὶ τούτου τοῦ μεγίστου καὶ θειοτάτου ἀνδρός, τοῦ Μαξίμου λέγω τοῦ καὶ τηνικαῦτα τῆς ἐκκλησίας ταύτης προεδρεύοντος, ἐφεῖναί οἱ θάψαι τὸν Ὑπερέχιον ἔνδον τοῦ νεὼ τῆς μάρτυρος ἐν δεξιᾷ τε καὶ τῇ κατὰ μεσημβρίαν στοᾷ. Τοῦ δὲ θαυμαστοῦ Μαξίμου καὶ δυσωπηθέντος τὸν ἄνδρα καὶ ἐπιτρέψαντος, εἰσελθόντες οἷς τοῦτο ἐν σπουδῇ τὸ ποιεῖν τάφους, ἔργου τε ἥπτοντο καὶ λαξεύειν ἤρξαντο τοὔδαφος.
και που και χρησθέντα πολλάκις, πολλῆς δὲ γέμοντα
τῆς διπλόης καὶ ἀμφιβολίας. Ως καὶ τοὺς χρησα
μένους αὐτοῖς πολλῆς ἀεὶ πληροῦσθαι τῆς ἀπορίας,
μὴ ἔχοντας ὅπως χρήσασθαι τοῖς χρησθεῖσιν αὐτοῖς·
ἢ καὶ χρησαμένους μὲν, συναπολομένους δὲ ἄρδην
αὐτοῖς θεσπίσμασι καὶ μαντεύμασιν· ἐν αἰνίγμασι
γὰρ καὶ γρίφοις ἡ σύμπασα τῶν χρησμῶν ἐστι φιλο
τιμία. Διὰ γὰρ τὸ μὴ ἔχειν εὐθυβόλως πρὸς τὴν
ἀλήθειαν, ἢ ὅπως ἂν τὸ μέλλον προείποιεν σαφῶς,
τυφλὰ καὶ ἀγκύλα λοιπόν, καὶ πεπλανημένα, καὶ
πρὸς μυρίας ὁδοὺς ἔχοντα τὰς ἀποκλίσεις, ἐφοίβαζον,
ἅπερ ἐφοίβαξον· ὥστε μὴ τῶν χρησμῳδούντων
μᾶλλον δαιμόνων, ἢ τῶν μὴ νοούντων δῆθεν τοὺς
χρησμούς, εἶναι τὰ ἀποτεύγματα. Αὐτίκα τοῦ Κροίσου χρωμένου τε καὶ ἐρομένου τὸν Απόλλω, εἰ περιἐσται τοῦ Κύρου (Περσῶν δὲ καὶ Μήδων, ἤδη δὲ καὶ
Ασίας τῆς πλείστης, ἦν οὗτος ὁ Κῦρος βασιλεύς),
καὶ πολλὰ μὲν, ὡς εἰκὸς, ἱκετεύσαντος τοῦ Κροίσου,
πολλὰ δὲ καὶ καταθύσαντος καὶ ἀφιερωσαμένου
χρήματα· ὡς ἂν καὶ λαμπρᾶς οὕτω καὶ μεγίστης
ἐφιεμένου νίκης, τὸ τὸν Κῦρον καθελεῖν· τί φησι
μετὰ ταῦτα πάντα ὁ θαυμάσιος χρησμωδός;
astruere conantur: quædam vero aliquid quidem λομένων περιθεῖναι τοῖς δαίμεσι· τὰ δὲ πιθανὰ μὲν,
verisimilitudinis habentia, et saepius edita; sed
multiplici varietate et ambiguitate plenissima, ita
ut qui illa consuluissent, ancipiti semper cogitatione
distracti fuerint, incerti qua ratione responsis illis
uterentur, aut qui usi sunt, funditus cum illis ipsis
suis oraculis et vaticinationibus perderentur: cum
omnis ista prædictionum ambitiosa contentio verborun involucris et griphis quibusdam contineatur.
Nam propterea quod non recte in veritatis scopum
collimarent, neque qua ratione de futuris certi
aliquid enuntiare possent, haberent: idcirco quæcunque insanientes illi oracula fundebant, cæca
crant, tortuosa, titubantia, quæque ad infinita diverticula declinarent, quo rerum infelices successus
non tam damonibus, hujusmodi oracula edentibus,
quam ipsis hominibus, non bene videlicet ea intelligentibus, ascriberentur. Cum Croesus Apollinem
consuleret, ex illo sciscitatus, num de Cyro rege
Persarum ac Medorum, Asiæque magna ex parte,
victoriam esset consecuturus: multaque, ut par
crat, in eum finem vota fecisset, 280 multas hostias
immolasset, multam pecuniæ vim consecrasset
(quippe qui ad tam nobilem ac gloriosam victoriam, Cyrum internecione delendi, aspiraret), quid admirabilis ille vates post hæc omnia respondit?
Perdet Cræsus, Halyn transgressus, maxima regna.
Quod oraculum sive ut Loxias, hoc est flexiloquus, ediderit, judicio id accipientis examinandum
committens; sive ut improbus, et supplicis sibi
proditor; sive ut de eventu, et quomodo, et quorsum res casuræ essent, ignarus, Croeso certe exitium attulit. Bello enim hoc vaticinio elatus, duvium Halyn, velut in explorata jam luculentissimaque victoria, fidenter trajecit; et nianus cuni Cyro
conserens, totis fractus viribus, suum ipse imperium inscius evertit: hac una pulcherrimo huic
oraculo defensione relicta, quod illius sensum non
satis percepisset: deo nempe contrarium eftante,
fluvium [lalyn nequaquain transmittendum, neque
cum Cyro prælium miscendum esse; sin secus ab
co fieret, in certam amplissimi regni sui perniciem
eventurum. Quod si quis forte mihi fidem habere
nolit, hæc et a præstantissima Pythia fuisse dicta,
et a Croeso gesta, Herodotum' dulcissimum scriplorem in manus sumal, ab coque horum probationem peta!. Omitto alterum oraculum eidem
Craso redditum et mulam, quam regno potituram
prædixit, totamque fallaciam, qua ille ludificatus,
paucos post dies mufam regnantem vidit; Cyrum
videlicet patre Cambyse Persa, matre Mandana
Astyagis Medi filia natum. Stirpis enim utriusque
dissimilitudinem mirificum hoc oraculum. sed
operte ac tecle nimirum significabat: nisi quod
obscuritas et significationis varietas errandi occasionem subministraret. Et dæmonum quidem oracula, ut ex plurimis pauca dicamus, hujusmodi
• Ibidem. 3 al. τοῦ γένους.
1 Lib. 1.
Κροῖσος "Αλυν διαβάς, μεγάλην ἀρχὴν κατα
[λύσει.
Τοῦτο τὸ μάντευμα, δ εἴτε ὡς Λοξίας ἔδωκεν, ἐπ'
αὐτῷ καταλείψας, τῷ καὶ λαβόντι, τὴν κρίσιν· εἴτε
ὡς πονηρὸς, καὶ τοῦ ἱκέτου προδότης· εἴτε ὡς αὐτὸς
ἀγνοῶν, ὅπως τε καὶ ὅπη πεσεῖται τὸ μέλλον, καθἀπαξ τὸν Κροῖσον ἀπώλεσε. Καὶ γὰρ καὶ αὐτὸς ὁ
Κροῖσος οὗτος ἐπαρθεὶς τούτῳ τῷ καλῷ χρησμῷ,
διέβη τε θαῤῥῶν τὸν ᾿Αλυν ποταμόν, ὡς ἐπὶ λαμπρᾷ
καὶ ἀριδήλῳ νίκῃ· συνέμιξέ τε τῷ Κύρῳ, καὶ ἡττηθεὶς κατὰ κράτος, τὴν αὐτὸς αὐτοῦ μεγάλην καταλύσας ἔλαβεν ἀρχὴν· καταλείψας τῷ βελτίστῳ
χρησμῷ καὶ ἀπολογίαν, τὸ μὴ αὐτὸς νενοηκέναι τὸ
λόγιον, τἀναντία χρήσαντος τοῦ Θεοῦ, μὴ διαβῆναι
τὸν "Αλυν ποταμόν, μηδὲ συμμίξαι τῷ Κύρῳ, ὡς ἐπὶ
καταλύσει τῆς αὐτοῦ μεγάλης ἀρχῆς τοῦτο ποιήσοντα. Καὶ εἴ τις ἀπιστοίη μοι, ὡς ταῦτα εἴρηταί τε
παρὰ τῆς βελτίστης Πυθίας, καὶ γεγένηται παρὰ τοῦ
Κροίσου, λαβὼν τὸν ἥδιστον Ηρόδοτον, ἐκεῖθεν τὰς
περὶ τούτων ἐκλεγέσθω πίστεις. Καὶ παραλιμπάνω
τὸν ἕτερον ἐπ' αὐτῷ τῷ Κροίσῳ γεγονότα χρησμόν, καὶ
τὴν ἡμίονον ἣν ἔφη βασιλεύσει[ν], καὶ τὴν ἀπάτην,
ἣν ὁ Κροῖσος ἀπατηθείς, ἴδε μετ' οὐ πολλὰς τὰς ἡμέ
ρας τὴν ἡμίονον βασιλεύουσαν· Κῦρος δὲ οὗτος ἦν,
ὁ ἐκ Καμβύσου μὲν τοῦ Πέρσου, ἐκ Μανδάνης δὲ τῆς
Αστυάγους του Μήδου θυγατρός. Τὸ γὰρ ἀνόμοιον
τοῖν γενοῖν' τοῦτ' ἦν, ὅπερ ἡνίττετο μὲν τὸ θαυμα
στὸν λόγιον· ἡ δὲ ἀσάφεια καὶ διπλόη τὸν δόλον
εἰργάσατο. ᾿Αλλὰ τὰ μὲν τῶν δαιμόνων, ὡς ἐκ πάνυ
πολλῶν ὀλίγα εἰπεῖν, τοιαῦτα· ἀπατηλὰ, πονηρά.
κίβδηλα, ὕπουλα, δολερά, πολὺ τὸ ἀχλυώδες καὶ
διεψευσμένον ἔχοντα. Τὰ δὲ τῶν ἁγίων ἄρα λοιπόν
Καί πως ἀθρόως ἐπέστη τούτοις ἡ μάρτυς ἐπιτιμῶσα, ἐγκαλοῦσα τόλμης αὐτοῖς, ἐκπληττομένη καὶ ὑποχωρεῖν ἤδη παρακελευομένη. Οἱ δὲ τὴν μὲν ἀρχὴν ἥτις καὶ ἦν ἠγνόησανοὐδὲ γὰρ ἦν ἐκείνων τὸ οὕτω παράδοξον καὶ δυστέκμαρτον πρᾶγμα καταλαβεῖν, ὑπεχώρησαν δ’ οὖν ὅμως· ὡς δὲ καὶ μικρὸν ἐνδόντες καὶ αὖθις ἐπεχείρησαν, παρέστη καὶ ἡ μάρτυς αὖθις αὐτοῖς, ἐμβριθέστερον δὲ καὶ ὀργιλώτερον εἰς αὐτοὺς ἀπιδοῦσα λοιπόν, καὶ οἷα τῶν ἄγαν χαλεπαινόντων ἐστίν, ἄπνους μὲν αὐτοὺς παραχρῆμα ἐποίησεν, ὡς μηδὲν μεῖναι τῶν μελῶν ἄτρομον ἢ ἀκλόνητονφοβερὰ γὰρ ἡ μάρτυς, οὐ κινοῦσα μόνον τὴν ἰσχύν, ἀλλὰ γὰρ καὶ βλέπουσα ἀτενὲς πρὸς οὓς ἂν καὶ δεηθείη τοιούτου βλέμματος, μικροῦ δ’ ἂν καὶ τῆς ζωῆς αὐτοὺς ἀπέρρηξεν, ὡς καὶ ἑτέρων λοιπὸν εἰς τὸ ταφῆναι δεηθῆναι χειρῶν, εἰ μὴ αἰδοῖ τοῦ Μαξίμου τούτων μὲν ἐφείσατο. Αὐτῷ δὲ τῷ Μαξίμῳ καὶ μάλα ὀνειδιστικώτερον νύκτωρ ἐπιστᾶσα παρῄνεσε μὴ οὕτω τοῦ νεὼ καταφρονητικῶς ἔχειν, ὡς τὴν τῶν πολυανδρίων καὶ τάφων δυσωδίαν εἰς αὐτὸν μεταφέρειν.
και που και χρησθέντα πολλάκις, πολλῆς δὲ γέμοντα
τῆς διπλόης καὶ ἀμφιβολίας. Ως καὶ τοὺς χρησα
μένους αὐτοῖς πολλῆς ἀεὶ πληροῦσθαι τῆς ἀπορίας,
μὴ ἔχοντας ὅπως χρήσασθαι τοῖς χρησθεῖσιν αὐτοῖς·
ἢ καὶ χρησαμένους μὲν, συναπολομένους δὲ ἄρδην
αὐτοῖς θεσπίσμασι καὶ μαντεύμασιν· ἐν αἰνίγμασι
γὰρ καὶ γρίφοις ἡ σύμπασα τῶν χρησμῶν ἐστι φιλο
τιμία. Διὰ γὰρ τὸ μὴ ἔχειν εὐθυβόλως πρὸς τὴν
ἀλήθειαν, ἢ ὅπως ἂν τὸ μέλλον προείποιεν σαφῶς,
τυφλὰ καὶ ἀγκύλα λοιπόν, καὶ πεπλανημένα, καὶ
πρὸς μυρίας ὁδοὺς ἔχοντα τὰς ἀποκλίσεις, ἐφοίβαζον,
ἅπερ ἐφοίβαξον· ὥστε μὴ τῶν χρησμῳδούντων
μᾶλλον δαιμόνων, ἢ τῶν μὴ νοούντων δῆθεν τοὺς
χρησμούς, εἶναι τὰ ἀποτεύγματα. Αὐτίκα τοῦ Κροίσου χρωμένου τε καὶ ἐρομένου τὸν Απόλλω, εἰ περιἐσται τοῦ Κύρου (Περσῶν δὲ καὶ Μήδων, ἤδη δὲ καὶ
Ασίας τῆς πλείστης, ἦν οὗτος ὁ Κῦρος βασιλεύς),
καὶ πολλὰ μὲν, ὡς εἰκὸς, ἱκετεύσαντος τοῦ Κροίσου,
πολλὰ δὲ καὶ καταθύσαντος καὶ ἀφιερωσαμένου
χρήματα· ὡς ἂν καὶ λαμπρᾶς οὕτω καὶ μεγίστης
ἐφιεμένου νίκης, τὸ τὸν Κῦρον καθελεῖν· τί φησι
μετὰ ταῦτα πάντα ὁ θαυμάσιος χρησμωδός;
astruere conantur: quædam vero aliquid quidem λομένων περιθεῖναι τοῖς δαίμεσι· τὰ δὲ πιθανὰ μὲν,
verisimilitudinis habentia, et saepius edita; sed
multiplici varietate et ambiguitate plenissima, ita
ut qui illa consuluissent, ancipiti semper cogitatione
distracti fuerint, incerti qua ratione responsis illis
uterentur, aut qui usi sunt, funditus cum illis ipsis
suis oraculis et vaticinationibus perderentur: cum
omnis ista prædictionum ambitiosa contentio verborun involucris et griphis quibusdam contineatur.
Nam propterea quod non recte in veritatis scopum
collimarent, neque qua ratione de futuris certi
aliquid enuntiare possent, haberent: idcirco quæcunque insanientes illi oracula fundebant, cæca
crant, tortuosa, titubantia, quæque ad infinita diverticula declinarent, quo rerum infelices successus
non tam damonibus, hujusmodi oracula edentibus,
quam ipsis hominibus, non bene videlicet ea intelligentibus, ascriberentur. Cum Croesus Apollinem
consuleret, ex illo sciscitatus, num de Cyro rege
Persarum ac Medorum, Asiæque magna ex parte,
victoriam esset consecuturus: multaque, ut par
crat, in eum finem vota fecisset, 280 multas hostias
immolasset, multam pecuniæ vim consecrasset
(quippe qui ad tam nobilem ac gloriosam victoriam, Cyrum internecione delendi, aspiraret), quid admirabilis ille vates post hæc omnia respondit?
Perdet Cræsus, Halyn transgressus, maxima regna.
Quod oraculum sive ut Loxias, hoc est flexiloquus, ediderit, judicio id accipientis examinandum
committens; sive ut improbus, et supplicis sibi
proditor; sive ut de eventu, et quomodo, et quorsum res casuræ essent, ignarus, Croeso certe exitium attulit. Bello enim hoc vaticinio elatus, duvium Halyn, velut in explorata jam luculentissimaque victoria, fidenter trajecit; et nianus cuni Cyro
conserens, totis fractus viribus, suum ipse imperium inscius evertit: hac una pulcherrimo huic
oraculo defensione relicta, quod illius sensum non
satis percepisset: deo nempe contrarium eftante,
fluvium [lalyn nequaquain transmittendum, neque
cum Cyro prælium miscendum esse; sin secus ab
co fieret, in certam amplissimi regni sui perniciem
eventurum. Quod si quis forte mihi fidem habere
nolit, hæc et a præstantissima Pythia fuisse dicta,
et a Croeso gesta, Herodotum' dulcissimum scriplorem in manus sumal, ab coque horum probationem peta!. Omitto alterum oraculum eidem
Craso redditum et mulam, quam regno potituram
prædixit, totamque fallaciam, qua ille ludificatus,
paucos post dies mufam regnantem vidit; Cyrum
videlicet patre Cambyse Persa, matre Mandana
Astyagis Medi filia natum. Stirpis enim utriusque
dissimilitudinem mirificum hoc oraculum. sed
operte ac tecle nimirum significabat: nisi quod
obscuritas et significationis varietas errandi occasionem subministraret. Et dæmonum quidem oracula, ut ex plurimis pauca dicamus, hujusmodi
• Ibidem. 3 al. τοῦ γένους.
1 Lib. 1.
Κροῖσος "Αλυν διαβάς, μεγάλην ἀρχὴν κατα
[λύσει.
Τοῦτο τὸ μάντευμα, δ εἴτε ὡς Λοξίας ἔδωκεν, ἐπ'
αὐτῷ καταλείψας, τῷ καὶ λαβόντι, τὴν κρίσιν· εἴτε
ὡς πονηρὸς, καὶ τοῦ ἱκέτου προδότης· εἴτε ὡς αὐτὸς
ἀγνοῶν, ὅπως τε καὶ ὅπη πεσεῖται τὸ μέλλον, καθἀπαξ τὸν Κροῖσον ἀπώλεσε. Καὶ γὰρ καὶ αὐτὸς ὁ
Κροῖσος οὗτος ἐπαρθεὶς τούτῳ τῷ καλῷ χρησμῷ,
διέβη τε θαῤῥῶν τὸν ᾿Αλυν ποταμόν, ὡς ἐπὶ λαμπρᾷ
καὶ ἀριδήλῳ νίκῃ· συνέμιξέ τε τῷ Κύρῳ, καὶ ἡττηθεὶς κατὰ κράτος, τὴν αὐτὸς αὐτοῦ μεγάλην καταλύσας ἔλαβεν ἀρχὴν· καταλείψας τῷ βελτίστῳ
χρησμῷ καὶ ἀπολογίαν, τὸ μὴ αὐτὸς νενοηκέναι τὸ
λόγιον, τἀναντία χρήσαντος τοῦ Θεοῦ, μὴ διαβῆναι
τὸν "Αλυν ποταμόν, μηδὲ συμμίξαι τῷ Κύρῳ, ὡς ἐπὶ
καταλύσει τῆς αὐτοῦ μεγάλης ἀρχῆς τοῦτο ποιήσοντα. Καὶ εἴ τις ἀπιστοίη μοι, ὡς ταῦτα εἴρηταί τε
παρὰ τῆς βελτίστης Πυθίας, καὶ γεγένηται παρὰ τοῦ
Κροίσου, λαβὼν τὸν ἥδιστον Ηρόδοτον, ἐκεῖθεν τὰς
περὶ τούτων ἐκλεγέσθω πίστεις. Καὶ παραλιμπάνω
τὸν ἕτερον ἐπ' αὐτῷ τῷ Κροίσῳ γεγονότα χρησμόν, καὶ
τὴν ἡμίονον ἣν ἔφη βασιλεύσει[ν], καὶ τὴν ἀπάτην,
ἣν ὁ Κροῖσος ἀπατηθείς, ἴδε μετ' οὐ πολλὰς τὰς ἡμέ
ρας τὴν ἡμίονον βασιλεύουσαν· Κῦρος δὲ οὗτος ἦν,
ὁ ἐκ Καμβύσου μὲν τοῦ Πέρσου, ἐκ Μανδάνης δὲ τῆς
Αστυάγους του Μήδου θυγατρός. Τὸ γὰρ ἀνόμοιον
τοῖν γενοῖν' τοῦτ' ἦν, ὅπερ ἡνίττετο μὲν τὸ θαυμα
στὸν λόγιον· ἡ δὲ ἀσάφεια καὶ διπλόη τὸν δόλον
εἰργάσατο. ᾿Αλλὰ τὰ μὲν τῶν δαιμόνων, ὡς ἐκ πάνυ
πολλῶν ὀλίγα εἰπεῖν, τοιαῦτα· ἀπατηλὰ, πονηρά.
κίβδηλα, ὕπουλα, δολερά, πολὺ τὸ ἀχλυώδες καὶ
διεψευσμένον ἔχοντα. Τὰ δὲ τῶν ἁγίων ἄρα λοιπόν
PG 85:593Μήτε γὰρ εἶναί τι κοινὸν τάφοις καὶ εὐκτηρίοις οἴκοις, πλὴν εἰ μή τις ἄρα καὶ νεκρὸς γεγονὼς μὴ εἴη νεκρός, ἀλλὰ ζῇ τε τῷ Θεῷ καὶ ἄξιος ᾖ τοῦ καὶ μάρτυσιν συνοικεῖν καὶ ὁμοστεγεῖν, ὡς Συμπόσιος ἐκεῖνος ὁ θεσπέσιος, ὡς Σάμος ἐκεῖνος ὁ θεῖος ἀνήρ, ὡς εἴ τις ἄλλος παραπλήσιος ἐκείνοις. Ἐν ᾧ δὲ καιρῷ τὴν περὶ τοῦ θαύματος τούτου ἐποιούμην γραφήνοὐδὲ γὰρ τὸ τότε μοι παρὰ τῆς μάρτυρος ὑπάρξαν σιωπῆσαι καλόν, συμβαίνει τι καὶ τοιοῦτο. Ὀλιγώρως μὲν γὰρ εἶχον ἤδη περὶ τοῦ συλλέγειν καὶ γράφειν αὐτὰ ταῦτα, ὁμολογῶ, καὶ ῥᾳθύμως ἡπτόμην λοιπὸν καὶ δέλτου καὶ γραφίδος, ὡς ἂν καὶ ἀπειρηκὼς λοιπὸν περὶ τὴν τῶν θαυμάτων τούτων ἔρευνάν τε καὶ συλλογήν. Οὕτω δὲ ἔχοντί μοι καὶ χασμιῶντι λοιπὸν ἔδοξεν ἡ μάρτυς πλησίον ἐν ὄψει μου παρακαθέζεσθαι, οὗπερ καὶ ἔθος ἦν μοι τὴν πρὸς τὰ βιβλία ποιεῖσθαι συνουσίαν, καὶ ἀφαιρεῖσθαί μου τῆς χειρὸς τὴν τετράδα, ἐν ᾗπερ καὶ ταῦτα ἐκ τῆς δέλτου μετεγραφόμην.
valian memoria, et litterarum monumentis nota Α' ἀφ᾽ ἱστοριῶν καὶ βιβλίων· ἴσασι δέ τινες των δυσα
σεβεῖν ἔτι κακῶς, ὅμως δὲ ὡς ἔκπαλαι), τὴν ἄνδρα
ποτὲ τοῦτον γεγονότα καὶ ξένον καὶ ἔπηλυν, κατά
ζήτησιν οἰκείας ἀδελφῆς ἁλώμενόν τε καὶ διὰ θαλάτ
της τοῖς τῇσ[δε] προσορμισθέντα χωρίοις· καὶ ἀγνοία
μὲν τῶν τόπων, ἁγνείᾳ· δὲ τοῦ τότε βασιλεύοντος
(θεῖος δὲ ἦν αὐτὸς αὐτῷ καὶ πατράδελφος ὁ Κίλιξ),
ἀναιρεθέντα μὲν, ὥς τι λυπήσαντα καὶ διαθέντα τοὺς
ἐπιχωρίους κακῶς, ταφέντα δὲ παρὰ τὴν χηλὴν καὶ
τὴν ἡμόνα ταύτην. Τοῦτον τοίνυν λαβόντα καὶ δαίμονος ὄνομα, καὶ χρησμῳδοῦ καὶ μάντεως φήμην,
καὶ διὰ τοῦτο δόξαντα παρὰ τοῖς ἀνοήτοις εἶναι
Θεόν (πολλὰ γὰρ τοιαῦτα τίκτει μὲν ὁ πολὺς
χρόνος, δέχονται δὲ ἀδασανίστως ἄνθρωποι καὶ
θεοποιοῦσι μύθοις), ἅμα το προσήλασεν ἡ παρθένος
nobis est; novisse item nonnulli eumdem sese testantur, impio cultu, sicut priscis temporibus factitatum est, illum adhuc prosequentes) hominem aliquando fuisse externum et advenam, perquirendæque sororis causa errantem, mari ad has regiones
appulisse: ignoratione autem locorum, et regis
ibidem tunc imperantis (patruus autem hic illi
erat, ac patris frater germanus, Cilix), quo 1 indigenas divexasset maleque tractassel, trucidatum,
juxtaque promontorium ac littus hoc sepulturæ
traditum. Hunc igitur, demonis nomine sibi acquisito, ac fatidici vatisque existimatione comparata,
et ob id ipsum ab imperitis pro Deo habitum (id
generis enim multa, longinquitas temporis affert,
quæ homines nullo adhibito examine, temere am- τῇ χώρᾳ ταύτῃ, καὶ ἥψατο τῶν ὁρίων αὐτῆς, καὶ τὴν
plectentes, fabulis affictis, divinitatis honore prosequuntur), simul atque ad hæc loca virgo adventans,
fiues eorundem attigisset, culmine hoc occupato,
loquacissimum vaten deinceps compescuit, silentinm imperavit, et in hunc usque diem prorsus
elingaem reddidit; berilem ac plane regiam suam
huc profectionem miraculo testata, ne res vera,
cujusmodi sane erat, pro somnio reputaretur. Omnia enim martyris, certa, mendacii expertia, ac
perfecta sunt eruntque miracula.
Aba nomine mulier quædam, ethnica adhuc
erat; quæ interim nec Judæos detestaretur, nec
Christianos aversaretur, sed circa omnes omniaque incerta ferretur. Accidit autem, ut cum e mula
forte decidisset, ita graviter ex ea prolapsione, crure
afficeretur, osse confracto, obtentamque pedi carnem violenter seconte et foras erumpente, ut malum deinceps omne remedium superare videretur,
quippe quod temporis diuturnitate magis ingravesceret. llaque movere jam illa sese omnino nequibat: nonnunquam interim Judais, nonnunquam
incantatoribus hisce, et una præclaro scilicet hoc
Sarpedonio, ipsam ludificantibus, 283 qui cum
sanitatem eidem pollicerentur, ac co nonnulla etiam
actitarent: sicut nihil antea ita nec quidquam ad
extremum efficere potuerunt. At postquam mulier
vel aliorum consilio persuasa, vel suomet sensu impulsa, in templum delata fuisset, multisque cum
Jacrymis et gemitibus ad virginem deliniendam accommodatis martyrem supplex implorasset: antequam tres integri effluxissent dies, pedibus ipsa
suis insistens, abiit; ut nec manu ducentis auxilio
amplius indigeret, seal contento (ut aiunt ) cursu
› domum suam properaret. At quale hujus sanationis
medicamentum? Plane (quoniam il etiam scire
sveris) non sumptuosum, nec magnopere exquisitum, aut operosun fuit, neque jactantie AscuIapianae scitamentum. • Sordes, inquit martyr,
thalamo meo obductas, cancellis seu valvis circum
abradens, parti pedis affectæ illine, et evestigio
κορυφήν ταύτην κατέλαβε, συνέστειλέ τε αὖθις καὶ
κατεσίγασε, καὶ μέχρι τοῦ νῦν ἀφωνότατον ἐκάθισε
τὸν πολυφωνότατον χρησμολόγον· τὴν δεσποτικὴν
ἐκείνην καὶ βασιλικὴν ὁδοιπορίαν ἀποπειρωμένη κ
τοῦ θαύματος, μήποτε καὶ ὄναρ εἴη τὸ ὕπαρ· ἦν δὲ
ἀληθῶς παρ. Πάντα γὰρ ἀληθῆ τε καὶ ἀψευδὴ καὶ
τέλεια τὰ τῆς μάρτυρός ἐστί τε καὶ ἔσται θαύματα.
Β'.
Ἡ δὲ 'Αβα Ελληνὶς μὲν ἦν ἔτι· οὔτε δὲ Ἰουδαίους
ἐβδελύττετο, οὔτε Χριστιανοὺς ἀποστρέφετο ἐπλα
νῦτο δὲ περί τε πάντας καὶ πάντα. Αὐτὴ τοίνυν και
ταφέρεται μὲν ἐξ ἡμιόνου· οὕτω δὲ διετέθη τὸ σκέ
λος κακῶς, ἀποθραυσθέντος οστέων* τὴν περιτεταμένην τῷ ποδὶ σάρκα, διελόντος τε βιαίως καὶ πρὸς
τὸ ἔξω χωρήσαντος, ὡς καὶ θεραπείας λοιπόν κρεῖτα
τον εἶναι δοκεῖν τὸ κακόν. Καὶ γὰρ εἰς πλείονα μὲν
τῷ χρόνῳ παρετάθη τὸ δεινὸν, καὶ ἀκίνητος ἦν· ποτέ
μὲν Ἰουδαίων, ποτὲ δὲ καὶ τῶν ἐπαοιδῶν τούτων,
ἅμα δὲ καὶ τοῦ βελτίστου Σαρπηδονίου, παιζόντων
εἰς αὐτήν· καὶ τὴν μὲν θεραπείαν ἐπαγγελλομένων,
ἢ καί τι δρώντων, οὐ μὴν καὶ τονῆσαί ' τι δυναμέ
νων, ούτε δυνηθέντων εἰς τέλος. ὡς δὲ καὶ συμβου
λευθὲν, ἢ καὶ οἴκοθεν κινηθὲν τὸ γύναιον, ἀνεκομίσθη
τε εἰς τὸν νεών, καὶ ἐδεήθη τῆς μάρτυρος μετὰ δακρύων, μετὰ οιμωγῆς, πολλῶν τε καὶ ἱκανῶν ἐκε
μειλίξασθαι τὴν παρθένον, οὔτε τρεῖς ὅλα, διεγένοντο
ἡμέραι, καὶ βαδίζουσα κατῆλθεν ἡ γυνή· ὡς μηδὲ
τοῦ χειραγωγήσαντος ἔτι προσδεηθεῖσα, συντόνῳ
δὲ, ὥς φασι, δρόμῳ πρὸς τὰ οἰκεῖα χωρήσασα. Ποίαν
δὲ καὶ τὸ τῆς θεραπείας φάρμακον, πάντως, ὅτι περ
βούλεσθε καὶ τοῦτο μαθεῖν. Οὐ πολυτελές. οὔτε περί
εργον, οὔτε τῆς τῶν Ἀσκληπιαδῶν ἀλαζονείας κόμ
ψεύμα. «Τὸν γὰρ ῥύπον, φησὶν ἡ μάρτυς, τὸν περικείμενον τῷ ἐμῷ θαλάμῳ, κιγκλίδων τοῦτον περιξέ
σασα, τῷ πεπονθότι μέρει τοῦ ποδὸς ἔμπλασον· καὶ
παύσει μὲν παραχρήμα τὸ πάθος, χρήσῃ δὲ τοῖς που
σιν πρὸς ἢ κεχρῆσθαι δεῖ τοῖς ποσίν.» Καὶ ἡ μὲν
εἶπεν· ἡ δὲ ἔπραξε, καὶ τὸ θαῦμά γε μέχρι τοῦ
1 al. τό. Η οροφήν al. 3 ἐκείνης al. * ἀποπειρωμένου al.
ἀποπειρωμένου al. * ὥστε οὐ legebatur antea. 6 Γ. ἐν πλείονι
aut εἰς πλεῖον μοιίας. 7 Γ. ποιῆσαι.
Καὶ δὴ καὶ ἀναγινώσκειν ἐδόκει μοι καὶ ἐφήδεσθαι καὶ μειδιᾶν, καὶ ἐνδείκνυσθαί μοι τῷ βλέμματι ὡς ἀρέσκοι τότε τοῖς γραφομένοις, καὶ ὡς δέοι με ἀναπληρῶσαι τὸν πόνον τοῦτον καὶ μὴ ἀτέλεστον καταλιπεῖν, μέχρις ἂν ἐξῇ μάλιστα, ἃ ἕκαστος οἶδε καὶ ἅπερ σὺν ἀκριβείᾳ δυνατόν, παρ’ ἑκάστου μανθάνειν· ὥστε με μετὰ τὴν ὄψιν ταύτην δέους τε πληρωθῆναι καὶ προθυμίας ὑποπλησθῆναι καὶ ἅψασθαι πάλιν δέλτου καὶ γραφίδος, καὶ τοῦτο ποιεῖν μέχρι περ ἂν αὐτὴ κελεύῃ. Παραπλησίας δὲ καὶ οἵας εἶπον ὀργῆς καὶ ἐπιτιμήσεως καὶ ὁ Δεξιανὸς ἐπειράθη ποτέ· ἐπειράθη δὲ ἐπὶ πλημμελήματι οὐ τοιούτῳ μέν, λυπήσαντι δὲ ἄγαν τὴν μάρτυρα. Καὶ γὰρ ἐνθένδε ποθέν, ὡς οἶμαι, καὶ ἀπελείπομεν τὸν λόγον.
valian memoria, et litterarum monumentis nota Α' ἀφ᾽ ἱστοριῶν καὶ βιβλίων· ἴσασι δέ τινες των δυσα
σεβεῖν ἔτι κακῶς, ὅμως δὲ ὡς ἔκπαλαι), τὴν ἄνδρα
ποτὲ τοῦτον γεγονότα καὶ ξένον καὶ ἔπηλυν, κατά
ζήτησιν οἰκείας ἀδελφῆς ἁλώμενόν τε καὶ διὰ θαλάτ
της τοῖς τῇσ[δε] προσορμισθέντα χωρίοις· καὶ ἀγνοία
μὲν τῶν τόπων, ἁγνείᾳ· δὲ τοῦ τότε βασιλεύοντος
(θεῖος δὲ ἦν αὐτὸς αὐτῷ καὶ πατράδελφος ὁ Κίλιξ),
ἀναιρεθέντα μὲν, ὥς τι λυπήσαντα καὶ διαθέντα τοὺς
ἐπιχωρίους κακῶς, ταφέντα δὲ παρὰ τὴν χηλὴν καὶ
τὴν ἡμόνα ταύτην. Τοῦτον τοίνυν λαβόντα καὶ δαίμονος ὄνομα, καὶ χρησμῳδοῦ καὶ μάντεως φήμην,
καὶ διὰ τοῦτο δόξαντα παρὰ τοῖς ἀνοήτοις εἶναι
Θεόν (πολλὰ γὰρ τοιαῦτα τίκτει μὲν ὁ πολὺς
χρόνος, δέχονται δὲ ἀδασανίστως ἄνθρωποι καὶ
θεοποιοῦσι μύθοις), ἅμα το προσήλασεν ἡ παρθένος
nobis est; novisse item nonnulli eumdem sese testantur, impio cultu, sicut priscis temporibus factitatum est, illum adhuc prosequentes) hominem aliquando fuisse externum et advenam, perquirendæque sororis causa errantem, mari ad has regiones
appulisse: ignoratione autem locorum, et regis
ibidem tunc imperantis (patruus autem hic illi
erat, ac patris frater germanus, Cilix), quo 1 indigenas divexasset maleque tractassel, trucidatum,
juxtaque promontorium ac littus hoc sepulturæ
traditum. Hunc igitur, demonis nomine sibi acquisito, ac fatidici vatisque existimatione comparata,
et ob id ipsum ab imperitis pro Deo habitum (id
generis enim multa, longinquitas temporis affert,
quæ homines nullo adhibito examine, temere am- τῇ χώρᾳ ταύτῃ, καὶ ἥψατο τῶν ὁρίων αὐτῆς, καὶ τὴν
plectentes, fabulis affictis, divinitatis honore prosequuntur), simul atque ad hæc loca virgo adventans,
fiues eorundem attigisset, culmine hoc occupato,
loquacissimum vaten deinceps compescuit, silentinm imperavit, et in hunc usque diem prorsus
elingaem reddidit; berilem ac plane regiam suam
huc profectionem miraculo testata, ne res vera,
cujusmodi sane erat, pro somnio reputaretur. Omnia enim martyris, certa, mendacii expertia, ac
perfecta sunt eruntque miracula.
Aba nomine mulier quædam, ethnica adhuc
erat; quæ interim nec Judæos detestaretur, nec
Christianos aversaretur, sed circa omnes omniaque incerta ferretur. Accidit autem, ut cum e mula
forte decidisset, ita graviter ex ea prolapsione, crure
afficeretur, osse confracto, obtentamque pedi carnem violenter seconte et foras erumpente, ut malum deinceps omne remedium superare videretur,
quippe quod temporis diuturnitate magis ingravesceret. llaque movere jam illa sese omnino nequibat: nonnunquam interim Judais, nonnunquam
incantatoribus hisce, et una præclaro scilicet hoc
Sarpedonio, ipsam ludificantibus, 283 qui cum
sanitatem eidem pollicerentur, ac co nonnulla etiam
actitarent: sicut nihil antea ita nec quidquam ad
extremum efficere potuerunt. At postquam mulier
vel aliorum consilio persuasa, vel suomet sensu impulsa, in templum delata fuisset, multisque cum
Jacrymis et gemitibus ad virginem deliniendam accommodatis martyrem supplex implorasset: antequam tres integri effluxissent dies, pedibus ipsa
suis insistens, abiit; ut nec manu ducentis auxilio
amplius indigeret, seal contento (ut aiunt ) cursu
› domum suam properaret. At quale hujus sanationis
medicamentum? Plane (quoniam il etiam scire
sveris) non sumptuosum, nec magnopere exquisitum, aut operosun fuit, neque jactantie AscuIapianae scitamentum. • Sordes, inquit martyr,
thalamo meo obductas, cancellis seu valvis circum
abradens, parti pedis affectæ illine, et evestigio
κορυφήν ταύτην κατέλαβε, συνέστειλέ τε αὖθις καὶ
κατεσίγασε, καὶ μέχρι τοῦ νῦν ἀφωνότατον ἐκάθισε
τὸν πολυφωνότατον χρησμολόγον· τὴν δεσποτικὴν
ἐκείνην καὶ βασιλικὴν ὁδοιπορίαν ἀποπειρωμένη κ
τοῦ θαύματος, μήποτε καὶ ὄναρ εἴη τὸ ὕπαρ· ἦν δὲ
ἀληθῶς παρ. Πάντα γὰρ ἀληθῆ τε καὶ ἀψευδὴ καὶ
τέλεια τὰ τῆς μάρτυρός ἐστί τε καὶ ἔσται θαύματα.
Β'.
Ἡ δὲ 'Αβα Ελληνὶς μὲν ἦν ἔτι· οὔτε δὲ Ἰουδαίους
ἐβδελύττετο, οὔτε Χριστιανοὺς ἀποστρέφετο ἐπλα
νῦτο δὲ περί τε πάντας καὶ πάντα. Αὐτὴ τοίνυν και
ταφέρεται μὲν ἐξ ἡμιόνου· οὕτω δὲ διετέθη τὸ σκέ
λος κακῶς, ἀποθραυσθέντος οστέων* τὴν περιτεταμένην τῷ ποδὶ σάρκα, διελόντος τε βιαίως καὶ πρὸς
τὸ ἔξω χωρήσαντος, ὡς καὶ θεραπείας λοιπόν κρεῖτα
τον εἶναι δοκεῖν τὸ κακόν. Καὶ γὰρ εἰς πλείονα μὲν
τῷ χρόνῳ παρετάθη τὸ δεινὸν, καὶ ἀκίνητος ἦν· ποτέ
μὲν Ἰουδαίων, ποτὲ δὲ καὶ τῶν ἐπαοιδῶν τούτων,
ἅμα δὲ καὶ τοῦ βελτίστου Σαρπηδονίου, παιζόντων
εἰς αὐτήν· καὶ τὴν μὲν θεραπείαν ἐπαγγελλομένων,
ἢ καί τι δρώντων, οὐ μὴν καὶ τονῆσαί ' τι δυναμέ
νων, ούτε δυνηθέντων εἰς τέλος. ὡς δὲ καὶ συμβου
λευθὲν, ἢ καὶ οἴκοθεν κινηθὲν τὸ γύναιον, ἀνεκομίσθη
τε εἰς τὸν νεών, καὶ ἐδεήθη τῆς μάρτυρος μετὰ δακρύων, μετὰ οιμωγῆς, πολλῶν τε καὶ ἱκανῶν ἐκε
μειλίξασθαι τὴν παρθένον, οὔτε τρεῖς ὅλα, διεγένοντο
ἡμέραι, καὶ βαδίζουσα κατῆλθεν ἡ γυνή· ὡς μηδὲ
τοῦ χειραγωγήσαντος ἔτι προσδεηθεῖσα, συντόνῳ
δὲ, ὥς φασι, δρόμῳ πρὸς τὰ οἰκεῖα χωρήσασα. Ποίαν
δὲ καὶ τὸ τῆς θεραπείας φάρμακον, πάντως, ὅτι περ
βούλεσθε καὶ τοῦτο μαθεῖν. Οὐ πολυτελές. οὔτε περί
εργον, οὔτε τῆς τῶν Ἀσκληπιαδῶν ἀλαζονείας κόμ
ψεύμα. «Τὸν γὰρ ῥύπον, φησὶν ἡ μάρτυς, τὸν περικείμενον τῷ ἐμῷ θαλάμῳ, κιγκλίδων τοῦτον περιξέ
σασα, τῷ πεπονθότι μέρει τοῦ ποδὸς ἔμπλασον· καὶ
παύσει μὲν παραχρήμα τὸ πάθος, χρήσῃ δὲ τοῖς που
σιν πρὸς ἢ κεχρῆσθαι δεῖ τοῖς ποσίν.» Καὶ ἡ μὲν
εἶπεν· ἡ δὲ ἔπραξε, καὶ τὸ θαῦμά γε μέχρι τοῦ
1 al. τό. Η οροφήν al. 3 ἐκείνης al. * ἀποπειρωμένου al.
ἀποπειρωμένου al. * ὥστε οὐ legebatur antea. 6 Γ. ἐν πλείονι
aut εἰς πλεῖον μοιίας. 7 Γ. ποιῆσαι.
