Diplomatic text · TLG-E clean (diplomatic Greek; primary witness) + khazarzar (second witness) — PG column chips mark the printed columns.
Book I of Eudocia Augusta on Saint CyprianEudociæ Augustæ de sancto Cypriano liber primus
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 85:833πάντας δ’ ἠιθέους κεν ἀταρτηρῶς ἀπέπεμπεν, ὡς Χριστὸν μοῦνον μνηστὸν θεμένη τὸν ἄνακτα. ὃς δέ, λεὼν συναγείρας, ἀνακτορίους κατὰ θώκους πρός ῥα βίην ἐθέλεσκεν ἀγαυὴν παῖδα μιῆναι· ὅσσοι [δ’] ἑσπετόωνθ’ ἅμ’ αὐτῇ, αἰπὺ βόησαν, πάντες δ’ ἐκ θαλάμων σὺν τεύχεσιν ἐσσεύοντο, τεῦξαν δ’ Ἀγλαί̈δαο νεήλυδας εἶθαρ ἀί̈στους. αὐτὸς δ’, ἐν κραδίηφι φέρων ὅλον ἔνδον ἔρωτα, πληγεὶς εὖτε μύωπι λαθών, πηχύνετο κούρην. ἡ δ’ αἶψα Χριστοῦ κρατερὴν σφρηγῖδα τέλεσσε, ῥῖψεν δ’ ὕπτιον εἶθαρ ἀναιδέα, χερσὶ δ’ ἔδρυψε μορφὴν Ἀγλαί̈δαο καὶ οὐλοκόμους γε παρειάς, ῥῆξεν δ’ εἵματα καλά· ὅλοις δ’ ἀπέδειξε γέλωτα, Θέκλης ἀντιθέης τὸν ὁμὸν δρόμον ἐκτελέουσα. καὶ τὰ μὲν ὣς ῥέξασα θεοῦ πάλιν ἦλθεν ἐς οἴκους. αὐτὰρ ὁ χωόμενος κακοεργέα λίσσετο φῶτα, δυσσεβέος μαγίης ὑποθήμονα, Κυπριανόν γε, καί οἱ ὑποσχόμενος δοιὰ χρυσοῖο τάλαντα λαμπροῦ τ’ ἀργυρίοιο, ὅπως πείσειεν ἀνάγκῃ παρθένον οὐκ ἐθέλουσαν ἐπινεῦσαι φιλότητι, οὐ δεδαὼς Χριστοῦ κρατερὸν μένος ἀκαμάτοιο. οἰκτείρας δὲ μάγος δυερὸν βροτόν, ἐξ ἐπαοιδῆς κίκλησκεν χαλεπὸν κακοεργέα δαίμονα ῥίμφα. ἀπτερέως δ’ ἐλθών, τί μ’2, ἔφη, καλέεις; ἀγόρευε. ὃς δ’ ἔφατ’·
αἰνῶς μοι κούρης γε μιῆς Γαλιλαίης ἦτορ ἔρως ἐδάμασσε· σὺ δ’ ἔννεπε, εἴτε μιν αὐτὸς λέκτροισιν δόμεναι κρατέεις· αἰνῶς ποθέω γάρ. νήφρων δ’ ἀντίπαλος δώσειν κατένευσεν ἄελπτα. Κυπριανὸς δ’ αὖτίς γε παλαμναῖον προσέειπεν· ἔννεπέ μοι τεὰ ἔργα, ὅπως φρεσὶ θάρρος ἔχοιμι. ὃς δ’ ἔφατ’· ἀγγελικῶν στιφέων πάρος ἦα φέριστος, ἀλλά γ’ ἐμῷ γενετῆρι πεπιθμένος ἔλλιπ’ ἄνακτα ἑπταπόλου σφαίρης τὸν ὑπέρτατον. ὅσσα δ’ ἔρεξα, εἰδήσεις· ἐρέω δέ. πόλου καθαροῖο θέμεθλα αὐτὸς ἐμῇ κακίῃ γε διάνδιχα θῆκα ταράξας καὶ στίφος οὐρανίων ναετῶν ἐς γαῖαν ἔριψα. μητέρα δ’ αὖ μερόπων πάλιν ἤπαφον Εὖαν ἀνάγκῃ, νοσφισάμην δ’ Ἄδαμον πολυγηθέος ἐκ παραδείσου. καὶ Καί̈νου παλάμην γνωτοκτόνον αὐτὸς ἔτευξα. αἵματι γαῖαν ἔδευσα· ἀκανθώδη δ’ ἀναθάλλει καρπὸν ἀεικέλιον μερόπων γένει εἵνεκ’ ἐμεῖο. ἐχθρὰ θεῷ συνάγειρα θεήματα· καὶ κλοπίας δὲ εὐνὰς ἐγὼν ἐτέλεσσα. σεβίζεσθαι δ’ ἀμενηνὰ εἴδωλα βρότεον νόον ἤπαφον, ἠδὲ θυηλὰς ἀνθρώπους ῥέζειν βλοσυρῷ κατεμήνυσα ταύρῳ. αὐτὸς καὶ κρατέοντα θεοῦ λόγον, υἱὸν ἄναρχον, ἐν σκόλοπι τανύσαι μαλερῶς Ἐβέρους ὀρόθυνα.
ἄστεα συγκλόνεον καὶ τείχεα κάββαλον αἰπά, πολλοὺς δ’ ἐξ ἔριδος θαλάμους ἐδόνησα χορεύσας. ἀλλά γε δὴ τάδε πάντα κακὰ καὶ ἀπείρονα τεύξας, πῶς τῆσδ’ ἠιθέου μεγαλόφρονος οὐδὲ τυχήσω; Κυπριανὸς δ’ ἔνεπεν κακοτερπέι δαίμονι λυγρῷ· τῆνδε λαβὼν βοτάνην κύκλῳ θάλαμον κατάδευσον κούρης αἰδεσίμου, ἀτὰρ ὕστατος ἵξομαι αὐτὸς καὶ νόον ἐνθήσω κραδίῃ πατρώιον αὐτῇ. ἡ δέ σοι ἐλδομένῳ μάλα πείσεται ἔν περ ὀνείρῳ. παρθένος ἠίθεος δὲ τότ’, εἶδος ἔχους’ ἐπὶ γαίης, ὥρῃ νυκτελίῃ τριτάτῃ μέλπεν θεὸν ἠύν. ἀλλ’ ὅτε δὴ πραπίδων μέσσον πελεμίζετο κούρη, ἐν φρεσὶ δ’ ᾗσι νόησεν ἀτασθαλίην κακοεργοῦ, ἡμιτόμους πρησθεῖσα νεφροὺς πυρί, θᾶσσον ἄνακτα ἔγνω, τὸν ποθέεσκεν· ἀτὰρ σημήνατο χειρὶ σταυρῷ πᾶν δέμας αἶψα, γεγωνήσασα δ’ ἔειπε· πάντων δεσπόζων, θεὲ κύδιμε, παιδὸς ἀχράντου Ἰησοῦ Χριστοῦ γενέτα, ὃς ταρταρόεντα αἰνοπέλωρον ὄφιν ζοφεραῖς ἐπέδησας ἐν αὐλαῖς, οὓς δὲ πέδαις ζώγρησεν, ὅλους, κύδιστ’, ἐσάωσας· ὃς πόλον ἀστερόεντα τανυσσάμενος σέο χειρί, γῆν δὲ μέσον χάεος νοτίοις νώτοισιν ἐρείσας· ὁ φλογερὰς δαί̈δας πώλοις Τιτῆνος ὀπάσσας, μήνην ἀργεννὴν δὲ βοόζυγα νυκτὶ τελέσσας·
PG 85:835ὁ βροτὸν ἄνδρα τεῇ μορφῇ τεύξας πανόμοιον, ὃν παραδεισιάδος θαλίης κορέσασθαι ἄνωγας, θηρὸς δ’ αἰνοτάτου ὄφεως ὑποθημοσύνῃσιν εὐδένδροιο πέδοιο λιασθέντα πάλιν αὐτὸς διζόμενος ἐσάωσας, ἄναξ, ἐλεήμονι θυμῷ, κείνου δὲ σκόλοπι πληγὴν τεῷ ἐξακέσαο, Χριστοῦ ἐπωνυμίῃ πάντ’ ἄλγεα τοῦδε καθήρας τοῦδε γὰρ εἵνεκα πᾶσα φαείνεται ἀνδροφόρος γῆ, οὐρανὸς ἐκτετάνυσται, ἀτὰρ χθὼν ἠρήρεισται, ὕδατα δὲ προχέονται, ὅλη δέ σε μοῦνον ἄνακτα βαλβὶς παντομέδοντα ἐπίσταται· ἐλθέ, σάωσον σῇ κρατερῇ βουλῇ δμωὴν σέο, μὴ δέ με δεινὸς μῶμος νικήσῃ· σεῦ γὰρ χάριν, ἀφθιτοεργέ, ἠνεκέως μενέμεν ἐθέλω μάλα παρθένος ἁγνή. κηρόθι γάρ σε, φέριστε, λίην ἀγάπαζον, Ἰησοῦ, δέσποτά μευ πολύαινε· σὺ γὰρ πυρσὸν φλεγέθοντα σεῖο ποθῆς πύρσευσας, ἐμῷ δ’ ἐνεθήκαο θυμῷ. τὼ νῦν μή ποτε σὴν δμωὴν δαμάσῃς ὑπὸ χεῖρα ἀντιβίου, στυγεροῖο, ἀθεσμίου, ἀντιθέοιο, μηδὲ παρ’ ἐξ ἐλθεῖν με, μάκαρ, σέο θέσφατ’ ἐάσῃς, ἀλλ’ ἀπάλαλκ’ ἀλίτην συνθήμονα, αἰνοσοφιστήν. ὣς ἡ μὲν τὰ ἕκαστα πιφαυσκομένη, ἑὸν αἶψα σῶμα θεοῦ σφρηγῖδι κορυσσαμένη, βδελυρωπὸν αὐτίκα δαίμονα σεῦεν ἐπωνυμίῃ Χριστοῖο· καὶ τὸν μὲν προέηκεν ἀτίμητον μάλα πάγχυ.
ὃς δὲ σὺν αἴσχεϊ πολλῷ ἔβη κατ’ ἐνῶπα μάγοιο. δαίμονα Κυπριανὸς δ’ εἰρώτεε· ποῖ πέλει αὕτη, ἥν σοι ἐγὼ κελόμην δεῦρ’ ἀξέμεν ὅττι τάχιστα; ἔννεπε δ’ ἀντίπαλος· σάφα πάντα [σὺ] μή[τι] μετάλλα· ἦ γὰρ ἐγὼ φοβερὸν περιδείδια σῆμα νοήσας. μειδήσας δὲ μάγος, χαλεποῖς ἔργοισι πεποιθώς, κίκλησκεν πάλιν ἄλλον ἀταρτηρὸν Βελίαρον. Κυπριανῷ δ’ ἀγόρευε· μάθον καὶ σεῖο ἀνωγὴν καὶ τοῦδ’ αὖ κακότητα· ὅθεν γενέτης μ’ ἀνέπεμπε σῶν ἀχέων ἐπαρωγόν. ὁ δ’ αἶψα μάγος κεχαρηὼς ἔννεπε· τῆ τόδε, δαῖμον· ὅλον δῶ παρθένου ἁγνῆς φαρμάκῳ ἐγκατάδευσον. ἐγὼ δ’ ὄπιθεν σέο βαίνω· πείσειν δ’ αἶψ’ ὀίω μιν. ὁ δ’ ᾤχετο. σεπτοτάτη δὲ παρθένος αἰδοίη νυκτὸς κατὰ μέσσον ἄνακτι εὐχωλὴν ἀνέπεμπε, τάδ’ ἐκ στομάτων προϊεῖσα· μεσσατίην κατὰ νύκτα ἐμῶν λεχέων ἀνόρουσα ἐξερέειν, κύδιστε, ἁμαρτάδας, ἅς περ ἔτευξα, εὐδικίης κατ’ ἐνῶπα τεῆς, κρίσεως δέ τ’ ἀληθοῦς. ὦ κρατέων γενετῶν, ἐλεητύος ἄφθονε δωτήρ, αἰθερίων νομοδῶτα καὶ οὐρανίων ἐπίκουρε, ὃν γαίη τρομέει· καὶ ἀντιθέου ὀλοοῖο ὃς μένος αἰσχίστως ὀλέσας, γενέτου Ἀβραὰμ δὲ δεξάμενος θυσίην ὡσεὶ μεγάλην ἑκατόμβην·
ὃς δὲ σὺν αἴσχεϊ πολλῷ ἔβη κατ’ ἐνῶπα μάγοιο. δαίμονα Κυπριανὸς δ’ εἰρώτεε· ποῖ πέλει αὕτη, ἥν σοι ἐγὼ κελόμην δεῦρ’ ἀξέμεν ὅττι τάχιστα; ἔννεπε δ’ ἀντίπαλος· σάφα πάντα [σὺ] μή[τι] μετάλλα· ἦ γὰρ ἐγὼ φοβερὸν περιδείδια σῆμα νοήσας. μειδήσας δὲ μάγος, χαλεποῖς ἔργοισι πεποιθώς, κίκλησκεν πάλιν ἄλλον ἀταρτηρὸν Βελίαρον. Κυπριανῷ δ’ ἀγόρευε· μάθον καὶ σεῖο ἀνωγὴν καὶ τοῦδ’ αὖ κακότητα· ὅθεν γενέτης μ’ ἀνέπεμπε σῶν ἀχέων ἐπαρωγόν. ὁ δ’ αἶψα μάγος κεχαρηὼς ἔννεπε· τῆ τόδε, δαῖμον· ὅλον δῶ παρθένου ἁγνῆς φαρμάκῳ ἐγκατάδευσον. ἐγὼ δ’ ὄπιθεν σέο βαίνω· πείσειν δ’ αἶψ’ ὀίω μιν. ὁ δ’ ᾤχετο. σεπτοτάτη δὲ παρθένος αἰδοίη νυκτὸς κατὰ μέσσον ἄνακτι εὐχωλὴν ἀνέπεμπε, τάδ’ ἐκ στομάτων προϊεῖσα· μεσσατίην κατὰ νύκτα ἐμῶν λεχέων ἀνόρουσα ἐξερέειν, κύδιστε, ἁμαρτάδας, ἅς περ ἔτευξα, εὐδικίης κατ’ ἐνῶπα τεῆς, κρίσεως δέ τ’ ἀληθοῦς. ὦ κρατέων γενετῶν, ἐλεητύος ἄφθονε δωτήρ, αἰθερίων νομοδῶτα καὶ οὐρανίων ἐπίκουρε, ὃν γαίη τρομέει· καὶ ἀντιθέου ὀλοοῖο ὃς μένος αἰσχίστως ὀλέσας, γενέτου Ἀβραὰμ δὲ δεξάμενος θυσίην ὡσεὶ μεγάλην ἑκατόμβην·
ὃς δὲ σὺν αἴσχεϊ πολλῷ ἔβη κατ’ ἐνῶπα μάγοιο. δαίμονα Κυπριανὸς δ’ εἰρώτεε· ποῖ πέλει αὕτη, ἥν σοι ἐγὼ κελόμην δεῦρ’ ἀξέμεν ὅττι τάχιστα; ἔννεπε δ’ ἀντίπαλος· σάφα πάντα [σὺ] μή[τι] μετάλλα· ἦ γὰρ ἐγὼ φοβερὸν περιδείδια σῆμα νοήσας. μειδήσας δὲ μάγος, χαλεποῖς ἔργοισι πεποιθώς, κίκλησκεν πάλιν ἄλλον ἀταρτηρὸν Βελίαρον. Κυπριανῷ δ’ ἀγόρευε· μάθον καὶ σεῖο ἀνωγὴν καὶ τοῦδ’ αὖ κακότητα· ὅθεν γενέτης μ’ ἀνέπεμπε σῶν ἀχέων ἐπαρωγόν. ὁ δ’ αἶψα μάγος κεχαρηὼς ἔννεπε· τῆ τόδε, δαῖμον· ὅλον δῶ παρθένου ἁγνῆς φαρμάκῳ ἐγκατάδευσον. ἐγὼ δ’ ὄπιθεν σέο βαίνω· πείσειν δ’ αἶψ’ ὀίω μιν. ὁ δ’ ᾤχετο. σεπτοτάτη δὲ παρθένος αἰδοίη νυκτὸς κατὰ μέσσον ἄνακτι εὐχωλὴν ἀνέπεμπε, τάδ’ ἐκ στομάτων προϊεῖσα· μεσσατίην κατὰ νύκτα ἐμῶν λεχέων ἀνόρουσα ἐξερέειν, κύδιστε, ἁμαρτάδας, ἅς περ ἔτευξα, εὐδικίης κατ’ ἐνῶπα τεῆς, κρίσεως δέ τ’ ἀληθοῦς. ὦ κρατέων γενετῶν, ἐλεητύος ἄφθονε δωτήρ, αἰθερίων νομοδῶτα καὶ οὐρανίων ἐπίκουρε, ὃν γαίη τρομέει· καὶ ἀντιθέου ὀλοοῖο ὃς μένος αἰσχίστως ὀλέσας, γενέτου Ἀβραὰμ δὲ δεξάμενος θυσίην ὡσεὶ μεγάλην ἑκατόμβην·
ὃς Βῆλον κατέριψας ἐπί τε δράκοντα κατέκτας καὶ διὰ σοῦ θεράποντος ἐυσεβέος Δανιήλου Περσῶν ἔθνεα πάντα τεὴν θεότητα δίδαξας· ὃς διὰ τηλυγέτου Χριστοῦ, σέο παιδός, ἅπαντα εὖ διακοσμήσας καὶ ἐν χθονὶ φέγγος ἀνάψας· ὃς νέκυας μετὰ πότμον ὑπότροπον ἐς φάος ἦξας· λίσσομ’, ἄναξ, σέο, μή με κακοῖς ἐπιβήμεν’ ἐάσῃς, ἀλλά γ’ ἐμεῖο φύλαξον, ἄναξ, δέμας αἰὲν ἀπῆμον δᾷδά τε παρθενίης γε παράσχεό μοι ζείουσαν, ὄφρα σὺν ἡμετέρῳ μνηστῷ νυμφῶνα κατείδω, Χριστῷ, συνθεσίας δ’ ἀποτίσομαι, ἅς περ ὑπέστην· αὐτοῦ γὰρ κράτος ἐστὶ γέρας θ’ ἅμα κύδεϊ. ἀμήν. ὣς ἡ μὲν τὰ ἕκαστα λιτάζετο, αὐτὰρ ὁ δαίμων εἵνεκ’ ἀγηνορίης σὺν αἴσχεϊ φεῦγε κατηφής. ἐλθὼν δ’ ἄντα μάγοιο παρίστατο, Κυπριανὸς δὲ εἴρετο· ἔννεπε, δαῖμον, ὅποι πέλει, ἣν κελόμην σε ἄξειν παρθενικήν. ὁ δ’ ἀμείβετο· ἦ μάλα δή με νίκησε κρατερῶς σημήιον, ὅττι δέδορκα, φρικτὸν ἅδην πάντεσσιν, ὑπέρβιον, οὐχ ὑποεικτόν. αὐτὰρ ὁ Κυπριανὸς κάλεσε κρατερώτερον ἄλλον, ὃς πάντων ἤνασσε καὶ ἦν γενέτης μελανώπων. τῷ δ’ ἔφατ’· οὐτιδανὸς σὺ πέλων ὑπόειξας, ἀφαυρέ; ὃς δέ γε θαρσαλέως ἀπαμείβετο·
ὃς δὲ σὺν αἴσχεϊ πολλῷ ἔβη κατ’ ἐνῶπα μάγοιο. δαίμονα Κυπριανὸς δ’ εἰρώτεε· ποῖ πέλει αὕτη, ἥν σοι ἐγὼ κελόμην δεῦρ’ ἀξέμεν ὅττι τάχιστα; ἔννεπε δ’ ἀντίπαλος· σάφα πάντα [σὺ] μή[τι] μετάλλα· ἦ γὰρ ἐγὼ φοβερὸν περιδείδια σῆμα νοήσας. μειδήσας δὲ μάγος, χαλεποῖς ἔργοισι πεποιθώς, κίκλησκεν πάλιν ἄλλον ἀταρτηρὸν Βελίαρον. Κυπριανῷ δ’ ἀγόρευε· μάθον καὶ σεῖο ἀνωγὴν καὶ τοῦδ’ αὖ κακότητα· ὅθεν γενέτης μ’ ἀνέπεμπε σῶν ἀχέων ἐπαρωγόν. ὁ δ’ αἶψα μάγος κεχαρηὼς ἔννεπε· τῆ τόδε, δαῖμον· ὅλον δῶ παρθένου ἁγνῆς φαρμάκῳ ἐγκατάδευσον. ἐγὼ δ’ ὄπιθεν σέο βαίνω· πείσειν δ’ αἶψ’ ὀίω μιν. ὁ δ’ ᾤχετο. σεπτοτάτη δὲ παρθένος αἰδοίη νυκτὸς κατὰ μέσσον ἄνακτι εὐχωλὴν ἀνέπεμπε, τάδ’ ἐκ στομάτων προϊεῖσα· μεσσατίην κατὰ νύκτα ἐμῶν λεχέων ἀνόρουσα ἐξερέειν, κύδιστε, ἁμαρτάδας, ἅς περ ἔτευξα, εὐδικίης κατ’ ἐνῶπα τεῆς, κρίσεως δέ τ’ ἀληθοῦς. ὦ κρατέων γενετῶν, ἐλεητύος ἄφθονε δωτήρ, αἰθερίων νομοδῶτα καὶ οὐρανίων ἐπίκουρε, ὃν γαίη τρομέει· καὶ ἀντιθέου ὀλοοῖο ὃς μένος αἰσχίστως ὀλέσας, γενέτου Ἀβραὰμ δὲ δεξάμενος θυσίην ὡσεὶ μεγάλην ἑκατόμβην·
ἄρτι κομίζω κείνην παρθενικήν σοι, ἑτοιμότατος δὲ μάλ’ ἔσσο. Κυπριανὸς δ’ ἀπάμειπτο· ἐμοὶ σημήιον εἰπέ, ὅττι τελεσσάμενος νίκης ἔντοσθε γένηαι. ὃς δ’ ἔφατο· πρῶτον κλονέω μέλεα πυρετοῖσιν· αὐτὰρ ἐπεὶ μετὰ ἕκτον ἐγὼν ἦμαρ πάλι κείνην θάμβησα, κατὰ νύκτα ἑτοιμοτάτην σοι ἀγεινῶ. καί ῥ’ ἐλθὼν ἀσύφηλος, ἐπιστὰς παρθένῳ ἁγνῇ παρθενικῆς ἑτέρης εἶδος καὶ εἵμαθ’ ὁμοῖος, ἐν λεχέεσσι καθῆστο, δόλῳ δ’ ἀνενείκατο μῦθον· ἦλθον ἐγώ, μετὰ σεῖο ἀπ’ αὐτῆς τῆσδέ κεν ἠοῦς παρθενίῃ ἐρατῇ ἐπιτερπομένη, ἐπεὶ ἦ με Χριστὸς ἄναξ προί̈ηλεν, ὅπως κέ με ὧδε τελέσσῃ. ἀλλά, φίλη, τόδε λέξον ἐμοί· πόσον ἐστὶν ἔπαθλον παρθενίης ἐρατῆς καὶ μισθὸς ὅσος τετάνυσται καὶ γὰρ δή ς’ ὁρόω ἀλιβάντεσιν εἴκελον ὧδε αὐσταλέης βιοτῆς καὶ ἀνικμοτάτοιο τραπέζης; παρθένος αἰδοίη δ’ ἀπαμείβετο· οὐτιδανὸν μὲν ἀθλοθέτημα πέλει, μείζων δέ τε μισθὸς ὀπηδεῖ. αὐτὸς δ’ αἰσυλόμητις ἔφη· οὐ παρθένος ἦεν ἐν παραδεισιάδος δαπέδῳ Εὔη σὺν Ἀδάμῳ; ἀλλ’ ἐπεὶ ὑστατίοισι χρόνοις μίχθη λεχέεσσι πρωτογόνου Ἀδάμου, παίδων μήτηρ ἀνεδείχθη.
ὃς δὲ σὺν αἴσχεϊ πολλῷ ἔβη κατ’ ἐνῶπα μάγοιο. δαίμονα Κυπριανὸς δ’ εἰρώτεε· ποῖ πέλει αὕτη, ἥν σοι ἐγὼ κελόμην δεῦρ’ ἀξέμεν ὅττι τάχιστα; ἔννεπε δ’ ἀντίπαλος· σάφα πάντα [σὺ] μή[τι] μετάλλα· ἦ γὰρ ἐγὼ φοβερὸν περιδείδια σῆμα νοήσας. μειδήσας δὲ μάγος, χαλεποῖς ἔργοισι πεποιθώς, κίκλησκεν πάλιν ἄλλον ἀταρτηρὸν Βελίαρον. Κυπριανῷ δ’ ἀγόρευε· μάθον καὶ σεῖο ἀνωγὴν καὶ τοῦδ’ αὖ κακότητα· ὅθεν γενέτης μ’ ἀνέπεμπε σῶν ἀχέων ἐπαρωγόν. ὁ δ’ αἶψα μάγος κεχαρηὼς ἔννεπε· τῆ τόδε, δαῖμον· ὅλον δῶ παρθένου ἁγνῆς φαρμάκῳ ἐγκατάδευσον. ἐγὼ δ’ ὄπιθεν σέο βαίνω· πείσειν δ’ αἶψ’ ὀίω μιν. ὁ δ’ ᾤχετο. σεπτοτάτη δὲ παρθένος αἰδοίη νυκτὸς κατὰ μέσσον ἄνακτι εὐχωλὴν ἀνέπεμπε, τάδ’ ἐκ στομάτων προϊεῖσα· μεσσατίην κατὰ νύκτα ἐμῶν λεχέων ἀνόρουσα ἐξερέειν, κύδιστε, ἁμαρτάδας, ἅς περ ἔτευξα, εὐδικίης κατ’ ἐνῶπα τεῆς, κρίσεως δέ τ’ ἀληθοῦς. ὦ κρατέων γενετῶν, ἐλεητύος ἄφθονε δωτήρ, αἰθερίων νομοδῶτα καὶ οὐρανίων ἐπίκουρε, ὃν γαίη τρομέει· καὶ ἀντιθέου ὀλοοῖο ὃς μένος αἰσχίστως ὀλέσας, γενέτου Ἀβραὰμ δὲ δεξάμενος θυσίην ὡσεὶ μεγάλην ἑκατόμβην·
ἔνθεν σπέρμηνεν γενεὴν πάντων μεροπήων, ἐσθλὰ δὲ πάντ’ ἔμαθεν. τότε δὴ τότ’ ἔμελλεν Ἰούστα δαίμονι πειθομένη θυρέων ἔκτοσθε γενέσθαι· γηθήσας δ’ ὁ ἄλαστος ἔβη παιδὸς πάρος ἔξω. ἡ δ’ ὡς οὖν ἐνόησε δόλον ὀλοόφρονος ἐχθροῦ, ἂψ ἐπὶ εὐχωλὴν νόον ἔτραπεν, ὃν δέμας αἶψα σταυρῷ σημήνασα· ἀπὸ στομάτων δέ τ’ ἀήτην πέμψας’, ἐλέγχιστον βαρυδαίμονα ὦσεν ἀπ’ οἴκου. τυτθὸν δ’ ἀμπνεύσασα ἀπὸ κλόνου, ὧδ’ ἀγόρευεν· ἀθανάτῳ χάριν οἶδα, πυρόεσσα δὲ νοῦσος ἀπέσβη. εὐχομένη δ’ ἔφατο· Χριστέ, κρατέων γέρα σεῖο, σῶμ’ ἐμὸν ἐκπερόνησονὑποτρόμεόν σε, φέριστε καὶ πάλι σῇ μ’ ἐλέαιρε θεμιστύϊ· δὸς δέ τε κῦδος οὔνομα σὸν φορέειν. κατηφιόων δὲ μάλ’ ἦλθεν ἀντίθεος κατ’ ἐνῶπα μάγου, τετιημένος αἰνῶς. τὸν δέ τε Κυπριανὸς τότ’ ὀνειδείοις βάλε μύθοις· μὴ ἄρα καὶ σὺ νέης ἑλικώπιδος ἔτρεσας ὄμμα; ἀλλά γε λέξον ἰδὼν κούρης σθένος οἷον ἔνεστιν. ἔννεπε δ’ ἀντίβιος· μή μ’ εἴρεο μηδὲ μετάλλα· οὐ δύναμ’ ἐξερέειν σημήιον οἷον ἐσεῖδον· δείλαιος τρομέων δ’ ἀναχασσάμενος φύγον αἶψα. εἰ δὲ μαθεῖν ἐθέλεις, αὐτὸς μέγαν ὅρκον ὄμοσσον. Κυπριανὸς δ’ ἀπάμειπτο καὶ εἴρετο· ποῖον ὀμόσσω ὅρκον; ὁ δ’ αὖτ’ ἀπάμειπτο·
ὃς δὲ σὺν αἴσχεϊ πολλῷ ἔβη κατ’ ἐνῶπα μάγοιο. δαίμονα Κυπριανὸς δ’ εἰρώτεε· ποῖ πέλει αὕτη, ἥν σοι ἐγὼ κελόμην δεῦρ’ ἀξέμεν ὅττι τάχιστα; ἔννεπε δ’ ἀντίπαλος· σάφα πάντα [σὺ] μή[τι] μετάλλα· ἦ γὰρ ἐγὼ φοβερὸν περιδείδια σῆμα νοήσας. μειδήσας δὲ μάγος, χαλεποῖς ἔργοισι πεποιθώς, κίκλησκεν πάλιν ἄλλον ἀταρτηρὸν Βελίαρον. Κυπριανῷ δ’ ἀγόρευε· μάθον καὶ σεῖο ἀνωγὴν καὶ τοῦδ’ αὖ κακότητα· ὅθεν γενέτης μ’ ἀνέπεμπε σῶν ἀχέων ἐπαρωγόν. ὁ δ’ αἶψα μάγος κεχαρηὼς ἔννεπε· τῆ τόδε, δαῖμον· ὅλον δῶ παρθένου ἁγνῆς φαρμάκῳ ἐγκατάδευσον. ἐγὼ δ’ ὄπιθεν σέο βαίνω· πείσειν δ’ αἶψ’ ὀίω μιν. ὁ δ’ ᾤχετο. σεπτοτάτη δὲ παρθένος αἰδοίη νυκτὸς κατὰ μέσσον ἄνακτι εὐχωλὴν ἀνέπεμπε, τάδ’ ἐκ στομάτων προϊεῖσα· μεσσατίην κατὰ νύκτα ἐμῶν λεχέων ἀνόρουσα ἐξερέειν, κύδιστε, ἁμαρτάδας, ἅς περ ἔτευξα, εὐδικίης κατ’ ἐνῶπα τεῆς, κρίσεως δέ τ’ ἀληθοῦς. ὦ κρατέων γενετῶν, ἐλεητύος ἄφθονε δωτήρ, αἰθερίων νομοδῶτα καὶ οὐρανίων ἐπίκουρε, ὃν γαίη τρομέει· καὶ ἀντιθέου ὀλοοῖο ὃς μένος αἰσχίστως ὀλέσας, γενέτου Ἀβραὰμ δὲ δεξάμενος θυσίην ὡσεὶ μεγάλην ἑκατόμβην·
PG 85:839ἐμῶν μενέων κατὰ πάντων, ὧν περ ἔχω κρατέω τε. ὁ δ’ ὡς κλύεν, εὐθὺς ὄμοσσε, μή ποτε δὴ προλιπεῖν τὸν ἀγήνορα. καὶ τότ’ ἔειπε θαρσήεις· Χριστοῖο τανυσθέντος σκολοπῆι σφρηγῖδα παπτήνας τρομέων φύγον. ὃς δὲ προσηύδα· εἴπ’ ἄγε μοι· κρείσσων γὰρ ὑπάρχει σεῖο μάλ’ αὐτός; ἔννεπε δ’ ἀντίπαλος· κλῦέ μευ, καὶ ἀληθέα λέξω· ὅσσα γὰρ ἐνθάδε ἄμμες ἀλιτροσύνης ὑπὸ λυγρῆς ῥέξωμεν, μέροπάς τε βροτοὺς ἀπάτῃσι διδόντες, ἔστ’ ἐπιεικτὸν ἅπασιν. ἀτὰρ βιοτὴν ἐς ἐκείνην γναμπτὸν χαλκοτυπὲς πέλει ὄργανον, αὐτὸ πυρωθὲν κεῖται ἐνὶ μέσσοισιν· ἀτὰρ σχεδὸν ἤν τις ἁμάρτοι ἄγγελος ἠὲ βροτός, σὺν ταὐτῷ ἀγγελιῶται Χριστοῦ σταυροπαγοῦς ἐπὶ βήματος ὦκα φέρουσι ... Κυπριανὸς δ’ ἀγόρευσεν· ἄγ’, ἔκθορε· ἐς φιλίην γὰρ ἔρχομαι ἀπτερέως, καί μοι τάχος ἅνδαν’. ἐγὼ δὲ σταυροχαρῆ πόθεον, μή πως τλαίην τὰ ὁμοῖα. εἰδεχθὴς δ’ ἀπάμειπτο· ὀμοσσάμενος μέγαν ὅρκον παρβασίης ἀλέγεις; ὁ δ’ ἀνείρετο· ἔννεπ’, ἀλάστορ, ὅρκια ποῖά σοι ὠμοσάμην νῦν αὐτός. ὁ δ’ εἶπεν· ἐς κρατερὰς τὰς ἐμὰς δυνάμεις. ἀπάμειπτο μάγος δέ· οὔτε σὲ οὔτε τεὰ περιδείδια, ἔχθιτε, ἔργα·
Ον γαίη τρομέει, καὶ ἀντιθέου όλους *Ος μένος αἰσχίστως ὄλεσας γενέτου · ᾿Αβραάμ δὲ Δεξάμενος θυσίην ὡσεὶ μεγάλην ἑκατόμβην Ος Βῆλον κατέριψας, ἐπί τε δράκοντα κατέκτας, Καὶ διὰ σοῦ θεράποντος ευσεβέος Δανιήλου Περσῶν ἔθνεα πάντα τεὴν θεότητα δίδαξας *Ος διὰ τηλυγέτου Χριστοῦ στο Παιδὸς ἅπαντα Εξ διεκόσμησας, καὶ ἐν χθονὶ φέγγος ἄναψας - Ος νέκυας μετὰ πότμον ὑπότροπον ἐς φάος ἦξας, Λίσσομ', "Αναξ, σέο, μή με κακοῖς ἐπιβήμεν᾽ ἐάσῃς, Αλλά γ' ἐμεῖο φύλαξον, "Αναξ, δέμας αἰὲν ἀπῆμον, Δαϊδά τε παρθενίης γε παράσχεό μοι ζείουσαν, Οφρα σὺν ἡμετέρῳ μνηστῷ νυμφῶνα κατείδω Χριστῷ, συνθεσίας δ' ἀποτίσομαι ἄσπερ ὑπέστην. Αὐτοῦ γὰρ κράτος ἐστί, γέρας θ᾽ ἅμα κύδεῖ· 'Αμήν. Ως ἡ μὲν τὰ ἕκασταλιάζετο, αὐτὰρ ὁ δαίμων Εἶνεκ᾽ ἀγηνορίης σὺν ἀσχει φευγε κατηφής, Ἐλθὼν δ' ἄντα μάγοιο παρίστατο. Κυπριανὸς δὲ Εἴρετο Εννεπε, δαῖμον, ὅποι πέλει ἣν κελόμην σε Αξειν παρθενικήν; Ο δ' ἀμείβετο, "Η μάλα δή με Νίκησεν κρατερώς σημήϊον, ὅττι δέδορκα Φρικτὸν ἄδην πάντεσσιν, ὑπέρβιον, οὐχ ὑποεικτόν. Αὐτὰρ ὁ Κυπριανός κάλεσε κρατερώτερον ἄλλον, ὺς πάντων ήνασσε, καὶ ἡ γενέτης μελανωπών. Τῷ δ' ἔφατ'· Οὐτιδανὸς σὺ πέλων ὑπόειξας ἀφαυρέ; "Ος δέ γε θαρσαλέως ἀπαμείβετο· "Αρτι κομίζω Κείνην παρθενικήν σοι, ἑτοιμότατος δὲ μάλ' ἔσσο. Κυπριανὸς δ' ἀπάμειπτο· Ἐμοὶ σημήῖον εἰπὲ, Οττι τελεσσάμενος νίκης Εντοσθε γένησι. ὺς δ᾽ ἔφατο· Πρῶτον κλονέω μέλεα πυρετοῖσιν· Αὐτὰρ ἐπεὶ μετὰ ἔκτον ἐγὼν ἦμαρ πάλι κείνην Θαμβήσας κατὰ νύκτα ἑτοιμοτάτην σοι ἀγεινῶ. Καί δ' ἐλθὼν ἀσύφηλος ἐπιστὰς παρθένῳ ἁγνῇ, Παρθενικῆς ἑτέρης εἶδος, καὶ εἶμαθ᾽ ὅμοιος, Εν λεχέεσσι καθῆστο, δόλῳ δ' ἀνενείκατο μῦθον· Ηλθον ἐγὼ μετὰ σεῖο ἀπ' αὐτῆς τῆσδέ κεν τοῦς Παρθενίῃ ἐρατῇ ἐπιτερπομένη, ἐπεὶ ἡ με Χριστὸς ἄναξ προΐηλεν, ὅπως κέ με ὧδε τελέσσῃ. Αλλά, φίλη, τόδε λέξον ἐμοὶ, πόσον ἐστὶν ἔπαθλον Παρθενίης ἐρατῆς, καὶ μισθὸς ὅσός τετάνυσται· Καὶ γὰρ δή σ' ορόω ἁλιβάντεσιν εἴκελον ὧδε Αὐσταλέης βιοτῆς, καὶ ἀνικμοτάτοιο τραπέζης. Παρθένος αιδοίη δ' απαμείβετο· Οὐτιδανὸν μὲν ᾿Αθλοθέτημα πέλει, μείζων δέ τε μισθὸς ὀπηδεί. · ὐτὸς δ' αἰτυλόμητις ἔφη· Οὐ παρθένος δεν Ἐν παραδεισιάδος δαπέδῳ Εύη σὺν Αδάμῳ ᾿Αλλ' ἐπεὶ ὑστατίοισι χρόνοις μίχθη λεχέεσσι Πρωτογόνου 'Αδάμου, παίδων μήτηρ ἀνεδείχθη, Ενθεν σπέρμηνεν γενεὴν πάντων μεροπήων, Ἐσθλὰ δὲ πάντ' ἔμαθεν. Τότε δὴ τότ' ἔμελλεν Ἰούστα Δαίμονι πειθομένη θυρέων Εκτοσθε γενέσθαι. Γηθήσας δ' ἡ ἄλαστος ἔξη παιδὸς πάρος ἔξω. Η δ᾽ ὡς οὖν ἐνόησε δόλον ὀλοόφρονος ἐχθροῦ, Αψ ἐπὶ εὐχωλὴν νέον ἔτραπεν, ἦν δέμας αίψα Σταυρῷ σημήνατα, ἀπὸ στομάτων δέ τ' ἀήτην Πέμψασ' ἐλέγχιστον βαρὺ δαίμονα ὦσεν ἀπ' οἴκου. Τυτθὸν δ᾽ ἀμπνεύσασα ἀπὸ κλόνου. δ' ἀγόρευεν· CARMEN DE S. CYPRIANO. LIB. I. Vers. A Quem metuit tellus, quo vindice turpiter olim Totius sobolis cecidit furor impius : Abræ Cui dilecta, boumque instar fuit hostia centum : Per quem dejectus Belus, serpensque peremptus ; Per quem etiam multa insignis pietate minister Edocuit cunctos Daniel tua Numina Persa8; Quique per unigenam Christum, recto ordine cuncta Disponens, terram replesti face, novasque Mortua post obitum revecasti corpora in auras. Rex, oro, ne me ulla sinas in crimina 1abi, Sed corpus sine labe meum tuearis in omne Tempus, virgineique facem largire pudoris Ardentem, ut thalamos sponso comes addita Christo Invisam, pepigi quondam quæ fœdera servans. Gloria namque illi simul est, honor, atque potestas. B Has ubi virgo preces emiserat, illico dæmon Aufugit moestus, fastu cogente pudorem, Et veniens stetit ante magum, frustraque puellam Quærenti, actutum quam duci jusserat illuc, Pauca refert: Et me quæ vidi signa potenter Vicerunt certe, nimium signa horrida cunctis, Queis est exsuperans, et nescia cedere virtus. Tunc alium, cui vis major, quemque omnia monstra Nigra oculis regemque timent, patremque, vocavit Dæmona, Tuque, inquit, cessisti vilis, inersque ? Ille autem audacter: Per me deducta puella Mox aderit, fac tantum animo sis ipse parato. Tune Cyprianus ait : Quæso, mihi detege signum, Quod dein perficiens capies optata trophæa. Qui retulit: Primum quassabo febribus artus Virginis, inde dies mbi sexta advenerit, illam Attonitam noctu reddam, ducamque paratam. Nec plura. Intactam vilis stetit ante puellam, Alterius referens vestes, ac virginis ora, Conseditque toro, ficto sic ore locutas : Tecum ego ab Eoa veni regione profecta, Virginitate frnens blanda; me misit et ipse Christus, ut emciar sic te perfecta magistra. Sed pro virgineo certanten, chara, pudore, Dic mihi, quae maneant te præmia, quantaque mer- [ces]. C Nam vidéo gelidis tua membra simillima functis, Squallida vita tibi est, nec non parcissima mensa. Candida iunc contra virgo, Certaminis, inquit, Exiguus labor est, merces tamen ampla sequetur. Impia sed meditans demon, Cum conjuge, dixit, Haud certe virgò in fætis fuit Eva viretis. Verum postremis thalamo conjunctá diebus Adam primigeni, natorum prodita mater, Inde omnem genuit proprio de semine gentem, Novit et omne bonum. Tune jam, tunc virgo volebat Spiritui credens eſſerre e limine gressus. At lætus dæmon cursu prævertit euntem. Quæ simul infestas inimici comperit ærtes, Intenditque animum precibus, signoque salutis Membra tegens subito, spiransque ex ore furorem Multis affectum probris sede expulit hostem. Ast ubi mota parum requierunt pectora, dixit,
νυκτὶ γὰρ ἀτρεκίην τῇδ’ ἔμμαθον ἐκ σέο πᾶσαν εἵνεκα παρθενικῆς ἀράων ἁγνῶν τε λιτάων καὶ σταυροῦ σφεδανοῖο· σὺ γὰρ μάλα ἐσσὶ ἄναλκις. τὼ νῦν ἐν ῥεθέεσσιν ἐμοῖς σφρηγῖδα κραταιὴν θήσω ἐγώ, τήν πέρ τε μέγα κρείουσαν ἔειπες· σὴν φιλίην δ’ ἀθερίζω, ἀπειπάμενος σέο βουλάς. ὃς δ’ ὡς οὖν τάδ’ ἔειπε, γέρας Χριστῷ πόρεν εὐθύ, δαίμονα δ’ αἰνὸν ἔλασεν, ἀπέρχεο τηλόθι, λέξας· δίζημαι γὰρ Χριστόν. ὁ δ’ αἴσχιστος κίεν αἶψα. Κυπριανὸς δὲ λαβὼν βίβλους μαγικὰς κατέθηκεν ὤμοισι στιβαροῖσι νέων ἀγέμεν ποτὶ οἶκον ἀχράντοιο θεοῦ, καὶ δ’ αὐτὸς ἐφέσπετο ταῖσδε. πὰρ ποσὶ δὲ προπάροιθε πεσὼν θείου ἱερῆος, Ἀνθίμου, ἀντιόων τάδε οἱ φάτο· ἀθανάτοιο οὐρανίου θεράπων στρατιῇ Χριστοῦ προβέβουλα βύβλῳ [τ’] ἐγκαταλέξαι ἐμὸν κέαρ. ὃς δὲ χολωθεὶς ἔννεπέν οἱ· κακότητα τεὴν ἀπέρυξον ὀπίσσω· οὐ σοίγ’ ἄρκιόν ἐστιν, ἀφ’ ἡμέων ἔκτοθ’ ἐόντα ἕρδειν, οἷα βέβουλας; ἀνακτορίων δέ τ’ ἀλεύου· καὶ γὰρ παντομέδοντος ἀήττητος πέλει ἰσχύς. Κυπριανὸς δ’ ἀπάμειπτο· κἀγὼ φρεσὶν ᾗσιν ἀνέγνων, ὡς Χριστοῦ δύναμις κρατερὴ πέλει ἠδὲ μεγίστη·
Ον γαίη τρομέει, καὶ ἀντιθέου όλους *Ος μένος αἰσχίστως ὄλεσας γενέτου · ᾿Αβραάμ δὲ Δεξάμενος θυσίην ὡσεὶ μεγάλην ἑκατόμβην Ος Βῆλον κατέριψας, ἐπί τε δράκοντα κατέκτας, Καὶ διὰ σοῦ θεράποντος ευσεβέος Δανιήλου Περσῶν ἔθνεα πάντα τεὴν θεότητα δίδαξας *Ος διὰ τηλυγέτου Χριστοῦ στο Παιδὸς ἅπαντα Εξ διεκόσμησας, καὶ ἐν χθονὶ φέγγος ἄναψας - Ος νέκυας μετὰ πότμον ὑπότροπον ἐς φάος ἦξας, Λίσσομ', "Αναξ, σέο, μή με κακοῖς ἐπιβήμεν᾽ ἐάσῃς, Αλλά γ' ἐμεῖο φύλαξον, "Αναξ, δέμας αἰὲν ἀπῆμον, Δαϊδά τε παρθενίης γε παράσχεό μοι ζείουσαν, Οφρα σὺν ἡμετέρῳ μνηστῷ νυμφῶνα κατείδω Χριστῷ, συνθεσίας δ' ἀποτίσομαι ἄσπερ ὑπέστην. Αὐτοῦ γὰρ κράτος ἐστί, γέρας θ᾽ ἅμα κύδεῖ· 'Αμήν. Ως ἡ μὲν τὰ ἕκασταλιάζετο, αὐτὰρ ὁ δαίμων Εἶνεκ᾽ ἀγηνορίης σὺν ἀσχει φευγε κατηφής, Ἐλθὼν δ' ἄντα μάγοιο παρίστατο. Κυπριανὸς δὲ Εἴρετο Εννεπε, δαῖμον, ὅποι πέλει ἣν κελόμην σε Αξειν παρθενικήν; Ο δ' ἀμείβετο, "Η μάλα δή με Νίκησεν κρατερώς σημήϊον, ὅττι δέδορκα Φρικτὸν ἄδην πάντεσσιν, ὑπέρβιον, οὐχ ὑποεικτόν. Αὐτὰρ ὁ Κυπριανός κάλεσε κρατερώτερον ἄλλον, ὺς πάντων ήνασσε, καὶ ἡ γενέτης μελανωπών. Τῷ δ' ἔφατ'· Οὐτιδανὸς σὺ πέλων ὑπόειξας ἀφαυρέ; "Ος δέ γε θαρσαλέως ἀπαμείβετο· "Αρτι κομίζω Κείνην παρθενικήν σοι, ἑτοιμότατος δὲ μάλ' ἔσσο. Κυπριανὸς δ' ἀπάμειπτο· Ἐμοὶ σημήῖον εἰπὲ, Οττι τελεσσάμενος νίκης Εντοσθε γένησι. ὺς δ᾽ ἔφατο· Πρῶτον κλονέω μέλεα πυρετοῖσιν· Αὐτὰρ ἐπεὶ μετὰ ἔκτον ἐγὼν ἦμαρ πάλι κείνην Θαμβήσας κατὰ νύκτα ἑτοιμοτάτην σοι ἀγεινῶ. Καί δ' ἐλθὼν ἀσύφηλος ἐπιστὰς παρθένῳ ἁγνῇ, Παρθενικῆς ἑτέρης εἶδος, καὶ εἶμαθ᾽ ὅμοιος, Εν λεχέεσσι καθῆστο, δόλῳ δ' ἀνενείκατο μῦθον· Ηλθον ἐγὼ μετὰ σεῖο ἀπ' αὐτῆς τῆσδέ κεν τοῦς Παρθενίῃ ἐρατῇ ἐπιτερπομένη, ἐπεὶ ἡ με Χριστὸς ἄναξ προΐηλεν, ὅπως κέ με ὧδε τελέσσῃ. Αλλά, φίλη, τόδε λέξον ἐμοὶ, πόσον ἐστὶν ἔπαθλον Παρθενίης ἐρατῆς, καὶ μισθὸς ὅσός τετάνυσται· Καὶ γὰρ δή σ' ορόω ἁλιβάντεσιν εἴκελον ὧδε Αὐσταλέης βιοτῆς, καὶ ἀνικμοτάτοιο τραπέζης. Παρθένος αιδοίη δ' απαμείβετο· Οὐτιδανὸν μὲν ᾿Αθλοθέτημα πέλει, μείζων δέ τε μισθὸς ὀπηδεί. · ὐτὸς δ' αἰτυλόμητις ἔφη· Οὐ παρθένος δεν Ἐν παραδεισιάδος δαπέδῳ Εύη σὺν Αδάμῳ ᾿Αλλ' ἐπεὶ ὑστατίοισι χρόνοις μίχθη λεχέεσσι Πρωτογόνου 'Αδάμου, παίδων μήτηρ ἀνεδείχθη, Ενθεν σπέρμηνεν γενεὴν πάντων μεροπήων, Ἐσθλὰ δὲ πάντ' ἔμαθεν. Τότε δὴ τότ' ἔμελλεν Ἰούστα Δαίμονι πειθομένη θυρέων Εκτοσθε γενέσθαι. Γηθήσας δ' ἡ ἄλαστος ἔξη παιδὸς πάρος ἔξω. Η δ᾽ ὡς οὖν ἐνόησε δόλον ὀλοόφρονος ἐχθροῦ, Αψ ἐπὶ εὐχωλὴν νέον ἔτραπεν, ἦν δέμας αίψα Σταυρῷ σημήνατα, ἀπὸ στομάτων δέ τ' ἀήτην Πέμψασ' ἐλέγχιστον βαρὺ δαίμονα ὦσεν ἀπ' οἴκου. Τυτθὸν δ᾽ ἀμπνεύσασα ἀπὸ κλόνου. δ' ἀγόρευεν· CARMEN DE S. CYPRIANO. LIB. I. Vers. A Quem metuit tellus, quo vindice turpiter olim Totius sobolis cecidit furor impius : Abræ Cui dilecta, boumque instar fuit hostia centum : Per quem dejectus Belus, serpensque peremptus ; Per quem etiam multa insignis pietate minister Edocuit cunctos Daniel tua Numina Persa8; Quique per unigenam Christum, recto ordine cuncta Disponens, terram replesti face, novasque Mortua post obitum revecasti corpora in auras. Rex, oro, ne me ulla sinas in crimina 1abi, Sed corpus sine labe meum tuearis in omne Tempus, virgineique facem largire pudoris Ardentem, ut thalamos sponso comes addita Christo Invisam, pepigi quondam quæ fœdera servans. Gloria namque illi simul est, honor, atque potestas. B Has ubi virgo preces emiserat, illico dæmon Aufugit moestus, fastu cogente pudorem, Et veniens stetit ante magum, frustraque puellam Quærenti, actutum quam duci jusserat illuc, Pauca refert: Et me quæ vidi signa potenter Vicerunt certe, nimium signa horrida cunctis, Queis est exsuperans, et nescia cedere virtus. Tunc alium, cui vis major, quemque omnia monstra Nigra oculis regemque timent, patremque, vocavit Dæmona, Tuque, inquit, cessisti vilis, inersque ? Ille autem audacter: Per me deducta puella Mox aderit, fac tantum animo sis ipse parato. Tune Cyprianus ait : Quæso, mihi detege signum, Quod dein perficiens capies optata trophæa. Qui retulit: Primum quassabo febribus artus Virginis, inde dies mbi sexta advenerit, illam Attonitam noctu reddam, ducamque paratam. Nec plura. Intactam vilis stetit ante puellam, Alterius referens vestes, ac virginis ora, Conseditque toro, ficto sic ore locutas : Tecum ego ab Eoa veni regione profecta, Virginitate frnens blanda; me misit et ipse Christus, ut emciar sic te perfecta magistra. Sed pro virgineo certanten, chara, pudore, Dic mihi, quae maneant te præmia, quantaque mer- [ces]. C Nam vidéo gelidis tua membra simillima functis, Squallida vita tibi est, nec non parcissima mensa. Candida iunc contra virgo, Certaminis, inquit, Exiguus labor est, merces tamen ampla sequetur. Impia sed meditans demon, Cum conjuge, dixit, Haud certe virgò in fætis fuit Eva viretis. Verum postremis thalamo conjunctá diebus Adam primigeni, natorum prodita mater, Inde omnem genuit proprio de semine gentem, Novit et omne bonum. Tune jam, tunc virgo volebat Spiritui credens eſſerre e limine gressus. At lætus dæmon cursu prævertit euntem. Quæ simul infestas inimici comperit ærtes, Intenditque animum precibus, signoque salutis Membra tegens subito, spiransque ex ore furorem Multis affectum probris sede expulit hostem. Ast ubi mota parum requierunt pectora, dixit,