Τῶν προσοίκων καὶ συνοίκων τούτων ἀλιτηρίων ποτὲ τὰ τῇδε πάντα καταθεόντων τε καὶ ληϊζομένων, καὶ Μυσῶν λείαν ποιουμένων τὰ πράγματα, ὡς καὶ πόλεις ἀνδραποδίζεσθαι, καὶ κώμας παρασύρεσθαι, καὶ ἀγροὺς καὶ οἴκους ἐπικλύζεσθαι, καὶ μηδὲν εἶναι τὸ διαφεῦγον τὴν ἐκείνων ἐπιδρομὴν καὶ ὁρμὴν καὶ λύτταν, εὐλαβηθεὶς ὁ Δεξιανός, οἷάπερ ἄνθρωποςἔτι γὰρ τῶν παρέδρων τότε φυλάκων ἦν, μήπως τὸ φρούριον ὃ περίκειται τῷ νεῲ ὑπὸ τοῖς πολεμίοις γένηται καὶ αὐτὸς ὁ νεὼς ὡς πολλῶν χρημάτων μεστός, πάντα τὸν ἐν χρυσῷ καὶ ἀργύρῳ κόσμον περιελών, μετακομίζει τοῦτον ἐν τῇ πόλει, ὡς ἐν ἀσφαλεστέρῳ τε καὶ πολυανθρώπῳ μᾶλλον χωρίῳ, ὥς γε τὸ εἰκὸς φυλαττομένῳ. Καὶ ὁ μὲν τοῦτο ποιήσας ἐδόκει τι καὶ ἀσφαλὲς καὶ τῷ καιρῷ πρέπον πεποιηκέναι. Οὔπω δὲ οὐδεμιᾶς διαγενομένης ἡμέρας, νυκτὸς ἐκείνης ἐπιλαβούσης, θορύβου τε πλήρης ἦν ὁ νεὼς καὶ ταραχῆς καὶ βοῆς, τῆς μάρτυρος ἄνω τε καὶ κάτω διαθεούσης, καὶ καταφρονεῖσθαι παρὰ τοῦ Δεξιανοῦ λεγούσης, ὡς ἀσθενοῦς, ὡς ἀγεννοῦς, ὡς μηδὲ τῷ νεῲ μηδὲ τοῖς κατὰ τὸν νεὼν βοηθῆσαι δυναμένης·
valian memoria, et litterarum monumentis nota Α' ἀφ᾽ ἱστοριῶν καὶ βιβλίων· ἴσασι δέ τινες των δυσα
σεβεῖν ἔτι κακῶς, ὅμως δὲ ὡς ἔκπαλαι), τὴν ἄνδρα
ποτὲ τοῦτον γεγονότα καὶ ξένον καὶ ἔπηλυν, κατά
ζήτησιν οἰκείας ἀδελφῆς ἁλώμενόν τε καὶ διὰ θαλάτ
της τοῖς τῇσ[δε] προσορμισθέντα χωρίοις· καὶ ἀγνοία
μὲν τῶν τόπων, ἁγνείᾳ· δὲ τοῦ τότε βασιλεύοντος
(θεῖος δὲ ἦν αὐτὸς αὐτῷ καὶ πατράδελφος ὁ Κίλιξ),
ἀναιρεθέντα μὲν, ὥς τι λυπήσαντα καὶ διαθέντα τοὺς
ἐπιχωρίους κακῶς, ταφέντα δὲ παρὰ τὴν χηλὴν καὶ
τὴν ἡμόνα ταύτην. Τοῦτον τοίνυν λαβόντα καὶ δαίμονος ὄνομα, καὶ χρησμῳδοῦ καὶ μάντεως φήμην,
καὶ διὰ τοῦτο δόξαντα παρὰ τοῖς ἀνοήτοις εἶναι
Θεόν (πολλὰ γὰρ τοιαῦτα τίκτει μὲν ὁ πολὺς
χρόνος, δέχονται δὲ ἀδασανίστως ἄνθρωποι καὶ
θεοποιοῦσι μύθοις), ἅμα το προσήλασεν ἡ παρθένος
nobis est; novisse item nonnulli eumdem sese testantur, impio cultu, sicut priscis temporibus factitatum est, illum adhuc prosequentes) hominem aliquando fuisse externum et advenam, perquirendæque sororis causa errantem, mari ad has regiones
appulisse: ignoratione autem locorum, et regis
ibidem tunc imperantis (patruus autem hic illi
erat, ac patris frater germanus, Cilix), quo 1 indigenas divexasset maleque tractassel, trucidatum,
juxtaque promontorium ac littus hoc sepulturæ
traditum. Hunc igitur, demonis nomine sibi acquisito, ac fatidici vatisque existimatione comparata,
et ob id ipsum ab imperitis pro Deo habitum (id
generis enim multa, longinquitas temporis affert,
quæ homines nullo adhibito examine, temere am- τῇ χώρᾳ ταύτῃ, καὶ ἥψατο τῶν ὁρίων αὐτῆς, καὶ τὴν
plectentes, fabulis affictis, divinitatis honore prosequuntur), simul atque ad hæc loca virgo adventans,
fiues eorundem attigisset, culmine hoc occupato,
loquacissimum vaten deinceps compescuit, silentinm imperavit, et in hunc usque diem prorsus
elingaem reddidit; berilem ac plane regiam suam
huc profectionem miraculo testata, ne res vera,
cujusmodi sane erat, pro somnio reputaretur. Omnia enim martyris, certa, mendacii expertia, ac
perfecta sunt eruntque miracula.
Aba nomine mulier quædam, ethnica adhuc
erat; quæ interim nec Judæos detestaretur, nec
Christianos aversaretur, sed circa omnes omniaque incerta ferretur. Accidit autem, ut cum e mula
forte decidisset, ita graviter ex ea prolapsione, crure
afficeretur, osse confracto, obtentamque pedi carnem violenter seconte et foras erumpente, ut malum deinceps omne remedium superare videretur,
quippe quod temporis diuturnitate magis ingravesceret. llaque movere jam illa sese omnino nequibat: nonnunquam interim Judais, nonnunquam
incantatoribus hisce, et una præclaro scilicet hoc
Sarpedonio, ipsam ludificantibus, 283 qui cum
sanitatem eidem pollicerentur, ac co nonnulla etiam
actitarent: sicut nihil antea ita nec quidquam ad
extremum efficere potuerunt. At postquam mulier
vel aliorum consilio persuasa, vel suomet sensu impulsa, in templum delata fuisset, multisque cum
Jacrymis et gemitibus ad virginem deliniendam accommodatis martyrem supplex implorasset: antequam tres integri effluxissent dies, pedibus ipsa
suis insistens, abiit; ut nec manu ducentis auxilio
amplius indigeret, seal contento (ut aiunt ) cursu
› domum suam properaret. At quale hujus sanationis
medicamentum? Plane (quoniam il etiam scire
sveris) non sumptuosum, nec magnopere exquisitum, aut operosun fuit, neque jactantie AscuIapianae scitamentum. • Sordes, inquit martyr,
thalamo meo obductas, cancellis seu valvis circum
abradens, parti pedis affectæ illine, et evestigio
κορυφήν ταύτην κατέλαβε, συνέστειλέ τε αὖθις καὶ
κατεσίγασε, καὶ μέχρι τοῦ νῦν ἀφωνότατον ἐκάθισε
τὸν πολυφωνότατον χρησμολόγον· τὴν δεσποτικὴν
ἐκείνην καὶ βασιλικὴν ὁδοιπορίαν ἀποπειρωμένη κ
τοῦ θαύματος, μήποτε καὶ ὄναρ εἴη τὸ ὕπαρ· ἦν δὲ
ἀληθῶς παρ. Πάντα γὰρ ἀληθῆ τε καὶ ἀψευδὴ καὶ
τέλεια τὰ τῆς μάρτυρός ἐστί τε καὶ ἔσται θαύματα.
Β'.
Ἡ δὲ 'Αβα Ελληνὶς μὲν ἦν ἔτι· οὔτε δὲ Ἰουδαίους
ἐβδελύττετο, οὔτε Χριστιανοὺς ἀποστρέφετο ἐπλα
νῦτο δὲ περί τε πάντας καὶ πάντα. Αὐτὴ τοίνυν και
ταφέρεται μὲν ἐξ ἡμιόνου· οὕτω δὲ διετέθη τὸ σκέ
λος κακῶς, ἀποθραυσθέντος οστέων* τὴν περιτεταμένην τῷ ποδὶ σάρκα, διελόντος τε βιαίως καὶ πρὸς
τὸ ἔξω χωρήσαντος, ὡς καὶ θεραπείας λοιπόν κρεῖτα
τον εἶναι δοκεῖν τὸ κακόν. Καὶ γὰρ εἰς πλείονα μὲν
τῷ χρόνῳ παρετάθη τὸ δεινὸν, καὶ ἀκίνητος ἦν· ποτέ
μὲν Ἰουδαίων, ποτὲ δὲ καὶ τῶν ἐπαοιδῶν τούτων,
ἅμα δὲ καὶ τοῦ βελτίστου Σαρπηδονίου, παιζόντων
εἰς αὐτήν· καὶ τὴν μὲν θεραπείαν ἐπαγγελλομένων,
ἢ καί τι δρώντων, οὐ μὴν καὶ τονῆσαί ' τι δυναμέ
νων, ούτε δυνηθέντων εἰς τέλος. ὡς δὲ καὶ συμβου
λευθὲν, ἢ καὶ οἴκοθεν κινηθὲν τὸ γύναιον, ἀνεκομίσθη
τε εἰς τὸν νεών, καὶ ἐδεήθη τῆς μάρτυρος μετὰ δακρύων, μετὰ οιμωγῆς, πολλῶν τε καὶ ἱκανῶν ἐκε
μειλίξασθαι τὴν παρθένον, οὔτε τρεῖς ὅλα, διεγένοντο
ἡμέραι, καὶ βαδίζουσα κατῆλθεν ἡ γυνή· ὡς μηδὲ
τοῦ χειραγωγήσαντος ἔτι προσδεηθεῖσα, συντόνῳ
δὲ, ὥς φασι, δρόμῳ πρὸς τὰ οἰκεῖα χωρήσασα. Ποίαν
δὲ καὶ τὸ τῆς θεραπείας φάρμακον, πάντως, ὅτι περ
βούλεσθε καὶ τοῦτο μαθεῖν. Οὐ πολυτελές. οὔτε περί
εργον, οὔτε τῆς τῶν Ἀσκληπιαδῶν ἀλαζονείας κόμ
ψεύμα. «Τὸν γὰρ ῥύπον, φησὶν ἡ μάρτυς, τὸν περικείμενον τῷ ἐμῷ θαλάμῳ, κιγκλίδων τοῦτον περιξέ
σασα, τῷ πεπονθότι μέρει τοῦ ποδὸς ἔμπλασον· καὶ
παύσει μὲν παραχρήμα τὸ πάθος, χρήσῃ δὲ τοῖς που
σιν πρὸς ἢ κεχρῆσθαι δεῖ τοῖς ποσίν.» Καὶ ἡ μὲν
εἶπεν· ἡ δὲ ἔπραξε, καὶ τὸ θαῦμά γε μέχρι τοῦ
1 al. τό. Η οροφήν al. 3 ἐκείνης al. * ἀποπειρωμένου al.
ἀποπειρωμένου al. * ὥστε οὐ legebatur antea. 6 Γ. ἐν πλείονι
aut εἰς πλεῖον μοιίας. 7 Γ. ποιῆσαι.
PG 85:595Φθάσας γὰρ ὁ χριστιανός, ὁ ἱερεύς, ὁ ἐμὸς πάρεδρος, τὰ τῶν πολεμίων εἰς ἐμὲ διεπράξατο, καί με ἀπεκόσμησε καὶ ἀπεσύλησεν, ὃ μηδ’ ἄν τις τῶν πολεμίων ἐτόλμησε. Ταῦτα τῶν ἔνδον τινὲς τότε καθευδουσῶν παρθένων καὶ μαθοῦσαι, καὶ παρ’ αὐτῆς τῆς μάρτυρος ἀκούσασαι ὕπαρ, μικροῦ μὲν καὶ τῶν φρενῶν ἐξέπεσον ὑπὸ τοῦ δείματος, μήτε δὲ τῆς ἡμέρας ἀναμείνασαι τὸ προοίμιον, ἀπελθοῦσαι πάντα τῷ Δεξιανῷ καὶ ἀπήγγειλαν καὶ διηγήσαντο, ὡρακιῶσαί τε καὶ ἀλλοχροοῦσαι καὶ τρέμουσαι καὶ τὴν καρδίαν πάλλουσαι· ὡς τὸν Δεξιανὸν μηδὲ ὅσον ἀναβαλλόμενον ἀνασκευάσαι πάλιν ἐκ τῆς πόλεως εἰς τὸν νεὼν τόν τε κόσμον, τά τε ἱερὰ καὶ λειτουργικὰ σκεύη, καὶ οὕτω μόλις ἐκμειλίξασθαί τε καὶ παῦσαι τῆς ὀργῆς ταύτης τὴν μάρτυρα. Καὶ ὅσα μὲν ἡμερωτέρας τετύχηκε δίκης, τοιαῦτά τε καὶ τοσαῦτα, ὅσα γε εἰς ἡμᾶς ἦλθεν, ὡς τά γε λαθόντα ἄπειρά τε καὶ οὐκ ἀριθμητά. Ἃ δὲ ἐμβριθεστέρας τε λοιπὸν καὶ αὐστηροτέρας ἔλαχε τιμωρίας ἤδη λεκτέον. Ἦν ἡ τῆς μάρτυρος αὐτῆς ἑορτή, καὶ ἡ τελευταία τῆς ἑορτῆς ἡμέρα, ἣν δὴ καὶ ἀπόλυσιν καλεῖν ἡμῖν ἔθος, ὡς ἂν καὶ πέρας ἐχούσης λοιπὸν τῆς ἑορτῆς.
DE VITA S. THECLÆ LIB. II.
do. Nuptiæ erant, et nuptialis chorea, festunique
magna celebritate frequentabatur, thalamo lectoque connubiali, ut par erat, accurate varieque exculto. Ornatus porro totus ex auro argentoque
constabat (quorum utrumque ex se satis est ornamento), et vestis universa multiformis coloris,
subtilis, sumptuosa: eaque omnia multa et a multis in apparatum nuptiarum conquisita. Ibi fur
quidam, alter Eurybatus, 286 thalamum invadens, et quod in ornatu textili præstantissimum
erat, serum auferens, recessit; zonam scilicet,
rem eximiam et pretii singularis; quippe ex solo
auro et lapidibus politis confectam. Quorum illud
quidem lori vice omnia simul constringebat et
8 καὶ αὐτὸ μὲν περί τι γεγένηται γύναιον γεγένη- ipsum quoque mulieri accidit, et quidem hoc moται δὲ οὕτως· "Ην γάμος, καὶ γαμική χορεία καὶ
πανήγυρις, καὶ ὁ θάλαμος, εἰκότως κεκαλλώπιστο,
ἥ τε παστὰς πεποίκιλτο· χρυσὸς δὲ ἦν ὁ κόσμος καὶ
ἄργυρος, καὶ αὐτὸς ἤδη κόσμος ὢν, καὶ ἐσθῆς ὅση
ποικίλη τε καὶ λεπτὴ καὶ πολύτιμος· πολλὰ δὲ ἦν
ταῦτα, καὶ παρὰ πολλῶν συνηλλεγμένα! πρὸς κόσμον
τῆς νυμφοστολίας. Ἐνταῦθα φώρ τις καὶ Εὐρυματος ἐπιτίθεται τῷ θαλάμῳ, καὶ τοῦ ὑφασμένου τὸ
ἀριπρεπέστατον ἀφελόμενος ᾤχετο. Ζώνη δὲ ἦν τοῦ
το, πολύ τε χρῆμα καὶ τιμαλφέστατον· χρυσὸς γὰρ
ἦν ἡ ζώνη καὶ λίθοι· ὁ μὲν, ἱμάντος χρείαν παρ
εχόμενος, ὑποσφίγγων τε ἅμα πάντα και συνδέων· οἱ
δὲ, δίκην ἀστέρων κύκλῳ περιλάμποντες, καὶ ἄλλοι
ἄλλοθεν ἐπαυγάζοντες· ὡς πολύολβον εἶναι τὸ κάλλος,
ἐκ πολλῶν τε καὶ ἀλλοχρόων ἀκτίνων συγκεραννύμε- 5 colligebat: hi vero stellarum instar, in orbem
νον. Τοῦτο τοίνυν καὶ τὸ οὕτως ἔχον κάλλους ὑφελόμενος, ὅστις ἦν, ὁ βέλτιστος, ἔν τινι τόπῳ φέρων
κατέχωσεν, οὐ καθαρῶς ἡδόμενος ἐπὶ τῷ κακίστῳ
λήμματι· ὑφεῖρπε γὰρ ὁ φόβος· νομίζων ἔχειν οὐ
δέν. Ἐν αἰσθήσει δὲ τῆς ἀπωλείας γενομένης, κατ
ήφεια μὲν εὐθὺς τὴν γαμικὴν χορείαν καὶ τέρψιν
διαδέχεται, δάκρυά τε τὸν γέλωτα. Οὔτε γὰρ ἐν φο
ρητοῖς ἡ ζημία ἦν. Αλλ' ἡ πάντα ἐφορῶσα καὶ πάντα
ἐποπτεύουσα μάρτυς, ὡς τὸν μὲν ὑφελκόμενον, τοὺς
δὲ δακρύοντας, ὑβρισμένον δὲ τὸν γάμον, ἐπιφοιτή
σασα τῇ Παύλᾳ (ἧς καὶ τὸ γαμούμενον ἦν θυγάτριον,
καὶ ἀνὴρ ὁ Χρύσερμος, ἐν τοῖς πρώτοις μάλιστα τῶν
περὶ τὰ ἀρχαῖα ρητόρων τελών). καταμηνύει καὶ τὸν
τόπον, καὶ τὸ χωρίον, καὶ τὸν φῶρα· καὶ οὕτω τήν
τε κατήφειαν διέλυσε, καὶ τὴν γάμῳ προσήκουσαν "
εὐφροσύνην ἀπέδωκε, καὶ τὴν Παῦλαν ὡς πιστήν
καὶ ἀρεσκόντως αὐτῇ βιοῦσαν ἐτίμησε τῷ θαύματι.
que hac ratione, luctu omni absterso, hilaritatem nuptiis convenientem restituit; Paulamque ut fide.
lem, et moribus sibi gratis præditam, hoc miraculo condecoravit.
1 Γ. συνειλεγμένα.
effulgentes, alii aliunde splendorem emittebant:
ita ut illius pulchritudo ex multis ac versicoloribus radiis temperata, cumulatissima redderetur.
Hanc igitur zonam ita insignem, egregius ille quisquis fuit, secum asportatam, alicubi sub terram
recondidit, non pura liquidaque tamen flagitiosissimi sui furti voluptate fruens; nam talis metus
jam ei irrepserat, ut nihil se habere existimarel.
Postquam vero de zonæ amissione jam rescitum
esset; subito (quod intolerabilis jactura haberetur)
nuptialem coetum laetitiamque moror, et lacryma
risum exceperunt. Sed martyr omnia intuens almatrimoque observans, furem scilicet, flentes,
nium contumelia alectum, ad Paulam contendens
(cujus erat filia, quæ nuptui dabatur; et maritus
Chrysermus, inter præcipuos furi causidicos primas
obtinens ) eidem locum, situm, furem indicat: alPETRI PANTINI NOTÆ.
Φώρ τις καὶ Εὐρύματος. Diu me torsit hec
ultima vocula haud dubie corrupta; et nescio quid
de Eurymo, cujus in Chiliadibus mentio est, huc
trahere nitebar; sed plane trahere. Consultus porro
super ea vir doctissimus D. Philippus Snevezelius
legendum censebat, φώρ τις δι' ευρήματος. Acute
hercle. Pro quo tamen reponebat D. Petrus Bouillius, eorumdem cum ipso studiorum et sacrorum
συνθιασώτης, Φώρ τις δι' ορύγματος: ει τοιχωρύχου
hune Laverna mystam fuisse censebat; subjiciens
tamen alteram quoque conjecturam, et ipsam ingeniosam, φώρ τις ἐξ ὀρύγματος (locus is apud
Athenienses, ubi noxii attinebantur), ex eorum-quoque numero hune furem esse potuisse existimans,
qui eo loci, hoc est in latumiis, coercebantur. Sie
illi. Mihi rem penitius consideranti, veteremque
Græcorum in scribendo morem observanti, solemine
illud Εὑρήκαμεν· συνχαίρωμεν, jure exclamari posse
videor et sola unius elementi mutatione puram Basilii nostri lectionem restituere, Ευρύβα
τος reponendo. Quis vero hic Eurybatus, quæeris?
Doceal Apostolius Byzantius (qui apud me ms. excuso duplo auctior) Συλλογὴ τῶν παροιμιῶν. Proverb. Ευρύβατος.Λέγεται δὲ, inquit, τὸν Εὐρύβατον,
κλέπτην ὄντα εἰρχθέντα καὶ παραφυλαττόμενον
ἐπειδὴ συμπίνοντες εἷλον αὐτὸν, οἱ φυλάττοντες
ἐκέλευσαν ἐπιδείξασθαι τὴν ἐπὶ τοὺς οἴκους ἀναῤῥίχῃσιν· τὸ μὲν πρῶτον διωθεῖσθαι, δεόμενον δὲ ὡς
οὐ βουλόμενον· ἐπεὶ μόλις ἀνέπεισαν, περιθέμενος
τοὺς σπόγγους καὶ τὰς ἐγκεντρίδας ἀναδραμεῖν εἰς
τοίχους. ᾿Αναβλέποντες δὲ ἐκεῖνοι καὶ θαυμάζοντες
τὰς τέχνας λαβεῖν αὐτὸν τὸν ὄροφον καὶ ὑπερβαλόντα
πρὶν ἐκεῖνοι κύκλῳ περιέλθωσι διὰ τοῦ τέγους καταπηδῆσαι. De Eurybaio fertur quod cum fur essel,
et forte aliquando septus captusque teneretur, qui
una potabant ipsumque ceperant et custodiebant,
adhortatos fuisse, ut quonam pacto domos conscenderet, sibi vellet ostendere: illum auten, nolenti similem, id ne fieret deprecatum, postea cum vix tandem persuasissent, adaptatis sibi spongiis et stimulis
quibusdam, in muros cucurrisse: ipsisque suspicienlibus, artemque admirantibus, culmen tecti occupasse,
eoque superato, priusquam illi in orbem circumirent,
inde ex lecto desiliisse. Hic ille insignis Eurybatus,
ni fallor, ad quem Noster alludit. Fuit et alius ejusdem nominis, ejusdem improbitatis, qui a Croeso
missus ad militein conscribendum, ad Cyrum defecit. De quo vide scholiasten in Demosthenem Περί
στεφάνου, et Chiliades proverbio Eurybalizare. Simili autem imagine Noster utitur mirac. 13, Capit
nea pro impio ponens.
Ἐν ταύτῃ πᾶς τις ἐπείγεται καὶ ἀστὸς καὶ ξένος, καὶ ἀνὴρ καὶ γυνὴ καὶ παιδίον, καὶ ἄρχων καὶ ἀρχόμενος, καὶ στρατηγὸς καὶ στρατιώτης, καὶ δημαγωγὸς καὶ ἰδιώτης, καὶ νέος καὶ πρεσβύτης, καὶ ναυτίλος καὶ γεωργός, καὶ πᾶς τις ἁπλῶς πρόθυμος συλλεγῆναι σπουδαιότερον, καὶ Θεῷ τε προσεύξασθαι, καὶ ἱκετεῦσαι τὴν παρθένον, καὶ τυχὼν τῶν θείων μυστηρίων ἀπελθεῖν ἡγιασμένος καὶ ὥσπερ τις νεοτελὴς ἀνακαινισθεὶς καὶ σῶμα καὶ ψυχήν. Μετὰ δὲ τῆς πληθύος ἐκείνης καί τινες ἤστην δύο ἐκ τῆς καθ’ ἡμᾶς ταύτης Εἰρηνουπόλεως ὁρμηθέντες. Οὗτοι τοίνυν, τῆς ἑορτῆς καὶ συνάξεως διαλυθείσης, εἱστιῶντό τε μετ’ ἀλλήλων καὶ ἑτέρων δὲ πλειόνων καί, οἷάπερ εἰκός, ἕκαστός τι τῶν κατὰ τὴν ἑορτὴν ἐθαύμαζεν·
DE VITA S. THECLÆ LIB. II.
do. Nuptiæ erant, et nuptialis chorea, festunique
magna celebritate frequentabatur, thalamo lectoque connubiali, ut par erat, accurate varieque exculto. Ornatus porro totus ex auro argentoque
constabat (quorum utrumque ex se satis est ornamento), et vestis universa multiformis coloris,
subtilis, sumptuosa: eaque omnia multa et a multis in apparatum nuptiarum conquisita. Ibi fur
quidam, alter Eurybatus, 286 thalamum invadens, et quod in ornatu textili præstantissimum
erat, serum auferens, recessit; zonam scilicet,
rem eximiam et pretii singularis; quippe ex solo
auro et lapidibus politis confectam. Quorum illud
quidem lori vice omnia simul constringebat et
8 καὶ αὐτὸ μὲν περί τι γεγένηται γύναιον γεγένη- ipsum quoque mulieri accidit, et quidem hoc moται δὲ οὕτως· "Ην γάμος, καὶ γαμική χορεία καὶ
πανήγυρις, καὶ ὁ θάλαμος, εἰκότως κεκαλλώπιστο,
ἥ τε παστὰς πεποίκιλτο· χρυσὸς δὲ ἦν ὁ κόσμος καὶ
ἄργυρος, καὶ αὐτὸς ἤδη κόσμος ὢν, καὶ ἐσθῆς ὅση
ποικίλη τε καὶ λεπτὴ καὶ πολύτιμος· πολλὰ δὲ ἦν
ταῦτα, καὶ παρὰ πολλῶν συνηλλεγμένα! πρὸς κόσμον
τῆς νυμφοστολίας. Ἐνταῦθα φώρ τις καὶ Εὐρυματος ἐπιτίθεται τῷ θαλάμῳ, καὶ τοῦ ὑφασμένου τὸ
ἀριπρεπέστατον ἀφελόμενος ᾤχετο. Ζώνη δὲ ἦν τοῦ
το, πολύ τε χρῆμα καὶ τιμαλφέστατον· χρυσὸς γὰρ
ἦν ἡ ζώνη καὶ λίθοι· ὁ μὲν, ἱμάντος χρείαν παρ
εχόμενος, ὑποσφίγγων τε ἅμα πάντα και συνδέων· οἱ
δὲ, δίκην ἀστέρων κύκλῳ περιλάμποντες, καὶ ἄλλοι
ἄλλοθεν ἐπαυγάζοντες· ὡς πολύολβον εἶναι τὸ κάλλος,
ἐκ πολλῶν τε καὶ ἀλλοχρόων ἀκτίνων συγκεραννύμε- 5 colligebat: hi vero stellarum instar, in orbem
νον. Τοῦτο τοίνυν καὶ τὸ οὕτως ἔχον κάλλους ὑφελόμενος, ὅστις ἦν, ὁ βέλτιστος, ἔν τινι τόπῳ φέρων
κατέχωσεν, οὐ καθαρῶς ἡδόμενος ἐπὶ τῷ κακίστῳ
λήμματι· ὑφεῖρπε γὰρ ὁ φόβος· νομίζων ἔχειν οὐ
δέν. Ἐν αἰσθήσει δὲ τῆς ἀπωλείας γενομένης, κατ
ήφεια μὲν εὐθὺς τὴν γαμικὴν χορείαν καὶ τέρψιν
διαδέχεται, δάκρυά τε τὸν γέλωτα. Οὔτε γὰρ ἐν φο
ρητοῖς ἡ ζημία ἦν. Αλλ' ἡ πάντα ἐφορῶσα καὶ πάντα
ἐποπτεύουσα μάρτυς, ὡς τὸν μὲν ὑφελκόμενον, τοὺς
δὲ δακρύοντας, ὑβρισμένον δὲ τὸν γάμον, ἐπιφοιτή
σασα τῇ Παύλᾳ (ἧς καὶ τὸ γαμούμενον ἦν θυγάτριον,
καὶ ἀνὴρ ὁ Χρύσερμος, ἐν τοῖς πρώτοις μάλιστα τῶν
περὶ τὰ ἀρχαῖα ρητόρων τελών). καταμηνύει καὶ τὸν
τόπον, καὶ τὸ χωρίον, καὶ τὸν φῶρα· καὶ οὕτω τήν
τε κατήφειαν διέλυσε, καὶ τὴν γάμῳ προσήκουσαν "
εὐφροσύνην ἀπέδωκε, καὶ τὴν Παῦλαν ὡς πιστήν
καὶ ἀρεσκόντως αὐτῇ βιοῦσαν ἐτίμησε τῷ θαύματι.
que hac ratione, luctu omni absterso, hilaritatem nuptiis convenientem restituit; Paulamque ut fide.
lem, et moribus sibi gratis præditam, hoc miraculo condecoravit.
1 Γ. συνειλεγμένα.
effulgentes, alii aliunde splendorem emittebant:
ita ut illius pulchritudo ex multis ac versicoloribus radiis temperata, cumulatissima redderetur.
Hanc igitur zonam ita insignem, egregius ille quisquis fuit, secum asportatam, alicubi sub terram
recondidit, non pura liquidaque tamen flagitiosissimi sui furti voluptate fruens; nam talis metus
jam ei irrepserat, ut nihil se habere existimarel.
Postquam vero de zonæ amissione jam rescitum
esset; subito (quod intolerabilis jactura haberetur)
nuptialem coetum laetitiamque moror, et lacryma
risum exceperunt. Sed martyr omnia intuens almatrimoque observans, furem scilicet, flentes,
nium contumelia alectum, ad Paulam contendens
(cujus erat filia, quæ nuptui dabatur; et maritus
Chrysermus, inter præcipuos furi causidicos primas
obtinens ) eidem locum, situm, furem indicat: alPETRI PANTINI NOTÆ.
Φώρ τις καὶ Εὐρύματος. Diu me torsit hec
ultima vocula haud dubie corrupta; et nescio quid
de Eurymo, cujus in Chiliadibus mentio est, huc
trahere nitebar; sed plane trahere. Consultus porro
super ea vir doctissimus D. Philippus Snevezelius
legendum censebat, φώρ τις δι' ευρήματος. Acute
hercle. Pro quo tamen reponebat D. Petrus Bouillius, eorumdem cum ipso studiorum et sacrorum
συνθιασώτης, Φώρ τις δι' ορύγματος: ει τοιχωρύχου
hune Laverna mystam fuisse censebat; subjiciens
tamen alteram quoque conjecturam, et ipsam ingeniosam, φώρ τις ἐξ ὀρύγματος (locus is apud
Athenienses, ubi noxii attinebantur), ex eorum-quoque numero hune furem esse potuisse existimans,
qui eo loci, hoc est in latumiis, coercebantur. Sie
illi. Mihi rem penitius consideranti, veteremque
Græcorum in scribendo morem observanti, solemine
illud Εὑρήκαμεν· συνχαίρωμεν, jure exclamari posse
videor et sola unius elementi mutatione puram Basilii nostri lectionem restituere, Ευρύβα
τος reponendo. Quis vero hic Eurybatus, quæeris?
Doceal Apostolius Byzantius (qui apud me ms. excuso duplo auctior) Συλλογὴ τῶν παροιμιῶν. Proverb. Ευρύβατος.Λέγεται δὲ, inquit, τὸν Εὐρύβατον,
κλέπτην ὄντα εἰρχθέντα καὶ παραφυλαττόμενον
ἐπειδὴ συμπίνοντες εἷλον αὐτὸν, οἱ φυλάττοντες
ἐκέλευσαν ἐπιδείξασθαι τὴν ἐπὶ τοὺς οἴκους ἀναῤῥίχῃσιν· τὸ μὲν πρῶτον διωθεῖσθαι, δεόμενον δὲ ὡς
οὐ βουλόμενον· ἐπεὶ μόλις ἀνέπεισαν, περιθέμενος
τοὺς σπόγγους καὶ τὰς ἐγκεντρίδας ἀναδραμεῖν εἰς
τοίχους. ᾿Αναβλέποντες δὲ ἐκεῖνοι καὶ θαυμάζοντες
τὰς τέχνας λαβεῖν αὐτὸν τὸν ὄροφον καὶ ὑπερβαλόντα
πρὶν ἐκεῖνοι κύκλῳ περιέλθωσι διὰ τοῦ τέγους καταπηδῆσαι. De Eurybaio fertur quod cum fur essel,
et forte aliquando septus captusque teneretur, qui
una potabant ipsumque ceperant et custodiebant,
adhortatos fuisse, ut quonam pacto domos conscenderet, sibi vellet ostendere: illum auten, nolenti similem, id ne fieret deprecatum, postea cum vix tandem persuasissent, adaptatis sibi spongiis et stimulis
quibusdam, in muros cucurrisse: ipsisque suspicienlibus, artemque admirantibus, culmen tecti occupasse,
eoque superato, priusquam illi in orbem circumirent,
inde ex lecto desiliisse. Hic ille insignis Eurybatus,
ni fallor, ad quem Noster alludit. Fuit et alius ejusdem nominis, ejusdem improbitatis, qui a Croeso
missus ad militein conscribendum, ad Cyrum defecit. De quo vide scholiasten in Demosthenem Περί
στεφάνου, et Chiliades proverbio Eurybalizare. Simili autem imagine Noster utitur mirac. 13, Capit
nea pro impio ponens.
ὁ μὲν τὸ λαμπρὸν αὐτῆς καὶ φαιδρόν, ὁ δὲ τῶν συνεληλυθότων τὸ μυρίον πλῆθος, ὁ δὲ τῶν ἀρχιερέων τὸν πολὺν σύλλογον, ὁ δὲ τῶν διδασκάλων τὸ εὔμουσον, ὁ δὲ τῆς ψαλμῳδίας τὸ εὔηχον, ὁ δὲ τῆς νυκτεγερσίας τὸ διαρκές, ὁ δὲ τῆς λοιπῆς λειτουργίας τὸ τεταγμένον καὶ εὔρυθμον, ὁ δὲ τῶν εὐχομένων τὸ ἔντονον, ὁ δὲ καὶ τοῦ ὄχλου τὸν ὠθισμόν, ὁ δὲ καὶ τοῦ πνίγους τὴν ὑπερβολήν, ὁ δὲ καὶ τῶν ἐπὶ τῆς φρικτῆς μυσταγωγίας τὴν ἔνστασιν ἅμα καὶ σύστασιν τῶν ἄρτι προσιόντων, τῶν ἤδη ἀπιόντων, τῶν ἐπεισιόντων πάλιν, τῶν ὑποχωρούντων αὖθις, τῶν βοώντων, τῶν φιλονεικούντων, τῶν ἀλλήλοις ἐμπλεκομένων καὶ μὴ εἰκόντων ἀλλήλοις διὰ τὸ πρῶτός τις μάλιστα βούλεσθαι μετασχεῖν τῶν ἁγιασμάτων. Ἐν τούτοις δὲ ὑπολαβὼν καὶ τοῖν δυοῖν ὁ ἕτερος, ᾧ καὶ ὄνομα ἦν Ὀρεντίων· Ἕκαστος μέν, φησίν, ὑμῶν ὃ βούλεται θαυμαζέτω τῆς ἑορτῆς· ἐγὼ δὲ οἶμαι ὡς θαυμασιωτέρου πάντων καὶ ἡδίονος ἀπολέλαυκα θαύματος καὶ θεάματος·
DE VITA S. THECLÆ LIB. II.
do. Nuptiæ erant, et nuptialis chorea, festunique
magna celebritate frequentabatur, thalamo lectoque connubiali, ut par erat, accurate varieque exculto. Ornatus porro totus ex auro argentoque
constabat (quorum utrumque ex se satis est ornamento), et vestis universa multiformis coloris,
subtilis, sumptuosa: eaque omnia multa et a multis in apparatum nuptiarum conquisita. Ibi fur
quidam, alter Eurybatus, 286 thalamum invadens, et quod in ornatu textili præstantissimum
erat, serum auferens, recessit; zonam scilicet,
rem eximiam et pretii singularis; quippe ex solo
auro et lapidibus politis confectam. Quorum illud
quidem lori vice omnia simul constringebat et
8 καὶ αὐτὸ μὲν περί τι γεγένηται γύναιον γεγένη- ipsum quoque mulieri accidit, et quidem hoc moται δὲ οὕτως· "Ην γάμος, καὶ γαμική χορεία καὶ
πανήγυρις, καὶ ὁ θάλαμος, εἰκότως κεκαλλώπιστο,
ἥ τε παστὰς πεποίκιλτο· χρυσὸς δὲ ἦν ὁ κόσμος καὶ
ἄργυρος, καὶ αὐτὸς ἤδη κόσμος ὢν, καὶ ἐσθῆς ὅση
ποικίλη τε καὶ λεπτὴ καὶ πολύτιμος· πολλὰ δὲ ἦν
ταῦτα, καὶ παρὰ πολλῶν συνηλλεγμένα! πρὸς κόσμον
τῆς νυμφοστολίας. Ἐνταῦθα φώρ τις καὶ Εὐρυματος ἐπιτίθεται τῷ θαλάμῳ, καὶ τοῦ ὑφασμένου τὸ
ἀριπρεπέστατον ἀφελόμενος ᾤχετο. Ζώνη δὲ ἦν τοῦ
το, πολύ τε χρῆμα καὶ τιμαλφέστατον· χρυσὸς γὰρ
ἦν ἡ ζώνη καὶ λίθοι· ὁ μὲν, ἱμάντος χρείαν παρ
εχόμενος, ὑποσφίγγων τε ἅμα πάντα και συνδέων· οἱ
δὲ, δίκην ἀστέρων κύκλῳ περιλάμποντες, καὶ ἄλλοι
ἄλλοθεν ἐπαυγάζοντες· ὡς πολύολβον εἶναι τὸ κάλλος,
ἐκ πολλῶν τε καὶ ἀλλοχρόων ἀκτίνων συγκεραννύμε- 5 colligebat: hi vero stellarum instar, in orbem
νον. Τοῦτο τοίνυν καὶ τὸ οὕτως ἔχον κάλλους ὑφελόμενος, ὅστις ἦν, ὁ βέλτιστος, ἔν τινι τόπῳ φέρων
κατέχωσεν, οὐ καθαρῶς ἡδόμενος ἐπὶ τῷ κακίστῳ
λήμματι· ὑφεῖρπε γὰρ ὁ φόβος· νομίζων ἔχειν οὐ
δέν. Ἐν αἰσθήσει δὲ τῆς ἀπωλείας γενομένης, κατ
ήφεια μὲν εὐθὺς τὴν γαμικὴν χορείαν καὶ τέρψιν
διαδέχεται, δάκρυά τε τὸν γέλωτα. Οὔτε γὰρ ἐν φο
ρητοῖς ἡ ζημία ἦν. Αλλ' ἡ πάντα ἐφορῶσα καὶ πάντα
ἐποπτεύουσα μάρτυς, ὡς τὸν μὲν ὑφελκόμενον, τοὺς
δὲ δακρύοντας, ὑβρισμένον δὲ τὸν γάμον, ἐπιφοιτή
σασα τῇ Παύλᾳ (ἧς καὶ τὸ γαμούμενον ἦν θυγάτριον,
καὶ ἀνὴρ ὁ Χρύσερμος, ἐν τοῖς πρώτοις μάλιστα τῶν
περὶ τὰ ἀρχαῖα ρητόρων τελών). καταμηνύει καὶ τὸν
τόπον, καὶ τὸ χωρίον, καὶ τὸν φῶρα· καὶ οὕτω τήν
τε κατήφειαν διέλυσε, καὶ τὴν γάμῳ προσήκουσαν "
εὐφροσύνην ἀπέδωκε, καὶ τὴν Παῦλαν ὡς πιστήν
καὶ ἀρεσκόντως αὐτῇ βιοῦσαν ἐτίμησε τῷ θαύματι.
que hac ratione, luctu omni absterso, hilaritatem nuptiis convenientem restituit; Paulamque ut fide.
lem, et moribus sibi gratis præditam, hoc miraculo condecoravit.
1 Γ. συνειλεγμένα.
effulgentes, alii aliunde splendorem emittebant:
ita ut illius pulchritudo ex multis ac versicoloribus radiis temperata, cumulatissima redderetur.
Hanc igitur zonam ita insignem, egregius ille quisquis fuit, secum asportatam, alicubi sub terram
recondidit, non pura liquidaque tamen flagitiosissimi sui furti voluptate fruens; nam talis metus
jam ei irrepserat, ut nihil se habere existimarel.
Postquam vero de zonæ amissione jam rescitum
esset; subito (quod intolerabilis jactura haberetur)
nuptialem coetum laetitiamque moror, et lacryma
risum exceperunt. Sed martyr omnia intuens almatrimoque observans, furem scilicet, flentes,
nium contumelia alectum, ad Paulam contendens
(cujus erat filia, quæ nuptui dabatur; et maritus
Chrysermus, inter præcipuos furi causidicos primas
obtinens ) eidem locum, situm, furem indicat: alPETRI PANTINI NOTÆ.
Φώρ τις καὶ Εὐρύματος. Diu me torsit hec
ultima vocula haud dubie corrupta; et nescio quid
de Eurymo, cujus in Chiliadibus mentio est, huc
trahere nitebar; sed plane trahere. Consultus porro
super ea vir doctissimus D. Philippus Snevezelius
legendum censebat, φώρ τις δι' ευρήματος. Acute
hercle. Pro quo tamen reponebat D. Petrus Bouillius, eorumdem cum ipso studiorum et sacrorum
συνθιασώτης, Φώρ τις δι' ορύγματος: ει τοιχωρύχου
hune Laverna mystam fuisse censebat; subjiciens
tamen alteram quoque conjecturam, et ipsam ingeniosam, φώρ τις ἐξ ὀρύγματος (locus is apud
Athenienses, ubi noxii attinebantur), ex eorum-quoque numero hune furem esse potuisse existimans,
qui eo loci, hoc est in latumiis, coercebantur. Sie
illi. Mihi rem penitius consideranti, veteremque
Græcorum in scribendo morem observanti, solemine
illud Εὑρήκαμεν· συνχαίρωμεν, jure exclamari posse
videor et sola unius elementi mutatione puram Basilii nostri lectionem restituere, Ευρύβα
τος reponendo. Quis vero hic Eurybatus, quæeris?
Doceal Apostolius Byzantius (qui apud me ms. excuso duplo auctior) Συλλογὴ τῶν παροιμιῶν. Proverb. Ευρύβατος.Λέγεται δὲ, inquit, τὸν Εὐρύβατον,
κλέπτην ὄντα εἰρχθέντα καὶ παραφυλαττόμενον
ἐπειδὴ συμπίνοντες εἷλον αὐτὸν, οἱ φυλάττοντες
ἐκέλευσαν ἐπιδείξασθαι τὴν ἐπὶ τοὺς οἴκους ἀναῤῥίχῃσιν· τὸ μὲν πρῶτον διωθεῖσθαι, δεόμενον δὲ ὡς
οὐ βουλόμενον· ἐπεὶ μόλις ἀνέπεισαν, περιθέμενος
τοὺς σπόγγους καὶ τὰς ἐγκεντρίδας ἀναδραμεῖν εἰς
τοίχους. ᾿Αναβλέποντες δὲ ἐκεῖνοι καὶ θαυμάζοντες
τὰς τέχνας λαβεῖν αὐτὸν τὸν ὄροφον καὶ ὑπερβαλόντα
πρὶν ἐκεῖνοι κύκλῳ περιέλθωσι διὰ τοῦ τέγους καταπηδῆσαι. De Eurybaio fertur quod cum fur essel,
et forte aliquando septus captusque teneretur, qui
una potabant ipsumque ceperant et custodiebant,
adhortatos fuisse, ut quonam pacto domos conscenderet, sibi vellet ostendere: illum auten, nolenti similem, id ne fieret deprecatum, postea cum vix tandem persuasissent, adaptatis sibi spongiis et stimulis
quibusdam, in muros cucurrisse: ipsisque suspicienlibus, artemque admirantibus, culmen tecti occupasse,
eoque superato, priusquam illi in orbem circumirent,
inde ex lecto desiliisse. Hic ille insignis Eurybatus,
ni fallor, ad quem Noster alludit. Fuit et alius ejusdem nominis, ejusdem improbitatis, qui a Croeso
missus ad militein conscribendum, ad Cyrum defecit. De quo vide scholiasten in Demosthenem Περί
στεφάνου, et Chiliades proverbio Eurybalizare. Simili autem imagine Noster utitur mirac. 13, Capit
nea pro impio ponens.
PG 85:597καὶ γὰρ ἐθεασάμην γύναιον, ἀπό τινος τῶν κατὰ τὸν νεὼν στοῶν διακύπτων, οὕτω κάλλιστον, οὕτως εὐπρεπὲς ἢ καὶ ἀριπρεπὲς καὶ χαρίτων μεστόν, ὡς πάντα τὸν τῆς συνάξεως καιρὸν τῷ ἐκείνης θαυμασίῳ κάλλει προσδεδέσθαι τε καὶ προσηλῶσθαι τὰ ἐμὰ ὄμματα, ὡς καὶ τοῦτο μόνον εὔξασθαί με τῇ μάρτυρι, τοῦ ἐκείνης ἐπιτυχεῖν κάλλους, ἑτέρου δὲ μηδενός. Καὶ οἱ μὲν παρὰ τὴν ἑστίαν λόγοι τοσοῦτοί τε καὶ τοιοῦτοί τινες ἦσαν. Νυκτὸς δὲ ἐπιγενομένης ἐκαθεύδησαν μὲν πάντες, ὁ δὲ Ὀρεντίων ἐκ τῶν μεθημερινῶν φροντισμάτων οὐδὲ καθεύδων τῶν ἴσων ἀπελείφθη φαντασμάτων. Καὶ γὰρ ἔδοξεν, ὡς αὐτὸς ἐκεῖνος τοῖς παροῦσι διηγεῖτο, ὁρᾶν ἐν ὄψει τὴν μάρτυρα ἐν τῷ αὐτῆς μὲν καθεζομένην νεῲ ἐφ’ ὑψηλοῦ τινος καὶ χρυσηλάτου καὶ ἐπηρμένου θρόνου, διανέμειν δὲ ἑκάστῳ τῶν συνεληλυθότων κατὰ τὴν πανήγυριν τὰ ὑπὲρ αὐτῆς τῆς πανηγύρεως δῶρα λαμπρά τε καὶ πολλὰ καὶ αὐτῆς τῆς παρεχούσης ἄξια· Τελευταῖον δέ, φησί, καὶ πρὸς ἐμὲ αὐτὴν ἀποβλέψασαν εἰπεῖν· Σὺ δὲ τί βούλει, φησίν, ὦ τάν, τῶν δώρων τούτων λαβεῖν; ἢ βούλει τοῦ γυναίου ἐκείνου οὗπερ καὶ ἐρασθεὶς ἐκτόπως ηὔξω μοι τυχεῖν;
ταύτῃ κατὰ τὸ παριππεῦσαν ἔτος καὶ θέρος, ρεύματ
τος δὲ πολλοῦ τε καὶ δριμέως ἄνωθεν ἐκ τῆς κεφα
λῆς ἐποχετευομένου τοῖς ὀφθαλμοῖς· ὡς μηδὲ ταῖς
ἀκεσταῖς τῶν σωμάτων εἶναι χώραν ἔτι τοῦ χρήσθαι τοῖς ἀλεξητηρίοις τούτοις φαρμάκοις, τοῦ ἐπισ
κατιόντος ἀεὶ ρεύματος τὸ ἐμβαλλόμενον ταῖς βλε
φαρίσιν, ἢ καὶ ἐπαλειφόμενον ἀποκλύζοντος φάρμα
κον· ὡς ἐρήμους μὲν εἶναι βοηθείας τοὺς ὀφθαλμοὺς,
ἀπορίας δὲ πολλῆς καὶ ἀμηχανίας μεστοὺς τοὺς
Ιατρούς, ὑπὸ τοῦ κακοῦ νικωμένους, ἢ καὶ αὐτοὺ;
ἤδη καὶ συνεχομένους ὑπὸ τοῦ ἴσου κακοῦ (καὶ γὰρ
πάντας ἀφειδῶς ἐπενείματο τὸ δεινόν)· ἀλλ᾽ ἡ μάρτυς,
τὸ τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως αλεξητήριον, ἐλεήσασα
τὸ πολυάνθρωπον οὕτω καὶ ἀπάνθρωπον πάθος,
tionisque fructum percepimus. Cum enim superioris Πανδήμου γὰρ ἐφθαλμίας ἐπιπεσούσης τῇ πόλει
ami estate universalis quædam oculorum agritudo
civitatem hanc invasisset, humore copioso et acri
ex superiori capitis parte in oculos sese invebente,
adeo ut nullus amplius medicis reliquus esset locus,
remediis ad hoc malum tollendum utendi; propterea
quod humor dilabens, continenter medicamentum
ciliis impositum illitumque clueret; ac proinde oculi
omni ope destituerentur, et medici malo victi, et ad
summam consilii inopiam redacti, quid faciendum
sibi esset hæsitarent, præsertim eodem ipsi quoque
morbo cum cæteris correpti (omnes enim illa labes,
nemini parcendo, depascebatur): martyr ob mali immanitatem, ita late per homines fusam, miseratione
commota, in suo templo humanæ naturæ officinain
salubrioris medicinae aperit, et omnes undique ad ἀνοίγει μὲν ἐν τῷ αὐτῆς τεμένει τὸ ἰατρεῖον, προσ
καλεῖται δὲ κοινῇ πάντας ὡς αὐτήν· ἑνὶ μὲν τῶν
πασχόντων τοῦτο νύκτωρ διακελευσαμένη, πᾶσι δὲ
δι' ἐκείνου κηρύξασα, ὥστε τῷ αὐτῆς χρήσασθαι
λουτρῷ πάντας τοὺς τῷ πάθει τούτῳ παραπεπτωκό
τας. Τοῦτο γὰρ ἦν τὸ ἰατρεῖον, ὃ τῷ μὲν νοσήματα
τῆς ὀφθαλμίας πολέμιον ἦν, ὡς ἂν καὶ ἄρτι ἀρξαμέν
νης· ἀνακραθὲν δὲ ὅμως τῇ ἐνεργείᾳ τῆς μάρτυρος,
ἄκος μέγιστον ὁμοῦ πάσῃ τῇ πόλει γεγένηται. Ὡς
τὴν ἐπέκεινα λεωφόρον μηδὲ ἀρκεῖν τοῖς ἀνιοῦσι
μὲν μετ' οιμωγῆς καὶ δακρύων, κατιοῦσι δὲ μεθ'
ἡδονῆς καὶ δοξολογίας· καὶ ἀνιοῦσι μὲν σὺν μεμυη
κόσιν ὀφθαλμοῖς, κατιοῦσι δὲ ἀνεπτυγμένοις τοῖς
βλεφάροις. Ούτε τῆς πτωχῆς ἐκείνης καὶ πενιχράς
κολυμβήθρας ἡ χάρις ἦν, τῆς ἕνα καὶ μόλις τοῦτον
σωζούσης ἄνθρωπον, ἀλλὰ τῆς πλουσίας καὶ ἀφθονωτάτης πηγής. Απειρήκει μὲν γὰρ ἅπας ὁ δῆμος
συνθέων· ἀπειρήκει δὲ τὰ τῆς κολυμβήθρας επαν
τλούμενα νάματα· οὐκ ἐνεδίδου δὲ ἡ τῆς μάρτυρος
χάρις, τοὺς μὲν δεχομένη καὶ ἰωμένη καὶ ἀποπέμ
πουσα, τοὺς δὲ αὖθις ὑποδεχομένη τε πάλιν καὶ ἰω
μένη, καὶ πάντας μεθ' ὁμοίας ἀποπέμπουσα τῆς θε
ραπείας· ὡς ἐν τρισὶν ὅλαις ἡμέραις, ἢ τέτρασιν,
εἰς ἄγαν εὐαριθμήτους περιστῆναι τὴν νόσον· ἀπι
στίας οἶμαι κἀκείνους, ἢ καὶ βίου κακίας ἄλλης ἕνε
κεν, διαμαρτεῖν παρασκευαζούσης τῆς κοινῆς βοη
θείας ἢ τάχα ἵνα καὶ μάθοιμεν, ὅσον ἦν τὸ κακόν.
Οἷς γὰρ ἀπέμεινε, τούτοις καὶ τύφλωσιν ἐπήγαγεν
ἡ γὰρ καὶ τώ δύο ἅμα, ήγουν τὸν ἕτερον τοῖν ὀφθαλμοῖν πάντως ἐξέκοψεν. Οὕτω δεινότατον ἦν τὸ κακὸν
και τι δαιμόνιον ἐπιβούλευμα· ἡττηθὲν δὲ ὅμως ὑπὸ
τοῦ θαύματος, ὡσεὶ μηδὲ γεγονὸς τὴν ἀρχὴν οὕτω
ἀϊστώθη τε καὶ ἐκ ποδῶν γέγονεν.
se convocat: noctu uni quidem eo vitio laboranti
id ipsum imperans; at per illum omnibus edicens,
nt quicunque in illain agritudinem incidissent, lavacri sui aqua uterentur. Hæc una quippe ad oculariam illam labem, quæ hactenus grassabatur, expugnandam apposita erat, virtute tamen martyris
temperata, remediumque urbi universæ præstantissimum. Ita ut ulterius jam publica via non caperet
homines cum planctu et lacrymis ascendentes, læ108 autem el cum gratiarum actione redeuntes:
ascendentes, inquam, oculis compressis et clausis,
descendentes vero ciliis diductis atque apertis. Neque vero id beneficium lavacri adeo exilis, et ea
aquæ penuria laborantis res erat (quippe quod vix
ad unum hominem sanandum sufficiat), sed copiosissimi atque uberrimi fontis. Εt populus quidern
omnis, qui tanto numero concurrerat, dum latices
assidue e piscina hauriri cernit, ne non satis esset,
animum despondebat: at non martyris gratificandi
studium se remittebat; 290 nunc hos quidem coinplectendo, sanando, dimittendo; nunc illos, iterum
excipiendo, curando, omnesque eadem incolumitate
domum amandando: ita ut trium aut quatuor dierum spatio, intra paucissimos, qui eo morbo laborarent, numerus consisteret. Quorum etiam incredulitati, aut vitæ improbitati attribuendum existimno, quo minus et ipsi commune subsidium, opemque paratam fuerint adepti: aut fortassis ideo evenit, quo mali gravitatem cognitam haberemus.
In quibus enim permansit, his cæcitatem attulit:
quando aut ambos illis oculos, aut certe alterum
corum prorsus ademit. Tanta pestis et diabolica
hujus machinationis atrocitas erat: quæ tamen miraculo
dio sublata, ac si nunquam omnino exstitissel.
Χ.
Quod si et aliud quidpiam rerum istiusmodi admirabilium referendum ac menioriæ tradendum est, dicam
et hoc. Dalisandus urbs est seu potius urbis adhuc simulacrum tantummodo,ac nomen inter obscuras quidem atque ignobiles rejecta,splendorem tamen aliquem
per martyrem et ipsa nacta. Cum enim eximio illam
1 al: ἀντοῦσι. * for. τε.
hocce ita victa fuit, et profligata, ac de meI'.
Εἰ δέ τι χρὴ καὶ τῶν παραδόξων μνημονεῦσαι τι 1
καὶ εἰπεῖν, κἀκεῖνο ἐρῶ· Δαλίσανδός ἐστι πόλις, ἡ
πόλεως εἴδωλον ἔτι καὶ ὄνομα, ἐν τοῖς ἀφανέσι μὲν
καὶ ἀνωνύμοις ἀπεῤῥιμμένη, ἔχουσα δέ τι καὶ αὐτὴ
περιφανὲς διὰ τὴν μάρτυρα. Τιμῶσα γὰρ αὐτὴν
περιφανῶς, τυγχάνει καὶ αὐτὴ παρ' αὐτῆς περιο
|
τοιγαροῦν λαβὼν ἄπιθι, καὶ ἔχε, καὶ ἀπόλαυε τοῦ δώρου.3 Καὶ ἐγώ, φησίν, ὑπερησθεὶς καὶ λαβὼν τὸ δῶρον ἀπῆλθον. Καὶ γὰρ καὶ τὸ γύναιον, μετὰ τῶν ἄλλων ὧν διένειμεν, ἑστὸς ἔτυχε. Καὶ ἡ μὲν ὄψις καὶ ἡ διήγησις εἰς τοῦτο ἐτελεύτησεν. Ὥρας δὲ μιᾶς καὶ ὅσον διαγενομένης, ἐπιπηδᾷ τις δαίμων αὐτῷ λυσσητὴρ καὶ ἄγριος, καὶ καταρρήγνυσι μὲν αὐτὸν καὶ διεσπάραττε, κατὰ δὲ τὸν τῶν Περσῶν νόμον δείρας αὐτὸν τῆς δορᾶς γυμνὸν ἐποίησε, καὶ σκωλήκων τε εὐθὺς καὶ ἰχῶρος ἐπλήρωσεν· ὡς τοὺς παρεστῶτας πλησίον πάντας ἄπνους τε καὶ ἀναύδους γενέσθαι ὑπὸ τοῦ συμβεβηκότος οὕτως ἀθρόως κακοῦ, μικροῦ δὲ καὶ ἀπολέσθαι. Τοσοῦτον ἦν ἐν ὀφθαλμοῖς τὸ κακόν, καὶ τοῦτο ἦν ἄρα ἡ γυνή, ἡ κακῶς μὲν καὶ ἀνοσίως ὀφθεῖσα παρ’ αὐτοῦ, κάκιον δὲ συμπλακεῖσα, τελευταῖον δὲ καὶ διαφθείρασα τὸν τρισάθλιον. Καὶ γὰρ οὐδὲ εἰς τρίτην ἡμέραν διαρκέσας, ἀνῃρέθη παρὰ τοῦ δαίμονος, καὶ τίνει ταύτην δίκην ἀκολάστου τε βλέμματος καὶ τῆς εἰς τὴν παρθένον ὕβρεως καὶ παροινίας.
ταύτῃ κατὰ τὸ παριππεῦσαν ἔτος καὶ θέρος, ρεύματ
τος δὲ πολλοῦ τε καὶ δριμέως ἄνωθεν ἐκ τῆς κεφα
λῆς ἐποχετευομένου τοῖς ὀφθαλμοῖς· ὡς μηδὲ ταῖς
ἀκεσταῖς τῶν σωμάτων εἶναι χώραν ἔτι τοῦ χρήσθαι τοῖς ἀλεξητηρίοις τούτοις φαρμάκοις, τοῦ ἐπισ
κατιόντος ἀεὶ ρεύματος τὸ ἐμβαλλόμενον ταῖς βλε
φαρίσιν, ἢ καὶ ἐπαλειφόμενον ἀποκλύζοντος φάρμα
κον· ὡς ἐρήμους μὲν εἶναι βοηθείας τοὺς ὀφθαλμοὺς,
ἀπορίας δὲ πολλῆς καὶ ἀμηχανίας μεστοὺς τοὺς
Ιατρούς, ὑπὸ τοῦ κακοῦ νικωμένους, ἢ καὶ αὐτοὺ;
ἤδη καὶ συνεχομένους ὑπὸ τοῦ ἴσου κακοῦ (καὶ γὰρ
πάντας ἀφειδῶς ἐπενείματο τὸ δεινόν)· ἀλλ᾽ ἡ μάρτυς,
τὸ τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως αλεξητήριον, ἐλεήσασα
τὸ πολυάνθρωπον οὕτω καὶ ἀπάνθρωπον πάθος,
tionisque fructum percepimus. Cum enim superioris Πανδήμου γὰρ ἐφθαλμίας ἐπιπεσούσης τῇ πόλει
ami estate universalis quædam oculorum agritudo
civitatem hanc invasisset, humore copioso et acri
ex superiori capitis parte in oculos sese invebente,
adeo ut nullus amplius medicis reliquus esset locus,
remediis ad hoc malum tollendum utendi; propterea
quod humor dilabens, continenter medicamentum
ciliis impositum illitumque clueret; ac proinde oculi
omni ope destituerentur, et medici malo victi, et ad
summam consilii inopiam redacti, quid faciendum
sibi esset hæsitarent, præsertim eodem ipsi quoque
morbo cum cæteris correpti (omnes enim illa labes,
nemini parcendo, depascebatur): martyr ob mali immanitatem, ita late per homines fusam, miseratione
commota, in suo templo humanæ naturæ officinain
salubrioris medicinae aperit, et omnes undique ad ἀνοίγει μὲν ἐν τῷ αὐτῆς τεμένει τὸ ἰατρεῖον, προσ
καλεῖται δὲ κοινῇ πάντας ὡς αὐτήν· ἑνὶ μὲν τῶν
πασχόντων τοῦτο νύκτωρ διακελευσαμένη, πᾶσι δὲ
δι' ἐκείνου κηρύξασα, ὥστε τῷ αὐτῆς χρήσασθαι
λουτρῷ πάντας τοὺς τῷ πάθει τούτῳ παραπεπτωκό
τας. Τοῦτο γὰρ ἦν τὸ ἰατρεῖον, ὃ τῷ μὲν νοσήματα
τῆς ὀφθαλμίας πολέμιον ἦν, ὡς ἂν καὶ ἄρτι ἀρξαμέν
νης· ἀνακραθὲν δὲ ὅμως τῇ ἐνεργείᾳ τῆς μάρτυρος,
ἄκος μέγιστον ὁμοῦ πάσῃ τῇ πόλει γεγένηται. Ὡς
τὴν ἐπέκεινα λεωφόρον μηδὲ ἀρκεῖν τοῖς ἀνιοῦσι
μὲν μετ' οιμωγῆς καὶ δακρύων, κατιοῦσι δὲ μεθ'
ἡδονῆς καὶ δοξολογίας· καὶ ἀνιοῦσι μὲν σὺν μεμυη
κόσιν ὀφθαλμοῖς, κατιοῦσι δὲ ἀνεπτυγμένοις τοῖς
βλεφάροις. Ούτε τῆς πτωχῆς ἐκείνης καὶ πενιχράς
κολυμβήθρας ἡ χάρις ἦν, τῆς ἕνα καὶ μόλις τοῦτον
σωζούσης ἄνθρωπον, ἀλλὰ τῆς πλουσίας καὶ ἀφθονωτάτης πηγής. Απειρήκει μὲν γὰρ ἅπας ὁ δῆμος
συνθέων· ἀπειρήκει δὲ τὰ τῆς κολυμβήθρας επαν
τλούμενα νάματα· οὐκ ἐνεδίδου δὲ ἡ τῆς μάρτυρος
χάρις, τοὺς μὲν δεχομένη καὶ ἰωμένη καὶ ἀποπέμ
πουσα, τοὺς δὲ αὖθις ὑποδεχομένη τε πάλιν καὶ ἰω
μένη, καὶ πάντας μεθ' ὁμοίας ἀποπέμπουσα τῆς θε
ραπείας· ὡς ἐν τρισὶν ὅλαις ἡμέραις, ἢ τέτρασιν,
εἰς ἄγαν εὐαριθμήτους περιστῆναι τὴν νόσον· ἀπι
στίας οἶμαι κἀκείνους, ἢ καὶ βίου κακίας ἄλλης ἕνε
κεν, διαμαρτεῖν παρασκευαζούσης τῆς κοινῆς βοη
θείας ἢ τάχα ἵνα καὶ μάθοιμεν, ὅσον ἦν τὸ κακόν.
Οἷς γὰρ ἀπέμεινε, τούτοις καὶ τύφλωσιν ἐπήγαγεν
ἡ γὰρ καὶ τώ δύο ἅμα, ήγουν τὸν ἕτερον τοῖν ὀφθαλμοῖν πάντως ἐξέκοψεν. Οὕτω δεινότατον ἦν τὸ κακὸν
και τι δαιμόνιον ἐπιβούλευμα· ἡττηθὲν δὲ ὅμως ὑπὸ
τοῦ θαύματος, ὡσεὶ μηδὲ γεγονὸς τὴν ἀρχὴν οὕτω
ἀϊστώθη τε καὶ ἐκ ποδῶν γέγονεν.
se convocat: noctu uni quidem eo vitio laboranti
id ipsum imperans; at per illum omnibus edicens,
nt quicunque in illain agritudinem incidissent, lavacri sui aqua uterentur. Hæc una quippe ad oculariam illam labem, quæ hactenus grassabatur, expugnandam apposita erat, virtute tamen martyris
temperata, remediumque urbi universæ præstantissimum. Ita ut ulterius jam publica via non caperet
homines cum planctu et lacrymis ascendentes, læ108 autem el cum gratiarum actione redeuntes:
ascendentes, inquam, oculis compressis et clausis,
descendentes vero ciliis diductis atque apertis. Neque vero id beneficium lavacri adeo exilis, et ea
aquæ penuria laborantis res erat (quippe quod vix
ad unum hominem sanandum sufficiat), sed copiosissimi atque uberrimi fontis. Εt populus quidern
omnis, qui tanto numero concurrerat, dum latices
assidue e piscina hauriri cernit, ne non satis esset,
animum despondebat: at non martyris gratificandi
studium se remittebat; 290 nunc hos quidem coinplectendo, sanando, dimittendo; nunc illos, iterum
excipiendo, curando, omnesque eadem incolumitate
domum amandando: ita ut trium aut quatuor dierum spatio, intra paucissimos, qui eo morbo laborarent, numerus consisteret. Quorum etiam incredulitati, aut vitæ improbitati attribuendum existimno, quo minus et ipsi commune subsidium, opemque paratam fuerint adepti: aut fortassis ideo evenit, quo mali gravitatem cognitam haberemus.
In quibus enim permansit, his cæcitatem attulit:
quando aut ambos illis oculos, aut certe alterum
corum prorsus ademit. Tanta pestis et diabolica
hujus machinationis atrocitas erat: quæ tamen miraculo
dio sublata, ac si nunquam omnino exstitissel.
Χ.
Quod si et aliud quidpiam rerum istiusmodi admirabilium referendum ac menioriæ tradendum est, dicam
et hoc. Dalisandus urbs est seu potius urbis adhuc simulacrum tantummodo,ac nomen inter obscuras quidem atque ignobiles rejecta,splendorem tamen aliquem
per martyrem et ipsa nacta. Cum enim eximio illam
1 al: ἀντοῦσι. * for. τε.
hocce ita victa fuit, et profligata, ac de meI'.
Εἰ δέ τι χρὴ καὶ τῶν παραδόξων μνημονεῦσαι τι 1
καὶ εἰπεῖν, κἀκεῖνο ἐρῶ· Δαλίσανδός ἐστι πόλις, ἡ
πόλεως εἴδωλον ἔτι καὶ ὄνομα, ἐν τοῖς ἀφανέσι μὲν
καὶ ἀνωνύμοις ἀπεῤῥιμμένη, ἔχουσα δέ τι καὶ αὐτὴ
περιφανὲς διὰ τὴν μάρτυρα. Τιμῶσα γὰρ αὐτὴν
περιφανῶς, τυγχάνει καὶ αὐτὴ παρ' αὐτῆς περιο
|
PG 85:599Ὡς ἀγνοηθῆναι μὲν τὸ δρᾶμα παρ’ οὐδενόςτραγικῆς γὰρ ἀληθῶς ἄξιον γλώττης, μέχρι δὲ καὶ νῦν ἀντ’ ὀνείδους καὶ στίγματος τοῖς ἐξ ἐκείνου τὸ ἐκείνου γεγενῆσθαι πάθος. Ἀλλ’ ἐμὲ μὲν τοῦτο ἱκανῶς διεπτόησε καὶ εἰς πολὺ δέος κατέστησεν, ὡς καὶ τρεμούσῃ τῇ χειρὶ μόλις ἀποσημῆναι τὸ φοβερὸν τοῦτο θαῦμα. Πρόσεισι δέ μοι καὶ ἕτερον, οὐ πολὺ μὲν τοῦ προτέρου ἀπολειπόμενον, οἶμαι δὲ ὡς καὶ φοβερώτερον, δεόμενον δὲ ὅμως καὶ αὐτὸ τοῖς θαύμασιν ἐγγραφῆναι, ὥστε τοῖς ἐντυγχάνουσι τῷ βιβλίῳ τούτῳ σωφροσύνης εἶναι παράγγελμα, καὶ πείθειν τοὺς ὀφθαλμοὺς μὴ ἀνόσια βλέπειν, μηδὲ βέβηλα, μηδὲ τῶν τῆς μάρτυρος ὀμμάτων ἀνάξια. Διὸ μάλιστα καὶ πεισθείςκαὶ γὰρ εὔλογά μοι προσίσχετο, πρὸς τὸ καὶ τοῦτο διηγήσασθαι τὸ θαῦμα πάλιν ἠπείχθην. Ἥκοντες γὰρ ἅμα δύο ἐκ ταύτης τῆς πόλεως, καὶ ἅμα πάλιν ἀνελθόντες εἰς τὸν νεών, οὐχ ὑπὲρ εὐχῆς ἀλλ’ ὑπὲρ τρυφῆς, ἅμα πάλιν περιπίπτουσι τῷ κακῷ.
et ab obsidione depellens. Sunt etiam qui miraculi τοῦ πολιορκεῖν ἀποστήσασα. Καὶ εἰσί γε οι μεμνη
hujus adhuc recordentur, et ejus narratione glo- μένοι ἔτι τοῦ θαύματος τούτου, ἐπιγαυρούμενοι τῷ
rientur.
διηγήματι.
ΧΙ.
IA
Ἐπεὶ δὲ μνήμη πολιορκίας γεγένηται, μηδὲ τοῦ
κατὰ Σεληνοῦντα θαύματος ὑπερίδωμεν, ἱκανοῦ καὶ
μόνου τεκμηριώσαι τὴν τῆς μάρτυρος δύναμιν. Αὕτη
τοίνυν ἡ Σεληνοῦς ἐστι πόλις μικρὰ μὲν καὶ ἐφάλιος,
μεγίστη ποτὲ καὶ εὐδαιμονοῦσα τὸ πρὶν ἐπ' εἰρήνης
ἐπίφθονος δὲ καὶ τότε καὶ νῦν οὖσα ἔτι τοῖς πολεμίοις,
ἀδικοῦσα μὲν οὐδὲν, ὅτι δὲ ἀδήωτος ἔστηκεν ἔτι,
λυποῦσα, καὶ μηδέπω τὴν αὐτῆς κτῆσιν εἰς τὰς ἐκείνων χεῖρας πάλιν μετήντλησε. Ταύτην τοιγαροῦν καὶ
θάλαττα μὲν ὑποζώννυσιν, ὥσπερ τις περιεληλαμένη
τάφρος ἀχειροποίητος· καὶ κρημνὸς δὲ ὑπερανεστη
κώς, καθάπερ τι κράνος κεφαλήν, φυλάττει τε καὶ
οὐ ποιεῖ πολεμίοις ἐπίδρομον, ἀδεῶς δὲ παρέχει τοῖς
οἰκοῦσιν οἰκεῖν. Αλλά γε τὴν οὕτως ἐχυρὰν πάντο
θεν καὶ ἀπόρθητον, χαλεπού ποτε δαίμονος προσβολή
τοῖς πολεμίοις προΐδωκε· προΰδωκε δὲ οὕτως. Αἰπό
λου γάρ ποτε νέμοντος κατὰ τὴν ἄκραν ἐκείνην καὶ
ύπερανέχουσαν τῆς πόλεως κορυφήν, αἷς ἀποπλανη
θεῖσα τῶν ἄλλων αἰγῶν, εἰς τὸ τοῦ κρημνοῦ καταν
τες ἐφέρετο, μικρᾶς τινος καὶ λεπτῆς καὶ ἀμυδρᾶς
ἀτρατού, γραμμῆς δὲ μᾶλλον, ἐπιλαβομένη. Ταῖς δὲ
αἰξὶ ταύταις οὐ πάνυ τι χαλεπὰ καὶ τὰ λίαν δυσέμ
βατα ταῦτα καὶ περιεῤῥωγότα τῶν πετρῶν, ἃ καὶ
Αλίβατά φησιν ὁ "Ομηρος. Ὡς οὖν ἡ μὲν ἔφυγεν, ὁ
δὲ αἰπόλος ἀτρέμα καὶ μικρὰ βαίνων, ἔστι δὲ οὗ καὶ
τοῖς ὄνυξι καὶ ταῖς χερσὶ χρώμενος, ἐπεκατέβαινε,
τῆς αἰγὸς ἀποφευγούσης τε καὶ ἡγουμένης, καὶ μέχρι
τοσούτου, μέχρις ὅτουπερ εἰς τὸ προσκείμενον πεδίον ἤ τε αΐξ ὅ τε αἰπόλος ἀφίκοντο. Γίνεται διὰ τοῦ
τοιούτου κατάφωρος ἤ ποτε ἄγνωστος και λεπτή και
ἀφανὴς ἀτραπὺς ἐκείνη πᾶσί τε ἅμα καὶ τοῖς προσο
οικοῦσι πολεμίοις. Καὶ ἀλίσκεται μὲν οὕτω τότε ἡ
πόλις· περιδεὴς δὲ ἦν εἰς τὸ μετὰ ταῦτα, μὴ καὶ
πάλιν καὶ πολλάκις ἁλῷ ἡ ἐν ὀφθαλμοῖς τε οὖσα τῶν
οὕτω χαλεπῶν ἀλιτηρίων, καὶ τῆς ἀτραποῦ λοιπὸν
ἐκείνης ἀνερεθιζούσης τὴν ἐπιθυμίαν, καὶ πρὸς ἑαυ
τὴν ἐφελκομένης ἀεὶ τοὺς τῶν ἀλλοτρίων ἐρῶντας.
Καὶ οἱ μὲν οὕτω διέκειντο, ἐν ὑπονοίᾳ πάντοτε ἁλώ
σεως ὄντες. Η δὲ μάρτυς τὸν οὕτω πολὺν αὐτῶν
φόβον διέλυσεν· ἐπιφοιτήσασα [γάρ]' τινι τῶν αὐ
τόθι, καὶ διακελευσαμένη κατ' αὐτό τε ἄκρον καὶ
προοίμιον τῆς ἀτραποῦ ἐκείνης τῆς ἄνωθεν ἐρχομέν
νης δείμασθαί τε καὶ ἀνοικοδομῆσαι οἶκον αὐτῇ, καὶ
μηδ' ὅλως ἐν ὑποψία εἶναι τοῦ κακοῦ· ὡς καὶ μόνης
ὄψεως τοῦ νεὼ ἀρκούσης ἀποστρέψαι τοὺς πολε -
μίους. Ὡς καὶ γεγένηταί τε καὶ γίνεται πολλάκις·
καὶ ἐν ᾧ δὲ ταῦτα γεγράφηκα καιρῷ ταὐτὸ τοῦτο ἐγέ
νετο. Οἱ μὲν γὰρ τὸ προσταχθὲν ἐποίησαν, ὡς εἶχον
τάχους, καὶ ἀνέστησαν τὸν νεών, καὶ τῇ τε ἀτραπῷ
καὶ τοῖς πολεμίοις τοῦτον ἐπετείχισαν· οἱ δὲ ἀποπειραθέντες πολλάκις τε ἄλλοτε καὶ νῦν, οὔτε ἔλαβον,
καὶ μετὰ πολλῆς τῆς αἰσχύνης ὑπενόστησαν. Τοσαύτ
την ἡ μάρτυς καὶ ἐν τοῖς ἄγαν φοβεροῖς καὶ ἀλά
Sed facta jam obsidionis mentione, ne et miraculum quod Selinunti accidit, quodque vel unum
ad potentiam martyris demonstrandam sufficiat,
negligamus. Hæc igitur Selinus urbs est maritima,
292 et nunc quidem exigua, sed qua olim pacis
tempore amplissima ac opibus florentissima fuit;
invidiæ vero hostium tunc temporis hodieque obnoxia, nulla tamen per eam illis injuria illata; sed
quod hactenus illorum devastationem evasisset, et necdum possessiones suas in ipsorum potestatem transtulisset, eis invisa. Cingit autem hanc mare velut fossa p
quædam, natura, non arte humana circumducta, et
præruptum saxum impendens,ut caput galea,tuetur,
hostiumque incursionibus inaccessum reddit, incolis
autem securum habitaculum. Verumenimvero hanc
tantopere munitam,quæque inexpugnabilis esse videbatur, infesti demonis appulsus denique hostibus prodidit: prodidit autem hoc pacto. Caprario aliquando
per editum illum et urbi imminentem verticem pascente, capra quædam ab aliis aberrans, in declivia ferebatur tramite quodam angusto, exiguo, obscuro, imo
linea potius quam tramite insistens. Cujusmodi praruptæ rupes, licet alioqui valde difficiles atque inviæ, ac
propterea ηλίβατα al Homero dicta, a capris non
magno negotio superantur. Ut igitur hæc fugerat,
caprarius sensim et pedetentim gradiens, subinde G
etiam unguibus et manibus utens, una cum capra
illa fugitiva præcedente descendit: quoad et capra
et caprarius ad campum subtus adjacentem pervenirent. Hac ratione semita illa adeo angusta, et ab
aspectu omnium tam incolarum quam hostium eatenus remota atque ignota, deprehensa fuit: eaque
ratione etiam urbs tum capta, atque semper postea
in metu, ne denuo ac sæpius caperetur; ut quæ in
oculis adversariorum adeo infestorum posita esset;
semita illa deinceps eorum cupiditatem, qui "animo
bonis alienis iuliant, irritatura, et ad se pellectura.
Proinde illi in perpetua expugnandæ iterum urbis
ɛuæ suspicione versabantur. Verum martyr ingentem hunc corum metum ita dissolvit ad quemdam
incolarum accedens, utque ædem in editiore parte
montis, et primo illius viæ aditu, qua inferius vergere incipit, constructam exædificarent, praecipiens;
neque amplius quidquam mali formidarent; quando
quidem vel solus templi aspectus satis ad avertendos hostes futurus esset: ut tum et factum est, et
identidem usuvenit. Atque hoc ipso quo hæc scribo
tempore idem acidit.293 Illi enim quod imperatum
erat quam citissime exsecuti, ibidem templum excitarunt; atque hoc quasi muro se adversus viam
illam hostesque munierunt. Qui hostes cum alias
sarpe, tum etiam nunc inirare aggressi, nequaquam
incolas latuerunt, sed cum multo dedecore recesse-
• abundat
Καὶ γὰρ ἀδίκως ποθὲν χρυσίον ἀποκερδάναντεςοἶμαι δὲ καὶ ὡς ἀπὸ τῶν τῷ βασιλεῖ καταβαλλομένων ὑφ’ ὧν καὶ καταβάλλεσθαι νόμος, ἀδικώτερον κατεχρῶντο τῷ κακῷ τούτῳ λήμματι, κραιπαλῶντες, μεθύοντες, πάντα τρόπον κατεξωλευόμενοι, καὶ ταῦτα ὑπὸ μάρτυρι τῇ παρθένῳ. Καὶ γὰρ ἐν ἑνὶ τῶν αὐτῆς ἠριστοποιοῦντο κήπων οἱ δείλαιοι, καὶ δὴ κάκιστον πέρας τῆς κακίστης εὕραντο τρυφῆς. Καὶ γὰρ ὡς ὑπὸ τῆς ἀμέτρου διεφλέχθησαν οἰνοποσίας, ἤδη καὶ πρὸς ἀνοσιουργίας ἔβλεπον, ὅπερ καὶ τέλος ἐστὶν οἰνοφλυγίας ἀρίδηλον, καὶ δήποτε παρθένον ἔξω τῶν ἱερῶν σηκῶν περιπλανωμένην εὑρόντεςοὕτω καὶ τοῦτο τοῦ δαίμονος ἐπισκευάσαντος, ἵνα καὶ τὸ ἐνδόσιμον ἡ κακὴ λάβῃ βουλή, καὶ τέλος ἡ τιμωρία, καὶ κέντρον ἡ ἁμαρτία, ἐφέλκονταί τε πρὸς ἑαυτοὺς τὴν παρθένον ταύτην, καὶ ποιοῦνται ὁμοτράπεζον, ἤδη δὲ καὶ ὁμόκοιτον. Ἔνθα καὶ θαυμάσειεν ἄν τις τὸ συμβεβηκός·
et ab obsidione depellens. Sunt etiam qui miraculi τοῦ πολιορκεῖν ἀποστήσασα. Καὶ εἰσί γε οι μεμνη
hujus adhuc recordentur, et ejus narratione glo- μένοι ἔτι τοῦ θαύματος τούτου, ἐπιγαυρούμενοι τῷ
rientur.
διηγήματι.
ΧΙ.
IA
Ἐπεὶ δὲ μνήμη πολιορκίας γεγένηται, μηδὲ τοῦ
κατὰ Σεληνοῦντα θαύματος ὑπερίδωμεν, ἱκανοῦ καὶ
μόνου τεκμηριώσαι τὴν τῆς μάρτυρος δύναμιν. Αὕτη
τοίνυν ἡ Σεληνοῦς ἐστι πόλις μικρὰ μὲν καὶ ἐφάλιος,
μεγίστη ποτὲ καὶ εὐδαιμονοῦσα τὸ πρὶν ἐπ' εἰρήνης
ἐπίφθονος δὲ καὶ τότε καὶ νῦν οὖσα ἔτι τοῖς πολεμίοις,
ἀδικοῦσα μὲν οὐδὲν, ὅτι δὲ ἀδήωτος ἔστηκεν ἔτι,
λυποῦσα, καὶ μηδέπω τὴν αὐτῆς κτῆσιν εἰς τὰς ἐκείνων χεῖρας πάλιν μετήντλησε. Ταύτην τοιγαροῦν καὶ
θάλαττα μὲν ὑποζώννυσιν, ὥσπερ τις περιεληλαμένη
τάφρος ἀχειροποίητος· καὶ κρημνὸς δὲ ὑπερανεστη
κώς, καθάπερ τι κράνος κεφαλήν, φυλάττει τε καὶ
οὐ ποιεῖ πολεμίοις ἐπίδρομον, ἀδεῶς δὲ παρέχει τοῖς
οἰκοῦσιν οἰκεῖν. Αλλά γε τὴν οὕτως ἐχυρὰν πάντο
θεν καὶ ἀπόρθητον, χαλεπού ποτε δαίμονος προσβολή
τοῖς πολεμίοις προΐδωκε· προΰδωκε δὲ οὕτως. Αἰπό
λου γάρ ποτε νέμοντος κατὰ τὴν ἄκραν ἐκείνην καὶ
ύπερανέχουσαν τῆς πόλεως κορυφήν, αἷς ἀποπλανη
θεῖσα τῶν ἄλλων αἰγῶν, εἰς τὸ τοῦ κρημνοῦ καταν
τες ἐφέρετο, μικρᾶς τινος καὶ λεπτῆς καὶ ἀμυδρᾶς
ἀτρατού, γραμμῆς δὲ μᾶλλον, ἐπιλαβομένη. Ταῖς δὲ
αἰξὶ ταύταις οὐ πάνυ τι χαλεπὰ καὶ τὰ λίαν δυσέμ
βατα ταῦτα καὶ περιεῤῥωγότα τῶν πετρῶν, ἃ καὶ
Αλίβατά φησιν ὁ "Ομηρος. Ὡς οὖν ἡ μὲν ἔφυγεν, ὁ
δὲ αἰπόλος ἀτρέμα καὶ μικρὰ βαίνων, ἔστι δὲ οὗ καὶ
τοῖς ὄνυξι καὶ ταῖς χερσὶ χρώμενος, ἐπεκατέβαινε,
τῆς αἰγὸς ἀποφευγούσης τε καὶ ἡγουμένης, καὶ μέχρι
τοσούτου, μέχρις ὅτουπερ εἰς τὸ προσκείμενον πεδίον ἤ τε αΐξ ὅ τε αἰπόλος ἀφίκοντο. Γίνεται διὰ τοῦ
τοιούτου κατάφωρος ἤ ποτε ἄγνωστος και λεπτή και
ἀφανὴς ἀτραπὺς ἐκείνη πᾶσί τε ἅμα καὶ τοῖς προσο
οικοῦσι πολεμίοις. Καὶ ἀλίσκεται μὲν οὕτω τότε ἡ
πόλις· περιδεὴς δὲ ἦν εἰς τὸ μετὰ ταῦτα, μὴ καὶ
πάλιν καὶ πολλάκις ἁλῷ ἡ ἐν ὀφθαλμοῖς τε οὖσα τῶν
οὕτω χαλεπῶν ἀλιτηρίων, καὶ τῆς ἀτραποῦ λοιπὸν
ἐκείνης ἀνερεθιζούσης τὴν ἐπιθυμίαν, καὶ πρὸς ἑαυ
τὴν ἐφελκομένης ἀεὶ τοὺς τῶν ἀλλοτρίων ἐρῶντας.
Καὶ οἱ μὲν οὕτω διέκειντο, ἐν ὑπονοίᾳ πάντοτε ἁλώ
σεως ὄντες. Η δὲ μάρτυς τὸν οὕτω πολὺν αὐτῶν
φόβον διέλυσεν· ἐπιφοιτήσασα [γάρ]' τινι τῶν αὐ
τόθι, καὶ διακελευσαμένη κατ' αὐτό τε ἄκρον καὶ
προοίμιον τῆς ἀτραποῦ ἐκείνης τῆς ἄνωθεν ἐρχομέν
νης δείμασθαί τε καὶ ἀνοικοδομῆσαι οἶκον αὐτῇ, καὶ
μηδ' ὅλως ἐν ὑποψία εἶναι τοῦ κακοῦ· ὡς καὶ μόνης
ὄψεως τοῦ νεὼ ἀρκούσης ἀποστρέψαι τοὺς πολε -
μίους. Ὡς καὶ γεγένηταί τε καὶ γίνεται πολλάκις·
καὶ ἐν ᾧ δὲ ταῦτα γεγράφηκα καιρῷ ταὐτὸ τοῦτο ἐγέ
νετο. Οἱ μὲν γὰρ τὸ προσταχθὲν ἐποίησαν, ὡς εἶχον
τάχους, καὶ ἀνέστησαν τὸν νεών, καὶ τῇ τε ἀτραπῷ
καὶ τοῖς πολεμίοις τοῦτον ἐπετείχισαν· οἱ δὲ ἀποπειραθέντες πολλάκις τε ἄλλοτε καὶ νῦν, οὔτε ἔλαβον,
καὶ μετὰ πολλῆς τῆς αἰσχύνης ὑπενόστησαν. Τοσαύτ
την ἡ μάρτυς καὶ ἐν τοῖς ἄγαν φοβεροῖς καὶ ἀλά
Sed facta jam obsidionis mentione, ne et miraculum quod Selinunti accidit, quodque vel unum
ad potentiam martyris demonstrandam sufficiat,
negligamus. Hæc igitur Selinus urbs est maritima,
292 et nunc quidem exigua, sed qua olim pacis
tempore amplissima ac opibus florentissima fuit;
invidiæ vero hostium tunc temporis hodieque obnoxia, nulla tamen per eam illis injuria illata; sed
quod hactenus illorum devastationem evasisset, et necdum possessiones suas in ipsorum potestatem transtulisset, eis invisa. Cingit autem hanc mare velut fossa p
quædam, natura, non arte humana circumducta, et
præruptum saxum impendens,ut caput galea,tuetur,
hostiumque incursionibus inaccessum reddit, incolis
autem securum habitaculum. Verumenimvero hanc
tantopere munitam,quæque inexpugnabilis esse videbatur, infesti demonis appulsus denique hostibus prodidit: prodidit autem hoc pacto. Caprario aliquando
per editum illum et urbi imminentem verticem pascente, capra quædam ab aliis aberrans, in declivia ferebatur tramite quodam angusto, exiguo, obscuro, imo
linea potius quam tramite insistens. Cujusmodi praruptæ rupes, licet alioqui valde difficiles atque inviæ, ac
propterea ηλίβατα al Homero dicta, a capris non
magno negotio superantur. Ut igitur hæc fugerat,
caprarius sensim et pedetentim gradiens, subinde G
etiam unguibus et manibus utens, una cum capra
illa fugitiva præcedente descendit: quoad et capra
et caprarius ad campum subtus adjacentem pervenirent. Hac ratione semita illa adeo angusta, et ab
aspectu omnium tam incolarum quam hostium eatenus remota atque ignota, deprehensa fuit: eaque
ratione etiam urbs tum capta, atque semper postea
in metu, ne denuo ac sæpius caperetur; ut quæ in
oculis adversariorum adeo infestorum posita esset;
semita illa deinceps eorum cupiditatem, qui "animo
bonis alienis iuliant, irritatura, et ad se pellectura.