PG 85:841τῇδε γὰρ ἐν νυκτὶ κούρῃ σεπτῇ κατέπεμψα δαίμονας ἀντιθέους, ὅππως ἀπάτης ἐνὶ δεσμοῖς θηρήσωσι νόον κρατερόφρονος ἠιθέοιο. ἡ δέ, μαθοῦσα νόῳ, εὐχῇ σφρηγῖδί τε Χριστοῦ νίκησε κρατερῶς. νῦν δ’ ἄνσχεο καί μ’ ἐλέησον· αἰδόμενος δ’ ἱκέτην σέο, δέχνυσο, φέρτατε φωτῶν, βίβλους, ἔνθεν ἐγὼ κακὰ μυρία τεῦχον ἀλιτρός, καὶ πυρὶ τάσδ’ ἀμάθυνον, ἐμὴν ψυχὴν ἐλεαίρων. πεισθεὶς δ’ ἀρητὴρ βίβλους λάβε, φλέξε δὲ πάσας, κεῖνον δ’ εὐλογέων ἀγανοῖς μύθοις ἀπέπεμπε, πυκνὰ παραιφάμενος σηκοῖς θεοῦ ἐγκαταδύνειν. Κυπριανὸς δ’, ἄψορρος ἰὼν ἑὸν ἐς δόμον αὖτις, ῥέξασκ’ εὖτε κόνιν μορφὰς βρετέων ἀμενηνῶν, πᾶσαν δὲ ζοφερὴν νύκτα πεπλήγετο σῶμα καὶ φάτο· πῶς δ’ ἂν ἐγὼ Χριστοῦ βλεφάροισι φανείην, τόσσα κακὰ ῥέξας; πῶς δ’ ἂν θεὸν εὐλογέοιμι ἡμετέροις στομάτεσσι, δι’ ὧν ἑτέρους ἀθέριξα, δαίμονας οὐλομένους ἐν ἐμοῖς καλέων στομάτεσσι; καὶ τέφρην σκεδάσας, κατάγειν θεοῦ ᾔτεεν οἶκτον σιγαλέως κατὰ γαῖαν, ἐπεὶ τρόμεεν μέγ’ ἀῦσαι. ἀλλ’ ὅτε δὴ ῥοδόπηχυς ἐπήλυθεν ἀργέτις Ἠὼς σαββατικῆς μεγάλης, τότε δὴ πέλε πᾶσι θαλείη. ὡς δὲ καὶ αὐτὸς ἔβαινε θεοῦ μεγάλοιο νέηλυς σεπτὴν εἰς ἄγυριν, πωλεύμενος ηὔχετο τοῖα·
Α Αθανάτῳ χάριν, οἶδα, πυροῦσα δὲ νοῦσος ἀπέστη. Εὐχομένη δ' ἔφατο· Χριστὲ κρατέων, γέρα σεῖο, Σῶμ' ἐμὸν ἐκπερόνησον· ὑπετρόμεόν σε, φέριστε, Καὶ πάλι, σῇ μὲ ἐλέαιρε θεμιστύν· δός τε δὲ κῦδος Οὔνομα σὸν φορέειν. Κατηφιόων δὲ μάλ' ἦλθεν Αντίθεος κατενώπα μάγου τετιημένος αἰνῶς· Τὸν δέ τε Κυπριανός τότ' ὀνειδίοις βάλε μύθοις, Μὴ ἄρα καὶ σὺ νέης Ελικώπιδος έτρεσας ὄμμα; ᾿Αλλά με λέξον ἰδὼν κούρης σθένος οἷον ἔνεστιν. Εννεπε δ᾽ ἀντίβιος· Μή μ' εἴρεο, μηδὲ μετάλλα, Οὐ δύναμ' ἐξερέειν σημήίον οἷον ἐσεῖδον, Δείλαιος τρομέων δ' ἀναχασσάμενος φύγον αίψα. Εἰ δὲ μαθεῖν ἐθέλεις, αὐτὸς μέγαν όρκον ομούσιν. Κυπριανὸς δ' ἀπάμειπτο καὶ εἴρετο· Ποῖον ὁμόσσων Ορκον; Ὁ δ' αὖτ᾽ ἀπάμειπτο· Ἐμῶν μενέων κατά [πάντων, Ωνπερ ἔχω κρατέω τε. Ὁ δ᾽ ὡς κλύεν εὐθὺς ὅμοσσε, Μήποτε δὴ προλιπεῖν τὸν ἀγήνορα. Καὶ τότ' ἔειπε Θαρσήεις· Χριστοῖο τανυσθέντος σκολοπῆς Σφρηγίδα παπτήνας τρομέων φυγον. "Ος δὲ προσηύδα· Εἶπ' ἄγε μοι, κρείσσων γὰρ ὑπάρχει σεῖο μάλ' αὐτό;; Εννεπε δ' ἀντίπαλος· Κλυέ μευ, καὶ ἀληθέα λέξω. ῞Οσσα γὰρ ἐνθάδε ἄμμες ἀλιτροσύνης ὑπὸ λυγρῆς Ῥέξωμεν, μέροπάς τε βροτοὺς ἀπάτῃσι διδόντες, Εστ᾽ ἐπιεικτὸν ἅπασιν· ἀτὰρ βιοτὴν ἐς ἐκείνην Γναμπτον χαλκότυπες πέλει ὄργανον, αὐτὸ πυρωθέν Κεῖται ἐνὶ μέσσοισιν· ἀτὰρ σχεδὸν ἦν τις ἁμάρτοι, "Αγγελος τὲ βροτός, σὺν αὐτῷ ἀγγελιῶται Χριστοῦ σταυροπαγούς ἐπὶ βήματος ὦκα φέρουσι. Κυπριανὸς δ' ἀγόρευσεν· "Αγ' ἔκθορε· ἐς φιλίην γάρ Ερχομαι ἀπτερέως, καί μοι τάχος ἀνδάν'· ἐρῶ δὲ Σταυροχαρή ποθέειν, μήπως τλαίην τὰ ὅμοια. Εἰδεχθής δ' ἀπάμειπτο· Ομοσσάμενος μέγαν όρκον Παρβασίης δ' ἀλέγεις; Ο δ' ἀγείρετο• Εννεπ', ἄλα Ιστορ, Ορκια πολά σοι ὠμοσάμην νῦν αὐτός ; Ὁ δ' εἶπεν Ἐς κρατερὰς τὰς ἐμὰς δυνάμεις. Απάμειπτο μάγος [δὲ, Οὔτε σὲ, οὔτε τεὰ περιδείδια, ἔχθιτε, ἔργα. Νυκτὶ γὰρ ἀτρεκίην τῇδ' ἔμμαθον ἐκ σέο πᾶσαν Είνεκα παρθενικῆς ἀράων ἁγνῶν τε λιτάων, Καὶ σταυροῦ σφεδανοῖο· σὺ γὰρ μάλα ἐστὶ ἄναλκις. Τῷ νῦν ἐν ῥεθέεσσιν ἐμοῖς σφρηγίδα κραταιὴν Θήσω ἐγώ, τήνπερ τε μέγα κρείουσαν ἔειπες· Σὴν φιλίην δ' ἀθερίζω ἀπειπάμενος στο βουλάς. ὺς δ᾽ ὡς οὖν τάδ' ἔειπε, γέρας Χριστῷ πόρεν εὐθὺ, Δαίμονα δ' αἰνὸν ἔλασσεν, Απέρχεο τηλόθι, λέξας, Δίζημαι γὰρ Χριστόν· 0-5' αἴσχιστος κίεν αἶψα. Κυπριανὸς δὲ λαβὼν βίβλους μαγικάς κατέθηκεν αμοισι στιβαροῖσι νέων ἀγέμεν ποτὶ οἶκον Αχράντοιο Θεοῦ, καὶ δ᾽ αὐτὸς ἐφέσπετο ταῖσδε. Πὰρ ποσὶ δὲ προπάροιθε πεσὼν θείου ἱερῆος 'Ανθίμου (1) ἀντιόων, τάδε οἱ φάτο· ᾿Αθανάτοιο Οὐρανίου θεράπων στρατιῇ Χριστοῦ προβέβουλα EUDOCIE AUGUSTÆ Eterno grates, novi, morbusque recessit Igneus. Inde preces fundens, Tua munera, quæso, Clamabat, transfige tuo mea membra timore, Christe potens, uostrique tua de lege misertus, Ferre tuum semper fac glorier, optime, nomen. At magus abjecto redeuntem dæmona vultu, Et graviter moestum, dictis objurgat acerbis : Tene etiam pulchræ aspectum timuisse puellæ Sed quæ illi virtus, cum videris ipse, fatere. Cui dæmon, Ne quære, inquit, ne scire labora. Qualia perspexi non possum dicere signa. Territus aufugi subito, timidusque recessi. Quod si scire tamen cupias, mihi dicito magnum Ipse sacramentum. Quod dicam ? rettulit ille. Tunc dæmon, Jura per quæ mihi cumque potestas Imperiumque datum. Simul hoc magus auribus hau- [sit], Juravit nunquam se velle abscedere ab ipso. Tunc dæmon fidens: Extensi robore Christi Visa meis oculis trepidantem signa fugarunt : Quærentique mago, num Christus fortior illo, Respondit : Dum vera loquar, tu percipe nente. Quæ nos hic gerimus, nostro deceptus ut astu Mortalis tristi subdatur crimine, cunctis Ista patent vita sed æneum in illa, et aduncum Est instrumentum quoddam, quod sistitur ardens In medio : tum si quis (homo, sive angelus ille Quid minimum peccet, mox nuntia turba per ipsum Ante thronum ducit suspensi robore Christi. Tunc Cyprianus ait, Procul esto, in fœdera Christi Festinare lubet (celeres nam diligo motus), Et cruce gaudentem, patiar ne talia, amare. Cui monstrum, Quæ mox jurasti maxima, dixit, Nunc violare paras? At quæ tibi (rettulit ille), Impie, juravi? Per quæ mihi cunque potestas Imperiumque datumn, respondit damon. At ille, Nec te, nec tua facta, inquit, scelerate, pavesco. Nocte ista siquidem vera ex te noscere cuncta Virginis intactæ licuit per vota precesque, Terrificamque crucem : nullo nam robore polles. Nunc etiam, quibus imperium, te judice, magnum, Ipse meis ponam signacula fortia membris. Jamque tuus mihi sordet amor, suaque ipse recuso Consilia. Haec falus, Christo persolvit honores, Ejiciensque malum, procul hinc, procul aufuge, [olixit), Nam Christum quæro. Subitoque nefarius ivit. Tunc magicæ libros Cyprianus colligit artis, . Et juvenum validis intacti ad Numinis ædem Dat gestare humeris, sequitur quos cominus ipse. Obvius inde pedes prosternitur ante sacratos Præsulis Anthimii, sic illum voce precatus : Servus in æterni suprenique agmine Christi tom. Thesauri Novi Anecdolorum Mariene, et B C D Vers. Durand. pag. 1621, utroque modo legatur, nos me- tri gratia pro Anthimo Anthimium reddidimus. (1) Cum in conversione Latina, quæ refertur
δέσποτα, εἰ θεράπων τεὸς ἄξιος ἔμμεν’ ὀί̈ω, δός με τεοῖς μεγάροισιν ἰόντα γε μῦθον ἀκοῦσαι ἐκ γραφικῶν βίβλων εἰς κληδόνα εὖ μάλα ἐσθλήν. ὃς δ’ ὡς οὖν ἐπὶ βηλὸν ἔβη νεώ, ἔννεπε Δαυίδ, δῖος Ἰεσσιάδης· ὅρα, κύδιμε, μὴ δὲ μεθήσῃς, ὦ κρατέων, μηδ’ αὖ με λαθὼν τηλοῦ σέο τεύξῃς. αὖτις δὲ προφάτωρ Ὠσηὲ μέγας τάδ’ ἔειπεν ἔνθους· εἰ δ’ ἄγε μὴ πάις ἔσσεται. αὐτὰρ ὁ αὖτις Δαυίδης ἀγόρευε· προέστιχον ὄμματ’ ἐμεῖο ὄρθρον, φωτοφαῆ νυκτὸς ζοφερῆς ἐλατῆρα, ὄφρα γε θειοτέροις σέο ῥήμασιν ἕσπομαι αἰέν. Ἠσαί̈ας δ’ ἑτέρωθι· φόβος σέο μή ποτ’ ἀπαυρῇ θυμόν, τέκνον ἐμεῖο καί, ὃν φιλέω, Ἰάκωβε, ὃν πάντων κατέλεξα περικτιόνων πρόμον ἄλλων. Παῦλος δ’ ὧδ’ ἀγόρευε θεηγόρος· αὐτὸς ἀνάσσων ἡμέας ἐπρίατο Χριστὸς δυσπεμφέλου ἀρῆς ἐκ προτέρης θέμιδος. πάλι δ’ ἔννεπεν ὧδ’ ὑποφήτης Δαυὶδ ἀριστολύρης· τίς δ’ ἂν δεοῦ ἐξερεείνοι ἀθανάτου δύναμιν καὶ οὔασι πᾶσιν ἐνίσποι ὕμνους παντομέδοντος; ἔπειτα δέ τ’ εὖχος ἄνακτος θειοτέρων ἐπέων· μετέπειτα δὲ ἀρητῆρος παρφασίη· ἀτὰρ αὖτε κατηχήεις λόγος ἀνδρῶν· ἔξιτε ἐκ νηοῖο θεοῦ, βροτοὶ ἡμιτέλεστοι. Κυπριανὸς δ’ ἀγανὸς θώκοις ἔτι ἧστο σιωπῇ.
Α Αθανάτῳ χάριν, οἶδα, πυροῦσα δὲ νοῦσος ἀπέστη. Εὐχομένη δ' ἔφατο· Χριστὲ κρατέων, γέρα σεῖο, Σῶμ' ἐμὸν ἐκπερόνησον· ὑπετρόμεόν σε, φέριστε, Καὶ πάλι, σῇ μὲ ἐλέαιρε θεμιστύν· δός τε δὲ κῦδος Οὔνομα σὸν φορέειν. Κατηφιόων δὲ μάλ' ἦλθεν Αντίθεος κατενώπα μάγου τετιημένος αἰνῶς· Τὸν δέ τε Κυπριανός τότ' ὀνειδίοις βάλε μύθοις, Μὴ ἄρα καὶ σὺ νέης Ελικώπιδος έτρεσας ὄμμα; ᾿Αλλά με λέξον ἰδὼν κούρης σθένος οἷον ἔνεστιν. Εννεπε δ᾽ ἀντίβιος· Μή μ' εἴρεο, μηδὲ μετάλλα, Οὐ δύναμ' ἐξερέειν σημήίον οἷον ἐσεῖδον, Δείλαιος τρομέων δ' ἀναχασσάμενος φύγον αίψα. Εἰ δὲ μαθεῖν ἐθέλεις, αὐτὸς μέγαν όρκον ομούσιν. Κυπριανὸς δ' ἀπάμειπτο καὶ εἴρετο· Ποῖον ὁμόσσων Ορκον; Ὁ δ' αὖτ᾽ ἀπάμειπτο· Ἐμῶν μενέων κατά [πάντων, Ωνπερ ἔχω κρατέω τε. Ὁ δ᾽ ὡς κλύεν εὐθὺς ὅμοσσε, Μήποτε δὴ προλιπεῖν τὸν ἀγήνορα. Καὶ τότ' ἔειπε Θαρσήεις· Χριστοῖο τανυσθέντος σκολοπῆς Σφρηγίδα παπτήνας τρομέων φυγον. "Ος δὲ προσηύδα· Εἶπ' ἄγε μοι, κρείσσων γὰρ ὑπάρχει σεῖο μάλ' αὐτό;; Εννεπε δ' ἀντίπαλος· Κλυέ μευ, καὶ ἀληθέα λέξω. ῞Οσσα γὰρ ἐνθάδε ἄμμες ἀλιτροσύνης ὑπὸ λυγρῆς Ῥέξωμεν, μέροπάς τε βροτοὺς ἀπάτῃσι διδόντες, Εστ᾽ ἐπιεικτὸν ἅπασιν· ἀτὰρ βιοτὴν ἐς ἐκείνην Γναμπτον χαλκότυπες πέλει ὄργανον, αὐτὸ πυρωθέν Κεῖται ἐνὶ μέσσοισιν· ἀτὰρ σχεδὸν ἦν τις ἁμάρτοι, "Αγγελος τὲ βροτός, σὺν αὐτῷ ἀγγελιῶται Χριστοῦ σταυροπαγούς ἐπὶ βήματος ὦκα φέρουσι. Κυπριανὸς δ' ἀγόρευσεν· "Αγ' ἔκθορε· ἐς φιλίην γάρ Ερχομαι ἀπτερέως, καί μοι τάχος ἀνδάν'· ἐρῶ δὲ Σταυροχαρή ποθέειν, μήπως τλαίην τὰ ὅμοια. Εἰδεχθής δ' ἀπάμειπτο· Ομοσσάμενος μέγαν όρκον Παρβασίης δ' ἀλέγεις; Ο δ' ἀγείρετο• Εννεπ', ἄλα Ιστορ, Ορκια πολά σοι ὠμοσάμην νῦν αὐτός ; Ὁ δ' εἶπεν Ἐς κρατερὰς τὰς ἐμὰς δυνάμεις. Απάμειπτο μάγος [δὲ, Οὔτε σὲ, οὔτε τεὰ περιδείδια, ἔχθιτε, ἔργα. Νυκτὶ γὰρ ἀτρεκίην τῇδ' ἔμμαθον ἐκ σέο πᾶσαν Είνεκα παρθενικῆς ἀράων ἁγνῶν τε λιτάων, Καὶ σταυροῦ σφεδανοῖο· σὺ γὰρ μάλα ἐστὶ ἄναλκις. Τῷ νῦν ἐν ῥεθέεσσιν ἐμοῖς σφρηγίδα κραταιὴν Θήσω ἐγώ, τήνπερ τε μέγα κρείουσαν ἔειπες· Σὴν φιλίην δ' ἀθερίζω ἀπειπάμενος στο βουλάς. ὺς δ᾽ ὡς οὖν τάδ' ἔειπε, γέρας Χριστῷ πόρεν εὐθὺ, Δαίμονα δ' αἰνὸν ἔλασσεν, Απέρχεο τηλόθι, λέξας, Δίζημαι γὰρ Χριστόν· 0-5' αἴσχιστος κίεν αἶψα. Κυπριανὸς δὲ λαβὼν βίβλους μαγικάς κατέθηκεν αμοισι στιβαροῖσι νέων ἀγέμεν ποτὶ οἶκον Αχράντοιο Θεοῦ, καὶ δ᾽ αὐτὸς ἐφέσπετο ταῖσδε. Πὰρ ποσὶ δὲ προπάροιθε πεσὼν θείου ἱερῆος 'Ανθίμου (1) ἀντιόων, τάδε οἱ φάτο· ᾿Αθανάτοιο Οὐρανίου θεράπων στρατιῇ Χριστοῦ προβέβουλα EUDOCIE AUGUSTÆ Eterno grates, novi, morbusque recessit Igneus. Inde preces fundens, Tua munera, quæso, Clamabat, transfige tuo mea membra timore, Christe potens, uostrique tua de lege misertus, Ferre tuum semper fac glorier, optime, nomen. At magus abjecto redeuntem dæmona vultu, Et graviter moestum, dictis objurgat acerbis : Tene etiam pulchræ aspectum timuisse puellæ Sed quæ illi virtus, cum videris ipse, fatere. Cui dæmon, Ne quære, inquit, ne scire labora. Qualia perspexi non possum dicere signa. Territus aufugi subito, timidusque recessi. Quod si scire tamen cupias, mihi dicito magnum Ipse sacramentum. Quod dicam ? rettulit ille. Tunc dæmon, Jura per quæ mihi cumque potestas Imperiumque datum. Simul hoc magus auribus hau- [sit], Juravit nunquam se velle abscedere ab ipso. Tunc dæmon fidens: Extensi robore Christi Visa meis oculis trepidantem signa fugarunt : Quærentique mago, num Christus fortior illo, Respondit : Dum vera loquar, tu percipe nente. Quæ nos hic gerimus, nostro deceptus ut astu Mortalis tristi subdatur crimine, cunctis Ista patent vita sed æneum in illa, et aduncum Est instrumentum quoddam, quod sistitur ardens In medio : tum si quis (homo, sive angelus ille Quid minimum peccet, mox nuntia turba per ipsum Ante thronum ducit suspensi robore Christi. Tunc Cyprianus ait, Procul esto, in fœdera Christi Festinare lubet (celeres nam diligo motus), Et cruce gaudentem, patiar ne talia, amare. Cui monstrum, Quæ mox jurasti maxima, dixit, Nunc violare paras? At quæ tibi (rettulit ille), Impie, juravi? Per quæ mihi cunque potestas Imperiumque datumn, respondit damon. At ille, Nec te, nec tua facta, inquit, scelerate, pavesco. Nocte ista siquidem vera ex te noscere cuncta Virginis intactæ licuit per vota precesque, Terrificamque crucem : nullo nam robore polles. Nunc etiam, quibus imperium, te judice, magnum, Ipse meis ponam signacula fortia membris. Jamque tuus mihi sordet amor, suaque ipse recuso Consilia. Haec falus, Christo persolvit honores, Ejiciensque malum, procul hinc, procul aufuge, [olixit), Nam Christum quæro. Subitoque nefarius ivit. Tunc magicæ libros Cyprianus colligit artis, . Et juvenum validis intacti ad Numinis ædem Dat gestare humeris, sequitur quos cominus ipse. Obvius inde pedes prosternitur ante sacratos Præsulis Anthimii, sic illum voce precatus : Servus in æterni suprenique agmine Christi tom. Thesauri Novi Anecdolorum Mariene, et B C D Vers. Durand. pag. 1621, utroque modo legatur, nos me- tri gratia pro Anthimo Anthimium reddidimus. (1) Cum in conversione Latina, quæ refertur
PG 85:843Ἀστέριος δέ τις ἦε διάκτορος, ὃς φάτο τῷδε· ἔξιθι κοιρανίων μεγάρων. τὸν δ’ ἂψ ἀπάμειπτο· σταυροπαγοῦς Χριστοῦ θεράπων πέλω, ἔκτοθι δ’ αὖ με σεύεις; τῷ δ’ ἐνένιπε διάκτορος· ἀλλ’ ἔτι σύγε οὐ πλήρης τελέθεις δοῦλος κρατεροῖο θεοῖο. αὐτὸς δ’ αὖτις ἔειπε· θεὸς ζωὸς πέλει αἰέν, ὅστις ἐλεγχίστους κακοδαίμονας οἶος ἔδειξε, σῶσε δὲ παρθενικήν, καὶ ἐμὴν κραδίην ἐλεήρας. ἔκτοθι τῶνδε δόμων οὔ μοι θέμις ἐστὶν ἱκέσθαι, εἰ μὴ πίστεως ἐντὸς ἐγὼ Χριστοῖο γενοίμην. ταῦτα μαθὼν δὲ θεοῦ ζάκορος τάχος ἦλθ’ ἱερῆι ἀγγέλλων. ὁ δ’ ἔπειτα καλέσσατο· ὡς δ’ ἐπεῴκει, Κυπριανῷ πολέας καὶ ἀταρτηροὺς φάτο μύθους, εἰρωτῶν ὅς’ ἔοργεν. ἀτὰρ τόσον εὐξάμενός γε ἔργα θεοῖο δόνησεν, ὅσα περὶ κόσμον ἔτευξε. καὶ τότε δὴ θείοισι λοετροῖς ἁγνὸν ἔτευξεν. ἠοῖ δ’ ὀγδοάτῃ γέντ’ αἰπυβόης πολυσέπτων βίβλων Χριστοφάτων. ἀτὰρ εἰκάδι πεμπταίῃ τε μείων τυτθότερός τε διακτορίῃ τετέλεστο καὶ θυρεῶνας ἔχεν σεπτῆς ἅμα μυστιπολείης. ἤματα πεντήκοντα δ’ ὅτ’ ἤλυθεν, ἄξιος αἶψα γέντο διακτορίης. αὐτὰρ κρατερῶς ἐδάμαζεν ἀντιθέων γε φάλαγγας ἀναιδήτων, ἀπαλάμνων, καὶ νούσους στυγερὰς μελέων ἀποήλαεν ἀνδρῶν·
Βύβλῳ ἐγκαταλέξαι ἐμὸν κέαρ. "Ος δὲ χολωθείς Εννεπέν οι, Κακότητα τὴν ἀπέρυξον ὀπίσσω Οἱ σοί γ' ἄρκιόν ἐστιν ἀφ' ἡμέων ἔκτοθ᾽ ἐόντα Ερδειν οἷα βέβουλας; ἀνακτορίων δέ τ' ἀλεύου· Καὶ γὰρ Παντομέδοντος αήττητος πέλει ἰσχύς. Κυπριανός δ' ἀπάμειπτο, Κἀγὼ φρεσὶν ἦσιν ἀνε [έγνων, Ως Χριστοῦ δύναμις κρατερή πέλει, ἠδὲ μεγίστη. Τῇδε γὰρ ἐν νυκτὶ κούρῃ σεπτῇ κατέπεμψα Δαίμονας ἀντιθέους, ὅπως ἀπάτης ἐνὶ δεσμοῖς Θηρήσωτι νέον κρατερόφρονος ἠθέσιο. Η δὲ μαθοῦσα νόῳ, εὐχή, σφρηγίδί τε Χριστοῦ Νίκησε κρατερῶς. Νῦν δ' ἄνσχει, καὶ δ' ἐλέησον, Αἰδόμενος δ᾽ ἱκέτην σέο, δέχνυσο, φέρτατε φωτῶν, Βίβλους, ἔνθεν ἐγὼ κακὰ μυρία τεῦχον ἀλιτρὸς, Καὶ πυρὶ τάσδ' ἀμάθυνον, ἐμὴν ψυχὴν ἐλεαίρων. Πεισθεὶς δ' ἀρητήρ βίβλους λάβε, φλέξε δὲ πάσας, Κεῖνον δ᾽ εὐλογέων ἀγανοῖς μύθοις ἀπέπεμπε, Πυκνά παραιφάμενος σηκοῖς Θεοῦ ἐγκαταδύνειν. Κυπριανὸς δ' ἄψοῤῥος τῶν ἐὸν ἐς δόμον αὖθις, Τέξας εὗτε κόνιν μορφὰς βρετέων ἀμενηνῶν, Πάσαν δὲ ζοφερὴν νύκτα πεπλήγετο σῶμα, Καὶ φάτο· Πῶς δ' ἂν ἐγὼ Χριστοῦ βλεφάροισι φα Γνείην Τόσσα κακὰ ρέξας; πῶς δ' ἂν Θεὸν εὐλογέοιμι Ημετέροις στομάτεσσι, δι' ὧν ἑτέρους ἀθέριξα, Δαίμονας ουλομένους ἐν ἐμοῖς καλέων στομάτεσσιν ; Καὶ τέφρην κεδάσας κατὰ γῆν, Θεοῦ τεεν οἶκτον Σιγαλέως κατὰ γαίαν, ἐπεὶ τρόμεεν μέγ' ἀῦσαι. 'Αλλ' ὅτε δὴ ῥοδόπηχυς ἐπήλυθεν ἀργέτις Ἠὼς Σαββατικής μεγάλης, τότε δὴ πέλε πᾶσι θαλείη. ὡς δὲ καὶ αὐτὸς ἔβαινε Θεοῦ μεγάλοιο νέηλυς Σεπτὴν εἰς ἄγυριν, πωλούμενος ηύχετο τοῖα· Δέσποτα, εἰ θεράπων τεὸς ἄξιος έμμεν' όπω, Δός με τεσῖς μεγάροισιν ιόντα γε μῦθον ἀκοῦσαι Ἐκ Γραφικών βίβλων εἰς κληδόνα εὖ μάλα ἐσθλήν. ὺς δ᾽ ὡς οὖν ἐπὶ βηλὸν ἔ6η ναοῦ, ἔννεπε Δαβιδ Δίος Ἰεσσιάδης, Ορα. Κύδιμε, μηδὲ μεθήσῃς, Ο κρατέων, μηδ' αὖ με λαθών τηλοῦ σέο τεύξης. Αὗτις δὲ προφάτωρ Ὠσης μέγας τάδ' έειπεν Ενθους, Ει δ' ἄγε μὴ παῖς ἔσσεται. Αὐτὰρ ὁ αὖθις Δαυΐδης ἀγόρευε, Προέστιχον ὄμματ' ἐμεῖο Ὄρθρον φωτοφαή νυκτὸς ζοφερῆς ἐλατῆρα, Οφρα γε θειοτέροις σέο ρήμασιν ἔσπομαι αἰέν. Ἡσαΐας δ' ἑτέρωθι, Φόβος στο μήποτ' ἀπαύρῃ θυμόν, τέκνον ἐμοῖς, καὶ ὃν φιλέω Ἰακώβην, Ὃν πάντων κατέλεξα περικτιόνων πρόμον ἄλλων. Παῦλος δ᾽ ὧδ' ἀγόρευε θεηγόρος, Αὐτὸς ἀνάσσων Ημέας ἐπρίατο Χριστός δυσπεμφέλου ἀρῆς Ἐκ προτέρης θέμιδος. Πάλι δ' ἔννεπεν ὧδ' ὑποφήτης Δαβὶδ ἀριστολύρης, Τίς δ' ἂν Θεοῦ ἐξερεείνοι ᾿Αθανάτου δύναμιν, καὶ οὔατι πᾶσιν ἐνίσποι Ύμνους Παντομέδοντος ; Έπειτα δὲ τεῦχος Ανακτος Θειοτέρων ἐπέων, μετέπειτα δὲ ἀρητῆρος Παρρασίη· ἀτὰρ αύτε κατηχήεις λόγος ἀνδρῶν Εξιτε ἐκ νηοῖο Θεοῦ βροτοὶ ἡμιτέλεστοι. Κυπριανὸς δ' ἀγανὸς θώκοις ἔτι ἧστο σιωπῇ. CARMEN DE S. CYPRIANO. LIB. I. PATROL. GR. LXXXV. Vers. A Jam mea proposui conscribere corda libello. Iratus tunc ille, Tuam procul eripe, dixit, Nequitiam; longe a nobis quæcunque patrasti, Non tibi visa satis? Sacros ne accede penates; Namque invicta Dei virtus est cuncta regentis. Tunc Cyprianus ait, Nostræ quoque noscere menti B C D Sorte datum, quod magna Dei sit firmaqne virtus. Ipse etenim exacta venerandam nocte puellam Pluribus impetii monstris, si forte doloso Magnanimam illius captarent compede mentem. Sed precibus, validoque crucis signo omnia vicit Virgo potens animi. Nunc me tueare misertus, Et veniam oranti tribuens, hos accipe libros, Optime terrigenum, queis tot mala perditus egi, Atque meam miserans animam, da protinus igni. Credidit, et libros capiens exussit ad unum Antistes, tum fausta precans, illumque frequenter Templa Dei properare monens, placido ore remisit. Tunc proprias gressus referens Cyprianus ad ædes Vanaque contrivit divum simulacra, suumque Tota nocte gravi feriit sub verbere corpus, Hæc fatus: Christi ante oculos quo denique pacto Tot scelerum reus accedam, nostroque Tonantis Ore canam laudes, reliquis quo damna paravi, Et tantum Stygias pestes in vota vocavi? Hinc cinerem spargit, veniamque a Numine poscit Stratus humi tacitusque, timet nam tollere vocem. Candida jamque aderat roseis Aurora lacertis, Magna resurgentis referens solemnia Christi, Cu magni simul ipse Dei novus assecla venit In sacrum calum, doctusque ita voce precatus : Si, Deus omnipotens, mereor tuus esse minister, Da, precor, ex sacris líbris tua templa petentem Accipere auguriis oracula plena secundis. Ast ubi prima sacri ventuin est ad limina templi, Isacides ait: Omnipotens, me respice, neu ne Destituas, latitansque tuo procul ore repellas. Tum magnus, sacroque afflatus numine vates Oseas : Agedum, servus jam non erit, inquit. Atque iterum David: Mea lumina matutinum Prævenere jubar, quo noctis opaca fugantur, Ut divina sequar tempus tua dicta per omne. Ast alibi Esaias, Animum non auferat, inquit, Formido, ni nale, tuum, et quem diligo Jacob, Finitimisque ducem selegi ex omnibus unum. Divinus sic Paulus ait: Nos ipse prioris Rex Christus solvit maledicto legis acerbo. Rursus et ipse Dei interpres, citharæque peritus Concinit Isacides: Æterni robora Regis Quis canat, atque aures hominum quis cuncta re- [gentis Carminibus repleat? Tum post recitata supremi Carmina sacra Dei, nec non de more peractos Presbyteri monitus, vox est audita virorum : Nondum perfecti divino abscedite templo. Ast humilis Cyprianus adhuc cum scamna teneret
ἤδη καὶ πολέας Χριστοῦ ἐς πώεον ἦγεν, εἰδώλων κακόπιστον ἀναινομένους ἀλάωσιν. ἀλλ’ ὅτε δὴ λυκάβας τέλος ἔλλαβεν, ἔλλαχε θῶκον ἀρητῆρος ἴσον. δέκα δ’ ἓξ ἑξῆς ἐνιαυτοὺς μίμνασκεν διέπων κλισμὸν τότε δημογέροντος. καὶ τότε δὴ μακαριστὸς ἐπίσκοπος Ἄνθιμος ἠὺς ἱρῆας κίκλησκε περικτίονας ἅμα πάντας· λέξας δ’ ὅσς’ ἀγορῇ Χριστοῦ πέλεν αἴσιμα πάντα, εἰσέτι κόσμον ὁρῶν κλισίην πόρε Κυπριανῷ γε. αὐτὰρ δὴ μετὰ βαιὸν ἐς οὐρανὸν Ἄνθιμος ἐλθών, ποίμνην, ἧς πρόμος ἦεν, ἀγαυῷ πάρθετο φωτί. αὐτὰρ ὁ Κυπριανός, διέπων θεοῦ ἀγλαὸν οἶκον, παρθενικὴν ὑπέδεκτο, διακτορίηφι γερήρας· οὐ δ’ ἔτι μιν καλέεσκεν Ἰούσταν, ἀλλ’ ὀνόμηνεν Ἰουστίναν ἄμωμον· ὅλων δέ τε μητέρα θῆκε κουράων ἀταλῶν, Χριστοῦ μεγάλου θεραπαινῶν. πολλοὺς δ’ ἐκσώσας δυσπειθέας, αἰσυλοθρήσκους, παρφάμενος Χριστὸν ποθέειν, μογέων ἐκόμιζεν εἰς ἀγέλην μεδέοντος, ὃς αἰὲν ἔχει γέρας. ἀμήν. Ὅσσοις δὴ Χριστοῦ πολυυμνήτοιο μέμηλε πίστις μυστιπόλος, θαλεροῖς ἐμέθεν δακρύοισι λεύσσατε, ὄφρα μάθητε, πόθεν τόσον ἐστί μοι ἄλγος καὶ σάφα οἶδ’, ὅτι ἴστε· ἀληθέα μυθέομαι γάρ· ἠδ’ ὅσσοι τέρπεσθε ἀεικέσιν εἰδώλοισι, πεύθεσθ’· ἐξενέπω γὰρ ἐγὼν ἀπατήλια τῶνδε.
Βύβλῳ ἐγκαταλέξαι ἐμὸν κέαρ. "Ος δὲ χολωθείς Εννεπέν οι, Κακότητα τὴν ἀπέρυξον ὀπίσσω Οἱ σοί γ' ἄρκιόν ἐστιν ἀφ' ἡμέων ἔκτοθ᾽ ἐόντα Ερδειν οἷα βέβουλας; ἀνακτορίων δέ τ' ἀλεύου· Καὶ γὰρ Παντομέδοντος αήττητος πέλει ἰσχύς. Κυπριανός δ' ἀπάμειπτο, Κἀγὼ φρεσὶν ἦσιν ἀνε [έγνων, Ως Χριστοῦ δύναμις κρατερή πέλει, ἠδὲ μεγίστη. Τῇδε γὰρ ἐν νυκτὶ κούρῃ σεπτῇ κατέπεμψα Δαίμονας ἀντιθέους, ὅπως ἀπάτης ἐνὶ δεσμοῖς Θηρήσωτι νέον κρατερόφρονος ἠθέσιο. Η δὲ μαθοῦσα νόῳ, εὐχή, σφρηγίδί τε Χριστοῦ Νίκησε κρατερῶς. Νῦν δ' ἄνσχει, καὶ δ' ἐλέησον, Αἰδόμενος δ᾽ ἱκέτην σέο, δέχνυσο, φέρτατε φωτῶν, Βίβλους, ἔνθεν ἐγὼ κακὰ μυρία τεῦχον ἀλιτρὸς, Καὶ πυρὶ τάσδ' ἀμάθυνον, ἐμὴν ψυχὴν ἐλεαίρων. Πεισθεὶς δ' ἀρητήρ βίβλους λάβε, φλέξε δὲ πάσας, Κεῖνον δ᾽ εὐλογέων ἀγανοῖς μύθοις ἀπέπεμπε, Πυκνά παραιφάμενος σηκοῖς Θεοῦ ἐγκαταδύνειν. Κυπριανὸς δ' ἄψοῤῥος τῶν ἐὸν ἐς δόμον αὖθις, Τέξας εὗτε κόνιν μορφὰς βρετέων ἀμενηνῶν, Πάσαν δὲ ζοφερὴν νύκτα πεπλήγετο σῶμα, Καὶ φάτο· Πῶς δ' ἂν ἐγὼ Χριστοῦ βλεφάροισι φα Γνείην Τόσσα κακὰ ρέξας; πῶς δ' ἂν Θεὸν εὐλογέοιμι Ημετέροις στομάτεσσι, δι' ὧν ἑτέρους ἀθέριξα, Δαίμονας ουλομένους ἐν ἐμοῖς καλέων στομάτεσσιν ; Καὶ τέφρην κεδάσας κατὰ γῆν, Θεοῦ τεεν οἶκτον Σιγαλέως κατὰ γαίαν, ἐπεὶ τρόμεεν μέγ' ἀῦσαι. 'Αλλ' ὅτε δὴ ῥοδόπηχυς ἐπήλυθεν ἀργέτις Ἠὼς Σαββατικής μεγάλης, τότε δὴ πέλε πᾶσι θαλείη. ὡς δὲ καὶ αὐτὸς ἔβαινε Θεοῦ μεγάλοιο νέηλυς Σεπτὴν εἰς ἄγυριν, πωλούμενος ηύχετο τοῖα· Δέσποτα, εἰ θεράπων τεὸς ἄξιος έμμεν' όπω, Δός με τεσῖς μεγάροισιν ιόντα γε μῦθον ἀκοῦσαι Ἐκ Γραφικών βίβλων εἰς κληδόνα εὖ μάλα ἐσθλήν. ὺς δ᾽ ὡς οὖν ἐπὶ βηλὸν ἔ6η ναοῦ, ἔννεπε Δαβιδ Δίος Ἰεσσιάδης, Ορα. Κύδιμε, μηδὲ μεθήσῃς, Ο κρατέων, μηδ' αὖ με λαθών τηλοῦ σέο τεύξης. Αὗτις δὲ προφάτωρ Ὠσης μέγας τάδ' έειπεν Ενθους, Ει δ' ἄγε μὴ παῖς ἔσσεται. Αὐτὰρ ὁ αὖθις Δαυΐδης ἀγόρευε, Προέστιχον ὄμματ' ἐμεῖο Ὄρθρον φωτοφαή νυκτὸς ζοφερῆς ἐλατῆρα, Οφρα γε θειοτέροις σέο ρήμασιν ἔσπομαι αἰέν. Ἡσαΐας δ' ἑτέρωθι, Φόβος στο μήποτ' ἀπαύρῃ θυμόν, τέκνον ἐμοῖς, καὶ ὃν φιλέω Ἰακώβην, Ὃν πάντων κατέλεξα περικτιόνων πρόμον ἄλλων. Παῦλος δ᾽ ὧδ' ἀγόρευε θεηγόρος, Αὐτὸς ἀνάσσων Ημέας ἐπρίατο Χριστός δυσπεμφέλου ἀρῆς Ἐκ προτέρης θέμιδος. Πάλι δ' ἔννεπεν ὧδ' ὑποφήτης Δαβὶδ ἀριστολύρης, Τίς δ' ἂν Θεοῦ ἐξερεείνοι ᾿Αθανάτου δύναμιν, καὶ οὔατι πᾶσιν ἐνίσποι Ύμνους Παντομέδοντος ; Έπειτα δὲ τεῦχος Ανακτος Θειοτέρων ἐπέων, μετέπειτα δὲ ἀρητῆρος Παρρασίη· ἀτὰρ αύτε κατηχήεις λόγος ἀνδρῶν Εξιτε ἐκ νηοῖο Θεοῦ βροτοὶ ἡμιτέλεστοι. Κυπριανὸς δ' ἀγανὸς θώκοις ἔτι ἧστο σιωπῇ. CARMEN DE S. CYPRIANO. LIB. I. PATROL. GR. LXXXV. Vers. A Jam mea proposui conscribere corda libello. Iratus tunc ille, Tuam procul eripe, dixit, Nequitiam; longe a nobis quæcunque patrasti, Non tibi visa satis? Sacros ne accede penates; Namque invicta Dei virtus est cuncta regentis. Tunc Cyprianus ait, Nostræ quoque noscere menti B C D Sorte datum, quod magna Dei sit firmaqne virtus. Ipse etenim exacta venerandam nocte puellam Pluribus impetii monstris, si forte doloso Magnanimam illius captarent compede mentem. Sed precibus, validoque crucis signo omnia vicit Virgo potens animi. Nunc me tueare misertus, Et veniam oranti tribuens, hos accipe libros, Optime terrigenum, queis tot mala perditus egi, Atque meam miserans animam, da protinus igni. Credidit, et libros capiens exussit ad unum Antistes, tum fausta precans, illumque frequenter Templa Dei properare monens, placido ore remisit. Tunc proprias gressus referens Cyprianus ad ædes Vanaque contrivit divum simulacra, suumque Tota nocte gravi feriit sub verbere corpus, Hæc fatus: Christi ante oculos quo denique pacto Tot scelerum reus accedam, nostroque Tonantis Ore canam laudes, reliquis quo damna paravi, Et tantum Stygias pestes in vota vocavi? Hinc cinerem spargit, veniamque a Numine poscit Stratus humi tacitusque, timet nam tollere vocem. Candida jamque aderat roseis Aurora lacertis, Magna resurgentis referens solemnia Christi, Cu magni simul ipse Dei novus assecla venit In sacrum calum, doctusque ita voce precatus : Si, Deus omnipotens, mereor tuus esse minister, Da, precor, ex sacris líbris tua templa petentem Accipere auguriis oracula plena secundis. Ast ubi prima sacri ventuin est ad limina templi, Isacides ait: Omnipotens, me respice, neu ne Destituas, latitansque tuo procul ore repellas. Tum magnus, sacroque afflatus numine vates Oseas : Agedum, servus jam non erit, inquit. Atque iterum David: Mea lumina matutinum Prævenere jubar, quo noctis opaca fugantur, Ut divina sequar tempus tua dicta per omne. Ast alibi Esaias, Animum non auferat, inquit, Formido, ni nale, tuum, et quem diligo Jacob, Finitimisque ducem selegi ex omnibus unum. Divinus sic Paulus ait: Nos ipse prioris Rex Christus solvit maledicto legis acerbo. Rursus et ipse Dei interpres, citharæque peritus Concinit Isacides: Æterni robora Regis Quis canat, atque aures hominum quis cuncta re- [gentis Carminibus repleat? Tum post recitata supremi Carmina sacra Dei, nec non de more peractos Presbyteri monitus, vox est audita virorum : Nondum perfecti divino abscedite templo. Ast humilis Cyprianus adhuc cum scamna teneret
οὐδὲ γὰρ οὐδ’ ἕτερός τις ἐν ἀνθρώποισιν ἐμεῖο ἔπλετο δύσθρησκος καὶ δαίμοσιν ὠμάρτησεν οὐδέ τε μαψιδίων εἰδώλων ἔσκεν ὀπηδός, οὔθ’ ὅ πέρ εἰσι μαθεῖν οὔτ’ αὖ μένος ἐστὶν ἐκείνοις. οὗτος ἐκεῖνος ἔφυν Κυπριανός, τόν ποτε κοῦρον ἡμέτεροι τοκέες δῶρον δόσαν Ἀπόλλωνι. εἰσέτι νηπίαχος δέ τ’ ἐὼν μάθον ὄργια θηρὸς νηδυπόροιο δράκοντος. ἔτος δ’ ἐπὶ ἕβδομον ἐλθὼν Μιθραίῳ Φαέθοντι πάλιν μετέπειτα τελέσθην· ᾤκεον εὐγενέων δέ τ’ Ἀθηναίων πόλιν αἰπήν. καὶ ναέτης γενόμην δέ, ἐπεὶ τόδε ἥνδαν’ ἐμεῖο πατράσιν, οἵ μ’ ἔτεκον. δεκάτῳ δ’ ἐπιβὰς λυκάβαντι Δηοῖ δᾷδας ἀνῆψα, Κόρης δ’ ἀργεννὸν ὑπέστην πένθος. Ἀθηναίης δ’, ἥτις πόλιν ἐστὶν ἐς ἄκρην, ῥέξα δρακοντείους τελετάς. ζάκορος δὲ τελεσθεὶς ἦλθον ἐς Οὐλύμποιο νάπος, τό γε δὴ καλέουσιν ἀγνῶτες μακάρων ἀμενηνῶν εἶναι ἔδεθλον. ἔνθα τινῶν ἐπέων ἦχον καὶ δοῦπον ἄκουον. λεῦσα πόας πρέμνους τε, ὅσον θαμβῆσαι ὀπωπήν, ἅς περ ἐπισκόπεόν γε μάτην κακοδαίμονες αἰνοί. ἔνθ’ ὥρας κάτιδον καὶ ἀμειβομένους δέ τ’ ἀήτας, αὕτως δ’ ἤματα πολλά, τά πέρ τινες ἔνδον ἀνιγροὶ φαντασίῃ τεύχουσιν ἀπηνέες ἀντιπάλαμνοι.
Βύβλῳ ἐγκαταλέξαι ἐμὸν κέαρ. "Ος δὲ χολωθείς Εννεπέν οι, Κακότητα τὴν ἀπέρυξον ὀπίσσω Οἱ σοί γ' ἄρκιόν ἐστιν ἀφ' ἡμέων ἔκτοθ᾽ ἐόντα Ερδειν οἷα βέβουλας; ἀνακτορίων δέ τ' ἀλεύου· Καὶ γὰρ Παντομέδοντος αήττητος πέλει ἰσχύς. Κυπριανός δ' ἀπάμειπτο, Κἀγὼ φρεσὶν ἦσιν ἀνε [έγνων, Ως Χριστοῦ δύναμις κρατερή πέλει, ἠδὲ μεγίστη. Τῇδε γὰρ ἐν νυκτὶ κούρῃ σεπτῇ κατέπεμψα Δαίμονας ἀντιθέους, ὅπως ἀπάτης ἐνὶ δεσμοῖς Θηρήσωτι νέον κρατερόφρονος ἠθέσιο. Η δὲ μαθοῦσα νόῳ, εὐχή, σφρηγίδί τε Χριστοῦ Νίκησε κρατερῶς. Νῦν δ' ἄνσχει, καὶ δ' ἐλέησον, Αἰδόμενος δ᾽ ἱκέτην σέο, δέχνυσο, φέρτατε φωτῶν, Βίβλους, ἔνθεν ἐγὼ κακὰ μυρία τεῦχον ἀλιτρὸς, Καὶ πυρὶ τάσδ' ἀμάθυνον, ἐμὴν ψυχὴν ἐλεαίρων. Πεισθεὶς δ' ἀρητήρ βίβλους λάβε, φλέξε δὲ πάσας, Κεῖνον δ᾽ εὐλογέων ἀγανοῖς μύθοις ἀπέπεμπε, Πυκνά παραιφάμενος σηκοῖς Θεοῦ ἐγκαταδύνειν. Κυπριανὸς δ' ἄψοῤῥος τῶν ἐὸν ἐς δόμον αὖθις, Τέξας εὗτε κόνιν μορφὰς βρετέων ἀμενηνῶν, Πάσαν δὲ ζοφερὴν νύκτα πεπλήγετο σῶμα, Καὶ φάτο· Πῶς δ' ἂν ἐγὼ Χριστοῦ βλεφάροισι φα Γνείην Τόσσα κακὰ ρέξας; πῶς δ' ἂν Θεὸν εὐλογέοιμι Ημετέροις στομάτεσσι, δι' ὧν ἑτέρους ἀθέριξα, Δαίμονας ουλομένους ἐν ἐμοῖς καλέων στομάτεσσιν ; Καὶ τέφρην κεδάσας κατὰ γῆν, Θεοῦ τεεν οἶκτον Σιγαλέως κατὰ γαίαν, ἐπεὶ τρόμεεν μέγ' ἀῦσαι. 'Αλλ' ὅτε δὴ ῥοδόπηχυς ἐπήλυθεν ἀργέτις Ἠὼς Σαββατικής μεγάλης, τότε δὴ πέλε πᾶσι θαλείη. ὡς δὲ καὶ αὐτὸς ἔβαινε Θεοῦ μεγάλοιο νέηλυς Σεπτὴν εἰς ἄγυριν, πωλούμενος ηύχετο τοῖα· Δέσποτα, εἰ θεράπων τεὸς ἄξιος έμμεν' όπω, Δός με τεσῖς μεγάροισιν ιόντα γε μῦθον ἀκοῦσαι Ἐκ Γραφικών βίβλων εἰς κληδόνα εὖ μάλα ἐσθλήν. ὺς δ᾽ ὡς οὖν ἐπὶ βηλὸν ἔ6η ναοῦ, ἔννεπε Δαβιδ Δίος Ἰεσσιάδης, Ορα. Κύδιμε, μηδὲ μεθήσῃς, Ο κρατέων, μηδ' αὖ με λαθών τηλοῦ σέο τεύξης. Αὗτις δὲ προφάτωρ Ὠσης μέγας τάδ' έειπεν Ενθους, Ει δ' ἄγε μὴ παῖς ἔσσεται. Αὐτὰρ ὁ αὖθις Δαυΐδης ἀγόρευε, Προέστιχον ὄμματ' ἐμεῖο Ὄρθρον φωτοφαή νυκτὸς ζοφερῆς ἐλατῆρα, Οφρα γε θειοτέροις σέο ρήμασιν ἔσπομαι αἰέν. Ἡσαΐας δ' ἑτέρωθι, Φόβος στο μήποτ' ἀπαύρῃ θυμόν, τέκνον ἐμοῖς, καὶ ὃν φιλέω Ἰακώβην, Ὃν πάντων κατέλεξα περικτιόνων πρόμον ἄλλων. Παῦλος δ᾽ ὧδ' ἀγόρευε θεηγόρος, Αὐτὸς ἀνάσσων Ημέας ἐπρίατο Χριστός δυσπεμφέλου ἀρῆς Ἐκ προτέρης θέμιδος. Πάλι δ' ἔννεπεν ὧδ' ὑποφήτης Δαβὶδ ἀριστολύρης, Τίς δ' ἂν Θεοῦ ἐξερεείνοι ᾿Αθανάτου δύναμιν, καὶ οὔατι πᾶσιν ἐνίσποι Ύμνους Παντομέδοντος ; Έπειτα δὲ τεῦχος Ανακτος Θειοτέρων ἐπέων, μετέπειτα δὲ ἀρητῆρος Παρρασίη· ἀτὰρ αύτε κατηχήεις λόγος ἀνδρῶν Εξιτε ἐκ νηοῖο Θεοῦ βροτοὶ ἡμιτέλεστοι. Κυπριανὸς δ' ἀγανὸς θώκοις ἔτι ἧστο σιωπῇ. CARMEN DE S. CYPRIANO. LIB. I. PATROL. GR. LXXXV. Vers. A Jam mea proposui conscribere corda libello. Iratus tunc ille, Tuam procul eripe, dixit, Nequitiam; longe a nobis quæcunque patrasti, Non tibi visa satis? Sacros ne accede penates; Namque invicta Dei virtus est cuncta regentis. Tunc Cyprianus ait, Nostræ quoque noscere menti B C D Sorte datum, quod magna Dei sit firmaqne virtus. Ipse etenim exacta venerandam nocte puellam Pluribus impetii monstris, si forte doloso Magnanimam illius captarent compede mentem. Sed precibus, validoque crucis signo omnia vicit Virgo potens animi. Nunc me tueare misertus, Et veniam oranti tribuens, hos accipe libros, Optime terrigenum, queis tot mala perditus egi, Atque meam miserans animam, da protinus igni. Credidit, et libros capiens exussit ad unum Antistes, tum fausta precans, illumque frequenter Templa Dei properare monens, placido ore remisit. Tunc proprias gressus referens Cyprianus ad ædes Vanaque contrivit divum simulacra, suumque Tota nocte gravi feriit sub verbere corpus, Hæc fatus: Christi ante oculos quo denique pacto Tot scelerum reus accedam, nostroque Tonantis Ore canam laudes, reliquis quo damna paravi, Et tantum Stygias pestes in vota vocavi? Hinc cinerem spargit, veniamque a Numine poscit Stratus humi tacitusque, timet nam tollere vocem. Candida jamque aderat roseis Aurora lacertis, Magna resurgentis referens solemnia Christi, Cu magni simul ipse Dei novus assecla venit In sacrum calum, doctusque ita voce precatus : Si, Deus omnipotens, mereor tuus esse minister, Da, precor, ex sacris líbris tua templa petentem Accipere auguriis oracula plena secundis. Ast ubi prima sacri ventuin est ad limina templi, Isacides ait: Omnipotens, me respice, neu ne Destituas, latitansque tuo procul ore repellas. Tum magnus, sacroque afflatus numine vates Oseas : Agedum, servus jam non erit, inquit. Atque iterum David: Mea lumina matutinum Prævenere jubar, quo noctis opaca fugantur, Ut divina sequar tempus tua dicta per omne. Ast alibi Esaias, Animum non auferat, inquit, Formido, ni nale, tuum, et quem diligo Jacob, Finitimisque ducem selegi ex omnibus unum. Divinus sic Paulus ait: Nos ipse prioris Rex Christus solvit maledicto legis acerbo. Rursus et ipse Dei interpres, citharæque peritus Concinit Isacides: Æterni robora Regis Quis canat, atque aures hominum quis cuncta re- [gentis Carminibus repleat? Tum post recitata supremi Carmina sacra Dei, nec non de more peractos Presbyteri monitus, vox est audita virorum : Nondum perfecti divino abscedite templo. Ast humilis Cyprianus adhuc cum scamna teneret
καὶ χορὸν εἰσιδόμην μέγ’ ἀναιδέα μελπομένων γε, ἄλλους δ’ αὖτ’ ἐς ὅμιλον Ἀρήια ἔργα τελεῦντας. ἄλλων δ’ αὖτε λόχους καὶ κέρτομα ἤθεα εἶδον ἠδέ τ’ ἀτυζομένους. ἔνθ’ ἔδρακον, ὅσσα θεάων καὶ μακάρων στίφη· αὐτοῦ γὰρ ἔμιμνον ἔγωγε ἤματα τεσσαράκοντα καὶ ἄλλ’ ἐπὶ τοῖσι δέ τ’ ὀκτώ. ἔνθεν δὴ στέλλονται ἅτ’ ἐκ κρατερῶν βασιλείων πνεύματα ἠερόφοιτα ποτὶ χθόνα, ἔθνεα πάντα ῥέζειν ὅσς’ ἐθέλουσιν ἀεικέα, οἷα κάκιστα. ἦν δέ μοι ἐκ δένδρων θαλερῶν δαὶς ἀκροπέτηλος δυομένου Φαέθοντος. ἐπὶ πέμπτον δέκατόν τε ἐλθὼν εἰς ἔτος, αὐτὸς ὅλων πνοιῶν τε θεῶν τε ἦα διδασκόμενός γε παρ’ ἀνδρῶν ἱεροφαντῶν ἑπτά, καὶ ἔργματα δ’, ὅσσα ἀθέσμοις δαίμοσίν εἰσι. καὶ γὰρ ἐμοὶ γλίχοντο γονεῖς, ὅππως κε μάθοιμι, ὅσσα περ ἐν γαίῃ τε καὶ ἠέρι ἐστὶ καὶ ἅλμῃ, οὐ μόνον ὅσσα πέλουσι κατὰ φθορὰν ἀνθρώποισιν, ἀλλ’ ὅσα καὶ θαλερῆς ποίης πέλει εὐπρέμνου τε φυταλίης, ὅσα τ’ ἀνδρὸς ἀκιδνότερον περὶ σῶμα εἰλεῖται καὶ ὅσσα κακόφρων ἀντιπάλαμνος εὗρεν, ὁ τῆσδε γύης ἀρχός, ὄφις αἰολόμητις, εἰς ἔριν ἀθανάτου βουλὴν μεδέοντος ἀτίζων. ἔνθεν ἐς ἱππόβοτον θαλερὸν γενόμην κατὰ Ἄργος· ἦν δὲ Τιθωνιάδος ἔροτις λευχείμονος Ἠοῦς.
Βύβλῳ ἐγκαταλέξαι ἐμὸν κέαρ. "Ος δὲ χολωθείς Εννεπέν οι, Κακότητα τὴν ἀπέρυξον ὀπίσσω Οἱ σοί γ' ἄρκιόν ἐστιν ἀφ' ἡμέων ἔκτοθ᾽ ἐόντα Ερδειν οἷα βέβουλας; ἀνακτορίων δέ τ' ἀλεύου· Καὶ γὰρ Παντομέδοντος αήττητος πέλει ἰσχύς. Κυπριανός δ' ἀπάμειπτο, Κἀγὼ φρεσὶν ἦσιν ἀνε [έγνων, Ως Χριστοῦ δύναμις κρατερή πέλει, ἠδὲ μεγίστη. Τῇδε γὰρ ἐν νυκτὶ κούρῃ σεπτῇ κατέπεμψα Δαίμονας ἀντιθέους, ὅπως ἀπάτης ἐνὶ δεσμοῖς Θηρήσωτι νέον κρατερόφρονος ἠθέσιο. Η δὲ μαθοῦσα νόῳ, εὐχή, σφρηγίδί τε Χριστοῦ Νίκησε κρατερῶς. Νῦν δ' ἄνσχει, καὶ δ' ἐλέησον, Αἰδόμενος δ᾽ ἱκέτην σέο, δέχνυσο, φέρτατε φωτῶν, Βίβλους, ἔνθεν ἐγὼ κακὰ μυρία τεῦχον ἀλιτρὸς, Καὶ πυρὶ τάσδ' ἀμάθυνον, ἐμὴν ψυχὴν ἐλεαίρων. Πεισθεὶς δ' ἀρητήρ βίβλους λάβε, φλέξε δὲ πάσας, Κεῖνον δ᾽ εὐλογέων ἀγανοῖς μύθοις ἀπέπεμπε, Πυκνά παραιφάμενος σηκοῖς Θεοῦ ἐγκαταδύνειν. Κυπριανὸς δ' ἄψοῤῥος τῶν ἐὸν ἐς δόμον αὖθις, Τέξας εὗτε κόνιν μορφὰς βρετέων ἀμενηνῶν, Πάσαν δὲ ζοφερὴν νύκτα πεπλήγετο σῶμα, Καὶ φάτο· Πῶς δ' ἂν ἐγὼ Χριστοῦ βλεφάροισι φα Γνείην Τόσσα κακὰ ρέξας; πῶς δ' ἂν Θεὸν εὐλογέοιμι Ημετέροις στομάτεσσι, δι' ὧν ἑτέρους ἀθέριξα, Δαίμονας ουλομένους ἐν ἐμοῖς καλέων στομάτεσσιν ; Καὶ τέφρην κεδάσας κατὰ γῆν, Θεοῦ τεεν οἶκτον Σιγαλέως κατὰ γαίαν, ἐπεὶ τρόμεεν μέγ' ἀῦσαι. 'Αλλ' ὅτε δὴ ῥοδόπηχυς ἐπήλυθεν ἀργέτις Ἠὼς Σαββατικής μεγάλης, τότε δὴ πέλε πᾶσι θαλείη. ὡς δὲ καὶ αὐτὸς ἔβαινε Θεοῦ μεγάλοιο νέηλυς Σεπτὴν εἰς ἄγυριν, πωλούμενος ηύχετο τοῖα· Δέσποτα, εἰ θεράπων τεὸς ἄξιος έμμεν' όπω, Δός με τεσῖς μεγάροισιν ιόντα γε μῦθον ἀκοῦσαι Ἐκ Γραφικών βίβλων εἰς κληδόνα εὖ μάλα ἐσθλήν. ὺς δ᾽ ὡς οὖν ἐπὶ βηλὸν ἔ6η ναοῦ, ἔννεπε Δαβιδ Δίος Ἰεσσιάδης, Ορα. Κύδιμε, μηδὲ μεθήσῃς, Ο κρατέων, μηδ' αὖ με λαθών τηλοῦ σέο τεύξης. Αὗτις δὲ προφάτωρ Ὠσης μέγας τάδ' έειπεν Ενθους, Ει δ' ἄγε μὴ παῖς ἔσσεται. Αὐτὰρ ὁ αὖθις Δαυΐδης ἀγόρευε, Προέστιχον ὄμματ' ἐμεῖο Ὄρθρον φωτοφαή νυκτὸς ζοφερῆς ἐλατῆρα, Οφρα γε θειοτέροις σέο ρήμασιν ἔσπομαι αἰέν. Ἡσαΐας δ' ἑτέρωθι, Φόβος στο μήποτ' ἀπαύρῃ θυμόν, τέκνον ἐμοῖς, καὶ ὃν φιλέω Ἰακώβην, Ὃν πάντων κατέλεξα περικτιόνων πρόμον ἄλλων. Παῦλος δ᾽ ὧδ' ἀγόρευε θεηγόρος, Αὐτὸς ἀνάσσων Ημέας ἐπρίατο Χριστός δυσπεμφέλου ἀρῆς Ἐκ προτέρης θέμιδος. Πάλι δ' ἔννεπεν ὧδ' ὑποφήτης Δαβὶδ ἀριστολύρης, Τίς δ' ἂν Θεοῦ ἐξερεείνοι ᾿Αθανάτου δύναμιν, καὶ οὔατι πᾶσιν ἐνίσποι Ύμνους Παντομέδοντος ; Έπειτα δὲ τεῦχος Ανακτος Θειοτέρων ἐπέων, μετέπειτα δὲ ἀρητῆρος Παρρασίη· ἀτὰρ αύτε κατηχήεις λόγος ἀνδρῶν Εξιτε ἐκ νηοῖο Θεοῦ βροτοὶ ἡμιτέλεστοι. Κυπριανὸς δ' ἀγανὸς θώκοις ἔτι ἧστο σιωπῇ. CARMEN DE S. CYPRIANO. LIB. I. PATROL. GR. LXXXV. Vers. A Jam mea proposui conscribere corda libello. Iratus tunc ille, Tuam procul eripe, dixit, Nequitiam; longe a nobis quæcunque patrasti, Non tibi visa satis? Sacros ne accede penates; Namque invicta Dei virtus est cuncta regentis. Tunc Cyprianus ait, Nostræ quoque noscere menti B C D Sorte datum, quod magna Dei sit firmaqne virtus. Ipse etenim exacta venerandam nocte puellam Pluribus impetii monstris, si forte doloso Magnanimam illius captarent compede mentem. Sed precibus, validoque crucis signo omnia vicit Virgo potens animi. Nunc me tueare misertus, Et veniam oranti tribuens, hos accipe libros, Optime terrigenum, queis tot mala perditus egi, Atque meam miserans animam, da protinus igni. Credidit, et libros capiens exussit ad unum Antistes, tum fausta precans, illumque frequenter Templa Dei properare monens, placido ore remisit. Tunc proprias gressus referens Cyprianus ad ædes Vanaque contrivit divum simulacra, suumque Tota nocte gravi feriit sub verbere corpus, Hæc fatus: Christi ante oculos quo denique pacto Tot scelerum reus accedam, nostroque Tonantis Ore canam laudes, reliquis quo damna paravi, Et tantum Stygias pestes in vota vocavi? Hinc cinerem spargit, veniamque a Numine poscit Stratus humi tacitusque, timet nam tollere vocem. Candida jamque aderat roseis Aurora lacertis, Magna resurgentis referens solemnia Christi, Cu magni simul ipse Dei novus assecla venit In sacrum calum, doctusque ita voce precatus : Si, Deus omnipotens, mereor tuus esse minister, Da, precor, ex sacris líbris tua templa petentem Accipere auguriis oracula plena secundis. Ast ubi prima sacri ventuin est ad limina templi, Isacides ait: Omnipotens, me respice, neu ne Destituas, latitansque tuo procul ore repellas. Tum magnus, sacroque afflatus numine vates Oseas : Agedum, servus jam non erit, inquit. Atque iterum David: Mea lumina matutinum Prævenere jubar, quo noctis opaca fugantur, Ut divina sequar tempus tua dicta per omne. Ast alibi Esaias, Animum non auferat, inquit, Formido, ni nale, tuum, et quem diligo Jacob, Finitimisque ducem selegi ex omnibus unum. Divinus sic Paulus ait: Nos ipse prioris Rex Christus solvit maledicto legis acerbo. Rursus et ipse Dei interpres, citharæque peritus Concinit Isacides: Æterni robora Regis Quis canat, atque aures hominum quis cuncta re- [gentis Carminibus repleat? Tum post recitata supremi Carmina sacra Dei, nec non de more peractos Presbyteri monitus, vox est audita virorum : Nondum perfecti divino abscedite templo. Ast humilis Cyprianus adhuc cum scamna teneret
μύστης δ’ αὖ γενόμην, καὶ αὐτόθι ἠέρος ἅμμα ἠδὲ πολυπτύχοιο πόλου καὶ εἶδον ἄημα, συγγενίην δ’ ὑδάτων καὶ εὐφόρβοιο ἀρούρης ἠδ’ αὖτις δροσερῶν ναμάτων εἰς ἠέρα δῖαν. Ἤλιδος ἄχρι δ’ ἔβην· καὶ Ταυροπόλου Κελαδεινῆς ἐν Σπάρτῃ ἔσιδον βρέτας ὄβριμον, ὄφρα δαείην ὑλομενῆ, πολύμορφον ἄγαν φύσιν ἠδὲ μεταλλὰξ ψήφους τε γραφίδας τε χαρακτῆρας δέ τε κόσμου γραιώδεις μύθους τε. ἀτὰρ Φρυγίης χθόνα βαίνων μαντιπόλος γενόμην πινυτὸς μάλα, ἐκ πραπίδων δὲ ἥπατος ὅσσα πέλουσιν ἐγὼν ἐδάην κατὰ μέσσον, ἐκ Σκυθέων δ’ οἰωνοὺς σήματά τ’ ἠχήεντα ἠδ’ ἄρα καὶ ζῴων καμπτὰς ἐπὶ τοῖσι πορείας, κληδόνας αἰζηῶν, τοί κεν τὰ ἔπειθ’ ὁρόωσι, βόμβους δουρατέων σανίδων, πετρῶν δέ θ’ ὁμοίως, φωνὰς δ’ ἐκ τύμβων πρόπαλαι κατατεθνηώτων, δοῦπον δ’ αὖ θυρέων, παλμοὺς βροτέων μελεδωνῶν, ὄγκους δ’ αἱματόεντας, ὅσοι μέλεα χραίνουσιν· εὖτε δὲ μυρμήκων βρώμη κατὰ ἅψεα βαίνει· καὶ μύθων ὀάρους καὶ ἀριθμοὺς αὖτ’ ἐπέων γε· καὶ σαρκὸς ὁρατούς γε πόνους, στήλας φύσιος δέ· ὅρκοι δ’ ὅσσοι ἔασιν ἀληθέες ἠδὲ καὶ οὐκί· ἠδὲ καὶ ὅσσα πέλουσιν ἐναντία μήδεα φωτῶν.
Βύβλῳ ἐγκαταλέξαι ἐμὸν κέαρ. "Ος δὲ χολωθείς Εννεπέν οι, Κακότητα τὴν ἀπέρυξον ὀπίσσω Οἱ σοί γ' ἄρκιόν ἐστιν ἀφ' ἡμέων ἔκτοθ᾽ ἐόντα Ερδειν οἷα βέβουλας; ἀνακτορίων δέ τ' ἀλεύου· Καὶ γὰρ Παντομέδοντος αήττητος πέλει ἰσχύς. Κυπριανός δ' ἀπάμειπτο, Κἀγὼ φρεσὶν ἦσιν ἀνε [έγνων, Ως Χριστοῦ δύναμις κρατερή πέλει, ἠδὲ μεγίστη. Τῇδε γὰρ ἐν νυκτὶ κούρῃ σεπτῇ κατέπεμψα Δαίμονας ἀντιθέους, ὅπως ἀπάτης ἐνὶ δεσμοῖς Θηρήσωτι νέον κρατερόφρονος ἠθέσιο. Η δὲ μαθοῦσα νόῳ, εὐχή, σφρηγίδί τε Χριστοῦ Νίκησε κρατερῶς. Νῦν δ' ἄνσχει, καὶ δ' ἐλέησον, Αἰδόμενος δ᾽ ἱκέτην σέο, δέχνυσο, φέρτατε φωτῶν, Βίβλους, ἔνθεν ἐγὼ κακὰ μυρία τεῦχον ἀλιτρὸς, Καὶ πυρὶ τάσδ' ἀμάθυνον, ἐμὴν ψυχὴν ἐλεαίρων. Πεισθεὶς δ' ἀρητήρ βίβλους λάβε, φλέξε δὲ πάσας, Κεῖνον δ᾽ εὐλογέων ἀγανοῖς μύθοις ἀπέπεμπε, Πυκνά παραιφάμενος σηκοῖς Θεοῦ ἐγκαταδύνειν. Κυπριανὸς δ' ἄψοῤῥος τῶν ἐὸν ἐς δόμον αὖθις, Τέξας εὗτε κόνιν μορφὰς βρετέων ἀμενηνῶν, Πάσαν δὲ ζοφερὴν νύκτα πεπλήγετο σῶμα, Καὶ φάτο· Πῶς δ' ἂν ἐγὼ Χριστοῦ βλεφάροισι φα Γνείην Τόσσα κακὰ ρέξας; πῶς δ' ἂν Θεὸν εὐλογέοιμι Ημετέροις στομάτεσσι, δι' ὧν ἑτέρους ἀθέριξα, Δαίμονας ουλομένους ἐν ἐμοῖς καλέων στομάτεσσιν ; Καὶ τέφρην κεδάσας κατὰ γῆν, Θεοῦ τεεν οἶκτον Σιγαλέως κατὰ γαίαν, ἐπεὶ τρόμεεν μέγ' ἀῦσαι. 'Αλλ' ὅτε δὴ ῥοδόπηχυς ἐπήλυθεν ἀργέτις Ἠὼς Σαββατικής μεγάλης, τότε δὴ πέλε πᾶσι θαλείη. ὡς δὲ καὶ αὐτὸς ἔβαινε Θεοῦ μεγάλοιο νέηλυς Σεπτὴν εἰς ἄγυριν, πωλούμενος ηύχετο τοῖα· Δέσποτα, εἰ θεράπων τεὸς ἄξιος έμμεν' όπω, Δός με τεσῖς μεγάροισιν ιόντα γε μῦθον ἀκοῦσαι Ἐκ Γραφικών βίβλων εἰς κληδόνα εὖ μάλα ἐσθλήν. ὺς δ᾽ ὡς οὖν ἐπὶ βηλὸν ἔ6η ναοῦ, ἔννεπε Δαβιδ Δίος Ἰεσσιάδης, Ορα. Κύδιμε, μηδὲ μεθήσῃς, Ο κρατέων, μηδ' αὖ με λαθών τηλοῦ σέο τεύξης. Αὗτις δὲ προφάτωρ Ὠσης μέγας τάδ' έειπεν Ενθους, Ει δ' ἄγε μὴ παῖς ἔσσεται. Αὐτὰρ ὁ αὖθις Δαυΐδης ἀγόρευε, Προέστιχον ὄμματ' ἐμεῖο Ὄρθρον φωτοφαή νυκτὸς ζοφερῆς ἐλατῆρα, Οφρα γε θειοτέροις σέο ρήμασιν ἔσπομαι αἰέν. Ἡσαΐας δ' ἑτέρωθι, Φόβος στο μήποτ' ἀπαύρῃ θυμόν, τέκνον ἐμοῖς, καὶ ὃν φιλέω Ἰακώβην, Ὃν πάντων κατέλεξα περικτιόνων πρόμον ἄλλων. Παῦλος δ᾽ ὧδ' ἀγόρευε θεηγόρος, Αὐτὸς ἀνάσσων Ημέας ἐπρίατο Χριστός δυσπεμφέλου ἀρῆς Ἐκ προτέρης θέμιδος. Πάλι δ' ἔννεπεν ὧδ' ὑποφήτης Δαβὶδ ἀριστολύρης, Τίς δ' ἂν Θεοῦ ἐξερεείνοι ᾿Αθανάτου δύναμιν, καὶ οὔατι πᾶσιν ἐνίσποι Ύμνους Παντομέδοντος ; Έπειτα δὲ τεῦχος Ανακτος Θειοτέρων ἐπέων, μετέπειτα δὲ ἀρητῆρος Παρρασίη· ἀτὰρ αύτε κατηχήεις λόγος ἀνδρῶν Εξιτε ἐκ νηοῖο Θεοῦ βροτοὶ ἡμιτέλεστοι. Κυπριανὸς δ' ἀγανὸς θώκοις ἔτι ἧστο σιωπῇ. CARMEN DE S. CYPRIANO. LIB. I. PATROL. GR. LXXXV. Vers. A Jam mea proposui conscribere corda libello. Iratus tunc ille, Tuam procul eripe, dixit, Nequitiam; longe a nobis quæcunque patrasti, Non tibi visa satis? Sacros ne accede penates; Namque invicta Dei virtus est cuncta regentis. Tunc Cyprianus ait, Nostræ quoque noscere menti B C D Sorte datum, quod magna Dei sit firmaqne virtus. Ipse etenim exacta venerandam nocte puellam Pluribus impetii monstris, si forte doloso Magnanimam illius captarent compede mentem. Sed precibus, validoque crucis signo omnia vicit Virgo potens animi. Nunc me tueare misertus, Et veniam oranti tribuens, hos accipe libros, Optime terrigenum, queis tot mala perditus egi, Atque meam miserans animam, da protinus igni. Credidit, et libros capiens exussit ad unum Antistes, tum fausta precans, illumque frequenter Templa Dei properare monens, placido ore remisit. Tunc proprias gressus referens Cyprianus ad ædes Vanaque contrivit divum simulacra, suumque Tota nocte gravi feriit sub verbere corpus, Hæc fatus: Christi ante oculos quo denique pacto Tot scelerum reus accedam, nostroque Tonantis Ore canam laudes, reliquis quo damna paravi, Et tantum Stygias pestes in vota vocavi? Hinc cinerem spargit, veniamque a Numine poscit Stratus humi tacitusque, timet nam tollere vocem. Candida jamque aderat roseis Aurora lacertis, Magna resurgentis referens solemnia Christi, Cu magni simul ipse Dei novus assecla venit In sacrum calum, doctusque ita voce precatus : Si, Deus omnipotens, mereor tuus esse minister, Da, precor, ex sacris líbris tua templa petentem Accipere auguriis oracula plena secundis. Ast ubi prima sacri ventuin est ad limina templi, Isacides ait: Omnipotens, me respice, neu ne Destituas, latitansque tuo procul ore repellas. Tum magnus, sacroque afflatus numine vates Oseas : Agedum, servus jam non erit, inquit. Atque iterum David: Mea lumina matutinum Prævenere jubar, quo noctis opaca fugantur, Ut divina sequar tempus tua dicta per omne. Ast alibi Esaias, Animum non auferat, inquit, Formido, ni nale, tuum, et quem diligo Jacob, Finitimisque ducem selegi ex omnibus unum. Divinus sic Paulus ait: Nos ipse prioris Rex Christus solvit maledicto legis acerbo. Rursus et ipse Dei interpres, citharæque peritus Concinit Isacides: Æterni robora Regis Quis canat, atque aures hominum quis cuncta re- [gentis Carminibus repleat? Tum post recitata supremi Carmina sacra Dei, nec non de more peractos Presbyteri monitus, vox est audita virorum : Nondum perfecti divino abscedite templo. Ast humilis Cyprianus adhuc cum scamna teneret
Book II of Eudocia Augusta on Saint CyprianEudociæ Augustæ de sancto Cypriano liber secundus
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 85:845οὐδέ τί με χθονίων πρῆξις λάθεν ἠερίων τε καὶ βυθίων, οὐ φάσμα πολύτροπον, οὐ κρύφιος νοῦς, οὐ δολόεις οὐδ’ αὖ πολυμέρμερος οὐδὲ τεχνήεις, εἵως ἠπεδανῆς ἀπάτης καὶ αἰσυλοεργῶν καὶ τοίων πάντων, ὅς’ ἐπὶ χθονὶ τῇδέ τ’ ἔασιν. ἀλλ’ ὅτε δὴ μετὰ ταῦτα ἐεικοστοῦ λυκάβαντος ἐντὸς ἔβην, τότε δὴ ζοφερῶν ἀνδρῶν ποτὶ γαῖαν Αἰγύπτου ἱκόμην καὶ Μέμφιδος οὖδας ἔτετμον. πειρήθην κἀκεῖσε ὅσον βροτῷ οὐκ ἐπιεικτόν· ὡς χθονίοισι πέλουσιν ὁμόγνια, πῶς δὲ καλεῦνται πνεύματ’ ἀπότροπα· ποίων δ’ ἄστρων ἱμείρουσι καὶ θέμισιν δὴ ἔπειτα καὶ ἔργμασι, πῶς δὲ φέβονται· πῶς δέ τ’ ἀμειδήεντα φυλάσσουσιν ζόφον αὐτά· πνεύματα δ’ οἷά γε τοῖσιν ἐναντία· ἠδ’ ὅσοι ἀρχοὶ αἰνοτάτου Ἐρέβοιο ἅμ’ ἀντιθέων περ ἔασιν, ἠδ’ ὅππως ψυχαῖς καὶ σώμασιν εἴκελοί εἰσι κτηνῶν καὶ νεπόδων· καὶ ὅσς’ αὐτοῖσι μέμηλεν ἠδ’ ὅσα κεν ῥέζουσι, ταχὺς δρόμος εἴδησίς τε, μνημοσύνη, τάρβος, τέχνη δολερή, ποδὸς ἴχνη, κρυπταδίη λήθη πολέων καὶ παίγματα δήμου, καὶ ὅσα εἴκελα τοῖσιν. ἐκεῖ δ’ ἔγνων τρόμον αἴης, ὄμβρων δ’ ὑετίων γένεσιν καὶ δοῦπον ὁμοίως οἶδμά τε γῆς πόντου τε, μιμήματα ἠύτ’ ἀληθῆ ἀθανάτου σοφίης ἰνδάλματα αἰὲν ἐόντα.
ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΚΥΠΡΙΑΝΟΥ ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΗ. Οσσοις (1) δὴ Χριστοῦ πολυυμνήτοιο μέμηλε Πίστις μυστιπόλος, θαλεροῖς ἐμέθεν δακρύοισιν Λεύσατε, ὄφρα μάθητε πόθεν τόσον ἔστι μοι ἄλγος, Καὶ σάφα οἶδ' ὅτι ἴστε· ἀληθέα μυθέομαι γάρ. Ἠδ' όσσοι τέρπεσθε ἀεικέσιν εἰδώλοισιν, Πεύθεσθ'· ἐξενέπω γὰρ ἐγὼν ἀπατήλια τῶνδε. Οὐδὲ γὰρ, οὐδ' έτερός τις ἐν ἀνθρώποισιν ἐμοῖο Επλετο δύσθρησκος, καὶ δαίμοσιν ἁμάρτησεν, Οὔτε δὲ μαψιδίων ειδώλων ἔσχεν ὀπηδὸς, Οὔθ' ὅπερ εἰσὶ μαθείν, οὔτ᾽ αὖ μένος ἐστὶν ἐκείνοις. Οὗτος ἐκεῖνος ἔφυν Κυπριανὸς, ὅν ποτε κοῦρον Ημέτεροι τοκέες δῶρον δόσαν ᾿Απόλλωνι. Εἰσέτι νηπίαχος δέ τ' ἐὼν μάθον ὄργια θηρός Νηδυπόροιο δράκοντος· ἔτος δ' ἐπὶ ἕβδομον ἐλθὼν Μιθραίῳ Φαέθοντι πάλιν μετέπειτα τελέσθην, χεον εὐγενέων δέ τ' ᾿Αθηναίων πόλιν αἰπὴν, Και ναέτης γενόμην δὲ, ἐπεὶ τόδε ήνδαν' ἐμεῖο Πατράσιν, οἱ μ' ἔτεκον· δεκάτῳ δ' ἐπιβὰς λυκάβαντι Δηός δάδας ἀνῆψα, κόρης δ' ἀργεννὸν ὑπέστην Πένθος - Αθηναίης δ' ἥτις πόλιν ἐστὶν ἐς ἄκρην Ρέξα δρακοντείους τελετάς· ζάκορος δὲ τελεσθεὶς Ἦλθον ἐς Οὐλύμποιο νάπος, τόγε δὴ καλέουσιν Αγνῶτες μακάρων ἀμενηνῶν εἶναι ἔδεθλον. Ενθα τινῶν ἐπέων ἦχον, καὶ δοῦπον ἄκουον· Λεῦσα πόας πρέμνους τε, ὅσον θαμβῆσαι ἐπωπήν, Ασπερ ἐπεσκόπεόν γε μάτην κακοδαίμονες αἰνοί. Ενθ' ὥρας κατίδον, καὶ ἀμειβομένους δέ τ' ἀήτας, Αὕτως δ' ἤματα πολλά, τάπερ τινὲς ἔρδον ἀνιγροὶ Φαντασίην τεύχοντες ἀπηνέες ἀντιπάλαμνοι· Καὶ χορὸν εἰσιδόμην μέγ' ἀναιδέα μελπομένων γε, Αλλους δ' αὖτ᾽ ἐς ὅμιλον ἀρήϊα ἔργα τελεῦντας, *Αλλων δ' αὖτε λόχους, και κερτομα ήθεα εἶδον, Ἠδέ τε ἀτυζομένους· ἔνθ᾽ ἔδρακον ὅσσα θεάων Καὶ μακάρων στίφη· αὐτοῦ γὰρ ἔμιμνον ἔγωγε "Ηματα τεσσαράκοντα, καὶ ἄλλ' ἐπὶ τοῖσι δέ τ' ὀκτώ. Ενθεν δὴ στέλλονται ὅτ' ἐκ κρατερῶν βασιλείων Πνεύματα ξερόφοιτα ποτὶ χθόνα ἔθνεα πάντα CARMEN DE S. CYPRIANO. LIB. II. DE S. CYPRIANO LIBER SECUNDUS. Vers. ita nos gessimus, ut lectionem codicis secuti, ab ea quoque, quoad fieri potuit, non discesserimus, quam exhibet S. Cypriani Confessio Græce-Latine edita in fine ejus Operum edit. Paris. A. MDCCXXVI, fol. pag. 295, sqq. cum vel ipsam, vel ei quam si- millimam præ manibus habuisse Eudocia, dum B A O quibus est multo celebrati carmine Christi Sacra Fides curæ, laerymas quas fundo recentes Cernite, ne tanti latent vos causa doloris : Cuncta licet (nam vera loquer) scio cognita vobis. Quotquot et idolis animum oblectatis iniquis, Accipite, ipsorum referam quas carmine fraudes. Haud etenim, haud homines inter fuit alter inani Relligione magis captus, vel vana secutus Fictorum simulaera deum, vel qualis in illis, Quantaque vis, vero potuit comprehendere sensu. Sum Cyprianus ego, quem pœne in luminis auras Emissum Phobo donum vovere parentes. Inde puellus adhuc, didici sacra tetra draconis Nedypori : tum me, vix septima vertitur æstas, Mithræo rursus Phobo post talia sacrum Nobilis excipiunt sublimes Palladis arces, Civibus annumerantque suis: ita namque parentes, Unde satus, voluere mei : Cererique decennis Accendi tædas, et luctum virginis album Sustinui: atque alta residentis in urbe peregi Palladis anguineos ritus : et munus adeptus Æditui, vanos perhibent ubi degere divos Ignara gentes, conscendi culmen Olympi. Verborum hic sonitus audivi, et murmura quædam ; Graminaque truncosque, oculis mira omnia, vidi, Dæmones incassum quæ servant omnia turpes. Hic horas, ventosque sibi ordine succedentes Inspexi, variosque dies, queis nempe maligni Immanesque hostes falsa sub imagine mentem Ludificant. Cœtum hic lasciva voce canentum, Miscentesque alios inter se proelia vidi, Quique dolis gaudent, quique in convicia proni, Quique metus miscent: hic et quascunque dearum Aspexi, divumque acies : ibi namque moratus, Dum bissena quater Phœbi lux orbe refulsit. Hinc velut e quadam mittuntur regia in orbem Spirituum aeriæ turmæ, ut mortalibus ægris C Poema conficeret, censenda sit: ita utrumque Opus conferenti convenire inter se omnia, paucis exceptis, videntur. Ex hac igitur Confessione nonnulla iuter- dum loca afferimus, ut interpretationem nostram quorumdam versuum, qui alium fortasse sensum præferre prima fronte videantur, probare possi- inus. (1) In hujus secundi Libri versione adornanda
PG 85:847κεῖθι μεγασθενέων καὶ μηκεδανῶν μεροπήων ψυχὰς εἰσενόησα, Γιγάντων αἰνοπελώρων, αἰνὰ πιεζομένας εἴσω ζόφου ἠερόεντος, φάσματι δ’ οἷα μόνον γαίην κατὰ νῶτα φερούσας, ἠύτ’ ἀνὴρ βαρὺ ἄχθος ἐπ’ ὤμων δοῦρα φέρῃσι. εἶδον δαιμονίους ὀάρους σκολιῶν τε δρακόντων, πικρὰ δ’ ἀήμαθ’, ἅ περ χθονίοις εἰς οἶτον ἱᾶσιν· ἔνθεν ἐπ’ ἀνθρώποισιν ἰάλλουσιν περιφοῖται μυρία δαίμονες αἰνὰ περισπέρχοντες ἐς ὕλην. καὶ χθόνα μοχθίζουσαν ἐγὼν ὑπὸ δαίμονος εἶδον μηδέ τ’ ἐφεζομένην ἐπὶ ὕδατος ἀσταθέοντος εἵνεκ’ ἀναφορέων βάσεων θ’, ὧν μοιρήσαντο. ἔφθασα καὶ χώρην, ὅθ’ ἀμείβοντ’ ἀντιπάλαμνοι ἥν περ ὄφις κατ’ ἔριν θείου μένεός περ ἔτευξεν ἐς σκολιὴν κακόχαρτον ὅλην βιοτὴν μεροπήων· ἐξ ὧν πνεύματα πολλὰ πονείοντ’ ἰσοθελύμνοις ἀνδράσι δυσσεβίην χαμαὶ ἐρχομένοισι φέροντα. καὶ μὴν κεῖς’ ἐνόησα κακῶν ἔνοχον κατὰ νεῖκος ἐλθόντ’ ἐξαπίνης ἄντ’ εὐσεβέος μεροπῆος· μάργος δ’ αὖ πινυτῷ καὶ ἰθυδίκῃ ὀλοὸς φώς, οὐχ ὅσιον δέ τ’ ἐκεῖ, οὐ κεκριμένον πράγος ἐστίν. ἔνθ’ ἔσιδον «ψεύδους» πολυδαίδαλον εἶδος ἀτερπές. «μαχλοσύνης» τρίτυπον δὲ κακορραφίης ἔχεν εἶδος, αἱματόεν, περίκαυστον, ἀφρῷ καὶ ἥπατι ἶσον.