Proinde illi in perpetua expugnandæ iterum urbis
ɛuæ suspicione versabantur. Verum martyr ingentem hunc corum metum ita dissolvit ad quemdam
incolarum accedens, utque ædem in editiore parte
montis, et primo illius viæ aditu, qua inferius vergere incipit, constructam exædificarent, praecipiens;
neque amplius quidquam mali formidarent; quando
quidem vel solus templi aspectus satis ad avertendos hostes futurus esset: ut tum et factum est, et
identidem usuvenit. Atque hoc ipso quo hæc scribo
tempore idem acidit.293 Illi enim quod imperatum
erat quam citissime exsecuti, ibidem templum excitarunt; atque hoc quasi muro se adversus viam
illam hostesque munierunt. Qui hostes cum alias
sarpe, tum etiam nunc inirare aggressi, nequaquam
incolas latuerunt, sed cum multo dedecore recesse-
• abundat
αἰσθομένη γὰρ ἡ μάρτυς ὡς ἄρα μία τις τῶν αὐτῆς παρθένων περιβέβληταί που λοιπὸν βρόχοις ἁμαρτίας, καὶ μεταξὺ δύο λύκων ἡ ἀμνὰς συμπεπόδισται, πρὸς ἕτοιμον ἀπωλείας ἑλκομένη βάραθρον, ὡς εἶχε τάχους ἐφίσταται τῷ κήπῳ, καὶ τούτοις ἔτι καθεύδουσι, μηδέπω δὲ μηδὲ ἁψαμένοις τῆς κόρηςτῆς γὰρ μέθης προδουλωσαμένης αὐτοὺς τῷ ὕπνῳ, οὐκ ἔσχε χώραν ἡ ἁμαρτία, ὥστε γενέσθαι καὶ μέθης τι κέρδος τότε, Εἰς τί, φησίν, ὦ κάκιστοι, τὴν περιστερὰν τὴν ἐμὴν ἀπελάσαντες τῶν ἐμῶν οἴκων ἐν μέσῳ ὑμῶν ἀπειλήφατε, καὶ διαφθεῖραι βούλεσθε; ἀλλ’ ἐμοί, φησίν, ὅπως δῶτε δίκας ὑπὲρ οὕτω παρανόμου τολμήματος μελήσει. Καὶ δὴ ταῦτα εἰποῦσα, πρὸς τὸν ἑαυτῆς ἀπῆλθε νεὼν καὶ χῶρον. Οἱ δέ, ὡς παρ’ αὐτῆς μὲν ἐκδειματωθέντες τῆς ὄψεως, καὶ ὑφ’ ὧν δὲ τετολμήκεσαν καὶ ὑφ’ ὧν ἠκηκόεισαν καταπλαγέντες, τὴν μὲν παρθένον καὶ αὖθις παρθένον ἀπέπεμψαν, πολλὰ τῇ μέθῃ καὶ τῷ ὕπνῳ τέως εὐχαριστήσαντες, αὐτοὶ δὲ ᾤχοντο προτροπάδην φεύγοντες, ἐλελήθεισαν δὲ ὡς ἄρα καὶ φεύγοντες οὐκ ἔφευγον, καὶ τοὺς τόπους ἄλλοτε ἄλλως ἀμείβοντες ἐντὸς ἦσαν ἀρηνῶν.
et ab obsidione depellens. Sunt etiam qui miraculi τοῦ πολιορκεῖν ἀποστήσασα. Καὶ εἰσί γε οι μεμνη
hujus adhuc recordentur, et ejus narratione glo- μένοι ἔτι τοῦ θαύματος τούτου, ἐπιγαυρούμενοι τῷ
rientur.
διηγήματι.
ΧΙ.
IA
Ἐπεὶ δὲ μνήμη πολιορκίας γεγένηται, μηδὲ τοῦ
κατὰ Σεληνοῦντα θαύματος ὑπερίδωμεν, ἱκανοῦ καὶ
μόνου τεκμηριώσαι τὴν τῆς μάρτυρος δύναμιν. Αὕτη
τοίνυν ἡ Σεληνοῦς ἐστι πόλις μικρὰ μὲν καὶ ἐφάλιος,
μεγίστη ποτὲ καὶ εὐδαιμονοῦσα τὸ πρὶν ἐπ' εἰρήνης
ἐπίφθονος δὲ καὶ τότε καὶ νῦν οὖσα ἔτι τοῖς πολεμίοις,
ἀδικοῦσα μὲν οὐδὲν, ὅτι δὲ ἀδήωτος ἔστηκεν ἔτι,
λυποῦσα, καὶ μηδέπω τὴν αὐτῆς κτῆσιν εἰς τὰς ἐκείνων χεῖρας πάλιν μετήντλησε. Ταύτην τοιγαροῦν καὶ
θάλαττα μὲν ὑποζώννυσιν, ὥσπερ τις περιεληλαμένη
τάφρος ἀχειροποίητος· καὶ κρημνὸς δὲ ὑπερανεστη
κώς, καθάπερ τι κράνος κεφαλήν, φυλάττει τε καὶ
οὐ ποιεῖ πολεμίοις ἐπίδρομον, ἀδεῶς δὲ παρέχει τοῖς
οἰκοῦσιν οἰκεῖν. Αλλά γε τὴν οὕτως ἐχυρὰν πάντο
θεν καὶ ἀπόρθητον, χαλεπού ποτε δαίμονος προσβολή
τοῖς πολεμίοις προΐδωκε· προΰδωκε δὲ οὕτως. Αἰπό
λου γάρ ποτε νέμοντος κατὰ τὴν ἄκραν ἐκείνην καὶ
ύπερανέχουσαν τῆς πόλεως κορυφήν, αἷς ἀποπλανη
θεῖσα τῶν ἄλλων αἰγῶν, εἰς τὸ τοῦ κρημνοῦ καταν
τες ἐφέρετο, μικρᾶς τινος καὶ λεπτῆς καὶ ἀμυδρᾶς
ἀτρατού, γραμμῆς δὲ μᾶλλον, ἐπιλαβομένη. Ταῖς δὲ
αἰξὶ ταύταις οὐ πάνυ τι χαλεπὰ καὶ τὰ λίαν δυσέμ
βατα ταῦτα καὶ περιεῤῥωγότα τῶν πετρῶν, ἃ καὶ
Αλίβατά φησιν ὁ "Ομηρος. Ὡς οὖν ἡ μὲν ἔφυγεν, ὁ
δὲ αἰπόλος ἀτρέμα καὶ μικρὰ βαίνων, ἔστι δὲ οὗ καὶ
τοῖς ὄνυξι καὶ ταῖς χερσὶ χρώμενος, ἐπεκατέβαινε,
τῆς αἰγὸς ἀποφευγούσης τε καὶ ἡγουμένης, καὶ μέχρι
τοσούτου, μέχρις ὅτουπερ εἰς τὸ προσκείμενον πεδίον ἤ τε αΐξ ὅ τε αἰπόλος ἀφίκοντο. Γίνεται διὰ τοῦ
τοιούτου κατάφωρος ἤ ποτε ἄγνωστος και λεπτή και
ἀφανὴς ἀτραπὺς ἐκείνη πᾶσί τε ἅμα καὶ τοῖς προσο
οικοῦσι πολεμίοις. Καὶ ἀλίσκεται μὲν οὕτω τότε ἡ
πόλις· περιδεὴς δὲ ἦν εἰς τὸ μετὰ ταῦτα, μὴ καὶ
πάλιν καὶ πολλάκις ἁλῷ ἡ ἐν ὀφθαλμοῖς τε οὖσα τῶν
οὕτω χαλεπῶν ἀλιτηρίων, καὶ τῆς ἀτραποῦ λοιπὸν
ἐκείνης ἀνερεθιζούσης τὴν ἐπιθυμίαν, καὶ πρὸς ἑαυ
τὴν ἐφελκομένης ἀεὶ τοὺς τῶν ἀλλοτρίων ἐρῶντας.
Καὶ οἱ μὲν οὕτω διέκειντο, ἐν ὑπονοίᾳ πάντοτε ἁλώ
σεως ὄντες. Η δὲ μάρτυς τὸν οὕτω πολὺν αὐτῶν
φόβον διέλυσεν· ἐπιφοιτήσασα [γάρ]' τινι τῶν αὐ
τόθι, καὶ διακελευσαμένη κατ' αὐτό τε ἄκρον καὶ
προοίμιον τῆς ἀτραποῦ ἐκείνης τῆς ἄνωθεν ἐρχομέν
νης δείμασθαί τε καὶ ἀνοικοδομῆσαι οἶκον αὐτῇ, καὶ
μηδ' ὅλως ἐν ὑποψία εἶναι τοῦ κακοῦ· ὡς καὶ μόνης
ὄψεως τοῦ νεὼ ἀρκούσης ἀποστρέψαι τοὺς πολε -
μίους. Ὡς καὶ γεγένηταί τε καὶ γίνεται πολλάκις·
καὶ ἐν ᾧ δὲ ταῦτα γεγράφηκα καιρῷ ταὐτὸ τοῦτο ἐγέ
νετο. Οἱ μὲν γὰρ τὸ προσταχθὲν ἐποίησαν, ὡς εἶχον
τάχους, καὶ ἀνέστησαν τὸν νεών, καὶ τῇ τε ἀτραπῷ
καὶ τοῖς πολεμίοις τοῦτον ἐπετείχισαν· οἱ δὲ ἀποπειραθέντες πολλάκις τε ἄλλοτε καὶ νῦν, οὔτε ἔλαβον,
καὶ μετὰ πολλῆς τῆς αἰσχύνης ὑπενόστησαν. Τοσαύτ
την ἡ μάρτυς καὶ ἐν τοῖς ἄγαν φοβεροῖς καὶ ἀλά
Sed facta jam obsidionis mentione, ne et miraculum quod Selinunti accidit, quodque vel unum
ad potentiam martyris demonstrandam sufficiat,
negligamus. Hæc igitur Selinus urbs est maritima,
292 et nunc quidem exigua, sed qua olim pacis
tempore amplissima ac opibus florentissima fuit;
invidiæ vero hostium tunc temporis hodieque obnoxia, nulla tamen per eam illis injuria illata; sed
quod hactenus illorum devastationem evasisset, et necdum possessiones suas in ipsorum potestatem transtulisset, eis invisa. Cingit autem hanc mare velut fossa p
quædam, natura, non arte humana circumducta, et
præruptum saxum impendens,ut caput galea,tuetur,
hostiumque incursionibus inaccessum reddit, incolis
autem securum habitaculum. Verumenimvero hanc
tantopere munitam,quæque inexpugnabilis esse videbatur, infesti demonis appulsus denique hostibus prodidit: prodidit autem hoc pacto. Caprario aliquando
per editum illum et urbi imminentem verticem pascente, capra quædam ab aliis aberrans, in declivia ferebatur tramite quodam angusto, exiguo, obscuro, imo
linea potius quam tramite insistens. Cujusmodi praruptæ rupes, licet alioqui valde difficiles atque inviæ, ac
propterea ηλίβατα al Homero dicta, a capris non
magno negotio superantur. Ut igitur hæc fugerat,
caprarius sensim et pedetentim gradiens, subinde G
etiam unguibus et manibus utens, una cum capra
illa fugitiva præcedente descendit: quoad et capra
et caprarius ad campum subtus adjacentem pervenirent. Hac ratione semita illa adeo angusta, et ab
aspectu omnium tam incolarum quam hostium eatenus remota atque ignota, deprehensa fuit: eaque
ratione etiam urbs tum capta, atque semper postea
in metu, ne denuo ac sæpius caperetur; ut quæ in
oculis adversariorum adeo infestorum posita esset;
semita illa deinceps eorum cupiditatem, qui "animo
bonis alienis iuliant, irritatura, et ad se pellectura.
Proinde illi in perpetua expugnandæ iterum urbis
ɛuæ suspicione versabantur. Verum martyr ingentem hunc corum metum ita dissolvit ad quemdam
incolarum accedens, utque ædem in editiore parte
montis, et primo illius viæ aditu, qua inferius vergere incipit, constructam exædificarent, praecipiens;
neque amplius quidquam mali formidarent; quando
quidem vel solus templi aspectus satis ad avertendos hostes futurus esset: ut tum et factum est, et
identidem usuvenit. Atque hoc ipso quo hæc scribo
tempore idem acidit.293 Illi enim quod imperatum
erat quam citissime exsecuti, ibidem templum excitarunt; atque hoc quasi muro se adversus viam
illam hostesque munierunt. Qui hostes cum alias
sarpe, tum etiam nunc inirare aggressi, nequaquam
incolas latuerunt, sed cum multo dedecore recesse-
• abundat
PG 85:601Οὐ πολὺς γοῦν διεγένετο χρόνος, καὶ ὑπὸ μὲν τῆς αὐτῆς ἤχθησαν αἰτίας ὥσπερ ὑπὸ σημείου τινόςτῆς τοῦ χρυσίου λέγω κλοπῆς, ἀφ’ ἧσπερ καὶ τὸ κακῶς καὶ ἐπὶ τῷ κακῷ κραιπαλᾶν ἔσχον, ὑπὸ δὲ τῆς αὐτῆς ἁμαρτίας ἀπώλοντο, καὶ ἐν ᾧπερ ἠσέβησαν τόπῳ τὴν δίκην ἔδωκαν, πολλὰς μὲν εἰς τὸ διαδρᾶναι τὴν δίκην ὁδοὺς καὶ ἀτραποὺς καὶ εἰσόδους ὑπ’ ἀνοίας κατασοφισάμενοι καὶ ἐναλλάττοντες, οὐ μὴν καὶ διαδρᾶναι δυνηθέντες οὔτε τὸν τῆς μάρτυρος μέγιστον καὶ ἀκοίμητον ὀφθαλμόν, οὔτε τὸν τῆς δίκης ἐπ’ αὐτοῖς ὁρισθέντα τρόπον. Ὁ μὲν γὰρ εἰς τὸν ποταμὸν τοῦτον ἐκ τῆς πορθμίδος τῆς καὶ περαιούσης αὐτὸν ὡς ἡμᾶς καταληφθεὶς ὤλετο, πολλὰ τῇ περὶ πάντα προπετείᾳ μεμφόμενος, ὁ δὲ καθ’ ἕτερον πάλιν διαφθαρεὶς τρόπον καὶ αὐτὸς ὤλετο. Τὸν αὐτὸν δὲ ἄμφω καὶ χρόνον καὶ τόπον τῆς ἀπωλείας ἔσχον, ὡς δέ φασι καὶ τὸν αὐτὸν ἔλαχον τάφον, τάχα δὲ καὶ τὸν τῆς τρυφῆς καὶ ἁμαρτίας. Τοῦτο δὲ καὶ παρ’ αὐτῶν τῶν ἐκείνοιν πολιτῶν, τάχα δὲ καὶ συγγενῶν ἐπυθόμην. Ἤδη δὲ καὶ τρίτη δυὰς ἡμῖν Εἰρηνουπολιτῶν λοιπὸν ὑπολείπεται, ἧς εἰ ἀμνημονήσομεν, μεγίστου θαύματος λήσομεν ἑαυτοὺς ἀποστεροῦντες.
DE VITA S. THECLE LÌB. II.
καὶ τὸ πρώτην μάλιστα τῆς έψας ἀνίσχειν, καὶ πρώ- orientalis tractus exsistat, primaque illis, qui ex
την πάλιν προσβάλλειν τοῖς ἐξ ὁποίας οὖν γῆς ὁρμωμένοις πρὸς τὴν ἐῴαν· τὸ δὴ μέγιστον καὶ περιφανέστερον, τὸ πόλιν εἶναι τοῦ μεγίστου καὶ θεσπεσίου
ἀποστόλου Παύλου. Οὗτος τοίνυν ὁ Μαριανὸς, φύσει
τε ῶν εὐχερὴς καὶ εὐπαρόξυντος, διενεχθεὶς δὲ καὶ
πρὸς τὸν Δεξιανὸν, καὶ αὐτὸν ὄντα τότε τῆς Σελευ
κείας ταύτης ἐπίσκοπον, ὡς ἄλλως μὲν ἀμύνασθαι
οὐκ ἴσχυσεν· οὔτε γὰρ Μαριανῷ τοσοῦτο ἦν τὸ δύνασθαι, ὥστε τοσούτου κρατῆσαι ἀνδρός· οὔτε ἦν ε
Δεξιανοῦ τὸ εἶξαι ἀνδρὶ μὴ μάλα εῤῥωμένῳ μηδὲ
φρενήρει· διά τε τῆς εἰς τὴν μάρτυρα παροινίας και
ὕβρεως αὐτὸν ἀμύνασθαι λοιπὸν ἐπειρᾶτο. Ο καὶ
αὐτὸ μὲν τεκμήριον μέγιστον τῆς τοῦ ἀνδρὸς ηλιθιότητος, τὸ οὕτω δεινοῖς καὶ ἀδυνάτοις ἐπιχειρῆσαι
πράγμασιν· ἐπειράθη δ' οὖν ὅμως. Καὶ γὰρ ἐνστάσης τῆς Παρθενικῆς ἑορτῆς, καθ' ήν πᾶς τις, μάλιστα Κιλίκων, έθει καὶ θεῖ δὲ ἔτι πρὸς ἡμᾶς, καὶ μέχρις ἂν ὦσιν ἄνθρωποι, ἐπὶ τιμῇ μὲν τῆς μάρτυρος,
ὠφελείᾳ δὲ τῆς ἑαυτοῦ ψυχῆς ἕκαστος· ὥστε στενο
χωρεῖσθαι μὲν τὴν γῆν, στενοχωρεῖσθαι δὲ τὴν θά
λασσαν, κατὰ δήμους, κατὰ οἴκους, κατὰ γένη πάν
των ενταυθοί συρρεόντων· οὗτος διαναστάς, κατὰ
τὴν οἰκείαν αὐτοῦ ἐκκλησίαν, ἀπαγορεύει πᾶσι καὶ
ἀποκηρύττει τὴν ὡς ἡμᾶς τε καὶ τὴν μάρτυρα ἄφεξιν. Καὶ τοῦτο ἦν μεγίστη ἀπειλὴ καὶ ἄμυνα κατά
τοῦ Δεξιανοῦ, τὸ καὶ τῆς ἑορτῆς τὸν συνήθη κόσμον
περιελεῖν, καὶ τῶν ἐπὶ τῇ ἑορτῇ τῆς μάρτυρος συντρεχόντων ἀνθρώπων ἀποσυλῆσαι τὴν παρὰ τῆς μάρτυρος εὐλογίαν. Ἀλλ᾿ οὐκ ἔφθη τοῦτο ποιήσας, καὶ
δίκην ἔδωκε τῆς ἀνοίας, ἥτ' οὖν ἀπονοίας. Οὔτε γὰρ
εἰς πέμπτην ἢ ἔκτην ἡμέραν ὁ Καπανεύς οὗτος
ἐπεβίω τῇ θρασύτητι ταύτῃ. Τὸ δὲ καὶ ὅθεν τοῦτο
γέγονε δῆλον, ὡς κατ' ὀργήν τε καὶ μῆνιν ανηρπά
σθη τῆς μάρτυρος, καλὸν δὲ τοῦτο εἰς μέσον εἰπεῖν.
IA'.
quacunque regione in orientem proficiscuntur;
quodque præcipuum est et gloriosissimum, quod
patria sit maximi et divini Pauli. Huic igitur natura
levi, et ad iram facili, cum Dexiano, qui ipse
quoque tum temporis Seleuciæ hujus episcopus erat,
nescio quid controversiæ intercedebat. Cumque
aliter se ulcisci non posset 296 (neque enim
Marianus ea potestate valebat, qua tanto viro superior esset neque ex dignitate Dexiani erat illi
cedere, homini nempe non valde potenti aut corda10), contumelia et injuria in martyrem illata, se de
illo deinceps vindicare conatus est. Quod ipsum
quoque hominis dementia argumentum fuit evidentissimum; quod facinus tam atrox quodque effici
omnino nequiret tentare auderet: tentavit tamen. Instante namque virginis festo, quo omnes, præsertim
Cilices, ad nos concurrebant (ut etiamnum concurrunt, et quoad homines erunt, idem a singulis fiet,
cum martyris venerandæ, tum animarum suarum
privati commodi causa:ita ut et terra et mare coangustetur præ multitudine populorum,domorum, familiarum huc confluentium), ille exsurgens, in ecclesia
sua publico edicto profectionem huc ad nos et ad
martyrem fieri vetat. Atque hæc maxima contra Dexianum comminatio illius et vindicta fuit, solitum
nempe festi ornatum detrahere, martyremque laudibus, ab iis, qui ad festum hoc concurrunt, tribui consuetis, spoliare. Sed cum vixdum tale quid perpetrasset, suæ stultitiæ, seu dementiæ potius, pœnas
dedit. Neque enim ultra quintum aut sextum diem
Capaneus ille temeritali isti suæ supervixit. Unde
autem constiterit, causam ipsius exitii gravissimam martyris iram fuisse, ob eamdemque de medio
fuisse sublatum, operæ pretium erit et hoc in mediun afferre.
Castor quidam, vir optimus, genus ex Lycaonia
ducens, at Seleuciam nostram incolens, et exercitum, præfectis provinciæ parentem, admínistrans,
banc in eodem hujus testi pervigilio visionem
vidit: virginem nempe immitiori oris habitu, aspectu, graduque citato per totam úrbem cursitantem,
et manus frequentius complodentem, MarianumΚάστωρ τις, ἀνὴρ βέλτιστος, ἐκ μὲν τῆς Λυ
καονίας τὸ γένος ἔλκων, τὴν δὲ Σελεύκειαν ταύτην
οἰκῶν, καὶ τὴν ἐπάρχοις ὑπηρετουμένην διέπων στρα
τείαν, οὗτος κατ' αὐτὴν τῆς πανηγύρεως νυχτεγερσίαν, ὄψιν ὁρᾷ τοιαύτην· τὴν παρθένον αὐτὴν μετὰ
ἀγριωτέρου καὶ σχήματος καὶ βλέμματος καὶ βαδίσματος ἀνὰ τὴν πόλιν ἅπασαν περιθέουσαν, καὶ τὰς
χεῖρας συχνότερον ἀποκροτοῦσαν, καὶ τὴν Μαριανὸν que et ejus in se injuriam clara voce accusanκαὶ τὴν ὕβριν ἀναβοῶσαν, καὶ τὸ ἤδη λήψεσθαι δίκην
ἐπαπειλοῦσαν. Τὰ δὲ ἦν ὕπαρ λοιπὸν, οὐκ ὄναρ ἔτι.
Τῇ γὰρ ὄψει ταύτῃ εὐθὺς καὶ ὁ ἐκείνου θάνατος ἐπηκολούθησεν· ὡς συμβῆναι κατὰ ταυτὸν [χρόνον ]
ἄμφω, καὶ τὸν Κάστορα διηγεῖσθαι τὴν ὄψιν, καί
τινας ἑτέρου; τὸν Μαριανοῦ θάνατον ἀπαγγέλλειν
ὡς καὶ πᾶσιν ἅμα πολλὴν ἐγγενέσθαι φρίκην, καὶ
οὐχ οὕτως ἀπὸ τοῦ πράγματος, ὅσον ἀπὸ τοῦ τάχους.
Καὶ τοῦτο μὲν ὧδέ τε ἔσχεν, καὶ ὧδε ἐτελεύτησε.
Καὶ ἑτέρου δὲ, οὐ μάλα τούτου χείρονος, πεύσεσθε
θαύματος, δι᾿ ὀργῆς μὲν ἐπιτελεσθέντος καὶ τούτου,
οὐ μέχρι δὲ θανάτου τὴν ποινὴν ἐσχηκότος.
' al. decst. * al. µŕv. ³ deest v. c.
tem, suppliciumque se mox de illo sumpturam
comminantem. Quæ res vere ipsi per visum oblata,
et ron somnium fuit; statim enim mors illius est
consecula. Ita ut duo hæc eodem evenerint tempore ut scilicet Castor visionem suam referret, et
alii quidam nuntium de Mariani morte apportarent.
297 Unde maximus omnes horror incessit; non
tamı ob rei eventum, quam ob eventus celeritatem.
Atque id hoc modo se habuit, eoque fine fuit terminatum. Sed aliud miraculum, hoc non valde deterius,
audietis: ab irata quidem et hoc perpetratum, non
tamen pœna mortis conclusum.
Πάππος τοιγαροῦν τις καὶ Αὐλέριος βουλευταὶ μὲν ἤστην ἄμφω, καί τινος δὲ στρατιωτικοῦ δαπανήματος κοινωνοί. Σῖτος δὲ ἦν, οἶμαι, τὸ δαπάνημα τοῦτο. Ὡς δὲ καὶ ὁ χρόνος προὔκοπτε, καὶ ὁ σῖτος ἐπαναλίσκετο, τῶν στρατιωτῶν ἐν ἄρτοις τοῦτον ἡμέρας ἑκάστης ἀποφερομένων, ὁ μὲν Αὐλέριος κατὰ τὸ συμβὰν ἐπέξεισι τὸν βίον, ὁ δὲ Πάππος τῇ τούτου τελευτῇ πρὸς ἐπιβουλὴν τῶν ἐκείνου παίδων κατεχρήσατο, τὸ μὲν κοινῇ προςῆκον αὐτοῖς κέρδος εἰς ἑαυτὸν μόνον ἀπενεγκάμενος, τοῖς δὲ ἐκείνου παισὶ τὰ ἐλλείμματα μόνον ἐγκαταλείψας· ὡς διπλοῦν εἶναι λοιπὸν τὸ δυστύχημα, ὀρφανίαν τε καὶ τὴν τῶν ὄντων αὐτοῖς ἔτι μικρῶν χρηματίων ἀπώλειαν. Τί οὖν ἡ μάρτυς, ἡ μηδέποτε μηδὲ τῶν ὑπερορίων ἀφροντιστοῦσα, ὁμοίως δὲ κηδομένη πάντων τῶν πονούντων καὶ ἀδικουμένων; Σπεύδει καὶ ἐπικαταλαμβάνει τὴν τοῦ ἠδικηκότος καὶ πόλιν καὶ ἑστίαν, καὶ κακὸν ὄναρὥς πού φησιν Ὅμηροςκεφαλῇφιν ἐπέστη· Τίς γάρ, φησίν, ὦ βέλτιστε, ὁ τοσοῦτός σοι πρὸς τοὺς ὀρφανοὺς πόλεμος; τίς δὲ ἡ οὕτως ἀναιδής σου κατὰ τῶν ὀρφανῶν συκοφαντία;
DE VITA S. THECLE LÌB. II.
καὶ τὸ πρώτην μάλιστα τῆς έψας ἀνίσχειν, καὶ πρώ- orientalis tractus exsistat, primaque illis, qui ex
την πάλιν προσβάλλειν τοῖς ἐξ ὁποίας οὖν γῆς ὁρμωμένοις πρὸς τὴν ἐῴαν· τὸ δὴ μέγιστον καὶ περιφανέστερον, τὸ πόλιν εἶναι τοῦ μεγίστου καὶ θεσπεσίου
ἀποστόλου Παύλου. Οὗτος τοίνυν ὁ Μαριανὸς, φύσει
τε ῶν εὐχερὴς καὶ εὐπαρόξυντος, διενεχθεὶς δὲ καὶ
πρὸς τὸν Δεξιανὸν, καὶ αὐτὸν ὄντα τότε τῆς Σελευ
κείας ταύτης ἐπίσκοπον, ὡς ἄλλως μὲν ἀμύνασθαι
οὐκ ἴσχυσεν· οὔτε γὰρ Μαριανῷ τοσοῦτο ἦν τὸ δύνασθαι, ὥστε τοσούτου κρατῆσαι ἀνδρός· οὔτε ἦν ε
Δεξιανοῦ τὸ εἶξαι ἀνδρὶ μὴ μάλα εῤῥωμένῳ μηδὲ
φρενήρει· διά τε τῆς εἰς τὴν μάρτυρα παροινίας και
ὕβρεως αὐτὸν ἀμύνασθαι λοιπὸν ἐπειρᾶτο. Ο καὶ
αὐτὸ μὲν τεκμήριον μέγιστον τῆς τοῦ ἀνδρὸς ηλιθιότητος, τὸ οὕτω δεινοῖς καὶ ἀδυνάτοις ἐπιχειρῆσαι
πράγμασιν· ἐπειράθη δ' οὖν ὅμως. Καὶ γὰρ ἐνστάσης τῆς Παρθενικῆς ἑορτῆς, καθ' ήν πᾶς τις, μάλιστα Κιλίκων, έθει καὶ θεῖ δὲ ἔτι πρὸς ἡμᾶς, καὶ μέχρις ἂν ὦσιν ἄνθρωποι, ἐπὶ τιμῇ μὲν τῆς μάρτυρος,
ὠφελείᾳ δὲ τῆς ἑαυτοῦ ψυχῆς ἕκαστος· ὥστε στενο
χωρεῖσθαι μὲν τὴν γῆν, στενοχωρεῖσθαι δὲ τὴν θά
λασσαν, κατὰ δήμους, κατὰ οἴκους, κατὰ γένη πάν
των ενταυθοί συρρεόντων· οὗτος διαναστάς, κατὰ
τὴν οἰκείαν αὐτοῦ ἐκκλησίαν, ἀπαγορεύει πᾶσι καὶ
ἀποκηρύττει τὴν ὡς ἡμᾶς τε καὶ τὴν μάρτυρα ἄφεξιν. Καὶ τοῦτο ἦν μεγίστη ἀπειλὴ καὶ ἄμυνα κατά
τοῦ Δεξιανοῦ, τὸ καὶ τῆς ἑορτῆς τὸν συνήθη κόσμον
περιελεῖν, καὶ τῶν ἐπὶ τῇ ἑορτῇ τῆς μάρτυρος συντρεχόντων ἀνθρώπων ἀποσυλῆσαι τὴν παρὰ τῆς μάρτυρος εὐλογίαν. Ἀλλ᾿ οὐκ ἔφθη τοῦτο ποιήσας, καὶ
δίκην ἔδωκε τῆς ἀνοίας, ἥτ' οὖν ἀπονοίας. Οὔτε γὰρ
εἰς πέμπτην ἢ ἔκτην ἡμέραν ὁ Καπανεύς οὗτος
ἐπεβίω τῇ θρασύτητι ταύτῃ. Τὸ δὲ καὶ ὅθεν τοῦτο
γέγονε δῆλον, ὡς κατ' ὀργήν τε καὶ μῆνιν ανηρπά
σθη τῆς μάρτυρος, καλὸν δὲ τοῦτο εἰς μέσον εἰπεῖν.
IA'.
quacunque regione in orientem proficiscuntur;
quodque præcipuum est et gloriosissimum, quod
patria sit maximi et divini Pauli. Huic igitur natura
levi, et ad iram facili, cum Dexiano, qui ipse
quoque tum temporis Seleuciæ hujus episcopus erat,
nescio quid controversiæ intercedebat. Cumque
aliter se ulcisci non posset 296 (neque enim
Marianus ea potestate valebat, qua tanto viro superior esset neque ex dignitate Dexiani erat illi
cedere, homini nempe non valde potenti aut corda10), contumelia et injuria in martyrem illata, se de
illo deinceps vindicare conatus est. Quod ipsum
quoque hominis dementia argumentum fuit evidentissimum; quod facinus tam atrox quodque effici
omnino nequiret tentare auderet: tentavit tamen. Instante namque virginis festo, quo omnes, præsertim
Cilices, ad nos concurrebant (ut etiamnum concurrunt, et quoad homines erunt, idem a singulis fiet,
cum martyris venerandæ, tum animarum suarum
privati commodi causa:ita ut et terra et mare coangustetur præ multitudine populorum,domorum, familiarum huc confluentium), ille exsurgens, in ecclesia
sua publico edicto profectionem huc ad nos et ad
martyrem fieri vetat. Atque hæc maxima contra Dexianum comminatio illius et vindicta fuit, solitum
nempe festi ornatum detrahere, martyremque laudibus, ab iis, qui ad festum hoc concurrunt, tribui consuetis, spoliare. Sed cum vixdum tale quid perpetrasset, suæ stultitiæ, seu dementiæ potius, pœnas
dedit. Neque enim ultra quintum aut sextum diem
Capaneus ille temeritali isti suæ supervixit. Unde
autem constiterit, causam ipsius exitii gravissimam martyris iram fuisse, ob eamdemque de medio
fuisse sublatum, operæ pretium erit et hoc in mediun afferre.
Castor quidam, vir optimus, genus ex Lycaonia
ducens, at Seleuciam nostram incolens, et exercitum, præfectis provinciæ parentem, admínistrans,
banc in eodem hujus testi pervigilio visionem
vidit: virginem nempe immitiori oris habitu, aspectu, graduque citato per totam úrbem cursitantem,
et manus frequentius complodentem, MarianumΚάστωρ τις, ἀνὴρ βέλτιστος, ἐκ μὲν τῆς Λυ
καονίας τὸ γένος ἔλκων, τὴν δὲ Σελεύκειαν ταύτην
οἰκῶν, καὶ τὴν ἐπάρχοις ὑπηρετουμένην διέπων στρα
τείαν, οὗτος κατ' αὐτὴν τῆς πανηγύρεως νυχτεγερσίαν, ὄψιν ὁρᾷ τοιαύτην· τὴν παρθένον αὐτὴν μετὰ
ἀγριωτέρου καὶ σχήματος καὶ βλέμματος καὶ βαδίσματος ἀνὰ τὴν πόλιν ἅπασαν περιθέουσαν, καὶ τὰς
χεῖρας συχνότερον ἀποκροτοῦσαν, καὶ τὴν Μαριανὸν que et ejus in se injuriam clara voce accusanκαὶ τὴν ὕβριν ἀναβοῶσαν, καὶ τὸ ἤδη λήψεσθαι δίκην
ἐπαπειλοῦσαν. Τὰ δὲ ἦν ὕπαρ λοιπὸν, οὐκ ὄναρ ἔτι.
Τῇ γὰρ ὄψει ταύτῃ εὐθὺς καὶ ὁ ἐκείνου θάνατος ἐπηκολούθησεν· ὡς συμβῆναι κατὰ ταυτὸν [χρόνον ]
ἄμφω, καὶ τὸν Κάστορα διηγεῖσθαι τὴν ὄψιν, καί
τινας ἑτέρου; τὸν Μαριανοῦ θάνατον ἀπαγγέλλειν
ὡς καὶ πᾶσιν ἅμα πολλὴν ἐγγενέσθαι φρίκην, καὶ
οὐχ οὕτως ἀπὸ τοῦ πράγματος, ὅσον ἀπὸ τοῦ τάχους.
Καὶ τοῦτο μὲν ὧδέ τε ἔσχεν, καὶ ὧδε ἐτελεύτησε.
Καὶ ἑτέρου δὲ, οὐ μάλα τούτου χείρονος, πεύσεσθε
θαύματος, δι᾿ ὀργῆς μὲν ἐπιτελεσθέντος καὶ τούτου,
οὐ μέχρι δὲ θανάτου τὴν ποινὴν ἐσχηκότος.
' al. decst. * al. µŕv. ³ deest v. c.
tem, suppliciumque se mox de illo sumpturam
comminantem. Quæ res vere ipsi per visum oblata,
et ron somnium fuit; statim enim mors illius est
consecula. Ita ut duo hæc eodem evenerint tempore ut scilicet Castor visionem suam referret, et
alii quidam nuntium de Mariani morte apportarent.
297 Unde maximus omnes horror incessit; non
tamı ob rei eventum, quam ob eventus celeritatem.
Atque id hoc modo se habuit, eoque fine fuit terminatum. Sed aliud miraculum, hoc non valde deterius,
audietis: ab irata quidem et hoc perpetratum, non
tamen pœna mortis conclusum.
τί δέ σε τοσοῦτον ἡ ἀπληστία κατέφλεξεν, ὡς ὁμοῦ πάντα παριδεῖν, καὶ Θεὸν καὶ πίστιν καὶ τὸ πρὸς ἀλλήλους συνειδός, ἵνα δὴ παντελῶς ὀλίγα κερδάνῃς, ἅπερ οὔτε τὸν σὸν οἶκον αὐξήσει, καὶ τὸν ἐκείνων βλάψει; Πάντως τοιγαροῦν ἴσθι, φησίν, ὡς ὁ παρὰ σοὶ τεθνηκὼς Αὐλέριος καὶ διὰ τοῦτο ἀδικούμενος, τῷ πάντων βασιλεῖ προσελήλυθε τῷ Χριστῷ κατὰ σοῦ, καὶ ἡ κατὰ σοῦ ψῆφος ἤδη θανατηφόρος ἐξενήνεκται, καὶ μέλλεις ὅσον οὐδέπω ἐπικαταλήψεσθαί τε ἐκεῖνον καὶ αὐτόθι τὰς τοῦ κοινοῦ λόγου δώσειν εὐθύνας. Τεθνήξει δὲ τῆς δευτέρας ἑβδομάδος κατὰ τὴν αὐτὴν ταύτην πάντως ἡμέραν. Ἐπὶ τούτοις ἡ μὲν ἀπέπτη, ὁ δὲ ἀνέστη, τοσοῦτον ὑπὸ τοῦ δέους κατακλονούμενος, ὡς μηδὲν ἐν ἠρεμίᾳ μεῖναι τοῦ σώματος, βρασμοῦ δὲ καὶ κλόνου καὶ τρόμου πάντα πληρωθῆναι τὰ μέλη. Ἥ τε γὰρ κεφαλὴ ἐκραδαίνετο, τά τε ὄμματα ἤδη λειπαυγοῦντα περιεπλανᾶτο, καὶ ἡ γλῶσσα παριεῖτο, καὶ οἱ ὀδόντες ἐπατάγουν, καὶ ἡ καρδία ἔπαλλεκαὶ οὕτως ἀνέδην, ὡς καὶ προεκπίπτειν δοκεῖν τοῦ λοιποῦ σώματος, πόδες δέ, ὡς ἐπί τινος χαύνου καὶ διαρρέοντος ἀναγκαζόμενοι βαίνειν, οὕτω συχνά τε καὶ ἀστήρικτα ὑπωλίσθαινον.
DE VITA S. THECLE LÌB. II.
καὶ τὸ πρώτην μάλιστα τῆς έψας ἀνίσχειν, καὶ πρώ- orientalis tractus exsistat, primaque illis, qui ex
την πάλιν προσβάλλειν τοῖς ἐξ ὁποίας οὖν γῆς ὁρμωμένοις πρὸς τὴν ἐῴαν· τὸ δὴ μέγιστον καὶ περιφανέστερον, τὸ πόλιν εἶναι τοῦ μεγίστου καὶ θεσπεσίου
ἀποστόλου Παύλου. Οὗτος τοίνυν ὁ Μαριανὸς, φύσει
τε ῶν εὐχερὴς καὶ εὐπαρόξυντος, διενεχθεὶς δὲ καὶ
πρὸς τὸν Δεξιανὸν, καὶ αὐτὸν ὄντα τότε τῆς Σελευ
κείας ταύτης ἐπίσκοπον, ὡς ἄλλως μὲν ἀμύνασθαι
οὐκ ἴσχυσεν· οὔτε γὰρ Μαριανῷ τοσοῦτο ἦν τὸ δύνασθαι, ὥστε τοσούτου κρατῆσαι ἀνδρός· οὔτε ἦν ε
Δεξιανοῦ τὸ εἶξαι ἀνδρὶ μὴ μάλα εῤῥωμένῳ μηδὲ
φρενήρει· διά τε τῆς εἰς τὴν μάρτυρα παροινίας και
ὕβρεως αὐτὸν ἀμύνασθαι λοιπὸν ἐπειρᾶτο. Ο καὶ
αὐτὸ μὲν τεκμήριον μέγιστον τῆς τοῦ ἀνδρὸς ηλιθιότητος, τὸ οὕτω δεινοῖς καὶ ἀδυνάτοις ἐπιχειρῆσαι
πράγμασιν· ἐπειράθη δ' οὖν ὅμως. Καὶ γὰρ ἐνστάσης τῆς Παρθενικῆς ἑορτῆς, καθ' ήν πᾶς τις, μάλιστα Κιλίκων, έθει καὶ θεῖ δὲ ἔτι πρὸς ἡμᾶς, καὶ μέχρις ἂν ὦσιν ἄνθρωποι, ἐπὶ τιμῇ μὲν τῆς μάρτυρος,
ὠφελείᾳ δὲ τῆς ἑαυτοῦ ψυχῆς ἕκαστος· ὥστε στενο
χωρεῖσθαι μὲν τὴν γῆν, στενοχωρεῖσθαι δὲ τὴν θά
λασσαν, κατὰ δήμους, κατὰ οἴκους, κατὰ γένη πάν
των ενταυθοί συρρεόντων· οὗτος διαναστάς, κατὰ
τὴν οἰκείαν αὐτοῦ ἐκκλησίαν, ἀπαγορεύει πᾶσι καὶ
ἀποκηρύττει τὴν ὡς ἡμᾶς τε καὶ τὴν μάρτυρα ἄφεξιν. Καὶ τοῦτο ἦν μεγίστη ἀπειλὴ καὶ ἄμυνα κατά
τοῦ Δεξιανοῦ, τὸ καὶ τῆς ἑορτῆς τὸν συνήθη κόσμον
περιελεῖν, καὶ τῶν ἐπὶ τῇ ἑορτῇ τῆς μάρτυρος συντρεχόντων ἀνθρώπων ἀποσυλῆσαι τὴν παρὰ τῆς μάρτυρος εὐλογίαν. Ἀλλ᾿ οὐκ ἔφθη τοῦτο ποιήσας, καὶ
δίκην ἔδωκε τῆς ἀνοίας, ἥτ' οὖν ἀπονοίας. Οὔτε γὰρ
εἰς πέμπτην ἢ ἔκτην ἡμέραν ὁ Καπανεύς οὗτος
ἐπεβίω τῇ θρασύτητι ταύτῃ. Τὸ δὲ καὶ ὅθεν τοῦτο
γέγονε δῆλον, ὡς κατ' ὀργήν τε καὶ μῆνιν ανηρπά
σθη τῆς μάρτυρος, καλὸν δὲ τοῦτο εἰς μέσον εἰπεῖν.
IA'.
quacunque regione in orientem proficiscuntur;
quodque præcipuum est et gloriosissimum, quod
patria sit maximi et divini Pauli. Huic igitur natura
levi, et ad iram facili, cum Dexiano, qui ipse
quoque tum temporis Seleuciæ hujus episcopus erat,
nescio quid controversiæ intercedebat. Cumque
aliter se ulcisci non posset 296 (neque enim
Marianus ea potestate valebat, qua tanto viro superior esset neque ex dignitate Dexiani erat illi
cedere, homini nempe non valde potenti aut corda10), contumelia et injuria in martyrem illata, se de
illo deinceps vindicare conatus est. Quod ipsum
quoque hominis dementia argumentum fuit evidentissimum; quod facinus tam atrox quodque effici
omnino nequiret tentare auderet: tentavit tamen. Instante namque virginis festo, quo omnes, præsertim
Cilices, ad nos concurrebant (ut etiamnum concurrunt, et quoad homines erunt, idem a singulis fiet,
cum martyris venerandæ, tum animarum suarum
privati commodi causa:ita ut et terra et mare coangustetur præ multitudine populorum,domorum, familiarum huc confluentium), ille exsurgens, in ecclesia
sua publico edicto profectionem huc ad nos et ad
martyrem fieri vetat. Atque hæc maxima contra Dexianum comminatio illius et vindicta fuit, solitum
nempe festi ornatum detrahere, martyremque laudibus, ab iis, qui ad festum hoc concurrunt, tribui consuetis, spoliare. Sed cum vixdum tale quid perpetrasset, suæ stultitiæ, seu dementiæ potius, pœnas
dedit. Neque enim ultra quintum aut sextum diem
Capaneus ille temeritali isti suæ supervixit. Unde
autem constiterit, causam ipsius exitii gravissimam martyris iram fuisse, ob eamdemque de medio
fuisse sublatum, operæ pretium erit et hoc in mediun afferre.