ὕλης σύγχυσιν, καὶ διαίρεσιν, κ. λ. Α 'Ρέζειν ἔστ' ἐθέλουσιν ἀεικέα οἷα κάκιστοι. *Ην δέ μοι ἐν δένδρων θαλερῶν δαὶς ἀκροπέτηλος Δυομένου Φαέθοντος. Ἐπὶ πέμπτον δέκατόν τε Ελθὼν εἰς ἔτος αὐτὸς ὅλων πνοιών τε θεῶν τε *Ηα διδασκόμενός γε παρ' ἀνδρῶν ἱεροφαντών Ἑπτὰ κέρ', ἔργματά θ' ὅσσα ἀθέσμοις δαίμοσιν εἰσιν. Καὶ γὰρ ἐμοὶ γλίχοντο γονεῖς, ὅππως κε μάθοιμι Οσσαπερ ἐν γαίῃ τε καὶ ἠέρι ἐστὶ καὶ ἅλμῃ, Οὐ μόνον ὅτσα πέλουσι κατὰ φθορὰν ἀνθρώποισιν, 'Αλλ' ὅσα καὶ θαλερῆς ποίης πέλει εὐπρέμνου τε Φυταλίης, ὅσα τ' ἀνδρὸς ἀκιδνότερον περὶ σῶμα Εἰλεῖται, καὶ ὄσσα κακόφρων ἀντιπάλαμνος Εὗρεν ὁ τῆσδε γύης ἀρχος, ὄφις αιολόμητις, Εἰς ἔριν ἀθανάτου βουλὴν Μεδέοντος ἀτίζων. Ενθεν ἐς ἱππόβοτον θαλερόν γενόμην κατά "Αργος" *Ην δὲ Τιθωνιάδος ἐροτὴ λευχείμονος Ἢους. Μύστης δ' αὖ γενόμην, καὶ αὐτόθι μέρος ἄλφω Ἠδὲ πολυπτύχοιο πόλου καὶ ἴσον ἄημα, Συγγενίης δ' ὑδάτων, καὶ εὐφόρβοιο αρούρης, Ἠδ' αὖθις δροσερῶν ναμάτων εἰς ἡέρα δίον. Ηλιδος ἄχρι δ' ἔβην, καὶ Ταυροπόλου Κελαδεινῆς Ἐν Σπάρτῃ δ' ἐσίδον βρέτας 56ριμον, όφρα δαείην Υλομενῆ πολύμορφον ἄγαν φύσιν (2), ἠδὲ μέταλλα, Ψήφους τε, γραφίδας τε, χαρακτήρα; δέ τε κόσμου, Γραιώδεις μύθους τε. Ατὰρ Φρυγίης χθόνα βαίνων Μαντιπόλος γενόμην πινυτός μάλα, ἐκ πραπίδων δὲ Ηπατος ὅσσα πέλουσιν ἐγὼν ἐδάην κατὰ μέσσον· Ἐκ Σκυθέων δ' οιωνούς, σήματα ήχήεντα, Ηδ᾽ ἄρα καὶ ζώων καμπτὰς ἐπὶ τοῖσι πορείας, Κληδόνας αἰζηῶν, τοί κεν τὰ ἔπειθ' ὁρέωσι, Βομβούς δουρατέων σανίδων, πετρῶν δέ θ᾽ ὁμοίως, Φωνὰς δ' ἐκ τύμβων πρόπαλαι κατατεθνηώτων, Δοῦπον δ' αὖ θυρέων, παλμοὺς βροτέων μελεδωνῶν, Ογκους δ' αἱματόεντας, ὅσοι μέλεα χραίνουσιν, Εἶτε δὲ μυρμήκων βρώμη κατὰ ἄψεα βαίνει· Καὶ μύθων δάρους, καὶ ἀριθμούς αὖτ᾽ ἐπέων γε, Καὶ σαρκὸς ὁρατούς γε πόνους, στήλας φύσιος δέ Ορκοι δ' ὅσσοι έασιν ἀληθέες, ἠδὲ καὶ οὐκὶ, Ἠδὲ καὶ ὅστὰ πέλουσιν ἐναντία μήδεα φώτων· Οὐδ' ἔτι με χθονίων πρήξις λάθεν ἡερίων τε, Καὶ βυθίων, οὐ φάσμα πολύτροπον, οὐ κρύφιος νοῦς, Οὐ δολύεις, οὐδ᾽ αὖ πολυμέρμερος, οὐδὲ τεχνήεις, Εἴως ήπεδανοῦς ἀπάτης, καὶ αἰσυλοεργών (3), Καὶ τοίων πάντων ὅσ' ἐπὶ χθονὶ τῇδέ τ' ἔασιν. Αλλ' ὅτε δὴ μετὰ ταῦτα ἐεικοστοῦ λυκάβαντος Ἐντὸς ἔβην, τότε δὴ ζοφερῶν ἀνδρῶν ποτὶ γαῖαν Αἰγύπτου Ικόμην, καὶ Μέμφιδος οἶδας ἔτετμον, Πειρήθην κἀκεῖσε ὅσον βροτῷ οὐκ ἔνι εἰκτόν· Ως χθονίοισι πέλουσιν ομόγνια, πῶς δὲ καλεῦνται Πνεύματ' ἀπότροπα, ποίων δ' ἄστρων ἱμείρουσιν, Καὶ θέμισιν δ' ἔπειτα, καὶ ἔργμασι· πῶς δὲ φέβονται, Πῶς δέ τ' ἀμειδήεντα φυλάττουσιν ζόφον αὐτά, Πνεύματα δ' οἷά γε τοῖσιν ἐναντία· ἡδ' ὅσοι ἀρχαί ρᾶς μαγγανικῆς, καὶ τῶν τοιούτων ἁπάντων. EUDOCLE AUGUSTE lujiciant quæcunque velint indigna malorum. Tunc mihi erant teneræ plantarum fercula frondes Sole sub occiduo. Necdum tria lustra peregi, Cum vim spirituuinque ornnem, divumque docebar A mystis septem, queis turpia sacra patebant, Quotquot et illicitum spectent ad dæmona curæ. Scilicet optabant me discere cuncta parentes, Que tellus, atque aura capit, pelagusque profundum : Nec tantum quæcunque hominum corruptio gignit, Sed tenera ex herba quotquot, cultisque viretis Exsistunt, circaque hominis languentia membra Versantur; quot dira etiam male noxius hostis, Consilii varii serpens, qui huic præsidet orbi, Repperit, æterni spernens decreta Tonantis. Hine me dives opum, nutrixque habet Argos equo- [rum (Tum forte Aurora fiebant sacra nitenti), ]}lic mysta iterum factus, quænam aeris, atque Multiplicis coeli confans concordia, novi, Quæ cum fecunda sit aquæ cognatio terra, Nec non cum puro pluviatilis aere roris. Elidis hinc terram veni, atque illustre Dianæ Tauropole signum vidi Lacedæmone, ut inde Materiæ multas variasque addiscere formas, Atque metallorum species, lapidumque, notasque, Atque characteres, commentaque anilia possem. Tum Phrygiam veniens, factusque ibi doctus aruspex, Ex extis, medio fierent quæ in pectore, novi : Auguria e Scythiæ populis, aviumque sonoras Edidici voces, flexosque per aera gyros, Fatidicas juvenumque, vident si postera, voces; Quos sonitus pariter petræ, quos ligna, diuque Mortua quas tumulis emittant corpora voces, Ostia quos strepitus; queis curis palpitet intus Fibra; cruentati fœdent qui membra tumores, Ut cum verrucæ serpunt per viscera edaces : Tum quos verba habeant numeros, quæ vincula [sermo, Quos caro visibiles, plyseos monumenta, labores ; Quae vero jurata animo, perjuria quæque, Consilia atque hominum quæ sint inimica quietis. Me nihil in terra latuit, coeloque, marique : Non varium monstrum, non abdita, sive dolosa Mens, non arte valens, multisque obnoxia curis. Quid quod et invalidas fraudes, et facta nefanda, Cunctaque cognovi, quæ his sunt æqualia terris? Jamque aderat nostro post hæc vicenus ab orth Annus, cum populo colitur quæ terra nigranti, Ægyptum pergens, inveni Memphidis oram. Illic tentavi humanas superantia vires, Quæ cum terrenis cognatio, spirituumque Averruncorum quænam sint nomina, queisque Legibus, ac rebus, queis delectentur et astris, Ut fugiant, tristesque habitent caligine densa, Quæque his spirituum species contraria; quotque B C D Vers. (2) In dicta editione pag. 297 legitur: Ἵνα μάθω (3) Eadl. pag. 297. ἄχρι τῆς τῶν γραφών μεταφο
PG 85:849«μήνιδος» αὖτ’ ἔσιδον τύπον πτερόεντα, ἀνιγρόν, τρηχύν, θηριόεντα. ἀτὰρ «δόλον» αὖτε δέδορκα συνεχέα, κρύφιον, δολεροῖς ἐπέεσσι κομῶντα. «μίσους» δ’ αὖ ἔσιδον μορφὴν στυγερήν, ἀλαωπήν· ἐς δ’ ὄπιθεν κορυφῆς γλήνας πίσυράς κεν ἔχεσκε φευγούσας φάεος περιλαμπέος ἀγλαὸν ὄμμα· μυρίοι ἐκ κεφαλῆς δ’ αὐτῷ πόδες ᾐώρηντο μοῦνοι σμερδαλέοι, νηδὺς δ’ οὐκ ἦν ἐν ἐκείνῳ· νηλὴς γάρ τε πέλει καὶ ἄτερ σπλάγχνοιο πολεύει. «ζῆλος» καὶ «φθόνος» αἰνὸς ὁμοίιοι ἀλλήλοιιν, ἀλλά γε δὴ φθόνος οὖλος ἄμῃ γλῶσσαν φέρει ἴσην. «δυστροπίην» δ’ ἔσιδον λεπτὴν μάλα, εὖτ’ ἀλίβαντα ὀφθαλμοὺς πολέας δέ τ’ ἔχεν, γλήνας δέ τ’ ὀϊστούς, ἐσσυμένην πρὸς ἄμυναν ἀεὶ νόον. αὐτὰρ «ἀπλήστου» μορφὴν δαίμονος εἶδον· ἔχεν δ’ ἐφύπερθε κάρηνον στεινωπὸν ταναόν τεδύω δ’ αὐτῷ στόματ’ ἦεν, ἓν μὲν ἐπὶ στήθεσσι, τὸ δ’ αὖ ἕτερον κατὰ νῶτα, γαίην δαινύμενος στερεὴν πέτρας τε βαρείας πεινάων καὶ σάρκας ἅδην, κακότητι τετηκώς. «ὄλβου δ’ αὖ φιλότητα» ἐγὼν ἴδον· ἁρπαλέον μὲν καὶ δέμας ὀξὺ δ’ ἔχεν· φαίης δρεπάνην καθορᾶσθαι· καὶ γλῆναι βλεφάρων αἰεὶ λήγουσαι ἔησαν. «ἐμπορίην» δέ θ’ ὁμῶς κάτιδον χθαμαλήν, ταχύρεμβον·
Αινοτάτου Ερέβοια ἄμ' ἀντιθέων περ ἔασιν· Ηδ' όππως ψυχαῖς καὶ σώμασιν εἴκελοί εἰσιν Κτηνῶν καὶ νεπόδων, καὶ ὅστ' αὐτοῖσι μέμηλεν, Ηδ' ὅσα κεν ῥέζουσι· ταχὺς δρόμος, εἴδησίς τε, Μνημοσύνη, τάρβος, τέχνη δολερή, ποδὸς ἔχνη, Κρυπταδίη λήθη πολέων, καὶ ἔργματα δήμου, Καὶ ὅσα εἴκελα τοῖσιν. Ἐκεῖ δ' ἔγνων τρόμον αἴης, Ομβρων δ' ὑετίων γένεσιν καὶ δοῦπον ὁμοίως, Οἴδμά τε γῆς πόντου τε, μιμήματα ἠΰτ' ἀληθῆ Αθανάτου σοφίης ινδάλματα αἰὲν ἐόντα. Κεῖθι μεγασθενέων και μηκεδανῶν μεροπήων Ψυχὰς εἰσενόησα γιγάντων αἰνοπελώρων, Αἰνὰ πιεζομένας είσω ζόφου ήερόεντος, Φάσματι δ' οἷα μόνον γαίην κατὰ νῶτα φερούσας, Ἠῦτ᾽ ἀνὴρ βαρύναχθος ἐπ' ὤμων δοῦρα φέρησι. Εἶδον δαιμονίους βάρους, σχολιῶντε δρακόντων, Πικρὰ δ' ἀήμαθ', ἅπερ χθονίοις εἰς οἶτον ἔασιν· Ενθεν ἐπ' ἀνθρώποισιν ἰάλλουσιν περιφονται Μυρία δαίμονες αὶνὰ περισπέρχοντες ἐς ὕλην. Καὶ χθόνα μοχθίζουσαν ἐγὼν ὑπὸ δαίμονος εἶδον, Μηδέ τ' ἐφεξομένην ἐπὶ ὕδατος ἀσταθέοντος Εἴνεκ' ἀναφορέων βάσεων θ' ὧν μοιρήσατο. Έφθασα καὶ χώρην, ὅθ᾽ ἀμείβοντ᾽ ἀντιπάλαμνοι (4), *Ηνπερ ὄφις κατ' ἔριν θείου μένεός περ έτευξεν Εἰς σχολιὴν κακόχαρτον ὅλην βιοτὴν μεροπήων· Ἐξ ὧν πνεύματα πολλὰ πονείοντ' Ισοθελύμνοις Ανδράσι δυσσεβίην χαμαι ἐρχομένοισι φέροντα. Καὶ μὴν χεῖσ᾽ ἐνόησα κακῶν ἔνοχον κατὰ νεῖκος Ελθόντ' ἐξαπίνης ἄντ' εὐσεβέος μεροπῆος· Μάργος δ' αὖ πινυτῷ καὶ ἰθυδίκῃ ὁλους φώς· Οὐχ ὅσιον δέ τ' ἐκεῖ, οὐ κεκριμένον πράγος ἐστίν. Ενθ' ἐσίδου Ψεύδους πολυδαίδαλον εἶδος ἀτερπές. Μαχλοσύνης τρίτυπον δὲ κακογραφίες έχεν εἶδος, Αἱματόεν, περίκαυστον, ἀφρῷ καὶ ἤπατι ἴσον. Μήνιδος αὖτ᾽ ἐσίδον τύπον πτερόεντα, ἀνιγρόν, Τρηχύν, θηριόεντα. Ατὰρ Δόλον αὖτε δέδορκα Συννεφέα, κρύφιον, δολεροῖς ἐπέεσσι κομῶντα. Μίσους δ' αὖ ἐσίδον μορφὴν στυγερήν, ἀλαωτήν Ἐς δ' δπιθεν κορυφῆς γλήνας πίσυράς κεν ἔχεσκεν Φευγούσας φάρος περιλαμπέος ἀγλαὸν ὄμμα· Μυρίοι ἐκ κεφαλῆς δ' αὐτῷ πόδες ᾐώρηντο, Μοῦνοι σμερδαλέοι, νηδύς δ' οὐκ ἦν ἐν ἐκείνῳ, Νηλής γάρ τε πέλει, καὶ ἄτερ σπλάγχνοιο πολεύει. Ζῆλος, καὶ φθόνος αἰνὸς, ὁμοίιοι ἀλλήλοιιν· 'Αλλά γε δὴ φθόνος οὖλος ἅμῃ γλῶσσαν φέρει ἴσην. Δυστροπίην δ' ἐσίδον λεπτήν, μάλα, εὖτ' ἀλίβαντα, Οφθαλμοὺς πολέας δέ τ' ἔχεν, γλήνας δέ τ' οϊστους, Εσσυμένην πρὸς ἄμυναν ἀεὶ νόον, αὐτὰρ ἄπληστον. Μορφήν δαίμονος εἶδον (5)· ἔχει δ' ἐφύπερθε κάρηνον Στε.νωπόν, ταναόν τε δύω δ' αὐτῷ στόματ᾽ ἦεν, ἓν μὲν ἐπὶ στήθεσσι, τὸ δ' αὖ ἕτερον κατὰ νῶτα, Γαίην δαινύμενα στερεήν, πέτρας τε βαρείας, Πεινάων καὶ σάρκας άδην κακότητι τετηκώς. μεταμορφώσεων τοῖς δαίμοσι γίνονται, κ. λ. Εἶδος απληστίας, εχρο CARMEN DE S. CYPRIANO. LIB. II. Vers. A Sint Erebi reges squallentis, semideique; Utjamentorum referant simul, atque natantum Corporaque atque animas; quæ cura exerceat illos, Quæque gerant : velox cursus, doctrina, memorque Mens animi, pavor, ars fallax, vestigia plantæ, Multorumque latens oblivio, factaque turbæ, Quæque his æqua. Illic novi terræque tremorem, Nimbosæque ortum pluviæ, pariterque fragorem, Et terræ pontique æstus; imitantia veras Æterni formas Verbi, semperque manentes. B C Illic corporibus magnis, magnoque polentum Robore vidi animas, immania monstra ! gigantum, Aeris obscura graviter caligine pressas, Et specie tantum gestantes tergore terram, Qualis ligna ferens humeris sub mole fatiscit. Hic cum dæmonibus communio visa draconum, Ilic et amarities, terrenis noxia rebus ; Unde ope materiæ hucilluc sine lege vagantes Dæmones immittunt nostræ mala plurima genti. Hic ego vexatam pariter sub dæmone terram Aspexi, instabili nunquam tamen æquore mersa:n : Hanc etenim validæ firmant fundamina basis. Inde locum veni, varie mutantur ubi hostes, Divino iratus quem robore condidit anguis Pravam contra hominum vitam lætamque malorum. Spirituum hic multus labor est, ut ad impia gentes Quæque trabant terris simili de stirpe profectas. Illic cognovi, quanam ratione malorum Conscius adversus sanctum vestigia ponat, Prudenti insipiens, justo concurrat iniquus. Nulla ibi judicii forma est, vis nullaque legum). llic variam ingratamque gerunt Mendacia formam. Exhibet at speciem malepicta Libido triformem, Sanguineam, ambustam, spumæque atque hepatis [instar Ire etiam species pennis celer, aspera, tristis, Effera visa mihi : tum Fraudis forma cohærens, Occulta, et verbis semper fecunda dolosis. Ilic mihi cæca Odii sese obtulit, atraque forma, Quatuor aversa frontis cui parte pupillæ, Lucis vitantes radium, qui cuncta serenat : Mille autem summo tolluntur vertice plantæ, Terribiles tantum visu: tum ventre carebat, Sola etenim feritas illud sine viscere pascit. D Invidiæ Zelique pares tetræque figuræ; Dira tamen primæ, falcique simiHima lingua. Nequitiam hic macie confectam, ut corpore functum, Conspexi : huic oculi plures, ac lela pupillæ, Semper el exagitat mentem vindicta, nec explet. Fortunæ formam vidi, cui desuper arctum Oblongumque caput, duplexque erat oris hiatus. Alter pectus habet, post terga recluditur alter, Duram ambo comedunt terram, atque immania saxa : Carnibus atque inhians, occulta tabe liquescit. scriptio in Fortunam quadret, non video. Melius habet citata editio pag. 300. ciem avaritiæ. (4) Ibid. p. 300, ἦλθον ἐν χώρῳ, ὅπου αἱ ἰδέαι τῶν (5) Ita legitur in codice, sed quomodo hæc de-
ὄλβου δ’ ἐλπίδα πᾶσαν ἐπωμάδιον φέρε φόρτον. «ἠλεμάτου» μορφὴν δ’ ἔσιδον· ἀγαθὸν δ’ ἔχε θυμὸν σάρκα τε πιαλέην· λεύκ’ ὀστέα δ’ οὐκ ἔσαν αὐτῷ. «εἰδώλων» δ’ ἐνόησα «λατρείην» ὑψιπότητον· ἐν κορυφῇ δ’ ἐφύπερθεν ἔχε πτέρυγας δύο πυκνάς, αἷς δόκεεν πάντα μὲν ἐπισκεπάειν, ἀτὰρ οὔ τι οὐδὲ ἑῶν μελέων σκέπας ἔσθενε ποιήσασθαι. ἔνθ’ ἴδον ἀλλοπρόσαλλον «ὑποκρίσεως» βαρὺ δεῖμα, λεπταλέον μὲν ὅλον, στέρνα δ’ ἔχεν εὐρώεντα, κρύβδην τηκόμενον, ἀνεμόφθορον, εὖτε δαί̈ζον. ἠδὲ «παραφροσύνης» μορφὴν εἶδονδύο δ’ αὐτῇ ἦσαν ὁμοῦ φύσιες, ἀνδρὸς νέου ἠδὲ γυναικός, γυμνόν, ἀναιδείης ἐντὸς ἀλκῆς τ’ ἀπάνευθε. καὶ «προπετῆ» ἔσιδον δυσδαίμονα, ὃς ταναήν γε γλῶσσαν ἔχεν πάντων μελέων πολὺ μείζονα πάγχυ. «μάργον» δ’ αὖτ’ ἔσιδον· κεφαλὴν δ’ ἔχεν ἶσα καρύῳ, ψυχὴν χαυνοτάτην, ἔκπυστα δὲ πάντα τελεῦσαν. πάντων δ’ αὖ χαλεπῶν κεῖθι πράγος εἰσενόησα, εἶδος ὅ περ φορέοντες ἀεικέλιοι κατὰ κόσμον νείσοντ’, οὐλόμενοι, κακοδαίμονες, αἰνοπέλωροι, πέντε καὶ ἑξήκοντα καὶ ἄλλοι τρὶς ἑκατόν γε δαίμονες ἀργαλέων παθέων, οἵ κεν κρατέουσι καὶ κενοδοξίης.
Αινοτάτου Ερέβοια ἄμ' ἀντιθέων περ ἔασιν· Ηδ' όππως ψυχαῖς καὶ σώμασιν εἴκελοί εἰσιν Κτηνῶν καὶ νεπόδων, καὶ ὅστ' αὐτοῖσι μέμηλεν, Ηδ' ὅσα κεν ῥέζουσι· ταχὺς δρόμος, εἴδησίς τε, Μνημοσύνη, τάρβος, τέχνη δολερή, ποδὸς ἔχνη, Κρυπταδίη λήθη πολέων, καὶ ἔργματα δήμου, Καὶ ὅσα εἴκελα τοῖσιν. Ἐκεῖ δ' ἔγνων τρόμον αἴης, Ομβρων δ' ὑετίων γένεσιν καὶ δοῦπον ὁμοίως, Οἴδμά τε γῆς πόντου τε, μιμήματα ἠΰτ' ἀληθῆ Αθανάτου σοφίης ινδάλματα αἰὲν ἐόντα. Κεῖθι μεγασθενέων και μηκεδανῶν μεροπήων Ψυχὰς εἰσενόησα γιγάντων αἰνοπελώρων, Αἰνὰ πιεζομένας είσω ζόφου ήερόεντος, Φάσματι δ' οἷα μόνον γαίην κατὰ νῶτα φερούσας, Ἠῦτ᾽ ἀνὴρ βαρύναχθος ἐπ' ὤμων δοῦρα φέρησι. Εἶδον δαιμονίους βάρους, σχολιῶντε δρακόντων, Πικρὰ δ' ἀήμαθ', ἅπερ χθονίοις εἰς οἶτον ἔασιν· Ενθεν ἐπ' ἀνθρώποισιν ἰάλλουσιν περιφονται Μυρία δαίμονες αὶνὰ περισπέρχοντες ἐς ὕλην. Καὶ χθόνα μοχθίζουσαν ἐγὼν ὑπὸ δαίμονος εἶδον, Μηδέ τ' ἐφεξομένην ἐπὶ ὕδατος ἀσταθέοντος Εἴνεκ' ἀναφορέων βάσεων θ' ὧν μοιρήσατο. Έφθασα καὶ χώρην, ὅθ᾽ ἀμείβοντ᾽ ἀντιπάλαμνοι (4), *Ηνπερ ὄφις κατ' ἔριν θείου μένεός περ έτευξεν Εἰς σχολιὴν κακόχαρτον ὅλην βιοτὴν μεροπήων· Ἐξ ὧν πνεύματα πολλὰ πονείοντ' Ισοθελύμνοις Ανδράσι δυσσεβίην χαμαι ἐρχομένοισι φέροντα. Καὶ μὴν χεῖσ᾽ ἐνόησα κακῶν ἔνοχον κατὰ νεῖκος Ελθόντ' ἐξαπίνης ἄντ' εὐσεβέος μεροπῆος· Μάργος δ' αὖ πινυτῷ καὶ ἰθυδίκῃ ὁλους φώς· Οὐχ ὅσιον δέ τ' ἐκεῖ, οὐ κεκριμένον πράγος ἐστίν. Ενθ' ἐσίδου Ψεύδους πολυδαίδαλον εἶδος ἀτερπές. Μαχλοσύνης τρίτυπον δὲ κακογραφίες έχεν εἶδος, Αἱματόεν, περίκαυστον, ἀφρῷ καὶ ἤπατι ἴσον. Μήνιδος αὖτ᾽ ἐσίδον τύπον πτερόεντα, ἀνιγρόν, Τρηχύν, θηριόεντα. Ατὰρ Δόλον αὖτε δέδορκα Συννεφέα, κρύφιον, δολεροῖς ἐπέεσσι κομῶντα. Μίσους δ' αὖ ἐσίδον μορφὴν στυγερήν, ἀλαωτήν Ἐς δ' δπιθεν κορυφῆς γλήνας πίσυράς κεν ἔχεσκεν Φευγούσας φάρος περιλαμπέος ἀγλαὸν ὄμμα· Μυρίοι ἐκ κεφαλῆς δ' αὐτῷ πόδες ᾐώρηντο, Μοῦνοι σμερδαλέοι, νηδύς δ' οὐκ ἦν ἐν ἐκείνῳ, Νηλής γάρ τε πέλει, καὶ ἄτερ σπλάγχνοιο πολεύει. Ζῆλος, καὶ φθόνος αἰνὸς, ὁμοίιοι ἀλλήλοιιν· 'Αλλά γε δὴ φθόνος οὖλος ἅμῃ γλῶσσαν φέρει ἴσην. Δυστροπίην δ' ἐσίδον λεπτήν, μάλα, εὖτ' ἀλίβαντα, Οφθαλμοὺς πολέας δέ τ' ἔχεν, γλήνας δέ τ' οϊστους, Εσσυμένην πρὸς ἄμυναν ἀεὶ νόον, αὐτὰρ ἄπληστον. Μορφήν δαίμονος εἶδον (5)· ἔχει δ' ἐφύπερθε κάρηνον Στε.νωπόν, ταναόν τε δύω δ' αὐτῷ στόματ᾽ ἦεν, ἓν μὲν ἐπὶ στήθεσσι, τὸ δ' αὖ ἕτερον κατὰ νῶτα, Γαίην δαινύμενα στερεήν, πέτρας τε βαρείας, Πεινάων καὶ σάρκας άδην κακότητι τετηκώς. μεταμορφώσεων τοῖς δαίμοσι γίνονται, κ. λ. Εἶδος απληστίας, εχρο CARMEN DE S. CYPRIANO. LIB. II. Vers. A Sint Erebi reges squallentis, semideique; Utjamentorum referant simul, atque natantum Corporaque atque animas; quæ cura exerceat illos, Quæque gerant : velox cursus, doctrina, memorque Mens animi, pavor, ars fallax, vestigia plantæ, Multorumque latens oblivio, factaque turbæ, Quæque his æqua. Illic novi terræque tremorem, Nimbosæque ortum pluviæ, pariterque fragorem, Et terræ pontique æstus; imitantia veras Æterni formas Verbi, semperque manentes. B C Illic corporibus magnis, magnoque polentum Robore vidi animas, immania monstra ! gigantum, Aeris obscura graviter caligine pressas, Et specie tantum gestantes tergore terram, Qualis ligna ferens humeris sub mole fatiscit. Hic cum dæmonibus communio visa draconum, Ilic et amarities, terrenis noxia rebus ; Unde ope materiæ hucilluc sine lege vagantes Dæmones immittunt nostræ mala plurima genti. Hic ego vexatam pariter sub dæmone terram Aspexi, instabili nunquam tamen æquore mersa:n : Hanc etenim validæ firmant fundamina basis. Inde locum veni, varie mutantur ubi hostes, Divino iratus quem robore condidit anguis Pravam contra hominum vitam lætamque malorum. Spirituum hic multus labor est, ut ad impia gentes Quæque trabant terris simili de stirpe profectas. Illic cognovi, quanam ratione malorum Conscius adversus sanctum vestigia ponat, Prudenti insipiens, justo concurrat iniquus. Nulla ibi judicii forma est, vis nullaque legum). llic variam ingratamque gerunt Mendacia formam. Exhibet at speciem malepicta Libido triformem, Sanguineam, ambustam, spumæque atque hepatis [instar Ire etiam species pennis celer, aspera, tristis, Effera visa mihi : tum Fraudis forma cohærens, Occulta, et verbis semper fecunda dolosis. Ilic mihi cæca Odii sese obtulit, atraque forma, Quatuor aversa frontis cui parte pupillæ, Lucis vitantes radium, qui cuncta serenat : Mille autem summo tolluntur vertice plantæ, Terribiles tantum visu: tum ventre carebat, Sola etenim feritas illud sine viscere pascit. D Invidiæ Zelique pares tetræque figuræ; Dira tamen primæ, falcique simiHima lingua. Nequitiam hic macie confectam, ut corpore functum, Conspexi : huic oculi plures, ac lela pupillæ, Semper el exagitat mentem vindicta, nec explet. Fortunæ formam vidi, cui desuper arctum Oblongumque caput, duplexque erat oris hiatus. Alter pectus habet, post terga recluditur alter, Duram ambo comedunt terram, atque immania saxa : Carnibus atque inhians, occulta tabe liquescit. scriptio in Fortunam quadret, non video. Melius habet citata editio pag. 300. ciem avaritiæ. (4) Ibid. p. 300, ἦλθον ἐν χώρῳ, ὅπου αἱ ἰδέαι τῶν (5) Ita legitur in codice, sed quomodo hæc de-
PG 85:851ἀρετῆς δ’ ἰδόμην μέγ’ ὄνειδος, αὕτως δ’ αὖ σοφίης τε δικαιοσύνης τε ματαίης, ἔνθεν ἄρ’ Ἑλλήνων σοφίης ἄνδρας πλανόωσιν. εἰκόνα γάρ τις ὁρᾷ, καὶ ἀληθείη φύγε πάμπαν· ὡς σκιή ἐστιν ἅπαντα κόνις τ’ ἀχρήιος αἰέν. ἐν γὰρ τοῖσιν ἅπασαι ἐνεργοῦνται κακότητες ἔς γε πλάνην πολέων. ἀλλ’ οὐ θέμις ἐστί μοι αὐτῷ τεύχειν ἄσπετα βύβλα· πολέων [δ’] ἀπὸ τύτθ’ ἀγορεύσας δυσσεβίην κεν ἐμὴν ὔμμιν μετὰ πᾶσιν ἔειπον. ἀλλ’ ἔτι καὶ τόδ’ ἐρῶ· ὅτε δὴ τριακονταέτηρος ἤδη φὼς γενόμην, κυανῶν μερόπων λίπον οὖδας, Χαλδαίων δ’ ἱκόμην γε παλαιγενέων πόλιν ἀνδρῶν, καὶ μάλ’ ἐπισπέρχων, δρόμον αἰθέρος ὄφρα δαείην, ὅν κ’ αὐτοί φασιν οὗτοι ἐπὶ φλογεροῦ πυρὸς εἶναι, τούτων δὲ κριτοὶ ἄνδρες ἐπὶ φάεος νοέουσιν. ἔνθεν ἐγὼν ἐδάην ἄστρων φύσιν ἀλλοπρόσαλλον εὖτέ τις ἐκ καλύκων βοτάνην δρέψηται ἄπειρον ἀστρῴας τε φάλαγγας ἐειδομένας πολέμοισιν. αὐτοὶ συγγενίας καὶ δώματα δεῖξαν ἑκάστου ἠδ’ ἄρα τῶν φιλίην, αὐλὰς βρώμην τε πόσιν τε καὶ νοερὴν φιλότητα τελισκομένην ἐπὶ φωτί. αὐτοὶ μοίρας δεῖξαν ἐμοὶ πόλου ἀργυρόεντος πέντε καὶ ἑξήκοντα καὶ ἄλλας τρὶς ἑκατόν γε. ἦν δέ τις ἄστροισιν ὁρατῆς φύσιος συνέριθος, καὶ σκῆψιν τολύπευον·
Καὶ δέμας ὀξὺν ἔχεν (φαίης δρεπάνην καθορᾶσθαι), Καὶ γλῆναι βλεφάρων αἰεὶ λήγουσαι θησαν. Εμπορίην δέ θ᾽ ὁμῶς κατίδον χθαμαλήν, ταχύρεμβον, *Ολβου δ' ἐλπίδα πᾶσαν ἐπωμάδιον φέρε φόρτον. Ηλεμάτου μορφὴν δ᾽ ἐσίδον· ἀγαθὸν δ᾽ ἔχε θυμὸν, Σάρκα τε πιαλέην, λεύκ᾽ ὀστέα δ' οὐκ ἔσαν αὐτῷ. Εἰδώλων δ' ἐνόησα λατρείην ὑψιπότητον, "Ολβου δ' αὖ Φιλότητα ἐγὼν ἴδον (6) ἁρπαλέον μὲν, εἶδος γριπότητος ὀξὺ ὅλον τὸ σῶμα ἔχον κατὰ τὴν ἅρπην, καὶ τὰς κόρας τῶν ὀφθαλμῶν ἔχον συνδυνούσας εἰς ἔκλειψιν· γριππητος γρυπότητος, γρυπνότητος. Ἐν κορυφῇ δ' ἐφύπερθεν ἔχε πτέρυγας δύο πυκνάς Η δόκεεν πάντας μὲν ἐπισκεπάειν, ἀτὰρ οὔτι Οὐδὲ ἑῶν μελέων σκέπας ἔσθενε ποιήσασθαι. Ενθ' ἴδον ἀλλοπρόσαλλον Υποκρίσεως βαρὺ δεῖμα, Λεπταλέον μὲν ὅλον, στέρνα δ' ἔχεν εὐρώεντα, Κρύβδην τηκόμενον, ἀνεμόφθορον, εἴτε δαΐζον. Ηδὲ Παραφροσύνης μορφὴν εἶδον δύο δ' αὐτῇ Ησαν ὁμοῦ φύσιες, ἀνδρὸς νέου, ἠδὲ γυναικὸς, Γυμνὸν, ἀναιδείης· ἐντὸς, ἀλκῆς τ' ἀπάνευθε. Καὶ προπετῆ ἐσίδον δυσδαίμονα, ὃς ταναήν γε Γλῶσσαν ἔχει πάντων μελέων πολύ μείζονα πάγχυ. Μάργον δ' αὖτ᾽ ἐσίδον, κεφαλὴν δ᾽ ἔχεν ἴσα κάροιο. Ψυχὴν χαυνοτάτην, ἔκπυστα δὲ πάντα τελεῦσαν (7). Πάντων δ' αὖ χαλεπῶν κεῖθι πράγος εἰσενόησα, Εἶδος ὅπερ φορέοντες ἀεικέλιοι κατὰ κόσμον Νείσοντ᾽ οὐλόμενοι κακοδαίμονες αίνοπέλωροι, Πέντε καὶ ἑξήκοντα, καὶ ἄλλοι τρεῖς ἑκατόν γε Δαίμονες ἀργαλέων παθέων, οι κεν κρατέουσιν. Καὶ κενοδοξίης, ἀρετῆς δ' ἐδόμην μέγ' όνειδος, Ο Αὕτως δ' αὖ σοφίης τε, δικαιοσύνης τε ματαίης (δ), Ενθεν ἄρ᾽ Ἑλλήνων σοφίης άνδρας πλανόωσιν· Εἰκόνα γάρ τις ὁρᾷ, καὶ ἀληθείῃ φύγε πάμπαν Ως σκιἡ ἐστιν ἅπαντα, κόνις τ' ἀχρήϊος αἰεί. Ἐν γὰρ τοῖσιν ἅπασαι ἐνεργοῦνται κακότητες Ες γε πλάνην πολέων. Ἀλλ᾿ οὐ θέμις ἐστί μοι αὐτῷ Τεύχειν ἄσπετα βύβλα· πολῶν ἄπο τύτθ᾽ ἀγορεύσας Δυσσεβίην κεν ἐμὴν ὕμμιν μετὰ πᾶσιν ἔειπον. Αλλ᾽ ἔτι καὶ τόδ' ἐρῶ. "Οτε δὴ τριακονταετῆρος Ηδη φώς γενόμην, κυανῶν μερόπων λίπον οἶδας, Χαλδαίων δ' ἐκόμην γε παλαιγενέων πόλιν ἀνδρῶν, Καὶ μάλ' ἐπισπέρχων, δρόμον αἰθέρος ὄφρα δαίην, Ον κ' αὐτοί φασιν οὗτοι ἐπὶ φλογεροῦ πυρὸς εἶναι, Τούτων δὲ κριτο: ἄνδρες ἐπὶ φάρος νοέουσιν. Ενθεν ἐγὼν ἐδάην ἄστρων φύσιν ἀλλοπρόσαλλον, Εὗτέ τις ἐκ καλύκων βοτάνην δρέψηται ἄπειρον. Αστρώας τε φάλαγγας ἐδιδομένας πολέμοισιν. Αὐτοὶ συγγενίας καὶ δώματα δεῖξαν ἑκάστου, Ἠδ᾽ ἄρα τῶν φιλίην, αὐτὰρ βρώμην τε, πόσιν τε, Καὶ νοερὴν φιλότητα τελισκομένην ἐπὶ φωτί (9). καρσνία, καρδίαν χαύνην, διαχειμένην, καὶ μηδὲν βαστάσαι ισχύουσαν. ξίας, καὶ κενῆς ἀρετῆς, καὶ κενῆς σοφίας, καὶ κενής δικαιοσύνης, κ. λ. τὸς ἀνθρώποις τελουμένας. EUDOCLE AUGUSTÆ Rursus opum, illa quidem furas, mihi visa Cupido : A Corpus acutum habuit, falcem spectare putares : Claudebatque oculos languentibus usque pupillis. Hic mihi Mercatura etiam vilisque, celerque, Spemque omnem gestans auri, ceu pondus, in armis : Ac Levitas visa est, miti que prædita mente, Carne quidem pinguis, verum caret ossibus albis. Novi idolorum cultum, sublime volantem, Nam binas capiti densas superaddidit alas; Quique videbatur pennis involvere cunctos, Nulla suis poterat tamen addere tegmina membris. Novi et Hypocriseos varininque, gravemque timo - [rem, Quæ tota exilis, spatiosum pectus habebat, Quod tamen occulte morbus vitiabat iniquus, Ut quæ evanescunt vento disjecta per auras. Hic quoque visa virens annis, et duplice constans Femineoque marique simul Dementia sexu, Nuda, pudore carens, atque omnis roboris expers. Audacem vidi, cui forma miserrima, longam Namque habet, et reliquo majorem corpore lin- [guam. Stultum etiam vidi, capitis eui multa gravedo, Mollitiesque animi, nil occultare valentis. Spirituum ast alium didici tunc ipse laborem : Qua forma induti, tristes, et damna fcrentes Circumeunt totum sævi cacodæmones orbem : Omnes tercentum, sexdeni el quinque fuero Damones affectu fortes, virtute potentes. Ilic novi, quam sit turpis, probrosaque virtus, Justitia atque decas, nec non sapientia vana ; Queis homines fallunt Græcorum dogmate: nam Equis Vera fugit, sola contentus imagine rerum. Omnia sic umbræ cinerique æquantur inani; Omnia namque istis patrantur crimina rebus Multorum in fraudem. Sed non licet omnia longo Carmine ¿complecti. De multis pauca recensens, Impia vos omnes docui mea crimina. At illu̟d Fabor adhuc, Ter dona virum me feceral æstas, Littora eum linquens nigris habitata colonis, Chaldæam veni, clarorum stirpe virorum Insignem quondam, ut cursum seirem ætheris omnem, Quem gens illa quidem consistere in igne fatetur, At res qui melius noscunt, in luce reponunt. Inde ego naturæ astrorum discrimina novi (Ut qui e folliculis decerpere noverit herbas) Sidereasque acies, belli simulacra gerentes ; Quæ cujusque domus, quæ sit cognatio, quodque Foedus amicitiæ, quiuam potusque cibusque, Et rationales coitus in luce peracti. Legitur enim : Speciem tristitiæ t0- tum corpus acutum habentem instar falcis, et pupil- las oculorum succumbentes, ita ut deficere videantur. l: motis vero subjicitur, pro legendum videri vel B D Vers. (6) Hæc descriptio Tristitiæ adscribitur loc. cit. (7) Eaul. pag. 300. Εἶδος μωρίας, κεφαλὴν ἔχον (8) Ead. pag. 300, εἴδη εἶδον ἐκεῖ καὶ τῆς κενοδο (9) Ibid. pag. 501. Καὶ συνουσίας νοερὰς ἐπὶ φω
ἀγῷ δ’ ἐπίθοντο καὶ αὐτά. μῆτιν δὲ προύφαινον ἀπ’ αὐτῶν καὶ πόρον οἶον, κεύθοντα κρυφίων πολυμέρμερον αἰὲν ἀνωγήν, ἐκ δὲ θυηπολίων μειλίγματα μοῦνον ἔχοντα. ἄλλα δὲ οὐκ ἀί̈ουσι καὶ οὐ σπονδῶν ἀλέγουσιν, ἀλλὰ μόνον φάεος τοῖσιν μέλει εὐρώεντος· ἀλλὰ καὶ ὧς ἔσιδον, ζοφερῇ οὗ εἵνεκα βουλῇ βαῖνον πειθόμενα, ὅππως φάεος μεταδῶσιν ἄστρασιν οὐ φαέθουσι κεραννύμενα κατὰ βαιόν. θάμβος ἔχεν δέ με πάμπαν, ἐπεὶ μεσίτας ἐσόπωπα, ὅττι καὶ ἠερίοις ζοφεροῖς ὄλβοιο μέμηλε. καὶ θέμιδας δ’ αὐτῶν μεγάλως θάμβησα νοήσας, ἅς περ μεσσάτιον θέντ’ ἀλλήλοισιν ἔσεσθαι, ὅρκους πιστοτάτους γε φυλασσόμενοι κατὰ θυμόν. κεῖθι καὶ εὐσεβίη φιλίη θ’ ἅμα καὶ ταχυτῆτες καὶ μῆτις σφεδανή, ὄφρ’ ἀλλήλοισι μιγεῖεν, ἥν περ ἀγὸς κατέλεξε κακορραφίης ὑποθήμων· καὶ πινυτοὺς γὰρ ἔτευξεν, ἀπ’ ἠέρος εἰρύσας ἆσθμα γλῶσσαν δ’ εὐεπίης γαίης ἀπὸ φυτοκόμοιο, ἐκ δέ γε νερτερίων δολομήχανα πάντα διδάξας. ἔνθεν βαλβίδα κόσμου ὅλην κατέρυκε πιθήσας μὴ φύσιος λελαθέσθαι, ἀτὰρ θεοῦ εὐσεβέοντος· κωτίλλων γὰρ ἅπαντα ἐς ἐμπορίην κατέθηκε, πάντα δέ γε σκεδάσας ἀλίτης κρατέει ἐπὶ γαίην.
Καὶ δέμας ὀξὺν ἔχεν (φαίης δρεπάνην καθορᾶσθαι), Καὶ γλῆναι βλεφάρων αἰεὶ λήγουσαι θησαν. Εμπορίην δέ θ᾽ ὁμῶς κατίδον χθαμαλήν, ταχύρεμβον, *Ολβου δ' ἐλπίδα πᾶσαν ἐπωμάδιον φέρε φόρτον. Ηλεμάτου μορφὴν δ᾽ ἐσίδον· ἀγαθὸν δ᾽ ἔχε θυμὸν, Σάρκα τε πιαλέην, λεύκ᾽ ὀστέα δ' οὐκ ἔσαν αὐτῷ. Εἰδώλων δ' ἐνόησα λατρείην ὑψιπότητον, "Ολβου δ' αὖ Φιλότητα ἐγὼν ἴδον (6) ἁρπαλέον μὲν, εἶδος γριπότητος ὀξὺ ὅλον τὸ σῶμα ἔχον κατὰ τὴν ἅρπην, καὶ τὰς κόρας τῶν ὀφθαλμῶν ἔχον συνδυνούσας εἰς ἔκλειψιν· γριππητος γρυπότητος, γρυπνότητος. Ἐν κορυφῇ δ' ἐφύπερθεν ἔχε πτέρυγας δύο πυκνάς Η δόκεεν πάντας μὲν ἐπισκεπάειν, ἀτὰρ οὔτι Οὐδὲ ἑῶν μελέων σκέπας ἔσθενε ποιήσασθαι. Ενθ' ἴδον ἀλλοπρόσαλλον Υποκρίσεως βαρὺ δεῖμα, Λεπταλέον μὲν ὅλον, στέρνα δ' ἔχεν εὐρώεντα, Κρύβδην τηκόμενον, ἀνεμόφθορον, εἴτε δαΐζον. Ηδὲ Παραφροσύνης μορφὴν εἶδον δύο δ' αὐτῇ Ησαν ὁμοῦ φύσιες, ἀνδρὸς νέου, ἠδὲ γυναικὸς, Γυμνὸν, ἀναιδείης· ἐντὸς, ἀλκῆς τ' ἀπάνευθε. Καὶ προπετῆ ἐσίδον δυσδαίμονα, ὃς ταναήν γε Γλῶσσαν ἔχει πάντων μελέων πολύ μείζονα πάγχυ. Μάργον δ' αὖτ᾽ ἐσίδον, κεφαλὴν δ᾽ ἔχεν ἴσα κάροιο. Ψυχὴν χαυνοτάτην, ἔκπυστα δὲ πάντα τελεῦσαν (7). Πάντων δ' αὖ χαλεπῶν κεῖθι πράγος εἰσενόησα, Εἶδος ὅπερ φορέοντες ἀεικέλιοι κατὰ κόσμον Νείσοντ᾽ οὐλόμενοι κακοδαίμονες αίνοπέλωροι, Πέντε καὶ ἑξήκοντα, καὶ ἄλλοι τρεῖς ἑκατόν γε Δαίμονες ἀργαλέων παθέων, οι κεν κρατέουσιν. Καὶ κενοδοξίης, ἀρετῆς δ' ἐδόμην μέγ' όνειδος, Ο Αὕτως δ' αὖ σοφίης τε, δικαιοσύνης τε ματαίης (δ), Ενθεν ἄρ᾽ Ἑλλήνων σοφίης άνδρας πλανόωσιν· Εἰκόνα γάρ τις ὁρᾷ, καὶ ἀληθείῃ φύγε πάμπαν Ως σκιἡ ἐστιν ἅπαντα, κόνις τ' ἀχρήϊος αἰεί. Ἐν γὰρ τοῖσιν ἅπασαι ἐνεργοῦνται κακότητες Ες γε πλάνην πολέων. Ἀλλ᾿ οὐ θέμις ἐστί μοι αὐτῷ Τεύχειν ἄσπετα βύβλα· πολῶν ἄπο τύτθ᾽ ἀγορεύσας Δυσσεβίην κεν ἐμὴν ὕμμιν μετὰ πᾶσιν ἔειπον. Αλλ᾽ ἔτι καὶ τόδ' ἐρῶ. "Οτε δὴ τριακονταετῆρος Ηδη φώς γενόμην, κυανῶν μερόπων λίπον οἶδας, Χαλδαίων δ' ἐκόμην γε παλαιγενέων πόλιν ἀνδρῶν, Καὶ μάλ' ἐπισπέρχων, δρόμον αἰθέρος ὄφρα δαίην, Ον κ' αὐτοί φασιν οὗτοι ἐπὶ φλογεροῦ πυρὸς εἶναι, Τούτων δὲ κριτο: ἄνδρες ἐπὶ φάρος νοέουσιν. Ενθεν ἐγὼν ἐδάην ἄστρων φύσιν ἀλλοπρόσαλλον, Εὗτέ τις ἐκ καλύκων βοτάνην δρέψηται ἄπειρον. Αστρώας τε φάλαγγας ἐδιδομένας πολέμοισιν. Αὐτοὶ συγγενίας καὶ δώματα δεῖξαν ἑκάστου, Ἠδ᾽ ἄρα τῶν φιλίην, αὐτὰρ βρώμην τε, πόσιν τε, Καὶ νοερὴν φιλότητα τελισκομένην ἐπὶ φωτί (9). καρσνία, καρδίαν χαύνην, διαχειμένην, καὶ μηδὲν βαστάσαι ισχύουσαν. ξίας, καὶ κενῆς ἀρετῆς, καὶ κενῆς σοφίας, καὶ κενής δικαιοσύνης, κ. λ. τὸς ἀνθρώποις τελουμένας. EUDOCLE AUGUSTÆ Rursus opum, illa quidem furas, mihi visa Cupido : A Corpus acutum habuit, falcem spectare putares : Claudebatque oculos languentibus usque pupillis. Hic mihi Mercatura etiam vilisque, celerque, Spemque omnem gestans auri, ceu pondus, in armis : Ac Levitas visa est, miti que prædita mente, Carne quidem pinguis, verum caret ossibus albis. Novi idolorum cultum, sublime volantem, Nam binas capiti densas superaddidit alas; Quique videbatur pennis involvere cunctos, Nulla suis poterat tamen addere tegmina membris. Novi et Hypocriseos varininque, gravemque timo - [rem, Quæ tota exilis, spatiosum pectus habebat, Quod tamen occulte morbus vitiabat iniquus, Ut quæ evanescunt vento disjecta per auras. Hic quoque visa virens annis, et duplice constans Femineoque marique simul Dementia sexu, Nuda, pudore carens, atque omnis roboris expers. Audacem vidi, cui forma miserrima, longam Namque habet, et reliquo majorem corpore lin- [guam. Stultum etiam vidi, capitis eui multa gravedo, Mollitiesque animi, nil occultare valentis. Spirituum ast alium didici tunc ipse laborem : Qua forma induti, tristes, et damna fcrentes Circumeunt totum sævi cacodæmones orbem : Omnes tercentum, sexdeni el quinque fuero Damones affectu fortes, virtute potentes. Ilic novi, quam sit turpis, probrosaque virtus, Justitia atque decas, nec non sapientia vana ; Queis homines fallunt Græcorum dogmate: nam Equis Vera fugit, sola contentus imagine rerum. Omnia sic umbræ cinerique æquantur inani; Omnia namque istis patrantur crimina rebus Multorum in fraudem. Sed non licet omnia longo Carmine ¿complecti. De multis pauca recensens, Impia vos omnes docui mea crimina. At illu̟d Fabor adhuc, Ter dona virum me feceral æstas, Littora eum linquens nigris habitata colonis, Chaldæam veni, clarorum stirpe virorum Insignem quondam, ut cursum seirem ætheris omnem, Quem gens illa quidem consistere in igne fatetur, At res qui melius noscunt, in luce reponunt. Inde ego naturæ astrorum discrimina novi (Ut qui e folliculis decerpere noverit herbas) Sidereasque acies, belli simulacra gerentes ; Quæ cujusque domus, quæ sit cognatio, quodque Foedus amicitiæ, quiuam potusque cibusque, Et rationales coitus in luce peracti. Legitur enim : Speciem tristitiæ t0- tum corpus acutum habentem instar falcis, et pupil- las oculorum succumbentes, ita ut deficere videantur. l: motis vero subjicitur, pro legendum videri vel B D Vers. (6) Hæc descriptio Tristitiæ adscribitur loc. cit. (7) Eaul. pag. 300. Εἶδος μωρίας, κεφαλὴν ἔχον (8) Ead. pag. 300, εἴδη εἶδον ἐκεῖ καὶ τῆς κενοδο (9) Ibid. pag. 501. Καὶ συνουσίας νοερὰς ἐπὶ φω
PG 85:853αὐτῷ μοι πείθεσθ’, ὅτι δαίμονα ἔδρακον αὐτόν, λοιβαῖς καὶ θυσίαις μειλιξάμενος πολέεσσι. πείθεσθ’, ὅττι καὶ αὐτὸν ἰδὼν ἐπέεσσι προσηύδων καὶ φιλίων ἐπέων κείνου κλύον. ἐν δέ με πᾶσιν ἠίθεον προσέειπε καλὸν φύσει, ὥς περ Ἰαμβρήν, μύστην δὲ κρατερόν, κείνου ἀντάξιον ἔργων. καὶ δή μοι κατένευσεν ἀγὸν κόσμοιο τελέσσαι αὐτῷ συμπονέοντα, ἐπεὶ βιοτῆς ἴδεν ἔργα. ἔνθεν κυδαίνων με κακῶν στίφος ἐγγυάλιξε λυπρὸν δαιμονίων, καὶ ἐκθρῴσκοντι ἔειπε· Κυπριανέ, κρατερός τις ἔφυς βροτός.3 ἐκ δὲ καθέδρης ἀνστὰς προύπεμψεν, θάμβος δ’ ὁρόωσι παρέσχεν· ἔνθεν ὁμῶς γεραροί με τίον κείνου μάλα πάντες. μορφὴν δὲ χρυσῷ ἰνδάλλετο ἀνθεμόεντι, μαρμαρυγῇ γληνέων κομόων, κορυφῇ δέ τ’ ἔπειτα· στέμματ’ ἔχων πλοχμοῖσιν ἀρηρότα καὶ λιθάδεσσιν, ὧν σέλας ἀγλαί̈ῃ κείνην κατεκόσμεε χώρην. κόσμος δ’ εἵμαθ’ ὁμοῖος. ἀτὰρ στρεφθεὶς χθόνα σεῖε κύκλῳ δὲ κλισμῶν πολέες στάσαν ἀσπιδιῶται, μορφὰς ἐς οὖδας ἔχοντες, ἀρηρότες εὖτε φάλαγγες ἀστράπτων κατὰ κεῖνο πέδον, θεὸς ὣς ἐν Ὀλύμπῳ, τείρεσι παμφαίνων, φυτηκομίην δ’ ἐπαέξων, πᾶσιν δ’, οἷς περ ἔτευξε θεός, πανομοίια τεύχων, ἀθανάτῳ κρατέοντι ἐριδμαίνων ἁγίοις τε·
CARMEN DE S. CYPRIANO. LIB. II. Αὐτοὶ μοίρας δεῖξαν ἐμοὶ πόλου ἀργυρόεντος Πέντε καὶ ἑξήκοντα, καὶ ἄλλον τρὶς ἑκατόν γε. *Ην δέ τις αὐτοῖσιν ὁρατῆς φύσεως συνέριθος (10), Καὶ σκήψιν τολύπευον, ἀγῷ δ' ἐπίθοντο καὶ αὐτοὶ, Μήτιν δὲ προὔφαινον ἀπ' αὐτῶν καὶ πόρον οἷον, Κεύθοντα (11) κρυφίων πολυμέρμερον αἰὲν ἀγωγὴν, Ἐκ δὲ θυηπολίων μειλίγματα μοῦνον ἔχοντα· Αλλα δὲ οὐκ ἀΐουσι καὶ οὐ σπονδῶν ἀλέγουσιν, ᾿Αλλὰ μόνον φάρος τοῖσιν μέλει εὐρώοντος. ᾿Αλλὰ καὶ ὡς ἐσίδον, ζοφερῆς οὗ είνεκα βουλῆς Βαῖνον πειθόμενοι, ὅππως φάεος μεταδῶσιν Αστρασιν οὐ φαέθουσι κεραννύμενοι κατὰ βαιόν. Θάμβος έχεν δέ με πάμπαν, ἐπεὶ μεσάτου ἐσόπωπα, Οττι κεν ἡερίοις ζοφεροῖς ὄλβοια μέμηλεν. Καὶ θέμιδας δ' αὐτῶν μεγάλως θάμβησα νοήσας, Ασπερ μεσσάτιον θέντ' ἀλλήλοισιν ἔσεσθαι, Ορκους πιστοτάτους γε φυλασσόμενοι κατά θυμόν. Κεῖθι καὶ εὐσεβίη, φιλίη θ᾽ ἅμα, καὶ ταχυτῆτες, Καὶ μῆτις σφεδανὴ, ὄφρ᾽ ἀλλήλοισι μιγείεν, Ηνπερ ἀγὸς κατέλεξε κακοῤῥαφίης ὑποθήμων· Καὶ πινυτοὺς γὰρ ἔτευξεν, ἀπ᾽ ἡέρος εἰρύσας ἆσθμα, Γλῶσσαν δ' εὐεπίης, γαίης ἀπὸ φυτοκόμοιο, Ἐκ δέ γε νερτερίων, δολομήχανα πάντα διδάξας. Ενθεν βαλβίδα κόσμου ὅλην κατερύει ἐπιθήσας, Καὶ φύσιος λελαθέσθαι άτερ (12) Θεοῦ εὐσεβέοντος. Κωτίλλων γὰρ ἅπαντα ἐς ἐμπορίην κατέθηκε, Πάντα δέ γε σκεδάσας ἀλίτης κρατέει ἐπὶ γαίην. Αὐτῷ μοι πείθεσθ', ὅτι δαίμονα ἔδρακον αὐτὸν, . Λοιβαῖς καὶ θυσίαις μειλιξάμενος πολέεσαι. Πείθεσθ᾽, ὅττι καὶ αὐτὸν ἰδὼν ἐπέεσσι προσηύδων, Καὶ φιλίων ἐπέων κείνου κλύον· ἐν δέ με πᾶσιν Ήθεον προσέειπε καλὸν φύσει, ὥσπερ Ἰαμβρὴν, Μύστην δὲ κρατερὸν, κείνου ἀντάξιον ἔργων. Καὶ δή μοι κατένευσεν ἀγὸν κόσμοιο τελεῦσαι Αὐτῷ συμπονέοντα, ἐπεὶ βιοτῆς ἴδεν έργα. Ενθεν κυδαίνων με κακῶν στίφος εγγυάλιξε Λυπρὸν δαιμονίων, καὶ ἐχθρώσκοντι ἔειπεν· Κυπριανέ, κρατερός τις έφυς βροτός· ἐκ δὲ καθέδρης Ανστὰς προπεμψεν· θάμβος δ' ὁρόωσι παρέσχεν, Ενθεν ὁμῶς γεραροί με τίον κείνου μάλα πάντες. Μορφὴν δὲ χρυσῷ ἐνδάλλετο ἀνθεμόεντι (13), Μαρμαρυγή γληνῶν κομόων· κορυφῇ δέ τ' ἔπειτα Στέμματ' ἔχων πλοχμοῖσιν ἀρηρότα καὶ λιθάδεσσιν, τῶν σέλας ἀγλαΐῃ κείνην κατεκόσμε χώρην Κόσμος δ' εἶμαθ᾽ ὅμοιος· ἀτὰρ στρεφθεὶς χθόνα σείε. Κύκλῳ δὲ κλισμῶν πολέες στάσαν ἀσπιδιῶται, Μορφὰς ἐς οἶδας ἔχοντες, ἀρηρότες είτε φάλαγγες, Αστράπτων κατὰ κεῖνο πέδον, Θεὸς ὡς ἐν Ὀλύμπῳ, Τείρεσι παμφαίνων, φυτηκομίην δ' ἐπαέξων, Πάσιν δ' οἷσπερ ἔτευξε Θεὸς πανομοίια τεύχων, Οὗτοί μοι διείλαντο αιθέρα τρόποις τριακοσίοις εξηκονταπέντε, καὶ φύσιν ἕκαστον ἔχοντα κοινωνὸν ἐνεργείας ὑλικῆς, καὶ συμβουλία χρωμέ νους τῇ τοῦ ἄρχοντος διαταγῇ, καὶ παραμηνύοντα τὴν βουλὴν τοῖς κινήμασι, καὶ κρύπτοντα μυστικὴν ἐν τολήν, καὶ πειθόμενα λόγοις πραγματικοῖς τοῖς ἐκ θυσιῶν, καὶ σπονδῶν· τινὰ δὲ μὴ πειθόμενα, ἀλλὰ διάθεσιν τηροῦντα πρὸς τὴν βουλὴν τοῦ φωτός. θος χρυσίου. κ. δ. Vers. nimirum 194, ad vers. 200, hisce verbis pertractat editio pag. 301. A Ipsi etiam nitidi docuerunt segmina cœli, Quorum ego tercentum, quinque et sex dena notavi. Res erat humanas circa labor omnibus unus, Hinc et opus glomerare, ducisque facessere jussa, Consiliumque, omnemque operis prætendere finem Intenti, toto celabant abdita jusse Pectore, deque sacris tantum placamina habebant. Ast alii haud parent, libamina nullaque curant, Gaudentes tantum spatiosi lumine cœli. Vidi etiam, quare tenebrarum adduxerit ipsos Consilium, stellas, nullo quæ lumine fulgent, Sensim participes infusæ reddere lucis. Tum stupor incessit magnus, tenebrosa malorum Agmina spirituum gazas curare videntem. Nec minus obstupui leges et fœdera noscens B Mutua, queis statuunt ipsorum quemque teneri, Omnia servantes animo jurata fideli. C Hic amor, hic pietas, hic festinatio, et acre Mentis consilium, ut quam dux, rectorque coegit, Illius veniant pravæ in consortia fraudis. Namque catos reddit, puro si ex aere in illos Insuflet, si frugifera e tellure, disertos, Si tandem e Stygiis, fraudes informat ad omnes. Naturæ, mundique dehinc confinia cuncta Invadit, cultuque Dei seducit aperte. Omnia in emporio per fraudem namque locavit, Cunctaque dispergens terræ dominatur iniquus. Ipsum quin etiam, mibi credite, damona vidi, Multis demulcens sacris, libamine multo. Credite, nec vidi tantum, sed et ejus amicos Audivi, retulique sonos: præque omnibus ille Ingenuum juvenem, atque alium me appellat lam- [brem, Ac forten mystam, dignumque laboribus ejus. Quin et curarum socio, post eognita vitæ Gesta meæ, regnum mihi totius annuit orbis. Me decorans ergo, cæcam commisit, et atram Spirituum turbam, atque abeunti talia dixit: Vere anime, Cypriane, valos; meque inde cathedra Deduxit surgens: mirari cuneta videntes, Illius et proceres magno me prosequi honore. Ast erat huic species auri forentis adinstar, Luce pupillarum radians: capitique corona Crinibus intexta, et claris ornata lapillis, D Quæ totum fulgore locum replebat: amictus Par ornatus erat: seque illo terra movente Contreuumil : multi solio, velut apta caterva, Scutiferi astabant, et humi fixa era tenentes. Ille locum illustrans totum, ceu Numen Olympo, Sideribus fulgens, terræ vim frugibus indens, Omniaque effingens divina condita dextra, (10) Telum hunc locum valde obscurum, a vers. (14) Subintelligo πνεύματα. (12) Ms. habet ἀτάρ. (13) Ibid. pag. 304. "Ην δὲ τὸ εἶδος αὐτοῦ ὡς ἄν·
ἔνθεν γὰρ δόκεεν νόον ἀνδρῶν ἠπεροπεύειν ὥς τε μάλ’ ἠπεδανὸς κενεὴν σκιὰν ἄντα τελείων, ἐκ τοῦ δαιμονίη μορφὴ πέλεται πανάιστος. καὶ γὰρ τοῦτο μέμηλεν ἀεικελίοισιν, ὁρᾶσθαι καὶ μετὰ δὴ σαρκὸς τελέειν μένος ἔμπεδον. οἷς περ ταῦτα δέοι, λοιβὴ καὶ κνίση πάντα δίδωσιν· ἐξ ἱερῶν καπνὸν γὰρ ἐς ἠέρα πουλὺν ἰόντα αἱ σκιαὶ ἑζόμεναι ζοφοειδέες εἰρύουσαι ὃν δέμας ἀμφιέσανθ’ ἅτε φάρεα δαιδαλόεντα ἢ ὡς εἴρια καλὰ λίνοιό τε λεπτὸν ἄωτον νηῶν δ’ ὑψορόφων σκιοειδέα φάσματα πολλά, ἀντὶ δ’ ἀληθείης τόνδ’ ἠέρα δύντες ἔχουσι. τοὔνεκα καὶ μύρμηκος ἔπι χρῄζει γε θυηλῆς· ἀλλά γε καὶ ὕδωρ πέσκη θ’ ἅμα ἠδέ τε καρποὺς αἰτίζει καὶ πάνθ’, ὅσα φέρβει γαῖα τιθηνή, ὄφρα γε φαντασίην μούνην μερόπεσσι φαείνῃ. ἠύτε τεθνεώτων μορφὰς κατὰ θυμὸν ὁρῶμεν, καὶ λαλέειν δ’ αὐτοῖσι δοκείομεν οὐ παρεοῦσι· τὼς καὶ ἀντιπάλαμνος ἑὸν ἀναμάσσεται εἶδος μυστιπόλων, τό κεν οἷσι προσώπασιν ἀμφιτίθησι μορφαῖς τ’ εἰδώλων, οἷσιν σθένος οὔ ποτ’ ἔνεστιν· ὄμβρον μὲν χεύων δῆθεν πολύν, οὐ δέ τ’ ἀληθῆ, πυρκαϊὴν τελέων χιόνος κρυερῆς πανομοίην, ἰχθὺν δ’ εὖτε διδοὺς ὁράαν μόνον, οὔ τι πάσασθαι, χρυσόν τ’ αἰγλήεντα, κακῆς πενίης συνέριθον.