Castor quidam, vir optimus, genus ex Lycaonia
ducens, at Seleuciam nostram incolens, et exercitum, præfectis provinciæ parentem, admínistrans,
banc in eodem hujus testi pervigilio visionem
vidit: virginem nempe immitiori oris habitu, aspectu, graduque citato per totam úrbem cursitantem,
et manus frequentius complodentem, MarianumΚάστωρ τις, ἀνὴρ βέλτιστος, ἐκ μὲν τῆς Λυ
καονίας τὸ γένος ἔλκων, τὴν δὲ Σελεύκειαν ταύτην
οἰκῶν, καὶ τὴν ἐπάρχοις ὑπηρετουμένην διέπων στρα
τείαν, οὗτος κατ' αὐτὴν τῆς πανηγύρεως νυχτεγερσίαν, ὄψιν ὁρᾷ τοιαύτην· τὴν παρθένον αὐτὴν μετὰ
ἀγριωτέρου καὶ σχήματος καὶ βλέμματος καὶ βαδίσματος ἀνὰ τὴν πόλιν ἅπασαν περιθέουσαν, καὶ τὰς
χεῖρας συχνότερον ἀποκροτοῦσαν, καὶ τὴν Μαριανὸν que et ejus in se injuriam clara voce accusanκαὶ τὴν ὕβριν ἀναβοῶσαν, καὶ τὸ ἤδη λήψεσθαι δίκην
ἐπαπειλοῦσαν. Τὰ δὲ ἦν ὕπαρ λοιπὸν, οὐκ ὄναρ ἔτι.
Τῇ γὰρ ὄψει ταύτῃ εὐθὺς καὶ ὁ ἐκείνου θάνατος ἐπηκολούθησεν· ὡς συμβῆναι κατὰ ταυτὸν [χρόνον ]
ἄμφω, καὶ τὸν Κάστορα διηγεῖσθαι τὴν ὄψιν, καί
τινας ἑτέρου; τὸν Μαριανοῦ θάνατον ἀπαγγέλλειν
ὡς καὶ πᾶσιν ἅμα πολλὴν ἐγγενέσθαι φρίκην, καὶ
οὐχ οὕτως ἀπὸ τοῦ πράγματος, ὅσον ἀπὸ τοῦ τάχους.
Καὶ τοῦτο μὲν ὧδέ τε ἔσχεν, καὶ ὧδε ἐτελεύτησε.
Καὶ ἑτέρου δὲ, οὐ μάλα τούτου χείρονος, πεύσεσθε
θαύματος, δι᾿ ὀργῆς μὲν ἐπιτελεσθέντος καὶ τούτου,
οὐ μέχρι δὲ θανάτου τὴν ποινὴν ἐσχηκότος.
' al. decst. * al. µŕv. ³ deest v. c.
tem, suppliciumque se mox de illo sumpturam
comminantem. Quæ res vere ipsi per visum oblata,
et ron somnium fuit; statim enim mors illius est
consecula. Ita ut duo hæc eodem evenerint tempore ut scilicet Castor visionem suam referret, et
alii quidam nuntium de Mariani morte apportarent.
297 Unde maximus omnes horror incessit; non
tamı ob rei eventum, quam ob eventus celeritatem.
Atque id hoc modo se habuit, eoque fine fuit terminatum. Sed aliud miraculum, hoc non valde deterius,
audietis: ab irata quidem et hoc perpetratum, non
tamen pœna mortis conclusum.
PG 85:603Πρὸς τοσοῦτον δὲ ἀντήρκεσε μόνον, ὥστε καὶ τὴν ἀδικίαν ὁμολογῆσαι, καὶ ῥῖψαι τὴν συκοφαντίαν, καὶ τὴν ἄκαιρον ἐπιδείξασθαι φιλανθρωπίαν, ὀνήσασθαι δὲ μηδ’ ὁτιοῦν ἑαυτὸν ἔτι τῷ μηδὲ γνώμης, ἀλλ’ ἀνάγκης λοιπὸν εἶναι τὰ πεπραγμένα ταῦτα. Τῆς γοῦν προρρηθείσης ἡμέρας ὅσον διακυψάσης μόνον, ἀνηρπάσθη τε καὶ τὸ τῆς προφητείας ἀψευδὲς ἐβεβαιώθη τῷ τέλει ὡς μηδένα μὲν τῶν παρ’ ἡμῖν, μηδὲ τῶν παρ’ ἐκείνοις ἀγνοῆσαι τὴν μετ’ ἀδικίας συμφοράν. Ἀλλ’ ἄγε δὴ μετάβηθιταὐτὸν γάρ μοι πάλιν ῥητέονἀπὸ τῶν κατηφεστέρων ἐπὶ τὰ φαιδρότερα θαύματα, ἀπὸ τῶν ἐμβριθεστέρων ἐπὶ τὰ χαριέστερα, ἵνα καὶ συσταλείσας ἡμῶν ὑπὸ τοῦ φόβου τὰς ψυχὰς ἀναγάγωμέν τε καὶ ἀναθάλψωμεν γλυκυτέροις πάλιν καὶ προσηνεστέροις τισὶ διηγήμασιν. Ἅπερ οὖν ἔγνωμεν, πάλιν εἰς μέσον ἀγάγωμεν.
τὸν νεών βοηθῆσαι δυναμένης. • Φθάσας γὰρ, ὁ Χρι
στιανὸς, ὁ ἱερεὺς, ὁ ἐμὸς πάρεδρος, τὰ τῶν πολεμίων
εἰς ἐμὲ διεπράξατο, καί με ἀπεκόσμησε καὶ ἀπετύ
λησεν· ὅ μηδ' ἄν τις τῶν πολεμίων ἐτόλμησεν.»
Ταῦτα τῶν ἔνδον τινὲς τότε καθευδουσῶν παρθένων
καὶ μαθοῦσαι, καὶ παρ' αὐτῆς τῆς μάρτυρος ἀκούσαται ὕπαρ, μικροῦ μὲν καὶ τῶν φρενῶν ἐξέπεσον
ὑπὸ τοῦ δείματος· μήτε δὲ τῆς ἡμέρας αναμείνασαι
τὸ προοίμιον, ἀπελθοῦσαι, πάντα τῷ Δεξιανῷ ἀπήγε
γειλαν καὶ διηγήσαντο, ὡρακιῶσαί τε καὶ ἀλλο
χροοῦσαι, καὶ τρέμουσαι, καὶ τὴν καρδίαν πάλλουσαι· ὡς τὸν Δεξιανὸν μηδὲ ὅσον ἀναβαλλόμενον
ἀνασκευάσαι πάλιν ἐκ τῆς πόλεως εἰς τὸν νεών τόν
τε κόσμον, τά τε ἱερὰ καὶ λειτουργικά σκεύη· καὶ
virgine sursum deorsum cursitante, et, e se con- νοῦς, ὡς ἀγενοῦς, ὡς μηδὲ τῷ νεῷ μηδὲ τοῖς κατὰ
temni a Dexiano, ut imbellem et ignobilem, et quæ
nec templo suo, ejusque ministris auxilio esse
posset, diclitante. Dexianus, inquit, Christianus,
sacerdos, et custos meus, alios antevertens, hostilem
in modum me tractavit, et ornamentis me meis
spoliavit: quod nec adversariorum quisquam facere
ausus fuisset. › Hæc cum virgines nonnullæ quæ
tum temporis in templo cubabant intellexissent,
et ex ipsa martyre vigilantes audivissent; parum
abfuit, quin pre timore, mente moverentur: neque
exspectantes dum lucesceret, sed protinus digressæ,
paventes interim, colorem mutantes, trementes,
corde palpitantes, rem omnem Dexiano enuntiantes
narraverunt. Quare ille nec tantillum cunctatus,
ornatum omnem, sacramque et divino cultui dedi- οὕτω μόλις ἐκμειλίξασθαί τε καὶ παῦσαι τῆς ὀργῆς
catam supellectilem, ex urbe collectam in templum
restituit, vixque hac ratione martyrem mitigare,
ejusque iram sedare potuit. Atque hæc quidem talia
ac totidem fere sunt, quibus mitiores pœnæ sunt
persolutæ, quæ quidem ad nostram notitiam perveverunt: nam illa quæ ignota adhuc latent, numero prorsus sunt infinita. Quæ vero graviore et acerbiore supplicio multata fuere, nunc in medium sunt efferenda.
ταύτης τὴν μάρτυρα. Καὶ ὅσα μὲν ἡμερωτέρας τε
τύχηκε δίκης, τοιαῦτά τε καὶ τοσαῦτα, ὅσα γε εἰς
ἡμᾶς ἦλθεν· ὡς τά γε λαθόντα, ἄπειρά τε καὶ οὐκ
ἀριθμητά. "Α δὲ ἐμβριθεστέρας τε λοιπὸν καὶ αὐστηροτέρας έλαχε τιμωρίας, ήδη δεικτέον.
ΙΗ'.
*Ην ἡ τῆς μάρτυρος αὐτῆς ἑορτὴ, καὶ ἡ τελευταία
τῆς ἑορτῆς ἡμέρα, ἣν δὴ καὶ ἀπόλυσιν καλεῖν ἡμῖν
ἔθος· ὡς ἂν καὶ πέρας ἐχούσης λοιπὸν τῆς ἑορτῆς. Ἐν
ταύτῃ πᾶς τις ἐπείγεται καὶ ἀστὸς καὶ ξένος, καὶ
ἀνὴρ καὶ παιδίον, καὶ ἄρχων καὶ ἀρχόμενος, καὶ στρα
τηγὸς καὶ στρατιώτης, καὶ δημαγωγὸς καὶ ἰδιώτης,
καὶ νέος καὶ πρεσβύτης, καὶ ναυτίλος καὶ γεωργός,
καὶ πᾶς τις ἁπλῶς πρόθυμος συλλεγῆναι σπουδαιό
τερον, καὶ Θεῷ τε προσεύξασθαι, καὶ ἱκετεῦσαι τὴν
παρθένον, καὶ τυχὼν τῶν θείων μυστηρίων ἀπελθεῖν
ἡγιασμένος, καὶ ὥσπερ τις νεοτελής ανακαινισθεὶς
καὶ σῶμα καὶ ψυχήν. Μετὰ δὲ τῆς πληθύος ἐκείνης
καί τινες ἤστην δύο ἐκ τῆς καθ' ἡμᾶς ταύτης Εἰσ
ρηνουπόλεως ὁρμηθέντες. Οὗτοι τοίνυν, τῆς ἑορτῆς καὶ συνάξεως διαλυθείσης, εἰστιῶντό τε μετ'
ἀλλήλων καὶ ἑτέρων δὲ πλειόνων, καὶ, οἷάπερ είκός, ἕκαστος τῶν κατὰ τὴν ἑορτὴν ἐθαύμαζεν· ὁ
μὲν τὸ λαμπρὸν αὐτῆς καὶ φαιδρόν· ὁ δὲ τῶν συνεληλυθότων τὸ μυρίον πλῆθος· ὁ δὲ τῶν ἀρχιερέων
τὸν σύλλογον τὸν πολύν· ὁ δὲ τῶν διδασκάλων τὸ
εὔμουσον· ὁ δὲ τῆς ψαλμῳδίας τὸ εὔψυχον· ὁ δὲ τῆς
νυκτεγερσίας τὸ διαρκές· ὁ δὲ τῆς λοιπῆς λειτουρ
γίας τὸ τεταγμένον καὶ εὔρυθμον· ὁ δὲ τῶν εὐχομέ
νων τὸ εὔτονον· ὁ δὲ καὶ τοῦ ὄχλου τὸν ὠθισμόν· ὁ
δὲ καὶ τοῦ πνίγους τὴν ὑπερβολήν· ὁ δὲ καὶ τὴν ἐπὶ
τῆς φρικτῆς μυσταγωγίας Ενστασιν ἅμα καὶ σύστα
σιν τῶν ἄρτι προσιόντων, τῶν ἤδη ἀπιόντων, τῶν
ἐπεισιόντων πάλιν, τῶν ὑποχωρούντων αὖθις, τῶν
βοώντων, τῶν φιλονεικούντων, τῶν ἀλλήλοις ἐμὲ
πλεκομένων, καὶ μὴ εἰκόντων ἀλλήλοις, διὰ τὸ πρῶ
τός τις μάλιστα βούλεσθαι μετασχεῖν τῶν ἁγιασμάτ
των. Ἐν τούτοις δὲ ὑπολαβὼν καὶ τοῖν δυοῖν ἕτερος,
ᾧ καὶ ὄνομα ἦν Όρεντίων· ο Εκαστος μέν, φησί,
ὑμῶν, ὁ βούλεται θαυμαζέτω τῆς ἑορτῆς· ἐγὼ δὲ
οἶμαι ὡς θαυμασιωτέρου πάντων καὶ ἡδίονος ἀπολέ300 Festun erat martyris, et postremus jam
ejusdem dies, quem etiam ἀπόλυσιν, hoc est discessionein, quod festum deinceps finem accipiat, appellare solemus. Εo die omnes, civis, exterus, mariLuis, uxor, liberi, imperio præfectus, imperio parens,
dux, miles, magistratus, privatus, juvenis, senex, G
nauta, agricola, breviter universi magna animi
alacritate studiosius convenire properant: quo
Deum orent, ac virgini supplicent, et divinorum
mysteriorum participes effecti, sanctificati, et tanquam recens absoluti, corporeque et animo renovati,
domum revertantur. Inter illam porro hominum
írequentiam duo quidam erant Irenopoli nostra
profecti. Ili igitur, festo atque synaxi finita, inter
se et cum aliis multis convivium agitabant: cumque, ut feri solet, singuli aliquid eorum, quæ ad
festum spectabant, cum admiratione depredicarent: hic magnificentiam ejus ac splendorem; ille
eorum, qui concurrerant, infinitam multitudinem:
hic primorum pontificum celebrem cœtum; ille
concionatorum in dicendo præstantiam; hic, quæ
ex psalmorum cantu capiebatur, voluptatem; ille
pervigilii istius perseverantiam: bic reliquam divini
cultus concinnitatem atque ordinem; ille orantium
contentionem; hic multitudinis impulsionem; ille
:estus magnitudinem: hic tremendi mysterii tenpore, modo adeuntium, modo abeuntium, modo
iterum intrantium, modo recedentium rursus, vociferantium, rizantium, se mutuo implicantium, nec
invicem concedentium, dum primo quisque loco
sacrosancta mysteria participare desiderat, certamen et coitionem: tum eo in numero alter horum
duorum, cui nomen Orentio, interfatus: Singuli,
inquit, vestrum, quod cuique lubitum est, de festo
suspiciat; quod adl me attinet, arbitror me longe
Θέρος ἦν καὶ τεττίγων ᾠδὴ καὶ πολὺς ὁ ἥλιος ὑπὲρ κεφαλῆς φλέγων, καί τις ἐπενέμετο βαρεῖα νόσος ὀρέας, ἵππους, βόας, ὄνους, πρόβατα, καὶ πάντα ἁπλῶς ὅσα τῆς τῶν βοσκημάτων ἐστὶ φύσεως, ὡς καὶ ἐν ἀμηχανίᾳ πολλῇ καὶ φροντίδι τὸ κακὸν εἶναι, κενουμένων μὲν κωμῶν καὶ ἀγρῶν, ἤδη δὲ καὶ τῶν ἐν ἄστει λαμπρῶν οἴκων, μηδαμοῦ δὲ θεραπείας ὑποφαινομένης, τῷ καὶ ἄδηλον εἶναι τὸ κακὸν ὅ τί τε εἴη καὶ ὅθεν ἐγκατασκήπτοιοὔτε γὰρ ἦν παρὰ τῶν ἀπολλυμένων μαθεῖν, ἔτι μὴν καὶ τῷ προαναρπάζεσθαι τῆς τῶν κεκτημένων αἰσθήσεως, καὶ πολλά γε ἅμα καὶ ἀθρόον ἀπόλλυσθαι. Ὡς οὖν ἄπορόν τε ἦν τὸ δεινὸν καὶ ἀνθρωπίνης ἐπινοίας κρεῖττον, πάλιν ἡ ἄφθονός τε καὶ παναλκὴς ἐνταῦθα μάρτυς ᾤκτειρέ τε τὰ ἀπολλύμενα τούς τε ἀπολλύοντας, καὶ τὴν θεραπείαν παρὰ πόδας ὑπέδειξε. Τὴν γὰρ μὴ οὖσάν ποτε πηγήν, μήτε παρά τινος ἡμῶν ἢ καὶ τῶν παλαιοτέρων ὀφθεῖσαν, ἀθρόον ἀναβλύσαι παρασκευάζει· παρασκευάζει δὲ οὔτε πόρρω, οὔτε ἐν ἀλλοτρίῳ χώρῳ, ἀλλ’ ἐν ᾧπερ τόπῳ πάλιν αὐτῆς ἐστι τὸ τέμενος.
τὸν νεών βοηθῆσαι δυναμένης. • Φθάσας γὰρ, ὁ Χρι
στιανὸς, ὁ ἱερεὺς, ὁ ἐμὸς πάρεδρος, τὰ τῶν πολεμίων
εἰς ἐμὲ διεπράξατο, καί με ἀπεκόσμησε καὶ ἀπετύ
λησεν· ὅ μηδ' ἄν τις τῶν πολεμίων ἐτόλμησεν.»
Ταῦτα τῶν ἔνδον τινὲς τότε καθευδουσῶν παρθένων
καὶ μαθοῦσαι, καὶ παρ' αὐτῆς τῆς μάρτυρος ἀκούσαται ὕπαρ, μικροῦ μὲν καὶ τῶν φρενῶν ἐξέπεσον
ὑπὸ τοῦ δείματος· μήτε δὲ τῆς ἡμέρας αναμείνασαι
τὸ προοίμιον, ἀπελθοῦσαι, πάντα τῷ Δεξιανῷ ἀπήγε
γειλαν καὶ διηγήσαντο, ὡρακιῶσαί τε καὶ ἀλλο
χροοῦσαι, καὶ τρέμουσαι, καὶ τὴν καρδίαν πάλλουσαι· ὡς τὸν Δεξιανὸν μηδὲ ὅσον ἀναβαλλόμενον
ἀνασκευάσαι πάλιν ἐκ τῆς πόλεως εἰς τὸν νεών τόν
τε κόσμον, τά τε ἱερὰ καὶ λειτουργικά σκεύη· καὶ
virgine sursum deorsum cursitante, et, e se con- νοῦς, ὡς ἀγενοῦς, ὡς μηδὲ τῷ νεῷ μηδὲ τοῖς κατὰ
temni a Dexiano, ut imbellem et ignobilem, et quæ
nec templo suo, ejusque ministris auxilio esse
posset, diclitante. Dexianus, inquit, Christianus,
sacerdos, et custos meus, alios antevertens, hostilem
in modum me tractavit, et ornamentis me meis
spoliavit: quod nec adversariorum quisquam facere
ausus fuisset. › Hæc cum virgines nonnullæ quæ
tum temporis in templo cubabant intellexissent,
et ex ipsa martyre vigilantes audivissent; parum
abfuit, quin pre timore, mente moverentur: neque
exspectantes dum lucesceret, sed protinus digressæ,
paventes interim, colorem mutantes, trementes,
corde palpitantes, rem omnem Dexiano enuntiantes
narraverunt. Quare ille nec tantillum cunctatus,
ornatum omnem, sacramque et divino cultui dedi- οὕτω μόλις ἐκμειλίξασθαί τε καὶ παῦσαι τῆς ὀργῆς
catam supellectilem, ex urbe collectam in templum
restituit, vixque hac ratione martyrem mitigare,
ejusque iram sedare potuit. Atque hæc quidem talia
ac totidem fere sunt, quibus mitiores pœnæ sunt
persolutæ, quæ quidem ad nostram notitiam perveverunt: nam illa quæ ignota adhuc latent, numero prorsus sunt infinita. Quæ vero graviore et acerbiore supplicio multata fuere, nunc in medium sunt efferenda.
ταύτης τὴν μάρτυρα. Καὶ ὅσα μὲν ἡμερωτέρας τε
τύχηκε δίκης, τοιαῦτά τε καὶ τοσαῦτα, ὅσα γε εἰς
ἡμᾶς ἦλθεν· ὡς τά γε λαθόντα, ἄπειρά τε καὶ οὐκ
ἀριθμητά. "Α δὲ ἐμβριθεστέρας τε λοιπὸν καὶ αὐστηροτέρας έλαχε τιμωρίας, ήδη δεικτέον.
ΙΗ'.
*Ην ἡ τῆς μάρτυρος αὐτῆς ἑορτὴ, καὶ ἡ τελευταία
τῆς ἑορτῆς ἡμέρα, ἣν δὴ καὶ ἀπόλυσιν καλεῖν ἡμῖν
ἔθος· ὡς ἂν καὶ πέρας ἐχούσης λοιπὸν τῆς ἑορτῆς. Ἐν
ταύτῃ πᾶς τις ἐπείγεται καὶ ἀστὸς καὶ ξένος, καὶ
ἀνὴρ καὶ παιδίον, καὶ ἄρχων καὶ ἀρχόμενος, καὶ στρα
τηγὸς καὶ στρατιώτης, καὶ δημαγωγὸς καὶ ἰδιώτης,
καὶ νέος καὶ πρεσβύτης, καὶ ναυτίλος καὶ γεωργός,
καὶ πᾶς τις ἁπλῶς πρόθυμος συλλεγῆναι σπουδαιό
τερον, καὶ Θεῷ τε προσεύξασθαι, καὶ ἱκετεῦσαι τὴν
παρθένον, καὶ τυχὼν τῶν θείων μυστηρίων ἀπελθεῖν
ἡγιασμένος, καὶ ὥσπερ τις νεοτελής ανακαινισθεὶς
καὶ σῶμα καὶ ψυχήν. Μετὰ δὲ τῆς πληθύος ἐκείνης
καί τινες ἤστην δύο ἐκ τῆς καθ' ἡμᾶς ταύτης Εἰσ
ρηνουπόλεως ὁρμηθέντες. Οὗτοι τοίνυν, τῆς ἑορτῆς καὶ συνάξεως διαλυθείσης, εἰστιῶντό τε μετ'
ἀλλήλων καὶ ἑτέρων δὲ πλειόνων, καὶ, οἷάπερ είκός, ἕκαστος τῶν κατὰ τὴν ἑορτὴν ἐθαύμαζεν· ὁ
μὲν τὸ λαμπρὸν αὐτῆς καὶ φαιδρόν· ὁ δὲ τῶν συνεληλυθότων τὸ μυρίον πλῆθος· ὁ δὲ τῶν ἀρχιερέων
τὸν σύλλογον τὸν πολύν· ὁ δὲ τῶν διδασκάλων τὸ
εὔμουσον· ὁ δὲ τῆς ψαλμῳδίας τὸ εὔψυχον· ὁ δὲ τῆς
νυκτεγερσίας τὸ διαρκές· ὁ δὲ τῆς λοιπῆς λειτουρ
γίας τὸ τεταγμένον καὶ εὔρυθμον· ὁ δὲ τῶν εὐχομέ
νων τὸ εὔτονον· ὁ δὲ καὶ τοῦ ὄχλου τὸν ὠθισμόν· ὁ
δὲ καὶ τοῦ πνίγους τὴν ὑπερβολήν· ὁ δὲ καὶ τὴν ἐπὶ
τῆς φρικτῆς μυσταγωγίας Ενστασιν ἅμα καὶ σύστα
σιν τῶν ἄρτι προσιόντων, τῶν ἤδη ἀπιόντων, τῶν
ἐπεισιόντων πάλιν, τῶν ὑποχωρούντων αὖθις, τῶν
βοώντων, τῶν φιλονεικούντων, τῶν ἀλλήλοις ἐμὲ
πλεκομένων, καὶ μὴ εἰκόντων ἀλλήλοις, διὰ τὸ πρῶ
τός τις μάλιστα βούλεσθαι μετασχεῖν τῶν ἁγιασμάτ
των. Ἐν τούτοις δὲ ὑπολαβὼν καὶ τοῖν δυοῖν ἕτερος,
ᾧ καὶ ὄνομα ἦν Όρεντίων· ο Εκαστος μέν, φησί,
ὑμῶν, ὁ βούλεται θαυμαζέτω τῆς ἑορτῆς· ἐγὼ δὲ
οἶμαι ὡς θαυμασιωτέρου πάντων καὶ ἡδίονος ἀπολέ300 Festun erat martyris, et postremus jam
ejusdem dies, quem etiam ἀπόλυσιν, hoc est discessionein, quod festum deinceps finem accipiat, appellare solemus. Εo die omnes, civis, exterus, mariLuis, uxor, liberi, imperio præfectus, imperio parens,
dux, miles, magistratus, privatus, juvenis, senex, G
nauta, agricola, breviter universi magna animi
alacritate studiosius convenire properant: quo
Deum orent, ac virgini supplicent, et divinorum
mysteriorum participes effecti, sanctificati, et tanquam recens absoluti, corporeque et animo renovati,
domum revertantur. Inter illam porro hominum
írequentiam duo quidam erant Irenopoli nostra
profecti. Ili igitur, festo atque synaxi finita, inter
se et cum aliis multis convivium agitabant: cumque, ut feri solet, singuli aliquid eorum, quæ ad
festum spectabant, cum admiratione depredicarent: hic magnificentiam ejus ac splendorem; ille
eorum, qui concurrerant, infinitam multitudinem:
hic primorum pontificum celebrem cœtum; ille
concionatorum in dicendo præstantiam; hic, quæ
ex psalmorum cantu capiebatur, voluptatem; ille
pervigilii istius perseverantiam: bic reliquam divini
cultus concinnitatem atque ordinem; ille orantium
contentionem; hic multitudinis impulsionem; ille
:estus magnitudinem: hic tremendi mysterii tenpore, modo adeuntium, modo abeuntium, modo
iterum intrantium, modo recedentium rursus, vociferantium, rizantium, se mutuo implicantium, nec
invicem concedentium, dum primo quisque loco
sacrosancta mysteria participare desiderat, certamen et coitionem: tum eo in numero alter horum
duorum, cui nomen Orentio, interfatus: Singuli,
inquit, vestrum, quod cuique lubitum est, de festo
suspiciat; quod adl me attinet, arbitror me longe
PG 85:605Τοῦτο δέ ἐστιν ἄντρον πρὸς ἑσπέραν αὐτοῦ τοῦ νεὼ καὶ καταντικρὺ κείμενον, χαριέστατον δὲ καὶ ἐπιτερπέστατον, καὶ πολλὴν ἔχον τὴν ἡδονὴν βαδίσαι τε ἐπ’ αὐτῷ καὶ ἐμφιλοχωρῆσαι, καὶ καθ’ ἡσυχίαν πολλὴν εὔξασθαί τε καὶ οὗ βούλεταί τις τυχεῖν δι’ εὐχῆς παρὰ τῆς μάρτυρος. Πᾶς γοῦν ὁ εἰς τὸν νεὼν βαδίζων τε καὶ εὐχόμενος, εὐθὺς καὶ ἐπ’ ἐκεῖνο τρέχει τὸ ἄντρον, ὡς ἂν καὶ ἐπί τινα κοιτωνίσκον λοιπὸν καὶ θάλαμον ἔνδον ἔχοντα τὴν παρθένον. Φασὶ γάρ τινες τὰ πλεῖστα καὶ ἐν τούτῳ διατρίβειν αὐτήν, ὡς ἂν ἡσυχίας τε ἐρῶσαν καὶ φιλέρημον οὖσαν. Καὶ γὰρ τοῦτο μάλιστα τῶν ἁγίων ἴδιον, τὸ ἠρεμίαις τε χαίρειν καὶ ταύταις ὡς τὰ πολλὰ ἐναυλίζεσθαι. Ἐκ ταύτης οὖν τῆς οὕτω σχεδιασθείσης πηγῆς πᾶσι τοῖς νοσοῦσι ζῴοις τὴν θεραπείαν ἡ μάρτυς ἐπήντλησεν Ἦν γοῦν ἰδεῖν πᾶσαν μὲν ἀτραπόν, πᾶσαν δὲ λεωφόρον, ἐκ τῶν ὑπτίων καὶ ὑπερτέρων τόπων ὧδέ τε βλέπουσαν καὶ ὧδε ἄγουσαν, καὶ πλήθουσαν ἵππων, ὀρέων, βοῶν, προβάτων, αἰγῶν, ὄνων, ἤδη δὲ καὶ κυνῶν καὶ συῶν καὶ πρὸς ἓν τουτὶ τὸ χωρίον ἐπειγομένων, τὸ θεραπείας τότε μᾶλλον καὶ ἰάσεις ἤπερ ὕδωρ ἐκβλύζον.
nota ex tali ejus nece orta, ad nostram usque ala- δους καὶ στίγματος τοῖς ἐξ ἐκείνου τὸ ἐκείνου γε
tem posteris ejus inusta adhæsit. Quin mihi quoque γενῆσθαι πάθος. Ἀλλ᾿ ἐμὲ μὲν τοῦτο ἱκανῶς δι
miraculum hoc referenti vehementem timorem
terroremque intulit, ut ægre rem tam horrendam, tremente manu, litteris prodere potue
rim.
ΧΙΧ.
Sed et alterum nunc sese mihi offert, priore illo
non multo inferius, quin potius, meo judicio horribilius, ad reliqua tamen miracula merito ipsum
quoque 302 ascribendum: ut qui in hunc librum
incilerint, id pro præcepto ad continentiam labeant,
oculosque suos ab aspectu rerum obscenarum atque in purarnm, ac martyris oculis indignarum, sevocare assuescant. Qua re maxime inductus sum
επτόησε, καὶ εἰς πολὺ δέος κατέστησεν, ὡς καὶ τρε
μούσῃ τῇ χειρὶ μόλις αποσημῆναι τὸ φοβερὸν τοῦτο
θαῦμα.
ΤΗ
Πρόσεισι δέ μοι καὶ ἕτερον, οὐ πολὺ μὲν τοῦ
προτέρου ἀπολειπόμενον· οἶμα: δὲ ὡς καὶ φοβερώ
τερον· δεόμενον δὲ ὅμως καὶ αὐτὸ τοῖς θαύμασιν
ἐγγραφῆναι· ὥστε τοῖς ἐντυγχάνουσι τῷ βιβλίῳ
τούτῳ σωφροσύνης είναι παράγγελμα, καὶ πείθειν
τοὺς ὀφθαλμοὺς μὴ ἀνόσια βλέπειν, μηδὲ βέβηλα,
μηδὲ τῶν τῆς μάρτυρος ὀμμάτων ἀνάξια. Διὸ μάλιστα και πεισθείς (καὶ γὰρ εὐλογά μοι προσίσχετο ),
πρὸς τὸ καὶ τοῦτο διηγήσασθαι τὸ θαῦμα πάλιν
ἐπήχθην. Ἐξήκοντες γὰρ ἅμα δύο ἐκ ταύτης τῆς
πόλεως, καὶ ἅμα πάλιν ἀνελθόντες εἰς τὸν νεών, οὐχ
ὑπὲρ εὐχῆς, ἀλλ' ὑπὲρ τρυφῆς, ἅμα πάλιν περιπί
πτουσι τῷ κακῷ. Καὶ γὰρ ἀδίκως ποθὲν χρυσίον
ἀποκερδάναντες (οἶμαι δὲ καὶ ὡς ἀπὸ τῶν τῷ βα
σιλεῖ καταβαλλομένων ὑφ' ὧν καὶ καταβάλλεσθαι
νόμος ), ἀδικώτερον κατεχρῶντο τῷ κακῷ τούτῳ
λήμματι, κραιπαλῶντες, μεθύοντες, πάντα τρόπον
κατεξευλευόμενοι, καὶ ταῦτα ὑπὸ μάρτυρι τῇ παρ
θένῳ. Καὶ γὰρ ἐν ἑνὶ τῶν αὐτῆς ἡριστοποιοῦντο κήτων οἱ δείλαιοι, καὶ δὴ κάκιστον πέρας τῆς κακίστης
εὔραντο τρυφῆς. Καὶ γὰρ ὡς ὑπὸ τῆς ἀμέτρου δι
εφλέχθησαν οινοποσίας, ἤδη καὶ πρὸς ἀνοσιουργίας
ἔβλεπον· ὅπερ καὶ τέλος ἐστὶν οἰνοςλογίας ἀρίσ
δηλον καὶ δήποτε παρθένον ἔξω τῶν ἱερῶν σχη
νῶν ' περιπλανωμένην ευρόντες (οὕτω καὶ τοῦτο
τοῦ δαίμονος ἐπισκευάσαντος, ἵνα καὶ τὸ ἐνδόσιμον
ἡ κακή λάβῃ βουλὴ, καὶ τέλος ἡ τιμωρία, καὶ κέντρον ἡ ἁμαρτία), εφέλκονταί τε πρὸς ἑαυτοὺς τὴν
παρθένον ταύτην, καὶ ποιοῦνται ὁμοτράπεζον ήδη
καὶ ὁμόκοιτον. Ενθα καὶ θαυμάσειεν ἄν τις τὸ
συμβεβηκός. Αισθομένη γὰρ ἡ μάρτυς, ὡς ἄρα μία
τις τῶν αὐτῆς παρθένων περιβέβληται που λοιπὸν
βρόχοις ἁμαρτίας, καὶ μεταξὺ δύο λύκων ἡ ἀμνὰς
συμπεπόδισται, πρὸς ἕτοιμον ἀπωλείας ἑλκομένη
βάραθρον, ὡς εἶχε τάχους ἐφίσταται τῷ κήπῳ· καὶ
τούτοις ἔτι καθεύδουσι, μηδέπω δὲ μηδὲ ἁψαμένης
τῆς κόρης. Τῆς γὰρ μέθης προδουλωσαμένης αὐτοὺς
(quippe qui non nisi illa, ex quibus pretium opere
peti possit, referre constitui ad hoc quoque miraculum referendum. Duo quidam una hanec urbem
egressi, unaque in templum ascendentes, non orandi
studio, sed libidinis explendæ, in eamdem ambo
perniciem inciderunt. Etenim cum injusto compendio alicunde aurum confecissent (ex pecuniis, opinor, iis, quæ règi ab illis, quos lex jubet, pendi solent), injustius iniquo illo quaestu abusi sunt, crapuke
ac ebrietati indulgentes, iisque penitus, ut ita dican, inmarcescentes, idque sub martyris virginisque nostræ conspectum. Nam in quodam ejus horto
infelices illi prandentes, pessimum exitum pessima
libidinis suæ invenerunt. Etenim cum jam immoderato vini potu æstuarent, ad impuras quoque artiones animnon adjecerunt (quo fine haud dubie ebrie. G
tas terminatur) et forte fortuna in virginem quamdam
extra sacra septa exerrantem incidentes (dæmone
ita hanc fraudem machinante, quo hoc invitamentum prava voluntas, finem vindicta, et stimulum
suum culpa consequeretur), virginem illam ad se
trabunt, et convivio lectoque adhibent. Sed rei
eventum hinc mecum merito quis admiretur. Simul
enim ac martyr sensit, unam ex virginibus suis
peccati nexibus irretitam, et inter duos lupos agnam
implicatam teneri, ac in paratum exitii barathrum
deinceps præcipitari; quam potuit celerrime ad
hortum contendens, el somno adhuc obrutis, virgineque intacta, supervenit. Propterea enim quod
ebrietas illos prius arcto somno oppressisset, inde p τῷ ὕπνῳ, οὐκ ἔσχε χώραν ἡ ἁμαρτία· ὥστε γενέσθαι
factum est, ut peccato locus nondum fuerit, ipsaque
ebrietas hic suam quamdam utilitatem habuerit.
● Et quid vos, inquit, improbissimi, impulit, ut columbam meam ex domo mea abductam, et ad vos
receptam, violare cuperetis? atqui curae nihi erit,
ut nefarii hujus ausus poenas luatis. • Quibus dictis
ad suum se templum locumque contulit. Cæterun.
illı terrore sibi ab ipsa injecto, metuque ob ea, quæ
scrleste alleularant, quæque audierant, perculsi,
303 virginem integram adhue remiserunt; et magnas gratias cum vinolentia, tum somno habentes,
incitato cursu se in fugam dederunt: ignari scilicet
1 al. σηνῶν. al. ὑπῆλθε.
"
καὶ μέθης τι τότε.. Εἰς τί γάρ, φησί, ὦ κάκιστοι,
τὴν περιστερὰν τὴν ἐμὴν ἀπελάσαντες τῶν ἐμῶν
οἴκων ἐν μέσῳ ἀπειλήφατε, καὶ διαφθείραι βούλε
σθε; ἀλλ' ἐμοί, φησί, ὅπως δῶτε δίκας ὑπὲρ οὕτω
παρανόμου τολμήματος, μελήσει.» Καὶ δὴ ταῦτα
εἰποῦσα, πρὸς τὸν ἑαυτῆς ἀπῆλθε 3 νεὼν καὶ χῶρον.
Οἱ δὲ, ὡς παρ' αὐτῆς μὲν ἐκδειματωθέντες, καὶ ὑφ'
ὧν ἀκηκόεσαν καταπλαγέντες, τὴν μὲν παρθένον καὶ
αὖθις παρθένον ἀπέπεμψαν, πολλὰ τῇ μέθῃ καὶ τῷ
ὕπνῳ τέως εὐχαριστήσαντες. Αὐτοὶ δὲ ᾤχοντο προτροπάδην φεύγοντες, ἐλελήθεσαν δὲ ὡς ἄρα καὶ
φεύγοντες οὐκ ἔφευγον, καὶ τοὺς τόπους ἄλλοτε
Οὐδὲν τοιγαροῦν τῶν γευσαμένων τότε ζῴων τοῦ ὕδατος ἀπῆλθεν ἔτι νοσοῦν, ἀλλ’ ὥσπερ ὑγιείας μᾶλλον ἢ ὕδατος ἀρυσάμενον, οὕτως ἀνερρώσθη τε αὖθις καὶ ἀνεσκίρτησε, καὶ πρὸς τὸν οἰκεῖον ἕκαστον καὶ ἀγρὸν καὶ οἶκον ἀπέδραμε, μάλα τε ἐρρωμένον καὶ τῶν συνήθων ἔργων ἁπτόμενον. Λέγεται δέ τις τότε καὶ τῶν ἐν τῇ πόλει λαμπρῶν νοσοῦντα ἵππον καὶ κακῶς ἄγαν ἔχοντα, τοῦ νώτου συνελκομένου κατὰ τὸ ὄπισθεν μέρος, καὶ τὸ λοιπὸν σῶμα ἀντισπῶντος, καὶ ταῖς τῶν νεύρωνὥς φασισυνολκαῖς τὴν πρόσω πορείαν κωλύοντος, κατὰ πεῖραν μᾶλλον ἢ πίστιν ἐπ’ ἐκεῖνο πέμψαι τὸ ὕδωρ, εἰ ἄρα ἱκανὸν γένοιτο τὸν οὕτω πρόδηλον περιελεῖν κίνδυνον, τὴν δὲ μάρτυρα μήτε ἀγνοῆσαι τὴν πεῖραν, καὶ σῶον ἀποπέμψαι τὸν ἵππον πρὸς τὸν Μαριανόν. Ἀγνοεῖ δὲ τοῦτον, οἶμαι, οὐδεὶς καὶ τῆς αὐτοῦ γνώμης ἐξειπεῖν τὸ ἀπόρρητον, καὶ τοῦ ἵππου τὴν ἀπροσδόκητον θεραπείαν, καὶ τῆς μάρτυρος τὴν οὕτως ὀξυτάτην ὑπεραγασθῆναι ῥοπήν.
nota ex tali ejus nece orta, ad nostram usque ala- δους καὶ στίγματος τοῖς ἐξ ἐκείνου τὸ ἐκείνου γε
tem posteris ejus inusta adhæsit. Quin mihi quoque γενῆσθαι πάθος. Ἀλλ᾿ ἐμὲ μὲν τοῦτο ἱκανῶς δι
miraculum hoc referenti vehementem timorem
terroremque intulit, ut ægre rem tam horrendam, tremente manu, litteris prodere potue
rim.
ΧΙΧ.
Sed et alterum nunc sese mihi offert, priore illo
non multo inferius, quin potius, meo judicio horribilius, ad reliqua tamen miracula merito ipsum
quoque 302 ascribendum: ut qui in hunc librum
incilerint, id pro præcepto ad continentiam labeant,
oculosque suos ab aspectu rerum obscenarum atque in purarnm, ac martyris oculis indignarum, sevocare assuescant. Qua re maxime inductus sum
επτόησε, καὶ εἰς πολὺ δέος κατέστησεν, ὡς καὶ τρε
μούσῃ τῇ χειρὶ μόλις αποσημῆναι τὸ φοβερὸν τοῦτο
θαῦμα.
ΤΗ
Πρόσεισι δέ μοι καὶ ἕτερον, οὐ πολὺ μὲν τοῦ
προτέρου ἀπολειπόμενον· οἶμα: δὲ ὡς καὶ φοβερώ
τερον· δεόμενον δὲ ὅμως καὶ αὐτὸ τοῖς θαύμασιν
ἐγγραφῆναι· ὥστε τοῖς ἐντυγχάνουσι τῷ βιβλίῳ
τούτῳ σωφροσύνης είναι παράγγελμα, καὶ πείθειν
τοὺς ὀφθαλμοὺς μὴ ἀνόσια βλέπειν, μηδὲ βέβηλα,
μηδὲ τῶν τῆς μάρτυρος ὀμμάτων ἀνάξια. Διὸ μάλιστα και πεισθείς (καὶ γὰρ εὐλογά μοι προσίσχετο ),
πρὸς τὸ καὶ τοῦτο διηγήσασθαι τὸ θαῦμα πάλιν
ἐπήχθην. Ἐξήκοντες γὰρ ἅμα δύο ἐκ ταύτης τῆς
πόλεως, καὶ ἅμα πάλιν ἀνελθόντες εἰς τὸν νεών, οὐχ
ὑπὲρ εὐχῆς, ἀλλ' ὑπὲρ τρυφῆς, ἅμα πάλιν περιπί
πτουσι τῷ κακῷ. Καὶ γὰρ ἀδίκως ποθὲν χρυσίον
ἀποκερδάναντες (οἶμαι δὲ καὶ ὡς ἀπὸ τῶν τῷ βα
σιλεῖ καταβαλλομένων ὑφ' ὧν καὶ καταβάλλεσθαι
νόμος ), ἀδικώτερον κατεχρῶντο τῷ κακῷ τούτῳ
λήμματι, κραιπαλῶντες, μεθύοντες, πάντα τρόπον
κατεξευλευόμενοι, καὶ ταῦτα ὑπὸ μάρτυρι τῇ παρ
θένῳ. Καὶ γὰρ ἐν ἑνὶ τῶν αὐτῆς ἡριστοποιοῦντο κήτων οἱ δείλαιοι, καὶ δὴ κάκιστον πέρας τῆς κακίστης
εὔραντο τρυφῆς. Καὶ γὰρ ὡς ὑπὸ τῆς ἀμέτρου δι
εφλέχθησαν οινοποσίας, ἤδη καὶ πρὸς ἀνοσιουργίας
ἔβλεπον· ὅπερ καὶ τέλος ἐστὶν οἰνοςλογίας ἀρίσ
δηλον καὶ δήποτε παρθένον ἔξω τῶν ἱερῶν σχη
νῶν ' περιπλανωμένην ευρόντες (οὕτω καὶ τοῦτο
τοῦ δαίμονος ἐπισκευάσαντος, ἵνα καὶ τὸ ἐνδόσιμον
ἡ κακή λάβῃ βουλὴ, καὶ τέλος ἡ τιμωρία, καὶ κέντρον ἡ ἁμαρτία), εφέλκονταί τε πρὸς ἑαυτοὺς τὴν
παρθένον ταύτην, καὶ ποιοῦνται ὁμοτράπεζον ήδη
καὶ ὁμόκοιτον. Ενθα καὶ θαυμάσειεν ἄν τις τὸ
συμβεβηκός. Αισθομένη γὰρ ἡ μάρτυς, ὡς ἄρα μία
τις τῶν αὐτῆς παρθένων περιβέβληται που λοιπὸν
βρόχοις ἁμαρτίας, καὶ μεταξὺ δύο λύκων ἡ ἀμνὰς
συμπεπόδισται, πρὸς ἕτοιμον ἀπωλείας ἑλκομένη
βάραθρον, ὡς εἶχε τάχους ἐφίσταται τῷ κήπῳ· καὶ
τούτοις ἔτι καθεύδουσι, μηδέπω δὲ μηδὲ ἁψαμένης
τῆς κόρης. Τῆς γὰρ μέθης προδουλωσαμένης αὐτοὺς
(quippe qui non nisi illa, ex quibus pretium opere
peti possit, referre constitui ad hoc quoque miraculum referendum. Duo quidam una hanec urbem
egressi, unaque in templum ascendentes, non orandi
studio, sed libidinis explendæ, in eamdem ambo
perniciem inciderunt. Etenim cum injusto compendio alicunde aurum confecissent (ex pecuniis, opinor, iis, quæ règi ab illis, quos lex jubet, pendi solent), injustius iniquo illo quaestu abusi sunt, crapuke
ac ebrietati indulgentes, iisque penitus, ut ita dican, inmarcescentes, idque sub martyris virginisque nostræ conspectum. Nam in quodam ejus horto
infelices illi prandentes, pessimum exitum pessima
libidinis suæ invenerunt. Etenim cum jam immoderato vini potu æstuarent, ad impuras quoque artiones animnon adjecerunt (quo fine haud dubie ebrie. G
tas terminatur) et forte fortuna in virginem quamdam
extra sacra septa exerrantem incidentes (dæmone
ita hanc fraudem machinante, quo hoc invitamentum prava voluntas, finem vindicta, et stimulum
suum culpa consequeretur), virginem illam ad se
trabunt, et convivio lectoque adhibent. Sed rei
eventum hinc mecum merito quis admiretur. Simul
enim ac martyr sensit, unam ex virginibus suis
peccati nexibus irretitam, et inter duos lupos agnam
implicatam teneri, ac in paratum exitii barathrum
deinceps præcipitari; quam potuit celerrime ad
hortum contendens, el somno adhuc obrutis, virgineque intacta, supervenit. Propterea enim quod
ebrietas illos prius arcto somno oppressisset, inde p τῷ ὕπνῳ, οὐκ ἔσχε χώραν ἡ ἁμαρτία· ὥστε γενέσθαι
factum est, ut peccato locus nondum fuerit, ipsaque
ebrietas hic suam quamdam utilitatem habuerit.
● Et quid vos, inquit, improbissimi, impulit, ut columbam meam ex domo mea abductam, et ad vos
receptam, violare cuperetis? atqui curae nihi erit,
ut nefarii hujus ausus poenas luatis. • Quibus dictis
ad suum se templum locumque contulit. Cæterun.
illı terrore sibi ab ipsa injecto, metuque ob ea, quæ
scrleste alleularant, quæque audierant, perculsi,
303 virginem integram adhue remiserunt; et magnas gratias cum vinolentia, tum somno habentes,
incitato cursu se in fugam dederunt: ignari scilicet
1 al. σηνῶν. al. ὑπῆλθε.
"
καὶ μέθης τι τότε.. Εἰς τί γάρ, φησί, ὦ κάκιστοι,
τὴν περιστερὰν τὴν ἐμὴν ἀπελάσαντες τῶν ἐμῶν
οἴκων ἐν μέσῳ ἀπειλήφατε, καὶ διαφθείραι βούλε
σθε; ἀλλ' ἐμοί, φησί, ὅπως δῶτε δίκας ὑπὲρ οὕτω
παρανόμου τολμήματος, μελήσει.» Καὶ δὴ ταῦτα
εἰποῦσα, πρὸς τὸν ἑαυτῆς ἀπῆλθε 3 νεὼν καὶ χῶρον.
Οἱ δὲ, ὡς παρ' αὐτῆς μὲν ἐκδειματωθέντες, καὶ ὑφ'
ὧν ἀκηκόεσαν καταπλαγέντες, τὴν μὲν παρθένον καὶ
αὖθις παρθένον ἀπέπεμψαν, πολλὰ τῇ μέθῃ καὶ τῷ
ὕπνῳ τέως εὐχαριστήσαντες. Αὐτοὶ δὲ ᾤχοντο προτροπάδην φεύγοντες, ἐλελήθεσαν δὲ ὡς ἄρα καὶ
φεύγοντες οὐκ ἔφευγον, καὶ τοὺς τόπους ἄλλοτε
Κατέχει δέ τις λόγος, ὡς καὶ Κυπρίων τις τῶν ἄγαν εὐπατριδῶν καὶ περισήμων, τῶν ὄψεων μὲν στερηθείς, κατὰ δὲ φήμην τοῦ ὕδατος τούτου περαιωθεὶς χρήσασθαί τε τῷ φαρμάκῳ, καὶ πρὸς Κυπρίους αὖθις μετὰ τῶν ὄψεων ἐπανελθεῖν. Εἶτα οὐ κατεροῦσιν ἡμῶν οἱ λόγοι, καὶ καταβοήσουσι πρὸς τοὺς ἐλλογίμους τῶν ἀνδρῶν, εἰ μόνοι παροφθεῖεν ὑφ’ ἡμῶν, καὶ ταῦτα οὐ παροφθέντες ὑπὸ τῆς μάρτυρος, ἀλλὰ γὰρ καὶ πολλάκις τετυχηκότες θαυμάτων ἐν ἀνδράσι σοφοῖς τε καὶ ἐλλογίμοις; Φέρε οὖν, ἃ τέως μεμαθήκαμεν εἴπωμεν, ἵνα ἔχοιεν ἡμῖν καὶ οἱ λόγοι χάριν, ὡς τῆς οὕτω καὶ αὐτοὶ μακαρίας τῶν θαυμάτων χοροστασίας ἀξιωθέντες. Ὀλυμπίου τοίνυν τοῦ γραμματιστοῦ τοῦ πάνυ Ἀλύπιός τις ἦν πατήρ, καὶ αὐτὸς γραμματιστής τε ὢν καὶ τῇδε τότε παιδεύων. Οὗτός ποτε περιπίπτει νόσῳ βαρείᾳ καὶ ἀπειλούσῃ θάνατον. Ὡς δὲ καὶ παῖδες ἰατρῶν ἀπειρήκεσαν, καὶ αὐτὸς δὲ κρεῖττον λοιπὸν ἀνθρωπίνης βοηθείας ἐνόμιζε τὸ κακόν, καὶ πᾶσα ἐλπὶς αὐτὸν ἐπελελοίπει ζωῆς, καταφεύγει πρὸς τὸ μόνον κρησφύγετον τῶν τοιούτων κακῶν, τὴν μάρτυρα, καὶ τὸν νεὼν καταλαβὼν τῆς ἐκεῖθεν ὅλως λοιπὸν ἐξήρτητο σωτηρίας.
nota ex tali ejus nece orta, ad nostram usque ala- δους καὶ στίγματος τοῖς ἐξ ἐκείνου τὸ ἐκείνου γε
tem posteris ejus inusta adhæsit. Quin mihi quoque γενῆσθαι πάθος. Ἀλλ᾿ ἐμὲ μὲν τοῦτο ἱκανῶς δι
miraculum hoc referenti vehementem timorem
terroremque intulit, ut ægre rem tam horrendam, tremente manu, litteris prodere potue
rim.
ΧΙΧ.
Sed et alterum nunc sese mihi offert, priore illo
non multo inferius, quin potius, meo judicio horribilius, ad reliqua tamen miracula merito ipsum
quoque 302 ascribendum: ut qui in hunc librum
incilerint, id pro præcepto ad continentiam labeant,
oculosque suos ab aspectu rerum obscenarum atque in purarnm, ac martyris oculis indignarum, sevocare assuescant. Qua re maxime inductus sum
επτόησε, καὶ εἰς πολὺ δέος κατέστησεν, ὡς καὶ τρε
μούσῃ τῇ χειρὶ μόλις αποσημῆναι τὸ φοβερὸν τοῦτο
θαῦμα.
ΤΗ
Πρόσεισι δέ μοι καὶ ἕτερον, οὐ πολὺ μὲν τοῦ
προτέρου ἀπολειπόμενον· οἶμα: δὲ ὡς καὶ φοβερώ
τερον· δεόμενον δὲ ὅμως καὶ αὐτὸ τοῖς θαύμασιν
ἐγγραφῆναι· ὥστε τοῖς ἐντυγχάνουσι τῷ βιβλίῳ
τούτῳ σωφροσύνης είναι παράγγελμα, καὶ πείθειν
τοὺς ὀφθαλμοὺς μὴ ἀνόσια βλέπειν, μηδὲ βέβηλα,
μηδὲ τῶν τῆς μάρτυρος ὀμμάτων ἀνάξια. Διὸ μάλιστα και πεισθείς (καὶ γὰρ εὐλογά μοι προσίσχετο ),
πρὸς τὸ καὶ τοῦτο διηγήσασθαι τὸ θαῦμα πάλιν
ἐπήχθην. Ἐξήκοντες γὰρ ἅμα δύο ἐκ ταύτης τῆς
πόλεως, καὶ ἅμα πάλιν ἀνελθόντες εἰς τὸν νεών, οὐχ
ὑπὲρ εὐχῆς, ἀλλ' ὑπὲρ τρυφῆς, ἅμα πάλιν περιπί
πτουσι τῷ κακῷ. Καὶ γὰρ ἀδίκως ποθὲν χρυσίον
ἀποκερδάναντες (οἶμαι δὲ καὶ ὡς ἀπὸ τῶν τῷ βα
σιλεῖ καταβαλλομένων ὑφ' ὧν καὶ καταβάλλεσθαι
νόμος ), ἀδικώτερον κατεχρῶντο τῷ κακῷ τούτῳ
λήμματι, κραιπαλῶντες, μεθύοντες, πάντα τρόπον
κατεξευλευόμενοι, καὶ ταῦτα ὑπὸ μάρτυρι τῇ παρ
θένῳ. Καὶ γὰρ ἐν ἑνὶ τῶν αὐτῆς ἡριστοποιοῦντο κήτων οἱ δείλαιοι, καὶ δὴ κάκιστον πέρας τῆς κακίστης
εὔραντο τρυφῆς. Καὶ γὰρ ὡς ὑπὸ τῆς ἀμέτρου δι
εφλέχθησαν οινοποσίας, ἤδη καὶ πρὸς ἀνοσιουργίας
ἔβλεπον· ὅπερ καὶ τέλος ἐστὶν οἰνοςλογίας ἀρίσ
δηλον καὶ δήποτε παρθένον ἔξω τῶν ἱερῶν σχη
νῶν ' περιπλανωμένην ευρόντες (οὕτω καὶ τοῦτο
τοῦ δαίμονος ἐπισκευάσαντος, ἵνα καὶ τὸ ἐνδόσιμον
ἡ κακή λάβῃ βουλὴ, καὶ τέλος ἡ τιμωρία, καὶ κέντρον ἡ ἁμαρτία), εφέλκονταί τε πρὸς ἑαυτοὺς τὴν
παρθένον ταύτην, καὶ ποιοῦνται ὁμοτράπεζον ήδη
καὶ ὁμόκοιτον. Ενθα καὶ θαυμάσειεν ἄν τις τὸ
συμβεβηκός. Αισθομένη γὰρ ἡ μάρτυς, ὡς ἄρα μία
τις τῶν αὐτῆς παρθένων περιβέβληται που λοιπὸν
βρόχοις ἁμαρτίας, καὶ μεταξὺ δύο λύκων ἡ ἀμνὰς
συμπεπόδισται, πρὸς ἕτοιμον ἀπωλείας ἑλκομένη
βάραθρον, ὡς εἶχε τάχους ἐφίσταται τῷ κήπῳ· καὶ
τούτοις ἔτι καθεύδουσι, μηδέπω δὲ μηδὲ ἁψαμένης
τῆς κόρης. Τῆς γὰρ μέθης προδουλωσαμένης αὐτοὺς
(quippe qui non nisi illa, ex quibus pretium opere
peti possit, referre constitui ad hoc quoque miraculum referendum. Duo quidam una hanec urbem
egressi, unaque in templum ascendentes, non orandi
studio, sed libidinis explendæ, in eamdem ambo
perniciem inciderunt. Etenim cum injusto compendio alicunde aurum confecissent (ex pecuniis, opinor, iis, quæ règi ab illis, quos lex jubet, pendi solent), injustius iniquo illo quaestu abusi sunt, crapuke
ac ebrietati indulgentes, iisque penitus, ut ita dican, inmarcescentes, idque sub martyris virginisque nostræ conspectum. Nam in quodam ejus horto
infelices illi prandentes, pessimum exitum pessima
libidinis suæ invenerunt. Etenim cum jam immoderato vini potu æstuarent, ad impuras quoque artiones animnon adjecerunt (quo fine haud dubie ebrie. G
tas terminatur) et forte fortuna in virginem quamdam
extra sacra septa exerrantem incidentes (dæmone
ita hanc fraudem machinante, quo hoc invitamentum prava voluntas, finem vindicta, et stimulum
suum culpa consequeretur), virginem illam ad se
trabunt, et convivio lectoque adhibent. Sed rei
eventum hinc mecum merito quis admiretur. Simul
enim ac martyr sensit, unam ex virginibus suis
peccati nexibus irretitam, et inter duos lupos agnam
implicatam teneri, ac in paratum exitii barathrum
deinceps præcipitari; quam potuit celerrime ad
hortum contendens, el somno adhuc obrutis, virgineque intacta, supervenit. Propterea enim quod
ebrietas illos prius arcto somno oppressisset, inde p τῷ ὕπνῳ, οὐκ ἔσχε χώραν ἡ ἁμαρτία· ὥστε γενέσθαι
factum est, ut peccato locus nondum fuerit, ipsaque
ebrietas hic suam quamdam utilitatem habuerit.
● Et quid vos, inquit, improbissimi, impulit, ut columbam meam ex domo mea abductam, et ad vos
receptam, violare cuperetis? atqui curae nihi erit,
ut nefarii hujus ausus poenas luatis. • Quibus dictis
ad suum se templum locumque contulit. Cæterun.
illı terrore sibi ab ipsa injecto, metuque ob ea, quæ
scrleste alleularant, quæque audierant, perculsi,
303 virginem integram adhue remiserunt; et magnas gratias cum vinolentia, tum somno habentes,
incitato cursu se in fugam dederunt: ignari scilicet
1 al. σηνῶν. al. ὑπῆλθε.
"
καὶ μέθης τι τότε.. Εἰς τί γάρ, φησί, ὦ κάκιστοι,
τὴν περιστερὰν τὴν ἐμὴν ἀπελάσαντες τῶν ἐμῶν
οἴκων ἐν μέσῳ ἀπειλήφατε, καὶ διαφθείραι βούλε
σθε; ἀλλ' ἐμοί, φησί, ὅπως δῶτε δίκας ὑπὲρ οὕτω
παρανόμου τολμήματος, μελήσει.» Καὶ δὴ ταῦτα
εἰποῦσα, πρὸς τὸν ἑαυτῆς ἀπῆλθε 3 νεὼν καὶ χῶρον.
Οἱ δὲ, ὡς παρ' αὐτῆς μὲν ἐκδειματωθέντες, καὶ ὑφ'
ὧν ἀκηκόεσαν καταπλαγέντες, τὴν μὲν παρθένον καὶ
αὖθις παρθένον ἀπέπεμψαν, πολλὰ τῇ μέθῃ καὶ τῷ
ὕπνῳ τέως εὐχαριστήσαντες. Αὐτοὶ δὲ ᾤχοντο προτροπάδην φεύγοντες, ἐλελήθεσαν δὲ ὡς ἄρα καὶ
φεύγοντες οὐκ ἔφευγον, καὶ τοὺς τόπους ἄλλοτε
PG 85:607Ὅθεν καὶ ἡ μάρτυς ἐπιταχύνουσαφιλόλογος γὰρ καὶ φιλόμουσος, καὶ ἀεὶ χαίρουσα τοῖς λογικώτερον εὐφημοῦσιν αὐτήν, ἀπαλλάττει τοῦ κινδύνου τὸν ἄνθρωπον. Ἀπαλλάττει δὲ οὕτως· ἐπιφοιτήσασα νύκτωρ αὐτῷ καὶ ᾗ ἔθος αὐτῇ πρὸς τοὺς ἀρρώστους ἀεὶ ποιεῖν, παραδείξασά τε ἑαυτὴν ἥτις εἴη τῷ σχήματι, εὐθὺς ἤρετο ὅ τί τε πάσχοι καὶ ὅ τί βούλοιτο. Ὁ δὲ ὑπολαβὼν ἔφη· Οἶσθα· τί ἤ τοι ταῦτ’ ἰδυίῃ πάντ’ ἀγορεύω; Ὅ ἐστι μὲν ἐξ Ὁμήρου, ὁ δὲ λαβὼν εὐστοχώταταμᾶλλον ἤπερ Ἀχιλλεὺς τότε πρὸς τὴν ἑαυτοῦ μητέρα τὴν Θέτινεἶπεν, ἵν’ ἅμα καὶ πρεσβεύῃ τὴν αὐτὸς αὐτοῦ τέχνην, καὶ δυσωπήσῃ τὴν παρθένον τῷ καλλίστῳ τούτῳ καὶ ἁρμοδιωτάτῳ. Ἐπιμειδιάσασα γοῦν ἡ μάρτυς καὶ ἡσθεῖσα ἐπί τε τῷ ἀνδρί, ἐπί τε τῷ ἔπει, θαυμάσασα δὲ καὶ ὡς μάλα ἁρμοδίως ἀπεκρίνατο, ψηφῖδά τινα, ἣν καὶ μετὰ χεῖρας τότε φέρουσα ἔτυχε, καλλίστην τε δοκοῦσαν εἶναι καὶ ποικίλην καὶ τῆς κατεχούσης χειρὸς οὐ μάλα ἀπᾴδουσαν, ὀρέγει τε ταύτην αὐτῷ, καὶ ἐνάψαι τῷ τραχήλῳ παρεκελεύσατο, ὡς καὶ φυγαδεῦσαι τὴν νόσον δυναμένην, καὶ χαρίσασθαι τὴν σωτηρίαν.
Olympii ergo celeberrimi illius grammatici pater
Alypius, ipse quoque eodem circa grammaticam nunere fungens, atque apud nos tum temporis pueritiam
instituens, aliquando in morbum gravem et vitæ
discrimen comminantemn incidit. 307 De quo sanando cum inedici jam desperassent, malumque
humanam deinceps opem vincere censeretur, atque
omnis vitæ spes virum destitueret: ad martyrem,
unicum hujusmodi malorum perfugium, se recipit;
templumque ingressus, de cætero omnes illinc sanitatis recuperanda rationes suspensas habuit. Quo
factum est ut martyr, festinatione usa (litterarum
enim amans est, et poetices studiosa; iisque qui
laudes suas accuratiore oratione prosequuntur, assidue delectatur), hominem vitæ periculo liberat;
idque hoc pacto. Noctu ei sese offerens (ut illi solemne est apud ægrotos) ipsoque habitu quænam
esset ostendens, protinus ex ipso est percunctata,
ille sermone excipiens ait:
Omnia nota tibi: quid verbis nota relexam*?
"
ΚΑ'.
Ολυμπίου τοίνυν τοῦ γραμματιστοῦ, τοῦ πάνυ,
᾿Αλύπιος τις ἦν πατὴρ, καὶ αὐτὸς γραμματιστής το
ῶν, καὶ τῇδε τότε παιδεύων. Οὗτος περιπίπτει ποτέ
νόσῳ βαρείᾳ καὶ ἀπειλούσῃ θάνατον· ὡς δὲ καὶ
παῖδες ἰατρῶν ἀπειρήκεσαν, καὶ αὐτὸ δὲ κρεῖττον
λοιπὸν ἀνθρωπίνης βοηθείας ἐνομίζετο κακὸν, καὶ
πᾶσα ἐλπὶς αὐτὸν ἐπελελοίπει ζωῆς, καταφεύγει
πρὸς τὸ μόνον κρησφύγετον τῶν τοιούτων κακῶν, τὴν
μάρτυρα, καὶ τὸν νεών καταλαβὼν, τῆς ἐκεῖθεν ὅλως
λοιπὸν ἐξήρτητο σωτηρίας. "Οθεν καὶ ἡ μάρτυς ἐπιταχύνουσα (φιλόλογος γὰρ, καὶ φιλόμουσος, καὶ ἀεὶ
χαίρουσα τοῖς λογικώτερον εὐφημοῦσιν αὐτὴν), ἀπαλ
λάττει τοῦ κινδύνου τὸν ἄνθρωπον· ἀπαλλάττει δὲ
οὕτως. Ἐπιφοιτήσασα νύκτωρ αὐτῷ, καὶ ὡς ἔθος
αὐτῇ πρὸς τοὺς ἀρρώστους ἀεὶ ποιεῖν, παραδείξασά
τε ἑαυτὴν ἥτις εἴη τῷ σχήματι, εὐθὺς ἤρετο, ὅ τι τε
πάσχοι, καὶ ὅ τι βούλοιτο. Ὁ δὲ ὑπολαβὼν ἔφη·
quo morbo laboraret, et quidnam postularet? A'
Qui versus ex Homero est: sed quo hie multo
magis apposite, quam Achilles tum ad matrem suam
Thetim, usus est: per quem et artem ipse suam
egregie commendaret, et pulcherrimo hoc atque
aplissimo carmine virginem sibi propitiam redderet. Quæ subridens, et partim viro, partim versu
oblectata, quodque tam commode respondisset admirata, calculum quemdam, quem tum manu teniebat, pulcherrimum, ut videbatur, variisque maculis
distinctum, et manui, cui iuerat, non dissimilem, illi
porrigit; atque ut collo admoveat, utpote efficacitate fugandi morbum et sanitatem restituendi præditum, adhortatur. Capit hunc Alypius, ac somno
adhuc detentus sibi habere, et manu arcte, tanquam
sanitatis ac vitæ pignus, sibi complecti visus est.
Expergefactus autem, et manum explicans, nihil
invenit; et se in errorem inductum, et somniuin
illud vere somnium fuisse conjectavit: ita ut una
cum morbi ægritudine, dolorem insuper animo
hauserit. e Fit enim fere, ut quodcunque speratur,
animum oblectet, tanquam omnino futurum: idque
si non eveniat, acerbiorem quodammodo dolorem
excitet, pungatque acrius et animum male habentis profundlius penetret. Verum hunc dolorem ac
mærorem omnem filius ejus Solymius ademit, paulo
post improvisus interveniens, et calculum illum
manu tenens, quem virgo noctu habuisse et ægrotanti dedisse videbatur. Quid? Nonne figmentum
ac fabula commemoratio hujus miraculi censeri
possit? 308 Cæterum si rem, ut evenit, didiceritis, ab omni, opinor, sinisteriori suspicione abstinebitis. Solymius hic, ut et litterarum studiosus,
et pius in parentem, liberalibus disciplinis partem
unam diei, partem alteram patri tribuebat: et
matutino quidem tempore artium studiis assidue
operam dabat; meridiano autem veniente ad paΟἴσθα, τί ήτοις· ταῦτ᾽ εἰδυίῃ πάντ' ἀγορεύω;
῾Ο ἐστι μὲν ἐξ Ομήρου· ὁ δὲ λαβών, εὐστοχώτερον
μᾶλλον, ήπερ Αχιλλεὺς τότε πρὸς τὴν ἑαυτοῦ μητέρα
τὴν Θέτιν, εἶπεν· ἵνα ἅμα καὶ πρεσβεύῃ τὴν αὐτὸς
αὐτοῦ τέχνην, καὶ δυσωπήσῃ τὴν παρθένον τῷ καλο
λίστῳ τούτῳ καὶ ἀρμοδιωτάτῳ. Ἐπιμειδιάσασα & γοῦν
ἡ μάρτυς, καὶ ἡσθεῖσα ἐπί τε τῷ ἀνδρὶ, ἐπί τε τῷ
ἔπει, θαυμάσασα δὲ καὶ ὡς μάλα ἁρμοδίως ἀπεκρί
νατο, ψηφιδά τινα, ἣν καὶ μετὰ χειρὸς τότε φέρουσα
ἔτυχε, καλλίστην τε δοκοῦσαν εἶναι, καὶ ποικίλην,
καὶ τῆς κατεχούσης χειρὸς οὐ μάλα ἀπάδουσαν, ὀρέγει
τε ταύτην αὐτῷ, καὶ ἐνάψαι τῷ τραχήλω παρεκελεύσατο, ὡς καὶ φυγαδεῦσαι τὴν νόσον δυναμένην,
καὶ χαρίσασθαι την σωτηρίαν. Δέχεται ταύτην δ
᾿Αλύπιος· καὶ ἔτι μὲν τῷ ὕπνῳ κατεχόμενος ἐδόκει
τε ἔχειν, καὶ μάλα ἀκριβῶς περισφίγγειν τῇ χειρὶ,
ὡς καὶ ζωῆς καὶ ὑγιείας ἐνέχυρον. ὡς δὲ καὶ ἀπηλο
λάγη μὲν τοῦ ὕπνου, ἀναπτύξας δὲ τὴν χεῖρα εὗρεν
οὐδὲν, ἡπατῆσθαί τε ἔδοξε καὶ ἀληθῶς εἶναι ὄναρ τὸ
ὄναρ· ὡς καὶ μετὰ τῆς ἀρρωστίας καὶ λύπην προς
λαβεῖν. «Πᾶν γὰρ τὸ ἐλπισθὲν μὲν χρηστόν, ὡς
πάντως ἐσόμενον· μὴ γενόμενον δὲ, δριμυτέραν ἔχει
πως τὴν ἀλγηδόνα, καὶ μᾶλλον κεντεῖ τε καὶ εἰσδύνει
τὴν ψυχὴν τοῦ πεπονθότος.» Αλλὰ γὰρ τὴν ἐδύνην
ταύτην καὶ τὴν λύπην ἔλυσεν ὁ παῖς Σολύμιος, μετά
μικρὸν ὅσον ἐπιφανείς, καὶ τὴν ψηφῖδα ἐκείνην ἐπὶ
τῆς χειρὸς ἔχων, ἣν καὶ παρθένος ἐδόκει νύκτωρ
κατέχειν καὶ δεδωκέναι τῷ νοσούντι. Αρα δὲ οὐ δοκεῖ
πλάσμα εἶναι καὶ μῦθος ὁ λόγος οὗτος τοῦ θαύματος;
Αλλ' ἐὰν τὸ ἐπ' αὐτῷ μάθητε συμβάν, καὶ ὅπως
συνέβη, παύσησθε, οἶμαι, τῆς κακίστης ὑπονοίας. Ο
Σολύμιος οὗτος, καὶ ὡς φιλόστοργος καὶ ὡς φιλόλο
γος, τὸ μέντοι τῆς ἡμέρας τοῖς λόγοις ἀπένειμε, τὸ
δὲ τῷ πατρί· καὶ μέχρι μὲν ἕως ἦν, ἐνεκαρτέρει
τοῖς λόγοις· μεσημβρίας δὲ ἠκούσης ἀνίει πρὸς τὸν
πατέρα, οψόμενός τε καὶ θεραπεύσων αὐτὸν, καὶ
πάντα ποιήσων & παιδί τε πρέπει ποιεῖν καὶ πατρὶ
1 al. τίη τοι. * al. εὐστοχώτατον. * fort. deest vocula έπει quæ statim. repetitur.
• Hliad. I, 365.
Δέχεται ταύτην ὁ Ἀλύπιος, καὶ ἔτι μὲν τῷ ὕπνῳ κατεχόμενος ἐδόκει τε ἔχειν, καὶ μάλα ἀκριβῶς περισφίγγειν τῇ χειρί, ὡς καὶ ζωῆς καὶ ὑγιείας ἐνέχυρον ὄν· ὡς δὲ καὶ ἀπηλλάγη μὲν τοῦ ὕπνου, ἀναπτύξας δὲ τὴν χεῖρα εὗρεν οὐδέν, ἠπατῆσθαί τε ἔδοξε καὶ ἀληθῶς ὄναρ εἶναι τὸ ὄναρ, ὡς μετὰ τῆς ἀρρωστίας καὶ λύπην προσλαβεῖν· πᾶν γὰρ τὸ ἐλπισθὲν μὲν χρηστὸν ὡς πάντως ἐσόμενον, μὴ γενόμενον δέ, δριμυτέραν πως ἔχει τὴν ἀλγηδόνα, καὶ μᾶλλον κεντεῖ τε καὶ εἰσδύνει τὴν ψυχὴν τοῦ πεπονθότος. Ἀλλὰ γὰρ τὴν ὀδύνην ταύτην καὶ τὴν λύπην ἔλυσεν ὁ παῖς ὁ Σολύμιος, μετὰ μικρὸν ὅσον ἐπιφανεὶς καὶ τὴν ψηφῖδα ἐκείνην ἐπὶ τῆς χειρὸς ἔχων, ἣν καὶ ἡ παρθένος ἐδόκει νύκτωρ κατέχειν καὶ δεδωκέναι τῷ νοσοῦντι. Ἆρα οὐ δοκεῖ πλάσμα εἶναι καὶ μῦθος ὁ λόγος οὗτος τοῦ θαύματος; Ἀλλ’ ἐὰν τὸ ἐπ’ αὐτῷ μάθητε συμβάν, καὶ ὅπως συνέβη, παύσεσθε, οἶμαι, τῆς κακίστης ὑπονοίας. Ὁ Σολύμιος οὗτος, καὶ ὡς φιλόστοργος καὶ ὡς φιλόλογος, τὸ μέν τι τῆς ἡμέρας τοῖς λόγοις ἀπένεμε, τὸ δὲ τῷ πατρί·
Olympii ergo celeberrimi illius grammatici pater
Alypius, ipse quoque eodem circa grammaticam nunere fungens, atque apud nos tum temporis pueritiam
instituens, aliquando in morbum gravem et vitæ
discrimen comminantemn incidit. 307 De quo sanando cum inedici jam desperassent, malumque
humanam deinceps opem vincere censeretur, atque
omnis vitæ spes virum destitueret: ad martyrem,
unicum hujusmodi malorum perfugium, se recipit;
templumque ingressus, de cætero omnes illinc sanitatis recuperanda rationes suspensas habuit. Quo
factum est ut martyr, festinatione usa (litterarum
enim amans est, et poetices studiosa; iisque qui
laudes suas accuratiore oratione prosequuntur, assidue delectatur), hominem vitæ periculo liberat;
idque hoc pacto. Noctu ei sese offerens (ut illi solemne est apud ægrotos) ipsoque habitu quænam
esset ostendens, protinus ex ipso est percunctata,
ille sermone excipiens ait:
Omnia nota tibi: quid verbis nota relexam*?
"
ΚΑ'.
Ολυμπίου τοίνυν τοῦ γραμματιστοῦ, τοῦ πάνυ,
᾿Αλύπιος τις ἦν πατὴρ, καὶ αὐτὸς γραμματιστής το
ῶν, καὶ τῇδε τότε παιδεύων. Οὗτος περιπίπτει ποτέ
νόσῳ βαρείᾳ καὶ ἀπειλούσῃ θάνατον· ὡς δὲ καὶ
παῖδες ἰατρῶν ἀπειρήκεσαν, καὶ αὐτὸ δὲ κρεῖττον
λοιπὸν ἀνθρωπίνης βοηθείας ἐνομίζετο κακὸν, καὶ
πᾶσα ἐλπὶς αὐτὸν ἐπελελοίπει ζωῆς, καταφεύγει
πρὸς τὸ μόνον κρησφύγετον τῶν τοιούτων κακῶν, τὴν
μάρτυρα, καὶ τὸν νεών καταλαβὼν, τῆς ἐκεῖθεν ὅλως
λοιπὸν ἐξήρτητο σωτηρίας. "Οθεν καὶ ἡ μάρτυς ἐπιταχύνουσα (φιλόλογος γὰρ, καὶ φιλόμουσος, καὶ ἀεὶ
χαίρουσα τοῖς λογικώτερον εὐφημοῦσιν αὐτὴν), ἀπαλ
λάττει τοῦ κινδύνου τὸν ἄνθρωπον· ἀπαλλάττει δὲ
οὕτως. Ἐπιφοιτήσασα νύκτωρ αὐτῷ, καὶ ὡς ἔθος
αὐτῇ πρὸς τοὺς ἀρρώστους ἀεὶ ποιεῖν, παραδείξασά
τε ἑαυτὴν ἥτις εἴη τῷ σχήματι, εὐθὺς ἤρετο, ὅ τι τε
πάσχοι, καὶ ὅ τι βούλοιτο. Ὁ δὲ ὑπολαβὼν ἔφη·
quo morbo laboraret, et quidnam postularet? A'
Qui versus ex Homero est: sed quo hie multo
magis apposite, quam Achilles tum ad matrem suam
Thetim, usus est: per quem et artem ipse suam
egregie commendaret, et pulcherrimo hoc atque
aplissimo carmine virginem sibi propitiam redderet. Quæ subridens, et partim viro, partim versu
oblectata, quodque tam commode respondisset admirata, calculum quemdam, quem tum manu teniebat, pulcherrimum, ut videbatur, variisque maculis
distinctum, et manui, cui iuerat, non dissimilem, illi
porrigit; atque ut collo admoveat, utpote efficacitate fugandi morbum et sanitatem restituendi præditum, adhortatur. Capit hunc Alypius, ac somno
adhuc detentus sibi habere, et manu arcte, tanquam
sanitatis ac vitæ pignus, sibi complecti visus est.
Expergefactus autem, et manum explicans, nihil
invenit; et se in errorem inductum, et somniuin
illud vere somnium fuisse conjectavit: ita ut una
cum morbi ægritudine, dolorem insuper animo
hauserit. e Fit enim fere, ut quodcunque speratur,
animum oblectet, tanquam omnino futurum: idque
si non eveniat, acerbiorem quodammodo dolorem
excitet, pungatque acrius et animum male habentis profundlius penetret. Verum hunc dolorem ac
mærorem omnem filius ejus Solymius ademit, paulo
post improvisus interveniens, et calculum illum
manu tenens, quem virgo noctu habuisse et ægrotanti dedisse videbatur. Quid? Nonne figmentum
ac fabula commemoratio hujus miraculi censeri
possit? 308 Cæterum si rem, ut evenit, didiceritis, ab omni, opinor, sinisteriori suspicione abstinebitis. Solymius hic, ut et litterarum studiosus,
et pius in parentem, liberalibus disciplinis partem
unam diei, partem alteram patri tribuebat: et
matutino quidem tempore artium studiis assidue
operam dabat; meridiano autem veniente ad paΟἴσθα, τί ήτοις· ταῦτ᾽ εἰδυίῃ πάντ' ἀγορεύω;
῾Ο ἐστι μὲν ἐξ Ομήρου· ὁ δὲ λαβών, εὐστοχώτερον
μᾶλλον, ήπερ Αχιλλεὺς τότε πρὸς τὴν ἑαυτοῦ μητέρα
τὴν Θέτιν, εἶπεν· ἵνα ἅμα καὶ πρεσβεύῃ τὴν αὐτὸς
αὐτοῦ τέχνην, καὶ δυσωπήσῃ τὴν παρθένον τῷ καλο
λίστῳ τούτῳ καὶ ἀρμοδιωτάτῳ. Ἐπιμειδιάσασα & γοῦν
ἡ μάρτυς, καὶ ἡσθεῖσα ἐπί τε τῷ ἀνδρὶ, ἐπί τε τῷ
ἔπει, θαυμάσασα δὲ καὶ ὡς μάλα ἁρμοδίως ἀπεκρί
νατο, ψηφιδά τινα, ἣν καὶ μετὰ χειρὸς τότε φέρουσα
ἔτυχε, καλλίστην τε δοκοῦσαν εἶναι, καὶ ποικίλην,
καὶ τῆς κατεχούσης χειρὸς οὐ μάλα ἀπάδουσαν, ὀρέγει
τε ταύτην αὐτῷ, καὶ ἐνάψαι τῷ τραχήλω παρεκελεύσατο, ὡς καὶ φυγαδεῦσαι τὴν νόσον δυναμένην,
καὶ χαρίσασθαι την σωτηρίαν. Δέχεται ταύτην δ
᾿Αλύπιος· καὶ ἔτι μὲν τῷ ὕπνῳ κατεχόμενος ἐδόκει
τε ἔχειν, καὶ μάλα ἀκριβῶς περισφίγγειν τῇ χειρὶ,
ὡς καὶ ζωῆς καὶ ὑγιείας ἐνέχυρον. ὡς δὲ καὶ ἀπηλο
λάγη μὲν τοῦ ὕπνου, ἀναπτύξας δὲ τὴν χεῖρα εὗρεν
οὐδὲν, ἡπατῆσθαί τε ἔδοξε καὶ ἀληθῶς εἶναι ὄναρ τὸ
ὄναρ· ὡς καὶ μετὰ τῆς ἀρρωστίας καὶ λύπην προς
λαβεῖν. «Πᾶν γὰρ τὸ ἐλπισθὲν μὲν χρηστόν, ὡς
πάντως ἐσόμενον· μὴ γενόμενον δὲ, δριμυτέραν ἔχει
πως τὴν ἀλγηδόνα, καὶ μᾶλλον κεντεῖ τε καὶ εἰσδύνει
τὴν ψυχὴν τοῦ πεπονθότος.» Αλλὰ γὰρ τὴν ἐδύνην
ταύτην καὶ τὴν λύπην ἔλυσεν ὁ παῖς Σολύμιος, μετά
μικρὸν ὅσον ἐπιφανείς, καὶ τὴν ψηφῖδα ἐκείνην ἐπὶ
τῆς χειρὸς ἔχων, ἣν καὶ παρθένος ἐδόκει νύκτωρ
κατέχειν καὶ δεδωκέναι τῷ νοσούντι. Αρα δὲ οὐ δοκεῖ
πλάσμα εἶναι καὶ μῦθος ὁ λόγος οὗτος τοῦ θαύματος;
Αλλ' ἐὰν τὸ ἐπ' αὐτῷ μάθητε συμβάν, καὶ ὅπως
συνέβη, παύσησθε, οἶμαι, τῆς κακίστης ὑπονοίας. Ο
Σολύμιος οὗτος, καὶ ὡς φιλόστοργος καὶ ὡς φιλόλο
γος, τὸ μέντοι τῆς ἡμέρας τοῖς λόγοις ἀπένειμε, τὸ
δὲ τῷ πατρί· καὶ μέχρι μὲν ἕως ἦν, ἐνεκαρτέρει
τοῖς λόγοις· μεσημβρίας δὲ ἠκούσης ἀνίει πρὸς τὸν
πατέρα, οψόμενός τε καὶ θεραπεύσων αὐτὸν, καὶ
πάντα ποιήσων & παιδί τε πρέπει ποιεῖν καὶ πατρὶ
1 al. τίη τοι. * al. εὐστοχώτατον. * fort. deest vocula έπει quæ statim. repetitur.
• Hliad. I, 365.
PG 85:609καὶ μέχρι μὲν ἕως ἦν, ἐνεκαρτέρει τοῖς λόγοις, μεσημβρίας δὲ ἡκούσης ἀνίει πρὸς τὸν πατέρα, ὀψόμενός τε καὶ θεραπεύσων αὐτὸν καὶ πάντα ποιήσων ἃ παιδί τε πρέπει ποιεῖν καὶ πατρὶ πάσχειν παρὰ παιδός. Καὶ δὴ τότε ἀνιὼν καθ’ ἣν καὶ ἡ μάρτυς ὤφθη νύκτα, τὴν ψηφῖδα ταύτην εὑρίσκει κατὰ τὴν ὁδόν. Τερφθεὶς δὲ καὶ τῷ κάλλει καὶ τῷ μεγέθεικαὶ γὰρ εὖ τε περιηγμένη ἦν εἰς σφαιροειδῆ τινα κύκλον σύμμετρον, ὡς καὶ τετορνεῦσθαι δοκεῖν, καὶ ἀνεκέκρατο ὑπό τε λευκοῦ καὶ πορφυροῦντος χρώματος, ὡς ἀλλήλοις τε ἀντεμπλέκεσθαι τὰς γραμμὰς καὶ ἀποτελεῖν κάλλος αὐτοφυές τι καὶ ἀμήχανον, καὶ ἀνελόμενος ταύτην, παίζων τε ἅμα καὶ βαδίζων, γίνεται παρὰ τῷ πατρί. Ὡς δὲ ὁ μὲν τῇ κλίνῃ παρέστη, ὁ δὲ τὴν ψηφῖδα τὴν ἐπὶ τῆς χειρὸς κατενόησεν, ὁ πατὴρ ἐπέγνω τε τὸ δῶρον τῆς μάρτυρος, καὶ ἁρπάσας εὐθὺς καὶ ἐναγκαλισάμενος τοῦτο, παρὰ πόδας ἀπηλλάγη τῆς μακρᾶς καὶ χαλεπῆς ἀρρωστίας. Δοκεῖ δέ μοι καὶ ἧφθαι τῆς ψηφῖδος ἐκείνης ἡ μάρτυς, καὶ διὰ τοῦτο εἶναι καλόν τε οὕτω χρῆμα καὶ χαρίεν, ἤδη δὲ καὶ θανάτου φανῆναι δυνατώτερον.
DE VITA S. THECL.E LIB. II.
πάσχειν παρά παιδός. Καὶ δὴ τότε ἀνιών, καθ' ήν trem redibat, ipsum visurus, obsequium fupenκαὶ ἡ μάρτυς ὤφθη νύχτα, τὴν ψηφίδα ταύτην εύο
ρίσκει κατὰ τὴν ὁδόν Τερφθεὶς δὲ καὶ τῷ κάλλει καὶ τῷ
μεγέθει (καὶ γὰρ εὖ τε περιηγμένη ἦν εἰς σφαιροειδῆ
τινα κύκλον σύμμετρον, ὡς καὶ τετορνεῦσθαι δοκεῖν·
καὶ ἀνακέκρατο υπό τε λευκοῦ καὶ πορφυροῦντος
χρώματος, ὡς ἀλλήλοις τε ἀντεμπλέκεσθαι τὰς γραμ
μᾶς, καὶ ἀποτελεῖν κάλλος αὐτοφυὲς καὶ ἀμήχανον),
καὶ ἀνελόμενος ταύτην παίζων τε ἅμα καὶ βαδίζων,
γίνεται παρὰ τῷ πατρί. Ως δὲ ὁ μὲν τῇ κλίνῃ παρο
έστη, ὁ δὲ τὴν ψηφίδα τὴν ἐπὶ τῆς χειρὸς ἐπενόησεν
ὁ πατὴρ. ἐπέγνω τε δῶρον τῆς μάρτυρος, καὶ ἀρ
πάσας εὐθὺ; καὶ ἀγκαλισάμενος ' τοῦτο, παρὰ πόδας
ἀπηλλάγη τῆς μακρᾶς καὶ χαλεπῆς ἀρρωστίας. Δοκεῖ
δέ μοι καὶ ἦφθαι τῆς ψηφίδος ἐκείνης ή μάρτυς, καὶ
διὰ τοῦτο εἶναι καλόν τε οὕτως χρῆμα καὶ χαρίεν,
ἤδη δὲ καὶ θανάτου φανῆναι δυνατώτερον.
IE'.
Μετὰ δὲ τὸν γραμματιστὴν ἐπὶ τοὺς σοφιστάς ίω
μεν, τὸν Ἰσοκάσιον λέγω καὶ τὸν ᾿Αρέταρχον τοῦτον·
ὧν ἑκάτερον, καὶ ἄπιστος ων, τετύχηκε θαύματος
παρὰ τῆς μάρτυρος, μεμένηκε δὲ ἄπιστος. 'Αλλ' ή
αἰτία τῶν βουλομένων, ως πού φησιν ὁ θαυμαστὸς
Πλάτων, ἡ δὲ μάρτυς ἀναίτιος. Ὁ μὲν γὰρ Ισοκάσιος
καὶ ἀπὸ γραμματιστοῦ σοφιστής γεγονώς, καὶ τὸ μὲν
ἀπολέσας, τὸ δὲ οὐ κτησάμενος, ἐν Αἰγαῖς ταύτας
τῶν Κιλίκων ἀῤῥωστήσας ποτέ, εἶτα καὶ ἠρεμίας
πολλῆς καὶ βαθείας ὡς ἄρρωστος ἐπιθυμήσας, ἐν τῷ
ναῷ τῆς μάρτυρος, μικρὸν ἀπωτέρω τῆς πόλεως ὄντι,
κατάγεται· ὡς ἂν ἐκεῖ μάλιστα τούτου τευξόμενος.