CARMEN DE S. CYPRIANO. LIB. II. Αὐτοὶ μοίρας δεῖξαν ἐμοὶ πόλου ἀργυρόεντος Πέντε καὶ ἑξήκοντα, καὶ ἄλλον τρὶς ἑκατόν γε. *Ην δέ τις αὐτοῖσιν ὁρατῆς φύσεως συνέριθος (10), Καὶ σκήψιν τολύπευον, ἀγῷ δ' ἐπίθοντο καὶ αὐτοὶ, Μήτιν δὲ προὔφαινον ἀπ' αὐτῶν καὶ πόρον οἷον, Κεύθοντα (11) κρυφίων πολυμέρμερον αἰὲν ἀγωγὴν, Ἐκ δὲ θυηπολίων μειλίγματα μοῦνον ἔχοντα· Αλλα δὲ οὐκ ἀΐουσι καὶ οὐ σπονδῶν ἀλέγουσιν, ᾿Αλλὰ μόνον φάρος τοῖσιν μέλει εὐρώοντος. ᾿Αλλὰ καὶ ὡς ἐσίδον, ζοφερῆς οὗ είνεκα βουλῆς Βαῖνον πειθόμενοι, ὅππως φάεος μεταδῶσιν Αστρασιν οὐ φαέθουσι κεραννύμενοι κατὰ βαιόν. Θάμβος έχεν δέ με πάμπαν, ἐπεὶ μεσάτου ἐσόπωπα, Οττι κεν ἡερίοις ζοφεροῖς ὄλβοια μέμηλεν. Καὶ θέμιδας δ' αὐτῶν μεγάλως θάμβησα νοήσας, Ασπερ μεσσάτιον θέντ' ἀλλήλοισιν ἔσεσθαι, Ορκους πιστοτάτους γε φυλασσόμενοι κατά θυμόν. Κεῖθι καὶ εὐσεβίη, φιλίη θ᾽ ἅμα, καὶ ταχυτῆτες, Καὶ μῆτις σφεδανὴ, ὄφρ᾽ ἀλλήλοισι μιγείεν, Ηνπερ ἀγὸς κατέλεξε κακοῤῥαφίης ὑποθήμων· Καὶ πινυτοὺς γὰρ ἔτευξεν, ἀπ᾽ ἡέρος εἰρύσας ἆσθμα, Γλῶσσαν δ' εὐεπίης, γαίης ἀπὸ φυτοκόμοιο, Ἐκ δέ γε νερτερίων, δολομήχανα πάντα διδάξας. Ενθεν βαλβίδα κόσμου ὅλην κατερύει ἐπιθήσας, Καὶ φύσιος λελαθέσθαι άτερ (12) Θεοῦ εὐσεβέοντος. Κωτίλλων γὰρ ἅπαντα ἐς ἐμπορίην κατέθηκε, Πάντα δέ γε σκεδάσας ἀλίτης κρατέει ἐπὶ γαίην. Αὐτῷ μοι πείθεσθ', ὅτι δαίμονα ἔδρακον αὐτὸν, . Λοιβαῖς καὶ θυσίαις μειλιξάμενος πολέεσαι. Πείθεσθ᾽, ὅττι καὶ αὐτὸν ἰδὼν ἐπέεσσι προσηύδων, Καὶ φιλίων ἐπέων κείνου κλύον· ἐν δέ με πᾶσιν Ήθεον προσέειπε καλὸν φύσει, ὥσπερ Ἰαμβρὴν, Μύστην δὲ κρατερὸν, κείνου ἀντάξιον ἔργων. Καὶ δή μοι κατένευσεν ἀγὸν κόσμοιο τελεῦσαι Αὐτῷ συμπονέοντα, ἐπεὶ βιοτῆς ἴδεν έργα. Ενθεν κυδαίνων με κακῶν στίφος εγγυάλιξε Λυπρὸν δαιμονίων, καὶ ἐχθρώσκοντι ἔειπεν· Κυπριανέ, κρατερός τις έφυς βροτός· ἐκ δὲ καθέδρης Ανστὰς προπεμψεν· θάμβος δ' ὁρόωσι παρέσχεν, Ενθεν ὁμῶς γεραροί με τίον κείνου μάλα πάντες. Μορφὴν δὲ χρυσῷ ἐνδάλλετο ἀνθεμόεντι (13), Μαρμαρυγή γληνῶν κομόων· κορυφῇ δέ τ' ἔπειτα Στέμματ' ἔχων πλοχμοῖσιν ἀρηρότα καὶ λιθάδεσσιν, τῶν σέλας ἀγλαΐῃ κείνην κατεκόσμε χώρην Κόσμος δ' εἶμαθ᾽ ὅμοιος· ἀτὰρ στρεφθεὶς χθόνα σείε. Κύκλῳ δὲ κλισμῶν πολέες στάσαν ἀσπιδιῶται, Μορφὰς ἐς οἶδας ἔχοντες, ἀρηρότες είτε φάλαγγες, Αστράπτων κατὰ κεῖνο πέδον, Θεὸς ὡς ἐν Ὀλύμπῳ, Τείρεσι παμφαίνων, φυτηκομίην δ' ἐπαέξων, Πάσιν δ' οἷσπερ ἔτευξε Θεὸς πανομοίια τεύχων, Οὗτοί μοι διείλαντο αιθέρα τρόποις τριακοσίοις εξηκονταπέντε, καὶ φύσιν ἕκαστον ἔχοντα κοινωνὸν ἐνεργείας ὑλικῆς, καὶ συμβουλία χρωμέ νους τῇ τοῦ ἄρχοντος διαταγῇ, καὶ παραμηνύοντα τὴν βουλὴν τοῖς κινήμασι, καὶ κρύπτοντα μυστικὴν ἐν τολήν, καὶ πειθόμενα λόγοις πραγματικοῖς τοῖς ἐκ θυσιῶν, καὶ σπονδῶν· τινὰ δὲ μὴ πειθόμενα, ἀλλὰ διάθεσιν τηροῦντα πρὸς τὴν βουλὴν τοῦ φωτός. θος χρυσίου. κ. δ. Vers. nimirum 194, ad vers. 200, hisce verbis pertractat editio pag. 301. A Ipsi etiam nitidi docuerunt segmina cœli, Quorum ego tercentum, quinque et sex dena notavi. Res erat humanas circa labor omnibus unus, Hinc et opus glomerare, ducisque facessere jussa, Consiliumque, omnemque operis prætendere finem Intenti, toto celabant abdita jusse Pectore, deque sacris tantum placamina habebant. Ast alii haud parent, libamina nullaque curant, Gaudentes tantum spatiosi lumine cœli. Vidi etiam, quare tenebrarum adduxerit ipsos Consilium, stellas, nullo quæ lumine fulgent, Sensim participes infusæ reddere lucis. Tum stupor incessit magnus, tenebrosa malorum Agmina spirituum gazas curare videntem. Nec minus obstupui leges et fœdera noscens B Mutua, queis statuunt ipsorum quemque teneri, Omnia servantes animo jurata fideli. C Hic amor, hic pietas, hic festinatio, et acre Mentis consilium, ut quam dux, rectorque coegit, Illius veniant pravæ in consortia fraudis. Namque catos reddit, puro si ex aere in illos Insuflet, si frugifera e tellure, disertos, Si tandem e Stygiis, fraudes informat ad omnes. Naturæ, mundique dehinc confinia cuncta Invadit, cultuque Dei seducit aperte. Omnia in emporio per fraudem namque locavit, Cunctaque dispergens terræ dominatur iniquus. Ipsum quin etiam, mibi credite, damona vidi, Multis demulcens sacris, libamine multo. Credite, nec vidi tantum, sed et ejus amicos Audivi, retulique sonos: præque omnibus ille Ingenuum juvenem, atque alium me appellat lam- [brem, Ac forten mystam, dignumque laboribus ejus. Quin et curarum socio, post eognita vitæ Gesta meæ, regnum mihi totius annuit orbis. Me decorans ergo, cæcam commisit, et atram Spirituum turbam, atque abeunti talia dixit: Vere anime, Cypriane, valos; meque inde cathedra Deduxit surgens: mirari cuneta videntes, Illius et proceres magno me prosequi honore. Ast erat huic species auri forentis adinstar, Luce pupillarum radians: capitique corona Crinibus intexta, et claris ornata lapillis, D Quæ totum fulgore locum replebat: amictus Par ornatus erat: seque illo terra movente Contreuumil : multi solio, velut apta caterva, Scutiferi astabant, et humi fixa era tenentes. Ille locum illustrans totum, ceu Numen Olympo, Sideribus fulgens, terræ vim frugibus indens, Omniaque effingens divina condita dextra, (10) Telum hunc locum valde obscurum, a vers. (14) Subintelligo πνεύματα. (12) Ms. habet ἀτάρ. (13) Ibid. pag. 304. "Ην δὲ τὸ εἶδος αὐτοῦ ὡς ἄν·
PG 85:855ἀλλὰ καὶ ὑλήεντα μιμούμενος ἔργα τελείει, ἄστεα καὶ θαλάμους καὶ εὐδένδρους πλαταμῶνας καὶ νάπεα σκιόεντα καί, ἣ βροτὸν ἔτρεφε, πάτρη, ῥήγεα δ’ ἀνθεμόεντα, τά περ βροτοὶ ἐκτελέουσι, δαίμοσιν αἱμοβόροις σκιοειδέα πάντα φέροντα· τὼς καὶ νυκτιπόροι ἡδὺ κνώσσουσιν ὁρῶντες. ἀλλὰ πολυπλανέος τάδε δαίμονος, ἀντιθέων τε καὶ δυσεβῶν μερόπων ἔργον τόδε, μιαροθρήσκων. ἀλλά γε τίπτε πάθω, ὅτι βουλόμενος τρομέεσθαι οὐρανίωνα θεόν, δεδαὼς κρυεροῖο δράκοντος ἰσχὺν νεκροτάτην καὶ ἀγηνορίης κενότητας, κεύθομαι ἐς ζοφερὸν γύαλον; κούρης ἁγίης γὰρ ἔγνων παρθενικῆς ἀπὸ σεπτοτάτης κεν Ἰούστης δαίμονας, ὡς μάλα πάγχυ ἀνάλκιδες ὧδε πέλουσι· πὰρ γὰρ τῇδε δέδορκα περισσόνοον, φολιδωτόν, ἄσπετα φυσιόωντα, πελώριον αἰνοδράκοντα· ἀλλ’ οὐδ’ ὧς κώνωπος ἔχεν μένος οὐτιδανοῖο. ἔγνων παρθενικῆς ἀπὸ σεμνοτάτης τὸν ἄνακτα εὐχόμενον μάλα πολλά, ἀληθέα δ’ οὔ ποτε δρῶντα· ἀλλὰ τόσον κεν ὄφιν μούνη ποσὶ κάββαλε κούρη. ὢ πόποι, ὁ κρείων δὲ πολυπλανέων εἰδώλων θηλυτέρης θυρέων ἀπεχάζετο ἔνδοθι βαίνειν ἐκπάγλως τρομέων· ὃς φάσμασι τοσσατίοισι κεκλόμενος τὰ θύρετρα βαλεῖν οὐκ ἴσχυσε κούρης·
Α ᾿Αθανάτῳ Κρατέοντι ἐριθμαίνων ἁγίοις τε. : Ενθεν γὰρ δόκεεν νόον ἀνδρῶν ἠπεροπεύειν, Ὣς δὲ μάλ' ἡπεδανὸς κενεὸν σκιόεντα τελείων, Ἐκ τοῦ δαιμονίη μορφή πέλεται πανάϊστος. Καὶ γὰρ τοῦτο μέμηλεν αεικελίοισιν, ὁρᾶσθαι, Καὶ μετὰ δὴ σαρκὸς τελέειν μένος. Εμπεδον ὥσπερ Ταῦτα δέοι, λοιβῇ καὶ κνίσσῃ πάντα δίδωσι· Ἐξ ἱερῶν καπνὸν γὰρ ἐς ἡέρα πουλὺν ἰόντα Αἱ σκιαὶ ἑξόμεναι ζοφοειδέες εἰρύουσαι, "Ον δέμας ἀμφιέσανθ', ἅτε φάρεα δαιδαλόεντα, Η ὡς εἴρια καλὰ, λίνοιό τε λεπτὸν ἄωτον. Νηῶν δ' ὑψορόφων σκιοειδέα φάσματα πολλὰ Αντὶ δ᾽ ἀληθείης τὸν δ' ἠέρα δύντες ἔχουσιν. Τούνεκα καὶ μύρμηκος ἐκεῖ χρήζει γε θυηλῆς, Β 'Αλλά γε καὶ ὕδωρ, πέσκη δ' ἅμα, ἠδέ τε καρποὺς ρωμένων αὐτῷ τὰς μορφὰς ἀνατυπούμενος, ἑαυτῷ τε, καὶ τοῖς ἑαυτοῦ περιτίθησιν, κ.λ. Αἰτίζει, καὶ πάνθ' ὅσα φέρει γαῖα τιθήνη, Οφρα με φαντασίην μούνην μερόπεσσι φαείνῃ. Η τε τεθνώτων μορφὰς κατὰ θυμὸν ὁρῶμεν, Καὶ λαλέειν δ' αὐτοῖσι δοκείομεν οὐ παρεοῦσι· Τὼς (14) και αντιπάλαμνος ἐὸν ἀναμάσσετα: εἶδος Μυστιπόλων· τό κεν οἶσι πρόσω πᾶσιν ἀμφιτίθησιν, Μορφαῖς τ' εἰδώλων, οἷσιν σθένος οὔποτ᾽ ἔνεστιν Ομβρον μὲν χεύων δῆθεν πολύν, οὐδέ τ' ἀληθῆ, Πυρκαϊὴν τελέων χιόνος κρυερῆς πανομοίην, Ἰχθὺν δ' εὖτε διδοὺς ὁράαν μόνον, οὔτι πάσασθαι, Χρυσόν τ' αἰγλήεντα κακῆς πενίης συνέριθον. ᾿Αλλὰ καὶ ὑλήεντα μιμούμενος ἔργα, τελείει Αστεα, καὶ θαλάμους, καὶ εὐδένδρους πλαταμώνας, Καὶ νάπεα σκιόεντα, καὶ ἡ βροτόν ἔτρεφε πάτρη, Ρήγεα δ' ἀνθεμόεντα, τάπερ βροτοὶ ἐκτελέουσι, Δαίμοσιν αἱμοβόροις σκιοειδέα πάντα φέροντα. Τὼς καὶ νυκτιπόροι ἡδὺ κνώσσουσιν ὁρῶντες· ᾿Αλλὰ πολυπλανέος τάδε δαίμονος ἀντιθέων τε, Καὶ δυσεβῶν (15) μερόπων ἔργον τόδε μικροθρήσκων. Αλλά γε τίπτε πάθω, ὅτι βουλόμενος τρομέεσθαι Οὐρανίωνα Θεόν, δεδαώς κρυεροῖο δράκοντος Ἰσχὺν νεκροτάτην, καὶ ἀγηνορίης κενότητας, Κεύθομαι ἐς ζοφερὴν γύαλον ; κούρης ἁγίης γὰρ Ἔγνων παρθενικῆς ἀπὸ σεπτοτάτης κεν Ἰούστης, Δαίμονες ὡς μάλα πάγχυ ἀνάλκιδες ὧδε πέλουσιν. Πὰρ γὰρ τῇδε δέδορκα περισσόνοον, φολιδωτόν, *Ασπετα φυσιόωντα, πελώριον, αἰνοδράκοντα, 'Αλλ' οὐδ᾽ ὡς κώνωπος ἔχεν μένος οὐτιδανοῖο. Εγνων παρθενικῆς ἀπὸ σεμνοτάτης τὸν ἄνακτα Εὐχόμενον μάλα πολλὰ, ἀληθέα δ' ούποτε ὁρῶντα (16). Αλλὰ τόσον κεν ὄφιν μούνη ποσὶ κάββαλε κούρη. Ο πόποι, ὁ κρείων δὲ πολυπλανέων ειδώλων θηλυτέρης θυρεῶν ἀπεχάζετο ἔνδοθι βαίνειν, Εκπάγλως τρομέων· ὃς φάσμασι τοσσατίοισιν Κεκλόμενος, τὰ θύρετρα βαλεῖν οὐκ ἴσχυσε κούρης Ος πάντων δοχέων κρατέειν ὑπεδάμνατο κούρη Ος γαίην κλονέειν ἐθέλων ὑπόειξε γυναικί· EUDOCIA AUGUSTÆ Cum superis, summoque audet contendere Rege. Ilinc etenim putat humanas illudere mentes, Sed vanas potius producit debilis umbras, Ex quo spirituum species dissolvitur omnis (Scilicet id curat vilissima turba, videri, Corporeaque suas sub imagine promere vires.) Firmiter ut vero liget hæc, libamina præstant Nidoresque etenim e sacris qui multus in auras It vapor, hunc umbræ prensantque trahuntque si- [bique Circumdant, multo ceu pallia texta labore, Aut pulchras lanas, aut tenuia vellera lini ; Multaque sublimes divum referentia sedes Pro veris simulacra gerunt, solo aere cinctæ. Propterea formicæ etiam libaminis illic Indiget, atque undas, fructusque, et vellera lanæ Postulat, et quævis alma tellure creantur, Ut species tantum vanas mortalibus edat. Ac veluti functorum animo simulacra videntes, Interdum affari longinquos voce videmur, Sic etiam e sacris sibi formas exprimit hostis Rebus, easque suis satagit circumdare cunctis, Alque idolorum, queis vis est nulla, figuris. Hinc multos fundit, fictos tamen, æthere niinbos, Quæque nives referunt gelidas, incendia miscet, Quosque oculis videas pisces, non gutture gustes Dal, nitidumque aurum, sed cui comes improba [egestas. Materie solidos imitans sed et ipse labores, Oppidaque, et thalamos, et consita littora plantis Elicit, umbriferumque nemus, patriosque penates, Quæque homines formant, diversi strata coloris, Omnia sanguivori ſingunt quæ dæmones umbris. Talia conspiciunt pressi gravitate soporis Noctivagi verum peragit vafer omnia dæmon, Gensque inimica Deo, cultuque obstricta nefando. Quid tamen hæc doleo, cum jam cœleste vereri Ipse volens animo Numen, dirique draconis Infractas vires, fastumque edoctus inanem, Usque tamen tenebris jacean demersus in imis ? Ipse etenim novi veneranda ex virgine Justa, Nullam dæmonibus virtutein prorsus inesse ; Squamigerumque, ipsa vidi monstrante, sagacean, Grandia spirantem, immanem, horrendumque dra- [cone, At nedum culicis monstrantem robora vilis. Quin etiam, dum multa mihi promitteret olim Tartareus princeps, docuit ficto ore locutum Virgo, quæ tantum pede contudit una colubrum. Papæ Idolorum fallacia monstra gubernans Virginis abstinuit clausos penetrare penales, Mirifice trepidans : qui tantis imperat umbris, Virginis angustum haud potuit perfringere limen : Qui cunctis dare jura putat, femella subegit : Qui terram quassare solet, sub virgine cessit : C D Vers. (14) Ibid. pag. 304, οὕτω καὶ ὁ διάβολος τῶν ἀφιε (15) In cod. δυσσεβῶν. (16) Με. habet δράκοντα.
ὃς πάντων δοκέων κρατέειν ὑπεδάμνατο κούρῃ· ὃς γαίην κλονέειν ἐθέλων ὑπόειξε γυναικί· ὃς πολυμέρμερον ἦτορ ἔχων οὐ κάββαλε κούρην· ὁ ζαβόροιο λέοντος ὁμῶς βωστρεῖν γε νομίζων καὶ πάντας φοβέειν κώνωψ ἅτε ἐν προδόμοισι παίζετο θηλυτέρης. Περσῶν ὅτε γὰρ λίπον οὖδας εἵως Ἀντιόχου πόλεως Συρίης μέγα ἄστυ, θαύματα πολλὰ τελῶν τέχνης μαγικῆς ὑπὸ δεινῆς, τοῖς μὲν ἔρωτος ἄκος παρέχων, τοῖς δὲ φθόνου αὐτὸς καὶ ζήλου στυγεροῦ, κακίης δ’, ἣ σαρκὶ μέμηλεν. ἔνθα τις Ἀγλαί̈δης ἐρατός, μάλα λισσόμενός με εὖτ’ ἄλλοι πολέες, γουνάζετο εἵνεκα κούρης τοὔνομ’ Ἰουστίνης, ὅππως φιλότητι μιγείη. ἔνθεν ἐμοὶ δαίμων πρώτως ἀπατήλιος ὤφθη· καὶ γὰρ ὅσων στιχέων ἦρχεν, περὶ παρθένον ἁγνὴν ἦλθον ἀολλισθεῖσαι, ἀνήνυτοι ἂψ ἐνέοντο· ἀλλὰ καὶ Ἀγλαί̈δου ἐπαμύντορα δεῖξεν ἄιστον πίστις παρθενικῆς ἠδ’ ἀδρανέα μιν ἔθηκε. πολλὰς δ’ Ἀγλαί̈δαο ἀύπνους νύκτας ἔχοντος, μαγγανίας δ’ ἐμέθεν καὶ νείκεα ἀντιβίοιο ἕπτ’ ἐπὶ ἑβδομάδας καὶ ἄλλας τρεῖς μετὰ ταύτας, δαιμονίης γε φάλαγγος ἀγὸς σὺν ἑοῖσιν ὀπηδοῖς ἤλυθε παρθενικῆς ἐναντίβιον πολεμίζων·
Α ᾿Αθανάτῳ Κρατέοντι ἐριθμαίνων ἁγίοις τε. : Ενθεν γὰρ δόκεεν νόον ἀνδρῶν ἠπεροπεύειν, Ὣς δὲ μάλ' ἡπεδανὸς κενεὸν σκιόεντα τελείων, Ἐκ τοῦ δαιμονίη μορφή πέλεται πανάϊστος. Καὶ γὰρ τοῦτο μέμηλεν αεικελίοισιν, ὁρᾶσθαι, Καὶ μετὰ δὴ σαρκὸς τελέειν μένος. Εμπεδον ὥσπερ Ταῦτα δέοι, λοιβῇ καὶ κνίσσῃ πάντα δίδωσι· Ἐξ ἱερῶν καπνὸν γὰρ ἐς ἡέρα πουλὺν ἰόντα Αἱ σκιαὶ ἑξόμεναι ζοφοειδέες εἰρύουσαι, "Ον δέμας ἀμφιέσανθ', ἅτε φάρεα δαιδαλόεντα, Η ὡς εἴρια καλὰ, λίνοιό τε λεπτὸν ἄωτον. Νηῶν δ' ὑψορόφων σκιοειδέα φάσματα πολλὰ Αντὶ δ᾽ ἀληθείης τὸν δ' ἠέρα δύντες ἔχουσιν. Τούνεκα καὶ μύρμηκος ἐκεῖ χρήζει γε θυηλῆς, Β 'Αλλά γε καὶ ὕδωρ, πέσκη δ' ἅμα, ἠδέ τε καρποὺς ρωμένων αὐτῷ τὰς μορφὰς ἀνατυπούμενος, ἑαυτῷ τε, καὶ τοῖς ἑαυτοῦ περιτίθησιν, κ.λ. Αἰτίζει, καὶ πάνθ' ὅσα φέρει γαῖα τιθήνη, Οφρα με φαντασίην μούνην μερόπεσσι φαείνῃ. Η τε τεθνώτων μορφὰς κατὰ θυμὸν ὁρῶμεν, Καὶ λαλέειν δ' αὐτοῖσι δοκείομεν οὐ παρεοῦσι· Τὼς (14) και αντιπάλαμνος ἐὸν ἀναμάσσετα: εἶδος Μυστιπόλων· τό κεν οἶσι πρόσω πᾶσιν ἀμφιτίθησιν, Μορφαῖς τ' εἰδώλων, οἷσιν σθένος οὔποτ᾽ ἔνεστιν Ομβρον μὲν χεύων δῆθεν πολύν, οὐδέ τ' ἀληθῆ, Πυρκαϊὴν τελέων χιόνος κρυερῆς πανομοίην, Ἰχθὺν δ' εὖτε διδοὺς ὁράαν μόνον, οὔτι πάσασθαι, Χρυσόν τ' αἰγλήεντα κακῆς πενίης συνέριθον. ᾿Αλλὰ καὶ ὑλήεντα μιμούμενος ἔργα, τελείει Αστεα, καὶ θαλάμους, καὶ εὐδένδρους πλαταμώνας, Καὶ νάπεα σκιόεντα, καὶ ἡ βροτόν ἔτρεφε πάτρη, Ρήγεα δ' ἀνθεμόεντα, τάπερ βροτοὶ ἐκτελέουσι, Δαίμοσιν αἱμοβόροις σκιοειδέα πάντα φέροντα. Τὼς καὶ νυκτιπόροι ἡδὺ κνώσσουσιν ὁρῶντες· ᾿Αλλὰ πολυπλανέος τάδε δαίμονος ἀντιθέων τε, Καὶ δυσεβῶν (15) μερόπων ἔργον τόδε μικροθρήσκων. Αλλά γε τίπτε πάθω, ὅτι βουλόμενος τρομέεσθαι Οὐρανίωνα Θεόν, δεδαώς κρυεροῖο δράκοντος Ἰσχὺν νεκροτάτην, καὶ ἀγηνορίης κενότητας, Κεύθομαι ἐς ζοφερὴν γύαλον ; κούρης ἁγίης γὰρ Ἔγνων παρθενικῆς ἀπὸ σεπτοτάτης κεν Ἰούστης, Δαίμονες ὡς μάλα πάγχυ ἀνάλκιδες ὧδε πέλουσιν. Πὰρ γὰρ τῇδε δέδορκα περισσόνοον, φολιδωτόν, *Ασπετα φυσιόωντα, πελώριον, αἰνοδράκοντα, 'Αλλ' οὐδ᾽ ὡς κώνωπος ἔχεν μένος οὐτιδανοῖο. Εγνων παρθενικῆς ἀπὸ σεμνοτάτης τὸν ἄνακτα Εὐχόμενον μάλα πολλὰ, ἀληθέα δ' ούποτε ὁρῶντα (16). Αλλὰ τόσον κεν ὄφιν μούνη ποσὶ κάββαλε κούρη. Ο πόποι, ὁ κρείων δὲ πολυπλανέων ειδώλων θηλυτέρης θυρεῶν ἀπεχάζετο ἔνδοθι βαίνειν, Εκπάγλως τρομέων· ὃς φάσμασι τοσσατίοισιν Κεκλόμενος, τὰ θύρετρα βαλεῖν οὐκ ἴσχυσε κούρης Ος πάντων δοχέων κρατέειν ὑπεδάμνατο κούρη Ος γαίην κλονέειν ἐθέλων ὑπόειξε γυναικί· EUDOCIA AUGUSTÆ Cum superis, summoque audet contendere Rege. Ilinc etenim putat humanas illudere mentes, Sed vanas potius producit debilis umbras, Ex quo spirituum species dissolvitur omnis (Scilicet id curat vilissima turba, videri, Corporeaque suas sub imagine promere vires.) Firmiter ut vero liget hæc, libamina præstant Nidoresque etenim e sacris qui multus in auras It vapor, hunc umbræ prensantque trahuntque si- [bique Circumdant, multo ceu pallia texta labore, Aut pulchras lanas, aut tenuia vellera lini ; Multaque sublimes divum referentia sedes Pro veris simulacra gerunt, solo aere cinctæ. Propterea formicæ etiam libaminis illic Indiget, atque undas, fructusque, et vellera lanæ Postulat, et quævis alma tellure creantur, Ut species tantum vanas mortalibus edat. Ac veluti functorum animo simulacra videntes, Interdum affari longinquos voce videmur, Sic etiam e sacris sibi formas exprimit hostis Rebus, easque suis satagit circumdare cunctis, Alque idolorum, queis vis est nulla, figuris. Hinc multos fundit, fictos tamen, æthere niinbos, Quæque nives referunt gelidas, incendia miscet, Quosque oculis videas pisces, non gutture gustes Dal, nitidumque aurum, sed cui comes improba [egestas. Materie solidos imitans sed et ipse labores, Oppidaque, et thalamos, et consita littora plantis Elicit, umbriferumque nemus, patriosque penates, Quæque homines formant, diversi strata coloris, Omnia sanguivori ſingunt quæ dæmones umbris. Talia conspiciunt pressi gravitate soporis Noctivagi verum peragit vafer omnia dæmon, Gensque inimica Deo, cultuque obstricta nefando. Quid tamen hæc doleo, cum jam cœleste vereri Ipse volens animo Numen, dirique draconis Infractas vires, fastumque edoctus inanem, Usque tamen tenebris jacean demersus in imis ? Ipse etenim novi veneranda ex virgine Justa, Nullam dæmonibus virtutein prorsus inesse ; Squamigerumque, ipsa vidi monstrante, sagacean, Grandia spirantem, immanem, horrendumque dra- [cone, At nedum culicis monstrantem robora vilis. Quin etiam, dum multa mihi promitteret olim Tartareus princeps, docuit ficto ore locutum Virgo, quæ tantum pede contudit una colubrum. Papæ Idolorum fallacia monstra gubernans Virginis abstinuit clausos penetrare penales, Mirifice trepidans : qui tantis imperat umbris, Virginis angustum haud potuit perfringere limen : Qui cunctis dare jura putat, femella subegit : Qui terram quassare solet, sub virgine cessit : C D Vers. (14) Ibid. pag. 304, οὕτω καὶ ὁ διάβολος τῶν ἀφιε (15) In cod. δυσσεβῶν. (16) Με. habet δράκοντα.
PG 85:857οὐ γὰρ μοῦνον ἔρως νέον Ἀγλαί̈δην ἐδάμαζεν, ἀλλ’ ἄρα καὶ κραδίης ἐμέθεν ψαῦσεν μενεαίνων. θάμβος δ’ ἦν ὁράαν τόσσων στίχας ἀντιπαλάμνων, κούρης δαμναμένων εὐχῶν ὕπο, σύν τε δράκοντι· οὐδὲ γὰρ ἡμέτερον Βελίαρ πόθον εἶχε χαράξαι, καί περ πολλὰ μάλ’ αἰνὰ καθ’ ἡμείων πελεμίξας. τῷδε γὰρ ὧδ’ ἐρέειν· εἴ σοι τόσσον κράτος ἐστί, λωφήσειεν ἔρως πραπίδων ἀπὸ ἡμετεράων, ὄφρα κε μαψιδίως τόσς’ ἄλγεα μήτι πάθωμεν.3 καὶ δή μευ κλύοντος ἔφη ἀετῷ μεδέοντι μαχλοσύνης ῥέζειν ἅ περ ἔννεπον. ὃς δ’ ἐτέλεσσε πολλὰ μάλ’, οὐ δέ τι τῶνδε παροίτερον ἤνυσεν ἔργον. δεῖξε δὲ κοιρανέων, σθεναρωτέρη ὅττι φύσις γε ἀνδρομέη πέλεται πάντων στυγερῶν Βελιήρων· ἀλλὰ φύσιν ἀνέρος κεν ὅτ’ ἀκμάζουσαν ἐφεύροι, δὴ τότε δὴ μεγάλα φρονέων βρενθύεται ἦτορ, οὐκέτι δὴ μερόπων ὁρόων βιοτήσιον ἄνθος, ἀλλ’ αὐτῷ σφετέρῳ ἐπὶ κάρτεϊ κῦδος ἀνάπτει· εὖτέ τις ἠπεδανὸς καὶ ἀμφιγύης πολεμίζων, ἵππῳ ἐφεζόμενος εὖ εἰδότι θούριδος ἀλκῆς, αὐτῷ οἱ μέγα κῦδος ἐπαρτήσας μάλα χαίρει· ἀρχομένοισι νέοις γὰρ ὅταν φιλότης ἐπαέξῃ, εὖτε πυρὸς φλογεροῦ σφεδανώτερος ἀτμὸς ἀέρθη.
CARMEN DE S. CYPRIANO. LIB. II. *Ος πολυμέρμερον ἦτορ ἔχων οὐ κάββαλε κούρην υ ζαβόροιο λέοντος ὁμῶς βωστρείν γε νομίζων, Καὶ πάντας φούξειν, κώνων ἅτε ἐν προδόμοισι Παίζετο θηλυτέρης. Περσῶν ὅτε γὰρ λίπον οἶδας Είως Αντιοχουπόλεως (17) Συρίης μέγα ἄστυ, Θαύματα πολλὰ τελῶν τέχνης μαγικῆς ὑπὸ δεινῆς, Τοῖς μὲν ἔρωτος ἄκος παρέχων, τοῖς δὲ φθόνου αὐτὸς, Και ζήλου στυγεροῦ, κακίης δ' ἧς σαρκὶ μέμηλεν· Ενθα τις Αγλαΐδης ἑρατὸς μάλα λισσόμενός με, Εὖτ' ἄλλοι πολέες, γουνάζετο εἵνεκα κούρης Τούνομ᾽ Ἰουστίνης, ὅππως φιλότητι μιγείη. Ενθεν ἐμοὶ δαίμων πρώτως (18) ἀπατήλιος ὤφθη. Καὶ γὰρ ὅσων στιχέων ἦρχον, περὶ παρθένον ἀγνήν Ηλθον ἀολλισθεῖσαι, ἀνήνυτοι ἂψ ἐνέοντο. ᾿Αλλὰ καὶ ᾿Αγλαΐδου ἐπαμύντορα δείξεν ἄῖστον Πίστις παρθενικῆς, ἠδ᾽ ἀδρανέα μιν έθηκεν. Πολλὰς δ' Αγλαΐδας ἀΰπνους νύκτας ἔχοντος, Μαγγανίας δ' ἐμέθεν, καὶ νείκεα ἀντιβίοιο, Επτ᾽ ἐπὶ ἑβδομάδας, καὶ ἄλλας τρεῖς μετὰ ταύτας Δαιμονίης γε φάλαγγος ἀγὸς σὺν ἑοῖσιν ὀπηδοῖς Ηλυθε παρθενικῆς ἐναντίβιον πελεμίζων. Οὐ γὰρ μοῦνον ἔρως νέον ᾿Αγλαΐδην ἐδάμαζεν, Αλλ' ἄρα καὶ κραδίης ἐμέθεν ψαῦσεν μενεαίνων. Θάμβος δ' ἦν ὁράαν τόσσων στίχας ἀντιπαλάμνων Κούρης δαμναμένων εὐχῶν ὕπο, σύν τε δράκοντα. Οὐδὲ γὰρ ἡμέτερον Βελίαρ πόθον (19) είχε χαράξαι, Καίπερ πολλὰ μάλ' αἰνὰ καθ' ἡμείων πολεμίξας. Τῷδε γὰρ ὧδ' ἐρέειν· Εἴ σοι τόσσον κράτος ἐστὶ, Λωρήσειεν ἔρως πραπίδων ἀπὸ ἡμετεράων, Οφρα κε μαψιδίως τόσσ' ἄλγεα μήτι πάθωμεν· Καὶ δή μευ κλύοντος ἔφη ἀετῷ (90) μεδέοντι Μαχλοσύνης ῥέζειν ἅπερ ἔννεπον· ὃς δ᾽ ἐτέλεσσε Πολλὰ μάλ', οὐδέ τι τῶνδε παροίτερον ήνυσεν ἔργον. Δείξε δὲ κοιρανέων, σθεναρωτέρη ὅττι φύσις γε Ανδρομέη πέλεται πάντων στυγερών Βελιήρων· ᾿Αλλὰ φύσιν ἀνέρος κεν ὅτ' ἀκμάζουσαν ἐφεύροι, Δὴ τότε δὴ μεγάλα φρονέων βρενθύεται ἦτορ, Οὐκέτι δὴ μερόπων ορόων βιοτήσιον ἄνθος, Αλλ᾿ αὐτῷ σφετέρῳ ἐπὶ κάρτεῖ κῦδος ἀνάπτει. Εὗτέ τις ήπεδανὸς, καὶ ἀμφιγύης πολεμίζει Ιππῳ ἐφεζόμενος εὖ εἰδότι θούριδος ἀλκῆς, Αὐτῷ οἱ μέγα κύδος ἐπαρτήσας μάλα χαίρει. Αρχομένοισι νέοις γὰρ ὅταν φιλότης ἐπαέξῃ, Εἶτε πυρὸς φλογερού σφεδανώτερος ἀτμὸς ἀέρθη. Ην δ' αὖ μοι μέσατον καὶ ἀντιβίων μέγα νεῖκος Αὐτοὶ δ᾽ ἀλλήλοισιν ἐπὶ δηρὸν πολέμιζον· Καὶ τότ' ἀταρτηροῖσιν ἐγὼν ἐπέεσσι δράκοντα Εννεπον, ὅττι γε θᾶσσον ἐὸν ἀπολεῖ μέγα κῦδος. Ος δέ τ' ἄναυδος (21) ἔμιμνεν ἐὴν ὁρόων κακότητα. Πολλὰ δέ μιν κλονέων μεγάλ' ήπυον· ὃς δὲ ἔκηλος ἀλλ' οὐδὲ τὴν ἐπιθυμίαν ἡμῶν τρέ και ηδυνήθη ὁ διάβολος, καίπερ πολλὰ πειραθείς $58 ἐπιτηδεῦσαι. Vers. Antiochenos magicæ operationes, eas pluribus ver- bis persequitur editio pag. 305. gitur pag. 508, A Multa movet qui corde, puellæ est viribus impar : Qui putat horribilis mugire leonis ad instar, Et cunctos terrere, culex velut ante puellæ Luditur ostiolum. Persarum at littora linquens Antiochi Syriæ magnam proficiscor ad urbem : Multa ubi patravi magicas miranda per artes, llis zeli tribuens, illis medicamen amoris, Invidiaque aliis, et quæ caro curat iniqua. Hic procus Aglaidas quidam (quæ plurima turba), Accessit supplex, cujusdam captus amore, Nomine Justinæ, thalamo hanc sibi jungier, orans. Dæmonis hinc primum nobis innotuit astus. Irruit in castam nam tunc stipata puellam Tota cohors, cui jura dabam, sed inanibus ausis Versa retro. Aglaidæ patronum ostendit inermem B Virginis alma fides, et inanes reddidit ausus. At vigil Aglaidas multas perducere noctes, Multa ego dum magice tento, cum dæmone multa Contendens tandem hebdomadis bis quinque per- [actis C D Cum sociis cunctis Stygiæ dux ipse phalangis Venit virgineo moturus prælia cordi. [Scilicet haud solum Aglaidam subjecit ephebum, Sed nostra iratus tetigit quoque corda Cupido]. Mirum erat Inferni tantas spectare catervas Virginis edomitas votis, unaque draconem. Haud etenim nostrum potuit depellere amorem, Nil quamvis Belial in nos liquisset inausum. At tibi (sic aggressus ego) si tanta potestas, Fac amore nostris abscedal, quaeso, medullis, Ne tantos frustra cogamur ſerre dolores. Tunc aquilam, Veneri qui præsidet, omnia dicta Me coram complere jubet : tentavit at ille Multa quidem, sed mil optato fine peregit Hinc patuit, moustrante Deo, plus omnibus unam Inferni monstris naturam posse virilem : At si quando hominem florentem viribus ille Inveniat, tunc magna movens in corde superbit, Haud illum humanæ florem ratus esse juventæ, Deque suo tantum tribuit sibi robore famam. Ut forti qui vectus equo, bellique perito Bella gerat, mutilus tamen ipse, et claudus utrin- [que, Atque sibi magnum tribuens exsultet honorem. Namque ubi crescentes juvenes fax carpit amoris, Ceu vapor ardentis vehemens attollitur ignis. Sed mihi cum Stygiis bellum fuit hostibus acre, Mutuaque inter se miscebant prœlia dudum. Tunc ego probrosa compellans voce draconem, En tua magna, inquam, subito ceu fumus in auras Fama perit. Propriam cernens obmutuit ille Nequitiam. Magnis implens clamoribus auras, monein indigitare videatur Eudocia, masculino genere efferendum in versione Latina existimavi- IAKIS. (17) Quæ hic innuuntur tantum Cypriani apud (18) Με. πρῶτος. (19) Aglaidæ nimirum, et Cypriani. Ita vero le- (20) Cum hic Aquilæ nomine fornicationis dæ- (21) Με, δέθ' ἄναυδος.