Ηρεμίας οὖν πολλῆς τυχών, καὶ μικρὸν καταδραθών,
μετὰ τῆς ἠρεμίας τυγχάνει καὶ σωτηρίας· ἀκούσας τε
ἃ δεῖ ποιῆσαι παρὰ τῆς μάρτυρος, καὶ ποιήσας, καὶ
ἀπαλλαγεὶς τοῦ νοσήματος, ὅτε καὶ τῆς ἀπιστίας προστ
ονειδίσασα αὐτῷ τῆς βοηθείας οὐκ ἐφθόνησεν. Οὕτω
γάρ πως ἡμῖν ὁ θαυμαστὸς Εὐδόκιος απήγγειλέ τε
καὶ διηγήσατο, ἀνὴρ καὶ λαμπρός, καὶ περίσημος,
καὶ ἀληθείας μηδὲν μᾶλλον πρεσβεύων, Ταρσοῦ δὲ
τὴν καλλίστην ταύτην πόλιν οἰκῶν καὶ κοσμῶν.
KG'.
Αρέταρχος δὲ παρ᾽ ἡμῶν οὗτος σοφιστής, ὃς εἴτε
ἄσοφός ἐστι μᾶλλον εἴτε ἄπιστος, εἰπεῖν οὐκ ἔχω·
καὶ γὰρ ὁμοίως ἑκάτερον ἀκμάζει τε παρ' αὐτῷ καὶ
τέθηλεν, ὡς δύσκριτον εἶναι τὴν θατέρου τούτοιν
ὑπεροχήν· δοκεῖ δὲ ὅμως εἶναι σοφιστής. Οὗτος βαμυτάτῳ μάλιστα πάθει τῷ τῶν νεφρών περιπεσών,
ὡς καὶ θάνατον ἐλπίσαι πολλάκις ἐκ τῆς ἄγαν ὀδύνης, καὶ θανάτου ἐρασθῆναι δι᾽ ὑπερβολὴν τῆς ὀδύνης· ἔτυχε δὲ ὅμως βοηθείας καὶ σωτηρίας παρὰ τῆς
μάρτυρος, εἰπούσης ἔσεσθαι φάρμακον αὐτῷ καὶ
ἄκος τοῦ πάθους ἀψευδέστατον, ἄλλο μὲν οὐδὲν, ἢ τὸ
νυχτιαῖον ' τοῦ φωτὸς τοῦ καὶ τὸν αὐτῆς καταλάμ
ποντος ἀεὶ χῶρον ἔλαιον. "Οπερ καὶ αἰτήσας οὗτος
* al. εναγκαλ· τὸ δὲ νυκτ. al.
surus, cunctaque quæ filium patri præstare par est,
et patrem a filio exspectare, facturus. Hic domum
revertens, qua nocte martyr patri visa fuerat, hunc
ipsum calculum in via offendit; cujus specie et magnitudine captus (afabre enim in globosa rotunditatis bene commensurate nedum efformatus erat,
adeo ut detornatus videretur, et candicante purpureoque colore ita permistus, ut lineæ invicem se·
complectentes pulchritudinem suapte sponte enatam
mirificam eficerent, eo accepto ludens inambulansque ad patrem pervenit. Cujus ut lecto astitit, et
ille calculum in manu ejus animadvertit, munus
martyris agnoscens, statim arripuit, manibusque
complexus, evestigio longo atque difficili morbo est
liberatus, Mihi aulem fit verisimile, hunc calculum
idcirco tam pulchrum, tam excellentem, ipsaque
adeo morte superiorem apparuisse, quia prius
ipsum martyr tetigisset.
Sed misso homine litterato, ad sophistas veniamus,
Isocasium dico et Aretarchum illum; quorum uterque fidei Christianæ expers cum esset, hodieque
permaneat, miraculum tamen a martyre obtinuere.
Sed culpa penes volentes est, ut alibi ait admirabilis Plato, martyr vero extra omnem omnino. Isocasius enim e liueratore sophista factus, et titulo
illo amisso, hunc nihilo magis re assecutus, Ægis
Ciliciae urbe aliquando adversa valetudine laborans,
deinde multæ atque altæ solitudinis, ut ægri solent, desiderio cupidus, ad templum martyris parum ab urbe sejunctum deducitur; quasi eo in loco
potissimum hujus sui voti compos futurus. Mullam
igitur inibi quietem nactus, 'paululum obdormiscens, cum quiete sanitatem recuperat: edoctus
a martyre quid facto opus foret, idque exseculus,
ac morbo levatus, quando exprobrata ipsi infidelitate opem tamen suam minime invidit. 309 Hune
enim fere in modum præclarus ille Eudocius, vir
illustris ac valde insignis, nihilque perinde ac
veritatem in pretio habens, qui Tarsum pulcherrimam urbem sua inhabitatione exornat, nobis marrare ac referre solebat.
Aretarchus vero apud¡nos sophista, qui indoctiorne sit, an a fide alienior, non facile dixerim
(quippe in quo ita ambo hæc excellunt vigentque,
ut, utrum magis, difficile fuerit judicatu: sophista
tamen esse putatur), hic, inquam, in gravissimum
renum morbum cum incidisset, ut præ nimio dolore mortem sæpenumero speraret; imo ob maguitudinem cruciatuum eam adamaret; auxilium nihilominus salutemque a martyre est consecutus;
medelam remediumque ipsi certissimum fore pollicente, nocturnum lucernæ, qua ipsius locus col·
lustratur, oleum. Cujus ille copiam sibi feri pos!!!-
lans, seseque eo inungens (quo etiam ægritudinem
Μετὰ δὴ τὸν γραμματιστὴν ἐπὶ τοὺς σοφιστὰς ἴωμεν, τὸν Ἰσοκάσιον λέγω καὶ τὸν Ἀρέταρχον τοῦτον, ὧν ἑκάτερος, καὶ ἄπιστος ὤν, τετύχηκε θαύματος παρὰ τῆς μάρτυρος, μεμένηκε δὲ ὁμοίως ἄπιστος. Ἀλλ’ ἡ αἰτία τῶν ἑλομένων, ὥς πού φησιν ὁ θαυμαστὸς Πλάτων, ἡ δὲ μάρτυς ἀναίτιος. Ὁ μὲν γὰρ Ἰσοκάσιος καὶ ἀπὸ γραμματιστοῦ σοφιστὴς γεγονώς, καὶ τὸ μὲν ἀπολέσας, τὸ δὲ οὐ κτησάμενος, ἐν Αἰγαῖς ταύταις ταῖς Κιλίκων ἀρρωστήσας ποτέ, εἶτα καὶ ἠρεμίας πολλῆς καὶ βαθείας ὡς ἄρρωστος ἐπιθυμήσας, ἐν τῷ ναῷ τῆς μάρτυρος, μικρὸν ἀπωτέρω τῆς πόλεως ὄντι, κατάγεται, ὡς ἂν ἐκεῖ μάλιστα τούτου τευξόμενος. Ἠρεμίας οὖν πολλῆς τυχών, καὶ μικρὸν καταδαρθών, μετὰ τῆς ἠρεμίας τυγχάνει καὶ σωτηρίας, ἀκούσας τε ἃ δεῖ ποιῆσαι παρὰ τῆς μάρτυρος καὶ ποιήσας, καὶ ἀπαλλαγεὶς τοῦ νοσήματος, ὅτε καὶ τῆς ἀπιστίας προσονειδίσασα αὐτῷ τῆς βοηθείας οὐκ ἐφθόνησεν. Οὕτω γάρ πως ἡμῖν ὁ θαυμαστὸς Εὐδόκιος ἀπήγγειλε καὶ διηγήσατο, ἀνὴρ καὶ λαμπρὸς καὶ περίσημος καὶ ἀληθείας μηδὲν μᾶλλον πρεσβεύων, Ταρσοὺς δὲ τὴν καλλίστην ταύτην πόλιν οἰκῶν καὶ κοσμῶν.
DE VITA S. THECL.E LIB. II.
πάσχειν παρά παιδός. Καὶ δὴ τότε ἀνιών, καθ' ήν trem redibat, ipsum visurus, obsequium fupenκαὶ ἡ μάρτυς ὤφθη νύχτα, τὴν ψηφίδα ταύτην εύο
ρίσκει κατὰ τὴν ὁδόν Τερφθεὶς δὲ καὶ τῷ κάλλει καὶ τῷ
μεγέθει (καὶ γὰρ εὖ τε περιηγμένη ἦν εἰς σφαιροειδῆ
τινα κύκλον σύμμετρον, ὡς καὶ τετορνεῦσθαι δοκεῖν·
καὶ ἀνακέκρατο υπό τε λευκοῦ καὶ πορφυροῦντος
χρώματος, ὡς ἀλλήλοις τε ἀντεμπλέκεσθαι τὰς γραμ
μᾶς, καὶ ἀποτελεῖν κάλλος αὐτοφυὲς καὶ ἀμήχανον),
καὶ ἀνελόμενος ταύτην παίζων τε ἅμα καὶ βαδίζων,
γίνεται παρὰ τῷ πατρί. Ως δὲ ὁ μὲν τῇ κλίνῃ παρο
έστη, ὁ δὲ τὴν ψηφίδα τὴν ἐπὶ τῆς χειρὸς ἐπενόησεν
ὁ πατὴρ. ἐπέγνω τε δῶρον τῆς μάρτυρος, καὶ ἀρ
πάσας εὐθὺ; καὶ ἀγκαλισάμενος ' τοῦτο, παρὰ πόδας
ἀπηλλάγη τῆς μακρᾶς καὶ χαλεπῆς ἀρρωστίας. Δοκεῖ
δέ μοι καὶ ἦφθαι τῆς ψηφίδος ἐκείνης ή μάρτυς, καὶ
διὰ τοῦτο εἶναι καλόν τε οὕτως χρῆμα καὶ χαρίεν,
ἤδη δὲ καὶ θανάτου φανῆναι δυνατώτερον.
IE'.
Μετὰ δὲ τὸν γραμματιστὴν ἐπὶ τοὺς σοφιστάς ίω
μεν, τὸν Ἰσοκάσιον λέγω καὶ τὸν ᾿Αρέταρχον τοῦτον·
ὧν ἑκάτερον, καὶ ἄπιστος ων, τετύχηκε θαύματος
παρὰ τῆς μάρτυρος, μεμένηκε δὲ ἄπιστος. 'Αλλ' ή
αἰτία τῶν βουλομένων, ως πού φησιν ὁ θαυμαστὸς
Πλάτων, ἡ δὲ μάρτυς ἀναίτιος. Ὁ μὲν γὰρ Ισοκάσιος
καὶ ἀπὸ γραμματιστοῦ σοφιστής γεγονώς, καὶ τὸ μὲν
ἀπολέσας, τὸ δὲ οὐ κτησάμενος, ἐν Αἰγαῖς ταύτας
τῶν Κιλίκων ἀῤῥωστήσας ποτέ, εἶτα καὶ ἠρεμίας
πολλῆς καὶ βαθείας ὡς ἄρρωστος ἐπιθυμήσας, ἐν τῷ
ναῷ τῆς μάρτυρος, μικρὸν ἀπωτέρω τῆς πόλεως ὄντι,
κατάγεται· ὡς ἂν ἐκεῖ μάλιστα τούτου τευξόμενος.
Ηρεμίας οὖν πολλῆς τυχών, καὶ μικρὸν καταδραθών,
μετὰ τῆς ἠρεμίας τυγχάνει καὶ σωτηρίας· ἀκούσας τε
ἃ δεῖ ποιῆσαι παρὰ τῆς μάρτυρος, καὶ ποιήσας, καὶ
ἀπαλλαγεὶς τοῦ νοσήματος, ὅτε καὶ τῆς ἀπιστίας προστ
ονειδίσασα αὐτῷ τῆς βοηθείας οὐκ ἐφθόνησεν. Οὕτω
γάρ πως ἡμῖν ὁ θαυμαστὸς Εὐδόκιος απήγγειλέ τε
καὶ διηγήσατο, ἀνὴρ καὶ λαμπρός, καὶ περίσημος,
καὶ ἀληθείας μηδὲν μᾶλλον πρεσβεύων, Ταρσοῦ δὲ
τὴν καλλίστην ταύτην πόλιν οἰκῶν καὶ κοσμῶν.
KG'.
Αρέταρχος δὲ παρ᾽ ἡμῶν οὗτος σοφιστής, ὃς εἴτε
ἄσοφός ἐστι μᾶλλον εἴτε ἄπιστος, εἰπεῖν οὐκ ἔχω·
καὶ γὰρ ὁμοίως ἑκάτερον ἀκμάζει τε παρ' αὐτῷ καὶ
τέθηλεν, ὡς δύσκριτον εἶναι τὴν θατέρου τούτοιν
ὑπεροχήν· δοκεῖ δὲ ὅμως εἶναι σοφιστής. Οὗτος βαμυτάτῳ μάλιστα πάθει τῷ τῶν νεφρών περιπεσών,
ὡς καὶ θάνατον ἐλπίσαι πολλάκις ἐκ τῆς ἄγαν ὀδύνης, καὶ θανάτου ἐρασθῆναι δι᾽ ὑπερβολὴν τῆς ὀδύνης· ἔτυχε δὲ ὅμως βοηθείας καὶ σωτηρίας παρὰ τῆς
μάρτυρος, εἰπούσης ἔσεσθαι φάρμακον αὐτῷ καὶ
ἄκος τοῦ πάθους ἀψευδέστατον, ἄλλο μὲν οὐδὲν, ἢ τὸ
νυχτιαῖον ' τοῦ φωτὸς τοῦ καὶ τὸν αὐτῆς καταλάμ
ποντος ἀεὶ χῶρον ἔλαιον. "Οπερ καὶ αἰτήσας οὗτος
* al. εναγκαλ· τὸ δὲ νυκτ. al.
surus, cunctaque quæ filium patri præstare par est,
et patrem a filio exspectare, facturus. Hic domum
revertens, qua nocte martyr patri visa fuerat, hunc
ipsum calculum in via offendit; cujus specie et magnitudine captus (afabre enim in globosa rotunditatis bene commensurate nedum efformatus erat,
adeo ut detornatus videretur, et candicante purpureoque colore ita permistus, ut lineæ invicem se·
complectentes pulchritudinem suapte sponte enatam
mirificam eficerent, eo accepto ludens inambulansque ad patrem pervenit. Cujus ut lecto astitit, et
ille calculum in manu ejus animadvertit, munus
martyris agnoscens, statim arripuit, manibusque
complexus, evestigio longo atque difficili morbo est
liberatus, Mihi aulem fit verisimile, hunc calculum
idcirco tam pulchrum, tam excellentem, ipsaque
adeo morte superiorem apparuisse, quia prius
ipsum martyr tetigisset.
Sed misso homine litterato, ad sophistas veniamus,
Isocasium dico et Aretarchum illum; quorum uterque fidei Christianæ expers cum esset, hodieque
permaneat, miraculum tamen a martyre obtinuere.
Sed culpa penes volentes est, ut alibi ait admirabilis Plato, martyr vero extra omnem omnino. Isocasius enim e liueratore sophista factus, et titulo
illo amisso, hunc nihilo magis re assecutus, Ægis
Ciliciae urbe aliquando adversa valetudine laborans,
deinde multæ atque altæ solitudinis, ut ægri solent, desiderio cupidus, ad templum martyris parum ab urbe sejunctum deducitur; quasi eo in loco
potissimum hujus sui voti compos futurus. Mullam
igitur inibi quietem nactus, 'paululum obdormiscens, cum quiete sanitatem recuperat: edoctus
a martyre quid facto opus foret, idque exseculus,
ac morbo levatus, quando exprobrata ipsi infidelitate opem tamen suam minime invidit. 309 Hune
enim fere in modum præclarus ille Eudocius, vir
illustris ac valde insignis, nihilque perinde ac
veritatem in pretio habens, qui Tarsum pulcherrimam urbem sua inhabitatione exornat, nobis marrare ac referre solebat.
Aretarchus vero apud¡nos sophista, qui indoctiorne sit, an a fide alienior, non facile dixerim
(quippe in quo ita ambo hæc excellunt vigentque,
ut, utrum magis, difficile fuerit judicatu: sophista
tamen esse putatur), hic, inquam, in gravissimum
renum morbum cum incidisset, ut præ nimio dolore mortem sæpenumero speraret; imo ob maguitudinem cruciatuum eam adamaret; auxilium nihilominus salutemque a martyre est consecutus;
medelam remediumque ipsi certissimum fore pollicente, nocturnum lucernæ, qua ipsius locus col·
lustratur, oleum. Cujus ille copiam sibi feri pos!!!-
lans, seseque eo inungens (quo etiam ægritudinem
Ἀρέταρχος δὲ ὁ παρ’ ἡμῖν οὗτος σοφιστής, ὃς εἴτε ἄσοφός ἐστι μᾶλλον εἴτε ἄπιστος εἰπεῖν οὐκ ἔχωκαὶ γὰρ ὁμοίως ἑκάτερον ἀκμάζει τε παρ’ αὐτῷ καὶ τέθηλεν, ὡς καὶ δύσκριτον εἶναι τὴν θατέρου τούτοιν ὑπεροχήν, δοκεῖ δὲ ὅμως εἶναι σοφιστής, οὗτος βαρυτάτῳ μάλιστα πάθει τῷ τῶν νεφρῶν περιπεσών, ὡς καὶ θάνατον ἐλπίσαι πολλάκις ἐκ τῆς ἄγαν ὀδύνης καὶ θανάτου ἐρασθῆναι δι’ ὑπερβολὴν τῆς ὀδύνης, ἔτυχε δὲ ὅμως βοηθείας καὶ σωτηρίας παρὰ τῆς μάρτυρος, εἰπούσης ἔσεσθαι φάρμακον αὐτῷ καὶ ἄκος τοῦ πάθους ἀψευδέστατον ἄλλο μὲν οὐδέν, τὸ δὲ νυκτιαῖον τοῦ φωτὸς τοῦ καὶ τὸν αὐτῆς καταλάμποντος ἀεὶ χῶρον ἔλαιον. Ὅπερ καὶ αἰτήσας οὗτος, καὶ ἐπαλειψάμενος οὗ καὶ τὸ πάθος ὑπέσμυχε, τῆς μὲν ἰάσεως ἔτυχε, τῆς δὲ ἀσεβείας οὐκ ἀπηλλάγη· ὑπὸ γὰρ ἀγχινοίας πολλῆς καὶ βαθείας φρενὸς εἰπὼν καὶ ὁμολογήσας τὴν παρεσχηκυῖαν τὸ φάρμακον, ἑτέρῳ τὴν χάριν ἀνατίθησι τῆς θεραπείας. Ὁ γὰρ Σαρπηδόνιός μοι, φησί, τὸ ζητῆσαί τε παρ’ αὐτῆς καὶ λαβεῖν προσέταξεν.
DE VITA S. THECL.E LIB. II.
πάσχειν παρά παιδός. Καὶ δὴ τότε ἀνιών, καθ' ήν trem redibat, ipsum visurus, obsequium fupenκαὶ ἡ μάρτυς ὤφθη νύχτα, τὴν ψηφίδα ταύτην εύο
ρίσκει κατὰ τὴν ὁδόν Τερφθεὶς δὲ καὶ τῷ κάλλει καὶ τῷ
μεγέθει (καὶ γὰρ εὖ τε περιηγμένη ἦν εἰς σφαιροειδῆ
τινα κύκλον σύμμετρον, ὡς καὶ τετορνεῦσθαι δοκεῖν·
καὶ ἀνακέκρατο υπό τε λευκοῦ καὶ πορφυροῦντος
χρώματος, ὡς ἀλλήλοις τε ἀντεμπλέκεσθαι τὰς γραμ
μᾶς, καὶ ἀποτελεῖν κάλλος αὐτοφυὲς καὶ ἀμήχανον),
καὶ ἀνελόμενος ταύτην παίζων τε ἅμα καὶ βαδίζων,
γίνεται παρὰ τῷ πατρί. Ως δὲ ὁ μὲν τῇ κλίνῃ παρο
έστη, ὁ δὲ τὴν ψηφίδα τὴν ἐπὶ τῆς χειρὸς ἐπενόησεν
ὁ πατὴρ. ἐπέγνω τε δῶρον τῆς μάρτυρος, καὶ ἀρ
πάσας εὐθὺ; καὶ ἀγκαλισάμενος ' τοῦτο, παρὰ πόδας
ἀπηλλάγη τῆς μακρᾶς καὶ χαλεπῆς ἀρρωστίας. Δοκεῖ
δέ μοι καὶ ἦφθαι τῆς ψηφίδος ἐκείνης ή μάρτυς, καὶ
διὰ τοῦτο εἶναι καλόν τε οὕτως χρῆμα καὶ χαρίεν,
ἤδη δὲ καὶ θανάτου φανῆναι δυνατώτερον.
IE'.
Μετὰ δὲ τὸν γραμματιστὴν ἐπὶ τοὺς σοφιστάς ίω
μεν, τὸν Ἰσοκάσιον λέγω καὶ τὸν ᾿Αρέταρχον τοῦτον·
ὧν ἑκάτερον, καὶ ἄπιστος ων, τετύχηκε θαύματος
παρὰ τῆς μάρτυρος, μεμένηκε δὲ ἄπιστος. 'Αλλ' ή
αἰτία τῶν βουλομένων, ως πού φησιν ὁ θαυμαστὸς
Πλάτων, ἡ δὲ μάρτυς ἀναίτιος. Ὁ μὲν γὰρ Ισοκάσιος
καὶ ἀπὸ γραμματιστοῦ σοφιστής γεγονώς, καὶ τὸ μὲν
ἀπολέσας, τὸ δὲ οὐ κτησάμενος, ἐν Αἰγαῖς ταύτας
τῶν Κιλίκων ἀῤῥωστήσας ποτέ, εἶτα καὶ ἠρεμίας
πολλῆς καὶ βαθείας ὡς ἄρρωστος ἐπιθυμήσας, ἐν τῷ
ναῷ τῆς μάρτυρος, μικρὸν ἀπωτέρω τῆς πόλεως ὄντι,
κατάγεται· ὡς ἂν ἐκεῖ μάλιστα τούτου τευξόμενος.
Ηρεμίας οὖν πολλῆς τυχών, καὶ μικρὸν καταδραθών,
μετὰ τῆς ἠρεμίας τυγχάνει καὶ σωτηρίας· ἀκούσας τε
ἃ δεῖ ποιῆσαι παρὰ τῆς μάρτυρος, καὶ ποιήσας, καὶ
ἀπαλλαγεὶς τοῦ νοσήματος, ὅτε καὶ τῆς ἀπιστίας προστ
ονειδίσασα αὐτῷ τῆς βοηθείας οὐκ ἐφθόνησεν. Οὕτω
γάρ πως ἡμῖν ὁ θαυμαστὸς Εὐδόκιος απήγγειλέ τε
καὶ διηγήσατο, ἀνὴρ καὶ λαμπρός, καὶ περίσημος,
καὶ ἀληθείας μηδὲν μᾶλλον πρεσβεύων, Ταρσοῦ δὲ
τὴν καλλίστην ταύτην πόλιν οἰκῶν καὶ κοσμῶν.
KG'.
Αρέταρχος δὲ παρ᾽ ἡμῶν οὗτος σοφιστής, ὃς εἴτε
ἄσοφός ἐστι μᾶλλον εἴτε ἄπιστος, εἰπεῖν οὐκ ἔχω·
καὶ γὰρ ὁμοίως ἑκάτερον ἀκμάζει τε παρ' αὐτῷ καὶ
τέθηλεν, ὡς δύσκριτον εἶναι τὴν θατέρου τούτοιν
ὑπεροχήν· δοκεῖ δὲ ὅμως εἶναι σοφιστής. Οὗτος βαμυτάτῳ μάλιστα πάθει τῷ τῶν νεφρών περιπεσών,
ὡς καὶ θάνατον ἐλπίσαι πολλάκις ἐκ τῆς ἄγαν ὀδύνης, καὶ θανάτου ἐρασθῆναι δι᾽ ὑπερβολὴν τῆς ὀδύνης· ἔτυχε δὲ ὅμως βοηθείας καὶ σωτηρίας παρὰ τῆς
μάρτυρος, εἰπούσης ἔσεσθαι φάρμακον αὐτῷ καὶ
ἄκος τοῦ πάθους ἀψευδέστατον, ἄλλο μὲν οὐδὲν, ἢ τὸ
νυχτιαῖον ' τοῦ φωτὸς τοῦ καὶ τὸν αὐτῆς καταλάμ
ποντος ἀεὶ χῶρον ἔλαιον. "Οπερ καὶ αἰτήσας οὗτος
* al. εναγκαλ· τὸ δὲ νυκτ. al.
surus, cunctaque quæ filium patri præstare par est,
et patrem a filio exspectare, facturus. Hic domum
revertens, qua nocte martyr patri visa fuerat, hunc
ipsum calculum in via offendit; cujus specie et magnitudine captus (afabre enim in globosa rotunditatis bene commensurate nedum efformatus erat,
adeo ut detornatus videretur, et candicante purpureoque colore ita permistus, ut lineæ invicem se·
complectentes pulchritudinem suapte sponte enatam
mirificam eficerent, eo accepto ludens inambulansque ad patrem pervenit. Cujus ut lecto astitit, et
ille calculum in manu ejus animadvertit, munus
martyris agnoscens, statim arripuit, manibusque
complexus, evestigio longo atque difficili morbo est
liberatus, Mihi aulem fit verisimile, hunc calculum
idcirco tam pulchrum, tam excellentem, ipsaque
adeo morte superiorem apparuisse, quia prius
ipsum martyr tetigisset.
Sed misso homine litterato, ad sophistas veniamus,
Isocasium dico et Aretarchum illum; quorum uterque fidei Christianæ expers cum esset, hodieque
permaneat, miraculum tamen a martyre obtinuere.
Sed culpa penes volentes est, ut alibi ait admirabilis Plato, martyr vero extra omnem omnino. Isocasius enim e liueratore sophista factus, et titulo
illo amisso, hunc nihilo magis re assecutus, Ægis
Ciliciae urbe aliquando adversa valetudine laborans,
deinde multæ atque altæ solitudinis, ut ægri solent, desiderio cupidus, ad templum martyris parum ab urbe sejunctum deducitur; quasi eo in loco
potissimum hujus sui voti compos futurus. Mullam
igitur inibi quietem nactus, 'paululum obdormiscens, cum quiete sanitatem recuperat: edoctus
a martyre quid facto opus foret, idque exseculus,
ac morbo levatus, quando exprobrata ipsi infidelitate opem tamen suam minime invidit. 309 Hune
enim fere in modum præclarus ille Eudocius, vir
illustris ac valde insignis, nihilque perinde ac
veritatem in pretio habens, qui Tarsum pulcherrimam urbem sua inhabitatione exornat, nobis marrare ac referre solebat.
Aretarchus vero apud¡nos sophista, qui indoctiorne sit, an a fide alienior, non facile dixerim
(quippe in quo ita ambo hæc excellunt vigentque,
ut, utrum magis, difficile fuerit judicatu: sophista
tamen esse putatur), hic, inquam, in gravissimum
renum morbum cum incidisset, ut præ nimio dolore mortem sæpenumero speraret; imo ob maguitudinem cruciatuum eam adamaret; auxilium nihilominus salutemque a martyre est consecutus;
medelam remediumque ipsi certissimum fore pollicente, nocturnum lucernæ, qua ipsius locus col·
lustratur, oleum. Cujus ille copiam sibi feri pos!!!-
lans, seseque eo inungens (quo etiam ægritudinem
PG 85:611Εἶτα, ὦ σοφώτατε καὶ ἐμφρονέστατε σοφιστῶν καὶ αὐτὸν ἡμῖν τὸν Γοργίαν ἀναπνέων, ὁ πρὸς ἕτερόν σε διαπεμπόμενος αὐτὸς ἄν, εἴπερ ἠδύνατο, οὐ παρεῖχεν, ἀλλὰ τὸν ἱκέτην αὐτοῦ καὶ θιασώτην καίὡς ἂν αὐτὸς εἴποιςμύστην καὶ ἐραστὴν πρὸς ἕτερον ἔπεμπε πρόσωπον, καὶ ταῦτα πολέμιον; Ὅπερ ἦν μάλιστα καὶ τὴν αὐτοῦ ὁμολογοῦντος ἀσθένειαν, καὶ τὴν τῆς μάρτυρος κηρύττοντος δύναμιν, καὶ σαφῶς πάντας διδάσκοντος ὡς αὐτὸν μὲν ἐπιλέλοιπε καὶ ἡ τέχνη καὶ ἡ δύναμις καὶ ἡ σοφίαἣν οὐδέποτε ἔσχεν, ἡ δὲ παρθένος ἐστὶν ἡ μεγάλα τε ἄρτι δυναμένη καὶ πάντας ἰωμένη. Οὐχ οὕτω δὲ ἀνόητος, ἢ καὶ κατὰ σὲ σοφός, ἦν ὁ βέλτιστος ἐκεῖνος ὡς μηδὲ συσκιάζειν δύνασθαι τὴν αὐτοῦ ἀμαθίαν, ἢ ἀδυναμίαν, ἢ οὐκ ἔχω τί εἴπω. Διὰ σοῦ δὲ τοῦ λαμπροῦ καὶ θαυμαστοῦ ῥήτορος ταύτην ἐκπομπεύει. Πλὴν γένοιτό σε καὶ τὴν ψυχὴν ἰαθῆναι παρὰ τῆς μάρτυρος, ἀναθεῖναι δὲ καὶ τοῦτο Σαρπηδόνι ἢ Ἀπόλλωνι, ἢ ὅτῳ σοι φίλον ἐστὶ τῶν δαιμόνων. Τὸ μὲν γὰρ τῇ τῆς μάρτυρος λογιούμεθα δυνάμει, τὸ δὲ τῇ σῇ πάλιν ἀμαθίᾳ. Κοῦφον δὲ ἡμῖν τὸ δεύτερον, μόνον τὸ πρότερον εἴη.
quod muliercula nenle forte sibi comparare pos- 4 καὶ οἷα ἀεὶ χερνήτιδε γένοιτο γυναικὶ (ταῦτα δὲ ἦν
sel (amuli fere, et parva quaedam monili: hae
erant), ad templum pervenit; ibidemque, propίαquis succensens, est commorata. Consuetudine
autem tum illius utebatur virgo quædamn. sed cui
non magna vitæ exacte el circumspecie, prout
virgines facere par est, agendæ cura erat: hæc
cun forte Bassianam dormientem aut absentem
offendisset, ablato hoc auro recedit. Mulier interim
surgens, dum quæ paulo ante habuerat, non reperit,
clamorem tollere, et martyris incipit fidem implorare: ut que ejus custodiæ credita fuissent, ipsa
jam aut amisisset, aut certe negaret. Tum martyr
et hanc commiserata, et virgini ob improbitatein
infensa, furtum ejus manifestum reddit: eo ipso,
quod cum illi quae rem perdiderat, tum cateris
omnibus, qui in templo creuil, hoc facinus aperiret,
abunde pœnarum ab illa sumens: adeo ut aperte
convicia, Bassianæ aurum suum reddiderit, et deinceps ita temperanter vixerit, ut hic ejus lapsus
tegeretur, et martyris rursus in ipsam benevolentia conciliaretur.
Ο
Ut autem miraculum quod nuper accidit, pro
ultimo referamus; quanquam ultimum neque est,
neque unquam erit miraculorum martyris. Quandiu
enim homines erunt, etiam miracula ab ea tanquam
a fonte semper manabunt, semper ebullient, semper efflorescent, semper omnimodam sanitatem
aderent. Sed, utut est, etiam illud commemorandum, quomodo mulier quædam admodum illustris,
et nobili familia orta, Dosithea nomine. At de his
satis. Quænam enim utilitas immenso mari guttas
aliquot instillare? neque si plura dicere luberet,
invenire etiam possim. Quippe qui vix hac ipsa
corrogaverim, et huc illuc circumquaque cursitans,
congregans, colligensque, tanquam ex fundo quopiam diuturnioris temporis atque oblivionis miracula in unum concinnaverim: ut solent lapillos
maxime celebres eorum mercatores. Sed neque
pauca insuper restant; neque læc que retulimus,
ex multis major pars est: sed numerus corum tantus, ut ejus ratio omnino subduci nequeat. Neque
mihi a natura pennæ tributæ aut adamantinum robur, 313 quo omnes terras mariaque penetrando,
ex singulis urbibus, regionibus, vicis, domibus ea
universa colligam, cum et collectio hujusmodi vires
meas excedat; neque ulla omnino scriptio sufficiat;
imo nec vita longa detur, quæ satis sit multitudini
aden infinita miraculorum recensendæ. Quare, kt
dixi, cursum orationis meæ de illis susceptum), hic
sistam: ne videre, ad que pervenire non possim,
iuntiliter consectari. Itaque unum hoc si addidero,
multos viros ad summam pietatis laudem martyris
ope pervenisse, multas item feminas virtutis studio
per eandem exercitatas fuisse, silentium agam.
Cujusmodi fuit Paulus ille, et re et appellatione
δακτύλιοι και περιδέῤῥαια μικρά), καταλαμβάνει τὸν
νεῶν, καὶ αὐτόθι διέτριβεν, ώς δι' ὀργῆς ἔχουσα τους
οἰκείους. Συνήθης δέ τις αὐτῇ [καί τις] περὶ τὸν
χρόνον ἐκεῖνον παρθένος, οὐ πολύν τινα ποιουμένη
λόγον τῆς παρθένοις πρεπούσης ἀκριβείας ἢ εὐλα
βείας, εὑροῦσα καθεύδουσαν ἀεὶ ἢ ἀποῦσαν τὴν
Βασσιανὴν, ὑφελομένη τα χρυσίδια άπεισιν. Διαναστᾶσα δὲ ἡ γυνὴ, καὶ μηκέτι ἅπερ ἄρτι εἶχεν εὑροῦ.
σα, καταβοῦν ἄρχεται καὶ κατοδύρεσθαι τῆς μάρτυρος· ὡς ἂν αὐτῆς πιστευθείσης μὲν ταῦτα φυλάτ
τειν, ἀπολωλεκυίας δὲ, ἢ ἀρνουμένης. Η δὲ μάρτυς
καὶ ταύτην ἐλεήσασα, καὶ τὴν παρθένον τῆς ἀταξίας
μισήσασα, ποιεῖ δήλην αὐτῆς τὴν κλοπήν τούτῳ
μάλιστα κολάζουσα, τῷ ποιῆσαι κατάδηλον, τῇ τε
ἀπολωλεκυίᾳ, καὶ τοῖς ἀμφὶ τὸν νεὼν πᾶσιν, ὡς
εκείνην σαφῶς διελεγχθεῖσαν ἀποδοῦναί τε τῇ Βασσιανῇ τὰ χρυσίδια, καὶ τοῦ λοιποῦ σωφρονισθεῖσαν
οὕτω βιῶναι, ὡς καὶ τὸ πταίσμα συσκιασθῆναι, καὶ
τὴν τῆς μάρτυρος εὔνοιαν ἀνακτήσασθαι.
A'.
Ινα δὲ καὶ τὸ ἄρτι γεγονός, ὡς τελευταῖον είπω
μεν τῶν θαυμάτων· τελευταῖον δὲ οὔτε ἔστιν, οὔτε
μήποτε ἔσται θαῦμα τῆς μάρτυρος. Μέχρι γὰρ ἄν
θρωποι ὦσι, καὶ τὰ θαύματα ἀεὶ ἔσται πηγάζοντα,
ἀεὶ βλύζοντα, ἀεὶ τεθηλύτα, ἀεὶ πάντως ιώμενα.
Ρητέον οὖν κἀκεῖνο, ὡς γύναιόν τι τῶν ἄγαν ἐπισ
σήμων τούτων καὶ εὐπατριδῶν Δοσίθεα όνομα.
''Αλλὰ τούτων μὲν ἄλι;. Τί γὰρ καὶ ὄφελος ἀπεί
ροις πελάγεσιν ἐπιῤῥαίνειν ψεκάδας; οὔτε δὲ, εἰ
πλείονα βουλοίμην εἰπεῖν, δυναίμην ἂν εὑρεῖν. Ὥστε
καὶ ταῦτα συνηρανισάμην μόλις ὧδέ τε κἀκεῖτε
περιθέων, περιαθροίζων αὐτὰ καὶ συλλέγων· ὥσπερ
ἔκ τινος βυθοῦ τοῦ μακροῦ χρόνου καὶ τῆς λήθης
ἀναλεγόμενος τὰ θαύματα, καθάπερ καὶ τὰ λιθίδια
ταῦτα τὰ πολυθρύλλητα οι τούτων ἔμποροι. Αλλ'
οὔτε ὀλίγα, οὔτε πολλῶν πλείονα, οὔτε ὅλως ἀριθμητά
ἐστιν. Οὔτε ἐμοὶ δυνατὸν πτηνῷ τὴν φύσιν ἢ ἀδαμαντίνῳ γενέσθαι, καὶ διὰ πάσης χωρῆσαι τῆς
καὶ θαλάσσης, ὡς ἐξ ἑκάστης πόλεως καὶ χώρας.
ἢ κώμης, ἢ οἰκίας, ἀναλέξασθαι· μήτε γὰρ ἂν τὴν
συλλογὴν γενέσθαι μοι δυνατήν, μήτε την γρα
φὴν ἐφικτὴν, μήτε τὴν ζωὴν οὕτω μακράν, ὡς
ἐξαρκέσαι τοσούτῳ καὶ οὕτως ἀπείρῳ πλήθει θαυμάτων. Οδε μὲν οὖν, ὅπερ εἶπον, τὸν περὶ τούτων
στήσω λόγον, ὡς ἂν μήτε δοκοίην ἀνόνητα καὶ ἀκίν
χητα διώκειν. Ἐκεῖνα δὲ προσθεὶς ἔτι τὴν ἐπὶ τούτοις
σιωπὴν ἀσπάσομαι, ὥστε πολλοὺς μὲν ἄνδρας εἰς
ἄκραν ἀρετὴν βιοῦντας ἡ μάρτυς ἀνηγόρευσε, πολλὰς δὲ γυναῖκας τὸν ἴσον ἀνειληφυίας ζῆλον ἐξήσκησεν. Οἷον τὸν Παῦλον εὐθὺς ἐκεῖνον, τὸν καὶ ὄντα
Αἰγύπτιον καὶ ἐπίκλην Αἰγύπτιον, ἄνδρα παρομαρ
τοῦντα τῷ βίῳ τοῖς κρατίστοις ἐκείνοις καὶ οὐρανο
μήκεσιν Ηλίᾳ καὶ Ἰωάννῃ· τὸν Σάμον ἐκεῖνον, τὸν
τῷ μεγίστῳ Ελισσαίῳ καὶ τοῖς κατ' ἐκεῖνον ἁγίοις
: Desunt quadam: ui forte Auctor narrationem studio al rumpat.
Οὕτω δὴ φιλόλογός τέ ἐστιν ἡ μάρτυς καὶ χαίρει ταῖς διὰ τῶν λόγων ταύταις εὐφημίαις. Ἐρῶ δέ τι καὶ τῶν ἐμαυτοῦ καὶ ὑπὲρ ἐμοῦ γεγονότων, ὅπερ αὐτὴ ἡ καὶ παρεσχηκυῖά μοι μάρτυς οἶδεν ὅτι γεγένηται καὶ οὐ ψεύδομαι. Ἦν μὲν γὰρ αὐτῆς ἡ ἐτησία πανήγυρις, παρεσκευασάμην δὲ κἀγὼ πρὸς ἔπαινόν τινα μικρὸν τῆς ἑορτῆς, οὐχ ὥς τι λέξων ἀξιόλογον ἢ ἐπάξιον αὐτῆς, ἀλλ’ ὡς εὔνοιάν τινα παρὰ τῆς μάρτυρος θηρώμενος, ἐπειδὴ καὶ τοὺς μικρὰ τιμῶντας οἶδεν ἀντωφελεῖν τὰ μέγιστα. Μιᾶς δὲ λειπομένης ἡμέρας εἴς τε τὸ εἰπεῖν καὶ ἐπιδείξασθαι τὸν λόγον, προσβάλλει τί μου πάθος τὴν ἀκοήν, καὶ σφόδρα χαλεπόν τε καὶ ἐπαλγές, ὡς περιτετᾶσθαι μὲν πᾶσαν τὴν ἀκοήν, ἄγρια δὲ σφαδάζειν ἐκ τῶν ἔνδοθεν, συνωθεῖν δὲ καὶ πνεῦμα βίαιον εἰς αὐτὸ τῆς κεφαλῆς τὸ κῦτος, καὶ πολὺν διὰ τοῦτο τὸν ἔνδον ἦχον ἐργάζεσθαι· ὥστε με καὶ τοῦ ἐρεῖν ἀπογνῶναι παντελῶς, καὶ κακοῦ μείζονος ἔχειν προσδοκίαν. Ἤδη δέ πως καὶ ὑπερυθριᾶν ἠρχόμην, ὡς ἐρεῖν μέν τι δόξας τοῖς πολλοῖς, τοῦ δὲ καιροῦ τῆς ἐπιδείξεως ἐνστάντος τὴν τάξιν ἀπολιπών. Ἃ πάντα ἡ μάρτυς γενέσθαι διεκώλυσεν·
quod muliercula nenle forte sibi comparare pos- 4 καὶ οἷα ἀεὶ χερνήτιδε γένοιτο γυναικὶ (ταῦτα δὲ ἦν
sel (amuli fere, et parva quaedam monili: hae
erant), ad templum pervenit; ibidemque, propίαquis succensens, est commorata. Consuetudine
autem tum illius utebatur virgo quædamn. sed cui
non magna vitæ exacte el circumspecie, prout
virgines facere par est, agendæ cura erat: hæc
cun forte Bassianam dormientem aut absentem
offendisset, ablato hoc auro recedit. Mulier interim
surgens, dum quæ paulo ante habuerat, non reperit,
clamorem tollere, et martyris incipit fidem implorare: ut que ejus custodiæ credita fuissent, ipsa
jam aut amisisset, aut certe negaret. Tum martyr
et hanc commiserata, et virgini ob improbitatein
infensa, furtum ejus manifestum reddit: eo ipso,
quod cum illi quae rem perdiderat, tum cateris
omnibus, qui in templo creuil, hoc facinus aperiret,
abunde pœnarum ab illa sumens: adeo ut aperte
convicia, Bassianæ aurum suum reddiderit, et deinceps ita temperanter vixerit, ut hic ejus lapsus
tegeretur, et martyris rursus in ipsam benevolentia conciliaretur.
Ο
Ut autem miraculum quod nuper accidit, pro
ultimo referamus; quanquam ultimum neque est,
neque unquam erit miraculorum martyris. Quandiu
enim homines erunt, etiam miracula ab ea tanquam
a fonte semper manabunt, semper ebullient, semper efflorescent, semper omnimodam sanitatem
aderent. Sed, utut est, etiam illud commemorandum, quomodo mulier quædam admodum illustris,
et nobili familia orta, Dosithea nomine. At de his
satis. Quænam enim utilitas immenso mari guttas
aliquot instillare? neque si plura dicere luberet,
invenire etiam possim. Quippe qui vix hac ipsa
corrogaverim, et huc illuc circumquaque cursitans,
congregans, colligensque, tanquam ex fundo quopiam diuturnioris temporis atque oblivionis miracula in unum concinnaverim: ut solent lapillos
maxime celebres eorum mercatores. Sed neque
pauca insuper restant; neque læc que retulimus,
ex multis major pars est: sed numerus corum tantus, ut ejus ratio omnino subduci nequeat. Neque
mihi a natura pennæ tributæ aut adamantinum robur, 313 quo omnes terras mariaque penetrando,
ex singulis urbibus, regionibus, vicis, domibus ea
universa colligam, cum et collectio hujusmodi vires
meas excedat; neque ulla omnino scriptio sufficiat;
imo nec vita longa detur, quæ satis sit multitudini
aden infinita miraculorum recensendæ. Quare, kt
dixi, cursum orationis meæ de illis susceptum), hic
sistam: ne videre, ad que pervenire non possim,
iuntiliter consectari. Itaque unum hoc si addidero,
multos viros ad summam pietatis laudem martyris
ope pervenisse, multas item feminas virtutis studio
per eandem exercitatas fuisse, silentium agam.