ἦν δ’ αὖ μευ μέσατον καὶ ἀντιβίων μέγα νεῖκος, αὐτοὶ δ’ ἀλλήλοισιν ἐπὶ δηρὸν πολέμιζον. καὶ τότ’ ἀταρτηροῖσιν ἐγὼν ἐπέεσσι δράκοντα ἔννεπον, ὅττι γε θᾶσσον ἑὸν ἀπολεῖ μέγα κῦδος· ὃς δέ τ’ ἄναυδος ἔμιμνεν ἑὴν ὁρόων κακότητα. πολλὰ δέ μιν κλονέων μεγάλ’ ἤπυον· ὃς δὲ ἕκηλος ἤιε, γινώσκων μεῖον σθένος, ἠδ’ ἀμενηνός. καί ποτε τοῖον ἔτευξε, τὸν Ἀγλαί̈δην ἀπατήσας· ἤγαγε παρθενικήν, καὶ αἶψα δόλος γε φαάνθη· οὐ γὰρ Ἰουστίνης σεπτῆς μελέεσσιν ἐῴκει. ἔνθεν ἐγὼ τὰ ἕκαστα μαθὼν στυγέεσκον ὄφιν γε. δὴ τότε καὶ ψογερῶν μερόπων ἀρχὸν μεταβάλλει κάλλος ὁμοῖον ἔχοντα σαόφρονος Ἰουστίνης. ὡς δ’ ἦλθ’ Ἀγλαί̈δαο μάλα σχεδόν, εἶπε γεγηθώς· χρύσεον εὖ μόλε κάλλος Ἰουστίνης περιπύστου.3 ὡς δ’ ὀνόμηνε κόρην, δαίμων φύγεν οὔνομ’ ἀκούσας· καί νύ κεν Ἀγλαί̈δης τρομέων τάχος ὤλεσε θυμόν. ὦ φίλοι, αὐτὸς ἔγωγε τελειομένῃσι παρήμην τῇσι κακορραφίῃσιν· ἐγὼ κούρης πόθον οἶδα ἐς θεὸν ὑψιμέδοντα ἀναλκείην τε δράκοντος, αἴσχεα σὺν κείνῳ καταδέγμενος, οὔ ποτ’ ἰαύων, παρβεβαὼς παρεόντι· γυνὴ δ’ ἐξ ἀνδρὸς ἐτύχθην, καὶ πτερόεις ὄρνις·
CARMEN DE S. CYPRIANO. LIB. II. *Ος πολυμέρμερον ἦτορ ἔχων οὐ κάββαλε κούρην υ ζαβόροιο λέοντος ὁμῶς βωστρείν γε νομίζων, Καὶ πάντας φούξειν, κώνων ἅτε ἐν προδόμοισι Παίζετο θηλυτέρης. Περσῶν ὅτε γὰρ λίπον οἶδας Είως Αντιοχουπόλεως (17) Συρίης μέγα ἄστυ, Θαύματα πολλὰ τελῶν τέχνης μαγικῆς ὑπὸ δεινῆς, Τοῖς μὲν ἔρωτος ἄκος παρέχων, τοῖς δὲ φθόνου αὐτὸς, Και ζήλου στυγεροῦ, κακίης δ' ἧς σαρκὶ μέμηλεν· Ενθα τις Αγλαΐδης ἑρατὸς μάλα λισσόμενός με, Εὖτ' ἄλλοι πολέες, γουνάζετο εἵνεκα κούρης Τούνομ᾽ Ἰουστίνης, ὅππως φιλότητι μιγείη. Ενθεν ἐμοὶ δαίμων πρώτως (18) ἀπατήλιος ὤφθη. Καὶ γὰρ ὅσων στιχέων ἦρχον, περὶ παρθένον ἀγνήν Ηλθον ἀολλισθεῖσαι, ἀνήνυτοι ἂψ ἐνέοντο. ᾿Αλλὰ καὶ ᾿Αγλαΐδου ἐπαμύντορα δείξεν ἄῖστον Πίστις παρθενικῆς, ἠδ᾽ ἀδρανέα μιν έθηκεν. Πολλὰς δ' Αγλαΐδας ἀΰπνους νύκτας ἔχοντος, Μαγγανίας δ' ἐμέθεν, καὶ νείκεα ἀντιβίοιο, Επτ᾽ ἐπὶ ἑβδομάδας, καὶ ἄλλας τρεῖς μετὰ ταύτας Δαιμονίης γε φάλαγγος ἀγὸς σὺν ἑοῖσιν ὀπηδοῖς Ηλυθε παρθενικῆς ἐναντίβιον πελεμίζων. Οὐ γὰρ μοῦνον ἔρως νέον ᾿Αγλαΐδην ἐδάμαζεν, Αλλ' ἄρα καὶ κραδίης ἐμέθεν ψαῦσεν μενεαίνων. Θάμβος δ' ἦν ὁράαν τόσσων στίχας ἀντιπαλάμνων Κούρης δαμναμένων εὐχῶν ὕπο, σύν τε δράκοντα. Οὐδὲ γὰρ ἡμέτερον Βελίαρ πόθον (19) είχε χαράξαι, Καίπερ πολλὰ μάλ' αἰνὰ καθ' ἡμείων πολεμίξας. Τῷδε γὰρ ὧδ' ἐρέειν· Εἴ σοι τόσσον κράτος ἐστὶ, Λωρήσειεν ἔρως πραπίδων ἀπὸ ἡμετεράων, Οφρα κε μαψιδίως τόσσ' ἄλγεα μήτι πάθωμεν· Καὶ δή μευ κλύοντος ἔφη ἀετῷ (90) μεδέοντι Μαχλοσύνης ῥέζειν ἅπερ ἔννεπον· ὃς δ᾽ ἐτέλεσσε Πολλὰ μάλ', οὐδέ τι τῶνδε παροίτερον ήνυσεν ἔργον. Δείξε δὲ κοιρανέων, σθεναρωτέρη ὅττι φύσις γε Ανδρομέη πέλεται πάντων στυγερών Βελιήρων· ᾿Αλλὰ φύσιν ἀνέρος κεν ὅτ' ἀκμάζουσαν ἐφεύροι, Δὴ τότε δὴ μεγάλα φρονέων βρενθύεται ἦτορ, Οὐκέτι δὴ μερόπων ορόων βιοτήσιον ἄνθος, Αλλ᾿ αὐτῷ σφετέρῳ ἐπὶ κάρτεῖ κῦδος ἀνάπτει. Εὗτέ τις ήπεδανὸς, καὶ ἀμφιγύης πολεμίζει Ιππῳ ἐφεζόμενος εὖ εἰδότι θούριδος ἀλκῆς, Αὐτῷ οἱ μέγα κύδος ἐπαρτήσας μάλα χαίρει. Αρχομένοισι νέοις γὰρ ὅταν φιλότης ἐπαέξῃ, Εἶτε πυρὸς φλογερού σφεδανώτερος ἀτμὸς ἀέρθη. Ην δ' αὖ μοι μέσατον καὶ ἀντιβίων μέγα νεῖκος Αὐτοὶ δ᾽ ἀλλήλοισιν ἐπὶ δηρὸν πολέμιζον· Καὶ τότ' ἀταρτηροῖσιν ἐγὼν ἐπέεσσι δράκοντα Εννεπον, ὅττι γε θᾶσσον ἐὸν ἀπολεῖ μέγα κῦδος. Ος δέ τ' ἄναυδος (21) ἔμιμνεν ἐὴν ὁρόων κακότητα. Πολλὰ δέ μιν κλονέων μεγάλ' ήπυον· ὃς δὲ ἔκηλος ἀλλ' οὐδὲ τὴν ἐπιθυμίαν ἡμῶν τρέ και ηδυνήθη ὁ διάβολος, καίπερ πολλὰ πειραθείς $58 ἐπιτηδεῦσαι. Vers. Antiochenos magicæ operationes, eas pluribus ver- bis persequitur editio pag. 305. gitur pag. 508, A Multa movet qui corde, puellæ est viribus impar : Qui putat horribilis mugire leonis ad instar, Et cunctos terrere, culex velut ante puellæ Luditur ostiolum. Persarum at littora linquens Antiochi Syriæ magnam proficiscor ad urbem : Multa ubi patravi magicas miranda per artes, llis zeli tribuens, illis medicamen amoris, Invidiaque aliis, et quæ caro curat iniqua. Hic procus Aglaidas quidam (quæ plurima turba), Accessit supplex, cujusdam captus amore, Nomine Justinæ, thalamo hanc sibi jungier, orans. Dæmonis hinc primum nobis innotuit astus. Irruit in castam nam tunc stipata puellam Tota cohors, cui jura dabam, sed inanibus ausis Versa retro. Aglaidæ patronum ostendit inermem B Virginis alma fides, et inanes reddidit ausus. At vigil Aglaidas multas perducere noctes, Multa ego dum magice tento, cum dæmone multa Contendens tandem hebdomadis bis quinque per- [actis C D Cum sociis cunctis Stygiæ dux ipse phalangis Venit virgineo moturus prælia cordi. [Scilicet haud solum Aglaidam subjecit ephebum, Sed nostra iratus tetigit quoque corda Cupido]. Mirum erat Inferni tantas spectare catervas Virginis edomitas votis, unaque draconem. Haud etenim nostrum potuit depellere amorem, Nil quamvis Belial in nos liquisset inausum. At tibi (sic aggressus ego) si tanta potestas, Fac amore nostris abscedal, quaeso, medullis, Ne tantos frustra cogamur ſerre dolores. Tunc aquilam, Veneri qui præsidet, omnia dicta Me coram complere jubet : tentavit at ille Multa quidem, sed mil optato fine peregit Hinc patuit, moustrante Deo, plus omnibus unam Inferni monstris naturam posse virilem : At si quando hominem florentem viribus ille Inveniat, tunc magna movens in corde superbit, Haud illum humanæ florem ratus esse juventæ, Deque suo tantum tribuit sibi robore famam. Ut forti qui vectus equo, bellique perito Bella gerat, mutilus tamen ipse, et claudus utrin- [que, Atque sibi magnum tribuens exsultet honorem. Namque ubi crescentes juvenes fax carpit amoris, Ceu vapor ardentis vehemens attollitur ignis. Sed mihi cum Stygiis bellum fuit hostibus acre, Mutuaque inter se miscebant prœlia dudum. Tunc ego probrosa compellans voce draconem, En tua magna, inquam, subito ceu fumus in auras Fama perit. Propriam cernens obmutuit ille Nequitiam. Magnis implens clamoribus auras, monein indigitare videatur Eudocia, masculino genere efferendum in versione Latina existimavi- IAKIS. (17) Quæ hic innuuntur tantum Cypriani apud (18) Με. πρῶτος. (19) Aglaidæ nimirum, et Cypriani. Ita vero le- (20) Cum hic Aquilæ nomine fornicationis dæ- (21) Με, δέθ' ἄναυδος.
PG 85:859ὡς δ’ ἐν προδόμοισιν ἔβαινον, φάσμα μὲν ᾤχετ’ ἄιστον, ἀτὰρ πάλιν αὐτὸς ἔμιμνον Κυπριανὸς μαγίῃσι πεπιθμένος οὐτιδανῇσιν. οἶδα τὸν Ἀγλαί̈δην τεύξας πετεηνὸν ἔγωγε· ὑψόθε δ’ ἐν τέγεϊ κούρης ἐλθὼν ἐκάθητο. ὡς δ’ ἀπὸ φωτοφόροιο θύρης σεπτὴ βάλεν ὄμμα παρθενική, κείνη μὲν ἐύ̈πτερον ὤλεσεν ὄρνιν. αὐτὸς δὲ πότμοιο πύλας ἤμελλε κιχῆσαι κάμμορος, ἑστηὼς εὖτ’ ὄρνεον ἄκρον ἐπ’ αὐτό, εἰ μὴ τόνδ’ ἐλέηρε καλὴ κούρη πινυτόφρων, ἣ καὶ παρφασίην ἀγαθὴν μυθήσατο τῷδε, ὄφρα μεθ’ ἡσυχίης, τρομέων θεόν, οἴκαδε μίμνοι· ἐκ δ’ αὐτὸν προδόμοιο τάχος χάζεσθαι ἀνώγει. οὐ νοῦσος δ’, οὐκ ἄλγος, ἀνιηρὸν δέ τι ἄλλο δάμνατο παρθενικήν· καὶ γὰρ κακὰ μυρία τῇδε ὦρσε κακορρέκτης δαίμων. τοκέες δ’ ἄρ’ ἐκείνης, ἰητρῶν βιότοιο παραιφαμένων τέλος εἶναι, μύρονθ’. ἡ δ’ ἀγόρευεν· ἐμοί, φίλοι ὦ γενετῆρες, οὔ πω μόρσιμόν ἐστι τέλος θανάτοιο ἐπισπεῖν. ἀλλ’ ἄλγος κραδίης γε πάρεστί μοι, οὐ μελέων δέ· εὖτε δ’ ἀπ’ ἠερόφιν πυρόεις ἀτμός τις ἐπελθὼν σμύχει ἐμεῖο δέμας.3 καὶ ἄλλα δὲ πόλλ’ ἐπὶ τοῖσι παρθένου ἠιθέοιο καθ’ ἅψεα χεύαμεν ἄμμες· ἡ δέ γε Χριστοφόρῳ σταυρῷ κατενήρατο κείνη ἰὰ πολυπλανέος κακοδαίμονος, ἀντιπαλάμνου.
Α Ητε γινώσκων μεῖον (22) σθένος, ἠδ᾽ ἀμενηνός. Καί ποτε τοῖον ἔτευξε, τὸν Ἀγλαΐδην ἀπατήσας, Ηγαγε παρθενικὴν, καὶ αίψα δόλος γε φαάνθη. Οὐ γὰρ Ἰουστίνης σεπτῆς μελέεσσιν ἐῴκει. Ενθεν ἐγὼ τὰ ἔκαστα μαθὼν στυγέεσκον ὄφιν γε. Δὴ τότε καὶ ψογερών μερόπων ἀρχὴν μεταβάλλει, Κάλλος ὅμοιον ἔχοντα σαόφρονος Ιουστίνης. ὡς δ᾽ ἦλθ' 'Αγλαΐδας μάλα σχεδόν, εἶπε γεγηθώς, Χρύσεον εὖ μόλε κάλλος Ἰουστίνης περιπύστου. Ως δ' ὀνόμηνε κόρην, δαίμων φύγεν οὔνομ᾽ ἀκούσας, Καί νύ κεν ᾿Αγλαΐδης τρομέων, τάχος ὤλεσε θυμόν. Τὰ φίλοι, αὐτὸς ἔγωγε τελειομένησι παρήμην Β Τῇσι κακογραφίῃσιν, ἐγὼ κούρης πόθον οἶδα Ἐς Θεὸν ὑψιμέδοντα, ἀναλκίην τε δράκοντος, Αἴσχεα σὺν κείνῳ καταδέγμενος, οὔποτ' Ιαύων, Παρβεβαώς παρεόντι, γυνὴ δ' ἐξ ἀνδρὸς ἐτύχθην, Καὶ πτερόεις ὄρνις· ὡς δ' ἐν προδόμοισιν ἔβαινον, Φάσμα μὲν ᾤχετ᾽ ἄἴστον, ἀτὰρ πάλιν αὐτὸς ἔμιμνον Κυπριανός μαγίῃσι πεπιθμένος οὐτιδανῇσιν. Οἶδα τὸν ᾿Αγλαΐδην τεύξας πετεεινὸν ἔγωγε Υψόσε δ' ἐν τέγεῖ κούρης ἐλθὼν ἐκάθητο. Ως δ' ἀπὸ φωτοφόροιο θύρης σεπτή βάλεν όμμα Παρθενική, κείνη μὲν εὔπτερον ώλεσεν ὄρνιν. Αὐτὸς δὲ πότμοιο πύλας ήμελλε κιχῆσαι, Κάμμορος ἑστηὼς, εὖτ᾽ ὄρνεον ἄκρον ἐπ' αὐτό, Εἰ μὴ τόνδ' ελέησε καλή κούρη πινυτόφρων, Η καὶ παρφασίην ἀγαθὴν μυθήσατο τῷδε, Οφρα μεθ᾿ ἡσυχίης τρομέων Θεὸν οἴκαδε μέμνοι. Ἐκ δ' αὐτὸν προδόμοιο τάχος χάζεσθαι ανώγει. Οὐ νοῦσας δ', οὐκ ἄλγος, ἀνιηρὸν δέ τι ἄλλο Δάμνατο παρθενικήν· καὶ γὰρ κακὰ μυρία τῇδε Ωρσε κακοῤῥέκτης δαίμων· τοκέες δ᾽ ἄρ᾽ ἐκείνης. Ἰητρῶν βιότοιο παραιφαμένων τέλος εἶναι, Μύροντ'· ἡ δ' αγόρευεν, Ἐμοὶ φίλοι ὦ γενετήρες, Οὔπω μόρσιμόν ἐστι τέλος θανάτοιο ἐπισπεῖν, Αλλ' ἄλγος κραδίης γε πάρεστί μοι, οὐ μελέων δὲ, Εὔτε δ' ἀπ' ἠερόφιν πυρόεις ἀτμός τις ἐπελθὼν Σμύχει ἐμεῖο δέμας· καὶ ἄλλα δὲ πόλλ᾽ ἐπὶ τοῖσιν Η Παρθένου ητθέοιο καθ' ἅψεα χεύαμεν ἄμμες Η δέ γε Χριστοφόρῳ σταυρῷ κατεγήρατο κείνη Τὰ πολυπλανέος κακοδαίμονος αντιπαλάμνου. ᾿Αλλ' ὅτε οἱ γενετήρας ἐπιστήσας. κάκ' ἔοργε, Πώεα μὲν κτείνας, καὶ βουκόλια, καὶ ὁρῆας, Αίψα δὲ παρθενικὴ κείνων παρέπειθε νόημα, Μὴ ἄχθεσθ᾽ ἐπὶ τοῖσιν, ἐπὶ τυτθοῖς δὲ γάνυσθαι, Οττι κεν εὐλογέοντος ἀκηράτου ἄσπετα ἔσται. Μηνιθμός κούρης γὰρ ὁμώλακας οὐ λάθεν αἰνὸς, Αἰζηῷ δ' ἐκέλευον ὅσον τάχος ἐγγυαλίξαι Παρθενικὴν ἀροῖσιν ἀληθέσιν· ἀλλὰ νεῆνις Σταυρῷ Χριστοδόκῳ σθένος ἐς ταχέων νέον ἧκεν. EUDOCIE AUGUSTÆ Justabam misero, qui se virtute minorem Agnoscens, tacitus convicia cuncta ferebat. Dein tale aggressus facinus, si fallere posset Aglaidam tentans, vanam pulchramque puellam ¡lli deduxit; subito at comparuit astus : Nam nullos Justæ referebat virginis artus. Hæc ego cuncta videns, serpenti dira precabar. Tunc pravorum hominum regem, sapientis haben. [tem Justinæ similem formam, transmittit ad illum ; Qui lætus, propius venienti talia dixit : Salve, Justina celebris forma aurea, salve. Nec plura audito Justinæ nomine fugit Dæmon, et Aglaidæ mens protinus excidit omnis. Ipse ego, dum fierent molimina talia fraudum, Ipse aderam, socii; mihi virginis ardor în alte Regnantem Dominum, atque ignavia visa draconis. Namque ibam astanti junctus, par ferre coactus Dedecus, et vigiles curas, nunc femina factus, Nunc volucris sed prima domus vix limiņa ini- [bam, : Ficta recedebat species, Cyprianus et ipse Rursus eram, vana magiæ confisus in arte. Aglaidam vidi, cum nostra protinus ales Factus ope, in summa consedit virginis æde; Jpsaque per nitidam spectans veneranda fenestran Perdidit obtutu pennatam virgo volucrem. Mortis tune adytum fuerat visurus apertum Infelix, veluti celsis stans ales in auris, Ni prudens, ac pulchra illum miserata fuisset Virgo, bonis hominem monuit quæ vocibus usa, Ut placidus maneatque domi, timeatque Tonan- [lem ; Nec mora, vestibulo gressus educere jussit. Nulli illam morbi, nulli domuere dolores, Non quævis adversa: malis nam millibus illam Perfidus impetiit dæmon : mœstique parentes, Cum medici vitæ canerent accedere finem, Lugebaut. Claris contra genitoribus illa, Nondum fatalem mihi ſas attingere mortis Finem; sed quidam cordis, nop corporis angit Me dolor, ac veluti vapor igneus aere nissus, Ilic mea membra cremat. Nova nos tunc addere [primis Multa malis, castæque artus eruciare puellæ. Omnia Christifero signo tamen illa dolosi, Atque reluctantis contundere tela draconis. Arumnis tunc ipse novis vexare parentes Virginis, occidens milos, armenta, gregesque : Ast illos dictis hortari nata benignis, Talibus haud doleant, tenui sed sorte fruantur, Nam bene mox dicente Deo satis ampla futura. Virginis interea laud latuit gravis ira propinquos, Jusseruntque omnes juveni cito tradere corpus Virgineum vera in connubia: sed Cruce, Christum Qua excepit, vires animo addidit illə parentum. C Vers. (22) Ms. μείων.
PG 85:861ἀλλ’ ὅτε οἱ γενετῆρας ἐπιφρήσας κάκ’ ἔοργα, πώεα μὲν κτείνας καὶ βουκόλια καὶ ὀρῆας, αἶψα δὲ παρθενικὴ κείνων παρέπειθε νόημα· μὴ ἄχθεσθ’ ἐπὶ τοῖσιν, ἐπὶ τυτθοῖς δὲ γάνυσθε, ὅττι κεν εὐλογέοντος ἀκηράτου ἄσπετα ἔσται.3 μηνιθμὸς κούρης γὰρ ὁμώλακας οὐ λάθεν αἰνός, αἰζηῷ δ’ ἐκέλευον ὅσον τάχος ἐγγυαλίξαι παρθενικὴν ἁρμοῖσιν ἀληθέσιν· ἀλλὰ νεῆνις σταυρῷ Χριστοδόκῳ σθένος ἐς τοκέων νόον ἧκεν. ἄλλοτε καὶ δήμῳ μαλερὸν λοιμὸν κατέπεμψε δαίμων καὶ χρησμόν γε περικτιόνεσσιν ἕηκε, μὴ πρὶν λωφήσειν κότον ἄσχετον, ἄχρις Ἰούστην ἐς λέχος Ἀγλαί̈δης ἀγάγοι τάχος, ἣ θέμις ἐστίν. ἀλλὰ βοὴν δήμου Χριστοῦ κατέπαυε θεραπνὶς εὐχωλαῖς ὁσίῃσι, καὶ ἄστεος ἤλασε λοιμόν. ἔνθεν πειρηθέντες ὅσοι πόλιν ἀμφινέμονται, Χριστὸν μὲν κύδαινον, ἐμοὶ λώβην δ’ ἐπέχευαν· ὡς κείνης πόλεως [δ’] ὀλοφώιον ἄνδρα πέλοντα ἐκπάγλως ἐμὲ πάντες ἀπέστυγον. αὐτὰρ ἔγωγε ἤιον αἰδόμενος πηούς, πολιήτας, ἅμ’ ἄμφω. ὑστάτιον δ’ ὁρόων σταυροῦ μένος ὅσσα ἔοργεν, ἐν φρεσὶ τοῦτο νόησα, κακῷ δέ τε δαίμονι φάσκον· ὤμοι ὀλοίιον ἔρνος, ὅλων δωτὴρ ἀθεμίστων, δυσσεβίης γύαλον, ψυχὴν τί μευ ὧδ’ ἀπάτησας, οὐτιδανὸς καὶ ἄκικυς ἐών, ὡς οἶσθα καὶ αὐτός;
'Αλλ' ὅτε καὶ δήμῳ μαλερών λοιμόν κατέπεμψε Δαίμων, καὶ χρησμόν γε περικτιόνεσσιν ἔηκεν, Μὴ πρὶν λωφήσειν κότον ἄσχετον, ἄχρις Ἰούστην Ἐς λέχος Αγλαΐδης ἀγάγοι τάχος, ᾗ θέμις ἐστίν. ᾿Αλλὰ βοὴν δήμου, Χριστοῦ κατέπαυε θέραπνις Εὐχωλῆς ὁσίῃσι, καὶ ἄστεος ἤλασε λοιμόν. Ενθεν πειρηθέντες ὅσοι πόλιν ἀμφινέμονται, Χριστὸν μὲν κύδαινον, ἐμοὶ λώβην δ' ἐπέχευον, Ως κείνης πόλεως ὀλοφώϊον ἄνδρα πέλοντα· Εκπάγλως δέ με πάντες ἀπέστυγον· αὐτὰρ ἔγωγε Ηϊον αιδόμενος πηούς, πολιήτας ἅμ' ἄμφω. Υστάτιον δ' ὁράω σταυροῦ μένος ἔσσα ἔοργεν, Ἐν φρεσὶ τοῦτο νόησα, κακῷ δέ τε δαίμονι φάσκον· Ωμοι ἐλοίιον ἔρνος, ὅλων φωτὴρ ἀθεμίστων, Δυσσεβίης γύαλον, ψυχήν τί μευ ὧδ' ἀπάτησας, Ουτιδανὸς καὶ ἄκικος ἐὼν, ὡς οἶσθα καὶ αὐτός; Εἰ γάρ σε κρατερῶς μοῦνον σκιή ὧδε δαμάζει Αθανάτοιο Θεοίο, τί ῥέξεις ὁππόταν έλθοι; Εἰ Χριστοῦ κλῆσιν τρομέεις, τότε τίπτε τελεύσεις, Εἶτε τεὰς πρήξεις, καὶ οὐλοὰ ἔργα μετέλθοι ; Εἰ σκόλοπος θείου σε μένος τόσσον γε χαλέπτοι, Αὐτοῦ κεν παρεόντος ὅπη σέθεν ίχνια θήσεις; Εἰ σφρηγίς σε άλαλκεν, ἆρ᾽ ἐκ παλάμης τότ' ἐκείνου Πῶς δύνασαι κρατερῆς μέροπας φύσασθαι ἀνάγκης; Οὐδὲ γάρ, οὐδὲ φάλαγγα τόσην λάχες, ὥς κεν ἀμύναι, "Αρτι πολυπλανέος τέχνης στο είμ' ἐπιίστωρ, Καὶ σέο φαντασίην μάλ' ἐπίσταμαι, οἶδα σε νωθρόν. Μαψίδιον δὲ μόνον καὶ ἐπημάτιον σέο δῶρον. Οὔτε τεἡ βουλὴ παγίη, οὐ μῆτις ἀρίστη. Ατρεκὲς οὐδὲ ἔν ἐστιν, ὅπερ Θεοῦ ἄντα τελείεις. Φάσματα δ' εἰσὶ μόνον, καὶ ἀχλύϊ πάντα ἐῖχτά. Ώλεσας ἡμετέρην κραδίην, καὶ ἐλπίδα πάμπαν, Καὶ λογικῶν πραπίδων πολυμέρμερον ήλασας ἐσμόν. Αὐτὰρ ἐμὴν βιοτὴν κακίῃ κατεδάρψαο (23) δεινῇ, Καὶ φύσιν, ἥνπερ ἐγὼ λάχον, ὤλεσας έργματι σοῖσι. Ηλιτον ἐκπάγλως φρένας ἐκ σέο ήπεροπευθείς. "Αφρων, καὶ δυσσεβὴς γενόμην, σοὶ πάνθ' ὑποείξας. Μαψιδίως σοφίην δὲ μάθον, προτέρων δέ τε βύβλους, Σοὶ δ᾽ ἐπιπειθόμενος στερόμην κτεάνων τε καὶ ὅλβου. Σὺν πλούτῳ τοκέων δὲ καὶ ἀσθματος εὖνιν ἔθηκας. Εἰ πτωχοὶ δὲ τόσα, καὶ ἀκτέανοι φάγον ἄνδρες, Οσσα διώλεσας αὐτὸς, ἀθέσμιε, νῦν τάχα τυτθὸν Εὐμενέτην Θεὸν εἶχον ἐπ' ἐλπωρῇσιν ἐμῇσιν. Οίμοι! τίπτε με τόσσον ἐλυμήνω, κακουργέ; Αἰνῶς τρύχομαι, ὥστε ἀνίατα πείραθ᾽ ὁρῶμαι. Καὶ γὰρ δὴ νέκυς ἦα, δοκήσεῖ δ' ἐν βιόωσι· Πολλῶν δὲ κτεάνων ὠνησάμενος μάλα τύμβον, Πυθμένας οὐδὲ θεῶν (24), μέσφιν θανάτοιο πέρησα. Αλλά γέ μοι θέμις ἐστὶ Θεοῦ θεράποντας ἀγαθοὺς Λίσσεσθ', αὐτὰρ ὁμῶς καὶ εὐσεβέας μάλα φῶτας, Οφρ' ἐλέου οἴκτου τε τύχω· σεπτῆς δ᾽ ἔτι παιδὸς Ίχνια πιστοτάτης μάλ' Ἰουστίνης γε κύσαιμι, Οππως ἂν βιοτῆς ἐμέθεν περὶ καλὰ νοήσοι. Φεύγε Σατὰν δολομήτ', ἀθέμις, αινοτύραννε, Ο CARMEN DE S. CYPRIANO. LIB. II. Vers. A Tum vero immittens populo contagia dæmon Finitimis responsa dedit, non ante fureutem Posse iram exstingui, donec Justina trahatur Illico in Aglaidæ thalamum : sic poscere jura. Sed populi voces sanctis ancilla Tonantis Sedavit precibus, pestemque ex urbe ſugavit. Talibus edocti cives ad sidera Christum Tollebant, ac me cuncti velut illius urbis Exitium probris cumulabant millibus unum, Dirisque urgebant odiis: hinc ora pudore Suffusus, simul alines, civesque verebar. Ipse crucis tandem vires, porteutaque cernens, Idque animo versans, his adfur dæmona dictis . Heu ! fatale genus, tantum largitor iniqui, Nequitiæ barathrum, cur menti ficta dedisti Verba mea, imbellem te noscens ipse, pigrumque ? Si te immortalis vineit tam fortiter umbra Sola Dei, quidnam facies, cum venerit ipse? Si Christi metuis nomen, quo denique pacto Sustineas ipsum, tua cum mala puniet acta ? Si potis est sancti ligni te frangere virtus, Adventante ipso, tua ubi vestigia ſiges? B C Si te signa fugant, poteris tune quomodo forti Illius e dextra captas educere gentes? Haud etenim, haud tibi tanta cobers, qua obsistere [posses, Obtigit. Errorum planas jam funditus artes, Et fictas tenen species, te expertus inertem. Tu quidquid nobis largiris, inane fugaxque. Haud tibi consilium certum, haud sententia recta ; Veraque nulla, Deum contra quæ, stulte, laboras, Sed tantum spectra, ac tenebris æqualia cuncta. Per te cor periit nostrum, spesque excidit omnis, Atque in mente gravis curarum concita moles. Tu mihi nequitia vitam discindere prava; Tu mihi naturam pessumdare fraudibus ausus. Heu! nimium incautam mentem malus abstulit er- [ror. Ιmpius, et stultus, tibi cedens omnia, factus. Doctrinam frustra didici, librosque priorum. In te condisus, carui gazisque, bonisque; Cumque opibus patriis, auimæ quoque parta ruina. utinam quæ in te perierunt, perfide, multa, Hæc ego pauperibus potius vescenda dedissem : D Forte meis faustum votis modo Numen haberem! Hei mihi! cur me adeo læsisti, pessime? magno Conficior moerore, videns nescire medelam Vulnera; nam rebar, cum vere mortuus essem, ♥ivere, divitiisque parans mihi busta profusis, Nec barathrum cernens, ipsum me morte peremi. Sed mihi jam Christi famulos orare fidcles, Atque pios homines certum est, si forte malorum Obtineam veniam: fidæque accedere supplex Justinæ, sanctis atque oscula figere plantis, Ut mihi vivendi rationem curet honestam. Vade, Satan fallax, exlex, et dire tyranne. (35) Ita Ms. pro κατεβαρβάψας, ο καταδαρδάπτο (24) Ms. οὖν θεῶν.
εἰ γάρ σε κρατερῶς μοῦνον σκιὴ ὧδε δαμάζει ἀθανάτοιο θεοῖο, τί ῥέξεις ὁππόταν ἔλθοι; εἰ Χριστοῦ κλῆσιν τρομέεις, τότε τίπτε τελέσσεις, εὖτε τεὰς πρήξεις καὶ οὐλοὰ ἔργα μετέλθοι; εἰ σκόλοπος θείου σε μένος τόσσον γε χαλέπτει, αὐτοῦ κεν παρεόντος ὅπῃ σέθεν ἴχνια θήσεις; εἰ σφρηγίς σε ἄλαλκεν, ἄρ’ ἐκ παλάμης τότ’ ἐκείνου πῶς δύνασαι κρατερῆς μέροπας ῥύσασθαι ἀνάγκης; οὐδὲ γὰρ οὐδὲ φάλαγγα τόσην λάχες, ὥς κεν ἀμῦναι. ἄρτι πολυπλανέος τέχνης σέο εἴμ’ ἐπιίστωρ καὶ σέο φαντασίην μάλ’ ἐπίσταμαι, οἶδά σε νωθρόν. μαψίδιον δὲ μόνον καὶ ἐπημάτιον σέο δῶρον. οὐδὲ τεὴ βουλὴ παγίη, οὐ μῆτις ἀρίστη. ἀτρεκὲς οὐδὲ ἕν ἐστιν, ὅ περ θεοῦ ἄντα τελείεις· φάσματα δ’ εἰσὶ μόνον καὶ ἀχλύϊ πάντα ἔϊκται. ὤλεσας ἡμετέρην κραδίην καὶ ἐλπίδα πάμπαν καὶ λογικῶν πραπίδων πολυμέρμερον ἤλασας ἐσμόν. αὐτὰρ ἐμὴν βιοτὴν κακίῃ κατεδάρψαο δεινῇ καὶ φύσιν, ἥν περ ἐγὼ λάχον, ὤλεσας ἐκμαγίοισιν. ἤλιτον ἐκπάγλως φρένας ἐκ σέο ἠπεροπευθείς. ἄφρων καὶ δυσεβὴς γενόμην, σοὶ πάνθ’ ὑποείξας. μαψιδίως σοφίην δὲ μάθον, προτέρων δέ τε βύβλους. σοὶ δ’ ἐπιπειθόμενος στερόμην κτεάνων τε καὶ ὄλβου.
'Αλλ' ὅτε καὶ δήμῳ μαλερών λοιμόν κατέπεμψε Δαίμων, καὶ χρησμόν γε περικτιόνεσσιν ἔηκεν, Μὴ πρὶν λωφήσειν κότον ἄσχετον, ἄχρις Ἰούστην Ἐς λέχος Αγλαΐδης ἀγάγοι τάχος, ᾗ θέμις ἐστίν. ᾿Αλλὰ βοὴν δήμου, Χριστοῦ κατέπαυε θέραπνις Εὐχωλῆς ὁσίῃσι, καὶ ἄστεος ἤλασε λοιμόν. Ενθεν πειρηθέντες ὅσοι πόλιν ἀμφινέμονται, Χριστὸν μὲν κύδαινον, ἐμοὶ λώβην δ' ἐπέχευον, Ως κείνης πόλεως ὀλοφώϊον ἄνδρα πέλοντα· Εκπάγλως δέ με πάντες ἀπέστυγον· αὐτὰρ ἔγωγε Ηϊον αιδόμενος πηούς, πολιήτας ἅμ' ἄμφω. Υστάτιον δ' ὁράω σταυροῦ μένος ἔσσα ἔοργεν, Ἐν φρεσὶ τοῦτο νόησα, κακῷ δέ τε δαίμονι φάσκον· Ωμοι ἐλοίιον ἔρνος, ὅλων φωτὴρ ἀθεμίστων, Δυσσεβίης γύαλον, ψυχήν τί μευ ὧδ' ἀπάτησας, Ουτιδανὸς καὶ ἄκικος ἐὼν, ὡς οἶσθα καὶ αὐτός; Εἰ γάρ σε κρατερῶς μοῦνον σκιή ὧδε δαμάζει Αθανάτοιο Θεοίο, τί ῥέξεις ὁππόταν έλθοι; Εἰ Χριστοῦ κλῆσιν τρομέεις, τότε τίπτε τελεύσεις, Εἶτε τεὰς πρήξεις, καὶ οὐλοὰ ἔργα μετέλθοι ; Εἰ σκόλοπος θείου σε μένος τόσσον γε χαλέπτοι, Αὐτοῦ κεν παρεόντος ὅπη σέθεν ίχνια θήσεις; Εἰ σφρηγίς σε άλαλκεν, ἆρ᾽ ἐκ παλάμης τότ' ἐκείνου Πῶς δύνασαι κρατερῆς μέροπας φύσασθαι ἀνάγκης; Οὐδὲ γάρ, οὐδὲ φάλαγγα τόσην λάχες, ὥς κεν ἀμύναι, "Αρτι πολυπλανέος τέχνης στο είμ' ἐπιίστωρ, Καὶ σέο φαντασίην μάλ' ἐπίσταμαι, οἶδα σε νωθρόν. Μαψίδιον δὲ μόνον καὶ ἐπημάτιον σέο δῶρον. Οὔτε τεἡ βουλὴ παγίη, οὐ μῆτις ἀρίστη. Ατρεκὲς οὐδὲ ἔν ἐστιν, ὅπερ Θεοῦ ἄντα τελείεις. Φάσματα δ' εἰσὶ μόνον, καὶ ἀχλύϊ πάντα ἐῖχτά. Ώλεσας ἡμετέρην κραδίην, καὶ ἐλπίδα πάμπαν, Καὶ λογικῶν πραπίδων πολυμέρμερον ήλασας ἐσμόν. Αὐτὰρ ἐμὴν βιοτὴν κακίῃ κατεδάρψαο (23) δεινῇ, Καὶ φύσιν, ἥνπερ ἐγὼ λάχον, ὤλεσας έργματι σοῖσι. Ηλιτον ἐκπάγλως φρένας ἐκ σέο ήπεροπευθείς. "Αφρων, καὶ δυσσεβὴς γενόμην, σοὶ πάνθ' ὑποείξας. Μαψιδίως σοφίην δὲ μάθον, προτέρων δέ τε βύβλους, Σοὶ δ᾽ ἐπιπειθόμενος στερόμην κτεάνων τε καὶ ὅλβου. Σὺν πλούτῳ τοκέων δὲ καὶ ἀσθματος εὖνιν ἔθηκας. Εἰ πτωχοὶ δὲ τόσα, καὶ ἀκτέανοι φάγον ἄνδρες, Οσσα διώλεσας αὐτὸς, ἀθέσμιε, νῦν τάχα τυτθὸν Εὐμενέτην Θεὸν εἶχον ἐπ' ἐλπωρῇσιν ἐμῇσιν. Οίμοι! τίπτε με τόσσον ἐλυμήνω, κακουργέ; Αἰνῶς τρύχομαι, ὥστε ἀνίατα πείραθ᾽ ὁρῶμαι. Καὶ γὰρ δὴ νέκυς ἦα, δοκήσεῖ δ' ἐν βιόωσι· Πολλῶν δὲ κτεάνων ὠνησάμενος μάλα τύμβον, Πυθμένας οὐδὲ θεῶν (24), μέσφιν θανάτοιο πέρησα. Αλλά γέ μοι θέμις ἐστὶ Θεοῦ θεράποντας ἀγαθοὺς Λίσσεσθ', αὐτὰρ ὁμῶς καὶ εὐσεβέας μάλα φῶτας, Οφρ' ἐλέου οἴκτου τε τύχω· σεπτῆς δ᾽ ἔτι παιδὸς Ίχνια πιστοτάτης μάλ' Ἰουστίνης γε κύσαιμι, Οππως ἂν βιοτῆς ἐμέθεν περὶ καλὰ νοήσοι. Φεύγε Σατὰν δολομήτ', ἀθέμις, αινοτύραννε, Ο CARMEN DE S. CYPRIANO. LIB. II. Vers. A Tum vero immittens populo contagia dæmon Finitimis responsa dedit, non ante fureutem Posse iram exstingui, donec Justina trahatur Illico in Aglaidæ thalamum : sic poscere jura. Sed populi voces sanctis ancilla Tonantis Sedavit precibus, pestemque ex urbe ſugavit. Talibus edocti cives ad sidera Christum Tollebant, ac me cuncti velut illius urbis Exitium probris cumulabant millibus unum, Dirisque urgebant odiis: hinc ora pudore Suffusus, simul alines, civesque verebar. Ipse crucis tandem vires, porteutaque cernens, Idque animo versans, his adfur dæmona dictis . Heu ! fatale genus, tantum largitor iniqui, Nequitiæ barathrum, cur menti ficta dedisti Verba mea, imbellem te noscens ipse, pigrumque ? Si te immortalis vineit tam fortiter umbra Sola Dei, quidnam facies, cum venerit ipse? Si Christi metuis nomen, quo denique pacto Sustineas ipsum, tua cum mala puniet acta ? Si potis est sancti ligni te frangere virtus, Adventante ipso, tua ubi vestigia ſiges? B C Si te signa fugant, poteris tune quomodo forti Illius e dextra captas educere gentes? Haud etenim, haud tibi tanta cobers, qua obsistere [posses, Obtigit. Errorum planas jam funditus artes, Et fictas tenen species, te expertus inertem. Tu quidquid nobis largiris, inane fugaxque. Haud tibi consilium certum, haud sententia recta ; Veraque nulla, Deum contra quæ, stulte, laboras, Sed tantum spectra, ac tenebris æqualia cuncta. Per te cor periit nostrum, spesque excidit omnis, Atque in mente gravis curarum concita moles. Tu mihi nequitia vitam discindere prava; Tu mihi naturam pessumdare fraudibus ausus. Heu! nimium incautam mentem malus abstulit er- [ror. Ιmpius, et stultus, tibi cedens omnia, factus. Doctrinam frustra didici, librosque priorum. In te condisus, carui gazisque, bonisque; Cumque opibus patriis, auimæ quoque parta ruina. utinam quæ in te perierunt, perfide, multa, Hæc ego pauperibus potius vescenda dedissem : D Forte meis faustum votis modo Numen haberem! Hei mihi! cur me adeo læsisti, pessime? magno Conficior moerore, videns nescire medelam Vulnera; nam rebar, cum vere mortuus essem, ♥ivere, divitiisque parans mihi busta profusis, Nec barathrum cernens, ipsum me morte peremi. Sed mihi jam Christi famulos orare fidcles, Atque pios homines certum est, si forte malorum Obtineam veniam: fidæque accedere supplex Justinæ, sanctis atque oscula figere plantis, Ut mihi vivendi rationem curet honestam. Vade, Satan fallax, exlex, et dire tyranne. (35) Ita Ms. pro κατεβαρβάψας, ο καταδαρδάπτο (24) Ms. οὖν θεῶν.
σὺν πλούτῳ τοκέων δὲ καὶ ἄσθματος εὖνιν ἔθηκας. εἰ πτωχοὶ δὲ τόσα καὶ ἀκτέανοι φάγον ἄνδρες, ὅσσα διώλεσας αὐτός, ἀθέσμιε, νῦν τάχα τυτθὸν εὐμενέτην θεὸν εἶχον ἐπ’ ἐλπωρῇσιν ἐμῇσιν. οἴμοι, τίπτε με τόσσον ἐλυμήνω, κακοεργέ; αἰνῶς τρύχομ’, ἄλαστε· ἀνίατα πείραθ’ ὁρῶμαι· καὶ γὰρ δὴ νέκυς ἦα, δοκήσει δ’ ἐν βιόωσι. πολλῶν δὲ κτεάνων ὠνησάμενος μάλα τύμβον, πυθμένας οὐδὲ θανὼν μέσφα θανάτοιο πέρησα. ἀλλά γέ μοι θέμις ἐστὶ θεοῦ θεράποντας ἀγαυοὺς λίσσεσθ’, αὐτὰρ ὁμῶς καὶ εὐσεβέας μάλα φῶτας, ὄφρ’ ἐλέου οἴκτου τε τύχω. σεπτῆς δ’ ἔτι παιδὸς ἴχνια πιστοτάτης μάλ’ Ἰουστίνης γε κύσαιμι, ὅππως ἂν βιοτῆς ἐμέθεν περὶ καλὰ νοήσοι. φεῦγε, Σατὰν δολομῆτα, ἀθέσμιε, αἰνοτύραννε, ἀτρεκίην στυγέων καὶ εὐσεβίην ἀθερίζων.3 ὃς δὲ χολωσάμενος κρατερῶς κτανέειν μ’ ἐπόρουσε, πειρήθη δ’ ὅσον αὐτῷ ἔην σθένος αὐτίκ’ ὀλέσσαι ἐκ φάρυγός με λαβών. ὡς δ’ οὐκέτι εἷς παρέην μοι οὐδ’ ἔτι μιν θάνατον φυγέειν δόκεον καὶ ἀλύξαι, πιστοτάτης κούρης σημήιον ἐς νόον οὑμὸν σταυροῦ παμφανόωντος ἐπήλυθεν, ᾧ περ ἐνίκα, ἔφρασα δ’ εὐχόμενος·
'Αλλ' ὅτε καὶ δήμῳ μαλερών λοιμόν κατέπεμψε Δαίμων, καὶ χρησμόν γε περικτιόνεσσιν ἔηκεν, Μὴ πρὶν λωφήσειν κότον ἄσχετον, ἄχρις Ἰούστην Ἐς λέχος Αγλαΐδης ἀγάγοι τάχος, ᾗ θέμις ἐστίν. ᾿Αλλὰ βοὴν δήμου, Χριστοῦ κατέπαυε θέραπνις Εὐχωλῆς ὁσίῃσι, καὶ ἄστεος ἤλασε λοιμόν. Ενθεν πειρηθέντες ὅσοι πόλιν ἀμφινέμονται, Χριστὸν μὲν κύδαινον, ἐμοὶ λώβην δ' ἐπέχευον, Ως κείνης πόλεως ὀλοφώϊον ἄνδρα πέλοντα· Εκπάγλως δέ με πάντες ἀπέστυγον· αὐτὰρ ἔγωγε Ηϊον αιδόμενος πηούς, πολιήτας ἅμ' ἄμφω. Υστάτιον δ' ὁράω σταυροῦ μένος ἔσσα ἔοργεν, Ἐν φρεσὶ τοῦτο νόησα, κακῷ δέ τε δαίμονι φάσκον· Ωμοι ἐλοίιον ἔρνος, ὅλων φωτὴρ ἀθεμίστων, Δυσσεβίης γύαλον, ψυχήν τί μευ ὧδ' ἀπάτησας, Ουτιδανὸς καὶ ἄκικος ἐὼν, ὡς οἶσθα καὶ αὐτός; Εἰ γάρ σε κρατερῶς μοῦνον σκιή ὧδε δαμάζει Αθανάτοιο Θεοίο, τί ῥέξεις ὁππόταν έλθοι; Εἰ Χριστοῦ κλῆσιν τρομέεις, τότε τίπτε τελεύσεις, Εἶτε τεὰς πρήξεις, καὶ οὐλοὰ ἔργα μετέλθοι ; Εἰ σκόλοπος θείου σε μένος τόσσον γε χαλέπτοι, Αὐτοῦ κεν παρεόντος ὅπη σέθεν ίχνια θήσεις; Εἰ σφρηγίς σε άλαλκεν, ἆρ᾽ ἐκ παλάμης τότ' ἐκείνου Πῶς δύνασαι κρατερῆς μέροπας φύσασθαι ἀνάγκης; Οὐδὲ γάρ, οὐδὲ φάλαγγα τόσην λάχες, ὥς κεν ἀμύναι, "Αρτι πολυπλανέος τέχνης στο είμ' ἐπιίστωρ, Καὶ σέο φαντασίην μάλ' ἐπίσταμαι, οἶδα σε νωθρόν. Μαψίδιον δὲ μόνον καὶ ἐπημάτιον σέο δῶρον. Οὔτε τεἡ βουλὴ παγίη, οὐ μῆτις ἀρίστη. Ατρεκὲς οὐδὲ ἔν ἐστιν, ὅπερ Θεοῦ ἄντα τελείεις. Φάσματα δ' εἰσὶ μόνον, καὶ ἀχλύϊ πάντα ἐῖχτά. Ώλεσας ἡμετέρην κραδίην, καὶ ἐλπίδα πάμπαν, Καὶ λογικῶν πραπίδων πολυμέρμερον ήλασας ἐσμόν. Αὐτὰρ ἐμὴν βιοτὴν κακίῃ κατεδάρψαο (23) δεινῇ, Καὶ φύσιν, ἥνπερ ἐγὼ λάχον, ὤλεσας έργματι σοῖσι. Ηλιτον ἐκπάγλως φρένας ἐκ σέο ήπεροπευθείς. "Αφρων, καὶ δυσσεβὴς γενόμην, σοὶ πάνθ' ὑποείξας. Μαψιδίως σοφίην δὲ μάθον, προτέρων δέ τε βύβλους, Σοὶ δ᾽ ἐπιπειθόμενος στερόμην κτεάνων τε καὶ ὅλβου. Σὺν πλούτῳ τοκέων δὲ καὶ ἀσθματος εὖνιν ἔθηκας. Εἰ πτωχοὶ δὲ τόσα, καὶ ἀκτέανοι φάγον ἄνδρες, Οσσα διώλεσας αὐτὸς, ἀθέσμιε, νῦν τάχα τυτθὸν Εὐμενέτην Θεὸν εἶχον ἐπ' ἐλπωρῇσιν ἐμῇσιν. Οίμοι! τίπτε με τόσσον ἐλυμήνω, κακουργέ; Αἰνῶς τρύχομαι, ὥστε ἀνίατα πείραθ᾽ ὁρῶμαι. Καὶ γὰρ δὴ νέκυς ἦα, δοκήσεῖ δ' ἐν βιόωσι· Πολλῶν δὲ κτεάνων ὠνησάμενος μάλα τύμβον, Πυθμένας οὐδὲ θεῶν (24), μέσφιν θανάτοιο πέρησα. Αλλά γέ μοι θέμις ἐστὶ Θεοῦ θεράποντας ἀγαθοὺς Λίσσεσθ', αὐτὰρ ὁμῶς καὶ εὐσεβέας μάλα φῶτας, Οφρ' ἐλέου οἴκτου τε τύχω· σεπτῆς δ᾽ ἔτι παιδὸς Ίχνια πιστοτάτης μάλ' Ἰουστίνης γε κύσαιμι, Οππως ἂν βιοτῆς ἐμέθεν περὶ καλὰ νοήσοι. Φεύγε Σατὰν δολομήτ', ἀθέμις, αινοτύραννε, Ο CARMEN DE S. CYPRIANO. LIB. II. Vers. A Tum vero immittens populo contagia dæmon Finitimis responsa dedit, non ante fureutem Posse iram exstingui, donec Justina trahatur Illico in Aglaidæ thalamum : sic poscere jura. Sed populi voces sanctis ancilla Tonantis Sedavit precibus, pestemque ex urbe ſugavit. Talibus edocti cives ad sidera Christum Tollebant, ac me cuncti velut illius urbis Exitium probris cumulabant millibus unum, Dirisque urgebant odiis: hinc ora pudore Suffusus, simul alines, civesque verebar. Ipse crucis tandem vires, porteutaque cernens, Idque animo versans, his adfur dæmona dictis . Heu ! fatale genus, tantum largitor iniqui, Nequitiæ barathrum, cur menti ficta dedisti Verba mea, imbellem te noscens ipse, pigrumque ? Si te immortalis vineit tam fortiter umbra Sola Dei, quidnam facies, cum venerit ipse? Si Christi metuis nomen, quo denique pacto Sustineas ipsum, tua cum mala puniet acta ? Si potis est sancti ligni te frangere virtus, Adventante ipso, tua ubi vestigia ſiges? B C Si te signa fugant, poteris tune quomodo forti Illius e dextra captas educere gentes? Haud etenim, haud tibi tanta cobers, qua obsistere [posses, Obtigit. Errorum planas jam funditus artes, Et fictas tenen species, te expertus inertem. Tu quidquid nobis largiris, inane fugaxque. Haud tibi consilium certum, haud sententia recta ; Veraque nulla, Deum contra quæ, stulte, laboras, Sed tantum spectra, ac tenebris æqualia cuncta. Per te cor periit nostrum, spesque excidit omnis, Atque in mente gravis curarum concita moles. Tu mihi nequitia vitam discindere prava; Tu mihi naturam pessumdare fraudibus ausus. Heu! nimium incautam mentem malus abstulit er- [ror. Ιmpius, et stultus, tibi cedens omnia, factus. Doctrinam frustra didici, librosque priorum. In te condisus, carui gazisque, bonisque; Cumque opibus patriis, auimæ quoque parta ruina. utinam quæ in te perierunt, perfide, multa, Hæc ego pauperibus potius vescenda dedissem : D Forte meis faustum votis modo Numen haberem! Hei mihi! cur me adeo læsisti, pessime? magno Conficior moerore, videns nescire medelam Vulnera; nam rebar, cum vere mortuus essem, ♥ivere, divitiisque parans mihi busta profusis, Nec barathrum cernens, ipsum me morte peremi. Sed mihi jam Christi famulos orare fidcles, Atque pios homines certum est, si forte malorum Obtineam veniam: fidæque accedere supplex Justinæ, sanctis atque oscula figere plantis, Ut mihi vivendi rationem curet honestam. Vade, Satan fallax, exlex, et dire tyranne. (35) Ita Ms. pro κατεβαρβάψας, ο καταδαρδάπτο (24) Ms. οὖν θεῶν.