Cujusmodi fuit Paulus ille, et re et appellatione
δακτύλιοι και περιδέῤῥαια μικρά), καταλαμβάνει τὸν
νεῶν, καὶ αὐτόθι διέτριβεν, ώς δι' ὀργῆς ἔχουσα τους
οἰκείους. Συνήθης δέ τις αὐτῇ [καί τις] περὶ τὸν
χρόνον ἐκεῖνον παρθένος, οὐ πολύν τινα ποιουμένη
λόγον τῆς παρθένοις πρεπούσης ἀκριβείας ἢ εὐλα
βείας, εὑροῦσα καθεύδουσαν ἀεὶ ἢ ἀποῦσαν τὴν
Βασσιανὴν, ὑφελομένη τα χρυσίδια άπεισιν. Διαναστᾶσα δὲ ἡ γυνὴ, καὶ μηκέτι ἅπερ ἄρτι εἶχεν εὑροῦ.
σα, καταβοῦν ἄρχεται καὶ κατοδύρεσθαι τῆς μάρτυρος· ὡς ἂν αὐτῆς πιστευθείσης μὲν ταῦτα φυλάτ
τειν, ἀπολωλεκυίας δὲ, ἢ ἀρνουμένης. Η δὲ μάρτυς
καὶ ταύτην ἐλεήσασα, καὶ τὴν παρθένον τῆς ἀταξίας
μισήσασα, ποιεῖ δήλην αὐτῆς τὴν κλοπήν τούτῳ
μάλιστα κολάζουσα, τῷ ποιῆσαι κατάδηλον, τῇ τε
ἀπολωλεκυίᾳ, καὶ τοῖς ἀμφὶ τὸν νεὼν πᾶσιν, ὡς
εκείνην σαφῶς διελεγχθεῖσαν ἀποδοῦναί τε τῇ Βασσιανῇ τὰ χρυσίδια, καὶ τοῦ λοιποῦ σωφρονισθεῖσαν
οὕτω βιῶναι, ὡς καὶ τὸ πταίσμα συσκιασθῆναι, καὶ
τὴν τῆς μάρτυρος εὔνοιαν ἀνακτήσασθαι.
A'.
Ινα δὲ καὶ τὸ ἄρτι γεγονός, ὡς τελευταῖον είπω
μεν τῶν θαυμάτων· τελευταῖον δὲ οὔτε ἔστιν, οὔτε
μήποτε ἔσται θαῦμα τῆς μάρτυρος. Μέχρι γὰρ ἄν
θρωποι ὦσι, καὶ τὰ θαύματα ἀεὶ ἔσται πηγάζοντα,
ἀεὶ βλύζοντα, ἀεὶ τεθηλύτα, ἀεὶ πάντως ιώμενα.
Ρητέον οὖν κἀκεῖνο, ὡς γύναιόν τι τῶν ἄγαν ἐπισ
σήμων τούτων καὶ εὐπατριδῶν Δοσίθεα όνομα.
''Αλλὰ τούτων μὲν ἄλι;. Τί γὰρ καὶ ὄφελος ἀπεί
ροις πελάγεσιν ἐπιῤῥαίνειν ψεκάδας; οὔτε δὲ, εἰ
πλείονα βουλοίμην εἰπεῖν, δυναίμην ἂν εὑρεῖν. Ὥστε
καὶ ταῦτα συνηρανισάμην μόλις ὧδέ τε κἀκεῖτε
περιθέων, περιαθροίζων αὐτὰ καὶ συλλέγων· ὥσπερ
ἔκ τινος βυθοῦ τοῦ μακροῦ χρόνου καὶ τῆς λήθης
ἀναλεγόμενος τὰ θαύματα, καθάπερ καὶ τὰ λιθίδια
ταῦτα τὰ πολυθρύλλητα οι τούτων ἔμποροι. Αλλ'
οὔτε ὀλίγα, οὔτε πολλῶν πλείονα, οὔτε ὅλως ἀριθμητά
ἐστιν. Οὔτε ἐμοὶ δυνατὸν πτηνῷ τὴν φύσιν ἢ ἀδαμαντίνῳ γενέσθαι, καὶ διὰ πάσης χωρῆσαι τῆς
καὶ θαλάσσης, ὡς ἐξ ἑκάστης πόλεως καὶ χώρας.
ἢ κώμης, ἢ οἰκίας, ἀναλέξασθαι· μήτε γὰρ ἂν τὴν
συλλογὴν γενέσθαι μοι δυνατήν, μήτε την γρα
φὴν ἐφικτὴν, μήτε τὴν ζωὴν οὕτω μακράν, ὡς
ἐξαρκέσαι τοσούτῳ καὶ οὕτως ἀπείρῳ πλήθει θαυμάτων. Οδε μὲν οὖν, ὅπερ εἶπον, τὸν περὶ τούτων
στήσω λόγον, ὡς ἂν μήτε δοκοίην ἀνόνητα καὶ ἀκίν
χητα διώκειν. Ἐκεῖνα δὲ προσθεὶς ἔτι τὴν ἐπὶ τούτοις
σιωπὴν ἀσπάσομαι, ὥστε πολλοὺς μὲν ἄνδρας εἰς
ἄκραν ἀρετὴν βιοῦντας ἡ μάρτυς ἀνηγόρευσε, πολλὰς δὲ γυναῖκας τὸν ἴσον ἀνειληφυίας ζῆλον ἐξήσκησεν. Οἷον τὸν Παῦλον εὐθὺς ἐκεῖνον, τὸν καὶ ὄντα
Αἰγύπτιον καὶ ἐπίκλην Αἰγύπτιον, ἄνδρα παρομαρ
τοῦντα τῷ βίῳ τοῖς κρατίστοις ἐκείνοις καὶ οὐρανο
μήκεσιν Ηλίᾳ καὶ Ἰωάννῃ· τὸν Σάμον ἐκεῖνον, τὸν
τῷ μεγίστῳ Ελισσαίῳ καὶ τοῖς κατ' ἐκεῖνον ἁγίοις
: Desunt quadam: ui forte Auctor narrationem studio al rumpat.
PG 85:613ἐφίσταται νύκτωρ καί, λαβομένη μου τοῦ ὠτίου καὶ διασείσασα, εἰς ἰχῶρα βραχὺν τὸν πάντα διέλυσε πόνον. Οὗ καὶ ἀποκυλισθέντος ἐκ τῶν σκολιῶν καὶ ἀδύτωνὡς εἰπεῖνπόρων, ὤφθην ἐπὶ τοῦ δεικτηρίουλέγεται δὲ οὕτως ὁ τόπος ἐν ᾧ ἐπιδείκνυνται οἱ λέγοντες, τουτέστιν ὁ ἄμβων, ἤτοι τὸ ἀκροατήριον, καὶ γὰρ οὔπω οὔτε τῶν ἐπ’ ἐκκλησίας λεγόντων τις ἦν, καὶ εἶπον μὲν ἄττα, οὕτω δέ μοι τὴν χεῖρα καὶ χάριν συνεπέδωκεν ἡ μάρτυς, ὡς εἶναί τι καὶ δόξαι, καὶ εἰρηκέναι μετρίως, καὶ θαῦμα πλεῖστον ἐπὶ μηδενὶ θαυμαστῷ τῶν ἐμῶν ἀπενέγκασθαι λόγων. Καὶ τῆς ἱερατικῆς δέ μοι καταξιωθέντι γερουσίας καὶ τοῦ καταλόγου τῶν διδασκάλων καὶ ἱερέων, συμπαρῆν τε ὡς τὰ πολλά, καὶ νύκτωρ ἐπιφαινομένη βιβλίον τί μοι πάντως ἢ χάρτην ὤρεγεν, ὃ πάντως μοι πλείστης εὐδοκιμήσεως σύμβολον ἦν τε καὶ ἐδόκει. Εἰ δὲ μέλλοντί μοι λέγειν τι μὴ ὀφθῇ τοῦτο ποιοῦσα, τό γε ἀποβησόμενον πάλιν εὔδηλον ἦν. Κἀκείνου δὲ μνημονευτέον, οὗ καὶ μόλις πως μνήμην ἔλαβον.
Καλλίστη τις ἦν μὲν εὐγενὲς καὶ σεμνὸν γύναιον, συνῴκει δὲ ἀνδρὶ οὐ μάλα σώφρονι, ἀλλὰ καὶ λίαν ἐπτοημένῳ περὶ τὰς δημώδεις ταύτας ἡδονάς, καὶ οὔτε τῇ κατὰ νόμον ἀρκουμένῳ μίξει, καὶ ταύταις ἀπλήστως κεχρημένῳ. Ταύτης οὖν τῆς Καλλίστης ἕν τι τῶν ἐπὶ σκηνῆς γυναίων, ὃ καὶ αὐτῷ τούτῳ συνεφθείρετο, λωβᾶται δηλητηρίοις φαρμάκοις τὴν μορφήν, χαρίεν δὲ ᾔσχυνε πρόσωπον, ὡς ἂν ἡ μὲν μηκέτι πρὸς ἡδονῆς εἴη τῷ ἀνδρί, αὕτη δὲ τὸ ἐκείνης ποιοῖ, καὶ συγκαθεύδοι τῷ μὴ προσήκοντι. Πεπονθυῖα δὲ τοῦτο καὶ διαζευχθεῖσα τοῦ ἀνδρὸς ἡ Καλλίστη, τοῦ τῆς ὄψεως αἴσχους ἑτοίμως πρὸς μῖσος ἐνάγοντος τὸν Παπίαν τοῦτο γὰρ ἦν ὄνομα τῷ ἀνδρί, καταφεύγει πρὸς τὴν μάρτυρα, τήν τε αὐτῆς δυστυχίαν τήν τε τῆς ἑταίρας διηγουμένη κακουργίαν, καὶ δεομένη τυχεῖν τινος θεραπείας, ὥστε καὶ τὴν τῆς μορφῆς ἀπολαβεῖν εὐπρέπειαν καὶ τὴν τοῦ ἀνδρὸς εὔνοιαν. Ἀκούει τούτων ἡ μάρτυς, καὶ σφόδρα ἐπικαμφθεῖσα τῷ πάθεικαὶ γὰρ ὀχετοὺς δακρύων ἐπηφίει τοῖς λόγοις τὸ γύναιον, οὐδὲν δὲ οὕτως εὐχῆς καρύκευμα κάλλιστόν ἐστιν ὡς δάκρυον δαψιλές, ἐξ αὐτοῦ τοῦ τῆς ψυχῆς βάθους ὑπερχεόμενον, σημαίνει καὶ προστάττει τὴν θεραπείαν εὐθύς·
PG 85:615Λαβοῦσα γάρ, φησί, ῥύμματα ταυτὶ δή, τὰ πρὸ τοῦ ναοῦ τούτου πωλούμενα, καὶ ἀναδεύσασα οἴνῳ, τούτῳ τὴν ὄψιν ἀποκλύσαι, καὶ τὸ αἶσχος εὐθὺς ἀπονίψεις. Ὃ δὴ καὶ παραχρῆμα ποιήσασα ἡ Καλλίστη, παραχρῆμα καὶ τὴν οἰκείαν μορφὴν τῆς λώβης καὶ τὸν ἄνδρα τῆς ἑταίρας ἀπήλλαξε, πολὺ χείρονος λώβης. Ἅμα γὰρ τοῖς ῥύμμασι καὶ τὸ ποιοῦν, ὥς φασι, τὸ αἶσχος συνεξέπεσε, καὶ ἦν πάλιν ἡ Καλλίστη καλλίστη τε τὴν μορφὴν καὶ ἀρέσκουσα τῷ ἀνδρί. Μήτε δὲ τοῦ ἑτέρου γυναίου ἀμνημονήσωμεν, εἰ καὶ πενιχρὸν καὶ εὐτελὲς τὸ γύναιον. Βασσιανὴ γάρ τις πρὸς τοὺς οἰκείους αὐτῆς διενεχθεῖσά ποτε, καὶ μικρά τινα τῶν οἰκείων αὐτῆς χρυσιδίων ὑφελομένη, καὶ οἷα ἂν χερνήτιδι γένοιτο γυναικίταῦτα δὲ ἦν δακτύλιοι καὶ περιδέραια μικρά, καταλαμβάνει τὸν νεὼν καὶ αὐτόθι διέτριβεν, ὡς δι’ ὀργῆς ἔχουσα τοὺς οἰκείους. Συνήθης δέ τις αὐτῇ καὶ τῶν περὶ τὸν χρόνον ἐκεῖνον παρθένος, οὐ πολύν τινα ποιουμένη λόγον τῆς παρθένοις πρεπούσης ἀκριβείας ἢ εὐλαβείας, εὑροῦσα καθεύδουσαν ἢ ἀποῦσαν τὴν Βασσιανήν, ὑφελομένη τὰ χρυσίδια ἄπεισι.
Διαναστᾶσα δὲ ἡ γυνή, καὶ μηκέτι ἅπερ ἄρτι εἶχεν εὑροῦσα, καταβοᾶν ἄρχεται καὶ κατοδύρεσθαι τῆς μάρτυρος, ὡς ἂν αὐτῆς πιστευθείσης μὲν ταῦτα φυλάττειν, ἀπολωλεκυίας δὲ ἢ ἀρνουμένης. Ἡ δὲ μάρτυς καὶ ταύτην ἐλεήσασα, καὶ τὴν παρθένον τῆς ἀταξίας μισήσασα, ποιεῖ δήλην αὐτῆς τὴν κλοπήν, τούτῳ μάλιστα κολάζουσα, τῷ ποιῆσαι κατάδηλον τῇ τε ἀπολωλεκυίᾳ καὶ τοῖς ἀμφὶ τὸν νεὼν πᾶσιν, ὡς ἐκείνην σαφῶς διελεγχθεῖσαν ἀποδοῦναί τε τῇ Βασσιανῇ τὰ χρυσίδια, καὶ τοῦ λοιποῦ σωφρονισθεῖσαν οὕτω βιῶναι, ὡς καὶ τὸ πταῖσμα συσκιασθῆναι καὶ τὴν τῆς μάρτυρος εὔνοιαν αὖθις ἀνακτήσασθαι. Ἵνα δὲ καὶ τὸ ἄρτι γεγονὸς ὡς τελευταῖον εἴπωμεν τῶν θαυμάτωντελευταῖον δὲ οὔτε ἔστιν, οὔτε μήποτε ἔσται θαῦμα τῆς μάρτυρος· μέχρι γὰρ ἄνθρωποι ὦσι, καὶ τὰ θαύματα ἀεὶ ἔσται πηγάζοντα, ἀεὶ βλύζοντα, ἀεὶ τεθηλότα, ἀεὶ πάντως ἰώμενα, ῥητέον οὖν κἀκεῖνο, ὡς γύναιόν τι τῶν ἄγαν ἐπισήμων τούτων καὶ εὐπατριδῶν, Δοσιθέα ὄνομα, ... Ἀλλὰ τούτων μὲν ἅλις· τί γὰρ καὶ ὄφελος ἀπείροις πελάγεσιν ἐπιρραίνειν ψεκάδας;
οὔτε δή, εἰ πλείονα βουλοίμην εἰπεῖν, δυναίμην ἂν εὑρεῖν, ὅς γε καὶ ταῦτα συνηρανισάμην μόλις, ὧδέ τε κἀκεῖσε περιθέων καὶ περιαθροίζων αὐτὰ καὶ συλλέγων, ὥσπερ ἔκ τινος βυθοῦ τοῦ μακροῦ χρόνου καὶ τῆς λήθης ἀναλεγόμενος τὰ θαύματα, καθάπερ καὶ τὰ λιθίδια ταῦτα τὰ πολυθρύλητα οἱ τούτων ἔμποροι. Ἀλλ’ οὔτε ὀλίγα, οὔτε πολλῶν πλείονα, οὔτε ὅλως ἀριθμητά ἐστιν. Οὔτε δ’ ἐμοὶ δυνατὸν πτηνῷ τὴν φύσιν ἢ ἀδαμαντίνῳ γενέσθαι, καὶ διὰ πάσης χωρῆσαι γῆς καὶ θαλάσσης, ὡς ἐξ ἑκάστης πόλεως ἢ χώρας ἢ κώμης ἢ οἰκίας ἀναλέξασθαι· μήτε γὰρ ἂν τὴν συλλογὴν γενέσθαι μοι δυνατήν, μήτε τὴν συγγραφὴν ἐφικτήν, μήτε τὴν ζωὴν οὕτω μακρὰν ὡς ἐξαρκέσαι τοσούτῳ καὶ οὕτως ἀπείρῳ πλήθει θαυμάτων. Ὧδε μὲν οὖν, ὅπερ εἶπον, τὸν περὶ τούτων στήσω λόγον, ὡς ἂν μήτε δοκοίην ἀνόνητα καὶ ἀκίχητα διώκειν.
PG 85:617Ἐκεῖνα δὲ προσθεὶς ἔτι τὴν ἐπὶ τούτοις σιωπὴν ἀσπάσομαι, ὡς πολλοὺς μὲν ἄνδρας εἰς ἄκρον ἀρετῆς βιοῦντας ἡ μάρτυς ἀνηγόρευσε, πολλὰς δὲ γυναῖκας τὸν ἴσον ἀνειληφυίας ζῆλον ἐξήσκησεν, οἷον τὸν Παῦλον εὐθὺς ἐκεῖνον, τὸν καὶ ὄντα Αἰγύπτιον καὶ ἐπίκλην Αἰγύπτιον, ἄνδρα παρομαρτοῦντα τῷ βίῳ τοῖς κρατίστοις ἐκείνοις καὶ οὐρανομήκεσιν Ἠλίᾳ καὶ Ἰωάννῃ, τὸν Σάμον ἐκεῖνον, τὸν τῷ μεγίστῳ Ἐλισσαίῳ καὶ τοῖς κατ’ ἐκεῖνον ἁγίοις παραθέοντακαὶ γάρ, εἰ καὶ τὴν πόλιν ταύτην ὁ Σάμος ᾤκει, μᾶλλον τῶν τὸ μαρτύριον οἰκούντων ἐνδιέτριβε τῷ νεῴ, δὶς ἑκάστης ἡμέρας ἀνιὼν μετὰ ψαλμῳδίας· καὶ τὸ κωλύον ἦν οὐδέν, οὐ πῦρ, οὐ χάλαζα, οὐ χιών, οὐ κρύσταλλος, οὐ πνεῦμα καταιγίδος, ὥς πού φησι ὁ θεσπέσιος Δαβίδ, τὸν Δεξιανόν, ὃς καὶ θνητὸς ἐὼν ἕπεθ’ ἵπποις ἀθανάτοισι καὶ γὰρ ἐν τῷ μέσῳ στρεφόμενος καὶ πολιτικώτερον βιούς, οὐ πάμπαν τῆς ἐκείνων ἀρετῆς ἀπεσχοίνιστο, ἀλλὰ γὰρ καὶ λίαν ὢν ἐν Χριστῷ, ταὐτὰ ἐκείνοις εἰργάζετο, ἔτι μὴν τὸν Καρτέριον, τὸν Ἰωάννην, τὸν Φίλιππον, ταὐτὸ μὲν ἀνὰ μέρος φροντιστήριον οἰκήσαντας, ζυγοῦ δὲ ἀκριβέστερον, πρός τε ἀλλήλους, πρός τε τοὺς πάλαι βιώσαντας καὶ διαλάμψαντας.
Τὸν δὲ Ἰωάννην τοῦτον οὐδὲ ὁ πολύευκτος τῆς ἐπισκοπῆς θρόνος τῶν τῆς ἄκρας ἁγιαστείας νόμων ἐξέβαλε· καὶ τοῦτ’ ἔξεστι πᾶσιν ὁρᾶν τοῖς καὶ ὁρῶσι τὸν ἄνδρα πρὸς τὴν πάλαι τῆς ἀσκήσεως στάθμην καὶ νῦν ἔτι βιοῦντα. Καὶ τῶν γυναικῶν δ’ αὖ πάλιν τὴν Μαρθάναν, τὴν Ξεναρχίδα, τὴν Διονυσίαν ταύτην, τὴν Σωσάνναν, τὴν Θεοδούλην, τὰς ἄλλας πάσας, ἃς οὔτε καταλέγειν μοι καιρός, εἰ μήπου καθ’ Ἡσίοδον ἄρα καὶ αὐτὸς βουλοίμην γυναικῶν ἀρίστων ἄρτι κατάλογον γράφειν. Ὧν πάντων, εἴτε ἀνδρῶν ὧν κατέλεξα, εἴτε γυναικῶν, ὁ βίος καὶ ὁ τρόπος καὶ ἡ κατὰ Θεὸν πολιτεία θαύματά ἐστι τῆς μάρτυρος, καὶ μάλα τῶν προειρημένων θαυμάτων ὑπέρτερα. Τί γὰρ ἄν τις καὶ εἴποι μεῖζον, περὶ μὲν τούτων τὸ ὑπὸ τοιαύτῃ ταχθῆναί τε καὶ ἀσκηθῆναι ἡγεμονίδι, περὶ δὲ ταύτης τὸ τοιοῦδε ἐπιμεληθῆναί τε καὶ ἐξάρχειν χοροῦ ὧν καὶ μιᾶς καὶ ἑνὸς ὁ πᾶς κόσμος οὐκ ἀντάξιος; Ὃ δέ μου καὶ νῦν τὴν μνήμην ὑπέδραμε, καλὸν μηδὲ ὑμᾶς ἀποκρύψασθαι. Ἡ γὰρ Ξεναρχὶς αὕτη τῷ γάμῳ μὲν καὶ ἀνδρὶ ὡμιληκυῖά ἐστιν, εἰς τοσοῦτον δὲ ἀρετῆς ὕψος ἀνέδραμε καὶ οὕτως ἠρέσθη τῇ παρθένῳ ἡ γεγαμηκυῖα, ὡς καὶ τοιοῦτό τι περὶ αὐτῆς γεγενῆσθαι λέγεται.
Τῶν γάρ τις εὐλαβῶν, εἴτε ἀνδρῶν εἴτε γυναικῶν εἰπεῖν οὐκ ἔχω, φέρων μετὰ χεῖρας βιβλίον δίδωσι δῶρον αὐτῇ· τὸ δὲ βιβλίον εὐαγγέλιον ἦν. Δεξαμένη δὲ ἥδιστα, μικρὸν δέ τι καὶ ὑπομειδιάσασα εἰπεῖν λέγεται· Τὸ μὲν δῶρον θεῖόν τε καὶ ἀξιάγαστον καὶ ὑπέρμεγα καὶ οἷον οὐκ ἄλλο τι τῶν ἐπὶ τῆς γῆς, ἀλλ’ ἐμοίφησίτῇ μὴ ἐπισταμένῃ μήτε τὰ πρῶτα ταῦτα στοιχεῖα καὶ γράμματα, μηδὲ ἀφ’ ὧν κεῖται καὶ πρόεισι τὰ τῶν λόγων ἅπαντα ῥεῖθρα καὶ νάματα, εἰς τί ἔσται τοῦτο, εἰ μή που ἄρα καὶ νῦν ἡ τοῦ βίου μου διδάσκαλος ... Καὶ μεταξὺ ταῦτα λέγουσα λύει τὸ βιβλίον καὶ ἁπλώσασα ἐπέκυψεν, ὅσον κατανοῆσαί τε ἢ καὶ ἀσπάσασθαι. Ὡς δὲ μόνον τοῖς γράμμασιν ἐπήρεισε τοὺς ὀφθαλμούς, ἄρχεται καὶ ἀναγιγνώσκειν, καὶ οὕτως ὀξέως καὶ οὕτως ἀνενδοιάστως ὡς ἐκπλαγῆναί τε καὶ τὰς σὺν αὐτῇ πάσας καὶ τὸ εὐαγγελικὸν ἐκεῖνο εἰπεῖν Πῶς γράμματα οἶδεν αὕτη μὴ μεμαθηκυῖα;6, τῆς δὲ μάρτυρος δηλονότι καὶ τοῦτο τὸ πολὺ θαῦμα καὶ παρεσχηκυίας τε τότε καὶ ταῦτα ἀκουούσης καὶ ταῦτα ἐργασαμένης.
Τῇ δὲ Διονυσίᾳ ὥς φασιν ἀρξαμένῃ τοῦ ἀποτάττεσθαι καὶ ἀνδρὶ καὶ παισὶ καὶ οἴκῳ καὶ πᾶσιν ἁπλῶς, καὶ ἐπ’ αὐτῷ τούτῳ καταλαβούσῃ τὸν νεών, συγκαθευδῆσαί τε τὴν νύκτα ἐκείνην ὅλην τὴν μάρτυρα καὶ περιδεδρᾶχθαι αὐτὴν ταῖς ἀγκάλαις, ὡς τὴν τότε σύγκοιτον τῆς ΔιονυσίαςΣωσάννα δὲ ἦν αὕτη, ἡ καὶ νῦν ὅτε ταῦτα ἔγραφον ἔτι τε περιοῦσα καὶ πάσας τῷ βίῳ παριοῦσα καὶ αὐτὰ ταῦτά μοι διηγουμένηθαυμάζειν τε ταύτην τότε καὶ πολλάκις ἐπανισταμένην τῆς κοίτης καὶ ἐπωθουμένην τῷ ἀγκῶνι ἐνορᾶν τε τὴν μάρτυρα καὶ καταπεπλῆχθαι τῷ δέει καὶ πρὸς ἑαυτὴν ἀναλογίζεσθαι πῶς μὲν δύο ἤστην τὴν ἀρχήν, νυνὶ δὲ καὶ τρίτη καὶ μέση τις αὐταῖς συγκαθεύδει. Ὡς δὲ πρὸς τούτοις ἦν τοῖς λογισμοῖς, ὁρᾷ τὴν αὐτήνκαὶ γὰρ ἐπιμελὲς ἐπεποίητο τὸ φυλάττειν αὐτήν, ἥτις ἦνἀποπτᾶσαν ἐκ μέσου, ἀλλ’ οὐκ ἀναστᾶσαν ᾗ νόμος τοὺς καθεύδοντας· καὶ δὴ καὶ ὑποδραμοῦσαν ὁρᾷ πάλιν τὸν αὐτῆς θάλαμον, εἰς ὃν καὶ καταδῦναι λέγεται. Τοιγάρτοι μετὰ τὴν νύκτα ἐκείνην εἰς τοσοῦτον ἐπέδωκεν ἀρετῆς καὶ ἀσκήσεως ἡ Διονυσία, ὡς θαῦμα γενέσθαι τῇ πάσῃ γῇ τὸ γύναιον ἐκεῖνο, ὡς ἂν καὶ ὑπὲρ γύναιον πολιτευσάμενον.
Καὶ ἀπελθοῦσα δὲ ἐκ τῆς γῆς οὐκ ἀπῆλθε, τὸ θυγάτριον ἡμῖν καταλείψασα, τὴν Διονυσίαν, ἴσα βιοῦσαν, ἴσα φρονοῦσαν, ἴσα βαίνουσαν, ἔχουσαν δέ τι καὶ περιττότερον τῆς μητρός, τὴν παρθενίαν ἁγνὴν καὶ ἀμόλυντον. Ἀλλ’ ἐγὼ μέν, ὦ παρθένε καὶ μάρτυς τοῦ Χριστοῦ καὶ ἀπόστολε, τὸ ἐπιταχθέν μοι παρὰ σοῦ, μετὰ δέους μένοὐκ ἔστι δ’ εἰπεῖν ὅσου, ὅμως ἐποίησα, σοὶ τῇ ἐπιταξάσῃ μοι τὸν ἱερὸν πόνον τοῦτον ἀλλ’ οὐκ ἐμαυτῷ θαρρήσας· οὔτε γὰρ τῆς ἐμῆς καὶ μικρᾶς φαύλης δυνάμεως ἦν τῶν σῶν οὕτω μεγίστων καὶ θείων καὶ περικλεῶν κατατολμῆσαι πράξεων καὶ θαυμάτων, ὧν ἀγγέλοις, οἷς καὶ νῦν συγχοροστατεῖς τὸν βασίλειον ὕμνον ᾄδουσα, ἡ εὐφημία μᾶλλον ἁρμόττει. Σὸν δ’ ἂν εἴη λοιπὸν μετὰ τῶν ἄλλων καὶ τοῦτο θαυματουργῆσαι καὶ νῦν, τὸ δέξασθαι μὲν τὰ μικρὰ ταῦτα καὶ φαῦλα, καὶ παρὰ μικρῶν σοι καὶ φαύλων προσαγόμενα, δεῖξαι δὲ μεγάλα καὶ θαυμαστά· οὔτε γὰρ ἄξιόν τί ποτε δυνατὸν περὶ σοῦ καὶ τῶν σῶν ῥηθῆναι, οὔτε πρὸς ἡμῶν, οὔτε πρὸς ἄλλων ὄντων σοφῶν καὶ ἄγαν προθυμηθέντων εἰπεῖν τι νεανικόν.
Πολλὴν οὖν αὐτοῖς καὶ δαψιλῆ τὴν χάριν ἐπίχεε καὶ παράσχου, ὥστε ποτὲ καὶ ἡμᾶς τι νομισθῆναι ἢ γεγενῆσθαι διὰ σὲ καὶ τὴν σὴν χάριν. Δεξαμένη δὲ μιμοῦ μὲν τὰ σαυτῆς εἰς ἐμὲ πάλιν, τὸν πολλάκις διὰ σοῦ σεσωσμένον ἀπό τε νόσων καὶ κινδύνων καὶ δυσμενῶν καὶ τῆς ἀεί μοι παρενοχλούσης ἀνίας ἧς πολλὰ μὲν καὶ πολλάκις καὶ ἄγρια τὰ κατ’ ἐμοῦ γεγένηται ῥεύματα, σοῦ δὲ βουληθείσης οὔτε ἐπέκλυσεν οὔτε ἀπέπνιξεν, ἀλλ’ οὔτε ἐπικλύσει οὔτε ἀποπνίξει ποτέ, σοῦ γε πάλιν βουλομένης καὶ πρεσβευούσης ὑπὲρ ἡμῶν τὰ εἰκότα καὶ πᾶν γε πάθος ἀπελαυνούσης, πᾶσάν τε λύπην καὶ ταραχὴν ἀποκοιμιζούσης, καὶ ταύτην δὲ τήν γε νῦν ἐπαναστᾶσάν μοι λύπην σὺ λῦσον, ὦ τρισμακαρία, τὸν κύνα, τὸν ἀρκόχοιρον, τὸν δυσγενῆ καὶ δύστροπον Πορφύριον παύσασα τῆς κατ’ ἐμοῦ μανίας καὶ λύττης, ἐπεί τοι καὶ τόνδε τὸν ἐκ ταπεινῶν καὶ ἀνωνύμων καὶ ἀθεμίτου πορνείας τεχθέντα, καὶ λιμοῦ καὶ πενίας ἔκγονον ὄντα, εἶναί τι δοκεῖν καὶ δύνασθαι πεποίηκεν ὁ παγχάλεπος οὗτος καιρός, ὁ πάντα μὲν ἐλεύθερον καὶ εὐπατρίδην ταπεινώσας, πάντα δὲ λῃστὴν καὶ δραπέτην καὶ τυμβωρύχον ὑψώσας.
Μετὰ δὴ τούτων, ὦ παρθένε, δὸς τὸ καὶ αὖθις ἡμᾶς ἐπὶ τῆς ἱερᾶς ἀναβάθρας τοῦ ἱεροῦ βήματος τῆς ἐκκλησίας ταύτης ὀφθῆναι, λέγοντάς τε ἅπερ θέμις καὶ λέγοντας περί τε ἄλλων πολλῶν, ὧν ἔθος λέγειν ἐν ἐκκλησίαις, καὶ περὶ σοῦ τοῦ καλλίστου καὶ πρώτου καρποῦ τῆς ἐκκλησίας μετά γε δὴ τοὺς ἀποστόλους, ἢ καὶ σὺν τοῖς ἀποστόλοις αὐτοῖς, καὶ τὰ συνήθη κομιζομένους πάλιν, τὴν πειθὼ τῶν ἀκροωμένων, τὴν αἰδῶ, τὴν προκοπὴν τοῦ λεώ, τῆς πίστεως καὶ τῆς εὐσεβείας τὴν αὔξησιν· τῆς διδασκαλίας γὰρ διὰ σὲ τὴν χάριν, ὡς οἶσθα, καὶ τὰ πρῶτα κατεθάρρουν, καὶ διὰ σέ μοι καὶ κρότοι καὶ ἔπαινοι καὶ τὸ εἶναί τι δοκεῖν ἐν τοῖς λέγουσι, πολλοῖς τε οὖσι καὶ θαυμασίοις. Τούτων δὲ ὧν νῦν ᾐτησάμην καὶ ὑπὲρ ὧν πρόσειμί σοι καθ’ ἑκάστην ἡμέραν καὶ ὥραν, μηδὲν μάτην ὑπῆρχθαί μοι μηδὲ ἀτέλεστον μηδὲ ἀνεμιαῖον καὶ ἄκαρπόν ποτε ποιήσῃς, ὦ παρθένε καὶ μάρτυς, ᾗ καὶ πάντοτε τῶν ἐμῶν ἐμέλησέ τε καὶ μέλει καὶ μελήσει.
Book ILiber Primus
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
nitumque earum, quam circa preces tota occupa batur, hujusmodi, opinor, intra se verbis secreto orans: • Magnas tibi gratias ago, Christe Domine, pro tuæ hujus in me voluntatis decreto: quod me puellam adhuc, intra thalami latebras versantem, 264 nec domesticorum quidem famulorum plerisque notam, telæque ac colo intentam, et nuptiis Thamyridis destinatam, Pauli opera in lucem produxeris, tuoque per eundem signaculo et gratia dignam habueris'; labores etiam atque discrimina pro te ut degustarem, effeceris (Iconii quidem per ignem, hic vero per tot hasce adeoque efferatas belluas), publicumque omnibus me spectaculum proposueris: non negligens interim meam salutem, sed fidem in te meam, animique propositum exercens. Pro his igitur, quamvis minime pro dignitate, gratias tamen ago: quod omnino cruciatibus hisce ac stigmatis pro te suscipiendis me dignatus fueris. Sed cum vehementem gravenique adhuc adversarium videam, novis etiam aggressionibus majora in me pericula concitantem, metuamque, quippe natura imbecillior, ne fortassis malis defatigata, ad reliqua certaminis bujus languescam, atque ita exitu destinato coronisque eaream, quodque gravius est, regno tuo excidam: si ita expedire judicas, deinceps me occumbere permitte; et mortis baptismate metum hunc mihi dissolve, istosque molestiis, quas mihi facessunt, libera. Si enim ego vita excessero, ipsi quoque necessario violentiæ in me suæ atque tyrannidi Ginem ponent.» Haec, ut probabile est, elocuta, et ad ea quæ desubito objiciebantur conversa, piscinam aquamque conspicit, et phocas in ea innatantes; belluas, et quidem marinas, vitæque humanae pestes, et ipsas in supplicium Theclæ similiter comparatas; paucis interim Christum inclamans, simulque his dictis ‹ lu nomine tuo, Domine, ultima hac die baptizor, › in aquanı illam insiliit, vitæ per mortem consummandæ et in Christo dissolvendæ desiderio flagrans. Hoc facto quod si quis mysticum baptismum appellare velit, ut rem a martyre tempore periculorum maximasque inter angustias excogitatam, per me ita appellet licet: neque enim vetus scriptor in hujusmodi vocum novitate usurpanda, tametsi fidei nostræ lex id non admittat, illiberalis esse solet hoc, inquam, facto, populus universus, clamore sublato, hanc ut absurdam exitiabilemque audaciam abominabantur; quod ita temere et inconsulto in aquam se præcipitem dedisset; a qua propter phocas illas manifesta illi mors immineret. * Videtur ergo a Paulo baptismi donum accepisse, nisi signaculum baptismi partem esse intelligamus, illumque præcedere, ut supra ostendimus. * Histor. Metaphr. appellat • la aliDi Totus hic locus, usque ad illa, a nostro exemplari aberat. Et sane theologi non admiserint hujusmodi tinctionem pro alio quani voti, ut vocant, baptismo habendam. Favet tamen firmatque hanc lectionem ac sensum Metaphrastes, qui hac ipsa de re agens, facit Theclam dicentem, Nunc tempus est ut abluar; moxque iisdem prolatis verbis quæ Noster refert, in euripum insilientem. Quin et illud apud eumdein Metaphrastem huc facere videtur, quod cum Thecla Myra ad Paulum pervenisset, illi tanquam rem ignotam narret se lavacrum, denique consecutam fuisse. Nec vero usquam aut Basilius aut Metaphrastes vel verbo indicant Theclam postea ab ullo alio fuisse tinctam; sed tantum ante a Paulo idque antequam in aquam jam insiliret. Qua de re vide notam 7. Rationes autem cur nemo seipsum possit vere baptizare, cum apud theologos, tum etiam in jure canonico vide, lib. 111 Decretal., Lit. 42, C. Debitum. In quo tamen capite additur Judæuin in necessitate constitutum, seipsum in aquam immergentem, et formæ verba adhibentem, si continuo discessisset, ad calestem patriam protinus evolaturum fuisse propter sacramenti fidem, etsi non propter fidei sacramentum: si tamen supervivat, ab alio denuo baptizandum.
DE VITA S. THECLE LIB. I. Sed hanc virgo libentissime amplectebatur; modo ut in Christo vitam terminaret. Popu lus tamen, ut dixi, rem velut temerariam atque ' horrendam commiseratione prosequens, lacrymis venerationem conspergebat. Verum nec isto modo martyr a Deo fuit neglecta. Derepente enim ignis cœlestis circumcirca refulgens, et in aquas delaτὴν psus, belluas quidem propria agendi facultate exuit, Theclam vero nudam operiens, thalami usum eidem præbuit. At enim nec his miraculis divinitus editis impudentem Alexandrum ullus pudor aut timor incessit; quin violenti turbinis instar, fluctus ductibus iurcitantis, multitudini belluarum, aliam multitudinem induceret, illumque omni studio cere contenderet, qui omnino vinci nequibat: quis etenim unquam Deum vicerit? Sed nimirum nec sentiens ipsemet victus fuit. Mulieres enim quæ spectaculo intererant, præ maxima Theclæ comδιὰ miseratione, seu divino impulsu actæ, istiusmodi inventum contra comminiscuntur. Magnam enim copiam aromatum unguentorumque comportantes, ex illisque per ignem, vaporem elicientes, odoris varietate bellúas demulsere, et sonino arctiore consopiere: ita ut Thecla media inter illas, et quidem tanto numero consistens, magna lamen melus vacuitate perfrueretur. «Solet nanique Deus, non totis potentiæ suæ viribus contra eos, qui promiscue in ipsum nefaria committunt, irruere; sed culicibus, ranis, muscis, locustis, aliisque id genus, nimiam potentiam affectantes semper • bellare; quo velut per ludum potius, quam serio agendo, sublimes, ut esse sibi videntur, illos, piosque Numinis contemptores, se perdere ostendat. › Quemadmodum et hic usuvenit; tametsi hoc facto impudentior insuper Alexander evasit. ‹ Tauros enim, inquit, o præses, habeo sævos atque impense furiosos: quibus si istam alligari modo jusseris, cito bujus supplicii finem videbimus.» Qua re intellecta, præses invito licet animo, ita fieri imperat; vultu dolorem, quem inde capiebat, satis testatus. Alexander interim ad naturalem taurorum feritatem, ignem insuper commentus, subulis quibusdam candentibus illum feminibus taurorum admovit; etiam bac se via superatum iri non animadvertens: nam ignis tauros quidem interemit, et vincula combussit; at virginem, nec leviter quidem attactam, nexu omni expedivit sicque 206 commentum adeo callidum, adversus divinam sapientiam ac potentiam structum, contra quain artifex ille dolique architectus opinatus fuerat, provenit. Cum igitur illa terriculameırta huc recidissent, Tryphæna longiori mora deficiens, et doloris magnitudine, quem ex ærumnis Theclæ capiebat, auimi deligaio, tenebrisque obortis, fati1 V. C. nostrum exemplar, • V. C. V. C. V. v. G. • Suidas dict. Vitruvius lib. 13, c. 5, abacum in podiis vocat plani tem quæ sedilis vicem præbet.
scens, protinus ad Abacas (locus erat ita appella tus), theatro effertur. Ea res ingenti timore, men tisque perplexitate urbem simul universam (actutam enim sermone omnium, mali nuntius percrebuerat), judicem vero immenso pavore implevit. Quin et Alexander attonitus jam et contremiscens, pronusque in terram prolapsus, his ad præsidem usus est verbis Ego, praestantissime præses, injuria affectus `sum, et corpus meum contumelia probroque impetiJum est ab hac, sive muliere, sive dea, sive noxio genio: non enim habeo aliud, quod peregrinæ huic ac portentosæ belluæ, atque adeo belluis omnibus, ut apparet, impudentiori, nomen imponam. Nihil enim ab illis ipsis belluis, a quibus id pati consentaneum fuerat, illi tristius est illatum, quod præstigiis forte aut arte, sive sacro quopiam ritu potentiore, naturam adeo feram atque i mmansuetam superavit. Facessal hinc tamen; urbe exturbetur; ad alios exportetur; abeat deinceps, indolisque sua adeo insolentis ac peregrinæ inter alios specimen edat. Terror enim non levis, præses merito suspiciende, hanc urbem concussit ac perturbavit, quod causa hujus bestiariæ forte an Tryphæna e vita exierit. Quod si vere obiit, hujusque rei consanguineus ipsius Cæsar certior fiat, actum est de me, actum est de hac urbe quin et tu una in periculum venies, quod hanc tantam, tamque diram excitatam tragœdiam nihili feceris. Quare, si quid mihi credis, hanc urbe extermina, auctoresque nos praebeamus incolumitatis, regiæ huic feinine conservanda, si qua nos ratio, si qua cura propriæ salutis tenet. Hac oratione commotus præses, simulque gaudens se a judicio adeo iniquo ac violento expeditum, ex Thecla propius ad se accita percontatur, quænam esset, et qua tandem arte belluas superassel: fortassis, quod in suspicionem cogitationemque minine probam, et Thecla indignam, incidisset. Hominibus enim, qui in ignoratione divini Numinis, virtutisque quam Deus religiose 267 vitam ducentibus impertitur, versantur, etiam ipsa sanctorum miracula suspecta habentur. Quod non a Deo illa proficisci, aut animæ pietatis studiosa esse simulacra arbitrantur: sed incantamenti præstigiosi, magicæque artis effectiones, ex sula improbitate nostras perpetuo actiones astimantes. Sed aliter se res habet. Magus enim, dum novi atque inusitati quidpiam molitur, prius ad p bumanas hostias, animaliumque mactationes, et id genus alias impuritates confugit: alioqui sine ritus istiusmodi detestabilis adjumento, nihil unquam rerum istarum insolentium atque insuetarum effecerit.. Quod si quis Apollonium Tyaneum Cappadocem (ut ex pluribus illustriorem afferamus) ex scriptoribus, qui res illius gestas litterarum monumentis prodiderunt, cognoverit, profecto sceleratas maleficasque viri artes, simul etiam exsecrandos nefariosque effectus intellexerit; quasdam etiam superorum evocationes, animarum eductio ' Apollonius Tyaneus. Descripsit ejus Vitam Philostratus octo libris. Vide etiam Eusebii Cæsariens. librum singularem contra Hieroclemi, qui monstrum illud hominis cum Christo Servatore non veritus est comparare. 1 V. G. V. C. * for. deest * al. • furt.
Book IILiber Secundus
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
Continue reading PG 85: Euthalius Diaconus →≣ entire volume