PG 85:863κυδρῆς μεδέων θεὲ κούρης, ἔλθ’, ἐπαλέξησον.3 καὶ αὐτίκα χεῖρα τάνυσσα καὶ τύπον ἰκριόεντα ἐμοῖς μελέεσσιν ἔθηκα. αὐτὰρ ὁ φεῦγεν ὄπισθεν ἅτ’ ἐκθρῴσκων τις ὀϊστός, ἠπείλει χαλεπῶς δ’ ἔγχος κραδάων κατ’ ἐμεῖο. καὶ τότ’ ἐγὼ Χριστοῖο λαβὼν σφρηγῖδος ἐρωὴν θάρσυνος ἦα μάλιστα, βοῶν θαμὰ καὶ θεὸν αὐτόν. δὴ τότ’ ἀλαστήσας προσεφώνεε θὴρ κακόβουλος χαζόμενος· Χριστός σε πολύλλιτος οὔ τι σαώσει ἡμετέρης παλάμης κεν, ἐπεὶ στυγέει δυσεβῆας. ἄρτι δὲ τυτθὸν ἀρήγει, ὅπως μετόπισθε δόλῳ γε πότμῳ λευγαλέῳ σε παραπλάγξας ἀπολέσσῃ. εὖτε δὲ καλλείψει σε, τότ’ εἴσεαι, οἷά σε ῥέξω, σὺ κράτος οὑμὸν ἀμέρσας· ἐμοὺς Χριστὸς γὰρ ὀπηδοὺς οὐ δέχετ’ ἐνδυκέως. δύο δ’ ὤλεσας, ὦ κακόδαιμον· πρῶτα μὲν ἡμετέρην φιλίην, καὐτὸς δέ τε σωτὴρ οὐ πάντως [ς’] ὀνίνησιν.3 ἐγὼ δέ τε τῶνδ’ ἐσακούων μύθων αἰνοτάτως περιδείδιον, ὅττι με τοίοις ἠλεμάτως ἐπέεσσιν ἀταρτηροῖσι προσηύδα. ἔνθ’ ὑμῖν, φίλοι ἄνδρες, ὅσοι στόνον ἴστε ἐμεῖο, φημὶ ἐμὴν λυπρὴν βιοτήν, ὄφρ’ εἰσορόωντες τεύξετ’ ἐλεημοσύνην·
Α Ατρεκίην στυγέων, καὶ εὐσεβίην ἀθερίζων. *Ος δὲ χολωσάμενος κρατερώς κτανέειν μ' επόρουσεν, Πειρήθη δ' ὅσον αὐτῷ ἔην σθένος, αὐτίκ᾽ ὀλέσσα: Εκ φάρυγός με λαβών· ὡς δ᾽ οὐκέτι εἷς παρέην μοι. Οὐδέτι μιν θάνατον φυγέειν δόκεον, καὶ ἀλύξαι· Πιστοτάτης κούρης σημήϊον ἐς νόον οὐμὸν Σταυροῦ παμφανόωντος ἐπήλυθεν, ᾧπερ (25) ἐνίκα, Εφρασα δ' εὐχόμενος" Κυδρῆς μεδέων, Θεέ, κούρης, Ελθ', ἐπαλέξησον· καὶ αὐτίκα χεῖρα τάνυσσα, Καὶ τύπον ἐκριόεντα ἐμοῖς μελέεσσιν ἔθηκα. Αὐτὰρ ὁ φεῦγεν ὄπισθεν ἅτ᾽ ἐχθρώσκων τις οϊστός, Ηπείλει χαλεπῶς δ᾽ ἔγχος κραδάων κατ' ἐμεῖο. Καὶ τότ ἐγὼ Χριστοῖο λαβὼν σφρηγίδος ἐρωὴν, Θάρσυνος τα μάλιστα, βοῶν θαμὰ καὶ Θεὸν αὐτόν. Δὴ τότ' ἀλαστήσας προσεφώνεε θήρ κακόβουλος Χαζόμενος - Χριστός σε πολύλλιτος οὔτι σαώσει Ημετέρης παλάμης κεν, ἐπεὶ στυγέει δυσεβήας. Αρτι δὲ τυτθὸν ἀρήγει, ὅπως μετόπισθε δόλω γε Πότμῳ λευγαλέῳ σε παραπλάγξας ἀπολέσσῃ. Εὗτε δὲ καλλείψει σε, τότ' είσεαι οἷά σε ῥέξω. Σὺ κράτος οὐμὸν ἄμερσας· ἐμοὺς Χριστὸς γὰρ πηδούς Οὐ δέχετ' ἐνδυκέως· δύο δ᾽ ὤλεσας, ὦ κακόδαιμον Πρῶτα μὲν ἡμετέρην φιλίην· καυτός δέ τε Σωτὴρ Οὐ πάντως ὀνίνησιν. Ἐγὼ δέ τε τῶνδ᾽ ἐσακούων Μύθων, αινοτάτως περιδείδιον, ὅττι με τοίοις Ἠλεμάτως ἐπέεσσιν ἀταρτηροῖσι προσηύδα. Ενθ' ὑμῖν, φίλοι ἄνδρες, ὅσοι στόνον ἴστε ἐμεῖο, Φημὶ ἐμὴν λυπρὴν βιοτήν, ὄφρ' εἰσορόωντες Τεύξατ' ἐλημοσύνην, καὶ ἐννέπετ᾽ εἴ μοι Χριστὸν μειλίξασθ᾽, εἰ ἐμῆς ἀΐοι μετανοίης, Ηδ' ἐπαλεξήσει μοι, ὅπως φύγω αἰνὰ κέλευθα, τῶν ἐδάην τὸ πάρος. Πληθύς θ' εἴως δ' ἔχε σιγήν, ὑψὲ δέ μοί τις ἔειπε διαπρύσιον γε βοήσας. ἔνεστιν EUDOCLE AUG. CARMEN DE S. CYPRIANO. LIB. II. Aufuge, contemptor veri, pietatis et osor. Tunc rabidus, mortemque minans in me irruit [ille Viribus et quantis pollet, me perdere tentat Faucibus arripiens: aderat mihi nemo, nec ulla Jam mortem vitare fuga me posse putabam : Cum mentem subiere meam fulgentia sanctæ Signa crucis, queis vincebat fidissima virgo, Clamavique precans: Claræ, Deus alme, puellæ, Adsis, affer opem : atque extendens illico dextram Signa meis posui confidens lignea membris. Tunc dæmon retro fugit, velut acta sagitta, Effuditque minas, atque in me spicula torsit. Ast ego tunc Christi repletus robore signi Audebam magis atque magis, Numenque vocabam. Tunc malesuada dolens emisit bellua tales Ore sonos: Non te Christus vel multa precantem Nostris eripiet manibus: namque odit iniquos. Nunc paulisper opem tibi fert, ut postea fraude. Te circumducens fato male perdat acerbo. Cum te destituet, quid agam tunc ipse videbis, Imperii spretor nostri : me quippe secutos Haud recipit Christus: gemina tum denique flebis Clade miser, mea perdideris cum fœdera, et ipse Haud ultra Christus te juverit. Hæc ego dicta Aure bibens, totus rigui formidine; namque Addens probra minis, tumido responderat ore. En vobis, gemitus nostros qui scitis, iniquæ Explicui vitæ jam tempora, ut illa videntes Vos tangat pietas, socii: vos dicite, Christum An placare queam, meque audiat ipse dolentem; Detque mihi horrendas, queis ante insistere novi, Deseruisse vias. Hic omnis turba silebat, Dum quidam clara tandem sic voce locutus. B C Vers. (25) Ms. όπερ.
καὶ ἐννέπετ’, εἴ μοι ἔνεστι Χριστὸν μειλίξασθ’, εἰ ἐμῆς ἀί̈οι μετανοίης, ἠδ’ ἐπαλεξήσει μοι, ὅπως φύγω αἰνὰ κέλευθα, ὧν ἐδάην τὸ πάρος. πληθὺς τείως δ’ ἔχε σιγήν· ὀψὲ δέ μοί τις ἔειπε διαπρύσιόν γε βοήσας·
Α Ατρεκίην στυγέων, καὶ εὐσεβίην ἀθερίζων. *Ος δὲ χολωσάμενος κρατερώς κτανέειν μ' επόρουσεν, Πειρήθη δ' ὅσον αὐτῷ ἔην σθένος, αὐτίκ᾽ ὀλέσσα: Εκ φάρυγός με λαβών· ὡς δ᾽ οὐκέτι εἷς παρέην μοι. Οὐδέτι μιν θάνατον φυγέειν δόκεον, καὶ ἀλύξαι· Πιστοτάτης κούρης σημήϊον ἐς νόον οὐμὸν Σταυροῦ παμφανόωντος ἐπήλυθεν, ᾧπερ (25) ἐνίκα, Εφρασα δ' εὐχόμενος" Κυδρῆς μεδέων, Θεέ, κούρης, Ελθ', ἐπαλέξησον· καὶ αὐτίκα χεῖρα τάνυσσα, Καὶ τύπον ἐκριόεντα ἐμοῖς μελέεσσιν ἔθηκα. Αὐτὰρ ὁ φεῦγεν ὄπισθεν ἅτ᾽ ἐχθρώσκων τις οϊστός, Ηπείλει χαλεπῶς δ᾽ ἔγχος κραδάων κατ' ἐμεῖο. Καὶ τότ ἐγὼ Χριστοῖο λαβὼν σφρηγίδος ἐρωὴν, Θάρσυνος τα μάλιστα, βοῶν θαμὰ καὶ Θεὸν αὐτόν. Δὴ τότ' ἀλαστήσας προσεφώνεε θήρ κακόβουλος Χαζόμενος - Χριστός σε πολύλλιτος οὔτι σαώσει Ημετέρης παλάμης κεν, ἐπεὶ στυγέει δυσεβήας. Αρτι δὲ τυτθὸν ἀρήγει, ὅπως μετόπισθε δόλω γε Πότμῳ λευγαλέῳ σε παραπλάγξας ἀπολέσσῃ. Εὗτε δὲ καλλείψει σε, τότ' είσεαι οἷά σε ῥέξω. Σὺ κράτος οὐμὸν ἄμερσας· ἐμοὺς Χριστὸς γὰρ πηδούς Οὐ δέχετ' ἐνδυκέως· δύο δ᾽ ὤλεσας, ὦ κακόδαιμον Πρῶτα μὲν ἡμετέρην φιλίην· καυτός δέ τε Σωτὴρ Οὐ πάντως ὀνίνησιν. Ἐγὼ δέ τε τῶνδ᾽ ἐσακούων Μύθων, αινοτάτως περιδείδιον, ὅττι με τοίοις Ἠλεμάτως ἐπέεσσιν ἀταρτηροῖσι προσηύδα. Ενθ' ὑμῖν, φίλοι ἄνδρες, ὅσοι στόνον ἴστε ἐμεῖο, Φημὶ ἐμὴν λυπρὴν βιοτήν, ὄφρ' εἰσορόωντες Τεύξατ' ἐλημοσύνην, καὶ ἐννέπετ᾽ εἴ μοι Χριστὸν μειλίξασθ᾽, εἰ ἐμῆς ἀΐοι μετανοίης, Ηδ' ἐπαλεξήσει μοι, ὅπως φύγω αἰνὰ κέλευθα, τῶν ἐδάην τὸ πάρος. Πληθύς θ' εἴως δ' ἔχε σιγήν, ὑψὲ δέ μοί τις ἔειπε διαπρύσιον γε βοήσας. ἔνεστιν EUDOCLE AUG. CARMEN DE S. CYPRIANO. LIB. II. Aufuge, contemptor veri, pietatis et osor. Tunc rabidus, mortemque minans in me irruit [ille Viribus et quantis pollet, me perdere tentat Faucibus arripiens: aderat mihi nemo, nec ulla Jam mortem vitare fuga me posse putabam : Cum mentem subiere meam fulgentia sanctæ Signa crucis, queis vincebat fidissima virgo, Clamavique precans: Claræ, Deus alme, puellæ, Adsis, affer opem : atque extendens illico dextram Signa meis posui confidens lignea membris. Tunc dæmon retro fugit, velut acta sagitta, Effuditque minas, atque in me spicula torsit. Ast ego tunc Christi repletus robore signi Audebam magis atque magis, Numenque vocabam. Tunc malesuada dolens emisit bellua tales Ore sonos: Non te Christus vel multa precantem Nostris eripiet manibus: namque odit iniquos. Nunc paulisper opem tibi fert, ut postea fraude. Te circumducens fato male perdat acerbo. Cum te destituet, quid agam tunc ipse videbis, Imperii spretor nostri : me quippe secutos Haud recipit Christus: gemina tum denique flebis Clade miser, mea perdideris cum fœdera, et ipse Haud ultra Christus te juverit. Hæc ego dicta Aure bibens, totus rigui formidine; namque Addens probra minis, tumido responderat ore. En vobis, gemitus nostros qui scitis, iniquæ Explicui vitæ jam tempora, ut illa videntes Vos tangat pietas, socii: vos dicite, Christum An placare queam, meque audiat ipse dolentem; Detque mihi horrendas, queis ante insistere novi, Deseruisse vias. Hic omnis turba silebat, Dum quidam clara tandem sic voce locutus. B C Vers. (25) Ms. όπερ.
Second witness · khazarzar edition
De martyrio sancti Cypriani (e cod. Florent. Laurent. VII, 10) 1 πάντας δ' ἠιθέους κεν ἀταρτηρῶς ἀπέπεμπεν, ὡς Χριστὸν μοῦνον μνηστὸν θεμένη τὸν ἄνακτα. ὃς δέ, λεὼν συναγείρας, ἀνακτορίους κατὰ θώκους πρός ῥα βίην ἐθέλεσκεν ἀγαυὴν παῖδα μιῆναι· ὅσσοι δ' ἑσπετόωνθ' ἅμ' αὐτῇ, αἰπὺ βόησαν, πάντες δ' ἐκ θαλάμων σὺν τεύχεσιν ἐσσεύοντο, τεῦξαν δ' Ἀγλαΐδαο νεήλυδας εἶθαρ ἀΐστους. αὐτὸς δ', ἐν κραδίηφι φέρων ὅλον ἔνδον ἔρωτα, πληγεὶς εὖτε μύωπι λαθών, πηχύνετο κούρην. ἡ δ' αἶψα Χριστοῦ κρατερὴν σφρηγῖδα τέλεσσε, ῥῖψεν δ' ὕπτιον εἶθαρ ἀναιδέα, χερσὶ δ' ἔδρυψε μορφὴν Ἀγλαΐδαο καὶ οὐλοκόμους γε παρειάς, ῥῆξεν δ' εἵματα καλά· ὅλοις δ' ἀπέδειξε γέλωτα, Θέκλης ἀντιθέης τὸν ὁμὸν δρόμον ἐκτελέουσα. καὶ τὰ μὲν ὣς ῥέξασα θεοῦ πάλιν ἦλθεν ἐς οἴκους. αὐτὰρ ὁ χωόμενος κακοεργέα λίσσετο φῶτα, δυσσεβέος μαγίης ὑποθήμονα, Κυπριανόν γε, καί οἱ ὑποσχόμενος δοιὰ χρυσοῖο τάλαντα λαμπροῦ τ' ἀργυρίοιο, ὅπως πείσειεν ἀνάγκῃ παρθένον οὐκ ἐθέλουσαν ἐπινεῦσαι φιλότητι, οὐ δεδαὼς Χριστοῦ κρατερὸν μένος ἀκαμάτοιο. οἰκτείρας δὲ μάγος δυερὸν βροτόν, ἐξ ἐπαοιδῆς κίκλησκεν χαλεπὸν κακοεργέα δαίμονα ῥίμφα. ἀπτερέως δ' ἐλθών, «τί μ'», ἔφη, «καλέεις; ἀγόρευε.» ὃς δ' ἔφατ'· «αἰνῶς μοι κούρης γε μιῆς Γαλιλαίης ἦτορ ἔρως ἐδάμασσε· σὺ δ' ἔννεπε, εἴτε μιν αὐτὸς λέκτροισιν δόμεναι κρατέεις· αἰνῶς ποθέω γάρ.» νήφρων δ' ἀντίπαλος δώσειν κατένευσεν ἄελπτα. Κυπριανὸς δ' αὖτίς γε παλαμναῖον προσέειπεν· «ἔννεπέ μοι τεὰ ἔργα, ὅπως φρεσὶ θάρρος ἔχοιμι.» ὃς δ' ἔφατ'· «ἀγγελικῶν στιφέων πάρος ἦα φέριστος, ἀλλά γ' ἐμῷ γενετῆρι πεπιθμένος ἔλλιπ' ἄνακτα ἑπταπόλου σφαίρης τὸν ὑπέρτατον. ὅσσα δ' ἔρεξα, εἰδήσεις· ἐρέω δέ. πόλου καθαροῖο θέμεθλα αὐτὸς ἐμῇ κακίῃ γε διάνδιχα θῆκα ταράξας καὶ στίφος οὐρανίων ναετῶν ἐς γαῖαν ἔριψα. μητέρα δ' αὖ μερόπων πάλιν ἤπαφον Εὖαν ἀνάγκῃ, νοσφισάμην δ' Ἄδαμον πολυγηθέος ἐκ παραδείσου. καὶ Καΐνου παλάμην γνωτοκτόνον αὐτὸς ἔτευξα. αἵματι γαῖαν ἔδευσα· ἀκανθώδη δ' ἀναθάλλει καρπὸν ἀεικέλιον μερόπων γένει εἵνεκ' ἐμεῖο. ἐχθρὰ θεῷ συνάγειρα θεήματα· καὶ κλοπίας δὲ εὐνὰς ἐγὼν ἐτέλεσσα. σεβίζεσθαι δ' ἀμενηνὰ εἴδωλα βρότεον νόον ἤπαφον, ἠδὲ θυηλὰς ἀνθρώπους ῥέζειν βλοσυρῷ κατεμήνυσα ταύρῳ. αὐτὸς καὶ κρατέοντα θεοῦ λόγον, υἱὸν ἄναρχον, ἐν σκόλοπι τανύσαι μαλερῶς Ἐβέρους ὀρόθυνα. ἄστεα συγκλόνεον καὶ τείχεα κάββαλον αἰπά, πολλοὺς δ' ἐξ ἔριδος θαλάμους ἐδόνησα χορεύσας. ἀλλά γε δὴ τάδε πάντα κακὰ καὶ ἀπείρονα τεύξας, πῶς τῆσδ' ἠιθέου μεγαλόφρονος οὐδὲ τυχήσω;» Κυπριανὸς δ' ἔνεπεν κακοτερπέι δαίμονι λυγρῷ· «τῆνδε λαβὼν βοτάνην κύκλῳ θάλαμον κατάδευσον κούρης αἰδεσίμου, ἀτὰρ ὕστατος ἵξομαι αὐτὸς καὶ νόον ἐνθήσω κραδίῃ πατρώιον αὐτῇ. ἡ δέ σοι ἐλδομένῳ μάλα πείσεται ἔν περ ὀνείρῳ.» παρθένος ἠίθεος δὲ τότ', εἶδος ἔχουσ' ἐπὶ γαίης, ὥρῃ νυκτελίῃ τριτάτῃ μέλπεν θεὸν ἠύν. ἀλλ' ὅτε δὴ πραπίδων μέσσον πελεμίζετο κούρη, ἐν φρεσὶ δ' ᾗσι νόησεν ἀτασθαλίην κακοεργοῦ, ἡμιτόμους πρησθεῖσα νεφροὺς πυρί, θᾶσσον ἄνακτα ἔγνω, τὸν ποθέεσκεν· ἀτὰρ σημήνατο χειρὶ σταυρῷ πᾶν δέμας αἶψα, γεγωνήσασα δ' ἔειπε· «πάντων δεσπόζων, θεὲ κύδιμε, παιδὸς ἀχράντου Ἰησοῦ Χριστοῦ γενέτα, ὃς ταρταρόεντα αἰνοπέλωρον ὄφιν ζοφεραῖς ἐπέδησας ἐν αὐλαῖς, οὓς δὲ πέδαις ζώγρησεν, ὅλους, κύδιστ', ἐσάωσας· ὃς πόλον ἀστερόεντα τανυσσάμενος σέο χειρί, γῆν δὲ μέσον χάεος νοτίοις νώτοισιν ἐρείσας· ὁ φλογερὰς δαΐδας πώλοις Τιτῆνος ὀπάσσας, μήνην ἀργεννὴν δὲ βοόζυγα νυκτὶ τελέσσας· ὁ βροτὸν ἄνδρα τεῇ μορφῇ τεύξας πανόμοιον, ὃν παραδεισιάδος θαλίης κορέσασθαι ἄνωγας, θηρὸς δ' αἰνοτάτου ὄφεως ὑποθημοσύνῃσιν εὐδένδροιο πέδοιο λιασθέντα πάλιν αὐτὸς διζόμενος 1
ἐσάωσας, ἄναξ, ἐλεήμονι θυμῷ, κείνου δὲ σκόλοπι πληγὴν τεῷ ἐξακέσαο, Χριστοῦ ἐπωνυμίῃ πάντ' ἄλγεα τοῦδε καθήρας– τοῦδε γὰρ εἵνεκα πᾶσα φαείνεται ἀνδροφόρος γῆ, οὐρανὸς ἐκτετάνυσται, ἀτὰρ χθὼν ἠρήρεισται, ὕδατα δὲ προχέονται, ὅλη δέ σε μοῦνον ἄνακτα βαλβὶς παντομέδοντα ἐπίσταται–· ἐλθέ, σάωσον σῇ κρατερῇ βουλῇ δμωὴν σέο, μὴ δέ με δεινὸς μῶμος νικήσῃ· σεῦ γὰρ χάριν, ἀφθιτοεργέ, ἠνεκέως μενέμεν ἐθέλω μάλα παρθένος ἁγνή. κηρόθι γάρ σε, φέριστε, λίην ἀγάπαζον, Ἰησοῦ, δέσποτά μευ πολύαινε· σὺ γὰρ πυρσὸν φλεγέθοντα σεῖο ποθῆς πύρσευσας, ἐμῷ δ' ἐνεθήκαο θυμῷ. τὼ νῦν μή ποτε σὴν δμωὴν δαμάσῃς ὑπὸ χεῖρα ἀντιβίου, στυγεροῖο, ἀθεσμίου, ἀντιθέοιο, μηδὲ παρ' ἐξ ἐλθεῖν με, μάκαρ, σέο θέσφατ' ἐάσῃς, ἀλλ' ἀπάλαλκ' ἀλίτην συνθήμονα, αἰνοσοφιστήν.» ὣς ἡ μὲν τὰ ἕκαστα πιφαυσκομένη, ἑὸν αἶψα σῶμα θεοῦ σφρηγῖδι κορυσσαμένη, βδελυρωπὸν αὐτίκα δαίμονα σεῦεν ἐπωνυμίῃ Χριστοῖο· καὶ τὸν μὲν προέηκεν ἀτίμητον μάλα πάγχυ. ὃς δὲ σὺν αἴσχεϊ πολλῷ ἔβη κατ' ἐνῶπα μάγοιο. δαίμονα Κυπριανὸς δ' εἰρώτεε· «ποῖ πέλει αὕτη, ἥν σοι ἐγὼ κελόμην δεῦρ' ἀξέμεν ὅττι τάχιστα;» ἔννεπε δ' ἀντίπαλος· «σάφα πάντα σὺ μήτι μετάλλα· ἦ γὰρ ἐγὼ φοβερὸν περιδείδια σῆμα νοήσας.» μειδήσας δὲ μάγος, χαλεποῖς ἔργοισι πεποιθώς, κίκλησκεν πάλιν ἄλλον ἀταρτηρὸν Βελίαρον. Κυπριανῷ δ' ἀγόρευε· «μάθον καὶ σεῖο ἀνωγὴν καὶ τοῦδ' αὖ κακότητα· ὅθεν γενέτης μ' ἀνέπεμπε σῶν ἀχέων ἐπαρωγόν.» ὁ δ' αἶψα μάγος κεχαρηὼς ἔννεπε· «τῆ τόδε, δαῖμον· ὅλον δῶ παρθένου ἁγνῆς φαρμάκῳ ἐγκατάδευσον. ἐγὼ δ' ὄπιθεν σέο βαίνω· πείσειν δ' αἶψ' ὀίω μιν.» ὁ δ' ᾤχετο. σεπτοτάτη δὲ παρθένος αἰδοίη νυκτὸς κατὰ μέσσον ἄνακτι εὐχωλὴν ἀνέπεμπε, τάδ' ἐκ στομάτων προϊεῖσα· «μεσσατίην κατὰ νύκτα ἐμῶν λεχέων ἀνόρουσα ἐξερέειν, κύδιστε, ἁμαρτάδας, ἅς περ ἔτευξα, εὐδικίης κατ' ἐνῶπα τεῆς, κρίσεως δέ τ' ἀληθοῦς. ὦ κρατέων γενετῶν, ἐλεητύος ἄφθονε δωτήρ, αἰθερίων νομοδῶτα καὶ οὐρανίων ἐπίκουρε, ὃν γαίη τρομέει· καὶ ἀντιθέου ὀλοοῖο ὃς μένος αἰσχίστως ὀλέσας, γενέτου Ἀβραὰμ δὲ δεξάμενος θυσίην ὡσεὶ μεγάλην ἑκατόμβην· ὃς Βῆλον κατέριψας ἐπί τε δράκοντα κατέκτας καὶ διὰ σοῦ θεράποντος ἐυσεβέος Δανιήλου Περσῶν ἔθνεα πάντα τεὴν θεότητα δίδαξας· ὃς διὰ τηλυγέτου Χριστοῦ, σέο παιδός, ἅπαντα εὖ διακοσμήσας καὶ ἐν χθονὶ φέγγος ἀνάψας· ὃς νέκυας μετὰ πότμον ὑπότροπον ἐς φάος ἦξας· λίσσομ', ἄναξ, σέο, μή με κακοῖς ἐπιβήμεν' ἐάσῃς, ἀλλά γ' ἐμεῖο φύλαξον, ἄναξ, δέμας αἰὲν ἀπῆμον δᾷδά τε παρθενίης γε παράσχεό μοι ζείουσαν, ὄφρα σὺν ἡμετέρῳ μνηστῷ νυμφῶνα κατείδω, Χριστῷ, συνθεσίας δ' ἀποτίσομαι, ἅς περ ὑπέστην· αὐτοῦ γὰρ κράτος ἐστὶ γέρας θ' ἅμα κύδεϊ. ἀμήν.» ὣς ἡ μὲν τὰ ἕκαστα λιτάζετο, αὐτὰρ ὁ δαίμων εἵνεκ' ἀγηνορίης σὺν αἴσχεϊ φεῦγε κατηφής. ἐλθὼν δ' ἄντα μάγοιο παρίστατο, Κυπριανὸς δὲ εἴρετο· «ἔννεπε, δαῖμον, ὅποι πέλει, ἣν κελόμην σε ἄξειν παρθενικήν.» ὁ δ' ἀμείβετο· «ἦ μάλα δή με νίκησε κρατερῶς σημήιον, ὅττι δέδορκα, φρικτὸν ἅδην πάντεσσιν, ὑπέρβιον, οὐχ ὑποεικτόν.» αὐτὰρ ὁ Κυπριανὸς κάλεσε κρατερώτερον ἄλλον, ὃς πάντων ἤνασσε καὶ ἦν γενέτης μελανώπων. τῷ δ' ἔφατ'· «οὐτιδανὸς σὺ πέλων ὑπόειξας, ἀφαυρέ;» ὃς δέ γε θαρσαλέως ἀπαμείβετο· «ἄρτι κομίζω κείνην παρθενικήν σοι, ἑτοιμότατος δὲ μάλ' ἔσσο.» Κυπριανὸς δ' ἀπάμειπτο· «ἐμοὶ σημήιον εἰπέ, ὅττι τελεσσάμενος νίκης ἔντοσθε γένηαι.» ὃς δ' ἔφατο· «πρῶτον κλονέω μέλεα πυρετοῖσιν· αὐτὰρ ἐπεὶ μετὰ ἕκτον ἐγὼν ἦμαρ πάλι κείνην θάμβησα, κατὰ νύκτα ἑτοιμοτάτην σοι ἀγεινῶ.» καί ῥ' ἐλθὼν ἀσύφηλος, ἐπιστὰς παρθένῳ ἁγνῇ παρθενικῆς ἑτέρης εἶδος καὶ εἵμαθ' ὁμοῖος, ἐν λεχέεσσι καθῆστο, δόλῳ δ' ἀνενείκατο μῦθον· «ἦλθον ἐγώ, μετὰ σεῖο ἀπ' αὐτῆς τῆσδέ κεν ἠοῦς παρθενίῃ ἐρατῇ ἐπιτερπομένη, ἐπεὶ ἦ με Χριστὸς ἄναξ προΐηλεν, ὅπως κέ με ὧδε τελέσσῃ. ἀλλά, φίλη, τόδε λέξον ἐμοί· πόσον ἐστὶν ἔπαθλον παρθενίης ἐρατῆς καὶ μισθὸς ὅσος τετάνυσται– καὶ γὰρ δή σ' ὁρόω ἀλιβάντεσιν 2
εἴκελον ὧδε– αὐσταλέης βιοτῆς καὶ ἀνικμοτάτοιο τραπέζης;» παρθένος αἰδοίη δ' ἀπαμείβετο· «οὐτιδανὸν μὲν ἀθλοθέτημα πέλει, μείζων δέ τε μισθὸς ὀπηδεῖ.» αὐτὸς δ' αἰσυλόμητις ἔφη· «οὐ παρθένος ἦεν ἐν παραδεισιάδος δαπέδῳ Εὔη σὺν Ἀδάμῳ; ἀλλ' ἐπεὶ ὑστατίοισι χρόνοις μίχθη λεχέεσσι πρωτογόνου Ἀδάμου, παίδων μήτηρ ἀνεδείχθη. ἔνθεν σπέρμηνεν γενεὴν πάντων μεροπήων, ἐσθλὰ δὲ πάντ' ἔμαθεν.» τότε δὴ τότ' ἔμελλεν Ἰούστα δαίμονι πειθομένη θυρέων ἔκτοσθε γενέσθαι· γηθήσας δ' ὁ ἄλαστος ἔβη παιδὸς πάρος ἔξω. ἡ δ' ὡς οὖν ἐνόησε δόλον ὀλοόφρονος ἐχθροῦ, ἂψ ἐπὶ εὐχωλὴν νόον ἔτραπεν, ὃν δέμας αἶψα σταυρῷ σημήνασα· ἀπὸ στομάτων δέ τ' ἀήτην πέμψασ', ἐλέγχιστον βαρυδαίμονα ὦσεν ἀπ' οἴκου. τυτθὸν δ' ἀμπνεύσασα ἀπὸ κλόνου, ὧδ' ἀγόρευεν· «ἀθανάτῳ χάριν οἶδα, πυρόεσσα δὲ νοῦσος ἀπέσβη.» εὐχομένη δ' ἔφατο· «Χριστέ, κρατέων γέρα σεῖο, σῶμ' ἐμὸν ἐκπερόνησον– ὑποτρόμεόν σε, φέριστε– καὶ πάλι σῇ μ' ἐλέαιρε θεμιστύϊ· δὸς δέ τε κῦδος οὔνομα σὸν φορέειν.» κατηφιόων δὲ μάλ' ἦλθεν ἀντίθεος κατ' ἐνῶπα μάγου, τετιημένος αἰνῶς. τὸν δέ τε Κυπριανὸς τότ' ὀνειδείοις βάλε μύθοις· «μὴ ἄρα καὶ σὺ νέης ἑλικώπιδος ἔτρεσας ὄμμα; ἀλλά γε λέξον ἰδὼν κούρης σθένος οἷον ἔνεστιν.» ἔννεπε δ' ἀντίβιος· «μή μ' εἴρεο μηδὲ μετάλλα· οὐ δύναμ' ἐξερέειν σημήιον οἷον ἐσεῖδον· δείλαιος τρομέων δ' ἀναχασσάμενος φύγον αἶψα. εἰ δὲ μαθεῖν ἐθέλεις, αὐτὸς μέγαν ὅρκον ὄμοσσον.» Κυπριανὸς δ' ἀπάμειπτο καὶ εἴρετο· «ποῖον ὀμόσσω ὅρκον;» ὁ δ' αὖτ' ἀπάμειπτο· «ἐμῶν μενέων κατὰ πάντων, ὧν περ ἔχω κρατέω τε.» ὁ δ' ὡς κλύεν, εὐθὺς ὄμοσσε, μή ποτε δὴ προλιπεῖν τὸν ἀγήνορα. καὶ τότ' ἔειπε θαρσήεις· «Χριστοῖο τανυσθέντος σκολοπῆι σφρηγῖδα παπτήνας τρομέων φύγον.» ὃς δὲ προσηύδα· «εἴπ' ἄγε μοι· κρείσσων γὰρ ὑπάρχει σεῖο μάλ' αὐτός;» ἔννεπε δ' ἀντίπαλος· «κλῦέ μευ, καὶ ἀληθέα λέξω· ὅσσα γὰρ ἐνθάδε ἄμμες ἀλιτροσύνης ὑπὸ λυγρῆς ῥέξωμεν, μέροπάς τε βροτοὺς ἀπάτῃσι διδόντες, ἔστ' ἐπιεικτὸν ἅπασιν. ἀτὰρ βιοτὴν ἐς ἐκείνην γναμπτὸν χαλκοτυπὲς πέλει ὄργανον, αὐτὸ πυρωθὲν κεῖται ἐνὶ μέσσοισιν· ἀτὰρ σχεδὸν ἤν τις ἁμάρτοι ἄγγελος ἠὲ βροτός, σὺν ταὐτῷ ἀγγελιῶται Χριστοῦ σταυροπαγοῦς ἐπὶ βήματος ὦκα φέρουσι ...» Κυπριανὸς δ' ἀγόρευσεν· «ἄγ', ἔκθορε· ἐς φιλίην γὰρ ἔρχομαι ἀπτερέως, καί μοι τάχος ἅνδαν'. ἐγὼ δὲ σταυροχαρῆ πόθεον, μή πως τλαίην τὰ ὁμοῖα.» εἰδεχθὴς δ' ἀπάμειπτο· «ὀμοσσάμενος μέγαν ὅρκον παρβασίης ἀλέγεις;» ὁ δ' ἀνείρετο· «ἔννεπ', ἀλάστορ, ὅρκια ποῖά σοι ὠμοσάμην νῦν αὐτός.» ὁ δ' εἶπεν· «ἐς κρατερὰς τὰς ἐμὰς δυνάμεις.» ἀπάμειπτο μάγος δέ· «οὔτε σὲ οὔτε τεὰ περιδείδια, ἔχθιτε, ἔργα· νυκτὶ γὰρ ἀτρεκίην τῇδ' ἔμμαθον ἐκ σέο πᾶσαν εἵνεκα παρθενικῆς ἀράων ἁγνῶν τε λιτάων καὶ σταυροῦ σφεδανοῖο· σὺ γὰρ μάλα ἐσσὶ ἄναλκις. τὼ νῦν ἐν ῥεθέεσσιν ἐμοῖς σφρηγῖδα κραταιὴν θήσω ἐγώ, τήν πέρ τε μέγα κρείουσαν ἔειπες· σὴν φιλίην δ' ἀθερίζω, ἀπειπάμενος σέο βουλάς.» ὃς δ' ὡς οὖν τάδ' ἔειπε, γέρας Χριστῷ πόρεν εὐθύ, δαίμονα δ' αἰνὸν ἔλασεν, «ἀπέρχεο τηλόθι», λέξας· «δίζημαι γὰρ Χριστόν.» ὁ δ' αἴσχιστος κίεν αἶψα. Κυπριανὸς δὲ λαβὼν βίβλους μαγικὰς κατέθηκεν ὤμοισι στιβαροῖσι νέων ἀγέμεν ποτὶ οἶκον ἀχράντοιο θεοῦ, καὶ δ' αὐτὸς ἐφέσπετο ταῖσδε. πὰρ ποσὶ δὲ προπάροιθε πεσὼν θείου ἱερῆος, Ἀνθίμου, ἀντιόων τάδε οἱ φάτο· «ἀθανάτοιο οὐρανίου θεράπων στρατιῇ Χριστοῦ προβέβουλα βύβλῳ τ' ἐγκαταλέξαι ἐμὸν κέαρ.» ὃς δὲ χολωθεὶς ἔννεπέν οἱ· «κακότητα τεὴν ἀπέρυξον ὀπίσσω· οὐ σοίγ' ἄρκιόν ἐστιν, ἀφ' ἡμέων ἔκτοθ' ἐόντα ἕρδειν, οἷα βέβουλας; ἀνακτορίων δέ τ' ἀλεύου· καὶ γὰρ παντομέδοντος ἀήττητος πέλει ἰσχύς.» Κυπριανὸς δ' ἀπάμειπτο· «κἀγὼ φρεσὶν ᾗσιν ἀνέγνων, ὡς Χριστοῦ δύναμις κρατερὴ πέλει ἠδὲ μεγίστη· τῇδε γὰρ ἐν νυκτὶ κούρῃ σεπτῇ κατέπεμψα δαίμονας ἀντιθέους, ὅππως ἀπάτης ἐνὶ δεσμοῖς θηρήσωσι νόον κρατερόφρονος ἠιθέοιο. ἡ δέ, μαθοῦσα νόῳ, εὐχῇ σφρηγῖδί τε Χριστοῦ νίκησε κρατερῶς. νῦν δ' ἄνσχεο καί μ' ἐλέησον· αἰδόμενος δ' ἱκέτην σέο, 3
δέχνυσο, φέρτατε φωτῶν, βίβλους, ἔνθεν ἐγὼ κακὰ μυρία τεῦχον ἀλιτρός, καὶ πυρὶ τάσδ' ἀμάθυνον, ἐμὴν ψυχὴν ἐλεαίρων.» πεισθεὶς δ' ἀρητὴρ βίβλους λάβε, φλέξε δὲ πάσας, κεῖνον δ' εὐλογέων ἀγανοῖς μύθοις ἀπέπεμπε, πυκνὰ παραιφάμενος σηκοῖς θεοῦ ἐγκαταδύνειν. Κυπριανὸς δ', ἄψορρος ἰὼν ἑὸν ἐς δόμον αὖτις, ῥέξασκ' εὖτε κόνιν μορφὰς βρετέων ἀμενηνῶν, πᾶσαν δὲ ζοφερὴν νύκτα πεπλήγετο σῶμα καὶ φάτο· «πῶς δ' ἂν ἐγὼ Χριστοῦ βλεφάροισι φανείην, τόσσα κακὰ ῥέξας; πῶς δ' ἂν θεὸν εὐλογέοιμι ἡμετέροις στομάτεσσι, δι' ὧν ἑτέρους ἀθέριξα, δαίμονας οὐλομένους ἐν ἐμοῖς καλέων στομάτεσσι;» καὶ τέφρην σκεδάσας, κατάγειν θεοῦ ᾔτεεν οἶκτον σιγαλέως κατὰ γαῖαν, ἐπεὶ τρόμεεν μέγ' ἀῦσαι. ἀλλ' ὅτε δὴ ῥοδόπηχυς ἐπήλυθεν ἀργέτις Ἠὼς σαββατικῆς μεγάλης, τότε δὴ πέλε πᾶσι θαλείη. ὡς δὲ καὶ αὐτὸς ἔβαινε θεοῦ μεγάλοιο νέηλυς σεπτὴν εἰς ἄγυριν, πωλεύμενος ηὔχετο τοῖα· «δέσποτα, εἰ θεράπων τεὸς ἄξιος ἔμμεν' ὀΐω, δός με τεοῖς μεγάροισιν ἰόντα γε μῦθον ἀκοῦσαι ἐκ γραφικῶν βίβλων εἰς κληδόνα εὖ μάλα ἐσθλήν.» ὃς δ' ὡς οὖν ἐπὶ βηλὸν ἔβη νεώ, ἔννεπε Δαυίδ, δῖος Ἰεσσιάδης· «ὅρα, κύδιμε, μὴ δὲ μεθήσῃς, ὦ κρατέων, μηδ' αὖ με λαθὼν τηλοῦ σέο τεύξῃς.» αὖτις δὲ προφάτωρ Ὠσηὲ μέγας τάδ' ἔειπεν ἔνθους· «εἰ δ' ἄγε μὴ πάις ἔσσεται.» αὐτὰρ ὁ αὖτις Δαυίδης ἀγόρευε· «προέστιχον ὄμματ' ἐμεῖο ὄρθρον, φωτοφαῆ νυκτὸς ζοφερῆς ἐλατῆρα, ὄφρα γε θειοτέροις σέο ῥήμασιν ἕσπομαι αἰέν.» Ἠσαΐας δ' ἑτέρωθι· «φόβος σέο μή ποτ' ἀπαυρῇ θυμόν, τέκνον ἐμεῖο καί, ὃν φιλέω, Ἰάκωβε, ὃν πάντων κατέλεξα περικτιόνων πρόμον ἄλλων.» Παῦλος δ' ὧδ' ἀγόρευε θεηγόρος· «αὐτὸς ἀνάσσων ἡμέας ἐπρίατο Χριστὸς δυσπεμφέλου ἀρῆς ἐκ προτέρης θέμιδος.» πάλι δ' ἔννεπεν ὧδ' ὑποφήτης Δαυὶδ ἀριστολύρης· «τίς δ' ἂν δεοῦ ἐξερεείνοι ἀθανάτου δύναμιν καὶ οὔασι πᾶσιν ἐνίσποι ὕμνους παντομέδοντος;» ἔπειτα δέ τ' εὖχος ἄνακτος θειοτέρων ἐπέων· μετέπειτα δὲ ἀρητῆρος παρφασίη· ἀτὰρ αὖτε κατηχήεις λόγος ἀνδρῶν· «ἔξιτε ἐκ νηοῖο θεοῦ, βροτοὶ ἡμιτέλεστοι.» Κυπριανὸς δ' ἀγανὸς θώκοις ἔτι ἧστο σιωπῇ. Ἀστέριος δέ τις ἦε διάκτορος, ὃς φάτο τῷδε· «ἔξιθι κοιρανίων μεγάρων.» τὸν δ' ἂψ ἀπάμειπτο· «σταυροπαγοῦς Χριστοῦ θεράπων πέλω, ἔκτοθι δ' αὖ με σεύεις;» τῷ δ' ἐνένιπε διάκτορος· «ἀλλ' ἔτι σύγε οὐ πλήρης τελέθεις δοῦλος κρατεροῖο θεοῖο.» αὐτὸς δ' αὖτις ἔειπε· «θεὸς ζωὸς πέλει αἰέν, ὅστις ἐλεγχίστους κακοδαίμονας οἶος ἔδειξε, σῶσε δὲ παρθενικήν, καὶ ἐμὴν κραδίην ἐλεήρας. ἔκτοθι τῶνδε δόμων οὔ μοι θέμις ἐστὶν ἱκέσθαι, εἰ μὴ πίστεως ἐντὸς ἐγὼ Χριστοῖο γενοίμην.» ταῦτα μαθὼν δὲ θεοῦ ζάκορος τάχος ἦλθ' ἱερῆι ἀγγέλλων. ὁ δ' ἔπειτα καλέσσατο· ὡς δ' ἐπεῴκει, Κυπριανῷ πολέας καὶ ἀταρτηροὺς φάτο μύθους, εἰρωτῶν ὅσ' ἔοργεν. ἀτὰρ τόσον εὐξάμενός γε ἔργα θεοῖο δόνησεν, ὅσα περὶ κόσμον ἔτευξε. καὶ τότε δὴ θείοισι λοετροῖς ἁγνὸν ἔτευξεν. ἠοῖ δ' ὀγδοάτῃ γέντ' αἰπυβόης πολυσέπτων βίβλων Χριστοφάτων. ἀτὰρ εἰκάδι πεμπταίῃ τε μείων τυτθότερός τε διακτορίῃ τετέλεστο καὶ θυρεῶνας ἔχεν σεπτῆς ἅμα μυστιπολείης. ἤματα πεντήκοντα δ' ὅτ' ἤλυθεν, ἄξιος αἶψα γέντο διακτορίης. αὐτὰρ κρατερῶς ἐδάμαζεν ἀντιθέων γε φάλαγγας ἀναιδήτων, ἀπαλάμνων, καὶ νούσους στυγερὰς μελέων ἀποήλαεν ἀνδρῶν· ἤδη καὶ πολέας Χριστοῦ ἐς πώεον ἦγεν, εἰδώλων κακόπιστον ἀναινομένους ἀλάωσιν. ἀλλ' ὅτε δὴ λυκάβας τέλος ἔλλαβεν, ἔλλαχε θῶκον ἀρητῆρος ἴσον. δέκα δ' ἓξ ἑξῆς ἐνιαυτοὺς μίμνασκεν διέπων κλισμὸν τότε δημογέροντος. καὶ τότε δὴ μακαριστὸς ἐπίσκοπος Ἄνθιμος ἠὺς ἱρῆας κίκλησκε περικτίονας ἅμα πάντας· λέξας δ' ὅσσ' ἀγορῇ Χριστοῦ πέλεν αἴσιμα πάντα, εἰσέτι κόσμον ὁρῶν κλισίην πόρε Κυπριανῷ γε. αὐτὰρ δὴ μετὰ βαιὸν ἐς οὐρανὸν Ἄνθιμος ἐλθών, ποίμνην, ἧς πρόμος ἦεν, ἀγαυῷ πάρθετο φωτί. αὐτὰρ ὁ Κυπριανός, διέπων θεοῦ ἀγλαὸν οἶκον, παρθενικὴν ὑπέδεκτο, διακτορίηφι γερήρας· οὐ δ' ἔτι μιν καλέεσκεν Ἰούσταν, ἀλλ' ὀνόμηνεν Ἰουστίναν ἄμωμον· ὅλων δέ τε μητέρα θῆκε κουράων ἀταλῶν, Χριστοῦ μεγάλου θεραπαινῶν.
πολλοὺς δ' ἐκσώσας δυσπειθέας, αἰσυλοθρήσκους, παρφάμενος Χριστὸν ποθέειν, μογέων ἐκόμιζεν εἰς ἀγέλην μεδέοντος, ὃς αἰὲν ἔχει γέρας. ἀμήν. 2 «Ὅσσοις δὴ Χριστοῦ πολυυμνήτοιο μέμηλε πίστις μυστιπόλος, θαλεροῖς ἐμέθεν δακρύοισι λεύσσατε, ὄφρα μάθητε, πόθεν τόσον ἐστί μοι ἄλγος– καὶ σάφα οἶδ', ὅτι ἴστε· ἀληθέα μυθέομαι γάρ–· ἠδ' ὅσσοι τέρπεσθε ἀεικέσιν εἰδώλοισι, πεύθεσθ'· ἐξενέπω γὰρ ἐγὼν ἀπατήλια τῶνδε. οὐδὲ γὰρ οὐδ' ἕτερός τις ἐν ἀνθρώποισιν ἐμεῖο ἔπλετο δύσθρησκος καὶ δαίμοσιν ὠμάρτησεν οὐδέ τε μαψιδίων εἰδώλων ἔσκεν ὀπηδός, οὔθ' ὅ πέρ εἰσι μαθεῖν οὔτ' αὖ μένος ἐστὶν ἐκείνοις. – οὗτος ἐκεῖνος ἔφυν Κυπριανός, τόν ποτε κοῦρον ἡμέτεροι τοκέες δῶρον δόσαν Ἀπόλλωνι. εἰσέτι νηπίαχος δέ τ' ἐὼν μάθον ὄργια θηρὸς νηδυπόροιο δράκοντος. ἔτος δ' ἐπὶ ἕβδομον ἐλθὼν Μιθραίῳ Φαέθοντι πάλιν μετέπειτα τελέσθην· ᾤκεον εὐγενέων δέ τ' Ἀθηναίων πόλιν αἰπήν. καὶ ναέτης γενόμην δέ, ἐπεὶ τόδε ἥνδαν' ἐμεῖο πατράσιν, οἵ μ' ἔτεκον. δεκάτῳ δ' ἐπιβὰς λυκάβαντι Δηοῖ δᾷδας ἀνῆψα, Κόρης δ' ἀργεννὸν ὑπέστην πένθος. Ἀθηναίης δ', ἥτις πόλιν ἐστὶν ἐς ἄκρην, ῥέξα δρακοντείους τελετάς. ζάκορος δὲ τελεσθεὶς ἦλθον ἐς Οὐλύμποιο νάπος, τό γε δὴ καλέουσιν ἀγνῶτες μακάρων ἀμενηνῶν εἶναι ἔδεθλον. ἔνθα τινῶν ἐπέων ἦχον καὶ δοῦπον ἄκουον. λεῦσα πόας πρέμνους τε, ὅσον θαμβῆσαι ὀπωπήν, ἅς περ ἐπισκόπεόν γε μάτην κακοδαίμονες αἰνοί. ἔνθ' ὥρας κάτιδον καὶ ἀμειβομένους δέ τ' ἀήτας, αὕτως δ' ἤματα πολλά, τά πέρ τινες ἔνδον ἀνιγροὶ φαντασίῃ τεύχουσιν ἀπηνέες ἀντιπάλαμνοι. καὶ χορὸν εἰσιδόμην μέγ' ἀναιδέα μελπομένων γε, ἄλλους δ' αὖτ' ἐς ὅμιλον Ἀρήια ἔργα τελεῦντας. ἄλλων δ' αὖτε λόχους καὶ κέρτομα ἤθεα εἶδον ἠδέ τ' ἀτυζομένους. ἔνθ' ἔδρακον, ὅσσα θεάων καὶ μακάρων στίφη· αὐτοῦ γὰρ ἔμιμνον ἔγωγε ἤματα τεσσαράκοντα καὶ ἄλλ' ἐπὶ τοῖσι δέ τ' ὀκτώ. ἔνθεν δὴ στέλλονται ἅτ' ἐκ κρατερῶν βασιλείων πνεύματα ἠερόφοιτα ποτὶ χθόνα, ἔθνεα πάντα ῥέζειν ὅσσ' ἐθέλουσιν ἀεικέα, οἷα κάκιστα. ἦν δέ μοι ἐκ δένδρων θαλερῶν δαὶς ἀκροπέτηλος δυομένου Φαέθοντος. ἐπὶ πέμπτον δέκατόν τε ἐλθὼν εἰς ἔτος, αὐτὸς ὅλων πνοιῶν τε θεῶν τε ἦα διδασκόμενός γε παρ' ἀνδρῶν ἱεροφαντῶν ἑπτά, καὶ ἔργματα δ', ὅσσα ἀθέσμοις δαίμοσίν εἰσι. καὶ γὰρ ἐμοὶ γλίχοντο γονεῖς, ὅππως κε μάθοιμι, ὅσσα περ ἐν γαίῃ τε καὶ ἠέρι ἐστὶ καὶ ἅλμῃ, οὐ μόνον ὅσσα πέλουσι κατὰ φθορὰν ἀνθρώποισιν, ἀλλ' ὅσα καὶ θαλερῆς ποίης πέλει εὐπρέμνου τε φυταλίης, ὅσα τ' ἀνδρὸς ἀκιδνότερον περὶ σῶμα εἰλεῖται καὶ ὅσσα κακόφρων ἀντιπάλαμνος εὗρεν, ὁ τῆσδε γύης ἀρχός, ὄφις αἰολόμητις, εἰς ἔριν ἀθανάτου βουλὴν μεδέοντος ἀτίζων. – ἔνθεν ἐς ἱππόβοτον θαλερὸν γενόμην κατὰ Ἄργος· ἦν δὲ Τιθωνιάδος ἔροτις λευχείμονος Ἠοῦς. μύστης δ' αὖ γενόμην, καὶ αὐτόθι ἠέρος ἅμμα ἠδὲ πολυπτύχοιο πόλου καὶ εἶδον ἄημα, συγγενίην δ' ὑδάτων καὶ εὐφόρβοιο ἀρούρης ἠδ' αὖτις δροσερῶν ναμάτων εἰς ἠέρα δῖαν. – Ἤλιδος ἄχρι δ' ἔβην· καὶ Ταυροπόλου Κελαδεινῆς ἐν Σπάρτῃ ἔσιδον βρέτας ὄβριμον, ὄφρα δαείην ὑλομενῆ, πολύμορφον ἄγαν φύσιν ἠδὲ μεταλλὰξ ψήφους τε γραφίδας τε χαρακτῆρας δέ τε κόσμου γραιώδεις μύθους τε. ἀτὰρ Φρυγίης χθόνα βαίνων μαντιπόλος γενόμην πινυτὸς μάλα, ἐκ πραπίδων δὲ ἥπατος ὅσσα πέλουσιν ἐγὼν ἐδάην κατὰ μέσσον, ἐκ Σκυθέων δ' οἰωνοὺς σήματά τ' ἠχήεντα ἠδ' ἄρα καὶ ζῴων καμπτὰς ἐπὶ τοῖσι πορείας, κληδόνας αἰζηῶν, τοί κεν τὰ ἔπειθ' ὁρόωσι, βόμβους δουρατέων σανίδων, πετρῶν δέ θ' ὁμοίως, φωνὰς δ' ἐκ τύμβων πρόπαλαι κατατεθνηώτων, δοῦπον δ' αὖ θυρέων, παλμοὺς βροτέων μελεδωνῶν, ὄγκους δ' αἱματόεντας, ὅσοι μέλεα χραίνουσιν· εὖτε δὲ μυρμήκων βρώμη κατὰ ἅψεα βαίνει· καὶ μύθων ὀάρους καὶ ἀριθμοὺς αὖτ' ἐπέων γε· καὶ σαρκὸς ὁρατούς γε πόνους, στήλας φύσιος δέ· ὅρκοι δ' ὅσσοι ἔασιν ἀληθέες ἠδὲ καὶ οὐκί· ἠδὲ καὶ ὅσσα πέλουσιν ἐναντία μήδεα φωτῶν. οὐδέ τί με χθονίων πρῆξις λάθεν ἠερίων τε καὶ βυθίων, οὐ φάσμα πολύτροπον, οὐ κρύφιος νοῦς, οὐ δολόεις οὐδ' αὖ πολυμέρμερος οὐδὲ τεχνήεις, εἵως ἠπεδανῆς ἀπάτης καὶ 5
αἰσυλοεργῶν καὶ τοίων πάντων, ὅσ' ἐπὶ χθονὶ τῇδέ τ' ἔασιν. – ἀλλ' ὅτε δὴ μετὰ ταῦτα ἐεικοστοῦ λυκάβαντος ἐντὸς ἔβην, τότε δὴ ζοφερῶν ἀνδρῶν ποτὶ γαῖαν Αἰγύπτου ἱκόμην καὶ Μέμφιδος οὖδας ἔτετμον. πειρήθην κἀκεῖσε ὅσον βροτῷ οὐκ ἐπιεικτόν· ὡς χθονίοισι πέλουσιν ὁμόγνια, πῶς δὲ καλεῦνται πνεύματ' ἀπότροπα· ποίων δ' ἄστρων ἱμείρουσι καὶ θέμισιν δὴ ἔπειτα καὶ ἔργμασι, πῶς δὲ φέβονται· πῶς δέ τ' ἀμειδήεντα φυλάσσουσιν ζόφον αὐτά· πνεύματα δ' οἷά γε τοῖσιν ἐναντία· ἠδ' ὅσοι ἀρχοὶ αἰνοτάτου Ἐρέβοιο ἅμ' ἀντιθέων περ ἔασιν, ἠδ' ὅππως ψυχαῖς καὶ σώμασιν εἴκελοί εἰσι κτηνῶν καὶ νεπόδων· καὶ ὅσσ' αὐτοῖσι μέμηλεν ἠδ' ὅσα κεν ῥέζουσι, ταχὺς δρόμος εἴδησίς τε, μνημοσύνη, τάρβος, τέχνη δολερή, ποδὸς ἴχνη, κρυπταδίη λήθη πολέων καὶ παίγματα δήμου, καὶ ὅσα εἴκελα τοῖσιν. ἐκεῖ δ' ἔγνων τρόμον αἴης, ὄμβρων δ' ὑετίων γένεσιν καὶ δοῦπον ὁμοίως οἶδμά τε γῆς πόντου τε, μιμήματα ἠύτ' ἀληθῆ ἀθανάτου σοφίης ἰνδάλματα αἰὲν ἐόντα. κεῖθι μεγασθενέων καὶ μηκεδανῶν μεροπήων ψυχὰς εἰσενόησα, Γιγάντων αἰνοπελώρων, αἰνὰ πιεζομένας εἴσω ζόφου ἠερόεντος, φάσματι δ' οἷα μόνον γαίην κατὰ νῶτα φερούσας, ἠύτ' ἀνὴρ βαρὺ ἄχθος ἐπ' ὤμων δοῦρα φέρῃσι. εἶδον δαιμονίους ὀάρους σκολιῶν τε δρακόντων, πικρὰ δ' ἀήμαθ', ἅ περ χθονίοις εἰς οἶτον ἱᾶσιν· ἔνθεν ἐπ' ἀνθρώποισιν ἰάλλουσιν περιφοῖται μυρία δαίμονες αἰνὰ περισπέρχοντες ἐς ὕλην. καὶ χθόνα μοχθίζουσαν ἐγὼν ὑπὸ δαίμονος εἶδον μηδέ τ' ἐφεζομένην ἐπὶ ὕδατος ἀσταθέοντος εἵνεκ' ἀναφορέων βάσεων θ', ὧν μοιρήσαντο. – ἔφθασα καὶ χώρην, ὅθ' ἀμείβοντ' ἀντιπάλαμνοι– ἥν περ ὄφις κατ' ἔριν θείου μένεός περ ἔτευξεν ἐς σκολιὴν κακόχαρτον ὅλην βιοτὴν μεροπήων–· ἐξ ὧν πνεύματα πολλὰ πονείοντ' ἰσοθελύμνοις ἀνδράσι δυσσεβίην χαμαὶ ἐρχομένοισι φέροντα. καὶ μὴν κεῖσ' ἐνόησα κακῶν ἔνοχον κατὰ νεῖκος ἐλθόντ' ἐξαπίνης ἄντ' εὐσεβέος μεροπῆος· μάργος δ' αὖ πινυτῷ καὶ ἰθυδίκῃ ὀλοὸς φώς, οὐχ ὅσιον δέ τ' ἐκεῖ, οὐ κεκριμένον πράγος ἐστίν. ἔνθ' ἔσιδον ψεύδους πολυδαίδαλον εἶδος ἀτερπές. μαχλοσύνης τρίτυπον δὲ κακορραφίης ἔχεν εἶδος, αἱματόεν, περίκαυστον, ἀφρῷ καὶ ἥπατι ἶσον. μήνιδος αὖτ' ἔσιδον τύπον πτερόεντα, ἀνιγρόν, τρηχύν, θηριόεντα. ἀτὰρ δόλον αὖτε δέδορκα συνεχέα, κρύφιον, δολεροῖς ἐπέεσσι κομῶντα. μίσους δ' αὖ ἔσιδον μορφὴν στυγερήν, ἀλαωπήν· ἐς δ' ὄπιθεν κορυφῆς γλήνας πίσυράς κεν ἔχεσκε φευγούσας φάεος περιλαμπέος ἀγλαὸν ὄμμα· μυρίοι ἐκ κεφαλῆς δ' αὐτῷ πόδες ᾐώρηντο μοῦνοι σμερδαλέοι, νηδὺς δ' οὐκ ἦν ἐν ἐκείνῳ· νηλὴς γάρ τε πέλει καὶ ἄτερ σπλάγχνοιο πολεύει. ζῆλος καὶ φθόνος αἰνὸς ὁμοίιοι ἀλλήλοιιν, ἀλλά γε δὴ φθόνος οὖλος ἄμῃ γλῶσσαν φέρει ἴσην. δυστροπίην δ' ἔσιδον λεπτὴν μάλα, εὖτ' ἀλίβαντα– ὀφθαλμοὺς πολέας δέ τ' ἔχεν, γλήνας δέ τ' ὀϊστούς–, ἐσσυμένην πρὸς ἄμυναν ἀεὶ νόον. αὐτὰρ ἀπλήστου μορφὴν δαίμονος εἶδον· ἔχεν δ' ἐφύπερθε κάρηνον στεινωπὸν ταναόν τε– δύω δ' αὐτῷ στόματ' ἦεν, ἓν μὲν ἐπὶ στήθεσσι, τὸ δ' αὖ ἕτερον κατὰ νῶτα–, γαίην δαινύμενος στερεὴν πέτρας τε βαρείας πεινάων καὶ σάρκας ἅδην, κακότητι τετηκώς. ὄλβου δ' αὖ φιλότητα ἐγὼν ἴδον· ἁρπαλέον μὲν καὶ δέμας ὀξὺ δ' ἔχεν· φαίης δρεπάνην καθορᾶσθαι· καὶ γλῆναι βλεφάρων αἰεὶ λήγουσαι ἔησαν. ἐμπορίην δέ θ' ὁμῶς κάτιδον χθαμαλήν, ταχύρεμβον· ὄλβου δ' ἐλπίδα πᾶσαν ἐπωμάδιον φέρε φόρτον. ἠλεμάτου μορφὴν δ' ἔσιδον· ἀγαθὸν δ' ἔχε θυμὸν σάρκα τε πιαλέην· λεύκ' ὀστέα δ' οὐκ ἔσαν αὐτῷ. εἰδώλων δ' ἐνόησα λατρείην ὑψιπότητον· ἐν κορυφῇ δ' ἐφύπερθεν ἔχε πτέρυγας δύο πυκνάς, αἷς δόκεεν πάντα μὲν ἐπισκεπάειν, ἀτὰρ οὔ τι οὐδὲ ἑῶν μελέων σκέπας ἔσθενε ποιήσασθαι. ἔνθ' ἴδον ἀλλοπρόσαλλον ὑποκρίσεως βαρὺ δεῖμα, λεπταλέον μὲν ὅλον, στέρνα δ' ἔχεν εὐρώεντα, κρύβδην τηκόμενον, ἀνεμόφθορον, εὖτε δαΐζον. ἠδὲ παραφροσύνης μορφὴν εἶδον–δύο δ' αὐτῇ ἦσαν ὁμοῦ φύσιες, ἀνδρὸς νέου ἠδὲ γυναικός–, γυμνόν, ἀναιδείης ἐντὸς ἀλκῆς τ' ἀπάνευθε. καὶ προπετῆ ἔσιδον δυσδαίμονα, ὃς ταναήν γε γλῶσσαν ἔχεν πάντων μελέων πολὺ 6
μείζονα πάγχυ. μάργον δ' αὖτ' ἔσιδον· κεφαλὴν δ' ἔχεν ἶσα καρύῳ, ψυχὴν χαυνοτάτην, ἔκπυστα δὲ πάντα τελεῦσαν. πάντων δ' αὖ χαλεπῶν κεῖθι πράγος εἰσενόησα, εἶδος ὅ περ φορέοντες ἀεικέλιοι κατὰ κόσμον νείσοντ', οὐλόμενοι, κακοδαίμονες, αἰνοπέλωροι, πέντε καὶ ἑξήκοντα καὶ ἄλλοι τρὶς ἑκατόν γε δαίμονες ἀργαλέων παθέων, οἵ κεν κρατέουσι καὶ κενοδοξίης. ἀρετῆς δ' ἰδόμην μέγ' ὄνειδος, αὕτως δ' αὖ σοφίης τε δικαιοσύνης τε ματαίης, ἔνθεν ἄρ' Ἑλλήνων σοφίης ἄνδρας πλανόωσιν. εἰκόνα γάρ τις ὁρᾷ, καὶ ἀληθείη φύγε πάμπαν· ὡς σκιή ἐστιν ἅπαντα κόνις τ' ἀχρήιος αἰέν. ἐν γὰρ τοῖσιν ἅπασαι ἐνεργοῦνται κακότητες ἔς γε πλάνην πολέων. ἀλλ' οὐ θέμις ἐστί μοι αὐτῷ τεύχειν ἄσπετα βύβλα· πολέων δ' ἀπὸ τύτθ' ἀγορεύσας δυσσεβίην κεν ἐμὴν ὔμμιν μετὰ πᾶσιν ἔειπον. ἀλλ' ἔτι καὶ τόδ' ἐρῶ· ὅτε δὴ τριακονταέτηρος ἤδη φὼς γενόμην, κυανῶν μερόπων λίπον οὖδας, Χαλδαίων δ' ἱκόμην γε παλαιγενέων πόλιν ἀνδρῶν, καὶ μάλ' ἐπισπέρχων, δρόμον αἰθέρος ὄφρα δαείην, ὅν κ' αὐτοί φασιν οὗτοι ἐπὶ φλογεροῦ πυρὸς εἶναι, τούτων δὲ κριτοὶ ἄνδρες ἐπὶ φάεος νοέουσιν. ἔνθεν ἐγὼν ἐδάην ἄστρων φύσιν ἀλλοπρόσαλλον– εὖτέ τις ἐκ καλύκων βοτάνην δρέψηται ἄπειρον– ἀστρῴας τε φάλαγγας ἐειδομένας πολέμοισιν. αὐτοὶ συγγενίας καὶ δώματα δεῖξαν ἑκάστου ἠδ' ἄρα τῶν φιλίην, αὐλὰς βρώμην τε πόσιν τε καὶ νοερὴν φιλότητα τελισκομένην ἐπὶ φωτί. Αὐτοὶ μοίρας δεῖξαν ἐμοὶ πόλου ἀργυρόεντος πέντε καὶ ἑξήκοντα καὶ ἄλλας τρὶς ἑκατόν γε. ἦν δέ τις ἄστροισιν ὁρατῆς φύσιος συνέριθος, καὶ σκῆψιν τολύπευον· ἀγῷ δ' ἐπίθοντο καὶ αὐτά. μῆτιν δὲ προύφαινον ἀπ' αὐτῶν καὶ πόρον οἶον, κεύθοντα κρυφίων πολυμέρμερον αἰὲν ἀνωγήν, ἐκ δὲ θυηπολίων μειλίγματα μοῦνον ἔχοντα. ἄλλα δὲ οὐκ ἀΐουσι καὶ οὐ σπονδῶν ἀλέγουσιν, ἀλλὰ μόνον φάεος τοῖσιν μέλει εὐρώεντος· ἀλλὰ καὶ ὧς ἔσιδον, ζοφερῇ οὗ εἵνεκα βουλῇ βαῖνον πειθόμενα, ὅππως φάεος μεταδῶσιν ἄστρασιν οὐ φαέθουσι κεραννύμενα κατὰ βαιόν. θάμβος ἔχεν δέ με πάμπαν, ἐπεὶ μεσίτας ἐσόπωπα, ὅττι καὶ ἠερίοις ζοφεροῖς ὄλβοιο μέμηλε. καὶ θέμιδας δ' αὐτῶν μεγάλως θάμβησα νοήσας, ἅς περ μεσσάτιον θέντ' ἀλλήλοισιν ἔσεσθαι, ὅρκους πιστοτάτους γε φυλασσόμενοι κατὰ θυμόν. κεῖθι καὶ εὐσεβίη φιλίη θ' ἅμα καὶ ταχυτῆτες καὶ μῆτις σφεδανή, ὄφρ' ἀλλήλοισι μιγεῖεν, ἥν περ ἀγὸς κατέλεξε κακορραφίης ὑποθήμων· καὶ πινυτοὺς γὰρ ἔτευξεν, ἀπ' ἠέρος εἰρύσας ἆσθμα γλῶσσαν δ' εὐεπίης γαίης ἀπὸ φυτοκόμοιο, ἐκ δέ γε νερτερίων δολομήχανα πάντα διδάξας. ἔνθεν βαλβίδα κόσμου ὅλην κατέρυκε πιθήσας μὴ φύσιος λελαθέσθαι, ἀτὰρ θεοῦ εὐσεβέοντος· κωτίλλων γὰρ ἅπαντα ἐς ἐμπορίην κατέθηκε, πάντα δέ γε σκεδάσας ἀλίτης κρατέει ἐπὶ γαίην. αὐτῷ μοι πείθεσθ', ὅτι δαίμονα ἔδρακον αὐτόν, λοιβαῖς καὶ θυσίαις μειλιξάμενος πολέεσσι. πείθεσθ', ὅττι καὶ αὐτὸν ἰδὼν ἐπέεσσι προσηύδων καὶ φιλίων ἐπέων κείνου κλύον. ἐν δέ με πᾶσιν ἠίθεον προσέειπε καλὸν φύσει, ὥς περ Ἰαμβρήν, μύστην δὲ κρατερόν, κείνου ἀντάξιον ἔργων. καὶ δή μοι κατένευσεν ἀγὸν κόσμοιο τελέσσαι αὐτῷ συμπονέοντα, ἐπεὶ βιοτῆς ἴδεν ἔργα. ἔνθεν κυδαίνων με κακῶν στίφος ἐγγυάλιξε λυπρὸν δαιμονίων, καὶ ἐκθρῴσκοντι ἔειπε· "Κυπριανέ, κρατερός τις ἔφυς βροτός."3 ἐκ δὲ καθέδρης ἀνστὰς προύπεμψεν, θάμβος δ' ὁρόωσι παρέσχεν· ἔνθεν ὁμῶς γεραροί με τίον κείνου μάλα πάντες. μορφὴν δὲ χρυσῷ ἰνδάλλετο ἀνθεμόεντι, μαρμαρυγῇ γληνέων κομόων, κορυφῇ δέ τ' ἔπειτα· στέμματ' ἔχων πλοχμοῖσιν ἀρηρότα καὶ λιθάδεσσιν, ὧν σέλας ἀγλαΐῃ κείνην κατεκόσμεε χώρην. κόσμος δ' εἵμαθ' ὁμοῖος. ἀτὰρ στρεφθεὶς χθόνα σεῖε– κύκλῳ δὲ κλισμῶν πολέες στάσαν ἀσπιδιῶται, μορφὰς ἐς οὖδας ἔχοντες, ἀρηρότες εὖτε φάλαγγες– ἀστράπτων κατὰ κεῖνο πέδον, θεὸς ὣς ἐν Ὀλύμπῳ, τείρεσι παμφαίνων, φυτηκομίην δ' ἐπαέξων, πᾶσιν δ', οἷς περ ἔτευξε θεός, πανομοίια τεύχων, ἀθανάτῳ κρατέοντι ἐριδμαίνων ἁγίοις τε· ἔνθεν γὰρ δόκεεν νόον ἀνδρῶν ἠπεροπεύειν ὥς τε μάλ' ἠπεδανὸς κενεὴν σκιὰν ἄντα τελείων, ἐκ τοῦ δαιμονίη μορφὴ πέλεται 7
πανάιστος. καὶ γὰρ τοῦτο μέμηλεν ἀεικελίοισιν, ὁρᾶσθαι καὶ μετὰ δὴ σαρκὸς τελέειν μένος ἔμπεδον. οἷς περ ταῦτα δέοι, λοιβὴ καὶ κνίση πάντα δίδωσιν· ἐξ ἱερῶν καπνὸν γὰρ ἐς ἠέρα πουλὺν ἰόντα αἱ σκιαὶ ἑζόμεναι ζοφοειδέες εἰρύουσαι ὃν δέμας ἀμφιέσανθ' ἅτε φάρεα δαιδαλόεντα ἢ ὡς εἴρια καλὰ λίνοιό τε λεπτὸν ἄωτον– νηῶν δ' ὑψορόφων σκιοειδέα φάσματα πολλά–, ἀντὶ δ' ἀληθείης τόνδ' ἠέρα δύντες ἔχουσι. τοὔνεκα καὶ μύρμηκος ἔπι χρῄζει γε θυηλῆς· ἀλλά γε καὶ ὕδωρ πέσκη θ' ἅμα ἠδέ τε καρποὺς αἰτίζει καὶ πάνθ', ὅσα φέρβει γαῖα τιθηνή, ὄφρα γε φαντασίην μούνην μερόπεσσι φαείνῃ. ἠύτε τεθνεώτων μορφὰς κατὰ θυμὸν ὁρῶμεν, καὶ λαλέειν δ' αὐτοῖσι δοκείομεν οὐ παρεοῦσι· τὼς καὶ ἀντιπάλαμνος ἑὸν ἀναμάσσεται εἶδος μυστιπόλων, τό κεν οἷσι προσώπασιν ἀμφιτίθησι μορφαῖς τ' εἰδώλων, οἷσιν σθένος οὔ ποτ' ἔνεστιν· ὄμβρον μὲν χεύων δῆθεν πολύν, οὐ δέ τ' ἀληθῆ, πυρκαϊὴν τελέων χιόνος κρυερῆς πανομοίην, ἰχθὺν δ' εὖτε διδοὺς ὁράαν μόνον, οὔ τι πάσασθαι, χρυσόν τ' αἰγλήεντα, κακῆς πενίης συνέριθον. ἀλλὰ καὶ ὑλήεντα μιμούμενος ἔργα τελείει, ἄστεα καὶ θαλάμους καὶ εὐδένδρους πλαταμῶνας καὶ νάπεα σκιόεντα καί, ἣ βροτὸν ἔτρεφε, πάτρη, ῥήγεα δ' ἀνθεμόεντα, τά περ βροτοὶ ἐκτελέουσι, δαίμοσιν αἱμοβόροις σκιοειδέα πάντα φέροντα· τὼς καὶ νυκτιπόροι ἡδὺ κνώσσουσιν ὁρῶντες. ἀλλὰ πολυπλανέος τάδε δαίμονος, ἀντιθέων τε καὶ δυσεβῶν μερόπων ἔργον τόδε, μιαροθρήσκων. – ἀλλά γε τίπτε πάθω, ὅτι βουλόμενος τρομέεσθαι οὐρανίωνα θεόν, δεδαὼς κρυεροῖο δράκοντος ἰσχὺν νεκροτάτην καὶ ἀγηνορίης κενότητας, κεύθομαι ἐς ζοφερὸν γύαλον; κούρης ἁγίης γὰρ ἔγνων παρθενικῆς ἀπὸ σεπτοτάτης κεν Ἰούστης δαίμονας, ὡς μάλα πάγχυ ἀνάλκιδες ὧδε πέλουσι· πὰρ γὰρ τῇδε δέδορκα περισσόνοον, φολιδωτόν, ἄσπετα φυσιόωντα, πελώριον αἰνοδράκοντα· ἀλλ' οὐδ' ὧς κώνωπος ἔχεν μένος οὐτιδανοῖο. ἔγνων παρθενικῆς ἀπὸ σεμνοτάτης τὸν ἄνακτα εὐχόμενον μάλα πολλά, ἀληθέα δ' οὔ ποτε δρῶντα· ἀλλὰ τόσον κεν ὄφιν μούνη ποσὶ κάββαλε κούρη. ὢ πόποι, ὁ κρείων δὲ πολυπλανέων εἰδώλων θηλυτέρης θυρέων ἀπεχάζετο ἔνδοθι βαίνειν ἐκπάγλως τρομέων· ὃς φάσμασι τοσσατίοισι κεκλόμενος τὰ θύρετρα βαλεῖν οὐκ ἴσχυσε κούρης· ὃς πάντων δοκέων κρατέειν ὑπεδάμνατο κούρῃ· ὃς γαίην κλονέειν ἐθέλων ὑπόειξε γυναικί· ὃς πολυμέρμερον ἦτορ ἔχων οὐ κάββαλε κούρην· ὁ ζαβόροιο λέοντος ὁμῶς βωστρεῖν γε νομίζων καὶ πάντας φοβέειν κώνωψ ἅτε ἐν προδόμοισι παίζετο θηλυτέρης. Περσῶν ὅτε γὰρ λίπον οὖδας εἵως Ἀντιόχου πόλεως Συρίης μέγα ἄστυ, θαύματα πολλὰ τελῶν τέχνης μαγικῆς ὑπὸ δεινῆς, τοῖς μὲν ἔρωτος ἄκος παρέχων, τοῖς δὲ φθόνου αὐτὸς καὶ ζήλου στυγεροῦ, κακίης δ', ἣ σαρκὶ μέμηλεν. – ἔνθα τις Ἀγλαΐδης ἐρατός, μάλα λισσόμενός με εὖτ' ἄλλοι πολέες, γουνάζετο εἵνεκα κούρης τοὔνομ' Ἰουστίνης, ὅππως φιλότητι μιγείη. ἔνθεν ἐμοὶ δαίμων πρώτως ἀπατήλιος ὤφθη· καὶ γὰρ ὅσων στιχέων ἦρχεν, περὶ παρθένον ἁγνὴν ἦλθον ἀολλισθεῖσαι, ἀνήνυτοι ἂψ ἐνέοντο· ἀλλὰ καὶ Ἀγλαΐδου ἐπαμύντορα δεῖξεν ἄιστον πίστις παρθενικῆς ἠδ' ἀδρανέα μιν ἔθηκε. πολλὰς δ' Ἀγλαΐδαο ἀύπνους νύκτας ἔχοντος, μαγγανίας δ' ἐμέθεν καὶ νείκεα ἀντιβίοιο ἕπτ' ἐπὶ ἑβδομάδας καὶ ἄλλας τρεῖς μετὰ ταύτας, δαιμονίης γε φάλαγγος ἀγὸς σὺν ἑοῖσιν ὀπηδοῖς ἤλυθε παρθενικῆς ἐναντίβιον πολεμίζων· οὐ γὰρ μοῦνον ἔρως νέον Ἀγλαΐδην ἐδάμαζεν, ἀλλ' ἄρα καὶ κραδίης ἐμέθεν ψαῦσεν μενεαίνων. θάμβος δ' ἦν ὁράαν τόσσων στίχας ἀντιπαλάμνων, κούρης δαμναμένων εὐχῶν ὕπο, σύν τε δράκοντι· οὐδὲ γὰρ ἡμέτερον Βελίαρ πόθον εἶχε χαράξαι, καί περ πολλὰ μάλ' αἰνὰ καθ' ἡμείων πελεμίξας. τῷδε γὰρ ὧδ' ἐρέειν· "εἴ σοι τόσσον κράτος ἐστί, λωφήσειεν ἔρως πραπίδων ἀπὸ ἡμετεράων, ὄφρα κε μαψιδίως τόσσ' ἄλγεα μήτι πάθωμεν."3 καὶ δή μευ κλύοντος ἔφη ἀετῷ μεδέοντι μαχλοσύνης ῥέζειν ἅ περ ἔννεπον. ὃς δ' ἐτέλεσσε πολλὰ μάλ', οὐ δέ τι τῶνδε παροίτερον ἤνυσεν ἔργον. δεῖξε δὲ κοιρανέων, 8
σθεναρωτέρη ὅττι φύσις γε ἀνδρομέη πέλεται πάντων στυγερῶν Βελιήρων· ἀλλὰ φύσιν ἀνέρος κεν ὅτ' ἀκμάζουσαν ἐφεύροι, δὴ τότε δὴ μεγάλα φρονέων βρενθύεται ἦτορ, οὐκέτι δὴ μερόπων ὁρόων βιοτήσιον ἄνθος, ἀλλ' αὐτῷ σφετέρῳ ἐπὶ κάρτεϊ κῦδος ἀνάπτει· εὖτέ τις ἠπεδανὸς καὶ ἀμφιγύης πολεμίζων, ἵππῳ ἐφεζόμενος εὖ εἰδότι θούριδος ἀλκῆς, αὐτῷ οἱ μέγα κῦδος ἐπαρτήσας μάλα χαίρει· ἀρχομένοισι νέοις γὰρ ὅταν φιλότης ἐπαέξῃ, εὖτε πυρὸς φλογεροῦ σφεδανώτερος ἀτμὸς ἀέρθη. – ἦν δ' αὖ μευ μέσατον καὶ ἀντιβίων μέγα νεῖκος, αὐτοὶ δ' ἀλλήλοισιν ἐπὶ δηρὸν πολέμιζον. καὶ τότ' ἀταρτηροῖσιν ἐγὼν ἐπέεσσι δράκοντα ἔννεπον, ὅττι γε θᾶσσον ἑὸν ἀπολεῖ μέγα κῦδος· ὃς δέ τ' ἄναυδος ἔμιμνεν ἑὴν ὁρόων κακότητα. πολλὰ δέ μιν κλονέων μεγάλ' ἤπυον· ὃς δὲ ἕκηλος ἤιε, γινώσκων μεῖον σθένος, ἠδ' ἀμενηνός. – καί ποτε τοῖον ἔτευξε, τὸν Ἀγλαΐδην ἀπατήσας· ἤγαγε παρθενικήν, καὶ αἶψα δόλος γε φαάνθη· οὐ γὰρ Ἰουστίνης σεπτῆς μελέεσσιν ἐῴκει. ἔνθεν ἐγὼ τὰ ἕκαστα μαθὼν στυγέεσκον ὄφιν γε. δὴ τότε καὶ ψογερῶν μερόπων ἀρχὸν μεταβάλλει κάλλος ὁμοῖον ἔχοντα σαόφρονος Ἰουστίνης. ὡς δ' ἦλθ' Ἀγλαΐδαο μάλα σχεδόν, εἶπε γεγηθώς· "χρύσεον εὖ μόλε κάλλος Ἰουστίνης περιπύστου."3 ὡς δ' ὀνόμηνε κόρην, δαίμων φύγεν οὔνομ' ἀκούσας· καί νύ κεν Ἀγλαΐδης τρομέων τάχος ὤλεσε θυμόν. – ὦ φίλοι, αὐτὸς ἔγωγε τελειομένῃσι παρήμην τῇσι κακορραφίῃσιν· ἐγὼ κούρης πόθον οἶδα ἐς θεὸν ὑψιμέδοντα ἀναλκείην τε δράκοντος, αἴσχεα σὺν κείνῳ καταδέγμενος, οὔ ποτ' ἰαύων, παρβεβαὼς παρεόντι· γυνὴ δ' ἐξ ἀνδρὸς ἐτύχθην, καὶ πτερόεις ὄρνις· ὡς δ' ἐν προδόμοισιν ἔβαινον, φάσμα μὲν ᾤχετ' ἄιστον, ἀτὰρ πάλιν αὐτὸς ἔμιμνον Κυπριανὸς μαγίῃσι πεπιθμένος οὐτιδανῇσιν. – οἶδα τὸν Ἀγλαΐδην τεύξας πετεηνὸν ἔγωγε· ὑψόθε δ' ἐν τέγεϊ κούρης ἐλθὼν ἐκάθητο. ὡς δ' ἀπὸ φωτοφόροιο θύρης σεπτὴ βάλεν ὄμμα παρθενική, κείνη μὲν ἐΰπτερον ὤλεσεν ὄρνιν. αὐτὸς δὲ πότμοιο πύλας ἤμελλε κιχῆσαι κάμμορος, ἑστηὼς εὖτ' ὄρνεον ἄκρον ἐπ' αὐτό, εἰ μὴ τόνδ' ἐλέηρε καλὴ κούρη πινυτόφρων, ἣ καὶ παρφασίην ἀγαθὴν μυθήσατο τῷδε, ὄφρα μεθ' ἡσυχίης, τρομέων θεόν, οἴκαδε μίμνοι· ἐκ δ' αὐτὸν προδόμοιο τάχος χάζεσθαι ἀνώγει. – οὐ νοῦσος δ', οὐκ ἄλγος, ἀνιηρὸν δέ τι ἄλλο δάμνατο παρθενικήν· καὶ γὰρ κακὰ μυρία τῇδε ὦρσε κακορρέκτης δαίμων. τοκέες δ' ἄρ' ἐκείνης, ἰητρῶν βιότοιο παραιφαμένων τέλος εἶναι, μύρονθ'. ἡ δ' ἀγόρευεν· "ἐμοί, φίλοι ὦ γενετῆρες, οὔ πω μόρσιμόν ἐστι τέλος θανάτοιο ἐπισπεῖν. ἀλλ' ἄλγος κραδίης γε πάρεστί μοι, οὐ μελέων δέ· εὖτε δ' ἀπ' ἠερόφιν πυρόεις ἀτμός τις ἐπελθὼν σμύχει ἐμεῖο δέμας."3 καὶ ἄλλα δὲ πόλλ' ἐπὶ τοῖσι παρθένου ἠιθέοιο καθ' ἅψεα χεύαμεν ἄμμες· ἡ δέ γε Χριστοφόρῳ σταυρῷ κατενήρατο κείνη ἰὰ πολυπλανέος κακοδαίμονος, ἀντιπαλάμνου. – ἀλλ' ὅτε οἱ γενετῆρας ἐπιφρήσας κάκ' ἔοργα, πώεα μὲν κτείνας καὶ βουκόλια καὶ ὀρῆας, αἶψα δὲ παρθενικὴ κείνων παρέπειθε νόημα· "μὴ ἄχθεσθ' ἐπὶ τοῖσιν, ἐπὶ τυτθοῖς δὲ γάνυσθε, ὅττι κεν εὐλογέοντος ἀκηράτου ἄσπετα ἔσται."3 – μηνιθμὸς κούρης γὰρ ὁμώλακας οὐ λάθεν αἰνός, αἰζηῷ δ' ἐκέλευον ὅσον τάχος ἐγγυαλίξαι παρθενικὴν ἁρμοῖσιν ἀληθέσιν· ἀλλὰ νεῆνις σταυρῷ Χριστοδόκῳ σθένος ἐς τοκέων νόον ἧκεν. – ἄλλοτε καὶ δήμῳ μαλερὸν λοιμὸν κατέπεμψε δαίμων καὶ χρησμόν γε περικτιόνεσσιν ἕηκε, μὴ πρὶν λωφήσειν κότον ἄσχετον, ἄχρις Ἰούστην ἐς λέχος Ἀγλαΐδης ἀγάγοι τάχος, ἣ θέμις ἐστίν. ἀλλὰ βοὴν δήμου Χριστοῦ κατέπαυε θεραπνὶς εὐχωλαῖς ὁσίῃσι, καὶ ἄστεος ἤλασε λοιμόν. – ἔνθεν πειρηθέντες ὅσοι πόλιν ἀμφινέμονται, Χριστὸν μὲν κύδαινον, ἐμοὶ λώβην δ' ἐπέχευαν· ὡς κείνης πόλεως δ' ὀλοφώιον ἄνδρα πέλοντα ἐκπάγλως ἐμὲ πάντες ἀπέστυγον. αὐτὰρ ἔγωγε ἤιον αἰδόμενος πηούς, πολιήτας, ἅμ' ἄμφω. – ὑστάτιον δ' ὁρόων σταυροῦ μένος ὅσσα ἔοργεν, ἐν φρεσὶ τοῦτο νόησα, κακῷ δέ τε δαίμονι φάσκον· "ὤμοι ὀλοίιον ἔρνος, ὅλων δωτὴρ ἀθεμίστων, δυσσεβίης γύαλον, ψυχὴν τί μευ ὧδ' ἀπάτησας, οὐτιδανὸς καὶ ἄκικυς ἐών, ὡς οἶσθα καὶ αὐτός; εἰ γάρ σε κρατερῶς μοῦνον σκιὴ ὧδε δαμάζει 9
ἀθανάτοιο θεοῖο, τί ῥέξεις ὁππόταν ἔλθοι; εἰ Χριστοῦ κλῆσιν τρομέεις, τότε τίπτε τελέσσεις, εὖτε τεὰς πρήξεις καὶ οὐλοὰ ἔργα μετέλθοι; εἰ σκόλοπος θείου σε μένος τόσσον γε χαλέπτει, αὐτοῦ κεν παρεόντος ὅπῃ σέθεν ἴχνια θήσεις; εἰ σφρηγίς σε ἄλαλκεν, ἄρ' ἐκ παλάμης τότ' ἐκείνου πῶς δύνασαι κρατερῆς μέροπας ῥύσασθαι ἀνάγκης; οὐδὲ γὰρ οὐδὲ φάλαγγα τόσην λάχες, ὥς κεν ἀμῦναι. ἄρτι πολυπλανέος τέχνης σέο εἴμ' ἐπιίστωρ καὶ σέο φαντασίην μάλ' ἐπίσταμαι, οἶδά σε νωθρόν. μαψίδιον δὲ μόνον καὶ ἐπημάτιον σέο δῶρον. οὐδὲ τεὴ βουλὴ παγίη, οὐ μῆτις ἀρίστη. ἀτρεκὲς οὐδὲ ἕν ἐστιν, ὅ περ θεοῦ ἄντα τελείεις· φάσματα δ' εἰσὶ μόνον καὶ ἀχλύϊ πάντα ἔϊκται. ὤλεσας ἡμετέρην κραδίην καὶ ἐλπίδα πάμπαν καὶ λογικῶν πραπίδων πολυμέρμερον ἤλασας ἐσμόν. αὐτὰρ ἐμὴν βιοτὴν κακίῃ κατεδάρψαο δεινῇ καὶ φύσιν, ἥν περ ἐγὼ λάχον, ὤλεσας ἐκμαγίοισιν. ἤλιτον ἐκπάγλως φρένας ἐκ σέο ἠπεροπευθείς. ἄφρων καὶ δυσεβὴς γενόμην, σοὶ πάνθ' ὑποείξας. μαψιδίως σοφίην δὲ μάθον, προτέρων δέ τε βύβλους. σοὶ δ' ἐπιπειθόμενος στερόμην κτεάνων τε καὶ ὄλβου. σὺν πλούτῳ τοκέων δὲ καὶ ἄσθματος εὖνιν ἔθηκας. εἰ πτωχοὶ δὲ τόσα καὶ ἀκτέανοι φάγον ἄνδρες, ὅσσα διώλεσας αὐτός, ἀθέσμιε, νῦν τάχα τυτθὸν εὐμενέτην θεὸν εἶχον ἐπ' ἐλπωρῇσιν ἐμῇσιν. οἴμοι, τίπτε με τόσσον ἐλυμήνω, κακοεργέ; αἰνῶς τρύχομ', ἄλαστε· ἀνίατα πείραθ' ὁρῶμαι· καὶ γὰρ δὴ νέκυς ἦα, δοκήσει δ' ἐν βιόωσι. πολλῶν δὲ κτεάνων ὠνησάμενος μάλα τύμβον, πυθμένας οὐδὲ θανὼν μέσφα θανάτοιο πέρησα. ἀλλά γέ μοι θέμις ἐστὶ θεοῦ θεράποντας ἀγαυοὺς λίσσεσθ', αὐτὰρ ὁμῶς καὶ εὐσεβέας μάλα φῶτας, ὄφρ' ἐλέου οἴκτου τε τύχω. σεπτῆς δ' ἔτι παιδὸς ἴχνια πιστοτάτης μάλ' Ἰουστίνης γε κύσαιμι, ὅππως ἂν βιοτῆς ἐμέθεν περὶ καλὰ νοήσοι. φεῦγε, Σατὰν δολομῆτα, ἀθέσμιε, αἰνοτύραννε, ἀτρεκίην στυγέων καὶ εὐσεβίην ἀθερίζων."3 – ὃς δὲ χολωσάμενος κρατερῶς κτανέειν μ' ἐπόρουσε, πειρήθη δ' ὅσον αὐτῷ ἔην σθένος αὐτίκ' ὀλέσσαι ἐκ φάρυγός με λαβών. ὡς δ' οὐκέτι εἷς παρέην μοι οὐδ' ἔτι μιν θάνατον φυγέειν δόκεον καὶ ἀλύξαι, πιστοτάτης κούρης σημήιον ἐς νόον οὑμὸν σταυροῦ παμφανόωντος ἐπήλυθεν, ᾧ περ ἐνίκα, ἔφρασα δ' εὐχόμενος· "κυδρῆς μεδέων θεὲ κούρης, ἔλθ', ἐπαλέξησον."3 καὶ αὐτίκα χεῖρα τάνυσσα καὶ τύπον ἰκριόεντα ἐμοῖς μελέεσσιν ἔθηκα. αὐτὰρ ὁ φεῦγεν ὄπισθεν ἅτ' ἐκθρῴσκων τις ὀϊστός, ἠπείλει χαλεπῶς δ' ἔγχος κραδάων κατ' ἐμεῖο. καὶ τότ' ἐγὼ Χριστοῖο λαβὼν σφρηγῖδος ἐρωὴν θάρσυνος ἦα μάλιστα, βοῶν θαμὰ καὶ θεὸν αὐτόν. δὴ τότ' ἀλαστήσας προσεφώνεε θὴρ κακόβουλος χαζόμενος· "Χριστός σε πολύλλιτος οὔ τι σαώσει ἡμετέρης παλάμης κεν, ἐπεὶ στυγέει δυσεβῆας. ἄρτι δὲ τυτθὸν ἀρήγει, ὅπως μετόπισθε δόλῳ γε πότμῳ λευγαλέῳ σε παραπλάγξας ἀπολέσσῃ. εὖτε δὲ καλλείψει σε, τότ' εἴσεαι, οἷά σε ῥέξω, σὺ κράτος οὑμὸν ἀμέρσας· ἐμοὺς Χριστὸς γὰρ ὀπηδοὺς οὐ δέχετ' ἐνδυκέως. δύο δ' ὤλεσας, ὦ κακόδαιμον· πρῶτα μὲν ἡμετέρην φιλίην, καὐτὸς δέ τε σωτὴρ οὐ πάντως σ' ὀνίνησιν."3 ἐγὼ δέ τε τῶνδ' ἐσακούων μύθων αἰνοτάτως περιδείδιον, ὅττι με τοίοις ἠλεμάτως ἐπέεσσιν ἀταρτηροῖσι προσηύδα. ἔνθ' ὑμῖν, φίλοι ἄνδρες, ὅσοι στόνον ἴστε ἐμεῖο, φημὶ ἐμὴν λυπρὴν βιοτήν, ὄφρ' εἰσορόωντες τεύξετ' ἐλεημοσύνην· καὶ ἐννέπετ', εἴ μοι ἔνεστι Χριστὸν μειλίξασθ', εἰ ἐμῆς ἀΐοι μετανοίης, ἠδ' ἐπαλεξήσει μοι, ὅπως φύγω αἰνὰ κέλευθα, ὧν ἐδάην τὸ πάρος.» πληθὺς τείως δ' ἔχε σιγήν· ὀψὲ δέ μοί τις ἔειπε διαπρύσιόν γε βοήσας·
10
Continue reading PG 85: Theophrastus sive Dialogus de Animarum Immortalitate et Corporum resur →≣ entire volume